PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
შეიხ ადი

შეიხ ადი ან შიხადი (სრული სახელი: შარაფ ად-დინ აბუ-ლ-ფადაილ ადი ბენ მუსაფირ ბენ ისმაილ ბენ მუსა ბენ მარვან ბენ ალ-ჰასან ბენ მარვანი) — ეზიდიზმის რეფორმატორი. დაიბადა დაახლოებით 1073-1078 წელს ქალაქ ბეით-ფარეში, ბაალბექის ოლქში (ლიბანი) და გარდაიცვალა 1162/1163 წელს ლალეშში (ჩრდილოეთ ერაყი ).
ეზიდიზმის მიმდევრები თვლიან, რომ შეიხი ადი არ იყო ხორციელად ნაშობი და იგი უფალმა გამოგზავნა, სხვა ლეგენდის მიხედვით კი, შიხადი დაიბადა ისტორიულ სირიაში (დღევანდელი ლიბანი) და მის დაბადებამდევე იყო ცნობილი, რომ იგი დიდი პიროვნება გახდებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
ეზიდიზმის რეფორმატორი: შეიხ ადი
ეზიდები
ეზიდიზმი
ბოგვის ქუჩა

ბოგვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); ხევიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ყოფილ მე-8 ქუჩას ბოგვის ქუჩა ეწოდა 50-იან წლებში.
ლიტერატურა
ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ბალანტიდიუმი

ბალანტიდიუმი — უმარტივესი ცხოველი ნაირწამწამიანთა რიგისა. აქვს ასიმეტრიული ოვალური სხეული (სიგრძე 30-150 მკმ, სიგანე 20-110 მკმ), რომელიც გასწვრივ რიგებად განლაგებული წამწამებითაა დაფარული. მრავლდება განივი გაყოფით. პარაზიტობს ადამიანისა და ღორის მსხვილ ნაწლავში (უმთავრესად ბრმა ნაწლავში).
იკვებება საკვების ნარჩენებითა და სახამებლით, სისხლის ფორმიანი ელემენტებით (განსაკუთრებით ერითროციტებით) და სხვა. ბალანტიდიუმები ზოგჯერ ერთმანეთსაც ანადგურებენ. ხშირად ბალანტიდიუმი იკეთებს ცისტებს, რონლებიც პატრონის ფეკალებთან ერთად გარეთ გამოდის. ადამიანისა და ღორის გარდა ბალანტიდიუმი გვხვდება აგრეთვე ადამიანის მსგავსი მაიმუნებისა და ვირთაგვების ნაწლავებში. ბალანტიდიუმი იწვევს მძიმე დაავადებას — ბალანტიდიაზს.
ლიტერატურა
უმარტივესები
ანატოლი ანსიმოვი

ანატოლი ანსიმოვი (დ. 7 ნოემბერი, 1934, დონის როსტოვი — 2002) — რუსი პოეტი. 1993 წლიდან რუსეთის ჟურნალისტთა კავშირისა და რუსეთის მწერალთა კავშირის წევრი.
ბიოგრაფია
ანატოლი ანსიმოვი 1934 წლის 7 ნოემბერს, დონის როსტოვში დაიბადა. მისმა ბავშვობამ როსტოვის ოლქის, ზიმოვნიკოვის რაიონის ხუტორ ნოვოლოდინში გაიარა. ხუტორი ოკუპაციისგან 1943 წელს გატავისუფლდა.
მომავალმა პოეტმა 1952 წელს როსტოვის № 78 სკოლა დაამთავრა, შემდეგ სწავლა ნოვოჩერკასკის საინჟინრო-სამელიორაციო ინსტიტუტში (ამჟამად ნოვოჩერკასკის სახელმწიფო სამელიორაციო აკადემია) გააგრძელა.
1958 წელს, ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ანატოლი ანსიმოვი ჯერ ჟურნალისტად, შემდეგ საოლქო გაზეთ „Комсомолец“-ის რედაქტორის მოადგილედ, მოგვიანებით კი გაზეთ „Вечерний Ростов“-ში, ხოლო ბოლოს საოლქო გაზეთ „Молот“-ში წერილების განყოფილების ხელმძღვანელად მუშაობდა. იყო ლიტერატურულ-სამხატვრო დამატება „Донского слова“-ს გამოცემის ინიციატორი. ჟურნალისტად მუშაობის დროს, ოლქის მრავალი რაიონი მოიარა. 1992 წლიდან მუშაობდა პოლიგრაფიული ფირმა „Старый друг“-ის დირექტორად.
ანატოლი ანსიმოვი იყო სსრკ-ის ჟურნალისტთა კავშირისა და რუსეთის მწერალთა კავშირის წევრი, ლიტერატურული ამხანაგობა „შოლოხოვის წრის“ საბჭოს წევრი, დონის შეირაღებული ძალების ოლქის კაზაკთა კავშირის წევრი (1990—1991).
შემოქმედება
ანატოლი ანსიმოვის ნაწარმოებები:
Ансимов А. Д. День приезда: Стихи / Анатолий Ансимов. — Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1986. — 64 с.
Ансимов А. Д. Третий раунд: Стихи / Анатолий Ансимов; Худож. К. И. Стародуб. — Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1989. — 96 с.
Ансимов А. Д. Славянский шлем: Стихи / Анатолий Ансимов. — Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1990. — 95 с.
Ансимов А. Старый друг: Стихи / Анатолий Ансимов; Худож. М. В. Ордынская. — Ростов н/Д: Книга, 1994. — 96 с., ил.
Ансимов А. Ах, эта русская душа: Стихи // Дон. — 1994. — № 8-9. — С. 153—157.
Ансимов А. „Снова по-над Доном небо хмурится“: Стихи // Наше время. — 1994. — 22 ноября. — С. 2.
Ансимов А. Стихи // Донские горизонты: Сборник произведений донских писателей. — Ростов н/Д: ОКОЕМ, 1995. — С. 254—279.
Ансимов А. По дороге от Христа до Маркса: Стихи // Дон. — 1998. — № 10. — С. 37-41.
Ансимов А. Из книги „Последний журналист“ // Южная звезда: Лит.-худож. альманах. — Ростов н/Д: МП Книга, 2001. — С. 83-85.
Ансимов А. „В трех шагах от нового дня…“: Стихи // Дон. — 2002. — № 3-4. — С. 69-71.
ლიტერატურა
Астапенко М. П., Астапенко Е. М. Николай Туроверов: казак, воин, поэт. — Ростов н/Д, ООО „Терра“, 2014. — 100 с. ISBN 978-5-906446-03-9
Таманов Д. Понять людскую боль: [о новой книге стихов А. Ансимова „Ночная кукушка“] // Молот. — 2001. — 29 мая. — С. 3
Тартынский Л. „И рвутся на куски сердца“: [о новой книге А. Д. Ансимова „Лебяжий яр“] // Приазовский край. — 1999. — № 34. — 26 августа. — С. 6.
ინტერნეტ-რესურსები
Ансимов Анатолий Дмитриевич. Писатели Дона.
Он был неизлечимо болен Россией
Ансимов Анатолий Дмитриевич
Ансимов Анатолий Дмитриевич
სქოლიო
რუსი პოეტები
იგელის სვეტი

იგელის სვეტი, რომელიც სოფელ იგელში მდებარეობს, მაინცის ქვასთან ერთად წარმოადგენს მოზელის ნაპირზე მიწის ზედაპირზე შემორჩენილ ანტიკური ხანის რომაულ ძეგლს, რომელიც საინტერესო იმითაცაა, რომ იმ ადგილას დგას, სადაც თავის დროზე დაუდგამთ. ძეგლი რომის იმპერიის დაცემის შემდგმომ მხოლოდ იმიტომ გადაურჩა დანგრევას, რომ შუა საუკუნეებში ძეგლზე გამოსახული მთავარი მოტრაპეზე ფიგურები კონსტანტინე I და წმ. ელენე ეგონათ.
იგელის სვეტი 1986 წელს ტრირის სხვა რამდენიმე შენობა-ნაგებობასთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
იხილეთ აგრეთვე
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
ლიტერატურა
Heinz Cüppers: Arbeiten und Beobachtungen an der Igeler Säule. In: Trierer Zeitschrift für Geschichte und Kunst der Trierer Landes und seiner Nachbargebiete 31 Jg. (1968), S. 222-226.
Hans Dragendorff, Emil Krüger: Das Grabmal von Igel. Lintz, Trier 1924.
Friedrich Drexel: Die Bilder der Igeler Säule. In: Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Römische Abteilung. Bd. 25, 1920, S. 84–142
Andreas Mehl: Wirtschaft, Gesellschaft, Totenglauben. Die "Igeler Säule" bei Trier und ihre Grabherrn. In: Laverna. Bd. 8, 1997, S. 59ff.
Eberhard Zahn: Die neue Rekonstruktionszeichnung der Igeler Säule. In: Trierer Zeitschrift für Geschichte und Kunst der Trierer Landes und seiner Nachbargebiete 31 Jg. (1968), S. 227-234.
Eberhard Zahn: Die Igeler Säule in Igel bei Trier. 5. Aufl. Neusser Dr. u. Verl., Neuss 1982.
რესურსები ინტერნეტში
მეტი ინფორმაცია და სურათები იხილეთ სოფელ იგელის გვერდზე
გერმანიის შენობა-ნაგებობები
ტრირი
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ბრუნო ბაუხი

ბრუნო ბაუხი (დ. 19 იანვარი, 1877 ― 27 თებერვალი, 1942) ― გერმანელი ნეოკანტიანელი ფილოსოფოსი.
ბიოგრაფია
ბრუნო ბაუხი 1877 წლის 19 იანვარს ნოსენში (სილეზია, პრუსია, ამჟამად პოლონეთი) დაიბადა. ფრაიბურგში, სტრასბურგსა და ჰაიდელბერგში ფილოსოფიას სწავლობდა. 1901 წელს ფრაიბურგში ჰაინრიხ რიკერტის ხელმძღვანელობით ნაშრომი დაიცვა, რომელმაც მას უნივერსიტეტში საგნების წაკითხვა შესთავაზა. 1903 წელს ბრუნო ბაუხმა მარტინ ლუთერის უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა, სადაც 1910 წლამდე დაჰყო. 1911 წლიდან იენის უნივერსიტეტის პროფესორად მუშაობდა.
ნაშრომები
Studien zur Philosophie der exakten Wissenschaften ("Studies on the Philosophy of the Exact Sciences"), Heidelberg, 1911.
Wahrheit, Wert und Wirklichkeit ("Truth, Value and Actuality"), Leipzig, 1923.
ლიტერატურა
Meyer, Regina and Schenk, Günter (eds.). 2001.Neukantianisch orientierte Philosophen. Crok media Verlag. .
Keller, Erich. 1928. Bruno Bauch als Philosoph des vaterländischen Gedankens, Hermann Beyer & Söhne, Langensalza.
Keller, Erich. 1935. Die Philosophie Bruno Bauchs als Ausdruck germanischer Geisteshaltung, Kohlhammer Verlag. Stuttgart.
Schmidt, Raymund (ed.). 1929. Die deutsche Philosophie der Gegenwart in Selbstdarstellungen, Verlag F. Meiner. Leipzig 1929.
სქოლიო
დაბადებული 19 იანვარი
დაბადებული 1877
გარდაცვლილი 27 თებერვალი
გარდაცვლილი 1942
XX საუკუნის ესეისტები
XX საუკუნის გერმანელი არამხატვრული მწერლები
XX საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები
ეპისტემოლოგები
გერმანელი მამაკაცი ესეისტები
გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
ლოგიკის ფილოსოფოსები
ანაავანი

ანაავანი (ოფიციალურად ანაავანის მუნიციპალიტეტი;) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 429 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Anahawan Profile at PhilAtlas.com
Philippine Census Information
Local Governance Performance Management System
სქოლიო
სამხრეთ ლეიტეს მუნიციპალიტეტები
ბელაია (კამის შენაკადი)

ბელაია (კამის შენაკადი)
ბელაია ან აგიზელი — მდინარე რუსეთში, ბაშკირეთში, კამის მარცხენა შენაკადი. ნაწილობრივ გვევლინება აგრეთვე როგორც ბაშკირეთისა და თათრეთის სასაზღვრო მდინარე. წარმოადგენს ბაშკირეთის უგრძეს მდინარეს. სიგრძე 1430 კილომეტრი, აუზის ფართობი 142 ათ. კმ². სათავე აქვს სამხრეთ ურალზე, ირემელის მასივის აღმოსავლეთით. საზრდოობს უმთავრესად თოვლის წყლით. იყინება ნოემბრის შუა რიცხვებში, ყინულსვლა — შუა აპრილში. მთავარი შენაკადებია ნუგუში, სიმი, უფა, ბირი, ჩქარი თანიფი, ურშაქი, აშქადარი, დიომა და სხვა. ზემო დინებაში მიედინება დაბალ, დაჭაობებულ ხეობაში.
სოფელ ტირლიანსკის ქვემოთ ხეობა მკვეთრად ვიწროვდება. ცალკეულ მონაკვეთებზე მისი ფერდობები ციცაბოა, ფლატოვანი და შემოსილია ტყით. მდინარე ნუგუშის შესართავის ქვემოთ ხეობა თანდათან ფართოვდება, ხოლო მდინარე უფის შესართავის შემდეგ ტიპური ვაკის მდინარის ხასიათს ატარებს. მიედინება ფართო ჭალის ფარგლებში, მეანდრირებულია და იყოფა ტოტებად. მარჯვენა ნაპირი დიდწილად ამაღლებულია.
წყლის საშუალო ხარჯი შესართავში 950 მ³/წმ. ბაშკირეთის მნიშვნელოვანი წყლის მაგისტრალია. სანაოსნოა შესართავიდან ქალაქ უფამდე. არარეგულარული ნაოსნობა განვითარებულია ქალაქ მელეუზის ნავმისადგომამდე. მდინარის ნაპირზეა გაშენებული ქალაქები: ბელორეცკი, სალავათი, იშიმბაი, უფა, სტერლითამაქი, ბირსკი.
მდინარის რუსული სახელწოდება — „ბელაია“ ბაშკირული „აგიზელის“ ანალოგიურია, რაც „თეთრ მდინარეს“ ნიშნავს.
რესურსები ინტერნეტში
ბაშკირეთის მდინარეები
თათრეთის მდინარეები
ევერარ დე ბარი

ევერარ დე ბარი (ან Évrard des Barrès, ევრარ დე ბარი; დ. დაახლოებით 1113, სენა და მარნა — გ. 15 ნოემბერი, 1176, პალესტინა) — ტამპლიერთა ორდენის დიდი მაგისტრი 1149-1152 წლებში.
ბიოგრაფია
ევერარი „დე ბარების“ საფრანგეთში ცნობილი არისტოკრატული საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. 1147 წლის 27 აპრილს იგი 130 ტაძრელ რაინდთან ერთად პარიზში შემდგარ ორდენის შეკრებაზე იყო, რომელსაც პაპი ევგენი III-ეც ესწრებოდა. ევერარი ქრონიკაში „საფრანგეთის მაგისტრადაა“ მოხსენებული. იგი ტაძრელთა პირველი დიდი მაგისტრი იყო, რომელსაც მიმართავდნენ როგორც „მაგისტრს, ღმრთის წყალობით“. 1152 წლის შემოდგომაზე ევერარ დე ბარი მაგისტრობიდან გადადგა და ბერად აღიკვეცა კლერვოს ცისტერციანელთა მონასტერში. თუ რამ გამოიწვია მისი ეს ნაბიჯი, უცნობია.
იხილეთ აგრეთვე
ტამპლიერთა ორდენის დიდი მაგისტრების სია
ლიტერატურა
Alain Demurger: Die Templer. Aufstieg und Untergang 1120–1314. C.H. Beck, München 1991, ISBN 3-406-52367-6
Dieter H. Wolf: Internationales Templerlexikon Studienverlag, Innsbruck 2003, ISBN 3-7065-1826-0
სქოლიო
ტამპლიერთა ორდენის დიდი მაგისტრები
დაბადებული 1113
გარდაცვლილი 15 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1176
1601

1601
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
19 მარტი : ალონსო კანო — ესპანელი მოქანდაკე და ფერმწერი (გ. 1667)
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
27 სექტემბერი : ლუი XIII — საფრანგეთის მეფე (გ. 1643)
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
აბისინია

აბისინია (ძვ. ქართული აბაშეთი < არაბ. ჰაბაშ) — აფრიკის თანამედროვე სახელმწიფოს — ეთიოპიის ძველი არაოფიციალური სახელწოდება. ძველ საქართველოში აბაშეთს უწოდებდნენ.
ლიტერატურა
ეთიოპია
ისტორიული სახელმწიფოები
ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
ლევუკა

ლევუკა — ქალაქი ფიჯიში. მდებარეობს კუნძულ ოვალაუს აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ადმინისტრაციულად შედის აღმოსავლეთის ოლქის ლომაივიტის პროვინციაში. ლევუკა არის ფიჯის ყოფილი დედაქალაქი. 2007 წლის აღწერით ქალაქში ცხოვრობს 1131 ადამიანი.
თანამედროვე ქალაქი დააარსეს 1820 წელს ევროპელმა მოვაჭრეებმა და გახდა მნიშვნელოვანი პორტი და სავაჭრო პუნქტი. პირველი ეროვნული სახელმწიფო ფიჯიზე დაარსდა 1871 წელს და მისი მეფე გახდა ტაკომბაუ. 1874 წელს ფიჯი დაიპყრო დიდმა ბრიტანეთმა. ლევუკა კვლავ ქვეყნის დედაქალაქია 1877 წლამდე, როდესაც ადმინისტრაცია გადავიდა სუვაში.
2013 წლის ივნისში ლევუკა და მისი ისტორიული პორტი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
Official website of the Government of Fiji
Levuka Fiji
სქოლიო
ფიჯის ქალაქები
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფიჯიში
უილის დეპარტამენტი

უილის დეპარტამენტი
უილა — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, დედაქალაქია ნეივა.
გეოგრაფია
დეპარტამენტის სამხრეთით მდებარეობს კოლუმბიის მასივი. აქვე იწყება კორდილიერა-ორიენტალიც.
უილის დეპარტამენტში მდებარეობს კოლუმბიის მეორე უმაღლესი მწვერვალი — ვულკანი ნევადო-დელ-უილა. აქვე იღებს სათავეს კოლუმბიის უდიდესი მდინარე მაგდალენა.
დეპარტამენტი 37 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის დეპარტამენტები
რესურსები ინტერნეტში
Government of Huila official website
სქოლიო
კოლუმბიის დეპარტამენტები
ლაიონელ დანსთერვილი

ლაიონელ დანსთერვილი
ლაიონელ ჩარლზ დანსთერვილი (დ. 1865 — გ. 19 მარტი, 1946) — ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწე,.
ბიოგრაფია
სწავლობდა ბრიტანეთის სამხედრო სკოლაში რედიარდ კიპლინგთან ერთად. 1883 წელს აბარებს მისაღებ გამოცდებს სანდჰერსტის სამხედრო კოლეჯში. სამხედრო სამსახურს იწყებს 1884 წელს ბრიტანეთის არმიის ქვეით ნაწილებში ჯერ მალტაზე, შემდეგ ეგვიპტეში. მოგვიანებით გადაყვანილ იქნა ბრიტანეთის კოლონიურ ინდოეთის არმიაში. მსახურობდა ავღანეთისა და ინდოეთის სამხრეთ-დასავლეთის სასაზღვრო პროვინციაში. 1908 წელს იღებს ვიცე-პოლკოვნიკის ჩინს და ინიშნება პენჯაბის მე-20 პოლკის მეთაურად. შემდეგ სამსახურს აგრძელებს ჩინეთში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების წინ მსახურობდა საფრანგეთში ტრანსპორტის ოფიცრის თანამდებობაზე. 1918 წლის დასაწყისიდან ამიერკავკასიაშია. ინიშნება ბრიტანეთის საოკუპაციო ჯარების ხელმძღვანელად თბილისში. 1918 წლის ივნისში ენიჭება გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება და ინიშნება ბრიტანული საექსპედიციო კორპუსის სარდლად, რომელიც დაკომპლექტდა კანადური, ავსტრალიური და ახალზელანდიური ქვედანაყოფებით. მისი მცირერიცხოვანი კორპუსი, რომელიც სამი ბატალიონის, საველე არტილერიისა და რამდენიმე ჯავშანმანქანისგან შედგებოდა მესოპოტამიიდან ბაქოში შევიდა 1918 წლის აგვისტოში. ექსპედიციის მიზანს წარმოადგენდა ოსმალური და გერმანული შენაერთების ინდოეთში შეჭრის აღკვეთა. 1918 წლის 16 სექტემბერს „ცენტროკასპიისპირეთის“ ძალებთან ერთად „კავკასიის ისლამის არმიის“ წინააღმდეგ წარმოებული ხანმოკლე ბრძოლის შემდეგ კორპუსი ტოვებს ბაქოს. ბაქოს დამცველები მარცხდებიან და კორპუსის პირადი შემადგენლობა გემებით იქნება გადაყვანილი პორტ ენზელიში.
რესურსები ინტერნეტში
The Adventures of Dunsterforce by L.C. Dunsterville
The Diaries of General Lionel Dunsterville
More Yarns by L.C. Dunsterville
Dunsterforce: A Case Study of Coalition Warfare in the Middle East 1918-1919
დაბადებული 1865
გარდაცვლილი 19 მარტი
გარდაცვლილი 1946
ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწეები
პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
ბერილიუმის კარბიდი

ბერილიუმის კარბიდი — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით Be2C. არის ლითონის კარბიდი და ძალიან მტკიცე ნივთიერება; სიმტკიცით ჰგავს ალმასს.
მიღება და რეაქციები
ბერილიუმის კარბიდი მიიღება ბერილიუმისა და ნახშირბადის ურთიერთქმედებით 900°C-ზე. მისი მიღება ასევე შესაძლებელია ბერილიუმის ოქსიდისა და ნახშირბადის ურთიერთქმედებით 1 500 °C-ზე მაღალ ტემპერატურაზე:
2BeO + 3C → Be2C + 2CO
ბერილიუმის კარბიდი ნელა იშლება წყალში:
Be2C + 2H2O → 2BeO + CH4
რეაქციაში შედის მინერალურ მჟავებთან და გამოიყოფა მეთანი.
Be2C + 4 H+ → 2 Be2+ + CH4
However, in hot concentrated alkali the reaction is very rapid, forming alkali metal beryllates and methane:
Be2C + 4OH− → 2 BeO22− + CH4
სქოლიო
არაორგანული ნივთიერებები
კარბიდები
ბერილიუმი
შამქორის კოშკი

შამქორის კოშკი, ანუ შამქორის მინარეთი, ასევე ცნობილია, როგორც „შამქორის სვეტი“ — კოშკი ან მინარეთი, რომელიც ოდესღაც განლაგებული იყო შამქორის მახლობლად (დღევანდელი აზერბაიჯანის ქალაქი). XI საუკუნის ბოლოს აშენებული კოშკის გამოსახულება ცნობილია ნ. ფლოროვსკის წერილობითი აღწერის საფუძველზე. ნ. ფლოროვსკი იმყოფებოდა შამქორში XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, ასევე ისეთი ცნობილი მხატვრების ნამუშევრების საფუძველზე, როგორებიც არიან: გრიგორი გაგარინი და დიუბუა დე მონპერე. ეს ძეგლი იბყრობდა არაერთი მოგზაურის ყურადღებას და არაერთხელ იქნა აღწერილი. ყველაზე ადრინდელი მოხსენიება გვხდება აბულფედისთან (XIV საუკუნის დასაწყისი), რომელიც აღნიშნავს, რომ „მინარეთი არის საკმაოდ მაღალი და გამოჩეული„. არქიტექტურის სტილისტურ განსაკუთრებულობებს უსვამენ ხაზს მიქაელ უსეინოვი და ლეონიდ ბრეტანიცკი, რომლებმაც მინარეთი მიაკუთვნეს XII— XIII საუკუნის დასაწყისს. კავკასიაში მოგზაურობის აღწერაში საინტერესო ფაქტები მოჰყავს ასევე გ.გამბას, რომელიც ადრის კოშკს ტრაიანის კოლონას რომში და აღნიშნავდა, რომ მულები იყენებდნენ კოშკს ლოცვისთვის მუსლიმთა მოსახმობათ. ედუარდ ეიჰვალდმა ნახა მინარეთი 1826 წელს, მაგრამ 1861 წელს შამქორის ნაქალაქარის დათვალიერებისას დორნმა უკვე მხოლოდ ნანგრევები ღა იხილა და გვამცნობს, რომ მინარეთი დანგრეულია საძირკვლამდე. მინარეთი ასევე ცნობილია დიუბუა დე მონპერეს და გრიგორი გაგარინის ნახატებით. მაგრამ, ეს ნახატები არ იძლევიან ამ მინარეთის ყოფილ დიდებაზე ღირსეულ და თვალნათელ სურათს. ამიტომაც საინტერესოა არსენი სუხანოვის ცნობები, რომელმაც გაიარა ქალაქი შამქორი XVII საუკუნის 50-ან წლებში. კოშკს ასევე მოიხსენებს ამერიკელი პროტესტანტი მისიონერი ელი სმიტი (ინგ.):
წარმოდგენას ძეგლზე ქმნის ასევე 1836 წელს ნ. ფროლოვის მიერ გამოქვეყნებული აღწერილობა „რუსეთის მფლობელობის ქვეშ არსებული ამიერკავკასია“, რომელშიც იგი თვლის, რომ „ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყურადღების მისაქცევი ობიექტი“ მთელს ელიზავეტოპოლის გუბერნიაში არის შამქორის კოშკი, რომელიც აღმართულია მდინარე შამქორის მარცხენა ნაპირის გაშლილ მდელოებზე.
ტექსტის შესწავლის შემდეგ აზერბაიჯანელი ისტორიკოსი მეშადიხანუმ ნეიმატი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შამქორის მინარეთი შედიოდა იმ ნაგებობების რიცხვში, რომლის მეშვეობითაც მოსახლეობა იცავდა ქალაქს, ანუ ის შედიოდა თავდაცვით ნაგებობებში. იგი საგუშაგო კოშკის როლს თამაშობდა, საიდანაც ხელის გულივით ჩანდა ახლო-მახლო მიდამოები. ნეიმატი აღნიშნავდა, რომ მიონარეთი აშენდა არა XII-XIII საუკუნეებში, არამედ XI საუკუნის ბოლოს.
გალერეა
სქოლიო
აზერბაიჯანის შენობა-ნაგებობები
იუჟნაია (უფის რაიონი)

იუჟნაია (უფის რაიონი)
იუჟნაია — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება რუსკო-იურმაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 26 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იურმაშიდან 11 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 7 ადამიანი.
სქოლიო
უფის რაიონის სოფლები
უელსური ენა

უელსური ენა, ვალიური ენა (Cymraeg ან y Gymraeg ) — უელსის სახელმწიფო ენა ინგლისურთან ერთად. მიეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის კელტური ენების ბრიტულ შტოს. გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთში, უელსის ნახევარკუნძულზე. უელსური ენა, ადგილობრივი სახელის მიხედვით ასევე მოიხენიება, როგორც კიმრული ან ლათინური სახელწოდებით მიხედვით, როგორც კამბრიული.
2004 წლის მონაცემებით უელსურ ენაზე 611 000 ადამიანი საუბრობდა (21.7% ოჯახურ პირობებში), რაც 2001 წლის ამავე მაჩვენებელს 0.9 პროცენტით, შესაბამისად, 35 000 ენის მატარებლით აღემატება. ხსენებული 611 000 კაციდან ენას სრულყოფილად 57% (315 000) ადამიანი ფლობს, ხოლო 78% (477 000) გამართულად ლაპარაკობს. მოლაპარაკეთა 62% (340 000) აცხადებს, რომ უელსურ ენას ყოველდღიურად იყენებს, მათ შორის სრულყოფილად მოსაუბრეთა 88%.
უელსური მისალმება ერთ-ერთია იმ 55-ენოვანი მისალმებიდან, რომელიც ნასას ვოიაჟერმა 1977 წელს თავისი „ოქროს ჩანაწერების“ სახით კოსმოსში გაუშვა.
მისალმება უელსურად შემდეგნაირად ჟღერს: Iechyd da i chwi yn awr ac yn oesoedd და სიტყვასიტყვით „ჯანმრთელობას გისურვებ აწ და მარადის“ ითარგმნება.
უელსის მთავრობამ 2011 წელს უელსურ ენას ოფიციალური სტატუსი მიანიჭა უელსის ტერიტორიაზე.
ლიტერატურა
უელსური ენა
სლივენის ოლქი

სლივენის ოლქი
სლივენი — ოლქი ცენტრაულ ბულგარეთში. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია სლივენი. სლივენის ესაზღვრება ბულგარული ექვსი ოლქი, ეს ტერიტორია იყოფა სამ თემად: კოტელი, ნოვა-ზაგორა და ტვირდიცა.
ოლქიდან 288 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სოფია, 108 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი ბურგასი, ხოლო 108 კილომეტრში ვარნა.
მოსახლეობა
2001 წლის აღწერის შედეგად, ოლქში ცხოვრობს 218 474 ადამიანი. აქედან 163 188 ადამიანი არის ბულგარელი, 22 971 თურქი, ხოლო 26 777 ადამიანი რომას ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელი.
რესურსები ინტერნეტში
Photos of Sliven
Photo Reportages from Sliven
ბულგარეთის ოლქები
ბიოტოპი

ბიოტოპი (ბერძნ. βίος – სიცოცხლე და τόπος – ადგილი) — ბიოსფეროს ნაწილი, რომელსაც გააჩნია ერთგვაროვანი აბიოტური პირობები და უკავია ამა თუ იმ ბიოცენოზს. წარმოადგენს ცოცხალი ორგანიზმებით დასახლებულ ხმელეთისა და წყალსატევის ნაწილს. ხმელეთზე იგი ბიოგეოცენოზითაა დაკავებული. ბიოტოპი ბიოცენოზთან ერთად ქმნის ბიოგეოცენოზს, რომელიც გეოგრაფიულ სივრცეში ადგილმდებარეობით ხასიათდება და რომელიც ემთხვევა გარემოს აბიოტურ ფაქტორებს.
გეოლოგიური პირობების ერთობლიობის შედეგად იქმნება ლიტოტოპი,
ნიადაგური პირობების ერთობლიობით — პედოტოპი,
კლიმატური ერთობლიობით — კლიმატოპი და ა.შ.
მაგალითად, ტროპიკული ტყე, უდაბნოს ქვიშები, მტკნარი წყლის წყალსატევი და ა.შ. მსგავსი ბიოტოპები ერთიანდება ბიოქორში, რომელთა ერთობლიობა შეადგენს ბიოციკლს. მონოკლიმაქსური კონცეფციის თანამხად, ყოველი ბიოტოპის ფარგლებში, დროთა განმავლობაში ფორმირდება დროში სტაბილური კლიმაქსური გაერთიანება (ბიოცენოზი). ამ პროცესს სუქცესია ეწოდება, რომელიც რამდენიმე სტადიას გადის.
იხილეთ აგრეთვე
ეკოსისტემა
რესურსები ინტერნეტში
ბიოტოპი – ეკოლოგიური ლექსიკონი
ეკოლოგია
ru:Местообитание
თენგიზ ურუშაძე

თენგიზ ურუშაძე
თენგიზ თედორეს ძე ურუშაძე (დ. 14 იანვარი, 1940 — გ. 12 ნოემბერი, 2021) — ქართველი ნიადაგმცოდნე. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1980), პროფესორი (1983). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (2013). მსოფლიო ნიადაგმცოდნეობის საერთაშორისო საზოგადოების წევრი (2018).
ბიოგრაფია
თენგიზ ურუშაძემ დაამთავრა საქართველოს სასოფლო ინსტიტუტის სატყეო მეურნეობის ფაკულტეტი 1963 წელს, უცხო ენების ინსტიტუტის ინგლისური ენის ფაკულტეტი 1980 წელს.
1967–69 წლებში იყო სატყეო ინსტიტუტის უმცროსი და 1969–73 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1973–82 წლებში ლაბორატორიის გამგე; 1982–2000 წლებში საქართველოს სასოფლო უნივერსიტეტის ნიადაგმცოდნეობის კათედრის გამგე, 1995–2005 წლებში პრორექტორი, 2005–06 წლებში რექტორი, 1991–2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.
2004–06 წლებში ნიადაგმცოდნეობისა და ნიადაგების გეოგრაფიის კათედრის გამგე, 2006–07 წლებში კონტრაქტორი; 2006 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნიადაგმცოდნეობის და ნიადაგების გეოგრაფიის ლაბორატორიის გამგე; 1992 წლიდან პრეზიდენტის მრჩეველი ეკოლოგიის საკითხებში. კითხულობდა ლექციებს დრეზდენის ტექნიკურ, ბუნებრივი რესურსების და სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა და ბრატისლავის კომენსკის უნივერსიტეტებში.
თენგიზ ურუშაძემ საკანდიდატო დისერტაციის დაიცვა 1967 წელს თემაზე: „საქართველოს ტყის ყომრალი ნიადაგების ძირითადი ქვეტიპების გენეტიკური დახასიათება“, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1980 წელს თემაზე: „საქართველოს მთა-ტყის ნიადაგები“.
450-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, 50-მდე მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოს ავტორია. 10-მდე სახელმძღვანელო გამოქვეყნებულია აშშ-ში, გერმანიასა და რუსეთში.
მოამზადა 23 მეცნიერებათა კანდიდატი და 6 მეცნიერებათა დოქტორი. იყო საერთაშორისო ჟურნალების სარედაქციო კოლეგიის წევრი (ინდოეთი, გერმანია, ჩილე, სომხეთი, აზერბაიჯანი). საერთაშორისო ჟურნალის „აგრარულ მეცნიერებათა მაცნეს“ დამფუძნებელი (2003).
რიო-დე-ჟანეიროში ნიადაგმცოდნეობის 21-ე მსოფლიო კონგრესზე თენგიზ ურუშაძე მსოფლიო ნიადაგმცოდნეობის საერთაშორისო საზოგადოების პირველ ქართველ საპატიო წევრად აირჩიეს. ეს მისია 1924 წლიდან დღემდე წილად ხვდა სულ 92 ცნობილ მეცნიერს.
თენგიზ ურუშაძე დაჯილდოებულია საქართველოს კომკავშირის პრემიით (1974), ღირსების ორდენითა (1999) და საქართველოს სახელმწიფო პრემიით (2002).
ბიბლიოგრაფია
საქართველოს ძირითადი ნიადაგები (ავტორი). თბილისი, „მეცნიერება“, 1997;
ეკოლოგიური სამართალი (ავტორი). თბილისი, „ბ.ს. კომბ-ტი“., 1996;
დავიცვათ ბუნება : ჩვენი მეგობარი (ავტორი). თბილისი, „საბჭ. საქართველო“, 1974;
საქართველოს ტყის ნიადაგები (ავტორი). თბილისი, „საბჭ. საქართველო“, 1972.
სქოლიო
ქართველი ნიადაგთმცოდნეები
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ვიაჩესლავკა

ვიაჩესლავკა
საკუთარი სახელი ვიაჩესლავკა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ყაზახეთი
ვიაჩესლავკა — სოფ. არნასაი ძველი სახელწოდება.
რუსეთი
ვიაჩესლავკა — სოფელი რუსეთში, ალთაის მხარეში.
უკრაინა
ვიაჩესლავკა — სოფელი პრიმორსკის რაიონში;
ვიაჩესლავკა — გამქრალი სოფელი ყირიმში.