Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2012, 65 (3)Tablo 1. STARD kriterlerinin Türkçe uyarlaması
SayfaNumarası

Bölüm ve Konu

MaddeBAȘLIK/ÖZET/ANAHTAR KELİMELER

1

Makaleyi bir tanı doğruluğu çalıșması olarak tanımlayın (MeSH bașlığının duyarlılık
ve seçicilik olması önerilir).

GİRİȘ2Tanı doğruluğunun tahmin edilmesi, tanı testlerinin karșılaștırılması ya da tanıdoğruluğunun alt gruplarda karșılaștırılması gibi ifadeler kullanarak çalıșmanınamacını ve/veya hipotezlerini belirtin.

3Çalıșma populasyonunu tanımlayın: Dahil etme ve çıkarma kriterleri, verilerin
toplandığı ortam ve mekanlar.

METODDenekler

456Test Yöntemleri

7891011İstatistiksel Yöntemler

1213Katılımcıların çalıșmaya alınma prosedürünü tanımlayın: Katılımcı alımı, var olan
semptomlara mı, önceki testin sonuçlarına mı, yoksa referans standart (altınstandart test) ve/veya indeks test (tanı testi) sonuçlarına mı dayanmaktadır?
Katılımcı örneklemini tanımlayın: Madde 3 ve 4 deki seçilme kriterlerini sağlayankatılımcılar, çalıșmaya ardıșık olarak mı alındı? Eğer değilse katılımcıların nasıl
seçildiğini belirtin.
Verilerin toplanma biçimini tanımlayın: Veri toplama biçimi indeks test (tanı testi) vereferans standart (altın standart test) uygulanmadan önce mi (ileriye dönükplanlanmıș çalıșma) uygulandıktan sonra mı (geriye dönük planlanmıș çalıșma)belirlendi?
Referans standardı (altın standart testi) ve bilimsel dayanağını tanımlayın.
Materyal ve metodun teknik özelliklerini, ölçümlerin ne zaman ve nasıl yapıldığını
da belirtilerek detaylı olarak açıklayın ve/veya indeks test (tanı testi) ve referans
standart (altın standart test) için referanslar gösterin.
İndeks test (tanı testi) ve referans standart (altın standart test) için kullanılanbirimleri, kesim noktalarını ve belirlenen kategorilerin geçerliliğini gerekçeli olarak
tanımlayın.
İndeks testi (tanı testini) ve referans standardı (altın standart testi) uygulayankișilerin sayısını, eğitimini ve uzmanlık düzeyini belirtin.
İndeks testi (tanı testini) ve referans standardı (altın standart testi) uygulayan
gözlemcilerin, katılımcıların klinik bilgilerine ve diğer test sonuçlarına kör olupolmadıklarını belirtin.
Tanı doğruluğu ölçütlerinin hesaplanmasında veya karșılaștırılmasında kullanılanyöntemleri ve belirsizlik tahmini (örneğin, %95 güven aralığı) için kullanılan
istatistiksel yöntemleri belirtin.
Eğer yapılmıș ise testin tekrar edilebilirliğini hesaplamak için kullanılan yöntemleri
belirtin.

SONUÇLARKatılımcılar

1415

16

Test sonuçları

1718
19
20Tahminler

21
2223

TARTIȘMA

140

2425

Çalıșmanın yapıldığı zamanı, katılımcı alımına bașlama ve katılımcı alımını
sonlandırma tarihleri ile birlikte belirtin.
Çalıșma populasyonunun klinik ve demografik özelliklerini (örneğin, yaș, cinsiyet,var olan semptomların spektrumu, eșlik eden hastalıklar, uygulanan tedaviler,tedavi merkezleri) raporlayın.
İndeks test (tanı testi) ve/veya referans standart (altın standart test)
uygulanıp/uygulanmayıp, dahil etme kriterlerini sağlayan katılımcıların sayısını
bildirin. Katılımcıların neden her iki testi de almadıklarını tanımlayın (akıș diyagramıönerilir).
İndeks testler (tanı testleri) ile referans standart (altın standart test) arasında geçen
zamanı ve bu süreçte herhangi bir tedavi uygulanıp uygulanmadığını belirtin.
Hedef koșullara sahip olanlarda hastalık șiddetinin (kriter tanımla) dağılımı ve hedefșartlara uymayan katılımcılara ait diğer teșhisleri raporlayın.
İndeks testlerin (tanı testlerinin) sonuçlarını (belirlenemeyen ve kayıp sonuçlar dadahil olmak üzere) referans standardın (altın standart testin) sonuçları ileçaprazlayarak tablo halinde verin; sürekli sonuçlar için ise test sonuçlarının referansstandart (altın standart test) sonuçlarına göre dağılımını verin.
İndeks test (tanı testi) veya referans standart (altın standart test) uygulanırken
karșılașılan olumsuz durumları raporlayın.
Tanı doğruluğu tahminlerini ve istatistiksel belirsizlik ölçütlerini (örneğin, %95güven aralığı) raporlayın.
İndeks testlerde (tanı testlerinde) șüpheli sonuçların, eksik (kayıp) yanıtların vesapan değerlerin nasıl ele alındığını raporlayın.
Eğer yapıldıysa, katılımcıların alt grupları, gözlemciler veya merkezler arasında tanıdoğruluğunun değișkenlik tahminlerini raporlayın.
Eğer yapıldıysa, testlerin tekrarlanabilirlik tahminlerini raporlayın.
Çalıșma bulgularının klinik uygulanabilirliğini tartıșın.

Tanı Doğruluğu Çalıșmalarının Kalitelerinin Değerlendirilmesi: STARD Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması

STARDThe literal translation of the STARD Criteria is given on page 140 of the publication below. The following
steps have been followed for verbatim translation.

Genç Y., Albayrak R., Ateș C., Tekindal M.A., Selvi P., Perçinel S., Ceyhan K., Tanı DoğruluğuÇalıșmalarının Kalitelerinin Değerlendirilmesi: STARD Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması, AnkaraÜniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2012, 65 (3), 137-145
Language Equivalence StudyIn the process of adapting STARD criteria to Turkish, the original STARD statement was independentlytranslated into Turkish by the first four authors (RA, MAT, CA, PS). During the translation phase, thearticle published by the STARD group in 2003 and explaining the items with examples was used (9, 10).
Four different translation texts were finalized by reaching a consensus under the leadership of YG, who
is an expert in planning diagnostic accuracy studies. In order to ensure language equivalence, theSTARD criteria, which were adapted to Turkish, were checked by a professional translator and thenecessary arrangements were made. The finalized checklist was translated from Turkish into English
by another professional translator with a peer command of Turkish and English, and when the original
STARD criteria were compared with the STARD criteria translated into English, a high level of similarity
was found between them.

http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_18494/AUTFM-65-136-En.pdf

http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_18353/AUTFM-68-49-En.pdf

1

TEMEL TIP BİLİMLERİ/ BASIC SCIENCESAnkara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2012, 65 (3)DOI: 10.1501/Tıpfak_000000825

Araștırma Makalesi / Research ArticleTanı Doğruluğu Çalıșmalarının Kalitelerinin Değerlendirilmesi:STARD Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması
Evaluation Of Quality Of Diagnostic Accuracy Studies: Turkish Adaptation Of STARD Criteria

Yasemin Genç1, Rabia Albayrak2, Can Ateș1, Mustafa Agah Tekindal3, Pınar Selvi4, Sibel
Perçinel5, Koray Ceyhan6

1 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik AD

2 Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü

Biyometri ve Genetik AD3 Bașkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik AD4 Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik AD.
5 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji AD.

6 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji AD. Sitopatoloji BD.

Amaç: Bu çalıșmada, tanı doğruluğu çalıșmalarının planlanması ve sonuçlarının raporlanması konusunda bir standardınolușturulması amacıyla çoğunluğunu epidemiyolog ve biyoistatistikçilerin olușturduğu bir grup tarafından 2003 yılında
yayınlanan STARD (The STAndards for Reporting of Diagnostic Accuracy) kriterlerinin Türkçeye çevrilmesi ve ülkemizdeyapılan çalıșmalarda kullanımının yaygınlaștırılması amaçlanmıștır.
Gereç ve Yöntem: 2003 yılında yayınlanan orijinal STARD kriterleri, ilk 4 yazar (RA, MAT, CA, PS) tarafından birbirlerindenbağımsız olarak Türkçeye çevrilmiș ve YG’nin liderliğinde görüș birliğine varılarak son haline getirilmiștir. Dil eșdeğerliliğininsağlanması amacıyla, Türkçe uyarlaması yapılan STARD kriterleri profesyonel bir tercüman tarafından kontrol edilmiș ve gereklidüzeltmeler yapılmıștır. Son hali verilen Türkçe STARD kriterleri, geri çevirme yöntemi kullanılarak bir bașka profesyonel
tercüman tarafından Türkçeden İngilizceye çevrilmiș ve orijinal metin ile üst düzeyde bir benzerlik olduğu saptanmıștır. Dahasonra Türkçeye uyarlanmıș kontrol listesinin araștırmacılar tarafından doğru bir șekilde anlașılıp anlașılmadığını ve tekrar
edilebilirlik düzeyini değerlendirmek amacı ile aynı uzmanlık düzeyine sahip iki pataloğa (SP, KC) 20 tanı doğruluğu çalıșması
verilmiș ve Türkçe uyarlaması yapılmıș olan STARD kriterlerini kullanarak, yayınların kalitelerini değerlendirmeleri istenmiștir.
Gözlemciler arasındaki uyum her bir kriter için gözlemciler arası uyum yüzdesi ve Cohen’in Kappa istatistiği kullanılarak
incelenmiștir. Uyum ayrıca toplam raporlanan kriter sayısı kullanılarak Bland-Altman yöntemi ve Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı(SKK) kullanılarak da değerlendirilmiștir.
Bulgular: İncelenen tanı doğruluğu çalıșmalarında kriterler rapor edilme sıklıkları bakımından büyük bir varyasyon
göstermektedir. Kriterlerin bir bölümü bütün makalelerde rapor edilirken bir bölümü ise neredeyse hiç rapor edilmemiștir.
Makale bașına toplam raporlanan kriter sayısı 15.9±3.2 (Gözlemci I’in sonucu) olup 25 kriterin en az 10’unun, en fazla 21’ininraporlanmıș olduğu gözlenmiștir. Kriterler için ayrı ayrı hesaplanan gözlemciler arası uyum yüzdelerinin bir kriter için %60diğerleri için %75 ve üzerinde olduğu gözlenmiștir. İki kriter için Kappa istatistiği elde edilememiș, 3 kriter için önemsizdüzeyde bulunmuș, 20 kriter için ise 0.32’nin üzerinde bulunmuștur. %95 Uyum Limitleri -2.2-3.5 olarak bulunmuș olup busonuç iki gözlemci arasındaki uyumun kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiș, bunun yanında SKK da 0.945 gibi oldukça
yüksek bir değer olarak bulunmuștur.
Sonuç: Türkçe uyarlaması yapılmıș STARD kriterlerinin ülkemizde tanı doğruluğu çalıșması yapacak olan araștırmacılarınyanında dergi hakem ve editörlerin için de bir kılavuz olması umut edilmektedir. Çalıșmalarda metodolojik standartlara uygun
ortak bir ölçüt kullanılması, bireysel çalıșmaların yanında meta analizi çalıșmalarının da kalitelerinin artmasını sağlayacaktır.
Anahtar Sözcükler: STARD kriterleri, Tanı doğruluğu çalıșmalarıAim: The aim of this study is translate the STARD (The STAndards for Reporting of Diagnostic Accuracy) criteria which weredeveloped in 2003 by a group of epidemiologists and biostatisticians in order to establish a standard for planning andreporting the results of the diagnostic accuracy studies.
Materials and Design: The STARD criteria that were published in 2003 have firstly been translated into Turkish language by thefirst four authors (RA, MAT, CA, and PS) independently and afterwards four translated versions have been combined withconsensus of the whole group headed by YG. For assuring the language equivalency between the original and the translated
STARD statements, the translated criteria was also checked by a professional interpreter and necessary corrections weremade. The final version of the translated criteria is translated into English by another professional interpreter using reversetranslation method and found to be quite similar with the original. For checking the understandability and repeatability of thetranslated version of the STARD criteria, 2 pathologists were asked to use the translated STARD criteria and evaluate thequality of 20 diagnostic accuracy studies. The inter-rater agreement for each criterion was investigated by using consistency
percentages and Cohen’s kappa statistic. Moreover, the agreement is also assessed by using Bland-Altman method and WithinGroup Correlation by using the total number of reported criteria.
Results: The investigated 20 diagnostic accuracy studies were found to be variable with respect to reported criteria
percentages. Some of the criteria were found to be reported in all studies whereas some other criteria were reported in noneof the studies. Total number of reported criteria per article is found to be 15.9±3.2 (Rater 1) with a minimum of 10 and amaximum of 21. Agreement percentages per criteria were found to be 60% for one of the criterion, and 75% or above for theothers. Kappa statistic could not be estimated for two items, was found to be not significant for 3 items and was above 0.32
for 20 items. The limits for agreement were found as -2.2-3.5, and it shows that the inter-rater agreement has an acceptablelevel along with SKK is calculated to be 0.945.
Conclusion: It is expected that the translated STARD criteria will be a guideline for the researchers in the diagnostics accuracy
studies as well as for the journal reviewers and editors. The use of Turkish translated version of STARD as a standard measure
will increase the quality of diagnostic accuracy studies as well as the meta analysis studies.
Key Words: STARD statements, Diagnostic accuracy studiesGeliș Tarihi: 11.04.2012  Kabul Tarihi: 10.02.2014İletișimDr. Can AteșTel : 0 312 595 81 39
E-posta : can.ates@gmail.com
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik AD.Morfoloji
Kampüsü Sıhhiye, Ankaraİndeks testler (tanı testleri), hasta vesağlıklı bireylerin oluşturduğuheterojen bir kitlede bireyleringerçek durumunu (gerçekten hasta
olupolmadıklarını)ortayaçıkarmakamacıylakullanılır.

Doğruluğukesinolarak
kanıtlanmış referans standartlar(altın standart test) ile bireylere“kesin hasta” ya da “kesin sağlıklı”tanısı koyulabilir. Fakat bu
testlerin uygulanmalarının zor,

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2015, 68 (2)TEMEL TIP BİLİMLERİ/ BASIC SCIENCES
Araștırma Makalesi/ Research Article

DOI: 10.1501/Tıpfak_000000889

Tanı Doğruluğu Çalıșmalarının Stard Kriterlerine Göre Türk Tıp
Dizini Özelinde Değerlendirilmesi
Use of the Stard Statement in Reporting Diagnostic Test Research in Turkish Medical Directory

Mustafa Agah Tekindal1, Can Ateș2, Yasemin Yavuz2, Rabia Albayrak3, Pınar Selvi3

123

Department of Biostatistics and Medical Informatics, Faculty ofMedicine, Izmir University
Department of Biostatistics, Faculty of Medicine, Ankara University
Department of Animal Science Biometry and Genetics, Faculty ofAgriculture, Ankara University

Amaç: Tanı testi çalıșmaları incelendiğinde, testlerin ayırıcılık gücünü değerlendiren çalıșmaların planlanması, yürütülmesi ve
sonuçlarının raporlanmasına gereken önemin verilmediği görülmektedir. Son yıllarda meta analizi çalıșmalarının artması,çalıșma sonuçlarının raporlanmasında standartların olușturulması gerekliliğini ortaya koymuștur. Bu gerekliliklerden yolaçıkarak 2003 yılında bu standartları olușturan QUADAS ve STARD isimleri ile iki kontrol listesi geliștirilmiș ve yayınlanmıștır.
Genç ve arkadașları 2012 yılında STARD kriterlerinin Türkçe uyarlamasını yayınlamıșlardır. Çalıșmamızda Türkçe STARD Kontrol
listesi kullanılarak türkçe yayınlanan tanı doğruluğu çalıșmalarının kaliteleri değerlendirilecek ve her bir kriterin sağlanmaoranları yıllara göre belirlenecektir.
Gereç ve Yöntem: Çalıșmamızda “duyarlılık, özgüllük, seçicilik, ișlem karakteristiği eğrisi, İKE, ROC ve tanı doğruluğu” anahtar
kelimeleri kullanılarak 2007-2010 yılları arasında ULAKBİM Tıp Veri Tabanında [Türk Tıp Dizini] yayınlanmıș tanı doğruluğuçalıșmaları taranmıș ve 459 makale belirlenmiștir. Daha sonra bu çalıșmalar belirlenen kriterlere göre tekrar değerlendirilerek75 çalıșma seçilmiștir. Bu çalıșmalar Türkçe STARD kontrol listesine göre değerlendirilerek herbir kriter için sağlanma yüzdeleri
bulunmuștur.
Bulgular: STARD kriterlerini en çok sağlayan makaleler 25 maddenin 21’ini karșılarken kriterlere en az uyan makalelerde bu
sayı 6'ya düșmüștür. Bunun yanı sıra, 75 makalenin %9’u STARD beyanına %50’den daha az uyum gösterirken, makalelerin%81’i, %50 - %75 arasında bir uyum sergilemektedir. Çalıșmaların büyük bölümünde tanı doğruluğuna ilișkin ölçüler verilirken(%91), sadece %32'sinde bunlara ilișkin Güven Aralıkları verilmiștir. Değerlendirilen makalelerde, çalıșmaya alınan deneklereilișkin kriterler genel olarak yüksek oranda karșılanırken (ortalama %84) bu oranlar yıllar içinde de benzerdir. Değerlendirilençalıșmaların %96'sında sonuçların klinik uygulanabilirliğini tartıșılmıștır. Bu kriter en çok sağlanan kriterdir.
Sonuç: 2007-2010 yılları arasında ULAKBİM Tıp Veri Tabanında [Türk Tıp Dizini] yayınlanmıș tanı doğruluğu çalıșmalarınınSTARD kriterlerini sağlama oranlarının çok yüksek düzeyde olamasa da yeterli olduğu söylenebilir. STARD kontrol listesi Türkçeversiyonunun kullanıma sunulması türkçe yayınlanan tanı doğruluğu çalıșmalarının standarda kavușturulması için çok önemlibir araç olarak kullanılabilir. Böylece, Türkçe literatürdeki tanı doğruluğu çalıșmalarının niteliğinde daha fazla iyileșme sağlanabilir.
Anahtar Sözcükler: STARD Kriterleri, Tanı Doğruluğu Çalıșmaları, Sistematik Derleme
Aim: When diagnostic testing studies are examined, it is seen that due importance is not attached to planning and conducting studies that evaluate the discriminating power of tests and reporting the results of such studies. Recent increase in thenumber of meta-analysis studies has indicated the need to create standards for the reporting of results. Based on this need,
two statements making up such standards were developed and published in 2003 under the names of QUADAS and STARD.
STARD criteria were adapted to Turkish by Genç et al. in 2012. The aim of our study is to identify the quality of the diagnostic
accuracy studies published in Turkish Medical Directory by using the Turkish version of the STARD statement and to determine the rate of satisfaction of each criterion by year.
Materials and Methods: To find appropriate studies, the articles that were published on ULAKBİM Medical Database [TurkishMedical Directory] between 2007 and 2010 and included the words, “sensitivity, specificity, discrimination receiver operating
characteristic, ROC, diagnostic accuracy” were searched, and 459 articles were determined. As a result of the electronic search,
459 articles were determined. Then those studies were re-evaluated based on the specified criteria. Finally, 75 appropriate
articles were chosen. Those studies were evaluated according to the Turkish STARD statement, and percentage of satisfaction
was found for each criterion.
Results: The most compliant articles with the STARD statement satisfied 21 items out of 25 whereas the least compliant
articles satisfied only 6 items. Moreover, 9% of 75 articles have less than 50% relevance to the STARD statement while 81% of
75 articles are in 50-75% relevance range. A great majority of the studies (91%) provide measures related to diagnostic accuracy, but only 32% give confidence intervals regarding them. In the evaluated articles, the criteria concerning the subjects
included in the studies were mostly satisfied at a high rate (84% in average). These rates of satisfaction are similar over theyears. In 96% of the evaluated studies, the clinical applicability of the results was discussed. This is the criterion satisfied most.
Conclusions: To conclude, the rate of satisfaction of the STARD criteria by the diagnostic accuracy studies published on theULAKBİM Medical Database [Turkish Medical Directory] between 2007 and 2010 is adequate, though not very high. The introduction of the Turkish version of the STARD statement may serve as a very important tool for the standardization of the diagnostic accuracy studies published in Turkish. This may lead to an improvement in the quality of the diagnostic accuracy studies in the Turkish literature.
Key Words: STARD Statements, Diagnostic Accuracy Studies, Systematic ReviewGeliș tarihi : 16.06.2015  Kabul tarihi: 12.09.2015İletișimArș. Gör. Mustafa Agah TEKINDAL
Tel: +90 (232) 246 49 49
GSM:+90 555 399 05 99
E-posta: matekindal@gmail.com
İzmir Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı
35350 İzmir TürkiyeIndeks testler (tanı testleri), hasta vesağlıklı bireylerin oluşturduğu heterojen bir kitlede bireylerin gerçek durumunu (gerçekten hasta olup olmadıklarını) ortaya çıkarmak amacıyla
kullanılır. Doğruluğu kesin olarak ka-nıtlanmış referans standart (altınstandart test) testler ile bireylere “kesin hasta” ya da “kesin sağlıklı” tanısı
konulabilir. Fakat bu testlerin uygulanmalarının zor, maliyetlerinin yüksek ve bazı hastalıkların oluşmasında