ერაყის ომი

ერაყის ომი
{{ინფოდაფა სამხედრო კონფლიქტი
|კონფლიქტი= ერაყის ომი
|ნაწილი= ერაყის კონფლიქტის და ტერორზე ომის
|სურათი=
|სათაური=საათის ისრის მოძრაობის მიმართულებით ზემოდან: ამერიკელი სამხედროეი უდეი და ქუსეი ჰუსეინების სამალავთან; მეომბოხეები ჩრდილოეთ ერაყში; ერაყელი მეამბოხეები ისვრიან MANPADS-ს; სადამ ჰუსეინის ქანდაკების ჩამოგდება ფირდოს მოედანზე
|თარიღი= 2003 წლის 20 მარტი — 2011 წლის 18 დეკემბერი
|მდებარეობა= ერაყი
|კოორდინატები=
|მიზეზი=
|casus=
|შედეგი=* ერაყში შეჭრა და ერაყის ოკუპაცია
ერაყის ბაათის არაბული სოციალისტური პარტიის ჩამოგდება და სადამ ჰუსეინის სიკვდილით დასჯა
დიდი ერაყული წინაამდეგობის გაჩენა, ერაყში ალ-კაიდა აღმოცენება და სექტატური ძალადობები
შემდგომში მნიშვნელოვანი შემცირება ძალადობაში და ალ-კაიდას ერაყიდან განდევნა
ერაყში 2005 წლის იანვრის საპარლამენტო არჩევნებში საპარლამენტო რესპუბლიკის და შიიტური მთავრობის ჩამოყალიბება
2007-2011 წლებში ერაყის დატოვება აშშ-ის შეიარაღებული ძალების მიერ
გაძლიერებული ირანული გავლენა ერაყში
სექტანტური წინააღმდეგობის ხელახლა გაღივება აშშ-ის ერაყიდან გასვლის შემდეგ, რასაც ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს, ალ-კაიდას მემკვიდრე ორგანიზაციის ჩამოყალიბება მოჰყვა
ერაყის სამოქალაქო ომი 2014-2017 წლებში
ამერიკული შეიარაღებული ძალების დაბრუნება ერაყში 2014 წელს
და მეტი
|სტატუსი=
|ტერიტორია=
|მხარე1=შეჭრის ფაზა (2003 წელი) პეშმერგამხარდაჯერა:
|მხარე2=შეჭრის ფაზა (2003 წელი) ბაათისტური ერაყი
|მხარე1a=შეჭრის შემდეგ(2003–2011 წლები)
ერაყის ახალი მთავრობა
ერაყის შეიარაღებული ძალები
გამოღვიძების საბჭო
მხარდაჭერა:
პეშმერგა
|მხარე2a=შეჭრის შემდეგ (2003–2011) ბაათისტი ლოიალისტები ჯიჰადისა და გათავისუფლების უზენაესი სამმართველო
ნაკაშბადის ორდენის ლაშქარი
სუნიტი მეამბოხეები
ალ-კაიდა (2004–2006)
ისლამური სახელმწიფო (2006 წლიდან)
ერაყის ისლამური არმია
ანსარ ალ სუნას დაჯგუფება (2003–2007)
შიიტი მეამბოხეები
მაჰდის არმია
სპეციალური დაჯგუფებები
ჭეშმარიტების ლიგა
მხარდაჭერა:
კუდსის ძალა
|მეთაური1= აიდ ალავი იბრაჰიმ ალ ჯაფარი ნური ალ-მალიქი რიკარდო სანჩეზი ჯორჯ კეისი უმცროსი დეივიდ პეტრაუსი რეიმონდ ოდიერნო ლოიდ ოსტინი ჯორჯ უოლკერ ბუში ბარაკ ობამა ტომი ფრენკსი დონალდ რამსფელდი რობერტ გეითსი ტონი ბლერი გორდონ ბრაუნი დეივიდ კამერონი ჯონ ჰოვარდი კევინ რადი სილვიო ბერლუსკონი ვოლტერ ნატინზიკი ხოსე მარია აზნარი ანდერს ფოგ რასმუსენი ალექსანდრე კვასნევსკი ლეხ კაჩინსკი ბრონისლავ კომოროვსკი
|მეთაური2= სადამ ჰუსეინი იზატ იბრაჰიმ ალ დოური ქუსეი ჰუსეინი უდეი ჰუსეინი აბიდ ჰამიდ მაჰმუდი ალი ჰასან ალ მაჯიდი ბარან იბრაჰიმ ალ ტიკრიტი ტაჰა იასინ რამადანი ტარიქ აზიზი მოჰამედ იუნის ალ-აჰმედისუნიტი მეამბოხეები აბუ მუსაბ ალ-ზარქაუი აბუ აიუბ ალ მასრი აბუ ომარ ალ-ბაღდადი აბუ ბარკ ალ-ბაღდადისშმაელ ჯობოური აბუ აბდულა ალ შაფიშიიტი მეამბოხეები მუქთადა ალ სადრი აბუ დერაქაის ალ ხაზალი აკრამ ალ კააბი
ყასემ სოლეიმანი
|ძალა1=შეჭრის ძალები (2003 წელი)309 000 სამხედრო: 192 000 სამხედრო: 45 000 სამხედრო: 2 000 სამხედრო: 194 სამხედრო პეშმერგა: 70 000 სამხედროკოალიციის ძალები (2004–2009 წლები)176 000 სამხედრო პიკში:8 495 სამხედროაშშ-ის ძალები ერაყში (2010–2011 წლები)112 000 სამხედრო აქტივაციისასუსაფრთხოების კონტრაქტორები დაახლოებით 6 000–7 000ერაყის უსაფრთხოების ძალები805 269 პერსონალი (სამხედროები და პარამილიტარისტები: 578 269 და პოლიციელები: 227 000)გამოღვძების პარტიზანები≈103 000 მებრძოლი (2008 წელისათვის)ერაყის ქურთისტანი≈400 000 სამხედრო (ქურთული სასაზღვრო გვარდია: 30 000 სამხედრო და პეშმერგა 375 000 სამხედრო)
|ძალა2= ერაყის შეიარაღებული ძალები: 375 000 სამხედრო (დაშლილი იქნა 2003 წელს) ერაყის სპეციალური რესპუბლიკური გვარდია: 12 000 სამხედრო ერაყის რესპუბლიკური გვარდია: 70 000–75 000 სამხედრო ფედაიენ სადამი: 30 000 სამხედროსუნიტი მეამბოხეები≈70 000 მებრძოლი (2007 წლისათვის)ალ-კაიდა≈1 300 მებრძოლი (2006 წლისათვის)ერაყის ისლამური სახელმწიფო≈1 000 მებრძოლი (2008 წლისათვის)ნაკაშბადის ორდენის ლაშქარი≈500–1 000 მებრძოლი (2007 წლისათვის)
|დანაკარგები1=ირაყის უსაფრთხოების ძალები (სადამის შემდეგ)მოკლული: 17 690დაჭრილი: 40 000+კოალიციის ძალებიმოკლული: 4 815 (4 496 აშშ179 დიდი ბრიტანეთი3 საქართველო136 სხვები)დაკარგულები ან ტყვედ ჩავარდნილები (აშშ): 17 (9 გარდაიცვალა ტყვეობაში, 8 გადარჩენილი იქნა)დაჭრილი: 32 776+ (32 252 ამერიკელი, 315 ბრიტანელი, 212+ სხვა)"Casualties in Iraq"."Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties" . UK Ministry of Defense. Latest combined casualty and fatality tables .დაშავებული, დაავადებული და სხვა: 51 139 (47 541 აშშ, 3 598 დიდი ბრიტანეთი)კონტრაქტორებიმოკლული: 1 554დაჭრილი და დაშავებული: 43 880გამოღვიძების საბჭომოკლული: 1 002+დაჭრილი: 500+ (2007 წელს), 828 (2008 წელს)სულ მოკლილი: 25 285 (+12 000 მოკლული პოლიციელი 2003-2005 წლებში)სულ დაჭრილი დაშავებული და დაავადებული 172 123+|დანაკარგები2=მოკლული ერაყელი მებრძოლები (2003 წლის შეჭრის პერიოდი): 5 388–10 800Press release (28 October 2003). "New Study Finds: 11,000 to 15,000 Killed in Iraq War; 30 Percent are Non-Combatants; Death Toll Hurts Postwar Stability Efforts, Damages US Image Abroad". Project on Defense Alternatives (via Common Dreams NewsCenter). Retrieved 2 September 2010. მეამბოხეები (სადამის შემდეგ)მოკლული: 26 544 (2003–2011 წლებში)(4 000 მოკლული უცხოელი 2006 წლის სექტემბრისთვის)დატყვევებულები: 12 000119 752 დაკავებული მეამბოხე (2003-2007 წლებში)სულ გარდაცვლილი: 31 608–37 344|დანაკარგები3= სავარაუდო გარდაცვალებები:ლანცეტის კვლევა** (2003-2006 წლები): 654 965 . By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the October 2006 Lancet study. It is also found here: ერაყის საუჯახო ჯანდაცვის კვლევა*** (2003-2006 წლები): 151 000PLOS-ის სამედიცინო კვლევა**: (2003-2011 წლები): 405 000, დამატებით 55 000 გამორჩენილი გარდაცვალება ემიგრაციის შედეგადDocumented deaths from violence:ერაყის ცხედრების დათვლის პროექტი (2003-2011 წლები): 103 160–113 728 სამოქალაქო გარდაცვალება და 12 438 ახალი გარდაცვალება ერაყის ომის დოკუმენტების გაჟონვიდანAssociated Press (2003-2009 წლები): 110 600|შენიშვნა=* მოიცავს „დაშავებულებს, დაავადებულებს ან სხვა სამედიცინო მდგომარეობის მქონე პირებს“: მოითხოვდა საჰაერო ტრანსპორტირებას. დიდი ბრიტანეთის რიცხვები მოიცავდა „აროდრომით ევაკუაციებს“.** სრული სიკვდილიანობა: შედის ყველა დამატებითი გარდაცვალება უკანონობის, განადგურებული ინფრასტრუქტურის, ცუდი ჯანდაცვისა და სხვა ფაქტორებისაგან*** მხოლოდ ძალადობრივი გარდაცვალებები – არ ითვლის გარდაცვალებებს უკანონობის, განადგურებული ინფრასტრუქტურის, ცუდი ჯანდაცვისა და სხვა ფაქტორებისაგან.
}}ერაყის ომი''' — ომი რომელიც დაიწყო 2003 წელს მულტი ნაციონალური კოალიციის ერაყში შეჭრით, აშშ-ის ხელმძღვანელობით სადამ ჰუსეინის ძალაუფლებიდან ჩამოგდების მიზნით. კონფლიქტი გაგრძელდა ათწლეულის ბოლომდე, მას შემდეგ რაც ერაყელი მეამბოხეები შეეწინააღმდეგნენ კოალიციის ოკუპაციის ძალებს და ერაყის ახალ შიიტურ მთავრობას. კონფლიქტის, პირველ სამ-ოთხ წელში დაახლოებით 151 000-600 000 ერაყელი დაშავდა ან გარდაიცვალა. აშშ-მ ძალები ერაყიდან ოფიციალურად 2011 წელს გამოიყვანა, თუმცა სირიის სამოქალაქო ომის და ისლამური სახელმწიფოს გაფართოების შემდეგ, 2014 წელს ბარაკ ობამას ადმინისტრაციამ შეიარაღებული ძალების ერაყში დაბრუნების გადაწყვეტილება მიიღეს. ბევრი ყოფილი სამხედრო აიყვანეს როგორც თავდაცვის კონტრაქტორები და პირადი სამხედრო კომპანიები. აშშ 2014 წელს ერაყში დაბრუნდა როგორც ახალი კოალიციის მეთაური. 2003 წელს ერაყში შეჭრა განხორციელდა როგორც ჯორჯ ბუშის ადმინისტრაციის ტერორზე ომის ნაწილილი 11 სექტემბრის ტერაქტების შემდეგ.
2002 წლის ოქტომბერში, აშშ-ის კონგრესმა პრეზიდენტ ჯორჯ უოლკერ ბუშს მისცა უფლება გამოეყენებინა სამხედრო ძალა ერაყის წინააღმდეგ, თუ ის ასე გადაწყვეტდა. ერაყის ომი დაიწყო 2003 წლის 20 მარტს, როდესას აშშ-მ, დიდმა ბრიტანეთმა და კოალიციის სხვა მოკავშირეებმა დაიწყეს დაბომბვების კამპანია „შოკი და შიში“. ერაყის შეიარაღებული ძალები მალევე დამარცხდნენ და კოალიციის ძალებმა სრულიად ერაყის ოკუპაცია მოახერხეს. 2003 წლის ერაყში შეჭრას მოჰყვა ბაათისტური მთავრობის დაცემა, ოპერაცია წითელი განთიადისას სადამ ჰუსეინის დაპატიმრება და 2006 წელს მისი სიკვდილით დასჯა. სადამ ჰუსიეინის მიერ დატოვებულ პოლიტიკური ძალაუფლების ვაკუუმს და კოალიციის დროებითი მმართველობის არაეფექტურობამ გამოიწვია ერაყის 2006-2007 წლების სამოქალაქო ომი, სადაც ერთმანეთს ებრძოდნენ შიიტური, სუნიტური დაჯგუფებები და კოალიციის ძალები. ბევრ ძალადობრივი მეამბოხეების დაჯგუფებებს მხარს უჭერდნენ ირანი და ალ-კაიდა. აშშ-მ სამოქალქო ომის წამოწყებას უპასუხა 170 000 სამხედრო ერაყში გადაყვანით 2007 წელს. სამხედროების რაოდენობის გაზრდამ გაზარდა ერაყის მთავრობის და შეიარაღებული ძალების მიერ კონტროლი და ბევრი ჯორჯ უოლკერ ბუშის ამ გადაწყვეტილებას დიდ წარმატებად მიიჩნევდა. აშშ-ის სამხედროების მიერ ერაყის დატოვება დაიწყო ბარაკ ობამას პრეზიდენტობისას. აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა ერაყი ფორმალურად 2011 წლის დეკემბერში დატოვეს.
კომენტარი
სქოლიო
ერაყის ომი
XXI საუკუნის კონფლიქტები
ომი ტერორზე
იმპერიალიზმი
ექსპანსიონიზმი
ქურთისტანის ისტორია
ერაყის ისტორია
აშშ-ის ისტორია
გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
აშშ-ის ომები
გაერთიანებული სამეფოს ომები
ერაყის ომები
ალბანეთის ომები
ავსტრალიის ომები
საქართველოს ომები
აზერბაიჯანის ომები
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ომები
სალვადორის ომები
სომხეთის ომები
ესტონეთის ომები
იტალიის ომები
იაპონიის ომები
დანიის ომები
ბულგარეთის ომები
ჰონდურასის ომები
ისლანდიის ომები
ყაზახეთის ომები
ლატვიის ომები
ლიტვის ომები
ახალი ზელანდიის ომები
მონღოლეთის ომები
მოლდოვის ომები
ნიკარაგუის ომები
ჩრდილოეთ მაკედონიის ომები
ნორვეგიის ომები
პოლონეთის ომები
პორტუგალიის ომები
რუმინეთის ომები
სინგაპურის ომები
სლოვაკეთის ომები
სამხრეთ კორეის ომები
ესპანეთის ომები
ტაილანდის ომები
ჩეხეთის ომები
დომინიკელთა რესპუბლიკის ომები
ფილიპინების ომები
ტონგას ომები
უკრაინის ომები
სირიისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს ომები
ჯორჯ უოლკერ ბუშის ადმინისტრაციის სკანდალები
აშშ-ერაყის ურთიერთობები
ისლამური სახელმწიფო
ალ-კაიდა
ერაყის პოლიტიკა
ერაყის თანამედროვე ისტორია
მარიონეტული ომები
ქუვეითის ომები
უნგრეთის ომები
ნიდერლანდების ომები
2010-იანი წლების კონფლიქტები