PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ანტიპროტონი

ანტიპროტონი (და ; აღმნიშვნელი სიმბოლო ) — პროტონის ანტინაწილაკი. ანტიპროტონის მასა (938,2 მეგევ) და სპინი (1/2) პროტონის მასისა და სპინის ტოლია. ელექტრული მუხტი, მაგნიტური მომენტი, ბარიონული მუხტი და იზოტოპური სპინის მესამე მდგენელი პროტონის შესაბამისი სიდიდეების საპირისპირო ნიშნისაა.
ანტიპროტონის არსებობა იწინასწარმეტყველა ელემენტარული ნაწილაკების თანამედროვე თეორიამ, ექსპერიმენტულად კი აღმოაჩინა ე. სეგრეს ჯგუფმა 1955 წელს ბერკლიში (აშშ) ბევატრონზე სპილენძის ბირთვებისა და 6,3 გევ ენერგიამდე აჩქარებული პროტონების ურთიერთქმედებისას, რის შედეგადაც p, p წყვილები წარმოიშობა. პროტონებთან და ნეიტრონებთან დაჯახებისას ანტიპროტონი განიცდის ანიჰილაციას დიდი ენერგიის მქონე 4-5 π-მეზონის გამოსხივებით.
ლიტერატურა
ბარიონები
პროტონი
ანტიმატერია
ალია გარაევა

ალია გარაევა
ალია ნურგიანოვა გარაევა (დ. 1 იანვარი, 1988, ეკატერინბურგი, რსფსრ, საბჭოთა კავშირი) — აზერბაიჯანელი/რუსი რიტმული ტანმოვარჯიშე. იგი რუსეთის სახელით 2005 წლამდე ასპარეზობდა, ხოლო შემდეგ, 2006-2012 წლებში აზერბაიჯანს წარმოადგენდა. მას მოპოვებული აქვს: 2011 წლის რიტმულ ტანვარჯიშში მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი, ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი (ორჯერ), საერთაშორისო გრანდ პრიქსის ბრინჯაოს მედალი (ორჯერ) და აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონობა (ხუთჯერ).
კარიერა
გარაევამ 2006 წელს ინდივიდუალური პერფორმენის გამო ორი აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონობა მოიპოვა. 2007 წლის მოსკოვის გრანდ პრიქსზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ორი ინდივიდუალური პერფორმენსისათვის. 2006 წელს მოსკოვში ჩატარებულ ევროპის ჩემპიონატზე იგი მე-6 ადგილზე გავიდა. გარაევამ მესამე ადგილით დაასრულა რუსეთში, საბერძნეთსა და იტალიაში ჩატარებული ტურნირები.
2006 წელს, იაპონიაში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი მე-4 ადგილით დაასრულა. 2007 წლის თებერვალში, მან გუნდთან ერთად იტალიის საკლუბო ჩემპიონატი მოიგო. გარაევამ ოლიმპიადაზე პირველად 2008 წელს იასპარეზა; მან პეკინში (ჩინეთი) ჩატარებული 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადა მე-6 ადგილით დაასრულა.
გარაევამ 2012 წლის სეზონი პრენზას მსოფლიო თასზე ბრინჯაოს მედლის მოგებითა და ტაშკენტში გამართულ მსოფლო თასზე ვეცხლის მედლის მოპოვებით დაიწყო. ამავე წელს, კარიერაში მეორედ იასპარეზა ევროპის ჩემპიონატზე და ტურნირი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, საკვალიფიკაციო ეტაპში იგი მე-3 ადგილზე გავიდა. ოლიმპიადა საბოლოოდ მე-4 ადგილით დაასრულა.
2012 წელს, ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ალია გარაევამ რიტმული ტანმოვარჯიშის პროფესიონალური კარიერა დაასრულა. 2014 წელს მან რიტმული ტანვარჯიშის მწვრთნელის კარიერა დაიწყო.
პირადი ცხოვრება
ალია გარაევა დაიბადა 1988 წლის 1 იანვარს, დღევანდელ ეკატერინბურგში, თათრული წარმოშობის ოჯახში. მისი დედა, ვასილინა ახატოვნა გარაევა რიტმული ტანვარჯიშის ტრენერია. გარაევა დაქორწინდა აზერბაიჯანელ ჯავიდ ჰაჯიევზე 2015 წლის 7 აგვისტოს. მათ პირველ შვილს ტიმური ჰქვია. 2018 წლის 13 ოქტომბერს, წყვილს მეორე შვილი, სახელად ემილი, შეეძინა. ისინი ამჟამად ქალაქ ფრანკფურტში, გერმანიაში, ცხოვრობენ.
რესურსები ინტერნეტში
Aliya Garayeva at the International Federation of Gymnastics
Aliya Garaeva with her mother
Aliya Garaeva in childhood
Aliya Garaeva on Instagram
Aliya Garaeva on Vkontakte
სქოლიო
დაბადებული 1 იანვარი
დაბადებული 1988
აზერბაიჯანელი მხატვრული ტანმოვარჯიშეები
შაპურ II

