PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
2002

2002
მოვლენები
1 იანვარი : მიმოქცევაში გაუშვეს ევროს ბანკნოტები.
1 აპრილი : პირველად მსოფლიოში, ნიდერლანდებში დააკანონეს ევთანაზია.
20 მაისი : აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
31 მაისი : იაპონიასა და სამხრეთ კორეაში დაიწყო მსოფლიოს მე-17 ჩემპიონატი ფეხბურთში.
21 ივნისი : მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ ევროპა პოლიოსგან განთავისუფლებულად გამოაცხადა.
30 აგვისტო : ჰენრი კუპრაშვილმა კაცობრიობის ისტორიაში პირველმა გადაცურა „მხედრული კოლხურით“ (ხელფეხშეკრული კოლხური — უძველესი ქართული სამხედრო-საწვრთნელი ყაიდა) დარდანელის სრუტე, 12 კმ. 3 საათსა და 15 წუთში, ამასთან ერთად სათავე დაუდო მსოფლიოში სრუტეთა გადაცურვის ახალ წესს.
დაიბადნენ
იანვარი
29 იანვარი : თამაზ თოფურია — რუსი ფეხბურთელი
თებერვალი
21 თებერვალი : ირაკლი აზაროვი — ქართველი ფეხბურთელი
მარტი
აპრილი
8 აპრილი : ალექსანდრე ტეფნაძე — ქართველი ფეხბურთელი
მაისი
16 მაისი : რაიან გრავენბერხი— ნიდერლანდელი ფეხბურთელი
ივნისი
7 ივნისი : ტანგი ნიანზუ — ფრანგი ფეხბურთელი
16 ივნისი : ალექსანდრ გაპეჩკინი — რუსი ფეხბურთელი
ივლისი
24 ივლისი : ივან ფოცხვერია — ქართველი ფეხბურთელი
აგვისტო
სექტემბერი
5 სექტემბერი : მურთაზ სანებლიძე — ქართველი ფეხბურთელი
ოქტომბერი
31 ოქტომბერი : ანსუ ფატი — ესპანელი და გვინეა-ბისაუელი ფეხბურთელი
ნოემბერი
13 ნოემბერი : ემა რადუკანუ — ბრიტანელი ჩოგბურთელი
დეკემბერი
23 დეკემბერი : ფინ ვულფჰარდი — კანადელი მსახიობი და მუსიკოსი
27 დეკემბერი : ლუკა ბერულავა — ქართველი სპორტსმენი
გარდაიცვალნენ
იანვარი
22 იანვარი : დუდუ დადიანი — ქართველი სპორტსმენი (დ. 1969)
თებერვალი
22 თებერვალი : ჟონას სავიმბი — ანგოლის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1934)
მარტი
10 მარტი : ელგუჯა ამაშუკელი — ქართველი მოქანდაკე (დ. 1928)
აპრილი
18 აპრილი : თურ ჰეიერდალი — ნორვეგიელი მკვლევარი (დ. 1914)
28 აპრილი : ალექსანდრე ლებედი — რუსი პოლიტიკოსი (დ. 1950)
მაისი
5 მაისი : უგო ბანსერი — ბოლივიის პრეზიდენტი (დ. 1926)
10 მაისი : ნოდარ შამანაძე — ქართველი მწერალი (დ. 1930)
ივნისი
29 ივნისი : როზმარი კლუნი — ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი (დ. 1928)
ივლისი
28 ივლისი : ჯეკ კარნემი — ინგლისელი სნუკერის კომენტატორი (დ. 1917)
აგვისტო
19 აგვისტო : გრიგოლ გაგუა — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი (დ. 1915)
სექტემბერი
26 სექტემბერი : როდი სკოტი — ბრიტანელი ფოტოჟურნალისტი (დ. 1971)
ოქტომბერი
19 ოქტომბერი : მზია მგალობლიშვილი — ქართველი ისტორკოსი (დ. 1934)
ნოემბერი
20 ნოემბერი : კახი ასათიანი — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი (დ. 1947)
დეკემბერი
19 დეკემბერი : კოტე მახარაძე — ქართველი მსახიობი, სპორტული კომენტატორი (დ. 1926)
ნობელის პრემიის ლაურეატები
ფიზიკა : რეიმონდ დეივისი, მასატოში კოშიბა, რიკარდო ჯაკონი
ქიმია : ჯონ ბ. ფენი, კოიჩი ტანაკა, კურტ ვიურტრიხი
ფიზიოლოგია და მედიცინა : სიდნი ბრენერი, ჰ. რობერტ ჰორვიცი, ჯონ ე. სულსტონი
ლიტერატურა : იმრე კერტეში
მშვიდობა : ჯიმი კარტერი
ეკონომიკა : კანემან დანიელი და სმით ვერნონი
ტორნიო

ტორნიო —ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. შვედეთის ქალაქ ჰაპარანდასთან ერთად ერთ კონურბაციას ქმნის. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 326 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 1 348.83 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.97 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ტორნიოს მოსახლეობის უმრავლესობა ფინურად საუბრობს, ძალიან მცირე ნაწილი ― შვედურად.
რესურსები ინტერნეტში
Town of Tornio – Official website
Rajalla – På Gränsen
სქოლიო
ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
ტორნიო
ფინეთის ქალაქები
სუმატრის ვეფხვი

სუმატრის ვეფხვი — ბინადრობს მხოლოდ კუნძულ სუმატრაზე (ინდონეზია), ბუნებაში 400-500 სუმატრის ვეფხვია, ხოლო ზოოპარკებში 235 ვეფხვია; სუმატრის ვეფხვის შენარჩუნებისთვის ორგანიზებულია ნაკრძალები, იგი ყველაზე პატარა ვეფხვის ქვესახეობაა (თუ არ ჩავთლით ბალის ვეფხვს რომელიც ამჟამად გადაშენებულია) ზრდასრული მამრის წონა 100-140 კილოგრამია.
იხილეთ აგრეთვე
ამურის ვეფხვი (P.t. altaica)
ჩინური ვეფხვი (P.t. amoyensis)
ინდოჩინური ვეფხვი (P.t. corbetti)
ბენგალური ვეფხვი (P.t. tigris)
მალაიზიური ვეფხვი (P.t. jacksoni)
ბალის ვეფხვი (P.t. balica)
იავის ვეფხვი (P.t. sondaica)
კასპიური ვეფხვი (P.t. virgata)
რესურსები ინტერნეტში
The Sumatran Tiger Trust
Tiger Facts - Sumatran Tiger
ვეფხვები
პანთერა
საფრანგეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

საფრანგეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
საფრანგეთი იყოფა 22 მეტროპოლიტ რეგიონად და 5 ზღვისიქითა დეპარტამენტად, თავის მხრივ რეგიონებიც იყოფა სპეციალურ ერთეულებად — დეპარტამენტებად, საფრანგეთი შედგება 96 დეპარტამენტისგან. კორსიკა არის საფრანგეთის კონტროლირებადი ტერიტორია ხმელთაშუა ზღვაში. საფრანგეთის რეგიონებს შორის ფართობით ყველაზე დიდია სამხრეთი პირენეები 45,6 ათასი კვ. კმ, ხოლო ზღვისგადაღმა რეგიონებს შორის ყველაზე დიდია საფრანგეთის გვიანა 83 534 კმ²-ით.
საფრანგეთის რეგიონების და დეპარტამენტების სია
ინტერნეტ რესუსრსები
Local websites by region
საფრანგეთის ქვეგანყოფილებები
I Remember Tommy

I Remember Tommy — ფრენკ სინატრას ალბომი, გამოცემული 1961 წელს. იგი არის მიძღვნა ბენდის ხელმძღვანელ ტომი დორსისადმი. ალბომში შეტანილია დორსისთან ერთად ადრეულ პერიოდში ჩაწერილი სიმღერების ახალი ვერსიები.
სიმღერების სია
I'm Getting Sentimental Over You – 3:42
Imagination – 3:05
There Are Such Things – 3:13
East of the Sun (And West of the Moon) – 3:24
Daybreak – 2:43
Without a Song – 3:39
I'll Be Seeing You – 2:49
Take Me – 2:19
It's Always You – 2:49
Polka Dots and Moonbeams – 3:43
It Started All Over Again – 2:32
The One I Love (Belongs to Somebody Else) – 2:48
In the Blue of Evening – 4:03
I'm Getting Sentimental Over You (Reprise) – 0:49
სქოლიო
ფრენკ სინატრას ალბომები
1961 წლის ალბომები
ზაფრანა

ზაფრანა, კროკო — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ზამბახისებრთა ოჯახისა. გორგლ- ბოლქვიანი მცენარეა. მიწისზედა ღერო არ აქვს და ყვავილი პირდაპირ გორგლისებრი ბოლქვიდან ამოდის.
80-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპასა და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. საქართველოში — 5 სახეობაა. ისინი ძირითადად ალპური მდელოს კომპონენტებია. მხოლოდ 2 სახეობა Crocus adamii და შემოდგომაზე მოყვავილე Crocus speciosus გვხვდება შუა სარტყელში.
Crocus autranii ვიწრო ენდემური სახეობაა და მარტო აფხაზეთში იზრდება. Crocus scharojani კი — კავკასიის ენდემია. ზაფრანის ყველა სახეობა ლამაზყვავილიანი, ამიტომ აშენებენ დეკორატიულ მებაღეობაში. Crocus sativus მხოლოდ კულტურაშია ცნობილი და იყენებენ სუნელ-სანელებლად; მისი წითელი დინგები შეიცავს ძვირფას საღებავს — კროცინს.
ლიტერატურა
ზამბახისებრნი
Lasioglossum brassicae

Lasioglossum brassicae — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1960 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
brassicae
გრიგოლი (საკუთარი სახელი)

გრიგოლი (საკუთარი სახელი)
გრიგოლ (ბერძნ. „მღვიძარე“, „ფხიზელი“) — მამაკაცის სახელი. მისგანაა მიღებული გვარები: გრიგოლაშვილი, გრიგოლია, გრიგოლაია, გრიგოლავა. კნინობითი ფორმებია: გიგა, გიგი, გიგო, გიგლა, გიგილო, გიგოლა. გიგა, გიგი, გიგო წარმოშობით შეიძლება დამოუკიდებელი სახელები იყოს. ბევრი გვარია წარმოქმნილი კნინობითი ფორმებისაგანაც. იშვიათად გვხვდება სახელის ფორმა გრიგორ, საიდანაც მიღებულია გვარი გრიგორაშვილი.
სქოლიო
მამაკაცის სახელები
Pucalá District

Pucalá District is one of twenty districts of the province Chiclayo in Peru.
References
Polyrhachis furcata

Polyrhachis furcata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
კეჰტნის მუნიციპალიტეტი

კეჰტნის მუნიციპალიტეტი — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, რაპლამაას მაზრაში.
იხილეთ აგრეთვე
ესტონეთის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
რაპლამაას მუნიციპალიტეტები
ისკანვაია

ისკანვაია — კოლუმბამდელი ქალაქის ნანგრევები ბოლივიაში, დედაქალაქ ლა-პასიდან 325 კმ-ით ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1 700 მეტრზე. თავის სივრცით და ასაკით, ისკანვაია მაჩუ-პიქჩუს აჭარბებს, მაგრამ ბევრად უფრო ცუდადაა შემონახული.
ქალაქი აშენებული იყო ორ პლატფორმაზე და მოიცავდა 0,6 კმ²-ს. მიეწოდებოდა მდინარე წყალი. დღეისათვისნ ასი საკმაოდ მოზრდილი შენობაა გადარჩენილი. სახლები ოთხკუთხაა და გააჩნია შიდა ეზოები. მოსახლეობა მისდევდა სოფლის მეურნეობას, შემორჩენილია ტერასები და ირიგაციის ნიმუშები.
არქეოლოგების ვარაუდით, ქალაქში 2 500 - 3 000 ადამიანი ცხოვრობდა.
რესურსები ინტერნეტში
La Residencia de los hijos de Tiwanaku (Spanish)
Iskanwaya
სქოლიო
ბოლივიის არქეოლოგიური ძეგლები
კამპინასი

კამპინასი - ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სან-პაულუს შტატში. მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ, (1,064,669) ქალაქი შტატში მესამეა, სან-პაულუსა და გუარულიუსის შემდეგ.
კამპინასი მდებარეობს სან-პაულუს პლატოზე, მდინარე ტიეტეს აუზში. დაარსდა 1774 წლის 14 ივლისს.
რესურსები ინტერნეტში
კამპინასის ოფიციალური საიტი
Secretariat of International Cooperation official home page
ბრაზილიის ქალაქები
604

604
მოვლენები
იაპონიაში უფლისწულმა სიოტოკუმ გამოსცა ჩვიდმეტმუხლიანი კონსტიტუცია.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
12 მარტი : გრიგოლ I — რომის პაპი (დ. 540)
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
13 აგვისტო : იან ძიანი — სუის დინასტიის დამაარსებელი (დ. 541)
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
დავით გარეჯელი — ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი
ტამბო-კოლორადო

ტამბო-კოლორადო, Tambo Colorado — ინკების ეპოქის კარგად შემონახული თიხატკეპნილი შენობების კომპლექსი პერუს სანაპიროზე. ასევე ცნობილია კეჩუას ენაზე ალტერნატიული სახელით: პუკა-ტამბო (Puka Tampu), პუკაიაკტა (Pucallacta) ან პუკაუასი (Pucahuasi). მდებარეობს იკას რეგიონში, მდინარე პისკოს ხეობაში ქალაქ პისკოდან 40 კილომეტრში.
ნაგებობა აშენებულია XV საუკუნის ბოლოს საპა ინკა პაჩაკუტის დროს. წარმოადგენდა ინკების ადმინისტრაციულ ცენტრს და მთავარ საკონტროლო პუნქტს სანაპიროდან მთებისაკენ მომავალ გზაზე.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
რესურსები ინტერნეტში
www.arqueología.com
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ვოსკეჰასკი

ვოსკეჰასკი — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 500 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 754 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 620 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.7 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
შირაკის პროვინციის სოფლები
კრატერული ტბა

კრატერული ტბა ან ვულკანური ტბა — ტბა, წარმოქმნილი ვულკანური კრატერის, კალდერის, მაარის ან დარტყმითი კრატერის წყლით შევსების გზით. რადგანაც კრატერს, როგორც წესი, აქვს წრის ფორმა და მაღალი კედლები, კრატერულ ტბას აქვს ცოტა შენაკადი და თითქმის არ აქვს მდინარეული ჩამონადენი. კრატერი ჩვეულებრივ ივსება წვიმის წყლით (მაარები - გრუნტის წყლებით) და წონასწორობას აღწევს შეღწევადობისა და აორთქლების შედეგად. დროთა განმავლობაში ეროზიის გამო შეიძლება წარმოიშვას მიწისზედა დინება ან შედინებაც კი, როგორც მაგალითად ტაუპოს ტბა ახალ ზელანდიაში, რომელზეც მიედინება მდინარე უაიკატო.
ვულკანურ კრატერში წყალი ზოგჯერ შეიცავს მინარევებს, რის გამოც ტბაში სიცოცხლე შეუძლებელია. ასეთი ხშირად გაფერადებული, მჟავებით გაჯერებული ტბების მაგალითებია რინკონ-დე-ლა-ვიეხა და ირასუ კოსტა-რიკაში. ნახშირორჟანგის შემცველობა შეიძლება ასევე იყოს საკმაოდ მაღალი და გახდეს ლიმნოლოგიური კატასტროფის მიზეზი, როგორიც მოხდა ნიოსის ტბაზე კამერუნში.
ზოგიერთი კრატერული ტბა
დედამიწა:
აფრიკა
ვენჩი (დარტყმითი კრატერი, ეთიოპია)
ბოსუმტვი (დარტყმითი კრატერი, განა)
ნიოსის ტბა (მაარი, კამერუნი)
ამერიკა
კატმაი (კალდერა, ალასკა, აშშ)
კრატერის ტბა (კალდერა, ორეგონი, აშშ)
სენ-ჟანი (დარტყმითი კრატერი, კვებეკი, კანადა)
კუიკოჩა (კალდერა, ეკვადორი)
ირასუ (ვულკანური კრატერი, კოსტა-რიკა)
რინკონ-დე-ლა-ვიეხა (ვულკანური კრატერი, კოსტა-რიკა)
ატიტლანი, გვატემალა
აზია
ელგიგიტგინი (დარტყმითი კრატერი, ციმბირი, რუსეთი)
ნემრუთი (კალდერა, თურქეთი)
კურილის ტბა (კალდერა, კამჩატკის ნახევარკუნძული, რუსეთი)
ტიანჩის ტბა (მთის კალდერა, ჩრდილოეთი კორეა/ჩინეთი)
პინატუბო (ფილიპინები)
კელუდი (ინდონეზია)
ტობა (კალდერა, ინდონეზია)
ტოვადა (კალდერა, იაპონია)
ტაძავა (კალდერა, იაპონია)
ოკეანეთი
ტაუპოს ტბა (კალდერა, ახალი ზელანდია)
ევროპა
სილიანი (დარტყმითი კრატერი, შვედეთი)
იესკიუვატნი (კალდერა, ისლანდია)
კერიდი (ისლანდია)
ვინდსბორნი (ვულკანური კრატერი, გერმანია)
ლახერ-ზე (კალდერა, ხშირად აღინიშნება, როგორც მაარი, გერმანია)
მარსი:
Jezero
სქოლიო
კრატერული ტბები
ტბები ტიპების მიხედვით
ხურსისძენი

ხურსისძენი (XVI საუკუნიდან - ხ უ რ ც ი ძ ე ნ ი) — სამხრეთ საქართველოს (სამცხის) წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო XI-XVI საუკუნეებში.გვარის ფუძემდებელი, როგორც ჩანს, XI საუკუნის მოღვაწე ხურსი იყო. ხურსისძენი წარმოადგენდნენ ახალი ჩორჩანელების გვარის განშტოებას. XI საუკუნის შემდეგ ახალი ჩორჩანელები წყაროებში აღარ იხსენიებიან. მათი სამფლობელოს ნაწილს, ჩანს ხურსისძენი დაეპატრონენ (ნაწილი ამ სამფლობელოსი გადაეცა ციხისჯვარელებს, ჯაყელებსა და ლაკლაკთა - ახალი ჩორჩანელების სხვა განშტოებებს). XVI საუკუნის დოკუმენტი „სამცხე-საათაბაგოს თავადთა ნუსხა“ გვამცნობს, რომ ერისთავთერისთავ ჩორჩანელის მამული ეკუთვნოდა ხურსისძეს. ხურსისძეთა გვარში გადმოვიდა ახალ ჩორჩანელებში გავრცელებული საგვარეულო სახელები: სულა, გიორგი, ფარსმან და სხვა. ხურსისძენი იყვნენ სამცხის ერისთავ-სპასალარებისა და შემდგომში მთავარ-ათაბაგების ჯაყელების ვასალი ფეოდალები და წყაროებში XV საუკუნემდე არ იხსენიებიან. XVI საუკუნეში ხურსისძეთა საგვარეულო მონასტერი და სამარხი ყოფილა ზარზმა. აქ ჩაუტარებიათ მათ საამშენებლო მუშაობა, მონასტრისათვის შეუწირავთ სხვადასხვა ნივთი და ალბათ ყმა-მამულიც, რაზეც მიუთითებს ეპიგრაფიკული მასალა. მონასტრის წინამძღვრები, ისევე როგორც მაწყვერელები ხშირად ხურსისძენი იყვნენ. მზეჭაბუკ ციხისჯვარელ-ჯაყელმა XVI საუკუნეში ზარზმის მონასტერი თავისი ყმა-მამულით აწყურის მონასტერს შესწირა. გამოთქმულია მოსაზრება (ვ. ბერიძე), რომ სწორედ XVI საუკუნეში, როდესაც აწყურის ეპისკოპოსი ხურციძე გახდა, ზარზმის მონასტერიც ხურციძეებს გადაეცათ. იმავე მოსაზრების მიხედვით, ზარზმის საყდარში გამოსახული მამა სერაპიონი არის არა მონასტრის დამაარსებელი სერაპიონ ზარზმელი, არამედ XVI საუკუნის ზარზმის წინამძღვარი სერაპიონ ხურციძე. ზოგი მკვლევარი, ზარზმის წარწერაში მოხსენიებულ ხურციძე შოთაყოფილ შიოს შოთა რუსთაველად მიიჩნევს და ამდენად შოთა რუსთაველს ხურციძეთა საგვარეულოს უკავშირებს.
თურქების მიერ სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ, XVI საუკუნის ბოლოს ხურსისძენი სამცხიდან დასავლეთ საქართველოში გადასახლდნენ. ზარზმის მონასტრის სიძველეები შემოქმედში (გურია) გადაიტანეს და იქ ააგეს ახალი ზარზმა.
შესაძლოა ქორეთის, სავანისა და დარკვეთის ეკლესიების XI საუკუნის წარწერებში მოხსენიებული ძმები: ერისთავთერისთავი გიორგი და ერისთავი ხურსი (მშობლებითა და შვილებით) ხურსისძეთა საგვარეულოს წარმომადგენლები იყვნენ. ასეთ შემთხვევაში უნდა დავასკვნათ, რომ XI საუკუნეში ხურსისძეთა სამფლობელოები ჰქონდათ არა მარტო სამცხეში, არამედ ლიხთიმერეთშიც.
იხილეთ აგრეთვე
შემოქმედის ეკლესია
სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ლიტერატურა
საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
14 (რიცხვი)

14 (რიცხვი)
თოთხმეტი — მეთოთხმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ცამეტის მომდევნო და თხუთმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 14. 14 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „თოთხმეტი“ არის რთული შედგენილობის და მისი პირვანდელი ვარიანტია ათ-ოთხ-მეტი (იგულისხმება ათზე ოთხი ერთეულით მეტი).
რესურსები ინტერნეტში
www.numberphile.com
რიცხვები
სომხეთ-სერბეთის ურთიერთობები

სომხეთ-სერბეთის ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთსა და სერბეთს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა ჯერ კიდევ სომხეთსა და იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას შორის 1993 წლის 14 იანვარს. სომხეთს აქვს კონფლიქტი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკასთან დაკავშირებით, სადაც სერბეთი მხარს უჭერს მშვიდობიანი პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღებას. სერბეთს აქვს დავა კოსოვოსთან სუვერენულ სახელმწიფოდ აღიარებასთან დაკავშირებით, სადაც სომხეთი არ აღიარებს კოსოვოს დამოუკიდებლობას. ორივე ქვეყანა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის, ევროპის საბჭოს, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის, პარტნიორობა მშვიდობისათვის, საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკის წევრია.
სავაჭრო და ეკონომიკური ურთიერთობები
სომხეთიდან სერბეთში ექსპორტზე გადის ჯართი და მექანიკური ტექნიკა, ხოლო სერბეთიდან სომხეთში ექსპორტით შედის საკვები პროდუქტები. ქვეყნებს შორის სავაჭრო ბრუნვა 2013 წელს 2012 წელთან შედარებით ოთხჯერ გაიზარდა 8,2 მილიონ აშშ დოლარამდე. 2013 წელს, სომხეთიდან ესპორტზე გავიდა ძირითადად სამთო მასალები, ასევე სპილენძი, ტანსაცმელი, გამოყენებული ავეჯი და მათი ნაწილები, ხოლო სერბეთიდან ძირითადად გავიდა მედიკამენტები, აპარატურა, სასოფლო-სამეურნეო მოსავალი, ღვეზელები და წინდები. სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ივან მრკიცმა განაცხადა 2014 წლის მარტში, რომ სოფლის მეურნეობა, წყლის მენეჯმენტი, ქიმიური, ნავთობქიმიური და ფარმაცევტული ინდუსტრიები, ისევე როგორც ტურიზმი, ესენი იყო ის სფეროები, რომლებიც თანამშრომლობის საუკეთესო პერსპექტივებს გვთავაზობდნენ. სომხეთსა და სერბეთს შორის სავაჭრო ბრუნვა მართალია შეადგენს მცირე მოგებას, მაგრამ ორივე ქვეყანამ პირობა დადო, რომ გააფართოებს ამ ურთიერთვაჭრობას.
პირველი სომხურ-სერბული ბიზნესფორუმი ერევანში გაიმართა 2014 წლის მარტში, რომელიც გაიხსნა სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის ივან მრკიცის ვიზიტის დროს.
სავიზო რეჟიმი
2014 წლის ოქტომბერში, სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ედუარდ ნალბანდიანმა და სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადეს, რომ სავიზო რეჟიმის გაუქმება იწყება სომხეთისა და სერბეთს შორის. 2015 წლის თებერვალში, სომხეთის მთავრობამ მხარი დაუჭირა სერბეთთან შეთანხმებას, არაპოლიტიკური პასპორტების მქონე პირთათვის ქვეყანაში შესვლისა და ვიზის მოთხოვნების გაუქმების შესახებ. სომხეთის მთავრობამ თავისი გადაწყვეტილება გაამართლა და თქვა, რომ „ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის გამარტივების შესახებ შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ, სომხეთსა და სერბეთს შორის სავიზო რეჟიმის გაუქმება შეიძლება გახდეს დამატებითი სტიმული ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობების განვითარებისათვის“. მთავრობამ ასევე განაცხადა, რომ „შეთანხმება მიზნად ისახავს ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური,ტურისტული, ჰუმანიტარული და კულტურული კავშირების გაძლიერებას“.
რესურსები ინტერნეტში
Односи са Јерменијом
Конзулат Јерменије први пут у Београду, Политика
Пријатељски односи Србије и Јерменије, РТС
Јерменска породица из Врања, Регионална Радио Телевизија Врање
Јерменска делегација код Патријарха српског , 2015.
სქოლიო
სომხეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
სერბეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
ძვ. წ. 1350-იანები

ძვ. წ. 1350-იანები
მოვლენები
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ძვ. წ. 1355 : დაიბადა ტუტანხამონი
ძვ. წ. XIV საუკუნე
ნაბონის კანტონი

ნაბონის კანტონი
ნაბონი — კანტონი ეკვადორში, ასუაის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნაბონი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 15 121 ადამიანს შეადგენდა.
სქოლიო
ასუაის პროვინციის კანტონები
კაშამბუ

კაშამბუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 895 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 705 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 216.01 კმ²-ზე. ფართობი 100 483 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვილიაგომესი

ვილიაგომესი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კუნდინამარკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.684 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 104 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 33.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 63 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
კუნდინამარკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
Mixtla

Mixtla (municipality) is a town and municipality in the Mexican state of Puebla in south-eastern Mexico.
As of April 2, 2021, Mixtla had presented two confirmed cases but no deaths related to the COVID-19 pandemic in Mexico.
The dismembered body of former municipal president Altamirano Gonzalo Elías Zopiyactle (2005-2007), 48, was found with a narco-message from "Miauuu" on April 2, 2021 in Zongolica along Mexican Federal Highway 123.found last Friday in Zongolica belongs to the former mayor of Mixtla, both territories of Veracruz.
References
Municipalities of Puebla
ქანჩის გასაღები

ქანჩის გასაღები — ქანჩებისა და ხრახნების ჩასახრახნ-ამოსახრახნი ხელის იარაღი. ქანჩის გასაღები არის მარტივი ერთ და ორმხრივი, მრგვალი ქანჩებისათვის, გასახსნელი, ტორსული, ციბრუტული, ზღვრული (ჭრიალიანი), დინამომეტრული და სხვა.
ლიტერატურა
ხელის მექანიკური იარაღები
Compsodrillia jaculum

Compsodrillia jaculum, common name the javelin turrid, is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Pseudomelatomidae, the turrids and allies.
Description
The length of the shell varies between 15 mm and 20 mm.
Distribution
This species occurs in the Pacific Ocean between Costa Rica and Ecuador.
References
Pilsbry, Henry Augustus, and Herbert N. Lowe. "West Mexican and Central American mollusks collected by HN Lowe, 1929-31." Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia (1932): 33–144.
External links
jaculum
Gastropods described in 1932
ჰაროლდ იური

ჰაროლდ იური
ჰაროლდ კლეიტონ იური (დ. 29 აპრილი, 1893 — გ. 5 იანვარი, 1981) — ამერიკელი ფიზიკური ქიმიკოსი. იზოტოპებზე ჩატარებული კვლევების და დეიტერიუმის აღმოჩენის შემდეგ, 1934 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ატომური ბომბის შექმნაში.
დაიბადა უოლკერტონში, ინდიანაში. თერმოდინამიკა კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი) გილბერტ ნიუტონის დახმარებით შეისწავლა. მას შემდეგ რაც, 1923 წელს მიენიჭა დოქტორანტის წოდება, მან მოიგო „ამერიკულ-სკანდინავიური ფონდის“ სტიპენდია, რომელმაც მას საშუალება მისცა რომ სწავლა კოპენჰაგენის ერთ-ერთ ინსტიტუტში გაეგრძელებინა. სანამ კოლუმბიის უნივერსიტეტში ასოცირებული პროფესორი გახდებოდა, ჯონ ჰოპკინზის უნივერსიტეტში იყო კვლევის თანაშემწე. 1931 წელს დაიწყო იზოტოპებზე მუშაობა, მოგვიანებით კი აღმოაჩინა დეიტერიუმი, წყალბადის ორი სტაბილური იზოტოპიდან ერთ-ერთი.
რესურსები ინტერნეტში
Harold Clayton Urey Papers MSS 44. Special Collections & Archives, UC San Diego Library.
1965 Audio Interview with Harold Urey by Stephane Groueff Voices of the Manhattan Project
National Academy of Sciences biography
Harold Urey – Explaining why he rejects the notion of the moon breaking away from the earth – 1972
Guide to the Harold C. Urey Papers 1932-1953 at the University of Chicago Special Collections Research Center
სქოლიო
ნობელის პრემიის ლაურეატები
ამერიკელი ქიმიკოსები
Dorymyrmex insanus

Dorymyrmex insanus is a species of pyramid ant, one of several species known as crazy ants, for their "frenetic" movement and swarming behavior. It is found in hot, dry habitats in the southern parts of the United States, much of Central America, and tropical South America. Dorymyrmex insanus is listed as Vulnerable by the International Union for Conservation of Nature (IUCN).
Etymology
The specific epithet insanus, meaning "insane" in Latin, comes from the ant's frenzied movements and their ability to quickly swarm prey or food.
Biology
Dorymyrmex insanus live in mostly hot, very dry, and open environments. The diet of workers includes honeydew or any other nutritious liquid and insect carcasses, both of which are obtained through foraging (though they will hunt insects on occasion). When these ants find food, they form large quickly moving foraging trails that can adapt to the terrain they move through. Their ability to live in large, open areas allows them to live in areas disturbed by agriculture or in places largely settled by humans. Their nests appear as small cone shaped mounds in the earth measuring around in diameter. These nest entrances are usually hard to spot on their own, but are usually found in clusters, making them more conspicuous. Their workers tend to be very active even in extreme heat, as they have a large heat tolerance compared to other species of ant that live in their habitat.
References
Dorymyrmex
Hymenoptera of North America
Hymenoptera of South America
Insects described in 1866
Taxonomy articles created by Polbot
თრიმლი (გვარი)

თრიმლი (გვარი)
თრიმლი — მცენარის გვარი თუთუბოსებრთა ოჯახისა. შეიცავს 2 ან 7–8 სახეობას. ბუჩქი ან პატარა ფოთოლმცვივანი ხეა. ჩვეულებრივი თრიმლი გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში.
იზრდება მშრალ ქვიან და კლდოვან ფერდობებზე, ბუჩქნარებში, ზოგჯერ ქვეტყვედ — მუხნარსა, ჯაგრცხილნარსა, ღვიიანსა და ფიჭვნარში. სინათლის მოყვარული და გვალვაგამძლეა, ნიადაგისადმი ნაკლებად მომთხოვნი. მრავლდება ამონაყრითა და თესლით. ფოთლებს ხმარობენ ტყავის მოსათრიმლად. მერქანი მოყვითალო მწვანეა, იყენებენ სახარატო საქმეში, აგრეთვე მატყლისა და ტყავის შესაღებად.
დეკორატიულია, განსაკუთრებით ლამაზია შემოდგომაზე, როდესაც ფოთლები მთლიანად უწითლდება. იყენებენ ფერდობების გასამწვანებლად და გასამაგრებლად.
ლიტერატურა
სქოლიო