მერი ენინგი

მერი ენინგი (დ. 21 მაისი, 1799 ― დ. 9 მარტი, 1847) ― ინგლისელი ნამარხი ნაშთების კოლექციონერი, დილერი და პალეონტოლოგი, რომელიც მსოლფიოში ცნობილია სამხრეთ-დასავლეთ ინგლისში, დორსეტში, ინგლისის არხის კლდეებში იურული პერიოდის საზღვაო ნამარხი ნაშთების კვლევით. ენინგმა დიდი წვლილი შეიტანა პრეისტორიული ცხოვრებისა და დედამიწის ისტორიის შესახებ სამეცნიერო აზროვნების ცვლილებაში.
მთელი ცხოვრების მანძილზე ენინგს ფინანსურად უჭირდა. სქესის გამო, ენინგს ლონდონის გეოლოგიურ საზოგადოებაში გაწევრიანება არ შეეძლო და მისი სამეცნიერო წვლილიც სათანადოდ არ ყოფილა აღიარებული. გარდა ამისა, მისმა მეგობარმა, გეოლოგმა ჰენრი დე ლა ბეშმა, რომელმაც Duria Antiquior, პრეისტორიული ცხოვრების პირველი ფართო მხატვრული რეპრეზენტაცია დაასურათა, მეტწილად ენინგის მიერ მოპოვებულ ნამარხ ნაშთებზე იყო დაფუძნებული. ენინგი ბრიტანეთის, ევროპისა და ამერიკის გეოლოგიურ წრეებში ცნობილი გახდა და ანატომიისა და ნამარხი ნაშთების შეგროვებასთან დაკავშირებით ხშირად მიმართავდნენ საკონსულტაციოდ. მის სიცოცხლეში მხოლოდ ერთი სამეცნიერო ნაშრომი გამოქვეყნდა ბუნების ისტორიის ჟურნალში (Magazine of Natural History) 1839 წელს.
1847 წელს ენინგის გარდაცვალების შემდეგ მისი უჩვეულო ცხოვრებისადმი ინტერესი გაიზარდა. ენინგის ცხოვრების შესახებ ანონიმური სტატია 1865 წლის თებერვალში ჩარლზ დიკენსის ლიტერატურულ ჟურნალში All the Year Round გამოქვეყნდა. „მერი ენინგი, ნამარხი ნაშთების მაძიებელი“ დიდი ხნის მანძილზე დიკენსს მიეწერებოდა, მაგრამ 2014 წელს პალეონტოლოგიის ისტორიკოსებმა, მაიკლ ე. ტეილორმა და ჰიუ ს. ტორენსმა მის ავტორად ჰენრი სტიუარტ ფაგანი დაასახელეს და აღნიშნეს, რომ ფაგანის ნაშრომი „არც ორიგინალური და არც სანდოა“ და „ენინგის ლიტერატურის შესახებ ისეთ შეცდომებს შეიცავს, რომლებიც დღემდე პრობლემატურია“. ფაგანმა მისი ნაშრომის დიდი ნაწილი ენინგის ცხოვრებისა და ნაშრომების შესახებ დაწერილი უფრო ადრეული წყაროდან აიღო, რომელიც დორსეტის მკვიდრს, ჰენრი როულენდ ბრაუნს ეკუთვნოდა.
ცხოვრება და კარიერა
ბავშვობის წლები
მერი ენინგი 1799 წლის 21 მაისს დორსეტში, ლაიმ-რიჯისში დაიბადა. მამამისი, რიჩარდ ენინგი (დაახლოებით 1766-1810) დურგალი იყო, რომელიც შემოსავალს მახლობლად მდებარე კლდეების ნამარხი ნაშთების მოძიებაში იყენებდა და ტურისტებზე ყიდდა. დედამიის, მერი მური (დაახლოებით 1764-1842) ცნობილი იყო როგორც მოლი. ენინგის მშობლები 1793 წლის 8 აგვისტოს დაქორწინდნენ ბლენდფორდ-ფორუმში და ლაიმში გადავიდნენ საცხოვრებლად. შელი ენინგი წერს, რომ ენინგის ოჯახი ზღვის მახლობლად ცხოვრობდა და შტორმის შემდეგ ენინგის სახლი ხშირად იტბორებოდა.
მოლისა და რიჩარდს ათი შვილი ჰყავდა. პირველი შვილი, რომელსაც ასევე მერი ერქვა, 1794 წელს დაიბადა. მეორე შვილიც გოგო შეეძინათ, რომელიც მალე გარდაიცვალა. იოზეფი 1796 წელს დაიბადა, კიდევ ერთი ვაჟი კი 1798 წელს, რომელიც ჩვილობისას გარდაიცვალა. დეკემბერში მათი უფროსი შვილი (პირველი მერი) ოთხი წლის ასაკში გარდაიცვალა, როდესაც ტანსაცმელს ცეცხლი წაეკიდა.1798 წლის 27 დეკემბერს Bath Chronicle-ში გამოქვეყნდა სტატია ამ ინციდენტის შესახებ: „ბატონ რ. ენინგის, ლაიმელი დურგლის 4 წლის შვილი, რომელიც დედამ ხუთი წუთით მარტო დატოვა... ოთახში, სადაც ნახერხი ინახებოდა ... გოგონას ტანსაცმელს ცეცხლი წაეკიდა და გოგონა დამწვრობისგან გარდაიცვალა“.
ენინგი ხუთი თვის შემდეგ დაიბადა და სახელი გარდაცვლილი დის საპატივცემულოდ დაარქვეს. ენინგების ოჯახის დანარჩენი შვილებიდანაც 2 წელზე დიდხანს არცერთს უცოცხლია. მხოლოდ მერი ენინგმა და იოზეფმა მიაღწიეს მოზარდობის ასაკს. ენინგების ოჯახში ბავშვთა სიკვდილიანობის მაღალი დონე უჩველო არ ყოფილა. XIX საუკუნის გაერთიანებულ სამეფოში დაბადებულ ბავშვების თითქმის ნახევარი 5 წლამდე იღუპებოდა. XIX საუკუნეში ლაიმ-რიჯისში წითელასაგან ჩვილების გარდაცვალების შემთხვევები ხშირი იყო.
ლიტერატურა
დამატებითი საკითხავი
წიგნები და ჟურნალები
სხვა
(article and podcast)
სქოლიო
დაბადებული 1799გარდაცვლილი 1847დაბადებული 21 მაისიგარდაცვლილი 9 მარტიინგლისელი პალეონტოლოგებიქალი პალეონტოლოგებიინგლისელი ქალი გეოლოგები