ტომას სტერნზ ელიოტი

ტომას სტერნზ ელიოტი (დ. 26 სექტემბერი 1888 — გ. 4 იანვარი 1965) — წარმოშობით ამერიკელი, ბრიტანელი ესეისტი, გამომცემელი, დრამატურგი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, მოაზროვნე და „მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი მთავარი პოეტი“. 25 წლის ასაკში, 1914 წელს, ის მშობლიური აშშ-დან დიდ ბრიტანეთში გადავიდა, დასახლდა, მუშაობა განაგრძო და იქვე დაქორწინდა. ელიოტის პოემა — „ალფრედ პრიუფროკის სიყვარულის სიმღერა“ — მოდერნისტული მიმდინარეობის შედევრად მიიჩნევა. ამ პოემას ინგლისურ ლიტერატურაში სხვა, კარგად ცნობილი, პოემები მოჰყვა: „ნარჩენთა მიწა“, (1922), „გამოფიტული კაცი“, (1925), „ოთხშაბათის ფერფლი“ (1930) და „ოთხი კვარტეტი“ (1945).. ელიოტი ცნობილია თავისი შვიდი პიესითაც, უმეტესად, ლირიკული დრამით — მკვლელობა კათედრალში (1935). მწერალს 1948 წელს ნობელის პრემია გადაეცა ლიტერატურის დარგში, „მისი, როგორც თანამედროვე პოეზიის ნოვატორის აღსანიშნავი ღვაწლისათვის“. იყო დიდი ბრიტანეთის ღირსების ორდენის კავალერი. XX საუკუნის ერთ-ერთი ავტორიტეტული პიროვნება. ელიოტი იყო ღრმად მორწმუნე ქრიატიანი. ზოგიერთი თანამედროვე მას ბრალს სდებდა ანტისემიტიზმში. ელიოტი იყო ცნობილი ამერიკელი პოეტისა და ინგლისურენოვანი მოდერნისტული ლიტერატურის ერთ-ერთი დამაარსებლის — ეზრა ფაუნდის — თანამოაზრე.
ცხოვრება და შემოქმედება
ელიოტი სწავლობდა სორბონის, ჰარვარდის და ოქსფორდის უნივერსიტეტებში. 1914 წ. საცხოვრებლად გადავიდა დიდ ბრიტანეთში და 1927 წ. მიიღო გაერთიანებული სამეფოს მოქალაქეობა. ამავე წელს გახდა ანგლიკანური ეკლესიის წევრი. 1928 წ. ელიოტმა შემდეგი დახასიათება მისცა თავის მსოფლმხედველობას: ლიტერატურაში — კლასიცისტი; პოლიტიკაში — როიალისტი; რელიგიაში — ანგლო-კათოლიკური.
ელიოტმა უზარმაზარი კვალი დატოვა ინგლისურენოვან პოეზიაში; ავტორია XX ს. უმნიშვნელოვანსი ფილოსოფიური პოემებისა (პრუფროკის სასიყვარულო სიმღერა; იავარქმნილი მიწა; ოთხი კვარტეტი და ა.შ.). ელიოტი – რევოლუციური პოეტია; მან თანამედროვე ინგლისურენოვანი პოეზიის განვითარებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია.
ელეიოტმა დიდი კვალი დატოვა ლიტერატურის კრიტიკაშიც. მან დიდი ზეგავლენა მოახდინა ახალი კრიტიკის სკოლაზე. ელიოტი იყო მრავალი ესსეს ავტორი (მათ შორის „მუსიკის პოეზია“). ელიოტი თანამედროვე ინგლისური ლიტერატურული ენის რეფორმატორია; ის იმდენად სკურპულოზურად ეკიდებოდა ამ საქმეს, რომ დღეს ბევრი კრიტიკოსი მას კრიპტო-ფაშისტატადაც კი მიიჩნევს.
დრამატურგიაში ელიოტს აგრეთვე, დიდი დამსახურება მიუძღვის. ის რამდენიმე ცნობილი პიესის ავტორია (ბედი; მკვლელობა საკათედრო ტაძარში, ოჯახის გაერთიანება; კოქტეილის წვეულება; კონფიდენციალური კლერკი და ა.შ.).
დამსახურება და საპატიო ორდენები
დიდი ბრიტანეთის ღირსების ორდენი (1948).
საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ოფიცერი (1951).
გოეთეს პრემიის ლაურეატი (1955).
დანტეს მედალის მფლობელი (1959).
ხელოვნების და ლიტერატურის ორდენი (1960).
თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი (1964).
13 უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (ოქსფორდის, კემბრიჯის, სორბონას, ჰარვარდის და ა.შ.)
ელიოტის გარდაცვალების შემდეგ კენტის უნივერსიტეტს კოლეჯს ეწოდა მისი სახელი.
1983 წ. მიენიჭა ტონის პრემია.
დაიბეჭდა მისი სახელობის მარკები.
ლიტერატურა
Ackroyd, Peter. T. S. Eliot: A Life. (1984)
Asher, Kenneth T. S. Eliot and Ideology (1995)
Brand, Clinton A. "The Voice of This Calling: The Enduring Legacy of T. S. Eliot," Modern Age Volume 45, Number 4; Fall 2003 online edition, conservative perspective
Bush, Ronald. T. S. Eliot: A Study in Character and Style. (1984)
სქოლიო
ბრიტანელი დრამატურგები
ბრიტანელი მწერლები
ამერიკელი პოეტები
დაბადებული 1888
გარდაცვლილი 1965
ნობელის პრემიის ლაურეატები ბრიტანეთიდან
XX საუკუნის ბრიტანელი დრამატურგები
ტომას სტერნზ ელიოტი
ამერიკელი ემიგრატები ინგლისში
გაერთიანებული სამეფოს ნატურალიზებული მოქალაქეები
XX საუკუნის ამერიკელი პოეტები
XX საუკუნის ბრიტანელი პოეტები
ამერიკელი მამაკაცი პოეტები
ბრიტანელი მამაკაცი პოეტები
მოდერნისტი პოეტები
ანგლიკანი პოეტები
ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები
ბრიტანელი მამაკაცი ესეისტები
XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
XX საუკუნის ბრიტანელი მწერლები
ნეოკლასიკოსი მწერლები
XX საუკუნის ამერიკელი დრამატურგები
ამერიკელი მამაკაცი დრამატურგები
ბრიტანელი მამაკაცი დრამატურგები
მოდერნისტული თეატრი
ამერიკელი ლიტერატურის კრიტიკოსები
ბრიტანელი ლიტერატურის კრიტიკოსები
ახალი კრიტიკა
მილტონის აკადემიის კურსდამთავრებულები
ჰარვარდის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ტონის ჯილდოს მფლობელები
XX საუკუნის ესეისტები
ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
დაკარგული თაობის მწერლები