ლატინკა პეროვიჩი

ლატინკა პეროვიჩი (დ. 4 ოქტომბერი, 1933 – გ. 12 დეკემბერი, 2022) — იუგოსლავიის კომუნისტი ლიდერი, ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი. იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში პეროვიჩი იყო სერბეთის კომუნისტების ლიგის გენერალური მდივანი 1968-1972 წლებში 1972 წელს იუგოსლავიის კომუნისტთა ფედერალურმა ლიგამ გაათავისუფლა იგი თანამდებობიდან მარკო ნიკეზიჩთან და მირკო ტეპავაჩთან ერთად ზედმეტად ლიბერალურობის ბრალდებით. 1972 წელს სერბი ლიბერალების თანამდებობიდან გათავისუფლებას მოჰყვა ხორვატიის გაზაფხულის დროს ხორვატი ნაციონალისტების გათავისუფლებაც.
აქტიური პოლიტიკიდან წასვლის შემდეგ, პეროვიჩმა ყურადღება გაამახვილა სერბეთის შრომითი მოძრაობის ისტორიის ინსტიტუტში (თანამედროვე სერბეთის უახლესი ისტორიის ინსტიტუტი) სამეცნიერო მუშაობაზე. 1990-იანი წლების იუგოსლავიის დაშლისა და იუგოსლავიის ომების დროს, პეროვიჩი იყო სერბული ნაციონალიზმის ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე კრიტიკოსი, განსაკუთრებით სლობოდან მილოშევიჩისა და მისი რეჟიმის მიმართ.
ბიოგრაფია
პეროვიჩი დაიბადა 1933 წლის 4 ოქტომბერს ბელოშევაცში, კრაგუევაცში, იუგოსლავიის სამეფოში (დღევანდელი სერბეთი ). პეროვიჩმა დაასრულა ქალთა ადგილობრივი გიმნაზია კრაგუევაცში 1952 წელს. დაამთავრა ბელგრადის უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი და მიიღო დოქტორის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში 1975 წელს ამავე უნივერსიტეტში. მანამდე მან ასევე მიიღო მაგისტრის ხარისხი ბელგრადის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე 1965 წელს.
27 წლის ასაკში ის უკვე იყო იუგოსლავიის ქალთა სოციალური აქტივობის შესახებ კონფერენციის პრეზიდენტი (1960-1964). პეროვიჩი 1968-1972 წლებში იყო სერბეთის კომუნისტთა ლიგის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. ის იმ დროისთვის სერბეთში ყველაზე გავლენიან ქალად ითვლებოდა. იმ დროისათვის ის იყო ერთადერთი, რომელმაც თანამდებობა მოიპოვა არა მასზე უფრო ძლიერ მამაკაცთან ქორწინების საფუძველზე, არამედ საკუთარი ინტელექტით, კომპეტენციით და ამბიციით.
1972 წელს მარკო ნიკეზიჩი (LCS-ის სკ-ის პრეზიდენტი) და პეროვიჩი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, რადგან იოსიპ ბროზ ტიტო მათ შეხედულებებს ზედმეტად ლიბერალურად თვლიდა. ამის შემდეგ ის აღარ დაბრუნებულა პოლიტიკაში. პეროვიჩმა თავი მიუძღვნა ისტორიულ კვლევას და გახდა ცნობილი, როგორც სერბეთის ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ექსპერტი XIX საუკუნიდან მოყოლებული.
1976 წლიდან 1998 წლამდე პეროვიჩი მუშაობდა სერბეთის უახლესი ისტორიის ინსტიტუტში. თანამედროვე სერბეთის შესახებ თავის ნაწერებსა და კვლევებში ის ხშირად ხაზს უსვამს, რომ სერბეთს სჭირდება პოლიტიკოსი, რომელიც საჯაროდ აიღებს პასუხისმგებლობას ყოფილ იუგოსლავიაში განხორციელებულ ნგრევაზე, რათა დაეხმაროს მეზობელ სახელმწიფოებთან შერიგებაში და თავიდან აიცილოს მსგავსი ტრაგედიის განმეორება. იგი ეწინააღმდეგებოდა სლობოდან მილოშევიჩის რეჟიმს და მის პოლიტიკურ სისტემას „მკვლელობის კულტურას“ უწოდებდა. ომის შემდეგ ის იყო პირველი ადამიანი სერბეთში, ვინც სრებრენიცის ხოცვა-ჟლეტას გენოციდი უწოდა და სერბეთს პასუხისმგებლობის აღებისკენ მოუწოდა.
1993 წლიდან პეროვიჩი იყო ჟურნალის Currents of History-ის მთავარი რედაქტორი .
გარდაცვალება
ლატინკა პეროვიჩი გარდაიცვალა ბელგრადში 2022 წლის 12 დეკემბერს, 89 წლის ასაკში. პეროვიჩის კრემაცია მოხდა ბელგრადის ნოვო გრობლეს სასაფლაოზე 2022 წლის 21 დეკემბერს, მისი ოჯახისა და მეგობრების თანდასწრებით.
მნიშვნელოვანი ნამუშევრები
2010 წლის წიგნი „ფაქტები და ინტერპრეტაციები. ორი საუბარი ლატინკა პეროვიჩთან" მოიცავდა ლატინკა პეროვიჩის დეტალურ ბიბლიოგრაფიას 8 მონოგრაფიის ჩამონათვალით, 10 ისტორიული წყარო-წიგნი შესავალი კვლევებით XIX საუკუნეში, 9 ისტორიული წყარო-წიგნი შესავალი კვლევებით XX და XXI საუკუნეებში, 18 წინასიტყვაობა და დასკვნა, 78 კვლევა, დისკუსია, სტატია და 13 მიმოხილვა. ბიბლიოგრაფია არ მოიცავდა სტატიებს, ინტერვიუებსა და გამოსვლებს წიგნების რეკლამაზე, რომლებიც გამოქვეყნდა სხვადასხვა გაზეთებსა და ჟურნალებში, აგრეთვე ნეკროლოგებში. პეროვიჩმა განაგრძო წერა მომდევნო წლებში. 2015 წელს გამოქვეყნდა ლატინკას წიგნი „დომინანტი და არასასურველი ელიტები“. ხორვატი სოციოლოგი მირა მოგდანოვიჩი აკრიტიკებდა ნაშრომს დომინანტური და არასასურველი ელიტების ცნებების გამოგონებისთვის, რომლებიც, მისი აზრით, არ არსებობდა სოციოლოგიურ მეცნიერებაში.
რესურსები ინტერნეტში
ინტერვიუ რადიო თავისუფლებასთან
რადიო გადაცემა „პეშჩანიკის“ ტრანსკრიპტი
ბოსნიის ინსტიტუტმა ლატინკა პეროვიჩს პატივი მიაგო მის 75 წლის დაბადების დღეს
სქოლიო
გარდაცვლილი 2022
დაბადებული 1933
სერბი ქალი მწერლები
სერბი ქალი ისტორიკოსები
ქალი პოლიტიკოსები
ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის პოლიტიკოსები (სერბეთი, 2005)