იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი

იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი (დ. 1896 წლის 23 თებერვალი, ზვოლენი, ავსტრია-უნგრეთი (ახლანდელი ბანსკობისტრიცკის რეგიონი, სლოვაკეთი ) — გ. 1960 წლის 13 ივლისი, ლუჰანი, არგენტინა ) — სლოვაკი მწერალი, დრამატურგი, მასწავლებელი, პუბლიცისტი, მდივანი და ორგანიზაცია ორგანიზაცია „მატიცა სლოვენსკას“ ერთ-ერთი ლიდერი.
ბიოგრაფია
იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი დაიბადა 1896 წელს ცენტრალური სლოვაკეთის ქალაქ ზვოლენში საშუალო შეძლების დურგლების ოჯახში.
მომავალმა მწერალმა დაწყებითი განათლება მიიღო ზვოლენის (1902–1907) და კრუპინეს (1907–1910) საჯარო სკოლებში. 1914 წლამდე სწავლობდა უნგრეთის ქალაქ ლევიცეს პედაგოგიურ სკოლაში, რომლის დამთავრების შემდეგ შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მუშაობდა მასწავლებლად სხვადასხვა ადგილას. თუმცა პირველი მსოფლიო ომის დროს იძულებული გახდა შეეწყვიტა მუშაობა, ვინაიდან 1917-1918 წლებში გააგზავნეს იტალიის ფრონტზე, სადაც მსახურობდა ქვეითად.
მისი პირველი პროზაული ნაწარმოები გამოიცა 1920-იან წლებში (ნოველების და მოკლე პროზის სახით). პედაგოგიურ საქმიანობასთან ერთად 1928-1945 წლებში მუშაობდა საბავშვო ჟურნალ Slniečko (მზე) -ს რედაქტორად. 1933 წელს გახდა „მატიცა სლოვენსკას“ მდივანი, მოგვიანებით, 1940 წელს კი — მისი ლიდერი, ამ პოსტზე 1945 წლამდე დარჩა.
1930-იანი წლების ბოლოს შეუერთდა გლინკას სლოვაკეთის სახალხო პარტიას (ľudáci).. 1944 წელს, სლოვაკეთის ეროვნული აჯანყების შემდეგ, დააპატიმრეს, მაგრამ გარკვეული პერიოდის შემდეგ გაათავისუფლეს ციხიდან.
სლოვაკეთის პირველი რესპუბლიკის დამარცხების შემდეგ დევნის შიშით, ის ემიგრაციაში წავიდა ავსტრიაში, შემდეგ იტალიაში და საბოლოოდ დასახლდა არგენტინაში, სადაც მუშაობდა დიზაინერად ტექსტილის ქარხანაში.
არგენტინაში ყოფნის პერიოდში ჩამოაყალიბა „მატიცა სლოვენსკა“ საზღვარგარეთ (Zahraničná Matica slovenská). ის იყო უცხოეთში მყოფი სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე და უცხოეთში სლოვაკეთის მწერალთა და ხელოვანთა ასოციაციის საპატიო თავმჯდომარე.
გარდაიცვალა 1960 წელს არგენტინაში.
1989 წლის ხავერდოვანი რევოლუციის შემდეგ მისი ნეშტი გადაასვენეს ჩეხოსლოვაკიაში, შემდეგ კი 1993 წელს საზეიმოდ დაკრძალეს მარტინის სახალხო სასაფლაოზე.
შემოქმედება
იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი ლირიკული პროზის წარმომადგენელია. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი საბავშვო მწერალი სლოვაკეთში.
მისი, როგორც პროზაიკოსის, დებიუტი 1920-იან წლებში შედგა.
იოზეფ სიგერ-გრონსკის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია რომანი „იოზეფ მაკი“, რომელშიც ავტორი ცდილობდა შეექმნა მითი სლოვაკეთის შესახებ. მწერალი ცნობილი გახდა ცხოველების შესახებ ზღაპრებით ("მამაცი კურდღელი", "მამაცი კურდღელი აფრიკაში", "ბუდკაჩიკი და დუბკაჩიკი", "სამი ჭკვიანი ბავშვი"). იგი ავტორია ბავშვებისთვის შექმნილი პირველი მხატვრული და ისტორიული სლოვაკური ნაწარმოებისა — მოთხრობები „ფალკონერი ტომაშის“ შესახებ.
მწერლის ნაწარმოებები ითარგმნა მრავალ ენაზე, მათ შორის ინგლისურ, გერმანულ, პოლონურ და რუსულ ენებზე.
რჩეული ნაწარმოებები
პროზა
1923 — U nás (თხზულებების კრებული)
1925 — Domov (თხზულებების კრებული)
1927 — Žltý dom v Klokočove (რომანი)
1929 — Medové srdce (თხზულებების კრებული)
1930 — Proroctvo doktora Stankovského (რომანი)
1932 — Chlieb (რომანი)
1932 — Podpolianske rozprávky (თხზულებების კრებული)
1933 — Jozef Mak (რომანი)
1933 — Tomčíkovci (თხზულებების კრებული)
1934 — Sedem sŕdc (რომანი)
1938 — Jarný vietor a iné rozprávky
1939 — Na krížných cestách (роман)
1940 — Cesta slovenskou Amerikou (მოგზაურის ჩანაწერები)
1940 — Pisár Gráč (რომანი)
1944 — Na Bukvovom dvore (რომანი)
1944 — Šmáková mucha (რომანი)
1947 — Tri listy
1947 — Predávač talizmanov Liberius Gaius od Porta Colina (რომანი)
1948 — Andreas Búr Majster (რომანი)
1960 — Svet na trasovisku (რომანი)
1997 — Pohár z brúseného skla (თხზულებების კრებული)
დრამატურგია
1926 — Firma Moor
1929 — Červený trojuholník
1929 — Návrat
ნაწარმოებები ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის
1924 — Najmladší Závodský
1925 — Kremnické povesti
1926 — Janko Hrášok
1928 — Pod kozúbkom
1930 — Smelý Zajko
1931 — Smelý Zajko v Afrike
1931 — Zakopaný meč
1932 — Budkáčik a Dubkáčik
1932 — Sokoliar Tomáš
1932 — Brondove rozprávky
1932 — Zábavky strýca Kurkovského
1933 — Zlatý dážď
1934 — Zlaté hodinky
1935 — Strýcovo vrtielko
1936 — Tri rozprávky
1937 — Zlatovlasá sestra
1939 — Budatínski Frgáčovci
1940 — Tri múdre kozliatka
1941 — Traja bratia
ლიტერატურა
MAŤOVČÍK, Augustín: Jozef Cíger Hronský : životná dráma. Martin : Osveta, 1995. 184 s. ISBN 80-217-0529-9
რესურსები ინტერნეტში
Jozef Cíger Hronský
https://plus.sme.sk/c/22692792/jozef-ciger-hronsky-podporoval-slovenskych-fasistov-pamatne-tabule-o-tom-mlcia.html
სქოლიო
დაბადებული 23 თებერვალი
დაბადებული 1896
გარდაცვლილი 13 ივლისი
გარდაცვლილი 1960
სლოვაკი მწერლები
სლოვაკი პუბლიცისტები
სლოვაკი დრამატურგები
პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები