EUROPEAN COMMITTEE FOR HYPERBARIC MEDICINEStanowisko EUBS & ECHM
dotyczące stosowania tlenoterapii hiperbarycznej (Hyperbaric Oxygen Therapy, HBOT)
do leczenia pacjentów z COVID-19
Niniejsze stanowisko uzupełnia poprzednie wydanie (“ECHM position on Hyperbaric Oxygen Therapy (HBOT) in
multiplace hyperbaric chambers during coronavirus disease (COVID-19) outbreak” z dnia 16 marca 2020 roku),
które nadal jest aktualne i obowiązujące. Uwagi dotyczące transmisji zakażenia w komorach hiperbarycznychzostały omówione w tym poprzednim dokumencie. Obecne zalecenia dotyczą stosowania HBOT jako opcji
terapeutycznej do leczenia pacjentów z COVID-19.
Nie można wykluczyć, że HBOT może mieć korzystny wpływ na leczenie niektórych pacjentów z COVID-19.
Niedawne, choć bardzo ograniczone opisy przypadków klinicznych, sugerują możliwy wpływ tlenu
hiperbarycznego na złagodzenie objawów. Sposób działania HBOT może wynikać z mechanizmów takich jak np.
złagodzenie długu tlenowego spowodowanego zaburzeniami wentylacji w stosunku do perfuzji, zmniejszenie
reakcji zapalnych i / lub wpływu SARS-CoV2 na zdolności hemoglobiny do przenoszenia tlenu. W rachubę
wchodzą też inne mechanizmy, które są wciąż niewystarczająco udokumentowane w tym schorzeniu, a zatem
pozostają jedynie spekulacjami w wielu aspektach.
Siła oddziaływania (poziom dowodów klinicznych) tych pojedynczych doniesień nie pozwala na wydawanie
zaleceń ani wydawanie wytycznych dotyczących stosowania HBOT w swoistym leczeniu COVID-19.
Obecnie na całym świecie prowadzonych jest co najmniej kilka projektów badań klinicznych z wykorzystaniem
HBOT jako terapii uzupełniającej w COVID-19. EUBS i ECHM zachęcają do stosowania HBOT w ramachzaplanowanych i etycznie zatwierdzonych randomizowanych badań naukowych. Należy podkreślić, że abyosiągnąć istotne klinicznie wnioski, każde badanie dotyczące HBOT w COVID-19 powinno co najmniej:
1.

być zatwierdzone przez Komisję Bioetyczną

2.

mieć protokół badania uwzględniający randomizację z grupą kontrolną oraz z uprzednio zdefiniowanym
planem analizy statystycznej i metody rekrutacji pacjentów, z obliczeniem mocy na podstawie
zasadniczego oczekiwanego wyniku badania pierwszego pacjenta“The goals of the ECHM are to study and define common indications for hyperbaric therapy, research andtherapy protocols, common standards for therapeutics and technical procedures, equipment and personnel,
cost-benefit and cost-effectiveness criteria, to act as representative body with European health authorities, andto promote cooperation among scientific organizations involved in Diving and Hyperbaric Medicine.”
www.ECHM.org

3.

podać „hiperbaryczną” dawkę tlenu, określając ciśnienie ekspozycji i czas trwania każdej sesji, a takżecałkowitą liczbę sesji

4.

monitorować obiektywne parametry oceny ciężkości choroby oraz stanu klinicznego i biologicznego
pacjenta

5.

rejestrować wszelkie niekorzystne skutki dla pacjenta lub personelu

Używanie HBOT wyłącznie do wspomagającego utlenowania, zamiast zapewnienia optymalnej terapii
tlenowej i wspomagania wentylacji w warunkach normobarycznych, jest obecnie nieakceptowanym
podejściem.
Opublikowano opublikowane standardy i zalecenia dotyczące udzielania wsparcia wentylacyjnego pacjentomz COVID-19 przygotowane przez europejskie i światowe organizacje i towarzystwa naukowe anestezjologii
i intensywnej terapii. Należy ich przestrzegać, ponieważ stanowią najlepszą wiedzę w tej dziedzinie.
Na razie, zgodnie z zaleceniami Konferencji Zgodności (ang. Consensus Conference) ECHM z 2016 roku dla chorób
i stanów patofizjologicznych, w których są dowody kliniczne wskazujące na skuteczność HBOT, proponujemy
stosowanie HBOT u pacjentów z COVID-19 poza badaniem naukowych WYŁĄCZNIE po starannym wyważeniu
korzyści do ryzyka dla każdego konkretnego pacjenta uwzględniając brak możliwych alternatywnych metod
leczenia oraz uznając, że HBOT może być szkodliwy przez wstrzymanie / przerwanie niezbędnych zabiegów
wspomagających lub narażenie personelu i innych pacjentów na ryzyko zakażenia SARS-CoV2.
Byłaby to decyzja podejmowana w poszczególnych przypadkach na podstawie szczególnych miejscowych
zasobów i warunków i NIE jest w żaden sposób poparta ani przez EUBS ani ECHM.
W przypadku wątpliwości, należy kontaktować się bezpośrednio z ECHM (www.ECHM.org) lub EUBS
(www.eubs.org). Data wydania rekomendacji 30 kwietnia 2020 roku. Tłumaczenie: dr Jacek Kot(jacek.kot@gumed.edu.pl).
W imieniu ECHM:/-/ podpis/-/ podpis/-/ podpis

Jacek Kot

Alessandro Marroni

Wilhelm Welslau

PrzewodniczącyWice-Przewodniczący

Sekretarz Generalny/-/ podpis/-/ podpis/-/ podpis

Ole Hyldegaard

Jean-Eric BlatteauPeter GermonprePrezes

Wice-Prezes

Sekretarz Honorowy

W imieniu EUBS:2