PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Adarnase II of Tao-Klarjeti

Adarnase II of Tao-Klarjeti
Adarnase II, sometimes known as Adarnase I, was a Georgian Bagratid prince and a co-ruler of Tao-Klarjeti with his brothers — Bagrat I Kuropalates and Guaram Mampali — with the title of eristavt-eristavi ("duke of dukes") (830-c. 870).
The name Adarnase derives from Middle Persian Ādurnarsēh, with the second component of the word (Nase) being the Georgian attestation of the Middle Persian name Narseh, which ultimately derives from Avestan nairyō.saŋya-. The Middle Persian name Narseh also exists in Georgian as Nerse. The name Ādurnarsēh appears in the Armenian language as Atrnerseh.
Adarnase was the oldest son of the Georgian presiding prince Ashot I and inherited all the lands west to the Arsiani Range with the exception of Shavsheti and Lower Tao (now in Turkey).
Adarnase was married to "Bevreli", a daughter of the Abasgian king Bagrat I. At some point, she was forced by Adarnase into retirement to a monastery where she lived and died as Anastasia. After Adarnase's death c. 870, his possessions were equally divided among his sons: Gurgen obtained Tao, while Sumbat received Klarjeti. Adarnase's second son Ashot the Beautiful, died in 867. This must have occurred in Adarnase's lifetime as Ashot is not listed among his heirs.
References
Grand dukes of Tao
9th-century monarchs in Europe
9th-century people from Georgia (country)
Bagrationi dynasty of Tao-Klarjeti
ქურქუმა

ქურქუმა — მრავალწლოვანი ბალახების გვარი ჯანჯაფილისებრთა ოჯახისა. სიმაღლეში 0,5–3 მეტრს აღწევს. ფესურა სქელია, დამატებითი ფესვები ხშირად ბოლქვისებურადაა გამსხვილებული. ფოთლები ჩვეულებრივ მსხვილი, ლანცეტა ან წაგრძელებულია. ყვავილები მრავალნაირი შეფერვისაა, სამნაკვთიანი, ორსქესიანი, შეკრებილია კენწერულ ყვავილედებში. ყვავილსაფრის ყველაზე დიდი ფოთლის ძირში მდებარეობს მარტოული მტვრიანა. ნაყოფი კოლოფია. მცენარის ყველა ნაწილი შეიცავს ეთერის ზეთს.
ცნობილია 45-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ყველა ტროპიკულ ქვეყანაში სანელებელი, სამკურნალო (ანტისეფტიკური მოქმედება) და საღებავი მცენარეების სახით ამუშავებენ სახლის (C. longa, C. domestica), ხოროსნისებრ (C. zedoaria), იავურ (C. xanthorriza), სანელებელ (C. aromatica) და სხვა სახეობის ქურქუმებს. ფესვისაგან მიიღება სანელებლის ფხვნილი (ასევე უწოდებენ ქურქუმას), რომელიც შეიცავს ყვითელ საკვებ საღებავს (ქურქუმინი). ეს ფხვნილი შედის სუნელების ნარევების შემადგენლობაში, განსაკუთრებით კარიში. ქურქუმინი გამოიყენება საკონდიტრო ნაწარმის, კარაქის, ყველისა და სხვათა შესაღებად. ვიწროფოთოლა ქურქუმა (C. angustifolia) მოშენებულია როგორც ძვირფასი სახამებელმატარებელი მცენარე, ლეგა ქურქუმა (C. caesia) — როგორც ნედლეული პარფიუმერიისათვის.
სქოლიო
ჯანჯაფილისებრნი
ღმერთის სიმულატორი თამაშები

ღმერთის სიმულატორი თამაშები
ღმერთის სიმულატორი — კომპიუტერული თამაშების ერთ ერთი ჟანრი. ამ თამაშში მოთამაშეს შესაძლებლობა ეძლევა, თავი ღმერთად იგრძნოს. უმეტესად ამ ჟანრის თამაშები ჰგავს სტრატეგიას.
რამდენიმე თამაში ამ ჟანრში
„Patapon“
„Black & White“
„Black & White 2“
„Dungeon Keeper“
„Dungeon Keeper 2“
„Populous“
„Spore“
„Dwarf fortress“
„From Dust“
„Ghost Master“
კომპიუტერული თამაშების ჟანრები
ვიდეო თამაშის ტერმინოლოგია
ღმერთის სიმულატორი
ფორმიჩე-ალტო

ფორმიჩე-ალტო — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის გუდარ-ხავალამბრეს კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 78,165681 კმ². მოსახლეობა — 148 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ტერუელის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
Gran Enciclopedia Aragonesa - ფორმიჩე-ალტო
სქოლიო
ტერუელის მუნიციპალიტეტები
დონის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი

დონის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი — სამხედრო ისტორიის მუზეუმი. მდებარეობს დონის როსტოვში და როსტოვის ოლქის მიასნიკოვის რაიონის ხუტორ ნედვიგოვკაში.
ისტორია
დონის როსტოვის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი დაარსდა 2006 წელს, რათა გააცნოს რუსეთის სტუმრებს ქვეყნის არმიის ისტორია და მისი როლი სახელმწიფოს ცხოვრებაში. მუზეუმში დიდი რაოდენობითაა წარმოდგენილი ცეცხლსასროლი იარაღი, საავტომობილი ტექნიკა, ტანკები და სხვა ექსპონატები, რომლებიც დაკავშირებულია დონის მხარის სამხედრო ისტორიასთან. მუზეუმში მიმდინარეობს პირველი მსოფლიო ომის, მეორე მსოფლიო ომის, მონღოლ-თათართა შემოჭრისა და სხვა პერიოდის მოვლნების რეკონსტრუქცია.
ექსპოზიციაში, რომელიც განთავსებულია დონის როსტოვი მუზეუმის დახურულ სივრცეში, წარმოდგენილია სამხედრო მეთაურების ფოტოები, სამხედრო ფორმები, საყოფაცხოვრებო საგნები, ჯარისკაცის სხვადასხვა დროის სამხედრო ინვენტარისა და ამუნიციის ელემენტები. ექსპონატების რიცხვშია: მუშკეტები, პისტოლეტები, ავტომატები, შაშხანები, ტყვიამფრქვევები, ხიშტები, ხმლები და სამხედრო ტექნიკის სსვადასხვა სახეობის დიდი რაოდენობა.
მუზეუმის ექსპოზიციაში, რომელიც მდებარეობს ღია ცის ქვეშ დონის როსტოვიდან 20 კმ-შუ ხუტორ ნედვიგოვკაში, განთავსებულია მსხვილი სამხედრო ტექნიკა. აქვე აგებულია ანგარი, ძველი სამხედრო ციხესიმაგრის მაკეტი.
ღია ცის ქვეშ და ანგარებში შესაძლებელია დამთვარიელებელმა იხილოს მსხვილგაბარიტიანი ტექნიკა. მათ შორის ტანკები, ჯავშან-მანქანები, წითელი ჯვრის მანქანები, დანაღმული ველის განსანაღმი მანქანები, ტრანსპორტის სხვადასხვა სახეობა (ГАЗ-М1 ფაეტონი, ГАЗ-67б, ЗИС-5, Stoewer R200 Kfz 4, სატვირთო L2H143), მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი საბჭოთა კავშირის საარტილერიო შეიარაღება (БМ-13Н), ასევე გერმანიისა (7,5-cm le.I.G.18) და აშშ-ის შეიარაღება. მოქმედი სამხედრო ტექნიკა მონაწილეობდა სამხედრო აღლუმებში.
რესურსები ინტერნეტში
Ростовский музей военной истории
Донской Военно-исторический музей
Донской Военно-исторический музей
სქოლიო
დონის როსტოვის მუზეუმები
დუდაურების ღვთისმშობლის ეკლესია

დუდაურების ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დუდაურებში, თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესია დანგრეულია. შემორჩენილია დაფლეთილი ქვით ნაგები 1 მეტრი სიმაღლის კედლები. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული.
ლიტერატურა
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლიბერალ-კონსერვატორების ხუნტა

ლიბერალ-კონსერვატორების ხუნტა ნიკარაგუას მართავდა 1972 წლიდან 1974 წლამდე. თუმცა რეალური ძლაუფლება ეროვნული გვარდიის მეთაურის ანასტასიო სომოსა დებაილეს ხელში იყო.
ისტორია
1972 წელს დასრულდა ანასტასიო სომოსა დებაილეს საპრეზიდენტო ვადა. რადგანაც მას არ შეეძლო ზედიზედ მეორედ გაპრეზიდენტება. მოიფიქრა და 1971 წელს კონსერვატორების ლიდერ ფერნანდო აგუეროსთან ხელი მოაწერა "კუპია-კუმის პაქტს, რომლის საშუალებითაც შეეძლო 1972 წელს პრეზიდენტად არჩევა. ამ შეთანხმებით უმცირესობაში მყოფი კონსერვატორების კვოტა წარმომადგენლობით ორგანოში 40%-მდე გაიზარდა. 1974 წელს დანიშნულ არჩევნებამდე ხუნტას უხელმძღვანელებდნენ ერთი კონსერვატორი (აგუერო) და ორი ლიბერალი სომოსას ლიბერალური პარტიიდან- რობერტო მარტინეს ლაკაიო და ალფონსო ლოვო კორდერო. დანიშნულ არჩევნებში კი გაიმარჯვებდა ისვინსც იქნებოდა ეროვნული არმიის მეთაური. ეს პოსტი კი ანასტასიო სომოსა დებაილეს ჰქონდა. ამგვარად სომოსამ შემდეგ არჩევნებში მონაწილეობის მისაღები უფლება მოიპოვა. 1973 წელს ფერნანდოაგუიერომ ხუნტა დატოვა და იგი სხვა კონსერვატორმა ედმუნდო პაგაგა ირიასმა ჩაანაცვლა.
ხუნტა დაიშალა 1974 წელს, როცა მეორე ვადით გაპრეზიდენტდა ანასტასიო სომოსა დებაილე.
ნიკარაგუის ისტორია
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს11

საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს11
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი [ს 11] — საქართველოს ერთ–ერთი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება ახალციხეში და მიემართება სამხრეთ–აღმოსავლეთით. ახალქალაქისა და ნინოწმინდის გავლით გადადის სომხეთში.
საქართველოს გზები
ალპური წიწინაური

ალპური წიწინაური (Polygala alpicola) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე, შიშველი. ღერო, ჩვეულებრივ, სწორია ან წამოწეული, ხშირი შეფოთვლით. ქვედა ფოთლები ძლიერ პატარაა, უკუკვერცხისებური ან ნიჩბისებური. ზედა ფოთლები უფრო დიდია, ლანცეტა ფორმის. ყვავილედი მოკლე მტევანია. გვირგვინი ლურჯია, იშვიათად – ვარდისფერი. მცენარე იზრდება სუბალპური და ალპური სარტყლების მდელოებზე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილს.
ლიტერატურა
სუხიტაშვილი კ., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 622.
ორლებნიანნი
წიწინაურისებრნი
ბერძნიშვილი

ბერძნიშვილი
საკუთარი სახელი ბერძნიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
მამისა ბერძნიშვილი — ისტორიკოსი
მაქსიმე ბერძნიშვილი — ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე
ნიკოლოზ ბერძნიშვილი — ისტორიკოსი, კრიტიკოსი
ქართული გვარები
კრეტის ხარი

კრეტის ხარი — კრეტის მითური მეფის მინოსის ცეცხლისმფრქვეველი ხარი, რომელიც მის მეუღლეს პასიფაეს უყვარდა. ხარი პოსეიდონისათვის შესაწირავად იყო გამზადებული, მაგრამ მინოსს დაენანა და სხვა ხარი შესწირა. განრისხებულმა პოსეიდონმა ხარი კუნძულის რისხვად აქცია. პირუტყვი ყოველივეს ანადგურებდა, ვიდრე ჰერაკლემ არ შეიპყრო და ევრისთევსს არ მიჰგვარა. ხოლო ატიკური თქმულების ის თესევსმა შეიპყრო.
ლიტერატურა
აკაკი გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 266, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983
კრეტის ისტორია
მითური არსებები
მითური ძუძუმწოვრები
გრადიენტი

გრადიენტი
ვექტორულ აღრიცხვაში რაიმე სკალარული ველის გრადიენტი არის ვექტორული ველი, რომელიც მიმართულია
სკალარული ველის მაქსიმალური ზრდის მიმართულების გასწვრივ, ხოლო მისი სიდიდე მაქსიმალური ცვლილების სიდიდის ტოლია.
მაგალითები
განვიხილოთ რაიმე ოთახი, რომელშიდაც ტემპერატურა განისაზღვრება სკალარული ფუნქციით , ისე რომ ნებისმიერ წერტილში ტემპერატურა არის . ოთახის ნებისმიერ წერტილში ტემპერატურის გრადიენტი გვიჩვენებს მიმართულებას, რომლის გასწვრივაც ტემპერატურის ცვლილების ტემპი მაქსიმალურია, ხოლო მისი მნიშვნელობა განსაზღვრავს რამდენად სწრაფად იცვლება ტემპერატურა ამ მიმართულებით.
განვიხილოთ რაიმე ზედაპირი, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან რაიმე წერტილში არის . რაიმე წერტილში ფუნქციის გრადიენტი არის ვექტორი, რომელიც მიმართულია ამ წერტილში ყველაზე ციცაბო დახრის გასწვრივ.
განმარტება
რაიმე სკალარული ფუნქციის გრადიენტი აღინიშნება როგორც ან , სადაც (ლაპლასიანი) აღნიშნავს ვექტორული დიფერენცირების ოპერატორს. გრადიენტის აღსანიშნავად ასევე გამოიყენება აღნიშვნა . f ფუნქციის გრადიენტი განისაზღვრება როგორც ვექტორული ველი, რომლის კომპონენტები არის
გრადიენტი სამგანზომილებიან ორთოგონალურ სისტემებში
გრადიენტის გამოსახულება დამოკიდებულია გამოყენებულ კოორდინატთა სისტემაზე. დეკარტის კოორდინატთა სისტემაში ზემოთ მოყვანილი გამოსახულება იღებს შემდეგ სახეს
რომელიც სტანდარტული ერთეულოვანი ვექტორების და
გამოყენებით ასე ჩაიწერება:
მაგალითი
მაგალითად, დეკარტის კოორდინატებში შემდეგი ფუნქციის
გრადიენტი არის
გრადიენტი სხვა კოორდინატთა სისტემებში
ცილინდრულ კოორდინატთა სისტემში გრდიენეტი მოიცება შემდეგი გამოსახულებით
სადაც არის აზიმუტის კუთხე, არის აქსიალური კოორდინატი, ხოლო eρ, eφ და ez არიან ღერძების გასწვრივ მიმართული ერთეულოვანი ვექტორები.
სფერულ კოორდინატებში გრადიენტი მოიცემა შემდეგი გამოსახულებით:
სადაც არის აზიმოტს კუთხე და ზენიტის კუთხე.
ალგორითმის მაგალითი პროგრამა Matlab-ში
%***********************************************************************%
% გამოყენება: [g, FunEval] = Grad (fun, x0)
% x0: წერტილი, რომელშიც განისაზღვრება გრადიენტი.
% g: ვექტორი, რომელიც შეიცავს გრადიენტის მნიშვნელობას x0 წერტილში.
function [g, Eval] = Grad (fun, x0)
%
% ცვლადების განსაზღვრა
%
Size = size(x0);
Eval = 0;
Number_of_elements = Size(2);
for i= 1:Number_of_elements
x0_pi = x0;
x0_mi = x0;
if x0(i)== 0
h = 1e-9; % delta
else
h = x0(i)/1e3; % delta
end
x0_pi(i) = x0(i) + h;
x0_mi(i) = x0(i) - h;
% წარმოებულის გამოთვლა
% წარმოებულის მიახლოება
g(i,1) = (fun(x0_pi) - fun(x0_mi))/(2*h);
Eval = Eval +1;
end
end
იხილეთ აგრეთვე
დივერგენცია
როტორი
ვექტორული აღრიცხვა
სქოლიო
.
.
ვექტორები
დიფერენციალური გამოთვლა
ვექტორული აღრიცხვა
პესტიციდები

პესტიციდები (გადამდები სენი და caedo — ვკლავ) — ქიმიური ნაერთები, რომელსაც იყენებენ მცენარეთა მავნებლების, მარცვლეული კულტურების, მერქნის, ბამბის, შინაური ცხოველების ექტოპარაზიტების, აგრეთვე ადამიანისა და ცხოველის საშიშ დაავადებათა გადამტანების წინააღმდეგ საბრძოლველად. პესტიციდებში შედის დეფოლიანტები და დესიკანტები.
ცნობილია პესტიციდების შემდეგი ძირითადი კლასები:
აკარიციდები
ანტიფიდინგები
ინსექტიციდები
ჰერბიციდები
ზოოციდები
ბაქტერიციდები
ფუნგიციდები
რეპელენტები
ატრაქტანტები
ქემოსტერილიანტები
არის კომპლექსური მოქმედების პესტიციდებიც. პესტიციდებს ძირითადად იყენებენ სხვადასხვა სახით (შესხურება, შეფრქვევა, ფუმიგაცია და სხვა). მოქმედების ხასიათის მიხედვით არის კონტაქტური და სისტემური. პესტიციდების არასწორი გამოყენებით ირღვევა ბიოცენოზი.
ლიტერატურა
ქიმიური ნაერთები
ყენია

ყენია
საკუთარი სახელი ყენია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
ლევან ყენია — ფეხბურთელი
რუსუდან ყენია — ხელოვნებათმცოდნე, რესტავრატორი
ქართული გვარები
Duchess Sophia Frederica of Mecklenburg-Schwerin

Duchess Sophia Frederica of Mecklenburg-Schwerin
Sophia Frederica of Mecklenburg-Schwerin (24 August 1758 – 29 November 1794) was born a Princess and Duchess of Mecklenburg-Schwerin, and by marriage Hereditary Princess of Denmark and Norway.
Life
Born in Schwerin, she was the only daughter of Duke Louis of Mecklenburg-Schwerin, second son of Christian Louis II, Duke of Mecklenburg-Schwerin, and Princess Charlotte Sophie of Saxe-Coburg-Saalfeld. Her only sibling was Frederick, who was about two years older.
Life in Denmark
On 21 October 1774 in Copenhagen, she married Hereditary Prince Frederick of Denmark and Norway, the son of King Frederick V of Denmark and his second wife Juliane Marie of Brunswick-Wolfenbüttel, who was the regent in Denmark between 1772 and 1784. She was sixteen years old when she was married.
Sophia Frederica, known as Sofie Frederikke af Mecklenburg-Schwerin in Denmark, was described as jolly, charming and intelligent. She had a hard time in the beginning adapting to her new, stiffer environment, but became quite popular. During the first ten years of her marriage (1774-1784), she gave birth to three daughters, the eldest two were stillborn and the third lived only five months; it was only in 1786 when she had the first of her living children, the future King Christian VIII.
It is said she was disappointed when she met her husband for the first time, but they came to be fond of each other, although they both supposedly took lovers; her husband had a mistress, her companion Caja Hviid, while the father of Sophia Frederica's children was rumored to be her husband's adjutant, Frederik von Blücher. It was said that the harmony of their marriage was based on mutual understanding. The harmonious friendship between the spouses created a fear that Sophia Frederica's influence over her husband would lead to her interfering in politics.
She died in Sorgenfri Palace.
Issue
Sophia Frederica and Prince Frederick had the following children:
Stillborn daughter (19 September 1781).
Stillborn daughter (17 February 1783).
Princess Juliana Marie (2 May 1784 - 28 October 1784), died in infancy.
Prince Christian Frederick (18 September 1786 - 20 January 1848), future King Christian Frederick of Norway and Christian VIII of Denmark.
Princess Juliane Sophie (18 February 1788 - 9 May 1850), married in 1812 to Prince William of Hesse-Philippsthal-Barchfeld; they had no issue.
Princess Louise Charlotte (30 October 1789 - 28 March 1864), married in 1810 to Prince William of Hesse-Cassel; they had issue.
Hereditary Prince Ferdinand (22 November 1792 - 29 June 1863), married in 1829 to Princess Caroline of Denmark; they had no issue.
Ancestry
References
Citations
Bibliography
External links
Article in the Dansk biografisk Lexikon
1758 births
1794 deaths
18th-century Danish nobility
18th-century German people
18th-century Norwegian nobility
18th-century Danish women
Danish princesses
Duchesses of Mecklenburg-Schwerin
Princesses in Germany
House of Mecklenburg-Schwerin
House of Oldenburg in Denmark
Norwegian princesses
People from Schwerin
Burials at Roskilde Cathedral
ბენიკული

ბენიკული — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ვალენსიის პროვინციის რიბერა-ბახის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 3,56 კმ². მოსახლეობა — 1048 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
ბენიკულის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
ვალენსიის მუნიციპალიტეტები
შიროკა-ლიკა

შიროკა-ლიკა — სოფელი ბულგარეთში. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 526 კაცს.
ბულგარეთის სოფლები
ფლოიდის ოლქი (ტეხასი)

ფლოიდის ოლქი (ტეხასი)
ფლოიდის ოლქი — ოლქი აშშ-ში, ტეხასის შტატში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ფლოიდეიდა. შეიქმნა 1876 წელს. ოლქის ფართობია კმ². 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს კაცს.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
ტეხასის ოლქები
ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკა

ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკა — საბჭოთა რესპუბლიკა 1918 წელს რსფსრ-ში. გამოაცხადა ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოების ყრილობამ 1918 წლის 7 ივლისს ეკატერინოდარში. აერთიანებდა ყუბან-შავი ზღვის, თერგის და სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკებს, შედიოდა რსფსრ-ში. 1918 წლის 17 აგვისტოს თეთრი არმიის მიერ ეკატერინოდარის დაკავების შემდეგ დედაქალაქი გადაიტანეს პიატიგორსკში. 1918 წლის დასასრულს ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკის ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს აკონტროლებდა თეთრი მოძრაობა. დეკემბერში რესპუბლიკა გაუქმდა.
ლიტერატურა
საბჭოთა რესპუბლიკები
ქსილენი

ქსილენი („ხე“) ან დიმეთლბენზოლი — ორგანული ნივთიერება ფორმულით (CH3)2C6H4. არსებობს სამი იზომერის სახით, რადგან ორი მეთილის ჯგუფის განთავსება ბენზოლის ბირთვზე სამგვარად არის შესაძლებელი. სამივე მათგანი არის უფერო, ცეცხლსაშიში სითხე და ზოგიერთი მათგანი ფართოდ გამოიყენება მრეწველობაში. მათი ნარევი მოიხსენიება როგორც ქსილენი ან, უფრო სწორად, ქსილენები.
ყოველწლიურად იწარმოება რამდენიმე მილიონი ტონა ქსილენი. 2011 წელს სინგაპურში დაიწყო მსოფლიოში ერთ-ერთი უმსხვილესი ქსილენის ქარხნის მშენებლობა.
სქოლიო
არომატული ნახშირწყალბადები
ორგანული ნივთიერებები
ბორის დემეტრაძე

ბორის დემეტრაძე
ბორის დავითის ძე დემეტრაძე (დ. 5 იანვარი, 1934, თბილისი, — გ. 17 ივლისი, 2000, იქვე) — ქართველი სამთო ინჟინერი. პროფესორი (1985), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (2000).
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1957). 1957–1959 წლებში მუშაობდა დონბასის შახტებში, 1960–1972 წლებში — სხვადასხვა პარტიულ-სამეურნეო სამუშაოზე საქართველოში. 1984–1989 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტის დეკანი, 1989 წლიდან გარდაცვალებამდე — სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების კათედრის გამგე. საქართველოს სამთო საზოგადოების თავმჯდომარე (1998), „სამთო ჟურნალის“ დამაარსებელი და მთავარი რედაქტორი (1998). 1993 წელს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სასწავლო შახტი-ლაბორატორიის შექმნისათვის ავტორთა ჯგუფს, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა, მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია სახელმწიფო ჯილდოებით, მათ შორის, ღირსების ორდენით (1997).
ბიბლიოგრაფია
მარგი წიაღისეულის მოპოვება, თბ., 1980;
ქანების მასივის მდგრადობის მართვა, ნაწ. 1, თბ., 1982.
ლიტერატურა
დაბადებული 5 იანვარი
დაბადებული 1934
გარდაცვლილი 17 ივლისი
გარდაცვლილი 2000
ქართველი ინჟინრები
საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1957)
საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
თბილისში დაბადებულები
საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ხელეჩო

ხელეჩო — ხის დასამუშავებელი ხელჭურჭელი. აქვს პირი — წინა და უკანა, და ხის ტარი. იყენებენ ჯამების, ხონჩების, გობებისა და სხვადასხვა რიგის ხის ჭურჭელთა სახვეწად, ამოსათლელად, „სადაც ცული ვერ უდგება, იქ ხელეჩო მუშაობს“.
ლიტერატურა
გ. გასიტაშვილი, ხის დამუშავების ხალხური წესები, 1962.
რესურსები ინტერნეტში
საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ეთნოგრაფია
ლუციუს ანეუს სენეკა

ლუციუს ანეუს სენეკა (დ. დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვის 4, კორდუბა (კორდობა) — გ. ახალი წელთაღრიცხვის 65, რომი) — რომაელი ფილოსოფოსი და დრამატურგი, პოეტი, პოლიტიკური მოღვაწე. ნერონის აღმზრდელი და სტოიციზმის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. მიეკუთვნებოდა მხედრის წოდებას. დაახლოებით 33 წელს ტიბერიუსის დროს გახდა კვესტორი. მისი პანთეიზმი ეწინააღმდეგება რელიგიური მოძღვრების მონოთეისტურ იდეებს. სენეკას მიხედვით, უზენაესი ღმერთია შემოქმედი გონი. სულის ჭეშმარიტი არსებობა შესაძლებელია მხოლოდ სხეულის გარეშე, რომელიც ბოროტების სათავედაა მიჩნეული. სენეკას მოძღვრებაში ადამიანის მიზნად დასახულია აფექტებისაგან განთავისუფლება. მისი აზრით, ღვთაებრივი შეწყალების გარეშე შეუძლებელია განწმენდა და ღმერთამდე ამაღლება. სენეკა იზიარებს ძველ სტოელთა თვალსაზრისს იმის შესახებ, რომ სამყარო პერიოდულად ინთქმება ხანძარში, აგრეთვე პროვიდენციულ-ფატალისტურ მოძღვრებას ღმერთის, განგების, ბედისწერისა და ბუნების კანონების შესახებ, რომლებიც სენეკასთვის ერთმანეთის სინონიმებია. იგი იცავს ზოგადსტოურ კოსმოპოლიტიზმს, ამქვეყნიურ სახელმწიფოს კოსმიურის ნაწილად მიიჩნევს და ამტკიცებს მის ბუნებრივ აუცილებლობას. სენეკა ქადაგებდა ადამიანთა საყოველთაო თანასწორობას (მონათა ჩათვლით). სენეკას ლიტერატურული შემოქმედებიდან აღსანიშნავია სატირა იმპერატორ კლავდიუსის გარდაცვალების გამო „გაკვახება“.
მისი სახელით ჩვენამდე მოღწეული ტრაგედიებიდან მნიშვნელოვანია „მედეა“, „ოიდიპოსი“, „თიესტე“, „ფედრა“, „გაშმაგებული ჰერკულესი“, „აგამემნონი“, „ტროელი ქალები“, „ფინიკიელი დიაცები“, „ეტელი ჰერკულესი“, „ოქტავია“. ამ ტრაგედიებმა დიდი გავლენა მოახდინა შექსპირსა და ფრანგ კლასიცისტებზე (პიერ კორნელი, ჟან რასინი), ხოლო ფილოსოფიურმა ტრაქტატებმა „ნუგეშისცემანი მარციუსისადმი“, „რიცხვისათვის“ და სხვა — მემუარულ-ეთიკური ჟანრის მწერლებზე (მიშელ დე მონტენი). სენეკას მიეწერება აგრეთვე რიგი მცირე ლექსი („ეპიგრამები“).
ლიტერატურა
Pernice G., Seneca morale, Tortona, 1964;
Bourgery A., Sénéque-prosateur, P., 1922;
Hermann L., Le théátre de Sénéque, P., 1924;
Lana I., L. Anneo Seneca..., Torino, 1963;
Seneca. Ed. by C. D. N. Costa, L. — Boston, 1974.
რომაელი ფილოსოფოსები
რომაელი დრამატურგები
რომაელი პოეტები
დაბადებული ძვ. წ. 4
გარდაცვლილი 65
გონების ფილოსოფოსები
Cataulacus planiceps

Cataulacus planiceps — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cataulacus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
Lily of the Valley

Lily of the Valley
"Lily of the Valley" — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის სიმღერა. იგი გამოვიდა ჯგუფის მესამე სტუდიური ალბომის Sheer Heart Attack სინგლის სახით, 1975 წელს. სიმღერაში ჯგუფის ვოკალისტი და ლიდერი ფრედი მერკური უკრავს ფორტეპიანოზე და ასრულებს ყველა ვოკალურ ნაწილი. კომპოზიციაში არის მინიშნება "Seven Seas of Rhye", სტრიქონით "messenger from Seven Seas has flown to tell the King of Rhye he's lost his throne". "Lily of the Valley"
მიუხედავად სინგლზე გამოცემისა, სიმღერას ჩარტში წარმატება არ ჰქონია.
როგორც "Lily of the Valley", ასევე "Tenement Funster" და "Flick of the Wrist" ჯგუფმა Dream Theater ქავერ-ვერსიების სახით შეიტანა ალბომის
Black Clouds & Silver Linings დამატებებში.
სქოლიო
1974 წლის სიმღერები
Queen-ის სიმღერები
1975 წლის სინგლები
აკრის ალყა

აკრის ალყა
სახელწოდება აკრის ალყა შეიძლება აღნიშნავდეს:
აკრის ალყა (1104) — იერუსალიმის სამეფოს მეფე ბალდუინ I-ის მიერ
აკრის ალყა (1189-1191) — ჯვაროსნების მიერ მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს.
აკრის ალყა (1291) — მამლუქების ძალების მიერ.
აკრის ალყა (1799) — ფრანგების მიერ ნაპოლეონის ხელმძღვანელობით.
გიორგი ნემსაძე (მორაგბე)

გიორგი ნემსაძე (მორაგბე)
გიორგი ნემსაძე (დ. 26 სექტემბერი, 1984, ქუთაისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მოთამაშე. სარგბო კარიერა დაიწყო 2000 წელს ქუთაისის „აიაში“, მისი პირველი მწვრთნელი იყო დიმიტრი ფულარია. ნაკრების მაისურით ჩატარებული აქვს 80 თამაში, ამ ხნის განმავლობაში გუნდისთვის 60 ქულა მოიპოვა. რაგბის 2011 და 2015 წლების ჩემპიონატებში, ნემსაძე საქართველოს ღირსებას იცავდა.
სქოლიო
დაბადებული 1984
ქართველი მორაგბეები