PolyAgent/wiki_georgian_en_parallel_20231101 huggingface dataset:
ალბათობა

ალბათობა წარმოადგენს ზომას იმაში დარწმუნებულობის ხარისხისა, რომ რაიმე მოვლენა მოხდება ან უკვე მოხდა. ალბათობას მკაცრად განსაზღვრული მათემატიკური მნიშვნელობა აქვს ალბათობის თეორიაში და ფართოდ გამოიყენება მათემატიკაში, სტატისტიკაში, ფინანსებში, თამაშთა თეორიაში, ხელოვნური ინტელექტის ამოცანებსა და ფილოსოფიაში.
განასხვავებენ ემპირულ და თეორიულ ალბათობას.
ემპირიული ალბათობა
ემპირიული ალბათობა წარმოადგენს დაკვირვებას, მოვლენის აღწერას, რომელიც იძლევა არა მოვლენის ზედმიწევნით აღწერას, არამედ მხოლოდ საერთო სტატისტიკურ ინფორმაციას. შესაბამისად, ალბათობა არ იძლევა საშუალებას გვქონდეს ზედმიწევნით სრული აღწერა კონკრეტული პროცესისა (და არ იძლევა მოვლენათა ზუსტი წინასწარმეტყველების საშუალებას), მაგრამ გვაძლევს აღწერას, რომელიც არის გარკვეული ინფორმაციის მატარებელი პროცესის თვისებების შესახებ. ეს ინფორმაცია ეხება არა ინდივიდუალურ ცდებს, არამედ განმეორებით ჩატარებული ცდების საერთო მოსალოდნელ შედეგს (დიდ რიცხვთა კანონი, ზღვარითი თეორემები).
თეორიული ალბათობა
თეორიული ალბათობის მკაცრი აქსიომატიზება მოახდინა ანდრეი კოლმოგოროვმა 1930–იან წლებში. მის შრომაში განიხილება ალბათური სივრცე, სადაც არის ელემენტარულ ხდომილებათა სივრცე არის სიგმა-ალგებრა, მოჭიმული -ზე, კი ზომად სივრცეზე განსაზღვრული ნორმირებული ზომა (იგივე ალბათური ზომა), რომელიც აკმაყოფილებს სამ თვისებას:
- ზომის თვლადად ადიციურობა
– ალბათობის არაუარყოფითობა
– ნორმირება
ალბათური სივრცე შეიძლება იყოს სასრული და უსასრულო. იხილავენ შემთხვევით სიდიდეს, რომელსაც ალბათური სივრცე გადაჰყავს ნამდვილ რიცხვით ღერძზე მოჭიმულ ბორელის სიგმა–ალგებრაში, რომელზეც განსაზღვრულია ამ შემთხვევითი სიდიდის მიერ ინდუცირებული ზომა.
ყოველ შემთხვევით სიდიდეს აქვს თავისი განაწილების ფუნქცია და ზოგიერთ შემთხვევაში განაწილების სიმკვრივე. განაწილების ფუნქციისთვის განისაზღვრება მათემატიკური ლოდინი, დისპერსია და სხვა მომენტები.
იხილეთ აგრეთვე
ალბათობის თეორია
სტატისტიკა
ზომა (მათემატიკა)
რეკომენდებული ლიტერატურა
ე. ნადარაია, რ. აბსავა, მ. ფაცაცია, ალბათობის თეორია – თსუ, 2005
Ширяев А.Н, Вероятность - Наука, Москва, 1989 ISBN 5-02-013955-6
მათემატიკა
ალბათობა
ალბათობის თეორია
ხილჯის დინასტია

ხილჯის დინასტია (ჰინდი: सलतनत ख़िलजी) — თურქული წარმოშობის ისლამური დინასტია, რომელიც მართავდა ჩრდილოეთ ინდოეთს 1290-1320 წლებში. მისი დამაარსებელია ჯალალ-ად-დინ ფირუზ ხილჯი (1290-1296 წწ.). ხილჯის დინასტია მეორეა ღოლამების შემდეგ, რომელიც მართავდა დელის სასულთნოს. დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელია კუტბ ად-დინ მუბარაქი (1316-1320 წწ.).
რესურსები ინტერნეტში
Encyclopædia Britannica - Khalji Dynasty
History of India - The Khilji Dynasty
The Delhi-Sultanat
ინდოეთის დინასტიები
დინასტიები
Lasioglossum pavo

Lasioglossum pavo — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა. შედის მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვან — Lasioglossum-ის გვარში. აღწერილია 1989 წელს.
იხილეთ აგრეთვე
Lasioglossum-ის სახეობების სია
სქოლიო
pavo
ოუკვუდი (მეტროსადგური)

ოუკვუდი (მეტროსადგური)
ოუკვუდი — ლონდონის მეტროს მიწისზედა სადგური, ენფილდის რაიონში (ლონდონი), პიკადილის ხაზში. 2017 წელს ოუკვუდის სადგური 2.89 ადამიანს მოემსახურა
სადგური Enfield West-ის სახელით 1933 წლის 13 მარტს გაიხსნა. სადგურის მომავალი სახელი შესაძლო სამი ალტერნატივა არსებობდა: Oakwood, Merryhills და East Barnet. დაახლოებით ოთხი თვის განმავლობაში იგი ჩრდილოეთის ბოლო სადგური იყო, სანამ 1933 წლის 31 ივლისს პიკადილის ხაზმა უკანასკნელ გაჩერებას — Cockfosters-ს მიაღწია. 1934 წლის 3 მაისს სადგურს სახელი გადაერქვა — Enfield (Oakwood), ხოლო 1946 წლის 1 სექტემბარს მას დღევანდელი სახელი ეწოდა.
რესურსები ინტერენტში
London Transport Museum Photographic Archive
სქოლიო
პიკადილის ხაზის სადგურები
განის პოლიტიკური სისტემა

განის პოლიტიკური სისტემა ეფუძნება საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკას, რომელშიც განის პრეზიდენტი როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაურია, მოქმედებს მრავალპარტიული სისტემა. აღმასრულებელი ძალაუფლება მთავრობის ხელშია, საკანონმდებლო კი გადანაწილებულია პარლამენტსა და მთავრობას შორის. ორივე მათგანისგან დამოუკიდებელია სასამართლო ხელისუფლება.
რესპუბლიკური დემოკრატიული მთავრობის საფუძველია მეოთხე რესპუბლიკის დამფუძნებელი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც, განა უნიტარული, სუვერენული რესპუბლიკაა, უზენაესი ძალაუფლება კი განელ ხალხს ეკუთვნის. სამომავლო გადატრიალებების, დიქტატორული მთავრობებისა და ერთპარტიული სახელმწიფოს თავიდან აცილების მიზნით, განის კონსტიტუცია ძალაუფლების გადანაწილებას აწესებს. თანამედროვე კონსტიტუციში გამოძახილს ჰპოვებს 1957, 1960, 1969 და 1979 წელს გაუქმებული კონსტიტუციებიცდა ძირითადად ბრიტანულ და ამერიკულ საკონსტიტუციო მოდელებს ეფუძნება.
აღმასრულებელი შტო
განაში პრეზიდენტი არის სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური, ასევე შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. ამავე დროს, იგი ნიშნავს ვიცე-პრეზიდენტსაც. კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტის მიერ დანიშნული მინისტრების ნახევარზე მეტი პარლამენტის წევრებისგან უნდა შეირჩეს.
2012 წელს, საყოველთაო არჩევნების შედეგად, განის პრეზიდენტი გახდა ჯონ დრამანი მაჰამა.
საკანონმდებლო შტო
საკანონმდებლო ხელისუფლებას წარმოადგენს 275 წევრიანი ერთპალატიანი პარლამენტი. კანონის ძალაში შესასვლელად საჭიროა პრეზიდენტის თანხმობა, რომელსაც ვეტოს უფლება აქვს ყველა კანონზე, გარდა გადაუდებლად საჩქარო შემთხვევებისა. წევრები აირჩევიან ოთხწლიანი ვადით, ერთადგილიან საარჩევნო ოლქებში, ხმათა მარტივი უმრავლესობით. 1992 წლის შემდეგ, ყოველ ოთხ წელში ერთხელ, 7 დეკემბერს, ერთდროულად იმართება საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები.
სასამართლო შტო
სასამართლო ხელისუფლების სტრუქტურა და ძალაუფლება დამოუკიდებელია ორი დანარჩენი სახელისუფლებო შტოსგან. უმაღლესი ძალაუფლება ეკუთვნის განის უზენაეს სასამართლოს. კონსტიტუციის თანახმად, ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია ნებისმიერი საკანონმდებლო თუ აღმასრულებელი ქმედების გასაჩივრება. სასამართლოს იერარქია ბრიტანულ მოდელს ეფუძნება. სასამართლოს იურისდიქცია ვრცელდება ყველა სამოქალაქო თუ კრიმინალურ საქმეზე. 2007 წელს, ისტორიაში პირველად, განის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ქალი გახდა — ჯორჯიანა ვუდი.
რესურსები ინტერნეტში
Global Integrity Report: Ghana
Latest Political News From Ghana
განის პოლიტიკა
ველისპირი

ველისპირი (1949 წლის 12 ივლისამდე — „ქეივანბულგასონი“) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, სარკინეთის თემში, გომარეთის პლატოზე. ზღვის დონიდან 1320 მ, დმანისიდან 20 კმ. 64 მცხ. (2002).
ისტორია
ველისპირი შესაძლოა ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფლების სიაში მოხსენიებული და რუკაზე დატანილი „თოფრაყალა“ იყოს. „დასტურლამალის“ მიხედვით, ზურტაკეტის თოფრაყალის გლეხებს, მეზობელ სოფლელებთან ერთად, შეწერილი ჰქონდათ საფერისცვალებო თევზის ჭერა. 1721 აღწერის მიხედვით, ამ სოფელში ითვლებოდა 2 მებატონე (ნოდარ და ავთანდილ სუფრაჯები) და 3 გამომღები ყმა. ამჟამად ველისპირში ქართველებთან ერთად ცხოვრობენ ბერძნები, რომლებიც რუსეთის მთავრობამ 1830 წელს გადმოასახლა გიუმიშხანედან. მათ თან მოიტანეს იქაური სოფლის სახელი – ბულჰასან-ქეივან, რომელიც 1949 წელს ველისპირით შეიცვალა.
სოფლის სახელწოდება „ქეივან-ბულგასანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Кеиванъ-Булгасанъ“/„Эргышъ-Оглы“ სახით.
ღირსშესანიშნაობები
ველისპირში ორი ეკლესიაა, ორივე გვიან გადაკეთებული. პირველი (მოზრდილი) დარბაზული შენობაა, რომელსაც გადაკეთების მიუხედავად, ერთგან მაინც შერჩენია ადრინდელი ფეოდალური ხანის კედლის წყობა – ნალისებრი თაღი და ასევე შემკული ლავგარდანები; სატრაპეზო ლოდზე გამოსახულია „ბოლნური მედალიონი“. მეორე ეკლესია ქედზეა, დას. კედელზე განახლების თარიღად მინიშნებულია 1888 წელი. სამხრეთის სარკმელს განვითარებული ფეოდალიზმის ხანის ჩუქურთმიანი ქვა ამკობს.
ლიტერატურა
ვახუშტი, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, თ. ლომოურისა და ნ. ბერძენიშვილის რედ., თბ., 1941;
„ქართული სამართლის ძეგლები“, ივ. სურგულაძის გამოც., თბ., 1970.
ლორთქიფანიძე ი., „ქვემო ქართლი XVIII ს. პირველ მეოთხედში“, ნაწ. 1–2, თბ., 1935;
ყაუხჩიშვილი ს., „ბერძნების დასახლების ისტორია საქართველოში“, «ქუთაისის პედ. ინსტიტუტის შრომები», 1942, ტ. 4.
სქოლიო
დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სარანდი (პარანა)

სარანდი (პარანა)
სარანდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 592 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მარინგის შემადგენლობაში.
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 82 847 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 800.74 კმ²-ზე. ფართობი 103 463 კმ²-ია.
იხილეთ აგრეთვე
პარანა
ბრაზილიის შტატები
რესურსები ინტერნეტში
ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები
Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil
პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
პორტუგალიელები

პორტუგალიელები — ხალხი, პორტუგალიის ძირითადი მოსახლენი (9,8 მლნ).
სახელები: თვითწოდება - Portugueses; ფრანგულად - Portugais.
საერთო რაოდენობა: 13,44 მლნ.
ენა: პორტუგალიური.
მორწმუნეები: ძირითადად კათოლიკეები.
მსოფლიოს ხალხები
Weta Digital

Weta Digital — ციფრული ვიზუალური ეფექტების კომპანია, რომელიც დაარსდა ველინგტონში (ახალი ზელანდია). კომპანია დაარსდა 1993 წელს პიტერ ჯექსონის, რიჩარდ ტეილორის და ჯემი სელკირკის მიერ. კომპანია დაკავებულია სპეცეფექტების და კომპიუტერული ანიმაციის კეთებით კინოსა და ტელევიზიისთვის.
Weta Digital არის კომპანიების გაერთიანება, რომელიც პიტერ ჯექსონის მფლობელობაშია, ეს კომპანიებია: Weta Workshop, Weta Productions, Weta Collectibles და Park Road Post Production.
Weta Digital-ს მოპოვებული აქ 5 ჯილდო საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისათვის, შემდეგ ფილმებში: „ბეჭდების მბრძანებელი: ბეჭდის საძმო“ (2001), „ბეჭდების მბრძანებელი: ორი ციხე-კოშკი“ (2002), „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“ (2003), „კინგ კონგი“ (2005) და „ავატარი“ (2009).
კინო და სატელევიზიო ვიზუალური ეფექტების ფილმოგრაფია
ჰობიტი: ხუთი ლაშქრის ბრძოლა - (2014)
ჰობიტი: სმაუგის ნაოხარი - (2013)
Man of Steel - Filming (2013)
ჰობიტი: მოულოდნელი მოგზაურობა - Filming (2012)
The Avengers (2012)
The Adventures of Tintin (2011)
Rise of the Planet of the Apes (2011)
X-Men: First Class (2011)
გულივერის მოგზაურობა (2010)
The A-Team (2010)
ავატარი (2009)
საყვარელი ძვლები (2009)
District 9 (2009)The Day the Earth Stood Still (2008 film)
The Chronicles of Narnia: Prince Caspian (2008)
Jumper (2008)
30 Days of Night (2007)
The Water Horse: Legend of the Deep (2007)
Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer (2007)
Bridge to Terabithia (2007)
Eragon (2006)
X-Men: The Last Stand (2006)
კინგ კონგი (2005)
მე, რობოტი (2004)
ვან ჰელსინგი (2004)
The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)
The Lord of the Rings: The Two Towers (2002)
The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001)
კონტაქტი (1997)
The Frighteners (1996/I)
Forgotten Silver (1995)
Heavenly Creatures (1994)
რესურსები ინტერნეტში
Massive
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკი

სლოვაკეთის ეროვნული ბანკი (NBS) — სლოვაკეთის ცენტრალური ბანკი. არის ევროპის კავშირისა და ცენტრალური ბანკების ევროპული სისტემის წევრი. 2009 წლის 1 იანვრიდან, ის, ასევე, ევროსისტემის წევრიცაა.
სლოვაკეთის ეროვნულ ბანკს გააჩნია 9 რეგიონული ფილიალი და სლოვაკეთის ყველა ბანკის ზემდგომია.
ისტორია
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკი დამოუკიდებელი ინსტიტუტია, რომლის ძირითადი მიზანიც ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფაა. იგი შეიქმნა 1993 წლის 1 იანვარს ჩეხეთის ეროვნულ ბანკთან ერთად ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო ბანკის გაყოფის შედეგად.
სლოვაკეთის მთავრობის მიერ აღიარებული, ბანკი წარმოადგენს სლოვაკეთს საერთაშორისო ფინანსურ ინსტიტუტებსა და მონეტარული პოლიტიკის განხორციელებასთან დაკავშირებულ საერთაშორისო ფულადი ბაზრის გარიგებებში.
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის უმაღლესი მმართველი ორგანოა საბანკო საბჭო, რომელიც ადგენს მონეტარულ პოლიტიკას, იყენებს შესაბამის ინსტრუმენტებსა და წესებს მონეტარული ზომისათვის. იგი შედგება მმართველისა და ორი ვიცე-მმართველისაგან, რომელთაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს ქვეყნის პრეზიდენტი და კიდევ რვა წევრისაგან, რომელთაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს სლოვაკეთის მთავრობა მმართველის წინადადების მიხედვით. აუცილებელი არაა, რომ საბჭოს სამ წევრს სამუშაო ურთიერობა აკავშირებდეს ეროვნულ ბანკთან.
2010 წლის 1 იანვრიდან სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელია დოქტორი იოზეფ მაკუხი, რომელიც ამ თანამდებობაზე ქვეყნის პრეზიდენტმა დანიშნა.
შენობა
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის შენობა 2002 წლის 23 მაისს გაიხსნა ქვეყნის დედაქალაქ ბრატისლავაში. 111,6 მეტრის სიმაღლითა და 33 სართულით, იგი ერთ-ერთი უმაღლესი შენობაა ბრატისლავაში.
რესურსები ინტერნეტში
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის ოფიციალური საიტი
ცენტრალური ბანკები
ანეტო

ანეტო — მწვერვალი ესპანეთში. პირენეს მთების უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3404 მ. მდებარეობს მალადეტის გრანიტულ მასივზე. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით მოქცეულია უესკის პროვინციაში. სიმაღლით ესპანეთის რიგით მესამე მწვერვალია. ჩრდილოეთ კალთაზე არის რამდენიმე მცირე მყინვარი და მარადი თოვლი. ცნობილია აგრეთვე ფრანგული პიკ-დე-ნეტუს სახელწოდებით, რომელიც იშვიათია სიტყვახმარებაში, რადგან მწვერვალი მთლიანად ესპანეთის ფარგლებშია მოქცეული. მყინვარებით დამუშავებული მთის ხეობები, ანუ ტროგები და გიგანტური ჯამისებრი ღრმულები, ანუ მყინვარული ცირკები ძველ გამყინვარებაზე მიუთითებს. ფერდობები 2300 მ-მდე შემოსილია ბუჩქნარითა და მთის ფიჭვით, უფრო მაღლა ალპური მდელოა. მთისძირში გადის გზატკეცილი საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის. პირველი ასვლა განხორციელდა 1842 წლის 20 ივლისს.
რესურსები ინტერნეტში
ანეტო — გეოგრაფიული ენციკლოპედია
ესპანეთის მთები
Agia, Cyprus

Agia, Cyprus
Agia (or ) is a village in the Nicosia District of Cyprus, east of Tymvou and Ercan International Airport. It is under the de facto control of Northern Cyprus. The village was almost exclusively inhabited by Turkish Cypriots even before 1974. As of 2011, it had a population of 619.
References
Communities in Nicosia District
Populated places in Lefkoşa District
იულია უმცროსი (იულიუს კეისრის და)

იულია უმცროსი (იულიუს კეისრის და)
იულია, აგრეთვე იულია უმცროსი (დ. ძვ. წ. 101 — გ. ძვ. წ. 51) — გაიუს იულიუს კეისრის ქალიშვილი, იულიუს კეისრის და და ავგუსტუსის ბებია დედის მხრიდან.
და-ძმები
იულია და მისი და-ძმები რომში დაიბადნენ და აღიზარდნენ. რადგანაც რომაელები ქალიშვილებს, ჩვეულებრივ, პრანომენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აძლევდნენ, თუ მათ რამდენიმე უფროსი და ჰყავდათ, უფროსი და მოიხსენიებოდა სახელით „იულია უფროსი“, უმცროსი კი — „იულია უმცროსი“, როდესაც მათი ერთმანეთისაგან გარჩევა იყო საჭირო.
უცნობია კეისრის უფროსი და იყო თუ უმცროსი, რომელმაც პუბლიუს კლოდიუს პულქერის წინააღმდეგ მტკიცებულება წარადგინა, როდესაც ძვ. წ. 61 წელს ეს უკანასკნელი რწმენის არქონის გამო გადააყენეს. იულიამ და დედამისმა სასამართლოს მიაწოდეს დეტალური ანგრიში მის პომპეასთან, კეისრის ცოლთან ურთიერთობასთან დაკავშირებით. სკანდალის გამო, კეისარი პომპეას გაშორდა.
ქორწინება და შთამომავლობა
იულია დაქორწინებული იყო მარკუს ატიუს ბალბუსზე, პრეტორსა და კომისიის წევრზე, რომელიც პლებეური სტატუსის მქონე სენატორული ოჯახიდან იყო. იულიამ მას სამი (ან სხვა წყაროების მიხედვით, ორი) ქალიშვილი გაუჩინა. მათგან მეორე, ატია ბალბა ცეზონია ოქტავია უმცროსისა (ტრიუმვირ მარკუს ანტონიუსის მეოთხე ცოლი) და პირველი იმპერატორის, ავგუსტუსის დედა იყო. მისი და, ატია ბალბა პრიმა (ან ატია ბალბა ცერცია) ლუციუს მარციუს ფილიპუსის ცოლი იყო.
კიდევ ერთი ატია, რომელიც იულიას ან მისი ქმრის ქალიშვილი უნდა ყოფილიყო სხვა ქალისგან, დაქორწინებული იყო გაიუს იუნიუს სილანუსზე. მათი ვაჟი, რომელსაც ასევე გაიუს იუნიუს სილანუსი ერქვა, ახ. წ. 10 წელს კონსული გახდა. თუმცა, შესაძლებელია, ატია „აპიას“ შეცვლილი ფორმა ყოფილიყო. ახ. წ. 10 წლის კონსულის ვაჟები იყვნენ აპიუს იუნიუს სილანუსი (კონსული 28 წელს, დეციმუს იუნიუს სილანუსი, რომელიც იულია უფროსის შერცხვენასთან იყო დაკავშირებული და მარკუს იუნიუს სილანუსი, კონსულ-სუფექტი 15 წელს.
გარდაცვალება
მისი ქმარი, ბალბუსი ძვ. წ. 52 წელს გარდაიცვალა, იულია კი მომდევნო წელს, როდესაც მისი შვილიშვილი ოქტავიანე, მომავალი იმპერატორი ავგუსტუსი, თორმეტი წლის იყო. ამ უკანასკნელმა ბებიას სამგლოვიარო სიტყვა მიუძღვნა მის დაკრძალვაზე.
ლიტერატურა
სვეტონიუსი, თორმეტი კეისრის ცხოვრება, ღვთაებრივი იულიუსი და ღვთაებრივი ავგუსტუსი.
Julia , Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology
კომენტარები
სქოლიო
დაბადებული ძვ. წ. 101
გარდაცვლილი ძვ. წ. 51
ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
იულიუს-კლავდიუსების დინასტია
სისიანი

სისიანი — ქალაქი სომხეთში სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე ვოროტანის ორივე ნაპირზე, ერევნიდან 217 კილომეტრი, კაპანიდან 115 კილომეტრი.
დამეგობრებული ქალაქები
ნეა-სმირნა, საბერძნეთი
სლუცკი, ბელარუსი
მონტელიმარი, საფრანგეთი
ცნობილი ადამიანები სასიანიდან
სტეფანოს ორბელიანი - საეკლესიო-პოლიტიკური მოღვაწე.
რესურსები ინტერნეტში
World Gazeteer: Armenia World-Gazetteer.com
სომხეთის ქალაქები
ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია

ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია (სერბ. Богородица Љевишка) — XII საუკუნის მართლმადიდებლური ეკლესია სერბეთში, ქალაქ პრიზრენში. ოსმალეთის იმპერიის დროს, ის მეჩეთად იყო გადაკეთებული, მაგრამ XX საუკუნის დასაწყისში, კვლავ მართლმადიდებლური ეკლესია გახდა.
ეკლესია XII საუკუნეში მეფე სტეფან ნემანიამ ააშენა, ძველი, IX საუკუნის ეკლესიის ადგილას, რომელიც საეპისკოპოსოც ბიზანტიის იპმერატორ ბასილი II-ის 1018 წლის სიგელში იხსენიება.
1999 წლის ივნისიდან, ეკლესიას კოსოვოს ძალები იცავენ (KFOR). მიუხედავად ამისა, 2004 წლის კოსოვოს არეულობისას, იგი ალბანელმა ყაჩაღებმა გადაწვეს.
სერბეთის მთავრობამ ეკლესიის დაზიანების შესაფასებლად ექსპერტთა ჯგუფი მიიწვია, მაგრამ არ გადადგმულა არანაირი კონკრეტული ნაბიჯები. ამჟამად ეკლესია მუდმივი ძარცვის საგანია.
1990 წელს, ლევიშკის ეკლესია გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს. 2006 წელს კი ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
იხილეთ აგრეთვე
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
რესურსები ინტერნეტში
Pictures and history of cathedral
Frescoes
Pictures
სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში
დივასარი (მწვერვალი)

დივასარი (მწვერვალი)
დივასარი — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინცისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე, სოფელ ვერინ-შორჟიდან სამხრეთ-დასავლეთით 8 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3072 მეტრია და წარმოადგენს ვარდენისის ქედის ნაწილს.
იხილეთ აგრეთვე
სომხეთის მთები
სომხეთის ქედები
ვარდენისის ქედი
სქოლიო
აზერბაიჯანის მთები
სომხეთის მთები
არქიმანდრიტი

არქიმანდრიტი (ბერძნ. archimandrites — „ფარეხის გამგე“, გადატ. „ქრისტეს სამწყსოს“ გამგებელი) — საეკლესიო წოდება. არქიმანდრიტის თანამდებობა შემოიღეს ბიზანტიაში, V საუკუნეში. არქიმანდრიტი თავდაპირველად ეწოდებოდა ეპისკოსის მიერ ეპარქიის იღუმენთაგან არჩეულ მოხელეს, რომელსაც ევალებოდა ეპარქიის მონასტრების ზედამხედველობა. მოგვიანებით, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც მონასტრებზე ზედამხედველობა სპეციალურ მოხელეს — დიდ საკელარს — დაეკისრა, არქიმანდრიტობა საპატიო ტიტულად იქცა და მას ანიჭებდნენ ეპარქიის დიდმნიშვნელოვანი მონასტრების იღუმენებს. რუსეთში არქიმანდრიტობა შემოვიდა XII- XIII საუკუნეებში.
საქართველოში არქიმანდრიტობა გავრცელებული სამონასტრო თანამდებობა იყო. არქიმანდრიტს ევალებოდა საეპისკოპოსოში შემავალი მონასტრების ზედამხდევლობა-გამგებლობა. ასე, მაგ., ხანძთის მონასტრის წინამძღვარი წმ. გრიგოლ ხანძთელი (759—861) იყო ანჩის საეპისკოპოსოში შემავალი „კლარჯეთის უდაბნოების“ (მონასტრების) არქიმანდრიტი. დაახლოებით XV საუკუნიდან არქიმანდრიტობა ჩვენში საპატიო ტიტულად იქცა. ეს ტიტული მიკუთვნებული ჰქონდა ზოგ ეპისკოპოსს, რომლის ეპარქიაში რამდენიმე მონასტერი შედიოდა და არქიმანდრიტი მათ ზედამხედველ-გამგედ ითვლებოდა. ზოგ ეპისკოპოსს კი არქიმანდრიტობა მიღებული ჰქონდა მხოლოდ ერთი მონასტრის გამგებლობის გამო. XVIII საუკუნეში არქიმანდრიტის ტიტული ჰქონდათ ნეკრესისა და ნინოწმინდის ეპისკოპოსებს, რომლებიც თითო მონასტერს განაგებდნენ.
ლიტერატურა
ქრისტიანობა
საეკლესიო წოდებები
აშაღი-დაშქესანი

აშაღი-დაშქესანი — სოფელი აზერბაიჯანში, დაშქესანის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 385 კაცი.
რესურსები ინტერნეტში
დაშქესანის რაიონის სოფლები
მანუელ II პალეოლოგოსი

მანუელ II პალეოლოგოსი (დ. 27 ივნისი, 1350 — გ. 21 ივლისი, 1425, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 1391–1425 წლებში. მის დროს ბიზანტიის მნიშვნელოვანი ნაწილი ხელთ ეპყრათ თურქებს. ფაქტობრივად ბაიაზიდ I-ის ვასალი იყო. დასახმარებლად ჯვაროსნებს მოუხმო, მაგრამ 1396 წლის 25 სექტემბერს ნიკოპოლისთან თურქებმა ჯვაროსნები დაამარცხეს. მანუელ II-მ 1399-1403 წლებში დასახმარებლად მოიარა იტალია, საფრანგეთი და ინგლისი. როდესაც 1402 წელს ანკარასთან თემურლენგმა თურქები გაანადგურა, ამით ისარგებლა მანუელ II-მ და 1403 წელს თესალონიკე დაიბრუნა. 1424 წელს კვლავ იკისრა თურქებისათვის ხარკის გადახდა. 1425 წელს ტახტიდან გადადგა და ბერად აღიკვეცა მათეს სახელით. მანუელ II მხარს უჭერდა ჰუმანისტურ მოძრაობას, ცნობილი იყო აგრეთვე როგორც მწერალი.
ლიტერატურა
ბიზანტიის იმპერატორები
დაბადებული 27 ივნისი
დაბადებული 1350
გარდაცვლილი 21 ივლისი
გარდაცვლილი 1425
XIV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
XV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
აჭარელი მოწამეები

აჭარელი მოწამეები — მრავალნი წმინდანი მამანი და დედანი, აჭარაში თურქთაგან წამებულნი (XVII-XVIII). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე სულთმოფენობას.
აჭარა ოდითგანვე იყო ქრისტიანობის შეურყეველი ბურჯი და ერთგული მეციხოვნე. სწორედ დიდაჭარით შემოვიდა საქართველოში წმიდა ანდრია პირველწოდებული და აქ იქადაგა პირველად სახარება. ქრისტესთვის მოწამეობრივად აღსრულებული წმიდა მატათა მოციქულიც აჭარის მიწამ მიიბარა. იგი გონიოშია დაკრძალული.
საქართველოს ეს განაპირა კუთხე სისხლით და ოფლით წერდა გმირულ ფურცლებს ერის ისტორიაში.
XVI საუკუნიდან აჭარა თურქთა მუდმივი აგრესიის ობიექტი გახდა. ირან-ოსმალეთს შორის გამართული ომი ოსმალეთის გამარჯვებით დამთავრდა. ზავით დასავლეთ საქართველოს ოსმალეთს ერგო. სამცხე, აჭარა, ჭანეთი თურქებმა საქართველოს მოსწყვიტეს, ოსმალეთის პროვინციად გამოაცხადეს და ოსმალური მმართველობა დაამყარეს.
უსჯულო მტერმა კარგად იცოდა, რომ ქართველი ერის გასანადგურებლად აუცილებელი იყო ქრისტიანობის აღმოფხვრა, ამიტომ ყოველ ღონეს მიმართავდა აჭარლების გასამაჰმადიანებლად. როდესაც ცბიერებით და მოტყუებით ვერაფერს გახდა, მან ძალადობას მიმართა.
ცნობილ მეცნიერს ზაქარია ჭიჭინაძეს თავის ნაშრომში „ქართველების გამაჰმადიანება ანუ ისლამის გავრცელება დასავლეთ საქართველოს ქართველებში XVII-XVIII საუკუნეებში“, მოჰყავს ღრმად მოხუცი აჭარელის ნაამბობი: „აჭარაში გამაჰმადიანების საქმე ერთობ გაძნელებულა. ზოგიერთი მოხუცებული კაცები და ნამეტურ დედაკაცები ქრისტიანობაზე მტკიცედ იდგნენ და თან ოსმალოს მოლა-ხოჯებსაც ეკამათებოდნენ და ედავებოდნენ... ასეთ მოხუცებულთა რიცხვი აჭარაში დიდი ყოფილა... ბოლოს მთავრობისაგან ასეთი ბრძანება გამოსულა, რომ ყველა ეგენი დაიჭირეთ და გაამაჰმადიანეთ, თუ არ გამაჰმადიანდნენ, მერე დახოცეთო. მალე აჭარის მოხუცებულები შეუკრებიათ და აქა-იქ ციხეებში დაუმწყვდევიათ, ესენი აჭარისწყლის შესართავთან მიურეკიათ, სადაც ძველად თამარ მეფის ხიდი ყოფილა და რომელ ხიდის ნიშნებიც დღესაც დგას. ამ ხიდზე დაუდვითა თავ-საკვეთი. მოხუც ქრისტიანებს თავს სჭრიდნენ, მერე ენის წვერსა და ფაშას უგზავნიდნენ: თავსა და ტანს კი ჭოროხში ჰყრიდნენ. ეს საქმეები მომხდარა ამ ასი წლის წინათ, ე.ი. 1790 წლებში“.
სახრჩობელები და თავსაკვეთები იყო აღმართული სოფელ აჭარისწყალში, ქედაში, დანდალოში, ჩაქვში, ხულოში, მაჭახელაში და გონიოში.
ახალციხის მუზეუმის ხელნაწერთა ფონდში დაცული დოკუმენტი უფრო შემზარავად აღწერს ქრისტესთვის თავდადებულთა წამებას: „რომელ ხორცეულ ენას შეუძლია წარმოთქვას იმდროინდელ ქრისტიან მამათა და დედათა დასჯა-ტანჯვანი. ვის ცოცხალს ტყავს აძრობდნენ, ვის ოთხ პალოზე გაკრულს ბაწრებით გულს უღებდნენ, ვის ნაკუწ-ნაკუწ სჭრიდნენ ხმლითა და ვის ხანჯლით გულ-მუცელს უპობდნენ, ვის შამფურზედ გაცმულს ცოცხლებრივ ცეცხლზე სწვავდნენ, ვის შიშველს გახურებულ საჯდომზედ აგებდნენ... რკინის საწვავით ხვრეტდნენ, ვის ადუღებულ წყალში ხარშავდნენ, ვის გამდნარ ტყვიას ასხამდნენ პირში, ვის ანთებულ კირში აგდებდნენ...“
საქართველოს სამოციქულო ეკლესიამ წმიდანებად შერაცხა ქრისტიანობის დაცვისათვის აჭარაში მოწყვეტილი დედები და მამები.
იხილეთ აგრეთვე
ქართველი წმინდანები
რესურსები ინტერნეტში
აჭარელი მოწამეები
ლიტერატურა
დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება“, თბილისი, 2004 წ.
ქართველი წმინდანები
XVII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
XVIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
1424

1424
მოვლენები
ალექსანდრე I-მა მცხეთის სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ეკლესიას შესწირა დავითგარეჯა.
დაიბადნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
სექტემბერი
ოქტომბერი
31 ოქტომბერი : ვლადისლავ III — პოლონეთის მეფე (გ. 1444)
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
გარდაიცვალნენ
იანვარი
თებერვალი
მარტი
აპრილი
მაისი
10 მაისი : გო-კამეიამა — იაპონიის იმეპერატორი
ივნისი
ივლისი
აგვისტო
12 აგვისტო : იონლე — ჩინეთის იმპერატორი (დ. 1360)
სექტემბერი
ოქტომბერი
11 ოქტომბერი : იან ჟიჟკა — ჩეხი ხალხის განმათავისუფლებელი გმირი (დ. 1360)
ნოემბერი
დეკემბერი
თარიღი უცნობია
წრე

წრე — წრეწირით შემოსაზღვრული და მისი ცენტრის შემცველი სიბრტყის ნაწილი. წრის ფართობი ტოლია πR², სადაც R არის წრეწირის რადიუსი, ხოლო π — წრეწირის სიგრძის ფარდობა მის დიამეტრთან.
იხილეთ აგრეთვე
პი
წრის კვადრატურა
გეომეტრია