სლავა მეტრეველი

სლავა მეტრეველი (დ. 30 მაისი, 1936, სოჭი, აზოვ-შავიზღვისპირეთის მხარე — გ. 7 იანვარი, 1998, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. იცავდა მოსკოვის „ტორპედოს“, თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას. 1960 წლის ევროპის ჩემპიონი და 1964 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1962 წლის ჩილეს, 1966 წლის ინგლისის და 1970 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960), საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი (1976), საპატიო ნიშნის ორდენისა (1966) და ღირსების ორდენის (1996) კავალერი.
ბიოგრაფია
სლავა მეტრეველი 1936 წლის 30 მარტს ქ. სოჭში დაიბადა. 15 წლის ასაკში დაიწყო ფეხბურთის თამაში ლ. სარქისოვისა და კ. გავრილიდის ხელმძღვანელობით. იმ წლებში სსრ კავშირის თითქმის ყველა უძლიერესი საფეხბურთო გუნდი წინასასეზონო მზადებას შავიზღვისპირეთში გადიოდა. ამდენად, სპეციალისტებს დიდი არჩევანი ეძლეოდათ, მათ შორის ადგილობრივი ნიჭიერი მოზარდების წრიდანაც. სწრაფი და ტექნიკური სოჭელი დამწყები ფეხბურთელი პირველებმა გორკის „ტორპედოს“ მესვეურებმა შენიშნეს და სლავაც ვოლგისპირეთში გაემგზავრა. თუმცა, იქ დიდხანს არ დარჩენილა — უკვე შემდეგი გაზაფხულიდან იგი მოსკოვის „ტორპედოში“ გადავიდა, სადაც მალე დაიმკვიდრა ადგილი ძირითად შემადგენლობაში. ჩინებული პარტნიორების ვალენტინ ივანოვის, ედუარდ სტრელცოვის, ვალერი ვორონინის, ბორის ბატანოვისა და სხვათა მხარდამხარ სლავამ სსრ კავშირის პირველობის ოქროსა და ორი ვერცხლის მედალი მოიპოვა, დაეუფლა ქვეყნის თასს.
1963 წელს თბილისის „დინამოში“ გადმოსული თავდამსხმელი ჰარმონიულად შეეწყო უკვე ჩამოყალიბებულ გუნდს და ორგანულად შეავსო ანსამბლი, რომელშიც ისეთი ოსტატები გამოდიოდნენ, როგორებიც იყვნენ შოთა იამანიძე, მიხეილ მესხი, ვლადიმერ ბარქაია, ზაურ კალოევი, ილია დათუნაშვილი, გიორგი სიჭინავა, მურთაზ ხურცილავა. „დინამოში“ ჩატარებულ მეორე სეზონშივე სლავა მეტრეველი მონაწილე გახდა ქართული ფეხბურთისათვის ისტორიული მატჩისა, რომელშიც „დინამომ“ სსრ კავშირის ჩემპიონატის ოქროს მედლები კლუბის არსებობის მანძილზე პირველად მოიპოვა.
შემდეგ იყო სსრ კავშირის ნაკრებთან ერთად მოგებული ევროპის თასი, მონაწილეობა მსოფლიოს ორ პირველობასა და ევროპის ჩემპიონატში, კიდევ ორი ბრინჯაოს მედალი „დინამოსთან“ ერთად. როგორც მშობლიურ კლუბში, ისე ნაკრებში, მეტრეველი გამოირჩეოდა უმაღლესი ოსტატობით, რომელსაც საფუძვლად ედო ფილიგრანული ტექნიკა, სისწრაფე, გოლის ალღო. სსრ კავშირის ნაკრების მიერ სამხრეთ ამერიკაში გამართული ტრიუმფალური ტურნეს შემდეგ, რომლის მსვლელობაშიც გუნდმა შთამბეჭდავი გამარჯვებები მოიპოვა — ლათინოამერიკული პრესის აღფრთოვანებული რეცენზიებით აღინიშნა. არგენტინელებთან მეტრეველმა იმდენად კარგად ითამაშა, რომ უმდიდრესი კლუბები მზად იყვნენ მის შესაძენად სოლიდური თანხები გაეღოთ. სპრინტერული სისწრაფისა და უმაღლესი ინდივიდუალური ტექნიკის მქონე ფორვარდი ათწლეულის მანძილზე რჩებოდა საბჭოთა ფეხბურთის უძლიერეს მარჯვენა გარემარბად. მისი გარღვევები ყველაზე გამოცდილ მცველთათვისაც კი გადაუჭრელ ამოცანას წარმოადგენდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ, როდესაც თბილისის „დინამოს“ ინტერესებიდან გამომდინარე, იგი ცენტრალური თავდამსხმელის პოზიციაზე გადაიყვანეს, მეტრეველმა აქაც უმაღლესი ოსტატობა გამოავლინა.
სპორტული კარიერის დასრულების შემდეგ სლავა მეტრეველი თბილისის „დინამოს“ მწვრთნელად მუშაობდა. გამორჩეული სპორტული მიღწევებისათვის სხვა აღიარებებთან და ჯილდოებთან ერთად მას სსრ კავშირის დამსახურებული ოსტატისა და საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის წოდება მიენიჭა, ხოლო 1996 წელს ქვეყნის წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისათვის მთავრობის განკარგულებით ღირსების ორდენი გადაეცა.
სანაკრებო კარიერა
1958–1966 წლებში საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 48 შეხვედრას ატარებს და 11 ბურთი გააქვს.
რიგით მეორე გოლის ავტორი ევროპის ჩემპიონატების გათამაშების ისტორიაში. სლავა მეტრეველმა აღნიშნული გოლი 1958 წლის 28 სექტემბერს უნგრეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მატჩის მე-20 წუთზე გაიტანა. შეხვედრა მოსკოვში, ლენინის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე გაიმართა და მას ასი ათასზე მეტი გულშემატკივარი დაესწრო. ეს იყო ევროპის თასის პირველი გათამაშების მერვედფინალური ორმატჩიანი ეტაპის პირველი დაპირისპირება, რომელიც საბჭოთა ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით — 3–1 დასრულდა.
1960 წლის 10 ივლისს, „პარკ დე პრენსის“ სტადიონზე, ევროპის თასის პირველი გათამაშების ფინალში, იუგოსლავიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ, შეხვედრის 49-ე წუთზე გაიტანა გოლი და ანგარიში გაათანაბრა. აღნიშნულმა გოლმა გადამწყვეტი გარდატეხა შეიტანა თამაშში. ისტორიული ფინალი საბჭოთა ნაკრებმა დამატებით დროში, მატჩის 113-ე წუთზე ვიქტორ პონედელნიკის მიერ მიხეილ მესხის გადაცემის შედეგად გატანილი გამარჯვების მომტანი გოლით ანგარიშით — 2–1 მოიგო და ევროპის თასს დაეუფლა.
მიღწევები
საკლუბო
ტორპედო მოსკოვი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1960
საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1957, 1961
საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი: 1960
საბჭოთა კავშირის თასის ფინალისტი: 1961
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1964
საბჭოთა კავშირის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1967, 1969, 1971
საბჭოთა კავშირის თასის ფინალისტი: 1970
სანაკრებო
საბჭოთა კავშირი
ევროპის ჩემპიონი: 1960
ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 1964
მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1966
ინდივიდუალური
ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1960
საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი: 1964
საქართველოს XX საუკუნის სიმბოლური ნაკრების წევრი „სარბიელის“ ვერსიით: 1999
№1: 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1968
№3: 1957
საინტერესო ფაქტები
ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ქართველ ფეხბურთელად. როგორც ფეხბურთელი სარგებლობდა გამორჩეული საერთო-სახალხო სიყვარულითა და პოპულარობით. მიხეილ მესხთან ერთად, იგი იყო ერთ-ერთი პირველთაგანი ქართველ ფეხბურთელთა შორის, ვისი თამაშითაც მსოფლიო საფეხბურთო სამყარომ გაიცნო ქართული ფეხბურთი.
პირველი ქართველი ფეხბურთელი, რომელმაც ფიფა-ს მსოფლიოს ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა.
ცხრაჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. აქედან რვაჯერ აღიარებული იყო სსრ კავშირის საუკეთესო მარჯვენა გარემარბად.
1964 წლის 18 ნოემბრის „ოქროს მატჩის“ მონაწილე და ერთი გოლის ავტორი.
იმავე 1964 წელს დაასახელეს საქართველოს საუკეთესო სპორტსმენად.
1966 წელს საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ფედერაციამ მოაწყო ტრადიციული საახალწლო ანკეტა რესპუბლიკის ათი საუკეთესო სპორტსმენის გამოსავლენად. გამოკითხვის შედეგად საუკეთესოთა ათეულში ფეხბურთელთაგან მხოლოდ სლავა მეტრეველი მოხვდა.
1968 წელს თბილისის „დინამოს“ სტადიონის რადიორედაქციამ გამოაცხადა კონკურსი-კითხვარი, რომელსაც უნდა გამოევლინა საქართველოს ფეხბურთელთა სიმბოლური ნაკრები 1921 წლიდან 1968 წლამდე. რადიორედაქციამ მიიღო 780 საკონსკურსო წერილი. მიღებული წერილების საფუძველზე სლავა მეტრეველი 732 ხმით აღნიშნული სიმბოლური ნაკრების შემადგენლობაში მოხვდა. გამოკითხვის შედეგად, საქართველოს 1921–1968 წლების სიმბოლურ ნაკრებში შევიდნენ: მეკარე: ვლადიმერ მარღანია; მცველები: ვლადიმერ ელოშვილი, ნიაზ ძიაპშიპა, მურთაზ ხურცილავა, გივი ჩოხელი; ნახევარმცველები: გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე; თავდამსხმელები: სლავა მეტრეველი, ბორის პაიჭაძე, ავთანდილ ღოღობერიძე, მიხეილ მესხი.
1976–1977 წლებში იყო თბილისის „დინამოს“ მთავარი მწვთნელის, ნოდარ ახალკაცის თანაშემწე.
გაზეთ „სარბიელის“ ინიციატივით, 1998 წელს გულშემატკივრებმა (გამოკითხვაში მონაწილეობა მიიღო 837-მა მკითხველმა) საქართველოს XX საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელი, მწვრთნელი და სიმბოლური ნაკრები დაასახელეს. გამოკითხვის შედეგად სლავა მეტრეველი (მიხეილ მესხისა და ბორის პაიჭაძის შემდეგ) საქართველოს XX საუკუნის მესამე საუკეთესო საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა.
მის სახელს ატარებს სოჭის ცენტრალური სტადიონი, სადაც ასევე გახსნილია მისი სახელობის მემორიალური დაფა. 2014 წელს „რუსეთში ქართველთა კავშირის“ სოჭის ფილიალის თაოსნობით ქალაქის ცენტრალურ სტადიონზე სლავა მეტრეველის ძეგლი გაიხსნა.
თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
2016 წლის 8 ივნისს, გრიბოედოვის თეატრის მცირე დარბაზში სპორტული ჟურნალისტის, მწერლისა და ფოტოგრაფის დემიკო ლოლაძის წიგნის „სლავა მეტრეველი — ოცნების ფეხბურთელი“ პრეზენტაცია გაიმართა. პრეზენტაციის დაწყებამდე თეატრის ფოიეში სლავა მეტრეველისადმი მიძღვნილი ფოტოგამოფენა მოეწყო, სადაც წარმოდგენილი იყო 27 უნიკალური ფოტო მეტრეველთა ოჯახის პირადი არქივიდან.
ლიტერატურა
ბიბლიოგრაფია
პერიოდიკა
La Unión Soviética conquistaba el Monumental // „El Gráfico“, 22 ნოემბერი, 1961, № 2198, გვ. 3–13.
რესურსები ინტერნეტში
თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი
კომენტარები
სქოლიო
დაბადებული 30 მაისი
დაბადებული 1936
გარდაცვლილი 7 იანვარი
გარდაცვლილი 1998
საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
ქართველი ფეხბურთელები
საბჭოთა ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
სლავა
მოსკოვის ტორპედოს ფეხბურთელები
1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები
1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
1960 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები
თბილისის დინამოს მწვრთნელები
გორის დილას მწვრთნელები
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები