PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Publius Decius Mus (consul 312 BC)

Publius Decius Mus (consul 312 BC)
Publius Decius Mus (died 295 BC), of the plebeian gens Decia, was a Roman consul in the years 312 BC, 308 BC, 297 BC and 295 BC. He was a member of a family that was renowned for sacrificing themselves on the battlefield for Rome.
First and second consulship
Publius Decius Mus, born the son of the consul of 340 BC Publius Decius Mus, was elected consul in 312 BC together with Marcus Valerius Corvus. When war broke out with the Samnites, Mus had to stay in Rome due to an illness and it was his colleague who was sent to manage the war. When the Etruscans joined in the war on the side of Rome's enemies, Mus was ordered by the Senate to appoint a dictator.
In 309 BC he served as a legate under the dictator Lucius Papirius Cursor and the next year he was elected consul again, this time with Quintus Fabius Maximus Rullianus as his colleague. While his colleague handled the war against Samnium, Mus was entrusted with the war against the Etruscans in which he was so successful that the Etruscans sued for a truce.
In 306 BC Mus was appointed as the Master of the Horse to the dictator Publius Cornelius Scipio Barbatus. In 304 BC, Mus and Rullianus were elected censor. In 300 BC Mus successfully espoused the cause of opening the pontificate to the plebeians against Appius Claudius Caecus.
Third Samnite War
In 297 BC Mus and Rullianus were again elected consul. This time both consuls were to go to Samnium to make war. In this campaign Mus was able to defeat a Samnite army near Maleventum. The next year saw his command in Samnium prorogued as proconsul.
The Third Samnite War saw Rome opposed by a formidable coalition of Etruscans, Samnites, Umbrians and Gauls. When Rullianus was unanimously called to the consulship, he stipulated as a condition for accepting that Mus again be his colleague so in 295 BC Mus was elected to a fourth consulship. While Mus was first stationed in Samnium, events up north dictated that both Roman armies be united to face the enemy. When the armies clashed near Sentinum, Publius Decius Mus commanded the left wing of the Roman army. Faced by the Gauls, his troops started giving way under their attacks and Mus followed the example of his father by performing the devotio, dedicating himself and the enemy army as sacrifices to the gods of the underworld, then rushing the enemy where he fell in the battle.
Publius Decius Mus was the father of the consul of 279 BC, Publius Decius Mus.
References
Titus Livius, Ab Urbe Condita ix. 40, 41, 44, 46, x. 7—.9, 14—-17, 22, 24- 26—29.
External links
Ancient Roman censors
295 BC deaths
4th-century BC Roman consuls
3rd-century BC Romans
Mus, Publius
Ancient Roman generals
Roman generals killed in action
Roman consuls who died in office
Year of birth unknown
1530-იანები

1530-იანები
პოლიტიკა
ეკონომიკა
კულტურა
Lashkendari Church

Lashkendari Church is a ruined medieval church on Mount Lashkendar in Abkhazia, an entity in the South Caucasus with a disputed political status. It is located near the small village of Khuhkuni in the Ochamchire Municipality/Tkvarcheli District, some 5-6 km south-east of the town of Tkvarcheli. The site is revered as a holy shrine by both Abkhaz and Georgians.
Description
The church is a complex building, consisting of a main domed edifice to which a smaller church with a semi-circular apse is attached on the north. The whole complex is surrounded by a 100-meter-long protective fence. The two churches communicate through a doorway. The complex can be entered through four doors. The central entrance, located on the south side of the fence, is surmounted with an arch with a Christian cross curved in relief. Above the western door is a bas-relief with two stylized animals facing each other. This piece of arts has its closest parallel to the depiction of two deer on a tympanum above the northern portal of the 7th-century Ateni Sioni Church in eastern Georgia. The remaining two doors are on the northern side of the wall.
The dome of the main church has collapsed. The gate of the church — apparently a later addition — is well-preserved. The church is surrounded by an artificial platform with burials. Archaeological excavations revealed several items, such as: bronze lion figures, candlesticks, different types of ritual items, bearing similarities with other examples of medieval Georgian Christian art. The complex has been variously dated to the period from the 7th to the 11th centuries.
References
Religious buildings and structures in Georgia (country)
Religious buildings and structures in Abkhazia
Churches in Abkhazia
ა-ბოლა

ა-ბოლა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ორენსეს პროვინციის ტიერა-დე-სელანოვის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 34,9 კმ². მოსახლეობა — 1113 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ორენსეს მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ა-ბოლის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ორენსეს მუნიციპალიტეტები
ორენსეს ქალაქები
Radomyshl Raion

Radomyshl Raion was a raion (district) in Zhytomyr Oblast (province) of northern Ukraine. Its administrative center was the city of Radomyshl. The raion was abolished on 18 July 2020 as part of the administrative reform of Ukraine, which reduced the number of raions of Zhytomyr Oblast to four. The area of Radomyshl Raion was merged into Zhytomyr Raion. The last estimate of the raions population was
References
Former raions of Zhytomyr Oblast
1923 establishments in Ukraine
Ukrainian raions abolished during the 2020 administrative reform
შვედეთის სამეფო მუსიკალური აკადემია

შვედეთის სამეფო მუსიკალური აკადემია ან კუნგლი — შვედური სამეფო აკადემიიდან ერთ-ერთი, რომელიც დააარსა მეფე გუსტავ III-მ 1771 წელს შვედეთში. აკადემია დამოუკიდებელი ორგანიზაციაა, რომელიც მუსიკის ხელოვნების, სამეცნიერო, საგანმანათლებლო და კულტურული განვითარების საქმეს ეწევა.
რესურსები ინტერნეტში
შვედეთის უმაღლესი სასწავლებლები
კეისრის სამოქალაქო ომი

კეისრის სამოქალაქო ომი — რომის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ბოლო კრიზისი იმპერიად გადაქცევამდე. სამოქალაქო ომი დაიწყო იულიუს კეისარსა და გნეუს პომპეუსს შორის მომხდარი პოლიტიკური განხეთქილებით, რომელიც მოგვიანებით სამხედრო დაპირისპირებაში გადაიზარდა.
კონფლიქტამდე, იულიუს კეისარი მიუძღოდა თავის ლეგიონებს გალიაში, სადაც თითქმის ათი წელი აწარმოებდა ომს. დაძაბულობა კეისარსა და პომპეუს შორის დაიწყო ძვ. წ. 49 წელს, როდესაც ორივე მხარემ უარი თქვა დათმობაზე წასულიყო. პომპეუსმა სენატის დახმარებით, კეისარს მოსთხოვა დაეტოვებინა ლეგიონები გალიაში, მაგრამ ამის ნაცვლად მან გადალახა მდინარე რუბიკონი (იმდროინდელი გალიისა და იტალიის საზღვარი) და გაემართა რომისკენ, რითაც ომი გამოუცხადა სენატს.
ომი იყო ოთხწლიანი სამხედრო დაპირისპირება, ბრძოლები მიმდინარეობდა: იტალიაში, ილირიაში, საბერძნეთში, ეგვიპტეში, აფრიკასა და ესპანეთში. პომპეუსმა დაამარცხა კეისარი ძვ.წ. 48 წელს დირახიუმის ბრძოლაში, მაგრამ თავად გადამწყვეტ ბრძოლაში ფარსალოსში დამარცხდა. ბევრი ყოფილი პომპეელი, მათ შორის მარკუს იუნიუს ბრუტუსი და ციცერონი, დანებდნენ ბრძოლის შემდეგ, ხოლო სხვები, როგორიცაა კატონ უმცროსი და მეტელუს სციპიონი კვლავ იბრძოდნენ. პომპეუსი ეგვიპტეში გაიქცა, სადაც ჩასვლისთანავე მოკლეს. კეისარმა სამხედრო კამპანია მოაწყო აფრიკაში, სადაც ძვ. წ. 46 წელს სციპიონის ჯარი დაამარცხა, ტაპსის ბრძოლაში. სციპიონმა და კატონმა ცოტა ხნის შემდეგ თავი მოიკლეს. მომდევნო წელს კეისარმა დაამარცხა უკანასკნელი პომპეელი მისი ყოფილი ლეიტენანტი ლაბიენუსი მუნდას ბრძოლაში. ძვ. წ. 44 წელს იგი გახდა dictator perpetuo (დიქტატორი მარადიულად ან უვადო დიქტატორი) და მალევე მოკლეს.
ლიტერატურა
სამოქალაქო ომები
რომი
ლეილა აბულელა

ლეილა აბულელა
ლეილა აბუ ლელა (არაბ. ليلى ابوالعلا, 1964, კაირო) — სუდანელი მწერალი, რომელიც ცხოვრობს და მოღვაწეობს შოტლანდიაში. წერს ინგლისურ ენაზე.
ბიოგრაფია
ლეილა აბუ ლელა დაიბადა კაიროში, ეგვიპტეში 1964 წელს. ეგვიპტელი დედისა და სუდანელი მამის ოჯახში. როდესაც გოგონა 6 კვირის იყო, ოჯახი სუდანში გაემგზავრა, სადაც ლეილა ხარტუმში 1987 წლამდე ცხოვრობდა. სწავლობდა ხარტუმის ამერიკულ სკოლაში, კერძო საშუალო კათოლიკურ სკოლაში, სადაც შეისწავლა ინგლისური ენა. შემდეგ შევიდა ხარტუმის უნივერსიტეტში, რომელიც 1985 წელს ეკონომისტის სპეციალობით დაამთავრა. აბულელას მიენიჭა მეცნიერების მაგისტრის ხარისხი. და ლონდონის ეკონომიკის სკოლის სტატისტიკის მაგისტრის ხარისხი.
1990 წელს ლეილა მეუღლესთან და შვილებთან ერთად შოტლანდიის ქალაქ აბერდინში გადავიდა საცხოვრებლად, რაც მისი პირველი რომანის, ”მთარგმნელის” შთაგონების წყარო გახდა. ლეილამ წერა 1992 წელს დაიწყო, როდესაც აბერდინის კოლეჯში მუშაობდა ლექტორად შემდეგ კი აბერდენის უნივერსიტეტის სამეცნიერო ასისტენტად. 2000 წლიდან 2012 წლამდე აბულელა ცხოვრობდა ჯაკარტაში, დუბაიში, აბუ დაბიში და დოჰაში. 2012 წელს ის დაბრუნდა აბერდინში საცხოვრებლად.
ლიტერატურული კარიერა
2000 წელს მას მიენიჭა კაინის პრიზი აფრიკული დამწერლობისათვის მოკლე მოთხრობისათვის „მუზეუმი“, რომელიც შესულია მისი ნოველების კრებულში ‘ფერადი განათებები“. ლეილას ნოველა „თარჯიმანი“ ნომინირებული იყო დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ ნარინჯისფერ პრემიაზე, ხოლო 2006 წელს New York Times- მა აღიარა შესანიშნავ წიგნად და შეიყვანა წლის 100 საუკეთესო წიგნის ჩამონათვალში. მისი მეორე რომანი, „მინარეთი“, იყო ნომინირებული ნარინჯისფერი პრემიაზე. ასევე მიიღო დუბლინის ჯილდო IMPAC. მესამე რომანის Lyrics Alley მოქმედება ვითარდება 1950-იანი წლების სუდანში. რომანი შევიდა 2011 წლის ნარინჯისფერი პრემიის ჩამონათვალში. მან ასევე მოიგო შოტლანდიის წიგნის პრემია Scottish Book Awards და წარდგენილი იყო თანამეგობრობის რეგიონალური მწერლების პრემიაზე.
ლეილა აბუ ლელას ბოლო წიგნებია რომანი" ჩიტის მოწოდება" (2019) და მოთხრობების კრებული „სხვაგან, სახლი“. ეს უკანასკნელი გახდა 2018 წლის ჯილდოს Saltire Fiction Book of the Year Award გამარჯვებული, რომელიც დაწესებულია შოტლანდიური წარმომავლობის ან შოტლანდიაში მცხოვრები და იქ მოღვაწე ავტორებისათვის. მისი რომანი „მტრების სიკეთე“ (2015) შთაგონებული იყო იმამ შამილის ცხოვრებით, რომელმაც გააერთიანა კავკასიის ტომები რუსეთის იმპერიის ექსპანსიის წინააღმდეგ საბრძოლველად.
ლეილა აბუ ლელა მორწმუნე მუსლიმია და მისი რწმენა მეტწილად განსაზღვრავს მის შემოქმედებას.
შედარებით ხანმომოკლე ლიტერატურული მოღვაწეობის მიუხედავად, ლეილა აბუ ლელამ დაიმკვიდრა მნიშვნელოვანი რეპუტაცია, მოიგო რამდენიმე ლიტერატურული პრემია და მიიღო დადებითი შეფასება როგორც დასავლეთის, ისევე აღმოსავლეთის ქვეყნების მწერლებისაგან. მის შემოქმედებას მაღალ შეფასებას აძლევენ აფრიკის თანამედროვე წამყვანი მწერლები ბენ ოკრი და ჯ.მ. კოეტზი.
აგრეთვე იხილეთ
Sufian, Abu (2014). "Aboulela's Minaret : A New Understanding of Diasporic Muslim Women in the West". he Criterion. 5 (3). Retrieved 2015-04-24.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური ვებ გვერდი
სქოლიო
სუდანელი მწერლები
თანამედროვე არაბი მწერალი ქალები
კასრი (საქართველო)

კასრი (საქართველო)
კასრი — ისტორიული პუნქტი შუა საუკუნეების აღმოსავლეთ საქართველოში. წყაროებში პირველად იხსენიება აღმოსავლეთ კახეთში (ჰერეთში) ერისმთავარ არჩილის მოღვაწეობასთან დაკავშირებით (VIII ს.). შემდგომში არჩილმა კასრი უბოძა ერთ-ერთ კლარჯ მთავარს. კასრის ეკლესია (ნანგრევები შემორჩენილია დაბა კახის (აზერბაიჯანი) ტერიტორიაზე) იხსენიება 1310 წელს. შესაძლებელია კასრი კახის უძველესი სახელწოდება იყოს.
ლიტერატურა
ჰერეთი
თბილისის საცხოვრებელი სახლი (მ. წინამძღვრიშვილის 148)

თბილისის საცხოვრებელი სახლი (მ. წინამძღვრიშვილის 148)
საცხოვრებელი სახლი მიხეილ წინამძღვრიშვილის N148-ში - კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლი, საცხოვრებელი სახლი თბილისში. საცხოვრებელი სახლი აშენებულია XIX საუკუნის მიწურულს. შენობის სადარბაზოს შესასვლელში შესასვლელში მოზაიკის იატაკია, რომელშიც წარწერა - SALVE-ა ჩართული.
შენობა მთავარი ფასადით მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩაზე გამოდის. იგი სამსართულიანია, შელესილი და შეღებილიa. მის გეგმას ლათინური ასო U-ს ფორმა აქვს. მთავარ ფასადი სადაა და სიმეტრიული ღერძის მიმართ.
შენობის ფასადი რუსტირებულია. მისი ცენტრალური ნაწილი აქცენტირებულია სამივე სართულზე პილასტრებით, რომლებიც ისევეა დამუშავებული, როგორც ფასადის დანარჩენი ნაწილი. ფასადს ჰორიზონტალურად კი პროფილირებული კარნიზები გასდევს. ფასადი დანაწევრებულია ღიობების მკვეთრი რიტმით.
მისი პირველ სართულის რუსტიკა ხაოიანი ლესვით არის დამუშავებული, მეორე კი შედარებით დაბალი ღარიანი გლუვი ლესვით. მესამე უბრალოდ შელესილია. ღიობები სადაა, მხოლოდ II და III სართულებს აქვთ პროფილირებული საპირეები. ფასადზე ოთხი ლითონის აივანია, აქედან ორი პირველ, ხოლო ორი - მეორე და მესამე სართულზეა განლაგებული.
აივნები ლითონისაა, ჭედური ელემენტებით. ფასადი ბოლოვდება პროფილირებული კარნიზით, რომელსაც თავზე პარაპეტი აბოლოებს. პირველ სართულზე სადარბაზოში შესასვლელი ხის, ფრამუგიანი კარია, რომელიც შემკობილია ხის ორნამენტებითა და ლითონის ჭედური ელემენტებით. კარის მარჯვენა მხარეს ეზოში გასასვლელი გვირაბია.
ეზო ვიწროა და სიღრმეში წაგრძელებული. ეზოს ფასადებს პერიმეტრზე ხის შუშაბანდები გასდევს.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
თბილისის არქიტექტურული ძეგლები
ვლადიმერ ბახუტაშვილი

ვლადიმერ ბახუტაშვილი (დ. 23 მარტი, 1931, თბილისი — გ. 2005) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.
1957 წლიდან დაიწყო მისი პროფესიული მოღვაწეობა პრაქტიკოსი ექიმ-ინფექციონისტის თანამდებობაზე. 1966 წელს საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სანიტარიისა და ჰიგიენის ინსტიტუტში ჩამოაყალიბა ვირუსული და ბაქტერიული ინფექციების განყოფილება, რომელსაც 1972 წლემდე ხელმძღვანელობდა. 1978 წლიდან მუშაობდა ჯერ ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტში ბიოტექნოლოგიის განყოფილების გამგედ, ხოლო 1980 წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში. ვლადიმერ ბახუტაშვილის სამეცნიერო-პრაქტიკული ინტერესების სფერო მრავალმხრივი იყო, მოიცავდა შერეული ინფექციებისა და დიზენტერიის პათოგენეზის, ვირუსულ ინფექციათა გავრცელების, გნოტობიოლოგიის, ორგანოსა და ქსოვილის კულტურების გამოყენების ტრანსპლანტაციური იმუნიტეტის შესწავლას და სხვას. სიცოცხლის ბოლო წლებში მუშაობდა აპოპტოზისა და ღეროვანი უჯრედების პრობლემებზე. იგი სამასზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, რამდენიმე სახის მედიკამენტის, მათ შორის საყოველთაოდ ცნობილი პლაფერონის ავტორია.
საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტოქსოპლაზმოზი“, დაიცვა 1962 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „შიგელების უჯრედშიდა პარაზიტირების მნიშვნელობა და ვირუსული ინფექციების როლი დიზენტერიის პათოგენეზში“, დაიცვა 1968 წელს.
იყო ხარისხების მიმნიჭებელი სპეციალიზებული საბჭოს წევრი.
2001 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
მუშაობდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროში.
გარდაიცვალა 2005 წელს, 73 წლის ასაკში, დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს პანთეონში.
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
აკადემიკოს ნ. ვავილოვის სახელობის ორდენი
ღირსების ორდენი
სსრკ საპატიო ნიშნის ორდენი
რესურსები ინტერნეტში
ვლადიმერ ბახუტაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
დაბადებული 23 მარტი
დაბადებული 1931
გარდაცვლილი 2005
ქართველი ექიმები
საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
Dorymyrmex flavescens

Dorymyrmex flavescens — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Dorymyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
მოკავშირეთა ომი (ძვ. წ. 91-87)

მოკავშირეთა ომი (ძვ. წ. 91-87)
მოკავშირეთა ომი, ასევე ცნობილი, როგორც მარსის ომი და იტალიური ომი – იტალიკების აჯანყება რომის იმპერიის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 91–87 წწ. აჯანყების მიზეზი გახდა რომის სენატის უარი იტალიკებისათვის მოქალაქეობის მინიჭების თაობაზე. აჯანყებულებმა თავიანთ კავშირს „იტალია“ უწოდეს. კავშირს სათავეში ხუთასთა საბჭო ედგა. აჯანყებულებს შეუერთდნენ რომაელ კოლონისტთა დაბალი ფენები, პროვინციელები. რომაელები დათმობაზე წავიდნენ: ლ. იულიუსის კეისრის კანონით ძვ. წ. 90 წელს რომაელებმა მოქალაქეობის უფლებები მიანიჭეს ტომებს, რომლებიც აჯანყებაში არ მონაწილეობდნენ (ასეთები იყვნენ უმბრები და ეტრუსკები), მაგრამ აჯანყებულები გააფთრებით იბრძოდნენ. მაშინ რომაელებმა მოქალაქეობის მინიჭება აღუთქვეს ყველას, ვინც 60 დღეში იარაღს დაყრიდა. მოქალაქეობის უფლება მისცეს აგრეთვე ციზალპურ გალიას. ამან გათიშა აჯანყებულთა რიგები და ძვ. წ. 88 წლის ზაფხულში რომაელებმა იტალიკების წინააღმდეგობა დაძლიეს. რომაელებმა მოქალაქეობა მისცეს ყველა იტალიკურ ტომს, მაგრამ იმგვარად, რომ მათ ფაქტობრივად არავითარი სოციალურ-პოლიტიკური გავლენა არ გააჩნდათ. ყველა იტალიკური თემი პრაქტიკულად რომის მუნიციპიუმი გახდა. მოკავშირეთა ომმა რომის პოლისური ორგანიზაცია შეარყია, დააჩქარა იტალიის ლათინიზაციისა და იტალიელი ხალხის ჩამოყალიბების პროცესი.
იხილეთ აგრეთვე
სამოქალაქო ომების სია
ლიტერატურა
Alberto Campana, La Monetazione degli insorti italici durante la Guerra Sociale (91-87 a.C.), Soliera, Edizioni Apparuti, 1987.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
სამოქალაქო ომები
რომის იმპერია
ჭანჭყატი

ჭანჭყატი (Euonymus) — ფოთოლმცვივანი ან მარადმწვანე ხეებისა და ბუჩქების გვარი ჭანჭყატისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 200-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებული არიან ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერი ჰავის სარტყლებში. საქართველოში იზრდება 7 სახეობა; მათგან 2 ენდემურია:
კეცხოველის ჭანჭყატი (E. ketzkhovelii) — 2 მ-მდე სიმაღლის ბუჩქი, მოზამთროფოთლებიანი. გავრცელებულია მთელ დასავლეთ საქართველოში ზღვის დონიდან 1500 მ-მდე, მთის შუა სარტყლის ფართოფოთლოვან ტყეებში, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში;
არმაზული ჭანჭყატი (E. armasica) — დაბალი ტანის, მიწაზე გართხმული ბუჩქი; გავრცელებულია თბილისის მიდამოებში (მცხეთა, საგურამო). იზრდება ქვეტყის სახით შერეულ ფართოფოთლოვან ტყეებში.
ჭანჭყატის ღეროს და განსაკუთრებით ფესვის ქერქი შეიცავს გუტაპერჩს. ამ მხრივ პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს მეჭეჭიან ჭანჭყატსა (E. verrucosus) და ევროპულ ჭანჭყატს (E. europaeus), რომლებიც აღმოსავლეთ ევროპასა და კავკასიაში (მ.შ. საქართველოში) იზრდება. ჭანჭყატის ზოგი სახეობა დეკორატიულია, მწვანე მშენებლობაში იყენებენ.
ლიტერატურა
ლორია, მ., ქსე, ტ. 11, გვ. 383. თბ., 1987
ჭანჭყატისებრნი
ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა

ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა — მრეწველობის დარგი, რომელიც ამზადებს სხვადასხვა სახეობის ქაღალდსა და მუყაოს და სხვადასხვა ნაწარმს მათგან, აგრეთვე ცელულოზას, საიზოლაციო ბოჭკოვან და მყარ მერქანბოჭკოვან ფილებს. დარგის თანაპროდუქტებია: ეთილის სპირტი, საკვები საფუარი, კანიფოლი, სკიპიდარი და ცხიმიანი მჟავები. ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა სახალხო მეურნეობის უძველესი დარგია. ევროპაში ქაღალდი პირველად გაჩნდა XI-XII საუკუნეებში, რომელმაც შეცვალა პაპირუსი და პერგამენტი. საქართველოში ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობის ძირითადი საწარმოა ენგურის ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი, რომელიც მდებარეობს ზუგდიდში, მდინარე ენგურის მარცხენა ნაპირზე.
ლიტერატურა
ქაღალდი
ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)

მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი (ოჩაკოვო)
მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოჩაკოვო-მატვეევის რაიონში. ტაძრის მისამართია გენერალ დოროხოვის ქუჩა № 17. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1757-1759 წლებში.
ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიმიტრი როსტოველის სახელზე.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.
ისტორია
ღვთისმშობლის ქება-დიდების სახელობის ხის ეკლესია სოფელ ოჩაკოვოში (რომელიც 1960 წლის 17 აგვისტოდან მოსკოვის შემადგენლობაშია) ააგეს 1717 წელს თავად იაკობ ივანეს ძე ლობანოვ-როსტოვსკის ფინანსებით. 1753 წელს სოფლის მფლობელი გახდა საიდუმო მრჩეველი მიხეილ სტეფანეს ძე ოპოჩინინი. 1757 წლის 5 მაისს მან სინოდალურ კანტორას მიმართა თხოვნით ნება დაერთოთ ახალი ტაძრის მშენებლობაზე. ამავე წელს ტაძრის მშენებლობაზე თანხმობა მიიღეს. ახალი ქვის ტაძრის მშენებლობა დასრულდა 1759 წელს.
საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა XX საუკუნის 20-იან წლებში, შემდეგ ისევ გახსნეს, მაგრამ საბოლოოდ დიდი სამამულო ომის დროს საბოლოოდ დაიხურა. ტაძრის შენობა გადააკეთეს ბოსტნეულის საწყობად. ეკლესიიდან უშედეგოდ ცდილობდნენ მხატვობის მოსპობას. გუმბათი ხელშეუხებელი დატოვეს, მას მხოლოდ ოქრო მოხსნეს. 1960 წელს ტაძარზე სარესტავრაციო სამუშაოები დაგეგმეს, მაგრამ სამუშაოები მხოლოდ 1972 წელს დაიწყო. ამ პერიოდში უკვე გაუქმებული იყო სასაფლაო ეკლესიის გარშემო. სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 1992 წელს. ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1992 წელს.
ლიტერატურა
Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 4. — С. 194 — 197. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X.
Холмогоров В. И. 3: Загородская десятина (Московского уезда) // Исторические материалы для составления церковных летописей Московской епархии. — Москва: Тип. Л. Ф. Снегирева, 1881. — С. 269, 337. — 387 с.
რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
მოსკოვის ტაძრები
1078

1078
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
იზიასლავ I კიევის დიდი მთავარი 1054–1068, 1069–1073 და 1077-დან, ნოვგოროდის მთავარი 1052–1054. (დ. 1025)
ლეპიდოსირენი

ლეპიდოსირენი — ორგვარად მსუნთქავი თევზი. ლეპიდოსირენისებრთა ერთადერთი წარმომადგენელი. მისი მოგრძო სხეული 1 მ აღწევს. წყვილი საცურაო ბუშტი ფილტვების ფუნქციას ასრულებს. ბინადრობს მდინარე ამაზონის აუზის დაჭაობებულ წყალსატევებში. უჟანგბადო წყალში 20 დღე-ღამე ძლებს. გვალვიან პერიოდში ზაფხულის ძილს ეძლევა. იკვებება მცენარეებითა და მოლუსკებით. დედალი ქვირითს ბუდეში ყრის, მამალი კი იცავს. ამ დროს მამლის მუცლის ფარფლებზე ვითარდება ძაფისებრი გამონაზარდები, რომლებიც გამოყოფენ ჟანგბადს და აუმჯობესებენ ქვირითის სუნთქვის პირობებს.
ლიტერატურა
ორგვარადმსუნთქავნი
გრიგოლ VIII

გრიგოლ VIII (ერისკაცობაში ალბერტო დე მორა; დ. 1100 ან 1105 — გ. 17 დეკემბერი, 1187) — რომის პაპი 1187 წელს.
დაიბადა ბენევენტოში, იტალია. გრიგოლ VIII პაპად აირჩიეს 1187 წლის 25 ოქტომბერს და რომის პაპი იყო გარდაცვალებამდე, 1187 წლის 17 დეკემბრამდე, მხოლოდ 57 დღის განმავლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
რომის პაპები
გარდაცვლილი 17 დეკემბერი
გარდაცვლილი 1187
ტოკარევის სახლი

ტოკარევის სახლი — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. დიდი სადოვაიის ქუჩისა და ჩეხოვის პროსპექტის გადაკვეთაზე. სახლი აშენდა 1905 წელს ეკლექტიკის სტილში. შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
მისამართი: დონის როსტოვი, დიდი სადოვაიის ქუჩა № 106/46.
ისტორია
ტოკარევის სავაჭრო სახლი ააშენეს 1905 წელს. მისი მფლობელი იყო როსტოველი ვაჭარი და სპირტის დამამზადებელი ქარხნის მფლობელი ნიკოლაი ტოკარევი. რევოლუციამდე შენობაში განთავსებული იყო ს. ბაბახანოვის სავაჭრო ცენტრი. რუსული თეატრალური საზოგადოება, რძის პროდუქტების მაღაზია, ფარმაცევტული საწყობი და მ. როზენბლიუმის საჭაშნიკე.
1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და მასში განათავსეს ქალაქის საავადმყოფო. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობის დროს სახლი პრაქტიკულად არ დაზიანებულა. 1945 წელს, როდესაც კლემენტინა ჩერჩილი, უინსტონ ჩერჩილის ცოლი, სტუმრობდა დონის როსტოვს, იგი სწორედ ამ სახლში შეჩერებულა. 1990-იან წლებში ქალაქის იუბილესთან დაკავშირებით სახლი გაარემონტეს. ამჟამად შენობაში განთავსებულია საქალაქო პოლიკლინიკა № 10.
არქიტექტურა
სამსართულიანი ტოკარევის სახლი აგებულია ეკლექტიკის სტილში. მისი ფასადების გასაფორმებლად გამოყენებულია ასევე ბაროკოს, როკოკოსა და კლასიციზმის ელემენტები. პირველი სართული რუსტირებულია. ფანჯრის ღიობები გაფორმებულია განსხვავებული, დეკორირებული თამასებით. მეორე სართულზე იგი სრულდება სამკუთხა, ხოლო მესამე სართულზე კი - სწორკუთხა სანდრიკებით. მესამე სართულის კედელზე გამოსახულია ქალის სკულპტურა გველით და ხელში ფიალით.
სქოლიო
დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
Polyrhachis schang

Polyrhachis schang — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
ვადულ-ლუი-ვოდე

ვადულ-ლუი-ვოდე — ქალაქი მოლდოვაში, კიშინიოვის მუნიციპალიტეტის ჩეკანის სექტორის შემადგენლობაში.
ვადულ-ლუი-ვოდე მდებარეობს დნესტრის მარჯვენა სანაპიროზე, კიშინიოვიდან 23 კმ-ში. დნესტრის სანაპიროზე განლაგებულია პლაჟები, დასასვენებელი სახლები, სანატორიუმები, ბარები, რესტორნები, სპორტული მოედნები.
2007 წელს ვადულ-ლუი-ვოდეს მიენიჭა მოლდოვის ქალაქ-კურორტის სტატუსი.
რესურსები ინტერნეტში
დასვენება დნესტრზე
Vadul lui Voda — ვიდეო
მოლდოვის ქალაქები