DE VONDER
25 mei > Steendrukmuseum

22 juni > Sittard

24 oktober > Kadaster11 december > Eetcultuur

Jaarprogramma 2024

Structuur van de heemkundekring De Vonder Asten-Someren
Publieksactiviteiten
De heemkundekring heeft allerlei activiteiten die gericht zijn op het publiek. Via eigen publicaties, e-mail,locale omroep Siris, het Peelbelang, het Contact en het Eindhovens Dagblad blijven de mensen in Asten,
Someren en daarbuiten op de hoogte van wat er te doen is. Dit jaarprogrammaboekje is een eigen uitga­ve en hier zie je de meeste publieksactiviteiten. Hoe dat allemaal intern geregeld is, dat is voor buiten­
staanders niet van belang, maar wel voor de leden.
Werkgroepen
Iemand die een activiteit voor De Vonder gaat doen zal meteen ontdekken dat de organisatie is opgedeeld
in werkgroepen. Voor elke activiteit en voor elke financiële uitgave is een werkgroep aan te wijzen
waarbinnen deze activiteit of uitgave zal plaatsvinden. Zo is het boekje dat u nu leest het resultaat van
een activiteit van de werkgroep Jaarprogramma. Op dit moment zijn er zestien werkgroepen en dit groteaantal zegt iets over de grote diversiteit van wat er allemaal gebeurt. In artikel 6 van het reglement isgeregeld hoe het moet werken.
Reglement (artikel 6)
1. Het initiatief tot het houden van bijeenkomsten, studiedagen, lezingen, excursies, tentoonstellingen
en ander activiteiten die niet in het jaarlijkse informatieboekje staan vermeld, worden vooraf ter
goedkeuring voorgelegd aan het bestuur.
2. Alle werkgroepen treden adviserend en uitvoerend op. Zij brengen hun adviezen en resultaten ter
behandeling in de jaarlijkse werkgroepenavond, welke gehouden wordt met het bestuur, en houden
het bestuur zonodig ook tussentijds op de hoogte van belangrijke ontwikkelingen.
3. De werkgroepen richten zich naar de aanwijzingen van het bestuur.
4. Elke werkgroep kent een eigen doelstelling. De naam van de werkgroep is hiervan afgeleid en wordt
in de naam tot uitdrukking gebracht.
5. De werkgroep kiest uit haar midden een coördinator.
6. De werkgroep maakt elk jaar een werkplan. Dit wordt samen met een concept begroting schriftelijk
ingediend bij het bestuur, minstens twee weken voor de werkgroepenavond.
7. Iedere werkgroep heeft een contactpersoon in het bestuur. Hij of zij is het eerst aanwezige aanspreek­punt vanuit het bestuur. Hij of zij kan bemiddelen bij fricties en heeft toegang tot de activiteiten vande werkgroep.
8. Om lid te kunnen zijn van een werkgroep is vereist dat men lid is van de vereniging. De coördinatorvan de werkgroep ziet er op toe dat aan dit vereiste is voldaan. Leden kunnen lid zijn van één ofmeer werkgroepen met instemming van die werkgroep (en).
Enkele opvallende werkgroepen• Werkgroep Cultuurhistorie heeft het grote project Bewoningsgeschiedenis opgeleverd. Uniek in
Nederland en online op de website• Werkgroep Dorpswandelingen: wie in Someren kent de dorpswandelingen niet? De gemiddeldeSomerenaar heeft in de loop der jaren meerdere keren door het dorp gelopen onder leiding van één
van onze gidsen.
• Werkgroep Toponiemen heeft kadasterkaarten van de gemeenten Asten en Lierop digitaal overge­tekend en online gezet. Het is een samenwerkingsproject dat zich over heel Noord-Brabant en
Limburg aan het verspreiden is.
• Werkgroep Foto heeft meerdere digitaliseringeprojecten van onze gemeenten uitgevoerd, samen met
het RHCe. Alles wat daar aan fotomateriaal over Asten en Someren staat, met de beschrijvingen,komt van deze werkgroep. Er is ook eigen fotomateriaal bij het RHCe, dat is herkenbaar aan het
woord Vonder in de beschrijvingen.

2

www.heemkundekringdevonder.nl

DE VONDER
Inhoud4
5
6

Voorwoord

7

Voor u ligt het programmaboekje van lezingen, bijeen­
komsten en excursies voor het jaar 2024.

9

De reizen voor de leden
Waar gaan we dit jaar naartoe? De kleine excursie is naar
Valkenswaard waar we het Steendrukmuseum gaan be­
zoeken. Nadat er een lezing over de stad Sittard is geweest
gaan we deze stad bezoeken en op de terugweg doen we
het Limburgs Museum in Venlo aan.

10
11

Het trekpaard leeft...
Filmavond Asten
Silbertanne en collaboratie
Contactavond
Jaarvergadering en bidprentjes
Steendrukmuseum Valkenswaard
Lezing over Sittard
Excursie naar Sittard en Venlo
Ondergronds in de 2e Wereldoorlog
Totstandkoming van het kadaster
Begroting en genealogie
Culinair erfgoed

De bijeenkomsten voor de leden
Het nuttige en het aangename zal elkaar afwisselen. Om
maar met het aangename te beginnen, ieder krijgt weer
de uitnodiging voor de contactavond. Er is volop de ge­legenheid om te buurten en kennis met anderen te maken.
Er is een hapje en een drankje en de verveling zal niet
toeslaan. En dan is er nog het spelletje waarbij ieder zal
proberen het ordelijk te laten verlopen. Meer voor het
nuttige zijn er de jaarvergadering en de vergadering overde begroting van het komende jaar.
De lezingen, dit zijn de onderwerpen.
• het trekpaard zoals de ouderen onder ons het zich
op de akkers zullen herinneren• filmvertoning over Asten vroeger en nu• Aktion Silbertanne, waaronder de burgemees­
tersmoorden• 86 000 doodsprentjes• ondergronds in de 2e Wereldoorlog• het kadaster• de nieuwe werkgroep Genealogie• Noord-Brabants culinair erfgoed
Kom kijken, kom luisteren, ga mee en geniet ervan.
Theo Knoops

COLOFON
VOORZITTER:
Gerard van de Moosdijk
SECRETARIS:
Sandu Niessen
PENNINGMEESTER:
Ryan van Laarhoven
REDACTIE:
Theo Knoops

3

Het trekpaard leeft
•
•
•
•
•
•
•

Spreker: Ton van der Weerden
Datum: donderdag 18 januari 2024
Locatie: Zaal Hotel Centraal
Adres: Wilhelminaplein 3, Someren
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis

De lezingTon van der Weerden vertelt het verhaal van het
trekpaard in brede zin; van historie tot kleur en vanveulens tot paardenmensen. Tot Pasen komen zijn
schilderijen, foto’s en kennis over de trekpaarden
samen in de expositie ‘Het Trekpaard Leeft’ in Mu­
seum ’t Oude Slot in Veldhoven.
De schilder, de sprekerTon van der Weerden (1957)
uit Someren (Noord-Brabant) is opgeleid als teken­
docent in het middelbaar onderwijs en maakt vooral
vrij werk in verschillende technieken.
Grote doeken schildert hij met acrylverf. Ton vander Weerden heeft een passie voor trekpaarden. Hij
kan er veel en enthousiast over vertellen, spant ze in en werkt
ermee op het land als de gelegenheid zich voordoet. Vooral deschoonheid, de kracht en het imposante van dit steeds zeldza­
mer wordende ras boeit hem enorm. Ze zijn voor hem een on­
uitputtelijke inspiratiebron om te schilderen. Zijn mooiste fo­
to’s, schilderijen en al zijn kennis bundelde Ton van der
Weerden, samen met die van Will van Hoof en Jos Peerlings,
in een lijvig boekwerk ‘Het Trekpaard’ (2007).

Filmavond Asten
Spreker: Geert van Horssen
Datum: dinsdag 27 februari 2024
Locatie: Oranjerie Museum Klok & Peel
Adres: Ostaderstraat 23, Asten
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
•
•
•
•
•

4

Op deze avond laten we een selectie zien uit deze onderwerpen:
Leo van Bussel vertelt zijn levensverhaal
Nard Hoefnagels laat zijn verzameling zien
Wat oude zwart-witfilms
Sloop kapsalon Driessen in de Burgemeester Wijnenstraat
Flora-Zuid

www.heemkundekringdevonder.nl

De Silbertanne-moorden en collaboratie
•
•
•
•
•
•
•

Spreker: David Barnouw
Datum: dinsdag 19 maart 2024
Locatie: Filmzaal Museum Klok & Peel
Adres: Ostaderstraat 23, Asten
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis

Spreker David Barnouw
David Barnouw kwam ter wereld in Retranchement, Zeeland. Hij stu­
deerde politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Am­
sterdam. Na werkzaam geweest te zijn op het Internationale Instituut voor
Sociale Geschiedenis (IISG) en aan de Leidse Universiteit, was hij tussen
1979 en 2014 verbonden aan het Nederlandse Instituut voor Oorlogsdo­
cumentatie (NIOD). Hij is actief als schrijver en spreker en één van desamenstellers van de wetenschappelijke uitgave van de dagboeken vanAnne Frank, over wie hij veel heeft gepubliceerd. Hij was visiting professor aan de University of Vermont
in Burlington. Zijn onderzoeksinteresse gaat uit naar de algemene geschiedenis van de bezetting, colla­boratievraagstukken, de nazi-jeugdbeweging, propaganda, de representatie van oorlog in films en Anne
Frank.
De Silbertanne-moorden
De Silbertanne-moorden (ook wel Silbertanne Aktion genoemd) werden in Neder­
land door Nederlandse SS'ers gepleegd tussen september 1943 en september 1944.
Deze zijn in Asten en Someren bekend door de moorden op de 2 burgemeesters van
Asten en Someren op 4 augustus 1944. Dat waren Willem Wijnen, burgemeester van
Asten en Piet Smulders, burgemeester van Someren. Frans Eijsbouts, een Someren­
se ondernemer en vriend van Smulders, werd door een kogel in zijn arm geraakt enliet zich in een lage leegstaande sloot vallen. Door te doen alsof hij dood was, wist
hij te overleven. De lijst van slachtoffers is lang, verdeeld over 28 aanslagen zijn er
44 dodelijke slachtoffers gevallen, terwijl 12 slachtoffers een aanslag wisten teoverleven. David Barnouw gaat ons vertellen waarom die moorden werden gepleegd, wie de verantwoor­
delijken waren en welke impact deze hebben gehad. Hoe komt men aan deze naam, enz.
Collaboratie
Collaboratie is nogal een breed onderwerp. Volgens Wiki zijn het Neder­
landers, die tijdens de WO-2 vrijwillig met de Duitsers meewerkten.
Collaborateurs steunden en helpen de nazi’s en werden daarom in devolksmond 'landverraders' genoemd. Waren het de slagers, die vlees
verkocht hebben aan de Duitsers? Waren het de jonge meisjes, die verliefd
werden op Duitse soldaten? Waren het de kopstukken zoals Meinoud
Marinus Rost van Tonningen en Anton Mussert of de 25.000 Nederlan­ders die tijdens de oorlog vrijwillig in de Waffen-SS hebben meegevochten
met de Duitsers? Voor velen zullen deze vragen deze avond duidelijk
worden. De twee onderwerpen van deze avond hebben iets met elkaar temaken. De moorden golden als represaillemaatregel voor aanslagen door
het verzet op vooral Nederlandse collaborateurs en hadden als zodanig
de steun van de Duitsers. Het wordt een interessante avond, zeker voor
diegene die de achtergronden van de Silbertanne-moorden op de twee burgemeesters van Asten en So­
meren willen weten.

5

Contactavond en ...
Spreker: bestuur
Datum: vrijdag 05 april 2024
Locatie: Zaal Hotel Centraal
Adres: Wilhelminaplein 3, Someren
Aanvang: 21:00 uur
Toegang: alleen leden
Kosten: gratis
Feestje
Een van de hoogtepunten in het jaarprogramma is traditioneel de drukbezochte contactavond. Dat zal
dit jaar niet anders zijn. We zorgen voor hapjes en drankjes en er is volop gelegenheid tot buurten. Ach,halverwege de avond gaan we nog een nostalgisch spelletje spelen. Er wordt nog nagedacht over hoe dat
zal gaan.

Jaarvergadering en presentatie bidprentjes
Spreker: bestuur, na de pauze Theo Knoops
Datum: woensdag 24 april 2024
Locatie: Filmzaal Museum Klok & Peel
Adres: Ostaderstraat 23, Asten
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: alleen leden
Kosten: gratis
Jaarvergadering
Voor de pauze vindt de reguliere ledenvergadering plaats met onder an­dere een uitvoerige terugblik op 2023, een overzicht van de lopende zaken
en het financieel jaarverslag met het overzicht van inkomsten en uitgaven over 2023. De notulen van devorige vergadering en de agenda van deze vergadering krijgt u op tijd toegestuurd.
Bidprentjes
Na de pauze zal Theo Knoops een en ander vertellen over onze collectie bidprentjes. Dit verhaal zal ook
een eerbetoon zijn aan Hen van Seccelen die ons in 2023 is ontvallen.

Kleine excursie: Nederlands Steendrukmuseum Valkenswaard
Datum: zaterdag 25 mei 2024
Locatie: Parkeerplaats Diepsteeckel (vertrekpunt)
Adres: Witvrouwenbergweg 18, Someren
Aanvang: 09:00 uur
Toegang: alleen leden
Kosten: u ontvangt hierover nog bericht
Van steen tot chip
Alois Senefelder vindt in 1798 de steendruk, ook wel lithografie, uit. Hij
brengt daarmee de wereld de ultieme techniek om snel, massaal envoordelig afbeeldingen te maken. Vanaf 1837 kan dit ook in kleur. Dit eeuwenoude ambacht is nog steeds
springlevend: de hedendaagse offsetdruk en zelfs de microchip waren er zonder de uitvinding van Sene­
felder niet gekomen. Het Nederlands Steendrukmuseum in Valkenswaard toont niet alleen alle soorten
lithografisch drukwerk, maar ook de techniek die dit mogelijk maakt. Je bent van harte welkom om inhet museum en het atelier alle historische, artistieke en technische aspecten van de lithografie te komen
ontdekken. (Foto Ton de Hond)6

www.heemkundekringdevonder.nl

Lezing over Sittard
Spreker: René Haustermans
Datum: woensdag 05 juni 2024
Locatie: Zaal Hotel Centraal
Adres: Wilhelminaplein 3, Someren
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: alleen leden
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
De stadSittard, 'Een kleine stad', zong Toon Hermans. Een stad waar heel Europa over de vloer is geweest en
sporen heeft nagelaten. Dat is te merken aan de taal, de cultuur en levensstijl van Sittard. Als vestingstad
aan de grens van het Heilige Roomse rijk en als middeleeuwse handelsstad. Als Nederlands grootste
bedevaartplaats met de eerste kerk die verheven werd tot basiliek. Een stad vol eeuwenoude tradities,vele kerken en kloosters en een oude binnenstad die nog grotendeels is omgeven door een stadswal.
Kortom; een stad vol historie én vol verhalen.
De spreker
De veelzijdige René Haustermans, geboren in Sittard in 1977,
zingt, vertelt en schrijft. Onlangs heeft hij voor ons nog de lezingover Carnaval verzorgd. Alles wat René doet, zit op het snijvlak
van cultuur(historie), kunst en levensbeschouwing. Deze
unieke combinatie van disciplines maakt René, René. Daarom
aan hem de vraag om ons iets te vertellen over zijn stad Sittard,
de stad die we op zaterdag 22 juni gaan bezoeken.

Grote excursie: Sittard en Venlo
Spreker: Jacques van Ooijen en Tom Waals
Datum: zaterdag 22 juni 2024
Locatie: Restaurant De Platte Vonder (vertrekpunt)
Adres: Nieuwendijk 10, Someren-Eind
Aanvang: 09:00 uur
Toegang: alleen leden
Kosten: u ontvangt hierover nog bericht
SittardMaastricht is wel de meest bekende historische stad van Limburg. Minder bekend maar zeker niet
minder interessant, is Sittard. Naast een heel interessante geschiedenis heeft de stad ook een historische
centrumgebied dat zeker de moeite waard om te bezoeken. Het provinciale Limburgse museum bevindt
zich echter niet in Sittard maar in Venlo. Dat is de reden dat we er deze keer zowel de stad Sittard als het
Limburgs Museum in Venlo bezoeken.
Sittard is een van de oudste plaatsen van Nederland en na Maastricht de oudste stad van Limburg. En
het heeft een rijk verleden. De stad is vermoedelijk ontstaan in de Karolingische tijd (tussen 700 en 1000
na Chr.) en groeide later uit als markt- en handelscentrum aan een handelsweg die tussen de Maas bij
Urmond naar Gulik (Jülich Dld) voerde. In de loop der eeuwen hoorde Sittard beurtelings bij het her­togdom Gulik, de Eerste Franse Republiek, het Eerste Franse Keizerrijk, het Verenigd Koninkrijk der
Nederlanden, België en de Duitse Bond. Pas in 1867 kwam de stad definitief bij Nederland. Bij Sittard
is Nederland slechts 10 km breed waardoor de gemeente zowel aan Duitsland als aan België grenst.
Hoewel veel historische gebouwen zijn in de loop ter tijd verdwenen zijn, heeft het nog steeds een heelmooi centrumgebied wat tevens de status van een is “Beschermd stadsgezicht” heeft.

7

Vestingstad Sittard 2021

Limburgs Museum te Venlo
Dit museum vlak bij het station van Venlo heeft een uitgebreide archeologische collectie waarvan deoudste stukken stammen uit de Steentijd (11.000 - 3000 vChr). De volkskundige collectie bestaat o.a. uit
Carnaval gerelateerde voorwerpen, devotionalia, landbouwwerktuigen, keukengerei en textiel (o.a.
kleding). Tijdens ons bezoek is de expositie “FEEST” te bewonderen.
Limburgs Museum bij het NS-station8

www.heemkundekringdevonder.nl

Ondergronds in de Tweede Wereldoorlog
Spreker: Piet Snijders
Datum: dinsdag 24 september 2024
Locatie: Filmzaal Museum Klok & Peel
Adres: Ostaderstraat 23, Asten
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
Ondergronds en illegaliteit
De illegaliteit in de Tweede Wereldoorlog is een onderwerp waarover we nooit raken
uitgesproken. Zeker niet in Peelland, waar het verzet al kort na de oorlog letterlijk
en figuurlijk werd geromantiseerd in boeken van Antoon Coolen (‘De Ontmoeting’)en Toon Kortooms (‘De Zwarte Plak’). De mare dat daar ‘lang niet alles’ in stond, maakte de illegaliteit
extra geheimzinnig. Wat was precies dat verzet? Wie hoorde erbij, wie niet? En waarom ging de een welen de ander niet ‘ondergronds’. De inleider - hoewel na-oorlogs - heeft zich sinds zijn kindertijd dit soort
vragen gesteld. In zijn inleiding zal hij proberen antwoorden te formuleren. Als toetje brengt hij een
verlate primeur mee: een verrassend filmportret van (intussen wijlen)
Maria van Staveren, de jongste zus van verzetsheld Cor van Staveren vande Eikenhof uit Veulen/Venray, in 2019 gemaakt door de Filmwerkgroepvan Heemkundekring De Vonder Asten-Someren. Onder meer door decorona lockdown is de film nog niet eerder in Asten-Someren vertoond.
Over de inleider
Piet Snijders (Heusden 1952) is de jongste van negen uit een boerengezin
in de Veluwepeel in Asten-Heusden. Zijn ouders hebben de oorlog met
hun vijf oudste kinderen intensief meegemaakt. In zijn jonge jaren consu­
meerde Piet gretig hun oorlogsverhalen. In zijn werkzame leven was hijmeer dan veertig jaar journalist bij het Eindhovens Dagblad en ging hij
oorlogsverhalen bepaald niet uit de weg. Na zijn pensionering werd Piet‘storyteller’ bij Museum Klok & Peel in Asten. Het regionaal project ‘De­
ath Valley De Peel’ bij de viering ‘75 jaar vrijheid’ kwam uit zijn koker.
Snijders schreef diverse boeken, waaronder de oorlogsboeken ‘Death
Valley De Peel’ en ‘Doublecrash’.

Totstandkoming van het kadaster
Spreker: Dré van de Nieuwenhof
Datum: donderdag 24 oktober 2024
Locatie: Zaal Hotel Centraal
Adres: Wilhelminaplein 3, Someren
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
Dré van de Nieuwenhof komt uit Milheeze en is als lid van de regionale werkgroep
Historische Geografie Brabant betrokken bij het project “Kadasterkaarten” watook op onze website staat. In zijn lezing over het Kadaster komen de volgende on­derwerpen aan de orde:- Wat is het Kadaster- Waarom en door wie werd het Kadaster in het leven geroepen.
- Wat kunnen we met deze gegevens.

9Vergadering begroting en presentatie over genealogie
Spreker: Bestuur, na de pauze Elly van Loon
Datum: dinsdag 12 november 2024
Locatie: Zaal Hotel Centraal
Adres: Wilhelminaplein 3, Someren
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: alleen leden
Kosten: gratis
Het archief van Jan van de Vijver
De werkgroep Genealogie is in het voorjaar van 2023 gestart met haar activiteiten. Er gaat een bijzonder
verhaal aan vooraf. In het Archeologiehuis is namelijk tijdelijk een kamer ingericht met ruim 250 dos­siermappen, foto’s en andere zaken die Jan van de Vijver heeft bijeengebracht. Jan heeft vanaf de jaren
1980 gegevens verzameld over families in Zuidoost Brabant, met name die uit Someren, Someren-Eind,
Lierop en Nederweert. Namen, foto’s, kaarten en bidprentjes van vrienden en bekenden vormen het
begin. Daarna was er geen houden meer aan. Zijn zoekacties gaan terug naar de tijd dat er nog geen
Burgerlijke Stand was, soms terug naar de jaren 1600. In de dossiermappen treffen we data aan van dopen,
huwelijken en overlijdens. We kunnen die tegenwoordig ook digitaal vinden. Veertig jaar geleden wasdat anders. Toen waren de gegevens voornamelijk in de plaatselijke of regionale archieven te vinden.
Vandaaruit schreef Jan in duidelijke handschrift vele vellen vol en ordende die vervolgens op familienaam.
Maar… Het gebruik van de kamer in het Archeologiehuis is – zoals gezegd – een tijdelijke verblijfplaatsvoor de mappen.
Het grote scannen is begonnen
Carel van der Zanden en Elly van Loon - van de Moosdijk zijn, samen met Theo Knoops voor het digi­tale gedeelte, in de zomer van 2023 gestart met het digitaliseren van het ‘Archief Jan van de Vijver’. Dat
wordt daarmee veilig gesteld. Er zijn zeker 75.000 scans gemaakt. Na deze klus wordt de kamer in het
Archeologiehuis ‘schoon’ opgeleverd. Alleen de officiële documenten zullen worden bewaard. Tot zoverde start van de werkgroep. Het is natuurlijk de bedoeling dat de gescande gegevens openbaar worden.
En dat leden van De Vonder deze kunnen gebruiken. De werkgroep Genealogie is intussen dan ookuitgebreid. Het afgelopen jaar heeft Karel Spee van de Nederlandse Genealogische Vereniging Kempen
en Peel (NGV K&P) een lezing gegeven en uitgelegd hoe je het beste een stamboom kunt beginnen. Op
14 november 2024 zal Elly van Loon-van de Moosdijk de behaalde resultaten laten zien van het afgelopenjaar. Aan de hand van een bijzondere familie zal ze eveneens laten zien hoe het digitale archief van Jan
van de Vijver te gebruikenis.

10

www.heemkundekringdevonder.nl

Culinair Erfgoed, de geschiedenis van onze eet- en drinkgewoonten
Spreker: Ineke Strouken
Datum: woensdag 11 december 2024
Locatie: Filmzaal Museum Klok & Peel
Adres: Ostaderstraat 23, Asten
Aanvang: 20:00 uur
Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
Onze eet- en drinkgewoonten
Hoe komt het dat de gemiddelde Nederlander meer dan vier stamppotten kent en waarom wordt er inde winter erwtensoep gegeten? Waarom houden Nederlanders van zoute haring en zoute drop, terwijl
men in het buitenland daarvan gruwelt? Waarom gaan er op verschillende plaatsen in Brabant op 6 ja­nuari driekoningenzangertjes langs de deur? Het
heeft allemaal te maken met onze culinaire geschie­
denis.
Nu is het normaal dat je het hele jaar genoeg te eten
hebt en dat je zelfs in de winter verse groenten kunt
kopen. Toch is het nog maar ruim honderdtwintig
jaar geleden dat met de uitvinding van het wecken
een eind kwam aan de honger. Voor die tijd waren
de mensen de hele zomer in de weer om voldoende
voedsel in de winter te hebben. En ook nog voedsel
dat lang goed bleef. Het vullen van de kelder was een
intensieve taak die op Sint Maarten (11 november)klaar moest zijn. Drogen, roken, pekelen, inkuilen,
onder vet of op zuur zetten, konfijten waren conser­
veringsmethoden die elke vrouw kende.
Onze culinaire geschiedenis heeft alles te maken met
wat er aan vlees, vis en groente voor handen was, op
welke manier men het goed kon houden en welke
methoden men had om het te bereiden. Op een open
vuur kook je namelijk heel anders dan op het fornuis
dat in de negentiende eeuw zijn intrede deed. Veel van het voedsel dat wij gewoon zijn te eten, heeft een
historisch verhaal: onze boterham met kaas, de beschuit met muisjes, friet met mayonaise, een Brabants
worstenbroodje, een kopje koffie met een koekje. Al die verhalen ga ik u vertellen in mijn lezing overculinair erfgoed.
De spreekster
Ineke Strouken was 32 jaar directeur van het Nederlands
Centrum voor Volkscultuur, later Kenniscentrum Immaterieel
Erfgoed Nederland. Van 1998 tot en met 2011 was ze hoofdre­
dacteur van het tijdschrift Traditie. Via boeken, artikelen enradio-uitzendingen vertelt ze over de (historische) achtergron­den van onze tradities.

11www.editoo.nl

Kastelen te Asten en Someren

Indien onbestelbaar:
H. Wijnen, Dorpstraat 22, 5711 GP Someren

Sponsors en Vrienden
SPONSORS VAN HEEMKUNDEKRING DE VONDER
Driessen Advies & Beheer, Witvrouwenbergweg 12, 5711 CN Someren
Holdingmaatschappij Relijn B.V., Broekstraat 4, 5711 CT Someren
Installatietechniek van Eersel B.V., Ommelseweg 57, 5721 WT Asten
P. van der Zanden, Jan vd Diesdunckstraat 17, 5721 VN Asten
PLUS Erik Gorissen, Burg. Ruttenplein 4, 5721 DX Asten
STRK Architecture & Interior Design, Spegelt 36a, 5674 CD Nuenen
Van Golstein Brouwers B.V., Tuinstraat 18, 5721 ZZ Asten
Vrienden van Heemkundekring de Vonder
A.H. Verberne Holding B.V., van den Eijndelaan 60, 5712 BR Someren-Eind
Acfis Business Centrum, Ter Hofstadlaan 75, 5711 VV Someren
Dakbedekkingsbedrijf Joan Meeuws, Kommerstraat 38, 5712 XV Someren
Deska Kantoormeubelen & Supplies, Kortijzer 11, 5721 VE Asten
ETB Willem Bos, Trasweg 5, 5712 BB Someren-Eind
F. Leenen Someren Beheer B.V., Dr Eijnattenlaan 28, 5711 AW Someren
Geven Beheer B.V., Wilhelminastraat 44, 5721 KK Asten
Harrie Welten, Kuilvenweg 8, 5712 GX Someren
Hotel Centraal, Wilhelminaplein 3, 5711 EK Someren
Isi & Peggy's Knipperij, Wilhelminaplein 15a, 5711 EK Someren
Isobouw Systems B.V., Kanaalstraat 107, 5711 EG Someren
Larco Foods B.V., Industrielaan 10, 5711 CX Someren
Leenen Steengoed B.V., Vaarselstraat 34, 5711 RE Someren
MIDAS Winkelcentrum, Markt 10, 5721 GE Asten
Notaris van Kaam, Witvrouwenbergweg 8a, 5711 CN Someren
Partycentrum De Platte Vonder, Nieuwendijk 10, 5712 EM Someren-Eind
Réne Berkvens Bloemenarrangementen, Jan van Havenstraat 32, 5724 AV Asten-Ommel
Verbugt IT, Zagershof 1, 5721 HX Asten
Wijnen Bouw en Service, Dorser 2, 5711 LE Someren