იზმითის მიწისძვრა (1999)

იზმითის მიწისძვრა (1999)
მიწისძვრა ქალაქ იზმითში, თურქეთში 1999 წლის 17 აგვისტოს, ადგილობრივი დროით 03:01 საათზე (UTC+03:00) მოხდა. მიწისძვრის შედეგად 17 000 ადამიანი გარდაიცვალა და 250 000 ადამიანის უსახლკაროდ დარჩა. მიწისძვრის სიმძლავრემ 7,6 მაგნიტუდა შეადგინა და მისი მაქსიმალური მერკალი ინტენსივობა IX იყო. მიწისძვრა სულ 36 წამი გაგრძელდა და ქალაქ იზმითს ძალიან დიდი დარტყმა მიაყენა.
მიწისძვრა
მიწისძვრა მოხდა ჩრდილოეთ ანატოლიის დასავლეთ ნაწილში. ანატოლიის ფილა, რომელიც ძირითადად თურქეთს მოიცავს წელიწადში დაახლოებით 2–2,5 სმ-ით გადაადგილდება, რომლის ჩრდილოეთით ევრაზიული, ხოლო სამხრეთით - არაბული ფილაა განთავსებული. მიწისძვრების უდიდესი ნაწილი, რომელიც თურქეთში ხდება, სწორედ ანატოლიის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში ხდება.
იზმითის მიწისძვრის გარღვევის სიგრძე 150 კილომეტრი იყო ქალაქ დუზჯედან მარმარილოს ზღვის იზმითის ყურემდე.
ზიანი
მიწისძვრამ ზიანი მიაყენა სტამბოლის დასავლეთ ნაწილში მდებარე ავჯილარის რაიონს. ეს რაიონი აშენდა კონსოლიდირებულ დანალექ ქანებზე, რაც ამ რაიონს ნებისმიერი მიწისძვრისგან დაუცველს ხდის.
მიწისძვრა ძლიერ იგრძნობოდა იზმითში, ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებში, საავტომობილო ქარხნებში, თურქეთის საზღვაო ძალების შტაბსა და საწყობში გიოლჯიუქში. მიწისძვრამ მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა სტამბოლსაც, მიწისძვრის ეპიცენტრიდან 70 კილომეტში მდებარე ქალაქს.
თურქეთის ოფიციალური მონაცემებით, 1999 წლის 19 ოქტომბერს დაიღუპა 17 127 ადამიანი და 43 959 დაშავდა, მაგრამ ზოგიერთი წყაროს მონაცემებით დაზიანებულთა და დაშავებულთა რიცხვები თითქმის თანაბარი იყო და 45 000-ს აღემატებოდა. 1999 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებული მონაცემების თანახმად იზმითში დაინგრა დაახლოებით 20 000 შენობა, 250 000-ზე მეტი ადამიანი კი უსახლკაროდ დარჩა.
იზმითის მიწისძვრამ დიდი ზიანი მიაყენა ტრანსევროპულ საავტომობილო მაგისტრალს (E80). დაზიანდა 20-მდე ვიადუკი, 5-მდე გვირაბი და რამდენიმე ესტაკადა.
ხანძარი
მიწისძვრამ კატასტროფული ხანძარი გამოიწვია თიუპრაშის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაში. ხანძარი დაიწყო სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ტანკერთა ბაზაზე და მოგვიანებით თიუპრაშის ჰოლდინგის ტანკერს გადაედო. წყლის მილსადენები მიწისძვრის გამო დაზიანდა, ამიტომ ხანძრის სწრაფად ჩაქრობა ვერ მოხერხდა. სამაშველო ღონისძებებში ჩართული იყო ვერტმფრენებიც. ხანძრიდან დაახლოებით 5 კილომეტრის რადიუსზე ევაკუაცია გამოცხადდა. ხანძარი ხუთი დღის შემდეგ ჩააქრეს. შედეგად განადგურდა 17-მდე ტანკერი.
ცუნამი
მიწისძვრამ მარმარილოს ზღვაში ცუნამი გამოიწვია, რომლის სიმაღლე დაახლოებით 2,5 მეტრი იყო. ცუნამმა 155 ადამიანის სიკვდილი გამოიწვია.
გამოხმაურება
მიწისძვრას მასიური საერთაშორისო რეაგირება მოჰყვა, რომლებიც ნანგრევების ქვეშ დარჩენილების, ასევე დაშავებულებისა და უსახლკაროების დახმარებას ცდილობდნენ. სამაშველო ჯგუფები სტიქიიდან 24-48 საათში გააგზავნეს არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და წითელი ნახევარმთვარის წარმომადგენლებმა.
ქვემოთ ცხრილში მოცემულია რომელმა ქვეყნებმა რომელ ქალაქებში გაგზავნეს სამაშველო ჯგუფები:
1999 წლის 19 აგვისტოს ძებნისა და გადარჩენის პროცესი. წყარო USAID
საერთო ჯამში, სამაშველო საქმიანობაში თორმეტი ქვეყნის სამაშველო ჯგუფები მონაწილეობდნენ.
ბრიტანულმა ნავთობმომპოვებელმა კომპანიამ BP-მა გაააქტიურა Oil Spill Response Limited, რომლის წარმომადგენლებსაც მიწისძვრის შედეგად მარმარილოს ზღვაში დიდი რაოდენობით ჩაღვრილი ნავთობი უნდა შეეფასებინათ და შეძლებიდაგვარად აღმოეფხვრათ პრობლემა.
საბერძნეთი იყო პირველი ქვეყანა, რომელმაც დახმარება გაგზავნა თურქეთში. მიწისძვრიდან რამდენიმე საათში საბერძნეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო დაუკავშირდა მათ კოლეგებს თურქეთში და მეზობელ ქვეყანაში ელჩები გაგზავნა. საბერძნეთის საზოგადოებრივი წესრიგის სამინისტრომ TUPRAS ის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაში ხანძრის ჩაქრობაში 24 კაციანი ჯგუფი და 2 გაწვრთნილი ძაღლი ჩართო, ასევე ხანძრის ჩასაქრობად გაგზავნა თვითმფრინავები.
თურქეთის წითელი ნახევარმთვარის დასახმარებლად გაერთიანებულმა სამეფომ დაუყოვნებლივ გამოყო 50 000 გირვანქა სტერლინგი, ხოლო წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობამ 4.5 მილიონი გირვანქა სტერლინგი გამოყო დაზარალებულების დასახმარებლად.
მოგვიანებით ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ბილ კლინტონი პაკისტანის პრემიერ მინისტრთან, ნავაზ შარიფთან ერთად სტამბოლსა და იზმითს ეწვია რათა შეესწავლათ დაზიანების დონე და შეხვედროდნენ გადარჩენილებს.
რესურსები ინტერნეტში
M7.6 - დასავლეთ თურქეთი – ამერიკის გეოლოგთა ასოციაცია
17 აგვისტო, 1999, ქოჯაელის მიწისძვრა – მიწისძვრების ინჟინერთა ევროპული ასოციაცია
1999 წლის 17 აგვისტოს იზმიტის მიწისძვრის საწყისი გეოტექნიკური დაკვირვებები – მიწისძვრების ინჟინერიის ეროვნული საინფორმაციო გვერდი
სქოლიო
მიწისძვრები თურქეთში
ცუნამი თურქეთში