PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ჭადრაკი სომხეთში

ჭადრაკი სომხეთში
ჭადრაკს სომხეთში ადრეული შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული თამაშობენ. იგი დღესდღეობითაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს ქვეყანაში; ჭადრაკმა ფართო აღიარება მოიპოვა 1960-იან წლებში, როდესაც საბჭოთა სომეხმა დიდოსტატმა, ტიგრან პეტროსიანმა ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო. სომხეთი, ქვეყანა რომელშიც დაახლოებით 3 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს, დღესდღეობით ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი საჭადრაკო ქვეყანაა.
ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სომეხთა ჭადრაკის ნაკრებმა მოიგო ევროპის გუნდური ჩემპიონატი (1999), მსოფლიო გუნდური ჩემპიონატი (2011) და ჭადრაკის ოლიმპიადა (2006, 2008, 2012). აგრეთვე, ქალთა ნაკრებმა 2003 წლის ევროპის ჩემპიონატზე გამარჯვება მოიპოვა. 2016 წლის თებერვლის მდგომარეობით, მისი საუკეთესო მოთამაშეთა საშუალო შეფასების მაჩვენებლით, სომხეთი მსოფლიოში მეშვიდე ადგილზეა.
2011–12 სასწავლო წლიდან მოყოლებული, სომხეთის ყველა საჯარო სკოლაში სასწავლო პროგრამის ნაწილად ჭადრაკის გაკვეთილი იქცა. არგვარად, ამ მოვლენამ სომხეთი აქცია პირველ ქვეყნად სადაც ჭადრაკის სწავლა სავალდებულო გახდა.
სახელწოდება
მე-20 საუკუნის დასაწყისამდე, ჭადრაკი სომხურად ცნობილი იყო როგორც „čatrak“ (ճատրակ). დღეს ეს ტერმინი — გამოითქმის ჯადრაგ — მხოლოდ დასავლეთ სომხურ ენაზეა გამოყენებული. თანამედროვე აღმოსავლეთ სომხურ ენაში ჭადრაკი ცნობილია როგორც „šaxmat շახmat“ [ʃɑχmɑt]. იგი წარმოდგება რუსული „შახმატუ“-დან (шахматы), ხოლო თავად „შახმატუ“ წარმოსდგება სპარსული „âh mât“-უდან (شاه مات), რაც სიტყვასიტყვით "მეფეს დამარცხებას" ან "მეფე უმწეოას" ნიშნავს. ეს უკანასკნელი სპარსული ფრაზა ასევე წარმოადგენს ინგლისური „ჩექმეითის“ (Checkmate) ეტიმოლოგიას.
დაწესებულებები
ჭადრაკის ეროვნული მმართველი ორგანო, სომხეთის საჭადრაკო ფედერაცია, 1927 წელს დაარსდა. 2004 წელს სომხეთის მომავალი პრეზიდენტი (მოცემულ დროს იგი თავდაცვის მინისტრი იყო), სერჟ სარქისიანი, ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტად აირჩიეს. იგი ამ პოსტს 2011 წლამე იკავებდა. ერთ დროს, სარქსიანმა განაცხადა "ჩვენ არ გვინდა, რომ ხალხმა სომხეთი მხოლოდ მიწისძვრის და გენოციდის გამო იცოდეს. ჩვენ გვირჩევნია იგი საკუთარი ჭადრაკით იყოს ცნობილი“.
მედია
1972 წელს გაგიუიკ ოგანეშენმა დააარსა ჟურნალი სახელად ჭადრაკი სომხეთში (Շախմատային Հայաստան Shakhmatayin Hayastan). იგი 1997 წლამდე ყოველთვიურად ქვეყნდებოდა, ხოლო შემდგომ პერიოდში იგი გახდა ყოველკვირეული ჟურნალი. 1972 წელს, სომხეთის საზოგადოებრივმა ტელევიზიამ ეთერში ახალი სატელევიზიო შოუ — ჭადრაკი-64 გაუშვა (თავდაპირველად გადაცემის სახელს ჭადრაკის სკოლა წარმოადგენდა). აგრეთვე, ახლახან შეიქმნა ახალი სატელევიზიო შოუ, სახელად ჭადრაკის სამყარო, და მისი ნახვა პირველი ახალი ამბების შემდეგ არის შესაძლებელი.
რესურსები ინტერნეტში
Chess in Armenia magazine
Armenian Chess Federation website
სქოლიო
ჭადრაკი სომხეთში
Ureki

Ureki is a town and a seaside climatic resort on the Black Sea coast of Georgia. Located within Ozurgeti District in the region of Guria, Ureki is 60 kilometers north of Batumi and approximately 300 km west of the nation's capital Tbilisi. It is located 4 meters above the sea level and has a population of 1,166 (2014 all-Georgia Census). It received a status of a town in 1953.
Unlike many areas on the Black Sea, in Ureki beaches are sandy, rather than covered in pebbles. The sand in Ureki is classified as black sand and has magnetic properties, which some believe treat a number of health problems, including cardiovascular diseases.
The whole area was covered by forest once and it was impossible to hunt there, this is why the place is called Ureki, which in the Georgian Language means deep forest.
See also
Guria
References
External links
Ureki Map — Satellite Images of Ureki
Cities and towns in Guria
სტადსჰოლმენი

სტადსჰოლმენი (შვედ. Stadsholmen) — შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმის ცენტრში მდებარე კუნძულის ისტორიული სახელი. მცირე კუნძულებთან რიდარჰოლმენთან და ჰელგეასჰოლმენთან ერთად სტადსჰოლმენი სტოკჰოლმში პატარა ქალაქს ჰქმნის. შვედურიდან თარგმანში სტადსჰოლმენი „ქალაქის კუნძულს“ ნიშნავს. კუნძულზე სამეფო სასახლე დგას.
კუნძულს შეიძლება გამლა სტანიც ვუწოდოთ (ძველი ქალაქი) რადგან სტადჰოლსმენი ყოველდღიურ მეტყველებაში ნაკლებად გამოიყენება.
სტოკჰოლმის კუნძულები
ვაჰიდე ფერჩინი

ვაჰიდე ფერჩინი (დ. 13 ივნისი 1965) — თეატრის და კინოს თურქი მსახიობი. ქორწინების შემდეგ ცნობილი იყო, როგორც „ვაჰიდე გიორდუმი“, მაგრამ განქორწინების შემდეგ დაიბრუნა თავისი დაბადების სახელი. 2007 წელს მიიღო ოქროს ბურთი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის ფილმში „პირველი სიყვარული“.
ვაჰიდე ფერჩინმა მონაწილეობა მიიღო ცნობილ თურქულ სერიალ დიდებულ საუკუნეში, სადაც ჰიურემ სულთნის როლი შეასრულა.
რესურსები ინტერნეტში
IMDB
New Hürrem Sultan role revealed: Vahide Perçin
სქოლიო
თურქი მსახიობები
დაბადებული 1965
დაბადებული 13 ივნისი
864

864
მოვლენები
აიგო ქსნის არმაზი.
გადაიწერა სინური მრავალთავი იერუსალიმის წმიდა საბას ლავრაში.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
ტრპიმირ I — ხორვატიის ჰერცოგი
სერგიუს I — ნეაპოლის ჰერცოგი
ზემო ქედის ცისკარაანთ გორის ნამოსახლარი

ზემო ქედის ცისკარაანთ გორის ნამოსახლარი — არქოლოგიური ძეგლი მდებარეობს ზემო ქედის სოფლის სამხრეთით ყალადრის მთის სიახლოვეს, შირაქის ველზე. თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვით VIII-VII საუკუნეებით. 1996-1997 წლებში შეისწავლა არქეოლოგიური კვლევის ცენტრმა და კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ და ქალაქ ჰალეს მარტინ ლუთერის სახელობის უნივერსიტეტმა არქეოლოგთა ჯფუფმა ნამოსახლარი მრავალფენიანია. მისი ერთ-ერთი ფენა განადგურებული ჩანს ძველი წელთაღრიცხვით VII საუკუნის დასაწყისში შემოხევის შედეგად, გათხრისას აღმოჩნდა, რომ მშენებლობაში ფართოდ გამოიყენებოდა ალიზი ნამოსახლარზე ფიქსირებულია ქვით მოკირწყლული ქუჩები და კარგად განვითარებული საკანალიზაციო სისტემა რქოსანი ცხოველის კერამიკული ნიღაბები, რეებიც შეიძლება სამ ტიპად დაიყოს, ნიღაბები დადასტურდა სათავსების შიგნით და მის ფარგლებს გარეთაც. სავარუდუოდ მათ რელიგიურ-მაგიური დანიშნულება უნდა ჰქონოდა, გამოვლენილია ნაცრისფერი და მოყვითალო, კარგად გამომწვარი მრავალფეროვანი ორნამეტის მქონე კერამიკული ნაწარმი თიხის საბეჭდავები ქვის სანაყები, სასრესები, თოხები, მთელ ხელსაფქვავები და მისი ფრაგმენტები ოსტელოგიური მასალა.
მასალა დაცულია ქალაქ დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
ლიტერატურა
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გურინიატანი

გურინიატანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 543 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 137 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.32 კმ²-ზე. ფართობი 1 849 137 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
მინას-ჟერაისი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Lasioglossum kussariense

Lasioglossum kussariense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1925 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
kussariense
აყსუ

აყსუ („თეთრი მდინარე“) – მდინარე თურქეთში, ანთალიის პროვინციაში, თურქეთის სამხრეთ–დასავლეთით, სათავე აქვს ტავრის მთებში. სიგრძე 162 კილომეტრი. სიგანე – 100 მეტრი, სიღრმე – 3 მ. მდინარის ზემოთში მდებარეობს ტბა კოვადა, ქვემოთში კი კარაკაორენის წყალსაცავი.
რესურსები ინტერნეტში
Çapraz, Soner and Arslan, Naime (2005) "The Oligochaeta (Annelida) Fauna of Aksu Stream (Antalya)" Turkish Journal of Zoology 29: pp. 229-236
თურქეთის მდინარეები
Kalozha Church

Kalozha Church
The Kalozha church of Sts. Boris and Gleb (Belarusian: Каложская царква, Царква Св. Барыса і Глеба) is the oldest extant structure in Grodno, Belarus. It is the only surviving monument of ancient Black Ruthenian architecture, distinguished from other Orthodox churches by prolific use of polychrome faceted stones of blue, green or red tint which could be arranged to form crosses or other figures on the wall.
Architecture
The church is a cross-domed building supported by six circular pillars. The outside is articulated with projecting pilasters, which have rounded corners, as does the building itself. The ante-nave contains the choir loft, accessed by a narrow gradatory in the western wall. Two other stairs were discovered in the walls of the side apses; their purpose is not clear. The floor is lined with ceramic tiles forming decorative patterns. The interior was lined with innumerable built-in pitchers, which usually serve in Eastern Orthodox churches as resonators but in this case were scored to produce decorative effects. For this reason, the central nave has never been painted.
History
The church was built before 1183 and survived intact, depicted in the 1840s by Michał Kulesza, until 1853, when the south wall collapsed, due to its perilous location on the high bank of the Neman. During restoration works, some fragments of 12th-century frescoes were discovered in the apses by the architectural historian, Vasiliy Griaznov. Remains of four other churches in the same style, decorated with pitchers and coloured stones instead of frescoes, were discovered in Grodno and Vaŭkavysk. They all date back to the turn of the 13th century, as do remains of the first stone palace in the Old Grodno Castle.
In 2004, the church was included in the Tentative List of UNESCO's World Heritage Sites.
References
External links
Photos at Globus.TUT.by
Photos at Radzima.org
Churches in Grodno
Buildings and structures in Grodno Region
Landmarks in Belarus
Eastern Orthodox church buildings in Belarus
ქვილიშორი

ქვილიშორი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (წყალტუბოს თემი), მდებარეობს ჩრდილოეთ იმერეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, წყალტუბოდან 6 კილომეტრი. სოფელში მდებარეობს ქვილიშორის მღვიმეები.
სოფელ ქვილიშორში ცხოვრობენ შემდეგი გვარები; გოგიძეები, ვარდანიძეები, ბენიძეები, იოსელიანები, გედენიძეები, კაკაურიძეები, ფირცხალავები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 692 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მექსიკის ჰიმნი

მექსიკის ჰიმნი
მექსიკის სახელმწიფო ჰიმნი ) — მექსიკის ეროვნული სიმბოლო, მიღებულ იქნა 1943 წელს. ჰიმნის ტექსტი დაიწერა 1853 წელს ფრანსისკო გონსალეს ბოკანეგრას მიერ . ერთი წლის შემდეგ ხოსე ნუნო როკამ შექმნა მუსიკა ბოკანეგრას ტექსტზე.
ტექსტი
რესურსები ინტერნეტში
SEGOB page about the 150th anniversary of the anthem*
President of Mexico's page about the anthem, with two recordings
Full lyrics of the anthem (PDF)
Chorus and first stanza in 10 native languages
მექსიკის ეროვნული სიმბოლოები
ეროვნული ჰიმნები
მიშველის ეკლესია „ფიჭუ ოხვამე“

მიშველის ეკლესია „ფიჭუ ოხვამე“ — ეკლესია სოფელ მიშველში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო.
ეკლესია აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია არის დარბაზული ტიპის. აგებულია ფლეთილი და რიყის ქვით. ნაგებობა ძლიერ დანგრეულია.
ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.
იხილეთ აგრეთვე
ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
რესურსები ინტერნეტში
მიშველის ეკლესია „ფიჭუ ოხვამე“
ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნუგზარ ნოზაძე

ნუგზარ ნოზაძე (დ. 10 აპრილი 1949, რუსთავი, საქართველო) — ქართველი კინოოპერატორი. დაამთავრა თბილისის ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მათემატიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა მათემატიკის მასწავლებლად საშუალო სკოლაში. ვგიკ-ის საოპერატორო ფაკულტეტის (ლევან პაატაშვილის სახელოსნო) დამთავრების შემდეგ ქართულ ფილმის დამდგმელი ოპერატორია. გადაიღო ფილმები: „ექსკურსია“ (ირინა კვირიკაძე, 1981 ობერჰაუზენის სკფ პრიზი ოპერატორის საუკეთესო ნამუშევრისთვის. სტუდენტური ფილმების კონკურსში, 1982), „ბილიკი“ (მ. მინდიაშვილი 1987), „სპირალი“ (გ. ჭოხონელიძე 1990), მერცხლები და ბეღურები (დ. ურუშაძე 1991), „უძინართა მზე“ (თ. ბაბლუანი 1992), „თბილისი ჩემი სახლია“ (ე. ბადურაშვილი 1994), „უნამუსო“ (გ. ხარებავა 1997) „ანთიმოზ ივერიელი“ (ა. მაისურაძესთან ერთად, გ. ჭოხონელიძე 2001), „ორმო“ (მ. ქაცარავა 2002), „კიდევ ერთი ქართული ისტორია“ (ე. ბადურაშვილი 2003), „მიდიოდა მატარებელი“ (გ. შენგელაია 2006), „იდიოტოკრატია“ (ა. ვარსიმაშვილი 2009), „გარიგება 20 წლის შემდეგ“ (ზ. კოლელიშვილი 2011). დოკუმენტური ფილმები: „სამკუთხა წრე“ (ა. რეხვიაშვილი 2001), „საქართველო ჩემს გულში“ (რ. ბატატუნაშვილთან და ლ. პატარაიასთან ერთად. ზ. კოლელიშვილი 2001).
რესურსები ინტერნეტში
ნუგზარ ნოზაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
ქართველი ოპერატორები
დაბადებული 10 აპრილი
დაბადებული 1949
ნუგზარ
რუსთავში დაბადებულები
დიდი ბაჰამა

დიდი ბაჰამა — ბაჰამის კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს არქიპელაგის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. წარმოადგენს ქვეყნის ძირითად კუნძულთაგან აშშ-სთან ყველაზე ახლოს მდებარე ტერიტორიას, რომელიც ფლორიდის შტატის სანაპიროდან 90 კილომეტრითაა დაცილებული. დიდი ბაჰამა ქვეყნის სიდიდით მეოთხე კუნძულია დანარჩენ 700 კუნძულსა და 2 400 კეის შორის. დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით სიგრძე დაახლოებით 150 კმ-ია, სიგანე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ კი 20 კმ.
ადმინისტრაციულად კუნძული იყოფა ფრიპორტის არეალად, აღმოსავლეთ დიდი ბაჰამისა და დასავლეთ დიდი ბაჰამის რაიონებისგან.
ისტორია
ესპანელებმა კუნძულს გრან-ბახამარი (Gran Bajamar — დიდი მეჩეჩი) უწოდეს, საიდანაც სავარაუდოდ წარმოსდგა შემდეგში მთლიანად კუნძულების საერთო სახელწოდება. თუმცა, კუნძულის კოლუმბამდელი მკვიდრნი — ლუკაიანის ხალხი მას ბაჰამას უწოდებდა. თითქმის ორი საუკუნის განმავლობაში, ესპანელი მესაკუთრეების მხირდან კუნძულისადმი ინტერესი დაბალი იყო მის ირგვლივ არსებული სახიფათო მარჯნის რიფების გამო. თუმცა ის ძალზედ იზიდავდა მეკობრეებს, რომლებიც გემების რიფებში შეტყუებას ცდილობდნენ. მას შემდეგ რაც ადგილობრივი ლუკაიანები დაიმონა, ესპანეთის ინტერესი კუნძულისადმი ძალიან დაბალი იყო.
1670 წელს კუნძული დიდმა ბრიტანეთმა აიღო. ამის შემდეგ, დაახლოებით ნახევარი საუკუნის განმავლობაში მეკობრეობა კვლავ ყვაოდა, თუმცა ბრიტანეთმა მისი კონტროლზე აყვანა მაინც შესძლო.
XIX საუკუნის შუა წლებისათვის კუნძულის მუდმივი მოსახლეობა მხოლოდ 200-400 ადამიანს შეადგენდა. ეკონომიკური აღმავლობა ამერიკის სამოქალაქო ომს გამოქცეულთა ხარჯზე დაიწყო.
XX საუკუნის შუაში, დიდი ბაჰამის მოსახლეობა 500 ადამიანს შეადგენდა და ის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად განვითარებული კუნძულად რჩებოდა ბაჰამის კუნძულების შემადგენლობაში. თუმცა, კუნძულს სტაბილური შემოსავლის წყარო მაშინ გაუჩნდა, როდესაც 1955 წელს ბაჰამის მთავრობასთან ერთად ამერიკელმა ფინანსისტმა უელეის გროუვზმა ქალაქ ფრიპორტის მშენებლობა დაიწყო ჰოკსბილ-კრიკის შეთანხმების საფუძველზე. სულ მალე შეიქმნა დიდი ბაჰამის პორტის მმართველობაც (Grand Bahama Port Authority).
ეკონომიკა
კუნძულის ეკონომიკის საფუძველია ტურიზმი. შემოსავლის ძირითადი წყაროა პორტ-ლუკაიას დასასვენებელი არეალი და შემომავალი საკრუიზო გემები.
კუნძულზე ორი აეროპორტია: დიდი ბაჰამის საერთაშორისო აეროპორტი ფრიპორტში და უესტ-ენდის აეროპორტი ქალაქ უესტ-ენდში.
ძირითადი დასახლებები
ფრიპორტი — კუნძულის ძირითადი ქალაქი.
ლუკაია — ფრიპორტის ერთ-ერთი გარეუბანი, მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა პლაჟებითა და სასტუმროებით.
უესტ-ენდი — უძველესი ქალაქი.
მაკ-ლინზი — დასახლება უკიდურეს აღმოსავლეთში.
გალერეა
რესურსები ინტერნეტში
ბაჰამის კუნძულების ტურიზმის ოფიციალური საიტი
დიდი ბაჰამის ტურიზმის საბჭოს ოფიციალური საიტი
BASRA - Bahamas Air-Sea Rescue Association
Grand Bahama Power Company
სქოლიო
ბაჰამის კუნძულები
Çoruh

Çoruh
The Chorokh (Ch'orokhi Chorokh Akampsis) is a river that rises in the Mescit Mountains in north-eastern Turkey, flows through the cities of Bayburt, İspir, Yusufeli, and Artvin, along the Kelkit-Çoruh Fault, before flowing into Georgia, where it reaches the Black Sea just south of Batumi and a few kilometers north of the Turkish-Georgian border.
In Arrian's Periplus Ponti Euxini, it is called the Acampsis; Pliny may have confused it with the Bathys. Procopius writes that it was called Acampsis because it was impossible to force a way through it after it has entered the sea, since it discharges its stream with such force and swiftness, causing a great disturbance of the water before it, that it goes out for a very great distance into the sea and makes it impossible to coast along at that point.
In English, it was formerly known as the Boas, the Churuk, or the Chorokh.
Biodiversity
The Ch'orokhi valley lies within the Caucasus ecological zone, which is considered by the World Wide Fund for Nature and by Conservation International as a biodiversity hotspot. The Çoruh Valley is recognised by Turkish conservation organisations as an important plant area, an important bird area, a key biodiversity area and has been nominated as a high priority area for protection. This valley is rich in plants and contains 104 nationally threatened plant species of which 67 are endemic to Turkey.
Recreation
The Çoruh has been called "an eco-tourism gem" and "Turkey's last remaining wild river", and is being promoted for whitewater kayaking by the Eastern Anatolia Tourism Development Project. It attracts kayakers and rafters from all over the world and was the site of the 4th World Rafting Championship in 1993 and the Coruh Extreme kayak competition in 2005.
Dams
A total of 17 large hydroelectric dams are planned as part of the Çoruh River Development Plan but a total of 27 are proposed for the Çoruh River Catchment. Under the Çoruh Development Plan, 8 dams have been completed (Arkun, Artvin, Borçka, Deriner, Güllübağ, Murtli, Tortum and Yusufeli Dams), another 2 are under construction.
See also
European Rivers Network
ECA Watch
Friends of the Earth
References
Rivers of Georgia (country)
Rivers of Turkey
International rivers of Asia
International rivers of Europe
Landforms of Bayburt Province
Landforms of Artvin Province
Landforms of Erzurum Province
Rivers of Artvin Province
Tributaries of the Black Sea
Synchronicity Tour

Synchronicity Tour — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Police-ის მეოთხე საკონცერტო ტურნე. გაიმართა 1983-1984 წლებში. ეძღვნებოდა ჯგუფის მეხუთე ალბომ Synchronicity-ის გამოცემას.
სეტლისტი
Can't Stand Losing You - Reggatta De Blanc
De Do Do Do De Da Da Da
Demolition Man
Don't Stand So Close To Me
Every Breath You Take
Every Little Thing She Does Is Magic
Hole In My Life
Invisible Sun
King Of Pain
Message In A Bottle
Murder By Numbers
Next To You
O My God
One World
Roxanne
So Lonely
Spirits In The Material World
Synchronicity I
Synchronicity II
Tea In The Sahara
Voices Inside My Head
Walking In Your Footsteps
Walking On The Moon
Wrapped Around Your Finger
სქოლიო
The Police-ის საკონცერტო ტურნეები
1983 წლის საკონცერტო ტურნეები
1984 წლის საკონცერტო ტურნეები
არსენა ოძელაშვილი

არსენა ოძელაშვილი, არსენა მარაბდელი (დ. დაახლ. 1797, სოფ. მარაბდა — გ. 1842, მცხეთა) — ბატონყმობის წინააღმდეგ მებრძოლი გლეხი, ხალხური ეპოსის გმირი, მიიჩნევა საქართველოს ეროვნულ გმირად.
ბიოგრაფია
არსენა ოძელაშვილი ვაჭარი იყო და თბილისში დუქანი ჰქონდა გახსნილი. არსენას უყვარდა თავად ზაალ ბარათაშვილის მოახლე გოგო, რომელიც მოიტაცა და ტყეში გაიჭრა. გადმოცემის თანახმად არსენა ვერ ურიგდებოდა გლეხობის ჩაგვრას, ებრძოდა თავადებს, ჩინოვნიკებსა და ვაჭრებს. ამის გამო ძალიან პოპულარული იყო თბილისის გუბერნიასა და მის მოსაზღვრე მხარეში. ხელისუფლებამ მის დასაპატიმრებლად რაზმი გაგზავნა. შემდეგ ბოდბისხეველის ღალატით შეიპყრეს, მაგრამ მალე ტყვეობას თავი დააღწია. ოძელაშვილი დამნაშავედ იყო გამოცხადებული და პოლიცია სდევნიდა. არსენა მოკლეს მცხეთის მახლობლად, როდესაც მარტო მყოფი რუსეთის ჯარის ნაწილებს წააწყდა. ხალხური ტრადიციით, ოძელაშვილის მკვლელი იყო გიორგი კუჭატნელი.
ასახვა ხელოვნებაში
არსენას სიცოცხლეშივე შეიქმნა ხალხური ეპოსი „არსენას ლექსი“. სახალხო მგოსნები და მომღერლები მის სადიდებელ ლექსებსა და სიმღერებს საჯაროდ ასრულებდნენ. არსენას ამბავმა იმოქმედა ქართველი მწერლების (ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, გიორგი ლეონიძე) შემოქმედებაზე. აღსანიშნავია, რომ ყველა მათგანი საკუთარი ინტერპრეტაციით ასახავდა ოძელაშვილის პიროვნებას.
ნაწარმოებები არსენას შესახებ
არსენას ლექსი - ხალხური ეპოსი
არსენა მარაბდელი - მიხეილ ჯავახიშვილის რომანი
არსენა ყაჩაღი - 1923 წლის ფილმი
არსენა - 1937 წლის ფილმი
არსენას ლექსი - 1985 წლის ფილმი
ლიტერატურა
უმიკაშვილი პ., ხალხური სიტყვიერება, ტ. 1, 4, მ ჩიქოვანის რედ., თბ., 1964;
ხინთიბიძე ა., ფოლკლორული მასალები არსენა ოძელაშვილზე, თბ., 1968;
ქართველი სახალხო გმირები
დაბადებული 1797
გარდაცვლილი 1842
Molasse

Molasse
The term "molasse" refers to sandstones, shales and conglomerates that form as terrestrial or shallow marine deposits in front of rising mountain chains. The molasse deposits accumulate in a foreland basin, especially on top of flysch-like deposits, for example, those that left from the rising Alps, or erosion in the Himalaya. These deposits are typically the non-marine alluvial and fluvial sediments of lowlands, as compared to deep-water flysch sediments. Sedimentation stops when the orogeny stops, or when the mountains have eroded flat.
The molasse can sometimes completely fill a foreland basin, creating a nearly flat depositional surface, that nonetheless remains a structural syncline. Molasse can be very thick near the mountain front, but usually thins out towards the interior of a craton; such massive, convex accumulations of sediment are known as clastic wedges.
See also
References
Further reading
Sinclair, H. D. (1997) "Flysch to molasse transition in peripheral foreland basins: the role of the passive margin versus slab breakoff" Geology 25(12): pp. 1123–1126, doi: 10.1130/0091-7613(1997)025<1123:FTMTIP>2.3.CO;2
Tenchov, Yanaki G. (1989) "Demarcation of Molasse from Non-molasse sediments" Zeitschrift für geologische Wissenschaften 17(8): pp. 791–796
External links
http://www.see.leeds.ac.uk/structure/alps/map/molasse.htm Molasse, definitions and examples, simplified geological map of the western Alps. University of Leeds
Sedimentology
ჯარჯი ფხოველი

ჯარჯი ფხოველი (დ. 18 ოქტომბერი, 1943, არახიჯა, დუშეთის რაიონი, საქართველოს სსრ) – ქართველი პოეტი, მთარგმნელი და მწერალი.
ბიოგრაფია
ჯარჯი ფხოველი (დავით ციგროშვილი) დაიბადა 1943 წლის 18 ოქტომბერს, დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არახიჯაში. საშუალო სკოლა იქვე დაამთავრა, ხოლო შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.
მისი პირველი ლექსები დაიბეჭდა ჟურნალ „ცისკარში“ 1966 წელს.
1968–1977 წლებში მუშაობდა გამომცემლობებში, ჟურნალის რედაქციაში.
მუშაობას მალე თავი მიანება. ბოლო 10 წელიწადია თავის მშობლიურ კუთხეს, ფშავს დაუბრუნდა და მოღვაწეობას იქიდან განაგრძობს. მისი ბოლო წიგნი, რომელსაც სახელად „უდაბნოს წიგნი" ჰქვია, სწორედ ამ პერიოდში შექმნილი პოეზიია შესული.
— ამბობს პოეტი ამ წიგნის შესავალში.
ჯარჯი ფხოველს უზარმაზარი წვლილი მიუძღვის ქართული ფოლკლორის, პოეზიისა და მთარგმნელობითი ხელოვნების წინაშე. მან შეძლო სოციალისტური რეალიზმის კლიშეებს გაქცეოდა, ის ვერლიბრის ერთ-ერთი ფუძემდებელია.
წიგნები
ლექსები, თბ. საბჭ. საქართველო, 1971
კვირადღე (ლექსები) / ჯარჯი ფხოველი (ციგროშვილი დავით, თბ. ნაკადული, 1973
43 ლექსი : 1 პოემა, თბ. მერანი, 1974
დუმილის ტყე, თბ. საბჭ. საქართველო, 1975
მკურნალი მიწა, თბ. მერანი, 1977
სამი წელიწადი, თბ. მერანი, 1980
ძველი წიგნებიდან ამოკრებილი ლექსები, თბ. საბჭ. საქართველო, 1982
ჩაძირული არქიპელაგი და სხვა ლექსები, თბ. მერანი, 1984
ლექსები, თბ. საბჭ. საქართველო, 1986
გული ყველაფერს ხედავს, თბ. მერანი, 1987
ჭრილობები, თბ. მერანი, 1990
ლოცვა გულის გადასარჩენად, თბ. საქართველო, 1992
ლირიკა, 1989-1997, რედ. ზვიად რატიანი ; მხატვ. ჯემალ ზენაიშვილი, თბ. მერანი, 1998
მარტოობის მზე, რედ.: ზაურ კალანდია ; მხატვ.: გოგი წერეთელი, თბ. მერანი, 2002, ISBN 99928-946-1-X
ფურცლები (პროზა), რედ. ზაურ კალანდია, თბ. ჯისიაი, 2005, ISBN 99940-17-59-4
დილის არაყი რედ. ლერი ალიმონაკი; მხატვ. გოგი წერეთელი, თბ. ჯისიაი, 2005, ISBN 99940-17-56-X
100 ლექსი, შემდგ. ზაურ კალანდია, თბ. ინტელექტი, 2012, ISBN 978-9941-440-16-8
შავი რვეული რედ. ბაღათერ არაბული; მხატვ. გიორგი წერეთელი, თბ. მერანი, 2012, ISBN 978-9941-9269-8-3
უდაბნოს წიგნი, რედ. ილო ფხოველი, თბ. საუნჯე, გამომცემელი ვაჟა წოწკოლაური, 2013, ISBN 978-9941-442-72-8
თარგმანი
ყვავილი სარკეში (ძვ. ჩინური პოეზიის მცირე ანთოლოგია), მხატვარი გოგი წერეთელი, თბ. მერანი, 1990
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
ჯარჯი ფხოველი
(ფურცელი მწარედ ამოიკვნესებს...)
ჯარჯი ფხოველს 70 წელი შეუსრულდა
ჯარჯი ფხოველის გვერდი სოციალური ქსელში
სქოლიო
ქართველი მწერლები
ქართველი პოეტები
დაბადებული 1943
ქართველი მთარგმნელები