ნიკანორ პარა

ნიკანორ პარა
ნიკანორ სეგუნდო პარა სანდოვალი (დ. 5 სექტემბერი, 1914 — გ. 23 იანვარი, 2018) — ჩილელი პოეტი და ფიზიკოსი. ის ითვლებოდა მე-20 საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ჩილელ პოეტად. მას ხშირად ადარებდნენ პაბლო ნერუდას. პარამ საკუთარ თავს „ანტიპოეტი“ უწოდა, სტანდარტული პოეტური პომპეზურობისა და ფუნქციებისადმი ზიზღის გამო; წაკითხვის შემდეგ წამოიძახებდა "Me retracto de todo lo dicho" („მე უკან მიმაქვს ყველაფერი რაც ვთქვი“).
ცხოვრება
პარა, სკოლის მასწავლებლის ვაჟი, დაიბადა 1914 წელს სან-ფაბიან დე ალიკოში, ჩილანის მახლობლად, ჩილეში. პარას ოჯახი გამორჩეული არტისტული ნიჭით იყო დაჯილდოებული. მისი და, ვიოლეტა პარა, ფოლკლორული მომღერალი იყო, ისევე როგორც მისი ძმა რობერტო პარა სანდოვალი.
1933 წელს იგი ჩაირიცხა ჩილეს უნივერსიტეტის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, სადაც კვალიფიკაცია მიიღო მათემატიკისა და ფიზიკის მასწავლებლად 1938 წელს, მისი პირველი წიგნის „უსახელო სიმღერების წიგნის“ (Cancionero sin Nombre) გამოქვეყნებიდან ერთი წლის შემდეგ. ჩილეს საშუალო სკოლებში მასწავლებლად მუშაობის შემდეგ, 1943 წელს ჩაირიცხა შეერთებულ შტატების ბრაუნის უნივერსიტეტში, ფიზიკის შესასწავლად. 1948 წელს იგი იმყოფებოდა ოქსფორდის უნივერსიტეტში კოსმოლოგიის შესასწავლად. 1952 წელს ის დაბრუნდა ჩილეში, როგორც ჩილეს უნივერსიტეტის პროფესორი. პარა 1952-1991 წლებში იყო ჩილეს უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის პროფესორი და იყო მოწვეული პროფესორი ლუიზიანას სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში და იელის უნივერსიტეტში. მან თავისი პოეზია წაიკითხა ინგლისში, საფრანგეთში, რუსეთში, მექსიკაში, კუბასა და შეერთებულ შტატებში. გამოსცა ათეულობით წიგნი.
მისი კრებული „პოემები და ანტიპოემები“ (Poemas y Antipoemas) არის ლათინური ამერიკის ლიტერატურის კლასიკა, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ესპანური პოეტური კრებული. იგი მოხსენიებულია, როგორც ამერიკელი ბიტნიკთა მწერლების შთაგონება, როგორიცაა მაგალითად ალენ გინზბერგი .
პარას გამოგონილი ვერსია გამოჩნდა ალეხანდრო ხოდოროვსკის ავტობიოგრაფიულ ფილმში „უსასრულო პოეზია“ (2016).
გარდაცვალება
პარა გარდაიცვალა 2018 წლის 23 იანვარს, დილის 7:00 საათზე, ლა რეინაში, სანტიაგო დე ჩილეში, 103 წლის ასაკში.
ჯილდოები
პარა ოთხჯერ იყო წარდგენილი ნობელის პრემიაზე ლიტერატურის დარგში. 2011 წლის 1 დეკემბერს პარამ მოიპოვა ესპანეთის კულტურის სამინისტროს სერვანტესის პრემია, ესპანურენოვან სამყაროში ყველაზე მნიშვნელოვანი ლიტერატურული ჯილდო. 2012 წლის 7 ივნისს მან მოიგო პაბლო ნერუდას იბერო-ამერიკული პოეზიის ჯილდო.
ნამუშევრების სია
Cancionero sin nombre (სიმღერების წიგნი უსახელოდ), 1937 წ.
Poemas y antipoemas (პოემები და ანტიპოემები), 1954; Nascimento, 1956; Cátedra, 2005 წ.
La cueca larga (გრძელი კუეკა), 1958 წ
Versos de salón (Parlor Verses), 1962 წ
Manifiesto (მანიფესტი), 1963 წ
Canciones rusas (რუსული სიმღერები), 1967 წ
Obra gruesa (სქელი ნამუშევრები), 1969 წ
Los profesores (მასწავლებლები), 1971 წ
Artefactos (არტეფაქტები), 1972 წ
Sermones y prédicas del Cristo de Elqui (ელკუის ქრისტეს ქადაგებები და სწავლებები), 1977 წ.
Nuevos sermones y prédicas del Cristo de Elqui (ელკუის ქრისტეს ახალი ქადაგებები და სწავლებები), 1979 წ.
El anti-Lázaro (ანტი ლაზარუსი), 1981 წ
Plaza Sésamo (სეზამის ქუჩა), 1981 წ
Poema y antipoema de Eduardo Frei (ედუარდო ფრეის ლექსი და ანტიპოემა), 1982 წ.
Cachureos, ecopoemas, Guatapiques, últimas prédicas, 1983 წ.
Chistes parRa desorientar a la policía (ხუმრობები პოლიციის დასაბნევად), 1983 წ.
Coplas de Navidad (საშობაო წყვილები), 1983 წ
Poesía política (პოლიტიკური პოეზია), 1983 წ
Hojas de Parra (ყურძნის ფოთლები / პარას გვერდები (ესპანური pun)), 1985 წ.
Nicanor Parra: biografía emotiva (ნიკანორ პარა: ემოციური ბიოგრაფია), Ediciones Rumbos, 1988 წ.
Poemas para combatir la calvicie (ლექსები სიმელოტესთან საბრძოლველად), 1993 წ.
Páginas en blanco (თეთრი გვერდები), 2001 წ
Lear, Rey & Mendigo (ლირი, მეფე და მათხოვარი), 2004 წ
Obras completas I & algo + (დაასრულე ნამუშევრები მე და კიდევ რაღაც), 2006 წ.
Discursos de Sobremesa (სადილის დეკლარაციების შემდეგ), 2006 წ
Obras Completas II & algo + (დაასრულეთ ნამუშევრები II და კიდევ რაღაც), 2011 წ.
Así habló Parra en El Mercurio, entrevistas dadas al diario chileno entre 1968 და 2007 წ.
El último apaga de luz (უკანასკნელი წასული აქრობს შუქებს), 2017 წ.
978-0-924047-63-3
რესურსები ინტერნეტში
Nicanor Parra — ოფიციალური საიტი (დაარქივებული)
Nicanor Parra ვებსაიტი ჩილეს უნივერსიტეტში
La Antipoesía de Parra y el lenguaje del artefacto UNESCO
El Proyecto de la Antipoesía de Nicanor Parra
Nicanor Parra en Biblioteca Virtual Cervantes
ნიკანორ პარა ჩაწერილია კონგრესის ბიბლიოთეკაში ესპანური განყოფილების აუდიოლიტერატურული არქივისთვის 1970 წლის 14 აპრილს.
სქოლიო
ბრაუნის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ჩილელი მამაკაცი პოეტები
გარდაცვლილი 2018
დაბადებული 1914
დაბადებული 5 სექტემბერი
გარდაცვლილი 23 იანვარი