ჰოსტომელის ბრძოლა

ჰოსტომელის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს, ქალაქ ჰოსტომელზე კონტროლისთვის. კიევის კამპანიის ფარგლებში, რუსული ძალები ცდილობდნენ დაეკავებინათ ჰოსტომელი, ბუჩა და ირპინი, რათა დასავლეთიდან მიმდგარიყვნენ და ალყაში მოექციათ უკრაინის დედაქალაქი კიევი. შეტევის ინტენსივობის გამო, კიევის ოლქის სახელმწიფო ადმინისტრაციამ ჰოსტომელი, ირპინი, ბუჩა, გზატკეცილი M06 და ვიშჰოროდი კიევის ოლქის ყველაზე საშიშ ადგილებად დაასაგხელა.
ფონი
2022 წლის 24 თებერვალს, რუსეთის საჰაერო-სადესანტო ძალები ვერტმფრენებით ჩავიდნენ ჰოსტომელის აეროპორტში და მის დასაკავებლად უკრაინულ ძელბთან ჩაებნენ ბრძოლებში. უკრაინულმა ნაწილებმა თავდაპირველად უკუაგდეს აეროპორტიდან რუსული საჰაერო-სადესანტო ჯარები, მაგრამ მალევე შეტევაში ჩაერთვნენ რუსეთის დამხმარე ნაწილები. 25 თებერვალს მათ ხელახლა დაიკავეს ჰოსტომელის აეროპორტი. შედეგად, ბრძოლამ აეროპორტიდან ახლომდებარე ქალაქში გადაინაცვლა, რამდენადაც რუსულმა ძალებმა ჰოსტომელში გამაგრება და წინსვლა დაიწყეს.
ბრძოლა
25–28 თებერვალი
აეროპორტის ბრძოლის შემდეგ უკრაინული და რუსული ჯარები ჰოსტომელში და მის გარშემო შეეტაკნენ ერთმანეთს. სოციალურ მედიაში გამოქვეყნებულ ვიდეოებში ჩანდა როგორ იწვოდა რუსული სატანკო კოლონა ქალაქის გარეუბანში, უკრაინული მი-24-ები კი საცხოვრებელი ზონის თავზე რაკეტებს ისროდნენ რუსეთის პოზიციების მიმართულებით. გავრცელებული ინფორმაციით, კადიროველები ქალაქის გარეუბანში ან აეროპორტში განთავსდნენ უკრაინის პრეზიდენტის ვოლოდიმირ ზელენსკის მკვლელობის მოსამზადებლად. უკრაინის უშიშროების სამსახური იტყობინებოდა, რომ კადიროველთა კოლონა 250-ზე მეტი ერთეული ტექნიკისგან და 1500-ზე მეტი „ჩეჩნეთის რესპუბლიკის საუკეთესო მებრძოლისგან“ შედგებოდა. უკრაინის დაზვერვამ განაცხადა, რომ მათ ეს ცნობები ეფ-ეს-ბეს იმ ჯგუფებისგან მიიღეს, რომლებიც შეჭრას ეწინააღმდეგებოდნენ.
26 თებერვალს, ადრინდელი დაზვერვის ანგარიშის საფუძველზე, უკრაინულმა ძალებმა შეაჩერეს და გაანადგურეს ჩეჩნური დამრტყმელი ჯგუფი, რომელსაც პრეზიდენტ ზელენსკის მკვლელობა ევალებოდა. ამას გარდა, ჰოსტომელთან უკრაინულმა უპილოტო საფრენმა აპარატებმა ორი ადგილი დააფიქსირეს, სადაც ჩეჩენი მებრძოლები იკრიბებოდნენ. უკრაინის ეროვნულმა გვარდიამ და „ალფა“ ჯგუფმა მოგვიანებით შეუტიეს ამ ადგილებს და გაანადგურეს რუსული ჯავშანტექნიკის კოლონა. უკრაინისი ოფიციალური პირების თქმით, თავდასხმის დროს დაიღუპა ჩეჩენი გენერალი და რუსეთის ეროვნული გვარდიის 141-ე მოტომსროლელი პოლკის მეთაური მაგომედ თუშაევი. უკრაინული მხარის თანახმად, ამ თავდასხმების შედეგად კადიროველებმა დიდი დანაკარგები განიცადეს.
