ირინა ალეგროვა

ირინა ალეგროვა
ირინა ალექსანდრეს ასული ალეგროვა — საბჭოთა და რუსი პოპ მომღერალი, მსახიობი, რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი (2010).
ბიოგრაფია
ადრეული წლები
დაიბადა 1952 წლის 20 იანვარს დონის როსტოვში, თეატრის რეჟისორის, მსახიობის, აზერბაიჯანის სსრ და რსფსრ დამსახურებული არტისტის ოჯახში. მამა — ალექსანდრე სარქისოვი-ალეგროვი (1915-1994) — წარმოშობით სომეხი, რომელმაც ახალგაზრდობაში ოფიციალურად შეიცვალა ნამდვილი გვარი სარქისოვი ალეგროვით; ფსევდონიმი ალეგრო მომდინარეობს მუსიკალური ტერმინიდან „ალეგრო“ („ფრიზი, მხიარული“). დედა — სერაფიმა სოსნოვსკაია (1923-2012) — მსახიობი და მომღერალი.
ცხოვრების პირველი წლები ირინამ დონის როსტოვში გაატარა. 1961 წელს ოჯახი საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა. მშობლები მუშაობდნენ ბაქოს მუსიკალური კომედიის თეატრში. მათ სახლს ხშრად სტუმრობდნენ მსტილავ როსტროპოვიჩი, გალინა ვიშნევსკაია, არამ ხაჩატურიანი, მუსლიმ მაგომაევი, ტატიანა შმიგა და სხვები. ბაქოში ჩასვლისას ალეგროვას დამთავრებული ჰქონდა ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის მეორე კლასი და მუსიკალური სკოლის პირველი კლასი. მისაღებ გამოცდებზე დაუკრა იოჰან სებასტიან ბახის ნაწარმოები და იგი მაშინვე მიიღეს ბაქოს კონსერვატორიის ფორტეპიანოს ცენტრალური მუსიკალური სკოლის მესამე კლასში (სპეციალობა — პიანისტი-აკომპანისტი), რომელიც დაამთავრა დასკვნით გამოცდაზე რახმანინოვის მეორე კონცერტის დაკვრით. მუსიკალური სკოლის პარალელურად სწავლობდა საბალეტო კლუბში, ხატავდა ტანსაცმლის ესკიზებს. 1969 წელს დაამთავრა სკოლა, მაგრამ ავადმყოფობის გამო გამოტოვა ბაქოს კონსერვატორიაში საშემსრულებლო ფაკულტეტის მისაღები გამოცდები.
შემოქმედებითი საქმიანობის დასაწყისი და პირველი ქორწინება
1970 წელს ირინა ალეგროვამ დაიწყო მუშაობა ერევნის ორკესტრში კონსტანტინე ორბელიანის დირიჟორობით. 1971 წელს იქორწინა ბაქოელ გ. ტაგიროვზე. 1972 წელს ქალიშვილი ლალა შეეძინათ, ხოლო ქალიშვილის დაბადებიდან ექვსი თვის შემდეგ ირინა ქმარს გაშორდა.
გზა დიდი სცენისკენ
1970-იან და 1980-იან წლებში ალეგროვა გამოდიოდა სხვადასხვა მუსიკალურ ჯგუფში, რომლებთან ერთადაც გასტროლებზე დადიოდა საბჭოთა კავშირში.
1975 წელს ირინა ალეგროვა ცდილობს შესვლას, მაგრამ მესამე ტურში ვერ გადის. იწყებს მუშაობას, ატარებს მუსიკის კერძო გაკვეთილებს და მუშაობს ქორეოგრაფიულ სკოლაში აკომპანისტად. 1976 წელს ირინა მიიღეს ორკესტრში ლეონიდ უტიოსოვის დირიჟორობით. შემდეგ მუშაობს სოლისტად ანსამბლ „ინსპირაციაში" მოსკონცერტზე.
1977 წელს ირინა გახდა ანსამბლის „ახალგაზრდა ხმების" სოლისტი ტამბოვის ფილარმონიაში, რომლის შემადგენლობაში ყოფნის დროსაც იგი გახდა II საკავშირო სიმღერის კონკურსის „სოჭი-1978" ლაურეატი. 1979 წელს ანსამბლი ორად გაიყო: „ჩირაღდანი" და „კრუიზი". 1979 წლიდან 1981 წლამდე ირინა ალეგროვა მუშაობდა ვია „ჩირაღდანში“. ამ კოლექტივში იგორ კრუტოი მუშაობდა პიანისტ-აკომპანისტად.
1982 წელს ი. ალეგროვა მარგარიტა ტერეხოვას მუსიკალური თეატრის შემადგენლობაში გასტროლებზე იმყოფება იგორ ტალკოვთან და ლუდმილა სენჩინასთან ერთად. შემდგომში, ირინა ალეგროვა და იგორ ტალკოვი მიიღებენ მონაწილეობას თეოდორ დრაიზერის მუსიკალური და პოეტური კომპოზიცია-მიუზიკლის „და კერი" რაიმონდ პაულსის მუსიკაზე მარგარიტა ტერეხოვას მუსიკალურ თეატრში.
1983-1984 წლებში ირინა ალეგროვა მუშაობდა რესტორნებისა და სასტუმროების მრავალფეროვან შოუში. ამავე პერიოდში ის ხვდება ახალგაზრდა პროდიუსერს ვლადიმერ დუბოვიცკის, რომელსაც ირინა ალეგროვა კომპოზიტორ ოსკარ ფელცმანის აუდიენციაზე მიჰყავს.
ჯგუფი „ელექტროკლუბი"
1985 წელს ო. ფელცმანი წერს სიმღერას „ბავშვის ხმა", რომლითაც ალეგროვა დებიუტს ასრულებს კომპოზიტორის შემოქმედებით საღამოზე და პირველად ჩნდება სიმღერების ფესტივალზე „წლის სიმღერა". ირინა ხდება ანსამბლის „მოსკოვის ჩირაღდნების" სოლისტი, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ფელცმანი.
ირინა ალეგროვა მღერის ბექ ვოკალში, მღერის სოლო-სიმღერებსაც განყოფილებებს შორის. 1985 წელს გამოვიდა დისკი-გიგანტი, რომელზეც პირველად ჩაიწერა ალეგროვას სოლო სიმღერები („ქვიშის საათი", „მე ვარ სიყვარული" და „ბავშვის ხმა"). მალე ო. ფელცმანს გუნდთან ერთად გასტროლებზე სიარული გაუჭირდა და ჯგუფი დავიდ ტუხმანოვს გადასცა. ჩამოყალიბდა როკ ჯგუფი „ელექტროკლუბი", რომლის პირველი სოლისტები იყვნენ ირინა ალეგროვა, იგორ ტალკოვი და რაისა საედ-შაჰი. ჯგუფი ასრულებდა დ. ტუხმანოვის სიმღერებს. მისი დებიუტი შედგა ფესტივალზე „სიმღერა-1986" კომპოზიციით „ძველი სარკე". პირველი კომპოზიციის ყველაზე ცნობილი სიმღერა იყო კომპოზიცია „Чистые пруды".
1987 წლის დასაწყისში გუნდმა მონაწილეობა მიიღო „ოქროს კამერტონის“ კონკურსში სიმღერით „სამი ასო" და გახდა ლაურეატი — ეს იყო პირველი წარმატება პროფესიულ სცენაზე. ჯგუფის პირველი დისკი გამოდის 8 სიმღერით. ამავე წელს ირინა ჩაწერს რამდენიმე სიმღერას მხატვრული ფილმებისთვის: „ფრენის დროა" და „გამოძიება მიჰყავთ ზნატოკებს" (რომანსი „ფუჭი სიტყვები“).
1987 წლის ბოლოს ი. ტალკოვი ტოვებს ელექტროკლუბს. ტალკოვის წასვლით, ჯგუფ „ფორუმის“ მუსიკოსები მოდიან გუნდში ვიქტორ სალტიკოვთან ერთად და ჯგუფი ცნობილი ხდება როგორც „ელექტროკლუბი-2“. ჯგუფი მონაწილეობს ალა პუგაჩოვას გადაცემის — „მეგობრების შეხვედრა, ანუ ფეიერვერკი-1“ გადაღებაში.
1989 წელს გრამფირფიტების ჩამწერმა სტუდია „მელოდიამ“ გამოუშვა ჯგუფის „ელექტროკლუბი-2“ მეორე დისკი (9-დან) დავიდ ტუხმანოვის სიმღერებით, რომელთაგან 3 ირინა ალეგროვამ შეასრულა. წლის ბოლოს მომღერალი მონაწილეობს ფესტივალში „სიმღერა-1989" სიმღერით „სათამაშო" და ალა პუგაჩოვას „საშობაო შეხვედრებში" (სიმღერა „ლურჯი ვარდი").
1990 წლის დასაწყისში ირინა ალეგროვა დაშორდა ვლადიმერ დუბოვიცკის და დატოვა „ელექტროკლუბი-2“, მომღერლის თქმით, „დროშასავით ხელში ეჭირა იგორ ნიკოლაევის მომავალი ჰიტი „Странник“. ასევე ჯგუფი დატოვეს რეჟისორმა, ხმის ინჟინერმა ლაზარ ანასტასიადმა და დრამერმა. ერთ წელზე ნაკლები ხნის შემდეგ, ირინა ალეგროვა დასახელდა წლის საუკეთესო მომღერლად საუნდტრეკის ჰიტ-აღლუმის აუდიტორიის კენჭისყრის შედეგების მიხედვით.
სოლო კარიერის დასაწყისი
1990 წელს მომღერალმა დატოვა ჯგუფი „ელექტროკლუბი“. ირინა ალეგროვა თავის ფლაგმანურ სიმღერად იგორ ნიკოლაევის „მოხეტიალეს“ („Странник“) მიიჩნევს. ირინა ალეგროვას რეპერტუარში გამოჩნდება „ფოტოგრაფია“, „სევდა არ იყო“, „გჯეროდეთ სიყვარულის გოგოებო“, „არ გაფრინდე, სიყვარულო!“ და ა.შ. იმავე წელს, ირინა იწყებს რეგულარულად გამოჩენას ტელევიზიაში და ტურებს სოლო პროგრამით. სიმღერა „ფოტოგრაფია“ ძალიან ჰგავს შვედური პოპ-ჯგუფის Ace of Base-ის „Happy Nation"-ს. მომღერლის წარმომადგენლებმა ჯგუფი პლაგიატში დაადანაშაულეს. „Ace of Base“-მა ეს ამბავი მხოლოდ 1998 წელს რუსეთში ჩასვლის დროს შეიტყო.
თავდაპირველად მომღერალი თავად აგვარებს საპროდიუსერო საკითხებს, მოგვიანებით კი დასახმარებლად რეჟისორი ხიზრი ბაიტაზიევი აჰყავს. სიმღერა „მოხეტიალე“ „სიმღერა-1991“-ის ფინალში ხვდება. ი. ნიკოლაევის სიმღერების ციკლთან ერთად ირინას რეპერტუარში ჩნდება ვიქტორ ჩაიკას სიმღერები „ტრანზიტი“ და „მექალთანე“.
1992 წელს მომღერალმა ჩაატარა კონცერტები ოლიმპიურ სპორტულ კომპლექსში. იმავე წელს გამოვიდა ვიდეო სიმღერაზე „My Betrothed“ ალექსანდრე დომოგაროვის მონაწილეობით. ალეგროვა უშვებს თავის პირველ დისკ-გიგანტს და მაგნიტურ ალბომს „My Wanderer“.
1993 წელს გადაიღეს ვიდეო „ტრანზიტი“. 3-დან 7 ნოემბრამდე ირინა ატარებს სოლო კონცერტებს სახელმწიფო ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში „როსია“. მომღერალი ხდება ძირითადი ღონისძიებების მონაწილე: „სლავიანსკი ბაზარი“, „წლის სიმღერა“, „დილის ფოსტა“, „50/50“ და ა.შ. და წერს ახალ სიმღერებს: „გამარჯობა, ანდრეი!“, „სანთელი“, „მირაჟი“ (დუეტი იგორ ნიკოლაევთან), „სიყვარულის ოქრო“, „გასაღები“ და ა.შ.
1994 წელს გამოვიდა ალეგროვას პირველი დისკი „ჩემი რჩეული“. ამავე წელს ირინა ალეგროვა დასახელდა წლის საუკეთესო მომღერლად საუნდტრეკის ჰიტ-აღლუმში 1990-1993 წლებში; იღებს ჯილდოს „ოვაცია“ ნომინაციაში „საუკეთესო პოპ მომღერალი 1992/1993“. მომღერლის პირადი ცხოვრებაც უკეთესობისკენ მიდის — ცნობილი ხდება ირინას რომანის შესახებ მისი გუნდის მოცეკვავე იგორ კაპუსტასთან, რომელთანაც ქორწინება 6 წელი გაგრძელდა. მამის გარდაცვალების გამო მომღერალი საგასტროლო აქტივობებს დროებით წყვეტს. დაბრუნება აღინიშნა მარინა ცვეტაევას ლექსებზე ვიდეო-კლიპის გავრცელებით „მე დაგიბრუნებ“. იგი ინტერვიუში ამბობს: „მე არ ვთვლი თავს მომღერლად. თავს ბევრად უკეთ ვგრძნობ, როცა მსახიობს მეძახიან“. ალეგროვას თქმით, მას ყოველთვის ჰქონდა სურვილი არა „უბრალოდ ემღერა“ („მე უბრალოდ არ მაინტერესებს სიმღერა“), არამედ ესტრადის თეატრთან შერწყმა.
„ვარსკვლავური მსვლელობა“
1995 წელს მომღერალმა გამოუშვა თავისი მეორე დისკი „Угонщица“ კრემლის ყრილობათა სასახლეში იმართება კონცერტები სახელწოდებით „იმპერატრიცა“, რომლის პირველი ნაწილი შედგებოდა ძველი ჰიტებისაგან, ხოლო მეორე — ახალი სიმღერებისგან („იმპერატრიცა“, „უპასუხო სიყვარული“ და სხვა). გადაიღეს სკანდალური სიმღერის „შემოდი ჩემში“ ვიდეო-კლიპი. ვიდეო გადაღებულია ტიგრან კეოსაიანის მიერ, რომელმაც ირინასთვის კიდევ რამდენიმე კლიპი გადაიღო („მე დაგიბრუნებ“, „ტრანზიტი“, „ფარდა“).
1996 წლიდან ალეგროვამ დაიწყო თანამშრომლობა იგორ კრუტოისთან. სახელმწიფო ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში „როსია“ გაიმართა გადაცემა „ღრუბლებს ხელებით განვდევნი“-ს პრეზენტაცია, რომელიც 6 დღის განმავლობაში ტარდებოდა. კონცერტებისთვის გამოვიდა ამავე სახელწოდების დისკი. კლიპები გადაიღეს სიმღერებზე ახალი ალბომიდან — „ღრუბლებს ხელით განვდევნი“ და „პალმები“; გადაღება ფილმში „ძველი სიმღერები მთავარზე-2“, სადაც ირინა მღეროდა ოსკარ ფელცმანის სიმღერას „თეთრი შუქი"; მონაწილეობდა ფესტივალში „სლავიანსკი ბაზარზე“ ვიტებსკში, ფესტივალ „აზიის ხმა“ ალმა-ატაში და „წლის სიმღერა“ მოსკოვში.
მომღერალმა ი. კრუტოისთან ერთად ჩაწერა სიმღერები კომპოზიტორის მუსიკაზე მეორე ერთობლივი ალბომისთვის „დაუმთავრებელი რომანი“, გადაიღო 2 კლიპი — „არ დააგვიანო“ და „მონოლოგი“.
1997 წელს მომღერალმა გამოუშვა ალბომი „იმპერატრიცა“. 1998 წლის დასაწყისში ი.ალეგროვა და ი. კრუტოიმ წარმოადგინეს გადაცემა „დაუმთავრებელი რომანი“. კონცერტებისთვის გამოვიდა ამავე სახელწოდების ალბომი. ჩაატარა ტურები რუსეთისა და აშშ-ს ქალაქებში, მომღერალმა ასევე მონაწილეობა მიიღო ი. კრუტოის სახელობის ვარსკვლავის გახსნაზე. სახელმწიფო ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში „როსია“.
1999 წელს ი. ალეგროვამ მონაწილეობა მიიღო ი. კრუტოის შემოქმედებით საღამოებზე, სადაც წარმოადგინეს ახალი ერთობლივი პროგრამა „მაგიდა ორისთვის“. ირინამ გამოუშვა ალბომი „თეატრი…“ 15 კომპოზიციით. 10 წლიანი პაუზის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო ალა პუგაჩოვას „საშობაო შეხვედრებში“.
შემოქმედებითი ექსპერიმენტების პერიოდი
2000 წელს ირინა ალეგროვამ სოლო კონცერტი გამართა სახელმწიფო ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში „როსია“. 2000 წლის ოქტომბერში ირინა ალეგროვამ წარმოადგინა საკონცერტო პროგრამა „ბენეფისი-2000“. წლის ბოლოს, ფესტივალზე „სიმღერა-2000“ ირინა ალეგროვას გადაეცა კლაუდია შულჟენკოს სახელობის სამახსოვრო პრიზი ეროვნული სიმღერის განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისთვის.
2001 წელს გამოვიდა ალბომი „ყველაფერი ხელთავიდან“. გამოვიდა 2 კლიპი სიმღერებისთვის „მე ვარ დამნაშავე დანაშაულის გარეშე“ და „ყველაფერი ნორმალურადაა“. „წლის სიმღერაზე“ მომღერალმა წარადგინა სიმღერა „აკორდეონი“ (მუსიკა ა. უკუპნიკის, ტექსტი სერგეი სოკოლკინის).
2002 წელს კომპოზიტორთან, პოეტთან, სცენის რეჟისორთან ალექსეი გარნიზოვთან ერთად შეიქმნა შოუ პროგრამა „По лезвию любви“. პროგრამაში შედიოდა 20 სიმღერა. „წლის სიმღერაზე“ მოხვდა სიმღერა „Долюби любовь“ (მუსიკა ი.დონსკოის, ტექსტი სერგეი სოკოლკინის). ამავე წლის 30 ოქტომბერს ირინა ალეგროვას რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტრომ მიანიჭა „რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტის“ წოდება. ნოემბერში დაჯილდოვდა სამახსოვრო მედლით „შინაგან საქმეთა სამინისტროს 200 წელი“.
2003 წელს ირინა ალეგროვამ წარმოადგინა პროგრამას „ჩვენ ერთად ვართ“ ციკლიდან ტრილოგიიდან „სიყვარულის დანა“. ნოემბერში გაიმართა გადაცემის „Салют, любовь!“ პრემიერა.
2004 წელს მესამე ყოველწლიური ჯილდოს „წლის შანსონის“ გადაცემის ცერემონიაზე ალეგროვამ მიიღო პრიზი „ოქროს სიმი“ წლის საუკეთესო დუეტისთვის „საახალწლო ოცნებები“ მიხეილ შუფუტინსკისთან ერთად. ოქტომბერში გამოვიდა ერთობლივი ალბომი მიხეილ შუფუტინსკისთან „Пополам“. ნოემბერში გაიხსნა ირინა ალეგროვას ვარსკვლავი სახელმწიფო ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში „როსია“.
შემოქმედების ახალი მიმართულებები და ასპექტები
2006 წელს განახლდა თანამშრომლობა კომპოზიტორ ვიქტორ ჩაიკასთან. თებერვალში შედგა სიმღერის პრემიერა „მომეჩვენა". მარტში ირინამ მონაწილეობა მიიღო ოსკარ ფელცმანის 85 წლის იუბილესადმი მიძღვნილ საიუბილეო კონცერტში და შეასრულა 2 სიმღერა: „მათთვის, ვინც ახლოს არის“ და „მაესტრო“ (მუს. იულიანა დონსკაია, ლექ. სერგეი სოკოლკინი).
2006 წლის გაზაფხულზე ჩაიწერა ვიქტორ ჩაიკას ახალი სიმღერები „მშვიდობით“, „კარგი“, „ანგელოზი“ და სხვა. აპრილში მოსკოვის სახელმწიფო საკონცერტო დარბაზში დაჯილდოების ცერემონიაზე ალეგროვამ მიიღო ჯილდო „რუსეთის საუკეთესო სომეხი მომღერალი“. ამავე წელს იყო ტურები უკრაინაში, ყაზახეთში, რუსეთში, გერმანიაში. ივლისში ირინა ალეგროვამ კონცერტი გამართა მონაკოში Salle des etoiles-ში.
2007 წელი — მომღერლის დაბადების დღეზე პირველ არხზე ნაჩვენები იქნა დოკუმენტური ფილმი „ირინა ალეგროვას გიჟური ვარსკვლავი“. 9 და 10 თებერვალს კრემლის სახელმწიფო სასახლეში გაიმართა ირინა ალეგროვას სოლო პროგრამის „წარსულიდან მომავლისკენ…“ პრემიერა. მარტში ირინა ალეგროვამ და გრიგორი ლეპსმა გადაიღეს ვიდეო ვიქტორ დრობიშის სიმღერაზე „არ მჯერა შენი“.
2007 წელს ირინა ალეგროვა გასტროლებზე იმყოფებოდა რუსეთსა და უკრაინაში. 25 ოქტომბერს გამოვიდა მომღერლის ახალი ალბომი „Allegrova-2007“, რომელშიც შედიოდა 14 კომპოზიცია. დეკემბერში ირინა ალეგროვა და გრიგორი ლეპსი გახდნენ XII ყოველწლიური ეროვნული პრემია „ოქროს გრამოფონის“ და ფესტივალი „სიმღერა-2007“-ის ლაურეატები სიმღერა-დუეტით „არ მჯერა შენი“.
გაზაფხულზე ი. ალეგროვა მონაწილეობს რიგ ღონისძიებებში: ილია რეზნიკის საიუბილეო კონცერტი; მესამე ყოველწლიური ეროვნული ჯილდო სომხური შოუბიზნესის სფეროში — „ტაშირი-2008“; ივლისში მან მონაწილეობა მიიღო იგორ ნიკოლაევის შემოქმედებით საღამოში და მონაწილეობა მიიღო ახალი ტალღის 2008 წლის ფესტივალის დახურვის ცერემონიაში.
MUZ-TV მუსიკალური დაჯილდოების ცერემონიაზე ი. ალეგროვასა და გ. ლეპსის დუეტმა სიმღერით „არ მჯერა“ გაიმარჯვა ნომინაციაში „წლის საუკეთესო დუეტი“. აგვისტოში ი. ალეგროვა მონაწილეობს ახალგაზრდა შემსრულებლების კონკურსის დახურვაში „ხუთი ვარსკვლავი“ სატელევიზიო პრემიერით სიმღერისთვის „არ არსებობს საბაბი“. ზაფხულში და შემოდგომაზე ალეგროვა მოგზაურობს რუსეთისა და ბალტიის ქვეყნების ქალაქებში.
მომღერალი მონაწილეობს მთავარ მუსიკალურ და სატელევიზიო ღონისძიებებში: ფესტივალები „ახალი სიმღერები მთავარზე" (სიმღერის „პრინცესას“ პრემიერა), „ძველი სიმღერები მთავარის შესახებ“ (სიმღერა „უბედურება“ ვ. ვისოცკი), წლის სიმღერა 2008 (სიმღერა „ორი სახე“); გადაღებულია გადაცემების „ორი ვარსკვლავი“ საახალწლო გამოცემების ბლოკში (დუეტი კობზონთან „ძველი ნეკერჩხალი“) და სხვები.
დეკემბერში ი. ალეგროვამ გამართა საქველმოქმედო სოლო კონცერტი ჩეხეთის წმინდა ვიაჩესლავის ტაძრის ცენტრში, სოფელ ნოვში; ბილეთების გაყიდვიდან მიღებული მთელი შემოსავალი გადაირიცხა ტაძრის ფონდში, რათა ხელახლა შეექმნათ გუმბათის მოხატულობა რასტრელის ნახატების მიხედვით.
12 მარტს მომღერალმა წარადგინა 3 კომპოზიცია — „ალო, ალო“, „პრინცესა“, ასევე კომიკური სიმღერის „ოჰ, კაკალი“ პრემიერა. მარტის მეორე ნახევარში ი. ალეგროვა მოგზაურობს უკრაინის ქალაქებში. 4 აპრილი — ი. ალეგროვა ტრადიციულად მონაწილეობს ტაშირის სომხური სიმღერის ფესტივალში, რომელიც გაიმართა კრემლის სახელმწიფო სასახლეში და პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა. ირინა ალეგროვა დაჯილდოვდა პრემიით „ფესტივალის მუზა“. მომღერლის საჩუქარი იყო სერგეი არისტოვისა და ოლგა კოროტნიკოვას (ოლგა ვიორი) სიმღერის „მე არ მოვბრუნდები“ სატელევიზიო პრემიერა.
აპრილ-მაისში მიმდინარეობს გერმანიის ქალაქების ტური ახალი შოუ-პროგრამით „მე სიყვარული ვარ“. ივნისის დასაწყისში ირინა ალეგროვა მონაწილეობს კლიპის გადაღებაში სიმღერისთვის „მე არ მოვბრუნდები“. სამი დღის განმავლობაში, 27-დან 29 აგვისტომდე, ოსტანკინო გადაიღებს მომღერლის შოუს პროგრამას სახელწოდებით „გაუტეხავი ქალის ამბავი“ NTV არხისთვის. გადაცემა 25 სექტემბერს გავიდა NTV არხზე. ოქტომბერში მომღერალი მოგზაურობს აშშ-ს ქალაქებში (ჩიკაგო, მაიამი, ბოსტონი, ატლანტიკ სიტი, ლოს ანჯელესი Allegrova-2009 პროგრამით. 13 დეკემბერს ი. ალეგროვა არის მე-10 მონაწილე (ლოს ანჯელესი, Nokia Theatre). სტუმრებს პრემიერა — სიმღერა „დამელოდე, სომხეთო“ გააცნეს.
„Ჩემი გზა. ალეგროვას პერიოდი“
2010 წელი
2010 წლის 15 იანვარს რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას ირინა ალეგროვას „რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტის“ საპატიო წოდების მინიჭების შესახებ „ხელოვნების სფეროში დიდი დამსახურებისთვის“ 5 მარტს მოსკოვში, სპორტულ კომპლექს „ოლიმპიურში“ შოუ პროგრამის პრემიერა გაიმართა, რომელსაც 16 000 მაყურებელი ესწრებოდა. გადაცემა დაეთმო, მომღერლის თქმით, „მის უდიდებულესობა ქალს“. ამ კონცერტის სატელევიზიო ვერსია 8 მარტს აჩვენეს NTV არხზე. 7 მარტს გადაცემის პრემიერა შედგა სანკტ-პეტერბურგში ყინულის სასახლეში. 15 აპრილი ი. ალეგროვას ფესტივალზე „საუნდტრეკი“ მიენიჭა პრიზი „მუდმივობისა და არაპროგნოზირებადობისთვის“. 18 აპრილი ი.ალეგროვა იმყოფება GKD-ში ტაშირის ფესტივალზე და ასრულებს ერთ-ერთ ახალ სიმღერას „დამელოდე, სომხეთო“. 1 აგვისტოს მომღერალი იურმალაში გალა ფესტივალ „ახალი ტალღა“-ს სტუმარია (იმღერა „როცა სიყვარული კვდება“).
აგვისტო-ოქტომბერში მომღერალს აქვს ტური შავი ზღვის სანაპიროზე და რუსეთის ქალაქებში (30-ზე მეტი სოლო კონცერტი). 6 ნოემბერი ი.ალეგროვა იმყოფება კიევში ჟიურის წევრად გადაცემაში „სახალხო ვარსკვლავი“, პირდაპირ ეთერში. ნოემბერში მომღერალი გააგრძელებს ტურნეს რუსეთისა და სომხეთის ქალაქებში.
2011 წელი
4 და 5 მარტს ი.ალეგროვას სადღესასწაულო სოლო კონცერტები და განახლებული გადაცემის პრემიერა „არ მოვბრუნდები“; შემდეგ პრემიერა შედგა 7 მარტს ტრადიციულ სადღესასწაულო კონცერტზე ყინულის სასახლეში სანკტ-პეტერბურგში და კიევში 9 და 10 მარტს სასახლეში „უკრაინა“. გარდა ამისა, ტური გაგრძელდა უკრაინის, ციმბირის, შორეული აღმოსავლეთის ქალაქებში და დასრულდა მოსკოვში 16 აპრილს ორ მთავარ ღონისძიებაში მონაწილეობით: მეექვსე დაჯილდოების ცერემონიაზე „სომხეთის მუსიკალური ჯილდოები“ (კრემლის სახელმწიფო სასახლეში) და კონცერტი „დისკო — «რადიო დაჩა»“ (სპორტ-კომპლექსი „ოლიმპიური“).
ალეგროვა არის ფესტივალის — „წლის სიმღერა“ („შენ ასეთი არ ხარ“) მონაწილე.
2012 წელს მომღერალს 60-ზე მეტი სოლო კონცერტი ჰქონდა. 7 მარტს მოსკოვში, ოლიმპიურ სპორტულ კომპლექსში, ახალი პროგრამის პრემიერა გაიმართა ანშლაგით, რომელსაც 17 ათასი მაყურებელი ესწრებოდა. ერთი დღის შემდეგ, 9 მარტს, პროგრამის პრემიერა სანქტ-პეტერბურგში, ყინულის სასახლეში შედგა.
11 და 12 ივლისს ი. ალეგროვამ მონაწილეობა მიიღო საერთაშორისო ფესტივალის „სლავიანსკი ბაზარის“ ფარგლებში გამართულ ღონისძიებებში: მომღერალმა სოლო კონცერტი გამართა და მონაწილეობა მიიღო ფესტივალის გახსნის ცერემონიაში. 28 და 29 ივლისს ი.ალეგროვა „ახალი ტალღის“ წევრია (პრემიერების დღეს შესრულდა სიმღერა „წყალდიდობა“, ფესტივალის დახურვაზე — „პროლოგი“).
Ნოემბერი-დეკემბერი. ტურის გაგრძელება: ნოემბრის პირველი ნახევარი — ტური აშშ-ს ქალაქებში, მეორე ნახევარი — მინსკი, ერევანი, რუსეთის ქალაქები ციმბირი, სტავროპოლი და კრასნოდარის ტერიტორიები. 1 დეკემბერი ი.ალეგროვა — „წლის სიმღერის“ მონაწილე.
2013 წელი
ტურის გაგრძელება განახლებული პროგრამით, რომელიც წარმოდგენილი იყო ტრადიციულ სადღესასწაულო კონცერტებზე 9 მარტს სანქტ-პეტერბურგში ყინულის სასახლეში და 16 და 17 მარტს კიევში ხელოვნების ეროვნულ სასახლეში „უკრაინა“, თებერვალ-აპრილში — ტური რუსეთსა და აშშ-ში გამოსამშვიდობებელი ტურის ფარგლებში.
2013 წლის 5 ნოემბერს შედგა კლიპის პრემიერა სიმღერისთვის „Шайбу-шайбу!“, რომლის გადაღებებში მონაწილეობა მიიღეს ირინა ალეგროვამ და ჰოკეის ვარსკვლავებმა (სიმღერების ავტორები: მუსიკა — ივან ბაგრამოვი, ტექსტი — მარია ერიომინა, ვიდეოს ავტორები: ივან ბაგრამოვი და ხუან ლარა).
7 დეკემბერი — ი.ალეგროვა მონაწილეობს „2013 წლის სიმღერა“ („ჩიტი“) გადაღებებში.
ტურის გაგრძელება პროგრამით „Encore“ დიდ ქალაქებში. 9 მარტს სანქტ-პეტერბურგში ტრადიციული კონცერტი გაიმართა. „Encore“ ტურის ფარგლებში ი. ალეგროვა კონცერტებს ატარებს გერმანიის 7 ქალაქში. სექტემბერ-დეკემბერში მომღერალი ატარებს ტურს ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის ქალაქებში.
„გადატვირთვა. ხელახალი დაბადება“
2015 წელი
7-8 იანვარი ი. ალეგროვა — „შობა როზა-ხუტორში“ მონაწილე; 8-9 ივლისი ი. ალეგროვა მონაწილეობს ვიტებსკის ფესტივალზე „სლავიანსკი ბაზარი“. ფესტივალის ფარგლებში წარმოდგენილია სოლო კონცერტი, ფესტივალის საზეიმო გახსნაზე — სიმღერები „სიყვარული სულელი ხარბია“ და პრემიერა „დრო ფულია“. 10 ოქტომბერი — სიმღერის „სამოთხის გასაღები“ სატელევიზიო პრემიერა პრემიერების დღეს, 11 ოქტომბერი — სიმღერის „Жить и любить“ პრემიერა „ახალი ტალღის“ დახურვაზე.
7-8 იანვარი ი. ალეგროვა არის მუსიკალური ფესტივალის „შობა როზა ხუტორში“ მონაწილე. 14 თებერვლის წინა დღეს შედგა მომღერლის შემოქმედებით საქმიანობაში ციფრული სოლო ნუმერირებული ალბომის პირველი გამოშვება, სახელწოდებით „გადატვირთვა". 26 თებერვალს ი. ალეგროვა მონაწილეობს რ. პაულსის საიუბილეო კონცერტში.
5-დან 9 სექტემბრამდე — სოჭის „ახალი ტალღის“ ფესტივალის მონაწილე, სადაც წარმოადგინა 4 სიმღერა, რომელთაგან ორი პრემიერა იყო (სოლო „ზრდასრული სიყვარული“ და დუეტი — „ფილმი სიყვარულზე“ (ალექსანდრე ივანოვთან ერთად). 29 სექტემბერს შედგა სინგლის ციფრული რელიზი „ფილმი სიყვარულზე“. 15 სექტემბერს ი. ალეგროვა მართავს უფასო, საქველმოქმედო სოლო კონცერტს სანქტ-პეტერბურგის ყინულის სასახლეში ხანდაზმულთა დღისთვის. 9 ოქტომბერი — კრემლში ნ.ბასკოვის კონცერტის მონაწილე სიმღერის „ყვავილები უმიზეზოდ“ დუეტის ვერსიის პრემიერით; 16 ოქტომბერს წარმოადგინა 3 სიმღერა-დუეტი ვ. დრობიშის საიუბილეო შემოქმედებით საღამოზე „იქნება ყველა“.
2017 წელი
7 თებერვალს ი. ალეგროვა მონაწილეობს გადაცემის „შაბათის საღამოს“ გადაღებებში სიმღერების პრემიერით. 7 მარტს მომღერალი ფართო საზოგადოებას საიუბილეო პროგრამის „მონოს“ პრემიერას წარუდგენს სანქტ-პეტერბურგში ყინულის სასახლეში, 11 მარტს — მოსკოვში სპორტულ კომპლექსში „ოლიმპიური“ სიმღერების პრემიერით („მონო“, „მედალი მამაცობისთვის“, „ოჯახი“, „ღმერთმა ქნას, ბოლოჯერ არა“, „გღალატობდი“ და ა.შ.), ჰიტებით ახალ ვერსიებში, ასევე დუეტებით სტუმრებთან. თებერვალი-მარტი — ტური რუსეთის ქალაქებში პროგრამის პრემიერით.
8-დან 14 სექტემბრამდე მომღერალი მონაწილეობს სოჭის „ახალი ტალღის“ ფესტივალში, სადაც ის საზოგადოებას წარუდგენს ახალ სიმღერებს, მათ შორის პრემიერებს: „კურორტებზე“, ექსპერიმენტული „დამიჭირე“ და დუეტი გ. ლეპსთან „გედი“.
25 ოქტომბერს ი. ალეგროვა მონაწილეობს ორ ღონისძიებაში: კონცერტში „საუკეთესო სიმღერები“ („მედალი მამაცობისთვის“) და საღამოს, რომელიც ეძღვნება ანტიტერორისტული დანაყოფის ვეტერანთა საერთაშორისო ასოციაცია „ალფას“ შექმნის 25 წლის იუბილეს. („Ჩემი ოჯახი“). 10 ნოემბერი — ი. ალეგროვა კრემლის ლაივ კონცერტზე შინაგან საქმეთა დეპარტამენტის დღეს, 2 დეკემბერს — „წლის სიმღერა-2017“ („ყვავილები უმიზეზოდ“, „ჩემი ოჯახი“) მონაწილე.
2018 წელი
2018 წლის 7 მარტს მოსკოვში, ოლიმპიურ სპორტულ კომპლექსში და 10 მარტს პეტერბურგის ყინულის სასახლეში დაიგეგმა სადღესასწაულო კონცერტები „Тет-а-тет“ პროგრამით.
ოჯახი
მამა — ალექსანდრე სარქისოვ-ალეგროვი (1915 წლის 15 აპრილი — 1994 წლის 24 მაისი) — ცირკის შემსრულებელი, რეჟისორი, მსახიობი, რსფსრ და აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი.
დედა — სერაფიმა სოსნოვსკაია (დ. 26 ოქტომბერი, 1923 — გ. 12 აპრილი, 2012, სოსნოვსკაია — წინა ქმრის გვარი, ქალიშვილობის სახელი — კალინინა) — მსახიობი, ოპერის მომღერალი.
ქალიშვილი — ლალა გეორგის ასული ალეგროვა (დ. 16 მაისი, 1972) — დედის საკონცერტო ხელმძღვანელი, საესტრადო და მასობრივი სპექტაკლების რეჟისორი, დაამთავრა რუსეთის თეატრალური ხელოვნების აკადემია, სარეჟისორო განყოფილება (ალექსეი გარნიზოვის სახელოსნო).
სიძე, ლალას ქმარი — არტიომ სერგეის ძე არტემიევი (დ. 1986), რუსი სამბისტი და ძიუდოისტი, რუსეთის ჩემპიონი ძიუდოში, რუსეთის ჩემპიონატის გამარჯვებული სამბოში, რუსეთის სპორტის საერთაშორისო კლასის ოსტატი სამბოში, მწვრთნელი, შექმნა და ხელმძღვანელობდა არტიომ არტემიევის ჭიდაობის სკოლას.
შვილიშვილი — ალექსანდრე ბარსეღიანი (დ. 28 სექტემბერი, 1995)
ქმრები
1-ლი ქმარი — ლალას მამა — გეორგ ტაიროვი (დაქორწინებული 1971-1972 წწ.) — კალათბურთელი ბაქოდან (გარდაცვლილია). ირინა აღიარებს, რომ ქორწინება შეცდომა იყო, მომავალი მომღერალი პირველ შეყვარებულზე გაბრაზების გამო დაქორწინდა, მან ქმარი ვერ შეიყვარა და განქორწინება მოითხოვა, ყოფილი ქმარი ირინაზე განაწყენდა და ქალიშვილთან არ ჰქონდა ურთიერთობა;
მე-2 ქმარი — ვლადიმერ ბლეჰერი (დაქორწინებული 1974-1979 წწ.) — კომპოზიტორი ლუგანსკიდან, 1973 წლის აგვისტოდან 1974 წლის მაისამდე ხელმძღვანელობდა ანსამბლს „მომღერალი იუნგები“ ალჩევსკიდან და უკრავდა კლავიშიან ინსტრუმენტზე და ორღანზე, 1974 წელს. ბაქოში გასტროლებზე გაიცნო მომღერალი ალეგროვა, 1974 წლის 31 მაისს მათ ჰქონდათ ნიშნობა, მოგვიანებით ხდება ანსამბლ „ახალგაზრდა ხმების“ სამხატვრო ხელმძღვანელი, რომელშიც მას ირინა სოლისტად მიჰყავს. მან ირინასთვის დაწერა სიმღერა „წყალდიდობა“, რომელიც ალეგროვამ 30 წლის შემდეგ შეასრულა „წლის სიმღერა-2013“-ზე. 1978 წელს სოჭის კონკურსზე „ახალგაზრდა ხმებმა“ მესამე ადგილი დაიკავა. 1979 წელს ანსამბლი ორ ჯგუფად გაიყო: როკ ჯგუფი „კრუიზი“ და ანსამბლი „ჩირაღდანი“ (დონეცკის ფილარმონია) ბლეჰერის ხელმძღვანელობით, რომელშიც ირინა ალეგროვაც დარჩა. ჯგუფში იყვნენ იგორ კრუტოი, ალექსანდრე სეროვი, რომლებიც „მომღერალ იუნგებშიც“ იყვნენ. დრამერი ვლადიმერ გოლოვჩანსკი ალჩევსკიდან და ვლადიმერ დუბოვიცკი უკრავდნენ ბას გიტარაზე, 1983 წელს, გაწყვიტა ურთიერთობა ვლადიმირ ბლეჰერთან, მომღერალი დუბოვიცკისთან გაემგზავრა მოსკოვში; ვლადიმერ ბლეჰერი 1982 წლიდან 1983 წლამდე: უკრავდა კლავიაშებიან ინსტრუმენტებზე ვია Blue Guitars-ში;
მე-3 ქმარი — ვლადიმერ დუბოვიცკი (დ. 1956 წლის 25 იანვარს; გაიცნო 1983 წელს, ოფიციალურად დაქორწინდა 1985-1990 წლებში) — პროდიუსერი, ბასი, კლავიშისტი, შექმნა ანსამბლი „მოსკოვის ჩირაღდნები“. კომპოზიტორთა კავშირის წევრი, იყო. ოფიციალურად ითვლებოდა ლიდერად), 1986 წელს „მოსკოვის ჩირაღდნები“ ეწოდა „ელექტროკლუბს“. 1990 წელს ირინამ ჯგუფი დატოვა და ვ. დუბოვიცკი, რომლის ცოლი მალე ტატიანა ოვსიენკო ხდება;
მე-4 ქმარი — იგორ დიმიტრის ძე კაპუსტა (1960 წლის 9 აგვისტო — 2018 წლის 15 მაისი); (სამოქალაქო ქორწინებაში 1993-1999 წლებში, იგორ კაპუსტას თქმით, 2001 წლამდე) — დაამთავრა ვაგანოვის სკოლა, მუშაობდა ლენინგრადის მუსიკალურ დარბაზში, ცეკვავდა რეციტალ ჯგუფში ალა პუგაჩოვასთან ერთად.
ჯილდოები და აღიარება
1969 — ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა ჯაზ-ფესტივალის ლაურეატი (ბაქო).
1978 — II საკავშირო სიმღერის კონკურსის „სოჭი-1978“ ლაურეატი (ვია „ახალგაზრდა ხმების“ შემადგენლობაში)
1987 — პრიზი კონკურსზე „ოქროს კამერტონი“ (დუეტი იგორ ტალკოვთან „სამი წერილი“)
1990-1993 — ჯილდო „წლის საუკეთესო მომღერალი“ ჰიტ-აღლუმის „საუნდტრეკის" მკითხველთა გამოკითხვის მიხედვით (გაზეთი „მოსკოვსკი კომსომოლეცი“)
1994 — პრემია „ოვაცია“ ნომინაციაში „წლის საუკეთესო მომღერალი"
1998 — ჯილდო „Стопудовый хит“ რადიო „Хит-FM“-დან
2000 — კლავდია შულჟენკოს სახელობის სამახსოვრო პრემია ფესტივალზე „წლის სიმღერა“
2002 — რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი
2002 — მედალი „რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს 200 წელი“
2004 — მოსკოვის მთავრობის დიპლომი — სამამულო საესტრადო ხელოვნების განვითარებაში დამსახურებისთვის და აქტიური საზოგადოებრივი საქმიანობისთვის
2004 — ნომინალური ვარსკვლავი „ვარსკვლავების მოედანზე“ მოსკოვის სახელმწიფო ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში „როსია“
2004 — წლის შანსონის ოქროს სიმებიანი პრიზი წლის საუკეთესო დუეტისთვის (დუეტი მიხეილ შუფუტინსკისთან)
2005 — ევრაზეს გენერალური მდივნის მრჩეველი კულტურის საკითხებში (ნებაყოფლობით საფუძველზე)
2006 — „სომხური წარმოშობის საუკეთესო მომღერალი“ ჯილდო ეროვნულ ჯილდოზე სომხური შოუბიზნესის სფეროში „Anelik-2006“
2007 — „ოქროს გრამოფონი“ (დუეტი გრიგორი ლეპსთან „არ მჯერა შენი“)
2008 — ეროვნული მუსიკალური ჯილდო „Muz-TV" ნომინაციაში „წლის საუკეთესო დუეტი“ (დუეტი გრიგორი ლეპსთან „არ მჯერა შენი“)
2009 — პრემია „ფესტივალის მუზა“ (სომხური სიმღერის ეროვნული ფესტივალის „ტაშირი-2009“ ფარგლებში) და მუზას სტატუსის მინიჭება მომდევნო ფესტივალებისთვის „ტაშირი“
2009 — ჯილდო „სომხური ხელოვნებაში მთელი ცხოვრების მანძილზე“ მე-10 სომხური მუსიკის დაჯილდოებაზე 2009 (ლოს-ანჯელესი)
2010 — რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი
2010 — სპეციალური პრიზი, „დაარსებული არაალტერნატიულ საფუძველზე, როგორც აღიარებისა და პატივისცემის ნიშნად“ გაზეთ „მოსკოვსკი კომსომოლეცის“ ჰიტ-აღლუმზე „ხმოვანი ტრეკი“ („ZD Awards"), ნომინაცია „მუდმივობისა და არაპროგნოზირებადობისთვის“.
2010 — „ოქროს გრამოფონი“ (სიმღერა „არ მოვბრუნდები“, ავტორები: ს. არისტოვი და ო. ვიორი)
2012 — კლავდია შულჟენკოს სახელობის სამახსოვრო პრემია — წლის საუკეთესო მომღერალი ფესტივალზე „წლის სიმღერა“
2014 — პირველი ინტერაქტიული მუსიკალური ტელეარხის Music Box-ის ჯილდო ნომინაციაში „წლის დუეტი“ (დუეტი სლავასთან „პირველი სიყვარული - ბოლო სიყვარული“)
2014 — ოქროს გრამოფონის ჯილდო ნომინაციაში „წლის საუკეთესო დუეტი“ („პირველი სიყვარული — ბოლო სიყვარული“ სლავასთან ერთად)
2014 — ჯილდო „წლის საუკეთესო მომღერალი“ ფესტივალზე „წლის სიმღერა“
2015 — სომხეთის კულტურის სამინისტროს ოქროს მედალი „პოპ და მუსიკალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის, ასევე სომხურ-რუსული კულტურული კავშირების განმტკიცებისთვის“
2016 — „წლის სიმღერის“ ჯილდო (სიმღერა „დამზადებულია რუსეთში“, ავტორი: კ. გუბინი)
2018 — „ოქროს გრამოფონი“
Საინტერესო ფაქტები
ირინა ალეგროვა არის რომანსის „ფუჭი სიტყვების“ პირველი შემსრულებელი. რომელიც მოგვიანებით ალექსანდრე მალინინის შესრულებით გახდა ცნობილი. რომანსი ჩაიწერა საბჭოთა სერიალის „გამოძიება მიჰყავთ ზნატოკებს“ მუსიკალური აკომპანიმენტის (საუნდტრეკის) სახით.
ირინა მუსიკისა და პოპ ვოკალის პირველ მასწავლებლად თვლის მუსლიმ მაგომაევს, რომელიც მოგზაურობის დროს არაერთხელ წვევია ალეგროვების სახლს ბაქოში.
1980-იანი წლების დასაწყისში ი. ალეგროვა სახლში ტორტების, ნამცხვრებისა და სხვა ტკბილეულის ცხობით ირჩენდა თავს.
ჩნდება მომხიბვლელი, მარად ახალგაზრდა მომღერლის ირენე ალეგროიანის გამოსახულებაში სერგეი სოკოლკინის რომანში „რუსული ჭოკი“ („რიპოლ-კლასიკი“, მოსკოვი, 2014, გადაბეჭდილი 2015 წელს).
ირინა ალეგროვას რეკორდი აქვს დამყარებული მოსკოვის ოლიმპიურ სპორტულ კომპლექსში კომერციული სოლო კონცერტების რაოდენობით: 2018 წლის მონაცემებით, მომღერალმა 10 კონცერტი გამართა.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
არაოფიციალური საიტი
სქოლიო
დაბადებული 1952
დაბადებული 20 იანვარი
რუსი კომპოზიტორები
XXI საუკუნის მსახიობი ქალები
XX საუკუნის ქალი მსახიობები
XX საუკუნის მომღერლები
XXI საუკუნის მომღერლები
რუსი მომღერლები
საბჭოთა მომღერლები