PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
გაგელები

გაგელები — XII-XIII საუკუნეების საქართველოს დიდებულ ფეოდალთა საგვარეულო, მხარგრძელთა განშტოება. გვარის ფუძელმდებელი იყო ზაქარია გაგელი, ვარამ მხარგრძელის ძე, რომელმაც თამარ მეფისაგან მიიღო სამამულოდ (სამემკვიდრეოდ) გაგის ციხე და იწოდა გაგელად.
გაგელები ფლობდნენ გაგს და მის მხარეს ციხეებითა და ქალაქებითურთ (შამქორი, ტავუში, კაწარეთი, ტერუნაკანი, ერგევანქი, ქარჰერძი, გარდმანი, ზეგამი, ნორბერდი, მაწნაბერდი და სხვა). ეს იყო ე. წ. „ქუემოთი სანაპირო“ მხარე, რომლის ფარგლები აღწევდა განძამდე და მისი მფლობელები, ამგვარად, მონაპირეები იყვნენ. გაგელები განსაკუთრებით დაწინაურდნენ და გაძლიერდნენ ზაქარია გაგელის ძის ვარამ (ვაჰრამ) გაგელის დროს, რომელმაც გაგის მამულთან ერთად დაიმკვიდრა მსახურთუხუცესობა და მიიღო აგრეთვე მამული შიდა ქართლში — თეძმის ხეობაში. XIII საუკუნის 50-იანი წლებიდან გაგელთა სახლი დამცრობილა: მეფეს მსახურთუხუცესობა გრიგოლ სურამელისთვის გადაუცია. როგორც ჩანს, გაგელებს დაუკარგავთ გაგი და მასთან ერთად - გაგელობაც. XIII საუკუნის 40-იანი წლების მოღვაწე ვარამის ძე აღბუღა უკვე გაგელად აღარ იხსენიება და გაგელების ხსენება ამ დროიდან ქრება წყაროებში. აღბუღა იძულებული გამხდარა ხელი მიეყო მამულების დაყიდვისათვის, სახელდობრ, ორთაღებისათვის (საკრედიტო-სავაჭრო კორპორაცია) მიუყიდია მისი მამისათვის მეფის მიერ ნაწყალობევი სოფელი ხოვლე.
ლიტერატურა
საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ხოტი

ხოტი — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 470 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 029 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 57 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 17.97 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სიუნიქის პროვინციის სოფლები
დარხან-უული

დარხან-უული — ერთ-ერთი მონღოლეთის 21 აიმაკიდან. შეიქმნა 1994 წელს. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დარხანი. აიმაკის ფართობია 3 275 კმ², ხოლო მოსახლეობა — 94 625 ადამიანი (2011).
რესურსები ინტერნეტში
Дархан-Уул аймгийн засаг даргын тамгын газар
Дархан-Уул аймгийн Нутгийн зөвлөл ТББ
დარხან-უულის აიმაკი
მონღოლეთის აიმაკები
კილი (ვულკანი)

კილი (ვულკანი)
კილი — სტრატოვულკანი კუნძულ სინტ-ესტატიუსზე, ნიდერლანდების ანტილის კუნძულებზე. სიმაღლე 601 მ. სახელი მომდინარეობს ნიდერლანდური — „kuil“-სგან, რაც „ორმოს“ ან „ხვრელს“ ნიშნავს. 1998 წელს ვულკანის ფერდობები და ახლომდებარე ტერიტორია შევიდა ეროვნული პარკის შემადგენლობაში, რომელიც იმყოფება სინტ-ესტატიუსის ეროვნული პარკების ფონდის ადმინისტრირებაში. წარმოიქმნა დაახლოებით 22-33 ათასი წლის წინ. იმთავითვე გადაიქცა აქტიურ ვულკანად. ამჟამად ვულკანის კრატერი შემოსილია ტროპიკული ტყით (Cyatheales, Begonia, Ficus, Bromeliaceae და სხვა).
რესურსები ინტერნეტში
ვულკანი კილი
ნიდერლანდების ვულკანები
ბოკოვო-ხრუსტალნე

ბოკოვო-ხრუსტალნე (2016 წლამდე - ვახრუშევე ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 12197 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
ლუჰანსკის ოლქის ქალაქები
ჰოსპიტლის მოედანი

ჰოსპიტლის მოედანი — მოედანი თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი). მდებარეობდა ჰოსპიტლისა და ექიმის შესახვევებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1895 წლის გეგმაზე.
ლიტერატურა
ისნის რაიონის მოედნები
ჰაჯიმუსთაფალი

ჰაჯიმუსთაფალი — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში.
სქოლიო
იმიშლის რაიონის სოფლები
უწყვეტობა

უწყვეტობა — ცნება მათემატიკაში, უპირველეს ყოვლისა ანალიზში და ტოპოლოგიაში. ინტუიციურად ფუნქციის უწყვეტობა ნიშნავს, რომ მისი არგუმენტის მცირე ცვლილება გამოიწვევს ფუნქციის მნიშვნელობის მცირე ცვლილებას.
ანალიზი
ტოპოლოგია
Fortanete

Fortanete is a municipality located in the province of Teruel, Aragon, Spain. According to the 2004 census (INE), the municipality has a population of 202 inhabitants.
Demographics
Population trend since 1842.
Photo gallery
References
External links
Fortanete on Diputación de Teruel
Interview with Lionel Martorell, one of the last transhumant pastors in Eastern Spain
Municipalities in the Province of Teruel
Maestrazgo
მოლალარი (40° 27' ჩ. გ. 47° 11' ა. გ.)

მოლალარი (40° 27' ჩ. გ. 47° 11' ა. გ.)
მოლალარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
ბარდის რაიონის სოფლები
1308

1308
მოვლენები
უნგრეთში ანჟუელთა დინასტიის მმართველობა დაიწყო.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
რაიდაკი

რაიდაკი — სასაზღვრო მდინარე ბჰუტანში, ინდოეთსა და ბანგლადეშში, ბრაჰმაპუტრის შენაკადი.
სათავეს იღებს ჰიმალაის მთებში, სადაც მის ზემო დინებას თიმფუ-ჩუს უწოდებენ. აქ მისი დინება სწრაფია და რიყის ქვებან კალაპოტში მიედინება. თიმფუსა და შენაკად პარო-ჩუს შორის მისი დინება მკაცრად შეზღუდული არაა, მაგრამ შემდეგ ის ვიწრო უფსკრულებს შორის მიედინება.
ბჰუტანის შემდეგ რაიდაკი ინდოეთში, დასავლეთ ბენგალის შტატის ვაკეებზე მიედინება და ბანგლადეშის ტერიტორიაზე, კურიგამის რაიონში ერწყმის მდინარე ბრაჰმაპუტრას.
მდინარის ძირითადი ნაწილის სიგრძე 370 კმ-ია, მაგრამ შენაკადებთან ერთად ეს მაჩვენებელი მხოლოდ ბჰუტანის ტერიტორიაზენ 610 კმ-ს აღწევს.
სქოლიო
ბჰუტანის მდინარეები
ინდოეთის მდინარეები
ბანგლადეშის მდინარეები
სალატიგა

სალატიგა — ქალაქი ინდონეზიაში, ცენტრალური იავის რეგიონში, ქალაქ სემარანგისა და სურაკარტას შორის. მდებარეობს მერბაბუსა (3 142 მ) და ტელომოიოს მთების ძირში, ზღვის დონიდან 638 მეტრზე. კლიმატი შედარებით ცივია, ვიდრე ამ სიმაღლეზე მდებარე სხვა ქალაქებში.
აღმოჩენილი წარწერების თანახმად, ქალაქი ახ. წ. 750 წელს დაარსდა.
დემოგრაფია
2010 წლის მონაცემებით, სალატიგის მოსახლეობა 170 332 ადამიანს შეადგენს..
ქალაქის მოსახლეობის რიცხოვნობის დინამიკა:
იხილეთ აგრეთვე
ინდონეზიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
Salatiga historical photo archives
სქოლიო
ინდონეზიის ქალაქები
მარია-და-ფე

მარია-და-ფე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 258 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაჟუბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 216 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 70.06 კმ²-ზე. ფართობი 202 898 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ფუენტეს-დე-ებრო

ფუენტეს-დე-ებრო — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის სარაგოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 141,73344 კმ². მოსახლეობა — 4549 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ფუენტეს-დე-ებროს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
Gran Enciclopedia Aragonesa - ფუენტეს-დე-ებრო
სქოლიო
სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
საბჭოთა კავშირის მიერ ლატვიის ოკუპაცია (1940)

საბჭოთა კავშირის მიერ ლატვიის ოკუპაცია (1940) — აღნიშნავს (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს, ლატვიის მთავრობის, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის, და ევროპის კავშირის, შეფასების მიხედვით) ნაცისტურ გერმანიასთან 1939 წელს შეთანხმებული მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის საფუძველზე საბჭოთა კავშირის მიერ ლატვიის ოკუპაციას.
ლიტერატურა
Latvian National Foundation, These Names Accuse-Nominal List of Latvians Deported to Soviet Russia, Stockholm: Latvian National Foundation, 2nd edition, 1982
რესურსები ინტერნეტში
The Museum of the Occupation of Latvia
Overview of Soviet atrocities
სქოლიო
ლატვიის ისტორია
საბჭოთა ოკუპაციები
შაუმიანის პროვინცია

შაუმიანის პროვინცია — მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკის ერთ-ერთი პროვინცია. რესპუბლიკა არ არის აღიარებული საერთაშორისო დონეზე. რეგიონი ეკუთვნის აზერბაიჯანის რესპუბლიკას. მხოლოდ დასავლეთი ნაწილია დე ფაქტო რესპუბლიკის არმიის კონტროლის ქვეშ. აზერბაიჯანის გორანბოის რაიონის სამხრეთ ნაწილი ცეცხლის შეწყვეტის ხაზის გასწვრივ მოიცავს შაუმიანის პროვინციის იმ ნაწილს, რომელიც ყარაბაღის რესპუბლიკას აქვს მითვისებული. რეგიონი ძირითადად სომეხი მოსახლეობისგან შედგება. სომხურმა ჯარებმა ვერ მოახერხეს მისი დაბრუნება მთიანი ყარაბაღის ომის დროს, 1992 წელს აზერბაიჯანული ძალების მიერ რეგიონის ოკუპაციის შემდეგ.
შაუმიანის პროვინციის შემადგენლობაში, არის 1 ქალაქი და 16 სოფელი.
ისტორია
ანტიკურ ხანაში ეს ტერიტორია იყო ყარაბაღის ნაწილი, შუა საუკუნეებში კი ხაჩენის სამთავროს ნაწილი, მე -17- მე-18 საუკუნეებში ტერიტორია იმყოფებოდა გიულიუსტანის მელიქის დინასტიის მმართველობის ქვეშ. საბჭოთა პერიოდის განმავლობაში ამ რაიონს ერვა სახელი სომეხი ბოლშევიკი სტეფანე შაუმიანის საპატივცემულოდ, მისივე სახელს ატარებდა რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
1990-იანი წლებისთვის შაუმიანის ოლქის მოსახლეობა თითქმის სომხური იყო ენითაც და ეთნიკურადაც, თუმცა ეს ტერიტორია არ შედიოდა საბჭოთა კავშირის დროს მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში.
1991 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში, საბჭოთა კავშირის პრემიერ მინისტრმა მიხეილ გორბაჩოვმა „ოპერაციულ ბეჭედს“ მისცა დავალება, რომლის თანახლადაც საბჭოთა წითელი არმია და აზერბაიჯანული ჯარები გარს უნდა შემორტყმოდნენ ტერიტორიის ზოგიერთ სომხურ სოფელს, რის შედეგადაც ძალადობრივი გზებით განდევნეს მათი მოსახლეობა სომხეთში.
დაახლოებით 17 000 სომეხი, რომლებიც ცხოვრობდნენ შაუმიანის ოცდასამ სოფელში, განდევნეს რეგიონიდან.
1991 წლის დეკემბერში საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად, შაუმიანის რეგიონი მნიშვნელოვანი საბრძოლო მოქმედების ობიექტად იქცა. მვლელობის კულმინაცია მიღწეული იქნა 1992 წლის ზაფხულში, როდესაც ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი დაიკავა აზერბაიჯანის არმიამ. ზიანი საკმაოდ დიდი, სომეხი მოსახლეობა კი რეგიონიდან გაიქცა.
საბჭოთა ძალები, რომლებიც მოქმედებდნენ ადგილობრივ აზერბაიჯანულ ძალებთან ერთად, იძულებით განდევნეს რეგიონის სოფლებში მცხოვრები სომხები. ოპერაციის დროს მოხდა სახმელეთო ჯარების, სამხედრო, ჯავშანტექნიკის და არტილერიის გამოყენება. სომეხი მშვიდობიანი მოქალაქეების დეპორტაცია განხორციელდა ადამიანის უფლებების უხეში დარღვევებით, რომლებიც დაფიქსირდა „ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ორგანიზაციების“ მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
Armeniapedia - Rediscovering Armenia - Nagorno-Karabakh
Անլռելի Զանգակատուն… Ո՞վ ծախեց ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԸ
სქოლიო
მთიანი ყარაბაღი
კავკასია
ზახარიხა (ვოლოგდის ოლქი)

ზახარიხა (ვოლოგდის ოლქი)
ზახარიხა — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის სლობოდსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 18 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი მდებარეობს ხაროვკისაგან 52 კმ-ში.
იხილეთ აგრეთვე
ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
სქოლიო
რესურსები ინტერნეტში
ზახარიხა — ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი
ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ფუტკრის-დედა

ფუტკრის-დედა ან Ophrys caucasica (ხარი-ბიულბიული, ფუტკარი-ობობა) — კავკასიისთვის ენდემური ყვავილოვანი მცენარე. განიხილება, როგორც აზერბაიჯანის ყარაბაღის რეგიონის „ოფიციალურ მცენარედ“. გვხდება აზერბაიჯანის, საქართველოს, კერძოდ კახეთში მისი ნახვა შესაძლებელია სოფლების შაქრიანისა და უჯარმის მიდამოებში, სომხეთის და რუსეთის მრავალ ტერიტორიებზე.
ეს სახეობა, „Delforge P.“-ის მიხედვით, გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ანატოლიის სანაპირო მასივებიდან, ტრაპიზონიდან დასავლეთით, სავარაუდოდ კასპიის ზღვამდე.
გამოფენა
2014 წელს, რუსეთში აზერბაიჯანის ფედერალური ეროვნული კულტურული ავტონომიის მიერ გაიმართა გამოფენა სახელწოდებით „ხარი-ბიულბიული, მშვიდობის და სიყვარულის მცენარე“. 2014 წლის მარტში, შეერთებული შტატების ბოტანიკური ბაღის კონსერვატორიაში გაიმართა ხარი-ბიულბიულის პრეზენტაცია გაიმართა.
სიმბოლო
ყვავილი, 2020 წლის ყარაბაღის ომის შედმეგ, ხსოვნის დღის ხატად გადაიქცა აზერბაიჯანში, ომში დაღუპული აზერბაიჯანელი ჯარისკაცების პატივსაცემად.
გალერეა
რესურსები ინტერნეტში
Hari bulbul – the flower of peace and love
სქოლიო
ჯადვარისებრნი
აზერბაიჯანის ენდემური მცენარეები
ბერსიალ-დე-საპარდიელი

ბერსიალ-დე-საპარდიელი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 17 კმ². მოსახლეობა — 195 კაცი (2021 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ავილის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ბერსიალ-დე-საპარდიელის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ავილის მუნიციპალიტეტები
ტურნელონ-ბლანი

ტურნელონ-ბლანი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში, ვალეს კანტონში. გადმოჰყურებს მოვუაზენის ტბას. მიეკუთვნება გრან-კომბენის მასივს. მდებარეობს კორბასიერის მყინვარის აღმოსავლეთით.
რესურსები ინტერნეტში
Tournelon Blanc on Hikr
ალპები
შვეიცარიის მთები
გუდარახი

გუდარახი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მაღაროსკარის თემში, მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირას, გომეწრის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1340 მეტრზე, დუშეთიდან 41 კილომეტრში.
სოფლის ჩრდილოეთით, მდ. კაწალხეურის მარჯვენა მხარეს, ტყით დაფარულ შემაღლებულ ადგილზე ოთხკუთხა კოშკის ნანგრევებია, კედლები თითქმის მთლიანად ჩამოშლილია და დაფარულია ნაყარი ქვით. ძეგლის თარიღი დაუდგენელია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
ლიტერატურა
ქსე, ტ. 3, გვ. 291, თბილისი, 1978 წ.
სქოლიო
დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამთავისი (კასპის მუნიციპალიტეტი)

სამთავისი (კასპის მუნიციპალიტეტი)
სამთავისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ბოჟამი, თოგოიანთკარი). მდებარეობს მდინარე ლეხურის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 680 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით.
ისტორია
VI საუკუნის 50-იან წლებში ერთ-ერთმა ასურელმა მამამ — ისიდორემ (ეზდერიო) აქ ააშენა ეკლესია. ძველად სამთავისი საგანმანათებლო კერა იყო, სადაც მოღვაწეობდნენ მწიგნობრები და კალიგრაფები: ილია (XVI ს.), არქიეპისკოპოსი ევდემონი (XVII ს), კვიპრიანე სამთავნელი (XVII-XVIII სს), ანტონ I კათალიკოსი და სხვა. აქ იყო საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო, რომელიც გაუქმდა 1811 წელს.
სოფლისა და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე არაერთი ისტორიული მოვლენა მოხდა: XVIII საუკუნის 30-იან წლებში ყიზილბაშებს განუდგა ქართველ დიდებულთა ერთი ნაწილი (შანშე ქსნის ერისთავი, გივი ამილახვარი, ვახუშტი აბაშიძე და სხვა). გამდგარ თავადებს ყიზილბაშებმა რაზმი შეუსიეს. 1736 წელს ყიზილბაშთა რაზმსა და ქართველებს შორის გაიმართა ბრძოლა. მტერმა დაიკავა სამთავისი, მაგრამ მალე ისინი დაამარცხეს ქართველთა რაზმებმა. მტერი გაიქცა და თბილისის ციხეს შეაფარა თავი.
1921 წლის მარტში სოფელ სამთავისის უღარიბესი და საშუალო გლეხობის კრებამ გადაწყვიტა კოლექტიური მეურნეობის ჩამოყალიბება. შეიქმნა საორგანიზაციო კომიტეტი. მალე ჩამოყალიბდა საქართველოში პირველი სას.-სამ. არტელი „ახალი ცხოვრება“, რომელიც თავდაპირველად 17 კომლს აერთიანებდა. მიწას ერთობლივად ამუშავებდნენ და მოსავალს არტელთა წევრებს შორის თანაბრად ანაწილებდნენ. 1922 წლის 27 აგვისტოს სოფლის კრებაზე მიიღეს გადაწყვეტილება არტელ „ახალი ცხოვრების“ კომუნად გარდაქმნის შესახებ. კომუნარები მოდის საერთო 28-ბინიანი საცხოვრებელი სახლი და დიდი ორსართულიანი შენობა — კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულება. სამთავისის კომუნის მაგალითზე საქართველოში შეიქმნა სხვა კომუნები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 532 ადამიანი.
იხილეთ აგრეთვე
სამთავისის ტაძარი
ლიტერატურა
სქოლიო
კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუდნი (ბაშკირეთი)

რუდნი (ბაშკირეთი)
რუდნი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვეშჩენსკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბლაგოვეშჩენსკიდან დაშორებულია 54 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზაგოროდნაია, რომელიც დაშორებულია 33 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (54%) და ბაშკირები (27%) შეადგენენ.
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბლაგოვეშჩენსკის რაიონის სოფლები
გუასიმოსის მუნიციპალიტეტი

გუასიმოსის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ტაჩირის შტატში, წარმოადგენს ტაჩირის შტატის 29 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია პალმირა (ტაჩირა), ფართობი 32 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით გუასიმოსის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 47 873 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1.047,68 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
ტაჩირის შტატი
ტაჩირის შტატის მუნიციპალიტეტები
Ingavi Province

Ingavi Province
Ingavi is a province in the La Paz Department in Bolivia. This is where the Battle of Ingavi occurred on November 18, 1841, and where the World Heritage Site of Tiwanaku is situated.
During the presidency of Eliodoro Villazón the province was founded on December 16, 1909, with Viacha as its capital.
Geography
Ingavi lies on the southern shore of Lake Titicaca. The Chilla-Kimsa Chata mountain range traverses the province. Some of the highest mountains of the province are listed below:
Subdivision
Ingavi Province is divided into seven municipalities which are partly further subdivided into cantons.
Population
The people are predominantly indigenous citizens of Aymara descent.
Tourist attractions
Some of the tourist attractions of the municipalities are:
In Viacha Municipality:
The town of Viacha
Viliroco lagoon, a small man made lake in Viacha Canton
Qalachaka bridge in Viacha Canton
"Virgen de Letanías" Sanctuary in Viacha Canton
"Pan de Azúcar" mountain in Viacha Canton
Fields of the Battle of Ingavi in Viacha Canton
In Guaqui Municipality:
Guaqui festivity from July 23 to July 25 celebrated in honour of Apostle James
Apostle James church of Guaqui built between 1625 and 1784
Guaqui port
In Tiwanaku Municipality:
archaeological site of Tiwanaku in Tiwanaku Canton
Saint Peter church in Tiwanaku
Willkakuti, the Andean-Amazonic New Year, celebrated on June 21 of every year in the viewpoint of Kimsa Chata mountain in Tiwanaku Canton
Tiwanaku festivity (Señor de la Exaltación) celebrated in Tiwanaku Canton in September
In Desaguadero Municipality:
The international fair of Desaguadero on the Peruvian border
Desaguadero River with its avifauna and native Aymara and Uru communities along its banks. The river runs along the entire Altiplano.
In San Andrés de Machaca Municipality:
Afiani lagoon in San Andrés de Machaca Canton
The chullpa of Kañoma in San Andrés de Machaca Canton
The church of San Andrés de Machaca, built between 1806 and 1836
In Jesús de Machaca Municipality:
The archaeological site of Qhunqhu Wankani in Jesús de Machaca Canton
Jesús de Machaca, an indigenous community
Yakayuni saltflats in Jesús de Machaca Canton where salt exploitation is possible
Uru Iruwit'u community in Jesús de Machaca Canton and the Uru Iruwit'u museum in Jesús de Machaca
In Taraco Municipality:
Taraco Peninsula in Taraco Canton with its archaeological sites:
Chiripa and its museum
Qala Uyuni, Pumani and Achacachi Coacollo in Coacollo
Iwawi (Kolata Quenacache, Ojje Puku, Awichu and Ch'uxña Qala) in Higuagui Grande, Taraco Canton
Sikuya Island in Taraco Canton
The church of Taraco dating from 1767
Taraco museum in Taraco Canton
See also
Awallamaya Lake
Ch'alla Jawira
Jach'a Jawira
Qullpa Jawira
Thujsa Jawira
Tiwanaku River
References
www.ine.gov.bo / census 2001
www.ine.gov.bo / estimation 2005
Provinces of La Paz Department (Bolivia)
წყლის წისქვილი

წყლის წისქვილი — მარცვალსაფქვავი მექანიზმი, რომელიც მოძრაობაში მოიყვანება ვარდნილი წყლის ენერგიით.
ისტორია
უძველესი საზოგადოებები მარცვლეულის დასანაწევრებლად იყენებდნენ სხვადასხვა სახის სანაყებსა და სასრესელებს. საქართველოში აღმოჩენილია ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნით დათარიღებული საფქვავი დარბაზი, სადაც სპეციალურ დაზგაზე გამართული იყო რამდენიმე ათეული ხელის სასრესელა, მარცვლის ჩასაყრელი სპეციალური ღრმულებითა და ფქვილის დასაგროვებელი სათავსით (ციხია გორა). უფრო მოგვიანებით გავრცელდა ხელით საბრუნებელი წისქვილები, ე.წ. ხელსაფქვავები. ძველი წელთაღრიცხვის I საუკუნიდან რომში გაჩნდა წყლის წისქვილები. არსებობს შეხედულება, რომლის თანახმადაც წყლის წისქვილები პირველად მცირე აზიაში გაჩნდა და, ამდენად, შესაძლოა, კავკასიაში უფრო ადრე გავრცელებულიყო, ვიდრე დასავლეთ ევროპაში. შუა საუკუნეებში გამოიგონეს ქარის წისქვილიც.
მოწყობილობა და ტიპები
საქართველოში უძველესი დროიდან გავრცელებული იყო 2 ტიპის წყლის წისქვილი: ჰორიზონტალურბორბლიანი და ვერტიკალურბორბლიანი. აქედან უფრო გავრცელებულია ჰორიზონტალურბორბლიანი წისქვილი, რომელიც სამეცნიერო ლიტერატურაში ცნობილია აზიური წყლის წისქვილის ანუ ე.წ. ტურბინური წისქვილის სახელწოდებით. ჰორიზონტალურბორბლიანი წყლის წისქვილი, წყლის მიწოდების მექანიზმის მიხედვით, იყოფა ღარისა და კოდის (გვიმის) წისქვილებად. ღარის წისქვილს წყალს საბრუნავი მექანიზმზე აწვდის დაქანებული ღარი. მცირეწყლიან ადგილებში კი წყალი გროვდება ხის კოდში ან ქვის თუ თიხის გვიმში, რომლის ქვედა ნაწილში დატანებული ხვრელიდან წყალი ძლიერად ურტყამს საბრუნავ ბორბალს.
წისქვილს, რომელსაც დიდი საფქვავი ქვები აქვს, ეწოდება დოლაბი წისქვილი, ხოლო მცირექვებიანს _ ბუჭულა (გვრიტა). ისინი კონსტრუქციით ერთმანეთისგან არ განსხვავდება და გავრცელებულია სამეურნეო და გეოგრაფიული სპეციფიკის შესაბამისად. ბარის ძლიერ სამიწათმოქმედო რეგიონებში, დიდ მდინარეებზე, ძირითადად დოლაბ წისქვილებ აგებდნენ, ხოლო მთის და მთისწინეთის მდინარეების ხეობებში კი ბუჭულა წისქვილები ჭარბობდა.
წისქვილი გამართულია დახურულ შენობაში, "წისქვილის სახლში", რომელიც 2 სართულისაგან შედგება: პირველი სართული საღვარეა, სადაც წისქვილის მამოძრავებელი მექანიზმია მოთავსებული. ხოლო მეორე სართულში მფქველი ქვები, მარცლის მიმწოდებელი მოწყობილობა (ხვიმირა) და ფქვილის დასაგროვებელი სათავსებია გამართული.
ვერტიკალურბორბლიანი წისქვილის მამოძრავებელ მექანიზმს, დიდ ვერტიკალურ ბორბალს, რომელსაც წყალი აბრუნებს, "წისქვილის სახლის" გვერდზე მართავენ. ის სპეციალური გადამცემის საშუალებით გაცილებით უფრო სწრაფად აბრუნებს საფქვავ ქვებს, ვიდრე ჰორიზონტალურბორბლიანი წისქვილი. ასეთ წისქვილებს შედარებით უფრო იშვიათად აგებდნენ და ძირითადად გავრცელებული იყო მტკვრის ხეობაში, ქვემო ქართლსა და კახეთში.
რესურსები ინტერნეტში
Video "The Power of Water - The Newlin Gristmill" produced by Nicholas Newlin Foundation
17 Jun 2003, Deutsche Welle: The World's First Underwater Windmill Starts Turning
U.S. Mill Pictures and Information
Tidal power station
Mill database with over 10000 european mills
Watermills in Norfolk, England
Mills in Hampshire, England
The International Molinological Society (TIMS)
The Society for the Preservation of Old Mills (SPOOM)
Tidal mill in London
Watermills of the Dukes of Urbino
Windmills & Watermills of the East Grinstead area
ლიტერატურა
ჰიდროტექნიკური ნაგებობები
წისქვილები
პლატონ დადიანი

პლატონ დადიანი (დ. ნოემბერი, 1817 — გ. 18 სექტემბერი, 1838, პეტერბურგი) — ოდიშის მთავრის, ტარიელ დადიანის ძე. ულანის პოლკის ლეიბგვარდიის კორნეტი.
ბიოგრაფია
საფლავის ქვაზე წარწერიდან ირკვევა, რომ, პლატონი გარდაიცვალა 20 წლისა და 10 თვის ასაკში და იყო ულანის პოლკის ლეიბგვარდიის კორნეტი, პაპა ერთის მხრივ იყო ოდიშის მთავარი კაცია დადიანი და მეორეს მხრივ — გურიის მთავარი სიმონ გურიელი.
რესურსები ინტერნეტში
ტარიელ დადიანის გენეალოგია
დაბადებული 1817
გარდაცვლილი 1838
გარდაცვლილი 18 სექტემბერი
პლატონ
ტაპეჟარა (პარანა)

ტაპეჟარა (პარანა)
ტაპეჟარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 515 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სიანორტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 598 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24.68 კმ²-ზე. ფართობი 591 399 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
სიუნიქი (სოფელი)

სიუნიქი (სოფელი)
სიუნიქი — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 720 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 256 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 66 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 19.05 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სიუნიქის პროვინციის სოფლები
Lepista sordida

Lepista sordida is a species of blewit mushroom found across the Northern Hemisphere. It is known to form fairy rings.
References
Edible fungi
Lepista
Tricholomataceae
Fungi of Europe
Fungi found in fairy rings