1–5 მარტი
ჰოსტომელის მცხოვრებთა თანახმად, რუსული ძალების მუდმივი ცეცხლისა და საჰაერო თავდასხმების გამო არ ჰქონდათ წყალთან, საკვებთან, ელექტროენერგიასა და მედიკამენტებთან წვდომა. მუდმივმა დაბომბვამ მაცხოვრებლებს ხელი შეუშალა ჰუმანიტარული დახმარების მიღებაში, ქალაქიდან ევაკუაციაში ან თუნდაც გვამების ქუჩიდან გატანაში. გავრცელებული ინფორმაციით, კადიროვიელები ჰოსტომელის აეროპორტთან ახლოს მოქმედებდნენ და ძარცვავდნენ მოსახლეობას, ხოლო რუსი ჯარისკაცები ჰოსტომელში წინსვლას განაგრძობდნენ. თვითმხილველები აცხადებდნენ, რომ რუსმა ჯარისკაცებმა სასწრაფო დახმარების მანქანას გაუხსნეს ცეცხლი.
2022 წლის 3 მარტს, უკრაინული და რუსული ძალები ქალაქის შიგნით ქუჩის ბრძოლებში ჩაებდნენ. უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს დაზვერვის მთავარი სამმართველო იტყობინებოდა, რომ სპეციალურმა ძალებმა მათი მეთაურობითა და ადგილობრივმა წინააღმდეგობის მოძრაობამ 20 რუსული ბმდ გაანადგურა (სავარაუდოდ ბმდ-3 ან/და ბმდ-4). ათი მათგანი 18:30 საათზე ქალაქის მინის ქარხანასთან განადგურდა. რუსული ძალები საბოლოოდ ქალაქიდან უკუაგდეს. სოციალურ მედიაში გამოქვეყნებულ ვიდეოში, რომელიც ქუჩის ბრძოლების შედეგებს ასახავდა, ჩანდა განადგურებული და მიტოვებული რუსული ტექნიკა და ქუჩებში მიმოფანტული დაღუპული რუსი ჯარისკაცები. უკრაინელმა სნაიპერმა ჰოსტომელში ან ჰოსტომელის აეროპორტში მოკლა გენერალ-მაიორი ანდრია სუხოვეცკი. ის იყო 41-ე საერთო-საჯარისო არმიის მეთაურის მოადგილე.
4 მარტს, მხარეები მეორედ ჩაბნენ ქუჩის ბრძოლებში, გაანადგურეს ბმდ და ბმ-21 „გრადის“ რაკეტებით დაბომბეს რუსული ძალები. სხვა ადგილებში უკრაინელმა ჯარისკაცებმა დაამარცხეს კადიროველთა ნაწილები და წაართვეს მათი იარაღი, აღჭურვილობა და ჯავშანმანქანა. მოგვიანებით უკრაინულმა მხარემ განაცხადა, ჰოსტომელზე კონტროლი აღადგინა. უკრაინის დაზვერვის ცნობით, ჰოსტომელში ბრძოლების შედეგად რუსეთის 31-ე საგვარდიო საჰაერო-სადესანტო ბრიგადამ სულ მცირე 50 სამხედრო დაკარგა. გავრცელებული ინფორმაციით, ბრძოლაში მონაწილეობდნენ უკრაინის დაზვერვის მთავარი სამმართველოს სპეციალური ძალები, მე-3 სპეციალური დანიშნულების პოლკი და ადგილობრივი წინააღმდეგობის მებრძოლები. უკრაინელებმა ხელთ იგდეს რუსული იარაღი, აღჭურვილობა, პერსონალი და პირადი დოკუმენტები. გამოსაყენებლად გამოსადეგი იარაღი ადგილობრივ წინააღმდეგობას გადასცეს. დაზვერვის სამმართველო იტყობინებოდა, რომ დაღუპულ რუს ჯარისკაცებს არ გააჩნდათ პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები; მხოლოდ ვაქცინაციის სერტიფიკატები და ცარიელი სამედიცინო წიგნები აღმოაჩნდათ. იმავე დღეს უკრაინულმა ძალებმა განაცხადეს, რომ ჰოსტომელის აეროპორტთან მოკლეს მაიორი ვალერი ჩიბინეევი. რუსული ძალები, გავრცელებული ინფორმაციით, 31-ე საგვარდიო საჰაერო-სადესანტო ბრიგადის ჯარისკაცები, მოგვიანებით დაბრუნდნენ ჰოსტომელში და საცხოვრებელი კომპლექსი დაიკავეს, მძევლად აიყვანეს 40 ან მეტი მცხოვრები.
ერთმა ჟურნალისტმა, სახელად რუსლან ვინიჩენკომ, დეტალურად აღწერა მისი ექვსდღიანი ტყვეობა ბინის სარდაფში. მისი თქმით, რუსმა ჯარისკაცებმა სარდაფში შეკრიბეს 60 ადამიანი (მათ შორის თავადაც), მსგავსს ჰქონდა ადგილი მეზობელ საცხოვრებელ კომპლექსში, სადაც 90 ადამიანი ჰყავდათ დატყვევებული. ჩამოართვეს და გაანადგურეს ტელეფონები, გაძარცვეს მათი ბინები და გაავრცელეს ცრუ ინფორმაცია ომის მდგომარეობის შესახებ, როგორიცაა რუსული ძალების მიერ კიევისა და ოდესის ვითომ აღება. ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც მოსახლეობას სარდაფის დატოვების უფლებას აძლევდნენ, იყო მოწევა ან წყლის შეგროვება. 10 მარტს, გაქცევის დღეს, ვინიჩენკო იტყობინებოდა რუსი ჯარისკაცების განცხადების შესახებ, რომ ისინი ბელარუსში გადასაყვანად აგროვებდნენ მოსახლეობას. ჟურნალისტი ცდილობდა დაერწმუნებინა დანარჩენი მაცხოვრებლები, რომ მასთან ერთად გაქცეულიყვნენ, მაგრამ ისინი ძლიერ შეშინებულები იყვნენ. ვინიჩენკო შეყვარებულთან ერთად გაიქცა და ქალაქიდან გამვლელ მძღოლს გაჰყვა. სამმა რუსმა ჯარისკაცმა შენიშნა ისინი, მაგრამ არ უცდიათ მათი შეჩერება.
5 მარტს რუსულმა ძალებმა ჰოსტომელი დაიკავეს. მშვიდობიან მოქალაქეებს ევაკუაციის საშუალება არ მისცეს.
უკრაინული კონტრშეტევები
7 მარტს რუსულმა ძალებმა რამდენიმე სხვა მოხალისესთან ერთად მოკლეს ჰოსტომელის მერი იური პილიპკო, ისინი მოსახლეობას საკვებსა და წამლებს ურიგებდნენ. გავრცელებული ინფორმაციით, მისი ცხედარი მახე-ნაღმებით დანაღმეს. როდესაც ადგილობრივი მღვდელი მისი ცხედრის ასაღებად მივიდა, ერთ-ერთმა რუსმა ჯარისკაცმა შეაჩერა იგი, გააუვნებელყო ხაფანგი და მერის ცხედრის საკაცეზე გადატანაში დაეხმარა. იური ადგილობრივი ეკლესიის მახლობლად პატივით დაკრძალეს. რაღაც მომენტში უკრაინულმა ძალებმა შეძლეს ჰოსტომელის ზოგიერთი ნაწილის დაბრუნება. საპასუხოდ რუსეთმა ჰოსტომელშიორი საბატალიონო ტაქტიკური ჯგუფი გადაისროლა შეტევისთვის მოსამზადებლად.
8 მარტს უკრაინელებმა ჰოსტომელში ღამის თავდასხმა მოიგერიეს. ცნობილი გახდა, რომ უკრაინული ძალები ჰოსტომელის მაცხოვრებლების ფართომასშტაბიანი ევაკუაციისა და ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდებისათვის ემზადებოდნენ. მეორე დღეს მათ კიევის ოლქის მასშტაბით ფართომასშტაბიანი ევაკუაცია განახორციელეს, მათ შორის ჰოსტომელიდან. კიევის ოლქში 20 000-მდე მშვიდობიანი მოქალაქის ევაკუაცია მოხდა. პროცესი მომდევნო დღესაც გაგრძელდა.
11 მარტს მაცხოვრებლებმა განაცხადეს, რომ რუსული ძალები აკონტროლებდნენ ჰოსტომელის უმეტეს ნაწილს, რაც უკიდურესად ართულებდა ქალაქიდან მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაციას ან ჰუმანიტარული დახმარების მიღებას. რუსული სამხედრო ტექნიკა ქალაქის ცენტრში და საცხოვრებელ უბნებში განათავსეს, მათ მომარაგება შვეულმფრენებით მიეწოდებოდა. თვითმხილველებმა ასევე განაცხადეს, რომ კადიროველები ჰოსტომელის ირგვლივ ტრიალებდნენ და წვრილმანი მიზეზების გამო სჯიდნენ სამოქალაქო პირებს. ამის მიუხედავად, 12 მარტს წარმატებით შეძლეს ქალაქიდან მოსახლეობის ავტობუსებით ევაკუაცია.
13 მარტს, უკრაინული ძალები თავს დაესხნენ მოწინააღმდეგეს, რომელიც მახლობლად მდინარე ჰოსტომელის გადაკვეთას ცდილობდა პონტონური ხიდის გამოყენებით. განადგურდა ხიდი და რამდენიმე რუსული მანქანა.
14 მარტს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეთაურმა რამზან კადიროვმა განაცხადა, რომ ჰოსტომელში ჩავიდა. განცხადების გადამოწმება ვერ მოხდა. იგი ეჭვქვეშ დადგა იმის გამო, რომ რუსული სახელმწიფო მედიის მიერ იყო გავრცელებული. პრეზიდენტის მრჩეველმა ოლექსი არესტოვიჩმა ასევე ეჭვი შეიტანა კადიროვის ნათქვამში, რადგან ის მის განცხადებამდე ერთი დღით ადრე გროზნოში ნახეს. დღის განმავლობაში ჰოსტომელში განხორციელდა სამოქალაქოების ორი ევაკუაცია. 10 ავტობუსისგან შემდგარმა პირველმა კოლონამ წარმატებით გაიყვანა ქალაქიდან დედები, ბავშვები, მოხუცები და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირები. ოთხი ავტობუსისგან შემდგარ მეორე კოლონას ნაღმსატყორცნებით გაუხსნეს ცეცხლი. თავდასხმის შედეგად ერთი ქალი დაიღუპა და ორი მამაკაცი დაშავდა.
16 მარტს უკრაინულმა ძალებმა კონტრშეტევა დაიწყეს კიევის გარშემო, მ.შ. ჰოსტომელშიც. კიევის ოლქის პოლიციის უფროსის ანდრიი ნებიტოვის თქმით, საარტილერიო დარტყმების შემდეგ შეძლეს რუსული პოზიციების გარღვევა. მან ასევე აღნიშნა, რომ კონტრშეტევამ ჩაშალა რუსული ძალების გეგმა უშუალოდ შეეტიათ კიევისათვის.
რუსული ძალების უკან დახევა
1 აპრილს კიევის ოლქის სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ოლექსანდრ პავლიუკმა განაცხადა, რომ რუსულმა ძალებმა ჰოსტომელი დატოვეს. 2 აპრილს მთელი კიევის ოლქი, და მ.შ. ჰოსტომელიც, უკრაინის თავდაცვის სამინისტრომ რუსი სამხედროებისგან თავისუფლად გამოაცხადა.
სქოლიო
რუსეთის ბრძოლები
უკრაინის ბრძოლები
რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)