PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ევაგრე და ელია დიაკონი

ევაგრე და ელია დიაკონი
ევაგრე და ილია დიაკონი — ღირსნი მამანი ჩვენნი — ევაგრე, ილია დიაკონი და სხვანი. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე ახალი სტილით 17 იანვარი (4 იანვარი).
ღირსი ევაგრე და ილია დიაკონი იყვნენ წმინდა შიო მღვიმელისა და იოანე ზედაზნელის თანამოღვაწეები. მათ უშუალოდ გააგრძელეს და დააკმვიდრეს მათი წმინდა მოძღვრების ღვთივგაბრძნობილი სამონასტრო წეს-განგებანი.
ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ლოცვა-კურთხევით VI საუკუნეში ანტიოქიიდან საქართველოში ჩამოვიდა ცამეტი ასურელი მამა. მათმა სულიერმა მოძღვარმა, იოანემ (ხს. 6 მაისს) საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დაგზავნა ისინი სამოღვაწეოდ. მათ სახელებთანაა დაკავშირებული ბევრი მონასტრის დაარსება და საქართველოში ბერ-მონაზვნობის აღორძინება-განმტკიცება.
თვითონ იოანე ზედაზნის მთაზე დარჩა და სიცოცხლის ბოლომდე იქ მოღვაწეობდა ილია დიაკონთან ერთად.
წმიnდა იოანეს ერთ-ერთი თანამოღვაწე, ანტიოქიელი ღვთისმოსავი დიდებულის შვილი, ღირსი შიო მღვიმელი კი სარკინეთის მთებში დაყუდდა. მიყრუებულ მთებში მოღვაწე ბერს, ღვთის განგებით, მტრედი უზიდავდა საზრდოს.
ერთხელ ღირსი შიო მღვიმელი ნახა ამ მხარეში სანადიროდ მყოფმა ციხედიდის მთავარმა ევაგრემ (ხს. 4 თებერვალს) და წმინდა ბერის სასწაულებით გაკვირვებულმა, მასთან სამოღვაწეოდ დარჩენა გადაწყვიტა.
ასე დაედო საფუძველი საქართველოში ზედაზნისა და შიომღვიმის სახელით ცნობილ პირძველ მონასტრებს. მხოლოდ ღმერთმა უწყის ასურელ მამათა მიერ საქართველოში დაარსებულ მონასტრებში მოღვაწე წმინდა მამათა რიცხვის და ღვაწლის შესახებ. საქართველოს სამოციქულო ეკლესია ღირსი ევაგრესა და წმიnდა ილია დიაკვნის სახელით მეოხებას ითხოვს ასურელ მამათა თანამოღვაწე და მათი წმინდა საქმის გამგრძელებელი ყოველი ღირსი და ღმერთშემოსილი მამისაგან, რომელთა ღვაწლით დაფუძნდა საქართველოში მონასტრები და განმტკიცდდა მონაზვნური ცხოვრება.
იხილეთ აგრეთვე
ქართველი წმინდანები
ლიტერატურა
დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება“, თბილისი, 2004 წ.
ქართველი წმინდანები
VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
Mettelhorn

Mettelhorn
The Mettelhorn is a mountain of the Swiss Pennine Alps, located near Zermatt in the canton of Valais.
The Mettelhorn provides excellent acclimatization opportunities, especially if one climbs its sister peaks Platthorn and Wisshorn on the same day. Hiking from Zermatt to the Mettelhorn takes about six hours uphill and four hours downwards. The summit can be reached by almost any active hiker with some mountain experience.
The climb to the Mettelhorn begins from Zermatt; hikers start on the Edelweiss path, the path goes through a forest before coming to the Edelweiss Restaurant; this section takes about one hour. The forest section ends here and a wider gorge opens as the path runs past the Triftbach river. There are also plenty of signs with photos about the wildflowers growing on the paths' surroundings. After the Edelweiss, another 90 minutes of hiking leads to the Hotel Trift; the path is easy to follow and scenery rich with a few mountain views. One can see the Unter Gabelhorn mountain on the left side with several smaller peaks. After the Hotel Trift the path veers left towards north east going towards Zinal Rothorn, Platthorn and Mettelhorn mountains. The path going on the Rothornhütte (the SAC hut at the foot of the Zinal Rothorn) turns soon towards off the main path north westwards (all turnings are well signed), and an additional path leads south east towards the Wisshorn.
After one hour of ascent from the Hotel Trift the Triftchumme meadow appears, where occasionally sheep graze. At the other side of meadow is the Platthorn. Eventually one comes on the saddle called Furggi pass. From here one can see the Mettelhorn and decide if to climb the Platthorn or to go over the Hohlicht Gletscher glacier first. Going up on the Platthorn takes about 30 minutes. On the north side is the Unter Äschorn and also the Weisshorn can be seen. The Glacier is steep and crampons are recommended, even through the glacier does not provide major difficulties to walk over; the Glacier section takes about 30 minutes. The Mettelhorn has a steep face but can be walked up; scree can give some trouble on the way up. The views from the summit are spectacular. On the top of the mountain one can see more famous mountains like; Weisshorn, Dom, Monte Rosa, the North Face of the Matterhorn, Ober Gabelhorn and Zinal Rothorn.
References
Photo gallery
External links
Mettelhorn on Hikr
Mountains of Switzerland
Mountains of the Alps
Alpine three-thousanders
Mountains of Valais
ჩერსკის პიკი

ჩერსკის პიკი — მწვერვალი რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში. ხამარ-დაბანის ქედზე, ბაიკალის ტბის სიახლოვეს. სიმაღლე 2090 მ. მწვერვალზე ასვლა მეტად პოპულარულია. განვითარებულია ტურიზმი. ასვლა სირთულეებთან არ არის დაკავშირებული და არ საჭიროებს სპეციალურ ალპინისტურ აღჭურვილობას. მწვერვალის ძირას მდებარეობს სილამაზით ცნობილი — გულის ტბა. სახელი ეწოდა პოლონელი მკვლევრის იან ჩერსკის (1845-1892) პატივსაცემად.
რესურსები ინტერნეტში
ჩერსკის პიკი – ინფორმაცია
ჩერსკის პიკი – ინფორმაცია
ირკუტსკის ოლქის მთები
მარტიანის კვირაცხოვლის ეკლესია

მარტიანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელი მარტიანის მიდამოებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ძეგლი მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 2 კმ-ზე, ნასოფლარ ყველდაბაში. ეკლესია დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. შემორჩენილია დასავლეთი კედელი, რომლის სიმაღლე 1,5 მეტრს აღწევს და სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე. ოდნავ უკეთეს მდგომარეობაშია ეკლესიის ჩრდილოეთი მინაშენი. აქ შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრია. მინაშენში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი ნაოთხალია. აღმოსავლეთ კედელში მოთავსებულია სარკმელი. მინაშენის და ეკლესიის აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლები დანგრეულია.
ეკლესიის ჩრდილოეთით შემორჩენილია სამრეკლოს მასიური ოთხკუთხა ფორმის სამი სვეტი.
ძეგლს გარშემო მაღალი გალავანი შემოუყვებოდა. გალავნის აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლების კვალი არ იკითხება.
ლიტერატურა
შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 118
ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კვიპროსი (რომის პროვინცია)

კვიპროსი (რომის პროვინცია)
კვიპროსის პროვინცია — რომის იმპერიის პროვინცია. რომის რესპუბლიკის შემადგენლობაში კუნძული შედის ძვ. წ. 58 წლიდან, როგორც კილიკიის პროვინციის შემადგენელი ნაწილი. სტრაბონის თანახმად კვიპროსი რომის გავლენას დაექვემდებარა იმის გამო, რომ პუბლიუს კლოდიუს პულხერი მხარს უჭერდა პტოლემეების წინააღმდეგ აჯანყებას. კვიპროსის ანექსიისათვის გაიგზავნა კატონ უმცროსი, რომელსაც დაევალა კუნძულზე რომაული სამართლის სისტემის დამყარება.
სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ, რომელმაც ფაქტობრივად შეიწირა რომის რესპუბლიკა, მარკუს ანტონიუსმა კვიპროსი დედოფალ კლეოპატრა VII-ს დაუთმო. მარკუს ანტონიუსის აქციუმის ბრძოლაში დამაცხების შემდეგ კვიპროსი ეგვიპტესთან ერთად კვლავ რომის შემადგენლობაში შევიდა. ძვ. წ. 22 წელს კვიპროსი სენატის პროვინცია გახდა.
რომის მშვიდობა კუნძულზე მხოლოდ ორჯერ დაირღვა.
პირველი სერიოზული აჯანყება გაიმართა 115-116 წლებში. მისი ორგანიზატორი იყო ებრაელი ბერძნული სახელწოდებით არტემიონი. მეორე აჯანყება გაიმართა 333-334 წლებში, კონსტანტინე I დიდის წინააღმდეგ.
IV საუკუნეში რამდენიმე მიწისძვრამ გამოიწვია სალამინის, შიმშილმა და გვალვამ გამოიწვია კუნძულის დაცლა.
ლიტერატურა
Karageorghis, Vassos, Cyprus From the Stone Age to the Romans: The Roman Period. Thames & Hudson. 1982
Mitford, Terence. "Roman Cyprus". Aufstieg under Niedergang der Romischen Welt. 1980
რომის პროვინციები
კვიპროსის ისტორია
ბერმუდო II (ლეონი)

ბერმუდო II (ლეონი)
ბერმუდო II (ესპ. Bermudo II) (956 - 999) — ლეონის მეფე 982 - 999 წლებში. რამირო II-ს ვაჟი.
ბერმუდო გამეფთა თავისი ძმის შვილის, რამირო III-ს ტახტიდან ჩამოგდების შედეგად. მას პადაგრა ჰქონდა და არც სიარული, არც ჯირითი შეეძლო. ლაშქრობებში იგი ეტლით დაყავდათ. იგი ჭკვიანი კაცი იყო და მზრუნველი მმართველი. მაგრამ ეს თვისებები არ იყო საკმარისი იმ ქვეყანაში წესრიგის დასამყარებლად, სადაც ხალხი მხოლოდ იმას ემორჩილება, ვისაც ხმალი კარგად უჭირავს. ბერმუდოს მმართველობისას არ წყდებოდა დიდებულთა აჯანყებები, რომლებიც არაბებს იშველიებდნენ.
ლიტერატურა
Рыжов, K. (1999). Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X
ლეონის მეფეები
დაბადებული 956
გარდაცვლილი 999
ჯორჯ სმიტი (ქიმიკოსი)

ჯორჯ სმიტი (ქიმიკოსი)
ჯორჯ სმიტი (დ. 10 მარტი, 1941) — ამერიკელი ბიოლოგი და ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიაში. არის ბიოლოგიის მეცნიერებების პროფესორ ემერიტუსი მისურის უნივერსიტეტში, კოლუმბიაში.
კარიერა
1941 წლის 10 მარტს დაიბადა ნორვოლქში. ჰავერფორდის კოლეჯში გახდა ბიოლოგიის ბაკალავრი, ერთი წლის განმავლობაში იყო საშუალო სკოლის მასწავლებელი და ლაბორატორიის ტექნიკოსი. მოგვიანებით ჰარვარდის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიიღო ბაქტერიოლოგიასა და იმუნოლოგიაში. 1983-1984 წლებში რობერტ ვებსტერთან ერთად მუშაობდა დიუკის უნივერსიტეტში, იმ თემაზე, რომლითაც გახდა ნობელიის პრემიის ლაურეატი.
რესურსები ინტერნეტში
ჯორჯ სმიტის ბიოგრაფია
სქოლიო
ამერიკელი ბიოლოგები
ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
სანტა-კრუს-დი-მონტი-კასტელუ

სანტა-კრუს-დი-მონტი-კასტელუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 382 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 092 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.31 კმ²-ზე. ფართობი 442013 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჰათამლარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჰათამლარი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ჰათამლარი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჰათამლარი — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონი
ჰათამლარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
Porto de Pedras

Porto de Pedras is a municipality located in the northern coast of the Brazilian state of Alagoas. Its population was 7,701 in 2020. Its area is 266 km².
Geography
Climate
References
Populated coastal places in Alagoas
Municipalities in Alagoas
ფრანკის სახლი

ფრანკის სახლი — ერთსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, 1857 წელს. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია ტაგანროგის ქალაქის თავის ოტო პფეილიცერ-ფრანკისთვის.
მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 38.
ისტორია
ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 38-ში ააგეს 1857 წელს ქალაქის მეექვსე ხელმძღვანელის ოტო ვილჰელმ პფეილიცერ-ფრანკისათვის. ოტო ვილჰელმ პფეილიცერ-ფრანკი ფრანკონიული წარმოშობის იყო. სწავლობდა პირველ საიმპერატორო საზღვაო კადეტთა კორპუსში, რომელსაც 1794-1797 წლებში ხელმძღვანელობდა მიხეილ კუტუზოვი. 1812 წელს ბოროდინოს ბრძოლის დროს დაიჭრა. გმირობისთვის დააჯილდოეს წმინდა ვლადიმირის 4 ხარისხის ორდენით. ფრანკმა ასევე მონაწილეობა მიიღო რუსეთის არმის საზღვარგარეთულ ლაშქრობებში (ბრიენისა და ლა-როტერეს ბრძოლები). მან ასევე თავი გამოიჩინა „ხალხთა ბრძოლაში“(1813 წ.), სადაც სიმამაცისათვის დაჯილდოვდა წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენით.
1900-იანი წლების დასაწყისში სახლი ეკუთვნოდა სახალხო მრცეველის ცოლს ანა არაკანცევას. შემდეგ სახლი გადავიდა პროკურორ მიხეილ არაკანცევის მფლობელობაში.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1919 წელს ამ სახლში მდებარეობდა სამხრეთ რუსეთის თეთრების არმიის მხედართმთავრის ანტონ დენიკინის ბინა. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ სახლი გადააკეთეს და მასში გახსნეს საბავშვო ბაღი „Ягодка“. ამჟამად ეს ადმინისტრაციული შენობაა.
არქიტექტურა
ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა ნომერ 38-ში მდებარე სახლი არქიტექტურის ძეგლია 1992 წლიდან. შენობას გააჩნია ოთხფერდა სახურავი, ათი ფანჯარა ფასადზე ბერძნების ქუჩიდან და ხუთი - ნეკრასოვის შესახვევის მხრიდან. შენობის ცენტრში ნახევრადწრიული ფრონტონია, ხოლო მის გვერდებზე სამკუთხა ფორმის ფრონტონებია. შენობის ფასადი შელესილია. შეღებილია ნაცრისფრად. მცირე არქიტეტურული დეტალები კი - თეთრად.
შენობის ცენტრში ფანჯრები ნახევარწრიული ღიობითაა, ხოლო ნაპირებში - სწორკუთხა ღიობით.
ლიტერატურა
Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0
რესურსები ინტერნეტში
Таганрог. Греческая улица, 38
სქოლიო
ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
პრაღა-ზაპადის რაიონი

პრაღა-ზაპადის რაიონი — რაიონი ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი პრაღა. რაიონის ფართობი შეადგენს 580,63 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 107 947 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 186 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
იხილეთ აგრეთვე
ჩეხეთის რაიონები
ჩეხეთის რაიონები
ტორლაკური

ტორლაკური — სერბული, და მაშასადამე სერბულხორვატული ენის დიალექტების ჯგუფი, რომელზეც უმთავრესად სერბიის სამხრეთაღმოსავლეთ ნაწილში საუბრობენ.
ეს დიალექტური ჯგუფი აგრეთვე წარმოადგენს ე.წ. გარდამავალ ჯგუფს დიალექტებისა ბულგარულ და მაკედონურ ენებზე. ამ დიალექტების ჯგუფის კლასიფიცირების საქმეში სლავისტებს შორის არაერთგვაროვანი აზრი იმის შესახებ, განიხილონ თუ არა ეს ჯგუფი სერბულ-ხორვატული ენის ერთ-ერთ მთავარ დიალექტად შტოკავურის, კაიკავურის და ჩაკავურის გვერდით, თუ იგი მიაქციონ შტოკავური დიალექტის, ერთ ნაწილად, კერძოდ კი პრიზრენ-ტიმოკის კილოდ.
ტორლაკურად საუბრობენ უმთავრესად ორთოდოქსი სერბები, გამონაკლისს კი ამ მხრივ წარმოადგენენ კოსოვოს სამხრეთით მცხოვრები მუსლიმი გორანები და კათოლიკე კრაშოვანები ბანატის რუმინულ ნაწილში.
სერბიის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ტორლაკური მოიაზრება სერბული სტანდარდული ენის ეკავურ ფორმად.
ლიტერატურა
Pavle Ivić: Die Serbokroatischen Dialekte. Mouton & Co, ’s-Gravenhage 1958. (ტომი 2)
Andrej N. Sobolev: Sprachatlas Ostserbiens und Westbulgariens. Biblion Verlag, Marburg. 1998. ტომები I-III.
სლავური ენები
სტარაია-რუსა

სტარაია-რუსა — ქალაქი ნოვგოროდის ოლქში, რუსეთის ფედერაცია.
სტარაია-რუსა არის საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი და სტარაია-რუსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
1552 წლამდე ეწოდებოდა რუსა. 2015 წლის 6 აპრილს მიენიჭა „საბრძოლო დიდების ქალაქის“ სტატუსი.
ქალაქი არის სტარაია-რუსის რაიონის უდიდესი დასახლებული პუნქტი და მოსახლეობის მიხედვით მესამე ქალაქი ნოვგოროდის ოლქში. მოსახლეობა — 27 739 ადამიანი (2020).
2018 წლის 9 ოქტომბრიდან ქალაქის თავია ნინა ბოიაკოვა.
გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარეების პორუსიისა და პოლისტის (ილმენის ტბის აუზი) შეერთების ადგილზე. დიდი ნოვგოროდიდან დაშორებულია 99 კმ-ით.
ისტორია
ამ დრომდე ღიად რჩება საკითხი ქალაქის დაარსების ზუსტი თარიღის შესახებ.
წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1167 წელს. ქალაქი ასევე მოიხსენიება 1975 წელს ნოვგოროდში აღმოჩენილ XI საუკუნის შუა წლების არყის ქერქის წიგნში. შედარებით ახალგაზრდა არყის ქერქის წიგნი აღმოჩენილია თავად სტარაია-რუსაში და იგი მიეკუთვნება XI საუკუნის ბოლო მეოთხედს.
დღეისათვის ცნობილი არქეოლოგიური წყაროები საშუალებას გვაძლევს ქალაქის დაარსება დათარიღდეს X-XI საუკუნეების მიჯნით. XI საუკუნის არტეფაქტები ასევე აღმოჩენილია ტაძრის მოედანზე.
XII საუკუნიდან წყაროებში უკვე რეგულარულად მოიხსენიება ქალაქი. 1192 წელს ქალაქის მაშინდელმა მთავარეპისკოპოსმა მარტირიმ დააარსა სტარაია-რუსის ფერისცვალების მონასტერი. 1194 წელს ქალაქში დიდი ხანძარი გაჩნდა. 1198 წელს ააგეს პირველი ქვის ეკლესია.
1199-1201 წლებში რუსაში ააშენეს ქალაქის ციხესიმაგრე. 1234 წელს ქალაქში შეიჭრა ლიტველთა რაზმი, მაგრამ ქალაქის მოსახლეობამ მოიგერია მათი შეტევა.
1456 წელს, მოსკოვ-ნოვგოროდის ომის დროს, მოსკოვის ჯარებმა აიღეს ქალაქი და დაამარცხეს ნოვგოროდის არმია, რომელიც ცდილობდა რუსის განთავისუფლებას (რუსის ბრძოლა), რის შემდეგაც ნოვგოროდი დათმობებზე წავიდა და დადო იაჟელბიცკის ზავი. 1471 წლის მარტში ქალაქი გაძარცვა ლუცკის მთავარმა მიხეილ ოლელკოვიჩმა. ამავე წელს რუსა დაიპყრეს და გადაწვეს მოსკოვის ძალებმა.
1478 წელს ქალაქი რუსა ნოვგოროდის მთელ მიწასთან ერთად შევიდა მოსკოვის სამთავროს შემადგენლობაში. 1611 წელს ქალაქი და მისი მთელი მიმდებარე ტერიტორია დაიპყრეს შვედებმა.
სტარაია-რუსაში საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა 1917 წლის 3-5 ნოემბერს. სამოქალაქო ომის პერიოდში 1919 წლის 24 თებერვლიდან ივლისამდე ქალაქში ბაზირებული იყო წითელი არმია.
1927 წლის 1 აგვისტოდან შევიდა ლენინგრადის ოლქის ნოვგოროდის ოკრუგში და გახდა ახლადჩამოყალიბებული სტარაია-რუსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1939 წლიდან რსფსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით გახდა საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი.
მეორე მსოფლიო ომის დროს 1941 წლის 9 აგვისტოდან 1944 წლის 18 თებერვლამდე ოკუპირებული იყო ფაშისტური გერმანიის მიერ.
არქიტექტურა
საეკლესიო არქიტექტურა
რევოლუციამდე სტარაია-რუსაში მოქმედებდა 21 მართლმადიდებლური ტაძარი, 2 სინაგოგა, ერთი ლუთერანული ეკელსია და ერთი კათოლიკური ეკლესია.
სტარაია-რუსის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი (1889 წ.)
სტარაია-რუსის ფერისცვალების მონასტერი
სტარაია-რუსის სამების ეკლესია
სტარაია-რუსის წმინდა მინას ეკლესია
სტარაია-რუსის წმინდა სულის ეკლესია
სამოქალაქო არქიტექტურა
გრუშენკების სახლი
რესურსები ინტერნეტში
ქალაქის ადმინისტრაციის ოფიციალური ვებგვერდი
სქოლიო
ნოვგოროდის ოლქის ქალაქები
ბახფანდაგი

ბახფანდაგი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონზე, მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადის — ჯომაღისწყლის სათავეში. სიმაღლე 3037 მ. აგებულია ზედაიურული მერგელოვანი თიხაფიქლებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით.
ლიტერატურა
შიდა ქართლის მხარის მთები
ლეონიდ თიბილოვი

ლეონიდ თიბილოვი (დ. 28 მარტი, 1951, ზემო დვანი) — რუსეთის ფედერაციის მიერ შექმნილი საოკუპაციო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი, ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო მე-3 პრეზიდენტი 2012-2017 წლებში.
ბიოგრაფია
ლეონიდ თიბილოვი დაიბადა ეროვნებით ოსი გლეხის ოჯახში. 1969 წელს დაამთავრა ავნევის საშუალო სკოლა. იმავე წელს ჩააბარა სამხრეთ ოსეთის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1974 წელს. 1974 წლის ნოემბრიდან 1975 წლის ნოემბრამდე იგი საბჭოთა არმიის რიგებში მსახურობდა. 1975 წლიდან 1981 წლამდე მუშაობდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის სახალხო განათლების სისტემაში. იყო ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებელი სკოლაში, ზნაურის საშუალო სკოლის დირექტორი.
1981 წელს ლეონიდ თიბილოვი საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის („სუკი“) თანამშრომელი გახდა. დაამთავრა საბჭოთა კავშირის სუკ-ის აკადემია ქალაქ მინსკში.
რუსეთის კონტრდაზვერვის ფედერალური სამსახურის დავალებით, 1992 წლის 14 ივლისიდან 1995 წლის 1 იანვრამდე, ასრულებდა ქართულ-ოსური კონფლიქტის ზონაში მყოფი შერეული სამშვიდობო ძალების უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელის ფუნქციას.
1998 წლის თებერვალში დე ფაქტო სამხრეთ ოსეთის პირველმა პრეზიდენტმა ლუდვიგ ჩიბიროვმა მიანიჭა გენერალ-მაიორის წოდება.
ამავე დროს, 2002 წლის თებერვლამდე იგი შერეული საკონტროლო კომისიას თანათავმჯდომარეობდა ქართულ-ოსური კონფლიქტისდარეგულირების მიზნით.
თიბილობი დე ფაქტო სამხრეთ ოსეთის მეორე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი იყო. 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში „სამედიცინო საზოგადოების საინიციატივო ჯგუფმა“ ლეონიდ თიბილოვის კანდიდატურა წამოაყენა. თიბილოვმა ხმების 0.9%-ი აიღო, მეორე ადგილზე გავიდა და ედუარდ კოკოითთან დამარცხდა, რომელიც დე ფაქტო პრეზიდენტი მეორე ვადით გახდა.
2007 წლის ივლისიდან 2009 წლის სექტემბრამდე მართავდა „პირველ რესპუბლიკურ ბანკს“, რომელიც ედუარდ კოკოითთან დაპირისპირებულ ბიზნესმენს ალბერტ ჯუსოევს ეკუთვნოდა. 2009 წელს ხელისუფლების ზეწოლის შედეგად ბანკი დაიხურა.
2012 წლის დასაწყისში იგი იყო სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო პრეზიდენტის სრულუფლებიანი წარმომადგენლის მრჩეველი ქართულ-ოსური ურთიერთობის პოსტკონფლიქტური დარეგულირების საკითხებში.
2012 წლის თებერვალში თიბილოვი განმეორებითი საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატად დარეგისტრირდა. 25 მარტს ხმების 42.58% აიღო და მეორე ტურში გავიდა. 9 აპრილს ჩატარებულ მეორე ტურში თიბილოვმა ხმების 54,12%-ით მისი კონკურენტი დავით სანაკოევი დაამარცხა (43%) და სამხრეთ ოსეთის რიგით მესამე დე ფაქტო პრეზიდენტი გახდა.
2017 წლის თებერვალში ადგილობრივი საინიციატივო ჯგუფის მიერ დასახელდა ახალი ვადით სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო პრეზიდენტობის კანდიდატად. 2017 წლის 9 აპრილს ანატოლი ბიბილოვთან დამარცხდა ე.წ. საპრეზიდენტო არჩევნებში.
ლეონიდ თიბილოვს ჰყავს მეუღლე, ორი ქალიშვილი და ოთხი შვილიშვილი.
რესურსები ინტერნეტში
ლეონიდ თიბილოვი — Civil.ge
ლეონიდ თიბილოვის ბიოგრაფია — „რია-ნოვოსტი“
დაბადებული 28 მარტი
დაბადებული 1951
თიღვის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საქართველოში დაბადებული ოსები
ოსი სეპარატისტები
ილია კაკაბაძე

ილია კაკაბაძე
ილია (ილიკო) პავლეს ძე კაკაბაძე (დ. 1869, კუხი, ქუთაისის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს წევრი.
ბიოგრაფია
განათლება მიიღო ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში, თუმცა უსახსრობის გამო სწავლის მიტოვება მოუხდა. ახალგაზრდობიდანვე თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებთან, მისი სტატიები ქვეყნდებოდა „კვალში“, „ცნობის ფურცელსა“ და „შრომაში“. სწავლის შეწყვეტის შემდეგ მუშაობდა ჭიათურის შავი ქვის მრეწველობაში. თავდაპირველად დაუახლოვდა „მესამე დასის“ ჯგუფებს, 1900 წლიდან კი მიემხრო გიორგი ზდანოვიჩის იდეებს. 1902 წელს ევროპის ეკონომიკის გასაცნობად წავიდა საზღვარგარეთ. ევროპიდან დაბრუნების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო მრეწველთა საბჭოს დაარსებაში ზდანოვიჩთან ერთად. 1904 წლიდან იყო სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტიის წევრი, შემდგომში მიემხრო სოციალისტ-რევოლუციონერებს. 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო ჭიათურა-ყვირილას პარტიული ორგანიზაციის ხელმძღვანელი და პარტიული წითელი რაზმის მეთაური. 1907 დაიჭირეს ჟანდარმებმა, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს. 1907-1908 წლებში იმყოფებოდა მიმალვაში.
1917 წლის რევოლუციის შემდეგ ეწეოდა პარტიულ მუშაობას. 1918 წელს აირჩიეს ქუთაისის ქალაქის ხმოსნად. 1918 წელს საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა სიით გახდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. იყო ეროვნული საბჭოს საფინანსო კომისიის წევრი. 1919 წლის თებერვლის დამფუძნებელი კრების არჩევნებში კენჭს იყრიდა საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა სიით. საკანდიდატო სიაში 24-ე ნომერი იყო. საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ ცნობები არ მოიპოვება.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1869
ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერები
საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრები
ილია
ლობენგულა

ლობენგულა (დ. 1836 — გ. 1894) — მატაბელეს ხალხის ინკოსი (გამგებელი, უმაღლესი ბელადი), უკანასკნელი დამოუკიდებელი აფრიკელი — გამგებელი სამხრეთ აფრიკაში 1870-1894 წლებში. 1880 წელს ცდილობდა ესარგებლა დიდ ბრიტანეთსა, გერმანიასა და ტრანსვაალს შორის წინააღმდეგობით ზამბეზი-ლიმპოპოს შუამდინარეთში და დიპლომატიური საშუალებებით შეეფერხებინა იმპერიალისტური ექსპანსია ამ რაიონში. 1888 წელს იძულებული გახდა დაედო ე. წ. მეგობრობის ხელშეკრულება დიდ ბრიტანეთთან და „ხელშეკრულება“ ინგლისელი კოლონიალური მოღვაწის ს. როუდზის აგენტებთან თავისი ქვეყნის მინერალური სიმდიდრეების კონცესიის შესახებ. 1893 წელს მეთაურობდა მატაბელეს განმათავისუფლებელ ბრძოლას.
ლიტერატურა
დაბადებული 1836
გარდაცვლილი 1894
უმაღლესი ლიგა 2009—2010

უმაღლესი ლიგა 2009—2010
უმაღლესი ლიგა 2009-2010 — უმაღლესი ლიგის ოცდამეერთე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა რუსთავის „ოლიმპი“, მეორე ადგილზე გავიდა თბილისის „დინამო“, მესამეზე – „ზესტაფონი“.
ცვლილებები
სტრუქტურული ცვლილებები
წინა სეზონისგან განსხვავებით, ლიგის მონაწილე გუნდთა რიცხვი 11-დან 10-მდე შემცირდა.
აღზევებულები და დაქვეითებულები
საფეხბურთო კლუბი ბორჯომი პირველ ლიგაში დაქვეითდა, ვინაიდან უმაღლესი ლიგის 2008-09 სეზონზე იგი ბოლო, მეთერთმეტე ადგილზე გავიდა. გაურკვეველი მიზეზების გამო უმაღლეს ლიგაში ვერ იასპარეზეს ზუგდიდის მგლებმა და ახალციხის მესხეთმა. ამის გამო წინა სეზონში ოფიციალურად დაქვეითებულებმა გაგრამ და სპარტაკი ცხინვალმა ამ სეზონშიც უმაღლეს ლიგაში იასპარეზეს.
ოფიციალურად კი უმაღლესი ლიგის 2009-10 წლების სეზონში მონაწილეობის უფლება მოიპოვეს 2008-09 პირველი ლიგის გამარჯვებულმა სამტრედიამ და მეორეადგილოსანმა ბაიამ. უმაღლეს ლიგაში მონაწილეობაზე უარი განაცხადა თბილისის ამერმა.
მონაწილე გუნდები
კლუბები გაგრა და სპარტაკი ცხინვალი თავიანთ საშინაო მატჩებს თბილისში გამართავენ იმ მიზეზის გამო, რომ მათი საშინაო არენები რუსეთის მიერ კონტროლირებად საქართველოს ტერიტორიაზე მდებარეობს.
ცხრილი
შედეგები
მომავალ ლიგაში ათი მონაწილე გუნდი ერთმანეთთან ოთხჯერ ითამაშებს. საერთო ჯამში თითო გუნდი 36 შეხვედრას გამართავს. პირველ წრეში თითო გუნდი დანარჩენ გუნდებს ორჯერ დაუპირისპირდება (შინ და გარეთ). იგივე გამეორდება მეორე წრეზეც.
პირველი ნახევარი
მეორე ნახევარი
შეწყდა2
იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს თასი 2009-2010
პირველი ლიგა 2009-2010
სქოლიო
უმაღლესი ლიგის სეზონები
2009 წელი ფეხბურთში
2010 წელი ფეხბურთში