PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ჩხენიში

ჩხენიში — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ნაბაკევის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 50 მეტრი, სამტრედიიდან 10 კილომეტრი. სოფელში არის შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. სოფელში მოიპოვება ქვიშა-ხრეში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 553 ადამიანი.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ანდრია რაზმაძე — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი.
ლიტერატურა
დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 58-61
სქოლიო
სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰეკატე

ჰეკატე, ჱეკატა — ღმერთქალი ბერძნულ მითოლოგიაში, პერსეს ასული და მეუღლე აჲეთისა. უყვარდა ნადირობა. თუ ნადირი არ შეხვდებოდა, ხოცავდა კაცებს. ყველაზე მეტად შეისწავლა წამლების გაკეთება და აღმოაჩინა წამალი aconitum. მოიგონა-რა წამლები, მოწამლა თავისი მამა და დაიპყრა მისი სამეფო და მერე ააგო ტაძარი არტემიდისა, რომელსაც სწირავდა ყველა უცხოელს, რომელიც გაბედავდა მის ქვეყანაში შემოსვლას. ჱეკატას პატივად ააგეს ბრწყინვალე ტაძარი. მას იცავდნენ გველები ნორჩ მუხის ტოტების ჩდილში. ლამპრები ანათებდნენ არემარეს. მის გარშემო ძაღლების საშინელი ყეფა ისმოდა. ველები ირყეოდნენ მის ფერხთ ქვეშ და ყუოდნენ წყლის ალები, მცხოვრებნი ამარანთის ფაზისის ჭაობებში (შეადარე: Amaranta ქართულს ამირან-თა, ამირანის მთა). მას მოიხსენიებდნენ მაგიის, ჯადოქრობის, სინათლისა და სულების ქალღმერთად.
დახასიათება
იდუმალებით მოცულ ქვესკნელის ძალთა განსახიერება, საბერძნეთში ხორცშესხმული და დიდ ქალღმერთად ცნობილი. მართალია ჰომეროსი არ ახსენებს, მაგრამ ან მაშინ ჯერ კიდევ არ იყო საბერძნეთში განდიდებული, ან ეს შემთხვევით მოხდა, მით უფრო, რომ თავის ჰიმნში ჰომეროსი ადიდებს სულით ნაზ ჰეკატეს, „მშვენიერსამოსიანს“ (25). ჰესიოდესთან კი შესაძლოია ეს სახე გამოჩნდა იმავე ორფიკების ჩანართიდან, რომელთაც მოგვიანებით ჰეკატე უაღრესად განადიდეს. აქ (თეოგ. 411-452) ის ტიტან პერსეს (ან პერსეოსის) და ასტერიას ასულია, ან ზევსის და დემეტრეს, ტარტაროზის და ასე შემდეგ. ეს უკანასკნელი უფრო ლოგიკური უნდა იყოს, რადგან თავისი ბუნებით ის უფრო ქვესკნელის, მიწის წიაღის ზარდამცემი ხთონიური ღვთაებაა, ვიდრე ზევსის ნათელი, ამაღლებული შვილები (არტემიდე, ჰებე და სხვა). ამასთან აპოტროფიული ღვთაებაცაა (სიძვისაგან დამცველი). ორფიკული მოძღვრებით, რაც თავისთავად, თეოგონიაშიც ასახულია, ბევრი ფუნქცია ეკისრება. ტიტანიდებს შორის ყველაზე მეტად პატივდებულია, ვითარცა მბრძანებელი ცათა, მიწისა და ზღვის წიაღისა, მცენარეთა ნაყოფიერებისა, მეჯოგეობისა, სიჭაბუკისა, მონადირეთა, მეზღვაურთა და მიწის მაშვრალთა, მშობიარეთა მფარველი, სიბრძნის მეტყველი და მრჩეველი ოლიმპიელთა სამართალსა და საკრებულოზე, ბედნიერებისა და გამარჯვების მომნიჭებელი. ყოველივე ეს ჰერას და ათენას სიმაღლეზე აყენებს. მეზღვაურებს ქარკეთილს უგზავნის, მესაქონლეს საქონელს უმრავლებს, მეთევზეს ბადეს უვსებს, პოეტს დაფნით აგვირგვინებს, მშობიარეს ტკივილებს უმსუბუქებს. მართალია, ტიტანიდაა, მაგრამ არ მოხვედრილა ტარტაროზში, ზევსმა ძალაუფლება შეუნარჩუნა და ასევე ყველა ღმერთი პატივსა სცემს. ეს ნათელია. მაგრამ ჰეკატეს ნამდვილი პოეტური სახე, რასაც თუნდაც არგონავტიკაში ვხედავთ, მაინც უფრო ბნელის, ზარდამცემის იერს ატარებს და მთლიან ასპექტში ეძლევა ის სახე, რაც ორფიკებმა მიანიჭეს: მისტიკური, იდუმალებით მოცული, შემაძრწუნებელი, რამდენიმე ჯუფთი და გაიგივებულიც კი ისეთ ქალღმერთებთან, როგორიც არიან პერსეფონე, რეა-კიბელე, დემეტრა. როგორც ახალი თაობის გამომზრდელი (კოიროტროფოსი), ჰეკატე გაიგივებულია არტემიდესთან, ორივე ერთად კი — სელენესთან, მთვარის ქალღმერთთან, ამ სახით, ნადირთა ქალღმერთიცაა (პოტნია თერონ).
რესურსები ინტერნეტში
ჰეკატე, ციფრული უნივერსალური სასკოლო ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
სქოლიო
ბერძნული მითოლოგია
ბერძნული ქალღმერთები
ტიტანები
კომბოსტოს გაზაფხულის ბუზი

კომბოსტოს გაზაფხულის ბუზი — მწერი ყვავილის ბუზების ოჯახისა. ზრდასრული დედალი ბუზი ღია ნაცრისფერია. მუცელზე გასდევს ვიწრო ლაქებად დაყოფილი მურა ზოლი. მამალი ამავე ფერისაა. მკერდზე ზურგის მხარეს გასდევს სამი მუქი ფერის ზოლი. ბუზის სხეულის სიგრძე 6–6,5 მმ-ია. მატლი ცილინდრისებრი ფორმისაა, თეთრი ან მოყვითალო ფერის. მისი სიგრძე 7–8 მმ შეადგენს. მავნებელი მწერია. ძირითადად აზიანებს კომბოსტოს (თავიანი, ყვავილოვანი, ბროკოლი) საადრეო ჯიშებს, მატლები აზიანებენ კომბოსტოს ფესვებს, რის შედეგადაც მცენარე ან იღუპება, ან მისი განვითარება ფერხდება. მავნეა გაზაფხულზე და ზაფხულში.
კომბოსტოს მოსავლის აღების შემდეგ დარჩენილი მცენარეული ნარჩენების განადგურება, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა, ქიმიური წამლობები (მალათიონის და მავნებლის წინააღმდეგ ეფექტის მქონე სხვა მოქმედ ნივთიერებათა ბაზაზე დამზადებული ინსექტიციდები).
სქოლიო
ყვავილის ბუზები
კომბოსტოს მავნებლები
თოქმაქი

თოქმაქი – ქალაქი ყირგიზეთში. ჩუის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.
მდებარეობს ჩრდილოეთ ყირგიზეთში ჩუს ხეობაში. მდინარე ჩუს მარცხენა მხარეს. თანამედროვე ქალაქი თოქმაქი დაარსდა 1825 წელს, როგორც კოკანდის სახანოს ციხესიმაგრე. 1862 წელს ციხესიმაგრე აიღეს რუსულმა სამხედრო ნაწილებმა და დაანგრიეს. 1864 წელს ციხესიმაგრის ადგილზე დაარსდა რუსული ციხესიმაგრე თოქმაქი, რომელმაც 1867 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და გახდა ამავესახელწოდების მაზრის ცენტრი. 1878 წელს მაზრის ცენტრი გახდა ქალაქი ბიშკეკი და თოქმაქმა დაკარგა ქალაქის სტატუსი. 1927 წელს კვლავ აღუდგა ქალაქის სტატუსი.
რესურსები ინტერნეტში
City site Tokmok
Forum Tokmok
Bord Tokmok
Photo Tokmok
Dating Tokmok
სქოლიო
ყირგიზეთის ქალაქები
კოშკურა ტელესკოპი

კოშკურა ტელესკოპი — ასტრონომიული ინსტრუმენტი, რომელსაც იყენებენ ძირითადად მზეზე დასაკვირვებლად. განსხვავებით ჰორიზონტალური დანადგარებისაგან, სხივთა სვლა ასეთ ტელესკოპში ვერტიკალური მიმართულებით ხდება გამოსახულების ხარისხზე დედამიწის ზედაპირის ახლოს წარმოქმნილი თბილი დინების გავლენის შემცირების მიზნით.
კოშკურა ტელესკოპის მოქმედების პრინციპი შემდეგია: მზის სხივები კოშკის ზემო ნაწილში მოთავსებული ცელოსტატისა და დამხმარე სარკის მეშვეობით მიიმართება უძრავი ტელესკოპის ობიექტივზე ან მთავარ სარკეზე. სარკეთა სისტემის დახმარებით მზის გამოსახულება მიიღება ფოტოკამერაში ან სპექტოგრაფის, ან სპექტროჰელიოგრაფის შესასვლელ ჭვრიტეზე.
პირველი კოშკურა ტელესკოპი ააგეს 1908 წელს მაუნტ-ვილსონის ობსერვატორიაში (აშშ). იქვეა მსოფლიოში უდიდესი კოშკურა ტელესკოპი, რომელიც იძლევა 43 სმ დიამეტრიან მზის გამოსახულებას; კოშკის სიმაღლე 45 მეტრია. საბჭოთა კაშირში კოშკურა ტელესკოპი იყო მოსკოვის შტერნბერგის სახელობის ასტრონომიულ ინსტიტუტში და ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში.
ლიტერატურა
ტელესკოპები
Manas District

Manas District
Manas is a district of Talas Region in north-western Kyrgyzstan. Its area is , and its resident population was 37,505 in 2021. The administrative seat lies at Pokrovka.
The district is named after the mythical Kyrgyz national hero, Manas, who is said to have been born in the Alatau mountains in the raion. A few kilometers outside Talas lies a mausoleum, supposedly that of Manas, called the Kümböz Manas. However, the inscription on its richly-decorated facade dedicates it to "...the most glorious of women Kenizek-Khatun, the daughter of the Emir Abuka".
The building, known as "Manastin Khumbuzu" or "The Ghumbez of Manas", is thought to have been built in 1334. It now contains a museum dedicated to the epic. A ceremonial mound also lies nearby.
Population
Rural communities and villages
In total, Manas District include 22 settlements in 5 rural communities. Each rural community can consist of one or several villages. The rural communities and settlements in the Manas District are:
Kayyngdy (seat: Aral; incl. Kayyngdy, Nyldy, Sary-Bulak and Chech-Döbö)
Kyrgyzstan (seat: Talas; incl. Kök-Döbö and Manas)
May (seat: May; incl. Novodonetskoye)
Pokrovka (seat: Pokrovka; incl. Bala-Sary, Jayylgan, Kara-Archa and Sögöt)
Üch-Korgon (seat: Kyzyl-Jyldyz; incl. Ak-Tash, Jiyde, Kengesh, Chong-Kapka, Tash-Bashat and Üch-Korgon)
References
Districts of Talas Region
Qandalar

Qandalar (also, Qandallar and Kandalar) is a village in the Tovuz Rayon of Azerbaijan. The village forms part of the municipality of Çatax.
References
Populated places in Tovuz District
ანდრო ბიწკინაშვილი

ანდრო ბიწკინაშვილი (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (კარატე). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (2017, სოფია, ბულგარეთი). ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის ოქროს მედლის პრიზიორი (2015, თბილისი, საქართველო).
ძირითადი შედეგები
რესურსები ინტერნეტში
ანდრო ბიწკინაშვილი — ქართული სპორტი.
ქართველი კარატისტები
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ვოტკინსკის წყალსაცავი

ვოტკინსკის წყალსაცავი — წყალსაცავი რუსეთში, პერმის მხარესა და უდმურტეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდინარე კამაზე. წარმოქმნილია ამავე დასახელების ჰიდროელექტროსადგურის კაშხლით. შეივსო 1962–1964 წლებში. ფართობი 1120 კმ², მოცულობა 9,4 კმ³, სიგრძე 365 კმ, უდიდესი სიგანე 9 კმ, საშუალო სიღრმე 8,4 მეტრი. წყლის დონე მერყეობს 4 მეტრის ფარგლებში. წყალსაცავის საშუალებით ხორციელდება ჩამონადენის სეზონური რეგულირება. შეიქმნა ენერგეტიკისა და წყლის ტრანსპორტის ინტერესებისთვის. განვითარებულია თევზჭერა (კაპარჭინა, წერი, ფარგა, იდი და სხვ.). წყალსაცავის ნაპირებზეა ქალაქები: პერმი, კრასნოკამსკი, ნიტვა, ოხანსკი, ოსა, ჩაიკოვსკი.
სქოლიო
რუსეთის წყალსაცავები
Rio Piracicaba

Rio Piracicaba is a Brazilian municipality located in the state of Minas Gerais. The city belongs to the mesoregion Metropolitana de Belo Horizonte and to the microregion of Itabira. It has two rural districts: Conceição de Piracicaba (better known as "Jorge") and Padre Pinto (better known as "Caxambu). As of 2020, the estimated population was 14,332.
References
See also
List of municipalities in Minas Gerais
Municipalities in Minas Gerais
ტერი ფლინი

ტერი ფლინი
„ტერი ფლინი“ — ირლანდიელი მწერლის, პატრიკ კავანას, რომანი, გამოქვეყნდა 1948 წელს. მასში აღწერილია 1930-იანი წლების ირლანდიის სოფლის ცხოვრება. წიგნი დაფუძნებულია ავტორის ახალგაზრდობისეულ გამოცდილებაზე, როცა იგი მონაჰანში ფერმერი იყო. მიუხედავად ამისა, რომანში მოქმედება კავანში ვითარდება.
სიუჟეტი მოგვითხრობს ახალგზარდა ფერმერსა და პოეტზე, რომელიც ფართო სარბიელისკენ, ნორჩი ქალწულებისკენ და სიცოცხლის აზრის ძიებისკენ ისწრაფვის.
გამოცემის ისტორია
კავანამ „ტერი ფლინის“ წერა 1940 წელს სათაურით „ქვიანი რუხი მიწა“ დაიწყო, თუმცა რომანი დაიწუნეს. ავტორმა მასზე მუშაობა მას შემდეგ განაახლა, რაც 1947 წლის თებერვალში გამოქვეყნებულმა პოეტურმა კრებულმა „სული იყიდება“ დიდი აღიარება მოუტანა. 1947 წლის ზაფხული კავანამ რომანზე მუშაობაში გაატარა. წიგნი 1948 წლის ნოემბერში გამოქვეყნდა. ირლანდიურმა ცენზურამ იგი უხამსობის გამო აკრძალა. გამომცემლის მოთხოვნის შემდეგ ეს გადაწყვეტილება გაუქმდა, თუმცა რომანის ხელახალი გამოქვეყნება 1960-იან წლებამდე ვერ მოხერხდა.
„ტერი ფლინი“ 1966 წელს ირლანდიის ეროვნული თეატრის სცენაზე პ. ჯ. ო’კონორის ადაპტაციით დაიდგა. 1997 წლეს რომანი სცენაზე კონალ მორისონმა გააცოცხლა.
რესურსები ინტერნეტში
Tarry Flynn at PenguinClassics
სქოლიო
1948 წლის რომანები
Covarachía

Covarachía is a town and municipality in the Northern Boyacá Province, part of the Colombian Department of Boyacá. The urban centre is located at from the department capital Tunja at an altitude of in the Eastern Ranges of the Colombian Andes. The municipality borders San José de Miranda and Capitanejo (both Santander) in the north, Tipacoque in the south, Capitanejo in the east and in the west the municipalities Onzaga and San Joaquín (Santander).
Etymology
The name Covarachía is a combination of Spanish and Chibcha; "cave of the Moon", with Chía referring to the Moon goddess Chía.
History
Covarachía was inhabited by indigenous people during the Herrera Period, and later, in the northeasternmost part of the Muisca Confederation, ruled by a cacique. Covarachía is bordered by the Chicamocha River and the territories to the east of the town were inhabited by the Lache people. The Muisca were the people who lived on the Altiplano Cundiboyacense before the Spanish conquest of the Muisca in the 1530s.
Modern Covarachía, called Ricaurte between 1858 and 1869, was founded on February 10, 1823, by Juan Zámano and Felipe Pérez.
Economy
Main economical activities of Covarachía are agriculture and livestock farming. Important agricultural products are tobacco, fique, pineapples, yuca, maize, peas, sugarcane, tomatoes and melons.
References
Municipalities of Boyacá Department
Populated places established in 1823
ნამდვილი რიცხვი

ნამდვილი რიცხვი — ნებისმიერი დადებითი რიცხვი, უარყოფითი ან ნული. ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლე იყოფა რაციონალურ და ირაციონალურ რიცხვთა სიმრავლეებად. რაციონალური რიცხვები წარმოიდგინება როგორც რაციონალური წილადების , (სადაც p და q მთელი რიცხვებია, q კი ნულისგან განსხვავებული), ასევე უსასრულო პერიოდული ათწილადების სახით, ხოლო ირაციონალური რიცხვები მხოლოდ — უსასრულო არაპერიოდული ათწილადების სახით.
ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლეს ეწოდება რიცხვითი წრფე და აღინიშნება R-ით. R სიმრავლე წრფივად დალაგებულია და ქმნის ველს ძირითადი არითმეტიკული ოპერაციების (შეკრება, გამრავლება) მიმართ. რაციონალური რიცხვების სიმრავლე ყველგან მკვრივია R–ში და R მისი გასრულებაა. რიცხვითი წრფის ძირითადი თვისებაა უწყვეტობა.
სიმრავლეთა თეორია
ჩინჩაოს რაიონი

ჩინჩაოს რაიონი — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის უანუკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 110 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 721 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 813 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
უანუკოს რეგიონის რაიონები
უანუკოს პროვინციის რაიონები
19 (ადელის ალბომი)

19 (ადელის ალბომი)
19 — ინგლისელი მომღერალ ადელის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2008 წლის 28 იანვარს, ლეიბლზე XL Recordings. 2006 წლის მაისში, ბრიტანეთის ხელოვნებათა და ტექნოლოგიის კოლეჯში სწავლის დასრულების შემდეგ ადელმა დაიწყო სიმღერების გამოქვეყნება და კურსისთვის ჩაიწერა სამი სიმღერისგან შემდგარი დემო-ფირი, რომელიც მეგობარს გადასცა. მეგობარმა დემო Myspace-ზე გამოაქვეყნა, სადაც მას დიდი წარმატება ხვდა წილად და მიიქცია XL Recordings-ის ინტერესი. ამას მოჰყვა ადელსა და ლეიბლს შორის გაფორმებული კონტრაქტი და დამატებითი ვოკალი ჯეკ პენიატის ჩანაწერზე. ამ სესიის დროს მომღერალმა ჯიმ ებისი გაიცნო, რომელიც შემდგომში მისი სადებიუტო ალბომის პროდიუსერი გახდა.
ადელი მთლიანი ალბომის სიმღერების ავტორია, თუმცა ჩაწერისას მუშაობდა რამდენიმე თანაავტორთან და პროდიუსერთან, რომელთა შორის იყვნენ საშა სკარბერკი, ეგ უაიტი და ჯიმ ებისი. მათი დახმარებით შეიქმნა ალბომი წარუმატებელ სასიყვარულო ურთიერთობებზე. გამოცემისთანავე კრიტიკოსებმა 19 დადებითად შეაფასე და თვლიდნენ, რომ მას ჰქონოდა შანსი, ქცეულიყო თავისი თაობის ერთ-ერთ გავლენიან და პატივსაცემ შემსრულებლად.
19-მ მიიღო რამდენიმე პრესტიჟული ჯილდო, მათ შორის, მერკურის ჯილდო და გრემის ჯილდო საუკეთესო ახალი შემსრულებლის კატეგორიაში. მეორე სინგლი, "Chasing Pavements" აგრეთვე გრემის გამარჯვებული იყო - პოპ-მუსიკის კატეგორიაში საუკეთესო ქალი შემსრულებლის პოზიციაზე.
19 კომერციულადაც წარმატებული იყო, მოხვდა რა გამოცემისთანავე ბრიტანეთის ჩარტში №1 პოზიციაზე და მიაღწია Billboard 200-ის მეოთხე ადგილამდე. ალბომი ბრიტანეთში რამდენიმეჯერ იყო სერტიფიცირებული პლატინის სტატუსით და აშშ-ში ორმაგი პლატინის სტატუსის მატარებელია. მისმა მსოფლიო გაყიდვებმა დაახლოებით 7 მილიონი ასლი შეადგინეს.
სიმღერების სია
სერტიფიცირებები
სქოლიო
ადელის ალბომები
2008 წლის სადებიუტო ალბომები
Columbia Records-ის ალბომები
XL Recordings-ის ალბომები
დიამანტინუ

დიამანტინუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 269 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარესისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 341 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.47 კმ²-ზე. ფართობი 8 230 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მატუ-გროსუ
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
Estimativas da população para 1º de julho de 2009
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
ამიერკავკასიური მცურავი

ამიერკავკასიური მცურავი — უშხამო გველი ანკარასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ამიერკავკასიის ქვეყნებში. საქართველოში მისი არეალი მოიცავს თრიალეთის ქედს, კავკასიონის მთისწინეთს და, როგორც ჩანს, თვით კავკასიონსაც. ბინადრობს ქვიან, ქსეროფიტულ ფერდობებზე, მდინარეების ნაპირებზე, მეჩხერ ტყეებში. ძირითადად მეხეური ცხოველია. იკვებება მღრღნელებითა და ხვლიკებით. ივლისის დასაწყისში დებს 7-მდე კვერცხს. იშვიათი სახეობაა. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში“.
სქოლიო
ანკარასებრნი
ვაზისუბნის მეოთხე ნამოსახლარი

ვაზისუბნის მეოთხე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის დასავლეთით, ძველ სასაფლაოზე, განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნამოსახლარი მცენარეებითაა დაფარული. ერთ ნასახლარში შემორჩენილია მოზრდილი ქვევრები. მოგვიანებით ნამოსახლარზე სასაფლაოები მოუწყიათ აქა-იქ. ჩანს XX საუკუნის დასაწყისის საფლავის ქვები.
ლიტერატურა
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სერგიუს IV (პაპი)

სერგიუს IV (პაპი)
სერგიუს IV (ერისკაცობაში პიეტრო ბოკადეპორკო დ. ? — გ. 12 მაისი, 1012) — რომის პაპი 1009–1012 წლებში.
წარმოშობით რომაელი, იყო ეპისკოპოსი, შემდეგ კრესცენცების გვარის მხარდაჭერით გახდა პაპი. შესაძლოა მოკლეს კრესცენცების მოწინააღმდეგეებმა.
ლიტერატურა
Ernst Pulsfort: Sergius IV. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 9, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1, Sp. 1441–1442.
რომის პაპები
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
გარდაცვლილი 12 მაისი
გარდაცვლილი 1012
ძვ. წ. 996

ძვ. წ. 996
— 996 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 996 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 997 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 995 წელი.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ვარდისუბნის თეთრი გიორგის ეკლესია

ვარდისუბნის თეთრი გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ვარდისუბნის მახლობლად, თელავი-გომბორის გზიდან სამიოდე კილომეტრის მანძილზე, ტყეში. თარიღდება VI-VII საუკუნეებით.
შენობა სამეკლესიიანი ბაზილიკაა, აღმოსავლეთის გვერდითი ოთახებითა და დასავლეთის გარშემოსავლელით. ნაგებია დიდი ზომის, რიყის ქვის, სწორი რიგებით. კუთხეები გამოყვანილია შირიმით. შირიმისვეა კონქის სატრიუმფო თაღი და საკურთხეველის სარკმელი. ეკლესია დაზიანებულია: ჩამოქცეულია ცენტრალური ეკლესიის კამარა და აფსიდის სამხრეთ მხარე. შენობა XVI საუკუნეში გაურემონტებიათ: წვრილი, რიყის ქვით ამოუვსიათ და აგურის წყობით გასქელებული წირთხლებით გაუმაგრებიათ შუა ეკლესიის სამივე კარის თაღოვანი ნაწილი. შეისრული თაღით ადუსრულებიათ კარის შევიწროვებული მალი. დასავლეთ გარშემოსავლელი აღმოსავლეთ კედელი და სამხრეთ ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელი გაუმაგრებიათ აგურის პილასტრებით რომლებსაც შეისრული თაღები ეყრდნიბა. აგურითვეა შეკეთებული ცენტრალური ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის სამი სარკმელი.
აფსიდის ჩრდილოეთ მხარი და კონქის ზედა ნაწილი აგურით ნაწყობი შეისრული თაღით არის გამაგრებული გვერდის ეკლესიების შესასვლელები. თავდაპირველი ლავგარდანი ოთხრიგად ნაწყობი აგურის ლავგარდნითაა შეცვლილი.
მთავარი ეკლესიის სიმაღლე 2,5 ჯერ მეტია სიგანეზე. მასში სამი შესასვლელია: ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან შესასვლელები მაღალია, გადახურულია ნახევარწრიული თაღებით. საკურთხევლის აფსიდი ნახევარწრიულია. მასში შირიმით ნაწყობი, ნალესებრი თაღით გადახურული სარკმელია გაჭრილი. სამ-სამი სარკმელი გრძივ კედლებშიცაა. მათი წირთხლები ერთმანეთის პარალელურია და გადახურულია ნახევარწრიულია თაღით. კონქის ნალისებრი სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა აფსიდის მხრების დამაგვირგვინებელ კაპიტალებს. აფსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით სამკვეთლო და სადიაკვანეა, რომლებიც ეკლესიას აფსიდის ახლოს, გრძივ კედლებში გაჭრილი, თითო კარით უკავშირდება. სამკვეთლოს ბრტყლად გადახურული კარი ამჟამად ამოქოლილია. სამხრეთ კედელში ნიშაა მოწყობილი. თითოეული სათავსის აღმოსავლეთ კედელში თითო სარკმელი, რომლებიც შიგნიდან გარეთ ვიწროვდება და გადახურულია ბრტყელი ქვის ფილით. სადიაკვნეში, ჩრდილოეთ კედელზე მიდგმულია რიყის ქვით ამოყვანილი, სწორკუთხა პილასტრი. ამავე კედელზე, პელასტრიდან, დაგაყვანილია ორი თაღი, რომლებიც, თავის მხრივ, საყრდენს უქმნის კამარას. სამრეკლოს და სადიაკვნის გაყოლებაზე, დასავლეთისაკენ, განლაგებულია გვერდის, უაფსიდო ეკლესიები. მათგან ჩრდილოეთ ეკლესიას სამკვეთლო კარით უშუალოდ უკავშირდება. გვერდითა ეკლესიებს გარედან დამოუკიდებელი შესასვლელები აქვს. ეკლესიებს აკავშირებს დასავლეთ გარშემოსავლელი, რომელსაც, თავის მხრივ, დასავლეთით აქვს კარი და ბრტყელი ქვის ფილით გადახურული, ერთი სარკმელი. აღმოსავლეთ ფასადზე, ცენტრალური ეკლესიის საკერთხევლის სარკმელს აგვირგვინებს ქვიშაქვაზე შესრულებული, ნახევარწრიული, კედლის სიბრტყიდან საგრძნობლად ამოწეული თავსართი, რომელსაც ჰორიზონტალურად აკეცილი ბოლოები აქვს. თავსართს ამკობს ღრმა, ზემოდან ვიწრო თაროთი შემოვლებული, ნალისებრი თაღების მწკრივი. ამავე ფასადზე, სადიაკვნისა და ეკლესიის მიჯნაზე ჩასმულია ქვიშაქვის ფილა, რომელზეც რელიეფურად ჯვარია გამოკვეთილი. სრულად შემორჩენილი ზედა მკლავი ბოლოში ფართოვდება.
ლიტერატურა
თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დედაქალაქი

დედაქალაქი — სახელმწიფოს ან სხვა ადმინისტრაციული ტერიტორიის (ოლქის, პროვინციის, ავტონომიური ერთეულის) მთავარი ქალაქი, სადაც როგორც წესი განლაგებულია ხელისუფლებისა და მმართველობის უმაღლესი ორგანოები: პრეზიდენტის, მონარქის, გუბერნატორის რეზიდენცია, პარლამენტი, ცენტრალური სამინისტროები და უწყებები, ქვეყნის უმაღლესი სასამართლო და სხვა.
დედაქალაქი ხშირად ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულად არის გამოყოფილი, მაგალითად ქალაქ ვენას კონსტიტუციით მინიჭებული აქვს მხარის სტატუსი.
დედაქალაქი შეიძლება არ იყოს ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქი. ამის მაგალითებია ანკარა თურქეთში, ვაშინგტონი აშშ-ში, კანბერა ავსტრალიაში და სხვა. უფრო მეტიც, უკანასკნელ ათწლეულებში შეიმჩნევა ტენდენციები დედაქალაქის გადატანისა მცირე სიდიდის ქალაქებში (ასტანა ყაზახეთში, დოდომა ტანზანიაში, იამუსუკრო კოტ-დ’ივუარში) ან სრულიად ახალი დედაქალაქების მშენებლობისა (ბრაზილია, ისლამაბადი).
ზოგიერთ ქვეყანაში პრაქტიკულად აღიარებულია ორდედაქალაქიანობა: ნიდერლანდების ოფიციალური დედაქალაქია ამსტერდამი, მაგრამ მთავრობა და უმაღლესი სასამართლო ჰააგაშია განთავსებული, ანალოგიური ვითარებაა ბოლივიაში (სუკრე — კონსტიტუციური დედაქალაქია, ლა-პასი — ფაქტობრივი), კოტ-დ’ივუარში (იამასუკრო და აბიჯანი), შრი-ლანკაში, ჩილეში, მალაიზიაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიოს ქვეყნების დედაქალაქები
რესურსები ინტერნეტში
ევროპის დედაქალაქების რეიტინგი 2009
დედაქალაქების შედარება
სქოლიო
დედაქალაქები
სან-მიგელ-დე-აბონა

სან-მიგელ-დე-აბონა — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ ტენერიფეზე. ფართობი — 42 კმ². მოსახლეობა — 21 915 კაცი (2022 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
სან-მიგელ-დე-აბონის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
მაპირიპანი

მაპირიპანი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, მეტის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13.438 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 11.400 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მეტის დეპარტამენტი
რესურსები ინტერნეტში
statoids.com-ის მონაცემები
კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები
მეტის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
Camponotus ilgii

Camponotus ilgii — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
Camponotus
ილხიჩილარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ილხიჩილარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ილხიჩილარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ილხიჩილარი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდამის რაიონში.
ილხიჩილარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონში.