PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ვაგაი

ვაგაი — მდინარე რუსეთში, ტიუმენის ოლქში; ირტიშის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 555 კმ, აუზის ფართობი 23 ათ. კმ². მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკის სამხრეთ ნაწილში. უმთავრესად იკვებება თოვლის წყლით. გაზაფხულზე იცის ძლიერი წყალდიდობა, ზაფხულში მარჩხი ხდება. წყლის საშუალო წლიური ხარჯია 20,6 მ³/წმ სოფელ ჩერნოესთან, 8,23 მ³/წმ სოფელ ნოვოვიიგრიშნაიასთან. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილის შუა რიცხვებში. მთავარი შენაკადია აშლიკი (მარცხენა). სანაოსნოა ქვემო დინებაში. ხეობა მჭიდროდაა დასახლებული. ვაგაის შესართავში (დღ. ერმაკის ყურეში) დაიღუპა ერმაკ ტიმოთეს ძე.
სქოლიო
ტიუმენის ოლქის მდინარეები
ირტიშის შენაკადები
ლოცმანი (თევზი)

ლოცმანი (თევზი)
ლოცმანი — ზღვის თევზი სტავრიდასებრთა ოჯახისა. გვხვდება ატლანტის, ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში, შედის შავ ზღვაშიც. მისი სიგრძე 60 სმ აღწევს, მუდამ თან სდევს ზვიგენებს, დელფინებს, კუებსა და გემებს. იკვებება წვრილი თევზებით, კიბოსნაირებით და სხვა. ზვიგენებთან სიახლოვე იცავს მას მტაცებლებისაგან.
ლიტერატურა
სტავრიდასებრნი
მაი-ნდომბეს პროვინცია

მაი-ნდომბეს პროვინცია — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთში.
გეოგრაფია
2005 წლის საკონსტიტუციო რეფორმამდე მაი-ნდომბეს პროვინცია იყო ყოფილი ბანდუნდუს პროვინციის ნაწილი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ინონგო. პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს მაი-ნდომბეს ტბა.
მოსახლეობა
პროვინციის მოსახლეობა — 1 768 327 ადამიანი (2005 წელი).
ადმინისტრაციული დაყოფა
ქალაქები
ბანდუნდუ (Bandundu)
ტერიტორიები
რაიონი მაი-ნდომბე (Mai-Ndombe)
ინონგო (Inongo)
კირი (Kiri)
კუტუ (Kutu)
ოშვე (Oshwe)
რაიონი პლატო (Plateaux)
ბოლობო (Bolobo)
კვამუტი (Kwamouth)
მუშიე (Mushie)
იუმბი (Yumbi)
სქოლიო
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინციები
Kearneys Falls

Kearneys Falls
The Kearneys Falls is a cascade waterfall on a tributary of the Mulgrave River, in the Wooroonooran National Park, in the Goldsborough Valley of Far North region of Queensland, Australia.
Location and features
Access to the falls is via a walking track.
Camping facilities and the walking track to Kearneys Falls were closed in 2006 due to severe damage by both Tropical Cyclone Larry and Tropical Cyclone Monica. Camping facilities are available at the camp site and the track to the falls is open.
History
The falls were named after Frank Kearney, a grazier in the Mulgrave River area who died in 1918.
See also
List of waterfalls of Queensland
References
Waterfalls of Far North Queensland
Cascade waterfalls
კორეის ნახევარკუნძული

კორეის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული აღმოსავლეთ აზიაში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1 100 კმ-ზე, კონტინენტური აზიიდან წყნარ ოკეანეში. შემოსაზღვრულია იაპონიის ზღვით (აღმოსავლეთით), აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვით (სამხრეთით) და ყვითელი ზღვით (დასავლეთით). იაპონიის კუნძულებისგან გამოყოფს კორეის სრუტე.
მეორე მსოფლიო ომის დასასრულამდე, კორეა წარმოადგენდა ერთიან პოლიტიკურ ერთეულს, რომელიც მთლიან ნახევარკუნძულს მოიცავდა. 1953 წელს, კორეის ომი სამხედრო ზავით დასრულდა, რომლის მიხედვითაც, ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნახევარზე ჩამოყალიბდა კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა, ხოლო სამხრეთ ნახევარზე — კორეის რესპუბლიკა.
კორეის ნახევრაკუნძულის ჩრდილოეთი საზღვრები ემთხვევა ჩრდილოეთ კორეის საზღვრებს მის მეზობლებთან — ჩინეთთან (საზღვრის სიგრძე 1 416 კმ) და რუსეთთან (საზღვრის სიგრძე 19 კმ). ეს საზღვრები ბუნებრივი საზღვრებს წარმოადგენს და გადის მდინარე იალუსა და მდინარე ტუმენზე. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, ნახევარკუნძულის მთლიანი ფართობი შეადგენს 220,847 კმ²-ს.
ნახევარკუნძულს ჩრდილოეთ კორეაში უწოდებენ ჩოსონ-პანდოს (조선반도; 朝鮮半島), სამხრეთ კორეაში კი ჰან-ბანდოს (한반도; 韓半島).
კორეის ნახვევარკუნძულის 70 % მთებითაა დაფარული. უმაღლესი მწვერვალია მთა პეკტუსანი (2 744 მ).
რესურსები ინტერნეტში
კორეის ნახევარკუნძულის მდებარეობა, კორეის ოფიციალური ტურისტული გიდი
აზიის ნახევარკუნძულები
ასა (ფილმი)

ასა (ფილმი)
ასა — 1987 წლის საბჭოთა საკულტო ფილმი. დამდგმელი რეჟისორი სერგეი სოლოვიოვი. მთავარ როლებში თამაშობენ: სტანისლავ გოვორუხინი, ტატიანა დრუბიჩი და სერგეი ბუგაევი. ფილმში მონაწილეობა მიიღეს აგრეთვე ცნობილმა როკ-მუსიკოსებმა, მათ შორის ვიქტორ ცოიმ. ფილმის გადაღება მიმდინარეობდა იალტაში 1987 წლის ზამთარში. ისტორიული სცენები გადაღებულია მიხაილოვის სასახლეში. 2008 წელს გამოვიდა ფილმი 2-ასა-2.
რესურსები ინტერნეტში
1987 წლის ფილმები
რუსულენოვანი ფილმები
სსრკ-ის ფილმები
კოპიაპო (მრავალმნიშვნელოვანი)

კოპიაპო (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი კოპიაპო შეიძლება აღნიშნავდეს:
კოპიაპო — ქალაქი და კომუნა ჩილეში
კოპიაპო — პროვინცია ჩილეში
კოპიაპო — მდინარე ჩილეში
კოპიაპო — ვულკანი ჩილეში
მოროპეს რაიონი

მოროპეს რაიონი — რაიონი პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 16 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 464 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 36 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 057 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
ლამბაიეკეს რეგიონის რაიონები
ლამბაიეკეს პროვინციის რაიონები
TOGG

TOGG — თურქული ავტომობილების მწარმოებელი კომპანია. დაფუძნებულია გებზეში. დაარსდა 2018 წელს 6 სხვადასხვა ორგანიზაციის მიერ, რომლებიც ერთად მუშაობდნენ თურქეთში მანქანების მწარმოებელი ახალი შიდა კომპანიის დასაფუძნებლად.
თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა 2017 წელს TOGG-ის ახალი ინვესტორები და აქციონერები გამოაცხადა: Anadolu Group (19%), BMC (19%), Kök Group (19%), Turkcell (19%), Zorlu Holding (19%) and TOBB (5%).
კომპანიის განცხადებით, 2023 წლიდან დაიწყებს სრული ელექტრომობილების წარმოებას.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
თურქული კომპანიები
ავტომწარმოებელი კომპანიები
სუბაკის საირიგაციო სისტემა

სუბაკის საირიგაციო სისტემა
სუბაკი — საირიგაციო სისტემა ინდონეზიის კუნძულ ბალიზე, რწყავს ბრინჯის ნათესებს. ბალის მცხოვრებთათვის, ირიგაცია მხოლოდ წყლის გზა არაა, რომელიც მცენარეებს რწყავს, ამ წყლით ისინი ხელოვნური ეკოსისტემის კომპლექსებს აშენებენ. ბალის ბრინჯის ნათესები ქურუმების მიერ გაკეთებული წყლის გამანაწილებელი სისტემების ირგვლივაა გაშენებული.
სუბაკი ამერიკელმა ანთროპოლოგმა კლიფორდ გრიცმა აღწერა, მაგრამ ტრადიციულ სარწყავ სისტემებზე ყურადღება სტეფან ლანსინგმა გაამახვილა. იგი სწავლობდა ბალელთა ტაძრებს, ფოკუსირდებოდა წყლის სისტემებზე, რომლის მნიშვნელობაც უცხოელთათვის გაუგებარი რჩებოდა. 1987 წელს ლანსინგი ადგილობრივ ფერმერებთან და სოფლის მეურნეობის ოფიციალურ წარმომადგენლებთან ერთად სუბაკის კომპიუტერული მოდელების შექმნაზე მუშაობდა, რათა მისი ეფექტურობა ეჩვენებინა. ოგიციალურმა პირებმა საბოლოოდ მისი მნიშვნელობა დაინახეს.
2012 წლის ივნისში, სუბაკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. ბოლო დროს, ბრინჯის ნათესების დაახლოებით 1 000 მინდორი ტურისტებისათვის ხელმისაწვდომი გახდა, რაც ამ სისტემას საფრთხეს უქმნის.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში
ლიტერატურა
J. Stephen Lansing, Priests and Programmers: Technology of Power in the Engineered Landscape of Bali Princeton University Press.
"Balinese Water Temples Withstand Tests of Time and Technology" - National Science Foundation
Simulation Modeling of Balinese Irrigation (extract) by J. Stephen Lansing (1996)
"The Impact of the Green Revolution and Capitalized Farming on the Balinese Water Temple System" by Jonathan Sepe (2000). Literature review.
Direct Water Democracy in Bali.
სქოლიო
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდონეზიაში
მიკელე პლაჩიდო

მიკელე პლაჩიდო (19 მაისი, 1946) — იტალიელი მსახიობი. საქვეყნოდ ცნობილი გახდა კორადო კატანის როლით სერიალში „რვაფეხა.“ ჰყავს მსახიობი შვილი ვიოლანტე პლაჩიდო.
ფილმოგრაფია
რესურსები ინტერნეტში
იტალიელი მსახიობები
დაბადებული 1946
ადამივკა (ბილჰოროდ-დნისტროვსკის რაიონი)

ადამივკა (ბილჰოროდ-დნისტროვსკის რაიონი)
ადამივკა — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქის ბილჰოროდ-დნისტროვსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 439 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ბილჰოროდ-დნისტროვსკის რაიონის სოფლები
ტელპოსიზი

ტელპოსიზი (კომი ენაზე — ქარების კლდე) — ჩრდილოეთ ურალის მთავარი და უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს რუსეთის კომის რესპუბლიკაში. სიმაღლე 1617 მ. აგებულია კრისტალური ფიქლებით, კვარციტული ქვიშაქვებით, კონგლომერატებით. ფერდობები ზღვის დონიდან 500-600 მ სიმაღლემდე შემოსილია ტაიგით, უფრო ზევით მთის ტუნდრაა.
რესურსები ინტერნეტში
კომის რესპუბლიკის მთები
Namazgah, Azerbaijan

Namazgah, Azerbaijan
Namazgah (also, Namazgakh, Namazgi, and Namazgyakh) is a village in the Ismailli Rayon of Azerbaijan. The village forms part of the municipality of Ərəkit.
References
Populated places in Ismayilli District
ბალატანი

ბალატანი (ოფიციალურად ბალატანის მუნიციპალიტეტი) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 669 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 17 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Philippine Census Information
სქოლიო
სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
ვლადიმერ არსენიევი

ვლადიმერ არსენიევი (დ. 29 აგვისტო, 1872, სანქტ-პეტერბურგი ― გ. 4 სექტემბერი, 1930, ვლადივოსტოკი) — რუსი მოგზაური, ეთნოგრაფი და მწერალი, შორეული აღმოსავლეთის მკვლევარი.
ბიოგრრაფია
1902-1903 წლებში ტოპოგრაფიული, გეოგრაფიული და სამხედრო-სტატისტიკური თავსაზრისით შეისწავლა სამხრეთ ზღვისპირეთი. 1906-1910 წლებში გამოიკვლია სიხოტე-ალინის მთები, რომელიც მანამდე თეთრ ლაქად მიიჩნეოდა. 1918 წელს იმოგზაურა კამჩატკაზე, 1923 წელს კი კომანდორის კუნძულებზე. 1926 წელს შეისწავლა ამურის მარჯვენა ნაპირი. მუშაობდა პედაგოგად შორეული აღმოსავლეთის უნივერსიტეტში. მონაწილეობდა იქაური მუზეუმების შექმნაში. მისი ნაშრომებია „უსურის მხარეში“, „დერსუ უზალა,“ „სიხოტე ალინის მთებში“ და სხვა. მის ნაწარმოებს ეფუძნება აკირა კუროსავას ფილმი „დერსუ უზალა“.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1872
გარდაცვლილი 1930
გარდაცვლილი 4 სექტემბერი
დაბადებული 29 აგვისტო
რუსი მწერლები
რუსი მოგზაურები
ოსური სამზარეულო

ოსური სამზარეულო — ოსური სუფრა და კულინარიული ტრადიციები ძალიან ახლოს დგას ქართულ და კავკასიის სხვა ერების კულტურებთან.
ისტორია
ოსური ყოფისა და ტრადიციების შესახებ საინტერესო ინფორმაციას გვაწვდის კალოევი თავის სამეცნიერო ნაშრომში „ოსები“. ოსეთში სტუმარსა და მასპინძელს შორის საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა თავისებური ურთიერთდამოკიდებულება. ასე მაგალითად თუ სტუმარი მასპინძელის ტოლია, ჯდება მხოლოდ სტუმრის თხოვნის შემდგომ; ხოლო თუ მასპინძელი მასზე უფროსია, მაშინ ამ დროს მასპინძელი თხოვს დაჯდომას სტუმარს. ძირძველი ოსური ტრადიციით ქალები არ დაიშვებიან სასტუმრო ოთახში.
ტრადიციული ოსური სუფრის ეტიკეტი, გამოირჩევა რეგლამენტირებით. მკაცრი წესები ვრცელდებოდა როგორც უმცროსებზე, ასევე უფროსებზეც. რაოდენ დახუნძლული არ უნდა ყოფილიყო სუფრა საჭმელ-სასმელით, სუფრასთან მჯდომს უნდა ეჭამა ნელა, ლაპარაკის გარეშე, ისე, რომ არავის ეგრძნო მისი შიმშილი. სტუმრის ქცევას სუფრასთან უამრავი თვალი აკვირდებოდა და ამის მიხედვით გამოჰქონდათ აზრი მისი პიროვნების შესახებ.
კერძები
ოსური სუფრა და კულინარია საკმაოდ მაღალ დონეზე დგას. ოსთა სარიტუალო კერძებს მიეკუთვნება, უპირველესად ახალამოღებული ყველის ღვეზელი, საქონლისა და ცხვრის მოხარშული ხორცი და ცნობილი ოსური ლუდი.
ოსების ძირითად საკვებს წარმოადგენდა პური, ხორცი, რძე და რძის პროდუქტები, ხილი და ბოსტნეული. კერძის მომზადებით დაკავებული იყვნენ ქალები.
ოსების კვებით როციონში უმთავრესია პური. მთიან რაიონებში ძირითადად აცხობდნენ ჭვავის პურს. XIX საუკუნეში გაიზარდა მოთხოვნილება ხორბალზე, ამასთანავე შემოიტანეს სიმინდი, რისგანაც აცხობდნენ ხმიადებს. მკვლევართა აზრით, ქართველების, ადიღეელების და სხვა ხალხისაგან ოსებმა შეისწავლეს მჟავე (საფუვრიანი) ცომის მომზადება და პურს დღეში ორჯერ აცხობდნენ.
ცნობილია ოსური ხაბიზგინები, რომელშიც გულსართად გამოყენებულია ყველისა და კარტოფილის ნაზავი. მჟავე ცომისგან მომზადებული ღვეზელებისათვის ოსები გულსართად გამოიყენებენ ლობიოს, ჭარხლის ფოთლებს, გოგრას, კარტოფილს და სხვა. სიმინდის ფქვილისაგან ამზადებენ ფაფებსა და წვნიანებს, ძირითადად რძის დამატებით. რძის პროდუქტებიდან ოსურ კულინარიაში გამოიყენება ყველი, კარაქი, კეფირი და მაწონი.
ხორცეული კერძებისათვის გამოიყენება საქონლის, ცხვრის და ფრინველის ხორცი, რომელსაც ხარშავენ, წვავენ ან ბოლავენ ჭინჭრის ბოლზე. ოსების საყვარელი კერძია მწვადი, რომელიც კავკასიის ყველა ქვეყანაშია გავრცელებული. ქართული კულინარიის გავლენით ოსეთში დღესდღეობით უკვე მზადდება საცივი, ხარჩო, ჩახოხბილი.
ოსების კვებაში საპატიო ადგილი უკავია ასევე ბოსტნეულს, კერძოდ ხახვს, ნიორს, ღანძილს.
ლიტერატურა
როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012
ოსური სამზარეულო
პარმენ ლორია

პარმენ ლორია (დ. 30 აგვისტო, 1898 — გ. 8 მარტი, 1978) — ქართველი მწერალი.
პარმენ ლორია დაიბადა 1898 წლის 30 აგვისტოს, სამტრედიის რაიონის სოფელ ქვაყუდეში. დაასრულა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი. 14 წლის ასაკში გაეშურა ჯერ ჩაქვის მეურნეობაში სამუშაოდ, შემდეგ ბათუმის პორტში, ბოლოს ნოვოროსიისკის ცემენტის საბადოებში. 19 წლის მეფის არმიაში გაიწვიეს. პირველი მსოფლიო ომის დროს ირანისა და ოსმალეთის პროვინციებში მოუხდა ბრძოლა. იმსახურა დემოკრატიული საქართველოს ჯარში. ცხოვრების ეს მონაკვეთი აღწერილი აქვს ავტობიოგრაფიულ რომანში „დაზგიდან დაზგანდე“. ნაწარმოები ავტობიოგრაფიულია და დოკუმენტური სიზუსტით ასახავს მწერლის მიერ განვლილ გზას. მუშაობას იწყებს ბათუმის ახალდაარსებულ სახალხო მილიციაში. აქვეყნებდა კორესპონდემციებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. მუშაობს პროფკავშირეული კლუბის ხელმძღვანელად.
1924-36 წლებში ქმნიდა აგიტ-მხატვრულ ბრიგადას და მოგზაურობდა აჭარის სოფლებში. დღიურები ასახულია წიგნში „კვალდაკვალ“. აქტიურად მოღვაწეობს სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, უფრო მეტად ფსევდონიმით „პ. ობოლი“. 1932-1956 წლებში საქართველოს აჭარის მწერალთა კავშირის განყოფილების პირველად მდივანი და შემდგომ ამ განყოფილების თავმჯდომარე. 1936 წელს გამოაქვეყნა პირველი რომანი „ჩაი“. იმდროინდელი აჭარის ცხოვრებას ასახავს პარმენ ლორიას მეორე წიგნი „დელი მურადი“, რომელსაც შენდგომ „განთიადი ხევში“ უწოდა. 1941 წელს მკითხველმა მიიღო რომანი „მევლუდი“, რომანი ეკრანიზებულია. ამავე ეპოქას ეძღვნება რომანი „საუკუნის დაბადება“. 1951 წელს პარმენ ლორია აქვეყნებს თავის ერთ-ერთ პოპულარულ რომანს „ნაირა“, რომელიც შემდგომ ბათუმის სახელმწიფო თეატრში სპექტაკლად დაიდგა. ქვეყნდება მისი სხვა რომანები და მოთხრობების კრებულები.
რუსულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანები: „განთიადი ხევში“, „შვილები“ და „ჩაი“.
გარდაიცვალა 1978 წლის 8 მარტს. დაკრძალულია ქალაქ ბათუმში მწერალთა კავშირის პანთეონში.
აჭარის საზოგადოებამ დიდი სიყვარული და პატივისცემა გამოხატა მწერლისადმი, 1956 წელს გადაუხადეს 60 წლისთავი, 1976 წელს — 80 წლისთავი, ხოლო 2006 წელს მწერლის დაბადებიდან 100 წლისთავი აღნიშნა.
ნაწარმოებთა გამოცემები
ჩაი (ორ წიგნად) (1936, 1938)
დელი მურადი („განთიადი ხევში“) (1939, 1980, 1986)
მევლუდი (1941, 1996)
ფრონტზე და ზურგში (1943)
საუკუნის დაბადება (1946)
ნაირა (1951, 1992)
ალისფერი დილა (1951)
ტალღები (1953)
შვილები (ორ წიგნად) (1953, 1960)
მაღაროებში (1954)
ერთტომეული (1957)
დაზგიდან დაზგამდე (გზები და ბილიკები) (1958, 1962)
დაბადების დღე (1961, 1966)
ჩემი პატარა ოჯახი (1962, 1976, 1984)
საიმედო მომავალი (1965)
სართიჭალელი ჭაბუკი (1968)
თზულებებანი (ორ ტომად) (1970, 1971)
კეთილშობილება (1974)
ერთი დიდი საუკუნე (1978)
კვალდაკვალ (1982)
რესურსები ინტერნეტში
პარმენ ლორია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ქართველი მწერლები
დაბადებული 1898
გარდაცვლილი 1978
ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
ჰალავარი (ოღუზი)

ჰალავარი (ოღუზი)
ჰალავარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ოღუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 92 კაცი.
სქოლიო
ოღუზის რაიონის სოფლები
მატერია (ფილოსოფია)

მატერია (ფილოსოფია)
მატერია (ლათ. māteria – ნივთიერი) — მატერიალური ფილოსოფიის ძირითადი ცნება, რომლის მიხედვითაც მატერია წარმოადგენს სამყაროს სუბსტანციას (საწყისს), რომელიც არ წარმოშობილა და არ ისპობა, მარადიულად მოძრაობს დროში და სივრცეში, განიცდის განვითარებას და ამ განვითარების შედეგს წარმოადგენს. ამდენად, ცნობიერება მაღალგანვითარებული მატერიის ანუ ადამიანის ტვინის გამოვლენაა და არ არსებობს არავითარი ცნობიერება და არავითარი იდეები მატერიის გარეშე, ამ შეხედულებას არ იზიარებს არც სუბიექტური და არც ობიექტური იდეალიზმი. მათი აზრით, ყოვლად დაუშვებელია სულის და ცნობიერების ახსნა მატერიით, სული ზემატერიალური იდეალური არსია და მისი საწყისი არამატერიალურ ღვთაებრივ საწყისში უნდა მოიძებნოს.
ლიტერატურა
ფილოსოფია – ტ. რეხვიაშვილი, ვ. ჭიაურელი – თბილისი, 2006 წ. გვ. 240
ფილოსოფია
მეტაფიზიკა
მარაე

მარაე (მაორი ენაში, კუკის კუნძულების მაორიზე, ტაიტურში); მალა (ტონგანურში); მალაე (სამოურში და ჰავაიურში) — კომუნალური, წმინდა ადგილი, რომელიც გამოიყენებოდა რელიგიური და სოცილური საკითხებისთვის პოლინეზიელ ხალხებში. პოლინეზიურ ენებში ამ სიტყვას ასევე აქვს: სუფთა, ხეებისგან გაწმენდილი ადგილის მნიშვნელობაც. ის წარმოადგენს მოსუფთავებულ მართკუთხა ადგილს, რომელიც შემოსაზღვრულია ქვის ან ხის სვეტებით (ამ ბოძებს ტაიტურსა და კუკის კუნძულების მაორიზე ეწოდება აუ) შესაძლებელია იყოს ტერასებიც (პაეპაე) საცერემონიო მიზნებისათვის და ცენტრალური ქვა რომელსაც ეწოდება აჰუ ან ა'უ. რაპანუის ხალხში აღდგომის კუნძულზე აჰუ ეწოდება მარაეს მთელ კომპლექსს.
ზოგიერთ პოლინეზიურ ხალხში და განსაკუთრებით ახალ ზელანდიელ მაორებში მარაე არის ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილი. თუმცა ტროპიკული პოლინეზიის უმეტეს ნაწილში მარაები ან განადგურდა ან მიატოვეს XIX საუკუნეში ქრისტიანობის შემოსვლის შემდეგ, მიუხედავად ამისა ადგილები სადაც იყო მარაები დღემდე მიიჩნევა ტაბუდ. კუკის კუნძულებზე შენარჩუნებულია რამდენიმე მარაე (არაი-ტე-ტონგა, ვაეროტა, ტაპუტაპუატე) და გამოიყენება არიკის არჩევისას (პოლიტიკური ლიდერი ახალი ზელანდიის და კუკის კუნძულების მაორებში).
ლიტერატურა
Hirini Moko Mead, 2003. Tikanga Māori: Living by Māori Values. Huia Publishers:Wellington.
რესურსები ინტერნეტში
New Zealand in History: the marae - meeting place
Gérard, Bertrand, Le marae: description morphologique in Cahiers des Sciences Humaines, 1978, Vol. 15, No 4, p. 407-448. Architecture and morphology of Society Islands Marae
John Joseph Knight Hutchin, E Tuatua no te apai atinga ki mua i te marae, i te tuatau etene anga ("Tale of the offerings at the marae in heathen time") in "Collected songs and legends from the southern Cook Islands (c. 1883-1912)", notebook 2
Marae Protocols
სქოლიო
მაორი
დინ აჩესონი

დინ აჩესონი
დინ გუდერჰემ აჩესონი (დ. 11 აპრილი, 1893, მიდლტაუნი, კონექტიკუტი, აშშ, — გ. 12 ოქტომბერი, 1971, სენდი-სპრინგი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე და იურისტი, აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი (1949-1953).
დაამთავრა იელის და ჰარვარდის უნივერსიტეტები. ადვოკატად მუშაობდა ვაშინგტონში. 1941 წლიდან იყო აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის თანამშრომელი, 1945-1947 წლებში — სახელმწიფო მდივნის მოადგილე. 1947 წელს აქტიურად მონაწილეობდა ტრუმენის დოქტრინისა და მარშალის გეგმის შემუშავებაში. ჰარი ტრუმენის ადმინისტრაციაში ეჭირა სახელმწიფო მდივნის პოსტი (1949-1953). ხელი შეუწყო ნატოს შექმნას, იყო ამერიკის საგარეო პოლიტიკის მთავარი შემოქმედი ცივი ომის პირველ წლებში. კონგრესში სენატორ ჯოზეფ მაკკარტის მიერ მოწყობილი მოსმენების დროს აჩესონმა უარი განაცხადა დაეთხოვა სახელმწიფო დეპარტამენტის საბოტაჟში ეჭვმიტანილი თანამშრომლები (მ.შ. ცნობილი ელჯერ ჰისი). 1950 წელს აჩესონმა დაარწმუნა ტრუმენი ჩაბმულიყო კორეის ომში, შემდეგ დაამკვიდრა კომუნისტური ჩინეთის არაღიარების, ტაივანში ჩან კაიშის მთავრობისა და ინდოჩინეთში საფრანგეთის კოლონიური რეჟიმის მხარდაჭერის პოლიტიკა. თანამდებობის დატოვების შემდეგ მუშაობდა ამერიკის შემდგომი პრეზიდენტების მრჩევლად. დაწერილი აქვს მემუარული ხასიათის „ვესწრებოდი დაბადებას“ (Present at the Creation), რომელმაც 1970 წელს პულიცერის პრემია მიიღო.
ლიტერატურა
დაბადებული 11 აპრილი
დაბადებული 1893
გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 1971
ამერიკელი იურისტები
აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
პულიცერის პრემიის ლაურეატები
კომბაპატის რაიონი

კომბაპატის რაიონი — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კანჩისის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 475 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 128 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 28 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 182.5 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
კუსკოს რეგიონის რაიონები
კანჩისის პროვინციის რაიონები
არამე

არამე — ურარტუს ერთ-ერთი პირველი მეფეთაგანი (ძვ. წ. 858 - ძვ.წ. 844). მოხსენებულია ასურეთის მეფის, სალმანასარ III-ის, წარწერებში. ძვ. წ. 857 სალმანასარ III-მ აიღო ნაირის სამეფო ქალაქი არზაშკუნი და დაამარცხა ადურუს მთებში გახიზნული მეფე. მანვე ძვ. წ. 845 წელს დაიპყრო არამეს სამფლობელო ქალაქები ტიგროსის სათავეებიდან ევფრატის სათავეებამდე.
ლიტერატურა
History in Africa, Volume 2, p. 93. African Studies Association., 1975
ურარტუს მეფეები
ყიზგაითდი

ყიზგაითდი — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
Tundzha

Tundzha
The Tundzha is a river in Bulgaria and Turkey (known in antiquity as the Tonsus) and the most significant tributary of the Maritsa, emptying into it on Turkish territory near Edirne.
The river takes its source from the central parts of Stara Planina north of Kalofer, it then flows east and makes a sharp turn to the south before Yambol, in which direction it flows until it reaches the Maritsa. The Tundzha's length is about 365 km, of which 328 km on Bulgarian territory (including border). It has about 50 tributaries, the more important of which Mochuritsa, Popovska and Sinapovska.
Towns on the banks of the river include Kalofer, Yambol and Elhovo.
Honour
Tundzha Glacier on Livingston Island in the South Shetland Islands, Antarctica is named after Tundzha River.
Galleries
Pictures of Tundzha River in Yambol:
Pictures of Tundzha River near Elhovo:
References
Rivers of Bulgaria
Rivers of Turkey
Landforms of Edirne Province
International rivers of Europe
Landforms of Yambol Province
ჯორდან დევისი (კალათბურთელი)

ჯორდან დევისი (კალათბურთელი)
ჯორდან დიანჯელო დევისი (დ. 6 ივნისი, 1997, ლას-ვეგასი, ნევადა — ამერიკელი/აზერბაიჯანელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც ამჟამად ბაქსი მანრესას სახელით ლიგა ACB-სა და კალათბურთის ჩემპიონთა ლიგაში (BCL) თამაშობს. იგი კოლეჯის კალათბურთს ჩრდილოეთ კოლორადოს უნივერსიტეტში თამაშობდა; აქ იგი „BIG SKY კონფერენციის“ 2019 წლის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა.
კარიერა კოლეჯში
ჩრდილოეთ ლავ-ვეგასში (ნევადაში) კანიონ სპრინგსის უმაღლესი სკოლის დასრულების შემდეგ, ჯორდან დევისი კოლეჯის კალათბურთის სათამაშოდ ჩრდილოეთ კოლორადოში ჩაირიცხა. თავის პირველ სეზონში საშუალოდ, 3.6 მოხსნასა და 2.1 შედეგიან გადაცემას აკეთებდა; ამ შედეგით იგი გუნდის სასტარტო შემადგენლობაში მოხვდა. შემდეგი ორი სეზონის განმავლობაში დევისი BIG SKY კონფერენციის მესამე გუნდში მოხვდა. 2018 წლის სეზონში დევისმა და მისმა გუნდმა ამავე წლის „CollegeInsider.com“-ის წინასასეზონო ტურნირი მოიგეს. ამ სეზონის შემდეგ, დევისმა აგენტის გარეშე საკუთარი თავი 2018 წლის NBA-ის დრაფტ კლასზე წარადგინა, თუმცა საბოლოოდ გადაიფიქრა და სათამაშოდ კვლავ ჩრდილოეთ კოლორადოში დაბრუნდა.
დევისმა 2019 წლის სეზონში რამდენიმე მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია. მან სამხრეთ იუტას წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში, კარიერის საუკეთესო მაჩვენებელის, 36 ქულის აღების შედეგად, საკოლეჯო კარიერაში 2000-იან (ქულებში) ნიშნულს მიაღწია. ამავე სეოზონში იგი გახდა გუნდის ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი. სეზონში დევისმა საშუალოდ 23,4 ქულა, 4.7 მოხსნა და 4.7 შედეგიანი გადაცემა დააგროვა და კარიერა 2270 ქულით დაასრულა. წლის ბოლოს იგი „BIG SKY კონფერენციის“ პირველ გუნდში აირჩიეს, აგრეთვე დასახელდა ამავე ტურნირის წლის საუკეთესო მოთამაშედ.
პროფესიონალური კარიერა
2019 წლის დრაფტ კლასზე არარჩევის შემდეგ, დევისი დენვერ ნაგეტსს შეუერთდა და გუნდთან ერთად 2019 წლის NBA-ის ზაფხულის ლიგაზე თამაშობდა. 2019 წლის 15 ივლისს მან კონტრაქტი ბაქსი მანრესასთან გააფორმა.
საერთაშორისო კარიერა
2017 წელს, ჯორდან დევისს აზერბაიჯანის საკალათბურთო ეროვნული ნაკრების წარმომადგენლები შეხვდნენ; მათ 2017 წლის ფიბას 20-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე კომბო-გუარდი ჭირდებოდათ. მან აზერბაიჯანის პასპორტი აიღო და გუნდს ტურნირისთვის შეუერთდა. იგი B დივიზიონში თამაშობდა და საშუალოდ 26.8 ქულასა და 10.3 მოხსნას აგროვებდა.
რესურსები ინტერნეტში
Northern Colorado Bears bio
FIBA profile
College stats @ sports-reference.com
სქოლიო
დაბადებული 6 ივნისი
დაბადებული 1997
ამერიკელი კალათბურთელები
აზერბაიჯანელი კალათბურთელები
Serra Azul de Minas

Serra Azul de Minas is a Brazilian municipality located in the state of Minas Gerais. The city belongs to the mesoregion Metropolitana de Belo Horizonte and to the microregion of Conceição do Mato Dentro. As of 2020, the estimated population was 4,292.
The municipality contains part of the Pico do Itambé State Park, created in 1998.
See also
List of municipalities in Minas Gerais
References
Municipalities in Minas Gerais