PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
საჭურის ეკლესია

საჭურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საჭურეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამაროვანი გადახურვა, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია.
ლიტერატურა
თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პარაგუასუ

პარაგუასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 825 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალფენასის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 245 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 47.71 კმ²-ზე. ფართობი 424 296 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვია „ორერა“ 25 წელი

ვია „ორერა“ 25 წელი — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეთორმეტე, საიუბილეო ალბომი. შედგება 2 ფირფიტისგან, რომელშიც შევიდა 1961-1987 წლის ჩანაწერები. გამოვიდა 1987 წელს. ალბომი მოიცავს 25 კომპოზიციას. სიმღერები სრულდება ქართულ, ესპანურ და რუსულ ენებზე.
სიმღერების სია
პირველი ფირფიტა
ყვავილების ქვეყანა
გაზაფხულის სიმღერა
მთაწმინდის მთვარე
ორერა
თბილისო
გოგოვ მთვარეს ედარები
კრიმანჭული
Над окошком месяц
ლათინოამერიკული პოპური
მშობლიური მიწა
მეორე ფირფიტა
ჩემო თბილის ქალაქო
იმპროვიზაცია ქართულ ხალხურ მოტივებზე
სიყვარულის ასაკი
სლავური ცეკვა № 10
მრავალჟამიერ
ჩემი საქართველო აქ არის
კეკელჯან
ზეციური ფერი
მოგონება
ჩემს სიმღერას ვინ გაიგებს
რესურსები ინტერნეტში
დისკოგრაფია.
„ვია ორერას“ არაოფიციალური გვერდი Facebook-ზე.
ორერას ალბომები
1987 წლის კომპილაციური ალბომები
3 იუნონა

3 იუნონა
იუნონა (უმცროსი პლანეტის განსაზღვრით 3 იუნონა) — აღმოჩენის მიხედვით მესამე და ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ასტეროიდი ასტეროიდთა სარტყელში. ის ორი უზარმაზარი კლდოვანი ასტეროიდის (S ტიპის) ერთ-ერთი ნაწილია 15 ეუნომიასთან ერთად. მეცნიერთა შეფასებით, მისი მასა ასტეროიდთა სარტყლის მასის 1%-ს შეადგენს. იუნონა 1804 წლის 1-ლ სექტემბერს გერმანელმა ასტრონომმა კარლ ლ. ჰარინგმა აღმოაჩინა. ობიექტს 3 იუნონა ჰქვია მითოლოგიური იუნონას პატივსაცემად, რომელიც არის რომაული უმაღლესი ღვთაება.
ასტეროიდები
კოიპერის სარტყელი
ბუდელი

ბუდელი — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, მადალენას კუნძულებში, სარდინიის ჩრდილოეთით, ბონიფაჩოს სრუტის სიახლოვეს. წარმოადგენს მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკის ნაწილს.
ბუდელი რაცოლისა და სანტა-მარიას კუნძულებისგან რამდენიმე ასეული მეტრით სამხრეთით მდებარეობს. მისი ფართობი 1,6 კმ²-ია, სანაპირო ხაზის სიგრძე კი 12,3 კმ. უმაღლესი მწვერვალი, მონტე-ბუდელი ზღვის დონიდან 87 მეტრზე მდებარეობს.
ბუდელი ხმელთაშუა ზღვის ერთ-ერთ ულამაზეს კუნძულად მიიჩნევა. იგი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი Spiaggia Rosa-ით (ვარდისფერი პლაჟი) მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც ფერს მიკროსკოპული მარჯნებისგან და მცენარეებისგან იღებს. კუნძული დაუსახლებელია.
რესურსები ინტერნეტში
Isola Budelli
იტალიის კუნძულები
ბესლეთის ხიდი

ბესლეთის ხიდი (ასევე თამარის ხიდი) — XI საუკუნის თაღოვანი ხიდი აფხაზეთში, მდინარე ბესლეთზე. მდებარეობს სოხუმიდან 5 კილომეტრში, სოფელ ბესლეთში.
ასომთავრული წარწერა
პირველად ქართული ასომთავრული წარწერა ხიდზე შემჩნეულ იქნა 1935 წელს ადგილობრივი მხარეთმცოდნის იოსებ აძინბას მიერ. მანვე გაწმინდა ხიდი მავნე დამანგრეველი მცენარეებისაგან. 1939 წელს ხიდს პირველად ჩაუტარდა რესტავრაცია.
აკადემიკოსი ნ. პ. სევეროვი აღნიშნავდა: სართავი თაღის შემკრავ ბოლოებზე ამოჭრილი ქართული ასოები ზომით 25 სმ. სიდიდის პალეოგრაფიული ნიშნებით ნაწერი ეკუთვნის XI-XII საუკუნეებს. იმავე აზრის იყო აკადემიკოსი გ. ჩუბინიშვილი, რომელმაც ამოიკითხა ხსენებული ტექსტი.
დასავლეთ კიდეზე მოთავსებულია ერთსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა წარწერაში დასახელებულია საქართველოს მეფე ბაგრატ III (978-1014), ან ბაგრატ IV (1027-1072).
ხიდის აღწერა
პალეოგრაფიული ნიშნების, კედლის წყობისა და სამშენებლო მასალების თვისებურებების მიხედვით ძეგლი მიეკუთვნება XI საუკუნეს. ხიდი თაღურადაა გადაწყვეტილი, რომლის მალი შეადგენს 6 მეტრს, სიგრძე — 13,2 მეტრს. მდინარის უშუალო დონიდან თაღის სიმაღლე 8,4 მეტრია, ხოლო სუფთად თაღის კი — 5,9 მეტრი.
ხიდი აგებულია დიდი ზომის მაგარი ჯიშის კირქვებისაგან, რომელთა სიგრძე ერთ მეტრამდე აღწევს, განი — 0,35 მეტრს. ქვებზე ორნამენტული სიფაქიზით ამოკვეთილია ქართული ასოები — ასომთავრული. ქვებს შორის ორ რიგად ჩრთულია თხელი ოთხკუთხური მეტად მტკიცე სიმაგრის კარგად გამომწვარი აგური.
ხიდისთვის შერჩეულია, როგორც ესტეთიკურად, ისე ტექნიკურად მოხერხებული ადგილი — მდინარის ვიწრო ყელი, კლდოვან ფენებზე. კირის ხსნარი, რომლითაც აგებულია ხიდი, საუკუნეების განმავლობაში ქვაზე მტკიცე გამხდარა.
ხიდთან ადრე ბესლეთის ციხე მდგარა, რომელიც ვიწრო ხეობაში ქალაქის შემოსასვლელს მთის ტომების თავდასხმებისგან იცავდა. ხიდის თავთან ბოლო დრომდე შემონახული იყო მონუმენტური ქვა-სტელა ქართული ტექსტით. 1990-იანი წლების დასაწყისში სტელა დაიკარგა.
ვინაიდან ტერიტიტორია ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, ბესლეთის ხიდის შესწავლა და რესტავრაცია შეუძლებელია, ხიდი საჭიროებს მცენარეული საფარისგან გასუფთავებას.
ბესლეთის ხიდს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ფოტოგალერეა
ლიტერატურა
კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
რესურსები ინტერნეტში
И. Е. Адзинба, Архитектурные памятники Абхазии, Сухуми - Абгиз - 1958, გვ. 68-70
სქოლიო
სოხუმის ხიდები
ქვისთაღოვანი ხიდები
ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
არქივოლტი

არქივოლტი (იტალ. Archivolto < ლათ. arcus -თაღი, volutus - ხვეული, მომჩარჩოებელი რკალი), არქიტექტურული დეტალი, თავსართი, ორნამენტით შემკული მთლიანი ან დანაწევრებული არშია, რომელიც თაღის რკალს კედლის სიბრტყისაგან გამოყოფა. გავრცელებულია როგორც ძველ, ისე თანამედროვე არქიტექტურაში.
ლიტერატურა
ქსე, ტ. 1, გვ. 602, თბ., 1975
არქიტექტურული ელემენტები
კლდის მხატვრობა

კლდის მხატვრობა, პეტროგლიფი — გამოქვაბულთა კედლებზე, ჭერზე, კლდეებზე თუ ცალკეულ ქვებზე შესრულებული უძველესი გამოსახულებანი. გვხვდება დედამიწის თითქმის ყველა კუთხეში და მიეკუთვნება სხვადასხვა ეპოქას — პალეოლითიდან შუა საუკუნეებამდე. პალეოლითის ხანის, კლდის მხატვრობის ნიმუშები დიდი რაოდენობით გვხვდება სამხრეთ საფრანგეთის გამოქვაბულებსა და გროტებში (კომბარელი, მონტესპანი, ლასკო და სხვა). ჭარბობს ბიზონების, ცხენების, მამონტების, მარტორქების ფიგურები, იშვიათია დათვის, გამოქვაბულის ლომის და სხვა გამოსახულებანი. პალეოლითური კლდის მხატვრობის ნიმუშები ნაპოვნია კაპოვის მღვიმეში (ურალზე), სოფ. შიშკინოს კლდეებზე (ციმბირში მდინარე ლენაზე). მკვლევართა აზრით, კლდის მხატვრობის მაგიური მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა. მისი შესრულების სტილი და ტექნიკა მრავალფეროვანია — გვხვდება კონტურული, ამოკაწრული, პოლიქრომული ნახარი (იყენებდნენ მინერალურ საღებავებს), ბარელიეფი. სკანდინავიის, (ალტას კლდის მხატვრობა), აღმოსავლეთ ესპანეთის, სამხრეთ იტალიის, ჩრდილოეთ აფრიკის (ტალისინ-აჯერი), ცენტრალური და აღმოსავლეთი საჰარის მხატვრობაში ცენტრალური ადგილი უჭირავს ნადირობის, ბრძოლების, რიტუალების ამსახველ რთულ კომპოზიციებს. კლდის მხატვრობა ფართოდ გავრცელდა ბრინჯაოს, განსაკუთრებით ადრინდელი რკინის ეპოქაში.
საქართველოში აღსანიშნავია მღვიმევის (ზედა პალეოლითი) კლდის მხატვრობა. კლდის მხატვრობის თვალსაჩინო ნიმუშები ნაპოვნია წალკის სამხრეთ-დასავლეთით 10 კმ-ზე, სოფ. თაქ-ქილისას ამავე სახელწოდების მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, 1976 წელს აქ თრიალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ნ. გაბუნია) ამოკაწრულ, ხაზოვან-გეომეტრიულ პეტროგლიფებს მიაკვლია, რომლებზეც გამოსახულია ცხოველები — ცხენი, ირემი, ჯიხვი, მელია, შველი, აქლემი, ლომი და სხვა. აგრეთვე ფანტასტიკის არსებანი, სხვადასხვა ხასიათის სცენები, ადამიანთა, მზის, ჯვრების გამოსახულებები, გეომეტრიული ფიგურები. აღნიშნული ნახატები სხვადასხვა პერიოდისაა.
ლიტერატურა
Thomas Heyd and John Clegg, eds. Aesthetics and Rock Art. Ashgate Publishing, Aldershot, England and Burlington, VT, USA. 2005. ISBN 0-7546-3924-X
Gregory Curtis, The Cave Painters: Probing the Mysteries of the World's First Artists, Knopf, New York, NY, USA, 2006. 1-4000-4348-4
რესურსები ინტერნეტში
Malaysian Caves
Cave paintings in Castell de Castells Spain
American Rock Art Research Association
Tour of Afghan cave paintings
სქოლიო
არქეოლოგია
წინარეისტორიული ხელოვნება
პეტროგლიფები
მზებუდობა

მზებუდობა — დროის მომენტი, როდესაც მზის ცენტრი გაივლის ეკლიპტიკის ყველაზე ჩრდილოეთით, +23°27' დახრილობის მქონე ზაფხულის მზებუდობის წერტილში, ან ყველაზე სამხრეთით — 23°27' დახრილობის მქონე ზამთრის მზებუდობის წერტილში. ამ წერტილთა მახლობლობაში მზის დახრილობა და, მაშასადამე, მზის საშუადღეო სიმაღლეც, რამდენიმე დღეს თითქმის უცვლელია. აქედანაა „მზებუდობის“ სახელწოდებაც. რადგანაც მზებუდობის ერთსა და იმავე წერტილზე მზის ორ თანმიმდევრულ გავლას შორის პერიოდი არ ემთხვევა კალენდარულ წელიწადს, მზებუდობის მომენტები სხვადასხვა წელს დღე-ღამის სხვადასხვა დროს მოდის: ჩვეულებრივ წელიწადში 5 საათით 48 წუთით და 46 წამით გვიან დგება, ვიდრე წინა წელს, ხოლო ნაკიან წელიწადში — 18 საათით 11 წუთითა და 14 წამით ადრე. ამიტომ მზებუდობის მომენტები ორ მეზობელ კალენდარულ თარიღზე შეიძლება მოდიოდეს. XX საუკუნის II ნახევარში ზაფხულის მზებუდობის წერტილში მზე 21 ან 22 ივნისშია (ზაფხულის მზებუდობა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ასტრონომიული ზაფხულის დასაწყისი, უგრძესი დღე), ზამთრის მზებუდობის წერტილში კი 21 ან 22 დეკემბერი (ზამთრის მზებუდობა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ასტრონომიული ზამთრის დასაწყისი, უმოკლესი დღე).
იხილეთ აგრეთვე
ბუნიობა
ლიტერატურა
ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი (ერთტომეული), თბ., 1986, გვ. 292
ასტროლოგიის ტექნიკური ფაქტორები
მზის სისტემის დინამიკა
ასტრონომიული მოვლენები
კუჩილია-დე-აედო

კუჩილია-დე-აედო — ბორცვიან-დაბალმთიანი ვრცელი ქედი ჩრდილო-დასავლეთ ურუგვაიში, ტაკუარემბოს დეპარტამენტის დასავლეთ ნაწილში. ვრცელდება სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით, პაისანდუს დეპარტამენტისაკენ. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან დაახლოებით 500 მ. კუჩილია-გრანდეს ქედისგან ჰყოფს მდინარე რიო-ნეგრო.
სქოლიო
ურუგვაის ქედები
ბულბულის იუბილე

ბულბულის იუბილე — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია კინოსტუდია „ქართულ ფილმის“ მიერ 1978 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 8 წუთი. გადაღებულია ვაჟა-ფშაველას მოთხრობის „ბუნების მგოსნების“ მიხედვით.
ფილმზე მუშაობდნენ
დამდგმელი რეჟისორი: გაბრიელ ლავრელაშვილი
სცენარის ავტორი: სიკო დოლიძე
დამდგმელი ოპერატორი: ლუბა კვალიაშვილი
დამდგმელი მხატვარი: ბესარიონ ხიდაშელი
ანიმატორები: ავენირ ხუსკივაძე, კუკური ჯებაშვილი, ვალენტინ კუშნერიოვი, ალბერტ ნერსესოვი, როზა არუთინოვა
კომპოზიტორი: ნუნუ გაბუნია
ხმის რეჟისორი/ოპერატორი: მადონა თევზაძე
მემონტაჟე: მარიამ კობახიძე﻿﻿
რესურსები ინტერნეტში
ქართული ანიმაციური ფილმები
1978 წლის ანიმაციური ფილმები
უქიმერიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

უქიმერიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)
საკუთარი სახელი უქიმერიონი შეიძლება აღნიშნავდეს:
უქიმერიონი — გორა ქუთაისში სადაც დგას ბაგრატის ტაძარი.
უქიმერიონი — ისტორიული ციხესიმაგრე
უქიმერიონი — ყოველთვიური ჟურნალი
ირაკლი შიოლაშვილი

ირაკლი შიოლაშვილი (დ. 11 თებერვალი, 1983, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.
2005 წელს დაამთავრა თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი, ხოლო 2006 წელს ამავე ინსტიტუტის სამართლის ფაკულტეტი. სპეციალობა ბიზნესის სამართალი და სამართალმცოდნეობა.
2005-2006 წლებში იყო შპს მშენებლობის პროექტების სახელმწიფო ექსპერტიზის მთავარი სამმართველოს სისტემური ანალიზის ჯგუფის სპეციალისტი; 2006-2007 წლებში შპს „მშენებლობის პროექტების“ სახელმწიფო ექსპერტიზის მთავარი სამმართველოს გზებისა და ხაზოვანი კომუნიკაციების განყოფილების სპეციალისტი; 2007-2009 წლებში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის იურიდიულ საკითხთა სამმართველოს უფროსი ინსპექტორი; 2009-2010 წლებში კი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის იურიდიულ საკითხთა სამმართველოს უფროსის მოადგილე; 2010-2012 წლებში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს იურიდიული დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფის სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი; 2012-2013 წლებში დაინიშნა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგებლად; 2013-2016 წლებში იყო საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში (ახმეტა, გურჯაანი, დედოფლისწყარო, საგარეჯო, სიღნაღი და ყვარლის მუნიციპალიტეტი ქალაქ თელავში) სახელმწიფო რწმუნებული-გუბერნატორი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 11 თებერვალი
დაბადებული 1983
საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
„ქართული ოცნების“ წევრები
ხანაღალი

ხანაღალი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 565 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
ბარდის რაიონის სოფლები
პორლამარი

პორლამარი — ქალაქი ვენესუელაში. მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე, ნუევა-ესპარტის შტატში. წარმოადგენს კუნძულის უდიდეს ქალაქს. დაარსდა 1536 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მანამ სანამ პორლამარი მგზავრობისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა, იგი იყო მეთევზეთა სოფელი. ამის შემდეგ პორლამარი გახდა კუნძულის ცენტრალური კვანძი, მაღაზიებით, რესტორნებითა და ღამის კლუბებით. გაბატონებულია ძირითადად ადგილობრივი და ევროპული ტურიზმი.
ქალაქში თავმოყრილია კუნძულ მარგარიტას მოსახლეობის 1/3. იგი აგრეთვე კუნძულის მთავარი სავაჭრო ცენტრია.
პორლამარში მდებარეობს გენერალ სანტიაგო მარინოს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელსაც გააჩნია რეგულარული საავიაციო კავშირები აშშ-ის, კანადისა და ევროპის ქალაქებთან, ასევე ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასთან. აეროპორტი ქალაქის ცენტრიდან 20 კილომეტრითაა დაშორებული.
დაძმობილებული ქალაქები
კანკუნი –
კარტახენა –
მაიამი –
იხილეთ აგრეთვე
ვენესუელის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
San Francisco Chronicle article
სქოლიო
ვენესუელის ქალაქები
ლიაო

ლიაო — კიდანების სახელმწიფო აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აზიაში X–XIII საუკუნეებში. ახლანდელი შიდა მონღოლეთის ტერიტორიაზე მომთაბარე კიდანთა ერთ-ერთმა ბელადმა, აბაოძიმ (აბუგი; 872–926) 907 წელს შეიჭრა ჩინელთა მიწებზე და 916 წელს თავი თავის მიერ ჩამოყალიბებული სახელმწიფოს (947 წლამდე ეწოდებოდა კიდანი) იმპერატორად (ტაი-ძუ) გამოაცხადა. არმიის რეორგანიზების შედეგად თავისი მმართველობის ქვეშ გააერთიანა კიდანთა 8 ტომი, დაიმორჩილა მეზობელი ჯურჯენთა და შივეის ტომები, დაიპყრო ჩრდილოეთ ჩინეთის ნაწილი (დღევანდელი ხებეის პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთი რაიონები) და 926 წელს — ბოხაის სახელმწიფო. ჩინეთის მორიგი პოლიტიკური კრიზისის გამოყენებით ხარკი დაადო ხუთი დინასტიის ეპოქის სამეფოებს. ლიაოს აყვავების ხანაა X–XI საუკუნეები. ამ პერიოდში ლიაო გადაიჭიმა იაპონიის ზღვიდან აღმოსავლეთ თურქესტანამდე და წარმოადგენდა აღმოსავლეთ აზიის ყველაზე ძლევამოსილ სახელმწიფოს. ლიაოში აშენდა ქალაქები, გზები, განვითარდა სოფლის მეურნეობა (უპირატესად მესაქონლეობა), ხელოსნობა და ვაჭრობა. შემუშავდა ორი იეროგლიფური ანბანი [ე. წ. დიდი (920) და პატარა (925) დამწერლობა], დაიწყო სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბება, შემოიღეს ახალი კალენდარი (947), შეიქმნა განათლების სისტემა, მათ შორის უმაღლესი სასწავლებლები, გაიშალა ჩინეთიზაციის პროცესი ცხოვრების ყველა სფეროში. 947 წელს სახელმწიფოს დიდი ლიაო ეწოდა, 983 — წელს კიდანების დიდი სახელმწიფო, 1066 წელს — ისევ დიდი ლიაო. 1005 წელს ლიაო თავს დაესხა ჩინეთის სუნის იმპერიას, წაართვა მას 16 ჩრდილოური ოლქი და ხარკი დააკისრა. ამის მიუხედავად, ლიაოს შიდა ვითარება არასტაბილური იყო, 1110 და 1118 წელს სხვადასხვა ტომებისა და ქალაქების აჯანყებებმა მისი ძლიერება შეარყია. 1113 წელს აგუდამ, ჯურჯენების ბელადმა ვანიანის გვარიდან, აჯანყება მოაწყო და 1115 წელს თავი ახალი სახელმწიფოს, ძინის იმპერატორად გამოაცხადა, რომელმაც 1125 წელს ლიაო გაანადგურა.
კიდანთა ნაწილი, რომლებმაც მოგვიანებით ყარახატაელების სახელი მიიღეს, მხედართმთავარ ელიუი დაშის (1087–1143) მეთაურობით წავიდა შუა აზიაში. მათ დაიმორჩილეს ყარახანიდების სახელმწიფო, 1141 წელს კატვანის ბრძოლაში გაანადგურეს სელჩუკთა სულთან სანჯარის (1118–1157) მებრძოლები, რის შემდეგაც თავიანთი ძალაუფლება თითქმის მთელ თურქესტანზე გაავრცელეს. მათ მიერ მდინარე ჩუზე ჩამოყალიბებული სახელმწიფო დედაქალაქით ხუსიორდო (ბალასაგუნი), რომელსაც ჩინურ წყაროებში დასავლეთი ლიაო ეწოდება, არსებობდა 1218 წლამდე, სანამ ჩინგიზ-ყაენი არ გაანადგურებდა.
ლიტერატურა
Wittfogel K. A., Feng Chia-Sheng. History of Chinese society: Liao (907–1125). Phil., 1949;
Таскин В. С. Китайские источники по истории династии Ляо // Страны Дальнего Востока. (История и экономика). М., 1971;
Е Лун-Ли. История государства киданей. М., 1979;
Стариков В. С. Прозаические и стихотворные тексты малого киданьского письма XI–XII вв. // Забытые системы письма. Л., 1982;
Biran M. The empire of the Qara Khitai in Eurasian history: between China and the Islamic world. Camb.; N. Y., 2005;
აზიის ყოფილი მონარქიები
მონღოლეთის ისტორია
ჩინეთის ისტორია
ოქროს კარიბჭე (იერუსალიმი)

ოქროს კარიბჭე (იერუსალიმი)
ოქროს კარიბჭე უძველესია დღემდე შერმორჩენილ კარიბჭეთა შორის იერუსალიმის ძველი ქალაქის გალავანზე. სავარაუდოდ აგებულ იქნა 520-იან წლებში, იუსტინიანე I-ის იერუსალიმის აღმშენებლობის პროგრამის ფარგლებში, გალავანში ადრინდელი კარიბჭის ნანგრევების ადგილას. ალტერნატიული თეორიით ის შესაძლოა აგებული ყოფილიყოს მე-7 საუკუნეში უმაიადის ხალიფთა მიერ დაქირავებულ ბიზანტიელ ხელოსანთა მიერ.
ქრისტიანულ ლიტერატურაში ამ კონსტრუქციას "ოქროს კარიბჭით" მოიხსენებენ, არაბულში კი ის ცნობილი იყო როგორც "მუდმივი სიცოცხლის კარიბჭე". ებრაელები კარიბჭესთან მოწყალებისთვის ლოცულობდნენ, საიდანაც მომდინარეობს სახელი "შაარ ჰარახამიმ", "მოწყალების კარიბჭე".
კარიბჭე მდებარეობს ტაძრის მთის აღმოსავლეთ მხარის შუაგულში. შესასვლელი ამ პოზიციაში რიტუალური მიზნებისთვის უნდა ყოფილიყო გამოყენებული ბიბლიურ დროში.
ებრაული ტრადიციით ეს ის კარიბჭეა, რომელშიც მესია იერუსალიმში უნდა შემოვიდეს. კარიბჭე დალუქულ იქნა 1541 წელს ოსმალეთის სულთანი სულეიმან I-ის მიერ, შესაძლოა მესიის შემოსვლის თავიდან არიდების გამო. მუსლიმებმა ასევე კარიბჭის წინ სასაფლაო მოაწყვეს, შესაძლოა იმ მოსაზრებით, რომ მესია ვერ შეძლებდა საკუთარი თავის წაუბილწავად ქალაქში შემოსვლას.
იხილეთ აგრეთვე
ოქროს კარიბჭე (კიევი)
ოქროს კარიბჭე (ვლადიმირი)
იერუსალიმი
აღთქმული მიწის ისტორიული ძეგლები
Saralanj

Saralanj or Saralandzh or Saralandj may refer to:
Saralanj, Aragatsotn, Armenia
Saralanj, Kotayk, Armenia
Saralanj, Lori, Armenia
Saralanj, Shirak, Armenia
Cilən, Azerbaijan
სან-ფელის-დუ-პიაუი

სან-ფელის-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 175 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალენსა-დუ-პიაუის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 069 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.9 კმ²-ზე. ფართობი 626 657 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პიაუი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
Quercus augustinii

Quercus augustinii is a rare species of tree in the beech family Fagaceae. It has been found in Vietnam as well as Guangxi, Guizhou, and Yunnan Provinces in southern China. It is placed in subgenus Cerris, section Cyclobalanopsis.
Quercus augustinii is a tree up to 10 m. tall, with orange-brown twigs and leaves as much as 120 mm long. The acorn is oblong-ovoid, 10-17 × 8-12 mm, glabrous, apex rounded or slightly depressed; scar approx. 6 mm in diameter.
References
External links
photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Yunnan
line drawing, Flora of China Illustrations vol. 4, fig. 381, 7
augustinii
Flora of Vietnam
Flora of Indo-China
Trees of Vietnam
Flora of China
Plants described in 1899
კოპილი

კოპილი — ურბანული დასახლება, რომელიც არის კოპილის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს სლუცკიდან ჩრდილო-დასავლეთით 34 კილომეტრში და მინსკიდან სამხრეთ-დასავლეთით 90 კილომეტრში. 2009 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში დაახლოებით 9900 ადამიანი ცხოვრობს.
რესურსები ინტერნეტში
პოლონეთის სამეფოს გეოგრეფიული ლექსიკონი (პოლონურად) ფ.სულიმიესკიეგო, ბ.ჩლებოვსკი, ვ. ვალევსკი, ვარშავა 1883
კოპილის ოლქი
კოპილის რაიონი
ბელარუსიული ქალაქების პოპულაცია
ბელარუსის ქალაქები
სარაი (გუბადლი)

სარაი (გუბადლი)
სარაი — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
გუბადლის რაიონის სოფლები
სტოიანოვკა (კანტემირის რაიონი)

სტოიანოვკა (კანტემირის რაიონი)
სტოიანოვკა — სოფელი მოლდოვაში, კანტემირის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 14 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 372 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
კანტემირის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
კანტემირის რაიონის სოფლები
პოლარული ცულთავა

პოლარული ცულთავა, პოლარული ცულნისკარტა ან უბრალოდ ცულთავა — ზღვის ფრინველი ალკისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ატლანტისა და ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის სანაპიროებზე. ბუდობს სოროებში, ჩიტების კოლონიებში. იკვებება თევზით, ძირითადად მექვიშიებით.
ლიტერატურა
Козлова Е.В. Птицы СССР. Ржанкообразные. Подотряд чистиковые. — М. — С. 100-109.
A. Boag и M. Alexander. The puffin. — 1995. — С. 44-65. (англ.)
В. Е. Соколов и др. Жизнь животных. Птицы / под ред. В. Д. Ильичева, И. В. Михеева. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1986. — Т. 6. — 527 с. — 300 000 экз.
სქოლიო
ცულთავა
ავსტრიის იმპერია

ავსტრიის იმპერია — შეიქმნა 1804 წელს, 1867 წელს კი ავსტრია-უნგრეთის კომპრომისის შემდეგ გარდაიქმნა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიად. ავსტრიის იმპერია იყო მრავალეროვნული სამეფო და იმ დროისთვის მსოფლიოს ერთ ერთი უძლიერესი სახელმწიფო. ავსტრიის იმპერია იყო ევროპის უდიდესი ქვეყანა რუსეთის იმპერიის შემდეგ, ასევე რუსეთის იმპერიის შემდეგ ევროპაში ყველაზე დიდი სახელმწიფო იყო მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით და ყველაზე დიდი სახელმწიფო გერმანიის კონფედერაციაში როგორც ტერიტორიის ისე მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით.
ავსტრიის იმპერიის შემდეგ არსებობა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიამ განაგრძო, იმპერიის ავსტრია-უნგრეთის იმპერიად გამოცხადება იყო დიპლომატიური ნაბიჯი, რითაც იმპერიაში უნგრეთის სტატუსი ამაღლდა, რაც 1867 წლის ავსტრია-უნგრეთის კომპრომისით იყო გამოწვეული. ავსტრია-უნგრეთის იმპერია კი პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ თავად დაიშალა სხვადასხვა სახელმწიფოებად.
შემადგენელი მიწები
გვირგვინის მიწები 1815 წლის ვენის კონგრესის შემდეგ, რომელიც ასევე მოიცავს 1848 წლის რევოლუციას და 1860 წლის ოქტომბრის დიპლომატია
ავსტიირს არქისაჰერცოგო
ზემო ავსტრია
ქვემო ავსტრია
ზალცბურგის საჰერცოგო, 1815-1850 ზალცახის ოლქი ზემო ავსტრიაში
სტირიის საჰერცოგო
ტიუროლის საგრაფო ფორარლბერგთან ერთად, გაიყო 1861 წელს
ილლირიის სამეფო, გაიყო 1849/1850 წლებში
კარინთიის საჰერცოგო
კარნიოლას საჰერცოგო
სანაპირო
გორიზიისა და გრადისკას საგრაფო
ტრიესტი
ისტრიის საზღვარი
ბოჰემიის გვირგვინის მიწები
ბოჰემიის სამეფო
მორავიის მარკა
ავსტრიული სილეზია
გალიციისა და ლოდომერიის სამეფო
ბუკოვინის საჰერცოგო
უნგრეთის სამეფო
ხორვატიის სამეფო
სლავონიის სამეფო
ლომბარდო-ვენეციის სამეფო, დაკარგულ იქნა 1859/1866
დალმაციის სამეფო
ტრანსილვანიის სამთავრო
სერბეთის სავოევოდო და ტემიშვორის ბანატი შეუერთდა უნგრეთსა და სლავონიას 1860 წელს
სერბეთის სავოევოდო, დე ფაქტო აუტონომიური ადგილი 1848/49, ოფიციალურად არ აღიარებულა
ტემიშვორის ბანატი
სამხედრო საზღვარი
ხორვატიის სამხედრო საზღვარი
სლავონიის სამხედრო საზღვარი
ბანატის სამხედრო საზღვარი
ტრანსილვანიის სამხედრო საზღვარი, ტრანსილვანიას შეუერთდა 1853 წელს
გალერეა
რესურსები ინტერნეტში
ავსტრიის არმია ნაპოლეონის ომების დროს
ავსტრიის ისტორია
ავსტრიის იმპერია
ავსტრია-უნგრეთის იმპერია
ავსტრიის იმპერიის ისტორია
ავსტრია-უნგრეთის იმპერია
დიპლომატიური ურთიერთობა ავსტრიის იმპერიასთან
ავსტრიის იმპერია
ევროპის ყოფილი იმპერიები
უნგრეთის უახლესი ისტორია
ეკვატორული გვინეა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ეკვატორული გვინეა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეკვატორულმა გვინეამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ იასპარეზა 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეკვატორული გვინეა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Ilinden (village)

Ilinden (village)
Ilinden is a town in North Macedonia. It is a seat of the Ilinden Municipality. It is also very commonly referred by its old name Belimbegovo, in spite of the fact that the name was changed in 1951.
Demographics
As of the 2021 census, Ilinden had 5,161 residents with the following ethnic composition:
Macedonians 4,230
Persons for whom data are taken from administrative sources 414
Albanians 326
Serbs 111
Others 59
Roma 21
According to the 2002 census, the settlement had a total of 4931 inhabitants. Ethnic groups in the suburb include:
Macedonians 4285
Albanians 340
Serbs 176
Romani 31
Turks 2
Vlachs 1
Others 96
References
See also
Ilinden - important historic date
Ilinden Municipality
Villages in Ilinden Municipality