ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში

ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში (ტაგალურ ენაზე: Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao; არაბულ ენაზე: الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو‎ Al-ḥukm adh-dhātiyy al-'aqlīmiyy limuslimiyy mindanāu; აბრევიატურა არმმ) იყო ავტონომიური რეგიონი ფილიპინებში. მდებარეობდა მინდანაოს კუნძულთა ჯგუფში და შედგებოდა მუსილიმებით დომინირებული ხუთი პროვინციისგან: ბასილანი (ისაბელას გარდა), სამხრეთ სალანო, მაგინდანაო, ტავი-ტავი და სულუ. აარმ ერთადერთი რეგიონი იყო, რომელსაც საკუთარი მთავრობა ჰყავდა. რეგიონის დე ფაქტო მთავრობა ქალაქ კოტაბატოში იყო, თუმცა თვითმმართველი ქალაქი რეგიონის იურისდიქციის გარეთ იყო.
ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში 2006 წლიდან 2008 წლის 16 ივლისამდე მოიცავდა შარიფ-კაბუნსუანის პროვინციას, როცა ფილიპინების უზენაესმა სასამართლომ „მუსლიმური მინდანაოს ავტონომიის აქტი 201“, რომლის მიხედვითაც პროვინცია შეიქმნა, არაკონსტიტუციურად ცნო.
2012 წლის 7 ოქტომბერს, პრეზიდენტმა ბენინიო აკინომ განაცხადა, რომ ხელისუფლება ავტონომიურ რეგიონში მშვიდობის დამყარებას ისახავდა მიზნად. 2018 წლის 26 ივლისს აკინოს მემკვიდრემ, პრეზიდენტმა როდრიგო დუტერტემ ხელი მოაწერა ბანგსამოროს ორგანულ კანონს, რომელმაც ახალი ავტონომიური პოლიტიკური ერთეულის, ბანგსამოროს შექმნას შეუწყო ხელი.
ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ორგანული კანონის რატიფიცირების შემდეგ გაუქმდა და რეგიონის შიდა მთავრობის, ბანგსამოროს ტრანზიციის სააგენტოს ხელმძღვანელობით მუსლიმურ მინდანაოში ბანგსამოროს ავტონომიურმა რეგიონმა ჩაანაცვლა.
გეოგრაფია
ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში მდებარეობდა ფილიპინების სამხრეთ ნაწილში, მინდანაოში. რეგიონი შეიქმნა 6734-ე რესპუბლიკური აქტის შესაბამისად, რომელსაც პრეზიდენტმა კორასონ აკინომ 1989 წლის 1 აგვისტოს მოაწერა ხელი. მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიური რეგიონის შექმნასთან დაკავშირებით პლებისციტი 1989 წლის 17 ნოემბერს ჩატარდა მაგინდანაოს, სამხრეთ ლანაოს, სულუსა და ტავი-ტავის პროვინციებში.
ისტორია
მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიური რეგიონი დაარსდა 1989 წლის 1 აგვისტოს, 6734-ე რესპუბლიკური აქტის (ასევე ცნობილი როგორც ორგანული აქტი) საფუძველზე. პლებისციტი ჩატარდა შემდეგ პროვინციებში: ბასილანი, კოტაბატო, სამხრეთ დავაო, ჩრდილოეთ დავაო, სამხრეთ ლანაო, მაგინდანაო, პალავანი, სამხრეთ კოტაბატო, სულთან-კუდარატი, სულუ, ტავი-ტავი, ჩრდილოეთ ზამბოანგა და სამხრეთ ზამბოანგა და ქალაქებში: კოტაბატო, დაპიტანი, დიპოლოგი, გენერალ-სანტოსი, კორონადალი, ილიგანი, მარავი, პაგადიანი, პუერტო-პრინცესა და ზამბოანგა, რათა გაერკვიათ, ამ პროვინციებისა და ქალაქების მცხოვრებლებს სურდათ თუ არა მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიური რეგიონის შემადგენლობაში შესვლა. მხოლოდ ოთხმა პროვინციამ, სამხრეთ ლანაომ (ქალაქ მარავის გარდა), მაგინდანაომ, სულუმ და ტავი-ტავიმ ახალ ავტონომიურ რეგიონში შესვლას დაუჭირა მხარი. რეგიონის ოფიციალური ინაუგურაცია 1990 წლის 6 ნოემბერს შედგა ქალაქ კოტაბატოში, რომელიც მის დედაქალაქად გამოცხადდა.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაშო შედგებოდა 2 შემადგენელი ქალაქის, 116 მუნიციპალიტეტისა და 2 490 ბანგარაისგან. ქალაქები, ისაბელა და კოტაბატო არმმ-ის ადმინისტრაციული იურისდიქციის ქვეშ არ შესულა, იმის მიუხედავად, რომ ადრე ბასილანის შემადგენლობაში შედიოდა და მოგვიანებით გეოგრაფიულად (თუმცა არა პოლიტიკურად) მაგინდანაოს პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა.
მთავრობა
აღმასრულებელი
რეგიონის მეთაური რეგიონის გუბერნატორი იყო. ის და რეგიონის ვიცე-გუბერნატორი ადგილობრივი აღმასრულებელი მოხელეების მიერ პირდაპირი წესით აირჩეოდნენ. რეგიონული ბრძანებები რეგიონული ასამბლეის მიერ შემუშავსდებოდა, ხოლო ასამბლეის წევრები პირდაპირი ხმის მიცემის წესით აირჩეოდნენ. რეგიონული არჩევნები ჩვეულებრივ ეროვნული და ადგილობრივი არჩევნებიდან ერთი წლის შემდეგ იმართდებოდა. რეგიონული მოხელეები სამი წლის ვადით აირჩეოდნენ და უფლებამოსილების გახანგრძლივება კონგრესის გადაწყვეტილების საფუძველზე შეიძლებოდა.
რეგიონული გუბერნატორი რეგიონული მთავრობის მთავარი აღმასრულებელი მოხელე იყო და საკუთარი კაბინეტი ჰყავდა, რომლის წევრთა რაოდენობაც 10-ს არ აღემატებოდა. უმაღლესი მოხელეები კაბინეტის წევრებად რეგიონული საკანონმდებლო ასამბლეის დამტკიცების შემდეგ ინიშნებოდნენ და ყველა რეგიონულ აღმასრულებელ კომისიას, სააგენტოს, საბჭოს, ბიუროსა და ოფისს აკონტროლებდნენ.
აღმასრულებელი საბჭო
აღმასრულებელი საბჭო ავტონომიური რეგიონის სამთავრობო საკითხებში რეგიონული გუბერნატორის მრჩეველი ორგანოა. იგი რეგიონული გუბერნატორის, რეგიონული ვიცე-გუბერნატორის, და რეგიონული გუბერნატორის სამი მოადგილის (თითოეული წარმოადგენდა ქრისტიანების, მუსლიმანებისა და ადგილობრივი კულტურული თემების ინტერესებს). რეგიონული გუბერნატორი და რეგიონული ვიცე-გუბერნატორი სამწლიანი ვადით აირჩეოდა და მაქსიმუმ სამჯერ შეიძლებოდა აერჩიათ.
საკანონმდებლო
მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიური რეგიონის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ერთპალატიანი რეიგონული საკანონმდებლო ასამბლეა იყო, რომელსაც სპიკერი მეთაურობდა. ასამბლეა წარმომადგენლობითი სახლის ყოველი რეგიონიდან არჩეული სამი წევრისგან კომლექტდებოდა. გაუქმების დროისთვის მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიური რეგიონის საკანონმდებლო ასამბლეა 24 წევრისგან შედგობა: 6 მათგანი სამხრეთ ლანაოდან იყო არჩეული (მათ შორის ქალაქ მარავიდან), 6 - მაგინდანაოდან, 6 - სულუდან, 3 - ბასილანიდან და 3 - ტავი-ტავიდან.
რეგიონული საკანონმდებლო ასამბლეა არმმ-ის ხელისუფლების საკანონმდებლო შტო იყო. რეგულარული წევრები (3 წევრი/რაიონი) და წარმომადგენლები სამი წლის ვადით აირჩეოდნენ და ზედიზედ სამჯერ შეიძლებოდა არჩეულიყვნენ. რეგიონული საკნონმდებლო ასამბლეა ავტონომიურ რეგიონში ახორციელბდა ყველა საქმიანობას, გარდა შემდეგი სფეროებისა: საგარეო საქმე, ეროვნული თავდაცვა და უსაფრთხოება, აუდიტი, ეროვნული არჩევნები, საზღვაო, სახმელეთი და საჰაერო ტრანსპორტი, კომუნიკაციები, პატენტები, საავტორო უფლებები და საგარეო ვაჭრობა.
კულტურული მემკვიდრეობა
ბანგსამოროს რეგიონის მოსახლეობას მუსლიმები, ქრისტიანები და ლუმადები შეადგენენ, რომელთა შორისაც ფართოდაა გავრცელებული კულინტანგის მუსიკა, გონგის თანხლებით შესრულებული სპეციფიკური მუსიკა, რომელიც სამხრეთ ფილიპინებში როგორც მუსლიმ, ისე არამუსლიმ მოსახლეობაშია გავრცელებული. ბანგსამოროს თითოეულ ეთნიკურ ჯგუფს ინდივიდუალური არქიტექტურა, არამატერიალური კულტურა და სახვითი ხელოვნება აქვს. რეგიონში განსხვავებული არქიტექტურული სტილის გამორჩეული ნიმუშია სამეფო სულუს არქიტექტურა, რომელიც მაიმბუნგში დარუ ჯამბანგანის (ყვავილების სასახლე) ასაგებად გამოიყენეს. 1932 წლსი ტაიფუნის დროს სასახლე ძლიერ დაზიანდა და აღარ აღდგენილა, რის შემდეგაც ამერიკული მმართველობის პერიოდშივე (1901-1935) დაანგრიეს. ყვავილების სასახლე ფილიპინების უდიდესი სასახლე უნდა ყოფილიყო. 1033 წლიდან ქალაქ მაიმბუნგის რესტავრაცია დაიწყო. 2010-იან წლებში ქალაქის მახლობლად სასახლის მცირე ასლი დადგეს. 2013 წელს მაიმბუნგი ყოფილი სულუს სასულთნოს სამეფო დედაქალაქად გამოაცხადეს.
რესურსები ინტერნეტში
Autonomous Region in Muslim Mindanao – Official Website
Bureau of Public Information – ARMM – Latest News & Events in ARMM
სქოლიო
1989 წელს დაარსებული სახელმწიფოები და ტერიტორიები
ავტონომიური რეგიონი მუსლიმურ მინდანაოში
ბანგსამოროს ისტორია