მეორე ცივი ომი

მეორე ცივი ომი
მეორე ცივი იმი (ასევე ცნობილი როოგორც ახალი ცივი ომი, ცივი ომი II ან სუპერსახელმწიფოების განახლებული შეჯიბრი) — ტერმინი აღწერს ცივი ომის შემდეგი პერიოდის პოლიტიკურ და სამხედრო დაძაბულობებს ორ გეოპოლიტიკურ ძალათა ბლოკს შორის, ერთ ბლოკს მეთაურობს რუსეთი ან ჩინეთი ხოლო მეორე ბლოკს აშშ, ევროპის კავშირი და NATO.
წარსული გამოყენებები
წარსული წყაროები, როგორიცაა აკადემიკოსი ფრედ ჰალიდეი, ალან ვოლდი, და დაივიდ პეინტერი, used ურთიერთცვალებად ტერმინებს როდესაც საუბრობდნენ ცივი ომი 1979-1985 წლების ფაზაზე და/ან 1985-1991 წლების ფაზაზე. ზოგი სხვა წყარო მსგავს ტერმინებს იყენებდნენ 1970-იანების ცივი ომის დასახასიათებლად. ცოლუმნისტი უილიან საფრმა 1975 წელს ნიუ იორკ თაიმსთან ინტერვიუში თქვა რომ რიჩარდ ნიქსონის ამდმინისტრაციის დეტანტის მიდგომამ არ გაამართლა და ამის შედეგად "ცივი ომი II" იყო დაწყებული. აკადემიკოსი გორდონ ჩანგმა 2007 წელს გამოიყენა ტერმინი "ცივი ომი II" როდესაც საუბრობდა ცივი ომის პერიოდზე, რიჩარდ ნიქსონის ჩინეთში ვიზიტის შემდეგ, სადაც აშშ-ის პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი და ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივანი მაო ძედუნი ერთმანეთს შეხვდნენ.
1998 წელს ჯორჯ კენანმა NATO-ს პოლონეთში, უნგრეთში და ჩეხეთის რესპუბლიკაში გაფართოებას „ახალი ცივი ომის“ საწყისი წერტილი უწოდა.
ჟურნალისტმა ედუარდ ლუკასმა 2008 წელს გამოსცა წიგნი „ახალი ცივი ომი: როგორ ემუქრება კრემლი რუსეთს და დასავლეთს“, სადაც დაწერა რომ რუსეთს და დასავლეთს შორის „ახალი ცივი ომი“ უკვე დაწყებული იყო.
რუსეთი-დასავლეთის დაძაბულობები
წყაროებს შორის უთანხმოებაა, ზოგ წყაროს მიაჩნია რომ ცივი ომის მსგავსი კონფლიქტის განმეორება შეუძლებელია ხოლო ზოგი ფიქრობს რომ ცივი ომის გამეორება გარდაუვალია,
მაიკლ კლეარმა, მწერალმა და აკადემიკოსმა, აშშ-რუსეთის დაძაბულობები შეადარა ირანი-საუდი არაბათის კონფლიქტს ახლო აღმოსავლეთში. ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი ფილიპ ნოვარდი ფიქრობს რომ „ახალ ცივ ომში“ იბრძვიან მედიის, ინფორმაციული ომის და კიბერომის მეშვეობით. 2014 წელს მიხეილ გორბაჩოვმა მსოფლიო გააფრთხილა უკრაინის კრიზისის და ახალი ცივი ომის დაწყების საფრთხეებზე. ამერიკელ პოლიტიკურ მეცნიერ რობერტ ლეგვოდს მიაჩნია რომ ახალი ცივი ომი 2013 წელს უკრაინის კრიზისის დროს დაიწყო. სხვა აკადემიკოსებს მიაჩნიათ რომ „ცივი ომი“ რუსეთის და დასავლეთს შორის ურთიერთობების არასწორი დახასიათებაა.
როდესაც რუსეთს და აშშ-ს შორის ახალი დაძაბულობები მსგავსი ცივი ომის დროს არსებული დაძაბულობებისა, ასევე არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავებები როგორიცაა რუსეთის გარე სამყაროსთან ეკონომიკური კავშირი რაც რუსეთის მოქმედებებს მნიშნელოვნად ზღუდავს, დღევანდელ დღეს რუსეთს აღარ აქვს ისეთი სამხედრო მოქმედებების განხორციელების საშუალება რაც 1992-93 და 2008 წელს საქართველოში და 2014 წელს უკრაინაში განხორციელდა.
ბევრ დამკვირვებელს, მათ შორის სირიის პრეზიდენტ ბაშარ ალ-ასადს მიაჩნია რომ სირიის სამოქალაქო ომი მარიონეტული კონფლიქტია აშშ-ის და რუსეთს შორის, 2016 წელს გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს: „ეს მართლაც ახალი ცივი ომია, დღეს სახეზე გვაქვს რუსეთის მცდელობა გაანადგუროს ევრუპული ერთიანობა და ევროპის კავშირი“.
2018 წლის მარტში ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორებმა სტეფენ ვოლტმა და ოდ არნი ვასტადმა „ახალი ცივი ომი“ გააკრიტიკეს როგორც შეცდომაში შემყვანი და დამაბნეველი ტერმინი.
ჩინეთ-აშშ-ის დაძაბულობები
აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური პირი ჯედ ბაბინი, იელის უნივერსიტეტის პროფესორი დეივიდ გელერნტერი, ფირსტპოსტი-ს ედიტორი რ. ჯაგანათანი, სამხრეთ აზიის ანალიტიკოსთა ჯგუფის წევრი სუბჰაშ კაპილა, ავსტრალიის ყოფილი პრემიერ მინისტრი კევინ რუდი და სხვა წყაროები, იყენებდნენ ტერმინ, წყარი ოკენის ცივ ომს ჩინეთის და აშშ-ის ურთიერთობების დასახასიათებლად 2000-იანებში, 2010-იანებში და 2020-იანებში.
დონალდ ტრანპი, რომლის აშშ-ის ორეზიდენტად ინაგურაცია 2017 წლის 20 იანვარს მოხდა, თელი მისი საპრეზიდენტო კამპანიისას ჩინეთს როგორც საფრთხეს მოიხსენიებდა, ამ ფაქტმა ჩინეთთან ახალი ცივი ომის დაწყების შანსები გაზარდა. პროფესორ მინქსინ პეიმ თქვა რომ ტრამპის 2016 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვებამ გაზარდა ახალი ცივი ომის დაწყების შანსები. 2017 წლის მარტში, თვითგამოცხადებულმა სოციალისტურმა გაზეთმა, თვიურმა განხილვამ დაწერა, "ტრამპის ადმინისტრაციის არჩევამ ახალი ცივი ომი რუსეთთან მოლოდინის რეჟიმში გადაიყვანა", და ასევე თქვა რომ ტრამპი ჩინეთზე მეტად საფრტხედ რუსეთს მიიჩნევს.
2018 წლის ივლისში, მაიკელ კოლინსმა, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს სამხრეთ აზიის განყოფილების წევრმა, კოლორადოში ერთ-ერთ ფორუმზე თქვა რომ, მას სჯეროდა რომ ჩინეთის ლიდერს და ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივანს სი ძიპინს, არ უნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და NATO-სთან პირდაპირი ომი მაგრამ ამის მაგივრად აწარმოებს პატარა ცივ ომს, რისი მეშვეობითაც აშშ-ის როგორც მსოფლიოს ერთადერთი გლობალური სუპერძალის ჩანაცვლების იმედი აქვს. კოლინსმა დაამატა: "რასაც ისინი აკეტებეს ეს ცივი ომია — არა ისეთი ცივი ომი რაც აშშ-ს და სსრკ-ს შორის იყო, მაგრამ ცივი ომი სიტყვის განმარტებით". 2018 წლის ოქტომბერში, ჰონგ კონგის ლინგნანის უნივერსიტეტის პროფესორმა ჯანგ ბაოჰუიმ ნიუ იორკ ტაიმსს უთხრა რომ აშშ-ის ვიცე პრეზიდენტის, მაიკ პენსის ჰუდსონის ინსტიტუტში სიტყვით გამოსვლა „ცივი ომის გამოცხადებად გამოჩნდება“.
სქოლიო
ცივი ომი
ჩინეთის ისტორია
აშშ-ის ისტორია
რუსეთის ისტორია
კონფლიქტები აშშ-ის მონაწილეობით
კონფლიქტები ჩინეთის მონაწილეობით
კონფლიქტები რუსეთის მონაწილეობით
XXI საუკუნის კონფლიქტები