ხეიდზის აჯანხება

ხეიდზის აჯანხება
— ფუდზივარა-ნო ნობუიორისა და მინამოტოს კლანის წარუმატებელი აჯანყება სინდზეისა და ტაირას კლანის ძალაუფლებიდან მოსაცილებლად, რომელიც მოხდა იაპონიაში (ძირითადად კიოტოში) 1160 წლის იანვარ-თებერვალში. აჯანყება ჩაახშეს ტაირას ჯარებმა, რის შემდეგაც მინამოტოს მრავალი მომხრე მოკლეს ან გადაასახლეს, და იაპონიაში შეიქმნა ტაირა-ნო კიომორის თითქმის ერთადერთი ძალაუფლება.
შეჯახების სახელი ეწოდა იაპონური ტრადიციული აღრიცხვის ჰეიდზის ეპოქამ (1159 - 1160 წლები).
უკანა ისტორია
1156 წლის ხოგენის აჯანხების შემდეგ, ქვეყანა კვლავ დაიშალა პოლიტიკური წინააღმდეგობებით. კერძოდ, მინამოტოს კლანის წარმომადგენლები, რომლებიც იმპერატორ გო-სირაკავას მფარველობდნენ, არ დაჯილდოვდნენ ტაირასთან შედარებით და, შესაბამისად, ისინი სულ უფრო უკმაყოფილოები ხდებოდნენ იმპერიული სასამართლოს პოლიტიკით.
1160 წლის იანვარში თაირა ნო კიომორი კუმანოში თაყვანისმცემლად წავიდა. ფუდზივარა ნობუიორმა შესთავაზა მინამოტო-ნო იოსიტომოს დაეპყრო იმპერატორის სასახლე. იოსიტომომ უპასუხა: ”თუმცა, ჰოგენის გასული აჯანხების დროს, მთელი ჩვენი ოჯახი სუვერენის მტრად გამოცხადდა და განადგურდა. მე, იოსიტომომ, სიცოცხლე გადავარჩინე მხოლოდ იმისთვის, რომ განეხორციელებინა ჩემი ფარული განზრახვა კიომორთან დაკავშირებით“ .
აჯანყება კიოტოში
ღამით იოsიტომომ 500 მხედარი შეიყვანა კიოტოში, შემოუარა სენტოს საიმპერატორო სასახლეს და გადაწვა. ბევრი ტაირას და სინდზეის მხარდამჭერი დაიღუპა, თავად სინდზეი კი (ფუდზივარა-ნო მიტინორი ) გაიქცა და თავი მოიკლა. ფუდზივარა ნობუიორმა შეიპყრო იმპერატორი ნიდზიო და ყოფილი იმპერატორი გო-სირაკავა. აჯანყების შესახებ შეიტყო, მინამოტო იოსიხირა (მეტსახელად აკუგენდა) კამაკურიდან აიღო მონაწილეობა ბრძოლაში.
ნობუიორმა მიითვისა კანცლერის სათაური და იმპერიული გვარდიის მეთაურის სათაური. მან ასევე დანიშნა თავისი მხარდამჭერები მაღალ თანამდებობებზე.
ტაირა კიომორიმ შეიტყო აჯანყების შესახებ კირიბეს მხარეში. ის გაურკვევლობაში ჩავარდა და დამალვა სურდა, მაგრამ ტაირა-ნო სიგემორი დაარწმუნა, წასულიყო კიოტოში. კიომორმა ჯარები დედაქალაქისკენ მიიყვანა. მან დაამყარა კონტაქტი "ოპოზიციასთან" ფუდზივარა მიცუიორისა და ფუდზივარა კორეკატას სახით, რომლებმაც მოაწყვეს იმპერატორის გაქცევა.ღამით ნიჯოს სასახლეს ცეცხლი წაუკიდეს. მეომრებმა მცველები დატოვეს და ცეცხლის ჩაქრობა დაიწყეს. შემდეგ იმპერატორი, გადაცმული სასამართლო ქალბატონი, ჩაჯდა ვაგონში, რომელსაც თან ახლდა კორეკატა. პორტირმა დაკითხა ისინი, კორეკატამ უპასუხა, რომ სასამართლოს ქალბატონი მოდიოდა. ანათებდა ვაგონის შიგთავსს და ათვალიერებდა მას, პორტერმა მათ გაუშვა. ამიტომ წავიდნენ. გზაზე იგი დახვდა მათ სამასი სიგემორის მხედრით და გააცილა როკუხარაში, სადაც მალე შეიკრიბა მთავრობის ყველა მოხელე და მათ შორის იყო ასევე უზენაესი კანცლერი ფუდზივარა მოტოდზანე. იმპერატორმა მაშინვე გასცა ბრძანება აჯანყებულების განადგურების შესახებ.
ამავდროულად დაიწყო მინამოტოს არმიიდან დეზერტირება - ძალიან მალე მას მხოლოდ 2000 მეომარი დარჩა, რომლებთან ერთადაც უნდა დაეცვა სასახლე. იმ დროს ტაირას 3000 მეომარი ჰყავდა. კიომორმა ისინი დაყო 1000 კაციან 3 რაზმად და დაავალა რაზმებს ტაირა-ნო სიგემორი, ტაირა-ნო ნორიმორი და ტაირა-ნო იორიმორი.
ფუდზივარა ნობუიორი იცავდა ტაიკენის კარიბჯეს, მაგრამ შეტევის დაწყებისთანავე გაიქცა. ტაირა ნო სიგემორიმ 500 მეომრის სათავეში მოახერხა კარიბჭის გატეხვა და სასახლეში შეჭრა. მას შეხვდნენ მინამოტო იოსიხირა, კამადა მასაკიიო, მიურა იოსიზუმი, ტაირა ხიროცუნე, ხირაიამა სუესიგე, კუმაგაე ნოადზანე, სულ 16 ადამიანი და სასახლიდან გააძევეს. მინამოტოს ჯარებმა დატოვეს სასახლე, თავს დაესხნენ ტაირას არმიას და აიძულეს იგი უკან დაეხია, ხოლო ტაირა-ნო სიგემორი თითქმის მოკვდა. ტაირას არმია უკან დაიხია აღმოსავლეთით მდინარე ხორიკავას გასწვრივ როკუხარაში, ტაირას ოჯახის სახლში. მინამოტომ როკუხარაზე შეტევა წამოიწყო, ტაირა ნო-ნორიმორის რაზმმა კი მოახერხა დასავლეთიდან სასახლეში შესვლა და მისი დაკავება.
როდესაც გაირკვა, რომ სასახლე დაიკარგა და როკუჰარას ქარიშხალი არ შეეძლო, იოსიტომომ გადაწყვიტა უკან დაეხია აღმოსავლეთით, კამაკურასკენ. კიომორმა დაიკავა კიოტო და იმპერატორისგან მინამოტოს კლანის დევნის ნებართვა მიიღო.
მინამოტოს უკან დახევა
მინამოტო იოსიტომომ მხარდამჭერთა ჯგუფთან ერთად დაიწყო აღმოსავლეთისკენ გამგზავრება. მათ მოუწიათ ბრძოლა ხიედზანის სიმაღლეებზე, დომინირებდნენ კიოტოში აღმოსავლეთიდან და აშენდნენ მონასტრებით. ხიეიდზანის ბერები ტაირას მხარი დაუჭირეს და მინამოტოს მეომრებისთვის გზის გადაკეტვას ცდილობდნენ. სიმაღლეების გარღვევით, იოშიტომოს რაზმი ბივას ტბაზე წავიდა. ხედზენის სიმაღლეზე მოკლეს მინამოტო იოიტაკა და თავი ტბის წყალში ჩაუშვეს. რაზმი ჩავიდა სოფელ სეტაში (მდინარე სეტაგავაზე), აქ იოსიტომომ დაარწმუნა თავისი მომხრეები დაშლა. ერთ-ერთი ვინც დატოვა იყო საიტო სანემორი, რომელიც მოგვიანებით გადავიდა ტაირაში და იბრძოდა მინამოტოს წინააღმდეგ 1181 წელს.
იოსიტომოს დარჩა იოსიხირა, ტომონაგა, იორიტომო, იოსინობუ, მასაკიიო, სიგენარი და კონნომარუს მსახური. მათ გზაზე ყველა გზა უკვე დაკავებული იყო თაირას ჯარებით, თითოეულ სადგურზე რაზმები იყო განთავსებული. იოსიტომო მოძრაობდა სადგურებზე. უბრალოდ ძლიერ თოვდა. მათ უნდა მოეშორებინათ ცხენები და ჯავშანი და ქარბუქის დროს დაკარგეს იორიტომო.
იოსიტომომ მიაღწია აოჰაკას სადგურს, სადაც თავისი კაცები ჰყავდა. იქ მან გაგზავნა იოშიჰირა და ტომონაგა სინანოსა და ხიდას რეგიონებში. თუმცა ტომონაგამ ტრავმა მიიღო და დაბრუნდა. მან სთხოვა მამას მოეკლა, რათა ტაირას ხელში არ ჩავარდნილიყო. ამასობაში ტაირას ჯარები მიუახლოვდნენ სადგურს. უკან დახევის დაფარვისას, მინამოტო სიგენარი საკუთარ თავს იოსიტომოს უწოდებდა, ბრძოლაში შევიდა მტერთან, რის შემდეგაც მან სახიდან კანი მოიგლიჯა (უცნობად) და თავი მოიკლა.
იოსიტომო გაემგზავრა უცუმში, ოვარის რეგიონში, ოსადა თადამუნესთან, რომელიც იყო კამადა მასაეს ცოლის მამა. იოსიტომომ, მასაესთან ერთად, 8 თებერვალს მოახერხა უცუმში ჩასვლა. თუმცა ოსადა თადამუნემ შვილის რჩევით გადაწყვიტა იოშიტომოს მოკვლა: მსახურებმა ის სააბაზანოში გატეხეს, კამადა მასაე კი თადამუნესთან ერთად სასმელის დროს მოკლეს. თადამუნემ ორივეს თავი კიოტოში გაგზავნა.
ამ დროს იოსიხირა მეომრებს აგროვებდა ხიდას რეგიონში. იოსიტომოს გარდაცვალების შესახებ რომ გაიგეს, მისი კაცები გაიქცნენ. იოსიხირა გადაცმული წავიდა კიოტოში მამის შურისძიების მიზნით, მაგრამ სასტუმროს მეპატრონემ ის იცნო. იოშიჰირამ გაქცევა შეძლო, გაემგზავრა ომის რეგიონში, მაგრამ იქ ის მძინარეს აიყვანეს, მიიყვანეს კიოტოში და დახვრიტეს უდაბნოში როკუჯოს კვარტალში.
ქარბუქში დაკარგული მინამოტო იორიტომო ახერხებს აოხაკას სადგურამდე მისვლას. იქ მან დატოვა ხიგეკირის ოჯახის ხმალი და გაემგზავრა ქანტოს რეგიონში, მაგრამ გზად იგი ტყვედ ჩავარდა ტაირა მუნეკიომ. ის სიკვდილით დასაჯეს, მაგრამ ტაირა-ნო კიომორი, დედინაცვალის თხოვნით, შეიწყნარა და კუნძულ ხირუგასიმაზე გადაასახლა.
ფუდზივარა ნობუიორი ნინადზის სასახლეში გაიქცა ყოფილ იმპერატორთან და დაიწყო შეწყალების თხოვნა. მან მოახერხა მისი დაყოლიება, მაგრამ იმპერატორმა უარი თქვა შეწყალებაზე. თაირა სიგემორიმ აღნიშნა: „ის შეიძლება შეიწყალოს; ბოლოს და ბოლოს, ის მაინც არ არის საშიში, რადგან სხვათაშორის ზუსტად არაფრის გაკეთება არ ძალუძს. მაგრამ ქიომორმა რაზმი გაგზავნა ნინნადზის სასახლეში, სადაც ნობუიორი და მისი მომხრეები, სულ 50 ადამიანი ტყვედ აიყვანეს. ნობუიორი როკუჯოში მდინარის ნაპირზე სიკვდილით დასაჯეს.
ეფექტები
ამ აჯანყების შემდეგ ტაირას ძალაუფლება თითქმის შეუზღუდავი გახდა. 1160 წელს იმპერატორმა ქიომორი მესამე კლასის უმაღლესი ხარისხის წოდებით დააწინაურა და სახელმწიფო მრჩევლად დანიშნა. მომდევნო წელს დაინიშნა მეორე სახელმწიფო მდივნის მოვალეობის შემსრულებლად, ექვსი წლის შემდეგ კი უმცროსი მეორე კლასის წოდება მიენიჭა და პირველი სახელმწიფო მდივნის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. განკარგულებით, მას მიენიჭა მიწის საკუთრება ხარიმა, ხიდზენი და ხიგოს რეგიონებში და ეს ქონება მის ოჯახში მემკვიდრეობით გადაეცა. სიგემორი მესამე კლასისა და სახელმწიფო მრჩევლის თანამდებობაზე აიყვანეს, სასახლეში იარაღით მისვლის უფლება მისცეს. სიგემორის უმცროსი ძმა ტაირა მუნემორი მესამე კლასის უმცროსი ხარისხის წოდებით დააწინაურეს და სახელმწიფო მრჩევლად დაინიშნა.
1169 წლისთვის თაირას ოჯახის სამოცზე მეტი წევრს ეკავა სასამართლო და მაღალი სამთავრობო თანამდებობები, ტაირას მიწა ოცდაათი რეგიონზე ვრცელდებოდა.
სქოლიო
1160
XII საუკუნის ომები
იაპონიის ომები