ბალკანეთის ომები

ბალკანეთის ომები
ბალკანური ომები — ორი კონფლიქტი ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, რომლებსაც ადგილი ჰქონდა 1912-1913 წლებში. პირველ ომში ოთხმა ბალკანურმა სამეფომ დაამარცხა ოსმალეთის იმპერია, ხოლო მეორე ომი ამ ოთხიდან ერთ-ერთი ბულგარეთის წინააღმდეგ მიმდინარეობდა. ოსმალეთის იმპერიამ დაკარგა თითქმის მისი ყველა სამფლობელო ევროპაში. ამ ომების შემდეგ ასევე დასუსტდა ავსტრო-უნგრეთის იმპერია და გაძლიერდა სერბეთი. ამან გამოიწვია ბალკანეთის კრიზისი 1914 წელს, რაც იყო პირველი მსოფლიო ომის პრელუდია.
XX საუკუნის დასაწყისში საბერძნეთმა, ბულგარეთმა, მონტენეგრომ და სერბეთმა ოსმალეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვეს, თუმცა მათი ეთნიკური მოსახლეობის დიდი ნაწილი რჩებოდა ოსმალთა ბატონობის ქვეშ. 1912 წელს ამ ქვეყნებმა ჩამოაყალიბეს ბალკანეთის კავშირი. პირველი ბალკანური ომის დროს თურქეთი იყო საკმაოდ ჩამორჩენილი, არა რეფორმირებული ქვეყანა და მან ვერ შეძლო გაეწია წინააღმდეგობა ოთხი ბალკანური სახელმწიფოსთვის. თურქეთმა მდინარე მარიცას დასავლეთით დაკარგა თითქმის ყველა ტერიტორია. დაკარგული ტერიტორიების შედეგად თურქეთში ყოფილი ბალკანეთის მიწებიდან გადმოვიდა დაახლოებით 2,5 მილიონი ლტოლვილი. მარცხმა დიდი გავლენა მოახდინა თურქებზე და გამოიწვია იმპერიის შემდგომ ხუთ წელიწადში დაშლა. ნაზიმ ფაშა რომელიც იყო ამ ომში თურქეთის ჯარის ხელმძღვანელი მოძრაობა ახალგაზრდა თურქების წევრებმა მოკლეს. ბალკანეთის პირველი ომი 7 თვეში ლონდონის საზავო ხელშეკრულებით დასრულდა.
მეორე ბალკანური ომი დაიწყო 1913 წლის 16 ივნისს. ბულგარეთი უკმაყოფილო იყო ყოფილი მოკავშირეების საბერძნეთისა და სერბეთის მიერ მაკედონიის რეგიონის საიდუმლო გაყოფით და მათ წინააღმდეგ ომი წამოიწყო. ბერძნებმა და სერბებმა მოიგერიეს ბულგარელების შეტევა და კონტრ-შეტევაზე გადავიდნენ. ამ დროს თურქეთმა და რუმინეთმაც შეუტიეს ბულგარეთს და გარკვეული ტერიტორიები მიიღეს. შედეგად, ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებით ბულგარეთმა დაკარგა პირველი ბალკანური ომის დროს მოპოვებული ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი.
იხილეთ აგრეთვე
სერბეთ-ბულგარეთის ომი
ლიტერატურა
Erickson, Edward J. Defeat in Detail, The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913. Praeger. (2003) ISBN 0275978885 Available as an e-book. ISBN 0313051798
Gerolymatos, André. The Balkan wars: conquest, revolution, and retribution from the Ottoman era to the twentieth century and beyond. Basic Books (2002) ISBN 0465027326
Hall, Richard C. The Balkan Wars, 1912-1913: Prelude to the First World War. Routledge. (2000) online ISBN 0415229472
Helmreich, Ernst C. The diplomacy of the Balkan wars, 1912-1913. Harvard University Press.(1938) Reprinted in 1969 by Russell.
Macmillan, Margaret. The War That Ended Peace: The Road to 1914 (2013) ch 16 excerpt and text search
რესურსები ინტერნეტში
U.S. State Department. "The Formation of the Balkan Alliance of 1912" (1918)
Project Gutenberg's The Balkan Wars: 1912–1913, by Jacob Gould Schurman
US Library of Congress in the Balkan Wars
The Balkan crises, 1903–1914
Balkans
Military uniforms and insignia of the Balkan Wars
Balkan Wars: An Overview
Facts and historical notes about Macedonia and Bulgaria, contemporary historians obejectivism issues, etc.
Balkan Wars from a Turkish perspective
ვიკიწყარო: The New Student's Reference Work/The Balkans and the Peace of Europe
Historic films about the Balkan Wars at europeanfilmgateway.eu
სქოლიო
ბალკანეთის ომები
XX საუკუნის ომები
1910-იანი წლები ევროპაში