PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
რუზოვსკის ხიდი

რუზოვსკის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. ერთმანეთთან აკავშირებს რიბინსკისა და რუზოვსკის ქუჩებს. ხიდის სიგრძეა 26,4 მეტრი, ხოლო სიგანე — 21,8 მეტრი.
უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ (872 მეტრი) და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“ (870 მეტრი).
სახელწოდება
ხიდმა სახელწოდება მიიღო 1905 წლის 12 თებერვალს ახლოს მდებარე რუზოვსკის ქუჩის მიხედვით.
ისტორია
პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1905 წელს. იგი აკავშირებდა სემიონოვსკის დასახლების საცხოვრებელ კვარტლებს შემოვლითი არხის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან.
1941-1942 წლების ბლოკადის დროს ხიდი შეშად დაშალეს.
1961 წელს ნოვო-მოსკოვსკის ხიდის რეკონსტრუქციის ფარგლებში, რუზოვსკის ხიდი ხელახლა ააგეს. ახალი ხიდი იყო სამმალიანი და ხისგან აგებული. 1985 წელს მოხდა ხიდის რეკონსტრუქცია ინჟინერ ს. ნ. შილკინის პროექტის მიხედვით. ეს იყო უკანასკნელი სატრანსპორტო ხაზი შემოვლით არხზე, რომელიც ხისგან იყო დამზადებული. ხიდის სიგრძე შეადგენდა 30,5 მეტრს, ხოლო სიგანე — 27,3 მეტრს.
არსებული ხიდი ააგეს 1996 წელს და იგი იყო იმ სამშენებლო პროექტის ნაწილი, რომელიც ითვალისწინებდა ხიდისაა და სანაპიროს ნაწილის მშენებლობას. პროექტის ავტორი იყო ინჟნერი ბ. ნ. ბრუდნო. 2008 წელს მოხდა მეტლის კონსტრუქციების გაწმენდა და შეღებვა.
კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. მისი სიგრძეა 26,4 მ, ხოლო სიგანე – 21,8 მეტრი (ტროტუარები 2,25 მ).
ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით.
ლიტერატურა
Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 37. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 106. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
რესურსები ინტერნეტში
Фотографии Рузовского моста на сайте Все о реке Неве: мосты, притоки, наводнения
Рузовский мост на сайте Санкт-Петербург. Все о Петербурге
Рузовский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
აღმამედლო

აღმამედლო, აღამედლი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში. კასუმლოს თემის საკრებულო. სოფელში არის აღმამედლოს სკოლა.
ისტორია
2019 წლის თებერვალში სოფელში ადგილობრივმა მცხოვრებმა კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დამუშავებისას ადრეული შუა საუკუნეების სამარხი აღმოაჩინა. პირველადი დათვალიერებისა და შესწავლის საფუძველზე ახლად გამოვლენილი ობიექტი, სავარაუდოდ, ადრე შუა საუკუნეებში ფართოდ გავრცელებული ქვაყუთის ტიპის კოლექტიურ სამარხს წარმოადგენს და ის თანამედროვე მიწის ზედაპირიდან 92 სმ სიღრმეშია განთავსებული. მისი ზომები გარე პერიმეტრზე 210 სმ-ს, სიგანე 78 სმ-ს, ხოლო სიღრმე 41 სმ-ს შეადგენს. სამარხში ასევე აღმოჩნდა ქრისტიანული წესით, გულაღმა ჩასვენებული ორი ზრდასრული ადამიანის ძვლები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2289 ადამიანი.
სქოლიო
მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეი ჯემისონი

მეი ჯემისონი (დ. 17 ოქტომბერი, 1956) — ამერიკელი ასტრონავტი და ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
მიიღო სამედიცინო განათლება, მუშაობდა მშვიდობის კორპუსში 1985-87 წლებში. ის გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი, რომელმაც იმოგზაურა კოსმოსში. ეს მოხდა 1992 წლის 12 სექტემბერს.
რესურსები ინტერნეტში
Biography at NASA
დაბადებული 1956
ამერიკელი კოსმონავტები
დაბადებული 17 ოქტომბერი
ალან ალდა

ალან ალდა (დ. 28 იანვარი, 1936, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი და ავტორი. მიღებული აქვს ოქროს გლობუსის ჯილდო და ემის ექვსი ჯილდო.
ფილმოგრაფია
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1936
ნიუ-იორკელები
ამერიკელი აგნოსტიკოსები
დაბადებული 28 იანვარი
XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
ამერიკელი ფემინისტები
ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები
ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
ამერიკელი მემუარისტები
ირლანდიელი ამერიკელები
იტალო-ამერიკელები
ამერიკელი ტელერეჟისორები
ამერიკელი ტელესცენარისტები
ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები
აშშ-ის არმიის ოფიცრები
ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
იკაროსი (მითოლოგია)

იკაროსი (მითოლოგია)
იკაროსი — დედალოსის ვაჟი. იკაროსმა მამასთან ერთად სცადა კრეტიდან თავის დაღწევა, რისთვისაც დედალოსმა ბუმბულები შეაგროვა, ისინი ერთმანეთს ცვილით მიამაგრა და ოთხი დიდი ფრთა დაამზადა. ტყვეობიდან თავის დაღწევის შემდეგ იკაროსს მამა აფრთხილებს ჯერ თვითკმაყოფილებაზე და შემდეგ ჰიბრისზე, მას სთხოვს არც ძალიან დაბლა იფრინოს და არც ძალიან მაღლა, რათა არც ზღვას დაეტენიანებინა მისი ფრთები და არც მზეს დაედნო ის. იკაროსმა უგულვებელყო მამის რჩევა, მზეს მეტისმეტად მიუახლოვდა და როდესაც ცვილი დადნა, ფრთები დაიშალა და იკაროსი ზღვაში დაიხრჩო.
რესურსები ინტერნეტში
ბერძნული მითოლოგია
ტამაკერი

ტამაკერი — სექსუალური ფეტიშიზმი და იაპონური პორნოგრაფიის ქვეჟანრი, სადაც ქალი ფეხს ამოჰკრავს კაცის სათესლე ჯირკვალს. მაზოხისტი კაცი სექსუალურად იგზნება, წარმოდგენით რომ მის სათესლე ჯირკვალს ფეხს ჰკრავენ.
პარაფილიები
de:Tamakeri
Camponotus fastigatus vagulus

Camponotus fastigatus vagulus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
Camponotus
საშაბურო

საშაბურო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ბაზალეთის თემში.
ისტორია
საშაბურო „მცირე ქვეყანა“ იყო, რომელშიც შედიოდა სოფლები: ნაგლიანთკარი, ვარსიმაანი, ბუჩუკურები, ჩანადირთკარი და ლაზვიანი. ეს „მცირე ქვეყანა“ არაგვის საერისთავოში შედიოდა და მოხსენიებულია წილკნის ღვთისმშობლის სამწყსოს სიგელში. 1635 წელს, დათუნა ერისთავის მოკვლის შემდეგ, დუშეთთან და ბაზალეთთან ერთად, იგი როსტომ მეფემ გადააწვევინა. XIII საუკუნეში სოფელი მოხსენიებულია ხიზნების გამოსაღების ნუსხაში.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიორგი გეთიაშვილი

გიორგი გეთიაშვილი (დ. 7 მარტი, 1990) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „ლოკომოტივის“ ცენტრალური მცველი, ასევე შეუძლია საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე თამაში.
ტიტულები
უმაღლესი ლიგა, მეორე ადგილი (2): 2009/2010, 2010/2011
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2009/2010
რესურსები ინტერნეტში
პროფილი Transfermarkt-ზე
პროფილი Soccerway-ზე
პროფილი ლოკომოტივის ოფიციალურ საიტზე
დაბადებული 1990
ქართველი ფეხბურთელები
თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
დაბადებული 7 მარტი
ბაქარ გიგინეიშვილი

ბაქარ გიგინეიშვილი
ბაქარ კონას ძე გიგინეიშვილი(დ. 16 მარტი, 1933, ბათუმი — გ. ...), ქართველი ენათმეცნიერი, ქართველური და კავკასიური ენების, ზოგადი ენათმეცნიერების სპეციალისტი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1975).
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1956). მისი ძირითადი შრომები ეხება ქართველურ შედარებით ენათმეცნიერებასა და ეტიმოლოგიას, კავკასიურ ენათმეცნიერებას, ძველი ქართული ენასა და ფილოლოგიას, ისტორიულ-შედარებითი ენათმეცნიერების მეთოდიკას. გიგინეიშვილი ავტორია მონოგრაფიისა "დაღესტნური ენების შედარებითი ფონეტიკა" (1977), ერთ-ერთი გამომცემელი X საუკუნის უმნიშვნელოვანესი ძეგლების - "შატბერდის კრებულისა" (1979) და ბიბლიის ძველი ქართული თარგმანებისა (1989-1990), რომელთაც დაურთო მნიშვნელოვანი გამოკვლევები. იგი თანამიმდევრულად და შედეგიანად იყენებს ისტორიულ-შედარებით მეთოდს თანამედროვე ენათმეცნიერების მიღწევების გათვალისწინებით. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები აქვს ქართველური და კავკასიური ენების ფონოლოგიაში, მორფოლოგიასა და ლექსიკაში.
ლიტერატურა
ენციკლოპედია "საქართველო", თბ. 1997, ტ. 1 გვ. 614
ქართველი ენათმეცნიერები
დაბადებული 1933
დაბადებული 16 მარტი
სარგაია (ბაშკირეთი)

სარგაია (ბაშკირეთი)
სარგაია — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება კულგანინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 115 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 146 ადამიანი.
სქოლიო
ბურზიანის რაიონის სოფლები
ტრირ-ერანგი/კვინტი

ტრირ-ერანგი/კვინტი (გერმ. Trier-Ehrang/Quint) — ქალაქ ტრირის (რაინლანდ-პფალცი) 19-დან სიდიდით მესამე დასახლება. მოსახლეობა შეადგენს დაახლ. 10 000 კაცს. გარდა ამისა, ტრირ-ერანგ/კვინტს ტრირის დასახლებებიდან ყველაზე დიდი ფართობი უჭირავს.
გეოგრაფია
დასახლება იყოფა ორი, ერანგისა და კვინტის ნაწილისაგან და მდებარეობს ქალაქის ჩრდილოაღმოსავლეთით მდინარე მოზელის მარცხენა ნაპირზე. ერანგში მდინარე კილი (გერმ. Kyll) ერთვის მოზელს, ხოლო კვინტში კი - კვინტბახი (გერმ. Quintbach). ქალაქის მეზობელი დასახლებებია პფალცელი (გერმ. Pfalzel) და ბივერი (გერმ. Biewer).
ლიტერატურა
Martin Kreckler, Wolfgang Kreckler: Eisenbahn in Ehrang. Nahtstelle von Saar-, Eifel- und Moselbahn. 1. Auflage. EK-Verlag, Freiburg 2008.
Martin Kreckler: Das Quinter Viadukt. In: Verein Ehranger Heimat e.V. (Hrsg.): Ehranger Heimat. Jahrbuch. 2010.
ტრირი
ისტერნ-ჰაილენდსი

ისტერნ-ჰაილენდსი — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ახალი გვინეის შიდა ნაწილში. პროვინციაში ცხოვრობს დაახლოებით 20 პაპუასური ტომი. მათ შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანია — ფორე. ისტერნ-ჰაილენდსის პროვინცია იყოფა 8 რაიონად.
პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ გოროკაში მდებარეობს პაპუა-ახალი გვინეის ექვსიდან ერთი უნივერსიტეტი — გოროკას უნივერსიტეტი.
სქოლიო
პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
Crixás, Brazil

Crixás, Brazil
Crixás is a municipality in northwestern Goiás state, Brazil. The population was 17,044 (2020) in a total area of 4,661.5 km². Crixás was a major gold producing area but is now gradually losing population.
Crixás is 334 kilometers from the state capital, Goiânia, and is in the São Miguel do Araguaia Microregion. Connections from Goiânia are made by GO-080 / Nerópolis / São Francisco de Goiás / BR-153 / Jaraguá / Rialma / GO-336 / Itapaci / GO-154 / Pilar de Goiás / Santa Terezinha de Goiás / GO-347.
The population growth rate from 1996/2007 was -0.87.%. In 2007 the urban population was 11,516 and the rural population was 3,031.
The history of Crixás begins in the eighteenth century with the discovery of gold. The first explorer in these lands was Manoel Rodrigues Tomar, who arrived in 1726. At the time the region was inhabited by the Crixás Indians. The name of the city comes from these Indians. In 1740 the settlement became Arraial de Crixás. In 1935 it became Vila de Crixás, and in 1953 it became a city.
The economy is based on mineral mining and milk production. The municipality has a gold mine, the Serra Grande Gold Mine, partly owned and operated by AngloGold Ashanti, the third-largest gold mining company in the world, and the Kinross Gold Corporation. There is also production of manganese and talcum. In 2007 there were 9 industrial units and 104 retail units. There were three banks and one dairy.
Farms: 1,055
Total agricultural Area: 229,416 hectares
Permanent Planted Area: 8,401 hectares
Temporary Planted Area: 3,811 hectares
Natural Pasture: 141,660 hectares
Woodland and Forest: 72,267 hectares
Workers related to the farm owner: 2,519
Workers not related to the farm owner: 240 (IBGE)
Cattle herd: 690,665 head (2006)--the largest in the state and one of the largest in the country
Main crops: rice (350 hectares), banana (75 hectares), corn (500 hectares), and soybeans (500 hectares). (All data from IBGE 2006)
In education the area had 12 schools and 3,546 students. There is also a campus of the Universidade Estadual de Goiás, or UEG, with courses in Pedagogy, Letters, Geography, History, and Mathematics. There was one small hospital, with 32 beds, and 07 public health clinics.
Literacy rate in 2000: 82.0%
Infant mortality rate in 2000: 31.85 in 1,000 live births
The ranking on the 2000 Municipal Human Development Index was 0.717. On the Seplan Economic Development Index (2001) the ranking was 21 out of 246 municipalities (2001). See Seplan. On the Seplan Social Development Index (2000) the ranking was 133 out of 246 municipalities (2000) See Seplan
See also
List of municipalities in Goiás
References
Frigoletto
Municipalities in Goiás
Nykarleby

Nykarleby is a town and municipality of Finland. It is located in the Ostrobothnia region. The municipality is bilingual, with the majority speaking Swedish and the minority Finnish.
The largest employers in the town are Prevex (member of KWH Group), a packaging and piping products manufacturer, Westwood, which manufactures wooden staircases, and in the village of Jeppo, KWH Mirka, a coated abrasives manufacturer. A Swedish-speaking art school is located in Nykarleby town.
History
The town is located at the mouth of the . The name of the place was or 'mouth of Lapua river'. The municipality was founded in 1607 by merging parts of Pedersöre and Vörå into a new parish. In 1620, the small village of Lepua was chartered as a city, with the Swedish name , which means 'New Karleby'; the Finnish name is a Finnicized version of the same. The town was chartered in the same year as the nearby city of Kokkola, or in Swedish, (later).
The battles of Nykarleby and Jutas were fought there between Swedish and Russian troops during the Finnish War in 1808.
Zacharias Topelius, an important author in Finland, was born in Nykarleby.
In 1995, the small, idyllic town was ranked as "the happiest city in Finland" in a controversial article in Helsingin Sanomat, the leading newspaper of Finland. Nykarleby has the highest concentration of Ukrainian speakers in Finland.
Politics
Results of the 2011 Finnish parliamentary election in Nykarleby:
Swedish People's Party 63.8%
Social Democratic Party 24.9%
Christian Democrats 4.6%
True Finns 2.0%
Centre Party 1.6%
Left Alliance 1.5%
National Coalition Party 0.7%
Green League 0.6%
Notable people
List of notable people that were born in, or have lived in, Nykarleby.
Zacharias Topelius (1818–1898), author
Erik Bergman (1911–2006), composer
Gösta Ågren (1936–2020), poet and director
Leo Komarov (born 1987), ice hockey player
Sandra Eriksson (born 1989), a middle distance runner
Rory Penttinen (born 1979), racing driver
Alma Hongell (1849–1935) ,children's literature author
International relations
Twin towns – sister cities
Nykarleby is twinned with:
Hammel, Denmark
Steinkjer, Norway
Sollefteå, Sweden
See also
Finnish national road 8
Finnish national road 19
References
External links
Town of Nykarleby – Official website
A comprehensive collection of stories and pictures from Nykarleby's history
Grand Duchy of Finland
Cities and towns in Finland
Populated coastal places in Finland
1620 establishments in Sweden
კოდას წმინდა ელიას ეკლესია

კოდას წმინდა ელიას ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. დგას სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით. თარიღდება ფეოდალური ხანით.
ეკლესია დარბაზულია (6 X 4,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი ქვა. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. დარბაზის კამაროვანი გადახურვა სატრიუმფო თაღს და გრძივ კედლებს ეყრდნობა. ფასადებს შემოკლებული აქვს თლილი ქვის ლავგარდანი. ეკლესია გადახურულია ფილაქვის ორფერდა სახურავით.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
კოდას წმინდა ელიას ეკლესია
ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფუენტეს-კლარასი

ფუენტეს-კლარასი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის ხილოკის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 36,64 კმ². მოსახლეობა — 445 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ტერუელის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ფუენტეს-კლარასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
Gran Enciclopedia Aragonesa - ფუენტეს-კლარასი
სქოლიო
ტერუელის მუნიციპალიტეტები
რობი კინი

რობი კინი (დ. 8 ივლისი, 1980, დუბლინი) — ირლანდიელი ფეხბურთელი, ირლანდიის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ლოს ანჯელეს გალაქსის“ წევრი. მონაწილეობა მიიღო 2002 წლის მსოფლიოს და 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. არის ირლანდიის ნაკრების რეკორდსმენი ჩატარებული მატჩებისა და გატანილი გოლების რაოდენობით.
რესურსები ინტერნეტში
FIFA Player Statistics: Robbie KEANE FIFA.com
ESPN Profile
MLS Player Profile
ირლანდიელი ფეხბურთელები
დაბადებული 8 ივლისი
დაბადებული 1980
ლივერპულის ფეხბურთელები
2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
მილანის ინტერის ფეხბურთელები
ლიდზ იუნაიტედის ფეხბურთელები
ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები
გლაზგოს სელტიკის ფეხბურთელები
ვესტ ჰემ იუნაიტედის ფეხბურთელები
ასტონ ვილას ფეხბურთელები
კოსინუსების თეორემა

კოსინუსების თეორემა ტრიგონომეტრიის ერთ-ერთი თეორემაა და შემდეგში მდგომარეობს:
სამკუთხედის ნებისმიერი გვერდის სიგრძის კვადრატი უდრის დანარჩენი ორი გვერდის სიგრძეების კვადრატების ჯამს გამოკლებული ამ გვერდების სიგრძეებისა და მათ შორის მდებარე კუთხის კოსინუსის გაორკეცებული ნამრავლი.
ანუ:
ისტორია
ბერძენი მათემატიკოსის, გეომეტრიის ფუძემდებლად წოდებული ევკლიდეს, „საწყისებში“, რომელიც ქრ.შ-მდე III საუკუნით თარიღდება, განხილულია კოსინუსების თეორემა ბლაგვკუთხა და მახვილკუთხა სამკუთხედებისთვის. ევკლიდეს დებულება შეიძლება, ნახაზიდან გამომდინარე, ასე გადმოვცეთ:
ეს ფორმულა შეიძლება ჩაიწეროს, როგორც კოსინუსების თეორემა, რადგან
ევკლიდე ანალოგიურ დებულებას გადმოგვცემს მახვილკუთხა სამკუთხედებისთვისაც.
საინტერესოა ის, რომ ევკლიდეს დროს არ იყო შესწავლილი ალგებრა (კერძოდ, უარყოფითი რიცხვები) და ტრიგონომეტრიული ფუნქციები, ამიტომაც ევკლიდეს დებულებებს გეომეტრიული ელფერი დაჰკრავთ.
დასავლეთს კოსინუსების თეორემა ფრანსუა ვიეტმა გააცნო, რომელიც მან სავარაუდოდ დამოუკიდებლად აღმოაჩინა. თეორემამ დღევანდელი სახე XIX საუკუნის დასაწყისში მიიღო.
დამტკიცება
ვთქვათ, ABC სამკუთხედში B წვეროდან AC გვერდის მიმართ გავლებულია სიმაღლე BD. სიმაღლე შეიძლება მდებარეობდეს როგორც სამკუთხედის შიგნით (შემთხვევა 1), ისე ემთხვეოდეს მის გვერდს (შემთხვევა 2), ან მდებარეობდეს სამკუთხედის გარეთ (შემთხვევა 3):
შემთხვევა 1: D წერტილი A და C წერტილებს შორისაა.
BCD სამკუთხედიდან
ABD სამკუთხედიდან
მაშინ
იმის გათვალისწინებით, რომ
მიიღება:
შემთხვევა 2: BD სიმაღლე ერთ-ერთ გვერდს ემთხვევა (ABC სამკუთხედი მართკუთხაა).
მაშინ, პითაგორას თეორემის თანახმად,
რადგან
ეს ტოლობა ასეც შეიძლება ჩაიწეროს:
შემთხვევა 3: C წერტილი A და D წერტილებს შორისაა.
CBD სამკუთხედიდან:
ABD სამკუთხედიდან
მაშინ
იმის გათვალისწინებით, რომ
მიიღება:
თეორემა დამტკიცებულია ყველა შესაძლო შემთხვევისთვის.
გამოყენება
კოსინუსების თეორემა გამოიყენება სამკუთხედების ამოხსნისას (მისი ყველა ელემენტის პოვნისას).
მაგალითად, როდესაც მოცემულია სამკუთხედის ყველა გვერდი, შეგვიძლია ვიპოვოთ მისი ყველა კუთხე. კოსინუსების თეორემიდან ვიღებთ, რომ
ცხადია, კოსინუსების თეორემას ვიყენებთ მაშინაც, როდესაც ცნობილია სამკუთხედის ორი გვერდი და მათ შორის მდებარე კუთხე. ამ დროს მესამე გვერდი იქნება:
ტოლფერდა სამკუთხედის შემთხვევა
როცა a=b, ანუ როდესაც სამკუთხედი ტოლფერდაა, სამკუთხედის წვეროს პოვნის ფორმულა მნიშვნელოვანწილად მარტივდება.
როგორც ვიცით
რადგან
მაშინ
თეორემები სამკუთხედების შესახებ
ტრიგონომეტრია
ომარ მინდორაშვილი

ომარ მინდორაშვილი (დ. 27 მარტი, 1943, თბილისი, საქართველო — გ. სექტემბერი, 2018) — ქართველი კომპოზიტორი.
1969 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (კლარნეტის კლასი), ხოლო 1976 წელს (საკომპოზიციო).
1968–1974 წლებში იყო ვ. აბაშიძის სახელობის თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის ორკესტრის კონცერტმეისტერი; 1974 წლიდან თბილისის 31–ე საშუალო სკოლასთან არსებული სამუსიკო სტუდიის ხელმძღვანელი; 1979 წლიდან ასწავლიდა ბლოკ–ფლეიტას ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებულ ექსპერიმენტალურ სკოლა–ათწლედში.
დაწერილი აქვს: სიმფონიური ნაწარმოებები — სიმფონია (1980), კონცერტი ფაგოტისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1981), პოემა (1982); კამერულ–ინსტრუმენტული ნაწარმოებები — კვინტეტი ხისჩასაბერი ინსტრუმენტებისათვის (1975), სონატა ფლეიტისა და ფორტეპიანოსათვის (1977), საფორტეპიანო პიესების ციკლი (1977), ნონეტი (1977), იუმორესკა ბლოკ–ფლეიტის ანსამბლისათვის (1979), პარაფრაზები ბლოკ–ფლეიტის ანსამბლისათვის (1980), სექსტეტი ფორტეპიანოსა და სასულე ინსტრუმენტებისათვის (1981); ნაწარმოებები მუსიკალური თეატრისათვის (1983); ვოკალური ციკლები, საბავშვო სიმღერები და ინსტრუმენტული პიესები.
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი კომპოზიტორები
დაბადებული 27 მარტი
დაბადებული 1943
გარდაცვლილი 2018
ნევესინლი სალიჰ-ფაშა

ნევესინლი სალიჰ-ფაშა (დ. 1607, ნევესინე, ბოსნია — გ. 16 სექტემბერი, 1647, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. ეკავა დიდი ვეზირის პოსტი 1645-1647 წლებში, სულთან იბრაჰიმ I-ის მმართველობის პერიოდში. წარმოშობით ბოსნიელი.
ადრეული წლები
სალიჰ-ფაშა დაიბადა ნევესინეში, ჰერვოგოვინის სანჯაყში, ბოსნიის ვილაიეთში და ბავშვობაში გაგზავნეს სტამბოლში. მურად IV-ის მმართველობის პერიოდიდან სალიჰი იმპერიის ფინანსურ საკითხებში მსახურობდა. ხოლო მურადის ძმის, იბრაჰიმის მმართველობისას, 1644 წელს იგი მთავარი ხაზინადარი გახდა. 1645 წელს სულთანმა გადააყენა დიდი ვეზირი სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა. მისი პოსტი იუსუფ-ფაშას უნდა დაეკავებინა, მაგრამ მან უარი განაცხადა. ამის შემდეგ იბრაჰიმმა იმპერიის დიდ ვეზირად სწორედ ნევესინლი სალიჰ-ფაშა დანიშნა.
დიდი ვეზირი
სალიჰ-ფაშას დიდი ვეზირობის პერიოდში, მისი მთავარი საზრუნავი იყო კრეტაზე მიმდინარე ომი. კუნძული ვენეციის კოლონია იყო. კრეტაზე არმიის მეთაურად სალიჰმა მისი წინამორბედი, სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა გაუშვა. ფაშა მალევე, 1646 წლის ივლისში კუნძულზე გარდაიცვალა. მის ნაცვლად სალიჰ-ფაშამ მეთაურად დანიშნა გაზი ჰუსეინ-ფაშა, რომელმაც წარმატებით უხელმძღვანელა ქალაქ რეტიმნონის აღების ოპერაციას. კრეტის გარდა, დიდი ვეზირის მთავარ პრობლემას სამეგრელოს საკითხი წარმოადგენდა. მეგრელები ოსმალთა მიმართ ვასალურ დამოკიდებულებაში იყვნენ, თუმცა მათ მიმართ დაუმორჩილებლობას იჩენდნენ. ფაშამ ამ საკითხის გადაჭრაც მოახერხა და სამეგრელოში სიტუაცია დაასტაბილურა.
სიკვდილით დასჯა
ავსტრიელი დიპლომატის, იოზეფ ფონ ჰამერ-პურგშტალის მიხედვით, სულთანმა იბრაჰიმმა, რომელიც ფსიქიკურად შეშლილი იყო, დიდ ვეზირს უბრძანა, რომ დედაქალაქში აღეკვეთა ცხენების გაყიდვის ფაქტები. როცა სულთანმა დაინახა, რომ მისი ბრძანება არ შეასრულეს, დიდი ვეზირის სიკვდილით დასჯა ბრძანა. საბჭოს სხდომაზე ნევესინლი სალიჰ-ფაშა დააკავეს და 1647 წლის 16 სექტემბერს სიკვდილით დასაჯეს.
იხილეთ აგრეთვე
ოსმალეთის დიდი ვეზირების სია
ლიტერატურა
Uzunçarșılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVİ. Yüzyıl Ortalarından XVİİ. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.393-394
Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.201
Buz, Ayhan, (2009) Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Kitap, İŞBN978-975-254-278-5,
Danışmend, İsmail Hami, (2011), İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi 6 Cilt, İstanbul:Doğu Kütüphanesi, İŞBN:9789944397681
ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
დაბადებული 1607
გარდაცვლილი 16 სექტემბერი
გარდაცვლილი 1647
ალექსანდრე ყაზბეგის ძეგლი

ალექსანდრე ყაზბეგის ძეგლი — მონუმენტური, ხელოვნების ძეგლი. დგას სტეფანწმინდის ცენტრში. გაიხსნა 1960 წელს (ავტორები მოქანდაკე ირაკლი ოჩიაური, არქიტექტორი გიორგი ლეჟავა). ძეგლი ბრინჯაოსია. მარმარილოს კვარცხლბეკზე (სიმაღლე 5 მეტრი) აღამრთულია მწერლის ნაბადწამოსხმული ფიგურა. ძეგლის უკან მოხევეთა ეთნოგრაფიული ყოფის ამსახველი ჰორელიეფური პანოა. კვარცხლბეკს აწერია „ალექსანდრე ყაზბეგი“.
ლიტერატურა
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ძეგლები