ბიორკი

ბიორკი (სრული სახელი — ბიორკ გუდმუნდსდოტირი, ისლ. Björk Guðmundsdóttir ) (დ. 21 ნოემბერი, 1965, რეიკიავიკი, ისლანდია) — ისლანდიელი მომღერალი, კომპოზიტორი და პერიოდულად, მსახიობი. მისი მუსიკალური სტილი განისაზღვრება, როგორც ეკლექტურობა. მუსიკოსმა წარმატება მოიპოვა ალტერნატიული როკის, ჯაზის, ელექტრონული საცეკვაო მუსიკის, კლასიკისა და ავანგარდის ჟანრებში.
ბიორკის 1990-იანი წლების სამი სინგლი მოხვდა ბრიტანეთის სინგლების ჩარტის 10-ეულში („It's Oh So Quiet“ - მეოთხე ადგილზე, „Army of Me“ - მეათეზე, „Hyperballad“ - მერვეზე). 2003 წლისთვის, მისი ლეიბლის, One Little Indian-ის ინფორმაციით, ბიორკს გაყიდული ჰქონდა 15 მილიონზე მეტი ალბომი მსოფლიო მასშტაბით. ბიორკს BRIT-ის დაჯილდოებაზე მიღებული აქვს ოთხი ჯილდო. MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე მას მიენიჭა ოთხი, MOJO-ს დაჯილდოებაზე - ერთი, ბრიტანეთის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე - სამი ჯილდო. 2001 წელს მას შვედეთის სამეფო მუსიკალურმა აკადემიამ პოლარული მუსიკის ჯილდო გადასცა, როგორც აღიარება მისი „ღრმად პირადული მუსიკისა და ტექსტების, მისი დახვეწილი არანჟირებებისა და უნიკალური ვოკალის.“
ბიორკი აგრეთვე ნომინირებული იყო 14 გრემის ჯილდოზე (ამას დაემატა ორი - ალბომების გარეკნების მხატვრული გადაწყვეტისთვის, რომლებიც სხვების მიერ იქნა შექმნილი), ერთ ოსკარზე და ოქროს გლობუსის ორ ჯილდოზე. კანის კინოფესტივალის ფარგლებში, 2000 წელს მან მოიპოვა ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, ფილმში სიბნელეში მოცეკვავე შესრულებული მთავარი როლისთვის. VH1-ის „მუსიკაში ყველა დროის 100 უდიდესი ქალბატონის“ სიაში მას 29-ე, MTV-ის „მუსიკაში 22 უდიდესი ვოკალის“ სიაში მერვე, და Rolling Stone-ის „ყველა დროის 100 უდიდესი მომღერლის“ სიაში მეექვსე ადგილი უკავია.
ცხოვრება და კარიერა
1965–86: ადრეული ცხოვრება და კარიერის დასაწყისი
ბიორკი დაიდება 1965 წლის 21 ნოემბერს რეიკიავიკში, სადაც იზრდებოდა. მისი დედა არის აქტივისტი ჰილდურ რუნა ჰაუკსდოტირი, რომელიც აპროტესტებდი ისლანდიაში კაურაჰნიუკარის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობას, ხოლო მისი მამა არის გუდმუნდურ გუნარსონი, პროფკავშირების ლიდერი და ელექტრიკოსი. მშობლები დაშორდნენ, როდესაც ბიორკი დაიბადა და დედასთან ერთად ჰიპების კომუნაში გაემგზავრა. მომღერლის მამა არის სევარ არნასონი, ჯგუფ Pops-ის ყოფილი გიტარისტი. 6 წლის ასაკში ბიორკი შევიდა რეიკიავიკის სკოლა ბარნამუსიკსკოლიში, სადაც აგრეთვე შეისწავლიდა კლასიკურ ფორტეპიანოსა და ფლეიტას. სკოლის ერთ-ერთი კონცერტზე მან შეასრულა ტინა ჩარლზის 1976 წლის ჰიტი „I Love to Love“. მისმა მასწავლებლებმა ამ სიმღერის ჩანაწერი გააზავნეს იმ პერიოდში ისლანდიის ერთადერთ რადიოსადგურ რადიოსადგურ RÚV-ში. ჩანაწერი გადაიცა ქვეყნის მასშტაბით. ლეიბლ Fálkinn-ის წარმომადგენელმა ამ ჩანაწერის მოსმენის შემდეგ ბიორკს შესთავაზა კონტრაქტი. სადებიუტო ჩანაწერი, Björk ისლანდიაში 1977 წლის დეკემბერში გამოიცა.
მოზარდობისას, მას შემდეგ, რაც ისლანდიაში პანკ-როკი გავრცელდა, ბიორკმა ჩამოაყალიბა გოგონებისგან შემდგარი Spit and Snot. 1980 წელს მან მუსიკალური სკოლა დაამთავრა. 1982 წელს მან და ბას-გიტარისტმა იაკობ მაგნუსონმა ჩამოაყალიბეს ჯგუფი Tappi Tíkarrass და იმავე წლის აგვისტოში გამოუშვეს EP. მათი ალბომი Miranda გამოვიდა 1983 წლის დეკემბერში. ჯგუფი მოხვდა დოკუმენტურ ფილმში Rokk í Reykjavík, რომლის VHS გამოცემის გარეკანზე ბიორკიც იქნა გამოტანილი. დაახლოებით ამ დროს მან გაიცნო გიტარისტი ტოურ ელდონი და სიურრეალისტური ჯგუფი Medusa, რომელშიც აგრეთვე შედიოდა პოეტი სიონი. ჩამოყალიბდა მცირე ჯგუფი Rokka Rokka Drum. მომღერალი გამოჩნდა მიწვეული ვოკალისტის სახით ბიორგვინ გისლასონის 1983 წლის ალბომის Örugglega სიმღერაში „Afi“.
რადიო შოუს Áfangar გაუქმების გამო, ორმა წამყვანმა, აუსმუნდურ იუნსონმა და გულნი რუნარმა უკანასკნელ ცოცხალ რადიო შოუში მონაწილეობა მსურველ მუსიკოსებს შესთავაზეს. ბიორკი, ეინარ მელაქსი (Fan Houtens Kókó), ეინარ ორნ ბენედიკტსონი (Purrkur Pillnikk), გულრუურ კრისტინ ოუტარსონი და სიგტრიგურ ბალდურსონი (Þeyr), ბირგირ მოგენსენთან (Spilafífl) ერთად კონცერტში მონაწილეობის მისაღებად მივიდნენ. შემქმნილმა ჯგუფმა გოთური როკის ჟღერადობა შეიმუშავა. ამ პერიოდში ბიორკმა დაიწყო ვოკალზე მუშაობა, რომელიც გამოირჩებოდა კვნესებით და კივილებით. სახელით Gott kvöld გამოსვლის შემდეგ მათ გადაწყვიტეს, ერთად მუშაობა გაეგრძელებინათ და სახელწოდებით Kukl მუშაობა დაიწყეს. სტუდიაში ჩაწერა მიმდინარეობდა ბიორკის სტუდიის მფლობელთან ნაცნობობით. 1983 წელს მათ გამოსცეს პირველი სინგლი. პირველი დიდი გამოსვლა შედგა ისლანდიაში, ფესტივალზე, რომლის წამყვანი შემსრულებელი იყო ანარქისტული პანკ-ჯგუფი Crass. უკანასკნელის ლეიბლმა, Crass Records, ჯგუფს შესთავაზა კონტრაქტი. The Eye, პირველი ალბომი, გამოვიდა 1984 წელს. მას მოჰყვა ორთვიანი ევროპული ტურნე, რომელშიც შედიოდა გამოსვლა დანიაში, Roskilde Festival-ზე. ჯგუფი იყო პირველი ისლანდიური კოლექტივი, რომელიც ამ ფესტივალის ფარგლებში გამოჩნდა. 1984 წელს ბიორკმა ბინის ქირის გადასახდელად გამოაქვეყნა ხელით მოხატული ლექსების კრებული, Um Úrnat frá Björk. 1985 წელს მომღერალმა აღოაჩინა, რომ ელდონის შვილი უნდა ჰყოლოდა, მაგრამ განაგრძო Kukl-თან ერთად მოგზაურობა. მეორე ალბომი, Holidays in Europe, გამოვიდა 1986 წელს, მაგრამ რამდენიმე თვის შემდეგ ჯგუფი საბოლოოდ დაიშალა პირადი კამათების გამო. ბიორკმა შეინარჩუნა თანამშრომლობა ოუტარსონთან. ისინი განაგრძობდნენ გამოსვლას, The Elgar Sisters-ის სახელწოდებით. რამდენიმე სიმღერა ამ პერიოდიდან მოგვიანებით ბიორკის სოლო სინგლების B-მხარეებზე იქნა ჩაწერილი.
დისკოგრაფია
Björk (1977)
Debut (1993)
Post (1995)
Homogenic (1997)
Selmasongs (2000) (საუნდტრეკი)
Vespertine (2001)
Medúlla (2004)
Volta (2007)
Biophilia (2011)
Vulnicura (2015)
Utopia (2017)
Fossora (2022)
ჯილდოები/ნომინაციები
კინოაკადემიის ჯილდო
2001 — საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა ფილმში — „I’ve Seen It All“ — ნომინაცია
BRIT-ის დაჯილდოება
1994 — წლის გარღვევა — გაიმარჯვა
1994 — საუკეთესო საერთაშორისო ქალი მომღერალი — გაიმარჯვა
1996 — საუკეთესო საერთაშორისო ქალი მომღერალი — გაიმარჯვა
1998 — საუკეთესო საერთაშორისო ქალი მომღერალი — გაიმარჯვა
2001 — საუკეთესო საუნდტრეკი „Selmasongs“ — ნომინაცია
2002 — საუკეთესო საერთაშორისო ქალი მომღერალი — ნომინაცია
2006 — საუკეთესო საერთაშორისო ქალი მომღერალი — ნომინაცია
კანის კინოფესტივალი
2000 — საუკეთესო მსახიობი ქალი — გაიმარჯვა
ოქროს გლობუსი
2001 — დრამატული ფილმის საუკეთესო მსახიობი ქალი — ნომინაცია
2001 — საუკეთესო სიმღერა -I’ve Seen It All- ნომინაცია
MOJO-ს დაჯილდოება
2007 — შთაგონების ჯილდო — გაიმარჯვა
MTV-ს მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოების ცერემონიალი
1996 — საუკეთესო ქორეოგრაფია — It's Oh So Quiet — გაიმარჯვა
1998 — საუკეთესო სახელოვნებო რეჟისურა — Bachelorette — გაიმარჯვა
2000 — საუკეთესო სპეც-ეფექტები — All Is Full of Love — გაიმარჯვა
ტელევიზია
კინო და ეპიზოდური როლები
ბიბლიოგრაფია
1984 — Um Úrnat frá Björk (გავრცელდა უფასოდ)
1995 — Post
2001 — Björk (Little-i)
2003 — Björk Live Book
დაკავშირებული ბიბლიოგრაფია
Post, ავტორი Sjón Sigurðsson/ბიორკი შ. პ. ს. Bloomsbury (1995).
Björk — The Illustrated Story, ავტორი Paul Lester. Hamlyn (1996).
Björk — An Illustrated Biography, ავტორი Mick St. Michael. Omnibus Press (1996).
Björk Björkgraphy, ავტორი Martin Aston. Simon & Schuster (1996).
Björk, Colección Imágenes de Rock, N°82, ავტორი Jordi Bianciotto. Editorial La Máscara (1997).
Dancer in the Dark, ავტორი Lars von Trier. Film Four (2000).
Lobster or Fame, ავტორი Ólafur Jóhann Engilbertsson. Bad Taste (2000).
Army of She, ავტორი Evelyn McDonnell. Random House (2001).
Human Behaviour, ავტორი Ian Gittins. Carlton (2002).
Björk: There’s More to Life Than This: The Stories Behind Every Song, ავტორი Ian Gittins. Imprint (2002).
Wow and Flutter, ავტორი Mark Pytlik. ECW (2003).
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
დისკოგრაფია Discogs.com-ზე
ბიორკი NNDB-ზე
სქოლიო
დაბადებული 1965
ისლანდიელი მომღერლები
ისლანდიელი მუსიკოსები
ტრიპ-ჰოპ მუსიკოსები
ბიორკი
დაბადებული 21 ნოემბერი