მთა ფუძიამას ოცდათექვსმეტი ხედი

მთა ფუძიამას ოცდათექვსმეტი ხედი
მთა ფუძიამას ოცდათექვსმეტი ხეტი (Fugaku sanjūrokkei) - უკიო-ე ჟანრის ლანდშაფტთა გრავიურების სერია, შექმნილი, იაპონელი გრავიორის და მხატვრის კაცუსიკა ჰოკუსაის (1760-1849) მიერ.
კაცუსიკამ ამ სერიაზე მუშაობა 70 წლის ასაკში დაიწყო და შექმნა 46 ნამუშევარი (10-ით მეტი ვიდრე საჭირო იყო), რომლებზეც მთა ფუძიამაა ასახული. სერიისთვის 10 დამატებითი ნამუშევარი შეიქმნა წარმატებული გაყიდვებისა და დიდი მოთხოვნების გამო. გამოქვეყნდა ნიშიმურა ეიჯუდოს მიერ დაახლოებით 1931 წელს.
მასში უკიო-ე ჟანრის გარდა ვხვდებით აიძური-ე ტექნიკას, რომელიც გრავიურის მხოლოდ ლურჯ ფერებში შექმნას ითვალისწინებს. ერთ-ერთი შთამბეჭდავი ლურჯი ფერის, რომელიც სერიის რამდენიმე ნამუშევარში გვხვდება არის ბერლინის ლურჯი, ასევე ცნობილი, როგორც პრუსიული ლურჯი, რომელიც იაპონიაში ჩინეთიდან და ნიდერლანდებიდან იმპორტირდებოდა.
სერიის ყველაზე ცნობილ ნამუშევარს მისი პირველი გრავიურა „კანაგავას დიდი ტალღა“ წარმოადგენს, რომელიც არა მარტო კაცუსიკას ქმნილებებს შორისაა ყველაზე განთქმული, არამედ მთელ იაპონურ ფერწერულ ნამუშევრებს შორის. შეიძლება ითქვას, რომ ეს ნამუშევარი იაპონური ფერწერის სიმბოლოა. ასევე სერიის კიდევ ერთი ცნობილი ნამუშევარია „წითელი ფუძიამა“.
კაცუსიკას ინოვაციური ხედვა
მთა ფუძიამა იაპონურ ლეგენდებში, რელიგიურ თაყვანისცემებში, ითვლებოდა, როგორც უზენაესი, წმინდა მწვერვალი, რომელიც თავის სიღრმეში უკვდავების საიდუმლოს ინახავს. მეცხრამეტე საუკენისთვის კი ამ შეხედულების ასახვა პოეტურ და ფერწერულ ჟანრებშიც დაიწყო. თავისთავად კაცუსიკა არ ყოფილა პირველი, ვისაც ფუძიამას ხელოვნებაში ასახვა მოაფიქრდა. ამ სერიის უნიკალურობა მის ინოვაციურ კომპოზიციებში მდგომარეობს. ჰოკუსაიმ სერიაში მუშათა კლასის უბრალო ხალხი, ფერმერები, მსახიობები და სოფლის ცხოვრება ასახა, რაც მანამდე ძალიან იშვიათად გადმოიცემოდა ნამუშევრებში.
გრავიურების კონკრეტული თანმიმდევრობა და თარიღები არ არის ცნობილი, ნამუშევრები კი შინაარსის მიხედვით ოთხ ტიპად არის დაყოფილი:
1. მთა ფუძიამა, როგორც ბუნების ძალა/ადამიანის ხედები და ფუძიამა, დანახული დასავლეთის გავლენით,
2. ჩიტის თვალით დანახული,
3. ფუძიამა, როგორც უკანა პლანი ლანდშაპტის გასწვრივ მიმავალი მოგზაურების,
4. ფუძიამა, როგორც შორეული არსება, რომელიც პერსონაჟთა ცხოვრებას უკანა პლანიდან აკვირდება.
ზოგიერთ ნამუშევარში მწვერვალი საკმაოდ შეუმჩნეველია, ზოგიერთში კი საერთოდ არ ჩანს. ნამუშევრებში ფუძიამა შეგვიძლია ვიხილოთ წინიდან, ზევითა ხედიდან ან პირიქით მიწასთან ახლო პერსპექტივიდან.
მართალია ნამუშევართა სათაურები მათზე ასახულ კონკრეტულ ადგილებს გვთავაზობს, მაგრამ უფრო სავარაუდოა, რომ ჰოკუსაიმ ეს ნამუშევრები, საკუთარი ფერწერული რეპერტუარებისგან შექმნა. ასევე, ცოცხალი მტკიცებულებებით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ჰოკუსაი აღფრთოვანებული იყო მთა ფუძიამას უცვლელი ყოფით და ამას საკუთარი თავის უკვდავყოფასთან აკავშირებდა. წიგნის „ფუძიამას ასი ხედი“ პირველ ტომში ჰოკუსაი თავის ამბიციურ ოცნებას აღწერს:
„ექვსი წლის ასაკიდან მივილტვოდი საგანთა ფორმების გადახატვისკენ, ორმოცდაათი წლის ასაკიდან ხშირად იბეჭდებოდა ჩემი ნამუშევრები, მაგრამ რაც სამოცდაათი წლის ასაკამდე დამიხატავს, ერთიც კი არ ყოფილა ყურადღების ღირსი. სამოცდაცამეტი წლის ასაკში შემეძლო გამეაზრებინა მცენარეების და ხეების ზრდის პროცესი, ფრინველების, ცხოველების, მწერების და თევზების სტრუქტურა. როცა ოთხმოც წელს მივაღწევ, იმედი მაქვს, რომ პროგრესს განვიცდი და ოთხმოცდაათი წლის ასაკში კიდევ უფრო ღრმად ჩავწვდები საგნების ძირითად პრინციპებს, ასი წლის ასაკში ხელოვნებაში ღვთაებრივ მდგომარეობას მივაღწევ, ას ათი წლის ასაკის ყოველი წერტილი და ყოველი დარტყმა ცოცხალი იქნება. ვინც საკმარისად დიდხანს ცხოვრობთ, დამეთანხმებით, რომ ჩემი ეს სიტყვები მცდარი არ არის.“
გრავიურები
თავდაპირველი ოცდათექვსმეტი გრავიურა
დამატებითი 10 ნამუშევარი
სქოლიო
იაპონელების ნამუშევრები
უკიო-ე ჟანრის ნამუშევრები
იაპონური ხელოვნება