ჟან-მიშელ ჟარი

ჟან-მიშელ ჟარი
ჟან-მიშელ ანდრე ჟარი (დ. 24 აგვისტო, 1948, ლიონი, საფრანგეთი) — ფრანგი კომპოზიტორი და შემსრულებელი. იგი ითვლება ფრანგული ელექტრონული და ნიუ ეიჯის სტილის მუსიკის ერთ-ერთ პიონერად. იგი ასევე არის ნოვატორული თეატრალიზებული ლაზერ-შოუების ავტორი.
ჟარი იზრდებოდა ლიონში, დედასთან, ბაბუასთან და ბებიასთან. ბავშვობიდან დაიწყო ფორტეპიანოზე დაკვრის შესწავლა და ეზიარა ხელოვნების სხვადასხვა სფეროს, რომელთა შორის იყო ქუჩის წარმოდგენები, ჯაზური მუსიკოსები და მხატვარი პიერ სულაჟი. იგი ერთ ჯგუფში გიტარაზე უკრავდა, მაგრამ მუსიკალურ სტილზე ყველაზე მეტად გავლენა იქონია პიერ შეფერის, კონკრეტული მუსიკის პიონერის შემოქმედებამ.
მუსიკოსს წარმატება და შემდგომში მსოფლიო აღიარება მოუტანა 1976 წლის ალბომმა Oxygene. იგი ჩაწერილი იქნა შინაურ სტუდიაში და დღეისთვის დაახლოებით 12 მილიონი ასლის ოდენობით არის გაყიდული. 1978 წლის Equinoxe-ს მოჰყვა რეკორდული რაოდენობის მაყურებელი კონკორდის მოედანზე - მილიონზე მეტი (თუმცა, დღეისთვის მან ეს რეკორდი სამჯერ გააუმჯობესა). მან მრავალი ალბომი გამოსცა, მაგრამ 1979 წლის კონცერტმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მსოფლიოში გამართულ სხვა გამოსვლებზე. ჟარი აგრეთვე იყო პირველი მუსიკოსი დასავლეთიდან, რომელიც კონცერტებით მიიწვიეს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში.
ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება, შთაგონება, განათლება
ჟან-მიშელ ჟარი დაიბადა ლიონში, 1948 წლის 24 აგვისტოს, ფრანს პეჟოს, წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრისა და მორის ჟარის, კომპოზიტორის ოჯახში. როდესაც ხუთი წლის იყო, მშობლები დაშოდნენ და მამა საცხოვრებლად ამერიკაში გადავიდა. ჟან-მიშელი დედასთან დარჩა. მამა 18 წლის ასაკამდე არ უნახავს.
ცხოვრების პირველი რვა წლის განმავლობაში, ყოველი ექვსი თვე ცხოვრობდა ლიონის ერთ-ერთ რაიონში, დედის მშობლებთან. ბაბუამისი ჰობოიზე უკრავდა, იყო გამომგონებელი და ინჟინერი. მან შექმნა ხმის პულტი, რომელიც ლიონის რადიოში გამოიყენებოდა. მისგან საჩუქრად ჟან-მიშელმა გრამფირფიტების საკრავი მიიღო. ბავშვობაში ბიჭუნა ხშირად უსმენდა ქუჩის მუსიკოსებს, რამაც, როგორც თავად აღნიშნავდა, გავლენა იქონია მის შემოქმედებაზე.
ადრეულ წლებში ჟარს უჭირდა კლასიკური ფორტეპიანოს შესწავლა, თუმცა მოგვიანებით პედაგოგები შეცვალა და სწავლობდა იმას, რაც თავად სურდა. ინსტრუმენტებით უშუალოდ დაინტერესდა ბაზრობაზე, სადაც დედამისი ანტიკურ ნივთებს, კერძოდ ბორის ვიანის კუთვნილ შტროხის ვიოლინოს ყიდდა. დედას ბიჭუნა ხშირად დაყავდა პარიზის ჯაზურ კლუბში, სადაც გამოდიოდნენ დონ ჩერი, ჩეტ ბეიკერი, ჯონ კოლტრეინი და არჩი შეპი. ჯაზმა შთააგონა, რომ მისი მუსიკა იქნებოდა ტექსტების გარეშე. გავლენა აგრეთვე იქონია პიერ სულაჟის მხატვრობამ. ჟან-მიშელი იხსენებდა, თუ როგორ დაფიქრდა ამ მრავალტექსტურიანი ნახატების ხილვის შემდეგ, რომ „მხატვარივით შეეძლო სიხშიერეებითა და ხმებით“ მანიპულირება. მომავალი მუსიკოსი შთაგონებული იყო კლასიკური, მოდერნისტული მუსიკითაც. 2004 წელს ჟურნალთან The Guardian საუბრისას აღწერდა გავლენას, რომელიც იქონია იგორ სტრავინსკის „წმინდა გაზაფხულმა“:
მოზარდობისას ჟარი ყიდდა ნახატებს, ზოგიერთ მათგანს კი ლიონის გალერეაში წარადგენდა (მაგალითად, L'Œil écoute-ს). იგი აგრეთვე უკრავდა ჯგუფში Mystère IV. როდესაც ლიცეუმში სწავლობდა, დედამ იგი პარიზის კონსერვატორიაში, ჟანინ რეფთან მიიყვანა. ბიჭი ეუფლებოდა ჰარმონიას, ფუგასა და კონტრაპუნქტს. 1967 წელს უკრავდა გიტარაზე ჯგუფში The Dustbins, რომელიც მოგვიანებით გამოჩნდა ფილმში „ყველა ბიჭი და გოგო“ (1967). ჟარი ერთმანეთთან ურევდა სხვადასხვა ინსტრუმენტის ჟღერადობას - ელექტროგიტარას და ფლეიტას, ფირის ეფექტებსა და სხვა ხმებს. ექსპერიმენტები მუსიკასთან განაგრძო 1968 წელს, როდესაც დაიწყო ფირის ციკლების, რადიოებისა და სხვა ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენება. 1969 წელს შეუერთდა მუსიკალური კვლევის გავლენიან ჯგუფს (GRM), რომელსაც ხელმძღვანელობდა პიერ შეფერი („კონკრეტული მუსიკის“ ე.წ. „მამა“). ჟარმა შეისწავლა მუგის მოდულარული სინთეზატორი და მუშაობდა კელნში მდებარე კარლჰაინც შტოკჰაუზენის სტუდიაში.
ელისეს მინდვრებთან მდებარე ბინის სამზარეულოში ჟარმა პატარა სტუდია ააწყო. აქ იყო მისი პირველი სინთეზატორი, EMS VCS 3, და EMS Synthi AKS, რომლებიც შეერთებული იყო Revox-ის ჩამწერ მოწყობილობებზე. 1969 წელს რეიმსში გაიმართა გამოფენა, რომლისთვისაც ჟარმა დაწერა ხუთწუთიანი "Happiness Is a Sad Song." პირველი კომერციული ჩანაწერი იყო 1969 წლის La Cage/Erosmachine, ჰარმონიის, ფირის ეფექტებისა და სინთეზატორების ნარევი.
1970-იანები
1971 წელს ჟარმა, ქორეოგრაფ ნორბერტ შმუკის ხელმძღვანელობით, დაწერა მუსიკა ბალეტისთვის AOR. იგი აგრეთვე წერდა მუსიკას ბალეტებისთვის, თეატრისთვის, რეკლამებისთვის და სატელევიზიო გადაცემებისთვის, აგრეთვე მუსიკას და ტექსტებს სხვადასხვა შემსრულებლისთვის, რომელთა შორის იყვნენ პატრიკ ჟუვე და კრისტოფი. მან შექმნა ფილმის „დაწმვარი თავლა“ საუნდტრეკი, ხოლო 1972 წელს ილუზიონიზმის საერთაშორისო ფესტივალისთვის მუსიკის შექმნაზე იმუშავა. იმავე წელს გამოვიდა ჟარის პირველი ალბომი, Deserted Palace. 1973-1974 წლებიდან ჟარი წერდა მუსიკას ფრანსუა არდისთვის და ჟერარ ლენორმანისთვის და ტექსტებს კრისტოფისთვის. იგი აგრეთვე იყო კრისტოფის შოუს რეჟისორი.
1976 წელს მცირე ბიუჯეტით ჟარმა გამოსცა მეორე ალბომი, Oxygène, რომელიც სახლში ჩაწერა. ამ ალბომმა მას საერთაშორისო წარმატება მოუტანა. შემდგარი 6 დანომრილი ტრეკისგან, სადაც უფრო მეტი აქცენტი იყო მელოდიაზე, ვიდრე რიტმზე, იგი იწერებოდა Scully-ს რვატრეკიან მაგნიტოფონზე. ჟარი იყენებდა Eminent 310-ს და Korg Minipops-ის დრამ-მანქანას. ექოს ეფექტი VCS3 სინთეზატორის მიერ გენერირებული ეფექტების თანმხლები იყო. აგრეთვე გამოყენებული იყო სინთეზატორი ARP 2600, რომელზეც მუსიკოსმა კრისტოფის ჩანაწერებში უკვე დაუკრა.
Oxygène თავდაპირველად კარგად არ იყიდებოდა. ჟარს უარი უთხრა რამდენიმე ლეიბლმა, მაგრამ საბოლოოდ მნიშვნელოვანი როლი იქონია ელენ დრეიფუსის, შეფერის ერთ-ერთი სტუდენტის თხოვნამ, რომლითაც მან თავის მეუღლეს მიმართა. Disques Motors-მა საბოლოოდ ალბომი გამოსცა. პირველი ტირაჟი, 50.000 ცალი, წარმოდგენილი იყო მაღალი ხარისხის ტექნიკის მაღაზიებში, კლუბებსა და დისკოთეკებზე, ხოლო 1977 წლის აპრილისთვის ალბომი მხოლოდ საფრანგეთში 70 000 ასლის ოდენობით გაიყიდა. Dreyfus-ის ხელმძღვანელი, სტანისლას ვიტოლდი, ჟურნალთან Billboard ამბობდა: „გარკვეულწილად, ძირითად იმედს ვამყარებთ ჟან-მიშელ ჟარზე. იგი გამორჩეულია და დარწმუნებული ვარ, 1980 წლისთვის მსოფლიოში აღიარებული გახდება.“ Oxygène დღემდე 12 მილიონი ასლის სახით არის გაყიდული და ყველა დროის ყველაზე გაყიდვადი ფრანგული ალბომია. ბრიტანეთში მან ჩარტში #2 პოზიცია დაიკავა, კანადაში - #65 და აგრეთვე მოხვდა აშშ-ის საუკეთესო 100-ეულში. "Oxygène IV", შეტანილი ამ ალბომში, ჟარის ყველაზე ცნობილი სინგლია. ბრიტანეთის ჩარტში მას #4 პოზიცია ეკავა.
შემდეგი ალბომი, Équinoxe, გამოვიდა 1978 წელს. სეკვენსერებით ჩაწერილი ეს ალბომი, წარადგენდა უფრო მეტად ბაროკოს და კლასიკური სტილის ნაზავს, ვიდრე Oxygène-ის შემთხვევაში იყო, უფრო მეტი ყურადღება იყო გამახვილებული მელოდიურ მხარეზე. მიუხედავად იმისა, რომ დისკი კარგად იყიდებოდა, კომერციულად იგი ნაკლებად წარმატებული იყო, ვიდრე Oxygène, თუმცა მნიშვნელოვანი წარმატება ჟარმა შემდეგ წელს, ბასტილიის აღების დღეს კონკორდის მოედანზე გამართული დიდი კონცერტით მოიპოვა. ამ უფასო კონცერტმა დაამყარა რეკორდი - იმ დროისთვის ღია სივრცეში გამართულ კონცერტებზე დამსწრე მსმენელების რაოდენობის მხრივ. კონცერტი მილიონზე მეტმა ადამიანმა იხილა, ხოლო ტელევიზიით - კიდევ 100 მილიონმა. მაყურებელთა რაოდენობა იმდენად დიდი იყო, რომ ჟარის მეუღლისთვის, შარლოტ რამპლინგისთვის რთული აღმოჩნდა ამ სივრცეში შეღწევა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ყოფილა ჟარისთვის პირველი კონცერტი (მანამდე მას უკვე ჰქონდა გამართული სანახაობა პარიზის ოპერისა და ბალეტის თეატრში), 40 წუთიანი გამოსვლა, განათების, გამოსახულებისა და ფეიერვერკების შერწყმით, წარმოადგენდა მისი მომავალი კონცერტების მონახაზს. კონცერტის წარმატების შემდეგ 1979 წლის 14 ივლისიდან 31 აგვისტომდე გაიყიდა ჟან-მიშელის ჩანაწერების 800 000 ასლი. ჟარმა აგრეთვე გაიცნო ფრანსის რიმბერი, რომელიც დღემდე მასთან ერთად დამატებითი კლავიშისტის სახით გამოდის.
1980–1984
იმ დროისთვის, როდესაც Les Chants Magnétiques 1981 წლის 20 მაისს გამოიცა, Oxygène და Équinoxe მსოფლიოში 6 მილიონამდე ასლის სახით გაიყიდა. ახალი ალბომი პირველი ორი თვის განმავლობაში მხოლოდ საფრანგეთში 200 000 ეგზემპლარად გაიყიდა. ალბომში მუსიკოსმა გამოიყენა ახალი სინთეზატორი Fairlight CMI და ამ ინსტრუმენტის პიონერად იქცა. მოწყობილობის ციფრულმა ტექნოლოგიამ ჟარს საშუალება მისცა, ხმოვანი ექსპერიმენტები ახალი მიმართულებით წაეყვანა.
ალბომის გამოცემა დაემთხვა ჟარის პირველ საერთაშორისო ტურნეს. 1981 წელს ბრიტანეთის საელჩომ პეკინის რადიოს გადასცა Oxygène-ის და Équinoxe-ის ასლები. ეს იყო თანამედროვე უცხოური მუსიკის ჩინეთის ეროვნულ რადიოში გაჟღერების პირველი შემთხვევა. რესპუბლიკამ ჟარი კონცერტებით მიიწვია. ისინი 18 ოქტომბრიდან 5 ნოემბრამდე ჩატარდა. პირველი, პეკინში, ძირითადად მთავრობის წევრების თანდასწრებით ჩატარდა, მაგრამ მის დაწყებამდე ტექნიკოსებმა აღმოაჩინეს, რომ არ იყო საკმარისი ელექტროენერგიის მიწოდება. პრობლემა გადაწყდა იმით, რომ ახლო მდებარე რაიონებს დროებით შეუწყდა ენერგიის მიწოდება. სტადიონი თითქმის სავსე იყო, როდესაც კონცერტი დაიწყო, მაგრამ პეკინში ავტობუსებმა გადაადგილება საღამოს 10 საათისთვის შეწყვიტეს, ამიტომ ნახევარი სტადიონი გამოსვლის დასრულებამდე დაიცალა.
მაყურებლის მოზიდვის მიზნით, ჟარმა და მისმა გუნდმა თავად შეიძინეს ბილეთები და ისინი დაურიგეს ქუჩაში შემხვედრ ბავშვებს (თავდაპირველად ჟარს სურდა, რომ კონცერტები უფასოდ ჩაეტარებინა, თუმცა ჩინეთი ორგანიზატორების მხრიდან მაინც დაწესდა სიმბოლური გადასახადი - 0.20-დან 0.50 გირვანქამდე თითო ბილეთისთვის. თუმცა, მსმენელთა აქტიურობა მაინც არ იყო დიდი - მათ არ ჰქონდათ რეაგირება მუსიკასა და ფერად შოუზე და აპლოდისმენტებსაც ადგილი არ ჰქონდა. მეორე კონცერტი, გამართული შანხაიში, განსხვავებული იყო. ჟარმა მსმენელები აიყოლია მათ შორის გავლით. ჩანაწერები ამ კონცერტებიდან გამოვიდა ორმაგ გრამფირფიტაზე 1982 წელს.
Musique pour Supermarché წარმოადგენდა გამოფენისთვის "Supermarché" დაწერილ მასალას. ლუქსემბურგის რადიომ ჟარის ნებადართვით ეთერში გაუშვა ჩანაწერის სრული ვერსია. 1983 წლის 5 ივლისს მისი ერთადერთი ფიზიკური ასლი პარიზში, აუქციონზე გაიყიდა, 70 000 ფრანკად და, „მუსიკის ინდუსტრიალიზაციის პროტესტის“ მიზნით ჟარმა ზედამხედველის თანდასწრებით დაწვა ჩანაწერის ორიგინალური ფირები. ალბომის მასალის ნაწილი მოგვიანებით სხვა ჩანაწერებში მოხვდა - მათ შორის, Zoolook-ში შეტანილ Diva-ში და Blah Blah Café-ში, ისევე, როგორც Rendez-Vous-ს მესამე ნაწილში. Zoolook-ში უხვად გამოიყენება Fairlight CMI-ის სემპლირების საშუალებები, როგორიც არის მსოფლიოს ხალხთა საუბრის ჩანაწერები. "Diva"-ში ჟღერს ლორი ანდერსონის ვოკალი. ალბომის ჩაწერაში აგრეთვე მონაწილეობდნენ ედრიენ ბელიუ და მარკუს მილერი. ალბომი წინა ნამუშევრებთან შედარებით ნაკლებად წარმატებული აღმოჩნდა და ბრიტანეთის ჩარტში მხოლოდ #47 პოზიციამდე მივიდა.
1985–1989
1985 წელს ჟარი ჰიუსტონის საოპერო თეატრის ხელმძღვანელმა მიიწვია კონცერტზე, რომელიც ეძღვნებოდა ტეხასის 150 წლიან იუბილეს. მიუხედავად იმისა, რომ მუსიკოსი სხვა პროექტებზე მუშაობდა და თავდაპირველად ეს შემოთავაზება არ მოეწონა, მოგვიანებით იგი ქალაქს ეწვია და ქალაქის ხედით მოიხიბლა, რასაც თანხმობა მოჰყვა. 1985 წელს აგრეთვე აღინიშნებოდა ლინდონ ჯონსონის კოსმოსური ცენტრის დაარსების იუბილე და ჟარმა ამ თარიღის აღსანიშნავად, NASA-ს თხოვნით, კონცერტი გამართა.
Rendez-Vous, შემდეგი სტუდიური ალბომი, ორი თვის განმავლობაში იწერებოდა და, ისევე, როგორც Zoolook, შეიცავდა 1983 წლის Musique pour Supermarché-ის ელემენტებს. მისი სამი ნაწილი აღწერს ჰიუსტონის განვითარებას, სოფლის ეკონომიკიდან კოსმოსურ ტექნოლოგიებში ლიდერობამდე. თავისი სტილით უფრო მეტად ბაროკოს მიმართულების, ალბომი შეიცავს ვალტორნებს, ტრომბონებს და ვიოლინოებს, ისევე, როგორც Elka Synthex-ის ჟღერადობას - განსაკუთრებით "Third Rendez-Vous"-ში, რომელსაც ჟარი კონცერტებზე ლაზერული არფით ასრულებს. ალბომზე მუშაობისას ჟარმა ითანამშრომლა რამდენიმე ჰიუსტონელ ასტრონავტთან. მათ შორის იყვნენ ბრიუს მაკ-კენდლის II და ყოფილი ჯაზ-მუსიკოსი რონალდ მაკნერი. უკანასკნელს ცოცხლად უნდა დაეკრა "Rendez-Vous VI"-ში, მაგრამ 1986 წლის 28 იანვარს „ჩელენჯერის“ კატასტროფამ და მაკნერის დაღუპვამ ამ ჩანაფიქრს წერტილი დაუსვა. თუმცა, პარტია ჩაწერა კირკ უოლუმმა. ალბომზე "Rendez-Vous VI" მითითებულია ქვესათაურით "Ron's Piece".
დაახლოებით 2000 პროექტორი უშვებდა გამოსახულებას შენობებზე და გიგანტურ ეკრანებზე, დაახლოებით 370 მეტრის სიმაღლეზე, გადააქცია რა ქალაქის ცათამბჯენები ფეიერვერკებისა და ლაზერების ფონად. Rendez-vous Houston გინესის რეკორდების წიგნში მოხვდა 1.5 მილიონი დამსწრე მსმენელით და მუსიკოსის 1979 წლის რეკორდს გაუსწრო. სანახაობა იმდენად შთამბეჭდავი იყო, რომ ახლომდებარე ავტოსტრადაზე შეიქმნა საცობი. ქალაქის მმართველობა იძულებული იყო, ავტოსტრადა კონცერტის დასასრულამდე დაეხურა. თვეების შემდეგ ლიონში ჟარმა დაახლოებით მილიონი მსმენელის წინაშე კიდევ ერთი კონცერტი გამართა, რომელიც რომის პაპ იოანე პავლე II-ის ვიზიტს ეძღვნებოდა. პაპი თავად მიესალმა მსმენელებს ლიონის საკათედრო ტაძრიდან. გამოსვლის ჩანაწერი შეტანილია In Concert Houston-Lyon-ში.
1988 წელს ჟარმა გამოსცა ალბომი Revolutions. მან რამდენიმე ჟანრი მოიცვა, მათ შორის - სიმფონიური ინდუსტრიული მუსიკა, არაბული მელოდიები, მსუბუქი პოპ-მუსიკა გიტარის თანხლებით და ეთნიკური ელექტრო-ჯაზი. ორსაათიანი კონცერტი Destination Docklands დაიგეგმა 1988 წლის სექტემბრისთვის. მისი გამართვის ადგილი უნდა ყოფილიყო ლონდონის დოკები. ეს ადგილი არჩეული იყო არა მხოლოდ იმის გამო, რომ უმოქმედო იყო, არამედ იმიტომ, რომ ჟარი თვლიდა, რომ ადგილობრივი არქიტექტურა მის მუსიკაზე მორგებული იყო. 1988 წლის დასაწყისში ჟარი შეხვდა ადგილობრივი უწყებების წარმომადგენლებს, მაგრამ რაიონის საბჭო შიშობდა უსაფრთხოების გამო და 12 სექტემბრამდე საბოლოო პასუხი გადადო, შემდეგ კი საერთოდ უარი თქვა ლიცენზიის გაცემაზე. ადგილობრივი მეხანძრეები ასევე განიცდიდნენ, რომ არსებობდა ხანძრის რისკი. თუმცა, ჟარის გუნდი მაინც ეძებდა ალტერნატიულ ადგილმდებარეობებს. საბოლოოდ, სანახაობა მოცურავე სცენაზე გადაიტანეს. დაიგეგმა ორი კონცერტი - 8 და 9 ოქტომბრისთვის.
მოცურავე სცენის გარდა, გამოიყენებოდა ორი დიდი ეკრანი. ერთ-ერთი შენობა, რომელიც გამოიყენებოდა პროექციებისთვის, თეთრად იქნა შეღებილი. კონცერტისთვის აგრეთვე მოამზადეს გიგანტური დისკო-ბურთი, რომელიც გზაზე გადმოვარდა და გაუგებრობა გამოიწვია, ვინაიდან ბევრს იგი ჩამოვარდნილი სატელიტი ეგონა. კონცერტზე, ცაში გასაშვებად და ადგილობრივი არქიტექტურის გასანათებლად აგრეთვე გამოიყენებოდა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის პროჟექტორები. ახლოს მდებარე პარკებსა და ქუჩებზე შეიკრიბა ათასობით მსმენელი, დამატებითი 200.000 კი მუსიკოსის გამოსვლას თვალს ნაკლებად ხელსაყრელი ადგილებიდან ადევნებდა. უეცრად შეცვლილი ამინდის გამო წარმოიშვა სცენის განადგურების რისკი, ამიტომ იგი დააბრუნეს დოკებთან. ქარის სიჩქარე იმდენად მაღალი იყო, რომ ტელევიზიის კუთვნილი კამერებიც დააყირავა. მეორე საღამოს (რომელსაც ესწრებოდა პრინცესა დაიანა), ყველაფერი დაფარა წვიმამ და ქარმა.
1990-იანები
1990 წელს გამოვიდა ჟარის ახალი ალბომი En Attendant Cousteau, დაწერილი ჟაკ-ივ კუსტოს შთაგონებით. 1990 წელს, ბასტილიის დღეს, ჟარმა გამართა კონცერტი პარიზში, რომელსაც დაესწრო დაახლოებით 2 მილიონი ადამიანი - ამით მუსიკოსმა კიდევ ერთხელ გაუსწრო წინა რეკორდს და გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში კვლავ მოხვდა. ჟარი აპირებდა მექსიკაში, ტეოტიუაკანში, 1991 წლის 11 ივლისის აღსანიშნავი მზის დაბნელების კონცერტის გამართვას. თუმცა, რამდენიმე კვირით ადრე ტექნიკამ დანიშნულების ადგილამდე ვერ მიაღწია. ამასთან, ატლანტიკის ოკეანეში ჩაიძირა დიდი სატვირთო გემი, რომელსაც გადაჰქონდა პირამიდის ფორმის სცენა და სხვა ტექნიკური საშუალებები. ჟარი იმდენად გულგატეხილი იყო, რომ, მისივე თქმით, „მექსიკურ კერძებს შემდეგი ორი წლის განმავლობაში ვერ ეკარებოდა“. ორი წლის შემდეგ მან გამოსცა ტექნო-მუსიკის გავლენით შექმნილი Chronologie. ტექნიკური კუთხით, ეს არის ადრეული ალბომების Oxygène/Équinoxe სტილის კონცეფცია, რომელშიც რიტმულ სექციებს წინ უსწრებს დიდი უვერტიურა. ალბომში აგრეთვე გამოიყენებოდა ჟარის საყვარელი ინსტრუმენტები - ARP 2600 და Minimoog, ისევე, როგორც ახალი სინთეზატორები - Roland JD-800 და Kurzweil K2000.
Chronologie შესრულდა 16 კონცერტზე, რომლებიც ევროპაში გაიმართა Europe in Concert-ის ფარგლებში. მათი მასშტაბი წინა კონცერტებთან შედარებით უფრო მცირე იყო. კონცერტები გაიმართა ლოზანაში, მონ-სენ-მიშელში, ლონდონში, მანჩესტერში, ბარსელონაში, სერვილიაში და ვერსალის სასახლეში, პარიზთან. კიდევ ერთი გაიმართა 1994 წელს, ჰონგ-კონგში, ქალაქის ახალი სტადიონის გახსნის აღსანიშნავად. 1995 წელს, ბასტილიის დღეს გამოსვლისას, ღონისძიებაზე Concert for Tolerance ჟარმა შეასრულა ჰიტების დიდი ნაწილი. ეიფელის კოშკი ამ მოვლენისთვის სპეციალური განათებით მორთეს. შემდეგი წლის დეკემბერში ჟარმა ინტერნეტში გაუშვა საიტი "A Space for Tolerance", რომელზეც ჟღერდა მუსიკა En Attendant Cousteau-დან. საიტზე მომხმარებელს შეეძლო სხვადასხვა ვიზუალური სამყაროს ხილვა.
1997 წელს ჟარი დაუბრუნდა ანალოგური სინთეზატორების გამოყენებას Oxygène 7–13-ის გამოცემით. ალბომი მან GRM-ის პერიოდის ხელმძღვანელს, პიერ შეფერს მიუძღვნა, რომელიც ორი წლით ადრე გარდაიცვალა.
იმავე წლის სექტემბერში ჟარმა გამართა კონცერტი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წინ და კიდევ ერთხელ დაამყარო მსოფლიო რეკორდი - 3.5 მილიონი დამსწრე ადამიანით. მოვლენა ეძღვნებოდა მოსკოვის დაარსებიდან 850 წლისთავს. იმავე დღეს ბრიტანეთში მიმდინარეობდა პრინცესა დაიანას დასაფლავების ცერემონია და მუსიკოსმა მოსკოვში ერთწუთიანი დუმილის შემდეგ შესრულებული "Souvenir of China" მის ხსოვნას მიუძღვნა. 1999 წლის 31 დეკემბერს, ახალი საუკუნის დადგომისას, გიზის დიდ პირამიდასთან გაიმართა კიდევ ერთი დიდი სანახაობა, The Twelve Dreams of the Sun. კონცერტზე შესრულდა ჟარის ახალი ალბომის Métamorphoses სიმღერებიც. შოუში მონაწილეობდა 1000-ზე მეტი ადგილობრივი შემსრულებელი. ღონისძიების ვიზუალური მხარე ეფუძნებოდა ძველ ეგვიპტურ მითოლოგიურ ამბავს მზის მოგზაურობაზე და ადამიანებზე მის გავლენაზე.
2000-იანები
მიუხედავად იმისა, რომ Zoolook იყო ჟარის პირველი ალბომი, რომელშიც უხვად იყო წარმოდგენილი ვოკალური ნაწილები, Métamorphoses (2000) იყო პირველი, რომელიც თითქმის მთლიანად ვოკალებით იყო გაჯერებული. ალბომი ჩაიწერა Pro Tools-ის ადრეული ვერსიით. Métamorphoses სტილისტურად ჟარის ადრეული ნამუშევრებისგან განსხვავდება. ხმოვან ეფექტებს შორის არის მობილური ტელეფონების რადიო ხარვეზები და Macintalk, Macintosh-ის პროგრამა, რომლითაც მოხდა ტექსტის გენერირება სიმღერისთვის "Love, Love, Love". ალბომში ჟღერსს ლორი ანდერსონის, ნატაშა ატლასის და შერონ კორის ვოკალები.
შემდეგი ალბომი იყო 2001 წლის Interior Music, ჩაწერილი სპეციალური აუდიო-ვიზუალური კომპანია Bang & Olufsen-ისთვის. კომერციულად იგი არ გამოცემულა. შემდეგი იყო 2002 წლის Sessions 2000, ექსპერიმენტული სინთ-ჯაზური კომპოზიციების კომპილაცია, რომელიც წინა ნამუშევრებისგან გამოირჩეოდა. Sessions Billboard-მა დადებითად შეაფასა. მისი აზრით, „ჟარმა შექმნა ღრმად დეტალური ხმოვანი ფონი, რომელიც ტოვებს კვლავ მოსმენის სურვილს.“ ოლბორგთან 2002 წლის სექტემბერში გაიმართა კონცერტი, თუმცა მას პრობლემებიც ახლდა - ძლიერი წვიმის გამო. ჟარის კონცერტებზე ერთგვარი ცვლილებაც მოხდა - Rendez-vous Houston-ის შემდეგ მას ეხმარებოდა მუსიკოსების სრული შემადგენლობა, მაგრამ ოლბორგში შემადგენლობაში შედიოდნენ მხოლოდ კლარუპის გოგონათა გუნდი, ფრანსის რიმბერი, Safri Duo და ოლბორგის სიმფონიური ორკესტრი.
2003 წელს გამოვიდა ახალი ალბომი, Geometry of Love, რომელიც დაიწერა Jean-Roch-ის დაკვეთით, როგორც საფრანგეთის ღამის კლუბის V.I.P. Room საუნდტრეკი. მასში უფრო მეტად ელექტრო-ჩილ მიმართულების მუსიკაა შეტანილი და ახლოს არის ჟარის ტრადიციულ სტილთან. 2004 წლის ოქტომბერში ჟარი ჩინეთში დაბრუნდა და იქ „საფრანგეთის წელი“ გახსნა. გაიმართა ორი კონცერტი, პირველი - აკრძალულ ქალაქში, ხოლო მეორე - ტიანანმენის მოედანზე. აკრძალულ ქალაქში გამართულ კონცერტს 15.000-ზე მეტი მაყურებელი დაესწრო. ყოველი კონცერტი ქვეყნის სატელევიზიო ეთერში გადაიცემოდა. ამ კონცერტების მომზადებისას ჟარმა ითანამშრომლა მუსიკის ჩენ ლინთან. გამოიყენებოდა 600 პროექტორი, რომელიც სხვადასხვა ობიექტსა და ეკრანს წითელი ფერებით ამკობდა.
2004 წლის სექტემბერში გამოვიდა ჟარის AERO - DVD და CD. ეს იყო პირველი ალბომი მხოლოდ 5.1 სისტემებისთვის. ალბომში შეტანილია ჟარის ცნობილი კომპოზიციების ახლებურად ჩაწერილი ვერსიები. გარეკანზე წარმოდგენილია ან პარილოს თვალები, ხოლო სიმღერების მოსმენის დროს ეს თვალები მოძრაობენ - ისინი გადაიღეს თავად ალბომის მოსმენის დროს. CD ვერსია სუპერ-სტერეო ხარისხით იქნა ჩაწერილი.
როგორც UNESCO კეთილი ნების ელჩი, ჟარი იყო მაროკოში კონცერტის Water for Life ინიციატორი. კონცერტი 2006 წლის 16 დეკემბერს გაიმართა, მსოფლიოს გაუდაბნოების აღსანიშნავად, საჰარაში. ამ უფასო კონცერტს დაესწრო 25 000 მსმენელი. წყლის და სხვა ობიექტების გამოსახულებები ცხრა ვერტიკალურ ეკრანზე იყო პროეცირებული. ეკრანები დამაგრებული იყო დასველებული და გამაგრებული ქვიშვით. ირგვლივ გაყვანილი იქნა რამდენიმე სასმელი შადრევანი, ისევე, როგორც მუდმივი ელექტროკვების წყაროები. ჟარს კონცერტზე 60 ადგილობრივი მუსიკოსი შეუერთდა.
მორიგი სტუდიური ალბომი, Téo & Téa, ჟარმა 2007 წლის 26 მარტს გამოუშვა. სასათაურო სიმღერის ორი პერსონაჟი, შექმნილი კომპიუტერული გრაფიკით, ჟარმა აღწერა, როგორც ტყუპები - გოგო და ბიჭი. ალბომი აღწერს სასიყვარულო ურთიერთობათა სხვადასხვა ეტაპს და აზრს, რომ ასეთ ურთიერთობათა მომავალი გაუთვალისწინებელია. ვირტუალური ინსტრუმენტების და კომპიუტერების შემდეგ, ჟარმა ამ ალბომზე გამოიყენა დიდი რაოდენობით სხვადასხვა მოწყობილობა, როგორიც იყო ახალი პროტოტიპული ინსტრუმენტები. ალბომის გარეკანი შეიქმნა დევიდ ლინჩის ფილმის „გულით ველურნი“ შთაგონებით.
2007 წლის აგვისტოში ჟარმა კონტრაქტი EMI-ს ფრანგულ ფილიალთან გააფორმა. მან 2007 წლის ნოემბერში გამოსცა Oxygène-ის სპეციალური ახალი ცოცხალი ჩანაწერი, 3D DVD, CD და სტანდარტულ DVD ფორმატებში - Oxygène: New Master Recording. პირველად ჟარის კარიერაში, ალბომი ცოცხლად ჩაიწერა, ნებისმიერი წინასწარ გამზადებული ხმების გარეშე, ფრანსის რიმბერის, კლოდ სამარის და დომინიკ პერიეს დახმარებით. ალბომში აგრეთვე შეტანილია სამი დამატებითი კომპოზიცია - Oxygene-ის ნაწილების დამაკავშირებული ჩანაწერები. Disques Dreyfus-მა მოგვიანებით გამოსცა The Complete Oxygène, ჟარის Oxygène-ის და Oxygène 7–13-ის სრული კოლექცია და Oxygène 7–13-ის რემიქსები.
2007 წლის 12-16 დეკემბერს ჟარი პარიზში 10 კონცერტით გამოვიდა, Oxygène Live-ის ფარგლებში. კონცერტები მარინის თეატრში გაიმართა. 2008 წლის ბოლოს ჟარმა რამდენიმე კონცერტი ევროპის თეატრებშიც გამართა, ალბომის Oxygène იუბილეს აღსანიშნავად. როიალ ალბერტ ჰოლში ერთ-ერთი ასეთი კონცერტის წინ ჟარი ბრაიან მეის შეხვდა, რომელმაც შესთავაზა ასტრონომიის საერთაშორისო წლის აღსანიშნავად ტენერიფეზე კონცერტის გამართვა. თუმცა, მცირე დაფინანსების გამო კონცერტი არ გამართულა.
2009 წელს ჟარი არჩეული იქნა World Sky Race-ის სამხატვრო ხელმძღვანელად და საკუთარ თავზე აიღო ასტრონომიის საერთაშორისო წლის კეთილი ნების ელჩის მოვალეობა. 2009 წელს მუსიკოსმა გამართა ევროპული კონცერტების სერია.
2010-იანები
2010 წლის 1 მარტს ჟარმა დაიწყო ტურნეს Indoors მეორე ეტაპი. 10 ივნისს მას ცხოვრებისეული დამსახურებებისთვის Mojo-სგან სპეციალური ჯილდო გადაეცა.
2011 წლის 30 მაისს გამოვიდა ჟარის კომპილაცია Essentials & Rarities - უკანასკნელი ჩანაწერი, რომელიც მუსიკოსმა Disques Dreyfus-ზე გამოსცა. მისი პირველი დისკი შედგება მუსიკოსის ცნობილი ნამუშევრებისგან. მეორე, იშვიათი მასალით, წარმოადგენს Oxygene-ამდე ჩაწერილი მასალის კომპილაციას. ამ ჩანაწერის გამოცემის შემდეგ ჟარს დაუბრუნდა უფლება საკუთარი შემოქმედების გამოცემაზე, რასაც მანამდე ფლობდა Francis Dreyfus Music.
2011 წლის 1 ივლისს მონაკოში ჟარმა გამართა მასშტაბური კონცერტი, რომელიც ალბერტ II-ის, მონაკოს პრინცის ქორწინებას ეძღვნებოდა. 2011 წლის უკანასკნელ თვეებში დასრულდა ჟარის თითქმის სამწლიანი ტურნე. 2013 წელს იგი გამოვიდა კართაგენში, ადგილობრივ მუსიკალურ ფესტივალზე.
2013 წლის ივნისში ჟარი აირჩიეს ავტორებისა და კომპოზიტორების საზოგადოების საერთაშორისო კონფედერაციის (CISAC) პრეზიდენტად.
2015 წლის გაზაფხულზე გამოვიდა ახალი სტუდიური ალბომის პირველი კომპოზიციები. ალბომი, Electronica 1: The Time Machine (სამუშაო სათაური E-Project), შედგება სხვა ცნობილ შემსრულებლებთან თანამშრომლობისას ჩაწერილი კომპოზიციებისგან. მათ შორის არის Gesaffelstein-ის, M83-ის (შეტანილია ფილმში EMIC), ედგარ ფრეზეს, Above and Beyond-ის ; ვინს კლარკის არმინ ვან ბიურენის ჯონ კარპენტერის, Little Boots-ის და პიტ ტაუნსენდის მონაწილეობით შექმნილი მუსიკა. Electronica 1 იქცა 25 წლიანი პაუზის შემდეგ ჟარის პირველ ალბომად, რომელიც ბრიტანეთის ჩარტში მოხვდა - #8 პოზიციაზე. 2016 წელს გამოვიდა ალბომის გაგრძელება - Electronica 2: The Heart of Noise, სხვა ცნობილ შემსრულებლებთან ერთად ჩაწერილი მასალით. ჩაწერაში მონაწილეობდნენ ჰანს ციმერი, გერი ნიუმენი და სხვა შემსრულებლები.
2016 წლის 2 დეკემბერს გამოვიდა ჟარის ახალი ალბომი, Oxygène 3, მესამე და საბოლოო Oxygène-ის სერიაში.
პირადი ცხოვრება
ჟარმა სულ სამჯერ იქორწინა. პირველად იქორწინა ფლორ გილართან. მასთან ერთად მუსიკოსი 1977 წლამდე ცხოვრობდა. მათი შვილი ემილი შარლოტი დაიბადა 1975 (ან 1976) წელს და მოდელი გახდა. მომავალი მეორე მეუღლე, შარლოტ რემპლინგი ჟარმა 1976 წელს, ერთ-ერთ წვეულებაზე გაიცნო. ორივეს ქორწინება იმ პერიოდში დასასრულს უახლოვდებოდა. ჟარმა მოიპოვა მეურვეობა ემილი შარლოტზე და რემპლინგის შვილ ბარნაბიზე. ერთად მათ ეყოლათ ერთი შვილი, დავიდი. 1995 წელს Hello!-ში გამოქვეყნებული ფოტოებიდან ნათელი ხდებოდა, რომ ჟარსა და მის 31 წლის მდივან ოდილ ფრუმენს შორის რომანტიკული ურთიერთობები იყო. 1996 წელს ჟან-მიშელი და რემპლინგი დაშორდნენ. 2002 წელს ისინი ოფიციალურად გაეყარნენ ერთმანეთს. ჟარი დროებით ხვდებოდა იზაბელ აჯანისაც, მაგრამ 2005 წლის მაისში იქორწინა ან პარილოსთან. 2010 წლის ნოემბერში ისინი დაშორდნენ.
ჟარს ჰყავს ნახევარდა სტეფანი ჟარი (მამის სხვა ქორწინებიდან). მისი ნახევარძმა კევინ ჟარი 2011 წელს გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ მუსიკოსი თავის მამას არ ხვდება, 2009 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ ხსოვნას პატივი მიაგო. მამის შესახებ მან განაცხადა:
კონცერტები
მასშტაბური კონცერტები
ჯილდოები
1976 – Grand Prix du Disque, შარლ კროსის აკადემია - Oxygène
1976 – "წლის პიროვნება" - People (აშშ)
1978 – Midem-ის ჯილდო
1979 – გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნი - ყველა დროის უდიდესი კონცერტი (კონკორდი)
1981 – პეკინის მუსიკალური კონსერვატორიის საპატიო წევრი
1984 – Grand Prix du Disque, შარლ კროსის აკადემია, Zoolook.
1985 – წლის ინსტრუმენტული ალბომი, Victoires de la Musique, Zoolook
1986 – წლის ინსტრუმენტული ალბომი, Victoires de la Musique, Rendez-vous
1986 – წლის მუსიკალური სანახაობა, Victoires de la Musique, კონცერტი Rendez-Vous Houston
1987 – გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნი - ახალი რეკორდი ყველა დროის უდიდესი კონცერტისთვის (Rendez-Vous Houston)
1987 – "წლის ევროპული მუსიკალური პიროვნება" - People
1990 – გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნი - ახალი რეკორდი ყველა დროის უდიდესი კონცერტისთვის (Paris La Defense: A City in Concert)
1993 – UNESCO-ს კეთილი ნების ელჩი
1994 – Victoire de la Musique, Chronologie.
1994 – Victoire de la Musique, Europe in Concert.
1995 – საპატიო ლეგიონის რაინდის წოდება, საფრანგეთის მთავრობისგან.
1997 – გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნი - ახალი რეკორდი ყველა დროის უდიდესი კონცერტისთვის, 3.5 მილიონი მაყურებელი მოსკოვის 850 წლიან იუბილეზე
1998 – IFPI-ს ევროპის პლატინის ჯილდო
2005 – ჰანს ქრისტიან ანდერსენის 200 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი ღონისძიების ელჩი
2006 – პოლონეთის სატელევიზიო აკადემიის ჯილდო "Super Wiktor", "Space of Freedom"
2006 – 2005 წლის გდანსკის წლის მამაკაცის ჯილდო
2007 – Eska Music Awards-ის სპეციალური ჯილდო
2008 – დოქტორის წოდება, რუსეთის ქიმიისა და ტექნოლოგიის უნივერსიტეტი
2009 – HHS-ის სპეციალური საპატიო ჯილდო
2010 – MOJO-ს ჯილდო ცხოვრებისეული დამსახურებისთვის.
2010 – ელექტრონული მუსიკის გრან-პრი, SACEM
2011 – კავალჩინას საერთაშორისო ჯილდო.
2011 – საპატიო ლეგიონის რაინდის წოდება, საფრანგეთის მთავრობისგან, მეორედ.
2012 – "Miembro Honorífico del Claustro Universitario de las Artes", ალკალას უნივერსიტეტი და ესპანელი არტისტების საზოგადოება (AIE).
2013 – შტაიგერის ჯილდო, გერმანია.
2013 – ელპიდას ჯილდო
2014 – Q-ს ინოვაციური ჟღერადობის ჯილდო.
2014 – INA-ის წარჩინების ჯილდო.
2015 - GQ-ს წლის მამაკაცი.
ჟარის აღსანიშნავად ერთ-ერთ ასტეროიდს 4422 ჟარი ეწოდა. ჟან-მიშელ ჟარი არის გდანსკის საპატიო მოქალაქე.
დისკოგრაფია
2004 წლისთვის ჟარის მიერ მსოფლიო მასშტაბით გაყიდული ალბომების რაოდენობამ 80 მილიონი შეადგინა.
სტუდიური ალბომები
Deserted Palace (1972)
Les Granges Brûlées (1973)
Oxygene (1976)
Équinoxe (1978)
Magnetic Fields (1981)
Music for Supermarkets (1983)
Zoolook (1984)
Rendez-Vous (1986)
Revolutions (1988)
Waiting for Cousteau (1990)
Chronologie (1993)
Oxygène 7–13 (1997)
Métamorphoses (2000)
Interior Music (2001)
Sessions 2000 (2002)
Geometry of Love (2003)
Téo & Téa (2007)
Oxygène: New Master Recording (2007)
Electronica 1: The Time Machine (2015)
Electronica 2: The Heart of Noise (2016)
Oxygène 3 (2016)
Equinoxe Infinity (2018)
Amazônia (2021)
Oxymore (2022)
ფილმოგრაფია, საუნდტრეკები, დოკუმენტური ფილმები
ჟარი აგრეთვე არის რამდენიმე დოკუმენტური ფილმის მონაწილე.
Musique(s) électronique(s) : ჟერემი კარბონის დოკუმენტური ფილმი (Oxygene, მონაწილეობს თავად) (2012)
Jean Michel Jarre: Aero (თავად) (2002)
Jean Michel Jarre: Oxygene in Moscow (თავად) (1997)
Le voyage d'Orphée (1984)
წარმატება ჩარტებში
Oxygene - #1 საფრანგეთი #2 ბრიტანეთი #78 აშშ
Equinoxe - #11 ბრიტანეთი #126 აშშ
Magnetic Fields - #6 ბრიტანეთი #98 აშშ
The Concerts in China - #6 ბრიტანეთი #1 პორტუგალია
Rendez-Vous - #9 ბრიტანეთი #52 აშშ
Rendez-Vous 4 (სინგლი) - #1 პორტუგალია
Revolutions - #3 ბრიტანეთი
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური ბლოგი
ჟარის დისკოგრაფია
Jarre Technologies - AeroSystem One IPhone Speaker Dock
სქოლიო
შენიშვნები
ბიბლიოგრაფია
ფრანგი ელექტრონული მუსიკოსები
დაბადებული 24 აგვისტო
დაბადებული 1948
Polydor Records-ის შემსრულებლები
Epic Records-ის შემსრულებლები