არშილ გორკი

არშილ გორკი (დ. 15 აპრილი, 1904 — გ. 21 ივლისი, 1948) — სომეხი-ამერიკელი მხატვარი, რომელმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა აბსტრაქტულ ექსპრესიონიზმზე. მან სიცოცხლის ბოლო წლები გაატარა, როგორც შეერთებული შტატების მოქალაქემ. მარკ როტკოსთან, ჯექსონ პოლოკთან და ვილემ დე კუნინგთან ერთად, გორკი აღიარებულია, როგორც მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ამერიკელი მხატვარი. სომხების გენოციდში განცდილმა საშინელებამ გადამწყვეტი გავლენა იქონია გორკის, როგორც მხატვრის განვითარებაზე.
ადრეული ცხოვრება
გამოჩენილი მხატვარი, არშილ გორკი დაიბადა 1904 წლის 15 აპრილს, სოფელ ხორგომში (დღევანდელი დილკაია), რომელიც მდებარეობს ოსმალეთის იმპერიის ვანის ტბის სანაპიროზე. მისი დაბადების თარიღი ხშირად მითითებულია 1904 წლის 15 აპრილად; თუმცა, შეიძლება დაბადებულიყო 1902 ან 1903 წელს. 1908 წელს მამამისი ემიგრაციით ამერიკაში წავიდა, რათა თავიდან აეცილა ჯარში წასვლა, ამის გამო მან ოჯახი დატოვა ქალაქ ვანში .
1915 წელს გორკი სომხების გენოციდის დროს დედასთან და სამ დასთან ერთად გაიქცა რუსეთის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე. გენოციდის შემდგომ, გორკის დედა შიმშილით გარდაიცვალა ერევანში 1919 წელს. 1920 წელს ამერიკაში ჩასვლისთანავე, 16 წლის გორკი დაბრუნდა მამასთან, თუმცა მათ ახლო ურთიერთობა არასდროს ჰქონიათ.
ვინაობის ხელახალი გამოძიების პროცესში მან შეიცვალა სახელი (არშილი/არჩილი) და ამტკიცებდა რომ იყო ქართველი დიდგვაროვანი, ხალხს კი ეუბნებოდა, რომ ის იყო რუსი მწერლის მაქსიმ გორკის ნათესავი.
კარიერა
1923 წელს გორკი ჩაირიცხა ახლად დაარსებულ New England School of Art-ში ბოსტონში. 1920-იანი წლების დასაწყისში იგი იმპრესიონიზმის გავლენის ქვეშ მოექცა, თუმცა მოგვიანებით, მან შექმნა პოსტიმპრესიონისტული ნაწარმოებებიც. ამ ხნის განმავლობაში ის ცხოვრობდა ნიუ-იორკში, სადაც მასზე დიდი გავლენა მოახდინა მხატვარმა, პოლ სეზანმა. 1925 წელს მას ედმუნდ გრიასენმა სთხოვა, რომ მასწავლებელი ყოფილიყო ხელოვნების დიდ ცენტრალურ სკოლაში ; გორკიმ მიიღო წინადადება და დარჩა მათთან ერთად 1931 წლამდე. 1927 წელს გორკიმ გაიცნო ეთელ კრემერ შვაბახერი, რომელიც მისი პირველი ბიოგრაფი გახდა.
1931 წელს გორკიმ ნიუ იორკის Downtown Gallery-ში გაგზავნა ნამუშევრების ჯგუფი, რომელთა ფასი 100 დოლარიდან 450 დოლარამდე მერყეობდა. (მხატვრის სახელი გალერეის ჩანაწერებში დაწერილი იყო, როგორც „არჩელე გორკი“. ამ პერიოდის გორკის ნამუშევრების უმეტესობა ძირითადად ხელმოუწერელია.) ქალბატონმა. ჯონ დ. როკფელერმა გალერეიდან შეიძინა გორკის ნატურმორტი, სახელწოდებით Fruit.
1933 წელს არშილ გორკი გახდა ერთ-ერთი პირველი მხატვარი, რომელიც დასაქმდა Works Progress Administration-ის ფედერალური ხელოვნების პროექტში. მოგვიანებით მასში მონაწილეობდნენ ისეთი მხატვრები, როგორებიც არიან ალისა ნილი, ლი კრასნერი, ჯექსონ პოლოკი, დიეგო რივერა და მარკ როტკო.
1935 წელს გორკიმ სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა გილდიის ხელოვნების გალერეასთან. რომელიც თანადაფუძნებულია ანა უალინშკას და მარგარეტ ლეფრანკის მიერ. გალერეამ გორკის პირველი გამოფენა ნიუ-იორკში გახსნა, სახელწოდებით არშილ გორკის აბსტრაქტული ნახატები.
ამ დროს შექმნილი ნახატებიდან აღსანიშნავია: პეიზაჟი სეზანის მანერით (1927) და პეიზაჟი, სტეტენის კუნძული (1927-1928). 1920-იანი წლების ბოლოს და 1930-იან წლებში მან ექსპერიმენტები ჩაატარა კუბიზმის მიმდინარეობაში, თუმცა საბოლოოდ გადავიდა სიურრეალიზმზე. ზემოთ ილუსტრირებული ნახატი, მხატვარი და მისი დედა, (დაახლ. 1926-1936) არის დასამახსოვრებელი, მოძრავი და ინოვაციური პორტრეტი. აღნიშნული ნახატი ემყარება ვანში გადაღებულ ბავშვობის ფოტოს, სადაც ის დედის გვერდით დგას. გორკიმ გააკეთა ნახატის ორი ვერსია, მეორე ინახება ვაშინგტონის ხელოვნების ეროვნულ გალერეაში.
ღამისთევა, ენიგმა, ნოსტალგია (1930-1934) არის კომპლექსური ნამუშევრების სერია. ტილო პორტრეტი ოსტატი ბილი, როგორც ჩანს, ასახავს გორკის მეგობარს, ვილემ დე კუნინგს. თუმცა ბოლოდროინდელი პუბლიკაციები ეწინააღმდეგება იმ მტკიცებას, რომ ნახატზე დე კუნინგია გამოსახული. სინამდვილეში პორტრეტზე ასახულია შვედი დურგალი, ოსტატი ბილი.
ლიტერატურა
Matossian, Nouritza (2001). Black Angel: The Life of Arshile Gorky. New York: Overlook Press. .
Meaker, M.J. (1964). Sudden Endings: 13 Profies in Depth of Famous Suicides. Garden City, NY: Doubleday & Company, Inc. p. 151–167: "The Bitter One: Arshile Gorky".
Rosenberg, Harold (1962). Arshile Gorky: The Man, the Time, the Idea. New York: Grove Press.
Spender, Matthew (1999). From a High Place: A Life of Arshile Gorky. New York: Knopf. .
Spender, Matthew (2009). Arshile Gorky: A Life Through Letters and Documents. London: Ridinghouse, London. .
რესურსები ინტერნეტში
არშილ გორკი გაგოსიანის გალერეაში
არტციკლოპედია
არტნეტი - არშილ გორკის ხელოვნების სურათები
არშილ გორკის ბიოგრაფია: ჰოლის ტაგგარტის გალერეები
უისტლერის სახლის ხელოვნების მუზეუმი, ლოუელი, - ნახატები და ფერწერები არშილ გორკის მიერ: მინა ბოემ მეცგერის კოლექცია
არშილ გორკის ფონდი - ოფიციალური ვებ – გვერდი მხატვრის შესახებ ინფორმაციისათვის
სქოლიო
გარდაცვლილი 1948
დაბადებული 1904
სომეხი მხატვრები
ამერიკელი მხატვრები
აბსტრაქციონისტი მხატვრები
ოსმალეთის იმპერიის მხატვრები
XX საუკუნის მხატვრები
ადამიანები ეროვნებისა და საუკუნეების მიხედვით
პიროვნებები დაბადების თარიღის მიხედვით
პიროვნებები გარდაცვალების თარიღის მიხედვით