ბრენდა მილნერი

ბრენდა მილნერი (ქალიშვილობის გვარია ლანგფორდი; დ. 15 ივლისი, 1918) — ბრიტანელი-კანადელი ნეიროფსიქოლოგი. ეკუთვნის დიდი რაოდენობით კვლევითი ლიტერატურა კლინიკური ნეიროფსიქოლოგიის სხვადასხვა საკითხზე. არის მაკგილის უნივერსიტეტის ნევროლოგიისა და ნეიროქირურგიის დეპარტამენტის პროფესორი და მონრეალის ნეიროლოგიკური ინსტიტუტის ფსიქოლოგიის პროფესორი. 2005 წლისთვის 20-ზე მეტი საპატიო ხარისხი ჰქონდა მინიჭებული. მის ნაშრომებში ნეიროფსიქოლოგიის მრავალი ასპექტია წარმოჩენილი. ზოგჯერ მოიხსენიებენ როგორც „ნეიროფსიქოლოგიის ფუძემდებელს“. 2009 წელს კოგნიტური ნეირომეცნიერების დარგში ბალსანის პრემიით დაჯილდოვდა, ხოლო 2014 წელს ჯონ ო'კიფთან და მარკუს რეიხლისთან ერთად კავლის პრემიით. 2018 წელს 100 წელი შეუსრულდა.
ადრეული წლები და განათლება
ბრენდა ლანგფორდი (ქორწინების შემდეგ მილნერი) 1918 წლის 15 ივლისს დაიბადა, მანჩესტერში, ინგლისში. მილნერის მამა სემიუელ ლანგფორდი მუსიკის კრიტიკოსი, ჟურნალისტი და მასწავლებელი იყო, ხოლო დედა ლესლი დუიგი მომღერალი იყო. იმის მიუხედავად, რომ ბრენდა მილნერი მუსიკოსი მშობლების ოჯახში გაიზარდა, მუსიკისადმი ინტერესი არ ჰქონია. 8 წლამდე მათემატიკასა და ხელოვნებაში მამა ამეცადინებდა. სწავლობდა უითინგტონის გოგონათა სკოლაში, რომლის დასრულების შემდეგაც კემბრიჯში, ნიუნჰემის კოლეჯში მათემატიკის შესწავლა დაიწყო. მას შემდეგ, რაც გააცნობიერა, რომ მათემატიკას საკმარისად ვერ „აღიქვამდა“, მილნერმა ფსიქოლოგიის შესწავლა დაიწყო. 1939 წელს მილნერმა ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ექსპერიმენტულ ფსიქოლოგიაში, რომელიც იმ დროს ჰუმანური მეცნიერების კატეგორიად აღიქმებოდა.
კემბრიჯში ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის დეპარტამენტში მილნერის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ოლივერ ზანგვილი იყო. მილნერს ადამიანის ტვინის ფუნქციისა და დაავადებების შესწავლისადმი ინტერესი სწორედ ზაგვილმა განუვითარა.
1941 წელს ბრენდა მის მომავალ ქმარს, პიტერ მილნერს შეხვდა. ისინი რადარის კვლევებზე მუშაობდნენ. პიტერ მილნერი ელექტროინჟინერი იყო. 1944 წელს მათ იქორწინეს და კანადაში გადასახლდნენ, სადაც პიტერი ფიზიკოსებთან ერთად ატომურ კვლევებზე სამუშაოდ მიიწვიეს. კანადაში ჩასვლის შემდეგ ბრენდა მილნერი მონრეალის უნივერსიტეტში 7 წლის მანძილზე ფსიქოლოგიას ასწავლიდა.
1949 წელს ბრენდა მილნერმა კემბრიჯის უნივერსიტეტში ექსპერიმენტულ ფსიქოლოგიაში მაგისტრის ხარისხი მიიღო. მონრეალში ბრენდა მილნერი მაკგილის უნივერსიტეტში ფიზიოლოგიურ ფისოლოქგიაში ფილოსოფიის დოქტორის კანდიდატი გახდა დონალდ ჰების ხელმძღვანელობით. კვლევამ უაილდერ პენფილდის ყურადღება დაიმსახურა. 1950 წელს ჰების დახმარებით, მილნერს მონრეალის ნეიროლოგიკურ ინსტიტუში პენფილდთან სწავლის შესაძლებლობა მიეცა. 1952 წელს მილნერმა ექსპერიმენტულ ფსიქოლოგიაში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო.
1954 წელს მილნერმა მაკგილის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიურ ბიულეტენში გამოაქვეყნა სტატია „დროებითი ლობების ინტელექტუალური ფუნქციები“. აღნიშნულ ნაშრომში მილნერმა აჩვენა, რომ დროებითი ლობის დაზიანებებს ადამიანებსა და პრიმატებში ემოციური და ინტელექტუალური ცვლილებების გამოწვევა შეუძლია.
ჯილდოები და საპატიო წოდებები
ნეირომეცნიერებასა და ფსიქოლოგიაში შეტანილი წვლილისთვის მილნერი უამრავი ჯილდოთი და საპატიო წოდებითაა შეკული, მათ შორის: ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრის, კანადის სამეფო საზოგადოებისა და მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრის სტატუსით. საერთო ჯამში, კანადის, ევროპისა და აშშ-ის მასშტაბით იგი 20-ზე მეტი უნივერსიტეტის საპატიო ხარისხითაა დაჯილდოებული.
ადრეულ ეტაპზე მილნერი ნიუნჰემის კოლეჯმა სარა სმითსონის კვლევითი სტიპენდიით დაჯილდოვდა, რამაც მას ნიუნჰემის კოლეჯში მუშაობის გაგრძელების შესაძლებლობა მისცა. 1984 წელს მილნერი კანადის ორდენის ოფიცრის წოდებით დაჯილდოვდა, ხოლო 2004 წელს ამ ორდენის კომპანიონის წოდება მიენიჭა. 1987 წელს ნეირომეცნიერებაში რალფ ვ. გერარდის პრემიით დაჯილდოვდა. 2004 წელს ნეირომეცნიერებაში მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ჯილდო გადაეცა. 1985 წელს კვებეკის ეროვნული ორდენის ოფიცერი გახდა, ხოლო 2009 წელს ამ ორდენის დიდი ოფიცრის წოდებაც მიენიჭა. 2007 წელს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის საპატიო უცხოელ წევრად აირჩიეს. 2009 წლის დეკემბერში შვეიცარიის პარლამენტში გამართულ ცერემონიაზე კოგნიტური ნეირომეცნიერების დარგში შეტანილი წვლილისთვის ბალსანის პრემია გადაეცა.
2014 წელს მილნერი ნეირმოცენიერებაში კავლის პრემიით დაჯილდოვდა. სხვა ჯილდოებს შორის აღსანიშნავია: მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრად არჩევა (1976), ალცჰაიმერის დაავადების სამედიცინო კვლევისთვის მიღებული ჯილდო (1996), ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად არჩევა (2005), დენ დევიდის პრემია (2014), კანადის მეცნიერებისა და ინჟინერიის დიდების ხეივანში შესვლა (2012), კვებეკის ეროვნული ასამბლეისგან ღირსების მედლის მიღება (2018), ნორმან ანდერსონის ჯილდო ცხოვრებისეული ღვაწლისთვის (2009 და 2010), უაილდერ-პენფილდის პრემია (1993), კანადის სამეფო საზოგადოებისა და ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად არჩევა და სხვ.
რესურსები ინტერნეტში
Great Canadian Psychology Website – Brenda Milner Biography
Interview on Futures in Biotech (2008)
"Still Charting Memory’s Depths – A Conversation with Brenda Milner", The New York Times (2013)
სქოლიო
დაბადებული 1918დაბადებული 15 ივლისიბრიტანელი ქალი აკადემიკოსებიკანადელი ფსიქოლოგებიკანადელი ნეირომეცნიერებიკანადელი ქალი აკადემიკოსებიინგლისელი ფსიქოლოგებიინგლისელი ნეირომეცნიერებიკოგნიტური ნეირომეცნიერებისამეფო საზოგადოების ქალი წევრებინეიროფსიქოლოგები
კანადელი ქალი ნეირომეცნიერებიკანადელი ქალი ფსიქოლოგები