PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
სოღდი

სოღდი, სოგდიანე — ოლქი მდინარეების ზარაფშანისა და კაშკადარიის აუზებში, თანამედროვე უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე. ძვ. წ. VI–IV საუკუნეებში შედიოდა აქემენიანთა სახელმწიფოში, ძვ. წ. 329–328 წლებში მოსახლეობამ მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია ალექსანდრე მაკედონელს. ამ პერიოდში სოღდი შედიოდა სელევკიდების სახელმწიფოში, ხოლო ძვ. წ. III საუკუნიდან — ბერძნულ-ბაქტრიულ სამეფოში, ახ. წ. I საუკუნიდან კი – ქუშანის სამეფოში. IV–V საუკუნეების მიჯნაზე სოღდი დაიპყრეს ეფტალიტებმა, VI–VII საუკუნეებში — თურქთა სახაკანომ, VIII საუკუნის დამდეგს დაიპყრეს არაბებმა.
IV–VIII საუკუნეებში სოღდის ტერიტორიაზე არსებობდა მრავალი ავტონომიური სამთავრო, აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო სამარყანდის, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აღმოსავლეთის ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში.
ძველი სოღდის ხელოვნება სუსტადაა შესწავლილი. არქიტექტურაზე გარკვეულ წარმოდგენას იძლევა აფრასიაბის (ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევარი – ახ. წ. I საუკუნე), ყიზილ-ქირისა და თალი-ბარზუს (ორივე ახ. წ. I საუკუნე) ალიზის შენობები და საფორტიფიკაციო ნაგებობანი. სახვითი ხელოვნების ნიმუშებიდან ცნობილია ტერაკოტის მცირე პლასტიკა (ძვ. წ. III–I საუკუნეები). ტერაკოტის ცალკეული ნამუშევრები ელინისტური მხატვრული პრინციპების ნიშნებს ატარებს, გვხვდება აგრეთვე ადგილობრივი ტრადიციების მხატვრული ნამუშევრები; ისინი გამოირჩევიან ეთნიკური ნიშნების ზუსტი გადმოცემით. V–VIII საუკუნეებში მიმდინარეობდა ქალაქებისა და ციტადელების, სასახლეების, ტაძრების, მონუმენტების, ზოგჯერ 2–3-სართულიანი, სახლების მშენებლობა. ქალაქის მაღალი წრის წარმომადგენელთა სახლებს რთავდნენ კედლის მხატვრობით, მხატვრული კვეთის (თიხაზე, ხეზე, ალებასტრზე) ნიმუშებით. ქანდაკებაში ჭარბობს მონუმენტურ-დეკორატიული რელიეფი. ამ პერიოდის დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების მნიშვნელოვანი დარგები (კერამიკა, ვერცხლის ნაკეთობანი, მხატვრული ქსოვილი) ავლენენ კავშირს ძველი თურქული ტომების, ირანის, ინდოეთის, ჩინეთის, ბიზანტიის ხელოვნებასთან.
იხილეთ აგრეთვე
სოღდელები
სოღდური ენა
ლიტერატურა
ისტორიული სახელმწიფოები
ტაჯიკეთის ისტორია
უზბეკეთის ისტორია
ცენტრალური აზიის ისტორია
აქემენიანთა სატრაპიები
კულტურული რეგიონები
აბრეშუმის გზა
სადუნ მანკაბერდელი

სადუნ მანკაბერდელი
სადუნ შერბარქოს ძე მანკაბერდელი — საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე XIII საუკუნის II ნახევარში, მონღოლთა მფარველობით დაწინაურებული მედროვე, წარმოშობით ქურთი, ავაგ ათაბაგის ყმა აზნაური. სადუნ მანკაბერდელმა ჰულაგუ-ხანის (1256-1265) ყურადღება მიიქცია როგორც კარგმა მოჭიდავემ და ენების მცოდნემ. 1262 წელს ჰულაგუ-ხანთან გამოძახებული დავით VII ულუს გასამართლების დროს თარჯიმნობდა და ცდილობდა მეფისა და სარგის ჯაყელის მიმართ ყაენის რისხვა შეენელებინა. მადლიერმა მეფემ სადუნ მანკაბერდელი ეჯიბად და თავისი გერის (გვანცასი და ათაბაგის შვილის) ხვაშაქის მეურვედ დანიშნა.
სადუნ მანკაბერდელმა ხვაშაქის მეუღლის აბაღა-ხანის (1265-1282) დიდი ვეზირი საჰიბ დივანი ხოჯა შამსედინ ჯუვეინის მეოხებით საქართველოს სამეფო კარზე დიდ გავლენას მიაღწია. 1278 წელს დემეტრე II-მ მონღოლების კარნახით მას ათაბაგობა უბოძა, აბაღა-ხანმა კი „საქართველოს ლაშქრობის საქმე და განგება“. ანგარებით, გაიძვერობითა და მექრთამეობით სადუნ მანკაბერდელმა დიდძალი ქონება შეიძინა. დემეტრე II-ს გამოსტყუა ქალაქები თელავი, ბელაქანი, დმანისი, კარი მიმდებარე მხარეებით. მამულები ჰქონდა საქართველოს სომხურ თემებშიც. ჰყავდა 3 ცოლი, რისთვისაც ეკლესიამ შეაჩვენა.
ლიტერატურა
კაციტაძე დ., რამდენიმე ცნობა „ჯამი ათ-თავარიხიდან“ სადუნ მანკაბერდელის შესახებ, კრ.: საქართველოს ისტორიის აღმოსავლური მასალები, ტ. 2, თბ., 1979;
საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 3, თბ., 1979;
ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 3, თბ., 1966;
ლომინაძე ბ., ქსე, ტ. 8, გვ. 624, თბ., 1984
ფეოდალური საქართველოს მოხელეები
გარდაცვლილი 1281
არშაკ I (პართია)

არშაკ I (პართია)
არშაკ I — პართიის მეფე და არშაკიდების დინასტიის დამაარსებელი. არშაკ I-ის შემდეგ არშაკიდების ყველა მონარქი საკუთარ თავს ოფიციალურად არშაკს უწოდებდა. მის პატივსაცემად ქალაქ აშხაბადს მისი სახელი ეწოდა. არშაკ I-ის მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 247 წელს და ამავე წელს დასრულდა, მის შემდეგ სამეფო ტახტზე ტირიდატე I ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
არშაკიდები
პართიის იმპერია, ირანის ისტორია
არშაკიდები
პართიის მეფეები
Iridomyrmex obsidianus

Iridomyrmex obsidianus — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Iridomyrmex-ს გვარიდან. მიეკუთვნება Dolichoderinae-ს ქვეოჯახს..
სქოლიო
ჭიანჭველები
ილორობა

ილორობა — წმინდა გიორგის სახელობის დღესასწაული. იმართებოდა 20 ნოემბერს სოფ. ილორში (ოჩამჩირის რაიონი) წმინდა გიორგის ეკლესიაში (XI ს.). XVII-XVIII საუკუნეების მონაცემებით, დღესასწაულის წინა საღამოს სამეგრელოს მთავარი სამღვდელოებისა და დიდებულების თანხლებით, შემოუვლიდა ეკლესიის გალავანს, მის შემოგარენს და შესასვლელს საკუთარი ბეჭდით დაბეჭდავდა. მეორე დილით, ისევ მხლებლების თანხლებით, მთავარი თვითონვე ხსნიდა საბეჭდავს. მლოცველებს ეშოში ხვდებოდა ხარი (ხალხური წარმოდგენით წმ. გიორგის სახელობის ცხოველი), რომელიც თითქოს ღამით სასწაულებრივად შეჰყავდა წმინდანს. ხარს კლავდნენ და ხორცის ნაჭრებს მლოცველებს ურიგებდნენ. მორწმუნეები მას დიდი სასოებით ინახავდნენ როგორც ბოროტისა და ავი სენისაგან დამცველი. გადმოცემით, ძველად ხარის მაგივრად ტაძარში შემოდიოდა სამსხვერპლო ირემი. ილორის წმ. გიორგისა და მისი დღეობის ძალა აღიარებული ყოფილა მთელს დასავლეთ საქართველოში და რიგ მეზობელ ხალხებში.
ლიტერატურა
Джанашиа Н. С., Статья по этнографии Абхазии, Сух., 1960.
ქრისტიანული დღესასწაულები
Ancahuasi District

Ancahuasi District
Ancahuasi, Quechua Ankawasi (anka eagle, wasi house, "eagle house"), is one of nine districts of the province Anta in Peru.
Ethnic groups
The people in the district are mainly indigenous citizens of Quechua descent. Quechua is the language which the majority of the population (84.86%) learnt to speak in childhood, 14.89 % of the residents started speaking using the Spanish language (2007 Peru Census).
See also
Killarumiyuq
Yanaqucha
References
1986 establishments in Peru
უიბუდა-კეზპონტი (ბუდაპეშტის მეტრო)

უიბუდა-კეზპონტი (ბუდაპეშტის მეტრო)
უიბუდა-კეზპონტი — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს მე-4 ხაზზე (მწვანე) და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2014 წელს.
რესურსები ინტერნეტში
ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი
ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
ოქროს ხანა (რომანი)

ოქროს ხანა (რომანი)
„ოქროს ხანა“ — ქართველი მწერლის ლაშა ბუღაძის რომანი.
შინაარსი
რომანი საქართველოდან ნებით თუ იძულებით გადახვეწილი და თბილისში დარჩენილი თანამედროვე ქართველი ახალგაზრდების შესახებ მოგვითხრობს. რატომ გაიქცა რომანის მთავარი პერსონაჟი კოტიკო თბილისიდან და რატომ დაბრუნდა უკან; როგორ ხდებიან ძველი ბიჭები პოლიტიკოსები; როგორ აშენებენ თბილისში ნარკომანები ეკლესიებს და როგორ ქმნიან ერთობლივ ოჯახს შორეულ ბრიტანეთში თბილისელი შოთიკო და დათუნა... რომანიდან შეიტყობთ თუ როგორ ატარებენ თავიანთი ცხოვრების ოქროს ხანას რომანის გმირები.
რომანი ლიტერატურული პრემია „საბას” 2007 წლის გამარჯვებულია.
რესურსები ინტერნეტში
დავით პაიჭაძე „ოქროს ხანის“ შესახებ
ოქროს ხანა
ქართული რომანები
ლაშა ბუღაძის ნაწარმოებები
მზის რადიუსი

მზის რადიუსი — მანძილის საზომი ერთეული, რომელიც გამოიყენება ასტრონომიაში ვარსკვლავების ზომების განსასაზღვრად გამოიყენება. სახელიდან გამომდინარე, ის ამჟამინდელი მზის რადიუსის ტოლია:
</span>
მზის რადიუსი დაახლოებით 695 500 კილომეტრი (432 450 მილი) ან 110 დედამიწის რადიუსი ან 10 იუპიტერის რადიუსია.
ის პოლუსიდან ეკვატორამდე ოდნავ განსხვავდება მზის ბრუნვის გამო.
იხილეთ აგრეთვე
მზის მასა
მზის სიკაშკაშე
ასტრონომიული ერთეული
მზე
ვარსკვლავი
სქოლიო
საზომი ერთეულები ასტრონომიაში
ვარსკვლავები
ვარსკვლავური ასტრონომია
ზარიჩნე (ხერსონის რაიონი)

ზარიჩნე (ხერსონის რაიონი)
ზარიჩნე — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ხერსონის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 82 კაცს შეადგენდა.
რესურსები ინტერნეტში
სოფლის ამინდი
ხერსონის რაიონის სოფლები
ყარი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ყარი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)
ყარი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ჭუბერის თემში. მდებარეობს აფხაზეთ-სვანეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ნენსკრას მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, მესტიიდან 80 კილომეტრში. საბჭოთა პერიოდში გავითარებული იყო მეცხოველეობა
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 180 ადამიანი.
ლიტერატურა
სქოლიო
მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნებროთიანი

ნებროთიანი — ნებროთის შთამომავალი, სპარსი.
ქართლის ცხოვრების მიხედვით ცნობილია რომ იბერიის მეფეები მირიან III-დან ბაკურ V-მდე იყვნენ ხოსროვან დინასტიის შთამომავლები, ანუ იგივე ნებროთიანები.
ხოსროვან დინასტიის მეფე ვახტანგ გორგასალი საკუთარ თავს ნებროთიანს უწოდებდა:
იხილეთ აგრეთვე
ნებროთის წიგნი
სქოლიო
სპარსული დინასტიები
თეთრი ფითრი

თეთრი ფითრი — მარადმწვანე პარაზიტი ბუჩქოვანი მცენარეა ფითრისებრთა ოჯახისა, ბურთისებრი ფორმის, მრავალდატოტვილი. იგი ძირითადად მსხლის ტოტებზე გვხვდება, არცთუ იშვიათად ვაშლზე, აკაციაზე, ცაცხვზე, სოჭსა და სხვა მერქნიან მცენარეებზეც. ფოთლები ტოტებზე მოპირისპირედაა განლაგებული, სქელი ტყავისებრი, მოგრძო-ლანცეტისებრი ან ელიფსური ფორმისაა. ყვავილები წვრილია, მოყვითალო-მწვანე, მარტივი 3–4-ფურცლიანი ყვავილსაფარით, ერთსქესიანია. ნაყოფი მოყვითალო 1 სმ-მდე სისქის, მრგვალი, თესლიანი ცრუ კენკრაა, გარედან წებოვანი გარსით დაფარული.
ქიმიური შემადგენლობა
თეთრი ფითრის ფოთლები და ტოტები შეიცავს გუმფისს, შაქრებს, სახამებელს, ცხიმოვან ზეთებს, მწარე, მთრიმლავ და ცილოვან ნივთიერებებს, მინერალურ მარილებს და წებოვან ფისოვან ნივთიერებებს — ვისცინს.
გამოყენება
თეთრი ფითრიდან მიღებული პრეპარატები გამოიყენება ჰიპერტონული დაავადებების, გულის ასთმის, ათეროსკლეროზის, თავის ტკივილების, ნეფრიტის დროს, როგორც სისხლშემადედებელი საშუალება ცხვირიდან, ფილტვებიდან, საშვილოსნოდან და გემორალური სისხლდენისას.
ფითრის დამზადება შესაძლებელია გვიან შემოდგომით, მაგრამ სამკურნალო თვისებების შენარჩუნების მიზნით უკეთეს დროს წარმოადგენს თებერვალ-მარტი.
რესურსები ინტერნეტში
იმერეთის სამკურნალო ფლორა
ფითრისებრნი
ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები

ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები — მწვანე წყალმცენარეთა კლასი. აერთიანებს უკიდურესად მრავალფეროვან ფორმებს. აქვთ მრავალუჯრედიანი, ძაფისებრი ან ფირფიტისებრი თალუსი. თავისუფლად მცხოვრები ან სუსბსტრატზეა მიმაგრებული. მათი ზომა რამდენიმე მილიმიკრონიდან ასეულ კვადრატულ სანტიმეტრამდე აღწევს. უჯრედები ერთბირთვიანია, აქვთ ერთი ან, იშვიათად, რამდენიმე ფირფიტისებრი ან კედლისპირა ქლოროპლასტი. უსქესო გამრავლება ზოოსპორებით ხდება, სქესობრივი გამრავლება იზო-, ჰეტერო- ან ოოგამის ტიპისაა. გავრცელებულია მტკნარ წყალსა და ზღვაში. ტიპობრივი წარმომადგენელია ულოტრიქსის გვარის სახეობების.
ლიტერატურა
ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები
Svaneti Range

Svaneti Range is an 85 km long sub-mountain range of the Greater Caucasus, in the Svaneti region of Georgia, located south of the main Caucasus ridge in a west–east direction.
The Svaneti Range runs along the border between the regions of Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti and Samegrelo-Zemo Svaneti (North and South Svaneti) in the north of Georgia. It forms the watershed between the Enguri River (to the north and west) and the Tskhenistsqali (to the south). The right Tskhenistsqali tributary Cheledula separates the mountains from the further south Egrisi Range. The Svanetic Mountains reach a maximum altitude of 4009 m at the Lahili Peak. The ridge is partially glacier.
Geology
Svaneti Range is composed mainly of sedimentary (mica, schist ) and partly of metamorphic rocks (quartzite , slate ).
Vegetation
On the slopes grow subalpine and alpine vegetation.
The slopes of the Svaneti Range at lower elevations are covered with forests of beech, spruce and fir.
References
Mountain ranges of Georgia (country)
Glacial landforms
დამიენ დე მარტელი

დამიენ დე მარტელი (დ. 27 ნოემბერი, 1878, ოტრი, ლუარა — გ. 21 იანვარი, 1940, პარიზი) — ფრანგი დიპლომატი.
ბიოგრაფია
დაიბადა არისტოკრატიულ ოჯახში. განათლება სამართლისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სასწავლებელში (ეკოლში) მიიღო. 1901 წლიდან მუშაობდა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 1906-1909 წლებში იკავებდა ვაშინგტონში საფრანგეთის საელჩოს ჯერ მესამე, ხოლო შემდეგ მეორე მდივნის პოსტს. 1913 წლიდან იყო ეკონომიკური ატაშე ამერიკაში. შემდგომში, 1918 წლამდე იყო პეკინში საფრანგეთის წარმომადგენლობის პირველი მდივანი.
1918 წლიდან იყო საფრანგეთის უმაღლესი კომისარი ვლადივოსტოკში. 1920 დაინიშნა საფრანგეთის უმაღლეს კომისრად ამიერკავკასიაში. დე მარტელამდე ამიერკავკასიაში მოქმედებდა საფრანგეთის დროებითი მისია, თავდაპირველად - პოლკოვნიკი შარდინის, ხოლო შემდეგ დე ნონკურის მეთაურობით. უმაღლესი კომისრის პოსტზე დე მარტელმა მხოლოდ რამდენიმე თვე იმუშავა. ჰქონდა შეხვედრები სომხეთისა და საქართველოს მთავრობებთან. 1920 წლის 10 სექტემბერს უმაღლესმა კომისარმა საქართველო დატოვა. თბილისიდან ის გააცილა სამხედრო მინისტრმა გრიგოლ ლორთქიფანიძემ, მისმა მოადგილემ გენერალმა გედევანიშვილმა და სომხეთის წარმომადგენელმა თუმანოვმა. დე მარტელი ამიერკავკასიაში საფრანგეთის უმაღლესი კომისრის თანამდებობაზე აბელ შევალიემ შეცვალა. 1920 წლის სექტემბერში ასრულებდა უმაღლესი კომისრის მოვალეობას ყირიმში, ამავე წლის ოქტომბერ-ნოემბერში იყო საფრანგეთის უმაღლესი კომისარი კონსტანტინოპოლში.
1921 წლიდან იყო საფრანგეთის ელჩი პეტროგრადში. 1922-1924 წლებში იკავებდა ლიტვაში საფრანგეთის ელჩის თანამდებობას. 1925 წელს დაინიშნა საფრანგეთის სრულუფლებიან წარმომადგენლად პეკინში. 1929 წლიდან დიპლომატიურ საქმიანობას აგრძელებს იაპონიაში საფრანგეთის ელჩის პოსტზე. 1933-1938 წლიდან იყო საფრანგეთის უმაღლესი კომისარი ლევანტში, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ფრანკო-სირიული და ფრანკო-ლიბანური ხელშეკრულება შექმნაში. 1939 დაასრულა დიპლომატიური კარიერა.
ლიტერატურა
დაბადებული 21 იანვარი
დაბადებული 1940
გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
გარდაცვლილი 1978
ფრანგი დიპლომატები
ნენია

ნენია — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში, ზამლეთის თემში. ზღვის დონიდან 700 მ. დაბა შუახევიდან 7 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 604 კაცი.
დემოგრაფია
ლიტერატურა
სქოლიო
შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეონიდ კანევსკი

ლეონიდ კანევსკი (დ. 2 მაისი 1939, კიევი, უკრაინა) — საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი. ტელეწამყვანი. რსფსრ სახალხო არტისტი. დაჯილდოებულია მეგობრობის ორდენით.
ლეონიდ კანევსკი დაიბადა უკრაინის დედაქალაქ კიევში. 17 წლის ასაკში საცხოვრებლად მოსკოვში გადავიდა, სადაც ჩააბარა თეატრალურ ინსტიტუტში. 1961 წელს როლებს ასრულებდა მოსკოვის თეატრში, სადაც მისი ხელმძღვანელი იყო რეჟისორი ანატოლი ეფროსი.
სახელი მოიხვეჭა სერიალ „გამოძიებას აწარმოებენ სპეციალისტები“ შესრულებული როლით.
1991 წელს ისრაელში იყო რეპატრიაცირებული, სადაც ერთ-ერთ რეჟისორთან ერთად თელ-ავივში ჩამოაყალიბა დრამატული თეატრი სახელწოდებით „გეშერი“. 2006 წლის იანვრიდან ლეონიდ კანევსკის მიჰყავს დოკუმენტური სერიალი – „გამოძიებას აწარმოებდნენ“. პარალელურად კანევსკი თამაშობს გეშერის თეატრშიც. 2009 წელს ითამაშა სერიალში „სემინი“.
კარიერის განმავლობაში კანევსკიმ კინოში შეასრულა 40-მდე როლი. მრავალი როლი აქვს შესრულებული ასევე თეატრალურ სპექტაკლებში.
რესურსები ინტერნეტში
XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
ებრაელი მსახიობები
დაბადებული 1939
დაბადებული 2 მაისი
XXI საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
დელი (მოკავშირე ტერიტორია)

დელი (მოკავშირე ტერიტორია)
დელი (Delhi, de) — ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორია 1956 წლიდან.
მოსახლეობა - 14.325 ათასი;
ფართობი - 1.485 ათასი;
ქალაქები (ათ.) – დელი (C, 10.009), ნიუ დილი (301), სულტანპურ მაჯრა (167), კირარი სულემან ნაგარი (157), ბჰალსვა დაჰანგირპური (154).
ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორიები
de:Delhi (Unionsterritorium)
Karlsruhe (region)

Karlsruhe (region)
Karlsruhe is one of the four administrative regions (sing. Regierungsbezirk) of Baden-Württemberg, Germany, located in the north-west of the state. It is subdivided into the three regional associations (sing. Regionalverband): Mittlerer Oberrhein (Middle Upper Rhine), Rhein-Neckar (Rhine-Neckar) and Nordschwarzwald (Northern Black Forest).
Economy
The Gross domestic product (GDP) of the region was €123.3 billion in 2018, accounting for 3.7% of German economic output. GDP per capita adjusted for purchasing power was €40,400 or 134% of the EU27 average in the same year. The GDP per employee was 109% of the EU average.
Butterflies
The Regierungspräsidium garants permissions to catch butterflies in Baden-Württemberg. The information are into the system Landesdatenbank Schmetterlinge - Staatlichen Museum für Naturkunde.
References
External links
Geography of Baden-Württemberg
Government regions of Germany
NUTS 2 statistical regions of the European Union
Yeləkəsən

Yeləkəsən (also, Yelekesan) is a village in the Shabran District of Azerbaijan. The village forms part of the municipality of Xəlfələr.
References
Populated places in Shabran District
A22 (კვიპროსი)

A22 (კვიპროსი)
A22 — სამომავლოდ დაგეგმილი ავტომაგისტრალი კვიპროსში. რომელმაც ერთმანეთთან უნდა დააკავშიროს დედაქალაქ ნიქოზია და ნიქოზიის საერთაშორისო აეროპორტი. მარშრუტის დაგეგმილი საერთო სიგრძე 32 კილომეტრია.
რესურსები ინტერნეტში
ავტომაგისტრალი A22
ტრანსპორტი ევროპაში
Aryan Kartli

Aryan Kartli or Arian Kartli (meaning "Iranian Kartli") was a country claimed by the medieval Georgian chronicle "The Conversion of Kartli" (მოქცევაჲ ქართლისაჲ, mokc'evay k'art'lisay) to be the earlier homeland of the Georgians of Kartli.
Overview
The Georgian Chronicles relate the apocryphal story of Alexander the Great's campaign into inner Georgia. Alexander reportedly brought Azoy (Azo), the son of the unnamed "king of Aryan-Kartli", together with followers, to Mtskheta, principal city of Kartli, and charged him with the administration of Kartli in his absence. The 11th-century Georgian monk Arsen, the author of metaphrastical reduction of "The life of St. Nino" and tutor of King David IV of Georgia, comments on this passage: "We, Georgians, are descendants of the newcomers from Aryan-Kartli, we speak their language and all the kings of Kartli are descendants of their kings".
Classical sources scholars have inferred that this land lay within the orbit of the Achaemenid Persian Empire. Herodotus' list of the Achaemenid provinces, which places the proto-Georgian tribes within the 13th and 19th satrapies, is significant in this regard. These territories partially correspond to the historical Georgian southwest where a number of Georgian scholars, notably Giorgi Melikishvili, tend to place Aryan Kartli.
According to the modern historian Stephen H. Rapp, risen in the last phase of the Achaemenid Empire, Aryan Kartli was the first known autonomous kingdom in eastern Georgia. Even though prior to Aryan Kartli there had been small political entities in the western area's of Georgia, closer to the Black Sea (such as Egrisi/Colchis), it would be the polities to the east of the Surami Pass that "came to embody Georgian political life".
Little is known about Aryan Kartli, however, according to Rapp, it appears to have been an "Achaemenid client on the northern fringe of Iranian domains". Rapp notes that Aryan Kartli "may well be associated with a remarkable palace built according to Achaemenid styles and techniques" at Gumbat'i in Kakheti in eastern Georgia. However, other locations have been proposed as well for Aryan Kartli, including to the southwest of Kartli, in the Armeno-Kartvelian marchlands.
The early Georgian kingdom of Kartli/Iberia, which clearly emerges in historical accounts of Hellenistic period, seems to have shared the Iranian bonds of Aryan Kartli. Cyril Toumanoff equates the region with the Aranē of Ptolemy (V.6.18) and the Harrana of the Hittites.
Notes
References
Sources
Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts. Peeters Bvba .
Kavtaradze, Giorgi L. Georgian Chronicles and the raison d'étre of the Iberian Kingdom (Caucasica II). (Archived 2009-10-25) Orbis Terrarum, Journal of Historical Geography of the Ancient World 6, 2000. Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 2001, pp. 177–237.
External links
Conversion of Kartli (in Georgian)
The Georgian Chronicles (in Georgian)
The Georgian Chronicles (in English)
Historiography of Georgia (country)
Ancient history of Georgia (country)
Achaemenid Empire
სტეფანე მელიქიშვილი

სტეფანე მელიქიშვილი (დ. უცნობი, თბილისი — გ. 1887, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, გაზეთ „დროების“ პირველი გამომცემელი, სტამბის დამაარსებელი საქართველოში. 1879-1887 წლებში ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი.
ბიოგრაფია
სტეფანე დაიბადა თბილისში გრიგორ მელიქიშვილის ქართველი კათოლიკის ოჯახში. სტეფანე მელიქიშვილის მშობლები გასული საუკუნის ორმოციან წლებში ახალციხიდან (მესხეთი) თბილისში გადმოსახლებულან. მისი უფროსი ძმა იყო პეტრე მელიქიშვილი.
მთელი ოჯახი იმ ქართველ პატრიოტთა პატარა ჯგუფს ეკუთვნოდნენ, რომელთაც დააარსეს პირველი კერძო სტამბა ქართული ჟურნალ-გაზეთების გამოსაცემად. ეს მაშინ დიდი პატრიოტული საქმე იყო. ამ ჯგუფს ეკუთვნოდნენ, გარდა მამა-შვილები მელიქიშვილებისა, ისტორიკოს-არქეოლოგი დიმიტრი ბაქრაძე, ცნობილი საზოგადო მოღვაწე ნიკო ღოღობერიძე და ვახტანგ თულაშვილი. სტეფანე ვენაში იყო გაგზავნილი სტამბის მაშინების და მოწყობილების შესაძენად და ქართული ასოების ჩამოსასხმელად. საქართველოს ჟურნალ-გაზეთობა სულ ამ შრიფტით იბეჭდებოდა, რომელსაც ვენის შრიფტი დაერქვა. ეს შრიფტი განირჩევა აკადემიური შრიფტისაგან. სტამბა გაიხსნა 1864 წელს. 1866 წლიდან იყო გაზეთი „დროების“ გამომცემელი.
რესურსები ინტერნეტში
სტეფანე მელიქიშვილი — პარლამენტის ბიბლიოთეკა
სქოლიო
პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
გარდაცვლილი 1887
ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
დადეშის ხევი

დადეშის ხევი, დადეშისწყლისხევი — მდინარე საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მურჯახეთისწყლის მარცხენა შენაკადი ისტორიულ ქვემო ჯავახეთში. სახელწოდება მოდის სოფელ დადეშიდან, იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერაში“.
ლიტერატურა
სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
რელატივიზმი

რელატივიზმი — ფილოსოფიურ შეხედულებათა ერთობლიობა, რომელიც უარყოფს ობიექტურობას და ამტკიცებს, რომ ფაქტები რელატიურია, ანუ განსხვავებულად აღიქმება დამკვირვებლის პერსპექტივისა და იმ გარემოს კონტექტსის მიხედვით, რომელშიც წარმოდგენილია ისინი.
რელატივიზმის მრავალი ფორმა არსებობს. მორალური რელატივიზმის საგანია სხვადასხვა ხალხთა და კულტურათა განსხვავებულ მორალური ფასეულობები და ეთიკურ ნორმები. ეპიტემოლოგიური რელატივიზმის მიხედვით, რწმენის, სამართლიანობისა და რაციონალურობის ნორმებთან მიმართებით არ არსებობს აბსოლუტური ფაქტები და ისინი მხოლოდ რელატიურ ხასიათს ატარებს. ალეთოლოგიური რელატივიზმი უარყოფს აბსოლუტური ჭეშმარიტების არსებობას და ამტკიცებს, რომ ჭეშმარიტება ყოველთვის რელატიურია გარკვეულ გარემო პირობებთან მიმართებით, მათ შორის როგორიცაა სოციალური, ენობრივი და კულტურული კონტექსტი.
დესკრიფციული რელატივიზმი აღწერს კულტურათა და ხალხთა შორის არსებულ განსხვავებებს შეფასების გარეშე მაშინ, როცა, ნორმატიული რელატივიზმი დაინტერესებულია მოცემულ ფარგლებში შეხედულების მორალურობასა და ჭეშმარიტების შეფასებით.
რელატივიზმის გარკვეული ფორმები ენათესავება ფილოსოფიურ სკეპტიციზმს.
შეხედულებები
ფილოსოფიური
სოფიზმი
დასავლურ ფილოსოფიაში რელატივიზმის დამფუძნებელ მამებად სოფისტები მიიჩნევიან. რელატივიზმის ელემენტები მათ აზროვნებაში ძვ. წ. V საუკუნეში გაჩნდა. სოფისტების აზრით, მართებულისა და მცდარის გაგება იცვლებოდა ერთი ქალაქ-სახელმწიფოდან მეორემდე, ერთი თაობიდან მეორემდე, ამდენად „ჭეშმარიტება“ ცვალებად-მიმდინარე იყო. სოფისტი პროტაგორას ცნობილი დებულებაა: „ადამიანია ყველაფრის საზომი: არსებულისა, რომ ისინი არიან და არარსებულისა, რომ ისინი არ არიან.“ სოფისტთა მოსაზრებები ცნობილი გახდა მათი ოპონენტის, პლატონის, წყალობით, რომელიც, მათგან განსხვავებით, ჭეშმარიტების ობიექტურობას აღიარებდა. პლატონის დიალოგში „პროტაგორა“ პროტაგორა ამბობს: „რაც მართალია შენთვის, მართალია შენთვის, ხოლო რაც მართალია ჩემთვის, მართალია ჩემთვის.“
სქოლიო
ეთიკური თეორია
Peixoto de Azevedo

Peixoto de Azevedo is a municipality in the Brazilian state of Mato Grosso. Peixoto de Azevedo was the ancient location of the Panará indigenous people. They were expelled during the 19th century gold rush in the region. From the 20th century, the Panará people were relocated to the Kapoto-Jarinã indigenous territory created by the Villas-Bôas brothers.
The nearby Alta Floresta Gold Province comprises 38 gold mines.
On September 29, 2006, Gol Transportes Aéreos Flight 1907 crashed approximately 200 kilometers (120 mi) east of the city center.
The geographic center of Brazil is located within the municipality.
References
Municipalities in Mato Grosso
არუთინ ჩაკრიანი

არუთინ ჩაკრიანი
არუთინ ხაჩიკის ძე ჩაკრიანი (დ. 1917 (შესაძლოა 1918), სოფ. გუმისთა, ახლანდ. სოხუმის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 მაისი, 1944, საპუნ-გორის მახლობლად, ყირიმი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (24 მარტი, 1945, სიკვდილის შემდეგ), კაპიტანი. სკკპ წევრი 1942 წლიდან. დაამთავრა ჟიტომირის ქვეითთა სამხედრო სასწავლებელი (1942). დიდი სამამულო ომის (1941-1945) დროს მოქმედ არმიაში იყო. იბრძოდა სამხრეთ, ამიერკავკასიის, ჩრდილოეთ კავკასიის და უკრაინის მეოთხე ფრონტებზე, იყო მსროლელი ბატალიონის მეთაურის მოადგილე. გმირულად დაიღუპა საპუნ-გორისათვის ბრძოლაში. დაჯილდოებულია სამამულო ომის პირველი ხარისხის ორდენითა და ორი მედლით „მამაცობისათვის“.
ლიტერატურა
საბჭოთა კავშირის გმირები
დაბადებული 1917
გარდაცვლილი 7 მაისი
გარდაცვლილი 1944