PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ერაყის ენები

ერაყის ენები
ერაყში ლაპარაკობენ რამდენიმე ენაზე, თუმცა ყველაზე გავრცელებული ენა არის მესოპოტამიური არაბული (ერაყული არაბული). არაბული და ქურთული — ორივე ოფიციალური ენაა ერაყში.
თანამედროვე ენები
ერაყში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული ენა (კონკრეტულად მესოპოტამიური არაბული); მეორე ადგილასაა ქურთული (ძირითადად, სორანი და კურმანჯი), რომელსაც მოჰყვება ერაყული თურქულის თურქმენული დიალექტი და სირიული (იგულისხმება ნეოარამეული ენები, კონკრეტულად: ასურული ნეოარამეული, ქალდეური ნეოარამეული და მანდეური ნეოარამეული).
სტანდარტული არაბული იყენებს არაბული დამწერლობას, ხოლო მესოპოტამიური არაბული — შეცვლილ სპარსულ-არაბული დამწერლობას, ისევე როგორც — ქურთული (იხ. სორანული ანბანი). 1997 წელს ერაყული თურქმენულისთვის, როგორც ოფიციალური, დამწერლობის მქონე ენისათვის თურქული ანბანი იქნა შემოღებული და 2005 წლისთვის საზოგადოების ლიდერებმა გადაწყვიტეს, რომ თურქული ენა ჩაანაცვლებდა ტრადიციულ თურქმენულს (რომელიც იყენებდა არაბულ დამწერლობას) ერაყის სკოლებში. გარდა ამისა, ნეოარამეული ენები იყენებენ სირიულ დამწერლობას.
სხვა, შედარებით მცირერიცხოვანი უმცირესობების ენებს შორისაა შაბაკი და სომხური.
ოფიციალური ენები
ერაყის ოფიციალური ენები განსაზღვრულია ერაყის კონსტიტუციით, რომელიც მიღებულია 2005 წლის 18 სექტემბერს ერაყის გარდამავალი ეროვნული ასამბლეის მიერ. იგი დადასტურდა 2005 წლის 15 ოქტომბერს ჩატარებული საკონსტიტუციო რეფერენდუმით. კონსტიტუციის ოფიციალური ტექსტი გამოქვეყნდა 2005 წლის 28 დეკემბერს ერაყის ოფიციალურ გაზეთში (#4012), არაბულად ორიგინალში და შესაბამისად, შევიდა ძალაში. ოფიციალური თარგმანი (ინგლისურ ენაზე, საერთაშორისო გამოყენებისთვის) მომზადდა ერაყის სამთავრობო უწყებებისა და გაეროს კონსტიტუციური მხარდაჭერის ოფისის თანამშრომლობით.
კონსტიტუციის მე-4 მუხლის თანახმად, არაბული და ქურთული ერაყის ოფიციალური ენებია, ხოლო სამი სხვა ენა: თურქული, სირიული და სომხური, აღიარებულია უმცირესობათა ენებად . გარდა ამისა, ნებისმიერ რეგიონს ან პროვინციას შეუძლია გამოაცხადოს სხვა ენები ოფიციალურად, თუ მოსახლეობის უმრავლესობა დაამტკიცებს საყოველთაო რეფერენდუმით.
ტერმინი "სირიული " გამოიყენება კონსტიტუციაში, როგორც ოფიციალური აღნიშვნა ნეოარამეულ ენაზე მოლაპარაკე თემების ენისათვის, მათ შორის ასურულ ნეოარამეულზე, ქალდეურ ნეოარამეულზე და მანდეურ ნეოარამეულზე მოლაპარაკეთათვის. სირიულის (ნეოარამეულის) კონსტიტუციური აღიარება ერაყში 2003 წლის შემდეგ მომხდარი პოლიტიკური ცვლილებების შედეგი იყო.
ისტორია
ერაყის უძველესი დაფიქსირებული ენები იყო შუმერული და აქადური ენები (ძველი ასურულისა და ბაბილონურის ჩათვლით). შუმერული აქადურმა ჩაანაცვლა ძვ. წ. 1700 წლისათვის, ხოლო აქადური თანდათან შეცვალა არამეულმა, ძვ. წ. 1200 წლიდან ახ. წ 100 წლამდე. შუმერული და აქადური (მათ შორის, ყველა ძველი ასურული და ბაბილონური დიალექტი) იყენებდა ლურსმული დამწერლობას ძვ.წ. 3300 წლიდან. უახლესი იდენტიფიცირებული აქადური ტექსტი ახ. წ. პირველი საუკუნით თარიღდება.
ერაყში, დადასტურებული ფაქტების მიხედვით, ყველაზე ხანგრძლივად გამოიყენებოდა არამეული, რომელსაც აქვს 2000 წელზე მეტი ხნის წერილობითი ტრადიცია და დღემდე ცოცხალია მის მემკვიდრე — ნეოარამეულ ენებში.
დამოწმებული ლიტერატურა
ერაყის ენები
ისაო ტაკაჰატა

ისაო ტაკაჰატა (高畑 勲 Takahata Isao) (დ. 29 ოქტომბერი, 1935 — გ. 5 აპრილი, 2018, პრეფექტურა ტოკიო) — იაპონური ანიმაციური ფილმების - ანიმეს ერთ-ერთი წამყვანი რეჟისორი.
დაიბადა უძიამადეში (ამჟამად ისე), მიეს პრეფექტურა, იაპონია, დიდი ხნის განმავლობაში თანამშრომლობდა ჰაიაო მიაძაკისთან, რომელთან ერთადაც დააფუძნა „Studio Ghibli“. მსოფლიოში ყველაზე უკეთ ცნობილია მისი ოთხი ანიმაციური ფილმი შექმნილი ამავე სტუდიაში: სამხედრო დრამა "ციცინათელების საფლავი", რომანტიკული დრამა "მხოლოდ გუშინ", კომედია "ჩემი მეზობლები იამადები" და სათავგადასავლო "პომ-პოკო". მათ შორის "ციცინათელების საფლავი" საყოველთაოდ მოიაზრება როგორც დღემდე შექმნილი საუკეთესო ანიმაციური ფილმი.
1959 წელს ტოკიოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ტაკაჰატა მუშაობას იწყებს ახლად ჩამოყალიბებულ ანიმაციურ კომპანიაში ტოეი დოგა (ტოეი ანიმაცია), სადაც მოკლე ხანში მიაძაკის ხვდება. აქვე იღებს მის პირველ ფილმს "მზის პრინცი". ფილმის ფინანსური კრახის გამო კომპანიაში მიღებული კრიტიკით ტაკაჰატა და მიაძაკი ტოვებენ სტუდიას და ერთად იწყებენ მუშაობას.
სხვა ანიმეს რეჟისორთაგან განსხვავებით ტაკაჰატა არასდროს ხატავს და ანიმატორად არასდროს უმუშავია რეჟისორად გახდომამდე.
ლიტერატურა
Odell, Colin, and Michelle Le Blanc. Studio Ghibli: The Films of Hayao Miyazaki and Isao Takahata. Harpenden, Hertfordshire, England: Kamera, 2009. ISBN 9781842432792.
რესურსები ინტერნეტში
Takahata information at nausicaa.net
GhibliWorld.com: a Personal Conversation with Isao Takahata
იაპონელი კინორეჟისორები
იაპონელი ანიმატორები
დაბადებული 29 ოქტომბერი
დაბადებული 1935
გარდაცვლილი 5 აპრილი
გარდაცვლილი 2018
ჯანგარი

ჯანგარი — XV საუკუნის ყალმუხური საგმირო ეპოსი. უმღერის ზღაპრულ ქვეყანას ბუმბას, სადაც მუდმივი ბედნიერება და კმაყოფილება სუფევს. ეპოსის გმირი ჯანგარი (ნიშნავს ობოლს) მისი 12 დევგმირი ძმა ყალმუხი ხალხის სანუკვარ იმედებსა და სურვილებს განასახიერებენ. „ჯანგარის“ მთქმელები - ჯანგარჩიბი თაობიდან თაობას გადასცემდნენ პოემას, რომელმაც რამდენიმე ვარიანტად მოაღწია. ყველაზე სრულია განთქმული ჯანგარჩის ეელიან ოვლისგან ჩაწერილი ტექსტი (10 თავი, 1911 წ).
ლიტერატურა
ლიტერატურა
სიუდად-ნუევის რაიონი

სიუდად-ნუევის რაიონი — რაიონი პერუში, ტაკნის რეგიონის ტაკნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 067 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 200 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 173.42 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
ტაკნის რეგიონის რაიონები
ტაკნის პროვინციის რაიონები
თელეთი

თელეთი — გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო თელეთისა და ქვემო თელეთის ძველი სახელწოდება. წყაროებში პირველად იხსენიება XVI საუკუნის I ნახევარში, თელეთის ბრძოლასთან (1522) დაკავშირებით. ვახუშტი ბატონიშვილი ასახელებს ოთხ თელეთს — ხატის თელეთი, მუხრან თელეთი (შემდგომში გაერთიანდა ზემო თელეთად), მირზოანთ თელეთი (იგივე ქურთი თელეთი) და თელეთი (შემდგომში გაერთიანდა ქვემო თელეთად): „არს თელეთები და ეკლესია წმიდის გიორგისა სასწაულთმოქმედი“. თელეთი 1791 წლის დავთარში მოხსენიებულია როგორც საამილახვროს კუთვნილი სოფელი.
ლიტერატურა
სქოლიო
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
Frei Rogério

Frei Rogério is a city in Santa Catarina, in the Southern Region of Brazil.
References
Municipalities in Santa Catarina (state)
Huayllacayán District

Huayllacayán District is one of fifteen districts of the province Bolognesi in Peru.
References
Districts of the Bolognesi Province
Districts of the Ancash Region
ხოდაშნის ქუჩა

ხოდაშნის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი). კონსტატინე აფხაზის ქუჩიდან ანტონ კათალიკოსის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ზაქარიას შესახვევი. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია ხოდაშნის ქუჩის სახელწოდებით.
ლიტერატურა
კრწანისის რაიონის ქუჩები
ტყვიავის ციხე

ტყვიავის ციხე — ციხე-დარბაზი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავში, სოფლის ცენტრში, ვაკეზე. თარიღდება XVIII საუკუნით.
შედგება სხვადასხვა დროს აშენებული ოთხი კოშკისაგან. ნაგებია რიყის ქვით; დიდ, წაკვეთილ ელიფსის ფორმის ჩრდილოეთის კოშკში (6,8 X 5,7 მ) გამოყენებულია აგურიც. კომპლექსი შეიქმნა ლეკების შემოსევების დროს, რომელიც იყო ფეოდალის ოჯახის თავდასაცავი და ამავე დროს საცხოვრებელი ნაგებობა. ციხე-დარბაზი ძლიერ დაზიანებულია. თავდაპირველად აგებულია მოგრძო, რვაგვერდა კოშკი (11,3 X 8,2 მ). კოშკიდან ნაწილობრივ შემორჩენილია ორი სართული. სავარაუდოა, რომ იგი ოთხსართულიანი მაინც იყო. ნაგებობის შემორჩენილ კედლებში მრავალი ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებია. ყოველ სართულზე თითო ბუხარია.
ციხე-დარბაზის კედლებზე არსებული მხედრული წარწერების თანახმად, ციხის მეპატრონეს - თამაზ ქარელს - 1754 წელს რვაგვერდა კოშკისათვის დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მიუშენებია თითო წაკვეთილი ელიფსის ფორმის კოშკი, 1758 წელს კი ჩრდილო-აღმოსავლეთით - მეოთხე კოშკიც. დასავლეთით მიშენებული ცილინდრული კოშკიდან (3,9 X 4,9 მ) შემორჩენილია ოთხი სართული, მეორე კოშკიდან კი სამი. შესასვლელი თითოეულ კოშკს ჩრდილოეთით, მეორე სართულზე აქვს. ყოველ სართულზე ბუხრები, სათოფურები და სარკმლებია. არის სამეურნეო დანიშნულების ნიშებიც. მეოთხე კოშკიდან (5,4 X 7,6 მ) სამი სართულია შემორჩენილი. შესასვლელი კოშკს პირველ სართულზე აქვს. კედლებში მრავალი სათოფურია. კართან ახლოს არის ჭა. სართულშუა გადახურვა ყველგან ხის ყოფილა.
ლიტერატურა
ბერიძე ვ., XVI-XVIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრება, ტ.I, თბ.,1983.
საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ., 1990.
გორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
Sigsig Canton

Sigsig Canton
Sígsig Canton is a canton of Ecuador, located in the Azuay Province. Its capital is the town of Sígsig. Its population at the 2001 census was 24,635.
Demographics
Ethnic groups as of the Ecuadorian census of 2010:
Mestizo 93.9%
White 3.0%
Afro-Ecuadorian 1.5%
Indigenous 1.4%
Montubio 0.2%
Other 0.1%
References
Cantons of Azuay Province
ნიეივე-მერვედე

ნიეივე-მერვედე — არხი, რომელიც აშენდა ნიდერლანდებში რაინისა და მაასის დელტაში 1870 წელს. გამოეყოფა ბოვენ-მერვედეს სამხრეთ-დასავლეთით ჰარდინქსველდ-გისენდამის რაიონში. სიგრძე 18,2 კმ. ლაგე-ევალიუვეს სიახლოვეს უერთდება მდინარე ბერგსე-მაასს, რის შედეგადაც იქმნება ჰოლანდს-დიპის ესტუარი. წყლის ხარჯი საშუალოდ 1050 მ³/წმ.
იხილეთ აგრეთვე
ნიდერლანდების მდინარეების სია
რესურსები ინტერნეტში
ნიეივე-მერვედე
რაინი-მაასი-შელდის დელტა
ნიდერლანდების არხები
ნიდერლანდების მდინარეები
ჩალმა

ჩალმა — მამაკაცის თავსაბურავი. წარსულში ფართოდ იყო გავრცელებული ისლამის მიმდევარ ხალხთა შორის ჩრდილოეთ აფრიკაში, წინა, სამხრეთ და შუა აზიაში, ნაკლებად — კავკასიაში. ჩალმა თავზე მოხვეული ქსოვილის ნაჭერია, ჩვეულებრივ ატარებენ ქუდის ან არახჩინის ზემოდან, იშვიათად (ინდოეთი, პაკისტანი) — სხვა თავსაბურავის გარეშე. გზაში გარდაცვლილ მუსლიმანს სუდარად ემსახურებოდა. სხვადასხვა ხალხის ჩალმა განსხვავდება ფერით, ქსოვილის ხარისხით, ზომით, შემოხვევის წესით, გარდა ამისა, ჩალმით განასხვავებდნენ ეროვნებასა და სოციალურ მდგომარეობას, მაგ. მწვანე ჩალმას ატარებდნენ წინასწარმეტყველის შთამომავლებად მიჩნეული პირები ან მექაში ნამყოფები, თეთრს კი — დანარჩენები.
ლიტერატურა
თავსაბურავები
ტამიანი (ბაშკირეთი)

ტამიანი (ბაშკირეთი)
ტამიანი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 353 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (79%).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
მელეუზის რაიონის სოფლები
მალა

მალა, ჯაპა (სანსკ. माला mālā „თაიგული“) — ინდუისტური კრიალოსანი, ტრადიციულად შედგება 108 ბურთულისგან, რომლებიც წმინდა ტულსის ხისგანაა გამოთლილი, უფრო იშვიათად — სხვა მასალებისგან.
მორწმუნენი მალას ყელსაბამივით ან ხელსაბნევივით ატარებენ და მას მედიტაციასა და ლოცვაში გამოიყენებენ: ხელს ჰკიდებენ ერთი მეორის მიყოლებით ბურთულებს და თავიანთი რწმენის შესაბამისი ღვთაების 108 სახელს იხსენებენ.
ინდუიზმი
ვახტანგ გორგანელი

ვახტანგ გორგანელი
ვახტანგ პეტრეს ძე გორგანელი (დ. 25 თებერვალი, 1921, თბილისი — გ. 4 მაისი, 1996, იქვე) — ქართველი პოეტი.
ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოლოგიის ფაკულტეტი. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. ლიტერატურული მოღვაწეობა 1944 წლიდან დაიწყო. პირველი წიგნი „სიცოცხლის ტალღები“ 1947 წელს გამოაქვეყნა. მის პოეტურ კრებულთაგან აღსანიშნავია „გზა მთებში“ (1956), „მთელი გულით“ (1959), „გზები და მწვერვალები“ (1965), „ცეცხლი და ყვავილი“ (1969), „ლექსები, პოემა“ (1973), „ნახტომი იტალიის მთებიდან“ (1974), „ყაყაჩოები არაგვის პირას“ (1976) და სხვ. გორგანელი ავტორია აგრეთვე საბავშვო ლექსების კრებულებისა. მისი ლექსები თარგმნილია უცხოურ ენებზე.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 25 თებერვალი
დაბადებული 1921
გარდაცვლილი 4 მაისი
გარდაცვლილი 1996
ვ
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
დიდი სამამულო ომის მონაწილეები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
თბილისში დაბადებულები
ნოდარ ჭითანავა

ნოდარ ჭითანავა
ნოდარ ამბროსის ძე ჭითანავა (დ. 10 მარტი, 1935, სოფ. ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. სკკპ-ს წევრი 1990-1991 წელი, 1958 წლიდან პარტიის წევრი.
ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ხოლო 1968 წელს საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის უმაღლესი პარტიული სკოლა. 1959 წლიდან მოყოლებული კომკავშირული და პარტიული საქმიანობით იყო დაკავებული. 1973-1974 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ აჭარის რეგიონული კომიტეტის მეორე მდივნად. 1974-1979 წლებში — საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1979-1985 წლებში მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1985-1989 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1989-1990 წლებში იყო საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს მე-10 და მე-11 მოწვევის დეპუტატი. 1990-1992 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის, კვების მრეწველობისა და სატყეო მეურნეობის მინისტრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
ნოდარ ჭითანავა— საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
დაბადებული 10 მარტი
დაბადებული 1935
ქართველი ეკონომისტები
საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრები
შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
სსრკ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
სსრკ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1963)
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
სულის მდინარე

სულის მდინარე – მიხო მოსულიშვილის 2012 წლის მოთხრობების კრებული.
შინაარსი
მიხო მოსულიშვილის წიგნი „სულის მდინარე“ განსხვავებული სტილითა და განსხვავებულ თემატიკაზე შექმნილ თორმეტ ნოველას აერთიანებს.
მერვე ტყვია
ურაკპარაკი
ორდერი შლაპაზე
ძაღლის ღირსება
ალლოპლანტი
თბილისური ოფორტები
„ომ მანი პედმე ჰუმ“, ანუ როგორ ავამოძრაოთ სამყარო თანაგრძნობისაკენ
ცეკვა კლდეზე
ღმერთო, ჰფარავდე დედოფალს
დაზვერვაზე ალან რიჩარდ მიიკანთან ერთად
დიდგორული ჩანახატები
წინაღამე
წიგნის დიზაინი ეკუთვნის თეონა ჭანიშვილს.
ანოტაცია
მოთხრობების კრებულს ანოტაციად უძღვის ავტორის ამავე სახელწოდების მინიატურა:
რესურსები ინტერნეტში
სულის მდინარე
სულის მდინარე]
სქოლიო
მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
2012 წლის წიგნები
ქართული მოთხრობები
Lloró

Lloró is a municipality and town in the Chocó Department, Colombia. It claims the second world record for highest average annual precipitation with , after López de Micay, which holds an also disputed record with . The official record is held by Mawsynram, India. The rainfall data was measured in its Agricultural Farm, managed by the University of Bogotá, between 1952 and 1989. If accurate, that would make it the wettest place in the world. The town is named for Gioró, a pre-Columbian indigenous chief.
An 1853 watercolor by Manuel María Paz portrays two men in straw hats with a female vendor at a liquor stand in Lloró.
Climate
Lloró has a very wet tropical rainforest climate (Af). The town of Lloró itself has only 8000 mm of rain but the farm located to the east of the city has 12,892.4 mm.
Corregimientos
El Cajón
Carmen de Surama
Irabubú
La Playita
San Lorenzo
Sesego
El Tigre
Urabará
See also
Wettest places on Earth
Big Bog, Maui
Cherrapunji
Mount Waialeale
Quibdó
References
Municipalities of Chocó Department
Weather extremes of Earth
ურდუ ვიკიპედია

ურდუ ვიკიპედია — ვიკიპედიის განყოფილება ურდუ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. გაეშვა 2004 წლის იანვარში. 2012 წლის ივლისისთვის მოიცავდა 18,000 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ურდუ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 22 ათასი სტატია. აქტიურ მომხმარებელთა რიცხვი 150-მდეა. ჰყავს 14 ადმინისტრატორი.
რესურსები ინტერნეტში
ურდუ ვიკიპედია
ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ესპირიტუ-სანტუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ესპირიტუ-სანტუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
ესპირიტუ-სანტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ლესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-სულის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 475 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 77.11 კმ²-ზე. ფართობი 135 838 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
გვინეა 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

გვინეა 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვინეამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
გვინეა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვანჟინა-დოლინა

ვანჟინა-დოლინა — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ხოროლის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 33 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ხოროლის რაიონის სოფლები
ამაპორანი

ამაპორანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 512 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 443 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.15 კმ²-ზე. ფართობი 384 735 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
თემურ დადიანი

თემურ დადიანი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, სოფია, ბულგარეთი, 55 კგ), შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი, 65 კგ) და ყოფილი სამხედრო. მონაწილეობა მიიღო ავღანეთის ომში, 2011 წელს ნაღმზე აფეთქების შედეგად დაკარგა ქვედა კიდურები. 2014 წელს მსოფლიო რეკორდი დაამყარა, 38,25 წამში შეასრულა 36 ამპუტირებული აზიდვა. ერთი წლის შემდეგ, 2015 წელს გააუმჯობესა საკუთარი რეკორდი და 38,25 წამში 37 ამპუტირებული აზიდვა შეასრულა.
ძირითადი შედეგები
რესურსები ინტერნეტში
თემურ დადიანი — ქართული სპორტი
სქოლიო
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ქართველი მკლავჭიდელები
დადიანები
მაულეს რეგიონი

მაულეს რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 30 კომუნას.
ფართობი — 30 296,1 კმ². მოსახლეობა — 908 097 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 29,97 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ტალკა.
მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:
ჩრდილოეთიდან – ო’ჰიგინსის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – ბიო-ბიოს რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
რესურსები ინტერნეტში
მაულეს რეგიონის ოფიციალური საიტი
ჩილეს რეგიონები
რვაათასიანი მწვერვალები

რვაათასიანი მწვერვალები — ცალკეული მთების ერთობლივი დასახელება, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან აღემატება 8000 მეტრს. დედამიწაზე ასეთი სულ 14 მწვერვალია, რომელთაგან 10 მდებარეობს ჰიმალაიზე, ხოლო 4 — ყარაყორუმზე.
რვაათასიანების ჩამონათვალი
რვაათასიანების გალერეა
რესურსები ინტერნეტში
რვაათასიანი მწვერვალები.
რვაათასიანი მწვერვალების ადგილმდებარეობები.
მთები
ჰიმალაი
ყარაყორუმი
კონსტანტინე I (საქართველოს მეფე)

კონსტანტინე I (საქართველოს მეფე)
კონსტანტინე I (გ. 1411) — საქართველოს მეფე 1407-1411, ბაგრატ V-ის ძე. 1400 თავისი ძმის, საქართველოს მეფის გიორგი VII-ის (1393-1407) დესპანი იყო თემურლენგთან და მიაღწია შეთანხმებას. 1401-1402 თემურლენგთან ზავის დადების მომხრე იყო. ამ ნიადაგზე ძმებს შორის უთანხმოება ჩამოვარდა, კონსტანტინე სამცხის ათაბაგ ივანე ჯაყელთან ერთად გიორგი VII-ს განუდგა და საჩუქრებით ეახლა თემურლენგს. ამის მიუხედავად, კონსტანტინე მტრის იარაღად არ ქცეულა და საქართველოს ინტერესებისათვის იღვწოდა. გამეფების შემდეგ ენერგიულად შეუდგა მტრის შემოსევებით გაპარტახებული ქვეყნის აღდგენას, მაგრამ აღარ დასცალდა. XV საუკუნის დასაწყისში ირანის აზერბაიჯანს შავბატკნიანთა (ყარა-ყოიუნლუ) თურქმანული ტომის მეთაური ყარა იუსუფი დაეუფლა, რომელიც ცდილობდა თავისი სამფლობელოების გაფართოებას. 1411 ის შირვანში შეიჭრა. შირვანელებმა დახმარება სთხოვეს კონსტანტინე I-ს, რომელიც 2000 მხედრით მოეშველა მათ. ჩალაღანთან სასტიკ ბრძოლაში კონსტანტინე I ტყვედ ჩავარდა. ტყვეობაში მამაცურად ეჭირა თავი, რის გამოც ყარა-იუსუფმა მას საკუთარი ხელით მოჰკვეთა თავი.
ლიტერატურა
ივ., ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ. III, თბ., 1966 წ. გვ. 424-423
საქართველოს მეფეები
გარდაცვლილი 1411
საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
სიკვდილით დასჯილი მონარქები
სიკვდილით დასჯილი ქართველები
ჩელე არენა

ჩელე არენა
ქობულეთის ცენტრალური სტადიონი — სპორტული სტადიონი ქობულეთში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. სხვადასხვა დროს იყო „შუქურასა“ და „ქობულეთის“ საშინაო სტადიონი. დროებით არის ლანჩხუთის „გურიას“ საშინაო არენა. ტრიბუნები 6 000 ადამიანს იტევს.
სტადიონს ერთხელ უკვე ჩატარებული აქვს რეკონსტრუქცია,რის შემდეგაც სტადიონი საკმაოდ კარგ მდგომარეობაში იყო და ტრიბუნებზე ინდივიდუალური სკამებიც კი იყო დამონტაჟებული 6 000 ადამიანისთვის,მაგრამ მას შემდეგ, რაც ქობულეთში საფეხბურთო კლუბი აღარ არსებობდა, სტადიონი სავალალო მდგომარეობაში აღმოჩნდა და საფეხბურთო მატჩებისთვის აღარ გამოიყენებოდა.
2012 წელს ქობულეთის სტადიონს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია, გამოიცვალა სკამები, რეაბიულიტაცია ჩაუტარდა ლოჟას, მინდვრის საფარის ნაცვლად დაიგო ხელოვნური საფარი. ლეგენდარული ქობულეთელი ფეხბურთელის, რევაზ ჩელებაძის პატივსაცემად სტადიონს ეწოდა ჩელე არენა.
იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს საფეხბურთო სტადიონების სია
საქართველოს საფეხბურთო სტადიონები
საფეხბურთო უმაღლესი ლიგის კლუბების სტადიონები
Xəlfələr, Masally

Xəlfələr, Masally
Xəlfələr (also, Khalfalar and Khal’fyalyar) is a village and municipality in the Masally Rayon of Azerbaijan. It has a population of 660.
References
(no obvious tie at reference to subject of this article)
Populated places in Masally District
1857

1857
მოვლენები
3 მარტი : საფრანგეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა ომი გამოუცხადეს ჩინეთს.
10 მაისი : დაიწყო ინდოელთა აჯანყება ბრიტანეთის წინააღმდეგ.
დაიბადნენ
იანვარი
8 იანვარი : ამანულაჰ მირზა ყაჯარი — სპარსეთის ყაჯარების დინასტიის პრინცი (გ. 1937)
23 იანვარი : ანდრია მოხოროვიჩიჩი — ხორვატი გეოფიზიკოსი და სეისმოლოგი. (გ. 1936)
თებერვალი
21 თებერვალი : ლუსიენ გალუა — ფრანგი გეოგრაფი. (გ. 1941)
21 თებერვალი : ავქსენტი ცაგარელი — ქართველი დრამატურგი და მსახიობი. (გ. 1902)
22 თებერვალი : ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცი — გერმანელი ფიზიკოსი (გ. 1894)
28 თებერვალი :ლადო ალექსი-მესხიშვილი — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. (გ. 1920)
მარტი
8 მარტი : რუჯერო ლეონკავალო — იტალიელი კომპოზიტორი (გ. 1919)
11 მარტი : ანდრია ღულაძე — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე. (გ. 1920)
აპრილი
მაისი
31 მაისი : პიუს XI - რომის პაპი (გ.1939)
ივნისი
2 ივნისი : ელგარი, ედუარდ – ინგლისელი კომპოზიტორი (გ.1934)
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
26 ნოემბერი : სოსიური, ფერდინან დე - შვეიცარიელი ენათმეცნიერი (გ.1913)
28 ნოემბერი : ალფონსო XII - ესპანეთის მეფე (გ.1885)
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
24 იანვარი : გულისაშვილი, ზაქარია - ქართველი მწერალი და პუბლიცისტი
თებერვალი
15 თებერვალი : გლინკა, მიხაილ - რუსი კომპოზიტორი (დ. 1804)
მარტი
აპრილი
მაისი
2 მაისი : მიუსე, ალფრედ დე - ფრანგი პოეტი (დ. 1810)
23 მაისი : კოში, ოგიუსტენ ლუი - ფრანგი მათემატიკოსი (დ. 1789)
ივნისი
28 ივნისი : ჭავჭავაძე, ნინო - ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქალიშვილი, ალექსანდრე გრიბოედოვის მეუღლე (დ. 1812)
ივლისი
15 ივლისი : ცერნი, კარლ - ავსტრიელი კომპოზიტორი (დ. 1791)
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ალექსანდრე კოლჩაკი

ალექსანდრე კოლჩაკი (დ. 1874 — გ. 1920) — რუსი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. თეთრგვარდიული მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, ადმირალი (1918), გიორგის ჯვრის კავალერი, მეცნიერი და პოლარული მკვლევარი. 1900-1902 წლებში პოლარული ექსპედიციის მონაწილე. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიისა და პირველ მსოფლიო ომებში. აღიარებული იყო თეთრი გვარდიის უმაღლეს მთავარსარდლად. დაიღუპა წითელ არმიასთან ბრძოლაში.
ლიტერატურა
ნატა ახმეტელი, ნიკო მურღულია, მსოფლისა და საქართველოს ისტორია, თბ., 2008
რესურსები ინტერნეტში
An essay on Aleksandr Kolchak, including a photo
Kolchak testimony (in Russian).
დაბადებული 1874
გარდაცვლილი 1920
რუსი სამხედრო მოღვაწეები