ხორვატები

ხორვატები
{{ინფოდაფა ეთნიკური ჯგუფი
|ჯგუფი = ხორვატები
|სურათი =
<table border=0 align="center">
<div style="background-color:#fee8ab">ტომისლავ I
<div style="background-color:#fee8ab">პეტარ კრეშიმირ IV
<div style="background-color:#fee8ab">დმიტარ ზვონიმირი
<div style="background-color:#fee8ab">მარკო მარულიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ჯულიო კლოვიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ნიკოლა შუბიჩ ზრინი
<div style="background-color:#fee8ab">ფაუსტ ვრანჩიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ივან გუნდულიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ნიკოლა ზრინი
<div style="background-color:#fee8ab">რუჯერ იოსიპ ბოშკოვიჩი
<tr>
<tr>
<div style="background-color:#fee8ab">იოსიპ ელაჩიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ლიუდევიტ გაი
<div style="background-color:#fee8ab">იოსიპ იურაი შტროსმაიერი
<div style="background-color:#fee8ab">ანტე სტარჩევიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ანტონ გუსტავ მატოში
</td>
<tr>
</td>
<tr>
<div style="background-color:#fee8ab">ანდრია მოხოროვიჩიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">სტეპან რადიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ივანა ბრლიჩ–მაჟურანიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ივან მეშტროვიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ლეოპოლდ რუჟიჩკა
</td>
<tr>
</td>
<tr>
<div style="background-color:#fee8ab">იოსიპ ბროზ ტიტო
<div style="background-color:#fee8ab">ივო ანდრიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ვლადიმირ პრელოგი
<div style="background-color:#fee8ab">გორან ივანიშევიჩი
<div style="background-color:#fee8ab">ბლანკა ბლაშიჩი
</td>
</table>
|სურათის_წარწერა =
|მოსახლეობა =დაახ. ''7.5–8.5 მილიონი.
|რეგიონი1 = /
|მოს1 = 3,874,321 (2011)+553,000 (2013)|სქო1 =
|რეგიონი2 = ევროპა|მოს2 = დაახ. 5.5 მილიონი|სქო2 =
|რეგიონი3 =
|მოს3 = 227,510
|სქო3 =
|რეგიონი4 =
|მოს4 = 150,719 (2001)
|სქო4 =
|რეგიონი5 =
|მოს5 = 57,900 (2011)
|სქო5 =
|რეგიონი6 =
|მოს6 = 40,484 (2006)
|სქო6 =
|რეგიონი7 =
|მოს7 = 35,642 (2002)
|სქო7 =
|რეგიონი8 =
|მოს8 = 30 000 (დაახ.)
|სქო8 =
|რეგიონი9 =
|მოს9 = 30 000 (დაახ.)
|სქო9 =
|რეგიონი10 =
|მოს10 = 23,561
|სქო10 =
|რეგიონი11 =
|მოს11 = 21,360
|სქო11 =
|რეგიონი12 =
|მოს12 = 10,000
|სქო12 =
|რეგიონი13 =
|მოს13 = 6,992
|სქო13 =
|ენები = ხორვატული
|რელიგიები = კათოლიციზმი
|related-c = სამხრეთი სლავები
}}ხორვატები (სერბულ-ხორვატული ენის ლათინურ ანბანზე Hrvati, სერბულ-ხორვატული ენის კირილურ ანბანზე Хрвати) — ეთნონიმი. ამ ეთნოსის წარმომადგენლები რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევრები არიან. ხორვატები თავიანთ ენას ხორვატულს უწოდებენ. ხორვატების უმეტესობა ხორვატიაში (3,8 მლნ) ცხოვრობს, ნაწილი ბოსნია-ჰერცეგოვინაში (830 ათ.), ხოლო ნაწილი კი - სერბეთში (200 ათ.).
ხორვატეთი საუკუნეთა განმავლობაში იყო ქვეყანა, რომლიდანაც მოსახლეობის ნაწილი სხვადასხვა მიზეზთა გამო გამუდმებით ტოვებდა სამშობლოს. ხორვატები დღეს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, დასავლეთ ევროპასა და ოკეანეთში ცხოვრობენ, რომელთაგან ბევრი მესამე და მეოთხე თაობაშიც კი თავს კვლავაც ხორვატს უწოდებს.
ენა
ხორვატები თავიანთ მშობლიურ ენას ხორვატულს უწოდებენ, თუმცა ამ ენას მე-20 საუკუნის 90-იან წლებამდე, ანუ იუგოსლავიის დაშლამდე ერქვა სერბულ-ხორვატული ენა. ეს სახელი დღეს პოლიტკორექტული მოსაზრების გამო იშვიათად გამოიყენება ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე წარმოქმნილ ქვეყნებში, ამ სახელმწიფოთა ტელევიზიებსა და პრესაში, სასამართლოებსა, თუ სხვა დაწესებულებებში. ყოფილ სერბულ-ხორვატულ ენას ხორვატიაში ხორვატული, სერბეთში სერბული, ხოლო ბოსნია-ჰერცეგოვინაში ბოსნიური ეწოდება.
დიალექტები
დიალექტები, რომლებზედაც ხორვატები ლაპარაკობენ სამ ძირითად შტოდ დაიყოფა. ეს დიალექტები ასევე სერბულ-ხორვატული ენის დიალექტებია, და მათ იმისდა მიხედვით განარჩევენ, თუ ყოფილი იუგოსლავიის რომელ მხარეში როგორ იტყვიან კითხვით ნაცვალსახელ „რას“.
ესენია;
1. კაჲკავური დიალექტი (=> kaj–ს [კაჲ] ფორმის მიხედვით) – Kajkavština (კაჲკავშტინა).
2. ჩაკავური დიალექტი (=> ča–ს [ჩა] ფორმის მიხედვით) – Čakavština (ჩაკავშტინა).
3. შტოკავური დიალექტი (=> što–ს [შტო] ფორმის მიხედვით) – Štokavština (შტოკავშინა).
კაიკავურ და შტოკავურ დიალექტებზე ძირითადად ხორვატები საუბრობენ, თუმცა არა მხოლოდ. შტოკავურ დიალექტზე მეტყველებს ხორვატთა ერთი ნაწილის გარდა სერბთა უმეტესობა, ასევე ბოსნიელები და მონტენეგროს მოსახლეობა. სწორედ იმის გამო, რომ დიალექტთა განლაგება ხორვატიის, სერბეთის, ბოსნია-ჰერცეგოვინისა და მონტენეგროს ტერიტორიაზე არაა გეოგრაფიული ცალსახად დეფინირებადი, ენათმეცნიერები მიიჩნევენ, რომ არ არსებობს ხორვატული, სერბული, ან ბოსნიური ენები, არამედ ამ ჩამოთვლილი სახელდებებით ენობრივ კონტინუუმის შემადგენლებს აღნიშნავენ. ისევე როგორც, არ შეიძლება ავსტრალიის ინგლისურს ვუწოდოთ ავსტრალიური, ასევე არც სერბულ-ხორვატული ენის დაყოფა არ შეიძლება სხვადასხვა ენებად.
ანბანი
ხორვატები გამოიყენებენ ლათინურ დამწერლობო ასო-ნიშანთა სისტემას, რომელსაც ისინი, ისევე როგორც მთელი სლავეთი, „ლატინიცას“ ''' უწოდებენ. სლავისტიკაში „ლატინიცად“ მოიაზრება დიაკრიტიკული ნიშნებით განვრცობილი ლათინური ანბანი. „ლატინიცა“ ხორვატთათვის წარმოადგენს სხვებისაგან (სერბთაგან) განმასხვავებელ ერთ-ერთ საიდენტიფიკაციო საშუალებას.
ხორვატთა ერთ-ერთ მთავარი საიდენტიფიკაციო ფიგურაა ვარაჟდანელი სლავისტი, ლიუდევიტ გაი (Ljudevit Gaj), რომელიც ახალი ხორვატული სამწერლობო ენის (მე-19 საუკუნე) ფუძემდებლად ითვლება.
რუკები
იხილეთ აგრეთვე
სლავეთი
სლავები
სლავური ენები
სამხრეთსლავური ენები
სერბულ-ხორვატული ენა
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
Matica hrvatska
Review of Croatian History at Central and Eastern European Online Library
Croats of Bosnia and Herzegovina: History
The Croatian nation at the beginning of the 20th century
Famous Croats and Croatian cultural heritage
Croatian Heritage Foundation Hrvatska matica iseljenika
Croatians in Arizona
სქოლიო
მსოფლიოს ხალხები
სლავები
სლავთმცოდნეობა