მევის გალანტი

მევის გალანტი
მევის ლესლი დე ტრეფორდ გალანტი (დ. 11 აგვისტო, 1922 — გ. 18 თებერვალი, 2014) — კანადელი მწერალი, რომელიც ცხოვრების უდიდესი დროის მანძილზე ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საფრანგეთში. ცნობილია მოთხრობებით, თუმცა ასევე წერდა რომანებს, პიესებსა და ესეებს.
პირადი ცხოვრება
გალანტი 1922 წელს კვებეკის პროვინციის ქალაქ მონრეალში სტიუარტ იანგისა და ბენედიქტინ უაიზმენის ოჯახში დაიბადა. მამამისი მხატვარი და ავეჯით მოვაჭრე იყო. იგი 1932 წელს ღვიძლის დაავადებით გარდაიცვალა, რის შემდეგაც გალანტის დედა მალევე ხელახლა დაქორწინდა და ნიუ-იორკში გადავიდა, ქალიშვილი კი მეურვესთან დატოვა. გალანტმა მამის სიკვდილის შესახებ მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ შეიტყო. მოგვიანებით მან The New York Times-თან ინტერვიუში აღნიშნა: „მე მყავდა დედა, რომელსაც უბრალოდ შვილები არ უნდა ჰყოლოდა.“
გალანტმა განათლება კანადისა და აშშ-ის საჯარო, კერძო და სამონასტრო სკოლებში მიიღო. 1935-1940 წლებში იგი ძირითადად ნიუ-იორკში იმყოფებოდა. მის ადრეულ მოთხრობათა უმეტოსობაში მოქმედება სწორედ ამ ქალაქში ვითარდება.
1942 წელს მევისი ჯონ გალანტზე, უინიპეგელ მუსიკოსზე, დაქორწინდა. წყვილი 1947 წელს გაიყარა. გალანტის ბიოგრაფის მიხედვით, მწერლის ქორწინება „ბევრად უფრო ხანმოკლე იყო, ვიდრე ამას თარიღები მოწმობენ, რადგან მისი ქმარი უმეტესი დროის მანძილზე სამხედრო სამსახურში იმყოფებოდა.“
კარიერა
ხანმოკლე დროით გალანტი კანადის ეროვნულ კინოსაბჭოში მუშაობდა, სანამ 1944 წელს გაზეთის Montreal Standard რეპორტიორი გახდებოდა. ამ პერიოდში იგი მოთხრობებს აქვეყნებდა, როგორც გაზეთში, ასევე სხვადასხვა ჟურნალებში.
1950 წელს გალანტმა ჟურნალისტობას თავი გაანება, რათა მთელი დრო მწერლობისთვის დაეთმო. იგი ევროპაში გადავიდა და საფრანგეთში დასახლებამდე, სადაც მთელი დარჩენილი ცხოვრება გაატარა, ხანმოკლე დროით ესპანეთში ცხოვრობდა. მიუხედავად იმისა, რომ გალანტი პარიზში დამკვიდრდა, მას არც კანადის მოქალაქეობაზე უთქვამს უარი და არც საფრანგეთის მოქალაქეობა მიუღია.
1951 წელს გალანტის მოთხრობა „მედლინის დაბადების დღე“ ჟურნალში The New Yorker გამოქვეყნდა. მალევე ჟურნალმა გალანტის სხვა მოთხრობებიც გამოაქვეყნდა, მათ შორის „ივნისის დილა“ და „პიკნიკი“, თუმცა მწერალმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა, რადგან მისმა ლიტერატურულმა აგენტმა ჰონორარი თავად მიითვისა, მას საავტორო უფლებებისთვის 1,535 დოლარი გადასცა, და უთხრა, რომ ჟურნალმა მოთხრობები დაიწუნა. იგი ჟურნალს არ აწვდიდა ცნობებს გალატის საცხოვრებელი ადგილის შესახებ, რათა მისი წარმომადგენლები უშუალოდ მას არ დაკავშირებოდნენ. გალანტმა თავისი მოთხრობების გამოქვეყნების შესახებ შემთხვევით შეიტყო, როცა ჟურნალს ბიბლიოთეკაში კითხულობდა. იგი The New Yorker-ის მხატვრული განყოფილების რედაქტორ უილიამ მაქსველს დაუკავშირდა, რამაც მწერალსა და ჟურნალს შორის მტკიცე თანამშრობლობის ჩამოყალიბებას დაუდო საფუძველი. მოღვაწეობის მანძილზე გალანტმა The New Yorker-ში 116 მოთხრობა გამოაქვეყნა. ელის მანროსთან ერთად გალანტი იმ რამდენიმე კანადელ მწერალს შორისაა, რომელთა ნაშრომებიც ჟურნალში რეგულარულად ქვეყნდებოდა.
გალანტის კალამს ორი რომანი ეკუთვნის, ესენია: „მწვანე წყალი, მწვანე ცა“ (1959) და „საკმაოდ კარგი დრო“ (1970). 1984 წელს მან დაწერა პიესა „რა უნდა გაკეთდეს?“. მწერლის შემოქმედება არაერთ აღიარებულ მოთხრობათა კრებულს მოიცავს, მათ შორისაა „სხვა პარიზი“ (1956), „ჩემი გული გატეხილია“ (1964), „სამყაროს დასასრული და სხვა მოთხრობები“ (1974), „მეთხუთმეტე რაიონიდან“ (1979) და სხვები. მოთხრობათა სერია „Linnet Muir“ მწერლის ის ნაშრომია, რომელშიც ავტობიოგრაფიული მოტივები ყველაზე აშკარად იგრძნობა.
კარიერის ადრეულ პერიოდში, კანადელი ლიტერატურული კრიტიკოსები გალანტის შესახებ წერდნენ, რომ ემიგრანტის სტატუტის გამო მის შემოქმედებას კანადელი მკითხველი არ იცნობდა. 1970-იან წლებამდე გალანტის წიგნები არც ერთ კანადურ გამომცემლობას არ გამოუცია და მხოლოდ ძვირადღირებული და იშვიათი ამერიკული ექსპორტის სახით ხვდებოდა ქვეყანაში, სანამ გამომცემლობამ Macmillan of Canada მოთხრობათა კრებულის „მეთხუთმეტე რაიონიდან“ საავტორო უფლებები არ შეისყიდა. ჟურნალისტი დაგლას გიბლონი წერს, რომ აღნიშნულ პრობლემაში წვლილი ორივე მხარეს მიუძღოდა, რადგან გალანტს არასოდეს უცდია კანადურ გამომცემლობებთან თანამშრობლობა, სანამ მას 1970-იანი წლების დასასრულს მაკმილანის რედაქტორი დაგლას გიბსონი არ დაუკავშირდა. წიგნის „მეთხუთმეტე რაიონიდან“ გამოცემის შემდეგ გიბსონმა შეადგინა კრებული „შინაური ჭეშმარიტებები: რჩეული კანადური მოთხრობები“, რათა გალანტის შემოქმედებაში კანადური თემების არსებობისთვის გაესვა ხაზი. წიგნმა 1981 წელს ინგლისურენოვანი პროზისთვის გენერალ-გუბერნატორის პრემია მოიპოვა.
სიკვდილი
გალანტი 91 წლის ასაკში 2014 წლის 18 თებერვალს გარდაიცვალა.
კრიტიკული გამოხმაურება
გრაცია მერლერი თავის წიგნში „მევის გალანტი: ნარატიული ნიმუშები და საშუალებები“ წერს: „მევის გალანტის მოთხრობებში მთავარი როლს არც სიუჟეტური ხაზის და არც პერსონაჟის ფსიქოლოგიური განვითარება ასრულებს. მწერლის მთავარი მიზანი სპეციფიკური სიტუაციის განვითარება და სულიერი თუ გონებრივი მდგომარეობის რეკონსტრუქციაა.“ გალანტის მოთხრობებში ხშირად ვხვდებით ემიგრანტ პერსონაჟებს, რომლებიც თავს დაკარგულად ან იზოლირებულად გრძნობენ. მწერალი აგრეთვე წერს ილუზიებსა და რეალობას შორის მოქცეულ ცხოვრებაზე.
1978 წელს ჟურნალში Books in Canada ჯეფ ჰენკოკმა გალანტს ერთ-ერთი საუკეთესო კანადელი პროზაიკოსი უწოდა. მან მწერლის შემოქმედება „დამარხულ საგანძურს“ შეადარა, რომელსაც აღმოჩენა სჭირდება.
ფაშიზმის ასახვა
გალანტის მოთხრობებში ხშირად ვხვდებით ფაშიზმის თემას. მან თავისი 1973 წლის კრებულის „პენგეცის კვანძი“ შესახებ განაცხადა: „ესაა წიგნი იმის შესახებ, თუ საიდან წარმოიშვა ფაშიზმი... არა ისტორიული მიზეზების, არამედ ადამიანებში არსებული შესაძლებლობების შესახებ.“ ფაშიზმის თემატიკაზე კრიტიკოსები გამოარჩევენ გალანტის მოთხრობას „სპეკის იდეა“, რომელშიც ფაშიზმის ფსიქოლოგიური მოთხოვნის ასახვას ვხვდებით. მოთხრობა 1970-იანი წლების საფრანგეთში მცხოვრები არტ-დილერის შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც თანდათან ფაშისტური იდეოლოგიის გამოხატვას იწყებს. ამასთანავე, გარკვეული დეტალები აბსოლუტურად უარყოფს მის ფაშისტურ იდეოლოგიასთან კავშირს. „სპეკის იდეა“ გალანტის ყველაზე ფართოდ ანთოლოგიზირებული ნაშრომია.
კინოკრიტიკოსი ენდი ლეიმის მიხედვით, მოთხრობის „სპეკის იდეა“ პროტაგონისტი შეგვიძლია განვიხილოთ, როგორც ფაშისტი, თუმცა „არა იდეოლოგიურ დონეზე.“ 1970-იან წლებში საფრანგეთში მიმდინარეობდა დებატები მეორე მსოფლიო ომში ქვეყნის ნაცისტებთან თანამშრობლობის შესახებ, რასაც ლეიმი გალანტის მოთხრობის ისტორიულ საფუძვლად მიიჩნევს. იგი წერს, რომ მოთხრობა „იმ ფრანგი მოსახლეობის დამოკიდებულების დრამატიზებაა, რომლებიც გულგრილობისა და პირადი ინტერესების გამო მიმღებლობას გამოხატავდნენ ფაშისტური იდეოლოგიის მიმართ.“
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დაბადებული 1922
დაბადებული 11 აგვისტო
კანადელი ქალი რომანისტები
პარიზელი მწერლები
ამერიკის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიის წევრები
XX საუკუნის კანადელი ქალი მწერლები
XXI საუკუნის კანადელი ქალი მწერლები
კანადელი ესეისტები
XX საუკუნის კანადელი რომანისტები
XXI საუკუნის კანადელი რომანისტები‎