ზოფია კიელან-იავოროვსკა

ზოფია კიელან-იავოროვსკა (დ. 25 აპრილი, 1925 — გ. 13 მარტი, 2015) — პოლონელი პალეობიოლოგი. 1960-იანი წლების შუაში კიელენ-იავოროვსკა ხელმძღვანელობდა პოლონურ-მონღოლური პალეონტოლოგიური ექსპედიციების სერიებს გობის უდაბნოში. კიელენ-იავოროვსკა იყო პირველი ქალი, რომელმაც იმსახურა გეოლოგიურ მეცნიერებათა საერთაშორისო კავშირის აღმასრულებელ კომიტეტში.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
კიელენ-იავოროვსკას განათლება დაიწყო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. რადგან ვარშავის უნივერსიტეტის გეოლოგიის ფაკულტეტი განადგურდა 1939 წელს, ის ესწრებოდა ლექციებს რომან კოზლოვსკის სახლში. შესაბამისად, მან მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი ზოოლოგიაში და დოქტორის - პელეონტოლოგიაში ვარშავის უნივერსიტეტში, სადაც მოგვიანებით ის გახდა პროფესორი.
კარიერა და კვლევა
კიელან-იავოროვსკა დასაქმდა პოლონეთის სამეცნიერო აკადემიის პალეობიოლოგიის ინსტიტუტში. ის სხვადასხვა ფუნქციას ითავსებდა პოლონეთის პროფესიულ ორგანიზაციებში და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ის იყო პირველი ქალი, რომელმაც იმსახურა გეოლოგიურ მეცნიერებათა საერთაშორისო კავშირში.
კიელან-იავოროვსკას საქმიანობამ მოიცვა დევონური და ორდოვიციული სისტემებს შესწავლა ცენტრალური ევროპიდან (პოლონეთი და ჩეხეთის რესპუბლიკა), ხელმძღვანელობა რამდენიმე პოლონურ-მონღოლური პალეონტოლოგიური ექსპედიისა გობის უდაბნოში და ნიანგების, ხვლიკისნაირთა, კუების, დინოზავრების (აღსანიშნავია დაინოჰეისური), ფრინველებისა და მრავალბორცვიანთა ახალი სახეობების აღმოჩენა. ის არის ავტორი წიგნისა „Hunting for Dinosaurs“ და თანაავტორი წიგნისა „Mammals from the Age of Dinosaurs“.
მისი ნაშრომები ფართოდ გამოქვეყნდა სწორად მიმოხილულ სამეცნიერო ჟურნალებში, წიგნებსა და მონოგრაფიებში.
პირადი ცხოვრება
ის დაქორწინდა ზბიგნევ იავოროვსკიზე, რადიობიოლოგიის პროფესორზე 1958 წელს.
ჯილდოები
ის იყო წევრი ნორვეგიის მეცნიერებათა აკადემიისა. მისმა წიგნმა, „Mammals from the Age of Dinosaurs-მა“ მას მოუტანა პოლონური სამეცნიერო ფონდის პრესტიჟული ჯილდო 2005 წელს. მას ასევე გადაეცა რომერ-სიმფსონის მედალი 1995 წელს. ზოფია ასევე იყო პოლონეთის აღორძინების ორდენის მეთაური და ოფიცერი.
გამორჩეული სამეცნიერო შრომები
Kielan, Z. 1953. Les trilobites Mésodévoniens des Monts des Sainte-Croix. Palaeontologia Polonica, 6: 50 pp.
Kielan-Jaworowska, Z. 1968. Scolecodonts versus jaw apparatuses. Lethaia, 1: 39-49
Kielan-Jaworowska, Z. 1969. Discovery of a multituberculate marsupial bone. Nature, 222: 1091—1092.
Kielan-Jaworowska, Z. and Sochava, A. V. 1969. The first multituberculate from the Uppermost Cretaceous of the Gobi Desert. Acta Palaeontologica Polonica, 14: 355—371.
Kielan-Jaworowska, Z. 1970. Unknown structures in multituberculate skull. Nature 226: 974—976.
Butler , P. M. and Kielan-Jaworowska, Z. 1973: Is Deltatheridium a marsupial? — Nature 245: 105—106.
Kielan-Jaworowska, Z. 1975. Possible occurrence of marsupial bones in Cretaceous eutherian mammals. Nature, 255: 698—699
Crompton, A. W. and Kielan-Jaworowska, Z. 1978. Molar structure and occlusion in Cretaceous therian mammals. In Butler , P. M. and Joysey, K. A. (eds.), Studies in the Development, Function and Evolution of Teeth: 249—289. Academic Press, London and New York.
Kielan-Jaworowska, Z. 1979. Pelvic structure and nature of reproduction in Multituberculata. Nature, 277: 402—403.
Lillegraven, J. A., Kielan-Jaworowska, Z. and Clemens, W. A. (eds.), Mesozoic Mammals. The First Two-thirds of Mammalian History. University of California Press, Berkeley: 99-149.
Kielan-Jaworowska, Z. 1980. Absence of ptilodonoidean multituberculates in Asia and its paleogeographic implications. Lethaia, 13: 169—175.
Fosse, G., Kielan-Jaworowska, Z. and Skaale, S. G. 1985. The microstructure of tooth enamel in multituberculate mammals. Palaeontology, 28: 435—449.
Kielan-Jaworowska, Z., Presley, R. and Poplin, C. 1986. Cranial vascular system in taeniolabidoid multituberculate mammals. Transactions of the Royal Society of London , B. Biological Sciences, 313: 525—602.
Kielan-Jaworowska, Z., Dashzeveg, D. and Trofimov, B. A., 1987. Early Cretaceous multituberculates from Asia and a comparison with British and North American Jurassic forms. Acta Palaeontologica Polonica, 32: 3-47.
Kielan-Jaworowska, Z., Crompton, A. W. and Jenkins F. A. 1987. The origin of egg laying mammals. Nature, 326: 871—873.
Hopson, J. A., Kielan-Jaworowska, Z. and Allin, E. F. 1989. The cryptic jugal in multituberculates. Journal of Vertebrate Paleontology, 9: 201—209.
Kielan-Jaworowska, Z. and Nessov, L. A. 1990. On the metatherian nature of the Deltatheroida, a sister group of the Marsupialia. Lethaia, 23: 1-10.
Kielan-Jaworowska, Z. and Ensom, P. 1992. Multituberculate mammals from the Purbeck Limestone Formation (Late Jurassic) of Southern England. Palaeontology, 36: 95-126.
Krause, D. W., Kielan-Jaworowska, Z. and Bonaparte, J. F. 1992. Ferugliotherium the first multituberculate from South America. Journal of Vertebrate Paleontology, 12: 351—376.
Kielan-Jaworowska, Z. and Ensom, P. C. 1994. Tiny plagiaulacoid multituberculate mammals from the Purbeck Limestone Formation of Dorset, England. -Palaeontology, 37: 17-31.
Kielan-Jaworowska, Z. 1997. Characters of multituberculates neglected in phylogenetic analyses of early mammals. Lethaia, 29: 249—266.
Kielan-Jaworowska, Z., Cifelli, R. and Luo, Z. 1998. Alleged Cretaceous placental from down under. Lethaia 31: 267—268.
Luo: Z.-X., Cifelli, R. L., and Kielan-Jaworowska, Z. 2001. Dual origin of tribosphenic mammals. Nature 409: 53-57.
Kielan-Jaworowska, Z. and Hurum, J. H. 2001. Phylogeny and systematics of multituberculate mammals. Palaeontology 44: 389—429.
Zofia Kielan-Jaworowska, Richard L. Cifelli, and Zhe-Xi Luo, 2004. Mammals from the age of dinosaurs : origins, evolution, and structure. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11918-6
რესურსები ინტერნეტში
ვებ-გვერდი მეცნიერი პროფესორისა კიელან-იავოროვკასი PAN სერვერზე
სქოლიო
დაბადებული 25 აპრილი
გარდაცვლილი 13 მარტი
დაბადებული 1925
გარდაცვლილი 2015
პოლონელი პალეონტოლოგიები
პოლონელი ქალი პალეონტოლოგები
ნორვეგიული მეცნიერებისა და ლიტერატურის აკადემიის წევრები
ევროპული აკადემიის წევრები
პოლონელი ქალი გეოლოგები
XX საუკუნის ქალი მეცნიერები
პოლონელი ქალი მეცნიერებები
პოლონელი ქალი აკადემიკოსები