PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Matthew (given name)

Matthew (given name)
Matthew is an English language male given name. It ultimately derives from the Hebrew name "" (Matityahu) which means "Gift of Yahweh".
Etymology
The Hebrew name was transliterated into Greek as . It was subsequently shortened to ; this was Latinised as , which became Matthew in English. The popularity of the name is due to Matthew the Apostle who, in Christian tradition, is one of the twelve apostles of Jesus and the author of the Gospel of Matthew.
and were both a borrowing of the name Matthew among the Anglo-Normans settlers in Ireland. is the most common Irish form of the name. Matthew is also used as an anglicisation of the Irish name (meaning 'bear').
Popularity
The name Matthew became popular during the Middle Ages in Northwest Europe, and has been very common throughout the English-speaking world.
In Ireland, Matthew was ranked the 15th most popular male name in 2007. In 2008, it was ranked 20th, falling to 23rd between 2009-2010, and then 24th between 2011-2012. In 2016, it was the 29th most popular male name in Ireland, rising to 26th in 2017.
In the United Kingdom, Matthew has been among the 10 most popular male names. Matthew has been in the top 1,000 most popular male names in Australia, Canada and United States.
List of people
See also
Maciej
Madis
Mads
Maitiú
Máté
Matei
Matej
Mateja
Mateo
Mateu
Mateus
Mateusz
Matevž
Matha
Matheus
Mathias
Mathieu
Mathis
Matias
Matías
Matija
Matīss
Matko
Matouš
Matúš
Mats
Matt
Matteo
Matthaeus
Matthaios
Matthieu
Matti
Mattia
Mattias
Mattis
Matty
Matvei (Matfei)
Mátyás
References
English-language masculine given names
Hebrew-language given names
Irish masculine given names
English masculine given names
Masculine given names
ბირთვული რეაქცია

ბირთვული რეაქცია ბირთვულ ფიზიკასა და ბირთვულ ქიმიაში მინდინარეობს მაშინ, როდესაც ატომის შემადგენელი უმცირესი ნაწილაკების (პროტონი, ნეიტრონი და ელექტრონი) ბირთვები იშლება, ნადგურდება და იქიდან წარმოიშვება ნუკლოიდები, იმისათვის რომ ბირთვული რეაქცია განხორციელდეს საჭიროა მინიმუმ 1 ნუკლოიდის ტრანსფორმორება, ჩამოყალიბება. თუ დაშლილი ნაწილაკები რეაქციაში შედიან სხვა ნაწილაკებთან და ატომებთან, მაშინ ეს რეაქცია იქნება უბრალოდ ბირთვული გაფანტვის რეაქცია და არა ბირთვული რეაქცია.
რესურსები ინტერნეტში
ბირთვული ქიმია
ბირთვული ფიზიკა
იოანე დამასკელი

იოანე დამასკელი (დ. დაახლოებით 675 ან 676, დამასკი — გ. დაახლოებით 4 დეკემბერი, 749, საბაწმიდის ლავრა) — ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი, ფილოსოფოსი და მწერალი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 4 დეკემბერი, ახალი სტილით — 17 დეკემბერი. ბერძნული პატრისტიკის სისტემატიზატორი. იოანე დამასკელი დაიბადა არაბი ქრისტიანის ოჯახში. საეკლესიო და საერო განათლება მიიღო სიცილიელი სამხედრო ტყვე კოზმასაგან, რომელთან ერთად ბერად შედგა (732) იერუსალიმში საბას მონასტერში, სადაც გააჩაღა სალიტერატურო მოღვაწეობა. გარდაცვლილი, 754 წელს საეკლესიო კრებაზე შეაჩვენეს ხატთაყვანისმცემლობისათვის. იოანე დამასკელი ამოცანად ისახავდა გაეერთიანებინა მრავალფეროვანი იდეური მასალა და შეექმნა დახშული მეცნიერული სისტემა. საეკლესიო დოგმებისა და არისტოტელეს ლოგიკის ბაზაზე შექმნა სქოლასტიკის მეთოდი. მისი მთავარი ფილოსოფიური და თეოლოგიური შრომაა „წყარო ცოდნისა“ (დაახლოებით 742). გავლენა მოახდინა ალბერტ დიდზე, თომა აკვინელზე და სხვებზე. მისი თხზულებანი გავრცელდა საქართველოში, ძველ რუსეთსა და სხვა ქვეყნებში. მისმა თეზისმა თეოლოგიისადმი ფილოსოფიის დაქვემდებარებულობის შესახებ დიდი გავლენა მოახდინა დასავლური სქოლასტიკის განვითარებაზე.
ლიტერატურის ისტორიაში იოანე დამასკელი შევიდა როგორც გამოჩენილი პოეტი, მთელი რიგი საეკლესიო საგალობლების ავტორი. აღსანიშნავია მისი პოლემიკური თხზულებები ხატმებრძოლთა იაკობიტთა, მანიქეველთა, ნესტორიანელთა წინააღმდეგ. აგრეთვე მრავალი ასკეტური და დოგმატური თხზულება-ჰომილია. ბიზანტიურ ჰიმნოგრაფიაში ღრმა კვალი დატოვა მისმა ე. წ. „კანონებმა“. იოანე დამასკელის მრავალი თხზულება ქართულად თარგმნეს ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდელებმა ეფრემ მცირემ, არსენ იყალთოელმა და სხვებმა. არსენ იყალთოელის თარგმნით უხვად უსარგებლია სულხან-საბა ორბელიანს „სიტყვის კონის“ შედგენის დროს. იოანე დამასკელის თხზულების „წყარო ცოდნისა“ ხელნაწერი დაცულია კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის ფონდებში (A-24, S-1468).
ლიტერატურა
მიმინოშვილი რ., იოანე დამესკელის „გარდამოცემის“ ქართული თარგმანები, თბ., 1966;
ნუცუბიძე შ., ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958;
ყაუხჩიშვილი ს., ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1973
სქოლიო
არაბი ფილოსოფოსები
არაბი მწერლები
მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
VIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ისლამის კრიტიკოსები
არაბი ქრისტიანი წმინდანები
მახარაშვილი

მახარაშვილი
საკუთარი სახელი მახარაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
ალექსი მახარაშვილი — ქირურგი
ქეთევან მახარაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
ჯონდო მახარაშვილი — პოლიტიკოსი, ფილოლოგი
ქართული გვარები
Pusionella rapulum

Pusionella rapulum — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
Hildburghausen (district)

Hildburghausen (district)
Hildburghausen is a district in Thuringia, Germany. It is bounded by (from the west and clockwise) the district of Schmalkalden-Meiningen, the city of Suhl, the districts of Ilm-Kreis, Saalfeld-Rudolstadt and Sonneberg, and the state of Bavaria (districts of Coburg, Haßberge and Rhön-Grabfeld). Located roughly halfway between the mountain chains of the Rhön and the Thuringian Forest, the district is densely forested and covered by hilly countryside. Its territory is similar to that of the former Ernestine duchy, Saxe-Hildburghausen.
Towns and municipalities
Coat of arms
The coat of arms displays:
the heraldic lion of Meißen, the precursor state to Saxony
the cock representing the counts of Henneberg, who ruled the region until 1583
below the symbol of the bishopric of Würzburg is displayed
References
External links
Official website
თაკო გაჩეჩილაძე

თაკო გაჩეჩილაძე
თამარ (თაკო) გაჩეჩილაძე (დ. 17 მარტი, 1983, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მომღერალი, კომპოზიტორი და მსახიობი.
კარიერა
2008 წელს საქართველო წარადგინა ევროვიზიაზე სიმღერით „Me and My Funky“ და დაიკავა მე-10 ადგილი ჯგუფ სტეფანე და 3G-სთან ერთად. მონაწილეობას იღებდა შიდა კონკურსში სიმღერით „I'am Free“ და უნდა წარედგინა საქართველო 2009 წლის ევროვიზიაზე სიმღერით „We Don't Wanna Put In“, მაგრამ სტეფანე და 3G-სთან ერთად დისკვალიფიცირებული იქნა კონკურსიდან სიმღერის პოლიტიკური ხასიათის გამო. 2017 წელს კვლავ მოიპოვა უფლება წარედგინა საქართველო ევროვიზიაზე და წარსდგა სიმღერით „Keep the Faith“, მაგრამ ვერ გადავიდა ფინალში.
დისკოგრაფია
სინგლები
სქოლიო
დაბადებული 17 მარტი
დაბადებული 1983
თბილისში დაბადებულები
ქართველი მომღერლები
ქართველი მსახიობები
ქართველი კომპოზიტორები
ევროვიზიის კონკურსანტები
საცეკვაო პოპი

საცეკვაო პოპი, საცეკვაო პოპი — ელექტრონული საცეკვაო მუსიკის ერთ-ერთი სტილია, რომელიც პოპ-მუსიკის ქვეჟანრია. იგი დაახლოებით 1981 წელს დისკოდან აღმოცენდა. საცეკვაო პოპი თავის თავში საცეკვაო მუსიკის ელემენტებსა და პოპ სიმღერის სტრუქტურას აერთიენებს.
იხილეთ აგრეთვე
დისკო
ფრისტაილი
ჰაუსი
სინთპოპი
საცეკვაო პოპი
საცეკვაო მუსიკა
ამერიკული კულტურა
პოპ-მუსიკა
კელმეცუი

კელმეცუი — სოფელი მოლდოვაში, ჰინჩეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 38 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 508 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
ჰინჩეშტის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ჰინჩეშტის რაიონის სოფლები
Lasioglossum pseudocaspicum

Lasioglossum pseudocaspicum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1923 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
pseudocaspicum
კრისტალინა (მთა)

კრისტალინა (მთა)
კრისტალინა — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ტიჩინოს კანტონში, კრისტალინის უღელტეხილის აღმოსავლეთით. სიმაღლე 2 912 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
Cristallina on Summitpost
Capanna Cristallina, Swiss Alpine Club maintained mountain lodge
ალპები
შვეიცარიის მთები
გლურჯიძე

გლურჯიძე
საკუთარი სახელი გლურჯიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
ალექსანდრე გლურჯიძე — ინჟინერი
ელენე გლურჯიძე — ბალეტის მოცეკვავე
რუსუდან გლურჯიძე — კინორეჟისორი
ქართული გვარები
თეონა ქუმსიაშვილი

თეონა ქუმსიაშვილი (დ. 27 იანვარი, 1984, სიონი — გ. 22 ივლისი, 2010, მუცოს ხეობა, ხევსურეთი) — ქართველი მომღერალი. ქართული ხალხური სიმღერების, საკუთარი ფოლკლორული კომპოზიციების შემსრულებელი. იყო ანსამბლ „სიონის ზარების“ სოლისტი.
ბიოგრაფია
თეონა ქუმსიაშვილი დაიბადა დაბა სიონში, 1984 წლის, 27 იანვარს. 2007–2010 წლებში მონაწილეობდა ქართული ხალხური სიმღერის ფესტივლებზე: „ხევსურული საღამო“ და „არტგენი“. აღსანიშნავია, რომ 2007 წელს, თეონა ქუმსიაშვილი, ანსამბლ „შავნაბადა“-სთან ერთად იმყოფებოდა ფესტივალზე თურქეთში. სახელი გაითქვა თავისი უნიკალური ხმითა და მუსიკალური კომპოზიციების შესრულებით.
გამოცემული აქვს სოლოალბომები: 2005 წელს — „პირიმზე“, 2009 წელს — „მარტო სიმღერით გითხარ ამდენი სიყვარული“.
2010 წლის 22 ივლისს, ათენგენობიდან (მთიელთა უძველესი დღესასწაული, რომელიც გაიმართა სოფელ მუცოში), მომავალი ავტომობილი, რომელშიც იჯდა თეონა ქუმსიაშვილი 2 მცირეწლოვან ვაჟთან, დასთან და კიდევ 3 ადამიანთან ერთად, ავტოკატასტროფაში მოჰყვა. ავტომობილი მდინარე არღუნის ხეობაში გადაიჩეხა. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა თეონა ქუმსიაშვილი თავის ორ მცირეწლოვან ვაჟთან ერთად. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა თეონას დაც.
ოჯახი
მეუღლე, ხევსური პოეტი - გელა დაიაური. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი — დემეტრე (08.07.2008) და ჯარჯი (30.09.2009).
ყოველი წლის 27 იანვარს იმართება თეონა ქუმსიაშვილისადმი მიძღვნილი საღამო.
რესურსები ინტერნეტში
თეონა ქუმსიაშვილი
ქართველი მომღერლები
დაბადებული 27 იანვარი
დაბადებული 1984
გარდაცვლილი 22 ივლისი
გარდაცვლილი 2010
Polyrhachis schoopae

Polyrhachis schoopae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
ჟილ ვილნევი

ჟილ ვილნევი (ფრანგ. Gilles Villeneuve) (18 იანვარი 1950, ბერთიევილი, კანადა; † 8 მაისი 1982, ლევენი, ბელგია) - კანადელი ფორმულა 1 -ის ავტომრბოლელი, ჟაკ ვილნევის მამა.
ბიოგრაფია
ფორმულა 1-ის კანადელი მრბოლელები
დაბადებული 1950
გარდაცვლილი 1982
ვილიადოსი

ვილიადოსი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის კამპო-დე-დაროკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 17,184287 კმ². მოსახლეობა — 95 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
Gran Enciclopedia Aragonesa - ვილიადოსი
სქოლიო
სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
ბაჰრეინი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბაჰრეინი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბაჰრეინმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ იასპარეზა 1996 წელს, აშშ-ის ქალაქ ატლანტაში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბაჰრეინი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Maoke Mountains

Maoke Mountains
The Maoke Mountains is a mountain range in the province of Central Papua and Highland Papua. It extends over 692 km and is composed of the Sudirman and Jayawijaya ranges. It is part of the larger New Guinea Highlands or Central Cordillera.
Although Maoke means 'snow' in the local language, the glacier on Puncak Trikora in the Maoke Mountains disappeared completely some time between 1939 and 1962.
References
External links
UGSG Satellite Image Atlas of Glaciers of the World
Puncak Jaya - The highest peak
Mountain ranges of Western New Guinea
Geography of New Guinea
Mamberamo basin
ნოვეცი (ხაროვსკის რაიონი)

ნოვეცი (ხაროვსკის რაიონი)
ნოვეცი — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის აზლეცკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.
იხილეთ აგრეთვე
ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
რესურსები ინტერნეტში
ნოვეცი — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ძვ. წ. 983

ძვ. წ. 983
— 983 წელი ქრისტეშობამდე. ძვ. წ. 983 წლის წინამორბედია ძვ. წ. 984 წელი ხოლო მის შემდეგ მოდის ძვ. წ. 982 წელი.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ორია (ესპანეთი)

ორია (ესპანეთი)
ორია — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ალმერიის პროვინციის ვალიე-დელ-ალმანსორის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 235,0 კმ². მოსახლეობა — 2249 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ალმერიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ორიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ალმერიის მუნიციპალიტეტები
ოძისური

ოძისური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.
აღმოჩენილია გასული საუკუნის 70-იან წლებში რევაზ კიკაჩეიშვილის მიერ შიდა ქართლში, ახალგორის ვენახებში.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მუქი ლურჯი, მკვრივკანიანია, რბილობი წვნიანი აქვს, სასიამოვნო მომჟაო-მოტკბო გემოთი.
ოძისური ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-160 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 200-250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 25.0-30.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-9 გ/ლ-ს.
ოძისურისგან მზადდება სუფრის მშრალი წითელი ღვინო, რომელსაც კარგად ეტყობა ნაზი ჯიშური არომატი.
ლიტერატურა
უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 292
ქართლის ვაზის ჯიშები
ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სიტყვამნერგი

სიტყვამნერგი არის ტექსტის ანალიზატორი, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი ენის ტექსტების კომპიუტერული დამუშავებისთვის (NLP). იგი ახდენს ბუნებრივი ენობრივი მონაცემების ტრანსფორმაციას ვექტორების საშუალებით, მათ ციფრულ ეკვივალენტებში.
ვექტორი არის მრავალგანზომილებიან სივრცეში არსებულ ორ წერტილს შორის უმოკლესი მანძილი და გამოიხატება წერტილების ციფრულ დახასიათებაში, რომლებიც წარმოადგენენ მათ კოორდინატებს. ვექტორული რეპრეზენტაციის დროს სიტყვამნერგის ფარგლებში სივრცე შეიძლება უსაზღვრო იყოს და მოიცავდეს ასზე მეტ განზომილებას.
ვექტორს აქვს სიტყვის ეკვივალენტური მახასიათებელი. იმის მიხედვით თუ რამდენად ხშირად გაჩნდება ორი სიტყვა კონტექსტში ერთად მათ ვექტორებს შორის მანძილიც იქნება შესაბამისი, მაგალითად, თუ სიტყვებს შორის მანძილი მოკლეა, ასევე მოკლე იქნება მათ ვექტორებს შორის დაშორება.
სიტყვებისგან ვექტორების გამოყვანას გაწვრთნას უწოდებენ, რის შედეგადაც ვიღებთ სემანტიკურად მსგავს სიტყვებს.
სიტყვამნერგი სიტყვის ტიპურ თვისებებს ასახავს მთლიან ტექსტთან, ანუ კორპუსთან, მიმართებაში, რაც მოიცავს სემანტიკურ მსგავსება-განსხვავებებს, კონტექსტსა და სიხშირეს.
პროგრამული ინსტრუმენტები
სიტყვამნერგის პროგრამული ინსტრუმენტებია ტომაშ მიკოლოვის Word2vec, Stanford University's GloVe, fastText, Gensim. ასევე ამ ეტაპზე შექმნილია შემდეგი სიტყვამნერგები ქართული ენისათვის: სიტყვამნერგი, Semantic similarity of words.
პეტი-პუანტ-დ’ორნი

პეტი-პუანტ-დ’ორნი
პეტი-პუენტ-დ’ორნი — მთა მონბლანის მასივში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში. სიმაღლე 3 187 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
List of mountains above 2000 m in Switzerland with coordinates
ალპები
შვეიცარიის მთები
მესხური დიალექტი

მესხური დიალექტი, სამცხურ-ჯავახური დიალექტი — ქართული ენის დიალექტი. ისტორიულად მესხეთი, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა სამცხეს, ჯავახეთს, თორს, კოლა-არტაანს, ერუშეთს, კლარჯეთს, სპერს — ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური დიალექტი მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, ახალციხე, ადიგენი, ახალქალაქი, ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხეთის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე გამოკვლევებში, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის — მესხური დიალექტის კილოკავებად განიხილება.
ხმოვანთა ფონეტიკურ პროცესებს წარმართავს ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის თავისებურებით შეპირობებული, ენის ყველა ქვესისტემისათვის საერთო კანონზომიერება, ხმოვანთკომპლექსის მოშლისაკენ სწრაფვა. მესხურში ამ კომპლექსთა ცვლილება არ მიდის საბოლოო საფეხურამდე, ერთ ხმოვნამდე. მესხური დიალექტის თავისებურებას შეადგენს ლაბიალური ხმოვნის შემცველი კომპლექსის ცვლილების გზა.
თანხმოვანთა ფონეტიკურ კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა ნ-თი შენაცვლება თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში. მორფემათა მიჯნაზე მესხური დიალექტისთვის დასაშვებია შემდეგი ხმოვანთკომპლექსები; აუ, აო, აი, ოი, ეო, გუ, იი, იე, ია. ასიმილაციით მიღებული ეე კომპლექსი კიდევ იცვლება დისიმილაციის გზით და გვაძლევს იე-ს (მოეტანა / მეეტანა / მიეტანა). ყურადღებას იქცევს ხმოვანფუძიან სახელებთან -ი || -ჲ ბრუნვის ნიშნის გამოვლენის კანონზომიერება. ბრუნვის ნიშანი დაჩნდება საკუთარ ან საკუთართან გაიგივებულ სახელებთან (დედაი, ნინოი) ყოველთვის, და -ა სუფიქსით ნაწარმოებ ზედსართავებთან, თუ ისინი საზღვრულის გარეშე არიან წარმოდგენილი (კუნტილიაი არ ჩაანს...), ან შედგენილი შემასმენელის სახელად ნაწილს წარმოადგენენ (მტირალაია). ამასთან, -ი გვაქვს უპირატესად მახვილიან, -ჲ კი – უმახვილო პოზიციაში.
იხილეთ აგრეთვე
ქართული ენის დიალექტები
ლიტერატურა
ქართული ენა : ენციკლოპედია, 2008;
ძიძიგური შ., მესხური დიალექტი. – იხ. მისი: ქართული დიალექტოლოგიური ძიებანი, თბ. 1970;
მარტიროსოვი ა. ქართული ენის ჯავახური დიალექტი, თბ., 1984;
ბერიძე გრ., ქართული ენის ჯავახური კილო, თბ., 1988;
ჯორბენაძე ბ, ქართული დიალექტოლოგია, I, თბ. 1989.
ქართული ენის დიალექტები
რიჩარდ პაიპსი

რიჩარდ პაიპსი (დ. 11 ივლისი, 1923 — გ. 17 მაისი, 2018) — ამერიკელი მეცნიერი, ისტორიკოსი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი რუსეთის საკითხებში (1958-1996), რუსეთის შემსწავლელი ცენტრის დირექტორი, რუსეთისა და საბჭოთა კავშირის ისტორიის სპეციალისტი. დაიბადა ებრაულ ოჯახში, პოლონეთში, აშშ-ში დასახლდა 1940 წლიდან და მოქალაქეობა მიიღო 1943 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
Booknotes interview with Pipes on Vixi: Memoirs of a Non-Belonger, December 7, 2003.
დაბადებული 1923
დაბადებული 11 ივლისი
გარდაცვლილი 2018
გარდაცვლილი 17 მაისი
ამერიკელი ისტორიკოსები
ალპინიზმი

ალპინიზმი — სპორტის, ცხოვრების წესის, ბუნებასთან ჰარმონიის ძიების და აქტიური დასვენების ერთობლიობა, რაც გამოიხატება მაღალი მთის მწვერვალებზე ასვლაში. მისი არსი მდგომარეობს მათკენ მიმავალ გზაზე ბუნებრივი, ორბიექტური და სუბიექტური წინაღობების (სიმაღლე, რელიეფი, ამინდი, დისკომფორტი) მშვიდობიანად გადალახვაში, ფიზიკური, ტექნიკური და ინტელექტუალური ოსტატობის გამოყენებით.
ალპინიზმის, როგორც სიტყვის წარმოშობა დაკავშირებულია ალპების მთათა სისტემასთან. მისი კრებითი, ქართული შესატყვისია „მთამსვლელობა“.
ისტორია
ადამიანმა შორეულ საუკუნეებშივე დაიწყო მთების გადალხვა სამეურნეო, სამხედრო და სახელმწიფო საჭიროებისთვის. მაგრამ თანამედროვე ალპინიზმის დასაბამად ითვლება 1786 წელი, როდესაც შვეიცარიელი გლეხი ჟაკ ბალმა (1762–1834) და ფრანგი ექიმი მიშელ-გაბრიელ პაკარი (1757–1827) სპორტული მიზნით ავიდნენ მონბლანზე (4807 მ). ერთი წლის შემდეგ მონბლანზე ავიდა შვეიცარიელი ნატურალისტი და ფიზიკოსი ორას ბენედიქტ დე სოსიური და მწვერვალზე მეტეოროლგიური, გეოლოგიური და გლაციოლოგიური დაკვირვებები ჩაატარა. ამგვარად, ალპინიზმს იმთავითვე ორი მიმართულება მიეცა — წმინდა სპორტული და მეცნიერული, გამოყენებითი. ჟაკ ბალმასა და პაკარის მონბლანზე ასვლის შემდეგ ალპინიზმი სწრაფად განვითარდა, შეიქმნა მთასვლელთა გაერთიანებები — ალპური კლუბები. ამას მოყვა მთამსვლელობასთან დაკავშირებული აქტივობების ჩამოყალიბება, რაცაა ტრადიციული ცოცვა, სპორტული ცოცვა, ბოლდერინგი, ყინულზე ცოცვა, თხილამურობა და სკი-ალპინიზმი.
კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი
იუნესკოს მიერ 2019 წელს ალპინიზმი აღიარებულ იქნა კაცობრიობის არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად.
„ალპინიზმი არის მაღალ მწვერვალებსა და კედლებზე ასვლის ხელოვნება, წლის ყველა სეზონის განმავლობაში და ყველანაირ რელიეფზე (კლდე, ყინული). აუცილებელია ფიზიკური, ტექნიკური და ინტელექტუალური უნარებს ქონა, ასევე შესაბამისი ტექნიკის, საჭურველის და სპეციფიური ინსტრუმენტების (წრიაპი, წერაყინი) გამოყენება. ალპინიზმი არის ტრადიციული ფიზიკური პრაქტიკის, მეცნიერებისა და კულტურის ერთანობა. იგი მოიცავს მთის მახასიათებლების და ისტორიის, ღირებულებების ცონას, სპეციფიური კვალიფიკაციის ქონას და პრაქტიკას. ამინდის თავისებურებებისა და ობიექტური ხიფათის გათვალისწინების ჩათვლით. ალპინიზმის ბაზისს წარმოადგენენ აგრეთვე ესთეტიური ასპექტები, როგორიცაა ბუნებასთან ჰარმონიაში ყოფნა. ეთიკური პრინციპების დაცვა მთაში თითოეული ინდივიდის პასუხისმგებლობაა, რაც გულისხმობს სხვა ადამიანების დახმარებას და გარემოზე ზრუნვას. ალპინისტის მსოფმხედველობა აგრეთვე მოიცავს გუნდურობასა და მის სულისკვეთებაზე ამაგს, რაც მეტაფორულად გამოხატულია თოკში, რომელშიც ადამიანები ერთმანეთთან არიან გადაბმულნი.
საზოგადოების წევრთა უმეტესობა თავს იყრის ალპურ კლუბებში, რომელთა დანიშნულებაა მთამსვლელობის პრაქტიკის გავრცელება მსოფლიოს მასშტაბით. კლუბები ორგანიზებას უწევენ შეკრებებს, ექსპედიციებს, ავრცელებენ გამოსადეგ ინფორმაციას და წვლილი შეაქვთ სხვადასხვა პუბლიკაცებში, რაც ერთობლიობაში წარმოადგენს ევროპული ალპინიზმის კულტურის მთავარ მამოძრავებელ ძალას.“
რესურსები ინტერნეტში
იუნესკო: ალპინიზმი. ოფიციალური საიტი
UIAA: არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ
სქოლიო
მთამსვლელობა
ველიჩკოვე

ველიჩკოვე — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის შიშაკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 19 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
შიშაკის რაიონის სოფლები
ზღვის ობობები

ზღვის ობობები (Pantopoda ან Pycnogonida), უხერხემლოთა კლასი ფეხსახსრიანების ტიპისა. აქვთ 0,8 მმ-იდან 5 სმ-მდე სიგრძის დანაწევრებული სხეული, მასიური ხორთუმი. კიდურების პირველი წყვილი მარწუხებადაა გადაქცეული, მე-2 და მე-3 — საცეცებად. დანარჩენი სასიარულოა. კუდის ნაწილი მოკლეა. ზურგზე აქვთ თვალის ბორცვი, ზედ 4 თვალით. კლასში 500-მდე სახეობაა. ზღვის ფსკერის ცხოველებია. იკვებებიან უხერხემლოთა რბილი ქსოვილებით. გვხვდებიან ლითორალიდან 7,5 ათას მ-მდე.
ლიტერატურა
ქსე, ტ. 4, გვ. 550, თბ., 1979
ფეხსახსრიანები
Keli Lake

Keli Lake (Qely cad) is a volcanic-glacial lake in the Akhalgori Municipality, Mtskheta-Mtianeti region of Georgia. Located in Caucasus Mountains, in Keli Highland, at 2914 m above sea level. Stuck between Kharuli and Alevi ranges. The area of surface is 1.28 km², while the catchment area is 7.8 km². Average depth is 24,7 m, maximal depth is 63 m. Gets its feed from snow, rainfall and underground waters. River Ksani outflows from the Lake. Its water is clear.
References
Lakes of Georgia (country)
Lakes of South Ossetia
ობოლაძე

ობოლაძე
საკუთარი სახელი ობოლაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ალექსანდრე ობოლაძე — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში
გრუზო ობოლაძე — სოციალისტური შრომის გმირი
დიმა ობოლაძე — ქართველი ტელეწამყვანი, სპორტული ჟურნალისტი და კომენტატორი
დიმიტრი ობოლაძე — გეოგრაფი, ალპინისტი
ირაკლი ობოლაძე — სოციალისტური შრომის გმირი
უშანგი ობოლაძე — პედაგოგი
ქართული გვარები