გიორგი ჭუმბურიძე (ფეხბურთელი)

გიორგი ჭუმბურიძე (ფეხბურთელი)
გიორგი ჭუმბურიძე (დ. 1912, ზესტაფონის რ-ნი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 24 აპრილი, 1986, თბილისი, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში ასევე ცნობილია როგორც ჟორა ჭუმბურიძე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1938).
კარიერა
საკლუბო
გიორგი ჭუმბურიძე 1912 წელს ზესტაფონის რაიონში დაიბადა. ფეხბურთის თამაშიც ზესტაფონში დაიწყო და 1926–1927 წლებში იქაურ ნაკრებში გამოდიოდა. მასთან ერთად თამაშობდნენ შემდგომში ცნობილი მსახიობები სერგო და ბუხუტი ზაქარიაძეები, ა. მარუაშვილი და სხვანი.
1928 წელს თბილისში გადმოვიდა და მაშინვე „სობოროს პლაცს“ მიაშურა რუსთაველის პროსპექტზე, სადაც მთელი დღე თამაშობდნენ ფეხბურთს. თავდაპირველად იგი ჩარიცხეს ვაჭრობის მუშაკთა კოლექტივში. ამ გუნდმა გამარჯვება მოიპოვა თბილისის პირველობის მესამე კატეგორიაში და გადავიდა მეორეში. მომდევნო წელს გიორგი ჭუმბურიძე შევიდა თბილისის სამშენებლო-საარქიტექტურო ტექნიკუმში.
მწვრთნელებს შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ ნიჭიერი ფეხბურთელი და მიიწვიეს მეორე კატეგორიის გუნდში — „მუშკოოპში“, რომელიც მალე პირველ კატეგორიაში გადავიდა.
მალე გიორგი ჭუმბურიძე ჩარიცხეს მაშინდელი სამომხმარებლო კოოპერაციის ძლიერ გუნდში. აქ გამოდიოდნენ ძმები ნესტორ და შალვა ჩხატარაშვილები, სერგო შუდრა, სერგო სიხარულიძე, გოგი აფრიდონიძე და სხვანი.
1935 წელს გიორგი ჭუმბურიძე სასწავლებლად შედის ამიერკავკასიის ინდუსტრიულ ინსტიტუტში, აქაური გუნდი კი მაშინ ერთ-ერთი უძლიერესი იყო კავკასიაში. ინსტიტუტის გუნდში იმ ხანებში თამაშობდნენ იური კასრაძე, მიხეილ ბოლოტინი, მიხეილ მინაევი, კაკო ყალიჩავა, ვახტანგ რამიშვილი, ვლადიმერ ჯორბენაძე, ვალენტინ კოძისი და სხვანი.
იმავე წელს იგი შეიყვანეს საქართველოს ნაკრებში, შემდეგ კი ამიერკავკასიის ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში, რომელთან ერთადაც მონაწილეობდა სკანდინავიის ქვეყნებში ჩატარებული ტურნეს ფარგლებში გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრებში. თბილისელთაგან გუნდში იყვნენ აგრეთვე ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე, მიხეილ ბერძენიშვილი, გოგი აფრიდონიძე, ნიკოლოზ ანიკინი, მიხეილ ბოლოტინი და ილია პანინი. შეხვედრები გაიმართა პროფესიულ და მუშათა კლუბების სამოყვარულო გუნდებთან (ოთხი მოგება, სამი ფრე, ბურთების შეფარდება 18–6). თუმცა, აღნიშნული მატჩები არ იყო რეგისტრირებული და მათი შედეგები ოფიციალურ სათვალავში არ შედის.
1936 წელს ინდუსტრიული ინსტიტუტიდან თბილისის „ლოკომოტივის“ ოსტატთა გუნდში მიიწვიეს რამდენიმე საუკეთესო ფეხბურთელი, მათ შორის გიორგი ჭუმბურიძე, მიხეილ ბოლოტინი და სხვანი. თბილისის „ლოკომოტივის“ რიგებში 1937 წლის თებერვლის ჩათვლით თამაშობდა, რის შემდეგაც 1937 წლის მარტიდან უკვე თბილისის „დინამოში“ განაგრძო თამაში.
1937–1938 წლებში იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას, რომელიც იმ წლებში უკვე ერთ-ერთ უძლიერეს კლუბად ითვლებოდა საბჭოთა კავშირში. თანაგუნდელებისა და ფეხბურთის სპეციალისტების დახასიათებით იყო საიმედო, ენერგიული მოთამაშე, რომელსაც თავისი ღირსეული წვლილი შეჰქონდა დინამოელთა დიდ წარმატებებში.
თბილისის „დინამოს“ ძირითად შემადგენლობაში ოფიციალური ტურნირების ფარგლებში პირველად 1937 წლის 31 მაისს, საკავშირო თასის გათამაშების 1/32 ფინალურ მატჩში, ერევნის „სპარტაკის“ წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 25 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. დინამოელთა ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე, გიორგი ჭუმბურიძე, მიხეილ მინაევი, გრიგოლ გაგუა, თენგიზ გავაშელი, ილია პანინი, მიხეილ ბერძენიშვილი, მიხეილ ასლამაზოვი, ნიკოლოზ სომოვი, ნიკოლოზ ანიკინი. მატჩი მასპინძელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 4–1 დამთავრდა.
აღნიშნულ შეხვედრამდე გიორგი ჭუმბურიძემ მონაწილეობა მიიღო 1937 წლის 24 მარტს გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში მოსკოვის „სერპ ი მოლოტის“ წინააღმდეგ. შეხვედრას თბილისის „დინამოს“ სტადიონმა უმასპინძლა და მას 23 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. მიუხედავად იმისა, რომ მატჩი ამხანაგური იყო და მას სატურნირო დატვირთვა არ ჰქონია, მაყურებელთა მხრიდან არანაკლები ინტერესი გამოიწვია. იმდროინდელი პრესა აღნიშნავდა, რომ „...სტადიონი ძლივს იტევდა მოზღვავებულ ხალხს. დღეს თუ ხვალ ის თბილისის მოთხოვნილებას ვეღარ დააკმაყოფილებს.“ დინამოელებმა 3–1 მოიგეს ეს შეხვედრა.
რაც შეეხება საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფარგლებში გამართულ შეხვედრებს, ამ ტურნირზე პირველად 1937 წლის 12 აგვისტოს, საკავშირო პირველობის „ა“ ჯგუფის მე-3 ტურის კალენდარულ მატჩში, კიევის „დინამოს“ წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა კიევის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 30 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. თბილისელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, ედუარდ ნიკოლაიშვილი, გიორგი ჭუმბურიძე, ვლადიმერ ჯორბენაძე, მიხეილ მინაევი, გრიგოლ გაგუა, თენგიზ გავაშელი, ლუარსაბ ლოლაძე, ბორის პაიჭაძე, ვლადიმერ ბერძენიშვილი, გიორგი აფრიდონიძე. მატჩი ფრედ, ანგარიშით 2–2 დამთავრდა.
თბილისის „დინამოს“ მაისურით ბოლოჯერ 1938 წლის 30 აგვისტოს, საკავშირო თასის გათამაშების 1/4 ფინალურ მატჩში, სტალინოს „სტახანოვეცის“ წინააღმდეგ ითამაშა. შეხვედრა კიევის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 40 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. თბილისელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე, გიორგი ჭუმბურიძე, ვლადიმერ ჯორბენაძე, ბორის ფროლოვი, არჩილ კიკნაძე, თენგიზ გავაშელი, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის პაიჭაძე, ვიქტორ ბერეჟნოი და გაიოზ ჯეჯელავა. მატჩი დინამოელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 4–1 დამთავრდა.
რაც შეეხება საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფარგლებში გამართულ შეხვედრებს, ამ ტურნირზე ბოლოჯერ 1938 წლის 14 ივლისს, საკავშირო პირველობის „ა“ ჯგუფის მე-10 ტურის კალენდარულ მატჩში, მოსკოვის „ტორპედოს“ წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა მოსკოვის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 70 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. დინამოელთა ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე, ედუარდ ნიკოლაიშვილი, ვლადიმერ ჯორბენაძე, ბორის ფროლოვი, არჩილ კიკნაძე, გაიოზ ჯეჯელავა, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის პაიჭაძე, ვიქტორ ბერეჟნოი და ნიკოლოზ სომოვი. მატჩი ფრედ, ანგარიშით 3–3 დამთავრდა.
სამწვრთნელო
დიდი სამამულო ომიდან დაბრუნების შემდეგ დაამთავრა ფეხბურთის მწვრთნელთა საკავშირო უმაღლესი კურსები. მუშაობდა მწვრთნელად როგორც საქართველოში, ისე რესპუბლიკის ფარგლებს გარეთაც, ავარჯიშებდა ნორჩ ფეხბურთელებს.
ასევე მუშაობდა თბილისის, სოხუმის, ქუთაისისა და სხვა ქალაქების გუნდების მწვრთნელად.
1952 წელს საფეხბურთო კლუბ ნალჩიკის „სპარტაკის“ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა, რომელმაც გიორგი ჭუმბურიძის ხელმძღვანელობით, პირველად მიიღო მონაწილეობა რუსეთის ფედერაციის საფეხბურთო ჩემპიონატში. გუნდმა პირველობის მონაწილე თერთმეტი გუნდიდან მე-6 ადგილი დაიკავა, ხოლო რუსეთის ფედერაციის თასის გათამაშებაში მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც სტალინგრადის „დინამოსთან“ დათმო შეხვედრა ანგარიშით 0–5.
1960 წელს კვლავ ჩაუდგა ნალჩიკის „სპარტაკს“ სათავეში, სადაც მის თანაშემწედ მისივე წინამორბედი, გუნდის ყოფილი მთავარი მწვრთნელი ვლადიმერ სუეტინი მუშაობდა. ნალჩიკის „სპარტაკს“, რომელიც იმ სეზონში საკავშირო ჩემპიონატის „ბ“ კლასში ასპარეზობდა და რომელმაც, საბოლოოდ, სატურნირო ცხრილში მეთერთმეტე ადგილი დაიკავა, გიორგი ჭუმბურიძე თერთმეტი თვის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.
1961 წელს საფეხბურთო კლუბ ტირნიაუზის „მეტალურგის“ მთავარი მწვრთნელი იყო.
გიორგი ჭუმბურიძე, როგორც ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი ყოველთვის სარგებლობდა დიდი ავტორიტეტითა და სიყვარულით, როგორც მაყურებელთა და თანაგუნდელთა, ასევე თავის კოლეგებსა და აღსაზრდელებს შორის.
თბილისის „დინამო“
სსრ კავშირის თასი 1937
წყარო: dinamo-tbilisi.ru · Footballfacts.ru · fc-dynamo.ru
სსრ კავშირის ჩემპიონატი 1937
1937 წლის საკავშირო პირველობაზე გიორგი ჭუმბურიძე 16-დან 15 შეხვედრაში იღებს მონაწილეობას. მისი მონაწილეობით გამართული შეხვედრებიდან დინამოელები 7 შეხვედრაში იმარჯვებენ, ოთხს თმობენ და ოთხსაც ფრედ ასრულებენ. საერთო ჯამში, საბჭოთა კავშირის 1937 წლის ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებული 16 მატჩიდან თბილისის „დინამომ“ 7 შეხვედრა მოიგო, 5 წააგო, 4 ფრედ დაამთავრა და 34 ქულით მეოთხე ადგილი დაიკავა.
წყარო: dinamo-tbilisi.ru · Footballfacts.ru · fc-dynamo.ru
სსრ კავშირის ჩემპიონატი 1938
1937 წლის საკავშირო პირველობაზე გიორგი ჭუმბურიძე 25-დან 12 შეხვედრაში იღებს მონაწილეობას. მისი მონაწილეობით გამართული შეხვედრებიდან დინამოელებმა 5 შეხვედრაში გაიმარჯვეს, ერთი დათმეს და ექვსიც ფრედ დაასრულეს. საერთო ჯამში, საბჭოთა კავშირის 1938 წლის ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებული 25 მატჩიდან თბილისის „დინამო“ 11 შეხვედრაში იმარჯვებს, 5 შეხვედრაში მარცხდება, 9 შეხვედრას ფრედ ასრულებს და 31 ქულით მე-6 ადგილზე გადის.
წყარო: dinamo-tbilisi.ru · Footballfacts.ru · fc-dynamo.ru
სსრ კავშირის ჩემპიონატი 1941
წყარო: Footballfacts.ru · fc-dynamo.ru
საკლუბო სტატისტიკა
წყარო: Footballfacts.ru.აღნიშნული წყაროს მიხედვით 15 მატჩი (1937) და 11 მატჩი (1938) — ქურდობაძე, ალექსანდრე., ქართული ფეხბურთის ქრონიკები, თბ.: 2018. — გვ. 76. fc-dynamo.ru
მიღწევები
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის თასი
ფინალისტი: 1937
საინტერესო ფაქტები
1937 წლის 16 ივლისს ითამაშა საკავშირო თასის რიგით მეორე გათამაშების ფინალში, რომელიც თბილისისა და მოსკოვის დინამოელთა შორის გაიმართა. ფინალამდე თბილისის „დინამომ“ დაამარცხა: „ზენიტი“ ტაგანროგი (9–1), „სპარტაკი“ ერევანი (4–1), „ნეფტიანიკი“ ბაქო (3–2), „ლოკომოტივი“ თბილისი (4–0), „დინამო“ კიევი (4–1) და ცდკა მოსკოვი (1–0). გადამწყვეტ შეხვედრაში, რომელიც მოსკოვის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა ანგარიში მე-19 წუთზე ვ. ბერძენიშვილმა გახსნა. ორი წუთის შემდეგ კი სმირნოვმა საპასუხო გოლი გაიტანა პენალტით — 1–1. შემდეგ სემიჩასტნიმ კიდევ ორჯერ აიღო თბილისელთა კარი. მეორე ტაიმში მოსკოველთა კარში დაინიშნა თერთმეტმეტრიანი, რომელიც კარგად გამოიყენა მ. ბერძენიშვილმა. მატჩის დასასრულს მასპინძლებმა კვლავ ხელთ იგდეს უპირატესობა და სემიჩასტნისა და ილინის გოლებით კიდევ უფრო განამტკიცეს გამარჯვება — 5–2 მოსკოველთა სასარგებლოდ. თბილისელებმა ფინალში ასეთი შემადგენლობით ითამაშეს: დოროხოვი, შავგულიძე (კ), ჭუმბურიძე, ჯორბენაძე, მინაევი, გაგუა, გავაშელი, მ. ბერძენიშვილი, პაიჭაძე, ვ. ბერძენიშვილი, ასლამაზოვი. მწვრთნელი — ა. სოკოლოვი.
1937 წლის 24 ივლისს მონაწილეობა მიიღო თბილისის „დინამოს“ პირველ საერთაშორისო შეხვედრაში ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 40 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. აღსანიშნავია, რომ ამ მატჩზე ბილეთების მოთხოვნილება აღემატებოდა 110 ათასს, აქედან ორ მესამედზე მეტი, ადგილის სიმცირის გამო დაუკმაყოფილებელი დარჩა. დინამოელთა ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე (კ), გიორგი ჭუმბურიძე, ვლადიმერ ჯორბენაძე, მიხეილ მინაევი, გრიგოლ გაგუა, თენგიზ გავაშელი, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის პაიჭაძე, ლუარსაბ ლოლაძე, მიხეილ ასლამაზოვი (ვლადიმერ ბერძენიშვილი, 65). მწვრთნელი: ალექსეი სოკოლოვი. ბასკეთის ნაკრების შემადგენლობაში თამაშობდნენ: გრეგორიო ბლასკო, პაბლო ბარხოსი (პედრო არესუ, 21), სერაფინ აედო, ლეონარდო სილაურენი, ხოსე მუგუერსა, რობერტო ეჩებარია, გილიერმო გოროსტისა (კ), პედრო რეგეირო, ისიდრო ლანგარა, ენრიკო ლარინაგა, ემილიო ალონსო. მწვრთნელი: პედრო ვალიანო.მატჩი ბასკების გამარჯვებით, ანგარიშით 2–0 დამთავრდა. პირველი ბურთი მატჩის 35-ე წუთზე ისიდრო ლანგარამ გაიტანა, ხოლო მეორე ბურთი შეხვედრის 89-ე წუთზე გავიდა, როდესაც დინამოელთა კართან კუთხურის მოწოდებისას, დოროხოვმა მაღალ ნახტომში მოიგერია, მაგრამ ბურთი შემთხვევით მოხვდა მიანევს და კარში შეგორდა.
1937 წლის 30 ივლისს ითამაშა ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მეორე შეხვედრაში, ამჯერად, როგორც საქართველოს საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელმა. შეხვედრა კვლავ თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას წინა მატჩის მსგავსად 40 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე (კ), გიორგი ჭუმბურიძე, ვლადიმერ ჯორბენაძე, მიხეილ მინაევი, გრიგოლ გაგუა (ნიკოლოზ ანიკინი, 46), თენგიზ გავაშელი, მიხეილ ბერძენიშვილი (ლუარსაბ ლოლაძე, 32), ბორის პაიჭაძე (გიორგი ვაჩნაძე, 83), ლუარსაბ ლოლაძე, ვლადიმერ ბერძენიშვილი (მიხეილ ასლამაზოვი, 46), გაიოზ ჯეჯელავა (გიორგი აფრიდონიძე, 46). მატჩი კვლავ ბასკების გამარჯვებით, ანგარიშით 3–1 დამთავრდა. მასპინძელთაგან ერთადერთი ბურთი გრეგორიო ბლასკოს კარში 11-მეტრიანი საჯარიმო დარტყმით გაიტანა ბორის პაიჭაძემ.
1938 წელს თბილისის „დინამოს“ თოთხმეტ ფეხბურთელს და მათ შორის გიორგი ჭუმბურიძეს საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატის წოდება მიენიჭა.
ლიტერატურა
ბიბლიოგრაფია
პერიოდიკა
ფეხბურთი. ბრძოლა პირველობისათვის // „კომუნისტი“, 30 აგვისტო, 1937, № 198 (4999), გვ. 4.
ჟორდანია, ო. გაჭირვების ტალკვესი // „ლელო“, 26 აპრილი, 1983, № 80 (7391), გვ. 3.
გიორგი ჭუმბურიძე // „ლელო“, 29 აპრილი, 1986, № 83 (9174), გვ. 4.
რესურსები ინტერნეტში
გიორგი ჭუმბურიძე — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“
კომენტარები
სქოლიო
ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
დაბადებული 1912
გარდაცვლილი 24 აპრილი
გარდაცვლილი 1986
ქართველი ფეხბურთელები
საბჭოთა ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები
ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები
გორის დილას მწვრთნელები
სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები