მილოშ ცრნიანსკი

მილოშ ცრნიანსკი (/ Miloš Crnjanski; დ. 16 ოქტომბერი, 1893, ჩონგრადი — გ. 30 ნოემბერი, 1977, ბელგრადი) — სერბი მწერალი და პოეტი, ექსპრესიონიზმის მიმდევარი. ის ასევე იყო დიპლომატი და ჟურნალისტი.
ბიოგრაფია
მილოშ ცრნიანსკი დაიბადა ჩონგრადში, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში (თანამედროვე უნგრეთი), ღარიბთა ოჯახში, რომლებიც მოგვიანებით ტემეშვარში (თანამედროვე ტიმიშოარა, რუმინეთი). დაწყებითი სკოლა მან პანჩევოში დაასრულა, ხოლო გრამატიკის სკოლაში ტიმიშოარაში სწავლობდა. ამის დასრულების შემდეგ დაიწყო სწავლა რიეკას საექსპორტო აკადემიაში 1912 წელს, ამავე წლის შემოდგომაზე კი ცრნიანსკიმ მათემატიკისა და ფილოსოფიის შესწავლა დაიწყო ვენაში.
პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში, ცრნიანსკი გავრილო პრინციპის მიერ ფრანც ფერდინანდის სარაევოში მკვლელობის გამო დევნილად იქცა. საპატიმროში გაგზავნის ნაცვლად, ის მიიყვანეს ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის არმიაში და გალიციის ფრონტზე გაგზავნეს რუსების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამ ბრძოლაში 1915 წელს მილოში დაშავდა. ის ვენაში, ჯარისკაცების საავადმყოფოში გადაიყვანეს, მაგრამ ომის მიწურულს იტალიის ფრონტზე გაამწესეს. ომის შემდეგ ცრნიანსკიმ დაიწყო ედარებადი ლიტერატურის შესწავლა ბელგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მილოშმა სწავლა შეწყვიტა და ვენაში, მიუნხენსა და პარიზში გაემგზავრა. 1921 წლის ზამთარი და ზაფხული მან საფრანგეთსა და იტალიაში გაატარა.
1922 წელს ფილოსოფიის ფაკულტეტის დასრულების შემდეგ ცრნიანსკი ასწავლიდა ბელგრადის მეოთხე გრამატიკულ სკოლაში და როგორც მისი სტატიებიდან ირკვევა, მხარს უჭერდა „რადიკალურ მოდერნიზმს“. მის სტატიებს ვხვდებით გაზეთებში, როგორებიცაა: Ideje, Politika და Vreme, სათაურით „მწვავე ლიტერატურული და პოლიტიკური დებატები“.
1928 წელს ნახევრად დიპლომატიურ თანამდებობაზე მუშაობისას მან ერთი წელი გაატარა ბერლინში, მას შემდეგ, რაც იუგოსლავიის მთავრობის ცენტრალრუ პრეს ბიუროს შეუერთდა.
მილოშ ცრნიანსკი შეუერთდა იუგოსლავიის სამეფოს დიპლომატიურ სამსახურს და მუშაობდა გერმანიასა (1935-1938) და იტალიაში (1939-1941) , მანამ სანამ მეორე მსოფლიო ომის გამო ინგლისში არ გადაიყვანეს. ლონდონში ყოფნისას ის არაერთ თანამდებობაზე მუშაობდა და საბოლოოდ გახდა არგენტინული პერიოდული გამოცემა El economist-ის ლონდონის კორესპოდენტი. ამ პერიოდში მან დაწერა „მიგრაციის მეორე წიგნი“ და „მზუხარება ბელგრადზე“. მილოში ცრნიანსკი ბელგრადში 20 წლიანი გადასახლების შემდეგ, 1965 წელს დაბრუნდა და ცოტა ხნის შემდეგ გამოაქვეყნა „შეგროვებული ნაშრომები 10 ტომად“. 1971 წელს მან მიიღო პრესტიჟული სერბული ლიტერატურული ჯილდო (/ Нинова награда) წიგნისთვის Roman o Londonu.
ცრნიანსკი 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა ბელგრადში, 1977 წლის 30 ნოემბერს. ის დაკრძალულია პატივსაცემი მოქალაქეების ხეივანში, ბელგრადის ახალ სასაფლაოზე.
მილოშ ცრნიანსკი მეცნიერებისა და საზოგადოების მიერ სერბული ლიტერატურის კლასიკოსად ითვლება.
შემოქმდება
კრინანსკის პირველ წიგნებში გადმოცემული იყო ის, რომ ომს არანაირი შედეგი არ მოაქვს. მან საფუძველი ჩაუყარა ადრეულ ავანგარდისტულ მოძრაობას სერბულ ლიტერატურაში, ამის მაგალითია მილოშის მიერ 1920 წელს შექმნილი „სუმატრას განმარტება“.
მისი ნამუშევრების ნაწილი თავად ავტორმა გაანადგურა, ხოლო რომანის, „დონ კიხოტის ვაჟის“ ხელნაწერები სტამბაში დასაბეჭდად გაგზავნის შემდეგ დაიკარგა. ამბობენ, რომ მისი ზოგიერთი ნამუშევარი ლონდონში მოიპარეს. მან ასევე დაწერა მრავალი ესე, სტატია და სხვა სახის ტექსტი.
მისი მიგრაციები ითარგმნა ინგლისურ ენაზე (Harvill 1994), სადაც ავტორის სახელი წერია როგორც მილოს ტსერნიანსკი. თეატრის შესახებ ცრნიანსკიმ დაახლოებით 40-მდე ნაწარმოები შექმნა. მან ასევე დააარსა გაზეთი Putevi (1922) მარკო რისტიჩთან ერთად და პოლიტიკური გაზეთი Ideje (1934). მილოშმა ასევე გამოაქვეყნა ორი წიგნი აღმოსავლეთ ერების პოეზიის ანთოლოგიაზე.
რესურსები ინტერნეტში
მილოშ ცრნიანსკის ნათარგმნი ნამუშევრები
სუმატრა და სუმატრას ახსნა მილოშ ცრნიანსკის მიერ
სქოლიო
სერბი პოეტები
სერბი მწერლები
დაბადებული 26 ოქტომბერი
დაბადებული 1893
გარდაცვლილი 1977
გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
ექსპრესიონისტი მწერლები
XX საუკუნის პოეტები
მოდერნისტი მწერლები