დოვერის ბრძოლა (1217)

დოვერის ბრძოლა (1217)
დოვერის ბრძოლა (რომელსაც ასევე უწოდებენ სენდვიჩის ბრძოლას)-გაიმართა 1217 წლის 24 აგვისტოს, როგორც პირველი ბარონთა ომის ნაწილი. პლანტაგენეტის ინგლისური ფლოტი, რომელსაც მეთაურობდა ჰუბერტ დე ბურგი, თავს დაესხა კაპეტის ფრანგულ არმადას, რომელსაც მეთაურობდნენ ევსტასი ბერი და რობერტ კორტენაი. ბრძოლა გაიმართა სენდვიჩის მახლობლად, კენტში. ინგლისელებმა დაიპყრეს ფრანგული ფლაგმანი და მომარაგების გემების უმეტესობა, აიძულეს ფრანგული ფლოტის დანარჩენი ნაწილი კალაისში დაბრუნებულიყო.
საფრანგეთის ფლოტი ცდილობდა, რომ მარაგი მიეტანა პრინც ლუისთვის, მოგვიანებით საფრანგეთის მეფე ლუი VIII-ისთვის, რომლის საფრანგეთის ძალები იმ დროს ლონდონს იკავებდნენ. ინგლისურმა გემებმა ქარის მხრიდან შეუტიეს, წაართვეს ევსტასის გემი, კორტენის რობერტი და სხვა რაინდები დაატყვევეს და ეკიპაჟის დანარჩენი წევრები მოკლეს. ევსტასი, ცნობილი მეკობრე, ტყვედ აყვანის შემდეგ სიკვდილით დასაჯეს. ბრძოლამ დაარწმუნა პრინცი ლუი, უარი ეთქვა ინგლისის დაპყრობის მცდელობებზე და რამდენიმე კვირის შემდეგ ხელი მოაწერა ლამბეტის ხელშეკრულებას.
ფონი
ბერი ევსტასი ერთ დროს სამონასტრო ორდენს ეკუთვნოდა, მაგრამ მან დაარღვია აღთქმა და ძმებთან და მეგობრებთან ერთად მეკობრე გახდა. მისმა ადრეულმა წარმატებებმა ამ საქმეში მიიპყრო მრავალი უკანონო მამაკაცის ყურადღება და მისი მეკობრეები საფრთხედ იქცნენ ინგლისის არხში გემებისთვის.
1205-1208 წლებში ევსტასი მუშაობდა ინგლისის მეფე ჯონ უმიწაწყლოსთან. ინგლისის სუვერენის ლოცვა-კურთხევით მან დაიპყრო არხის კუნძულები და მიეცა ნება, დაემორჩილებინა ისინი ჯონისთვის. ის ვინჩელსს იყენებდა ინგლისურ ბაზად. 1212 წელს ევსტასი საფრანგეთის ერთგული გახდა და სწორედ ამიტომ, ის გააძევეს ინგლისიდან. 1215 წელს მისი გემები ომის ძრავებს გადასცემდნენ ინგლისელ ბარონებს, რომლებიც ჯონის ეწინააღმდეგებოდნენ. როდესაც პრინცი ლუი ლონდონში გაემგზავრა, ის ევსტასის ფლოტით წავიდა. ევსტასის დახმარების წყალობით ლუიმ შეძლო სწრაფად დაეპყრო ლონდონი და ცინკეს პორტები.
მას შემდეგ, რაც მისი ლეიტენანტები 1217 წლის 20 მაისს ლინკოლნის ბრძოლაში სასტიკად დამარცხდნენ, პრინცმა ლუიმ ალყა შემოარტყა დოვერის ციხეს და დაბრუნდა ლონდონში. ის დათანხმდა ბრენტფორდში შეხვედროდა ინგლისის მეფის, ჰენრი III-ის მიმდევრებს. ლინკოლნის გამარჯვებული, უილიამ მარშალი, პემბრუკის პირველი გრაფი და ლუი მიუახლოვდნენ შეთანხმებას.როგორც აღმოჩნდა, იმ ეპისკოპოსების შეწყალების მიზნით, რომლებიც წავიდნენ ლუის სასარგებლო საქმეზე, საჭირო იყო პაპი ჰონორიუს III-ის თანხმობა. ვინაიდან ეს რომში ხანგრძლივი მოგზაურობის გარეშე შეუძლებელი იყო, მოლაპარაკებები ჩაიშალა. ლუიმ მიიღო ინფორმაცია, რომ გამაგრება და მარაგი მალე ჩამოვიდოდა საფრანგეთიდან. გამხნევებულმა გადაწყვიტა ბრძოლა.
ბრძოლა
24 აგვისტოს, ნათელ ამინდში, საფრანგეთის ფლოტი კალაისიდან დაიძრა. მიუხედავად იმისა, რომ გემები აღჭურვილი იყო ევსტასი ბერის მიერ, რაინდებისა და ჯარისკაცების მეთაურობა რობერტ კორტენას ეკავა. პრინცი ლუის ცოლი, ბლანკა კასტილიელი ასევე იყო რელიეფის მნიშვნელოვანი ორგანიზატორი.ფრანგებს დაუპირისპირდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს მეთაური ფილიპ დ'ობინი. გრაფი პემბროკი ნიუ-რომნიში 19 აგვისტოს ჩავიდა და კინკე პორტის მეზღვაურები გამოიძახა. ინგლისელი მეზღვაურები მწარედ უჩიოდნენ მეფე ჯონის ცუდ მოპყრობას, მაგრამ პემბროკმა დაარწმუნა ისინი, რომ ებრძოლათ დიდი ნადავლის გამო.
ევსტასის გემი, ბაიონის დიდი გემი ხელმძღვანელობდა ფრანგულ ესკადრილიას. რობერტ დე კორტენეი მებრძოლებს ხელმძღვანელობდა, ხოლო ევსტასი მის მოადგილედ მუშაობდა. როგორც ამბობენ, ფლაგმანზე 36 რაინდი იყო. მომდევნო სამ სამხედრო ხომალდს მეთაურობდნენ მიკიუს დე ჰარნესი, უილიამ V სენ-ომერი და ბულონის მერი. საერთო ჯამში, პირველი ოთხი ხომალდი, მათ შორის ფლაგმანი, შეიცავდა 100-დან 125 რაინდს შორის. დანარჩენ ექვს სამხედრო ხომალდს შეიარაღებული ძალები იყენებდნენ. იყო 70 პატარა გემი, რომლებიც მარაგებს ატარებდნენ.თერთმეტივე სამხედრო ხომალდი გადატვირთული იყო, განსაკუთრებით ფლაგმანი, რომელიც ატარებდა დიდ ტრიბუშეტს და ცხენებს, რომლებიც განკუთვნილი იყო პრინცი ლუისთვის.
ინგლისური ხომალდები ზოგადად უფრო მცირე იყო ვიდრე ფრანგული, გარდა გრაფის პემბროკის მიერ მოწოდებული მნიშვნელოვანი საყრდენისა, რომელიც დაარწმუნეს ნაპირზე დარჩენილიყო. როგორც იურისტი, ჰუბერტ დე ბურგი აცხადებდა ფლოტის ხელმძღვანელობას, რომელიც მოიცავდა 16-დან 18 დიდ გემს და 20 პატარა გემს. მეფე ჯონის უკანონო ვაჟი, რიჩარდ ფიცროი ერთ გემს მეთაურობდა.
ინგლისელებმა, რომლებმაც სენდვიჩი ამოიღეს ლუის ძალებისგან, გადაწყვიტეს, შეტევამდე ფრანგული არმადა გაეშვათ. როდესაც ფრანგებმა სენდვიჩს გაცურეს, დე ბურგის ფლოტი პორტიდან გამოვიდა. ფრანგული ფლოტი, რომელიც მიცურავდა ტემზას შესართავთან ახლოს, თავიდან ქარისკენ იყო მიმართული. დე ბურგის ხომალდი, რომელიც ლიდერობდა, ფრანგებს ემუქრებოდა, მაგრამ საფრთხის დროს გადაუხვია. მისი ადმირალის ევსტასის რჩევის საწინააღმდეგოდ, ზედმეტად თავდაჯერებულმა რობერტმა კორტენეიმ უბრძანა ფრანგებს შეტევა. როდესაც ფრანგებმა აფრები შეამოკლეს, ინგლისურმა გემებმა ქარისკენ მიმავალი პოზიცია მოიპოვეს და შეუტიეს. იმავდროულად, დე ბურგის ფლაგმანი დამოუკიდებლად მიცურავდა ფრანგებს უკნიდან თავდასხმის მიზნით, საბოლოოდ დაიპყრო ორი ფრანგული ხომალდი.
ქარის საწინააღმდეგო პოზიციის დახმარებით, ინგლისელმა მშვილდოსნებმა მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენეს მტრის მეზღვაურებს და ჯარისკაცებს, სანამ ფრანგი მშვილდოსნები შეძლებდნენ ეფექტური პასუხის გაცემას. ბრძოლის დასაწყისში ფრანგული ფლაგმანი ჩაერთო რიჩარდ ფიცროის ხომალდთან. ინგლისური გემები შეუერთდნენ ბრძოლას ფლაგმანის წინააღმდეგ, ხოლო სხვა ფრანგულმა გემებმა შეინარჩუნეს მჭიდრო ფორმაცია, მაგრამ ვერ დაეხმარნენ თავიანთ ფლაგმანს.
შედეგი
ნაძარცვის დიდი ნაწილი ინგლისელ მეზღვაურებს გადაეცათ, ნაწილი კი სენდვიჩში წმინდა ბართლომეოს ჰოსპიტალის ასაშენებლად გამოიყენეს. ისტორიკოსი თომას ბ. კოსტაინი ინგლისის გამარჯვებას გადამწყვეტს უწოდებს.ბრძოლის წინ პრინც ლუისს მარაგი აკლდა. როდესაც ინგლისელები აკონტროლებდნენ არხს, ლუი მთლიანად მოწყვეტილი იყო ფრანგული ლოჯისტიკური ბაზისგან. მის მოკავშირეებს ინგლისელ ბარონებს შორის მორიგება და ამნისტია სურდათ.
მშვიდობა ხელი მოეწერა 12 სექტემბერს კინგსტონში ტემზაში. პრინცმა ლუიმ ოფიციალურად თქვა უარი ინგლისის გვირგვინის პრეტენზიებზე იმის სანაცვლოდ სანაცვლოდ, რომ ის დაუბრკოლებლად გაემგზავრებოდა ინგლისიდან. ჰენრის რამდენიმე მხარდამჭერი ითხოვდა უპირობო დანებებას, მაგრამ გრაფი პემბროკი წარმატებით ამტკიცებდა უფრო ზომიერ პირობებს. ჰენრი III-ის შეწყალების სანაცვლოდ, ბარონები, რომლებიც ლუის შეუერთდნენ, დაავალეს ფრანგ პრინცს გადაეხადათ 10000 მარკა, რათა დაეჩქარებინა მისი გაყვანა. პრინცმა ლუიმ დოვერი თვის ბოლომდე დატოვა.
სქოლიო
ცნობები
.Cannon, Henry Lewin/ქენონი, ჰენრი ლევინი-The Battle of Sandwich and Eustace the Monk/სენდვიჩისა და ევსტასი ბერის ბრძოლა.
Thomas B. Costain/თომას ბ.-The Magnificent Century/ჩინებული საუკუნე-New York: Popular Library, 1964.
Eggenberger David/ეგენბერგერი დავიდი-An Encyclopedia of Battles/ბრძოლების ენციკლოპედია
Stanton, Charles D/სტენტონი, ჩარლზ დ. (2015)Medieval Maritime Warfare/შუა საუკუნეების საზღვაო ომი გგ. 236–240