იუდორა უელთი

იუდორა უელთი
ევდორა ალისა ველტი (დ. 13 აპრილი, 1909 — გ. 23 ივლისი, 2001) — იყო ამერიკელი მოთხრობების მწერალი და რომანისტი, რომელიც წერდა ამერიკული სამხრეთის შესახებ. მისმა რომანმა „The Optimist's Daughter“ (ოპტიმისტის ქალიშვილი) მიიღო პულიცერის პრემია 1973 წელს. ვილიტს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო, მათ შორის აშშ-ს პრეზიდენტის თავისუფლების მედალი და სამხრეთის ორდენი. იგი იყო პირველი ცოცხალი ავტორი, რომლის ნამუშევრებიც ამერიკის ბიბლიოთეკამ. ევდორას გარდაცვალების შემდეგ მისი სახლი ჯექსონში, მისისიპის შტატში მის სახლს მიენიძა ეროვნული ისტორიული ღირშესანიშნაობის სახელი და ღიაა საზოგადოებისთვის, როგორც სახლ-მუზეუმი.
ბიოგრაფია
ოჯახი
ევდორა ველტი დაიბადა ჯექსონში, მისისიპი, 1909 წლის 13 აპრილს, ქრისტიან ვები უელტის (1879–1931) და მერი ჩესინა ველტის ოჯახში (1883–1966). იგი გაიზარდა უმცროს ძმებთან: ედუარდ ჯეფერსონთან და ვალტერ ენდრიუსთან ერთად. დედამისი სკოლის მასწავლებელი იყო. სწორედ მისი გავლენით ჩაენერგა ბავშვობიდანვე ევდორას კითხვის სიყვარული. მამამისი, რომელიც დაზღვევის აღმასრულებლად მუშაობდა, გაჯეტებით და აპარატებით იყო გატაცებული და უელთს შთააგონა მექანიკური ნივთების სიყვარული. მოგვიანებით მან თავის მოთხრობებში გამოიყენა ტექნოლოგია სიმბოლიზმისთვის და გახდა მგზნებარე ფოტოგრაფი მამამისის მსგავსად.
სწავლობდა ჯექსონის ცენტრალურ საშუალო სკოლაში. საშუალო სკოლის დამთავრებამდე ცოტა ხნით ადრე, უელთი ოჯახთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად 1119 პინჰურსტის ქუჩაზე, სადაც გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა. დღესდღეობით ეს აღორძინების ხანის ტიპის შენობა „უელთების სახლ-მუზემის“ სახელს ატარებს.
უელთი სწავლობდა მისისიპის შტატის ქალთა კოლეჯში 1925 წლიდან 1927 წლამდე, შემდეგ გადავიდა იქნა ვისკონსინის უნივერსიტეტში, ინგლისურის ლიტერატურაში სწავლის დასრულების მიზნით. მამის შეთავაზებით, იგი კოლუმბიის უნივერსიტეტში სწავლობდა რეკლამირებას. იმის გამო, რომ სწავლა დაამთავრა დიდი დეპრესიის პერიოდში, გაუჭირდა ნიუ-იორკში სამსახურის შოვნა.
მისი ჯეკსონში დაბრუნებიდან მალევე, 1931 წელს, მამამისი ლეიკემიით გარდაიცვალა.
კარიერა
მამის გარდაცვალების შემდეგ მან სამუშაო ადგილობრივ რადიოსადგურზე დაიწყო და წერდა ჯექსონის საზოგადოებისთის მემფისის გაზეთში. 1933 წელს მან დაიწყო სარეკლამო აგენტად, სადაც აგროვებდა ისტორიებს, ატარებდა ინტერვიუებს და იღებდა ყოველდღიურ ცხოვრებას მისისიპიში. მან უფრო ფართო ხედვა მოიპოვა სამხრეთ ამერიკის ცხოვრებასა და ადამიანურ ურთიერთობებზე. ამ გამოცდილებას და ამბებს თავის მოკლე ნაწარმოებებში აქსოვდა. პარალელურად ასევე მართავდა შეხვედრებს თავის სახლში მწერლებთან და მეგობრებთან. შედეგად, ჩამოაყალიბა ჯგუფი, რომელსაც უწოდა „Night-Blooming Cereus Club“. სამი წლის შემდეგ, იგი წამოვიდა სამსახურიდან, რათა გამხდარიყო სრულფასოვანი მწერალი.
1936 წელს გამოაქვეყნა „მოგზაური გამყიდველის სიკვდილი“ ლიტერატურულ ჟურნალში „მანუსკრიპტი“, და მალე გამოაქვეყნა მოთხრობები რამდენიმე სხვა მნიშვნელოვან გამომცემლობაში, მათ შორის „The Sewanee Review“ და „New Yorker“. მან განიმტკიცა თავისი ადგილი, როგორც გავლენიანმა სამხრეთელმა მწერალმა, როდესაც გამოაქვეყნა მოთხრობების პირველი წიგნი „მწვანე ფარდა“. ამ წარმატებამ მას მოუტანა გუგენჰემიის სტიპენდია, რამაც მას საფრანგეთში, ინგლისში, ირლანდიასა და გერმანიაში გამგზავრების შესაძლებლობა მისცა. საზღვარგარეთ ყოფნის დროს, მან გარკვეული დრო გაატარა ლექტორად ოქსფორდისა და კემბრიჯის უნივერსიტეტებში და გახდა პირველი ქალი, რომელიც დაუშვეს პიტერჰაუსის კოლეჯის დარბაზში. 1960 წელს, იგი ჯექსონში დაბრუნდა შინ მოხუცი დედისა და ორი ძმის მოსავლელად.
1971 წელს მან გამოაქვეყნა დიდი დეპრესიის ამსახველი ფოტოების კრებული, სახელწოდებით — „ერთი დრო, ერთი ადგილი“. ორი წლის შემდეგ მან მიიღო პულიცერის პრემია ფანტასტიკური ჟანრის რომანისთვის — „ოპტიმისტის ქალიშვილი“. იგი ლექციებს უტარებდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში და თავის სწავლებებს თავი მოუყარა სამსაფეხურიან მოგონებათა წიგნაკში სახელწოდებით — „ერთი მწერლის დასაწყისი“.
გარდაცვალება
იუდორა უილთი გარდაიცვალა 2001 წლის 23 ივლისს, 90 წლის ასაკში, ბუნებრივი სიკვილით, თავისივე სახლში. იგი დაკრძალულია გრინვუდის სასაფლაოზე, ჯექსონში.
სქოლიო