ორჰუსის კონვენცია

ორჰუსის კონვენცია
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ევროპის ეკონომიკური კომისიის კონვენცია გარემოსდაცვით საკითხებთან დაკავშირებული ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის, გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში საზოგადოების მონაწილეობისა და ამ სფეროში მართლმსაჯულების საკითხებზე ხელმისაწვდომობის შესახებ, ასევე ცნობილი, როგორც ორჰუსის კონვენცია ― კონვენცია, რომელსაც 1998 წლის 25 ივნისს მოეწერა ხელი დანიის ქალაქ ორჰუსში. კონვენცია ძალაში შევიდა 2001 წლის 30 ოქტომბერს. 2017 წლის 16 ოქტომბრის მონაცემებით, კონვენციას 47 მხარე ჰყავს: 46 სახელმწიფო და ევროპის კავშირი. კონვენცია რატიფიცირებულია ევროპისა და ცენტრალური აზიის სახელმწიფოების მიერ. ევროპის კავშირმა ორჰუსის ტიპის პრინციპების დანერგვა საკანონმდებლო დონეზე დაიწყო, რომელთა შორის ყველაზე მეტად ცნობილი „Water Framework Directive“. ლიხტენშტაინსა და მონაკოს კონვენციაზე ხელი მოწერილი აქვთ, თუმცა რატიფიცირებული ― არა.
შინაარსი
ორჰუსის კონვენცია მრავალმხრივი გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებაა, რომლის მეშვეობითაც მოქალაქეთა მიერ გარემოსდაცვით ინფორმაციაზე წვდომის შესაძლებლობები იზრდება და გამჭვირვალობისა და სანდრო რეგულირების პროცედურა დაცულია. ორჰუსის კონვენცია უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომით ხასიათდება: საზოგადოებას, როგორც დღევანდელ, ისე მომავლა თაობებს, ჯანსაღ გარემოში ცხოვრების უფლება აქვს.
სამი სვეტი
ინფორმაციაზე თავისუფალი წვდომა: ყოველ მოქალაქეს გარემოსდაცვით ინფორმაციაზე მარტივი და ფართო წვდომის უფლება უნდა ჰქონდეს. საჯარო სექტორმა უნდა შეაგროვოს და გაავრცელოს მოთხოვნილი ინფორმაცია დროულად და გამჭვირვალედ. ინფორმაციაზე წვდომის შეზღუდვა მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევაშია დაშვებული (მაგალითად, ეროვნული უსაფრთხოებისთვის).
საზოგადოებრივი მონაწილეობა გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში: საზოგადოება ინფორმირებული უნდა იყოს შესაბამისი პროექტების შესახებ და გადაწყვეტილების მიღებისა და საკანონმდებლო პროცესში მონაწილეობის უფლება უნდა ჰქონდეს. გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს ხალხის ცოდნისა და ექსპერტიზის გამოყენება შეუძლიათ, რაც გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილებების ხარისხის გაუმჯობესების შესაძლებლობას იძლევა.
სამართლიანობის უფლება: მხარის მიერ გარემოსდაცვითი კანონისა და კონვენციის პრინციპების დარღვევის შემთხვევაში საზოგადოებას სასამართლოსა და სხვა პროცედურების მეშვეობით სამართლიანობის მიღების უფლება აქვს.
რესურსები ინტერნეტში
UNECE Aarhus Convention website
UNECE Aarhus Convention Clearinghouse website
Case Law of the Aarhus Convention Compliance Committee (2004–2008)
2nd Edition of the Case Law of the Aarhus Convention Compliance Committee (2004–2011)
For the Second Meeting of the Parties to the Aarhus Convention. 2005
For the Third Meeting of the Parties to the Aarhus Convention. 2008
For the Fourth Meeting of the Parties to the Aarhus Convention. 2011
For the Fifth Meeting of the Parties to the Aarhus Convention. 2014
The Aarhus Convention: A Legal Guide
სქოლიო
გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებები
ალბანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
სომხეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
აზერბაიჯანის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ბელარუსის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ბელგიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ბოსნია და ჰერცეგოვინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ბულგარეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ხორვატიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კვიპროსის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ჩეხეთის რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
დანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ესტონეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ფინეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
საფრანგეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
გერმანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
საბერძნეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
უნგრეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ისლანდიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ირლანდიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
იტალიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ყაზახეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ლატვიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ლიეტუვის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ლუქსემბურგის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
მალტის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
მონტენეგროს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ნიდერლანდების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ნორვეგიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
პოლონეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
პორტუგალიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
მოლდოვის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
რუმინეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
სერბეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
სლოვაკეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
სლოვენიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ესპანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
შვედეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
შვეიცარიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ტაჯიკეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ჩრდილოეთ მაკედონიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
თურქმენეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
უკრაინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
გაერთიანებული სამეფოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ყირგიზეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები