PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
თავფარავნელი ჭაბუკი

თავფარავნელი ჭაბუკი
„თავფარავნელი ჭაბუკი“ — ქართული ხალხური ბალადა. პირველად 1882 წელს ჩაიწერა. გავრცელებულია უმთავრესად აღმოსავლეთ საქართველოში. ბალადა მოგვითხრობს „წყალგაღმა“ მცხოვრები ქალისა და თავფარავნელი ჭაბუკის სიყვარულის ამბავს: ღამით ჭაბუკი მიცურავს სატრფოსკენ, ქალის მიერ ანთებული სანთელი გზას უნათებს, „ავსული ბებერი“ აქრობს სინათლეს, ვაჟი წყალში იხრჩობა. ვ. კოტეტიშვილის აზრით, ბალადა მოარულ სიუჟეტზეა აგებული მსგავსად ბერძნული მითისა ჰეროსა და ლეანდრეს შესახებ. „თავფარავნელი ჭაბუკში“ შემორჩენილია ძველისძველი მითური წარმოდგენები.
ლიტერატურა
კალანდაძე გ., ქართული ბალადები, თბ., 1957;
კოტეტიშვილი ვ., ხალხური პოეზია, გამოც. მე-2, თბ., 1961;
ქართული ბალადები
Comitas kirai

Comitas kirai — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
მაკინტოში (ვაშლი)

მაკინტოში (ვაშლი)
მაკინტოშის წითელი — ვაშლის ჯიში წითელი და მწვანე კანით, მოტკბო გემოთი და ნაზი, თეთრი რბილობით; მწიფდება გვიან შემოდგომაზე. ტრადიციულად ყველაზე პოპულარული ჯიშია ახალ ინგლისში (აშშ) და კანადაში, განსაკუთრებით ცნობილი თავისი ვარდისფერი ფაფით, რომელსაც გაუთლელი მაკინტოშისგან ამზადებენ. ბევრი მას მიიჩნევს საუკეთესო ჯიშად საჭმელად, ფაფისა და წვენის გამოსაყვანად და ნამცხვრისთვის.
ადრეული მაკინტოშის ვაშლის გენეალოგია ერთადერთი ხისგან მოდის, რომელიც 1811 წელს ჯონ მაკინტოშმა აღმოაჩინა საკუთარ მამულში დანდელაში, ონტარიოს პროვინციაში, კანადა. ნიუ-იორკის მოჰაუკის ხეობიდან გადმოსახლებული ჯონ მაკინტოში ახლადშეძენილ მამულს ათვალიერებდა, როდესაც ტყეში რამდენიმე ველური ვაშლის ხის ძირი აღმოაჩინა. მან ეს ძირები საკუთარ ბაღში გადმორგა და მომავალი წლისთვის ერთ-ერთმა ძირმა გაიხარა. რამდენიმე წლის შემდეგ ხემ დაიწყო ქორფა, უგემრიელესი ხილის მოსხმა, რომელიც დღეს უკვე ყველასათვის ცნობილი ჯიშია. აღმომჩენმა მას მაკინტოშის წითელი დაარქვა, რაც დღესაც ვაშლის ამ ჯიშის ოფიციალური სახელია. წლების განმავლობაში ვაშლის პატრონს ჯიშის გამრავლება არ გამოსდიოდა, ვინაიდან ვაშლის ჯიში მისი თესლით არ მეორდება. შემთხვევის წყალობით, 1835 წელს ჯონი და მისი ვაჟი, ალენი, მათი სტუმრისგან ხის მყნობას სწავლობენ. კლონირების ამგვარი ტექნიკით შესაძლებელი გახდა მაკინტოშის ჯიშის გავრცელება.
ხე, რომელზეც ეს ვაშლი თავდაპირველად აღმოაჩინეს 1894 წელს ხანძრის მიერ დაზიანდა. მაკინტოშების ოჯახი ძველ ხეს 1908 წლამდე უვლიდა - ბოლო მოსავალი ხემ ამ წელს გამოიღო, ხოლო 1910 წელს კი იგი საბოლოოდ წაიქცა.
ამავე ვაშლის სახელზე, ჯეფ რასკინს, კომპიუტერული მეცნიერი, ეკუთვნის კრედიტი პოპულარული კომპიუტერული სისტემისთვის ეპლ მაკინტოშის (მაკინტოშის ვაშლი) დარქმევა.
რესურსები ინტერნეტში
ვაშლის ჯიშები
ვაშლის ჯიშები
ჰაბლი

ჰაბლი — ორბიტაზე გატანილი კოსმოსური ტელესკოპი. ეს სახელი ეწოდა გამოჩენილი ამერიკელი ასტრონომის ედუინ ჰაბლის პატივსაცემად, რომელმაც აღმოაჩინა გარე გალაქტიკები და ე.წ. ჰაბლის კანონი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი გახდა სამყაროს გაფართოების ტემპის დადგენა.
რესურსები ინტერნეტში
HubbleSite
ჰაბლი, ნასა
კოსმოსური ტელესკოპები
საპალის დეპარტამენტი

საპალის დეპარტამენტი — დეპარტამენტი არგენტინაში, ნეუკენის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 35 806 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 5 200 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი საპალა.
რესურსები ინტერნეტში
არგენტინის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
Provincia según localidad. Población censada en 1991 y población por sexo en 2001
ნეუკენის პროვინციის დეპარტამენტები
ვალი (2011 წლის ფილმი)

ვალი (2011 წლის ფილმი)
ვალი — 2011 წლის დრამა-თრილერი, რომლის რეჟისორია ჯონ მადენი, სცენარის ავტორები კი მეთიუ ვონი, ჯეინ გოლდმენი და პიტერ სტროჰანი. სურათი არის რეჟისორ აასაფ ბერნშტაინის 2007 წლის ამავე სახელწოდების ებრაულის ფილმის რმეიკი. სიუჟეტი მოგვითხრობს მოსადის სამი აგენტის შესახებ, რომლებიც აღმოსავლეთ ბერლინში ცდილობენ ნაცისტი სამხედრო დამნაშავის, დიტერ ფოგელის დაპატიმრებას და მის ჩაყვანას ისრაელში გასასამართლებლად. ფილმში მონაწილეობენ ჰელენ მირენი, სემ უორთინგტონი, ჯესიკა ჩესტეინი, სიარან ჰინდსი, ტომ უილკინსონი და მარტონ კსოკასი.
თავდაპირველად პრემიერა დაგეგმილი იყო 2010 წლის დეკემბრისთვის, თუმცა ფილმი კინოეკრანებზე 2011 წლის 31 აგვისტოს გამოვიდა აშშ-ში. Rotten Tomatoes-ის მიხედვით ვალი კინოკრიტიკოსთა 77%-მა დადებითად შეაფასა.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სქოლიო
2011 წლის ფილმები
ამერიკული ფილმები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 8

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 8 მიიღეს 1946 წლის 29 აგვისტოს.
უშიშროების საბჭომ განიხილა ალბანეთის, მონღოლეთის, ავღანეთის, ტრანსიორდანიის ჰაშიმიტების სამეფოს, ირლანდიის, პორტუგალიის, ისლანდიის, სიამისა და შვედეთის განცხადებები წევრობის შესახებ. საბჭომ გენერალურ ასამბლეას მისცა რეკომენდაცია წევრად მიეღოთ ავღანეთი, ისლანდია და შვედეთი. სიამის (ტაილანდის) მიღება გადაიდო წლის ბოლომდე და განისაზღვრა 1946 წლის 13 დეკემბრის რეზოლუციით.
რესურსები ინტერნეტში
რეზოლუციის ტექსტი
0008
0008
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ირლანდიის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იორდანიის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები მონღოლეთის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ალბანეთის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ავღანეთის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები პორტუგალიის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისლანდიის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ტაილანდის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები შვედეთის შესახებ
სარაცენიასებრნი

სარაცენიასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მწერიჭამია მრავალწლოვანი ბალახებია. მხოხავი ფესურა და დოქისებრი ან მილისებრი ფოთლები (ასციდიები) აქვთ, რითაც იჭერენ მწერებს და სხვა პატარ-პატარა ცხოველებს.
კაშკაშად შეფერილი ფოთლები მოფენილია ჯირკვლებით, საიდანაც გამოიყოფა ნექტარი. მათი ყვავილები დიდია, მარტოული ან მტევნებად შეკრებილი. ნაყოფი კოლოფია, იხსნება საგდულებით.
17-მდე სახეობას აერთიანებს 3 გვარი: სარაცენია, დარლინგტონია და ჰელიამფორა. სარაცენიასებრნი გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ამერიკის ტენიან ტყეებსა და ჭაობებში, ჰელიამფორა (6 სახეობა) — სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში.
ლიტერატურა
მწერიჭამია მცენარეები
ნუგალის რეგიონი

ნუგალის რეგიონი
ნუგალი — რეგიონი სომალის ცენტრალურ ნაწილში. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი გაროუე. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეორე ქალაქია ეილი.
ნუგალის რეგიონი შედის პრაქტიკულად დამოუკიდებელ, მაგრამ საერთაშორისო საზოგადოების მიერ არაღიარებულ სახელმწიფო პუნტლენდში. რეგიონს ესაზღვრება სომალის რეგიონები: სამხრეთიდან მუდუგი, ჩრდილოეთიდან — ბარი და დასავლეთიდან — სოლი, რომელიც ადრე ნუგალის რეგიონში შედიოდა. სამხრეთ-დასავლეთით რეგიონი ესაზღვრება ეთიოპიას, აღმოსავლეთით ის გადის ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე. 2004 წლის 26 სექტემბერს ნუგალის რეგიონის სანაპირო რაიონები დაზარალდა ცუნამისგან.
თავისი დასახელება რეგიონმა მიიღო მდინარე ნუგალისგან, რომელიც მიედინება მის ტერიტორიაზე.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ნუგალის რეგიონი შედგება 3 რაიონისგან:
ბურტინლე
ეილი
გაროუე
სქოლიო
სომალის რეგიონები
ნინიძე

ნინიძე
საკუთარი სახელი ნინიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას:
ბიქტორ ნინიძე — პოლიტიკოსი
ვიქტორ ნინიძე — მსახიობი, რეჟისორი
ვიქტორ ნინიძე — მსახიობი
თედო ნინიძე — იურისტი, სახელმწიფო მოხელე
ია ნინიძე — მსახიობი
კირილე ნინიძე — პოლიტიკოსი
მერაბ ნინიძე — მსახიობი
ქართული გვარები
ბალიკონილი

ბალიკონილი — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.
იხილეთ აგრეთვე
გოლუეის საგრაფო
გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
შამათი

შამათი (შაჰ — „მეფე“ და მათ — „მოკვდა“) — ისეთი მდგომარეობა ჭადრაკში, როდესაც მეფეს აღარ შეუძლია მოწინააღმდეგის ქიშისაგან თავდაცვა. მხარე, რომელიც მოწინააღმდეგის მეფეს შამათს გამოუცხადებს, გამარჯვებულად ითვლება. პირობითი აღნიშვნაა # (საბჭოთა ნოტაციაში — x).
შამათის ზოგიერთ სახეობას სპეციალური დასახელება აქვს: „საბავშვო შამათი“ (1. e4 e5 2. ♗c4 ♝c5 3. ♕f3 ♞c6 4. ♕xf7#); „სულელთა შამათი“ (1. f4 e6 2. g4 ♛xh4#); ლეგალის შამათი (1. e4 e5 2. ♗c4 d6 3. ♘f3 ♞c6 4. ♘c3 ♝g4 5. ♘xe5 ♝xd1 6. ♗xf7+ ♚e7 7. ♘d5#); „დახშული შამათი“, რომლის დროსაც ფიგურები თავის მეფეს ართმევენ უკან დასახევ უჯრებს; „ეპოლეტების შამათი“, რომლის დროსაც თავისი მეფის გვერდებზე მდგარი ორივე ეტლი (რომლებიც წარმოქმნიან ე.წ. „ეპოლეტებს“), მას უკან დასახევ უჯრებს ართმევს.
შამათი ორი მხედრით — სწორი დაცვის დროს ამგვარი შამათი შეუძლებელია. მეფის კუთხეში მიმწყვდევას მოჰყვება ფათა. ზოგიერთ შემთხვევაში, თუკი მეფესთან ერთად პაიკიც აქვს მოთამაშეს, შამათი შეიძლება შესაძლებელი აღმოჩნდეს. იხ. ორი მხედარი პაიკის წინააღმდეგ.
შამათი ორი კუთი — დაფის კუთხეში დგება არაუგვიანეს მე-18 სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ორი კუს ერთობლივი მოქმედებით.
შამათი ეტლით — დაფის კიდეზე დგება არაუგვიანეს მე-16 სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ეტლის ერთობლივი მოქმედებით.
შამათი კუთი და მხედრით — მიიღწევა მხოლოდ კუს ფერის კუთხეში არაუგვიანეს 36-ე სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფის, კუსა და მხედრის ერთობლივი მოქმედებით. მოითხოვს ზუსტ თამაშს, რამდენადაც შამათისათვის აუცილებელ სვლათა რაოდენობა ახლოსაა უკიდურესად დასაშვებთან (იხ. 50 სვლის წესი).
შამათი ლაზიერით — მიიღწევა დაფის კიდეზე არაუგვიანეს მე-10 სვლისა ნებისმიერ საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ლაზიერის ერთობლივი მოქმედებით.
ლიტერატურა
ჭადრაკის წესები
საჭადრაკო ტერმინოლოგია
ენდშპილი
გამარჯვება
ბანდეირა-დუ-სული

ბანდეირა-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 989 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 338 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 113.41 კმ²-ზე. ფართობი 47 067 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლანდერის მუნიციპალიტეტი

ლანდერის მუნიციპალიტეტი
ლანდერი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 478 კმ². 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლანდერის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 144 459 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 228,0 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ოკუმარე-დელ-ტუი.
იხილეთ აგრეთვე
ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
მირანდას შტატი
.
მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
იაკიმენი

იაკიმენი — სოფელი მოლდოვაში, ედინეცის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 223 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29 ადამიანს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ედინეცის რაიონის სოფლები
ალმაგელჰორნი

ალმაგელჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადმოჰყურებს ზაას-ალმაგელის მუნიციპალიტეტს. სიმაღლე 3 327 მეტრი.
რესურსები ინტერნეტში
Almagellhorn on Hikr
ალპები
შვეიცარიის მთები
თამარ მხეიძე

თამარ მხეიძე
თამარ სევერიანეს ასული მხეიძე (დ. 22 დეკემბერი 1915, როკითი, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 11 აპრილი 2007, თბილისი) — ქართველი ზოოლოგი. საქართველოს პირველი არაქნოლოგი. ეკუთვნის 30-ზე მეტი სტატია და ერთი წიგნი საქართველოს ობობების შესახებ.
თამარ მხეიძე გაიზარდა ქუთაისში. მოგვიანებით შეისწავლა ზოოლოგია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და 1990 წლამდე იქ მუშაობდა ლექტორად, რის შემდეგაც აქტიურ მუშაობას შეუდგა, როგორც არაქნოლოგი.
თამარ მხეიძე ქორწინებაში იმყოფებოდა ქართველ ლიმნოლოგთან ლავროსი კუტუბიძესთან.
თამარ მხეიძე იყო კავკასიისს პირველი არაქნოლოგი. მისი მთავარი ღვაწლი მშობლიური ქვეყნის – საქართველოს ობობების შესწავლაში მდგომარეობს. 30-ზე მეტ სტატიაში მხეიძემ აღწერა ობობების და მთიბავების 40 ახალი სახეობა.
რესურსები ინტერნეტში
www.caucasus-spiders.info თამარ მხეიძის შესახებ
სქოლიო
ქართველი ზოოლოგები
ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თამარ
Paradrillia sagamiana

Paradrillia sagamiana is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Horaiclavidae
Description
Distribution
This marine species occurs in Sagami Bay, Japan.
References
Okutani, Takashi. "Report on the archibenthal and abyssal gastropod Mollusca mainly collected from Sagami Bay and adjacent waters by the RV Soyo-Maru during the years 1955-1963." Journal of the Faculty of Science, University of Tokyo 2.15 (1964): 371–447.
External links
Tucker, J.K. 2004 Catalog of recent and fossil turrids (Mollusca: Gastropoda). Zootaxa 682:1-1295.
sagamiana
Gastropods described in 1964
Nivala-Haapajärvi sub-region

Nivala-Haapajärvi sub-region is a subdivision of Northern Ostrobothnia and one of the Sub-regions of Finland since 2009.
Municipalities
Politics
Results of the 2018 Finnish presidential election:
Sauli Niinistö 53.1%
Matti Vanhanen 17.0%
Paavo Väyrynen 11.8%
Laura Huhtasaari 8.8%
Pekka Haavisto 4.5%
Merja Kyllönen 2.7%
Tuula Haatainen 1.8%
Nils Torvalds 0.2%
Sub-regions of Finland
Geography of North Ostrobothnia
Mahmudlu, Qubadli

Mahmudlu, Qubadli
Mahmudlu is a village in the Qubadli District of Azerbaijan.
References
Populated places in Qubadli District
კახაკაის რაიონი

კახაკაის რაიონი — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის ბოლონესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.599 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 686 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.73 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 193.06 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
ანკაშის რეგიონის რაიონები
ბოლონესის პროვინციის რაიონები
მენუახინილი

მენუახინილი — ციხესიმაგრე არარატის ველზე. ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების მიჯნაზე ააგო ურარტუს მეფე მენუამ ამ ადგილებში დაპყრობილი ერიქუახის ტომის მიწა-წყალზე, დასახლებული პუნქტის — ლიხიუნის მახლობლად (არარატის მთის ჩრდილოეთ ფერდობზე, თურქეთში). სახელი ეწოდა მენუას პატივსაცემად.
ლიტერატურა
ურარტუ
ინდური გაზელი

ინდური გაზელი, ინდური ქურციკი ან ჩინკარა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.
აღწერა
მისი სხეულის სიგრძეა 1 მ, სიმაღლე მინდაოში 65 სმ, მასა 25 კგ. სხეულის ზედა ნაწილი და გვერდები შეფერილია მოწითალო-ყავისფრად, ქვედა ნაწილი შედარებით ღიაა, თითქმის თეთრი. თვალიდან პირადე გასდევს ორი მუქი ყავისფერი ზოლი. მამლების რქების სიგრძეა 20 სმ, უდიდესი სიგრძე რაც დაფიქსირებულა 39 სმ-ია.
გავრცელება
გავრცელებულია ირანის სამხრეთ ნაწილში, პაკისტანში, აგრეთვე ჩრდილოეთ ინდოეთში. ბინადრობს მშრალ და გაშლილ ადგილებში, როგორიცაა სტეპი და უდაბნო.
ქცევა
ინდური გაზელები ჯოგებად ცხოვრობენ, რომელშიც 3-დან 30-მდე ცხოველია გაერთიანებული, თუმცა იშვიათად თითო-თითოს სახითაც გვხვდება. ეს წყვილჩლიქოსნები ძირითადად აქტიურები არიან დილით და საღამოს შებინდებისას. როგორც სხვა გაზელები, ინდური გაზელიც დიდხანს ძლებს უწყლოდ.
დაცვის სტატუსი
ნადირობის გამო ამ სახეობის პოპულაცია ირანსა და პაკისტანში მნიშვნელოვნად შემცირდა. მათი რაოდენობა ინდოეთში სტაბილურ დონეზეა და შეადგენს 100 000 ინდივიდს. ამის გამო ინდური გაზელი გადაშენების საფრთხის ქვეშ არ იმყოფება.
ლიტერატურა
Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
Vivek Menon: A Field Guide to Indian Mammals. Dorling Kindersley (India), 2003. ISBN 0-14-302998-3
გაზელი
ალავერდობა (ფილმი)

ალავერდობა (ფილმი)
„ალავერდობა“ — 1962 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, გადაღებული რეჟისორ გიორგი შენგელაიას მიერ, გურამ რჩეულიშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიერ.
სიუჟეტი
ფილმი ილაშქრებს იმ ადამიანთა წინააღმდეგ, ვისთვისაც იდეა ცრურწმენად, ზნეობრივი ტრადიცია ცრუტრადიციად ქცეულა, მაგრამ მათვე შესწევთ ძალა პროტესტი განუცხადონ, აღდგნენ საკუთარი სიცარიელის წინააღმდეგ და სძლიონ კიდეც მას. ფილმის გმირი ახერხებს წუთით მაინც გამოიყვანოს სულიერი გამოფიტვის მდგომარეობიდან ტაძრის ეზოში შეკრებილი ხალხი და ეს იმპულსი შესაძლოა ხვალინდელი ნათელი აზროვნების დასაწყისად იქცეს.
როლებში
გეიდარ ფალავანდიშვილი — გურამი
კოტე დაუშვილი — ლეკი
ირაკლი ქოქრაშვილი — გამყიდველი
ნოდარ ფირანიშვილი — დალაქი
კოტე თოლორაია — ქისტი
ლეო ბალისევიჩი — მძღოლი
არსენ აბრამიშვილი
კოტე მიქაბერიძე
პაპუნა წერეთელი
ვახტანგ ჩელთისპირელი
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
1962 წლის ქართული ფილმები
საბჭოთა შავ-თეთრი ფილმები
ქართული შავ-თეთრი ფილმები
მოთხრობებზე დაფუძნებული ფილმები
გიორგი შენგელაიას ფილმები
Brunswick Mum

Brunswick Mum (or Mumia), was originally an alcoholic beer from Brunswick in Germany, which ranged from weak to strong depending on the brewing method. One of the first black beers recorded in history.
History
Mum originated in the Late Middle Ages. The composition gave the beer a long shelf life that allowed a wide distribution; Mum became the most important export from Brunswick and, in the early modern period was shipped to places such as India and the Caribbean. The drink is still sold in Brunswick where since autumn 2008, for the first time in about 200 years, it is produced in alcoholic variants.
Composition
The 17th century author David Kellner describes Mum as being held in high esteem for its exquisite strength,
lovely taste and beautiful color. It is brewed from barley-malt and hops in different proportions.
In contrast to German sources is Mum in English literature from the early modern period an unhopped strong wheat-beer, made with the addition of various aromatic herbs. The oldest English recipe seems to be published 1682 in The Natural history of coffee, thee, chocolate, tobacco by John Chamberlayne and is said to be recorded in Brunswick.
The recipe calls for seven bushels of wheat-malt, one bushel of oat-malt and one bushel of ground beans to make 63 gallons of Mum. Eggs are added to prevent the beer from becoming sour. Variations of this recipe are published by later authors, for instance John Nott.
References
Further reading
Christian Basilius: Die Mumme-Fibel der Mumme H. Nettelbeck K.G. Geschichte(n) seit 1390. Braunschweig 1999.
Andreas Döring: Wirth! Nochmal zwo Viertel Stübchen! Braunschweiger Gaststätten & Braunschweiger Bier damals. Braunschweig 1997.
Anna Klie: Brunswyksche Mumme. Braunschweig 1898.
Heinrich Mack: Zur Geschichte der Mumme. Insbesondere des Mummehandels im 17. Jahrhundert. in: Braunschweigisches Magazin. Zwißler, Wolfenbüttel 1911,17.
Ernst A. Roloff: Heimatchronik der Stadt Braunschweig. Archiv für Deutsche Heimatpflege, Köln 1955.
Gerd Spies: Das Mummetor. Miszellen. Bd 25. Städtisches Museum Braunschweig, Braunschweig 1976.
External links
Official website of Nettelbeck KG, the last mum-brewery
Chambers, E. (1741). Mum. In Cyclopaedia (4th ed.)
Krünitz, G. K. (1773). Braunschweiger Mumme. In Oeconomische Encyclopädie
German article about the manufacture of the alcohol-free Braunschweiger Mumme
Julius Stinde: Zwei Veteranen des Bierstaates (1880) about Mum and Gose
About Mum in The Curiosities of Ale and Beer (1889) by John Bickerdyke
Official website Braunschweiger Mumme-Meile
History of Brunswick
Types of beer
Culture in Braunschweig
Historical alcoholic drinks
დემოგრაფიული აფეთქება

დემოგრაფიული აფეთქება ესაა მსოფლიოს მოსახლეობის მკვეთრი დაჩქარება, ძირითადად განვითარებადი ქვეყნების მოსახლეობის რაოდენობის ზრდის ხარჯზე. 1950-1960-იანი წლების დემოგრაფიული აფეთქება განპირობებული იყო განვითარებად ქვეყნებში მოკვდავობის შემცირებით 23-24 პრომილედან 9-10 პრომილემდე შობადობის მაღალი დონის შენარჩუნების პირობებში.
რესურსები ინტერნეტში
დემოგრაფია
საზოგადოებრივი გეოგრაფია
ასტეასუ

ასტეასუ — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების გიპუსკოის პროვინციის ტოლოსალდეის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 16,76 კმ². მოსახლეობა — 1561 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ასტეასუს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
გიპუსკოის მუნიციპალიტეტები
გიპუსკოის ქალაქები
ვერხნი-ჩატი

ვერხნი-ჩატი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება მესიაგუტოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 43 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 43 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 127 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სქოლიო
იანაულის რაიონის სოფლები
ახეცარა

ახეცარა, ახიაცარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), მდინარე ოხოჯის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 120 მ, შავი ზღვიდან 18 კმ, ოჩამჩირიდან 25 კმ. მისი მეგრული ვარიანტია ცხიმურონა. ასე ეძახიან მას სოფლის მცხოვრებნი. „ახეცარა“ აფხაზურია და ისევე, როგორც მისი მეგრული ვარიანტი, „რცხილნარს“ ნიშნავს. გადმოცემით, ახეცარა თავდაპირველად ერქვა სერს ოხოჯესა და მის შენაკად ლაბღანიაშ ღალს შუა. სოფელი არ იხსენიება 1886 წელსა და 1930 წლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მასალებში. სოფელ ახეცარში არის უბნები: საბიგვა, სამატკა, სანარმანიო – ბიგვავების, მატკავებისა და ნარმანიების გვარების სამკვიდრო. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ლიტერატურა
სქოლიო
აგუბედიის თემის სოფლები
Quercus glauca

Quercus glauca — ორლებნიანთა კლასის ხე წიფლისებრთა ოჯახიდან. გავრცელებულია ავღანეთიდან - იაპონიამდე.
იხილეთ აგრეთვე
მარადმწვანე მუხა
რესურსები ინტერნეტში
Flora of China: Cyclobalanopsis glauca
მუხა
კვერთხი

კვერთხი — სპეციალური ჯოხი. უმაღლესი იერარქის რეგალია, სამწყემსო მსახურების ნიშანი, რომელიც ეპისკოპოსებს ხელთ უპყრიათ. ამზადებენ ძვლის, ხის ან ლითონისაგან. სასულიერო პირები კვერთხს ატარებდნენ, ძველი აღთქმის პერიოდშიც და იგი მიიჩნეოდა მნიშვნელოვან აქსესუარად.
მღვდელმთავარი კვერთხით სიმბოლურად მწყემსს გამოხატავს, ვინაიდან ისე ზრუნავს თავის სამწყსოზე, როგორც მწყემსი ფარაზე. სახარებაში თავად მაცხოვარი ამბობს: „მე ვარ მწყემსი კეთილი“. მღვდელმთავარს კვერთხი გადაეცემა ეპისკოპოსად კურთხევის დროს, ლიტურგიის დამთავრების შემდეგ. იგი ეძლევა აგრეთვე არქიმანდრიტსა და იღუმენს.
სამღვდელმთავრო კვერთხი ორნაირია, ყოველდღიური და საღვთისმსახურო: ყოველდღიური კვერთხი უფრო სადაა და უმეტესად შავი ფერის, რომელსაც ეკლესიის გარეთ ატარებს მღვდელმთავარი. ხოლო ტაძარში შესვლისთანავე გამოართმევენ ყოველდღიურ კვერთხს, შემოსავენ მანტიით და მისცემენ განსხვავებულ, გამშვენებულ საღვთისმსახურო კვერთხს, რომელიც ლიტურგიის დროს გამოიყენება.
სამღვდელმთავრო კვერთხს აქვს ღუზის ფორმის მსგავსი თავი, რომელსაც ჯვარი აგვირგვინებს. ღუზა სამღვდელმთავრო კვერთხზე მორწმუნეთა გადარჩენასა და სარწმუნოების მტრების განდევნას ნიშნავს, ხოლო ჯვარი ქრისტეს რწმენისა და გადარჩენის სიმბოლოა.
ლიტერატურა
ჟურნალი „წყარო“, N28, 1995 წ.
ა. ელერდაშვილი, „უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, I-ლი გამოც. თბილისი, 2006 წ.
მღვდელმსახურის შესამოსელი
უფლისციხის ერთსვეტიანი დარბაზი

უფლისციხის ერთსვეტიანი დარბაზი — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხეში, მონაკვეთში ხელოვნურად მოსწორებულ ტერასაზე, თარიღდება XIII-XIV საუკუნით. სავარაუდოა რომ იგი ანტიკური ხანის ნაგებობიდან არის გადაკეთებული, რასაც მოწმობს აქ შემორჩენილი ზოგიერთი დეტალი.
არქიტექტურა
ოთხკუთხა დარბაზი ამოკვეთილია კლდეში. მისთვის დამახასიათებელია ინტერიერის გეგმის, გადახურვის დეკორატიული ელემენტების უსწორმასწორობა, კლდის ზედაპირის უხეში დამუშავება. განსხვავებულია სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფასადები. ნაგებობა დაზიანებულია: დიდი ნიშის წინ ჩანგრეულია იატაკი, დარბაზის სამხრეთ მონაკვეთი გამოფიტულია და დასერილია. ბაზის სამხრეთ მონაკვეთი გამოფიტულია და დასერილია ნაპრალებით, არ შემორჩენილა. დარბაზს შესასვლელი აღმოსავლეთ კედლის ბოლოში აქვს. კარი სწორკუთხაა. მოვლებული აქვს სადა არქივოლტი, შესასვლელთან ჩრდილოეთ კედელში დიდი ზომის გულდასმით დამუშავებული ნიშია, რომელიც აფართოებს დარბაზს. ნიშს აქვს ბრტყელი გადახურვა, რომელიცბით გადადის გვერდით კედლებზე. დარბაზის, ინტერიერი გაფორმებულია რთულად ქვის დეკორატიული ელემენტების იმიტაციით. შენობის შიგნით აღმართულ ერთადერთ სვეტზე გადაყვანილი თაღები დარბაზის სივრცეს ოთხ არათანაბარ ნაწილად ყოფს. სვეტიდან ოთხივე კედელზე გადადის კამარის შემკვრელი ორმაგი თაღები, რომლებიც პილასტრებს ეყრდნობიან. მხოლოდ აღმოსავლეთ თაღი ეყრდნობა პილასტრის ზემოთ მოთავსებულ კონსოლს. შუა პილასტრიდან კუთხეების პილასტრებზე გადაყვანილია კედლის მოსართავი თაღები. სვეტისა და პილასტრების კვეთი შეესაბამება მათზე დაყრდნობილი თაღების კვეთს.
დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით უკავშრდება მცირე ზომის ბნელ სათავსს, რომლის იატაკში ამოჭრილია გაურკვეველი დანიშნულების მცირე ბაქნები და ღარები. დარბაზს აქვს აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადები და ბანი. დარბაზს ოთხივე ნაწილში ამოკვეთილი სხვადასხვა სახის გადახურვა აქვს. დარბაზი მოგვიანებით გამოუყენებიათ საცხოვრებლად. საუკუნეთა მანძლზე კედლებზე ამოუჭშრიათ უსწორო ფორმის თახჩები, იატაკში თონეებისა და საქსოვი დაზგების ჩასადგმელი ორმოები. სამხრეთ კედლის ბოლოში გაუმართავთ ბუხარი, ჭერში ამოკვეთილი საკვამლე მილით. აღმოსავლეთ ფასადის პარაპეტში ამოუჭრიათ კოჭების ბუდეები. სავარაუდოა, რომ დარბაზის წინ ხისგადახუროვანი აივანი იყო.
დარბაზის აღმოსავლეთ ფასადის წინ მოზრდილი ეზოა, რომელსაც აღმოსავლეთით კლდის სწორხაზოვანია, გლუვი კედლის საზღვარს, ჩრდილოეთით, 3,5 მეტრით დაბლა, ემიჯნება მაღალტახტიანი ოთახის კომპლექსი, სამხრეთით შემორჩენილია განვითარებული ფეოდალური ხანის ქვითნაგები კლდის ფრაგმენტი, რომლის ქვეშაც ჩანს ანტიკურ ხანაში დამუშავებული კლდის ნაწილი.
ლიტერატურა
უფლისციხე
იწა

იწა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალსოფელი, გორი, ზემო კრიხი, ქვემო კრიხი, შუა კრიხი). ზღვის დონიდან 640 მეტრი, ამბროლაურიდან 1 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 64 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები