PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
პროკოფი ჯაფარიძე

პროკოფი ჯაფარიძე (პარტიული ფსევდონიმი ალიოშა; დ. 15 იანვარი [ძვ. სტ. 3 იანვარი], 1880, სოფ. შარდომეთი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 სექტემბერი, 1918, კრასნოვოდსკი) — ქართველი ბოლშევიკი, რევოლუციონერი, ბაქოს კომუნის მოღვაწე.
პროკოფი ჯაფარიძე დაიბადა იმერელი მემამულის ოჯახში. 1900 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში, ხელმძღვანელობდა თბილისის მუშათა საპირველმაისო გაფიცვას, რის გამოც დააპატიმრეს. გათავისუფლების შემდეგ გაასახლეს ქუთაისის გუბერნიაში. 1910 წლიდან მოღვაწეობდა დონის როსტოვსა და ყუბანში. 1914 წლის ივნისში სათავეში ჩაუდგა თბილისის ბოლშევიკურ ორგანიზაციას. რევოლუციური მოღვაწეობის გამო არაერთხელ იყო პატიმრობასა და გადასახლებაში, იქიდან მალე გაიქცა და დაბრუნდა პეტროგრადში, შემდეგ თბილისში, საიდანაც გაემგზავრა ტრაპიზონში ბარათოვის გვარით, 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა ბაქოში. სტეფანე შაუმიანთან, ნარიმან ნარიმანოვთან, მეშადი აზიზბეკოვთან, ს. ეფენდიევთან, ი. ფიოლეტოვთან და სხვებთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ბაქოს პროლეტარიატის ბრძოლას სოციალისტური რევოლუციისათვის. მონაწილეობდა რსდმპ (ბ) VI ყრილობის მუშაობაში, სადაც აირჩიეს რსდმპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტის წევრობის კანდიდატად. 1918 წლის ივლისის დამლევს ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დროებით დამხობის შემდეგ, დააპატიმრეს და 1918 წლის 20 სექტემბერს ბაქოს სხვა კომისრებთან ერთად ესერებმა და ინგლისელმა ინტერვენტებმა დახვრიტეს. 1980 წელს დაუდგეს ძეგლი ბაქოში.
თხზულებები
რჩეული ნაწერები, თბ., 1983.
ლიტერატურა
ალიევი ჰ., ბაქოს კომუნის მგზნებარე გული, თბ., 1982;
სილაგაძე მ., ალიოშა ჯაფარიძე (ბიოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1980;
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 15 იანვარი
დაბადებული 1880
გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
გარდაცვლილი 1918
ქართველი რევოლუციონერები
ბოლშევიკები
ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები
რსდმპ-ის III ყრილობის დელეგატები
ქართველი კომუნისტები
პ
პედრო IV (არაგონი)

პედრო IV (არაგონი)
პედრო IV (დ. 5 ოქტომბერი, 1309 — გ. 5 იანვარი, 1387) — არაგონის, ვალენსიის, სარდინიის მეფე და ბარსელონის გრაფი.
ბიოგრაფია
პედრო IV დაიბადა 1319 წლის 5 ოქტომბერს. მან მიიღო უმაღლესი ტიტული როგორც მეფე ვალენსიის (პედრო II), ასევე მეფე სარდინიისა და კორსიკის (პიეტრო I) და გრაფი სერდინისა და ბარსელონის პედრო III-ის სახელით. 1344 წელს მან ტახტიდან ჩამოაგდო მეფე ხაიმე III და შემოიერთა მაიორკის სამეფო. იგი ცდილობდა გაეძლიერებინა არაგონიის სახელმწიფო და ამითვის ყველაფერს აკეთებდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი რაც აკავშირებს არაგონთან არის აჯანყებები და ომები სიცილიის, სარდინიის, სამხრეთ იტალიის და საბერძნეთის წინააღმდეგ. პედრო IV 1381 წელს გამოცხადდა ათენის ჰერცოგად.
პედრო IV გარდაიცვალა 1387 წლის 5 იანვარს ბარსელონაში.
რესურსები ინტერნეტში
Peter III of Catalonia-Aragon
არაგონის მეფეები
დაბადებული 5 ოქტომბერი
დაბადებული 1309
გარდაცვლილი 5 იანვარი
გარდაცვლილი 1387
ბარსელონის დინასტია
დენის შმიგალი

დენის შმიგალი (დ. 15 ოქტომბერი 1975, ლვოვი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. უკრაინის პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 4 მარტიდან. ივანო-ფრანკოვსკის ოლქის სახელმწიფო ადმინისტრაციიხ ხელმძღვანელი 2019 წლის 1 აგვისტოდან 2020 წლის 5 თებერვლამდე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1975 წლის 15 ოქტომბერს ლვოვში. 1997 წელს დაამთავრა ეროვნული უნივერსიტეტის, ლვოვის პოლიტექნიკურის მანქანათმშენებლობის მენეჯმენტის ფაკულტეტი. 2013 წლიდან ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატია. 2020 წლის 4 მარტს აირჩიეს უკრაინის პრემიერ-მინისტრად. არის ეროვნული საინვესტიციო საბჭოს (2020 წლის 12 მარტიდან) და უკრაინის ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს წევრი (2020 წლის 13 მარტიდან).
რესურსები ინტერნეტში
Президент представил нового главу Ивано-Франковской ОГА Дениса Шмигаля president.gov.ua
სქოლიო
დაბადებული 15 ოქტომბერი
დაბადებული 1975
უკრაინელი პოლიტიკოსები
უკრაინის პრემიერ-მინისტრები
ქეთალფარაგი

ქეთალფარაგი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 3 058 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
ბარდის რაიონის სოფლები
ხერსონსკე

ხერსონსკე — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ჰენიჩესკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 33 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ჰენიჩესკის რაიონის სოფლები
პეტრალონის მღვიმე

პეტრალონის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საბერძნეთში. მდებარეობს სოფელ პეტრალონის მახლობლად, ქალკედონის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ თესალონიკიდან 55 კმ-ში. მღვიმე არის კარსტული წარმოშობის და მდებარეობს კაციკის მთის დასავლეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 270 მეტრ სიმაღლეზე. მღვიმის შესასვლელში არის შექმნილი პეტრალონის ანთროპოლოგიური მუზეუმი. პეტრალონის მღვიმეში იქნა აღმოჩენილი ევროპის უძველესი ადამიანის ნაშთები და ცეცხლის გამოყენების უძველესი კვალი.
მღვიმე აღმოაჩინა სოფელ პეტრალონის მაცხოვრებელმა ფილიპ ხაძარიდისმა 1959 წელს, ხოლო მსოფლიოში ცნობილი გახდა როდესაც სოფელ პეტრალონის სხვა მაცხოვრებელმა ხრისტოს სარიანიდისმა აღმოაჩინა უძველესი ადამიანის თავის ქალა. არქეოლოგიური და ანთროპოლოგიური კვლევებს ხელმძღვანელობდა ანთროპოლოგიის პროფესორი არის პულიანოსი, რომელმაც დაადგინა, რომ ამ უძველესი ადამიანის ასაკი არის 700.000 წელი, შესაბამისად, არის ევროპის უძველესი ადამიანი. პრეისტორიული ადამიანის ჩონჩხთან ერთად ნაპოვნი იქნა პრიმიტიული შრომის იარაღები და ცეცხლის გამოყენების ნიშნები. პეტრალონის მღვიმე ადამიანის მიერ ცეცხლის ათვისების და გამოყენების უძველეს ძეგლად ითვლება. პეტრალონის უძველესი ადამიანის თავის ქალა დღეს ინახება ქალაქ თესალონიკის არისტოტელეს სახელობის უნივერსიტეტში.
ეს მონაცემები ეყრდნობა მღვიმის სტრატიგრაფიის დეტალურ შესწავლას, რომელიც არის შედგენილი 34 სხვადასხვა ასაკის ფენით, ბირთვული, ფაციალური და პალეონტოლოგიურ ანალიზზე. სხვადასხვა ნამარხებს შორის მეცნიერებმა აგმოაჩინეს ლომების, აფთრების, დათვების, პანთერების, სპილოების, მარტორქების, ირმისებრთა, ბიზონების, ასევე ფრინველის 25 სახეობის, 16 სახეობის მღრღნელის და 17 სახეობის ხელფრთიანების ნაშთები. ზოგიერთი ნამარხი 5 მილიონი წლის არის.
პეტრალონის მღვიმის სიგრძე 2 კმ-ს უდრის. შესასვლელი წარმოადგენს დაახლოებით 100 მეტრის სიგრძის ხელოვნურ გვირაბს (აშენდა 1974 წელს), ის გადის ეროზირებული მთის ფერდობში და მოიცავს ძველ ბუნებრივ შესასვლელს. მღვიმეში ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში მუდმივია და შეადგენს დაახლოებით 17 გრადუსს ცელსიუსით. შესასვლელის ორივე მხარეს მოწყობილია სპეციალური დახლები, სადაც არის განთავსებული ქვის და ძვლის იარაღები, მღვიმეში ნაპოვნი სხვადასხვა ცხოველის ძვლები, ყბის ნაწილები და კბილები. არანეკლებ ინტერესს იწვევს ტურისტებისთვის რამდენიმე დარბაზები თავისი უცნაური სტალაქტიტებით, სტალაგმიტებით და სტალაგნატებით.
რესურსები ინტერნეტში
პეტრალონის მღვიმე
სქოლიო
საბერძნეთის მღვიმეები
საბერძნეთის არქეოლოგიური ძეგლები
შავჩოხა (მცენარე)

შავჩოხა (მცენარე)
შავჩოხა — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 10–40 სმ სიმაღლის, სწორი და დატოტვილი ღერო, მთელი მცენარე შებუსულია უხეში ბეწვით. ფოთლები მოგრძო, ოვალური ფორმისაა, ძირითადად, კიდემთლიანი, ქვედა ფოთლები ყუნწიანია, ზედა — მჯდომარე. ყვავილედი წაგრძელებულია, მცირეყვავილიანი. გვირგვინი ლურჯია. ყვავის მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს ივლისში. გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, ირანში, მცირე, ცენტრალურ, სამხრეთ-დასავლეთ და აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მშრალ ფერდობებზე, მინდვრებზე, რუდერალურ ადგილებში, გზისპირებზე, ნათესებში. თესლი შეიცავს საკვებ ზეთს.
ქართლურად და ხევსურულად ეწოდება მბილა; კახურად — ყანის მხალი; ფშავურად — თიკნიყურა; მესხურად — ქიცნარა; ზემოიმერულად — ქათამბარკალა; რაჭულად — ცისნარა, ქისნარა; ლეჩხუმურად — ქისუნარე; სვანურად — მგწრანილ.
ქართულ ლიტერატურაში უფრო მეტად ცნობილია როგორც Lycopsis orientalis ან Anchusa arvensis subsp. orientalis, რომლებიც დღეს აღარ მიიჩნევა სწორ დასახელებად.
სქოლიო
პატარძალა
პუერტო-ვილჩესი

პუერტო-ვილჩესი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 27 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 058 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 19.56 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 588 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ადამავის შტატი

ადამავის შტატი — შტატი ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
ადმინისტრაციული ცენტრი — იოლა.
ფართობი — 36 917 კმ², მოსახლეობა — 3 178 950 ადამიანი (2006).
შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი — სუკური.
ადმინისტრაციული დაყოფა
შტატი დაყოფილია 21 თვითმმართველობის რაიონად.
რესურსები ინტერნეტში
შტატის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ნიგერიის შტატები
Racha uezd

Racha uezd
The Racha uezd was a county (uezd) of the Kutaisi Governorate of the Caucasus Viceroyalty of the Russian Empire. It bordered the Terek Oblast to the north, the Lechkhumi uezd to the west, the Kutaisi and Shorapani uezds to the south, and the Gori uezd of the Tiflis Governorate to the east. The area of the uezd corresponded to most of the contemporary Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti region of Georgia. The administrative centre of the Racha uezd was Oni.
History
The Racha uezd was formed in 1846 as part of the Kutaisi Governorate on the territory of the historical region of Racha during the time of the Russian Empire. In 1918, the Kutaisi Governorate including the Racha uezd was incorporated into the Democratic Republic of Georgia.
Administrative divisions
The subcounties (uchastoks) of the Racha uezd in 1913 were as follows:
Demographics
Russian Empire Census
According to the Russian Empire Census, the Zugdidi uezd had a population of 114,869 on , including 58,043 men and 56,826 women. The majority of the population indicated Imeretian to be their mother tongue, with significant Georgian and Ossetian speaking minorities.
Kavkazskiy kalendar
According to the 1917 publication of Kavkazskiy kalendar, the Racha uezd had a population of 88,162 on , including 44,741 men and 43,421 women, 88,074 of whom were the permanent population, and 88 were temporary residents:
Notes
References
Bibliography
Uezds of Kutaisi Governorate
ლაშა ჯღამაია

ლაშა ჯღამაია (დ. 30 ოქტომბერი, 1995) — ქართველი ფეხბურთელი, მარტვილის „მერანის“ ნახევარმცველი.
რესურსები ინტერნეტში
პროფილი Soccerway-ზე
დაბადებული 1995
ქართველი ფეხბურთელები
მარტვილის მერანის ფეხბურთელები
დაბადებული 30 ოქტომბერი
გაბროვნიკი

გაბროვნიკი — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ჩაშკის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 617 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 0 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
ვარდარის რეგიონი
ჩაშკის თემი
სქოლიო
ჩაშკის თემის სოფლები
არმატურა

არმატურა — რკინაბეტონის კონსტრუქციების შემადგენელი ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს ბეტონში დატანებული ელემენტების (ძირითადად ფოლადის ღეროების) ერთობლიობას, რომლის დანიშნულებაა ბეტონის გაძლიერება გამჭიმავი (იშვიათად — მკუმშავი) ძალვების თავის თავზე მისაღებად.
ძირითადად იყენებენ ფოლადის მოქნილ არმატურას (ცალკეული ღეროების ან შენადუღი ბადეებისა და კარკასების სახით); ზოგჯერ კი ხისტ არმატურასაც (გაგლინული ორტესებრები, შველერები, კუთხოვნები). არმატურა შეიძლება იყოს მუშა, რომელსაც აწყობენ რკინაბეტონის კონსტრუქციებში გაანგარიშების თანახმად, სამონტაჟო და მანაწილებელი, რომელთა დანიშნულებაა მუშა არმატურასთან ერთად კარკასებისა და ბადეების შექმნა და რომლებსაც კონსტრუქციული მოსაზრებებით აწყობენ.
არმატურის ძირითადი სახეობებია: ღეროვანი არმატურა (ცხლად გაგლინული, თერმულად და გაჭიმვით განმტკიცებული), რომელიც სიმტკიცის მიხედვით 7 კლასად იყოფა (მზადდება 6-90 მმ დიამეტრისა) და მავთულიანი არმატურა (3-8 მმ დიამეტრისა). წინასწარ დაძაბულ კონსტრუქციებში იყენებენ დაძაბულ არმატურას, რომელსაც გაგლეჯისადმი მაღალი დროებითი წინაღობა აქვს — 900 მეგნ/მ2 (90 კგძ/მმ2) და მეტიც. ბეტონთან არმატურის შეჭიდების გასაუმჯობესებლად სარგებლობენ პერიოდული არმატურით. წინასწარდაძაბული რკინაბეტონის კონსტრუქციებში ღეროვანი არმატურის გარდა იყენებენ დიდი სიმტკიცის ცივჭიმული მავთულის წნებსა და კონებს. არმოცემენტის კონსტრუქციები არმირებულია წვრილი მავთულის წმინდა ბადეებით. არმატურად შეიძლება სხვა მასალის გამოყენებაც (მინაპლასტიკები)
ლიტერატურა
ნინუა ნ., რკინაბეტონის კონსტრუქციების მოკლე კურსი, ნაწ. 1, თბ., 1968;
წულეისკირი მ., რკინაბეტონი, ნაწ. 1, თბ., 1960;
Строительные нормы и правила, ч. 1, разд. В, гл. 4 - Арматура для железнобетонных конструкции, М., 1963.
რკინაბეტონის კონსტუქციები
სამშენებლო მასალები
სამტრედიის ქუჩა

სამტრედიის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე), აკაკი წერეთლის გამზირიდან კოსმონავტების სანაპირომდე. XIX საუკუნეში აქ იყო გერმანული მოახალშენეების დასახლება ალექსანდერდორფი (გერმანულად - ალექსანდრეს სოფელი). სახელწოდება მიიღო რუსეთის იმპერატორის ალექსანდრე I-ის პატივსაცემად. მოახალშენეები ძირითდად სოფლის მეურნეობას მისდევდნენ, რომლის პროდუქტიტაც (ხილი, ბოსტნეული და სხვ.) ამარაგებდნენ თბილისის ბაზარს. ქუჩად ჩამოყალიბდა XX საუკუნის 30-იან წლებში. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. შემორჩენილია ტიპური, სოფლური (ფერმერული) სახლები.
ლიტერატურა
დიდუბის რაიონის ქუჩები
ჰირამი აჰმედ ფაშას მეჩეთი

ჰირამი აჰმედ ფაშას მეჩეთი (თურქ: Hırami Ahmet Paşa Mescidi) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც ოსმალებმამეჩეთად გადააკეთეს. პატარა ეკლესია, ერთ-ერთი წმინდა იოანე ნათლისმცემლისადმი მიძღვნილი 36 ეკლესიიდან კონსტანტინოპოლში, იყო ამავე სახელობის მონასტრის ნაწილი. ის, ასევე, ყველაზე მცირე დღემდე შემორჩენილი კონსტანტინოპოლის ბიზანტიური ეკლესიაა და არასდროს შეუსწავლიათ.
რესურსები ინტერნეტში
Byzantium 1200 - Saint John the Baptist en to Trullo
სტამბოლის მეჩეთები
კონსტანტინოპოლის ეკლესიები
წმინდა ჯვრის ეკლესია (ნინი)

წმინდა ჯვრის ეკლესია (ნინი)
წმინდა ჯვრის ეკლესია — IX საუკუნის კათოლიკური ეკლესია ხორვატიის ქალაქ ნინში. ხელოვნებათმცოდნე მლადენ პეიაკოვიჩის თეორიის თანახმად, კონსტრუქციას განზრახ დაუბალანსებელი ელიფსური ფორმა აქვს, რომელიც თითქოს მზის მოძრაობას მიყვება და კალენდრისა და მზის საათის ფუნქციას ასრულებს.
ტაძრის შესასვლელში ამოკვეთილია IX საუკუნის წარწერა, სადაც ნახსენებია ხორვატიის ჟუპანი გოდეჩაი (župan „Godečaj“).
გალერეა
სქოლიო
კათოლიკური ტაძრები ევროპაში
ხორვატიის ტაძრები
ღვთისშვილნი

ღვთისშვილნი, ხვთისშვილნი, ღვთისშვილები — ღმერთის (მორიგეს) ნასახი, უზენაესის განაჩენი ღმერთები ან ნახევრად ღმერთები. ქართულ მითოლოგიაში იახსარი, კოპალა, გიორგი, ბაადური, და სხვა; გერმანულ (ჩრდილოურ) მითოლოგიაში — ოდინი, ვილი, ვე.
ლიტერატურა
აკაკი გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.
ქართული მითების პერსონაჟები
ოქს-ბოუს ინციდენტი

ოქს-ბოუს ინციდენტი — 1943 წლის ამერიკული ვესტერნი. გადაღებულია ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. 1998 წელს ფილმი შეიყვანეს ფილმების ეროვნულ რეესტრში.
როლებში
ჰენრი ფონდა — ჯილ კარტიე
დანა ენდრიუსი — დონალდ მარტინი
მერი ბეთ ჰიუზი — როუზ სვენსონი
ენტონი ქვინი — ხუან მარტინესი
რესურსები ინტერნეტში
სურათები ფილმიდან
ინგლისურენოვანი ფილმები
1943 წლის ფილმები
ვესტერნები
წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები
ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
Forelius breviscapus

Forelius breviscapus is a species of ant in the genus Forelius. Described by Auguste-Henri Forel in 1914, the species is endemic to Argentina.
References
Dolichoderinae
Hymenoptera of South America
Insects described in 1914
მაჯაპაჰიტი

მაჯაპაჰიტი — ინდონეზიის იმპერია, ცენტრი კ. იავა. არსებობდა 1293-1520 წლებში. აერთიანებდა ინდონეზიის ფეოდალურ სახელმწიფოთა დიდ ნაწილს. მაჯაპაჰიტის დამაარსებელმა ვიჯაიამ აღადგინა ყოფილი იავური სახელმწიფოს სინგასარის ტერიტორია, გააფართოვა და განამტკიცა მისი საერთაშორისო, პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობანი. ვიჯაიასა და მისი შვილის ჯაიანეგარის წინააღმდეგ აჯანყდნენ იავის ფეოდალები (რანგა ლავოს აჯანყება – 1295 წ., სორის – 1298-1300 წწ., ნამბის – 1309-1316 წწ. და კუტის – 1319 წ.). სეპარატისტ ფეოდალებთან ბრძოლაში დაწინაურდა გაჯა მადა, რომელიც მაჯაპაჰიტის ფაქტობრივი მმართველი გახდა (1364 წლამდე). 1331 წლიდან უკანასკნელ ფეოდალურ ამბოხებათა ჩახშობის შემდეგ, მაჯაპაჰიტი იქცა ძლიერ ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ. განმტკიცდა მიწაზე სახელმწიფო საკუთრება, მოწესრიგდა მეთემე გლეხობის გადასახადებით ექსპლუატაციის სისტემა, შემუშავდა მსახურეული ფეოდალებისათვის მიწების ბოძების წესი, კანონთა ახალი კრებული.
მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში შევიდა მთელი იავა, კ. ბალი, მადურის, სუმატრის, სუმბავის, კალიმანტანის, სულავესის ყველაზე განვითარებული ოლქები, მოლუკის კუნძულისა და მალაკის ნახევარკუნძულის ცალკეული რაიონები, XIV საუკუნე იყო იავის კულტურის აყვავების ხანა. ამ დროს შეიქმნა ისტორიული პოემა „ნაგარაკერტაგამა“, გაძლიერდა ტაძრების მშენებლობა, მაღალ დონეს მიაღწია სახვითმა ხელოვნებამ. XV საუკუნის შუა წლებში დაიწყო მაჯაპაჰიტის დაცემა. მან დაკარგა ტერიტორიის დიდი ნაწილი. დაახლ. 1520 წლისათვის მაჯაპაჰიტი რამდენიმე სამთავროდ დაიშალა.
ლიტერატურა
ისტორიული სახელმწიფოები
ინდონეზიის ისტორია
მალაიზიის ისტორია
ტინამბაკი

ტინამბაკი (ოფიციალურად ტინამბაკის მუნიციპალიტეტი) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 70 176 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 45 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Philippine Census Information
Official site of the province of Camarines Sur/Tinambac
სქოლიო
სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
დიოგენი (ბიზანტიის ეპისკოპოსი)

დიოგენი (ბიზანტიის ეპისკოპოსი)
დიოგენი (გ. 129) — ბიზანტიის ეპისკოპოსი დაახლოებით თხუთმეტი წლის განმავლობაში (114–129). მან შეცვალა ეპისკოპოსი სედეკიონი. მისი ეპისკოპოსობის დროს იმპერატორები იყვნენ ტრაიანე და ადრიანე. მის შესახებ ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი.
ბიზანტიის ეპისკოპოსები
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
გარდაცვლილი 129
ბალარატი

ბალარატი — ქალაქი ავსტრალიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვიქტორიის შტატში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 85 935 ადამიანს, ავსტრალიის ქალაქებს შორის მოსახლეობით მე-19 ადგილი უკავია. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 755,80 ადამიანს. ქალაქის ფართობი უდრის 113,7 კმ²-ს. შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ მელბურნიდან დაშორებულია 105 კილომეტრით. დაარსდა 1838 წელს. მდებარეობს ზღვის დონიდან საშუალოდ 435 მ სიმაღლეზე. ყველაზე ცხელი თვეებია იანვარი და თებერვალი, ყველაზე ცივი ივლისი და აგვისტო. ატმოსფერული ნალექების ყოველწლიური რაოდენობა შეადგენს 670.5 მმ-ს.
რესურსები ინტერნეტში
Ballarat City Council
სქოლიო
PT-91 ტვარდი

PT-91 ტვარდი
PT-91 „ტვარდი“ (პოლ. PT-91 Twardy) — პოლონეთის ძირითადი საბრძოლო ტანკი, საბჭოთა T-72-ს მოდიფიკაცია. გამოშვებულია 1995 წელს, შექმნილი 250-ზე მეტი ეგზემპლარი.
ოპერატორი ქვეყნები
რესურსები ინტერნეტში
PT-91 Twardy Main Battle Tank
PT-91 Twardy main battle tank Polish Defense industry
ძირითადი საბრძოლო ტანკები
ზემო ყარაბულაღის ეკლესია

ზემო ყარაბულაღის ეკლესია — X–XI საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ყარაბულაღში.
ტაძარი დგას მდინარეების შავწყაროსწყლისა და თეთრწყაროსწყლის შესართავთან. გეგმით სწორკუთხა, ნახევარწრიული აფსიდით დასრულებული ერთნავიანი ეკლესია. შიგა სივრცე სიგრძივი კედლებიდან ძლიერ გამოშვერილი კედლის სვეტებით (პილასტრებით) გაყოფილია სამ ნაწილად. სვეტებს შორის გადაყვანილი ისრისებრი თაღები ქმნიან ღრმა უბეებს. ჩუქურთმებით ძუნწად მორთული ფასადები შემოსილია ბაზალტის ქვით, შიგა პირი – შერეული წყობით. სამხრეთ კარის თავზე ამოკვეთილ ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებულნი არიან დავით და კვირიკე მეფეები. შენობის ზედა ნაწილს ემჩნევა შეკეთების კვალი. ირგვლივ სასაფლაო ყოფილა.
ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
იხილეთ აგრეთვე
ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია
ლიტერატურა
რჩეულიშვილი ლ., ზურტაკეტის ველის ხელოვნების ძეგლთა დახასიათების საკითხისათვის, ქართული ხელოვნების ისტორიის ნარკვევები, გვ. 34-42, თბ., 1994
შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, გვ. 76, თბ., 2012,
საქართველოს გამოჩენილი და საქმიანი ადამიანები, საქართველო, გვ. 184, თბ. 2015,
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
ბირთვაკი

ბირთვაკი (ბირთვაკი) — ნუკლეოლი, მცირე ზომის სფერული ორგანელი, რომელიც ცხოველური და მცენარეული უჯრედების ბირთვშია მოთავსებული. უჯრედში ჩვეულებრივ 1 — 3, ზოგჯერ (მაგალითად ამფიბიებისა და თევზების კვერცხუჯრედში) ათეული და ასეული ბირთვაკია. ბირთვაკი შეიცავს ცილებსა და რიბონუკლეინის მჟავას (რნმ). უჯრედის არაპირდაპირი გაყოფის (მიტოზი) დროს, ჩვეულებრივ პროფაზის ბოლოს, ბირთვაკი იშლება, ტელოფაზაში კი აღდგება. პირდაპირი გაყოფისას (ამიტოზი) ბირთვაკი გადაიზონრება და ახლად წარმოქმნილი ბირთვაკები შვილეულ უჯრედებში გადადის. ბირთვაკში ხდება რნმ-ის სინთეზი; იგი თავის მხრივ ცილის სინთეზში მონაწილეობს.
ლიტერატურა
ორგანელები
უჯრედი
ტაფალია

ტაფალია — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ტაფალიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 98,29 კმ². მოსახლეობა — 10 621 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ნავარის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ტაფალიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ნავარის მუნიციპალიტეტები
ნავარის ქალაქები
ადმირალ მაკაროვის ძეგლი (კრონშტადტი)

ადმირალ მაკაროვის ძეგლი (კრონშტადტი)
ადმირალ მაკაროვის ძეგლი — ძეგლი კრონშტადტში, რომელიც აღმართეს 1913 წელს, რუსი ფლოტის მეთაურის, ოკეანოგრაფის, პოლარეთის მკვლევრის, გემთმშენებლისა და ვიცე-ადმირალის სტეფან მაკაროვის პატივსაცემად. ძეგლის პროექტის ავტორია მოქანდაკე ლეონიდ შერვუდი. ძეგლი მდებარეობს ღუზის მოედანზე კრონშტადტის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საზღვაო ტაძრის წინ.
ისტორია
1910 წელს კრებაზე, რომელიც ეძღვნებოდა ვიცე-ადმირალ ს. მაკაროვის ხსოვნას, დაარსდა კომიტეტი, რომელსაც უნდა შეეგროვებინა ფინანსები ძეგლის ასაშენებლად. მოიწონეს მოქანდაკე ლეონიდ შერვუდის პროექტი, ხოლო ძეგლის დამონტაჟების ადგილად შეარჩიეს კრონშტადტის ღუზის მოედანი საზღვაო ტაძრის წინ მდებარე ტერიტორია.
ს. მაკაროვის ქანდაკება ჩამოასხეს ბრინჯაოსაგან სანქტ-პეტერბურგში კარლ რობეკის ქარხანაში. აქვე დაამზადეს ძეგლის ბარელიეფები.
გრანიტის კლდე, რომელზეც აღმართეს ვიცე-ადმირალის სკულპტურული პორტრეტი, განკუთვნილი იყო პავლე I-ის ძეგლისათვის, მაგრამ ბარჯა, რომელსაც კლდე მიჰქონდა ვიბორგიდან სანქტ-პეტერბურგში, ჩაიძირა ვიბორგის ყურეში. ასსამოცწლიანი კლდე, რომელიც ასი წელი ზღვის ფსკერზე იყო, 1911 წელს წყლიდან ამოიღეს ნიკოლოზ II-ის ბრძანებით. 1913 წელს იგი დადგეს კრონშტადის პეტრეს პარკში.
კვარცხლბეკის დასამონტაჟებლად მოამზადეს ბაზა, მოპირკეთებული მარმარილოთი.
ღუზების ჯაჭვი და ღუზები, რომელიც ძეგლს ღობის ნაცვლად ჰქონდა შემოვლებული, მიიტანეს კრონშტადტის სამხედრო ნავსადგურიდან.
1913 წლის 24 ივლისს (ახ. სტილით 6 აგვისტო) ძეგლი გახსნეს ნიკოლოზ II-ის მონაწილეობით.
ზომები და კომპოზიცია
ქანდაკების სიმაღლეა - 3,55 მეტრი, კვარცხლბეკის სიმაღლე კი - 5 მ.
კვარცხლბეკის სამი მხრიდან განლაგებულია ბარელიეფები, რომელიც ეძღვნება ს. მაკაროვის ცხოვრების ეტაპებს. ბარელიეფი მარცხენა მხრიდან გამოხატავს ოსმალების გემის აფეთქებას რუსეთ-ოსმალეთის ომების პერიოდში. 1878 წელს ს. მაკაროვმა პირველმა წარმატებით გამოსცადა ტორპედოს რაკეტები ბათუმის რეიდზე. შედეგად ჩაიძირა მტრის ხომალდი „ინტიბახი“. მეორე ბარელიეფი გამოხატავს ყინულმჭრელ „ერმაკის“ ცურვას. მესამე გამოსახულებაზე გამოსახულია ჯავშნოსან „პეტროპავლოვსკის“ აფეთქება, რომლის დროსაც დაიღუპა თავად მაკაროვი.
ს. მაკაროვი დგას ქარის საწინააღმდეგოდ, რაზეც მიუთითებს მისი შინელის მიმართულება. მარჯვენა ხელ შინელის ჯიბეში აქვს, ხოლო მარცხენა გაშვერილი აქვს ჰაერში, რითაც უჩვენებს გემის მიმართულებას ან თავისი ესკადრის მიზანს.
ძეგლის ქვეშ ფიცს დებენ ახალგაზრდა მეზღვაურები.
რესურსები ინტერნეტში
Памятник адмиралу С. О. Макарову
Памятник С. О. Макарову
სქოლიო
რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
სანქტ-პეტერბურგის ძეგლები
კრონშტადტის ღირსშესანიშნაობები
ბიურუნ-ოლკოსი

ბიურუნ-ოლკოსი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის პუენტე-ლა-რეინის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15,69 კმ². მოსახლეობა — 223 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ნავარის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ბიურუნ-ოლკოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ნავარის მუნიციპალიტეტები
ნავარის ქალაქები
გიორგი გურიელი

გიორგი გურიელი
გიორგი ლევანის ძე გურიელი (დ. წ. უცნობია, სოფ. ჩოჩხათი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 ნოემბერი, 1853, სოფ. შეკვეთილი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1853).
მონაწილეობდა რუსეთ-ირანისა (1826-1828) და რუსეთ-ოსმალეთის (1828-1829) ომებში. დაიღუპა ყირიმის ომის (1853–56) დასაწყისშივე, ოსმალების მიერ შეკვეთილის ციხის აღების დროს მიღებული მძიმე ჭრილობის შედეგად.
ლიტერატურა
გარდაცვლილი 16 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1853
რუსეთის იმპერიის გენერლები
ქართველი გენერლები
გურიელები
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპული სამხედრო მოღვაწეები
722

722
მოვლენები
ვიკინგებისა და კორნუოლელების გაერთიანებული ჯარმი უესექსის სამეფოს ჯარს ამარცხებს.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ბელი II — ალტ-კლუიტის მეფე (დ. 665)
მუჯაჰიდ იბნ ჯაბრი — მუსლიმანი მეცნიერი (დ. 642)
Moruxlu

Moruxlu (also, Morukhlu) is a village in the Gadabay Rayon of Azerbaijan. The village forms part of the municipality of Samanlıq.
In 2000, it incorporated the nearby village of Tərs yer.
References
Populated places in Gadabay District