ქლორდიფტორმეთანი

ქლორდიფტორმეთანი იგივე დიფტორმონოქლორმეთანი — ფრეონი, წარმოადგენს ჰიდროქლორფტორნახშირბადს (HCFC). ეს არის უფერო თითქმის უსუნო აირი, უფრო ცნობილია როგორც HCFC-22, R-22. წინათ ჩვეულებრივ გამოიყენებოდა როგორც საწვავი და კონდენციონერებში. ახლა მისი გამოყენება კონდენციონერებში შეწყვეტილია მისი ზემოქმედების გამო ოზონის ფენაზე და როგორც ძლიერი სასათბურე აირი. R22 გამოიყენება როგორც უნივერსალური შუალედური პროდუქტი ფტორორგანულ ქიმიურ მრეწველობაში, მაგალითად ტეტრაფტორეთილენის წარმოებისათვის.
წარმოება
ქლორდიფტორმეთანი მიიღება ქლოროფორმისაგან:
HCCl3 + 2 HF → HCF2Cl + 2 HCl
R22 ძირითადად გამოყენება ტეტრაფტორეთილენის მისაღებად. ამ გარდაქმნისას გამოიყენება პიროლიზი, რათა მოხდეს დიფტორნახშირბადის დიმერიზება:
2 CHClF2 → C2F4 + 2 HCl
ასევე გამოიყენება სამედიცინო ლაბორატორიებში.
Пиролиза R22-ის პიროლიზი ქლორფტორმეთანთან ერთად იძლევა ჰექსაფტორბენზოლს.
გარე სამყაროზე ზემოქმედება
ქლორდიფტორმეთანი გამოყენებულ იქნა როგორც ალტერნატივა ოზონის ფენის დამშლელი მაღალაქტიური ფრეონების CFC-11 და CFC-12 მაგივრად, მისი შედარებით დაბალი ოზონის დაშლის პოტენციალის გამო - 0,055, ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია ქლორშემცველ - ჰალოიდალკანებში. მაგრამ, ასეთი დაბალი ოზონის დაშლის პოტენციალიც არ ითვლება უკვე უსაფრთხოდ და მისაღებად. მონრეალის ოქმის მიხედვით ეტაპობრივად განხორციელდება ოზონის დაშლის მაღალ პოტენციალი ფრეონების შეცვლა პოტენციალის უფრო დაბალ მაჩვენებლიანი მაცივარ აგენტებით როგორებიცაა პროპანი (R-290), R-410A (დიფტორმეთანისა და პენტაფტორეთანის აზეოტროპული ნარევები), R-507А , R- 134а (1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი) და R-409A .
ქლორდიფტორმეთანის დამატებით ეკოლოგიურ პრობლემას წარმოადგენს ის რომ მას გააჩნია გლობალური დათბობის პოტენციალი, რომელიც შეადგენს 1810 (1810-ჯერ მეტი, ვიდრე ნახშირბადის დიოქსიდს), ისეთებს როგორებიცაა HFC R-410A გააჩნიათ მაღალი გლობალური დათბობის პოტენციალი, მაშინ როცა პროპანს (R-290) აქვს მხოლოდ - 3.
2010 წლიდან დაწყებული აშშ-ში, HCFC-22-ის წარმოება და იმპორტი შეზღუდული იქნება 25%-ით ვიდრე 1989 წლის მაჩვენებლები. HCFC-22-ის ახალი წარმოება ან იმპორტი იქნება შესაძლებელი მხოლოდ იმ დანადგარებისა და აგრეგატებისათვის რომლებიც წარმოებული იყო 1/1/2010-მდე.
2010 წლის 1 იანვრიდან, R-22-ის წარმოება, იმპორტი, გაყიდვა ან R-22-ის ახალი დანადგარებისათვის გამოყენება უკანონოდ ითვლება. 2015 წელს, HCFC-22-ის წარმოება და იმპორტი შეზღუდული იქნება 10%-ით ვიდრე 1989 წლის მაჩვენებელი, ხოლო დანარჩენ ქვეყნებში 2020 წელს აიკრძალება მისი წარმოება და იმპორტი.
ფიზიკური თვისებები
მას გააჩნია ორი ალოტროპია: კრისტალური II 59 K-ზე დაბლა და კრისტალური I 59 K-ზე მაღლა 115.73 K-მდე.
რესურსები ინტერნეტში
ოქსფორდის უნივერსიტეტის ბიულეტენები
საინფორმაციო სისტემების ინტეგრირებულ რისკთა მონაცემები - IRIS 0657 (Data at Integrated Risk Information System: IRIS 0657)
Phase change data at webbook.nist.gov
IR absorption spectra
IARC Summaries & Evaluations: Vol. 41 (1986), Suppl. 7 (1987), Vol. 71 (1999)
ლიტერატურა
Günter Siegemund, Werner Schwertfeger, Andrew Feiring, Bruce Smart, Fred Behr, Herward Vogel, Blaine McKusick "Fluorine Compounds, Organic" Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2002. doi : 10.1002/14356007.a11_349
The Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer
IPCC (2007), Changes in Atmospheric Constituentsand in Radiative Forcing, http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter2.pdf
შენიშვნები
ჰალოგენმეთანები
ფრეონები
ფტორორგანული ნაერთები