PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
უანგარეი

უანგარეი — საპორტო ქალაქი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე, ნორთლენდის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1989 წლის ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად ქალაქ უანგარეის შეუერთდა ახლომდებარე რაიონები და შეიქმნა უანგარეის ოლქი. მიუხედავად ამისა უანგარეის ხშირად აღნიშნავენ როგორც ქალაქს. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 76 995 კაცს შეადგენს.
იხილეთ აგრეთვე
ახალი ზელანდიის ქალაქების სია
სქოლიო
ახალი ზელანდიის ქალაქები
ათინოგენ მენაღარიშვილი

ათინოგენ მენაღარიშვილი (დ. 15 მაისი, 1900, ლანჩხუთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1948), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1955). მისი ვაჟია ქართველი პოლიტიკოსი ირაკლი მენაღარიშვილი.
ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი 1928 წელს. მუშაობა დაიწყო ჩაქვის საცდელ სადგურში მეცნიერი მუშაკის თანამდებობზე. 1931 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიის კათედრის პროფესორი იყო. გამოიკვლია ჩაის მცენარის საკვები ხსნარის ოპტიმალური რეაქცია, დაადგინა ჭიათურის მანგანუმის შლამის მიკროსასუქად გამოყენების შესაძლებლობა, დაამუშავა მურა ნახშირიდან ჰუმინისა და ტორფიდან სასუქების დამზადების ტექნოლოგია. ავტორია აგროქიმიის სახელმძღვანელოებისა და მონოგრაფიებისა: „საკვები კულტურების განოყიერება“ (1947), „საქართველოს ტორფი“ (1949), „საქართველოს ნიადაგების აგროქიმიური დახასიათება“ (1963) და სხვა.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1900
დაბადებული 15 მაისი
საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ქართველი აგროქიმიკოსები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ლანჩხუთში დაბადებულები
პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორები
ქართველი პროფესორები
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა

მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა – აირგანმუხტავი სინათლის წყარო, რომელშიც სინათლე წარმოიქმნება მის კაფსულაში აორთქლებულ ნატრიუმში ელექტრული განმუხტვით. განასხვავებენ მაღალი და დაბალი წნევის ნატრიუმის ნათურებს. იმის გამო, რომ ნატრიუმის ნათურა იწვევს ნაკლებ სინათლით დაბინძურებას (სინათლის სმოგი, განათებული ცა...) ვიდრე მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა, მას ფართოდ იყენებენ ასტრონომიული ობსერვატორიების სიახლოვეს მდებარე დასახლებებში.
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა შეიცავს იგივე ნივთიერებებს, რასაც მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა და ჩართვისას დასაწყისში ანათებს მუქ ვარდისფრად (მოიისფროდ), ხოლო გახურების შემდეგ ნარინჯისფრად. ზოგიერთი ასეთი ნათურა ჩართვისას მოლურჯოდაც ანათებს.
კლასიფიკაცია
კონსტრუქციისა და ანთების მექანიზმის მიხედვით მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურები იყოფა სამ ძირითად ტიპად:
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა ჩაშენებული სანთებელით
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა penning
ზოგიერთი მოდელის ტექნიკური მახასიათებლები
ლიტერატურა
ეს სტატია ნათარგმნია ჩეხური ვიკიპედიის სტატიიდან: Sodíková výbojka
Curious About Astronomy: How does light pollution affect astronomers? [online]. Curious.astro.cornell.edu [cit. 2012-03-03]. Dostupné online.
SLI/H Sodium [online]. Lamptech.co.uk [cit. 2012-03-03]. Dostupné online.
https://dspace.cvut.cz/bitstream/handle/10467/64870/F3-DP-2016-Vanovich-Andrei-Navrh_osvetleni_pozemni_komunikace.pdf?sequence=1
The High-Pressure Sodium Lamp. Deventer: Kluwer Technische Boeken BV, 1986. ISBN 9789020119022. OCLC 16637733
გარე განათების მოწყობილობები
აირგანმუხტავი სინათლის წყაროები
ნათურები
ამბროლაურის აეროპორტი

ამბროლაურის აეროპორტი — ადგილობრივი მნიშვნელობის აეროპორტი საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ამბროლაურში, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. ასაფრენ-დასაფრენი ზოლის სიგრძე 1 100 მეტრს შეადგენს, სიგანე — 30 მ-ს, ხოლო აეროპორტის ტერმინალის ფართობი — 600 მ².
აეროდრომს შეეძლება 30-50 მგზავრიანი თვითმფრინავების მომსახურება. სამომავლოდ გათვალისწინებულია უფრო დიდი ხომალდების მიღების შესაძლებლობა და მგზავრთა ნაკადის ზრდის შემთხვევაში, ტერმინალის გაფართოებაც.
ისტორია
აეროპორტის მშენებლობა 2016 წლის აგვისტოს თვეში დაიწყო, ასაფრენ-დასაფრენი ზოლის მშენებლობა 2016 წლის დეკემბერში დასრულდა, ხოლო ტერმინალის — 2017 წლის იანვარში.
სტატისტიკა
<center>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ მგზავრთა ყოველწლიური სტატისტიკა
! წელი !! მგზავრთა რაოდენობა !! ცვლილება წინა წლებთან შედარებით
|-
! 2017
|<center> 1 723 ||
|-
! 2018
|<center> 1 582 ||
|-
! 2019
|<center> 1 966 || 24.27%
|-
! 2020
|<center> 1 214 || 38.25%
|-
! 2021
| ||
|}
რესურსები ინტერნეტში
პრემიერ-მინისტრმა ამბროლაურის აეროპორტი გახსნა (ვიდეო)
სქოლიო
საქართველოს აეროპორტები
ალფონსო კარლოს დე ბურბონი

ალფონსო კარლოს დე ბურბონი (დ. 12 სექტემბერი, 1849 — გ. 29 სექტემბერი, 1936) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. სან ხაიმესა და ანჟუს ჰერცოგი. კარლისტთა პარტიის კანდიდატი ესპანეთის ტახტზე ალფონსო კარლოს I-ის სახელით. საფრანგეთისა და ნავარის ტახტის ლეგიტიმური მემკვიდრე და ტიტულარული მეფე შარლ XII-ის სახელით.
ბიოგრაფია
ალფონსო კარლოსი დაიბადა 1849 წლის 12 სექტემბერს ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში. იგი იყო ესპანეთის დე-ფაქტო და დევნილი მეფის, მონტისონის გრაფ ხუან დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტეს მეორე ვაჟი.
1871 წლის 26 აპრილს მან ცოლად შეირთო პორტუგალიის მეფე მიგელ I-ისა და დედოფალ ადელაიდა როტენბურგელის ასული მარია დას ნევეს პორტუგალიელი. წყვილს მრავალწლიანი ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ბავშვი გაუჩნდა, რომელიც ჩვილობაშივე დაიღუპა. ამრიგად მათ მემკვიდრეები არ დაუტოვებიათ.
შემდგომში მის უშვილობას ჯერ მისი ძმის, შემდეგ კი ძმის შვილის უშვილოდ გარდაცვალებაც დაერთო, რის გამოც ალფონსოს მისმა მხარდამჭერმა კარლისტებმა, რომლებიც მის გამეფებას მოითხოვდნენ უღალატეს ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII-ის მხარეს გადავიდნენ, რომელიც მისი უახლოესი ნათესავი და მეფე ალფონსო XII-ის ერთადერთი ვაჟი იყო. ბევრი მიიჩნევდა, რომ კარლისტებმა მას მისი ლიბერალური შეხედულებების გამო უღალატეს. ამის შემდეგ ტრადიციონალისტები მის ასვლას უჭერდნენ მხარს პარმის ტახტზე მისივე ბიძაშვილ ხავიერის ნაცვლად, რაც არ განხორციელებულა. ამას გარდა, იგი განიხილებოდა მისი სიძის, ტოსკანის დიდი ჰერცოგის მემკვიდრედაც, თუმცა იგი ვერც ტოსკანის ტახტზე ავიდა.
ალფონსო კარლოსი გარდაიცვალა 1936 წლის 29 სექტემბერს ვენაში, ავსტრიაში, 87 წლის ასაკში.
ლიტერატურა
Arnold McNaughton: The Book of Kings. A Royal Genealogy. Garnstone Press, London 1973, ISBN 0-900391-19-7.
Gerald Brenan: Die Geschichte Spaniens. Über die sozialen und politischen Hintergründe des Spanischen Bürgerkrieges. Karin Kramer, Berlin 1978, ISBN 3-87956-034-X.
დაბადებული 12 სექტემბერი
დაბადებული 1849
გარდაცვლილი 29 სექტემბერი
გარდაცვლილი 1936
ბურბონები
ესპანეთის ბურბონები
ესტადო-ნოვო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ესტადო-ნოვო (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ესტადო-ნოვო შეიძლება აღნიშნავდეს.
ესტადო-ნოვო — ბრაზილიის ისტორიის პერიოდი 1889-1930 წწ.
ესტადო-ნოვო — პორტუგალიის ისტორიის პერიოდი 1933–1974 წწ.
მონტენეგრო (კინდიო)

მონტენეგრო (კინდიო)
მონტენეგრო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კინდიოს დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.286 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 714 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 577.82 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 67 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
კინდიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ლონდონის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და აფრიკანისტიკის სკოლა

ლონდონის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და აფრიკანისტიკის სკოლა (ასევე მხოლოდ შემოკლებით — SOAS) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ლონდონში. ლონდონის უნივერსიტეტის მდგენელი კოლეჯი. დაფუძნებულია 1916 წელს. SOAS მდებარეობს ბლუმსბერიში, ცენტრალურ ლონდონში.
SOAS არის მსოფლიოს წამყვანი დაწესებულება აზიის, აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის შესწავლისა და კვლევის კუთხით, ასევე მის შემადგენლობაში შედის SOAS სამართლის სკოლა. ყოველწლიურად SOAS გასცემს ბაკალავრის 350 ხარისხს და 100 ერთწლიან მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხებს. SOAS-ს უკავია მეოთხე ადგილი განვითარების კვლევის კუთხით 2018 წლის QS მსოფლიო საუნივერსიტეტო რეიტინგის მიხედვით.
SOAS დამთავრებული აქვს არაერთ სახელმწიფოს მეთაურს, მინისტრს, დიპლომატს, ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელს, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლესა და ნობელის პრემიის ლაურეატს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.
იხილეთ აგრეთვე
ლონდონის უნივერსიტეტი
ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლა
თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი
რესურსები ინტერნეტში
SOAS Student Union website
SOAS graduates list
სქოლიო
გაერთიანებული სამეფოს უნივერსიტეტები
ლონდონი
ლონდონის უნივერსიტეტი
საქართველოს პრეზიდენტის მეუღლე

საქართველოს პრეზიდენტის მეუღლე (ასევე - საქართველოს პირველი ქალბატონი ან პირველი ბატონი, ან საქართველოს პირველი ლედი ან ჯენტლმენი) — საქართველოს პრეზიდენტის მეუღლის საპატიო წოდება. ამჟამინდელი პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის, პოსტზე ყოფნის პერიოდში წოდება ვაკანტურია მისი მეუღლის, ჟურნალისტისა და პუბლიცისტის, ჯანრი კაშიას 2012 წელს გარდაცვალების გამო.
სია
სქოლიო
საქართველოს პირველი ქალბატონები
ქართველი პოლიტიკოსი ქალები
ზოლური დრო

ზოლური დრო — დროის აღრიცხვის სისტემა, დამყარებული დედამიწის ზედაპირის დაყოფაზე ეკვატორის გასწვრივ 24 სასაათო ზოლად (0-დან 23-მდე), რომელთა საზღვრები მერიდიანებს მიჰყვება. ზოლური დრო მთელ ზოლში, რომლის სიგანე 15° (1 სთ)-ია, დროის მოცემულ მომენტში ერთნაირია და ეტოლება ზოლის შუა მერიდიანის ადგილობრივ დროს. შუა მერიდიანები ერთმანეთისაგან დაშორებულია 15° (1 სთ)-ით. ამიტომ მთელ მსოფლიოში (გარდა ზოგიერთი ქვეყნისა, რომელბიც არ სარგბლობენ ზოლური დროით) საათის წუთის და წამის ისრების ჩენება ერთნაირია, განსხვავება მხოლოდ საათის მაჩვენებელი ისრის ჩვენებაშია. ორ მეზობელ ზოლს შორის ზოლური დროთა სხვაობა ერთი საათია. საერთაშორისო შეთანხმებით, გრინვიჩის ობსერვატორიაზე გამავალი მერიდიანი ნულოვანი ზოლის შუა მერიდიანია. ამ ზოლის დროს მსოფლიო დროს უწოდებენ. დასახლებულ ადგილებში ზოლების საზღვრები რამდენადმე დარღვეულია და მერიდიანს კი არა, სახელმწიფო, ადმინისტრაციულ და ბუნებრივ საზღვრებს მიჰყვება.
1878 წელს ზოლური დროის პროექტი წამოაყენა კანადელმა ინჟინერმა ს. ფლემინგმა. 1883 წელს პირველად ზონლური დრო შემოიღეს აშშ-ში, 1884 წელს მსოფლიოს 26 ქვეყნის კონფერენციის გადაწყვეტილების თანახმად, შემდგომშ იგი გავრცელდა ბევრ სხვა ქვეყანაშიც.
1930 წლიდან სსრკ-ში სარგებლობდნენ ე. წ. დეკრეტული დროით, რომელიც წარმოადგენდა 1 სთ-ით წინ წაწეულ ზოლურ დროს.
ზოლური დრო , სადაც ადგილობრივი დროა, — ადგილის აღმოსავლეთი გრძედი გამოსახული საათებით, — ზოლის ნომერი ანუ ზოლის შუა მერიდიანის აღმოსავლეთი გრძედი ასევე საათებით გამოსახული.
ლიტერატურა
ზოლური დრო
𐊴

𐊴 — კარიული დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
Graphemica (𐊴)
კარიული ასოები
Bolívar Municipality, Aragua

Bolívar Municipality, Aragua
Bolívar Municipality is one of the 18 municipalities (municipios) that makes up the Venezuelan state of Aragua and, according to the 2011 census by the National Institute of Statistics of Venezuela, the municipality has a population of 38,047. The town of San Mateo is the shire town of the Bolívar Municipality.
Name
The municipality is one of several in Venezuela named "Bolívar Municipality" in honour of Venezuelan independence hero Simón Bolívar.
Geography
The municipality is mountainous in the center and north, but in the south it is flat due to the depression formed by Lake Valencia. The temperature generally varies between 24.5 °C and 30 °C, while annual precipitation averages 900 mm.
Economy
Agriculture and industry are the primary sources of income for the municipality, which contains some 3% of the industry of Aragua state. In agriculture, the municipality stands out for its production of papaya and cassava, in which it ranks 2nd and 3rd, respectively, in the state.
Demographics
The Bolívar Municipality, according to a 2007 population estimate by the National Institute of Statistics of Venezuela, has a population of 42,295 (up from 39,260 in 2000). This amounts to 2.5% of the state's population. The municipality's population density is .
Government
The mayor of the Bolívar Municipality is Freddy Arenas, elected on November 23, 2008, with 61% of the vote. He replaced César Augusto Barrera Ramirez shortly after the elections. The municipality is divided into one parish; Capital Bolívar.
References
External links
bolivar-aragua.gob.ve
Municipalities of Aragua
ახნა

ახნა ან დუზჯე — მიტოვებული სოფელი კვიპროსში, ფამაგუსტის რაიონში. მდებარეობს ბუფერული ზონის ჩრდილოეთით, ფამაგუსტიდან 12 კმ-ით აღმოსავლეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთით (WSW), ზღვის დონიდან 45 მ-ზე. დე ფაქტოდ კონტროლირდება ჩრდილოეთ კვიპროსის მიერ. კუნძულზე თურქეთის შეჭრის შემდეგ იძულებით გადაადგილებულმა ბერძნულმა მოსახლეობამ ახალი სოფელი დააარსა ძველთან ახლოს.
ახალი სოფელი
თავდაპირველად კარვების სოფელი აშენდა ახნის ტყეში, რამდენიმე ასეული მეტრის მოშორებით ძველი ლოკაციისაგან. მოგვიანებით დაიწყო სოფლის, სახელად დასაკი-ახნასი მშენებლობა დეკელიის არეაში.
მოსახლეობა
2001 წელს კვიპროსის რესპუბლიკის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ახნის მოსახლეობა 1952 ადამიანი იყო. 2011 წლის მონაცემებით დასაკი-ახნასის მოსახლეობა 2087 კაცს შეადგენს.
ტრანსპორტი
უახლოესი აეროპორტი მდებარეობა ქალაქ ლარნაკაში.
სპორტი
ახნა ცნობილია თავის საფეხბურთო კლუბ ეთნიკოს ახნათი, რომელმაც უეფა-ს ინტერტოტოს თასი მოიგო 2006 წელს. შეხვედრებს ატარებს დასაკის სტადიონზე.
სქოლიო
ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები
გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები
1974 წლის კვიპროსზე თურქეთის შეჭრის შემდეგ დაცარიელებული კვიპროსის ბერძნული სოფლები
კვიპროსის ყოფილი დასახლებული პუნქტები
მასტერსი 1986 (სნუკერი)

მასტერსი 1986 (სნუკერი)
მასტერსი 1986 (აგრეთვე ცნობილია, როგორც Benson and Hedges Masters 1986 — სპონსორის სახელწოდების მიხედვით) — სნუკერის პროფესიონალური არარეიტინგული ტურნირი. ტარდებოდა 1986 წლის 26 იანვრიდან 2 თებერვლამდე Wembley Conference Centre-ში, ლონდონში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა კლიფ თორბერნი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა ჯიმი უაიტი ანგარიშით 9:5. თორბერნი ერთადერთი მოთამაშე გახდა, ვინც მასტერსის ტიტულის დაცვა მოახერხა.
საპრიზო ფონდი
საერთო საპრიზო გონდი: GB£ 175 000
გამარჯვებული: £ 45 000
შედეგები
რესურსები ინტერნეტში
ტურნირის შედეგები top-snooker-ზე
ტურნირის შედეგები Snooker Database-ზე
მასტერსი (სნუკერი)
1986 წელი სნუკერში
Taranidaphne hongkongensis

Taranidaphne hongkongensis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
ოლიუ-დ’აგუა

ოლიუ-დ’აგუა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 267 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიანკოს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 931 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.63 კმ²-ზე. ფართობი 596 129 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარაიბა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
კნუთის პრემია

კნუთის პრემია — პრემია, რომელიც გადაეცემა ინფორმატიკის საფუძვლებში გამორჩეული წვლილისათვის და ატარებს ამერიკელი მეცნიერის კომპიუტერული მეცნიერებების დარგში დონალდ კნუთის სახელს.
ისტორია
კნუთის პრემიის გადაცემა ხდება 1996 წლიდან და მოიცავს ფულად ჯილდოს — 5000 ამერიკულ დოლარს. პრემიას გადასცემს გამოთვლითი ტექნიკის ასოციაციის ალგორითმებისა და გამოთვლითი თეორიის სპეციალური ჯგუფი (ACM SIGACT) და IEEE-ს გამოთვლითი ტექნიკის მათემატიკური საფუძვლების ტექნიკური კომიტეტი. ჯილდოს გადაცემა ხდება გამოთვლითი ტექნიკის თეორიის ACM-ის სიმპოზიუმზე და ინფორმატიკის საფუძვლების IEEE-ს სიმპოზიუმზე მონაცვლეობით. ორივე ითვლება ყველაზე პრესტიჟულ კონფერენციად თეორიულ ინფორმატიკაში. კნუთის პრემიის მიმღები კონფერენციაზე წარადგენს თავის ლექციას. გიოდელის პრემიისგან განსხვავებით, რომელიც აღიარებს საუკეთესო ნამუშევარს, კნუთის პრემია ენიჭება ცალკეულ პიროვნებას ინფორმატიკის სფეროში თავისი საერთო გავლენისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
Knuth Prize
2022 Knuth Prize Awarded to Noga Alon
სქოლიო
ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ჯილდოები ინფორმატიკის დარგში
1996 წელს დაარსებულები
საჭმელი ხარისფაშვა

საჭმელი ხარისფაშვა — ხარისფაშვას გვარის სოკო ხარისფაშვასებრთა ოჯახისა.
პირველად აღწერა კარლ ლინემ 1753 წელს როგორც Phallus esculentus. ამჟამინდელი სახელწოდება Morchella esculenta მიიღო შვედი მიკოლოგის, ელიას მაგნუს ფრისისგან 1801 წელს.
სამეცნიერო სინონიმები:
აღწერა
სოკოს ქუდის სიმაღლე 3-10 სმ-ს აღწევს, სიგანე — 2-4 სმ; კვერცხისებრი ან ელიფსებრია, სიგრძივ და განივ ნაოჭიანი, შედეგად ზედაპირზე იქმნება უსწორმასწორო უჯრედები; ჟანგისფერ-მურა ან მურა.
ფეხის სიგრძე — 3-7 სმ, სიგანე — 2-3 სმ, ძირისკენ გამსხვილებული, ფუყე, მოთეთრო ან მოყვითალო.
რბილობი ღია ფერის (მოთეთრო, მოთეთრო-მოკრემისფრო ან მოყვითალო-ჟანგმიწისფერი), ცვილისებრი, მყიფე, თხელი, სასიამოვნო გემოთი. მკვეთრად გამოხატული სუნი არ გააჩნია.
სპორები ელიფსურია, ზომით 18-24x10-12 მკმ. ქუდის ზედაპირზე განვითარებულია ჰიმენალური შრე, რომელიც შედგება 300-350x15-17 მკმ ზომის ჩანთებისაგან, რომლებშიც 8 სპორაა მოთავსებული.
გამოყენება
პირობითად საჭმელი სოკოა, გამოყენებამდე წვრილად უნდა დაიჭრას და გაითუთქოს მდუღარე წყალში 5-10 წუთის განმავლობაში, ხოლო წყალი გადაიღვაროს.
გავრცელება
საჭმელი ხარისფაშვა გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში — ევრაზიასა და (იაპონიის ჩათვლით) ჩრდილოეთ ამერიკაში, ასევე ავსტრალიასა და ტასმანიაში.
იზრდება ერთეულებად, იშვიათად ჯგუფებად, ნიადაგზე, ღია ადგილებში, ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ასევე პარკებში, ზაფხულობით.
მსგავსი სახეობები
საჭმელი ხარისფაშვა წააგავს მის ნათესავ სოკოებს, კონუსურს ხარისფაშვასა და Morchella elata-ს. მათგან განხვავდება ზომით, ქუდის მომრგავალო ფორმითა და უჯრედების განლაგებით.
გალერეა
ლიტერატურა
Мир растений : в 7 т. / Под ред. академика А. Л. Тахтаджяна. Т.2. Слизевики. Грибы — 2-е изд., перераб. — М.: Просвещение, 1991. — 475 с (Стр. 183).
Аурел Дермек. Грибы. — Братислава: Словарт, 1989. — стр. 44.
რესურსები ინტერნეტში
Morchella esculenta — Ecosystema.ru
სქოლიო
საჭმელი სოკოები
ხარისფაშვისებრნი
ჩანთიანი სოკოები
სიურპრაიზ-კრიკი (ჩრდილოეთი ტერიტორია)

სიურპრაიზ-კრიკი (ჩრდილოეთი ტერიტორია)
სიურპრაიზ-კრიკი — ჩანჩქერი ჩრდილოეთ ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ ტერიტორიის შტატში. მდებარეობს ლიტჩფილდის ეროვნული პარკში. სიურპრაიზ-კრიკის ჩანჩქერიდან 53 კილომეტრში მდებარეობს ინდოეთის ოკეანე, ხოლო 103 კილომეტრში — შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი დარვინი.
იხილეთ აგრეთვე
ავსტრალიის ჩანჩქერების სია
ჩრდილოეთ ტერიტორიის ჩანჩქერები
საჰელი

საჰელი — ეკოკლიმატური და ბიოგეოგრაფიული გარდამავალი ზონა საჰარის უდაბნოსა (ჩრდილოეთით) და სუდანის სავანას შორის (სამხრეთით). გადაჭიმულია აფრიკის კონტინენტის ჩრდილოეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანიდან წითელ ზღვამდე. არაბულად სიტყვა „საჰელი“ (ساحل) ზღვის ნაპირს ნიშნავს და მიანიშნებს საჰელის მცენარეულობაზე, რომელიც საჰარის ქვიშის სანაპიროებს ემიჯნება.
საჰელი დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით მოიცავს სენეგალის, მავრიტანიის, მალის, ალჟირის, ნიგერის, ჩადის, სუდანისა და ერიტრეის ნაწილებს.
გეოგრაფია
ატლანტის ოკეანიდან წითელ ზღვამდე გადაჭიმულია 5 400 კმ-ზე, სიგანეში ასევე რამდენიმე ათასი კმ-ია, მთლიანი ფართობი კი 3 053 200 კმ². წარმოადგენს ნახევრად-მშრალ საძოვრების, სავანის, სტეპებისა და ეკლიანი ბუჩქნარის გარდამავალ ეკორეგიონს, ტყიან სუდანის სავანასა და საჰარის უდაბნოს შორის.
საჰელის ტოპოგრაფია ძირითადად ბრტყელია და რეგიონი ზღვის დონიდან 200—400 მეტრს შორის მდებარეობს. ასევე წარმოდგენილია რამდენიმე განცალკევებული პლატო და ქედი, მაგრამ ისინი განცალკევებულ ეკორეგიონად განიხილება, რისი მიზეზიც მათი ფლორისა და ფაუნის განსხვავებულობაა გარემომცველი გარემოსგან. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი ჩრდილოეთ ნაწილში 200 მმ-ია, სამხრეთში — 600 მმ.
აფრიკის ისტორიის მანძილზე, საჰელში განვითარდა რამდენიმე მოწინავე სამეფო, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ტრანს-საჰარული ვაჭრობის განვითარებაში. ამ სამეფოებს ზოგადად საჰელის სამეფოებს უწოდებენ.
რესურსები ინტერნეტში
Sahelian Acacia savanna (WWF)
Sahelian Acacia savanna (National Geographic)
rain4sahara.org: Rain for the Sahel and Sahara
სქოლიო
აფრიკის გეოგრაფია
საქართველოს დასახლებული პუნქტების ძველი სახელწოდებები

საქართველოს დასახლებული პუნქტების ძველი სახელწოდებები
აღბულაღი → თეთრიწყარო (1940)
წალკა → ბარმაკსიზი → წალკა (1932)
ბაღდათი → მაიაკოვსკი (1940) → ბაღდათი (1990)
დბანისი → ბაშკიჩეთი → დმანისი (1947)
ბოგდანოვკა (1829) → ნინოწმინდა (1991)
ჭყონდიდი → მარტვილი → გეგეჭკორი (1936) → მარტვილი (1990)
დედოფლისწყარო → წითელწყარო → დედოფლისწყარო (1991)
დიოსკურია → სებასტოპოლისი → ცხუმი → სუხუმ-კალე → სოხუმი
ელიზაბეტალი → ასურეთი (1943)
ბოლნისი → ეკატერინეფელდი (1817) → ლუქსემბურგი (1921) → ბოლნისი (1943)
ვოსტანქალაქი → ბოსტანქალაქი → რუსთავი → ნაგები → რიშყალა → რუსთავი
თრიალეთი → მოლოტოვო (1940) → როზენბერგი → თრიალეთი (1957)
ახალგორი → ლენინგორი (1934) → ახალგორი (1991)
ოზურგეთი → მახარაძე (1934) → ოზურგეთი (1990)
ხარაგაული → ორჯონიკიძე (1949) → ხარაგაული (1990)
მარნეული → სარვანი → ბორჩალო (1929) → მარნეული (1947)
ახალი სენაკი → მიხა-ცხაკაია (1933) → ცხაკაია (1976) → სენაკი (1989)
სტეფანწმინდა → ყაზბეგი → სტეფანწმინდა (2006)
ყარაია → გარდაბანი (1947)
შულავერი → შაუმიანი (1932) → შულავერი (1991)
ცხინვალი → სტალინირი (1931) → ცხინვალი (1961)
ხონი → წულუკიძე (1936) → ხონი (1990)
ხაშური → მიხაილოვო (1872) → ხაშური (1918) → სტალინისი (1928) → ხაშური (1934)
ჯუღელი → ზესტაფონი (1921)
ჭიაათურა → ჭიათურა (1879)
სქოლიო
საქართველოს დასახლებული პუნქტები
სონატა ფორტეპიანოსთვის № 11 (მოცარტი)

სონატა ფორტეპიანოსთვის № 11 (მოცარტი)
სონატა ფორტეპიანოსთვის № 11, KV 331, ლა-მაჟორი — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სონატა ფორტეპიანოსათვის. მოცარტმა იგი დაწერა 1783-1784 წლებში, ვენაში. ნაწარმოების პრეზენტაციაც იქვე, 1784 წელს მოხდა.
განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ნაწარმოების მესამე ნაწილმა; ეს არის თურქული მარშის სახელით ცნობილი კომპოზიცია, რომლის ორიგინალური სათაურია Alla Turca. იგი წარმოადგენს რონდოს ფორმაში დაწერილ ალეგრეტოს ლა-მინორში, რომელიც მთავრდება ლა-მაჟორში.
რესურსები ინტერნეტში
სონატის პარტიტურა და კრიტიკული შენიშვნები
ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ნაწარმოებები
პაულუ-ფრონტინი

პაულუ-ფრონტინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 778 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-აღმოსავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უნიან-და-ვიტორიის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 913 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.69 კმ²-ზე. ფართობი 369 862 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
Къу

Къу, къу — კირილური დამწერლობის ტრიგრაფი. გამოიყენება ადიღეურ, ყაბარდოულ ენებში.
კირილური ტრიგრაფები
წრიული ხაზი

წრიული ხაზი შეიძლება აღნიშნავდეს:
წრიული ხაზი (ლონდონის მეტროპოლიტენი) — ლონდონის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი ხაზი
წრიული ხაზი (მოსკოვის მეტროპოლიტენი) — მოსკოვის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთი ხაზი