გრეის კელი

გრეის კელი
გრეის პატრიცია კელი (დ. 12 ნოემბერი, 1929, ფილადელფია — გ. 14 სექტემბერი, 1982, მონაკო, ავტოავარიის დროს) — ამერიკელი მსახიობი, კინოაკადემიის ჯილდოს ლაურეატი, 1956 წლიდან იყო მონაკოს ტახტის მემკვიდრის რენიე III-ის მეუღლე. მონაკოს რიგით მე-10 პრინცესა. მონაკოს ამჟამინდელი მმართველის, პრინც ალბერ II-ის დედა.
ამერიკის კინოინსტიტუტის სიაში „AFI-ის 100 წელი... 100 ვარსკვლავი“ გრეისი კელი მე-13 ადგილზე დაასახელდა, ხოლო 2001 წელს, ინგლისურმა ჟურნალმა „ვოგმა“ გამოაქვეყნა „ყველა დროის 100 ყველაზე ელეგანტური ქალბატონის“ სია, სადაც გრეისი კელი პირველ ადგილზე აღმოჩნდა.
ადრეული ცხოვრება
გრეის პატრიცია კელი დაიბადა 1929 წლის 12 ნოემბერს ფილადელფიაში, პენსილვანიის შტატში გავლენიან ოჯახში. მამამისმა, ირლანდიელ-ამერიკელმა, ჯონ ბრენდან კელიმ 1920 წელს მოიგო 3 ოქროს მედალი ნიჩბოსნობაში, მას ასევე ჰქონდა აგურის მწარმოებელი საკუთარი ფირმა — „კელი, აგურის სამუშაოები“ ფილადელფიის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ამ ფირმამ ის მილიონერად აქცია. კელის დედას მარგარეტ კატერინ მაიერს ჰყავდა გერმანელი მშობლები. ის იყო პირველი ქალი მწვრთნელი ქალთა სპორტული გუნდისა პენსილვანიის უნივერსიტეტში. ის ასევე ახალგაზრდობაში მუშაობდა მოდელად. ის მესამე შვილი იყო ოჯახში. გრეის ჰყავდა უფროსი და პეგი, ძმა ჯონი და უმცროსი და ლიზანა, რომლებიც იზრდებოდნენ კათოლიკური რწმენით იზრდებოდნენ.
მისი ბიძა ჯორჯ კელი იყო ცნობილი დრამატურგი, პულიცერის პრემიის ლაურეატი. ის იზრდებოდა მდიდრულ სახლში ფილადელფიაში.
1934 წლიდან სწავლობდა სასულიერო დანიშნულების კოლეჯში — „ღვთისმშობლის აკადემია“, სადაც გრეისმა მიიღო მკაცრი კათოლიკური განათლება. როცა 6 წლის გახდა, საშობაო სპეკტაკლში მიიღო მონაწილეობა, ეს იყო მისი პირველი როლი თეატრში.
კარიერა
1947 წელს დაწყებითი სწავლა-განათლების დამთავრების შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც მუშაობა დაიწყო ფოტომოდელად, მალევე ჟურნალ „კოსმოპოლიტენის“ გარეკანზე მოხვდა. პარალელურად ის სწავლობდა ქიმიას და ასევე 2 წელი სწავლობდა ამერიკის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება — დრამატული ხელოვნების აკადემიაში. მალევე მან მრავალი როლი შეასრულა სხვადასხვა პიესებში. გრეისმა ასევე უამრავი სარეკლამო კონტრაქტი მიიღო სიგარეტისა და ლუდის მწარმოებელი კომპანიებიდან, რომელზეც გრეისი სიამოვნებით თანხმდებოდა.
1949 წელს, საბოლოოდ მოახერხა ბროდვეიზე ეთამაშა იოჰან სტრინბერგის პიესაში — „მამა“- ში. 1950-დან 1954 წლამდე გრეისი გამოჩნდა სხვადასხვა სატელევიზიო შოუში. 1951 წელს კი როლი მიიღო ჰენრი ჰეთეუეის დრამატულ ეპიზოდურ ფილმში „14 საათი“, სადაც ითამაშა 40 ეპიზოდში. ამ სერიალმა პოპურალურობა მოუტანა და ამერიკის სათაყვანებელ ქალად აქცია
მომდევნო წელს (1952) გრეისი კელიმ მთავარი როლი მიიღო ფრედ ცინემანის ვესტერნ ფილმში — „ზუსტად შუადღეს, სადაც მისი პარტნიორი იყო გერი კუპერი. 1953 წელს ჯონ ფორდმა მიიწვია ფილმ „მოგამბოში“, სადაც მისი პარტნიორები იყვნენ კლარკ გეიბლი და ავა გარდნერი. ამ ფილმისთვის გრეისი ნომინირებული იყო ოსკარზე, როგორც საუკეთესო მსახიობი ქალი.
1954 წელს მონაწილეობა მიიღო ბინგ კროსბის ფილმ „სოფლელ გოგონაში“, სადაც ერთი ალკოჰოლისტის ცოლის როლი შეასრულა, ფილმისთვის 1955 წელს იგი კიდევ ერთხელ წარდაგინეს „ოსკარზე“, როგორც საუკეთესო ქალის შემსრულებელი, რამაც ჰოლივუდში მითქმა-მოთქმა გამოიწვია. მალევე მონაწილეობა მიიღო ალფრედ ჰიჩკოკის სამ ფილმში. ორი მათგანი — მკვლელობაზე — (პირველი — „მკვლელობის შემთხვევაში აკრიფეთ M" (1954) და მეორე — „ფანჯარა ეზოს მხარეს“ (1954)). მისი ალფრედ ჰიჩკოკის მესამე ფილმი იყო „ქურდის დაჭერა“ კერი გრანტი ერთად, როლით ფრენსის სტივენსი.
1955 წელს MGM-მა გამოუშვა კელის ბოლო ფილმი, მუსიკალური კომედია „მაღალი საზოგადოება“, დაფუძნებული კომედიურ ფილმზე „ფილადელფიის ამბავი“ (1940)
ამერიკის კინოინსტიტუტმა „100 საუკეთესო კინოს ვარსკვლავების“ სიაში გრეისი მე-13 ადგილზე დაასახელა.
პირადი ცხოვრება
1948 წელს გრეისის ცხოვრებაში გამოჩნდა დონ რიჩარდსონი, რომელმაც გრეის ცოლობა შესთავაზა, რაზეს გრეისი დასთახმდა. თუმცა მათი ქორწინების წინააღმდეგები იყვნენ გრეისის მშობლები. მშობლებმა გაიგეს, რომ დონი კვლავ პირველ ქორწინებაში იყო და ქალიშვილს მასთან კავშირი აუკრძალეს.
1949 წელს გრეის კელის ცხოვრებაში გამოჩნდა ირანის შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი, რომელმაც გრეისს ცოლობა სთხოვა, თუმცა უარი მიიღო.
1953 წელს კელის ურთიერთობა ჰქონდა ფილმი „მოგამბოს “მთავარი როლის შემსრულებელ კლარკ გეიბლთან. მათი ურთიერთობა გადაღებების დასრულების შემდეგ დასრულდა.
გრეისს ამის შემდეგ ჰქონდა 3 წარუმატებელი ურთიერთობა: პირველად რეი მილანდი. მათ რომანს სკანდალი მოჰყვა, რადგან მილანდი დაქორწინებული იყო, მის მეუღლეს კი გავლენიანი მეგობრები ჰყავდა. მეორედ უილიამ ჰოლდენთან, თუმცა ჯონ კელიმ სასიძო კვლავ დაიწუნა. მას მესამე და საბოლოო რომანი იტალიელ დიზაინერთან, ოლეგ კასინისთან ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ურთიერთობა ყველაზე ხანგრძლივი და სერიოზული იყო, ოჯახმა კვლავ უარყო ქალიშვილის არჩევანი და მათი ურთიერთობაც დასრულდა.
ურთიერთობა პრინც რენიერთან
კელი ხელმძღვანელობდა აშშ-ს დელეგაციას კანის კინოფესტივალზე 1955 წლის აპრილში. მასში მოწვეული იყო პრინცი რენიე, გრეისი ჟურნალ „პარი მატჩის“ გარეკანზე მოსახვედრად უნდა შეხვედროდა მას.
1955 წლის 6 მაისს მონაკოს პრინცის სასახლეში შეხვედრა შედგა და მან და პრინცმა ჟურნალის გარეკანისათვის ერთმანეთს ხელი ჩამოართვეს და გაუღიმეს. პრინცმა გრეისს სასახლე დაათვალიერებინა, ბაღში გაასეირნა. როდესაც კელის ჰკითხეს, თუ როგორ მოეწონა პრინცი, მან უპასუხა: „მომხიბვლელია, ჩემი აზრით, ძალიან მომხიბვლელია“. შემდეგ პრინცს მოკლე, თავაზიანი ბარათი გაუგზავნა, სადაც მასპინძლობისთვის მადლობა გადაუხადა. ასე დაიწყო მათი მიმოწერა, რომელიც ნახევარ წელიწადს გაგრძელდა. პრინცთან თავდაპირველი ვიზიტის დროს, იგი ხვდებოდა ოლეგ კასინის.
1955 წლის 16 დეკემბერს რენიე ნიუ-იორკში ჩავიდა ოფიციალურად დანიშნულ 2 თვიან ტურზე ამერიკაში თუმცა მისი მთავარი მიზანი იყო მოეძებნა მეუღლე, რადგან საფრანგეთთან 1918 წელს გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით (რასაც მოჰყვა მონაკოს მემკვიდრეობის კრიზისი 1918 წელს.) თუ მონაკოს არ ეყოლებოდა მემკვიდრე, მაშინ მონაკო იძულებული იქნებოდა საფრანგეთს შეერთდებოდა. შეერთებულ შტატებში გამართულ პრესკონფერენციაზე რენიერს დაუსვეს კითხვა, ჰყავდა თუ არა ცოლი, მან უპასუხა: „არა“. შემდეგ მეორე კითხვა დაუსვეს: „თუ შენ გეყოლება ცოლი, ვინ მოგეწონებათ?"“, რენიემ გაიცინა და უპასუხა: „არ ვიცი - საუკეთესო“. რენიემ აღნიშნა მისი რჩეული როგორი უნდა ყოფილიყო: „გრძელი თმით, შემოდგომის ფოთლების ფერით, რომელშიც თითქოს ცურავს ქარი, თვალები კი ექნებოდა ისეთი ლურჯი, როგორიც აქვს ხოლმე ზღაპრულ ფერიას“.
30 წელს გადაცილებული რენიეს სჭირდებოდა მეუღლე, მონაკოს მემკვიდრეობის გადასარჩენად, ამ მიზნებისათვის კი გრეის კელიზე უკეთესი ქალი მას ამქვეყნად არ ეგულებოდა. აშშ-ში ყოფნისას, 1955 წლის 25 დეკემბერს რენიე III თავისი ამალით ჯეკ კელის სახლს ეწვია სამი დღის შემდეგ მან ოფიციალურად თხოვა მას ქალიშვილის ხელი. გრეისმა უნებურად წამოიძახა „თანახმა ვარ“. ოჯახებმა დაიწყეს მზადება იმ დროისათვის, რასაც პრესამ უწოდა „საუკუნის ქორწინება“.
გრეისი ნიშნობის ბეჭედს ატარებდა ფილმში, როცა იმღერა კოლი პორტერის სიმღერა „ჭეშმარიტი სიყვარული“ ბრინგ გროსბისთან ერთად.
ქორწილი
1956 წლის 4 აპრილს გრეის კელი ხომალდ „კონსტიტუციით“ ამერიკიდან მონაკოში გაემგზავრა.სადაც 20,000 მონაკოელი მას და მის ოჯახს ქუჩაში დახვდა და ულუცავდა. როგორც მონოკოს ნაპოლეონის კოდექსი და კათოლიკური ეკლესიის კანონები მოითხოვდა ქორწილზე აუცილებლად უნდა შესრულებულიყო ორი ცერემონიალი — სამოქალაქო და რელიგიური. 16 წუთიანი სამოქალაქო ცერემონია 1956 წლის 18 აპრილს მონაკოს პრინცის სასახლეში გაიმართა, რასაც მონაკოს 3000 მოქალაქე დაესწრო. მომდევნო დღეს საეკლესიო ცერემონიალი გაიმართა მონაკოს წმინდა ნიკოლოზის ტაძარში. ქორწინებას, პირდაპირ ეთერში 30 მილიონზე მეტი მაყურებელი ადევნებდა თვალს, როგორც ბიოგრაფი რობერტ ლაისი ამბობს, ეს იყო „პირველი თანამედროვე მოვლენა, რომელიც გაუშვეს მედიაში“.
გრეისის საქორწილო კაბა შექმნილია MGM-ის აკადემიის ჯილდოს მფლობელი ჰელენ როუზის მიერ. კაბაზე ექვსი კვირის განმავლობაში მუშაობდა 30 მკერავი. ქორწილს ესწრებოდა 700-მდე სტუმარი, მათ შორის არიან რამდენიმე ცნობილი ადამიანები: არისტოტელე ონასისი, კერი გრანტი, დევიდ ნივენი და მისი მეუღლე ჰოროდისი, გლორია სუონსონი, ავა გარდნერი, აღა-ხან III, გლორია გინესი, ენიდ ლინდემანი, ლედი დიანა კუპერი, ლუის დე ვილმორინი, ლოელია ლინდსენი და კონრად ჰილტონი. ქორწილში დაპატიჟებული იყო ფრენკ სინატრაც, თუმცა არ დასწრებია ცერემონიალს. ახალდაქორწინებულმა წყვილმა თაფლობის თვე ხმელთაშუაზღვისპირეთის შემოვლაში გაატარეს, როცა მონაკოში დაბრუნდნენ პრინცის ბრძანებით მონაკოში აკრძალეს გრეისის ფილმების ჩვენებაც.
მათ სამი შვილი შეეძინათ. ქორწინებიდან 9 თვეში დაიბადა პრინცესა კაროლინა, ორი წლის შემდეგ კი მონაკოს პრინცი ალბერ მეორე, მესამე შვილი პრინცესა სტეფანია დაიბადა 1965 წელს.
1962 წელს კელის შესთავაზეს როლი ფილმ „მარნიში“, თუმცა მონაკოში საზოგადოებრივი აღშფოთების გამო მან საბოლოოდ უარი თქვა ფილმზე.
სიკვდილი
1982 წლის 13 სექტემბერს გრეისი თავის უმცროს ქალიშვილ სტეფანიასთან ერთად მონაკოში გამგზავრებას აპირებდა, რომელიც უკვე 17 წლის იყო. გრეისმა თავად გადაწყვიტა მანქანის საჭესთან დაჯდომა, მონაკოს ერთ-ერთ მოსახვევში გრეისმა მანქანაზე კონტროლი დაკარგა და ვეღარ შეძლო დაემორჩილა საკუთარი „Rover P6 3500“ და ქალიშვილთან ერთად 37 მეტრი (120 ფუტი) სიღრმის ხევში გადაიჩეხა. დედა-შვილი პრინცესა გრეისის სახელობის საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ექიმები მიიჩნევნდენ, რომ გრეისმა განიცადა მცირედი ინსულტი მანქანის მართვის დროს, რამაც გამოიწვია ავარია. სამშაბათს 14 სექტემბერს ექიმმა შატლენმა გრეისის ქმარ-შვილს განუცხადა, რომ ქალის მდგომარეობა უიმედო იყო და ისინი იძულებულნი იყვნენ ხელოვნური სუნთქვის აპარატი გამოეთიშათ. 1982 წლის 14 სექტემბერს, 10:55 საათზე, 52 წლის ასაკში გრეისი კელი გარდაიცვალა.
სტეფანიამ ავარიის დროს განიცადა მცირე ტვინის შერყევა და მცირე მოტეხილობა, რის გამოც ვერ დაესწრო დედის დაკრძალვას.
გრეისი დაკრძალეს 18 სექტემბერს ოჯახის საძვალეში გრიმალთან, წმინდა ნიკოლოზის საკათედრო ტაძარში, მონაკოში. დაკრძალვას 400-მდე სტუმარი ესწრებოდა, რომელთა შორის იყვნენ უცხო ქვეყნების მთავრობის წარმომადგენელები. სტუმრებს შორის იყვნენ: ბრიტანეთის სამეფო სახლის წარმომადგენელი, უელსის პრინცესა დაიანა, კერი გრანტი, ნენსი რეიგანი, დანიელ მიტერალდი, ფარაჰ ფეჰლევი და სხვა.
დაახლოებით ასი მილიონი მაყურებელი მთელ მსოფლიოში უყურებდა მის დაკრძალვას. მოგვიანებით ჯეიმზ სტიუარტმა თქვა შემდეგი სიტყვები:
ხოლო ფრენკ სინატრამ გრეისის დაკრძალვაზე მას — „დაბადებიდან დედოფალი“ უწოდა. ამბობენ, რომ გრეისის დაკრძალვაზე მთელი მონაკო ტიროდა.
პრინცი რენიე, რომელიც გრეისის გარდაცვალების შემდეგ ხელახლა არ დაქორწინებულა, 2005 წელს გარდაიცვალა, ის გრეისის გვერდით დაკრძალეს. მათ აკლდამაზე წერია „მშვიდობა და დუმილი“.
მემკვიდრეობა
მოდა
1930-იან წლებში მოდის სახლმა „ჰერმესმა“ გამოუშვა ყველასთვის მისაწვდომი ტყავის ჩანთა „Sac à dépêches“. 1954 წელს ალფრედ ჰიჩკოკმა კოსტიუმების დიზაინერ ედიტ ჰედს საშუალება მისცა ფილმ „ქურდის დაჭერის“ მთავარი როლის შემსრულებელი გრეის კელისთვის ჰერმესიდან შეეძინა აქსესუარები. ჰედის თქმით კელის შეუყვარდა ეს ჩანთა. მისი ქორწინებიდან თვეების შემდემ, როცა კელი კაროლინზე იყო ორსულად, მან ფოტოების გადაღებისთვის ეს ჩანთა გამოიყენა, რადგან თავის ორსული მუცელი პაპარაცებისგან დაემალა. ეს ფოტოები ნაჩვენები იყო ჟურნალ „ცხოვრებაში“. 1950-იან წლებში ჩანთა ძალიან პოპულარული გახდა, რადგან ჰოლივუდელი გრეისი მიიჩნეოდა მოდის დედოფლად. ამიტომ 1977 ჩანთას შეუცვალეს სახელი და დაარქვეს „კელი“. დღეს ამ ჩანთის მოდელის საწყისი ფასი 11 ათასი დოლარია. ის ჩანთა, რომელიც კელის ეჭირა ფოტოებში დღეს ინახება მონაკოს სასახლის არქივში.
მრავალი გამოფენა გაიმართა კელის ცხოვრების ამსახველი ფოტოებისა და ტანსაცმლისა. ფილადელფიის ხელოვნების მუზეუმში 2006 წელს მისი ქორწილის 50 წლისთავზე გამოიფინა მისი საქორწილო კაბა, რომელიც შექმნა MGM-ის აკადემიის ჯილდოს მფლობელმა ჰელენ როუზმა. კაბაზე ექვსი კვირის განმავლობაში მუშაობდა 30 მკერავი. კაბის შესაქმნელად 25 მეტრი საუკეთესო აბრეშუმი და 100 მეტრი აბრეშუმის მაქმანი გამოიყენეს, რომელიც ქორწილამდე 125 წლით ადრე დაამზადეს ფრანგმა მემაქმანეებმა. თავსაბურავისთვის კი ათასობით მარგალიტი.
2010 წლის აპრილში ლონდონში ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმში ჩატარდა მისი ტანსაცმელის გამოფენა, სადაც ტანსაცმელთან ერთად წარმოდგენილი იყო ჩანთა „კელი“.
კელი მრავალი თანამედროვე დიზაინერის შთაგონებად იქცა.
პრინცესა გრეისი ვარდების ბაღი
პრინცესა გრეისის ვარდების ბაღი არის მონაკოს ფონტვიეილის რაიონში. ბაღი ეძღვნება კელის ხსოვნას. 1984 წელს გაიხსნა რენიე III-ის მიერ. მას 4 ჰექტარის (9,9 აკრი) ზომის მიწა აქვს დაკავებული ფონტვიეილის ბაღთან ერთად და ის ღიაა ყოველდღე დილიდან საღამომდე. ბაღში არის გრეისის ქანდაკება, რომელიც ცნობილი მოქანდაკის კის ვერკადეს მიერ არის შესრულებული, ქანდაკება 4000 ვარდისგან შედგება.
კელის ოჯახის სახლი
კელის ოჯახის სახლი 1929 წელს ჯონ ბ. კელის მიერ აშენდა, ფილადელფიის აღმოსავლეთის ნაწილში. გრეისი ცხოვრობდა ამ სახლში 1950 წლამდე. ამ სახლში პრინცმა რენიემ სთხოვა ხელი. კელის ოჯახმა გაყიდა თავისი ქონება 1974 წელს. პრინცმა ალბერტმა შეიძინა სახლი, რათა გამოეყენებინა მუზეუმად.
გრეისი კულტურაში
სიმღერა
გრეისი კელის ეძღვნება ბრიტანელი მომღერალ მიკას სიმღერა „გრეისი კელი“.
ფილმი
გრეის კელის ცხოვრებას რამდენიმე ფილმი ეძღვნება
1983 წელს ამერიკელებმა გადაიღეს დოკუმენტური ხასიათის სატელევიზიო ფილმი „გრეისი კელი“, ფილმში ასახულია კელის ადრეული ცხოვრება, ფილმში მონაწილეობდნენ ჩერილ ლედი, როგორც კელი და იან მაკშეინი, როგორც რეინერი.
სატელევიზიო ფილმი „მთავარი მოწმე“
2014 წელს გადაღებული ფილმი „მონაკოს პრინცესა“ სადაც კელის როლის ასრულებს ნიკოლ კიდმანი.
მონეტები და საფოსტო მარკები
2007 წელს, მონაკომ გამოაქვეყნა 20001 ცალი 2 ევროს მონეტა, რომელიც მიეძღვნა გრეის კელის გარდაცვალების 25 წლისთავს. ეს 2 ევროს მონეტა ყველაზე იშვიათია და აქვს მცირე მიმოქცევა, ამავდროულად ყველაზე ძვირადღირებულია (აუქციონზე მონეტის ღირებულება აღემატება 1200 ევროს).
1993 წელს კელი გამოჩნდა აშშ საფოსტო მარკაზე, რომელიც გამოვიდა მონაკოში.
ფილმოგრაფია
ჯილდოები, პრემიები და ნომინაციები
დისკოგრაფია
„True Love“(ქარ: ჭეშმარიტი სიყვარული), დუეტი ბინგ კროსბისთან (ფილმიდან „მაღალი საზოგადოება“, 1956)
„L'Oiseau du Nord et L'Oiseau du Soleil“(ქარ:„ჩრდილოეთის ჩიტი და მზის ჩიტი“), ფრანგულად და ინგლისურად (1978)
„Birds, Beasts & Flowers: A Programme of Poetry, Prose and Music“(ქარ: ჩიტები, ურჩხულები და ყვავილები: პოეზიის, პროზის და მუსიკის პროგრამა“),(1980)
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
*
გრეის კელი — ბრიტანიკა
გრეის კელი – ნამდვილი ამბავი ზღაპრის მიღმა
პრინც ალბერტის წინაპართა ხე
გრეის კელის წინაპართა სია
დედოფალ გრეის ფონდი – USA
მონაკოს სამეფო სახლი
გრეის კელის სურათები
გრეის კელის სამეფო ქორწილის სურათები
მოკლე ფილმი გრეის კელის შესახებ
სქოლიო
გრეის კელი
დაბადებული 12 ნოემბერი
დაბადებული 1929
გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
გარდაცვლილი 1982
XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ამერიკის დრამატული ხელოვნების აკადემიის კურსდამთავრებულები
მონაკოს დედოფლები
ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
გერმანელი ამერიკელები
ირლანდიელი ამერიკელები
ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
Metro-Goldwyn-Mayer-ის კონტრაქტორები
ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები
მონაკოს პრინცესები