PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
რიხარდ ფონ ვაიცზეკერი

რიხარდ ფონ ვაიცზეკერი
რიხარდ კარლ ფრაიჰერ ფონ ვაიცზეკერი (დ. 15 აპრილი, 1920, შტუტგარტი — გ. 31 იანვარი, 2015, ბერლინი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის რიგით მეექვსე ბუნდესპრეზიდენტი 1984–1994 წლებში.
ბიოგრაფია
ვაიცზეკერი დაიბადა 1920 წელს შტუტგარტში. მისი მამა — ერნსტ ფონ ვაიცზეკერი ცნობილი დიპლომატი იყო, ხოლო ძმა კარლ ფრიდრიხ ვაიცზეკერი — ფიზიკოსი და ფილოსოფოსი.
რესურსები ინტერნეტში
ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
გერმანელი პოლიტიკოსები
გერმანიის პრეზიდენტები
დაბადებული 15 აპრილი
დაბადებული 1920
გარდაცვლილი 31 იანვარი
გარდაცვლილი 2015
ტაჯიკები

ტაჯიკები — ხალხი, ტაჯიკეთის ძირითადი მოსახლენი (3,172 მლნ), ცხოვრობენ ასევე რუსეთის ფედერაციაში 38,2 ათასი.
სახელები: ინგლისურად - Tajiks, ფრანგულად - Tadjiks; რუსულად - Таджики.
ენა: ტაჯიკური.
მორწმუნეები: ძირითადად სუნიტი მუსლიმები.
მსოფლიოს ხალხები
ტაჯიკეთი
ზადარის ოლქი

ზადარის ოლქი
ზადარის ჟუპანია (ხორვ. Zadarska županija) — ჟუპანია ხორვატიაში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ზადარი.
მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მიხედვით, ჟუპანიაში ცხოვრობს 170 017 ადამიანი (ხორვატიის მთელი მოსახლეობის დაახლ. 4%), რომლის 92,57%-ს ხორვატები შეადგენენ, ასევე ცხოვრობენ სერბები, ბოსნიელები და იტალიელები.
გეოგრაფია
ოლქის უდიდესი ქალაქებია: ზადარი, ბენკოვაცი, ბიბინჟე, ბიოგრად-ნა-მორუ, ნინი, ობროვაცი და პაგი.
ზადარის ჟუპანია მოიცავს მრავალ კუნძულს, მათგან შედარებით მოზრდილებია: დუგი ოტოკი, უგლიანი და პაშმანი, ოლქის შემადგენლობაშია კუნძულ პაგის უმეტესი ნაწილი.
ოლქის ფართობია 7 854 კმ2, საიდანაც 3 646 კმ2 ხმელეთია, რაც ქვეყნის მთლიანი ფართობის 6,4 %-ს შეადგენს; საზღვაო ტერიტორია 3 632 კმ2-ია (ქვეყნის მთლიანი ტერიტორიული წყლების დაახლოებით 12 %), სანაპირო ზოლის სიგრძე კი (კუნძულების ჩათვლით) 1 300 კმ-ს შეადგენს.
რესურსები ინტერნეტში
ზადარის ოლქის ოფიციალური გვერდი
ტურისტული ინფორმაცია ზადარზე
Zadar Maps - Info Zadar
სქოლიო
ხორვატიის ოლქები
.uk

.uk — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) გაერთიანებული სამეფოსთვის.
რესურსები ინტერნეტში
Nominet .uk registry website
List of Nominet UK Tags / Registrars
uk
კომუნიკაციები გაერთიანებულ სამეფოში
ძვ. წ. 898

ძვ. წ. 898
— წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
Formica sentschuensis

Formica sentschuensis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Formica-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
Revaz Lagidze

Revaz Lagidze
Revaz Ilias dze Lagidze (July 10, 1921 – October 16, 1981; ) was a 20th-century Georgian composer. Recognized as the People's Artist of the Georgian SSR (1961) and a laureate of the USSR State Prize, he wrote a variety of compositions ranging from opera to symphonic works and film scores. Lagidze's notable compositions include his 1973 opera "Lela" and the "Song about Tbilisi", which remains popular in Georgia and Russia to this day.
Biography
Lagidze was born on July 10, 1921, in the Imereti region of Georgia, which had been occupied by Bolshevik Russia a few months prior.
In 1939, he graduated from the 4th Tbilisi Music School, where he studied violin. Throughout the 1940s, he played violin at the Georgian State Symphony Orchestra and then radio.
In 1948, Lagidze graduated from the Tbilisi Conservatory, where he studied composition under Andria Balanchivadze.
Throughout the 1950s and 1960s, Lagidze wrote music for more than 30 films, as well as symphonic works and ballads.
In 1973, Lagidze completed the opera "Lela", which touched upon Georgian historical themes and earned him the state prize of the Georgian SSR.
Through the end of his life, Lagidze taught music, being the head of the music department at the Tbilisi Pedagogical Institute and an instructor for the state symphony orchestra.
Lagidze died in 1981 and was interred at the Didube Pantheon.
Bibliography
ახმეტელი მ., რევაზ ლაღიძე, "საბჭოთა ხელოვნება", 1976, No. 7;
Орджоникидзе Г. Ш.,Реваз Лагидзе, წგნ.: Советская музыка, М., 1956;
Торадзе Г. Г., Творения щедрого дара, «Советская музыка», 1976, No. 5;
ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 146–147.
ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, "მამულიშვილთა სავანე", გვ. 232, თბ., 1994
References
1921 births
1981 deaths
Composers from Georgia (country)
20th-century classical composers
People's Artists of Georgia
20th-century classical violinists
საიტ-კურზია

საიტ-კურზია — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 137 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 40 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 108 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93 %).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბურაევოს რაიონის სოფლები
Incomplete (ფიშის სიმღერა)

Incomplete (ფიშის სიმღერა)
Incomplete — სინგლი ვოკალისტ და მუსიკოს ფიშის მეექვსე სოლო-ალბომიდან Raingods with Zippos. იგი გამოვიდა 1999 წელს, სიმღერა არის ჩაწერილი ელიზაბეთ ანტვისთან ერთად.
სიმღერები
Incomplete (ალბომის ვერსია - 3:44
Wake Up Call (აკუსტიკური ვერსია) - 3:32
Incomplete (დემო) - 3:44
ფიშის სიმღერები
Solenopsis basalis

Solenopsis basalis — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
ილარიონი (რუსეთი)

ილარიონი (რუსეთი)
ილარიონი – რუსი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი. პირველი რუსი მიტროპოლიტი კიევში (1051 წლიდან; მანამდე მიტროპოლიტებად ბერძნები იყვნენ). ავტორია საეკლესიო-საზეიმო ქადაგებისა „სიტყვა კანონსა და მადლზე“ (დაახლოებით 1037-1050 წლები), რომლის მთავარ მიზანს შეადგენდა ქრისტიანული სარწმუნოების ქადაგება-იდეალიზაცია და რუსეთის სახელმწიფო პოლიტიკის და საეკლესიო დამოუკიდებლობის დაცვა ბიზანტიისაგან.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
Иларион Русин
კიევის რუსეთის მიტროპოლიტები
არკოს-დე-ლა-ფრონტერა

არკოს-დე-ლა-ფრონტერა — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კადისის პროვინციის სიერა-დე-კადისის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 527,6 კმ². მოსახლეობა — 30700 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
კადისის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
არკოს-დე-ლა-ფრონტერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
კადისის მუნიციპალიტეტები
დიალექტიზმი

დიალექტიზმი (ძველბერძ. διάλεκτος — კილო, კილოკავი ) — ტერიტორიული დიალექტისათვის დამახასიათებელი ენობრივი ფორმა — ფონეტიკური, მორფოლოგიური, სინტაქსური, ლექსიკური — სალიტერატურო ენაში, სადაც იგი განიხილება როგორც ნორმიდან გადახრა.
დიალექტიზმი სტილისტიკური ხერხია, მას მიმართავენ პერსონაჟის მეტყველების დასახასიათებლად და ადგილობრივი კოლორიტის გადმოსაცემად. ქართველი მწერლებიდან ამ ხერხს მიმართავენ ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ალექსანდრე ყაზბეგი, მიხეილ ჯავახიშვილი, ნოდარ დუმბაძე და სხვა. დიალექტიზმი უპირატესად გვხვდება პროზასა და კომედიაში, იშვითად — პოეზიაში. მწერალი, ჩვეულებრივ, იყენებს მშობლიური დიალექტის ფორმებს, ზოგჯერ სხვა დიალექტისასაც (მაგ; ილია ჭავჭავაძე — მოხეურს, მ. ჯავახიშვილი — ხევსურულს).
ლიტერატურა
ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, გვ. 496. თბილისი.
ენათმეცნიერება
ჯავახია

ჯავახია
საკუთარი სახელი ჯავახია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
აკაკი ჯავახია — სამართალმცოდნე
ბეჟან ჯავახია — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი
ზურა ჯავახია — მუსიკოსი, მსახიობი
კირილე ჯავახია — პედაგოგი, მწერალი
ქართული გვარები
Coda Media

Coda Media is a New York–based news website, headed by Natalia Antelava, a former BBC correspondent, and Ilan Greenberg, a magazine and newspaper writer who served as a staff reporter for The Wall Street Journal. Peter Pomerantsev, a British journalist and TV producer, serves as the editor-at-large.
Concept
Coda deploys a team of journalists to report on an ongoing crisis. Unlike traditional media outlets, Coda's journalists stay focused on a specific story for up to a year in order to put "individual stories in the context of larger events." Coda has covered three crises thus far; the migrant crisis in Europe, LGBT rights in Russia, and disinformation campaigns across Eurasia. The start-up employs a team of reporters, editors, and designers in the United States, Georgia, and Russia. Coda is attempting to bring together reporters from different news outlets to work on and develop stories together. Coda's reporting is accessible on the Coda Story website.
Coda is focused on "original storytelling." Coda divides its different reporting focuses into "currents," such as a disinformation current. The start-up plans to eventually have different "Codas" for different crises.
Funding
Coda Media is a non-profit organization and depends on large foundation grants for the majority of its revenue. Coda Media has partnered with several newsrooms throughout Eurasia via the Coda Network, which received a grant of $180,130 from the US Government-backed National Endowment for Democracy.
Coda is a 501(c)(3) organization with offices in New York City and Tbilisi, Republic of Georgia. Coda is supported by foundation grants and private donations and has also experimented with crowd-funding.
Awards
In 2018, Coda Story and Reveal won the Alfred I. duPont-Columbia University Award for their collaborative radio documentary "Russia's New Scapegoats", which explores the human costs as well as the political reasons behind the Kremlin's war on gay people.
In 2014, Coda won the Best Startups for News competition from the Global Editors Network. Coda was a finalist for the 2016 Excellence and Innovation in Visual Digital Storytelling for a Small Newsroom Award for its project, "Permission to Exterminate: Terror in Central Asia."
Partners
The Guardian
EurasiaNet
Magnum Photos
Reveal from the Center for Investigative Reporting
World Policy Institute
Spektr.press
Ukrayinska Pravda
Hetq Online
blog The Interpreter
References
American journalism organizations
American news websites
ყაზახეთი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ყაზახეთი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ყაზახეთმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ თვრამეტი მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ყაზახეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კუდუხაანთ ციხე

კუდუხაანთ ციხე — არქიტექტურული ძეგლი (კოშკი) კასპის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვემო ჭალიდან 300 მეტრით ჩრდილო-დასავლეთით, კუდუხანთკარის მიდამოებში. კოშკი (8,25×7 მ) აგებულია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. შესასვლელი აქვს პირველი სართულის ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში. ეს სართული ნაწილობრივ ამოვსებულია ნანგრევებით. მეორე სართული ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია გეგმით სწორკუთხა ბუხარი. მის მარცხნივ ვიწრო სათოფურია დატანილი. სამი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელშიც. მესამე სართულის დასავლეთ კედელში ორი სათოფურია. სართულშუა გადახურვები გამართულია ხის კოჭებზე.
ლიტერატურა
კასპის მუნიციპალიტეტის კოშკები
შავფაჩხატა

შავფაჩხატა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.
მაღლარების სახითაა გავრცელებული ლეჩხუმში, სოფელ ორბელში.
ბოტანიკური აღწერა
მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, აგებულებით საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. სრული სიმწიფის დროსაც მწვანეა. კანი სქელი და ხეშეში აქვს. რბილობი მვვრივი, მაგრამ წვნიანი, ძალიან ტკბილი.
შავფაჩხატა გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ლიტერატურა
უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 416-418
ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები
ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Birinci Yeddioymaq

Birinci Yeddioymaq (also, Yeddioymaq, Yeddioymak Pervoye, and Yeddy-Oymag Pervoye) is a village and municipality in the Masally Rayon of Azerbaijan. It has a population of 1,736.
References
Populated places in Masally District
Matos Costa

Matos Costa is a municipality in the state of Santa Catarina in the South region of Brazil.
See also
List of municipalities in Santa Catarina
References
Municipalities in Santa Catarina (state)
Nikortsminda Cathedral

Nikortsminda Cathedral is a Georgian Orthodox Church, located in Nikortsminda, Racha region of Georgia.
Nikortsminda was built in 1010–1014 during the reign of Bagrat III of Georgia and was repaired in 1534 by the King Bagrat III of Imereti. Three-storied bell-tower next to the cathedral was built in the second half of the 19th century. Frescoes inside the cathedral date from the 17th century.
The cathedral is on the Tentative List for status as a UNESCO World Heritage Site.
Details
Stylistically, Nikortsminda reflects the Georgian cross-dome style of architecture, following a six-conch-within-rectangle plan. The rectangular western apse has adjoining side chapels.
Dome
Nikortsminda has a massive dome and unbroken arcatures as its twelve windows, which are decorated with ornamented architraves.
Interior
The cathedral is formed of five interior apses, from which rise the massive dome, resting upon half-pillar shaped apse projections. It is abundantly lit by the twelve windows of the drum. The transition from the hexahedron of the round drum to the dome circle is effected by means of spheric pendentives. The altar apse bema and the western passage enlarge the interior space. The interior is decorated with frescoes from the 17th century and ornamental sculptural reliefs, reflecting the mastery of the late-Medieval Georgian ecclesiastical art.
Exterior
The cathedral follows a short-armed rectangular cross plan and has a short segment to the west. The facades of the cathedral are covered with smoothly hewn stone. Decorations include unbroken arcatures and various rich ornaments, including multiple-figured narrative reliefs and episodes (The Transfiguration, The Judgment Day, The Ascension of the Cross, figures of Saint George and Saint Theodore, real and mythic animals, forming one premeditated program). Nikortsminda has among the most beautiful decorations of all Georgian churches and cathedrals as several different styles can be seen.
Gallery
Notes
References
The Spiritual Treasure of Georgia. Khelovneba Publishers, Tbilisi: 2005.
External links
Nikortsminda retrieved from Parliament.Ge
further photos: ;
Church buildings with domes
Georgian Orthodox cathedrals in Georgia (country)
11th-century Eastern Orthodox church buildings
Eastern Orthodox church buildings in Georgia (country)
Racha
World Heritage Tentative List
Buildings and structures in Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti
Tourist attractions in Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti
11th-century churches in Georgia (country)
ბარნოვი

ბარნოვი
საკუთარი სახელი ბარნოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ალექსი ბარნოვი — ექიმი-ეპიდემიოლოგი, ძველი თბილისის ყოფის მკვლევარი
ანდრო ბარნოვი — ექსპერტი ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში
გოჩა ბარნოვი — თეოლოგი
გურამ ბარნოვი — ფილოლოგი
ვასილ ბარნოვი — მწერალი, პედაგოგი
ქართული გვარები
აკრა (მრავალმნიშვნელოვანი)

აკრა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ტოპონიმი აკრა შეიძლება აღნიშნავდეს
აკრა — განის დედაქალაქი.
აკრა (აკო) — ქალაქი ისრაელში.
ბარახუმი

ბარახუმი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
ხაჩმაზის რაიონის სოფლები
გარდაბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გარდაბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი გარდაბანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
გარდაბანი — გარდაბნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი
გარდაბანი — ძველი ქართლის სამეფოს პროვინცია
გარდაბანი — ისტორიული ქალაქ ხუნანის ერთ ერთი სახელწოდება
შელეფტეო

შელეფტეო — ქალაქი შვედეთში, ვესტრებოტენის ლენში. თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 32 775 ადამიანს შეადგენს.
ისტორია
მიჩნეულია, რომ შელეფტეო ახ. წ. 1000 წელს დასახლდა საამისა და შესაძლოა ნაწილობრივ ფინელი ხალხებით.
მისი სახელი პირველად 1327 წელსაა ჩაწერილი როგორც შელეფთი, მაგრამ წარმომავლობა უცნობია. არქეოლოგებმა ამ არეალში 8000 წლის წინ მცხოვრები ადამიანების ნაშთები აღმოაჩინეს.
XIV საუკუნეში იყო შელეფტეოს გაქრისტიანების მცდელობა. მიუხედავად ამისა, ნორლანდის რეგიონი დანარჩენი შვედეთის გაქრისტიანებიდან რამდენიმე ასეული წლის შემდეგ გაქრისტიანდა, თუმცა ჩრდილოეთის ქალაქები, მათ შორის შელეფტეოც ჯერ კიდევ შეუღწეველი რჩებოდა. ამ დასახლებისადმი უცაბედად აღძრული ინტერესის საგანი იყო მის მიდამოებში ფართოდ გავრცელებული თევზი სალმონი, რადგან კათოლიკურ ეკლესიის მკაცრ დიდ მარხვაში ხორცს თევზით ანაცვლებდნენ.
ქალაქი თავის მხრივ ბევრად ახალგაზრდაა, ფაქტობრივად ყველაზე ახალგაზრდა ნორლანდის ქალაქებს შორის. იგი 1845 წელს დაარსდა.
XX საუკუნეში შელეფტეო ინდუსტრიულ და მოპოვებით ქალაქად გადაიქცა.
იხილეთ აგრეთვე
შვედეთის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
Tourist in Skellefteå
სქოლიო
შვედეთის ქალაქები
მილაცოს ბრძოლა (888)

მილაცოს ბრძოლა (888)
მილაცოს ბრძოლა — საზღვაო ბრძოლა ბიზანტიის იმპერიასა და აღლაბიდებს შორის. გაიმართა 888 წლის ოქტომბერში სიცილიის ჩრდილოეთით. ბრძოლა ზოგჯერ მოხსენიებულია, როგორც მილაცოს მეორე ბრძოლა. პირველ ბრძოლად მოიხსენიებენ 880 წლის სტელაის ბრძოლას.
888 წელს აღლაბიდებმა გემებით ახალი ჯარი გაგზავნეს იტალიაში. მათი მთავარი მიზანი კალაბრიის დაპყრობა იყო. მათ გზაში კონსტანტინოპოლის საიმპერიო ფლოტის ესკადრილია შეხვდათ. ბრძოლის შესახებ მხოლოდ არაბული წყაროები მოგვითხრობენ. ბრძოლა აღლაბიდთა გამარჯვებით დამთავრდა — 5000 ბიზანტიელი დაიხრჩო, 2000 ბრძოლისას დაიღუპა.
ამ დამარცხების შემდეგ, ბიზანტიელებმა ბევრი ციხე-სიმაგრე მიატოვეს სიცილიაში.
ლიტერატურა
Eickhoff, Ekkehard (1966). Seekrieg und Seepolitik zwischen Islam und Abendland: das Mittelmeer unter byzantinischer und arabischer Hegemonie (650-1040) (in German). De Gruyter
Pryor, John H.; Jeffreys, Elizabeth M. (2006). The Age of the ΔΡΟΜΩΝ: The Byzantine Navy ca. 500–1204. Leiden, The Netherlands and Boston, Massachusetts: Brill Academic Publishers. ISBN 978-90-04-15197-0.
სქოლიო
ბიზანტიის ბრძოლები
IX საუკუნის ბრძოლები
პოსტსკრიპტუმი

პოსტსკრიპტუმი („დაწერილის შემდგომ“) — მინაწერი დასრულებული და ხელმოწერილი წერილის შემდეგ, რომელიც ხშირად, ლათინური ასოებით P. S. აღინიშნება. აგრეთვე გამოიყენება შემოკლება P. P. S. — პოსტსკრიპტუმის შემდგომ შექმნილი მინაწერის აღნიშვნისთვის.
სქოლიო
წერა
ლათინური ტერმინები და ფრაზები
ბესარიონი (ბარათაშვილ-ორბელიშვილი)

ბესარიონი (ბარათაშვილ-ორბელიშვილი)
ბესარიონი (ბეჟანის ძე ბარათაშვილ-ორბელიშვილი; დ. ? — გ. 1737) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1724-1737 წლებში (ინთრონიზაცია აღესრულა დაგვიანებით 1730 წლის 7 თებერვალს, საფიქრებელია, რომ ამის მიზეზი იყო ოსმალეთში ვიზიტით მყოფი დომენტი IV–ის დაბრუნების მოლოდინი, რომელიც საბოლოოდ გადასახლებული იქნა სულთნის მიერ და მხოლოდ 1737 წელს მიეცა სამშობლოში დაბრუნების უფლება), სასულიერო მწერალი.
ბიოგრაფია
1680-1724 წლებში გარეჯის იოანე ნათლისმცემლის მონასტრის მღვდელ-მონაზონია. ვახტანგ VI რუსეთში გამგზავრებისა და დომენტი IV კათოლიკოსის ლორეს ციხეში შეხიზვნის შემდეგ „ბესარიონ დაიპყრა იესეს გამო კათალიკოზობა“. დომენტი კათოლიკოსი ამჯერად მალე დაუბრუნდა საკათოლიკოსო ტახტს, რადგანაც „... მოინდო ფაშამ კათალიკოზი დომენტი...“, თუმცა მალე კათოლიკოსი თავად „...ევედრა, რათა წარავლინოს წინაშე ხონთქარისა, რამეთუ ჰგონებდა მუნიდამ ლხინებასა რასმე ქართლისასა...“ 1725 წელს „დომენტის წარსვლის შემდეგ ერწმუნა კათალიკოზობის კათედრა დავით გარეჯის ბერს ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიანს, ბეჟან ბარათაშვილის ძეს, ავქსონს გრდემლისას“.
ბესარიონ ბარათაშვილის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოღვაწეობის შესახებ არსებული ცნობები მეტად მწირია. ის ჯერ კიდევ ბერობაში მოუწოდებდა მამია III გურიელს მის საბატონოში ტყვის სყიდვის აკრძალვისაკენ. საინტერესოა ასევე მის მიერ 1733 წელს კონსტანტინე II კახთ ბატონის გარდაცვალების შემდეგ ასტრახანში ვახტანგ მეექვსისა და ბაქარ ბატონიშვილისადმი გაგზავნილი წერილი, საიდანაც კარგად ჩანს ბესარიონ კათოლიკოსის არსებული პოლიტიკური ვითარების რეალურად შეფასების უნარი. აღნიშნულ წერილში ბესარიონ კათოლიკოსი დაჟინებით მოითხოვს ვახტანგისაგან სამშობლოში დაბრუნებას, აღუწერს რა საამისოდ ხელსაყრელ პოლიტიკურ სიტუაციას და ქვეყნის სათავეში ჩადგომას თხოვს.
ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიშვილი გარეჯის ლიტერატურული სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. ის სრულყოფილად ფლობდა ძველ ქართულ ენას, იყო ფილოსოფიურ-დოგმატიკური და პოლემიკური მწერლობის შესანიშნავი მცოდნე, შემდგენელი ქართველ წმინდანთა საკითხავების ახალი კრებულისა. მას მიეწერება ქართული „ჰაგიოგრაფიული კრებული“-ს II რედაქცია: დომენტი კათოლიკოსის ინიციატივით შედგენილი ადრინდელი კრებული ბესარიონმა შეავსო ახალი თხზულებებით (რაჟდენ პირველმოწამის, მეფე ლუარსაბ II-ის, ბიძინა ჩოლოყაშვილის, შალვა და ელიზბარ ერისთავების ცხოვრებანი). ბესარიონს მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ქართული ლიტურგიკული და პოლემიკური მწერლობის განვითარებაშიც. სლავურ-რუსულ პროლოგ-სვინაქსარების მიხედვით მან შეადგინა „სადღესასწაულო“-ს ახალი რედაქცია. საქართველოში მართლმადიდებლური რწმენის დასაცავად კათოლიკობისა და კათოლიკური ეკლესიის წინააღმდეგ დაწერა პოლემიკურ-დოგმატიკური თხზულება „გრდემლი“.
„ქართლის ცხოვრების“ თანახმად, „მოკუდა ბესარიონ კათალიკოზი. შემდგომად მოვიდა კათალიკოზი დომენტი სტამბოლიდამ იმერეთს, მოიყვანეს იგივე კათალიკოზად“.
იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები
ლიტერატურა
წიგნნი ძუელისა აღთქმისანი, ნაკვეთი 1, მეცნირება, 1989 წ., გვ.604;
კომენტარები
სქოლიო
აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
გარდაცვლილი 1737
ბ
ორბელიანები
უგანდის რკინიგზა

უგანდის რკინიგზა (ადგილობრივად ცნობილი, როგორც ლუნატიკ ექსპრესი) რკინიგზათა სისტემა და ყოფილი სარკინიგზო კომპანია, რომელიც უგანდისა და კენიის შიდა ტერიტორიებს ინდოეთის ოკეანესთან აკავშირებდა კენიის პორტ მომბასაში.
დასაბამი
უგანდის რკინიგზა ააშენა ბრიტანეთის იმპერიამ მისი საგარეო ოფისის ზედამხედველობით იმ პერიოდის დასაწყისში, როდესაც ბრიტანეთმა რეგიონში კოლონიური რეჟიმი, სახელწოდებით ბრიტანეთის აღმოსავლეთი აფრიკა ჩამოაყალიბა. რკინიგზის ხაზის მშენებლობა დაიწყო 1896 წელს კენიის კოლონიის საპორტო ქალაქ მომბასაში და 1901 წლისთვის კისუმუს მიუერთდა, ტბა ვიქტორიის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 1931 წლისთვის ის კამპალას მიუერთდა უგანდის პროტექტორატში. მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის მთელი რკინიგზის ხაზი დღევანდელი კენიის ტერიტორიაზე იყო, ამ პროექტის ძირითადი დანიშნულება თანამედროვე სატრანსპორტო საშუალების მშენებლობა იყო უგანდის პროტექტორატიდან პირველადი მასალების გამოტანისა და მასში ბრიტანული საქონლის შეტანისთვის.
ამ პროექტს წინ უსწრებს ბრიტანეთის აღმოსავლეთ აფრიკის კომპანიის მიერ 1890 წელს დაწყებული 600 კმ-იანი მაკკინონ-სკლეტერის გზატკეცილის მშენებლობა პორტ მომბასადან ბუსიამდე, კენია. რკინიგზა იმავე მიმართულებას მიჰყვა და მალევე გაუსწრო მას.
რკინიგზის ლიანდაგის სიგანე 1000 მმ-ია და თითქმის მთელი მაგისტრალის გაყოლებაზე ერთლიანდაგიანია. პროექტი დაჯდა დაახლოებით £5 მილიონი (ფუნტი სტერლინგი). პირველი სამგზავრო/სატვირთო მატარებელი მომბასას პორტიდან 1903 წელს გავიდა.
მშენებლობას უმეტესწილად აწარმოებდნენ ბრიტანული ინდოეთიდან ჩამოყვანილი სიქჰი მუშები. ამ მუშათა დიდი ნაწილი შემდგომში აღმოსავლეთ აფრიკაში დასახლდა და დღესაც კენიისა და უგანდის მნიშვნელოვან უმცირესობას წარმოადგენს.
რკინიგზა უზარმაზარი ლოგისტიკური მიღწევა იყო და მნიშვნელოვანი სტრატეგიული და ეკონომიკური ბერკეტი გახდა როგორც უგანდის, ასე კენიისთვისაც. მან ხელი შეუწყო მონათა შრომის შემცირებას, ვინაიდან საქონლის ტრანსპორტირებას ნაკლები მუშახელი სჭირდებოდა და პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის აღმოსავლეთ აფრიკაში (დღევანდელი ტანზანია) გენერალი პაულ ერიხ ფონ ლეტოუ-ფორბეკის წინააღმდეგ კამპანიის წარმოებას. რკინიგზა მძიმე დანადგარების ქვეყნის შიდა ტერიტორიებში შედარებით იოლად ტრანსპორტირებას უწყობდა ხელს. რკინიგზის გაყვანამდე ძირითადი ტრანსპორტი ამ რეგიონში ხარშებმული ვაგონ-ურმები იყო. რკინიგზა ასევე ყავისა და ჩაის ექსპორტს უწყობდა ხელს და აადვილებდა კოლონიური დასახლებებისა და სხვა სახის კომერციის ჩამოყალიბებას. რკინიგზის დანახარჯის ამოსაღებად ბრიტანეთის მთავრობა ახალ მოსახლეთა მიერ კენიის პლატოზე ვრცელი ველების კულტივირებას უწყობდა ხელს. ამ პოლიტიკამ მნიშვნელოვანწილად განაპირობა კენიის განვითარება მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
უგანდის რკინიგზის ისტორია
სქოლიო
რკინიგზა
რკინიგზა ქვეყნების მიხედვით
კენია
უგანდა