PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
პოლივანოვის სისტემა

პოლივანოვის სისტემა — იაპონური სიტყვების დაწერის კირილური ანბანით გადმოტანის სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელიც 1917 წელს შექმნა რუსმა აღმოსავლეთმცოდნემ, ცნობილმა იაპონოლოგმა ევგენი დიმიტრის ძე პოლივანოვმა.
ევგენი პოლივანოვის სატრანსკრიფციო სისტემა გამოქვეყნდა 1930 წელს და დღემდე იგი ყველაზე გავრცელებულ სისტემას კირილური ანბანის საფუძველზე შექმნილ სისტემათა წარმოადგენს. გარდა პოლივანოვის ხსენებული სისტემისა, არსებობს აგრეთვე იაპონური სიტყვების კირილიზაციის სხვა ალტერნატიული (სპალვინის, პოზდნეევის) საშუალებებიც.
როსიჲაჯის და კირიჯი
პოლივანოვის სისტემას აგრეთვე „როსიჲაჯის“, ან „კირიჯის“ უწოდებენ მსგავსად რომაჯისა, რომელიც იაპონური სიტყვების გადმოტანის ლათინურ (მაშასადამე საერთაშორისო მასშტაბით აღიარებულ) ტრანსლიტერაციას წარმოადგენს.
კირიჯი და საბჭოთა საქართველო
საბჭოთა პერიოდში საქართველოს სსრ უმაღლეს სასწავლებლებში არ ასწავლიდნენ იაპონურ ფილოლოგიას. ამ მიზეზის გამო კერძო, საკუთარი, ან გეოგრაფიული სახელების ქართულად გადმოტანა უმთავრესად ხდებოდა კირიჯის მეშვეობით, ანუ რუსული ე.წ. პოლივანოვის კირილიზებული ფორმებით.
დღესდღეობით სულ უფრო ფეხს იკიდებს რომაჯი. მაგ. ნაცვლად ფუკუსიმასი შეხვდებით ფუკუშიმას, ჰონსიუსი - ჰონშუს, ჰიროსიმას ნაცვლად ჰიროშიმას, ცუსიმას ნაცვლად ცუშიმას, ფუძიამას ნაცვლად ფუჯიამას და ა.შ..
აქედან გამომდინარე, ე.წ. „გურუძიჲაჯის“ შექმნა ჯერ კიდევ სამომავლო საქმედ რჩება ქართველ და იაპონელ ენათმეცნიერთათვის.
კირიჯის წესები
პოლივანოვის სისტემის დახმარებით სუფთა იაპონური სიტყვების გადმოცემისას, კანჯითა და ჰირაგანით შესრულებული სიტყვები ტრანსლიტერირდება ნუსხურად, ანუ ე.წ. „პატარა“ ასოებით, ხოლო სესხების გზით შემოსული სიტყვები, რომლებიც, როგორც ცნობილია კატაკანით იწერება, კირილურად გადატანება ჩვეულებრივ მეტყველებაში დიდად წოდებული, ანუ მთავრული ასოებით.
კირილიზაციის პოლივანოვისეული ცხრილი
მოცემულ ცხრილში ჯერ ჰირაგანა მოდის, შემდეგ მარჯვნივ დგას კატაკანას შესაბამისი ნიშანი, რომელთაგან ორივე პოლივანოვის სისტემით ერთნაირად იწერება, ხოლო შემდეგ ცნობისათვის ფრჩხილებში მოცემულია ჰეპბერნის სისტემის ლათინური ტრანსლიტერაცია.
იხილეთ აგრეთვე
პალადიუსის სისტემა
კონცევიჩის სისტემა
ჰიდეჰიკო ნაკაძავა
ვიეტნამურ-რუსული ტრანსკრიფცია‎
ლიტერატურა
Алпатов В. М., Аркадьев П. М., Подлесская В. И. Теоретическая грамматика японского языка. — М.: Наталис, 2008. — Т. 1. — С. 37. — 559 с. — ISBN 9785806202919.
Н. Дупленский, Союз переводчиков России. Письменный перевод — Рекомендации переводчику и заказчику. Приложение 5 Написание китайских и японских имен и географических названий по-русски — 14 мая 2004 года.
Аминева С. М. и др. Практическая транскрипция фамильно-именных групп, 2-е изд., доп. М.: Наука, 2006. ISBN 5-02-033718-8.
იაპონური დამწერლობა
ტრანსკრიფცია
კირილიცა
ტრანსლიტერაცია
რისარალდა (კალდასი)

რისარალდა (კალდასი)
რისარალდა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კალდასის დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15.450 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 108 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კალდასის დეპარტამენტი
რესურსები ინტერნეტში
statoids.com-ის მონაცემები
კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები
კალდასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ლანდია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლანდია (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ლანდია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ნიკოლოზ ლანდია — ქიმიკოსი
ქეთევან ლანდია — მსახიობი
ქართული გვარები
საქართველო-ვანუატუს ურთიერთობები

საქართველო-ვანუატუს ურთიერთობები
2013 წლის 12 ივლისს საქართველომ და ვანუატუმ ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას რომლის მიხედვითაც ვანუატუ სცნობდა საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას.
ისტორია
გარდა რუსეთისა, სეპარატისტული რეგიონები აღიარებული იქნა ნიკარაგუის , ვენესუელის , ნაურუს , ტუვალუს და ვანუატუს მიერ.
2013 წლის მარტში ვანუატუს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ შეწყვიტა დიპლომატიური ურთიერთობები აფხაზეთის რესპუბლიკასთან. მაისში საქართველოს პრეზიდენტი, მიხეილ სააკაშვილი შეხვდა ვანუატუს პრემიერ-მინისტრს, მოანა კარკასეს კალოსილს, შეხვედრა მოხდა ჩიანგ-მაიში.
2011 წლის ივნისში ვანუატუს სრულუფლებიანმა ელჩმა აშშ-ში, დონალდ კალპოკასმა კატეგორიულად უარყო, რომ აფხაზეთი აღიარებულია ვანუატუს მიერ. „ვანუატუს რესპუბლიკა აღიარებს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში, მათ შორის რეგიონებს — აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონს / სამხრეთ ოსეთს საქართველოს ტერიტორიად“ — ნათქვამია საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში.
სქოლიო
საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
შვარნი

შვარნი აგრეთვე ცნობილია თავისი ქრისტიანული სახელით იოანე, იყო გალიციის თავადი, ხოლმის მთავარი ( 1264- 1269 წლებში და ლიტვის დიდი მთავარი ( 1267-1269 წლებში. მისი მამა იყო დანიელ გალიციელი, ხოლო ცოლად ჰყავდა მინდაუგასის ასული. ამგვარად, იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ლიტვასთან. 1262 წელს შვარნი დაეხმარა ლიტვას მასურიის წინააღმდეგ. მამის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო ხოლმი. იმ დახმარების სანაცვლოდ, რომელიც გაუწია ვაიშვილკასს, მამამისის მკვლელებზე შურისძიებასა და ლიტვის დიდი მთავრის ტიტულის დაბრუნებაში, მიიღო ნავარუდაკი. მას შამდეგ, რაც დაუბრუნდა სამონასტრო ცხოვრებას 1267 წელს შვარნი ლიტვის დიდი მთავარი გახდა. ორიოდ წელიწადში იგი ჩამოაგდო ტროიდენიმა. შვარნი გარდაიცვალა 1269 ან 1271 წელს და დაკრძალულია ხოლმში.
ლიტვის დიდი სამთავრო
ლიტვის დიდი მთავრები
Sungur, Republic of Bashkortostan

Sungur, Republic of Bashkortostan
Sungur (Soñğor) is a rural locality (a village) in Uslinsky Selsoviet, Sterlitamaksky District, Bashkortostan, Russia. The population was 83 as of 2010. There is 1 street.
Geography
Sungur is located 22 km northwest of Sterlitamak (the district's administrative centre) by road. Kucherbayevo is the nearest rural locality.
References
Rural localities in Sterlitamaksky District
ოსიაურის საჯარო სკოლა

ოსიაურის საჯარო სკოლა (სრული სახელი - სსიპ - ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის საჯარო სკოლა) — ხაშურის მუნიციპალიტეტის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.
ისტორია
1891 წლის 24 სექტემბერს გაზეთი ივერია" წერდა, რომ ზემო ოსიაურში არ არსებობდა სასწავლებელი. ამიტომ ოსიაურელი ახალგაზრდების ერთი ნაწილი სოფლიდან მოშორებით, ზემო ჭალის, ხოლო შემდეგ XIX საუკუნის 90–იანი წლებიდან, რკინიგზის ხაშურის ორკლასიან სკოლაში ეუფლებოდნენ განათლებას. ოსიაურში მხოლოდ 1912 წელს გაიხსნა პირველდაწყებითი სკოლა, რომლის გამგეც ყვავაძე ყოფილა. სკოლა თავდაპირველად ოსიაურის მკვიდრის, გორა მახარაშვილის სახლში იყო გამართული. 1932 წლისათვის ოსიაურის დაწყებით სკოლაში იყო ოთხი ჯგუფი 173 მოსწავლით. ლუბრუმის დაწყებით სკოლაში, ამ დროს 3 ჯგუფი 66 მოსწავლით. აზარმის დაწყებით სკოლაში გახსნილი იყო 4 ჯგუფი 97 მოსწავლისთვის. 1939 წელს ოსიაურის დაწყებითი სკოლა გადაკეთდა რვაწლიან სკოლად. 1941 წლისთვის სკოლაში სწავლობდა 427 მოსწავლე.
1920–იან წლებში, ოსიაურის საშუალო სკოლას გადაეცა ვეზირიშვილების სასახლე. შენობაში სასწავლო პროცესი 1974 წლამდე მიმდინარეობდა, ვიდრე ახალი შენობა არ აშენდა ოსიაურის სკოლისთვის. დღეის მდგომარეობით ვეზირიშვილების სასახლის შენობა კვლავ სკოლის შემადგენლობაშია და მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი, თუმცა შენობა ნგრევის პირასაა და უფუნქციოდაა.
ლიტერატურა
ლაცაბიძე თ. ,ოსიაური", ხაშური, 2013 წ.
სქოლიო
ხაშურის მუნიციპალიტეტის სკოლები
ძვ. წ. XV საუკუნე

ძვ. წ. XV საუკუნე
ათწლეულები და წლები
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
ძვ. წ. 1490
ძვ. წ. 1414
საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
ძვ. წ. 1491
ძვ. წ. 1453
ძვ. წ. XV საუკუნე
ჩრდილოეთი აფრიკა

ჩრდილოეთი აფრიკა — მდებარეობს აფრიკის კონტინენტის ყველაზე ფართო ნაწილში. გეოპოლიტიკურად, გაეროს განსაზღვრებით მასში შედიან:
ალჟირი
ეგვიპტე
ლიბია
მაროკო
სუდანი
ტუნისი
დასავლეთი საჰარა
ხშირად ამ ნაწილს მიაკუთვნებენ ეთიოპიას, ერიტრეას, მავრიტანიას, კანარის კუნძულებსა და მადეირას.
ტერიტორიები და რეგიონები
რესურსები ინტერნეტში
North of Africa
სქოლიო
აფრიკა
ჩრდილოეთი აფრიკა
გაეროს სუბრეგიონები
St Mullin's

St Mullin's
St Mullins (formerly anglicised as Timoling or Tymoling - 'homestead of Moling') is a village on the eastern bank of the River Barrow in the south of County Carlow, Ireland. It is less than 2 km off the R729 regional road.
History
The village is named after Saint Moling (or Mo Ling, 614–697), who founded a monastery there in the early 7th century. The monastery was said to have been built with the help of "Gobán Saor", the legendary Irish builder. In the 8th-century manuscript, known as "The Book of Mulling", there is a plan of the monastery - the earliest known plan of an Irish monastery - which shows four crosses inside and eight crosses outside the circular monastic wall. It is said that St Moling dug a mile-long watercourse with his own hands to power his mill, a task that took seven years. He became Bishop of Ferns, died in 697 and is buried at St Mullins. The St Moling watercourse is still there, but the original monastery was plundered by vikings in 951 and was again burnt in 1138. An abbey was later built on the site.
A 9th-century high cross, showing the crucifixion and a Celtic spiral pattern, stands outside the remains of the abbey. There are also the remains of a Norman motte and some domestic medieval buildings, including one that has an unusual diamond-shaped window. St Moling's Mill and St Moling's Well are closeby.
In Irish folklore, St. Mullins is said to be the place where Suibhne Geilt dies, after having been welcome in the monastery by Saint Moling himself.
River Barrow
As well as being visited by anglers, St Mullins is one of the stop-off points for pleasure barges and cruisers who transit the River Barrow. The building of the canal on the Barrow began here in 1750 and the Old Grain Store was built to store goods coming up the river from the sailing ships in New Ross.
The horses and carts came down the tracks from the Blackstairs Mountains to gather their supplies and sell their goods for export. Horses were kept in the old stables to pull the barges up-river and the blacksmith was on hand to repair the barges and shoe the draught horses. By 1920, the Bolinder engine had arrived and with motorized barges the long serving horses were no longer needed.
St Mullins is also the beginning and ending point for the Barrow Way long distance walk.
See also
List of towns and villages in Ireland
References
External links
St Mullins Heritage Centre
Towns and villages in County Carlow
საჭინკიის მღვიმე

საჭინკიის მღვიმე — კარსტული წარმონაქმნი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე საძალეხევის აუზში, ზღვის დონიდან 750 მ-ზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. წარმოადგენს ჰორიზონტალური დახშული გვირაბების სისტემას, 3 განშტოებით; მთავარი გვირაბის სიმაღლე საშუალოდ 3-4 მ-ია. სიგანე ამდენივე.
ვხვდებით მინიატურულ კანიონებსა და ტერასებს. მღვიმე გაჩენილია დროებითი ღვარების მოქმედებით. ჯამური სიგრძე 300 მ. განშტოებებში გვხვდება წვრილი სტალაქტიტები. ჰავა დინამიურია. ჩაედინება დროებითი ღვარები. გამოიყოფა კონდენსაციური ნალექები. მოიპოვება ცხოველების ძვლები. ადვილი მისადგომია.
ლიტერატურა
ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966
ჭიათურის მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
ალკობასის მონასტერი

ალკობასის მონასტერი
სანტა-მარია დე ალკობასის მონასტერი - ცისტერციანელების მონასტერი პორტუგალიის ქალაქ ალკობასაში. დაარსდა 1153 წელს პორტუგალიის პირველი მეფის აფონსო I მიერ და მთელი ორი საუკუნის მანძილზე გამოიყენებოდა მეფეთა დასაკრძალად. ეკლესია პირველი გოთიკური ნაგებობაა პორტუგალიაში. მონასტერი გაფართოვდა მანუელ I დროს, ხოლო ბაროკოს სტილში განახლდა XVIII საუკუნეში. ნაპოლეონის ომების დროს მონასტრის საუნჯე გაძარცვეს ფრანგებმა. 1989 წლიდან მონასტერი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
რესურსები ინტერნეტში
Description of the Monastery of Alcobaça from UNESCO
Photos of the Alcobaça Monastery
Adrian Fletcher’s Paradoxplace Alcobaça Pages
Site about Alcobaça (photos)
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პორტუგალიაში
ჟებოტის მეორე ეკლესია

ჟებოტის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტის აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, სოლოსმანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი და ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი პატარა სწორკუთხა ნიშით, აგრეთვე ეკლესიის ჩრდილოეთ მინაშენის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლების ფრაგმენტები. ეკლესიის ჩრდილოეთით 15 მეტრზე გაურკვეველი ნაგებობის ნაშთია.
ლიტერატურა
თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუჰამედჰასან ველიევ-ბაჰარლი

მუჰამედჰასან ველიევ-ბაჰარლი
მუჰამედჰასან ბეი ველიევ-ბაჰარლი (დ. 1896, შუშა — გ. 27 ივნისი, 1937, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბანკის პირველი ხელმძღვანელი, ეკონომისტი, ეთნოგრაფი.
ბიოგრაფია
წინაპრები
მუჰამედჰასან ბეი დაიბადა 1896 წელს ქალაქ შუშაში. მამამისი ნაჯაფგულუ ბეი შეიდა პოეტი იყო. ბაბუამისი მირზა მაჰამადჰასან ბეი ველიევი, მსახურობდა მეფის რუსეთის ჯარში და კარგად ფლობდა არაბულ, სპარსულ და რუსულ ენებს. არაბულიდან რუსულად თარგმნისთვის ცარისტულმა მთავრობამ იგი მედლით დაჯილდოვა. დედამისი იმარათ ხანუმი კი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, პუბლიცისტის, პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის დამფუძნებლის ჰასან ბეი ზარდაბის დისშვილია.
მისი შთამომავლები იყვნენ ბაირამ ბეი ბაჰარლი და მისი ვაჟი მირზა ველი ბაჰარლი. ისინი მჭიდროდ იყვნენ ჩართულნი ყარაბაღის სახანოს სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში. მირზა ველი ბაჰარლი დაახლოებული იყო ყარაბაღის ხან იბრაჰიმხალილ ხანთან. ის მძევლად აიყვანა ირანის შაჰმა და იგი ტრაგიკულად დაიღუპა. ამის შემდეგ მისმა მომავალმა თაობამ მისი სახელი გვარად დაირქვა. აქედან მომდინარეობს მათი შთამომავლების გვარები - ველიევი, ველიბაოვი, ველიზადე, ველილი.
სწავლა და საქმიანობა
მუჰამედჰასან ველიევმა ბაქოს გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო კიევის უნივერსიტეტში ეკონომიკური გეოგრაფიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1915 წელს.
ველიევი ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში დაარსებულ ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ეკავა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბანკის ხელმძღვანელის თანამდებობა. საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლასთან ერთად მან განაგრძო შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტში.
მუჰამედასან ბაჰარლის სამეცნიერო შემოქმედებას ღირებული წვლილი აქვს შეტანილი აზერბაიჯანოლოგიის კვლევებში.
მიუხედავად იმისა, რომ მისი წიგნის „აზერბაიჯანის ისტორია“ რუსულ და აზერბაიჯანულ ენებზე ხელნაწერი გაქრა, 1921 წელს გამოცემულმა წიგნმა „აზერბაიჯანმა“ მას სახელი მოუტანა, როგორც გეოგრაფს, ეთნოგრაფს და ეკონომისტს. ნაშრომი გამოიცა ბაქოში 1921 წელს ჯერ რუსულ, შემდეგ აზერბაიჯანულ ენაზე. ველიევის ორენოვანი წიგნის თარგმნა რუსულიდან აზერბაიჯანულზე ვასიფ გულიევის მიერ განხორციელდა. ცნობილმა აზერბაიჯანელმა მეცნიერებმა აღანაჯაფ ჰამიდოვმა და აბულფაზ რაჰიმლიმ ტექსტი არაბული დამწერლობიდან კირილურზე გადააკეთეს და ის 1993 წელს ბაქოში ხელახლა გამოიცა. მუჰამედჰასან ბაჰარლის ამ წიგნში ერთიანი აზერბაიჯანის იდეაა ასახული.
დაპატიმრება და სიკვდილი
1923-1929 წლებში იყო აზერბაიჯანის მეცნიერებისა და პროპაგანდის საზოგადოების წევრი. 1937 წლამდე იკავებდა აზერბაიჯანის ნაციონალურ ორგანიზაციაში მდივნის თანამდებობას, რაც არაოფიციალური სტრუქტურა იყო. 1926 წლამდე ველიევი გადასახლებაში იმყოფებოდა სოლოვეცკის ბანაკში, საიდანაც დაბრუნების შემდეგ 1937 წელს დააპატიმრეს.
1937 წლის 27 ივნისს კი დახვრიტეს.
სქოლიო
დაბადებული 1896
გარდაცვლილი 1937
აზერბაიჯანელი ეკონომისტები
აზერბაიჯანელი აკადემიკოსები
კრეოლური ენა

კრეოლური ენა (ლათ. criare "შექმნა") — ენა, რომელიც წარმოიშობა მოცემულ საზოგადოებაში კონკრეტული ენობრივი სისტემის არასრულყოფილი სახით გამოყენების შედეგად მიღებული ტრანსფორმაციებისგან. ამ ტრანსფორმაციებზე გავლენს ახდენს მოცემული საზოგადოების წევრების ადგილობრივი მშობლიური ენა. ამგვარი ენა ვითარდება ძირითადად შერეული წარმოშობის საზოგადობებში, თანდათან მშობლიური ხდება მისთვის და ზოგიერთი დამოუკიდებელ ენადაც ყალიბდება. კრეოლური ენების უმეტესობა აფრიკის, აზიისა და ლათინური ამერიკის კოლონიზაციის შედეგად წარმოიშვა XV-XX საუკუნეებში. თანამედროვე კრეოლური ენების უმეტესობა მეტ-ნაკლებად ინარჩუნებს ამოსავალ ენასთან კავშირს. ბევრი კრეოლური ენა გადაშენების პირასაა (მაგ. აზიის პორტუგალიურ-კრეოლური ენები), ზოგიერთი მათგანი უკვე გამქრალია, ზოგი კი ამოსავალ ენასთან დაახლოების ტენდენციას ავლენს, რასაც დეკრეოლიზაციის პროცესი ეწოდება.
სახელწოდების ისტორია
ტერმინი კრეოლური მომდინარეობს ფრანგული სიტყვისგან créole, ესპანური criollo, პორტაუგალიური crioulo-საგან. ყველა ეს სიტყვა კი დასაბამს პოულობს ლათინურ სიტყვაში creare "წარმოქმნა, შექმნა". ტერმინი წარმოიშვა XVI საუკუნეში ევროპელების მიერ აზიაში, ამერიკასა და აფრიკაში კოლონიების შექმნის შედეგად.
თავდაპირველად "კრეოლს" უწოდებდნენ კოლონიაში დაბადებულ ადამიანებს, განსხვავებით უფრო მაღალი კლასის - ევროპაში დაბადებული იმიგრანტებისგან. "კრეოლური ენა" კი კრეოლთა სალაპარაკო ენას ერქვა.
კრეოლური ენის განვითარება
პიჯინისგან განსხვავებით კრეოლური ენა არის ცალკე ენა, რომელსაც გააჩნია თავისი გრამატიკა და ლექსიკა და რომელიც მოცემული საზოგადოების მშობლიურ ენად იქცა. მიუხედავად იმისა, რომ კრეოლური ენის ლექსიკა თითქმის მთლიანად ნასესხები სიტყვეისგან არის შექმნილი, ამოსავალი ენის წარმომადგენლისთვის მაინც რთულია მისი გაგება. ნასესხები სიტყვეი განიცდიან გარკვეულ მოდიფიკაციებს (ფონეტიკურს, სემანტიკურს და ა.შ), რაც კრეოლურ ენას თავისთავადობას სძენს. მიუხედავად გავრცელებული აზრისა იმის შესახებ, რომ კრეოლური ენები კარგად განვითარებული პიჯინებია, არსებობს გარკვეული სოციო-ეთნიკური და ლინგვისტური განსხვავებები პიჯინიზაციისა და კრეოლიზაციის პროცესებს შორის. თუმცა ის ფაქტი რომ მათ შორის არსებობს ბევრი საერთო ნიშანი და მსგავსება, მიუთითებს იმაზე, რომ განსხვავება პიჯინსა და კრეოლურ ენას შორის არ არის მყარი და მათი გამომწვევი მოვლენები ჯერ კიდევ შესწავლის პროცესშია.
სოციალური პირობები
კრეოლიზაცია ხდება მრავალენობრივ საზოგადოებაში (ანუ იქ,სადაც არანაკლებ ორი ენა თანაარსებობს).
არსებობს უმცირესობაში მყოფი ეკონომიკურად დომინანტი სოციალური ჯგუფი, რაც ძირითადად ხდება მონობის პირობებში.
სუპერსტრატის ენა ძნელად მისაწვდომია სუბსტრატის ენათა წარმომადგენლებისთვის.
სუბსტრატის ენაზე მოსაუბრეთა შორის კომუნიკაცია სუსტდება ამ ენაზე მოსაუბრე თაობათა შემცირების გამო.
რესურსები ინტერნეტში
Society for Pidgin and Creole Linguistics (SPCL)
Association for Portuguese and Spanish Lexically Based Creoles (ACBLPE)
Language Varieties Web Site
Groupe Européen de Recherches en Langues Créoles
Groupe d'Etude et de Recherche en Espace Créolophone (GEREC)
Associação Brasileira de Estudos Crioulos e Similares (ABECS)
Society for Caribbean Linguistics (SCL)
The Online Dictionary of Language Terminology
Answer.com: Definition "Creoles"
კრეოლური ენები
ილგარ მურადოვი

ილგარ მურადოვი
ილგარ ალიმამად ოღლუ მურადოვი (დ. 9 ნოემბერი, 1957, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მომღერალი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1957 წელს ნახიჩევანში. 1988 წელს დაამთავრა ნახიჩევანის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1982 წლიდან 1995 წლამდე მუშაობდა სტუდიაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პიანისტ-კომპოზიტორი რაფიგ ბაბაევი. მან მონაწილეობა მიიღო ნორვეგიულ პროექტში კომპოზიტორ-პიანისტ საიავუშ კარიმისთან ერთად და ჩაწერა აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების დისკი ნორვეგიაში გუნდ Skruk-თან ერთად. ის არის მუღამის, ტასნიფის, ხალხური სიმღერების, ასევე მსოფლიო ერებისა და თანამედროვე კომპოზიტორების ნაწარმოებების შემსრულებელი.
ხელოვნების ცენტრის ხმის ჩამწერი სტუდიის ხელმძღვანელია. 2017 წელს ჰეიდარ ალიევის სახელობის საკონცერტო დარბაზში გაიმართა სოლო კონცერტი სახელწოდებით „დრო გადის“.
ფილმოგრაფია
ბოლო ბრძოლა (ფილმი, 1996)
ჰასან აბლუჯი (ფილმი, 1999)
ახალი სიცოცხლე (2005)
სამთავროს გაკვეთილი (ფილმი, 2007 წ.)
სიკეთისა და ბოროტების ცეკვა (ფილმი, 2016)
ჯილდოები
საპატიო წოდება "აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი" - 2006 წლის 16 სექტემბერი
საპატიო წოდება "აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი" - 24 მაისი, 2019
რესურსები ინტერნეტში
İlqar Muradovun “Ötüşür zaman” adlı solo konserti baş tutdu
Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
İlqar Muradov
აზერბაიჯანელი მომღერლები
აზერბაიჯანელი მომღერლები ჟანრის მიხედვით
მექსიკის მეორე იმპერია

მექსიკის მეორე იმპერია – ეწოდებოდა მექსიკის მმართველობის რეჟიმს 1864-1867 წლებში. იგი შეიქმნა საფრანეგთის იმპერატორ ნაპოლეონ III-ის მიერ, რომელმაც მექსიკის კამპანიით სცადა აღედგინა ადრეული, ნაპოლეონისეული საფრანგეთის დიდება. სამხედრო ჩარევის შედეგად (მექსიკა-საფრანგეთის ომი) მექსიკის სათავეში დასვეს ავსტრიის ერცჰერცოგი მაქსიმილიან ფერდინანდი, შემდეგში მაქსიმილიან I. საფრანგეთის დიდი მცდელობისა და ავსტრიისა და ესპანეთის სამეფო კარის მხარდაჭერით, მექსიკაში ჩამოყალიბდა ევროპული ტიპის მონარქიული სისტემა.
საფრანგეთს მხარს უჭერდა მექსიკის კონსერვატიული ნაწილი და დიდგვაროვნები, რომლებიც იმედოვნებდნენ, რომ ამით წერტილი დაესმებოდა რევოლუციათა ციკლს და დამყარდებოდა სტაბილურობა.
რესურსები ინტერნეტში
ფრანგული ინტერვენცია და მე–2 იმპერია, 1862-1867.
მექსიკის საიმპერატორო სახლი
მექსიკის იმპერია
მექსიკის ისტორია
Bekan, County Mayo

Bekan, County Mayo
Bekan or Becan is a village in County Mayo, Ireland. Because of the almost entirely rural population, it is traditionally a farming community. The village is off the R323 road between Knock and Ballyhaunis. The local school is St. Joseph's National School.
The Connacht Gaelic Athletic Association Centre of Excellence was built outside the village in December 2012.
Sport
Eastern Gaels is the local Gaelic Football club, which represents both Bekan and Brickeens. The Connacht GAA Centre of Excellence is the major sporting facility in the area. The centre is just outside the village. The centre has a 3G pitch, five floodlit Gaelic games pitches, and a gymnasium.
Transport
Bekan railway station opened on 1 January 1909 and closed on 17 June 1963.
Further reading
Béacán/Bekan: Portrait of an East Mayo Parish, edited by Fr. Michael Comer and Dr. Nollaig Ó Muraíle, published in 1986.
See also
List of towns and villages in Ireland
References
Towns and villages in County Mayo
Civil parishes of County Mayo
Amphitheatre of Durrës

Amphitheatre of Durrës
The Amphitheatre of Durrës is a Roman amphitheatre in the centre of the city of Durrës, Albania. Construction began under the emperor Trajan in the 2nd century AD and it was destroyed twice by earthquakes in the 6th and 10th centuries. It is the largest Roman amphitheatre ever built in the Balkan Peninsula, once having a capacity of 20,000 people.
The amphitheatre is included on the tentative list of Albanian UNESCO World Heritage Sites. It was discovered in late 1966, and has since become a popular tourist attraction.
History
The amphitheatre was built in the beginning of the 2nd century AD, and was used for performances until the 4th century AD. The earthquake of 345/346 likely damaged the monument and closed the 'ludii gladiatorii'. An early Christian chapel was constructed on the amphitheatre in the second half of the 4th century. The chapel was initially decorated with frescoes; in the 6th century, mosaics were added. A medieval chapel was built in the 13th century, also decorated with frescoes. The amphitheatre was covered over in the 16th century, after the Ottoman occupation, when a wall was built nearby. Marin Barleti described the monument as 'well constructed'.
About one third of the site was discovered and excavated in the 1960s by Vangjel Toci; the rest was excavated in the 1980s by Lida Miraj. After excavation the amphitheater slowly deteriorated, as no conservation efforts were undertaken prior to the 2000s, and construction continued to take place around the site. In 2004, the University of Parma started restoration work to save the monument.
Site
The amphitheatre has an elliptical shape with axes of and . The arena is by and is high. It is built on a sloping hillside, and inside the amphitheatre there are staircases and galleries at different levels. The chapel with mosaics is preserved.
The site currently functions as a museum.
Dangers
The amphitheatre is surrounded on all sides by the city of Durrës, and a section of the arena itself has been built upon with modern housing. Thus, development pressures threaten the long-term preservation of the site. The municipality of Durrës is now planning to remove the houses.
The amphitheatre has serious structural deficiencies, and its mosaics and paintings are slowly decaying.
In 2013, the amphitheatre was shortlisted along with thirteen other sites by Europa Nostra as one of the most endangered cultural heritage sites in Europe.
See also
Architecture of Albania
The Beauty of Durrës
List of World Heritage Sites in Albania
List of Roman amphitheatres
References
Ruins in Albania
World Heritage Tentative List
Amphitheaters
Roman amphitheatres
Albania in the Roman era
Ancient Roman buildings and structures in Albania
Buildings and structures completed in the 2nd century
History of Durrës
Buildings and structures in Durrës
Tourist attractions in Durrës County
7 Most Endangered Programme