ვისარიონ შებალინი

ვისარიონ შებალინი
ბესარიონ იაკობის ძე შებალინი (დ. 11 ივნისი, 1902, ომსკი — გ. 29 მაისი, 1963, მოსკოვი) — საბჭოთა კომპოზიტორი.
ბიოგრაფია
ბესარიონ შებალინი დაიბადა 1902 წლის 11 ივნისს ომსკში; აქ მისი მშობლები მასწავლებლად მუშაობდნენ. სწავლობდა ომსკის მუსიკალურ კოლეჯში, ასევე ჩაირიცხა სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტში. ის 20 წლის იყო, როდესაც პროფესორის რჩევით, იგი გაემგზავრა მოსკოვში, რათა რეინოლდ გლიერისა და ნიკოლაი მიასკოვსკისთვის პირველი კომპოზიციები ეჩვენებინა. შებალინის კომპოზიციები ორივე კომპოზიტორმა ძალიან კარგად შეაფასა. შებალინმა მოსკოვის კონსერვატორია 1928 წელს დაათავრა. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო პირველი სიმფონია, რომელიც ავტორმა მიუძღვნა თავის პროფესორ ნიკოლაი მიასკოვსკის. მრავალი წლის შემდეგ მის მეხუთე და უკანასკნელ სიმფონიაც მიასკოვსკის ხსოვნას მიეძღვნა. 1920-იან წლებში შებალინი იყო თანამედროვე მუსიკის ასოციაციის (ACM) წევრი; ის იყო მოსკოვის მუსიკოსების არაფორმალური წრის მონაწილე, რომელიც ცნობილია როგორც „ლამის ჯგუფი“ (ისინი შეიკრიბნენ მოსკოვის კონსერვტორიის პროფესორის, პავლე ლამის ბინაში).
მოსკოვის კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ იგი პროფესორად მუშაობდა. 1935 წელს გახდა გნესინის ეროვნული მუსიკალური კოლეჯის კომპოზიციის კლასის წინამძღოლი. ძალიან რთულ, 1942-1948 წლებში მოსკოვის კონსერვატორიისა და მოსკოვში მდებარე ცენტრალური მუსიკალური სკოლის ხელოვნების დირექტორი. 1948 წელს იგი ჟდანოვის ხელოვანთა გაწმენდის მსხვერპლი გახდა. მის სტუდენტებს შორის იყვნენ: ესტერ მაგი, ველჯო ტორმისი, ლიდია აუსტერი, ედისონ დენისოვი, გრიგორი ფრიდი, ტიხონ ხრენიკოვი, კარენ ხაჩატურიანი, ოსკარ ფელცმანი, ალექსანდრა პახმუტოვა და სხვები. შებოლინი იყო საბჭოთა კომპოზიტორთა კავშირის ერთ–ერთი დამაარსებელი და გამგეობის თავმჯდომარე (1941–1942).
იგი იყო მისი თაობის ერთ-ერთი ყველაზე კულტურული და სწავლული კომპოზიტორი. მისი სერიოზული ინტელექტუალური სტილი და კომპოზიციისადმი გარკვეული აკადემიური მიდგომა მას მიასკოვსკისთან აახლოვებს. ორჯერ მიენიჭა სტალინური პრემია. შებალინი იყო დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ახლო მეგობარი; შოსტაკოვიჩმა მას სიმებიანი კვარტეტი (№2) მიუძღვნა.
1953 წელს შებალინმა ინსულტი გადაიტანა; ამას 1959 წელს კიდევ ერთი ინსულტი მოჰყვა, რაც მის მეტყველებაზე აისახა. მიუხედავად ამისა, 1963 წელს მესამე ინსულტიდან სიკვდილამდე რამდენიმე თვით ადრე, მან დაასრულა მეხუთე სიმფონია, რომელსაც როგორც შოსტაკოვიჩმა უწოდა „ბრწყინვალე შემოქმედებითი ნამუშევარი, სავსე უმაღლესი ემოციებით, ოპტიმისტური და სიცოცხლით სავსე“.
შებალინი გარდაიცვალა 1963 წლის 29 მაისს მოსკოვში. იგი დაკრძალეს ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე, თავისი პროფესორებისა და კოლეგების მახლობლად.
მისი ვაჟი დიმიტრი (1930-2013) 43 წლის განმავლობაში იყო ბოროდინის კვარტეტის მევიოლინე (1953–1996).
შემოქმედება
შებოლინი მრავალი მუსიკალური ჟანრის კომპოზიციებს ქმნიდა. მის შემოქმედებას შორისაა: ოპერები, სიმფონიები, სიმებიანი კვარტეტები, ტრიოები და სონატები, საგუნდო მუსიკა, რომანები, სიმღერები, მუსიკები დრამებისა, რადიოსა და კინოფილმებისთვის. შებალინის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ნამუშევარია ოპერა The Taming of the Shrew (Укрощение строптивой, Ukroshcheniye stroptivoy)(დაფუძნებულია უილიამ შექსპირის კომედიაზე) (1957). მან დაწერა კიდევ ერთი ოპერა The Sun above the Steppe (Солнце над степью, Solntse nad stepyu) (1958), ასევე მუსიკალური კომედია he Bridegroom from the Embassy (Жених из посольства, Zhenikh iz posolstva) (1942).
კონცერტები
ვიოლინოს კონცერტი op. 21 (1936—1940)
კონცერტი ვიოლინოსა და სიმებიანი ორკესტრისთვის op. 14/1 (1932)
კონცერტი ბუკისა და ორკესტრისთვის op. 14/2 (1930)
მუსიკა ფილმებისთვის
1929 — Турксиб (Documentary)
1932 — Дела и люди
1933 — Рваные башмаки
1937 — Гобсек
1937 — Пугачёв
1938 — Семиклассники
1939 — Социалистическое животноводство (Documentary)
1939 — В таёжных далях
1941 — Фронтовые подруги
1947 — Глинка
1947 — Повесть о «Неистовом»
1950 — Жуковский
1950 — Заговор обречённых
1952 — Волки и овцы
1952 — Композитор Глинка
1952 — Садко
1952 — Мастера Малого театра (Documentary)
1954 — Ромео и Джульетта
1964 — Укрощение строптивой (film performance)
ჯილდოები
1942 — რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1943 — I ხარისხის სტალინური პრემია „სლავური კვარტეტი“-სთვის
1944 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1946 — ლენინის ორდენი
1947 — I ხარისხის სტალინური პრემია კანტატა „მოსკოვი“-სთვის
1947 — რსფსრ-ის სახალხო არტისტი
რესურსები ინტერნეტში
Soviet Composer's Page
სქოლიო
დაბადებული 11 ივნისი
დაბადებული 1902
გარდაცვლილი 29 მაისი
გარდაცვლილი 1963
საბჭოთა კომპოზიტორები
რუსი ოპერის კომპოზიტორები
სტალინური პრემიის ლაურეატები
რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
ლენინის ორდენის კავალრები
შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
რსფსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
მოსკოვში გარდაცვლილები
ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები