PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
შოლდენეშტის რაიონი

შოლდენეშტის რაიონი — მოლდოვის რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შოლდენეშტი. რაიონი იკავებს 598.37 კმ² ფართობს. მისი მოსახლეობა შეადგენს 42 227 ადამიანს (2004 წლის აღწერის მონაცემებით). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 70.57 კაცი/კმ²-ზე. რაიონი სულ მოიცავს 33 დასახლებულ პუნქტს, მათგან 1 ქალაქია. რაიონი იყოფა 22 კომუნად, რომლებიც აერთიანებს 32 დასახლებულ პუნქტს.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
რესურსები ინტერნეტში
რაიონის ოფიციალური საიტი
მოლდოვის რაიონები
Lasioglossum tilachum

Lasioglossum tilachum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1853 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
tilachum
ანიორა

ანიორა — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების კორდობის პროვინციის ვალიე-დე-ლოს-პედროჩესის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 111 კმ². მოსახლეობა — 1530 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
კორდობის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ანიორის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
კორდობის მუნიციპალიტეტები
ფელიქს ჰოლდაკი

ფელიქს ჰოლდაკი (დ. 10 ოქტომბერი, 1880, კენიგსბერგი — გ. 29 მაისი, 1940, გარმიშ-პარტენკირხენი) — გერმანელი მეცნიერ-იურისტი, საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიის მკვლევარი. ლაიფციგის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1906 წელს ჰაიდელბერგში დაიცვა დისერტაცია თემაზე „ქართველი მეფის თამარის თქმულებისა და სახელმწიფოს შესახებ“ („Von der Sage und dem Reich der grusinischen Königin Tamara“), რომელიც შემდეგ გაფართოებული სახით შეიტანა წიგნში „საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიის ორი ქვაკუთხედი“. ჰოლდაკმა საგანგებო ყურადღება დაუთმო ვეფხისტყაოსანს, განიხილა ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებული, უფრო თვით ვახტანგისეული კოდიფიკაცია — „სამართალი ბატონისშვილის ვახტანგისა“.
ლიტერატურა
გერმანელი იურისტები
დაბადებული 10 ოქტომბერი
დაბადებული 1880
გარდაცვლილი 29 მაისი
გარდაცვლილი 1940
რენის რაიონი

რენის რაიონი — რაიონი უკრაინაში, ოდესის ოლქში. მისი ფართობია 861 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 38 251 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 44 კაცს კმ²-ზე. რენის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რენი.
იხილეთ აგრეთვე
უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
უკრაინის რაიონები
სქოლიო
ოდესის ოლქის რაიონები
იგნატიევოს საერთაშორისო აეროპორტი

იგნატიევოს საერთაშორისო აეროპორტი (IATA: BQS, ICAO: UHBB) — საერთაშორისო აეროპორტი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ ბლაგოვეშჩენსკიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კმ-ში. აეროპორტი განკუთვნილია საშუალო ზომის თვითმფრინავების მისაღებად.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
რუსეთის აეროპორტები
საერთაშორისო აეროპორტები
Lacus Veris

Lacus Veris (Latin vēris, "Lake of Spring") is a small lunar mare on the Moon. In selenographic coordinates, the mare centered at 16.5° S, 86.1° W and is approximately 396 km long. The mare extends along an irregular 90° arc from east to north that is centered on the Mare Orientale, covering an area of about 12,000 km2.
Author Eric Burgess proposed this mare as the location of a future crewed lunar base, citing a 1989 study performed at the NASA Johnson Space Center.
This small, roughly crescent-shaped mare region lies between the ring-shaped Inner and Outer Rook mountains that form part of the Orientale impact basin. It lies in a topographic lowland about 1 km below the surrounding peaks. Based on data collected during the Lunar Orbiter missions and from Earth-based telescopes, the mare includes some material from the surrounding highlands. The density of crater impacts indicates that this mare is an estimated 3.5 billion years old, and it finished forming roughly 340 million years after the impact that created the Oriental basin.
The mare contains eleven sinuous rilles formed from lava tubes and channels, with lengths ranging from 4 to 51 km. Many of these rilles begin in the Rook mountains and flow to the base of the mountainous scarp. There are also several shield volcano formations, each with a diameter of less than 10 km. The geological formations and the lack of collapse depressions suggest that the mare was formed by thin lava flow through tubes, rather than through basalt flooding by fissure eruptions.
See also
Volcanism on the Moon
References
External links
Shield Volcanoes in Lacus Veris!, LROC Post, 2012
Frame 4187 h2, Lunar Orbiter 4
Frame 4181 h2, Lunar Orbiter 4
Veris
საერთაშორისო ხელშეკრულება

საერთაშორისო ხელშეკრულება — როგორც წესი ნიშნავს ხელშეკრულებას სახელმწიფოებს შორის. ასეთი ხელშეკრულებებით მხარეები (ან ხელშემკვრელი მხარეები _ ანუ ქვეყნები, რომლებმაც ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს) იღებენ გარკვეულ ვალდებულებებს ერთმანეთის წინაშე. ხელშეკრულებების დადების, გაუქმების, მოქმედების საკითხები საერთაშორისო სამართლით რეგულირდება.
საერთაშორისო ხელშეკრულებების სია
საერთაშორისო ხელშეკრულებების მაგალითებია:
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ქარტია;
კონვენცია კლიმატის ცვლილების შესახებ;
სტოკჰოლმის კონვენცია მდგრადი ორგანული დამბინძურებლების შესახებ;
ლიტერატურა
Korean Mission to the Conference on the Limitation of Armament, Washington, D.C., 1921–1922. (1922). Korea's Appeal to the Conference on Limitation of Armament. Washington: U.S. Government Printing Office. OCLC 12923609
რესურსები ინტერნეტში
Treaties and Selected other International Instruments – Resources
United Nations Treaty Collection
Procedural history and related documents
ორგანიზაცია
Tetraponera modesta

Tetraponera modesta — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Tetraponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Pseudomyrmecinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
ქაქუთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ქაქუთი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი ქაქუთი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ქაქუთი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
ქაქუთი — სოფელი ქობულეთის მუნიციპალიტეტში
ქაქუთი — ისტორიული სოფელი საქართველოში, გურიაში
Səncərədi

Səncərədi (also, Senceredi, Sandzharadi, Sandzharady, and Sanjaradi) is a village and municipality in the Astara Rayon of Azerbaijan. It has a population of 1,849. The municipality consists of the villages of Səncərədi and Şuvaş.
References
Populated places in Astara District
Massapê do Piauí

Massapê do Piauí is a municipality in the state of Piauí in the Northeast region of Brazil.
See also
List of municipalities in Piauí
References
Municipalities in Piauí
ბაშტანკა

ბაშტანკა — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს მიკოლაივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 12696 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
მიკოლაივის ოლქის ქალაქები
ქვემო ოქონა

ქვემო ოქონა — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თიღვის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი, ყორნისიდან 3,5 კილომეტრი.
ლიტერატურა
თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Works (პინკ ფლოიდის ალბომი)

Works (პინკ ფლოიდის ალბომი)
Works — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1983 წელს. ჯგუფის მოყვარულთათვის აქ მთავარ ინტერესს წარმოადგენდა სიმღერა Embryo, რომელიც 60იანების ბოლოს სრულდებოდა კონცერტებზე და მანამდე შეტანილი იყო მხოლოდ კრებულში Picnic - A Breath of Fresh Air. ასევე შეიმჩნევა განსხვავება სიმღერებში Brain Damage და Eclipse - როგორც ეტყობა, ეს არის სტერეო ვერსიები ალბომის The Dark Side of the Moon კვადროფონიული მიქსიდან.
ალბომის გარეკანის გავლენად იქცა 1948 წლის პოსტერი ჰოლანდია ინდუსტრიალიზაციას გადის (გრაფიკოსი ვლადიმირ ფლემი).
სიმღერების სია
მხარე 1
One of These Days – 5:50 (კომპოზიცია ალბომიდან Meddle, განსხვავებული მიქსი)
Arnold Layne – 2:52 (სინგლიდან, იმიტირებული სტერეო)
Fearless – 6:08 (ალბომიდან Meddle)
Brain Damage – 3:50 (ალბომიდან The Dark Side of the Moon, განსხვავებული მიქსი)
Eclipse – 1:45 (ალბომიდან The Dark Side of the Moon, განსხვავებული მიქსი)
მხარე 2
Set the Controls for the Heart of the Sun – 5:23 (ალბომიდან A Saucerful of Secrets)
See Emily Play – 2:54 (სინგლი, იმიტირებული სტერეო)
Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict – 4:47 (ალბომიდან Ummagumma)
Free Four – 4:07 (ალბომიდან Obscured by Clouds)
Embryo – 4:39 (კრებულიდან Picnic - A Breath of Fresh Air)
ფაქტები
Brain Damage და Eclipse წარმოდგენილია განსხვავებული ხმის მიქსის სახით. ასევე, მათში მოსაუბრე ადამიანების ხმები უფრო ხმამაღლა ჟღერს, ვიდრე ორიგინალურ ალბომებზე.
რამდენიმე სიმღერა ერთმანეთში გადადის. ეს მეთოდი მოგვიანებით გამოყენებული იქნა კრებულის Echoes: The Best of Pink Floyd შედგენისას.
პერსონალი
პინკ ფლოიდი
სიდ ბარეტი —გიტარა, ვოკალი („Arnold Layne“ და „See Emily Play“), გიტარა („Set the Controls for the Heart of the Sun“)
დეივიდ გილმორი — გიტარა და ვოკალი ყველა სიმღერაში (გამონაკლისი - „Arnold Layne“ და „See Emily Play“)
ნიკ მეისონი — დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია, ფირის ეფექტები, ვოკალიზაცია
როჯერ უოტერსი — ბას-გიტარა, ფირის ეფექტები, ვოკალი
რიჩარდ რაიტი — კლავიშებიანი საკრავები, ფორტეპიანო, სინთეზატორი, ვოკალი
ტექნიკური პერსონალი
ბილ ბერკსი – სამხატვრო ხელმძღვანელი
ტომ ტრამბო – შემდგენელი
Art Hotel, ტომი სტილი – დიზაინი
რონ ლარსონი – ილუსტრირება
ჩარტები
სქოლიო
პინკ ფლოიდის კომპილაციური ალბომები
1983 წლის კომპილაციური ალბომები
Capitol Records-ის ალბომები
ალბომები ნორმან სმითის პროდიუსერობით
ალბომები დეივიდ გილმორის პროდიუსერობით
ალბომები ჯო ბოიდის პროდიუსერობით
იგნაშკინო (დუვანის რაიონი)

იგნაშკინო (დუვანის რაიონი)
იგნაშკინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის დუვანის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მესიაგუტოვოდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სულეია, რომელიც დაშორებულია 104 კმ-ით.
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
დუვანის რაიონის სოფლები
პაულ პეეტერსი

პაულ პეეტერსი (დ. 20 სექტემბერი, 1870, ტურნე — გ. 18 აგვისტო, 1950, ბრიუსელი) — ბელგიელი აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი. ფილოსოფიის დოქტორი (1894), ბოლანდისტთა საზოგადოების წევრი (1905). ამავე საზოგადოების პრეზიდენტი (1941), ბელგიის სამეფო აკადემიის წევრი (1933), საფრანგეთის კოლეჟის საპატიო პროფესორი (1943), საფრანგეთის მხატვრული ლიტერატურის ინსტიტუტის წევრი (1945), სტრასბურისა და ლევენის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი (1946, 1947).
პაულ პეეტერსმა დიდი ამაგი დასდო ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლების კვლევისა და გამოცემის საქმეს. მას ეკუთვნის 160-მდე სამეცნიერო გამოკვლევა, მათ შორის „ქართულ ხელნაწერთა ისტორია“ (1942), „ძიებანი აღმოსავლური ფილოლოგიის ისტორიიდან“ ორტომად (1951), „დიონისე არეოპაგელის ავტობიოგრაფიის ქართული თარგმანი“ (1912), „წმინდა ილარიონ იბერიელი“ (1914), „ქართული მონასტრების ისტორია“ (1917-1919), „დიონისე არეოპაგელის ავტოიოგრაფიის იბერიულ-სომხური ვერსია“ (1921), „ქრისტიანობის გავრცელება საქართველოში ჰაგიოგრაფიული წყაროების მიხედვით“ (1923), „თორნიკე ბერის ქართული მინაწერი“ (1932), „წმინდა შუშანიკი — ქართველებისა და სომხების მარტვილი“ (ქართული და სომხური ტექსტების ლათინური თარგმანითურთ, 1935), „ხაზარები აბო თბილელის მარტვილობაში“ (1934) და სხვა. ავტორია რეცენზიებისა ივანე ჯავახიშვილის, კორნელი კეკელიძის, აკაკი შანიძის და სხვათა გამოკვლევების შესახებ.
ლიტერატურა
ბელგიელი ქართველოლოგები
დაბადებული 20 სექტემბერი
დაბადებული 1870
გარდაცვლილი 18 აგვისტო
გარდაცვლილი 1950
პალმას-სოკორო

პალმას-სოკორო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სანტანდერის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.222 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 391 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 37.36 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 64 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
სანტანდერის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სრვეღის მონასტერი

სრვეღის მონასტერი
სრვეღის მონასტერი — შუა საუკუნეების მონასტერი თანამედროვე სომხეთის ტერიტორიაზე, ტავუშის პროვინციაში, სოფელ აიგეჰოვიტიდან სამხრეთით 3 კმ-ში, ტყით შემოფარგლულ მდელოზე. წარმოადგენდა საქართველოს ისტორიული კუთხის, კაენის სასულიერო ცენტრს. აგების ზუსტი თარიღი უცნობია. ძეგლის საერთო მდგომარეობა დღესდღეობით სავალალოა.
ისტორია
აგებულია XIII საუკუნეში. არის მოსაზრება, რომ კირანცთან ერთად იგი ქართული „ოქროს ხანის“ კულტურის ძეგლია.
მდინარე აღსტევის მარჯვენა ნაპირზე, მოპირდაპირე მხარეს, დგას XVIII საუკუნის საგუშაგო კოშკი.
არქიტექტურა
არქიტექტურული ნიშნებით XII-XIII საუკუნეებს განეკუთვნება. იგი კირანცის სამონასტრო კომპლექსის მსგავსად ნაშენებია ტერაკოტის აგურით, რაც იშვიათობაა სომხეთში. მთავარი ტაძრის კედლების ქვედა მხარე დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლეზე გაპრიალებული ვარდისფერი ანდეზიტისაა, დეტალების და სტრუქტურების ნაწილი კი კარგად თლილი ქვიშაქვის.
მონასტრის შემადგენელი ნაწილებია:
წმინდა ნიშნის სახელობის ტაძარი
ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი
ბერების საცხოვრებელი სენაკები
ზეთის სახდელი
დამატებითი დამხმმარე ნაგებობები
კომპლექსის ტერიტორიაზეა საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობების, კედლებისა და სასაფლაოების ნაშთები. მას გარს ერტყა კედელი. კედლის გარე ტერიტორიაზე შემონახულია თიხის მილები. მახლობელი მთებიდან წყალი მონასტერს მათი საშუალებით მიეწოდებოდა.
წმინდა ნიშნის ეკლესია დარბაზული ტიპის გუმბათიანი ტაძარია. მისი ქვედა ნაწილიც და გუმბათის ყელიც აგურისაგანაა ნაგები. 1152 წლის წარწერა ერთ-ერთ კედელზე, მოიხსენიებს ხუროთმოძღვარ სარგისსა და მშენებელ იოანეს. შენობა შიგნიდან ოვალურია. რამდენიმეჯერ ჩაუტარდა განახლება. სანათლავის თავზე შემონახულია 1252 წლის სამუშაოების წარწერაც, რომლის მიხედვითაც ის ააგეს არტავაზმა და სარგისმა, ოსტატ იოანეს ხელით.
ღვთისმშობლის ტაძარი ადგილობრივებმა, მღვდელ ჰოვანესის მეთაურობით, მთავარი ეკლესიისაგან ჩრდილოეთით, 1889 წელს ააგეს. ინფორმაცია ამის შესახებ ქვაზეა ამოტვიფრული. ერთნავიანი სალოცავისგან ნაშთებია შემორჩენილი.
ზეთის სახდელი დამხმარე ნაგებობა კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობდა. შემორჩენილია ნანგრევები.
გალერეა
იხილეთ აგრეთვე
კირანცის მონასტერი
რესურსები ინტერნეტში
მიწასთან გასწორებული აზერბაიჯანული სოფლები და ქართული ტაძრები რომელთაც სომხურად ასაღებენ
Армянское варварство: разрушенные азербайджанские села и поруганные грузинские храмы рядом
Sverghi Monastery - Armeniapedia.com
Photo of Sverghi Monastery - Panoramio
Սրվեղի վանք - ვიდეო
ՍՐՎԵՂԻ ՎԱՆՔ
ლიტერატურა
ე. ბ. ელლარიანი — აღსტევის ხეობის ისტორია და კულტურის ძეგლები, ერევანი, «Հայաստան», 1980 - 69-71, 69-71 გგ. - 154 გვ.
სქოლიო
სომხეთის მონასტრები
გიორგი (გარსევანიშვილი)

გიორგი (გარსევანიშვილი)
გიორგი (ერისკაცობაში — გიორგი იესეს ძე გარსევანიშვილი; დ. დაახლ. 1680 — გ. 20 ივნისი, 1745, მოსკოვი) — ქართველი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე.
ცხოვრება და მოღვაწეობა
დაახლოებული იყო ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ის ოჯახთან. ღვთისმეტყველებას ასწავლიდა ბაქარს და ვახუშტი ბატონიშვილს. მისი ძმა, იესე, იყო სამეფო კარისა და ოქონის ხატის დეკანოზი, ჯვარისმტვირთველი. 1724 წელს ემიგრაციაში გაჰყვა ვახტანგ VI-ს. რუსეთში სხვა ქართველ სასულიერო მოღვაწეებთან ერთად ჩაირიცხა სინოდის შტატში. შემდეგ მოღვაწეობდა მოსკოვის ქართველთა ახალშენში. 1730 წლის მარტში ვახტანგ VI-მ და ბაქარმა საგანგებო დავალებით საქართველოში გამოგზავნეს. მას გამოჰყვა არქიმანდრიტი არსენიც (ფიცხელაური). 1737 წლიდან გიორგი საბოლოოდ დასახლდა მოსკოვში. დაკრძალულია ვსესვიატსკოეს ტაძრის სასაფლაოზე.
ლიტერატურა
გარსევანიშვილი გიორგი // ქართველები უცხოეთში : წ.1 / რუსუდან დაუშვილი, გრიგოლ კალანდაძე, რუსუდან კობახიძე, გოჩა ჯაფარიძე, თემურ ტარტარაშვილი. - თბ., 2012. - გვ.56
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
დაბადებული 1680
გარდაცვლილი 1745
გარდაცვლილი 20 ივნისი
ბადურის თანავარსკვლავედი

ბადურის თანავარსკვლავედი — შედარებით პატარა თანავარსკვლავედი ცის სამხრეთ ნახევარსფეროზე. მოთავსებულია საათის, სამხრეთ ჰიდრასა და ოქროს თევზის თანავარსკვლავედებს შორის. შეიცავს 22 ვარსკვლავს, რომელთა ხილვა შეუიარაღებელი თვალითაც არის შესაძლებელი. საქართველოს ტერიტორიიდან არ ჩანს.
ლიტერატურა
სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
კრაკატაუ

კრაკატაუ — ყოფილი კუნძული და მოქმედი ვულკანი ინდონეზიაში, მდებარეობს ზონდის სრუტეში, კუნძულ იავასა და სუმატრას შორის.
ვულკანის და მიმდებარე ტერიტორიის შესწავლამ გამოავლინა ძლიერი პრეისტორიული ამოფრქვევების კვალი. ვულკანოლოგების აზრით, ერთ-ერთი უძლიერესი აღმოფქვევა 535 წელს მოხდა. ამ ამოფრქვევამ მთელი დედამიწის კლიმატზე იქონია გავლენა, რაც დენდროქრონოლოგებმა აღნიშნეს პლანეტის სხვადასხვა ადგილებში უძველესი ხეების წლოვანების წრეების შესწავლისას. ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, ამ ამოფრქვევის შედეგად მოხდა მიწის დიდი ნაწილის ჩანგრევა, რის შედეგადაც ზონდის სრუტე შეიქმნა, რომელმაც სუმატრას და იავას კუნძულები გაყო.
ძლიერი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1680 წ.
1883 წლის კატასტროფულმა ამოფრქვევამ კუნძულის უმეტესი ნაწილი გაანადგურა. ამოფრქვევით გამოწვეულმა ცუნამიმ, რომლის სიმაღლე 40 მ-ს აღწევდა, კუნძულის 36 ათასზე მეტი მცხოვრები იმსხვერპლა, ხოლო დედამიწის ატმოსფეროს მაღალ ფენებში გაბნეული ვულკანური ფერფლი რამდენიმე წელიწადს შენარჩუნდა.
1883 წლის ამოფრქვევა
ამოფრქვევა დაიწყო მაისის დასაწყისში. აგვისტოს ბოლომდე აფეთქებებით გამოიყო დიდი რაოდენობით ლავა, რასაც კრაკატაუს ქვეშ მიწისქვეშა კამერის დაცარიელება მოჰყვა. კულმინაციური სტადიის წინ, უკანასკნელი აფეთქება მოხდა 27 აგვისტოს. ფერფლის სვეტმა 30 კმ. სიმაღლეს მიაღწია. 28 აგვისტოს კუნძულის უდიდესი ნაწილი თავის სიმძიმის და წყლის წნეხის გამო ჩაინგრა ცარიელ სივრცეებში ზღვის დონის ქვემოთ, უზარმაზარი წყლის ოდენობის ჩათრევით, რომელმაც მაგმასთან კონტაქტის შედეგად გამოიწვია უძლიერესი ჰიდრომაგმატიკური აფეთქება. აფეთქების კვალი 500 კმ. მანძილზეც იქნა ნაპოვნი (ნამსხვრევების დაცემის ფართობი 827000 კმ² აღემატებოდა). ამოფრქვევის ნარჩენებმა სტრატოსფეროში 55 კმ. სიმაღლეზე მიაღწია. აირისა და ფერფლის ნაკადი კი 70 კმ. ზე მეტ სიმაღლეზე, მეზოსფეროში ავიდა. ფერფლი დაეშვა ინდოეთის ოკეანის აღმოსავლეთ მხარეს 4 მლნ კმ² ფართობზე მეტს. ამოფრქვეული მასალის ტევადობა 18 კმ³ აღწევდა. გეოლოგების შეფასებით, აფეთქების სიმძლავრე 200 000 ჯერ აღემატებოდა ჰიროსიმაზე ჩამოვარდნილი ბომბის სიმძლავრეს.
აფეთქების ხმა 4000 კმ. რადიუსში ისმოდა. სუმატრას და იავას სანაპიროზე ხმის დონე, მეცნიერების შეფასებით, 180 დეციბელს აღწევდა.
კუნძულისგან სამი პატარა ნაწილი დარჩა - კუნძულები რაკატა, სერგუნი, რაკატა-კეგილი.
ვულკანური ფერფლის საკმაოდ დიდი რაოდენობა წლების განმავლობაში ატმოსფეროში 80 კმ. სიმაღლეზე დარჩა და რიჟრაჟის საკმაოდ მკვეთრი შეფერილობის მიზეზიც იყო.
აფეთქების მიერ წარმოშობილმა ცუნამიმ (რომელიც 30 მ აღწევდა) მეზობელ კუნძულებზე 36000 ადამიანის სიკვდილი გამოიწვია, 295 დასახლებული პუნქტი ზღვამ წალეკა. ბევრი ამ დასახლებიდან, შესაძლებელია, ჰაერის ტალღის მიერ იქნა განადგურებული, რომელმაც ზონდის სრუტეში ეკვატორიალური ტყეების დაწოლა გამოიწვია, სახურავები ახადა, კარები შეანგრია ჯაკარტაში, რომელიც 150 კმ. აშორებდა კატასტროფის ადგილს. სრულიად დედამიწის ატმოსფერო რამდენიმე დღის განმავლობაში ამღვრეული იყო. საჰაერო ტალღამ სხვადასხვა მონაცემებით დედამიწას 7 დან 11 ჯერ მოუარა.
აგრეთვე დაფიქსირებულია უფრო სუსტი ამოფრქვევები (1927—1929, 1950—1952, 1966, 1992 წლებში და 1999 წლის 5 თებერვალს).
ახალი ვულკანი რაკატას კუნძულზე მდებარეობს, რომელიც კრაკატაუს ამოფრქვევის შემდეგ 1927 წელს წარმოიშვა ანაკ-კრაკატაუს უწოდებენ (ანაკ — შვილი).
რესურსები ინტერნეტში
ტრაგედია კრაკატაუზე
კრაკატაუ - ბრიტანიკა
ინდონეზიის ვულკანები
ინდონეზიის მთები
ილია ჟურული

ილია ჟურული
ილია მიხეილის ძე ჟურული (დ. 2 ოქტომბერი, 1856 — ?) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1913).
თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. დაამთავრა თბილისის სამხედრო პროგიმნაზია და თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. 1878 წლიდან ოფიცრის ჩინით მსახურობდა (პრაპორშჩიკი, 1878; პოდპორუჩიკი, 1882; პორუჩიკი, 1886; შტაბს-კაპიტანი, 1900; კაპიტანი, 1900). 1905 წელს წარჩინებისთვის მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. 1905-1911 წლებში მსახურობდა სალიანის 262-ე (1910 წლიდან 206-ე) ქვეით პოლკში. 1913 წლის დეკემბერში თადარიგში გავიდა პოლკოვნიკის წოდების მინიჭებით, მუნდირითა და პენსიით. I მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წელს არმიაში სამხედრო სამსახურში დაბრუნდა თავის პოლკში. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის III (1894) და II (1906) და წმ. ანას III (1902) ხარისხის ორდენებით.
ლიტერატურა
Материалы для биографического словаря офицеров Кавказской Армии (1901- 1914 гг.). Подполковники. / Отар Жордания // ცხუმ-აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის შრომები VII-VIII. - თბ., - 2014. - გვ. 227-228.
რესურსები ინტერნეტში
Журули Илья Малхазович. «Офицеры русской императорской армии».
დაბადებული 2 ოქტომბერი
დაბადებული 1856
ქართველი პოლკოვნიკები
რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
მუჰამად სალიჰი

მუჰამად სალიჰი (დ. 1455, ხვარაზმი — გ. 1535, ბუხარა) — უბეკო პოეტი, წერდა ჩაღათაურ და სპარსულ ენაზე. 1499 წლიდან მსახურობდა შაიბანიდების კარზე. ჰეროიკულ პოემაში „შაიბანინამე“ დაწვრილებით აღწერა შუა აზიაში ბატონობისათვის თემურიდთა და შაიბანიდთა შორის ბრძოლა, რომლის მომსწრეც თვითონ იყო. მისი თხზულება თარგმნილია გერმანულ, რუსულ და სხვა ენებზე.
დაბადებული 1455
გარდაცვლილი 1535
ბორის აგაპოვი

ბორის აგაპოვი
ბორის ნიკოლოზის ძე აგაპოვი (დ. , თბილისი — გ. 6 ოქტომბერი, 1973) — რუსი საბჭოთა მწერალი და პუბლიცისტი.
ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თსუ-ს სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 20-იანი წლების დამდეგს თბილისში. 1922 წლიდან ცხოვრობს მოსკოვში. შედიოდა პოეტ-კონსტრუქტივისტების ჯგუფში. წერდა ნარკვევებს საწარმოო თემაზე (წიგნები: „მასალა სამყაროს შესაქმნელად“, 1933; „ტექნიკური მოტხრობები“, 1936; „ნოვატორების გმირობა“, 1950 და სხვა). ავტორია დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სცენარებისა: „სტალინგრადის აღორძინება“ (1944; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946), „გამარჯვებული ქვეყნის დღე“ (1947; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1948), «ყინულმჭრელი „ლენინი“» (1964, ლომონოსოვის სახელმწიფო პრემია) და სხვა.
ლიტერატურა
რუსი მწერლები
ინერცია

ინერცია (< ლათ. inertia — უმოქმედობა; ზოგჯერ ინერციულობა) — სხეულის თვისება - შეინარჩუნოს თავისი უძრაობის ან თანაბარი სწორხაზოვანი მოძრაობის მდგომარეობა, სანამ გარეშე ძალა არ არსებობს ან გაწონასწორებულია, ხოლო სხეულებზე ძალთა გაუწონასწორებელი სისტემის მოქმედების დროს – უძრაობის ან მოძრაობის მდგომარეობა შეიცვალონ თანდათანობით და არა მყისიერად. ამასთან, მოძრაობა მით უფრო ნელა შეიცვლება, რაც მეტი იქნება სხეულის ინერციულობა წინსვლითი მოძრაობისას სხეულის ინერციის ზომაა მისი მასა, ხოლო უძრავი ღერძის ირგვლივ ბრუნვის დროს – ინერციის მომენტი.
ტერმინ ინერციულობას იყენებენ აგრეთვე სხვადასხვა ხელსაწყოს დასახასიათებლად. ამ შემთხვევაში ინეციულობაში გულისხმობენ ხელსაწყოს მიერ აღსარიცხავი სიდიდის დაყოვნებით ჩვენებას.
იხილეთ აგრეთვე
ინერციის მომენტი
ლიტერატურა
სქოლიო
მექანიკა
კავთისხევის ნასახლარი

კავთისხევის ნასახლარი
ტერმინი კავთისხევის ნასახლარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
კავთისხევის პირველი ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კავთისხევში.
კავთისხევის მეორე ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კავთისხევში.
კავთისხევის მესამე ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კავთისხევში.
გარდაფხაძეების დარბაზ-მაჩუბი

გარდაფხაძეების დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ თეკალში. გარდაფხაძეების კოშკის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 30 მეტრში. იგი აშენებულია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით, კირის დუღაბზე.
ამჟამად დარბაზ-მაჩუბიდან შემორჩენილია მხოლოდ კედლები. სახურავი და სართულშუა გადახურვა აღარ არსებობს. აღმოსავლეთ კედელზე დატანილია ორი კარი: ერთი პირველი სართულის დონეზე, მეორე - მეორე სართულის დონეზე. ორივე კარს აქვს თაღოვანი გადახურვა. თაღის ფორმა შექმნილია რადიალურად განლაგებული ქვებისაგან. აღნიშნული ფასადის ორივე სართულზე ვხვდებით ორ-ორ სარკმელს. მეორე სართულის სარკმლები, პირველი სართულის სარკმლებთან შედარებით, ბევრად დიდი ზომისაა. ამავე ფასადის მეორე სართულზე მოწყობილი იყო აივანი, რომლისგანაც დღეს მხოლოდ საძელე ფოსოებია შემორჩენილი. ჩრდილოეთ კედელზე პირველ სართულზე გაჭრილია ნაკელის გადმოსაყრელი ღიობი და პატარა სარკმელი, ხოლო მეორე სართულზე ერთი მოზრდილი თაღოვანი სარკმელი. დასავლეთ კედელზე ვხვდებით სამ ფანჯარას. ერთი ფანჯარა პირველ სართულზეა გაჭრილი, ხოლო ორი — მეორე სართულზე. სამხრეთ კედელზე გაჭრილია ერთი თაღოვანი კარი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე შემოჩენილია ფრონტონები, რის საფუძველზეც შეგვიძლია ვიფიქროთ, რომ დარბაზ-მაჩუბის გადახურვა ორფერდა უნდა ყოფილიყო.
რესურსები ინტერნეტში
ლენტეხის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
აძაბის ფარდული

აძაბის ფარდული — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, აფხაზეთის ა/რ-ში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აძაბის მღვიმის სამხრეთით 150-200 მ-ზე, ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. ფარდული განვითარებულია 20-25 მ სიმაღლის კირქვის ქარაფის ძირში, რომლის სიგრძე 40-45 მ აღწევს, სიღრმე 3-5 მ-ს. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება ლოდები, თიხები, კულტურული შრე. ჰავა დინამიურია, ჰაერის ცირკულაცია ძლიერი. აძაბის ფარდული მშრალია. გვხვდება მწერები, ობობები და სხვა ზედაპირული ცხოველები, ფლორიდან ბალახეული და ხავსი. ფარდულის ფსკერზე დალექილ თიხებში გვხვდება კულტურული შრეები, პალეონტოლოგიური ნიშნებით. ადვილი გასასვლელია, არსებობს ჭრილი.
ლიტერატურა
ყიფიანი შ., ტინტილოზოვი ზ., ოქროჯანაშვილი არს., ჯიშკარიანი ვ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 1966.
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები