PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Ingapirca

Ingapirca (Kichwa: Inka Pirka, "Inca wall") is a town in Cañar Province, Ecuador, and the name of the older Inca ruins and archeological site nearby.
These are the largest known Inca ruins in Ecuador. The most significant building is the Temple of the Sun, an elliptically shaped building constructed around a large rock.
History
This area had long been settled by the Cañari indigenous people, who called it Hatun Cañar. As the Inca Empire expanded into southern Ecuador, the Inca Túpac Yupanqui encountered the Cañari "Hatun Cañar" tribe. He had difficulties in conquering them. He used different political strategies, marrying the Cañari princess and improving the Cañari city of Guapondelig, calling it Tumebamba or Pumapungo (present-day Cuenca).
The Inca and Cañari decided to settle their differences and live together peacefully. The astronomical observatory was built under Inca Huayna Capac. The Inca renamed the city as Ingapirca and kept most of their distinctive customs separately, as the Cañari did theirs. Although the Inca were more numerous, they did not demand that the Cañari give up their autonomy.
The castle complex is of Cañari-Inca origin. Its purpose is uncertain. The complex was used as a fortress and storehouse from which to resupply Inca troops en route to northern Ecuador. At Ingapirca they also developed a complex underground aqueduct system to provide water to the entire compound.
The Temple of the Sun is the most significant building whose partial ruins survive at the archeological site. It is constructed in the Inca way without mortar, as are most of the structures in the complex. The stones were carefully chiseled and fashioned to fit together perfectly. It was positioned in keeping with their beliefs and knowledge of the cosmos. Researchers have learned by observation that the Temple of the Sun was positioned so that on the solstices, at exactly the right time of day, sunlight would fall through the center of the doorway of the small chamber at the top of the temple. Most of this chamber has fallen down.
The people had numerous ritual celebrations at the complex. They prepared gallons of a local fermented drink to consume in the rituals of these festivals. As sun and moon worshipers, they tried to be as close to their gods as possible, and built their monuments high in the mountains.
The weather changes rapidly, within minutes, ranging from calm and sunny one minute and rainy, windy, and cold another minute. This climate volatility is typical year round. The people felt strongly that this was the place where the gods had led them, regardless of the climate.
Tourism
To visit Ingapirca, travelers can take a day tour from the city of Cuenca. They may also spend the night in the towns of El Tambo or Cañar and travel the next day to the site.
Map
See also
Lost Pyramid of Puñay
References
External links
Official website of the archaeological complex
Populated places in Cañar Province
Archaeological sites in Ecuador
Buildings and structures in Cañar Province
Tourist attractions in Cañar Province
Inca
ეპითელიუმი

ეპითელიუმი
ეპითელური ქსოვილი ან ეპითელიუმი — უჯრედების ნებისმიერი უწყვეტი ფენა, რომელიც ფარავს სხეულს ან მის ნაწილებს გარედან ან სხეულის ღრუებს ამოფენს შიგნიდან.
იმ ეპითელიუმს რომელიც ამოფენს სისხლძარღვებს და გულს - ენდოთელიუმი ეწოდება, ხოლო მუცლის ღრუს ამომფენ ეპითელიუმს - მეზოთელიუმი.
უჯრედების წყობის მიხედვით არჩევენ ერთშრიან, ორშრიან და მრავალშრიან ეპითელიუმს, ხოლო უჯრედების ფორმის მიხედვით არჩევენ ბრტყელს, ცილინდრულს და კუბურს.
ბრტყელი ერთშრიანი ეპითელიუმით დაფარულია ორგანიზმის გარეგანი საფარველი (კანი) პირის ღრუ, საყლაპავი, ფილტვების ალვეოლები და ნეფრონის კაფსულები (თირკმელებში).
ერთშრიანი ცილინდრული ანუ ჯირკვლოვანი. მის უჯრედებს ფიალის ფორმა აქვთ და გამოყოფენ სხვადასხვა სეკრეტს: ოფლი, ცხიმი, ცრემლი, ნერწყვი, ჰარმონები – შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლები, კუჭის და ნაწლავების ლორწოვანი გარსი.
მრავალშრიანი ცილინდრილი ეპითელიუმი იყოფა გაურქოვანებელ და გარქოვანებულ ეპითელიუმად.
მოციმციმე ანუ წამწამოვანი მისი უჯრედები დაფარულია ციტოპლაზმის მრავალრიცხოვანი გამონაზარდებით–წამწამებით, რომლებიც ირხევიან ერთი მიმართულებით – შიგნიდან გარეთ და იცავენ შესუნთქულ ჰაერში შეტივტივებული მიკრობებისგან. ამ ტიპის ეპითელიუმით დაფარულია სასუნთქი სისტემის ჰაერგამტარი გზები: ცხვირის ღრუ, ცხვირ–ხახა, ხახა, ტრაქეა და ბრონქები.
გარდამავალი ეპითელიუმი – განიხილება როგორც მრავალშრიანი ეპითელიუმის ზეცვლილება – მისი უჯრედები ადვილად იცვლიან ფორმას, ამიტომ ეს სახე გვხვდება ისეთ ორგანოების კედლებში, რომლებიც ხშირად განიცდიან გაფართოებას და მოდუნებას – შარდის ბუშტი, შარდსაწვეთი.
ეპითელიუმის ფუნქციებია: დამცველობითი, გამომყოფი და მონაწილეობს ნივთიერებათა ცვლაში ორგანიზმსა და გარემოს შორის.
რესურსები ინტერნეტში
დერმატოლოგია
ჰისტოლოგია
ცენტნერი

ცენტნერი (< ; აღნიშვნა: , < [quintal]) — მასის სისტემის გარეშე ერთეული. უდრის 100 კილოგრამს (0,1 ტონა).
ინგლისურ საზომთა სისტემაში მისი სახელწოდებაა ცენტალი, რომელიც უდრის 100 ინგლისურ ფუნტს ანუ 43,359 კგ.
ლიტერატურა
მასის საზომი ერთეულები
ხრამჰეს I

ხრამჰეს I — მარეგულირებელი ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ხრამზე, ქალაქ წალკაში. შერეული ტიპის მაღალდაწნევიანი ჰიდროელექტროსადგურია. სადგურზე გამოიყენება მდინარე ხრამის წყალჩამონადენი. სათავე ნაგებობანი განთავსებულია წალკის ხეობის დასაწყისში, ხოლო ელექტროსადგურის ძალური კვანძი აშენებულია ღრმა ხეობაში, მდინარე ხრამის ყოფილ კალაპოტში. ამუშავდა 1947 წლის დეკემბერში. მისი დადგმული სიმძლავრეა 112.8 ათ. კვტ და საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება 184 მილიონი კილოვატსაათი.
იხილეთ აგრეთვე
ხრამის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადი
ხრამჰეს II
წალკის წყალსაცავი
ლიტერატურა
საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურები
მუსკაუს პარკი

მუსკაუს პარკი ან მუჟაკოვსკის პარკი – ყველაზე დიდი ლანდშაფტური პარკი ცენტრალურ ევროპაში, გერმანია-პოლონეთის საზღვარზე, უჭირავს 545 ჰა ფართობი. პარკის 2/3
მდებარეობს სასაზღვრო მდინარე ნისა-ლუჟიცკის აღმოსავლეთით. პარკის ორივე ნაწილი ერთმანეთს უკავშირდება ხიდით.
2004 წელს პარკი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
გალერეა
იხილეთ აგრეთვე
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
რესურსები ინტერნეტში
მუსაკუს პარკის საიტი
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
წმინდა ლუსია

წმინდა ლუსია (იტ. Santa Lucia; დაახ. 283 სირაკუზა, იტალია — დაახ. 303 იქვე) — ადრექრისტიანული წმინდანი და წამებული, უსინათლოთა მფარველი. სახელი ლუსია ლათინური სიტყვისგან „სინათლისგან“ მომდინარეობს.
ცხოვრება
სირაკუზაში, სან-ჯოვანის კატაკომბებში 400 წლით დათარიღებული საფლავის ქვა და ქრისტიანულ დოკუმენტებში არაერთგზის ხსენება წმინდა ლუსიას რეალურობას სარწმუნოს ხდის. რომსა და სირაკუზაში დაახლოებით 600 წელს წმინდა ლუსიას მონასტერი არსებობდა.
მისი წამების პირველი აღწერილობა V-VI სს მიეკუთვნება. ლუსიას ცხოვრება არაერთი სასწაულებრივი ქმედებით არის დახუნძლული, რაც მას წმინდა აგათას ბიოგრაფიასთან აკავშირებს.
ხსენება
დასავლეთის ქრისტიანულ ეკლესიებში წმინდა ლუსიას 13 დეკემბერს იხსენიებენ.
რესურსები ინტერნეტში
ლუსია, სირაკუზელი ქალწული და წამებული
წმ. ლუსია (კათოლიკური ენციკლოპედია)
სიცილიელი წმინდანები
შვედეთის წმინდანები
ძვ. წ. 128

ძვ. წ. 128
მოვლენები
რომის კონსულები: გნეუს ოქტავიუსი და ტიტუს ანიუს ლუსკუს რუფუსი
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
არისტონიკი — პერგამონის არაღიარებული მეფე.
უტრეხტის უნია

უტრეხტის უნია — სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი ჩრდილოეთ ნიდერლანდების ჯერ ხუთ, შემდეგ შვიდ პროვინციას (ჰოლანდია, ზელანდია, უტრეხტი, ჰელდერნი, ოვერეისელი, ფრისლანდია, გრონინგენი) შორის. შეიქმნა 1579 წლის 23 იანვარს ქალაქ უტრეხტში და მიმართული იყო ესპანეთის წინააღმედგ, რომელიც XVI საუკუნეში ნიდერლანდის ბურჟუაზიული რევოლუციის შედეგად ამ ქვეყანაში თავისი დაკარგული ბატონობის აღდგენას ცდილობდა. უნია მიმართული იყო აგრეთვე შიდაფეოდალურ-კათოლიკური რეაქციის წინააღმდეგ. უტრეხტის უნია ითვალისწინებდა რევოლუციური ომის ერთობლივ წარმოებას, საერთო საგარეო პოლიტიკის განხორციელებას, საერთო არმიის, ერთიანი სამონეტო სისტემისა და ფედერალური პოლიტიკური სტრუქტურის შექმნას. უტრეხტის უნიამ საფუძველი ჩაუყარა შეერთებული პროვინციების რესპუბლიკურ დამოუკიდებელ სახელმწიფოებრივ არსებობას.
რესურსები ინტერნეტში
უტრეხტის უნია – ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ლიტერატურა
ნიდერლანდების ისტორია
ნიდერლანდების რევოლუცია
უხუთი

უხუთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: იმერუხუთი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე კვინისწყლის (რიონის სისტემა) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 450 მეტრი. ვანიდან 23 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 375 ადამიანი.
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ მწერლები ჯემალ ქარჩხაძე და რეზი თვარაძე.
ლიტერატურა
სქოლიო
ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალექსანდრე ანდრონოვი

ალექსანდრე ანდრონოვი (დ. 29 მარტი, 1901, მოსკოვი — გ. 31 ოქტომბერი, 1952) — რუსი ფიზიკოსი, სსრკ-ის მენიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1931 წლიდან იყო გორკის უნივერსიტეტის პროფესორი. მისი მეცნიერული შრომები ეხება რხევათა თეორიას.
ლიტერატურა
რუსი ფიზიკოსები
დაბადებული 1901
დაბადებული 29 მარტი
გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 1952
ტრეიდ-ლეიკი (უისკონსინი)

ტრეიდ-ლეიკი (უისკონსინი)
ტრეიდი-ლეიკი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბარნეტის ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 871 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10,3 კაცი/კმ².
ფართობი 92,0 კმ².
იხილეთ აგრეთვე
აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
ბარნეტის ოლქის ქალაქები
ლუკას ერნანდესი

ლუკას ერნანდესი (დ. 14 თებერვალი, 1996) — ფრანგი ფეხბურთელი. მიუხენის „ბაიერნისა“ და საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი. კარიერა მადრიდის „ატლეტიკოში“ დაიწყო საიდანაც 2019 წელს მიუნხენის „ბაიერნში“ გადავიდა.
ტიტულები
საკლუბო
ატლტეტიკო: (2)
უეფა-ს ევროპა ლიგა (1): 2017–18
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2018
ბაიერნი მიუნხენი:(8)
გერმანიის ბუნდესლიგა (2): 2019–20, 2020–21
გერმანიის თასი (1): 2019–20
გერმანიის სუპერთასი (2): 2020, 2021
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2019–20
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2020
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2020
სანაკრებო
საფრანგეთი:
მსოფლიო ჩემპიონატი (1): 2018
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 14 თებერვალი
დაბადებული 1996
მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
ფრანგი ფეხბურთელები
2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ინდაური

ინდაური — ფრინველთა გვარი ქათმისნაირთა რიგისა. მოიცავს ორ სახეობას (ადრე ინდაური კრებითი სახელი იყო და დღეს გვარში შესულ ორ სახეობას აერთიანებდა სათითაო გვარებით): ჩვეულებრივი ინდაური (Meleagris gallopavo) შინაური ინდაურის წინაპარია, მისი ტანის სიგრძეა 100-110 სმ, მამლის მასა დაახლოებით 8 კგ. გავრცელებულია აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და მექსიკაში; კოპლებიანი ინდაური (Meleagris ocellata, ადრე — Agriocharis ocellatus) ბინადრობს ცენტრალურ ამერიკაში. ინდაური იკვებება მცენარეული და ცხოველური საკვებით. სანადირო ობიექტია.
ლიტერატურა
სქოლიო
ხოხბისებრნი
უესკის პროვინცია

უესკის პროვინცია
უესკა — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება არაგონის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი დედაქალაქია უესკა
მდებარეობს ცენტრალური პირინეის სამხრეთით. ესაზღვრება საფრანგეთის საფრანგეთის დეპარტამენტები ატლანტური პირენეები და ზემო პირენეები, ასევე ესპანეთის პროვინციები: სარაგოსა, ლერიდა და ნავარა.
უესკის ფართობი შეადგენს 15,626 კვ. კმ-ს. მოსახლეობა 228,566 კაცია (2010 წლის მონაცემებით), რომლის თითქმის მეოთხედი ცხოვრობს დედაქალაქ უესკაში. პროვინციაში არის 202 მუნიციპალიტეტი.
რესურსები ინტერნეტში
Diputación Provincial de Huesca
ესპანეთის პროვინციები
ძეწნა

ძეწნა, მტირალა ტირიფი — ხე ტირიფისებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 12-14 მ აღწევს. გრძლად ჩამოშვერილი წვრილი და მოქნილი ტოტები აქვს.
სამშობლოდ ჩრდილოეთ ჩინეთს ან ირანს მიიჩნევენ. ფართოდ არის კულტივირებული დედამიწის ყველა ზომიერ ოლქში. კავკასიაში (შავი ზღვის სანაპირო, თბილისი, ბაქო), ყირიმსა და უკრაინაში კულტივირებულია მისი მტირალა ფორმები. ლამაზი დეკორატიული მცენარეა. ადვილად მრავლდება კალმებით.
ლიტერატურა
ტირიფისებრნი
ტამბო-გრანდეს რაიონი

ტამბო-გრანდეს რაიონი — რაიონი პერუში, პიურის რეგიონის პიურის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 68 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 92 221 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 64 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 442 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
პიურის რეგიონის რაიონები
პიურის პროვინციის რაიონები
ბეროვო

ბეროვო — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის აღმოსავლეთში, აღმოსავლეთ რეგიონში. ბეროვოს თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 7002 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
ბეროვოს თემის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
ხაემვესეტი

ხაემვესეტი — ძველი ეგვიპტის პრინცი მეცხრამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ხაემვესეტი ეგვიპტის ფარაონის რამსეს II-ის მეოთხე ვაჟი იყო.
რესურსები ინტერნეტში
ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია
ძველი ეგვიპტის პრინცები
ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტიის პრინცები
კამპუს-ნოვუსი

კამპუს-ნოვუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 946 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბანუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 32 824 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.09 კმ²-ზე. ფართობი 1 719 373 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
სანტა-კატარინა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ვილიანუევა-დელ-ფრენსო

ვილიანუევა-დელ-ფრენსო — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლიანოს-დე-ოლივენსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 360,2 კმ². მოსახლეობა — 3364 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ვილიანუევა-დელ-ფრენსოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
ლა-უნიონი (ნარინიო)

ლა-უნიონი (ნარინიო)
ლა-უნიონი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ნარინიოს დეპარტამენტში.
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 588 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 163 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
ნარინიოს დეპარტამენტი
რესურსები ინტერნეტში
statoids.com-ის მონაცემები
კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები
ნარინიოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
არზაშქუ

არზაშქუ
არზაშკუნი — ურარტუს სამეფოს პირველი დედაქალაქი ძვ. წ. IX საუკუნეში. დედაქალაქის სტატუსს ატარებდა ძვ. წ. 832 წლამდე, მანამ სანამ სარდური I-მა არ გადაიტანა დედაქალაქი ტუშფაში. ქალაქს ჰქონდა ორმაგი კედლები და კოშკები, თუმცა მისი აღება არ გაჭირვებია ასურეთის მეფეს სალმანასარ III-ს ძვ. წ. 840 წელს.
სქოლიო
ურარტუს ქალაქები
თარაქემა

თარაქემა — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ზანგილანის რაიონის სოფლები
Lasioglossum urbanum

Lasioglossum urbanum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1879 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
urbanum
ბოავიტა

ბოავიტა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.351 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 467 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 44.29 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 146 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ელგავის მხარე

ელგავის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ზემგალეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 13 თემს, ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს ქალაქ ელგავაში.
ესაზღვრება ქალაქი ელგავა, ტერვეტეს, დობელეს, ტუკუმსის, ბაბიტეს, ოლაინეს, ოზოლნიეკის, რუნდალეს მხარეები ლატვიაში და შიაულიაის მაზრა ლიეტუვაში.
მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ელგავის რაიონის ტერიტორიის ნაწილზე.
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 27 103 კაცს. მხარის ფართობია 1319 კმ².
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ლატვიის მხარეები
მალაქია II

მალაქია II (გვარად გურიელი; დ. 1577 — გ. 1639) — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1616-1639 წლებში, გურიის მთავრის გიორგი II გურიელის ძე. 1625-1639 წლებში იყო აგრეთვე გურიის მთავარი.
ბიოგრაფია
XVII საუკუნის დასაწყისში იყო ჯუმათის ეპისკოპოსი. 1612 წელს მიიღო ცაიშის ეპისკოპოსობა. ცაიშელ-ჯუმათელი მალაქია გახდა დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი. მალაქიას კათალიკოსად აღსაყრდების თარიღის შესახებ ლიტერატურაში სხვადასხვა აზრია გამოთქმული: 1605, 1616 და 1619 წელი. ვახუშტი ბატონიშვილისა და ბერი ეგნატაშვილის ცნობით მალაქია დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსი იყო კახეთში შაჰ-აბასის პირველი ლაშქრობის დროს (1613-14). 1619-22 წლებში მალაქიმა ხონის ეპისკოპოსობა მიიღო. 1625 წელს გურიის მთავრის ტახტზე დასვა ლევან II დადიანმა, რომელმაც დაამარცხა მამის მკვლელი სიმონ II გურიელი. 1639 წელს მანვე ჩამოაგდო გურიელის ტახტიდან და მთავრად დასვა ვახტანგ II გურიელი. 1658 წელს მალაქია რამდენიმე თვით შემოქმედისა და ჯუმათის ეპისკოპოსის ტახტებზე დაჯდა.
მალაქიამ სახელი გაითქვა როგორც უნარიანმა სახელმწიფო და საეკლესიო მოღვაწემ: მოაწესრიგა დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო საქმეები, ააგო და შეამკო მრავალი ეკლესია-მონასტერი, მან მოახატინა ცაიშის ტაძარი, ააშენა ჯეგეთას ეკლესია. მისი ინიციატივით შედგა აფხაზეთის საკათალიკოსო გლეხების დიდი დავთარი. მოაწესრიგა საკათალიკოსოს სამეურნეო საქმე, გაზარდა სასახლეების, ყმებისა და მამულების რიცხვი. არქანჯელო ლამბერტის ცნობით სიმდიდრითა და გავლენით აღემატებოდა მთავრებს. ეხმარებოდა ირანის წინააღმდეგ მებრძოლ ქართლისა და კახეთის მეფეებს, აგრეთვე გიორგი სააკაძეს.
ურთიერთობა კათოლიკეებთან
მალაქია მფარველობას უწევდა კათოლიკე მისიონერებსა და ქართველ კულტურის მოღვაწეებს. 1626 წელს მიიღო წერილი პაპ ურბან VIII-საგან. როცა გაიგო თეატინელ მისიონერთა აღმოსავლეთ საქართველოში ჩასვლის შესახებ, მიიწვია ისინი გურიაში. მალაქიამ მისიონერები დროებით საკუთარ სასახლეში მოათავსა, შემდეგ კი მისცა სახლი და ყველაფერი, რაც კი სჭირდებოდათ. მისიონერები თავიანთ წერილებში ხოტბას ასხამენ კათალიკოსს და თავიანთ მფარველს უწოდებენ.
იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები
დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები
ლიტერატურა
თამარაშვილი მ. „ქართული ეკლესია დასაბამიდან დღემდე“ გვ. 457-461 — „კანდელი“, თბილისი, 1995
დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
გურიის მთავრები
დაბადებული 1577
გარდაცვლილი 1639
ულვაშა გოჭალა

ულვაშა გოჭალა — მტკნარი წყლის თევზების გვარი. მათი სხეულის სიგრძე 10–22 სმ-ია, ტანი დაბალი, თითისტარასებრი და ლორწოთი დაფარულია. შეფერილობა ნარინჯისფერი, ოქროსფერი ან მოყვითალოა, აყრია მუქი ლაქები (განსაკუთრებით ფარფლებზე). პირი პატარაა, ქვემოთ განლაგებული, 6 ცალი ულვაშით. საცურავი ბუშტი მთლიანად ძვლოვან კაფსულაშია მოთავსებული. ფსკერის თევზებია; იკვებებიან უხერხემლოებით, მწერების მატლებით, მცენარეული საკვებით. ზამთარში იფლობიან შლამში, იტანენ წყალსატევების დროებით ამოშრობებს; მგრძნობიარეები არიან ამინდის ცვალებადობისადმი. ცნობილია 20-მდე სახეობა. ძირითადად ბინადრობენ ინდოეთის, ჩინეთის, მონღოლეთისა და ტიბეტის მდინარეების ზემო და შუა წელზე. საქართველოში გვხვდება ქვესახეობა კავკასიური გოჭალა (Barbatula barbatula caucasicus). სამეურნეო მნიშვნელობა არ აქვთ.
სქოლიო
ხაინანი

ხაინანი (ფინინი Hǎinán ) — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ხაიკოუ. მოსახლეობა — 8,671,518 ადამიანი (28-ე ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)
კუნძული გაშენებულია სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ნაპირებზე, ჩინეთის კონტინენტური ნაწილისგან ხაინანი გამოყოფილია ხაინინის სრუტის მევეობით, სრუტის მეორე მხარეს მდებარეობს ლეიჩშოუბანდაოს ნახევარკუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 33,210 კვადრატულ კილომეტრს, ხაინინი თავისი ფართობის სიდიდის მხრივ შედის მსოფლიოს უდიდეს 50 კუნძულს შორის. ეს ტერიტორია შედის ჩინეთის სამხრეთული ავტონომიის შემადგენლობაში, პროვინციის სტატუსით. საუკუნეების განმავლობაში ეს ტერიტორია შედიოდა გუანდუნის პროვინციის შემადგენლობაში, მაგრამ 1988 წელს გამოეყო გუანდუნს. კუნძულის დედაქალაქია ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი ჰაიკოუ.
2009 წლის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 8,180,000 კაცი, სიმჭიდროვის თვალსაზრისით კმ²-ზე საშუალოდ 241 ადამიანი ცხოვრობს. აქ მცხოვრებთა სასაუბრო ენაა ჩინური, თუმცა კუნძულზე ასევე გავრცელებული პორტუგალიურიც. აღმსარებლობის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობა ბუდისტია. კუნძულზე არის ათი დიდი ქალაქი.
გეოგრაფია
ფართობის სიდიდით ეს კუნძული მეორეა ჩინეთში ტაივანის შემდგომ, ხაინანი ფართობით უსწრებს ბელგიას. კუნძულზე ძირითადად დაბლობებია, თუმცა არის მთებიც, უმაღლესი წერტილი შეადგენს 1,876 მეტრს, ეს არის მთა ვუზი რომელიც ხაინისნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთ ნაწილში არის ბაკბოს ყურე.
კუნძულზე არის კონტინენტური ჰავა. ჰიდროგრაფიული ქსელის მიხედვით ეს ტერიტორია საკმაოდ მდიდარია, აქ მდებარეობს რამდენიმე გრძელი მდინარე და დიდი ტბა. მათგან აღსანიშნავია მდინარე ნანდუ, ის სათავეს იღებს ჩრდილოეთიდან. მისი სიგრძე შეადგენს 314 კილომეტრს, ნანდუს უერთდება მდინარეები ხინსუ და ჩანგუე.
იხილეთ აგრეთვე
კუნძულ ხაინანის ინციდენტი
რესურსები ინტერნეტში
Hainan Government Website
Economic profile for Hainan
Dr Howard M Scott "Hainan"
Resources on the Hainanese in the National Library of Singapore
ჩინეთის კუნძულები
კაროუკილი

კაროუკილი — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
2002 წლის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობა 253 ადამიანს შეადგენს.
იხილეთ აგრეთვე
გოლუეის საგრაფო
სქოლიო
გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ურუინიმგინა

ურუინიმგინა - ლაგაშის შუმერი მეფე, დაახ. ძვ. წ. 2318 - ძვ. წ. 2311.
ურუინიმგინამ ძალაუფება ენსი ლუგალანდას წინააღმდეგ მოწყობილი გადატრიალების შედეგად მიიღო. ხალხი უკმაყოფილო იყო ლუგალანდათი, რადგან იგი და მისი ქურუმები ითვისებდნენ ტაძრების ქონებას. ურუინიმგინამ ჩამოაგდო ლუგალანდა და შეუნარჩუნა მას სიცოცხლე.
ურუინიმგინამ დაიწყო რიგი რეფორმების ჩატარება, მან აღკვეთა კორუფცია, მიტაცებული ქონება ტაძრებს დაუბრუნა. მისი მეფობის ბოლო წლებში ლაგაშს მოუწია უმის მეფესთან ლუგალზაგესისთან მძიმე ომი. ლუგალზაგესმა დაიპყრო მთელი ლაგაში ქალაქ ნგირსუს გარდა. ბოლოს ლაგაშის დამოუკიდებლობა ლუგალზაგესის დამმარცხებელმა სარგონმა ხელყო.
შუმერის მმართველები