PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
1952

1952
მოვლენები
6 თებერვალი : დიდ ბრიტანეთში მეფე ჯორჯ VI გარდაიცვალა. ელისაბედ II დედოფალი გახდა.
14 თებერვალი : ოსლოში დაიწყო ზამთრის ოლიმპიური თამაშები (25 თებერვლამდე).
29 აპრილი : იაპონიამ ოფიციალურად დამოუკიდებლობა აღადგინა.
19 ივლისი : ჰელსინკიში დაიწყო მე-15 ოლიმპიური თამაშები (3 აგვისტომდე).
დაიბადნენ
იანვარი
1 იანვარი : ჰულუსი აქარი — თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 29-ე უფროსი
1 იანვარი : შეიხი ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი — კატარის ამირა
2 იანვარი : ირაკლი იმედაძე — ქართველი ფსიქოლოგი
11 იანვარი : დიანა გებლდონი — ამერიკელი მწერალი.
16 იანვარი : ერნესტ დელი — ამერიკელი ადვოკატი
20 იანვარი : ხურშიდ დავრონი — უზბეკი პოეტი, დრამატურგი, მწერალი, ისტორიკოსი, მთარგმნელი და ტელეჟურნალისტი.
20 იანვარი : გიორგი წერეთელი — ქართველი ეკონომისტი და მათემატიკოსი.
26 იანვარი : იდრის დები — ჩადის სახელმწიფო, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე.
თებერვალი
1 თებერვალი : როჯერ ციენი — ჩინელ-ამერიკელი ქიმიკოსი
2 თებერვალი : პაკ კინ ჰე — სამხრეთ კორეელი პოლიტიკოსი.
6 თებერვალი : სტივენ კალაჰანი — ამერიკელი მწერალი
19 თებერვალი : რიუ მურაკამი — იაპონელი ნოველისტი და კინორეჟისორი.
19 თებერვალი : დანილო ტიურკი — სლოვენიის პრეზიდენტი
21 თებერვალი : აქინ იოზთურქი — თურქეთის საჰაერო ძალების ყოფილი გენერალი
22 თებერვალი : ელგუჯა გვაზავა — ქართველი პოლიტიკოსი.
23 თებერვალი : მარშალ ჰერსკოვიცი — ამერიკელი სცენარისტი
24 თებერვალი : თათული დოლიძე — ქართველი მსახიობი.
მარტი
5 მარტი : ისატუ ნჯიე-საიდი — გამბიელი პოლიტიკური მოღვაწე.
11 მარტი : დაგლას ადამსი — ინგლისელი მწერალი (გ. 2001)
14 მარტი : რიკარდო დანიელ ბერტონი — არგენტინელი ფეხბურთელი
18 მარტი : სალომე ზურაბიშვილი — საფრანგეთისა და საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე
18 მარტი : როლანდ გილიგაშვილი — საქართველოს იუსტიციის მინისტრი (2001–2003)
19 მარტი : ჰარვი ვაინსტინი — ამერიკელი კინოპროდიუსერი
აპრილი
4 აპრილი : გარი მური — ჩრდილოეთ ირლანდიელი გიტარისტი და მომღერალი.
24 აპრილი : ჟან-პოლ გოტიე —ფრანგი მოდის დიზაინერი
მაისი
ივნისი
7 ივნისი : პამუკი, ორჰან — თურქი მწერალი-ნოველისტი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
7 ოქტომბერი : ვლადიმერ პუტინი — რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი
ნოემბერი
5 ნოემბერი : ოლეგ ბლოხინი — უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი
დეკემბერი
21 დეკემბერი : ვლადიმერ გუცაევი — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
2 თებერვალი : კალისტრატე — სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1932-1952 (დ.1866)
6 თებერვალი : ჯორჯ VI — დიდი ბრიტანეთის მეფე (დ.1895)
მარტი
აპრილი
მაისი
6 მაისი : მონტესორი, მარია — იტალიელი პედაგოგი (დ.1870)
ივნისი
ივლისი
13 ივლისი : ასპისოვი, ნიკოლოზ — საბჭოთა ოტოლარინგოლოგი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
18 ნოემბერი : პოლ ელუარი — ფრანგი პოეტი.
დეკემბერი
ნობელის პრემიის ლაურეატები
ფიზიკა : ფელიქს ბლოხი, ედუარდ პარსელი
ქიმია : არჩერ მარტინი, რიჩარდ სინჯი
ფიზიოლოგია და მედიცინა : სელმან ვაქსმანი
ლიტერატურა : ფრანსუა მორიაკი
მშვიდობა : ალბერტ შვაიტცერი
ლუი VIII

