PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
პარმენ ზაქარაია

პარმენ ზაქარაია
პარმენ ფარნაოზის ძე ზაქარაია (დ. 24 აგვისტო, 1914, ნაჯახავო, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი, საქართველო, — გ. 20 აპრილი, 2003, თბილისი, საქართველო) — ქართველი არქიტექტორი და ხელოვნებათმცოდნე. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1960), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებელი მოღვაწე (1973).
ბიოგრაფია
პარმენ ზაქარაიამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი 1940 წელს. 1940-1941 წლებში მუშაობდა სამუშაოთა მწარმოებელი კვების მრეწველობის სამინისტროში; 1941-1948 წლებში მუზეუმ „მეტეხის“ მეცნიერ-თანამშრომელი; 1948-1975 წლებში სახელმწიფო მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, განყოფილების გამგე; 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნებათმცოდნეობის კათედრის გამგე.
ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში ჩამოაყალიბა (1956) და ხელმძღვანელობდა შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიის განყოფილებას.
სადოქტორო დისერტაციის თემა „შიდა ქართლის ციხე-სიმაგრეები“, დაიცვა 1959 წელს. მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის ძველი საერო და საფორტიფიკაციო არქიტექტურის შესწავლის საქმეში. ავტორია 160-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და წიგნებისა. პარმენ ზაქარაიას პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
1994 წელს პარმენ ზაქარაია დაჯილდოვდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიითა და ღირსების ორდენით.
თხზულებები
ზაქარაია პ., ანანურის ხუროთმოძღვრული ანსამბლი, თბ., 1953;
ზაქარაია პ., კახეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი, თბ., 1962;
ზაქარაია პ., ქართული ციხე-ქალაქები, ციხესიმაგრეები, ციხე-დარბაზები, ციხე გალავნები, კოშკები. თბ., 2001.
სქოლიო
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
ქართველი არქიტექტორები
ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
დაბადებული 1914
გარდაცვლილი 2003
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
მარტვილის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თიანეთის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

თიანეთის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)
თიანეთის ეკლესია შესაძლოა აღნიშნავდეს:
თიანეთის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის დასავლეთით;
თიანეთის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით;
თიანეთის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით;
თიანეთის მეოთხე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე.
NASM

NASM (Netwide Assembler) — ასემბლის ენა, x86 არქიტექტურისთვის, რომელიც ხმარობს Intel-ის სინტაქსს. მითი შესაძლოა პროგრამების წერა 16 ბიტიანი და 32 ბიტიანი მიკროპროცესორებისთვის (IA-32); 2-რე ვერსიიდან მას აგრეთვე შეუძლია 64 ბიტიანი პროცესორების (X64/AMD64/EM64T/x86-64) მხარდაჭერა.
პორტატირობა
32 ბიტიანი პროგრამების პორტატურად დაწერა შესაძლოა ვინდოუსის და ლინუქსისთვის, თუ სწორი ბიბლიოთეკები არიან გამოყენებული.
ისტორია
NASM-ი შექმნილი იქნა რადგან მისი ავტორების აზრით არ არსებობდა ისეთი ასამბლერი რომელიც იქნებოდა თავისუფალი, ძლიერი და მრავალპლატფორმული.
მაგალითი
წყარო კოდი რომელიც კომპილირების შემდეგ ეკრანზე აჩვენებს "Hello, world!"-ს, ეს კოდი ლინუქსისთვის არის გამიზნული.
SECTION .data ; მონაცემების სექცია
msg db "Hello, world!",0xa
len equ $ - msg ; ტექსტის სიგრძის გამოთვლა
SECTION .text ; ინსტრუქციების სექცია
global main ; მთავარი წერტილი სააიდანაც იწყება პროგრამის მოქმედება
main:
mov eax, 4 ; სისტემური ფუნქციის ნომერი: 4 ნიშნავს sys_write()
mov ebx, 1 ; ფაილის დესკრიპტორი: 1 ნიშნავს stdout
mov ecx, msg ; ვათავსებთ ტექტს
mov edx, len ; ვათავსებთ ტექსტის სიგრძეს
int 0x80 ; ბირთვის ფუნქციის დაძახება: sys_write()
mov eax, 1 ; სისტემური ფუნქციის ნომერი: 1 ნიშნავს sys_exit()
mov ebx, 0 ; ვაბრუნებთ 0 რაც ნიშნავს რომ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა
int 0x80 ; ბირთვის ფუნქციის დაძახება: sys_exit()
.com (DOS) გამშვები ფაილის მაგალითი
org 100h ; დამახასიათებელია .com-ისთვის
mov ah, 9h ; ტექსტის დაბეჭდვის ფუნქციის კოდი
mov dx, text ; მონაცემების(data register) რეგისტში ვინახავთ ცვლადს
int 21h ; დოსის სერვისი
mov ah, 4ch ; პროგრამის დამთავრების კოდი
mov al, 00h ; 0 - აღნიშნავს პროგრამა წარმატებით დაიხურა (Exit Success)
int 21h ; დოსის სერვისი
text db "hello world","$" ; text ცვლადში ვინახავთ ტექსტს
.com ფაილის კომპილაცია command prompt-ის დახმარებით:
nasm file.asm -f bin -o hello.com
განმარტება:
nasm-ის შემდეგ "თავისუფალ" წევრად უნდა მიეთითოს ის ფაილი რომლის კომპილაციაც გვსურს.
-f - აღნიშნავს ფორმატს შესაძლებელია იყოს ორობითი, ვინდოვსის ან ლინუქსის, შესაბამისად: bin, win32, elf
-o - აღნიშნავს კომპილირებული ფაილის სახელს და გაფართოებას.
აღსანიშნავია, რომ დოსის ფაილებს და ორობით ფაილებს შორის განსხვავება მხოლოდ ფაილების ტიპს შორისაა (.com და .bin )
სქოლიო
რესურსები ინტერნეტში
დოკუმენტაცია
NASM Website
NASM Manual
A comparison of GAS and NASM
პროგრამირების ენები
ფერენც I რაკოცი

ფერენც I რაკოცი (დ. 24 თებერვალი, 1645, ალბა-იულია, ტრანსილვანია — გ. 8 ივლისი, 1676. ზბოროვი, უნგრეთის სამეფო) — უნგრელი არისტოკრატი, ტრანსილვანიის არჩეული პრინცი და უნგრეთის ეროვნული გმირის — ფერენც II რაკოცის მამა.
ფერენც I რაკოცი იყო ტრანსილვანიის პრინცის დიორდ II რაკოცის და სოფია ბათორის შვილი. ის ტრანსილვანიის პრინცად 1952 წელს აირჩიეს. 1957 წლის კატასტროფული პოლონეთის კამპანიის გამო ოტომანთა პორტამ 1960 წელს რაკოცებს აუკრძალა ტრანსილვანიის მმართველობა.
რაკოცების ოჯახი იყო კალვინიზმის მიმდევარი. თუმცა ფერენც I-ის დედა იყო კათოლიკური ოჯახიდან და მხოლოდ ქორწინების გამო გახდა კალვინისტი, ხოლო მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ის ისევ დაუბრუნდა კათოლიციზმს და გახდა ერთ-ერთი კონტრ-რეფორმატორი უნგრეთში. ფერენც I-იც დედამისთან ერთად გახდა კათოლიკე, რთიც კათოლიკე ჰაბსბურგების კეთილგანწყობა მოიპოვა. ის 1664 წელს გახდა გრაფი.
ფერენც I 1666 წელს დაქორწინდა ხორვატ გრაფინია ილონა ზრინზე და შეუერთდა ზრინ-ფრანკოპანების შეთქმულებას, რომლის ერთ-ერთი ლიდერი იყო ილონას მამა პეტრე ზრინსკი. მალე ფერენცი გახდა შეთქმულების ლიდერი და ზემო უნგრეთში დაიწყო ჰაბსბურგების წინააღმდეგ შეიარაღებული გამოსვლა, ამ დროს სხვა შეთქმულებს უნდა ეწარმოებიათ ბრძოლა ხორვატიაში. ჰაბსბურგებმა აჯანყებულების ცუდი კოორდინაციისა და ასევე კარგი ინფორმირებულობის წყალობით მათ ადვილად შეძლეს ხორვატიაში აჯანყების ჩახშობა.
როდესაც ფერენცმა შეიტყო პეტრე ზრინსკის შეპყრობის შესახებ, მან იარაღი დაყარა და შეწყალება ითხოვა. აჯანყების ყველა სხვა ლიდერი ღალატის გამო დასაჯეს, ხოლო ფერეცი დედამისის კონტრ-რეფორმისტული დამსახურებების, 300 000 ფორინისა და რამდენიმე ციხე სიმაგრის სანაცვლოდ შეიწყალეს.
ფერენც I-ს ჰყავდა სამი შვილი: გიორგი (1667), ჯულიანა ბარბარა (1672–1717) და ფერენც II (1676–1735) რომელიც შემდგომში გახდა უნგრეთის პრინცი და სათავეში ჩაუდგა დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლას. ფერენც I გარდაიცვალა 1676 წელს, ფერენც II-ს დაბადებამდე ერთი თვით ადრე.
ლიტერატურა
ტრანსილვანიის ისტორია
უნგრეთის ისტორია
რაკოცები
დაბადებული 24 თებერვალი
დაბადებული 1645
გარდაცვლილი 8 ივლისი
გარდაცვლილი 1676
დინარა ალიევა

დინარა ალიევა
დინარა ფუადის ასული ალიევა (დ. 17 დეკემებრი, 1980 წ. ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანისა და რუსეთის საოპერო მომღერალი (სოპრანო), რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრის სოლისტი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1980 წლის 17 დეკემებრს ბაქოში (აზერბაიჯანი). დაამთავრა მუსიკალური სასწავლებელი ფორტეპიანოს განხრით. 2004 წელს დაამთვარა ბაქოს მუსიკალური აკადემია.
2002 – 2005 წლებში იყო აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი, სადაც ლეონორის (ვერდის „ტრუბადური“), მიმის (პუჩინის „ბოჰემა“), ვიოლეტას (ვერდის „ტრავიატა“), ნედიდის (ლეონკავალოს „პიაცა“) პარტიები შესარულა.
2009 წლიდან რუსეთის დიდი თეატრის სოლისტია, სადაც დებიუტი ჰქონდა ლიუს პარტიით პუჩინის „ტურანდოტში“.
მოსკოვის დიდ თეატრში მომღერლის რეპერტუარში წარმოდგენილია შემდეგი პარტიები: როზალინდა (შტრაუსის „მფრინავი ჰოლანდიელი“), - პრემიერა; მიმი (პუჩინის „ბოჰემა“), მართა (რიმსკი-კორსაკოვის „მეფის საცოლე“), მიქაელა (ბიზეს „კარმენი“), ვიოლეტა (ვერდის „ტრავიატა“), იოლანტა (ჩაიკოვსკის „იოლანტა“), ელიზავეტა ვალუა (ვერდის „დონ-კარლოსი“), ამელია (ვერდის „მასკარადი“); მთავარი პარტიის (დვორჟაკის „ქალთევზა“) - პირველი შემსრულებელია დიდ თეატრში.
სქოლიო
გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა

გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა
აღმოსავლეთ გერმანია, ოფიციალურად გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა (გდრ) — ცენტრალური ევროპის ყოფილი სახელმწიფო 1949-1990 წლებში.
გდრ მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან ოთხი წლის შემდეგ, საბჭოთა კავშირის მიერ გერმანიის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე, 1949 წლის 7 ოქტომბერს შეიქმნა. ამავე დროს, დასავლეთ-მოკავშირეებმა მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე („trizone“) გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა დააარსეს.
გდრ-ს სტრუქტურა შემუშავდა ულბრიხტის ჯგუფის ხელმძღვანელობით, რომელსაც სტალინის მხარდაჭერა ჰქონდა. 1952 წლიდან სახელმწიფოებრივ თვითშეგნებაში გდრ ხასიათდება, როგორც პირველი გერმანული „სოციალისტური მუშათა და გლეხთა სახელმწიფო“. 1961 წლის ბერლინის კედლის აშენებამდე, სახელმწიფო სისტემაში ჯერ კიდევ იყო შენარჩუნებული ფედერაციული და დემოკრატიული ელემენტები, რომლებიც საბოლოოდ აღმოიფხვრა. „სოციალიზმის მშენებლობა“ გერმანიის სოციალისტური ერთიანობის პარტიის (SED), როგორც „მარქსისტულ-ლენინისტური მუშათა კლასის პარტიის“ მითითებებით უფრო მეტად ავტორიტარულად და ცენტრისტულად ხორციელდებოდა.
1989-1990 წლების მშვიდობიანმა რევოლუციამ ხაზი გაუსვა გდრ-ის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ წარუმატებლობას. პირველად 1990 წელს თავისუფლად არჩეულმა პარლამენტმა (Volkskammer) მიიღო გადაწყვეტილება, აღმოსავლეთგერმანული მიწების აღდგენისა და თვითგამორკვევის აქტით გდრ-ის შეერთებისა დასავლეთ გერმანიასთან. ამის შედეგად გერმანია კვლავ გაერთიანდა, რასაც 1990 წლის 3 ოქტომბერს გდრ-ის არსებობის შეწყვიტა მოჰყვა.
ლიტერატურა
Grix, Jonathan. The Role of the Masses in the Collapse of the GDR Macmillan, 2000
Jarausch, Konrad H., and Eve Duffy; Dictatorship as Experience: Towards a Socio-Cultural History of the GDR Berghahn Books, 1999
Kupferberg, Feiwel. The Rise and Fall of the German Democratic Republic (2002) 228pp; online review
Naimark, Norman M. The Russians in Germany: A History of the Soviet Zone of Occupation, 1945–1949 (1997) excerpt and text search
Port, Andrew I. Conflict and Stability in the German Democratic Republic Cambridge University Press, 2007.
Pritchard, Gareth, The Making of the GDR 1945–53: From Antifascism to Stalinism (2000)
Ritter, Gerhard A. "Die DDR in der Deutschen Geschichte," [The GDR in German history] Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, Apr 2002, Vol. 50 Issue 2, pp 171–200
Steiner, André. The Plans That Failed: An Economic History of East Germany, 1945–1989 (2010)
Spilker, Dirk. The East German Leadership and the Division of Germany: Patriotism and Propaganda 1945–1953. (2006). online review
Stokes, Raymond G. Constructing Socialism: Technology and Change in East Germany, 1945–1990 (2000)
Zatlin, Jonathan R. The Currency of Socialism: Money and Political Culture in East Germany. (2007). 377 pp. online review
რესურსები ინტერნეტში
AHF – Nationale Volksarmee (NVA)
Auferstanden aus Ruinen
That was the GDR (in German)
Translations of propaganda materials from the GDR.
Geschichte des ostdeutschen Designs – history of east German design
სქოლიო
ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
გერმანიის ისტორია
სოციალისტური ბანაკი
ყოფილი სოციალისტური რესპუბლიკები
ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
კომუნისტური სახელმწიფოები
ათეისტური სახელმწიფოები
ისლამური არქიტექტურა

ისლამური არქიტექტურა შუა საუკუნეებში ჩამოყალიბდა არაბთა სახალიფოს ტერიტორიაზე. მას ქმნიდნენ როგორც არაბები, ასევე მის შემადგენლობაში შემავალი სხვა ქვეყნები: ეგვიპტე, ირანი, სირია, პალესტინა, მესოპოტამია და შუა აზია.
მეჩეთი
მუსლიმი მორწმუნეებისათვის უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს მეჩეთს. მეჩეთია მათი სამლოცველო და თავშესაკრები. აქ ყოველ პარასკევს და დღესასწაულებზე იკრიბებიან მორწმუნე მამაკაცები. ეს მათი მოვალეობაა. ამ დღეებში ქალებს ეკრძალებათ მეჩეთში შესვლა. მათ სხვა დღეებში სპეციალურად განკუთვნილი ადგილი აქვთ მაჩეთში. მეჩეთი ჩვეულებრივი ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომელიც ხშირად გუმბათითაა დაგვირგვინებული. შენობის შიგნით ეზოა აუზით, სადაც მუსლიმები, ლოცვის წინ განბანის ცერემონიალს ატარებენ. მეჩეთი შიგნით ხალიჩითაა დაფარული. როდესაც მუსლიმები მეჩეთში შედიან აუცილებლად იხდიან ფეხსაცმელს. ლოცვის დროს დგებიან პირით მექას მიამრთულებით. ამ მიმართულების მიმანიშნებელი არის ნაშა - მიჰრაბი.
მეჩეთთან ახლოს არის მინარეთი - მაღალი კოშკი, საიდანაც დღეში 5-ჯერ მუეძინი მორწმუნეებს სალოცავად მოუწოდებს. მეჩეთთან არსებობდა მედრესეები (სკოლები), სადაც უფასოდ ასწავლიდნენ ბავშვებს. ასევე მეჩეთთან არსებობდა ბიბლიოთეკა, სასამართლო და უფასო სასადილოები ღარიბთა და უპოვართათვის.
არქიტექტურა
შუა საუკუნეებში არაბ და სხვა ხუროთმოძღვართა მიერ აშენებული მეჩეთები დღემდე იზიდავს მნახველებს. ისლამური არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშებია არაბთა სახალიფოს ცენტრებში: იერუსალიმში, დამასკოში, ბაღდადში, კაიროში, სამარასა და კორდოვაში აშენებული მეჩეთები. ისლამური არქიტექტურის ერთ-ერთი შედევრია გრანადაში, ესპანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, აშენებული ალ-ჰამბრას სასახლე.
არაბთა სასულიერო და საერო ნაგებობები შემკული იყო ჩუქურთმებითა და მოზაიკით. მხატვრობა და ქანდაკება ისლამურ სამყაროში თითქმის არ განვითარებულა, ვინაიდან ისლამი კრძალავდა ადამიანისა და ცხოველის გამოსახვას. მხატვრობა ძირითადად წარმოდგენილია წიგნის მინიატურის სახით, სადაც გამოსახული იყო სცენები ხალხის ცხოვრებიდან. კედლის მოხატულობას წარმოადგენდა არაბესკები — ერთმანეთში გადახლართული ხაზების რთული ქარგები. ეს იყო მცენარეების ან სხვადასხვა გეომეტრიული ფიგურის კომბინაციებზე აგებული ორნამენტები, რომლებშიც ხშირად იყო ჩართული წარწერები ყურანიდან.
ცნობილი არქიტექტორები
ფაზლურ ხანი
ზაჰა ჰადიდი
იხილეთ აგრეთვე
ქარვასლა
მეჩეთი
მედრესე
ლიტერატურა
Fletcher, Banister; Cruickshank, Dan, Sir Banister Fletcher's a History of Architecture, Architectural Press, 20th edition, 1996 (first published 1896). ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Part Three.
რესურსები ინტერნეტში
Architecture of IRAN during Islamic times
ARCHITECTURE OF ISLAM by Takeo Kamiya
Pseudomonas

Pseudomonas — ბაქტერიების გვარი Pseudomonadacae-ს ოჯახისა. აერთიანებს 20-ზე მეტ სახეობას. მათ შორის ერთ-ერთი ნიადაგის ბუნებრივი ბინადარია და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ნივთიერებათა წრებრუნვაში. ზოგიერთი კი ადამიანის, ცხოველებისა და მცენარეების პათოლოგიების მიზეზია.
ასეთ პათოგენურ ბაქტერიებს მიეკუთვნება: Pseudomonas aeruginosa, Pseudomonas putida, Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas cepacia და სხვა.
მორფოლოგია
ფსევდომონადები არიან გრამუარყოფითი, სწორი ან ოდნავ მოხრილი ჩხირები მომრგვალებული ბოლოებით. მათი ზომებია 0,5 - 0,7-დან 1 - 3 მკმ-მდე, კარგად იღებებიან ანალინური საღებავებით. ძირითადად მოძრავია (მონო- ან ლოფოტრიქალური.) სპორებს არ წარმოქმნიან, კაფსულა არ გააჩნიათ, მაგრამ წარმოქმნიან ლორწოს, რომელიც ბაქტერიას გარედან ფარავს.
ეპიდემიოლოგია
ფსევდომონადები ბუნებაში ფართოდ არიან გავრცელებულნი. გვხვდებიან წყალში, ნიადაგაში, ჰაერში, ადამიანისა და ცხოველების ნაწლავში, კანსა და ლორწოვან გარსებზე.
რეზისტენტული და ბიოქიმიური თვისებები
ფსევდომონადების გვარს რეზისტენტულია ულტრაიისფერი სხივების, ანტისეპტიკების (ფურაცილინი, რივანოლი) წინააღმდეგ. საავადმყოფოსშიდა პირობებში მტვერში ინარჩუნებს სიცოცხლისუნარიანობას 2 კვირის განმავლობაში. 60° გრადუსზე დუღილისას იღუპება 15 წუთის შემდეგ და 2%-იანი ფენოლის ხსნარით დამუშავებისას.
ეს აერობული ბაქტერიებია, რომლებსაც გააჩნიათ მთელი რიგი ფერმენტები, რომლებიც მათი სიცოცხლისთვის აუცილებელ ფაქტორებს წარმოადგენენ (დეჰიდრაზები, ციტოქრომი, ციტოქრომოქსიდაზა). ზრდის ტემპერატურული დიაპაზონია 6°-იდან 45°-მდე, pH-ი კი 7,2-7,5.
დამახასიათებელია ე.წ პიოციანინის გამოყოფა - სპეციფიკური პიგმენტი, რომელიც ფსევდომონადების კოლონიას ლურჯ-მწვანე შეფერილობას აძლევს. ფსევდომონადების ზოგიერთი სახეობისთვის დამახასიათებელია ყვითელი (Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas putida), წითელი (პიგმენტი - პიორუბინი), შავი (პიომელანინის) პიგმენტების გამომუშავება.
პათოგენობა
ფსევდომონადები შეიძლება გამოივწიონ სეპსისი, მენინგიტი, ოსტეომიელიტი, ართრიტი, ოტიტი, პნევმონია (Pseudomonas pneumonia), პლევრიტი, თირკმლების ან ტვინის აბსცესი, შარდ-სასქესო სისტემის ანთება. ხშირად საავადმყოფოსშიდა ჭრილობების ჩირქოვანი ინფექციების მიზეზია.
სქოლიო
ფსევდომონადები
ბაქტერიები
ქულუგ-ყაენი

ქულუგ-ყაენი
ხაიშან ქულუგ-ყაენი იგივე იმპერატორი ვუჟონგი (დ. 4 აგვისტო, 1281 — გ. 27 იანვარი, 1311, ხანბალიქი) — იუანის დინასტიის მე-3 იმპერატორი 1307-1311 წლებში, მონღოლთა ნომინალური ყაენი, დარმაბალას ვაჟი, თემურ-ყაენის ძმისშვილი და ყუბილაის შვილთაშვილი. ბიძის გარდაცვალებიდან რამდენიმე თვეში, ყურულთაიმ დიდ ყაენად და იმპერატორად სწორედ ის აირჩია.
ქულუგის მმართველობის პერიოდში გრძელდებოდა კონფლიქტი კორეასთან. 1309 წელს აჯანყებულმა კორეელებმა მოახერხეს დამოუკიდებლობის მოპოვება, მაგრამ მონღოლებმა მაინც დაიმორჩილეს ისინი. ქულუგ-ყაენი მისი წინამორბედების მსგავსად დაინტერესებული იყო კულტურით, ლიტერატურითა და პოეზიით. მის დროს ჩინეთში დაიხვეწა ქაღალდის წარმოების პროცესი.
ქულუგ-ყაენმა ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა თავისი უმცროსი ძმა, აიურბარვადა, იმ პირობით, რომ მოგვიანებით მისი ვაჟები გახდებოდნენ ბუიანთუს მემკვიდრეები და შესაძლო ყაენები. თავად ქულუგ-ყაენი გაურკვეველ ვითარებაში გარდაიცვალა, 1311 წლის 27 იანვარს. შესაბამისად ტახტიც აიურბარვადას ერგო, რომელიც ბუიანთუ-ყაენის სახელით გახდა მონღოლთა დიდი ყაენი და იუანის დინასტიის იმპერატორი.
იხილეთ აგრეთვე
იუანის დინასტია
მონღოლთა იმპერია
მონღოლთა იმპერიის მმართველთა სია
ლიტერატურა
The Cambridge History of China: "Alien regimes and border states, 907–1368", p.505
Praphatsō̜n Sēwikun, Sirindhorn, Thanākhān Kasikō̜n Thai From the Yellow River to the Chao Phraya River, p.273
Culture and Conquest in Mongol Eurasia by Thomas T. Allsen, p. 48
Jeremiah Curtin, Theodore Roosevelt The Mongols: A History, p.384
C. P. Atwood Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, p.608
The Cambridge History of China: "Alien regimes and border states, 907–1368", p.507
Biran, p. 77; Grousset, p. 338
Brett L. Walker The Conquest of Ainu Lands, p.133
წყარო
დაბადებული 4 აგვისტო
დაბადებული 1281
გარდაცვლილი 27 იანვარი
გარდაცვლილი 1311
იუანის იმპერატორები
მონღოლი ყაენები
იაშჩილანი

იაშჩილანი – მაიას ცივილიზაციის უძველესი ქალაქი თანამედროვე მექსიკაში. მდებარეობს ჩიაპასის შტატში, მდინარე უსუმაკინტას ხეობაში. გვიან კლასიკურ პერიოდში, იაშჩილანი იყო ყველაზე უძლეველი ქალაქი უსუმაკინტას გასწვრივ, თავის მთავარ მეტოქე ქალაქ პიედრა-ნეგრასთან ერთად.
იაშჩილანის დაქვემდებარებაში შედიოდა სხვა მრავალი პატარა ქალაქი. დღეისათვის იაშჩილანი ცნობილია უცნაური ნაგებობებითა და პირამიდებით, რომლებზეც ამოტვიფრული იეროგლიფებიც ქალაქის მმართველი დინასტიის შესახებ მოგვითხრობს.
იაშჩილანის შესახებ პირველად ინფორმაცია 1833 წელს ჩნდება. დადგენილია, რომ ქალაქის ძველი სახელი იყო "პა-ჩანი", ხოლო "იაშჩილანი" არქეოლოგმა ტეობერ მალესმა უწოდა.
რესურსები ინტერნეტში
Proyecto La Pintura Mural Prehispánica en México, IIE, UNAM
სქოლიო
მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ლია ოლგუტა ვასილიესკუ

ლია ოლგუტა ვასილიესკუ (დ. 18 ნოემბერი, 1974) — რუმინელი პოლიტიკოსი. რუმინეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2012-2017 წლებში იყო ქალაქ კრაიოვას მერი. გადადგომის შემდეგ დაიკავა რუმინეთის შრომის, ოჯახისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობა. 2017-2018 წლებში იყო რუმინეთის შრომის, ოჯახისა და სოციალური დაცვის მინისტრი.
პირადი ცხოვრება
კრაივოას ხელშეკრულების შემდეგ, რომლის მიხედვითაც კარდილატერი რუმინეთისგან ბულგარეთს გადაეცა, ვასილიესკუს წინაპრებმა 1940 წელს დატოვეს რეგიონი. მშობლიურ ქალაქში ვასილიესკუმ დაამთავრა ელენეა კუზას ეროვნული კოლეჯი. 1997 წელს ვასილიესკუმ დაამთავრა კრაიოვას უნივერსიტეტის ფილოლოგიისა და ისტორიის ფაკულტეტი (რუმინულ-იტალური ენის სპეციალობით).
1997-2000 წლებში კრაიოვაში ოლგუტა ვასილიესკუ მუშაობდა ადგილობრივ გაზეთ „Cuvântul Libertăţii“. თავდაპირველად ის იყო რედაქტორი. მოგვიანებით 1998 წელს გახდა საგამოძიებო დეპარტამენტის უფროსი. 1999 წელს გახდა რედაქტორის მოადგილე.
ვასილიესკუს დაწერილი აქვს წიგნები „Cultura:factor de securitate nationala“ (კულტურა: ეროვნული უშიშრეობის ფაქტორი) და „Vilfredo Pareto si contributia lui la dezvoltarea sociologiei moderne“ (ვილფრედო პარეტო და მისი წვლილი თანამედროვე სოციოლოგიის განვითარებაში).
ვასილიესკუს ყოფილი მეუღლე არის „PRO TV“-ის ყოფილი წამყვანი ოვიდიუ ვლასოპოლი. ვასილიესკუს და ვლასოპოლს ჰყავთ საერთო შვილი.
ვასილიესკუ ფლობს შავ ქამარს კარატეში. ვასილიესკუ არის მსოფლიო კიკბოქსინგის ორგანიზაციის შვილობილი რუმინული ორგანიზაციის პრეზიდენტი (WAKO PRO). ვასილიესკუს პოლიტიკური კარიერა 1991 წელს დაიწყო. 1991-2007 წლებში იყო „დიდი რუმინეთის პარტიის“ წევრი. 2007 წლიდან არის რუმინეთის სოციალურ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სქოლიო
რუმინელი პოლიტიკოსები
იოანე III სქოლასტიკოსი

იოანე III სქოლასტიკოსი
წმიდა იოანე სქოლასტიკოსი (დ. დაახლ. 503 — გ. 31 აგვისტო, 577) — კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი, წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 თებერვალი, ახალი სტილით — 5 მარტი. განათლებით იურისტი იყო. ის ჯერ ხუცესად აკურთხეს, შემდეგ კი პატრიარქის ტახტზე აღასაყდრეს. წმიდა მამა 565–577 წლებში მართავდა ეკლესიას. ჯერ კიდევ ხუცესობისას მან შეადგინა საეკლესიო კანონები 50 თავად, პატრიარქობის დროს კი ეკლესიასთან დაკავშირებულ სამოქალაქო განკარგულებებს ერთ კრებულში მოუყარა თავი. ამ კრებულზე დაყრდნობით შედგა ნომოკანონი, რომელსაც ეყრდნობა საეკლესიო სამართლისწარმოება. მღვდელმთავარი იოანე არის ავტორი საეკლესიო საგალობლებისა: „რომელი ქერუბიმთა“ და „სერობასა საიდუმლოსა შენისასა“.
ლიტერატურა
წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, გვ. 202, თბ., 2001
VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
დაბადებული 503
გარდაცვლილი 31 აგვისტო
გარდაცვლილი 577
Foz-Calanda

Foz-Calanda
Foz Calanda is a village in the province of Teruel, Aragon, Spain. According to the 2004 census (INE), the municipality has a population of 277 inhabitants.
References
External links
Informacion and photographs of Foz de Calanda
(Pueblos de España)
(Pueblos de Teruel)
Municipalities in the Province of Teruel
მოლოზანას ციხე

მოლოზანას ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვაბისხევთან, მდინარე ქვაბისხევურის მარჯვენა ნაპირზე. ციხე ძნელად მისასვლელ მაღალ კლდეზეა განლაგებული. ციხის განლაგების ადგილს მოლოზანას უწოდებენ და ციხემაც ადგილის მიხედვით მიიღო სახელწოდება. იგი მიუდგომელ ადგილზეა აგებული და მასთან მისასვლელად მნახველმა ორ კილომეტრიანი მთა უნდა გაიაროს საცალფეხო ბილიკით, ისიც მხოლოს ჩრდილოეთის მხრიდან. ციხეს კოშკი დასავლეთით აქვს. აგრეთვე ემჩნევა ქონგურები აღმოსავლეთისა და სამხრეთის კედლებში.
აღნიშნული ციხე დარაჯობს ქვაბისხევის ხეობასა და სამცხესაათაბაგოსკენ მიმავალ გზას. აქედან კარგად ჩანს ჭობისხევის ციხე-კოშკები, დვირისა და დემოთის ციხეები.
ლიტერატურა
ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985
გელაშვილი ბ., თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10, ახალციხე 2011
გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013
დასავლეთ საქართველოს წარწერები, ნაკვ. I (IX-XIII სს.), შეადგინა და გამოსაცემად მოამზადა ვალერი სილოგავამ, გამომცემლობა მეცნიერება, თბ., 1980
სილოგავა ვ., კუმურდო: ტაძრის ეპიგრაფიკა, გამომცემლობა მეცნიერება, თბ., 1994
ხუჯაძე გ., ბორჯომის ხეობა, თბ., 1969
გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 66-67
ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ბექა ციკოლია

ბექა ციკოლია (დ. 1 იანვარი, 1994) — ქართველი ფეხბურთელი, მარტვილის „მერანის“ ნახევარმცველი.
რესურსები ინტერნეტში
პროფილი Transfermarkt-ზე
პროფილი Soccerway-ზე
დაბადებული 1994
ქართველი ფეხბურთელები
მარტვილის მერანის ფეხბურთელები
დაბადებული 1 იანვარი
რევაზ გეწაძე

რევაზ გეწაძე (დ. 11 იანვარი, 1985, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ნახევარმცველი.
ტიტულები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (2): 2011/2012, 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2010/2011
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2007/2008
რესურსები ინტერნეტში
პროფილი Transfermarkt-ზე
პროფილი Soccerway-ზე
დაბადებული 1985
ქართველი ფეხბურთელები
სკ თბილისის ფეხბურთელები
თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
ბორჯომის ფეხბურთელები
რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები
ბაქოს აზალის ფეხბურთელები
გაბალას ფეხბურთელები
ზესტაფონის ფეხბურთელები
სამტრედიის ფეხბურთელები
დაბადებული 11 იანვარი
თბილისში დაბადებულები
რ
Icapuí

Icapuí is the easternmost municipality in the Brazilian state of Ceará, located in the northeast coast of the state. Known for being the first city in Brazil to perform the eradication of illiteracy.
References
Populated places established in 1984
Populated coastal places in Ceará
Municipalities in Ceará