10 ოქტომბერი

10 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 283-ე დღე (ნაკიან წლებში – 284-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 82 დღე.
დღის მოვლენები
680 : ქარბალის ბრძოლა — ხალიფა იაზიდ I-ის ბრძანებით თავი მოკვეთეს შიიტ იმამ ჰუსეინ იბნ ალის, წინასწარმეტყველი მუჰამედის შვილიშვილს. შიიტი მუსლიმები ამ დღეს მოიხსენიებენ როგორც ააშურას.
732 : პუატიეს ბრძოლა — პუატიესთან (საფრანგეთი), კარლოს მარტელი თავის მებრძოლებთან ერთად ამარცხებს მავრთა მრავალრიცხოვან არმიას, რითაც ხელს უშლის მუსლიმთა დასავლეთ ევროპაში შეღწევას.
1780 : დიდი ურაგანი კარიბებზე 30 000-მდე ადამიანს კლავს.
1868 : კუბამ ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
1872 : საქართველოს რკინიგზა — პირველი რეისი ხორციელდება თბილისი-ფოთის მიმართულებით.
1938 : მეორე მსოფლიო ომი — მიუნხენის შეთანხმებით ზუდეტენლანდი გერმანიას გადაეცა.
1944 : ჰოლოკოსტი — აუშვიცის სიკვდილის ბანაკში 800-მდე ბოშა ბავშვი მოკლეს.
1964 : ტოკიოში გაიხსნა მე-18 ოლიმპიური თამაშები.
1970 : ფიჯიმ დამოუკიდებლობა მიიღო.
1987 : ფიჯიში ჩამოყალიბდა რესპუბლიკური წყობა.
2006 : ბრიტანელ-ინდოელ მწერალ კირან დესაის 2006 წლის ბუკერის პრემია მიენიჭა საუკეთესო რომანისთვის.
2007 : გერჰარდ ერტლი ნობელის პრემიას იღებს ქიმიის დარგში მყარი ზედაპირების ქიმიური პროცესების კვლევისთვის.
2008 : ფინეთის ყოფილი პრეზიდენტი და გაეროს დიპლომატი მარტი აჰტისაარი ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი გახდა.
2009 :
თურქეთმა და სომხეთმა ყარაბაღის ომის შემდეგ გაწყვეტილი დიპლომატიური ურთიერთობები აღადგინეს.
პოლონეთის პრეზიდენტმა ლეხ კაჩინსკიმ ხელი მოაწერა ლისაბონის შეთანხმებას. ერთადერთი ევროპული სახელმწიფო, რომელიც ამ ტრაქტატს ჯერ არ შეერთებია, ჩეხეთია.
2011 : ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკის დარგში ტომას სარჯენტი და კრისტოფერ სიმსი (აშშ) გახდნენ.
2013 :
პაკისტანელი აქტივისტი მალალა იუსაფზაი სახაროვის პრემიის ლაურეატი გახდა.
კანადელი ელის მანრო ლიტერატურის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.
2014 : მალალა იუსაფზაი და კაილაშ სატიართი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
2019 : 2018 და 2019 წლების ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურის დარგში შესაბამისად ოლგა ტოკარჩუკი (პოლონეთი) და პეტერ ჰანდკე (ავსტრია) გახდნენ.
2022 : ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში ამერიკელები ბენ ბერნანკე, დუგლას დაიმონდი და ფილიპ დიბვიგი გახდნენ.
ამ დღეს დაბადებულნი
1728 : ბარათაშვილი, იესე — ქართველი მწერალი (გ.1786)
1746 : გიორგი XII — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე (გ.1800)
1813 : ჯუზეპე ვერდი — იტალიელი კომპოზიტორი;
1832 : ისაბელა II — ესპანეთის დედოფალი (გ.1904)
1861 : ნანსენი, ფრიტიოფ — ნორვეგიელი მკვლევარი
1870 : ბუნინი, ივან — რუსი მწერალი (გ.1953)
1900 : ანთაძე, დოდო — ქართველი რეჟისორი
1913 : სიმონი, კლაუდ — ფრანგი მწერალი
1917 : მონკი, თელონიუს — ამერიკელი პიანისტი (გ. 1982)
1923 : პარსონსი, ნიკოლას — ინგლისელი მსახიობი
1930 : პინტერი, ჰაროლდ — ინგლისელი სცენარისტი, რეჟისორი, მსახიობი, ნობელის პრემიის ლაურეატი (გ. 2008)
1953 : იური, მიჯ — შოტლანდიელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მუსიკოსი, პროდიუსერი (Slik, Rich Kids, Thin Lizzy, Visage და Ultravox)
1954 : დევიდ ლი როთი — ამერიკელი სიმღერების ავტორი, მომღერალი, პროდიუსერი (Van Halen)
1978 : ჯოდი ლინ ო’კიფი — ამერიკელი მოდელი და მსახიობი.
ამ დღეს გარდაცვლილნი
19 : ნერონ კლავდიუს დრუზუს გერმანიკუსი — ტიბერიუსის ეპოქის გამოჩენილი რომაელი მხედართმთავარი
680 : ჰუსეინ იბნ ალი — არაბი იმამი
732 : აბდულ რაჰმან ალ გაფიკი — ანდალუსიის მავრი მმართველი
833 : ალ-მამუნი — ბაღდადის ხალიფა
1359 : ჰუგო IV — კვიპროსის მეფე
1875 : ალექსეი ტოლსტოი — რუსი მწერალი
1913 : კაცურა ტარო — იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
1914 : კარლოს I — რუმინეთის მეფე
1934 : ტერენტი გრანელი — ქართველი პოეტი (დ.1897)
1973 : ლუდვიგ ფონ მიზესი — ავსტრიელი ეკონომისტი და ლიბერალი
1985 : იულ ბრინერი — ამერიკელი მსახიბი
2009 : სტივენ გეიტლი — ირლანდიელი სიმღერების ავტორი, მომღერალი, მოცეკვავი და მსახიობი (Boyzone) (დ. 1976)
დღესასწაულები
მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
წმინდა კალისტრატე
მარკოზ მახარებელი, არისტარქოსი და ზინა
წმინდა ეპიქარია
ღირსი ეგნატე
საბატი სოლოვკელი
აგრეთვე:
ფიჯი : ეროვნული დღე
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1010