PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
მარიამ ხაჭვანი

მარიამ ხაჭვანი (დ. 1 მაისი, 1986, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
მარიამ-ბაკაჩო ხაჭვანი დაიბადა 1986 წელს, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ უშგულში.
2008 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტის კინო–ტელესარეჟისორო ფაკულტეტი (მიხო ბორაშვილის სახელოსნო).
2012 წელს მისმა კინოსცენარმა დედე მიიღო ლიტერატურული პრემია „გალა“.
მწერალი და კინოსცენარისტი მიხო მოსულიშვილი ასე აფასებს მარიამ ხაჭვანის ერთ-ერთ ფილმს:
ხმელთაშუაზღვის არეალის ქალთა მოკლემეტრაჟიანი ფილმები მარსელის ფესტივალის „სინემა დე პრადოს“ მიმომხილველი, ელის რადოვანი წერს:
ფილმოგრაფია
რეჟისორი
დედე, მხატვრული, 93 წუთი, 2017
დინოლა , მხატვრული, 14,38 წუთი, 2013
კვირიკობა, მხატვრული, 25 წუთი, 2009
ლიჩანიში, 15 წუთი, 2009
ბექნუ, სტუდენტურ კინო პროექტი, ზაფხულის კინო სკოლა, „მშვიდობით იარაღო“, მხატვრული, 12 წუთი, 2008
ფანჯრის მიღმა, დოკუმენტური, 26 წუთი, 2007
ვერძობა (ლივსხავირი), დოკუმენტური, 15 წუთი, 2006
ანდერძი, მხატვრული, 30 წუთი, 2005
სცენარის ავტორი
დედე, 2017
დინოლა, 2013
კვირიკობა, 2009
ლიჩანიში, 2009
ბექნუ, 2008
ფანჯრის მიღმა, 2007
ვერძობა (ლივსხავირი), 2006
ანდერძი, 2005
პროდიუსერი
კვირიკობა, 2009
ლიჩანიში, 2009
პრიზები და ჯილდოები
დედე (სცენარი)
წარდგენილი იყო „ბერლინალე ტანლანტებში“ (გერმანია), 2014
სცენარი ფრანგულმა ინსტიტუტმა წარადგინა კანის კინოფესტივალზე თორმეტ საერთაშორის პროექტებს შორის (საფრანგეთი), 2014
დოჰა ფილმ ინსტიტუტიდან მოიპოვა გადაღების გრანტი (ყატარი), 2014
„საუკეთესო პროექტი“, სოფიის კინოფესტივალი, SOFIA MEETING (ბულგარეთი), მიიღო პოსტპროდუქციის გრანტი, 2014
გადაღების გრანტი საქართველოს ეროვნული კინემატოგრაფიის ცენტრიდან, 2013
გალა (ლიტერატურული პრემია) ნომინაციაში „წლის საუკეთესო კინოსცენარი“, 2012
დინოლა
მთავარი პრიზი „ტროფეი“ საერთაშორისო ფესტივალზე DaKINO 24, (რუმინეთი), 2015
ზურაბ ჟვანიას სახელობის წინანდლის პრემია ნომინაციაში „საუკეთესო ფილმი“ (საქართველო), 2015
ევროპულ კინოაკადემის ჯილდოზე „მოკლე ფილმების“ ნომინაციაში ფილმი წარადგინა ნორვეგიამ, გრიმსტადის საერთაშორისო კინო-ფესტივალმა, (ნორვეგია), 2014
„საუკეთესო ევროპული ფილმი“, გრიმსტადის საერთაშორისო კინოფესტივალი (ნორვეგია), 2014
„ჟიურის პრიზი“, ხმელთაშუაზღვის არეალის ქალთა მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ფესტივალი (საფრანგეთი, მარსელი), 2014
პრიზი „საუკეთესო საერთაშორისო მოკლემეტრაჟიანი ფილმისათვის", ტიმიშორთ კინოფესტივალი (რუმინეთი), 2014
პრიზი საუკეთესო „საერთაშორისო მოკლემეტრაჟიანი ფილმისათვის“ - მოკლემეტრაჟიანი ფილმების მე-8 ფესტივალი River Film Festival (იტალია, პადოვა), 2014
„ოქროს კამერა“ ოპერატორ კონსტანტინე (მინდია) ესაძეს, საუკეთესო კინემატოგრაფიული ფილმისავის, მანაკი ბროდერს კინოფესტივალი (ჩრდილოეთი მაკედონია), 2014
პრიზი საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმისათვის და შვეიცარიის გრანპრი, საერთაშორისო კინოფესტივალი „დიდორი“ (ტაჯიკეთი), 2014
„საუკეთესო ქართული ფილმი“, „საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევარი“, კინოფესტივალი „სესილი“, (საქართველო), 2014
რესურსები ინტერნეტში
ეროვნული ფილმოგრაფია
მხატვრული ფილმი „დინოლა“
„დინოლა“ Facebook-ზე
დინოლა (dinola)
მხატვრული ფილმი „ბექნუ“
გალას დაჯილდოების ცერემონიალი ეროვნული მუზეუმის ეზოში გაიმართა
Facebook-ზე
სქოლიო
ქართველი კინორეჟისორები
ქართველი სცენარისტები
ქართველი კინოპროდიუსერები
დაბადებული 1986
გალას პრემიის ლაურეატები
დაბადებული 1 მაისი
ავესტური დამწერლობა

