Stand van Ons bos Zaken‘Stand van Ons bos Zaken’ is een 7-delige serie van Conservation InternationalSuriname (CI-S), Amazon Conservation Team Suriname (ACT-S) en Tropenbos
Suriname. Doel is het Surinaamse publiek informeren over de stand van zaken van onze
natuur. Als samenleving moeten we keuzes maken hoe wij omgaan met onze natuurlijke
rijkdom. De periode 2020-2025 wordt daarvoor cruciaal. Waar een autoriteit stelt dat
het beheersbaar is, slaat de milieuactivist luidkeels alarm. Deze serie wil gebalanceerd

informeren, gebaseerd op bestaande data. Als stof voor een ‘Natuurdebat’. Ook opdat
de regering het bos hoog op haar agenda zet. Alle Surinamers moeten aan het debat
kunnen deelnemen. Deze serie draagt bij aan basiskennis. Opdat u niet alleen de(alarm)klok hoort luiden, maar ook weet waar de klepel hangt.
Deel 7 (slot): Wat willen onze beleidsmakers?

Wat willen onze beleidsmakers?

▼ Trage financiering

WDe afgelopen jaren heeft Suriname zich
geprofileerd als een HFLD-land (met hogebosdekking en lage ontbossing) en de wereld
voorgehouden dat te willen blijven, metbehoud van zijn 93 procent bosdekking. Maarbij de Krutu of Paramaribo van HFLD-landen,in februari 2019 is ook aangegeven dat het“niet zonder meer” kan, benadrukt TjongAhin. De internationale gemeenschap moetfinancieel meer over de brug komen en met‘minder obstakels’ voor HFLD-landen, blijft
het standpunt.

ie het aantal verdwenen
Surinaamse bomen berekent op
basis van door satelliet
vastgestelde ontbossing, komttot de slotsom dat er een groot gat gaapt met deofficiële productiecijfers van rondhout en deexport ervan. Toen eind april honderd
containers met smokkelrondhout werden
ontdekt op de haven van Paramaribo, werd
mogelijk deze discrepantie voor een belangrijk
deel verklaard.
Officieel heet het dat Suriname 1 miljoen
kubieke meter rondhout per jaar produceert.
“Maar de controle en verwerking gaat nietgoed”, zegt Stanley Betterson, die in januari isaangesteld als directeur van de Stichting
Bosbeheer en Bostoezicht (SBB). “Er is heelveel sprake van houtsmokkel en illegalehoutkap”, bevestigt hij wat over het algemeen
al vermoed werd. “We hebben onvoldoende
zicht erop omdat SBB niet genoeg mankracht
en uitrusting heeft om adequate controle tekunnen uitvoeren.”Onder het huidige regeringsbeleid lijkt er meer
openheid van zaken te komen. “Er is corruptie
en ook binnen de SBB speelt de menselijke
factor een rol”, zegt Betterson onomwonden.
Onder zijn bewind is een ‘Taskforce’ ingestelddie ‘dubbele controle’ in de sector uitvoert.
“We hebben heel wat zaken ontdekt die het
daglicht schuwen.” In een eerdere aflevering
verklaarde SBB dat er sprake is van 15 tot 20
procent illegale houtkap en dat de situatie‘onder controle’ is. “Uiteindelijk vermoeden
wij dat het zelfs rond de 50 procent is”, vertelt
Betterson. “We hebben duizenden illegale
houtblokken ontdekt bij landings(verzamelplaatsen). Als ik praat over allelandings bij elkaar, dan is mijn schatting zo’n
50.000 blokken, dat is bijna 100.000 kuub.”De staat liep dus heel veel inkomsten mis.
Betterson brengt meer onthutsende feiten.
“Van het gekapte hout wordt misschien maar
30 tot 40 procent effectief benut. Alleen wat
als waardevol wordt gezien, wordtgeëxporteerd of verwerkt. De rest blijft
verloren liggen in de bossen.”▼ Dubbele uitgiftenDeze nieuwe wind binnen SBB zegt nog
weinig wat Suriname uiteindelijk op
beleidsniveau wil met zijn bos. “Als het gaatom bosbeheer dan is het niet iets van mijn
ministerie alleen”, zegt minister Diana Pokie
van Grondbeleid en Bosbeheer (GBB). “Wewillen wel een groen land blijven, maar dehandvaten daartoe en hoe we dat tot uitvoering
willen brengen is een uitdaging. Wil je derondhoutexport ontmoedigen dan zal ergeïnvesteerd moeten worden in de lokale
houtverwerkingsindustrie. Als we niet readyzijn en niet faciliteren als overheid – wat deafgelopen jaren niet is gebeurd – dan gaan weop dezelfde voet door.”

Het afgelopen decennium was er ‘geen
structuurplan’ en maakte de overheid zichschuldig aan ‘dubbele uitgiften’, vertelt Pokie.
De administratie van uitgifte van domeingronden houtconcessies gebeurt vrijwel geheel‘handmatig’. “Je weet eigenlijk als het wareniet wat je uitgeeft. En als je een dossier kwijt
bent, dan heb je een probleem.”
Onder voorgaande regeringen vanaf 2005
vielen ruimtelijke ordening en grond- en
bosbeheer onder één ministerie. Dat is nu
opgesplitst met een apart ministerie vanRuimtelijke Ordening en Milieu (ROM). Het
beheren van het bos is aan GBB. Ontbossing
als belangrijke veroorzaker (20 procent) van
wereldwijde uitstoot van CO2 (koolstof) ligt
op het bord van ROM, dat als nieuwe
ministerie nog in een ‘voorbereidingsfase’ is.
“Als het ROM zover is dan zal het beter gaan
met het grond- en bosbeleid”, zegt Pokie.
“Vooral als het gaat om uitgifte vandomeingronden en houtconcessies. Eerst moet
er een plan komen van wat we met onze ruimte
willen, daarna kan ik gericht uitgeven insamenspraak met ROM.”

Suriname neemt deel aan het REDD+Programma, het financieringsmechanisme vande VN om ontbossing en bosdegradatie teverminderen. Daarvan zegt Tjong-Ahin:“Hierbij word je gecompenseerd voor
duurzaam bosbeheer en niet voor je voorraadbos. Menigeen denkt dat we veel geld gaan
krijgen omdat we veel bos hebben. Zo werkt
dat niet. De rijke landen bepalen dat je het geld
moet gebruiken voor projecten die leiden totbosbehoud.” Tjong-Ahin ziet daarom, medegelet op de economische gevolgen van de
Covid-pandemie, meer heil in▼ Verdragen‘betalingsbalanssteun’ door multinationals als
grootste vervuilers. “Wij moeten proberen die
Door overmatige CO2-uitstoot warmt de aarde agenda te veranderen en duidelijk maken dat
op met klimaatverandering als gevolg. Bossen Suriname nu niet slechts projectgebonden
financiering krijgt maar ook
houden CO2 vast en vormen daardoor een
betalingsbalanssteun om kaalkap van ons bosbelangrijke opslagplaats. Door ontbossing
te voorkomen.”komt dus nog meer vrijgekomen CO2 in deatmosfeer en dat betekent nog meer
klimaatopwarming. Daarom is drastische
Behoud van 93 procent bosdekking is niet
realistisch en ‘geen haalbare kaart’, stellen
vermindering van ontbossing heel belangrijk.
beide ministers. “Een groen land blijven en
Met een apart ministerie voor milieu wil
Suriname serieus uitvoering geven aan dit doel hoe, is belangrijker dan een bepaald
percentage”, zegt Pokie. Door wereldwijde
van het VN-Klimaatverdrag.
zeespiegelstijgingen, als gevolg van“Wij focussen in ieder geval op biodiversiteit”, klimaatverandering, behoort de lage kustvlakte
zegt ROM-minister Silvano Tjong-Ahin. Maar van Suriname tot de meest bedreigde gebieden.
“Het is een realiteit dat we op een gegeven
dat is makkelijker gezegd dan uitgevoerd. De
moment zullen moeten verhuizen naar het
kleinschalige goudmijnbouw is met 69 procent
zuiden”, zegt Tjong-Ahin. “Hoe wil je dan die
de grootste veroorzaker van ontbossing in
93 procent behouden en ook nog het land tot
Suriname. Om dit effectief tegen te gaan zal
ontwikkeling brengen? Wel kunnen we devoor vervangende werkgelegenheid moeten
wereld beloven het Surinaamse bos zo goed
worden gezorgd. En die zal niet komen
mogelijk te managen. Dat we op een gezonde
aanwaaien. “Daarom zal de afbouw vanmanier ervan gebruik maken. Dat betekent
kleinschalige mijnbouw gefaseerd moeten
stoppen met vervuilen ervan en
gebeuren, vanwege het economisch belang van ongecontroleerd houtkappen.”
duizenden gezinnen”, tempert Tjong-Ahin deverwachtingen.
▼ Vijf voor twaalf
Volgens het Minamataverdrag moest Suriname
eind 2020 kwikhoudende producten volledig
hebben uitgebannen. Voor kwikgebruik bij degoudwinning moet er een ‘uitfaseringsplan’worden gepresenteerd. Voor dat eerste hoeven
nog slechts ‘technische zaken’ voor het
douanecontrolesysteem in orde te worden
gemaakt. Maar het is een ‘aanzienlijk grotere
uitdaging’ om kleinschalige goudwinning af tebouwen. “Het beste is daarom mensen nieuwewinningstechnologieën bij te brengen zoals in
andere landen gebeurt. Dat is de weg die ook
wij gaan afleggen.”bedachten dat het goed zou zijn om gebundeld
milieuzaken aan de kaak te stellen”, vertelt Da
Costa. Zo ontstond Opete. Vernoemd naar dekoningsgier die van grote hoogte ziet en ruikt
wat er aan kadavers moet worden opgeruimd.
“Dat staat symbolisch voor de noodzaak om
orde op zaken te stellen bij vervuiling en
aantasting van het milieu”, licht Samsom toe.
Dat het nu om 50 procent illegale houtkap
blijkt te gaan, verbaast haar niet. “Twee jaargeleden, toen we met een groepje voor het
eerst al die houtcontainers zagen, zeiden we al:‘Zo kan je makkelijk smokkelen.’ Je koopt een
boswachter en een douanier om, ze verzegelen
die containers en klaar.”▼ Politieke inmenging
Als corruptie niet de kop wordt ingedrukt zal
veel ijdel blijken. Dat zeggen ook debeleidsmakers. “Het begint al met wegkijken
in het veld”, aldus minister Pokie. “En als weniet letten op ons uitgiftebeleid, dan kan je nogzo een goed plan hebben maar het zal niet
werken in de praktijk.” Ook politiekeinmenging bij de handhaving zal tot hetverleden moeten behoren. “Wat de handhavers
en deskundigen bij parastatale bedrijven willen

bereiken, wordt door de politiek doorkruist”,
beaamt Pokie. Een proefproject voor kwikvrije
goudwinning stagneerde mede doordat“politici in het goud zitten”, zegt Tjong-Ahin.
Bij Opete is begrip voor een gefaseerde aanpakvan de kleinschalige goudwinning. “Maar het
probleem met de illegale goudzoekers moet
wel acuut worden aangepakt”, stelt Da Costa.
“Het zijn al die grote heren en mevrouwen diedeze kleine jongens gebruiken, met het grote
geld ervandoor gaan en geen belasting betalen.
Als die grote vissen niet worden aangepakt is
het water naar zee dragen.”
Da Costa is ook onderneemster in deecotoerismesector. Een rijkelijk behouden boszal Suriname “een gevoel van eigenwaarde”
opleveren, voorspelt zij. “Wij ontvangen danmensen die ons prachtige land komen bekijken
en daar veel geld voor willen neertellen. Als
we met zijn allen daarnaartoe werken, zullen
we met trots kunnen zeggen: ‘Dit hebben we
als Surinamers mooi voor elkaar gekregen.’”Naschrift: Minister Diana Pokie is dinsdag
met verplicht verlof gestuurd, hangende een
onderzoek naar mogelijke procedurele
onregelmatigheden bij uitgifte vandomeingronden.

Wat dat betreft is het ‘vijf voor twaalf’. Zostelt Marina da Costa van de milieubeweging
Als u vragen heeft over dit artikel kunt u
Opete. “Wij willen heel graag daden zien enniet dat er zoveel gepraat wordt, want er zijn al contact opnemen met Els van Lavieren (CI-S)
per email: evanlavieren@conservation.org
genoeg rapporten en er is al zoveel bekend.”
Medelid Christine Samsom vult aan: “Er moet
worden gehandhaafd en de corruptie moet
zoveel mogelijk worden teruggedrongen en dat
wordt een flinke kluif.”
Het begon in januari 2019 met een
handtekeningenpetitie tegen kwikvervuiling in
het beschermde Brownsberg Natuurpark als
gevolg van illegale goudwinning. “Er hadden
zoveel mensen getekend waardoor we