PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
შუაატლანტიკური ქედი

შუაატლანტიკური ქედი — ატლანტის ოკიანის ფსკერის უდიდესი მთის სისტემა, შუაოკეანური ქედების სისტემის ერთ-ერთი ნაწილი. მისი სიგრძე 18 000 კმ-ზე მეტია. ქედის ცალკეული მონაკვეთებია:
კნიპოვიჩის ქედი (ჩ. გ. 81°-იდან 73°-მდე, ნორვეგია-გრენლანდიის აუზი)
მონის ქედი (სამხრეთით)
ისლანდია-იან-მაიენის ქედი
რეკიანესის ქედი (ისლანდიის სამხრეთით, ჩ. გ. 52°-მდე)
ჩრდილოატლანტიკური ქედი
სამხრეთატლანტიკური ქედი
შუაატლანტიკური ქედი განივი რღვევებით დაყოფილია ცალკეულ სეგმენტებად, რომლებიც ჰორიზონტალური მიმართულებით ერთმანეთის მიმართ გადაადგილებულია 300–600 კმ-ით. შუაატლანტიკური ქედი აგებულია იურულ-ოლიგოცენური ამფიბოლიტები და ოფიოლითებით და ოლიგოცენ-ანთროპოგენური კარბონატული დანალექი ქანების შუაშრეებიანი ტოლეიტური ბაზალტებით. სამხრეთ ნახევარსფეროში შუაატლანტიკური ქედის კალთებზე აღმართულია წყალქვეშა ვულკანები. მათი ზოგიერთი მწვერვალი წარმოადგენს კუნძულს (ამაღლების, წმინდა ელენესი და სხვა კუნძულები). ტრისტან-და-კუნიას კუნძულების ჯგუფში არის მოქმედი ვულკანი. სამხრეთ ნახევარსფერში შუაატლანტიკური ქედის აღმოსავლეთის გაგრძელებაა აფრიკა-ანტარქტიკის ქედი.
ლიტერატურა
Evans, Rachel. "Plumbing Depths to Reach New Heights: Marie Tharp Explains Marine Geological Maps." The Library of Congress Information Bulletin. November 2002
რესურსები ინტერნეტში
MAR-ECO, a Census of Marine Life project on life along the Mid-Atlantic Ridge
Plattentektonik am Beispiel Island
Drilling the Mid-Atlantic Ridge: RRS James Cook cruise JC007 – Forschungsreise zu einer Lücke in der Erdkruste im Bereich Fifteen-Twenty Fracture Zone (FTFZ)
ფილების ტექტონიკა
1597

1597
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
13 აპრილი : ჯოვანი ბატისტა ჰოდიერნა — იტალიელი ასტრონომი (გ. 1660)
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
23 დეკემბერი : მარტინ ოპიცი — გერმანელი პოეტი (გ. 1639)
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
15 იანვარი : ხუან დე ერერა — ესპანელი არქიტექტორი (დ. 1530)
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
9 ივნისი : ჟოზე დე ანშიეტა — იეზუიტი მისიონერი კანარის კუნძულებიდან (დ. 1534).
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
4 ოქტომბერი : სარსა დენგელი — ეთიოპიის იმპერატორი (დ. 1550)
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
Givi Berikashvili

Givi Berikashvili (15 May 1933 – 10 April 2017) was a Georgian film and theatre actor.
Born in the village of Kolagi, now part of the Gurjaani Municipality, Berikashvili graduated from the Georgian Institute of Theatre in 1956. Since then, he performed at the Drama Theatre of Rustavi, that of Sukhumi, and finally, at Marjanishvili Theatre in Tbilisi. His notable films include: Londre, Wine Thieves, The Wishing Tree, Data Tutashkhia, Everyone Wants to Love, The Turtledoves of Paradise, and others. Among his many accolades are the title of People's Artist of Georgia (1979) and the Shota Rustaveli Prize. He died of respiratory failure in 2017. He was buried at the Saburtalo church of the Ascension in Tbilisi.
References
External links
Givi Berikashvili on Georgian National Filmography
Givi Berikashvili on Georgian Journal
1933 births
2017 deaths
Male film actors from Georgia (country)
Male stage actors from Georgia (country)
People's Artists of Georgia
Rustaveli Prize winners
Deaths from respiratory failure
People from Kakheti
Andrushivka Raion

Andrushivka Raion was a raion (district) of Zhytomyr Oblast, northern Ukraine. Its administrative centre was located at the town of Andrushivka. The raion covered an area of . The raion was abolished on 18 July 2020 as part of the administrative reform of Ukraine, which reduced the number of raions of Zhytomyr Oblast to four. The area of Andrushivka Raion was merged into Berdychiv Raion. The last estimate of the raion population was
References
Former raions of Zhytomyr Oblast
1923 establishments in Ukraine
Ukrainian raions abolished during the 2020 administrative reform
ჟან I (ბურბონის ჰერცოგი)

ჟან I (ბურბონის ჰერცოგი)
ჟან I დე ბურბონი (დ. 1381 — გ. 5 თებერვალი, 1434) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ ლუი II-ისა და ანა ოვერნელის ვაჟი. ბურბონის ჰერცოგი 1410-34 წლებში.
ბიოგრაფია და შვილები
ჟანი დაიბადა 1381 წელს. იგი იყო ბურბონის ჰერცოგ ლუი II-ისა და ანა ოვერნელის უფროსი ვაჟი. 1400 წელს იგი დაქორწინდა უკვე ორჯერ დაქვრივებულ მარი ბერელზე, რომელიც იყო საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის ვაჟის, ბერის ჰერცოგ ჟან დე ვალუას ნაბოლარა ქალიშვილი.
ჟანსა და მარის ქორწინებაში სულ სამი შვილი შეეძინათ:
შარლ I (1401-1456), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო აგნეს ბურგუნდიელი რომელთანაც შეეძინა თერთმეტი შვილი;
ლუი (1403-1412), ფორეს გრაფი, გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ლუი I (1405-1486), მონტესპიერის გრაფი, ცოლად შეირთო ჟანა დე ლა ტურ-ოვერნელი;
ჟანს ასევე ჰყავდა ერთი უკანონო ქალიშვილი:
მარგარიტა, ცოლად გაჰყვა გასკონიის ლორდ როდრიგო დე ვილანდრანდოს;
1410 წელს ლუი II-ის გარდაცვალების შემდეგ, ბურბონის ჰერცოგი ჟან I ხდება. 1415 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფრანგებსა და ინგლისელებს შორის გამართულ აზენკურის ბრძოლაში, რა დროსაც იგი ინგლისელებმა ტყვედ ჩაიგდეს და ლონდონში გამოკეტეს. მთელი დარჩენილი ცხოვრება, მან ლონდონის ციხეში გაატარა. ფრანგები ცდილობდნენ მის გამოსყიდვას, თუმცა გამოსასყიდი მეტისმეტად დიდი იყო, რის გამოც იგი ტყვეობაში რჩებოდა. იგი გარდაიცვალა 1434 წლის 5 თებერვალს, ლონდონში.
ლიტერატურა
Bennett, Michael, Agincourt 1415: triumph against the odds, Osprey Publishing, 1991.
დაბადებული 1381
გარდაცვლილი 5 თებერვალი
გარდაცვლილი 1434
ბურბონები
ჯირდახანი (სამუხის რაიონი)

ჯირდახანი (სამუხის რაიონი)
ჯირდახანი — სოფელი აზერბაიჯანში, განჯა-ყაზახის რეგიონის სამუხის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
სამუხის რაიონის სოფლები
Acaponeta River

Acaponeta River
The Acaponeta River originates in the State of Durango, México and drains into the Pacific Ocean.
The river basin covers . From its beginning in Durango to where it crosses into Nayarit, the river is called Quebrada de San Bartolo; farther downstream it's referred to as the Acaponeta.
Crossing the municipalities of Pueblo Nuevo, Durango; and Huajicori and Acaponeta, in Nayarit; it passes by the regions of Mineral de Cucharas, Quiviquinta, Huajicori, Acaponeta, San Felipe Aztatán, Tecuala, Milpas Viejas, El Filo and Quimichis; with its mouth in Estero de Teacapán, in a place called Puerta del Río (River's gate).
The river has a total length of until Barra del Novillero; in the last , given its gentle slope, it is navagable by canoe, even in the dry seasons.
See also
List of rivers of Mexico
List of rivers of the Americas by coastline
References
Rivers of Durango
Rivers of Mexico
Rivers of Nayarit
ლონგფორდი

ლონგფორდი („გამაგრება“) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, ლონგფორდის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 8 836 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 7 557 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სქოლიო
ირლანდიის ქალაქები
ლონგფორდის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
Cillik

Cillik is a village in the municipality of Qazma in the Balakan Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Balakan District
Oles Berdnyk

Oles Berdnyk
Oleksandr Pavlovych Berdnyk (November 27, 1926, officially December 25, 1927 - March 18, 2003) was a Ukrainian science fiction writer, futurist and globalist, philosopher and theologian, public figure, Red Army soldier during World War II, and a political prisoner in Soviet camps. He wrote more than 20 novels and short stories that have been translated into many languages, including English, German, French, Russian, and Hungarian. He has been described as the most influential classic writer of Ukrainian science fiction.
He was a founding member of the Ukrainian Helsinki Group and a leader of the Ukrainian Humanist Association "Ukrainian Spiritual Republic."
See also
Ukrainian Helsinki Group
Soviet dissidents
List of Slavic Native Faith's organisations
Slavic Native Faith
Mykhailo Melnyk
References
1926 births
2003 deaths
Chevaliers of the Order For Courage, 1st class
People of the Revolution on Granite
Ukrainian science fiction writers
Ukrainian fantasy writers
Ukrainian alternate history writers
Ukrainian dissidents
Ukrainian male poets
Ukrainian speculative fiction writers
Soviet human rights activists
Cosmists
Transhumanists
Ukrainian philosophers
20th-century theologians
21st-century theologians
Otluca, Şavşat

Otluca, Şavşat
Otluca is a village in the Şavşat District, Artvin Province, Turkey. Its population is 82 (2021).
References
Villages in Şavşat District
ხესუს გამესი

ხესუს გამესი
ხესუს გამეს დუარტე (დ. 10 აპრილი, 1985) — ესპანელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს მარჯვენა მცველი პოზიციაზე.
ხესუსმა კარიერის უმეტესი ნაწილი გაატარა ესპანურ კლუბ „მალაგაში“, რომელსაც შეუერთდა 2005 წელს და კლუბის შემადგენლობაში 293 ოფიციალური მატჩი ჩაატარა.
საკლუბო კარიერა
გამესმა პროფესიონალური კარიერა დაიწყო „მალაგას“ B გუნდში 2003/04 წლების სეზონში მეორე დივიზიონში და დაეხმარა გუნდს სამი სეზონის განმავლობაში გათამაშებაში ადგილის შენარჩუნებაში. 2005/06 წლების სეზონში ის დააწინაურეს პირველ გუნდში. მისი დებიუტი შედგა 2005 წლის 27 ნოემბერს „ხეტაფესთან“ მატჩში, სადაც მან ითამაშა ხუთი წუთი, მისმა კლუბმა კი წააგო 2-3. იმ სეზონში ორივე გუნდი გავარდა ჩემპიონატებიდან.
შემდეგ სეზონში გამესი იყო კლუბის შეუცვლელი მოთამაშე. 2007/08 წლების სეზონში მან კლუბის მაისურით 35 მატჩი ჩაატარა და დაეხმარა კლუბს პრიმერადივიზიონში გადასვლაში ორწლიანი უშედეგო მცდელობის შემდეგ.
2011 წლის ზაფხულიდან ის გახდა მალაგას კაპიტანი. 2012 წლის 29 იანვარს მან კლუბის შემადგენლობაში ჩაატარა მე-200 მატჩი „სევილიას“ წინააღმდეგ.
2014 წელს გამესმა დატოვა „მალაგა“ და სამ წლიანი კონტრაქტი გააფორმა მადრიდის „ატლეტიკოსთან“. 2016 წლის სატრანსფერო ფანჯრის გახსნის შემდეგ გამესი შეუერთდა ინგლისურ კლუბ „ნიუკასლ იუნაიტედს“
სტატისტიკა
ტიტულები
საკლუბო
ატლეტიკო მადრიდი
ესპანეთის სუპერთასი: 2014
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: მეორე ადგილი 2015–16
სანაკრებო
ესპანეთი 23 წლ.
ხმელთაშუაზღვისპირეთის თამაშები: 2005
რესურსები ინტერნეტში
ხესუს გამესი — Transfermarkt
სქოლიო
დაბადებული 1985
დაბადებული 10 აპრილი
ესპანელი ფეხბურთელები
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
მალაგის ფეხბურთელები
ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
ნიუკასლ იუნაიტედის ფეხბურთელები
ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
უაიტუნასი

უაიტუნასი — ტბა ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტის იაკუმას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 146 მეტრზე. მისი ფართობი 329.5 კმ²-ია. სიგრძე 35 კმ-ს შეადგენს, სიგანე 16 კმს. სანაპირო ზოლის სიგრძე 165 კმ-ია. ტბაში მდებარეობს ორი კუნძული.
იხილეთ აგრეთვე
ბოლივიის ტბების სია
რესურსები ინტერნეტში
უაიტუნასის ტბა
ბოლივიის ტბები
Radishchev Art Museum

Radishchev Art Museum
The Radishchev Art Museum in Saratov opened to the public on June 29, 1885. It is supposed to have been Russia's first major public art museum outside Moscow or St. Petersburg. It was founded by Alexey Bogolyubov and named after his grandfather, the 18th-century revolutionary writer Alexander Radishchev. The naming of the museum after the "first Russian revolutionary", Alexander Radishchev, was a direct challenge to the authorities: Bogolyubov had to endure a legal battle to get permission. It was the first art museum in Russia open to everybody. It was opened to the general public seven years earlier than the Tretyakov Gallery in Moscow and fifteen years earlier than the Russian Museum in Saint Petersburg.
It includes work by Camille Corot, Auguste Rodin, Ivan Kramskoy, Vasily Polenov, Ilya Repin, Ivan Shishkin, Fyodor Vasilyev, Aleksandra Ekster, Pavel Kuznetsov, Aristarkh Lentulov, Robert Falk, Pyotr Konchalovsky, Martiros Saryan, Fyodor Rokotov and others. Early donors included Pavel Tretyakov and Pauline Viardot.
During the Great Patriotic War, future Director of the Belarusian National Art Museum, Alena Aladava, worked there.
References
Art museums and galleries in Russia
Art museums established in 1885
Museums in Saratov Oblast
1885 establishments in the Russian Empire
Cultural heritage monuments in Saratov Oblast
Objects of cultural heritage of Russia of federal significance
განთიადი (ჟურნალი)

განთიადი (ჟურნალი)
„განთიადი“ — ქართული ორკვირეული სამეცნიერო, ლიტერატურული და პოლიტიკური ჟურნალი. გამოდიოდა ქუთაისში 1915 წელს. თავდაპირველად რედაქტორი-გამომცემელი იყო ს. მჭედლიშვილი, მე-5 ნომრიდან — რ. ფანცხავა (ხომლელი). ჟურნალში თანამშრომლობდნენ ი. ფანცხავა, ს. წერეთელი, გ. ტაბიძე, ი. იოსელიანი, ნ. ლომოური, ი. გრიშაშვილი, დუტუ მეგრელი, პ. მირიანაშვილი და სხვა. გამოვიდა 17 ნომერი.
ლიტერატურა
საქართველოს ჟურნალები
ქართულენოვანი ჟურნალები
საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ვერონის მარკა

ვერონის მარკა — შუა საუკუნეების მარკა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიის ტერიტორიაზე. მარკის ცენტრი იყო ქალაქები ვერონა და აკვილია.
მარკა შექმნა უნროშიდების დინასტიის წარმომადგენელმა ბერენგარ I-მა, რომელიც მოგვიანებიათ, 890 წელს, იტალიის მეფე გახდა. მარკა გაუქმდა ლომბარდიის ლიგის შექმნის შემდეგ.
ლიტერატურა
Katrin Baaken: „Elisina curtis nobilissima“. Welfischer Besitz in der Markgrafschaft Verona und die Datierung der Historia Welforum. In: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters Bd. 55 (1999) S. 63-94 online
რესურსები ინტერნეტში
Archäologie online: Marca Veronensis
Veröffentlichungen zur Mark Verona im Opac der Regesta Imperii
საღვთო რომის იმპერიის მარკსაგრაფოები
შაქრის კაცი

შაქრის კაცი (ინგ. Sugar Man) - გამოგონილი პერსონაჟი, ბოროტმოქმედი მუტანტი Marvel Comics-ის მსოფლიოდან. შექმნილია მწერალი სკოტ ლობდელისა და მხატვარი კრის ბაჩალოს მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში Generation Next #2 (1995 წელს).
შაქრის კაცი მკითხველმა აპოკალიფსის ეპოქის მოვლენებიდან გაიცნო, როდესაც მარველის მსოფლიოს ისტორიამ ჩვეული გზიდან გადაუხვია. ამ მსოფლიოს პერსონაჟების უმრავლესობა მარველის ძირითადი რეალობის სუპერგმირებისა და ბოროტმოქმედების ალტერნატიულ ვერსიებს წარმოადგენენ, შაქრის კაცს კი, როგორც ჩანს, არ გააჩნია დედამიწა-616-ის ორეული.
1995 წლის კომიქსების პერსონაჟები
Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
Vexitomina radulaeformis

Vexitomina radulaeformis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
Municipalities of Satakunta

Municipalities of Satakunta
The 17 municipalities of the Satakunta Region in Finland are divided on three sub-regions.
Northern Satakunta sub-region
Jämijärvi
Kankaanpää
Karvia
Siikainen (Siikais)
Pori sub-region
Harjavalta
Huittinen (Vittis)
Kokemäki (Kumo)
Merikarvia (Sastmola)
Nakkila
Pomarkku (Påmark)
Pori (Björneborg)
Ulvila (Ulvsby)
Rauma sub-region
Eura
Eurajoki (Euraåminne)
Rauma (Raumo)
Säkylä
See also
Western Finland
Regions of Western Finland
External links
ძეგვის კოშკი

ძეგვის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის ნაპირას, მჭიდროდ დასახლებულ უბანში.
კოშკი წრიული ფორმისაა. ნაგებია რიყის ქვითა და ბრტყელი აგურით. სამსართულიანია. მთავარი შესასვლელი მეორე სართულზე აქვს. მთავარი კარი მასშტაბური და მოპირკეთებულია. მის წირთხლებად, ზღურბლად და არქიტრავულ გადახურვად გამოყენებულია საფლავის ქვები. მარჯვენა მხარეს ჩადგმულ ქვას კიდეზე მხედრულით შესრულებული წარწერაც აქვს. კოშკის ყველა სართულზე დატანებულია ვიწყო სათოფურები, რომლებიც იმავე დროს სარკმლის როლსაც ასრულებდა. სართულშორისი მაკავშირებელი კედელში ჩატანებული კიბეა. სართულშორის გადახურვა გვირგვინოვანია და აგურითაა ნაშენი. პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულების უნდა ყოფილიყო. კედლებში გაკეთებულია დაბალი თაღოვანი და მართკუთხა ფორმის ღრმა ნიშები. მეორე სართული საცხოვრებელი. კარის პირდაპირ გაკეთებულია თაღოვანი ბუხარი. მესამე სართული საბრძოლო ბანია, რომელსაც აუცილებლად უნდა ქონოდა ქონგურები, რომელიც ამჟამად აღარ არსებობს.
რესურსები ინტერნეტში
მცხეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
Franconian Jura

Franconian Jura
The Franconian Jura (or ) is an upland in Franconia, Bavaria, Germany. Located between two rivers, the Danube in the south and the Main in the north, its peaks reach elevations of up to and it has an area of some 7053.8 km2.
Large portions of the Franconian Jura are part of the Altmühl Valley Nature Park. The scenic meanders and gorges formed by the river Altmühl draw tourists to visit the region.
Geologically, the Franconian Jura is the eastern continuation of the Swabian Jura. The mountain chains are separated from each other by the impact crater of the Nördlinger Ries.
The northern part of the Franconian Jura is known as Little Switzerland.
See also
Bärental (Upper Franconia)
References
Central Uplands
Geography of Bavaria
Mountain ranges of Bavaria
Mountain ranges of Germany
მაჰამადუ ბავუმია

მაჰამადუ ბავუმია (დ. 7 ოქტომბერი, 1963) — განელი ბანკირი, ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. განის ვიცე-პრეზიდენტი 2017 წლის 7 იანვრიდან. თანამდებობის დაკავებამდე ორგზის იყო ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი. ჰყავს მეუღლე და ოთხი შვილი.
ბავუმია იყო განის ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის მოადგილე. 2008 და 2012 წლების არჩევნებზე წარდგენილი იყო „ახალი პატრიოტული პარტიის“ ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატად.
მშობლები
ბავუმია დაიბადა 1963 წლის 7 ოქტომბერს, ტამალეში, მუმანი ბავუმიას და მარიამა ბავუმიას ოჯახში.
ბავუმიას მამა, ალჰაჯი მუმუნი ბავუმია იყო მასწავლებელი, ადვოკატი და პოლიტიკოსი.
რესურსები ინტერნეტში
პოლიტიკური პროფილი
სქოლიო
Cephalotes mompox

Cephalotes mompox is a species of arboreal ant of the genus Cephalotes, characterized by an odd shaped head, and the ability to "parachute" by steering their fall if they drop off from a tree. They are also known as gliding ants.
References
mompox
Cerapachys kodecorum

Cerapachys kodecorum — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
იან იესენიუსი

იან იესენიუსი (დ. 27 დეკემბერი, 1566, ბრესლაუ — გ. 21 ივნისი, 1621, პრაღა) — სლოვაკი ექიმი, პოლიტიკოსი და ფილოსოფოსი. სწავლობდა ვიტენბერგის, ლაიფციგისა და პადუის უნივერსიტეტებში. 1594 წლიდან იყო ვიტენბერგის უნივერსიტეტის ქირურგიის პროფესორი. 1600 წელს პრაღაში შეასრულა თავის პირველი საჯარო გაკვეთა. 1618 წლიდან იყო კარლოვის უნივერსიტეტის რექტორი. ფრანჩესკო პატრიცის გავლენით დაწერა თხზულება „ზოროასტრი, ახალი, მოკლე და უტყუარი მსოფლიოს ფილოსოფია“ („Zoroaster, nova, brevis veraque de universo pbilosophia“, 1593), სადაც დაცულია კოსმოლოგიური შეხედულებები, რომელიც ემყარება აღორძინების ხანის პლატონიზს. იან იესენიუსი უარყოფდა სამყაროს უსასრულობას, გამოთქვამდა იდეებს დედამიწის ბრუნვის შესახებ. ნიკოლოზ კოპერნიკის მოძღვრება არ მიუღია. გამოთქვამდა მოსაზრებას სხვა პლანეტებზე სიცოცხლის არსებობის შესახებ. კოსმოსურ მატერიას განმარტავდა ჰილოძოისტურად. თავის გვიანდელ ნაშრომებში იესენიუსი ნაწილობრივ დაუბრუნდა ტრადიციულ საღვთისმეტყველო ფილოსოფიას. ჩეხეთის აჯანყებაში (1618-1620) მონაწილეობისათვის იესენიუსი სიკვდილით დასაჯეს.
რესურსები ინტერნეტში
იან იესენიუსი — ფილოსოფიური ენციკლოპედია
სქოლიო
სლოვაკი მედიკოსები
სლოვაკი პოლიტიკოსები
სლოვაკი ფილოსოფოსები
დაბადებული 1566
გარდაცვლილი 1621
ედგარ ეთელინგი

ედგარ ეთელინგი (ინგლ. Edgar Ætheling) (1051 - 1126) ინგლისის უგვირგვინო მეფე 1066 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრამდე.
ინგლისის მეფეები
დაბადებული 1051
გარდაცვლილი 1126
რიჩარდ ჰეკი

რიჩარდ ჰეკი (დ. 15 აგვისტო 1931, სპრინგფილდი, აშშ — გ. 10 ოქტომბერი 2015, მანილა, ფილიპინები) — ამერიკელი ქიმიკოსი. ცნობილია ჰეკის რეაქციის აღმოჩენით, რომელიც გულისხმობს მეტალური პალადიუმით ორგანული რეაქციების კატალიზს, რომლის დროსაც არილ-ჰალოგენიდები შედიან შეუღლებაში ალკენებთან.
ჰეკს 2010 წლის 6 ოქტომბერს მიენიჭა ნობელის პრემია ორ იაპონელ მეცნიერთან ეი-იჩი ნეგიშისთან და აკირა სუზუკისთან ერთად მათ მიერ წარმოებული კვლევებისათვის ორგანულ სინთეზში პალადიუმით კატალიზირებული შეუღლების რეაქციების დარგში კვლევებისათვის.
ბიოგრაფია
რიჩარდ ჰეკი დაიბადა მასაჩუსტესში 1931 წელს. ბალაკავრის (1952 წ.) და დოქტორის (1954 წ.) დიპლომები მიიღო კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ლოს-ანჯელესი, აშშ) დოქტორ საულ ვინსტეინის ხელმძღვანელობით. დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ პოსტდოქტორანტურის ორი კურსი გაიარა შვეიცარიის ფედერალურ ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში (ციურიხი, შვეიცარია). შემდეგ კვლავ ბრუნდება კალიფორნიის უნივერსიტეტში. 1957 წელს მუშაობას იწყებს დელავერის შტატის ქალაქ ვილინგტონში მდებარე ჰერკულესის კორპორაციაში. აღნიშნულ კორპორაციაში მის მიერ წარმოებულმა პროდუქტიულმა კვლევებმა განაპირობა მისი მიწვევა დელავერის უნივერსიტეტის ქიმიისა და ბიოქიმიის დეპარტამენტში (1971). იგი გახდა დელავერის უნივერსიტეტის ქიმიის პროფესორი, რომელზეც მუშაობდა პენსიაზე გასვლამდე (1989).
მოღვაწეობა
ჰეკის რეაქციის შემუშავებას წინ უძღვოდა XX საუკუნის 60-იან წლებში წარმოებული კვლევები, რომელშიც ჰეკი პალადიუმის კატალიზატორს იყენებდა არილვერცხლისწყალ ნაერთებსა და ოლეფინებს შორის შეუღლების რეაქციებში. კვლევის შედეგები გამოაქვეყნა შვიდი თანმიმდევრული სტატიის სახით ჟურნალში Journal of the American Chemical Society (JACS), სტატიების ერთპიროვნული ავტორი თავად ჰეკი იყო.
1970–იანი წლების დასაწყისისათვის მიზიროკმა და ჰეკმა დამოუკიდებლად გამოაქვეყნეს შრომები, რომელშიც შედარებით უფრო ნაკლებ ტოქსიკური არილჰალოგენიდების, როგორც პარტნიორ რეაგენტების, გამოყენებაზე შეუღლების რეაქციებში. მთელი თავისი კარიერის მანძილზე ჰეკი ავითარებდა აღნიშნულ გარდაქმნას და შეიმუშავა ორგანული სინთეზის მძლავრი სინთეზური მეთოდი.
ჰეკის რეაქციის მნიშვნელობა ნელ–ნელა იზრდებოდა. მაგალითად, 1982 წელს ჰეკმა შეძლო დაეწერა ორგანული რეაქციების ერთი თავი მისი რეაქციის გამოყენებაზე, რომელმაც შეადგინა მხოლოდ 45 გვერდი. 2002 წლსათვის რეაქციის გამოყენება იმდენად გაიზარდა, რომ მხოლოდ შიდამოლეკული ჰეკის რეაქციების აღწერას 377 გვერდი დასჭირდა. დღეისათვის, ჰეკის რეაქცია წარმოადგენს ორგანულ სინთეზში ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ მეთოდს C-C ბმის სინთეზისათვის. რეაქცია აღწერილია მრავალ სამეცნიერო სტატიასა და მონოგრაფიაში.
პირადი ცხოვრება
რიჩარდ ჰეკი პენსიაში გასვლის შემდეგ 1989 წელს თავის მეუღლესთან სოკორო ნარდო-ჰეკთან ერთად გადავიდა ფილიპინებში. წყვილს შვილები არ ჰყოლიათ.
ჰეკი გარდაიცვალა 2005 წლის 9 ოქტომბერს მანილის სახალხო ჰოსპიტალში 84 წლის ასაკში
ლიტერატურა
R. Van Noorden Clever coupling catalysts lauded by chemistry Nobel // Nature. — 6.10.2010
А. Борисова. Нобелевские кросс-сочетания // Троицкий вариант — Наука. — № 64, с. 5, 7 (12.10.2010)
რესურსები ინტერნეტში
Richard F. Heck
Department of Chemistry and Biochemistry at the University of Delaware
სქოლიო
ამერიკელი ქიმიკოსები
ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
Tapinoma longiceps

Tapinoma longiceps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tapinoma-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
პონტოს რაიონი

პონტოს რაიონი — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის უარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3140 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 472 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 29.38 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 118.19 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
ანკაშის რეგიონის რაიონები
უარის პროვინციის რაიონები
ბედნიერი ერი

ბედნიერი ერი — ანრი ჯოხაძის სიმღერა. სიმღერის ტექსტი შექმნილია ილია ჭავჭავაძის ამავე სახელწოდების ლექსის მიხედვით. ავტორმა სიმღერა საქართველოში 2008-09 წლებში განვითარებულ მოვლენებს მიუძღვნა. კლიპში მომღერალი თავად განასახიერებს ქართულ პოლიტიკურ ელიტას - დაწყებული მიხეილ სააკაშვილით და დამთავრებული ოპოზიციის ლიდერების სახეებით. გარდა ამისა კლიპში ხვდება რუსეთის პრემიერ მინისტრიც – ვლადიმირ პუტინი.
რესურსები ინტერნეტში
კლიპის ჩანაწერი YouTube-ზე
ქართული მუსიკალური ნაწარმოებები
2009 წლის სიმღერები