PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
იანაკანჩის რაიონი (პასკო)

იანაკანჩის რაიონი (პასკო)
იანაკანჩის რაიონი — რაიონი პერუში, პასკოს რეგიონის პასკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 350 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29 910 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 180 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 165.11 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
პასკოს რეგიონის რაიონები
პასკოს პროვინციის რაიონები
ფორმიგა

ფორმიგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფორმიგის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 65 128 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.36 კმ²-ზე. ფართობი 1 501 915 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Güneşli, Borçka

Güneşli, Borçka
Güneşli is a village in the Borçka District, Artvin Province, Turkey. Its population is 201 (2021).
References
Villages in Borçka District
ჩინგიზ-ყაენის ქანდაკება (ცონჟინ-ბოლდოგი)

ჩინგიზ-ყაენის ქანდაკება (ცონჟინ-ბოლდოგი)
ჩინგიზ-ყაენის ქანდაკება — ჩინგიზ-ყაენის უდიდესი ქანდაკება მონღოლეთში და ცხენოსნის უდიდესი ქანდაკება მსოფლიოში.
აღწერა
ქანდაკება მდებარეობს ულან-ბატორის ცენტრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 54 კილომეტრში, ცონჟინ-ბოლდოგში, რომელიც ადმინისტრაციულად შედის ქალაქ ულან-ბატორის რაიონის, ნალაიხის შემადგენლობაში, მდინარე ტუულის ნაპირთან ახლოს, იმ ადგილზე, სადაც გადმოცემის თანახმად ჩინგიზ-ყაენმა იპოვა ოქროს მათრახი. ქანდაკების პროექტის ავტორია სკულპტორი დ. ერდენებილეგი, არქიტექტორი კი — ჟ. ენხჟარგალი. ქანდაკების ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2008 წლის 26 სექტემბერს.
ქანდაკების სიმაღლეა 40 მეტრი, ათმეტრიანი პოსტამენტის გარეშე. ქანდაკება დაფარულია 250 ტონა უჟანგი ფოლადით და გარშემორტყმულია 36 კოლონით, რომელიც სიმბოლურად განასახიერებს მონღოლეთის იმპერიის 36 ყაენს ჩინგიზ-ყაენიდან ლიგდენ-ყაენამდე.
ორსართულიან პოსტამენტში განთავსებულია სამხატვრო გალერეა, ხუნუს ეპოქის მუზეუმი, საბილიარდო, რესტორანი, სუვენირების მაღაზია და საკონფერენციო დარბაზი. ცხენის თავზე განლაგებულია დასათვალიერებელი მოედანი.
რესურსები ინტერნეტში
ქანდაკების ფოტოები
სქოლიო
ჩინგიზ-ყაენი
იერუსალემ პოსტი

იერუსალემ პოსტი
„იერუსალემ პოსტი“ — ინგლისურენოვანი პლაკატური ტიპის ყოველდღიური გაზეთი ისრაელში. დაფუძნებულია 1932 წლის 1 დეკემბერს ამერიკელი ჟურნალისტის გერშონ აგრონის მიერ როგორც „პალესტინური ფოსტა“. 1950 წლიდან გაზეთი გამოდის „იერუსალემ პოსტის“ სახელწოდებით. მართალია იერუსალემ პოსტის მკითხველი (ათი ათასობით) საზოგადოება ვერ შეედრება სხვა ებრაული გაზეთების მკითხველებს რაოდენობრივად, მაგრამ, იერუსალემ პოსტს, განსხვავებით სხვა გამოცემებისგან, არაერთი უცხოელი ჟურლანისტი ჰყავს, რადგან გაზეთი მსოფლიო მასშტაბით ვრცელდება.
რესურსები ინტერნეტში
The Jerusalem Post
ინგლისურენოვანი გაზეთები
იერუსალიმის კულტურა
ისრაელის გაზეთები
ისრაელის მედია კომპანიები
სიონთგორი

სიონთგორი (ყოფილი როშკიონი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ღულელების თემში. მდებარეობს ერწოს ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1070 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.
ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა კვირიასხევი, შემდეგ მას დამწვართსოფელსაც ეძახდნენ. საუკუნეთა მანძილზე სოფელი არაერთგზის დაურბევიათ. დიდად აზარალა იგი მონღოლთა და განსაკუთრებით, შაჰ-აბასის შემოსევებმა, მაგრამ აოხრებული, გადამწვარი კვირიასხევი მაინც მოშენდა. სწორედ XVII საუკუნის შემდეგ ეძახდნენ მას დამწვართსოფელს. ადმინისტრაციულად სოფელი ჯერ კახეთის სამთავროში, შემდეგ კახეთის საერისთავოში და ბოლოს კახეთის სამეფოში (XVI-XVIII საუკუნეები) შედიოდა. სამხედრო-ტერიტორიული დაყოფით კი რუსთველი ეპისკოპოსის სადროშოს დროშის ქვეშ უნდა დამდგარიყო. ფეოდალური მფლობელობის თვალსაზრისით სოფელი საკმაოდ ჭრელი იყო, აქ ერთმანეთს ენაცვლებოდა საეკლესიო, სამეფო თუ სათავადო საკუთრება. XIX საუკუნის 50-იანი წლებიდან სოფლის შეთხელებული მოსახლეობა შეივსო ამღიდან და ახიელიდან ჩამოსახლებული მთიელებით, რომელთა ჩამოსახლებას საფუძველი უფრო ადრე შეექმნა. როდესაც ღულელების თემის თითქმის გაუკაცრიელებული მიწები ერეკლე II-მ აღა-მაჰმად-ხანის წინააღმდეგ ბრძოლებში წარმატებისათვის სპეციალური სიგელით უბოძა ხევსურებს.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 49 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ინდ-განგის ვაკე

ინდ-განგის ვაკე
ინდ-განგის დაბლობი (ბენგ. সিন্ধু-গাঙ্গেয় সমভূমি) — დაბლობი, განლაგებული ინდოეთის, პაკისტანის, და ბანგლადეშის ტერიტორიებზე, ჩრდილოეთით ჰიმალაის მთებსა და სამხრეთით დეკანის ზეგანს შორის. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3 000 კმ., ხოლო სიგანე — 250-300 კმ. წარმოადგენს მსოფლიო ცივილიზაციის ერთ-ერთ უძველეს ცენტრს.
რელიეფი და ჰიდროგრაფია
მისი ზედაპირი ბრტყელია. წყალგამყოფიდან დამრეცად ეშვება აღმოსავლეთით და დასავლეთით, განლაგებულია 270 მ. სიმაღლეზე ინდისა და განგის დელტებთან.
დაბლობზე გამავალი მდინარეები საკმაოდ მრავალრიცხოვანი და წყალუხვია. განსაკუთრებით, მის აღმოსავლეთ ნაწილში. მათთვის დამახასიათებელია სეზონურ პერიოდში წყლის დონის დიდი ცვალებადობა. მუსონები და მთის თოვლის ჩამონადენი ზაფხულობით იწვევს მდინარეების ზრდას, რაც ხშირად დამანგრეველ წყალდიდობას იწვევს. ათმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კლიმატი მკვეთრად იცვლება და ჰაერი მშრალი ხდება.
შედარებით მსხვილი მდინარეებია — ინდი შენაკად პანჯნადით, რომლებშიც ჩაედინება ჯელამი, ჩინაბი, ბიასი და რავი. დიდი მდინარეებია, აგრეთვე, ბრაჰმაპუტრა და განგი ჯამუნით და დიდი შენაკადებით ჰომათი, გჰარგჰრა და ჰანდაკი.
განგისა და ბრაჰმაპუტრას აუზში (დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი) ბატონობს სუბეკვატორული მუსონური კლიმატი, ინდის აუზში (დასავლეთ ნაწილი) კი — ტროპიკული კლიმატი. დაბლობის დიდ ნაწილზე ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 30 °C-დან 36 °C-მდე, ხოლო იანვრის დაახლოებით 20 °C, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ტემპერატურა შეიძლება დაეცეს 12 °C-მდე. იშვიათად 0 °C-მდეც კი.
დაბლობის ფარგლებში გამოიყოფა ორი ბუნებრივი ზონა — ინდის გამომშრალი დაბლობი და მეტად ტენიანი განგის დაბლობი. ბუნებრივი მცენარეულობა დაბლობის განსაკუთრებით ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში თითქმის არ შემორჩენილა. ბრაჰმაპუტრისა და განგის დელტაში გაზრდილია მკვრივი მანგროვის და მარადმწვანე ტყეები. იმავე დროს დასავლეთ ნაწილი დაფარულია ქვიშიანი უდაბნოთი. ლანდშაფტები თვალს იტაცებს კულტურული სავანით (ბრინჯის, ხორბლის, ფეტვის, სიმინდის, ბამბის, და სხვა კულტურების მინდვრებით), პალმის ცალკეული ჭალებით და ხეხილის ხეებით.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
თანამედროვე გეოგრაფიული სახელწოდებების ლექსიკონი
ინდოეთის გეოგრაფია
პაკისტანის გეოგრაფია
ბანგლადეშის გეოგრაფია
საპოპემა

საპოპემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 759 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილოეთ პიუნეირუ-პარანაენსის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იბაიტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 736 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.94 კმ²-ზე. ფართობი 677 609 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
Arnuwanda I

Arnuwanda I was a king of the Hittite Empire. He became a ruler by marriage and was very religious. He ruled c. 1390–1380 BC (middle chronology).
Biography
Arnuwanda became a king by marriage. His wife was Ašmu-nikal, daughter of king Tudhaliya I (also known as Tudhaliya I/II). He became a successor of Tudhaliya as his son-in-law. He began his reign under a co-regency with Tudhaliya.
During his time, the kingdom suffered what is known as the period of ‘concentric invasions’, when they were surrounded on all sides by enemies. A major enemy was the kingdom of Arzawa in the southwest. Arnuwanda may have led an unsuccessful expedition against Arzawa.
At the time, Arzawa was led by king Tarhuntaradu, who was corresponding with the Egyptian Pharaoh Amenhotep III. Tarhuntaradu was a powerful leader, and the Egyptians clearly saw Arzawa as capable of controlling that whole area.
Hattusa was sacked, and the court had to move to a temporary base, probably at Samuha. But later, under Suppiluliuma I, many of those losses were reversed.
According to Kuhrt (2020), Tudhaliya III was the successor of Arnuwanda I. Since several scholars refer to him also as Tudhaliya II, he can also be described as Tudhaliya II/III. Further, Suppiluliuma I was the son and eventual heir of Tudhaliya II/III.
Family
Arnuwanda's parents are not known. He was a son-in-law of Tudhaliya and Nikal-mati. He had two sons, prince Ašmi-Šarruma and king Tudhaliya II (or II/III). There is a very fragmentary text in which Arnuwanda names his son Tudhaliya as his future successor.
Gallery
See also
History of the Hittites
Madduwatta
References
External links
Reign of Arnuwanda I
Hittite kings
14th-century BC monarchs
წაღკაჰოვიტი

წაღკაჰოვიტი — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 100 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 051 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 121 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 17 კმ²-ია. სოფელში მდებარეობს მრავალი ურარტული არქეოლოგიური ნაშთი, მიმდინარეობს გათხრები.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
My Apocalypse

My Apocalypse — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მეორე სინგლი და მეათე სიმღერა მათივე 2008 წლის სტუდიური ალბომიდან Death Magnetic. 2008 წლის 26 აგვისტოს მეტალიკის ოფიციალურ ვებ-საიტზე უკვე შესაძლებელი იყო სიმღერის მოსმენა, ისევე როგორც ჩამოტვირთვა (მხოლოდ პლატინის წევრებისთვის) Death Magnetic-ის ვებ-გვერდიდან Mission: Metallica. ამას მოყვა მისი გამოჩენა ციფრული გაყიდვების მაღაზიებში, როგორიცაა iTunes Store. 2009 წლის გრემის დაჯილდოებაზე სინგლმა გაიმარჯვა კატეგორიაში „საუკეთესო მეტალ შესრულება“. თავად ალბომის სახელიც ამ სიმღერის ტექსტიდან არის აღებული.
ბოლო ხანს სიმღერას დაემატა ახალი შესავალი, რომლის შესახებაც ლარს ულრიხმა განაცხადა:
სიმღერების სია
My Apocalypse – 5:01
ჩარტები
პერსონალი
მეტალიკა
ჯეიმზ ჰეტფილდი – წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა
კირკ ჰემეტი – წამყვანი გიტარა
რობერტ ტრუჰილო – ბას-გიტარა
ლარს ულრიხი – დასარტყმელი საკრავები
სტუდიური პერსონალი
რიკ რუბინი – მუსიკალური პროდიუსერი
ტედ იენსენი – მასტერინგი
გრეგ ფაიდელმენი – ხმის მიქსი
სქოლიო
2008 წლის სინგლები
მეტალიკის სიმღერები
თრეშ მეტალ სიმღერები
ოპატოვი (პრაღის მეტრო)

ოპატოვი (პრაღის მეტრო)
ოპატოვი — პრაღის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს C ხაზზე და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1980 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
პრაღის მეტროპოლიტენის საიტი
პრაღის მეტროსადგურები
Yamparáez Province

Yamparáez Province
Yamparáez is a province in the Bolivian department of Chuquisaca. It is divided in two sections: first section with head in the town of Tarabuco, and the second section with its head in Yamparáez.
Subdivision
The province is divided into two municipalities which are further subdivided into cantons.
The people
The people are predominantly indigenous citizens of Quechuan descent.
Ref.: obd.descentralizacion.gov.bo
Languages
The languages spoken in the province are mainly Quechua and Spanish.
Ref.: obd.descentralizacion.gov.bo
Provinces of Chuquisaca Department
ყარაღაჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყარაღაჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ყარაღაჯი შეიძლება აღნიშნავდეს:
საქართველო
ყარაღაჯი — კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელიანის ძვ. სახელწოდება
ყარაღაჯი — სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში
აზერბაიჯანი
ყარაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში
ყარაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში
იხილეთ აგრეთვე
ყარააღაჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)
პირველი ინტიფადა

პირველი ინტიფადა პალესტინელებსა და ისრაელელებს შორის 1987-დან 1993 წლამდე (როდესაც ოსლოს შეთანხმებით პალესტინის ეროვნული მმართველობა ჩამოყალიბდა) მომხდარი ძალადობრივი ინციდენტების სერიაზე მიუთითებს. ამ მოვლენათა სერიას ხშირად ასევე „ქვათა ომს“ უწოდებენ. მეორე ინტიფადა, აგრეთვე ცნობილი როგორც "ალ-აქსა ინტიფადა", გრძელდებოდა 2000-იდან 2005-ის დასაწყისის ჩათვლით.
რესურსები ინტერნეტში
გაეროს რეზოლუცია #605
მითები და ფაქტები - პალესტინელთა წინააღმდეგობა
პალესტინის ტერიტორიები
ახლო აღმოსავლეთი
აბუხალოს უღელტეხილი

აბუხალოს უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ტანისა და ძამის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 2200 მ. გადასასვლელი მდინარე ტანის (ატენის ხეობის) სათავეებიდან (გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოშურიდან) მდინარე ძამის ხეობაში (ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ გვერძინეთში). უღელტეხილის სამხრეთით გვირგვინას ქედზე არის მთა აბუხალო (2255 მ).
სქოლიო
შიდა ქართლის მხარის უღელტეხილები
კარსონ მაკ-კალერსი

კარსონ მაკ-კალერსი (საკუთარი გვარი სმითი (Smith), დ. 19 თებერვალი, 1917, კოლუმბუსი — გ. 29 სექტემბერი, 1967, ნიაკი) — ამერიკელი მწერალი.
დაიბადა ჯორჯიის შტატში, ქალაქ კოლუმბუსში. ოცდათერთმეტი წლისას დამბლა დაეცა, რის შემდეგაც მარცხენა მხარე მთლიანად პარალიზებული დარჩა. 1938 წელს ცოლად გაყვა ჯეიმზ რიკის მაკქალერსს, რომელიც ამერიკის ჯარში კაპრალად მსახურობდა. ქორწინება წარუმატებელი აღმოჩნდა და ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ, თუმცა, ურთიერთობა არ შეუწყვეტიათ და რამდენიმეჯერ ისევ შეუღლდნენ, მაგრამ 1953 წელს ისევ განქორწინდნენ. მოგვიანებით ყოფილმა ქმარმა თავი მოიკლა.
მაკ-კალერსმა 23 წლის ასაკში გამოაქვეყნა რომანი „გული მარტოხელა მონადირეა“ და აღიარებაც მალე მოიპოვა. მისი სხვა ნაწარმოებები „ოქროს თვალის ანარეკლები“ (1941), „ქორწილის მონაწილე“ (1946), „სევდიანი კაფის ბალადა“ (1951), „საოცრებათა ოთხკუთხა ფესვი“ (1958), პიესა „საათი ისრების გარეშე“ (1961), „კიტრის წნილივით ტკბილი და ღორივით სუფთა“ (1964) და „დაგირავებული გული“ (1972). 1945 წელს დააჯილდოვა ამერიკის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიამ, რომლის წევრიც თვითონ იყო.
ლიტერატურა
მაია ბოლაშვილი, მთარგმნელისაგან, „ჩვენი მწერლობა“, № 22, 2007, გვ. 61
სქოლიო
ამერიკელი მწერლები
დაბადებული 1917
გარდაცვლილი 1967
Cataglyphis viaticoides cuneinodis

Cataglyphis viaticoides cuneinodis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataglyphis-ის გვარიდან.
სქოლიო
Cataglyphis
ჩრდილოეთი ნახევარსფერო

ჩრდილოეთი ნახევარსფერო (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: ჩრდილოეთი ჰემისფერო) — დედამიწის ნაწილი, რომელიც ვრცელდება ეკვატორიდან ჩრდილოეთით. მის შემადგენლობაშია ხმელეთის დიდი ნაწილი; გარდა ამისა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ცხოვრობს მსოფლიო მოსახლეობის 90%. არქტიკა როგორც ვრცელი რეგიონი ჩრდილოეთი პოლარული წრის ჩრდილოეთითაა. ზამთრის კლიმატი ცივია, ზაფხული გრილი იცის. ატმოსფერული ნალექები უმეტესად თოვლის სახითაა წარმოდგენილი. ჩრდილოეთ პოლარულ წრესა და ჩრდილოეთ ტროპიკს შორის ვრცელდება ჩრდილოეთის ზომიერი ზონა. ამ მხარეებში ზაფხულსა და ზამთარში კლიმატური ცვლილებები ზომიერია. თუმცა ზომიერი სარტყლებისთვის დამახასიათებელია მეტად არაპროგნოზირებადი ამინდი.
ტროპიკულ რეგიონებში, როგორც წესი, მთელი წლის განმავლობაში ცხელა, ზაფხულის თვეებში ხშირია წვიმა, ხოლო ზამთარი სიმშრალით გამოირჩევა. კორიოლისის ძალის გამო ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში დაბალი წნევის ზონები და ქარიშხლები თითქმის ყოველთვის მოძრაობს მარცხენა მხარეს, ე.ი. საათის ისრის საწინააღმდეგოდ. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცენტრში მდებარეობს ჩრდილოეთი პოლუსი, რომელშიც დედამიწის ბრუნვის წარმოსახვითი ღერძი კვეთს დედამიწის ზედაპირს.
ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოქცეულია მთლიანად ჩრდილოეთი და ცენტრალური ამერიკა და ევროპა, სამხრეთი ამერიკის ჩრდილოეთი ნაწილი, აფრიკისა და აზიის დიდი ნაწილი.
იხილეთ აგრეთვე
დედამიწის ნახევარსფეროები
დედამიწის ნახევარსფეროები
he:המיספירה#חצי הכדור הצפוני
ძვ. წ. 909

ძვ. წ. 909
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
Camponotus habereri

Camponotus habereri — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
Camponotus
სტარიე-სანი

სტარიე-სანი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვარის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 417 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 11 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (81 %).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბლაგოვარის რაიონის სოფლები
ორხონი

ორხონი — მდინარე მონღოლეთში, სელენგის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1124 კმ, აუზის ფართობი 132,8 ათასი კმ². სათავე აქვს ხანგაის მთებში; ზემო წელზე ვიწრო, ადგილ-ადგილ კანიონისებრი ხეობა აქვს, წარმოქმნის 20-მდე მეტრის სიმაღლის ჩანჩქერს; შუა წელზე ხეობა ღრმა და დაკლაკნილია; ქვემო წელზე, მთებიდან გამოსვლის შემდეგ, კალაპოტი 100–150 მეტრამდე განიერდება. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან ახლოს 120 მ³/წმ-ია. იკვებება უმეტესად წვიმის წყლით. გაზაფხულზე სეზონური თოვლის დნობის დროს წყალდიდობა იცის; ზაფხულის წვიმების დროს წყალმოვარდნები ახასიათებს. გაყინულია ნოემბრიდან აპრილამდე. სანაოსნოა ქალაქ სუხე-ბატორამდე, წყალდიდობის დროს — მდინარე ტუულის შესართავამდე. გამოიყენება ხე-ტყის დასაცურებლად.
იხილეთ აგრეთვე
ორხონის ხეობა
სქოლიო
მონღოლეთის მდინარეები
ხმელნიცკის ეროვნული უნივერსიტეტი

ხმელნიცკის ეროვნული უნივერსიტეტი ) − უნივერსიტეტი ხმელნიცკში, უკრაინაში.
ინსტიტუტები და ფაკულტეტები
ხმელნიცკის ეროვნულ უნივერსიტეტში 7 ფაკულტეტი და 46 განყოფილებაა.
ეკონომიკისა და ადმინისტრირების ფაკულტეტი
ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა და პედაგოგიკის ფაკულტეტი
ინჟინერიის ფაკულტეტი
პროგრამირების, კომპიუტერული და სატელეკომუნიკაციო სისტემების ფაკულტეტი
ტექნოლოგიისა და დიზაინის ფაკულტეტი
საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი
დისტანციური კვლევების ფაკულტეტი
რექტორები
სემენ განჟუროვი (1962—1969)
მიხაილო კარპილენკო (1969-1974)
რადომირ სილინი (1974-2001)
მიკოლა სკიბა (2001-2021)
სერჰი მატიუხი (2021-)
რესურსები ინტერნეტში
Official site
Department of Technology and designing of garments
სქოლიო
უკრაინის ეროვნული უნივერსიტეტები
Arx Fatalis

Arx Fatalis — პირველი პირის როლური ვიდეო თამაში შემუშავებული ფრანგული კომპანია Arkane Studios მიერ, რომელიც მდებარეობს ლიონში. თამაში გამოვიდა 2002 წლის ნოემბერს Xbox-სა და Microsoft Windows-ისთვის და ითვლება Ultima Underworld-ის ჭეშმარიტ მემკვიდრედ.
2011 წელს კომპანია ZeniMax-მა, რომლის ქვედანაყოფს წარმოადგენს Arkane Studios, გახსნა თამაშის ღია კოდები GPLv3-ის ლიცენზის ქვეშ.
Arx Fatalis-მა მიიღო დადებითი შეფასება კრიტიკოსების მხრიდან. GameRankings-ზე PC ვერსია ფლობს 100%-დან 80% , ხოლო Xbox-ვერსია - 100%-დან 72.61%. რაც შეეხება Metacritic, PC ვერსია ფლობს 100 დან 77, ხოლო Xbox ვერსია - 100-დან 71.
რესურსები ინტერნეტში
Arx Fatalis Arkane Studios-ზე
Arx Libertatis - A cross-platform, open source port of Arx Fatalis
Arx - 'End Of Sun' - Fan made prequel using the Doom 3 engine.
სქოლიო
Arkane Studios თამაშები
2002 წლის ვიდეო თამაშები
როლური ვიდეო თამაშები
Windows-ის თამაშები
Xbox-ის თამაშები
სტალაგნატი

სტალაგნატი ან სტალაქტონი — ნაღვენთ-ნაწვეთი ქემოგენური დანალექი კარსტულ მღვიმეებში. წარმოადგენს სტალაქტიტისა და სტალაგმიტის შეერთებით წარმოქმნილ სვეტს. სტალაგნატი სტალაქტიტებისა და სტალაგმიტების გვიანდელი სტადიაა. სტალაგნატები გავრცელებულია საქართველოს კარსტულ მღვიმეებშიც, ამ მხრივ აღსანიშნავია ახალი ათონისა და სათაფლიის მღვიმები. იტალიაში მდებარე ისპინიგოლის მღვიმეში მდებარეობს ევროპის უმაღლესი სტალაგნატი, რომლის სიმაღლე 38 მ აღწევს.
რესურსები ინტერნეტში
ნაღვენთი წარმონაქმნები
.va

.va — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ვატიკანისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
va
ვატიკანი
sv:Toppdomän#V
Lasioglossum inflatum

Lasioglossum inflatum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
inflatum
კარკარი (კუნძული)

კარკარი (კუნძული)
კარკარი — ვულკანური კუნძული ბისმარკის ზღვაში, დაახლოებით 30 კმ-ში კუნძულ ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპიროდან. ადმინისტრაციულად შედის სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის მომასეს რეგიონის მადანგის პროვინციაში.
გეოგრაფია
კუნძულის ზომებია 25 კმ სიგრძეში და 19 კმ სიგანეში. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია — 1839 მეტრი (მთა ულუმანი). კუნძულის ცენტრში მდებარეობს მოქმედი ვულკანი. კუნძულიდან 18 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ბაგაბაგი.
კუნძულის ზედაპირი დაფარულია ანდეზიტური ლავებით. ვულკანის 1974—1975 წლების ამოფრქვევამ ხელი შეუწყო ლავის დიდი რაოდენობით ამოსვლას, რომელმაც დაფარა შიდა კალდერის ფსკერის ფართობის დაახლოებით 70 %. 1979 წლის ამოფრქვევას არ გამოუწვევია დიდი რაოდენობით ლავის ამოსვლა.
ნიადაგი — საკმაოდ ნაყოფიერია, აქტიურად გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. მოყავთ ფუფალა, მდოგვი, ლაიმი, ქოქოსის პალმა და კაკაო.
ისტორია
პირველი ევროპელი, რომელმაც 1545 წლის 10 აგვისტოს დაინახა კუნძული კარკარი, იყო ესპანელი ზღვაოსანი ინიგო ორტის რეტესი, როდესაც იგი დიდი აფრიანი გემით San Juan ცდილობდა დაბრუნებულიყო კუნძულ ტიდორედან ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოში.
მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობას შეადგენს დაახლოებით 65 000 ადამიანი, რომლებიც ლაპარაკობენ ენებზე ვასკია და ტაკია. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ასევე ფლობს ტოკ-პისინის ენას; სკოლებში ისწავლება ინგლისური ენა. რელიგია მოსახლეობაში უპირატესად ლუთერანული და კათოლიკურია.
სქოლიო
პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
მარტყოფი

მარტყოფი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ალიხევისა და მარტყოფისწყლის ხეობებში. ზღვის დონიდან 770 მეტრზე. გარდაბნიდან დაშორებულია 55 კილომეტრით. ვაზიანიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7397 ადამიანი.
ახლანდელი მარტყოფის ტერიტორია დასახლებულია I-II საუკუნეებიდან; VI საუკუნემდე აკრიანი (ქვიანი ადგილი) ერქვა. ფიქრობენ, რომ სახელწოდება მარტყოფი მოდის ასურელი მამის ანტონ მარტყოფელის (მარტომყოფელი) სახელიდან. XIII საუკუნიდან აქ რუსთავ-მარტყოფის საეპისკოპოსოს კათედრალი იყო. XV საუკუნიდან სადროშოს ცენტრია, აქ იყო კახეთის მეფეთა ერთ-ერთი რეზიდენცია. 1625 წელს მარტყოფის ველზე გაიმართა ბრძოლა სპარსელთა და ქართველთა ლაშქარს შორის. ძველად მარტყოფი ლიტერატურული საქმიანობის კერაც იყო. აქ მოღვაწეობდნენ პოეტები და მწიგნობრები ნიკოლოზ ჩერქეზიშვილი (XVII-XVIII სს.), იოანე ქობულაშვილი (XVIII ს.), სტეფანე ჯორჯაძე (XVIII ს.) და სხვები.
სოფლის მახლობლად — ულევის ველზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მიკვლეულია ბრინჯაოს ხანის ადრეული პერიოდის გორასამარხები. სოფლის მიდამოებშივე აღმოჩნდა ქართული მონეტების განძი (ძვ. წ. I — ახ. წ. II სს.).
სოფელში შემორჩენილია გუმბათოვანი ეკლესიის ნანგრევები. იგი 1810 წელს ააგო რუსთავის ეპისკოპოსმა სტეფანე II-მ. არის აგრეთვე XVIII საუკუნის რამდენიმე საგვარეულოს საცხოვრებელი-საბრძოლო კოშკი (შინჯიკაშვილების, ძამაშვილების, თუშმალიშვილების). უკეთესად შემოინახა თუშმალიშვილების კოშკი — გეგმით მრგვალი, ოთხსართულიანი ნაგებობა. საშენ მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა, ხოლო კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ადგილებისათვის და გარედან გასაფორმებლად — აგური. მშენებელი, როგორც ჩანს, გამოცდილი ოსტატი ყოფილა, რაც იგრძნობა პროპორციებსა და სამხრეთ ფასადის ხუროთმოძღვრულ გადაწყვეტაში, აგურის წყობით გამოყვანილ მორთულებაში. სართულებს შორის ასასვლელები დატანებულია კედლებში.
სოფლის მახლობლად, ქედზე V-VI საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსია.
ცნობილი მარტყოფელები
ამირან ტოტიკაშვილი — ძიუდოისტი.
ოთარ კეჟერაშვილი — ეკონომისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი.
უშანგი სახლთხუციშვილი — მთარგმნელი, პედაგოგი, პუბლიცისტი.
იხილეთ აგრეთვე
ულევრის არქეოლოგიური ძეგლები
ნორიო
ღვთაების მონასტერი
ლიტერატურა
სქოლიო
მარტყოფის თემის სოფლები
საფერავი ბეჟაშვილის

საფერავი ბეჟაშვილის — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხასიათდება ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური (მხრებიანი) ან ცილინდრულ-კონუსური. კუმსია ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავად შეფერილი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რაც მარცვალს მონაცრისფრო იერს აძლევს. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. ახასიათებს მცირე წვრილმარცვლიანობა.
საფერავი ბეჟაშვილის საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 161 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 150-230 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 4.3 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.
მიიღება ბროწეულისფერი, ხალისიანი და ნაკლებშინაარსიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
ლიტერატურა
უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337
ქართლის ვაზის ჯიშები
ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
როდინსკე

როდინსკე — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 10863 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
დონეცკის ოლქის ქალაქები
სან-ჟოზეოდუ-საბუჟი

სან-ჟოზეოდუ-საბუჟი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 333 მეტრზე. მიეკუთვნება ბორბორემის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალ-პარაიბანუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 010 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.38 კმ²-ზე. ფართობი 206 917 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარაიბა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები