PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ბაქსელ არენა

ბაქსელ არენა — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. 2013 წლის იანვრამდე სტადიონს ერქვა "მერვე კილომეტრი", თუმცა შემდგომ შეეცვალა სახელი. სტადიონი იტევს 15000-მდე მაყურებელს.
ისტორია
სტადიონის საერთო ფართი 22500 კვადრატული მეტრია. მისი მშენებლობა დაიწყო 2010 წლის მაისში. აღნიშნული სტადიონი გაიხსნა 2012 წლის 14 სექტემბერს. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და მისი მეუღლე მეჰრიბან ალიევა. სტადიონზე გაიმართა 2 ჯგუფური მატჩი, 2 მეოთხედფინალი და 2012 წლის მსოფლიო თასის ნახევარფინალი 17 წლამდელთა ასაკის გოგონებს შორის. მსოფლიო თასის დასრულების შემდეგ კი აქ გაიმართა აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის თამაშები. ასევე, აქ ჩატარდა უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო მატჩი 2013 წლის 17 ივლისს, ნეფთჩიმ მიიღო ალბანეთის სკენდერბეუ.
2013 წლის იანვარში, აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაცისა და საკომუნიკაციო კომპანია ბაქსელს შორის შეთანხმების საფუძველზე, სტადიონს დაარქვეს ბაქსელ არენა. აღნიშნული კომპანია ჩართულია ფეხბურთის საქმიანობაში და აღსანიშნავია, რომ ბაქსელი 2014-2018 წლებში მანჩესტერ იუნაიტედის ოფიციალურ სპონსორს წარმოადგენდა დსთს ქვეყნებში.
2013 წლის 7 ივნისს სტადიონზე გაიმართა აზერბაიჯანის ნაკრების პირველი ოფიციალური შეხვედრა. გუნდმა ითამაშა მსოფლიო თასის შესარჩევი მატჩი ლუქსემბურგის ეროვნულ ნაკრებთან.
არქიტექტურა
15 ათასს ადამიანზე გათვლილ სტადიონს აქვს სამი შესასვლელი: საერთო, მედიისთვის განკუთვნილი და VIP, სტადიონზე სულ ხუთი სექტორია. ბუნებრივი ბალახის საფარი, უცხოეთიდანაა ჩამოტანილი და აკმაყოფილებს სრულად ფიფა-ს სტანდარტებს. ფეხბურთის მოედანზე დამონტაჟებულია გათბობის სისტემაც.
სტადიონის შენობაში არის განთავსებული კაფე-ბარი, მედიის წარმომადგენლებისთვის გამოყოფილია ოთახი გათვლილი დაახლოებით 200 ჟურნალისტზე, დოპინგ ოთახები, საკონფერენციო დარბაზი, სტადიონის ტერიტორიაზე დამონტაჟებულია დიდი მონიტორებიც. სტადიონს აქვს თავისი ავტოსადგომი, გათვლილი დაახლოებით 300 მანქანაზე.
სტადიონის გასანათებლად დამონტაჟებულია ოთხი ლამპიონი და თანამედროვე ზოგადი განათების სისტემა. სტადიონის ზედა ნაწილის დახურვაზე, გამოყენებული იქნა სპეციალური სივრცითი სტრუქტურა, რომელზედაც იყო სპეციალური მემბრანული საფარი. ამ ტიპის საფარი რეზისტენტულია ხანძრისა და სხვა გავლენების მიმართ.
რესურსები ინტერნეტში
ბაქსელ არენა
ფეხბურთის სტადიონები აზერბაიჯანი
არქტიკული მაყვალი

არქტიკული მაყვალი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა.
გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივ და ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ზღვის დონიდან 1200 მ-მდე, ტყეში, მდინარეებისა და ნაკადულების სანაპიროებზე, ბუჩქნარებში და სხვა. ღერო სწორმდგომია, სიმაღლე 10-30 სმ. ფესურა ვიწრო და გრძელია, ხისებრი; ვრცელდება 15-25 მ სიღრმეზე. ფოთლები მწვანეა, ხოლო ყვავილები მუქი-მოვარდისფრო. ყვავის მაისის ბოლოს. ნაყოფი წვნიანია და შეიცავს ნახშირწყლებს, მნიშვნელოვანი რაოდენობით შაქარს და სხვა. ზოგჯერ უწოდებენ წითელ მოცხარს.
სქოლიო
ვარდისებრნი
აფონსუ V (პორტუგალია)

აფონსუ V (პორტუგალია)
აფონსუ V (დ. 15 იანვარი, 1432 — გ. 28 აგვისტო 1481) — პორტუგალიის მეფე 1438–1481 წლებში (ავისის დინასტია). დუარტესა და ელეონორა არაგონელის ვაჟი. იქორწინა 1448 წელს იზაბელაზე, პედრო კომბრელის ჰერცოგის ასულზე.
დუარტეს გარდაცვალების შემდეგ, აფონსუს სრულწლოვანობამდე ქვეყანას მმართავდა მისი დედა ელეონორა. ამ პერიოდში ხშირი იყო არეულობები. დიდებულების ლიდერები იყვნენ ინფნტები პედრუ, ენრიკე და ჟუანი - მცირეწლოვანი აფონსუს ბიძა, რომელმაც ხელში ჩაიგდო რეგენტობა. 1441 წელს დედოფალი კასტილიაში გაიქცა და გარდაიცვალა ტოლედოში. 1448 წელს აფონსუმ სრულწლოვანებას მიაღწია, ცოლად თავისი ბიძაშვილი იზაბელა მოიყვანა და დაიწყო ქვეყნის დამოუკიდებლად მმართვა.
იგი განათლებული, მჭერმეტყველი, ზნეობრივი და ზრდილობიანი იყო, მაგრამ თავარიანი, მას იტაცებდა გეგმები, რომლის განხორციელებაც არ შეეძლო. იგი ჯერ სიმამრის, პედრუს რჩევებს უსმენდა, მაგრამ მოგვიანებით იჩხუბა მასთან და ჩამოაშორა კარს. მათ შორის კონფლიქტი ომში გადაიზარდა, 1449 წლის მაისში ალფარობეირასთან ბრძოლაში პედრო დაიღუპა.
შემდეგ წლებში აფონსუ ებრძოდა მაროკოელ მავრებს და ატარებდა ექსპედიციებს აფრიკის ნაპირების გასწვრივ. 1458 წელს მეფე დიდი ფლოტით წავიდა ალკასერის დასაპყრობად. ციხე ცოტახანში დანებდა. 1463 და 1464 წლებში მეფემ ორჯერ უშედეგოდ სცადა ტანჟერის აღება. მესამე ლაშქრობა შედეგიანი აღმოჩნდა. პორტუგალელებმა ჯერ მდიდარი არზილა აიღეს, ხოლო 1470 წელს მეფე ტრიუმფით შევიდა ტანჟერში.
შემდეგ აფონსო საკმაო ხანს იბრძოდა კასტილიის ტახტისთვის. თავისი პრეტენზიების გასამართლებლად მან ცოლად შეირთო ხუანა, ენრიკე IV-ს ერთადერთი ქალიშვილი, 1475 წელს აფონსუ კასტილიაში შეიჭრა და ომი ენრიკეს დის იზაბელას წინააღმდეგ დაიწყო. პორტუგალელებმა აიღეს ტორო და სამორა, მაგრამ მეტ წარმატებებს ვერ მიაღწიეს - კასტილიელი დიდებულები დედოფლის ერთგულები დარჩნენ. 1476 წელს გაიმართა ტოროსთან ბრძოლა. აფონსუ დამარცხდა. 1479 წელს მან უარი თქვა კასტილიის ტახტზე, იზაბელასთან სამშვიდობო ხელშეკრულება დადო და გაშორდა ხუანას. იმავე წელს იგი განმარტოვდა და მმართველობა შვილს ჟუანს გადააბარა. მისი ბრძანებით ლისაბონის მახლობლად, ზღვის ნაპირზე, დაიწყო მონასტრის მშენებლობა. აფონსუს აქ სურდა დასახლება, მაგრამ იგი გარდაიცვალა სანამ მონასტრის მშენებლობა დასრულდებოდა.
ლიტერატურა
Рыжов, K. (1999). Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X
პორტუგალიის მეფეები
დაბადებული 1432
გარდაცვლილი 1481
დაბადებული 15 იანვარი
გარდაცვლილი 28 აგვისტო
ფალკნისი

ფალკნისი — მთა ალპებში, რეტიკონის ქედზე. მდებარეობს შვეიცარია–ლიხტენშტაინის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2 562 მეტრი.
უახლოესი დასახლებაა ბალცერსი.
რესურსები ინტერნეტში
Falknis on Hikr
ალპები
შვეიცარიის მთები
ლიხტენშტაინის გეოგრაფია
პოპრადი

პოპრადი — ქალაქი აღმოსავლეთ სლოვაკეთში. მდებარეობს მაღალი ტატრების მთისძირში, მდინარე პოპრადის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 672 სიმაღლეზე. 2006 წლის მოსახლეობის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 55,042 ადამიანი. არის ღირსშესანიშნავი ობიექტები. რეგიონული სატრანსპორტო ცენტრია. ადგილობრივ წარმოებაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ხე-ტყის დამზადება. განვითარებულია კვების მრეწველობა, არის ლუდის ქარხანა. პოპრადი სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძია. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს ევროპაში ყველაზე მაღალმთიანი აეროპორტი პოპრად-ტატრები.
რესურსები ინტერნეტში
სლოვაკეთის ქალაქები
აზერსელი

აზერსელი
აზერსელ ტელეკომი — GSM, WCDMA, LTE მობილური ოპერატორი აზერბაიჯანში.
კომპანიის შესახებ
Azercell Telekom–ის ერთობლივი საწარმო დაარსდა 1996 წლის 15 დეკემბერს. კომპანია მობილური კავშირგაბმულობის ბაზარზე 1996 წლის დეკემბერში შევიდა. მან პირველი მომსახურება შესთავაზა გადასახადის (ინვოისის ხაზის) საფუძველზე, მაგრამ უკვე 1998 წელს დაინერგა SimSim- ის სატარიფო გეგმა, რომელიც დაფუძნებულია წინასწარი გადახდის სისტემაზე.
2000 წელს აზერბაიჯანში შეიქმნა ხარისხის მართვის სისტემა და 2000 წლის 7 დეკემბერს კომპანიამ მიიღო ISO 9001 საერთაშორისო სტანდარტთან შესაბამისობის სერტიფიკატი .2003 წელს კომპანიამ განაახლა ხარისხის სისტემა იგივე სტანდარტის 2000 წლის ვერსიის შესაბამისად და 2004 წლის 15 იანვარს მიიღო სერთიფიკატი შესაბამისობის ISO სტანდარტთან 9001: 2000.
2006 წელს Azercell Telekom JV– ს მიენიჭა სტანდარტული IIP (ინვესტორები ხალხში) - ინვესტორები ხალხში (IVL) სერთიფიკატი. Azercell Telekom JV შედის 36,000 საერთაშორისო ორგანიზაციის ჩამონათვალში, რომლებიც მუშაობენ IIP სტანდარტის მიხედვით.
2011 წელს კომპანია ბაქოში ოფიციალურად გახდა ევროვიზიის სიმღერების კონკურსის სპონსორი.
2018 წელს ფინტურმა აზერბაიჯანული ტელეკომუნიკაციის Yatirim Diş Ticaret A.Ş- ს (აზერტელი) 51.3% -იანი წილი მიჰყიდა შპს აზერბაიჯანის საერთაშორისო ტელეკომს (Azintelecom), რომელიც მთლიანად აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საკუთრებაა. Fintur ერთობლივად ეკუთვნის კომპანია Telia (58.55%) და Turkcell (41.45%).
ამჟამად აზერბაიჯანის დაფარვის ზონა მოიცავს აზერბაიჯანის ტერიტორიის დაახლოებით 80% -ს. აზერბაიჯანში აზერბაიჯანში ფუნქციონირებს 16 მობილური გადართვის ცენტრი (MSC), 22 საბაზო სადგურის კონტროლერი (BSC), 2 ზედმეტი აბონენტის ბაზა (HLR) და ,000 5000 საბაზო გადამცემი სადგური (BTS).
ასევე, ბაქოს ყველა მეტროსადგური შედის აზერბაიჯანის ქსელის მომსახურების ზონაში.
ქვეყნის ბევრ დიდ ქალაქში - განჯაში, ნახიჩევანში, კუბაში, შეიკში, მასალიში, საბირაბადსა და სუმგიტში - აზერბაიჯანის რეგიონალური წარმომადგენლობითი ოფისები იხსნება.
2008 წლისთვის აზერბაიჯანელმა ტელეკომმა ხელი მოაწერა როუმინგულ ხელშეკრულებებს 383 ოპერატორთან, მსოფლიოს 151 ქვეყნიდან.
ამჟამად აზერბაიჯანის მობილური სატელეკომუნიკაციო ბაზარზე შპს „აზერელ ტელეკომის“ წილი 45% -ს შეადგენს. შეღწევადობის ინდექსით 43% -ით, შპს „აზერელ ტელეკომი“ პირველ ადგილზეა დსთ-ს ქვეყნებში მობილური ოპერატორების რიგში.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
საკომუნიკაციო კომპანიები კავკასია აზერბაიჯანი მობილური ოპერატორები
აგილარი (პანგასინანი)

აგილარი (პანგასინანი)
აგილარი (ოფიციალურად აგილარის მუნიციპალიტეტი; ტაგ: Bayan ng Aguilar) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 463 ადამიანს შეადგენს.
მუნიციპალიტეტს სახელი ეწოდა ფილიპინების გენერალ-გუბერნატორის, რაფაელ მარია დე აგილარის პატივსაცემად, ვისი ბრძანებითაც 1805 წლის 16 ივლისს დამოუკიდებელი სამოქალაქო-პოლიტიკური ერთეული ჩამოყალიბდა.
გეოგრაფია
ბარანგაები
აგილარი პოლიტიკურად 16 ბარანგაიდ იყოფა.
რესურსები ინტერნეტში
Aguilar Profile at PhilAtlas.com
Municipal Profile at the National Competitiveness Council of the Philippines
Aguilar at the Pangasinan Government Website
Local Governance Performance Management System
Philippine Census Information
სქოლიო
პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
რეიტერის სინდრომი

რეიტერის სინდრომი — მეტწილად პოსტინფექციური (ენტერიტის შემდგომ) ალერგიული რეაქტიული მდგომარეობა, რომელსაც თან ახლავს შემდეგი ტრიადა:
ურეთრიტი,
კონიუნქტივიტი,
ართრიტი.
ხშირად ვითარდება კერატიტი და ირიტი. ჩვეულებრივ ვლინდება მოზრდილ ბავშვებში.
რეიტერის სინდრომის გამოწვევა არცთუ იშვიათად შეუძლიათ ქლამიდიებსა და გონოკოკებს. არსებობს ამ სინდრომის 2 ფორმა — სპორადული და ეპიდემიური.
საინკუბაციო პერიოდი 2 კვირაა. დაავადებულთა უმეტესობა HLA-B27-ის მატარებელია. მკურნალობა — გამომწვევი მიზეზების ლიკვიდაცია + არასტეროიდული ანთებისსაწინააღმდეგო პრეპარატების გამოყენება.
რესურსები ინტერნეტში
eMedicine
Reactive arthritis topic list - Merck Manual
Reiter's Syndrome - WrongDiagnosis.com
MorbusReiter.de one patient of the rare reactive arthritis is offering to other patients a platform with information, guestbook and forum.
დაავადებები
სინდრომები
ალერგოლოგია
José María Pérez de Urdininea

José María Pérez de Urdininea (31 October 1784 – 4 November 1865) was a Bolivian military officer and statesman who served as the third president of Bolivia in 1828. He was the first Bolivian president to be born in Bolivia itself. He fought with the patriots against the Argentines in Peru. Despite being President for only three months, Pérez held a number of important positions in the Bolivian government including Minister of War between 1841 and 1847.
Early life
Youth and the Spanish American Wars of Independence
José María Pérez de Urdininea was born in the Anquioma hacienda, near Luribay on 31 October 1784. He studied at the La Paz seminary before later studying in Cochabamba. He joined the Bolivian War of Independence in 1809, fighting in the Battle of Huaqui, after which he was taken wounded to Argentina where he joined the army of Manuel Belgrano and fought in the Battle of Tucumán and the Battle of Salta during the Argentine War of Independence. He fought from 1811 to 1821 under the command of various other Argentine leaders including José Rondeau, Martín Miguel de Güemes, and José de San Martín.
From 1822 to 1823 he was the Governor of San Juan Province, where he formed an army of 500 men under the command of José María Paz to invade Upper Peru. In early 1825, together with Governor of Salta Juan Antonio Álvarez de Arenales, Pérez received the surrender of the last Spanish royalist chief in the territory of Río de la Plata.
The Bolivian Republic and Presidency
Acting President
Bolivian President Antonio José de Sucre incorporated Pérez into the Bolivian Army, appointing him Minister of War on 9 December 1827 and later President of the Council of Ministers. It was in this capacity that he took command of the government on 18 April 1828 after Sucre was wounded in an army revolt. Accused of not having faced the invasion of Agustín Gamarra, Pérez retired to one of his estates for more than ten years.
The War of the Confederation and death
In 1838, Marshal Andrés de Santa Cruz, then President of Bolivia and Protector of the Peru–Bolivian Confederation, reincorporated him into the army. He participated in the Battle of Yungay which ultimately resulted in the dissolution of the Peru-Bolivian Confederation. He served again as Minister of War during the governments of José Ballivián in 1843 and Jorge Córdova from 1855 to 1857. He died on 4 November 1865.
References
Bibliography
1784 births
1865 deaths
19th-century Argentine military personnel
19th-century Bolivian politicians
Argentine generals
Bolivian generals
Córdova administration cabinet members
Defense ministers of Bolivia
Governors of San Juan Province, Argentina
José Ballivián administration cabinet members
People from José Ramón Loayza Province
People of the Argentine War of Independence
People of the Bolivian War of Independence
Presidents of Bolivia
Presidents of the Chamber of Deputies (Bolivia)
პავლო ხალიმონი

პავლო ხალიმონი (დ. 10 ივნისი, 1983) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.
რესურსები ინტერნეტში
chesno.org
დაბადებული 10 ივნისი
დაბადებული 1983
უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
ნეოფიტე ურბნელი

ნეოფიტე ურბნელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 10 ნოემბერი.
ცხოვრება
წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტე წარმოშობით სპარსელი იყო. VII საუკუნეში არაბი ამირა მუმნის ბრძანებით სარდალი აჰმადი დიდძალი სპით საქართველოს შემოესია. ლიახვის ხეობის მოოხრების შემდეგ აჰმადმა ორი მხედართმთავარი, ომარი და ბურული, გაგზავნა მცხეთისაკენ. მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, სოფელ ციხედიდთან მეომრებმა მდინარის გაღმა, სარკინეთის კლდეებში იხილეს „ქუაბნი გამოქნილნი“, მისი დაურბებლობა სირცხვილად და სულთნის წინაშე დანაშაულად მიიჩნიეს და გაღმა გასასვლელად მტკვარში შევიდნენ, მაგრამ მდინარის გადალახვა ვერაფრით შეძლეს.
შეცბუნებულმა სარკინოზებმა ტყვეებს ჰკითხეს თუ იქ რა ხდებოდა ტყვეებმა უპასუხეს, რომ ეს ნეტარი შიო მღვიმელის მონასტერი იყო, სადაც ცხოვრობდნენ ღვთის მორჩილნი.
მათი ამბის გაგონებამ უსჯულო მხედრობა დიდად გააკვირვა. სარდლებმა გადაწყვიტეს, ყოველივე აჰმადისათვის ეცნობებინათ. საღმრთო ძალისგან შემკრთალმა აჰმადმა მონასტერში ომარი გაგზავნა, ოქრო და მრავალი სახმარი ნივთი გაატანა და ბერებთან დააბარა თხოვნა, რომ მისთვის ელოცათ.
სარკინეთის ქვაბებს მიახლებულმა ომარმა მონაზვნებს კაცი გაუგზავნა და აცნობა, ნუგეშინისცემად და სამსახურად მოვდივარ და არა სავნებლადო.
მონასტრის ბჭესთან მისულმა მხედართმთავარმა იხილა „სიმრავლეჲ უჴორცოთა მჴედართა ნათლისათა, საკუირველ მავალნი ჰაერთა ზედა და შორის მათსა კაცი მოხუცებული მონაზონი ფრიადითა ელუარებითა შესახედავისათა“. მონასტრის მკვიდრთა თავმდაბლობამ და ისეთმა მოკრძალებულმა ყოფამ, თითქოს „ანგელოსნი ჰბრწყინვიდეს ჴორცთა შინა“, უდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა ომარზე. ის მიხვდა, რომ უცხო მხედარნი უფლის ანგელოზები იყვნენ, მოხუცებული მონაზონი კი - ამ მონასტრის წინამძღვარი და ბერებს უთხრა:
ომარმა მონაზონთა წინაშე აღთქმა დადო: მან დაუტევა უღმრთოება, მამული, მთავრობა, სიმდიდრე, შიომღვიმის სავანეში მივიდა და მოინათლა. მასთან ერთად ნათელ იღო მისმა ორმა მონამ. ნათლისღების შემდეგ ომარს ნეოფიტე (ახალი ნერგი) დაარქვეს, მის მეგობრებს კი - ქრიტოდულოსი (ქრისტეს მონა) და ქრისტოფოროსი (ქრისტეშემოსილი).
ღვთის განგებით, წმინდა ნეოფიტე მღვდელმთავრად იქნა დადგინებული ურბნისის კათედრაზე. ყველას განაკვირვებდა მღვდელმთავრის სიბრძნე და შემართება.
მტერმა ვერ მოითმინა სპარსის მოციქულებრივი მოღვაწეობა. მაზდეანებმა გადაწყვიტეს, მოეკლათ ქრისტეს მქადაგებელი მღვდელმთავარი.
უსჯულოებმა გამონახეს მარჯვე დრო და სალოცავად განმარტოებულ ნეოფიტეს თავს დაესხნენ. მათ იცოდნენ, რომ წმინდა ნეოფიტე წმინდა სტეფანე პირველმოწამის სიკვდილს შეჰნატროდა, ამიტომ ქვით ჩაქოლვა მიუსაჯეს. წმინდანმა ტკბილი ხმით მიუგო:
გამძვინვარებულმა უსჯულოებმა წმინდანი ქვებით ჩაქოლეს. წმინდა მღვდელმოწამის უკანასკნელი სიტყვები იყო: „უფალო იესო ქრისტე, შეივედრე სული ჩემი“.
ლიტერატურა
„ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.
რესურსები ინტერნეტში
წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტე ურბნელი
ურბნისისა და რუისის ეპარქიის საიტი
VII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
არაბი ქრისტიანი წმინდანები
ურბნელი მღვდელთმთავრები
ფრანკა ვალერი

ფრანკა ვალერი (ფსევდონიმი — ფრანკა ნორსა; დ. 31 ივლისი, 1920, მილანი – გ. 9 აგვისტო 2020, რომი) — იტალიელი მსახიობი, კომიკოსი, სცენარისტი, დრამატურგი და თეატრალური რეჟისორი, ცნობილი თავისი ხანგრძლივი სახასიათო თარჯიმნის კარიერით.
ბიოგრაფია
ფრანკა ვალერი დაიბადა 1920 წლის 31 ივლისს მილანში. მისი ნამდვილი სახელია ალმა ფრანკა მარია ნორსა. მამა — ლუიჯი ნორსა იუდაიზმის მიმდევარი იყო, რის გამოც მას და მის უფროს ვაჟს მეორე მსოფლიო ომის დროს შვეიცარიაში გაქცევა მოუწიათ. დედა — სესილია კათოლიკე იყო და ქალიშვილთან ერთად იტალიაში დარჩა. გოგონასთვის ყალბი საბუთი გააკეთა, თითქოს ის ლომბარდიელი კათოლიკეს უკანონო შვილი იყო.
მამას არ სურდა, რომ მისი ქალიშვილი მსახიობი გამოსულიყო. ამის გამო ნორსამ 50-იან წლებში სასცენო ფსევდონიმად „ვალერი“ აირჩია. სახელი მისმა მეგობარმა ურჩია, რომელიც იმ პერიოდში ფრანგი კრიტიკოსის პოლ ვალერის წიგნს კითხულობდა.
ფრანკამ თავისი სასცენო კარიერა 1947 წელს დაიწყო. 1949 წელს გახდა ლუჩანო სალჩესთან და მომავალ მეუღლესთან — ვიტორიო კაპრიოლისთან ერთად გახდა Teatro dei Gobbi-ს დამფუძნებელი. რადიოში შექმნა პერსონაჟები სინიორა სნობი, Cesira la manicure და Sora Cecioni.
1950-იანი წლებიდან ფრანკა ვალერიმ დაიწყო კინოკარიერა. ის თამაშობდა კომედიებში და ხშირად მისი პარტნიორები იყვნენ ალბერტო სორდი და ტოტო. ვალერი ფილმში გადაღების გარდა ხშირად თავად წერდა მოთხრობებს და სცენარებს ფილმებისთვის, რომლებშიც თამაშობდა თუნდაც ეპიზოდურ როლს.
XX საუკუნის 60-იან, 70-იან და 80-იან წლებში ვალერი ასევე ხშირად მუშაობდა იტალიურ ტელევიზიაში. რეჟისორმა ანტონელი ფალკიმ ის გადაიღო „Studio Uno“, „Le divine“ და Sabato Sera“-ში. 80-იან და 90-იანი წლების დასაწყისში მონაწილეობდა სარეკლამო რგოლების გადაღებებში, რომელიც საზოგადოების მხრიდან კარგად იქნა მიღებული და რეკლამა რამდენიმე წლის განმავლობაში გადიოდა.
1994 წელს ფრანკა ვალერიმ თავისი კარიერული დამსახურებისთვის ყოველწლიური, ენიო ფლაიანოს პრემია მოიპოვა.
2005-2006 თეატრალურ სეზონზე შეასრულა საკუთარი მონოლოგი „La Vedova di Socrate“ და ჟან ჟენეს „Les Bonnes“. 2008 წლის იანვარში ითამაშა სოლანჟის როლი სერიალში „Les Bonnes“ მილანის „Piccolo Teatro“-ში. გატაცებული იყო მუსიკალური თეატრით, თავის კარიერაში ასევე თავი მიუძღვნა საოპერო რეჟისურას.
2019 წელს მიიღო იტალიის ლიტერატურული პრემია — პიერო ჩიარას სახელობის პრემია
2020 წლის 8 მაისს ფრანკა ვალერიმ მიიღო საპატიო პრემია დავიდ დი დონატელო. მას 31 ივლისს 100 წელი შეუსრულდა და 9 დღის შემდეგ, 2020 წლის 9 აგვისტოს, გარდაიცვალა.
ფილმოგრაფია
1955 — „ვენერას ნიშანი“ — ჩეზირა
1955 — „ჩვენი დროის გმირი“ — ქვრივი დე რიტისი
1959 — „მორალისტი“ — ვირჯინია
1960 — „დანაშაული“ — ჯოვანა ფილონცი
1960 — „როკო და მისი ძმები“ — ეპიზოდი
1961 — „ლომები მზეზე“ — ჯულია
ჯილდოები და აღიარება
1994 — ენიო ფლაიანოს პრემია (კარიერისთვის)
2011 — ორდენი „იტალიის რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისთვის“
2019 — პიერო ჩიარას სახელობის პრემია
2020 — დავიდ დი დონატელო
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დაბადებული 31 ივლისი
დაბადებული 1920
მილანში დაბადებულები
გარდაცვლილი 9 აგვისტო
გარდაცვლილი 2020
რომში გარდაცვლილები
XX საუკუნის იტალიელი დრამატურგები
XX საუკუნის იტალიელი მსახიობები
იტალიელი კინომსახიობები
იტალიელი ტელემსახიობები
ჰამლეტ გონაშვილი

ჰამლეტ გონაშვილი
ჰამლეტ დიმიტრის ძე გონაშვილი (დ. 20 ივნისი, 1928, ანაგა — გ. 25 ივლისი, 1985, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ტენორი), სახალხო მოლექსე, მასწავლებელი, ქართველთა მიერ „საქართველოს ხმად“ აღიარებული. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980).
ბიოგრაფია
ჰამლეტ გონაშვილი დაიბადა სოფელ ანაგაში. სწავლობდა ბიოლოგიას. მუშაობა თბილისის ტურისტულ ბიუროში დაიწყო და მისთვის სასიამოვნო საქმეს მიჰყო ხელი. შემდეგ თეატრალურში სწავლობდა, მაგრამ ინსტიტუტის სცენაზეც სიმღერით გამოვიდა. რექტორმა მიხეილ კვესელავამ მას ურჩია, სიმღერისთვის მიეხედა. 25 წლისა უკვე საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სოლისტი იყო.
1953-1969 წლებში იყო ქართული სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წევრი. 1969 წლიდან ანსამბლ „რუსთავში“ გადავიდა და 16 წელი ამ ანსამბლის სოლისტი იყო. ანსამბლის რეპერტუარი მასზე იყო აწყობილი. ერთნაირი წარმატებით ასრულებდა როგორც ქართლ-კახურ, ისე მეგრულ და აფხაზურ სიმღერებს, იმერულ-გურულ საგალობლებს (მთქმელის პარტიას), ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს.
ჰამლეტის მთავარი მომხიბლაობა იყო განსაკუთრებული და განუმეორებელი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი, რბილი ტემბრის ხმა, ვირტუოზული საშემსრულებლო ტექნიკა, დახვეწილი გემოვნება, ბგერის სიმსუბუქე და მკაფიოება. არტისტული გარეგნობით, სიმღერის დახვეწილი მანერითა და თავდაჭერილობით აღტაცებაში მოჰყავდა არა მხოლოდ ქართველი, უცხოელი მსმენელიც. პარიზში „მრავალჟამიერი“ სამჯერ ამღერეს, ესპანელები ყელზე კოცნიდნენ. ანსამბლ „რუსთავთან“ ერთად თითქმის მთელი მსოფლიო მოიარა და თავისი სიმღერით გულგრილი არავინ დაუტოვებია, მათ შორის პროფესიონალი მუსიკოსებიც.
გონაშვილის რეპერტუარიდან გამორჩეულია:
„თუ ასე ტურფა იყავი“ (ტექსტის ავტორი: ნათელა ონაშვილი (სიმღერის ვერსია), ორიგინალი ლექსის ავტორი: ივლიტა შავერდაშვილი, მუსიკის ავტორი: ანზორ ერქომაიშვილი),
„ურმული“,
„ოროველა“,
„წინწყარო“,
„წმინდაო ღმერთო“,
„გაფრინდი შავო მერცხალო“,
„დაიგვიანეს“.
მისი შემოქმედება ქართული მუსიკალური ფოლკლორისა და კლასიკური მუსიკის უნიკალური სინთეზია. გონაშვილს გააჩნდა მელოდიის არტიკულაციის უბადლო უნარი, რაც ძალიან კარგად გამოიყენა კომპოზიტორმა იაკობ ბობოხიძემ, როდესაც მან გონაშვილის ხმას თავისი რამდენიმე შედევრი („მოდი გიამბობ“, „თოვლი“, „მზეო თიბათვისა“) მოარგო.
ჰამლეტ გონაშვილი დაიღუპა ტრაგიკულად, მშობლიურ სოფელ ანაგაში, დედის სანახავად ჩასული. დაკრძალეს საბურთალოს სასაფლაოზე. 2001 წელს გადაასვენეს დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
მის მიერ შესრულებული სიმღერები დღეს უფრო და უფრო პოპულარული ხდება საზღვარგარეთ. უცხოელები ჰამლეტ გონაშვილის „ურმულსა“ და „ოროველას“ კინოფილმებსა და მასობრივ სანახაობებში იყენებენ როგორც მისტიკური მოვლენის, ადამიანის ხმის შესაძლებლობის უნიკალურ გამოვლინებას.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
სიმღერები ჰამლეტ გონაშვილის შესრულებით
ჰამლეტ გონაშვილის სიმღერები
სქოლიო
დაბადებული 20 ივნისი
დაბადებული 1928
გარდაცვლილი 25 ივლისი
გარდაცვლილი 1985
ქართველი მომღერლები
სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ჰ
დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გორდიანე II

გორდიანე II
მარკუს ანტონიუს გორდიანუს სემპრონიანუს რომანუს აფრიკანუსი (დ. 192 — გ. 12 აპრილი, 238) — რომის იმპერატორი 238 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
გორდიანე II-ს მონეტები
რომის იმპერატორები
მესამე საუკუნის კრიზისი
დაბადებული 192
გარდაცვლილი 238
ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
რომის გაღმერთებული იმპერატორები
ნიღაბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ნიღაბი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ნიღაბი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ნიღაბი - მიცვალებულის სახეზე დასაფარავი
ნიღაბი - თეატრში იყენებენ
ნიღაბი - ხალხური ან რელიგიური დღობებისათვის განკუთვნილი
კინო
ნიღაბი (1961 წლის ფილმი) - დაბალბიუჯეტიანი კანადური ფილმი
ნიღაბი (1988 წლის ფილმი) - 1998 წლის იტალიური ფილმი
ნიღაბი - 1994 წლის კომედია ჯიმ ქერის მონაწილეობით.
კუდუხაანის კომპლექსი

კუდუხაანის კომპლექსი — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალის მიდამოებში, კუდუხაანის ჩრდილო-დასავლეთით ორასიოდე მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ნასახლარზე გაირჩევა სასახლის, ციხე-კოშკისა და ეკლესიის ნაშთები.
აღწერა
სასახლე
სასახლის ნანგრევების გარშემო, ასიოდე მეტრზე შემორჩენილია ქვით ნაგები სახლების კედლების კონტურები. სასახლეს გარს ერტყა გალავანი, რომლის კედლების კვალიღაა შემორჩენილი.
ციხე-კოშკი
სასახლესთან ახლოს იდგა ციხე-კოშკი, რომლის ზედა ნაწილი გარღვეულია, ამიტომ მას „ორკაპა ციხეს“ ეძახდნენ. კოშკში ერთადერთი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრზე. პირველი სართულის ჩრდილოეთ კედელში ნიშია, მეორე სართულის კედლებში – ბუხარი, სამი ნიში და ერთი სარკმელი; მესამე სართულის ორ შემორჩენილ კედელში ნიში და სარკმელია კოშკს სათოფურები არა აქვს, რაც მოწმობს რომ იგი XVI საუკუნემდე უნდა იყოს აგებული.
ეკლესია
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, გამოყენებულია შირიმიც, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია, აღმოსავლეთ კედელში – ერთი. კამარა, რომელიც პილასტრებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა, ჩაქცეულია. შემორჩენილია ქვის კანკელის ფრაგმენტი. კედლებზე ჩანს მოხატულობის კვალი.
ეკლესიას სამხრეთით აგურის კამაროვანი მინაშენი ჰქონია შემორჩენილია დასავლეთ მონაკვეთი. ეკლესიის სამხრეთით მდებარე ნაგებობების სარდაფი წარმოადგენს სამარხ კამერას, რომლის სამხრეთ კედელში ჩატანებული ორნამენტიანი ქვა სტელის ფრაგმენტი უნდა იყოს.
ლიტერატურა
კასპის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კასპის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები