ჯორჯ ვაშინგტონი

ჯორჯ ვაშინგტონი (დ. 22 თებერვალი 1732, ვესმორლენდ-ქაუნთი — გ. 14 დეკემბერი 1799, მაუნტ-ვერნონი, აშშ) — ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი პრეზიდენტი 1789-1797 წლებში.
ბიოგრაფია
დაიბადა ბრიტანული წარმოშობის მდიდარ ოჯახში, ვირჯინიის პროვინციაში. ვაშინგტონი მუშაობდა თავისი ნახევარძმის პლანტაციაში, მაუნთ ვერნონში, რომელიც შემდგომ მემკვიდრეობით მიიღო.
ოფიცერმა ჯორჯ ვაშინგტონმა ყურადღება პირველად ფრანგებისა და ინდიელების ომში (1754-1763 ) მიიქცია. გარკვეული დროის შემდეგ მან დატოვა თავის პოსტი, რათა ექორწინა მართა დენდრიჯ ფარქ-ქასთისზე, მდიდარ, ორ შვილიან ქვრივზე. იგი არჩეულ იქნა მოქალაქეთა პალატაში და ამერიკის რევოლუციის დაწყებისთანავე მისი ლიდერი გახდა, იგი ესწრებოდა კონტინენტალური კონგრესის ორივე მოწვევას. ამერიკის რევოლუციის დროს (1775–83) ვაშინგტონი დანიშნულ იქნა კონტინენტალური არმიის მთავარსარდლად, მისი მეთაურობით კონტინენტალურმა არმიამ ბრიტანელებზე გაიმარჯვა.
ჯორჯ ვაშინგტონი, 1789 წელს, მას შემდეგ რაც ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია მიიღეს, აირჩიეს ამერიკის შეერთებული შტატების პირველ პრეზიდენტად. მისი ორი ვადით პრეზიდენტობის დროს დაარსდა ძირითადი ინსტიტუტები და სტრუქტურები, რომლებიც დღემდე მოქმედებენ. 1797 წელს მეორე საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდეგ ჯორჯ ვაშინგტონი დაბრუნდა მაუნთ-ვერნონში, სადაც სიცოცხლის უკანასკნელი დღეები გაატარა და გარდაიცვალა.
ადრეული წლები
გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით, ჯორჯ ვაშინგტონი დაიბადა ვესმორლენდ ქაუნთიში, ვირჯინია, 1732 წლის 22 თებერვალს.
მისი მშობლები იყვნენ აუგუსტინ ვაშინგტონი (1693–1743) და მერი ბელი (1708 –1789). ბავშვობის უმეტესობა ჯორჯმა გაატარა ფრედერიქსბურგთან მდებარე ფერმაში (Ferry Farm), ის ხშირად სტუმრობდა თავის ბიძაშვილებს ქინგ ჯორჯ ქაუნთიში. 1752 წლის 4 თებერვალს ჯორჯ ვაშინგტონი მიღებულ იქნა მასონთა ლოჟაში. იმავე წელს მან მემკვიდრეობით მიიღო მაუნთ ვერნონში მდებარე პლანტაცია.
ფრანგებისა და ინდიელების ომი და შემდგომი პერიოდი
1752 წელს საფრანგეთმა დაიწყო ოჰაიოს ოლქის ოკუპაცია, ამ რეგიონზე ვირჯინიაც აცხადებდა პრეტენზიას. 1753 წელს ვაშინგტონმა, ფრანგებს გადასცა ვირჯინიის მმართველის რობერტ დინვიდის ულტიმატუმი, რომლებიც ფრანგებმა უარჰყვეს და ტერიტორიის დატოვებაზე უარი განაცხადეს. 1754 წელს, ვიცე პოლკოვნიკი ჯორჯ ვაშინგტონი გაუძღვა ვირჯინიის პირველ პოლკს ოჰაიოს ოლქისაკენ. იგი თავს დაესხა ფრანგების და კანადელების მზვერავთა ჯგუფს და ყველა დახოცა, მათ შორის მათი მეთაურიც ენსინ ჯამონვილი. ვაშინგტონმა ააგო ფორტ ნესესითი, რომელიც შემდეგში დანებდა ფრანგებისა და ამერიკელი ინდიელების მრავალრიცხოვან არმიას. ვაშინგტონმა ხელი მოაწერა დოკუმენტზე სადაც ეწერა რომ მან მოკლა ჯამონვილი (დოკუმენტი ფრანგულ ენაზე იყო დაწერილი და ჯორჯ ვაშინგტონმა ის ვერ წაიკითხა). „ჯამონვილის საქმე“ გახდა საერთაშორისო სკანდალის საფუძველი და გააღვივა ფრანგებისა და ინდიელების ომი.
ფრანგებმა ვაშინგტონი გაათავისუფლეს და პირობა ჩამოართვეს რომ ერთი წლის განმავლობაში ის ოჰაიოში აღარ დაბრუნდებოდა. 1755 წელს, ვაშინგტონი ბრიტანულ არმიას ახლდა ბრადოკის ლაშქრობაზე, ლაშქრობა კატასტროფული შედეგებით დასრულდა მონონგაჰელას ბრძოლით. ჯორჯ ვაშინგტონი, რომელიც ამ კამპანიის დროს თავგანწირვით იბრძოდა, ვირჯინიის გმირად აღიარეს და იგი ვირჯინიის პირველ პოლკს კიდევ რამდენიმე წელი მეთაურობდა. 1758 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფორბსის ლაშქრობაში, რომელიც წარმატებით დასრულდა და ფრანგები ფორტ დუკენიდან გაძევებულნი იქნენ.
მისი თავდადებისა და მიღწევების მიუხედავად ჯორჯ ვაშინგტონი არ დააწინაურეს, ამიტომ იგი 1759 წელს გადადგა და ცოლად შეირთო მართა დენბრიჯი, ორ შვილიანი მდიდარი ქვრივი. ვაშინგტონმა იშვილა ორივე ბავშვი, მას საკუთარი შვილი არ ჰყოლია. ახალდაქორწინებულები საცხოვრებლად გადავიდნენ მაუნთ ვერნონში. ვაშინგტონი გახდა მოქალაქეთა პალატის წევრი.
1774 წლისთვის ჯორჯ ვაშინგტონი კოლონიაში ერთ–ერთი უმდიდრესი ადამიანთაგანი იყო. ამავე წელს ის გაგზავნილ იქნა ვირჯინიის დელეგატად პირველ კონტინენტალურ კონგრესზე. კოლონიებსა და ბრიტანეთს შორის ურთიერთობა სულ უფრო და უფრო იძაბებოდა, და 1775 წელს ჯორჯ ვაშინგტონი მეორე კონტინენტალურ კონგრესზე სამხედრო ფორმაში გამოცხადდა.
ამერიკის რევოლუცია
1775 წლის 15 ივნისს, კონტინენტალურმა კონგრესმა, ჯორჯ ვაშინგტონი საიდუმლოდ დაამტკიცა ახალ ჩამოყალიბებული კონტინენტალური არმიის მთავარსარდლად (ინგლ. commander in chief). ინიციატივა მისი დანიშვნის შესახებ წამოაყენა მასაჩუსეტსის შტატის დელეგატმა ჯონ ადამსმა. ვაშინგტონი არმიის ხელმძღვანელობას 3 ივლისიდან შეუდგა.
1776 წლის 17 მარტს ვაშინგტონმა წარმატებით გააძევა ბრიტანული არმია ბოსტონიდან, მას ამაში დორჩესტერის მაღლობზე განთავსებული არტილერია დაეხმარა. ბრიტანულმა არმიამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გენერალი უილიამ ჰოუი, ჰალიფაქსისკენ (კანადა) გადაინაცვლა, ხოლო ვაშინგტონის არმია ქალაქ ნიუ-იორკში დაბანაკდა. 22 აგვისტოს ვაშინგტონმა დათმო ლონგ-აილენდის ბრძოლა, თუმცა თავისი ჯარის უდიდესი ნაწილის გადარჩენა მოახერხა, რამდენიმე მომდევნო ბრძოლის შედეგად ვაშინგტონმა ნიუ-ჯერსისკენ დაიხია და ეჭვქვეშ დადგა რევოლუციის ბედი.
1776 წლის 25 დეკემბრის ღამეს, ვაშინგტონის არმიამ გადაკვეთა მდინარე დელავერი, რათა შეეტია გერმანელთათვის ტრენტონში (ნიუ ჯერსი). ამ შეტევას მოჰყვა, გენერალ ჩარლზ ქორნუოლესის ჯარებზე თავდასხმა, 1777 წლის 2 იანვარს.
ამავე წელს, გენერალი ჰოუი შეტევაზე გადავიდა და დაამარცხა რა ვაშინგტონის ჯარები ბრანდიუაინის ბრძოლაში 11 სექტემბერს აიღო კოლონიების მთავარი ქალაქი ფილადელფია. ამერიკელების საპასუხო შეტევა, გერმანთაუნის ბრძოლა კრახით დასრულდა, ვაშინგტონი იძულებული იყო ველი ფორჯში დაბანაკებულიყო, სადაც მის ჯარისკაცებს გაუკეთეს ვაქცინა ყვავილის საწინააღმდეგოდ.
1777 წელს გენერალ ჰორაციო გეითსმა და გენერალ ბენედიქტ არნოლდმა, გაიმარჯვეს სარატოგას ბრძოლაში, აქ დიდი როლი ითამაშა ვაშინგტონმა, რომლის არმიაც ბრიტანელების ძირითად ძალებს აკავებდა ქვეყნის შუაგულში.
1779 წელს ვაშინგტონმა არმიის ნაწილი სალივანის ლაშქრობაზე გაგზავნა, ეს იყო თავდასხმა იროკეზთა კონფედერაციაში შემავალი ექვსი ტომიდან, ოთხზე რომლებიც შეეკვრნენ ბრიტანელებს. 40 სოფელზე მეტი გაანადგურეს ამ ლაშქრობისას.
1781 წელს ამერიკელების და ფრანგების საერთო ძალებმა, ფრანგული ფლოტის დახმარებით, ალყა შემოარტყა გენერალი ქორნუოლესს იორქთაუნში (ვირჯინია). 14 სექტემბერს ვაშინგტონი თავისი ჯარით შეუერთდა მათ. ბრძოლის შედეგად ბრიტანული არმია დანებდა და საბოლოოდ წერტილი დაესვა მათ წინააღმდეგობას.
მოგვიანებით, 1783 წელს პარიზის ზავის ხელმოწერის შედეგად, დიდი ბრიტანეთის სამეფომ აღიარა ამერიკის დამოუკიდებლობა.
პერიოდი რევოლუციის შემდგომ, პრეზიდენტობამდე
1783 წლის 23 დეკემბერს ჯორჯ ვაშინგტონი გადადგა მთავარსარდალის თანამდებობიდან.
1787 წელს იგი ხელმძღვანელობდა კონსტიტუციონალურ კონვენციას. უმეტეს შემთხვევებში ის არ ერთვებოდა დებატებში, თუმცა მისი ავტორიტეტი იმდენად დიდი იყო, რომ დელეგატებს შორის კოლეგიალობა და დისციპლინა სუფევდა. ბევრი ადამიანი ფიქრობს, რომ პრეზიდენტის ინსტიტუტი შეიქმნა სპეციალურად ჯორჯ ვაშინგტონისთვის.
1788-1789 წლებში, ჯორჯ ვაშინგტონი არჩეულ იქნა ამერიკის შეერთებული შტატების პირველ პრეზიდენტად. ამერიკის შეერთებული შტატების პირველმა კონგრესმა გადაწყვიტა მისთვის ხელფასი წელიწადში $25,000 დაენიშნათ, თუმცა ვაშინგტონმა, რომელიც ძალზედ მდიდარი იყო და მისი ქონება დღევანდელი კურსით დაახლოებით $500 მლნ.-ს შეადგენდა, უარი თქვა ხელფასზე.
პრეზიდენტობა
ჯორჯ ვაშინგტონი იყო ერთადერთი პრეზიდენტი, რომელსაც არ უცხოვრია თეთრ სახლში, რადგან აშშ-ს დედაქალაქი იმ პერიოდში იყო ფილადელფია.
კაბინეტი
როგორც პირველმა პრეზიდენტმა, ჯორჯ ვაშინგტონმა დანიშნა უზენაესი სასამართლოს სრული შემადგენლობა:
ჯონ ჯეი - უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე - 1789
ჯეიმზ უილსონი - 1789
ჯონ რათლეჯი - 1790
უილიამ ქაშინგი - 1790
ჯონ ბლერი - 1790
ჯეიმზ ირედელი - 1790
თომას ჯონსონი - 1792
უილიამ პატერსონი - 1793
ჯონ რათლეჯი - უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე - 1795
სამუელ ჩეიზი - 1796
ოლივერ ესვორთი - უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე - 1796
კავშირში შესული შტატები
ჩრდ. კაროლინა (1789)
როდ-აილენდი (1790)
ვერმონტი (1791)
კენტუკი (1792)
ტენესი (1796)
პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი, გარდაცვალება
1797 წლის მარტში პრეზიდენტობის ვადის ამოწურვის შემდეგ ვაშინგტონი დაბრუნდა მაუნთ ვერნონში. იქ მან დააარსა ალკოჰოლის სახდელი ქარხანა და გახდა ვისკის ყველაზე დიდი მწარმოებელი ქვეყანაში. 1798 წელს მან მოგების სახით მიიღო $7,500.
ამავე წელს ჯორჯ ვაშინგტონი დანიშნულ იქნა ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის გენერლად, ფაქტობრივად არმიაში ყველაზე დიდი თანამდებობის მატარებელი იყო, ეს გადაწყვეტილება მიიღო პრეზიდენტმა ჯონ ადამსმა საფრანგეთის გაფრთხილების მიზნით, რომელთანაც ომი მოახლოვებული იყო. თუმცა ვაშინგტონი აქტიურად ვერ ჩაება ამ პროცესებში და იგი ერთი წლის შემდეგ გარდაიცვალა.
ვაშინგტონი ლოგინად ჩავარდა გაციებისა და ყელის ტკივილისაგან, რომელიც გადაუვიდა ლარინგიტსა და პნევმონიაში და 1799 წლის 14 დეკემბერს გარდაიცვალა, თავის სახლში.
რესურსები ინტერნეტში
American President: George Washington (1732–1799) at the Miller Center of Public Affairs, University of Virginia
George Washington: A Resource Guide at the Library of Congress
George Washington Resources at the University of Virginia Library
George Washington at the White House
The Papers of George Washington at the Avalon Project
George Washington's Mount Vernon Estate, Museum & Gardens
Discover the Real George Washington: New Views from Mount Vernon , a traveling exhibit
George Washington Birthplace National Monument, Virginia from the National Park Service
Painting of John Gano Baptizing George Washington at William Jewell College, Liberty, Missouri
Copies of the wills of General George Washington: the first president of the United States and of Martha Washington, his wife (1904), edited by E. R. Holbrook
George Washington at C-SPAN's American Presidents: Life Portraits
Rediscovering George Washington at Public Broadcasting Service
აშშ-ის პრეზიდენტები
აშშ-ის გენერლები
ამერიკელი სამხედრო მოღვაწეები
დაბადებული 1732
გარდაცვლილი 1799
ინგლისელი ამერიკელები
დაბადებული 22 თებერვალი
გარდაცვლილი 14 დეკემბერი