PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ბრიტანიკუსი

ბრიტანიკუსი
ტიბერიუს კლაუდიუს კეისარ ბრიტანიკუსი (დ. 12 თებერვალი, 41 — გ. 11 თებერვალი, 55) — რომის იმპერატორის, კლავდიუსის ვაჟი მისი მესამე ცოლისგან, მესალინასგან. დაბადებისას ის გახდა იმპერიის ტახტის მემკვიდრე, მამამისის გამეფებიდან ერთ თვეში. თუმცა ის ჯერაც მოზარდი იყო, როდესაც დედამისის გავლენა იმპერატორზე დაკნინდა და კლავდისმა აგრიპინა უმცროსი შეირთო ცოლად. ამან აგრიპინას უფროს ვაჟ ნერონს საზოგადოების თვალში მისი დაკნინების საშუალება მისცა. 14 წლისთავზე ბრიტანიკუსი საიდუმლო ვითარებაში გარდაიცვალა, რამაც ნერონს იმპერატორობისკენ გზა გაუხსნა.
რესურსები ინტერნეტში
Britannicus de Jean Racine : Analysis, Plot overview
Britannicus de Jean Racine in a new translation by Timberlake Wertenbaker
დაბადებული 12 თებერვალი
დაბადებული 41
გარდაცვლილი 11 თებერვალი
გარდაცვლილი 55
I საუკუნის რომაელები
ავგუსტუსის მავზოლეუმში დაკრძალულები
მეწყერი

მეწყერი — მიწის მასების ან ქანების ფენის მოწყვეტა და გადაადგილება მთის კალთაზე ან ფერდობზე სიმძიმის ძალის გავლენით. მეწყერი უფრო ხშირად იქ წარმოიქმნება, სადაც წყალშემკავებელი (თიხოვანი) და წყლიანი (მაგ., ქვიშა-ხრეშიანი) ქანები ერთმანეთს ენაცვლება და შრეთა დაქანება კალთის დაქანების თანხვედრილია. მეწყერის მიზეზია ქანების წონასწორობის დარღვევა, რასაც იწვევს ფერდობის ძირის გამორეცხვა, გამოფიტვის ან გადამეტტენიანების გამო ქანების სიმტკიცის შესუსტება, სეისმური ბიძგები, ადამიანის სამეურნეო საქმიანობა ადგილის გეოლოგიური პირობების გაუთვალისწინებლად და სხვ. მეწყერი დიდ ზიანს აყენებს სახალხო მეურნეობას. მასთან ბრძოლის ეფექტიანი საშუალებაა მთის კალთების გატყიანება, საინჟინრო ნაგებობებით გამაგრება, დრონაჟი და სხვა.
ლიტერატურა
მეწყრები
გეოლოგიური პროცესები
კამო (მრავალმნიშვნელოვანი)

კამო (მრავალმნიშვნელოვანი)
კამო შეიძლება აღნიშნავდეს:
კამო — პროფესიონალი რევოლუციონერი
კამო — ყოფილი სოფელი აზერბაიჯანში, გოიგოლის რაიონში
კამო — სომხეთში ქალაქ გავარის ძველი სახელწოდება
1341

1341
მოვლენები
ბიზანტიის იმპერიაში დაიწყო სამოქალაქო ომი.
დაიბადნენ
იანვარი
4 იანვარი : უოტ ტაილერი — 1381 წლის ინგლისის გლეხთა აჯანყების ხელმძღვანელი (გ. 1381)
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
15 ივნისი : ანდრონიკე III — ბიზანტიის იმპერატორი (დ. 1297)
ივლისი
აგვისტო
28 აგვისტო : ლევონ V — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე (დ. 1309)
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გედიმინასი — ლიტვის დიდი მთავარი (დ. 1275)
გუნუნგ-ჩიერმაის ეროვნული პარკი

გუნუნგ-ჩიერმაის ეროვნული პარკი
გუნუნგ-სიერმაი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს დასავლეთ იავის პროვინციაში, ქალაქ ჩირებონიდან 50 კმ-ით სამხრეთით. ვრცელდება კუნინგანისა და მაჯალენგკის სარეგენტოების ტერიტორიაზე. პარკი გარს ეკვრის აქტიურ ვულკანსა და დასავლეთ იავის უმაღლეს მწვერვალს — ჩერემეს მთას.
პარკში წარმოდგენილია ფლორისა და ფაუნის საფრთხის ქვეშ მყოფი მრავალგვარი სახეობა.
იხილეთ აგრეთვე
ინდონეზიის ეროვნული პარკების სია
რესურსები ინტერნეტში
Short description of the Gunung Ciremai National Park in Official Letter issued by the Forestry Minister, 2004.
სქოლიო
ინდონეზიის ეროვნული პარკები
დასავლეთ იავის გეოგრაფია
დასავლეთ იავის ღირსშესანიშნაობები
2004 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
პალესტინის სიძველეთა საიდუმლოება

პალესტინის სიძველეთა საიდუმლოება — „საქართველოს ტელევიზიის“ მიერ 1966 წელს გადაღებული, 44 წუთიანი ქართულენოვანი დოკუმენტური ფილმი. ფილმში აღწერილია XX საუკუნის მდგომარეობით პალესტინასა და ისრაელში, ჯერ კიდევ შემორჩენილი, ქართული კულტურის კვალი.
ფილმზე მუშაობდნენ
სცენარის ავტორები: ილია რურუა, გურამ პატარაია;
დამდგმელი რეჟისორი: გურამ პატარაია;
ოპერატორი: გივი მელქაძე;
კონსულტანტები: ირაკლი აბაშიძე, გიორგი წერეთელი;
რედაქტორი: აკაკი ძიძიგური;
მხატვარი: ბორის მანაგაძე;
მუსიკალური გაფორმება: ლევან ქიშმიშევი;
ხმის ოპერატორი: რ. კეზელი
რეჟისორის ასისტენტები: ვ. ებრალიძე, ზ. ანთელავა;
ოპერატორის ასისტენტი: მ. სიგუა;
მემონტაჟე: ნ. შიშიტაიშვილი;
კომბინირებულ გადაღებათა ოპერატორის ასისტენტი: ო. ნიკოლაძე;
სურათის დირექტორი: ვ. ბასილაია.
რესურსები ინტერნეტში
პალესტინის სიძველეთა საიდუმლოება
ქართული დოკუმენტური ფილმები
დოკუმენტური ფილმები პალესტინაზე
დოკუმენტური ფილმები ისრაელზე
1966 წელს გადაღებული დოკუმენტური ფილმები
ბეენა ჩოლოყაშვილი

ბეენა ჩოლოყაშვილი
ბეენა ირუბაქიძე-ჩოლოყაშვილი — XVI საუკუნის დასაწყისის ქართველი სასულიერო მოღვაწე. კახეთის მეფის ავ-გიორგის ყოფილი სახლთუხუცესი, შემდეგ ჯვრის მამა იერუსალიმში.
ბერად აღკვეცამდე მოღვაწეობდა კახეთის მეფის კარზე. შემდეგ მივლინებული იქნა იერუსალიმში „ჯუარის მამად“. იერუსალიმში 1511 ან 1512 წელს ჩავიდა და დაიწყო ბრძოლა უცხოელთაგან მიტაცებული ქართული სიძველეების დაბრუნებისა და რესტავრაციისათვის. როგორც ჯვრის მონასტრის ხელნაწერის მინაწერებიდან ჩანს, ჩოლოყაშვილის დავა ჰქონია სომხებთან იაკობის ტაძრის გამო. 1510-იან წლებში მან აიძულა ფრანცისკანელები დაეტოვებინათ გოლგოთა.
ლიტერატურა
ბეენა ჩოლოყაშვილი ეგვიპტეში და წმიდა მიწაზე 1512-1514 წლებში : [ბრძოლა წმიდა ადგილებისათვის] / გოჩა ჯაფარიძე // საისტორიო კრებული : წელიწდეული. - თბილისი, 2011. - ISSN 1987-7285. - [ტ.]1. - გვ.82-138. - შენიშვნ.. - ბიბლიოგრ. გვ.135-138.
ქართველი ბერები
უმაღლესი მცენარეები

უმაღლესი მცენარეები, ჩანასახოვანი მცენარეები (Embryobionta, Embryophyra), ღეროიანი მცენარეები (Cormophyta, Cormobionta), ტელომური მცენარეები (Telomophyta, Telomobionta) — მცენარეული სამყაროს მაღალორგანიზებული ჯგუფი. მოიცავს ხავსისნაირებს, გვიმრანაირებს, შიშველთესლოვან და ფარულთესლოვან მცენარეებს. უმაღლესი მცენარეების სახეობათა რაოდენობა 300 ათასზე მეტია.
უმაღლესი მცენარეები რთულად დიფერენცირებული მრავალუჯრედიანი ორგანიზმებია; უმრავლესობა შეგუებულია ხმელეთზე ცხოვრებას. მათი სასიცოცხლო ციკლი შედგება 2 მონაცვლე ფაზისა ან თაობისაგან: სქესობრივი (გამეტოფიტი), რომელზეც მრავალუჯრედიანი სასქესო ორგანოები (გამეტანგიუმები) ვითარდება და უსქესო (სპოროფიტი), რომელზეც სპორანგიუმები ვითარდება. გამეტანგიუმები 2 ტიპისაა: მამრობითი (ანთერიდიუმი) და მდედრობითი (არქეგონიუმი). ანთერიდიუმებში ვითარდება მამრობითი სასქესო უჯრედები (მამრობითი გამეტები), არქეგონიუმებში — მდედრობითი სასქესო უჯრედები (მდედრობითი გამეტები). მდედრობითი გამეტა კვერცხუჯრედი ყოველთვის ერთია და უძრავი. განაყოფიერების შედეგად წარმოიქმნება ზიგოტა, რომელიც საწყისს აძლევს მრავალუჯრედიან ჩანასახს; ზრდისა და დიფერენციაციის შედეგად ვითარდება სპოროფიტი სპორანგიუმებითურთ, რომლებშიც სპორები წარმოიქმნება.
უმაღლესი მცენარეების უმრავლესობას აქვს გამტარი ქსოვილი — ქსილემა და ფლოემა, ეპიდერმისი კუტიკულით და ტიპობრივი ბაგეებით. მათი მაფოტოსინთეზირებელი ორგანოები მწვანეა, ქლოროფილი დამატებით პიგმენტებს არ შეიცავს. უმაღლესი მცენარეების ნამარხები ცნობილია სილურული პერიოდიდან.
ლიტერატურა
Aneityum

Aneityum (also known as Anatom or Keamu) is the southernmost island of Vanuatu, in the province of Tafea.
Geography
Aneityum is the southernmost island of Vanuatu (not counting the Matthew and Hunter Islands, which are disputed with New Caledonia, but considered by the people of Aneityum Island part of their custom ownership).
Its southeastern cape Nétchan Néganneaing is the southernmost point of land in Vanuatu, more southerly than the southern satellite islet Inyeug. The latter, however, is surrounded by Intao Reef, that extends even further south, albeit submerged, thus being the southernmost feature of Vanuatu.
The island is in size. It rises to an elevation of in Mount Inrerow Atamein.
The larger of its two villages is Anelcauhat (Anelghowhat), on the south side.
Population
Aneityum had a population of 915 in 2009. This population is believed to have been between 9,000 and 20,000 prior to the arrival of the Europeans, in 1793. However, introduced diseases and blackbirding played a major role in Aneityum's massive depopulation, which left the island with less than 200 inhabitants in 1930.
The main language of Aneityum island is also called Aneityum, or Anejom̃ in the local orthography.
Traditional Chiefdoms
At the time of first contact with Europeans (around 1830) the island was subdivided into seven chiefdoms that each were presided by a (high chief) (clockwise, starting in Northwest:):
Anau-Unse (Annaunse)
Ijipdav (Epege)
Anetcho (Aneitio)
Anau-Unjai (Aname)
Anumej-Anekro (Annuantchai)
Umej (Umetch)
Anelcauhat
The chiefdoms were further subdivided into more than 50 districts that were presided by minor chiefs. The power of the chiefs was mainly of ritual nature.
Maps
Transportation
The island is served by Anatom Airport, not on the main island itself, but on the tiny island to its south, Iñec (or Inyeug, also known as "Mystery Island"), across the main village, which has three weekly flights from Port Vila via Tanna.
References
External links
Vanuatu Tourism Office
Islands of Vanuatu
Tafea Province
ვრაბჩა

ვრაბჩა — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 52 კაცს.
ბულგარეთის სოფლები
დავით III (მრავალმნიშვნელოვანი)

დავით III (მრავალმნიშვნელოვანი)
დავით III შეიძლება იყოს:
დავით III კურაპალატი — ბაგრატიონთა ტაოს შტოს წარმომადგენელი, ტაოს მეფე (გ. 1001)
დავით III (კათოლიკოს-პატრიარქი) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლ. 1435/36–1438/39 წლებში
დავით IV (კათოლიკოსი) (ზოგ წყაროში მოხსენიებული როგორც დავით III) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1439 და 1447–1459 წლებში
საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2002

საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2002 — ღონისძიება, რომელიც ჩატარდა 2002 წლის ინავარში მთელი საქართველოს მასშტაბით. მისი მიზანი იყო საყოველთაო დემოგრაფიული, ეკონომიკური და სოცილური მონაცემების მიღება. აღწერას ორგანიზებას უწევდა საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი.
საქართველოს ფაქტობრივი მოსახლეობა
მოსახლეობის განაწილება ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების მიხედვით
რესურსები ინტერნეტში
2002 წლის საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის ოფიციალური შედეგები
საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერები
საქართველოს მოსახლეობა
მოსახლეობის საყოველთაო აღწერები ქვეყნების მიხედვით
Pariahuanca District, Carhuaz

Pariahuanca District, Carhuaz
Pariahuanca District is one of eleven districts of the Carhuaz Province in Peru.
Ethnic groups
The people in the district are mainly indigenous citizens of Quechua descent. Quechua is the language which the majority of the population (72.88%) learnt to speak in childhood, 26.98% of the residents started speaking using the Spanish language (2007 Peru Census).
See also
Ancash Quechua
References
Districts of the Carhuaz Province
Districts of the Ancash Region
ერეთო (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ერეთო (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)
ერეთო — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის თემი), მდებარეობს ღუდის ხეობაში, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1960 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 53 კილომეტრი.
ისტორია
ერეთო ღუდის ხეობის ერთ-ერთი ძველი დასახლებაა. ამ ადგილზე სოფლის აღმოცენებას ხელი შეუწყო მისმა მდებარეობამ ჩრდილოეთ კავკასიისკენ მიმავალი გზის ერთ-ერთ განშტოებაზე. სოფელზე გადიოდა ქსნის ხეობიდან გადმოსული ადგილობრივი მნიშნელობის გზაც. სოფლის მოსახლეობა ძველი დროიდანვე ქართული იყო. XVIII საუკუნიდან კი ძირითადად ოსური გახდა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ.
ლიტერატურა
სქოლიო
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
განმგებელი

განმგებელი, გამგებელი (სამართლებრივი ისტორია) — ადგილობრივი ადმინისტრაციის მოხელე ფეოდალურ საქართველოში. მოხსენიებულია გიორგი ბრწყინვალის სამართალში (XIV ს.). ტერმინი იხმარებოდა აგრეთვე ცენტრალური ადმინისტრაციის უმაღლესი განმკარგულებელი მოხელეებისა და სამონასტრო ხელისუფლების ფუნქციათა განსამარტავად (მაგ., ხელისუფალნი და განმგებელნი საქმისანი). XVII-XVIII საუკუნეებში განმგებლებად იწოდებოდა ქართლის მმართველი, რომელსაც სპარსეთის შაჰი მეფის ნაცვლად - ჯანიშინად ნიშნავდა (მაგ., ვახტანგ VI განმგებელი იყო 1703-1714).
ამჟამად ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი საქართველოში.
ლიტერატურა
ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1-2, ტფ., 1928-1929;
ქსე, ტ. 2, გვ. 684, თბ., 1977
ფეოდალური საქართველო
Absheron-Khizi Economic Region

Absheron-Khizi Economic Region is one of the 14 economic regions of Azerbaijan. It borders the economic regions of Shirvan-Salyan, Mountainous Shirvan, Guba-Khachmaz, and Baku. The region consists of the districts of Absheron, Khizi and the city of Sumgait. It has an area of . Its population was estimated to be at 578.8 thousand people in January 2021.
History
Absheron-Khizi Economic Region was established on 7 July 2021 as part of a reform of the economic region system of Azerbaijan. Its territory was part of the larger Absheron Economic Region prior to 2021.
References
Economic regions of Azerbaijan
Camponotus heracleus

Camponotus heracleus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.
სქოლიო
Camponotus
დავიდ ვექსლერი

დავიდ ვექსლერი (დ. 12 იანვარი, 1896 – გ. 2 მაისი, 1981) — რუმინელ-ამერიკელი ფსიქოლოგი. ვექსლერი ცნობილია, როგორც ორიგინალური ინტელექტის ტესტების ავტორი. განათლება მიიღო კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ლონდონის უნივერსიტეტში (ჩ. სპირმენთან და კ. პირსონთან) და პარიზის უნივერსიტეტში. ვექსლერი მუშაობდა მთავარ ფსიქოლოგად ბელვიუს ფსიქიატრიულ კლინიკაში და კლინიკურ პროფესორად ნიუ-იორკის კოლეჯში. დაჯილდოებული იყო АРА-ს უმაღლესი ჯილდოებით მეცნიერებაში განსაკუთრებული წვლილისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
ბიბლიოვიკი
სქოლიო
რუმინელი ფსიქოლოგები
Qonaqlı

Qonaqlı is a village in the municipality of Qaradaş in the Tovuz Rayon of Azerbaijan.
References
Populated places in Tovuz District
Les Compères

Les Compères
(English title: ComDads) is a 1983 French comedy film written and directed by Francis Veber, and starring Gérard Depardieu, Pierre Richard and Anny Duperey. The film had 4,847,229 admissions in France.
In 1997, this movie was remade as Fathers' Day in the US. When it was released in the U.S. in the summer of 1984, it received negative reviews from many critics. Siskel & Ebert gave it two resounding "thumbs down" marks on their TV show, stating that the movie was "basically a French sitcom" and had too many stupid characters.
Plot
A teenaged boy has run away from home. His father is ineffective at finding him, so his mother contacts two former lovers from around the time her son was conceived, telling them both that the child is their son and asking them to look for him. One of them (Depardieu) is a tough journalist investigating the Mafia, while the other (Richard) is a timid former teacher who was on the verge of committing suicide when he received the telephone call. The two former boyfriends finally meet, and together they locate the son. They both argue who is really the father. In the end the son tells both Depardieu and Richard (while the other is out of earshot) that his mother thinks that he is the father. Thus, the son adopts both of them as his fathers, and also reconciles with his real father.
Cast
Pierre Richard — Francois Pignon
Gérard Depardieu — Jean Lucas
Anny Duperey — Christine
Michel Aumont — Paul
Stephane Bierry — Tristan
Roland Blanche — Jeannot
Philippe Khorsand — Milan
Jean-Jacques Scheffer — Ralph
Trivia
The title translates literally as "The Accomplices." It is a pun, as the word "père" means "father" in French, and moreover "compère" would mean something like "co-father", "confather", with the same (Latin) prefix as the English con-/com-/co- in words like "confederate", "accomplice", "co-conspirator", etc.
References
External links
1983 films
French crime comedy films
1980s French-language films
Films directed by Francis Veber
Films with screenplays by Francis Veber
Films scored by Vladimir Cosma
1980s crime comedy films
1980s buddy comedy films
1983 comedy films
1980s French films
აბადიანო

აბადიანო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის დურანგესადოს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 36,26 კმ². მოსახლეობა — 7658 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ბისკაიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
აბადიანოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ბისკაიის მუნიციპალიტეტები
ბისკაიის ქალაქები
ბრეიტოვული ჯიშის ღორი

ბრეიტოვული ჯიშის ღორი — უნივერსალური პროდუქტიული მიმართულების ღორის ჯიში. გამოყვანილია იაროსლავლის ოლქის ბრეიტოვოს რაიონში ადგილობრივი საგვიანო ღორის შეჯვარებით მსხვილი თეთრი, საშუალო თეთრი, ლიტვიური თეთღი და დანიური ჯიშის ღორებთან. ბრეიტოვული ჯიშის ღორი მსხვილი, სახორცე-საქონე ტიპისაა, თეთრია, აქვს მაგარი აგებულება და კარგად განვითარებული ბარკალი. სწრაფად სუქდება, როდესაც მის ულუფაში უხვადაა კარტოფილი და წვნიანი საკვები. კერატის ცოცხალი მასაა 300—350 კგ. ქუბისა — 220-260. ნაყოფიერება 11—12 გოჭი ერთ დაყრაზე; მერძეულობა 65—70 კგ. სუქებისას მოზარდეული 6,5—7 თვის ასაკში 90—100 კგ-ს აღწევს და კარგ ბეკონს იძლევა.
ლიტერატურა
ღორის ჯიშები
ამბისტომა

ამბისტომა — კუდიანი ამფიბიების გვარი ამბისტომისებრთა ოჯახისა. ორმაგად შეზნექილი მალებით და სხვა პრიმიტიული ნიშნებით განსხვავდება სალამანდრისგან, რომელსაც გარეგნულად წააგავს. ამბისტომის სხეულის სიგრძეა 20-28 სმ, გვხვდება ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. ცნობილი 20 სახეობიდან უმრავლესობა კვერცხებს წყალში ყრის. 24-30 დღის შემდეგ იცეკება ლარვები. მეტაფოზი 75-120 დღე, მთიან ადგილებში კი თითქმის ერთ წელიწადს გრძელდება, რის შემდეგ ახალგაზრდა ამბისტომა საცხოვრებლად ხმელეთზე გადადის. მარმარილოსებრი ამბისტომა (Ambystoma opacum) ნოტიო ნიადაგში ყრის კვერცხებს, რომლებსაც ლარვების გამოჩეკამდე დედალი დარაჯობს. ცნობილია ყვითელი და მომწვანო-მოზვითალო წინწკლებით მოხატული ვეფხვა ამბისტომა (Ambystoma tigrinum), რომლის ლარვა — აქსოლოტლი მეტამორფოზს იშვიათად განიცდის, ზრდას განაგრძობს და ლარეულ სტადიაშივე მრავლდება (ნეოტენია). აქსოლოტლი შეიძლება ზრდასრულ ფორმად გარდაქმნას ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის მოქმედებით.
ლიტერატურა
ამბისტომისებრნი
ხუნანი (ქალაქი)

ხუნანი (ქალაქი)
ხუნანი, გარდაბანი, მტვერის-ციხე, თურაბის-ციხე, მტკვრის-ციხე, კუპრიკენტი — ციხე-ქალაქი ისტორიულ აღმოსავლეთ საქართველოში, ხუნანის მხარისა და საერისთავოს ცენტრი.
მდებარეობა
ისტორიული წყაროები
ქალაქი ხუნანი ისტორიული ქართლის უკიდურესი აღმოსავლეთი წერტილი იყო, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე და მდებარეობდა მდინარეების ხრამისა და მტკვრის შესართავში.
სხვა ვერსიები
მდებარეობდა მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარე თაუზჩაის ჩრდილო-აღმოსავლეთით თოფრაქყალის მთასთან (აზერბაიჯანი თოფრაქყალა — ალიზით ნაგები ციხე).
ისტორია
აშენდა ქართლოსის მიერ და დაერქვა სახელად ხუნანი.
პლატონ იოსელიანის თქმით, მას შემდეგ რაც ხუნანი გარდაბოსის სამფლობელოს რეზიდენცია გახდა, დაერქვა მისი სახელი — გარდაბანი.
ფარნავაზ მეფის დროს ხუნანის ციხე-ქალაქი გადაიქცა ხუნანის საერისთავოს ადმინისტრაციულ ცენტრად.
735-737 წლებში, ქართლში მურვან ყრუს შემოჭრის შედეგად ქალაქი არაბებმა დაარბიეს და იქ არაბთა გარნიზონი განთავსდა. არაბთა მიერ თბილისის საამიროს (736) დაარსების შემდეგ ხუნანის ამირა თბილისის ამირას დაემორჩლა, რომელიც ფაქტიურად ქართლის გამგებელი იყო.
1121 წლის მარტში დავით აღმაშენებელი დაესხა ხუნანს და ისე გაანადგურა მტერი, რომ აღარავინ დარჩა „მთხრობი ამბისა“. საქართველოს სამეფოს ფარგლებში იგი ერთ-ერთ დაწინაურებულ ქალაქად ითვლებოდა.
XII საუკუნის არაბი ისტორიკოსის და გეოგრაფის ალ-ჰამავი იაკუთის ცნობით ის არის:
1640 წელს როსტომ მეფის მიერ ციხესთან აშენდა ქვის ხიდი (წითელ ხიდთან), ცნობილი ჩატეხილი ხიდის სახელწოდებით. 1673 წელს შარდენს უმოგზაურია და უნახავს ქალაქი ხუნანი, რომელიც იმ დროს იწოდებოდა როგორც კუპრიკენტი (ხიდის სოფელი). ქალაქი იმ დროს მოიცავდა 150 სახლს.
ლიტერატურა
სქოლიო
საქართველოს ისტორიული ქალაქები
ნორიოს დარბაზული ეკლესია „მთავარანგელოზი“

ნორიოს დარბაზული ეკლესია „მთავარანგელოზი“
ნორიოს დარბაზული ეკლესია მთავარანგელოზი — არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნორიოში.
ეკლესია (4,9 X 7,7 მეტრი) დარბაზულია. ის სწორკუთხა აფსიდიანი და სფერულ კონქიანი ეკლესიაა და ნაშენებია ფლეთილი და რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, კედლები 1- 0,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი, აღმოსავლეთი კედლის ჩრდილო ნახევარი კამარის საფუძვლამდეა გადარჩენილი, კამარა და კონქი ჩამონგრეულია. ინტერიერში აფსიდის წინ, ჩრდილოეთის კედელზე შემორჩენილია პილასტრის ფრაგმენტი, რომელიც სავარაუდოდ ტრიუმფალური თაღის საბჯენადაც იყო გამოყენებული. აფსიდას ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. აფსიდის დანგრევის მიუხედავად მაინც იკითხება სარკმელის კვალი. აფსიდის ჩრდილოეთ მონაკვეთიდან ჩრდილოეთ კედელზე გადაყვანილია შირიმის ქვის მოზრდილი ტრომპი, რომლის საშუალებითაც ხდება კონქისქვეშა სიმრგვალეზე გადასვლა. აფსიდის იატაკზე ორიოდე ქვის ფილა მოჩანს, როგორც ჩანს, აქაც და დარბაზშიც ქვის ფილებით იყო მოწყობილი იატაკი. გრძივი კედლებიდან ჩრდილოეთის და დასავლეთისა 1 მეტრამდეა შემორჩენილი, სამხრეთისა - 0,5 მეტრზე. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში იყო (ოდნავ იკითხება დასავლეთი წირთხლის ნაშთი). დარბაზის იატაკი მიწის სქელი ფენითაა დაფარული. „მთავარანგელოზის“ სახელობის ეკლესია თავისი ეპოქის რიგითი ძეგლია და იმსახურებს უძრავი ძეგლის სტატუსს.
რესურსები ინტერნეტში
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მამია დუმბაძე

მამია დუმბაძე
მამია ქიშვარდის ძე დუმბაძე (დ. 3 ივნისი, 1915, ზენობანი — გ. 25 მარტი, 1990) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.
ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის უმაღლესი სასოფლო-სამეურნეო კომუნისტური კსლა, 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1942 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში; 1958-1989 წლებში იგი იყო საქართველოს შუა საუკუნეების ისტორიის განყოფილების გამგე; იკვლევდა საქართველოს ფეოდალური ხანის სოციალურ-ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და კულტურული ისტორიის საკითხებს; არის რამდენიმე მონოგრაფიის ავტორი და კოლექტიური გამოკვლევების - „თბილისის ისტორიის“, საქართველოს ისტორიის რამდენიმე სახელმძღვანელოს (ქართულ და რუსულ ენებზე) თანაავტორი, აგრეთვე „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების“ რვატომეულის რედკოლეგიის წევრი.
ბიბლიოგრაფია
ისტორიკოსი დიმიტრი ბაქრაძე, ბათუმი, 1950
აღმოსავლეთ კახეთის (საინგილოს) ისტორიიდან, თბილისი, 1953
დასავლეთ საქართველო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თბილისი, 1957
ნიკო ბერძენიშვილი, თბილისი, 1964
რუსთაველის საქართველო, თბილისი, 1966
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი ისტორიკოსები
დაბადებული 3 ივნისი
დაბადებული 1915
გარდაცვლილი 25 მარტი
გარდაცვლილი 1990
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სუ-სენტ-მარი

სუ-სენტ-მარი — ქალაქი კანადაში, ონტარიოს პროვინციაში. მოსახლეობა 75 141 კაცი (2011). ნავსადგური მდინარე სენტ-მერისზე. ქალაქში განვითარებულია შავი მეტალურგიის, საკისრების, ლითონის კონსტრუქციების, სამთამადნო მოწყობილებების წარმოებები. ასევე ცელულოზა-ქაღალდისა და ხის დასამუშავებელი მრეწველობა.
ლიტერატურა
სქოლიო
კანადის ქალაქები
Acropyga myops

Acropyga myops — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Acropyga-ის გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ის ქვეოჯახს.
სქოლიო
Acropyga
List of World Heritage Sites in Afghanistan

List of World Heritage Sites in Afghanistan
The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) World Heritage Sites are places of importance to cultural or natural heritage as described in the UNESCO World Heritage Convention, established in 1972. Cultural heritage consists of monuments (such as architectural works, monumental sculptures, or inscriptions), groups of buildings, and sites (including archaeological sites). Natural features (consisting of physical and biological formations), geological and physiographical formations (including habitats of threatened species of animals and plants), and natural sites which are important from the point of view of science, conservation or natural beauty, are defined as natural heritage. Afghanistan accepted the convention on March 20, 1979, making its sites eligible for inclusion on the list.
, there are two World Heritage Sites in Afghanistan, and a further four on the tentative list. The first site listed was the Minaret and Archaeological Remains of Jam, in 2002. The second site was the Cultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley, in 2003. Both sites are cultural, and were placed to the List of World Heritage in Danger immediately upon inscription.
World Heritage Sites
UNESCO lists sites under ten criteria; each entry must meet at least one of the criteria. Criteria i through vi are cultural, and vii through x are natural.
Tentative list
In addition to sites inscribed on the World Heritage List, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage List are only accepted if the site was previously listed on the tentative list. , Afghanistan lists four properties on its tentative list.
References
Nature conservation in Afghanistan
Afghanistan
Afghanistan
World Heritage Sites