PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ლექციონარი 1446/350

ლექციონარი 1446/350 — X საუკუნის ხელნაწერი (საქართველოს ეროვნული არქივის ფონდი 1446, ხელნაწერი 350). 2 ფურცელი. ეტრატი; ფრაგმენტი; ზომა: 233x180; ასომთავრული; მელანი – ყავისფერი; სათაური და საზედაო გრაფემები - სინგურით; ორ სვეტად ნაწერი; შეემჩნევა განკანონების ხაზები.
უძველესი იერუსალიმური ლიტურგიკული ტრადიციის მატარებელი ეს ფრაგმენტი ძვირფასი მონაპოვარია მთელი კულტურული მიმდინარეობის ცალკეული მოზაიკების შესავსებად.
ღვთისმსახურებაში კონსტანტინოპოლური ტრადიციის გაბატონებამ იერუსალიმური ლექციონარი მსახურებიდან განდევნა და იგი დავიწყებას მიეცა იმდენად, რომ დღეს შემორჩენილი არ არის მისი ბერძნული ვერსია.
ქართულ, სომხურ და ალბანურ ენებზე შემორჩენილი ლექციონარები, ერთი მხრივ, არაჩვეულებრივი საშუალებაა გარკვეული წარმოდგენა შეიქმნას ადრეული ლიტურგიკული მსახურების შესახებ, ხოლო, მეორე მხრივ, აღდგეს საღვთო წერილის (ძველი და ახალი აღთქმის) საკითხავების კიდევ უფრო ძველი თარგმანები, ვიდრე ეს ჩვენთვის აქამდე ცალკე ხელნაწერების ან მათი ფრაგმენტების სახით იყო ცნობილი.
ხელნაწერი 2015 წელს იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მეხსიერების საერთაშორისო რეესტრში.
ლიტერატურა
„UNESCO-ს მსოფლიო მეხსიერების რეესტრი. საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები“. თბილისი, 2016. რედაქტორ-შემდგენელი ქეთევან ასათიანი.
რესურსები ინტერნეტში
unesco.org – the oldest manuscripts preserved at the national archives of Georgia
ეროვნული არქივის რვა ხელნაწერი იუნესკოს მსოფლიო მეხსიერების საერთაშორისო რეესტრში შეიტანეს
ქართული ხელნაწერები
ქართული სასულიერო ხელნაწერები
X საუკუნის ხელნაწერები
საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები
Exomilus cancellatus

Exomilus cancellatus is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Raphitomidae.
Description
The length of the shell attains 4.5 mm, its diameter 1.5 mm.
(Original description) The small, fulvous brown shell is narrowly fusiform and turreted. It contains five whorls, sloping angulate above plicate lengthwise. The interstices are broadly striate, giving the whole shell a cancellated appearance. The aperture is narrowly oval. The outer lip is simple.
Distribution
This marine species is endemic to Australia and occurs off Tasmania
References
Tate, R. & May, W.L. 1901. A revised census of the marine Mollusca of Tasmania. Proceedings of the Linnean Society of New South Wales 26(3): 344-471
Verco, J.C. 1909. Notes on South Australian marine Mollusca with descriptions of new species. Part XII. Transactions of the Royal Society of South Australia 33: 293-342
May, W.L. 1921. A Checklist of the Mollusca of Tasmania. Hobart, Tasmania : Government Printer 114 pp.
Hedley, C. 1922. A revision of the Australian Turridae. Records of the Australian Museum 13(6): 213-359, pls 42-56
May, W.L. 1923. An Illustrated Index of Tasmanian Shells: with 47 plates and 1052 species. Hobart : Government Printer 100 pp.
External links
Gastropods.com: Exomilus cancellata
cancellatus
Gastropods described in 1883
Gastropods of Australia
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქები

სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქები
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქები — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დასახლებული პუნქტების სია. ინტერნეტ-რესურსის World Gazeteer მიხედვით, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 200 ისეთი ქალაქია, რომლებშიც 13 000-ზე მეტი კაცი ცხოვრობს.
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
სქოლიო
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქები
Microsoft Lumia 640

Microsoft Lumia 640 და Microsoft Lumia 640 XL — 2 სიმ-ბარათიანი სმარტფონი, რომელიც შემუშავებულია კომპანია Microsoft-ის მიერ. დაანონსებულია Microsoft-ის მიერ Mobile World Congress-ზე ქალაქ ბარსელონაში 2015 წლის 2 მარტს. მუშაობს საოპერაციო სისტემა Windows Phone 8-ზე, თუმცა განახლება იძლევა Windows 10-ის გამოყენების საშუალებასაც. აქვს 4-ბირთვიანი Qualcomm Snapdragon 400 1200Mhz პროცესორი და 5-ინჩიანი HD IPS LCD დისპლეი, რომელიც დაცულია Gorilla Glass 3-ით და გამოსახავს 16 მილიონ ფერს. აქვს 8.0 მეგაპიქსელიანი ძირითადი კამერა ავტო-ფოკუსითა და შუქდიოდური განათებით, ხოლო ფრონტალური კამერა 1.0 მეგაპიქსელიანია, თუმცა მისი ვიდეოგაფართოება 720p (HD, 1280 x 720) უდრის. გააჩნია 8 გიგაბაიტიანი ჩაშენებული მეხსიერება, ხოლო ოპერატიული მეხსიერება 1 გიგაბაიტიანია. მეხსიერების ბარათის ტიპია MicroSD. აღჭურვილია ძლიერი, 2500 mAh-ანი აკუმულატორით, რომელიც აპარატს აძლევს შესაძლებლობას იმუშაოს 864 საათი მოლოდინის რეჟიმში და 26.5 საათი სასაუბრო რეჟიმში. აქვს ფართო საკომუნიკაციო საშუალებები, მათ შორის: Web-ბრაუზერი, EDGE, LTE (4G), WiFi, NFC, სტერეო Bluetooth, და USB-პორტი. აუდიო გასასვლელის ზომა 3.5 მმ შეადგენს. აღსანიშნავია, რომ სმარტფონს აქვს აგრეთვე GPS მიმღები. უფასო ღრუბლოვანი მეხსიერების მოცულობა 30 გიგაბაიტამდეა.
მთლიანობაში მოდელი 640 წარმოდგენლია ორი აპარატით: საკუთრივ Microsoft Lumia 640-ით და Microsoft Lumia 640 XL-ით, რომელიც ფაბლეტს წარმოადგენს და აღჭურვილია ძლიერი, 3000 mAh-ანი აკუმულატორით და აგრეთვე 13.0 მეგაპიქსელიანი ძირითადი კამერით, ავტო-ფოკუსით, ხოლო ფრონტალური კამერა 5.0 მეგაპიქსელიანია.
იხილეთ აგრეთვე
Microsoft Lumia
Nokia Lumia 630
Nokia Lumia 1320
სქოლიო
Windows Phone
სმარტფონები
Acolhua

Acolhua
The Acolhua are a Mesoamerican people who arrived in the Valley of Mexico in or around the year 1200 CE. The Acolhua were a sister culture of the Aztecs (or Mexica) as well as the Tepanec, Chalca, Xochimilca and others.
The most important political entity in ancient Mesoamerica was the Triple Alliance (Nahuatl, excan tlatoloyan), founded in 1428 when the rulers of Tenochtitlan, Texcoco, and Tlacopan formed an alliance that replaced the Tepanec Empire of Azcapotzalco and eventually integrated into a single polity the most developed regions of western Mesoamerica. Because of the predominance of Tenochtitlan, it has also been called the Mexica, Aztec, or Tenochca Empire. It came to an end with the Spanish conquest of 1521.
Each of the three allied kings led a group of lesser kingdoms that coincided with the three major ethnic components and political powers of previous times: the Colhuas, the Acolhua-Chichimecs, and the Tepanecs. The domain of Tenochtitlan was the southern part of the Basin, with the Colhua towns of Xochimilco, and Cuitlahuac. Tetzcoco's domain comprised the Acolhua kingdoms in the eastern Basin and beyond to Tollantzinco and Cuauhchinanco. Tlacopan ruled the Tepanec towns of the western Basin, including Azcapotzalco and Coyoacán, and towns farther north to the Otomí center of Xilotepec.
These three allied groups of kingdoms constituted the core area of the empire, which as a unit then expanded its power over more distant areas.
The Acolhua became the allies of the Aztecs against Tepanec. The Acolhua settled most of the eastern Basin of Mexico, Acolhuacan. Their capital was Texcoco.
It is likely that the ruling family of the Acolhua were descended from Otomí speakers and did not speak Nahuatl until decreed by their ruler (tlatoani) Techotlalatzin.
References
Mesoamerican cultures
Nahua people
Indigenous peoples in Mexico
ალბოტა-დე-სუსი

ალბოტა-დე-სუსი — სოფელი მოლდოვაში, ტარაკლიის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 111 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 333 ადამიანს შეადგენდა.
იხილეთ აგრეთვე
მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
ტარაკლიის რაიონი
რესურსები ინტერნეტში
მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები
ტარაკლიის რაიონის სოფლები
გუაინიის დეპარტამენტი

გუაინიის დეპარტამენტი
გუაინია — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, ესაზღვრება ვენესუელასა და ბრაზილიას. დედაქალაქია ინირიდა. 1963 წელს გუაინია ვაუპესის დეპარტამენტს გამოეყო. ჩრდილოეთი ნაწილი და მდინარე ინირიდა ორინოკოს აუზს მიეკუთვნება, დარჩენილი ნაწილი კი ამაზონის. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე სახლობს 24 ეთნიკური ჯგუფი, რომლებიც გარდა ესპანურისა და პორტუგალიურისა ოთხ ინდიურ ენაზე საუბრობენ.
დეპარტამენტი შედგება შვიდი მუნიციპალიტეტისგან.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის დეპარტამენტები
რესურსები ინტერნეტში
Guainía Secretary of Education
სქოლიო
კოლუმბიის დეპარტამენტები
ანოშკინე

ანოშკინე — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქის ტროიცკეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 346 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ტროიცკეს რაიონის სოფლები
1502

1502
მოვლენები
21 მაისი : პორტუგალიელმა მკვლევარმა ჟუან დე ნოვამ წმინდა ელენეს კუნძული აღმოაჩინა.
ქრისტეფორე კოლუმბი მეოთხედ გაემგზავრა ამერიკაში. მიაღწია ჰონდურასს.
დაიბადნენ
იანვარი
7 იანვარი : გრიგოლ XIII — რომის პაპი (გ. 1585)
თებერვალი
მარტი
აპრილი
25 აპრილი : გეორგ მაიორი — გერმანელი თეოლოგი (გ. 1574)
მაისი
ივნისი
6 ივნისი : ჟუან III — პორტუგალიის მეფე 1521-1557 წლებში (გ. 1557)
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
კუაუტემოკი — აცტეკების უკანასკნელი ტლატოანი (გ. 1525)
პედრო ნუნესი — პორტუგალიელი მათემატიკოსი (გ. 1578)
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
სოგი — იაპონელი ბუდისტი ბერი, პოეტი (დ. 1421)
ალვისე ვივარინი — იტალიელი მოქანდაკე
მოწამეთის ნაეკლესიარი

მოწამეთის ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოწამეთაში, მოწამეთის მონასტრისაკენ მიმავალი საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს, ტყის მასივში.
დღეისათვის შემორჩენილია მხოლოდ დანგრეული და დაშლილი კედლების ფრაგმენტები, რომლებიც აგებულია ნახევრად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვისაგან და კირხსნარისაგან. შემორჩენილი ნაგებობის სიგანეა 80 სმ.
რესურსები ინტერნეტში
ტყიბულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
Camponotus fieldeae

Camponotus fieldeae — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა.
სქოლიო
Camponotus
ცისფერი ნილოსი

ცისფერი ნილოსი (გამოითქმის როგორც: ʿაბბაი; ; გამოითქმის როგორც ან-ნილ ალ-აზრაქ) — მდინარე სუდანში და ეთიოპიაში, ნილოსის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე — 1450 კმ. თეთრ ნილოსთან ერთად იგი წარმოადგენს ნილოსის უდიდეს შენაკადს.
სათავეს იღებს ტანას ტბიდან (ეთიოპიის მთიანეთი) ზღვის დონიდან 1830 მეტრზე. ტბიდან გადმოსული წყლის მასა დარეგულირებულია ჰიდროელექტროსადგურის კაშხლით. ცისფერი ნილოსი სანაოსნოდ ვარგისია 580 კმ-ზე მდინარის დასასრულამდე.
ზემო დინებას ეთიოპიის მთიანეთის საზღვრებში ეწოდება აბაი. 500 კმ მანძილზე მოედინება კანიონში 900—1200 მეტრ სიღრმეზე. ეთიოპიაში მას ბევრი წმინდა მდინარედ — გიჰონად მიიჩნევს, რომელიც ბიბლიაში ნახსენები ედემის ბაღიდან მეოთხე მდინარის სახით გამოედინება. ამასთან დაკავშირებით მას უძღვნიან საჩუქრებს პურის და სხვა პროდუქტების სახით.
სუდანის ტერიტორიაზე მდინარეს ჰქვია ბაჰრ-ელ-აზრაკი (არაბული ენიდან ბაჰრ — «ზღვა» და აზრაკი — «ცისფერი»). სუდანის ტერიტორიაზე აგებულია დიდი წყალსაცავი ქალაქ როსეირესთან.
ქალაქ ხარტუმთან ცისფერი ნილოსი უერთდება თეთრ ნილოსს და ქმნის მდინარე ნილოსს.
წვიმების სეზონში ნილოსის მდინარეული ჩამონადენი შეადგენს 60 %-ს, მშრალ სეზონში იგი საკმაოდ მეჩხერდება. ქვემო დინების წყლის რესურსი გამოიყენება ბამბის მინდვრების მოსარწყავად და წყალმომარაგებისთვის. წვიმების სეზონში წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს 2350 მ³/წმ-ში.
2011 წელს დაიწყო «დიდი ეთიოპიის აღორძინების კაშხლის» მშენებლობა, რომელიც შედგებოდა 15 რადიალურ-ღერძული ჰიდროაგრეგატებისაგან. ჰესის სიმძლავრე შეადგენს 5250 მეგავატს.
იხილეთ აგრეთვე
ნილოსი
თეთრი ნილოსი
რესურსები ინტერნეტში
ტანას პროექტი
ცისფერი ნილოსის ჩანჩქერი
ცურვა ცისფერ ნილოსში
ცისფერი ნილოსი ენციკლოპედია ბრიტანიკა.
სქოლიო
ნილოსი
ნილოსის აუზი
ნილოსის შენაკადები
ეთიოპიის მდინარეები
სუდანის მდინარეები
დავით აღმაშენებლის ორდენი

დავით აღმაშენებლის ორდენი
დავით აღმაშენებელის ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო, ორდენი, რომლითაც ჯილდოვდებიან სამოქალაქო, სამხედრო და სასულიერო პირები, სახელმწიფო მოღვაწეები ქართველი ერის წინაშე ღვაწლის, საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისა და აღორძინების, საზოგადოების კონსოლიდაციის, დემოკრატიის დამკვიდრების საქმეში შეტანილი პირადი წვლილისათვის. ორდენი საქართველოს მეფის, დავით IV აღმაშენებლის (1089-1125) სახელობისაა. დამტკიცებულია 1992 წლის 24 დეკემბრის პარლამენტის დადგენილებით. დიზაინის ავტორია ემირ ბურჯანაძე. პირველი კავალერია საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II (1998).
აღწერა
დავით აღმაშენებლის ორდენს აქვს 40-მილიმეტრიანი მრგვლოვანი სილუეტი, რომელზეც გამოკვეთილია რომბი. რომბის წრიულ ჩაღრმავებაში გამოსახულია ასომთავრული „ა“-თი (Ⴀ) გარშემოწერილი ასომთავრული „დ“ (Ⴃ) და „თ“ (Ⴇ) (აღნიშნავს დავით აღმაშენებელს), ხოლო მათ თავზე ადგას სამეფო გვირგვინი. ორდენის ჰორიზონტალურ ღერძზე მოთავსებულია რვაქიმიანი ალმასისთვლიანი ვარსკვლავი. ორდენი მოძრავი ყუნწით უკავშირდება ოქროს ფირფიტისაგან დამზადებულ სამაგრს. რომბი ქართულ სიმბოლიკასა და საეკლესიო მხატვრობაში მამა ღმერთის სიმბოლოა და იისფერი ტონალობით გამოხატავენ, ამიტომ სამაგრზე გადაკრული ბაფთის თეთრ ფონზე (სიგანე — 27 მმ), დავით აღმაშენებლის მეფობის ოქროს ხანის აღსანიშნავად, გამოყენებულ ოქროსფერს (9 მმ) ორივე მხარეს 1,5 მმ დაცილებით ახლავს 2 მმ სიგანის იისფერი ხაზები.
ორდენის მფლობელები
1998 — ილია II;
2013 — გიგი უგულავა, ლევან ვარშალომიძე.
რესურსები ინტერნეტში
საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები . საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური ვებ-გვერდი
სქოლიო
საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
ციანიდის გაჟონვა ბაია-მარეში

ციანიდის გაჟონვა ბაია-მარეში — 30 იანვარს 2000 წლის ღამეს მომხდარი ეკოლოგიური კატასტროფა რუმინეთის ქალაქ ბაია-მარეში. გაჟონვის შედეგად, ციანიდიდ დაბინძურებული წყალი მოხვდა მდინარე სამოშიში, ხოლო ამის შემდეგ კი ტისაში და დუნაიში. კატასტროფის შედეგად, დაიღუპა დიდი რაოდენობით თევზი უნგრეთისა და იუგოსლავიის ტერიტორიულ წყლებში. იგი ითვლება ყველაზე ცუდ ეკოლოგიურ კატასტროფად ევროპაში, ჩერნობილის კატასტროფის შემდეგ.
წინარეისტორია
ოქროს მომპოვებელი კომპანია "Aurul"-ი იყო ერთობლივი საწარმო ავსტრალიურ კომპანია "Esmeralda Exploration"-ის და რუმინეთის მთავრობის. კომპანიამ განაცხადა, რომ მას აქვს იმის უნარი, რომ დაასუფთავოს ტერიტორია ნარჩენებისგან, რომელიც დაუტოვებიათ მათი წინამორბედი სამთო კომპანიები, რომლებიც ადრე მუშაობდნენ ამ რაიონში. ოქროს გადამუშავების მიზნით, ციანიდის ნარჩენები კომპანიამ ჩაყარა "Bozinta Mare"-ს კაშხალთან ახლოს.
დამბის გარღვევა
2000 წლის 30 იანვრის ღამეს, კაშხლი გაირღვა და ციანიდით დაბინძურებული 100 ათასი კუბური მეტრი წყალი მოხვდა მდინარე სამოშიში. კომპანია «Esmeralda Exploration»-იმ განაცხადა, რომ კაშხლის გარღვევის მიზეზი დიდთოვლობა იყო.
ეფექტი
კაშხლის გარღვევის შემდეგ, ციანიდის დონე მდინარე სამოშიში 700-ზე მეტ ჯერ აღემატებოდა დასაშვებ დონეზე. სამოში ჩაედინება მდინარე ტისაში, რომელიც სიდიდით მეორეა ხორვატიაში. ტისა, თავის მხრივ ჩაედინება დუნაიში, რომელიც ევროპაში სიგრძით მეორე მდინარეა. გაჟონვის შედეგად, დაბინძურებული იყო ის წყალი, რომელსაც მოიხმარს დაახლოებით 2,5 მილიონი უნგრეთის მოქალაქე. გარდა ციანიდისა, მდინარეში აღმოჩნდა მძიმე ლითონები, რომლებსაც ჰქონდა ხანგრძლივი უარყოფითი ზეგავლენა მდინარის წყალზე.
ტისას იმ ნაწილი, სადაც გაიჟონა ციანიდი, დაიღუპა თითქმის ყველა ცოცხალი არსება. სამხრეთით, ტისას "სერბულ" ნაწილში დაიღუპა წყლის არსებების 80 %. სულ ტისადან ამოღებულ იქნა დაახლოებით 650 ტონა მკვდარი თევზი.
კატასტროფის შედეგად დაზარალდა დაახლოებით 62 სახეობის თევზი, მათ შორის, მფარველობის ქვეშ მყოფი 20 სახეობის თევზიც. ხორვატიაში, ორგანიზებული იყო მკვდარი თევზების ამოღების პროცესი მდინარედან მოხალისეების მიერ.
მას შემდეგ, რაც ინფიცირებული წყალი მიაღწია დუნაის, აღმოჩნდა, რომ აქ ციანიდის დონე 20-50 ჯერ აღემატებოდა დასაშვებ ზღვარს.
2002 წელს, უნგრელი მეთევზეების მტკიცებით თევზები ტისაში ხუთჯერ ნაკლები იყო, ვიდრე კატასტროფამდე.
მომდევნო გარღვევა
ხუთი კვირის შემდეგ, გაჟონვა კიდევ განმეორდა, დაიღვრა წყალი, რომელიც შეიცავდა მძიმე ლითონებს. შედეგად, დაიღვრა დაახლოებით 20 ათასი კუბური მეტრი წყალი, რომელიც შეიცავდა თუთიას, ტყვიას და სპილენძს.
რეაქცია
ბრედ მონტგომერი, კომპანია «Esmeralda Exploration»-ის საბჭოს წევრი განაცხადა, რომ ეფექტი დაღვრაზე "ძალიან გადაჭარბებულია" და თევზი, მისი თქმით, არ მომკვდარა ციანიდისგან, არამედ, ჟანგბადის ნაკლებობა იყო მდინარეში, წყლის გაყინვის გამო.
მოგვიანებით, კომპანიის წარმომადგენელი განაცხადა, რომ ხორვატიის და სერბეთის მედიაში გავრცელებული ინფორმაცია, კატასტროფის ნეგატიური შედეგების შესახებ, პოლიტიკურად მოტივირებული იყო.
2000 წლის თებერვლის შუა რიცხვებში, როდესაც დაბინძურებული წყალი მიაღწია დუნაის ნაწილს, რომელიც მიედინებარუმინეთი ტერიტორიაზე, რუმინეთის მთავრობამ დროებით აკრძალა თევზჭერობა დუნაიში და წყლის გამოყენება დასალევად.
სქოლიო
ეკოლოგიური კატასტროფები
ბატალური ჟანრი

ბატალური ჟანრი(< ფრანგ. Bataille — ბრძოლა), სახვითი ხელოვნების ჟანრი, ასახავს ომსა და სამხედრო ცხოვრებას. ბატალურ ჟანრში მთავარი ადგილი უჭირავს ბრძოლის სცენებს (მათ შორის საზღვაოს) და სამხედრო ლაშქრობებს. მისი მიზანია აღბეჭდოს ომის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და დამახასიათებელი მომენტი. გადმოსცეს ბრძოლის პათოსი, მებრძოლთა გმირობა, ზოგჯერ კი გახსნას საომარი მოვლენის ისტორიული არსი. ამით ბატალური ჟანრი ისტორიულ ჟანრს უახლოვდება.
ბატალური ჟანრი ჩამოყალიბდა XVI-XVII საუკუნეებში, მაგრამ ბრძოლებს ხელოვნებაში ჯერ კიდევ უძველეს დროში ასახავდნენ. ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნების (ეგვიპტის, ასურეთის) კედლის მხატვრობასა და რელიეფში გამოსახული არიან მტერთან მებრძოლი მეფეები ან მხედართმთავრები, ალყაშემორტყმული ქალაქები, ლაშქრობები. ძველ ბერძნულ ლარნაკწერაში, ტაძართა ფრონტონებსა და ფრიზების რელიეფზე ასახულია მითური გმირების საბრძოლო მამაცობა. მაღალმხატვრულ დონეზეა ძვ. წ. IV—III საუკუნეების მოზაიკა — ალექსანდრე მაკედონელის ბრძოლა დარიოსთან (ჩვენამდე მოღწეულია ამ ნაწარმოების რომაული პირი). ძვ. რომაულ ტრიუმფულ თაღებსა და სვეტებზე ხშირად გამოხატავდნენ იმპერატორთა დაპყრობით ლაშქრობებს. ბრძოლების თემებზეა შექმნილი შუა საუკუნეების ქსოვილებსა და ხალიჩებზე გამოსახული კომპოზიციები („ბაიეს ხალიჩა“, ასახავს ნორმანების მიერ ინგლისის დაპყრობას, დაახლოებით 1073—1083), ევროპისა და აღმოსავლეთი ქვეყნების წიგნის მინიატიურები („დასურათებულ მატიანეთა კრებული“, მოსკოვი, XVI ს.). განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბატალური თემატიკისადმი მიძღვნილი კომპოზიციები XV საუკუნის ქართულ მინიატურულ მხატვრობაში (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H, 1165), მხატვარი-მინიატიურისტი საქმის ცოდნითა და მაღალი პროფესიული ოსტატობით გადმოგვცემს ცხენოსანთა ბრძოლას, ალყაშემორტყმულ სიმაგრეებს, ლაშქრობებს, მებრძოლთა ცხოვრებას, დასჯის ეპიზოდებს და სხვა.
ბრძოლის სცენები ზოგჯერ ხატებზეც გვხვდება. ბატალური კომპოზიციები ხშირადაა გამოსახული რელიეფზე ჩინეთსა და კამბოჯაში, ინდოეთის კედლის მხატვრობაში, იაპონიის ფერწერაში. ბრძოლის თმის რეალისტურად გამოსახვა პირველად აღორძინების ეპოქის იტალიელმა მხატვრებმა სცადეს (პაოლო უჩელო (1397—1476), პიერო დელა ფრანჩესკა (1416 ან 1420—1492). ღრმა იდეური შინარსი ჩააქსოვა ლეონარდო და ვინჩიმ „ანგიარის ბრძოლის“ ფრესკისათვის (1503—1506) შესრულებულ კარტონებში. მხატვარმა დიდი ოსტატობით გვიჩვენა გააფრთრებული, სასტიკი შეტაკება და ძმათა შორის ომის „მხეცური უგუნურება“. ასევე დიდი ოსტატობითა და რეალისტურადაა ასახული ბრძოლის სურათები მიქელანჯელოს კარტონზე „კაშინის ომი“ (1504—1506). ტიციანმა ბრძოლის სცენებში რეალური გარემო შეიტანა (ე. წ. „ბრძოლა კადორთა“, 1537—1538), ტინტორეტომ კი ბატალურ კომპოზიციებში მებრძოლთა მრავალრიცხოვანი მასა შეიყვანა („ბრძოლა განთიადზე“, დაახლოებით 1585).
ლიტერატურა
სახვითი ხელოვნება
Neferkare (9th dynasty)

Neferkare (9th dynasty)
Neferkare VII was the third pharaoh of the Ninth Dynasty of Egypt of ancient Egypt, ca. 2140 BCE (during the First Intermediate Period), according to the Turin King List where his name, Neferkare, is inscribed in the register 4.20.
Neferkare is not included on the Abydos King List or the Saqqara King List, nor can the existence of his reign be positively confirmed through archaeological finds.
The prenomen "Neferkare" suggests he considered himself a legitimate successor of Pepi II Neferkare of the Sixth Dynasty, much like the many namesake Memphite kings of the Eighth Dynasty. In some literature he is called "Neferkare VII" because he likely was the seventh king to bear this name, although many of his predecessors are now called by a combination of their prenomen and nomen (for example, Neferkare Neby, or Neferkare Pepiseneb).
This otherwise unattested ruler of Herakleopolis Magna has been controversially identified by various scholars with a king named Ka-nefer-re, who is mentioned in an obscure and isolated tomb inscription of Ankhtifi, the pro-Herakleopolite nomarch of Hieraconpolis and prince of El-Mo'alla, about south of Thebes.
If Neferkare and Kaneferre were the same pharaoh, his authority is sometimes presumed from Ankhtifi's inscription to have extended at least over Elephantine, Edfu and Hieraconpolis, the capitals of the first three nomoi of Upper Egypt. However, the inscription in question simply states "Horus brings/brought (or may Horus bring) a (good) inundation for his son Ka-nefer-Re." Uncertainty about the verb tense in the inscription has led to disagreement among various scholars as to whether this named pharaoh would have ruled in Ankhtifi's youth, or at the time of the events he describes, or indeed if it were not a king before Ankhtifi's time, who had ruled toward the end of the Old Kingdom from Memphis.
References
22nd-century BC Pharaohs
Pharaohs of the Ninth Dynasty of Egypt
ისეტი (დაბა)

ისეტი (დაბა)
ისეტი — დაბა რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში. რკინიგზის სადგური. მდებარეობს სვერდლოვსკიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კმ-ში. 3215 მცხოვრები (2010). მოქმედებს რამდენიმე ქარხანა: ხიდის რკინაბეტონის კონსტრუქციების, ღორღის. მოიპოვებენ გრანიტს.
სქოლიო
სვერდლოვსკის ოლქის დაბები
მაქაიროდი

მაქაიროდი (> ბერძნ. machaira — მოკლე, მოხრილი ხმალი და odus — კბილი), ხმალკბილა ვეფხვი — ნამარხი ცხოველების გვარი კატისებრთა ოჯახისა. ტანად თანამედროვე ვეფხვზე დიდი იყო, ჰქონდა დიდი, ხმლისებრი ზედა ეშვები, დაკბილუსი საჭრელი კიდეებით. ქალას სახის ნაწილი წაგრძელებული იყო, კიდურები შედარებით მოკლე და მასიური ჰქონდა. ნადირობდა დიდ ბალახისმჭამელ ცხოველებზე. ცნობილია ზედამიოცენურ-ზედაპლიოცენური ნალექებიდან. გავრცელებული იყო ევროპისა და აზიის სამხრეთ ნაწილში, აფრიკაში.
სახეობები
Machairodus africanus
Machairodus aphanistus
Machairodus giganteus
Machairodus oradensis
Machairodus colorandensis
Machairodus transvaalensis
Machairodus alberdiae
Machairodus copei
Machairodus laskarevi
Machairodus irtyschensis
Machairodus kurteni
Machairodus fires
Machairodus ischimicus
Machairodus schlosseri
Machairodus palanderi
Machairodus palmidens
Machairodus inexpectatus
Machairodus giganteus
ლიტერატურა
გადაშენებული ძუძუმწოვრები
კატისებრნი
კოპალას ეკლესია (სიონი)

კოპალას ეკლესია (სიონი)
კოპალას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის ძველ სოფელ სიონში (ამჟამად დაფარულია წყლით). განეკუთვნებოდა გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია ნაგები იყო საშუალო ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებისა და ზოგი არქიტექტურული ელემენტის წყობაში გამოყენებული იყო ტლანქად დამუშავებული შირიმი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ჰქონდა. ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღერძზე გაჭრილი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელის ქვემოთ, კედელზე, მართკუთხა ტრაპეზი იყო მიდგმული. აფსიდის ორივე გვერდში მოწყობილი იყო თითო პატარა კვადრატული ნიში. მსგავსი ერთი ნიში იყო დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში. კედლები დასრულებული იყო შირიმის თაროსებრი ლავგარდნიით.
ლიტერატურა
თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ავსტრია 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ავსტრია 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრიამ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეჩვიდმეტედ 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავსტრია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ფუნდრუკი

ფუნდრუკი — უძველესი ქართული ტერმინი. იხმარებოდა ყოველგვარი ხალისიანი ქმედობის (სპორტული თუ გასართობი) გამოსახატავად, აგრეთვე ცეკვის სინონიმადაც.
ლიტერატურა
ყურბან-ბაირამი

ყურბან-ბაირამი (ასევე იდ ალ ადჰა - ) — ისლამის მეორე ყოველწლიური რელიგიური დღესასწაული, რომელიც რამადანის (გლოვის) თვის დამთავრებისთანავე იწყება და სამ დღეს გრძელდება.
ყურბან-ბაირამი დაკავშირებული ბიბლიურ თქმულებასთან — აბრაამისთვის წმინდა ცხოველის შეწირვასთან. იგი მთელ ისლამურ სამყაროშია გავრცელებული.
თბილისში ყურბან-ბაირამს სამ დღეს ზეიმობდნენ (აქედან უნდა იყოს გავრცელებული გამოთქმა „ბაირამობა“, ანუ დროსტარება), კლავდნენ ცხვარს ან ძროხას, ხარშავდნენ ფლავს და უმასპინძლდებოდნენ ახლობლებსა და ღარიბ-ღატაკებს.
ლიტერატურა
ქართული ადათ-წესები