PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ვილაფრანკა-ტირენა

ვილაფრანკა-ტირენა — კომუნა იტალიაში, სიცილიის რეგიონში. ექვემდებარება მესინის პროვინციის ადმინისტრაციას. მოსახლეობა 8921 ადამიანი. ფართობი 14 კმ²-ია. სატელეფონო კოდი — 090, საფოსტო ინდექსი — 98049.
რესურსები ინტერნეტში
სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
მესინის პროვინციის კომუნები
ავსტრია-იტალიის ომი

ავსტრია-იტალიის ომი ან მესამე ომი იტალიის დამოუკიდებლობისათვის – ავსტრიის ბატონობისაგან იტალიის საბოლოო განთავისუფლებისა და გაერთიანებისათვის წარმართული ომი.
წინაპირობები
1859 წლის ავსტრია-იტალია-საფრანგეთის ომისა და 1859-1860 წლების რევოლუციების შედეგად იტალია ძირითადად გაერთიანდა, რჩებოდა მხოლოდ ვენეცია და პაპის კუთვნილი რომი, რომლებზეც ჯერ კიდევ ავსტრია ბატონობდა. ვენეციის ოლქის გასათავისუფლებლად მთელს იტალიაში გამეფებული იყო ანტიავსტრიული განწყობა. ამით ისარგებლა პრუსიამ, რომელიც ავსტრიის ომისათვის ემზადებოდა. ბისმარკმა საფრანგეთის მეშვეობით კავშირი დაამყარა იტალიასთან. ბისმარკისა და იტალიის გენშტაბის უფროსის გენერალ ალფონსო ფერერო ლა მარმორას მოლაპარაკებების საფუძველზე 1866 წლის 8 აპრილს პრუსია-იტალიას შორის დაიდო ავსტრიის წინააღმდეგ მიმართული სამოკავშირეო ხელშეკრულება.
ომის მსვლელობა
17 ივნისს პრუსიამ ომი გამოუცხადა ავსტრიას. 20 ივნისს გენერალი მარმორა დაახლ. 120 ათასიანი არმიით ვენეციის ოლქში შეიჭრა. 27 ივნისს კუსტოცის ბრძოლაში ავსტრიის არმიამ, რომელიც 78 ათასამდე ჯარისკაცს ითვლიდა, იტალიის არმია დაამარცხა. 3 ივლისს სადოვის ბრძოლაში ავსტრიელები სასტიკად დამარცხდნენ პრუსიელებთან. ავსტრია იძულებული შეიქმნა ვენეციის ოლქში დისლოცირებული არმიის მნიშვნელოვანი ძალები პრუსიის წინააღმდეგ გადაესროლა. საბრძოლო ვითარების ამგვარმა ცვლილებებმა იტალიელებს შესაძლებლობა მისცა თავად გადასულიყვნენ შეტევაზე ვენეციის ოლქშიც და სამხრეთ ტიროლშიც, სადაც დიდი წარმატებებით იბრძოდა ჯუზეპე გარიბალდის მოხალისეთა კორპუსი. 20 ივლისს იტალიის ფლოტი, რომელიც 12 სახაზო ხომალდისაგან შედგებოდა, დაამარცხა ავსტრიის ფლოტმა 7 სახაზო ხომალდით, თუმცა პრუსიასთან განცდილმა რამდენიმე მარცხმა ავსტრია აიძულა მოლაპარაკება დაეწყო იტალიასთან.
დაზავება
ზავი იტალიასთან 10 აგვისტოს დაიდო. 3 ოქტომბრის ვენის საზავო ხელშეკრულებით ავსტრიამ საფრანგეთშ დაუთმო ვენეციის ოლქი, რომელიც ნაპოლეონ III-მ იტალიის სამეფოს გადასცა.
ლიტერატურა
უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. 2, თბ. 2008 წ.
ავსტრიის ისტორია
იტალიის ისტორია
საფრანგეთის ისტორია
XIX საუკუნის ომები
ჰოჩაზი

ჰოჩაზი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ლაჩინის რაიონის სოფლები
Show Me the Meaning of Being Lonely

Show Me the Meaning of Being Lonely
— ბოიბენდ Backstreet Boys-ის სიმღერა და სინგლი. გამოვიდა 1999 წელს. შეტანილია ალბომში Millennium.
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფის ოფიციალური საიტი
დისკოგრაფია საიტზე Discogs
Backstreet Boys-ის სიმღერები
1998 წლის სიმღერები
1999 წლის სინგლები
ზილჩის ველის რკინის სადნობი სახელოსნოები

ზილჩის ველის რკინის სადნობი სახელოსნოები — სახელოსნოები საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. არქეოლოგიური ძეგლი მოკვლეულია 2009 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიური დაზვერვების დროს. სახელოსნოები ორი ჯგუფისგან შედგება ერთი მდებარეობს ველის ჩრდილო-დასავლეთით, ერთ-ერთი მშრალი ხევის სათავეში, მეორე მდინარე ლეკისწყლის ხეობიდან სამუხის ველზე გამავალი გზის მარჯვენა მხარეს, ხრამის ნაპირას. სავარაუდოდ, უნდა დათარიღდეს ძველი წელთაღრიცხვით I ათასწლეულით.
პირველ ჯგუფში დადასტურდა რამდენიმე სახელოსნო. ზოგ მათგანზე შეიმჩნევა წიდის მოზრდილი ფრაგმენტებიც, მეორე ჯგუფში გამოვლინდა ოთხი პუნქტი. კარგად ჩანს წიდის დიდი გროვები.
ლიტერატურა
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
Kolochava

Kolochava is a village in Khust Raion, Zakarpattia Oblast, Ukraine.
Kolochava was previously located in Mizhhiria Raion until it was abolished and its territory was merged into Khust Raion on 18 July 2020 as part of the administrative reform of Ukraine, which reduced the number of raions of Zakarpattia Oblast to six.
From 1976 to 1992, it had the status of an urban-type settlement, but it was demoted to village status on 6 March 1992.
References
Villages in Khust Raion
ერეკლე მეფის თეატრი

ერეკლე მეფის თეატრი — ერეკლე II-ის (1720-98) დროის მრავალ კულტურულ წამოწყებას შორის ერთ-ერთი საპატიო ადგილი ეჭირა თეატრალურ ხელოვნებას. XVII საუკუნეში ინტენსიურად ვითარდებოდა თეატრალურ-სანახაობითი კულტურა. ხანგრძლივი ფორმირების პროცესში გამოიკვეთა ორი ტენდენცია: ერთი — თეატრი ღია ცის ქვეშ, და მეორე — თეატრი შენობაში. ხალხური სანახაობანი, საიმპროვიზაციო თეატრი და სახიობის სხვა ფორმები არსებობას განაგრძობდნენ თეატრალური ფოლკლორის ფორმით, ხოლო შენობა-ნაგებობაში შეიქმნა პროფესიონალური თეატრი თავისი დასით, რეპერტუარით, ადმინისტრაციით. სათეატრო ცხოვრებაზე გარკვეული გავლენა მოახდინა სასკოლო დრამამ, რომელიც შეიქმნა თბილისის (1755) და თელავის (1782) სემინარიებში. ის ფაქტი, რომ სემინარიის წესდებით დაშვებული იყო კვირაში ერთხელ "კომედიის ან სხვა რაიმე საჩინო თამაშობის" ჩვენება, გარკვეულ იმპულსს აძლევდა თეატრის განვითარებას.
XVIII საუკუნის თეატრზე თავისებურ გავლენას ახდენდა რუსეთთან ურთიერთობა. გაბრიელ მაიორს (მსახიობი და არტილერისტი) რუსეთში ჰქონდა მიღებული განათლება. ერეკლე II-ის ხელშეწყობით რუსეთში მიიღეს განათლება აგრეთვე გ. ავალიშვილმა, ა. თურქესტანიშვილმა, დავით ბატონიშვილმა და სხვებმა, რომლებმაც შემდეგ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სათეატრო ხელოვნების განვითარებაში. 90-იანი წლების დასაწყისში თბილისსა და თელავში იმართებოდა წარმოდგენები. მაჩაბლის, გაბრიელ მაიორისა და გ. ავალიშვილის თეატრი ერეკლე II-ის სათეატრო ხელოვნების ძირითად სახეს ქმნიდა. გ. ავალიშვილის თეატრში ძლიერი იყო კლასიცისტური ტენდენციები, ხოლო მაჩაბელთან უფრო სახიობა და ხალხური თეატრი ვითარდებოდა. ორივე კი ერთი სათეატრო კულტურის სხვადასხვა ეტაპს წარმოადგენდა. გ. ავალიშვილი თარგმნიდა კლასიცისტურ პიესებს. 1791 წელს სამჯერ წარმოადგინეს ა. სუმაროკოვის "რქის მატარებელი". დადგეს მისივე "დედა რაყიფი ქალისა". ერეკლე II-ს გაბრიელ მაიორისთვის უბოძებია არეშაშვილის გვარი. იგი თავისი დროისათვის განათლებული ადამიანი იყო. გამოირჩეოდა მახვილგონიერებით. უთამაშია კომედიებშიც.
მაჩაბელთან ერთად მონაწილეობდა 1795 წელს კრწანისის ომში როგორც მსახიობი და არტილერისტი. მაჩაბლისა და გაბრიელ მაიორის სპეკტაკლები არ იყო ერთსახოვანი. თეატრში მისტერიების გვერდით იდგმებოდა საერო ხასიათის ნაწარმოებებიც. სახალხო თეატრში მოღვაწეობდნენ ქეშიშდარდიმანდიანი (იოსებ ამირიძე), ოთარ ნორიელი, ოიანა-ბუიანა და სხვები. მათი მოღვაწეობა იწვვდა სანახაობითი კულტურისადმი ინტერესს, აფართოებდა სათეატრო ხელოვნების თვალსაწიერს და ამდიდრებდა მის ფორმებს. 1761 წელს დაიწერა ერთ-ერთი უსათაურო მცირე პიესა, რომლის ავტორია ერეკლე II-ის დროის მოხელე იასე მიქაძე. 1795 წელს კრწანისის ტრაგედიით დასრულდა პირველი ქართული პროფესიონალური თეატრის ისტორია.
ამ ფაქტის გამო თეიმურაზ ბატონიშვილი მოგვითხრობს:
ლიტერატურა
ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 446
თბილისის კულტურა
გილიჯანი (გუბადლი)

გილიჯანი (გუბადლი)
გილიჯანი — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
გუბადლის რაიონის სოფლები
დოდო ჭიჭინაძე

დოდო ჭიჭინაძე (დ. 28 დეკემბერი, 1924, ქუთაისი — გ. 3 ნოემბერი, 2009, თბილისი) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1960). საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).
1944–1945 დაამთავრა საქართველოს კინოსტუდიასთან არსებული კინომსახიობის სტუდია. 1950 წლიდან იყო კოტე მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი.
ფილმოგრაფია
1946: „დავით გურამიშვილი“ (ქეთევანი) რეჟისორები ნიკოლოზ სანიშვილი, იოსებ თუმანიშვილი
1949: „ბედნიერი შეხვედრა“ (ეთერი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1954: „ჭრიჭინა“ (თინა) რეჟისორები სიკო დოლიძე, ლევან ხოტივარი
1955: „ცისკარა“ (მზია) რეჟ. სერგო ჭელიძე
1956: „ბაში-აჩუკი“ (ნინო) რეჟ. ლეო ესაკია
1959: „ნინო“ (ეთერი) რეჟ. ლეო ესაკია
1960: „შეწყვეტილი სიმღერა“ (დოდო, გურამის ცოლი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1977: „სინემა“ რეჟ. ლიანა ელიავა
1983: „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ რეჟ. ელდარ შენგელაია
1986: „ორომტრიალი“ (ქეთევანი) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
1987: „ბილიკი“ რეჟ. მამუკა მინდიაშვილი
1992: „ვალსი პეჩორაზე“ რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
2000: „ნეტავ აღარ იწვიმოს“ რეჟ. მაია არჩვაძე
2000: „შური“ რეჟ. ზაზა მერაბიშვილი
2005: „გაფითრებული თებერვლის ლანდი“ (მარო მაყაშვილი) (დოკუმენტური ფილმი) რეჟ. გია ჭუბაბრია
2006: „ასეთი სიყვარული“ რეჟ. ნინო ბასილია
2006: „გამცილებელი“ რეჟ. სანდრო ჯანდიერი
2009: წარსული სიყვარულის გახსენება რეჟ. შოთა კალანდაძე
2009: კადრები კოსმოსში რეჟ. შოთა კალანდაძე
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1960: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1976: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1999: ღირსების ორდენი ქართული კინოხელოვნების განვითარებაში, მის პოპულარიზაციაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილის, ნაყოფიერი შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დოდო ჭიჭინაძე — საქართველოს მშფოთვარე ჭირისუფალი
დაბადებული 28 დეკემბერი
დაბადებული 1924
გარდაცვლილი 3 ნოემბერი
გარდაცვლილი 2009
ქართველი მსახიობები
საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ქუთაისში დაბადებულები
დ
ჩოლის მონასტრები

ჩოლის მონასტრები
ჩოლის მონასტერი – ინდუისტური ტაძარი სამხრეთ ინდოეთის შტატ ტამილნადუში. მიეკუთვნება ჩოლის დინასტიის მმართველობის პერიოდს. ჩოლის მონასტრების შემადგენლობაში შედის სამი ძეგლი: ბრიჰადიშვარას ტაძარი, განგაიკონდა-ჩოლაპურამი და აირავატეშვარის ტაძარი. ბრიჰადიშვარას ტაძარი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში გაწევრიანდა 1987 წელს, ხოლო დანარჩენი ორი ტაძარი 2004 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში
რესურსები ინტერნეტში
UNESCO's World Heritage Site
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
აზერბაიჯანის ავიახაზები

აზერბაიჯანის ავიახაზები — აზერბაიჯანის უმსხვილესი ავიაკომპანია და ეროვნული ფლაგმანი. საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის (იატა) წევრი. დაარსდა 1992 წლის 7 აპრილს, შტაბ–ბინა მდებარეობს ბაქოში.
მიმართულებები
ფლოტი
რესურსები ინტერნეტში
ავიაკომპანიის ოფიციალური საიტი
აზერბაიჯანის ავიაკომპანიები
აზერბაიჯანის კომპანიები
Jarre Live / Destination Docklands

Jarre Live / Destination Docklands
Jarre Live — ფრანგი ელექტრონული მუსიკოს ჟან-მიშელ ჟარის 1989 წლის საკონცერტო ალბომი, რომელიც მოგვიანებით გამოვიდა დისკის Destination Docklands სახით.
სიმღერების სია
Introduction (Révolutions) - 1:03
Ouverture / Overture (Révolution Industrielle) - 3:00
Révolution Industrielle Part 1-2-3 - 5:45
Chants Magnétiques II / Magnetic Fields II- 4:09
Oxygène IV - 3:46
Computer Week-End - 5:18
Révolutions - 3:52
London Kid - 4:57
Rendez-Vous IV - 4:16
Rendez-Vous II - 8:54
September - 4:45
L'Emigrant / The Emigrant - 3:53
სქოლიო
ჟან-მიშელ ჟარის საკონცერტო ალბომები
1989 წლის საკონცერტო ალბომები
ანუკ ემე

ანუკ ემე (დ. 27 აპრილი, 1932) — ფრანგი კინომსახიობი. კინოკარიერა 14 წლის ასაკში დაიწყო და 1947 წლიდან მოყოლებული 70-ზე მეტ ფილმში ითამაშა. სკოლაში სწავლის პარალელურად ცეკვასა და სამსახიობო ხელოვნებას ეუფლებოდა.
კარიერა
ფრანსუაზა სწავლობდა ბალეტს და დეკლამაციას. ბავშვობიდანვე დაყავდათ კინოგადაღებებზე. 25 წლის ასაკში იგი გახდა ლიტერატურული კაბარეს "წითელი ვარდის" მშვენება, ერთი სეზონით გაემგზავრა ათენში, სადაც სცენაზე თამაშობდა. სწორედ იქიდან ჩამოიტანა ბერძნული სახელისა და ფრანგული მიმღეობისგან შემდგარი ფსევდონიმი ანუკ ემე- ანუკ საყვარელი.
ანუკ ემეს კარიერა 1949 წლიდან იწყება როდესაც მან შესანიშნავად გაართვა თავი რთულ როლს ანდრე კაიატის ფილმში "ვერონელი მიჯნურები". ფილმში ამბავი მოთხრობილია შეყვარებულთა სევდიანი ისტორიის შესახებ. ფილმი შექსპირის ტრაგედიის მიხედვითაა შექმნილი. ანუკ ემე ერთსა და იმავე დროს ასრულებდა ჯულიეტასა და დევნილი ქალიშვილის როლს. ახალგაზრდა მსახიობის მიმართ კრიტიკა კეთილად განეწყო, ხოლო მაყურებელმა იგი შეამჩნია. თითქმის ათი წლის განმავლობაში იგი ძველი პროვინციული მსახიობივით არსებობდა. მას იღებდნენ რომში, მადრიდში, ლონდონში, ბერლინში. ნაცნობია იმ პერიოდში ერთ-ერთი ფილმი. ესაა ფრანსუაზა ა.კრონინის დრამის "იუპიტერი იცინის" მიხედვით გადაღებული დასავლეღგერმანული ფილმი "მე შენ გეძებ"
ანუკის სილამაზე მის პროფესინალიზმს დიდ გასაქანს აძლევდა. ნათელი თვალები, მქრქალ, ანტიკურად ნაძერწ სახეზე, არა მარტო ფიზიკურ სრულყოფილებად აღიქმება არამედ სულიერ სულქმნილად.
1951 წელს ალექსანდრ ასტრუკმა ანუკ ემე მიიწვია ფილმ "ცეცხლისფერ ფარდაში" მონაწილეობის მისაღებად. რეჟისორი გატაცებული იყო ფორმის სფეროში ექსპერიმენტებით. მის რთულ ხატოვნებას და დახლართულ ეკრანულ თხრობას აგვირგვინებდა ანუკ ემეს მიერ განსახიერებული გმირი.
დიდი მოდელეანის არაოფიციალური მეუღლის ჟანა ებიუტერნის როლზე მსახიობებს ეძებდნენ. ამ დროისათვის ჟერარ ფილიპმა რომელთან ერთადაც ანუკ ემე მონაწილეობას იღებდა ფილმში "ქაფზე", რეჟისორს ჟაკ ბეკერს ყურადღება გაამახვილებია თავის პარტნიორ ქალზე. მათ ერტდ გადაწყვიტეს, რომ ანუკ ემეს მიდრეკიდება იდეალური ხასიათის განხორციელებისადმი სწორედ ზედგამოჭრილი იყო "მონპარნასი, 19" -ისთვის. ამასთან მსახიობის ოდნავ აწოწილი სილუეტი მოდილიანის ტილოებზე ასახული ქალის ტიპს ესადაგებოდა.
ანუკ ემეს ჰქონდა ბედნიერება ემუშავა ფედერიკო ფელინისთან. 1959წელს მონაწილეობდა- "ტკბილ ცხოვრებაში", 1962 წელს კი " 8​1⁄2 " . "ტკბილ ცხოვრებაში" არისტოკრატიული გვარის შთამომავალს თამაშობს. ანუკ ემემ მისი ყველაზე რთული როლი " 8​1⁄2 "-ში შეასრულა.
თავისი ყველაზე რთული როლები მსახიობმა ფელინისა და დენის ფილმებში ითამაშა. სამართლიანია ითქვას, რომ ემე საყოველთაოდ ცნობილი "ქალისა და მამაკაცის" შემდებ გახდა. ლელუშის ფილმში ის პირველად გახდა საკუთარი პერსონაჟის ავტორი. "ეს იყო ნამდვილი გართობა, თითქმის ოჯახური გართობა,-იგონებს ანუკ ემე. - იმის მაგივრად, რომ მსახიობებისთვის ტექსტის დაზეპირება დაევალებინა, ლელუში გვეუბნებოდა: " ამ აზრს შენ გამოსთქვამ მაშინ როდესაც განსაკუთრებით საჭიროდ მიიჩნევ, დარჩენილ დროს, რაც გსურს ის გააკეთეთ".
რესურსები ინტერნეტში
ანუკ ემე JWA-ში
სქოლიო
დაბადებული 27 აპრილი
დაბადებული 1932
XX საუკუნის ფრანგი ქალი მსახიობები
XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მსახიობები
Fame Kills: Starring Kanye West and Lady Gaga

Fame Kills: Starring Kanye West and Lady Gaga — ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას და ამერიკელი რეპერ კანიე უესტის ერთობლივი ტურნე, რომელიც დაგეგმილი იყო 2009-2010 წლებში გაგას EP ალბომის The Fame Monster-ის (2009) და კანიე ვესტის ალბომის 808s & Heartbreak-ის (2008) მხარდასაჭერად. ტურნე უნდა დაწყებული 2009 წლის ნოემბერში და დამთავრებულიყო 2010 წლის იანვარში. ტურნეს თარიღები მოიცავდა კანადას და ამერიკის შეერთებულ შტატებს - სულ 34 საკონცერტო თარიღს.
ტურნე გაუქმდა 2009 წლის MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე მომხდარი ინციდენტის გამო, როდესაც კანიე ვესტი აუვარდა სცენაზე ქანთრის მომღერალტეილორ სვიფტს, რომელმაც მიიღო ჯილდო ქალის საუკეთესო ვიდეოსთვის. კენიმ ტეილორს მიკროფონი წაართვა და განაცხადა, რომ ჯილდო ეკუთვნოდა R&B-ის მომღერალ ბიონსე ნოულს. ამ ინციდენტის შემდგომ კანიეს პოპულარობა საგრძნობლად დაეცა. ტურნეს გაუქმების შემდგომ 2009 წლის ნოემბერში გაგამ წამოიწყო საკუთარი ტურნე The Monster Ball Tour, რომლის დაწყებაც გაგას დაგეგმილი ჰქონდა Fame Kills-ის დასრულების შემდგომ 2010 წლის მარტში. გაგას განცხადებით, ტურნეს გაუქმება გადაწყდა ერთობლივად.
საკონცერტო თარიღები
ყველა საკონცერტო თარიღი გაუქმდა.
სქოლიო
ლედი გაგას ტურნეები
კანიე უესტი
2009 წლის საკონცერტო ტურნეები
2010 წლის საკონცერტო ტურნეები
ვალერიან კანდელაკი

ვალერიან კანდელაკი
ვალერიან ანტონის ძე კანდელაკი (დ. 22 აგვისტო, 1881, გამოჩინებული, ქუთაისის გუბერნია — გ. 4 მარტი, 1944, თბილისი) — ქართველი მეღვინე.
ბიოგრაფია
ვალერიან კანდელაკი იყო ქართული მეღვინეობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, რომელმაც მიმართულება მისცა მეღვინეობის განვითარებას საქართველოში. იგი დაიბადა წვრილშვილიანი მღვდლის ოჯახში. ვალერიანი 1891 წლიდადნ 1892 წლამდე სწავლობდა ოზურგეთის სასულიერო სასწავლებელში. 1892 წელს იგი გადაჰყავთ ქუთაისის სასწავლებელში სადაც დაამთავრა 4 კლასი. ამის შემდეგ ვალერიანს გზავნიან ყირიმში და სწავლას აგრძელებს იალტის ნიკიტის მებაღეობა-მევენახეობის სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1903 წელს. ამავე წელს იწყებს პრაქტიკას იალტის სკოლის ირგვლივ არსებულ სხვადასხვა სარდაფში. შემდეგ ეწყობა მეღვინედ „მაგარაჩის“ მახლობლად მდებარე „სულთამ“ მამულის სარდაფში, სადაც იმ დროს მუშაობდა მისი ძმა ევგენი, რომელსაც ასევე დამთავრებული ჰქონდა ნიკიტის სასწავლებელი. როგორც ეტყობა ძმამ დიდი გავლენა მოახდინა ვალერიანზე გზის არჩევანში.
სულთამ მამულის სარდაფში, ვალერიან და ევეგენი კანდელაკებთან ერთად, იმ დროს ცდებს ატარებდა სახელგანთქმული მეღვინე, შემდეგში პროფესორი მ. ა. ხოვრენკო მათ ერთად დაამზადეს წითელი ღვინო დურდოს გაცხელების გზით. 1907 წელს ძმები კანდელაკები იწყებენ სამეურნეო საქმიანობას. იჯარით იღებენ ყირიმში ”შარანის” მამულებში მევენახეობა-მეღვინეობის საწარმოს, სადაც პირველად რუსეთის იმპერიაში ქარხნული წესით დაამზადეს პასტერიზებული ყურძნის წვენი.
1916 წელს ვალერიან კანდდელაკი, ევგენი კანდელაკი და ნიკოლოზ სმირნოვი ერთად აარსებენ ღვინის კომპანია ”ვ.ა. კანდელაკი და კომპანიას”, სადაც ღვინოსთან ერთად მზადდებოდა საფირმო შამპანური სახელწოდებით ”ზანდო” ("Zando" - asti spymante - V.A. Kandelaki).
ვალერიან კანდელაკი არის ავტორი მრავალი ქართული ღვინისა მათ შორის სუფრის სამარკო ღვინოების: ”მანავის მწვანე”, ”ყვარელი 50”, იკემის ტიპის - ”მჭკნარა”, ”მოტკბო”. ვალერიანი იყო ორდინალური თეთრი და წითელი N1, N2, N8 კახური, N18 და N22 ღვინოების დამზადების ინიციატორი დიდი ქართველი, იმჟამად პირველი ღვინის ქარხნის მთავარ მეღვინის, იორამ თარხნიშვილის მონაწილეობით. აგრეთვე შექმნა პორტვეინის ტიპის ღვინოები ”საამო”, ”კარდანახი”, მადერის ტიპის ღვინო ”ანაგა”, ლიქიორის ტიპის ღვინო ”სალხინო”, უნგრული ტოკაის ტიპის ღვინო ”ხიხვი”(იგივე ჯანანური),სადესერტო ”აფხაზეთის თაიგული” და სხვ.
ვალერიან კანდელაკის შექმნილ ღვინოებს მსოფლიო დეგუსტაციებზე მიღებული აქვთ მრავალი ოქროს, ვერცხლის და ბრინჯაოს მედლები. ვალერიან კანდელაკის ინიციატივით გადაშენებას გადაურჩა ვაზის ჯიში ”ხიხვი”, რომელსაც იმ დროისთვის აღარავინ აშენებდა, რადგანაც იგი მგძნობიარეა გარემო ფაქტორებისა და ნაკლებგამძლე დაავადებების მიმართ.
”მანავის” მეურნეობას მინიჭებული აქვს ვალერიან კანდელაკის სახელი.
ლიტერატურა
კალანდაძ ბ., „სამტრესტი და სამტრესტელები, 1929-2014“, თბილისი, პეტიტი, 2014
ნაცვლიშვილი დ., ქართული მეღვინეობის პატრიარქი.
კალანდაძე ბ., ქართული ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების მატიანე.
გ.ბერიძე, თ. ღლონტი, ”ქართველი მეღვინეები”
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი მეღვინეები
დაბადებული 22 აგვისტო
დაბადებული 1881
გარდაცვლილი 4 მარტი
გარდაცვლილი 1944
სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ლერნაროტი

ლერნაროტი — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 725 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 430 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 29 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.7 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ლუის ალვარესი

ლუის ალვარესი
ლუის ვოლტერ ალვარესი (დ. 13 ივნისი, 1911, სან-ფრანცისკო — გ. 1 სექტემბერი, 1988, ბერკლი) — ამერიკელი ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორი, გამომგონებელი და პროფესორი რომელიც 1968 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში. „ამერიკული ფიზიკის ჟურნალი“ მასზე წერდა: „ლუისი იყო მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ბრწყინვალე და პროდუქტიული ექსპერიმენტატორი ფიზიკოსი“.
ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ლუის ვოლტერ ალვარესი დაიბადა 1911 წლის 13 ივსნისს სან ფრანცისკოში. ლუისი იყო ფიზიკოსი ვოლტერ ალვარესის და მისი მეუღლის ჰარიტ სმიტის მეორე შვილი. მას ჰყავდა უფროსი და გლადისი, უმცროსი ძმა ბობი და უმცროსიდ და ბერნისი. მისი დეიდა მაბელ ალვარესი იყო კალიფორნიელი მხატვარი, რომელიც მუშაობდა ზეთის საღებავებით.
1918-1924 წლებში ლუისი ესწრებოდა მედისონის სკოლის გაკვეთილებს, ხოლო შემდგომ პერიოდში იგი შევიდა სან ფრანცისკოს უმაღლესი პოლიტექნიკურ სკოლში. 1926 წელს მისი მამა გახდა მაიოს კლინიკის მკვლევარი და ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა როჩესტერში სადაც ლუისი ესწრებოდა როჩესტერის უმაღლესი სკოლის გაკვეთილებს. მას ყოველთვის სურდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში შესულიყო, თუმცა მისი მასწავლებლების მოწვევით მან ჩიკაგოს უნივერსიტეტი არჩია, სადაც მან 1932 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, 1934 წელს მაგისტრის ხარისხი, ხოლო 1936 წელს ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი.
ალვარესი იყო აგნოსტიკოსი.
გარდაცვალება
ლუის ვოლტერ ალვარესი გარდაიცვალა 1988 წლის 1 სექტემბერს საყლაპავი მილის კიბოს ბოლოდროინდელი ოპერაციების შედეგად მიღებული გართულებების გამო. მისი გვამს ჩაუტარდა კრემაცია და მისი ფერფლი გაიფანტა მონტერეის ყურეში. მისი ნამუშევრები ინახება ბანკფორტის ბიბლიოთეკაში (კალიფორნიის უნივერსიტეტში).
ავიაცია
საკუთარ ავტობიოგრაფიაში ალვარესმა თქვა: „მე ვფიქრობ, რომ მე მქონდა ორი ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი კარიერა, ერთი მეიერება ხოლო მეორე — ავიაცია.“ მან ფრენა 1933 წელს ისწავლა. მომდევნო 50 წლის განმავლობაში მან დაახლოებით 1000 საათი ფრენაში გაატარა (უმეტესად როგორც პილოტი).
ალვარესს არაერთი პროფესიული წვლილი აქვს შეტანილი ავიაციის განვითარებაში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მან მრავალი საავიაციო ტექნოლოგიის განვითარება შეძლო.
მისი კარიერის გვიან პერიოდში იგი სამოქალაქო და სამხედრო ავიაციასთან დაკავშირებულ მრავალ მაღალი დონის საკონსულტაციო კომიტეტში მუშაობდა (მათში შედიოდა ფედერალური ავიაციის ადმინისტრაცია „FAA“).
ჯილდოები და პატივი
ალვარესი 1939 წელს გახდა ფიზიკოსთა ამერიკული საზოგადოების წევრი, ხოლო 1969 წელს — ამავე დაწესებულების პრეზიდენტი. აგრეთვე იგი იყო: ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1947), ფილოსოფოსთა ამერიკული საზოგადოების წევრი (1953), ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული საზოგადოების წევრი (1958) და ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრი (1969).
ჯილდოებიდან მას მოპოვებული აქვს: მერიტის მედალი (1947), ალბერტ აინშტაინის ჯილდო (1961), მეცნიერების ეროვნული მედალი (1963), მაიკელსონის ჯილდო (1965), ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში (1968) და ჩიკაგოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულის მედალი (1978).
ალვარესი 1960 წელს გახდა „კალიფორნიის წლის მეცნიერი“. აგრეთვე 1978 წელს შეუერთდა გამომგონებელთა ეროვნულ დიდების დარბაზს.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
Nobel biography
About Luis Alvarez
სქოლიო
ამერიკელი ფიზიკოსები
ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ყოფჩისკარის კომპლექსი

ყოფჩისკარის კომპლექსი — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქალილოს ჩრდილოეთით, 1,5-2 კილომეტრზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა შენაკადის ყოფჩურის ხეობაში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. 1988 წელს გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). კომპლექსი შეიცავს ნანგრევებად ქცეულ სწორკუთხა კოშკს, პატარა დარბაზულ ეკლესიას და რამდენიმე ნაგებობის ნაშთს. კომპლექსს გარს ეკრა ლოდებით მშრალად ნაწყობი გალავანი, რომლის კვალი აქა-იქღაა შემორჩენილი. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (5,5 x 3,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. აქა-იქ გამოყენებულია შირიმის კვადრებიც. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი და ჩრდილო კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმაღლე 0,6-0,8 მეტრი). შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით მოკლე მხრებით გამოყოფილი არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზე ნატეხი ქვით ნაგები ტრაპეზია (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) მიდგმული. საკურთხევლის ბაქანი ეკლესიის იატაკის მიმართ ორი საფეხურითაა შემაღლებული. ქვედა საფეხურს შუაში სწორკუთხა ამბიონი აქვს. დარბაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში შემორჩენილია საკურთხევლისწინა ჯვრის კვადრატული ბაზისი. ჩრდილო კედელს მთელ სიგრძეზე დაბალი საფეხური გასდევს. ეკლესიის აღმოსავლეთით, 15 მეტრზე, გათხრილია კლდის ნატეხი ქვითა და შირიმის კვადრებით ნაგები აკლდამა, რომელშიც აღმოჩნდა 25 ჩონჩხი. გამოვლინდა მინის მძივები, ბრინჯაოს ბეჭდები, საყურეები, სამაჯურები და ღილები, რკინის ისრისპირი. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიტერატურა
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ნოგყაუ (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ნოგყაუ (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)
ნოგყაუ — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1980 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 23 კილომეტრი.
ისტორია
სხვადასხვა დროს სოფელი ეკუთვნოდა ჯერ ქართლის, შემდეგ ქართლ-კახეთის მეფეებს. არსებობს მოსაზრება, რომ სოფელი აღმოცენდა ძველი ქართული სოფლის — ადოს ადგილზე და მას იქ დასახლებულმა ოსებმა ნოგყაუ (ახალი სოფელი) შეარქვეს. სოფელზე გადიოდა ძველი სამხრეთ გზის ერთი მონაკვეთი, რომელზეც მოძრაობა განსაკუთრებულით გაცხოველდა XVIII საუკუნის II ნახევარსა და XIX საუკუნის დასაწყისში. ამ გზით იმოგზაურა იოჰან გიულდენშტედტმა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
ლიტერატურა
სქოლიო
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ძვ. წ. 616

ძვ. წ. 616
მოვლენები
რომის მეფედ ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი აირჩიეს
მილეტში ხელისუფლება ხელში ჩაიგდო ფრასიბულმა.
დაიბადნენ
ლუციუს პრისკუს ტარკვინიუსი — რომის მეფე გ. ძვ. წ. 579)
გარდაიცვალნენ