Dungeons & Dragons

Dungeons & Dragons (აბრევიატურა D&D ან DnD) — ფენტეზი სამაგიდო როლური თამაში (RPG), რომელიც გერი გეიგექსმა და დეივ არნსონმა შექმნეს. პირველად ის გამოიცა 1974 წელს Tactical Studies Rules, Inc.-ის (TSR) მიერ. 1997 წლიდან თამაშს გამოსცემს კომპანია Wizards of the Coast (რომელიც ამჟამად Hasbro-ს შვილეული კომპანიაა). „დილეგები & დრაკონები“ მინიატურული სამხედრო თამაშებისგან წარმოიშვა, წესების საწყისი სისტემის როლს კი თამაშ Chainmail-ის ვარიაცია წარმოადგენდა. D&D-ს გამოცემა თანამედროვე როლური თამაშებისა და როლური თამაშების ინდუსტრიის დასაწყისად მიიჩნევა.
D&D ტრადიციული სამხედრო თამაშებისგან მომდინარეობს, მაგრამ ის თითოეულ მოთამაშეს შეიარაღებული ძალების ფორმაციის ნაცვლად საკუთარი პერსონაჟის შექმნის შესაძლებლობას აძლევს. ეს პერსონაჟები წარმოსახვით თავგადასავლებში ეხვევიან ფენტეზი ნარატივის ფონზე. ე.წ. Dungeon Master (DM) თამაშის მსაჯისა და მთხრობელის როლს ასრულებს, ინარჩუნებს იმ ნარატივს, რომელშიც მიმდინარეობს მოვლენები და ამ ნარატივის გარემოს მოსახლეებს განასახიერებს. პერსონაჟები ქმნიან ჯგუფს, რომელიც ურთიერთქმედებს როგორც მოქმედების გარემოს მოსახლეებთან, ისე ჯგუფის შიგნით პერსონაჟებთან. ერთად ისინი ჭრიან დილემებს, იწყებენ ბრძოლებს, აგროვებენ განძსა და ცოდნას. გზადაგზა პერსონაჟები იღებენ გამოცდილების ქულებს, რათა სესიათა მთელი წყების განმავლობაში გადავიდნენ შემდეგ დონე(ებ)ზე და უფრო ძლიერები გახდნენ.
Dungeons & Dragons-ის ადრეულმა წარმატებამ თამაშთა მსგავსი სისტემების სწრაფი გამრავლება გამოიწვია. კონკურენციის მიუხედავად, D&D ბაზრის ლიდერად რჩებოდა როლური თამაშების ინდუსტრიაში. 1977 წელს თამაში ორ ნაწილად გაიყო: შედარებით მარტივი წესების მქონე თამაშის სისტემა გამარტივებული Dungeons & Dragons და უფრო სტრუქტურული, კომპლექსური წესების მქონე Advanced Dungeons & Dragons (აბრევიატურა AD&D). AD&D-ის მე-2 გამოცემა გამოქვეყნდა 1989 წელს. 2000 წელს გამოვიდა ახალი სისტემა, Dungeons & Dragons-ის მესამე გამოცემა; განახლებული, 3.5 ვერსია გამოვიდა 2003 წლის ივნისში. ახალი წესებით შეიქმნა d20 სისტემის ბაზისი, რაც Open Game License-ითაა (OGL) ხელმისაწვდომი სხვა გამომცემლებისთვის. D&D-ის მეოთხე გამოცემა 2008 წელს გამოვიდა. მე-5, ყველაზე ბოლო, გამოცემა კი 2014 წლის მეორე ნახევარში გამოქვეყნდა.
2004 წლისთვის Dungeons & Dragons ჯერ კიდევ ყველაზე ცნობადი და გაყიდვადი როლური თამაში იყო. ამ დროისთვის Dungeons & Dragons 20 მილიონზე მეტ ადამიანს ჰქონდა ნათამაშები, წიგნებისა და აღჭურვილობების გაყიდვებმა კი 1 მილიარდ ამერიკულ დოლარს გადააჭარბა.
თამაშის მიმოხილვა
Dungeons & Dragons სტრუქტურული, მაგრამ ღია როლური თამაშია. ჩვეულებრივ, ის დახურულ შენობაში ითამაშება, მონაწილეები კი მაგიდის გარშემო სხედან. როგორც წესი, თითოეული მოთამაშე მართავს ერთ პერსონაჟს, რომელიც ფიქციური მოწყობის ერთ-ერთ ინდივიდს წარმოადგენს. ჯგუფის სახით ერთობლივად მოქმედებისას ეს მოთამაშის პერსონაჟები (PC-ები) ხშირად მოგზაურთა „რაზმად“ მოიხსენიებიან, რომლის თითოეულ წარმომადგენელსაც ხშირად სპეციალიზაციის საკუთარი სფერო აქვს, რითაც მას მთლიანი რაზმის წარმატებაში შეაქვს წვლილი. თამაშის მსვლელობისას თითოეული მოთამაშე მართავს საკუთარი პერსონაჟის მოქმედებებსა და სხვა პერსონაჟებთან ურთიერთქმედებებს. ეს აქტივობა ხორციელდება მოთამაშეების მიერ მათი პერსონაჟების სიტყვიერი განსახიერებით, რის დროსაც გამოიყენება მრავალი სხვადასხვა სოციალური და სხვა მნიშვნელოვანი კოგნიტიური უნარები, როგორებიცაა, მაგალითად, ლოგიკა, საბაზისო მათემატიკა და წარმოსახვა. თამაში ხშირად შეხვედრების წყებად გრძელდება ერთი თავგადასავლის დასასრულებლად და კიდევ უფრო დიდხანს, როდესაც თამაშის ურთიერთდაკავშირებული თავგადასავლები კამპანიაში ერთიანდება.
თამაშის მექანიკა
პერსონაჟის შექმნა
თამაშის დაწყებამდე თითოეული მოთამაშე ქმნის საკუთარ პერსონაჟს, რომელიც მისი „წარმომადგენელი“ იქნება თამაშის სამყაროში, და იწერს ინფორმაციას მის შესახებ. ამისთვის, პირველ ყოვლისა, განისაზღვრება პერსონაჟის ძირითადი მახასიათებლები — ძალა (აბრ. STR), სიმარჯვე (აბრ. DEX), გამძლეობა (აბრ. CON), ინტელექტი (აბრ. INT), სიბრძნე (აბრ. WIS), ქარიზმა (აბრ. CHA). თამაშის თითოეულ გამოცემაში ამ მახასიათებლების განსაზღვრის სხვადასხვა გზა იყო მოცემული. შემდეგ მოთამაშე ირჩევს პერსონაჟის რასასა და კლასს, რომლებიც ასევე იცვლებოდა თამაშის გამოცემების განმავლობაში. მეხუთე გამოცემის „მოთამაშის წიგნაკის“ მიხედვით მოთამაშისთვის ხელმისაწვდომია პერსონაჟის შემდეგ რასები და კლასები:
რასები
ადამიანი
ელფი
ჯუჯა
გნომი
ნახევარელფი
ნახევარორკი
ქონდრისკაცი (ჰალფლინგი; პირველ გამოცემაში „ჰობიტი“)
დრაკონშობილი
ტიფლინგი
კლასები
ბარბაროსი
მგოსანი (ბარდი)
მოციქული (კლერიკი)
დრუიდი
მებრძოლი
ბერი
პალადინი
მზვერავი (რეინჯერი)
მზირი (როუგი)
გრძნეული (სორსერერი)
მოგვი (უორლოქი)
ჯადოქარი
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
Dungeons & Dragons
ამერიკული როლური თამაშები
Hasbro-ს ფრენჩაიზები
ნერდ კულტურა
Origins Award-ის გამარჯვებულები
1974 წელს შემუშავებული როლური თამაშები
სამაგიდო თამაშები
Wizards of the Coast-ის თამაშები