ავესტური დამწერლობა — სპარსული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობა, რომლითაც ზოროასტრული საღვთო წერილის ტექსტებია დაწერილი. გარდა ავესტურისა, საშუალი საპარსული ტექსტების ჩასაწერადაც გამოიყენებოდა. შედგება 50 ნიშნისაგან (37 თანხმოვანი და 16 ხმოვანი). ამ ნიშნებს აშკარად გამოხატული კურსივის ხასიათი აქვთ. ავესტური დამწერლობის ასოები, არაბულის მსგავსად, ერთმანეთზე გადაბმულად იწერება. იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ.
ავასტური დამწერლობა ენათესავება, ერთის მხრივ, ფალაურ დამწერლობას, ხოლო მეორეს მხრივ, ფარსულ დამწერლობას, რის გამო ზოგიერთი მკვლევარი მას „შერეულ“ ანბანად მიიჩნევს. ფარსულ და ფარაულ დამწერლობებთან ასეთსავე მიმართებას ამჟღავნებს არამეული დამწერლობის ის სახეობა, საიდანაც არმაზული დამწერლობა მომდინარეობს. ამიტომ გამორიცხული არაა შესაძლებლობა, რომ ავასტური დამწერლობის არამეული დამწერლობის მსგავსი ვარიანტი ედოს საფუძვლად. ავასტური დამწერლობის ძეგლები ორგვარია: ინდური (უძველესი ტექსტები წარმოდგენილია XIII-XIV საუკუნეების ძეგლებით) და სპარსული (XVII საუკუნე), რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ გვიანდელ ხელნაწერებშია დაცული, უფრო ზუსტად ასახავს ტექსტს. ავასტურ დამწერლობაში განვითარებულია ხმოვანთა სისტემის ამსახველი ნიშნები, რასაც ბერძნულის გავლენას მიაწერენ.
ირანში ისლამის გავრცელების შედეგად ფალალაური და ავესტური დამწერლობა მალე არაბულმა დამწერლობამ ჩაანაცვლა. ეს ორი ირანული დამწერლობა დღეს მხოლოდ ზოროასტრიზმის მიმდევრების მიერ გამოიყენება.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
ავესტური ენა და დამწერლობა
ავესტური დამწელრლობის კოდირება (PDF-ფაილი; 1,25 MB)
სქოლიო
ავესტური დამწერლობა
ავესტა
მატოზინიუსი

მატოზინიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 812 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სეტი-ლაგოასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 33 955 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 134.59 კმ²-ზე. ფართობი 252 280 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ფარგო (ფილმი)

ფარგო (ფილმი)
ფარგო — ძმები კოენების 1996 წლის კრიმინალური ფილმი.
სიუჟეტი
ჯერი ლუნდეგორი გადაწყვეტს შეეკრას დამნაშავეებს და მათ საკუთარი ცოლი გაატაცებინოს. ამ გზით ის ცდილობს ფული გამოსძალოს მდიდარ სიმამრს. ჯერი მოვლენების გაკონროლებას ვეღარ მოახერხებს და ძალადობა მისგან დამოუკიდებლად იზრდება. დამნაშეების შესაჩერებლად მხოლოდ ორსული პოლიციელი ქალი, მარჟი, იბრძვის. სწორედ ის ახერხებს მთავარი დამნაშავის, გერის დაჭერას.
როლებში
ფრენსის მაკდორმანდი — მარჟ გუნდერსონი
უილიამ მესი — ჯერი ლუნდეგორი
სტივ ბუშემი — კარლ შოუუოლტერი
პიტერ სტორმერი — გერ გრიმსრუდი
ჰარვი პრესნელი — უეიდ გუსტაფსონი
გადაღება
ფილმი 1995 წლის თებერვალ-მარტში ორეგონის შტატში გადაიღეს. მის დამონტაჟებას დაახლოებით ერთი წელი დასჭირდა.
ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: ფრენსის მაკდორმანი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: ძმები კოენები
სხვა ჯილდოები
კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო რეჟისორი: ძმები კოენები
BAFTA საუკეთესო რეჟისურისთვის: ძმები კოენები
რესურსები ინტერნეტში
1996 წლის ფილმები
ამერიკული ფილმები
ინგლისურენოვანი ფილმები
კრიმინალური დრამები
ძმები კოენების ფილმები
აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
ალექსანდრე აფხაზის საფლავი

ალექსანდრე აფხაზის საფლავი — ისტორიული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის სასაფლაოს შესასვლელში. შემოზღუდულია რიყის ქვით. საფლავზე, შუაში ძევს თლილი ქვა. ფიქლის კვარცხლბეკზე (სიმაღლე 2 მეტრი) დგას თეთრი მარმარილოს ბიუსტი, საფლავის ქვაზე კი არის წარწერა: „აქ განისვენებს ამ ახალსოფლის დამაარსებელი თავადი ალექსანდრე სვიმონის ძე აფხაზი, რომელიც დაიბადა 1823 წელსა 21 მარტსა და გარდაიცვალა 1885 წელსა 2-სა დეკემბერს".
ლიტერატურა
ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მატერიალიზმი

მატერიალიზმი (ლათ. მატერიალის „საგნობრივი, ნივთიერი“) — ფილოსოფიის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება, რომელიც ამტკიცებს, რომ პირველადია მატერია, რეალური სამყარო, მეორადი კი — გონი, შემეცნება. ყოფიერებისა და ცნობიერების ურთიერთობაში დიამეტრალურად საწინააღმდეგო აზრისაა იდეალიზმი, რომელიც სულის (შემცნების, გონების) პირველადობას ქადაგებს. მატერიალიზმი ამტკიცებს, რომ სამყარო არავის შეუქმნია, არსებობდა მარად და ყველგან, დროსა და სივრცეში. ამით მატერიალიზმი უპირისპირდება რელიგიას, რომლის მოძღვრებითაც ყოველი არსი ღმერთმა შექმნა. მატერიალიზმმა საუკუნეების განმავლობაში გაიარა განვითარების მრავალი საფეხური (ჰერაკლიტე, თალესი, ანაქსიმენე, ანაქსაგორა, ეპიკურე, ლუკრეციუსი — ანტიკურ ფილოსოფიაში, ტომას ჰობზი, ჯონ ტოლანდი, სპინოზა, დენი დიდრო, პოლ ანრი ჰოლბახი, კლოდ ადრიან ჰელვეციუსი, ლუდვიგ ფოიერბახი).
იხილეთ აგრეთვე
დიალექტიკური მატერიალიზმი
ეგზისტენცია
რაციონალური ეგოიზმი
ლიტერატურა
Buchner, L. (1920). [books.google.com/books?id=tw8OuwAACAAJ Force and Matter]. New York, Peter Eckler Publishing Co.
Churchland, Paul (1981). Eliminative Materialism and the Propositional Attitudes. The Philosophy of Science. Boyd, Richard; P. Gasper; J. D. Trout. Cambridge, Massachusetts, MIT Press.
რესურსები ინტერნეტში
Physicalism
Eliminative Materialism
Philosophical Materialism (by Richard C. Vitzthum)
Dictionary of the Philosophy of Mind on Materialism
მატერიალიზმი
ფილოსოფია
ილია ფანცულაია

ილია ფანცულაია
ილია სიმონის ძე ფანცულაია (ათონელი) (გარდ. XX ს–ის 30–იან წ.) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი, მღვდელმონაზონი.
საქართველოში მოღვაწეობამდე იგი წლების მანძილზე ათონის მთაზე, ივერონის მახლობლად მდებარე ელია წინასწარმეტყველის „კელიაში“ ცხოვრობდა. 1920 წელს სხვა ქართველ ბერებთან ერთად მასაც მოუხდა ათონიდან სამშობლოში დაბრუნება. 1922–1924 წლებში იყო ბეთანიის მონასტრის წინამძღვარი. 1924 წელს მან წინამძღვრობა გადააბარა, მღვდელმონაზონ იოანეს (მაისურაძე), თვითონ კი მანგლისის ახალსოფელში გადავიდა საცხოვრებლად.
მღვდელომონაზონი ილია მხარს უჭერდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ანტისაბჭოთა ამბოხებულებს და თვით ქაქუცას სულიერი მოძღვარი იყო. მას შემდეგ, რაც ქაქუცა ჩოლოყაშვილმა დატოვა საქართველო, ილია ფანცულაია იმყოფებოდა ძებნაში, რის გამოც იძულებული იყო დამალულიყო. მოგვიანებით (30-იან წლებში), მღვდელმონაზონი ილია, დააპატიმრეს და დახვრიტეს კომუნისტებმა.
მღვდელმონაზონმა ილიამ ქართველებისგან დაცარიელებული ათონის ივერთა მონასტრიდან საქართველოში ჩამოიტანა რამდენიმე ქართული ხელნაწერი (A.-110, A.-1103, A.-1104, A.-1105). ცნობილია და გამოქვეყნებულია მისი მიმოწერა მოსე ჯანაშვილთან ამ ხელნაწერების გარშემო.
ლიტერატურა
არქიმანდრიტი ლაზარე აბაშიძე, ბეთანია – „სახლი სიგლახაკისა“, თბ., 2002 წ.
გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“ № 35 (243), 2003 წ.
ილია (ათონელი) ფანცულაია, ლიტერატურის მატიანე, თბ., 1985-1986, გვ.164-168 (წერილები მოსე ჯანაშვილისადმი, მის მიერ საქართველოში ჩამოტანილ XI ს–ის პერგამენტზე ნაწერ ხელნაწერის შესახებ)
რესურსები ინტერნეტში
ბეთანიელი ბერები
ბეთანიის მონასტერი
ქართველი ბერები
Alexander Tsulukidze

Alexander Tsulukidze
Alexander "Sasha" Tsulukidze (1 November 1876, Khoni – 8 June 1905, Kutaisi) was a Georgian social-democratic revolutionary and journalist.
Biography
Born in Khoni, western Georgia (then part of the Russian Empire), Sasha came from a prominent princely family. His father belonged to the old Imeretian noble house of Tsulukidze and his mother to that of Shervashidze. He joined the Kutaisi-based Marxist organization in 1896 and became involved in underground student activities while studying in Moscow between 1897 and 1899. Returning to Georgia in 1899, he organized a series of workers’ strikes in Tbilisi, Batumi, and other towns in Georgia. He was an active proponent of Lenin’s line within the Caucasus structures of the Russian Social Democratic Labour Party and energetically engaged in pro-Bolshevik journalism, criticizing legal Marxists, nationalists, and Mensheviks.
Together with Joseph Stalin, he was a leader of a Bolshevik revolutionary minority in the Georgian Marxist milieu at a time when the dominant force were the Mensheviks led by Noe Zhordania. During the Russian Revolution of 1905, he was briefly put in the Metekhi prison. Tsulukidze died of tuberculosis in Kutaisi shortly after his release. His funeral attracted thousands who followed the open coffin to his native Khoni singing the Marseillaise.
In the Soviet Union, Tsulukidze's native town of Khoni was known as Tsulukidze from 1936 to 1990.
References
1876 births
1905 deaths
20th-century deaths from tuberculosis
Communist Party of Georgia (Soviet Union) politicians
Revolutionaries from Georgia (country)
Tuberculosis deaths in the Russian Empire
Journalists from Georgia (country)
Marxist journalists
Nobility of Georgia (country)
Old Bolsheviks
Russian Social Democratic Labour Party members
House of Shervashidze
Journalists from the Russian Empire
ვუპერტალის შეკიდული გზა

ვუპერტალის შეკიდული გზა (გერმ. Wuppertaler Schwebebahn) — საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახეობა ქალაქ ვუპერტალში, რომელიც წარმოადგენს მონორელსიან, ორლიანდაგიან, შეკიდულ სისტემას ესტაკადებზე. გააჩნია 20 სადგური. საერთო სიგრძეა - 13,3 კმ..აქედან 10 კმ. გადის მდ. ვუპერზე, 12 მ. სიმაღლეზე. დანარჩენი 3,3 კმ. კი - ქალაქის ქუჩებზე, 8 მ. სიმაღლეზე. მატარებლების მაქსიმალური სიჩქარე - 60 კმ/სთ-ია. გზა აშენდა 1900 წელს და ექსპლუატაცია გაეწია 1901 წელს. გზის ოფიციალური სახელია - გერმ. Einschienige Hängebahn System Eugen Langen (ოიგენ ლანგენის მონორელსური შეკიდული გზის სისტემა).
ინციდენტები და ავარიები
ინციდენტი სპილოსთან
ყველაზე უჩვეულო შემთხვევა გზის არსებობის ისტორიაში მოხდა 1950 წლის 21 ივლისს. ამ დღით ცირკის დირექტორმა ალტჰოფმა, რეკლამირების მიზნით, გადაწყვიტა მონორელსით გაესეირნებინა სპილო ტუფი. სადგურ Alter Markt-ზე სპილო აიყვანეს ვაგონში. როგორც ჩანს, მგზავრობის იდეა სპილოს არ ხიბლავდა. გამგზავრებიდან ცოტა ხანში, სპილომ კედელი გაანგრია და ვაგონიდან გადავარდა. თუმცა იმ დროს, მატარებელი მდინარეზე გადიოდა. ტუფი 5 მ. სიმაღლიდან ჩავარდა მდინარეში და სერიოზულად არ დაშავებულა. ინციდენტის შედეგად, პანიკაში ჩავარდნისგან, რამდენიმე მგზავრმაც მსუბუქი დაზიანებები მიიღო.
იხილეთ აგრეთვე
მეტროპოლიტენების სია
რესურსები ინტერნეტში
ფოტოსურათები და სტატიები მომხდართან დაკავშირებით
სურათები კომენტარებით
ოფიციალური საიტი ინგგერმ.
ფოტოსურათები, ისტორია, ტექნიკური მონაცამები ინგგერმ.
გზა საიტზე urbanrail.net ინგ.
გერმანიის მეტროპოლიტენები
ვუპერტალი
კვალიაშვილი

კვალიაშვილი
საკუთარი სახელი კვალიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
ალექსანდრე კვალიაშვილი — რენტგენოლოგი
დიმიტრი კვალიაშვილი — სამხედრო პირი
ეკა კვალიაშვილი — საესტრადო მომღერალი
ვაჟა კვალიაშვილი — მეხილე-მევენახე, სელექციონერი
იური კვალიაშვილი — რენტგენოლოგი
მარიკა კვალიაშვილი — კომპოზიტორი, პედაგოგი
მიხეილ კვალიაშვილი — სამხედრო პირი
მიხეილ კვალიაშვილი — საოპერო რეჟისორი
ქართული გვარები
Gədik

Gədik (also, Gedik and Gyadik) is a former village in the Quba Rayon of Azerbaijan. The village formed part of the municipality of Gədikqışlaq.
References
External links
Populated places in Quba District (Azerbaijan)
Adolf Ferdinand Wenceslaus Brix

Adolf Ferdinand Wenceslaus Brix (20 February 1798 – 14 February 1870) was a German mathematician and engineer. The unit for specific gravity of liquids, degree Brix (°Bx), is named after him.
Brix made a career as a civil servant in professions related to civil engineering, measurements and manufacture (1827 Bauconducteur, 1834 Fabriken-Commisionsrath, 1853 geheimer Regierungsrath) and retired in 1866 (when he was promoted to geheimer Oberregierungsrath). He was director of the Royal Prussian Commission for Measurements, member of a technical committee in the Ministry of Trade, and the technical building committee. He was also a teacher of applied mathematics at Gewerbeinstitut zu Berlin (1828–1850), as well as in higher analysis and applied mathematics at the Bauakademie, both of which are forerunners of the Technical University of Berlin.
He participated in many public works in Berlin and Potsdam.
Selected publications
Lehrbuch der Statik und Mechanik ("Textbook of statics and mechanics", 1831, 2nd edition 1849, supplement 1843)
Über Festigkeit und Elasticität der Eisendrähte ("On the strength and elasticity of iron wires"), 1847
Über den Widerstand der Fuhrwerke ("On the drag of wagons"), 1850
Über Alkoholometrie ("On the measurement of alcohol"), 1850, 1851, 1856
References
19th-century German mathematicians
19th-century German engineers
Academic staff of the Technical University of Berlin
1798 births
1870 deaths
Engineers from Wesel
Mathematicians from the Kingdom of Prussia
Engineers from the Kingdom of Prussia
Cascante

Cascante is a town and municipality located in the province and autonomous community of Navarre, northern Spain.
During the Roman period, Cascante was known as Cascantum.
Notable people
Kike Sola, footballer
Álex Remiro, footballer
Lucio Urtubia, anarchist
References
External links
Ayuntamiento de Cascante
CASCANTE in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)
Municipalities in Navarre
NGC 7765

NGC 7765 — გალაქტიკა პეგასის თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1855 წლის 12 ოქტომბერი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
იხილეთ აგრეთვე
მესიეს ობიექტების სია
ახალი საერთო კატალოგი
რესურსები ინტერნეტში
ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან
გალაქტიკები
პეგასის თანავარსკვლავედი
ჩრდილოეთ გერმანიის კავშირი

ჩრდილოეთ გერმანიის კავშირი — გერმანული ფედერაციული სახელმწიფო, შეიქმნა 1866 წლის აგვისტოში როგორც სამხედრო ალიანსი ჩრდილო გერმანიის 22 სახელმწიფოს მიერ პრუსიის ლიდერობით, რომელიც 1867 წლის ივლისში გარდაიქმნა ფედერალურ სახელმწიფოდ და იყო გერმანიის იმპერიის წინამორბედი.
ჩრდილოეთ გერმანიის კავშირი მოიცავდა გერმანიის კავშირის ნაწილს მდინარე მაინიდან ჩრდილოეთით, დამატებული პრუსიის აღმოსავლეთი ტერიტორიები და შლეზვიგი, მაგრამ არ შეიცავდა ავსტრიას, ბავარიას, ვიურტემბერგს, ბადენს და ჰესენის დიდი საჰერცოგოს სამხრეთ საწილს.
იხილეთ აგრეთვე
გერმანიის გაერთიანება (1871)
ლიტერატურა
Craig, Gordon A. Germany, 1866–1945 (1978) online edition
Holborn, Hajo. A History of Modern Germany: 1840–1945 (1969) pp. 173–232
Nipperdey, Thomas. Germany from Napoleon to Bismarck (1996), very dense coverage of every aspect of German society, economy and government
Pflanze, Otto. Bismarck and the Development of Germany, Vol. 1: The Period of Unification, 1815–1871 (1971)
Taylor, A.J.P. Bismarck: The Man and the Statesman (1967) online edition
გერმანიის ისტორია
ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
Lasioglossum clivicola

Lasioglossum clivicola — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1937 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
clivicola
დეიტერიუმის ფთორიდი

დეიტერიუმის ფთორიდი — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით DF. არის გამჭვირვალე, დამახასიათებელი სუნის მქონე, ძლიერ მომწამლავი თხევადი ნივთიერება. კარგად იხსნება წყალში.
სინთეზი
მიიღება დეიტერიუმისა და ვერცხლის ფთორიდის 110 გრადუსზე გაცხელებით.
D2 + 2 AgF → 2 DF + 2 Ag
მიიღება ბენზოილის ფთორიდისა და მძიმე წყლის ურთიერთქმედებით დაბალ ტემპერატურაზე.
2C6H5COF + D2O → (C6H5CO)2O + 2DF
ლიტერატურა
W. H. Clausen and J. H. Hildebrand. J. Amer. Chem. Soc. 56, 1820 (1934).
G. Olah and S. Kuhn. Z. anorg. allg. Chem. 287, 282 (1956).
H. von Wartenberg and O. Fitzner. Z. anorg. allg. Chem. 151, 313 (1926).
წყალბადის ნაერთები
ფთორის ნაერთები
მჟავები
იოანე III დუკა ვატაცე

იოანე III დუკა ვატაცე (დ. 1192 — გ. 3 ნოემბერი, 1254) — ნიკეის იმპერატორი 1222 წლიდან 1254 წლის 3 ნოემბრამდე.
იოანე III იყო წარმატებული მმართველი. გააძლიერა ჯარი, რამდენიმეჯერ დაამარცხა ჯვაროსნები, იბრძოდა ევროპაში. ბულგარელებთან დადო ზავი. დიდ ყურადღებას უთმობდა ქვეყნის შიდა საკითხებს. მისი მმართველობისას განვითარდა ნიკეის იმპერიის ეკონომიკა, გაიზარდა ცხოვრების დონე. დიდ ყურადღებას აქცევდა ადგილობრივ მრეწველობას. კრძალავდა უცხოური ნაწარმის შემოტანას. მისმა მმართველობამ საფუძველი ჩაუყარა ნიკეის იმპერიის შემდეგ გაძლიერებას, რაც 1261 წელს ბიზანტიელთა მიერ კონსტანტინოპოლის დაბრუნებით დასრულდა. იტანჯებოდა ეპილეფსიით. სიკვდილის წინ დაკარგა მეტყველების უნარი და მალევე გარდაიცვალა. გარდაცვალებიდან 50 წლის შემდეგ ის წმინდანად შერაცხეს იოანე ვატაცე მოწყალეს სახელით. მისი ხსენების დღეა 4 ნოემბერი მართლმადიდებლური კალენდრით.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
, Retrieved 17 January 2009.
სქოლიო
ლასკარისები
ნიკეის იმპერატორები
ბიზანტიის იმპერატორები
დაბადებული 1192
გარდაცვლილი 3 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1254
იუჯინ ვიგნერი

იუჯინ ვიგნერი (დ. 17 ნოემბერი, 1902, ბუდაპეშტი — გ. 1 იანვარი, 1995, პრინსტონი) — უნგრელი და ამერიკელი თეორეტიკოსი ფიზიკოსი, ინჟინერი და მათემატიკოსი. იუჯინ ვიგნერი მარი გეპერტ-მაიერთან და იოჰანეს ჰანს იენსენთან ერთად იყო 1963 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში ატომური ბირთვის და ელემენტარული ნაწილაკების აგებულების თეორიაში შრომებისათვის.
ბიოგრაფია
იუჯინ ვიგნერი დაიბადა 1902 წლის 17 ნოემბერს ბუდაპეშტში, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში. მისი მშობლები იყვნენ ელისაბეთ და ანტონი ვიგნერები. იუჯინს ჰყავდა უფროსი და სახელად ბერტა (ცნობილი როგორც ბირი) და უმცროსი და მარგიტი (ცნობილი როგორც მანსი). მარგიტი მოგვიანებით გათხოვდა თეორეტიკოს ფიზიკოსზე პოლ დირაკზე. იუჯინ ვიგნერი 9 წლის ასაკამდე განათლებას სახლში იღებდა პროფესიონალი მასწავლებლის ზედამხედველობის ქვეშ. შემდგომ იგი სკოლაში შევიდა და სწავლა მესამე კლასიდან განაგრძო. სწორედ ამ პერიოდში გამოავლინა ვიგნერმა მათემატიკური პრობლემებისადმი ინტერესი. 11 წლის ასაკში ექიმებს ეგონათ, რომ იგი ტუბერკულოზით იყო დაავადებული. მისმა მშობლებმა იგი 6 კვირით გაგზავნეს სანატორიუმში (ავსტრიის მთებში), თუმცა ექიმები მიხვდნენ, რომ მათ შეცდომა დაუშვეს და ბიჭი უკან დააბრუნეს.
ვიგნერის ოჯახი იყო ებრაული წარმოშობის (თუმცა არა რელიგიურად). 1915-1919 წლებში იგი სწავლობდა საშუალო გრამტიკულ სკოლაში სახელად „ფასორის გიმნაზია“. 1919 წელს ოჯახს მოუწია კომუნისტური რეჟიმისაგან გაქცევა ამიტომ ისინი უნგრეთში გაემგზავრნენ. ამ პერიოდში ოჯახის რელიგიური ხედვა ლუთერანობისაკენ გადაიხარა. ვიგნერი მოგვიანებით წერილში აღწერს მისი ოჯახის ლუთერანობისაკენ მისწრაფების მიზეზს: „ეს აქ ყოფილა გულიდან წამოსული გადაწყვეტილება, მაგრამ ეს იყო ანტიკომუნისტური“. რელიგიური გადმოსახედით იუჯინ ვიგნერი იყო ათეისტი.
საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ იუჯინ ვიგნერი ჩაირიცხა ბუდაპეშტის ტექნიკური მეცნიერებების უნივერსიტეტში, ცნობილი როგორც Műegyetem. თუმცა იგი არ იყო კმაყოფილი კურსის მიერ შემოთავაზებული მასალით, ამიტომ 1921 წელს იგი ჩაირიცხა ბერლინის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა ქიმიურ ინჟინერიას. აგრეთვე სწავლის პერიოდში ყოველ ოთხშაბათს (შუადღით) იგი ესწრებოდა გერმანიის ფიზიკოსთა საზოგადოების სემინარებს. ამ პედიოდში ვიგნერი შეხვდა ფიზიკოს ლეო ზილარდს, რომელიც შემდგომში მისი უახლოესი მეგობარი გახდა. ბერლინში ვიგნერი მუშაობდა კაიზერ ვილჰელმის ფიზიკური-ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტში (დღევანდელი ფრიც ჰაბერის ინსტიტუტი). იგი ამ ინსტიტუტში შეხვდა მაიკლ პოლანის, რომელიც ლასლო რაცის შემდეგ ვიგნერისათვის საუკეთესო მასწავლებელი გახდა.
ჯილდოები
მისი ჯილდოების ჩამონათვალი შემდეგნაირია: ნობელის პრემია (1963), ფრანკლინის მედალი (1950), ენრიკო ფერმის ჯილდო (1958), მაქს პლანკის მედალი (1961), ეროვნული მეცნიერების მედალი (1969), ალბერტ აინშტაინის ჯილდო (1972) და მრავალი სხვა.
იუჯინ ვინგერი გარდაიცვალა 1995 წლის 1 იანვარს, უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში (პრინსტონი), პნევმონიით.
ლიტერატურა
სქოლიო
უნგრელი ფიზიკოსები
ამერიკელი ფიზიკოსები
ამერიკელი მათემატიკოსები
ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
Camponotus larvigerus

Camponotus larvigerus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
Camponotus
Lasioglossum oraniense

Lasioglossum oraniense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1930 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
oraniense
მამე რაიკი

მამე რაიკი (დ. 3 მარტი, 1950, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი.
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტი. 1972-1978 წლებში კიბერნეტიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი, ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1978-1980 წლებში იყო თსუ-ს დამნაშავეების სოციოლოგიის ლაბორატორიის სექტორის გამგე. 1980 წლიდან არის საქ. ინფორმატიკის და ტელეკომუნიკაციის ინსტიტუტის სექტორის გამგე- წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
რესურსები ინტერნეტში
მამე რაიკი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
დაბადებული 3 მარტი
დაბადებული 1950
საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
ქართველი მათემატიკოსები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
თბილისში დაბადებულები
შალვა გორდელაძე

შალვა გორდელაძე
შალვა გიორგის ძე გორდელაძე (დ. 20 ოქტომბერი, 1905, სოფ. ხვარბეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 იანვარი, 1973, კიევი) — ქართველი ასტროფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1965).
ბიოგრაფია
1936-1940 წლებში იყო აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დირექტორის მოადგილე, 1940-1973 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა კიევის უნივერსიტეტსა და პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. იკვლევდა ახალი ვარსკვლავების ატმოსფეროში იონიზაციას, ტემპერატურის ცვლილებებს ანთებამდე და ანთების შემდეგ, აგრეთვე ანთების პროცესში სხვადასხვა სახით გამოყოფილ ენერგიას. პირველმა განსაზღვრა ახალი ვარსკვლავის აფეთქების შედეგად ამოფრქვეული ნივთიერების მასა. ვ. ამბარცუმიანთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალი თვალსაზრისი გალაქტიკაში ვარსკვლავთშორისი შთანთქმის დისკრეტულობის შესახებ. უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის მთავარ ასტრონომიულ ობსერვატორიაში მისი უშუალო ხელმძღვანელობით გამოიცა 28000 მკრთალი ვარსკვლავის ფოტომეტრიული მონაცემების კატალოგი. ავტორია მრავალი სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ნაშრომისა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი ასტროფიზიკოსები
დაბადებული 1905
დაბადებული 20 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 1973
გარდაცვლილი 12 იანვარი
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
შ