Demir ve ark. STROCSS Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2019;72(3)Kılavuz, başlık, özet, gereç ve yöntem, sonuçlar ve etikkonulara ilişkin toplam 17 ana kriterden oluşmaktadır. Bazı
kriterlerin birden fazla maddesi bulunduğundan kılavuzda
toplam 37 kriter yer almaktadır.

Tablo 1: STROCSS kriterlerinin Türkçe uyarlaması
STROCSS Kılavuzu
NoMadde1Başlık: Başlıkta “Kohort” ve ilgilenilen alana ilişkinkelimeler yer almalıdır (örn. Hastalık, maruziyet/müdahale veya sonuç değişkeni). Çalışmanın geriyedönük mü ileriye-dönük mü olduğu belirtilir.

2aÖzet-Giriş: Araştırma sorusuna ilişkin mevcut bilimsel
durum ve bilimsel gerekçe nedir?

2bÖzet-Yöntem: Çalışma tasarımı tanımlanır (kohort,geriye-dönük veya ileriye-dönük, tek veya çokmerkezli vb.), her gruba ne yapıldığı, nasıl, ne zaman
ve kim tarafından yapıldığı açıklanır.

2cÖzet-Bulgular: Araştırma sonucunda ne bulundu?
Ana sonuç değişkenleri için bulgular verilir.

2dÖzet-Sonuç: Ne öğrendik ve bu ne anlama geliyor.
Gelecekteki araştırmalar hangi alanlara yönelmeli.

3Kohort çalışması için mevcut bilimsel durum vegerekçe açıklanır. Amaçlar, araştırma soruları vehipotezler nelerdir?

4aKayıt ve etik: Helsinki bildirgesine göre araştırmakayıt numarası belirlenir- ‘‘İnsan denekleri içeren
her araştırma, ilk denek çalışmaya dahil edilmedenönce kamuya açık bir veri tabanına kaydedilmelidir’’(bu; ResearchRegistry.com, ClinicalTrials.gov veya
ISRCTN’den elde edilebilir). Geriye dönük çalışmalarda yayına gönderilmeden önce kaydedilir.

4bEtik onay: Etik onay gerekip gerekmediği belirtilir.
Eğer gerekliyse, kurumsal veya yerel etik kuruldan*
alınan ilgili karar belirtilir. Etik onay gerekli değilse,nedeni açıklanır.

4cProtokol: Çalışma öncesi bir araştırma protokolügeliştirildi mi? Geliştirildiyse nereden erişilebilir? IJS
Protocols, BMJ Open, gibi bir dergide yayınlandı mı?
Yayınlandıysa ilgili referans veriniz.

5aÇalışma tasarımı: Araştırmanın bir kohort çalışması
olduğunu ve tasarımın ileriye-dönük mü geriyedönük mü, tek-merkezli mi çok-merkezli mi olduğunubelirtiniz.

Çalışmamızda ayrıca istatistik analizler için SPSS (Versiyon22.0, Lisans: Hitit Üniversitesi) paket programı kullanılmıştır.

5bYer: Hastaların çalışmaya alındığı yer ve kurum yapısıtanımlanır; üniversite, kamu ya da özel klinik mi?
Araştırmanın yapıldığı yer, örnekleme alınma, maruzkalma, takip ve veri toplama dönemlerini gösteren
tarihler belirtilir.

Çalışma Helsinki Deklarasyonu 2013 prensiplerine uygun
olarak yürütülmüştür. Çalışma retrospektif bir çalışmaolduğundan etik kurul onayı gerekmemektedir. Çalışmada hasta
verileri kullanılmadığından; bilgilendirilmiş hasta onam formu
alınmamıştır.

5cKohort grupları: Çalışmadaki grup sayısı ve her bir
grubun hangi müdahaleleri alacağı belirtilir.

5d

Alt-grup-analizleri: Planlanan alt grup analizleri
belirtilir/Alt grupları ve etkileşimleri incelemek içinkullanılan tüm yöntemler tanımlanır.

6a

Katılımcılar: Araştırmaya uygunluk (dahil etme/dışlama) kriterleri ve katılımcıların alındığı yer veseçim yöntemleri belirtilir. İzlem süresi ve yöntemi
belirtilir.

6bÇalışmaya dahil edilme: Hastaların veya katılımcıların
her bir gruba nasıl ve hangi zaman dilimlerinde
alındığı belirtilir.

6cÖrneklembüyüklüğühesaplaması:Çalışmapopülasyonunu belirlemek için hata payı hesaplaması
ya da ön bir analiz olup olmadığı ya da uygun çalışmaörnekleminin nasıl belirlendiği belirtilir.

TürkçeyeçevrilenSTROCSSkılavuzununcerrahibranşlarda çalışan hekimler tarafından doğru şekilde anlaşılıpanlaşılmadığını saptamak amacıyla 2010-2018 yılları arasında
Türk Tıp Dizininde Türkçe yayınlanan Genel Cerrahi, ÇocukCerrahi ve Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi dergilerinden
rastgele 10 kohort araştırma makalesi seçilmiş ve beş uzmantarafından değerlendirilmiştir. Cerrahi branşları temsil etmeleribakımından değerlendirmeleri iki genel cerrah, bir plastik,rekonstrüktif ve estetik cerrahı (PREC), bir çocuk cerrahı (ÇC)
ve bir anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanının yapması uygun
görülmüştür. Sonuçlar makale başına toplam raporlanan kritersayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Hekimler arasındaki uyum
düzeyleri, iki genel cerrahın uyumu ve genel cerrah-1 (GC-1) ile
diğer uzmanların uyumu karşılaştırılarak incelenmiştir.
İstatistiksel Analiz
Gözlemciler arası uyum, toplam raporlanan STROCSS
kriteri sayıları kullanılarak sınıf içi korelasyon katsayısı (SKK)ve Bland-Altman yöntemi ile değerlendirilmiştir. Kılavuzda
17 madde (37 alt madde) bulunduğundan, toplam raporlanan
kriter sayısı, her bir makale için 0 ile 37 arasında değişmektedir.
Bland-Altman yönteminde, gözlemciler arası uyum, iki
gözlemcinin makalelere verdiği toplam puanlar arasındaki
farkların ortalaması (d) ve standart sapması (SS) kullanılarak“uyum sınırları ( -1,96σ– +1,96σ)” ile değerlendirilmiştir.
Bland-Altman grafiği için açık kaynak kodlu R Studio (Versiyon3.4.4) paketi, grafik çizimleri için ise “ggplot 2 kütüphanesi”
kullanılmıştır. Gözlemciler arası uyum için hesaplanan SKKise, 0 ile 1 aralığında değişmekte olup 0,75’in üzerinde olanlar“kuvvetli uyum” olarak değerlendirilmiştir (20).

Bulgular
STROCSS kriterlerinin Türkçe uyarlaması Tablo 1’deverilmiştir. On makalenin 37 kriter üzerinden değerlendirilmesisonucunda GC1 ortalama 25±5 (16-32), kriterin uygun şekilderaporlandığını belirtirken, GC2, 24±5 (17-31), PREC, 22±5 (1429), ÇC 25±5 (18-32) ve anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı
22±4 (15-28) kriterin uygun şekilde raporlandığını belirtmiştir.

SayfaNo279

Demir ve ark. STROCSS Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması

Tablo 1’in devamı

7aMüdahale öncesi değerlendirmeler: Örneğin; hasta
optimizasyonu: cerrahi ya da diğer müdahaleleröncesinde alınan önlemler, örneğin; yanık olan
hastalarda
hipotermi/hipovolemi/hipotansiyon
tedavisi, sepsis için yoğun bakım ünitesinde izlem,antikoagülasyon/diğer ilaçların düzenlenmesi vb.

7b

Uygulanan müdahale türleri: Sunulan tedavinin(farmakolojik, cerrahi, fizyoterapi, psikolojik, önleyici) veeşzamanlı tedavilerin (antibiyotik, analjezi, antiemetik,ağızdan beslenme kısıtlaması, VTE profilaksi, vb.) nedenseçildiği belirtilir. Tıbbi cihazların üreticileri ve modelleriözellikle belirtilir.

7cMüdahalesırasındaki
hususlar:Müdahalenin
yönetilmesi (ne, nerede, ne zaman ve nasıl yapıldı,cerrahi için detaylar: anestezi, hasta pozisyonu, turnikeve diğer ilgili ekipman kullanımı, yapılan hazırlıklar,dikişler, cihazlar, cerrahi aşama (1 ya da 2 aşamalı, vb.) ve
ameliyat süresi. Farmakolojik tedavilerin formülasyonu,dozu, etkisi, veriliş yolu ve süresi verilmelidir). Yazarlar,müdahalelerini şekil, diyagram, fotoğraf, video vediğer multi-medya türlerini kullanarak aktarmaları
konusunda teşvik edilmelidir.

7dİşlem(leri) uygulayanlar: Her bir grup için cerrahın
tecrübesi (belirlenmiş ise, teknik için öğrenme eğrisi,uzmanlık alanı ve konu ile ilgili önceki eğitimi) belirtilir.

7eKalite kontrol: Cerrahların kendi içinde ve aralarındakideğişkenliği azaltmak için hangi önlemler alındı?
Müdahalenin sunulmasında kaliteyi ve tutarlılığısağlamak için hangi önlemler alındı? örneğin; bağımsızgözlemciler, lenf bezi sayımı, vb.

7fMüdahale sonrası değerlendirmeler: Örneğin; ameliyatsonrası öneriler ve bakım yeri, önemli takip ölçütleritanısal ve diğer test sonuçları, ileri izlem gereksinimleriörneğin; endovasküler anevrizma onarımının (EVAR)
görüntüleme gözetimi ya da deri kanseri için bölgesel
lenf bezlerinin klinik muayenesi/ultrasonu.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2019;72(3)Tablo 1’in devamı

11aSonuçlar ve takip: Değerlendirilen zaman periyodu
da belirtilerek klinisyen değerlendirmeleri ve hasta
tarafından bildirilen sonuçlar (uygun ise) her grupiçin (ham sayılar ve yüzdeler ile etki büyüklüğü)belirtilmelidir. İlgili fotoğraflar/radyolojik görüntüler
alınır (örneğin 12 aylık takip). Hangi karıştırıcıdeğişkenlerin düzeltildiği hangilerinin düzeltilmediğiaçıkça belirtilir.
Müdahaleye uyum ve tolere edilebilirlik: Nasıl

11b değerlendirildi? Takipteki kaybı (yüzde ve kesir
olarak ifade ediniz) ya da gruplar arasındaki geçişitanımlayınız ve bu konudaki açıklamaları yapınız.

11c

Komplikasyonlar ve ters ya da beklenmeyen etkiler:
Clavien-Dindo sınıflandırmasına uygun olarak
kategorize edilmeli ve ayrıntılı olarak açıklanmalıdır.
Nasıl önlendiler, hafifletildiler, teşhis edildiler veyönetildiler. Kan kaybı, yara komplikasyonları,yeniden keşif/revizyon ameliyatı, ameliyat sonrası 30
gün ve uzun dönem morbidite/mortalite belirtilmesi
gerekebilir.

12Önemli sonuçlar özetlenir.

13

Bulguların uygunluğu ve sonuçların tartışılması:İlgili literatür, klinik uygulama kılavuzlarınınuygulamaları, yeni teknik/cihaz için endikasyonlar
nasıl geliştirildi ve sonuçlar, mevcut tedavilerle,var olması gereken geçerli altın standart tedavi
yöntemiyle ve oluşturulan ilgili hipotez ile nasılkarşılaştırıldı? Sonuçlar gerekçeleri ile açıklanır.

14Çalışmanın güçlü yönleri ve kısıtlılıkları belirtilir.

15İlerleyen süreçte neler yapılmasına ihtiyaç olduğu vehangi araştırma tasarımlarının kullanılması gerektiğibelirtilir.

16Çalışmadan elde edilen önemli sonuçlar belirtilirve gelecekte yapılacak araştırmalar için önerilerdebulunulur.

Sonuçlar: Hangi birincil ve ikincil (eğer varsa)
sonuçlar değerlendirilecek ve bunlar nasıl tanımlanır?
Tanımlar açık ve net olmalıdır. Varsa, kullanılan sonuçölçümlerinin doğrulanması için referanslar verilmelidir.

17a Çıkar çatışmaları belirtilir.

9İstatistiksel
yöntemler:
Müdahalegrubu
ilekarşılaştırma grubu arasındaki sonuçları karşılaştırmakiçin kullanılan istatistiksel testleri, önceden var olanfarklılıkları ve bilinen karıştırıcı değişkenlerin kontrol
edilip edilmediğini açıkça belirtin.

STROCSS: Cerrahide Kohort Çalışmaların Raporlanmasının Güçlendirilmesi

10aÇalışmaya dahil edilen katılımcılar (akış şemasıile): Her gruba dahil edilenlerin sayıları raporlanır veçalışmaya dahil edilenler, edilmeyenleri, gruplar arasıgeçişleri ve sebepleri ile birlikte çalışmadan ayrılanları
göstermek için bir akış şeması kullanınız.

10b

Grupların karşılaştırılması (tabloda verilmelidir):Her grubun demografik, klinik/prognostik (ekhastalıklar, tümör evreleri, sigara içme durumu vb.)
ve ilgili sosyoekonomik özelliklerine ilişkin sonuçları
ve bu sonuçlar arasındaki farkların istatistiksel olarak(uygun görülen p değerleri ve/veya güven aralıklarınıkullanarak) anlamlı olup olmadığını bir tabloda veriniz.

10cDeğişiklikler: Çalışma süresi boyunca müdahalelerdekideğişiklikler (nasıl gelişti, değiştirildi veya düzeltildi,hangi öğrenmenin gerçekleştiği, vb.) gerekçesi ile veuygunsa bir diyagramda verilmelidir. Cerrahi teknik/cihazın ne kadar yeni/güncel olduğundan (ne kadardır
kullanıldığından?) bahsedilmeli ve yeni teknikler/
cihazlar için öğrenme eğrisi hakkında bir yorumyapılmalıdır.

8280

17b Herhangi bir finansal destek alınıp alınmadığıbelirtilir.

Tüm makalelerde ortalama raporlanan kriter sayısı ise 24 olarak
bulunmuştur. Makaleler tek tek incelendiğinde ise raporlanan
kriter sayıları 18 ile 30 arasında değişmektedir (Tablo 2).
Gözlemcilerin toplam raporlanan STROCSS kriteri sayıları
arasındaki uyum düzeyleri Tablo 3’te sunulmuştur. Tablo 3incelendiğinde ikişerli olarak gözlemciler arasındaki uyum
düzeylerinin SKK=0,796 ile SKK=0,963 arasında değiştiğigörülmüştür. Ayrıca en yüksek uyum iki GC arasında bulunurken(SKK=0,963; %95 GA: 0,857-0,991), en düşük uyum ise GC1 ilePREC arasında bulunmuştur (SKK=0,796; %95 GA: 0,227-0,949).
Tüm gözlemciler arasındaki uyum düzeyi ise (SKK=0,947; %95GA: 0,858-0,985) olarak elde edilmiştir.
Gözlemciler arası uyum düzeyleri ayrıca Bland-Altman
grafikleri ile Şekil 2’de verilmiştir. GC’ler için Bland-Altman
grafiği (Şekil 2a) incelendiğinde STROCSS kriterleri toplam
puan farklarının sıfırın etrafında rastgele bir dağılım gösterdiği
ve %95 uyum sınırları olan -2,6−4,2 içerisinde bulunduğuSTROCSS
The literal translation of the STROCSS Criteria is given on page 279-280 of the publication below.
The following steps have been followed for verbatim translation.
In the process of adapting STROCSS criteria to Turkish, the original STROCSS criteria were translated
into Turkish independently by three authors (E.D., C.A., M.A.T.). Three different translation texts werefinalized by reaching a consensus under the leadership of Y.Y. In order to ensure language equivalence,
the STROCSS criteria, adapted into Turkish, were examined by a professional translator and a generalsurgery specialist, and the necessary arrangements were made and finalized. The steps related to thepath followed in the Turkish adaptation process of the guide are presented in Figure 1.
Demir E., Yavuz Y., Ateş C., Tekindal MA, Şahiner İT, Doğan G., Doğan G., Muslu Ü, Erkent M., CerrahideKohort Çalışmalarının Raporlanması İçin Bir Kılavuz; STROCSS Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması, AnkaraÜniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2019;72(3): 277-283

https://www.idealonline.com.tr/IdealOnline/pdfViewer/index.xhtml?uId=107972&ioM=Paper&preview=true&isViewer=true#pagemode=bookmarks1ARAŞTIRMA MAKALESİ / RESEARCH ARTICLE

DOI: 10.4274/atfm.galenos.2019.35220
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2019;72(3):277-283

CERRAHİ TIP BİLİMLERİ / SURGICAL SCIENCESCerrahide Kohort Çalışmalarının Raporlanması İçin Bir Kılavuz;
STROCSS Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması
A Guide to Reporting of Cohort Studies in Surgery; Turkish Adaptation of STROCSS Criteria
Emre Demir1, Yasemin Yavuz2, Can Ateş3, Mustafa Agah Tekindal4,Güvenç Doğan7, Ümran Muslu8, Murathan Erkent5İbrahim Tayfun Şahiner5,Gül Doğan6,1Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Çorum, Türkiye
2Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
3Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Van, Türkiye
4Selçuk Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Konya, Türkiye
5Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi Anabilim Dalı, Çorum, Türkiye
6Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı, Çorum, Türkiye
7Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Çorum, Türkiye
8Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı, Çorum, TürkiyeÖzAmaç: Bu çalışmada, cerrahi alanında kohort çalışmalarının raporlama kalitesini iyileştirmek ve bir standart oluşturmak amacıyla uzmanlardan oluşanbir grup tarafından 2017 yılında yayınlanan 17 maddelik (37 alt madde) STROCSS (Cerrahide Kohort Çalışmaların Raporlanmasının Güçlendirilmesi)
kriterlerinin Türkçeye uyarlanmasının yapılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: STROCSS kriterleri, üç yazar (E.D., C.A., M.A.T.) tarafından birbirlerinden ayrı olarak Türkçeye çevrilmiş ve Y.Y.’nin liderliğindeson taslak olarak belirlenmiştir. Türkçeye uyarlanmış kontrol listesi kullanılarak 2010-2018 yılları arasında TR dizinde yayınlanan 10 cerrahi kohortaraştırmasının raporlanma kalitesi beş farklı cerrahi branştaki akademisyen hekim (İ.Ş.T., G.D., Ü.M., G.D., M.E.) tarafından değerlendirilmiştir.
İstatistiksel değerlendirmelerde sınıf içi korelasyon katsayısı ve Bland-Altman grafikleri kullanılmıştır.
Bulgular: Cerrahi branşlardaki ikili değerlendirmeler arasında anlamlı uyum olduğu görülmüştür (p<0,001; p<0,001; p=0,007; p=0,001). En yüksekuyum iki farklı Genel Cerrah arasında bulunmuştur; 0,963 (0,857-0,991). Tüm Akademisyen Hekimler arasında ise 0,947 (0,858-0,985) uyum düzeyi
bulunmuştur (p<0,001). Bland-Altman grafiklerine göre genel olarak tüm gözlemciler arasında uyuşma bulunmuştur.
Sonuç: Birçok uluslararası yayıncı tarafından cerrahi alanındaki makalelerin incelemeye alınması için zorunlu hale gelen bu kılavuzun çevirilmesi ileülkemizdeki araştırmacılara çalışmalarının raporlanmasında kolaylık sağlayacağı ve ulusal yayınlarda bir standart oluşturulacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: STROCSS, Raporlama Kılavuzu, Kohort Çalışmaları, Cerrahi

Abstract
Objectives: In this study, it was aimed to adapt the 17-item (37 sub-items) STROCSS (Strengthening the Reporting of Cohort Studies in Surgery)criteria published in 2017 by a group of experts to improve the reporting quality of cohort studies in the surgical field and to establish a standard.
Materials and Methods: STROCSS criteria were translated to Turkish by three authors (E.D., C.A., M.A.T.) separately, and a consensus was reachedfor the final version with Y.Y.’s guidance. The quality of reporting of 10 surgical cohort studies published in the TR index between 2010 and 2018,using a Turkish-adapted checklist, was evaluated by an academic physician (İ.Ş.T., G.D., Ü.M., G.D., M.E.) in five different surgical specialties. For thestatistical evaluations, intraclass correlation coefficient and Bland-Altman graphs were used.
Results: There was a significant correlation between pairwise evaluations in surgical specialties (p<0.001; p<0.001; p=0.007; p=0.001). The highestagreement was found between two different general surgeons; 0.963 (0.857-0.991). Among all academic physicians, the level of agreement wasYazışma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Öğr. Üyesi Emre Demir,Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı, Çorum, Türkiye
Tel.: +90 505 200 65 02 E-posta: emredemir82@gmail.com ORCID ID: orcid.org/0000-0002-3834-3864
Geliş Tarihi/Received: 03.08.2019 Kabul Tarihi/Accepted: 31.10.2019©️Telif Hakkı 2019 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, Galenos Yayınevi tarafından yayınlanmıştır.
Yayınlanan tüm içerik CC BY-NC-ND lisansı altındadır.

277