MOʻOLELO HĀLĀWAI O KE KOMIKINA NO KA HOʻOLAULEʻA NOʻEAU A
MOʻOMEHEU PĀKĪPIKA (FestPAC)
PŌʻAKAHI, 11 APELILA 2022, HOLA 3:00ʻaui
MA O KA ZOOM: ʻAHA KŪKĀ MA KA WIKIŌ
Nā Lālā Komikina i kū mai:Kalani Kaʻanāʻanā-Keʻena Kuleana Hoʻokipa o Hawaiʻi (HTA) (hōʻea i ka
hola 3:07ʻaui)
Koho ʻIa E Ke Kia ʻĀina
KaiāuluKaiāulu
Keʻena Kuleana Hawaiʻi (OHA)
Keʻena Hoʻomohala Waiwai a me ka Hoʻokipa (DBEDT)ʻAha Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi

Nā Hoa Kipa:
Dawn Amano-Ige
Stephen Bradley
Maka Casson-Fisher
Uʻi Kūaliʻi
Lynn Martin Graton
Kureha Pambid
Aaron Salā
Mālia Sanders
Kanoe Takitani-Puahi
Margo Vitarelli-

Ka Wahine a ke Kiaʻāina (First Lady)
Kaiāulu
Keʻena Kuleana Hoʻokipa o HawaiʻiʻAhahui Hoʻokipa ʻŌiwi HawaiʻiKaiāuluKaiāulu
Luna HoʻolauleʻaʻAhahui Hoʻokipa ʻŌiwi HawaiʻiʻAhahui Hoʻokipa ʻŌiwi HawaiʻiKaiāulu

Nā Limahana:
Gregg Kinkley
Timothy Tiu
Scott Tome
Marlene Hiraoka-

Loio Kuhina
DBEDT
DBEDT
DBEDT

Nā Mihi:
Jarrett Keohokālole
Kehaulani Puʻu-

ʻAha Kenekoa o Hawaiʻi
Ke Kūlanakauhale a Kalana o Honolulu

Maenette Ah Nee-Benham
Snowbird Bento
Māpuana de Silva
Sylvia Hussey
Jamie Lum
Richard Onishi-

HOʻOMAKA
I ka hola 3:05 ʻaui., ua aloha aku ʻo Luna Hoʻomalu Kalani Kaʻanāʻanā ma o Ms. Lum i nākānaka a pau e launa pū ana ma o Zoom a me ka Hoʻolele ʻĪwā Facebook me ka palapala ʻana iMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau A Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻakahi, 11 ʻApelila, 2022 hola 3:00ʻaiu ma o ka ZOOMʻAoʻao 2 o 5ka ʻole o nā malihini o ke kaiāulu ma ia wahi o ka hālāwai ʻana i ia lā. Kākoʻo maila ʻo Ms.
Sanders ma ka mālama ʻana i ke kikolā o nā Lālā Komikina: Ms. Ah Nee-Benham, Ms. de Silva,
Ms. Lum, Mr. Onishi, Ms. Bento, Ms. Hussey.
Hōʻea maila ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ka hola 3:06 ʻaui., me ka leo mihi no ka hele lohi
ʻana mai. Holomua akula ʻo ia ma o ka welina i ka Wahine a ke Kiaʻāina o Hawaiʻi nei ʻo Dawn
Amano-Ige me ka mahalo pū hoʻi iā ia no kona mālama ʻana i ka wehena o kēia hālawai.
Mahalo aku ʻo Mrs. Ige i ka Luna Hoʻomalu a me nā Lālā Komikina a hōʻike aku ʻo ia i konamahalo no kēia hana hanohano o ka moʻolelo ʻana no Washington Place. Wehewehe maila ʻo ia,
i kēia makahiki, ua piha he 175 makahiki i ka hale ʻo Washington Place. Ua kūkulu ʻia ka hale e
Kapena John a me Mary Dominis i ka makahiki 1847, a lilo hoʻi aʻela ka hale i wahi noho no ke
aliʻi wahine Liliʻuokalani, nā kiaʻāina Kelikoli ʻehiku a me nā Kiaʻāina ʻewalu o ka Mokuʻāina o
Hawaiʻi. Hoʻākaaka maila ʻo Mrs. Ige no ka nui o nā piʻina a me nā ihona e waiho mai nei ma ka
mōʻaukala o ia hale, ʻo nā wā ʻohana kūikawā hoʻi a me nā hana koʻikoʻi e kaohi mau ana i kamoʻolelo o Hawaiʻi a hiki i kēia au. Ua lilo ʻo Washington Place he National Historic
Landmark. ʻO ka manaʻonui e hoʻohanohano ʻia nei i kēia makahiki ʻo E Ola Mau I Ke Kumu,
he kāhua paʻa e ola a e lupalupa ai, me ke kuhi ʻana i ke koʻikoʻi o Washington Place i kahoʻokahua ʻana i nā alakaʻi o Hawaiʻi nei.
He loea haku mele ke aliʻi wahine ʻo Liliʻuokalani a ua haku ʻo ia i nā mele ma Washington
Place- ʻo ʻOnipaʻa ʻoe, ʻo Ka Wiliwili Wai ʻoe a ʻo Aloha ʻOe kekahi. Ma laila i piha pono ka
haku ʻana iā Aloha ʻOe. ʻO kekahi mea kamahaʻo ka piano koa i hana ʻia ma Nuioka i hoʻihoʻiʻia maila i Honolulu a hāʻawi ʻia i ke aliʻi wahine ma ka Hale Aliʻi ʻo ʻIolani i ka makahiki 1892.
Mau nō ka launa o ka leo o ka piano a ua hoʻokani akula ʻo Mr. Aaron Salā i ke kipa ʻana mai oke aliʻi a me ke aliʻi wahine Akishino i Hawaiʻi nei.
Ua lilo ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i wahaʻōlelo no ka papahana wehena o ka makahiki 175 o
Washington Place e hoʻohanohano ana i ke aliʻi wahine a me kāna mau mele. Ma ka wehena, ua
ʻikea he 2,300 keiki papa ʻehā mai kekahi kapa e kekahi kapa o ka Mokuʻāina e hula ana i kemele ʻo E Liliʻu ē ma ka hoʻolele pūnaewele, pēlā pū me nā kula he ʻekolu i hele kino i ka hale iia lā. Ua nani ka ʻikena o nā haumāna e hula ana a e aʻo ana hoʻi e pili ana i ke aliʻi wahine ma o
ka hula. Nui nā ʻōlelo maikaʻi i hoʻopuka ʻia maila e nā kūpuna o nā haumāna, mai Minekoka,
Wikonekina, Nuioka a me nā ʻāina ʻē hou aku kekahi.
Ua hōʻikeʻike ʻia nā mele a ke aliʻi wahine i ka hopena pule. Hoʻokani ka Royal Hawaiian Bandi kāna mau mele ma ka ʻaha mele kaiāulu a me ka wā mākaʻikaʻi hale. ʻO ka Hawaiian Bandkekahi inoa kahiko no ka Royal Hawaiian Band a ua hoʻokani mau lākou no ke aliʻi wahine ma
kona mau lā hānau a hoʻolauleʻa kekahi.
Ua kono maila ʻo Mrs. Ige e kipa mai iā Washington Place i mea e huakaʻi ai. Ua hōʻano hou ʻiaka hale i kekahi mau makahiki i hala aku nei a ua wehe ʻia maila i mea e mākaʻikaʻi ai ka
lehulehu. He hōʻikeʻike hou ko laila i hoʻolako ʻia e De Soto Brown mai ka Hale Hōʻikeʻike oBihopa a i hoʻonoho ʻia e Drew Broderick mai Koa Gallery ma Ke Kula Kaiāulu ʻo Kapiʻolani
no ka hoʻomanaʻo ʻana i ka piha makahiki 175.

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau A Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻakahi, 11 ʻApelila, 2022 hola 3:00ʻaiu ma o ka ZOOMʻAoʻao 3 o 5Mahalo ka Luna Hoʻomalu i ka Wahine a ke Kiaʻāina no ka mālama ʻana i ka wehena o ia lā.
ʻŌLELO HŌʻIKE A KA LEHULEHU
Kono akula ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ka poʻe lehulehu e hoʻākaaka ma luna o nākumumanaʻo o ka hālāwai. Me ka ʻole o nā manaʻo, holomua akula ʻo ia ma nā kumumanaʻohou aʻe.
ʻĀPONO I KA MOʻOʻŌLELO HĀLĀWAI 14 MALAKI 2022
I ka lā 14 Malaki, 2022, ua kaʻakaʻahi a nāʻana ʻia ka moʻoʻōlelo hālāwai e nā Lālā Komikina.
Noi maila ka Luna Hoʻomalu inā pono e hoʻololi ʻia kekahi mea. Me ka ʻole o nā leo kūʻē i lohe
ʻia, noi maila ʻo ia e hoʻoholo mai i ka hana. Na Mr. Onishi ka ʻāpono mua a na Ms. Ah NeeBenham ka ʻāpono kākoʻo. ʻAʻole ʻo Ms. Hussey i koho pāloka ʻoiai ʻaʻole ʻo ia i hele i ia
hālāwai. Hoʻoholo nā Lālā Komikina i nā minuke o ka hālāwai Malaki 14, 2022 penei: Luna
Hoʻomalu Ka‘anā‘anā, Ms. Ah Nee-Benham, Ms. Bento, Ms. de Silva, Ms. Lum, Mr. Onishi.
Ua lōkahi ke ʻāpono ʻana o ka moʻoʻōlelo no ka hālāwai o ka lā 14 Malaki, 2022 e kū nei.
KA NŪ HOU NO NĀ WĀ HUI I ʻĀPONO ʻIA, ME KA HĀHAI PONO ʻANA I KEKĀNĀWAI 103, KE KAU KĀNĀWAI O HAWAIʻI 2021
ʻŌlelo mai ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, ua hui ke Kōmike Wahi i ka lā 28 Malaki, 2022 a ehoʻokaʻa ʻia ana ia ʻike i kēia hālāwai.
KA HŌʻIKEʻIKE, KE KŪKĀKŪKĀ, A ME KA HANA PILI I KA NŪ HOU MAI KEKŌMIKE PAPA LUNA HOʻOKELE
Hoʻopaneʻe akula ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i kēia no ka nele o ka hālāwai mua ʻana.
KA HŌʻIKEʻIKE, KE KŪKĀKŪKĀ A ME KA HANA PILI I KE KŌMIKE WAHI A ME
KA NŪ HOU MAI KE KŌMIKE PAPAHANAʻAe mai ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā iā Ms. Lum e hōʻikeʻike no ka hana a ke Kōmike Wahi aKōmike Papahana. E hōʻike ana ʻo Luna Hoʻolauleʻa Salā i kekahi mau manaʻo hou aku ma
kona moʻolelo i kēia hālāwai.
Wahi a Ms. Lum, e lilo ana hoʻi nā pana ʻāina o Ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa i wahi kūhelu
no ka hoʻolauleʻa: Lilo ʻo McCarthy Mall i kūlana kūpono no ka Festival Village a e lilo ʻoLegacy Path he wahi no ka poʻe e hōʻikeʻike a hana pū. Ke lana nei ka manaʻo o nā Lālā
Kōmike Wahi e ʻae aku i ke kūkulu ʻia ʻana o nā hale lāʻau no ka hōʻikeʻike ʻana a i ʻole kahoʻohana ʻana paha i nā hale peʻa, nā pākaukau a me nā noho kekahi.
Ma ke kūkā ʻana o ke Kōmike Wahi, ʻī aku lākou i ka Luna Hoʻolauleʻa e holomua i nā hana e
koi ana i nā pono hoʻopiʻipiʻi loa. Hoʻohali ʻia nā manaʻo o ka ʻimi ʻana i nā kākoʻo manuahi noke kūkulu hale ʻana ma o ka hoʻomakamaka ʻana i nā papahana aʻo kūkulu o Ke Kula Kaiāulu ʻoHonolulu. He wahi ʻoi mōhalu ʻo Legacy Path ma mua o nā wahi ʻē aʻe o ka hoʻolauleʻa.
E holomua ana ka hana a ka Luna Hoʻolauleʻa a me Ms. Pambid ma ka hoʻāhu ʻana i ka ʻikepili
ma nā kiʻi a me ka hoʻololi ʻana i ka moʻohelu kālā. E kamaʻilio ana ka Luna Hoʻolauleʻa a meMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau A Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻakahi, 11 ʻApelila, 2022 hola 3:00ʻaiu ma o ka ZOOMʻAoʻao 4 o 5

Mr. Onishi i ua mau hui kākoʻo kaiāulu e makemake ana e kākoʻo iā Festival Village ma ka
hana. Aia nō a wae ʻia maila ke ala, e kaʻa mea ai ka wae ʻana no ka papahana polokalamu ʻana.
KA HŌʻIKEʻIKE, KE KŪKĀKŪKĀ, A ME KA HANA PILI I KA PALAPALA HŌʻIKE
A KA LUNA HOʻOLAULEʻA
Hōʻike mai ka Luna Hoʻolauleʻa i nā ʻaoʻao kūmau pūnaewele o ka Hoʻolauleʻa Noʻeau aMoʻomeheu. Wahi āna e neʻe ana ka ʻike i kekahi kikowaena pūnaewele hou. Na Ms. Kanoe
Takitani-Puahi mai ka ʻAhahui Hoʻokipa ʻŌiwi Hawaiʻi ka hana o ka ʻimi ʻana i ke kiʻi a me kahālāwai ʻana me ke kānaka nāna i kūkulu i ka ʻaoʻao kūmau pūnaewele. E kū ana ka ʻaoʻaokūmau pūnaewele a hiki i kēia kauwela.
ʻŌlelo mai ka Luna Hoʻolauleʻa, e hālāwai ʻana ke ʻAha Kūkā o ka Hana Noʻeau a Moʻomeheu(Council of Pacific Arts and Culture i.e. CPAC) i ka lā 12 ʻApelila, 2022 a hiki i ka Pōʻakolu, lā13 ʻApelila, 2022.
Hoʻomanaʻo akula ka Luna Hoʻolauleʻa i nā papahana nui i ʻāpono mua ʻia e ke Komikina:
Hana Noʻeau (applied arts – Festival Village) Ka Piko o ka HoʻolauleʻaHōʻikeʻike (performing arts) ma Andrew’s Amphitheatre a me nā wahi a puni)
Hōʻikekiʻi (visual arts – ma nā Kula Kaiāulu a me nā wahi a puni)Meaʻai (culinary arts – FV, nā wahi a puni)
ʻAha Moananuiākea (Symposium – Nā Kula Kaiāulu)Nā Hana Pākuʻi (fringe – nā wahi a puni)
Nā Hana KūikawāʻŌlelo mai ka Luna Hoʻolauleʻa, ʻo McCarthy Mall a me Legacy Path kahi kūmau o ka
Hoʻolauleʻa a hōʻike maila ʻo ia i nā kiʻi a me nā papaʻāina o ia mau wahi. Wehewehe maila ʻoia, e lilo ana ʻo Festival Village i kūlanakauhale huipū ʻia o nā lāhui like ʻole. E hoʻomākaukau
kākou no ka hiki ʻana mai o nā hui he 28 a ʻoi, a ua lawa ka nui o ia wahi no kākou a pau. Iā ia e
wehewehe ʻana no Legacy Path, hoʻomanaʻo akula ʻo ia i ka waiwai a me ke koʻikoʻi o ka
laulima ʻana o nā hui ʻokoʻa. Hiki nō ke hōʻikeʻike i ka hana noʻeau, akā ʻo ka pahuhopu o
Legacy Path ka hoʻomakamaka ʻana a me ka pilina ma waena o nā lāhui ma ka hōʻikeʻike ʻana ikekahi mea like: ʻo ka ʻūlana paha, ʻo ka lomilomi paha, a me nā ʻano hana ʻē aʻe e hāpai like ʻiaana e nā lāhui ʻokoʻa. E hoʻonoho ʻia ana ʻo Legacy Path ma o ke ʻano o ka hana noʻeau.
ʻŌlelo mai ka Luna Hoʻolauleʻa, ʻoiai ke holomua ʻia nei nā manaʻo no Festival Village, ehoʻomaka ana ka hoʻonoho pono ʻana i ka moʻohelu kālā nui. ʻO ka hana hou aʻe ka hui ʻana oke Kōmike Wahi ma mua o nā hālāwai Komikina nui. Makemake ʻo ia e ʻāpono ʻia ka moʻohelu
kālā ma mua ʻo Iune 2022.
Mahalo ka Luna Hoʻomalu i ka Luna Hoʻolauleʻa no ka moʻolelo ʻana a kuhi aku ʻo ia i kekūpono o ka hoʻonoho ʻana i ka Festival Village ma Ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa no ka mea
e loaʻa ana nā halenoho o nā hoakipa ma laila. Pēlā pū hoʻi e hōʻemi ʻia ai ke kālā e pono ana no
ka halihali ʻana i nā kānaka i Festival Village ʻoiai he kokoke wale ka hele wāwae ʻana mai.
Wahi a Mr. Onishi, ua kamaʻilio lākou no ka hānai ʻana i nā hoakipa a me ke kūpono o Ke
Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa no ka mākaukau o ia wahi e hānai aku i nā hoakipa i ʻelua ʻaina oMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau A Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻakahi, 11 ʻApelila, 2022 hola 3:00ʻaiu ma o ka ZOOMʻAoʻao 5 o 5kēlā me kēia lā. E pono ana ke Kōmike Wahi e laulima pū me Ms. Bento e pili ana i ka
papahana a me nā wahi kūpono no ia mau hana. Hoihoi loa ke kōmike no ka hiki ʻana mai o ka
Hoʻolauleʻa.
KA HŌʻIKEʻIKE, KE KŪKĀKŪKĀ A ME KA HANA PILI I KA HĀLĀWAI COUNCIL
OF PACIFIC ARTS AND CULTURE MA ʻAPELILA 2022
Wehewehe maila ʻo Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, e lilo ana ʻo ia i ʻelele panihakahaka no Lunade Silva ma CPAC. E hele ʻelele ʻana ʻo Mr. Monte McComber a me ka Luna Hoʻolauleʻa no
Hawaiʻi ma ka Hālāwai Kuhina a e hōʻikeʻike ana ʻo Mr. McComber no ka Papahana ʻŌpio ikākoʻo a hoʻoulu nui ʻia ma Hawaiʻi nei. Wahi a ka Luna Hoʻomalu, he koʻikoʻi ka CPAC a menā Hālāwai Kuhina no ka waiwai o ka hoʻolaha ʻana i nā mea e mahuʻi ai ma ka Hoʻolauleʻakūhelu 13 ma Hawaiʻi. Na ka lāhui hoʻokipa o Ka Hoʻolauleʻa Noeʻau a Moʻomeheu o ia
makahiki ke kuleana maʻamau o ka Hoʻomalu ʻAna iā CPAC. E kamaʻilio ʻia ana ke KaʻakālaiMoʻomeheu Māhele Pakipika i ia wā ma CPAC, ʻoia hoʻi ka papahana alakaʻi no nā makahiki heʻumi no ia mau māhele ʻāina.
Wahi a Ms. de Silva, he ʻelele Hawaiʻi ʻo ia no CPAC mai ka makahiki 2000. I ko Hawaiʻihoʻokuleana ʻia ʻana he wahi hoʻokipa, hoʻokuleana ʻia akula ʻo ia i Luna Hoʻomalu no CPAC.
No laila, ua pono ka ʻimi hou ʻana i nā ʻelele Hawaiʻi, a e ili ʻia ana ke kuleana ʻelele ma luna o
Mr. McComber a me ka Luna Hoʻolauleʻa. Mahalo aku ʻo Ms. de Silva i ka Luna Hoʻomalu noka mālama ʻana i kēia mau hālāwai e hiki mai ana. Hōʻike aku ʻo ia i kona mahalo ʻoiaʻiʻo i ka
Luna Hoʻomalu.
ʻŌLELO HŌʻIKE A KA LEHULEHU
Ua kono ʻo Kaʻanāʻanā, he Luna Hoʻomalu, i ka lehulehu e hāpai hou i nā manaʻo. Me ka ʻole onā manaʻo i hoʻopuka ʻia, ua hoʻomau akula ʻo ia i nā hoʻolaha.
NĀ HOʻOLAHA
ʻAʻohe hoʻolaha i hāpai ʻia ma ia hālāwai.
KA HOʻOPAʻA HĀLĀWAI – PŌʻAKAHI 16 MEI 2022
Ua hoʻopaʻa ʻia ka hālāwai Komikina FestPAC hou i ka pōʻakahi, Mei 16, 2022, mai ka hola
3:00 ʻaui. – 5:00 ʻaui., ma East-West Center. E hōʻike aku ka Hui Hoʻolālā i ka lole kūpono eʻaʻahu ai. Noi maila ʻo Ms. de Silva e hoʻopaʻa pū i nā palapala hoʻokū kaʻa no nā Lālā
Komikina.
HOʻOKUʻU
Hoʻokuʻu ka Luna Hoʻomalu i ka hālāwai ma ka hola 3:52 ʻaui..
Me ke aloha e waiho ʻia nei,

Kalani Ka‘anā‘anā
Luna Hoʻomalu

05/15/2022
Lā