PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ბეღურასნაირნი

ბეღურასნაირნი — ფრინველების რიგი. აერთიანებს 5000-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში. საქართველოში გვხვდება 140 სახეობა. ბეღურასნაირნი მცირე და საშუალო ზომის ფრინველებია. სხეულის სიგრძე 9,5 სმ-იდან (ნარჩიტა) 65 სმ-მდეა (ყორანი). ზოგი პატარა მენექტრის წონა 3-4 გრამს აღწევს, ხოლო ყველაზე დიდი ზომის ბეღურასნაირთა (ყორნის) წონა 1100-1600 გრამამდე. ბეღურასნაირნთა რიგი იყოფა 4 ქვერიგად: განიერნისკარტები გავრცელებული არიან აფრიკასა და სამხრეთ აზიაში. აქვთ მოკლე და განიერი ნისკარტი, ძირითადად მწერებით იკვებებიან. ცნობილია 14 სახეობა, რომლებიც ერთიანდება რკანისკარტასებრთა ოჯახში; მყვირალა ანუ ერთხმიანი ბეღურები უმთავრესად სამხრეთ ამერიკაში გვხვდება, არის ჩრდილო ამერიკაშიც. ცნობილია 100-მეტი სახეობა, რომლებიც ერთიანდება 12 ოჯახში; ნახევრადმგალობელი ბეღურები ავსტრალიაში ბინადრობენ, აერთიანებს 1 ოჯახის 4 სახეობას, მათგან ყველაზე მეტად ცნობილია კუდქნარა; მგალობელი ბეღურები გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში. მათ რთული აგებულების ქვედა ხორხის საბგერი აპარატი აქვსთ. ცნობილია 4000-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც ერთიანდებიან 49 ოჯახში.
ბეღურასნაირნთა შორის არიან მობინადრე, მომთაბარე და მიმოფრენი სახეობები. უმრავლესობა ცხოვრობს ტყეებსა და ბუჩქნარებში, ზოგი ველებზე. ბეღურასნაირნი განეკუთვნებიან ბარტყოვან ფრინველებს. დებენ 1-16, უმეტესად კი 4-6 კვერცხს. კრუხობა გრძელდება 11-14 დღე, თუმცა ყორანი კრუხობს 20 დღეს, ხოლო კუდქნარა 45 დღეს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევენ დაახლოებით ერთი წლის ასაკში. ბეღურასნაირნთა უმრავლესობას მავნე მწერების მოსპობით სასოფლო მეურნეობისათვის სარგებლობა მოაქვს.
ლიტერატურა
ჰონგ-კონგი 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ჰონგ-კონგი 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 1976 წელს, კანადის ქალაქ მონრეალში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.
რესურსები ინტერნეტში
სპორტული ბმულები
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა
ქვეყნები 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰონგ-კონგი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ვან ნელეს ფაბრიკა

ვან ნელეს ფაბრიკა — ყოფილი ფაბრიკა ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში, ითვლება საერთაშორისო სტილის პირველ ნიმუშად. დააპროექტეს და ააშენეს XX საუკუნის 20-იან წლებში. ფაბრიკა XX საუკუნის სამრეწველო არქიტექტურის ერთ-ერთი თვალსაჩინო ნიმუშია. იგი მოიცავს საამქროების დიდ რაოდენობას. ფასადი ფოლადისა და მინისაგანაა დამზადებული.
2014 წლის 21 ივნისს ვან ნელეს ფაბრიკა შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რესურსები ინტერნეტში
Van Nelle Ontwerpfabriek
UNESCO listing
სქოლიო
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში
ერნანესი

ერნანესი
ანდერსონ ერნანეს დე კარვალიო ვიანა ლიმა (დ. 29 მაისი, 1985, რესიფი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ჩინეთის საფეხბურთო სუპერლიგაში მოასპარეზე კლუბის — „ხებეი ჩაინა ფორჩუნის“ ნახევარმცველი.
კარიერა
იუვენტუსი
2015 წლის 31 აგვისტოს, სატრანსფერო ფანჯრის ბოლო დღეს, იუვენტუსმა 11 მილიონ ევროდ გაიფორმა ერნანესი. მისი დებიუტი შედგა 2015 წლის 12 სექტემბერს, კიევოს წინააღმდეგ.
მიღწევები
სან-პაულუ
ბრაზილიის სერია A (2): 2007, 2008
ლაციო
იტალიის თასი: 2012-13
იუვენტუსი
სერია A: 2015–16
იტალიის თასი: 2015–16, 2016–17
სანაკრებო
ბრაზილია
ფიფას კონფედერაციის თასი: 2013
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი: 2008
ინდივიდუალური
ბრაზილიის ვერცხლის ბურთი (2): 2007, 2008
ბრაზილიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2008
რესურსები ინტერნეტში
National Football Teams • Soccerway
სქოლიო
დაბადებული 1985
დაბადებული 29 მაისი
ბრაზილიელი ფეხბურთელები
ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
სან-პაულუს ფეხბურთელები
სერია A-ს ფეხბურთელები
ლაციოს ფეხბურთელები
მილანის ინტერის ფეხბურთელები
იუვენტუსის ფეხბურთელები
ჩინეთის სუპერ ლიგის ფეხბურთელები
2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
Bazar, Ternopil Oblast

Bazar, Ternopil Oblast
Bazar is a village in Ukraine, Ternopil Oblast, Chortkiv Raion, Bilobozhnytsia rural hromada.
History
The village has been known since the 16th century under the name Mytnytsia; the name Bazar dates back to 1632.
Religion
Church of the Intercession (UGCC, brick, 1990)
People
Volodymyr Malanczuk (1904–1990), Ukrainian Greek Catholic hierarch in France
References
Bilobozhnytsia rural hromada
Villages in Chortkiv Raion
Pluteus cervinus

Pluteus cervinus, commonly known as the deer shield, deer mushroom, or fawn mushroom, is a species of fungus in the order Agaricales. Fruit bodies are agaricoid (mushroom-shaped). Pluteus cervinus is saprotrophic and fruit bodies are found on rotten logs, roots, tree stumps, sawdust, and other wood waste. The species is common in Europe and eastern North America, but rare and possibly introduced in western North America.
Etymology
The species epithet, cervinus, means "deer-like"" and refers to the colour of the cap (described as "rehfarbig" in Jacob Christian Schäffer's original 1774 description).
Description
The cap ranges from 3-15 cm in diameter. Initially it is bell-shaped and often wrinkled when young. Later it expands to a convex shape. The cap can be deer-brown, but varies from light ochre-brown to dark brown, with a variable admixture of grey or black. The centre of the cap may be darker. The cap surface is smooth and matt to silky-reflective. The cap skin shows dark radial fibres when seen through a lens, indicating that the microscopic cuticle structure is filamentous. The gills are initially white, but soon show a distinctive pinkish sheen, caused by the ripening spores. The stipe is 5–12 cm long and 0.5–2 cm in diameter, usually thicker at the base. It is white and covered with brown vertical fibrils. The flesh is soft and white. The fruit body has a mild to earthy radish smell and a mild taste at first, which may become slightly bitter.
Spores are elliptical, smooth and measure approximately 7.0–8.0 × 5.0–5.5 μm. Hyphae lack clamp connections. Cystidia are thick-walled with apical projections. The spore print is pinkish brown.
Pluteus cervinus grows on rotten wood and fruit bodies can be found most commonly in the autumn. They are said to be edible when young, but considered by some to be of poor quality and not often collected for the table.
Similar species
Similar species include Pluteus atromarginatus, which has a dark brown edge to the gills; Pluteus rangifer, a subarctic species; Pluteus elaphinus in eastern North America; Pluteus hongoi which typically has a paler cap and occurs in Eurasia and eastern North America; and Pluteus exilis which typically produces fruit bodies in spring and occurs in western North America. Similarly coloured species of Entoloma have gills that are attached to the stipe (not free) and distinctive, angular spores.
Gallery
See also
List of Pluteus species
References
This article is partly translated from the German page.
Régis Courtecuisse, Bernard Duhem : Guide des champignons de France et d'Europe (Delachaux & Niestlé, 1994-2000).
Edible fungi
cervinus
Fungi of Europe
Fungi of North America
Fungi described in 1774
Taxa named by Jacob Christian Schäffer
კარაზირიკოვო (ბურაევოს რაიონი)

კარაზირიკოვო (ბურაევოს რაიონი)
კარაზირიკოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბურაევოს რაიონში.
2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 89 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბურაევოდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია იანაული, რომელიც დაშორებულია 81 კმ-ით.
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99 %).
რესურსები ინტერნეტში
Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
სქოლიო
ბურაევოს რაიონის სოფლები
.io

.io — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორიისთვის.
რესურსები ინტერნეტში
io
ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორია
sv:Toppdomän#I
რესტრეპო (ვალიე-დელ-კაუკა)

რესტრეპო (ვალიე-დელ-კაუკა)
რესტრეპო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.374 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 881 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 102.82 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 135 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
კოლუმბიის ქალაქების სია
რესურსები ინტერნეტში
კოლუმბიის მოსახლეობის 2005 წლის აღწერის მონაცემები — კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტი
statoids.com-ის მონაცემები
ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ძველი იაპონური ენა

ძველი იაპონური ენა (იაპონურად 上代日本語 jōdai nihongo მ.შ.ს.დ.მ. 上古日本語 jōko nihongo) — იაპონური ენის უძველესი, დამწერლობის მქონე ერთ-ერთი ფორმა.
დათარიღების პრობლემა
ძველი იაპონური ენის ზუსტი დათარიღება გაძნელებულია. დასათარიღებელი დროის ყველაზე მისაღები ზემო ზღვარი უნდა იყოს 794 წელი, როცა დედაქალაქი
ჰეიჯო-კჲოდან ჰეიან-კჲოში გადაიტანეს. რაც შეეხება დროის ქვემო ზღვარს, იგი სრულიად გაურკვეველია.
ნაპოვნია ხის დაფებსა და სხვა რელიქტებზე შესრულებული ფრაგმენტული წარწერები, მაგრამ პირველი მეტ-ნაკლები სიდიდის ტექსტი არის კოჯიკი 712 წლიდან. ეს დრო კი სრულიად შემთხვევით ნარას პერიოდს ემთხვევა (710–794 წლები).
დამწერლობა
უძველესი დამწერლობის წყაროებს წარმოადგენს კოჯიკი (712), ფუდოკი (720), ნიჰონ შოკი (720) და მან’ჲოში (771 წლის შემდეგ).
ყველაზე ადრეული ტექსტები იაპონიაში შექმნილია კლასიკურ ჩინურზე, ტექსტებს, სავარაუდოდ, კანბუნის მეთოდით იაპონურად კითხულობდნენ. ტექსტების ნაწილში ჩანს იაპონური გრამატიკის გავლენა. მაგ. ზმნის დაყენება ობიექტის შემდეგ. ამგვარ „ჰიბრიდულ“ ტექსტებში დროდადრო ჩინურ ნიშნებს ფონეტიკურ ნიშნებად ანაცვლებდნენ-ხოლმე იაპონური ნაწილაკების გამოსახატავად. დროთა განმავლობაში ჩინური სადამწერლო ნიშნების გამოყენება ისე გახშირდა რომ საბოლოოდ მანიოგანა (Man’yōgana) წარმოიშვა. ეს სისტემა ადგილ-ადგილ ისედაც გამოიყენებოდა კოჯიკის არაპროზაულ ტექსტებში მანამ, სანამ უკვე ჩამოყალიბებული ფორმის მქონე მანიოშუს (Man’yōshū) გამოიყენებდნენ.
იხილეთ აგრეთვე
იაპონოლოგია
გამოცდა იაპონურ ენაში უცხოელთათვის
აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი
ლიტერატურა
Hisataka Omodaka: Jidaibetsu Kokugo Daijiten: Jōdaihen. Sanseidō, 1967, ISBN 4-385-13237-2
Akiho Yamaguchi, Hideo Suzuki, Ryūzō Sakanashi, Masayuki Tsukimoto: Nihongo no Rekishi. Tōkyō Daigaku Shuppankai, 1997, ISBN 4-13-082004-4
Susumu Ōno: Nihongo no Keisei. Iwanami Shoten, 2000, ISBN 4-00-001758-6
Samuel E. Martin: The Japanese Language Through Time. Yale University, 1987, ISBN 0-300-03729-5
Marc Hideo Miyake: Old Japanese. A Phonetic Reconstruction. RoutledgeCurzon, London, New York 2000, ISBN 0-415-30575-6
Masayoshi Shibatani: The Languages of Japan. Cambridge University Press, 2000, ISBN 0-521-36918-5
იაპონური ენა
Silmet

Silmet — იშვიათი ელემენტების გადამამუშავებელი საწარმო, რომელი მდებარეობს სილამიაეში, ესტონეთი.
ის არის ამერიკული კომპანია Molycorp-ის შვილობილი კომპანია. Molycorp-მა 2011 წლის აპრილში 89 მილიონ ამერიკულ დოლარად შეიძინა კომპანიის 90%, ხოლო დანარჩენი 10% იმავე წლის ოქტომბერში. კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი არის დავიდ ო-ბროკი.
Silmet ამუშავებს სამ ქარხანას: მეტალურგიულ, იშვიათი მეტალების და იშვიათი მინერალების გადამამუშავებელ ქარხნებს. მისი ძირითადი პროდუქტებია: ნიობიუმი და ტანტალი. 2012 წელს კომპანიამ მიზნად დაისახა მსოფლიოში უმსხვილეს ნიობიუმის მწარმოებლად გახდომა.
სქოლიო
რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური გვერდი
ესტონეთის კომპანიები
პაჩის რაიონი

პაჩის რაიონი — რაიონი პერუში, კახამარკის რეგიონის ჩოტის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 250 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 155 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 55 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 93.97 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
კახამარკის რეგიონის რაიონები
ჩოტის პროვინციის რაიონები
ჩინჩეროსის რაიონი

ჩინჩეროსის რაიონი — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ჩინჩეროსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2772 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 706 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 43.1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 132.4 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პერუს რაიონები
რესურსები ინტერნეტში
2007 წლის აღწერის მონაცემები
პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი
აპურიმაკის რეგიონის რაიონები
ჩინჩეროსის პროვინციის რაიონები
Dolichoderus explicans

Dolichoderus explicans is an extinct species of Oligocene ant in the genus Dolichoderus. Described by Förster, 1891, a fossilised queen was discovered in Germany.
References
†
Oligocene insects
Prehistoric insects of Europe
Fossil taxa described in 1891
Fossil ant taxa
გულიანი

გულიანი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში (სოფლები: გულიანი, კოკათი, მოედანი, შრომისუბანი, ჩოჩხათი, ხორეთი, ჯიხანჯირი). მდებარეობს გურიის სერის მთისწინეთში, მთა გულიანის ძირას, მდინარე შუთის (სუფსის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 100 მ., ლანჩხუთიდან 17 კმ. საავტომობილო გზით უკავშირდება ლანჩხუთს, ოზურგეთსა და სუფსას. სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს გულიანის მთიდან, რომელსაც გულის ფორმის გამო შეერქვა ეს სახელი. ამავე მთაზე იდგა ციხე. სოფელში მოდის გოგირდოვანი წყალი. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის ქვის ეკლესია.
მოსახლეობა
ლიტერატურა
სქოლიო
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჭარის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი

აჭარის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში, ქალაქ ბათუმში.
მუზეუმში დაცულია ცნობილ ქართველ და უცხოელ მხატვართა ფერწერული ტილოები (ნიკო ფიროსმანი, დავით კაკაბაძე, ლადო გუდიაშვილი, ელენე ახვლედიანი, შტეფან ბაკალოვიჩი, ზომერი, ა. ტერნი, რუსუდან ფეტვიაშვილი, ნიკოლოზ იგნატოვი, ა. ზანკოვსკი, გოგი წერეთელი და სხვა), გრაფიკული (ნ. ჭურღულია, ლ. ზამბახიძე და სხვა) ნამუშევრები, კერამიკის, ხის, მინის, ჭედურობის, გობელენის ნიმუშები, სკულპტურა (ე. ფანტარელის „ნიმფა და პატარა ფავნი”, გ. ოჩიაურის „პორტრეტი“ და სხვა).
რესურსები ინტერნეტში
ბათუმის მუზეუმები
კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
გიორგი შარვაშიძე (მეცნიერი)

გიორგი შარვაშიძე (მეცნიერი)
გიორგი შარვაშიძე (დ. 25 აპრილი, 1963, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილე 2013 წლის 10 დეკემბრიდან 2016 წლის 9 სექტემბრამდე, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი 2016 წლის 23 სექტემბრიდან 2022 წლის 7 ოქტომბრამდე. 2023 წლიდან საქართველოს ელჩი სომხეთში.
ბიოგრაფია
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი; 2006 წელს თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი დოქტორის აკადემიური ხარისხით განათლების მართვის მიმართულებით.
1983-1993 წლებში თბილისის მე-6 გიმნაზიის მასწავლებელია; 1988-1989 წლებში საქართველოს განათლების სამინისტროში მუშაობს მინისტრის თანაშემწედ. 1989-1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990 წელს სამხრეთ მილუოქის სკოლაში (უისკონსინის შტატი, აშშ) გაცვლითი მასწავლებელი. 1991-1994 წლებში საქართველოს განათლების სამინისტროს საგარეო ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსი. 1994-1996 წლებში საქართველოს განათლების მინისტრის მოადგილე. 1996-2000 წლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის პირველი მოადგილე. 2001-2003 წლებში უმაღლესი განათლების რეფორმის საერთაშორისო პროექტის ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2002-2003 წლებში განათლების პოლიტიკის, დაგეგმვისა და მართვის საერთაშორისო ინსტიტუტის პრეზიდენტი. 2003-2004 წლებში ღია საზოგადოების ინსტიტუტის პროგრამის უფროსი მენეჯერი. 2004-2013 წლებში ღია საზოგადოების ინსტიტუტის აკადემიური მხარდაჭერის პროგრამის დირექტორი. 2013-2016 წლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილეა. 2016-2022 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი. 2023 წლის 25 იანვრიდან საქართველოს ელჩი სომხეთის რესპუბლიკაში.
ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
„ბუნების მსოფლიო ფონდის“ ბიულეტენი (WWF Bulletin) სარედაქციო საბჭო, წევრი (1993-1996)
ადამიანური რესურსების განვითარების ცენტრი (UNDP/ETF) , საქართველოს წარმომადგენლობის დირექტორი (1996-2000)
ბოლონიის პროცესის განხორციელების ჯგუფი, მონიტორინგის სამუშაო ჯგუფის თანათავმჯდომარე (2015-)
გაეროს განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის (UNESCO) საქართველოს ეროვნული კომისი, წევრი (1998-)
განათლების ევროპული ფონდი (ETF), საკონსულტაციო ფორუმი, წევრი (1995-2000)
საქართველოს კვლევებისა და ინოვაციების საბჭო, წევრი (2015-)
უმაღლესი განათლების რეფორმები (HERE), ექსპერტი (2015-)
შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდი, საერთაშორისო სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე (2015-)
რესურსები ინტერნეტში
გიორგი შარვაშიძის ბიოგრაფია უნივერსიტეტის ვებგვერდზე
სქოლიო
დაბადებული 25 აპრილი
დაბადებული 1963
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები
გიორგი
ფორსოვა (იარდიმლი)

ფორსოვა (იარდიმლი)
ფორსოვა — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 851 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
იარდიმლის რაიონის სოფლები
ნოდა (ლერიქი)

ნოდა (ლერიქი)
ნოდა — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1215 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
ლერიქის რაიონის სოფლები
ედუარდ ალფრედ მარტელი

ედუარდ ალფრედ მარტელი (დ. 1 ივლისი 1859, პონტუაზი, ვალ-დ’უაზი — გ. 3 ივნისი 1938, მონბრიზონი) — ფრანგი გეოგრაფი და კარტოგრაფი. მარტელი სპელეოლოგიის როგორც მეცნიერების ფუძემდებელია, აქედან გამომდინარე მას ხშირად „სპელეოლოგიის მამას“ უწოდებენ. მარტელს ათასობით მღვიმე აქვს გამოკვლეული, იყო მღვიმეების კვლევის პიონერი, აწარმოებდა მღვიმეების შესწავლის საქმის პროპაგანდირებას და სხვა. 1895 წელს ედუარდ ალფრედ მარტელმა შექმნა საფრანგეთის სპელეოლოგიური საზოგადოება, რომელიც დაკავებული იყო მღვიმეების შესწავლის საქმით.
ბიოგრაფია
ედუარდ ალფრედ მარტელი დაიბადა იურისტების ოჯახში. ბავშვობიდანვე გეოგრაფიით და საერთოდ, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით იყო გატაცებული.
1877 წელს გაიმარჯვა Concours général-ის ეროვნულ კონკურსში. დიდი ენთუზიაზმით კითხულობდა ჟიულ ვერნის წიგნებს. მარტელი პირველად მღვიმეში პირენეებში ყოფნისას მოხვდა. შემდეგ იმოგზაურა გერმანიაში, ავსტრიასა და იტალიაში. 1886 წელს იმსახურა არმიაში, რის შემდეგ იურისტის დიპლომი მიიღო. თავისუფალ დროს უთმობდა საფრანგეთის სხვადასხვა ადგილებში მოგზაურობას.
1884 წელს მარტელმა დააფიქსირა დიდი ზომის უფსკრული ბრამაბია; 1888 წელს რამდენიმე თანამგზავრთან ერთად მოახდინა უფსკრულში ჩასვლა. ამ ისტორიული ტრავერსის განხორციელების შემდეგ საფუძველი ჩაეყარა სპელეოლოგიას. 1889 წელს დაკვირვებების შედეგად გამოაქვეყნა კრებული „Les Cévennes“. გამოკვლევებს აწარმოებდა პადირაკის უფსკრულში, სადაც გამოავლინა მიწისქვეშა მდინარე.
1890 წლის ივლისში მარტელი დაქორწინდა. მისი რჩეული ალინ დე ლონე გახდა, რომელიც ფრანგი გეოლოგის პროფესორის ლუი დე ლონეს და იყო. ლუი დე ლონესთან გაცნობამ მარტელს დაეხმარა საკუთარი გამოკვლევები ჟურნალ La Nature გამოექვეყნებინა. 1895 წელს მოაწყო ექსპედიციები ირლანდიასა და ინგლისში. იორკშირში მოახერხა და ჩავიდა 110 მ სიღრმის ჭაში. 1896 წელს მოინახულა ბალეარის კუნძულები. კუნძულ მალიორკაზე მარტელმა აღმოაჩინა მიწისქვეშა ტბა, რომელსაც შემდგომ მისი სახელი ეწოდა. მიწისქვეშა ტბის სიგრძე 1150 მ-ია, სიგანე 30 მ.
1899 წელს მარტელმა საბოლოოდ მიატოვა თავისი იურიდიული საქმიანობა, რათა მთლიანად სპელეოლოგიისთვის დაეთმო დრო.
1905-1909 წლებში იყო ჟურნალ „La Nature“ მთავარი რედაქტორი. 1912 წელს იმყოფებოდა კენტუკის შტატში, მამონტის მღვიმის გამოსაკვლევად.
მარტელმა რამდენიმეჯერ იმოგზაურა კავკასიაში და დაწერა არაერთი საყურადღებო ნაშრომი კავკასიის კარსტის შესახებ. 1903 წელს იგი გაგრას ეწვია. განსაკუთრებით მისი ყურადღება მიიპყრო არაბიკის მაღალმთიანმა პლატომ. აფხაზეთში ყოფნისას მარტელი მაღალ მეცნიერულ დონეზე აწარმოებდა კვლევა-ძიებას. აღწერილი აქვს აფხაზეთის მღვიმეები. ხელმეორედ აფხაზეთს მარტელი 1908 წელს ესტუმრა. აქაურმა გრანდიოზულმა კარსტულმა რელიეფმა და მრავალმა ბუნებრივმა შესასვლელმა განაცვიფრა კარსტის მკვლევარი. აფხაზეთში ყოფნისას მარტელმა არაბიკაზე ასვლა განახორციელა.
რესურსები ინტერნეტში
მღვიმეების კვლევის ისტორია
სქოლიო
ფრანგი გეოგრაფები
ფრანგი გეოლოგები
ფენსარი

ფენსარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 4 702 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
ასტარის რაიონის სოფლები
Nepotilla aculeata

Nepotilla aculeata is a species of sea snail, a marine gastropod mollusk in the family Raphitomidae.
Description
The length of the shell attains 3 mm, its diameter 1.8 mm
(Original description) The small, yellowish brown shell is broadly fusiform, It contains five whorls, including a prominent two-whorled protoconch, which is finely spirally lirate. The adult whorls are strongly angled about the upper third by a prominent spiral keel, which bears at regular intervals well developed spinose nodules, about 10 on the body whorl. Above to the suture the whorl is concavely hollowed, with a finely nodulous keel. Below the carina are two prominent keels, bearing numerous sharp nodules, connected somewhat irregularly above and below, with axial riblets. On the base are about seven keels, the first two slightly nodose, the rest smooth. The three prominent keels give the whorls a square appearance. The aperture is rather expanded. The siphonal canal is short and open. The columella is concave, corrugated by the basal keels, which pass into the shell. The outer lip is armed by four spines, alternating large and small. The sinus is sutural, deep and narrow, bounded on one side by the sutural lirae, and on the other by the finely a nodulous keel.
Distribution
This marine species is endemic to Australia and occurs off Tasmania.
References
Powell, A.W.B. 1966. The molluscan families Speightiidae and Turridae, an evaluation of the valid taxa, both Recent and fossil, with list of characteristic species. Bulletin of the Auckland Institute and Museum. Auckland, New Zealand 5: 1–184, pls 1–23
External links
Hedley, C. 1922. A revision of the Australian Turridae. Records of the Australian Museum 13(6): 213-359, pls 42-56
Atlas of Living Australia: Nepotilla aculeata
aculeata
Gastropods described in 1916
Gastropods of Australia
Lasioglossum upinense

Lasioglossum upinense — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1890 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
upinense
გიფჩაგი

გიფჩაგი — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 616 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
კახის რაიონის სოფლები
ნებერეაუ II

ნებერეაუ II — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ნებერეაუ II მმართველობის ზუსტი თარიღები უცნობია, იგი დაახლოებით ძვ.წ. 1582 წლისთვის მეფობდა. ნებერეაუ II სამეფო ტახტზე ნებერეაუ I-ის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სემენრა ავიდა.
რესურსები ინტერნეტში
მეთექვსმეტე დინასტია
ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტია
ეგვიპტის ფარაონები
ეგვიპტის მეთექვსმეტე დინასტიის ფარაონები
გლიკოგენი

გლიკოგენი — (C6H10O5) ცხოველური სახამებელი , ძირითადი სამარაგო ნახშირწყალი ადამიანსა და ცხოველებში. გვხვდება აგრეთვე ზოგიერთ ბაქტერიაში, საფუვრებსა და სოკოებში. განსაკუთრებით მაღალია მისი შემცველობა ღვიძლში (3-5%) და კუნთებში (0,4-2%). აღმოაჩინა ფრანგმა ფიზიოლოგმა კლოდ ბერნარმა (1857). გლიკოგენი ჰომოპოლისაქარიდია და შედგება 6-20 ათასი და მეტი α-D გლუკოზის ნაშთისაგან. მისი მოლეკულა განშტოებულია; დაუტოტავი ჯაჭვის სიგრძე საშუალოდ გლუკოზის 10-14 ათასი ნაშთისაგან შედგება. გლიკოგენი თეთრი ამორფული ფხვნილია. მისი ხსნარი პოლიდისპერსიულია, ხასიათდება ოპალესცენციით, ოპტიკურად აქტიურია, იოდით იისფერ-მოყავისფროდან იისფერ-მოწითალოდ იღებება. ორგანიზმში ორი გზით იშლება. მისი ჰიდროლიზური დაშლა იწყება პირის ღრუში საჭმლის მონელების პროცესში ამილაზის ზემოქმედებით და მთავრდება წვრილ ნაწლავებში. წარმოიქმნება დექსტრინები, შემდეგ მალტოზა და გლუკოზა.
გლუკოზა სისხლში შეიწოვება, ნარჩენი რაოდენობა კი ჩაერთობა გლიკოგენის სინთეზში და ამ სახით გროვდება ქსოვილებში. გლიკოგენის ჰიდროლიზური დაშლა შეიძლება უჯრედებშიც მოხდეს, მაგრამ მას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს. გლიკოგენის უჯრედშიგა გარდაქმნის ძირითადი გზა ფოსფოროლიზური დაშლაა, რის შედეგად წარმოიქმნება გლუკოზა-1-ფოსფატი. გლიკოგენის სინთეზის აუცილებელი ეტაპია გლუკოზის ფოსფორილირება. სინთეზი მიმდინარეობს გლიკოგენ-სინთეტაზის მონაწილეობით. გლიკოგენის დაგროვებასა და მობილიზაციას ღვიძლში აწესრიგებენ ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებანი ჰიპოთალამუსისა და სიმპათიკური ნერვული სისტემის მონაწილეობით. მ.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია ჰორმონები — ადრენალინი და გლუკაგონი (იწვევენ გლიკოგენის მობილიზაციას) და ინსულინი (სტიმულს აძლევს გლიკოგენის სინთეზს).
ლიტერატურა
პოლისაქარიდები
ადურ ნარსე

ადურ ნარსე (გ. 309) — სასანიდური ირანის მე-9 შაჰინშაჰი 309 წელს, ჰორმიზდ II-ის უფროსი ვაჟი.
მისი მეფობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. არსებობს ისტორიკოსთა 2 ვერსია მასთან დაკავშირებით. ერთი ვარაუდით, ჰორმიზდ II-ის მკვლელობის შემდეგ სპარსელმა დიდებულებმა ძალაუფლების ხელში ჩაგდების მიზნით ტახტზე ახლადასული ადურ ნარსე შეიპყრეს თავის ძმებთან ერთად და სიკვდილით დასაჯეს. მეორე ვარაუდით კი ის ოთხთვიანი მმართველობის შემდეგ დაამხეს და სიცოცლხეს გამოასალმეს მანიქეიზმის მიმდევრებმა.
ადურ ნარსეს სიკვდილის შემდეგ ირანი არეულობამ მოიცვა. მისი სიკვდილიდან რამდენიმე თვეში სასანიანთა ერთგულმა მსახურებმა ტახტზე აიყვანეს ახალშობილი, შაპურ II, რომლის მმართველობის პერიოდს ეწოდა სასანიანების პირველი „ოქროს ხანა“.
იხილეთ აგრეთვე
სასანიანები
წყარო
სქოლიო
სპარსეთის მონარქები
IV საუკუნის სასანიანი მონარქები
გარდაცვლილი 309
სასანიანი შაჰები
სპარსეთის მოკლული მონარქები