PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
კამანჩა

კამანჩა (ასევე კამანჩეჰ და კამანჩე) (სპარსულად: کمانچه‎, აზერბაიჯანულად kamança, ქურთულად: کەمانچە ,კემანჩე‎) — ირანული წარმოშობის მშვილდიანი სიმებიანი ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება სპარსულ, აზერბაიჯანულ და ქურთულ მუსიკაში. ქამანჩეჰი დაკავშირებულია რებაბთან, რომელიც არის ქამანჩეს ისტორიული წინაპარი და ბიზანტიური ლირა. სიმებს არხევენ ცვალებადი დაძაბულობის მქონე მშვილდით. იგი ფართოდ გამოი
ყენება ირანის, აზერბაიჯანის, ქურთისტანის, უზბეკეთისა და თურქმენეთის კლასიკურ მუსიკაში, ინსტრუმენტის სტრუქტურის მცირედი ვარიაციებით.
2017 წელს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შეიტანეს კამანჩე როგორც ირანული და აზერბაიჯანული კულტურის ნაწილი.
სახელი
სიტყვა "კამანჩეჰი" სპარსულად ნიშნავს "პატარა მშვილდს". თურქული სიტყვა კემენჩე სპარსულიდან არის ნასესხები, გამოთქმა ადაპტირებულია თურქულ ფონოლოგიაზე. იგი ასევე აღნიშნავს მშვილდ სიმან საკრავს, მაგრამ თურქული ვერსია სტრუქტურასა და ჟღერადობაში მნიშვნელოვნად განსხვავდება სპარსული კამანჩესგან. ასევე არსებობს ინსტრუმენტი, სახელწოდებით ქაბაქ ქემანე, სიტყვასიტყვით "გოგრის ფორმის მშვილდის ინსტრუმენტი", რომელიც გამოიყენება თურქულ და აზერბაიჯანულ მუსიკაში. ისინი მხოლოდ ოდნავ განსხვავდება ირანული კამანჩესგან.
სტრუქტურა
კამანჩეჰს აქვს გრძელი ყელი, თითის დაფის ჩათვლით, რომელიც აყალიბებს მოჭრილ უკუღმა კონუსს, რათა მშვილდი გადაადგილდეს ქვედა განყოფილებაში, ორივე მხარეს არის სპეციალური განყოფილებები. ტრადიციულად კამანჩეს ჰქონდა სამი აბრეშუმის სიმები, მაგრამ თანამედროვე ინსტრუმენტებს აქვთ ოთხი მეტალის სიმი. ინსტრუმენტი დამზადებულია გოგრის ან ხისგან, რომელიც ჩვეულებრივ დაფარულია ცხვრის, თხის ან ზოგჯერ თევზის ტყავისგან. მასზე იკვრება ჩელოს მსგავსად როდესაც დამკვრელი გამართულია, თუმცა ის დაახლოებით ვიოლინოს სიგრძისაა. საკრავის ბოლო შეიძლება დაიყრდნონ მუხლზე ან ბარძაყზე, დამკვრელები კი ხშირ შემთხვევაში სავარძელში სხედან. ქამანჩეს ჩვეულებრივ აყენებენ ჩვეულებრივი ვიოლინოსავით.
ეს მუსიკალური ინსტრუმენტი გავრცელებულია ბაქოში, ნახჭევანში, განჯაში, შეკში, გუბაში, ლანკორანში და სხვა ქალაქებსა და რეგიონებში. ამ ქალაქებში ასევე არსებობს საბავშვო მუსიკალური სკოლები, სადაც ბავშვებს ქამანჩაზე დაკვრას ასწავლიან.
იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი
აზერბაიჯანის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, ჰეიდარ ალიევის ფონდის პრეზიდენტი, იუნესკოს და ISESCO- ს კეთილი ნების ელჩი მეჰრიბან ალიევა, რომელმაც განსაკუთრებული როლი ითამაშა იუნესკოსთან აზერბაიჯანის თანამშრომლობის განვითარებაში და აზერბაიჯანული კულტურული მემკვიდრეობის დაცვასა და პოპულარიზაციაში გახდა მთავარი მიზეზი იმისა, რომ კამანჩამ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიღო.
2017 წლის 7 დეკემბერს კუნძულ ჯეჯუზე, კორეის რესპუბლიკის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მთავრობათაშორისი კომიტეტის მე -12 სხდომაზე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკამ და ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ ერთობლივად წარმოადგინეს კამანჩას დამზადებისა და მასზე შესრულების ტექნიკა, როგორც მთავარი კანდიდატი არამატერიალურ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა შორის.
მსგავსი ინსტრუმენტები
მსგავსი სტილის ინსტრუმენტები სპარსულ და აზერბაიჯანულ კულტურაში ძალიან ბევრია. მათ შორისაა:
ქემანჩეჰ ტარჰუ;
შაჰკამანი;
გაიჩაქი;
რებაბი;
სორაჰი;
კემენჩე;
სქოლიო
მუსიკალური ინსტრუმენტები
აზერბაიჯანული მუსიკალური ინსტრუმენტები
ბელგია 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბელგია 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1920 წელს, ბელგიის ქალაქ ანტვერპენში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 36 მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბელგია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
სემიონოვსკოე (ბაშკირეთი)

სემიონოვსკოე (ბაშკირეთი)
სემიონოვსკოე — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაიმაკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 276 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაიმაკიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სიბაი, რომელიც დაშორებულია 51 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (89%).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბაიმაკის რაიონის სოფლები
პტოლემე VI

პტოლემე VI ფილომეტორი — ეგვიპტის მმართველი პტოლემეების დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 180-145 წწ. პტოლემე V-ისა და კლეოპატრა I-ის შვილი. ტახტზე ავიდა მცირეწლოვანი, ნაადრევად გარდაცვლილი მამის პტოლემე V-ის ნაცვლად. მისი რეგენტი იყო კლეოპატრა I, დედამისი, სელევკიდების სამეფოს მეფის, ანტიოქე III დიდის ასული. მისი რეგენტობის პერიოდში ეგვიპტეში სიმშვიდე სუფევდა. დედოფალი კლეოპატრაც მეუღლის მსგავსად ნაადრევად გარდაიცვალა.
ოჯახი
პტოლემეს მეუღლე იყო მისი და კლეოპატრა II, რომელთანაც შეეძინა:
პტოლემე
პტოლემე VII
კლეოპატრა თეა
კლეოპატრა III
რესურსები ინტერნეტში
Ptolemy Philometor at LacusCurtius
Ptolemy VI — (Egyptian Royal Genealogy)
Ptolemy VI Philometor
ეგვიპტის ფარაონები
ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
Kale, Borçka

Kale, Borçka
Kale is a village in the Borçka District, Artvin Province, Turkey. Its population is 283 (2021).
History
According to list of villages in Laz language book (2009), name of the village is Makret, which derived from Georgian word "makareti" and means "wedding place". Most villagers are ethnically Laz.
References
Villages in Borçka District
Laz settlements in Turkey
პრომეთე (მრავალმნიშვნელოვანი)

პრომეთე (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი პრომეთე შეიძლება აღნიშნავდეს:
პრომეთე — ტიტანი. იაპეტისა და ოკეანიდ აზიის (ზოგი ვარიანტით კლიმენეს, თემიდას) ვაჟი;
პრომეთე — 2012 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმი (აშშ, გაერთიანებული სამეფო);
პრომეთე — პლანეტა სატურნის შიდა თანამგზავრი;
პრომეთე — 1918 წელს თბილისში გამომავალი ქართული ყოველთვიური ლიტერატურული, სამეცნიერო და პოლიტიკური ჟურნალი.
NGC 846

NGC 846 — გალაქტიკა ანდრომედას თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1876 წლის 22 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
იხილეთ აგრეთვე
მესიეს ობიექტების სია
ახალი საერთო კატალოგი
რესურსები ინტერნეტში
ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან
გალაქტიკები
ანდრომედას თანავარსკვლავედი
Fallen (ევანესენსის ალბომი)

Fallen (ევანესენსის ალბომი)
Fallen — ამერიკულ როკ-ჯგუფ ევანესენსის პირველი სტუდიური ალბომი, გამოშვებული 2003 წლის 4 მარტს ლეიბლებზე Wind-up და Epic. გაიყიდა რა 141 000 ასლი გამოსვლის პირველსავე კვირას, ალბომი ბილბორდ 200-ში მეშვიდე ადგილი დაიკავა, ხოლო 2003 წლის ივნისში უკვე მესამე პოზიციაზე გადაინაცვლა. ალბომის 17 მილიონი ასლი გაიყიდა მსოფლიოში, აქედან 7 მილიონი მხოლოდ აშშ-ში, შესაბამისად, მას შვიდგზის პლატინის წოდება მიანიჭა ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციამ და მოიპოვა სხვადასხვა სერტიფიკიცაიები მსოფლიოს მასშტაბით.
Fallen-მა მიიღო შერეული დადებითი შეფასებები მუსიკალური კრიტიკოსების მხრიდან. ევანესენსმა ალბომიდან გამოსცა 4 სინგლი - „Bring Me to Life“, „My Immortal“, „Going Under“ და „Everybody's Fool“. „Bring Me to Life“ და „My Immortal“ ჩარტების ლიდერები იყვნენ 10 ქვეყანაზე მეტში, მათ შორის, ავსტრალიაში, გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ში. ამ ალბომმა ევანესენსს „გრემის“ 5 ნომინაცია და ორი ჯილდო მიაღებინა: „საუკეთესო ახალი შემსრულებლისათვის“ და „მძიმე როკის საუკეთესოდ შერულებისათვის“.
სიმღერების სია
რესურსები ინტერნეტში
Fallen საიტზე Discogs
სქოლიო
ევანესენსის ალბომები
2003 წლის ალბომები
ანრი-ჟორჟ კლუზო

ანრი-ჟორჟ კლუზო (დ. 20 ნოემბერი, 1907, ნიორი — გ. 12 იანვარი, 1977, პარიზი) — ფრანგი რეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. გადაღებული აქვს 1950-იანი წლების ერთ-ერთი საუკეთესო ფილმები. მეტწილად ცნობილია თრილერის ჟანრის ფილმებით.
ფილმოგრაფია
1949 - მანონი (Manon)
1953 - შიშის საფასური (Le salaire de la peur)
1955 - ეშმაკები (Les Diaboliques)
რესურსები ინტერნეტში
Henri-Georges Clouzot at Rotten Tomatoes
ფრანგი კინორეჟისორები
დაბადებული 20 ნოემბერი
დაბადებული 1907
გარდაცვლილი 12 იანვარი
გარდაცვლილი 1977
სტავროპოლის გუბერნია

სტავროპოლის გუბერნია — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1847-1917 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სტავროპოლი.
ისტორია
სტავროპოლის გუბერნია შეიქმნა ნიკოლოზ I-ის ბრძანებით 1847 წლის 2 მაისს, კავკასიის ოლქისათვის სახელის გადარქმევის შედეგად.
სქოლიო
სტავროპოლის გუბერნია
ლუის კაბრალი

ლუის კაბრალი
ლუიშ დე ალმეიდა კაბრალი (დ. 11 აპრილი, 1931,ბისაუ, გვინეა-ბისაუ — გ. 30 მაისი, 2009, ტორეს-ვედრასი, პორტუგალია) — გვინეა-ბისაუს პოლიტიკური მოღვაწე და დამოუკიდებელი გვინეა-ბისაუს სახელმწიფოს პირველი მეთაური 1973-1980 წლებში.
დაიბადა 1931 წელს ქ. ბისაუში. დაწყებითი სკოლა დაამთავრა კაბო-ვერდეში, მოგვიანებით კი დაეუფლა ბუღალტერიას. იყო განმანთავისულებელი მოძრაობისა და გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის (პაიგკ) აქტიური წევრი. 1973 წლის იანვარში პაიგკ-ის ლიდერი, ლუისის ნახევარძმა, ამილკარ კაბრალი მოკლეს, რის შედეგადაც მოხდა ლუისის დაწინაურება. 1973 წლის 24 სექტემბერს გვინეა-ბისაუმ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა. ქვეყანას სათავეში ლუის კაბრალი ჩაუდგა, რომელმაც დაიკავა სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის პოსტი.
გვინეა-ბისაუში დამყარდა პაიგკ-ის ერთპარტიული პოლიტიკური სისტემა. 1977 წელს შემოიღებულ იქნა მონოპოლია ეკონომიკაზე, რამაც გააუარესა სოციალური მდგომარეობა ქვეყანაში. ამას ერთვოდა კაბო-ვერდელთა მომძლავრება გვინეა-ბისაუში, რაც განპირობებული იყო ორი ქვეყნის მესვეურთა იდეებით, შექმნილიყო გვინეა-ბისაუსა და კაბო-ვერდეს ერთიანი სახელმწიფო. ეს იდეა გაქარწყლდა 1980 წელს, როდესაც უსისხლო გადატრიალების შემდეგ ლუის კაბრალი დაამხო ჟოან ბერნარდო ვიეირამ. კაბრალი 1980–1984 წლებში პატიმრობაში იმყოფებოდა. მას გასამართლებასაც უპირებდნენ, მაგრამ გადაიფიქრეს და უფლება მისცეს გაქცეულიყო კუბაში. კაბრალი კუბიდან პორტუგალიაში გადავიდა, სადაც გარდაიცვალა 2009 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
britannica.com – ლუის კაბრალის ბიოგრაფია
სქოლიო
გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტები
დაბადებული 11 აპრილი
დაბადებული 1931
გარდაცვლილი 30 მაისი
გარდაცვლილი 2009
როტა (კადისი)

როტა (კადისი)
როტა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კადისის პროვინციის კოსტა-ნოროესტე-დე-კადისის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 84 კმ². მოსახლეობა — 29 282 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
კადისის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
როტის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
კადისის მუნიციპალიტეტები
კადისის ქალაქები
ოქტიაბრი (ბაშკირეთი)

ოქტიაბრი (ბაშკირეთი)
ოქტიაბრი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იშეევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 30 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 8 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 91 ადამიანი.
სქოლიო
იშიმბაის რაიონის სოფლები
ლიჭადის მყინვარი

ლიჭადის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის აუზში. მყინვარ ტვიბერის ზემო ნაწილი. სიგრძე 2,3 კმ, ფართობი 2,0 კმ². ლიჭადის მყინვარი საზრდოობს ტვიბერის უღელტეხილისა და მის მახლობლად მდებარე მწვერვალების კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარების ნაკადებით და ზვავებით.
ლიტერატურა
სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
NGC 7740

NGC 7740 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1886 წლის 27 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
იხილეთ აგრეთვე
მესიეს ობიექტების სია
ახალი საერთო კატალოგი
რესურსები ინტერნეტში
ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან
გალაქტიკები
პეგასის თანავარსკვლავედი
სეჩურის პროვინცია

სეჩურის პროვინცია
სეჩურა — პროვინცია პერუში, პიურის რეგიონში. დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ხოლო სამხრეთიდან ლამბაიეკეს რეგიონი. სეჩურას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სეჩურა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 6 369,93 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 7,4 ადამიანს. სეჩურას ფართობია 6 369,93 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად. სეჩურას პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1993 წლის 23 დეკემბერს.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს პროვინციები
პიურის რეგიონის პროვინციები
დარის მუჰაფაზა

დარის მუჰაფაზა
დარა — სირიის არაბული რესპუბლიკის ერთ-ერთი მუჰაფაზა (რეგიონი). 2012 წლის აღწერის მიხედვით დარას რეგიონში ცხოვრობს 1 004 780 ადამიანი. რეგიონის ფართობია 3 730 კმ².
სქოლიო
სირიის მუჰაფაზები
პელაგია ნაცვლიშვილი

პელაგია ნაცვლიშვილი — (დ. 1853, თბილისი — გ. 31 მაისი, 1878) — ქართველი ექიმი.
ბიოგრაფია
პელაგია ნაცვლიშვილი იყო ერთ-ერთი პირველი ქართველი ექიმი ქალი და ქართველ ქალთაგან ერთ-ერთი პირველი, ვინც ფეფო ელიოზიშვილთან, კეკე მელიქიშვილთან და მარიამ წერეთელთან ერთად, სასწავლებლად შვეიცარიაში გაემგზავრა. სწორედ ეს კი ნამდვილად იყო, ნიკო ნიკოლაძის მცდელობის შედეგი. სწორედ მისი ინიციატივა იყო, თბილისისა და ქუთაისის ქალთა სასწავლებლების საუკეთესო მოსწავლეები განათლების მისაღებად ევროპაში გაეგზავნათ და მისი დამსახურებით ამ პერიოდში არაერთი სტუდენტი გააგზავნეს ევროპაში სასწავლებლად.
ჯერ კიდევ 1871-1878 წლებში ციურიხის უნივერისიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე სწავლობდა. სწორედ ამ პერიოდში იგი აქტიურად იყო ჩართული ქართველ სტუდენტთა საზოგადოება „უღელის“ საქმიანობაში, რომელიც მათ ნიკო ნიკოლაძის, გიორგი წერეთლისა და სერგეი მესხის ხელმძღვანელობით დააარსეს.
1875 წლის ზაფხულის სემესტრიდან პელაგია ციურიხში უკვე ფილოსოფიის ფაკულტეტის სტუდენტთა შორისაა, სადაც წყვეტით ორ სემესტრს სწავლობს.
პელაგია ნაცვლიშვილმა, რომელიც ევროპაში სასწავლებლად ოჯახთან ერთად იყო ჩასული, უსახსრობის გამო, სამშობლოში დაბრუნება ვერ შეძლო და შვეიცარიაში, მოუწია ექიმად მუშაობა. შვეიცარიაში მძიმე სენით ტუბერკულოზით დაავადების გამო, იგი 1878 წლის 31 მაისს გარდაიცვალა. პელაგია დაკრძალულია ციურიხში.
"მაისის თვრამეტს გარდაიცვალა ციურიხში ყველა მისი ნაცნობის დიდად სამწუხაროდ პელაგია ნაცვალოვი. ამ ქალმა ადრე გაიგო ქალების საზიზღარი დამოკიდებული მდგომარეობა და გადაწყვიტა ან თავი დაახწიოს ამ მდგომარეობას და ან თან გადაჰყვეს. ამ აზრით წავიდა ის ამ ექვსი წლის წინათ სამზღვარ გარეთ და ყველა მისი ნაცნობები დაამტკიცებენ, რომ განსაკუთრებული ენერგიით მიჰყო სწავლას ხელი... ერთხელ ერთმა დაახლოვებულმა ნაცნობმა უთხრა იმას ჩემო, (მიცვალებულს ასე ეძახოდნენ), რა კი აგრე გულით და სულით მოგინდომებია სწავლის შესრულება პატარა ხანს მაგ შენს გულკეთილობას მოუკელი, მატერიალურად სხვებს კი ნუ ეხმარები, შენსავ თავს დაეხმარე. ჯერ შენს მიზანს მისწვდი და მერე გააკეთე რაც კეთილი საქმე გინდოდეს. აი იმან რა უპასუხა ეს იმას ემსგავსება, რომ ვინმემ თქვას ჯერ სხვებს გავქურდავ, გამდიდრდები და მერე გაჭირვებულებს დავეხმარები. არა ჩემო მეგობარო, მე მატერიალური ნაკულევანება არ მაშინებს, იმდენი ყოველთვის მაქვს, რომ კუჭის ცარიელობამ სწავლაში არ დამაპრკოლოს და თუ ყველაგვარ შეძლებას მოკლებული ვარ ეს უფრო გულ-და-გულ მამუშავებს, რომ ჩქარა ჩემი სწავლით მეტი შევიძინო და მეტის გაკეთებაც შემეძლოს"...
რესურსები ინერნეტში
%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%9D-%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A6%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AC%E1%83%94/n59/ ბიოგრაფია
სქოლიო
ქართველი ექიმები
გარდაცვლილი 1878
დაბადებული 1853
შარლემანი

შარლემანი
საკუთარი სახელი შარლემანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
შარლემანი, იოსებ — მხატვარი
კარლოს დიდი (შარლემანი) — ფრანკთა მეფე
სანკიულოტები

სანკიულოტები (მოკლე შარვლის გარეშე) — საფრანგეთის რევოლუციის დროს შემოღებული ტერმინი. პირველად გამოიყენეს 1790 წელს. არისტოკრატები სანკიულოტებს დაცინვით უწოდებდნენ თავიანთ პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს − ქალაქის ღარიბთა წარმომადგენლებს, რომლებსაც უხეში ქსოვილისაგან შეკერილი გრძელი შარვლები ეცვათ (განსხვავებით ბურჟუაზიისაგან, რომლებიც მოკლე შარვლებსა და აბრეშუმის წინდებს ატარებდნენ). შემდგომში „სანკიულოტი“ პატრიოტის, რევოლუციონერის აღმნიშვნელ ტერმინად იქცა.
რესურსები ინტერნეტში
sansculotte ენციკლოპედია „ბრიტანიკაზე“.
sansculotte.
საფრანგეთის ისტორია
ალ-ჰამრის ნაჰია

ალ-ჰამრის ნაჰია
ალ-ჰამრა (არაბ. ناحية الحمراء‎‎) — სირიის ჰამის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ჰამრის პროვინციაში დაახლოებით 32 604 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 903,95 კმ².
სქოლიო
სირიის ნაჰიები
თედოწმინდის წმინდა თევდორეს ეკლესია

თედოწმინდის წმინდა თევდორეს ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თედოწმინდის დასავლეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (8,2 X 5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, კუთხეებში გამოყენებულია ქვიშაქვაც. ძლიერ დაზიანებულია: გადაწოლილია სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი, აღმოსავლეთ კედლის ზედა ნაწილი, კამარა და კონქი, დაზიანებულია ჩრდილოეთ კედელიც. ჩრდილო-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედლების კუთხეებში გამჭოლი ბზარებია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელთან, ქვით ნაგები სატრაპეზოა. აფსიდში, ორივე მხარეს განიერი და ღრმა ნიშებია. სარკმელსა და ჩრდილოეთ ნიშს შორის მცირე თახჩაა. დარბაზის კამარა ეყრდნობა სატრიუმფო თაღს და გრძივი დასავლეთ კედლის საბჯენ თაღებს. თაღები დაფუძნებულია მარტივ თარო-იმპოსტებზე. დასავლეთის კედელში ერთი შეისრულთაღიანი სარკმელია, ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში - დიდი ზომის, შეისრულთაღიანი ნიში. ეკლესია გარედან შელესილი იყო. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, შემორჩენილია აგურის საფეხუროვანი რიგის მცირე ფრაგმენტები. შენობას შემოვლებული აქვს აგურის ოთხი რიგისაგან შემდგარი ლავგარდანი. სახურავი ღარიანი კრამიტისა იყო.
ლიტერატურა
საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.
გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Pavarotti & Friends Together for the Children of Bosnia

Pavarotti & Friends Together for the Children of Bosnia — პროექტის Pavarotti and Friends 1995 წელს მოდენაში გამართული კონცერტის ჩანაწერი. იგი გამოვიდა 1996 წელს, ლეიბლზე Decca Records. ჩანაწერზე წარმოდგენილია ლუჩანო პავაროტის დუეტები სხვადასხვა ცნობილ შემსრულებელთან. აგრეთვე გამოვიდა ვიდეოს სახით.
სიმღერების სია
CD
Per colpa di chi? (ცუკერო) - 3:54
Serenata rap / Mattinata (ჯოვანოტი, პავაროტი) - 4:13
Can We Go Higher? (ნენად ბახი) - 4:18
Ordinary World (საიმონ ლე ბონი, პავაროტი)- 5:44
Clap Clap (The Clapping Song) (Gam Gam) - 4:46
Miss Sarajevo (ბონო, ბრაიან ინო, ეჯი, პავაროტი) - 6:07
Cosí Celeste (ცუკერო) - 4:44
Linger (დოლორეს ო’რიორდანი)- 4:36
Come Back to Sorrento (მიტ ლოუფი, პავაროტი) - 3:25
Penso positivo (ჯოვანოტი) - 6:00
Vesti la giubba (მაიკლ ბოლტონი, პავაროტი) - 3:17
Heaven Can Wait (მიტ ლოუფი) - 5:21
Ave Maria (დოლორეს ო’რიორდანი, პავაროტი) - 3:53
One (ბონო, ბრაიან ინო, ეჯი) - 4:55
Long Black Veil [Medley] (The Chieftains) - 5:33
Funiculì, funiculà (The Chieftains, პავაროტი) - 2:11
Nessun dorma (ყველა შემსრულებელი) - 2:54
ვიდეო
Per colpa di chi? (ცუკერო)
Serenata rap / Mattinata (ჯოვანოტი, პავაროტი)
Can We Go higher? (ნენად ბახი)
Ordinary World (საიმონ ლე ბონი, პავაროტი)
Clap Clap (The Clapping Song) (Gam Gam)
Can I Touch You ... There? (მაიკლ ბოლტონი)
Miss Sarajevo (ბონო, ბრაიან ინო, ეჯი, პავაროტი)
Così celeste (ცუკერო)
Linger (დოლორეს ო’რიორდანი)
Come Back To Sorrento (მიტ ლოუფი)
Penso positivo (ჯოვანოტი)
Vesti la giubba (მაიკლ ბოლტონი, პავაროტი)
Heaven Can Wait (მიტ ლოუფი)
Ave Maria (დოლორეს ო’რიორდანი, პავაროტი)
One (ბონო, ბრაიან ინო, ეჯი)
The Long Black Veil (medley) (The Chieftains)
Funiculì, funiculà (The Chieftains, პავაროტი)
Nessun dorma (ყველა შემსრულებელი)
სქოლიო
1996 წლის საკონცერტო ალბომები
საქველმოქმედო ალბომები
Pavarotti and Friends-ის ალბომები
Decca Records-ის ალბომები
ოპერაცია ოვერლორდი

ოპერაცია ოვერლორდი
სამხედრო ოპერაცია „ოვერლორდი“ (ასევე ნორმანდიის ოპერაცია) — დასავლელი მოკავშირეების მიერ ჩატარებულ ოპერაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა გერმანელთა განდევნას ჩრდილოეთ საფრანგეთიდან და იქ მომდევნო ოპერაციებისათვის მყარი ბაზისის შექმნას. „ოვერლორდის“ ოპერაციას განეკუთვნებიან მოკავშირეთა ჯარების გადასხმა ნორმანდიაში (ოპერაცია ნეპტუნი) და მისი მომდევნო სამხედრო ოპერაციები. „ოვერლორდი“ მიმდინარეობდა 1944 წლის 6 ივნისიდან (დი-დეი) 1944 წლის 25 აგვისტომდე (მოკავშირეთა ჯარების მიერ პარიზის აღება).
რესურსები ინტერნეტში
აშშ-ს არმიის ოფიციალური, ინტერაქტიული საიტი
ნორმანდიაში შეჭრა ამერიკის შეერთებული შტატების საბრძოლო ისტორიის ცენტრისგან
აშშ-ს საძღვაო ძალების ონლაინ ენციკლოპედია: ნორმანდიაში შეჭრა
პორსმუთის მუზეუმი
მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები
საფრანგეთის ისტორია
XX საუკუნის ბრძოლები
შურაქენდი (გორანბოი)

შურაქენდი (გორანბოი)
შურაქენდი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
გორანბოის რაიონის სოფლები
აზიური ვივერა

აზიური ვივერა, აზიური ციბეტა, დიდი ციბეტა, დიდი ვივერა, დიდი ინდური ციბეტა ან ინდური ციბეტა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ვივერისებრთა ოჯახისა (Viverridae).
გავრცელება
აზიური ვივერა გავრცელებულია ლაოსში, მალაკის ნახევარკუნძულზე, ტაილანდში, ვიეტნამში, კამბოჯაში, სამხრეთ ჩინეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში, მიანმარში, ნეპალში, ბჰუტანსა და სინგაპურში. ბინადრობს ხელუხლებელ ტყეებში (მარადმწვანესა და ფოთლოვანში), მეორად ტყეებსა და პლანტაციების ტერიტორიაზე. ვერტიკალურად ადის ზღვის დონიდან 1600 მ-ის სიმაღლეზე.
აღწერა
მისი სხეულის სიგრძეა 50-95 სმ, კუდის — 38-59 სმ, მასა — 3,4-9,2 კგ.
ყელი მორთულია კონტრასტული შავი და თეთრი ფერებით, რომელიც შედგება სამი შავი ყელსაბამის მსგავსი ზოლისაგან, რომლებიც თავის მხრივ ფართო თეთრი ზოლებით არიან გამოყოფილნი. ზოგადი ფერი არის რუხი ან წითური-ყავისფერი მუქი ორნამენტებით მხრებზე. ახასიათებს ტალღოვანი ხაზი ზურგზე და ხშირად გარკვეული ლაქები ფეხები (სურათი ზოგჯერ ძალიან ბუნდოვანია). კისრის უკანა ნაწილიდან კუდის ძირამდე აქვს მუქი წითელი თმა, რომელიც ყალყზე დგება, როდესაც ცხოველი საფრთხეს გრძნობს. კუდი მთლიანად ზოლიანია: ხუთი ან ექვსი ფართო შავი ზოლი ერთმანეთისგან გამოყოფილია ვიწრო თეთრი რგოლებით. ფეხის გულებზე თმები აქვს ბალიშებს შორის, ხოლო მესამე და მეოთხე თითის ფრჩხილებზე — კანის აპკი.
ქვესახეობები
აზიური ვივერა მოიცავს ხუთ ქვესახეობას:
— გავრცელებულია ჩინეთში.
— გავრცელებულია კუნძულ ჰაინანიზე.
— გავრცელებულია ასამიდან და მიანმარიდან ინდოჩინეთამდე.
— გავრცელებულის ტანინტაისა და მალაკის ნახევარკუნძულზე.
— გავრცელებულია ნეპალიდან ასამის აღმოსავლეთ ნაწილამდე.
საფრთხეები და დაცვა
ნადირობა და საცხოვრებელი ადილის დეგრადაცია ამ სახეობას საფრთხეს უქმნის. მთელ არეალზე ხორციელდება მასზე ნადირობა, ძირითადად გემრიელი ხორცის გამო. მიწის მცირე ზომის მტაცებლებმა დიდი მოცულობის ზიანი განიცადა მონადირეთა მხრიდან მთელ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ძირითადად მახეების გამოყენებით. ბინადრობს რამდენიმე დაცულ ტერიტორიაზე.
ეკოლოგია და ხასიათი
აზიური ცივეტა მარტოხელა და ღამის ცხოველია. დროის უდიდეს ნაწილს მიწაზე ატარებს. მისი რაციონი შემადგენლობა: ფრინველები, თევზები, ხვლიკები, ბაყაყები, მწერები, მორიელები და სხვა ფეხსახსრიანები, კიბორჩხალები, აგრეთვე შინაური ფრინველები და ნაგავი. მისი გამრავლების თავისებურებებზე ბევრი არ არის ცნობილი. ცნობილია, რომ იგი მთელი წლის განმავლობაში ერთი-ორჯერ მრავლდება. შობს 2-4 ნაშიერს.
ადგილობრივი სახელები
ასამურ ენაზე მას ჰქვია გენდერა ან ჯოჰამოლი.
ბენგალურ ენაზე მას ეწოდება ბაღდასი, ბჰამი ან ბჰამ ბირალი და განდჰო გოკული ან ხატასი.
მალაიურ ენაზე აზიურ ვივერას ჰქვია მუსანგ კასტური (მუსანგ — ვივერა, კასტურ — მუშკი), მისი მუშკის სუნის გამო.
ტაიზე ეწოდება ჩამოტ ფენ ჰენ პლონგი (ชะมดแผงหางปล้อง; [tɕʰa.mót.pʰɛ̌ːŋ.hǎːŋ.plɔ̂ŋ] — მრგვალ-კუდიანი გენატა).
ლაოსურ ენაზე მისი სახელი გამოითქმის როგორც ნგენ ფენ ჰენ კანი (ເຫງັນແຜງຫາງກ່ານ; [ŋěn.pʰɛ̌ːŋ.hǎːŋ.kāːn] — ზოლიან-კუდიანი ცებეტა).
ტამილურ ენაზე ეწოდება პუნუგუ პუნაი (புனுகு பூனை).
მალაიალამურ ენაზე მას ჰქვია ვერუკუ (വെരുക്).
სქოლიო
ვივერა
პატრიკ ადამსი

პატრიკ ადამსი (დ. 27 აგვისტო, 1981, ტორონტო) — კანადელი მსახიობი.
პატრიკ ადამსი პოპულარული გახდა უმეტესად მაიკ როსის როლით სერიალიდან „ფორს-მაჟორი“. ასევე გადაღებულია ისეთ ცნობილ სერიალებში, როგორიცაა „დაკარგულები“, „დეტექტივი რაში“, „საზღვაო პოლიცია“, „რიცხვები“ და სხვა.
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 27 აგვისტო
დაბადებული 1981
სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კანადელი მსახიობები
XXI საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
მსახიობები ანბანის მიხედვით
ლიიკის მუნიციპალიტეტი

ლიიკის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტის დანიელ-კამპოსის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 5 609 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 7 296 კმ²-ია.
მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
პოტოსის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
სან-მატეუს-დუ-სული

სან-მატეუს-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 835 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-აღმოსავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-მატეუს-დუ-სულის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 41 257 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.75 კმ²-ზე. ფართობი 1 341 714 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები