ამერიკის შეერთებული შტატები-საქართველოს ურთიერთობები

ამერიკის შეერთებული შტატები-საქართველოს ურთიერთობები
საქართველოსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ურთიერთობები ძალიან მჭიდროა და ორმხრივი თანამშრომლობის მრავალ სფეროს მოიცავს. ამერიკის შეერთებული შტატების ერთ-ერთი მთავარი მოკავშირე აღმოსავლეთ ევროპაში, საქართველო, იყო მესამე უდიდესი კონტრიბუტორი ერაყის ომში და ერთ სულ მოსახლეზე ყველაზე დიდი კონტრიბუტორი ავღანეთში აშშ-ის ხელმძღვანელობით მისიაში. შეერთებული შტატები, თავის მხრივ, აქტიურად ეხმარება საქართველოს სახელმწიფო ინსტიტუტების გაძლიერებაში მისი ჩრდილოელი მეზობელი რუსეთის მხრიდან მზარდი ზეწოლის პირობებში და 1991 წლიდან ქვეყანას 3 მილიარდ დოლარზე მეტი ფინანსური დახმარება გაუწია. 2009 წლიდან საქართველო-ამერიკის ურთიერთობები გამარტივებულია აშშ-საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით, რომელმაც შექმნა ოთხი ორმხრივი სამუშაო ჯგუფი: დემოკრატიის პრიორიტეტულ სფეროებზე; თავდაცვა და უსაფრთხოება; ეკონომიკური, სავაჭრო, ენერგეტიკული საკითხები, ხალხთა შორის და კულტურული გაცვლა.
საქართველოში ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩო გაიხსნა 1992 წლის 23 აპრილს. იმავე წლის 25 მაისს საქართველოს ეწვია აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჯეიმზ ბეიკერი.
საქართველო 2004-2008 წლებში ცდილობდა გამხდარიყო ნატოს წევრი, მაგრამ ვერ მიაღწია წარმატებას რუსეთის ძლიერი ოპოზიციის პირობებში. 2012 წლის თებერვალში შეთანხმდნენ, რომ აშშ და საქართველო დაიწყებენ მუშაობას თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე, რომელიც, თუ განხორციელდება, საქართველო გახდება ერთადერთი ევროპული ქვეყანა, რომელსაც აქვს ასეთი ხელშეკრულება შეერთებულ შტატებთან. საქართველოში ჩამოსული ამერიკელი მოქალაქეები ამჟამად ვიზას არ საჭიროებენ. მოქალაქეები 90-დღიან ტურისტულ ვიზას ქვეყნის შესასვლელ პუნქტებში მიიღებენ.
ქართულ-ამერიკული თანამშრომლობა განვითარების მიმართულებით
შეერთებული შტატები მჭიდროდ თანამშრომლობს საქართველოსთან ურთიერთ უსაფრთხოების, კონტრტერორისტული ინტერესების ხელშეწყობისთვის და უზრუნველყოფს საქართველოს ორმხრივ დახმარებას უსაფრთხოების სფეროში, ინგლისურენოვანი და სამხედრო პროფესიული სწავლების ჩათვლით, საერთაშორისო სამხედრო განათლებისა და მომზადების პროგრამის (IMET) მეშვეობით.
საქართველოს წვრთნისა და აღჭურვის მრავალწლიანი პროგრამა (GTEP) დასრულდა 2004 წელს და მიაღწია დასახულ მიზნებს - საქართველოს სამხედრო შესაძლებლობების გაძლიერებისა და სამხედრო რეფორმების სტიმულირების მხრივ. საქართველოს მდგრადობისა და სტაბილურობის ოპერაციების პროგრამამ, რომელიც დაიწყო 2005 წლის იანვარში, მიაღწია GTEP-ის მიზნებს და გაწვრთნა ქართული კონტინგენტი, რომელიც მონაწილეობდა ერაყში კოალიციის ოპერაციებში. ჯორჯიის ეროვნულ გვარდიასთან პარტნიორობა, მეექვსე ფლოტის, სანაპირო დაცვის ვიზიტები საქართველოში და თავდაცვისა და სამხედრო თანამშრომლობის ორმხრივი სამუშაო ჯგუფი ასევე წარმოადგენს საქართველოსთან ამერიკის უსაფრთხოების ურთიერთობების მნიშვნელოვან კომპონენტებს.
დემოკრატიისა და რეფორმების ხელშეწყობა საქართველოსთან ამერიკის ორმხრივი ურთიერთობის კიდევ ერთი სტრატეგიული საყრდენია. 2006 წლის აპრილში, ამ რეფორმების ფარგლებში, საქართველომ მიიღო ანტიტრეფიკინგის კანონი და მას შემდეგ სახელმწიფო დეპარტამენტის ტრეფიკინგის შესახებ მუდმივად იკავებს ანგარიშის პირველ ქვეყნებს შორის, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქვეყანა ახლა სრულად აკმაყოფილებს მინიმალურ სტანდარტებს. ტრეფიკინგის აღმოფხვრა.
საქართველო მასპინძლობს მშვიდობის კორპუსის 90 მოხალისეს, რომლებიც მუშაობენ ინგლისურენოვან განათლებასა და არასამთავრობო ორგანიზაციების განვითარებაში.
ერაყის ომი
2000-იან წლებში საქართველოს რუსეთისგან დაშორებისა და დასავლეთთან დაახლოების ნიშნად, საქართველომ მნიშვნელოვანი მომნაწილეობა მიიღო აშშ-ის კოალიციის სამშვოდობო მისიებში ერაყსა და ბალკანეთში. ერაქში საქართველოს კონტიგენტი შეადგენდა 300 სპეცრაზმელს, რომლეივ იცავდნენ ორ ხიდს და სამ სამხედრო ბაზას. 550 დამატებითი სამხედრო გაიგზავნა ერაყში 2005 წლის ივლისში, რომლებიც სახიფათო „შუა წრის უსაფრთოხოების“ მისიისას იცავდნენ მწვანე ზონას.
2007 წელს საქართველომ ერაყში ჯარისკაცების ჯამური რაოდენობა 2000-მდე მიიყვანა, რაც გახდა მესამე უდიდესი კონტრიბუტორი აშშ-სა და გაერთიანებული სამეფოს შემდეგ. ჯარები, რომელთაგან ყველა გაწვრთნილი იყო ამერიკელი ინსტრუქტორების მიერ, დაფუძნებული იყო ბაღდადის აღმოსავლეთით, ირანთან საზღვართან.
2008 წლის 8 აგვისტოს საქართველოსა და რუსეთს შორის ომის დაწყებისას საქართველო იძულებული გახდა ერაყიდან გაეყვანა მთელი თავისი 2000-კაციანი კონტინგენტი, რათა დახმარება გაეწია სამშობლოში მყოფი ჯარებისათვის. გაყვანის დროს, ერაყში, მთლიანი მისიის განმავლობაში, ხუთი ქართველი ჯარისკაცი დაიღუპა და 19 დაიჭრა.
ომი ავღანეთში
საქართველოს ჰყავდა 1600 ჯარისკაცი ავღანეთში აშშ-ის ხელმძღვანელობით მისიაში, რაც მას აქცევს მისიაში ერთ სულ მოსახლეზე უმსხვილეს კონტრიბუტორს და ომის ძალისხმევის ყველაზე დიდ კონტრიბუტორს ნატოს არაწევრებს შორის, მას შემდეგ, რაც 2012 წელს ავსტრალიას გაუსწრო. ქვეყანამ დაკარგა 30 ჯარისკაცი ავღანეთში და 170-ზე მეტი დაიჭრა 2010 წლიდან. ბოლო დანაკარგი ქართველებმა განიცადეს 2013 წლის 13 მაისს, როდესაც 42-ე ბატალიონის სამხედრო ბაზაზე ტერორისტული თავდასხმისა და თანმხლები თვითმკვლელი თავდასხმის შედეგად დაიღუპა 3 ქართველი ჯარისკაცი: პოლკოვნიკი ალექსანდრე კვიწინაძე, უმცროსი სერჟანტი ზვიად დავითაძე და პოლკოვნიკი ვლადიმერ შანავა.
2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში საქართველოს მმართველი კოალიციის ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის დამარცხების შემდეგ, ახალმა მმართველმა კოალიციამ შეერთებულ შტატებს დაჰპირდა, რომ დარჩება ავღანეთში და შეინარჩუნებს იქ ყოფნას 2014 წელს კოალიციის უმეტესი ნაწილის გასვლის შემდეგაც კი. საქართველომ დაიწყო ავღანელი უსაფრთხოების პერსონალის მომზადება ადგილზე და საქართველოში. ქვეყანა ასევე გეგმავს რეგიონში განათავსოს ვერტმფრენის ინსტრუქტორები, რომლებსაც აქვთ საბჭოთა ვერტმფრენების ათწლეულების გამოცდილება, ისეთივე, როგორსაც გამოიყენებს ავღანეთი მომდევნო წლებში.
ფაქტობრივად არარსებული შიდა წინააღმდეგობა ავღანეთში საქართველოს განლაგების მიმართ არსებითად არ გაზრდილა, ქართვეკთა მსხვერპლის მზარდი რაოდენობის მიუხედავად. ეს გამოწვეულია იმით, რომ როგორც აშშ-ს, ასევე საქართველოს მთავრობები ხელს უწყობენ ავღანეთის ჩართულობას, როგორც საქართველოს ნატოში გაწევრიანების ერთ-ერთ სამშენებლო ბლოკს, რომელიც ბოლო წლებში გაუგებარი აღმოჩნდა რუსეთის საჩივრების გამო.
სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტი
ისევე როგორც მისი დასავლელი მოკავშირეები, შეერთებულმა შტატებმა დაგმო რუსეთის შეჭრა საქართველოს სუვერენულ ტერიტორიაზე და სანამ ის თავს იკავებდა პირდაპირი სამხედრო ქმედებებისგან, ვაშინგტონმა გამოიყენა სამხედრო თვითმფრინავი და საზღვაო ძალები საქართველოსთვის დახმარების მისაწოდებლად მისი ძლიერი მხარდაჭერის ნიშნად. ომის შემდეგ, ვიცე-პრეზიდენტის ჯოზეფ ბაიდენის რჩევით, აშშ-მ ერთი მილიარდი დოლარი გამოყო საქართველოს აღდგენის დასახმარებლად.
2009 წლის 9 იანვარს აშშ-ს სახელმწიფო მდივანმა კონდოლიზა რაისმა და საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ ხელი მოაწერეს ქარტიას სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ, არასავალდებულო დოკუმენტს, რომელიც ასახავს თანამშრომლობის სფეროებს და კიდევ ერთხელ ადასტურებს აშშ-ს მხარდაჭერას საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისადმი და საქართველოს ნატოში გაწევრიანების მიმართ.
2009 წელს აშშ-ს პრეზიდენტის ბარაკ ობამას დიმიტრი მედვედევთან შეხვედრის შემდეგ, საქართველოში და მის მხარდამჭერებს შორის შეერთებულ შტატებში გაჩნდა შეშფოთება, რომ ქართულ-ამერიკული ურთიერთობები დაზარალდებოდა რუსეთ-ამერიკის ურთიერთობების გამოსწორების მცდელობის შედეგად. თუმცა, თეთრი სახლის განცხადებით, ადმინისტრაცია გააგრძელებს საქართველოს მხარდაჭერას.
2014 წლის თებერვალში საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი შეხვდა აშშ-ის სახელმწიფო მდივანს ჯონ კერის, რათა განეხილათ საქართველოს მომავალი და უკრაინაში მიმდინარე მოვლენები.
იხილეთ აგრეთვე
ქართველი ამერიკელები
ბუშის დოქტრინა
საერთაშორისო რეაქცია აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობაზე
რესურსები ინტერნეტში
საქართველოს ისტორია - აშშ-სთან ურთიერთობები
ფონური ინფორმაცია
სქოლიო
საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
აშშ-ის დიპლომატიური ურთიერთობები