ალექსანდრე ზავაროვი

ალექსანდრე ზავაროვი (დ. 26 აპრილი, 1961, ლუგანსკი, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1986). თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. იცავდა ლუგანსკის „ზარიას“, დონის როსტოვის „სკა“-ს, კიევის „დინამოს“, „იუვენტუსის“, „ნანსის“, „სენ-დიზიეს“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1981) დონის როსტოვის „სკა“-ს შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის ორგზის (1985, 1986) ჩემპიონი, საბჭოთა კავშირის თასის ორგზის (1985, 1987), საბჭოთა კავშირის სუპერთასის ორგზის (1986, 1987), ევროპის თასების მფლობელთა თასის (1986) მფლობელი და უეფა-ს სუპერთასის ფინალისტი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. იტალიის თასისა და უეფა-ს თასის მფლობელი „იუვენტუსის“ შემადგენლობაში. ევროპის 1988 წლის ვიცე-ჩემპიონი, 1986 წლის მექსიკის და 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
1986 წელს დაასახელეს საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. ოთხჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში და ოთხჯერვე პირველ ნომრად.
საკლუბო კარიერა
„ზარია“ და „სკა“
ვოროშილოვგრადის ოლიმპიური რეზერვების ბავშვთა და მოზარდთა სპეციალიზებული სკოლა „ზარიას“ აღზრდილი. პირველი მწვრთნელი — ბორის ვასილის ძე ფომიჩიოვი. თანატოლთა შორის ადრეული ასაკიდანვე გამოირჩეოდა, როგორც მოედანზე იმპროვიზაციის უნარით, ასევე, — ფილიგრანული და არასტანდარტული ტექნიკური ილეთებით. სკოლის საფეხბურთო გუნდის შემადგენლობაში უკრაინაში გამართულ „ტყავის ბურთის“ ნორჩ ფეხბურთელთა ტურნირზე ორჯერ შეძლო ფინალში გასვლა და ვერცხლის მედლების მოპოვება.
1977 წელს ზავაროვი „ზარიას“ მაშინდელმა მწვრთნელმა იოჟეფ საბომ შეამჩნია და კლუბის დუბლშემადგენლობაში მიიწვია. რაც შეეხება გუნდის ძირითად შემადგენლობას, მის რიგებში პირველად 1979 წლის 27 აპრილს, საკავშირო ჩემპიონატის მე-6 ტურის კალენდარულ მატჩში, თბილისის „დინამოს“ წინააღმდეგ გამოდის მინდორზე. შეხვედრას „დინამოს“ სტადიონი მასპინძლობს და მას 50 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი ესწრება. სტუმრები თამაშს ასეთი შემადგენლობით იწყებენ: კნიაზევი, ნაიდენკო, მალიგინი, იგნატენკო, სოროკალეტი, შევლიუკი, გამულა, პოლუკაროვი, კოლესნიკოვი, ოლენევი, ბიკოვი. ზავაროვი მატჩის მეორე ტაიმში, იგორ გამულას ნაცვლად ერთვება თამაშში. დაპირისპირება მასპინძელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 3–0 მთავრდება.
სადებიუტო სეზონში თავდამსხმელის პოზიციაზე მოთამაშე 18 წლის ზავაროვმა 7 გოლი გაიტანა. იმავე წელს იგი სსრ კავშირის იუნიორთა ნაკრებში მიიწვიეს, რომელმაც იაპონიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე იუნიორთა შორის ვერცხლის მედლები მოიპოვა. ფინალური შეხვედრა მათ არგენტინელ თანატოლებთან დათმეს, რომელთა რიგებში სხვა ფეხბურთელებთან ერთად თამაშობდნენ რამონ დიასი, ხუან ბარბასი და დიეგო მარადონა.
მომდევნო ორი წელი სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გავლის პერიოდში ზავაროვი დონის როსტოვის „სკა“-ს რიგებშია. კლუბი მან ორი მიზეზის — ლუგანსკთან სიახლოვისა და „სკა“-ს შემადგენლობაში ექს-ლუგანსკელების — ძმები კუზნეცოვების, სერგეი ანდრეევის და ვალერი ზუევის ყოფნის გამო აირჩია. კლუბის ბომბარდირთან, სერგეი ანდრეევთან ერთად წყვილში თამაშის წყალობით ზავაროვი საკავშირო ჩემპიონატის ერთ-ერთ საუკეთესო თავდამსხმელად იქცა.
კლუბთან ერთად ზავაროვმა საბჭოთა კავშირის თასი მოიპოვა. თასის ფინალში დონის როსტოვის „სკა“-მ მოსკოვის „სპარტაკი“ ანგარიშით 1–0 დაამარცხა. მატჩის ძირითადი დროის დამთავრებამდე ხუთი წუთით ადრე გადამწყვეტი გოლი მოსკოველთა კარში ზავაროვის გადაცემის შემდეგ როსტოველთა მაშინდელმა საუკეთესო ბომბარდირმა სერგეი ანდრეევმა გაიტანა. ეს გამარჯვება დღემდე საუკეთესო მიღწევად რჩება კლუბის ისტორიაში.
ამასთან, „სკა“-ს მწვრთნელების აღიარებით, ზავაროვი დისციპლინით არ გამოირჩეოდა — თავს ხშირად აძლევდა თავნებობისა და სპორტული რეჟიმის დარღვევის უფლებას (გამულასთან ერთად), რის გამოც არაერთხელ დასჯილა, მათ შორის, ათი დღე-ღამით ჰაუპტვახტში ჩასმით.
„სკა“-ს ერთ-ერთმა მწვრთნელმა, კერძოდ გერმან ზონინმა, დაინახა რა, რომ თავდამსხმელის პოზიციაზე ზავაროვი ისეთი კარგი ვერ არის, ურჩია მას ნახევარდაცვაში დაეხია და თამაში მინდვრის შუაგულიდან წარემართა. 1980 წლიდან მან უკანდახეული თავდამსხმელისა და შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე გადაინაცვლა, საიდანაც ხშირად ამარაგებდა კარგი გადაცემებით გუნდის ძირითად ფორვარდებს — ანდრეევსა და ვორობიოვს. თავად ზავაროვის აღიარებით, სათამაშო პოზიციის შეცვლამ მას თამაში გაუადვილა: „თამაში მართლაც გამიადვილდა: გამოვიქცეოდი უკან, მივიღებდი ბურთს, ყოველთვის თამაშში ვიყავი ჩართული — პარტნიორებისგან პასის მიღებას კი აღარ ველოდებოდი, პირიქით, მათ აქეთ ვამარაგებდი გადაცემებით“.
მომდევნო წელი შემტევმა ნახევარმცველმა ისევ „ზარიაში“ — პირველ ლიგაში გაატარა. იმ სეზონში მან 30 შეხვედრაში 10 ბურთი გაიტანა. თუმცა კარიერული ზრდისა და საფეხბურთო ოსტატობის ამაღლების თვალსაზრისით „ზარიაში“ მას პერსპექტივა აღარ ჰქონდა, ამიტომ ვიქტორ კუზნეცოვი კიევში მიხეილ ფომენკოს ტელეფონით დაუკავშირდა და ზავაროვის თავისთან წაყვანა შესთავაზა. მეორე დღესვე მას ჩამოაკითხეს და „დინამოში“ წაიყვანეს.
„დინამო“ კიევი
1983 წელს ზავაროვი კიევის „დინამოში“ გადავიდა. თავდაპირველად გუნდში მისი საქმეები ცუდად მიდიოდა — შემადგენლობაში იშვიათად აყენებდნენ. 1984 წელს ზავაროვი „სპარტაკში“ გადასვლის შესაძლებლობასაც განიხილავდა: ამის თაობაზე ტელეფონით რამდენიმეჯერ მოსკოველთა მაშინდელ მთავარ მწვრთნელ ბესკოვსაც ელაპარაკა. თუმცა, ამის მიუხედავად, ლობანოვსკიმ მაინც შეძლო მისი გადარწმუნება, — მისცა გარანტიები, რომ გუნდის ძირითად შემადგენლობაში ათამაშებდა და სათადარიგოთა სკამზე ჯდომა აღარ მოუწევდა.
1985 წლიდან ზავაროვი — „დინამოს“ ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელებს შორისაა. გუნდში იგი თავდასხმისა და შუა ხაზის მოთამაშეთა დამაკავშირებელი მოთამაშის პოზიციაზე მოქმედებდა. მისი პარტნიორები ნახევარდაცვაში — საკავშირო ფეხბურთის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენლები — ვასილი რაცი, ივან იარემჩუკი და პაველ იაკოვენკო იყვნენ. ზავაროვი ვირტუოზული ტექნიკისა და სტაბილური შედეგიანობის წყალობით, თითქმის მაშინვე გახდა არათუ ძირითადი შემადგენლობის, არამედ გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე. თავისი ზუსტი გადაცემებით იგი უხვად ამარაგებდა გუნდის თავდასხმის ხაზს — ოლეგ ბლოხინს, ვადიმ ევტუშენკოსა და იგორ ბელანოვს.
1985 წელს კიევის „დინამოს“ რიგებში ზავაროვმა პირველად მოიპოვა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული. იმ პერიოდის „დინამო“ ლობანოვსკის ხელმძღვანელობით საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ძირითად ბირთვს წარმოადგენდა. ამიტომ, უკვე 1985 წლის 7 აგვისტოს, მოსკოვის ლენინის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე, რუმინეთის ეროვნულ ნაკრებთან გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში ზავაროვი პირველად გამოვიდა მოედანზე ქვეყნის ძირითადი ნაკრების შემადგენლობაში. ზავაროვი მატჩის 56-ე წუთზე გენადი ლიტოვჩენკოს ნაცვლად ჩაერთო თამაშში. შეხვედრა ოლეგ პროტასოვისა და ფიოდორ ჩერენკოვის გოლების წყალობით მასპინძელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–0 დამთავრდა.
1986 წლის პირველი თვეების განმავლობაში „დინამოს“ უმთავრესი ძალისხმევა ევროპის თასების მფლობელთა თასისთვის საბრძოლველად იყო თავმოყრილი, სადაც მეოთხედფინალში ჯერ ვენის „რაპიდი“ (4–1 და 5–1) გამოთიშა ასპარეზობიდან, ხოლო შემდეგ ნახევარფინალში პრაღის „დუკლას“ სძლია (3–0 და 1–1). 1986 წლის 2 მაისს, თასის გათამაშების ფინალში „დინამომ“ მადრიდის „ატლეტიკო“ ანგარიშით 3–0 დაამარცხა და კლუბის ისტორიაში მეორედ დაეუფლა საპატიო ჯილდოს. შეხვედრაში ანგარიში მას შემდეგ გაიხსნა, რაც მატჩის მე-5 წუთზე მადრიდელთა მეკარის ფილოლის მიერ ბელანოვის დარტყმის მოგერიების შემდეგ, ზავაროვმა ბურთი მეტოქის კარში თავით გადაგზავნა.
1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატზე ზავაროვი იმ ფეხბურთელთა შორის იყო, რომელთაც ქვეყნის ეროვნული ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში ადგილი გარანტირებული ჰქონდათ. მან ნაკრების მიერ გამართულ ოთხივე მატჩში მიიღო მონაწილეობა და ერთი ბურთი გაიტანა. აღსანიშნავია მისი წვლილი 1986 წლის 11 ოქტომბერს პარიზში, „პარკ დე პრენსზე“ საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებთან ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ტურნირის ფარგლებში გამართულ პრინციპულ შეხვედრაში, როდესაც მისი შესანიშნავი გადაცემების შემდეგ ბელანოვმა და რაცმა მეტოქეს ორი უპასუხო გოლი გაუტანეს.
1986 წლის გამოკითხვის შედეგად France Football-ის მიერ ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელისთვის დაწესებული საფეხბურთო ჯილდო ოქროს ბურთი მისმა თანაკლუბელმა იგორ ბელანოვმა მოიპოვა, ხოლო მან და „ლივერპულის“ უელსელმა თავდამსხმელმა იან რაშმა იმავე გამოკითხვის შედეგად — მეშვიდე-მერვე ადგილები გაინაწილეს. საყურადღებოა, რომ France Football-ის სარეიტინგო სიაში იგი ზედიზედ მომდევნო სამი წლის განმავლობაში შედიოდა. რაც შეეხება საბჭოთა ჟურნალისტებსა და სპეციალისტებს შორის გამართულ გამოკითხვის შედეგებს — 1986 წლის საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად მათ სწორედ ალექსანდრე ზავაროვი დაასახელეს.
1980-იანებში ზავაროვმა ორი შეხვედრა ჩაატარა მსოფლიო ნაკრების შემადგენლობაში — პლატინის გამოსათხოვარ მატჩში საფრანგეთის ნაკრებისა და ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ასი წლისთავისადმი მიძღვნილ საიუბილეო შეხვედრაში — ინგლისის ნაკრების წინააღმდეგ.
„იუვენტუსი“
სსრ კავშირის ეროვნული ნაკრების 1988 წლის ევროპის ჩემპიონატზე გამოსვლის შემდეგ საბჭოთა ფეხბურთელებზე მოთხოვნა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. მას შემდეგ, რაც გარდაქმნა ფეხბურთსაც შეეხო და მოთამაშეებს საზღვარგარეთის საფეხბურთო კლუბებში გადასვლის უფლება მიეცათ, ზავაროვი ერთ-ერთი პირველთაგანი იყო საბჭოთა ფეხბურთელებს შორის, ვინც საფეხბურთო კარიერა უცხოეთში განაგრძეს.
განიხილებოდა ორი ვარიანტი — „ბარსელონა“ და „იუვენტუსი“. იქიდან გამომდინარე, რომ უფრო მეტი სატრანსფერო თანხა იტალიელებმა შესთავაზეს, ზავაროვის გადასვლაც იტალიურ კლუბში გადაწყდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება კომპანია „სოვინტერსპორტის“ მიერ იქნა მიღებული, 1980–1990-იან წლებში სწორედ ეს კომპანია იყო დაკავებული საბჭოთა სპორტსმენების საქმეებით. „დინამოს“ ნახევარმცველში „იუვენტუსმა“ 5 მლნ. დოლარი გადაიხადა: ამ თანხიდან 2 მლნ. „დინამოს“ ანგარიშზე ჩაირიცხა, 2 მლნ. — სპორტის სახელმწიფო კომიტეტმა, ხოლო 1 მლნ. სახელმწიფომ წაიღო. კონტრაქტის მიხედვით ზავაროვის ჰონორარის დიდი ნაწილი „სოვინტერსპორტს“ ერიცხებოდა, ხოლო თავად ზავაროვს ხელფასის სახით თვეში 1200 (ათას ორასი) დოლარს უხდიდნენ. ასე გრძელდებოდა სამი თვე, რის შემდეგაც კლუბი ფეხბურთელს კონტრაქტის პირობების გადახედვაში დაეხმარა. ფინანსური მხარდაჭერის გარდა „იუვენტუსმა“, კიეველებს სხვადასხვა წლის გამოშვების სამი „ფიატი“ აჩუქა და „დინამოს“ სამწვრთნელო-სავარჯიშო ბაზის განახლებაც საკუთარი სახსრებით იკისრა.
„იუვენტუსის“ მაისურით პირველად მოედანზე „ასკოლის“ წინააღმდეგ გამართულ სათასო შეხვედრაში, 1988 წლის 14 სექტემბერს გამოვიდა. თუმცა, შეხვედრა სრულად არ ჩაუტარებია, გუნდის მაშინდელმა მთავარმა მწვრთნელმა დინო ძოფმა იგი მატჩის მსვლელობისას შეცვალა. ზავაროვს იტალიურ კლუბში იმ პერიოდში მოუწია მისვლა, როდესაც გუნდი რამდენიმე წამყვანმა ფეხბურთელმა დატოვა: მათ შორის მცველებმა გაეტანო შირეამ და ანტონიო კაბრინიმ, დანიელმა ნახევარმცველმა მიკაელ ლაუდრუპმა. როდესაც გუნდის ლეგენდარულმა ფრანგმა ფლეიმეიქერმა მიშელ პლატინიმ კარიერა დაასრულა, კლუბის გულშემატკივრები ახალწვეულ ნახევარმცველებს და მათ შორის ზავაროვსაც პლატინის შესაძლო შემცვლელად მოიაზრებდნენ. (მათ შორის პლატინიმ „იუვენტუსის“ მწვრთნელებს თავად მისცა რეკომენდაცია, რომ მის სანაცვლოდ ფლეიმეიქერის პოზიციაზე სწორედ ზავაროვი მოესინჯათ)
თუმცა, გუნდის მთავარმა მწვრთნელმა დინო ძოფმა ზავაროვი ნახევარდაცვის მარცხენა ფლანგზე დააყენა, საიდანაც მას ბურთებით თავდამსხმელები უნდა მოემარაგებინა — თავიდან ალესანდრო ალტობელი, შემდეგ კი სალვატორე სკილაჩი.
1989 წლის ზაფხულში ზავაროვს კლუბი უნდა დაეტოვებინა, მაგრამ რამდენადაც „იუვენტუსს“ „ფიორენტინაში“ მოთამაშე ბრაზილიელი დუნგას ყიდვა არ გამოუვიდა, იგი გუნდში დატოვეს. კლუბში მეორე სეზონი მან თანამემამულე სერგეი ალეინიკოვთან ერთად დაიწყო.
1980-იანების ბოლოს და 1990-იანების დასაწყისში სერია А-ში — „მილანი“, „ინტერი“, „სამპდორია“ და „ნაპოლი“ დომინირებდნენ. „იუვენტუსმა“ წარმატებას უეფა-ს თასის 1990 წლის გათამაშებაში მიაღწია, როდესაც ორმატჩიანი ფინალის ჯამში „ფიორენტინას“ აჯობა. ზავაროვს ფინალურ შეხვედრებში მონაწილეობა არ მიუღია.
„იუვენტუსში“ ზავაროვთან ერთად მოთამაშე სერგეი ალეინიკოვის აზრით, ზავაროვის იტალიურ კლუბში გახსნას ხელი შეუშალა, ასევე, ფსიქოლოგიურმა მიზეზებმაც:
გარდა ამისა, ზავაროვს საკმაოდ ხშირად მოსდიოდა გარკვეული უთანხმოებები, როგორც გუნდის ხელმძღვანელობასთან, ასევე, უშუალოდ კლუბის მეპატრონე ჯანი ანიელისთან. გუნდის ხელმძღვანელობა არ იყო კმაყოფილი იმითაც, რომ ზავაროვს იმდენი გოლები ვერ გაჰქონდა, რამდენიც თავის დროზე პლატინის და მისი მისამართით გამოთქმული ამ უკმაყოფილების საპასუხოდ არადიპლომატიურ გამონათქვამებს მათ მიმართ არც ზავაროვი იშურებდა.
1990 წლის დასაწყისში ძოფმა შეწყვიტა ნახევარდაცვის მარცხენა ფლანგზე მისი გამოყენება, რის გამოც ზავაროვი კიდევ უფრო დაიკარგა მოედანზე. მომდევნო სეზონისთვის „იუვენტუსი“ ფეხბურთელის გუნდში დატოვების შესაძლებლობას აღარ განიხილავდა. კლუბიდან ძოფის წასვლის შემდეგ გუნდი ახალმა მთავარმა მწვრთნელმა ჯუზეპე მანფრედიმ ჩაიბარა, რომლის განკარგულებაში ახალგაზრდა ვარსკვლავები რობერტო ბაჯო და გერმანელი თომას ჰესლერი აღმოჩნდნენ. მალევე მან კატეგორიულად განაცხადა: „რუსი ფეხბურთელები მე არ მჭირდება“, — იგულისხმებოდა უკრაინელი ზავაროვი და ბელარუსი ალეინიკოვი.
იყო ჩვენს ფეხბურთში ზავაროვი, თავისებურად ნიჭიერი მოთამაშე. ლობანოვსკიმ მას დროულად მოჰკიდა ხელი და აიძულა ისე ემუშავა, როგორც საჭიროა, და ზავაროვიც ორი-სამი სეზონი აჩვენებდა, თუ რა შეეძლო მოედანზე. მაგრამ გადავიდა „იუვენტუსში“, იქ კი მიღებული არაა მოთამაშეებს „ჯოხიანი კაცები“ მიუჩინო — და დაყვინა ზავაროვმა. დაიკარგა. — ვალენტინ ივანოვი
„ნანსი“ და „სენ-დიზიე“
მიშელ პლატინის რჩევით, რომელიც ზავაროვმა ტურინში გაიცნო, მან საფეხბურთო კარიერის დასრულება ფრანგულ საფეხბურთო კლუბ „ნანსიში“ გადაწყვიტა, კლუბში, სადაც თავის დროზე დაიწყო თავისი საფეხბურთო გზა ფრანგმა ფეხბურთელმა. პლატინი თავისი პირადი თვითმფრინავით ჩაფრინდა ტურინში და ზავაროვი საფრანგეთში წაიყვანა. გუნდში იგი წამყვანი ფეხბურთელი და ახალგაზრდა თანაგუნდელთათვის მისაბაძი პარტნიორი იყო. ზავაროვს ესმოდა, რომ ტოპ-კლუბებიდან მიწვევები აღარ ექნებოდა და გადაწყვიტა საფეხბურთო კარიერა საფრანგეთშივე დაესრულებინა. ამიტომ, კლუბის უმაღლესი ლიგიდან გავარდნის მერეც, არსად არ წასულა.
„ნანსის“ პრეზიდენტის ჟაკ პარანტენის რწმუნებით, ზავაროვს გუნდში მეტსახელი «blette» მიეწება, რამდენადაც ზავაროვი ხშირად წარმოთქვამდა ამ სიტყვას, როდესაც რომელიმე პარტნიორი (ან თავად ის) მოედანზე თამაშის დროს შეცდომას დაუშვებდა.
„ნანსიში“ 5 სეზონის განმავლობაში საფრანგეთის უმაღლეს და მეორე დივიზიონებში თამაშის შემდეგ, ზავაროვი ნანსიდან ასიოდე კილომეტრში მდებარე ქალაქ სენ-დიზიეს ამავე სახელწოდების მქონე ნახევრადსამოყვარულო გუნდ „სენ-დიზიეში“ მოთამაშე მწვრთნელად გადავიდა, რამდენადაც ამ დროისთვის მას მწვრთნელთა სკოლა უკვე დამთავრებული ჰქონდა. პირველ სეზონში (1995–96) გადაწყვიტა ფული ბიზნესში ჩაედო და ბარი გახსნა. თუმცა, 1996 წლის გაზაფხულისთვის მიხვდა, რომ ბიზნესიც, ფეხბურთის მსგავსად, მთელ დროსა და ენერგიას მოითხოვს, ამიტომ საბოლოოდ, ბარის დახურვა მოუწია. „სენ-დიზიეში“ მოედანზე უკიდურესი აუცილებლობის დროს გამოდიოდა და უმთავრესად „ლიბეროს“ პოზიციაზე მოქმედებდა.
ევროთასებზე
1. „სკა“ დონის როსტოვი
ალექსანდრე ზავაროვის დონის როსტოვის „სკა“-ს შემადგენლობაში გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები.
2. „დინამო“ კიევი
ალექსანდრე ზავაროვის კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები.
3. „იუვენტუსი“
ალექსანდრე ზავაროვის ტურინის „იუვენტუსის“ შემადგენლობაში გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები.
სანაკრებო კარიერა
1985–1990 წლებში საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 41 შეხვედრას ატარებს და 6 ბურთი გააქვს.
სანაკრებო მატჩები
{ style="background: #F9F9F9; font-size: 90%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" align="center" border="1" cellpadding="2" width=70%
- style="background:#DDDDDD"
№
align=center width=70თარიღი
align=center width=150შეხვედრის ადგილი
align=center width=140მასპინძელი
align=center width=20
align=center width=140სტუმარი
align=center width=110შეჯიბრება
align=center width=50შენიშვნა
align=center width=50
-
1
07.08.1985
მოსკოვი
align=right
align=center2–0
ამხანაგური
-
2
25.09.1985
მოსკოვი
align=right
align=center1–0
შესარჩევი
-
3
16.10.1985
მოსკოვი
align=right
align=center2–0
შესარჩევი
-
4
30.10.1985
მოსკოვი
align=right
align=center1–0
შესარჩევი
-
5
22.01.1986
ლას-პალმასი
align=right
align=center2–0
ამხანაგური
-
6
19.02.1986
მეხიკო
align=right
align=center1–0
ამხანაგური
-
7
26.03.1986
თბილისი
align=right
align=center0–1
ამხანაგური
-
8
02.06.1986
ირაპუატო
align=right
align=center6–0
მექსიკა 1986
-
9
05.06.1986
ლეონი
align=right
align=center1–1
მექსიკა 1986
-
10
09.06.1986
ირაპუატო
align=right
align=center2–0
მექსიკა 1986
-
11
15.06.1986
ლეონი
align=right
align=center3–4
მექსიკა 1986
-
12
20.08.1986
გეტებორგი
align=right
align=center0–0
ამხანაგური
-
13
24.09.1986
რეიკიავიკი
align=right
align=center1–1
შესარჩევი
-
14
11.10.1986
პარიზი
align=right
align=center0–2
შესარჩევი
-
15
29.10.1986
სიმფეროპოლი
align=right
align=center4–0
შესარჩევი
-
16
18.02.1987
სუონსი
align=right
align=center0–0
ამხანაგური
-
17
29.04.1987
კიევი
align=right
align=center2–0
გდრ
შესარჩევი
-
18
03.06.1987
ოსლო
align=right
align=center0–1
შესარჩევი
-
19
10.10.1987
დას. ბერლინი
align=rightგდრ
align=center1–1
შესარჩევი
-
20
23.03.1988
ათენი
align=right
align=center0–4
ამხანაგური
-
21
31.03.1988
დას. ბერლინი
align=right
align=center2–4
ამხანაგური
-
22
02.04.1988
დას. ბერლინი
align=right
align=center2–0
ამხანაგური
-
23
02.04.1988
ტრნავა
align=right
align=center1–1
ამხანაგური
-
24
12.06.1988
კელნი
align=right
align=center0–1
ევრო 1988
-
25
15.06.1988
ჰანოვერი
align=right
align=center1–1
ევრო 1988
-
26
18.06.1988
ფრანკფურტი
align=right
align=center1–3
ევრო 1988
-
27
22.06.1988
შტუტგარტი
align=right
align=center2–0
ევრო 1988
-
28
25.06.1988
მიუნხენი
align=right
align=center2–0
ევრო 1988
-
29
17.08.1988
ტურკუ
align=right
align=center0–0
ამხანაგური
-
30
31.08.1988
რეიკიავიკი
align=right
align=center1–1
შესარჩევი
-
31
19.10.1988
კიევი
align=right
align=center2–0
შესარჩევი
-
32
22.03.1989
ეინდჰოვენი
align=right
align=center2–0
ამხანაგური
-
33
26.04.1989
კიევი
align=right
align=center3–0
გდრ
შესარჩევი
-
34
10.05.1989
სტამბოლი
align=right
align=center0–1
შესარჩევი
-
35
31.05.1989
მოსკოვი
align=right
align=center1–1
შესარჩევი
-
36
06.09.1989
ვენა
align=right
align=center0–0
შესარჩევი
-
37
08.10.1989
კარლ-მარქს-შტადტი
align=rightგდრ
align=center2–1
შესარჩევი
-
38
15.11.1989
სიმფეროპოლი
align=right
align=center2–0
შესარჩევი
-
39
09.06.1990
ბარი
align=right
align=center2–0
იტალია 1990
-
40
13.06.1990
ნეაპოლი
align=right
align=center2–0
იტალია 1990
-
41
18.06.1990
ბარი
align=right
align=center0–4
იტალია 1990
-
}
სანაკრებო გოლები
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ზავაროვმა მსოფლიო ჩემპიონატების 7 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ორი გოლი გაიტანა.
სამწვრთნელო კარიერა
საფრანგეთი და შვეიცარია
სამწვრთნელო საქმიანობა საფრანგეთში დაიწყო. ორი წელი „სენ-დიზიეში“ მუშაობდა, მათ შორის, როგორც მოთამაშე მწვრთნელი. მის დროს კლუბი მეხუთე დივიზიონიდან მეოთხეში აღზევდა, თუმცა მხოლოდ ერთი სეზონით.
2001 წელს „ნანსიში“ დაბრუნდა. „ნანსის“ პრეზიდენტმა, იმის მიმართ პატივისცემის გამო, რომ ზავაროვმა კლუბს ექვსი წელი მიუძღვნა, მას გუნდში მუშაობის საშუალება მისცა. მუშაობა ათი წლის ასაკის ბავშვებთან დაიწყო, შემდეგ უფროსი ასაკის გუნდი აიყვანა, შემდეგ — ახალგაზრდული გუნდი.
საფრანგეთში მიღებული სამწვრთნელო ლიცენზია მას პირველი დივიზიონის გარდა ნებისმიერი სხვა დივიზიონის მონაწილე კლუბის მთავარი მწვრთნელობის უფლებას აძლევდა. მისი სამწვრთნელო კარიერის პირველი პროფესიული საფეხბურთო კლუბი შვეიცარიული „ვილი“ გახდა. იმ პერიოდისთვის კლუბის აქციების საკონტროლო პაკეტი ყოფილმა ფეხბურთელებმა იგორ ბელანოვმა და გენადი პერეპადენკომ გამოსყიდეს და 2003 წლის აგვისტოში გუნდის მთავარი მწვრთნელის თანამდებობაზე ალექსანდრე ზავაროვი მიიწვიეს.
ზავაროვის ხელმძღვანელობით პროვინციულმა კლუბმა ორ სეზონში არა მხოლოდ შვეიცარიის უმაღლეს დივიზიონში თამაშის უფლება, არამედ შვეიცარიის საფეხბურთო თასიც მოიპოვა. მოშურნეებმა კლუბის ხელმძღვანელების — ზავაროვისა და ბელანოვის ესოდენ თვალსაჩინო მიღწევაში რუსული მაფიის კვალი დაინახეს, რომელმაც ვითომდა სათასო მატჩების მსაჯები მოისყიდა და კლუბს თასი ამ გზით მოაგებინა. ამ თემასთან დაკავშირებით პრესაში ნამდვილი დევნა დაიწყო. შეურაცხყოფილმა ზავაროვმა გუნდის დატოვების გადაწყვეტილება მიიღო. მისი წასვლის შემდეგ გუნდი პრაქტიკულად მოიშალა და ეროვნულ ჩემპიონატშიც უკანასკნელ, მეათე ადგილზე გავიდა.
ყაზახეთი, უკრაინა და რუსეთი
დროის მცირე პერიოდის განმავლობაში ჯერ ყაზახურ „ჟენისს“ (2004 წლის ივნისი-ნოემბერი), ხოლო შემდეგ ხარკოვის „მეტალისტს“ (2005 წლის იანვარი-ივნისი) ხელმძღვანელობდა. ყაზახეთში იგი ემე ჟაკეს რეკომენდაციით მოხვდა, რომელიც იმ პერიოდში საფრანგეთში სამწვრთნელო კადრების მომზადებას ზოგადეროვნული მასშტაბით ხელმძღვანელობდა. რამდენადაც ყაზახური „ჟენისის“ მესვეურები კლუბის მთავარი მწვრთნელის პოსტზე ადგილობრივი კადრებიდან ვერცერთის კანდიდატურაზე ვერ შეჯერდნენ, გადაწყდა, რომ ყაზახეთის ფეხბურთის ფედერაციას ოფიციალური წერილობითი თხოვნით მიემართა ფრანგებისთვის, რათა მათ თავიანთი კადრებიდან შეერჩიათ და გამოეგზავნათ მწვრთნელი, რომელიც „ჟენისს“ ჩაუდგებოდა სათავეში. როდესაც აღნიშნული წერილი ემე ჟაკემდე მივიდა, მან ყაზახური კლუბის ხელმძღვანელობას ზავაროვის კანდიდატურა შესთავაზა. ყაზახეთში მუშაობა ზავაროვს არ გამოუვიდა, მისივე აღიარებით, უმთავრესად იქ არსებული ერთგვარი სპეციფიკური მენტალიტეტის გამო, რომლის გაგება და მიღება მისთვის რთული, საბოლოოდ კი შეუძლებელი აღმოჩნდა.
ხარკოვის „მეტალისტს“ 2005 წლის იანვარში ჩაუდგა სათავეში. რამდენადაც, იმ პერიოდისთვის, მის უკრაინულ სამწვრთნელო ლიცენზიას მოქმედების ვადა ამოეწურა, მატჩების ოფიციალურ პროტოკოლში იგი კლუბის სპორტულ დირექტორად ფიქსირდებოდა. გუნდი ზავაროვმა იმ დროს ჩაიბარა, როდესაც მისი ძირითადი მოთამაშეების, კლუბის ხელმძღვანელობისა და გუნდის მთავარი მწვრთნელის გენადი ლიტოვჩენკოს მეორე ხარკოვულ კლუბ „ხარკოვში“ გადაბარგების გამო, ფაქტობრივად დაშლის პირას იყო. კონტრაქტი ერთი წლით დაიდო. თუმცა, იმის გამო, რომ ამჯერად „მეტალისტის“ ხელმძღვანელობასთანაც ვერ მოხერხდა საერთო ენის გამონახვა — 2004–05 წლების სეზონის დასრულებისთანავე მას კლუბის დატოვება მოუწია. ზავაროვმა საკუთარი პოზიცია შემდეგნაირად ახსნა:
2005 წელს ორი თვე რუსულ საფეხბურთო კლუბ „მოსკოვში“ იმუშავა. თავდაპირველად კონტრაქტი ორი წლით დაიდო. ზავაროვს საფეხბურთო სკოლებიდან კლუბის დუბლშემადგენლობისთვის ნიჭიერი და პერსპექტიული ახალგაზრდა ფეხბურთელები უნდა შეერჩია, ხოლო შემდგომ მათგან საუკეთესოები ძირითადი შემადგენლობისთვის მოემზადებინა. თუმცა, ამჯერადაც ვერ მოხერხდა მასსა და კლუბის ხელმძღვანელობას შორის გარკვეულ საკითხებში საერთო ენის გამონახვა და კლუბი საკუთარი სურვილით დატოვა.
„არსენალი“ კიევი
2005 წლიდან 2010 წლამდე წვრთნიდა უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ კიევის „არსენალს“. სამწვრთნელო მოღვაწეობის დასაწყისიდანვე პარალელურად შეითავსა კლუბის დირექტორის ფუნქციები და პირადად უწევდა კლუბის შენახვისთვის აუცილებელი ფინანსური სახსრების მოძიება, რათა გუნდს, რომელიც იმ დროისთვის სტადიონის, სამწვრთნელო ბაზისა და სახსრების გარეშე დარჩა, — როგორმე გაეგრძელებინა არსებობა.
ზავაროვის წყალობით გუნდში ახლებურად და საუკეთესო კუთხით წარმოჩინდნენ დენის ოლეინიკი და ევგენი სელეზნიოვი, რომლებიც თავის დროზე კიევის „დინამოსა“ და დონეცკის „შახტარში“ უპერსპექტივო ფეხბურთელებად შერაცხეს. ეს ფეხბურთელები კლუბის წამყვან მოთამაშეებად იქცნენ და უკრაინის ეროვნული ნაკრებიდანაც მიიღეს მოწვევა, რომელიც იმ პერიოდში 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატისთვის აქტიურად ემზადებოდა.
კლუბში ახალი სპონსორისა და პრეზიდენტის ვადიმ რაბინოვიჩის მოსვლასთან ერთად, ზავაროვის მდგომარეობა კლუბის მთავარი მწვრთნელის პოსტზე შეირყა. საბოლოოდ, იგი ორჯერ დაითხოვეს გუნდიდან, რა დროსაც რაბინოვიჩი კლუბის მთავარ მწვრთნელად მასთან დაახლოებული ვიაჩესლავ გროზნის დანიშვნას ცდილობდა, მაგრამ გუნდის ფეხბურთელებისა და კლუბის გულშემატკივრების მოთხოვნით, რომლებიც ზავაროვს მხურვალედ უჭერდნენ მხარს — გროზნის ორივეჯერ გადადგომა მოუწია.
2010 წელს ევრო 2012-ის მომზადების საკითხებში უკრაინის ვიცე-პრემიერის ბორის კოლესნიკოვის მრჩევლად დაინიშნა.. 2011 წელს უკრაინის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შესთავაზეს მუშაობა. 2012 წელს, დროებით, ამავე ნაკრების მთავარი მწვრთნელის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. 2013–2016 წლებში უკრაინის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის მიხეილ ფომენკოს ასისტენტად მუშაობდა.
თამაშის სტილი
შემოქმედებითი, სწრაფი, საზრიანი, მოქნილი და მოხერხებული ნახევარმცველი, ზავაროვი პირველ რიგში ცნობილი იყო თავისი სისწრაფით, საფეხბურთო ინტელექტისა და აზროვნების, ასევე, ტექნიკური და ტაქტიკური მომზადების მაღალი დონით, გამძლეობით, კარგად „დაყენებული“ დარტყმით ნებისმიერი მანძილიდან, თანაბრად ფლობდა ორივე ფეხს და როგორც წესი, შემტევი ნახევარმცველის ან უკანდახეული თავდამსხმელის პოზიციაზე მოქმედებდა. ამასთან, უნივერსალურობის, მანევრულობის, მოედნის შესანიშნავი ხედვისა და პარტნიორთა ზუსტი გადაცემებით მომარაგების წყალობით, ასეთივე წარმატებით შეეძლო გამთამაშებლის ანუ ფლეიმეიქერის ფუნქციების თავის თავზე აღება.
ზავაროვმა ერთ-ერთი უმთავრესი როლი შეასრულა ვალერი ლობანოვსკის 1980-იანების მეორე ნახევრის, კერძოდ 1985–1988 წლების ფორმაციის კიევის „დინამოს“ წარმატებაში. მისი ინდივიდუალური საფეხბურთო მახასიათებლებიდან, კერძოდ დრიბლინგისა და ფლეიმეიქერობის უნარებიდან გამომდინარე, ლობანოვსკი თვლიდა, რომ ზავაროვი დინამოელთა შემადგენლობაში თითქმის იმდენადვე მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო, რამდენადაც მარადონა თავისი გუნდისთვის.
საკლუბო და სანაკრებო წარმატებების მიუხედავად, რომელმაც მას არა მარტო საყოველთაო აღიარება მოუტანა, არამედ ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო საბჭოთა ფეხბურთელის სახელიც მოუპოვა, საფეხბურთო კარიერის იტალიაში, კერძოდ „იუვენტუსში“ გაგრძელების შემდეგ, გარკვეული სუბიექტური თუ ობიექტური მიზეზების გამო, მან ვერ გაამართლა მისი მაღალი კლასის მოთამაშის რეპუტაციიდან გამომდინარე არსებული მოლოდინები და იმედები, ვერ წარმოაჩინა თავისი შესაძლებლობების მესამედიც კი და ვერ ითამაშა იმ დონის ფეხბურთი, რასაც მისგან ფეხბურთის გულშემატკივრები, საფეხბურთო სპეციალისტები, საფეხბურთო ექსპერტები და კლუბის მესვეურები ელოდნენ.
არათანმიმდევრული თამაშის, საგოლე მომენტების შექმნისა და რეალიზების მხრივ არსებული დაბალი მაჩვენებლების გამო, პრესის მხრიდან მისი მისამართით მკვეთრი კრიტიკა წამოვიდა, რომელიც, ასევე, ხაზგასმით აღნიშნავდა მის უჩვეულოდ დაბალ შედეგიანობას მოედანზე მისთვის მინდობილი ფუნქციების თითქმის ყველა კომპონენტში; ამასთან, მას ბრალს სდებდნენ მის პოზიციაზე მოთამაშე ფეხბურთელისათვის აუცილებელი თვისებების, მათ შორის გაბედულებისა და თავდაჯერებულობის უკმარისობაში, და აგრეთვე იმაში, რომ მან ვერ მოახერხა გუნდისათვის სათანადო სარგებლის მოტანა და თავი წარმოაჩინა, როგორც არაეფექტურმა ასისტ-პროვაიდერმა. მისი გაუბედავი და მორიდებული ხასიათის გამო, ასევე ამტკიცებდნენ, რომ მას არ ჰყოფნიდა ლიდერობისა და გუნდის გაძღოლისათვის საჭირო უნარ-ჩვეევები, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა ტრაპატონის შემდგომი პერიოდის კრიზისის დროს ნახევარდაცვის ხაზში, მათ შორის ფლეიმეიქერის პოზიციაზე პლატინის წასვლის შემდეგ გაჩენილი სიცარიელის რამდენადმე მაინც სრულფასოვანი შევსება.
ოჯახი
ალექსანდრე ზავაროვის მშობლები ლუგანსკის ერთ-ერთ ქარხანაში მუშაობდნენ. მეუღლე — ოლგა. შვილები — ალექსანდრე და ვალერი (სახელი დაერქვა ვალერი ლობანოვსკის პატივსაცემად). ალექსანდრე თამაშობდა „მეცის“ მეორე შემადგენლობაში, რის შემდეგაც ტრავმის გამო იძულებული გახდა ფეხბურთისთვის თავი დაენებებინა. 2004 წლიდან დაოჯახებულია, დაამთავრა უნივერსიტეტი. ვალერი 2006–2009 წლებში კიევის „არსენალის“, 2010–2012 წლებში კიევის „ობოლონის“, ხოლო 2013–2014 კიევის „ობოლონ-ბროვარის“ შემადგენლობაში თამაშობდა.
სტატისტიკა
საკლუბო
სანაკრებო
მიღწევები
საკლუბო
სკა დონის როსტოვი
საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი: 1981
დინამო კიევი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1985, 1986
საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი: 1985, 1987
საბჭოთა კავშირის სუპერთასის მფლობელი: 1986, 1987
ევროპის თასების მფლობელთა თასის მფლობელი: 1986
უეფა-ს სუპერთასის ფინალისტი: 1986
იუვენტუსი
უეფა-ს თასის მფლობელი: 1990
იტალიის თასის მფლობელი: 1990
სანაკრებო
სსრ კავშირი
ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 1988
სსრ კავშირის იუნიორთა ნაკრები
მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 1979
სამწვრთნელო
ვილი
შვეიცარიის თასის მფლობელი: 2004
ინდივიდუალური
უკრაინის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1986
საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1986
ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის წოდების ნომინანტი: 1986, 1987, 1988, 1989,
ოლეგ ბლოხინის ბომბარდირთა კლუბის წევრი: 104 გოლი
გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრი: 104 გოლი
საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი: 1986
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1986
ევროპის თასების მფლობელთა თასის საუკეთესო ბომბარდირი: 1986 (5 გოლი)
ჟურნალ «Советский воин»-ის მიერ დაწესებული პრიზის მფლობელი: 1987
ფიფა-ს (1987) და მსოფლიოს (1988) სიმბოლური ნაკრების წევრი
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1986 № 3214
№1: 1985, 1986, 1987, 1988
№1: 1985, 1986, 1987, 1988
ჯილდოები
ორდენი „დამსახურებისათვის“ III ხარისხი: 2004
ორდენი „დამსახურებისათვის“ II ხარისხი: 2016
ბიბლიოგრაფია
Хохлюк Виктор. Голеадоры. — Луганск: Максим, 2012. — С. 25. — 148 с. — 5 000 экз. — ISBN 978-966-15-8934-5.
რესურსები ინტერნეტში
ФK «Динамо» Київ. Офіційний сайт
Профиль на сайте «История украинского футбола»
Профиль на сайте «Сборная России по футболу»
Заваров в Италии и Франции
Заваров в еврокубках
სქოლიო
დაბადებული 1961
დაბადებული 26 აპრილი
უკრაინელი ფეხბურთელები
საბჭოთა ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
დონის როსტოვის სკვო-ს ფეხბურთელები
ლუჰანსკის ზარიას ფეხბურთელები
კიევის დინამოს ფეხბურთელები
სერია A-ს ფეხბურთელები
იუვენტუსის ფეხბურთელები
ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
ლიგა 2-ის ფეხბურთელები
ნანსის ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები
1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
უკრაინელი ფეხბურთის მწვრთნელები
გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები