ISO 9

ISO 9 — საერთაშორისო სტანდარტი, რომელიც განსაზღვრავს სლავური და არასლავური ენების კირილიცური ანბანის ტრანსლიტერაციის სისტემას ლათინური დამწერლობის მეშვეობით.
ISO 9-ის მთავარი უპირატესობა სხვა მსგავს სისტემებთან არის მისი მთლიანი ერთმნიშვნელობა — თითოეულ კირილიცურ ასოს შეესაბამება ლათინური დამწერლობის ერთი ასო, ან ლათინური დამწერლობის ასო გაერთიანებულია სხვადასხვა დიაკრიტიკული ნიშნებთან. ეს საშუალებას იძლევა ზუსტად გადმოვცეთ კირილიცური ორიგინალი და მოვახდინოთ უკუტრანსლიტერაცია, თუნდაც ენა იყოს გაურკვეველი.
სტანდარტის (ISO/R 9:1954, ISO/R 9:1968, ISO 9:1986) ადრეული ვერსიები დაფუძნებული იყო ენათმცოდნეობის საერთაშორისო სისტემაზე (მეცნიერული ტრანსლიტერაცია) და განსხვავდებოდა ცალმხრივი ტრანსლიტერაციის გამოყენებით, ფონეტიკური წარმოდგენის სასარგებლოდ.
ГОСТ 7.79—2000
შემდეგ ქვეყნებში:
რუსეთი
სომხეთი
აზერბაიჯანი
ბელარუსი
ყაზახეთი
ყირგიზეთი
ტაჯიკეთი
თურქმენეთი
უზბეკეთი
ISO 9 მოქმედებაში შევიდა პირდაპირ, სახელმწიფო სტანდარტ -ის სახით, რომელიც წარმოადგენს ISO 9:1995 „ინფორმაცია და დოკუმენტაცია. კირილიცური ასოების ტრანსლიტერაცია ლათინური ასოებით. სლავური და არასლავური ენები“-ის ორიგინალურ ტექსტს.
სტანდარტი ვრცელდება ტრანსლიტერაციის წესებზე ლათინური დამწერლობის ცალკეული ასოების, სიტყვების, გამოთქმების და ასევე დაკავშირებული ტექსტების საშუალებებით იმ ენებზე, რომელთა დამწერლობა ბაზირებულია კირილიცურზე. არსებული სტანდარტის წესებს იყენებენ ყველგან, სადაც საჭიროა კირილიცური ტექსტის ლათინური ასოებით ერთმნიშვნელოვანი წარდგენის უზრუნველყოფა და საწყის კირილიცურ ჩანაწერში ტექსტის ალგორითმული აღდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ კომპიუტერული ქსელებით დოკუმენტების გადაცემისას.
სტანდარტი არ ვრცელდება ლათინური ასოებით კირილიცურად ჩაწერილი სიტყვების ხმოვანი ხასიათის გადმოცემის წესებზე.
რუკებზე ეროვნული გეოგრაფიული სახელწოდებების წარდგენის წესები განისაზღვრება შესაბამისი კარტოგრაფიული სამსახურების სახელმძღვანელო დოკუმენტებით.
დამწერლობაში ასოების გარდა არსებული ნიშნები (სასვენი ნიშნები და სხვა), ტრანსლიტერაციისას შენარჩუნებულია, როგორც წესი ცვლილებების გარეშე.
სტანდარტში მოყვანილი ცხრილები, ცალმხრივად განსაზღვრავენ კირილიცური ასოების ლათინურზე გადასვლას სლავური ენებისათვის: ბელარუსული, ბულგარული, მაკედონური, რუსული და უკრაინული ენებისთვის, ასევე არასლავური ენებისთვის.
ბოსნიური, სერბული და ჩერნოგორული ტექსტების წარდგენა ლათინური ასოებით ხორციელდება დამწერლობის ეროვნული სისტემა გაევიცას დახმარებით, რომელიც გამოიყენება ამ სლავურ ენებში, ასევე არასლავურ ენებში კირილიცასთან ერთად.
ცხრილები
ცხრ. 1. ტრანსლიტერაცია А სისტემით
ცხრ. 2. ტრანსლიტერაცია Б სისტემით
ცხრ. 3. კირილიცის ასოების გარდა არსებული ნიშნები
რესურსები ინტერნეტში
Online Russian Transliterator, various systems (Russian alphabet only)
Transliteration of Non-Roman Scripts – A collection of writing systems and transliteration tables, by Thomas T. Pedersen. PDF reference charts include ISO 9.
Transliteration of Russian into various European languages
CyrAcademisator Bi-directional online transliteration of Russian for ALA-LC (diacritics), scientific, ISO/R 9, ISO 9, GOST 7.79B and others. Supports Old Slavonic characters
Lingua::Translit Perl module covering a variety of writing systems. Transliteration according to several standards including ISO 9 and DIN 1460 for Cyrillic.
IDS (Informationsverbund Deutschschweiz, 2001) Katalogisierungsregeln IDS (KIDS), Anhänge, “IDS G.4: Transliteration der slavischen kyrillischen Alphabete ”. Universität Zürich. URL accessed on 29-02-2012 (PDF format, in German)—ISO/R 9 1968 standardization of scientific transliteration.
RUS1.NET — 1:1 (univocal) transliteration map for learners of Russian, links to free auto-translit/IME tools for chrome/Firefox.
ანბანური დამწერლობები
ISO სტანდარტები