PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ფარსმან IV

ფარსმან IV, ფარსმან ვარაზ-ბაქარის (უფროსი) ძე — ქართლის მეფე IV-V ს. მიჯნაზე – ლეონტი მროველის თანახმად განუდგა ირანს და ხარკი შეუწყვიტა. გაამრავლა ჯვარნი და განაახლა ეკლესიები. მემატიანე მას ბოლნისის სიონის აშენებას მიაწერს.
თრდატის დისწული – ქართლის მეფე „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით. პეტრე იბერის ასურული „ცხოვრების“ ცნობით ფარსმანი კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა კეისრის კარზე, სადაც სარგებლობდა დიდი პატივისცემით. ეკავა სარდლის თანამდებობა. დედოფალ ევდოქსიასთან სასიყვარულო ისტორიის გამო სამშობლოში გამოიქცა. მან თეთრი ჰუნების დახმარებით ქართლის ტახტი დაიკავა.
(ფარსმანის მეფობას ვახუშტი ბატონიშვილი ათარიღებს 405–408 წ. ივ. ჯავახიშვილი 395–408 წ. გ. მელიქიშვილი V ს. დასაწყისით. ვ. გოილაძე 395–397 წ. ლ. ჯანაშია 398–400 წ.).
ლიტერატურა
გ. მელიქიშვილი, ქართლის (იბერიის) სამეფოს ისტორიის ქრონოლოგიური საკითხისათვის. საქ. მეც. აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის შრომები, ტ. IV. ნაკ. I, 1958.
ვ. გოილაძე, ფარნავაზიანთა სახლის ქრისტიან მეფეთა ქრონოლოგია, თბ. 1990.
ლ. ჯანაშია, აღმოსავლეთ საქართველო (ქართლი) IV-V ს, სინ. ტ. II. თბ. 1973.
ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, წგნ. I, თბ. 1963.
სქოლიო
იბერიის მეფეები
ფარნავაზიანები
ჩილიკი

ჩილიკი — დასახლება ბულგარეთში. მდებარეობს კირჯალის ოლქში, შედის კირჯალის მუნიციპალიტეტში. მოსახლეობა შეადგენს 223 ადამიანს.
პოლიტიკური სიტუაცია
ადგილობრივ ჩილიკის საკმეტოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის ჩილიკი, კმეტის (უხუცესის) თანამდებობას ასრულებს სელიახტინ სეიდახმედ იბრიამი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
მუნიციპალიტეტის კმეტი (მერი) — ჰასან აზისი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) არჩევნების შედეგების მიხედვით.
რუკები
მდგომარეობა bgmaps.com-ის ელექტრონულ რუკაზე
მდგომარეობა emaps.bg-ის ელექტრონულ რუკაზე
მდგომარეობა Google-ის ელექტრონულ რუკაზე
რესურსები ინტერნეტში
მოსახლეობის სტატისტიკა
კირჯალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ბერატის რაიონი

ბერატის რაიონი — რაიონი ალბანეთში. ერთ-ერთი იმ სამი რაიონიდან, რომლადაც იყოფა ბერატის ოლქი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 117 066 ადამიანს შეადგენს. ბერატი 939 კმ² ფართობზეა გადაჭიმული. რაიონი ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს და მისი დედაქალაქია ბერატი. ბერატის რაიონში მოსახლეობით რიგით მეორე ნაწილია ურა-ვაგურარე, რომელიც ბალი კომბეტარის აკვანსაც წარმოადგენს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ბერატის რაიონი 12 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია:
სქოლიო
ალბანეთის რაიონები
შავი მურყანი

შავი მურყანი, ჩვეულებრივი მურყანი, თხმელა — მცენარე არყისებრთა ოჯახისა. 30–38 მეტრამდე სიმაღლის ხეა. აქვს მუქი რუხი ფერის დამსკდარი ქერქი. ფოთლები სუსტად შებუსვილი ან შიშველია, ფოთლის ფირფიტა 7–12 სმ სიგრძის და 4–8 სმ სიგანის, ფართოოვალური ან უკუკვერცხის ფორმის, წვერში მომრგვალოა, ქვედა მხარე ძარღვების გაყოლებით — მოყვითალო ბუსუსებით დაფარული. ფოთლის ყუნწი 1,5–3 სმ სიგრძის და თხლად შებუსვილია. ყვავის მარტ-აპრილში, ნაყოფმსხმოიარობს აგვისტო-ოქტომბერში. გავრცელებულია კავკასიაში, ევროპაში, მცირე აზიასა და ჩრდილოეთ ირანში. საქართველოში ყველა რეგიონში გვხვდება, ჯავახეთის გარდა. იზრდება დაბლობებში, მთაში ზღვის დონიდან 1800 მეტრს აღწევს და ტერასების გაყოლებით შერეულფოთლოვან ტყეებში გვხვდება. დაბლობისა და მთისწინების უხვტენიან რაიონებში — ჭაობიან, ალუვიურ, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეებს, მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე მერქანი აქვს. იყენებენ სადურგლო და სახარატო საქმეში.
გალერეა
სქოლიო
მურყანი
კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის

კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის (ფრან.: Prix d'interprétation féminine) — კანის კინოფესტივალის ჯილდო. აღნიშნული ჯილდოს მფლობელს ირჩევს ჟიური ფესტივალის ოფიციალურ შერჩევაზე. ჯილდო დაწესებულია 1946 წლიდან.
ლაურეატები
1951: ბეტი დეივისი ფილმში „ყველაფერი ევას შესახებ“
1957: ჯულიეტა მაზინა ფილმში „კაბირიას ღამეები“
1958: ინგრიდ ტულინი, ბიბი ანდერსონი, ევა დალბეკი, ბარბრო ჰიორტ აფ ორნაში ფილმში „ცხოვრების ზღვარზე“
1959: სიმონ სინიორე ფილმში „გზა მაღალი საზოგადოებისაკენ“
1960: ჟანა მორო ფილმში „მოდერატო კანტაბილე“
1961: სოფი ლორენი ფილმში „ჩოჩარა“
1962: კათრინ ჰეპბერნი ფილმში „გრძელი დღე ღამდება“
1964: ენ ბენკროფტი ფილმში „გოგრის მჭამელი“
1966: ვანესა რედგრეივი ფილმში „მორგანი: შესაფერისი მდგომარეობა თერაპიისთვის“
1969: ვანესა რედგრეივი ფილმში „აისედორა“
1973: ჯოან ვუდუორდი ფილმში „გამა გამოსხივების ეფექტი“
1976: დომინიკ სანდა ფილმში „ფერამონტის მემკვიდრეობა“
1978: იზაბელ იუპერი ფილმში „ვიოლეტა ნოზიე“
1979: სალი ფილდი ფილმში „ნორმა რეი“
1981: იზაბელ აჯანი ფილმში „შეპყრობილი“, „კვარტეტი“
1984: ჰელენ მირენი ფილმში „კელი“
1986: შერი ფილმში „ნიღაბი“
1988: მერილ სტრიპი ფილმში „ყვირილი სიბნელეში“
1989: კრისტინა იანდა ფილმში „დაკითხვა“
1991: ირენ იაკობი ფილმში „ვერონიკას ორმაგი ცხოვრება“
1993: ჰოლი ჰანტერი ფილმში „პიანინო“
1995: ჰელენ მირენი ფილმში „მეფე ჯორჯის სიგიჟე“
1996: ბრენდა ბლეთინი ფილმში „საიდუმლოებები და ტყუილები“
1997: კეთი ბურკე ფილმში „არ ჩაყლაპო“
2001: იზაბელ იუპერი ფილმში „პიანინოს მასწავლებელი“
2006: პენელოპე კრუსი, კარმენ მაურა, ლოლა დუენიასი, ბლანკა პორტილო, იოჰანა კობო, ჩუს ლამპრეავე ფილმში „დაბრუნება“
2009: შარლოტ გენსბური ფილმში „ანტიქრისტე“
2010: ჟულიეტ ბინოში ფილმში „ასლი დამოწმებულია“
2011: კირსტენ დანსტი ფილმში „მელანქოლია“
2012: კრისტინა ფლუტური და კოსმინა სტრატანი ფილმში „გორაკებს მიღმა“
2013: ბერენის ბეჟო ფილმში „წარსული“
2014: ჯულიანა მური ფილმში „ვარსკვლავების რუკა“
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
კანის კინოფესტივალი IMDB .
კანის კინოფესტივალი
Chincho District

Chincho District is one of the twelve districts in the province Angaraes in Peru.
Ethnic groups
The people in the district are mainly Indigenous citizens of Quechua descent. Quechua is the language which the majority of the population (68.79%) learnt to speak in childhood, 30.64% of the residents started speaking using the Spanish language (2007 Peru Census).
See also
Kachimayu
References
ორიუელა

ორიუელა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის ვეგა-ბახა-დელ-სეგურის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 365,44 კმ². მოსახლეობა — 78 505 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ორიუელის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
ალიკანტეს ქალაქები
რიზე

რიზე („მთის ფერდები“) — ქალაქი თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, რიზეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ისტორია
ქალაქის ისტორიული სახელი იყო „რიზეუმი“. რიზე მდებარეობდა ისტორიულ ჭანეთში. 1547 წლიდან, მას შემდეგ რაც ჭანეთი ოსმალეთის იმპერიამ დაიკავა, გახდა ლაზისტანის სანჯაყის ცენტრი. 1918-1921 წლებში ერთა ლიგამ რიზე აღიარა საქართველოს შემადგენლობაში, თუმცა მასზე ქართული იურისდიქცია არ გავრცელებულა. 1921 წლიდან ქალაქი ყარსის ხელშეკრულებით თურქეთის შემადგენლობაში მოექცა.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
თურქეთის ქალაქები
შავიზღვისპირა ქალაქები
Yeni yol, Azerbaijan

Yeni yol, Azerbaijan
Yeni yol is a village and municipality in the Goranboy Rayon of Azerbaijan. It has a population of 1,491. The municipality consists of the villages of Yeni yol and Təhlə.
References
Populated places in Goranboy District
Orta Qaraçanlı

Orta Qaraçanlı is a village in the Kalbajar Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Kalbajar District
Church of the Holy Cross, Nin

Church of the Holy Cross, Nin
Church of the Holy Cross is a Croatian Pre-Romanesque Catholic church originating from the 9th century in Nin.
Description
According to a theory from an art historian Mladen Pejaković, the design has an intentionally unbalanced elliptical form designated to "follow" the position of the Sun, retaining the functionality of a calendar and sundial. In its beginning, in the time of the Croatian principality, it was used as a royal chapel of the duke's courtyard nearby.
The church is that of a central type, it features the Croatian interlace (or simply "troplet") and a carved name of the župan of Nin "Godečaj".
The church is known under the moniker of "the smallest cathedral in the world", but it does not actually contain the seat of a bishop of Nin today.
Gallery
See also
Nin, Croatia
Church of St. Nicholas, Nin
Architecture of Croatia
Church of St. Donatus
Church of Holy Salvation, Cetina
References
Catholic church buildings in Croatia
9th-century establishments in Croatia
Medieval architecture
Buildings and structures in Zadar County
Pre-Romanesque architecture in Croatia
Tourist attractions in Zadar County
Pretty Little Head (song)

Pretty Little Head (song)
"Pretty Little Head" is a song by Paul McCartney, cowritten by McCartney, and 10cc guitarist Eric Stewart. The track is on his sixth solo studio album Press to Play (1986). The track was McCartney's 38th single, and his first which failed to chart, so, in an attempt to boost sales, he released his first ever cassette single. It still failed to reach the top 75.
Release
The single was released at a length of 3:50 on the 7" release (remixed by Larry Alexander), and as a 6:56 remix (mixed by John Potoker) on the 12" release on the same day, 27 October 1986, and an extra track, "Angry", was added to the 12". A cassingle was also issued with the same track listing as the 12", and was released on 17 November 1986. Both of these lengths are different from the album version, which has a length of 5:14. (See Press to Play).
"Write Away", the single's B-side, is included only on the CD release of the album, resulting in the back of the single listing the A-side as "From the album" and the B-side as "From the compact disc".
Music video
A music video, directed by Steve Barron, was recorded for the song, which features a girl running away from home after she witnesses her parents in an argument; she then finds herself in a big city. The girl is actress Gabrielle Anwar. Her father is played by Roger Lloyd-Pack, by then a familiar face in Britain for his role as Trigger in the sitcom Only Fools and Horses. McCartney appears only in a short cameo role, which he filmed in London on 18 October 1986. The beginning of the video contains an excerpt from "She's Leaving Home," a Beatles song written and performed in 1967, for the Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band album.
Critical reception
Reviews of the song, and the album as a whole, were mixed. Rolling Stone magazine described it as "dreamily abstract".
Track listing
All songs written by Paul McCartney and Eric Stewart
7" single (R 6145)
"Pretty Little Head" – 3:50
Remix by Larry Alexander
"Write Away" – 3:01
12" single (12R 6145)
"Pretty Little Head" – 6:56
Remix by John 'Tokes' Potoker
"Angry" (Remix) – 3:36
Remix by Larry Alexander
"Write Away" – 3:01
References
External links
1986 singles
Paul McCartney songs
Songs written by Paul McCartney
Songs written by Eric Stewart
Song recordings produced by Paul McCartney
Song recordings produced by Hugh Padgham
Music videos directed by Steve Barron
Music published by MPL Music Publishing
ამირთკარი

ამირთკარი — ძველი სოფელი მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (სოფლები ზემო ამირნი და 1972 წლამდე ქვემო ამირნი). შედიოდა არაგვის საერისთავოში. სოფელს სახელი შეერქვა აქ მოსახლე ამირიძეების მიხედვით. XIV საუკუნეში ამირთკარი მთიულეთის ნაწილთან ერთად ქსნის ერისთავის მფლობელობაში მოექცა, XV საუკუნიდან კვლავ არაგვის საერისთავოს დაუბრუნდა. შემორჩენილია XV-XVI საუკუნეების ზურგიანი კოშკი და ორი დარბაზული ეკლესია.
დემოგრაფია
ლიტერატურა
სქოლიო
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
1061

1061
მოვლენები
ალექსანდრე II ხდება რომის პაპი
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ორთა-ყარაჩანლი

ორთა-ყარაჩანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ქალბაჯარის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
სქოლიო
ქალბაჯარის რაიონის სოფლები
Sarangani, Davao Occidental

Sarangani, Davao Occidental
Sarangani, officially the Municipality of Sarangani, is a 4th class municipality in the province of Davao Occidental, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 22,515 people.
Geography
The municipality consists of 2 major islands (the eponymous Sarangani Island and Balut Island) and 1 minor islet (Olanivan Island), collectively called as the Sarangani Islands, located just south of Mindanao island in the Celebes Sea. It is the municipality of the Philippines bordering Indonesia by maritime means.
Climate
Sarangani has a tropical rainforest climate (Af) with moderate to heavy rainfall year-round.
Barangays
Sarangani is politically subdivided into 12 barangays. Each barangay consists of puroks while some have sitios.
Balut Island
Batuganding
Konel
Lipol
Mabila (Poblacion)
Tinina
Gomtago
Tagen
Tucal
Sarangani Island
Patuco (Sarangani Norte)
Laker (Sarangani Sur)
Camahual
Camalig
Demographics
Economy
Government
Municipal officials 2022-2025:
Mayor: Adelan B. de Arce
Vice Mayor: Mariano C. Lagunas
Councilors:
Arthon M. Gantongan
Dionisio D. Wao Jr.
Alexis C. Forones
Jay William J. Olarte
Biyal A. Malong
Rodilo P. Dalumpines
Steven A. Olarte
Jomarie A. Olarte
References
External links
Sarangani Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
[ Philippine Standard Geographic Code]
Philippine Census Information
Local Governance Performance Management System
Municipalities of Davao Occidental
Island municipalities in the Philippines
ელზა სუარესი

ელზა სუარესი
ელზა და კონსეისაო სუარესი (დ. 23 ივნისი, 1937, რიო-დე-ჟანეირო — გ. 20 იანვარი, 2022 იქვე) — სამბას სტილის ბრაზილიელი მომღერალი, ზოგჯერ მოიხსენიება, როგორც „სამბას დედოფალი“.
დაიბადა 1937 წელს, რიო-დე-ჟანეიროს ფაველაში. 16 წლისამ მოიგო მუსიკალური კონკურსი. რამდენიმე წლის განმავლობაში გამოდიოდა კრუნერად ჰოაკიმ ჰელის ჯგუფში, შემდეგ მოგზაურობდა სხვა მუსიკოსებთან ერთად. მისი პირველი ჰიტი გახდა „Se Acaso Você Chegasse“ (1959), შემდეგ წელს ჩაწერა ამავე სახელწოდების სადებიუტო ალბომი.
1962 წელს გაემგზავრა ჩილეში, მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატში მონაწილე ბრაზილიის ნაკრების მხარდასაჭერად, სადაც ერთ-ერთ საღამოზე გაიცნო გარინჩა. როდესაც გარინჩა მეუღლეს გაშორდა, მან და ელზამ იქორწინეს. მოგვიანებით შეეძინათ ვაჟი — მანუელ დოს სანტოს გარინჩა ჟუნიორი, რომელიც 10 წლის ასაკში ავტოკატასტროფაში დაიღუპა. 1977 წელს ელზა და გარინჩა ერთმანეთს დაშორდნენ. ელზას კარიერული აღმასვლა 1950-იან წლებში დაიწყო, პიკი 1960-იან წლებში იყო, როდესაც მან რამდენიმე ჰიტი და წარმატებული ალბომი გამოუშვა.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
ელზას სუარესის ბიოგრაფია
ბრაზილიელი მომღერლები
დაბადებული 1937
დაბადებული 23 ივნისი
გარდაცვლილი 20 იანვარი
გარდაცვლილი 2022
Operation Stackola

Operation Stackola — ამერიკული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფ Luniz-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1995 წლის 4 ივლისს. ალბომის ცნობილი სიმღერაა "I Got 5 on It", რომელიც გერმანიაში #2, ბრიტანეთში #3, ხოლო აშშ-ში - ჩარტების #8 პოზიციამდე ავიდა. RIAA-მ 1995 წლის 31 ოქტომბერს სინგლს პლატინის სტატუსი მიანიჭა. ალბომი Billboard 200-ის პირველ პოზიციას ორი კვირის განმავლობაში იკავებდა.
სიმღერების სია
Intro – 0:51
Put the Lead on Ya (Dru Down-თან ერთად) – 5:25
I Got 5 on It (მაიკლ მარშალის მონაწილეობით) – 4:13
Broke Hos – 4:11
Pimps, Playas & Hustlas (Dru Down და რიჩი რიჩი) – 5:02
Playa Hata (ტედი) – 4:31
Broke Niggaz (Knucklehead და Eclipse) – 5:19
Operation Stackola – 4:36
5150 (Shock G) – 4:03
900 Blame a Nigga – 4:18
Yellow Brick Road – 5:35
So Much Drama (ნიკ ნაკი) – 4:14
She's Just a Freak (Knucklehead) – 4:12
Plead Guilty – 4:23
I Got 5 on It (Reprise) – 5:08
Outro – 0:33
სქოლიო
1995 წლის სადებიუტო ალბომები
Luniz-ის ალბომები
Virgin Records-ის ალბომები
გაბროვოს ოლქი

გაბროვოს ოლქი
გაბროვო — პატარა ოლქი ცენტრალურ ბულგარეთში.
ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი გაბროვო.
ფართობი - 135,780 კმ², 2009 წლის 14 მარტის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 127 266 ადამიანი.
თემები
გაბროვის ოლქი (област) იყოფა 4 თემად. აქ მოცემულ სიაში ნაჩვენებია თემების ქართული და კირილიცური სახელწოდებები, მნიშვნელოვანი ქალაქები და სოფლები და აგრეთვე 2009 წლის აღწერის შედეგად თემების მოსახლეობა.
რესურსები ინტერნეტში
გაბროვოს ოლქის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ბულგარეთის ოლქები
გაბროვოს ოლქი
ჰამანლი

ჰამანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
გორანბოის რაიონის სოფლები
უგოლი (უსტ-კუბინსკის რაიონი)

უგოლი (უსტ-კუბინსკის რაიონი)
უგოლი — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, უსტ-კუბინსკის რაიონში. სოფელი შედის ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 19 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
Camponotus vicinus

Camponotus vicinus is a species of ant in the subfamily formicinae. C. vicinus is widespread throughout western North America, from Alaska, south to Mexico, and east to Texas and Manitoba. Unlike its wood nesting "carpenter ant" relatives, Camponotus vicinus is typically found nesting in the soil under stones and other objects. The giant ants in the 1954 film Them! are identified as C. vicinus, despite multiple anatomical differences, including the presence of a sting, which is absent in Formicine ants.
References
Further reading
External links
vicinus
Articles created by Qbugbot
Insects described in 1870
ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი

ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი — სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება.
ინსტიტუტის ძირითადი სპეციალიზაცია — ადიღეელი ეთნოსის კვლევა. ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი ადიღეური ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის კვლევაში დამსახურებისათვის, ადიღეს ავტონომიური ოლქის განათლებისა და კულტურის განვითარებაში 1979 წელს დაჯილდოებული იქნა „ღირსების მედლით“.
ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი წარმოადგენს კავკასიოლოგიის ერთ-ერთ ცენტრს ადიღეური ენების კვლევის საქმეში.
სტატუსის და სახელწოდების ცვლის ქრონოლოგია
1927 წელი — შეიქმნა როგორც „მხარეთმცოდნეობის ინსტიტუტი“.
1934 წელი — მხარეთმცოდნეობის ინსტიტუტმა მიიღო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სახელი და ახალი სახელწოდება „ადიღეს ეკონომიკის, ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტი“.
1992 წელი — სახელწოდების შეცვლა. ეწოდა „ადიღეს ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი“ (აბრევიაციით: არიგი).
2002 წელს ინსტიტუტს მიენიჭა თემბოთ კერაშის (ადიღურად КӀэрэщэ Тембот) სახელი.
სამეცნიერო საქმიანობა
1927—1940 წლები — გამოიცა 22 სამეცნიერო შრომა, რომლის ტირაჟი შეადგენდა დაახლ. 70 000 ეგზემპლარს, შეკრებილ იქნა ფოლკლორულ-მუსიკალური ნაწარმოებებისა და ლინგვისტური ტექსტების ფასდაუდებელი მასალა.
1945—1970 წლები — გამოცემულ იქნა 100 სამეცნიერო შრომა ადიღეელი ხალხის, ისტორიის, ენის, ეთნოგრაფიის შესახებ.
ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტის მთავარ სამეცნიერო მიზანს წარმოადგენს სამეცნიერო შრომებისა და ისტორიული წყაროების გამოქვეყნება, კონფერენციებისა და სხვა სამეცნიერო ღონისძიებების ჩატარება, მეცნიერთა საბჭოს გამართული მუშაობა.
ადიღურის, адыгабзэ-ს კვლევა და მისი სოციოლინგვისტური სურათი
ადიღური ენის ან ადიღური ენობრივი ვარიანტების სოციოლინგვისტური სურათი ასეთია:
ადიღეურად ლაპარაკობს დაახლოებით 500 000 კაცი, მათ შორის რუსეთის ფედერაციაში 125 000 (1993 წელი), თურქეთში 278 000 (2000 წელი), იორდანიაში 44 300 (1986 წელი), სირიაში 25 000 (2000 წელი).
აქვს ოთხი დიალექტი: ჭემგუური, აბძახური, ბჟედუღური და შაფსუღური.
სალიტერატურო ენის საფუძველია ჭემგუური დიალექტი, რომელსაც შედარებით მარტივი კონსონანტური სისტემა ახასიათებს.
ადიღეური ეთნოსის წარმომადგენლები ყველა ქვეყანაში (რუსეთი, თურქეთი, იორდანია, სირია) ცხოვრობენ დიგლოსიის ან ბილინგვალიზმის პირობებში.
ლიტერატურა
ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტის ოფიციალური საინტერნეტო გვერდი
რესურსები ინტერნეტში
ნინა სუბათოვა: კავკასიური ენები
პიოტრ არკადიევი: ადიღეური ენა
იხილეთ აგრეთვე
ადიღური ენები
აფხაზურ-ადიღური ენა
რუსეთის უნივერსიტეტები
კავკასიოლოგია
პუტინსის რაიონი

პუტინსის რაიონი — რაიონი პერუში, ლიმის რეგიონის იაუიოსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 977 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 481 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 66.44 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
ლიმის რეგიონის რაიონები
იაუიოსის პროვინციის რაიონები
ბენინი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბენინი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბენინმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბენინი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ქართული კოწახური

ქართული კოწახური — ბუჩქოვანი მცენარე კოწახურისებრთა ოჯახისა. მისი ახალგაზრდა ტოტები მოწაბლისფრო-ყვითელი, ცილინდრული, გლუვი ან სუსტად დაღარულია. აქვს მარტივი, ტყავისებური ფოთლები, მოყვანილობით კვერცხისებურიდან ლანცეტასებურამდე. ქვედა ეკლები სამად არის გაყოფილი, ზედა ეკლები კი მარტოულია. ყვავილედი მრავალყვავილიანია. მოგრძო ნაყოფი წითელი ფერისაა და ლეგა ნაფიფქი აყრია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივნისში. კავკასიის ენდემური მცენარეა. საქართველოში გვხვდება ქართლსა და კახეთში. იზრდება ველებზე, მშრალ ადგილებში, ბუჩქნარებში და მდინარეების ტერასებზე.
სქოლიო
კოწახური
ვარგავი

ვარგავი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფელი: თოკი). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოს ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1710 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით. სოფლის მუდამოებშია ტუფის ქვის საბადო.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 კაცი.
ლიტერატურა
სქოლიო
ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტოპორინკა

ტოპორინკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბლაგოვარის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 322 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ იაზიკოვოდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბლაგოვარი, რომელიც დაშორებულია 20 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (50 %).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბლაგოვარის რაიონის სოფლები
ანა დიასი

ანა დიასი (დ. 17 თებერვალი, 1954) — კუბელი ფრენბურთელი. სამჯერ აქვს მონაწილეობა მიღებული ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე (1972, 1976, 1980). ოლიმპიურ თამაშებზე ჩაატარა 15 შეხვედრა.
სქოლიო
დაბადებული 17 თებერვალი
დაბადებული 1954
კუბელი ქალი ფრენბურთელები
Quercus michauxii

Quercus michauxii — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთში.
იხილეთ აგრეთვე
მუხა
რესურსები ინტერნეტში
Flora of North America: Quercus michauxii
Quercus michauxii images at bioimages.vanderbilt.edu
მუხა