მიაოს ტომები

მიაოს ტომები
მიაო (მეო) ან ჰმონგი — ერთა ჯგუფი სამხრეთ ჩინეთში, ჩრდილოეთ ვიეტნამში, ლაოსში, ტაილანდში და მიენმარში. მოსახლეობის საშუალო რაოდენობა 11 მილიონი ადამიანი. საუბრობენ მიაოს ენებზე ჰმონგ-მიენის ოჯახიდან, რელიგიური თვალსაზრისით ანიმიზმის მიმდევრები.
200 ათასამდე მიაო ლაოსიდან ემიგრანტები გახდნენ აშშ-ში.
მიაოს უმეტესობა ცხოვრობს ჩინეთში (7,65 მლნ ადამიანი), ვიეტნამში ცხოვრობს 550 ათასი, ლაოსში — 200 ათასი, ტაილანდში — 120 ათასი ადამიანი. მიაო — რიცხობრივად მეხუთეა 56 ეთნიკურ უმცირესობას შორის, ოფიციალურად აღიარებული ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მიერ, და ერთ-ერთია ეთნიკურ დაჯგუფებეს შორის ვიეტნამში.
ქალებში გაბატონებული სამოსის ფერების მიხედვით გამოყოფენ რამდენიმე ეთნო-რეგიონულ ჯგუფს:
თეთრი (ჰმონგ დაუ; ),
შავი (ჰმონგ დუ; ჰეი მიაო; მეო დენ),
წითელი (ჰმონგ პე; ჰუნ მიაო; მეო დო),
ლურჯი (ჰმონგ სუა; ცინ მიაო; მეო სან),
სხვადასხვა ფერი (ჰმონგ ლენ; ხუა მიაო; მეო ხოა),
მიაოს ჯგუფები ასევე კაბების სიგრძითაც განსხვავდება: გრძელი და მოკლე კაბები და ა. შ.
ოჯახების ენები მიაო-იაო ურთიერთშეთანხმებულია, არსებობს უამრავი დიალექტი.
მიაო ჩინეთში
საცხოვრებელი რაიონები ჩინეთში: პროვინციები გუიჯოუ, ხუნანი, იუნანი, გუანსი-ჯუანი, სიჩუანი, ხაინანი, ხუბეი, გუანდუნი. 48,1 % — გუიჯოუს პროვინციაში, 21,49 % — ხუნანი, 11,67 % — იუნანი, 24 % — ხუბეი, 1,65 % — სიჩუანი, 1,35 % — გუანდუნი, 0,69 % — ხაინანი, ასევე 5,62 % — ჩუნცინში და 5,18 % — გუანსი-ჯუანის ავტონომიურ რაიონში. ადგილობრივი მიაოს კულტურა ხშირ შემთხვევაში ჩინეთის ზეგავლენის ქვეშაა.
თავდაპირველად ტერმნი „მიაო“ გამოიყენებოდა ფართოდ, სამხრეთ ჩინეთში არა ნათესაობრივი კავშირით დაკავშირებული ხალხის დასარქმევად. ახ. წ. 1-ლი ათასწლეულის დასასრულიდან სახელი უკავშირდება თანამედროვე მიაოს წინაპრებს. მიაოს გადაბინავება არ სრულდება როგორც ჩინეთის ტერიტორიაზე, ასევე სამხრეთ-აღმოსავლეთ ქვეყნებში XX საუკუნის დაწყებამდე.
თანამედროვე მიაოს წინაპრები შედიოდნენ ტომი სან მიაოს ალიანსის შემადგენლობაში, რომლებსაც ეკავათ პროვინცია ხუნანის აღმოსავლეთი და გუიჯოუს დასავლეთი. მათ მიერ შექმნილი იყო სახელმწიფო ჩუ, რომელიც დიდ როლს თამაშობდა სამხრეთ ჩინეთის რაიონების ისტორიაში.
მეოცე საუკუნის დასაწყისში ქრისტიანი მისიონერების მიერ განხორციელებულია მცდელობები მიაო ენისთვის დამწერლობის შესაქმნელად. 1956 წელს ჩინელი მიაოსთვის გადამუშავებული იყო სამი სახის დამწერლობა სხვადასხვა ენისთვის.
მამაკაცის კოსტიუმი — სწორშემკრელი ქურთუკი და მოკლე შარვალი, ქალის — საბორტო მაისური და არასამთავრობო კაბა, ძალიან განსხვავდებოდა რეგიონული სამოსი, როგორც წესი მორთული ნაქარგებით და ბანტებით, ვერცხლის სამკაულების დიდი რაოდენობით.
სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარების დონით მიაო ნაკლებად განსხვავდება რაიმეთი მეზობელი ჩინელებისგან.
ტრადიციულად იყო რწმენა ბოროტისა და კეთილი სულების, თითოეულ საგანში იყო საკუთარი სული (ქუენგი), მთავარ სულად ქუხილის სული ისახებოდა. არსებობდა წინაპრების კულტი, თანდათანობით ვრცელდებოდა დაოსიზმი და ბუდიზმი, XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან სამსახურს ასრულებედნენ კათოლიკური მისიები. მიაოს საკუთარი ქრონოლოგია გააჩნია. ახალი წელი, რომელიც დგება პერიოდში სექტემბერი - დეკემბერი მთვარის კალენდრის მიხედვით და აღინიშნება 12 დღის განმავლობაში, სრულდება მსხვერპლშეწირვით ველზე, სახლში, ტარდება ხარების შეჯიბრი, ცხენზე ჯირითი, ცეკვები დრამებით. მდიდრულია ხალხური შემოქმედება.
მიაოს პოპულარიზაცია
პროვინციების მიხედვით
2000 წლის აღრიცხვის მიხედვით ითვლებოდა 8 940 116 მიაო, პროვინციების მიერ შემდეგნაირად გადანაწილებული:
პროვინციაში გუიჯოუ მიაო შეადგენდა 12,2% მოსახლეობის საშუალო რაოდენობიდან (1990 წელი: 11,38%), ხუნანში 3.04% (2.57%), იუნანში 2,46% (2,43%), ჩუნცინში — 1,65% და გუანსიში 1,06% (1,01%).
ქვეყნის დონეზე
მიაოს გავრცელება ქვეყნის დონეზე. მოყვანილია ქვეყანა, სადაც ცხოვრობენ 0,25 პროცენტი ყველა მიაოს.
ჰმონგი ლაოსში
ჰმონგი თამაშობს დიდ როლს ჩრდილოეთ ლაოსის ცხოვრებაში, ისინი როგორც წესი უფრო აყვავებული, კარგად ორგანიზებული და თავიანთი უფლებებისთვის საბრძოლოდ განწყობილნი არიან.
ჰმონგი აქტიურად მონაწილეობდნენ ეროვნულ-განმათავისუფლებულ მოძრაობაში ფრანგი კოლონისტების წინააღმდეგ, ხოლო შემდეგ სამოქალაქო ომში პატეტ ლაოს წინააღმდეგ, აშშ-ს მხარდაჭერით. სამოქალაქო ომში დამარცხების შემდეგ ჰმონგების უმრავლესობა ტაილანდში გარბოდა, ასევე აშშ-ში და სხვა ქვეყნებში, და მხოლოდ 1990 წლის შემდეგ დაიწყეს ნაწილობრივ დაბრუნება.
ბევრი ჰმონგი აგრძელებს ცხოვრებას ლაოსში, ისინი იკავებენ 1000 მეტრის სიმაგლეზე ტერიტორიებს მთაში. მიაო ძალიან შრომისმოყვარე და ორიენტირებულები კოლექტიურ მუშაობაზე არიან, ამიტომ მაიაოს სოფლები ძალიან კეთილმოწყობილია.
მიაო აშშ-ში
საკმაოდ ბევრმა მიაომ მიიღო დადებითი პასუხი აშშ-ში მიგრაციისთვის ვიეტნამის ომის შემდეგ, მათ რიცხვშია დევნილებიც ტაილანდიდან. პირველი ჯგუფი ამერიკაში 1975 წელს ჩამოვიდა, უმრავლესობა დაკავშირებული იყო ვანგ პაოს ჯართან. ახლა მიაოს რაოდენობა აშშ-ში ითვლის 270 ათას ადამიანს, გადანაწილებული სხვადასხვა შტატებში.
დეპორტაცია ტაილანდიდან
მიახლოებით 400 მიაოს ეროვნების წარმომადგენელი, ძირითადად გამოქცეული ლაოსიდან 1975 წელს იქ დამყარებული სოციალისტური წყობის შემდეგ, ძალით იყვნენ დეპორტირებული 2009 წლის დეკემბერში ტაილანდიდან ლაოსში, რამაც გამოიწვია საერთაშორისო საზოგადოებრივი შეშფოთება.
რესურსები ინტერნეტში
მიაო. ენციკლოპედია „ერები და მსოფლიო რელიგია“
Hmong Studies Internet Resource Center
HmongNet.org
An Album of the Miao Minority from 1786
Map share of ethnic by county of China
სქოლიო
ჩინეთის ეთნიკური ჯგუფები
ლაოსი
მიანმარელები
ვიეტნამელები