ლინა ვერტმიულერი

ლინა ვერტმიულერი (იტალ. Lina Wertmüller; დ. 14 აგვისტო, 1928, რომი, იტალია — გ. 9 დეკემბერი, 2021) — იტალიელი სცენარისტი და რეჟისორი. პირველი ქალი რეჟისორი, რომელიც „ოსკარზე“ იყო ნომინირებული ფილმისთვის „შვიდი სილამაზე“ (1977). მისი ფილმები კონცენტრირდება სქესთა შორის პრობლემებზე, პოლიტიკურ და სოციალურ საკითხებზე. ვერტმიულერი მეორე ქალია, ვინც თავისი კინოკარიერისთვის საპატიო ოსკარის ჯილდო მიიღო (2019).
ადრეული ცხოვრება
ვერტმიულერმა 1951 წელს რომის თეატრის აკადემიაში სწავლა დაასრულა, შემდეგ კი მსახიობად, მწერლად, რეჟისორის ასისტენტად მუშაობდა. იყო ათეულობით ავანგარდული სპექტაკლის პროდიუსერი. იმავე წელს იმოგზაურა ევროპის გარშემო. იგი ცნობილი იტალიელი რეჟისორის, ფედერიკო ფელინის ასისტენტი იყო მისი ფილმის, „81/2“-ს გადაღებისას (1963).
ვერტმიულერს უსაუბრია იმის შესახებ, რომ კინოინდუსტრიასა და თეატრში მუშაობა მას ძალიან პატარა ასაკიდან უნდოდა. ახალგაზრდობაშივე შეიყვარა ცნობილი რუსი დრამატურგები, როგორებიც არიან პიეტრო შაროვი, ვლადიმირ ნემიროვიჩ-დანჩენკო და კონსტანტინე სტანისლავსკი.
კინოკარიერა
1960 წელს ვერტმიულერს სკოლის მეგობარმა, ფლორა კარაბელამ, მისი ქმარი და ცნობილი იტალიელი მსახიობი, მარჩელო მასტროიანი გააცნო. მისი საშუალებით შეხვდა ვერტმიულერი ფედერიკო ფელინის. ერთ-ერთ ინტერვიუში იგი ფელინიზე საუბრობს: „...ფელინი შესანიშნავი ადამიანი იყო, საოცარი ინტელექტისა და თანაგრძნობის უნარის მქონე“.
ვერტმიულერის დებიუტი 1963 წელს ფილმით „ხვლიკები“ შედგა.
1972 წლის დასაწყისში ფილმი, „მიმის ცდუნება“. ამის შემდეგ მან კიდევ შვიდი ფილმი გადაიღო, რომლებიც „იტალიური სტილის კომედიის“ (Commedia all'italiana) შედევრებად ითვლება. სწორედ ამ პერიოდში ვერტმიულერმა კრიტიკული და საერთაშორისო წარმატება მოიპოვა. მისი სახელი ცნობილი იყო არამხოლოდ იტალიაში, არამედ შეერთებულ შტატებსა და ევროპაში.
1976 წელს მან გამოუშვა ფილმი, სახელწოდებით „შვიდი სილამაზე“, რომლითაც ვერტმიულერი პირველი ქალი რეჟისორი გახდა, რომელიც „ოსკარზე“ საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიაში იყო ნომინირებული.
ცნობილია ფილმების გრძელი სახელწოდებებით, რომლებიც საერთაშორისო გამოშვებების დროს მოკლდება. ვერტმიულერი გინესის რეკორდების წიგნში შევიდა ფილმის ყველაზე გრძელი სახელწოდებისათვის: Un fatto di sangue nel comune di Siculiana fra due uomini per causa di una vedova. Si sospettano moventi politici. Amore-Morte-Shimmy. Lugano belle. Tarantelle. Tarallucci e vino. ფილმი 1979 წელს არის გადაღებული და მასში სულ 179 პერსონაჟი ჩნდება. იგი უფრო ცნობილია სახელწოდებით „მტრობა სისხლით“.
მისი 1983 წელს გამოსული ფილმის, „ბედისწერის ხუმრობის“ ჩვენება 1985 წელს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალზე გაიმართა, ხოლო „კამორა (ქუჩების, ქალებისა და დანაშაულის ამბავი)“ 1986 წელს ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე იქნა მიღებული.
2015 წელს ვალერიო რუიზმა ვერტმიულერზე ბიოგრაფიული ფილმი გადაიღო, სახელწოდებით „თეთრი სათვალეების მიღმა“, რომელიც მის ცხოვრებასა და კინოკარიერაზე მოგვითხრობს.
ამჟამად ვერტმიულერი თეატრის რეჟისორად მუშაობს.
სტილი
ვერტმიულერის ფილმებში ხშირად ჩანს ემპათია იტალიელი მუშათა კლასის მიმართ. ისინი ხშირად კრიტიკულად ასახავენ იტალიის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ პროცესებს. ამის საპირისპიროდ, ხშირად ჩანს იტალიის ქუჩები და ხედები. ვერტმიულერი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს პოლიტიკური ხედვების დაფიქსირებას.
ფილმოგრაფია
სქოლიო
იტალიელი კინორეჟისორები
იტალიელი სცენარისტები
ქალი რეჟისორები
დაბადებული 14 აგვისტო
დაბადებული 1928
გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
გარდაცვლილი 2021
იტალიელი ქალი კინორეჟისორები
იტალიელი ქალი სცენარისტები
საპატიო ოსკარის კავალრები