PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ლირიკული გმირი

ლირიკული გმირი — ლირიკული „მე“, ის პირი, ვისი აზრი და განცდაც არის გამოხატული ნაწარმოებში. ტერმინი ეკუთვნის იური ტინიანოვს. ეს პირი უმთავრესად თვით პოეტია, მაგრამ არ შეიძლება ლირიკული გმირის გაიგივება პოეტთან. პოეტი ლექსებში გადმოგვცემს არა მარტო საკუთარ ბიოგრაფიასა და განწყობიებებს, არამედ მიმართავს მხატვრულ გამონაგონსაც. ლირიკული გმირის ცნება მოიცავს პოეტის მთელ შემოქმედებას და წარმოდგენას გვაძლევს მის მიერ შექმნილ ლირიკული ხასიათის თავისებურებებზე. ქართულ ლიტერატურაში ამ თვალსაზრისით აღსანიშნავია ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ვაჟა-ფშაველას, გალაკტიონ ტაბიძის და სხვათა ლირიკული გმირები.
ლიტერატურა
პოეზია
ლიტერატურული ტერმინები
This Life (Take That album)

This Life (Take That album)
This Life is the upcoming ninth studio album by English pop band Take That. It is the first album released after their greatest hits album Odyssey, and their first studio album in over six years. The album is due to be released on 24 November 2023.
Background
This Life was announced on 22 September 2023, along with the release of its lead single "Windows" and an announcement of an ensuing tour. The announcement was made on The Radio 2 Breakfast Show with the debut of "Windows". Barlow said of the album, "We made most of the album in Savannah in Georgia, so it had that [American] South sort of influence to it, and it's strange how an environment actually comes out in the music as well." Other portions of the album were recorded in Nashville and New York City.
An accompanying UK tour was announced on 22 September with tickets going on sale on 29 September. English singer Olly Murs will be the supporting act.
Track listing
Notes
signifies a vocal producer
References
2023 albums
EMI Records albums
Take That albums
Upcoming albums
Concordat of 2002

Concordat of 2002
The Constitutional Agreement between the Georgian state and the Apostolic Autocephalous Orthodox Church of Georgia, informally referred to as the Concordat, is an agreement between the Georgian Orthodox Church (GOC) and the state that defines relations between the two entities. It was signed by President of Georgia Eduard Shevardnadze and Patriarch of Georgia Ilia II on 14 October 2002 at Svetitskhoveli Cathedral in Mtskheta, Georgia.
The concordat confirms the Georgian Orthodox Church's ownership of all churches and monasteries on the territory of Georgia, including those in ruins or non-operating.
The agreement recognizes the special role of the GOC in the history of Georgia and devolves authority over all religious matters to it.
The concordat also gives the patriarch legal immunity, grants the GOC the exclusive right to staff the military chaplaincy, exempts GOC clergymen from military service, and gives the GOC a unique consultative role in government, especially in the sphere of education.
The government of Georgia recognizes the legitimacy of the wedding ceremonies performed by the Georgian Orthodox Church, while maintaining that in legal matters government records must be used.
As a partial owner of what had been confiscated from the church under Soviet rule (1921–1991), the State pledges to recompense, at least partially, for the damage.
Some of the concordat's provisions, including the consultative role of the church in education, require implementing legislation yet to be adopted by parliament.
Under the concordat, the Georgian Orthodox Church was the only officially recognized religious denomination in Georgia. Although other minorities such as Catholics and Muslims had freedom to exercise their religion, they could officially register their religious groups only as unions or foundations, and not as churches. Under the concordat, smaller branches of Eastern Orthodoxy in Georgia such as the Russian Orthodox Church were also subject to the jurisdiction of the GOC on all territory within the Georgian state. However, since July 2011 religious organizations in Georgia can be registered as legal entities under public law.
References
Christianity and law in the 21st century
Georgian Orthodox Church
Law of Georgia (country)
2002 treaties
Treaties of Georgia (country)
2002 in Georgia (country)
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1949 (პირველი ჯგუფი)

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1949 (პირველი ჯგუფი)
საბჭოთა კავშირის მე-11 საფეხბურთო ჩემპიონატში გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „ცდკა“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 17 აპრილს და დასრულდა 14 ოქტომბერს.
შედეგები
ცხრილი
საუკეთესო ბომბარდირი: ნიკიტა სიმონიანი − 26 (32) − „სპარტაკი“ (მ)
მატჩები
ჩემპიონი
რესურსები ინტერნეტში
The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.
1949
1949 წელი ფეხბურთში
ნეპალის რეგიონები

ნეპალის რეგიონები
ნეპალი იყოფა 14 ადმინისტრაციულ ზონად (अञ्चल), ისინი აგრეთვე იყოფიან 75 ოლქად (जिल्ला). 14 ადმინისტრაციული ზონა შედის ქვეყნის ხუთ მთავარ რეგიონის შემადგენლობაში (विकास क्षेत्र). ყველა ადმინისტრაციულ ერთეულს და ოლქს გააჩნია საკუთარი თვითმართველობა.
ნეპალის რეგიონების სია:
აღმოსავლე ნეპალის რეგიონი,
ცენტრალური ნეპალის რეგიონი,
დასავლეთ ნეპალის რეგიონი,
შუა-დასავლეთ ნეპალის რეგიონი,
შორეულ-დასავლეთ ნეპალის რეგიონი,
იხილეთ აგრეთვე
ნეპალის ზონები
ნეპალის ოლქები
ISO 3166-2:NP
ნეპალის რეგიონები
ნეპალი
en:Regions of Nepal
fr:Régions de développement du Népal
it:Regioni di Sviluppo (Nepal)
pl:Regiony Nepalu
pt:Regiões do Nepal
ძვ. წ. 281

ძვ. წ. 281
მოვლენები
ძველი სტილით, ძვ. წ. 281 წლის 6 აგვისტოს, მთელი ამიერკავკასიის ტერიტორია მზის დაბნელებამ მოიცვა. ამავე დღეს დაფიქსირდა ბუნიობა. სავარაუდოა, რომ სწორედ აღნიშნული თარიღი დაედო საფუძვლად ძველ ქართულ წარმართულ კალენდარულ დღესასწაულს — არმაზობას.
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
გალობანი სინანულისანი

გალობანი სინანულისანი
„გალობანი სინანულისანი“ — ორიგინალური პოეტური ნაწარმოებია, რომელიც ეკუთვნის XI-XII საუკუნეებში მოღვაწე საქართველოს მეფე დავით IV აღმაშენებელს. ეს ნაწარმოები შუა საუკუნეების ქართული კულტურის იდეოლოგიური და ესთეტიკური მრწამსის გამოხატულებაა. იგი ეძღვნება სასულიერო ლირიკაში ღრმად დამუშავებულ (ეფრემ ასურის, იოსებ და თეოდორე სტუდიტეების, ანდრია კრეტელის, იოანე დამასკელის და სხვათა საგალობლები) სინანულის მოტივს. საგალობელში გადმოცემულია ზოგადსაკაცობრიო სევდა. დავით IV თავს ადარებს უმძიმესი ცოდვის ჩამდენთ და გამოთქვამს აზრს, რომ არ არსებობს დანაშაული, რომელიც მის სულს არ ამძიმებდეს. თავის ასეთ დამდაბლებაში ვლინდება ზნესრული ადამიანის მაღალი ეთიკური მრწამსი. დავით IV-ის საგალობელში შეცოდებათა შეგნებით უკვე დაძლეულია ცოდვა და ადამიანის დაცემით გამოწვეულ სევდას ახლავს ნათელი ტონები ადამიანის სრულქმნის ღრმა რწმენისა. ის განსაკუთრებულ მსგავსებას ამჟღავნებს ანდრია კრეტელის „დიდ კანონთან“. მსგავსება ამ ორ ძეგლს შორის დიდი ხანია შენიშნულია და აღიარებული ქართველი მეცნიერების მიერ. ორივე ნაწარმოები შექმნილია 50-ე ფსალმუნის მოტივზე. ორივეს ანათესავებს ერთი თემა, ეთიკური იდეების ერთი წრე. ორივე საგალობელში ლირიკული გმირი წარმოთქვამს აღსარებას უზენაესის წინაშე, ინანიებს ჩადენილ ცოდვებს და იმედოვნებს ღმერთის მოწყალეობასა და სახიერებაზე. ორივე საგალობელს საფუძვლად უდევს ახალი აღთქმისეული მოძღვრება ადამიანზე და ლირიკული გმირი ეფუძნება პიროვნების ფართო გაგებას. დავითის სინანულის საგალობელში ლირიკული გმირის ღაღადისი მარადიულია მაცხოვრისადმი, ღმრთისმშობლისადმი. ამით დავით IV-მ თავისი წვლილი შეიტანა ქართული ჰიმნოგრაფიის განვითარებაშიც.
პირველად გამოსცა გ. ხელაძემ 1865 წელს. თარგმნილია რუსულ (ლ. გრიგოლაშვილი, ა. გოგეშვილი), გერმანულ (ვ. ოფერმანი, 1989 წ.), ინგლისურ (ლ. ჯოხაძე, 1996 წ.) და პოლონურ (დ. ყოლბაია, 2011 წ.) ენებზე.
რესურსები ინტერნეტში
„გალობანი სინანულისანი“
ძველი ქართული ლიტერატურა
დიურენის რაიონი

