PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
სივერსის აგარაკი

სივერსის აგარაკი — ყოფილი სააზნაურო კარ-მიდამო პეტერგოფის გზაზე. თანამედროვე მისამართია: სანქტ-პეტერბურგი, სტაჩეკის პროსპექტი № 158.
ისტორია
აგარაკი აშენებულია 1750-იანი წლების მეორე ნახევარში გრაფ კარლ სივერსის დაკვეთით, როგორც ორსართულიანი კარ-მიდამო ბაროკოს სტილში. 1779-1781 წლებში მამულს ფლობდა თავადი გრიგორ პოტიომკინი, ვისგანაც იგი იყიდა იმპერატორმა ეკატერინე II-მ.
ანსამბლი კლასიციზმის სტილში ააგეს 1780-იან წლებში ივან სტაროვის წინადადებით ახალი მფლობელის, ვიცე-კანცლერ ი. ა. ოსტერმანისათვის. XIX საუკუნის დასაწყისში მამულს ფლობდა პ. პ. შჩერბატოვი.
შენობების კომპლექსში (აგებული დომენიკო კვადრისა და პეტრე პავლოვის პროექტის მიხედვით) 1828 წლიდან განთავსდა ქალაქის ფსიქიატრიული საავადმყოფო ღვთისმშობლის ხატის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის“ კარის ეკლესიის პატივსაცემად, ხოლო 1922 წლიდან საავადმყოფო ფორელის სახელს ატარებს.
დიდი სამამულო ომის შემდეგ გადაეცა კიროვის ქარხანას, სადაც მოაწყვეს პატარა დასახლება კიროვის ქალაქი. 1950-იან წლებში ანსამბლი კაპიტალურად გარემონტდა სტალინის ნეოკლასიციზმის სტილში.
XXI საუკუნის დასაწყისში ისტორიული შენობა დაიკავა წითელარმიელთა სახლმა „კიროველმა“, ქარხნის საერთო საცხოვრებელმა და სხვა დაწესებულებებმა.
რესურსები ინტერნეტში
Дача Сиверса. Петергофская дорога, г. Санкт-Петербург, проспект Стачек, 158.
Дача К. Сиверса - Усадьба Г. А. Потемкина
სქოლიო
სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ვიშჩიი-ბულატეცი

ვიშჩიი-ბულატეცი — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ლუბნის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1144 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ლუბნის რაიონის სოფლები
Kindle Fire

Kindle Fire — Amazon Kindle-ს პლანშეტური ეკრანი. მისი გამოსვლის შესახებ ცნობილი გახდა 2011 წლის 28 სექტემბერს. Kindle Fire-ს აქვს სენსორული დისპლეი. იგი Android-ის მოდიფიცირებულ ვერსიაზე მუშაობს. მოწყობილობას გააჩნია საკუთარი ინტერნეტ სერვისი - Amazon Appstore. ასევე მომხმარებლებს შეუძლიათ შეიძინონ და ჩამოტვირთონ ელექტრონული წიგნები, ფილმები და სატელევიზიო პროგრამები. Kindle Fire-ის დისტრიბუცია დაიწყო 2011 წლის 15 ნოემბერს. 2013 წლის მაისისთვის გაიყიდა მისი 7 მილიონი ასლი.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
Kindle Fire Review @ WSJ
Kindle Fire Review @ MeanPC
Kindle Fire Review @ Engadget
სქოლიო
პლანშეტური კომპიუტერები
ელექტრონული წიგნის წამკითხავები
Amazon.com
ფარსმის წმინდა გიორგის ხატი

ფარსმის წმინდა გიორგის ხატი — კომპლექსი, სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარ ფარსმას აღმოსავლეთით, გორაკის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ხატს საზეიმო-საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა. ხატობა 29 ივლისს (ძველი სტილით) იმართებოდა.
ციხე-სახლი (4,15 X 4,3 მ, სიმაღლე 6,5 მ) ორსართულიანია, გეგმით ოთხკუთხა. პირველ სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწის დონიდან 1,9 მეტრზე. ამ სართულზე დასავლეთ კედელში სათოფურია, აღმოსავლეთ კედელში - ნიში. მეორე სართულზე, ოთხსავე კედელში, თითო სათოფურია. სამხრეთ კედელში - ერთი სარკმელი. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია კოჭების ბუდეები). სახლი გადახურულია ფიქლის ფილებით. სახურავი ცალფერდაა.
ლიტერატურა
ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Ataquero District

Ataquero District is one of eleven districts of the Carhuaz Province in Peru.
Ethnic groups
The people in the district are mainly indigenous citizens of Quechua descent. Quechua is the language which the majority of the population (87.77%) learnt to speak in childhood, 12.16% of the residents started speaking using the Spanish language (2007 Peru Census).
See also
Ancash Quechua
References
Districts of the Carhuaz Province
Districts of the Ancash Region
გაერთიანებული ბენგალი

გაერთიანებული ბენგალი (ინგლ. United Bengal) — პოლიტიკური კონცეფცია, რომელიც გულისხმობს ბენგალელთა ერთიანი სახელმწიფოს შექმნას, რომელიც მოიცავს თანამედროვე ინდოეთის სახელმწიფოს დასავლეთ ბენგალის და ბანგლადეშის სახელმწიფოს. კონცეფცია ძირითადად მე-20 საუკუნის შუა ხანებამდე არსებობდა.
ისტორია
სუვერენული დამოუკიდებელი ბენგალის შექმნის კონცეფცია სათავეს წარსულში იღებს. 1940 წლის მარტში ლაჰორის რეზოლუციის მიღება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო ინდოეთის მუსლიმებისთვის ორი სახელმწიფოს შექმნისკენ. მაგრამ ლაჰორში ხელმოწერილი ეს რეზოლუცია მხოლოდ 1946 წლის აპრილიდან ამოქმედდა. ბენგალისთვის რელიგიური დაყოფის სქემა იყო გათვალისწინებული.
1947 წლის აპრილ-მაისში გაირკვა, რომ ინდოეთის დაყოფა მხოლოდ დროის საკითხი იყო. ბენგალის პროვინციის პრემიერმა ჰუსეინ შაჰიდ სუჰავარდიმ ოფიციალურად გამოაცხადა ბენგალის სუვერენული სახელმწიფოს შექმნის იდეა. თითქმის ერთდროულად, სარატ ჩანდრა ბოსე გამოვიდა წინადადებით ბენგალის სუვერენული სოციალისტური რესპუბლიკის შესახებ. შემოთავაზებული სახელმწიფოს სამომავლო სტრუქტურასთან დაკავშირებით ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდისა და სარატ ბოსეს შორის იყო უთანხმოება, მაგრამ ორივეს მთავარი მოტივი პროვინციის დაყოფის წინააღმდეგობა იყო. სანამ სუჰრავარდი მხარს უჭერდა ბენგალის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას, სარატ ბოსე პროვინციას ინდოეთის კავშირის ნაწილად თვლიდა.
ორივე პოლიტიკოსი კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა ბენგალის რელიგიური პრინციპით დაყოფას, რომელიც ინიცირებული იყო ინდოეთის ეროვნული კონგრესის (INC) და ჰინდუ მაჰასაბხას წევრების უმრავლესობის მიერ. ზოგიერთი ინდუისტი და მუსლიმი ლიდერი ბენგალში მხარს უჭერდა სუჰრავარდის და სარატ ბოზის პოზიციას. მათ შორის გამოირჩეოდნენ კირან შანკარ როი (INC საპარლამენტო ფრაქციის ლიდერი ბენგალის საკანონმდებლო ასამბლეაში), სატია რანჯან ბაკში (სარატ ბოსეს მდივანი), აბულ ჰაშიმი (მუსლიმთა ლიგის ბენგალის ფილიალის მდივანი), ფაზლურ რაჰმანი (პროვინციული შემოსავლები). მინისტრი), მოჰამად ალი ჩაუდჰური (ფინანსთა მინისტრი) და სხვები. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, ერთიანი ბენგალის შექმნის წინადადება განიხილებოდა როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო დონეზე.
ბრიტანეთის იმპერია არასოდეს უჭერდა მხარს ბენგალის სუვერენული დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას. მაგრამ ფრედერიკ ბეროუზი, პროვინციის გუბერნატორი, მხარს უჭერდა პროვინციის დამოუკიდებლობას. ის სუჰრავარდისა და ბოსის პოზიციას ერთადერთ სწორ პოზიციად თვლიდა და ცდილობდა ყველაფერი გაეკეთებინა მის განსახორციელებლად. ინდოეთის გენერალ-გუბერნატორი, ლუი მაუნტბატენი, ასევე არ ეწინააღმდეგებოდა დომინიონის სტატუსის შეთავაზებას ერთიანი ბენგალისთვის, ინდოეთთან და პაკისტანთან ერთად. მან დაარწმუნა სუჰრავარდი, რომ მეტროპოლია განიხილავდა წინადადებას პროვინციის სუვერენიტეტის შესახებ. მაგრამ ბრიტანეთის ხელისუფლება კატეგორიული წინააღმდეგი იყო. ისინი არ იყვნენ მზად, საფრთხე შეექმნათ მთელი ინდოეთის უსაფრთხოებისთვის მისი ერთ-ერთი პროვინციის ინტერესების დასაცავად. 1947 წლის 3 ივნისს ინდოეთის ეროვნულმა კონგრესმა დაამტკიცა ინდოეთის რელიგიური ხაზით ორ შტატად დაყოფის მაუნტბატენის გეგმა (ინდოეთის დამოუკიდებლობის აქტი). ბენგალი ორ ნაწილად გაიყო: აღმოსავლეთი ნაწილი პაკისტანის ნაწილი გახდა, დასავლეთი კი — ინდოეთის.
იხილეთ აგრეთვე
ბენგალი
აღმოსავლეთ ბენგალი
დასავლეთ ბენგალი
სქოლიო
ირედენტიზმი
ბანგლადეშის პოლიტიკა
შეუმდგარი სახელმწიფოები
Thatcheria mirabilis

Thatcheria mirabilis, common name the Japanese wonder shell or Miraculous thatcheria is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Raphitomidae.
Description
The length of the shell varies between 70 mm and 120 mm.
(Original description) The solid shell is angularly pyriform and yellowish white. The spire is elevated and acuminate towards the apex. It contains 8 whorls, flattened, and slightly excavated above, strongly and prominently keeled at the periphery, and sloping inwards below. Above the keels they are finely arcuately striate, below irregularly more or less crenately concentrically ridged. The aperture is triangularly subquadrate, pure white, and shining within. The white columella is smooth, slightly arcuate above, nearly straight below. The outer lip shows a broad excavated sinus extending from its juncture with the body whorl to the extremity of the last keel. Below the keel, which is very prominent, the lip is simple and arcuate.
Distribution
This marine species occurs in the Indo-West Pacific and also off Japan and Western Australia; also as fossils, range: Upper Miocene to Recent (mainly Pliocene)
References
Kuroda, T. & Habe, T. 1954. New genera of Japanese marine gastropods. Venus 18(2): 84-97, text figs 1-20
Powell, A.W.B. 1966. The molluscan families Speightiidae and Turridae, an evaluation of the valid taxa, both Recent and fossil, with list of characteristic species. Bulletin of the Auckland Institute and Museum. Auckland, New Zealand 5: 1–184, pls 1–23
Powell, A.W.B. 1968. The turrid shellfish of Australian waters. Australian Natural History 1 16: 1–6
Rosenberg, G. 1992. Encyclopedia of Seashells. Dorset: New York. 224 pp.
Wilson, B. 1994. Australian marine shells. Prosobranch gastropods. Kallaroo, WA : Odyssey Publishing Vol. 2 370 pp.
External links
Gastropods.com: Thatcheria mirabilis
mirabilis
Gastropods described in 1877
Kosovo, Vidin Province

Kosovo, Vidin Province
Kosovo is a village in Bregovo Municipality, Vidin Province, Northwestern Bulgaria, located at
.
Villages in Vidin Province
I Feel Immortal

I Feel Immortal
"I Feel Immortal" is a song by Finnish singer-songwriter Tarja, featuring Canadian guitarist Jason Hook. It was written by Tarja, Toby Gad, Kerli Kõiv, and Lindy Robbins, and was produced by Tarja and "Mic". It was released as the second single from her second album What Lies Beneath on 27 August 2010.
A version recorded by Kerli under the title "Immortal" is featured on Frankenweenie Unleashed!, an album consisting of tracks from and inspired by the Tim Burton film Frankenweenie.
Background
The song was originally written by Toby Gad, Kerli, and Lindy Robbins (who wrote Demi Lovato's "Skyscraper" the same day) for Kerli's second album but Kerli stated "it didn't make it on my album so [Tarja] rewrote some things in the verses and took our hook."
Track listing
Regular edition
"I Feel Immortal" (Single Mix) - 4:28
"I Feel Immortal" (Radio Mix) - 4:31
Limited premium edition
"I Feel Immortal" (Single Mix) - 4:28
"If You Believe" (Piano Version) - 4:13
Credits and personnel
Tarja Turunen - vocals, songwriter, producer, backing vocals, piano
Toby Gad - songwriter
Kerli Kõiv - songwriter
Lindy Robbins - songwriter
Credits adapted from What Lies Beneath liner notes.
Music video
The music video was filmed in Iceland and features Tarja interacting with a character who gets older throughout the video. The video, along with the song and single, was a last-minute request from Germany. As such, it is filmed on the same beach and cliffs as the "Until My Last Breath" music video, and also features Tarja wearing the same black and white outfits. Even though it was filmed after "Until My Last Breath", the "I Feel Immortal" music video was released earlier.
Charts
Release history
References
2010 singles
Heavy metal ballads
Songs written by Lindy Robbins
Songs written by Kerli
Songs written by Toby Gad
Tarja Turunen songs
Songs written by Tarja Turunen
2010 songs
Neivamyrmex angulimandibulatus

Neivamyrmex angulimandibulatus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Neivamyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ecitoninae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
სუომენლინა

სუომენლინა („ფინური სიმაგრე“, შვედურად სვეაბორგი Sveaborg „შვედური სიმაგრე“) — საზღვაო ციხესიმაგრე, ზღვიდან ჰელსინგფორსით დაცული. ციხის სიმაგრეები Wargskären-ის ჯგუფში შემავალ 7 კლდოვან კუნძულზეა აგებული. ამჟამად საცხოვრებელი უბნის სახით, ჰელსინკის საქალაქო დაქვემდებარებაშია.
ისტორია
ვარგის კლდოვანი ნაპირების გამაგრება 1746 წელს გადაწყდა და გენერალ ავგუსტინ ერენსვერდს დაევალა არქიტექტორ ტუნბერგის დახმარებით. 1748-1758 წლებში ახლანდელი გუსტავსვერდი აიგო. მშენებლობა 1770 წელს დასრულდა და 25 მლნ რიქსდალერი დაჯდა.
1808 წელს სიმაგრეს რუსები შემოეწყვნენ (რუსეთ-შვედეთის ომის დროს) და მოკლეხნიანი ალყის შემდეგ აიღეს კიდეც. ციხის დაცემის შედეგად, რუსების ხელში დაახლოებით 7300 ტყვე, 2000 საბრძოლო ერთეული და 110 სამხედრო ხომალდი აღმოჩნდა. 1809 წლიდან ფინეთი რუსეთს შეურთდა და სიმაგრეც უკვე რუსულ ციხესიმაგრედ იწოდებოდა.
რესურსები ინტერნეტში
Suomenlinna official site
Photographs from Suomenlinna
Fortifications of Suomenlinna
More information on Suomenlinna
Panoramic view of the King's Gate in Suomenlinna
Sveaborg at Northern Fortress
Suomenlinna Video
Picturesque walking tour at Suomenlinna
Link to satellite imagery of fortifications at Suomenlinna, via Google
ფინეთის ციხესიმაგრეები
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფინეთში
1257

1257
მოვლენები
რობერ დე სორბონმა სორბონის კოლეგიატი (Collège de Sorbonne) დააფუძნა.
კრაკოვს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
14 ოქტომბერი : პრჟემისლ II — პოლონეთის მეფე (გ. 1296)
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ულაღჩი — ოქროს ურდოს ყაენი
ტეგანი

ტეგანი — მცენარეთა გვარი ტეგანისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახები და ნახევრად ბუჩქებია. აქვთ ყვითელი, ნავისებრი გვირგვინის ფურცლები და კოლოფი ნაყოფი.
60-მდე სახეობა უმთავრესად ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და წინა აზიაშია გავრცელებული. Ruta graveolens — იზრდება ქვიან, ღორღიან ფერდობებზე. შხამიანია. შეიცავს ეთეროვან ზეთებს, ფლავონოიდ რუტინს.
იგი კულტივირებულია საქართველოში. ტეგანის ზოგიერთი სახეობა სამკურნალოა, ზოგი სახეობის ფოთოლში დიდი რაოდენობით არის C ვიტამინი.
ლიტერატურა
ტეგანისებრნი
დავით თოდრაძე

დავით თოდრაძე (დ. 28 ივნისი, 1959, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.
1981 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
რესურსები ინტერნეტში
დავით თოდრაძე — ბიბლიოვიკი
დაბადებული 28 ივნისი
დაბადებული 1959
საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1981)
თბილისში დაბადებულები
დავით
ტინტორეტო

ტინტორეტო
იაკოპო რობუსტი (მსოფლიო ტინტორეტოს (Tintoretto) სახელით იცნობს, Tintore იტალიურად ნიშნავს მღებავს; დ. 29 სექტემბერი, 1518, ვენეცია — გ. 31 მაისი, 1594, იქვე) — გვიანი აღორძინების ხანის იტალიელი ფერმწერი, შუქ–ჩრდილის ოსტატი.
უცნაური ხერხი ნამუშევრების შესაქმნელად
ტინტორეტო გატაცებით იკვლევდა განათების პრობლემებს მხატვრობაში. იგი იყენებდა უცნაურ ხერხს — ცვილისაგან პატარა ფიგურებს აქანდაკებდა, შემდეგ მათ მუყაოსგან დამზადებულ ოთახის მაკეტში ათავსებდა ჩაფიქრებული კომპოზიციის შესაბამისად. კედლებში დატანებული ნახვრეტებიდან ანათებდა ოთახს და გულმოდგინედ აკვირდებოდა ამგვარი განათებით მიღწეულ შუქჩრდილის ეფექტს,რათა შემდგომ ტილოზე გადაეტანა იგი. ასე აღწევდა ტინტორეტო უცნაური და მეტყველი განათების დააჯერებელ შთაბეჭდილებას თავის ფერწერულ ნამუშევრებში.
ლიტერატურა
Carlo Ridolfi, La Vita di Giacopo Robusti (A Life of Tintoretto) 1642
Tintoretto, and Pierluigi De Vecchi. 1970. L'opera completa del Tintoretto. Milano: Rizzoli.
რესურსები ინტერნეტში
Works at Web Gallery of Art, the most complete gallery of the web
www.JacopoTintoretto.org 257 works by Tintoretto
Artcyclopedia – Tintoretto's paintings
Works and literature on PubHist
Jacopo Tintoretto. Pictures and Biography
იტალიელი მხატვრები
დაბადებული 29 სექტემბერი
დაბადებული 1518
გარდაცვლილი 31 მაისი
გარდაცვლილი 1594
კომპილაციური ალბომი

კომპილაციური ალბომი — ისეთი ალბომი, რომელშიც შესულია პოპულარული სიმღერები ერთი ან მეტი შემსრულებლებისა. ხშირად აღებულია განსხვავებული ობიექტებიდან (სტუდიური ალბომიდან, საკონცერტო ალბომიდან, სინგლებიდან და სხვადან). სიმღერები უმეტესად აღებულია საერთო ნიშნის (ჟანრი, პოპულარობის ხარისხი, თემა და სხვ.) მიხედვით. როდესაც სიმღერები აღებულია ერთი და იმავე პიროვნების რეპერტუარიდან, კომპილაციური ალბომს მოიხსენებენ როგორც რეტროსპექტულს. ასეთი ტიპის ალბომი შეიძლება ატარებდეს მარკეტინგული სტრატეგიის ხასიათს.
პოპულარული ტიპები
კომპილაციური ალბომების სახეობები:
„ს ალბომი“ ან „სინგლების კოლექცია“ — შემსრულებლის ან ჯგუფის ყველაზე ცნობილი სიმღერები.
სხვადასხვა ცალკე აღებული შემსრულებლის კომპილაცია — მაგალითად, იშვიათი სიმღერების ან B-მხარეების კომპილაციები.
ბოქს-სეტები — ალბომების კომპილაციური შეფუთვები, სადაც შეტანილია შემსრულებლის სრული ან ნაწილობრივი დისკოგრაფიები.
სხვადასხვა კომპილაცია''' — ლირიკული სიმღერები, საშობაო სიმღერები, სიმღერები რომელიმე ინსტრუმენტის გამოყენებით (მაგ. საქსოფონის) და სხვა ვარიაციები.
სქოლიო
კომპილაციური ალბომები
ალბომების სახეობები
საიპანი

საიპანი — მარიანას არქიპელაგის სიდიდით მეორე კუნძული. საიპანი არის ჩრდილოეთ მარიანას უდიდესი კუნძული და დედაქალაქი.
გეოგრაფია
საიპანის კუნძულის სიგრძე შეადგენს 19 კილომეტრს, ხოლო სიგანე 9 კილომეტრს. საიპანიდან 200 კილომეტრში მდებარეობს კუნძული გუამი, ხოლო ევრაზიის მატერიკიდან დაშორებულია 2800 კილომეტრით. კუნძულის უმაღლესი წერტილია ვულკანი ტაპოჩაუ (474 მ). კუნძულზე სულ უფრო მეტად ვითარდება ტურიზმი.
კუნძული საიპანი წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთით მარიანას არქიპელაგის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. იგი შერეული ვულკანური და მარჯნისებური წარმოშობისაა. კუნძულის დასავლეთ ნაწილში განლაგებულია ქვიშიანი პლაჟები, ხოლო ნაპირთან მყოფი რიფები ქმნიან დიდ ლაგუნას. საიპანის აღმოსავლეთი ნაწილი კლდოვანია და შემოფარგლულია რიფით. იგი მარიანას ღარიის დასაწყისია. ფართობი შეადგენს 115,38 კმ²-ს.
კლიმატი
კლიმატი — ტენიანი და ტროპიკულია. ხშირია ტროპიკული ციკლონები.
ისტორია
ამ ტერიტორიაზე ადამიანები უძველესი დროიდან სახლობდნენ, ამას ადასტურებს არქეოლოგიური გათხრები. XVII საუკუნეში აქ პირველი ევროპელები, ესპანელები მივიდნენ, რომლებმაც მთლიანად დაიმორჩილეს მარიანას არქიპელაგის კუნძულები. 1815 წელს საიპანზე კუნძულ სატავალიდან დიდი რაოდენობით გადმოსახლდნენ კაროლინელები, მაშინ როცა ადგილობრივი მოსახლეობის ჩამოროელების დიდი ნაწილი გადაასახლეს კუნძულ გუამზე.
1899 წლის 12 თებერვალს მარიანის კუნძულები ესპანეთმა მიყიდა გერმანიას, რის შედეგადაც ეს კუნძული გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. 1907 წელს გახდა გერმანიის ახალი გვინეის შემადგენელი ნაწილი.
პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში 1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანას კუნძულები იაპონიამ დაიკავა. ომის დასრულების შემდეგ საიპანი ერთა ლიგის სამანდატო ტერიტორია გახდა. იაპონიის მმართველობის პერიოდში აქ განვითარდა მეთევზეობა და შაქრის წარმოება. 1930 წელს ამ ტერიტორიაზე აღდგა იაპონიის გავლენა, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1941 წლისთვის იაპონიის იმპერიამ ამ ტერიტორიაზე სამხედროთა რიცხვი 30 000 ჯარისკაცამდე გაზარდა.
მეორე მსოფლიო ომის დროს 1944 წლის 15 ივნისს კუნძული დაიკავა ამერიკის შეერთებული შტატების შეიარაღებულმა ძალებმა. 1986 წლის 4 ნოემბერს ძალაში შევიდა საბოლოო შეთანხმება ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულების აშშ-სთან პოლიტიკური კავშირის შესახებ, რომლის თანახმადაც ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები შევიდა აშშ-სთან თავისუფალ ასოციაციაში.
მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს — 48 220 ადამიანს (2010), ეს დაახლოებით მთელი ქვეყნის 90 %-ია. ძირითადი სასაუბრო ენა მოსახლეობაში არის ინგლისური, თუმცა ყოველდღიურ ცხოვრებაში იხმარება ადგილობრივი მოსახლეობის ჩამოროელების ენაც.
საიპანზე დიდი რაოდენობით ცხოვრობენ ადამიანები ჩინეთიდან, ბანგლადეშიდან, ფილიპინებიდან, ტაილანდიდან, ვიეტნამიდან და კამბოჯიდან.
სქოლიო
რესურსები ინტერნეტში
The Insular Empire: America in the Mariana Islands, PBS documentary film & website
Saipan Municipality, United States Census Bureau
Department of the Interior, Office of Insular Affairs —Links to cultural and informational sites about the CNMI as well as to government sites
Food for Thought —Transcripts of the Harry Blalock radio program on CNMI society
—Listing of documented foreign contract labor abuses in Saipan
ოკეანეთის დედაქალაქები
ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულების ქალაქები
ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები
წყნარი ოკეანის კუნძულები
ოკეანეთის კუნძულები
ჰოულენდი

ჰოულენდი — კუნძული წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში, ამერიკის შეერთებული შტატების არაინკორპორირებული არაორგანიზებული დაუსახლებელი ტერიტორია (ანუ, ფორმალურად არ შედის აშშ-ის შემადგენლობაში, მაგრამ მისი სამფლობელოა).
კუნძული აღმოაჩინეს XIX საუკუნის დასაწყისში. 1857 წლიდან ოფიციალურად ეკუთვნის აშშ-ს. კუნძულის საერთო ფართობია — 1,62 კმ².
გეოგრაფია
კუნძულს აქვს წაგრძელებული ფორმა და გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. მისი სიგრძეა 2,5 კმ, ხოლო სიგანე არაუმეტესი 0,8 კმ. სანაპირო ზოლის სიგრძე — 6,4 კმ. ზღვის დონიდან ყველაზე მაქსიმალური სიმაღლე — 3 მეტრი. კუნძულზე დგას შუქურა ერჰარტი.
ზოგჯერ 70 კმ-ით სამხრეთით მდებარე კუნძულ ბეიკერთან ერთად შეჰყავთ ფენიქსის კუნძულების შემადგენლობაში.
მცენარეულობა და ცხოველთა სამყარო
კუნძული მთლიანად დაფარულია ბალახით და დაბალი სიმაღლის ბუჩქებით. კუნძულის ცენტრში იზრდებიან დაბალი სიმაღლის ხეები.
ისტორია
კუნძული ჰოულენდი აღმოაჩინეს 1842 წელს ამერიკულმა ვეშაპის დამჭერებმა და მას სახელი ერთ-ერთი მათგანის პატივსაცემად დაარქვეს. შეიყვანეს ჰავაის კუნძულების შემადგენლობაში, მაგრამ 1936 წელს გადავიდა აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს იურისდიქციაში. ჰოულენდი — ეგრეთ წოდებული აშშ-ის არაინკორპორირებული არაორგანიზებული ტერიტორიაა (იურიდიულად არ ითვლება აშშ-ის ტერიტორიის ნაწილად). დღეისათვის აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტრო აკვირდება კუნძულს გარეული ბუნების გადარჩენის ეროვნული პროგრამის ფორმატში.
ამ კუნძულს უკავშირდება ლეგენდარული ამერიკელი მფრინავი ქალის ამელია ერჰარტის გაქრობა. პრეზიდენტ ფრანკლინ დელანო რუზველტის განკარგულებით ჰოულენდზე სპეციალურად ერჰარტის გადაფრენისთვის აშენდა ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.
მოსახლეობა
კუნძულზე მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს. ყოველწლიურად აქ მოდიან აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს და სანაპირო დაცვის წარმომადგენლები. კუნძულზე შესვლა დაშვებულია მხოლოდ სპეციალური ნებართვით და ძირითადად მეცნიერებისათვის.
აშშ-ის კუნძულები
აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები
ოკეანეთის კუნძულები
Apolo Municipality

Apolo Municipality is the first municipal section of the Franz Tamayo Province in the La Paz Department, Bolivia. Its seat is Apolo.
Apolo Municipality is bordered to the east by Beni Department, San Buenaventura and Palos Blancos Municipalities, to the west by Peru and Pelechuco Municipality, to the north by Ixiamas and San Buenaventura Municipalities and to the south by Teoponte, Guanay, Mapiri and Charazani Municipalities.
Division
Apolo Municipality is subdivided into the following five cantons:
Apolo - 6,951 inhabitants (2001)
Atén - 3,573 inhabitants
Mojos - 56 inhabitants
Pata - 454 inhabitants
Santa Cruz del Valle Ameno - 2,141 inhabitants
Places of interest
Some of the tourist attractions of the municipalities are:
San Juan de Asariamas dry forest in Apolo Canton. The dominant trees species are the Bilka (Anadenanthera macrocarpa), the Cuchi (Astronium urundeuva), and the Brazilian Soto (Schinopsis brasiliensis).
Machariapo River in Apolo Canton situated within Madidi National Park and Area of Integrated Management
the Inca bridge in Santa Teresa community and the Chiara Alto waterfall of 18 m height in Apolo Canton
the community of Pata, its old church and the Sillakunka tunnel in Pata Canton
the valley of the community of Virgen del Rosario, also named Tuichi, in Pata Canton at the shores of Tuichi River
the community of Santa Cruz del Valle Ameno, the Billipiza waterfall of 22 m height in Vaquería and the archaeological site near Inca Viewpoint in Santa Cruz del Valle Ameno Canton
Trinity festivity (Santísima Trinidad) in the community of Atén
the pre-Columbian trails
Turiapo River and its waterfall in the community of Pucasucho
Ayara waterfall of about 18 m height in the community of Munaypatac
References
www.ine.gov.bo / census 2001: Apolo Municipality
External links
Apolo Municipality: population data and map
Municipalities of La Paz Department (Bolivia)