ლუი VIII (დ.5 სექტემბერი, 1187, პარიზი — გ. 8 ნოემბერი, 1226, მონტპენსიერი) — საფრანგეთის მეფე 1223–1226 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ II ოგიუსტისა (1165–1223) და იზაბელა ენოელის შვილი და მამის პოლიტიკის გამტარებელი. ცოლად ჰყავდა ჰენრი II პლანტაგენეტის შვილიშვილი, ამიტომ პრეტენზიას აცხადებდა ინგლისის ტახტზეც. 1216 წელს ჯონ უმიწაწყლოს წინააღმდეგ აჯანყებული ბარონების თხოვნით წაუძღვა სამხედრო ექსპედიციას ინგლისში, მაგრამ ჯონ უმიწაწყლოს უეცარი სიკვდილის შემდეგ 1217 წლის 20 მაისს დამარცხდა ლინკოლნის ბრძოლაში და იძულებული შეიქმნა უკან დაბრუნებულიყო. ტახტზე ასვლის შემდეგ წაართვა ინგლისელებს პუატუ და ზოგიერთი სხვა სამფლობელო. 1226 წელს სათავეში ჩაუდგა ახალ ჯვაროსნულ ლაშქრობას ტულუზის გრაფის რაიმუნდ VII-ისა და ალბიგოელების წინააღმდეგ.
ქორწინება და შვილები
1200 წლის 23 მაისს ლუიმ ცოლად ბლანკა კასტილიელი მოიყვანა (1188–1252)
შვილები
ფილიპი (1209-1218)
ლუი IX (1214-1270)
რობერ I დ'არტუა (1216-1250)
ჟანა (1219-1232)
ალფონს დე პუატიე (1220-1271)
ფილიპ-დაგობერი (1222-1232)
იზაბელა (1225-1269)
ეტიენი (1226 - დაბადებისთანავე გარდაიცვალა)
შარლ I სიცილიელი (1227-1285)
ლიტერატურა
საფრანგეთის მეფეები
დაბადებული 5 სექტემბერი
დაბადებული 1187
გარდაცვლილი 8 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1226
სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
იოსებ სტალინის ძეგლი გორში

იოსებ სტალინის ძეგლი გორში — საბჭოთა კავშირის ლიდერის იოსებ სტალინისადმი მიძღვნილი ერთ-ერთი უკანასკნელი შემორჩენილი მონუმენტი მსოფლიოში. 2010 წლის 18 ოქტომბრამდე აღმართული იყო საქართველოში, სტალინის მშობლიური ქალაქის — გორის ცენტრალურ მოედანზე, საკრებულოს ადმინისტრაციული შენობის წინ.
ისტორია
ძეგლი სტალინის სიცოცხლეში, 1952 წ. გაიხსნა. მოქანდაკეა შოთა მიქატაძე, არქიტექტორები — ზაქარია და არჩილ ქურდიანები. ბრინჯაოს ექვსმეტრიანი ქანდაკება იდგა გრანიტის ცხრამეტრიან სამიარუსიან კვარცხლბეკზე, რომელიც ამავე დროს ტრიბუნის ფუნქციასაც ასრულებდა. სტალინი მთელი ტანით არის წარმოდგენილი. აცვია სამხედრო ტანსაცმელი.
ძეგლი გადაურჩა სტალინის მემკვიდრის, ნიკიტა ხრუშჩოვის მიერ „პიროვნების კულტის“ დაგმობის შემდეგ დაწყებულ კამპანიას „დიდი ბელადის“ გამოსახულებათა წინააღმდეგ, რომლის დროსაც მოხსნეს ანალოგიური მონუმენტი თბილისში. 1980-90-იანი წლების მიჯნაზე, ქართული ეროვნული მოძრაობის პერიოდში, განზრახული იყო გორში მდგარი ძეგლის განადგურებაც, მაგრამ გორის მოსახლეობის მოთხოვნით მონუმენტი შენარჩუნდა. ამ დროიდან გორის ცენტრში სტალინის ძეგლის არსებობის მიზანშეწონილობაზე კამათი არ შემწყდარა. საზოგადოებრივი აზრი ორადაა გაყოფილი: ბევრისთვის ძეგლი ტოტალიტარიზმისა და საბჭოთა ოკუპაციის სიმბოლოა და მისი არსებობა ამ სახით გაუმართლებელია; სხვები ძეგლის შენარჩუნებასდმი თავიანთ მხარდაჭერას ტურისტული ინტერესით ხსნიან; ზოგიერთი კი მონუმენტს „ისტორიის ნაწილად“ მიიჩნევს და „ყველაზე ცნობილი ქართველის“ ძეგლის დემონტაჟის მოწინააღმდეგედ რჩება.
ძეგლის მომავალი
2008 წ. აგვისტოში რუსეთ-საქართველოს ომის დროს გორის ოკუპაციამ და მსოფლიო მედიის გაძლიერებულმა ყურადღებამ ქალაქისა და მისი სიმბოლიკისადმი სტალინის ძეგლის საკითხი კვლავ გამოაცოცხლა. 2008 წ. ოქტომბერში საქართველოს მთავრობის წევრებმა განაცხადეს, რომ სტალინის ძეგლი გადატანილი იქნება საქართველოს ოკუპაციის მუზეუმის ფილიალში, რომელიც გორში სტალინის სახლ-მუზეუმის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნება. ამ განცხადებებს ქართულ პოლიტიკურ სპექტრში არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა. ძეგლის გადატანა გააპროტესტეს საქართველოს კომუნისტური პარტიის თავმჯდომარემ პანტელეიმონ გიორგაძემ და საქართველოს ლეიბორისტული პარტიის ლიდერმა შალვა ნათელაშვილმა. საქართველოს მთავრობას პროტესტის ღია წერილით მიმართეს ასევე რუსმა კომუნისტებმა. 2010 წლის 24–25 ივნისს მოხდა ძეგლის დემონტაჟი.
სქოლიო
გორი
ჭითაწყარი

ჭითაწყარი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჩხოუშის მარცხენა სანაპიროზე. ზღვის დონიდან 60 მეტრი, ზუგდიდიდან 4 კმ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3293 ადამიანი.
სქოლიო
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ათათურქის აეროპორტი

ათათურქის აეროპორტი
სტამბოლის ათათურქის აეროპორტი (სრული სახელით სტამბოლის მუსტაფა ქემალ ათათურქის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი) — სტამბოლის მთავარი საერთაშორისო აეროპორტი და თურქეთის ყველაზე დიდი აეროპორტი, მგზავრთა საერთო რაოდენობის, მიმართულებებისა და თვითმფრინავების მოძრაობით. პირველად გაიხსნა 1912 წელს იეშილქიოიში, ქალაქის ევროპულ მხარეს, როგორც სამხედრო აეროდრომი. მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან 24 კმ დასავლეთით და არის თურქეთის ავიახაზების მთავარი ჰაბი. ქალაქის სხვა, უფრო პატარა საერთაშორისო აეროპორტია საბიჰა გიოქჩენის საერთაშორისო აეროპორტი. 2017 წლის თებერვლის მდგომარეობით, ათათურქის აეროპორტიდან სრულდებოდა 273 პირდაპირი (ნონ-სტოპ) რეისი მსოფლიოს მასშტაბით, რაც მას ამ მიმართულებით მსოფლიოს მეორე აეროპორტად აქცევს, ფრანკფურტის აეროპორტის შემდეგ.
აეროპორტის თავდაპირველი სახელი იყო „იეშილქიოის აეროპორტი“. 1980-იან წლებში „სტამბოლის ათათურქის საერთაშორისო აეროპორტი“ დაერქვა, რაც ქემალ ათათურქის პატივსაცემად გაკეთდა, რომელიც თურქეთის რესპუბლიკის დამფუძნებელი და პირველი პრეზიდენტი იყო. აეროპორტი, 2015 წელს 60 მილიონზე მეტ მგზავრს მოემსახურა, რაც მას მთელ მგზავრთა მოძრაობის თვალსაზრისით მსოფლიოში მე-11, ხოლო საერთაშორისო მგზავრთა მოძრაობის თვალსაზრისით მე-10 ყველაზე დატვირთულ აეროპორტად აქცევს. 2017 წლის მდგომარეობით, ათათურქის საერთაშორისო აეროპორტი ევროპის მე-5 ყველაზე დატვირთული აეროპორტია, ლონდონის ჰითროუს აეროპორტი, პარიზის შარლ დე გოლის აეროპორტის, ფრანკფურტის აეროპორტისა და ამსტერდამის სხიპჰოლის აეროპორტის შემდეგ.
სქოლიო
სტამბოლის აეროპორტები
დოშულუ

დოშულუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ფუზულის რაიონში.
რესურსები ინტერნეტში
ფუზულის რაიონის სოფლები
ელისავეტა ბაგრიანა

ელისავეტა ბაგრიანა (ნამდვილი გვარი — ბელჩევა; დ. 29 აპრილი, 1893, სოფია — გ. 23 მარტი, 1991, სოფია) — ბულგარელი პოეტი. დიმიტროვის პრემიის ლაურეატი (1950) და კულტურის სახლის მოღვაწე. ავტორია ლექსთა კრებულებისა „მარადიული და წმინდა“ (1927), „მეზღვაურების ვარსკვლავი“ (1932), „ადამიანის გული“ (1936). მისი პოეზიის მთავარი ლირიკული გმირია სიყვარულისათვის მეოცნებე ქალი, რომელსაც მდაბალი, მეშჩანური გარემო უხუთავს სულს და მისგან განთავისუფლება სწადია. ბაგრიანას ლექსი გამოირჩევა განცდათა სიღრმითა და უშუალობით, პოეტური სტილის კონკრეტულობითა და ორიგინალობით. 1944 წლიდან, ბულგარეთის განთავისუფლების შემდეგ, ბაგრიანას პოეზიაში დამკვიდრდა ახალი ცხოვრების მოტივები და იდეალები.
ლიტერატურა
სქოლიო
ბულგარელი პოეტები
დაბადებული 1893
გარდაცვლილი 1991
John the Revelator / Lilian

John the Revelator / Lilian
„John the Revelator / Lilian“ — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის მეორე ორმაგი A-მხარიანი სინგლი. იგი გამოვიდა 2006 წლის 5 ივნისს, როგორც მეოთხე სინგლი ალბომიდან Playing the Angel .
ბრიტანეთის საუკეთესო 20-ეულში სინგლმა მე-18 ადგილი დაიკავა.
რესურსები ინტერნეტში
ინფორმაცია სინგლის შესახებ ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე
2006 წლის სინგლები
Depeche Mode-ის სიმღერები
ბენეტონი

ბენეტონი
ბენეტონ რაგბი — იტალიური პროფესიონალური სარაგბო გუნდი ქალაქ ტრევიზოდან. ბენეტონი მონაწილეობას იღებს პრო 14-ის გათამაშებაში.
სარაგბო კლუბი ტრევიზოში დაარსდა 1932 წელს, 1979 წლიდან კლუბი ბენეტონების ოჯახის საკუთრებაა. გუნდმა 15-ჯერ შეძლო იტალიის ეროვნულ ჩემპიონატში გამარჯვების მოპოვება. 2010 წლიდან კი პრო-12-ში მონაწილეობს.
ჯილდოები
იტალიის ეროვნული ჩემპიონატი:
ჩემპიონი: 15 (1956, 1978, 1983, 1989, 1992, 1997, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2006, 2007, 2009, 2010)
Coppa Italia:
ჩემპიონი: 4 (1970, 1998, 2005, 2010)
იტალიის სუპერთასი:
გამარჯვებული: 2 (2006, 2009)
იტალიური დერბი პრო-14-ში:
გამარჯვებული: 7 (2010−11, 2011−12, 2012−13, 2013−14, 2014−15, 2016−17, 2017−18)
რესურსები ინტერნეტში
იტალიის სარაგბო კლუბები
Pošta Crne Gore

Pošta Crne Gore — მონტენეგროს ეროვნული საფოსტო სამსახური. დაარსდა 1998 წელს და უზრუნველყოფს მომსახურების ფართო სპექტრს საფოსტო, სატელეფონო და სატელეგრაფო კომუნიკაციების სფეროში.
სახალხო ფოსტა მონტენეგროში დაარსდა 1841 წელს. პირველი საფოსტო მარკა კი გამოუშვეს 1874 წელს. მონტენეგრო მსოფლიო საფოსტო კავშირის წევრი გახდა 2006 წლის 26 ივლისს.
1998 წლის 31 დეკემბერს მონტენეგროს საფოსტო-სატელეგრაფო-სატელეფონო სამსახური გაიყო ორ ნაწილად: ტელეკომუნიკაციის სფეროში მუშაობა დაიწყო Crnogorski Telekom-მა, ხოლო საფოსტო სფეროში Pošta Crne Gore-მ.
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური საიტი
სქოლიო
მონტენეგროს კომპანიები
ყარავალი (იმიშლი)

ყარავალი (იმიშლი)
ყარავალი — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 942 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
იმიშლის რაიონის სოფლები
საკრედიტო დეფოლტის სვოპები

საკრედიტო დეფოლტის სვოპები (Credit Default Swap)- არის საკრედიტო წარმოებული კონტრაქტები, რომლებიც ინვესტორებს საშუალებას აძლევს, შეცვალონ საკრედიტო რისკი კომპანიაზე, ქვეყანაზე ან სხვა სუბიექტზე, სხვა კონტრ-აგენტთან.
კრედიტორი იძენს ‘’საკრედიტო დეფოლტის გაცვლა’’-ს (CDS) ინვესტორისგან, რომელიც თანახმაა, რომ გადაუხადოს კრედიტორს, იმ შემთხვევაში, თუ კონკრეტული მსესხებელი თავის ვალდებულებეს არღვევს. როგორც წესი, ‘’საკრედიტო დეფოლტის გაცვლა’’-ში მონაწილეობს სამი მხარე: სესხის გამცემი, მყიდველი და ‘’საკრედიტო დეფოლტის გაცვლის’’ გამყიდველი.
კონტრაქტები მორგებულია მონაწილე მხარეებზე, რაც მათ გაუმჭვირვალეს, არალიკვიდურსა და მარეგულირებლისთვის ძნელად დასაკვირვებელს ხდის.
https://www.investopedia.com/terms/c/creditdefaultswap.asp#:~:text=The%20term%20credit%20default%20swap,the%20case%20the%20borrower%20defaults.
გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი

გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი (დ. 26 ივლისი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 24 სექტემბერი, 2019, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, არქიტექტორი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი დაიბადა 1945 წლის 26 ივლისს, თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, არქიტექტორის სპეციალობით. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1967 წელს, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. წლების მანძილზე, როგორც არქიტექტორი, მონაწილეობდა ეთნოგრაფიულ ექსპედიციებში, აფიქსირებდა ტრადიციული არქიტექტურისა და ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების ძეგლებს.
აკადემიკოს გიორგი ჩიტაიას ხელმძღვანელობით მოამზადა და 1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რომელიც ეძღვნებოდა ქართველ მთიელთა საცხოვრებლის ინტერიერის პრობლემებს.
მთელი ამ წლების მანძილზე გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი სამეცნიერო-კვლევით მუშაობასთან ერთად ეწეოდა აქტიურ შემოქმედებით ცხოვრებას. მისი, როგორც მხატვრის ინტერესების სფერო მოიცავდა სახვითი ხელოვნების სხვადასხვა ჟანრების ფართო სპექტრი: ფერწერა, გრაფიკა, პლაკატი, სამეცნიერო ილუსტრაცია, სასაქონლო ნიშანი, ემბლემა, პიქტოგრამა და სხვ.
პუბლიკაციები
იგი ავტორია 60-ზე მეტი სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული პუბლიკაციისა, არქიტექტურის, დიზაინისა და ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების პრობლემებზე.
ლიტერატურა
ტრადიციული დასახლების სტრუქტურის თავისებურებანი საქართველოში: [დასახლების ტიპი, ფორმა და მასთან დაკავშირებული უმთავრესი ტერმინოლოგიები - სოფელი, დაბა, სახლი, ქვეყანა, ხევი, თემი და სხვა]. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი. თბილისი, 2004. ტ.6, გვ.285-301.
ქართული ტრადიციული საცხოვრებლის ტიპოლოგიისათვის: [საქართველოს ცალკეული კუთხეების XIXს-ის ხალხური ხუროთმოძღვრების ძირითადი განმსაზღვრელი ნიშან-თვისებები-ტრადიციულობა, ხასიათი, ვარიანტები]. საქართველოს სიძველენი. 2003. N4-5, გვ.273-286.
ეთნოდიზაინი: მემკვიდრეობითობა და რეალობა (ტრადიციული გამოყენებითი ხელოვნების პრობლემები: [ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით]. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი. 2005. N7, გვ.333-355.
ტრადიციული დასახლება და საცხოვრებელი ნაგებობანი საქართველოში. თბილისი: შემეცნება, 2005.
ოჩხარი: ჯულიეტა რუხაძისადმი მიძღვნილი ეთნოლოგიური, ისტორიული და ფილოსოფიური ძიებანი : კრებული / საქ. მეცნ. აკადემია, ივ. ჯავახიშვილის სახ. ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინ–ტი; რედ. დავით მუსხელიშვილი; გარეკანის დიზაინი გიორგი ბაგრატიონ–დავითაშვილისა. თბილისი: მემატიანე, 2002.
რესურსები ინტერნეტში
გიორგი ბაგრატიონ-დავითაშვილი - ეროვნული ფოტომატიანე
ქართველი არქიტექტორები
ქართველი ეთნოლოგები
დაბადებული 1945
დაბადებული 26 ივლისი
გარდაცვლილი 24 სექტემბერი
გარდაცვლილი 2019
მიშო ყიფიანი

მიშო ყიფიანი (დ. 12 აპრილი, 1846, ქვიშხეთი — გ. 2 მარტი, 1916, ვლადიკავკაზი) — ქართველი პედაგოგი, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი, საქართველოში ხალხოსნური მოძრაობის ერთ-ერთი მთავარი ინიციატორი,
ბიოგრაფია
საშუალო სასწავლებლის დამთვრების შემდეგ შევიდა პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 1875 წელს სამსახური დაიწყო ქუთაისში და აქტიურად ჩაება ხალხოსნურ მოძრაობაში; 1876 წელს სხვა ხალხოსნებთან ერთდ დააპატიმრეს და გადაასახლეს აღმოსავლეთ ციმბირში, შემდეგ კი ორენბურგში; 1981 წელს გაათვისუფლეს და სამშობლოში დაბრუნების უფლება მისცეს. იმავე წელს თბილისის მეორე გიმნაზიაში დაიწყო მასწავლებლად მუშაობა; 1981 წლის ოქტომბრიდან დაინიშნა გორის სამასწავლებლო სემინარიის ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად; პარალელურად ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას გორის ქალთა პროგიმნაზიაშიც. დიდი ავტორიტეტითა და პატივისცემით სარგებლობდა მოსწავლეთა შორის. 1883 წელს იგი კვლავ დააპატიმრეს და ქალაქ უსტკამენოგორსკში გადაასახლეს. 1887 წელს გაათავისუფლეს და იგი საქართველოში დაბრუნდა.
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი პედაგოგები
დაბადებული 12 აპრილი
დაბადებული 1846
გარდაცვლილი 2 მარტი
გარდაცვლილი 1916
ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მ
პატარა გორა

პატარა გორა — მთა თბილისის აღმოსავლეთით, ივრის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სოფელ პატარა ლილოს ჩრდილოეთით. სიმაღლე 912 მ. აგებულია მაიკოპული თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია მეორეული ტყე-ბუჩქნარითა და სტეპის ბალახეულით.
ლიტერატურა
თბილისის მთები
ოდის დეპარტამენტი

ოდის დეპარტამენტი
ოდი — დეპარტამენტი საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში, ლანგედოკ-რუსილონში.
ისტორია
ოდი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.
გეოგრაფია
ოდის ფართობია 6139 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 309,770 ადამიანს შეადგენს და მას 71-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 50 ადამიანს.
აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ოდის მმართველია მარსელ რენო.
რესურსები ინტერნეტში
General council website
Prefecture website
საფრანგეთის დეპარტამენტები
ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი

ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტამბოვის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი ქალაქ ტამბოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს. იგი არის ტამბოვის პირველი ქვის ტაძარი და ტამბოვის ოლქის უძველესი მართლმადიდებელი ეკლესია.
ისტორია
ქვის ტაძრის მშენებლობა ძველი ხის ეკლესიის ადგილზე დაიწყო 1694 წელს ტამბოვის ეპისკოპოსმა პიტირიმმა, მაგრამ საბოლოოდ იგი დასრულდა 1783 წელს ტამბოველი ვაჭრის მატვეი ბოროდინის ფინანსებით.
1809 წელს ეპისკოპოსმა თეოფილ რაევმა ტამბოვის სასულიერო კონსისტერიას შესთავაზა და დაარწმუნა ისინი ძველი სამრეკლოს ადგილზე ახლის აშენებაში. დაიწყო სახსრების შეგროვება. 1811 წელს დასრულდა ახალი, ქვის სამრეკლოს მშენებლობა.
XX საუკუნის დასაწყისში ტაძარს სტუმრობდა იმპერატორი ნიკოლოზ II, დიდი თავადი ელისაბედ თევდორეს ასული და იოანე კრონშტადტელი.
1929 წელს საკათედრო ტაძრის შენობაში განათავსეს ტამბოვის საოლქო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. 1931-1932 წლებში დაშალეს ეკლესიის სამრეკლო. ტამბოვის საოლქო აღმასკომის 1974 წლის 14 მაისის № 309 დადგენილების საფუძელზე იცავს სახელმწიფო, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლს.
1991 წლის 18 აგვისტოს ტამბოვის სახალხო დეპუტატთა საოლქო საბჭოს № 196 გადაწყვეტილებით ფერისცვალების ეკლესია გადაეცა მორწმუნეებს. 1993 წელს გუმბათზე დაადგეს ჯვარი. 6 აგვისტოს მთავარეპისკოპოსმა ევგენიმ აკურთხა ქვედა ტაძრის საკურთხეველი.
1993 წლის 8 აგვისტოს ტაძარს დაუბრუნდა ქალაქ ტამბოვის ზეციური მმართველის წმინდა პიტირიმის ნეშტი და ასევე სხვა სიწმინდეები.
1993 წელს საკათედრო ტაძარი დაუბრუნდა ტამბოვის ეპარქიას. გადაცემის ცერემონია საბოლოოდ დასრულდა ტამბოვში პატრიარქ ალექსი II-ის პირველი ვიზიტის პერიოდში.
1994 წელს დარეგისტრირდა ტაძრის რელიგიური საზოგადოება. 2002 წლის 9 აგვისტოს პატრიარქმა ალექსი II-მ აღასრულა რამსთევის მსახურება. 10 აგვისტოს, ქალაქის მფარველის, პატრიარქ პიტირიმის ხსენების დღეს, გაიმართა საღვთო ლიტურგია. 2011 წლის 18 მაისს კი გაიმართა ლიტურგია და აკურთხეს ჯვარი სამრეკლოს მშენებლობის ადგილზე.
ამჟამად სამრეკლო აგებულია და მოქმედებს.
რესურსები ინტერნეტში
Спасо-Преображенский Кафедральный собор
Возле Вечного огня в Тамбове построят колокольню.
სქოლიო
ტამბოვის მართლმადიდებლური ტაძრები
რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ტამბოვის ოლქში
როლანდ ჰანტფორდი

როლანდ ჰანტფორდი (დ. 1927) — ბრიტანელი ჟურნალისტი და ისეთი ცნობილი პოლარეთის მკვლევრების ბიოგრაფიების ავტორი, როგორებიც არიან: რობერტ სკოტი, რუალ ამუნდსენი, ერნესტ შეკლტონი, ფრიტიოფ ნანსენი. სამეფო ლიტერატურული საზოგადოების წევრი.
ბიოგრაფია
როლანდ ჰანტფორდი ცხოვრობს კემბრიჯში. იგი ადრე გაზეთ The Observer-ის კორესპონდენტი იყო სკანდინავიაში, გამოდიოდა სპორტის ზამთრის სახეობების დამკვირვებლად. 1986-დან 1987 წლამდე ირიცხებოდა წმინდა ანტონიას კოლეჯის სამეცნიერო თანაშემწედ ოქსფორდში.
ლიტერატურა
OCLC 59303598
OCLC 52695234
OCLC 45661501
სქოლიო
დაბადებული 1927
ბრიტანელი მწერლები
ბრიტანელი მამაკაცი ჟურნალისტები
ლიტერატურის სამეფო საზოგადოების წევრები
კერატი (მცენარე)

კერატი (მცენარე)
კერატი — მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. 15 მ-მდე სიმაღლის მარადმწვანე ხეა. ფოთლები წყვილფრთართულია. ყვავილებს უსიამოვნო სუნი ასდის, ჯამი ადრევე სცილდება, ფურცლები რედუცირებულია, შეკრებილია მტევანში. ნაყოფი პარკია (სიგრძე 30 სმ-მდე, სიგანე 4 სმ-მდე). მიიჩნევა, რომ ველური სახით იზრდება აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის კუნძულებზე. ხმელთაშუაზღვისპირეთში, აზიის, აფრიკის, ავსტრალიისა და ამერიკის სუბტროპიკებში ძველთაძველი დროიდანაა კულტივირებული როგორც საჭმელი, საკვები და სამკურნალო მცენარე; ხშირად ველურდება. ერთ ხეს წელიწადში დაახლ. 200 კგ ნაყოფის მოცემა შეუძლია. წყვეტენ მოუმწიფებელ პარკებს, მზეზე გამოშრობის შემდეგ იძენს მუქ ყავისფერ ფერს და წვნიან ტკბილ რბილობს (დაახლ. 50% შაქარი), რომელიც გამოიყენება საკონდიტრო ნაწარმის, სიროფებისა და სპირტის დასამზადებლად. ნაყოფი შეიცავს პოლისაქარიდ პოლიგალაქტომანანს, რომელიც განაპირობებს მის სიმაგრეს და თესლის მასის მუდმივობას (დაახლ. 200 მგ), რის გამოც ძველთაგანვე იყენებენ მასის საზომად, მიახლოებით უდრის კარატს. გამხმარი ჭოტების თესლებისგან მიღებული ფხვნილი (კერობი) იხმარება კაკაოს ფხვნილის სუროგატად (არ შეიცავს კოფეინს). მოყვითალოცილიანი და ყავისფერ-წითელგულიანი მერქანი მძიმეა, ადვილად პრიალდება. მრავალი ხალხი თაყვანს სცემს როგორც წმინდა ხეს. კერატთან ერთად გვარში შედის მეორე სახეობა — , რომელიც სომალის ტყეებში იზრდება.
გალერეა
სქოლიო
ცეზალპინიისებრნი
საჭმელი მცენარეები
საკვები მცენარეები
სამკურნალო მცენარეები
სქესი

სქესი — ორგანიზმის მორფოლოგიურ და ფიზიოლოგიურ ნიშან-თვისებათა ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს მის მონაწილეობას ახალ თაობათა წარმოქმნაში და შთამომავლობისათვის მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემაში. მამრობითი და მდედრობითი გამეტების შერწყმით მიიღება ზიგოტა, რომელშიც ერთიანდება რეკომბინირებული მემკვიდრული მასალის შემცველი ორივე მშობლის ჰაპლოიდურ ქრომოსომათა ნაკრები. ამიტომ ორსქესიან პოპულაციებში გამუდმებით წარმოიქმნება გენეტიკურად განსხვავებული ფორმები, რომლებიც მდიდარ მასალას წარმოადგენენ ბუნებრივი გადარჩევისათვის. მრავალუჯრედიან ორგანიზმებში სქესობრივმა პროცესმა სქესის რთული დიფერენცირება განიცადა. სპეციალურ (გენერაციულ) ორგანოებში ხდება დიდი ზომის უძრავი ან ნაკლებად მოძრავი მდედრობითი სქესის და პატარა, უმეტესად მოძრავი მამრობითი სქესის გამეტების ჩამოყალიბება.
მცენარეთა დიდ ნაწილში და ზოგიერთ ცხოველში ორივე ტიპის გამეტები ყალიბდება ერთსა და იმავე ინდივიდში, ცხოველების უმრავლესობაში კი — სხვადასხვაში, რომლებიც შესაბამისად მამრობით და მდედრობით ფორმებად იყოფიან. ცალსქესიანი ინდივიდები განსხვავდებიან პირველადი და მეორეული სასქესო ნიშნებით, ქცევით. ორსქესიან მცენარეებსა და ჰერმაფროდიტ ცხოველებში შინაგანი ფაქტორების მოქმედებით გენეტიკურად ერთგვაროვანი უჯრედებიდან ყალიბდება მდედრობითი და მამრობითი სასქესო ორგანოები. განასხვავებენ სქესის პროგამურ, ეპიგამურ და სინგამურ განსაზღვრას.
1). ინგლისელი სოციოლოგი ენტონი გიდენსი განმარტავს სქესს, როგორც „ბიოლოგიურ ან ანატომიურ განსხვავებას ქალებსა და მამაკაცებს შორის“, მაშინ როდესაც გენდერი გულისხმობს „მამრთა და მდედრთა შორის არსებულ ფსიქოლოგიურ, სოციალურ და კულტურულ განსხვავებებს.
2). გულისხმობს ბიოლოგიას, ადამიანის გენეტიკურ და ფიზიოლოგიურ თვისებებს, რომლებიც გვიჩვენებენ, მამრია იგი, თუ მდედრი. ქალის ან მამაკაცის ბიოლოგიური სქესი სტატიკურია ანუ იგი არ იცვლება, არის უნივერსალური და აშკარად დაკავშირებულია რეპროდუქციულ ფუნქციებთან. მნიშვნელოვანი სქესობრივი განსხვავება არის ის, რომ ქალს შეუძლია ბავშვის გაჩენა, ხოლო კაცს — არა. კიდევ ერთი სქესობრივი განსხვავება ისაა, რომ კაცს მუსკულატურა ძირითადად უფრო მძლავრი აქვს, ვიდრე ქალს.
3). განსაზღვრავს ქალსა და მამაკაცს შორის ანატომიურ და ფიზიოლოგიურ სხვაობებს და ამ სხვაობათა კავშირს რეპროდუქციის უნართან. სქესი ბიოლოგიურად არის დეტერმინირებული.
სქოლიო
ბიოლოგიური პროცესები
დანახვისის წმინდა გიორგის ეკლესია

დანახვისის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია შიდა ქართლში, ატენის ხეობაში. მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის სამხრეთ-დასავლეთით 7 კილომეტრზე, დანახვისის მთის წვერზე (1641 ზ. დ., თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე).
ეკლესია არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) ცნობით: „დანახვისი დგას მაღალს მთასა ზედა, ეკლესია წმიდის გიორგისა, მჭურეტი ქართლისა“.
ეკლესია დარბაზულია (6 X 3,6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე შიგნიდან თაღოვანი და გარედან ოთხკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. ერთი ოთხკუთხა სარკმელი სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილშიცაა. ეკლესიას სამხრეთით მთელ სიგრძეზე ეკვრის მინაშენი, რომლის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია კამაროვანი გადახურვის კვალი. მინაშენის შესასვლელი სამხრეთითაა, ეკლესიის შესასვლელის პირდაპირ. ეკლესიას სამხრეთით და აღმოსავლეთით მცირე ზომის ხელოვნური ბაქანი აქვს. დასავლეთ ფასადზე, კედლის გასამაგრებლად, მიშენებულია თვალური კონტრფორსი.
ლიტერატურა
გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
აბდ ალ-ქარიმ კასიმი

აბდ ალ-ქარიმ კასიმი (დ. 1914 — გ. 9 თებერვალი, 1963) — ერაყელი ნაციონალისტი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც ხელისულებაში 1958 წლის პუტჩის შემდეგ მოვიდა, როდესაც ერაყის მონარქია დაამხეს. სახელმწიფოს სათავეში ერაყის პრემიერ-მინისტრის რანგში იგი სიცხოხლის ბოლომდე, 1963 წლამდე მსახურობდა.
რესურსები ინტერნეტში
YouTube აბდ ალ-ქარიმ კასიმის ბოლო სიტყვით გამოსვლა
14 ივლისის რევოლუციის პრინციპები
დაბადებული 1914
გარდაცვლილი 9 თებერვალი
გარდაცვლილი 1963
ერაყის პრემიერ-მინისტრები
ერაყის ისტორია