იური ლუჟკოვი

იური ლუჟკოვი (დ. 21 სექტემბერი, 1936, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ — გ. 10 დეკემბერი, 2019, მიუნხენი, გერმანია) — საბჭოთა და რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, მოსკოვის მერი 18 წლის განმავლობაში (1992-2010) წლებში, გაათავისუფლეს თანამდებობიდან „რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ნდობის დაკარგვის“ საბაბით. 1990-1991 წლებში, მოსკოვის მერად გავრიილ პოპოვის არჩევამე, ედგა ქალაქს სათავეში როგორც მოსკოვის საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე. აგრეთვე იყო პარტია ერთიანი რუსეთის უმაღლესი საბჭოს თანათავმჯდომარე; საბჭო დატოვა მერის თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ. ორდენის „სამშობლოს წინაშე დამსახურებებისთვის“ სრული კავალერი.
მოსკოვის მერობა
1992 წლის 6 ივნისს მოსკოვის მერმა, გავრიილ პოპოვმა დატოვა თანამდებოდა მოსახლეობის პროდუქტებით მომარაგების არასტაბილურობის გამო; ზოგიერთი პროდუქტის გაცემა ტალონების სისტემითაც კი ხდებოდა. ამის შემდეგ, რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის, ბორის ელცინის ბრძანებით, ლუჟკოვი მოსკოვის მერად დაინიშნა. ამ დროს, ლუჟკოვი ათავსებდა მერის და მოსკოვის მთავრობის პრემიერის თანამდებოებს. მოსკოვის საბჭო წარუმატებლად ცდილობდა თანამდებობების შეთავსების კანონიერება გაესაჩივრებინა. მოსკოვის მერად ლუჟკოვი სამჯერ აირჩიეს (1996 წელს მან მიიღო ხმების 87,5%, 1999 წელს 69,89%, ხოლო 2003 წელს 74,81%; პირველ ორ არჩევნებში ლუჟკოვის ვიცე-მერად აირჩიეს ვალერი შანცევი, შემდეგ ეს თანამდებობა არჩევითი აღარ იყო).
1993 წლის კონსტიტუციური კრიზისის დროს მხარი დაუჭირა ბორის ელცინს. უზენაესი საბჭოს და სახალხო დეპუტატთა ყრილობის დეპუტატებზე ზეწოლის მოსახდენად, ლუჟკოვმა გასცა ბრძანება, უზენაესი საბჭოს შენობაში შუქი და ცხელი წყალი გამოერთოთ, ხოლო ახლომდებარე რაიონებში — სატელეფონო კავშირი. 1993 წლის 24 სექტემბერს, უზენაესი საბჭოს მიერ პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად აღიარებულმა ალექსანდრე რუცკოიმ გამოსცა ბრძანება ლუჟკოვის მოსკოვის მერის პოსტიდან გათავისუფლების შესახებ. ბრძანებას არანაირი პრაქტიკული შედეგი არ ჰქონია — ლუჟკოვი მოსკოვის მერობას 1996 წლამდე აგრძელებდა, სანამ იგი კვლავ არ აირჩიეს ამ პოსტზე.
1996 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო ბორის ელცინის აქტიური მხარდამჭერი, თუმცა, მისი მეორე ვადის დასასრულისთვის პრეზიდენტის ოპოზიციაში გადავიდა და ყოფილ პრემიერ-მინისტრ ევგენი პრიმაკოვთან ერთად სათავეში ედგა დუმის არჩევნებში მონაწილე პარტიას „სამშობლო — მთელი რუსეთი“.
მერის თანამდებობიდან გადაყენება
2010 წლის სექტემბერში ცენტრალურ ფედერალურ ტელეარხებზე გამოვიდა რამდენიმე დოკუმენტური ფილმი, სადაც მკაცრად იყო გაკრიტიკებული ლუჟკოვის მოღვაწეობა: ჯერ „Дело в кепке“ არხ „НТВ“-ზე, შემდეგ „Беспредел. Москва, которую мы потеряли“ „Россия-24“-ზე. 2010 წლის 27 სექტემბერს იური ლუჯკოვმა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელს, სერგეი ნარიშკინს გადასცა წერილი პრეზიდენტ დიმიტრი მედვედევისთვის, სადაც გამოხატული მისი უკმაყოფილება პრეზიდენტის უმოქმედობით ტელეარხებზე გამოსული ფილმების მიმართებაში.
2010 წლის 28 სექტემბერს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა მოაწერა ხელი ბრძანებას „მოსკოვის მერის უფლებამოსილებების დროზე ადრე შეწყვეტის“ შესახებ, რომლის თანახმადაც ლუჟკოვი გაათავისუფლეს მერის პოსტიდან რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ნდობის დაკარგვის საბაბით. მედვედევმა ასეთი ფორმულირება პირველად გამოიყენა. იქამდე, ამ მიზეზით რუსეთის ფედერაციის მაშინდელმა პრეზიდენტმა, ვლადიმერ პუტინმა გაათავისუფლა კორიაკსკის ავტონომიური ოლქის გუბერნატორი 2005 წლის მარტში, ნენეცკის ავტონომიური ოლქის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ალექსეი ბარინოვი 2006 წლის ივლისში და ამურის ოლქის გუბერნატორი ლეონიდ კოროტკოვი 2007 წლის მაისში.
მოსკოვის მერობის შემდეგ
2010 წლის 1 ოქტომბერს ლუჟკოვი დაინიშნა მოსკოვის საერთაშორისო უნივერსიტეტის დიდი ქალაქების მართვის ფაკულტეტის დეკანად. დანიშვნის ბრძანებას ხელი მოაწერა სასწავლებლის პრეზიდენტმა და მერის თანამდებობაზე ლუჟკოვის წინამორბედმა, გავრიილ პოპოვმა. დიდი ქალაქების მართვის ფაკულტეტი შეიქმნა 2002 წელს, ლუჟკოვის ინიციატივით, იმავე წელს იგი გახდა ფაკულტეტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი და სასწავლების საპატიო პროფესორი. იმავე დღეს, ლუჟკოვმა ოფიციალურად დატოვა მერის თანამდებობა და მიატოვა თავისი სამუშაო ადგილი.
2011 წლის 17 იანვარს ლატვიის მთავრობამ დაადასტურა, რომ 2010 წლის ბოლოში ლუჟკოვი ითხოვდა ლატვიაში ცხოვრების უფლების მიღებას; ამის საბაბად იგი მიიჩნევდა თავის 200,000 დოლარის ინვესტიციას ერთ-ერთ ლატვიურ ბანკში. ამის შემდეგ, გავრცელდა შეტყობინება, რომ უშიშროების ორგანოების ინფორმაციით, ლუჟკოვი შეიყვანეს ლატვიისთვის არასასურველი ადამიანების სიაში. 18 იანვარს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ლინდა მურნიეცემ განაცხადა, რომ ლუჟკოვი სიაში შეიყვანა იმიტომ, რომ „მას არ უყვარს ეს ქვეყანა და აქვს მტრული დამოკიდებულება ლატვიის მიმართ“.
რესურსები ინტერნეტში
Биография на РГУ нефти и газа
Лужков считает проект «Новая Москва» поспешным и необоснованным
Литературные произведения Юрия Лужкова
Мэр, спортсмен и пчеловод. Биография Юрия Лужкова
Борис Немцов: «Лужков. Итоги»
Борис Немцов: «Лужков. Итоги — 2»
Справка на сайте Совета Федерации
Страница на сайте Международного университета
1992-2010 — Лужков Юрий Михайлович / Главы городской администрации / Официальный портал Мэра и Правительства Москвы
Первое с момента отставки большое интервью. // The New Times : журнал. — № 32. — 04.10.2010.
Никита Татарский, Михаил Шевелев. Первый мэр Москвы Гавриил Попов о втором мэре Юрии Лужкове. Радио Свобода, 14.09.2010
Лужкову в ближайшие годы придётся доказывать, что он ничего не украл — Юрий Хардиков, интервью «8-му телеканалу», 15.11.2011
Москва без Лужкова: пять лет после отставки // РИА Новости, 28.09.2015
სქოლიო
დაბადებული 1936
დაბადებული 21 სექტემბერი
რუსი პოლიტიკოსები