PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
გრემის წმინდა სტეფანეს ეკლესია

გრემის წმინდა სტეფანეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი გრემის დასავლეთით, 4-5 კილომეტრზე მდინარე ბოლიის ხეობაში, მდინარეების ბოლიისა და მასხარის შესართავთან. თარიღდება VI-VII საუკუნით. შედგება სამი ნაწილისაგან: საკურთხევლის , მთავარი და ჩრდილოეთ ეკლესიებისაგან. შენობა მოგვიანებით აღუდგენიათ, რომლის დროსაც მნიშვნელოვნად შეუცვლიათ მთავარი ეკლესიის პირვანდელი სახე. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აღდგენილი ნაწილები ძირითადად აგურისაა. ძეგლი დაზიანებულია: ჩაქცეულია მთავარი ეკლესიის კამარა და მისი საბჯენი თაღები. მთლიანად დანგრეულია ჩრდილოეთ ეკლესიის შესასვლელები. მას შესასვლელები მხოლოდ სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ჰქონია. შიგნიდან ორივე მკვეთრად გამოხატული ნალისებრი თაღით იყო გადახურული, ხოლო გარედან როგორც გამოიკვეთა თარაზული გადახურვა ჰქონია. განახლების დროს ორივე კარის ღიობში გაცილებით დაბალი, შეისრული თაღით გადახურული კარი მოუწყვიათ. აღმოსავლეთით დასრულებულია საკურთხევლის მკვეთრად გამოხატული ნალისებრი აფსიდით, რომლის წინ მცირე სიღრმის ბემის მაგვარი სივრცეა. განახლების დროს ბემა დაულისგრძელებიათ კონქით . აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის შუაში დგას აგურით ნაგები გვიანდელი ტრაპეზი, რომლის ძირი კვადრატულია. შუა ნაწილი ცილინდრულია, ხოლო ზემოდან ქვის სწორკუთხა ფილა ხურავს . აფსიდის ორივე მხარეს გეგმით კვადრატული, თითო სათავსია- სამკვეთლო და სადიაკვნე ორივეს მთავარი ეკლესიის, ბემის კედლის სისქეში მოწყობილი ვიწრო გასასვლელით უკავშირდება. სადიაკვნეს მეორე შესასვლელი დასავლეთიდანაც აქვს. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, შიგნით კი - აგურით. შიგნიდან სადიაკვნე გადახურულია, არაწესიერი ფორმის გუმბათოვანი კამარით, რომლის წრიულ საფუძველზე გადასვლა განხორციელებულია სათავსის ოთხივე კუთხეში ირიბად გადებული, ორ-ორი ბრტყელი ქვით. სამკვეთლო გადახურულია ცილინდრული კამარით. ორივე სათავსი განათებულია აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი თითო თაღოვანი სარკმლით. სამრეკლოს აღმოსავლეთ კედელზე, სარკმლის ქვემოთ, მიდგმულია გვიანდელი ტრაპეზი. აფსიდის გვერდებზე, კედლის სისქეში, მოწყობილია თითო სამარხი კამერა, რომელთა კარის ძირი აღმოსავლეთ ფასადზე ცოკოლიდან ოცდაათიოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. დარბაზის გრძივ კედლებზე თავდაპირველად გამოყოფილი იყო ორი წყვილი მარტივი პლასტირი, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობოდა. მოგვიანებით, გრძივი კედლების აღდგენისას, არსებულ პილასტრებზე მიუშენებიათ ორჯერ უფრო განიერი პილასტრები, რომლებსაც ეყრდნობოდა კამარის საბჯენი თაღები. პასტრებს შორის თითო შეისრული თაღია. თაღებს ზემოთ კი - თითო დაბალი, შეისრულთაღოვანი სარკმელი, რომელთა ნახევარი კამარის მრუდშია მოქცეული და შიგნიდან, გარეთკენ მაღლდება. ერთი სარკმელი დასავლეთ შესასვლელის თავზეა. ჩრდილოეთ ეკლესიიდან საძირკველიღაა დარჩენილი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებული იყო ნახევრად წრიული აფსიდით. მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივ შემორჩენილია პილასტირის საყრდენები, რომლებიც ერთმანეთისაგან არათანაბარი მანძილებით არიან დაშორებულები. ჩრდილოეთით, როგორც ჩანს, ეკლესია გახსნილი იყო ორ სწორკუთხა სვეტზე დაყრდნობილი სამი თაღით. ფასადებიდან მხოლოდ დასავლეთ ფასადია მორთული, რომლის ზედა, მოგვიანებით განახლებულ ნაწილში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო მოზრდილი ჯვარია გამოსახული.
ლიტერატურა
ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ამიტა

ამიტა (დ. ძვ. წ. 630 – გ. ძვ. წ. 565) — მეფე ნაბუქოდონოსორ II-ის ცოლი. ამბობენ, რომ ის თავს უბედურად გრძნობდა, რადგანაც უდაბნოში გათხოვილს საკუთარი ამწვანებული სამშობლო ენატრებოდა. ამიტომ ნაბუქოდონოსორმა დაკიდებული ბაღების გაშენება გადაწყვიტა. ბაღებს ამიტასათვის მშობლიური მიდიის (დღევანდელი ირანი) ბუნება უნდა მოეგონებინა. ამ ხელოვნურ სამოთხეში სამეფო ოჯახს შეეძლო ესეირნა, დაესვენა და ესადილა.
ლიტერატურა
Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p. 152
ბაბილონეთი
არენას-დე-სან-პედრო

არენას-დე-სან-პედრო — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის არენას-დე-სან-პედროს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 194,85 კმ². მოსახლეობა — 6344 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ავილის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
არენას-დე-სან-პედროს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ავილის მუნიციპალიტეტები
ჯებ ბუში

ჯებ ბუში
ჯონ ელის „ჯებ“ ბუში (დ. 11 თებერვალი, 1953) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ფლორიდის შტატის 43-ე გუბერნატორი (1999-2007), რესპუბლიკელი. გუბერნატორად არჩეულ იქნა ორი ვადით. იგი არის ჯორჯ უოლკერ ბუშის უმცროსი ძმა და ჯორჯ ჰერბერტ უოლკერ ბუშის მეორე ვაჟი.
ამერიკელი პოლიტიკოსები
ფლორიდის გუბერნატორები
დაბადებული 1953
დაბადებული 11 თებერვალი
Look Who's Talking: The Album

Look Who's Talking: The Album — Dr. Alban-ის მესამე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1995 წელს. დისკი გამოსცა ლეიბლმა BMG.
ევროპაში პოპულარობა ჰქონდათ ამ ალბომის სინგლებს „Look Whos Talking!“, „Away From Home“ და „Let The Beat Go On“.
სიმღერების სია
ჩარტები
სქოლიო
Dr. Alban-ის ალბომები
1995 წლის ალბომები
BMG-ის ალბომები
ყავრიშვილი

ყავრიშვილი
საკუთარი სახელი ყავრიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბესარიონ ყავრიშვილი — ქართველი გეოგრაფი
ნატალია ყავრიშვილი — ქართველი მუსიკოსი და პედაგოგი
ქართული გვარები
დებორა

დებორა — ბიბლიის მიხედვით, წინასწარმეტყველი, პოეტი და მსაჯული ქალი. მისი პატრიოტული მოწოდებითა და ბელადობით ისრაელი ტომები საერთო მტრის - ქანაანელების წინააღმდეგ აღმდგარან და დიდი გამარჯვებაც მოუპოვებიათ. ამის შემდეგ მათ 40 წელი მშვიდობიანად უცხოვრიათ. ამ გამარჯვებისათვის დებორას ხოტბა შეუსხამს ჰიმნში, რომელიც ძველი აღთქმის პოეზიის საუკეთესო ნიმუშია. დებორას გმირობა მოთხრობილია „წიგნში მეშვიდე მსაჯულთა“. ამ თემაზე ცნობილია ჰენდელის ორატორია.
ლიტერატურა
ა. ბეთოშვილი, ებრაელი ხალხის ისტორიიდან, თბ. 1991
რესურსები ინტერნეტში
წიგნი მსაჯულთა, ებრაული ენციკლოპედია
დებორა, კათოლიკური ენციკლოპედია
Biblical Hebrew Poetry - Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience
Song of Deborah (Judges 5) Reconstructed
ებრაელი პოეტები
ძველი აღთქმის ხალხი
Tatar, Qubadli

Tatar, Qubadli
Tatar (also, Dagdaganly-Tatar, Kara-Tatar, and Tatar, Razvaliny) is a village in the Qubadli Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Qubadli District
სალამეა-ლა-რეალი

სალამეა-ლა-რეალი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების უელვის პროვინციის კუენკა-მინერის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 240 კმ². მოსახლეობა — 3054 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
უელვის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
სალამეა-ლა-რეალის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
უელვის მუნიციპალიტეტები
უელვის ქალაქები
ალვორდის უდაბნო

ალვორდის უდაბნო — უდაბნო აშშ-ში, ორეგონის შტატის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს სთინსის მთების სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. მისი ფართობი შეადგენს 218 კმ²-ს. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი შეადგენს 180 მმ-ს. უდაბნოს წყნარი ოკეანისგან გამოყოფს ორი მთათა სისტემა - სანაპირო ზოლის მთები და კასკადის მთები.
უდაბნოს სახელი ეწოდა გენერალ ბენჟამენ ალვორდის პატივსაცემად, რომელიც აშშ-ის სამოქალაქო ომის დროს ორეგონის დეპარტამენტში მსახურობდა.
უდაბნოს შემოგარენში გავრცელებულია გარეული ცხენები.
რესურსები ინტერნეტში
Alvord Desert - Bureau of Land Management
An explorer's guide to southeast Oregon geology: Steens Mountain area
Steens Mountain from oregonphotos.com
The Wilderness Society: Wilderness in Oregon’s High Desert
სქოლიო
აშშ-ის უდაბნოები
Buena Fe Canton

Buena Fe Canton is a canton in Los Ríos Province, Ecuador. Its capital is the town of Buena Fe. Its population at the 2001 census was 47,361.
The history of this county dates back to 1943 when the purpose of settling in the area arrived and Mr. Medardo Rosa Espinoza Cabezas Figueroa Carrillo, who rented a villa in what is now the Las Vegas, where they set up shop which gave the name of Good Faith
Over the years the name became generic and others were soon built their homes in the surrounding areas gradually formed the village.
Having reached a relative development, by decree No. 174 of October 11, 1979 Buena Fe was built as a rural parish Quevedo Canton, to which it belonged until 1992, when a pro cantonization committee chaired by Mr. Gilberto Salinas got the Whole Standing Legislative Committees issued the decree in question, which after being signed by the President, Dr. Rodrigo Borja, was published in Official Gazette No. 995 of 7 August.
Earnest jurisdiction extends in a very fertile and rich, which has taken a big boost agro-industry, especially in the production of beef, cocoa, coffee, oil palm and fruit variety.
Buena Fe belong to the district rural parish Patricia Pilar and sections of San Francisco, Four Mangas, La Reserva, Fumisa, May 24, Glance, The Fourteen, Pechiche, Los Angeles and Zulema.
Demographics
Ethnic groups as of the Ecuadorian census of 2010:
Mestizo 67.7%
Montubio 18.1%
Afro-Ecuadorian 6.9%
White 6.7%
Indigenous 0.3%
Other 0.3%
References
Canton in the province of Los Ríos.
The history of this county dates back to 1943 when the purpose of settling in the area arrived and Mr. Medardo Rosa Espinoza Cabezas Figueroa Carrillo, who rented a villa in what is now the Las Vegas, where they set up shop which gave the name of Good Faith
Over the years the name became generic and others were soon built their homes in the surrounding areas gradually formed the village.
Having reached a relative development, by decree No. 174 of October 11, 1979 Buena Fe was built as a rural parish Quevedo Canton, to which it belonged until 1992, when a pro cantonization committee chaired by Mr. Gilberto Salinas got the Whole Standing Legislative Committees issued the decree in question, which after being signed by the President, Dr. Rodrigo Borja, was published in Official Gazette No. 995 of 7 August.
Earnest jurisdiction extends in a very fertile and rich, which has taken a big boost agro-industry, especially in the production of beef, cocoa, coffee, oil palm and fruit variety.
Buena Fe belong to the district rural parish Patricia Pilar and sections of San Francisco, Four Mangas, La Reserva, Fumisa, May 24, Glance, The Fourteen, Pechiche, Los Angeles and Zulema.
Cantons of Los Ríos Province
ბეიჰაკი

ბეიჰაკი, აბუ ლ-ფაზლ მუჰამედ იბნ ჰუსეინ (დაახლ. 996 - გ. 1077) – სპარსელი ისტორიკოსი და მწერალი. თითქმის 20 წელი მსახურობდა ღაზნევიდების სახელმწიფოს საგარეო საქმეთა დივანში. დაწერა 30-ტომიანი ნაშრომი „ბეიჰაკის ისტორია“. ჩვენამდე მოღწეულია თხზულების ნაწილი“მასუდის ისტორია“, რომელიც მოიცავს სულთან მასუდის ზეობის წლებს (1030-1041 წწ.) ნაშრომი ძვირფასი წყაროა სამანიდებისა და ღაზნევიდების სახელმწიფოების ისტორიის შესასწავლად. ბეიჰაკი მოგვითხრობს იმდროინდელი პოლიტიკური მოვლენების შესახებ, ასახავს სახელმწიფო დაწესებულებათა საქმიანობას და ფეოდალთა ყოფას.
იხილეთ აგრეთვე
სპარსული ლიტერატურა
ლიტერატურა
E.G. Browne. Literary History of Persia. (Four volumes, 2,256 pages, and twenty-five years in the writing). 1998. ISBN 0-7007-0406-X
Jan Rypka, History of Iranian Literature. Reidel Publishing Company. ASIN B-000-6BXVT-K
სქოლიო
სპარსელი ისტორიკოსები
გარდაცვლილი 1077
ზღვის შვილები

ზღვის შვილები — ქართული ფილმი. გადაღებულია გ. ხუხაშვილის ამავე სახელწოდების პიესის მიხედვით.
სიუჟეტი
ფილმში ადამიანთა ურთიერთობის ზნეობრივი პრობლემებია წამოჭრილი მრავალი წლის წინ დაშვებული ზნეობრივი კომპრომისი მძიმე ტვირთად აწევს ძველ მეზღვაურს, ომის დროს ჩაძირული გემის ერთადერთ გადარჩენილ წევრს. იგი იხსენებს წარსულს, თავის შეცდომებით სავსე ფუქსავატ ცხოვრებას და დანაშაულს, რაც დაღუპული გემის კაპიტნის წინაშე აქვს ჩადენილი.
როლებში
კოტე დაუშვილი (ბოცო)
ირაკლი უჩანეიშვილი (ვახტანგ ნიჟარაძე)
ოთარ კობერიძე (გურამი)
ლია ელიავა (ლეილა)
ნოდარ მგალობლიშვილი(ნოდარი)
მანანა ეგაძე (მზია)
დოდო აბაშიძე (გოჩა)
ვახტანგ ნინუა (ქარჩავა)
როდამ ჭელიძე (ელგუჯა)
ლია კაპანაძე (ეთერი)
ალექსანდრე კუპრაშვილი (ივანე)
რესურსები ინტერნეტში
ეროვნული ფილმოგრაფია
სსრკ-ის ფილმები
1964 წლის ქართული ფილმები
ქართულენოვანი ფილმები
დელვიგის სახლი

დელვიგის სახლი, ასევე შიშკინის სახლი — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. მისამართი შჩერბაკოვის შესახვევი, სახლი № 14/1, გადის ვლადიმირის მოედანზე. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1811-1813 წლებში.
ისტორია
სახლი ააგეს 1811-1813 წლებში ვაჭარ ტიჩინკინისათვის არქიტექტორ მ. ა. ოვსიანიკოვის პროექტის მიხედვით, არც ერთხელ არ გადაუკეთებიათ, გადაურჩა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომებს და დარჩა XIX საუკუნის დასაწყისის ქალაქის შენობის ერთ-ერთ ორიგინალურ ნაგებობად. შენობა ორჯერ გაარემონტეს 1961 და 1990 წლებში.
ანტონ ანტონის ძე დელვიგი (1798-1831 წწ.) აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა 1829 წლის ნოემბრიდან 1831 წლის 14 იანვრამდე, აქ იგი გარდაიცვალა. სწორედ იმ წლებში, როდესაც დელვიგი ცხოვრობდა ამ სახლში, მან დაიწყო „ლიტერატურული გაზეთის“ გამოცემა და თავის გარშემო გააერთიანა პუშკინის წრე. დელვიგის სალონი, რომელშიც იკრიბებოდნენ ალექსანდრე პუშკინი, ვ. ა. ჟუკოვსკი, ვ. ფ. ოდოევსკი და პ. ა. პლენტევი, თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს სანქტ-პეტერბურგის კულტურულ ცხოვრებაში.
1980-იან წლებში დაგეგმეს სახლის დანგრევა ახალი მეტრო სადგურის „დოსტოევსკაიას“ მშენებლობასთან დაკავშირებით. თუმცა, 1986 წელს, საზოგადოების აღშფოთების შედეგად დელვიგის სახლი დანგრევას გადაურჩა.
2014 წელს სახლი კაპიტალურად გაარემონტეს ფასადის ცვლილებების გარეშე, რის შემდეგაც მასში განათავსეს ბიზნეს-ცენტრი. რემონტის შემდეგ სახლზე დაამონტაჟეს მემორიალური დაფა.
რესურსები ინტერნეტში
Дом Дельвига на архитектурном сайте citywalls.ru
Дом Тычинкина - Дом "Дельвига"
სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
კალმიკოვო (ბაშკირეთი)

კალმიკოვო (ბაშკირეთი)
კალმიკოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 80 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (85 %).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბურაევოს რაიონის სოფლები
მოშე შარეთი

მოშე შარეთი (დ. 16 ოქტომბერი, 1894 ჩერტოკი — გ. 7 ივლისი, 1965 იერუსალიმი) — ისრაელის ისტორიაში პირველი საგარეო საქმეთა მინისტრი და ისრაელის მეორე პრემიერ-მინისტრი 1954—1955 წლებში, დავიდ ბენ-გურიონის კადენციებს შორის.
ისრაელის პრემიერ-მინისტრები
დაბადებული 16 ოქტომბერი
დაბადებული 1894
გარდაცვლილი 7 ივლისი
გარდაცვლილი 1965
ცივი ომის ლიდერები
ტამარუგალის პროვინცია

ტამარუგალის პროვინცია
ტამარუგალი — პროვინცია ჩილეში, შედის ტარაპაკის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი პოსო-ალმონტე. პროვინცია მოიცავს 5 კომუნას.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ტარაპაკის რეგიონის პროვინციები
რუდოლფ ჰაიდენჰაინი

რუდოლფ ჰაიდენჰაინი
რუდოლფ პეტერ ჰაინრიხ ჰაიდენჰაინი (დ. 29 იანვარი, 1834, მარიენვერდერი — გ. 13 ოქტომბერი, 1897, ბრესლაუ) — გერმანელი ფიზიოლოგი და ჰისტოლოგი. ბრესლაუს უნივერსიტეტის პროფესორი (1859-იდან).
1856 წელს დაადგინა მუდმივი დენის ძალის გავლენა მამოძრავებელი ნერვების გაღიზიანების ეფექტზე. ე. წ. ტონომოტორული ფენომენის ანალიზისას (ენის მგრძნობიარე ნერვის პერიფერიული ბოლოს გაღიზიანებით გამოწვეული ენის კუნთების ნელი შეკუმშვა მამოძრავებელი ნერვის გადაჭრის შემთხვევაში) ჰაიდენჰაინმა დაამტკიცა, რომ იგი განპირობებულია სისხლძარღვების გაფართოების დამატებითი მოქმედებით. აღმოაჩინა, რომ დიდი ნახევარსფეროების ქერქის გარკვეული წერტილების გაღიზიანება შემაკავებელ გავლენას ახდენს ჩონჩხის კუნთების გაღიზიანებაზე. დაადგინა კუნთებში სითბოს წარმოშობის დამოკიდებულება მათი მოქმედების პირობებზე — სისხლის მიმოქცევაზე, დატვირთვაზე, გაღიზიანების ინტენსივობაზე და სხვ. აღრიცხა კუნთის ერთხელობრივი შეკუმშვისას სითბოს გამოყოფა. დაადგინა თირკმლის ეპითელიუმის აქტიური როლი შარდის წარმოშობაში და აგრეთვე ორგანიზმის გარკვეული უჯრედული ელემენტების აქტიური მნიშვნელობასა და ნაწლავების მიერ შეწოვის პროცესში. საჭმლის მომნელებელ ჯირკვლებზე, ჰაიდენჰაინის მიხედვით, გავლენას ახდენს სეკრეტორული და ტროფიკული ნერვები. ჰაიდენჰაინმა დაამტკიცა, რომ პეფსინი და მარილმჟავა გამოიყოფა კუჭის სხვადასხვა ჯირკვლოვანი უჯრედიდან; დაამუშავა იზოლირებული კუჭის მეთოდი, რომელიც შემდგომში გააუმჯობესა ივანე პავლოვმა.
ლიტერატურა
გერმანელი ბიოლოგები
დაბადებული 29 იანვარი
დაბადებული 1834
გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 1897
Bernina Pass

Bernina Pass
The Bernina Pass (el. .) is a high mountain pass in the Bernina Range of the Alps, in the canton of Graubünden (Grisons) in eastern Switzerland. It connects the famous resort town of St. Moritz in the Engadin valley with the Italian-speaking Val Poschiavo, which ends in the Italian town of Tirano in Valtellina. The pass lies a few kilometres east of Piz Bernina, and south of Val Minor.
The Bernina Pass is crossed by both the Hauptstrasse 29 road and the Bernina railway line, with a popular tourist train, the Bernina Express operating year-round between Chur and Tirano. The train crosses the pass west of the road at a slightly lower (at Ospizio Bernina) – it is the highest adhesion railway route in Europe.
Lago Bianco, Lej Nair and Lej Pitschen are located on the pass.
History
The pass was an important trade route over the Alps during the Middle Ages. In 1410 several communities north and south of the pass agreed to work together to maintain the path. In 1512 the Three Leagues and their Swiss allies invaded the Valtellina region through the Bernina Pass. Around this time the route over the pass was described for the first time. It covered a distance of about from Poschiavo to Pontresina.
The building of the road began in 1842. Head of engineers was Rudolf Albertini (1821–1896) from Zuoz. The work was finished in 1865 and a hospice at an elevation of was also opened. Since this time the road has been widened several times. Since 1965 it has been open all year round, although there is snow during 8 months.
Climate
Gallery
See also
List of highest paved roads in Europe
List of mountain passes
List of the highest Swiss passes
References
External links
Swisstopo map of the pass
Pictures from the Bernina Pass Mountainbike Route
Profile on climbbybike.com
Mountain passes of Switzerland
Mountain passes of the Alps
Mountain passes of Graubünden
Bernina Range
Engadin
Rail mountain passes of Switzerland
Poschiavo
იკის რაიონი

იკის რაიონი — რაიონი პერუში, იკის რეგიონის იკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 406 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 117 839 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 130 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 887.51 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
იკის რეგიონის რაიონები
იკის პროვინციის რაიონები
დიდი სამსარის საეკლესიო კომპლექსი

დიდი სამსარის საეკლესიო კომპლექსი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალქალქის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დიდ სამსარში. გამოქვაბულთა კომპლექსი მდებარეობს მდ. სამსარის მარჯვენა ნაპირზე, კანიონის კლდის მასივში.
გამოქვაბულები ორ-სამ იარუსადაა გაშლილი. რამდენიმე ნაწილადაა დაჯგუფებული. შედგება სამლოცველოების, სატრაპეზოს, სენაკების, სამეურნეო დანიშნულების ქვაბულების, გვირაბების და მთავარი ეკლესიისგან. დასავლეთით მდებარეობს სამი ერთნაირი გამოქვაბული დარბაზი, რომელთაც შესასვლელი კარის გარდა სამხრეთის მხარეს აქვს პატარა ღიობები, ჭერში გაკეთებული აქვთ საკვამლე ხვრელი გვერდითა და უკანა კედლებზე კი თაღჩები და გვირაბები. პირველი გამოქვაბულის აღმოსავლეთის კედელზე მხართეძოზე წამოწოლილი კაცის რელიეფია გამოკვეთილი. მესამე გამოქვაბული მცირე სამლოცველოა, რომელსაც ოთხივე მხარეს კელდებზე დეკორატიული თაღები აქვს ამოკვეთილი. ჭერი კამაროვანი აქვს. კომპლექსის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს მთავარი ეკლესია, რომელიც წარწერის თანახმად ღვთისმშობლის სახელობის ყოფილა. ესაა კლდეში ნაკვეთი ცენტრალურგუმბათიანი ნაგებობა. აფსიდა ნახევარწრიულია. ტაძრის სივრცე ორი წყვილი სვეტით სამ ნაწილადაა გაყოფილი. კლდეში გაკეთებული ნამდვილი გუმბათი ეყრდნობა აფსიდისა და აღმოსავლეთით ორ თავისუფლად მდგარ ბუჯრს. საკურთხეველს ქვის კანკელი ქონია, რომლის ფრაგმენტებიღაა ახლა შემორჩენილი. ტაძრის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხიდან კარით გასასვლელია მცირე სამლოცველოში, მასაც ნახევარწრიული აფსიდა აქვს. ტაძარი მოხატული ყოფილა. მხატვრობა აღარაა შემორჩენილი. ტაძრის თავზე, სამხრეთ ფასადზე კლდეზე შესრულებული ასომთავრული წარწერაა:
ერთ-ერთ საფასადო ქვაზე მეორე წარწერაა:
დიდი სამსარის საეკლესიო კომპლექსს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
იხილეთ აგრეთვე
ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ძვ. წ. 140

ძვ. წ. 140
მოვლენები
ეგვიპტე
სციპიპიონ აფრიკელი უმცროსი რომაელ ელჩებთან ერთად ალექსანდრიაში ჩადის, სადაც პტოლემე VIII-ს შეხვდა.
დაიბადნენ
გაიუს იულიუს კეისარი (უფროსი) — რომაელი სენატორი და იულიუს კეისრის მამა (მიახლოებითი თარიღი)
ლუციუს ლიცინიუს კრასუსი — რომაელი კონსული და სახელმწიფო მოხელე (გ. ძვ. წ. 91)
სუ ვუ — ჩინელი დიპლომატი და სახელმწიფო მოხელე (გ. ძვ. წ. 60)
ტიგრან II — სომხეთის მეფე (გ. ძვ. წ. 55)
გარდაიცვალნენ
სქოლიო
ლილონგვე

ლილონგვე — მალავის დედაქალაქი; გაშენებულია ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე ლილონგვეს ნაპირის დასავლეთით, მოზამბიკის და ზამბიის საზღვართან ახლოს. საავტომობილო გზით უკავშირდება ნავსადგურ სალიმას (ნიასის ტბის სანაპირო). მცხოვრებთა რაოდენობა 902 000 ადამიანი (2009). თამბაქოს მწარმოებელი და გადამამუშავებელი რაიონის ცენტრი.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1110 მეტრზე, მდინარე ლილონგვეზე, რომელიც მაისიდან ოქტომბრის ჩათვლით პერიოდში, როდესაც ჭარბობს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ქარი და თითქმის არ მოდის ნალექები, მეჩხერია. კლიმატი ეკვატორულ-მუსონურია. ყველაზე ცხელი — ნოემბრის თვის საშუალო ტემპერატურაა +25 °C, ხოლო ივლისის — +15 °C. +30 °C-ზე მეტი სიცხე შეიმჩნევა საკმაოდ იშვიათად. ივნის-აგვისტოში იშვიათად დგება სუსხი. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებლია — 1200 მმ. ქალაქის ტერიტორიაზე ჭარბობს ფოთლოვანი მარადმწვანე ტყეები. ქალაქის 370 აკრი ფართობი ბუნებრივ ნაკრძალს უკავია, სადაც ბევრი სხვადასხვა სახეობის ტროპიკული ფრინველი და ძუძუმწოვარი ბინადრობს, მათ შორის: ვეფხვი, ჯიქი, აფთარი და სხვ. აქვე მოედინება ნიანგებით მდიდარი მდინარე ლინგაძი.
ისტორია
ლილონგვე შედარებით ახალგაზრდა ქალაქია. დააარსეს ინგლისელებმა 1902 წელს. 1975 წელს ქვეყნის დედაქალაქი ზომბიდან ლილონგვეში გადაიტანეს. დღეისათვის ქალაქში გაძლიერებული ტემპებით მიმდინარეობს საცხოვრებელი ბინების მშენებლობა, ასევე ვითარდება განათლების სფერო.
მოსახლეობა, ენა, სარწმუნოება
ლილონგვეში ცხოვრობს დაახლოებით 900 ათასი ადამიანი. უმრავლესობა ეკუთვნის ადგილობრივი წარმოშობის აფრიკელებს: ჩევას, იაოს, ტუმბუკას, ლომვეს, სენას, ტონგას, ნგონდეს, ნგონის ხალხებს. დედაქალაქში ასევე ცხოვრობენ ევროპელები და აზიელები. მაცხოვრებლების თითქმის ნახევარი 15 წელზე ახალგაზრდაა, რაც აიხსნება მოსახლეობის სწრაფი ზრდით და მაღალი შობადობით. ოფიციალურ ენებად ითვლებიან ინგლისური, რომელიც გამოიყენება სახელმწიფო დაწესებულებებში და განათლების სფეროში, და ჩიჩევა. მოსახლეობა სარგებლობს ჩევა და ტუმბუკა ენებით. ქალაქში გავრცელებულია ქრისტიანობა, უფრო მეტად კათოლიციზმი და პრესვიტერიანობა, ნაკლებად ანგლიკანიზმი. დედაქალაქის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი რაოდენობა ადგილობრივი აფრიკული სარწმუნოების, ანუ პოლითეიზმის მიმდევარია. მცირე რაოდენობით გავრცელებულია ისლამი.
კულტურული მნიშვნელობა
დედაქალაქის მოზრდილი მოსახლეობის დაახლოებით 44 %, სხვადასხვა შეფასებით, დღემდე გაუნათლებელია. კვალიფიცირებული კადრების უკმარისობის გამო სამედიცინო მომსახურება საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია. ლილონგვე ძირითადად განაშენიანებულია საკმაოდ უსახური თანამედროვე სახლებით. ახალი ქალაქის ცენტრს სხვადასხვა ადმინისტრაციული შენობები ავსებენ: სამინისტროები, ოფისები, საელჩოები, ტურისტული სააგენტოები. გაცილებით მეტი, მხატვრული თვალსაზრისით საინტერესო და მიმზიდველი ადგილები ეგრეთ წოდებულ ძველ ქალაქში მდებარეობს. მაგალითად, ბაზარი, რომელშიც შეიძლება ყველაზე მრავალფეროვანი საქონლის ყიდვა: ხელით მოხატული ქსოვილები, ვუდუსებური თილისმები, ხის ნიღბები და სხვადასხვა სახის მორთულობები.
დამეგობრებული ქალაქები
ტაიბეი, ტაივანი (1984 წლიდან)
ლუსაკა, ზამბია (2004 წლიდან)
ლიტერატურა
Gerke, W. J. C. & Viljoen, Charl J. Master Plan for Lilongwe the Capital City of Malawi (Johannesburg: Swan Publishing, 1968)
სქოლიო
მალავის ქალაქები
აფრიკის დედაქალაქები
ბელომორსკაია (მოსკოვის მეტრო)

ბელომორსკაია (მოსკოვის მეტრო)
ბელომორსკაია — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ზამოსკვორეცკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი
მოსკოვის მეტროსადგურები