PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
გრეხი

გრეხი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.
ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ზომიერად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.
გრეხი საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სიმწიფემდე 165 დღეა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 170 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5გ/ლ-ს.
მიიღება ჰარმონიული და საკმაოდ ალკოპოლიანი სუფრის წითელი ღვინო.
ლიტერატურა
უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 97-98
სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
Rhytidoponera aurata

Rhytidoponera aurata — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Rhytidoponera-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ectatomminae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
Ubogo

Ubogo is an abandoned village in the municipality of Gradsko, North Macedonia.
Demographics
The settlement last had inhabitants in the 1981 census, where it was recorded as being populated by 13 Albanians and 2 "others".
According to the 2002 census, the village had 0 inhabitants.
References
Villages in Gradsko Municipality
Albanian communities in North Macedonia
ალექსანდრე დგებუაძე

ალექსანდრე დგებუაძე
ალექსანდრე ივანეს ძე დგებუაძე (დ. 1882, ქ. ქუთაისი — გ. 10 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი. სახალხო გვარდიის შტაბის წევრი 1920-იან წლებში. საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი. გვარდიის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ხელმძღვანელი. 1918–1921 წლებში მონაწილეობდა თითქმის ყველა სამხედრო მოქმედებაში. დახვრიტეს ვორონოჟეში 1937 წელს.
ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. მუშაობდა ქალაქ ბათუმის ქარხნებში მუშად. 1900 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. იყო ბათუმის სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი. 1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ „მენშევიკების“ ფრაქციაში. 1917 წლის დეკემბერში იყო საქართველოს წითელი გვარდიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ორგანიზატორი. არჩეული იყო სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად. უშუალოდ მონაწილეობდა სახალხო გვარდიის საბრძოლო ოპერაციებში. 1917 წელს აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო სამხედრო კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირებისას მონაწილეობდა წითელი არმიის წინააღმდეგ საბრძოლო მოქმედებებში. ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1922 წლის 16 დეკემბერს სხვა 52 პოლიტპატიმართან ერთად ეტაპით გადაგზავნეს მოსკოვში, რსფსრ-ის საკონცენტრაციო ბანაკებში გადასანაწილებლად. სსრკ შინსახკომის კომისიის გადაწყვეტილებით იგი 1923 წლის 12 იანვარს არხანგელსკის საკონცენტრაციო ბანაკში გადაასახლეს. სსრკ გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს კოლეგიასთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სათათბირომ 1926 წლის 15 იანვარს 3 წლით გადაასახლა ვორონეჟში. 1934 წელს გადასახლებულთა ჯგუფთან ერთად დააპატიმრეს. 1937 წლის 9 ოქტომბერს დახვრეტა მიუსაჯეს. დახვრიტეს 10 ოქტომბრის ღამეს.
ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია, წევრი (1900)
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტი, წევრი (1918)
საქართველოს ეროვნული საბჭო, წევრი (1917)
საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრება, წევრი (1919)
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1882
გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 1937
საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები
საქართველოს სახალხო გვარდიის წევრები
საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კიდეგანისმაღალი

კიდეგანისმაღალი — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ახიელისწყლის, შანისა და ხანკოლის სათავეებში, საჯიხვისღელისა და სახარისღელის უღელტეხილებს შორის. წარმოადგენს კიდეგანის ქედის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 4275 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით. დასავლეთ და აღმოსავლეთ კალთებზე მყინვარებია. ხასიათდება მთა-მდელოსა და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტით. კიდეგანისმაღალზე პირველად ავიდნენ 1936 წელს, მეორედ — 1943 წელს ალიოშა ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით.
ლიტერატურა
სქოლიო
მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
Saro

Saro may refer to:
Places
Saro, Cantabria, a municipality in Spain
Särö, a locality situated in Halland County, Sweden
Saro, Mali, a village in the Ségou Region of Mali
Saro, the ancient name for the Korean kingdom of Silla and its capital city, Gyeongju
Others
Saro people, freed slaves who migrated to Nigeria in the beginning of the 1830s
Sir Abdool Raman Osman State College, a secondary school in Phoenix, Mauritius
Saunders-Roe (SARO), a former British aero- and marine-engineering company
Servicios Aéreos Rutas Oriente, a defunct Mexican low-cost airline
ბენიელი

ბენიელი — ქალაქი ესპანეთში, შედის მურსიის ავტონომიური გაერთიანების უერტა-დე-მურსიის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 10 კმ². მოსახლეობა — 11 465 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
მურსიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ბენიელიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
მურსიის მუნიციპალიტეტები
აზადი (გორანბოი)

აზადი (გორანბოი)
აზადი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
გორანბოის რაიონის სოფლები
მონტე-კასეროსის დეპარტამენტი

მონტე-კასეროსის დეპარტამენტი — დეპარტამენტი არგენტინაში, კორიენტესის პროვინციაში.
არგენტინის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, 2001 წელს დეპარტამენტის მოსახლეობა 33 684 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 287 კმ²-ია.
დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მონტე-კასეროსი.
რესურსები ინტერნეტში
არგენტინის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
Provincia de Corrientes. Viviendas, población por sexo e índice de masculinidad, según departamento. Año 2010
კორიენტესის პროვინციის დეპარტამენტები
ეკატერინოვკა (ბელებეის რაიონი)

ეკატერინოვკა (ბელებეის რაიონი)
ეკატერინოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელებეის რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელებეიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (50 %).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბელებეის რაიონის სოფლები
Lucerapex schepmani

Lucerapex schepmani — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008

ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008
2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები, ოფიციალურად XXIX ოლიმპიადის თამაშები — მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სპორტული ღონისძიება, რომელიც პეკინში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, ჩატარდა 8-24 აგვისტოს, 2008 წელს. 28 სპორტის სახეობის 302 ღონისძიებაში 10.500 ათლეტი იღებს მონაწილეობას.
საქართველო 2008 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე
საქართველოს წარმომადგენელი აბვიატურა – GEO
სპორტსმენების რაოდენობა საქართველოდან იყო 35. სულ საქართველო მონაწილეობდა სპორტის 11 სახეობაში. საქართველომ ჯამში 6 მედალი მოიპოვა: 3 ოქროს და 3 ბრინჯაოს, ხოლო საერთო მედლების რაოდენობით კი 27–ე ადგილი დაიკავა.
რესურსები ინტერნეტში
მედლების ცხრილი ქვეყნების მიხედვით
2008 ზლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ოფიციალური გვერლი
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები
პეკინი
ყაზახეთის საპროტესტო აქციები (2022)

ყაზახეთის საპროტესტო აქციები (2022)
საპროტესტო გამოსვლები ყაზახეთში დაიწყო 2022 წლის 2 იანვარს, მას შემდეგ, რაც გაზზე ფასები მკვეთრად გაიზარდა, რაც ყაზახეთის მთავრობის განცხადებით, გამოწვეული იყო მასზე მაღალი მოთხოვნით და ფასის პოლიტიკის რეგულაციით. საპროტესტო გამოსვლები თავდაპირველად დაიწყო სანავთობო ქალაქ ჟანაოზენში, მაგრამ სწრაფად მოედო ქვეყნის სხვა ქალაქებსაც, მათ შორის ქვეყნის უდიდეს ქალაქ ალმათისაც. საპასუხოდ, პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა მანგისთაუს რაიონსა და ალმათიში, რაც 5 იანვრიდან ამოქმედდა. იმავე დღეს გადადგა ქვეყნის მთავრობა პრემიერ-მინისტრის, ასქარ მამინის ხელმძღვანელობით.
სქოლიო
2022 წლის საპროტესტო გამოსვლები
ბოსელთას წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევი

ბოსელთას წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევი
ბოსელთის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოსელთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით გააჩნია სწორკუთხა საკურთხეველი. ჩრდილოეთ კედელში მოთავსებულია ერთი სწორკუთხა ნიშა. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთის კედელშია გაჭრილი. ამავე კედელში მცირე ზომის სარკმელია. ეკლესია დაზიანებულია, კედლები შემორჩენილია 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზე, გადახურვა ჩამოქცეულია.
ლიტერატურა
შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 30-31
ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Qəçrəş

Qəçrəş (also, Kechresh) is a village and municipality in the Quba Rayon of Azerbaijan. It has a population of 2,175.
References
Populated places in Quba District (Azerbaijan)
ძვ. წ. 842

ძვ. წ. 842
მოვლენები
იუდეაში ტახტზე ატალია ავიდა.
სალმანასარ III აოხრებს დამასკის.ფინიკიისა და ისრაელის ქალაქები ხარკს კისრულობენ.
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ახაზია - იუდეის მეფე.
ჟანდუისი

ჟანდუისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 141 მეტრზე. მიეკუთვნება ოესტე-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-უესტის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 345 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.53 კმ²-ზე. ფართობი 304 901 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, ზოგადი სტატისტიკა
რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
ტაურაგეს მაზრა

ტაურაგეს მაზრა (ლიეტუვ. Tauragės apskritis) — მაზრა ლიეტუვის დასავლეთში, მოიცავს ჟემაიტიის ეთნოგრაფიული რაიონის სამხრეთ ნაწილს. ესაზღვრება რუსეთს, კალინიგრადის ოლქს, ასევე კლაიპედის, ტელშიაის, შიაულიაის და კაუნასის მაზრებს. მდინარე ნემანი ტაურაგეს მაზრას მარიამპოლის მაზრისგან ჰყოფს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
მაზრა შემდეგ ტერიტორიებად იყოფა:
პაგეგიაის თვითმმართველობა (5 მამასახლისი)
ტაურაგეს რაიონის თვითმმართველობა (9 მამასახლისი)
შილალეს რაიონის თვითმმართველობა (14 მამასახლისი)
იურბარკასის რაიონის თვითმმართველობა (11 მამასახლისი)
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
http://www.taurage.lt/index.php?select=1001&id=&lang=1&list=0&show=1&id=34
http://viskas.eu/articles.php?article_id=11
სქოლიო
ლიეტუვის მაზრები
ასკარ რასულოვი

ასკარ რასულოვი
ასკარ ადილ ოღლუ რასულოვი (დ. 3 მარტი, 1954, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსი.
ბიოგრაფია
ასკარ ადილ ოღლუ რასულოვი დაიბადა 1954 წლის 3 მარტს ქალაქ ნახიჩევანში. 1960-1970 წლებში სწავლობდა ნახიჩევანის აქბარ აღაევის სახელობის სკოლა-ინტერნატში. 1971 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, ხოლო 1971-1976 წლებში სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის თურქულ განყოფილებაში. მან წარჩინებით დაამთავრა უნივერსიტეტი. ბსუ-ში 1980 წლიდან მუშაობს. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორია.
უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ოთხი წლის განმავლობაში მუშაობდა თარჯიმნად თურქეთის რესპუბლიკაში სსრკ საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების კომიტეტში. ბაქოს სახელმწოფო უნივერსიტეტში აგრძელებს სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას.
1983 წელს ასკარ რასულოვმა მიიღო ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი თემაზე „ესეების ჟანრი თურქულ ლიტერატურაში“.
2005 წელს წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოლოგიაში თემაზე „მხატვრული ჟურნალისტური ჟანრების გაჩენა და განვითარების გზები თურქულ ლიტერატურაში“.
2012 წლის ნოემბერში რასულოვი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაინიშნა ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 2018 წლის 31 ივლისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებითა ზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსად.
მონაწილეობდა მრავალ საერთაშორისო სემინარში, სიმპოზიუმსა და კონფერენციაში.
რესურსები ინტერნეტში
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MİLLİ ARXİV İDARƏSİNİN RƏİSİ
დაბადებული 3 მარტი
დაბადებული 1954
აზერბაიჯანელი აღმოსავლეთმცოდნეები
აზერბაიჯანელი ფილოლოგები
Dabali Etseri

Dabali Etseri is a village in the Ozurgeti Municipality of Guria in western Georgia.
References
Populated places in Ozurgeti Municipality
აბალიგეთის გამოქვაბული

აბალიგეთის გამოქვაბული, პაპლიკა — გამოქვაბული უნგრეთში, სოფელ აბალიგეთთან. შესასვლელი წყლითაა ამოვსებული. აქვს 1000 მ სიგრძის ვრცელი დარბაზი, სტალაქტიტური წარმონაქმნებით. აღმოაჩინეს 1820 წელს.
კლდეში გამოკვეთილი საფეხურები, ადამიანისა და ცხოველის ძვლები და რომაული სამარხი ურნები იმაზე მეტყველებენ, რომ ოდესღაც ეს გამოქვაბული ადამიანთა სადგომი ყოფილა.
ლიტერატურა
უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტომი 1, თბ. 2007 წ. გვ. 35.
უნგრეთის მღვიმეები
სუჯუნის სინაგოგა

სუჯუნის სინაგოგა — არქიტექტურული ძეგლი აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფელ სუჯუნაში.
სინაგოგა გეგმით სწორკუთხაა, კვადრატული დარბაზითა და აღმოსავლეთით ერთ რიგში განლაგებული ექვსი სვეტით შემდგარი პორტიკით. დარბაზის ცენტრში ოთხი სვეტია განლაგებული, რომლებზეც ხის კონსტრუქციით ამოყვანილი გუმბათია დაყრდნობილი. სინაგოგაში შესასვლელი აღმოსავლეთიდან, პორტიკის მხრიდან არის მოწყობილი. მის ოთხივე კედელში დიდი ზომის სამ-სამი ფანჯარაა გაჭრილი. ამათგან თითო ფანჯარა აღმოსავლეთით, კარის თავზეა წარმოდგენილი, ხოლო დასავლეთით მის პირდაპირაა განლაგებული. სინაგოგა ნაგებია სუფთად გათლილი ქვიშაქვით. ორსაფეხურიანი ცოკოლი პროფილირებულია. კედლის წყობაში რიგები ზუსტად არის დაცული. სინაგოგას ასევე პროფილირებული კირქვის კარნიზი ერთვის. პორტიკისა და დარბაზში აღმართული სვეტები გეგმით წრიულია, მას პროფილირებული ბაზისი და კაპიტელები ერთვის. პორტიკის იატაკი სუფთად გათლილი ქვიშაქვით არის მოწყობილი, დარბაზის იატაკი კი ბეტონისაა. ის შელესილი და შეღებილია, მთელს პერიმეტრზე კი პროფილირებული კარნიზი მიუყვება. დარბაზის ჭერი ფიცრულია. ხოლო გუმბათი წრის მეოთხედი მოხაზულობის მქონე ნივნივებზე აკრული ფანერით არის მოწყობილი. უყელო სფეროს მქონე გუმბათს, ქუსლთან, ფანერში ნაკვეთი ორნამენტი გასდევს. გუმბათი გარედან არ იკითხება, ის სხვენის სივრცეშია მოქცეული. ნაგებობის სახურავი თუნუქისაა, ნივნივებზე.
რესურსები ინტერნეტში
სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სინაგოგები
ბარბარეა

ბარბარეა — ორ-, იშვიათად მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ფესვთანური და ქვედა ღეროსეული ფოთლები წუნწიანი, ჩანგისებრი ან ფრთისებრ დაყოფილია, ზედა ღეროსეულები ხალთებითაა შემოხვეული ღეროზე. ყვავილები ყვითელია, შეკრებილია მტევნისებრ ან მცირე საგველასებრ ყვავილედში. ნაყოფი მრავალნაყოფიანი ჭოტია. ცნობილია 30-მდე სახეობა. ძირითადად გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივ და ზომიერ განედებში. ზოგიერთი სახეობა გამოიყენება ვიტამინების მისაღებად [ჩვეულებრივი ბარბარეას (Barbarea vulgaris) ფოთლები შეიცავს 260 მგ%-მდე C ვიტამინს, თაფლოვან, სანელებელ, იშვიათად დეკორატიულ მცენარედ.
საქართველოში გავრცელებული სახეობები:
სინონიმი
— კავკასიის ენდემი
სქოლიო
კომბოსტოსებრნი
იზოლა

იზოლა — ქალაქი სლოვენიაში. მდებარეობს იზოლის მუნიციპალიტეტში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე. იზოლის მუნიციპალიტეტი ორენოვანია, აქ სლოვენურთან ერთად გამოიყენება იტალიური.
ისტორია
რომის იმპერიის არსებობის პერიოდში აქ მდებარეობდა ნავსადგური ალიაეტუმი. 1273 წელს იზოლამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა კოპერისაგან. 1278 წლიდან აკონტროლებს ვენეციის რესპუბლიკა. XVI საუკუნიდან იზოლის ნავსადგურის გავლენა ტრიესტმა დააქვეითა. 1797 წელს ვენეციის რესპუბლიკის დაცემის შემდეგ იზოლა შეუერთდა ავსტრიას. 1805-1813 წლებში აკონტროლებდა ნაპოლეონის არმია. 1813 წლიდან კვლავ ავსტრიის საზღვრებშია. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ იზოლა იტალიას გადაეცა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იუგოსლავიის შემადგენლობაშია. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ სლოვენიის ფარგლებშია.
იხილეთ აგრეთვე
სლოვენიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
სლოვენიის ქალაქები
ჭაჭუნის აღკვეთილი

ჭაჭუნის აღკვეთილი — აღკვეთილი საქართველოში, მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ ქიზიყში. წარმოადგენს წარსულში ჭაჭუნის სახელმწიფო სატყეო მეურნეობის ბაზაზე დაარსებულ დაცულ ტერიტორიას. აღკვეთილის საერთო ტერიტორია 5200 ჰექტარია და იგი თბილისიდან 175 კილომეტრითაა დაშორებული.
მდებარეობა
ჭაჭუნა ქიზიყში, ისტორიულ კამბეჩოვანში მდებარეობს. გეოლოგიურად ჭაჭუნის აღკვეთილი ამიერკავკასიის მთათაშუა ოლქში შედის. ჭაჭუნაში გვხვდება ქვიშები, ქვიშაქვები, თიხები ვულკანური ფერფლის შრეებით, რიყნარები. აღკვეთილის ნაწილი კირქვული კონგლომერატებითაა აგებული. აღკვეთილის სიახლოვეს ცნობილია საფლუსე და საკირე კირქვის საბადოები, აგრეთვე ბიტუმის შემცველობის კირქვის გამოსავლები და მცირე ტბების სახით წარმოდგენილი ბიტუმის დანაგროვებები. აღკვეთილის რელიეფი ერთგვაროვანი არ არის, ბორცვები, თიხნარი გორაკები, ციცაბო ფერდობები, ტერასები და მშრალი ხევები ძალზედ სწრაფად მონაცვლეობენ და თავისებურ, საკმაოდ ლამაზ ლანდშაფტს ქმნიან.
კლიმატი
აღკვეთილის ტერიტორიაზე მდინარე იორი 24 ჰექტარის ფართობის ჭაობებსაც ქმნის. ჭაჭუნასთვის თბილი კონტინენტური, ზომიერი კლიმატია დამახასიათებელი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა –2,5 °C, ხოლო ივლისის საშუალო – ჩრდილში +22 °C-ია. აღკვეთილისთვის რუხი ყავისფერი, ალავიური, შავმიწა და დამლაშებული ნიადაგებია დამახასიათებელი.
ფლორა
ჭაჭუნის აღკვეთილში საკმაოდ მრავალფეროვანი ფლორაა. მდინარე იორის გაყოლებაზე ტუგაის ტიპის ჭალის ტყე იზრდება, ხოლო მის მიმდებარე გორაკებზე და ტერასებზე სხვადასხვა სახის არიდული ნათელი ტყეების, ნახევარუდაბნოსა და სტეპური მცენარეულობის ფრაგმენტებია წარმოდგენილი. ჭალის ტყეებში აბსოლუტური დომინანტი მთრთოლავი ვერხვია. ასევე უმნიშვნელო რაოდენობით გვხვდება ჭალის მუხა, საკმლის ხე - საღსაღაჯი და წნორი.
აქ იშვიათ და გადაშენების პირას მისულ და ენდემურ სახეობებს ვხვდები, ასეთებია: ქართული ზამბახისა და ეიხლერის ტიტას უმშვენიერესი ყვავილობა იხილოთ.
ფაუნა
მრავალფეროვანი და მდიდარია ჭაჭუნის ფაუნა. მწერებიდან მრავლად არიან კალიასებრნი. გავრცელებულია ფალანგა და მორიელი.
ქვეწარმავლებიდან ხმელთაშუაზღვის კუ და ჩვენი ფაუნის ყველაზე შხამიანი გველი – გიურზა გვხვდება.
აქ ფრინველების 82 სახეობაა, ხოლო 10 სახეობა საქართველოს „წითელ ნუსხაშია“ შესული. ფრინველთაგან ბევრია: ქედანი, გვრიტი, შევარდენი, მიმინო, კაჭკაჭი, კაკაბი, ბექობის არწივი. ჭაჭუნის კირქვული წარმოშობის კლდეებში არსებული გამოქვაბულები ორბების და ფასკუნჯების საბუდარია. ღვიის ხეებზე ბუდობს სვავი. ჭაჭუნა მნიშვნელოვანია ულამაზესი ფრინველის დურაჯის პოპულაციითაც. ძუძუმწოვრებიდან ჭაჭუნაში რამდენიმე სახეობის მღრღნელი, ტურა, მელა, კურდღელი, ლელიანის კატა, ფოცხვერი, მაჩვი და გარეული ღორი ბინადრობს.
2011 წელს აღკვეთილის ტერიტორიაზე საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ივრისპირეთის ექსპედიციის წევრებმა ნამარხი ფაუნის პალეონტოლოგიური ნიმუშები აღმოაჩინეს.
ისტორიული ძეგლები
ჭაჭუნას აღკვეთილში არის ისეთი მნიშვნელოვანი ძეგლები, როგორიცაა: ადრე შუა საუკუნეების ხორნაბუჯის ციხექალაქის ნანგრევები, XI საუკუნის ოზაანის ამაღლების ტაძარი და XVIII საუკუნეში კახეთის მეფე ერეკლე II-ის მიერ საქარავნო გზათა გზაჯვარედინზე აგებული, მთლიანად გალავანშემოვლებული და თითქმის პირვანდელი ფორმით დღევანდელობას მოღწეული ქალაქი ქიზიყი – გალავანში ჩაშენებული 23 კოშკითა და 5 კარიბჭით.
იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს დაცული ტერიტორიები
რესურსები ინტერნეტში
ჭაჭუნის დაცული ტერიტორია
სქოლიო
საქართველოს აღკვეთილები
ტრეში

ტრეში (ინგლ. trash — ნაგავი) — ლიტერატურული ტალღა, ჩაისახა ამერიკაში 1970-იანი წლების ბოლოს.
ეს იყო ცხოვრებისადმი ახალი ეგზისტენციალური დამოკიდებულება და ახალი ესთეტიკა. თუკი სიურეალისტებმა მიზნად ცხოვრების შეცვლა დაისახეს, ხოლო სიტუაციონისტები არქიტექტურასა და ურბანიზმში ახალი სიტუაციების შექმნით მენტალიტეტის შევცლას ცდილობდნენ, ტრეშის ამგვარი „კეთილშობილური“ ამბიციები არ გააჩნია. იგი ცდილობს არა სამყაროს შეცვლას, არამედ მის, რაც შეიძლება მწვავედ, უხეშად აღწერას. მისი მიზანია დღის სინათლეზე გამოტანა ყოველივე იმისა, რასაც საზოგადოებრივი პირობითობები, ზრდილობის წესები ნიღბავს, მოკლედ, საჭიროა დიდი სოციალური ტაბუების დამსხვრევა. უწმინდურობა, გარყვნილება, ვულგარულობა, უიმედობა, სიმახინჯე, პორნო, სიგიჟე, შიში — ესენია აღნიშნული მიმართულების მთავარი თემები.
ტრეშის წარმოშობის პარალელურად 1976–1977 წლებში დიდ ბრიტანეთში, შემდეგ კი მთელ დასავლეთში გავრცელდა პანკური დაჯგუფებები. პანკურმა ნიჰილიზმმა, რომელსაც სიმახინჯის, სიბილწისა და ანარქიის აპოლოგია ახასიათებდა, მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ახალ ლიტერატურულ მიმდინარეობაზე. ტრეშის დებიუტი, რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, შედგა არა დასავლური, არამედ აღმოსავლური სამყაროს წარმომადგენლის, იაპონელი რიუ მურაკამის რომანით თითქმის გამჭვირვალე ცისფერი (1976). მასში აღწერილია ცხოვრება ახალგაზრდა ტოკიოელი მოზარდთა ჯგუფისა, რომელთა ერთადერთ საზრუნავს სექსი და ნარკოტიკები წარმოადგენს. ასე რომ, რომანი ჯერ კიდევ 70-იან წლებში ალაპარაკდა მატერიალისტური სამყაროს ერთ-ერთ ძირითად პრობლემაზე.
საფრანგეთში ტრეში შედარებით გვიან, 90-იანი წლების დასაწყისში გავრცელდა. ეს მოხდა ვენსან რავალეკისა და ვირჟინი დეპანტის რომანებით. თუმცა უცხოელებისგან განსხვავებით ფრანგი ავტორების ნაწარმოებები მორალისგან მთლიანად თავისუფალი არ არის.
ლიტერატურული მიმდინარეობები
ლუკრეცია მარტელი

ლუკრეცია მარტელი (დ. 14 დეკემბერი, 1966) — არგენტინელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი, რომლის ფილმებიც ხშირად მონაწილეობს კანის, ვენეციის, ბერლინის, ტორონტოსა და სხვა საერთაშორისო კინოფესტივალებზე.
2015 წელს კინომცოდნე პოლ ჯულიან სმიტმა მარტელზე დაწერა, რომ ის „ლათინური ამერიკის გარეთ უდავოდ კრიტიკულად ყველაზე აღიარებული ავტორია ესპანურენოვან არტჰაუს კინოში“ და რომ „ტრანსნაციონალურმა ავტორიზმმა და გამოკვეთილმა მახასიათებლებმა მას მსოფლიოს არტჰაუს კინოფესტივალების წრეში მტკიცე რეპუტაცია დაუმკვიდრა.“. კინომცოდნე ჰეიდენ გესთმა მარტელს „თანამედროვე მსოფლიო კინოში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნიჭით დაჯილდოებული რეჟისორი“ უწოდა, ხოლო დევიდ ოუბინამ მისი კინოშემოქმედება „იშვიათ სრულყოფილებად“ მოიხსენია. 2018 წლის აპრილში Vogue-მ მარტელს „თანამედროვე მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კინორეჟისორი“ უწოდა.
რეჟისორის დებიუტი 2001 წელს ფილმით „ჭაობი“ შედგა. კინოსურათი მრავალრიცხოვანი ბურჟუაზიული ოჯახის შესახებ მოგვითხრობს, რომლის წევრებიც ზაფხულს ძველ სახლში არგენტინის პროვინციულ ქალაქ სალტაში ატარებენ. ფილმმა გამოსვლისთანავე საერთაშორისო აღიარება მოიპობა და მარტელის სახით, არგენტინულ კინოს ახალი და სიცოცხლით სავსე ხმა მოუტანა. დევიდ ოუბინამ „ჭაობს“ ახალი არგენტინული კინოს „ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევა“ უწოდა. ახალი არგენტინული კინო წარმოადგენს თანამედროვე კინორეჟისორთა ტალღას, რომლებმაც ქვეყანაში ათწლეულობით მიმდინარე პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის საპასუხოდ 1990-იანი წლების შუა ხანებში დაიწყეს მოღვაწეობა. ოუბინა ფილმის შესახებ წერს: „ეს ერის უახლეს ისტორიაში უკიდურესად მწვავე მომენტის იშვიათი გამოხატულებაა.“
საერთაშორისო აღიარება მოიპოვეს მარტელის შემდეგმა ნამუშევრებმა: თინეიჯერული დრამა „წმინდა გოგონა“ (La niña santa) (2004), ფსიქოლოგიური თრილერი „უთავო ქალი“ (La mujer sin cabeza) (2008) და ისტორიული სერიალი „ზამა“ (2017).
ადრეული ცხოვრება
მარტელი არგენტინის ქალაქ სალტაში 1966 წელს დაიბადა. იგი შვიდიდან მეორე დედმამიშვილი იყო. მისი მამა საღებავების მაღაზიას ფლობდა და უძღვებოდა, დედამისი კი დიასახლისი იყო. ისინი ერთმანეთს უნივერსიტეტში შეხვდნენ, სადაც მამამისი - მეცნიერებას, ხოლო დედა ფილოსოფიას სწავლობდა. ისინი 24 წლის ასაკში დაქორწინდნენ, რის შემდეგაც შეწყვიტეს კარიერული ცხოვრება და სალტაში დასახლდნენ.
დაწყებით სკოლაში, მარტელს ბიძა მითოლოგიისადმი, ბერძნული და ლათინური ენებისადმი ინტერესის გაღვივებაში ეხმარებოდა. მეხუთე კლასში მან მიზნად დაისახა ჩარიცხულიყო ელიტარულ „უკიდურესას კათოლიკურ“ საშუალო სკოლა Bachillerato Humanista Moderno-ში, რადგან ეს იყო ერთადერთის სკოლა სალტაში, სადაც კლასიკური ენები ისწავლებოდა. მშობლები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ სკოლას ელიტისტური ტრადიციის გამო, რომელიც, მათი აზრით, აძლიერებდა კლასთა შორის დაპირისპირებას და ზრდიდა მათ შორის უფსკრულს, თუმცა, სკოლის გამოჩენილ კურსდამთავრებულთა და მარტელის ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობის გამო, ისინი დაჰყვნენ თავიანთი ქალიშვილის ნებას. მარტელი სკოლაში მეექვსე კლასში მისაღები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ ჩაირიცხა. როგორც საშუალო კლასის ოჯახის წარმომადგენელი, მარტელი სკოლაში თავს აუთსაიდერად გრძნობდა. მისი თქმით, მისი თანაკლასელები სკოლაში თავიანთი ოჯახების მოლოდინების გასამართლებლად დადიოდნენ, მისი მიზანი კი მხოლოდ ბერძნული და ლათინური ენების სწავლა იყო.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დაბადებული 1966
არგენტინელი კინორეჟისორები
ბოვინა (უისკონსინი)

ბოვინა (უისკონსინი)
ბოვინა — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში.
2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 130 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13,0 კაცი/კმ².
ფართობი 87,4 კმ².
გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი შეადგენს 87,4 კმ²-ს. აქედან, 87,2 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,2 კმ² წყალს უჭირავს.
იხილეთ აგრეთვე
აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სქოლიო
აუტაგამის ოლქის ქალაქები