მარჯან სატრაპი

მარჯან სატრაპი (დ. 22 ნოემბერი, 1969, რეშთი) ― ირანული წარმოშობის ფრანგი გრაფიკული რომანისტი, ილუსტრატორი, კინორეჟისორი და საბავშვო წიგნების ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანი „პერსეპოლისი“.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წელს, ირანის ქალაქ რეშთში.გაიზარდა თეირანში, საშუალო კლასის ოჯახში.
ბავშვობის პერიოდში, მარჯანი ისლამური რეჟიმის უამრავ სისასტიკეს შეესწრო. მისი ოჯახის ბევრ მეგობარს დევნიდნენ, ბევრიც სიკვდილით დასაჯეს. მის ცხოვრებაზე პირდაპირ თუ ირიბად აისახებოდა ისლამისტური რეპრესიები, ომი, რელიგიური ტერორი.
1983 წელს მშობლებმა 14 წლის მარჯანი ავსტრიაში გაგზავნეს. მისი წამოსვლის მთავარი მიზეზი რელიგიური ირანიდან თავის დაღწევა და გახსნილ, სეკულარულ ევროპაში ცხოვრების აუცილებლობა იყო. ვენაში მარჯანმა ფრანგული ლიცეუმი დაამთავრა.
ავსტრიაში მყოფი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა. იქ გატარებული ბოლო სამი თვე უსახლკარო ცხოვრებას ეწეოდა, სანამ თითქმის მკვდარი პნევმონიის დიაგნოზით საავადმყოფოში არ მოათავსეს. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 19 წლის მარჯანი სამშობლოში დაბრუნდა და სამხატვრო კოლეჯში ჩააბარა.
21 წლის ასაკში დაქორწინდა თანაკურსელ რეზაზე, ირან-ერაყის ომის ვეტერანზე, მაგრამ მალევე დაშორდა მას. განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს საფრანგეთში, სტრასბურგში გადავიდა საცხოვრებლად და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტში დაიწყო სწავლა.
ამჟამად ცხოვრობს პარიზში, მუშაობს ცნობილ გაზეთებში, დაქორწინებულია შვედ მსახიობ მათიას რიპაზე.
მშობლიური ენის, სპარსულის გარდა სატრაპი ფლობს ფრანგულ, ინგლისურ, შვედურ, გერმანულ და იტალიურ ენებს.
გრაფიკული რომანები
სატრაპი ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანებით, რომლებიც პირველად 2000-2003 წლებში ფრანგულ ენაზე 4 ნაწილად გამოიცა. 2003-2004 წლებში რომანები ინგლისურად ითარგმნა და ორ ნაწილად გამოქვეყნდა: „პერსეპოლისი“ და „პერსეპოლისი 2“.
„პერსეპოლისი“ ავტორის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის შესახებ გვიყვება, რომელიც ირანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და მნიშვნელოვან პერიოდს – შაჰის ჩამოგდებას, 1979 წლის ისლამურ რევოლუციას და ერაყთან ომს დაემთხვა. სატრაპი საკუთარი თავისა და ოჯახის მაგალითზე გვიამბობს, თუ როგორ აისახა ისლამისტური რეპრესიები და რელიგიური ტერორი რიგითი ირანელი ადამიანების ცხოვრებაზე. ირანის მთავრობამ რომანს ისლამოფობიური უწოდა.
2019 წელს ჟურნალ The Guardian-ის სიაში „21-ე საუკუნის 100 საუკეთესო წიგნი“ „პერსეპოლისი“ 47-ე ადგილზე მოხვდა.
ფილმები
2007 წელს სატრაპმა ვინსენტ პარონოუდთან ერთად „პერსეპოლისის“ მიხედვით ანიმაციური ფილმი გადაიღო. პრემიერა კანის კინოფესტივალზე შედგა და ფილმმა ჟიურის მთავარი პრიზი დაიმსახურა. „პერსეპოლისი“ წარდგენილი იყო ოსკარზე ნომინაციაში საუკეთესო ანიმაციური სურათი. ირანის ხელისუფლებამ დაგმო ფილმი და მოხსნა ბანგკოკის საერთაშორისო კინოფესტივალიდან.
2019 წელს სატრაპმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი მარია კიურიზე, ორგზის ნობელის პრემიის ლაურეატ პოლონელ ქიმიკოსზე. ფილმის სათაურია „რადიოაქტიური“.
რესურსები ინტერნეტში
ირანული ხელოვნება ისლამური რევოლუციის წინააღმდეგ
ემა უოთსონის ინტერვიუ მარჯან სატრაპთან
მარჯან სატრაპი — ბაკურ სულაკურის გამომცემლობა
Persepolis film (2008) official website, Sony Picture Classics
Marjane Satrapi, author at Random House
Marjane Satrapi biography on Lambiek Comiclopedia
"Princess of Darkness", interview by Robert Chalmers, The Independent (1 October 2006)
Marjane Satrapi interview at Bookslut (2004)
Marjane Satrapi interview at Powells.com (2006)
Marjane Satrapi interview at Reviewgraveyard.com
The Comic World of Marjane Satrapi: Yearnings for a Lost Homeland
სქოლიო
დაბადებული 22 ნოემბერი
დაბადებული 1969
ფრანგი მწერლები
ფრანგი მხატვრები
ირანული წარმოშობის ფრანგები
ირანელი მწერლები
ირანელი კინორეჟისორები
ფრანგი სოციალისტები
ფრანგი ქალი კინორეჟისორები
ირანელი სოციალისტები
ირანელი დისიდენტები
XXI საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები
ირანელი ქალი კინორეჟისორები
XX საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები
XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები
ფრანგი დისიდენტები
XX საუკუნის ფრანგი ქალები