დიურენის რაიონი — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი დიურენი. რაიონი შედის ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება კელნის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 944,57 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 267 446 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 284 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 05 3 58.
რესურსები ინტერნეტში
www.kreis-dueren.de ოფიციალური საიტი
ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის რაიონები
ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)

ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)
ბეშიქთაში — თურქული საფეხბურთო კლუბი, თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კლუბი. დაარსდა 1903 წელს, სტამბულის ამავე სახელწოდების რაიონში.
„ბეშიქთაში“, „გალათასარაისა“ და „ფენერბახჩეს“ შემდეგ, მესამე ყველაზე ტიტულოვანი თურქული საფეხბურთო კლუბია, რომელიც არასდროს დაქვეითებულა თურქეთის ჩემპიონატის უმაღლესი დივიზიონიდან. არსებობის ისტორიაში მოგებული აქვს თურქეთის სუპერლიგის 15 ტიტული.
„ბეშიქთაშის“ ტრადიციული ფორმა შავი და თეთრი ფერისაა. საშინაო მატჩებს მართავს ვოდაფონ პარკის სტადიონზე, რომელიც იტევს 41,188 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
„ბეშიქთაში“ — UEFA
„ბეშიქთაში“ — თურქეთის ფეხბურთის ფედერაცია
ფანსაიტი
სქოლიო
ბეშიქთაში (საფეხბურთო კლუბი)
1903 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბები
People's Party of Abkhazia

People's Party of Abkhazia
The People's Party of Abkhazia is an oppositional political party in Abkhazia led by Iakub Lakoba. Its founding congress was held on 20 March 1992, and it claims to be the oldest political party in Abkhazia.
At its fourth congress on 22 September 1999, the party adopted its current charter and elected its current Chairman, Iakub Lakoba.
The People's Party was one of the parties that stood at the basis of the Forum of Abkhaz People's Unity founded 8 February 2005. On 30 January 2008 it was announced the People's Party and the newly founded Party for Economic Development of Abkhazia had signed a cooperation agreement.
On 10 July 2013, the People's Party signed a cooperation agreement with fellow opposition parties United Abkhazia, the Forum for the National Unity of Abkhazia and the Party for the Economic Development of Abkhazia, and with a number of social movements.
On 29 February 2016, the People's Party became a founding member of the Council for the National Unity of the Republic of Abkhazia, uniting political forces that were neither pro-government nor pro-opposition.
External links
Kiaraz.org — Official Website
References
Political parties in Abkhazia
1992 establishments in Abkhazia
ინკა-უიუ

