მარი ევანზი

მარი ევანზი (დ. 16 იანვარი, 1919 — გ. 10 მარტი, 2017) — აფრიკელი ამერიკელი პოეტი, მწერალი და დრამატურგი. ასოცირებული იყო შავი ხელოვნების მოძრაობასთან. ევანზმა მიიღო გრანტები და ჯილდოები ინდიანაპოლისის საჯარო ბიბლიოთეკის ფონდისგან. მისი პოეზია ცნობილია ლირიკული სიმარტივით და მისი თემების უშუალოობით. მან ასევე დაწერა მხატვრული და რედაქტირებული „შავი ქალი მწერლები“ (1950–1980), „კრიტიკული შეფასება“ (1984), მნიშვნელოვანი და დროული კრიტიკული ანთოლოგია, რომელიც ეძღვნებოდა თხუთმეტი მწერლის მუშაობას. ევანზი გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში, ინდიანაპოლისში, ინდიანა .
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ევანზი დაიბადა ტოლედოში, ოჰაიოში, 1919 წლის 16 ივლისს, მერი ჯეინ ჯეიკობსის და უილიამ რიდ ევანზის ოჯახში. დედა გარდაეცვალა, როდესაც მარი შვიდი წლის იყო. ევანზის მამა მტკიცედ უწყობდა ხელს მას მთელი ცხოვრების განმავლობაში სწავლასა და მწერლად ჩამოყალიბებაში.
ევანზი ადგილობრივ საჯარო სკოლებში სწავლობდა 1939 წელს ტოლედოს უნივერსიტეტში ჩაბარებამდე, რომელშიც სწავლობდა მოდის დიზაინის სპეციალობით, მაგრამ 1941 წელს დატოვა კოლეჯი ხარისხის მოპოვების გარეშე.
კარიერა
კოლეჯიდან გამოსვლის შემდეგ, ევანზმა გადაწყვიტა გაეგრძელებინა მუსიკოსის კარიერა. ამ გადაწყვეტილებამ აიძულა ის აღმოსავლეთის სანაპიროზე გადასულიყო, სადაც მან დაიწყო თანამშრომლობა სხვადასხვა ჯაზ მუსიკოსებთან, მათ შორის ვეს მონტგომერითან, ინდიანაპოლისში, ინდიანაში . 1947 წელს ევანზმა დატოვა აღმოსავლეთის სანაპირო და გადავიდა ინდიანაპოლისში. მას შემდეგ რაც დასახლდა ქალაქში, ევანზი მუშაობდა ინდიანას საბინაო ორგანოში აშშ-ს სამოქალაქო სამსახურში შესვლამდე.
ევანზმა, როგორც პოეტმა, აღიარება 1960-იან და 1970-იან წლებში მოიპოვა და დაუკავშირდა შავი ხელოვნების მოძრაობას, რათა შეესწავლა აფრო-ამერიკული კულტურა და ისტორია ხელოვნებისა და ლიტერატურის საშუალებით. ევანზის გარდა, მოძრაობის სხვა თვალსაჩინო წევრები იყვნენ: ამირი ბარაკა, გვენდოლინ ბრუკსი, ნიკი ჯოვანი, ეთერიჯი რაინდი, ჰაკი რ. მადჰუთი, ლარი ნიალი და სონია სანჩესი . ევანზი ასევე იყო აქტივისტი, რომელსაც აწუხებდა სოციალური სამართლიანობის საკითხებით და რასიზმს აკრიტიკებდა. როგორც მოგვიანებით მან აღნიშნა:
მიუხედავად იმისა, რომ მისი ყველაზე ცნობილი პოემების კრებული, „მე შავკანიანი ქალი ვარ“ (1970) და მრავალი ადრეული ლექსი „შავი ხელოვნების მოძრაობის“ შექმნამდე დაიწერა, ეს ნამუშევრები დაემთხვა მისი პოეტების მესიჯებს შავკანიანების კულტურული, ფსიქოლოგიური და ეკონომიკური განთავისუფლების შესახებ. სიყვარულის, დაკარგვის, მარტოობის, ბრძოლის, სიამაყისა და წინააღმდეგობის თემები საერთოა ევანზის პოეზიასა და მოძრაობის წევრების შემოქმედებაში. აფრო-ამერიკელი ხალხის პრობლემების უკეთ გამოსახატად იყენებდა ეპითეტებსა და მეტაფორებს.
ევანზის მწერლობა ძირითადად რასისა და იდენტურობის საკითხებს ეხებოდა. მისი ლექსები ხშირად ასახავდნენ აფრიკელ ამერიკელ ქალებს. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა პირველმა პოეზიის კრებულმა, სად არის მთელი მუსიკა? ვერ დაიმსახურა კრიტიკოსთა დადებითი შეფასება, მისმა მეორე კრებულმა, „მე ვარ შავკანიანი ქალი“'' (1970), მიიპყრო მისი საერთაშორისო ყურადღება და მოითხოვა სოციალური ცვლილებები.
მარი ევანზი გარდაიცვალა ინდიანაპოლისში, 2017 წლის 10 მარტს, 87 წლის ასაკში. პანაშვიდი ჩატარდა ინდიანაპოლისის წმინდა ლუკას მეთოდისტურ ეკლესიაში, ხალხის იმ დიდი რაოდენობის გამო, რომელიც უნდა დასწრებოდა.
ლიტერატურა
„The United States In Literature“, გვ. 615, ილ., 1985
სქოლიო
XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები
აფრო-ამერიკელი ქალი მწერლები
ამერიკელი ქალი ესეისტები
გარდაცვლილი 2017
XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები