საუდის არაბეთის საგარეო ურთიერთობები

საუდის არაბეთის საგარეო ურთიერთობები საუდის არაბეთსა და მსოფლიოს სხვა სახელმწიფოებს შორის დიპლომატიურ და სავაჭრო ურთიერთობებს აღნიშნავს. საუდის არაბეთის საგარეო პოლიტიკა სპარსეთის ყურის ნავთობის ექსპორტიორ ქვეყნებთან თანამშრომლობაზე, არაბულ სამყაროსთან ერთიანობაზე, ისლამურ სოლიდარობასა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მხარდაჭერაზეა ფოკუსირებული. საუდის არაბეთის საგარეო ურთიერთობებში პრობლემატური ასპექტებია აშშ-თან ურთიერთობები, საუდის არაბეთის შეჭრა იემენში, ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი, ერაყი, ირანის ისლამური რესპუბლიკიდან მომდინარე საფრთხე და ნავთობის ფასების ეფექტი. საუდის არაბეთი მუსლიმური ქვეყნებისთვის დიდი რაოდენობით დახმარებას გასცემს.1986 წლიდან 2006 წლამდე საუდის არაბეთმა სხვა ქვეყნების დასახმარებლად 49 მილიარდი გირვანქა სტერლინგი გაიღო.
საუდის არაბეთი მიუმხრობლობის მოძრაობის წევრია, თუმცა მას არაბულ ქვენებს შორის „პროდასავლური ბანაკის“ მოწინავედ მიიჩნევენ. საუდის არაბეთი და აშშ ახლო სტრატეგიული მოკავშირეები და პარტნიორები არიან. ბარაკ ობამას პრეზიდენტობის დროს საუდის არაბეთთან ურთიერთობები შემცირდა, თუმცა გაძლიერდა დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობის დროს, რომელმაც საუდის არაბეთის სამეფო ოჯახთან ახლო კავშირები დაამყარა. ბოლო ათწლეულებში ჩინეთსა და საუდის არაბეთს შორის ურთიერთობები მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. საუდის არაბთა უმრავლესობას ჩინეთის მიმართ დადებითი დამოკიდებულება აქვს.
როგორც ნავთობის ექსპორტიორ ქვეყნების ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, საუდის არაბეთი საგარეო პოლიტიკაში ნავთობის ფასების სტაბილურ და ზომიერ დონეზე შენარჩუნებას ისახავს მიზნად, საკმარისს იმისთვის, რომ დიდი რაოდენობით შემოსავლები მიიღოს, მაგრამ არა იმდენად მაღალს, რომ ნავთობის იმპორტიორ სახელმიწფოებში ალტერნატიული ენერგორესურსების მოთხოვნა წაახალისოს და დასავლური სახელმწიფოების ეკონომიკას ძირი გამოუთხაროს, სადაც საუდის არაბეთის უამრავი დინანსური აქტივია განთავსებული და რომლებიც საუდის არაბეთის მთავრობისთვის პოლიტიკურ და სამხედრო მხარდაჭერას უზრუნველყოფენ. მთავარი გამონაკლისი 1973 წლის ნავთობის კრიზისი იყო, როდესაც საუდის არაბეთმა ნავთობის მომპოვებელ სხვა სახელმწიფოებთან ერთად ნავთობის მიწოდებაზე ემბარგოს დაწესება აშშ-ზე ზეგავლენის მოსახდენად გამოიყენა, რათა ამ უკანასკნელს ისრაელისთვის მხარი არ დაეჭირა.
საუდის არაბეთი მრავალი საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრია, მათ შორის: ნავთობის ექსპორტიორ ქვეყანათა ორგანიზაციის, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის, არაბული ქვეყნების ლიგის, სპარსეთის ყურის ქვეყნებსი თანამშრომლობსი საბჭოს, მუსლიმური სამყაროს ლიგის, ისლამურინ თანამშრომლობის ორგანიზაციის და ისლამური განვითარების ბანკის, რომლის შტაბ-ბინაც ჯიდაში მდებარეობს. საუდის არაბეთი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს საერთაშორისო სავალუტო ფონდში, მსოფლიო ბანკსა და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში, რომელსაც 2005 წელს შეუერთდა.
ორმხრივი ურთიერთობები
აზია
კვიპროსი
საუდის არაბეთსა და კვიპროსს შორის ურთიერთობები 1961 წლის 27 ოქტომბერს დამყარდა. კვიპროსი საუდის არაბეთში ჯედაჰში მდებარე საპატიო საკონსულოთია წარმოდგენილი, ხოლო საუდის არაბეთს ნიქოზიაში აქვს საელჩო.
იორდანია
იორდანიის საელჩო ელ-რიადში მდებარეობს, ხოლო საკონსულო ჯედაჰშია განლაგებული. საუდის არაბეთის საელჩო ამანში მდებარეობს. Pew global opinion poll-ის 2013 წლის გამოკითხვის მიხედვით, იორდანიელთა 88%-ს საუდის არაბეთის მიმართ დადებითი, ხოლო 11%-ს უარყოფითი დამოკიდებულება აქვს.
ლიბანი
2006 წელს ლიბანის მეორე ომის დროს ისრაელმა საუდის არაბეთისგან ლიბანში შეჭრაზე საიდუმლოდ თანხმობა მიიღო. საუდის არაბეთის მთავრობის მხარდაჭერის შესახებ ისრაელის მედიასაშუალებებიდან გაჟონა ინფორმაციამ, რამაც ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები დაძაბა.
2017 წელს საუდის არაბეთი და ლიბანი დიპლომატიურ კონფლიქტში აღმოჩნდნენ, რომელიც თითქმის ომში გადაიზარდა. ლიბანიდან ჰეზბოლას განდევნის მოთხოვნით საუდის არაბეთის ზეწოლის შემდეგ ლიბანის პრემიერ-მინისტრმა საად ჰარირიმ თანამდებობიდან გადადგომა მოითხოვა. საუდის არაბეთმა, ქუვეითმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა საკუთარ მოქალაქეებს ლიბანის დატოვება ურჩიეს. მოგვიანებით ჰარირიმ გადადგომის შესახებ განცხადება შეცვალა და პრემიერ-მინისტრის თანამდებობდა 2020 წლამდე ეკავა.
ლიბანის საელჩო ერ-რიადში, ხოლო გენერალური საკოსნული ჯიდაში მდებარეობს. საუდის არაბეთის საელჩო ბეირუთში მდებარეობს.
ტაილანდი
საუდის არაბეთის საელჩო ბანგკოკში მდებარეობს, ხოლო ტაილანდის საელჩო ერ-რიადში. სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობები 1957 წელს დამყარდა და ასეულობით ათასი ტაილანდელი საუდის არაბეთში გაემართა სამუშაოდ. ქვეყნებს შორის ისტორიულად მეგობრული და სტრატეგიული ურთიერთობა დაიძაბა ლურჯი ალმასის საქმის შემდეგ, თუმცა ურთიერთობის სტატუსის მიუხედავად, საუდის არაბეთსა და ტაილანდს შორის ვაჭრობის დონე მაღალია. ბოლო წლებში ორი სამეფო ურთიერთობების გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად. 2022 წლის 26 იანვარს ორივე სახელმწიფომ გამოაცხადა, რომ დიპლომატიური ურთიერთობები სრულად აღადგინეს და მალე ელჩებსაც დანიშნავენ.
ტაილანდს საუდის არაბეთიდან მეტწილად ნედლი ნავთობი, ნავთობქიმიკატები და სასუქი შეაქვს, ხოლო საუდის არაბეთში ექსპორტზე ავტომობილების ნაწილები და აქსესუარები, კონდიციონერები, მაცივრები, თევზი, შალის ნაწარმი, სარეცხი მანქანები, დანადგარები, ტანსაცმელი, ბრინჯი და ა.შ. გააქვს.
დამატებითი საკითხავი
რესურსები ინტერნეტში
Ministry of Foreign Affairs
Our enemies, the Saudis. United States relations with Saudi Arabia by Victor Davis Hanson, originally published in Commentary, June 2002.
Saudi Arabia: 14-Year-Old Boy Faces Execution from Human Rights Watch 27 October 2005.
Royal Embassy of Saudi Arabia in Washington, D.C.
Embassy of the United States in Riyadh
Saudi-U.S. Alignment after the Six Day War
A Saudi-Israeli Deal (an opinion column by Thomas L. Friedman)
სქოლიო
საუდის არაბეთის საგარეო ურთიერთობები