EUROPEAN COMMITTEE FOR HYPERBARIC MEDICINEKoronavirüs (COVID-19) salgını sırasında çok kişilik basınç odalarında
Hiperbarik Oksijen Tedavisi uygulanması ile ilgili

ECHM görüşüAvrupa’da, Hiperbarik Oksijen (HBO) seanslarının çoğu çok kişilik basınç odalarında bir sağlık çalışanınındoğrudan gözetiminde yapılmaktadır. Tüm HBO tedavi merkezlerinde, tedavi sırasında kullanılan maske vebaşlıklar dikkatle temizlense ve dezenfekte edilse de kapalı bir alanda hastaların bir arada bulunmasıkoronavirüs de dahil olmak üzere yüksek derecede bulaşıcı mikroplar açısından çapraz infeksiyon riskioluşturmaktadır. Bu durum, hiperbarik oksijen tedavisi hastaları açısından önemli bir endişe sebebidir çünkütedaviye giren hastaların çoğu ileri yaştadır (örneğin diyabetik ayak hastaları) ya da genellikle ağırkomorbiditeleri bulunmaktadır. Geç radyasyon hasarı hastalarının immünkompromize durumu ya da ani işitmekaybı olup steroid kullanan hastaların immünsupresyonu bunlardan birkaçıdır.
Avrupa’daki koronavirüs (COVID-19) salgınına bağlı güncel epidemiyolojik durum göz önüne alındığında her bir
hiperbarik oksijen tedavi merkezinin, spesifik endikasyonlar için HBOT kullanmanın risklerini, standart risk
analizinin bir uzantısı olacak şekilde ve Hastane/Yetkili mercilerin önerilerine uyum gözeterek yenidendeğerlendirmesi kuvvetle önerilmektedir. Bu değerlendirmeler en azından şunları içermelidir:-HBO tedavi merkezinin yer aldığı bölge, (varsa) hastane ve konumundaki tıbbi hizmetler içinepidemiyolojik kısıtlamalar,-Her bir hasta için HBO tedavisin aciliyeti,-HBOT endikasyonlarının kısıtlanması ve klinik endikasyon, tedavi yanıtı, hastanın yaşı, genel durumu ve
komorbiditeleri göz önüne alınarak seans sayılarının en aza düşürülmesi,-Basınç odasının boyutları ve içeriye girenleri birbirinden ayrı/uzak tutma olanakları.

HBOT merkezinin bulunduğu ya da merkeze hasta refere edilen bölgede COVID-19 riski yüksek ise HBOseanslarının yürütülmesi için aşağıdaki öneriler dikkate alınmalıdır. Hastane/Yetkili merciler tarafından ilan
edilen tüm diğer genel önerilere, örneğin el yıkama, bekleme alanı ve soyunma odasında insan sayısıkısıtlaması gibi, uyulmalıdır.

“The goals of the ECHM are to study and define common indications for hyperbaric therapy, research andtherapy protocols, common standards for therapeutics and technical procedures, equipment and personnel,
cost-benefit and cost-effectiveness criteria, to act as representative body with European health authorities,
and to promote cooperation among scientific organizations involved in Diving and Hyperbaric Medicine.”
www.ECHM.org

Doğrulanmış ya da şüpheli COVID-19 hastası olmayan her normal (yoğun bakım özelliği olmayan) HBO seansıiçin şunlar önerilmektedir:1.

İnfeksiyon belirti ya da bulgusu olan ya da yakın zamanda (hemen HBOT seansı öncesi olmak zorundadeğil) yüksek ateş öyküsü olan hasta ya da sağlık çalışanlarının tedaviye girmesine izin verilmemelidir.
Hastalara, böyle bir durumları olduğu takdirde HBO merkezine gelmekten kaçınmaları söylenmelidir.

2.

Seanslarda, basınç odası içindeki kişi sayısı, bireyler arasında uygun mesafe olmasını sağlayacak şekilde(her yönde en az 1 metre) azaltılmalıdır. Bu, bazı basınç odaları için her seansta tek hasta (ve iç yardımcı)demek olabilir.

3.

Basınç odası kapısı kapandıktan sonra en kısa sürede, hatta tedavi basıncına ulaşmayı da beklemeksizin,hastalar kendi maske ya da başlıklarından solumaya başlamalı ve bu şekilde ortam havasından izoleedilmeleri sağlanmalıdır. Bu soluma, dekompresyonun sonuna kadar (ya da ekspirasyon valfleri izin verenekadar) devam etmelidir.

4.

Eğer hava molaları, soluma devreleri içindeki gazın değiştirilmesi yerine maske ya da başlığın çıkarılıportam havasının solunması ile yapılıyorsa hava molaları kısaltılmalı ya da tercihen tamamen kaldırılmalıdır.

5.

İç yardımcılar seans boyunca uygun kişisel koruyucu maske (yetkililer tarafından önerildiği şekilde)
kullanmalı ve sadece dekompresyon sırasında oksijen solumaya (uygulanabiliyor ise) geçmelidir. Seanssonrası, maske, tıbbi atık kurallarına uygun şekilde ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Alternatif olarak, içyardımcı seans boyunca % 50 oksijen/%50 nitrojen içeren Nitrox soluyabilir ya da bölmeler arası kapı
kapalı olacak şekilde ön bölmede kalabilir.

6.

Her HBO seansı sonrası hastanın kullandığı maske ya da başlık ve yardımcı sistemler tıbbi atık gibideğerlendirilmeli ya da uygun şekilde dezenfekte edilmelidir. Hiçbir parçanın hastanın kullanmakta olduğukişisel dolap/saklama alanında kalmadığından emin olunmalıdır.

7.

Seans aralarında basınç odası, (korona) virüslere karşı da etkili olan geniş spektrumlu ve basınç odası
materyali ile uyumlu uygun solüsyonlar ile temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Basınç odası iç ortamı
kapalı UV sistemleri ile (PVC camlar doğrudan maruz kalmayacak şekilde) temizlenmelidir.

Doğrulanmış ya da şüpheli COVID-19 hastasında HBOT’nin endike olduğu doğrudan hayatı tehdit edici ağırhastalık (örneğin, gaz embolisi, nekrotizan yumuşak doku infeksiyonu, gazlı gangren, ağır karbonmonoksit
intoksikasyonu) varsa, HBOT ancak primer hastalık, komorbiditeler, nakil ile ilgili olasılıklar ve HBO seansının
güvenliği ile ilgili tüm riskler dikkatle değerlendirildikten sonra uygulanmalıdır.
Yukarıda bahsi geçen öneriler (1’den 7’ye hepsi) bu durum için de geçerli olup, aşağıdaki öneriler deeklenmiştir:8.

İç yardımcı, HBO seansı sırasında, standart koronavirüs uygulamalarında belirtilen şekilde kişisel maskenin(yetkililer tarafından önerildiği şekilde) de dahil olduğu uygun izolasyon kıyafetlerini giymelidir. Bu durum,HBO uyumlu olmayan materyaller nedeniyle ek bir yangın riski oluşturur. Yangın söndürme sistemi vebasınç odası içindeki yangın söndürme tüplerinin tekrar kontrol edilmesi ve hem iç yardımcı hem deoperatörün daha dikkatli olması şarttır. Bölgesel oksijen kümelenmesi (oksijen bulutları) göz önünde
bulundurularak basınç odası içinde oksijen oranı % 21’de tutulmalıdır.

2

9.

Eğer bilinci açık ise hasta da, (HBOT için kullanılan) maske ya da başlıktan solumaya başlayana kadar uygun
koruyucu maske (yetkililer tarafından önerildiği şekilde) takmalıdır. Koruyucu maske tıbbi atık kurallarınauygun şekilde ortamdan uzaklaştırılmalı ve (HBOT için kullanılan) maske ya da başlıktan soluma
sonlandıktan sonra yeni bir koruyucu maske kullanılmalıdır. Koruyucu maskenin tüm HBO seansı boyuncabaşlık içinde kullanılabilme olasılığı vardır ancak bu, maskenin materyaline bağlıdır ve tekrar risk analizi
yapılmalıdır. Tercihen, anaerobik olmayan infeksiyonlarda, serebral oksjen toksisitesi riskini azaltmak için
HBO tedavi basıncı 2,4-2,5 ATA’dan 2,0-2,2 ATA’ya düşürülebilir.

Tüm doğrulanmış ya da şüpheli COVID-19 hastaları için, hayat-ekstremite tehditi (HET) ya da ciddi fonksiyonel
kapasite kaybı (örneğin Santral Retinal Arter Oklüzyonu [SRAO] ya da Ani İdyopatik Sensörinöral İşitme Kaybı[AİSNİK] oluşturan durumların tedavisinde kesin olarak gerekli olmadıkça HBO uygulanmaması ya daertelenmesi önerilmektedir. Çünkü:-Pulmoner dokunun tutulumu nedeniyle, HBO seansının etkisi bilinmemektedir. Hatta tutulan pulmonerdokuda öngörülemeyen oksijen toksisitesi etkisi olabilir.

-Halihazırda kullanılan tek kullanımlık tüm vücut koruyucu giysi/koruyucu hasta maskeleri ile güvenlişekilde refakat tam olarak sağlanamayabilir.

Sorularınız için lütfen ECHM ile iletişime geçiniz (detaylara www.ECHM.org adresinden ulaşabilirsiniz)Öneriler 16 Mart 2020 tarihinde yayınlanmıştır.
ECHM adına:Jacek Kot

Alessandro Marroni

Wilhelm WelslauBaşkanBaşkan yardımcısı

Genel sekreterİngilizce’den çeviren: Dr B. Mirasoglu (bengusu.mirasoglu@istanbul.edu.tr)3