PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
მფრინავი გემი-მოჩვენება

მფრინავი გემი-მოჩვენება
— 1969 წლის სრულმეტრაჟიანი ანიმე ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ჰიროში იკედას და Toei Animation-ის მიერ. საბჭოთა კავშირში ეს იყო ერთ-ერთი პირველი ანიმე, დუბლირებული რუსულ ენაზე და ნაჩვენები ადგილობრივ კინოთეატრებში.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
1969 წლის ანიმე ფილმები
Toei Animation-ის ფილმები
Toei Company-ს ფილმები
იაპონურ ფილმები
ნოღაელები

ნოღაელები (ნოღ.: Ногайла) — თურქულენოვანი ეთნიკური ჯგუფი. ისინი ცხოვრობენ ჩრდილოეთ კავკასიაში, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ დაღესტანში, სტავლოპოლის მხარეში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში და ასევე ასტრახანის ოლქში. მათი ენაა — ნოღაიური. ისინი სხვადასხვა თურქულენოვანი და მონღოლურენოვანი ტომების შთამომავალები არიან, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს ნოღაის ურდო.
რესურსები ინტერნეტში
ყირიმელი თათრები და ნოღაელები თურქეთში
სქოლიო
ნოღაელები
ალ-კაიმი

ალ-კაიმი (დ. 1001 — გ. 2 აპრილი, 1075) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 1031-1075 წლებში. მისი წინამორბედის, ხალიფა ალ-კადირის ვაჟი.
მისი ხანგრძლივი მმართველობა აღინიშნება შიდა არეულობებითა და საგარეო პოლიტიკური მდგომარეობის გართულებით, კერძოდ კი თურქ-სელჩუკების თავდასხმით სახალიფოს ტერიტორიებზე.
ლიტერატურა
აბასიანთა ხალიფები
დაბადებული 1001
გარდაცვლილი 2 აპრილი
გარდაცვლილი 1075
მანუჩარ-ხან გურჯი

მანუჩარ-ხან გურჯი
მანუჩარ ხან გურჯი მო'თამად ალ-დაულე (გ. 1847) — ყაჯარების ირანის მთავრობის წევრი. იგი წარმოშობით იყო ქართველი, აქედან გამომდინარე გვარად გურჯი, რაც ნიშნავს „ქართველს“. იგი ცნობილი იყო, როგორც ბებიზმის რელიგიური მოძრაობის ფუძემდებლის, ბების სიმპათია.
ბიოგრაფია
მანუჩარი დაიბადა ქრისტიანად და იყო თბილისიდან. მისი დაბადების, ანუ თავდაპირველი ქართული სახელი იყო ჩონგურ ენაკოლოფაშვილი. ადრეულ წლებში, იგი მონაწილეობდა 1804-1813 წლების რუსეთ-თურქეთის ომის დროს გენერალ პავლე ციციანოვის ლაშქრობაში. 1804 წლის ზაფხულში ერევნის ციხესიმაგრის აღებისას ირანელებმა ის დაატყვევეს, ისლამზე მოაქციეს და დაასაჭურისეს. მათ მისცეს სამუშაო შაჰის ჰარამხანაში, თავისი სამხედრო და ადმინისტრაციული შესაძლებლობების წყალობით მან შეძლო სამეფო კარზე დამკვიდრება და მთავრობის პიზიციებზე ამაღლება. მანუჩარ ხანი მტკიცედ იყო დაკავშირებული ტომობრივი და ურბანული აჯანყების საქმეში, ის იყენებდა საკუთარ კარგ კონტაქტებს, რათა გაეძლიერებინა თავისი გავლენა სამეფო კარზე.
სამეფო კარზე მან ხოსრო ხანი გურჯთან ერთად დააფუძნა ალიანსი. 1837 წელს ქირმანშაჰის გამგებელი, ბაჰრემ მირზა, რომელიც ასევე იყო მოქმედი შაჰის მუჰამედ-შაჰ ყაჯარის (მმართველობის წლები 1834–1848) ძმა გაგზავნილ იქნა ირანის დედაქალაქ თეირანში ხალხისგან მიღებული საჩივრების გამო. ამის შემდეგ მანუჩარმა მიაღწია წარმატებას და ქირმანშაჰის გამგებელი გახდა. 1838 წელს მას გადასცეს ქალაქ ისპაჰანის გამგებლობა, რომელიც სიკვდილამდე მისი მმართველობის ქვეშ დარჩებოდა. 1839 წელს მთელი ისპაჰანის პროვინცია მოექცა მანუჩარ ხან გურჯის სამფლობელოების ქვეშ, რომელიც უკვე მოიცავდა ქირმანშაჰს, ხუზისტანის ოსტანს და ლურისტანის ოსტანს. აღნიშნული დაწინაურებებიდან გამომდინარე, „ის გახდა ცენტრალური და სამხრეთ-დასავლეთ ირანის პრაქტიკული მეფის ნაცვალი და სრულუფლებიანი წარმომადგენელი, მას ექვემდებარებოდა ქირმანშაჰის ყველა გუბერნატორი“. ამავე დროს, 1830-იან წლებში მანუჩარ ხანი პასუხისმგებელი იყო ისპაჰანის ცენტრალური იუსტიციის სასამართლოს დაარსებაში, რომელიც როგორც საერო, ასევე სასულიერო მოსამართლეებს აერთიანებდა და თავისი შინაარსით ჰგავდა ისტორიულ მაზალემის სასამართლოს.
მიუხედავად ამისა ოპოზიცია თვლიდა, რომ სასამართლო სისტემა მოქმედებდა მათი პირადი ინტერესების წინააღმდეგ. როდესაც ბები ჩავიდა ისპაჰანში 1846 წელს მანუჩარმა მისცა მას თავშესაფარი და სავარაუდოდ შესთავაზა სამხედრო სამსახური, რათა დაეპყროთ ირანი და არა მარტო მთელ ქვეყანაში, არამედ საზღვრებს გარეთაც გაევრცელებინათ მისი სწავლებები. გავრცელებული ინფორმაციით ბებიმ მისი შეთავაზება უარყო, მაგრამ მიიღო გუბერნატორის დაცვა. ცოტა ხნის შემდეგ მანუჩარ ხანი გარდაიცვალა და გავლენიანი დამცველის გარეშე ბები შაჰს დაუპირისპირდა. მანუჩარ ხანი დაკრძალეს ფატიმა მასუმეჰ შრინეში, ქომი. მისი მემკვიდრე და ისპაჰანის მმართველი გახდა გოლამ-ჰუსეინ ხან სეპაჰდარი.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
გარდაცვლილი 1847
თბილისელები
ისპაჰანის მმართველები
ბებიზმი
ქართული წარმოშობის ირანელები
ქირმანშაჰის მმართველები
ლორესტანის მმართველები
RealD 3D

RealD 3D — სტერეოსკოპური ციფრული კინოფილმების პროექციის ტექნოლოგია, რომელსაც ქმნის და ყიდის კომპანია RealD.
IMAX 3D-ისგან გასხვავებით, RealD არ მოითხოვს ორ კინოპროექტორს. დღესდღეობით ეს არის კინოთეატრებში 3D ფილმების საყურებლად ყველაზე გავრცელებული ტექნოლოგია.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
კინო და ვიდეო ტექნოლოგია
3D გამოსახულება
3D კინო
ტაჯურა

ტაჯურა — ქალაქი ლიბიაში, ტრიპოლიტანიის რეგიონში. მდებარეობს ტრიპოლის რაიონში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, დედაქალაქ ტრიპოლიდან 14 კმ-ით აღმოსავლეთით.
2001-2007 წლებში იყო ტაჯურა-ვა-ელ-ნავახი-ელ-არბის რაიონის დედაქალაქი. ცნობილია, რომ ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, ტაჯურა ძალზედ ანტი-კადაფისეული რაიონი იყო ტრიპოლიში და ცოცხალი ძალის საკმაოდ დიდი დანაკარგებიც მიიღო.
იხილეთ აგრეთვე
ლიბიის ქალაქების სია
სქოლიო
ლიბიის ქალაქები
Doo Doo Doo Doo Doo (Heartbreaker)

Doo Doo Doo Doo Doo (Heartbreaker) — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლის სახით 1973 წელს გამოიცა. შეტანილია ალბომში Goats Head Soup.
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფის ოფიციალური საიტი
ჯგუფის დისკოგრაფია საიტზე Discogs
როლინგ სტოუნზის სიმღერები
1973 წლის სიმღერები
კომპოზიცია (ლიტერატურა)

კომპოზიცია (ლიტერატურა)
კომპოზიცია: ლიტერატურული ნაწარმოებისა (ლათ. compositio – შედგენა, შეთხზვა), მოიცავს მხატვრული ნაწარმოების თემის, იდეის, ფაბულის, სიუჟეტის, რითმის, რიტმის, სტროფის, ჩანართი ეპიზოდების, სიტყვიერი გამოსახვის ყველა მხატვრული საშუალების მიზანმიმართულ, მოტივირებულ, ურთიერთშეფარდებულ განლაგებას.
კომპოზიციაში ვლინდება ცხოვრების მოვლენათა, საზოგადოებრივ ურთიერთობათა ჩვენების კანონზომიერება მხატვრულ ნაწარმოებში. განსხვავდება არქიტექტონიკისაგან, რომელშიც წარმოჩენილია ნაწარმოების გარეგნული ნაწილების ურთიერთკავშირი.
ლიტერატურა
ლიტერატურათმცოდნეობა
Quercus elevaticostata

Quercus elevaticostata is an uncommon species of tree in the beech family. It has been found only in southern China, in the province of Fujian. It is placed in subgenus Cerris, section Cyclobalanopsis.
Quercus elevaticostata is a tree up to 20 meters tall with purple-brown twigs plus leaves as much as 15 cm long.
References
elevaticostata
Flora of Fujian
Plants described in 1979
ტეშჰორნი

ტეშჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში, დომის მთის სამხრეთით. სიმაღლე 4 491 მეტრი.
მწვერვალზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1862 წლის 30 ივლისს.
რესურსები ინტერნეტში
The Täschhorn on SummitPost
ალპები
შვეიცარიის მთები
სადავო ტერიტორია

სადავო ტერიტორია — ტერიტორია (ოლქი, რეგიონი, რაიონი და ა.შ.) რომლის სახელმწიფოებრივი კუთვნილება წარმოადგენს ორი ან რამდენიმე სახელმწიფოს ან ტერიტორიული ერთეულის დავის საგანს. სადავო ტერიტორიები მდებარეობს აბსოლუტურად ყველა კონტინენტზე. განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით სადავო ტერიტორიებია აზიაში.
იხილეთ აგრეთვე
სადავო ტერიტორიების სია
რესურსები ინტერნეტში
სადავო ტერიტორიები
გეოპოლიტიკა
სადავო ტერიტორიები
პინიარი

პინიარი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების გრანადის პროვინციის ლოს-მონტესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 122 კმ². მოსახლეობა — 1103 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
გრანადის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
პინიარის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
გრანადის მუნიციპალიტეტები
Nikolos Landia

Nikolos Landia
Nikolos Aleksandrovich Landia (January 26, 1919, Kutaisi – February 25, 1984) was a Soviet scientist in inorganic chemistry and physical chemistry.
Academician of the Academy of Sciences of the Georgian SSR (1974-1984).
Biography
Nikolos Landia graduated from the Georgian Polytechnic Institute (1940), and then worked there in 1945-1960.
In 1960-1972 - Director of the Institute of Inorganic Chemistry and Electrochemistry of the Academy of Sciences of the Georgian SSR.
In 1972-1981 - Academician-Secretary of the Academy of Sciences of the Georgian SSR.
In 1981-1984 - Vice-President of the Academy of Sciences of the Georgian SSR.
Science contribution
Nikolos Landia's main works are devoted to chemical thermodynamics. In 1945, he developed a new method for obtaining calcined and caustic soda from sodium sulfate, coal and water vapour. In 1946-1962, he defined the thermodynamic characteristics of a number of inorganic compounds and chemical processes. He created a method for accurate calculation of the high-temperature heat capacity of solid inorganic compounds, widely used in thermodynamic studies of high-temperature metallurgical processes, silicate technology, and inorganic technology. Since 1961, he developed research on experimental thermodynamics, achieving high accuracy results. In 1965-1979, he studied the high-temperature enthalpy and heat capacity of many individual ferrites and their solid solutions. He experimentally measured the heats of transformations (including magnetic ones) in the immediate vicinity of the transition points. He established the relationship between the composition and properties, as well as between the magnetic and thermal properties of ferrites.
Awards
Order of the Red Banner of Labour
Order of Friendship of Peoples
Order of the Badge of Honour.
References
1919 births
1984 deaths
People from Kutaisi
Recipients of the Order of the Badge of Honour
Recipients of the Order of Friendship of Peoples
Recipients of the Order of the Red Banner of Labour
Soviet chemists
ოძრხოსი

ოძრხოსი — ლეონტი მროველის ცნობით, ქართველ ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი.
ქართლის ცხოვრება
ლეონტი მროველი წერს:
იხილეთ აგრეთვე
ქართველთა ეთნარქები
ლიტერატურა
ქართველთა ეთნარქები
ელექტროუარყოფითობა

ელექტროუარყოფითობა (ერთეული — პაულინგი) — ელემენტის ატომის უნარი, ქიმიური ურთიერთქმედებისას მიიზიდოს სხვა ატომის სავალენტო ელექტრონები. რაც უფრო ახლოსაა ოქტეტთან ელემენტის გარე ენერგეტიკული დონე, მით მეტია მისი მაღალია ელექტროუარყოფითობის დონე. ელექტროუარყოფითობა ასევე დამოკიდებულია სხვა ფაქტორებზეც. როგორც იონიზაციის ენერგიის განსაზღვრისთვის და ატომის ზომის განსაზღვრისთვის აქ ძაან დიდ როლს თამაშობს ბირთვის მუხტი. ამასთანავე უნდა გვახსოვდეს ფარის ეფექტიც, რომელიც ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ფაქტორია ელექტოუარყოფითობისა.
ელექტროუარყოფითობის განმსაზღვრელად აიღეს ლითიუმის ელექტროუარყოფითობა, რომელიც 1-ის ტოლად მიიჩნიეს, ხოლო სხვა დანარჩენი ელემენტების ელექტროუარყოფითობა ხდება მასთან შედარების საფუძველზე.
პერიოდული ტენდენცია, რომელზეც მოქმედებს, როგორც ოქტეტის წესი, ასევე ბირთვის მუხტი. ქიმიურ ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში ელემენტთა ბირთვები იზრდება მარცხნიდან მარჯვნივ, ასევე სავალენტო ელექტრონების რაოდენობა, შესაბამისად იზრდება ელემენტის ელექტროუარყოფითობა.
ჯგუფური ტენდენცის შესაბამისად, ბირთვის მუხტის ზრდასთან ერთად იზრდება ფარის ეფექტი, რომელიც უფრო დიდი როლს თამშობს ვიდრე ბირთვის მიზიდულობა.
განსაკუთრებული მდგომარეობაა ინერტული აირების შემთხვევაში. ინერტული აირები, რომლებიც დასრულებული გარე ენერგეტიკული დონით ხასიათდებიან, არ ხასიათდებიან ახალი გარე ელექრონების შეძენის სწრაფვისაკენ. ამიტომ ინერტული აირების ელექტროუარყოფითობა ნულის ტოლადაა მიჩნეული. ყველაზე ნაკლებად ელექტროუარყოფითი ელემენტი ელემენთა შორის არის ფთორი.
ქიმიური ელემენტების ელექტროუარყოფითობა
ქიმია
აგიოს-ტიხონასი

აგიოს-ტიხონასი — სოფელი კვიპროსში. მდებარეობს ლიმასოლის რაიონში. 2001 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2115 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური ვებგვერდი
სქოლიო
ლიმასოლის რაიონის სოფლები
იკეა

იკეა (IKEA) — მულტინაციონალური კონცერნი, რომლის ბიზნესის სამოღვაწეო პროფილია სახლის მოსაწყობად საჭირო ხელითასაწყობი ავეჯის, საბინაო აქსესუარების დამზადება-გაყიდვა. გარდა ამისა, ევროპის ზოგ ქვეყანაში, უკვე აწყობილი სახით, ე.წ. მზასახლებსაც კი ჰყიდიან.
კონცერნის სავაჭრო კონცეფცია უმთავრესად გათვლილია მასობრივ მომხმარებელზე, რის გამოც იკეასეული პროდუქციის ჯერ კიდევ შეფუთვაში გათვალისწინებულია გამოუცდელი მასობრივი მყიდველი, რომელმაც საქონლის სახლში მიტანისთანავე თვითონ უნდა შესძლოს მისთვის საჭირო ავეჯის, ნივთის აწყობას. შესაბამისი ინსტრუქციებიც თანმიმდევრულობის მიხედვითაა აგებული და ნუმერირებული. უპირატესობა იდეოგრაფიულ ენას ენიჭება.
საწარმო 1943 წელს დააფუძნა ინგვარ კამპრადმა (Ingvar Kamprad) შვედეთში, ხოლო დღესდღეობით კი ნიდერლანდებშია რეგისტრირებული და ეკუთვნის ფონდს სახელწოდებით INGKA Foundation.
რესურსები ინტერნეტში
1943 წელს დაარსებული კომპანიები
Comitas murrawolga

Comitas murrawolga is a species of sea snail, a marine gastropod mollusc in the family Pseudomelatomidae.
Description
The length of the shell attains 76 mm.
Distribution
This marine species occurs off the Philippines, New Caledonia and Australia (New South Wales, Queensland, South Australia, Tasmania, Victoria, Western Australia)
References
Garrard, T.A. 1961. Mollusca collected by M. V. "Challenger" off the east coast of Australia. Journal of the Malacological Society of Australia 5: 3–38
Powell, A.W.B. 1968. The turrid shellfish of Australian waters. Australian Natural History 1 16: 1–6
Powell, A.W.B. 1969. The family Turridae in the Indo-Pacific. Part. 2. The subfamily Turriculinae. Indo-Pacific Mollusca 2(10): 207–415, pls 188–324
Wilson, B. 1994. Australian marine shells. Prosobranch gastropods. Kallaroo, WA : Odyssey Publishing Vol. 2 370 pp.
Sysoev A. & Bouchet P. (2001) New and uncommon turriform gastropods (Gastropoda: Conoidea) from the South-West Pacific. In: P. Bouchet & B.A. Marshall (eds), Tropical Deep-Sea Benthos, volume 22. Mémoires du Muséum National d'Histoire Naturelle 185: 271-320
External links
Beechey, D. 2004. Comitas murrawolga (Garrard, 1961).
Bouchet, Philippe, et al. "A quarter-century of deep-sea malacological exploration in the South and West Pacific: where do we stand? How far to go." Tropical deep-sea Benthos 25 (2008): 9-40
murrawolga
Gastropods described in 1961
Yangus-Narat

Yangus-Narat (Yañğıźnarat) is a rural locality (a village) in Itkineyevsky Selsoviet, Yanaulsky District, Bashkortostan, Russia. The population was 94 as of 2010. There is 1 street.
Geography
Yangus-Narat is located 12 km south of Yanaul (the district's administrative centre) by road. Susady-Ebalak is the nearest rural locality.
References
Rural localities in Yanaulsky District
ნათლისღება

ნათლისღება — ახალი აღთქმის ერთ-ერთი უმთავრესი საიდუმლო და ქრისტიანული დღესასწაული, რომელსაც მართლმადიდებელ ეკლესიათა ნაწილი (6) 19 იანვარს აღნიშნავს. ამ დღეს, სახარების თანახმად, იოანე ნათლისმცემელმა მდინარე იორდანეში მონათლა იესო ქრისტე. ნათლისღების დღესასწაულზე წყლის კურთხევის მსახურება (დიდი აიაზმა) სრულდება და ნაკურთხი წყალი მთელი წლის განმავლობაში ინახება. ნათლისღება ის ძირითადი აქტია, რომლითაც ადამიანი ქრისტიანად ითვლება.
ამ დღეს ასევე ღვთის განცხადება ეწოდება, რადგანაც სწორედ მაშინ განცხადდა პირველად წმინდა სამება: ძე ნათელს იღებდა, სულიწმიდა მტრედის სახით ჩანდა, ხოლო ციდან ისმოდა მამა ღმერთის ხმა: „ესე არს ძე ჩემი საყვარელი, რომელ მე სათნო ვიყავ”.
ნათლობის რიტუალს წინ უძღვის კათაკმევლობის პერიოდი, რომლიც განმავლობაში ახალმოქცეული ემზადება ნათლისღებისთვის, ეცნობა ძირითად ჭეშმარიტებებს, სწავლობს მრწამსს, ესწრება საკვირაო ლიტურგიას, ოღონდ არა ბოლომდე. კათაკმევლობის პერიოდი განსაზღვრული არ არის. ასევე განუსაზღვრელია ასაკი ადამიანისა, რომელიც ინათლება. ნათლისღება ხდება წყალში სამჯერ შთაფვლით ან სხურებით, უკიდურეს გამონაკლის შემთხვევებში — ქვიშით. ნათლობის რიტალს აღავლენს მღვდელი. მართლმადიდებლური მოძღვრების მიხედვით, მონათლული განიწმინდება ცოდვებისგან და ხდება ქრისტეს ეკლესიის წევრი. მართლმადიდებლობა ნათლისღებას სულიერ შობად, მეორედ დაბადებად მიიჩნევს და ის მხოლოდ ერთხელ ხდება ადამიანის ცხოვრებაში.
ლიტერატურა
სქოლიო
ქრისტიანული დღესასწაულები
საიდუმლონი
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ერეკლე II-ის მოედანი 4)

თელავის საცხოვრებელი სახლი (ერეკლე II-ის მოედანი 4)
თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ერეკლე II-ის ქუჩაზე (№ 4). თარიღდება XIX საუკუნის II ნახევრით. ამ სახლში ამჟამად განთავსებულია ელენე ახვლედიანის სახელობის სამხატვრო სკოლა.
სახლი ერთსართულიანია, საკმაოდ მაღალი, ნაგებია აგურით. ქუჩისპირა ფასადზე, ხის, ჭვირულ აივანზე, სწორკუთხა კარ- ფანჯრები გამოდის. აივანს პროფილირებული ლავგარდანი აქვს. აივანზე ასასვლელი გვიანდელი ხის კიბე რიკულებიანია. ოთახებში იატაკი შეცვლილია. სახლს, ქუჩის მხარეს, მაღალი ნახევრადსარდაფი აქვს, რომელიც მცირე სარკმლებითაა განათებული. შენობის უკანა ფასადი მაღალია, ორსართულიანი. პირველ სართულზე სავაჭრო რიგის, თაღნარის ოთხი ნიშია. სარკმლები შეცვლილია. მეორე სართულზე ხის ღია, ჭვირული აივანია, აურებითა და დახვრეტილი სვეტისთავებით. სახლზე გაკრულია მემორიალური დაფა წარწერით: "ამ სახლში 1880-1908 წლებში ცხოვრობდა პოეტი სოლომონ (სოლო) გოშაძე. პოეტი თანამშრომლობდა სხვადასხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში: ნაკადული, შრომა, ისარი , მეგობარი . თელავში მან ჩამოაყალიბა დრამატული დასი (წარმოდგენებს მართავდა კახეთის სოფლებში). საკუთარი ხარჯებით ქალაქში გახსნა უფასო ბიბლიოთეკა.
ლიტერატურა
თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მატრიოშკები

მატრიოშკები ან მატრიოშკა (რუს матрёшки ან матрёшка, კნინობითი ფორმაა „Матрёна-სი“, უახლოვდება ლათინურ Matrona-ს, ცნობილი ქალბატონი, ოჯახის დედა) — რუსული ხის სათამაშო მოხატული თოჯინის ფორმისა, რომლის შიგნითაც მომცრო ზომის მსგავსი თოჯინებია. ჩაწყობილი თოჯინების რაოდენობა, ჩვეულებრივ, ექვსია ან მეტი. თითქმის ყველა მათგანი ცილინდრული ფორმისაა. მათ არ გააჩნიათ ხელები (მხოლოდ მიხატული აქვთ). ტრადიციისამებრ, იხატება ქალი სარაფანში, თუმცა, შიგნით შეიძლება კაციც იყოს ჩასმული. ყველაზე პატარა ფიგურა, რომელიც არ იხსნება, ბავშვია ხოლმე. მოსახატი თემა შეიძლება ერთობ განსხვავებული იყოს: ზღაპრული პერსონაჟებით დაწყებული, პოლიტიკური პერსონებით დამთავრებული.
მატრიოშკები რუსეთში ჩასული ტურისტების ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ სუვენირს წარმოადგენს.
მატრიოშკების გაჩენა
მიჩნეულია, რომ რუსული მატრიოშკა იაპონური ნიმუშის მიხედვით გამოითალა. ზოგიერთი მონაცემებით, მატრიოშკები რუსეთში მხოლოდ და მხოლოდ რუსეთ-იაპონიის ომის შემდეგ შეიტანეს, როდესაც სამხედრო მოსამსახურეები იაპონიიდან სამშოლბლოში დაბრუნდნენ.
მატრიოშკის რუსული ფორმის შექმნა ხარატ ვ. პ. ზვიოზდოჩკინს მიეწერება 1890-იან წლებში, ხოლო პირველი მოხატულობის ავტორი პროფესიონალი მხატვარი ს. ვ. მალიუტინი იყო. მატრიოშკის გამოჩენამდე, რუსი ოსტატები სააღდგომი გასახსნელ ხის კვერცხებს აკეთებდნენ. ამგვარად, რუსული და იაპონური მატრიოშკის მემკვიდრეობითობის საკითხი, პასუხგაუცემელი რჩება.
რესურსები ინტერნეტში
Матрёшки, музей матрёшки: как матрёшка село кормит, Сельская новь № 9, сентябрь 2004
Лиля Пальвелева. Матрёшка: народное достояние или китч? Радио Свобода, 23 марта 2007
Огромный музей матрешек появится в Нижегородской области, РИА «Время Н», 11 июня 2014
რუსული კულტურა
თოჯინები
თეთრი ქვები

თეთრი ქვები — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ ჩალაუბნის ცენტრიდან 4-5 კულომეტრზე. ბაკურციხისხევის მარცხენა შენაკადის ხუციხევის სათავესთან, ტყეში. განეკუთვნება მუსტიეს ხანას. სამანქანო გზის მშენებლობის დროს გზის ორივე მხარეს ჩახრამულ-გადარეცხილ ჭრილებში შეგროვდა ადგილი კაჟის მოგრძო და დაბალი, ფართო, არასწორი მოყვანილობის გლუვი, ქვედა სიბრტყისკენ ბლაგვი კუთხით დახრილი დარტყმის მოედნიანი ანატკეცები.
ლიტერატურა
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატურაი

კატურაი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანაპოლისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 686 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22.61 კმ²-ზე. ფართობი 207 264 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
გოიასი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები გოიასის შტატში
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ურუგვაის სამზარეულო

ურუგვაის სამზარეულო
ურუგვაული სამზარეულოს ჩამოყალიბებაში მრავალი ქვეყნის კულტურამ მიიღო მონაწილეობა. მათ შორისაა ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნები: იტალია, ესპანეთი, საფრანგეთი, პორტუგალია. იმიგრირების შედეგად კი გერმანია და დიდი ბრიტანეთი. ესპანური სამზარეულოს გავლენა მეტად დიდია ურუგვაულ კულინარიაში.
ესპანური დესერტები როგორიცაა, ჩურო, ენსაიმადა (ტკბილი პური), ალფახორე ძალიან პოპულარულია ურუგვაიში. ასევე ბრინჯის კერძები, მაგალითად, პაელა. პორტუგალიური გავლენა იგრძნობა თევზეულის მომზადებისას. შებოლილი თევზი, რვაფეხა, მოლუსკები. რა თქმა უნდა, იქ იტალიური პასტას მრავალ სახეობასაც შეხვდებით, როგორებიცაა: რავიოლი, ფეტუჩინი, ტორტელინი... პასტას ისინი სხვადასხვა სოუსით მიირთმევენ, თუმცა მათგან ერთი განსაკუთრებულია. ეს სოუსია, რომელიც ურუგვაიში შეიქმნა. მისი სახელია "კარუსო". მისი ინგრედიენტებია: რძის ნაღები, რომელიმე სახის ხორცი, ხახვი, ლორი და სოკო.
გერმანული დესერტებიდან ყველაზე პოპულარული კრუასანია. მას ურუგვაიში ორნაირი ხერხით ამზადებენ. კრუასანების ერთ სახეობას კარაქით ამზადებენ, მეორე სახეობას კი ღორის გამდნარი ქონით.
მთავარი ინგრედიენტი ქვეყნის მენიუში ხორცი და ცხოველური პროდუქტებია. ძირითადად ძროხის ხორცი, თუმცა ასევე იყენებენ ქათმის, ღორის, ბატკნის ხორცს და თევზს.
მათ მოსამზადებლად ძირითადად იყენებენ მოხარშვისა და კოცონზე შეწვის მეთოდებს. ურუგვაიში დიდი პოპულარობით არ სარგებლობს ტაფაზე შემწვარი საკვები, თუმცა გამონაკლისებიც არსებობს, მაგალითად, "ჩივიტო"(ინგრედიენტები: სტეიკი, ყველი მოცარელა, პომიდორი, მაიონეზი, შავი ან მწვანე ზეთისხილი, ბეკონი, კვერცხი და ლორი). ეს სენდვიჩი, რომელსაც კარტოფილ ფრისთან ერთად მიირთმევენ ურუგვაის ნაციონალური კერძია.
ურუგვაის ძალიან მდიდარი ფლორა და ფაუნა აქვს, თუმცა ამ დიდებული ბუნების უმეტესი ნაწილი გამოუყენებელია კულინარიაში. თუ არ ჩავთვლით ველურ მცენარეულობას, რომლითაც ჩაის აყენებენ. ასევე ისინი მიირთმევენ რამდენიმე გარეული ცხოველის ხორცსაც, როდესაც ნადირობის სეზონი იხსნება. ერთ-ერთი მათგანია არმადილი (ჯავშნოსანი ძუძუმწოვარი).
ურუგვაიში საკვებთან ერთად ყოველთვის მიირთმევენ პურს. ურუგვაული ტრადიციულ სასმელს კი "მატე" ეწოდება. ეს ცხელი სასმელი ერთ-ერთი ველური მცენარის გამომშრალი ფოთლებისგან მზადდება. მას უმეტესად მიირთმევენ შემოდგომაზე ან ზამთარში. ურუგვაიში ღვინოც საკმაოდ პოპულარული სასმელია.
ჩვეული კერძები
• ასადო - საქონლის ხორცის ნაკვერჩხალზე შეწვის მეთოდი. ასევე კერძი ტირა დე ასადო.
• ჩივიტო - სენდვიჩი რომელიც შეიცავს სტეიკს, ლორს, ყველს, პომიდორს, სალათის ფოთოლსა და მაიონეზს.
• ჩორიპანი - ძალიან პოპულარული ურუგვაული სწრაფი კვების კერძი. შედგება გრილზე შემწვარი ჩორისოსა (ღორის სოსისი) და მაგარ ქერქიანი პურისგან. მიირთმევენ ჩიმიჩურის სოუსთან ერთად.
• ემპანადა - ლორითა და ყველით სავსე პატარა ღვეზელი.
• მილანეზა - თხელი კოტლეტის სტეიკი. აქვს მრავალი სახესხვაობა, როგორებიცაა: მილანეზა ნაპოლიტანა, მილანეზა რელენა და სუპრემა მერილენდი.
• ნიოკი - მას ტრადიციულად ყოველი თვის 29 რიცხვში მიირთმევენ. მაშინ როცა ურუგვაელებს ყველაზე მეტად უჭირდათ, ეს იყო ხელფასის წინა დღე. ნიოკი კი დაბალფასიანი და ნოყიერი კერძია.
• პანჩო - ტიპური ურუგვაული ჰოთ დოგი.
საკვებს ძირითადად პურთან ერთად მიირთმევენ, თუმცა ზოგჯერ პურის მაგივრობა შესაძლოა ბრინჯმა, სალათამ ან ჩიფსებმა გასწიოს. ასადოს აკომპანიმენტს ჩორისო, მორსია, ოფალი, შიგთავსიანი წიწაკები და შემწვარი კარტოფილი უწევს.
რესურსები ინტერნეტში
ურუგვაის სამზარეულო
ბამბუი

ბამბუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 725 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიუმის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 734 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.62 კმ²-ზე. ფართობი 1 455 819 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ნაწრეტი

ნაწრეტი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი). მდებარეობს კვერნაქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, გორი-თბილისის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 730 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 423 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეზოპითეკი

მეზოპითეკი — ნამარხი ცხვირვიწრო მაიმუნი. მისი ქალას სიგრძე 8-10 სმ აღწევდა. აგებულების რიგი ნიშნებით თანამედროვე წვრილტანიან მაიმუნებს ენათესავება. ცნობილია საბერძნეთის, ირანის ზედა მოიცენიდან და ქვედა პლიოცენიდან.
ლიტერატურა
გადაშენებული ძუძუმწოვრები
ანთრისებრნი
აბიოსესტონი

აბიოსესტონი („უარყ. თავსართი“, bios „სიცოცხლე“, sestos „გაცრილი“) — წყალში შეწონილი მინერალური ნაწილაკები. ზოგჯერ აბიოსესტონს აკუთვნებენ დაღუპული ორგანიზმების ნაწილაკებსაც.
ლიტერატურა
გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011
ეკოლოგია