ვიდუნასი

ვიდუნასი
ვილჰელმ სტოროსტი, მხატვრული სახელი - ვილიუს სტოროსტას-ვიდუნასი (დ. 22 მარტი, 1868, Jonaičiai, ლიეტუა- გ. 20 თებერვალი, 1953), ძირითადად ცნობილი როგორც ვიდუნასი. პრუსიელ-ლიეტუველი მწერალი, აღმოსავლეთ პრუსიის ეროვნული მოძრაობის ლიდერი ლიეტუვის უმცირესობებში და თეოსოფიური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი.
ბიოგრაფია
სტოროსტების ოჯახი დიდი ხნის წინ დამკვიდრდა აღმოსავლეთ პრუსიაში, ვილჰელმი კი დაიბადა პრუსიის სამეფოში, ჰეიდერგუგის მახლობლად, სოფელ ჯონატენში (ლიტვ. Jonaičiai). ვილჰელმ სტოროსტი იყო მისი სახელი გერმანულ პასპორტში, ხოლო ვილიმას ან ვილიუს სტოროსტასი იყო ლიტერატურული ფორმა, რომელსაც იყენებდა თავად, მისი ოჯახი და სხვა ლიეტუველები. ვიდუნასი კი მის გვარს დაემატა, როგორც ფსევდონიმი, როდესაც ის დაახლოებით 40 წლის იყო. სტოროსტი დაქორწინებული იყო კლარა ფულჰეზაზე.
სტოროსტმა მიიღო განათლება პილკალენში (1883–85) და პედაგოგთა სემინარიაში რაგნიტში (1885–88). 1888-1892 წლებში ის იყო კინტენის მასწავლებელი (განათ. კინტაი), რის შემდეგაც ის 1912 წელს წავიდა მასწავლებლად ტილზიტის ვაჟთა სკოლაში და ასწავლიდა გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ, ლიტვურ ენებს და სპორტს. 1912 წელს მან მიატოვა პედაგოგიური თანამდებობა ფილოსოფიის შესწავლის მიზნით. ფილოსოფიური განათლება მან მიიღო გრეიფსვალდის, ჰალეს, ლაიფციგისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1918/19 წლებში ასწავლიდა ლიეტუვურს აღმოსავლეთმცოდნეობის ენების სემინარზე ბერლინში, ედუარდ საკაუს ხელმძღვანელობით. ტილზიტში დაბრუნება მან ლიეტუვის კულტურის, განსაკუთრებით ხალხური სიმღერების და სოფლის ტრადიციების აღდგენას მიუძღვნა. იგი ხელმძღვანელობდა გუნდს და წერდა სიმღერებს, ასევე თეატრალურ პიესებს. 1933 წლიდან მუშაობდა მემელში მუსიკალურ სკოლაში.
1932 წელს მან დაწერა წიგნი Sieben Hundert Jahren Deutsch-Litauischer Beziehung (შვიდი ასეული წლის გერმანია-ლიტვის ურთიერთობები), თუმცა ხალხის ჯგუფებს შორის ურთიერთგაგების იდეა არ მოეწონა ნაცისტებს და 1933 წელს წიგნი გამოცხადდა უკანონოდ. 1938 წელს იგი მალევე დააპატიმრეს, მაგრამ ორი თვის შემდეგ გათავისუფლდა პროტესტის გამო.
საბჭოთა კავშირის დროს აღმოსავლეთ პრუსიის ხალხთან ერთად იგი გააძევეს და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ცხოვრობდა ლტოლვილთა ბანაკში. იგი გარდაიცვალა დეტმოლდში, დასავლეთ გერმანია.
ვიდუნასი აქტიურობდა ძველ ლიტვურ წარმართულ რელიგიაში (იხ. რომუვა). ამასთან, მას არასდროს გამოუცხადებია წარმართული რელიგიის აღორძინება როგორც მისი პირადი მიზანი, ისე ლიტველების მიზანი. ის ყოველთვის რჩებოდა ეროვნულ ლიდერად, და არა რელიგიურ ლიდერად. მისმა მორალურმა გავლენებმა გადალახეს ტიპური პოლიტიკური ლიდერის ან მწერლის ზღვარი თავის დროზე. მოგვიანებით მას შეადარეს მისი დროის ინდოეთის ეროვნული ლიდერები, როგორიცაა რაბინდრანათ თაგორი ან მაჰათმა განდი. პანთეისტური უნივერსალიზმი, რომელიც არ განისაზღვრება რაიმე სავალდებულო რელიგიურ პრაქტიკაში მონაწილეობით, მისი ფილოსოფიის ერთ-ერთი წამყვანი იდეა იყო და მოგვიანებით მან მოიპოვა დიდება როგორც წარმართული აღორძინებისა და თეოსოფიის პიონერმა ლიეტუვაში.
ვიდუნასი იყო ეთიკური ვეგეტარიანელი და დაწერა რამდენიმე ესე თავის ეთიკურ არჩევანზე.
ვიდუნასი იყო წარდგენილი ნობელის პრემიაზე ლიტვის მწერალთა ასოციაციის მიერ.
ლიტერატურა
Sieben Hundert Jahre deutsch-litauischer Beziehungen: Kulturhistorische Überlegungen - ვისუნასი - amazon.com
რესურსები ინტერნეტში
Kintai Vydūnas Culture Centre
The site of Vydūnas' society (in Lithuanian)
About Vydūnas (in Lithuanian)
Last months 1944–1945 in Powarben, East Prussia
სქოლიო
დაბადებული 22 მარტი
დაბადებული 1868
ლიეტუველი პოლიტიკოსები
ლიეტუველი მწერლები