PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
მარ-ჩიკიტა

მარ-ჩიკიტა — უდიდესი მარილიანი ტბა არგენტინაში. მდებარეობს კორდოვის პროვინციაში, ზღვის დონიდან 69 მეტრ სიმაღლეზე. ფართობი მკვეთრად იცვლება 2000-დან 45000 კმ²-მდე. მაქსიმალური სიღრმე — 19 მ.
ტბაში მდებარეობს რამდენიმე კუნძული, რომელთა შორის უდიდესია მედანო (სიგრძე 2 კმ, სიგანე 150 მ).
იხილეთ აგრეთვე
არგენტინის ტბების სია
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
კორდოვის პროვინციის ჰიდროგრაფია
კორდოვის პროვინციის მთავრობის საიტის სპეციალური განყოფილება
არგენტინის ტბები
იტურენი

იტურენი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ალტო-ბიდასოის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 15 კმ². მოსახლეობა — 507 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ნავარის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
იტურენის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ნავარის მუნიციპალიტეტები
ნავარის ქალაქები
Lasioglossum leucopymatum

Lasioglossum leucopymatum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1896 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
leucopymatum
ანასტასია ჯამბაკურ-ორბელიანი-ჯავახიშვილი

ანასტასია ჯამბაკურ-ორბელიანი-ჯავახიშვილი
ანასტასია ნიკოლოზის ასული ჯამბაკურ-ორბელიანი-ჯავახიშვილი (დ. 24 აპრილი, 1884, თბილისი — გ. 7 ნოემბერი, 1969, თბილისი) — ივანე ჯავახიშვილის მეუღლე.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის წმ. ნინოს სასწავლებელი, პარალელურად სამუსიკო სასწავლებელი ვიოლინოს სპეციალობით. 1906 წელს თავისი ბედი დაუკავშირა ივანე ჯავახიშვილს. შეეძინათ სამი შვილი: ნათელა, კახა და ალექსანდრე (ლალი).
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში, მისი მეუღლის გვერდით.
ლიტერატურა
ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 423, თბ., 1994
დაბადებული 24 აპრილი
დაბადებული 1884
გარდაცვლილი 7 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1969
დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მყინვარწვერი

მყინვარწვერი, იგივე მწვერვალი ყაზბეგი — მწვერვალი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ხოხის ქედზე. სიმაღლე 5054 მ, წარმოშობა ვულკანური, აღმართულია საქართველოს სამხედრო გზის გვერდით. მის ფერდობებზე სუბალპური მდელოებია, ზემოთ – მარადიული თოვლი. აქედან ეშვება მყინვარები: სუათისი, მნა, გერგეთი, დევდარაკი და სხვა, რომელთა საერთო ფართობია 135 კმ². ერთ-ერთი მყინვარიდან სათავეს იღებს მდინარე თერგი. მთას აქვს ორმაგი კონუსის ფორმა, რომლის ძირი 1770 მ-ზეა.
მყინვარწვერი ალპინიზმისა და ტურიზმის რაიონია. მასზე პირველი ასვლა განახორციელეს ინგლისელებმა დაგლას ფრეშფილდმა, ადოლფ მურმა და ჩარლზ ტაკერმა 1868 წელს. მყინვარწვერის კალთაზე, გერგეთის მყინვარის მხრიდან 3680 მ სიმაღლეზე მდებარეობს მეტეოროლოგიური სადგური, რომლის ნაწილი ალპინისტთა თავშესაფრად არის მოწყობილი.
იოანე ბატონიშვილი, თავის ენციკლოპედიურ თხზულება კალმასობაში („ხუმარსწავლა“ 1813-1830) (გვ. 541), წერს: იოსებ მოხევე, მღვდელი, ესე იყო ფრიად სიწმინდის მოყვარე და მემარხულე, რომელ ყოველგან განითქვა სათნოება ამისი. ესე ნებითა ღვთისათა აღვიდა მყინვარის მთასა შინა, კაცთაგან შეუვალსა და იხილა მუნ კარავი და აკვანი აბრაამისა მამამთავრისა, რომელ ჯერეთსცა არვინ აღსრულარს მთასა მას, და მოართო მეფისა ირაკლის ნაჭერი კარავისა მის. და ესეცა მიიწია საზომსა სასწაულთ-მოქმედებისასა და ესრეთ უფლისად დაიძინა.
მყინვარწვერთან დაკავშირებულია ბევრი ძველი ლეგენდა. დაახლოებით 3800 მეტრის სიმაღლეზე 80 მეტრიანი კლდოვანი კედლის შიგნით მდებარეობს ბეთლემის გამოქვაბული. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ეს მონასტერი წარმოადგენდა საეკლესიო სიწმინდეების და განძის საცავს, სადაც ბერები ჯაჭვის კიბეებით ადიოდნენ. მონასტერთან დაკავშირებული კიდევ ერთი ლეგენდა პოეტურად აქვს აღწერილი ილია ჭავჭავაძეს. სხვა ლეგენდის მიხედვით, მყინვარწვერზე იყო მიჯაჭვული პრომეთე. დარიალის ხეობის მთავარი მშვენება და სიმბოლოა წმინდა სამების მონასტერი, სადაც ერთ დროს ინახებოდა წმინდა ნინოს ჯვარი. მონასტერი მდებარეობს მყინვარწვერის ფონზე, პირდაპირ დაბა სტეფანწმინდის თავზე, ხოლო 3900 მეტრის სიმაღლეზე დგას თანამედროვე პატარა ეკლესია.
მყინვარწვერს ოსურად „ჩრისტიწუფი“ ანუ „ურსხოხი“ ეწოდება.
2019 წლის 24-28 მაისს კავკასიის სკიტურინგის ქსელის ორგანიზებით მოეწყო ექსპედიცია მთა მყინვარწვერის ზუსტი სიმაღლის დასადგენად. 2019 წლის 27 მაისს ექსპედიციის წევრებმა აიტანეს GPS მიმღები მწვერვალზე და განახოციელეს აზომვითი სამუშაოები. აზომვები ჩატარდა WGS 84 საკოორდინატო სისტემაში. აზომვის სიზუსტე შეადგენს 5 მილიმეტრს. მთა მყინვარწვერის სიმაღლემ 2019 წლის 27 მაისს 12:22 თბილისის დროით შეადგინა 5053.927 მეტრი.
ფოტოგალერეა
რესურსები ინტერნეტში
მყინვარწვერის ფოტოები.
მყინვარწვერი 2008.
სქოლიო
საქართველოს ვულკანები
მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
მინასუ

მინასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 351 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 154 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.89 კმ²-ზე. ფართობი 2 860 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
გოიასი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები გოიასის შტატში
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
კელჰაიმის რაიონი

კელჰაიმის რაიონი — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი კელჰაიმი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება ქვემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 1.066,89 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 113 286 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 106 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 2 73.
რესურსები ინტერნეტში
www.landkreis-kelheim.de ოფიციალური საიტი
ბავარიის რაიონები
ბოათი (შემახი)

ბოათი (შემახი)
ბოათი — სოფელი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
შემახის რაიონის სოფლები
ხან-შაიხუნი

ხან-შაიხუნი — ქალაქი სირიაში, მაარათ-ელ-ნუუმანის რაიონში, იდლიბის მუჰაფაზაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. 2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 48 975 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს ალეპო-დამასკოს მთავარ გზატკეცილზე. ადგილობრივი ეკონომიკა, პირველ რიგში, სოფლის მეურნეობაზეა დამოკიდებული, ასევე აქცენტი კეთდება მზარდ ბამბასა და მარცვლეულზე. ქალაქი, ადრე ცნობილი იყო ნაქარგების წარმოებით.
სქოლიო
სირიის ქალაქები
კეისარი უნდა მოკვდეს

კეისარი უნდა მოკვდეს — ძმები ტავიანების 2012 წლის ისტორიული ფილმი. ფილმის მოქმედება რომის ციხეში ვითარდება, სადაც პატიმრები დგამენ უილიამ შექსპირის პიესას „იულიუს კეისარი“. ფილმმა მიიღო ოქროს დათვი.
რესურსები ინტერნეტში
2012 წლის ფილმები
იტალიური ფილმები
იტალიურენოვანი ფილმები
ძმები ტავიანების ფილმები
უილიამ შექსპირის პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
ისტორიული ფილმები
შავ-თეთრი ფილმები
ფილმები ციხის შესახებ
ვლადიმერ ვოროშილოვი

ვლადიმერ ვოროშილოვი (დ. 18 დეკემბერი, 1930, სიმფეროპოლი — გ. 10 მარტი, 2001,პერედელკინო) — ინტელექტუალური თამაშის "რა? სად? როდის?" ავტორი, ტელეგადაცემის "რა? სად? როდის?" შემქმნელი, რეჟისორი და წამყვანი. პროფესიით თეატრალური მხატვარი.
1989 - 2001 წლებში "რა? სად? როდის?" კლუბების საერთაშორისო ასოციაციის პრეზიდენტი. ვოროშილოვის გარდაცვალების შემდეგ საერთაშორისო ასოციაციის პრეზიდენტად არჩეული იქნა მისი ქვრივი - ნატალია სტეცენკო.
რესურსები ინტერნეტში
ბიოგრაფია „რა? სად როდის?“-ის საიტზე
დაბადებული 18 დეკემბერი
დაბადებული 1930
გარდაცვლილი 10 მარტი
გარდაცვლილი 2001
რუსი ტელეწამყვანები
არჭეშის აღება

არჭეშის აღება — 1208-1209 წლებში ქართული ჯარის მიერ ქალაქ არჭეშზე მიტანილი იერიში.
XIII საუკუნის დასაწყისში ეგვიპტის სასულთნომ აიუბიდთა დინასტიით სათავეში დაიწყო ჩრდილოეთით, ანატოლიის მიმართულებით ექსპანსია, რასაც საქართველოს სამეფო და ანატოლიის თურქმანული ბეილიქები უარყოფითად შეხვდნენ. 1208 წელს ეგვიპტის სულთან ალ-ადილ I-ის ვაჟმა, ამირა ალ-აუჰად აიუბმა აიღო ხლათის სასულთნო, რომელიც საქართველოს მოხარკედ ითვლებოდა. ქართველებმა გადაწყვიტეს ხლათზე გაელაშქრათ. ასეთი სამხედრო კამპანიის შემდეგ საქართველოს ზურგი უმტკიცდებოდა რეგიონში და მზადყოფნაში ხვდებოდა თურქ-სელჩუკთა მოსალოდნელ შეტევებს. საქართველოს წაქეზებით აუჰადის წინააღმდეგ აჯანყდა არჭეშის და ვანის სომხური მოსახლეობა. მალე აჯანყებას ქალაქი ხლათიც შეუერთდა. ბრძოლების დაწყებიდან ქართულმა ჯარმა მალევე აიღო სასულთნოს დიდი ნაწილი. ქართველთა ლაშქარს ივანე მხარგრძელი მეთაურობდა. მუსულმანები ქალაქ არჭეშში და ხლათში ჩაიკეტნენ. არჭეში მაჰმადიანთა ერთ-ერთი ძირითადი საყრდენი პუნქტი იყო. ქართველებმა იგი მიწასთან გაასწორეს, ხოლო არაქრისტიანული მოსახლეობა ტყვედ აიყვანეს. სულთანმა ვერაფრით გადაარჩინა არჭეში დარბევისგან, რადგან თვითონ ხლათში იყო ჩაკეტილი. იგი ქალაქის დატოვებას ვერ ბედავდა, რადგან ეშინოდა აჯანყებული ხლათის ქრისტიანული მოსახლების, რომელსაც შეეძლო იგი ქალაქში სულაც აღარ შემოეშვა. ორი წლის შემდეგ ქართველთა ლაშქარმა ალყა შემოარტყა ხლათს. ქალაქის გალავნის დასათვალიერებლად მცირე ამალით გამოსული ივანე ხლათელებმა ჩაიგდეს ხელში. გადმოცემების მიხედვით, ივანე მხარგრძელის ცხენს თხრილში ფეხი ჩაუვარდა და მხედარი ჩამოაგდო. სანამ თანმხლები მეომრები ივანეს და მის ცხენს წამოაყენებდნენ, ხლათელები ციხიდან გამოვიდნენ და ქართველები დაატყვევეს. ამ ამბავს ერთნაირად გადმოგვცემენ სომეხი ისტორიკოსები კირაკოს განძაკეცი და ვარდანი, აგრეთვე არაბი აბუ ლ-ფიდა. ივანე იძულებული გახდა თავის დასახსნელად დიდი გამოსასყიდი გადაეხადა და თავისი ქალიშვილი თამთა ხლათის გამგებლის მალიქ აუჰადისათვის მიეთხოვებინა. ამის შემდეგ საქართველოსა და აიუბიდებს შორის დიდი ხნით მშვიდობიანი ურთიერთობა დამყარდა.
სქოლიო
საქართველოს ბრძოლები
XIII საუკუნის ბრძოლები
Tinguiririca River

