ბიორნსტიერნე ბიორნსონი

ბიორნსტიერნე ბიორნსონი
ბიორნსტიერნე მარტინუს ბიორნსონი ('; დ. 8 დეკემბერი 1832, კვიკნე (ტინსეტი), ნორვეგია — გ. 26 აპრილი 1910, პარიზი, საფრანგეთი) — ნორვეგიელი მწერალი და პოეტი, ნორვეგიის ჰიმნის ტექსტის ავტორი. 1903 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „მისი დიდებული და შთამბეჭდავი პოეზიისთვის, რომელიც შთაგონების სინორჩითა და სულის იშვიათი სისპეტაკით გამოირჩევა“. ბიორნსონი ჰენრიკ იბსენთან ერთად სახელდება ოთხ საუკუთესო ნორვეგიელ მწერალს შორის.
ბავშვობა და განათლება
ბიორნსონი სოფელ კვინკეში, ქალაქ ტრონჰეიმიდან სამოცი მილის მოშორებით მწყემსის ოჯახში დაიბადა. საშუალო განათლება ქალაქ მოლდეში მიიღო. 17 წლის ასაკში უნივერსიტეტისთვის მოსამზადებლად ოსლოში, ჰელტბერგის ლათინურ სკოლაში სწავლობდა. იმავე სკოლაში მიიღო განათლება ჰენრიკ იბსენმა. 1952 წელს ბიორნსონი ოსლოს უნივერსიტეტში ჩაირიცხა. მალევე მან ჟურნალისტობა და დრამის კრიტიკოსობა დაიწყო.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
ბიორნსონის ადრეული პერიოდის ნაწარმოებები დიდაქტიკური პათოსითაა განმსჭვალული. იგი ცდილობდა, რომ ნორვეგიის ისტორიული მიღწევებისა და თანამედროვე იდეალების მიმართ ნორვეგიელებში ეროვნული სიამაყე გაეძლიერებინა. ლიტერატურული მოღვაწეობის პირველი 15 წლის მანძილზე მისი შთაგონების ძირითადი წყარო ნორვეგიული სოფლის ცხოვრება იყო.
პირველი რომანი „Synnøve Solbakken“ ბიორნსონმა 1957 წელს გამოაქვეყნა. მას მოჰყვა „Arne“ 1858 წელს და „En glad Gut“ 1860 წელს. მისი ადრეული პერიოდის ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია პოეტური ტრილოგია „Sigurd Slembe “, რომელიც 1862 წელს გამოაქვეყნა.
1957-1959 წლებში ბიორნსონი ქალქ ბერგენის თეატრის მხატვრული დირექტორი იყო. 1858 წელს იგი მსახიობ კაროლინ რეიმერსზე დაქორწინდა.
1860-1863 წლებში ბიორნსონმა ევროპაში იმოგზაურა. 1965 წლიდან იგი ოსლოს თეატრს ხელმძღვანელობდა, სადაც მისი ცნობილი კომედია „De Nygifte“ (ახლად დაქორწინებულები) დაიდგა. 1866-1871 წლებში ბიორნსონი გაზეთ Norsk Folkebla-ის რედაქტორი იყო. 1970 წელს გამოქვეყნდა მისი „ლექსები და სიმღერები“ და ეპიკური პოემა „Arnljot Gelline“.
ბიორნსონი აქტიურ დრამატურგიულ მოღვაწეობას ეწეოდა. აღსანიშნავია მისი 1977 წლის პიესა „In Kongen" (მეფე), რომელიც თანამედროვე სეცულარულ საზოგადოებაში ქრისტიანული იდეალების გაქრობის პროცესს ასახავს. 1878 წელს მან დაწერა ისტორიული პიესა „Kaptejn Mansana“ იტალიის გაერთიანებაზე, სოციალური დრამა „Leonarda“ და სატირული პიესა „Det nye System“ (ახალი სისტემა) 1879 წელს. დიდი წარმატება ხვდა წილად მის 1889 წლის კომედიას „Geografi og Kærlighed“ (გეოგრაფია და სიყვარული).
ბიორნსონის გვიანი პერიოდის ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია რომანები „Det flager i byen og på havnen“ და „På Guds veje“. პირველ რომანში მწერალი ქრისტიანული სასწაულებისადმი რწმენას უპირისპირდება, ხოლო მეორე რომანი სოციალურ ცვლილებებზეა.
1901-1906 წლებში ბიორნსონი იყო ნობელის ნორვეგიული კომიტეტის წევრი, რომელიც მშვიდობის დარგში ირჩევს ნობელიანტებს. 1903 წელს მწერალს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.
ბიორნსონი 1910 წლის 26 აპრილს პარიზში გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
Quiller-Couch, A.T. (1896). "Bjørnstjerne Bjørnson." In: Adventures in Criticism. London: Cassell & Company, pp. 346–354.
Schmiesing, Ann (2004). "The Christiania Theater and Norwegian Nationalism: Bjørnson's Defense of the 1856 Whistle Concerts in 'Pibernes Program'," Scandinavian Studies, Vol. 76, No. 3, pp. 317–340.
Willcox, Louise Collier (1910). "Bjornstjerne Bjornson," The North American Review, Vol. 192, No. 656, pp. 44–55.
რესურსები ინტერნეტში
ბიორნსტიერნე ბიორნსონის ბიოგრაფია ნობელის პრემიის ოფიციალურ საიტზე
ბიორნსონის წიგნები და ხელნაწერები — ნორვეგიის ეროვნული ბიბლიოთეკა
სქოლიო
ნორვეგიელი პოეტები
დაბადებული 1832
გარდაცვლილი 1910
დაბადებული 8 დეკემბერი
გარდაცვლილი 26 აპრილი
XIX საუკუნის ნორვეგიელი რომანისტები
XX საუკუნის ნორვეგიელი რომანისტები
ნორვეგიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ჰიმნების ავტორები
ენის რეფორმატორები
XIX საუკუნის ნორვეგიელი დრამატურგები
ნორვეგიელი დრამატურგები
ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ნორვეგიელი მწერლები