PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ჯუჯა კაიმანი

ჯუჯა კაიმანი — ნიანგი ალიგატორისებრთა ოჯახისა. სქესობრივად მომწიფებული ეგზემპლარების სიგრძე ჩვეულებრივ არ აღემატება 1-1,3 მ-ს, ზოგჯერ 2 მ-ს აღწევს. გავრცელებულია მდინარეების ორინოკოსა და ამაზონის აუზებში, ვენესუელიდან, გაიანიდან, სურინამიდან და გვიანიდან ჩრდილოეთით და სამხრეთ ბრაზილიამდე სამხრეთით. დებს 10-17 კვერცხს.
რესურსები ინტერნეტში
ჯუჯა კაიმანი
ნიანგები
ტრეკლიანოს თემი

ტრეკლიანოს თემი — თემი დასავლეთ ბულგარეთში. შედის კიუსტენდილის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 1 016 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 257.83 კმ²-ს. მოიცავს 19 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ტრეკლიანო.
იხილეთ აგრეთვე
ბულგარეთის თემები
ბულგარეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
კიუსტენდილის ოლქი
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
კიუსტენდილის ოლქის თემები
ბულგარეთის თემები
კასპის აკლდამები

კასპის აკლდამები — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის ქალაქ კასპში, დასავლეთით 1 კილომეტრზე, მტკვრის ხეობაში. წარმოადგენს 10-15 მეტრი სიმაღლის კირქვის კონცხებში გამოკვეთილ ძლიერ დაზიანებულ გამოქვაბულთა ცალკეულ ჯგუფს. შემორჩენილია თითქმის სრულად 4 აკლდამა, 3 კლდის ერთ მასივშია გამოკვეთილი, 1 აღმოსავლეთით ორასიოდე მეტრზეა. აკლდამები მიწის ზედაპირიდან 3-5 მეტრითაა შემაღლებული, გამოკვეთილია ლითონის ოთხწახნაგა იარაღით, საკმაოდ სუფთად. მათი სტრუქტურა ძირითადად ტიპურია.
პირველი აკლდამის და მეორე აკლდამის სამხრეთ კამარები გეგმით კუთხემომრგვალებულ კვადრატს უახლოვდება, ჭერი შეისრული კამარისებრია. ორივე სათავსის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში მიცვალებულის დასასვენებელი ნიში-თაროები. კამერების წინ ღია კარიბჭეა, რომლებშიც გაჭრილია კარი. ასეთივე კარიბჭე აქვს მესამე აკლდამას. ამ აკლდამაში ნიში თაროები არ არის. მეოთხე აკლდამას კარიბჭე არ აქვს.
აკლდამაში ნიში-თაროების დამხრობა ნებისმიერია, რაც დამარხვის არაქრისტიანულ წესზე მიგვანიშნებს. მსგავსი აკლდამები საქართველოში ჯერ არარის მიკვლეული. აკლდამები სტრუქტურუით ოდნავ განსხვავდება აქემენიდური, პართული და სასანური ხანის ირანული აკლდამებისგან. შეისრული ჭერი და კვეთის ტექნიკა საერთოს პოულობს გვიანდელი ანტიკური, აგრეთვე ადრინდელი ფეოდალური ხანის ქართული კლდის ხუროთმოძღვრების ტრადიციებიდან. პარალელული მასალისა და ისტორიული ფაქტების გათვალისწინებით აკლდამები თარიღდება გვიანდელი ანტიკური ხანით ან IV-VI საუკუნით.
ლიტერატურა
კასპის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
საბერძნეთის ტბების სია

საბერძნეთის ტბების სია
ქვემოთ მოცემულია საბერძნეთის უდიდესი ტბების სია:
ჩურკამპის რაიონი

ჩურკამპის რაიონი — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის ჩურკამპის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 262 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 323 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 45 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 141.36 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
უანკაველიკის რეგიონის რაიონები
ჩურკამპის პროვინციის რაიონები
ოზურგეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ოზურგეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ოზურგეთი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ოზურგეთი - ქალაქი, გურიის მხრის და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი
ოზურგეთი - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
კლიპშპრინგერი

კლიპშპრინგერი — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახისა.
მცირე ზომის ანტილოპაა. მამლებს აქვს ფართოდ განლაგებული სოლისებრი რქები, სიგრძეში 10 სმ-მდე. ბეწვი სქელი და მკვრივია. დედლები შედარებით დიდი ზომისანი არიან. მაგ., დედლის სიმაღლე მინდაოში შეადგენს 50–53 სმ, ხოლო მამლისა — 49–52 სმ. მასა მერყეობს 8,9-დან 18 კგ-მდე. სხეულის სიგრძეა 75–115 სმ.
ბინადრობენ მჭიდრო ჯგუფებად. მონოგამები არიან. მშრალ სეზონზე 6–8-სულიან ჯოგებს ქმნიან. წვიმის სეზონზე მსგავსი ჯოგები არ გვხვდება. ნაშიერის რძით კვების პერიოდში, მამალი მუდამ იცავს, როგორც მას, ასევე დედალს. მამლები ტერიტორიული ცხოველები არიან და თავის „სამფლობელოს“ ფეკალიებითა და ჯირკვლების დახმარებით ნიშნავს. საცხოვრებლად იყენებენ მთიან რაიონებსა და მდინარეთა ხეობებს.
იკვებება მარადმწვანე ბუჩქებით და ბალახებით, ხილით, თესლებით, ყვავილებითა და ლიქენებით. შეუძლიათ მიგრირება უკეთესი მცენარეულობით გამორჩეულ ადგილებში. დიდხანს ძლებს წყლის გარეშე, რადგან სითხის უდიდეს ნაწილს საკვებიდან იღებს.
გამრავლების სეზონი აპრილიდან იწყება. მაკეობა 7 თვე გრძელდება. დედალი ბადებს 1 ნაშიერს. იგი 4–5 თვემდე რძით იკვებება. 6 თვიდან რქები იწყებს ზრდას და 17–18 თვისას ბოლომდე ეზრდება.
გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ სუდანში, სომალში, ერიტრეაში, ეთიოპიის მთიანეთის ჩრდილოეთი ნაწილიდან აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკამდე, აგრეთვე ნამიბიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანგოლის სანაპიროზე. არსებობს რამდენიმე იზოლირებული პოპულაცია ცენტრალურ აფრიკის რესპუბლიკაში და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ნიგერიაში გვხვდება ჯოსის პლატოზე. სავარაუდოდ ეს სახეობა ბურუნდიშიც ბინადრობს.
სქოლიო
კლიპშპრინგერი
Corlăteni, Rîșcani

Corlăteni, Rîșcani
Corlăteni is a village in Rîșcani District, Moldova. In Corlăteni is located 9km north of Bălți the second civil international airport of Moldova and one of the two airports of Bălți: Bălți International Airport.
Notable people
Valentin Guznac
Valentin Todercan
Iurie Țurcanu
References
Villages of Rîșcani District
Kyzyl-Yulduz

Kyzyl-Yulduz is a village in the Khizi Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Khizi District
ეწერფერდი

ეწერფერდი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჭალეს თემი (სოფლები: ეწერფერდი, ფოცხოეწერი, ჭალე). მდებარეობს მდინარე ენგურის ხეობაში, ზღვის დონიდან 320 მეტრზე. წალენჯიხიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით, ჯვრიდან 8 კმ-ით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 260 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რადოკის ტბა

რადოკის ტბა — მტკნარი წყლის (გამდნარი) ტბა ანტარქტიდის აღმოსავლეთით, რომელიც ვრცელდება ბივერის ტბიდან სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 5 კმ-ში და არამისის ქედიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 24 კმ-ში. იგი უღრმესი ტბაა ანტარქტიდაზე და მისი სიღრმე აღწევს 362 მეტრს. პაგოდრომას მშრალი მთის ხეობით შეერთებულია ბივერის ტბასთან.
ტბა დატანილია რუკებზე ავსტრალიის ეროვნული ანტარქტიკული საკვლევი ექსპედიციის (ANARE) მიერ RAAF 1956 წლის საჰაერო ექსპედიციის ფოტოგრაფიით. სახელი ეწოდა მეტეოროლოგისა და გლაციოლოგის უვე რადოკის პატივსაცემად, რომელმაც დიდი დახმარება გაუწია ავსტრალიის ეროვნული ანტარქტიკული საკვლევი ექსპედიციის გლაციოლოგიურ პროგრამას.. რადოკი — ანტარქტიდის კონტინენტის ყველაზე ცნობილი ღრმა და ერთადერთი ცნობილი მტკნარი წყლის ტბაა, რომელშიც მცურავ მდგომარეობაში მდებარეობს მყინვარის ენა.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია
მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია
ლიტერატურა
სქოლიო
ანტარქტიდის ტბები
ყინულქვეშა ტბები
კაუარი

კაუარი — ოაზისი 150 კმ-ში ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. წარმოადგენს ციცაბო ადგილს. ადგილის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 576 მეტრ სიმაღლეზე და მას ჰქვია ზუმრის პიკი. კაუარის ოაზისები გარშემორტყმულია ტენერეს უდაბნოთი. მდებარეობს აგადესის რეგიონის ბილმის დეპარტამენტის სამხრეთით.
კაუარის ოაზისებში მდებარეობს ათი ოაზისი, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდებში მდებარეობენ დასახლებული პუნქტები: ბილმა, დირკუ, ანეი და სეგედინი. წყლის წყაროების არსებობის გამო კაუარის ოაზისები ყოველთვის იყო მთავარი გასაჩერებელი ადგილი საჰარის უდაბნოს მარშრუტებზე, როგორც ძველად, ისევე დღესაც. შუა საუკუნეებში ისინი იყვნენ ფინიკის და სუფრის მარილის წარმოების მთავარი ადგილები, რის გამოც ეს ადგილები იყო მომთაბარეების, ტუარეგების და კანემის იმპერიის განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ.
აქ არსებობს რამდენიმე ტბა: აიამა, ელკი-გერნამა, ბარარა დაკალალა.
კაუარის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ტუბუს ხალხი, რომლებიც ირჩევენ კაუარის სულთანს — თავიანთ ტრადიციულ მმართველს, რომლის რეზიდენცია მდებარეობს ანეიში.
სქოლიო
ნიგერის ოაზისები
ბექა დავითულიანი

ბექა დავითულიანი (დ. 18 მარტი, 1980, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი.
ბიოგრაფია
1999-2004 წლებში იყო ა/ო „სტუდენტთა საექსპედიციო მოძრაობა“ გამგეობის თავმჯდომარე. 2002-2004 წლებში იყო სს „ხიდმშენის“ იურის-კონსულტანტი, მენეჯერი. 2004-2010 წლებში იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ინსპექტორ-გამომძიებელი. 2010-2013 წლებში მუშაობდა ჟურნალ „ლიბერალში“. 2010-2012 წლებში იყო შპს „მედიაჰაუსი დეკომი“ იურისტ-კონსულტანტი. ამავე წლებში იყო შპს „სახელმწიფო უზრუნველყოფის“ სპეციალისტი. 2013 წელს იყო შსს საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ახალი მედიის მართვის სპეციალისტი. 2013-2014 წლებში იყო საქართველოს მთავრობის კანცელარიის ინტერნეტ რესურსების მართვის სპეციალისტი. 2014-2015 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის თანაშემწე. 2014 წელს იყო საქართველოს მთავრობის კანცელარიის პროექტების დაგეგმვისა და რეფორმების სამსახურის სამმართველოს უფროსი. 2014-2015 წლებში იყო ტელეკომპანია GDS TV-ის მთავარი პროდიუსერის მოადგილე. 2015-2017 წლებში იყო საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სამმართველოს უფროსი. 2017–2020 წლებში ქალაქ თბილისის საკრებულოს ფრაქცია „ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარე.
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დაბადებული 18 მარტი
დაბადებული 1980
საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
თბილისში დაბადებულები
„ქართული ოცნების“ წევრები
ენდრიუ უაილზი

ენდრიუ უაილზი
სერ ენდრიუ ჯონ უაილზი (დ. 11 აპრილი, 1953) — ბრიტანელი მათემატიკოსი. პრინსტონის უნივერსიტეტის მათემატიკის პროფესორი, ამავე უნივერსიტეტის მათემატიკის კათედრის ხელმძღვანელი. მუშაობს რიცხვების თეორიაზე. ცნობილია ფერმას დიდი თეორემის დამტკიცებით.
რესურსები ინტერნეტში
ენდრიუ უაილზი ბიოგრაფია
ენდრიუ უაილზი — ცნობილი მათემატიკოსები
სქოლიო
დაბადებული 1953
ბრიტანელი მათემატიკოსები
Quilcapuncu District

Quilcapuncu District is one of five districts of the San Antonio de Putina Province in Peru.
History
Quilcapuncu District was created in November 26, 1986, in Alan García's term.
Geography
One of the highest peaks of the district is Usu at approximately . Other mountains are listed below:
Authorities
Mayors
2011–2014: Marino Catacora Ticona.
2007–2010: Leonardo Lipa Alvarez.
Festivities
May: Holy Cross
June: Anthony of Padua.
See also
Administrative divisions of Peru
References
External links
Official web site
INEI Peru
ეფრემოვკა

ეფრემოვკა — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გორელოვკის თემში. მდებარეობს მადათაფის ტბის ნაპირზე, მდინარე ბუღდაშენის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2110 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ ეფრემოვკის მოსახლეობა შეადგენს 179 ადამიანს.
ლიტერატურა
სქოლიო
ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქაჩიბაიძეები

ქაჩიბაიძეები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში. სიმონ ჯანაშიას აზრით, ქაჩიბაიძეები წარმოშობით დასავლეთ საქართვედოან უნდა ყოფილიყვნენ (ქაჩიბაია, ქაჩიბაიძე, ქაჩიბაძე). აფხაზთა სამეფოს წარმოქმნის პროცესში მეფის ხელისუფლებისგან შევიწროების გამო ქაჩიბაიძეები ქართლში გადმოსულან და ალგეთის ხეობაში დასახლებულან. გიორგი V ბრწყინვალის დროს ფიტარეთის წარწერაში იხსენიება ქავთარ ქაჯიფაისძე, მეფის ამირეჯიბი, რომელსაც განუახლებია ეს ტაძარი, აუშენებია ღვთისმშობლის ეკლესია და შეუწირავს მისთვის „ხმლით მონაგები“ სოფელი ტანძია და თევდორეწმინდა. მეთხუთმეტე საუკუნეში მოღვაწე ბარათა ქაჩიბაიძემ სათავე დაუდო ბარათაშვილების საგვარეულოს.
ლიტერატურა
ხანთაძე შ., ქსე, ტ. 10, გვ. 496, თბ., 1986
საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
გამოაღეთ ფანჯრები

გამოაღეთ ფანჯრები
„გამოაღეთ ფანჯრები“ — კომპანია „ქართული ტელეფილმის“ 1981 წლის ფილმი. რეჟ. — დევი აბაშიძე.
სიუჟეტი
სიმღერასა და ცეკვაზე შეყვარებულ ახალგაზრდა კაცი თანამოაზრეებს შეკრებს, ანსამბლ „უქიმერიონს" ჩამოაყალიბებს და უანგაროდ ემსახურება ხალხური სიმღერის პოპულარიზაციის საქმეს.
როლებში
ომარ მხეიძე — ნოდარი
დუდუხანა წეროძე — ეფროსინე
ნათია გოგოჭური — ნანა
შალვა ხერხეულიძე — ვარდენი
ზურაბ ქაფიანიძე — ანტონი
ვიქტორ ნინიძე — გერონტი
გრიგოლ (გიგოლა) თალაკვაძე — კოწია
აკაკი (კაკო) ბაქრაძე — მონადირე
აბესალომ ლორია — კიჭი
თენგიზ ჩანტლაძე — ლეუშა
რევაზ იმნაიშვილი — ბანოჯა
მურმან ჯინორია — კოტიკო
ივანე საყვარელიძე — შალიკო
რესურსები ინტერნეტში
1981 წლის ქართული ფილმები
ქართულენოვანი ფილმები
კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
სსრკ-ის ფილმები
ფილმები ანბანის მიხედვით
დევი აბაშიძის ფილმები
აშურ-დან III

აშურ-დან III — ასურეთის მეფე ახალი ასურული პერიოდის დროს. აშურ-დან III სამეფო ტახტზე სალმანასარ IV-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 772 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 755 წელს, მის შემდეგ ასურეთის სამეფო ტახტზე აშურ-ნირარი V ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
ასურეთი
ასურელი მეფეები
ასურეთის მეფეების სია
ასურეთის მეფეები
გურდი

გურდი — ჰაიტის ფულის ერთეული. ISO 4217 კოდია HTG და იყოფა 100 სანტიმად.
პირველი გურდი ბრუნვაში შემოტანილ იქნა 1813 წელს. მან შეცვალა ლივრი კურსით 1 გურდი = 8 ლივრი და 5 სუ. 1870 და 1872 წლებში გურდის კურსის გადახედვა მოხდა, პირველად 10/1-თან, შემდეგ კი 300/1-თან. ამ პერიოდში, როდესაც მხოლოდ ბანკნოტები იბეჭდებოდა ვალუტას ხშირად გურდის ნაცვლად პიასტრს უწოდებდნენ, განსაკუთრებით 1875 წელს გამოცემული ბანკნოტებისთვის. 1881 წელს გურდის კურსი მიბმულ იქნა ფრანგულ ფრანკთან 5 ფრანკ = 1 გურდი და ლითონის მონეტების გამოშვება განახლდა.
ფრანკთან პეგი დიდგანს არ გაგრძელებულა, და 1912 წელს გურდის კურსი აშშ-ის დოლარს მიება წონით 5 გურდი = 1 აშშ-ის დოლარი. 1989 წელს ეს პეგიც გაუქმებულ იქნა და მას შემდეგ ჰაიტის ვალუტა მცოცავი კურსითაა. თუმცა ძველი ტრადიციით ხუთ გურდიანს ჰაიტის დოლარს უწოდებენ, 5 სანტიმს კი ჰაიტის პენის. ამჟამად სავაჭრო ობიექტებში ფასები გურდის ნაცვლად მოცემულია ჰაიტიურ დოლარში, რომელიც ხუთზე უნდა გამრავლდეს გურდის ექვივალენტის მისაღებად. 2005 წლის ივლისში გურდის კურსი იყო 40 გურდი 1 დოლართან, ან 49 გურდი 1 ევროსთან.
მიმოქცევაში შემდეგი წონის სანტიმებია:
5 სანტიმი
10 სანტიმი
20 სანტიმი
50 სანტიმი
1 გურდი
5 გურდი
(შენიშვნა: მიმოქცევაში მყოფ მონეტათა უმრავლესობა 2005 წლის ბოლოსთვის იყო 50 სანტიმი, 1 და 5 გურდიანები)
მიმოქცევაში არსებული ბანკნოტები:
1 გურდი
2 გურდი
5 გურდი
10 გურდი
25 გურდი
50 გურდი
100 გურდი
250 გურდი
500 გურდი
1000 გურდი (ჯერ არ გამოსულა)
1, 2 და 5-გურდიან ბანკნოტებს აღარ ბეჭდავენ, და ცირკულაციაშიც თითქმის აღარაა.
რესურსები ინტერნეტში
გურდის ბანკნოტების გამოსახულების ასლები
ჰაიტი
ბრუნვაში არსებული ვალუტები
არსკი-კამენი

არსკი-კამენი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 95 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოროცკი, რომელიც დაშორებულია 11 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (71%).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბელორეცკის რაიონის სოფლები
ყაიბალი

ყაიბალი
გაიბალი — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშას რაიონში, გაიბალის ადმინისტრაციულ თემში.
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.
გეოგრაფია
სოფელი მდებარეობს მდინარე ხალფალის ნაპირზე, ყარაბაღის ქედის კალთაზე. ადრე მას გეიბალიგანდი ერქვა.
სქოლიო
შუშის რაიონის სოფლები
357

357
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ართანის წმინდა ნინოს ეკლესია

ართანის წმინდა ნინოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ართანის ჩრდილო-დასავლეთით, 0,7 კილომეტრზე, ღვთისმშობლის ეკლესიის დასავლეთით, ორასიოდე მეტრში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (5,4 x 4 მეტრი). ნაგებია რიყის ქვისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აქა-იქ, უმთავრესად, გარე კუთხეების ქვედა ნახევრის წყობაში, გამოყენებულია კვადრატული აგური. კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით. მიუხედავად ამისა, იგი ტლანქია და უსწორმასწორო. ერთადერთი შესსასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შედარებით ვიწროა. იგი აგურითაა გამოყვანილი და დასრულებულია შეისრული თაღით. რომლიც მცირედ შეღრმავებულ, ხერხულა ფრიზით დაგვირგვინებულ, სწორკუთხა არეშია მოქცეული. შესასვლელი შიგნიდან სწორკუთხაა, გადახურულია ხის ძელებით. ეკლესიის დარბაზი გეგმით თითქმის კვადრატულია, აღმოსავლეთიდან ერთვის ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის ქვედა ნაწილი დრბაზის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებიდან ერთსაფეხურიანი პილასტრებითაა გამოყოფილი. პილასტრები იატაკიდან 1,3 მეტრის სიმაღლეზე წყდება. მათ ზემოთ აფსიდი ნალისებრ მოხაზულობას იძენს და დარბაზის შესაბამის კედლებს უშუალოდ შეერთვის. აფსიდის ღერძზე აგურით ნაწყობი ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო, მცირე ნიშაა. სამხრეთ ნიშა სწორკუთხაა, გადახურულია აგურით. ჩრდილოეთ ნიშის გადახურვა კი, ერთმანეთზე სწორი კუთხით მიყრდნობილი, ორი აგურისგან შედგება. აფსიდი დასრულებულია უსწორმასწორო კონქით უსწორმასწოროა დარბაზის კამარაც. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია აგურით ნაშენი კანკელის ფრაგმენტები. ეკლესიის შიდა სივრცის გამანათებლად, აფსიდის გარდა, თითო სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიცაა. ორივე სარკმელი, ქვის თხელი ფილებით. თარაზულადაა გადახურული. ფასადები შემოსილი მოზრდილი, არაწესიერი ფორმის, ნატეხი ქვისა და ტიყის ქვების შერეული წყობით. შესასვლელის ზემოთ, კედლის წყობაში ჩასმულ, მცირე ზომის, თიხის ფილაზე, გამოსახულია მარტივი ფორმის ტოლმკლავა ჯვარი.
2008 წელს სოფლის მაცხოვრებლებმა ეკლესიის კედლების ზედა ნაწილი აღადგინეს. მოაწყვეს აგურის ლავგარდანი და ეკლესია ღარისებრი კრამიტით გადახურეს.
ლიტერატურა
თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩანთოსნები

ჩანთოსნები
ჩანთოსენები — ძუძუმწოვრების ინფრაკლასი, რომელიც მოიცავს 7 (ან 8) რიგს: ოპოსუმისნაირნი, ცენოლესტები, მიკრობიოთერიუმისნაირნი, ჩანთოსანი თხუნელასნაირნი, მტაცებელი ჩანთოსნები, ჩანთოსანი მაჩვისნაირნი, ორმჭრელიანი ჩანთოსნები და Deltatheroida. საერთო ჯამში აერთიანებს სამასამდე სახეობას. მათი სხეულის სიგრძე მერყეობს 4–10 სმ-დან (ჩანთოსანი თაგვი) 160 სმ-მდე (რუხი კენგურუ). ჩანთოსნების გარეგნობა ნაირგვარია. უმრავლესობას კუდი კარგად აქვს განვითარებული, ზოგი მას სატაცად იყენებს. კიდურები უმეტესად ხუთთითიანია. ზოგ სახეობას I და V თითი რედუცირებული აქვს. კენგურუებსა და ზოგ სხვას II და III თითი ერთმანეთთან აქვს შეზრდილი (სინდაქტილია). კოალას, კუსკუსსა და ზოგ სხვას პირველი ერთი ან ორი თითი სხვა თითებისადმი აქვს დაპირისპირებული. მიწათხარიებს — ჩანთოსან თხუნელებსა და ჩანთოსან მაჩვებს წინა კიდურებზე მძლავრი ბრჭყალები ეზრდებათ. ჩანთოსან მიწის კურდღლებსა და კენგურუებს უკანა კიდურები ძლიერ წაგრძელებული და სახტომად მომარჯვებული, ხოლო წინა კიდურები მოკლე აქვთ. ბალნიანი საფარველი მეტად ხშირი და რბილია, ზოგისა ჯაგრისებური. ზოგს დინგზე აქვს ვიბრისები. ჩანთოსნების უმრავლესობას მოეპოვებათ ჩანთა, რომელიც იხსნება წინ ან უკან, ზოგს იგი გვერდითი ნაოჭის სახით აქვს, ხოლო ზოგს (ჩანთოსან ჭიანჭველაჭამიას) სულაც არ გააჩნია. ჩანთაში იხსნება 2–6 ძუძუ; უჩანთოებს აქვთ 25-მდე ძუძუ, რომლებიც სხეულის გვერდებზეა განლაგებული. კბილების რაოდენობა მერყეობს 22-დან (ქუსლითმავალი) 52-მდე (ჩანთოსანი ჭიანჭველაჭამია). თავის ტვინი პრიმიტიულია, კორძიანი სხეული არ აქვს. უმრავლესობის გრძნობის ორგანოები განვითარების მაღალ დონეზეა. ჩანთოსან თხუნელებს არ აქვთ თვალები. ზოგს სისხლის მიმოქცევის სისტემაში კიუვიეს სადინარები მოეპოვება. სხეულის ტემპერატურა 34–36° აღწევს. რძით იკვებებიან პასიურად, ძუძუდან პირის ღრუში რძე გადადის სპეციალური კუნთების შეკუმშვის შედეგად. ნაშიერის ხორხისა და რბილი სასის აგებულება ხელს უწყობს ერთდროულად სუნთქვასა და კვებას. ლაქტაციის პერიოდი 65 დღემდე გრძელდება. ჩანთაში ნაშიერი 250 დღემდე რჩება. ის სახეობები, რომლებსაც ჩანთა არა აქვთ, ნაშიერებს ზურგით ატარებენ ან მუცლის მხარეზე ძუძუთი ჰყავთ ჩამოკიდებული. უმრავლესობა წელიწადში ერთხელ (ზოგი რამდენჯერმე) მრავლდება. მაკეობა 8–40 დღე-ღამემდე გრძელდება. შობენ 1–24 ნაშიერს. თითოეულის სიგრძე 0,5–3 სმ, ხოლო მასა 0,6–5,5 გ აღწევს. ცოცხლობენ 5–25 წლამდე. იკვებებიან მცენარეულობით, ხმელეთის ცხოველებით, ზოგი ყოვლისმჭამელია. ზოგ ჩანთოსანს საკვებად იყენებენ, ბევრი მათგანი ბეწვის სარეწაო ობიექტია, ზოგს ადამიანის მეურნეობისთვის ზიანი მოაქვს. ჩანთოსნები გავრცელებული არიან ავსტრალიაში, ახალ გვინეასა და მიმდებარე კუნძულებზე, ტასმანიაზე, სულავესზე, სამხრეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ზოგიერთის რაოდენობა ძალზე შემცირებულია და გადაშენების საფრთხის წინაშე დგას. ისინი შეტანილი არიან „წითელ წიგნში“. ჩანთოსნების ყველაზე უძველესი ნამარხები ჩრდილოეთ ამერიკის ქვედა ცარცული პერიოდიდან. სამხრეთ ამერიკაში გამოჩნდნენ პალეოცენიდან. ევროპაში ჩანთოსნები ცხოვრობდნენ ეოცენიდან მიოცენამდე. აზიაში და ავსტრალიაში ცნობილი არიან ოლიგოცენიდან.
ლიტერატურა
ძუძუმწოვრები
ვადი-ალ-ხიტანი

ვადი-ალ-ხიტანი (არაბ. وادي الحيتان‎ ვეშაპების ხეობა) — პალეონტოლოგიური ძეგლი ეგვიპტეში, ელ-ფაიუმის საგუბერნატოროში, კაიროდან 150 კმ-ით სამხრეთ დასავლეთით. არეალში აღმოჩენილია ასეულობით განმარხებული ვეშაპის უძველესი ფორმა, რის გამოც 2005 წლიდან ტერიტორია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. აქ ცხადი ხდება ვეშაპების ევოლუციის ერთ-ერთი უდიდესი საიდუმლო - ოკეანის ეს ძუძუმწოვარი თავდაპირველად ხმელეთის ცხოველი ყოფილა. სხვაგან არსად მსოფლიოში არ მოიპოვება ამ რიცხვის, კონცენტრაციისა და ხარისხის ნამარხები.
ნამარხები შეიძლება არ იყოს უძველესი სხვებთან შედარებით, მაგრამ ამ ტერიტორიაზე თავმოყრილია მათი დიდი კონცენტრაცია. ამავე დროს, იმდენად მაღალია მათი შემონახულობის ხარისხი, რომ ხელუხლებელია ზოგიერთი ჩონჩხის მუცლის შიგთავსიც კი. აღმოჩენილი სხვა უძველესი ცხოველების ნამარხები, მაგალითად ზვიგენების, ნიანგების, ხერხი-თევზების, კუების და სკაროსების, საშუალებას იძლევა გაცოცხლდეს ის ბუნებრივი გარემო და ეკოლოგიური პირობები, რომელიც მათ დროს, მილიონობით წლის წინ იყო.
პირველი ნამარხი ჩონჩხები 1902-1903 წლებში აღმოაჩინეს, მაგრამ მომდევნო 80 წლის განმავლობაში ის ნაკლები ყურადღების ცენტრში იყო, რაც დიდწილად განპირობებული იყო ტერიტორიის ძნელად მისადგომობით. 1980-იანი წლებიდან არეალისადმი ინტერესი გაიზარდა, მას ნამარხების უამრავი კოლექციონერი მოაწყდა და გატანილ იქნა მრავალი ძვალი, რაც იმის მიზეზი გახდა, რომ ტერიტორია დახურულად გამოცხადდა.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში
რესურსები ინტერნეტში
Wadi Al-Hitan trek on Google Earth
Images from a trek to Wadi Al-Hitan on Flickr
სქოლიო
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეგვიპტეში
სერგო მაზმიშვილი

სერგო მაზმიშვილი (დ. 1934 — გ. 2006) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, მეტალურგი, ტქნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი.
ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი. 1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი.
მუშაობა დაიწყო პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში „შავი ლითონების მეტალურგიის“ კათედრაზე ასისტენტად. მისი მეცნიერული და პედაგოგიური მოღვაწეობა მთლიანად პოლიტექნიკურ ინსტიტუტს უკავშირდება. 1961-1969 წლებში რაზმის მომზადებისა და გადამუშვების პრობლემური ლაბორატორიის მთავარი ინჟინერი. 1969-1972 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი და „შავი ლითონების მეტალურგიის“ კათედრის დოცენტი. 1972-1974 წლებში აღნიშნული ლაბორატორიის სექტორი გამგე. 1977 წლიდან გარდაცვალებამდე — ლაბორატორიის ხელმძღვანელი და კათედრის პროფესორი. გამოქვეყნებული აქვს 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მას ეკუთვნის ფუნდამენტური გამოკვლევები სამხრეთ საქართველოში არსებული მანგანუმის საბადოს ირგვლივ.
ჯილდოები
ღირსების ორდენი
ღირსების მედალი
გიორგი ნიკოლაძის სახელობის მედალი
ლიტერატურა
გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული/შემდგ.: მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე [და სხვ.]. თბ., 2012, გვ. 103
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1934
გარდაცვლილი 2006
ქართველი ინჟინრები
ქართველი მეცნიერები
ქართველი პედაგოგები
ქართველი მეტალურგები
დუმბირა

დუმბირა — თათრული და ბაშკირული სიმებიანი მუსიკალური ინსტრუმენტი.
მსგავსი ინსტრუმენტები აქვთ ყირგიზებს (კომუზი), ყაზახებს (დომბრა), უზბეკებს (დუტარი), სხვა თურქულენოვან ხალხს და ტაჯიკებს. ყაზახური დომბრისგან განსხვავდება სიმების რაოდენობით (ტრადიცულად აქვს სამი).
ტრადიციის მიხედვით, დუმბირა ბაშკირელი მეზღაპრის — სესენის საკრავი იყო. მისი აკომპანიმენტით კითხულობდნენ ეპიკურ ზღაპრებსა და კუბაირებს. დუმბირა სიგრძით 800 მმ-ია, აქვს სამი სიმი, კორპუსი მზადდება ხისგან.
XIX საუკუნის დასასრულიდან და XX საუკუნის დამდეგიდან დუმბირას აღარ იყენებენ.
ლიტერატურა
Ахметжанова Н. В. Башкирская инструментальная музыка. Наследие. — Уфа, 1996. — 105 с.
Кубагушев А. М. Традиционные башкирские народные инструменты. — Уфа, 1997.
Рахимов Р. Г. Башкирская народная инструментальная культура: этноорганологическое исследование. 2-е изд., доп. — Уфа: изд-во БГПУ, 2010. — 188 с. ISBN 5-87978-297-2
Рахимов Р. Г. Башкирские народные музыкальные инструменты: Учебное пос. для среднего проф. обр. по специализации № 031002 «Фольклорное творчество». — Уфа: Вагант, 2004.
Рахимов Р. Г. Башкирская думбыра. Фольклорный сборник. — Уфа: Узорица,1998. — 24 с.
Рахимов Р. Г. Башкирская думбыра. Прошлое, настоящее, будущее. — Уфа: Узорица, 2003. — 42 с.
Сулейманов Р. С. Башкорт думбыраhы.- Уфа: Китап, 1993. — 64 б.
სქოლიო
სიმებიანი საკრავები