კრამატორსკის რკინიგზის სადგურზე თავდასხმა

კრამატორსკის რკინიგზის სადგურზე თავდასხმა — რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ განხორციელებული სარაკეტო დარტყმა უკრაინის ქალაქ კრამატორსკის რკინიგზის სადგურზე, 2022 წლის 8 აპრილს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს. უკრაინის ოფიციალური პირების ცნობით, თავდასხმის შედეგად დაიღუპა 60 ადამიანი, მათ შორის 7 ბავშვი, და დაიჭრა 110-ზე მეტი.
ფონი
2022 წლის 24 თებერვალს დაწყებული რუსული შეჭრის ფარგლებში, რუსეთის ძალებმა მოკავშირეებთან, თვითგამოცხადებულ დონეცკისა და ლუჰანსკის სახალხო რესპუბლიკებთან ერთად, წამოიწყეს კამპანოა, რომლის მიზანი იყო დონეცკისა და ლუჰანსკის ოლქების უკრაინის მიერ კონტროლირებადი ნაწილების დაკავება. სლოვიანსკსა და კრამატორსკში განლაგებულმა უკრაინის შეიარაღებული ძალების ჯარისკაცებმა ამ შეტევისათვის წინააღმდეგობის გაწევაში გადამწყვეტი როლი ითამაშეს.
წინმსწრები მოვლენები
7 აპრილის ღამით პრორუსულმა ტელეგრამის არხმა „ZAPИСКИ VЕТЕРАНА“ („ვეტერანის ჩანაწერები“) მშვიდობიანი მოქალაქეები გააფრთხილა, რომ სლოვიანსკიდან და კრამატორსკიდან ევაკუაცია რკინიგზით არ განეხორციელებინათ. მომდევნო დილით, დაახლოებით 10:10 საათზე, კრამატორსკში რკინიგზის სადგურის დაბომბვამდე ცოტა ხნით ადრე, რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ გამოაცხადა, რომ მათ „მაღალი სიზუსტის საჰაერო ბაზირების რაკეტებით“ იერიში მიიტანეს რკინიგზის სადგურებზე სლოვიანსკში, პოკროვსკსა და ბარვინკოვეში .
თავდასხმა
უკრაინის მთავრობის ინფორმაციით, კრამატორსკის სადგურზე ევაკუაციას ელოდა 1000-დან 4000-მდე მშვიდობიანი მოქალაქე, ძირითადად ქალები და ბავშვები, რადგან ქალაქი კონფლიქტის ფრონტის ხაზთან ახლოს მდებარეობდა.
დაახლოებით 10:30 საათზე კრამატორსკში რკინიგზის სადგურის შენობასთან ორი რაკეტა ჩამოვარდა. უკრაინულ მედიაში პირველი ცნობები დაახლოებით 10:45 საათზე გამოქვეყნდა. 10:24 და 10:25 საათზე დონეცკის სახალხო რესპუბლიკასთან დაკავშირებულმა მედიამ გამოაქვეყნა ვიდეო, რომელშიც ნაჩვენები იყო წყვილი რაკეტის გაშვება შახტარსკიდან, სეპარატისტების კონტროლის ქვეშ მყოფი ქალაქიდან.
World Central Kitchen-ის დამხმარე მუშაკმა, რომელიც კრამატორსკში თავდასხმას შეესწრო, ინტერვიუში თქვა, რომ „ხუთიდან ათამდე აფეთქების ხმა“ გაიგო. გავრცელებული ინფორმაციით, სცენა უკიდურესად სისხლიანი იყო. ხელისუფლების განცხადებით, აფეთქების შედეგად რამდენიმე ადამიანმა კიდურები დაკარგა. თავდასხმის მსხვერპლთა ცხედრები ადგილზე მიმოფანტულ ბარგთან ერთად ეყარა.
თავდაპირველი ინფორმაციით, შემთხვევის ადგილზე სულ მცირე 39 ადამიანი იპოვეს გარდაცვლილი (მათ შორის სულ მცირე ხუთი ბავშვი), მაგრამ დაღუპულთა რიცხვი მოგვიანებით 52-მდე გაიზარდა, რადგან ზოგიერთი გადარჩენილი ჭრილობების შედეგად საავადმყოფოში გარდაიცვალა. დონეცკის ოლქის გუბერნატორმა პავლო კირილენკომ 10 აპრილს განაცხადა, რომ თავდასხმის შედეგად 57 ადამიანი დაიღუპა, 109 კი დაშავდა. 14 აპრილის მონაცემებით, დაღუპულთა რაოდენობა 59-მდე გაიზარდა.
ჩამოვარდნილი თავდაპირველად არასწორად მიიჩნიეს 9კ720 „ისკანდერის“ ბალისტიკურ რაკეტებად. დონეცკის ოლქის გუბერნატორმა პავლო კირილენკომ მოგვიანებით დააკონკრეტა, რომ ეს იყო კასეტური საბრძოლო მასალით შეიარაღებული „ტოჩკა-უ“-ს რაკეტები.
ერთ-ერთ რაკეტას დაწერილი იყო რუსული ფრაზა „ЗА ДЕТЕЙ“ (ზა დეტეი), რაც ითარგმება როგორც „[შურისძიება] ბავშვებისთვის“. მასზე ასევე დატანილი იყო სერიული ნომერი „Ш91579“, რომელიც, თვითმხილველთა აზრით, შესაძლოა გამოყენებული ყოფილიყო მისი თავდაპირველი არსენალის დასაზუსტებლად.
გამოხმაურებები
უკრაინის პრეზიდენტმა ვლადიმირ ზელენსკიმ რუსეთს უწოდა „ბოროტება, რომელსაც საზღვრები არ აქვს“.
ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა, რომელიც თავდასხმის დღეს ეწვია უკრაინას, დაგმო თავდასხმა, როგორც „საზიზღარობა“. საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრენმა თავდასხმას „კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაული“ უწოდა და თქვა, რომ ის არ შეიძლება დაუსჯელი დარჩენილიყო. ბრიტანეთის თავდაცვის მდივანმა ბენ უოლესმა დაგმო ის, როგორც სამხედრო დანაშაული .
გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიუ გუტერეშმა სარაკეტო დარტყმას „სრულიად მიუღებელი“ უწოდა.
უკრაინის რკინიგზის თავმჯდომარემ, ოლექსანდრ კამიშინმა, მოვლენა „რკინიგზის სამგზავრო ინფრასტრუქტურასა და ქალაქ კრამატორსკის მაცხოვრებლებზე მიზანმიმართულ დარტყმად“ მოიხსენია. უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურმა საქმე აღძრა სისხლის სამართლის კოდექსის 438-ე მუხლით.
თავდაცვის კვლევების სამეფო გაერთიანებული ინსტიტუტის ანალიტიკოსმა ჯასტინ ბრონკმა განაცხადა, რომ რუსეთი მიზნად ისახავდა უკრაინის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის დაზიანებას, რათა გაერთულებინა უკრაინული ძალების დონბასში გადასროლა. მან ასევე აღნიშნა, რომ რუსეთმა სწორედ იმ ტიპის რაკეტა აარჩია, როგორიც უკრაინის არმიის არსენალშიც იყო, რათა რეალობის გარკვევაში არეულობა შემოეტანა. პენტაგონმა აღნიშნა თავდასხმაში რუსეთის პასუხისმგებლობის, ასევე სარკინიგზო კვანძის მნიშვნელობის შესახებ.
რუსეთისა და მისი მხარდამჭერების პასუხი
თავდაპირველად, რუსული სახელმწიფო მედია და პრორუსული ტელეგრამის არხები კრამატორსკის რკინიგზის სადგურზე უკრაინელ სამხედროებზე წარმატებული რუსული საჰაერო თავდასხმების შესახებ აცხადებდნენ. მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ რაკეტებმა მშვიდობიანი მოქალაქეები იმსხვერპლა, რუსეთის მთავრობამ უარყო თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა, ხოლო რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ მას უკრაინული მხარის ტყუილი უწოდა. სამინისტრომ აღნიშნა, რომ რაკეტები უკრაინულმა ძალებმა მეზობელ ქალაქ დობროპილიიდან (კრამატორსკის სამხრეთ-დასავლეთით) გაუშვეს.
ზოგიერთმა რუსულმა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებამ ასევე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რაკეტის სერიული ნომერი იმ დიაპაზონში იყო, რომელშიც უკრაინული მხარის მიერ გამოყენებული რაკეტების ნომრები. თუმცა, სერიული ნომერი ვერ იქნება იმის დამამტკიცებელი, თუ რომელმა მხარემ გაუშვა რაკეტა, რადგან ყველა „ტოჩკა-უ“ ერთსა და იმავე საწარმოში დამზადდა და აქედან გავრცელდა მთელ საბჭოთა კავშირში. შედეგად, რუსეთის მიერ სირიაში და უკრაინის მიერ სნიჟნეში გამოყენებული რაკეტების სერიული ნომრები პრაქტიკულად ერთმანეთს შეესაბამება. ამას გარდა, რუსეთიცა და უკრაინაც ფართოდ იყენებენ ერთმანეთის ხელში ჩაგდებულ საბრძოლო მასალებს.
რუსულ სახელმწიფო ტელევიზიაში გაუშვეს და შემდეგ სოციალურ ქსელებში გავრცელდა ყალბი ვიდეო „BBC“-ის იმიტირებული ლოგოტიპით, სადაც მომხდარში უკრაინელებს ადანაშაულებდნენ. ამგვარი ვიდეო „BBC“-ის მიერ რეალურად არ გავრცელებულა.
რუსული პასუხის შეფასება
რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მათი ძალები აღარ იყენებდნენ „ტოჩკა-უ“-ს რაკეტებს; თუმცა, Amnesty International-ს, კონფლიქტის დაზვერვის გუნდის (Conflict Intelligence Team) გამომძიებელ ჟურნალისტებსა და არაერთ სამხედრო ექსპერტს კრემატორსკზე თავდასხმამდე ჰქონდა გავრცელებული ინფორმაცია, რომ რუსული ძალები უკრაინის მრავალ რაიონში იყენებდნენ „ტოჩკებს“. უფრო მეტიც, ბელარუსული ღია წყაროს პროექტ „ჰაჯუნის“ გამომძიებლებმა გამოაქვეყნეს ვიდეოები, რომლებშიც რამდენიმე რუსული სატვირთო მანქანა ჩანდა „ტოჩკას“ რაკეტებით და ისინი ბელარუსიდან უკრაინაში მიემართებოდნენ „V“ წარწერებით (5 მარტი და 30 მარტი). გარდა ამისა, ომის შემსწავლელი ინსტიტუტის შეფასებით, რუსეთის მე-8 საგვარდიო საერთო-საჯარისო არმია, რომელიც დონბასის რეგიონში აქტიურობდა, აღჭურვილი იყო „ტოჩკა-უ“-ს რაკეტებით. რუსული ახალი ამბების სააგენტოების მასალებსა და სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ კადრებში ჩანდა, რომ 2021 წელს მე-8 საერთო-საჯარისო არმიაში შემავალი 47-ე სარაკეტო ბრიგადა საჯარო ღონისძიებებზე, მათ შორის კრასნოდარში გამარჯვების აღლუმზე „ტოჩკა-უ“-ს რაკეტებითაც გამოდიოდა.
ამავე თვეში „PolitiFact“-მა შეაფასა იმის ალბათობა, რომ ინციდენტი ცრუ დროშის ოპერაციას წარმოადგენდა და მივიდა დასკვნამდე; „არ არსებობდა საკმარისი მტკიცებულებები იმისა, რომ 8 აპრილს კრამატორსკის რკინიგზის სადგურზე თავდასხმის უკან უკრაინა იდგა“.
სქოლიო
რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)