PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ატმოსფეროს ცირკულაცია

ატმოსფეროს ცირკულაცია, ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაცია — ატმოსფეროში ჰაერის დინებათა სისტემა. მოიცავს კონტინენტთა და ოკეანეთა შესაბამის სივრცეს. ატმოსფეროს ცირკულაცია დამოკიდებულია წლის განმავლობაში ატმოსფეროში ტემპერატურის ზოგად განაწილებასა და მის ცვლილებებზე. ჰაერი მიედინება წნევის მკვეთრი დაცემის მიმართულებით. მასზე მოქმედებს წნევის გრადიენტის ძალა და აგრეთვე დედამიწის ბრუნვით განპირობებული გადამხრელი ანუ კორიოლისის ძალა, რაც ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოძრავი ჰაერის მარჯვნივ, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში — მარცხნივ გადახრას იწვევს. ამ ორი ძალის თანაფარდობისას ჰაერის მოძრაობა მდგრადია. ეს წესი ირღვევა დედამიწის ზედაპირის მახლობლად, სადაც ჰაერის მოძრაობაზე ხახუნის ძალაც მოქმედებს. იგი ამინდისა და კლიმატის ფორმირების მნიშვნელოვანი ფაქტორია.
სიმაღლის ზრდასთან ერთად ატმოსფეროში ეცემა ჰაერის წნევა, ამასთან თბილ ჰაერში უფრო ნელა, ვიდრე ცივში. ამიტომ ტროპოსფეროში, ქვედა რამდენიმე კილომეტრის გარდა, ატმოსფერული წნევა ეკვატორთან უფრო მაღალია, ვიდრე პოლუსთან, რის გამოც ჰაერის დინება აქ ძირითადად დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენაა მიმართული. ჰაერის საერთო გადატანა სტრატოსფეროს ქვედა ფენებში დასავლეთიდანაც ხდება. სტრატოსფეროში ეკვატორის გასწვრივ ზაფხულობით ჰაერი უფრო ცივია, ვიდრე პოლუსზე, რის გამოც დაახლოებით 20-25 კმ სიმაღლიდან წნევის მერიდიანული გრადიენტი პოლუსიდან ეკვატორისკენაა მიმართული და ჰაერის გადატანა აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ ხდება. ტროპოსფეროს ქვედა ფენებში ატმოსფეროს ცირკულაციაზე დიდ გავლენას ახდენს ხმელეთისა და ზღვის არათანაბარი გათბობა.
ზაფხულობით კონტინენტები უფრო მეტად თბება, ვიდრე ოკეანეები, ამიტომ ქვედა ფენებში კონტინენტებზე წარმოიქმნება დაბალი წნევის არეები, ესე იგი ციკლონები, ოკეანეებზე კი — მაღალი წნევის არეები, ანტიციკლონები. ამის გამო ზაფხულობით ქარები ოკეანიდან კონტინენტისაკენ ქრის, ზამთრობით კი — პირიქით. ამ სეზონური ხასიათის ქარებს მუსონები ეწოდება. წნევის ასეთი სეზონური განაწილება კონტინენტებსა და ოკეანეებზე ატმოსფეროს ცირკულაციის რთულ სურათს იძლევა. ატმოსფეროს ძირითადი მასა ასრულებს ბრუნვით მოძრაობას დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და უსწრებს დედამიწის საკუთარ ბრუნვას იმავე მიმართულებით. ეს მოვლენა კარგად არის გამოხატული ტროპოსფეროს მაღალ ფენებში საქართველოს ტერიტორიაზეც. ატმოსფეროს ცირკულაციის თავისებურებებთან დაკავშირებულია ქარის სიჩქარის წლიური სვლა.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დედამიწის ატმოსფერო
კლიმატოლოგია
მეტეოროლოგია
John Toll

John Toll, (born June 15, 1952) is an American cinematographer and television producer. Toll's filmography spans a wide variety of genres, including epic period drama, comedy, science fiction, and contemporary drama. He won the Academy Award for Best Cinematography in both 1994 and 1995 for Legends of the Fall and Braveheart respectively, and has also won numerous BAFTA, ASC, and Satellite Awards. He has collaborated with such directors as Francis Ford Coppola, Edward Zwick, Terrence Malick, Mel Gibson, Cameron Crowe, The Wachowskis, and Ang Lee.
Outside film, he has shot several commercials, the pilot episode of Emmy Award-winning drama series Breaking Bad, and has served as chief cinematographer on the Netflix original series Sense8 by the Wachowskis, on which he also got executive producing credit in its second season.
Life and career
Born in Cleveland, Ohio, Toll began work on his first film Norma Rae, in 1978 as a camera operator. He won back-to-back Academy Awards for Best Cinematography in 1994 and 1995, for the movies Legends of the Fall and Braveheart.
He is also only 1 of 4 cinematographers to win back-to-back Oscars.
He was also nominated for an Academy Award for his work on The Thin Red Line and won an Honorable Mention at the 49th Berlin International Film Festival. He was also nominated for a Primetime Emmy Award for the pilot of Breaking Bad.
He has been a regular collaborator for acclaimed filmmakers such as Francis Ford Coppola, Edward Zwick, Cameron Crowe and The Wachowskis. He was presented with the ASC's Lifetime Achievement Award on February 14, 2016.
Personal life
Toll is married to Lois Burwell who also worked on Braveheart as the make-up artist (for which she also won an Oscar).
Filmography
Film
Television
Awards
Academy Awards
BAFTA Awards
Satellite Awards
American Society of Cinematographers
Other awards
References
External links
1952 births
Living people
American cinematographers
Artists from Cleveland
Best Cinematographer Academy Award winners
Best Cinematography BAFTA Award winners
Cephalotes christopherseni

Cephalotes christopherseni — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cephalotes-ის გვარიდან.
სქოლიო
ჭიანჭველები
დადგენილება მთავრების სასარგებლოდ

დადგენილება მთავრების სასარგებლოდ
„დადგენილება მთავრების სასარგებლოდ“ — საღვთო რომის იმპერიის კანონი, რომელიც დაამტკიცა იმპერატორმა ფრიდრიხ II-მ 1232 წლის მაისში. კანონმა გერმანიის უმაღლეს არისტოკრატიას ფართო პრივილეგიები მიანიჭა ტერიტორიული მართვის, სამართალწარმოებისა და საბაჟო გადასახადების აკრეფის სფეროში. 1220 წლის „ეკლესიის მთავრებთან შეთანხმებასთან“ ერთად „დადგენილებამ მთავრების სასარგებლოდ“ ხელი შეუწყო გერმანული საერო და საეკლესიო სამთავროების ტერიტორიული სუვერენიტეტის განვითარებას და შექმნა შემდგომში საღვთო რომის იმპერიის ფედერალიზაციის სამართლებრივი საფუძველი.
რესურსები ინტერნეტში
„მთავრების სასარგებლოდ დადგენილების“ ტექსტი
„მთავრების სასარგებლოდ დადგენილების“ ორიგინალი
საღვთო რომის იმპერია
გერმანიის სამართლის ისტორია
1232
I'm Free (როლინგ სტოუნზის სიმღერა)

I'm Free (როლინგ სტოუნზის სიმღერა)
I'm Free — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლზე Get Off of My Cloud 1965 წელს გამოიცა. შეტანილია სტუდიურ ალბომებში Out of Our Heads (ბრიტანეთი) და December's Children (And Everybody's) (აშშ). აკუსტიკურ ვერსია ჟღერს ალბომზე Stripped და ფილმში Shine a Light
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფის ოფიციალური საიტი
ჯგუფის დისკოგრაფია საიტზე Discogs
როლინგ სტოუნზის სიმღერები
1965 წლის სიმღერები
რინდი

რინდი — სოფელი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 320 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 516 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 34.88 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
ვაიოცძორის პროვინციის სოფლები
Óscar Faura

Óscar Faura is a Spanish cinematographer.
Career
Faura graduated from ESCAC Film School and has been a cinematographer since 1999, working for both film and advertisement industry. He shot the international hit The Orphanage (2007), a nominee for the European Film Award and garnered further acclaim for The Impossible (2012), starring Naomi Watts and Ewan McGregor. Other successful films under his credits include Mindscape (2013). He is a frequent collaborator of director Juan Antonio Bayona.
In November 2013, he finished shooting the historical drama film The Imitation Game (2014), starring Benedict Cumberbatch and released in the US by The Weinstein Company.
Filmography
Short film
Feature film
Television
Awards and nominations
References
External links
Spanish cinematographers
Living people
1975 births
Mass media people from Barcelona
ძვ. წ. 872

ძვ. წ. 872
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
Teretiopsis nodicarinatus

Teretiopsis nodicarinatus is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Raphitomidae.
Description
The length of the shell attains 4.9 mm, its diameter 2.9 mm.
Teretiopsis nodicarinatus live in demersal and tropical environments.
Distribution
This marine species was found in Southeast Pacific, off the Salas y Gómez Ridge at a depth of 750 m.
References
External links
Kantor, Yu.I. & Sysoev, A.S. (1989) The morphology of toxoglossan gastropods lacking a radula, with a description of a new species and genus of Turridae. Journal of Molluscan Studies, 55, 537–550
nodicarinatus
Gastropods described in 1989
საიმპერიო რაინდი

საიმპერიო რაინდი — საღვთო რომის იმპერიის უტიტულო არისტოკრატიის კატეგორია, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის უშუალო ვასალები, რომლებმაც მიიღეს მიწა სამხედრო სამსახურისთვის. საიმპერიო რაინდებისთვის თავადის სტატუსის მინიჭების შემთხვევები ძალიან იშვიათი იყო. ისინი არ განეკუთვნებოდნენ საიმპერიო წოდებებს, რადგან არ იხდიდნენ სახელმწიფო გადასახადებს, შესაბამისად, მონაწილეობას არ იღებდნენ არც იმპერიის რაიხსტაგში და არც საიმპერიო ოლქების საბჭოებში.
რესურსები ინტერნეტში
Kurt Andermann: Reichsritterschaft. In: Historisches Lexikon Bayerns
საღვთო რომის იმპერია
1694

1694
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
სულეიმან აბუ ლაილი — ერაყის მამლუქი გამგებელი, ქართველი (გ. 1762)
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
28 დეკემბერი : მერი II — ინგლისისა და შოტლანიის დედოფალი (დ. 1662)
თარიღი უცნობია
ლევან IV დადიანი — ოდიშია მთავარი
ჟეზუსპოლისი

ჟეზუსპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 666 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანაპოლისის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 300 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.78 კმ²-ზე. ფართობი 122 475 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
გოიასი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები გოიასის შტატში
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ამურის ზღარბი

ამურის ზღარბი ან მანჯურიული ზღარბი — მწერიჭამია ძუძუმწოვარი ზღარბისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია რუსეთის ამურის ოლქში და პრიმორიეს მხარეში, ასევე ჩინეთში, კერძოდ მანჯურიასა და კორეის ნახევარკუნძულზე. იგი ახლოს დგას ჩვეულებრივ ზღარბთან, მაგრამ მასთან შედარებით დიდია. მისი სხეულის სიგრძეა 160-290 მმ, ხოლო წონა 600-1000 გ.
რესურსები ინტერნეტში
რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ამურის ზღარბი
სქოლიო
ევრაზიული ზღარბები
ჩინეთის ძუძუმწოვრები
ჩრდილოეთ კორეის ძუძუმწოვრები
სამხრეთ კორეის ძუძუმწოვრები
ციმბირის ძუძუმწოვრები
ირიხოა

ირიხოა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ლა-კორუნიის პროვინციის ბეტანსოსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 68,52 კმ². მოსახლეობა — 1340 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ირიხოის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები
ლა-კორუნიის ქალაქები
Romantic Warriors

Romantic Warriors — ჯგუფ Modern Talking-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1987 წლის 8 ივნისს. მასში შეტანილია დუეტის ცნობილი ჰიტ-სინგლი Jet Airliner. ეს უკანასკნელი გერმანულ ჩარტში #7 ადგილზე მოხვდა.
სიმღერების სია
Jet Airliner — 4:22
Like A Hero — 3:47
Don't Worry — 3:35
Blinded By Your Love — 4:01
Romantic Warriors — 3:59
Arabian Gold — 3:42
We Still Have Dreams — 3:07
Operator Gimme 609 — 3:41
You And Me — 4:01
Charlene — 3:50
სერტიფიცირებები
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
1987 წლის ალბომები
Modern Talking-ის ალბომები
BMG-ის ალბომები
Hansa Records-ის ალბომები
Vakhtang I Gurieli

Vakhtang I Gurieli (died 1587), of the House of Gurieli, was Prince of Guria from 1583 to 1587. He ruled Guria, a small state in southwestern Georgia, as a client of Mamia IV Dadiani, Prince of Mingrelia, who had deposed Giorgi II Gurieli. Vakhtang was one of the sponsors of the Shemokmedi Monastery, Guria's principal cathedral.
Biography
The ancestry of Vakhtang Gurieli is poorly documented. Prince Vakhushti's chronicle, one of the principal sources on Georgia's early modern history, refers to him as being "of a Gurieli stock", without elucidating his parentage. Contemporary documents suggest Vakhtang might have been a son of Rostom Gurieli and brother of Giorgi II Gurieli, a genealogy accepted in mainstream Georgian scholarship. On the other hand, the historian Cyril Toumanoff regarded him as a son of Giorgi II Gurieli.
Vakhtang was installed as prince-regnant of Guria by the neighboring ruler, Mamia IV Dadiani, Prince of Mingrelia, who had invaded Guria and expelled his brother-in-law Giorgi II Gurieli in 1583. Prior to his accession, Vakhtang was in possession of the canton of Kobuleti. Giorgi Gurieli fled to Constantinople to solicit the Ottoman support. He was in the Ottoman-controlled town of Gonio in 1587, when Vakhtang died, enabling Giorgi to reclaim Guria with the help of the Ottoman government.
Vakhtang was buried at the Transfiguration Church in the Shemokmedi Monastery, which he had built. He married, in 1583, Tamar (born 1561), a daughter of Kaikhosro II Jaqeli, atabag of Samtskhe, and former wife of the nobleman Kaikhosro Oravzhandashvili. Widowed, she remarried Manuchar I Dadiani in 1592. Vakhtang had a son:
Prince Kaikhosro I (died 1660), Prince of Guria (1626–1658);
References
1587 deaths
House of Gurieli
16th-century people from Georgia (country)
ფრონისპირეთი

ფრონისპირეთი, ფრონისპირეთის ქვერაიონი — შიდა ქართლის ვაკის დასავლეთი ქვერაიონი. წარმოადგენს კოლხეთის ოლქში მოქცეული ძირულის კრისტალური მასივის განაპირა აღმოსავლურ ნაწილს. აღმოსავლეთიდან შემოფარგლულია ლიახვის მარჯვენა სანაპიროთი, სამხრეთით — დოღლაურისა და ტირიფონის ვაკეების ჩრდილოეთ კიდეებით. ძველი კრისტალური ქანები აქ ზოგან უშუალოდ ზედაპირზე გამოდის, ზოგან კი დაფარულია ცარცული და მესამეული ნალექებით. ფრონისპირეთის ზედაპირი მაქსიმალურ აბსოლუტურ სიმაღლეს ჩრდილო-დასავლეთით აღწევს, ლიხის ქედის თხემურ ზოლში (ზღვის დონიდან 1300–1400 მ). უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე მთები ლოხონი და პერანგა თითქმის 2000 მეტრამდეა. სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ რელიეფი დაბლდება 700–900 მეტრმდე. რელიეფის ეს ერთობლივი დახრა მკაფიოდაა არეკლილი მდინარეთა ეროზიული ხეობების სამხრეთ-აღმოსავლური მიმართულებით. ხეობები და მათი გამყოფი წაბრტყელებული სერ-ბექობები განსაზღვრავენ შიდა ქართლის ამ ქვერაიონის რელიეფის ძირითად თავისებურებას. მდინარე ფრონეს ხეობის ზემო ნაწილების გარდიგარდმო მდებარეობს ყორნისის ქვაბული, რომელიც წარმოქმნილია მესამეულ ნალექებში გამომუშავებული ეროზიული ღრმულების შეერთებითა. ზედა ცარცულ კირქვებზე (სოფლების ნულის, ბრილის, თიღვას მიდამოებში) განვითარებულია კარსტული ფორმები.
იხილეთ აგრეთვე
ფრონე
სქოლიო
საქართველოს გეოგრაფია
Typhlodaphne corpulenta

Typhlodaphne corpulenta — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
აშტარაკის წმინდა მარიანას ეკლესია

აშტარაკის წმინდა მარიანას ეკლესია — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ აშტარაკში, არაგაწოტნის პროვინციაში. ტაძართან მდებარეობს 1664 წლის ხიდი. ამავე ქალაქშია კარმრავორის, სპიტაკავორის, წირანავორის და წმინდა სარქისის ეკლესიები.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
Armeniapedia.org: S. Mariane Church
სომხეთის ეკლესიები
სტივ ნეში

სტივ ნეში
სტეფან ჯონ ნეში (დ. 7 თებერვალი, 1974) — კანადელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელმაც 18 სეზონი ითამაშა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA). ნეში ორჯერ დასახელდა NBA-ს ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ, „ფინიქს სანსში“ თამაშისას. ის ამჟამად კანადის ნაციონალური გუნდის გენერალური მენეჯერი და გოლდენ სტეიტ უორიორსის მოთამაშეების განვითარების კონსულტანტია.
ადრეული ცხოვრება
ნეში დაიბადა 1974 წლის 7 თებერვალს სამხრეთ აფრიკაში, იოჰანესბურგში. დედა, ჯინი, იყო უელსელი, ხოლო მამა, ჯონი, ინგლისელი. მისი ოჯახი გადავიდა რეჯაინაში, ვიქტორიაში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში ჩასვლამდე. ამ დროს ნეში 18 თვის იყო. აქედან გამომდინარე, მას აქვს როგორც ბრიტანეთის, ასევე კანადის მოქალაქეობა. კანადაში დასახლებამდე, სტივის მამა მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილებში ფეხბურთს თამაშობდა. ნეშიც ყოველთვის თამაშობდა ფეხბურთს და ჰოკეის თავის უმცროს ძმასთან, მარტინთან ერთად და 12-13 წლამდე კალათბურთის თამაში არ დაუწყია. სანამ, მერვე კლასში მან დედას არ განუცხადა, რომ ითამაშებდა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში და გახდებოდა ვარსკვლავი.
ბრიტანეთის კოლუმბიაში წარმატებული მაღალი კლასის საკალათბურთო კარიერის შემდეგ ნეშმა კალიფორნიაში, სანტა კლარას უნივერსიტეტისს სტიპენდია მიიღო. ბრონკოში მის ოთხ სეზონში, გუნდმა NCAA ტურნირი ოთხჯერ ჩაატარა, სადაც ის ორჯერ დასახელდა დასავლეთ სანაპიროს კონფერენციის (WCC) წლის მოთამაშედ. 2004-2005 წლების სეზონში ნეში ლიდერობდა სანსს დასავლეთ კონფერენციის ფინალში და დასახელდა ლიგის ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ (MVP). ის ასევე დასახელდა ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ 2005-2006 წლების სეზონში. ნეში მიჩნეულია ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესოდ სამქულიანების სროლაში, თავისუფალ სროლაში და ასისტებში.
რესურსები ინტერნეტში
სტივ ნეში — კალათბურთის დიდების დარბაზი
სტივ ნეში — კანადის ოლიმპიური კომიტეტი
სტივ ნეში — საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი
სტივ ნეში — Sports-Reference.com
სქოლიო
კანადელი კალათბურთელები
ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები
დაბადებული 7 თებერვალი
დაბადებული 1974
გვარი (ბიოლოგია)

გვარი (ბიოლოგია)
გვარი — ძირითადი ტაქსონომიური კატეგორია, რომელიც აერთიანებს ფილოგენეზურად ახლომდგომ სახეობებს. მაგალითად ფიჭვის გვარი აერთიანებს ფიჭვის ყველა სახეობას; კატის გვარი — გარეული კატის სხვადასხვა სახეობას. ბოტანიკური და ზოოლოგიური ნომენკლატურით ყოველი გვარი ერთი სიტყვით (არსებითი სახელით) აღინიშნება. მაგალითად, — ფიჭვი, — კატა.
ჩვეულებრივ, გვარში გაერთიანებულია მრავალი ან რამდენიმე სახეობა. მაგრამ არის ისეთი გვარებიც, რომლებშიც მხოლოდ თითო სახეობაა (გინკგო — , იხვნისკარტა ), მათ მონოტიპური გვარი ეწოდებათ. მახლობელი გვარები ქმნიან ოჯახს. მაგალითად ძახველისა და ანწლის გვარები გაერთიანებულია ადოქსასებრთა ოჯახში, ძაღლისა და მელის (Vulpes) გვარები — ძაღლისებრთა ოჯახში. ზოგჯერ გვარში გამოყოფენ ქვეგვარებს; გვარსა და ოჯახს შორის კი შუალედ კატეგორიას — ქვეოჯახსა და ტრიბას. მაგალითად, ქერისა და ხორბლის გვარები შედის ქერისებრთა ტრიბაში, ხოლო ონდატრისა და წყლის მემინდვრიას გვარები ქმნიან მემინდვრიების ქვეოჯახს.
ლიტერატურა
სქოლიო
ბიოლოგიური სისტემატიკა
მცენარეთა სისტემატიკა
ირინა ოვოიანი

ირინა ოვოიანი (დ. 25 აგვისტო, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (აკრობატიკა). მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი (1990). სსრკ-ის ჩემპიონი (1990) და თასის მფლობელი (1990). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.
ძირითადი შედეგები
რესურსები ინტერნეტში
ირინა ოვოიანი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
ირინა ოვოიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ქართველი აკრობატები
დაბადებული 1975
დაბადებული 25 აგვისტო
თბილისში დაბადებულები
საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
ქალები სპორტში
ბარენცბურგი

ბარენცბურგი — სამთო-სამრეწველო დაბა და ნავსადგური კუნძულ დასავლეთ შპიცბერგენზე (შპიცბერგენი, ნორვეგია), გრონტ-ფიორდის სანაპიროზე. მოსახლეობა 435 ადამიანი (2011). დაბაში არის ქვანახშირის მაღაროები, მხარეთმცოდნეობის პალარული მუზეუმი. ბარენცბურგი ეწოდა ნიდერლანდელი ზღვაოსნის ვილემ ბარენცის პატივსაცემად.
ლიტერატურა
ნორვეგიის გეოგრაფია
შპიცბერგენი
საღამოს ტბა

საღამოს ტბა — ტბა საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჯავახეთის ვულკანური მთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ფარავნის აუზში, ზღვის დონიდან 1996 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 4,8 კმ², საშუალო სიღრმე 1,6 მ, მაქსიმალური სიღრმე 2,3 მ. წყლის მოცულობა 7,7 მლნ მ³, წყალშემკრები აუზის ფართობი 528 კმ².
უკავია სამკუთხედი ფორმის ქვაბულის დადაბლებული ნაწილი, რომელიც ყველა მხირდან შემოზღუდულია ვულკანური ამაღლებებით. ტბის წყალშემკრები აუზი მდებარეობს სამსრის ქედის აღმოსავლეთ და ჯავახეთის ქედის დასავლეთ ფერდობებზე. ანდეზიტებით აგებული ტბის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირები მაღალი, ციცაბო და ჩამონგრეულია. ჩრდილოეთიდან ტბისკენ დამრეცად ეშვება ვულკანური შემაღლება, რომელიც არ ქმნის მაღალ ნაპირს.
ტბის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირები დაბალია. ფსკერის რელიეფი ძირითადად ბრტყელია და მარტივი. გეგმაში აქვს განედური მიმართულებით გადაჭიმული ტრაპეციის ფორმა. ტბის აუზში მდინარეთა ქსელი სუსტადაა განვითარებული. ტბაზე გაედინება მდინარე ფარავანი, რომლის საშუალებითაც საღამოს ტბა დაკავშირებულია ფარავნის ტბასთან. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. მაქსიმალური დონე მაისშია, მინიმალური — სექტემბერში. ივლისში ზედაპირული წყლის ტემპერატურა 14,4 °C. ზამთარში იყინება 4,5 თვით. ტბის საშუალო წლიური დონეების ამპლიტუდა 61 სმ-ს, მაქსიმალური კი 92 სმ-ს შეადგენს. მაქსიმალური ამპლიტუდა უდრის 81 სმ-ს.
საღამოს ტბის გენეზისის შესახებ რამდენადმე განსხვავებული აზრი არსებობს. ადრინდელ მკვლევრებს იგი კრატერად მიაჩნდათ. პროფესორი ლევან მარუაშვილი მას განიხილავს როგორც ეროზიული ხეობის ლავებით გადაკეტვის შედეგად წარმოშობილს. საყურადღებოა, რომ აკადემიკოსი ნიკოლოზ სხირტლაძე საღამოს ტბის სამხრეთ-დასავლეთი ნაპირის გასწვრივ ატარებს ტექტონიკური წყვეტის ხაზს. ამჟამად საღამოს ტბა ტექტონიკური წარმოშობის ტბად მიიჩნევა.
საღამოს ტბაზე წყლის ჰიდროქიმიური რეჟიმის შესწავლა 1937–48 წლებში ფრაგმენტულად მიმდინარეობდა, 1948 წლიდან 80-იან წლებამდე კი მუდმივად. საღამოს ტბის წყალი საშუალო ტუტე რეაქციისაა. საღამოს ტბაში აზოტის შემცველობა აღემატება ფოსფორისას, ანუ, მალიმიტირებელია აზოტი, ხოლო პირველად პროდუქციაში ჭარბობს ფოსფორი.
ტბის გასწვრივ, საავტომობილო გზის გაყოლებით, მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები — 3 ეკლესია, ხოლო მეოთხე მაღალ მთაზეა აღმართული. 3 ეკლესიიდან ყველაზე ადრინდელია უკიდურეს ჩრდილოეთით მდებარე ეკლესია — საღამოს ეკლესია, რომელსაც მინიჭეული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
საღამოს ტბა მდიდარია თევზით. სარეწაო მნიშვნელობისაა. ტბასთან გაშენებულია სოფელი საღამო.
იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს ტბები
სქოლიო
სამცხე-ჯავახეთის მხარის ტბები
Quercus hypophaea

Quercus hypophaea — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ტაივანში.
იხილეთ აგრეთვე
მარადმწვანე მუხა
რესურსები ინტერნეტში
მუხა
ნოვოე-აზმეევო

ნოვოე-აზმეევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაკალის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 77 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბაკალიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 75 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (94 %) შეადგენენ .
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბაკალის რაიონის სოფლები
საბრძოლო ძაღლები

საბრძოლო ძაღლების ისტორია მრავალი საუკუნის წინ დაიწყო. ისინი ასრულებდნენ სხვადასხვა ამოცანას:მიათრებდნენ საბრძოლო მასალით დატვირთულ ურმებს, ბრძოლის ველზე დაჰქონდათ წერილები... მაგრამ საბრძოლო მეთოდების ცვლილებებთან ერთად მათი როლიც შეიცვალა. დღესდღეობით მათთვის შედარებით ახალი ამოცანაა დამალული ასაფეთქებელი მოწყობილობების აღმოჩენა.
ბრძოლის ველზე
წარსულში ძაღლები პირდაპირ ბრძოლის ველზე გაჰყავდათ, მაგრამ დენთის გამოგონების შემდეგ საბრძოლო მოქმედებებში აღარ მონაწილეობდნენ. თანამედროვეთა გადმოცემით, ისინი ბრძოილის ველზე ორივე მხარეს იწვევდნენ საერთო არეულობას. ბრძოლაში იყებებდნენ მძვინვარე მასტიფის ტიპის ძაღლებს, რომლებიც მაშინ აშკარად უფრო დიდები და აგრესიულები იყვნენ, ვიდრე ამავე ჯიშის თანამედროვე ინდივიდები.
ისტორიული მემკვიდრეობა
1415 წ. ბრიტანულ და ფრანგულ არმიებს შორის აზენკურის ბრძოლაში სასიკვდილოდ დაიჭრა ლაიმჰოლის რაინდი, სერ პირს ლი, რომელსაც ერთგულად სდარაჯობდა მისი საყვარელი მასტიფი. ბრძოლის შემდეგ ძაღლი, როგორც ბრძოლის გმირი, წაიყვანეს ლაიმჰოლში, ჩეშირში, სადაც მან სათავე დაუდო მასტიფების ლაიმჰოლის ხაზს, რომელიც დღემდე შემოღჩინელია წმინდა ჯიშის თანამედროვე მასტიფებში.
პირველი მსოფლიო ომი
პირველი მსოფლიო ომის დროს ზოგერთი ძაღლი გაიწვრთნა დივერსანტების მიგნებაშო, ზოგიც – კურიერად. კურიერის როლი მათ განსაკუთრებით კარგაღ შეასრულეს: მაშინ საბრძოლო ველთან კავშირის საშუალებები შედარებით პრიმიტიული იყო, ძაღლები კი დაუღალავად დაბროდნენ ტალახსა და სანგრებში. თავიანთი ყოფნით ჯარს, განსაკუთრებით ფრონტის ხაზზე მყოფთ, მორალურადაც ამხნევებდნენ.
შემდგომ შეიარეღებულ კონფლიქტებში ძაღლების როლი კიდევ უფრო მრავალფეროვანი გახდა. ისინი ჰენდლერებთან ერთად პარაშუტით ხტებოდნენ თვითმფრინავიდან, ჯარს უთითებდნენ დანაღმულ მინდორზე, ეძებდნენ იარაღს, იცავდნენ შეიარაღებული ძალების საკვანძო ობიექტებს, პატრულივით აფრთხილებდნენ ჯარისჯაცებს, თუ სად იმყოფებოდა მოწინააღმდეგე... ეს მათი ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა იყო ვიეტნამის ომის დროს, რომელშიც 40000-ზე მეტი მებრძოლი ძაღლი აქტიურად მონაწილებოდა. წარსულში, სამხედრო სამსახურის ძველი წესების თანახმად, სამუშაოდ უვარგისი ძაღლები უნდა დაეცოხათ, დღეს კი მათ ოჯაბებში ანაწილებენ.
ლიტერატურა
დევიდ ალდერტონი, რაზე მეტყველებს ძაღლის ქცევა, ISBN 978-9941-19-652-2
მუშა ძაღლები
საბრძოლო ძაღლები
ძაღლები