PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ცხინვალის ტროლეიბუსი

ცხინვალის ტროლეიბუსი — ყოფილი საქალაქო ტროლეიბუსის სისტემა საქართველოს ქალაქ ცხინვალში. არსებობდა 1982–1990 წლებში. დაიხურა ქართულ-ოსური კონფლიქტის გამო.
ისტორია
ცხინვალში ტროლეიბუსის მოძრაობა გაიხსნა 1982 წლის 25 ივნისს. მოძრავ შემადგენლობაში იყო 6 (1986), შემდეგ 9 ერთეული ЗиУ-9 (იგივე ЗиУ-682). მოქმედებდა 1 მარშრუტი („ტრიკოტაჟის ფაბრიკა — ვაგზალი“). ტროლეიბუსის ხაზი აშენდა სამ რიგად. პირველი რიგი წარიმართა ტექსტილის ფაბრიკიდან რკინიგზის ვაგზლის მოედნისკენ. სისტემას დეპო არ ჰქონდა, მისი აშენება მოგვიანებით იგეგმებოდა; თავდაპირველად ტროლეიბუსების ღამით გასაჩერებლად მოაწყვეს წრე ტექსტილის ფაბრიკის მოედანთან, შემდგომში მათ აჩერებდნენ რკინიგზის ვაგზლის მოედანზე. მე-2 რიგი აშენდა სამხრეთით გმირთა მოედნისკენ და გაიხსნა 1987 წლის ნოემბერში. არსებობს ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც არსებობდა მე-3 რიგიც, რომელიც სავარაუდოდ კიდევ უფრო სამხრეთით, ახალი რაიონისაკენ მიემართებოდა.
ქართულ-ოსური კონფლიქტის დროს 1989–1990 წლებში ქალაქში არსებული უწესრიგობის გამო სატროლეიბუსო მიმოსვლა დაკნინდა და 1990 წლის დეკემბერში საბოლოოდ შეწყდა. ტროლეიბუსები დიდხანს იდგა ვაგზლის მოედანზე, თუმცა მოძრაობა არ აღდგენილა. შემდგომში საკონტაქტო ქსელი და მოძრავი შემადგენლობა ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ გაიძარცვა. შემორჩა მხოლოდ ძარების სადგარები. 1995 წელს იყო აღდგენის გეგმებზე საუბარი. 1999 წელს ვლადიკავკაზიდან ჩამოიტანეს საკონტაქტო ქსელის საყრდენები და სხვა მასალები, თუმცა აღდგენითი სამუშაოები არ დაწყებულა.
სქოლიო
ტროლეიბუსის სისტემები საქართველოში
ტროლეიბუსი
აღმოსავლეთი ჩინეთი

აღმოსავლეთი ჩინეთი (华东, 華東) — ჩინეთის 6 რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს 6 პროვინციას: ანხოი, ფუძიანი, ძიანსუ, ძიანსი, შანდუნი, ჯეძიანი, 1 მუნიციპალიტეტს შანხაი, და 2 სადავო პროვინციას: ფუძიანსა და ტაივანს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინციები
მუნიციპალიტეტი
სადავო პროვინციები
ჩსრ პრეტენზია - *
ჩრ პრეტენზია - **
იხილეთ აგრეთვე
ჩინეთის რეგიონები
ჩინეთის რეგიონები
164

164
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გე სიუანი — ჩინელი დაოსისტი.
პუპიენუსი — რომის იმპერატორი (გ. 238)
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ფელიციტა და მისი შვიდი ძე — წმინდა მოწამენი
als:160er#164
Vollenhovia rufiventris

Vollenhovia rufiventris — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Vollenhovia-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
Į

Į
I with ogonek (majuscule: Į, minuscule: į) is a letter of the Latin alphabet formed by addition of the ogonek to the letter I. It is used in Lithuanian, Western Apache, Chipewyan, Mescalero-Chiricahua, Muscogee, Dadibi, Dalecarlian, Gwichʼin, Hän, Iñapari, Kaska, Navajo, Sierra Otomi, Sekani, Tagish, Tlingit, Tutchone, Winnebago, and Ixtlán Zapotec.
Usage
In Lithuanian, it is the 14th letter of the alphabet, and is pronounced as long close front unrounded vowel ([iː]). In the past, the letter was used to denote the nasalized close front unrounded vowel ([ĩ]). Currently, it appears in the words that used to be nasalized in the past, for example in įkalnė, which means uphill.
was also used in the Latin alphabet of the Khakas language between 1929-1939, representing the sound . The current Cyrillic alphabet uses the dotted I for the same sound.
The letter also appears in various Indigenous languages of North America, which are: Western Apache, Chipewyan, Mescalero-Chiricahua, Muscogee, Dadibi, Dalecarlian, Gwichʼin, Hän, Iñapari, Kaska, Navajo, Sierra Otomi, Sekani, Tagish, Tlingit, Tutchone, Winnebago, and Ixtlán Zapotec. In most of them, the letter represent the nasalized close front unrounded vowel ([ĩ]).
Encoding
References
Latin letters with diacritics
აძვის წმინდა გიორგის ეკლესია

აძვის წმინდა გიორგის ეკლესია – წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ აძვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ამაღლებულ ადგილზე „წმინდა მუხის“ ტყეში. აგებულია VIII-IX საუკუნეებში.
ეკლესია დარბაზულია (6,8 X 5 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. წყობაში შერეულია ბრტყელი აგურიც. კარის წირთხლები და შენობის კუთხეები ამოყვანილია შირიმის კვადრებით. ეკლესიას სამხრეთით თაღოვანი კარი აქვს. საკურთხევლის აფსიდი თითქმის სწორკუთხაა (მომრგვალებული აქვს მხოლოდ კუთხეები). საკურთხევლის ჩრდილოეთ კედელში პატარა ოთხკუთხა ნიშია, სამხრეთით - ასეთივე ფორმის სარკმელი (სავარაუდოა, რომ თავდაპირველად აქ ნიში იყო). აფსიდის ღერძზე, კედელზე, მიდგმულია სატრაპეზო ქვა. აფსიდის კონქი, სატრიუმფო თაღი და დარბაზის კამარა არაწესიერი ფორმისაა. ეკლესიას სამხრეთით, აღმოსავლეთით და დასავლეთით ვიწრო სარკმელი აქვს. ეკლესია შიგნიდან შელესილი ყოფილა. სამხრეთისა და აღმოსავლეთის ფასადების კედლების შუა არეში ჰორიზონტალურად ჩასმულია ფიქალის გრძელი ფილები, რომლებიც აღიქმება თავისებურ დეკორატიულ აქცენტებად.
ლიტერატურა
გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
Solenopsis pergandei

Solenopsis pergandei — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Solenopsis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
𐊨

𐊨 — კარიული დამწერლობის ასო.
რესურსები ინტერნეტში
Graphemica (𐊨)
კარიული ასოები
ნუნისის ღვთისმშობლის ეკლესია

ნუნისის ღვთისმშობლის ეკლესია
ნუნისის ღვთისმშობლის ტაძარი — IX- X სს. ეკლესია ნუნისში. ტაძარი მრავალჯერ დანგრეულა და გა­ნახლებულა. უკანასკნელად ტაძარი დაანგრია და დაწვა ომარ-ხანმა 1785 წელს, გვიან შემოდგომაზე, ვახანის ციხის აღების შემდეგ. IX ს. 60-იან წლებამდე დანგრეული ტაძრის აღდგენაზე არავის უფიქრია. ტაძარი განახლებულია XI-XIII საუკუ­ნეებში, შემდგომ კიდევ მრავალგზის და ბოლოს 1895 წელს.
ტაძარი
გიორგი ბოჭორიძემ XIX ს. 30-იან წლებში იმოგზაურა ზემო იმერეთში და მოგ­ვცა ტაძრის აღწერილობა. ეკლესია სამნავიანი უგუმბათო ბაზილიკაა, ზომით 34 (საკურთხევლის კედლამდე), 24X14 არშინი (დაახლ). მას სამხრეთით ჰქონია კარიბჭე და დასავლეთით საქალებო, მათგან მხოლოდ საძირკველიღა მოჩანს. ნაშენია კლდისა, შირიმის ქვისა და კირისაგან. კარი აქვს სამხრეთით და და სავ ლე თით. სარკმელი აღმოსავლეთით 1, სამხრეთით 3, დასავლეთით 2. ჩრდილოეთით 3 თაღი დაბჯენილი აქვს ექვს მსხვილ, ჯვარედინ სვეტზე. სა კურთხეველს გარშემო შემო­რიგებული აქვს საჯდომები (კედლის ძირზე).
ეკლესია ძველად გუმბათიანი შენობა უნდა ყოფილიყო, რასაც მოწმობს გვერდის ნა­ვების აღმოსავლეთის ნაწილები, რომლებიც 21/2 არშინით მაღლა არის აწეული. გუმბათის ნაწილი მე-17 არშინის შემდეგ იწყება და მოიცავს 11 არშინს, შემდეგ 6 არშინი საკურთხევლის ნაწილისა არის (17.11.6,34).
ეკლესია დანგრეული ყოფილა და განუახ­ლებიათ 1900-იან წლებში. საკურთხევლის ნაწილი მეტად ყოფილა დანგრეული და გა­ნახლების დროს მისი აგებულება თვალსაჩინოდ შეცვლილა. განსაკუთრებით კანკელ­თან, გუმბათის ადგილი სულ ჩამოქცეული ყოფილა, აქ თაღი ხელახლა გადაუყვანიათ (ძველი აგებულების, ვარსკვლავის სახელი თაღი ხელუხლებლად შენახულია სამხრეთ ნავ ში).
ეკლესიაში, სამხრეთ-დასავლეთი სვეტის წინ ყოფილა საფლავი უცნობი პირისა, რო­მელსაც სდებია მარმარილოს დაფა წარწერით. დღეს ამ დაფიდან მცირედი ნატეხებიღა არის შენახული. ეკლესიაში არის ქვის ნახეტი მაქსიმალური ზომით 15X21 სმ, ასომთავ­რული წარწერის ნაშთით:
წარსა მართ(ე)ბლ(ა)დ
ძეთა ჩ(ვ)ენ თა, აღ საზრდ(ე)ლ(ა)დ
ჩ(ვ)ენი შ(ე)ნდ(ო)ბ(ა)ს ყ(ო)ფთ
ეკლესიის გარშემო არის ოთხკუთხა გალავნის ნანგრევები, ნაშენი ყოფილა კლდე-რი­ყის ქვისა და კირისაგან. უკეთ შენახულია სამხრეთი და აღმოსავლეთი ნაწილები.
ეკლესიის დასავლეთ-სამხრეთი კუთხის გასწვრივ, გალავ ნის გარეთ, არის შენობის ნანგრევი. მის მახლობლად არის ორი აკლდამა, რომელსაც ადგილობრივ «ეკვტერს» უწოდებენ. ამ აკლდამებს ჩაქცეული აქვთ დასავლეთი ნაწილი. ისინი თითქმის თაღამდე მიწაში სხედან».
თქმულება
ნუნისის ეკლესიიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით ტყის სიღრმეში მდებარეობს ადგილი, რომელსაც «ბერების კლდეს» ეძახიან. მის კომპლექსში შედის კლდეში გამოკვეთილი სამი გამოქვაბული, ლეგენდის თანახმად ნუნისის ღვთის­მშობლის ტაძარი ოდითგან საიდუმლო გვირაბით უკავშირდებოდა «ბერების კლდეს».
რესურსები ინტერნეტში
ნუნისის ღვთისმშობლის შობის მამათა მონასტერი
ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
კუები

კუები — ქვეწარმავალთა რიგი. სხეული მოქცეული აქვთ ძვლოვან ჯავშანში, რომელიც შედგება ამობურცული ზურგის ბაკანისა ანუ კარაპაქსისაგან და უფრო ბრტყელი მუცლის ფარის ანუ პლასტრონისაგან. ორივე ფარი ერთმანეთთან მოძრავად ან უძრავადაა დაკავშირებული. ჯავშანს ქმნის მალების გაფართოებული წარზიდული მორჩები და ნეკნები, აგრეთვე კანის გაძვალებანი. ლავიწი და მკერდის ძვალი შესულია მუცლის ფარის შედგენილობაში. კუების უმრავლესობას ჯავშანი დაფარული აქვს რქოვანი ფირფიტებით, ან ფარებით, ზოგიერთებს — კანით. კბილები არა აქვთ, ყბების ბოლოები დაფარულია რქოვანი შალითით. კისერი მოძრავია. აქვთ 2 ანალური ბუშტი, რომელიც წყლით ივსება და გამოიყენება დამატებითი სუნთქვის ორგანოდ (წყლის ფორმებში), აგრეთვე გრუნტის დასარბილებლად კვერცხის დების დროს. კიდურების კუნთები კარგად აქვთ განვითარებული, ტანისა კი თითქმის გამქრალია. ზურგის ტვინი უკეთესად არის განვითარებული, ვიდრე თავისა. გრძნობის ორგანოებიდან ყველაზე კარგადაა განვითარებული ყნოსვის, გემოვნებისა და შეხების ორგანოები. ტანად ყველაზე დიდია კუების ზღვის ფორმები (სიგრძე 2 მ, მასა 400 კგ აღწევს). თანამედროვე კუებს ყოფენ 2 ქვერიგად, 12 ოჯახად და 240-მდე სახეობად. საქართველოში გვხვდება 3: ხმელთაშუა ზღვის კუ (Testudo graeca) — გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ველისა და ნახევრად უდაბნოს ზონაში, ჭაობის კუ (Emys orbicularis) — გვხვდება მთელი საქართველოს წყალსატევეებში, კასპიური კუ (Clemmys caspica) — ბინადრობს აღმოსავლეთ საქართველოს წყალსატევებში (ხშირად ჭაობის კუებთან ერთად).
კუები გავრცელებულია ყველა კონტინენტზე (გარდა ანტარქტიდისა). ყველაზე ბევრია ტროპიკებში, ცივ სარტყელში არ გვხვდება. კუების ნაწილი ხმელეთზე ბინადრობს. ზღვის კუების შებრტყელებული ფორმის კიდურები ფარფლებს მოგვაგონებს. ზოგი სახეობა ნახევრად წყლის ცხოვრების ნირს ეწევა. ხმელეთის კუები ძირითადად მცენარეულობით იკვებებიან, წყლის ფორმები — ცხოველებით (უხერხემლოები, თევზები). ყველა კუ კვერცხმდებია, დებს 1-160 კვერცხს. კუები დიდხანს ცოცხლობენ, ზოგი ფორმა 200 წელს და მეტს ძლებს. კუს ხორცსა და კვერცხს მაღალი საკვები ღირებულება აქვს. ჯავშნისაგან ამზადებენ სხვადასხვა ნაკეთობას.
ლიტერატურა
Жизнь животных, т. 4, ч. 2, М., 1969;
Терентьев В. П., Герпетология, М., 1961;
სქოლიო
კუები
ta:கடல் ஆமை
კასტილიონუევო

კასტილიონუევო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის რონკალ-სალასარის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 26,34 კმ². მოსახლეობა — 13 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ნავარის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
კასტილიონუევოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ნავარის მუნიციპალიტეტები
ნავარის ქალაქები
ემილია მელიქიშვილი

ემილია მელიქიშვილი (დ. თარიღი უცნობია, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი. ეს ჩემპიონატი 2016 წელს ჩატარდა ბუქარესტში (რუმინეთი).
ძირითადი შედეგები
რესურსები ინტერნეტში
ემილია მელიქიშვილი — ქართული სპორტი.
ქალები სპორტში
თბილისში დაბადებულები
ქართველი მსროლელები
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ფამაგუსტა

ფამაგუსტა — ქალაქი კუნძულ კვიპროსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ნაწილობრივ აღიარებული ჩრდილოეთი კვიპროსის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე (საერთაშორისო საზოგადოება აღიარებს მის მდებარეობას კვიპროსის ტერიტორიაზე). ბერძნული სახელწოდებაა ამოხოსტოსი , თურქული — მაგუსა (Magusa) ან გაზიმაგუსა. მოსახლეობა 40 920 ადამიანი (2011).
მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის ფამაგუსტის ყურის სანაპიროზე. ქალაქი ნიქოზიასთან დაკავშირებულია საავტომობილო გზით. კვიპროსის რესპუბლიკის ოფიციალური ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით ქალაქი არის ფამაგუსტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
დაძმობილებული ქალაქები
იზმირი, თურქეთი (1994-დან).
ანტალია, თურქეთი
სტრუგა, ჩრდილოეთი მაკედონია
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი - თურქულ ენაზე
ოფიციალური საიტი - ბერძნულ ენაზე
სქოლიო
კვიპროსის ქალაქები
ძირტკბილა

ძირტკბილა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა, რომლის სამშობლოა სამხრეთი ევროპა და, ნაწილობრივ, აზია. აქვს კენტფრთისებრი ფოთოლი, ფესურა, იისფერი ყვავილი, ზომით 0,8 - 1,2 სანტიმეტრი, ნაყოფი — 2-3 სანტიმეტრის სიგრძის პარკი, რომელშიც 1-8 თესლია. იზრდება 1 მეტრამდე სიმაღლისა. გავრცელებულია უმთავრესად სტეპის, ნახევრად-უდაბნოსა და უდაბნოს ზონებში.
ძირტკბილას ფესურა და ნაყოფი შეიცავს გლიკოზიდებს, საქაროზას, ფლავონოიდებს, ეთეროვან ზეთებს, C ვიტამინს, მინერალურ მარილებსა და სხვ. ძირტკბილას მიწისზედა ნაწილებს იყენებენ თივად და სილოსად. 100 კილოგრამი თივა შეიცავს 41,2 საკვებ ერთეულს, 1,1 კილოგრამ ნედლ პროტეინს. ძირტკბილას უძველესი დროიდან იყენებენ მედიცინაში, აგრეთვე ლუდის წარმოებაში, კულინარიაში, საკონდიტრო საქმეში. ძირტკბილას ძირებს იყენებენ საღებავად. 1 ჰექტარი ძირტკბილას კარგი შალდამიდან შეიძლება 10-20 ტონა მზა ნედლეულის მიღება.
ძირტკბილას გვარის ლათინური სახელი წამოსულია ბერძნულიდან γλυκύρριζα, რაც ნიშნავს „ტკბილ ფესვს“, სიტყვებიდან γλυκύς (glukus), „ტკბილი“ + ῥίζα (rhiza), „ფესვი“. ამ სახელწოდებას გვაწვდის დიოსკორიდე. ძირტკბილას ფესვის სიტკბო მოდის ნივთიერებისაგან გლიცირიზინი, რომელიც შაქარზე უფრო ტკბილია.
კულტივაცია და გამოყენება
ძირტკბილა იზრდება ყველაზე უკეთ მზიან ხეობებში, კარგად დრენირებულ ნიადაგზე. მას აგროვებენ შემოდგომობით, დარგვიდან 2-3 წლის შემდეგ.
ძირტკბილას ექსტრაქტი მზადდება მისი ფესურების ხარშვით წყალში და შემდეგ წყლის უმეტესი მოცულობის აორთქლებით. ექსტრაქტს იყენებენ როგორც მყარი სახით, ისე სიროფის სახითაც. მისი აქტიური მოქმედი საწყისი არის გლიცირიზინი, დამატკბობელი, რომელიც საქაროზაზე 30-50-ჯერ უფრო ტკბილია და ამასთან ერთად სამკურნალო ეფექტებიც გააჩნია.
ლიტერატურა
სქოლიო
პარკოსნები
სამკურნალო მცენარეები
zh:甘草
წრომის მეორე ნასოფლარი

წრომის მეორე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წრომის სამხრეთით 1 კილომეტრზე, ე. წ. კუდა ტყესთან. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. მიწის ჰუმუსოვანი საფარის ქვეშ შემონახულია რიყის ქვით ნაგები შენობათა საძირკვლის ნაშთები. შენობებთან აღმოჩნდა მარცვლეულის შესანახი რამდენიმე ორმო - ხარო. იპოვება წითლად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი ზომის ქვევრის ფრაგმენტები.
ლიტერატურა
ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სკოლე

სკოლე — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 6269 კაცს შეადგენდა.
სქოლიო
ლვივის ოლქის ქალაქები
Voyady

Voyady (Woyaźı) is a rural locality (a selo) and the administrative centre of Voyadinsky Selsoviet, Yanaulsky District, Bashkortostan, Russia. The population was 395 as of 2010. There are 5 streets.
Geography
Voyady is located 29 km northwest of Yanaul (the district's administrative centre) by road. Changakul is the nearest rural locality.
References
Rural localities in Yanaulsky District
გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის ფედერალური სააგენტო

გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის ფედერალური სააგენტო (Роскартография — „როსკარტოგრაფია“) — აღმასრულებელი ხელისუფლების ფედერალური ორგანო.
შეიქმნა როგორც უმაღლესი გეოდეზიური სამმართველო (უგს) 1919 წლის 15 მარტს. 1935 წლის 15 ივნისიდან სსრკ შსსკ სახელმწიფო აგეგმვისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველო. 1938 წლის 23 სექტემბრის სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს № 1196 დადგენილებით გამოეყო შსსკ-ს და გარდაიქმნა სსრკ სკს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარ სამმართველოდ. 1967 წლის 10 მაისს გარდაიქმნა სსრკ მინისტრთა საბჭოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარ სამმართველოდ. 1991 წლის 20 აპრილს დაარსდა რსფსრ მინისტრთა საბჭოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველო (რსფსრ „გლავკარტოგრაფია“). 1992 წლის 30 სექტემბერს შეიქმნა რუსეთის გეოდეზისა და კარტოგრაფიის ფედერალური სამსახური („როსკარტოგრაფია“).
რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2008 წლის 12 მაისის N 724 ბრძანებითა და რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 2008 წლის 5 ივნისის N 431 დადგენილებით გადაეცა რუსეთის ფედერაციის ეკონომიკური განვითარებისა და ვაჭრობის სამინისტროს. რუსეთის პრეზიდენტის 2008 წლის 31 დეკემბრის ბრძანებით გაუქმდა 2009 წლის 1 მარტიდან; ფუნქციები გადაეცა სახელმწიფო რეგისტრაციის, კადასტრისა და რეგისტრაციის ფედერალურ სამსახურს (რეორგანიზებულ „როსრეგისტრაციას“).
ლიტერატურა
Геодезия, картография, геоинформатика, кадастр: Энциклопедия. В 2-х т. М.: Геодезкартиздат, 2008. — Т. 1. — С. 166–169.
რუსეთის ფედერაციის ფედერალური სააგენტოები
ORZ-7

ORZ-7 — გარე განათების სანათი. აწარმოებდა პოლონური ფირმა Mesko, ქ. სარჟისკო-კამიენნაში.
აღნიშნული ტიპის სანათები იწარმოებოდა 1960-იანი წლებიდან. თავდაპირველად გამოიყენებოდა მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურებისთვის, ხოლო მოგვიანებით შემუშავდა მისი ახალი მოდიფიკაცია, ORZ-7-1 რომელიც მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურებზე იყო ადაპტირებული და დაახლოებით 1985 წლამდე აწარმოებდნენ. ამ ტიპის სანათები დღემდე გამოიყენება საქართველოს რეგიონებში.
რესურსები ინტერნეტში
https://old-lighting.ru/ru/content/orz-7-mesko
https://old-lighting.ru/ru/tipy-svetilnikov/orz-7-1
გარე განათების მოწყობილობები
ანგოშე

ანგოშე, ძველად ანტონიო-ენესი — ქალაქი მოზამბიკში. შედის ნამპულის პროვინციაში. მოსახლეობა — 82 388 ადამიანი (2008 წლის აღწერის მონაცემები).
დემოგრაფია
იხილეთ აგრეთვე
მოზამბიკის ქალაქები
სქოლიო
მოზამბიკის ქალაქები
ნამპულის პროვინცია
ამწე

ამწე — ტვირთისა და ადამიანების ერთი სიმაღლიდან მეორეზე გადასაადგილებელი დანადგარი. ფოლადის (იშვიათად ხის) მიმმართველებზე მოძრავი გალი (ტექნიკა), კაბინა, ციცხვი, ბაქანი.
კონსტრუქციის თავისებურებისა და დანიშნულების მიხედვით არის სამრექველო – ვერტიკალური ან დახრილი (მაგ., შახტის, მაღაროს ამწე); ერთ– ან ორკაბინიანი სამგზავრო და სატვირთო (საცხოვრებელი და სამრეწველოშენობების ლიფტები); მრავალკაბინიანი სამგზავრო (უწყვეტი მოქმედების); სამშენებლო ; სპეციალური (გეგმის, გაზჰოლდერის და სხვა); საბაგირო სამგზავრო (მაგ., ფუნიკულიორი).
ამწე ასევე არის საცალო და ფხვიერი (ნახშირი, მადანი) ტვირთის ასაწევი და გადასატანი მანქანა, რომელიც მუშაობს ხანმოკლე და პერიოდულად განმეორებადი ციკლებით.
გალერეა
ლიტერატურა
ტვირთამწევი მანქანები
მთხრელი კრაზანები

მთხრელი კრაზანები — ნესტარიანი მწერების ოჯახი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. დედალი მიწაში, იშვიათად ხის ქერქსა ან მერქანში აკეთებს უჯრებიან სოროს, ან თიხისაგან აშენებს ბუდეს. თითოეულ უჯრაში დებს კვერცხს, ამარაგებს მომავალ მატლს საკვებით და ბეჭდავს უჯრას. მთხრელი კრაზანების მატლები იკვებებიან მწერებით, იშვიათად ობობასნაირებით, ზრდასრული მთხრელი კრაზანები კი — ნექტრითა და ყვავილის მტვრით. მთხრელი კრაზანების მნიშვნელობა მეტად მცირეა.
ლიტერატურა
სიფრიფანაფრთიანები
ჰერტა კუუსინენი

ჰერტა კუუსინენი (დ. 14 თებერვალი, 1904, ლუჰანკის თემი, შუა ფინეთი — გ. 18 მარტი, 1974, მოსკოვი, დაკრძალულია ჰელსინკიში) — ფინეთის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიული მოძრაობის მოღვაწე. 1930 წლიდან ფინეთის კომპარტიის (ფკპ) წევრი. რევოლუციური მოღვაწეობისათვის არაერთხელ იყო დაპატიმრებული (1934–1939, 1941–1944). 1945–1971 წლებში იყო პარლამენტის დეპუტატი. 1969 წელს აირჩიეს ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიული ფედერაციის პრეზიდენტად, 1969 წლიდან მშვიდობის მსოფლიო საბჭოს პრეზიდიუმის წევრია. 1972 წლის აპრილში აირჩიეს ფკპ-ს საპატიო თავმჯდომარედ.
ლიტერატურა
ფინელი პოლიტიკოსები
დაბადებული 14 თებერვალი
დაბადებული 1904
გარდაცვლილი 18 მარტი
გარდაცვლილი 1974
გრიგორ მელიქსეთიანი

გრიგორ მელიქსეთიანი
გრიგორ მელიკსეთიანი (დ. 18 აგვისტო, 1986, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით მეკარე. იგი ამჟამად თამაშობს სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის პრემიერლიგის გუნდ განძასარი კაპანში
საკლუბო კარიერა
გრიგორ მელიქსეთიანი არის საფეხბურთო სკოლა პიუნიკ ერევანის კურსდამთავრებული. 2007 წელს პიუნიკმა სომხეთის პრემიერ ლიგა მელიქსეთიანთან ერთად მოიგო (იგი გუნდის მეორე მეკარე იყო). 2008 წელს იგი უკვე გახდა გუნდის პირველი მეკარე. კლუბი სომხეთის პრემიერ ლიგის ჩემპიონი 2008 წელსაც გახდა. 2008 წლის სეზონის შემდეგ, სომხეთის საფეხბურთო ფედერაციამ მას ყველაზე საიმედო მეკარის ტიტული მიანიჭა. 2009 წლის სომხეთის პრემიერლიგის სეზონი მელიქსეთიანმა კარგად ჩაატარა. პიუნიკის მთავარი მწვრთნელი ედვარდ ჰოვანისიანი მას იშვიათად შეცვლიდა ხოლმე მეორე მეკარით. წლის ბოლოს კლუბმა მელიქსეთიანთან ერთად მესამედ მოიგო ლიგა.
2010 წლის დასაწყისში მელიქსეთიანმა ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. იგი კონტრაქტის გაფორმებას ირანულ კლუბ დამაშთან აპირებდა, მაგრამ კონტრაქტის პირობებზე ვერშეთანხმების გამო, ტრანსფერი არ განხორციელდა. თუმცა, ფიზიკური ფორმის შენარჩუნების გამო იგი კლუბ იმპულსთან ერთად ვარჯიშობდა. გუნდის ახლოს გაცნობის შემდეგ, გრიგოლ მელიქსეთიანმა კლუბთან კონტრაქტს მოაწერა ხელი, მიუხედავად იმისა, რომ წინა მათ ორი მაღალი დონის მეკარე უკვე ჰყავდათ (ფელიქს ჰაკობიანი და მაის აზიზიანი). მისი სადებიუტი თამაში იმპულსის მაისურით შედგა 2010 წლის 23 მარტს, სომხეთის თასის ეგიდით, პიუნიკის წინააღმდეგ ჩატარებულ შეხვედრაში; მატჩი იმპულსის მარცხით (0:1) დასრულდა. იმპულსში მაღალი კონკურენციის გამო, მას ახალი კლუბის მოძებნა მოუწია.
ზაფხულის სატრანსფერო ზონის დროს მელიქსეთიანი შეუერთდა განძასარი კაპანს, თუმცა მას კლუბში არ თამაში ჩაუტარებია და კონტრაქტიც არ გაუფრომებია. შემდეგ იგი ირანში გაემგზავრა, სადაც მან კონტრაქტი გააფორმა კლუბ მეს სარჩეშმეჰთან. მომდევნო სეზონში, მან ითამაშა ირანის კიდევ ერთ გუნდში, პაიკან თეირანში.
საერთაშორისო კარიერა
გრიგორ მელიქსეთიანს აზერბაიჯანის ეროვნულ 21-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებში 7 თამაში აქვს ჩატარებული.
2012 წლის იანვარში, იგი მიიწვიეს სომხეთის ფეხბურთის ეროვნულ გუნდში, რათა მონაწილეობა მიეღო კვიპროსში გამართულ მეგობრობის მატჩში. 28 თებერვალს ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი სერბეთის წინააღმდეგ გამართულ თამაშში შედგა. თამაში სომეხთა ნაკრების მარცხით დასრულდა ანგარიშით 0:2. ორივე გოლი მისი კარში დგომის დროს გავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
Profile at Football Federation of Armenia
armfootball.tripod.com
სქოლიო
დაბადებული 18 აგვისტო
დაბადებული 1986
სომეხი ფეხბურთელები
დედამიწის ატმოსფერო

დედამიწის ატმოსფერო (ბერძ. „ἀτμός–ატმოს“- ორთქლი, ჰაერი, „σφαῖρα–სფერა“-სფერო) — დედამიწის ჰაერის გარსი. შედგება აზოტის (78 %), ჟანგბადის (21 %), ნახშირორჟანგის (0,03 %), ინერტული აირების, წყლის ორთქლის, მტვრისა და მიკროორგანიზმებისაგან. ატმოსფეროს სისქე 3000 კილომეტრია. აქ გამოიყოფა 5 ფენა: ტროპოსფერო – 7-18 კმ; სტრატოსფერო – 50 კმ-მდე; მეზოსფერო – 85 კმ-მდე; თერმოსფერო – 300 კმ; 600-1000კმ-ის ზემოთ კი ეგზოსფეროა. 50 კმ სიმაღლეზე, ოზონის კონცენტრაცია შეინიშნება (ოზონსფერო).
ატმოსფერო დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობის უმთავრესი პირობაა. მისი ქვედა საზღვარი დედამიწის ზედაპირია, ხოლო ზედა პირობითად 2000-3000 კილომეტრამდე ვრცელდება. ასეთ სიმაღლეზე ჰაერი ძალზე გაიშვიათებულია. ატმოსფეროს ჰაერი ძირითადად ორი აირისგან - აზოტისა (78%) და ჟანგბადისაგან (21%)შედგება. გარდა ამისა,ჰაერში გაბნეულია ნახშიროჟანგი (1%-ზე ნაკლები,არგონი და სხვა). როგორც ცნობილია, ჟანგბადის გარეშე სუნთქვა, წვა, ლპობა; ნახშიროჟანგის გარეშე კი - ორგანულ ნივთიერებათა წარმოქმნა. ატმოსფერო შეიცავს აგრეთვე წყლის ორთქლს, მტვერს, ყინულის კრისტლებს.
სიმაღლეზე ტემპერატურის ცვალებადობის, სიმკვრივისა და სხვა თვისებების მიხედვით დედამიწის ჰაერის გარსი რამდენიმე ნაწილად იყოფა.
ატმოსფეროს ქვედა ნაწილის - ტროფოსფეროს სიმაღლე, საშუალოდ,10-12 კილომეტრია. ატმოსფეროში არსებული აირების 80% ტროფოსფეროზე მოდის. ამიტომ ის ყველაზე მკვირი ფენაა. სწორედ აქაა მოყრილია ატმოსფეროს მთელი წყლის ორთქლი, აქ წარმოიქმნება ღრუბლები, მოდის წვიმა და თოვლი,ადდგილი აქვს ჭექა-ქუხილს,ყალიბდება ამინდი და სხვა. სიმაღლის მატებასთან ერთად ტროპოსფეროში ჰაერის ტემპერატურა კლებულობს.
ტროპოსფეროს ზევით სტრატოსფეროა (ლათინურად „სტრატუმ“ - ფენა), რომლითაც დაახლოებით 40-50 კილომეტრის სიმაღლემდე ვრცელდება. მასში თავმოყრილია ატმოსფერული აირების მხოლოდ 20%. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ოზონის შრე (20-25 კილომეტრზე), რომელიც შთანთქავს სიცოცხლისათის ძალზე საშიშ ულტრაიისფერ სხივებს.
ბოლო დროს შეინიშნება ოზონის შრის რღვევა, რაც დიდ საშიშროებას უქმნის ცოცხალ ორგანიზმებს. მათი წარმოქმნა ძირითადად დაკავშირებულია ატმოსფეროს ძლიერ გაჭუჭყიანებასთან.
კიდევ უფრო ზევით გრძელდება მეზოსფერო.
ატმოსფეროს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობისათვის. აირის ფენები დედამიწის ზედაპირზე არ უშვებს მეტეორიტებს, ოზონის ეკრანი იცავს გამოსხივებისაგან, ჟანგბადის გარეშე წარმოუდგენელია სუნთქვა და წვა. ნახშირორჟანგი სითბური ეკრანია, ის იკავებს დედამიწისგან გამოსხივებულ სითბოს და გამოიყენება მცენარეების მიერ ფოტოსინთეზისათვის. წყლის ორთქლი უზრუნველყოფს ნალექების წარმოშობას, მტვრის ნაწილაკები კი წარმოადგენს წყლის ორთქლის კონდენსაციის უმცირეს ბირთვებს.
ატმოსფერული წნევა
ატმოსფერული წნევა - ეს არის ჰიდროსტატიკური ნწევა, რომელიც აწვება ყველა მის ქვეშ მყოფ სხეულს. ატმოსფერული წნევა იქმნება დედამიწის მიერ ჰაერის გრავიტაციული მიზიდულობით. მიზიდულობის საზომი ერთეული განისაზღვრება 101325 პა(პასკალი) ან ვერცხლისწყლის მილის 760 ერთეულით. ატმოსფეროს წნევა სიმაღლის მატებასთან ერთად მცირდება.
იხილეთ აგრეთვე
ლითოსფერო
ჰიდროსფერო
ბიოსფერო
რესურსები ინტერნეტში
Properties of atmospheric strata - The flight environment of the atmosphere
Atmosphere - an Open Access journal
დედამიწის ატმოსფერო