PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Boyuk Zira Lighthouse

Boyuk Zira Lighthouse is a lighthouse in the north of Boyuk Zira Island, in the Caspian Sea, Azerbaijan.
History
The lighthouse in the island was begun to function since 1884. It illuminated road for ships entering Bay of Baku. Until 1907, Maiden Tower executed these functions. But later, Nargin Island detaching Baku Bay from the sea, became the main guide for sailors. A kerosene-wick burner, and then a gas lantern with a light-optic apparatus of the 4th degree illuminated a road for ships.
The Nargin lighthouse illuminated by acetylene in 1912, became the first lighthouse in the Russian Empire illuminated by such a way.
In the beginning of the Great Patriotic War, Nargin lighthouse was exploded for not to attract attention of German aviation, and fixed antiaircraft guns in the island. In 1958, Nargin lighthouse was restored and acts up to now.
See also
List of lighthouses in Azerbaijan
References
External links
Lighthouses in Azerbaijan
Funes, Nariño

Funes, Nariño
Funes is a town and municipality in the Nariño Department, Colombia.
Municipalities of Nariño Department
Zapatera

Zapatera is a shield volcano located in the southern part of Nicaragua. It forms the island of Isla Zapatera in the Lake Nicaragua. Isla Zapatera constitutes one of 78 protected areas of Nicaragua.
As of 1850, Zapatera was described "uninhabited" by British writer John Baily. The archaeological site of Zapatera is located on the island.
See also
List of volcanoes in Nicaragua
References
Mountains of Nicaragua
Shield volcanoes of Nicaragua
Lake islands of Nicaragua
National parks of Nicaragua
Lake Nicaragua
Polygenetic shield volcanoes
რიუ-ნოვუ (მინას-ჟერაისი)

რიუ-ნოვუ (მინას-ჟერაისი)
რიუ-ნოვუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 418 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟუის-დი-ფორის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 712 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.62 კმ²-ზე. ფართობი 209 310 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩხვინდღულა

ჩხვინდღულა — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ასხის მასივის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ტეხურის მარცხენა შენაკადის — შაკვის სათავეში. სიმაღლე 1949 მეტრი. აგებულია ცარცული კირქვებით; შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახეულით.
ლიტერატურა
სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ძვ. წ. 736

ძვ. წ. 736 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ფინური ენციკლოპედია

ფინური ენციკლოპედია („ენციკლოპედია“, „ცოდნის წიგნი„, „ცოდნის სიტყვარი“), გამოიცა 11 ტომად 1909-22 წლებში. პირველი ფინურენოვანი ენციკლოპედიაა. გამოცემულია Tietosanakirja-Osakeyhtiö-ს მიერ, ოტავასა და WSOY-ს ერთიანი ძალისხმევით. სახელი სპეციალურად შეირჩა და ფინურად ენციკლოპედიათა ნაკრებს აღნიშნავს, ამდენად იოლი გასარჩევია Iso musta tietosanakirja-საგან ("დიდი შავი ენციკლოპედია").
ფინურ ენციკლოპედიას მოჰყვა ფინური მცირე ენციკლოპედიის ოთხტომეული 1925-1928 წლებში.
იხილეთ აგრეთვე
ენციკლოპედიები ენების მიხედვით
რესურსები ინტერნეტში
Pieni tietosanakirja რუნებერგის პროექტზე.
ფინურენოვანი ენციკლოპედიები
ენციკლოპედიები
ხეკოლა

ხეკოლა, კოლა — მცენარეთა გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეებია. 125-მდე სახეობა გავრცელებულია აფრიკის ტროპიკებში. უფრო გავრცელებული და სასარგებლო სახეობებია მბზინავი კოლა, წაწვეტებულფოთოლა კოლა, რომლებიც დასავლეთ აფრიკაში, ვესტინდოეთსა და ბრაზილიაში ფართოდაა გავრცელებული კულტურაში.
ხეკოლას თესლი (დიამეტრი 3 სმ), რომელიც კოლას კაკლის სახელითაა ცნობილი, დიდი რაოდენობით შეიცავს ალკანოიდ კოფეინს (2,5%), კოლატინს და თეობრომინს (0,05%). იყენებენ მედიცინაში, აგრეთვე „კოკა-კოლასა“ და „პეპსი-კოლას“ დასამზადებლად.
ლიტერატურა
ბალბისებრნი
ჯ. რ. რ. ტოლკინი: ბიოგრაფია

ჯ. რ. რ. ტოლკინი: ბიოგრაფია
„ჯ.რ.რ. ტოლკინი: ბიოგრაფია“ — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ცნობილი ბიოგრაფის, ჰამფრი კარპენტერის წიგნი. პირველად გამოიცა 1977 წელს და წარმოადგენს ტოლკინის მიმოწერის, ლექსები და სხვა იშვიათი - მაგალითად, „ბეჭდების მბრძანებლის“ ხელნაწერერების - კრებულს. თავდაპირველად დაიბეჭდა George Allen & Unwin-ის, შემდეგ კი – Houghton Mifflin Company-ს მიერ.
სქოლიო
ჯ. რ. რ. ტოლკინი
1977 წლის წიგნები
არია

არია („ჰაერი“) — ოპერის, ორატორიის, კანტატის დასრულებული ვოკალური ეპიზოდი (ნომერი), რომელსაც მომღერალი ორკესტრის თანხლებით ასრულებს. არიას ოპერის დრამატურგიის განვითარებაში ისეთივე ადგილი უჭირავს, როგორც მონოლოგს დრამაში. არიასთვის დამახასიათებელია ფართო მღერადობა. მას ხშირად რეჩიტატივი უძღვის წინ.
არიის ნაირსახეობანია არიეტა, არიოზო, კავატინა და სხვა. სამნაწილიან არიას, რომლის მესამე ნაწილი პირველის გამეორებაა, ეწოდება არია და კაპო. არიას უწოდებენ აგრეთვე მღერადი ხასიათის მქონე ზოგიერთ ინსტრუმენტულ პიესას.
ლიტერატურა
არიები
მუსიკალური ტერმინები
ოპერა
ზემო ლარსი

ზემო ლარსი — სოფელი და საკონტროლო-გამშვები პუნქტი ჩრდილოეთ ოსეთში. შედის ქალაქ ვლადიკავკაზის საქალაქო ოკრუგის შემადგენლობაში. მდებარეობს რუსეთ-საქართველოს საზღვარის რაიონში, საქართველოს სამხედრო გზაზე, მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე. 2009 წლის 5 მაისს შედგა საზეიმო ცერემონია საავტომობილო პუნქტის მშენებლობასთან დაკავშირებით. ხოლო 2009 წელს განახლდა საუბარი საკონტროლო-გამშვები პუნქტის აშენებასთან დაკავშირებით.
2010 წლის 1 მარტს გაიხსნა საავტომობილო გამშვები პუნქტი. საფეხმავლო მოძრაობა აკრძალულია.
სქოლიო
ჩრდილოეთი ოსეთი
კეულატის ეროვნული პარკი

კეულატის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი, ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს აისენის რეგიონში. დაარსდა 1983 წელს. ფართობი 1,541 კმ².
იხილეთ აგრეთვე
ჩილეს ეროვნული პარკების სია
რესურსები ინტერნეტში
კეულატის ეროვნული პარკი
ჩილეს ეროვნული პარკები
აისენის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
1983 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
გურამ ბენაშვილი

გურამ ბენაშვილი
გურამ დიმიტრის ძე ბენაშვილი (დ. 30 მაისი, 1941, არბოშიკი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიცეპალიტეტი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997), ღირსების ორდენის კავალერი (2001).
ბიოგრაფია
გურამ ბენაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1964 წელს.
1974 წლიდან მუშაობს ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში; 1996 წლიდან იყო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; ხოლო 1997 წლიდან — ამავე ინსტიტუტის დირექტორი; 1996 წელს აირჩიეს თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახ. პედაგოგიური უნივერსიტეტის ქართული ლიტერატურის კათედრის გამგედ; ხელმძღვანელობს საქართველოს მწერალთა კავშირის კრიტიკისა და პუბლიცისტიკის სექციას; 2000 წლიდან არის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე; მისი პირველი ლიტერატურული წერილი „ვალერიან გაფრინდაშვილის შემოქმედებითი ევოლუცია“ 1972 წელს დაიბეჭდა; 1986 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „წყურვილი წვდომისა“; მასვე ეკუთვნის „ლიტერატურულ-კრიტიკული ეტიუდები“ (1989), „რანი იყვნენ და რანი არიან“ (1991); მისი ლიტერატურული გამოკვლევების არეალი მოიცავს როგორც ქართულ კლასიკურ ლიტერატურას, ისე XX საუკუნის თვალსაჩინო მწერალთა შემოქმედებას.
ბიბლიოგრაფია
„სილუეტები“: წერილები — თბილისი, გლოსა, 2015. - 340გვ.
„ლიტერატურული მედიტაციები“ — თბილისი, მერანი, 2002. - 460გვ.
„რანი იყვნენ და რანი არიან“ — თბილისი, მერანი, 1991. - 527გვ.
„ლიტერატურულ-კრიტიკული ეტიუდები“ — თბილისი, მერანი, 1989. - 301გვ.
„წყურვილი წვდომისა“: ლიტ. წერილები — თბილისი, მერანი, 1986. - 286გვ.
ლიტერატურა
თბილისი: ენციკლოპედია.- თბ., 2002. - გვ.886
დაბადებული 30 მაისი
დაბადებული 1941
ქართველი კრიტიკოსები
ქართველი ფილოლოგები
ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ნაპოლეონ ქარქაშაძე

ნაპოლეონ ქარქაშაძე
ნაპოლეონ ირაკლის ძე ქარქაშაძე (დ. 15 მაისი, 1935, სასირეთი, კასპის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი აგროეკონომისტი, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერების აკადემიის ნამდვილი წევრი (1992), რუსეთის სოფლის მეურნეობის მეცნიერების აკადემიის აკადემიკოსი (1997), იუნესკოს მეცნიერთა საერთაშორისო აკადემიის (აშშ, კალიფორნია) ნამდვილი წევრი (1996). უმაღლესი სკოლის მეცნიერთა საერთაშორისო აკადემიის აკადემიკოსი (1995), ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1983), პროფესორი (1984).
ნაპოლეონ ქარქაშაძემ დაამთავრა საქართველოს სასწავლო-სამსახური ინსტიტუტის ეკონომიკის ფაკულტეტი (1959). 1964 წლიდან ეწევა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას: 1975-1990 წლებში იყო საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის რექტორი (სოხუმი). 1984 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენითა (1985) და ღირსების ორდენით (1995).
ლიტერატურა
დაბადებული 15 მაისი
დაბადებული 1935
ქართველი ეკონომისტები
საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ვახტანგ გოგოლაშვილი

ვახტანგ გოგოლაშვილი
ვახტანგ მანუელის ძე გოგოლაშვილი (დ. 27 აპრილი, 1932, სოფ. კურსები, ახლანდ. ტყიბულის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 ივლისი, 2011, თბილისი) — ქართველი მწერალი, საქართველოს დამსახურებული დამსახურებული მოღვაწე (1989).
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1955 წელს. 1962–2006 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო ფილარმონიის საესტრადო-სალიტერატურო სამმართველოს უფროსი. ავტორია ლექსების რამდენიმე კრებულისა: „მახსენდება მშობლიური სკოლა“ (1957), „ჟუჟუნა წვიმა მოვიდა“ (1961), „გემბანიდან დანახული სანაპირო“ (1978). მის ლექსებზე შექმნილია პოპულარული ქართული სიმღერები: „დადუმებულხარ, ჩემო აპრილო“, „პატარა ქალბატონო“, „მოგონება“, „სიმღერა თბილისზე“ (კომპოზიტორები: სოსო ებრალიძე, რუსუდან სებისკვერაძე, ოთარ თევდორაძე, ნოდარ გიგაური).
პროზაული ნაწარმოებებიდან განსაკუთრებული წარმატება ხვდა მოთხრობების კრებულს „იქ, სადაც ლურჯი მთებია“ (1958), რომელიც ითარგმნა რუსულ, უკრაინულ, ლიტვურ, სომხურ და თურქულ ენებზე. აქვს მოთხრობათა კრებულები: „მუშკეტერის სიკვდილი“ (1976), „ჭინკების ბრიგადა“ (1991) და სხვ. მისი ნაწარმოები „წეროები“ 1961 წელს დაიდგა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა დრამატულ თეატრში, 1962 წელს — მოსკოვის, ლენინგრადის, კიევის, ერევნის, ოდესის, ეკატერინბურგის თეატრებში. ავტორია მონოგრაფიებისა: „ჯანო ბაგრატიონი“ (1982), „ვასო გოძიაშვილი და ქართული ესტრადა“ (1982), „ნიკოლოზ მოსეშვილი“ (1984), „ფილარმონიის ისტორიის ნარკვევები“ (1989), «დიდი ანსამბლი „ერისიონი“» (2008) და სხვ. გოგოლაშვილი ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობასაც. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1932
დაბადებული 27 აპრილი
ტყიბულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გარდაცვლილი 2011
გარდაცვლილი 19 ივლისი
ქართველი მწერლები
ქართველი პოეტები
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გოგოლაშვილები
972

972
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
6 სექტემბერი : იოანე XIII – რომის პაპი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
Firefly (Uriah Heep album)

Firefly (Uriah Heep album)
Firefly is the tenth studio album by British rock band Uriah Heep, released in February 1977 by Bronze Records in the UK and Warner Bros. Records in the US. It was their first album without lead vocalist and founding member David Byron, and the first of three albums with new singer John Lawton, formerly of Lucifer's Friend. Bassist Trevor Bolder made his Uriah Heep debut on this album. Barring a break of about 18 months in the early 1980s, he remained with the group until his death in 2013.
The first single from the album was "Wise Man".
The original vinyl album was a gatefold sleeve, with a cardboard lyric liner.
The album was remastered and reissued by Castle Communications in 1997 with four bonus tracks, and again in 2004 in an expanded deluxe edition.
Reception
A retrospective review by AllMusic said that the album "pursued a stripped-down sound harking back to the group's early-'70s successes," and concluded that "Firefly remains one of the most cohesive albums from Uriah Heep's mid- to late-'70s period". Martin Popoff in his Collector's Guide to Heavy Metal defined the album as "a mixed bag of scroungy, comatose blues ballads, nerdy party rockers and scary prog rock abortions", proving the intensification of "the deconstruction of a once great collective".
Track listing
Personnel
Uriah Heep
Mick Box – guitars
Ken Hensley – keyboards, guitars, backing vocals
Lee "The Bear" Kerslake – drums, backing vocals
Trevor Bolder – bass guitar
John Lawton – lead vocals
Production
Gerry Bron – producer
Peter Gallen – engineer
John Gallen – assistant engineer
Gail Clarke – cover concept and coordination
Martin White – cover painting
Charts
Album
Singles
References
External links
The Official Uriah Heep Discography
1977 albums
Uriah Heep (band) albums
Albums produced by Gerry Bron
Bronze Records albums
Warner Records albums
რეფორმის ომი

რეფორმის ომი მექსიკაში — ერთ-ერთი ეპიზოდი იმ ბრძოლებისა, რომელიც მიმდინარეობდა მე-19 საუკუნის მექსიკის ორ ძირითად პოლიტიკურ ძალას – ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის. ლიბერალებს უნდოდათ ფედერალური მთავრობა, კათოლიკური ეკლესიის ძალაუფლების შეზღუდვა და ქვეყანაში სამხედრო გავლენის გაზრდა. კონსერვატორებს კი ცენტრალური მთავრობა, მონარქით სათავეში.
ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ კონსერვატორები მიემხრნენ მექსიკაში შემოჭრილ ფრანგებს, რომელთა დახმარებითაც შეიქმნა მექსიკის მეორე იმპერია იმპერატორ მაქსიმილიან I-ით სათავეში.
რესურსები ინტერნეტში
ILCE: RedEscolar - Portal Educativo
Poemas de Riva Palacio
UNAM: Université nationale autonome du Mexique
მექსიკის ისტორია
XIX საუკუნის ომები
გლინჟენი (ფელეშტის რაიონი)

გლინჟენი (ფელეშტის რაიონი)
გლინჟენი — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 105 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 439 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
ფელეშტის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ფელეშტის რაიონის სოფლები
დისველი

დისველი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ბოლნისიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. სოფელში ძირითადად ცხოვრობენ ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ წაბლანიდან ჩასახლებული ეკომიგრანტები. დასახლებამ სოფლის სტატუსი მიიღო 2011 წელს. სოფელში მდებარეობს სკოლა.
სქოლიო
ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სნააიბი

სნააიბი
ვეპუავეტემსაპი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) აბიდოსის დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო ან დასრულდა მისი მმართველობა, ასევე უცნობია მისი წინამორბედისა და შთამომავლის სახელები.
რესურსები ინტერნეტში
აბიდოსის დინასტია
აბიდოსი:ეგვიპტური სამარხები და ოსირისის კულტურა
ეგვიპტის ფარაონები
ეგვიპტის აბიდოსის დინასტიის ფარაონები
უბიკვისტები

უბიკვისტები (< ლათ. ubique — ყველგან) — ცხოველებისა და მცენარეების სახეობები, რომლებიც ბინადრობენ სხვადასხვაგვარ ეკოლოგიურ პირობებში, მაგ., სხვადასხვა ნიადაგში, ეკოლოგიურად თავისებურებებით განსხვავებულ შიდა წყალსატევებში, ხმელეთის სხვადასხვა ბიოტოპში და ა. შ. ახასიათებთ ფართო ეკოლოგიური ვალენტობა — შეუძლიათ იარსებონ თითქმის ყოველგვარ კლიმატურ პირობებში, სხვადასხვა მარილიანობის მქონე წყალში და განსხვავებულ ადგილსამყოფელში. უბიკვისტებს ეკუთვნის ჩვეულებრივი ლელი — გვხვდება წყალსატევებსა და ხმელეთზე, ზოგჯერ გრუნტის წყლებიან ადგილებში, თიხნარ და ქვიშნარ გრუნტზე — ტროპიკებიდან არქტიკამდე; ჩვეულებრივი ფიჭვი — იზრდება სფაგნუმიან ჭაობებში, კირქვებზე, ქვიშაე, თიხნარ ნიადაგზე; მგელი და ჩვეულებრივი მელა გავრცელებულია ტუნდრაში, ტყეში, ველზე, ნახევრად უდაბნოებში, ზოგჯერ უდაბნოშიც. განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანია უბიკვისტები წყლის გარემოში (მაგ., მრავალი წყლის უმარტივესი, დიატომისებრი წყალმცენარეები და სხვა).
ლიტერატურა
ორგანიზმები
ეკოლოგია
მარიან ნგუაბი

მარიან ნგუაბი (დ. 31 დეკემბერი, 1938, ომბელე — გ. 18 მარტი, 1977, ბრაზავილი) — კონგოელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1968-1977 წწ. 1968 წელს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო ალფონს მასემბა-დებას მთავრობა. მოკლეს 1977 წლის 18 მარტს. დაკრძალულია ბრაზავილის მავზოლეუმში.
იხილეთ აგრეთვე
კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი
ლიტერატურა
T. Obenga, Vie de Marien Ngouabi, Présence Africaine, 1977.
Encyclopédie Universalis, édition de 1977. Notices biographiques.
J-P Thystère-Tchicaya, "Itinéraire d'un africain vers la démocratie", Édition du Tricorne, 1992.
R. Bazanguissa-Ganga, Les voies du politique au Congo, Karthala, 1997.
D Sassou N'Guesso, "Le manguier, le fleuve et la souris", JC Lattès, 1997.
კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტები
დაბადებული 31 დეკემბერი
დაბადებული 1938
გარდაცვლილი 18 მარტი
გარდაცვლილი 1977
მოკლული პრეზიდენტები
საფარლო

საფარლო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ამამლოს თემში.
ისტორია
სოფლის სახელწოდება „საფარლი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Сафарли“ სახით.
სქოლიო
დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პროტოხეთები

პროტოხეთები, ხათები — აღმოსავლეთ მცირე აზიის უძველესი ავტოქტონური, მკვიდრი მოსახლეობა ინდოევროპული ტომების (ნესიტები, ხეთები, ლუვიელები, ფალაელები) ანატოლიაში გამოჩენამდე (დაახ. ძვ. წ II ათასწლეულის დასაწყისი). ბინადრობდნენ ხათის ქვეყანაში — ცენტრალურ ანატოლიაში, ტავრის მთებიდან პონტოს ზღვის სანაპიროებამდე. მათი ქვეყანა ძირითადად მოიცავდა დღევანდელ კაპადოკიას. პოლიტიკური ცენტრი იყო ხათუსა (ახლანდელი ბოღაზქოი, თურქეთი). ლაპარაკობდნენ ხათურ (პროტოხეთურ) ენაზე. ამ ენაზე შედგენილი ტექსტები აღმოჩენილ იქნა ბოღაზქოის არქივში. ტექსტები ატარებს რელიგიურ ხასიათს.
ძვ.წ. II ათასწლეულში ხათური ენა უკვე „მკვდარი“ იყო. მას უკვე ხეთების სამეფოს დროს გამოიყენებდნენ მხოლოდ ტექსტების შესადგენად. ენისათვის დამახასიათებელია პრეფიქსაცია, შესაბამისად იგი თავისი სტრუქტურით უახლოვდება კავკასიურ, კერძოდ კი აფხაზურ-ადიღეურ და ქართველურ ენებს.
პროტოხეთური საზოგადოება ადრეკლასობრივი იყო. ამას ადასტურებს სამეფო ხელისუფლების ამსახველი ისეთი სიტყვების გამოჩენა ტექსტებში როგორიცაა „მეფე“, „დედოფალი“ — შესაბამისი ტიტულებით „თაბარნა“, „თავანანა“, „დიდი ტახტი“ და ა.შ. არქეოლოგიური აღმოჩენები ადასტურებს რომ სოციალური დიფერენციაცია შორს იყო წასული საზოგადოებაში. დასტურდება სამეფო და სატაძრო მომსახურე პერსონალის არსებობა („მესუფრენი“, „ქურუმნი“, „ღვინის მწდენი“ და სხვა). პროტოხეთურ პოლითეისტურ პანთეონს ჰყავდა ამინდის ღვთაება „თარუ“, მზის ღვთაება „ეშთან“, სამყაროს მაცოცხლებელი ღვთაება „თელიფინუ“, მეუფე ქვეყნისა „ვურუნქათე“ და სხვანი. ხათის ქვეყანაში და ზოგადად ხათებში გავრცელბული იყო ლითონის (სპილენძი, ოქრო, ვერცხლი) დამუშავება, მსგავსად სხვა პროტო-ქართველებისა. ხათებისა და ანატოლიაში გადმოსახლებული ინდოევროპელების (კერძოდ ნესიტებისა და ფალაელების) აღრევის შედეგად, ძვ.წ II ათასწლეულის I ნახევარში ჩამოყალიბდა ხეთური მოსახლეობა (ხეთები) რომელმაც მთლიანად მიითვისა ხათების კულტურული ტრადიციები და სახელიც მსგავსი დაირქვა.
იხილეთ აგრეთვე
ხათური ენა
ლიტერატურა
Гамкрелидзе Т.В. „Хеттские языки“ и вопрос о переселении в Малую Азию индо-европейских племен
„ენათმეცნიერების ინსტიტუტის შრომები. აღმოსავლურ ენათა სერია“, 1957, ტ. 2.
ხათები
თეთრი ორიქსი

თეთრი ორიქსი ან არაბული ორიქსი — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ორიქსების ოჯახისა. საშუალო ზომის ანტილოპაა, ძალზე გრძელი, სწორი, ბოლოში უკან გადაღუნული რქებით და ფოჩებიანი კუდით. თავის გვარში ყველაზე პატარა წევრია. გავრცელებულია არაბეთის ნახევარკუნძულის სტეპებსა და უდაბნოებში. ადრეულ 1970-იანებში თეთრი ორიქსი ბუნებაში გადაშენდა, მაგრამ შენარჩუნებული იქნა ზოოპარკებში და 1980 წელს რეინტროდუცირებული იქნა. 1986 წელს იგი შეიყვანეს წითელი წიგნის საფრთხეში მყოფი სახეობების სიიაში, 2011 წელს, ის იყო პირველი ცხოველი, რომელიც მოწყვლად სახეობებს დაუბრუნდა. თეთრი ორიქსი მოცემულია CITES-ის დანართში. 2011 წელს მისი საერთო რაოდენობა ბუნებაში 1000 ინდივიდი იყო, ხოლო ტყვეობაში 6 000-7 000. იგი არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული ცხოველია.
ლიტერატურა
Silverberg, Robert (1967). The Auk, the Dodo, and the Oryx: Vanished and Vanishing Creatures. New York: Thomas Y. Crowell Company. LCCN 67002554. L.C. Card AC 67-10476;.
სქოლიო
ორიქსები
ერმეს და ფონსეკა

ერმეს და ფონსეკა
ერმეს როდრიგესი და ფონსეკა (დ. 12 მაისი, 1855, რიუ-გრანდი-დუ-სული — გ. 9 სექტემბერი, 1923, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი ჯარისკასცი და პოლიტიკოსი, ბრაზილიის პრეზიდენტი (1910—1914) წლებში იყო თავდაცვის მინისტრი 1906 წელს. 1910 წელს იგი აირჩიეს ბრაზილიის მერვე პრეზიდენტად და თანამდებობა ეკავა 1914 წლამდე.
იხილეთ აგრეთვე
ბრაზილიის პრეზიდენტი
ბრაზილიის პრეზიდენტების სია
სქოლიო
ბრაზილიის პრეზიდენტები
დაბადებული 1855
გარდაცვლილი 1923
დაბადებული 12 მაისი
გარდაცვლილი 9 სექტემბერი
გიორგი გულბანი

გიორგი გულბანი (დ. 23 ივლისი, 1959, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი.
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1981-1990 წლებში მუშაობდა ინსტიტუტ „ვნიიტმეს“ ინჟინრად, ამიერკავკასიის რკინიგზის საავადმყოფოს ინჟინერ- ფიზიკოსად, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპექტროსკოპიის განყოფილების უფროს ინჟინრად, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის უფროს ლაბორანტად, ამავე აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის ინჟინრად. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“ ეროვნულ-ლიბერალური კავშირი, კანონმდებლობისა და კანონიერების დაცვის კომისიის შემდგომ იურიდიული კომისიის მდივანი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რესურსები ინტერნეტში
გიორგი გულბანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
დაბადებული 23 ივლისი
დაბადებული 1959
საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
მიტრა

მიტრა (- კრავი} — სამღვდელთმთავრო გვირგვინი, პატარა ხატებითა და ძვირფასი, ფერადი თვლებით შემკული. ეპისკოპოსის ლიტურგიული შესამოსელი. საეკლესიო ლექსიკონში ჩამოთვლილია ღვთისმსახურები: მღვდელმთავრები, არქიმანდრიტები და დამსახურებული დეკანოზები, რომელთაც მიტრის ტარების უფლება აქვთ. კათოლიკოს-პატრიარქის, მიტროპოლიტებისა და მთავარეპისკოპოსების მიტრები სავალდებულოა ჯვრებით გვირგვინდებოდეს. ეს წესი მოსკოვის, 1667 წლის საეკლესიო კრებამ დააკანონა.
ძველად საბერძნეთში მიტრას უწოდებდნენ თავზე წასაკვრელ ფართო ბაფთას, ძველი აღთქმის მღვდელმთავართა კიდარის მაგვარს, რომელიც ინასკვებოდა კეფაზე და გრძელი ბოლოებით ზურგზე ეშვებოდა. შედგებოდაა წინა და უკანა ნაწილისაგან. ორივე მათგანი წაწვეტებული ფორმის იყო. თავსაბურავის უკანა მხარეს უერთდებოდა ორი განიერი, კეფასა და მხრებზე დაშვებული ლენტი. დროთა განმავლობაში ბაფთამ მიიღო ქუდის ფორმა, რომელიც ზემოდან ღია იყო, წინა მხარეს კი ამოქარგული ხატებით შემკული.
მიტრის არსებობის პირველი ცნობა XI საუკუნით თარიღდება, როდესაც რომის პაპმა, ლეო IX-მ (1049-1054) მიტრა უბოძა ტრევირის მთავარეპისკოპოსს ევერარდოს, რომელიც მას რომში გაჰყვა. თავდაპირველად მიტრის ტარების უფლებით მხოლოდ ალექსანდრიის პატრიარქი სარგებლობდა, კონსტანტინეპოლის დაცემის შემდეგ (1453 წ.) მიტრის ტარება საყოველთაო გახდა როგორც დასავლეთის, ასევე აღმოსავლეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიებში და ეპისკოპოსის შესამოსელ აუცილებელ ნაწილად იქცა.
აღმოსავლეთის ეკლესიაში სიმბოლურად ეპისკოპოსის მიტრა მეფის გვირგვინს გაუთანაბრდა, რადგან ეპისკოპოსი მღვდელმსახურების დროს წარმოადგენს ზეცათა მეუფეს — იესო ქრისტეს. მიტრა აღნიშნავს ეკლის გვირგვინს, რომელიც ვნებულ მაცხოვარს დაადგეს თავზე (მათე 27, 29). აგრეთვე სუდარას, რომელიც დამარხვისას თავზე შემოახვიეს (იოან. 20, 7).
მართლმადიდებელი ეკლესიაში, მიტრის ტარების მხრივ, გამორჩეულია ალექსანდრიის ეკლესია და მისი მმართველი, რადგან მისი წოდებაა „პაპი და პატრიარქი ალექსანდრიისა“, შესაბამისად მსახურების დროს, პატრიარქის მიტრასთან ერთად იყენებს, პაპის ტიარასაც.
სულხან-საბა ორბელიანი მიტრას ასე განმარტავს:
ლიტერატურა
გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.
გერმანე კონსტანტინეპოლელი, „საეკლესიო თხრობა და საიდუმლო ჭვრეტა”, თბ, 2004 წ.
პეტროზილო პიერო, „ქრისტიანობის ლექსიკონი“, თბ. 2011 წ.
სულხან-საბა ორბელიანი, „ლექსიკონი ქართული“, ტ. 1, თბ, 1991 წ.
მღვდელმსახურის შესამოსელი