Tinguiririca River is a river of Chile located in the Libertador General Bernardo O'Higgins Region. It rises in the Andes, at the confluence of the rivers Las Damas and Del Azufre. From its source, it flows northwest for about 56 km to the vicinity of the city of San Fernando. In this portion of its course, the river receives the waters of the tributaries Clarillo and Claro. Then the river flows southwest and then turns northwest to empty into Rapel Lake.
See also
Tinguiririca Volcano
References
Cuenca del río Rapel
Rivers of O'Higgins Region
Rivers of Chile
Sukhtakala

Sukhtakala (Tat: Suxtəkələ) is a village in the Quba Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Quba District (Azerbaijan)
პარანა (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

პარანა (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)
პარანა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 373 მეტრზე. მიეკუთვნება ოესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პაუ-დუს-ფერუსის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 952 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48.56 კმ²-ზე. ფართობი 81 390 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
Purpuraturris undosa

Purpuraturris undosa is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Turridae, the turrids.
Description
Distribution
References
Lamarck J.B. (1816). Liste des objets représentés dans les planches de cette livraison. In: Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la Nature. Mollusques et Polypes divers. Agasse, Paris. 16 pp
External links
Tapparone Canefri, C. (1878). Catalogue des coquilles rapportées de la Nouvelle-Guinée par M. Raffray. Bulletin de la Société Zoologique de France. 3: 244-277, pl. 6.
Chase, K., Watkins, M., Safavi-Hemami, H. & Olivera, B. M. (2022). Integrating venom peptide libraries into a phylogenetic and broader biological framework. Frontiers in Molecular Biosciences. 9: 784419
undosa
Gastropods described in 1816
ბისტრენცი (დემირ-კაპიის თემი)

ბისტრენცი (დემირ-კაპიის თემი)
ბისტრენცი — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, დემირ-კაპიის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 129 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 364 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
ვარდარის რეგიონი
დემირ-კაპიის თემი
სქოლიო
დემირ-კაპიის თემის სოფლები
ნიშაბური

ნიშაბური — ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში, ხორასან-რეზავის ოსტანში. მდებარეობს ნაყოფიერ ვაკეზე, ბინამუდის მთების მთისწინეთში, რეგიონულ დედაქალაქ მაშადის სიახლოვეს. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 270 972 ადამიანს. ქალაქის სახელწოდება სანსკრიტიდან მომდინარეობს (Nisha-Pur - ღამის ქალაქი), რადგან ერთ დროს ამ ტერიტორიას ინდოელი მმართველები მართავდნენ.
რეგიონის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობაზეა დამყარებული. მთავარი კულტურებია მარცვლეული და ბამბა.
ნიშაპური მრავალი პოეტისა და ცნობილი ადამიანის სამშობლოა. მათ შორისაა პოეტი და მათემატიკოსი ომარ ხაიამი, რომელიც აქ 1048 წელს დაიბადა და დასაფლავებულია ქალაქიდან რამდენიმე მილში.
რესურსები ინტერნეტში
ნიშაბურის მაიორები
ნიშაბურის მმართველები
Ceramics of Nishapur and other centers
World Gazetteer on Nishapur
Neyshaburian e-newspaper
A useful weblog about Nishapur
სქოლიო
ირანის ქალაქები
შენაიხი

შენაიხი — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, შტუტგარტის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბებლინგენის რაიონში. თემის ფართობია 14,16 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 9 705 ადამიანს.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
Epigonion

Epigonion
The epigonion was an ancient stringed instrument, possibly a Greek harp mentioned in Athenaeus (183 AD), probably a psaltery.
Description
The epigonion was invented, or at least introduced into Greece, by Epigonus of Ambracia, a Greek musician of Ambracia in Epirus, who was admitted to citizenship at Sicyon as a recognition of his great musical ability and of his having been the first to pluck the strings with his fingers, instead of using the plectrum. The instrument, which Epigonus named after himself, had forty strings.
It was undoubtedly a kind of harp or psaltery, since in an instrument of so many strings some must have been of different lengths, for tension and thickness only could hardly have produced forty different sounds, or even twenty, supposing that they were arranged in pairs of unisons. Strings of varying lengths require a frame like that of the harp, or of the Egyptian cithara which had one of the arms supporting the cross bar or zugon shorter than the other, or else strings stretched over harp-shaped bridges on a sound-board in the case of a psaltery.
Juba II, king of Mauretania, who reigned from 30 BC, said that Epigonus brought the instrument from Alexandria and played upon it with the fingers of both hands, not only using it as an accompaniment to the voice, but introducing chromatic passages, and a chorus of other stringed instruments, probably citharas, to accompany the voice. Epigonus was also a skilled citharist and played with his bare hands without plectrum. Unfortunately, we have no record of when Epigonus lived. Vincenzo Galilei has given us a description of the epigonion accompanied by an illustration, representing his conception of the ancient instrument, an upright psaltery with the outline of the clavicytherium (but no keyboard).
Virtual epigonion
In 2008, members of the Ancient Instruments Sound/Timbre Reconstruction Application (ASTRA) project used physical modeling synthesis to simulate the epigonion. The instrument was simulated using historical records and its audio output (music) was rendered digitally. The first digital audio rendering of the Epigonion, released by ASTRA, has a duration of one minute and 57 seconds and took about four hours to render. Due to the complexity of this process, the ASTRA project uses grid computing, to model sounds on hundreds of computers simultaneously.
The epigonion is part of the Lost Sounds Orchestra, alongside other ancient instruments which ASTRA has recreated the sounds for, including the salpinx, the aulos, the barbiton, and the syrinx.
Recordings
ASTRA describes the sound of their modelled epigonion as "metallic, crisp and bright, with a quite different timbre in the low and high range". Recordings ASTRA's reconstructed epigonion:
Dufay recording
Scarlatti Sonata in D Minor recording
Scarlatti Sonata in G Major recording
Notes
References
Ancient Greek musical instruments
Harps
Zithers
უიღურები

უიღურები (უიღ. ئۇيغۇر; ) — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აზიაში მცხოვრები თურქული ეთნოსი. დღეისთვის უიღურების უმეტესობა ცხოვრობს ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში. უიღურების დაახლოებით 80%-ცხოვრობს სინძიანის სამხრეთ ნაწილში - ტარიმის დაბლობში. უიღურები ჩინეთში სიძიანის გარდა ცხოვრობენ ტაოიანში, სამხრეთ-ცენტრალურ ხუნანიში. ჩინეთის გარდა უიღურები ასევე ცხოვრობენ: ყაზახეთში, ყირგიზეთსა და უზბეკეთში. ასევე მცირე დიასპორებია: ავღანეთში, პაკისტანში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, რუსეთში, აშშ-სა და თურქეთში.უიღურების რელიგიაა ისლამი, რომელმაც XIV-XVII საუკუნეებში განდევნა ქრისტიანობა, ამანიქეველობა, შამანიზმი და ბუდიზმი.
სახელი
სახელ უიღურის მნიშვნელობა უცნობია. ყველაზე ახლოს დგას სიტყვა uyushmaq-თან რომელიც აღნიშნავს გაერთიანებულ ხალხს. ორხონ-ენისეის ძეგლებზე უიღურები მოხსენებულია როგორც uyɣur რაც ჩინურში ტანის დინასტიის ანალებში გადავიდა როგორც -Huí Hé (回紇). მოგვიანებით 788 - 809 წლებში უიღურების მოთხოვნით დასახელება შეიცვალა Huí Hú (回鶻)-ით. ხუთი დინასტიის ისტორიაში ტერმინი განმარტებულია როგორც „არწივის ირაო“.
ისტორია
უიღურების წინაპრები აზიის ერთ-ერთი უძველესი ტომი იყო და მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ ჰუნების ტომობრივ გაერთიანებაში.ეთნიკური კონსოლიდაციის პროცესი დამთავრდა VIII საუკუნეში. თურქთა სახაკანოსდაცემის შემდეგ მდინარე ორხონის ხეობაში ჩამოყალიბდა უიღურთა ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. 840 წელს ის დაარბიეს ენისეის ყირგიზებმა. ნაწილი XII საუკუნეში დაიპყრეს ტანგუტებმა და ყარახატაელებმა. XIV საუკუნეში უიღურები შევიდნენ მონღოლეთის შემადგენლობაში. მიუხედავად დამპყრობთა ძლიერი გავლენისა, უიღურებმა შეინარჩუნეს ეროვნული თვითშეგნება და ენა. 1949 წლიან უიღურები ცხოვრობენ ჩინეთის შემადგენლობაში შემავალი სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და შინახელოსნობა. ჩინეთის ხელისუფლებას ხშირად ადანაშაულებენ უიღურების უფლებების დარღვევაში.
ლიტერატურა
Hessler, Peter. Oracle Bones: A Journey Through Time in China. New York: Harper Perennial, 2006.
Hierman, Brent. "The Pacification of Xinjiang: Uighur Protest and the Chinese State, 1988-2002." Problems of Post-Communism, May/Jun2007, Vol. 54 Issue 3, pp 48–62
Human Rights in China: China, Minority Exclusion, Marginalization and Rising Tensions, London, Minority Rights Group International, 2007
რესურსები ინტერნეტში
Britannica Uighur people
London Uyghur Ensemble
სქოლიო
თურქულენოვანი ხალხები
ჩინეთის ეთნიკური ჯგუფები
ბესიანა ქადარე

ბესიანა ქადარე (დ. 1972, ტირანა ) — ალბანელი დიპლომატი. საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი. ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენელი იუნესკოში 2021 წლიდან. წარსულში — ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში და არარეზიდენტი ელჩი კუბაში (2016-2021), ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენელი იუნესკოში (2011-2016).
ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წელს. მწერლების ისმაილ (დ. 1936) და ელენა კადარეს (დ. 1943) ოჯახში.
ბესიანა ქადარემ დაამთავრა პარიზის IV სორბონის უნივერსიტეტი ბაკალავრის ხარისხით თანამედროვე სპეციალიზებულ ლიტერატურაში, ასევე მაგისტრის ხარისხის მფლობელია თანამედროვე და შედარებით ლიტერატურაში.
ბესიანა ქადარე მსახურობდა პირველ მდივნად ალბანეთის მუდმივ წარმომადგენლობაში გაეროში. 2005 წელს მუშაობდა შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოში (USAID). 2008 წელს მუშაობდა საფრანგეთში ალბანეთის საელჩოში.
ბესიანა ქადარე 2011 წელს დაინიშნა ალბანეთის მუდმივ წარმომადგენლად გაეროს განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციაში (UNESCO) პარიზში. 2016 წელს მან შეცვალა ფერიტა ხოჯა, რომელიც იკავებდა ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენლის თანამდებობას გაეროში ნიუ-იორკში და ალბანეთის არარეზიდენტი ელჩის თანამდებობას კუბაში. 30 ივნისს რწმუნებათა სიგელები გადასცა გაეროს გენერალურ მდივანს პან გი მუნს.
2017 წლის ოქტომბერში, გაეროს უშიშროების საბჭოს სხდომაზე, ქადარემ განაცხადა, რომ კონფლიქტების პრევენციისა და სამშვიდობო პროცესებში ქალების ჩართულობა კვლავ უმნიშვნელოა. ქალები სამშვიდობო მოლაპარაკებების დროს "კარდს მიღმა" რჩებიან, მაშინაც კი, როდესაც ისინი ესწრებიან, რადგან შეხვედრებს ყოველთვის კაცები ხელმძღვანელობდნენ და შერიგების შესახებ გადაწყვეტილებებს თავად იღებენ მან წევრ ქვეყნებს მოუწოდა გააძლიერონ თავიანთი ვალდებულება მშვიდობისა და უსაფრთხოების დღის წესრიგში ქალთა სრულ ჩართულობაზე.
2018 წელს ბესიანა ქადარე აირჩიეს გაეროს სამი სააგენტოს ერთობლივი აღმასრულებელი საბჭოს ვიცე-თავმჯდომარედ: გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP), გაეროს მოსახლეობის ფონდის (UNFPA) და გაეროს საპროექტო სერვისების ოფისის (UNOPS).
2019 წლის იანვარში, ქადარემ, ალბანეთის სახელით, მსოფლიო ებრაულ კონგრესთან და გაეროს გლობალური კომუნიკაციების დეპარტამენტთან ერთად მოაწყო ღონისძიება თემაზე „კაცობრიობის ისტორია: ებრაელების გადარჩენა ალბანეთში“. მან გაეროში ისაუბრა ბრიფინგზე სახელწოდებით "ჰოლოკოსტის ხსოვნა: მოითხოვე და დაიცავი საკუთარი უფლებები", რომელიც დაემთხვა ჰოლოკოსტის ხსოვნის საერთაშორისო დღეს და ასახავდა მეორე მსოფლიო ომის დროს ექვსი მილიონი ევროპელი ებრაელის გენოციდს, ისევე როგორც ნაკლებად ცნობილ ფაქტებს ალბანელების შესახებ: ჰოლოკოსტის დროს ალბანეთმა ათასობით ებრაელი შეიფარა, რომლებიც სხვაგვარად აღმოჩნდებოდნენ ნაცისტების სიკვდილის ბანაკებში.
გაეროს გენერალური ასამბლეის 75-ე სესიაზე აირჩიეს ვიცე- თავმჯდომარედ (2020-2021). ცვლილებების შედეგად, 2021 წლის 1 ოქტომბერს, პრეზიდენტის ილირ მეტას ბრძანებულებით, ფერიტ ხოჯა დაინიშნა ალბანეთის მუდმივ წარმომადგენლად გაეროში, მის ნაცვლად კი ბესიანა ქადარე დაინიშნა იუნესკოში ალბანეთის მუდმივ წარმომადგენლად პარიზში. 10 ნოემბერს მან თავისი რწმუნებათა სიგელები გადასცა იუნესკოს გენერალურ მდივან ოდრი აზულაის ალბანეთის ევროპისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის ოლტა იაჩკას თანდასწრებით .
სქოლიო
დაბადებული 1972
ალბანელი დიპლომატები
ქალი დიპლომატები
Order of Bogdan Khmelnitsky (Soviet Union)

Order of Bogdan Khmelnitsky (Soviet Union)
The Order of Bohdan Khmelnitsky was a Soviet award named after Bohdan Khmelnytsky, Hetman (leader) of the Ukrainian Cossack Hetmanate The award was first established on October 10, 1943, by the Presidium of Supreme Soviet of the USSR during World War II. It was the only Red Army award to be written in the Ukrainian language.
The order was discontinued after the dissolution of the Soviet Union. A similar award, the Order of Bohdan Khmelnytsky, was begun on May 3, 1995, by Ukrainian president Leonid Kuchma to commemorate the 50th anniversary of victory in the German-Soviet War.
Description
The General Nikita Khrushchev, the Soviet filmmaker Alexander Dovzhenko, and poet Mykola Bazhan initiated the idea to create this award. The order was created during World War II and was awarded to Soviet Armed Forces personnel and often the members of the Ukrainian Front (coincidentally three of them were reinstated on October 20, 1943) for their exceptional duty in combat operations that led to the liberation of Soviet territory. The Order of Bohdan Khmelnitsky was broken down into three different classes: 1st class, 2nd class and 3rd class. General Alexei Danilov became the first recipient of the 1st class Order of Bogdan Khmelnitsky.
The 1st class medal was awarded to army commanders, especially at the front, for successful direction of combat operations that led to the liberation of a region or town where they were successful in inflicting heavy casualties on the enemy. Altogether 323 people were awarded Order of Bogdan Khmelnitsky 1st class.
Distinguished people who received this order were several future Marshals of the Soviet Union including Sergey Biryuzov, Kirill Moskalenko, Matvei Zakharov and Petr Koshevoi amongst others.
The 2nd class medal was awarded to corps, divisions, brigade or battalion commanders for a breach of a defensive enemy line or a raid into the enemy's rear. 2400 people were awarded Order of Bohdan Khmelnitsky, 2nd class.
The 3rd class medal was awarded to officers, partisan commanders, sergeants, corporals and privates of the Red Army and partisan units for outstanding bravery and resourcefulness leading to a battle victory. 5700 people were awarded Order of Bogdan Khmelnitsky, 3rd class. Most of them were either Red Army soldiers who fought on the Ukrainian Front or Ukrainian partisans.
The Order was discontinued after the dissolution of the Soviet Union. In 1995 Ukraine established a new Order of Bohdan Khmelnytsky to commemorate the 50th anniversary of the end of World War II. Although it has the same name, it is a different medal.
External links
Order of Bogdan Khmelnitsky
president.gov.ua - Order of Bohdan Khmelnytskyi
Military awards and decorations of the Soviet Union