PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ლა-ტოლა

ლა-ტოლა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნარინიოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 571 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 128 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
ნარინიოს დეპარტამენტი
რესურსები ინტერნეტში
statoids.com-ის მონაცემები
კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები
ნარინიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მასაი-მარა

მასაი-მარა – ნაკრძალი აფრიკაში. მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ კენიაში და წარმოადგენს სერენგეტის ეროვნული პარკის ჩრდილოეთის გაგრძელებას. სახელწოდება მიიღო რეგიონის ტრადიციული მაცხოვრებლების მასაისა და ნაკრძალში გამავალი მდინარის მარას მიხედვით. ნაკრძალის ფართობია 1510 კმ². ნაკრძალის ლანდშაფტი ძირითადად სავანაა.
ნაკრძალში აქტიურად ხდება ანტილოპა გნუს ყოველწლიური მიგრაცია, რომლის დროსაც გადაადგილდება დაახლოებით 1,3 მლნ გნუ.
რესურსები ინტერნეტში
– Masai Mara safari
Maasai Mara – The Official guide
The Mara Triangle – Official website for the north western section of the Maasai Mara National Reserve
Ministry of Tourism Kenya - Maasai Mara National Reserve
კენიის ეროვნული პარკები
ელბრიჯ ჯერი

ელბრიჯ ჯერი
ელბრიჯ ტომას ჯერი (დ. 17 ივლისი, 1744 — გ. 23 ნოემბერი, 1814) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი. აშშ-ის მე-5 ვიცე-პრეზიდენტი 1813 წლიდან 1814 წელს გარდაცვალებამდე.
რესურსები ინტერნეტში
აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
მასაჩუსეტსის გუბერნატორები
აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
დაბადებული 17 ივლისი
დაბადებული 1744
გარდაცვლილი 23 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1814
ლუკიანივკა (კახოვკის რაიონი)

ლუკიანივკა (კახოვკის რაიონი)
ლუკიანივკა — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 45 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
კახოვკის რაიონის სოფლები
ჩუკალი (ბაშკირეთი)

ჩუკალი (ბაშკირეთი)
ჩუკალი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბალტაჩევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 119 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტარობალტაჩევოდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუედა, რომელიც დაშორებულია 92 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (51%).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბალტაჩევოს რაიონის სოფლები
ალპური დანაოჭება

ალპური დანაოჭება (ალპური ოროგენი) — დედამიწის ქერქის დანაოჭების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ციკლი. გამოვლინდა მეზოზოურ და კაინოზოურ ერებში. ალპური დანაოჭების ზონებში დედამიწის ქერქი დანაოჭდა და აზევება განიცადა. ამის შედეგად წარმოიქმნა გეოლოგიურად ყველაზე ახალგაზრდა მთათა სისტემები. ალპური დანაოჭების ციკლი დედამიწის ქერქში არათანაბრად და სხვადასხვა დროს გამოვლინდა ოროფაზისების სახით. ყველაზე მძლავრი ოროფაზისები ზოგან მეზოზოურ, ზოგან კი კაინოზოურ ერაში აღინიშნება. ამიტომ ბევრი მკვლევარი მეზოზოურ დანაოჭებას ალპური დანაოჭებისაგან დამოუკიდებელ ციკლად გამოყოფს.
ალპური ნაოჭა სისტემები, ფართო გაგებით, გარს ერტყმის წყნარ ოკეანეს და მოიცავს: კორდილიერებს, ცენტრალურ ამერიკას, ანდებს, სამხრეთ სანდვიჩის კუნძულებს, ანტარქტიდის ნაწილს, ახალ ზელანდიას, ახალ გვინეას, მალაის არქიპელაგს, ფილიპინისა და იაპონიის კუნძულებს, შორეულ აღმოსავლეთს, კურილის კუნძულებს, კამჩატკას, ჩუკოტკის ნახევარკუნძულს და ალეუტის კუნძულებს. ალპური დანაოჭების ზონასვე მიეკუთვნება ხმელთაშუა ზღვა — ჰიმალაის მთების ზოლი, რომელშიც შედის ბეტის კორდილიერები, ატლასის მთების ჩრდილოეთი ნაწილი, აპენინები, ალპები, კარპატები, ბალკანები, მცირე აზიის, ყირიმის მთები, კავკასიონი, ქოფეთ-დაღი, პამირი, ჰიმალაი, მიანმარი და მალაკის ნახევარკუნძული, სადაც მთათა სისტემების ზოლი წყნაროკეანურ სარტყელს ერწყმის.
საკუთრივ ალპური, ეგრეთ წოდებული კაინოზოური დანაოჭება, გამოვლინდა ხმელთაშუა ზღვა — ჰიმალაის ზოლში და გამოიწვია ტეთისის ვრცელი გეოსინკლინის გარდაქმნა მთათა სისტემებად. მეზოზოური დანაოჭება კი ძირითადად წყნაროკეანურ სარტყელში მოხდა, ამიტომ მას წყნაროკეანურ დანაოჭებასაც უწოდებენ.
ალპური დანაოჭების ზონებში დედამიწის ქერქი ბევრგან დღესაც ინტენსიურად მოძრაობს და ძლიერი სეისმურობით ხასიათდება. მასთანვეა დაკავშირებული თითქმის ყველა მოქმედი ვულკანი. ამჟამად ყველაზე ძლიერი მოძრაობებით ხასიათდება წყნარი ოკეანის დასავლეთი პერიფერია, რის გამოც მას თანამედროვე გეოსინკლინად თვლიან. ალპური დანაოჭება პირველად შეისწავლეს ალპებში, აქედან მოდის სახელწოდებაც.
იხილეთ აგრეთვე
ალპები
რესურსები ინტერნეტში
ალპური დანაოჭება – ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ალპური დანაოჭება – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
ლიტერატურა
Белоусов В. В., Основные вопросы геотектоники, 2 изд., М., 1962;
Хаин В. Б., Общая геотектоника, М., 1964.
ოროგენი
ალპების გეოლოგია
აზიის ბუნების ისტორია
კაინოზოური ჯგუფი
კანადის კლდოვანი მთების პარკი

კანადის კლდოვანი მთების პარკი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი კანადაში. მოიცავს ოთხ ეროვნულ პარკს:
ბანფი
ჯასპერი
კუტენეი
იოჰო
ასევე ბრიტანეთის კოლუმბიის სამ პროვინციულ პარკს:
ამბერის პროვინციული პარკი
ასინიბუანის პროვინციული პარკი
რობზონის მთის პროვინციული პარკი
პარკები მოიცავენ მთებს, მყინვარებს, ცხელ წყაროებსა და ჩრდილოეთ ამერიკის უმთავრეს მდინარეთა სისტემების სათავეებს, მათ შორისაა:
სასკაჩევანი
ატაბასკა
კოლუმბია
ფრეიზერი
არეალი ცნობილია მისი ბუნებრივი სილამაზითა და ბიომრავალფეროვნებით. მისი მრავალი მწვერვალის, მყინვარის, ტბის, ჩანჩქერისა და კირქვული მღვიმეების (რომლებიც მოიცავენ ნამარხებს) გამო 1984 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
იხილეთ აგრეთვე
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში
რესურსები ინტერნეტში
Park page at UNESCO World Heritage Site
კანადის გეოგრაფია
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
კოსოვოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

კოსოვოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — საფეხბურთო გუნდი, წარმოადგენს ნაწილობრივ აღიარებული კოსოვოს საფეხბურთო ნაკრებს.
1993 წელს იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ კოსოვომ მიიღო საკუთარი არაღიარებული საფეხბურთო გუნდი, რომელმაც გამართა მისი პირველი თამაში ალბანელების წინააღმდეგ. თამაში დასრულდა, ალბანეთის გამარჯვებით 3:1. სხვადასხვა დროს კოსოვოს გუნდმა ითამაშა, მხოლოდ რამდენიმე მატჩი, რომელთა შორის უმრავლესობა ითამაშა კლუბების წინააღმდეგ ყველაზე დიდი გამარჯვება მოიპოვა მონაკოსთან ანგარიშით: 7:1. 2016 წლის 3 მაისს კოსოვო გახდა უეფას წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები
ლოხ-კორიბი

ლოხ-კორიბი — გამდინარე ტბა ირლანდიის დასავლეთ ნაწილში. ზედაპირის ფართობი 176 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 50,9 მ. გადაჭიმულია 43,5 კმ-ზე, უდიდესი სიგანეა 16,1 კმ. აქვს არასწორი კონტურის ფორმა. იყოფა ორ: ზედა და ქვედა ნაწილად. ტბის ქვაბული კარსტული წარმოშობისაა, რომელიც გადაღრმავებულია ძველი მყინვარის მიერ. ნაპირები უმეტესწილად დაბალია, დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ციცაბოა და მაღალი. ტბას ასაზრდოებს მდინარეები: გრეგი, კლერი და ბლეკ-რივერი. ბევრია კუნძული. სულ 365 კუნძულია, რომელთაგან უდიდესია კუნძული ინჩაგოილი, სადაც შემორჩენილია წმინდა პატრიკის ეკლესიის ნანგრევები. ჩამონადენი მდინარე კორიბზე ატლანტის ოკეანის გოლუეის ყურეში. მდიდარია თევზით. მოიპოვება კუმჟა, წერი, ქორჭილა და ორაგული. 1996 წლის 7 ივნისიდან შედის რამსარის საერთაშორისო ჭარბტენიანი ტერიტორიების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
ირლანდიის ტბები
ძველი მარაბდა

ძველი მარაბდა — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მარაბდის თემში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 204 ადამიანი.
იხილეთ აგრეთვე
მარაბდის ტბა
სქოლიო
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
.vn

.vn — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ვიეტნამისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
vn
კომუნიკაციები ვიეტნამში
sv:Toppdomän#V
Bohot

Bohot is a village in northern Bulgaria. It is located in the municipality of Pleven in the Pleven Province.
Bohot Nunatak in Antarctica is named after the village.
Villages in Pleven Province
გრაფის ჩანაქცევი

გრაფის ჩანაქცევი — კარსტული შახტი (მღვიმე) საქართველოში, აფხაზეთის ა/რ-ში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის მასივზე, ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაიურულ მასიურ კირქვებში. მღვიმე იწყება ვიწრო ნაპრალით, რომელიიც ებმის მოზრდილ დარბაზს; გასწვრივ ჭრილში მღვიმეს აქვს საფეხურისებრი პროფილი. სიგრძე 1880 მ, სიღრმე 770 მ, ფართობი 4400 კმ², მოცულობა 54800 მ³. მღვიმეში არის შეუსწავლელი განშტოებები. შახტში სამი მოზრდილი ტბაა, გაედინება ნაკადული. ცალკეულ უბნებში ჭარბი ნგრევის მასალაა.
გრაფის ჩანაქცევის შესასვლელი ზღვის დონიდან 2334 მ სიმაღლეზეა. აქვს ორი შესასვლელი, რომლებიც მთა ჭიფშირის სიახლოვესაა განლაგებული. სხვაობა ზედა შესასვლელსა და ქვედა შესასვლელს შორის 20 მ-ია.
ზედა შესასვლელი მდებარეობს დიდი კარის ფსკერზე, ქვედა წარმოადგენს თოვლნარიან და ტბიან გროტს. ზედა შესასვლელიდან გადის 20 მეტრი სიგრძის ყინულოვანი კოჭა, რომლის საშუალო ქანობია 20°. აქედან ვიწრო გასასვლელია და შემდეგ 6 მეტრიანი საფეხური, რომლიდანაც შესაძლებელია მეორე ყინულოვან კოჭაში (სიგრძე დაახლოებით 15 მ) მოხვედრა. შემდეგ, დაბალი გასასვლელით შესაძლებელია ნაზვავ გროტში მოხვედრა, რომლის შორეულ ნაწილში განლაგებულია ვერტიკალური კალიბრი, რომელიც 3 მეტრიანი საფეხურით იხსნება.
საფეხურის ფსკერზე შვერილია, რომელიც 22 მ-იანი ჭის თავია. ჭიდან შესაძლებელია გროტში მოხვედრა, რომლის ქვედა ნაწილში არის გასასვლელი მღვიმის გვერდითა განშტოებაში. 12 მეტრიანი არხი ქვემოთკენ ვიწროვდება და გადადის მოკლე აღმავალ მეანდრში. 3 მეტრიანი საფეხურის ფსკერზე ბუდის ფორმის მცირე გროტია.
გრაფის ჩანაქცევი აღმოაჩინა ტომსკის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ ვიქტორ ლერინმანის ხელმძღვანელობით 1975 წელს. 1982–85 წლებში მღვიმე გამოიკვლიეს ტომსკის სამედიცინო ინსტიტუტის სპელეოლოგებმა. 1986 წელს შეისწავლა ტომსკის სპელეოლოგთა ჯგუფმა. 1987 წელს ტომსკის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ მიაღწია მღვიმის 685 მ-იან ნიშნულს.
სქოლიო
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
კაბესას-დელ-პოსო

კაბესას-დელ-პოსო — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 18 კმ². მოსახლეობა — 68 კაცი (2021 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ავილის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
კაბესას-დელ-პოსოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ავილის მუნიციპალიტეტები
ოსორგინო (ალშეევის რაიონი)

ოსორგინო (ალშეევის რაიონი)
ოსორგინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ალშეევის რაიონში.
რაიონულ ცენტრ რაევსკიდან დაშორებულია 47 კილომეტრით. უხლოესი რკინიგზის სადგურია აკსიონოვო, რომელიც ასევე დაშორებულია 3 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
ალშეევის რაიონის სოფლები
ვალერიან ვაშაკიძე (რევოლუციონერი)

ვალერიან ვაშაკიძე (რევოლუციონერი)
ვალერიან ათანასეს ძე ვაშაკიძე (ფსევდონიმი — ლაზი) (დ. 5 დეკემბერი, 1882, სოფ. დიდი ჯიხაიში, — გ. 1938) — ქართველი რევოლუციონერი, ბოლშევიკი.
ბიოგრაფია
მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. 1905-1907 წლებში მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში. რეაქციის (1908-1910) დროს იყო თბილისის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრი. იბრძოდა მენშევიკების წინააღმდეგ. 1911 წელს დააპატიმრეს და ჩასვეს მეტეხის ციხეში. 1913 წელს გადაასახლეს ირკუტსკის გუბერნიაში, საიდანაც 1915 წელს გაიქცა; არალეგალურად მუშაობდა ირკუტსკის მაღაროს მუშებში, მონაწილეობდა ჩერემხოვოს მუშათა დეპუტატების საბჭოს შექმნაში. 1917 წელს დაბრუნდა თბილისში, სადაც აირჩიეს ამიერკავკასიის რკინიგზელთა პროფკავშირის ცკ-ის, 1918 წელს რსდმპ(ბ) თბილისის საგუბერნიო კომიტეტის, 1919 წელს რკპ(ბ) ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის წევრად. 1920 წელს იყო კომინტერნის II კონგრესის დელეგატი საქართველოდან. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ ხელმძღვანელი თანამდებობები ეკავა. იყო ამიერკავკასიის სფსრ და საქართველოს სსრ კაცის წევრი, საქართველოს სსრ სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისარი. 1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს. გარდაიცვალა დაკითხვის დროს.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
Вашакидзе Валериан Афанасьевич / Деятели революционного движения в России : Био-библиографический словарь : От предшественников декабристов до падения царизма / Под ред. Вл. Виленского-Сибирякова, Феликса Кона, А. А. Шилова [и др.] ; Т. 5 : Социал-демократы. 1880-1904 : Вып. 2 : В - Гм / Составлен Э. А. Корольчук, Ш. М. Левиным ; Под ред. В. И. Невского. - 1933.
ქართველი რევოლუციონერები
გარდაცვლილი 1938
დაბადებული 1882
ბოლშევიკები
ვ
ქართველი ბოლშევიკები
საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
Camponotus nearcticus

Camponotus nearcticus, commonly named smaller carpenter ant is a relatively small carpenter ant. Its appearance is similar of that to Lasius niger, commonly named the black garden ant. The ant is a household pest.
Identification
Workers can range from in length. The queen ant's size can range from . This species can be distinguished from other subgenus by little amounts of erect hairs on the gena, limited erect hairs on the clypeal disc and finally by the color which is a concolorous dark brown-black.
Distribution and habitat
Camponotus nearcticus colonies can be found in the United States and in Canada. They can be found in Ontario, and extend south from North Dakota to Colorado and Florida.
Prairies and woodlands are preferred habitats for Camponotus nearcticus ants. This ranges from deciduous forests, oaks and other pine forests. Colonies can be found in dead twigs, branches, logs, bark from trees in various conditions, pine cones and in wooden regions in buildings, usually around rooftops. Nests are small, consisting of only a few hundred individuals. However, a large nest which was studied on consisted of 531 individuals, not including the nests brood, and also reproductives were usually seen in nests from March to October. The ant is considered a household pest.
References
External links
Camponotus nearcticus entry at AntWeb
nearcticus
Hymenoptera of North America
Insects of Canada
Insects of the United States
Insects described in 1893
Household pest insects
გუბე

გუბე — მცირედ ჩაღრმავებულ ადგილას დამდგარი წყალი. გუბე არსებითად წარმოადგენს სითხის, უმეტესწილად, წყლის შედარებით მცირე დაგროვებას დედამიწის ზედაპირის ჩაღრმავებულ ან ამა თუ იმ საფარველის უსწორმასწოროებებში. გუბე შეიძლება იყოს წარმოდგენილი ტროტუარზე, გზის სავალ ნაწილზე და სხვა. გზებსა და ტროტუარებზე არსებული გუბეები არის საგზაო მშენებლობის წესების უხეში დარღვევის შედეგი, რაც გამოიხატება საგზაო საფუძვლის დრენაჟის უქონლობაში ან საგზაო საფარის განივი დახრის პრინციპის დაუცველობაში. ამგვარი დეფექტებისას, დრენაჟულ სისტემებში დროული გადაგდების ნაცვლად წყალი ზედაპირზე გროვდება. ტროტუარებზე არსებული გუბეები დაბრკოლებებს წარმოადგენენ გადაადგილებისათვის და აფუჭებენ ქვეითთა ფეხსაცმელსა და ტანსაცმელს. საავტომობილო გზებზე არსებული გუბეები საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის რისკს ზრდიან და ხელს უწყობენ ავტომობილების გაჭუჭყიანებას. პატარა გუბეს გუბურა ეწოდება.
გალერეა
სქოლიო
წყალსატევები
ნიტი

ნიტი (< — ვბრწყინავ, ვკაშკაშებ) — სიკაშკაშის ერთეული, რომელიც შედის ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში (SI) – კანდელა მ²-ზე; აღნიშვნები: ქართულად – ნტ, საერთაშორისოდ – nt. 1 ნტ = 10-4 კდ/სმ² = 9,95 · 10-5 სტილბი =3,13 · 10-4 ლამბერტი. სახელწოდება ნიტი ერთეულთა ახალ სტანდარტში შეტანილი არ არის.
ლიტერატურა
ფოტომეტრია
Neapolitan Mastiff

Neapolitan Mastiff
The Neapolitan Mastiff or is an Italian breed of large dog of mastiff type. It descends from the traditional guard dogs of central Italy. It was recognised as a breed by the Ente Nazionale della Cinofilia Italiana in 1949, and accepted by the Fédération Cynologique Internationale in 1956.
It is closely related to the Cane Corso.
History
The Neapolitan Mastiff derives from the traditional catch and guard dogs of central Italy. Selection of the breed was begun in 1947 by Piero Scanziani, who had seen one at an exhibition in Naples in 1946. He drew up the first standard, which in 1949 was officially recognised by the Ente Nazionale della Cinofilia Italiana. It received full acceptance from the Fédération Cynologique Internationale in 1956.
Characteristics
The Neapolitan Mastiff is large and powerful, with a weight in the range and a height at the withers of The length of the body is about 15% greater than the height.
The skin is abundant and loose, particularly on the head where it hangs in heavy wrinkles. The preferred coat colours are black, grey and leaden, but mahogany, fawn, fulvous, hazelnut, dove-grey and isabelline are also acceptable; all coats may be brindled, and minor white markings on the toes and chest are tolerated.
A Neapolitan Mastiff may be expected to live for up to 10 years. A survey in the United Kingdom found an average lifespan of 7 years, with some 16% living past the age of 9 years.
References
FCI breeds
Mastiffs
Dog breeds originating in Italy
ლალი

ლალი (წითელი), Al2O3 — მინერალი, კორუნდის სახეობა, მიეკუთვნება ოქსიდების კლასს, ტრიგონალური სინგონიით. სიმაგრე — 9, სიმკვრივე 3,97 — 4,05, დაწვრილებით იხილეთ კორუნდი. წითელი შპინელისაგან განსხვავდება კრისტალების ფორმით, სხვა შემთხვევაში — ძნელია მათი გარჩევა, მხოლოდ მიკროსკოპით. წითელ ელფერს აძლევს ქრომის მინარევი. წითელ კორუნდებს უწოდებენ ლალს, ლურჯს — საფირონს. ღიაშეფერილობის საიუველირო ხარისხის საფირონს ან უფერო კორუნდს, უწოდებენ ლეიკოსაფირონი. ლალის და საფირონის „ვარსკვლავური“ სახეები ასტერიზმის კარგად გამოხატული ეფექტით, ამუშავებენ კაბოშონის სახით.
საბადოები
ანტარქტიდის გარდა, გვხვდება ყველა კონტინენტზე. ღირებულია ძირითადად აზიური ლალები.
ლალის ძირითადი ექსპორტიორი ქვეყნებია მიანმა, ტაილანდი და შრი-ლანკა. მოთხოვნით სარგებლობს ასევე აღმოსავლეთ აფრიკის ქვეყნების კენია და ტანზანიის ლალები. უძველესი დროიდან მოიპოვებენ მას პამირის მთებში (საბადო „სნეჟნოე“ ტაჯიკეთში).
გამოყენება
ლაზერში გამოიყენება ხელოვნური ლალი.
ძვირფასი ქვა I კატეგორიის, გამოიყენაბა ძვირფას საიუველირო ნაკეთობებში
შეფასება
საბჭოთა კავშირში ლალის ხარისხის მაჩვენებლებს საზღვრავდნენ დეფექტების ჯგუფის აღწერით, ფერს № III 1991 წ. პრეისკურანტის მიხედვით.
დაწახნაგებული ლალის დეფექტობის ჯგუფებია:
1-ლი ხარისხის ლალები - არის წმინდა ან უმნიშვნელო დეფექტებით, იშვიათი ზოლების, წერტილების სახით, ქვის სხვადასხვა ზონაში.
მე-2 ხარისხის ლალები - არიან მცირე დეფექტებით, ბზარების, ხაზებისა და სხვა მინერალების წერტილოვანი ჩანართებით, რომლებიც ქმნიან ქსელისა და შეჯგუფების ზონებს.
მე-3 ხარისხის ლალები — დეფექტებით ბზარების, ხაზებისა და სხვა მინერალების ჩანართების სახით, რომელიც გავრცელებულია მთელი ქვის ზედაპირზე, აქვს ქვის ზოგიერთი ზონის სიმღვრიე, ნაწილობრივ ბზინვარების დაკარგვით.
ლალის ფერების ჯგუფები:
კაშკაშა-წითელი;
ნორმალური-წითელი და საშუალო-წითელი;
ღია-წითელი.
ლალების კლასიფიკაცია ფერის მიხედვით
კაშკაშა-წითელი გაჯერებული;
წითელი;
საშუალო-წითელი;
მუქი-წითელი;
ღია-წითელი.
მეთოდიკა აღიარებულია ოფიციალურ დოკუმენტად ექსპერტების საბჭოს მიერ „სერტიფიკაციის ექსპერტთა კოლეგია“ და საფუძვლად დაედო რეკომენდაციებს ძვირფას ქვიანი საიუველირო ნაკეთობების შეფასების მეთოდებს.
ისტორია
ვარაუდობენ, რომ ლალს მოიპოვებდნენ ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანაში, ბირმაში (მიანმა). 2000 წლის წინ ლალი ფასობდა ინდოეთშიც და გამოიყენებოდა როგორც თილისმა, ავგაროზი. ლალი იცოდნენ ძველ ეგვიპტეში, საბერძნეთსა და ძველ რომში.
1800 წელს ევროპაში აღმოაჩინეს ლალისა და საფირონის ნათესაობა. 1835 წელს აღმოჩენილ იქნა ხელოვნური ლალის მიღების ხერხი.
მუქ ლალს უწოდებდნენ ძოწის ლალს.
ცრურწმენა
ძველად ლალს აღიქვამდნენ როგორც „სიცოცხლისა და სიყვარულის ქვას“. ითვლებოდა, რომ ამ ქვის ფლობა პატრონს აძლევდა უფრო მეტ ძალაუფლებას, გამბედაობას და ღირსებას. ლალით იმედოვნებდნენ თავის დაცვას ეშმაკისაგან და ჭირისაგან. ლალის ზოდიაქოს ნიშანია მშვილდოსანი, ვერძი, ლომი, ღრიანკალი და თხის რქა.
იხილეთ აგრეთვე
მინერალების სია
სქოლიო
ძვირფასი თვლები
ალუმინის მინერალები
ოქსიდის მინერალები
ზემტკიცე მასალები
ტრიგონური მინერალები
კორუნდის სახესხვაობები
გორის ქარის ელექტროსადგური

გორის ქარის ელექტროსადგური, ქართლის ქარის ელექტროსადგური — ქარის პირველი ელექტროსადგური საქართველოში. მდებარეობს ქალაქ გორთან, გორისა და ქარელის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. შედგება 6 ქარის ტურბინისაგან (ტურბინის მოდელი: V117-91.5HH), რომელთაგან თითოეულის სიმძლავრე 3,45 მეგავატია; საერთო ჯამში ელექტროსადგურის დადგმული სიმძლავრეა 20,7 მეგავატი. წელიწადში გამოიმუშავებს 84,1 მლნ. კვტ·სთ ელექტროენერგიას.
მშენებლობისათვის საჭირო თანხის მოპოვებისათვის ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკთან სესხის (პროექტის ღირებულების 70%) ხელშეკრულება 2016 წლის იანვარში გაფორმდა, მშენებლობის ნებართვა 6 იანვარს გაიცა, მარტში სამშენებლო სამუშაოები დაიწყო. იმავე წლის 19 სექტემბერს სამუშაოები დასრულდა. ექსპლუატაციაში შევიდა 2016 წლის 20 დეკემბერს.
ელექტროსადგურის მფლობელია შპს „ქართლის ქარის ელექტროსადგური“, რომლის წილის 50,1%-ს ფლობდა სს „საქართველოს ენერგეტიკის განვითარების ფონდი“, ხოლო 49,9%-ს — სს „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია“. 2019 წელს ამ ორი კომპანიის მიერ გამოცხადებულ აუქციონზე შპს „ქართლის ქარის ელექტროსადგურის“ ქონება (11 ჰექტარის ფართობის მიწის ნაკვეთი, 6 ქარის ტურბინა და სხვ.) 14,4 მილიონ აშშ დოლარად შეისყიდა საქართველოს ერთ-ერთმა უმსხვილესმა საინვესტიციო ჰოლდინგმა „საქართველოს კაპიტალმა“.
სქოლიო
საქართველოს ელექტროსადგურები
გორის მუნიციპალიტეტი
ქარელის მუნიციპალიტეტი
ეკა ჭაბაშვილი

ეკა ჭაბაშვილი (დ. 12 იანვარი, 1971) — ქართველი კომპოზიტორი, მხატვარი და პედაგოგი.
ბიოგრაფია
1995 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.
1995–1996 წლებში იყო „ART salon“-ის დირექტორი. 1996–1999 წლებში კინოსტუდია „მემატიანე“-ს მუსიკალური რედაქტორი და კომპოზიტორი. 2004 წლიდან კითხულობდა ლექციებს თბილისის კინოსა და თეატრის უნივერსიტეტში. იყო „თანამედროვე პროფესიული მუსიკის განვითარების ცენტრის“ დირექტორი. საკრავების თეატრი „სენსუსი“-ს დამაარსებელი და დირექტორი. 2009 წლიდან არის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი (კომპოზიცია), 2013 წლიდან ასოცირებული პროფესორი. საქართველოსა და უცხოეთში (აშშ, ლიეტუვა, ბრიტანეთი) საერთაშორისო კონფერენციების, კონცერტების, ფესტივალების მონაწილე. თხზულებები: ოპერა გამოფენა „მოხეტიალე სულები“. ბალეტები: „ციალი“, „ფერხული სიკვდილთან“; სიმფონიები: N1 „კოსმოსი“, N2 „იანი და ინი“, N3 „უკუნითი უკუნისამდე“; საორკესტრო მუსიკა: სიმფონიური ტრილოგია „სხეულები“, „ანდაზები“, „აქსიომა“, „მოზაიკა“, კონცერტი საქსოფონის, არასტანდარტული ორეკსტრისა და გუნდისათვის (1992), „მოზაიკა“ ჩაფიქრებული იმპროვიზაცია სოლო ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის (1996). კამერულ-ინსტრუმენტული: საფორტეპიანო „პანორამა“, „დიფსომანია“ სოლო არფის, პიესები სხვადასხვა ინსტრუმენტების შემადგენლობისათვის, სონატა ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის (1993), „გალერეა“ (1992, აუდიო-ბგერითი ისტორია, 1994, საქართველოში პირველი შესრულება, 2007 – აშშ), იმპროვიზაცია დუეტისათვის (ფლეიტა და ფორტეპიანო ან ელექტრონიკა, 2002, პირველი შესრულება საქართველოსა და სომხეთში, 2006 – საფრანგეთში), „დიფუზია“ ქართული ხალხური საკრავებისათვის(2006, სალამური, დუდუკი, დოლი, ფანდური-ჩონგური, ჭიანური); გუნდები: „ქორალი“ (III პრემიერა გერმანია), „პოეტი“ (1996, a cappella შერეული გუნდისათვის). საორგანო: მიკროორატორია „გალობანი სინანულისანი“. თეატრალური მუსიკა: „ალვა“ (რუსთაველის თეატრი), „ხმაური და მძვინვარება“ ჰოლოგრამული თეატრისათვის, „საკრავების თეატრი“.
ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირი, წევრი
ჯილდოები
2011 — საგუნდო მუსიკისა და ალკამაარის საორგანო მუსიკის კონკურსი, გამარჯვებული
2007 — საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის კონკურსი, III პრემია, საგუნდო ნაწარმოები „ქორალი“
2003 — საუკეთესო ახალგაზრდა ქართველი კომპოზიტორი
1996 — საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის კონკურსი, I პრემია, საფორტეპიანო ნაწარმოები „პანორამა“
DAAD-ის სტიპენდიანტი
ლიტერატურა
ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ., 2015, გვ. 563
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1971
დაბადებული 12 იანვარი
ქართველი კომპოზიტორები
ქართველი მხატვრები
ქართველი პედაგოგები
თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
რუსუდან ნიკოლაძე

რუსუდან ნიკოლაძე
რუსუდან ნიკოლოზის ასული ნიკოლაძე (პოლიევქტოვი) (დ. 17 დეკემბერი, 1884, პეტერბურგი — გ. 9 სექტემბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, ნიკო ნიკოლაძის ქალიშვილი, პროფესორი (1933) და დამსახურებული მეცნიერი (1941).
ბიოგრაფია
ბავშვობა გაატარა მშობლიურ სოფელ დიდ ჯიხაიშში, ფოთსა და ქუთაისში. თბილისში გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა პეტერბურგის იასენსკის ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომელიც დაასრულა 1909 წელს, ხოლო 1913 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტი. 1909-1917 წლებში მუშაობდა პეტერბურგის ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში. შემდეგ განაგრძო მუშაობა თბილისის სახელმწიფო უნივერისტეტსა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში არაორგანული და ზოგადი ქიმიის კათედრაზე. 1933-1974 წლებში განაგებდა ამავე კათედრას. ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო, მეთოდოლოგიური და მემუარული ნაშრომისა. ღვაწლმოსილმა მეცნიერმა გაიარა დიდი და საინტერესო ცხოვრების გზა, რაც ასახა კიდეც საგულისხმო მოგონებებში — „დაუვიწყარი დღეები და წუთები“ და „ცხოვრების დიდ გზაზე“.
დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, შრომის წითელი დროშის და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით. 1978 წელს ქიმიის ტერმინოლოგიის შედგენისათის (დ. გვარამიძესთან ერთად) მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია.
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლიტერატურა
ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 292, თბ., 1994
რესურსები ინტერნეტში
რუსუდან ნიკოლაძის ფოტოარქივი
Nikoladze Rusudan
დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ქართველი ქიმიკოსები
Governador Luiz Rocha

Governador Luiz Rocha is a municipality in the state of Maranhão in the Northeast region of Brazil.
See also
List of municipalities in Maranhão
References
Municipalities in Maranhão