კორპუსული ენათმეცნიერება

კორპუსული ენათმეცნიერება (ინგლ. Corpus Linguistics) — შეისწავლის ლინგვისტური კორპუსების მოდელირებისა და კვლევებში მისი გამოყენების თანამედროვე სტრატეგიებს. ჯერჯერობით დაზუსტებული არ არის კორპუსული ენათმეცნიერება მხოლოდ კვლევის მეთოდოლოგიაა, თუ დამოუკიდებელი დისციპლინა.
კორპუსი და კორპუსის მიზნები
კორპუსი არის ბუნებრივი მეტყველების ამსახველი მასალის ან ტექსტების მანქანურად წაკითხვადი კოლექცია. კორპუსი შესაძლოა შეიქმნას ენობრივი მასალის დეტალური შესწავლის მიზნით, ლინგვისტური თეორიების შესამუშავებლად, ან უკვე არსებული ლინგვისტური თეორიებისა თუ ჰიპოთეზების გადამოწმების მიზნით.
კორპუსული ენათმეცნიერება და ტრადიციული ენათმეცნიერება
ტრადიციული ენათმეცნიერებისგან განსხვავევით, კორპუსული ენათმეცნიერების ძირითადი დანიშნულება და მიზანია მეტყველების შესწავლა, მისი აღწერა იმ სახით, რომლითაც ის მეტყველებაში გამოიყენება. კორპუსული ენათმეცნიერების პრინციპია ემპირიულობა, განსხვავებით ტრადიციულისგან, რომელსაც ახასიათებს რაციონალისტური მიდგომა; კორპუსული ენათმეცნიერებისთვის უცხოა ტრადიციული ენათმეცნიერებისთვის დამახასიათებელი თვისებრივი კვლევები და დედუქცია, მას ახასიათებს რაოდენობრივი კვლევები და ინდუქცია; კორპუსული კვლევა ეფუძნება ტექსტების კორპუსების მონაცემებს, ხოლო ტრადიციული ენათმეცნიერების შემთხვევაში კვლევა ეყრდნობა თეორიას.en
მსოფლიოს ძირითადი ლინგვისტური კორპუსები
მსოფლიოში არაერთი ლინგვისტური კორპუსია შექმნილი. თითოეული მათგანი ერთმანეთისგან განსხვავდება სხვადასხვა მახასიათებლით. ცხრილში წარმოდგენილია მსოფლიოს 5 ლინგვისტური კორპუსი (ინგლისური ენის კორპუსი, საშუალი ინგლისურის კოლექცია, რუსული ენის კორპუსი, ჰელსინკის ანოტირებული კორპუსი , ზეპირი, პროფესიული ამერიკულ-ინგლისური კორპუსი) და მათი მახასიათებლები.
მსოფლიოს სხვა კორპუსების სია
ინგლისური ეროვნული კორპუსი
ფრანგული კორპუსი
გერმანული ეროვნული კორპუსი
გერმანული მასმედიის ანოტირებული კორპუსი
ესპანური ეროვნული კორპუსი
ჩეხური ეროვნული კორპუსი
პოლონური ეროვნული კორპუსი
ჩინური ეროვნული კორპუსი
ქართული ენისა და დიალექტების კორპუსები
საქართველოში რამდენიმე ლინგვისტური კორპუსი არსებობს: ქართული ენის ეროვნული კორპუსი, ქართული ენის კორპუსი და GEDA(დიდი ქართული დიალექტური ბაზა და ქართული დიალექტების ელექტრონული ატლასი) .
ქართული ენის ეროვნული კორპუსი
ქართული ენის ეროვნული კორპუსის მიზანია ქართულ ენაზე შექმნილი ენობრივი რესურსების მომცველი ისეთი კორპუსის შექმნა, რომელიც დაეხმარება სხვადასხვა დარგის მეცნიერებს (ენათმეცნიერებს, ლიტერატურათმცოდნეებს, ისტორიოგრაფებს, პოლიტოლოგებს და ა.შ.) როგორც სინქრონიული, ისე დიაქრონიული ასპექტით კვლევისას. კორპუსი ანოტირებულია მორფოლოგიურად და სინტაქსურად.
ქართული ენის კორპუსი
2009-2016 წლებში შექმნილი ქართული ენის კორპუსი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ცენტრის პროექტია. კორპუსი შედგება მონოლინგვური და ბილინგვური ბლოკებისგან. მონოლინგვურ ბლოკში ორი ქვეკორპუსია:
ახალი და თანამედროვე ქართული ენა;
ძველი და საშუალი ქართული ენა.
ბილინგვურ ბლოკში განთავსებულია „ვეფხისტყაოსნისა“ (ქართულ-ინგლისური) და „ქართლის ცხოვრების“ (ქართულ-სომხური) პარალელური კორპუსები.
კორპუსი ანოტირებულია ქართული ენის მორფოლოგიური ანალიზატორის დახმარებით.
GEDA
GEDA , ანუ დიდი ქართული დიალექტური ბაზა და ქართული დიალექტების ელექტრონული ატლასი, ქართული დიალექტების მოუნიშნავი კორპუსია ზეპირი მასალებით. ოფიციალურად პროექტი 2006 წელს დაიწყო შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის დაფინანსებით. მისი შევსება, გამრავალფეროვნება და სრულყოფა დღესაც გრძელდება.
თემატური ლიტერატურა და ბმულები
ირინა ლობჟანიძე - ”თანამედროვე ქართული ენის კომპიუტერული მოდელირების პრინციპები” https://www.youtube.com/watch?v=A_46qrBiNgE
მანანა თანდაშვილი და ზაქარია ფურცხვანიძე. 2013. კორპუსლინგვისტიკა. Frankfurt University Press.
თამარა კალხიტაშვილის სტატია mastsavlebeli.ge-ზე: http://mastsavlebeli.ge/?p=2436
Martin Wynne. 2005. Developing Linguistic Corpora: a Guide to Good Practice. ISSN 1463 5194 http://www.ahds.ac.uk/creating/guides/linguistic-corpora/index.htm
სქოლიო