სადიქ დადაშოვი

სადიქ დადაშოვი — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა არქიტექტორი, არქიტექტურის ისტორიკოსი, აზერბაიჯანული საბჭოთა არქიტექტურის ერთ-ერთი დამაარსებელი, პროფესორი, სსრკ არქიტექტურის აკადემიის წევრი (1941), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945), აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1940), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1941).
ბიოგრაფია
სადიქ დადაშოვი დაიბადა 1905 წლის 15 აპრილს ბაქოში. მან 1929 წელს დაამთავრა ბაქოს მ.აზიზბეოვის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1944 წელს გახდა აზერბაიჯანის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული არქიტექტურული სამუშაოების განყოფილების პირველი ხელმძღვანელი.
სადიქ დადაშოვი 1941 წელს აირჩიეს სსრკ არქიტექტურის აკადემიის წევრად, ხოლო 1945 წელს ახლად დაარსებული აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად (ამჟამად აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია).
სადიქ დადაშოვი გარდაიცვალა 1946 წლის 24 დეკემბერს მოსკოვში და დაკრძალეს ბაქოში.
სამეცნიერო საქმიანობა
სადიქ დადაშოვი აზერბაიჯანის არქიტექტურული მემკვიდრეობის პირველი მეცნიერი მკვლევარია. მან საფუძველი ჩაუყარა აზერბაიჯანული არქიტექტურის ისტორიის შესწავლას. ამ მიზნით მან მოაწყო სამეცნიერო ექსპედიციები აზერბაიჯანის მთელ რიგ რეგიონებში 1934-1940 და 1944-1946 წლებში.
სადიქ დადაშოვმა შექმნა თავისი არქიტექტურული და თეორიული ნამუშევრები გამოჩენილ აზერბაიჯანელ არქიტექტორთან და არქიტექტურის ისტორიკოს მიქაილ ჰუსეინოვთან ერთად. მისი პროექტის საფუძველზე ბაქოსა და რესპუბლიკის სხვა ქალაქებში აშენდა მრავალი საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი და კულტურულ-საყოფაცხოვრებო ნაგებობა და ამ ნამუშევრებმა დიდი როლი ითამაშა აზერბაიჯანული არქიტექტურის განვითარებაში.
სადიქ დადაშოვმა 1929-1933 წლებში უზრუნველყო 23 შენობის პროექტი. მათ შორისაა ქარხანა-სამზარეულო ბაქოში (ბაილში), აზერბაიჯანის ინდუსტრიული ინსტიტუტის ახალი შენობა (ახლანდელი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის აკადემია; ორივე 1932), სახლი ხელოვნების მუშაკთათვის, საცხოვრებელი კორპუსების კომპლექსი და ღაზახის პედაგოგიური ტექნიკუმი (1933).
სადიქ დადაშოვი არის ნიზამი განჯელის ძეგლების პროექტის ავტორი, რომლებიც 1946 წელს დაიდგა განჯაში და 1949 წელს ბაქოში.
სადიქ დადაშოვის მთავარი ნამუშევრები
აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის შენობა (1935 წ.)
კინოთეატრ „ნიზამის“ შენობა (1934 წ.)
ბაქოს მუსიკალური აკადემიის შენობა (1936 წ.)
ნიზამი განჯელის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის ეროვნული მუზეუმის შენობა (1940 წ.) და სხვ.
ჯილდოები და აღიარება
1940 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება, ხოლო 1941 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია.
დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
ძირითადი სამეცნიერო ნაშრომები
აზერბაიჯანული არქიტექტურის ძეგლები ბაქოში. მოსკოვი. 1938
ბაქოს არქიტექტურული ძეგლები. მოსკოვი. 1946
აზერბაიჯანის III-XVIII სს. არქიტექტურა. მოსკოვი. 1948
საბჭოთა აზერბაიჯანის არქიტექტურა. ბაქო—მოსკოვი. 1950
შირვანშახოვის სასახლის ანსამბლი ბაქოში. მოსკოვი. 1956
ბაქოს არქიტექტურული ძეგლები. ბაქო. 1955
ლიტერატურა
აზერბაიჯანის საბჭოთა ენციკლოპედია . ტომი III, ბაქო, 1979. გვ. 312-313 წწ.
საინფორმაციო წიგნი აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრების შესახებ. (შემდგენელი: აფაგ ასადოვა). II, ბაქო, 2005 წ
სქოლიო
საბჭოთა არქიტექტორები
აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
მოსკოვში გარდაცვლილები
გარდაცვლილი 1946
გარდაცვლილი 24 დეკემბერი
ბაქოში დაბადებულები
დაბადებული 1905
დაბადებული 15 აპრილი
ლენინის ორდენის კავალრები
შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები