PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
კაპიტან გრანტის შვილები

კაპიტან გრანტის შვილები
„კაპიტან გრანტის შვილები“ — ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის სათავგადასავლო რომანი. დაწერილია 1867 წელს.
სიუჟეტი
წიგნის სიუჟეტში მოთხრობილია შოტლანდიელი კაპიტან გრანტის შესახებ. მას შემდეგ რაც მის მიერ ზღვაში ჩაგდებულ ბოთლს პოულობენ, კაპიტანის საძებნელად მიემგზავრებიან შოტლანდიელი ლორდი და ლედი გლენარვანები. მათ მიჰყვებიან გრანტის შვილები, მერი და რობერტი. უცნობია, თუ სად განიცადა კატასტროფა გრანტის გემმა, ცნობილია მხოლოდ განედი - 37 გრადუსი. ნაწერები წერილში გაურკვეველია და ამიტომ მოგზაურთა გუნდი მრავალი დილემისა და გამოცანის წინაშე აღმოჩნდება.
გემ ’დუნკანით’ მოგზაურები თავდაპირველად მიემართებიან სამხრეთ ამერიკისაკენ. კიდევ ერთი, მაგრამ მოულოდნელი მგზავრია ექსცენტრიული ჟაკ პაგანელი (რომელიც აპირებდა ინდოეთში გამგზავრებას). გუნდი მოივლის პატაგონიას, ტრისტან და კუნიას კუნძულს, ამსტერდამის კუნძულსა და ავსტრალიას.
მოგზაურები გაიცნობენ აირტონს, რომელიც მათ ჰპირდება კატასტროფის ადგილის ჩვენებას. მაგრამ იგი მოღალატეა, რომელსაც გრანტის გემის დაღუპვა არ უნახავს, ვინაიდან მანამდე მიტოვებული იქნა ავსტრალიაში - მას შემდეგ, რაც წარუმატებლად სცადა გემის მითვისება, მომავალში მეკობრეობის მიზნით. იგი ცდილობს დუნკანის დაუფლებას, მაგრამ კვლავ წარუმატებლად. გლენარვანები, გრანტის შვილები, პაგანელი და რამდენიმე მეზღვაური რჩებიან ავსტრალიაში და დარწმუნებულები არიან, რომ დუნკანი სამუდამოდ დაკარგეს. ამიტომ ისინი მიემართებიან ოკლენდში (ახალი ზელანდია), საიდანაც ევროპაში დაბრუნებას აპირებენ. მას შემდეგ, რაც მათი გემი განიცდის კატასტროფას ოკლენდის სამხრეთით, მოგზაურებს იჭერენ მაორის ტომის ადამიანები. ისინი მაინც გარბიან და პირველივე გემზე ადიან. მათთვის მოულოდნელად, ეს ’დუნკანი’ აღმოჩნდება.
აირტონი, რომელიც ახლა უკვე გემის ახალ მფლობელთა მონობაში იმყოფება, სთავაზობს მოგზაურებს ინფორმაციას გრანტზე. სანაცვლოდ იგი ითხოვს მის რომელიმე კუნძულზე დატოვებას. დუნკანი ტაბორის კუნძულისაკენ მიემართება, რომელიც კაპიტან გრანტის თავშესაფარი აღმოჩნდება. აირტონი სწორედ აქ რჩება.
ადაპტაციები
1877 - Los sobrinos del Capitán Grant ("კაპიტან გრანტის ძმისშვილები") - ესპანური ოპერეტა.
1936 - Дети капитана Гранта (კაპიტან გრანტის შვილები), სსრკ, რეჟ: ვლადიმირ ვაინშტოკი. (იხ.
1962 - გარიყულების ძიებაში, აშშ, რეჟ.: რობერტ სტივენსონი (იხ.
1985 - В поисках капитана Гранта ("კაპიტან გრანტის ძიებაში"), ბულგარეთი - სსრკ, ტელესერიალი (იხ.
რესურსები
177 ილუსტრაცია, ედუარდ რიუ (1865–66)
სათავგადასავლო რომანები
1867 წლის რომანები
1868 წლის რომანები
ჟიულ ვერნის რომანები
ფრანგული რომანები
როდერიკი

როდერიკი (ან როდრიგო) (გ. 711) — ვესტგუთების მეფე 709–711 წლებში. მის შესახებ ცნობები უფრო მეტად ლეგენდარულია, ვიდრე დანამდვილებითი. უდავოდ ისაა ცნობილი, რომ მის დროს დაიწყო არაბთა დაპყრობითი ომები ესპანეთში.
710 წლამდე იყო ბეტიკისა და ლუზიტანიის ჰერცოგი. მეფე ვიტიცას გარდაცვალების შემდეგ არისტოკრატებმა მეფედ არა მისი ვაჟები, არამედ როდერიკი აირჩიეს. VIII საუკუნის დასაწყისში არაბებმა მთელი ჩრდილოეთი აფრიკა დაიკავეს. 710 წელს ოთხი ხომალდით, აბუ ზურა ტარიფის მეთაურობით გადალახეს გიბრალტარის სრუტე და ვესტგოთების ქალაქი ალხესირასი გაძარცვეს და დიდი სიმდიდრით უკან დაფრუნდნენ. 711 წელს ტარიქ იბნ ზიადის ხელმძღვანელობით არაბები (სულ რაღაც 300-მდე კაცი) და ბერბერები (7000 კაცი) შეიჭრნენ ესპანეთში. მათ დაიკავეს ბევრი ციხესიმაგრე, ქალაქი და ლაგო-დე-ლა-სანდას ტბას მიაღწიეს. ისინი სევილიაზე გალაშქრებისათვის იყვნენ მზად, როდესაც გაიგეს, რომ როდერიკი დიდი არმიით მიემართებოდა მათკენ (ზოგი წყაროთი 70 000–100 000). როდესაც ეს შეიტყვეს, არაბებმა დამხმარე ძალას მოუხმეს. საბოლოოდ ბრძოლა გაიმართა გვადალეტესთან, სადაც ვესტგუთები დამარცხდნენ, როდერიკი ბრძოლაში დაიღუპა.
ლიტერატურა
Ахмед ибн Мохаммед аль-Маккари. История мусульманских династий в Испании. Кн. 4. Гл. 1-2.
Хроника Альфонсо III.
Мосарабская (Мозарабская) хроника 754 г.// Wolf, Kenneth Baxter. Conquerors and Chroniclers of Early Medieval Spain. — Liverpool University Press, 1999. — ISBN 0-85323-554-6.
რესურსები ინტერნეტში
როდერიკის მონეტები
ვესტგუთების მეფეები
ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
გარდაცვლილი 711
ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინი

ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინი
ალბრეხტ ვენცელ ოისებიუს ფონ ვალდშტაინი (ვალენშტაინი) (დ. 15 სექტემბერი, 1583, ჰერჟმანიცე, ბოჰემია (ამჟამად ჰრადეც-კრალოვეს მხარე) — გ. 25 თებერვალი, 1634, ხები, ბოჰემია) — იმპერიის გენერალისიმუსი და ფლოტის ადმირალი (21 აპრილი 1628), ოცდაათწლიანი ომის გამოჩენილი სარდალი. ფრიდლანდიისა და მეკლენბურგის ჰერცოგი.
ვალენშტაინი სამხედრო სამსახურიდან მოხსნეს 1630 წლის 13 აგვისტოს მას შემდეგ, რაც საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ფერდინანდ II ააღელვა გენერალისიმუს ვალენშტაინის ამბიციებმა. თუმცა პროტესტანტულ არმიებთან განცდილმა რამდენიმე მარცხვა იმპერატორ ფერდინანდს აიძულა, კვლავ მოეხმო ვალენშტაინი სამხედრო სამსახურში, რამაც ომის მსვლელობა იმპერატორის სასარგებლოდ შემოაბრუნა. იმპერატორის მოპყრობით უმკაყოფილო ვალენშტაინმა დაიწყო პროტესტანტებთან ალიანსის ვარიანტის განხილვა. თუმცა იგი მოკლა არმიის ერთ-ერთმა ჩინოსანმა, უოლტერ დევერომ.
რესურსები ინტერნეტში
Валленштейн в программе Н. Басовской на «Эхе Москвы»
Ивонин И.Е. Альбрехт Валленштейн. - Вопросы истории. - 2003. - № 1. - C. 48-77.
Махун С.Г. «Знакомый миру образ дерзновенный» Талеры и дукаты герцога Альбрехта фон Валленштейна. ISBN 966-339-127-8
გენერალისიმუსები
ჩეხეთის ისტორია
ოცდაათწლიანი ომი
მეკლენბურგის მმართველები
დაბადებული 15 სექტემბერი
დაბადებული 1583
გარდაცვლილი 25 თებერვალი
გარდაცვლილი 1634
გდანსკის მთავარი რატუშა

გდანსკის მთავარი რატუშა — ისტორიული რატუშა გდანსკის ძველ ქალაქში. ეს გოტიკურ-რენესანსული სტილი შენობა ქალაქის ყველაზე გამოჩენილ ადგილას, გრძელი ქუჩის და გრძელი ბაზრის გზაჯვარედინზე მდებარეობს. გდანსკის მთავარ რატუშაში განთავსებულია ქალაქ გდანსკის ისტორიის მუზეუმი.
სქოლიო
პოლონეთის ტურიზმი
პოლონური კულტურა
Cincartala

Cincartala is a village in the municipality of Hənifə in the Balakan Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Balakan District
ალბალატ-დელს-სორელისი

ალბალატ-დელს-სორელისი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის უერტა-ნორტეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 4,62 კმ². მოსახლეობა — 4036 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ალბალატ-დელს-სორელისის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
ახალი კადოეთი

ახალი კადოეთი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, (მჭადიჯვრის თემი). მდებარეობს მდინარე ნარეკვავის (ქსნის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, დუშეთიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 79 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დორუ-ლიტორალი

დორუ-ლიტორალი — პორტუგალიის ისტორიული პროვინცია. არსებობდა 1936—1976 წლებში. დედაქალაქი იყო პორტუ. პროვინცია გაუქმდა 1976 წლის ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად.
რესურსები ინტერნეტში
პორტუგალიის ისტორიული პროვინციები
ჯვრის უღელტეხილი (ლეჩხუმის ქედი)

ჯვრის უღელტეხილი (ლეჩხუმის ქედი)
ჯვრის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე 2600 მ. კალთები შემოსილია ალპური მდელოს ბალახეულით. აკავშირებს მდინარეების ცხენისწყლისა (ლენტეხის მუნიციპალიტეტი) და ლაჯანურის (ცაგერის მუნიციპალიტეტი) ხეობებს.
ლიტერატურა
რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
არქტიკულ-ალპური მცენარეები

არქტიკულ-ალპური მცენარეები, არქტიკული მთის მცენარეები — მცენარეების ბოტანიკურ-გეოგრაფიული ჯგუფი, რომელიც გავრცელებულია, ერთი მხრით, ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის არქტიკულ ნაწილში, მეორე მხრით — უფრო სამხრეთით მდებარე მთების ალპურ ზონაში.
გენეზისურად არქტიკულ-ალპური მცენარეები ორნაირია: მცენარე ან არქტიკულიწარმოშობისაა და შემდგომი მიგრაციით გავბრცელებულია სამხრეთ მთებში (მაგ., ქონდარა ბაია გვხვდება ევრაზიულ არქტიკაში და ამავე დროს კარპატებსა და შვეიცარიის ალპებში), ან მისი წარმოშობის კერა სამხრეთ მთებშია, ხოლო თანამედროვე არეალი — არქტიკაში (მაგ., ფხიჯა - გვხვდება როგორც ჰიმალაისა და შუა აზიის მთებში, ისე ევრაზიისა და ჩრდილოეთ არქტიკაში). საქართველო მცენარეებიდან არქტიკულ-ალპურ გავრცელებისაა ალპური მაჟარა, საგვიანო ლოიდია და სხვა. არქტიკულსა და ალპურ ფლორას შორის ბევრია მონათესავე, ე. წ. ვიკარული სახეობები, რაც აგრეთვე მათი ისტორიის მაჩვენებელია.
ლიტერატურა
მცენარეები
განიმედე (1036)

განიმედე (1036)
განიმედე — მცირე ცთომილი №1036, აღმოაჩინა გერმანელმა ასტრონომმა ვალტერ ბაადემ 1924 წელს. საინტერესოა იმით, რომ ახასიათებს ორბიტის დიდი დახრილობა (26,69668 °) და შესამჩნევი ექსცენტრისიტეტი (0,5341189).
ლიტერატურა
ასტეროიდები
კოშერნიცა (ფლორეშტის რაიონი)

კოშერნიცა (ფლორეშტის რაიონი)
კოშერნიცა — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 258 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 859 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
ფლორეშტის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ფლორეშტის რაიონის სოფლები
ღრიანკალი (ასტროლოგია)

ღრიანკალი (ასტროლოგია)
ღრიანკალი (''') — ზოდიაქოს ნიშანი. იგი არის რიგით მერვე ასტროლოგიური ნიშნების სისტემაში. ზოდიაქოს პრინციპების მიხედვით, მზე ამ ნიშანში იმყოფება დაახლოებით 22 (ან 23) ოქტომბრიდან 22 (ან 23 ) ნოემბრამდე. ღრიანკალის (მორიელის) ზოდიაქო განსხვავდება მორიელის თანავარსკვლავედისგან, სადაც მზე 23 ნოემბრიდან 29 ნოემბრამდე მოძრაობს. ასტროლოგიური თვალსაზრისით, მორიელის მმართველია — პლუტონი. თანამმართველია — მარსი. მორიელის ზოდიაქოში „ეგზალტირებულია“ — ურანი, „დაცემულია“ — მთვარე, „გამოძევებულია“ — ვენერა. მინეროლოგიური თვალსაზრისით, მორიელის ძირითადი მინერალია: ბივრილი. მას ასევე შეესაბამება: ოპალი, მარჯანი, ობსიდიანი, სერდოლიქსი.
ლიტერატურა
ეტლთა და შვიდთა მნათობთათვის (ასტროლოგიური თხზულება XII საუკუნისა), თბილისი, 1975;
ვიკტორ ნოზაძე, „ვეფხისტყაოსნის ვარსკვლავთმეტყველება“, თბილისი, 2005;
ზაურ ქოქრაშვილი, „ბიბლიურ პატიოსან ქვათა და ეტლთა შესახებ“, თბილისი, 2005.
ასტროლოგიური ნიშნები
Apocalypse 91... The Enemy Strikes Black

Apocalypse 91... The Enemy Strikes Black
Apocalypse 91… The Enemy Strikes Black — ამერიკული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფ Public Enemy-ს მეოთხე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1991 წლის 1 ოქტომბერს, ლეიბლებზე Def Jam Recordings და Columbia Records. ალბომი კრიტიკოსების მიერ აღიარებული იქნა და მოხვდა The Village Voice-ის Pazz & Jop-ის სიის მეორე პოზიციაზე. Billboard 200-ში დისკი #4 პოზიციას იკავებდა, ხოლო Top R&B/Hip-Hop Albums-ის ჩარტში - პირველს. 1991 წლის 26 ნოემბერს მას RIAA-მ აშშ-ში მილიონი გაყიდული ასლისთვის პლატინის სტატუსი მიანიჭა.
სიმღერების სია
ჩარტები
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
1991 წლის ალბომები
Public Enemy-ს ალბომები
Def Jam Recordings-ის ალბომები
Columbia Records-ის ალბომები
ჯავშანი (სამხედრო)

ჯავშანი (სამხედრო)
ჯავშანი — ჭურვების, ტყვიების და ბირთვული აფეთქების დამაზიანებელი ფაქტორების ზემოქმედებისაგან ადამიანის, სამხედრო საბრძოლო ტექნიკის, შეიარაღების, სხვადასხვა თავდაცვითი ნაგებობების დამცავი საშუალება. სამხედრო ტექნიკაში ძირითადად ფოლადის ჯავშანს იყენებენ. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ ტყვიასაწინააღმდეგო (რომლისგანაც მზადდება ჯავშანტრანსპორტიორების კორპუსები, მსუბუქი თვითმავალი საარტელერიო დანადგარები, მცურავი ტანკები და სხვა), ტყვიისა და ჭურვის ნამსხვრევებისაგან დამცავ და ჭურვსაწინააღმდეგო (იყენებენ საშუალო და მსუბუქ ტანკებზე, თვითმავალ საარტელერიო დანადგარებზე, ხომალდებზე) ჯავშანს.
ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში იყენებდნენ ჯავშანს. რუსეთში 1573 წელს შეიქმნა სპეციალური დაწესებულება, რომელიც განაგებდა ჯავშნის დამზადებას. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოგონებამ განაპირობა ჯავშნის გამოყენება ფორტიფიკაციასა და სამხედრო-საზღვაო საქმეში. XIX საუკუნის I ნახევარში ჯავშანი გაჩნდა სახმელეთო ჯარებშიც. XIX საუკუნის შუა წლებში დაიწყეს სამხედრო ხომალდების დაჯავშნა ჯავშნიანი ფილებით. XIX საუკუნის დასაწყისში ჯავშანს იყენებდნენ ავტომობილებზე და ჯავშანმატარებლებზე, ხოლო 1916 წლიდან - ტანკებზე. თავდაპირველად ტანკის ჯავშნის სისქე იყო 8-10 მმ. II მსოფლიო ომის დროს (1939-45) პერიოდში - 200 მმ. II მსოფლიო ომის წინ ჯავშნის გამოყენება დაიწყეს თვითმფრინავებზეც. წარმოების ხერხის მიხედვით ჯავშანი შეიძლება იყოს ნაგლინი ან სხმული. კონსტრუქციული გაფორმების მიხედვით ჯავშანი არის მონოლითური (ერთი ფურცლისაგან, ერთი სხმულისაგან დამზადებული) და კომბინირებული (შედგენილი ჯავშანი). შიგა აღნაგობის მიხედვით განასხვავებენ ჰომოგენურ (ერთგვაროვან) ჯავშანს, რომელიც მთელ კვეთში ერთნაირი ქიმიური შედგენილობისაა და ერთნაირი მექანიკური თვისებები ახასიათებს, და ჰიტეროგენულ (არაერთგვაროვან) ჯავშანს. რომელსაც კვეთში განსხვავებული თვისებები ახასიათებს. რასაც აღწევენ სისქის მიხედვით სხვადასხვა ქიმიური შემადგენლობის ფილის შქმნით.
ჯავშნის წარმოებაში ძირითადი მახასიათებელია სისალე. ჰომოგენური ჯავშანი არის მაღალი, საშუალო და დაბალი სისალისა. მაღალი სისალის ჯავშანს იყენებენ ტყვიასაწინააღმდეგოდ, საშუალო სისალისას - ჭურვსაწინააღმდეგოდ და დაბალი სისალისას - საკონსტრუქციო მასალად.
ფოლადის გარდა ჯავშანი შეიძლება იყოს ალუმინის შემადგენლობის, პლასტმასის ან ამ მასალათაგან კომბინირებული.
ლიტერატურა
შეიარაღება
ჩახლართული (ფილმი)

ჩახლართული (ფილმი)
ჩახლართული (იგივე „რაპუნცელი“) — Walt Disney Animation Studios-ის 2010 წლის ანიმაციური მუსიკალური ფილმი. ფილმის დისტრიბუტორი იყო Walt Disney Studios Motion Pictures. ფილმი ნაწილობრივ ეფუძნება ძმები გრიმების ზღაპარს „რაპუნცელი“ და არის დისნეის სტუდიების რიგით 50-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. მასში პერსონაჟებს ახმოვანებენ მენდი მური, ზაქარია ლევი და დონა მერფი. სიუჟეტის მიხედვით, პრინცესა გრძელი ოქროსფერი თმით გამოკეტილის ციხე-კოშკში. დედის ბრძანების მიუხედავად, იგი მიჰყვება სასიამოვნო ახალგაზრდას, რომელიც უჩვენებს მისთვის მანამდე უცნობ სამყაროს.
ფილმის სახელწოდება თავდაპირველად იყო „რაპუნცელი“, თუმცა შეიცვალა გამოსვლამდე. მას ექვსი წელი ამზადებდნენ, დაახლოებით 260 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის ბიუჯეტით, რის თანახმადაც იგი ყველა დროის ყველაზე ძვირადღირებული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმიც იყო. მასში გამოიყენება არა მხოლოდ ტრადიციული სამგანზომილებიანი გრაფიკა, არამედ არაფოტოგრაფიული რენდერიც, რაც ქმნის ნახატის სტილს. მუსიკის ავტორია ალან მენკენი.
ფილმის პრემიერა გაიმართა El Capitan Theatre-ში, 2010 წლის 14 ნოემბერს, ხოლო ძირითადი ჩვენებები 24 ნოემბერს დაიწყო. მაყურებლებმა და კრიტიკოსთა დიდმა ნაწილმა იგი დადებითად შეაფასეს. მისმა მსოფლიო შემოსავალმა 591 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა, აქედან 200 მილიონი — აშშ-სა და კანადაში. იგი ნომინირებული იყო ოსკარის რამდენიმე კატეგორიაში, მათ შორის — საუკეთესო ორიგინალურ სიმღერაზე. DVD და Blu-ray დისკებზე იგი 2011 წლის 29 მარტს გამოვიდა. 2012 წელს გამოვიდა მოკლემეტრაჟიანი გაგრძელება „ჩახლართული სამუდამოდ“, ხოლო 2017 წელს — ანიმაციური ტელესერიალი.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები
2010 წლის ანიმაციური ფილმები
2010 წლის ფილმები
ამერიკული ფილმები
ამერიკული ანიმაციური ფილმები
Walt Disney Pictures-ის ფილმები
უილიამ ჰარვეი

უილიამ ჰარვეი, ჰარვი (William Harvey; დ. 1 აპრილი, 1578, ფოლქსტონი, კენტის საგრაფო — გ. 3 ივნისი, 1657, ლონდონი) — ინგლისელი ექიმი, ფიზიოლოგი და ემბრიოლოგი. კემბრიჯში სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ (1597) მუშაობდა პადუაში, სადაც 1602 მიიღო პადუის უნივერსიტეტის მედიცინის დოქტორის დიპლომი. ლონდონში დაბრუნების შემდეგ, 1607 წელს, ექიმთა სამეფო კოლეგიის წევრად აირჩიეს. მუშაობდა წმინდა ბართლომეს საავადმყოფოში ქირურგად და მთავარ ექიმად. ჰარვეიმ ექსპერიმენტულად დაამტკიცა, რომ ცხოველის სხეულში სისხლი მუდმივად მოძრაობს დახშულ ძარღვებში, რაც განპირობებულია იმ წნევით, რომელიც წარმოიქმნება გულის შეკუმშვის შედეგად.
1628 წელს გამოვიდა ჰარვეის წიგნი "ანატომიური გამოკვლევა გულისა და სისხლის მოძრაობის შესახებ ცხოველებში"; ამ წიგნში მან საბოლოოდ ჩამოაყალიბა თავისი მოძღვრება სისხლის მიმოქცევაზე, რაც დიამეტრალურად ეწინააღმდეგებოდა გალენოსის დოქტრინას. ჰარვეიმ 1651 წელს გამოაქვეყნა "გამოკვლევები ცხოველების ჩასახვის შესახებ"; მისი მოძღვრების თანახმად, არა მარტო ცხოველები, არამედ მცენარეებიც თავის განვითარებას კვერცხიდან იწყებენ.
ლიტერატურა
სქოლიო
ბრიტანელი ბიოლოგები
ინგლისელი მედიკოსები
მედიცინის ისტორია
2166

2166
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
გოდოლი

გოდოლი — მაღალი კოშკი, ციხესიმაგრის ერთ-ერთი სახეობა. წერილობითი წყაროების მიხედვით ტერმინი „გოდოლი“ ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში იხმარებოდა, შემდეგ იგი კოშკმა შეცვალა.
ლიტერატურა
შენობა-ნაგებობები
საღმრთო გუდანის ჯვარი

საღმრთო გუდანის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდანის ჩრდილო - აღმოსავლეთით, 200 მეტრზე. იგი აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს – ძველი საკულტო ნაგებობების შემორჩენილ საძირკველზე. შედგება ფიქლით ნაგები და ერთმანეთზე მიდგმული ოთხი სწორკუთხა ნაგებობისგან. ჩრდილო–დასავლეთით ბეღლის კარია. შესასვლელი მას აღმოსავლეთიდან აქვს. შიგნით აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებს ფიქლის ქვის ჩამოსაჯდომი გასდევს. ბეღლის კარს დასავლეთიდან პატარა ორსართულიანი ნაგებობა ბეღელი ეკვრის. მისი I სართული უსარკმლო ოთახია, რომელსაც შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. II სართულის შესასვლელი აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი. ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა სარკმელია. სათავსის შუაში შემორჩენილია კერის რამდენიმე ფიქლის ფილა. კერაზე ჩამოშვებულია ქვაბის ჩამოსაკიდებელი ჯაჭვი. კედლებთან ხის სავარძლები დგას. თუნუქის ორფერდა სახურავი და სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზეა მოწყობილი. ჩრდილოეთის ფასადზე, შესასვლელის თავზე, ვინმე ვასო ბურდულის მიერ ამოკაწრული წარწერაა: „მე ავაშენე და ხალხს დარჩეს.“ ბეღლის კარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეზე მიდგმულია ორსართულიანი, მოგრძო შენობაა. I სართულს ჩრდილოეთით შესასვლელი და ერთი სწორკუთხა სარკმელი აქვს, აღმოსავლეთით ბუხარი და ერთი ნიში. მიწურ იატაკზე კერაა მოწყობილი. ამ სართულზე, რომელსაც სადიასახლისოს უწოდებენ, ქალები არ დაიშვებოდნენ და მამაკაცები „დიასახლისობდნენ.“ II სართულს შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. ჩრდილოეთ კედელში სარკმელია, სამხრეთისაში - ორი კარი, მათ შორის მარჯვენა სამხრეთიდან მიშენებულ პატარა სათავსში გადის, რომელსაც დამოუკიდებელი შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. საღმრთო გუდანის ჯვარი ხევსურეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი სალოცავი იყო.
ლიტერატურა
დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
2014 UZ224

2014 UZ224
— ტრანსნეპტუნური ობიექტი და შესაძლო ჯუჯა პლანეტა მზის სისტემაში. 2016 წლის 10 ოქტომბრის მონაცემებით, მზიდან დაშორებულია დაახლოებით 91,6 ასტრონომიული ერთეულით (13,6 მლრდ კმ), თუმცა ყოველ 2142 წელიწადში ერთხელ, მზეს 38 ასტრონომიულ ერთეულამდე მანძილით უახლოვდება. ამჟამად, მესამე ცნობილი უშორესი ობიექტია მზიდან, ერისისა (96.2 აე) და V774104-ის (~103 აე) შემდეგ.
ჯუჯა პლანეტა მზის გარშემო ერთი სრული წრის შემოვლას იგი 1100 წელს ანდომებს.
მიუხედავად იმისა, რომ მზის სისტემაში ოფიციალურად აღიარებულია მხოლოდ ხუთი ჯუჯა პლანეტა, ვარაუდობენ, რომ მინიმუმ 100 მსგავსი ობიექტი იმალება კოიპერის სარტყელში — ნეპტუნის ორბიტის გადაღმა მდებარე რეგიონში, სადაც თავმოყრილია მრავალი კომეტა, ასეტეროიდი და პატარა პლანეტური სხეული.
ჯუჯა პლანეტა Dark Energy Survey-ს გამოყენებით, დამამთავრებელი კურსის სტუდენტთა ჯგუფმა აღმოაჩინა მიჩგანის უნივერსიტეტის ფიზიკოსის, დევიდ გერდესის ხელმძღვანელობით.
ახლად აღმოჩენილი 2014 UZ224-ის დიამეტრი სავარაუდოდ 530 კილომეტრია.
შედარებისათვის, პლუტონის თანამგზავრის, ქარონის დიამეტრი 1200 კილომეტრია, მზიდან მაქსიმალური დაშორება კი 7,3 მილიარდი კმ.
რესურსები ინტერნეტში
New Dwarf Planet Found in Our Solar System space.com
A new dwarf planet is discovered in our solar system Washington Post
ჯუჯა პლანეტები
Lasioglossum alluaudi

Lasioglossum alluaudi — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1903 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
alluaudi
ფილიპო ლიპი

ფილიპო ლიპი (დ. 1406, ფლორენცია ― გ. 9 ოქტომბერი, 1469, პერუჯა) — იტალიელი მხატვარი, კარმელიტი ბერი. ავტორია წმინდა წერილის თემაზე შექმნილი ფრესკების და სურათებისა. ფრესკებში ჩახატა მრავალი თანამედროვის სახე და ავტოპორტრეტიც. მისი ნაწარმოებებია „ღვთისმშობლის დაგვირგვინება“ (1441-1447), ასევე პრატო ტაძრისა და სპოლეტის ტაძრის ფრესკები.
იხილეთ აგრეთვე
ფილპინო ლიპი
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1406
გარდაცვლილი 1649
გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი
იტალიელი მხატვრები
რომის კათოლიკური ეკლესიის რელიგიური მოღვაწეები
ფლორენციელები
სახმელეთო ჯარები

სახმელეთო ჯარები — შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთ უძველესი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია საბრძოლო მოქმედებათა საწარმოებლად უმთავრესად ხმელეთზე. მათ შეუძლიათ საბრძოლო ამოცანის შესრულება როგორც დამოუკიდებლად, ასევე შეიარაღებული ძალების სხვა სახეობებთან ურთიერთქმედებით.
იხილეთ აგრეთვე
ჯარი
პირველი მსოფლიო ომი
სამხედრო ისტორია
შეიარაღებული ძალები
ომი
რესურსები ინტერნეტში
შეიარაღებული ძალები
მაიგო

მაიგო (ოფიციალურად მაიგოს მუნიციპალიტეტი; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ლანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 337 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Maigo Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
Philippine Census Information
Local Governance Performance Management System
სქოლიო
ჩრდილოეთ ლანაოს მუნიციპალიტეტები
Rapayan District

Rapayan District is one of sixteen districts of the Huari Province in Peru.
Ethnic groups
The people in the district are mainly indigenous citizens of Quechua descent. Quechua is the language which the majority of the population (62.95%) learnt to speak in childhood, 36.18% of the residents started speaking using the Spanish language (2007 Peru Census).
References
Districts of the Huari Province
Districts of the Ancash Region
ბეჟიტაშვილი

ბეჟიტაშვილი
საკუთარი სახელი ბეჟიტაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
გიორგი ბეჟიტაშვილი — ისტორიკოსი, სამხედრო პირი
ნინო ბეჟიტაშვილი — პათოფიზიოლოგი
ქართული გვარები
ახალციხე (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ახალციხე (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)
ახალციხე — ისტორიული ძეგლი, სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სნოსწყლის (თერგის შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 12 კილომეტრი. სოფელში დგას IX-X საუკუნის ბაზილიკა, რომელიც აღდგენილია XIX საუკუნეში.
ისტორია
სოფელი შედიოდა არაგვის საერისთავოში, მისი მოურავი იყო არაგვის ერისთავის ყმა მარტია ღუდუშაური. 1439 წლის საბუთში გერგეტელ საყდრისშვილთა მძევლებს შორის მოხსენიებულია ორი ახალციხელიც. სოფელში იყო სალოცავი ხატები — კვირეხვთიშვილის (კვირელობის) ნიში, ლანგურის წმინდა გიორგი, კოპალე (ბიჭების), ელია (გოგონების).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 კაცი.
ლიტერატურა
სქოლიო
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქოლხალფალი

ქოლხალფალი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
აღსთაფის რაიონის სოფლები
კოსტა-რიკა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

კოსტა-რიკა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოსტა-რიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კოსტა-რიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლახვარი (საეკლესიო ნივთი)

ლახვარი (საეკლესიო ნივთი)
ლახვარი — ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში გამოყენებადი ბრტყელი ფოლადის დანაკი, რომელსაც ორპირი ბუნიკი აქვს ხის ან ძვლის სახელურით. პროსკომიდიაზე მისი საშუალებით სრულდება წმიდა ქმედებანი სეფისკვერის კვეთის დროს. იგი სახეა იმ ლახვრისა, რომლითაც ჯვარცმულ მაცხოვარს ერთმა მხედართმთავარმა გვერდს უგმირა.
ლიტერატურა
„მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 183
საეკლესიო ნივთები