PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
რუსა I

რუსა I — ურარტუს მეფე ძვ. წ. VIII საუკუნის II ნახევარში, ძვ. წ. 735-714 წწ. სარდური II-ის შვილი.
თავდაპირველად შეძლო ურარტუს გაძლიერება და მისი საზღვრების ერთგვარი გაფართოება (სევანისპირეთის მიწების დაპყრობა, ურმიისპირეთის ოლქების დამორჩილება). შემდგომში კიმერიელებმა დაამარცხეს. ძვ. წ. 714 წელს სარგონ II-სთან ბრძოლაში დამარცხებულმა რუსამ თავი მოიკლა.
იხილეთ აგრეთვე
ურარტუს მეფეები
ლიტერატურა
სქოლიო
ურარტუს მეფეები
გარდაცვლილი ძვ. წ. 714
პანამერიკული გზატკეცილი

პანამერიკული გზატკეცილი — გზების ქსელი, რომელთა საერთო სიგრძე დაახლოებით 47 958 კილომეტრია. გარდა 87 კმ სიგრძის წვიმის ტყეების შეწყვეტილი მონაკვეთისა, რომელსაც დარიენის ნაპრალს უწოდებენ, გზა ერთმანეთთან საგზაო სისტემით აერთებს ამერიკის კონტინენტის კონტინენტურ ქვეყნებს. გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის თანახმად, პანამერიკული გზატკეცილი მსოფლიოს უგრძესი საავტომობილო გზაა. თუმცა, დარიენის ნაპრალის გამო, სამხრეთი და ცენტრალური ამერიკა ტრადიციული საავტომობილო გზით დაკავშირებული არაა.
პანამერიკული გზატკეცილი იწყება ან მთავრდება ჩრდილოეთ ამერიკიდან, ალასკაზე მდებარე პრადჰოს უბიდან და სამხრეთ ამერიკის ქვემო ნაწილამდე აღწევს. გზატკეცილის რამდენიმე საბოლოო წერტილი არსებობს ჩილეს ქალაქ პუერტო-მონტსა და კელონში, ასევე არგენტინის ქალაქ უშუაიაში. აშშ-სა და კანადაში ოფიციალურად არც ერთი გზა არაა განსაზღვრული როგორც „პანამერიკული“, რადგან ეს მაგისტრალი აქ რამდენიმე გზატკეცილს მოიცავს.
პანამერიკული გზატკეცილი გადაკვეთს მრავალ განსხვავებულ კლიმატისა და ეკოლოგიის ტიპებს, გაუვალი ჯუნგლებიდან დაწყებული მშრალი უდაბნოებითა და მთის ცივი უღელტეხილებით დამთავრებული. უღელტეხილებზე გადასვლა მხოლოდ მშრალ სეზონზეა შესაძლებელი, ბევრ რეგიონში კი მისი გავლა სახიფათოა.
გზატკეცილის ცნობილ მონაკვეთებს შორისაა ალასკის გზატკეცილი და შიდა ამერიკული გზატკეცილი (სექცია აშშ-სა და პანამის არხს შორის).
სისტემის ზოგადი მიმოხილვა
პანამერიკული გზატკეცილის ჩრდილოეთი ნაწილი 9 ქვეყანას გადაკვეთს:
პანამერიკული გზატკეცილის სამხრეთი ნაწილი 14 ქვეყანას გადაკვეთს:
მნიშვნელოვანი განშტოებები ასევე მიემართება ბოლივიაში, პარაგვაისა და ურუგვაიში.
გალერეა
ლიტერატურა
Plan Federal Highway System, New York Times May 15, 1932 page XX7
Reported from the Motor World, New York Times January 26, 1936 page XX6
Hemisphere Road is Nearer Reality, New York Times January 7, 1953 page 58
1997-98 AAA Caribbean, Central America and South America map
Popular Mechanics, March 1943, Longest Road In The World
რესურსები ინტერნეტში
Geographic data related to Pan-American Highway at OpenStreetMap
გზა
ჩრდილოეთი ამერიკა
ცენტრალური ამერიკა
სამხრეთი ამერიკა
წყლისპერისებრნი

წყლისპერისებრნი (Lemnaceae) — ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახი. წყლის ზედაპირზე თავისუფლად მცურავი ან წყალში მოქცეული პატარა ბალახებია. ყვავილოვან მცენარეთა შორის ყველაზე მეტად აქვთ რედუცირებული გენერაციული და ვეგეტატიური ორგანოები. ფირფიტოვანი, თალუსის მსგავსი სხეული აქვთ.
ცნობილია 3 გვარის 25 სახეობა, რომლებიც იზრდებიან დამდგარსა და მდორე წყლებში. ვოლფიას (Wolffia) გვარი უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკებში, წყლის პერისა და სპიროდელას (Spirodela) გვარების სახეობათა უმეტესობა — თითქმის მთელ დედამიწაზე.
საქართველოში 2 გვარის (სპიროდელა და წყლის პერი) 4 სახეობა გვხვდება.
ლიტერატურა
ერთლებნიანები
ზემო ხელჩუის კვირაცხოვლის ეკლესია

ზემო ხელჩუის კვირაცხოვლის ეკლესია
ზემო ხელჩუის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხელჩუაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
სოფლის სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით სქელ დუღაბ-ზე. კედლები შემორჩენილია 3-4 მეტრის სიმაღლეზე. მცირე ზომის სამლოცველო სწორკუთხა საკურთხეველში ნიშების კვალია, ცენტრში კი სარკმლის ღიობი, რო-მელიც ძლიერ არის დაზიანებული.
სამხრეთის შესასვლელი მთლიანად მორღვეულია. დასავლეთით სარკმლის ქვე-და წირთხლი ჩანს.
ლიტერატურა
შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ., 2002, გვ., 108
გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დროში მოგზაურის ცოლი

დროში მოგზაურის ცოლი — ამერიკელი მწერლის, ოდრი ნიფენიგერის, სადებიუტო რომანი, რომელიც 2003 წელს გამოქვეყნდა.
წიგნი ჰენრისა და კლერის სასიყვარულო ისტორიის შესახებ მოგვითხრობს. ჰენრის გენეტიკური დაავადება აქვს, რაც მის დროში მოლოდნელ გადაადგილებებს იწვევს, მას ხშირად უწევს კლერთან განშორება, მათი შეხვედრები კი საკმაოდ ხანმოკლეა. ავტორისთვის რომანი საკუთარი წარუმატებელი სასიყვარულო ურთიერთობების მეტაფორას წარმოადგენს. რომანი, როგორც სასიყვარულო, ასევე სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრს მიეკუთვენება, მისი მთავარი თემებია: სიყვარული, დანაკარგი და თავისუფალი არჩევანი. რაც შეეხება დროში მოგზაურობას, მისი საშუალებით ავტორი ურთიერთობებში ადამიანებს შორის არასწორ კომუნიკაციას, დისტანციას და სხვა ღრმა ეგზისტენციალურ საკითხებს იკვლევს.
მრავალი კრიტიკოსი დროში მოგზაურობის შესახებ ავტორის უნიკალური პერსპექტივით მოიხიბლა. მოწონება დაიმსახურა პერსონაჟების დახასიათებამ და მათმა ემოციურმა სიღრმემ, ზოგიერთმა კრიტიკოსმა კი მწერლის სტილი მელოდრამატულად, სიუჟეტი კი ემოციურად ბანალურად მიიჩნია.
2009 წელს წიგნის ეკრანიზაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლებს რეიჩელ მაკადამსი და ერიკ ბანა ასრულებენ.
რესურსები ინტერნეტში
ამერიკული რომანები
2003 წლის რომანები
მალაკოლოგია

მალაკოლოგია — ზოოლოგიის ერთ-ერთი დარგი, რომელიც შეისწავლის მოლუსკების (Mollusca) ანუ რბილტანიანების სისტემატიკას, ბიოლოგიას და მათ როლს სახალხო მეურნეობაში.
ლიტერატურა
Cox L. R. & Peake J. F. (eds.). Proceedings of the First Europe an Malacological Congress. September 17–21, 1962. Text in English with black-and-white photographic reproductions, also maps and diagrams. Published by the Conchological Society of Great Britain and Ireland and the Malacological Society of London in 1965 with no ISBN.
Heppel D. (1995). "The long dawn of Malacology: a brief history of malacology from prehistory to the year 1800." Archives of Natural History 22(3): 301-319.
რესურსები ინტერნეტში
პერიოდულიო გამოცემები მოლუსკების შესახებ
ზოოლოგიური მეცნიერებები
OnePlus 8

OnePlus 8 და OnePlus 8 Pro — ჩინური კომპანია OnePlus-ის მიერ Android-ის ბაზაზე წარმოებული სმარტფონები. ორივე მოდელი წარმოადგინეს 2020 წლის 14 აპრილს ონლაინ-პრეზენტაციის ფარგლებში. სერია OnePlus 8 წარმოადგენს სერია OnePlus 7-ის შთამომავალს. სერიის ყველა მოდელს გააჩნია მობილური კავშირგაბმულობის სტანდარტ 5G-ის მხარდაჭერა.
2020 წლის ივნისში OnePlus 8 Pro-მ დაიკავა მე-2 ადგილის AnTuTu-ს რეიტინგში. DisplayMate-მა დააჯილდოვა OnePlus 8 Pro კატეგორიაში "Best Smartphone Display".
ინდოეთში OnePlus 8 Pro-ს პირველი პარტია გაყიდვების დაწყებიდან რამდენიმე წუთში გაიყიდა.
მაჩვენებლები
აუდიო
პორტალმა DxOMark „OnePlus 8“-ის ხმა 68 ქულით შეაფასა, ხოლო „OnePlus 8 Pro“-მ მოაგროვა 67 ქულა. საერთო აუდიოს რეიტინგში მოდელებმა დაიკავეს მე-11 და მე-12 ადგილები.
ვერსიები Verizon და T-Mobile
OnePlus 8 5G UW (Verizon) და OnePlus 8 5G (T-Mobile) არის ვერსიები აშშ-ის ბაზრისთვის; OnePlus 8 სერიაში მხოლოდ მათ აქვთ მინიჭებული წყლისა და მტვერისაგან დაცვის სერტიფიკატი IP68.
ვერსია 5G UW გამოშვებულია ერთობლივად ამერიკულ უსხვილეს მობილურ ოპერატორ Verizon-თან. ეს ვერსია ყველაზე სწრაფია OnePlus 8-ს სერიაში, რადგან მას გააჩნია Ultra Wideband-მხარდაჭერა — კომპანია Verizon-ის სპეციალური ზესწრაფი 5G-ის ვერსია. ვერსია 5G (T-Mobile) ექსკლუზიურად იყიდება მხოლოდ T-Mobile-ის მაღაზაიათა ქსელში.
რენტგენის ეფექტი
OnePlus 8 Pro ახალი სმარტფონის კამერის ფოტოქრომატულ ფილტრს აღმოაჩნდა რენტგენის ეფექტი. იგი გამჭვირვალეს ხდის რამდენიმე ტიპის პლასტიკს და ტანსაცმელს. პრივატულობის დარღვევის შესახებ ნაგატიური შეფასებების დიდი ტალღის გამო, OnePlus-მა გამორთო ფილტრი ჯერ ჩინურ ვერსიებში, შემდეგ კი მთელს მსოფლიოში.
რამდენიმე ხნის შემდეგ კომპანიამ შესაძლებელი გახადა ფილტრის ჩართვა OxygenOS 10.5.9 განახლებაში.
რესურსები ინტერნეტში
OnePlus 8
OnePlus 8 Pro
სქოლიო
მობილური ტელეფონები
სმარტფონები
სასარგებლო წიაღისეული

სასარგებლო წიაღისეული — დედამიწის ქერქში არსებული არაორგანული და ორგანული მინერალური წარმონაქმნები, რომლებსაც იყენებენ სახალხო მეურნეობაში. სასარგებლო წიაღისეულს მოიპოვებენ სხვადასხვა გენეტური ტიპის სასარგებლო წიაღისეულის საბადოდან.
სახეობები
ლითონური (მადნეული) სასარგებლო წიაღისეული – შავი, ფერადი, მსუბუქი, იშვიათი, რადიაქტიური ლითონების და იშვიათ მიწათა ელემენტების მადნები, აგრეთვე ლითონური თვითნაბადი ელემენტები.
არალითონური (არამადნეული) სასარგებლო წიაღისეული – სამთოქიმიური ნედლეული (სხვადასხვა) მარილი, თაბაშირი, ბარიტი, გოგირდი, ფოსფორიტები, აპატიტი და სხვა), ბუნებრივი აბრაზიული, ელექტროსაიზოლაციო, თბოსაიზოლაციო, ბგერათსაიზოლაციო, ცეცხგამძლე, ტუტეგამძლე, მჟავაგამძლე და საშენი მასალები, ძვირფასი, სანახელავო და ტექნიკური ქვები, პიეზო ოპტიკური ნედლეული და სხვა.
საწვავი სასარგებლო წიაღისეული – ნავთობი, ბუნებრივი საწვავი აირები, წიაღისეული ნახშირი, ტორფი, საწვავი ფიქლები.
ჰიდრომინერალური სასარგებლო წიაღისეული – მინერალური წყლები, სასმელი მიწისქვეშა წყლები.
იხილეთ აგრეთვე
სასარგებლო წიაღისეულის საბადო
ლიტერატურა
გეოლოგია
Oeschinenhorn

Oeschinenhorn
The Oeschinenhorn is a mountain of the Bernese Alps, overlooking Lake Oeschinen in the Bernese Oberland. It lies just west of the Blüemlisalp.
References
External links
Oechinenhorn on Hikr
Mountains of the Alps
Alpine three-thousanders
Mountains of Switzerland
Mountains of the canton of Bern
მარიპიპი

მარიპიპი (ოფიციალურად მარიპიპის მუნიციპალიტეტი;) ― მეხუთე მუნიციპალიტეტი ბილირანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 373 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის. მუნიციპალიტეტი კუნძულ მარიპიპისა და მის მახლობლად მდებარე პატარა კუნძულებს მოიცავს, რომლებიც კუნძულ ბილირანის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობენ.
კლიმატი
სქოლიო
ბილირანის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ბერკუტი

