მარიეტა შაგინიანი

მარიეტა შაგინიანი
მარიეტა სერგეევნა შაგინიანი (დ. 2 აპრილი, 1888 — გ. 20 მარტი, 1982) — სომხური წარმოშობის საბჭოთა მწერალი, ისტორიკოსი და აქტივისტი. ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი კომუნისტი მწერალი, რომელიც ექსპერიმენტებს ატარებდა სატირიკო-ფანტასტიკურ მხატვრულ ლიტერატურაში. დაიბადა და გარდაიცვალა მოსკოვში. .
კარიერა
შაგინიანი დაიბადა მოსკოვში. მისი მამა ექიმი იყო. მან მიიღო კერძო განათლება. 1912 წელს მიიღო ისტორიისა და ფილოსოფიის ხარისხი, რის შემდეგადაც დაიწყო მწერლის კარიერა.
1912 წლის თებერვალში შაგინიანმა მისწერა კომპოზიტორ სერგეი რახმანინოვს. ეს იყო პირველი იმ მრავალი წერილიდან, რომელიც დაიწერა მათ შორის მომდევნო 5 წლის განმავლობაში, ბევრი ციტირებული იყო Bertensson & Leyda-ში. მოგვიანებით, 1912 წელს, რახმანინოვმა სთხოვა მას, რომ ლექსები შეეთავაზებინა, თვითონ კი სიმღერებად გადააკეთებდა. 1913 წელს შაგინიანმა რახმანინოვს მიუძღვნა გამოქვეყნებული ლექსების პირველი ნაკრები „ორიენტალია“. რახმანინოვმა 1917 წელს დატოვა რუსეთი, აღარასდროს დაბრუნებულა, ხოლო მათ შორის მიმოწერები შეწყდა.
შაგინიანმა დაწერა რომანები Miss Mend: Yankees in Petrograd (1923), Three Looms (1929), Hydrocentral (1930-1931). 1931 წელს მან მისწერა იოსებ სტალინს და სთხოვა დაეწერა Hydrocentral-ის წინასიტყვაობა და მიიღო პასუხი, დათარიღებული 20 მაისით, სადაც სტალინმა ბოდიში მოიხადა და თქვა, რომ სურდა დაწერა, მაგრამ ძალიან დაკავებული იყო ამისთვის. როგორც ცნობილია, სტალინის პასუხს იმ ჩანთაში ინახავდა, რომელსაც ყოველთვის თან ატარებდა.
დიდი წმენდის დაწყებამდე და მის დროს იგი აშკარად ერთგული იყო პირადად სტალინის მიმართ. 1934 წელს, იცოდა სტალინისა და რუსეთის ყველაზე ცნობილი ცოცხალ მწერლის, მაქსიმ გორკის დაძაბული ურთიერთობის შესახებ. პირად საუბარში მან დაგმო გორკი და უწოდა „ანარქისტი“ და „წვრილბურჟუაზიული პოპულისტი“.ასევე ცნობილია, რომ იგი უჩიოდა თანამემამულე მწერლებს, რომ „მხოლოდ იმის გამო, რომ რამდენიმე ადამიანი დააკავეს, ისინი მთელ ამ აურზაურს სტეხდნენ“.
1938 წლის აგვისტოში, ჟურნალ Krasnaya Nov-ში გამოქვეყნდა მისი რომანის პირველი ნაწილი ისტორიის გამოცდა - ულიანოვების ოჯახი , გამოგონილი ამბავი ლენინის ადრეული ცხოვრების შესახებ. 5 აგვისტოს რომანი აიკრძალა, პოლიტბიუროს ბრძანებით შაგანიანი და კრუპსკაიას უსაყვედურეს, ხოლო პასუხისმგებელი რედაქტორი ვლადიმერ ერმილოვი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. მომდევნო 18 წლის განმავლობაში იგი იძულებული გახდა შეეწყვიტა ამ ჟანრის წერა და ესეების წერას მიუბრუნდა. ეს რეზოლუცია ცენტრალურმა კომიტეტმა გააუქმა, როგორც „მცდარი და ფუნდამენტურად არასწორი“ 1956 წლის 11 ოქტომბერს, რის შემდეგაც გამოქვეყნდა რომანის გადამუშავებული ვერსია და შემდგომი „პირველი სრულიადრუსული“ 1965 წელს. ამ ორმა წიგნით 1972 წელს მან ორი ლენინის პრემია მიიღო.
შაგანიანი დროის უმეტეს ნაწილს ყირიმში ატარებდა, სადაც მან ოჯახისთვის შეიძინა ზაფხულის სახლი. რუსული ბოჰემური ელიტა ყოველ ზაფხულს იკრიბებოდა კოკტებელში და იქ რჩებოდა სექტემბრამდე. 94 წლის ასაკში მოსკოვში გარდაიცვალა.
ოჯახი
მარიეტას ქალიშვილი მირელე შაგინიანი იყო მხატვარი, რომელიც დაქორწინებული იყო ვიქტორ ციგალზე, რუსი მხატვარსა და მოქანდაკეზე. მათი ვაჟი სერეგა ციგალი ასევე მხატვარია. მისი მეუღლე ლუბოვ პოლიშუკი რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსახიობი იყო. მარიეტა შაგინიანს ჰყავს ორი შვილიშვილი ანასტასია შაგინიანი და მისი ძმა ანდრეი.
მემკვიდრეობა
საბჭოთა ასტრონომის ლუდმილა ჩერნიხის მიერ 1975 წელს აღმოჩენილ მცირე პლანეტას მის საპატივცემულოდ 2144 მარიეტა ეწოდა.
წიგნები
Mess-Mend: Yankees in Petrograd. Trans. Samuel Cioran. Ann Arbor: Ardis, 1991.
Lori Len Metallist [Laurie Lane, Metalworker]. Moscow: Gos-Izd, 1924.
Doroga v Bagdad [The Road to Baghdad]. St. Petersburg, 1925.
Gidrotsentral [HydroCentral]. Leningrad, 1929.
Armianskaya literatura i iskusstvo [Literature and Art of Armenia]. Yerevan, 1961.
Taras Shevchenko. Moscow, 1964.
რესურსები ინტერნეტში
შაგინიანი sovlit.net-ზე
შაგინიანის ნამუშევრები (რუსულად)
სქოლიო
XX საუკუნის დრამატურგები
კომუნისტი ქალი მწერლები
XX საუკუნის ქალი მწერლები
ქალი რომანისტები
საბჭოთა რომანისტები
რუსი მწერლები
სომეხი მწერლები
მოსკოველი მწერლები
გარდაცვლილი 1982
დაბადებული 1888
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
სოციალისტური შრომის გმირები