PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Albert Sechehaye

Albert Sechehaye (4 July 1870, Geneva – 2 July 1946, Geneva) was a Swiss linguist. He is known for editing Ferdinand de Saussure's lectures, Course in General Linguistics.
Biography
Sechehaye studied at the University of Geneva under Ferdinand de Saussure. From 1893 to 1902 he trained at Göttingen, where he wrote a thesis in German about the French imperfect subjunctive. After that, he taught in Geneva until his death, though not becoming a professor until 1939, when he succeeded his colleague Charles Bally. His wife Marguerite Sechehaye was a psychotherapist and a pioneer in the psychoanalytic treatment of schizophrenics.
Work
Sechehaye was influenced by the psycholinguistics of Wilhelm Wundt and made contributions to theoretical linguistics. He is credited by Pieter Seuren, historian of linguistics, as probably the first person to propose formal grammar as a universally constrained system of meaning expression. Sechehaye was the first to use the term 'syntactic transformation' in its modern sense in his1908 Programme et méthodes de la linguistique théorique: psychologie du langage.
Notes
References
Anne-Marguerite Frýba-Reber, Albert Sechehaye et la syntaxe imaginative : contribution à l'histoire de la linguistique saussurienne, Genève: Droz, 1994.
External links
1870 births
1946 deaths
Structuralists
Linguists from Switzerland
ვიკრუტასები

ვიკრუტასები — მხატვრული ფილმი, ლევან გაბრიაძის პირველი სრულმეტრაჟიანი დებიუტი კომედიის ჟანრში. ფილმის პრემიერა კინოთეატრ „რუსთაველში“ გაიმართა 2011 წლის 24 თებერვალს.
სიუჟეტი
სლავა კოლოტილოვმა, პატარა ზღვისპირა ქალაქის მასწავლებელმა, დაწერა რომანი და გამეგზავრა მოსკოვში რომანის გამოსაქვეყნებლად. მოსკოვში მას ეჯახება მანქანა, რომელსაც მართავდნენ დანია და ნადია. მოვლენები ისე ვითარდება, რომ ნადიას სლავა შეუყვარდება. მოტეხილი ფეხით კოლოტილოვი მშობლიურ ქალაქში ბრუნდება მოსკოვში დაბრუნების სურვილით, მაგრამ ადგილობრივი დეპუტატი იგი ფეხბურთში საბავშვო გუნდის მწვრთნელად მიიჩნევს. შეცდომის შედეგად კოლოტილოვს ართმევენ პასპორტს და უხევენ ბილეთს მოსკოვამდე. ყოფილ მასწავლებელსა და ახლად დანიშნულ გუნდის მწვრთნელს ავალებენ ფეხბურთის ჩემპიონატში გამარჯვებას. იგი კრებს გუნდს ადგილობრივი ქუჩის ბიჭებისგან და ირკვევა, რომ ისინი შესანიშნავად თამაშობენ.
როლებში
მილა იოვოვიჩი — ნადია
კონსტანტინე ხაბენსკი — სლავა კოლოტილოვი
ივან ურგანტი — დანია
ალექსანდრე კერჟაკოვი — კამეო
სერგეი გარმაში — ხლობუსტინი
ვლადიმირ მენშოვი — დეპუტატი ტრიოჰგოლოვიჩი
ოლგა ტუმაიკინა — სკოლის დირექტორი
სერგეი სელინი — მერი პალჩიკოვი
გალინა იოვოვიჩ — ნადიას დედა
გადამღები ჯგუფი
რეჟისორი — ლევან გაბრიაძე
პროდიუსერი — ტიმურ ბეკმამბეტოვი, ივა სტრომილოვა, მიხაილ ვრუბელი
სცენარისტი — რომან ნეპომნიაში
მხატვრები — ფიოდორ საველივეი, ნატალია ძიუბენკო, ვლადიმირ კუპცოვი
მონტაჟი — ალექსანდრე ანდრიუშენკო
ოპერატორი — მარატ ადელშინი
კომპოზიტორი — პავლე ესენინი
საუნდტრეკი
იულია ჩიჩერინა
„დამშვიდობება“ — უმატურმანი
„გამარჯვება ჩვენია“ — უმატურმანი
რესურსები ინტერნეტში
ვიკრუტასები - ინტერვიუ ლევან გაბრიაძესთან, ჟურნალი „ტაბულა
ტელეკომპანია იმედი - „ვიკრუტასები“
რუსული ფილმები
2011 წლის ფილმები
დორილეის ბრძოლა

დორილეის ბრძოლა — გაიმართა 1097 წლის 1 ივლისს ევროპელ ჯვაროსნებსა და რუმის სასულთნოს სულთნის ქილიჩ-არსლან I-ისა და კაპადოკიის ემირის დანიშმენდ გაზის გაერთიანებულ არმიებს შორის. დასრულდა ჯვაროსნების გამარჯვებით. დორიელის ბრძოლას პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობისათვის ჰქონდა დიდი მნიშვნელობა.
ჯვაროსნებმა მთლიანად გაანადგურეს ქილიჩ-არსლანის არმია და ხელში ჩაიგდო მისი მთელი ალაფი. დორილეაში გამარჯვების შემდეგ ჯვაროსნებს პრაქტიკულად გზა გაეხსნათ ანტიოქიისკენ. ბრძოლის შედეგები მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ბიზანტიის იმპერატორ ალექსი I კომნენოსისთვისაც. მან დაიბრუნა და იმპერიის მმართველობას დაუქვემდებარა თურქ-სელჩუკების მიერ წართმეული ტერიტორიები.
ლიტერატურა
Hans E. Mayer, The Crusades. Oxford, 1965.
Raymond of Aguilers, Historia francorum qui ceperunt Jerusalem
Jonathan Riley-Smith, The First Crusade and the Idea of Crusading. Philadelphia, 1999.
Steven Runciman, The First Crusaders, 1095–1131. Cambridge University Press, 1951.
Kenneth Setton, ed., A History of the Crusades. Madison, 1969–1989.(available online ).
John France, Victory in the East: A Military History of the First Crusade, Cambridge University Press, 1996.
John France, The Crusades And The Expansion Of Catholic Christendom, 1000–1714, Routledge, 2005.
Matthew Bennett, The Hutchinson Dictionary of Ancient & Medieval Warfare, Helicon Publishing Ltd, 1998.
XI საუკუნის ბრძოლები
პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლები
Compsodrillia eucosmia

Compsodrillia eucosmia — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
Florence and the Machine

Florence and the Machine (სტილიზებულია როგორც Florence + the Machine) — ინგლისური ინდი-როკ ჯგუფი, ჩამოყალიბებული ლონდონში 2007 წელს. მასში შედიან წამყვანი ვოკალისტი ფლორენს უელჩი, იზაბელა სამერსი და სხვა შემსრულებლები. ჯგუფის მუსიკამ აღიარება ჰპოვა მედიაში, განსაკუთრებით BBC-ის მხრიდან, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა კოლექტივის პოპულარობაში, როდესაც ისინი BBC Introducing-ში წარმოადგინა. ჯგუფმა 2009 წლის Brit-ის დაჯილდოებაზე მიიღო კრიტიკოსთა არჩევანის ჯილდო. მისი მუსიკა ცნობილია დრამატული და ექსცენტრიული ჟღერადობით და უელჩის ვოკალური შესრულებით.
დისკოგრაფია
Lungs (2009)
Ceremonials (2011)
How Big, How Blue, How Beautiful (2015)
High as Hope (2018)
Dance Fever (2022)
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
არტ-როკ ჯგუფები
ბრიტანული ინდი-პოპ ჯგუფები
ინგლისური ინდი-როკ ჯგუფები
Island Records-ის შემსრულებლები
2007 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
Alcimede (mother of Jason)

Alcimede (mother of Jason)
In Greek mythology, Alcimede (Ancient Greek: Ἀλκιμέδη means 'mighty cunning') was one of the matrilineal Minyan daughters, the daughter of Clymene, Minyas' daughter. She was the mother of Jason by Aeson, King of Iolcus. She met Aeson in the caves below Iolcus in Thessaly, a chthonic lair where the rightful king Aeson had been imprisoned by his evil half-brother Pelias. In some accounts, Alcimede was called the daughter of Autolycus; the same was said of Polymele, another possible mother of Jason.
Mythology
The old story of Alcimede's son Jason and the quest for the golden fleece is most familiar from a late version, the Argonautica of Apollonius of Rhodes.
A hint of matrilineal descent in archaic times among the Boeotian Minyans of Greece is in Apollonius' aside concerning Jason's heritage:
"So many then were the helpers who assembled to join the son of Aeson. All the chiefs the dwellers thereabout called Minyae, for the most and the bravest avowed that they were sprung from the blood of the daughters of Minyas; thus Jason himself was the son of Alcimede, who was born of Clymene, the daughter of Minyas."
A further hint of archaic matrilineal descent is that Clymene's consort is offered in two versions: she was usually cast as the wife of Phylacus (son of Deioneus, son of Aeolus) or in some versions, Aeson was fathered by Cephalus, otherwise the consort of Procris.
Along with Aeson, Alcimede was forced by the usurping Pelias to commit suicide. She hanged herself or else drank, along with her husband and the child Promachus, of bull's blood and so died.
Notes
References
Apollonius Rhodius, Argonautica translated by Robert Cooper Seaton (1853-1915), R. C. Loeb Classical Library Volume 001. London, William Heinemann Ltd, 1912. Online version at the Topos Text Project.
Apollonius Rhodius, Argonautica. George W. Mooney. London. Longmans, Green. 1912. Greek text available at the Perseus Digital Library.
Gaius Julius Hyginus, Fabulae from The Myths of Hyginus translated and edited by Mary Grant. University of Kansas Publications in Humanistic Studies. Online version at the Topos Text Project.
Gaius Valerius Flaccus, Argonautica translated by Mozley, J H. Loeb Classical Library Volume 286. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1928. Online version at theio.com.
Gaius Valerius Flaccus, Argonauticon. Otto Kramer. Leipzig. Teubner. 1913. Latin text available at the Perseus Digital Library.
Pausanias, Description of Greece with an English Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1918. Online version at the Perseus Digital Library
Pausanias, Graeciae Descriptio. 3 vols. Leipzig, Teubner. 1903. Greek text available at the Perseus Digital Library.
Women in Greek mythology
Characters from Iolcus
Suicides in Greek mythology
ხეთები

ხეთები — უძველესი ანატოლიელი ხალხი, რომლებიც ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ანატოლურ განშტოებას მიკუთვნებულ ხეთურ ენაზე საუბრობდნენ და ძვ. წ. XVIII საუკუნეში ანატოლიაში შექმნეს ხეთების სამეფო (ცენტრალური ანატოლიის პლატოზე). ხეთების იმპერიამ ძლიერების მწვერვალს ძვ. წ. XIV საუკუნეში მიაღწია და ამ დროისთვის მათ უკვე დაპყრობილი ჰქონდათ ანატოლიის დიდი ნაწილი, ჩრდილო-დასავლეთი სირია ლიტანის მდინარემდე და ზემო მესოპოტამია (შუამდინარეთი). ძვ. წ. 1180 წლის შემდეგ იმპერია დაიშალა რამდენიმე დამოუკიდებელ სამთავროდ, ზოგიერთი მათგანი ძვ. წ. VIII საუკუნემდე შემორჩა.
ტერმინი „ხეთები“ წარმოებული ძველი აღთქმის სიტყვიდან „ხჲვ“ (חתי ხტჲ, ან בני-חת ბნჲ-ხტ, „ხეთის შვილები“ (ხეთი ქანაანის ძე იყო)). არქეოლოგებმა, რომლებმაც ანატოლიის ხეთების კულტურა XIX საუკუნეში აღმოაჩინეს, თავდაპირველად ისინი ამ ბიბლიურ ხეთებს მიაკუთვნეს. ამჟამად ეს ჰიპოთეზა კამათის საგანია.
რესურსები ინტერნეტში
ვიდეო ლექცია - ხეთების იმპერია
ხეთები
მნიშვნელოვანი ალაქები
Hittites.info
ხეთების პერიოდი ანატოლიაში
არაბიკის კარსტული უფსკრული