შაპურ II (ახალი სპარსული : , Šāpur), ცნობილი როგორც შაპურ II დიდი — ირანის მეათე სასანური მეფე (შაჰი). მისი მმართველობა ირანის ისტორიაში შესულია, როგორც ყველაზე გრძელვადიანი მმართველი, იგი მეფობდა მთელი 70 წლის განმავლობაში 309 წლიდან 379 წლამდე. ის იყო ჰორმზდ II-ის ვაჟი (დაბ. 302–309).
მისი მეფობის დროს დაიწყო ქვეყნის სამხედრო აღორძინება და ტერიტორიის გაფართოება, რაც აღნიშნა, როგორც პირველი სასანური ოქროს ხანის დასაწყისი. ამრიგად, იგი შაპურ I- სთან, კავად I- თან და ხოსრო I- სთან ერთად ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო სასანური მეფეა. თავის მხრივ, მისი სამი პირდაპირი მემკვიდრე ნაკლებად წარმატებული იყო.
შაპურ II ატარებდა მკაცრ რელიგიურ პოლიტიკას. მისი მეფობის პერიოდში შეიკრიბა ავესტას უძველესი წიგნები, ზოროასტრიზმის წმინდა ტექსტები. ერეტიკოსებს სასტიკად სჯიდა, ხოლო ქრისტიანებს დევნიდა. ეს უკანასკნელი იყო რეაქცია კონსტანტინე დიდის მიერ რომის იმპერიაში ქრისტიანობის ოფიციალურ რელიგიად გამოცხადების წინააღმდეგ. შაპურ II, ისევე როგორც შაპურ I, იყო გულმოწყალე ებრაელების მიმართ, რომლებიც ცხოვრობდნენ შედარებით თავისუფლებაში და სარგებლობდნენ ბევრი პრივილეგიებით. შაპურის გარდაცვალების დროს სასანური იმპერია იყო ძლიერი , ვიდრე ოდესმე, მისი მტრები აღმოსავლეთით სრულად დამარცხებულნი იყვნენ, ხოლო სომხეთი სრულად ემორჩილებოდა ირანს.
ლიტერატურა
IV საუკუნის სასანიანი მონარქები
გარდაცვლილი 379
სარანტა-კოლონესის ციხესიმაგრე

სარანტა-კოლონესის ციხესიმაგრე — ბიზანტიური ციხესიმაგრე კვიპროსში, დაარსებულია VII საუკუნეში ქალაქ პაფოსის არაბების თავდასხმისაგან დასაცავად. 688 წელს არაბეთ-ბიზანტიის შეთანხმების შედეგად თითქმის მთლიანად დაანგრიეს. 965 წელს მთლიანად აღადგინეს და 1191 წელს გადავიდა რიჩარდ ლომგულის კონტროლის ქვეშ. მნიშვნელოვნად გადაკეთეს ჯვაროსნებმა 1200 წელს. 1222 წლის მიწისძვრის შემდეგ დანგრეული ციხესიმაგრე მეტად აღარ აღუდგენიათ, ამჟამად მისი ნაშთები შედის პაფოსის არქეოლოგიური პარკის შემადგენლობაში.
რესურსები ინტერნეტში
Cyprus Tourism Organisation: Средневековый замок Пафоса. С. 7—8// www.visitcyprus.com
Форт Саранда Колонес// www.visitcyprus.com
Замок Саранда колонес (Сорока колонн)// www.visitpafos.org.cy
კვიპროსის ციხესიმაგრეები
ალექსანდრე კალანდაძე (არქეოლოგი)

ალექსანდრე კალანდაძე (არქეოლოგი)
ალექსანდრე ნესტორის ძე კალანდაძე (დ. 2 აპრილი, 1909, ხიდისთავი — გ. 16 ნოემბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დაოქტორი (1970).
ბიოგრაფია
1936 წელს მონაწილეობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აფხაზეთის ექსპედიციის მუშაობაში. 1937-1941 წლებში მუშაობდა ენის, ისტორიის და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტში, ამავე პერიოდში ხელმძრვანელობდა არქეოლოგიურ გათხრებს მცხეთაში. 1939 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, შემდეგ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში ჯერ უფროს მეცნიერ მუშაკად, შემდეგ ქვის ხანის არქეოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელად. სისტემატურად იკვლევდა ქვის ხანის ნამოსახლარებს. 1946-1976 წლებში ხელმძღვანელობდა მცხეთის, 1951-1953 წლებში სოხუმის, 1963-1972 წლებში წონის არქეოლოგიურ გათხრებს. გამოიკვლია და შეისწავლა ძველი ქალაქები და საქალაქო ცხოვრება და მდაბიოთა საცხოვრებელი სახლები სამტავროსა და ნარეკვავზე.დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით და მედლებით.
ლიტერატურა
რესურსები ინტერნეტში
დაბადებული 1909
დაბადებული 2 აპრილი
გარდაცვლილი 1976
გარდაცვლილი 16 ნოემბერი
ქართველი არქეოლოგები
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალექსანდრე
Kazmalar

Kazmalar may refer to:
Kazmalar, Khachmaz, Azerbaijan
Qazmalar, Azerbaijan
Köhnə Xudat Qazmalar, Azerbaijan
ხუან დე სალასარ დე ესპინოსა

ხუან დე სალასარ დე ესპინოსა
ხუან დე სალასარ ესპინოსა (დ. 1508 — გ.1560) — ესპანელი მკვლევარი, პარაგვაის ქალაქ ასუნსიონის დამფუძნებელი. დაიბადა ბურგოსის პროვინციის ქალაქ ესპინოსა-დე-ლოს-მონტეროსში, მისი ადრეული ცხოვრების შესახებ მცირე ცნობები არსებობს.
1535 წლის აგვისტოში მან გაცურა ესპანეთის პორტ სანლუკარ-დე-ბარამედადან (კადისი), როგორც პედრო დე მენდოსას ექსპედიციის წევრმა. ექსპედიცია დაიძრა რიო-დე-პლატას რეგიონისაკენ და იქ ჩავიდა 1536 წლის იანვარში. ბუენოს-აირესის დამაარსებელ პედრო დე მენდოსასთვის დახმარების გაწევის შემდეგ, ხუან დე სალასარ ესპინოსა გაიგზავნა ხუან დე აიოლას მოსაძებნად, რომელიც მანამდე პედრო დე მენდოსამ გაგზავნა მდინარეების პარანისა და პარაგვაის ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიების შესასწავლად. მან მოახერხა აიოლას ჯგუფის ერთი წევრის, დომინგო მარტინეს დე ირალას პოვნა პუერტო-დე-ლა-კანდელარიაში, რომელიც დააარსა აიოლამ, 1537 წლის თებერვალში.
აიოლას ძებნის პერიოდში მან დააარსა ციხე მდინარე პარაგვაის აღმოსავლეთ ნაპირზე, რომელსაც უწოდა „ასუნსიონის ღვთისმშობელი“, რადგან ამ დღეს დაემთხვა, 15 აგვისტო, ღვთისმშობლის მიძინების ქრისტიანული დღესასწაული. შემდეგ მან განაგრძო მოგზაურობა აიოლას მოსაძებნად და მხოლოდ ის გაარკვია, რომ იგი მოკლეს გრან-ჩაკოს ინდიელებმა.
ხუან დე სალასარ ესპინოსამ დააარსა პირველი მუდმივი ევროპული დასახლება რიო-დე-ლა-პლატას რეგიონში: ასუნსიონი, რომელიც გახდა პარაგვაის დედაქალაქი. 1544 წელს ის გააძევეს ესპანეთში, თუმცა დაბრუნდა ცხრა წლის შემდეგ, როგორც სანაბრიას ექსპედიციის ლიდერი. გარდაიცვალა 1560 წელს, მის მიერ დაარსებულ ქალაქ ასუნსიონში.
რესურსები ინტერნეტში
Juan de Salazar de Espinosa (ესპანური)
Juan Salazar de Espinosa (ესპანური)
დაბადებული 1508
გარდაცვლილი 1560
ესპანელები
პდმ-1

პდმ-1 — ხელის ერთჯერადი ყუმბარმტყორცნი. შექმნილია სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ 2012 წელს.
ტექნიკური მხარე
ერთჯერადი ყუმბარმტყორცნი პდმ-1 განკუთვნილია მოწინააღმდეგის მსუბუქად შეჯავშნული ჯავშანტექნიკის გასანადგურებლად.
გამშვები მილი მინაპლასტიკისგანაა დამზადებული, რომელშიც მოთავსებულია ქართული კონსტრუქციის მსხვრევადი ყუმბარა. მიზანში მოხვედრისას ყუმბარის ნსმხვრევები გამჭოლად ხვრეტენ ისეთ ჯავშანმანქანების გვერდითა ჯავშანს როგორებიცაა ბმპ-1/2,ბტრ-70/80, ბმდ-1/2 და ასე შემდეგ.
სალაშქრო მდგომარეობაში ყუმბარმტყორცნის გამშვები მილი ორივე მხრიდან სპეციალური ხუფებით ჰერმეტულადაა დალუქული. ყუმბარმტყორცნის სამიზნე მოწყობილობა შედგება წინა მუშკისგან და უკანა დიოპტრისგან. მუშკაზე დატანებულია მანძილის ნიშნულები - 50, 150 და 250 მეტრზე დამიზნებით სროლისთვის.
სალაშქრო მდგომარეობაში ყოფნისას დიოპტრი დაკეცილია და ზემოდან ეფარება სასროლ ღილაკს.
ყუმბარმტყორცნის საბრძოლო მდგომარეობაში მოსაყვანად საჭიროა უპირველეს ყოვლისა გავხსნათ წინა სამიზნე მუშკა, შემდეგ გამოვაძროთ დამცავი რგოლი, რის შედეგადად შეგვიძლია გავხსნათ უკანა დიოპტრული სამიზნეც და ყუმბარმტყორცნი მზადაა სასროლად.
სროლისას უკან წარმოიქმნება 30 მეტრი სიგრძის და 90º სექტორის დაზიანების ზონა, სადაც პირადი შემადგენლობის და საბრძოლო მასალების ყოფნა აკრძალულია. სატრანსპორტო-გამშვებ კონტეინერზე დაკრულია ყუმბარმტყორცნის ექსპლუატაციის ინსტრუქცია.
ტაქტიკურ-ტექნიკური მონაცემები
დასახელება - პდმ-1 (PDM-1)
კალიბრი - 72.5 მმ
ყუმბარმტყორცნის სიგრძე - 700 მმ
ყუმბარმტყორცნის მასა - 2,9 კგ
მაქსიმალური სამიზნე მანძილი - 250 მ
სროლის მანძილი - 50-600 მ
ყუმბარის ტიპი - მსხვრევად-ფუგასური
ყუმბარის ფრენის სიჩქარე - 144 მ/წმ
ნამსხვრევების დაზიანების რადიუსი - 24 მ
რესურსები ინტერნეტში
ერთჯერადი ყუმბარმტყორცნი პდმ-1, სამხედრო ანალიტიკური საიტი www.geo-army.ge;
საბრძოლო იარაღები
Cerapachys cryptus

Cerapachys cryptus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Cerapachys-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Cerapachyinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
სალმან მუსაევი

სალმან მუსაევი (დ. 1958, ამამლო, დმანისის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — კავკასიის მუსლიმთა XI მუფთი.
ბიოგრაფია
იგი დაიბადა 1958 წელს საქართველოში, დმანისის რაიონის სოფელ ამამლო. 1982 წელს დაამთავრა ტაშკენტის ისლამური უნივერსიტეტი.
1984-1985 წლებში იგი სწავლობდა ლიბიის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1986 წლიდან არის კავკასიის მუსლიმთა მმართველობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, მუფთი. 2002 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს რესპუბლიკის ღისების ორდენით.
რესურსები ინტერნეტში
სალმან მუსაევი ბიოგრაფია
დაბადებული 1958
დმანისის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
Polyrhachis fuscipes

Polyrhachis fuscipes — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Polyrhachis-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Formicinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
იოაკიმე მღვდლის ელჩობა

იოაკიმე მღვდლის ელჩობა რუსეთში 1586-1887 წლებში — კახეთის სამეფოს ელჩობა რუსეთში. კახეთის მეფე ალექსანდრე II-მ კახეთიდან უკან დაბრუნებულ დანილოვის ელჩობას თან გააყოლა თავისი ელჩები: იოაკიმე მღვდელი, კირილე ბერი და ჩერქეზი ხურშიტა, 1586 წლის ოქტომბერში ელჩები წარუდგნენ რუსეთის ხელმწიფეს. ალექსანდრე II-ის სახელით ისინი ითხოვდნენ: რუსეთს თერგზე აეგო ციხე და იქ ჯარი ჩაეყენებინა; დაეჭირა თერგიდან საქართველოსაკენ მომავალი გზა, რომელიც საშამხლოზე გადიოდა; კახეთის სამეფო მფარველობაში მიეღო და გარეშე მტერთაგან დაეცვა. მოლაპარაკების დამთავრების შემდეგ ქართველი ელჩები კახეთში დაბრუნდნენ. მათ თან ჩამოჰყავთ რუსი ელჩები ბირკინის მეთაურობით.
იხილეთ აგრეთვე
ბირკინის ელჩობა
ლიტერატურა
ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ., 4, თბ., 1967;
კახეთის სამეფო
რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
ურბანული გეოგრაფია

ურბანული გეოგრაფია, გეოურბანისტიკა — ეკონომიკური გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის საქალაქო ცენტრებთან დაკავშირებულ კომპლექსურ ანალიზებსა და პრობლემებს. როგორც საზოგადოებრივი გეოგრაფიის გამოყენებითმა დარგმა განიცადა რამდენიმე ცვლილება თავისი პარადიგმების მდგომარეობის მიხედვით.
პირველი პარადიგმა „ნაკვეთი“, რომელიც საკუთრივ ურბანული გეოგრაფიის ჩამოყალიბებით დასრულდა — წარმოიშვა ქალაქის ტრადიციული გაგებით „დიდი ქარხანის“ სახით, რომელშიც შესაძლებელია გამოითვალოს ცხოვრებისუნარიანობის ძირითადი პარამეტრები და შემდგომ სისტემურ პრობლემებზე დაფუძნებული მოვლენების პროგნოზირებისა და წინსვლითი რეაქციების საკითხები. ასეთმა მიდგომამ საქმე იქამდე მიიყვანა, რომ XX საუკუნის 60-70-იან წლებში საზოგადოებრივი გეოგრაფიის ამ დარგმა — ურბანულმა გეოგრაფიამ მეთოდოლოგიური საფუძვლების ცვლილება განიცადა.
პირველი ცნობები ურბანული გეოგრაფიის შესახებ მოცემულია ძველი ბერძენი ფილოსოფოსების შრომებში. პლატონი (ძვ.წ. 428/427 — 348/347) აღწერდა ქალაქის იდეალურ მოდელს, არისტოტელე (ძვ. წ. 384 ― 322) იკვლევდა პოლისების ორგანიზაციას. აღორძინების ეპოქაში მოღვაწე ანტონიო ფილარეტე (დაახლ. 1400 ― 1469) თავის შრომებში აღწერს ქუჩებისა და არხების სისტემას, საცხოვრებელი ადგილების ნორმებს, ვაჭრობის ორგანიზაციის წესებს. XX საუკუნის დასაწყისში ურბანული გეოგრაფია განიცდიდა დიფერენციაციას. 1909 წელს ქალაქ ლონდონში დაფუძნდა მსოფლიოში პირველი ურბანული დიზაინი.
რესურსები ინტერნეტში
Urban Historical Geography
ლიტერატურა
В. Л. Глазычев., Урбанистика. - М.: Издательство «Европа», 2008. ISBN 978-5-9739-0148-6.
სქოლიო
ურბანული გეოგრაფია
ურბანისტიკა
გეოგრაფიის დარგები
Anochetus ambiguus

Anochetus ambiguus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Anochetus-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Ponerinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
Anochetus
ანდრე კრუზი

ანდრე კრუზი (დ. 20 სექტემბერი, 1968) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე.
რესურსები ინტერნეტში
ფეხბურთელის პროფილი soccerway.com-ზე
ბრაზილიელი ფეხბურთელები
ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
დაბადებული 1968
დაბადებული 20 სექტემბერი
Camponotus wedda

Camponotus wedda is a species of carpenter ant (genus Camponotus). It is found from Sri Lanka.
References
External links
at antwiki.org
Itis.gov
Animaldiversity.org
wedda
Hymenoptera of Asia
Insects described in 1908
სიონის ნასახლარი

სიონის ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის განაპირას, ჩრდილოეთით, ორმოებისგორასთან. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შემორჩენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები კედლების წყობის ქვედა 2-4 რიგი. ნამოსახლარის მიდამოებში ნაპოვნია გვიანდელი შუა საუკუნეების აგურისფრად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნატეხები.
ლიტერატურა
თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვანო ინწკირველი

ვანო ინწკირველი
ვანო ნიკოლოზის ძე ინწკირველი, ფსვედონიმი სტეპკო (დ. 15 აგვისტო, 1887, ფამფალეთი, — გ. 20 მაისი, 1908, ბაქო) — ქართველი რევოლუციონერი.
ბიოგრაფია
1901 წლიდან ეწეოდა რევოლუციურ საქმიანობას. 1904 წლიდან იყო ჭიათურაში ბოლშევიკური კომიტეტის წევრი. 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო ჭიათურაში გაფიცვების და შორაპნის მაზრის სამხედრო შტაბის ერთ-ერთი მეთაური. მონაწილეობდა ჩხარის და ყვირილის საპოლიციო განყოფილებების, თენგინის პოლკის განიარაღებაში. 1906-1907 წლებში ეწეოდა პროპაგანდისტულ მუშოაბას თბილისის მუშათა არალეგალურ წრეებში. 1908 წელს პარტიის დავალებით გაემგზავრა ბაქოში, სადაც დაიღუპა პოლიციასთან შეტაკების დროს.
ლიტერატურა
რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში, თბილისი, 1961
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი რევოლუციონერები
დაბადებული 15 აგვისტო
დაბადებული 1887
გარდაცვლილი 1908
გარდაცვლილი 20 მაისი
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
Andrey Ivanov (painter)

Andrey Ivanov (painter)
Andrey Ivanovich Ivanov (Russian: Андрей Иванович Иванов; 1775, Moscow - 24 July 1848, Saint Petersburg) was a Russian painter in the Neo-Classical style who specialized in historical scenes.
Biography
He was abandoned by his parents and was raised at the Moscow Orphanage. He was enrolled in the elementary courses at the Imperial Academy of Arts in 1782, and later studied with Grigory Ugryumov and Gabriel François Doyen, graduating in 1797. He began teaching there in 1798 and became an Academician in 1803. During this time, he was engaged in copying the old Italian masters and painting icons. In 1812 he was appointed a Professor for his painting of Prince Mstislav the Brave and the defeat of Rededya. In 1820, he painted the fresco "Minerva Hovering in the Sky" for the iron staircase at the Academy.
His painting "The Death of General Kulnev" angered Tsar Nicholas I when it was exhibited in 1830, apparently because it portrayed a controversial (and almost certainly apocryphal) moment from the incident; Kulnev's order to his allied officers to remove their insignia so the enemy wouldn't know that the Russian army was without a commander. As a result, Ivanov was removed from the Academy. A few years later, when Karl Briullov returned to Russia and was presented with a laurel wreath, he took it off his head and placed it on Ivanov's instead, as a sign of respect and appreciation.
Despite his forced retirement, Ivanov remained active as a painter and member of several artistic societies. He died of cholera. His grave in the Smolensk Cemetery has not survived. His son was the painter Alexander Andreyevich Ivanov.
Selected paintings
References
Further reading
External links
Russian painters
Russian male painters
History painters
1775 births
1848 deaths
Imperial Academy of Arts alumni
Awarded with a large gold medal of the Academy of Arts
Members of the Imperial Academy of Arts
ბაკო (აღმოსავლეთი მინდორო)

ბაკო (აღმოსავლეთი მინდორო)
ბაკო (ოფიციალურად ბაკოს მუნიციპალიტეტი) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ მინდოროს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 39 817 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 27 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Baco Profile at PhilAtlas.com
Philippine Census Information
Local Governance Performance Management System
სქოლიო
აღმოსავლეთ მინდოროს მუნიციპალიტეტები
ქიმიური ფიზიკა

ქიმიური ფიზიკა — მეცნიერული დისციპლინა, ესაზღვრება ქიმიას და ფიზიკას. გერმანელი მეცნიერის ბოდენშტაინის მიერ არაგანშტოებული ჯაჭვური რეაქციების აღმოჩენის შემდეგ (1913 წელს) დაიწყო ქიმიური კინეტიკის განვითარება. აღმოაჩინეს და შეისწავლეს ქიმიური რეაქციები, რომლებიც განშტოებული ჯაჭვური გზით მიმდინარეობს, ჩამოყალიბდა წვისა და აფეთქების თეორეა.
ტერმინი ქიმიური ფიზიკა მეცნიერებაში შემოიღო გერმანელმა მეცნიერმა ა. ოიკენმა.
ქიმიური ფიზიკის განვითარების თანამედროვე ეტაპი ხასიათდება მრავალი მეტად ეფექტიანი ფიზიკური მეთოდების გამოყენებით, რომლებიც მდიდარ ინფორმაციას გვაწვდიან ატომებისა და მოლეკულების სტრუქტურისა და ქიმიური რეაქციების მექანიზმის შესახებ.
თანამედროვე ფიზიკურ ქიმიასა და ქიმიურ ფიზიკას შორის მკვეთრი ზღვრის გავლება არ შეიძლება.
ლიტერატურა
ქიმია
მეცნიერება
ლეო IX

ლეო IX (ლათ.: Leo Nonus) ერისკაცობაში ბრუნო ფონ ეგისჰაიმ-დაგსბურგი (გერმ.: Bruno von Egisheim-Dagsburg) (დ. 21 ივნისი, 1002, ეგისჰაიმი, ელზასი — გ. 19 აპრილი 1054, რომი) — რომის პაპი 1049–1054 წლებში.
ბიოგრაფია
აქტიურად უწყობდა ხელს კლიუნიურ რეფორმას (ცელიბატის დაწესებას). კათოლიკური ეკლესიის ცენტრალიზაციის მიზნით ლეო IX ცდილობდა დასავლეთ ევროპის ეპისკოპოსთა დამორჩილებას. პაპის სამფლობელოებისათვის სამხრეთ იტალიის შემოსაერთებლად 1053 წელს სათავეში ჩაუდგა გერმანელ, ლოთარინგიელ და იტალიელ რაინდებს ნორმანების წინააღმდეგ, რომელთაც ეს ტერიტორიები ჰქონდათ დაპყრობილი. მაგრამ ჩივიტატასთან 1053 წლის 18 ივნისს გამართულ ბრძოლაში დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. გაათავისუფლეს 1054 წელს. ლეო IX-ის დროს ქრისტიანული ეკლესია საბოლოოდ დაიყო დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად. ლეო IX კანონიზებულია.
იხილეთ აგრეთვე
გერმანელი პაპების სია
ლიტერატურა
დაბადებული 21 ივნისი
დაბადებული 1002
გარდაცვლილი 19 აპრილი
გარდაცვლილი 1054
გერმანელი პაპები
კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
Tritonoturris amabilis

Tritonoturris amabilis — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
ცელესტინ I

ცელესტინ I (დ. უცნობია — გ. 27 ივლისი, 432) — რომის პაპი 422-432 წლებში. კათოლიკური და მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი. კათოლიკური ეკლესია მოიხსენიებს 27 ივლისს, ხოლო მართლმადიდებლური — 21 აპრილს.
ბიოგრაფია
ცელესტინის ადრეულ ცხოვრებაზე ბევრი რამაა გაურკვეველი, თუმცა ცნობილია რომ ის რომაელი იყო, ხოლო მამამისს — პრისკუსი ერქვა. მან კარგი განათლება მიიღო, შესანიშნავად იცოდა ფილოსოფია, მაგრამ ყველაზე გულმოდგინედ წმინდა წერილს სწავლობდა. გულმოწყალებამ და საღვთო წერილის ცოდნამ წმინდა მამას საყოველთაო ავტორიტეტი და სიყვარული მოუპოვა. პაპის, ბონიფაციუს I-ის (418-422) გარდაცვალების შემდეგ ცელესტინე რომის კათედრაზე აირჩიეს.
ამ დროს აღმოცენდა ნესტორის ერესი. 431 წელს რომის ადგილობრივ კრებაზე, სადაც ცელესტინ I-მა დელეგატები გაგზავნა, დაიგმო ერესი.
ცელესტინ I ნესტორიანობას გმობდა კონსტანტინოპოლისა და ანტიოქიის ეკლესიებისადმი გაგზავნილ ეპისტოლეებშიც.
ცელესტინ I გარდაიცვალა 432 წელს 27 ივლისს.
ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
რესურსები ინტერნეტში
ცელესტინ I, კათოლიკური ენციკლოპედია.
რომის პაპები
გარდაცვლილი 27 ივლისი
გარდაცვლილი 432
V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ძვ. წ. 662

ძვ. წ. 662
მოვლენები
რომში ტულუს ჰოსტილიუსი მეფობს.
დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
შხაპრი

შხაპრი (Sparganium) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი შხაპრისებრთა ოჯახისა. წყლის ან ჭაობის ბალახებია. 20-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბარქტიკულ რაიონებში, აგრეთვე ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში. საქართველოში გვხვდება 5 სახეობა; მათგან უფრო გავრცელებულია S. neglectum. S. polyedrum-ის ფესურას იყენებენ შხამიანი გველის ნაკბენის საწინააღმდეგოდ. შხაპრი წყლის ცხოველების (ონდატრა, ნუტრია და სხვა. ) და ფრინველების საკვებია.
ლიტერატურა
შხაპრისებრნი
წყლის მცენარეები
წყლის მცენარეები
ევრაზიის მცენარეები
შაჰის მეჩეთი

შაჰის მეჩეთი
შაჰის მეჩეთი ან ქეი-კუდაბის მეჩეთი — მეჩეთი აზერბაიჯანში. მდებარეობს შირვანშაჰების სასახლის ძველი სასახლის ზემო ეზოში ქალაქ ბაქოში. შირვანშაჰების სასახლის შენობის უკან, სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმის წინ. შენობას სახელი ეწოდა დამკვეთის შირვანშაჰ შეიჰ-კუდაბის (1317-1348) პატივსაცემად.
მეჩეთი შედგება მართკუთხა დარბაზისგან და პატარა დერეფნისგან მის წინ. დარბაზის ცენტრში ოთხი სვეტია. მართკუთხა გეგმის მეჩეთი გაერთიანებულია მისაღებთან.
ისტორია
შენობის ზუსტი ისტორია და ფუნქცია საკამათოა. ქამილ ფარხადოღლუ თავის წიგნში „იჩერი შეჰერ-“ში წერს, რომ შეიჰ ქეი-კუდაბის მეჩეთში ასევე ფუნქციონირებდა მედრესე, რომელიც დერვიშის აკლდამის მიმდებარედაა. მეჩეთს ასევე სეიდ იაჰია ბაკუვიც იყენებდა როგორც მედრესეს. სეიდ იაჰია ბაკუვის მასწავლებლობის შესახებ ასევე ა. ბაქიხანოვიც წერდა: მეჩეთის ოთახში, სადაც იგი ლოცულობდა, მისი სკოლა და მისი საფლავი არის.
მეჩეთი სომხების მიერ იქნა გადამწვარი 1918 წლის ინციდენტის დროს.
არქიტექტურული თვისებები
მეჩეთის სამხრეთ ნაწილში არის საფლავი. მეჩეთი შედგება მართკუთხა დარბაზისგან და მის წინ არსებული პატარა დერეფნისგან. ცენტრში არსებობს ოთხი სვეტი. მართკუთხა გეგმის მეჩეთი გაერთიანებულია შესასვლელთან.
სქოლიო
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აზერბაიჯანში
ბაქოს მუზეუმები
ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
გრაუსი

გრაუსი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის რიბაგორსის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 299,80 კმ². მოსახლეობა — 3365 კაცი (2020 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
უესკის მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
გრაუსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
Gran Enciclopedia Aragonesa - გრაუსი
სქოლიო
უესკის მუნიციპალიტეტები
562

562
მოვლენები
ირანელები განდევნეს ეგრისიდან, დასრულდა ეგრისის დიდი ომი.
ბიზანტია-ირანს შორის დაიდო დარას ზავი.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
''
კოსმონავტთა ზღვა

კოსმონავტთა ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში. ვრცელდება კონტინენტ ანტარტიდის ნაპირებთან, ენდერბის მიწასა და რისერ-ლარსენის ზღვას შორის, რომლისგანაც გამოყოფილია გუნერუსის წყალქვეშა ქედით. კოსმონავტთა ზღვის აღმოსავლეთით გაწოლილია თანამეგობრობის ზღვა, დასავლეთით რისერ-ლარსენის ზღვა. ფართობი 698,6 ათ. კმ². სიღრმე 4798 მ-მდე. მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. სახელი უწოდეს 1962 წელს საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის წევრებმა პირველი კოსმონავტების პატივსაცემად. ნაპირებზე მოქმედებს რუსეთის, იაპონიისა და ბელორუსის სამეცნიერო სადგურები.
რესურსები ინტერნეტში
სამხრეთის ოკეანის ზღვები
NGC 7350

NGC 7350 — ორმაგი ვარსკვლავი პეგასის თანავარსკვლავედში. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.
იხილეთ აგრეთვე
მესიეს ობიექტების სია
ახალი საერთო კატალოგი
რესურსები ინტერნეტში
ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან
ვარსკვლავები
პეგასის თანავარსკვლავედი
ამსაისი

ამსაისი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (შროშის თემი). მდებარეობს მდინარე ძირულის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 430 მეტრი, ზესტაფონიდან 13 კილომეტრი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 64 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები