PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ნათელა (ვაზის ჯიში)

ნათელა (ვაზის ჯიში)
ნათელა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან.
ნათელა წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.
ლიტერატურა
უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 571
იმერეთის ვაზის ჯიშები
ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
კეთილაური

კეთილაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გომის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 57 ადამიანი.
ლიტერატურა
დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 143-145
სქოლიო
სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Pleurotomella anomalapex

Pleurotomella anomalapex — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
დუმაცხო

დუმაცხო — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში, მდებარეობს მთიულეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, გუდამაყრის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრზე, დუშეთიდან 60 კილომეტრში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
იხილეთ აგრეთვე
დუმაცხოს ნასოფლარი
ლიტერატურა
სქოლიო
დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წუწუნავა (მრავალმნიშვნელოვანი)

წუწუნავა (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი წუწუნავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ალექსანდრე წუწუნავა — რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე
ცეცილია წუწუნავა — მსახიობი
ქართული გვარები
პიკო...

პიკო... (< ; აღნიშვნა: ) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. წარმოადგენს თავსართს იმ ჯერადი ერთეულების სახელწოდებათა შესაქმნელად, რომლებიც ოდენობით შეესაბამება 10−12 (1/1 000 000 000 000, მეტრილიონედი) ამოსავალ ერთეულს.
წარმოშობილია იტალიურიდან — piccolo (პატარა).
1960 წელს ზომა-წონის მეთერთმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული წილადი ერთეულის თავსართად.
მაგალითები
1 პიკომეტრი = 10−12 მეტრი = 0.000 000 000 001 მეტრი.
1 პიკოფარადა = 10−12 ფარადა= 0.000 000 000 001 ფარადა.
ლიტერატურა
სქოლიო
სი თავსართები
ეკლებიანი ლეპიოტა

ეკლებიანი ლეპიოტა — სოკოს სახეობა ლეპიოტას გვარისა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ავსტრალიაში.
ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყარო კი — შხამიანად. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ნეშომპალიან ნიადაგზე, პარკებში, ბაღებში, გზის პირებზე, უპირატესად ნესტიან ადგილებში.
სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1793 წელს როგორც Agaricus asper. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა ლუსიენ კელემ 1886 წელს. უფრო თანამედროვე წყაროები მას Echinoderma-ს გვარში აერთიანებენ.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 7-10 (15) სმ, საკმაოდ ხორციანი, ნორჩობაში კვერცხისებრი, ზარისებრი, მოყვითალო ან ნარინჯისფერ-მოყავისფრო: ზრდასრული ეგზემპლარები — ფართოდ ამოზნექილი, გაშლილი, მშრალი, დაფარულია წვრილი, პირამიდისებურად წაწვეტებული ყავისფერ-მურა ხორკლებით.
ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, მეტად ხშირი, თხელი, არათანაბარი, თეთრი.
ფეხის სიგრძე — 8-12 სმ, სისქე — 1-1,5 სმ, ცილინდრული, ძირში ბოლქვისებურად გასქელებული, მშრალი, საყელოს ზემოთ გლუვია, ღია, რთულად შესამჩნევი ზოლებით. საყელოს ქვემოთ მოყვითალო ან ჟანგმიწისფერ-ყავისფერია, ბოჭკოვან-ქერცლოვანი, ძირისკენ ხშირად მურა ქერცლებით. საყელო — მყარი, განიერი, თეთრი.
რბილობი — თეთრი, ბოჭკოვანი, მეტად არასასიამოვნო სუნითა და მომწარო გემოთი.
სპორების მტვერი — თეთრი ან მოყვითალო. სპორები — 6,5-11х2-5 მკმ, წაგრძელებულ-ელიფსისებრი, გლუვი, უფერული.
მსგავსი სახეობები
ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ნეშომპალიან ნიადაგზე, პარკებში, ბაღებში, გზის პირებზე, უპირატესად ნესტიან ადგილებში, ერთეულებად ან ჯგუფებად.
გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას (აშშ, მექსიკა, კანადა), სამხრეთ ამერიკას (არგენტინა, პარაგვაი) ევროპას, ჩრდილოეთ აფრიკასა (ალჟირი, მაროკო) და ავსტრალიას.
სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
კვებითი ღირებულება
არასასიამოვნო სუნისა და მომწარო გემოს გამო ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყარო კი — შხამიანად, რომელიც იწვევს, თავბრუსხვევას, ღებინებასა და დიარეას.
ეკლებიანი ლეპიოტა წააგავს ამანიტასა და ლეპიოტას გვარების რამდენიმე ძლიერ შხამიან წარმომადგენელს (მაგ.), რომელიც შეიცავს ტოქსიკურ ნივთიერება ამატოქსინს.
გალერეა
ლიტერატურა
„Грибы“. Справочник. / пер. с итал. Ф. Двин — Москва: АСТ. Астрель, 2004. — 303 с. (стр. 63)
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ლეპიოტა
შხამიანი სოკოები
ალტუ-პარაგუაი

ალტუ-პარაგუაი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 238 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-პარაგუაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 066 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.45 კმ²-ზე. ფართობი 1 846 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მატუ-გროსუ
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
Estimativas da população para 1º de julho de 2009
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
სოსო მარგიშვილი

სოსო მარგიშვილი
სოსო (სოსლან) მარგიშვილი (დ. 1959, ქარელი — გ. 2007, ბაქო) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების პოლკოვნიკი (2000 წ.). 1979–1991 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური ცენტრის თანამშრომელი, ალგეთის ხეობის არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი, 1989–1991 წლებში შავსაყდარა-ენაგეთის არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელი. 1992–2004 წლებში მსახურობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საზღვრის დაცვის დეპარტამენტში. 2005-2006 წლებში მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტში. 2006 წლიდან საერთაშორისო წითელი ჯვრის ექსპერტი. აფხაზეთის ომის ვეტერანი, სოხუმის პრესცენტრის უფროსი. სიცოცხლეში გამოქვეყნებული აქვს სამი მონოგრაფია (ერთი თანაავტორობით) ისტორიის დარგში და 20-მდე სამეცნიერო სტატია, მათ შორის, რამდენიმე სამხედრო ისტორიის საკითხებზე. ერთი მონოგრაფია გამოიცა სოსო მარგიშვილის გარდაცვალების შემდეგ.
ლიტერატურა
მარგიშვილი ს. ანტიკური ხანის მდიდრული სამარხები ალგეთის ხეობიდან. თბ., 1992
მარგიშვილი ს., ნარიმანიშვილი გ. ალგეთის ხეობის ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლები. თბ., 2004
მარგიშვილი ს. მითები და რეალობა დავით აღმაშენებლის მეფობის შესახებ, თბ., "სიესტა", 2006
მარგიშვილი ს. შუა საუკუნეების სამხედრო ხელოვნება და საქართველოს სამხედრო-პოლიტიკური ისტორია IX-XV საუკუნეებში, ნაწ. I, თბილისი, 2008
მარგიშვილი ს. იბერიის ომი პომპეუსთან (დონ კასიუსის ცნობების კრიტიკული ანალიზი)// ქართველოლოგია : ყოველთვიური სამეცნიერო ჟურნალი. თბ., 2007. ISSN: 1512-4975. თებერვალი. N1. გვ.46-61. რეზ. ინგლ. ენ. გვ.113-114
ქართველი ისტორიკოსები
დაბადებული 1959
გარდაცვლილი 2007
NGC 7194

NGC 7194 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1884 წლის 9 ნოემბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
იხილეთ აგრეთვე
მესიეს ობიექტების სია
ახალი საერთო კატალოგი
რესურსები ინტერნეტში
ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან
გალაქტიკები
პეგასის თანავარსკვლავედი
აბაშიძეების კოშკი

აბაშიძეების კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინში. კოშკი დგას სოფლის ზემოთ, ვეჯინის ხევის მარჯვენა ნაპირზე, განეუთნება XVII საუკუნეებს. გადმოცემით ეკუთნოდა ივანე აბაშიძეს ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკურ და სამხედრო მოღვაწეს, ქეშიკთუხუწესს, კრწანისის ომის გმირს რომელსაც როგორც კახეთის მკვიდრს კახთ აბაშიძეს’’ უწოდებდნენ.
კოშკი გეგმით მრგვალია (გარე დიამეტრი ფუძის დონეზე 9 მეტრი კედლის სისქე 1,5 მეტრი) და ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება, ნაგებია რიყის ქვით, იგი ოთხი სართულისგან შედგება, ხოლო მეხუთე კედელშემოვლებული ბანია (სიმაღლით დაახლოებით 14 მეტრი) ყოველ სართულზე თითო ოთახია. სართულები ერთმანეთს კედლის სისქეში მოწყობილი კიბით უკავშირდებოდა. სართულებს ხის კოჭოვანი გადახურვა ჰქონიათ. კოშკის შესასვლელი 1 სართულის დონეზეა აღმოსავლეთიდან. კარი გარედან კვადრატული აგურითაა ნაწყობი, ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, შიგნით - სწორკუთხაა. შესასვლელის ორივე მხარეს, ჭერთთან გაჭრილია გარეთკენ შემაღლებული და თანდათან დავიწროვებული თითო სარკმელი, სართულზე გეგმით ნახევარწრიული ორი ბუხარი (შესასვლელის პირდაპირ და ჩრდილოეთით) ექვსი ღრმა, ხის ძელებით თარაზულად გადახურული ნიშა და მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის უჯრედის თაღოვანი შესასვლელია- კოშკის შესასვლელის სამხრეთით.
მეორე სართულზე, კოშკის შესასვლელის ასწვრივ ნახევარწრიულთაღიანი ღიობია, რომლის წინ ხის დაკიდული აივანი ყოფილა მოწყობილი. ღიობის თაღი ნაწყობია აგურით, შიგნით კი თარაზულათაა გადახურული ხის ძელებით. ამ სართულზე არის გეგმით ნახევარწრიული ერთი ბუხარი. სათოფურებით აღჭურვილი შვიდი სწორკუთა ნიშა, (ექვსნიშაში თითო შეწყვილებული სათოფურია ერთში-ერთი ცალმაგი). პირველი და მესმაე სართულებთან დამაკავშირებელი კიბის უჯრედების თითო სწორკუთხა შესასვლელის სართული ორი სწორკთხა სარკმელითაა განათებული. სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ორივე ჭერის დონეზეა.
მესამე სართულზე სწორკუთხა ნიშები და ორი ფართო სწორკუთხა ღიობია (სამხრეთით და ჩრდილოეთით). სამხრეთი ღიობის გვერდით დიდი, კვადრატული ნიშაა,
რომლის ქვედა ნაწილში შეწყვილებული სათოფურია, ზედაში სწორკუთხა სარკმელი. ერთი, ხის ძელით ბრტყლად გადახურული სარკმელი აღმოსავლეთ კედელშიცაა.
მეოთხე სართულზე ოთხი დიდი სწორკუთა ღიობია. ყველა მათგანის წინ დაკიდული აივანი ყოფილა, მოგვიანებით ორი ღიობი ამოუშენებიათ და სათოფურები მოუწყვიათ. ამ სათოფურების გარდა სართულის მთელ პერიმეტრზე, სხვადასხვა დონეზე ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებია განლაგებული. ბანზე ასასვლეად როგოც ჩანს მისასვლელ კიბეს იყენებდნენ.
1986-87 წლებში სპეციალურად სამეცნიერო სარესტავრაციო საწარმო სახელოსნომ ძეგლზე ჩაატარა სარესტავრაციო სამუშაოები (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ი. მოსულიშვილი). გაიწმინდა კოშკის მიმდებარე ტერიტორია, აღდგა ხის სართულშუა გადახურვები და ბანის კედელი რომელშიც მოეწყო სათოფურები და სალოდეები. მეორე და მეოთხე სართულზე აღდგა დაკიდული აივნები.
ლიტერატურა
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის კოშკები
სუპერმთვარე

სუპერმთვარე — მოვლენა, როდესაც სავსემთვარეობა ემთხვევა მთვარის უახლოეს მდებარეობას დედამიწასთან, მის ელიფსურ ორბიტაზე; შედეგად, დედამიწადან მთვარე ზომაში ბვევრად უფრო დიდი ჩანს. ტექნიკური სახელია დედამიწა-მთვარე-მზის სისტემის პერიგეა-სიზიგია. ტერმინი „სუპერმთვარე“ ასტრონომიული არაა, სათავეს იღებს თანამედროვე ასტროლოგიიდან. ოკეანეებისა და დედამიწის ქერქის მიქცევა-მოქცევასთან მთვარის კავშირის გამო, სუპერმთვარის ფენომენს ხშირად აკავშირებენ ისეთ სარისკო მოვლენებთან, როგორებიცაა მიწისძვრები და ვულკანური ამოფრქვევები, თუმცა ამის მტკიცებულებები ნაკლებ დამაჯერებელია.
საპირისპირო მოვლენას, აპოგეა-სიზიგიას მიკრომთვარეს უწოდებენ, თუმცა ეს ტერმინი ისე გავრცელებული არაა, როგორც სუპერმთვარე.
იშვიათად, სუპერმთვარეობა მთვარის სრულ დაბნელებასაც ემთხვევა. ბოლო ასეთი ფაქტი 2015 წლის 27–28 ოქტომბერს მოხდა, შემდეგი კი 2033 წლის ოქტომბერში განმეორდება.
მანძილი
დედამიწის გარშემო მთვარის ელიფსური ორბიტის გამო, მანძილი მათ შორის ყოველთვიურად 357 000-სა და 406 000 კმ-ს შორის იცვლება.
სუპერმთვარეობისას, მის უშორეს წერტილთან შედარებით, მთვარე დიამეტრში 14%-ით უფრო დიდი ჩანს, სიკაშკაშე კი 30%-ით მეტი.
სიხშირე
სავსემთვარეობის ციკლი არის მთვარის პერიგეის განლაგებების პერიოდი დედამიწასა და მზეს შორის, რაც 411.8 დღეს შეადგენს. დაახლოებით ყოველი მე-14 სავსე მთვარე სუპერმთვარეა.
ეფექტები მიქცევა-მოქცევაზე
მზისა და მთვარის კომბინირებული ეფექტები დედამიწის ოკეანეებზე, მის მიქცევა-მოქცევაზე პიკს მაშინ აღწევს, როცა მთვარე ახალია ან სავსე. მთვარის პერიგეის დროს, მისი გრავიტაციული ძალა გარკვეულწილად ძლიერია. თუმცა, პიკშიც კი, ეს ძალა მაინც შედარებით სუსტია და მიქცევა-მოქცევას შორის ერთ ინჩზე ნაკლებ სხვაობას იწვევს.
ბუნებრივი კატაკლიზმები
მედიაში ბევრი სპეკულაცია იყო იმასთანდ აკავშირებით, რომ სუპერმთვარეობის 1-2-კვირიან პერიოდთან დაკავშირებული იყო 2011 წლის მიწისძვრა წყნარ ოკეანეში ტოჰოკუს რეგიონთან, ასევე 2004 წელს ინდოეთის ოკეანის მიწისძვრა და ცუნამი. მიუხედავად ამისა, სუპერმთვარესა და ძლიერ მიწისძვრებს შორის კავშირი დამტკიცებული არ არის.
ფოტოგალერეა
რესურსები ინტერნეტში
Supermoon dates
Photo comparing full moon at 222,000 miles with one at 248,000 miles
Richard Nolle's definition
CBC News, Gallery of the March 19, 2011 supermoon, viewed from across Canada (Dead link as of 2014.08.11)
BBC News, Gallery of shared pictures
Amazing 21 photos of the Rare Super Moon from New York City, New York, U.S.
სქოლიო
მთვარე
ასტრონომიული მოვლენები
კობის გიორგიწმინდის კომპლექსი

კობის გიორგიწმინდის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ კობის მახლობლად მდებარე კლდოვან ბორცვზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
შედგება ორი კოშკის, ეკლესიისა და გალავნისაგან. კომპლექსი წარმოადგენდა მნიშვნელოვან რგოლს ხეობის სასიგნალო კოშკების უწყვეტ ჯაჭვში. მისი მეშვეობით თრუსოს ხეობის სასიგნალო კოშკები ვიზუალურად უკავშირდებოდნენ თერგის ქვედა დინებაზე განლაგებული სოფლების — ხურთისისა და გორისციხის კოშკებს.
სამხრეთით მდგარი კოშკი ზურგიანია (6,5x4 მ), მის საფუძვლად გამოყენებულია ორი გიგანტური ლოდი. ძლიერ დაზიანებულია — შემორჩენილია სამიოდე მეტრ სიმაღლეზე.
მეორე კოშკი ოთხკუთხაა (5,6x5 მ). დგას ჩრდილოეთით, კონცხის კიდეზე, ქვის წყობით გამაგრებულ კლდეზე. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი ნაწილის ჩრდილოეთ კედელზე სამრეკლოა მოწყობილი.
კომპლექსის ცენტრში დგას ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესია (8x5,5 მ). ეკლესიას შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. სწორკუთხა საკურთხეველიც, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან მცირე მხრებითაა გამოყოფილი და იატაკის დონიდან ორი საფეხურითაა ამაღლებული. საკურთხევლის ბაქანს წინიდან ორსაფეხურიანი ამბიონი აქვს მოწყობილი. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომლის რაფა, საფეხურებადაა დამუშავებული. სარკმლის ქვემოთ დაბალი, მართხუთხა ფორმის ტრაპეზის ქვა დგას. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სწორკუთხა, მომცრო ნიშია. მოგვიანებით ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშიც გაუჭრიათ. დარბაზის სამივე კედელს დაბალი საფეხური გასდევს. ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე, მასიური მართკუთხა ქვაა, რომელზეც ქვის ჯვარია აღმართული. ეკლესიაზე მოგვიანებით გადაუხურავთ ხის ცილინდრული კამარით, რომელიც ხისსავე ოთხ ნახევარწრიულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. კამარა დაბეტონებულია. მასზე ამოტვიფრულია თარიღი — 1945 წ.
ლიტერატურა
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მათემატიკური დამტკიცება

მათემატიკური დამტკიცება — მათემატიკაში ჩვენება იმისა რომ, გარკვეული აქსიომების დაშვების პირობებში სამართლიანია გარკვეული მტკიცებულება, თეორემა.
დამტკიცება არის ლოგიკური არგუმენტი, რომელიც იყენებს აქსიომებს, უკვე დამტკიცებულ თეორემებს და გამოყვანის წესებს.
ლიტერატურა
.
.
რესურსები ინტერნეტში
What are mathematical proofs and why they are important?
2πix.com: Logic
ლოგიკა
Pimenteiras

Pimenteiras is a municipality in the state of Piauí in the Northeast region of Brazil.
See also
List of municipalities in Piauí
References
Municipalities in Piauí
გუთიები

გუთიები — ნახევრად მომთაბარე ტომები, რომლებიც ძვ. წ. III–II ათასწლეულში ცხოვრობდნენ ზაგროსის მთიანეთში, თანამედროვე აზერბაიჯანისა და ქურთისტანის ტერიტორიაზე. გუთიების ენაზე მცირე რამაა ცნობილი. გაურკვეველია მათი ეთნიკური ვინაობის საკითხიც. არსებობს მოსაზრება, რომ გუთიები ენათესავებოდნენ ხური-ურარტულ ტომებს და კავკასიურ სამყაროს. საბჭოთა ისტორიკოსები ი. დიაკონოვი და ი. ალიევი ფიქრობდნენ, რომ მათი სახელი უკავშირდება ალბანელების უძველეს სახელწოდებას — უტიებს. დაახლოებით ძვ. წ. 2200 წელსგუთიებმა დაარბიეს აქადი და თითქმის ასი წლით გაბატონდნენ მესოპოტამიაში. ძვ. წ. I ათასწლეულში მესოპოტამიის მკვიდრნი „გუთეებს“ უწოდებდნენ მათგან ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით მცხოვრებ სხვადასხვა ხალხებს.
ლიტერატურა
სქოლიო
ბაქოს პორტის რეზიდენცია

ბაქოს პორტის რეზიდენცია — მაღლივი საცხოვრებელი კორპუსები ბაქოში.
პროექტი
მაღალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსები „ბაქოს პორტის რეზიდენცია“ აღმართულია საოფისე შენობების ბაქოს პორტის კოშკების გვერდით ბაქოში, ნეფთიანიკოვის გამზირზე, სამგზავრო საზღვაო პორტთან. კომპლექსი მოიცავს სამ მაღლივ კორპუსს, რომლებიც საერთო პოდიუმზე მდებარეობს.
პროექტი მოიცავს საცხოვრებელ ბინებს, გიმნაზიას და ჯანმრთელობის ცენტრს, მრავალმხრივ შეხვედრების ოთახებს, ასევე 2000 მანქანისთვის განკუთვნილ მრავალდონიან პარკინგს . ობიექტი მდებარეობს ქალაქის ბიზნეს რაიონების, კულტურული და დასასვენებელი ობიექტების მახლობლად .
აპარტამენტები შერწყმულია ღია ტერასებთან, რომლებიც განლაგებულია ერთი მეორის ზემოთ, რაც შენობის ფასადს კასპიის ზღვის სანაპიროზე ჩამომავალი ნაბიჯების სახეს აძლევს.
პროექტის თანახმად, საცხოვრებელი ეზო განთავსდება სავაჭრო პოდიუმის სახურავზე, რომელიც უხვად არის გამწვანებული ხეებით და გაზონით.
აღნიშნული შენობის მეზობლად აშენდება პროექტის ნახევარმთვარის განვითარების პროექტის შენობები. ბაქოს პორტის რეზიდენციის შენობები 32 სართულიანია და თითოეულში 7 ლიფტია. ბაქოს პორტის რეზიდენციები 130 მეტრი სიმაღლისაა.
ობიექტები და მომსახურება მოიცავს 24 – საათიან კონსიერჟს და დაცვას, სპორტდარბაზისა და სპა კომპლექსს, ასევე ბაქოს პორტის რეზიდენციაში განთავსებულია რამდენიმე მრავალფუნქციური საკონფერენციო ოთახი.
სამ საცხოვრებელ კოშკში განთავსებულია 800 ძვირადღირებული ბინა, რომლებიც აშენებულია უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. ეს განსაცვიფრებლად მიმზიდველი და მშვენივრად განლაგებული საცხოვრებელი ფართი მოიცავს არა მარტო პარკირების ფართო რაოდენობას და კლუბის ადგილობრივ მცხოვრებლებს, არამედ სტუმრების მისაღებად ატრიუმს, რომელიც შექმნილია მსოფლიოში ცნობილი ინტერიერის დიზაინერის, დევიდ კოლინსის მიერ.
ყველა ბინა გეგმის მიღებისთანავე გაიყიდა, რის შედეგადაც პორტ ბაქოს რეზიდენცია აზერბაიჯანში ყველაზე წარმატებული პროექტია.
2014 წლის 25 სექტემბერს, პორტ ბაქოს მოლმა, ქალაქის უდიდესმა სავაჭრო ცენტრმა კარი გახსნა სტუმრებისთვის. ბევრი ახალი ბრენდი შემოდის სამსართულიან კომპლექსში, რომელთა ფართობია 32,000 კვ.მ.
სწორედ აქ შეგიძლიათ იპოვოთ ყველაზე პოპულარული და სანატრელი ბრენდები და ისიამოვნოთ დამქირავებლის კაფეტერიისა და რესტორნების გასტრონომიული სიამოვნებით. ეს არის მომსახურების ახალი დონე, ექსკლუზიური არა მხოლოდ ბაქოსთვის, არამედ მთელი კავკასიის მასშტაბით.
რესურსები ინტერნეტში
Pasha Constructions
Port Baku
ბაქოს პორტის რეზიდენცია
სქოლიო
ბაქოს ცათამბჯენები
აზერბაიჯანის შენობები
სუმბარი

სუმბარი — მდინარე თურქმენეთსა და ირანში. მდინარე ათრაქის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 245 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 8 300 კმ². სათავე აქვს ირანში, ქოფედ-დაღის მთებში. ქვემო დინებაში დიდი ხნის განმავლობაში შრება. ძირითადად იკვებება წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. ყველაზე დიდი შენაკადია ჩანდირი. მდინარის წყლები გამოყენებულია სარწყავად. სუმბარის ხეობა სუბტროპიკული მებაღეობის რაიონია.
რესურსები ინტერნეტში
სუმბარი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
თურქმენეთის მდინარეები
ირანის მდინარეები
Madina Taimazova

Madina Taimazova
Madina Andreyevna Taymazova (born 30 June 1999) is a Russian judoka of Ossetian ethnicity. In 2021, she won one of the bronze medals in the women's 70 kg event at the 2020 Summer Olympics in Tokyo, Japan. Taymazova is a warrant officer of the Russian Armed Forces and a member of the army sports club CSKA Moscow.
Career
In 2018, she won one of the bronze medals in the women's 70 kg event at the 2018 European U23 Judo Championships held in Győr, Hungary. She won a medal at the 2019 World Judo Championships.
In 2021, she won the silver medal in her event at the Judo World Masters held in Doha, Qatar.
References
External links
1999 births
Living people
Russian female judoka
Universiade medalists in judo
Universiade silver medalists for Russia
Medalists at the 2019 Summer Universiade
Judoka at the 2020 Summer Olympics
Medalists at the 2020 Summer Olympics
Olympic medalists in judo
Olympic bronze medalists for the Russian Olympic Committee athletes
Olympic judoka for Russia
არშაკ ჯამალიანი

არშაკ ჯამალიანი (დ. 1882, განჯა – გ. 1940, პარიზი) — სომეხი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ელჩი თბილისში. სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის კომუნკაციების მინისტრი. დაამთავრა ეჩმიაძინის სემინარია. სოციალურ მეცნიერებებს სწავლობდა გერმანიაში. სტუდენტობის პერიოდში ჩამოაყალიბა „ევროპის სომეხ სტუდენტთა კავშირი“. გამოსცემდა პერიოდულ გამოცემას „უსანოხ“. 1909 წელს დაბრუნდა ამიერკავკასიაში. ასწავლიდა თბილისის ნერსიანის სკოლაში. თბილისში გამოსცემდა სომხურ გაზეთ „ჰორიზონს“. 1917 წელს შეუერთდა დაშნაკცუითუნის პარტიას, ამავე წელს დასახელებულ იქნა სომხეთის ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლებში შედიოდა ამიერკავკასიის სეიმის შემადგენლობაში, 1918 წლებში შედიოდა გერმანიაში გაგზავნილ სომხეთის ეროვნული საბჭოს დელეგაციაში. 1918 წლის ივლისში ა. ჯამალიანი საქართველოში სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის სრულუფლებიან წარმომადგენლად დაინიშნა. როგორც სომხეთის წარმომადგენლმა, 1918 წლის სექტემბერში თბილისში მონაწილეობა მიიღო ამიერკავკასიის სამ რესპუბლიკას შორის ამიერკავკასიის ბონების გამოყენების შესახებ მოლაპარაკებებში. 1918 წლის დეკემბერში სომხეთის მიერ საქართველოზე თავდასხმის დროს, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ევგენი გეგეჭკორმა საპროტესტო ნოტა გადასცა ელჩ ჯამალიანს და სამხედრო მოქმედებების შეწყვეტა მოსთხოვა. 1920 წლის გაზაფხულზე საქართველოში სომხეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლად, ჯამალიანის ნაცვლად, ტიგრან ბეკზადიანი დაინიშნა. 1920 წლის აპრილ-ნოემბერში ა. ჯამალიანი იკავებდა სომხეთის კომუნიკაციების მინისტრის პოსტს. 1920 წლის აგვისტოში თბილისში ხელი მოაწერა საბჭოთა რუსეთსა და სომხეთს შორის დადებულ ხელშეკრულებას ეკონომიკური თანამშრომლობის შესახებ. საბჭოთა რუსეთის მიერ სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ წავიდა ემიგრაციაში. 1928 წელს ემიგრაციაში გამოსცა წიგნი „სომხეთ-საქართველოს პრობლემა“.
ლიტერატურა
დაბადებული 1882
გარდაცვლილი 1940
სომეხი პოლიტიკოსები
სომეხი დიპლომატები
536

536
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
აგათია სქოლასტიკოსი — ბიზანტიელი ისტორიკოსი და პოეტი. (გ. 582)
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
22 აპრილი: აგაპეტუს I — რომის პაპი (დ. უცნობია)
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
თეოდაადი — ოსტგუთების მეფე (დ. 507).
ანკანი — იაპონიის იმპერატორი (დ. 466)
შოთა უთმელიძე

შოთა უთმელიძე (დ. 24 აგვისტო, 1946) — ქართველი ინჟინერი.
ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი, მიმოსვლის გზათა ინჟინრის კვალიფიკაციით.
1969-2000 წლებში მუშაობდა საავტომობილო გზების საპროექტო ინსტიტუტ „სოიუზდორპროექტის“ თბილისის ფილიალის, საგზაო განყოფილების ინჟინრად, უფროს ინჟინრად, წამყვან ინჟინრად, საველე საკვლევაძიებო ჯგუფის ოსტატად, ექსპედიციის უფროსად, პროექტის მთავარ ინჟინრად, საგზაო განყოფილების მთავარ სპეციალისტად; 2000-2010 წლებში მუშაობდა საავტომობილო გზების საპროექტო ინსტიტუტ „ტრანსპროექტში“ სხვადასხვა თანამდებობებზე — ჯგუფის ხელმძღვანელად, პროექტის მთავარ ინჟინრად. მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით შესრულებული პროექტებია: საავტომობილო გზა „სოჭი-ზედა სოლახაულის“ კაპიტალური შეკეთების პროექტი (1969, რუსეთი). საავტომობილო გზა „სარი-ტაშ-ირკეშტამის“ (ჩინეთის საზღვარი) მშენებლობის პროექტი (1970, ყირგიზეთი); საავტომობილო გზა „სოჭი-სოხუმის“ კურორტ განთიადის შემოსავლელი გზის მშენებლობის პროექტი (1971). საავტომობილო გზა „ხიხამთა-ფუტიეთის“ მშენებლობის პროექტი (1971); საავტომობილო გზა „აბანო-ომალოს“ კაპიტალური შეკეთების პროექტი (1972); 1973-1974 წლებში საავტომობილო გზა „ნოვოროსიისკი-თბილისი-ბაქოს“ აგურა-ადლერის მონაკვეთის კაპიტალური შეკეთების პროექტი (რუსეთი); 1974-1976 წლებში საავტომობილო გზა „ნოვოროსიისკი-თბილისი-ბაქოს“ ქ. გაგრის შემოსასვლელი გზა. 1976-1980 წლებში საქართველოს სამხედრო საავტომობილო გზის კაპიტალური შეკეთების პროექტი. 1980-1981 წლებში საავტომობილო გზა „ნოვოროსიისკი-თბილისი-ბაქოს“ ქ. ქუთაისის შემოსასვლელი გზა. 1983-1985 წლებში მთიან პლატოზე გამავალი რკინიგზა „ბუ-მედფა-საიდა“ 325კმ. 1987-1991 წლებში საავტომობილო გზა „ნოვოროსიისკი-თბილისი-ბაქოს“ კუდესტა-ადლერის მონაკვეთის პროექტი. 1990-1991 წლებში საავტომობილო გზა „ლენინგრადი-კიევი-ოდესა“ ლენინგრადის ოლქის საზღვარი - ქ. ფსკოვის მონაკვეთის პროექტი (რუსეთი); 1991-1992 წლებში საავტომობილო გზა ა„დლერი-კრასნაია პოლიანას“ მშენებლობის პროექტი (რუსეთი); 2001 წელს საავტომობილო გზა „თბილისი-წითელი ხიდის“ რეაბილიტაციის პროექტი; 2004 წელს საავტომობილო გზა „ბორჯომი-ბაკურიანის“ რეაბილიტაციის პროექტი. 2006-2010 წლებში თბილისის შემოსავლელი საავტომობილო გზის პროექტი.
ლიტერატურა
საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017, გვ. 537-538
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 24 აგვისტო
დაბადებული 1946
ქართველი ინჟინრები
საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
Cenodagreutes aethus

Cenodagreutes aethus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
1331

1331
მოვლენები
8 სექტემბერი : სტეფან დუშანმა თავი სერბეთის მეფედ გამოაცხადა.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ბლანშ დ'ევრე — საფრანგეთის მეფე ფილიპ VI-ის მეუღლე (გ. 1398)
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
27 ოქტომბერი : აბუ ალ-ფიდა — არაბი ჰისტორიკოსი და გეოგრაფი (დ. 1273)
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ალაედინ-ფაშა — ოსმალეთის იმპერიის პირველი დიდი ვეზირი