მაუის დელფინი

მაუის დელფინი ან პოპოტო (Cephalorhynchus hectori maui) — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. მსოფლიოში ყველაზე იშვიათი და ყველაზე პატარა სუბსახეობა დელფინთა შორის.
მაუის დელფინი და ჰექტორის დელფინი ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კუნძულების დელფინები არიან. მაუის დელფინები მხოლოდ ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი კუნძულის დასავლეთ ნაწილში ბინადრობენ. Cephalorhynchus hectori-ის ეს ორი სუბსახეობა ახალი ზელანდიის ერთადერთი ენდემური სახეობაა ვეშაპისნაირთა შორის. მაუის დელფინები ძირითადად სანაპიროთა მახლობლად ჯგუფებად ცხოვრობენ. ძირითადად წყალმარჩხებში, ისეთ წყლებში ბინადრობენ, რომლსი სიღრმეც 20 მეტრამდეა. შესაძლებელია მაუის დელფინები სანაპიროსგან მოშორებითაც ცხოვრობდნენ.
2012 წლის მოხსენების მიხედვით, 2014 წელს ბუნების მსოფლიო ფორდმა ახალ ზელანდიაში „The Last 55“ კამპანია წამოიწყო. 2014 წლიდან მთავრობის გადაწყვეტილებით, ჩრდილოეთი კუნძულის ზღვის ძუძუმწოვართა თავშესფრის დასავლეთი სანაპიროს 3000 კილომეტრიანი სანაპირო, მაუის დელფინის მთავარი ჰაბიტატი, ნავთობის მოსაპოვებლად გამოიყენება. 2015 წლის მაისის კვლევის თანახმად, მაუის დელფინთა პოპულაციამ დაიკლო და 43-47 ინდივიდს შეადგენს, რომელთა შორის მხოლოდ 10 ზრდასრული მდედრია.
ეტიმოლოგია
სიტყვა „Māui“ Te Ika-a-Māui-დან წარმოდგება, რომელიც მაორი ენაზე ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულს ნიშნავს. მაორი ენაზე დელფინს პოპოტო ეწოდება. ინგლის ენაში ზუსტი გამოთქმა არ არის დადგენილი. ინგლისურ ენაში მაუის დელფინის შესატყვისი ოთხი ფორმა არსებობს: Maui's dolphin, Maui dolphin, Māui's dolphin და Māui dolphin.
გენეტიკა
2002 წელს მაუის დელფინი Cephalorhynchus hectori-ის სუბსახეობად გამოყვეს. თავდაპირველად ამ სუბსახეობას ჩრდილოეთის კუნძულის ჰექტორის დელფინად მიიჩნევდნენ. ალან ბეიკერმა ამ სუბსახეობის დელფინებში გენეტიკური და ჩონჩხის ცვლილებები აღმოაჩინა და სამხრეთის კუნძულის ჰექტორის დელფინისგან განასხვავა. ასეთი მნიშვნელოვანი განსხვავებები მცირე გეოგრაფიულ მანძილზე ზღვის ძუძუმმწოვრების სხვა კვლევებში არ ყოფილა აღწერილი. Cephalorhynchus hectori-ის გენეტიკურ თანმიმდევრობაში 26 განსხვავებული მიტოქონდრიული დნმ ჰაპლოტიპია, რომელთა შორის G ჰაპლოტიპი მაუის დელფინისაა.
აღწერა
მაუის დელფინებს ნაცრისფერი, თეთრი და შავი შეფერილობა და მოკლე დინგი აქვთ. ყველაზე ადვილად წრიული ზურგის ფარფლით შეიძლება მათი გარჩევა. მაუის და ჰექტორის დელფინები ერთადერთი სახეობაა, რომელსაც მსგავსი შავი წრიული ზურგის ფარფლი აქვს. მდედრები 1.7 მეტრის სიგრძის არიან და 50 კგ-ს იწონიან. მამრები ცოტა უფრო პატარები და მსუბუქები არიან. ცოცხლობენ დაახლოებით 20 წელიწადს.
პოპულაცია და გავრცელება
ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის კლასიფიკაციით, მაუის დელფინები კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობებს მიეკუთვნებიან. ახალი წელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტის მიერ სახეობათა საკლასიფიკასიო სისტემის მიხედვით კი „ეროვნული მნიშვნელობის კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობებს“. ბინადრობენ ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი კუნძულის დასავლეთით. იშვიათად მაუის დელფინების შემჩნევა აღმოსავლეთ სანაპიროზეც შეიძლება.
ბიბლიოგრაფია
რესურსები ინტერნეტში
Department of Conservation – Māui dolphin page
Forest and Bird – Hector's and Māui's dolphin page
Whale and Dolphin Conservation Society
Māuis Dolphin New Zealand Event Information Māui's Dolphin New Zealand Event Information
World Wide Fund for Nature (WWF) – species profile for Māui dolphin
http://www.touscoprod.com/en/project/produce?cleanname=sauvezledauphinMāui
სქოლიო
კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობები
ახალი ზელანდიის ძუძუმწოვრები
2002 წელს აღწერილი ძუძუმწოვრები