არაბიკის კარსტული უფსკრული — მღვიმე გაგრში, არაბიკის კიექვულ მასივზე. ძირითადი ჩასასვლელი ორთაბალაგანის ტროგულ ხეობაშია, ზღვის დონიდან 2180 მეტრის სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაიურულ-ქვედაცარცული ძლიერ დამსხვრეული კირქვების წყებაში, ბერჭილის ანტიკლინის თაღურ ზოლში.
აღწერა
მღვიმის ზედა ნაწილში (550 მეტრის სიმაღლეზე) კარგად არის გამოსახული ჭები და შახტები, ქვედაში - დახრილფსკერიანი დერეფნები. აღსანიშნავია კოლბისებური ფორმის გიგანტური დარბაზი (სიმაღლე 271 მეტრი - ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მსოფლიოში. მოცულობა 600 ათასი მ³). ეს დარბაზი ნაპრალთა ინტენსიური თავმოყრის უბანს ემთხვევა. 700 მეტრის სიღრმეზე არის მეცნიერებათა აკადემიის სახელობის დარბაზი (მოცულობა 150 მ³). მღვიმის მნიშვნელოვანი სუბჰორიზონტული მონაკვეთები 150 და 570 მეტრის სიღრმეზე იწყება. აქვს მრავალი განშტოება. ერთ-ერთი მათგანია კრუბერის უფსკრული. ინდიკატორული ცდით დადასტურდა, რომ არაბიკის მღვიმურ სისტემაში გამდინარე ნაკადი (დებიტი 20-50 ლ/წმ, ტემპერატურა 1.5-2.5 °C) გამოსავალს პოულობს რეპრუასა და ცივწყალას ვოკლუზურ წყაროებში. იგი ერთ-ერთი უღრმესი კარსტული ჰიდროსისტემაა მსოფლიოში. მღვიმის ბოლო წეტილი (1110 მეტრი) ნაზვავით არის ამოქოლილი რომელშიც იფილტრება მიწისქვეშა ნაკადი.
ლიტერატურა
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
კერნანსტაუნი

კერნანსტაუნი — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს კარლოუს საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია)
დემოგრაფია
მოსახლეობა — 230 ადამიანი (2006 წლის აღწერით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 244 ადამიანს.
2006 წლის აღწერის მონაცემები:
სქოლიო
კარლოუს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
სირილ ნორმან ჰინშელვუდი

სირილ ნორმან ჰინშელვუდი
სერ სირილ ნორმან ჰინშელვუდი (დ. 19 ივნისი, 1897 — გ. 9 ოქტომბერი, 1967) — ბრიტანელი ფიზიკური ქიმიკოსი და ნობელის პრემიის ლაურეატი.
განათლება
დაიბადა ლონდონში. განათლება მიიღო კანადაში. 1905 წელს, მამამისის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა ჩელსიში (ლონდონი), სადაც მთელი ცხოვრების განმავლობაში ერთ პატარა ბინაში ცხოვრობდა. საშუალო განათლება მიიღო ლონდონში „ვესტმინსტერის ქალაქის სკოლაში“, სწავლა შემდეგ გააგრძელა ოქსოფრდის უნივერსიტეტის ერთ-ერთ კოლეჯში.
ჯილდოები
1929 წელს გახდა სამეფო საზოგადოების წევრი, 1955 წლიდან 1960 წლამდე იყო სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტი. 1948 წელს რაინდის წოდება მიენიჭა, 1960 წელს დაჯილოვდა დიდი ბრიტანეთის ღირსების ორდენით. 1956 წელს ქიმიური რეაქციების მექანიზმებზე მუშაობით, ნიკოლაი სემიანოვთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.
ჰინშელვუდი იყო ქიმიური საზოგადოების, სამეფო საზოგადოების, კლასიკური ასოციაციის და ფარადეის საზოგადოების პრეზინდენტი. გარდა ამისა, აღებული აქვს სხვა მრავალი ჯილდო.
პირადი ცხოვრება
ჰინშელვუდი არასდროს დაქორწინებულა. თავისუფლად ფლობდა შვიდ კლასიკურ და თანამედროვე ენას. მისი ჰობი იყო ხატვა, ჩინური ჭურჭლის კოლექციის შეგროვება და უცხოური ლიტერატურა.
გარდაიცვალა 1967 წლის 9 ოქტომბერს, თავის სახლში. 2017 წელს მისი ნობელის პრიზი აუქციონზე 128,000 აშშ დოლარად გაიყიდა..
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ზაირა კიკვიძე

ზაირა კიკვიძე (დ. 1928 — გ. 9 აპრილი, 1989, თბილისი) — ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი.
ბიოგრაფია
დედა სოფიო (ტიციან ტაბიძის და), მამა — აბელ კიკვიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.
დაამთავრა უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი და ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის ასპირანტურა. ერთხანს იყო უნივერსიტეტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის ასისტენტი, ხოლო 1961 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ თანამშრომლად.
ზაირა კიკვიძის მონაწილეობით დამუშავდა სახეთა გამოცნობის ორიგინალური მეთოდები და ალგორითმები, რომლებიც გამოყენებულია ინსტიტუტში შესრულებულ თემებში და დანერგილი იყო სხვადასხვა ორგანიზაციაში. იგი ავტორია ორმოცდაათამდე ნაშრომისა.
1989 წლის 9 აპრილს ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის დროს. დაკრძალეს 15 აპრილს თბილისში საბურთალოს სასაფლაოზე.
2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.
ლიტერატურა
გვერდწითელი გ., „9 აპრილი“, თბ., 1990
რესურსები ინტერნეტში
9 აპრილის ტრაგედიას შეწირული 21 გმირი ! - დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის სისხლიანი დღე
სქოლიო
დაბადებული 1928
გარდაცვლილი 9 აპრილი
გარდაცვლილი 1989
9 აპრილის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ზაირა
წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენის კავალრები
ილია ტაბაღუა

ილია ტაბაღუა (დ. 12 აპრილი, 1919, კახათი — გ. 29 ოქტომბერი, 2004) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1980), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1980).
ბიოგრაფია
1941-1945 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1945 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1947 წელს კი – მოსკოვის დიპლომატიური აკადემია. 1962 წლიდან მუშაობდა ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. 1967 წელს დაიცვა სადისერტაციო თემა „საქართველო-საფრანგეთის ურთიერთობა XVIII საუკუნის დასაწყისში“. 1969 წლიდან იყო ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ევროპის ქვეყნების ისტორიის განყოფილების გამგე.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 12 აპრილი
დაბადებული 1919
გარდაცვლილი 2004
გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ქართველი ისტორიკოსები
ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
დიდი სამამულო ომის მონაწილეები
საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
ქართველი პროფესორები
ი
არჩილ გურიელი–ჭყონია

არჩილ გურიელი–ჭყონია (დ. 18 თებერვალი, 1895, ქუთაისი, — გ. 21 ნოემბერი, 1955, ნიუ-იორკი) — ქართველი მრეწველი, ბიზნესმენი, პოლიტიკური ემიგრანტი.
1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. მონაწილეობდა 1921 წლის თებერვალში წითელ არმიასთან ბრძოლებში. ემიგრაციაში იყო საფრანგეთში (1922-1937), შემდეგ ამერიკის შეერთებული შტატებში. 1937 წელს ცოლად შეირთო ცნობილი ბიზნესმენი და კოლექციონერი ელენე რუბინშტეინი. მათ ამერიკაში დააფუძნეს პარფიუმერიის სამრეწველო და სავაჭრო ქსელი „Gourielli Apothecary“. გურიელი–ჭყონია ასევე იყო პარფიუმერული წარმოება „Prince Matchabelli“-ის თანადამფუძნებელი. მონაწილეობდა ემიგრანტების საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ საქმიანობაში. იყო აშშ-ში ქართული ასოციაციის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, 1945-1947 წლებში — თავმჯდომარე.
ლიტერატურა
დაბადებული 18 თებერვალი
დაბადებული 1895
გარდაცვლილი 21 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1955
ქართველი ბიზნესმენები
ქართველი ემიგრანტები
ქართველები საფრანგეთში
ქუთაისში დაბადებულები
Küre, Murgul

Küre, Murgul
Küre is a village in the Murgul District, Artvin Province, Turkey. Its population is 102 (2021).
References
Villages in Murgul District
ალბრეხტ კოსელი

ალბრეხტ კოსელი
ლუდვიგ კარლ მარტინ ალბრეხტ კოსელი (დ. 16 სექტემბერი, 1853, როსტოკი, გერმანია, — გ. 5 ივლისი, 1927, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — გერმანელი ბიოქიმიკოსი. ცნობილია ცოცხალი უჯრედების გენეტიკური ინფორმაციის მატარებელი ნუკლეინის მჟავების ბიოქიმიური შემადგენლობის შესახებ შრომებით, რისთვისაც 1910 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.
ბიოგრაფია
ალბრეხტ კოსელი დაიბადა 1853 წელს. მამამისი კომერსანტი და როსტოკში (იმხანად მეკლენბურგ-შვერინის დიდი საჰერცოგო) პრუსიის კონსული იყო. 1878 წელს დაამთავრა სტრასბურგის გერმანული უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი, სადაც მის მასწავლებელთა შორის იყო ცნობილი გერმანელი ფიზიოლოგი და ბიოქიმიკოსი ფელიქს ჰოპე-ზაილერი. 1878-1883 წლებში კოსელი მუშაობდა და ასწავლიდა იქვე, სტრასბურგის უნივერსიტეტში, 1883 წელს კი ემილ-ჰაინრიხ დებუა-რაიმონის მიწვევით გახდა ბერლინში ფიზიოლოგიის ბერლინის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ქიმიის განყოფილების ხელმძღვანელი, 1887 წელს კი — პროფესორი. 1895 წლიდან კოსელი იყო მარბურგში ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ორდინარული პროფესორი და დირექტორი, 1901 წელს იგივე თანამდებობა დაიკავა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში; 1908-1909 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1924 წლიდან ხელმძღვანელობდა ჰაიდელბერგის ცილების კვლევების ინსტიტუტს. ამავე წლიდან იყო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პროფესორი-ემერიტუსი.
1879 წლიდან კოსელი მუშაობდა იმ დროს ახლადგამოვლენილი ნუკლეინის მჟავების თვისებებზე და დაადგინა, რომ მათი მოლეკულები ცილოვანი და არაცილოვანი კომპონენტებისგან შედგება. 1885-1901 წლებში კოსელმა და მისმა მოსწავლეებმა ჰიდროლიზისა და სხვა მეთოდების გამოყენებით განსაზღვრეს ნუკლეინის მჟავების ქიმიური სტრუქტურა და აღმოაჩინეს მათი შემადგენელი ფუძე ნივთიერებები: ადენინი, ციტოზინი, გუანინი, თიმინი და ურაცილი. 1890-იან წლებში კოსელი იკვლევდა ცილების სტრუქტურას, ცოცხალ უჯრედებში ცილების პეპტონად გარდაქმნის პროცესს, უჯრედების პეპტიდურ კომპონენტებს და სხვ. მან ასევე აღმოაჩინა ამინომჟავა ჰისტიდინი (1896), აგმანტინი და სხვა ნივთიერებები. კოსელიმა პირველმა მიიღო სამკურნალო პრეპარატი თეოფილინი, რომელიც ბუნებრივი ფორმით ჩაის ფოთოლში და ყავის მარცვლებში გვხვდება.
კოსელი ნუკლეინის მჟავების შესწავლაში შეტანილი წვლილისთვის 1910 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი. ის იყო კემბრიჯის, დუბლინის, გენტის, გრაიფსვალდის, ედინბურგის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი, შვედეთის მეცნიერებათა სამეფო აკადემიისა და უფსალის მეცნიერებათა სამეფო საზოგადოების წევრი და სხვ. 1907 წელს გერმანიის მთავრობამ მიანიჭა საიდუმლო მრჩევლის წოდება. გარდაიცვალა 1927 წელს, 73 წლის ასაკში. ცოლად ჰყავდა (1886 წლიდან) ლუიზ ჰოლცმანი (გ. 1913), ფილოლოგ ადოლფ ჰოლცმანის ქალიშვილი. წყვილს ჰყავდა ორი შვილი: შემდგომში ცნობილი ფიზიკოსი ვალტერ კოსელი (დ. 1888 – გ. 1956) და ქალიშვილი გერტრუდი (დ. 1889).
რესურსები ინტერნეტში
Albrecht Kossel – Biographical. NobelPrize.org. Nobel Media AB 2020. ციტირების თარიღი: 19 ივნისი, 2020.
სქოლიო
დაბადებული 16 სექტემბერი
დაბადებული 1853
გარდაცვლილი 5 ივლისი
გარდაცვლილი 1927
ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ეშტორილი

ეშტორილი (პორტუგ. Estoril) — ფრეგეზია (იგივე პორტი, სანავსადგურო რაიონი) და დასახლებული პუნტი პორტუგალიაში. შედის მუნიციპალურ ოლქში ცენტრით კაშკაიში.
მოსახლეობა — 23 769 ადამიანი (2001), ფართობი — 8,79 კმ².
მდებარეობს კაშკაის ყურეში ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე ლისაბონიდან 15 კმ-ის მანძილზე. დედაქალაქთან დაკავშირებულია ელექტრომატარებლით.
ეშტორილი არის ერთ-ერთი მთავარი საკურორტო ქალაქი პორტუგალიაში. ფართოდ არის ცნობილი ეშტორილის კაზინო, რომელიც არეკლამირებს საკუთარ თავს, როგორც ევროპის ყველაზე დიდ კაზინოს. ეშტორილი ცნობილია, ასევე მისი პარკით. ნოემ,ბრის დასაწყისში აქ ყოველთვის ტარდება კინოფესტივალები.
ისტორია
თანამედროვე ეშტორილის ადგილას პირველი დასახლებები გაჩნდა დაახლოებით 2 ათასი წლის წინ. დიდხანს ის წარმოადგენდა მხოლოდ მეთევზეთა პატარა დასახლებას. XIX - XX ს. ს. მიჯნაზე გარადიქმნა ეშტორილის მთელი მზიანი სანაპირო მსხვილ ტურისტულ ცენტრად.
1975 წელს პორტუგალიის იეჰოვას მოწმეებმა მრავალწლიანი აკრძალვების შემდეგ აქ შეიძინეს 20-ოთაიანი შენობა, რომელიც წარმოადგენს იეჰოველთა მსოფლიო ორგანიზაციის ფილიალს. ეს ცენტრი პასუისმგებელია იეჰოვას მოწმეების მოღვაწეობაზე მადეირაზე, აზორის კუნძულებზე, ანგოლასა და სან-ტომეში.
აქაური კლიმატი სუბტროპიკულია და წააგავს ლისაბონის კლიმატს.
ღირსშესანიშნაობები
საინტერესო ადგილთა შორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია წმ. ანტონიას ეკლესია (პორტ. Igreja Santo António do Estoril). იგი აგებულია XVI ს. დასაწყისში (აღდგენილია ორჯერ 1755 წ. მიწისძვირით განადგურების და 1927 წლის ხანძრის შემდეგ).
აღმოჩენილია რომაული ვილების ნანგრევები, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. 1-ლი ათასწლეულით.
სპორტი
ეშტორილს აქვს ფეხბურთისა და კალათბურთის კლუბები.
1990 წლიდან აქ ტარდება ჩოგბურთის ტურნირი „Estoril Open“ (1998 წლიდან აქ ტარდება ქალთა ტურნირებიც). მამაკაცთა ტურნირის გამარჯვებული მრავალი ცნობილი სპორტსმენია. მაგ: სერხი ბრუგერა (1991), ანდრეი მედვედევი (1993), ტომას მუსტერი (1995, 1996), ალექს კორეტჰა (1997), კარლოს მოია (2000), ხუან კარლოს ფერერო (2001), დავიდ ნალბანდიანი (2002, 2006) და სხვ.
ქალაქის მახლობლად მთიან პლატოზე ააგეს ავტოდრომი 1972 წ, რომელმაც 1984—1996 წ.წ. მან მიიღო პორტუგალიის გრან-პრი.
ცნობილი ადამიანები
ლუიზა იზაბელ ალვარეს დე ტოლედო
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეშტორილში მრავალი ცნობილი ემიგრანტი ცხოვრობდა:
ალექსანდრე ალიოხინი - მე-4 მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში (გარდაიცვალა ეშტორილში 1946 წელს);
კაროლ II — რუმინეთის მეფე 1930-1940 წწ. (გარდაიცვალა ეშტორილში 1953წ.);
მიკლოშ ჰორტი — უნგრეთის რეგენტი 1920—1944 (გარდაიცვალა 1957წ.);
ხუანი, ბარსელონას გრაფი — ესპანეთის პრინცი, სამეფო ტახტის ერთ-ერთი პრეტენდენტი.
რესურსები ინტერნეტში
ეშტორილის საიტი
ეშტორილი
ეშტორილი რუკაზე
ეშტორილი
ეშტორილი
ეშტორილ-კაზინო
ეშტორილ-ფესტივალები
პორტუგალიის ქალაქები
ლუ რიდი

ლუ რიდი
ლუის ალან „ლუ“ რიდი (დ. 2 მარტი, 1942 — გ. 27 ოქტომბერი, 2013) — ამერიკელი როკ-მუსიკოსი, სიმღერების ავტორი, ფოტოგრაფი. ცნობილია, როგორც ჯგუფ The Velvet Underground-ის გიტარისტი, ვოკალისტი და სიმღერების ავტორი, ისევე, როგორც საკუთარი სოლო-კარიერით, რომელიც რამდენიმე ათწლეულს მოიცავს. მიუხედავად იმისა, რომ The Velvet Underground 1960-იანების კომერციული წარუმატებლობა იყო, მან მნიშვნელოვანი საკულტო სტატუსი შეიძინა შემდგომ წლებში და იქცა თავისი ეპოქის ერთ-ერთ გავლენიან ჯგუფად. როგორც The Velvet Underground-ის სიმღერების ავტორი, რიდი წერდა პირად გამოცდილებაზე, რაც იმ პერიოდში როკ-ენ-როლში იშვიათად განიხილებოდა (სიმღერების თემებს შორის იყო სექსუალურობა და ნარკოტიკების კულტურა).
ჯგუფიდან წასვლის შემდეგ 1971 წელს რიდმა სოლო-კარიერა დაიწყო. შემდეგ წელს მისი სიმღერა „Walk on the Wild Side“ ჰიტად იქცა, თუმცა მეინსტრიმული წარმატება მუსიკოსს არ ჰქონია. რიდი გამოირჩევა ვოკალით, პოეტური ტექსტებით და „სირაქლემის გიტარის“ ტერმინის გამოგონებით.
2008 წელს რიდმა იქორწინა მომღერალ ლორი ანდერსონთან.
ლუ რიდი 2013 წლის 27 ოქტომბერს გარდაიცვალა, 71 წლის ასაკში.
დისკოგრაფია
The Velvet Underground
The Velvet Underground & Nico (1967)
White Light/White Heat (1968)
The Velvet Underground (1969)
Loaded (1970)
სოლო-ალბომები
Lou Reed (1972)
Transformer (1972)
Berlin (1973)
Sally Can't Dance (1974)
Metal Machine Music (1975)
Coney Island Baby (1975)
Rock and Roll Heart (1976)
Street Hassle (1978)
The Bells (1979)
Growing Up in Public (1980)
The Blue Mask (1982)
Legendary Hearts (1983)
New Sensations (1984)
Mistrial (1986)
New York (1989)
Magic and Loss (1992)
Set the Twilight Reeling (1996)
Ecstasy (2000)
The Raven (2003)
Hudson River Wind Meditations (2007)
რესურსები ინტერნეტში
ვრცელი დისკოგრაფია საიტზე Allmusic
სქოლიო
ამერიკელი როკ-გიტარისტები
დაბადებული 2 მარტი
დაბადებული 1942
გარდაცვლილი 27 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 2013
Piura (disambiguation)

Piura (disambiguation)
Piura may refer to:
Piura, a major city in Peru.
Piura District, a district in the Piura province.
Piura Province, a province in the Piura region.
Piura Region, a region in Peru.
Piura River, a river in Piura Region, see Geography of Peru#Northern Coast
მუჰამედ II (შირვანი)

მუჰამედ II (შირვანი)
მუჰამედ II (დ. უცნობია — გ. 917) — მეხუთე შირვანშაჰი, შირვანის დამოუკიდებელი მმართველი, ჰაისამ იბნ ხალიდი-ის ძმისშვილი, მეორე ლაიზანშაჰი, იაზიდ ხალიდის შვილი.
მან ალი I, მისი შვილი აბასი და შვილიშვილი — აბუ-ბაქრი ტყვედ ჩაიგდო. ტყვეობას მხოლოდ აბუ-ბაქრმა დააღწია თავი. ალი I და აბასი სიკვდილით დასაჯეს.
მუჰამედ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი მისი შვილი, აბუ ტაჰირ იაზიდი გახდა.
ლიტერატურა
Минорский, Владимир Фёдорович История Ширвана и Дербента. — М.,1963.
Ашурбейли С. Государство Ширваншахов. — Б., 1983.
შირვანშაჰები
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
გარდაცვლილი 917