ბერკუტი — უკრაინის მილიციის სპეცდანიშნულების რაზმის სისტემა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაქვემდებარების ქვეშ. იგი საბჭოთა კავშირის OMON-ის მემკვიდრეა უკრაინაში. ბერკუტი ნახევრად ავტონომიურია და იმართება ადგილობრივ ან რეგიონულ დონეზე (პლქი, რაიონი, ქალაქი). ძირითადად გამოიყენება ორგანიზებულ დანაშაულთან საბრძოლველად. ბოლო დროს კი მას საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მიზნით იყენებენ როგორც მილიციას. მისი სრული სახელია მილიციის განცალკევებული სპეცრაზმი „ბერკუტი“.
ბერკუტის დანაყოფები წარმოდგენილია უკრაინის ყველა რეგიონსა (ოლქი) და ყველა დიდ ქალაქში. რამდენიმე სპეციალურ პოლიციურ დანაყოფს შორის, „ბერკუტი“ ყველა მათგანისთვის ყველაფრისმომცველი სახელი გახდა.
ეტიმოლოგია
უკრაინულ ენაზე „ბერკუტი“ მთის არწივს (Aquila chrysaetos) ჰქვია, რომელიც დიდ ცხოველებზე, ძირითადად მელიებზე ნადირობს.
ისტორია
უკრაინის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში OMON-ის შექმნის გადაწყვეტილება 1988 წლის 28 დეკემბერს მიიღეს, საბჭოთა OMON-ის შექმნიდან ერთი წლის თავზე. პირველი დანაყოფები ჩამოყალიბდა კიევში, დნეპროპეტროვსკში, ოდესაში, ლვოვსა და დონეცკში; ექვემდებარებოდა სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს საბჭოთა შინაგან ძალებს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ გადაწყდა, რომ ყველა ოლქის ცენტრში შექმნილიყო იგივე პრინციპის ძალები, რომლებიც უკრაინის შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაექვემდებარებოდა. 1992 წლის 16 იანვრის ბრძანებით შეიქმნა სწრაფი რეაგირების ძალები სახელად „ბერკუტი“, რომელიც სრული დატვირთვით 1993 წლიდან შეუდგა მუშაობას.
უკრაინის პოლიტიკისა და ეკონომიკის ბრიტანელი მკვლევრის, ტარას კუზიოს 2012 წლის განცხადების თანახმად, ბოლო წლებში ბერკუტს სულ უფრო ხშირად იყენებენ ანტისამთავრობო დემონსტრაციების დასაშლელად და საარჩევნო პროცესებზე გავლენის მოსახდენად. 2013 წლის 30 ნოემბერს, ბერკუტმა ძალისმიერი გზით დაარბია ევრომაიდანზე შეკრებილი მომიტინგეები. 2014 წლის 21 იანვარს სპეცრაზმმა მომიტინგეთა წინააღმდეგ მოლოტოვის კოქტეილები გამოიყენა.
მოვალეობები
სპეცდანიშნულების რაზმის უმთავრესი მოვალეობაა საზოგადოებრივი წესრიგის უსაფრთხოება და სამოქალაქო წესრიგის ძალისმიერი უზრუნველყოფა ნებისმიერი მასობრივი სამოქალაქო აქტივობის დროს (დემონსტრაციები, პარადები, სპორტული ღონისძიებები, კონცერტები და ა. შ.) ან კრიმინალური აქტივობების არეალში, ასევე ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლა.
ორგანიზაცია
ბერკუტი წარმოადგენს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სარეზერვო დანაყოფს, რომელსაც სუბორდინაციას უწევს რეგიონული დეპარტამენტები.
ბერკუტის ბატალიონის შემადგენლობა დამოკიდებულია ოლქზე და მერყეობს 50-დან 600 კაცამდე. მიღებული დავალების გათვალისწინებით, რპეცრაზმი შესაძლოა გაერთიანდეს ლეგიონებად. 2008 წლის იანვრისთვის, ძალები შედგებოდა 2 ლეგიონის, 6 განცალკევებული ბატალიონის და 19 კომპანიისაგან, წევრთა საერთო რაოდენობა 3 250 კაცი იყო. ერთი ლეგიონი განთავსებულია კიევში, მეორე კი ყირიმში.
ბერკუტის წევრთა მთავარი განმასხვავებელი ნიშანია წაბლისფერი ბერეტი.
ბერკუტის დანაყოფები ლეონიდ კუჩმას რეჟიმის დროს ხშირად მონაწილეობდა ოპოზიციის წინააღმდეგ (ნარინჯისფერი რევოლუცია). უფრო უახლეს წარსულში, ბერკუტმა დაარბია ევრომაიდანზე შეკრებილი პრო-ევროპული მომიტინგეები.
რესურსები ინტერნეტში
Truth about special unit "Berkut". TSN. 1+1.
Berkut and hostage
სქოლიო
უკრაინის სამართალდამცავი ორგანოები
მილიცია
ევრომაიდანი
ჰენრი ახალგაზრდა

ჰენრი ახალგაზრდა მეფე — მეორე ჰენრი II-ისა და ალიენორა აკვიტანიელის ხუთი შვილიდან. ნორმანდიის ჰერცოგი, ანჟუს გრაფი. ინგლისის ნომინალური მეფე 1170-იანი წლების დასაწყისში.
ბიოგრაფია
ჰენრის კორონაცია მოხდა 1170 წლის 14 ივლისს, 15 წლის ასაკში, როცა მამამისი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, თუმცა ის არასოდეს მართავდა სახელმწიფოს დამოუკიდებლად და ჩვეულებრივ, არ შედის ინგლისის მონარქების სიაში.
მას ეწოდა მეტსახელი „ჰენრი ახალგაზრდა მეფე“, რათა განესხვავებინათ თავისი ნათესავისაგან, ჰენრი III-ისაგან. ახალგაზრდა მეფე წაეჩხუბა მამამისს, შემდეგ კავშირი შეკრა დედასთან, ალიენორა აკვიტანიელთან და თავის ძმებთან, რომლებთან ერთადაც ჩაერთო სამოქალაქო ომში.
ჰენრის არ აინტერესებდა სამეფოს ყოველდღიური მოვლა და სამხედრო ხელოვნება, ურჩევნოდა, დროის დიდი ნაწილი ტურნირებზე დაეხარჯა ან თავისი ძმების პირად საქმეებში ჩარეულიყო.
1172 წელს ჰენრი დაქორწინდა მარგარიტა ფრანგზე, მეფე ლუდოვიკო VII-ის ქალიშვილზე, ამ ქორწინებიდან დაიბადა ჯონი(1177), რომელიც ჩვილობაში გარდაიცვალა. მისი უმცროსი ძმები, რიჩარდ ლომგული და ჯონ უმიწაწყლო კი შემდგომში მეფეები გახდნენ.
რესურსები ინტერნეტში
Henry II, by W.L. Warren, ISBN 0-520-03494-5
The Young King Henry Plantagenet, 1155—1183, in history, literature, and tradition, by O.H. Moore
ინგლისის მეფეები
ნორმანდიის ჰერცოგები
პლანტაგენეტები
დაბადებული 1155
გარდაცვლილი 1183
იოჰან ლუდვიგ შვერინ ფონ კროზიგკი

იოჰან ლუდვიგ შვერინ ფონ კროზიგკი
გრაფი იოჰან ლუდვიგ ლუც შვერინ ფონ კროზიგკი (დ. 22 აგვისტო, 1887, რათმანსდორფი — გ. 4 მარტი, 1977, ესენი) — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რაიხის ფინანსთა მინისტრი 1932–1945 წლებში.
რესურსები ინტერნეტში
იოჰან ლუდვიგ შვერინ ფონ კროზიგკი
გერმანელი პოლიტიკოსები
დაბადებული 22 აგვისტო
დაბადებული 1887
გარდაცვლილი 4 მარტი
გარდაცვლილი 1977
გლობიგერინა

გლობიგერინა — უმარტივესი ცხოველების გვარი ფესვფეხიანების კლასისა. აქვთ ფოროვანი, ურთიერთდაკავშირებული საკნებისაგან შემდგარი კიროვანი ნიჟარა, რომლის ზედაპირი მოფენილია გრძელი რადიალური ნემსებით. გვხვდებიან ყველა განედის თბილ ზღვებში, სხვადასხვა სიღრმეზე. გვარში რამდენიმე ათეული სახეობაა, მ. შ. ნამარხიც. მკვდარი გლობიგერინების ნიჟარები ქმნის ოკეანის გლობიგერინულ შლამს.
ლიტერატურა
უმარტივესები
ქვემო ნიჩბისი

ქვემო ნიჩბისი — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ნიჩბისის თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ნიჩბისი, ახალი ნიჩბისი, ზემო ნიჩბისი, სასხორი). მდებარეობს მდინარე ნიჩბისისწყლის ნაპირებზე, ნიჩბისის სერის ძირას, ზღვის დონიდან 710 მ, მცხეთიდან 18 კმ, ძეგვის რკინიგზის სადგურიდან 8 კმ. სოფელში გადის სასხორი — დიდგორის საავტომობილო გზა.
ისტორია
სოფელი ქვემო ნიჩბისი ისტორიული ძეგლია, იგი სოფელ ნიჩბისის ნაწილი იყო. ნიჩბისი ახალი ნიჩბისის, ზემო ნიჩბისისა და ქვემო ნიჩბისის ძველი სახელწოდებაა. ისტორიული სოფელი ნიჩბისი ახლანდელი ქვემო ნიჩბისი უნდა იყოს. ქვემო ნიჩბისი ქართლის ერთ-ერთი უძველესი სოფელია. აქ არის მინის და ჭიქურის დასამზადებელი კვარცის ქვიშის საბადოები, ამიტომ მცხეთასთან, გორთან და მეჯვრისხევთან ერთად ნიჩბისი მეჭურჭლეობის განთქმული ცენტრი იყო. ნიჩბისი მოხსენიებულია გიორგი II-ის 1072 წლის სიგელში. მეფე გიორგი II-ს სოფელი შიომღვიმის მონასტრისათვის შეუწირავს. სოფელზე შეუვალობის სიგელი მონასტერს 1170 წელს განუახლეს. XVII საუკუნიდან, 1615 წელს მეფე ლუარსაბმა ნიჩბისი ქაიხოსრო და მერაბ ციციშვილების საგვარეულოს უბოძა. XVIII საუკუნეში სოფელი ლეკთა გამუდმებულმა შემოსევებმა გააჩანაგა. ამავე საუკუნის მიწურულისათვის სოფელში 7 კომლიღა ცხოვრობდა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მეთესლეობის ექსპერიმენტული მეურნეობა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 432 ადამიანი.
ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე რამდენიმე ისტორიული ძეგლი დგას. მათ შორის აღსანიშნავია 1871 წელს აშენებული ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია და იოანე მახარობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია, რომელიც სამშენებლო წარწერის თანახმად აგებულია ელიოზის ძეების მიერ. სოფლის განაპირას დგას IV საუკუნის დარბაზული ეკლესია „ღვთაება“, რომელსაც, ასევე, კიკოლიანთ საყდარად მოიხსენიებენ.
სოფლის სასაფლაოებზე მრავლადაა XX საუკუნის დასაწყისის საფლავის ქვები. სოფლის ცენტრში მოქმედებს 1933 წელს გაყვანილი წყარო, რომელიც წარწერის თანახმად გაყვანილია სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისარიატის მიერ.
ციციშვილების ციხე
სოფლის ცენტრში დგას ციციშვილების ციხე-დარბაზი, რომელიც აშენებულია XVII საუკუნეში, 1615 წელზე გვიან. ციხის ტერიტორიაზე დგას კოშკი, აბანო. შემორჩენილია (სავარაუდოდ) ლაზარეთის, აფთიაქის, ეკლესიისა და სკოლის ნანგრევები.
წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
სოფლის განაპირას დგას წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია. ეკლესიას ჯვარ-გუმბათოვანი ფორმა აქვს, თუმცა გუმბათი არ ადგას. ლეგენდის თანახმად, ეკლესიის მშენებელი მცხეთის ეპისკოპოსმა მოაკვლევინა, რის გამოც ეკლესია დაუმთავრებელი დარჩა. ეკლესია აშენებულია XVI-XVII საუკუნეებში. ეკლესიის პერანგი XVIII საუკუნეს მიეკუთვნება. პერანგი მხოლოდ დასავლეთ ფასადზეა შემორჩენილი. ამავე ფასადზე გამოსახულია ჩუქურთმები.
სოფლიდან 10 კმ. დაშორებით მდებარეობს არქეოლოგიური ძეგლი ნატბეური.
ლიტერატურა
სქოლიო
მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გაბალის რაიონი

გაბალის რაიონი
გაბალის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ისტორიული ქალაქი გაბალა, რომელიც ძველ დროში იყო ცნობილი როგორც კავკასიის ალბანეთის დედაქალაქი. მისი სატელეფონო კოდია (+994) 24.
რაინონში ცხოვრობს 93 770 ადამიანი, რომელთაგანაც 13 175 ცხოვრობს რაიონის ცენტრ გაბალაში, ხოლი დანარჩენი 80 595 ცხოვრობს სოფლებში. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 60,49 ადამიანია კვადრატულ კილომეტრზე. საშუალო სასიცოცხლო ასაკი 70 წელია. გაბალის რაიონში 73 235 მკვიდრი აზერბაიჯანელია, 16 020 არიან ლეზგები, 4 640 უდიები, 209 არის თურქი და 37 სხვა ეროვნების წარმომადგენელი.
ისტორია
გაბალა უძველესი ქალაქია , რომელიც იყო კავკასიის ალბანეთის სახელმწიფოს დედაქალაქი. ძველი ქალაქის ნანგრევები მდებარეობს რაიონის დღევანდელი ცენტრიდან სამხრეთ-დასავლეთით 20 კილომეტრში. დიდი შენობების, ქალაქის კარიბჭეების, კოშკის კედლებისა და მატერიალური კულტურის ნიმუშების ნაშთები ამტკიცებს, რომ გაბალა იმ დროს ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ქალაქი იყო.
როდესაც რომის ჯარები თავს დაესხნენ ალბანეთს ძვ.წ 60-იან წლებში, მათ ვერ შეძლეს გაბალას დაპყრობა. სასანიანთა პერიოდში გაბალა იყო დიდი სავაჭრო ცენტრი. სიტუაცია იგივე დარჩა ისლამური სახალიფოს ხანაშიც. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქმა განიცადა ვარდნა მე -13 საუკუნეში მონღოლთა შემოსევის დროს, იგი მოგვიანებით აღადგინეს. გაბალამ მე-18 საუკუნის შუა ხანებში დაკარგა პოზიციები და მოსახლეობა თანდათანობით შემცირდა.
მე -18 საუკუნის შუა ხანებში ამ ტერიტორიაზე მცირე ფეოდალური სახელმწიფო დაარსდა. მოგვიანებით იგი შედიოდა შაქის სახანოს შემადგენლობაში და მას მართადნენ შაქის ხანები.
შაქის სახანოს დაცემის შემდეგ, ქუთქაშენის სასულთნო შეიტანეს შაქის პროვინციაში. ქუთქაშენის ოლქი შეიქმნა 1930 წელს. ამ რეგიონს სახელწოდებით გაბალა დაარქვეს 1991 წლის მარტში, საბჭოთა კავშირის დაცემის შემდეგ..
ეკონომიკა
რეგიონალური ეკონომიკის ძირითადი სექტორი სოფლის მეურნეობას ეყრდნობა. რაიონის სოფლის მეურნეობა ითვალისწინებს თამბაქოსა და ჩაის მოყვანას, აბრეშუმის ჭიების მოშენებას, ყვავილების დარგვას, ხილისა და მარცვლეულის მოყვანას, მეღვინეობასა და ცხვრის მოშენებას.
გაბალის რეგიონში 2015 წელს, ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორებიდან შემოსული, წარმოების მთლიანი ღირებულება 203 517 მანათს შეადგენდა, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით:
ინდუსტრიაში მთლიანი პროდუქტი გაიზარდა 130 ათასი მანათით ან 0,5% -ით.
სოფლის მეურნეობა გაიზარდა 3 244 მანათით ან 5,6%,-ით.
მშენებლობა - 25 222 მანათით ან 40,4%-ით.
ტრანსპორტი - 246 ათასი მანათით ან 7,3%.
კომუნიკაცია - 13 ათასი მანათით ან 1,2%.
ვაჭრობა - 457 ათასი მანათით ან 1,97%.
ასევე 2016 წელს დასრულდა სამშენებლო და სამონტაჟო სამუშაოები სათხილამურო ცენტრში, რომელიც ზამთარშიც დ ზაფხულშიც ტურიზმის კომპლექსის ნაწილია.
ლიტერატურა
Sara Aşurbəyli. Şirvanşahlar dövləti. Avrasiya press, Bakı, 2006
რესურსები ინტერნეტში
На сайте Azerbaijan
სქოლიო
აზერბაიჯანის რაიონები
Şorbaçı

Şorbaçı may refer to:
Şorbaçı, Hajigabul, Azerbaijan
Şorbaçı, Jalilabad, Azerbaijan
Shorbachy Vtoryye, Azerbaijan
რადეგონდ დე ვალუა

რადეგონდ დე ვალუა (დ. აგვისტო, 1428 — გ. 19 მარტი, 1445) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის უფროსი ასული. დანიშნული იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ სიგიზმუნდ ჰაბსბურგზე.
ბიოგრაფია
რადეგონდი დაიბადა 1428 წლის აგვისტოში, საფრანგეთის ქალაქ შინონში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. როდესაც იგი დაიბადა, დედოფლის მატიანემ ასეთი ჩანაწერი გააკეთა: "ჩვენმა შესანიშნავმა დედოფალმა, ქალაქ შინონში, გააჩინა მადამ რადეგონდ დე ვალუა".
პატარა პრინცესას სახელი წმინდა რადეგონდ თიურინგიელის პატივსაცემად დაარქვეს, ვინაიდან მეფე შარლი მიიჩნევდა, რომ სწორედ ის იყო ასწლიან ომში ფრანგების მფარველი. ეს სახელი იმდენად იშვიათი იყო და არის, რომ არსებობს კიდევ სხვა უამრავი პოლიტიკური და რელიგიური ახსნა იმის შესახებ, თუ რატომ დაარქვეს მაინც და მაინც რადეგონდი. სრულიად საფრანგეთის ისტორიაში, ის ერთადერთი პრინცესაა, ვისაც რადეგონდი ერქვა.
1430 წლის 22 აპრილს საფრანგეთის მეფე შარლ VII-სა და ავსტრიის ერცჰერცოგ ფრიდრიხს შორის გაფორმდა საქორწინო კონტრაქტი, რომლის მიხედვითაც, რადეგონდი ცოლად მიჰყვებოდა მასზე ერთი წლით უფროს ფრიდრიხის ვაჟს, ტიროლის გრაფ სიგიზმუნდ ჰაბსბურგს.
გათხოვებამდე ცოტა ხნით ადრე, 1445 წელს რადეგონდი ტურში მძიმედ დაავადდა. იგი საფრანგეთის მასშტაბით მოგზაურობდა დედასთან ერთად და ფრანგულ სიწმინდეებს ათვალიერებდა, რა დროსაც მის ავადმყოფობას ფეხის მოტეხვაც დაერთო. რადეგონდი გარდაიცვალა 1445 წლის 19 მარტს, 16 წლის ასაკში. 1449 წელს, სიგიზმუნდმა მის ნაცვლად ცოლად შეირთო ელეონორა სტიუარტი, შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ის ასული.
ლიტერატურა
du Fresne de Beaucourt, Gaston (1882). Histoire de Charles VII. Vol. II : Le roi de Bourges, 1422-1435 (in French). Paris: Librairie de la Société bibliographique. p. 187.
Christian de Mérindol, « Le culte de sainte Radegonde et la monarchie française à la fin du Moyen Âge », dans Les Religieuses dans le cloître et dans le monde, des origines à nos jours, Actes du deuxième colloque international du C.E.R.C.O.R., Poitiers, 29 septembre-2 octobre 1988, Saint-Étienne, Publications de l'Université de Saint-Étienne, 1994, p. 792.
Robert Favreau, « Le culte de sainte Radegonde à Poitiers au Moyen Âge », dans Les religieuses dans le cloître et dans le monde des origines à nos jours: Actes du deuxième colloque international du C.E.R.C.O.R., Poitiers, 29 septembre-2 octobre 1988, Saint-Étienne, Publications de l'Université de Saint-Étienne, 1994, p. 107.
P.L Carrez, Étude sur le château de Sarry, ancienne campagne des évêques de Châlons-sur-Marne, imp. Martin Frères, Châlons, 1899.
დაბადებული 1428
გარდაცვლილი 19 მარტი
გარდაცვლილი 1445
ვალუები
საფრანგეთის პრინცესები
ლივონიის ქრონიკა

ლივონიის ქრონიკა ან ჰაინრიხ ლატვიელის ქრონიკა — ჰაინრიხ ლატვიელის ნაშრომი, რომელიც აღწერს ლატვიისა და მიმდებარე ქვეყნების ისტორიას 1180-1227 წლების პერიოდში. შედგება ოთხი ნაწილისაგან.
ლივონიის ქრონიკა ბეჭვდითი სახით პირველად გამოსცეს 1740 წელს, ხოლო მეორედ 1865 წელს.
აღნიშნული ნაშრომი ერთ-ერთი უძველესი წერილობითი დოკუმენტია, რომელიც მნიშვნელოვან ცნობებს გვაწვდის ბალტიისპირეთის ქვეყნების გაქრისტიანების შესახებ.
რესურსები ინტერნეტში
«Хроника Ливонии».
Heinrichs Livländische Chronik/ Monumenta Germaniae Historica
The "Chronicle of Henry of Livonia' , translated and edited by James A. Brundage, Columbia University, 1961; revised 2003; 288 pages ISBN 0231128886"
Ruth Williamson, "Primary Source Analysis of the Chronicle of Henry of Livonia
Indriķa hronika
Bibliography of Henry of Latvia
ლატვიის ისტორია
ესტონეთის ისტორია
ვილჰელმ I (ბერგის ჰერცოგი)

ვილჰელმ I (ბერგის ჰერცოგი)
ვილჰელმ I ფონ იულიხ-ბერგი (დ დაახლ. 1348 — გ. 24 ივნისი, 1408) — ბერგის ჰერცოგი 1360–1408 წლებში.
დაკრძალულია ალტენბერგის საკათედრო ტაძარში, გერმანია.
მისი მმართველობის დროს ბერგის საგრაფო საჰერცოგოს რანგში იქნა აყვანილი (ლათ.: ducatus montensis), მაშინ როდესაც მეფე ვენცელმა 1380 წლის 24 მაისს აახენის რაიხსტაგზე ვილჰელმ II-ეს ჰერცოგობა უბოძა. 1363 წელს ვილჰელმ I-მა იქორწინა პფალცგრაფ რუპრეხტ II-ია ასულ ანაზე.
რესურსები ინტერნეტში
genealogie-mittelalter.de
ბერგის ჰერცოგები
დაბადებული 1348
გარდაცვლილი 24 ივნისი
გარდაცვლილი 1408
იანვარი 2009

იანვარი 2009
იანვარი - 2009 წლის პირველი თვეა. დაიწყო ხუთშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ შაბათს.
პორტალი:ახალი ამბები
01