PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
გურამ ადამაძე

გურამ ადამაძე
გურამ 'გაგა' ადამაძე (დ. 31 აგვისტო, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, გორის „დილას“ ცენტრალური მცველი.
გურამი გამოირჩევა მოქნილობით, კარგად თამაშობს თავითაც. ეფექტურია სტანდარტულების დროს შეტევაშიც.
ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2008/2009
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2010/2011
რესურსები ინტერნეტში
პროფილი Transfermarkt-ზე
პროფილი Soccerway-ზე
პროფილი დილას ოფიციალურ საიტზე
სქოლიო
დაბადებული 1988
ქართველი ფეხბურთელები
ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
გორის დილას ფეხბურთელები
დაბადებული 31 აგვისტო
ლბინები

ლბინები — ჰერული მოდგმის ტომი. ანტიკური, ქართული და სომხური საისტორიო წყაროების მიხედვით, ლბინები ცხოვრობდნენ მდინარე ალაზნის ზემო წელის მიდამოებში. დაახლოებით ძვ. წ. III ს. – ახ. წ. IV საუკუნეში ლბინების ტომი კულტურულ-ეთნიკურად და პოლიტიკურად შეერწყა აღმოსავლურ ქართულ ტომებს — ქართებს და კახებს.
ლიტერატურა
პაპუაშვილი თ., ჰერეთის ისტორიის საკითხები, თბ., 1970;
ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორიის შესავალი, წგნ. 1 - საქართველოს, კავკასიისა და მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიულ-ეთნოლოგიური პრობლემები, თბ., 1950;
Еремян С. Т., Торговые пути Закавказья в эпоху Сасанидов. По Tabula Pentingeriana, «Вестник древмеч истории», 1939, № 1;
კავკასიის ხალხები
ქართული ტომები
1618

1618
მოვლენები
დაიწყო ოცდაათწლიანი ომი.
დაიბადნენ
იანვარი
1 იანვარი : მურილო, ბართოლომე ესტებან — ესპანელი მხატვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
2 აპრილი : გრიმალდი, ფრანჩესკო მარია — იტალიელი ფიზიკოსი და მათემატიკოსი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
10 დეკემბერი : კაჩინი, ჯულიო — იტალიელი კომპოზიტორი
თარიღი უცნობია
კიბუცი

კიბუცი (ივრ. קִבּוּץ‎; თავდაპ. קְבוּצָה, კვუცა — `ჯგუფი`) — სასოფლო-სამეურნეო კომუნა ისრაელში, რომლისთვის დამახასიათებელია მეურნეობის საერთო საკუთრება და შრომა-მოხმარებაში თანასწორობა. ეს არის კომუნალური თანაცხოვრების ფორმა, რომელიც სოციალიზმსა და სიონიზმს აერთიანებს.
კიბუციზმი დაიწყო, როგორც უტოპიური ცდა, თუმცა დროთა განმავლობაში უფრო „მეცნიერული“ სოციალისტური მიდგომა აითვისა. ამჟამად, სოფლის მეურნეობა ნაწილობრივ ჩანაცვლებულია ეკონომიკის სხვა დარგებით, მათ შორის ინდუსტრიული და/ან მაღალტექნოლოგიური საწარმოებით. ისრაელის მოსახლეობის დაახლოებით 5% კიბუცებში ცხოვრობს. ზოგიერთ კიბუცს ასევე კიბუცნიკსაც უწოდებენ (ივრ.: קִבּוּצְנִיק‎).
ერთ-ერთი ვარაუდის თანახმად ისრალეში კიბუცების დაარსებაში მონაწილეობა მიიღო ქართველმა ივანე კოლელიშვილმა, რომელიც 1910-17 წლებში იმყოფებოდა პალესტინაში და რომელსაც საქართველოში, სოფელ გულგულაში კომუნის დაარსების გამოცდილება ჰქონდა.
სქოლიო
ისრაელის დასახლების ტიპები
ისრაელის სოფლის მეურნეობა
კიბუცი
სოციალიზმი
ცირა (სოფელი)

ცირა (სოფელი)
ცირა — სოფელი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 98 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 261 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
ფლორეშტის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ფლორეშტის რაიონის სოფლები
სიმძლავრე

სიმძლავრე (აღნიშვნა: ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც იზომება დროის ერთეულში შესრულებული მუშაობით.
თუ მუშაობა თანაბრად სრულდება, მაშინ სიმძლავრეს განსაზღვრავენ ფორმულით, სადაც არის დროში შესრულებული მუშაობა. ზოგად შემთხვევაში , სადაც არის ელემენტარული დროის შუალედში (ჩვეულებრივ 1 წმ-ში) შესრულებული ელემენტარული მუშაობა. SI სისტემაში სიმძლავრე იზომება ვატებით (ვტ); 1 ვტ= 1 ჯ/წმ, CGS სისტემაში კი — ერგ/წმ. ტექნიკაში იყენებენ აგრეთვე სიმძლავრის სისტემის გარეშე ერთეულს — ცხენის ძალას (ც. ძ.).
გაზომვის ერთეულები
SI ერთეულთა სისტემაში, სიმძლავრის საზომ ერთეულს წარმოადგენს ვატი, რომელიც უტოლდება ჯოულს, გაყოფილს წამზე.
სხვა, სიმძლავრის საზომი, გავრცელებული ერთეულია ცხენის ძალა.
სიმძლავრე, მექანიკაში
თუ მოძრავ სხეულზე მოქმედებს ძალა, მაშინ ეს ძალა ასრულებს მუშაობას. სიმძლავრე, ამ შემთხვევაში გამოითვლება ფორმულით:
— ძალა, — სიჩქარე, კუთხე ძალისა და სიჩქარის ვექტორებს შორის.
ელექტრული სიმძლავრე
მყისიერი ელექტრული სიმძლავრე
მყისიერი ელექტრული სიმძლავრე, კონკრეტულ ელექტრო-ქსელის ელემენტზე განისაზღვრება შემდეგი წესით:
სადაც I და U; - დენის ძალის და ძაბვის მყისიერი მნიშვნელობაა ამ ელემენტზე.
თუ ქსელის ელემენტს წარმოადგენს რეზისტორი, რომლის ელექტრო წინაღობაა R, მაშინ ვსარგებლობთ ფორმულით:
მუდმივი დენის სიმძლავრე
მუდმივი დენის შემთხვევაში საშუალო სიმძლავრე გამოითვლება შემდეგნაირად:
ლიტერატურა
სიმძლავრე
მარისოლ ტურენი

მარისოლ ტურენი (დ. 7 მარტი 1959, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი 2012 წლის 16 მაისიდან 2017 წლის 17 მაისამდე.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წლის 7 მარტს პარიზში, არის ცნობილი ფრანგი სოციოლოგის ალენ ტურენისა და წარმოშობით ჩილელის, ადრიან არენას სოლისის სამეცნიერო მრჩევლის შვილი, რომელიც გარდაიცვალა 1990 წელს. მარისოლმა დაამთავრა გოგონათა უმაღლესი სკოლა და პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლა, სწავლობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში.
პოლიტიკური კარიერა
პოლიტიკური კარიერა დაიწყო, როგორც საფრანგეთის თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების გენერალურმა მდივანმა.
1988 წლიდან 1991 წლამდე იყო პრემიერ-მინისტრ მიშელ როკარის მრჩეველი. 1997 წელს პირველად მიიღო მონაწილეობა არჩევნებში და გახდა საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატი ენდრი და ლუარის დეპარტამენტიდან. ასევე გახდა პრეზიდენტ ფრანსუა ოლანდის პარტიის წევრი, სადაც პასუხისმგებელი იყო სოლიდარობის პოლიტიკის ფორმულირების საკითხებზე.
1998 წელს აირჩიეს ენდრი და ლუარის დეპარტამენტის გენერალურ საბჭოში, 2002 წელს წააგო ეროვნული კრების არჩევნები ამ დეპარტამენტის მესამე ოლქში, 2007 წელს დაიბრუნა მანდატი. 2008-2011 წლებში ენდრი და ლუარის დეპარტამენტის გენერალური საბჭოს ხელმძღვანელის მოადგილე. 2011-2012 წლებში კი — ხელმძღვანელი.
სოციალისტების მთავრობის მინისტრი
2012 წლის 16 მაისს გახდა სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი ჟან-მარკ ეროს მთავრობაში, ამავე წლის 18 ივნისს შეინარჩუნა პორტფელი ეროს მეორე მთავრობაში.
2013 წელს წამოაყენა წინადადება აეკრძალათ საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში და ასევე 18 წლამდე ასაკის პირთათვის ელექტრონული სიგარეტის გამოყენება.
2013 წლის ივლისში გამოვიდა საკანონმდებლო ინიციატივით თამბაქოსგან თავისუფალი ზონების შექმნის შესახებ - მაგალითად, საზოგადოებრივ პარკებში, პლაჟებზე, საუნივერსიტეტო კამპიუსებში და სკოლების შემოგარენში.
2014 წლის 31 მარტს ფორმირებულ მანუელ ვალსის პირველ კაბინეტში შეინარჩუნა თანამდებობა, ხოლო ვალსის მეორე კაბინეტში 2014 წლის 26 აგვისტოს გახდა სოციალური საკითხების, ჯანმრთელობის დაცვისა და ქალთა უფლებების უზრუნველყოფის მინისტრი.
2016 წლის 6 დეკემბრიდან სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრია ბერნარ კაზნევის მთავრობაში.
2017 წლის 17 მაისს ჩამოყალიბდა ედუარდ ფილიპის მთავრობა, რომელშიც სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის თანამდებობა დაიკავა ანიე ბუზინმა, ხოლო ტურენი თანადებობის გარეშე დატოვეს.
2017 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ დაუბრუნდა საფრანგეთის ეროვნულ კრებას, თავისი კანდიდატურა წარადგინა ენდრი და ლუარის მესამე ოლქში, მაგრამ მეორე ტურში მიითღო ხმების 43,41 % და წააგო ცენტრისტ სოფი ოკონთან.
ოჯახი
1989 წლის 4 სექტემბერს მარისოლ ტურენი ცოლად გაჰყვა დიპლომატ მიშელ რევრან დე მენტონს, რომელიც შემდეგ იყო საფრანგეთის ელჩი მალიში (2006-2011 წწ.) და ჩადში (2011-2013 წწ.), ხოლო 2013 წელს დანიშნეს ევროპის კავშირში სპეციალურ წარმომადგენლად საჰელის ქვეყნების საკითხებში. ცოლ-ქმარს ჰყავს სამი შვილი.
სქოლიო
დაბადებული 7 მარტი
დაბადებული 1959
ფრანგი პოლიტიკოსი ქალები
საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატები
საფრანგეთის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრები
Sofia Andrukhovych

Sofia Andrukhovych
Sofia Yuriyivna Andrukhovych (born 17 November 1982) is a Ukrainian writer and translator. The wife of Andriy Bondar, Ukrainian writer.
Life and career
Sofia Andrukhovych was born in Ivano-Frankivsk, the daughter of Yurii Andrukhovych. She is married to a Ukrainian writer Andriy Bondar, with whom she has a daughter Varvara, born 10 March 2008.
Andrukhovych is a co-editor of Chetver periodical. In 2004 she received a residence grant from Villa Decius Association in Kraków where she used to live. She now resides in Kyiv.
In December 2014, her novel Felix Austria won BBC Ukrainian's Book of the Year 2014 award. An additional publication inspired by the novel's contents, was a recipe book compiled with Marianna Dushar. A Ukrainian-Polish feature film Viddana by director Chrystyna Syvolap was released in 2020.
In March 2021, she received the Women in Arts Award in literature.
Publications
Prose
Літо Мілени (Kyiv, 2002).
Старі люди (Ivano-Frankivsk, 2003).
Жінки їхніх чоловіків (Ivano-Frankivsk, 2005).
Сьомга (Kyiv, 2007).
Фелікс Австрія (Lviv, 2014).
English translation Felix Austria forthcoming March 2024.
Амадока (Lviv, 2020).
Translations
Manuela Gretkowska. Європейка. Translation from Polish.
J. K. Rowling. Гаррі Поттер і келих вогню. Translation from English (together with Viktor Morozov].
References
Ukrainian women writers
1982 births
Living people
Ukrainian translators
Writers from Ivano-Frankivsk
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2008-2009

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2008-2009 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 78-ე გათამაშება. სეზონი დაიწყო 2009 წლის 30 აგვისტოს და დასრულდა 2010 წლის 21 მაისს. რიგით 20-ედ ჩემპიონობა მოიპოვა „ბარსელონამ“ რომელსაც ცხრა ქულით ჩამორჩა მადრიდის „რეალი“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „რეალ ბეტისი“, „ნუმანსია“ და „რეკრეატივო“.
სქოლიო
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის სეზონები
ბელემნიტები

ბელემნიტები, ამომწყდარ ცხოველთა რიგი თავფეხიანთა კლასისა. ცხოვრობდნენ კარბონული პერიოდიდან პალეოგენურამდე. გარეგნულად ემსგავსებიან თანამედროვე კალმარებსა (Teuthoidea) და სიპინებს (Sepiidae), მაგრამ, მათგან განსხვავებით, აქვთ შიგა ნიჟარა, რომელიც ფრაგმოკონის, პროოსტრალიმისა და როსტრუმისაგან შედგება. კამერებად დაყოფილ ფრაგმოკონში ზურგის მხარეს მიუყვება სიფონი, რომლის საშუალებითაც მყარდება კავშირი სხეულისა და კამერებს შორის. ფირფიტისებრი პროოსტრაკუმი ფრაგმოკონის წინ მდებარეობა. იგი ძლიერ თხელია, ადვილად იშლება და იშვიათად განამარხდება. როსტრუმი (სიგრძე 40 სმ-მდე) ფრაგმოკონს დაზიანებისაგან იცავდა და ცხოველს ჰორიზონტალურად ცურვას უადვილებდა. ბელემნიტები ბინადრობდნენ ზღვებში, კარგად ცურავდნენ. ფართოდ გავრცელებული მტაცებლები იყვნენ, გამოირჩეოდნენ სახეობათა სიმრავლითა და მრავალფეროვნებით, ახასიათებდატ სწრაფი ევოლუცია, რის გამოც ისინი მიჩნეულია სახელმძღვანელო ნამარხებად იურული და ცარცული სისტემებისათვის. საქართველოში ბელემნიტები ხშირად გვხვდებოდა ქვედა იურულ (ლიასი) ნალექებში, შედარებით იშვიათად - შუა და ზედა იურულში. განსაკუთრებით ფართოდ იყვნენ გავრცელებული ცარცულ ნალექებში.
ლიტერატურა
გადაშენებული ცხოველები
ჰუგო კაპეტი

ჰუგო კაპეტი (დ. 941 — გ. 24 ოქტომბერი, 996) — კაპეტინგების დინასტიის დამფუძნებელი. საფრანგეთის მეფედ 967 წელს აირჩიეს. შეცვალა კაროლინგების დინასტიის უკანასკნელი მეფე — ლუი V. მაშინდელ წყაროებში ასევე მოხსენიებული როგორც ჰუგო დიდი.
ოჯახი
ჰუგო კაპეტი დაქორწინებული იყო ადელაიდაზე, აკვიტანიის ჰერცოგ უილიამ III-ის ქალიშვილზე. მათ ჰყავდათ სამი შვილი:
გიზელა, რომელიც დაქორწინდა პონთიუს გრაფ ჰიუ I-ზე.
ჰედვიგი, რომელიც დაქორწინდა ენოს გრაფ რენე IV-ზე.
რობერ II, რომელიც ჰუგოს გარდაცვალების შემდეგ საფრანგეთის მეფე გახდა.
ქალიშვილების რაოდენობა არ არის ცალსახად ცნობილი.
ლიტერატურა
Gauvard, Claude. La France au Moyen Âge du Ve au XVe siècle. Paris: PUF, 1996. 2-13-054205-0
James, Edward. The Origins of France: From Clovis to the Capetians 500–1000. London: Macmillan, 1982. ISBN 0-312-58862-3
Riché, Pierre. Les Carolingiens: Une famille qui fit l'Europe. Paris: Hachette, 1983. 2-012-78551-0
სქოლიო
საფრანგეთის მეფეები
დაბადებული 938
გარდაცვლილი 24 ოქტომბერი
გარდაცვლილი 996
სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
სანდრო გვალია

სანდრო გვალია
ალექსანდრე (სანდრო) გვალია (დ. 1913 — გ. 1982) — ქართველი მთამსვლელი, სამთო მოთხილამურე და მწვრთნელი. სპორტის ოსტატი (1949), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი ალპინიზმში (1934). მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე.
ბიოგრაფია
სანდრო გვალია 1933–34 წლებში მუშაობდა ყაზბეგის მეტეოროლოგიურ სადგურში. 1937 წელს, შოთა რუსთაველის იუბილესთან დაკავშირებით, ალპინისტ რამინ კვიციანთან და სხვა ალპინისტებთან ერთად ავიდა კავკასიონის ერთ-ერთი ცენტრალური ქედის დაუპყრობელ, ყინულოვან მწვერვალზე — ბეზენგის კლდეზე, შხარასა და ჯანღას შორის. მწვერვალს ალპინისტებმა შოთა რუსთაველი უწოდეს. სანდრო გვალიას დიდი წვლილი მიუძღვის საქართველოში ალპინიზმისა და სამთო-სათხილამურო სპორტის განვითარებაში. ხელმძღვანელობდა პირველ ასვლებს: ბანგურიანზე (1930), მთავარ შხარაზე, ვახუშტის მწვერვალზე (1933), რუსთაველის პიკზე (1937) და სხვა; 1930–40 წლებში მოაწყო მასობრივი ალპინიადები და სამთო-სათხილამურო ლაშქრობები კავკასიონის მთებში, სვანეთსა და რაჭაში. 1948 წლიდან იყო საკავშირო კატეგორიის მსაჯი. სპორტული კლუბების — „ნაუკა“ და „სპარტაკი“ წევრი. საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი და საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. 1943 წელს სანდრო გვალიას გადაეცა წითელი ვარსკვლავის ორდენი.
ბიბლიოგრაფია
მთა შოდა და მის წვერზე მეორეთ ასვლა, ტფილისი, 1932.
სქოლიო
დაბადებული 1913
გარდაცვლილი 1982
ქართველი მთამსვლელები
ქართველი მოთხილამურეები
წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ძვ. წ. 75

ძვ. წ. 75 — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.
მოვლენები
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
მყინვარის ენა

მყინვარის ენა — ყინულის წაგრძელებული და ვიწრო ფენა, რომელიც ხმელეთიდან წყალსატევში ეშვება. ჩვეულებრივ, წარმოადგენს სწრაფი ხეობის მყინვარისა და მყინვარული ნაკადის გაგრძელებას.
გვხვდება ზღვებისა და ტბების ნაპირებთან. მისი ფართობი მერყეობს 10–800 კმ² ფარგლებში, ხოლო სისქე კიდეებზე 400–600 მ უდრის. მყინვარის ენას რეგულარულად წყდება ფრაგმენტი. ასე, 2006 წელს დრიგალსკის მყინვარის ენამ აისბერგთან შეჯახების გამო დაკარგა მონაკვეთი ზომებით 13×11 კმ, ხოლო 2010 წელს აისბერგის დარტყმამ მერცის მყინვარის ენას ნახევარზე მეტი მოაგლიჯა.
ანტარქტიდაში ზოგიერთი მყინვარის ენა გამოშვერილია შორს ღია ოკეანეში. ასეთი ენების მაგალითია ერებუსის მყინვარის ენა (სიგრძე 11–12 კმ), დრიგალსკის მყინვარის ენა (სიგრძე 80 კმ) და მერცის მყინვარის ენა (160 კმ-ზე მეტი 2010 წლამდე). ამ უკანასკნელის ყინულის ნაკადი წელიწადში შეადგენს 10–12 მლრდ. ტონას. პრიუდსის ყურეში არის ფლეტნესის 6 კილომეტრიანი მყინვარის ენა, რომელიც იკვებება ხმელეთიდან ჩამოდინებული თხევადი წყლით.
არქტიკაში მყინვარის ენა ხშირად ფიორდებითაა შემოსაზღვრული. გრენლანდიის ყინულოვანი ფარიდან ჩამოედინება დაახლოებით 15 სწრაფი მყინვარი, რომელიც თავიანთ გზაზე ღრმა ხეობებს გამოიმუშავებენ; ოკეანეში მოხვედრისას, ფიორდებში ისინი ქმნიან მყინვარის ენებს. ხშირად მათი სიგრძე 10 კმ-ზე ნაკლებია, თუმცა ზოგჯერ სიგრძე რამდენიმე ათეულ კმ-ს აღწევს.
მყინვარის ენა თანამედროვე კონტინენტური მყინვარების კიდურ ნაწილებში ზღვაში ხშირად წინ მიიწევს რამდენიმე ათეული კილომეტრით და გამყვანი მყინვარის სახელწოდებას ატარებს.
მყინვარის ენა ეწოდება აგრეთვე მთის მყინვარის მოძრავ ნაწილს, რომელიც განლაგებულია თოვლის საზღვრის ქვემოთ, კერძოდ აბლაციის არეში. იკავებს მყინვარულ ხეობას. მისი სიგრძე რამდენიმე, ზოგჯერ ათეული კმ-ია. მყინვარისთვის, მ.შ. მისი ენისთვის დამახასიათებელია პულსაციური მოქმედება. ამის მაგალითია მყინვარ ტვიბერის ენა, რომელიც ინტენსიურად იხევს უკან, რასაც მოჰყვა მყინვარის დაშლა. ზოგიერთი მყინვარის ენა დროთა განმავლობაში მაღლა იწევს.
იხილეთ აგრეთვე
მყინვარი
სქოლიო
გლაციოლოგია
Valbona, Aragon

Valbona, Aragon
Valbona is a municipality located in the province of Teruel, Aragon, Spain. According to the 2004 census (INE), the municipality had a population of 212 inhabitants.
References
Municipalities in the Province of Teruel
ქურთები აზერბაიჯანში

ქურთები აზერბაიჯანში — ეთნიკური უმცირესობა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მეათე საუკუნემდე განჯასა და მის შემოგარენს განაგებდნენ ქურთული დინასტიის წარმომადგენლები, შედადიანები და სამხრეთ კავკასიის ყველაზე ძლიერი ქურთული კლანები. ამ უკანასკნელებმა საზღვრები გააფართოვეს დღევანდელ სომხეთამდე.
ისტორია
რუსი და მოგვიანებით საბჭოთა ეთნოგრაფის გრიგორი ჩურსინის თანახმად, თანამედროვე აზერბაიჯანის დასავლეთ ნაწილებში ქურთული ემიგრაციის კიდევ ერთი სავარაუდო ტალღა უნდა მომხდარიყო 1589 წელს, ოსმალეთის იმპერიის ომის დროს. მეთვრამეტე საუკუნეში ბევრმა ქურთულმა ტომმა ყარაბაღის დაბლობებზე შექმნა ტომობრივი კავშირები აზერბაიჯანელებთან. მეცხრამეტე საუკუნის რუსი ისტორიკოსი პიტერ ბუდკოვი აღნიშნავს, რომ 1728 წელს მუღანის დაბლობზე ცხოვრობდნენ ქურთებისა და შაჰსევენების ჯგუფები, რომლებიც რეგიონში ნახევრად მომთაბარე მეცხოველეობას ეწეოდნენ.
1807 წელს, სამხრეთ კავკასიაში რუსეთ-ირანის ომის დროს, ტომთა მეთაური მეჰმედ სეფი სულთნის ბრძანებით ირანიდან ყარაბაღის სახანოში გადავიდა, რომელსაც თან გაჰყვა 600 ქურთული ოჯახი. მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევრისთვის, ქურთი მოსახლეობოის დიდი რაოდენობით გამოირჩეოდა ზანგზური, ჯავანშირი და ჯიბრაილი. 1886 წელს ისინი შეადგენდნენ ელიზაბეტპოლის (დღევანდელი განჯა) გუბერნიის მოსახლეობის 4,68 %-ს. ქურთი მოსახლეობის გავრცელება ასევე შეინიშნებოდა ნახიჩევანში. ირანიდან და ოსმალეთის იმპერიიდან ქურთების მასობრივი მიგრაცია დღევანდელი აზერბაიჯანის მთიან მხარეებისკენ მიმდინარეობდა XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში, სანამ 1920 წლამდე აზერბაიჯანი საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში არ შევიდა. სამხრეთ კავკასიის ქურთული მოსახლეობა შიდა ემიგრაციისკენ იყო მიდრეკილი. 1920-იან წლებში აზერბაიჯანიდან ქურთები გადავიდნენ სომხეთში, სადაც ძირითადად დასახლდნენ აზერბაიჯანულ დასახლებულ რეგიონებში, რამაც აზერბაიჯანის ქურთული მოსახლეობის მნიშვნელოვნად შემცირება გამოიწვია.
აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, აზერბაიჯანის სსრ-ს ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა 1923 წელს შექმნა ლაჩინის, გუბადლისა და ზანგილანის რაიონებში ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც ცნობილი იყო როგორც „წითელი ქურთისტანი“. 1926 წლის აღწერის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობის 73 % იყო ქურთი, ხოლო 26 % აზერბაიჯანელი. 1930 წელს იგი გაუქმდა და დარჩენილი ქურთების უმეტესობას თანდათანობით აზერბაიჯანელები ეწოდებოდათ. 1930-იან წლებში კვლავ ფუნქციონირებდა ტრადიციული ქურთული თოჯინების თეატრი ქალბაჯარის რაიონში და ქურთული პედაგოგიური კოლეჯი ლაჩინში. საბჭოთა ხელისუფლებამ აზერბაიჯანისა და სომხეთის ქურთული მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი გადაასახლა ყაზახეთში 1937 წელს, ხოლო საქართველოში მცხოვრები ქურთები 1944 წელს. 1961 წლიდან დეპუტატებმა ძალისხმევა არ დაიშურეს მათი უფლებების აღდგენისათვის, თუმცა უშედეგოდ.
დემოგრაფია
ლიტერატურა
Аристова Т. Ф. Курды Закавказья (историко-этнографический очерк). — М.: Наука, 1966.
Аристова Т. Ф. Материальная культура курдов XIX-первой половины XX в.. — М.: Наука, 1990.
Букшпан А. Азербайджанские курды. Лачин, Кельбаджары, Нахкрай (Заметки). — Баку: Азерб. гос. науч.-иссл. ин-т., 1932.
რესურსები ინტერნეტში
Репортаж о курдах Азербайджана
სქოლიო
აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
ქურთები
ადეიშვილი

ადეიშვილი
საკუთარი სახელი ადეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ავთანდილ ადეიშვილი — მწერალი
გიორგი ადეიშვილი — ეკონომისტი
ზურაბ ადეიშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
თეა ადეიშვილი — ჟურნალისტი
მერაბ ადეიშვილი — ინჟინერი, სახელმწიფო მოხელე
ნოდარ ადეიშვილი — პოეტი
შალვა ადეიშვილი — ფილოსოფოსი
ქართული გვარები
491

491
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
იოანე მალალა — ბიზანტიელი ისტორიკოსი (გ. 578)
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
9 აპრილი: ზენონი— ბიზანტიის იმპერატორი. (დ. 435)
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
პეტრე იბერი — ქართველი თეოლოგი და ფილოსოფოსი (დ. 411)
Chorzene

Chorzene is a name used in Greek historiography to refer to lands of what is modern day Kars, Turkey.
History
At first, area around Chorzene was part of Diauehi tribal formation before Argishti I would conquer it. Then, after Medean attack to Urartu in 590BC, the region would highly likely get its independence from Urartu. Which is followed by creation of kingdom of Iberia. Roughly controlling the region up until 301-189BC, attack of Artaxias I, king of Armenia.
References
Kars Province
ჩინეთის რესპუბლიკა 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ჩინეთის რესპუბლიკა 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთის რესპუბლიკამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეხუთედ იასპარეზა 1960 წელს, იტალიის დედაქალაქ რომში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჩინეთის რესპუბლიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Hypholoma fasciculare

Hypholoma fasciculare, commonly known as the sulphur tuft or clustered woodlover, is a common woodland mushroom, often in evidence when hardly any other mushrooms are to be found. This saprotrophic small gill fungus grows prolifically in large clumps on stumps, dead roots or rotting trunks of broadleaved trees.
The "sulphur tuft" is bitter and poisonous; consuming it can cause vomiting, diarrhea and convulsions. The principal toxin is a steroid known as fasciculol E.
Taxonomy and naming
The specific epithet is derived from the Latin fascicularis 'in bundles' or 'clustered', referring to its habit of growing in clumps. Its name in Japanese is Nigakuritake (苦栗茸, means "Bitter kuritake").
Description
The hemispherical cap ranges from in diameter. It is smooth and sulphur yellow with an orange-brown centre and whitish margin. The crowded gills are initially yellow but darken to a distinctive green colour as the blackish spores develop on the yellow flesh. It has a purple-brown spore print. The stipe is tall and 4–10 mm wide, light yellow, orange-brown below, often with an indistinct ring zone coloured dark by the spores. The taste is very bitter, though not bitter when cooked, but still poisonous.
Similar species
The edible Hypholoma capnoides is similar, but lacks the greenish-yellow gills and bitter taste. H. sublateritium is similar as well, with a reddish cap.
Distribution and habitat
Hypholoma fasciculare grows prolifically on the dead wood of both deciduous and coniferous trees. It is more commonly found on decaying deciduous wood due to the lower lignin content of this wood relative to coniferous wood. Hypholoma fasciculare is widespread and abundant in northern Europe and North America. It has been recorded from Iran, and also eastern Anatolia in Turkey. It can appear anytime from spring to autumn.
Use in forestry
Hypholoma fasciculare has been used successfully as an experimental treatment to competitively displace a common fungal disease of conifers, Armillaria root rot, from managed coniferous forests.
Chemistry and toxicity
The toxicity of sulfur tuft mushrooms has been attributed, at least partially, to the toxic steroids fasciculol E and fasciculol F (in mice, with LD50(i.p.) values of 50 mg/kg and 168 mg/kg, respectively). In humans, symptoms may be delayed for 5–10 hours after consumption, after which time there may be diarrhea, nausea, vomiting, proteinuria and collapse. Paralysis and impaired vision have been recorded. Symptoms generally resolve over a few days. The autopsy of one fatality revealed fulminant hepatitis reminiscent of amatoxin poisoning, along with involvement of kidneys and myocardium. The mushroom was consumed in a dish with other species so the death cannot be attributed to sulfur tuft with certainty.
Extracts of the mushroom show anticoagulant effects.
Gallery
References
External links
fasciculare
Poisonous fungi
Fungi described in 1778
Fungi of North America
Fungi of Europe
პირენეული მთის ძაღლი

პირენეული მთის ძაღლი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი საფრანგეთში ანტიკურ ხანაში.
ამხ ჯიშს, რომელიც ევროპაში გავრცელებულ მსხვილ, მოდარაჯე მასტიფებს წარმოადგენს, შესაძლოა ნათესაური კავშირი ჰქონდეს იტალიურ მარემასთან, უნგრულ კუვასთან, სლოვაკურ ჩუვაჩსა და თურქულ კარაბაშთან. მანამ, სანამ ამ ჯიშს XX საუკუნის დასაწყისში „აღმოაჩენდნენ“, პირენეული მთის ძაღლები ძირითადად ანდორაში ცხოვრობდნენ. პირველი პირენეული მთის ძაღლები, რომლებიც მოაშინაურეს, თავდაჯერებულები და მამაცები იყვნენ. უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში მოხერხდა ამ ნიშნების შერბილება ისე, რომ შენარჩუნდა ამ ჯიშის მიმზიდველი მხარეები — მოთმინების უნარი, სიმამაცე, საკუთარი ტერიტორიის დაცვის სურვილი უცხოების შემოჭრისგან. XX საუკუნის დასაწყისში ეს ჯიში გადაშენების პირას იყო, მაგრამ დღესდღეობით გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთში, ჩრდილოეთ ამერიკაში და განსაკუთრებით საფრანგეთში.
ძაღლის დიდი ზომების გამო მისი ყოლა ქალაქის პირობებში, თუ სახლთან ახლოს არ არის თავისუფალი სივრცე, მიზანშეწონილი არ არის. პირენეული მთის ძაღლი კარგად უძლებს სიცივეს, კარგი მოდარაჯეა, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. აქვს მცირე ზომის სამკუთხა ყურები, გრძელი, ხშირი, თეთრი ბალანი. საშუალო ზომის, ქარვისფერ თვალებს მშვიდი მზერა ახასიათებთ.
რესურსები ინტერნეტში
პირენეული მთის ძაღლი
მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
ფრანგული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
2061

2061
მოვლენები
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი