მიანმარის საგარეო ურთიერთობები

მიანმარის საგარეო ურთიერთობები
წლების მანძილზე მიანმარს დასავლეთის ქვეყნებთან დაძაბული ურთიერთობები ჰქონდა, თუმცა 2012 წლის შემდეგ საგარეო პოლიტიკა გაუმჯობესდა. ურთიერთობები კიდევ ერთხელ დაიძაბა 2017 წელს როჰინჯების კრიზისის შემდეგ. მიანმარს (წარსულში ბირმა) ახლო ურთიერთობები აქვს მახლობელ სახელმწიფოებთან და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის წევრია.
ორმხრივი ურთიერთობები
რუსეთი
მეტწილად იზოლირებულ ბირმას ახლო ორმხრივი ურთიერთობები აქვს რუსეთთან. რუსეთმა მიანმართან დიპლომატიური ურთიერთობები 1948 წელს დაამყარა და ურთიერთობები საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგაც გაგრძელდა. ჩინეთთნ ერთად რუსეთი გაერთიანებული ერების უშიშროების საბჭოზე მიანმარს იცავს. ორმა სახელმწიფომ ერთხელ ვეტო დაადო გაერთიანებული ერების უშიშროების საბჭოს რეზოლუციას, რომელიც მიანმარის დასჯას გულისხმობდა. რუსეთი ჩინეთთან ერთად ეწინააღმდეგება მიანმარის წინააღმდეგ სანქციების შემოღებას და დიალოგის პოლიტიკას უჭერს მხარს.
2016 წელს საახემწიფოებმა ხელი მოაწერეს თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის შეთანხმებას.
რუსეთის საელჩო იანგონში მდებარეობს, ხოლო მიანმარის საელჩო მოსკოვშია განლაგებული.
ასეანი
მიანმარი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის წევრია. შედის ASEAN+3-სა და აღმოსავლეთ აზიის სამიტშიც. სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციამ განაცხადა, რომ იგი მიანმარის თავდაცვას არ უზრუნველყოფს არცერთ საერთაშორისო ფორუმზე, რამდენადაც ავტორიტარულმა ხუნტამ დემოკრატიის აღდგენაზე უარი განაცხადა. 2007 წლის აპრილში აჰმად შაბერი ჩიკმა განაცხადა, რომ მალაიზიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის წევრი სახელმიწფოების გადაწყვეტილებით, თუკი მიანმარის შესახებ საერთაშორისო შეხვედრებზე დისკუსია წარიმართება, ისინი მას არ დაიცავენ.
ბრუნეი
ბრუნეისა და მიანმარს შორის ურთიერთობები 1993 წლის 21 სექტემბერს დამყარდა. ბრუნეის საელჩო იანგონში მდებარეობს, ხოლო მიანმარის საელჩო ბანდარ-სერი-ბეგავანშია განლაგებული. სახელმწიფოებს მეგობრული ორმხრივი ურთიერთობები აქვთ განათლების, ჯანდაცვისა და შრომის სფეროში.
მალაიზია
მალაიზიასა და მიანმარს შორის დიპალომატიური ურთიერთობები 1957 წლის 1-ელ მარტს დამყარდა. მიანმარის საელჩო კუალა-ლუმპურში მდებარეობს, ხოლო მალაიზიის საელჩო იანგონშია განლაგებული. ორივე სახელმწიფო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის წევრია და საკმაოდ მჭიდრო ურთიერთობები აქვთ. ქვეყნებს შორის ურთიერთობა 2016 წლის ბოლოს როჰინჯების გენოციდის გამო დაიძაბა, მაგრამ დასტაბილურდა ორი ქვეყნის შეიარაღებული ძალების წარმომადგენელთა შეხვედრის შემდეგ.
ტაილანდი
მიანმარის საელჩო ბანგკოკში მდებარეობს, ხოლო ტაილანდის საელჩო იანგონშია განლაგებული. მიანმარსა და ტაილანდს შორის ურთიერთობები მეტწილად ეკონომიკურ და სავაჭრო ურთიერთობებზე ფოკუსირდება.
სადავო ტერიტორიები
სამ სადავო კუნძულთან დაკავშირებით ზოგჯერ ტაილანდსა და მიანმარს შორის კონფლიქტი წარმოიშობა. სადავო ტერიტორიები ანდამანის ზღვაში მდებარეოობს. მოლაპარაკებები 1982 წლს თებერვალში დაიწყო და კუნძულ გინგის (კო-ლამი), კო-ქჰამისა და კო-კი-ნოკის სტატუსი განუსაზღვრელი დარჩა. შემდგომი მოლაპარაკებები 1985, 1989 და 1990 წლებში გაიმართა. მხარეებმა კუნძულები „არავის მიწად“ გამოაცხადეს. 1998, 2003 და 2013 წლებში ვითარების დაძაბვას მცირე შეტაკებები მოჰყვა.
კამბოჯა
მიანმარმა კამბოჯის დამოუკიდებლობა 1954 წლის 16 აგვისტოს აღიარა. მომდევნო წლის 10 იანვარს სახელმწიფოებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა
სინგაპური
სინგაპურსა და მიანმარს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1966 წელს დამყარდა, თუმცა სინგაპურის საელჩო იანგონში მხოლოდ 1984 წელს გაიხსნა.
ფილიპინები
ფილიპინებსა და მიანმარს შორის ურთიერთობები 1956 წელს დამყარდა. ფილიპინებმა ქვეყნის პოლიტიკური სახელწოდება მიანმარი აღიარა. 2012 წელს მიანმარი ფილიპინების სავაჭრო პარნიორებს შორის ბოლოდან მე-3 ადგილზე იყო და მხოლოდ კამბოჯასა და ლაოსს უსწრებდა. 2012 წელს ფილიპინებსა და მიანამრს შორის ვაჭრობის მოცულობამ მხოლოდ 47.07 მილიონი ამერიკული დოლარი შეადგინა. მიანმარის მოქალაქეებს ფილიპინებში 30 დღიანი უვიზო მიმოსვლის უფლება აქვთ. 2013 წლის 5 დეკემბერს მიანმარმა ხელი მოაწერა სავიზო შეთანხმებას, რომელიც ფილიპინელებს მიანამრში უვიზოდ 14 დღით დარჩენის უფებას აძლევს.
ინდონეზია
ბირმამ ინდონეზია დე-იურე სუვერენულ არქიპელაგად 1949 წლის 27 დეკემბერს აღიარა. 1951 წლის 31 მარტს იანგონში ორ ქვეყანას შორის მეგობრობის ხუთწლიან ხელშეკრულებას მოეწერა ხელი. ინდონეზიიდან მიანმარში ექსპორტზე ქაღალდი და ქაღალდის პროდუქტები, პალმის ზეთი, რკინა და ლითონი, თამბაქო და რეზინი გადის, ხოლო მიანმარიდან ინდონეზიაში ხე-ტყე, სიმინდის სახამებელი, თხილი, თევზი და ბოსტნეული შეაქვთ. 2008 წელს ინდონეზიასა და მიანმარს შორის ვაჭრობის ჯამურმა ღირებულებამ 159 მილიონი ამერიკული დოლარი შეადგინა.
ინდონეზიის საელჩო იანგონში მდებარეობს, ხოლო მიანმარის საელჩო ჯაკარტაშია განლაგებული.
ბიბლიოგრაფია
Bhuyan, Suryya Kumar. (1974). Anglo-Assamese relations, 1771–1826: a history of the relations of Assam with the East India Company from 1771 to 1826, based on original English and Assamese sources. Lawyer's Book Stall.
Bingham, June. (1966). U Thant; the Search for Peace. Gollancz.
Byman, Daniel L., and Roger Clift. (1999) China's Arms Sales Motivations and Implications (RAND, 1999) online .
Kipgen, Nehginpao. (2014). Democracy Movement in Myanmar: Problems and Challenges. Ruby Press & Co..
Laqueur, Walter. (1974). A dictionary of politics. Free Press.
Liang, Chi Shad. (1990). Burma's foreign relations: neutralism in theory and practice. Praeger.
Lintner, Bertil. (1990). The rise and fall of the Communist Party of Burma (CPB). SEAP Publications.
Nanda, Prakesh. (2003). Rediscovering Asia: evolution of India's look-east policy. Lancer Publishers & Distributors.
Narayanan, Raviprasad. "China and Myanmar: Alternating between ‘Brothers’ and ‘Cousins’." China Report 46.3 (2010): 253-265 online.
Seekins, Donald M. (2006). Historical dictionary of Burma (Myanmar). Scarecrow Press.
Singh, N. K. (2003). Encyclopaedia of Bangladesh. Anmol Publications PVT. LTD.
Silverstein, Josef. (1980). Burmese politics: the dilemma of national unity. Rutgers University Press.
South, Ashley. (2003). Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake. Routledge.
Swanström, Niklas. Sino-Myanmar relations: Security and beyond (Institute for Security and Development Policy, 2012) online
რესურსები ინტერნეტში
Ministry of Foreign Affairs of Myanmar
Reorienting strategies towards Burma/Myanmar, Opinion by Bernt Berger, May 2008, European Union Institute for Security Studies
History of Burma – U.S. relations
Thai-Myanmar relations returning to normal, Thaksin says
Documents on the Myanmar–Russia relationship at the Russian Ministry of Foreign Affairs
სქოლიო
მიანმარის საგარეო ურთიერთობები