ყირიმის პლატფორმა

ყირიმის პლატფორმა — უკრაინისა და მისი პრეზიდენტის ვლადიმერ ზელენსკის დიპლომატიური ინიციატივა რათა აღდგენს რუსეთ-უკრაინის ურთიერთობა 2014 წლის რუსეთის ფედერაციის მიერ ყირიმის ანექსიის გადახედვით. სამიტზე ასევე განიხილებოდა ყირიმელი თათრებისთვის ადამიანთა უფლებების დაცვა, გარემოს გადაგვარება და შავი და აზოვის ზღვის რეგიონის შეფერხებული ვაჭრობა. პლატფორმის პირველი სამიტი შედგა 2021 წლის 23 აგვისტოს, უკრაინის დამოუკიდებლობიდან 30-ე წლისთავზე.
შექმნა
ღონისძიების ჩატარების გეგმა გაჟღერდა დროებით ოკუპირებული ტერიტორიების რეინტეგრაციის სამინისტროს მიერ და გაეროს გენერალური ასამბლეის 75-ე სესიაზე 2020 წლის სექტემბერში. ყირიმის პლატფორმის ინიციატივაზე პირველად 2020 წლის ნოემბერში გაიჟღერა, როდესაც საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველმა მოადგილემ ემინე ჯაფაროვამ ის ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ელჩებს წარუდგინა და განიხილა ევროკავშირის მის საქმიანობაში ჩართვის პრაქტიკული ასპექტები. შემდგომში უკრაინის ხელისუფლებამ ამ პლატფორმაში დასავლური ქვეყნების ჩართულობა მოახერხა. 2021 წლის 26 თებერვალს, პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ხელი მოაწერა დეკრეტს „ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ქალაქ სევასტოპოლის დროებით ოკუპირებული ტერიტორიის დეოკუპაციისა და რეინტეგრაციისკენ მიმართული გარკვეული ღონისძიებების შესახებ“, რამაც გადაწყვიტა ყირიმის პლატფორმის მომზადებისა და ჩატარების საორგანიზაციო კომიტეტის ჩამოყალიბება. ყირიმის პლატფორმის დამფუძნებელი სამიტის მომზადების საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარეა უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი დმიტრო კულება. სავარაუდოდ, ყირიმის პლატფორმა წარმოდგენილი იქნება ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში.
მოლაპარაკების თემები, ფორმატი
საგარეო საქმეთა მინისტრმა დმიტრო კულებამ გამოავლინა ყირიმის პლატფორმის მოლაპარაკებების პლატფორმის ხუთი სავარაუდო პრიორიტეტი:
მოლაპარაკებები წარიმართება ხუთ ძირითად სფეროში:
რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიის მცდელობის არაღიარების პოლიტიკა,
რუსეთის წინააღმდეგ საერთაშორისო სანქციების გაფართოება და გაძლიერება,
საერთაშორისო უსაფრთხოება,
ადამიანის უფლებები,
ოკუპაციის გავლენა ეკონომიკასა და გარემოზე.
ოკუპირებულ ნახევარკუნძულზე ყირიმელი პოლიტპატიმრების საკითხს განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა.
სამიტის შემდეგ ყირიმის პლატფორმის საქმიანობა არ დასრულდება. დაგეგმილია მისი მუშაობის ოთხი ფორმატი: საპრეზიდენტო, საგარეო საქმეთა მინისტრები, მოადგილე და ექსპერტი. მთავრობათაშორისი დონე იმოქმედებს საგარეო საქმეთა მინისტრების კონსულტაციების, პრიორიტეტულ სფეროებში სპეციალიზებული სამუშაო ჯგუფების საკოორდინაციო შეხვედრების, კონფერენციების სახით. კერძოდ, შესაძლებელია შეიქმნას ყოველწლიური ფორუმი, რომელიც ეძღვნება შავი ზღვის ფართო რეგიონის უსაფრთხოებას და მის ფარგლებს გარეთ.
ყირიმის პლატფორმის ინტერფრაქციულ საპარლამენტო ასოციაციას (რუსტემ უმეროვი, მუსტაფა ჯემილიევი, აჰტემ ჩიგოზი, იელიზავეტა იასკო, ვადიმ ჰალაიჩუკი) შეიქმნა უკრაინის პარლამენტში, რომელიც შეიმუშავებს კანონპროექტების პაკეტს დროებით ანექსირებულ ნახევარკუნძულზე.
ივნისში ყირიმის პლატფორმის საექსპერტო ქსელის პრეზენტაცია გაიმართა უკრაინის კრიზისული მედია ცენტრის პრესცენტრში. ღონისძიებას ესწრებოდნენ ყირიმის ადამიანის უფლებების ჯგუფის, უკრაინული პრიზმის, ჟურნალისტური გამოძიების ცენტრის წარმომადგენლები. ყირიმის პლატფორმის საექსპერტო ქსელის დამფუძნებელი ფორუმი საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლების, საელჩოების, ეროვნული და საერთაშორისო ექსპერტების მონაწილეობით გაიმართა 6 აგვისტოს კიევში.
ყირიმის პლატფორმა ასევე იქნება წარმოდგენილი ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში.
პლატფორმა ფუნქციონირებს მანამ, სანამ ნახევარკუნძული უკრაინის კონტროლს არ დაუბრუნდება.
დამსწრეები
რუსეთის საგარეო სამინისტრომ ყირიმის პლატფორმაზე მონაწილეობისთვის შემდეგი პირობები წამოაყენა: "თუ დაგეგმილია ყირიმის წყალმომარაგებისა და ელექტროენერგიის განახლების განხილვა, კიევის ნახევარკუნძულის სავაჭრო და სატრანსპორტო ბლოკადის მოხსნა". მოგვიანებით რუსეთმა ყირიმის დაბრუნების კიევის მცდელობებს "არალეგიტიმური" უწოდა, ხოლო ნებისმიერი ქვეყნისა და ორგანიზაციის მონაწილეობა უკრაინის ინიციატივაში ჩათვალა "პირდაპირი ხელყოფა რუსეთის ტერიტორიულ მთლიანობაზე".
რუსეთმა ასევე სცადა შეერყია პლატფორმის რეპუტაცია და ხელი შეეშალა სხვა სახელმწიფოების მონაწილეობას მასში შანტაჟისა და დაშინების გზით - ამ მიზეზით სამიტზე მოწვეულთა სია უნდა ყოფილიყო გასაიდუმლოებული.
დამსწრეთა სია
G7-ის წევრი ქვეყნები და წარმომადგენლები
- სენატის სპიკერი ჯორჯ ფიური
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ჟან-ივ ლე დრიანი
- ეკონომიკისა და ენერგეტიკის მინისტრი პიტერ ალტმაიერი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ბენედიტო დელა ვედოვა
- ამბასადორი კურაი ტაკაში
- ევროპისა და ამერიკის მინისტრი ვენდი მორტონი
- ენერგეტიკის მდივანი ჯენიფერ გრანჰოლმი
სხვა დამსწრე ქვეყნების წარმომადგენლები
- პრეზიდენტი ეგილს ლევიტსი
- პრეზიდენტი გიტანას ნაუსედა
- პრეზიდენტი კერსტი კალიულაიდი
- პრეზიდენტი ანჯეი დუდა
- პრემიერ მინისტრი ედუარდ ჰეგერი
- პრეზიდენტი იანოშ ადერი
- პრეზიდენტი მაია სანდუ
- პრეზიდენტი ბორუტ პაჰორი
- პრეზიდენტი საული ნიინისტე
- პრემიერ მინისტრი ფლორინ კიცუ
- პრემიერ მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი
- პრემიერ მინისტრი ანდრეი პლენკოვიჩი
- პრემიერ მინისტრი სტეფან ლევენი
- ეროვნული საბჭოს პრეზიდენტი ანდრეას აები
- ჩეხეთის რესპუბლიკის სენატის პრეზიდენტი მილოშ ვისტრჩილი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი მევლუთ ჩავუშოღლუ
- მდივანი ევროკავშირის საკითხებში ხუან გონსალეს-ბარბა პერა
- საგარეო საქმეთა მინისტრი სოფი ვილმესი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ჟან ასელბორნი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ალექსანდრე შალენბერგი
- ვაჭრობისა და განვითარების მინისტრი ტომ დე ბრუინი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი სიმონ კოვენი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი სვეტლან სტოევი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი გეორგ რადულოვიჩი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ბუიარ ოსმანი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ჟოაო გომეს კრევინიო
- საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო მდივანი აუდუნ ჰალვორსენი
- ამბასადორი Si'alei van Toor
- ამბასადორი გოდვინ მონტანარო
- ამბასადორი ბრიუს ედვარდსი
- ამბასადორი ლუის ტელემაქუსი
- ამბასადორი ვასილიოს ბორნოვასი
- ამბასადორი ეიდუნ ატლასონი
- საგარეო საქმეთა მინისტრი ოლტა ხაშკა
- გენერალური მდივნის მოადგილე მირჩეა ჯეოანა
(ევროპული საბჭო) - პრეზიდენტი შარლ მიშელი
(ევროკომისია) - ვიცე-პრეზიდენტი ვალდის დომბროვსკი
- გენერალური მდივანი მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი
სუამი - გენერალური მდივანი ალტაი ეფენდიევი
სქოლიო
უკრაინა