ინკა-უიუ — ქვებისგან შემდგარი სტრუქტურა პერუში, პუნოს რეგიონის პუნოს პროვინციაში, ჩუკუიტოს რაიონში, არქეოლოგიურ ძეგლ ჩუკუიტოზე. წარმოადგენს ჩამწკრივებული ქვებისგან წარმოქმნილ მართკუთხა სტრუქტურას. მდებარეობს სანტო-დომინგოს ეკლესიის სიახლოვეს. სულ ჩამწკრივებულია სოკოს ფორმის 86 გამოკვეთილი ქვა, რომელთა სიმაღლე ხუთი ფუტია. არქეოლოგიური შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ ქვები უძველესია და ადგილობრივ საბადოებს მიეკუთვნება, თუმცა არსებობს მოსაზრებაც, რომ ისინი სხვა ადგილებიდანაა მოტანილი. სტრუქტურა პირველად 195-იან წლებში, შემდეგ კი 1960-იან წლებში გათხარეს.
ძეგლის დანიშნულება ჯერ ისევ უცნობია. ზოგიერთი მოსაზრებით, ის ნაყოფიერების ტაძარი იყო, სადაც შესაბამისი რიტუალებიც ტარდებოდა. აღნიშნული ვარაუდი ძირითადად პენისის ფორმის ქვების გამო მომდინარეობს, რომლებიც ცისკენაა მიმართული, ინკების მზის ღმერთ ინტისა და დედამიწის ქალღმერთ პაჩამამასაკენ. პერუს კულტურის ეროვნული ინსტიტუტის მიერ, ინკა-უიუს ეროვნული მემკვიდრეობის სტატუსი აქვს მინიჭებული.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სქოლიო
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სანტა-ლუზია-დ’უესტი

სანტა-ლუზია-დ’უესტი
სანტა-ლუზია-დ'უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რონდონიის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 260 მეტრზე. მიეკუთვნება რონდონიის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაკუალის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 886 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.42 კმ²-ზე. ფართობი 1 197 796 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
რონდონია
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
რონდონიის მუნიციპალიტეტები
ძვ. წ. 125

ძვ. წ. 125
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
დემეტრიუს II ნიკატორი — სელევკიდების სახელმწიფოს მეფე
მიტინო (მოსკოვის მეტრო)

მიტინო (მოსკოვის მეტრო)
მიტინო — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს არბატსკო-პოკროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2009 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი
მოსკოვის მეტროსადგურები
მირკო კოვაჩი

მირკო კოვაჩი (დ. 26 დეკემბერი, 1938, ნიკშიჩი, იუგოსლავიის სამეფო — გ. 19 აგვისტო, 2013, როვინი, ხორვატია) — იუგოსლავი, ხორვატი, ჩერნოგორიელი და სერბი მწერალი, ესეისტი, სცენარისტი. XX საუკუნის მეორე ნახევრის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სლავურენოვანი მწერალი.
ახალგაზრდობაში გადავიდა ბელგრადში და დაამთავრა უნივერსიტეტის დრამატურგიის ფაკულტეტი. მისი როგორც მწერლის დებიუტი შედგა 1962 წელს რომანით „Gubilište“, რომელშიც აკრიტიკებდა იუგოსლავიის ხელისუფლებას. არის რამდენიმე ადგილობრივი ლიტერატურული პრემიის მფლობელი.
გარდაიცვალა 2013 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
Writer Mirko Kovac Dies in Rovinj, Croatia
სქოლიო
სერბი მწერლები
მონტენეგროელი მწერლები
ხორვატი მწერლები
დაბადებული 1938
გარდაცვლილი 2013
ბოსნიელი მწერლები
ლევან ღოღობერიძე

ლევან ღოღობერიძე
ლევან დავითის ძე ღოღობერიძე (დ. 17 ივლისი, 1898, გოჩაჯიხაიში — გ. 1937, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, რეპრესირებული, რეჟისორ ლანა ღოღობერიძის მამა.
ბიოგრაფია
დაამთავრა პეტროგრადის პოლიტექნიკუმი. 1915 წლიდან რევოლუციურ პროპაგანდას ეწეოდა ჯარში. 1917 წელს თბილისში თანამშრომლობდა გაზეთ „კავკაზსკი რაბოჩიში“. 1918-1920 წლებში ბაქოში მოღვაწეობდა: იყო ბაქოს რევკომის თავმჯდომარე (1920), შემდეგ ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო პოლიტსაგანმანათლებლო განყოფილების გამგე, პარტიის ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ გახდა თბილისის რევკომის თავმჯდომარე; პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივანი (1922); 1923-1924 წლებში იყო საქართველოს სსრ სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე; 1926-1930 წლებში პარტიის აჭარის საოლქო კომიტეტის მდივანი. 1930-1934 წლებში სწავლობდა მოსკოვში წითელი პროფესურის ინსტიტუტში; 1934 წლიდან პარტიის ეისკის რაიკომის მდივანი, ქარხანა „როსტრესელმაშის" პარტკომის მდივანი; იყო პარტიის XV-XVI ყრილობის დელეგატი. 1936 წელს დააპატიმრეს, 1937 წელს სიკვდილით დასაჯეს. მისი მეუღლე ნუცა ღოღობერიძე გადაასახლეს.
ავტორია ნაშრომისა „ქართული ემიგრაცია და ანტისაბჭოთა პარტიების მუშაობა“.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 17 ივლისი
დაბადებული 1898
ქართველი ბოლშევიკები
გარდაცვლილი 1937
ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
სიკვდილით დასჯილი ქართველები
არდგმული

არდგმული — სვეტებზე დაყრდნობილი, თავხე-ნივნივებით გაწყობილი, ნამჯით დახურული ღია ნაგებობა, რომელსაც პურეულის ლეწვის დროს დგამდნენ კალოსთან.
ლიტერატურა
შენობა-ნაგებობები
Dorymyrmex wolffhuegeli

Dorymyrmex wolffhuegeli is a species of ant in the genus Dorymyrmex. Described by Forel in 1911, the species is endemic to Argentina.
References
Dorymyrmex
Hymenoptera of South America
Insects described in 1911
სალადინის მავზოლეუმი

სალადინის მავზოლეუმი — მავზოლეუმი სირიაში, დამასკში. უჭირავს სალადინის დაკრძალვის ადგილი და სამარე. მდებარეობს ომაიანთა მეჩეთის სიახლოვეს. აშენებულია 1196 წელს, სალადინის გარდაცვალებიდან 3 წლის შემდეგ. ამჟამად მავზოლეუმში არის 2 სარკოფაგი: ერთი, სალადინის ნეშტის შენარჩუნებისათვის ხისგანაა გაკეთებული, ხოლო მეორე, ვილჰელმ II-ის შემოწირულობით მარმარილოსაგან.
სქოლიო
სირიის მავზოლეუმები
Khoronk

Khoronk (also Romanized as Khoronq; formerly, Lenugi, Nizhniy Aylanlu, Nerkin Aylanlu, and Lenughi) is a town in the Armavir province of Armenia. The town's church dates to 1880.
See also
Armavir Province
References
World Gazeteer: Armenia – World-Gazetteer.com
Populated places in Armavir Province
Entre Rios de Minas

Entre Rios de Minas is a Brazilian municipality located in the state of Minas Gerais. The city belongs to the mesoregion Metropolitana de Belo Horizonte and to the microregion of Conselheiro Lafaiete.
The Campolina horse breed originated in the Entre Rios de Minas. Cassiano Campolina of the Fazenda Tanque farm developed the Campolina in 1870 from a mare named "Medéia" and a stallion belonging to Mariano Procópio, who received the stallion from Dom Pedro II.
See also
List of municipalities in Minas Gerais
References
Municipalities in Minas Gerais
1714 establishments in the Portuguese Empire
Silvia, Cauca

Silvia, Cauca
Silvia is a town and municipality in the Cauca Department, Colombia. It is often visited as a weekend getaway by residents of Cali, which has a much hotter climate. The area is populated by many people of Guambiano descent, who maintain their traditional ways of life in the area surrounding Silvia.
There are many fine bakeries and inexpensive restaurants in town, most within half a kilometer of the large public square. In the last decade, the large trees that formerly grew on the square were removed due to damages their roots were causing, and the square was renovated to include more seating, and replanted with a greater variety of vegetation.
References
Municipalities of Cauca Department
Aniavan

Aniavan ( is a village in the Ani Municipality of the Shirak Province of Armenia. The Statistical Committee of Armenia reported its population was 516 in 2010, up from 377 at the 2001 census.
Demographics
The population of the village since 1926 is as follows:
References
Communities in Shirak Province
Populated places in Shirak Province
სან-ბენიტო (სანტანდერი)

სან-ბენიტო (სანტანდერი)
სან-ბენიტო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.130 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 844 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 57.37 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 67 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ბანტუს ენები

ბანტუს ენები (ტექნიკურად ვიწრო ბანტუს ენები რადგან ფართე ბანტუს ენები ბანტოიდურ ენებსაც მოიცავს) — ნიგერი-კონგოს ენების ტრადიციული განშტოება. თავისმხრივ მოიცავს დაახლოებით 250 ენას, რომლებსაც გააჩნიათ საერთო მეტყველების გარკვეულობის ზღურბლი. Ethnologue-ს (მსოფლიო ენების ონლაინ კატალოგი) მიხედვით ბანტუ მოიცავს 535 ენასა და დიალექტს (მათ შორის 13 მბამ ენები რომელიც გასრის კლასიფიკაციით ბანტუს ენებს არის მიკუთვნებული), რომელთა შორისაც ხშირად გასხვავების დადგენა რთულია. ბანტუს ენები გავრცელებულია მთელს სუბსაჰარული აფრიკაში.
ბანტუს ენებიდან ყველაზე მრავალრიცხოვანი მოლაპარაკე ჰყავს სუაჰილს, თუმცა ამ სუაჰილზე მოსაუბრეების უმეტესობისთვის ის მეორე ენაა. Ethnologue-ის მიხედვით სუაჰილზე საუბრობს დაახლოებით 180 მილიონი ადამიანი, თუმცა მშობლიური მხოლოდ 2 მილიონისთვისაა. ასევე Ethnologue-ის მიხედვით, ყველაზე გავრცელებული როგორც მშობლიური ენა არის შონა, რომელზეც საუბრობს დაახლოებით 10.8 მილიონი ადამიანი (ხოლო მანიკას და ნდაუს დიალექტების ჩთვლით 14.2 მილიონი). მას მოსდევს ზულუ 10.3 მილიონი ადამიანით, ხოლო მასთან ყველაზე ახლოს მყოფ ენებთან კინიარვანდასა და კირუნდისთან ერთად მასზე მოსაუბრეტა რაოდენობა შეადგენს 12.4 მილიონს.
წარმოშობა
ბანტუს ენები წარმოიშვა პროტო-ბანტუ ენებისგან. მიიჩნევა, რომ ამ ენებზე საუბრობდნენ დასავლეთ აფრიკაში. ბანტუს ენების გავრცელება მოხდა დაახლოებით 3000 წლის წინ. ბანტუს მიგრაცია მოხდა სამხრეთით სუბსაჰარულ რეგიონში, სადაც დღეისთვის ბანტუს ხალხი აბსოლუტურ უმრავლესობას წარმოადგენს.
ტექნიკურად ტერმინი ბანტუ, რომელიც აღნიშნავს „ადამიანს“ ან „ხალხს“, პირველად გამოიყენა ვილჰელმ ბლიკმა (1827–1875). ბანტუს ენების საერთო მახასიათებელია ისეთი სიტყვების გამოყენება როგორიცაა, მუნტუ ან მუტუ - ადამიანი. ვილჰელმა და შემდგომში კარლ მეინჰოფმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ბანტუს ენების გრამატიკის სტრუქტურის კვლევაში.
გეოგრაფიული არეალი
ნიგერი-კონგოს ენების გავრცელების არეალი:
ბანტუს ენების ცნობილი სიტყვები
შიმპანზე
იმპალა
მამბა
საფარი
უბუნტუ
დამწერლობა
ბანტუს ენებში ლათინურთან და არაბულთან ერთად არის ასევე აგამოიყენება დგილობრივი წარმოშობის დამწერლობებიც:
მუანგვეგოს დამწერლობა - სეგმენტური დამწერლობა (აბუგიდა), რომელიც მალავიში გავრცელებული ჩევას ენისთვის გამოიყენება.
მანდომბე - სეგმენტური დამწერლობა (აბუგიდა). გამოიყენება კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკაში გავრცელებული ბანტუს ენებისთვის, ძირითადად კიმბანგიზმში.
დიტემა ცა დინოკო - მარცვლოვანი ანბანი, გამოიყენება სამხრეთი ბანტუს ენების ჩასაწერად.
იხილეთ აგრეთვე
ბანტუს ხალხი
ლიტერატურა
Maho, Jouni F. 2002. Bantu lineup: comparative overview of three Bantu classifications. Göteborg University: Department of Oriental and African Languages.
Nurse, Derek, & Gérard Philippson. 2006. The Bantu Languages. Routledge.
Piron, Pascale. 1995. Identification lexicostatistique des groupes Bantoïdes stables. Journal of West African Languages, 25(2): 3–39.
რესურსები ინტერნეტში
List of Bantu language names with synonyms ordered by Guthrie number.
Introduction to the languages of South Africa
Bantu Languages of Uganda
The art of the language of Angola, author Father Pedro Dias, published in 1697
სქოლიო
ბანტუს ენები
ენათმეცნიერული ტიპოლოგია
აბრუსენა

აბრუსენა — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ალმერიის პროვინციის ლოს-ფილაბრეს-ტაბერნასის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 83 კმ². მოსახლეობა — 1183 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ალმერიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
აბრუსენის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ალმერიის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum cephalochilum

Lasioglossum cephalochilum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1965 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
cephalochilum
Santiago de Chilcas District

Santiago de Chilcas District is one of ten districts of the Ocros Province in Peru.
Alternative Names: Cerro Niumay
Type: Mountain - an elevation standing high above the surrounding area with small summit area, steep slopes and local relief of 300m or more
References
Districts of the Ocros Province
Districts of the Ancash Region
გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია

გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია
ტერმინი გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს:
გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხეში.
გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ კნოლევში.
გოლემ-გრადი

გოლემ-გრადი (ცნობილია ასევე როგორც გველის კუნძული) — პატარა კუნძული მაკედონიის რესუბლიკაში. ფართობი 18 ჰა. გოლემ-გრადი მდებარეობს პრესპის ტბაში, საბერძნეთისა და ალბანეთის სახელმწიფო საზღვრებიდან რამდენიმე კილომეტრში. გოლემ-გრადი რამდინიმე უძველესი ნანგრევისა და ეკლესიის კერაა. კუნძულზე გვხვდება ცხოველთა სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის გველები. 2008 წლის აგვისტოში კუნძული გაიხსნა ტურისტებისთვის.
კუნძულის ფართობი შეადგენს სულ რაღაც 18 ჰა-ს. სიგრძე 600 მ, ხოლო სიგანე 350 მ. XX საუკუნის შუა წლების შემდეგ კუნძული დაუსახლებელია, მას შემდეგ რაც კუნძული საბოლოოდ დატოვეს ბერ-მონაზვნებმა. კუნძულზე მისვლა მხოლოდ ნავებითაა შესაძლებელი. გოლემ-გრადთან ყველაზე ახლოს დასახლებული პუნქტია სოფელი კონსკო.
იხილეთ აგრეთვე
პრესპა
რესურსები ინტერნეტში
გოლემ-გრადი
სქოლიო
მაკედონიის კუნძულები
ფრედ ცინემანი

ფრედ ცინემანი (დ. 29 აპრილი, 1907 — გ. 14 მარტი, 1997) — ავსტრო-ამერიკელი კინორეჟისორი. მოღვაწეობდა სხვადასხვა ჟანრებში: თრილერი, ვესტერნი, ეკრანიზაციები და სხვ. ორჯერ მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები, როგორც საუკეთესო რეჟისორმა. გავლენა მოახდინა სტივენ სპილბერგის შემოქმედებაზე.
ფილმოგრაფია
1948 - ძებნა (The Search)
1952 - ზუსტად შუადღეს (High Noon)
1953 - ამიერიდან და უკუნითი უკუნისამდე (From Here to Eternity)
1966 - ყველა დროის ადამიანი (A Man For All Seasons)
1977 - ჯულია (Julia)
რესურსები ინტერნეტში
Literature on Fred Zinnemann
ავსტრიელი კინორეჟისორები
ამერიკელი კინორეჟისორები
დაბადებული 29 აპრილი
დაბადებული 1907
გარდაცვლილი 14 მარტი
გარდაცვლილი 1997
ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები