PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
Beylik of Hacıemir

Beylik of Hacıemir (also called Beylik of Bayram) was a beylik (lordship) in the north Anatolia in a part of 14th and 15th centuries. The historical documents about the beylik are scarce. In some documents the beylik was named Bayramoğulları (Bayran's sons) and in other Hacıemiroğulları (Hacıemir's sons). Actually Hacıemir was Bayram's son. In Greek documents the name of the beylik was "Chalybes beylik"
Origin
The beylik population was mostly Chepni people, a branch of Turkomans. In the 11th and 12th centuries, they were in Danishmend realm. After Seljuks of Anatolia conquered Danishmends some of them were settled in other parts of Anatolia. But some stayed in their former land. After the collapse of the Seljuks and the end of Mongol dominance, they founded a number of small beyliks. Beylik of Hacıemir was one of them. Their capital was present Kale village next to Mesudiye in Ordu Province.
Early history
In the early 14th century, the region was under Mongols and later the beylik of Eretna. The beylik declared independence during the civil war in Mongol lands (1335-1336). First bey was Bayram. Bayram fought against the Empire of Trebizond. In 1348 in alliance with several other beys he laid a siege on Trebizond (present Trabzon). But the coalition was defeated. Bayram's death date is not known. But according to the documents of the Trebizond Empire in 1357 it was Hacıemir, Bayram's son who campaigned to Maçka. However, in 1358 by marrying Theodora, daughter of Basil of Trebizond, he formed family relations with the Trebizond Empire. But in 1361 he organized a campaign to capture Giresun which ended in failure. He formed alliance with the powerful warlord Kadı Burhanettin. With this support, Hacıemir was able to capture Ordu (ancient Cotyora) on the Black Sea coast in 1380. The new capital of the beylik was in the village of Eskipazar now a suburb of Ordu
Süleyman and the civil war in the beylik
In 1387, Hacıemir fell ill and bequeathed his beylik to his son Süleyman. However, he recovered and tried to regain his possessions. This caused a civil war between the father and the son. Although Tacettin, the bey of neighbor beylik attacked to take advantage of the civil war he was defeated and killed in the battlefront. In 1397 Süleyman captured Giresun (ancient Kerasous ).
End of the beylik
After the death of Kadı Burhanettin, Süleyman accepted the suzerainty of the Ottoman Empire. Although the Ottomans were defeated in the Battle of Ankara and the beylik of Hacıemir experienced the second term of independence, it never gained its former glory. In 1427 Ottomans annexed the beylik.
References
History of Ordu Province
Mesudiye, Ordu
States and territories established in the 1430s
States and territories disestablished in 1427
Chepni people
1 დეკემბერი

1 დეკემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 335-ე დღე (ნაკიან წლებში – 336-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 30 დღე.
დღის მოვლენები
1640 : პორტუგალია ესპანეთისგან დამოუკიდებელი ხდება და ჟუან IV პორტუგალიის მეფე ხდება.
1835 : ჰანს კრისტიან ანდერსენი მისი ზღაპრების პირველ წიგნს აქვეყნებს.
1872 : გაიმართა პირველი საერთაშორისო საფეხბურთო მატჩი ინგლისისა და შოტლანდიის ნაკრებებს შორის
1903 : პირველი ვესტერნი მატარებლის მძარცველები გამოვიდა.
1913 : ფორდ მოტორ კომპანიმ პირველი მოძრავი კონვერიერის ხაზი აამუშავა.
1918 : ისლანდიის სამეფოს თვითმმართველობა მიენიჭა, თუმცა დანიასთან კავშირში რჩება.
1918 : ტრანსილვანია გაერთიანდა რუმინეთთან 27 მარტს ბესარაბეთისა და ბუკოვინას შეერთების შემდეგ.
1918 : სერბთა, ხორვატთა და სლოვენთა სამეფო (მოგვიანებით ცნობილი როგორც იუგოსლავიის სამეფო) გამოცხადდა.
1919 : ლედი ასტორი ბრიტანეთის პარლამენტის პირველი წევრი ქალი ხდება.
1925 : პირველი მსოფლიო ომის დასასრული - ლოკარნოს ხელშეკრულებას საბოლოოდ მოწერეა ხელი ლონდონში, რომლითაც შეთანხმდა ტერიტორიული საკითხები.
1934 : პოლიტბიუროს წევრი სერგეი კიროვი ტყვიით განგმირა ლეონიდ ნიკოლაევმა კომუნისტური პარტიის შტაბ-ბინაში ლენინგრადში.
1958 : ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა საფრანგეთისგან დამოუკიდებელი ხდება.
1959 : ცივი ომი - ანტარქტიკის ხელშეკრულებას მოეწერა ხელი, რომლის მიხედვით ანტარქტიკაზე მხოლოდ სამეცნიერო მოღვაწეობა ნებადართული.
1963 : ნაგალანდი ინდოეთის მე-16 შტატი გახდა.
1973 : პაპუა-ახალი გვინეა ავსტრალიისგან დამოუკიდებელი გახდა.
1990 : ლა-მანშის გვირაბის მუშები ბრიტანეთიდან და საფრანგეთიდან შეხვდნენ ერთმანეთს ლა-მანშის სრუტის ქვეშ 40 მეტრის სიღრმეზე, რითაც პირველი კავშირი დამყარდა დიდი ბრიტანეთის კუნძულსა და ევროპის სუბკონტინენტს შორის გამყინვარების ხანიდან.
1991 : უკრაინის ამომრჩევლების უმრავლესობა რეფერენდუმში საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობას აძლევს ხმას.
2016 : ადამა ბაროუ გამბიის პრეზიდენტად აირჩიეს.
ამ დღეს დაბადებულნი
1081 : ლუი VI — საფრანგეთის მეფე
1083 : კომნინი, ანა — ბიზანტიის პრინცესა, ერთერთუ პირველი ქალი ისტორიკოსი
1766 : კარამზინი, ნიკოლოზ — რუსი მწერალი და ისტორიკოსი
1783 : კლაპროტი, მარტინ ჰენრიხ — გერმანელი ქიმიკოსი
1867 : მოსციცკი, იგნაცი — პოლონეთის პრეზიდენტი
1896 : ჟუკოვი, გეორგი — რუსი სამხედრო მოღვაწე (გ.1974)
1935 : ალენი, ვუდი — ამერიკელი კინორეჟისორი და მსახიობი
1944 : დენსმორი, ჯონ — ამერიკელი მუსიკოსი
1949 : ესკობარი, პაბლო — კოლუმბიელი ნარკობარონი (გ.1993)
1974 : კოშტინია — პორტუგალიელი ფეხბურთელი
ამ დღეს გარდაცვლილნი
1135 : ჰენრი I — ინგლისის მეფე
1377 : მაგნუს II — შვედეთის მეფე
1433 : გო-კომაცუ — იაპონიის იმპერატორი
1521 : ლეო X — რომის პაპი
1825 : ალექსანდრე I — რუსეთის იმპერატორი
1830 : პიუს VIII — რომის პაპი
1848 : ტაკიძავა ბაკინ — იაპონელი მწერალი (დ.1767)
1866 : ევერესტი, ჯორჯ — ინგლისელი გეოდეზისტი
1933 : ჰალონენი, პეკა — ფინელი ფერმწერი (დ.1865)
1934 : კიროვი, სერგეი — რუსი რევოლუციონერი
1973 : ბენგურიონი, დავიდ — ისრაელის პრემიერ-მინისტრი
დღესასწაულები და აღნიშვნის დღეები
მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
წმინდა პლატონი
რომანოზ დიაკონი და ყრმა ბარული
ზაქე ღადარინელი და ალფეს მედავითნე
აგრეთვე:
მსოფლიო შიდსის დღე
პორტუგალიის დამოუკიდებლობის აღდგენის დღე
იხილეთ აგრეთვე
სხვა თვეები:
1201
ალფონსო II

ალფონსო II შესაძლოა იყოს:
ალფონსო II, (791-842) — ასტურიის მეფე.
ალფონსო II, (1152-1196) — არაგონის მეფე.
აფონსუ II სქელი, (1185-1223) — პორტუგალიის მეფე.
ალფონსო II, (1448-1495) — ნეაპოლის მეფე.
ალფონსო II დ’ესტე — ფერარას ჰერცოგი.
de:Liste der Herrscher namens Alfons#Alfons II.
თურღაის ფაუნა

თურღაის ფაუნა, ინდრიკოთერიუმის ფაუნა — ოლიგოცენური ეპოქის, უპირატესად ხმელეთის ძუძუმწოვრების კომპლექსი ცენტრალური აზიის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მომდინარეობს თურღაის ღარტაფისაგან, სადაც ალექსი ბორისიაკმა პირველად აღწერა ამ კომპლექსის ყველაზე დამახასიათებელი წარმომადგენელი გიგანტური მარტორქა — ინდრიკოთერიუმი.
თურღაის ფაუნის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია ალაცეროპსი, ხალიკოთერიუმები (სქიზოთერიუმი), ღორისნაირნი (ენტელოდონი, ანთრაკოთერიუმები), არქაული ტრაგულიდები (ლოფიომერიქსი, პროდრემოთერიუმი) და სხვა. ფაუნის წარმომადგენლები ბინადრობდნენ როგორც გაშლილ ველებზე, ისე ტყეებისა და მდინარეთა დაჭაობებულ სანაპიროებზე.
სქოლიო
ოლიგოცენის ფაუნა
პალეოეკოლოგია
ტრინკომალი

ტრინკომალი — ქალაქი შრი-ლანკაში; აღმოსავლეთი პროვინციისა და ტრინკომალის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ ჯაფნიდან სამხრეთით 113 მილის დაშორებით და ბატიკალოიდან ჩრდილოეთით 69 მილზე, იმავე სახელწოდების ნახევარკუნძულზე. მოსახლეობა შეადგენს 99 135 ადამიანს. გააჩნია საკმაოდ ხანგრძლივი ისტორია.
რესურსები ინტერნეტში
Detailed map of Trincomalee Adobe Reader required to view the map
სქოლიო
შრი-ლანკის ქალაქები
შრი-ლანკის პროვინციების ადმინისტრაციული ცენტრები
დიგორხან დადიშქელიანი

დიგორხან დადიშქელიანი (გ. 1843) — ჩუბეხევის (სვანეთი) მთავარი, ჩოლურის მფლობელის გარდაფხაძის ასული. მეუღლის — მოსოსტრის გარდაცვალების შემდეგ 1821-1843 წლებში ჩუბეხევის ფაქტობრივი გამგებელი იყო. 1841 წლიდან კი მეფის არმიაში უბიხეთში დაღუპული შვილის — ციოყის ექვს მცირეწლოვან შვილს (მ.შ. კონსტანტინეს) მეურვეობდა. დადიშქელიანი რუსეთის ორიენტაციისა იყო. 1833 წელს მისი ინიციატივით ჩებეხევი რუსეთის ქვეშევრდომობაში შევიდა. დადიშქელიანი ძლიერი ნებისყოფის ენერგიული მმართველი იყო. 1843 წელს ეცერ-ცხუმარ-ბეჩოს მფლობელი თათარყან დადიშქელიანი თავს დაესხა ფარის რეზიდენციას. დიგორხანი კარგა ხანს იცავდა თავს, ბოლოს ცეცხლმოკიდებული კოშკიდან გადმოხტა და დაიღუპა.
ლიტერატურა
ბოროზდინი კ., სამეგრელო და სვანეთი. 1884-1861, ტფ., 1934
გაბლიანი ე., ძველი და ახალი სვანეთი, ტფ., 1925
დაბადებული 1843
დიგორხან
ატლანტიკოს დეპარტამენტი

ატლანტიკოს დეპარტამენტი
ატლანტიკო — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება კარიბის ზღვა, დასავლეთით — ბოლივარის დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით კი მაგდალენას დეპარტამენტისგან ჰყოფს მდინარე მაგდალენა. ფართობის მხრივ ატლანტიკო კოლუმბიის ერთ-ერთი ყველაზე პატარა დეპარტამენტია, თუმცა მოსახლეობის რაოდენობით (2 403 027) ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და მჭიდროდ დასახლებული.
დედაქალაქია ბარანკილია. სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია სოლედადი და მალამბო.
ატლანტიკოს დეპარტამენტი 23 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის დეპარტამენტები
რესურსები ინტერნეტში
Government of Atlantico Department official website
სქოლიო
კოლუმბიის დეპარტამენტები
ერმოკლია

ერმოკლია — სოფელი მოლდოვაში, შტეფან-ვოდეს რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 128 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 240 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
შტეფან-ვოდეს რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
შტეფან-ვოდეს რაიონის სოფლები
აჰმედლი (შამქორის რაიონი)

აჰმედლი (შამქორის რაიონი)
აჰმედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, განჯა-ყაზახის რეგიონის შამქორის რაიონში.
ლიტერატურა
„Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti“. İki cilddə. I cild. Bakı, „Şərq-Qərb“, 2007
აჰმედლი (შამქორის რაიონი) Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I. Bakı: „Şərq-Qərb“. 2007. səh. 427. ISBN 978-9952-34-155-3.
შამქორის რაიონის სოფლები
Mogincual District

Mogincual District
Mongicual District is a district of Nampula Province in north-eastern Mozambique. The principal town is Mogincual.
Further reading
District profile (PDF)
Districts in Nampula Province
ელგუჯა ბერძენიშვილი

ელგუჯა ბერძენიშვილი
ელგუჯა ისიდორეს ძე ბერძენიშვილი (დ. 25 თებერვალი, 1927, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 1 იანვარი, 2019, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1966).
ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ბერძენიშვილის ფერწერული ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია თანამედროვეობის განცდა, კომპოზიციის გრძნობა. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „დეკორატიული პანო“ ბიჭვინთაში (1967), „ნავები“ (1955, მხატვრის კუთვნილება), „მეუღლის პორტრეტი“ (1956, მხატვრის კუთვნილება), „აბესალომ და ეთერი“ (1968, ფალიაშვილის სახლ-მუზეუმი); განსაკუთრებით საინტერესოა კ. გამსახურდიას რომანის „დიდოსტატის მარჯვენის“ ილუსტრაციები (1972, მხატვრის კუთვნილება).
გარდაიცვალა 2019 წლის 1 იანვარს, 91 წლის ასაკში. დაკრძალულია ვაკის კერძო სასაფლაოზე მეუღლის გვერდით.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
დაბადებული 25 თებერვალი
დაბადებული 1927
გარდაცვლილი 1 იანვარი
გარდაცვლილი 2019
ქართველი მხატვრები
ირაკლიონის ნომი

ირაკლიონის ნომი — ნომი საბერძნეთში, კრეტაზე. მდებარეობს კუნძულ კრეტის ცენტრალურ ნაწილში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლასითის ნომს, დასავლეთით რეთიმნოს ნომს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ირაკლიონი.
მოსახლეობა — 292 489 ადამიანი.
ფართობი — 2 641 კმ²
მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული ირაკლიონი იყოფა 8 მუნიციპალიტეტად.
იხილეთ აგრეთვე
საბერძნეთის ნომები
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
საბერძნეთის ნომები
აია (დედოფალი)

აია (დედოფალი)
აია — ძველი ეგვიპტის XIII დინასტიის მეფის ცოლი.
მის შესახებ ინფორმაციას ორი წყაროდან ვგებულობთ. აია სახელი ჩნდება ვიურცბურგის სტელაზე. ამ წყაროდან ნათლად ჩანს, რომ ის გავლენიანი ოჯახიდან იყო. მის შესახებ ინფორმაცია ბოულაქ 18-ის პაპირუსიდანაც მოიპოვება. ეს არის XIII დინასტიის მეფის თებენის ციხესიმაგრის ადმინისტრავიული ცენტრი. მეფის სახელი პაპირუსში მხოლოდ ნაწილობრივაა შემონახული. მეცნიერები კითხულობდნენ ჩანაწერებს სებეხოტეპ II-ის, სეჰეტეპკარე ინტეფის და მეფე იმირემეშავის შესახებ. აიას ქმრის იდენტიფიკაციის შესახებ არსებობს მცირე ეჭვი.
ლიტერატურა
Dodson, Aidan and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. 2004.
Wolfram Grajetzki, Ancient Egyptian Queens: A Hieroglyphic Dictionary. London, Golden House Publications, 2005, p.36 ISBN 0-9547218-9-6
ძველი ეგვიპტის დედოფლები
Antiguraleus pedicus

Antiguraleus pedicus — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
წყარო
;შემოწმდა 2010 წლის 1 ივნისს
მუცელფეხიანები
Indumentum

Indumentum
In biology, an indumentum (Latin, literally: "garment") is a covering of trichomes (fine "hairs") on a plant or of bristles (rarely scales) of an insect.
In plants, indumentum types include:
pubescent
hirsute
pilose
lanate
villous
tomentose
stellate
scabrous
scurfy
The indumentum on plants can have a wide variety of functions, including as anchorage in climbing plants (e.g., Galium aparine), in transpiration control, in water absorption (Tillandsia), the reflection of solar radiation, increasing water-repellency (e.g., in the aquatic fern Salvinia), in protection against insect predation, and in the trapping of insects (Drosera, Nepenthes, Stylosanthes).
The use of an indumentum on insects can also be pollen-related, as on bees, sensory like whiskers, or for varied other uses including adhesion and poison.
See also
Glossary of botanical terms
References
External links
Indumentum types
Plant anatomy
ვოლგოგრადის წმინდა პარასკევას ეკლესია

ვოლგოგრადის წმინდა პარასკევას ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ვოლგოგრადში (ძველ ცარიცინში). ეკლესიის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1914-1915 წლებში. აგებულია ცარიცინელი ვაჭრის ვასილი ლაპშინის მიერ და აქვს რეგიონალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოგრადის ეპარქიას.
ისტორია
წმინდა პარასკევას სახელობის ეკლესიის შენებლობა დაიწყეს 1914 წელს და ააგეს ცარიცინელი ვაჭრის ვასილი ლაპშინის ფინანსებით თავისი გარდაცვლილი მეუღლის მფარველი წმინდანის სახელზე. მშენებლობა დასრულდა 1915 წელს და მიუხედავად იმისა, რომ ეკლესია შიგნიდან მოუწყობელი დარჩა დაწყებული ომის გამო, ყველა მსურველი მაინც სტუმრობდა ეკლესიას.
საბჭოთა ხელისუფლება ლაპშინის ოჯახს დევნიდა, ასევე ეკლესიაც გაანადგურეს, ხოლო გუმბათი ჩამოანგრიეს, შენობა კი სასოფლო საბჭოს გადასცეს. 1936 წელს შენობა სათამაშოების ფაბრიკას გადასცეს. გარდა ამისა სხვადასხვა დროს შენობა ეკუთვნოდა ქუჩის ბავშვების თავშესაფარს, მუშათა კლუბი, ლურსმნის საამქრო. სტალინგრადის ბრძოლის დროს ეკლესიის სარდაფი გამოიყენებოდა დაბომბვის საწინააღმდეგო თავშესაფრად. ომის შემვეგ შენობაში განათავსეს სამხედრო საწყობი. პრესის ინფორმაციით, 1975 წელს მისი ფოტოგრაფირებით დაკავდა შვედეთის სამხედრო ატაშე.
1991 წელს შენობა დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ხელახლა გახსნილი ეკლესიის წინამძღვრად დანიშნეს ალექსანდრე ტროიცკი, რომელიც დაკავდა ეკლესიის აღდგენის საქმიანობით. ამ პერიოდში ეკლესიას მიაშენეს კარიბჭე, საზეიმო შესასვლელი და დაადგეს ახალი გუმბათი. ეკლესიას მიმდინარე საქმიანობის შესაფასებლად ესტუმრა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი ალექსი II.
2002 წლიდან მომავალი 10 წლის განმავლობაში ეკლესია იყო უსტ-მედვედიცკის ფერისცვალების მონასტრის მეტოქი, ხოლო 2012 წელს რამდენიმე თვე სულიწმინდის მონასტრის მეტოქი.
დღეისათვის წმინდა პარასკევას ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სრულფასოვანი მოქმედი ეკლესიაა. ტაძარს აქვს ბიბლიოთეკა, რომელშიც თავმოყრილია მართლმადიდებლური ლიტერატურის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ფონდი ვოლგოგრადში.
ლიტერატურა
Аргасцева С. А., Гуренко Л. В., Жорова Е. П. и др. Свод историко-архитектурного наследия Царицына—Сталинграда—Волгограда (1589—2004 гг.). — Волг.: Панорама, 2004. — С. 165. — 240 с. — ISBN 5-9666-0003-1.
Иванов С. М., Супрун В. И. Православие на волгоградской земле: храмы Царицына — Сталинграда — Волгограда. — Волг.: Изд-во ВГИПК РО, 2003. — С. 167-168. — 240 с. — ISBN 5-7087-0096-3.
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ვოლგოგრადის ოლქში
ვოლგოგრადის მართლმადიდებლური ტაძრები
ვოლგოგრადის ღირსშესანიშნაობები
Chlorotrifluoromethane

Chlorotrifluoromethane, R-13, CFC-13, or Freon 13, is a non-flammable, non-corrosive, nontoxic chlorofluorocarbon (CFC) and also a mixed halomethane. It is a man-made substance used primarily as a refrigerant. When released into the environment, CFC-13 has a high ozone depletion potential, and long atmospheric lifetime. Only a few other greenhouse gases surpass CFC-13 in global warming potential (GWP). The IPCC AR5 reported that CFC-13's atmospheric lifetime was 640 years.
Production
CFC-13like all chlorofluorocarbon compoundscontains atoms of carbon (C), chlorine (Cl), and fluorine (F).
It can be prepared by reacting carbon tetrachloride with hydrogen fluoride in the presence of a catalytic amount of antimony pentachloride:
CCl4 + 3HF → CClF3 + 3HCl
This reaction can also produce trichlorofluoromethane (CCl3F), dichlorodifluoromethane (CCl2F2) and tetrafluoromethane (CF4).
Montreal Protocol
Following the unanimous ratification of the 1987 Montreal Protocolin response to concerns about the role of concentrations of chlorofluorocarbons (CFCs) in ozone layer-depletion in the stratospherea process was put into place to gradually phase out and replace CFC-13 and all the other CFCs. Research in the 1980s said that these man-made CFC compound compounds had opened a hole in ozone layer in the upper atmosphere or stratosphere that protects life on earth from UV radiation.
CFC-13's ozone depletion potential (ODP) is high 1 (CCl3F = 1)it is categorized as a Class I in the IPCC's list of ozone-depleting substances. CFC-13's radiative efficiency is high which results in a high global warming potential (GWPs) of 13 900 GWP-100 yr that is "surpassed by very few other greenhouse gases." It is categorized as a Class I in the list of ozone-depleting Substances.
Increase in atmospheric abundance of CFC-13 in 2010s
Starting in the 2010s, despite a global ban on the production of CFCs, five of these ozone-damaging emissions were on the rise.
The atmospheric abundance of CFC-13 rose from 3.0 parts per trillion (ppt) in year 2010 to 3.3 ppt in year 2020 based on analysis of air samples gathered from sites around the world.
Contrary to the Montreal Protocol, the atmospheric emissions of CFC-13 and four other chlorofluorocarbons (CFCs), increased between 2010 and 2020.
As of 2023, the drivers behind the increase in CFC-13 and CFC-112a emissions were not certain.
Physical properties
The IPCC AR5 reported that CFC-13's Atmospheric lifetime was 640 years.
See also
IPCC list of greenhouse gases
List of refrigerants
References
External links
MSDS at mathesontrigas.com
Entry at Air Liquide gas encyclopaedia
The crystal structure of chlorotrifluoromethane, CF3Cl; neutron powder diffraction and constrained refinement
Termochemical data table
Chlorofluorocarbons
Halomethanes
Refrigerants
Greenhouse gases
Ozone depletion
Trifluoromethyl compounds
Ñusta Hispana

Ñusta Hispana Ñusta Ispanan (also written Ñusta Ispana), previously known as Chuquipalta (possibly from Quechua chuqi precious metal, p'allta plane) is an archaeological site in Peru. It is located at Vilcabamba, La Convención Province, Cusco Region.
A carved rock on the site is known as Yurac Rumi (White Rock).
Hiram Bingham III discovered the site on 9 Aug. 1911. Bingham noted that the Augustinian monks Friar Marcos and Friar Diego, led their converted natives in burning down the Temple of the Sun, and scorching the rock itself, when Titu Cusi was absent.
Images
See also
Vitcos
References
Archaeological sites in Peru
Archaeological sites in Cusco Region
1911 archaeological discoveries
Águas Formosas

Águas Formosas is a Brazilian municipality located in the north-east of the state of Minas Gerais. Its population as of 2020 was 19,247 living in a total area of 817 km2. The city belongs to the statistical mesoregion of Vale do Mucuri and to the statistical microregion of Nanuque. It became a municipality in 1938.
Águas Formosas is located at an elevation of 273 meters in the Rio Pampã valley. It is east of the important federal highway BR-116 to which it is connected by state highways MG-105 and 409. The nearest major population center is Teófilo Otoni.
The distance to Teófilo Otoni is 158 km; and the distance to state capital Belo Horizonte is 613 km. Neighboring municipalities are: Fronteira dos Vales (N); Machacalis (E); Crisólita (S); and Novo Oriente de Minas (W).
The main economic activities are services, and agriculture. The GDP in 2005 was R$60 million, with 41 million from services, 6 million from industry, and 9 million from agriculture. There were 866 rural producers on 57,000 hectares of land. Only 17 farms had tractors (2006). 2,500 persons were dependent on agriculture. The main crops were sugarcane, beans, and corn. There were 55,000 head of cattle (2006). There were 2 banks (2007) and 681 automobiles (508 motorcycles), giving a ratio of 28 inhabitants per automobile.
The social indicators rank it in the bottom tier of municipalities in the state.
Municipal Human Development Index: 0.639 (2000)
State ranking: 770 out of 853 municipalities as of 2000
National ranking: 3,948 out of 5,138 municipalities as of 2000
Literacy rate: 68%
Life expectancy: 63 (average of males and females)
The highest ranking municipality in Minas Gerais in 2000 was Poços de Caldas with 0.841, while the lowest was Setubinha with 0.568. Nationally the highest was São Caetano do Sul in São Paulo with 0.919, while the lowest was Setubinha. In more recent statistics (considering 5,507 municipalities) Manari in the state of Pernambuco has the lowest rating in the country--0,467--putting it in last place.
There were 6 health clinics and one private hospital with 87 beds in 2005. Patients with more serious health conditions are transported to Teófilo Otoni. Educational needs were met by 31 primary schools, 2 middle schools, and 5 pre-primary schools.
References
See also
List of municipalities in Minas Gerais
Municipalities in Minas Gerais
ემელიანოვის სახლი

ემელიანოვის სახლი, ასევე ხლებნიკოვის სახლი — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში, სანქტ-პეტერბურგი. მისამართი ორანჟერეის ქუჩა, სახლი № 21, გადის ტაძრის მოედანზე. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1836-1839 წლებში.
ისტორია
ტაძრის მოედნის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე მიწის დიდი ნაკვეთი ქალაქის გენერალური გეგმის თანახმად გამოყვეს საქმიანი სამუშაოებისათვის და დიდი ხნის განმავლობაში მიტოვებული იყო. 1835 წელს გამოიყო მიწის ნაკვეთები კერძო საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობისათვის. ყველა, ხუთივე საცხოვრებელი სახლის პროექტი შეასრულა არქიტექტორმა სებასტიან ჩეფოლიომ, მან შექმნა შენობების ერთიანი ანსამბლი. მიწის ნაკვეთი № 288 გამოყვეს გლეხ ემელიანოვისათვის სახლის ასაშენებლად. მოგვიანებით სახლი, ისევე როგორც მეზობელი როდაქსის სახლი გავასცეს მეფუნთუშეს, მესამე გილდიის ვაჭარ მ. ე. ხლებნიკოვს. საბჭოთა პერიოდში შენობას მიაშენეს საკონდიტრო საამქრო.
არქიტექტურა
სახლი გაფორმებულია ზუსტად ისე სიმეტრიულად, როგორც იზმაილოვის სახლი. სახლი არის ორსართულიანი შენობა, გაფორმებული გვიანი კლასიციზმის ელემენტებით. ორივე სახლის კომპოზიციის ცენტრი არის ორმაგი თაღოვანი და ძალიან ჰგავს პუშკინის წმინდა ეკატერინეს საკათედრო ტაძრის თაღებს. შენობაში აღარ არის შემორჩენილი ლითონის ფირფიტები. ასევე არ არის შემორჩენილი ფანარებისთვის განკუთვნილი კრონშტეინები.
ლიტერატურა
Семенова Г. В. Царское Село: знакомое и незнакомое. — М.: Центрполиграф, 2009. — С. 363—364. — 638 с. — ISBN 978-5-9524-4249-8.
რესურსები ინტერნეტში
სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები