PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ამინდი

ამინდი — ატმოსფეროს ფიზიკური მდგომარეობა მიწის ზედაპირთან კონკრეტულ ადგილას მოცემულ მომენტში ან გარკვეულ ინტერვალში (დღე-ღამე, დეკადა, თვე და სხვ.). ამინდი ხასიათდება მეტეოროლოგიური სიდიდეების მნიშვნელობათა ერთობლიობით: ატმოსფერული წნევა, ნალექები, ტემპერატურა, ჰაერის ტენიანობა, ქარის ძალა და მიმართულება; ღრუბლიანობის ხასიათი და მზის სიკაშკაშე, ნისლი, ჭექა-ქუხილი და სხვა ატმოსფერული მოვლენები. ამინდის მრავალწლოვანი რეჟიმი აყალიბებს კლიმატს (ჰავას). ამინდზე საუბრისას ჩვეულებრივ განიხილავენ მიწისპირა ფენას, „საცხოვრებელ ფენას“, თუმცა ატმოსფერული პროცესები სხვადასხვა სიმაღლეზე ერთმანეთთანაა დაკავშირებული, ამიტომ ამინდის შეცვლის მიზეზთა გაგებისათვის აუცილებელია ატმოსფეროს ყველა სიზრქის შესწავლა. განსაზღვრულ ტერიტორიაზე ამინდის განაწილება გამოისახება სინოპტიკური რუკების მეშვეობით, რომლებზეც გავლებულია იზობარები, პირობითი ნიშნებით აღნიშნულია ციკლონებისა და ანტიციკლონების, ატმოსფერული ფრონტების, ნალექების ზონების, ნისლებისა და სხვათა მდებარეობა.
ადამიანის საქმიანობის მრავალი სფეროს განვითარებასთან ერთად ჩნდება ამინდის შესახებ ახალი ინფორმაციის მიღების მოთხოვნილება. ავიაციის გაჩენამ მასში მოიცვა ატმოსფეროს მახასიათებლები მიწისპირა ფენიდან ქვედა სტრატოსფერომდე და მთელ მარშრუტზე აფრენიდან დაჯდომამდე. საავიაციო მეტეოროლოგიაში დიდ ყურადღებას უთმობენ ამინდის ისეთ დამატებით მახასიათებლებს, როგორიცაა ხილვადობის სიშორე ატმოსფეროში, ტურბულენტობა და ატმოსფერული ელექტრობა, ქარის ძვრა, ჭავლური დინებების არსებობა და მათი თავისებურებები და სხვ. აგრომეტეოროლოგიისათვის მნიშვნელოვანია მონაცემები ნალექების, ჰაერის მაღალი ტემპერატურის ხანგრძლივობის (კვირა, დეკადა, თვე), მისი ფარდობითი ტენიანობის დაბალი მაჩვენებლების შესახებ, მცენარეთა ვეგეტაციის დროს ნიადაგსა და ჰაერში უარყოფითი ტემპერატურის გამოჩენის ალბათობა. გაჩნდა ცნება „ეფექტური ტემპერატურა“. სოფლის მეურნეობაში ის განისაზღვრება როგორც სხვაობა ფაქტობრივ ტემპერატურასა და ბიოლოგიური მინიმუმის მნიშვნელობას შორის; მედიცინაში — ტემპერატურა, რომელიც ახასიათებს ადამიანის ორგანიზმის მიერ სითბოს ან სიცივის სუბიექტურ აღქმას, მასში გაითვალისწინება ქარის სიჩქარე, ჰაერის ტენიანობა, ინსოლაცია; მშენებლობაში — ჰაერის ტემპერატურა ნაგებობის შიგნით შემომზღუდავი კონსტრუქციების (კედელი, ფანჯარა და სხვ.) სითბოგამტარობის, გარე ტემპერატურისა და ქარის სიჩქარის მიხედვით.
ამინდის ცვლილება
დედამიწის ნებისმიერ წერტილში ამინდი წლის, თვის, დღე-ღამის, საათისა და წუთის განმავლობაში განიცდის ცვლილებებს. ამ ცვლილებათა ნაწილს პერიოდული ხასიათი აქვს, კერძოდ კი მათ, რომლებიც დამოკიდებულია უშუალოდ მზის რადიაციის მოქმედებაზე და დაკავშირებულია დედამიწის ბრუნვასთან თავისი ღერძის (დღე-ღამური ცვლილებები) ან მზის გარშემო (წლიური ცვლილებები). ამინდის დღე-ღამური მიმდინარეობა ყველაზე მეტად გამოხატულია მიწის ზედაპირთა, რადგან ჰაერის ტემპერატურის ცვლილება დამოკიდებულია მიწის ზედაპირის ტემპერატურის ცვლილებაზე, ხოლო თავის მხრივ, მათზეა დამოკიდებული ტენიანობა, ღრუბლიანობა, ნალექები, ქარი. თავისუფალ ატმოსფეროში სიმაღლის ზრდასთან ერთად ტემპერატურისა და ჰაერის ტენიანობის დღე-ღამური ცვალებადობების ამპლიტუდები და ქარის სიჩქარე კლებულობს. ამინდის წლიური მიმდინარეობა, რომელიც წელიწადის დროების ცვლაში გამოიხატება, მთელ ატმოსფეროში ვრცელდება.
შენიშვნები
სქოლიო
კლიმატოლოგია
ზენი (ჭუბურხინჯის თემი)

ზენი (ჭუბურხინჯის თემი)
ზენი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გალის მუნიციპალიტეტში (ჭუბურხინჯის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 100 მ, გალიდან 10 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ლიტერატურა
სქოლიო
ჭუბურხინჯის თემის სოფლები
ალ-მუსთაქფი

ალ-მუსთაქფი
აბდალაჰ იბნ ალ-მუქთაფი (; უკეთ ცნობილი, როგორც ალ-მუსთაქფი ბილაჰი დ. 905 — გ. სექტემბერი/ოქტომბერი 949 — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 944-946 წლებში. ტახტზე აიყვანა თურქმა მხედართმთავარმა ტუზუნმა, რომელმაც გადააყენა და დააბრმავა წინა ხალიფა ალ-მუთაქი.
ალ-მუსთაქფი დაამხეს აჯანყებულებმა, რომლებმაც ტახტზე აიყვანეს წინა ხალიფას ვაჟი ალ-მუტი.
ლიტერატურა
William Muir: The Caliphate, its rise, decline and fall
სქოლიო
აბასიანთა ხალიფები
დაბადებული 905
გარდაცვლილი 949
ტასკო (ბოიაკა)

ტასკო (ბოიაკა)
ტასკო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოიაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.571 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 707 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 40.16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 167 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
ბოიაკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
Qulbəndə

Qulbəndə (also, Gülbəndə and Gyul’benda) is a village and municipality in the Agdash Rayon of Azerbaijan. It has a population of 1,315. The municipality consists of the villages of Qulbəndə, Orta Qəsil, Bəylik, and Aşağı Qəsil.
References
Populated places in Agdash District
ილონგოსი

ილონგოსი (ოფიციალურად ილონგოსის მუნიციპალიტეტი;) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ლეიტეს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 64 514 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 51 ბარანგაის.
კლიმატი
რესურსები ინტერნეტში
Local Governance Performance Management System
All about Hilongos
სქოლიო
ლეიტეს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
Gaius Atilius Regulus (consul 257 BC)

Gaius Atilius Regulus (consul 257 BC)
Gaius Atilius Regulus (257–250 BC) was a Roman Republican consul who twice held the consulship in the middle of the 3rd century (257, 250) BC. He seems not to be closely related to M. Atilius M.f L.n. Regulus, for the grandfather of Regulus Serranus was named Marcus. Most likely the grandfathers were brothers and the successive consuls of 257 and 256 were second cousins.
Career
Gaius Atilius M.f. M.n Regulus Serranus was consul for the first time in 257 BC, with the patrician Gnaeus Cornelius Blasio, and prosecuted the First Punic War against the Carthaginians. He defeated the Carthaginian fleet off the Liparaean islands, though not without considerable loss. He then obtained possession of the islands of Lipara and Melite, which he laid waste with fire and sword. On his return to Rome, he received the honour of a naval triumph.
Atilius was consul a second time in 250, with his patrician colleague being Lucius Manlius Vulso. Legend says he was plowing in the field when the delegation from Rome informed him that he had been re-elected consul (Aen. 6.844). In this year, the Romans gained a brilliant victory at Panormus, under the proconsul Lucius Caecilius Metellus. Thinking that the time had now come to bring the war to a conclusion, they sent both consuls to Sicily with an army of four legions and two hundred ships. Regulus and his colleague undertook the siege of Lilybaeum, the most important Carthaginian possession in Sicily; but they were foiled in their attempts to carry the place by storm and, after losing a great number of men, were obliged to turn the siege into a blockade.
References
Sources
William Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870, "G. Atilius M. f. M. n. Regulus Serranus"
William Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870, "Serranus"
3rd-century BC deaths
3rd-century BC Roman consuls
Regulus, Gaius consul 497 AUC
Roman commanders of the First Punic War
Ancient Roman generals
Year of birth unknown
Year of death uncertain
Toxiclionella

Toxiclionella — მოლუსკების ტიპის მუცელფეხიანთა კლასის ერთ-ერთი წარმომადგენელი. მიეკუთვნება Turridae-ს ოჯახს.
სქოლიო
მუცელფეხიანები
Irupi

Irupi is a municipality located in the Brazilian state of Espírito Santo. Its population was 13,526 (2020) and its area is 185 km².
References
Municipalities in Espírito Santo
ნიკოლეიშვილი

ნიკოლეიშვილი
საკუთარი სახელი ნიკოლეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებას:
ავთანდილ ნიკოლეიშვილი — ფილოლოგი
ლევან ნიკოლეიშვილი — სამხედრო პირი
ქართული გვარები
ლჰოძე

ლჰოძე — რვაათასიანი მწვერვალი ჰიმალაის მთებში, ჩინეთსა და ნეპალში. სიმაღლის მიხედვით დედამიწის მე-4 მწვერვალი. სიმაღლე 8516 მ. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ჩინეთის — ტიბეტის ავტონომიური რეგიონისა და ნეპალის — ქუმბუს რეგიონის საზღვარზე. წარმოადგენს ევერესტის მასივის ნაწილს. უკანასკნელთან დაკავშირებულია სამხრეთი უნაგირათი. აგებულია კრისტალური ქანებით. მთავარ მწვერვალთან ერთად ლჰოძე წარმოდგენილია შედარებით მცირე მწვერვალებით: შუა ლჰოძეთი (8414 მ) და ლჰოძე-შარით (8383 მ). ტიბეტურად ლჰოძე ნიშნავს „სამხრეთის მწვერვალს“.
იხილეთ აგრეთვე
რვაათასიანი მწვერვალები
რესურსები ინტერნეტში
რვაათასიანი მწვერვალი ლჰოძე
რვაათასიანი მწვერვალი ლჰოძე
ჩინეთის მთები
ნეპალის მთები
ნოვოპავლივკა (ბერისლავის რაიონი)

ნოვოპავლივკა (ბერისლავის რაიონი)
ნოვოპავლივკა — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 773 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ბერისლავის რაიონის სოფლები
ანდრეი რუბლიოვის მუზეუმი

ანდრეი რუბლიოვის მუზეუმი
ანდრეი რუბლიოვის სახელობის ძველრუსული კულტურისა და ხელოვნების ცენტრალური მუზეუმი — დაარსებულია პეტრე ბარანოვსკის, იგორ გრაბარის, ნიკოლოზ ვორონინის და პავლე მაქსიმოვის მიერ. 1947 წელს, მოსკოვის 800 წლისთავთან დაკავშირებით, მათ თხოვნით მიმართეს მთავრობას, რომ ანდრონიკოვის მონასტრის ტერიტორია დაეთმოთ მუზეუმისთვის.
მუზეუმის კოლექცია მოიცავს XII-XX საუკუნეების 13000-ზე მეტ ექსპონატს: ხატს, ფრესკას, ხის სკულპტურას, ძველ ხელნაწერ და ბეჭდურ წიგნებს, სპილენძის და კერამიკის ნაკეთობებს, ასევე არქეოლოგიურ მონაპოვრებსაც.
1949 წლამდე საბჭოთა ხელისუფლების რელიგიური პოლიტიკის გამო, მუზეუმი დირექტორის გარეშე იყო. სსრკ კულტურის სამინისტროს ძეგლთა დაცვის განყოფილების უფროსის, შალვა რატიას ინიციატივით, პირველ დირექტორად მოიწვიეს ქართველი სწავლული, დავით არსენიშვილი
1951 წელს სსრკ მინისტრთა საბჭომ განიხილა მუზეუმის საკითხი, რომელიც რუსეთის სსრ მინისტრთა საბჭოს თავ-რემ, ბორის ჩერნოუსოვმა წამოაყენა. კომისიის თავმჯდომარემ, მიხეილ სუსლოვმა დავით არსენიშვილს მხარი დაუჭირა და მონასტრის შენობა მუზეუმს დაუტოვა.
1985 წელს, მუზეუმის თანამშრომლების ინიციატივით, შენობის წინ სკვერში დაიდგა ანდრეი რუბლიოვის ძეგლი (არქიტექტორი ოლეგ კომოვი). 1991 წელს კი მუზეუმი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს. 1998 წლის რესტავრაციის შემდეგ მნიშვნელოვნად გაიზარდა ექსპოზიციები.
პირველი დირექტორის დავით არსენიშვილის ხსოვნის პატივსაცემად მუზეუმის კედელზე გაკეთდა ზურაბ წერეთლის ნამუშევარი ბარელიეფი წარწერით. 2013 წლიდან კი ყოველწლიურად იმართება სამეცნიერო კონფერენცია „რუსეთი-საქართველო. კულტურების დიალოგი“. მასში მონაწილეობას იღებენ როგორც რუსი მეცნიერები, ასევე სტუმრები საქართველოდან, რომელთა შორის ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის წარმომადგენლებიც არიან.
ექსპოზიცია
მუზეუმის კოლექციის ფორმირება დაიწყო 1954 წლიდან მუზეუმის თანამშრომლების პირველ სამეცნიერო ექსპედიციებთან ერთად. პირველი 5 ნამუშევარი ვლადიმირის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმიდან შეირჩა იმ ექსპონატებიდან, რომლებიც, ადგილობრივი ხელისუფლების აზრით, განადგურებას ექვემდებარებოდა. მეორე ფასეული ძღვენი 1955 წელს მიიღეს სუზდალის მამათა მონასტრიდან. 1960 წელს, მუზეუმის გახსნის მომენტში, კოლექცია 317 ხელოვნების ძეგლს მოიცავდა.
იხილეთ ასევე
ანდრონიკოვის მონასტერი
რესურსები ინტერნეტში
В гости к Андрею Рублёву в музей Спасо-Андроников монастырь
სქოლიო
მოსკოვის მუზეუმები რუსეთის მუზეუმები
რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
Lasioglossum dathei

Lasioglossum dathei — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 2008 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
dathei
Yaqublu, Oghuz

Yaqublu, Oghuz
Yaqublu (also, Ashaga Yakublu and Yagublu) is a village and municipality in the Oghuz Rayon of Azerbaijan. It has a population of 603.
References
Populated places in Oghuz District
სან-ანდრეს-ი-საუსესი

სან-ანდრეს-ი-საუსესი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ პალმაზე. ფართობი — 42,75 კმ². მოსახლეობა — 4170 კაცი (2022 წ.).
იხილეთ აგრეთვე
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
რესურსები ინტერნეტში
სან-ანდრეს-ი-საუსესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
სქოლიო
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
სულეიმან II

სულეიმან II (დ. 15 აპრილი, 1642, სტამბოლი — გ. 22 ივნისი, 1691, ედირნე) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1687–1691 წლებში, იბრაჰიმ I-ისა და სალიჰა დილაშუბ სულთნის ვაჟი, სულთან მეჰმედ IV-ის უმცროსი ძმა.
ტახტზე ასვლამდე
სულეიმან II დაიბადა 1642 წელს, თოფქაფის სასახლეში, სტამბოლში. ის იყო სულთან იბრაჰიმის მეორე ვაჟი. 1648 წელს იბრაჰიმი ტახტიდან ჩამოაგდეს და შეცვალეს მისი 6 წლის ვაჟით, მეჰმედით. ამის შემდეგ სულეიმანი და მისი დანარჩენი ძმები თითქმის 40 წლის განმავლობაში, 1648-1687 წლებში, მეჰმედ III-ის მიერ შემოღებული ტრადიციის მიხედვით, გამოკეტილნი იყვნენ თოფქაფის სასახლის კაფესში, სპეციალურ გისოსებში. მიუხედავად ამისა, სულეიმანი მეჰმედ IV-ის მემკვიდრედ განიხილებოდა, რადგან 1617 წლიდან მოყოლებული ოსმალეთის სასულთნო ტახტის მემკვიდრედ დინასტიის ყველაზე უფროსი შეჰზადე ითვლებოდა. მისი ტახტზე აყვანა რამოდენიმეჯერ სცადეს იანიჩრებმა, მაგრამ 1687 წლამდე მიზანს ვერ მიაღწიეს.
მმართველობა
ჰაბსბურგთა ავსტრიის წინააღმდეგ დაწყებული დიდი თურქული ომის წარუმატებლობის გამო, 1687 წლის ნოემბერში, სულთან მეჰმედ IV იანიჩრებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს და სულთნობა სწორედ სულეიმანს უბოძეს.
სულეიმან II სახელმწიფო საქმეებით ნაკლებად იყო დაკავებული, მან გაატარა რამდენიმე უმნიშვნელო რეფორმა, რომლებსაც არანაირი კარგი შედეგი არ მოუტანიათ დასუსტებული ოსმალეთის იმპერიისათვის. სულეიმანი იყო ძალიან მორწმუნე ადამიანი და დროის უმეტესობას ლოცვაში ატარებდა, ხოლო სახელმწიფო საქმეებს განაგებდნენ მისი ვეზირები, რომელთა შორისაც ყველაზე ცნობილია ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა (1689-1691 წწ.).
მისი მმართველობის პერიოდში ოსმალეთის იმპერია იბრძოდა რუსეთის სამეფოს, ჰაბსბურგთა ავსტრიისა და პოლონეთის წინააღმდეგ. 1688 წელს ოსმალები დაუპირისპირდნენ ავსტრია-პოლონეთის გაერთიანებულ არმიას მდინარე დუნაის პირას. ბრძოლამდე 2 თვით ადრე სულეიმანმა დახმარების წერილი გაუგზავნა დიდ მოგოლთა იმპერატორს, აურანგზებს, მაგრამ უარი მიიღო. თურქები სასტიკი მარცხი განიცადეს და დაკარგეს ბელგრადი. 1690 წელს ფაზილ მუსტაფა-ფაშას სარდლობით მათ შეძლეს ბელგრადის დაბრუნება, მაგრამ მცირე ხნით.
სულთანი გარდაიცვალა 1691 წელს გულის წყალმანკით, თავის საყვარელ ედირნეს სასახლეში. დაკრძალეს სულეიმანიეს მეჩეთში. მის შემდეგ ოსმალეთის სულთანი გახდა მისი უმცროსი ძმა, აჰმედ II.
იხილეთ აგრეთვე
ოსმალეთის სულთნების სია
ლიტერატურა
Ali Kemal Meram, Padişah Anaları: Resimli Belgesel Tarih Romanı, Öz Yayınları, 1977
ოსმალეთის სულთნები
ოსმანების დინასტია
დაბადებული 15 აპრილი
დაბადებული 1642
გარდაცვლილი 22 ივნისი
გარდაცვლილი 1691
ამასია (არმავირი)

ამასია (არმავირი)
ამასია — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 890 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 205 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 301 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 4 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
სქოლიო
არმავირის პროვინციის სოფლები
Burchevskaya

Burchevskaya is a rural locality (a village) in Razinskoye Rural Settlement, Kharovsky District, Vologda Oblast, Russia. The population was 18 as of 2002.
Geography
Burchevskaya is located 43 km north of Kharovsk (the district's administrative centre) by road. Larionikha is the nearest rural locality.
References
Rural localities in Kharovsky District
ლიდის ციხესიმაგრე

ლიდის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე ბელარუსის ქალაქ ლიდაში. აგებულია XIV საუკუნის 30-იან წლებში მთავარ გედიმინასის დაკვეთით. აგებულია ნატეხი ქვითა და აგურით, აქვს არასწორი მართკუთხედის ფორმა. ყველაზე დიდია ჩრდილოეთის კედელი, მისი სიგრძეა 93,5 მეტრი. ყველაზე მცირეა სამხრეთის კედელი, მისი სიგრძეა 80 მ. დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედლების სიგრძეა შესაბამისად 84 და 83,5 მეტრი.
1384 წელს აიღეს ჯვაროსნებმა. 1392 წელს მთავარმა ვიტოვტმა აიღო. 1891 წელს დაიწვა ქალაქი ლიდა მთელი მისი ცენტრი.
1953 წლიდან იცავს სახელმწიფო. ყოველწლიურად ციხესიმაგრეში იმართება შუა საუკუნეების რაინდების ფესტივალი.
იხილეთ აგრეთვე
ბელარუსის ციხესიმაგრეების სია
ლიტერატურა
Трусаў А. А. Старадаўніх муроў адраджэнне: Мінулае і сучаснасць Лідскага замка / з серыі «Помнікі Беларускага дойлідства». — : Полымя, 1990.
Трусов О. Древних стен возраждение. Прошлое и настоящее Лидского замка
ბელარუსის ციხესიმაგრეები
Principality of Belyov

Principality of Belyov was one of the Upper Oka Principalities from the 1430s to 1562. Town Belyov was centre of the principality.
History
In the 1420s, Belyovsky and Vorotynsky udels arose from Novosilsky-Odoyevsky principality. Since 1427, Princes of Belyov were underlings of Lithuania.
After 1432, Belyovsky udel became principality of Belyov. In 1437, a fighting happened near Belyov. Later the principality was underling of Moscow, but in the middle of the 15th yearhundred it came back to Lithuania. In 1492, Principality of Belyov became a land of Moscow forever. The last prince of Belyov was Dmytro Ivanovych Vyshnevetsky, who lost his right to the principality in 1562.
References
See also
Belyov
1430s establishments in Europe
15th-century establishments in Russia
History of Tula Oblast
Rus' principalities
Subdivisions of Kievan Rus'
1562 disestablishments in Europe
ბუჟაკანი

ბუჟაკანი — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 820 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 667 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 42 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 39.66 კმ²-ია.
რესურსები ინტერნეტში
სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
კოტაიქის პროვინციის სოფლები
დავით პეტრიაშვილი

დავით პეტრიაშვილი (დ. 24 აგვისტო, 1917 — გ. 1977) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.
ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი. სწავლის გასაგრძელებლად დატოვებულ იქნა ინსტიტუტში ავტომობილებისა და ტრაქტორების კათედრაზე სამუშაოდ. იმავე წელს ჩაირიცხა კათედრასთან არსებულ ასპირანტურაში, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო, ჯარში გაიწვიეს. 1941-1945 წლებში იმყოფებოდა ფრონტზე.
მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ იგი დაბრუნდა თავის ინსტიტუტში და იკვლევდა შიგაწვის ძრავებს. მიღებული შედეგების საფუძველზე მან 1948 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის წოდება. იმავე წელს სამუშაოდ გადავიდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომობილების, ტრაქტორებისა და ავტოსატრანსპორტო ძრავების კათედრაზე, მისი შემდგომი მოღვაწეობა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტთან იყო დაკავშირებული. 1948-1950 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომობილების, ტრაქტორების და ავტოსატრანსპორტო ძრავების კათედრის ასისტენტი: 1950-1970 წლებში ამავე კათედრის დოცენტი. 1961-1967 წლებში იყო მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1967-1971 წლებში ამავე ფაკულტეტის დეკანი. 1971 წელს მისი ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა ავტომექანიკური ფაკულტეტი, რომელსაც სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა. კითხულობდა ლექციების კურსს — „ძრავის კონსტრუქციის და თეორიის საფუძვლები“, „საავტომობილო და სატრანსპორტო ძრავების კვება“, „საავტომობილო და სატრაქტორო ძრავების კონსტრუქცია და ანგარიში“, „ავტომობილების და ტრაქტორების ელექტრომოწყობილობა“. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა საავტომობილო ძრავების, მათი სისტემებისა და აგრეგატების გამოცდის ლაბორატორია. ავტორია ქართულ ენაზე დაწერილი ახალი მეთოდური და ძირითადი სახელმძღვანელოებისა. იყო მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. მისი მეცნიერული კვლევის შედეგებს, მრავალრიცხოვან შრომას, დიდი თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა ჰქონდა. დიდი ღვაწლი მიუძღვის მცირეგაბარიტიან ტრაქტორ „რიონის“ ძრავის ახალი ვარიანტის შექმნაში, რომლის ორიგინალურმა კონსტრუქციამ ფართო აღიარება მოიპოვა. იკვლევდა სასიმაღლო პირობების გავლენას ძრავის მუშაობაზე, ჟანგბადის გაიშვიათებით გამოწვეული სიმძლავრის კომპენსირების გზებს. მუშაობდა ძრავის კარტერის ვენტილაციის სისტემის ახალი სქემის შექმნაზე. მისი ხელმძღვანელობით საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში შეიქმნა ორი ძლიერი კერა — „შიგაწვის ძრავების“ კათედრა და ავტომექანიკური ფაკულტეტი, საიდანაც სათავე დაედო მთელ რიგ მეცნიერულ მიმართულებას.
ბიბლიოგრაფია
ავტომობილებისა და ტრაქტორების ელექტრომოწყობილობა: დამხმ. სახელმძღვ. საქ. პოლიტექნ. ინ-ტის სტუდენტებისათვი, თბ., ცოდნა, 1964, გვ. 105
ლიტერატურა
გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული, მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 118-120
რესურსები ინტერნეტში
ქართველი ინჟინრები
ქართველი პედაგოგები
საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
დოქტორი

დოქტორი აკადემიური ხარისხი, რომელიც მომდინარეობს ლათინური სიტყვა Doctor-იდან. სიტყვა მომდინარეობს ლათინური სიტყვა docēre-დან, რაც სწავლებას ნიშნავს. ევროპაში სამეცნიერო ხარისხი XII საუკუნიდან გამოიყენება. პირველი უნივერსიტეტები, რომლებმაც დოქტორის ხარისხი გასცეს, იყო ბოლონიისა და პარიზის უნივერსიტეტები. თანამედროვე საუნივერსიტეტო ცხოვრებაში დოქტორის ხარისხი ენიჭებათ დოქტორანტურის დასრულების შემდეგ (მაგ. ფილოსოფიის დოქტორი).
უმაღლესი განათლების შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად, დოქტორი არის მფლობელი იმ აკადემიური ხარისხისა, რომელიც პირს დოქტორანტურის საგანმანათლებლო პროგრამით გათვალისწინებული კომპონენტების შესრულებისა და დისერტაციის დაცვის შედეგად ენიჭება.
იხილეთ აგრეთვე
დოქტორი (მრავალმნიშვნელოვანი)
მეცნიერებათა დოქტორი
ფილოსოფიის დოქტორი
სქოლიო
სამეცნიერო ხარისხები
განათლება
განათლება კულტურაში
აკადემიური განათლება
უმაღლესი განათლება
ტერმინოლოგია განათლების სფეროში
Nan, Thailand

Nan, Thailand
Nan is a town in northern Thailand. It is north of Bangkok. It is in the centre of Nan province which bears its name, and of which it is the former administrative capital. It covers tambon Nai Wiang and parts of tambon Pha Sing of Mueang Nan district, an area of divided into 30 chumchon. In 2010 it had a population of 21,333 spread along the Nan River's right bank. Nan is a small city, primarily devoted to commercial, administrative, educational, and hospital activities. The old heart of the city, where Wat Phumin, the national museum and other tourist attractions are found, is being restored.
History
Nan for centuries was a separate, autonomous kingdom with few relationships with the outside world. There is evidence of prehistoric habitation, but it wasn't until several small mueang united to form Nanthaburi on the Nan River in the mid-14th century, contemporaneously with the creation of Luang Prabang and the Lan Xang (Million Elephants) kingdom in Laos, that the city became notable. Associated with the Sukhothai Kingdom, the mueang took the title Wara Nakhon and played a significant part in the development of early Thai nationalism.
By the end of the 14th century Nan was one of the nine northern Thai-Lao principalities that formed Lanna. The city-state flourished throughout the 15th century under the name Chiang Klang ('middle city'), a reference to its position roughly midway between Chiang Mai ('new city') and Chiang Thong ('golden city'), today's Luang Prabang).
The Burmese took control of the kingdom in 1558 and deported many of the inhabitants to Burma as slaves; the city was deserted until northern Thailand was retaken from the Burmese in 1786. The local dynasty then regained local sovereignty and it remained semi-autonomous until 1931 when Nan finally accepted full Bangkok dominion. Part of its territory had been annexed to Laos by the French in the late-19th century.
Parts of the old city wall and several early wats dating from the Lanna period can be seen in contemporary Nan. The city's wats are distinctive; some temple structures show Lanna influence, while others belong to the Thai Lue legacy brought from Xishuangbanna in China, where the Thai Lue people originated.
Climate
Culture
Wat Phumin is the city's most well-known wat. It is located near the Nan National Museum. The fifteenth century Wat Phra That Khao Noi overlooks the city and the golden Phra Buddha Maha Udom Mongkhon Nanthaburi, Sri Nan is enshrined there. The city has a lak muang (city pillar), Wat Ming Mueang, at the center of the city.
Gallery
References
Further reading
External links
Tourism Authority of Thailand: Nan
Oriental Architecture profile - photos of 12 sites in Nan with GPS calibrated map
Populated places in Nan province
Cities and towns in Thailand