PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ოთახის მცენარეები

ოთახის მცენარეები — ბინებისა და საზოგადოებრივ დაწესებილებებში დეკორატიული მიზნით გამოზრდილი მცენარეები. ოთახის მცენარეებად შერჩეულია ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობის მცენარეები, რომლებიც მოიცავენ სხვადასხვა ოჯახის მრავალ სახეობას.
ოთახის მცენარეები იყოფიან ლამაზად მოყვავილე (ამარილისი, იელი, ოთახის ჟასმინი, უზამბრის ია და სხვა) და დეკორატიულ-ფოთლოვან (პალმა, მონსტერა, მირტი, დრაცენა, ფიკუსი, გვიმრა და სხვა) მცენარეებად. მცენარეს რგავენ თიხისა და პლასტმასის ქოთანში ან ხის კასრში.
მოვლის ძირითადი წესია: რეგულარული რწყვა, ზაფხულობით მინერალური სასუქების სუსტი ხსნარით გამოკვება, გაზაფხულზე ახალ მიწაში გადარგვა, ფოთლების რეგულარული შესხურება, ზაფხულში მორწყვა უმჯობესია საღამოს, ზამთარში — დილით, ოთახის ტემპერატურის წყლით, უმჯობესია წვიმის წყალი. ტროპიკული წარმოშობის მცენარე კარგად იტანს ოთახის მაღალ ტემპერატურას (20-25 °C), მაგრამ ჰაერის მაღალ ტენიანობასაც მოითხოვს. სუბტროპიკული სახეობები (დაფნა, მირტი, ოლეანდრე, ჩინური ვარდი და სხვა) ზამთარში დაბალ ტემპერატურასაც (10-12 °C) კარგად ეგუებიან.
ოთახის სამხრეთ ფანჯარასთან კარგად ხარობს უდაბნოს მცენარეები (კაქტუსები, აგავა, ალოე და სხვა), ხოლო ჩრდილოეთ ფანჯარასთან — სხვადასხვა სახის გვიმრა, წიწვიანი მცენარეები. გარემო პირობებისადმი ნაკლებად მომთხოვნ მცენარეებს - ხეშეშ ტყავისებრფოთლიანებს (ვეფხისტყავა, მონსტერა, პეპერომია, ფიკუსი, დრაცენა) იყენებენ დაწესებულებათა ინტერიერებში, საზოგადოებრივი შენობების გასალამაზებლად და სხვა. ოთახის მცენარეებად გამოყენებულია აგრეთვე ხვიარა, კიდული და ნაყოფის მომცემი მცენარეები (ასპარაგუსი, ჭორტანა, პეპერომია, ლიმონი, ყავის ხე და სხვა).
ლიტერატურა
ხმალაძე ი., ოთახის მეყვავილეობა, თბ., 1972
რესურსები ინტერნეტში
მცენარეები
ინტერიერი
Game Park

Game Park — აპარატული უზრუნველყოფის მწარმოებელი სამხრეთ კორეული კომპანია, დაარსებული 1996 წელს.
2001 წლის 23 ნოემბერს კომპანიამ, სამხრეთ კორეასა და ევროპის გარკვეულ ტერიტორიაზე გამოსცა პირველი პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი — GP32.
2005 წელს Game Park-ს გამოეყო რამდენიმე თანამშრომელი და დაარსეს კომპანია GamePark Holdings, რომლებმაც იმავე წლის 10 ნოემბერს გამოსცეს ლინუქსზე დაფუძნებული პორტატიული კონსოლი და მედიაპლეერი GP2X, რომელიც მიჩნეულია GP32-ის მემკვიდრედ
2006 წელს, GP32-ის წარუმატებლობის შემდეგ, Game Park-მა დააანონსა მომდევნო კონსოლი — XGP და მისი შემცირებული ვერისია — XGP-Mini, თუმცა არც ერთი მათგანი ოფიციალურად არასდროს გამოსულა. 2007 წელს ფინანსური პრობლემების გამო კომპანია Game Park გაკოტრდა.
რესურსები ინტერნეტში
(დაარქივებული)
History of Game Park Holdings split
სქოლიო
1996 წელს დაარსებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
სამხრეთ კორეის გაუქმებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
სამხრეთ კორეის ელექტრონული კომპანიები
ბირინჯი-დორდიოლი

ბირინჯი-დორდიოლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდამის რაიონში.
სქოლიო
აღდამის რაიონის სოფლები
Ala-Archa

Ala-Archa
The Ala-Archa (also Аларча) is a river flowing through Alamüdün District of Chüy Region of Kyrgyzstan. It rises on the northern slopes of Kyrgyz Ala-Too and flows north to enter the river Chu in Chüy Valley. The Ala-Archa is long and has a basin area of . Its water comes mostly from glaciers and snow.
Course
The river runs through Ala Archa National Park and through Bishkek. Other settlements in the river basin are Kashka-Suu, Baytik, Orto-Say, Tash-Döbö and Mayevka.
References
Rivers of Kyrgyzstan
Tian Shan
Stop for a Minute (Keane song)

Stop for a Minute (Keane song)
"Stop for a Minute" is the only single from Keane's 2010 EP, and fourth record, Night Train. The song marks Keane's collaboration with Somali-Canadian rapper, K'naan. The single was released on 5 April 2010 in the United Kingdom and on 11 April 2010 in the United States. The song is featured on the soundtrack of Pro Evolution Soccer 2011.
Music video
The video begins with shots of a Bethnal Green Road, London. Keane frontman Tom Chaplin and K'naan are shown singing in the bar while surrounded by patrons enjoying their night, a contrast to some of the song's lyrics.
Track listing
Charts
The song debuted at number forty on the UK Singles Charts, making their tenth top-forty hit and their highest chart single since Spiralling.
Weekly charts
Year-end charts
Release history
References
Keane (band) songs
K'naan songs
2010 singles
Songs written by Tim Rice-Oxley
Songs written by Tom Chaplin
Songs written by Richard Hughes (musician)
Song recordings produced by Fraser T. Smith
2010 songs
Island Records singles
Songs written by K'naan
(I Can't Get No) Satisfaction

(I Can't Get No) Satisfaction — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა. იგი სინგლის სახით წელი წელს გამოიცა. პირველად შეტანილი იქნა ალბომის Out of Our Heads ამერიკულ გამოცემაში.
„(I Can't Get No) Satisfaction“ იქცა ჯგუფის ჰიტ-სინგლად და მის პირველ სიმღერად, რომელიც აშშ-ში #1 პოზიციაზე მოხვდა. ბრიტანეთში სიმღერა მხოლოდ მეკობრული რადიოსადგურების ეთერში გადაიცემოდა, ვინაიდან მისი ტექსტი სექსუალურად გამომწვევად ითვლებოდა. სინგლის სახით ბრიტანეთში იგი 1965 წლის აგვისტოში გამოვიდა და ბრიტანეთის ტერიტორიაზე ჯგუფის რიგით მეოთხე #1 სინგლად იქცა.
ითვლება, რომ „(I Can't Get No) Satisfaction“ არის ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდესი როკ-სიმღერა. 2004 წელს ჟურნალმა Rolling Stone იგი ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერის სიაში შეიტანა, ხოლო 2006 წელს იგი შეტანილი იქნა კონგრესის ბიბლიოთეკის ჩანაწერების ეროვნულ რეესტრში.
რესურსები ინტერნეტში
ჯგუფის ოფიციალური საიტი
ჯგუფის დისკოგრაფია საიტზე Discogs
სქოლიო
როლინგ სტოუნზის სიმღერები
1965 წლის სიმღერები
Ribaforada

Ribaforada is a town and municipality located in the province and autonomous community of Navarre, northern Spain. Their football team is the Club Deportivo Ribaforada.
References
External links
RIBAFORADA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)
Municipalities in Navarre
შალვა ძნელაძე

შალვა ძნელაძე
შალვა ანტონის ძე ძნელაძე (დ. 15 ივლისი, 1892, ბურნათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 19 სექტემბერი, 1934) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისში ნატიფ ხელოვნებათა ხელშეწმყობი კავკასიური საზოგადოების ფერწერისა და ქანდაკების სკოლაში. 1917 წელს დაამთავრა კიევის სამხატვრო სასწავლებელი. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისში საშუალო სკოლებში.
ავტორია ქაღალდზე ფანქრით, სანგინით, ტუშით ან აკვარელით შესრულებული მცირე ზომის ნახატებისა. მისი შემოქმედების მთავარი თემაა გურიის ყოფა. შესრულებული აქვს სიმონ გუგუნავას პოემა „თამარიანისა“ და ეგნატე ნინოშვილის თხზულებათა ილუსტრაციები. მისი ნახატებისთვის დამახასიათებელია რამდენადმე დეკორატიული დინამიკური კომპოზიცია, ცოცხალი, ექსპრესიული, ზოგჯერ თითქმის გროტესკული ფიგურები. მისი ნამუშევრები „აჯანყებულთა ხელში“ (1926), „ხევსურის სიკვდილი“ (1928), „აჯანყებულთა ფიცი“ (1932), „კრიმანჭული“, „ჯანყი გურიაში“ (1934) დაცულია სურათების ეროვნულ გალერეაში.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1892
გარდაცვლილი 1934
ქართველი მხატვრები
დაბადებული 15 ივლისი
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გარდაცვლილი 19 სექტემბერი
დიდი დიღომი

დიდი დიღომი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი, რომელიც მის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია მოთავსებული. დიდი დიღმის მოსახლეობა უტოლდება 40-50 ათას ადამიანს. იყოფა 4 მიკრორაიონად. მდებარეობს თელეთის ქედს კალთებს, სოფელ დიღომსა და მდინარე მტკვარს შორის.
დიდ დიღომში არის იოანე პეტრიწის, გიორგი ბრწყინვალეს, მეფე არჩილის, დემეტრე თავდადებულის, ფარნავაზის. პეტრე იბერის და მირიან მეფის ქუჩები.
დიდ დიღომში არის 3 საჯარო სკოლა: 186-ე, 187-ე და 192-ე.
ისტორია
დიდი დიღმის განაშენიანების ხედვა არსებობდა 1930-იანი წლებიდან, თუმცა საბოლოოდ 1970-იან წლებში გადაწყდა და 1986-1991 წლებში განხორციელდა. 1986 წლამდე აქ მდებარეობდა დიღმის საბჭოთა მეურნეობის სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთები, სადაც მოყავდათ ბოსტნეული კულტურები. გეგმით უნდა აშენებულიყო 7 საცხოვრებელი რაიონი, რომლებსაც ჯამში 250 ათასი მაცხოვრებელი უნდა ჰყოლოდა. საბჭოთა კავშირის დანგრევის გამო აშენდა მხოლოდ პირველი და ნაწილობრივ მეორე რაიონები. 2000-იანი წლებიდან დარჩენილი ხუთი რაიონის ტერიტორია ქაოტურად განაშენიანდა.
რესურსები ინტერნეტში
დიდი დიღმის ურბანული გამოწვევები
თბილისის უბნები
ფრიც ტარნო

ფრიც ტარნო (დ. 13 აპრილი, 1880, გერმანიის იმპერია — გ. 23 ოქტომბერი, 1951, ჰესენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატი. თეორია „ეკონომიკური დემოკრატიის“ ავტორი. ნოემბრის რევოლუციის მონაწილე, რაიხსტაგის დეპუტატი.
რესურსები ინტერნეტში
Fritz Tarnow – ბუნდესარქივი
დაბადებული 13 აპრილი
დაბადებული 1880
გარდაცვლილი 23 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 1951
გერმანელი პოლიტიკოსები
ნოემბრის რევოლუციის მონაწილენი
რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
აკასტოსი

აკასტოსი (ბერძნ. Ἄκαστος) — იოლკოსის მეფე პელიასისა და ბიანტის ქალიშვილის — ანაქსიბიას ვაჟი. ზოგი ვარიანტით პელიასისა და ამფიონის ქალიშვილის — ფილომაქეს ვაჟი. პელოპეას და ალკესტიდას ძმა. კალიდონის ნადირობის და არგონავტთა ლაშქრობის ერთ-ერთი მონაწილე. მითები გადმოგვცემენ, რომ პელიასმა, რაკი მას სურდა არგონავტების დაღუპვა, (მან ხომ იასონი იმისათვის გაგზავნა ოქროს საწმისის დასაბრუნებლად, რომ იმედი ჰქონდა, იქ დაიღუპებაო) საიდუმლო ბრძანება გასცა, არგო სუსტი სოლებით გაემართათ, რათა ზღვაში გასვლისას მალე დაშლილიყო და არგონავტები დაღუპულიყვნენ. ამიტომ სასტიკი წინააღმდეგი იყო თავისი შვილის აკასტოსის არგონავტებთან გამგზავრებისა. როდესაც პელიასს შეეკითხნენ ასეთი სასტიკი წინააღმდეგობის მიზეზს, მან ვერაფერი უპასუხა და იძულებული გახდა, ნება დერთო აკასტოსისათვის, გამგზავრებულიყო არგონავტებთან ერთად. მითის მიხედვით თითქოს იასონმა აკასტოსს მისცა პელეასის ტახტი. სხვა მითის მიხედვით, როდესაც აკასტოსი მეფე გახდა, თავისი სამეფოდან განდევნა იასონი და მედეა.
არგონავტები
ბერძნული მითოლოგია
მითური მეფეები
Polyrhachis urania

Polyrhachis urania — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
რობერტ პეტრიაშვილი

რობერტ პეტრიაშვილი (დ. 7 აგვისტო, 1945) — ქართველი პოლიტიკოსი.
დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1964-1970 წლებში იყო თბილისის გამწვანების ტრესტის, თბილისის რკინიგზის სატვირთო სადგურის მუშა. 1975 წლიდანიყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“. ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა მუდმივი კომისიის თავმჯდომარე.
რესურსები ინტერნეტში
რობერტ პეტრიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
დაბადებული 7 აგვისტო
დაბადებული 1945
საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ნავთობი

ნავთობი — აალებადი სითხე, რომელიც შედგება სხვადასხვა მოლეკულური მასის ნახშირწყალბადებისა და სხვა ორგანული ნივთიერებებისაგან. ის ძირითადად არის მუქი ყავისფერი ან შავი, ხანდახან კი მომწვანო ან მოყვითალო ფერის. აქვს სპეციფიკური სუნი. გავრცელებულია დედამიწის დანალექ ფენაში და წარმოადგენს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სასარგებლო წიაღისეულს. იგი მოიპოვება მხოლოდ და მხოლოდ ფსკერზე.
ქვეყნები მოხმარების მიხედვით
აშშ-ს ენერგო ინფორმაციის ადმინისტრაციის მიხედვით 2011 წელს მსოფლიო დღეში დაახლოებით 87.421 მილიონ ბარელ ნავთობს მოიხმარდა.
სქოლიო
ზეთები
საწვავი
პაკაპაუსის რაიონი

პაკაპაუსის რაიონი — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პარინაკოჩასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 852 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 174 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 144.3 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
პარინაკოჩასის პროვინციის რაიონები
Babalı, Khachmaz

Babalı, Khachmaz
Bəbəli (also, Babali, Bebeli, and Babaly) is a village in the Khachmaz District of Azerbaijan. The village forms part of the municipality of Khaspoladoba.
References
Populated places in Khachmaz District
დაგამი

დაგამი (ოფიციალურად დაგამის მუნიციპალიტეტი;) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36 178 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 65 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Philippine Census Information
Local Governance Performance Management System
სქოლიო
ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
3rd Women's Chess Olympiad

3rd Women's Chess Olympiad
The 3rd Women's Chess Olympiad, organized by the FIDE, took place in 1966 in Oberhausen, West Germany.
Results
A total of 14 two-woman teams entered the competition. It was played as a round-robin tournament.
{| class="wikitable"
! # !!Country !! Players !! Points !! MP
|-
| style="background:gold;"|1 || || Nona Gaprindashvili, Valentina Kozlovskaya, Tatiana Zatulovskaya || 22 ||
|-
| style="background:silver;"|2 || || Alexandra Nicolau, Elisabeta Polihroniade, Margareta Perevoznic ||20½ ||
|-
| style="background:#cc9966;"|3 || || Edith Keller-Herrmann, Waltraud Nowarra, Gabriele Just || 17 ||
|-
| 4 || || Milunka Lazarević, Verica Nedeljković, Katarina Jovanović-Blagojević || 16½ ||
|-
| 5 || || Corry Vreeken-Bouwman, Hendrika Timmer, Fenny Heemskerk || 16 ||
|-
| 6 || || Květa Eretová, Jana Malypetrová, Marta Poláková || 15 || 16
|-
| 7 || || Éva Karakas, Gyuláné Krizsán-Bilek, Zsuzsa Verőci || 15 || 16
|-
| 8 || || Venka Asenova, Evelina Trojanska, Antonina Georgieva || 14 ||
|-
| 9 || || Anne Sunnucks, Rowena Mary Bruce, Dinah Dobson || 12 ||
|-
| 10 || || Gisela Kahn Gresser, Lisa Lane, Eva Aronson || 9½ ||
|-
| 11 || || Krystyna Hołuj-Radzikowska, Mirosława Litmanowicz, Danuta Samolewicz-Owczarek || 9 ||
|-
| 12 || || Friedl Rinder, Ottilie Stibaner, Irmgard Kärner || 6½ ||
|-
| 13 || || Ingrid Larsen, Antonina Enevoldsen || 5 ||
|-
| 14 || || Ingeborg Kattinger, Maria Ager, Alfreda Hausner || 4 ||
|}
Individual medals
Board 1: Nona Gaprindashvili 9 / 11 = 81.8%
Board 2: Elisabeta Polihroniade 7½ / 9 = 83.3%
Reserve Board: Tatiana Zatulovskaya 8½/ 9 = 94.4%
References
External links
3rd Women's Chess Olympiad: Oberhausen 1966 OlimpBase
Women's Chess Olympiads
Olympiad w3
Chess Olympiad w3
Olympiad w3
Chess Olympiad w3
October 1966 sports events in Europe
November 1966 sports events in Europe
Sport in Oberhausen
სეკრეცია (ფიზიოლოგია)

სეკრეცია (ფიზიოლოგია)
სეკრეცია — სპეციალიზებული ჯირკვლების მიერ განსაკუთრებული პროდუქტის — სეკრეტის გამომუშავება და გამოყოფა. არჩევენ გარეგან და შინაგან სეკრეციას. თუ სეკრეტი გამოიყოფა სხეულის ზედაპირზე ან ღრუ ორგანოში სადინარებით, ამ პროცესს გარეგანი სეკრეცია, ეგზოსეკრეცია ან ეგზოკრინული სეკრეცია ეწოდება, ხოლო თუ სეკრეტი პირდაპირ გადადის სისხლსა და ლიმფაში, მაშინ — შინაგანი ანუ ენდოკრინული სეკრეცია ჰქვია. თითოეული ჯირკვლის სეკრეტორულ ციკლში განარჩევენ ორ ფაზას სეკრეტის პროდუქციისა და გამოყოფის ფაზებს. ზოგ ჯირკვალში ეს ფაზები ერთდროულად, სხვებში კი სხვადასხვა დროს მიმდინარეობს.
ლიტერატურა
ფიზიოლოგია
მოგილა

მოგილა — სოფელი მაკედონიაში, მოგილის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი (პელაგონიის რეგიონი). სოფლის მოსახლეობა შეადგენს 1 526 ადამიანს (2002 წლის აღწერის მონაცემები).
რესურსები ინტერნეტში
მოგილის თემი
სქოლიო
მოგილის თემის სოფლები
Lasioglossum posthirtum

Lasioglossum posthirtum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1946 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
posthirtum
სიტჯეჰუტი

სიტჯეჰუტი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. სიტჯეჰუტი ეგვიპტის ფარაონის სეკენენრა ტაას მეუღლე და იაჰმესის დედა იყო.
რესურსები ინტერნეტში
ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია
ძველი ეგვიპტის დედოფლები
ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის დედოფლები
კაზანკა (არხანგელის რაიონი)

კაზანკა (არხანგელის რაიონი)
კაზანკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის არხანგელის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 323 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ არხანგელსკოედან დაშორებულია 13 კილომეტრით.
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
არხანგელის რაიონის სოფლები
Lasioglossum mesostenoideum

Lasioglossum mesostenoideum — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1995 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
mesostenoideum
ზეახალი ვარსკვლავი

ზეახალი ვარსკვლავი (ლათ. supernova [ˌsuːpərnoʊvə] (მხ. რ.), supernovae [ˌsuːpərnoʊviː] (მრ. რ.), ტერმინი გამოიგონეს ასტრონომებმა — ვალტერ ბაადემ და ფრიც ზვიკიმ 1931 წელს) — ვარსკვლავი, რომლის ბრწყინვალება რამდენიმე წამში იზრდება, დაახლოებით, 20 ვარსკვლავიერი სიდიდით, შემდეგ კი შედარებით ნელა მცირდება და პირვანდელ ნათებასთან საერთო აღარაფერი აქვს. ზეახალი ვარსკვლავის ანთება ბევრად დიდი მასშტაბის მოვლენაა, ვიდრე ახალი ვარსკვლავისა. ანთების მაქსიმუმის დროს ზეახალი ვარსკვლავის ბრწყინვალება, თითქმის, უტოლდება იმ გალაქტიკის ბრწყინვალებას, რომელსაც ეკუთვნის. ამ დროს სპექტრში ჩანს ძალიან განიერი ხაზები. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ ვარსკვლავიდან ნივთიერება გამოიტყორცნება 20000 კმ/წმ-მდე სიჩქარით. ზეახალი ვარსკვლავის ანთება იშვიათი მოვლენაა; ცალკეულ გალაქტიკაში, საშუალოდ, საუკუნეში ერთხელ ხდება. მას მერე, რაც XVII საუკუნის დასაწყისი ტელესკოპი გამოიგონეს, ჩვენს გალაქტიკაში ზეახალი ვარსკვლავის ანთება არ შეუნიშნავთ. იმ ადგილებში, სადაც, მატიანეების მიხედვით, ზეახალი ვარსკვლავი აინთო, ამჟამად შეიმჩნევა თავისებური მნათი ნისლეულები, რომლებიც ზეახალი ვარსკვლავის ანთების შედეგადაა წარმოქმნილი. მათგან ყველაზე კარგად შესწავლილია კიბორჩხალისებრი ნისლეული, რომელიც 1054 წელს ანთებული ზეახალი ვარსკვლავის ადგილზე მოჩანს. ამ ზეახალი ვარსკვლავის ნაშთია გამოკვეთილი პულსარი კიბორჩხალისებრ ნისლეულში. ნისლეულის ცენტრალური ნაწილი და პულსარი სპექტრის ვრცელ დიაპაზონში (რადიოდიაპაზონი, რენტგენული დიაპაზონი და სხვა) ასხივებენ. გაფართოების სიჩქარე ამჟამად, დაახლოებით, 1500 კმ/წმ-ია.
აღწერა
როგორც ცნობილია, ვარსკვლავში თერმო ბირთვული რეაქცია მიმდინარეობს. რეაქციის მიმდინარეობასთან ერთად, მასში მონაწილე ნივთიერების რაოდენობა იკლებს და წამოიქმნება წითელი გიგანტი. ამ დროს რეაქციის შედეგად წარმოქმნილი წნევა მცირდება და დგება მომენტი, როცა წითელი გიგანტის შიგნით არსებულ წნევას მისივე მიზიდულობის ძალა გადააჭარბებს ანუ არსებული წონასწორობა ირღვევა. ზედა ფენებში არსებული მატერია „ჩაიქცევა“ და დიდი აჩქარებით დაეცემა ცენტრში არსებულ მატერიას. ხდება აფეთქება, რის შედეგადაც ვარსკვლავის მატერია დიდი სიჩქარით გაიტყორცნება სივრცეში. ამ მომენტს ზეახალი ვარსკვლავის ანთება (აფეთქება) ჰქვია. დაკვირვებად სამყაროში ეს ერთ-ერთი ყველაზე გრანდიოზული მოვლენაა. აფეთქების ენერგია გამოსხივდება ყველა დიაპაზონში და მთლიანად პროცესი უაღესად მასშტაბურია. გამოსხივების სიმძალვრე ზოგჯერ მთელი გალაქტიკის გამოსხივებასაც კი აღემატება. აფეთქების შედეგად ვარსკვლავს ჩამოსცილდება ზედა ფენები, რჩება მხოლოდ ბირთვი, კომპაქტური ობიექტი, რომლის თვისებებს მხოლოდ მისი მასა და, შესაბამისად, გრავიტაციული ველის ძალა განსაზღვრავს. მასში არსებული მატერია თავისივე გრავიტაციის გამო იკუმშება და მისი სიმკვრივე წარმოუდგენელ სიდიდეს აღწევს.
იხილეთ აგრეთვე
ახლისმსგავსი ვარსკვლავი
ლიტერატურა
A popular-science account.
An article describing spectral classes of supernovae.
A good review of supernova events.
რესურსები ინტერნეტში
List of Supernovae-related Web pages .
A searchable catalog.* A searchable catalog.
A short note on SN 2011fe Supernova, the closest supernova after 30 years.
Professional-grade type II supernova simulator on Wikiversity.
ასტროფიზიკა
ვარსკვლავები
დაკოტა ფენინგი

დაკოტა ფენინგი
ჰანა დაკოტა ფენინგი (ცნობილი როგორც დაკოტა ფენინგი; დ. 23 თებერვალი, 1994, კონიერსი) — ამერიკელი მსახიობი რომლის კარიერაზე დიდი მნიშვნელობა იქონია როლმა რომელიც ითამაშა შვიდი წლის ასაკში ფილმში „მე სემი ვარ“. ამ როლმა მას მიაღებინა ნომინაცია მსახიობთა გილდიის დაჯილდოებაზე და იგი გახდა ყველაზე მცირეასაკოვანი ნომინანტი კინემატოგრაფიის ისტორიაში. როგორც ბავშვი მსახიობი მონაწილეობდა უფრო პოპულარულ ფილმებში, როგორიცაა „კაცი ცეცხლზე“ (2004), „მსოფლიოს ომები“ (2005) და „შარლოტის ქსელი“ (2006). შემდგომ ფენინგი გადავიდა უფრო დიდ როლებზე, ფილმებში „მონადირის ძაღლი“ (2007) და „ფუტკრების საიდუმლო ცხოვრება“ (2008). მისი ბოლო როლები მოიცავს ტიტულოვან პერსონაჟებს ფანტასტიკურ საშინელებათა ანიმაციურ საბავშვო ფილმში „კორალინი“ (2009), შერი კური დრამაში „გაქცეული“ (2010) და ჯეინ ვოლტური ბინდის საგაში (2009-12).
ფილმოგრაფია
რესურსები ინტერნეტში
ამერიკელი მსახიობები
დაბადებული 1994
დაბადებული 23 თებერვალი
XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
Magalhães de Almeida

Magalhães de Almeida is a municipality in the state of Maranhão in the Northeast region of Brazil.
History
Magalhães de Almeida, a former district of the municipality of São Bernardo since 1937, was elevated to the municipality category on October 1, 1952.
See also
List of municipalities in Maranhão
References
Municipalities in Maranhão
ჩულუკი

ჩულუკი — სოფელი მოლდოვაში, ფელეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 134 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 187 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
ფელეშტის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ფელეშტის რაიონის სოფლები
Ohlyuvets

Ohlyuvets is a village in Kardzhali Municipality, Kardzhali Province, southern Bulgaria.
References
Villages in Kardzhali Province
სპიენი

სპიენი (ფრან. Spiennes) — სოფელი ბელგიაში, ვალონიის რეგიონში. ცნობილია ნეოლითის პერიოდის კაჟის მაღაროებით, რომლებიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი, როგორც „უდიდესი და ყველაზე ადრეული მაღაროები ევროპაში, ასევე მაგალითი ადამიანური ტექნოლოგიური განვითარებისა“.
მაღაროებო 100 ჰექტარ ფართობს მოიცავს და წარმოდგენილია ღია კარიერებისა და მიწისწვეშა შახტების სახით. დაუმუშავებელი კაჟი ამ ტერიტორიისგან საკმაოდ მოშორებითაც კი გაჰქონდათ გასაყიდად. მას ძირითადად ნაჯახის თავად გამოიყენებდნენ. ამ ნაჯახებით კი ტყეს ჩეხავდნენ და სხვადასხვა ხის ნაწარმს ამზადებდნენ.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
რესურსები ინტერნეტში
Le site des villages de Mons
Le site des mines de silex de Spiennes
Le site du comité des fêtes de Spiennes
სქოლიო
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელგიაში
ჯეიმზ უოტანა

ჯეიმზ უოტანა, რატჩაპოლ პუ ობ ორმი (დ. 17 იანვარი, 1970) — ტაილანდელი პროფესიონალი სნუკერისტი. ერთ-ერთი უპირველესი პროფესიონალი სნუკერისტი შორეული აღმოსავლეთიდან. 1990-იან წლებში ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე იყო ამ თამაშში. მის ანგარიშზე 150-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკია, რომელთაგანაც 3 მაქსიმალურია. თავისი მიღწევებისა და სნუკერის პოპულარიზაციაში შეტანილი უდიდესი წვლილისთვის შორეულ აღმოსავლეთში იგი გახდა მეორე მოთამაშე ტაილანდიდან, რომელმაც მიიღო ტაილანდის გვირგვინის ორდენი. გარდა ამისა, უოტანა სამჯერ გახდა თავისი ქვეყნის საუკეთესო სპორტსმენი.
მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი ნახევარფინალისტი — 1993, 1997
Strachan Open ჩემპიონი — 1992
Thailand Open ჩემპიონი — 1994—1995
World Matchplay ჩემპიონი — 1992
Humo Masters ჩემპიონი — 1992
Hong Kong Challenge ჩემპიონი — 1990
მასტერსი ფინალისტი — 1993
British Open ფინალისტი — 1992—1994
Welsh Open ფინალისტი — 1993
International Open ფინალისტი — 1994
ადგილი მსოფლიო რეიტინგში
რესურსები ინტერნეტში
პროფილი World Snooker-ზე
დაბადებული 1970
ტაილანდელი სნუკერისტები
სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
დაბადებული 17 იანვარი
მუგუდა

მუგუდა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭართლის თემში.
ისტორია
XVII-XVIII საუკუნეებში მუგუდაზე გადიოდა ქსნის ხეობისა და მთიულეთის დამაკავშირებელი გზა, რომელიც გარკვეულ როლს ასრულებდა სოფლის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. XVIII საუკუნის 50-იან წლებში მუგუდას ლეკები შემოესივნენ. მოხდა შეტაკება ლეკთა რაზმსა და ქართლ-კახეთის სამეფო კარის ლაშქარს შორის. ქართველთა ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა მტერი. მიუხედავად გამარჯვებისა სოფელი ძლიერ დაზარალდა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 60 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანანურის ანდრიაანთ სახლი

ანანურის ანდრიაანთ სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის ხუროთმოძღვრული ანსამბლის სამხრეთით. აგებულია XIX საუკუნის I ნახევარში. სახლი ორსართულიანია (27,2 x 9,1 მეტრი), ნაშენია აგურითა და ქვიშაქვით. ორივე სართული გეგმით ერთნაირია. ჩრდილოეთის კედელი ყრუა, სამხრეთით ხისსვეტებიანი ღია აივანია; ყოველ სართულზე ხუთი მოსაზღვრე ოთახია. ოთახების კარ-სარკმელები აივანზე გამოდის, I სართულზე აივნის სვეტები ოთხკუთხაა და ქვის ბაზისებზე დგას. II სართულის სვეტები წრიულია, სვეტებს შორის მოაჯირი შემკულია ჭვირული ორნამენტით. II სართულის აივანს აღმოსავლეთიდან ორმარშიანი კიბე აქვს მიდგმული. II სართულის კარ-სარკმელი შემკულია ჰორიზონტალურად თაროთი გაერთიანებული ოთხსაფეხურიანი ნახევარწრიული თავსართებით. კარ-სარკმელს შორის პილასტრებია. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებს ეყრდნობა. სახლს ხის ნივნივებზე გამართული სხვენი აქვს. სხვენზე ასასვლელი კიბე II სართულის სქელ კედელშია ჩაყოლებული. სახურავი თუნუქისაა.
ლიტერატურა
დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები