DİLLER İÇİN AVRUPAORTAK BAŞVURU METNİ:ÖĞRENME, ÖĞRETME VEDEĞERLENDİRME

Tamamlayıcı Cilt

DİLLER İÇİNAVRUPA ORTAKBAŞVURU METNİ:ÖĞRENME, ÖĞRETME VEDEĞERLENDİRME
Tamamlayıcı Cilt
Bu kitap, kavramsal çerçevesi geçerliliğini koruyan
D-AOBM 2001 yayınını güncellemektedir.
www.coe.int/lang-cefr

Dil Politikaları ProgramıEğitim Politikaları Birimi
Eğitim Şubesi
Avrupa Konseyi

Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme’yi(D-AOBM) güncellemeye yönelik olan bu tamamlayıcı cildin hazırlık
niteliğindeki ön sürümü 2018›de çevrim içi olarak İngilizcede “Common
European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching,assessment: Companion Volume with New Descriptors” adıyla veFransızcada “Cadre européen commun de référence pour les langues:
apprendre, enseigner, évaluer: Volume complémentaire vec de nouveauxdescripteurs” adıyla yayımlanmıştır.
Bu cilt, D-AOBM’nin temel mesajlarını kullanıcı dostu bir biçimde sunmakta
ve D-AOBM örnek tanımlayıcılarını içermektedir. D-AOBM’nin Öğrenme,Öğretme ve Değerlendirme’ye yönelik pedagojik kullanımı için öğretmenlerve öğretmen eğitimcileri güncellenmiş metin olarak D-AOBM: Tamamlayıcı
Cilt’e erişimi daha kolay bulacaklardır. Tamamlayıcı Cilt, 2001 baskısınınbölümlerine gerektiğinde başvurmak için bağlantılar ve atıflar içermektedir.
D-AOBM bölümlerindeki belirli alanlara ilişkin temel kavramları ve yapılanyönlendirmeyi sorgulamak isteyen araştırmacılar, geçerliliğini koruyan
2001 baskısına erişmelidir.

İngilizce baskı: Common European
Framework of Reference for
Languages: Learning, teaching,assessment - Companion Volume
Tüm hakları saklıdır. Bu
yayının hiçbir bölümü, yazılı
olarak önceden Directorate ofCommunication’dan [İletişim
Başkanlığı] (F-67075 Strasbourg
Cedex veya publishing@coe.int)
izin alınmaksızın fotokopi, kayıt
veya herhangi bir bilgi depolama
veya erişim sistemi dâhil olmaküzere elektronik (CD-Rom, internetvb.) veya mekanik herhangi
bir biçimde veya herhangi
bir yolla tercüme edilemez,çoğaltılamaz veya aktarılamaz.
Kapak tasarımı ve düzeni:
Documents and Publications
Production Department[Belge ve Yayın Üretim Birimi](SPDP), Avrupa Konseyi© Avrupa Konseyi, Nisan 2020
Metin, Avrupa Konseyi’nin izniyleoluşturulmuş ve kullanılmıştır. Bu
belge, Avrupa Konseyi ile yapılananlaşma ile yayınlanmıştır, ancak
tek sorumluluk çevirmenlerdedir.
© Millî Eğitim Bakanlığı, Kasım 2021ÇEVİRİ KOMİSYONU
Doç. Dr. Servet ÇELİK (Başkan) - Trabzon Üniversitesi
Prof. Dr. Yasemin KIRKGÖZ - Çukurova Üniversitesi
Dr. Deniz ÇOPUR - Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Dr. Pelin İRGİN - TED Üniversitesi
Dr. Şakire ERBAY ÇETİNKAYA - Karadeniz TeknikÜniversitesiTÜRKÇE DİL UZMANIProf. Dr. Mustafa KURT - Gazi ÜniversitesiİŞARET DİLİ UZMANI
Doç. Dr. Bahtiyar MAKAROĞLU - Ankara ÜniversitesiÇEVİRİ DÜZENLEME KOMİSYONU
Dr. Hasan KAVGACI - Komisyon Başkanı
Dr. Ayhan ÖZTÜRK - Millî Eğitim Uzmanı
Dr. Nazlınur GÖKTÜRK - Millî Eğitim Uzmanı
Abdullah SAĞDIÇ - Öğretmen
Elif TERTEMİZ ARAT - Öğretmen
Ezgi ÇELİK UZUN - Öğretmen
Murat YILMAZ - Öğretmen
Seda AYTUĞ - ÖğretmenDİZGİBanu EREN - Öğretmen
DESTEK VEREN KİŞİ VE KURUMLAR
T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
Avrupa Konseyi
Dr. Bilal KARACA - Trabzon Üniversitesi
Dr. Elif KANTARCIOĞLU - Bilkent Üniversitesi
Orijinal yayının alıntılar için referans bilgisi:
Council of Europe (2020), Common European
Framework of Reference for Languages:
Learning, teaching, assessment – Companion
volume, Council of Europe Publishing,
Strasbourg, www.coe.int/lang-cefr.

İÇİNDEKİLER
SUNUŞ

11

TAKDİM

13

ÖN SÖZ VE TEŞEKKÜR

15ÇEVİRİ ÖN SÖZÜ23BÖLÜM1: GİRİŞ

25

1.1. ÖRNEK TANIMLAYICILARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİN ÖZETİ

28BÖLÜM 2 : ÖĞRETME VE ÖĞRENMEYE YÖNELİK D-AOBM’NİN ANAHTAR BOYUTLARI

31

2.1. D-AOBM’NİN AMAÇLARI

32

2.2. EYLEM-ODAKLI YAKLAŞIM UYGULAMASI

33

2.3 ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ YETKİNLİK

34

2.4. D-AOBM TANIMLAYICI ŞEMASI

35

2.5. ARACILIK

39

2.6. D-AOBM ORTAK BAŞVURU SEVİYELERİ

40

2.7. D-AOBM PROFİLLERİ

42

2.8. D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICILARI

45

2.9. D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICILARININ KULLANILMASI

47

2.10. D-AOBM UYGULAMASINA YÖNELİK BAZI YARARLI KAYNAKLAR

49

2.10.1. İNTERNET KAYNAKLARI

49

2.10.2. KİTAPLAR

49

BÖLÜM 3: D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ: İLETİŞİM ODAKLI DİL ETKİNLİKLERİ VE
STRATEJİLERİ

51

3.1. ALIMLAMA

51

3.1.1. ALIMLAMA ETKİNLİKLERİ

52

3.1.1.1. SÖZLÜ KAVRAMA

52

GENEL SÖZLÜ KAVRAMA

52

BAŞKA İNSANLAR ARASINDAKİ KARŞILIKLI KONUŞMAYI ANLAMA53CANLI BİR İZLEYİCİ KİTLESİNİN PARÇASI OLARAK ANLAMA54

DUYURU VE YÖNERGELERİ ANLAMA

55İŞİTSEL (VEYA İŞARET DİLİNDE) MEDYA İÇERİĞİNİ VE KAYITLARI ANLAMA

55

3.1.1.2. İŞİTSEL-GÖRSEL KAVRAMA

56

TV, FİLM VE VİDEO İZLEME

56

3.1.1.3. OKUDUĞUNU KAVRAMA

57

GENEL OKUDUĞUNU KAVRAMA

58

YAZIŞMALARI OKUMA

58

FİKİR SAHİBİ OLMAK İÇİN OKUMA

59

BİLGİ VE SAV İÇİN OKUMA60

YÖNERGELERİ OKUMA

62

SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ OLARAK OKUMA

62

3.1.2. ALIMLAMA STRATEJİLERİ

63

Sayfa 5İPUÇLARINI BELİRLEME VE ÇIKARIM YAPMA (SÖZLÜ, IŞARET DILINDE VE YAZILI)

64

3.2. ÜRETİM

64

3.2.1. ÜRETİM ETKİNLİKLERİ

65

3.2.1.1. SÖZLÜ ÜRETIM

65

GENEL SÖZLÜ ÜRETIM

66KESİNTİSİZ MONOLOG: DENEYİMİ BETİMLEME

66KESİNTİSİZ MONOLOG: BİLGI VERME67

KESINTISIZ MONOLOG: BIR SAV ORTAYA KOYMA (ÖR. TARTIŞMADA)

68

KAMUSAL DUYURULAR

69İZLEYİCİLERE HİTAP ETME

69

3.2.1.2.YAZILI ÜRETIM

70

GENEL YAZILI ÜRETIM

70

YARATICI YAZMA71

RAPORLAR VE DENEMELER [KOMPOZİSYONLAR]

72

3.2.2.ÜRETIM STRATEJİLERİ

73

PLANLAMA

73

TELAFİ ETME

74İZLEME VE ONARMA

75

3.3 ETKİLEŞİM

75

3.3.1. ETKİLEŞİM ETKİNLİKLERİ

76

3.3.1.1. SÖZLÜ ETKİLEŞİM

76

GENEL SÖZLÜ ETKİLEŞİM

77

MUHATABI ANLAMA

77KARŞILIKLI KONUŞMA

78RESMÎ OLMAYAN TARTIŞMA (ARKADAŞLARLA)79RESMÎ TARTIŞMA (TOPLANTILAR)80

HEDEF ODAKLI İŞ BİRLİĞİ

81

MAL VE HİZMET ALIMI

82BİLGİ ALIŞVERİŞİ

83MÜLAKAT YAPMA VE MÜLAKATA GİRME

85İLETİŞİM/HABERLEŞME ARAÇLARINI KULLANMA

86

3.3.1.2. YAZILI ETKİLEŞİM

86

GENEL YAZILI ETKİLEŞİM

87YAZIŞMA

87

NOTLAR, MESAJLAR VE FORMLAR

88

3.3.1.3. ÇEVRİM İÇİ ETKİLEŞİM

89ÇEVRİM İÇİ KARŞILIKLI KONUŞMA VE TARTIŞMA

89

HEDEF ODAKLI ÇEVRİM İÇİ İŞLEMLER VE İŞ BİRLİĞİ

91

3.3.2. ETKİLEŞİM STRATEJİLERİ92

SÖZ SIRASI ALMA92İŞ BİRLİĞİ YAPMA

93AÇIKLAMA İSTEME

94

Sayfa 6

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

3.4 ARACILIK

95

3.4.1 ARACILIK ETKİNLİKLERİ

96

GENEL ARACILIK

96

3.4.1.1. BİR METNE ARACILIK ETME

97

BELİRLİ BİLGİLERİ AKTARMA

98VERİ AÇIKLAMA

101METİN İŞLEMLEME

103

YAZILI BİR METNİ ÇEVİRME107

NOT ALMA (DERSLER, SEMİNERLER, TOPLANTILAR VB.)

110

YARATICI METİNLERE (EDEBİYAT DÂHİL) YÖNELİK KİŞİSEL GÖRÜŞLERİ İFADE ETME111

YARATICI METİNLERİ (EDEBİYAT DÂHİL) ÇÖZÜMLEME VE ELEŞTİRME

112

3.4.1.2. KAVRAMLARA ARACILIK ETME113

AKRANLARLA OLAN İŞ BİRLİĞİNE DAYALI ETKİLEŞİMİ KOLAYLAŞTIRMA114

ANLAMI YAPILANDIRMAK İÇİN İŞ BİRLİĞİ YAPMA114

ETKILEŞİMİ YÖNETME

117

KAVRAMSAL KONUŞMAYI TEŞVİK ETME

117

3.4.1.3. İLETİŞİME ARACILIK ETME

119ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ BİR ORTAM SAĞLAMA

119RESMÎ OLMAYAN DURUMLARDA (ARKADAŞLAR VE MESLEKTAŞLARLA) ARACI GÖREVİ ÜSTLENME120

HASSAS DURUMLARDA VE ANLAŞMAZLIKLARDA İLETİŞİMİ KOLAYLAŞTIRMA

121

3. 4. 2. ARACILIK STRATEJİLERİ

122

3.4.2.1. YENİ BİR KAVRAM AÇIKLAMA STRATEJİLERİ123

VAR OLAN BİLGİ BİRİKİMİYLE İLİŞKİLENDİRME

123DİLİ UYARLAMA

123

KARMAŞIK BİLGİYİ PARÇALARA BÖLME

123

3.4.2.2. BİR METNİ BASİTLEŞTİRME STRATEJİLERI

125YOĞUN BİR METNİ DETAYLANDIRARAK AÇMA125METNİN ANLAŞILIRLIĞINI KOLAYLAŞTIRMA

125BÖLÜM 4: D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ: ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ
YETKİNLİK

127

ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ BİRİKİMİ TEMEL ALIP GELİŞTİRME

128ÇOĞUL DİLLİ KAVRAMA

130ÇOĞUL DİLLİ BİRİKİMİ TEMEL ALIP GELİŞTİRME

131BÖLÜM 5: D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ: İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ

133

5.1. DİLSEL YETKİNLİK

134

GENEL DİL VARLIĞI134

SÖZ VARLIĞI

135

DİL BİLGİSEL DOĞRULUK136

SÖZCÜK DENETİMİ136

SES BİLİMSEL DENETİM

137

YAZIM DENETİMİ

140

5.2. TOPLUMDİLBİLİMSEL YETKİNLİK

140

Sayfa 7

TOPLUMDİLBİLİMSEL UYGUNLUK

140

5.3. EDİMSEL YETKİNLİK

141

ESNEKLİK142

SÖZ SIRASI ALMA143

TEMATİK GELİŞİM

143

TUTARLILIK VE BAĞDAŞIKLIK144ÖNERMESEL NETLİK

145

AKICILIK

146

BÖLÜM 6: D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ: İŞARETLEŞME YETKİNLİKLERİ

147

6.1. DİLSEL YETKİNLİK

148İŞARET DİLİ VARLIĞI

148ŞEMATİK DOĞRULUK

153

6.2. TOPLUMDİLBİLİMSEL YETKİNLİKTOPLUMDİLBİLİMSEL UYGUNLUK VE KÜLTÜREL BİRİKİM

6.3. EDİMSEL YETKİNLİKLER

157
157

161

İŞARET METNİ YAPISI

161

ORTAM VE BAKIŞ AÇILARI

165

DİLSEL FARKINDALIK VE YORUMLAMA

168

HAZIR BULUNUŞLUK VE ETKİ170İŞLEME HIZI

171

İŞARETLEME AKICILIĞI

172

EKLER

175

EK 1: D-AOBM SEVİYELERİNİN ÖNE ÇIKAN ÖZELLİKLERİ

177

EK 2: ÖZ DEĞERLENDİRME TABLOSU (ÇEVRİM İÇİ İLETİŞİM VE ARACILIK AÇISINDAN GELİŞTİRİLMİŞ
HÂLİYLE)181
EK 3: KONUŞMA DİLİNİN NİTEL ÖZELLİKLERİ (SESBİLİM İLE GENİŞLETİLMİŞ)187

EK 4: YAZILI DEĞERLENDİRME TABLOSU (GRID)191

EK 5: ÇEVRİM İÇİ ETKİLEŞİM VE ARACILIK ETKİNLİKLERİNİN TANIMLAYICILARI İÇİN FARKLIALANLARDA KULLANIM ÖRNEKLERİ

195

EK 6: GENİŞLETİLMİŞ ÖRNEK TANIMLAYICILARIN GELİŞTİRİLMESİ VE GEÇERLENMESİ

247

2001 ÖLÇEKLERİNİN GÜNCELLENMESİ

247

YENİ ÖLÇEKLER

247

A1 ÖNCESİ SEVİYE

247

SESBİLİM

247

ÇOCUK ÖĞRENCİLER

247

ARACILIK

249

ARACILIĞA KAVRAMSAL YAKLAŞIM

249

BENİMSENEN YÖNTEM

250

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

250GELİŞTİRME

250NİTEL GEÇERLEME

251

NİCEL GEÇERLEME

251

Sayfa 8D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ YETKİNLİĞİN DAHA İLERİ GEÇERLENMESİ

252

SORUNLAR VE YANITLAR254

ARACILIK ÖLÇEKLERİNİN D-AOBM 2001 ÖLÇEKLERİ İLE İLİŞKİSİ

254

DİLLER ARASI ARACILIK254

GENEL VE İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ

255ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ BİRİKİMİ TEMEL ALIP GELİŞTİRMEDE GENEL VE İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ

255DANIŞMA VE PİLOT ÇALIŞMA

255İŞARET DİLLERİ İÇİN TANIMLAYICILARIN OLUŞTURULMASI

256

SONUÇLANDIRMA259

EK 7: 2001 YILINDA YAYIMLANAN BELİRLİ TANIMLAYICILARDA YAPILAN ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER 261
EK 8: EK TANIMLAYICILAR

263

ÖLÇEKLER

263

BİREYSEL TANIMLAYICILAR

264

İŞARET DİLİ YETKİNLİKLERİ

269

EK 9 : YENİ TANIMLAYICILAR İÇİN KAYNAKLAR (BK. ÇEVİRİ NOTU 8)275

EK 10 : ÇEVRİM İÇİ KAYNAKLAR (BK. ÇEVIRI NOTU 8)281TERİMLER SÖZLÜĞÜ (BK. ÇEVIRI NOTU 9)286İŞARET DİLİ YETERLİLİKLERİ ÜZERİNE TERİMLER SÖZLÜĞÜ (BK. ÇEVIRI NOTU 10)290ÇEVİRİ NOTLARI

292

Sayfa 9ŞEKİLLER VE TABLOLAR LİSTESİ
ŞEKİLLER LİSTESİ
ŞEKIL 1 – D-AOBM TANIMLAYICI ŞEMASININ YAPISI

36

ŞEKIL 2- ALIMLAMA, ÜRETİM, ETKİLEŞİM VE ARACILIK ARASINDAKI İLİŞKİ

38ŞEKIL 3 – D-AOBM ORTAK BAŞVURU SEVIYELERI	

40ŞEKIL 4 – GÖKKUŞAĞI

40ŞEKIL 5 –ALTI GELENEKSEL RENK

40ŞEKIL 6 – EK BİR DİLDEKİ İHTİYAÇLARA İLİŞKİN KURGUSAL BİR PROFİL -ORTAOKUL İÇERİK TEMELLİ YABANCI DİLÖĞRETİMİ

43ŞEKIL 7. EK BİR DİLDEKİ İHTİYAÇLARA İLİŞKİN BİR PROFİL - LİSANSÜSTÜ DOĞA BİLİMLERİ (KURGUSAL)

43ŞEKIL 8 - DAHA AZ KATEGORİ İÇEREN ÇOĞUL DİLLİ BİR YETERLİK PROFİLİ

44ŞEKIL 9 - BİR YETERLİK PROFİLİ - BİR DİLDEKİ GENEL YETERLİK

44ŞEKIL 10 - ÇOĞUL DİLLİ BİR YETERLİK PROFİLİ - DİLLER ARASI SÖZLÜ KAVRAMA

45

ŞEKIL 11- ALIMLAMA ETKİNLİKLERİ VE STRATEJİLERİ

51ŞEKIL 12 - ÜRETIM ETKINLIKLERI VE STRATEJILERI

65

ŞEKIL 13 – ETKİLEŞİM ETKİNLİKLERİ VE STRATEJİLERİ

76ŞEKIL 14 - ARACILIK ETKINLIKLERI VE STRATEJILERI	

95ŞEKIL 15. ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ YETKİNLİK

127

ŞEKİL 16. İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ

133ŞEKIL 17. İŞARETLEŞME YETKİNLİKLERİ

148ŞEKIL 18 – ÇOCUK ÖĞRENCİLER PROJESİNİN GELIŞTIRME TASARIMI

248ŞEKIL 19 – ÇOK YÖNTEMLİ GELİŞİMSEL ARAŞTIRMA DESENİ

253

ŞEKIL 20 – İŞARET DİLİ PROJESİNİN AŞAMALARI

258

TABLOLAR LİSTESİTABLO1 - D-AOBM TANIMLAYICI ŞEMASI VE ÖRNEK TANIMLAYICILARI: GÜNCELLEMELER VE EKLEMELER

27

TABLO 2 – ÖRNEK TANIMLAYICILARDA YAPILAN DEĞİŞİKLERİN ÖZETİ

28

TABLO 3- İLETİŞİMSEL DİL ETKİNLİKLERİ İÇİN D-AOBM KATEGORİLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ İŞLEVSEL TEMELİ

37

TABLO 4- D-AOBM’DEKİ İLETİŞİMSEL DİL STRATEJİLERİ

39

TABLO 5- TANIMLAYICILARIN FARKLI AMAÇLARI

48

Sayfa 10D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

SUNUŞ
Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme (D-AOBM)1, en iyi bilinen ve en çok
kullanılan Avrupa Konseyi politika araçlarından biridir. Avrupa Kültür Anlaşması (European Cultural Convention)aracılığıyla, 50 Avrupa ülkesinin her biri, diğer Avrupa ülkelerinin “vatandaşlarının dilleri, tarihi ve medeniyetiüzerine araştırma yapmayı” teşvik edeceğini taahhüt etmektedir. D-AOBM, bu vizyonunu gerçeğe dönüştürmedeönemli bir rol oynamıştır ve oynamaya da devam etmektedir.
Kullanıma başlandığı 2001 yılından bu yana D-AOBM, öğrenenler için ilgili aracı Avrupa Dil Portfolyosu (ADP)2
ile Avrupa Konseyinin herkes için kaliteli eğitim hakkı girişimini de içeren eğitim alanındaki hükümetler arası
programların merkezinde olmuştur. Dil eğitimi, Avrupa Konseyinin“üyeleri arasında tam bir bütünlük sağlama”
temel hedefine katkıda bulunmaktadır, eğitim hakkı ve diğer bireysel insan hakları ile azınlık hakları için olduğu
kadar kalkınmanın ve demokrasi kültürünün daha geniş anlamda geliştirilmesi ve sürdürülebilmesi için de esasoluşturmaktadır.
D-AOBM, kaliteli çoğul dilli eğitimi teşvik etmeyi, daha fazla sosyal hareketliliği kolaylaştırmayı ve öğretim programıgeliştirme ve öğretmen eğitimi için dil uzmanları arasında derinlemesine düşünmeyi ve alışverişi teşvik etmeyi
amaçlamaktadır. Ayrıca D-AOBM, çok dilli ve kültürlerarası bir Avrupa’da tüm vatandaşlar için dil yeterliğinin
karmaşıklığını tartışmak ve eğitim politikalarını tasarlayanların tutarlı ve şeffaf olması gereken öğrenme hedeflerive çıktıları üzerinde derin düşünmeleri için bir üstdil sağlamaktadır. Değerlendirme araçlarının sahip olduğu eşikbekçiliği işlevini haklı çıkarmak hiçbir zaman D-AOBM’nin amaçlarından biri olmamıştır.
Avrupa Konseyi, bu yayında geliştirilmiş olan aracılık, çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik ve işaret dili yetkinlikleri
gibi alanların, herkes için kaliteli ve kucaklayıcı bir eğitime ve ayrıca çoğul dilliliğin ve çoğul kültürlülüğün
desteklenmesine katkıda bulunmasını ummaktadır.
Snežana Samardžić-Marković
Avrupa Konseyi
Demokrasi Genel Müdürü

1.
2.

www.coe.int/lang-cefr.
www.coe.int/en/web/portfolio.

Sayfa 11

TAKDİM
Toplumlar ve kadim kültürler arasındaki etkileşimin sürekli ve yoğun biçimde devam ettiği günümüzde,fertlerin ana dillerine hâkim olmalarının yanında farklı dilleri de etkili şekilde kullanmaları önemli bir yeterlilik
olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yeterliliğe sahip kişiler, küresel ve millî unsurları önemsemekle birlikte farklı
kültür ve değerlere duyarlı toplumların inşasına da katkı sağlamaktadır. Dil çalışmalarındaki gelişmeler Türkçe
ve yabancı dil öğretiminin uluslararası dil öğretimi standartlarına göre yapılandırılmasını önemli kılmaktadır.
Bu doğrultuda Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı koordinesinde Diller için Avrupa
Ortak Başvuru Metni Tamamlayıcı Cildinin Türkçe çevirisi hazırlanmıştır. Dil öğretimi alanına önemli bir katkı
sağlayacağı düşünülen bu çalışmanın hazırlanmasında emeği geçen kişi ve kurumlara teşekkürlerimi sunarım.

Prof. Dr. Cihad DEMİRLİ
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı

Sayfa 13ÖN SÖZ VE TEŞEKKÜR
Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme (D-AOBM), kapsamlı bir taslakoluşturma, pilot uygulama ve danışma sürecinden sonra 2001’de (Avrupa Diller Yılı) yayımlanmıştır. D-AOBM,
yansıtıcı öğrenme ve öğrenci özerkliğinin teşviki dâhil olmak üzere Avrupa Konseyinin dil eğitimi ilkelerinin
uygulanmasına katkıda bulunmuştur.
Uygulamayı desteklemek için metnin yayımlanmasından bu yana D-AOBM etrafında kapsamlı bir dizi kaynakgeliştirilmiştir. D-AOBM’nin kendisi gibi bu kaynaklar Avrupa Konseyinin D-AOBM internet sayfasında3 sunulmaktadır.
D-AOBM’nin ve diğer projelerin başarısına dayalı olarak D-AOBM’nin altında yatan eğitim ilkelerini ve hedeflerini
temel alıp onları geliştiren bir dizi politika belgesine ve kaynağına da D-AOBM internet sitesinden erişilebilir.
Bunun amacı, sadece yabancı/ikinci diller için değil, aynı zamanda eğitim dili ile çoğul dilli ve kültürlerarasıeğitimi teşvik etmek için öğretim programları geliştirmektir. Bunların çoğu, Çoğul dilli ve kültürlerarası eğitim
için kaynaklar ve referanslar platformu’nda4mevcuttur, örneğin:► Çoğul dilli ve kültürlerarası eğitim için öğretim programı geliştirme ve uygulama kılavuzu;5► Öğretim programları geliştirme ve öğretmen eğitimi için bir el kitabı: tüm derslerde dil boyutu;6► “Dil çeşitliliğinden çoğul dilli eğitime: Avrupa’da dil eğitimi gelişim politikaları için rehber”;7Diğer kaynaklara da ayrı ayrı erişilebilir:► Yetişkin göçmenlerin dilsel uyumu için politika yönergeleri ve kaynakları8;► Kültürlerarası eğitim için kılavuz ilkeler ve kültürlerarası karşılaşmaların bir otobiyografisi9;► Demokratik kültür yetkinlikleri için başvuru metni10.
Bununla birlikte, sağlanan tüm bu ilave materyallere bakılmaksızın Avrupa Konseyi, özellikle ikinci/yabancı dil
yeterliğinin örnek tanımlayıcıları olmak üzere D-AOBM’nin farklı boyutlarını geliştirmeye devam etmesi içinyoğun taleple karşılaşmıştır. Avrupa Konseyine gelen talepler şunlardır: [i] aracılık, edebiyat [eserleri] üzerinegörüş belirtme ve çevrim içi etkileşim becerileri üzerine olan örnek tanımlayıcıları tamamlaması, [ii] çocuk
öğrenciler ve işaret dili yetkinliğini kapsayan tanımlayıcılar üretmesi ve [iii] A1 ve C seviyeleri için daha kapsamlı
tanımlayıcılar geliştirmesi.
D-AOBM’nin yayımlanmasından bu yana diğer kurumlar ve meslek kuruluşları tarafından yapılan birçok çalışma,İsviçre Ulusal Bilim Vakfının (SNSF) bir araştırma projesi kapsamında Brian North ve Günther Schneider tarafından
yürütülen ilk araştırmanın geçerliğini onaylamıştır. Alınan taleplere yanıt vermek ve D-AOBM’nin açık, dinamik
karakteri ile uyumlu olmak için Eğitim Politikası Birimi (Dil Politikaları Programı) D-AOBM 2001 metninin gövdesinde
yer alan örnek tanımlayıcıların yerini alacak genişletilmiş bir sürümü üretmek amacıyla D-AOBM’nin yaygınolarak benimsenmesini ve kullanılmasını temel alarak bunları geliştirmeye karar vermiştir. Bu amaçla, dil eğitimi
alanında bazı kurumlar tarafından Avrupa Konseyine geçerlenmiş ve ölçünleştirilmiş tanımlayıcılar sunulmuştur.
Ancak D-AOBM’de tanıtılan ve toplumlarımızın artan dilsel ve kültürel çeşitliliği ile daha da büyük önem kazanan
bir kavram olan aracılık boyutu için geçerlenmiş ve ölçünleştirilmiş tanımlayıcılar mevcut değildi. Aracılığa
yönelik tanımlayıcıların geliştirilmesi, bu nedenle projenin en uzun ve en karmaşık kısmıydı. Bu ciltte bir metne,
kavrama ve iletişime aracılık etme becerilerine olduğu kadar ilgili aracılık stratejileri ve çoğul dilli/çoğul kültürlü
yetkinlikler için de tanımlayıcı ölçekler sağlanmıştır.

3.
4.
5.

www.coe.int/lang-cefr.
www.coe.int/lang-platform.
Beacco J.-C. et al. (2016a), Guide for the development and implementation of curricula for plurilingual and intercultural education, Councilof Europe Publishing, Strasbourg, https://rm.coe.int/16806ae621.
6. Beacco J.-C. et al. (2016b), A handbook for curriculum development and teacher education: the language dimension in all subjects, Councilof Europe Publishing, Strasbourg, https://rm.coe.int/16806af387.
7. Beacco J.-C. and Byram M. (2007), “From linguistic diversity to plurilingual education: guide for the development of language education
policies in Europe”, Language Policy Division, Council of Europe, Strasbourg, https://rm.coe.int/16802fc1c4.
8. www.coe.int/en/web/lang-migrants/officials-texts-and-guidelines.
9. www.coe.int/t/dg4/autobiography/default_en.asp.
10. Council of Europe (2018), Reference framework of competences for democratic culture, Council of Europe Publishing, Strasbourg, https://go.coe.int/mWYUH.

Sayfa 15

Tanımlayıcıların daha da geliştirmesi sürecinin bir parçası olarak onları farklı iletişim kanallarını kapsayıcı hâle
getirmek için çaba gösterilmiştir. Tanımlayıcıların bu şekilde uyarlanması, Avrupa Modern Diller Merkezinin (ECML)öncü PRO-Sign projesi temellidir. Ek olarak özellikle işaretleşme yetkinlikleri için örnek tanımlayıcı ölçekler yine
SNSF’nin 100015_156592 numaralı araştırma projesi temel alınarak geliştirilmiştir.
İlk olarak 2018’de “CEFR Companion Volume with New Descriptors” [Yeni Tanımlayıcılarla D-AOBM Tamamlayıcı
Cilt] adıyla çevrim içi yayımlanan bu güncelleme, 1964›ten beri Avrupa Konseyi tarafından takip edilen süreçte birbaşka adımı temsil etmektedir. Özellikle yeni alanlar için tanımlayıcılar, orijinal tanımlayıcı aparatın zenginleştirilmiş
hâlini yansıtmaktadır. Yabancı dil ve eğitim dili öğretim programlarının planlamasından sorumlu olanlar, yukarıdabahsedilen kılavuzlarda çoğul dilli ve kültürlerarası eğitimin teşvik edilmesi konusunda daha fazla yönlendirmebulacaklardır. Genişletilmiş örnek tanımlayıcılara ek olarak bu yayın, D-AOBM’nin amaçlarının ve temel ilkelerinin
kullanıcı dostu bir açıklamasını içermektedir. Avrupa Konseyi bu yayının özellikle öğretmen eğitiminde D-AOBM’nin
mesajlarına ilişkin farkındalığı artırmaya yardımcı olacağını ummaktadır. Kullanırken kolaylık sağlaması için bu
yayında, ayrıntılı bölümlerinden dolayı hâlâ geçerli bir kaynak olmaya devam eden 2001 baskısına bağlantılarve atıflar yer almaktadır.
D-AOBM tanımlayıcılarının bu baskısının öğretim programlarındaki dil eğitimi ile ilgili yönleri kapsayarak
tanımlayıcıları modern dil öğrenimi alanının ötesine taşıdığı gerçeği 2016-17’de gerçekleştirilen kapsamlı fikiralışverişi sürecinde büyük bir memnuniyetle karşılanmıştır. Bu durum, öğretim programları üzerinden dil eğitiminde
bütünleşik bir yaklaşıma duyulan ihtiyaca karşı artan farkındalığı yansıtmaktadır. Dil öğretimi uygulayıcıları, özellikleçevrim içi etkileşim, iş birliğine dayalı öğrenme ve bir metne aracılık etme ile ilgili tanımlayıcıları memnuniyetlekarşılamışlardır. Fikir danışma aynı zamanda karar alıcıların çoğul dillilik/çoğul kültürlülük için tanımlayıcılar
hazırlanmasına verdiği önemi doğrulamıştır. Bu, Avrupa Konseyinin kültürel çeşitliliğe değer verme ve kültürelötekiliğe ve diğer inançlara, farklı dünya görüşlerine ve uygulamalara açık olma gibi demokratik kültür içinyetkinlikler11 geliştirmeye yönelik son girişiminde yansıtılmaktadır.
Bu yayın, Avrupa ve ötesindeki dil öğretimi mesleği üyelerinin katkılarına çok şey borçludur. Kitap Brian North,
Tim Goodier (Eurocentres Vakfı) ve Enrica Piccardo (Toronto Üniversitesi/Université Grenoble-Alpes) tarafından
yazılmıştır. İşaretleşme yetkinlikleri ile ilgili bölüm ise Jörg Keller (Zürih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi) tarafından
hazırlanmıştır.
Yayın, aşağıdakilerden oluşan bir proje takip danışma grubu tarafından desteklenmiştir: Marisa Cavalli, Mirjam
Egli Cuenat, Neus Figueras Casanovas, Francis Goullier, David Little, Günther Schneider ve Joseph Sheils.
2001’de yayımlanan D-AOBM ölçekleriyle tam bir tutarlılık ve süreklilik sağlamak için Avrupa Konseyi, D-AOBM
tanımlayıcılarının daha da geliştirilmesi işini Eurocentres Vakfının Brian North koordinatörlüğünde yürütme
sorumluluğunu bir kez daha üstlenmesini istemiştir. Avrupa Konseyi, çalışmaların profesyonellik ve güvenilirlik
içinde yürütülmesinden dolayı Eurocentres’a şükranlarını sunar.
Örnek tanımlayıcıların güncellenmesi ve genişletilmesi sürecinin tamamı beş aşamada veya alt projelerdegerçekleşmiştir:Aşama 1: 2001’de yayımlanan örnek tanımlayıcı ölçeklerdeki boşlukları o sırada mevcut olan materyallerle
doldurma (2014-15)
Yazar Grubu: Brian North, Tunde Szabo, Tim Goodier (Eurocentres Vakfı)
Deneme Ekibi: Gilles Breton, Hanan Khalifa, Christine Tagliante, Sauli Takala			Danışmanlar: Coreen Docherty, Daniela Fasoglio, Neil Jones, Peter Lenz, David Little, Enrica Piccardo,
Günther Schneider, Barbara Spinelli, Maria Stathopoulou, Bertrand VittecoqAşama 2: Özellikle aracılık boyutu için 2001 setinde eksik olan alanlara yönelik tanımlayıcı ölçekler geliştirmek(2014-16)
Yazar Grubu: Brian North, Tim Goodier, Enrica Piccardo, Maria Stathopoulou			Deneme Ekibi: Gilles Breton, Coreen Docherty, Hanan Khalifa, Ángeles Ortega, Christine Tagliante,
Sauli Takala

			
			
			

Danışmanlar (Haziran 2014, Haziran 2015 ve/veya Haziran 2016’daki toplantılarda): Marisa Cavalli,
Daniel Coste, Mirjam Egli Ceunat, Gudrun Erickson, Daniela Fasoglio, Vincent Folny, Manuela Ferreira
Pinto, Glyn Jones, Neil Jones, Peter Lenz, David Little, Gerda Piribauer, Günther Schneider, Joseph
Sheils, Belinda Steinhuber, Barbara Spinelli, Bertrand Vittecoq

11.

https://go.coe.int/mWYUH.

Sayfa 16

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Danışmanlar (Sadece Haziran 2016’daki toplantıda): Sarah Breslin, Mike Byram, Michel Candelier, Neus		
Figueras Casanovas, Francis Goullier, Hanna Komorowska, Terry Lamb, Nick Saville, Maria Stoicheva,
Luca TomasiAşama 3: Sesbilimsel denetim için yeni bir ölçek geliştirme (2015-16)
Yazar Grubu: Enrica Piccardo, Tim Goodier
Deneme Ekibi: Brian North, Coreen DochertyDanışmanlar: Sophie Deabreu, Dan Frost, David Horner, Thalia Isaacs, Murray MunroAşama 4: İşaret dili yetkinlikleri için tanımlayıcıların geliştirilmesi (2015-19)
Yazar Grubu: Jörg Keller, Petrea Bürgin, Aline Meili, Dawei Ni
Deneme Ekibi: Brian North, Curtis Gautschi, Jean-Louis Brugeille, Kristin SnoddonDanışmanlar: Patty Shores, Tobias Haug, Lorraine Leeson, Christian Rathmann, Beppie van den BogaerdeAşama 5: Çocuk öğrenciler için tanımlayıcıları düzenleme (2014-16)
Yazar Grubu: Tunde Szabo (Eurocentres Vakfı)
Deneme Ekibi: Coreen Docherty, Tim Goodier, Brian NorthDanışmanlar: Angela Hasselgreen, Eli Moe
Avrupa Konseyi, aşağıdaki kurumlara ve projelere, geçerlenmiş tanımlayıcılarını paylaştıkları için teşekkür eder.
f ALTE (Avrupa Dil Sınavları Uygulayıcıları Derneği)Yapabilirlik İfadeleri

f AMKKIA Projesi (Finlandiya)

Dil bilgisi ve kelime bilgisi için tanımlayıcılarf Cambridge Assessment English		

BULATS Tipik Aday Yeteneklerinin Özeti
Konuşma ve Yazma için Ortak ÖlçeklerKonuşma ve Yazma için Değerlendirme Ölçekleri

f CEFR-J projesi				Ortaokul öğrencileri için tanımlayıcılarf EQUALS				CEFR ile ilgili tanımlayıcı EAQUALS bankası

f English Profile				C Seviyesi için tanımlayıcılarf Lingualevel/IEF (İsviçre) Projesi

Ortaokul öğrencileri için tanımlayıcılar

f Pearson Education			

Küresel İngilizce Ölçeği (Global Scale of English)

Avrupa Konseyi ayrıca şu kişi ve kuruluşlara da teşekkür eder:Ölçünleştirilmemiş kaynaklardan (özellikle EQUALS bankasından ve merhum John Trim’in Profile Deutsch’daki C
seviyeleri için tanımlayıcı çevirilerinden) dâhil edilen yaklaşık 50 tanımlayıcıyı geçerlediği için Pearson Education’a,
Yunan Entegre Yabancı Diller Öğretim Programları’ndan tanımlayıcılar sağladıkları için Dil Öğretimi, Test veDeğerlendirme Araştırma Merkezi, Atina Ulusal ve Kapodistrian Üniversitesine (RCeL),
Lojistik desteği olmasa projeye altı aylık bir süre boyunca sunulan büyük ölçekli veri toplama ve incelemesürecinin mümkün olmayacağı, Assessment English’e, özellikle Coreen Docherty’e, Avrupa Konseyi, ayrıca yeni
tanımlayıcıların onaylanmasının üç aşamasında yer alan, bu bölümün sonunda sıralanan kurumların desteğine,özellikle de bunların pilot uygulamasına yardımcı olan herkese minnetle teşekkür eder.
Tanımlayıcılarını, çocuk öğrenciler için tanımlayıcıların harmanlanması amacıyla kullanılabilir hâle getirdiklerinden
dolayı Cambridge Assessment English ve Avrupa Dil Portfolyo yazarlarına,İşaret dili yetkinlikleri için tanımlayıcılarının araştırma ve geliştirilmesine fon sağladıkları için İsviçre Ulusal Bilim
Vakfı ve Max Bircher Stiftung’e12,

12. SNSF araştırma projesi 100015_156592: Gemeinsamer Europaischer Referenzrahmen fur Gebardensprachen: Empirie-basierte
Grundlagen fur grammatische, pragmatische und soziolinguistische Deskriptoren in Deutschschweizer Gebardensprache, ZürihÜniversitesi Uygulamalı Bilimler Bölümünde yürütülmüştür (ZHAW, Winterthur). SNSF bu araştırma için 385 000 avro kaynak sağlamıştır.

Ön Söz ve Teşekkür Sayfa 17İşaret dili yetkinlikleri tanımlayıcılarının son hâline getirilmesindeki ve diğer tanımlayıcıların farklı iletişim
kanallarını kapsayıcı şekilde uyarlanmasındaki yardımlarından dolayı, PRO-Sign proje ekibine13 (Avrupa Modern
Diller Merkezi, ECML),
Tüm örnek tanımlayıcılar dâhil olmak üzere tüm belgenin Uluslararası İşaret’e çevirisini üstlendiği için HumboldtUniversität zu Berlin’deki Sağır Çalışmaları ve İşaret Dili Tercümanlığı Bölümüne,
D-AOBM’nin öğrenme, öğretme ve değerlendirmeye yönelik temel yönleriyle ilgili metnin daha önceki bir sürümüne
ilişkin yorumları ile, D-AOBM’ye farklı aşinalık derecesine sahip okuyucular için uygun şekilde yapılandırılmasınabüyük ölçüde yardımcı olan aşağıdaki okuyuculara: Sezen Arslan, Danielle Freitas, Angelica Galante, İsmail Hakkı
Mirici, Nurdan Kavaklı, Jean-Claude Lasnier, Laura Muresan, Funda Ölmez.
Aracılık, çevrim içi etkileşim, edebiyat [eserleri] üzerine görüş belirtme ve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik
tanımlayıcılarının geçerlemesi için kurum/kuruluşların işe alınmasını kolaylaştıran kuruluşlar (alfabetik sırayla):f Cambridge Assessment English
f CERCLES: Avrupa Yüksek Öğrenim Dil Merkezleri Konfederasyonu
f Cervantes Enstitüsü
f CIEP: Uluslararası Pedogojik Araştırmalar Merkezi
f EALTA: Avrupa Dil Becerileri Ölçme ve Değerlendirme Derneği
f EQUALS: Dil Hizmetlerinde Kalitenin Değerlendirilmesi ve Akreditasyonu Derneği
f FIPLV: Uluslararası Dil Öğretimi Dernekleri Federasyonu
f NILE (Norwich Dil Eğitimi Enstitüsü)
f UNIcertŞubat ve Kasım 2015 arasında aracılık, çevrim içi etkileşim, edebiyat [eserleri] üzerine görüş belirtme ve çoğul
dilli/çoğul kültürlü yetkinlik tanımlayıcılarının geçerlenmesine katılan ve/veya ilk pilot uygulamasında yardımcı
olan kurum ve kuruluşlar (ülkelere göre alfabetik sırayla düzenlenmiştir).
Avrupa Konseyi, tüm kurum ve kuruluşları buraya dâhil edilemeyen birçok bireysel katılımcıya da teşekkür eder.
[bk. Çeviri Notu 1].
AlmanyaBundesarbeitsgemeinschaft Englisch an Gesamtschulen
elc-European Language Competence, Frankfurt
Frankfurt School of Finance & Management
Fremdsprachenzentrum der Hochschulen im Land
Bremen, Bremen University
Georg-August-Universitat Gottingen (Zentrale Einrichtung
fur Sprachen und Schlusselqualifikationen)
Goethe-Institut Munchen
Institut francais d’Allemagne
Language Centre, Neu-Ulm University of Applied Sciences(HNU)
Instituto Cervantes de Munich
Institut fur Qualitatsentwicklung
Mecklenburg-Vorpommern
Justus-Liebig Universitat Giessen (Zentrum fur
fremdsprachliche und berufsfeldorientierte
Kompetenzen)
Padagogische Hochschule Heidelberg
Padagogische Hochschule Karlsruhe
Ruhr-Universitat Bochum, ZFA (Zentrum fur
Fremdsprachenausbildung)
Sprachenzentrum, Europa-Universitat Viadrina Frankfurt(Oder)

Technische Hochschule Wildau
Technische Universitat Carolo-Wilhelmina zu
Braunschweig (Sprachenzentrum)
Technische Universitat Darmstadt
Technische Universitat Munchen (Sprachenzentrum)
telc gGmbH Frankfurt
Universitat Freiburg (Sprachlehrinstitut)
Universitat Hohenheim (Sprachenzentrum)
Universitat Leipzig (Sprachenzentrum)
Universitat Passau (Sprachenzentrum)
Universitat Regensburg (Zentrum fur Sprache und
Kommunikation)
Universitat Rostock (Sprachenzentrum)
Universitat des Saarlandes (Sprachenzentrum)
University Language Centers in Berlin and Brandenburg
VHS Siegburg

Amerika Birleşik Devletleri
13. www.ecml.at/ECML-Programme/Programme2012-2015/ProSign/tabid/1752/Default.aspx Proje ekibi: Tobias Haug, Lorraine Leeson,
Christian Rathmann, Beppie van den Bogaerde.

Sayfa 18

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Alliance Francaise de Porto Rico
Cambridge Michigan Language Assessments
Columbia University, New York
Eastern Michigan University

ETS (Educational Testing Service)Purdue University
University of Michigan

Arjantin
Academia Arguello, Cordoba 		
St Patrick’s School, Cordoba
La Asociacion de Ex Alumnos del Profesorado en Lenguas Universidad Nacional de La Plata, La Plata
Vivas Juan R. Fernandez
National University of Cordoba

Avusturya
BBS (Berufsbildende Schule), Rohrbach
BG/BRG (Bundesgymnasium/Bundesrealgymnasium),
Hallein
CEBS (Center fur berufsbezogene Sprachen des bmbf ),ViennaFederal Institute for Education Research (BIFIE), Vienna
HBLW Linz-Landwiedstrase
HLW (Hohere Lehranstalt fur wirtschaftliche Berufe)
Ferrarischule, InnsbruckInstitut Francais d’Autriche-Vienne
International Language Centre of the University of Innsbruck
LTRGI (Language Testing Research Group Innsbruck), Schoolof Education, University of Innsbruck
Language Centre of the University of Salzburg
Padagogische Hochschule Niederosterreich

Birleşik Arap Emirlikleri
Higher Colleges of Technology

Birleşik Krallıklar
Anglia Examinations, Chichester College
Cambridge Assessment English
Eurocentres, Bournemouth
Eurocentres, Brighton
Eurocentres, London
Experience English
Instituto Cervantes de Manchester
International Study and Language Institute, University ofReading
Kaplan International College, London
NILE (Norwich Institute for Language Education)

Pearson Education
School of Modern Languages and Culture, University of
Warwick
Southampton Solent University, School of Business and Law
St Giles International London Central
Trinity College London
University of Exeter
University of Hull
University of Liverpool
University of Westminster
Westminster Professional Language Centre

Bolivya
Alliance Francaise de La Paz

BosnaHersek
Anglia V Language School, Bijeljina

Institut Francais de Bosnie-Herzegovine

Brezilya
Alliance Francaise
Alliance Francaise de Curitiba

Instituto Cervantes do Recife

Bulgaristan
AVO Language and Examination Centre,

Sofia Sofia University St. Kliment Ohridski

Cezayir
Institut Francais d’AlgerÇekyaCharles University, Prague (Institute for Language and National Institute of Education
Preparatory Studies)
Masaryk University Language Centre, Brno
University of South Bohemia

ÇinAlliance Francaise de Chine
Heilongjiang University
China Language Assessment, Beijing Foreign Studies The Language Training and Testing Center, Taipei
University
Guangdong University of Foreign Studies, School of Tianjin Nankai University
Interpreting and Translation Studies

EstonyaFoundation Innove, Tallinn

FasÖn Söz ve Teşekkür Sayfa 19

Institut Francais de Maroc

Finlandiya
Aalto University
Hame University of Applied Sciences
Language Centre, University of Tampere
Matriculation Examination Board
National Board of Education

Tampere University of Applied Sciences
Turku University
University of Eastern Finland
University of Helsinki Language Centre
University of Jyvaskyla

FransaAlliance Francaise
Alliance Francaise de Nice
Alliance francaise Paris Ile-de-France
British Council, Lyon
CAVILAM (Centre d’Approches Vivantes des Langues et desMedias) – Alliance Francaise
CIDEF (Centre international d’etudes francaises), Universite
catholique de l’Ouest
CIEP (Centre international d’etudes pedagogiques)
CLV (Centre de langues vivantes), Universite Grenoble-Alpes
College International de Cannes

Crea-langues, France
Eurocentres Paris
France Langue
French in Normandy
ILCF (Institut de Langue et de Culture Francaises), Lyon
INFREP (Institute National Formation Recherche Education
Permanente)
International House Nice
ISEFE (Institut Savoisien d’Etudes Francaises pour Etrangers)
Universite de Franche-Comte

Hırvatistan
University of Split
Croatian Defence Academy, Zagreb

X. Gimnazija “Ivan Supek”
Ministry of Science, Education and Sports

Hindistan
ELT Consultants

Fluency Center, Coimbatore

Hollanda
Institut Francais des Pays-Bas
Cito

SLO (Netherlands Institute for curriculum development)
University of Groningen, Language CentreİrlandaAlpha College, Dublin
Galway Cultural Institute

NUI Galway
Trinity College Dublinİspanya
Alliance Francaise en Espagne
British Council, Madrid
British Institute of SevilleCentro de Lenguas, Universitat Politecnica de Valencia
Consejeria de Educacion de la Junta de Andalucia
Departament d’Ensenyament- Generalitat de Catalunya
EOI de Albacete
EOI de Badajoz, Extremadura
EOI de Catalunya
EOI de Granada
EOI de La Coruna, Galicia
EOI de Malaga, Malaga
EOI de Santa Cruz de Tenerife
EOI de Santander
EOI de Santiago de Compostela, Galicia
EOI (Escola Oficial de Idiomas) de Vigo

EOI de Villanueva-Don Benito, Extremadura
ILM (Instituto de Lenguas Modernas), Caceres
Institut Francais d’Espagne
Instituto Britanico de Sevilla S.A.
Instituto de Lenguas Modernas de la Universidad deExtremadura
Lacunza International House, San Sebastian
Net Languages, Barcelona
Universidad Antonio de Nebrija
Universidad Europea de Madrid
Universidad Internacional de La Rioja
Universidad Catolica de Valencia
Universidad de Cantabria
Universidad de Jaen
Universidad Pablo de Olavide, Sevilla
Universidad Ramon Llull, Barcelona
Universitat Autonoma de Barcelona

İsveçInstituto Cervantes Stockholm

University of GothenburgİsviçreBell Switzerland
Eurocentres LausanneSprachenzentrum der Universitat Basel

Sayfa 20

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

UNIL (Universite de Lausanne), EPFL (Ecole polytechniquefederale de Lausanne)
Universitat Fribourg
ZHAW (Zurcher Hochschule fur Angewandte Wissenschaften),
Winterthu

TLC (The Language Company) Internationa House
Zurich-BadenİtalyaInternational House, Palermo
Istituto Comprensivo di Campli
Istituto Monti, Asti
Liceo Scientifico “Giorgio Spezia”, Domodossola
Padova University Language Centre
Pisa University Language Centre
Servizio Linguistico di Ateneo, Universita Cattolica delSacro Cuore, Milano
Centro Linguistio di Ateneo – Universita di Bologna Universita degli Studi Roma Tre
Centro Linguistico di Ateneo di Trieste
Universita degli Studi di Napoli “Parthenope”/I.C. “NinoCortese”, Casoria, Naples
Centro Linguistico di Ateneo, Universita della Calabria Universita degli Studi di Parma
CVCL (Centro per la Valutazione e le Certificazioni University of Bologna
linguistiche) – Universita per Stranieri di Perugia
Free University of Bolzano, Language Study Unit
University of Brescia
Universita per Stranieri di Siena
Globally Speaking, Rome
Institut Français de Milan
Institute for Educational Research/LUMSA University,
Rome
JaponyaAccento, Martina Franca, Apulia
AISLi (Associazione Italiana Scuola di Lingue)
Alliance Francaise
Bennett Languages, Civitavecchia
British School of Trieste
British School of Udine
Centro Lingue Estere Arma dei Carabinieri

Alliance Francaise du Japon
Institut Francais du Japon

Japan School of Foreign Studies, Osaka University
Tokyo University of Foreign Studies, Japan

KamerunAlliance Francaise de Bamenda

Institut Francais du Cameroun, Yaounde

KanadaOISE (Ontario Institute for Studies in Education), Universityof Toronto

KıbrısRumKesimi
Cyprus University of Technology

University of Cyprus

KuzeyMakedonya
AAB University
Elokventa Language Centre

Language Center, South East European University
MAQS (Macedonian Association for Quality Language
Services), Queen Language Schoo

Kolombiya
Alliance Francaise de Bogota

Universidad Surcolombiana

Letonya
Baltic International Academy, Department of Translation
and Interpreting

University of Latvia

Litvanya
Lithuanian University of Educational Sciences
Ministry of Education and Science

Vilnius University

LübnanInstitut Francais du Liban

Lüksemburg
Ministry of Education, Children and Youth

University of Luxembourg

Macaristan
Budapest Business School
Budapest University of Technology and Economics
ECL Examinations, University of Pecs
ELTE ONYC
Eotvos Lorand University

Euroexam
Tanarok Europai Egyyesulete, AEDE
University of Debrecen
University of Pannonia

Meksika
University of Guadalajara

Mısır
Institut Francais d’Egypt

Instituto Cervantes de El Cairo

Ön Söz ve Teşekkür Sayfa 21

NorveçDepartment of Teacher Education and School Research, Vox – Norwegian Agency for Lifelong Learning
University of Oslo
University of Bergen

Peru
Alliance Francaise au Peru

USIL (Universidad San Ignacio de Loyola)

Polonya
British Council, Warsaw
Educational Research Institute, Warsaw
Gama College, Krakow
Instituto Cervantes, Krakow

Jagiellonian Language Center, Jagiellonian University, Krakow
LANG LTC Teacher Training Centre, Warsaw
Poznan University of Technology, Poland
SWPS University of Social Sciences and Humanities, Poland

PortekizBritish Council, Lisbon
Camoes, Instituto da Cooperacao e da Lingua
FCSH, NOVA University of Lisbon

IPG (Instituto Politecnico da Guarda)
ISCAP – Instituto Superior de Contabilidade e Administracao
do Porto, Instituto Politecnico do Porto
University of Aveiro

RomanyaASE (Academia de Studii Economice din Bucuresti)
Petroleum-Gas University of Ploiesti
Institut Francais de Roumanie
Universitatea Aurel Vlaicu din Arad
LINGUA Language Centre of Babeș-Bolyai, University
Cluj-Napoca

SenegalInstitut Francais de Dakar

Sırbistan
Centre Jules Verne
Institut Francais de Belgrade

University of Belgrade

Slovakya
Trnava University

SuudiArabistan
ELC (English Language Center), Taibah University, Madinah

National Center for Assessment in Higher Education, Riyadh

ŞiliAlliance Francaise de La Serena

TaylanAlliance Francaise Bangkok

TürkiyeÇağ Üniversitesi, Mersin
Ege Üniversitesi, Izmir
Hacettepe Üniversitesi, Ankara

ID Bilkent Üniversitesi, Ankara
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Sabancı Üniversitesi, Istanbul

UgandaAlliance Francaise de Kampala

Ukrayna
Institute of Philology, Taras Shevchenko National Universityof Kyiv
Odessa National Mechnikov University

Sumy State University, Institute for Business Technologies
Taras Shevchenko National University of Kyiv

Uruguay
Centro Educativo Rowan, Montevideo

Yeni Zelanda
LSI (Language Studies International)

Worldwide School of English

Yunanistan
Bourtsoukli Language Centre
Hellenic American University in Athens

Sayfa 22

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

RCeL: National and Kapodistrian University of Athens
Vagionia Junior High School, CreteÇEVİRİ ÖN SÖZÜBu çeviri D-AOBM’nin 2020’de yayımlanan Tamamlayıcı Cilt’inin İngilizce kaynak metinden Türkçeye çevirisi
olduğu için başlık konusunda farklı öneriler gelse de CEFR 2001 sürümünün Türkçeye daha önce çevrilmesi vealan yazına o çeviride kullanılan başlığın girmiş olması nedeniyle başlık çevirisi (Diller için Avrupa Ortak Başvuru
Metni: Öğrenme, Öğretme ve Değerlendirme) aynı şekilde kullanılmıştır.
Daha önceki çeviride farklı şekilde çevrilmiş olan kimi önemli kavramlar, bu çeviride farklı bir Türkçe karşılık ile
kullanılmaktadır. Örneğin “mediation” kavramı önceki çeviride “arabuluculuk” olarak çevrilse bile bu çeviride“aracılık” sözcüğü tercih edilmiştir. Bunun nedeni, D-AOBM 2020 sürümünün 2001 yılındakine göre en büyük
farkının çok kapsamlı bir bölümle “mediation/aracılık” üzerine hazırlanan tanımlayıcı ölçekler içermesidir. Buölçeklerin “arabuluculuk” sözcüğü ile karşılanmasının yanlış anlamalara sebebiyet vereceği düşünülmektedir.
Altı ana bölüm ve detaylı bir ekler bölümüne sahip olan 2020 sürümü, altı kişilik çeviri ekibi tarafından şu adımlar
takip edilerek çevrilmiştir:Çevirmenler 2001 yılında basılan sürümünün çevirisini incelemiş ve bölümlerin ve alt bölümlerin Türkçeyeçevrilirken tutarlı olması amacıyla tekrar eden terimlerin olduğu bir liste hazırlamışlardır.
Çevirmenler 2020 sürümünün ilk 2 bölümünü paylaşarak çevirmiş ve sonrasında terimler listesinde düzenlemeler
yapmışlardır.
1. ve 2. Bölümün çevirileri Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Türkçe ve Dil Eğitimi Araştırmave Geliştirme Merkezi (TDE-ARGEM) ile paylaşılmış ve 24 Mayıs 2021’de Ankara’da yapılan bir çalıştayla terimler
listesi yeniden düzenlenmiştir.
Bu çalıştay sonrasında aşağıda örnekleme amacıyla 10 tanesi kaynak dil alfabetik sıraya göre listelenen her
bölümde sıkça tekrar eden terimlere karar verilmiştir:Competence (yetkinlik), descriptor (tanımlayıcı), illustrative scale (örnek ölçek), mediation (aracılık), pluriculturalism(çoğul kültürlülük), plurilingualism (çoğul dillilik), proficiency (yeterlik), reception (alımlama), repertoire (birikim)Çalıştay sonrasında 1. ve 2. bölüm çevirilerine yapılan yorumlar çeviri ekibi ile paylaşılmış, bu bölümler yeniden
düzenlenerek diğer bölümlerin çevirisine başlanmıştır
Çalıştay sonrasında çevirmenler grubu önce 3. bölümü, sonra 4. 5. ve 6. bölümleri çevirmişlerdir.
Tamamlanan çeviri 30 Haziran 2021 tarihinde MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığında yer alan ilgili ekip ile
paylaşılmıştır.
Paylaşılan tüm bölüm çevirileri ardından 8-9 Temmuz 2021 tarihinde Balıkesir’de bir çalıştay daha düzenlenerek
terim listesi üzerine nihai karar verilmiştir.
13 Temmuz 2021 tarihinde Çalıştay notları çeviri ekibine gönderilmiş ve çeviri ekibi bu notlarda listelenen
terimlerin karşılığına göre gerekli düzenlemeyi yapmıştır.
Ekler bölümünün de tamamlanması ile 19 Temmuz 2021 tarihinde çeviri ekibi tarafından tüm metnin çapraz
okuma ve düzenlenmesi işlemine başlanmıştır.
Metnin tamamı son kontroller yapıldıktan sonra 2 Ağustos 2021 tarihinde MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
ile paylaşılmıştır.
24 Ağustos 2021 tarihinde gelen iç ve dış değerlendirici raporları çerçevesinde revize edilen doküman 3 Eylül
2021 tarihinde tekrar MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ile paylaşılmıştır.
7 Eylül 2021 tarihinde gelen son okuma yorumları çerçevesinde gerekli düzenlemeler yapılarak çeviri metninin
son hâli 10 Eylül 2021 tarihinde tekrar MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ile paylaşılmıştır.
10 Eylül-22 Eylül tarihleri arasında Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca doküman üzerinde son okuma ve
düzenleme çalışmaları yapılmıştır.
Çeviri sürecinde aşağıdaki sözlüklere (alfabetik sıra ile) başvurulmuştur:Cambridge Dictionary: https://dictionary.cambridge.org/
İmer, K., Kocaman, A., ve Özsoy, S. (2011). Dilbilim sözlüğü (3. baskı). Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
Kocaman, A. (1990). Dilbilim terimleri sözlüğü. Dilbilim AraştırmalarıDergisi, 1, 155-190.

Sayfa 23

http://dad.boun.edu.tr/tr/pub/issue/29234/312979
Korkmaz, Z. (1992). Gramer terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Macmillan Dictionary: https://www.macmillandictionary.com/
Merriam-Webster: https://www.merriam-webster.com/
Oxford Learner’s Dictionaries: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/
Tureng Multilingual Dictionary: https://tureng.com/tr/turkce-ingilizce
Türk Dil Kurumu Sözlükleri: https://sozluk.gov.tr/
Vardar, B. (2007). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü. Multilingual.
Son olarak asıl mesleği İngilizce öğretmenleri yetiştirmek olan biz çevirmenler ekibi, bu çevirinin tüm sürecinde
ana dilimize bir kaynak kazandırıyor olmanın bilinci ve heyecanı ile yol aldığımızı not düşmek isteriz. Ülkemizdeki
dil öğrenim, öğretim ve değerlendirme alanları ile öğretmen yetiştirme alanındaki tüm paydaşların yararlandığı
bir ürün olmasını umarak çeviri sürecinde bizlere yorumları ile yol gösteren Sayın Prof. Dr. Mustafa KURT’a, Sayın
Dr. Bahtiyar MAKAROĞLU’na, Sayın Dr. Öğretim Üyesi Bilal KARACA’ya ve bu proje süresince ve gerçekleştirilen
iki çalıştayda bizlere destek verip katkı sunan Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığında görev
yapan eski Kurul Üyesi Sayın Dr. Hasan KAVGACI başta olmak üzere tüm yetkililere ve uzmanlara teşekkür ederiz.
Çeviri Komisyonu

Sayfa 24

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Bölüm1
GİRİŞ
Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme (D-AOBM)14 Avrupa Konseyinin tüm
vatandaşların nitelikli ve kapsayıcı bir eğitim alma hakkını sağlamaya yönelik devam eden çalışmalarının bir
parçasıdır. İlk olarak 2018 yılında “Yeni Tanımlayıcılar İçeren D-AOBM Tamamlayıcı Cilt” adıyla çevrim içi İngilizceve Fransızca olarak yayımlanan D-AOBM’nin bu sürümü, 2001 yılında kitap olarak yayımlanan ve hâlihazırda
40 dilde mevcut D-AOBM’i güncellemekte ve kapsamını genişletmektedir. Birçok dil uzmanının D-AOBM-2001
baskısının çok karmaşık ve zor anlaşılır olduğu yönündeki eleştirileri üzerine Avrupa Konseyi bu yeni, kullanıcı
dostu sürümü sunmaktadır. Bu nedenle hem ikinci/yabancı dil öğretim ve öğreniminde hem de çoğul dilli ve
kültürlerarası eğitimde kaliteyi artırmak için D-AOBM’nin anahtar kavramlarını ayrıntılı bir şekilde ele alan 2.
Bölüm’de D-AOBM vizyonunun temel ögeleri açıklanmaktadır. Bu yayında yer alan D-AOBM örnek tanımlayıcılarınıngüncellenmiş ve genişletilmiş bir hâli, 2001 sürümündekilerinin yerini almaktadır.
Öğretmen yetiştiricileri ve araştırmacılar, bu yayının “Öğretim ve Öğrenim için D-AOBM›nin Temel Yönleri» başlıklı
2. Bölümü’nde verilen bağlantılarını ve/veya gönderimlerini, mesela tanımlayıcı şemanın tüm ayrıntılarına
yönelik 2001 baskısının ilgili bölümlerine (D-AOBM 2001, 4. ve 5. Bölüm) başvurmak için faydalı bulacaklardır.
Güncellenmiş ve genişletilmiş örnek tanımlayıcılar, D-AOBM 2001’dekilerin tümünü içermektedir. Tanımlayıcı
ölçekler, D-AOBM tanımlayıcı şemasının kategorilerine göre düzenlenmiştir. Bu yayında yer alan değişikliklerinve eklemelerin, D-AOBM’de tanımlanan teorik yapıyı ve D-AOBM’nin Ortak Başvuru Seviyelerini etkilemediğini
belirtmek önemlidir.
Aslında D-AOBM bir dizi ortak başvuru seviyesinden çok daha fazlasını içermektedir. 2. Bölüm’de açıklandığı
gibi D-AOBM özellikle, etkileşim içinde anlamı ortaklaşa yapılandıran kullanıcıyı/öğreneni sosyal bir aktör olarak
gördüğü vizyonuyla birlikte aracılık [mediation] ve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik [plurilingual/pluriculturalcompetence] kavramlarıyla dil eğitimine birçok farklı bakış açısı kazandırmaktadır. Bir bütün olarak eğitimseldeğerleri, dille ilgili yetkinlik ve dil kullanımının belirgin bir modelini ve örnek tanımlayıcılar şeklinde sunulan
kullanışlı araçları (program geliştirme, öğretme ve öğrenme arasındaki uyumu sağlamayı kolaylaştırmak amacıyla)içerdiği için D-AOBM’ın başarısı kanıtlanmıştır.
Bu yayın, Avrupa Konseyi Eğitim Politikaları Birimi’nin projesinin ürünüdür. Bu projenin odak noktası, D-AOBM’ninörnek tanımlayıcılarını:
2001’de yayımlanan tanımlayıcı setinde ölçek sunulmayan ancak son 20 yılda daha çok önem kazanan (aracılıkve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik gibi) D-AOBM’nin yenilikçi bazı alanlarına dikkat çekerek,
D-AOBM’nin başarılı bir şekilde uygulanması ve daha da geliştirilmesi temeline dayandırarak (Örneğin “artı”
seviyeleri ve yeni “A1 öncesi” seviyesini tüm yönleriyle tanımlama yoluyla),
Mevcut ölçeklerde yer alan dinleme ve okuma tanımlamalarına yönelik daha ayrıntılı tanımlayıcı talebine veçevrim içi etkileşim, iletişim/haberleşme araçları kullanımı ve yaratıcı (edebiyat dâhil) metinlere yönelik kişisel
görüşleri ifade etme gibi diğer iletişimsel etkinlikler için tanımlayıcı talebine yanıt vererek,
A1’deki ve her iki C seviyesindeki (özellikle de C2 seviyesindeki) tanımlamaları zenginleştirerek ve
Bazen fiilleri değiştirerek ve bazen de “konuşmacı/işaret dili kullanıcısı” seçeneklerini sunarak cinsiyetten bağımsız
ve “farklı iletişim kanallarını kapsayıcı” (ve dolayısıyla işaret dilleri için de geçerli) hâle gelecek şekilde tanımlayıcıları
uyarlayarak güncellemekti.
Yukarıdaki son noktayla ilgili olarak, “sözel” terimi sağırlar için işaretleşme olarak anlaşılmaktadır. Ancak birçok
durumda işaretleşmenin sözlü metinden daha çok yazılı metne yakın bir metin olarak görüldüğünü kabul etmek
gerekir. Bu nedenle D-AOBM kullanıcıları, işaret dilleri için de yazılı alımlama [reception], üretim [production] ve
etkileşim [interaction] tanımlayıcılarından amacına uygun olarak faydalanmaya davet edilmektedir. Bu nedenle
tüm örnek tanımlayıcılar farklı iletişim kanalları açısından kapsayıcı niteliğe sahip olacak şekilde uyarlanmıştır.

14. Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, öğretmen, değerlendirme (2001), Cambridge University Press, Cambridge, https://rm.coe.int/1680459f97.

Sayfa 25Örnek tanımlayıcıların tümünün Uluslararası İşaret’te de sunulmasına yönelik planlar mevcuttur. Bu arada Avrupa
Modern Diller Merkezinin (AMDM) PRO-Sign projesi15 2001 yılında yayımlanan tanımlayıcıların birçoğunun
Uluslararası İşaret’teki videolarını kullanıma açmaktadır.
Bu D-AOBM Tamamlayıcı Cilt, örnek tanımlayıcıların genişletilmiş bir hâlini sunmaktadır:Geliştirilen yeni örnek tanımlayıcı ölçekler mevcut olanların yanında sunulmaktadır.
Aynı kategoriye ait ölçekleri bir araya getiren şematik tablolar verilmektedir (iletişimsel dil etkinlikleri veya
yetkinlik boyutları).
Her ölçek için, sınıflandırmanın arkasındaki amacı açıklayan kısa bir gerekçe sunulmaktadır.
Projede geliştirilen ve geçerlenen ancak devam eden süreçte örnek tanımlayıcılar arasına eklenmeyen tanımlayıcılar,Ek 8’de sunulmaktadır.
Cinsiyetten bağımsız ve farklı iletişim kanallarını kapsayıcı olmalarını sağlamak için tanımlayıcılar küçükdeğişikliklerle yeniden yapılandırılmıştır. 2001 yılında yayımlanan tanımlayıcılarda yapılan önemli değişiklikler
Ek 7’de listelenmiştir. 2001’deki ölçekler, ön sözde listelenen kurumlar tarafından geçerlenmiş ve ölçünleştirilmesi
yapılmış tanımlayıcılar ile 2014-2017 yılları arasında aracılığa yönelik tanımlayıcı geliştirmek amacıyla gerçekleştirilen
proje kapsamında geliştirilen, geçerlenen, ölçünleştirilen ve pilot çalışması yapılan tanımlayıcılardan oluşan bir
seçki ile genişletilmiştir. Hem 2001’de yayımlanan hem de aracılık projesinde yer alan tanımlayıcılara yönelik
takip edilen yaklaşım Ek 6’da açıklanmaktadır. Çevrim içi etkileşim ve aracılık etkinliklerine yönelik yeni örnek
tanımlayıcıların kamusal, kişisel, mesleki ve eğitimsel alanlarda kullanımına yönelik örnekler Ek 5’te verilmektedir.
Bu yayındaki tanımlayıcılara ek olarak ders planlamaya ve öz değerlendirmeye yardımcı olmak için Eurocentres
Vakfı tarafından oluşturulan çocuk öğrencilere uygun bir dizi yeni tanımlayıcı seçkisi16 mevcuttur. Burada farklı
bir yaklaşım benimsenmiştir: Genişletilmiş örnek tanımlayıcılarda yer alan ifadelerden iki yaş grubu için (7-1017
ve 11-1518) uygun olanlar belirlenmiştir. Daha sonra bu tanımlayıcıların çocuk öğrencilerle ilgili uyarlamalarından,
Avrupa Dil Portfolyosu’nda (ADP) görünen tanımlayıcılardan ve Cambridge Assessment English [Cambridgeİngilizce Dil Sınavı] tarafından paylaşımcı şekilde sunulan çocuk öğrenciler için değerlendirme tanımlayıcılarından
oluşan bir harmanlama yapılmıştır.
D-AOBM 2001 tanımlayıcı şeması, 2001’de yayımlanan örnek tanımlayıcılar ile bu yayında sunulan güncellemeve eklemeler arasındaki ilişki Tablo 1’de gösterilmektedir. Görüldüğü gibi alımlamaya yönelik tanımlayıcı ölçekler,
2001 D-AOBM metnindekinin aksine, üretime yönelik olanlardan daha önce sunulmaktadır.

15. www.ecml.at/ECML-Programme/Programme2012-2015/ProSign/tabid/1752/Default.aspx
D-AOBM tanımlayıcılarının PRO-Sign uyarlamaları, Çekçe, İngilizce, Estonca, Almanca, İzlandaca ve Slovencede mevcuttur.
16. Bank of supplementary descriptors, [Yardımcı tanımlayıcılar bankası]: www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/bank-of-supplementary-descriptors.
17. Goodier T. (ed.) (2018), “Collated representative samples of descriptors of language competences developed for young learners– Resource for educators, Volume 1: Ages 7-10” [Çocuk öğrenciler için geliştirilen dil yetkinliğine dair örnek tanımlayıcılar seçkisiÖğretmen yetiştiricileri için bir kaynak. Cilt 1: 7-10 yaş], Education Policy Division, Council of Europe, https://rm.coe.int/16808b1688.
18. Goodier T. (ed.) (2018), “Collated representative samples of descriptors of language competences developed for young learners – Resourcefor educators, Volume 2: Ages 11-15” [Çocuk öğrenciler için geliştirilen dil yetkinliğine dair örnek tanımlayıcılar seçkisi- Öğretmenyetiştiricileri için bir kaynak. Cilt 2: 11-15 yaş], Education Policy Division, Council of Europe, https://rm.coe.int/16808b1689.

Sayfa 26

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Tablo 1 - D-AOBM tanımlayıcı şeması ve örnek tanımlayıcıları: Güncellemeler ve eklemeler
2001’dekitanımlayıcı
şemada2001’dekitanımlayıcı
ölçeklerde

Bu yayında
güncellenen
tanımlayıcı
ölçekler

Bu yayında
eklenentanımlayıcı
ölçeklerİletişimsel dil etkinlikleri
Alımlama
Sözlü kavrama

√

√

√

Okuduğunu kavrama

√

√

√

Sözlü üretim

√

√

√

Yazılı üretim

√

√

√

Sözlü etkileşim

√

√

√

Yazılı etkileşim

√

√

√

Üretim

Etkileşim

Çevrim içi etkileşim

√Aracılık
Bir metne aracılık etme√√

Kavramlara aracılık etme√√İletişime aracılık etme√√İletişimsel dil stratejileri
Alımlama√√√Üretim

√√√Etkileşim

√√√Aracılık√Çoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinlikÇoğul kültürlü birikimi temel alıpgeliştirme√√Çoğul dilli kavrama√√Çoğul dilli birikimi temel alıpgeliştirme√√İletişimsel dil yetkinlikleri
Dilsel yetkinlik

√

√

√

√
(Ses bilim)

Toplumdilbilimsel yetkinlik

√

√

√

Edimsel yetkinlik

√

√

√

İşaret (dili) yetkinlikleri
Dilsel yetkinlik√

Toplumdilbilimsel yetkinlik√

Edimsel yetkinlik√Giriş Sayfa 27

1.1. ÖRNEK TANIMLAYICILARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİN ÖZETİ
Tablo 2, D-AOBM örnek tanımlayıcılardaki değişiklikleri ve ayrıca bu değişikliklerin gerekçelerini özetlemektedir.
Geliştirme projesinin kısa bir açıklaması Ek 6’da verilmiş olup daha ayrıntılı bir sürümü Brian North ve Enrica
Piccardo’nun “D-AOBM için aracılık boyutlarına ilişkin örnek tanımlayıcıların geliştirilmesi”19 başlıklı makalesindebulunmaktadır.
Tablo 2 – Örnek tanımlayıcılarda yapılan değişiklerin özeti
Bu yayında yapılandeğişiklikler

Açıklamalar

A-1 Öncesi

D-AOBM 2001 3.5. Bölümünün başlangıcında değinilen, A1 seviyesine giden yolun
yarısında olmak olan bu yeterlik seviyesine yönelik birçok ölçek için (çevrim içi etkileşim
de dâhil olmak üzere) tanımlayıcılar hazırlanmıştır.

2001’de yayımlanan
tanımlayıcılarda yapılandeğişikliklerİletişimsel dil etkinlikleri ve stratejileri için D-AOBM 2001 4. Bölümde ve iletişimsel dilin
boyutları için CEFR 2001 5. Bölümde görünen mevcut tanımlayıcılarda yapılan önemlideğişikliklerin bir listesi Ek 7›de verilmiştir. Tanımlayıcıların cinsiyetten bağımsız ve farklı
iletişim kanallarını kapsayıcı olmasını sağlamak için tanımlayıcılar küçük değişikliklerle
yeniden yapılandırılmıştır.

C2 tanımlayıcılarındakideğişiklikler

Ek 7’deki listede önerilen değişikliklerin çoğu, 2001 setindeki C2 seviyesi tanımlayıcıları
ile ilişkilidir. Bazı kesin ifadeler C2 seviyesindeki kullanıcıların/öğrenenlerin yetkinliklerini
daha iyi yansıtacak şekilde düzenlenmiştir.

A1-C1
tanımlayıcılarındakideğişikliklerDiğer tanımlayıcılar için birkaç değişiklik önerilmiştir. Tanımlayıcıların, yalnızca
teknolojideki değişiklikler (ör. kartpostallara veya halka açık telefonlara yapılangöndermeler) nedeniyle “güncellenmesine” karar verilmemiştir. “Ses bilimsel denetim”ölçeği değiştirilmiştir (aşağıya bakınız). Temel değişiklikler tanımlayıcıları farklı
iletişim kanalları yönünden kapsayıcı hâle getirme ve onları işaret dilleri için de eşitderecede uygulanabilir kılma çabasından kaynaklanmaktadır. “Bir dili ana dili olarakkonuşanlar” tarafından yapılan (veya yapılmayan) dilsel konaklamaya atıfta bulunan bazı
tanımlayıcılar için de değişiklikler önerilmektedir zira bu kavramla ilgili olarak D-AOBM’in
ilk yayımlanmasından bu yana bir fikir birliğine varılamamıştır.

Artı seviyeler

Artı seviyelerin (ör. =B1 +, B1.2) açıklamaları iyileştirilmiştir. Artı seviyelerle ilgili bilgi için
lütfen Ek 1’e ve D-AOBM 2001 Bölüm 3.5 ve 3.6.’ya bakınız.

Ses bilim (Phonology)“Ses bilimsel denetim” ölçeği, “Sesletim” [bk. Çeviri Notu 2] ve “Bürünsel özellikler” üzerine
odaklanılarak yeniden geliştirilmiştir.

Aracılık

Aracılık’a yönelik yaklaşım, D-AOBM 2001’de sunulandan daha geniş kapsamlıözelliktedir. Bir metne aracılık etme etkinliklerine odaklanmaya ek olarak kavramlara
ve iletişime aracılık etmeye etmeye yönelik ölçekler sağlanarak aracılık etkinlikleri için
toplamda 19 ölçek sunulmaktadır. Aracılık stratejileri (5 ölçek) aracılığa hazırlık yaparken
kullanılan stratejilerden ziyade aracılık sürecinde kullanılan stratejilerle ilgilidir.

Çoğul kültürlü“Çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme” ölçeği, iletişimsel bir durumda çoğul
kültürlü yetkinliklerin kullanımını tanımlamaktadır. Bu nedenle odak noktası bilgi veya
tutumların aksine becerilerdir. Bu ölçek, bağımsız olarak geliştirilmiş olmasına rağmen
mevcut D-AOBM 2001 “toplumdilbilimsel uygunluk” ölçeği ile yüksek derecede tutarlılık
göstermektedir.

Çoğul dilli“Çoğul dilli birikimi temel alıp geliştirme” ölçeğindeki her bir tanımlayıcının seviyesi,bileşimde daha zayıf olan dilin işlevsel seviyesine eşittir. Kullanıcılar hangi dillerin dâhiledildiğini açıkça belirtmek isteyebilirler.

Dâhil edilen dillerin
tanımlanması (kendinehas özellikleri)

Tanımlayıcıların, belirli bir bağlamda pratik kullanım için uyarlanması kapsamında, ilgili
dillerin aşağıdaki ölçeklerde açıkça belirtilmesi önerilmektedir:- Diller arası (farklı dillere ait) aracılık (özellikle bir metne aracılık etmeye yönelik ölçekler),- Çoğul dilli kavrama,- Çoğul dilli birikimi temel alıp geliştirme.

19. North B. ve Piccardo E (2016), “Developing illustrative descriptors of aspects of mediation for the CEFR” [D-AOBM için aracılık boyutlarınailişkin örnek tanımlayıcıların geliştirilmesi] Education Policy Division, Council of Europe, Strasbourg, https://rm.coe.int/168073ff31.

Sayfa 28

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Bu yayında yapılandeğişiklikler

Açıklamalar
Yaratıcı metinler ve edebiyatla ilgili üç yeni ölçek eklenmiştir:- Serbest zaman etkinliği olarak okuma (Tamamen kavrayıcı bir süreçtir, tanımlayıcılar
D-AOBM-tabanlı diğer tanımlayıcı setlerinden alınmıştır),

Edebiyat- Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil) yönelik kişisel görüşleri ifade etme (daha az düşünsel,
daha düşük seviyeler),- Yaratıcı metinleri (edebiyat dâhil) çözümleme ve eleştirme (daha düşünsel, daha yüksek
seviyeler).
Aşağıdaki kategorilere yönelik iki yeni ölçek mevcuttur:- Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma,- Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği.

Çevrim içi
Bu ölçeklerin her ikisi de tipik internet kullanımına özgü çok biçimli etkinliklerle ilgilidirve şunları içerir: Yanıtların, sözlü etkileşimin ve canlı bağlantılarda daha uzun üretiminkontrol edilmesi ya da bunların karşılıklı alışverişi; sohbet (yazıya dökülmüş sözlü dil),daha uzun bloglar veya tartışmaya yazılı katkıların kullanılması ve bunların dışındaki
medyanın da dâhil edilmesi.

Diğer yeni tanımlayıcı
ölçekler2001 setinde eksik olan aşağıdaki kategoriler için yeni ölçekler D-AOBM tabanlı
tanımlayıcıların diğer setlerinden alınan tanımlayıcılar ile verilmektedir:- İletişim/haberleşme araçlarının kullanımı,- Bilgi verme.

Yeni tanımlayıcılar
D-AOBM seviye ve tanımlayıcı ölçeklerinin temelini oluşturan kaynak araştırmadaki
D-AOBM seviyelerine göre matematiksel ölçeğe göre resmî olarak yeni tanımlayıcı ölçekler geçerlenmiş ve buölçünleştirilmiştir
ölçekler ölçünleştirilmiştir.

İşaret dilleri

Tanımlayıcılar farklı iletişim kanallarını kapsayıcı hâle getirilmiştir. Ek olarak özellikleişaret dili yetkinlikleri için 14 ölçek eklenmiştir. Bunlar, İsviçre’de yürütülen bir araştırma
projesinde geliştirilmiştir.
Paralel ProjeÇocukÖğrenenler

Avrupa Dil Portfolyolarından (ADP’ler) sırasıyla 7-10 yaş ve yine 11-15 yaş gruplarındakiöğrenenler için iki tanımlayıcı derlemesi hazırlanmıştır. Şu anda çocuk öğrencilerle ilgili
tanımlayıcılardan hiçbiri yeni ölçeklerdeki tanımlayıcılarla ilişkilendirilmiş durumda
değildir ancak bunların çocuk öğrencilere uygunluğu belirtilmiştir.

Kullanıcılar, 2. Bölüm’e ve bu yayına dâhil edilen genişletilmiş örnek tanımlayıcılara ek olarak çoğul dilli, kültürlerarası
ve kapsayıcı eğitim ile alakalı aşağıdaki iki temel ilke belgesine göz atmak isteyebilirler:► Dil çeşitliliği ve öğretim programı konusunu işleyen D-AOBM 2001 8. Bölüm’ün işlevsel hâle getirilmesini vedaha da geliştirilmesini sağlayan Guide for the development and implementation of curricula for plurilingualand intercultural education [Çoğul dilli ve kültürlerarası eğitim için öğretim programları geliştirme ve uygulama
rehberi] (Beacco ve diğerleri 2016),► Bu yayında yer alan aracılık ile ilgili bazı tanımlayıcılara esin kaynağı olan bilgileri içeren Reference frameworkof competences for democratic culture [Demokratik kültür için yetkinlik çerçeve metni] (Avrupa Konseyi 2018).
Okul eğitimiyle ilgilenen kullanıcılar ayrıca tanımlayıcı geliştirmede aracılığın kavramsallaştırılması projesine
katkı sunan “Education, mobility, otherness – The mediation functions of schools”20 [Eğitim, hareketlilik, ötekilik– Okulların aracılık işlevleri] adlı makaleyi inceleyebilirler.
20. Coste D. ve Cavalli M. (2015) “Education, mobility, otherness – The mediation functions of schools” [Eğitim, hareketlilik, ötekilik – Okullarınaracılık işlevleri], Language Policy Unit, Council of Europe, Strasbourg, https://rm.coe.int/16807367ee.

Giriş Sayfa 29

Bölüm 2ÖĞRETME VE ÖĞRENMEYE YÖNELİK
D-AOBM’NİN ANAHTAR BOYUTLARI
Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni (D-AOBM), kapsamlı
bir tanımlayıcı dil yeterliği şeması ve örnek tanımlayıcı
ölçekleriyle tanımlanan bir dizi (A1 seviyesinden C2
seviyesine) Ortak Başvuru Seviyesi sunar. Buna ekolarak Guide for the development and implementation of
curricula for plurilingual and intercultural education [Çoğul
dilli ve kültürlerarası eğitim için öğretim programlarıgeliştirme ve uygulama rehberi] adlı yayının (Beacco
ve diğerleri 2016) daha ayrıntılı olarak açıkladığı gibi
D-AOBM çoğul dilli ve kültürlerarası eğitimi teşvik
eden öğretim programı tasarımı seçenekleri sunar.
D-AOBM’nin ana ilkelerinden biri, tüm seviyeler içineğitim amaç ve sonuçlarının olumlu ifade edilmesiniteşvik etmektir. D-AOBM’nin dil yeterliğinin farklı
boyutlarına ait “yapabilirlik” tanımı, hem öğrenim içinaçık, müşterek bir yol haritası sunar hem de test/sınav
sonuçlarına odaklanmadan ilerlemeyi daha hassasölçebilen bir araç sağlar. Bu ilke, D-AOBM’nin sosyal,eğitimsel ve mesleki alanlarda dilin fırsat ve başarı içinbir araç olarak kullanılması görüşüne dayanmaktadır. Bu
temel özellik, Avrupa Konseyinin tüm vatandaşların hakkı
olarak görülen kaliteli kapsayıcı eğitim hedefine katkıdabulunur. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi “demokratik
vatandaşlık, sosyal uyum ve kültürlerarası diyaloğu teşvik
etme amacıyla tutarlı, şeffaf ve etkili çoğul dilli eğitim
için bir araç olarak D-AOBM’nin kullanımını”önerir21.

D-AOBM ‘nin Geçmişi
D-AOBM, Avrupa Konseyinin 1970’ler ve
1980’ler boyunca dil eğitimi alanındakiçalışmalarının devamı olarak geliştirilmiştir.
1970’lerin ortalarında dil ihtiyaçlarının ilkişlevsel/kavramsal açıklaması olan “EşikDüzeyi” adlı yayında iletişimsel yaklaşım
önerilmiştir. D-AOBM’nin “eylem odaklı”
yaklaşımı, iletişimsel yaklaşımın üzerine
yapılandırıp onun ötesine geçer.
D-AOBM ve ona eşlik eden ilgili Avrupa Dil
Portfolyosu (ADP), 1991 yılında İsviçre’dedüzenlenen hükûmetler arası bir sempozyum
tarafından tavsiye edilmiştir. Alt başlığında
önerildiği gibi D-AOBM esas olarak öğrenme veöğretmeyle ilgilenir. Kurumlar, eğitim sektörleri,bölgeler ve ülkeler arasındaki şeffaflığı vetutarlılığı ve bir kurum içinde program,öğretim ve değerlendirme arasında şeffaflık
ve tutarlılığı kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
İngilizce olarak yayımlanmadan önce,D-AOBM 1996 ve 1998 yıllarında
basılan geçici sürümlerde denenmiştir
(Cambridge University Press).

D-AOBM hem Avrupa Konseyi hem de Avrupa Birliği’nin hemen hemen tüm üye devletleri tarafından bir başvuru
aracı olarak kullanıldığı gibi Avrupa kıtasının ötesinde de önemli bir etkiye sahip olmuştur ve sahip olmaya dadevam etmektedir. Aslında D-AOBM sadece şeffaflık ve değerlendirme amaçları için belirli başvuru noktalarısağlamak için değil, aynı zamanda öğretim programı reformunu ve pedagojiyi bilgilendirmek için de giderek dahaçok kullanılmaktadır. Bu gelişme D-AOBM’nin ileriye yönelik kavramsal temelini yansıtmaktadır ve bu baskıda
yayımlanan örnek tanımlayıcıları genişleterek D-AOBM etrafında yeni bir çalışma evresinin önünü açmıştır. Ancakörnek tanımlayıcıları sunmadan önce, D-AOBM ‘nin amacı ve doğası ile ilgili bir hatırlatma özetlenmiştir. İlk olarak
D-AOBM’nin amaçları, D-AOBM tanımlayıcı şeması ve eylem odaklı yaklaşımı, ardından Ortak Başvuru Seviyeleri
ve bu düzeylerle ilişkili profillerin oluşumu, ek olarak örnek tanımlayıcılar ve son olarak da D-AOBM tarafından
dil eğitimine sunulan çoğul dillilik/çoğul kültürlülük ve aracılık kavramları ele alınmaktadır.
21. Recommendation CM/Rec (2008) 7 of the Committee of Ministers on the use of the Council of Europe’s Common
European Framework of Reference for Languages (CEFR) and the promotion of plurilingualism, [Avrupa Konseyinin
OBM kullanımına ve çoğul dilliliğin teşvik edilmesine ilişkin Bakanlar Komitesi CM/REC(2008)7 numaralı önerisi]
https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=09000016805d2fb1.

Sayfa 31

2.1. D-AOBM’NİN AMAÇLARI
D-AOBM,
AvrupaKonseyiprojelerinineğitim reformuna verdiği ivmeyi sürdürmeyi
hedeflemektedir. D-AOBM, dil öğreniminin veöğretiminin kalitesini ve etkililiğini daha daiyileştirilmeleri için dil uzmanlarına yardımcı olmayı
amaçlamaktadır. D-AOBM, alt başlığındaki öğrenme,öğretme, değerlendirme sözcük sıralamasından
da anlaşılacağı üzere değerlendirmeye
odaklanmamıştır.
D-AOBM, iletişim aracı olarak dillerin öğretilmesini veöğrenilmesini teşvik etmenin yanı sıra öğrenen içinyeni, güçlendirici bir vizyon getirmektedir. D-AOBM,
dil kullanıcısını/öğrenenini sosyal dünyada etkinolan ve öğrenme sürecine çaba sarf eden bir “sosyal
aktör” olarak sunmaktadır. Bu, öğrenen katılımını veözerkliğini teşvik ederek hem ders planlamasında
hem de öğretimde gerçek bir paradigma değişikliği
anlamına gelmektedir.
D-AOBM’nin eylem odaklı yaklaşımı, dil yapıları
veya önceden belirlenmiş kavramlar ve işlevler
aracılığıyla doğrusal ilerlemeye dayalı izlencelerden
uzaklaşmakta; ihtiyaç çözümlemesine dayalı,
gerçek yaşam görevlerine odaklanan ve amaca
göre seçilen kavramlar ve işlevler etrafında kurulan
izlencelere doğru bir geçişi temsil etmektedir. Bu,öğrenenlerin henüz dilde neleri edinmediklerine
odaklanan “eksiklik” bakış açısındansa “yapabilirlik”
tanımlayıcıları tarafından yönlendirilen bir “yeterlik”
bakış açısını teşvik eder. Buradaki fikir, gerçek
hayatı yansıtan görevler etrafında düzenlenenve öğrenenlere hedefleri ileten “yapabilirlik”
tanımlayıcıları eşliğinde, gerçek hayatın içindeki
iletişim ihtiyaçlarına dayalı, öğretim programları
ve dersler tasarlamaktır. Temel olarak D-AOBM,
kullanıcıların/öğrenenlerin dile yönelik neleri
yapmaya ihtiyaç duyduklarından yola çıkarak
program, dersler ve sınavların planlanmasınayardımcı olan bir araçtır. Böyle bir planlama içinşunların temel olması amaçlanmıştır: Uygulanabilirolduğu kanıtlanan örnek “yapabilirlik” tanımlayıcı
ölçeklerini içeren kapsamlı bir tanımlayıcı şemanınsağlanması (D-AOBM 2001 4. ve 5. Bölüm), ve ayrıca
farklı diller için ayrı ayrı yayımlanan ilgili içerik
özellikleri (Başvuru Düzeyi Tanımlayıcıları- BDT’ler)22 .

D-AOBM’ın Öncelikleri
Ortak başvuru noktalarının sağlanması,
D-AOBM’nin dil eğitiminde kaliteye olanaksağlamayı ve açık fikirli çoğul dilli vatandaşlardanoluşan bir Avrupa’yı teşvik etmeyi içeren ana
amacının bir parçasıdır. Bu, Bakanlar Komitesi’ninbirkaç tavsiyesinde olduğu gibi 2007’de
D-AOBM ile kaydedilen ilerlemeyi değerlendirenHükûmetler Arası Dil Politikası Forum’unda açıkça
onaylanmıştır. Bu ana odak nokta, Çoğul Dilli ve
Kültürler Arası Eğitim için Öğretim ProgramlarıGeliştirme ve Uygulama Rehberi’nde bir kez
daha vurgulanmaktadır (Beacco ve diğerleri
2016a). Ancak Dil Politikası Forumu, sorumlu
bir şekilde D-AOBM seviyelerinin kullanılması,
sınav geliştirilmesi için sunulan yöntem ve
kaynaklardan faydalanılması ve bunların D-AOBM
ile ilişkilendirmesi ihtiyacının altını çizmiştir.
“Öğrenme, öğretme, değerlendirme” altbaşlığından da anlaşılacağı gibi D-AOBM
sadece bir değerlendirme projesi değildir.
D-AOBM 2001 9. Bölüm çoğu standart sınavlara
alternatif olan birçok farklı değerlendirme
yaklaşımını özetlemektedir. D-AOBM, genel
anlamda D-AOBM’nin ve özelde örnek
tanımlayıcıların değerlendirme sürecindeöğretmene yardımcı olabileceği yolları
açıklar ancak dil sınavlarına odaklanılmaz
ve sınav ögelerinden hiç bahsedilmez.
Genel olarak Dil Politikası Forumu,aşağıdaki kuruluşlar aracılığıyla D-AOBM
ile ilgili uzmanlık değişimi ve uluslararası
ağ oluşturma ihtiyacını vurgulamıştır:Avrupa Dil Sınavları Uygulayıcıları Derneği
[Association of Language Testers in Europe] (ALTE)(www.alte.org), Avrupa Dil Becerileri Ölçme veDeğerlendirme Derneği [European Association
for Language Testing and Assessment] (EALTA)(www.ealta.eu.org), Dil Hizmetlerinde KaliteninDeğerlendirilmesi ve Akreditasyonu Derneği
[Evaluation and Accreditation of Quality in
Language Services] (Eaquals) (www.eaquals.org).

Bu amaçlar D-AOBM 2001’de aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir (D-AOBM 2001 Bölüm 1.4):
D-AOBM’nin belirtilen amaçları şunlardır:► Farklı ülkelerdeki eğitim kurumları arasında iş birliğini teşvik etmek ve kolaylaştırmak,► Dil niteliklerinin karşılıklı olarak tanınması için sağlam bir temel oluşturmak,► Öğrenenlerin, öğretmenlerin, ders tasarlayanların, sınav kurumlarının ve eğitim yöneticilerinin
konumlanmalarına ve çalışmalarını koordine etmelerine yardımcı olmaktır.

22. www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/reference-level-descriptions.

Sayfa 32

D-AOBM –­Tamamlayıcı Ciltİş birliğini daha da ilerletmek ve kolaylaştırmak için D-AOBM ayrıca örnek tanımlayıcılar tarafından tanımlanan
A1’den C2’ye Ortak Başvuru Seviyeleri sağlamaktadır. Ortak Başvuru Seviyeleri, D-AOBM 2001 3. Bölüm’de tanıtılmış
ve D-AOBM 2001 4. ve 5. bölümlere yayılan tanımlayıcı ölçekler için kullanılmıştır. Ortak bir tanımlayıcı şema,Ortak Başvuru Seviyeleri ve farklı düzeylerde şemanın boyutlarını tanımlayan örnek tanımlayıcıların sağlanması ile
amaçlanan, dil eğitimi mesleği için ortak bir üstdil sağlamak ve böylece iletişimi, iletişim ağı kurmayı, hareketliliği
ve alınan derslerin ve geçilen sınavların tanınmasını kolaylaştırmaktır. Sınavlarla ilgili olarak Avrupa Konseyinin
Dil Politikası Bürosu, dil sınavlarını D-AOBM ile ilişkilendirmek için bir kılavuz23, ek materyallerden oluşan bir araçseti ve Cambridge University Press tarafından yayımlanan bir vaka çalışması ile bir dil testi geliştirme ve inceleme
kılavuzu24 yayımlamıştır. Avrupa Konseyinin Avrupa Modern Diller Merkezi de Dil Sınavlarının Diller için Avrupa
Ortak Başvuru Metni’ndeki (D-AOBM) ile İlişkilendirilmesi: Klavuzdan Önemli Noktaları25 adlı bir yayın yapmış ve
RELANG girişimi26 aracılığıyla üye devletlerin kapasite artırımı için destek sağlamıştır.
Ancak, D-AOBM’nin bir standartlaştırma aracı değil, eğitim reformu projelerini kolaylaştırmak için bir araçolduğunun bir kez daha altını çizmek önemlidir. Aynı şekilde D-AOBM’nin kullanımını izleyen ve hatta koordine
eden bir merci de yoktur. D-AOBM’nin kendisi en başında şöyle ifade eder:
Bir şeyin hemen açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Uygulayıcılara ne yapacaklarını veya nasıl yapacaklarını söylemek içinyola çıkmadık. Soru yanıtlamıyor, aksine soru soruyoruz. Kullanıcıların takip etmesi gereken hedefleri veya kullanmaları
gereken yöntemleri belirlemek Avrupa Ortak Metninin işlevi değildir. (D-AOBM 2001, Kullanıcıya Not)

2.2. EYLEM-ODAKLI YAKLAŞIM UYGULAMASID-AOBM, içinde dil eğitimine yönelik başlıca yaklaşımların bulunmasından dolayı kapsamlı, soruları cevaplamaktan
ziyade onları gündeme getirmesinden ve herhangi bir pedagojik yaklaşımı tavsiye etmemesinden ötürü detarafsız olmayı hedeflemektedir. Örneğin, dil bilgisi veya edebiyat öğretmeyi bırakmanız gerektiği yönünde
bir öneri getirmemektedir. Bir öğrenenin ilerlemesinin en iyi nasıl değerlendirileceği sorusuna yönelik“doğru” yanıtı da içermemektedir. D-AOBM, yenilikçi bir duruş sergileyerek öğrenenleri dil kullanıcıları vesosyal aktörler olarak görmekte ve dolayısıyla dili bir çalışma konusu olmaktan çok bir iletişim aracı olarak
benimsemektedir. Bunu yaparken öğrenenlerin ihtiyaçlarının incelenmesini ve “yapabilirlik” tanımlayıcılarının
ve iletişimsel görevlerin kullanımını önermektedir: D-AOBM 2001 7. Bölüm’ün tamamı bu konu üzerinedir.
D-AOBM’nin vermek istediği yöntemsel mesaj şudur:
Dil öğrenimi, öğrenenlerin gerçek hayatlarında hareket
edebilmelerini, kendilerini ifade edebilmelerini ve farklı
nitelikteki görevleri yerine getirebilmelerini hedeflemelidir. Bu
nedenle beceri sürekliliğine bağlı olarak (A1-C2 arası seviyeler),değerlendirme için önerilen ölçüt gerçek hayatın içindeki iletişim
becerisi üzerinedir. Burada “ölçüt”, “ölçüt temelli değerlendirme”
ifadesindeki orijinal ve temel anlamında kullanılmaktadır.
D-AOBM 2001 4. Bölüm’de etkinliklere [activities] ve 5. Bölüm’deyetkinliklere [competences] odaklanan tanımlayıcılar, öğretim
programlarının amaçlarının belirlenmesi ve değerlendirmeölçüt ve standartlarının şeffaf bir şekilde tanımlanması içintemel oluşturmaktadır. Bu durum, eğitim açısından bir tarafsızlık
göstermemektedir. Öğretme ve öğrenme sürecinin eylem
tarafından yönlendirildiğini, yani eylem odaklı olduğunu
işaret etmektedir. D-AOBM ayrıca, öğretim programı, öğretim
ve değerlendirme arasında uyum sağlayarak öğrenenleringerçek hayatlarından hareket ederek iletişim ihtiyaçlarını gözönünde bulundurup planlama yapılmasını açık bir biçimde
önermektedir.

Hatırlatma: D-AOBM
2001’in Bölümleri
Bölüm 1: Siyasi bağlamda ve eğitim
bağlamında Avrupa Ortak Metni
Bölüm 2: Benimsenen yaklaşım
Bölüm 3: Ortak Başvuru Seviyeleri
Bölüm 4: Dil kullanımı ve dil
kullanıcısı/öğreneni
Bölüm 5: Dil kullanıcısı/
öğreneni yetkinlikleri
Bölüm 6: Dil öğrenimi ve öğretimi
Bölüm 7: Görevler ve görevlerin
dil öğretimindeki yeri
Bölüm 8: Dilsel çeşitlilik veöğretim programı
Bölüm 9: Değerlendirme

23. Council of Europe (2009), “Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning,teaching, assessment (CEFR) – A Manual” [Dil sınavlarını Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni ile ilişkilendirme], Language Policy
Division, Council of Europe, Strasbourg, https://rm.coe.int/1680667a2d.
24. ALTE (2011), “Manual for language test development and examining – For use with the CEFR” [OBM ile kullanım için dil testi geliştirme
ve inceleme kılavuzu] Language Policy Division, Council of Europe, Strasbourg, https://rm.coe.int/1680667a2b.
25. Noijons J., Bérešová J., Breton G. ve Diğerleri (2011), Relating language examinations to the Common European Framework of Reference
for Languages: Learning, teaching, assessment (CEFR) – Highlights from the Manual, [Dil sınavlarını Diller için Avrupa Ortak Başvuru
Metni ile ilişkilendirme: Klavuzdan önemli noktalar] Council of Europe Publishing, Strasbourg: www.ecml.at/tabid/277/PublicationID/67/
Default.aspx.
26. Relating language curricula, tests and examinations to the Common European Framework of Reference [Dil öğretim programları,
testler ve sınavları OBM ile ilişkilendirme] (RELANG): https://relang.ecml.at/.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 33

Sınıf düzeyinde, eylem odaklı bir yaklaşım uygulamanın çeşitli yansımaları bulunmaktadır. Öğrenenleri sosyal birer
aktör olarak görmek, öğrenme sürecine tanımlayıcıları iletişim aracı olarak kullanarak dâhil etmeyi gerektirmektedir.
Aynı zamanda, dil öğreniminin ve dil kullanımının sosyal niteliğini yani öğrenme sürecinde toplum ve birey
arasındaki etkileşimin varlığını kabul etmeyi ifade etmektedir. Öğrenenleri dil kullanıcıları olarak görmek, hedef
dilin yoğun bir şekilde sınıfta kullanılması yani “bir konu olarak dil öğrenmek yerine dili kullanmayı öğrenmeleri”
anlamına gelmektedir. Öğrenenleri çoğul dilli ve çoğul kültürlü varlıklar olarak görmek, gerektiğinde onların tüm
dil kaynaklarını kullanmalarına izin vermek ve diller ve kültürler arasındaki farklılıkların yanı sıra benzerlikleri
ve uyumu görmeleri için de teşvik etme anlamına gelmektedir. Her şeyin ötesinde eylem odaklı yaklaşım;başlıca hedef noktası dil olmayan, amaca yönelik, iş birliğine dayalı görevlerin kullanımını işaret etmektedir.
Bir görevin başlıca hedefi dil olmadığında -bir gezi planlama, poster yapma, blog oluşturma, festival tasarlama,
aday seçme ve benzeri gibi- farklı bir ürün veya sonuç ortaya çıkmaktadır. Tanımlayıcılar, söz konusu görevlerin
tasarlanmasında ve görev esnasında öğrenenlerin dil kullanımının gözlemlenmesi ile arzu edildiği takdirde (öz)
değerlendirmelerinin yapılmasında da kullanılabilmektedirler.
Hem D-AOBM tanımlayıcı şeması hem de eylem odaklı yaklaşım, anlamın (etkileşim yoluyla) ortaklaşa
yapılandırılmasını öğrenme ve öğretme sürecinin merkezine koymaktadır. Bunun sınıf uygulamalarına yönelik
açık yansımaları görülmektedir. Etkileşim kimi zaman öğretmen ile öğrenen(ler) arasında gerçekleşirken
kimi zaman da öğrenenlerin kendi aralarında iş birliğine dayalı bir hâl alacaktır. Öğretmen merkezli öğretim
ile küçük gruplardaki bu tür iş birliğine dayalı etkileşim arasında net bir denge vardır. Bu dengenin eğitim
bağlamını, bu bağlamdaki pedagojik geleneği ve bu bağlamda yer alan öğrenenlerin dil yeterlik düzeylerini
yansıtması beklenmektedir. Toplumların hızlı bir şekilde çeşitlendiği günümüz gerçeğinde, diller arasında “anlam
yapılandırması” gerçekleşebilmekte ve bu yapılanma kullanıcıların/ öğrenenlerin çoğul dilli ve çoğul kültürlübirikimden faydalanabilmektedir.

2.3 ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ YETKİNLİK
D-AOBM, çok dillilik (farklı dillerin sosyal veya bireysel düzeyde bir arada bulunması) ve çoğul dilliliği (bireysel
bir kullanıcının/öğrenenin değişen ve gelişen dil birikimi) birbirinden ayırmaktadır. Çoğul dillilik D-AOBM’debir kullanıcının/öğrenenin bir dildeki becerilerinin başka bir dile göre farklılık gösterebildiği, eşit olmayan vedeğişken bir yetkinlik olarak açıklanmaktadır. Ancak esas nokta şudur ki çoğul dilliler görevleri tamamlamak
için sahip oldukları genel yetkinlikler ve çeşitli stratejilerle birleştirdikleri tek ve kendi içinde ilişkili bir birikime
sahiptirler (D-AOBM 2001 6.1.3.2. Bölüm)► D-AOBM 2001 1.3 Bölümünde açıklandığı gibiçoğul dillilik yetkinliği aşağıda listelenen amaçlar
için birbiriyle ilişkili, eşit olmayan, çoğul dillibirikimi esnek bir şekilde kullanabilme becerisi
içermektedir:► Bir dil/lehçe/ağızdan diğerine geçmek,► Bir dil/lehçe/ağızda kendini ifade edebilmek vebaşka bir dil/lehçe/ağızda konuşan Birini anlamak,► Bir metni anlamlandırmak için bir kaç dil/lehçe/ağızdaki bilgisine başvurmak,► Uluslararası ortak kullanılan sözcükleri farklı birbiçimde kullanıldığında tanımak,► Çok az bilgiye sahip olsa da ortak dili/lehçeyi/ağzı
olmayan bireyler arasında aracılık etmek,► Kişinin dilsel donanımının tamamını, farklı ifade
yapılarını denemek için kullanmak,► Dil ötesi [paralinguistic] özelliklerden (mimik, jest,
yüz ifadesi vb.) faydalanmak.

Sayfa 34

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Birbirine bağlı çoğul dillilik ve çoğul kültürlülük
kavramları ile kısmi yetkinlikler D-AOBM’nin
1996’daki ikinci geçici sürümünde ilk kez
dil eğitimi dünyasına sunulmuştur.
Bu iki kavram, bir yöntem ve dil politikası
hedefi olarak dil çeşitliliğinin sınırlarınıaşan dinamik ve yaratıcı bir “dilselleştirme”[languaging] biçiminde geliştirildi. Bugelişmenin arka planını, 1990’ların başında
Paris’teki Fransızca Yaygınlaştırma Araştırmave Çalışma Merkezinde iki dillilik üzerine
yapılan bir dizi çalışma oluşturmuştur.
D-AOBM 2001 8. Bölüm’de verilenöğretim programları örnekleri çoğul dillive çoğul kültürlü yetkinlik kavramlarını
planlı olarak desteklemiştir.
Bu iki kavram 1997’de yazılan “Çoğul dillive çoğul kültürlü yetkinlik” adlı bildiride
daha ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.

1996 aynı zamanda “Diller arası geçişlilik”(Translanguaging) teriminin (iki dilli öğretim
ile ilgili olarak Galler’de) tesadüfen ilk kayda
geçtiği yıl olmuştur. Diller arası geçişlilik çoğul
dilli kişiler tarafından yapılan ve birden fazladili kapsayabilen bir davranıştır. Aynı kavramıkarşılayan farklı çok sayıda ifade mevcut olsa
da çoğul dillilik terimi hepsini kapsamaktadır.
Aslında çoğul dillilik çeşitli yönlerdendeğerlendirilebilir. Örneğin sosyolojik veya
tarihsel bir olgu, kişisel bir özellik veya bir amaç,bir eğitim felsefesi veya yaklaşımı ya da- temeldedilsel çeşitliliği korumanın sosyopolitik amacı
olarak değerlendirilebilir. Bütün bu bakış açıları
Avrupa genelinde giderek yaygınlaşmaktadır.

Ortak bir dil paylaşmayan bireyler arasında aracılık
yukarıdaki listede yer alan etkinliklerden biridir.
Bu etkinliğin çok dilli doğası gereği, 2014-2017
projesi sırasında yukarıdaki listede yer alan diğer
etkinlikler için “aracılık” başlığı altında tanımlayıcılargeliştirilmiş ve geçerlenmiştir. Bu çalışmalar, yukarıda
listelenen son etkinlik olan dil ötesi haricinde başarılıolmuştur. Ne yazık ki tanımlayıcı çalışmasının
katılımcıları dil ötesinin bağlantısı konusunda
hemfikir olamamış veya tanımlayıcıları tutarlı birbiçimde yorumlayamamıştır.
D-AOBM 2001 yayımlandığında bu başlıktatartışılan kavramlar (özellikle de bütüncül,
birbiriyle ilişkili, çoğul dilli bir birikim fikri) oldukça
yenilikçi görülmekteydi. Öte yandan bu görüş
hem hayatının erken dönemlerinde hem de ilerikiyaşlarında fazladan bir dil öğrenenler üzerine yapılanruhdilbilimsel ve sinirdilbilimsel araştırmalarladesteklenmiştir. Çoğul dilliliğin beyindeki gelişmiş
bir yönetim kontrol sistemi (yani herhangi bir
görev sırasında düşünceyi dikkat dağıtıcılardan
uzaklaştırma becerisi) nedeniyle bir dizi bilişsel
avantaj sağladığı da ortaya konmuştur.

D-AOBM’de çoğul dilliliğe gönderimlerin çoğu “çoğul dilli ve “çoğul kültürlü” yetkinliktir. Bunun nedeni, genellikle
bu iki yetkinliğin birlikte ilerlemesidir. Bazen bu iki yetkinlik eşit olmayıp biri (örneğin, çoğul kültürlü yetkinlik)diğerinden (çoğul dilli yetkinlik) daha güçlü de olabilmektedir (bk. D-AOBM 2001 6.1.3.1. Bölüm).
► Çoğul dilliliğin ve çoğul kültürlülüğün teşvik edilme nedenlerinden biri de bu iki yetkinlik tecrübesinin;► Mevcut toplumdilbilimsel ve edimsel yetkinlikleri kullanması ve onları daha da geliştirebilir olması;► Farklı dillerin dil düzeniyle ilgili neyin genel ve özel olduğuna yönelik daha iyi bir algıya -üstdilsel, diller
arası veyabir nevi “aşırı dilsel” [hyperlinguistic] farkındalık yapısına- yol açabilir olması,► Dilin nasıl öğrenileceği bilgisini, ve başkalarıyla ve yeni durumlarla ilişki kurma yeteneğini doğası gereği
geliştirebilir olmasıdır.
Bu nedenle bu deneyim dilsel ve kültürel alanlarda öğrenmeyi bir dereceye kadar hızlandırabilir.» (D-AOBM
2001 Bölüm 6.1.3.3)
D-AOBM 2001 5.1.1.3 ve 5.1.2.2 bölümlerinde kısaca bahsedilen ne çoğul kültürlülük ve ne de kültürlerarası
yetkinlik kavramı D-AOBM kitabında geliştirilmektedir. Çoğul dilli ve kültürlerarası yetkinliğin D-AOBM ile ilgili
olarak öğretim programı tasarımına yönelik önerileri, Guide for the development and implementation of curricula
for plurilingual and intercultural education [Çoğul dilli ve kültürlerarası eğitim için öğretim programları geliştirmeve uygulama rehberi] adlı yayında özetlenmiştir (Beacco ve diğerleri 2016a). Bununla birlikte çoğul dilli ve çoğul
kültürlü yetkinliğin tüm boyutlarının yer aldığı çoğulcu yaklaşımlarla uyumlu ayrıntılı bir sınıflandırma, Avrupa
Modern Diller Merkezi’nin Framework of reference for pluralistic approaches to languages and cultures (FREPA/CARAP)27[Dillere ve kültürlere çoğulcu yaklaşımlar için başvuru metni] adlı yayınında mevcuttur.

2.4. D-AOBM TANIMLAYICI ŞEMASIBu bölümde D-AOBM’nin tanımlayıcı şemasını ana hatlarıyla çiziyor ve 2014-2017 projesinde hangi ögelerin
daha da geliştirildiğini açıklıyoruz. Yukarıda bahsedildiği gibi D-AOBM’nin temel amacı, dil yeterliğinden söz
etmek için ortak bir tanımlayıcı üstdil ortaya koymaktır. Şekil 1, D-AOBM tanımlayıcı şemasının yapısını grafikşeklinde göstermektedir.
İlgili anahtar kavramlar tanıtıldıktan sonra (D-AOBM 2001, 1. Bölüm), D-AOBM 2001’de yer alan çok kısa 2. Bölüm’de
D-AOBM yaklaşımından bahsedilmiştir. Herhangi iletişimsel bir durumda, bir görevi tamamlamaya yönelik (D-AOBM
2001, 7. Bölüm) genel yetkinlikler (ör. dünya bilgisi, sosyokültürel yetkinlik, kültürlerarası yetkinlik, varsa mesleki
deneyim: D-AOBM 2001, 5.1. Bölüm) ile, iletişimsel dil yetkinlikleri (dil bilimsel, toplumdilbilimsel ve edimsel
yetkinlikler: D-AOBM 2001, Bölüm 5.2) ve stratejileri (kimi genel kimi iletişimsel dil stratejileri) birleştirilmiştir.
27. https://carap.ecml.at/Accueil/tabid/3577/language/en-GB/Default.aspx.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 35

Görevler genellikle başkalarıyla belirli bir ölçüde iş birliğini ve dolayısıyla dil ihtiyacını gerektirmektedir. Bu fikri
tanıtmak için D-AOBM 2001, 2. Bölüm’de seçilen “gardırop taşıma” örneği dil kullanımının yalnızca göreve bağlı
olduğunu gösterir bir örnektir. Bir gardırop taşırken, bir miktar iletişim, tercihen dil kullanarak, şüphesiz tavsiye
edilebilir ancak burada dil kullanımı görevin odak noktası değildir. Benzer şekilde, etik bir sorunla ilgili seçilen
çözüm üzerinde anlaşmaya varmak veya bir proje toplantısı düzenlemek gibi daha karmaşık iletişim gerektiren
görevler, bu görevleri başarmak için kullanılan dile değil, görevlerin sonuçlarına odaklanmaktadır.
D-AOBM’in genel yaklaşımı tek bir paragrafta özetlenmiştir:Dil öğrenmeyi de içine alan dil kullanımı, kişiler tarafından gerçekleştirilen eylemleri kapsar. Bireyler ve sosyal aktörler
olarak bu kişiler çeşitli yetkinlikler (hem genelde hem de iletişimsel dil yetkinlikleri özelinde) geliştirirler. Bu kişiler,
görevleri gerçekleştirmek için en uygun görünen stratejileri harekete geçirerek, belirli alanlardaki temalarla ilgili
metin üretme ve/veya alımlamaya yönelik dil süreçlerini içeren dil etkinliklerine katılmak amacıyla çeşitli bağlamlardave şartlarda ve çeşitli sınırlamalar altında mevcut yetkinliklerine başvururlar. Bu eylemlerin katılımcılar tarafından
izlenmesi, yetkinliklerinin pekiştirilmesini veya değiştirilmesini sağlar. (D-AOBM 2001, 2.1. Bölüm)Böylece görevler gerçekleştirilirken yetkinlikler ve stratejiler harekete geçirilir ve deneyimle daha da geliştirilir. Bu
nedenle D-AOBM tanımlayıcı şemasını uygulamaya dönüştüren “eylem odaklı” yaklaşıma göre, dil eğitimi sınıfında
bazı iş birliğine dayalı görevler gereklidir. D-AOBM 2001’in görevler üzerine bir bölüm içermesinin nedeni de budur.
D-AOBM 2001, 7. Bölüm, gerçek yaşam görevleri ve pedagojik görevleri, ikisi arasındaki uzlaşma olanaklarını ve dilaçısından görevleri basit veya karmaşık hâle getiren etmenleri, koşulları ve kısıtlamaları tartışmaktadır. Görevlerin
sınıfta alacağı net şekle ve programda sahip olmaları gereken ağırlığa D-AOBM kullanıcıları karar vermektedir.
D-AOBM 2001 6. Bölüm’ü farklı yaklaşımların çeşitli bağlamlar için uygun olabileceğine işaret ederek dil öğretim
yöntemlerini inceler. Nitekim D-AOBM programı, görev odaklı yaklaşım, ekolojik yaklaşım ve genel anlamda
sosyokültürel ve sosyal-yapılandırmacı teorilere dayanan tüm yaklaşımlar dâhil olmak üzere ikinci dil öğrenimine
yönelik birçok yeni yaklaşımla son derece uyumludur. D-AOBM 2001, 8. Bölüm, çoğul dilliliğin dil eğitimindeki
yeri tartışmasından başlayarak Çoğul Dilli ve Kültürler Arası Eğitim için Öğretim Programları Geliştirme ve Uygulama
Rehberi’nde daha ileriye taşıyan bir süreç olan öğretim programı tasarımı için farklı seçenekleri ana hatlarıyla
belirtir (Beacco ve diğerleri 2016a). Hangi yaklaşım benimsenmiş olursa olsun, dil sınıfındaki görevlerin D-AOBM
tanımlayıcı şemasında listelenenler gibi gerçek hayatın içinde de meydana gelen iletişimsel dil etkinlikleri ve
stratejilerini (D-AOBM 2001, 4.4. Bölüm) içermesi gerekmektedir.
Şekil 1 – D-AOBM tanımlayıcı şemasının yapısı28
Genel Dil Yeterliği

Genel Yetkinliklerİletişimsel Dil
Yetkinlikleriİletişimsel Dil
Etkinlikleriİletişimsel Dil
Stratejileri

Bilgi

Dilbilimsel

Alımlama

Alımlama

Beceriler ve
Uygulama Bilgisi

ToplumdilbilimselÜretimÜretimVaroluş Yetkinliği

EdimselEtkileşim

Etkileşim

Aracılık

AracılıkÖğrenme Yeteneği

28. ECEP proje yayınından: Piccardo E. ve diğerleri. (2011), Pathways through assessing, learning and teaching in the CEFR [D-AOBM’dedeğerlendirme, öğretim ve öğrenimin yolunda] Council of Europe Publishing, Strasbourg, http://ecep.ecml.at/Portals/26/training-kit/
files/2011_08_29_ECEP_EN.pdf.

Sayfa 36

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

D-AOBM iletişimsel dil etkinlikleri ve stratejileriyle iletişimin karmaşık gerçekliğini açıklamada giderek yetersiz
kalan geleneksel dört beceri modelini (dinleme, konuşma, okuma, yazma) değiştirmektedir. Buna ek olarak dört
beceriye dayalı düzenleme, herhangi bir amaç veya makro işlev değerlendirmesine de uygun değildir. D-AOBM
tarafından önerilen düzenleme ise anlamın ortaklaşa yapılandırıldığı, etkileşime dayanan gerçek hayattaki dil
kullanımına daha yakındır. Etkinlikler dört iletişim biçimi altında sunulur: alımlama, üretim, etkileşim ve aracılık.
İletişimsel etkinlikler için D-AOBM kategorilerinin geliştirilmesi, işlemsel ve kişiler arası dil kullanımlarıyla kişiler
arası ve düşünsel (fikir geliştirme) dil kullanımları arasındaki ayrımlardan önemli ölçüde etkilenmiştir. Bu Tablo
3’te görülebilir.
Tablo 3 - İletişimsel dil etkinlikleri için D-AOBM kategorilerinin büyük ölçekli işlevsel temeli
AlımlamaÜretimYaratıcı, kişiler arası
dil kullanımı

ör. Serbest zaman
ör. Kesintisiz monolog:
etkinliği olarak okuma deneyimi betimlemeİşlemsel dil kullanımı

ör. Bilgi ve sav içinokumaDeğerlendirme ve
problem çözmeye
yönelik dil kullanımı

ör. Kesintisiz monolog:
bilgi verme

Etkileşim
ör. Karşılıklıkonuşma
ör. Mal ve hizmet
alımı
Bilgi alışverişi

(Bilgi ve sav için okuma ör. Kesintisiz monolog:
bir sav ortaya koyma (ör. ör. Tartışma
ile birleştirildi)
bir tartışmada)

Aracılıkİletişime aracılık etme

Bir metne aracılıketme

Kavramlara aracılıketme

Tablo 3’te belirtilen dil etkinliklerine yönelik yaklaşımla ilgili olarak dört becerinin ötesinde böyle bir gelişmenin
avantajlarıyla ilgili aşağıda verilen liste, D-AOBM’nin geliştirilme sürecinin ilk aşamalarında yazılan hazırlık
çalışmalarının birinden alınmıştır:29► Önerilen kategoriler (alımlama, üretim, etkileşim, aracılık) sadece hazırlayanlar (insiders) için değil, aynı
zamanda kullanıcılar için de anlamlıdır. Bu tür kategoriler, insanların günlük hayattaki dil kullanma şeklini
dört becerinin ortaya koyduğundan daha iyi yansıtır.
► Bu kategoriler iş dünyası için dil eğitiminde kullanılan kategori türleri olduğu için genel amaçlı dil ile özelamaçlı dil (ÖAD) arasında kurulacak bir bağlantıyı kolaylaştıracaktır.
► Bu modelle, iş birliğine dayalı küçük grup etkileşimini içeren pedagojik görevleri, proje çalışmasını, mektup
arkadaşı yazışmalarını ve dil sınavı olarak mülakatları derslere yerleştirmek daha kolay olacaktır.
► Belirli kullanım bağlamlarındaki şeffaf etkinliklerle ilgili organizasyon, dil öğrenenlerin deneyimini oluşturan“Hayat kesitlerinin” kaydedilmesini ve bu kesitlerin profilinin oluşturulmasını kolaylaştıracaktır.
► Metin türüne dayalı bu şekildeki bir yaklaşım, içerik şemalarının etkinleştirilmesini ve metin türüne uygun
biçimsel şemaların (söylem organizasyonu) edinimini teşvik eder.
► Kişiler arası ve kesintisiz biçimde kendini ifade etmeyi vurgulayan kategoriler A2 seviyesinin merkezinde yer
alır ve “dili bilgi aktarımı olarak gören” yaygın aktarım metaforunu karşılıklı olarak dengelemeye yardımcı
olabilirler.
► Dört beceri ve üç ögeden (dil bilgisel yapı, sözcük bilgisi, ses bilim/yazı bilimi) oluşan matristen uzaklaşma
performans kalitesine yönelik iletişimsel ölçütleri destekleyebilir.
► “Alımlama, etkileşim, üretim” ayrımı, öğrenme ve performans stratejileri için kullanılan sınıflandırmaları
kabul eder ve daha geniş bir stratejik yetkinlik kavramını destekleyebilir;► “Alımlama, etkileşim, üretim, aracılık” ayrımı aslında bir zorluk derecesinde ilerlemeye işaret eder ve bu
nedenle kısmi nitelikler kavramının gelişimine yardımcı olabilir.
Bu tür nispeten somut kullanım bağlamları (soyut beceriler veya işlevlerdense üst türlere/konuşma olaylarına
yönelme), sınavlarda gerçekçi değerlendirme görevleriyle bağlantı kurmayı kolaylaştırır ve bu bağlamlar dahasomut tanımlayıcıların ortaya konulmasına yardımcı olmalıdır.
29. North B. (1994) “Perspectives on language proficiency and aspects of competence: a reference paper defining categories and levels”,
CC-LANG Vol. 94, No. 20, Council of Europe Publishing, Strasbourg.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 37

Ders amaçları ve sözlü sınavların yapısı üzerinde, D-AOBM’nin en etkili olduğu alanlardan biri, üretim (=Kesintisiz
monolog; uzun süreli konuşma sırası alma) ve etkileşim (= karşılıklı konuşma diyaloğu; kısa süreli konuşma sırası)
arasında yaptığı temel ayrımın tanınırlığının ortaya çıkarılmasıdır. D-AOBM 2001 yayımlandığında yazılı üretimle
yazılı etkileşimi birbirinden ayrı tutarak aynı şekilde “yazma”yı ayırmak kamuoyunda pek benimsenmemişti.
Aslında D-AOBM Tablo 2’nin (öz değerlendirme tablosu) orijinal sürümünde, yazılı etkileşim ile yazılı üretimi“yazma” olarak birleştirilmek için yeniden düzenlenmiştir ancak bu D-AOBM’nin beş beceriden oluşan bir modeli
desteklediğine yönelik yaygın ama yanlış bir fikre yol açmıştır.
E-posta, mesajlaşma ve sosyal medyanın süre gelen gelişimi, diğer birçok alanda olduğu gibi D-AOBM’nin kendi
zamanın ötesinde ileri görüşlü olduğunu göstermektedir. Dördüncü biçim olan aracılık, ilk D-AOBM Uzman Grubu
tarafından gerçekleştirilen çalışmalar sırasında geliştirilmiştir.30
D-AOBM’nin 1996 ve 1998 geçici sürümlerinde ortaya koyulan Şekil 2, dört biçim arasındaki ilişkiyi göstermektedir.
Sözlü ve yazılı olmak üzere iki alt dala ayrılan alımlama ve üretim, geleneksel dört beceriyi temsil eder. Etkileşim
hem alımlamayı hem de üretimi içerir ancak bu parçaların toplamından daha fazlasıdır. Aracılık hem alımlamayı
hem üretimi, ek olarak da sıkça etkileşimi içerir.
D-AOBM, aracılık kavramını şu şekilde tanıtmaktadır:Hem alıcı hem de üretici biçimlerde yazılı ve/veya sözlü aracılık etkinlikleri, herhangi bir sebeple birbirleriyle doğrudandoğruya iletişim kuramayan insanlar arasında iletişimi mümkün kılar. Yazılı veya sözlü çeviri, açımlama, özet veya kayıt,üçüncü kişilere doğruca ulaşamadıkları bir kaynak metne ulaşma fırsatı verir. Aracılık yapılan dil etkinlikleri -mevcut
metni (yeniden) işleme- toplumlarımızın normal dilsel işleyişlerinde önemli bir yer tutar (D-AOBM 2001, 2.1.3. Bölüm).

Şekil 2- Alımlama, üretim, etkileşim ve aracılık arasındaki ilişki
ALIMLAMAETKİLEŞİM

ARACILIKÜRETİM

D-AOBM’de bahsi geçen diğer birçok ögede olduğu gibi etkileşim ve aracılık kavramları metinde büyük orandageliştirilmemiştir. 250 sayfada çok fazla mevzuya yer verilmesinin bir dezavantajı da budur. Sonuç olarak D-AOBM’dearacılığın yorumlanması, yazılı ve sözlü tercümeye indirgenme eğiliminde gerçekleşmiştir. Bu nedenle 2014-2017
projesinde aracılığa yönelik tanımlayıcılar geliştirilmiştir. Ek 6’da ana hatlarıyla belirtildiği ve “D-AOBM için aracılık
boyutlarına ilişkin örnek tanımlayıcıların geliştirilmesi” adlı yayında ise detaylı biçimde açıklandığı üzere bu
2014-2017 projesinde daha geniş bir aracılık görüşü vurgulanmıştır (North ve Piccardo 2016).
D-AOBM, uygulamalı dil bilimde Chomsky’nin (gizli) “edinç” [competence] ve (görünür) “edim” [performance]
kavramları arasında yaptığı geleneksel ayrımdan bir sapmayı temsil eder [bk. Çeviri Notu 3]. “Yeterlik” ile belirli bir
performanstan türetilen, kişinin gizli yetkinliğinin görünümü tanımlanır. D-AOBM’de “yeterlik”, hem genel hem
de iletişimsel dil yetkinliklerini (dil bilimsel, toplumdilbilimsel ve edimsel) içerirken iletişimsel dil etkinliklerini
gerçekleştirme (“yapabilirlik” ifadeleri) ile uygun iletişim stratejilerini etkinleştirmeyi de kapsar.
Yeterlik edinimi aslında döngüsel bir süreç olarak görülür, kullanıcı/öğrenen etkinlikler gerçekleştirerek gelişir,yetkinlikler ve stratejiler kazanır. Bu yaklaşım, dil kullanımı ile alakalı bir yetkinliğin yalnızca şu durumlarda varolduğu görüşünü benimser: (a) özellikle iş dünyası ve mesleki eğitim ile ilgili olarak uygulamalı psikolojinin
eylemi olan yetkinlikle alakalı daha geniş bir bakış açısını yansıtan görüş ve (b) öğrenmeye yönelik sosyokültürel
yaklaşımda günümüzde kabul gören görüş. D-AOBM “yapabilirlik” tanımlayıcıları bu felsefeyi özetlemektedir.

30. The original CEFR Authoring Group was John Trim, Daniel Coste, Brian North and Joseph Sheils.

Sayfa 38

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Yetkinlik olarak “yapabilirlik” tanımlayıcıları
“Yapabilirlik” tanımlayıcılarını bir düzey ölçeğinde
bilimsel olarak ölçünleştirme fikri, aslenhemşirelere yönelik mesleki eğitim alanındaki
uygulamalara dayanmaktadır. Testler stajyerhemşirelerin yetkinliğini değerlendirmede
yeterli olmamıştır; ihtiyaç duyulan şey uzman birhemşire tarafından, sistematik ve bilgilendirici
bir şekilde, farklı başarı seviyelerine özgükısa tanımlayıcılar rehberliğinde hemşirelik
yetkinliklerini gözlemlemek olmuştur.

Bu nedenle iletişimsel dil stratejileri, D-AOBM’deiletişimsel dil yetkinlikleri ile iletişimsel dil etkinlikleri
arasında bir tür dayanak olarak görülmektedir ve
bu stratejiler D-AOBM 2001’de ikinci bölüme dâhil
edilmiştir. Stratejik yetkinlik için tanımlayıcılarıngeliştirilmesinde “planlama, uygulama, izleme veonarım” modelinden etkilenmiştir. Ancak Tablo
4’ten de görülebileceği gibi tüm kategoriler içintanımlayıcı ölçekler geliştirilmemiştir. İtalik olarak
yazılmış kategoriler, 2001’de yayımlanan D-AOBM
tanımlayıcıları geliştirilirken de dikkate alınmış ancak
hiçbir tanımlayıcı üretilmemiştir. Aracılığa yönelik
2014-2017 projesinde sadece uygulama stratejileri
için tanımlayıcılar geliştirilmesine karar verilmiştir.

Bu “yapabilirlik” yaklaşımı, 1970’lerin sonlarında
Avrupa Konseyinin çalışmalarında dil öğretimive öğrenimine aktarılmıştır. Bu, üç kanal
yoluyla gerçekleşmiştir: (a) iş dünyası için
ihtiyaç temelli dil eğitimi; (b) belirli iletişimselölçütlere göre öğretmen değerlendirmesine
yönelik ilgi ve (c) öğrenenlerde derin düşünmeyi
ve motivasyonu artırmanın bir yolu olarak“yapabilirlik” tanımlayıcılarını kullanarak
edinilen öz değerlendirme deneyimi. Bugün“yapabilirlik” tanımlayıcıları gitgide artan
sayıda disiplinde pek çok ülkede yetkinlik
temelli yaklaşım olarak uyarlanmaktadır.
Tablo 4 - D-AOBM’deki iletişimsel dil stratejileri
Planlama

AlımlamaÜretimÇerçeveleme

Planlama

Etkileşim

Aracılık
Var olan bilgi birikimiyleilişkilendirme
Dili uyarlama

YürütmeAnlam çıkarma

Söz sırası alma

Telafi etme

İş birliği yapma

Karmaşık bilgiyi parçalarabölmeYoğun bir metni detaylandırarak
açıklama
Metnin anlaşılırlığını
kolaylaştırmaDeğerlendirme ve
Onarmaİzlemeİzleme ve kendini
düzeltme

Açıklama istemeİletişim onarımı

2.5. ARACILIKÖnceki bölümde D-AOBM tanımlayıcı şeması ele alınırken belirtildiği gibi aracılık, “alımlama, üretim, etkileşim
ve aracılık” olarak adlandırılan dört iletişim biçiminden biri olarak D-AOBM bünyesinde dört temel becerinin[dinleme, konuşma, okuma ve yazma] dışına çıkma yolunda, dil öğretimi ve öğrenimine sunulmuştur (bk. Şekil
2). Bir dilin kullanımında pek çok zaman çeşitli etkinlikler bir arada gerçekleşir ve bu süreçte aracılık da diğer üçiletişim biçimi olan alımlama, üretim ve etkileşimi birleştirir. Ayrıca pek çok durumda, dili kullanırken sadece bir
mesaj iletme amacından öte, sıklıkla “dilselleştirme” (bir fikir üzerinde konuşmak ve bu sayede düşünceleri ifadeetme) yoluyla bir fikir geliştirilir veya anlaşılma ve iletişim kolaylaştırılır.
D-AOBM 2001’de aracılığın ele alınması, aşağıdaki alıntılarda da görülebileceği gibi, diller arasında aracılık
yapmakla (bir bilgiyi başka bir dile aktarmak) sınırlı değildir:► Madde 2.1.3: “Herhangi bir nedenle birbiriyle doğrudan doğruya iletişim kurma olanağına sahip olmayankişiler arasında iletişimi mümkün kılmak”► Madde 4.4.4: “Birbirini doğrudan doğruya anlamayan muhataplar -genellikle (özelde olmasa da) farklı
dillerin konuşanları arasında- aracı görevi üstlenmek”► Madde 4.6.4: “Hem girdi hem de çıktı metinler, ana dilinde/birinci dilinde veya hedef yabancı dildekonuşuluyor veya yazılıyor olabilir” (Not: Burada ifade edilen, bunlardan birinin birinci, diğerinin hedef dildeolması değil, her ikisinin de birinci veya hedef dilde ifade ediliyor olabileceğidir.)Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 39

D-AOBM 2001, aracılık kavramını tüm yönleriyle ortaya koymasa da etkileşim sırasında anlamın ortaklaşa
yapılandırılması ve dil öğreniminde bireysel ve toplumsal düzlemler arasında sürekli bir hareketin meydana
gelmesi şeklinde ifade edilen iki temel boyutu, asıl olarak kullanıcının/öğrenenin sosyal bir aktör olarak görülmesi
yoluyla vurgulamıştır. Ek olarak iletişim tarafları arasında aracılık rolüne yapılan vurgu da D-AOBM’nin toplumsalbakışına dikkat çekmektedir. Böylece 2001 metninde açıkça ifade edilmemiş olsa da D-AOBM tanımlayıcı şeması,
eylem odaklı yaklaşımda fiili aracılığa anahtar bir rol biçmektedir. Bu rol, dil öğrenme süreçleri hakkında bugünçeşitli bilim insanları tarafından aracılığa atfedilen rolle benzerlik taşımaktadır.
Dolayısıyla 2014-2017 projesinde D-AOBM örnek tanımlayıcılarını genişletme yönünde benimsenen aracılık
yaklaşımı, diller arası aracılıkla yetinmeyen daha geniş bir çerçeve sunmaktadır. Diller arası aracılığa ek olarak iletişim
ve öğrenmeye ilişkin aracılık, ayrıca toplumsal ve kültürel aracılığı da kapsamaktadır. Bu daha kapsamlı yaklaşım,(i) Dil ve İçeriği Bütünleştiren Öğrenim’in (CLIL [Content and Language Integrated Learning]) yaygınlaşmasınabağlı olarak çeşitliliğin giderek arttığı sınıf ortamlarına uygunluğu ve (ii) özellikle dil öğreniminde olmak üzere
aracılığın tüm öğrenme süreçlerinde giderek daha çok görülmesi nedeniyle benimsenmiştir:Aracılığa ilişkin tanımlayıcılar, küçük gruplara dayalı iş birliği görevleri için özellikle sınıf ortamına uygundur.
Etkinlikler, öğrenenlerin farklı girdileri paylaşmalarını, sahip oldukları bilgileri açıklamalarını ve bir hedefe ulaşma
yolunda birlikte çalışmalarını sağlayacak biçimde düzenlenebilecektir. Bu görevler, dil ve içeriği bütünleştirenöğrenim bağlamı içinde gerçekleştirildiğinde, söz konusu tanımlayıcılar daha da anlamlı hâle gelmektedir.

2.6. D-AOBM ORTAK BAŞVURU SEVİYELERİ
D-AOBM, iki ayrı eksene sahiptir: Yatay eksende yer alan kategoriler, yukarıda ana hatları verilmiş olan farklı
etkinlikleri ve yetkinlik boyutlarını açıklarken dikey eksen ise bu kategorilerdeki yeterlik gelişimini ifade etmektedir.
Kursların/derslerin organizasyonunu kolaylaştırmak ve gelişimini tanımlayabilmek için, D-AOBM, Şekil 3’tegörülen altı Ortak Başvuru Seviyesini sunmuştur. Bu düzenleniş, aşamalı sürece sahip tanımlayıcı şemaların ilgili
görünümleriyle kullanıcıların/öğrenenlerin ilişki kurmasını sağlayan bir yol haritası sağlamaktadır. Bununla birlikte
söz konusu altı seviyenin değişmez olması amaçlanmamıştır. İlk olarak bu seviyeler üç ana kategoriye ayrılabilir:
Temel kullanıcı (A1 ve A2), Bağımsız kullanıcı (B1 ve B2), ve Yetkin kullanıcı (C1 ve C2). İkinci olarak dil yeterlikleri
alanında geniş bir sınıflandırma sunan altı başvuru seviyesi, pek çok zaman daha alt seviyelere de ayrılmaktadır.
Şekil 3 – D-AOBM Ortak Başvuru Seviyeleri
C2
C1
B2
B1
A2
A1
Beşerî ve temel bilimler [liberal arts] alanındaki tüm kategoriler her durumda sosyal olarak yapılandırılmış
geleneksel kavramlardır. Gökkuşağının renklerinde olduğu gibi farklı dil yeterlik seviyeleri arasında da keskinçizgiler yerine bir geçişlilik mevcuttur. Yine de gökkuşağındaki gibi renkler arasındaki sınırların belirsizliğine karşın
Şekil 4’te de görüldüğü üzere bazı renklerin diğerlerinden daha belirgin şekilde ayırt edilebildiği görülmektedir.
Yine de iletişim kurmak amacıyla söz konusu kategorileri Şekil 5’te gösterilen altı ana renkte sunmak mümkündür.

Şekil 4 – Gökkuşağı						Şekil 5 –Altı geleneksel renk

Sayfa 40

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Ortak Başvuru Seviyeleri, D-AOBM 2001 Bölüm 4 ve 5’te yer alan örnek tanımlayıcılarda ayrıntılı olarak açıklanmış
olmakla birlikte seviyelerin temel özellikleri, D-AOBM 2001 Bölüm 3.6’da ve seviyeleri tanıtmak için D-AOBM 2001
Bölüm 3’te kullanılan üç tabloda kısaca özetlenmiştir (bk. Ek 1):► D-AOBM Tablo 1: Ek 1’de her seviye için kısa bir özet paragrafın yer aldığı küresel ölçek gösterilmektedir.
► D-AOBM Tablo 2: D-AOBM 2001 Bölüm 4’te yer alan iletişimsel dil etkinliklerine yönelik basitleştirilmiş
D-AOBM tanımlayıcılarını özetleyen bir öz değerlendirme tablosu. ... Bu tablo, aynı zamanda ADP’nin
pek çok sürümündeki Dil Pasaportunda ve AB Europass uygulamasında da kullanılmaktadır. Tablonun“Yazılı ve çevrim içi etkileşim” ile “Aracılık” boyutlarını da içeren genişletilmiş bir sürümü bu yayının Ek 2
Bölümü’nde yer almaktadır.
► D-AOBM Tablo 3: D-AOBM 2001 Bölüm 5’te yer alan iletişimsel dil yetkinliklerinin boyutlarına yönelik
D-AOBM tanımlayıcılarının bir özeti. Tablonun “Ses bilim” boyutunu da içeren genişletilmiş bir sürümü bu
yayının Ek 3 Bölümü’nde yer almaktadır.
D-AOBM planındaki en üst seviye olan C2’nin kimi zaman “bir dili ana dili olarak konuşan”, “iyi eğitimli ana dilikonuşanı” veya “ana diline yakın konuşanı” şeklinde idealleştirilen dil kullanım performansı ile herhangi birbağlantısının bulunmadığını vurgulamak gerekir. Bu tür kavramlar, seviyelerin veya tanımlayıcıların ortaya
koyulmasında bir başvuru noktası olarak alınmamıştır. C2, D-AOBM planındaki en üst seviye olarak aşağıdaki
şekilde tanımlanmaktadır:
C2 seviyesi, “Ustalık” şeklinde terimleştirilmesine rağmen bir dili ana dili olarak veya ana diline yakın konuşan birinin
yetkinliğine işaret etmeyi amaçlamamaktadır. Burada üstün başarılı öğrenenlerin konuşma şeklini ifade eden dil kullanım
netliği, uygunluğu ve kolaylık düzeyi tanımlanmak istenmektedir (D-AOBM 2001 Bölüm 3.6).
Ustalık (Trim: “Kapsamlı ustalık”; Wilkins: “Kapsamlı İşlemsel Yeterlik”), ALTE (Avrupa Dil Sınavları Uygulayıcıları Derneği)tarafından benimsenmiş plandaki en üst seviye sınav hedeflerine denk gelmektedir. Pek çok dil uzmanının ulaşabildiği
seviyenin üzerindeki daha gelişmiş kültürlerarası yetkinlikleri de kapsayacak şekilde genişletilebilir. (D-AOBM 2001
Bölüm 3.2)

Benzer şekilde, D-AOBM2001 şemasının en altında yer alan A1 seviyesi de bir yabancı dilde akla gelebilecek endüşük dil yeterlik seviyesini ifade etmemektedir. D-AOBM aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:Seviye A1 (Başlangıç) –Üretici dil kullanımınınen düşük düzeyi olarak görülür.
Öğrenen, bu seviyede, sınırlı, prova edilmiş,sözlüksel olarak düzenlenmiş, durumaözgü öbeklerden oluşan bir birikime bağlı
kalmaktansa basit bir şekilde etkileşim kurabilir;
kendisi, yaşadıkları yer, tanıdığı insanlar ve sahipolduğu nesneler hakkında basit sorular sorup bu
sorulara yanıt verebilir; öncelikli ihtiyaçlar veya
çok aşina olduğu konulara ilişkin basit ifadelerortaya koyup bunlara karşılık verebilir. (D-AOBM
2001 Bölüm 3.6)
Seviye A1 (Başlangıç) muhtemelen üretici dil
yeterlikleri açısından tanımlanabilecek endüşük “seviye”dir. Ancak bu seviyeye ulaşmadanönce, çok sınırlı birdil varlığı kullanarak
etkin biçimde yerine getirebilecekleri, ilgiliöğrenenlerin özgün ihtiyaçlarına yanıt verençeşitli özel görevler bulunabilecektir. Örnek
tanımlayıcıların geliştirilmiş ve ölçeklendirilmiş
olduğu 1994-95 İsviçre Ulusal BilimselAraştırmalar Konseyi Araştırması, birbirindenbağımsız görevlerin yürütülmesi ile sınırlananve A1 Seviyesinin tanımında varsayılabilecek
bir dil kullanım aralığı belirlemiştir. Belli
durumlarda, örneğin çocuk öğrenciler [7-15
yaş] için, bu tür “kilometre taşları” belirlemek
uygun olabilecektir.

D-AOBM seviyelerinin gelişimi
Yeni bir dil öğreniminde düşünülebilir en yüksek dil
yeterlik seviyesi C2 ile sınırlı kalmadığı için altı seviyedenoluşan şema tam olarak A’dan C’ye doğru ilerleyecekşekilde düzenlenmiştir. Aslına bakıldığında 1977 yılında
olası bir Avrupa ortak kredi şemasını görüşmek amacıyla
düzenlenen hükûmetler arası bir sempozyumda DavidWilkins tarafından yedinci bir seviyeyi daha içeren bir şemaönerilmiştir. D-AOBM Çalışma Grubu ise Wilkins’in ortaya
koyduğu ilk altı seviyeyi benimsemiş, yedinci seviyenin
ise normal eğitim ölçeği dışına çıktığını düşünmüştür.
Seviyelerin deneysel olarak doğrulandığı ve 2001 yılında
yayımlanan D-AOBM örnek tanımlayıcılarının geliştirildiği
SNSF [İsviçre Ulusal Bilim Vakfı] araştırma projesinde söz
konusu yedinci seviyenin varlığı da onaylanmıştır. LozanÜniversitesinde çeviri bilim eğitimi alan kullanıcıların/öğrenenlerin C2 seviyesinden daha yukarıda bulunduğu
açıkça görülmüştür. Gerçekten de Avrupa kurumlarındaeşzamanlı çeviri görevlerini üstlenen kişiler ve simultaneçevirmenlerin C2’den oldukça yukarıdaki bir seviyede
dil kullanımı sergiledikleri bilinmektedir. Örneğin, C2
seviyesi, yakın dönemde PETRA [Avrupa Edebiyat Çeviri
Platformu] projesi kapsamında oluşturulan beş ölçekli
edebiyat çevirisi seviyelerinin üçüncü basamağı olarak
tanımlanmıştır. Ek olarak, çok dilli yazarların birçoğu,doğuştan iki dilli olmadıkları hâlde, Wilkins’in “dengeli
iki dilli [ambilingual] yeterlik” şeklinde tanımladığı
yedinci seviyede dil kullanımı sergilemektedirler.

Aşağıda belirtilen tanımlayıcılar, A1 seviyesinin altında yer alan ancak dil öğrenimine yeni başlayanlar için faydalı
hedefler olabilecek basit ve genel görevlerle ilgilidir:- Sözlü gönderimleri, yer yer parmakla/elle göstererek ve başka jestlerle de destekleyerek basit alışverişler yapabilir.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 41

- Gün, günün saatleri ve tarihi sorup buna yanıt verebilir.
- Temel selamlaşma ifadelerini kullanabilir.
- “Evet”, “hayır”, “affedersiniz”, “lütfen” ve “teşekkürler” ifadelerini kullanabilir.
- İsim, adres, uyruk ve medeni hâl gibi kişisel bilgilerin yer aldığı basit formları doldurabilir.
- Basit ve kısa kartpostallar yazabilir (D-AOBM 2001 Bölüm 3.5).

Bu belgede yer alan güncellenmiş ve genişletilmiş tanımlayıcılar dizisinde yukarıda açıklanan seviye “A1 Öncesi”[Pre-A1] şeklinde tanımlanmış ve her ikisi de ilkokullar ile ortaokullar için yürütülmüş olan İsviçre Dil Seviyeleri
projesi ile Japon CEFR-J projesinde oluşturulan tanımlayıcılar temelinde geliştirilmiştir.
D-AOBM, sözü edilen seviyelerin “başvuru seviyeleri” olduğunu ve her bağlamda, kullanıcıların bunları kendi içinde
alt seviyelere ayırmak isteyebileceğini vurgulamakta, farklı bağlamlar için bunun nasıl yapılabileceğine yönelik
yollar betimlemektedir (D-AOBM 2001 Bölüm 3.5). Aynı bölümde, “artı” seviyeler önerisi D-AOBM tarafından
ortaya konulmaktadır.
Örnek tanımlayıcılarda “ölçüt seviyeler” (örneğin A2 veya A2.1) ile “artı seviyeler” (örneğin A2+ veya A2.2) arasında
bir ayrım yapılmıştır. “Artı seviyeler”, aşağıdaki “Genel sözlü kavrama” örneğinde olduğu gibi yatay bir çizgi ile
ayrılmaktadır.
Açık ve yavaş bir şekilde sesletilmesi koşuluyla somut türden ihtiyaçlarını karşılayabilecek kadar anlayabilir.

A2Açık ve yavaş bir şekilde sesletilmesi koşuluyla en öncelikli alanlar (ör. çok temel kişisel ve ailevi bilgiler,alışveriş, yerel coğrafya, istihdam) ile ilgili öbekleri ve ifadeleri anlayabilir.

Artı seviyeler, belli bir seviye içinde çok güçlü bir yeterliğe ulaşıldığı ancak yine de bir üst standart seviyesineulaşılamadığı anlamına gelmektedir. Genel olarak bir üst seviyeye ait özellikler bu aşamada kendini göstermeyebaşlar. “Artı seviyelere” ait tanımlayıcılar, D-AOBM 2001 Bölüm 3’te yer alan ve D-AOBM seviyelerini ortaya koyan
üç tabloda (Tablo 1, 2 ve 3) yer almamaktadır.

2.7. D-AOBM PROFİLLERİ
Seviyeler gerekli bir basitleştirmedir. Öğrenmeyi düzenlemek, gelişimi takip etmek ve “Fransızcan ne seviyede?”veya “Adaylardan hangi yeterliği talep etmeliyiz?” gibi soruları cevaplamak için seviyelere ihtiyaç duyulmaktadır.
Fakat bu sorulara verilen herhangi bir seviyeyi belirten basit bir cevap [örneğin “Fransızcam B2 seviyesinde.”,hatta “Fransızcam B2 alımlayıcı seviyesinde, B1 üretici seviyesinde.” gibi] karmaşık dil profilini resmetmekten
uzaktır. D-AOBM’ın bu kadar çok tanımlayıcı ölçek sunmasının sebebi, kullanıcıları birbirinden farklı dil profiligeliştirmeye teşvik etmektir. Tanımlayıcı ölçekler, ilk önce belirli bir grup öğrenen için hangi dil etkinliklerinin uygunolduğunu belirlemek, daha sonra da bu öğrenenlerin hedeflerine ulaşmak için bu etkinliklerde hangi seviyeyeçıkmaya ihtiyaç duyduklarını belirlemek için kullanılabilir. Bu durum, Şekil 6 ve 7’de gösterilen iki kurgusal dil
profili örneğiyle somutlaştırılabilir. Her iki durumda da Şekil 6 ve 7’deki dört model sırasıyla hedeflenen alımlama,
etkileşim, üretim ve aracılık profillerini göstermektedir. Dairenin etrafındaki nitelendirici ifadeler, uygun olduğu
düşünülen tanımlayıcı ölçeklerdir ve her bir tanımlayıcı ölçekteki istenen yeterlik düzeyi gölgelendirme ile
gösterilmektedir. Her iki şekilde gösterilen tanımlayıcı ölçeklerin aynı olmadığına dikkat etmek gerekir. Sadece
ilgili olduğu düşünülen etkinlikler dâhil edilmiştir. Şekil 6 ve 7’deki gibi profiller çok yoğun özel amaçlı dil eğitimibağlamındaki bireyler için geliştirilebilir fakat bu teknik, belirli öğrenen gruplarına yönelik ihtiyaç analizinde deçok kullanışlıdır.

Sayfa 42

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Şekil 6 – Ek bir dildeki ihtiyaçlara ilişkin kurgusal bir profil -Ortaokul İçerik Temelli Yabancı Dil ÖğretimiBaşkaları arasındaki karşılıklı konuşmayı anlama
Ses veya işaret dilindeki medya kayıtlarını anlama
TV, film ve video izleme

Yaratıcı metinlere (edebiyat dahil) yönelik kişisel
görüşleri ifade etme.
Belirli bilgileri yazıyla aktarma

Bilgi ve sav için okuma
Yönergeleri okumaKonuşma ve işaret dilinde belirli
bilgi aktarma

Serbest zaman etkinliği olarak okuma

ARAC

Anlam yapılandırmak için iş birliği yapma

AL

IM

LA

M

A

Konuşma veya işaret dilinde metni işlemleme

ILI

K

A1

Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi
kolaylaştırma

Muhatabı anlama

ET

A2

Kİ

Şİ

M

Karşlıklı konuşma

İM

B1

LE

ÜR

ET

B2

Resmi olmayan tartışma (arkadaşlarla)

Raporlar ve denemeler

Hedef odaklı iş birliği

Yaratıcı yazı

Bilgi alışverişi

Kesintisiz monolog: bilgi vermeÇevrimiçi karşılılıklı konuşma ve tartışma
Hedef odaklı çevrimiçi işlemler ve iş birliği.

Kesintisiz monolog: deneyimi betimlemeŞekil 6’da verilen profil, Ortak Başvuru Seviyeleri arasında “artı seviyelere” sahiptir. Alımlama -“Serbest zaman
etkinliği olarak okuma” dâhil- hedef odaklı iş birliği, iş birliğine dayalı iletişimi kolaylaştırma ve sözlü üretime oldukça
yüksek öncelik (B1) tanır. Ancak en büyük öncelik, iletişim taraflarını (B2), ki İçerik Temelli Yabancı Dil Öğretimi
durumunda muhtemelen öğretmeni, anlamaktır. Şekil 7’de gösterilen profil (lisansüstü fen öğreneni), alımlama
becerileri (C1) ve anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma, veri açıklama ve metin işlemleme gibi aracılığın bellibaşlı yönlerini de vurgular. Profiller, özellikle mesleki alanlardan veya uzmanlaşılmış eğitim alanlarından çeşitli
gruplar için oluşturulabilir. Paydaşlara iki aşamalı bir süreçle danışılabilir: İlk aşama ilgili tanımlayıcı ölçeklerioluşturma ve ikinci aşama ise her bir ölçek için gerçekçi hedefler belirlemedir.
Şekil 6 ve 7’de gösterilenler gibi grafik profilleri, kullanıcının/öğrenenin mevcut dil yeterliğini tanımlamak için dekullanılabilir. Bireysel yeterlik gelişimi, zamana karşı ilgili etkinlik alanı kazanımı olarak görülebilir31. Bir bireyingerçekçi yeterlik profili, Şekil 3’te eş merkezli daireler olarak gösterilen daha soyut mükemmellik seviyelerindenseŞekil 6 ve 7’deki eşit olmayan profil gibidir.
Şekil 7 - Ek bir dildeki ihtiyaçlara ilişkin bir profil - lisansüstü doğa bilimleri (kurgusal)Başkaları arasındaki klarşılıklı konuşmayı anlama
Canlı bir izleyici kitlesinin üyesi olarak anlama
Not tutma (ders, seminer, toplantı vb.)

Yazılı metni işleme
Veri açıklama (grafik, şekil vs.)Fikir sahibi olmak için okuma
Bilgi ve sav için okuma

AR

AC

C2

C1

B2

B1

K

Muhatabı anlama
A1

A2

TİM

Çoğul kültürlü bir ortam sağlama

ILI

ET

KİL

EŞ

İM

Resmi olmayan tartışma (arkadaşlarla)
Resmi tartışma (toplantılar)ÜR
E

Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi
kolaylaştırma

AL
IM

Anlamı yapılandırmak için işbirliği yapma

LA
M

A

Kavramsal konuşmayı teşvik etme

Rapor ve denemeler

Hedef odaklı işbirliği
Bilgi alışverişi

İzleyicilere hitap etme
Kesintisiz monolog: bir sav ortaya koyma
Kesintisiz monolog: bilgi verme

Hedef odaklı çevrimiçi işlemler ve işbirliği

31. D-AOBM’nin 1996 ve 1998 geçici sürümleri, bu mekânsal ve bölgesel dil yeterlik profilleri örneklemesini göstermek için Şekil 6 ve
7’deki gibi bir grafik içermekteydi; çalışma grubunda bu grafiğe şeklinden dolayı “Antarktika” denildi. O zamanlar çok karmaşık bir
terim olarak görülüyordu ve bu yüzden basılan sürümden çıkartıldı.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 43

Fakat kişisel bir dil yeterlik profili için daha az sayıda kategori ile çalışmak muhtemelen çoğu durumda daha tercih
edilebilir. Şekil 6 ve 7, farklı ve detaylı etkinlik türleri için geliştirilen tanımlayıcı ölçeklerle uyumludur. Daha basit
bir alternatif ise sadece yedi genel ölçeği kullanmaktır (“Genel sözlü kavrama”32 gibi). Öte yandan, profilin tek bir
dille sınırlandırılması için hiçbir neden yoktur.
Bir adım daha öteye gidip bireysel kullanıcılar/öğrenenler için çoğul dilli grafik profilleri de oluşturulabilir. Şekil
8’de, bir Kanada projesinde33 geliştirilen bir modelden esinlenilen çoğul dilli bir profil gösterilmektedir. Farklı
diller için profiller aynı grafikte birbiri üstüne yerleştirilmiştir. Şekil, bir yetişkin kullanıcının/öğrenenin tipik bir“sınırlı yetkinlikler” profilini göstermektedir: Bu kullanıcı/öğrenen tüm dillerde çok daha yüksek seviye bir okuma
becerisine sahiptir.
Böyle bir profil, herhangi bir kullanıcı/öğrenen dil yeterliğinin neredeyse her zaman eşit olmayacağını ve sınırlı
olacağını göstermektedir. Kişinin dil profili, (i) aile altyapısından, (ii) içinde bulunduğu durumun gereksinimlerindenve (iii) genel eğitimde, başka dil kullanımlarında, mesleki yaşamda kazandığı [başka alanlara] aktarılabilir
yetkinlikleri içeren tecrübelerinden etkilenecektir. Bu nedenle D-AOBM 2001 5.2. bölümünün “genel yetkinlikler”
olarak tarif ettiği doğuştan gelen yetenekler ve yaşam deneyimleri ilgili kişiler doğrultusunda şekillendiği içinaynı seviyedeki herhangi iki kullanıcı/öğrenen profilinin tamamen aynı olma olasılığı düşüktür.
Şekil 8 - Daha az kategori içeren çoğul dilli bir yeterlik profili
AlmancaFransızca

İspanyolcaİtalyanca

DinlemeYazılı
üretim
C2

Okuma
C1

B2

B1

A2

A1

Yazılı
etkileşim

Sözlü
etkileşim

Sözlü üretim

Uygulamada bir bireyin D-AOBM dil yeterlik profilini çıkarmak için daha doğrusal diyagramların kullanılması
eğilimi vardır. Şekil 9, D-AOBM “genel” tanımlayıcı ölçekleriyle ilgili olarak bir dildeki yeterliği ve Şekil 10 ise
sözlü kavrama için diller arası profili göstermektedir. Bunlara benzer grafikler ADP sürümlerinde görülmektedir.
Önceki ADP’ler, bir dilde yetenek profilini birbiri ardına çıkarırken (Şekil 9’daki örnekte olduğu gibi) sonraki birkaç
portfolyo her iletişimsel dil etkinliğinde çoğul dilli genel yeterlik profilini göstermektedir (Şekil 10’da olduğu gibi).
Şekil 9 - Bir yeterlik profili - bir dildeki genel yeterlikİspanyolca

A1 öncesi

A1

A2

A2+

B1

B1+

B2

B2+

C1

Sözlü kavrama
Okuduğunu kavrama
Sözlü etkileşim
Yazılı etkileşim
Sözlü üretim
Yazılı üretim
Aracılık
32. Hem sözlü hem de işaret dili gibi farklı iletişim kanallarını kapsaması amacıyla sözlü kavrama, sözlü üretim ve sözlü etkileşimin herbiri bağlama uyumlu olarak alınır.
33. LINCDIRE: LINguistic & Cultural DIversity REinvented, [Dilsel ve Kültürel Çeşitlilik: Yeniden Keşif ] www.lincdireproject.org/.

Sayfa 44D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Grafik profilleri, 1990’ların sonlarındaki en eski sürümlerinden beri D-AOBM ve ADP ile ilişkilendirilmektedir.
Günümüzde bunları bir elektronik tablodan (örneğin Excel) ve mevcut pek çok web aracı ile yapmak tabi ki çokdaha kolaydır. Fakat bu tür grafik profilleri ancak kişi, okuyucu ile ilgili seviye ve kategorilere aşina ise bir anlam
ifade edebilir. D-AOBM örnek tanımlayıcıları bu aşinalığı kazandırabilir.
Şekil 10 - Çoğul dilli bir yeterlik profili - diller arası sözlü kavrama
A1 öncesi

A1

A2

A2+

B1

B1+

B2

B2+

C1

C2

C2 üstüİngilizce
AlmancaFransızca
İspanyolcaİtalyanca

2.8. D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICILARI
Örnek tanımlayıcılar, tanımlayıcı ölçekler içinde sunulmaktadır. Her bir tanımlayıcı ölçek, farklı seviyelerdeölçünleştirilmiş belirli bir alana özgü tipik dil kullanım örneklerini göstermektedir. Her bir tanımlayıcı, ölçektekidiğer tanımlayıcılardan ayrı olarak geliştirilmiş ve ölçünleştirilmiş olduğundan ölçek bağlamıolmadan kendibaşına kullanılabilen bir ölçüt ifadesi sunmaktadır. Aslında tanımlayıcılar çoğunlukla ilgili ölçekten bağımsız birşekilde kullanılmaktadır. Tanımlayıcıların amacı, program geliştirme için girdi sağlamaktır.
Tanımlayıcılar, kullanım kolaylığı açısından seviyeler hâlinde sunulmaktadır. Aynı düzey için çeşitli ölçeklerden
alınan tanımlayıcılar, öğretim programı/modülü hedefleri ve öz değerlendirme (ADP’lerdeki gibi) amacıyla
tanımlayıcı kontrol listelerinde uyarlanmış biçimde kullanılabilir. Fakat bir tanımlayıcının belli bir düzeyleilişkilendirilmesi gerekmemektedir. Tanımlayıcılar, kullanıcının/öğrenenin tanımlanan görevi gerçekleştirebilmeolasılığının en yüksek olduğu ilk seviyede bulunmaktadır. Bu seviye, tanımlayıcının öğretim programı hedefi olarak
en uygun olduğu seviyedir. yani tanımlanan şeyi yapabilme yeteneğini geliştirmek için uygun olan seviyedir. Butanımlayıcı, alt seviyedeki kullanıcılar/öğrenenler için zorlayıcı fakat asla “başarılamaz” bir hedef değildir. Aslında
tanımlanan alanda belli bir yeteneğe, tecrübeye ve motivasyona sahip bazı öğrenenler için oldukça uygun bir
hedef de olabilir. Bu durum, seviyeler kadar profiller açısından da düşünmenin önemini vurgular (bk. Şekil 6-10).
Kullanıcılar, D-AOBM 2001 3.7. Bölüm “Örnek tanımlayıcı ölçekleri nasıl yorumlanır? (Sayfa 36) ve 3.8. Bölüm “Dilyeterliği tanımlayıcı ölçekleri nasıl kullanılabilir?” bölümlerinden yararlanabilirler.
Örnek tanımlayıcı ölçekleri bağımsız, tek başına kullanılabilen tanımlayıcılardan oluşmaktadır ve öncelikli olarakdeğerlendirme amaçlı kullanılmazlar. Dil [becerilerini, yeterliğini, kapasitesini] ölçme değerlendirme terimi
kapsamındaki gibi değerlendirme ölçekleri değillerdir. Ölçeklerin geleneksel olarak bir performansı değerlendirmek
için yaptığı gibi her seviyedeki ilgili her boyutu kapsamayı hedeflemezler. Sadece uyulması zorunlu olmayanörnekler sundukları için değil, aynı zamanda ilgili alanda farklı seviyelerde yetkinlik örnekleri sağladıkları için debetimleyicidirler. Yeni ve dikkat çekici yönlere odaklanırlar, ilgili olan her şeyi kapsamlı bir biçimde betimlemegirişiminde bulunmazlar. Gelişmeye açık ve tamamlanmamışlardır.
D-AOBM tanımlayıcı araştırma projesi
D-AOBM 2001’de yayımlanan örnek tanımlayıcılar İsviçre Ulusal Bilim Vakfının bir araştırma
projesinin sonuçlarına dayanmaktaydı. Bu araştırma, D-AOBM ve ADP için tanımlayıcılar geliştirip
onları geçerlemek ve İsviçre eğitim sisteminde farklı sınıflarda ulaşılan dil yeterliği gelişiminin
bir görüntüsünü sunmak amacıyla yapılmıştı. Bu dökümanda bahsedilen, genişletilmiş bir diziörnek tanımlayıcı geliştirme amacında olan D-AOBM tanımlayıcı araştırma projesi, 1993-1997
yılları arasında gerçekleştirilmiş İsviçre projesinde izlenen yaklaşımı tekrarlamıştır. Kaynak projede
kullanılan ve D-AOBM 2001 Ek B’de kısaca açıklanan bu yöntem üç aşamadan oluşur:Sezgisel aşama: Var olan tanımlayıcı ölçeklerin detaylı incelemesi ve yeni tanımlayıcıların oluşturulması.
Nitel aşama: 4 ila 12 kişilik öğretmen gruplarıyla yapılan 32 adet yüz yüze çalıştay. Bu çalıştaylar;(a) tanımlayıcıları hedefledikleri kategorilere ayırma, (b) tanımlayıcıların netliğini, doğruluğunu veuygunluğunu değerlendirme ve (c) tanımlayıcıları dil yeterlik gruplarına ayırma amacıyla yapılmıştır.
Nicel aşama: 250 öğretmenin tanımlayıcıların zorluk seviyesini nasıl yorumladıklarını inceleyen Raschölçek analizi. Bu kapsamda okul dönemi sonunda öğretmenler sınıflarından ikisinde yapılandırılmış
örneklem ile belirlenen 10 öğreneni değerlendirmiştir. Tanımlayıcılarla yapılan bu değerlendirmeler,öğretmenler (yaklaşık yüzde 80’i ortaokul öğretmeni) okul yılı için öğrencilere not verirken yapılmıştır.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 45

Örnek tanımlayıcılar, ilgili bağlama uygun standartların geliştirilmesi için bir kaynaktır, kendi başlarına standart
olarak sunulmazlar. Derin düşünme, tartışma ve ileriki adımlar için bir temel oluştururlar. Amaç, kararları önceden
almak değil yeni olasılıklar oluşturmaktır. D-AOBM’in kendisi, tanımlayıcıların tavsiye olarak sunulduğunu vekesinlikle zorunlu olmadığını açık bir şekilde belirtmektedir:
Kullanıcı olarak sizlere ölçme sistemini ve ilgili tanımlayıcıları eleştirel bir şekilde kullanmanız önerilmektedir. Avrupa
Konseyi Modern Diller Birimi olarak bizler uygulamaya koymak amacıyla deneyimlerinizi bizimle paylaşmanızdan
mutluluk duyarız. Ayrıca ölçeklerin sadece küresel dil yeterliği için değil aynı zamanda 4. ve 5. bölümlerde ayrıntılı
olarak ele alınan dil yeterlik parametrelerinin birçoğu için de hazırlandığını lütfen göz önünde bulundurunuz. Bu, belliöğrenenlerin veya öğrenen gruplarının farklılaştırılmış profillerinin özelleştirilmesini mümkün kılacaktır (D-AOBM 2001,
Kullanıcı için notlar: xiii-xiv).

Bu yüzden tanımlayıcı ölçekler başvuru araçlarıdır. Değerlendirme gereci olarak kullanılması amaçlanmamıştır
ancak bu tür değerlendirme gereçlerinin geliştirilebilmesi için bir kaynak olabilirler. Bunlar bir seviyede kontrol
listesi şeklinde olabilirken farklı seviyelerde birkaç kategoriyi tanımlayan tablo (grid) şeklini de alabilirler. Kullanıcılar
D-AOBM 2001 “Öğrenme Hedefini Gerçekleştirmek İçin Ölçütler” başlıklı 9.2.2. bölümden yararlanabilirler.
Bu sürümde her tanımlayıcı ölçek, kullanıcı/öğrenen ilerleme sağladıkça tanımlayıcılardaki temel kavramları
vurgulayan kısa bir gerekçe ile sunulmuştur. Ölçekler, her zaman bütün seviyeler için tanımlayıcı sunmazlar. Birtanımlayıcının olmaması, yeni bir tanımlayıcı yazılamayacağı anlamına gelmez. Örneğin, C2 giriş seviyesinde
bazen “Tanımlayıcı yoktur, C1’e bakınız.” yazar. Böyle durumlarda kullanıcı, ilgili bağlam için C1 seviyesinde verilen
tanımın bir üst seviyesini tarif eden bir tanımlayıcı oluşturup oluşturamayacaklarını düşünmeye davet edilir.
D-AOBM 2001 3.4. bölümde örnek tanımlayıcıların geçerliliği hakkındaki iddia şudur ki bu tanımlayıcılar:► Yeterlik seviye tanımı alanında aktif olan birçok kurumun deneyimlerinden, yapılandırma aşamasında,faydalanılarak yazılmıştır.
► (a) Yazar grubunun kuramsal çalışması, (b) Var olan yeterlik ölçeklerinin analizi ve (c) Öğretmenlerle yapılanuygulamalı çalıştaylar aracılığıyla etkileşimli bir şekilde ve D-AOBM 2001 4 ve 5. bölümlerde sunulan
tanımlayıcı şemayla uyumlu olarak geliştirilmişlerdir.
► Ortak Başvuru Seviyeleri olan A1, A2, B1, B2, C1, C2 ile uyumlu hâle getirilmişlerdir.
► Her bir tanımlayıcının kısa (en fazla 25 kelime), açık ve şeffaf olması, olumlu şekilde ifade edilmiş olması,belirli bir şeyi tanımlaması ve bağımsız olup yorumlamasında diğer tanımlayıcılara ihtiyaç duymaması ile
D-AOBM 2001 Ek A’daki etkili tanımlayıcı ölçütlerini karşılamaktadır.
► Çeşitli eğitim sektörlerinden gelen, dil eğitimi ve öğretmenlik deneyimi açısından birbirinden oldukça
farklı olan, öğrettiği dili ana dili olarak veya yabancı dil olarak konuşan öğretmen grupları tarafından şeffaf,
faydalı ve uygun bulunmuşlardır.
► Ortaöğretimin ilk ve ikinci kademesi, teknik eğitim ve yetişkin eğitimindeki gerçek öğrenen başarısı tanımına
uygundur ve bu yüzden gerçek hedefleri temsil edebilir.
► Ortak bir ölçeğe “nesnel biçimde ölçünleştirilmiştir”. Bu, ölçekte bulunan tanımlayıcıların büyük çoğunluğu,ölçek yazarlarının görüşlerindense öğrenenlerin başarılarını değerlendirmek için nasıl yorumlandıklarınınbir ürünü olduğu anlamına gelir.
► Ölçüt temelli değerlendirme için esnek bir şekilde kullanılabilecek bir yabancı dil yeterlik sürekliliği ölçüt
bankası sunarlar. Mevcut yerel sistemlere uyum sağlayabilir, yerel deneyimlerle genişletilebilir ve/veya
yeni hedefler geliştirmek için kullanılabilirler.
Sonuç olarak 2001 yılında yayımlanan örnek tanımlayıcı dizisi, geniş bir kitle tarafından kabul görmüş ve 40 dileçevrilmiştir. Fakat örnek tanımlayıcılar D-AOBM 2001’de “tanımlayıcı bankası” olarak adlandırılmışlardır çünkü
aslında düşünülen şey tıpkı sınav soru bankasında olduğu gibi, kullanıcılar daha fazla tanımlayıcı geliştiripgeçerlendikten sonra tıpkı bu güncellemede yapıldığı gibi yeni tanımlayıcıların eklenebilir olmasıdır.
Tanımlayıcılar, öğretmenler arasında ağ kurmayı ve uygulama topluluğu oluşturmayı kolaylaştırmak amacıyla
ortak bir üstdil sunmayı amaçlamaktadır. D-AOBM kullanıcıları, öğrenenlerinin ihtiyaçlarına uygun olduğunu
düşündükleri D-AOBM seviyeleri ve örnek tanımlayıcıları seçmek, özel bağlama uygun hâle getirmek ve gerekli
gördüklerinde kendi tanımlayıcılarıyla desteklemek için örnek tanımlayıcıları uyarlamaya davet edilmektedir. Buyol, tanımlayıcıların ALP’ler için uyarlanma şeklidir.

Sayfa 46

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

2.9. D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICILARININ KULLANILMASI
Tanımlayıcıların ana işlevi öğretim programı, öğretim vedeğerlendirme arasındaki uyumun sağlanmasına yardımcı
olmaktır. Eğitimciler, D-AOBM tanımlayıcılarını belirli birbağlama uygunluklarına göre gerekirse sürece uyarlayarak
seçebilir. Bu şekilde tanımlayıcılar, aşağıdakiler için ayrıntılı,
esnek bir kaynak sağlayabilir:► Öğrenme hedeflerini gerçek dünyadaki dil
kullanımıyla ilişkilendirmek, böylece eyleme yöneliköğrenme için bir çerçeve sağlamak,► Öğrenenlere, ebeveynlere veya yükümlülüğü
bulunan kişilere şeffaf bir “yol” göstermek,► Devam eden bir ihtiyaç analizi sürecinde yetişkin
öğrenenlerle öncelikleri müzakere etmek için bir“katalog” sunmak,► Öğretmenlere çeşitli tanımlayıcılarda açıklanan
etkinlikleri içeren sınıf görevleri önermek,► Bir dış çerçeveye ilişkin ölçütlerle birlikte ölçüt
temelli değerlendirme sunmak (burada D-AOBM).

Öğretim programları hedeflerini
bir ihtiyaç profili ile tanımlamak
Adım 1: İlgili öğrenen grubunun ihtiyaçları
ile ilgili tanımlayıcı ölçekleri seçin (bk.
Şekil 6 ve 7). Şüphesiz bu en iyi şekildeöğretmenler ve yetişkin öğrenenler söz
konusu olduğunda öğrenenlerin kendilerininde dâhil olduğu paydaşlarla görüşerek
yapılır. Paydaşlara başka hangi iletişim
etkinliklerinin ilgili olduğu da sorulabilir.
Adım 2: Paydaşlarla birlikte her bir
ilgili tanımlayıcı ölçek için öğrenenlerinulaşması gereken seviyeyi belirleyin.
Adım 3: Tüm ilgili ölçeklerden hedef düzey(ler)için tanımlayıcıları bir liste hâlinde harmanlayın.
Bu, bir dizi iletişimsel hedefin ilk taslağını sağlar.
Adım 4: Mümkün oldukça paydaşlarlagörüşerek listeyi düzeltin.

Alternatif bir yaklaşım şudur:
Adım 1: Kurs/ders için genel bir hedef seviye belirleyin.
Adım 2: O seviye için tüm tanımlayıcıları harmanlayın.
Adım 3: Paydaşlara danışarak ilgili tanımlayıcıları belirleyin ve geri kalanını silin.
Çoğu zaman, var olan bir dersin amaçlarını uyarlarken veya bu amaçları belirginleştirirken fikir vermesi için
D-AOBM tanımlayıcılarına başvurulmaktadır. Böyle bir durumda belirli ölçeklerden tanımlayıcılar seçilir, yerelbağlama uyarlanır ve mevcut bir öğretim programı belgesine eklenir.
Ancak D-AOBM tanımlayıcıları, sıfırdan bir dizi öğrenme hedefi geliştirmek için de kullanılabilir. Bunu yaparken,
tercihen, Şekil 6 ve 7’de grafik şeklinde gösterilen gibi bir ihtiyaç profili oluşturarak başlanmalıdır. Uygulamada
genellikle ADP’nin birçok sürümünün Dil Biyografisi bölümündeki farklı seviyeler için hâlihazırda mevcut olan
D-AOBM’ye uyarlanmış tanımlayıcıların kontrol listelerinden başlayarak kestirme bir yol alınır.
Hangi yaklaşım kullanılırsa kullanılsın, ortaya çıkan tanımlayıcılar listesinin belirli bir bağlamda, tekrarlamalar vedaha az ilgili görünen boyutlar kaldırılarak kabul edilebilir bir uzunluğa indirgenmesi gerekmektedir. Tanımlayıcılar
genellikle bu noktada uyarlanır, kısaltılır, basitleştirilir, mevcut iletişim amaçlarıyla birleştirilir ve diğer eğitimsel
amaçlarla desteklenir. Bir liste için “kabul edilebilir” uzunluğun ne olduğu, net bir amaca bağlıdır. Tüm birdüzey için öğretim programı tasarlarken, bu liste uzun olabilir (örneğin 60 ila 80 tanımlayıcı) ancak deneyimler,öğretmen değerlendirmesi veya öz değerlendirme için gereç olarak kullanılan herhangi bir listenin, çok dahakısa ise (örneğin, 10 ila 20 tanımlayıcı) ve dersin belirli bir bölümündeki veya modülündeki ilgili etkinliklere
odaklandıysa daha etkili olduğunu göstermektedir.
Tanımlayıcıları öğrenme hedeflerinin bir listesini yapmak için kullanırken farklı ölçeklerdeki tanımlayıcıların birbirini
tamamladığı unutulmamalıdır. Belirli bir tanımlayıcının kapsamı, öğrenme etkinliğinin amaçlanan kapsamı ile
ilgili bir veya iki tamamlayıcı ölçekten alınan tanımlayıcılara bağlı olarak genişletilmek istenebilir. Örneğin, B1›de,aşağıdaki tanımlayıcıları üç farklı ölçekten ilişkilendirerek bir metinle etkileşim kurmak için daha geniş bir eğitim
hedefi oluşturulmak istenebilir:► Düzenli bir sözlük kullanımı göz önüne alındığında açık bir akışa ve yüksek kullanım sıklığına sahip ifadeleri
içeren hikâyelerin, basit romanların ve çizgi romanların olay örgüsünü takip edebilir (Serbest zaman
etkinliği olarak okuma).
► Bir eserin kendisinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri kısaca açıklayabilir (Yaratıcı metinlere, edebiyat
dâhil, yönelik kişisel görüşleri ifade etme).
► Başka bir sosyokültürel bağlamda kendisine “tuhaf” görülebilecek şeylerin diğer ilgili kişiler için “normal”
olabileceğini basit terimlerle tartışabilir (Çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme).

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 47

Tanımlayıcılar, değerlendirme için şeffaf ölçütler sağlamak amacıyla bir başlangıç noktası​​
olarak da yararlı
olabilir. D-AOBM 2001 9. Bölüm, farklı değerlendirme biçimlerini ve tanımlayıcıların bunlarla ilişkili olarak yararlı
olabileceği yönleri özetlemektedir. Değerlendirmede tanımlayıcılardan yararlanmayı tartışırken D-AOBM şu
noktayı vurgulamaktadır:
Tanımlayıcıların kullanımını tartışırken aşağıdakiler arasında bir ayrım yapmak gereklidir:- 4. Bölüm’de bulunan iletişim etkinliklerinin tanımlayıcıları,- 5. Bölüm’de bulunan belirli yetkinliklere yönelik dil yeterlik boyutlarının tanımlayıcıları.
Birinci maddedeki tanımlayıcılar, gerçek yaşam görevlerine yönelik öğretmen değerlendirmesi veya öz değerlendirmeiçin çok uygundur. Bu tür öğretmen değerlendirmeleri veya öz değerlendirmeler, öğrenenin ilgili ders sırasında geliştirilen
dil becerisinin ayrıntılı betimlemesine dayanılarak yapılır. Hem öğrenenlere hem de öğretmenlere eylem odaklı bir
yaklaşım benimsetmeye yardımcı olmaları açısından ilgi çekicidirler (D-AOBM 2001 9.2.2. Bölüm).

İkinci maddedekiler ise yetkinlik boyutlarının tanımlayıcıları olarak (D-AOBM 2001 5. Bölüm), kullanıcı/öğrenenlerin
belirli bir görevi ne kadar iyi yerine getirebildiklerine ilişkin değerlendirme ölçütleri geliştirmek ve ürün kalitesinideğerlendirmek için yararlı bir kaynak olabilir. Bu, “yapabilir” iletişimsel etkinliklerine karşıttır (D-AOBM 2001
Bölüm 4). İki tür örnek tanımlayıcı arasındaki ilişki Tablo 5›te gösterilmektedir. Her tür (ne, nasıl) iki şekilde olabilir:“dışarıdan gelenler” için daha basit ve “hazırlayanlar” (genellikle öğretmenler) için daha ayrıntılı olabilir. Öğrenenin
neler yapabileceğine ilişkin basit tanımlayıcı formları, kullanıcıların/öğrenenlerin kendilerine ve diğer paydaşlara
sonuçları bildirmek için sıklıkla kullanılır (kullanıcı odaklı ölçekler). Daha ayrıntılı, “hazırlayan” formları [insider
forms] öğretmenlere veya test uzmanlarına bir program ve içinde belirli görevler oluşturmada yardımcı olur(oluşturucu odaklı ölçekler). Bir öğrenenin bir dilde nasıl performans gösterdiğine ilişkin daha basit tanımlayıcı
sürümleri, kendilerini genellikle dört veya beş değerlendirme ölçütüyle sınırlayan değerlendirme tablolarında(grid) kullanılır ve şeffaflık ilkesiyle bunlar kullanıcı/öğrenenlerle paylaşılabilir (değerlendirici odaklı ölçekler). Dahaayrıntılı, “hazırlayan” formları, genellikle kalite yönlerinin daha uzun bir listesi için, güçlü ve zayıf yönleri teşhis
etmek amacıyla bir kontrol listesi olarak kullanılabilir (tanılama odaklı ölçekler). Kullanıcılar, bu farklı yönelimleri
açıklayan D-AOBM 2001 3.8.ve 9.2.2. kısımlardaki bu noktayı takip etmek isteyebilirler.
Tablo 5 - Tanımlayıcıların farklı amaçları
Kullanıcı/öğrenen
NE yapabilir(D-AOBM 2001 4. Bölüm)Kullanıcı/öğrenen
NE KADAR iyi(D-AOBM 2001 5. Bölüm)Daha karmaşık
tanımlayıcılarOluşturucu odaklı öğretim
programı tanımlayıcıları

Tanılama odaklı değerlendirmetanımlayıcıları

Öğretim programcıları,

Daha basit
tanımlayıcılar

Kullanıcı odaklı öğrenmeamaçları ve “yapabilirlik”
öğrenme çıktıları

Öz değerlendirme odaklı
değerlendirme tanımlayıcıları

Öğrenenlerİlgili olduğu

Öğretmenler
Ebeveynler/ işverenler vb.

Belirtildiği gibi, tanımlayıcıların birincil işlevi öğretim programı, öğretim ve değerlendirme (özellikle öğretmendeğerlendirmesi) ve her şeyden önce “dil sınıflarının dünyası” ile gerçek dünya arasında şeffaf ve tutarlı bir uyumsağlanmasını kolaylaştırmaktır. Gerçek hayatın içindeki ihtiyaçları, dil kullanımının ana alanları olan kamusal alan,özel alan, mesleki alan ve eğitim alanı ile ilgili olacaktır (OBM 2001 4.1.1. Bölüm; D-AOBM 2001 Tablo 5). Bu alanlar,çevrim içi ve aracılık etkinliklerine yönelik yeni ölçekler için örneklerle Ek 5’te gösterilmektedir.
Eğitim alanı, açık bir şekilde diğer üç alanın olduğu kadar gerçek dünya alanıdır. Aslında daha önce gösterilen
her iki ihtiyaç profili de eğitim alanıyla ilgiliydi (Dil ve İçeriği Bütünleştiren Öğrenim için Şekil 6; üniversite eğitimi
için Şekil 7). Göçmen geçmişi olan çocuklar için eğitim dili ve Dil ve İçeriği Bütünleştiren Öğrenim durumundaöğretmen-öğrenen etkileşimi ve öğrenenler arasındaki iş birliğine dayalı etkileşimin aracılık işlevlerine sahipolduğu özellikle belirgindir:► İş birliğine dayalı çalışmayı ve katılımcılar arasındaki ilişkileri organize etme,► Bilgiye erişimi ve bilgiyi yapılandırmayı kolaylaştırma.
D-AOBM’nin yayımlanmasından bu yana hem sosyal hem de eğitim düzeyinde çeşitlilik arttıkça bu çeşitliliğe yer
açmak giderek daha önemli hâle geldi. Bu artan çeşitlilik, 2014-2017 projesinde ele alındığı gibi kullanıcıların/öğrenenlerin çeşitli dilsel ve kültürel birikimlerine olumlu yönde odaklanmayla birlikte daha kapsamlı bir aracılıkgörüşünü gerekli kılmaktadır. Sınıflar, öğrenenlerin çoğul dilli/çoğul kültürlü profillerin farkındalığını artıran vedaha da geliştiren bir yer olabilir. Umuyoruz ki bir metne, kavramlara ve iletişime aracılık etmeye yönelik ve çoğul
dilli/çoğul kültürlü yetkinlik için geliştirilen D-AOBM tanımlayıcılarının sağlanması, dil sınıflarında gerçekleştirilen
görev türlerini genişletmeye ve kullanıcıların/öğrenenlerin getireceği geliştirici tüm dil kaynaklarına değer
vermeye yardımcı olur.

Sayfa 48

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

2.10. D-AOBM UYGULAMASINA YÖNELİK BAZI YARARLI KAYNAKLAR
Avrupa Konseyinin web sitesi, bir dizi ek tanımlayıcılar, performans örnekleri (videolar ve senaryolar) veölçünleştirilmiş değerlendirme görevleri dâhil olmak üzere D-AOBM ile ilgili birçok kaynak ve makaleninbağlantılarını içerir. Ek olarak D-AOBM ile ilgili bir dizi projeden materyaller Avrupa Modern Diller Merkezi web
sitesinde mevcuttur. Aşağıdaki web kaynakları ve kitap listesi, dil öğretimi ve öğrenimi için D-AOBM’ den nasıl
yararlanılacağına yönelik en pratik yönlendirmelerden bazılarını içerir.

2.10.1. İnternet Kaynakları“Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment – A Guide for Users”,34 İngilizceve Fransızca’da erişilebilir.
“From communicative to action-oriented: a research pathway” ,35 İngilizce ve Fransızca’da erişilebilir.
A quality assurance matrix for CEFR use36 (CEFR QualiMatrix), İngilizce ve Fransızca’da erişilebilir.
CEFTrain (Common European Framework of Reference for Languages in Teacher Training). 37
Council of Europe tools for language teaching – Common European framework and portfolios,38 İngilizce ve Fransızca’da erişilebilir.
Equals “Practical resources for language teaching” .39
Guide for the development and implementation of curricula for plurilingual and intercultural education (Beacco ve diğerleri
2016a), İngilizce ve Fransızca’da erişilebilir.
Pathways through assessing, learning and teaching in the CEFR (Piccardo ve diğerleri 2011), İngilizce ve Fransızca’da erişilebilir.
PRO-Sign: Promoting Excellence in Sign Language Instruction.40

2.10.2. Kitaplar
Bourguignon C. (2010), Pour enseigner les langues avec les CERCL – Clés et conseils,] Delagrave, Paris.
Lions-Olivieri M-L. and Liria P. (eds) (2009), L’approche actionnelle dans l’enseignement des langues. Douze articles pour mieux
comprendre et faire le point, Difusion-Maison des langues, Paris.
North B. (2014), The CEFR in practice, Cambridge University Press, Cambridge.
North B., Angelova M. and Rossner R. (2018), Language course planning, Oxford University Press, Oxford.
Piccardo E. and North B. (2019), The action-oriented approach: a dynamic vision of language education, Multilingual Matters,
Bristol.
Rosen E. and Reinhardt C. (eds) (2010), Le point sur le Cadre européen commun de référence pour les langues, Cle international, Paris.

34. Trim J. (ed.) (2001), “Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment – A Guide for Users”,
Langauge Policy Division, Council of Europe, Strasbourg, https://rm.coe.int/1680697848.
35. Piccardo E. (2014), “From communicative to action-oriented: a research pathway”.
36. www.ecml.at/CEFRqualitymatrix.
37. www.helsinki.fi/project/ceftrain/index.php.35.html.
38. Goullier F. (2007), Council of Europe tools for language teaching – Common European framework and portfolios, Les Editions Didier/Council of Europe, Paris/Strasbourg, https://rm.coe.int/168069ce6e.
39. Equals “Practical resources for language teaching”, www.eaquals.org/our-expertise/cefr/our-work-practical-resourcesfor-language-teaching/.
40. www.ecml.at/ECML-Programme/Programme2016-2019/SignLanguageInstruction/tabid/1856/Default.aspx.

Öğretme ve Öğrenmeye Yönelik D-AOBM'nin Anahtar Boyutları Sayfa 49

BÖLÜM 3
D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICIÖLÇEKLERİ: İLETİŞİM ODAKLI DİLETKİNLİKLERİ VE STRATEJİLERİ
Şekil 11- Alımlama etkinlikleri ve stratejileri

Alımlama

Alımlama etkinlikleri

Alımlama stratejileri

Sözlü kavramaİşitsel-görsel kavrama

Okuduğunu kavrama

Genel sözlü kavrama

TV, film ve video izleme

Genel okuduğunu
kavramaBaşkaları arasındakikarşılıklı konuşmayı
anlamaYazışmaları okuma

Canlı bir izleyici kitlesininüyesi olarak anlama

Fikir sahibi olmak
için okuma

Duyuru ve yönergeleri
anlamaBilgi ve sav için okumaİşitsel (veya işaret
dilinde) medya içeriği
ve kayıtları anlama

Yönergeleri okumaİpuçlarını belirlemeve çıkarım yapma

Serbest zaman etkinliği
olarak okuma

3.1. ALIMLAMA
Alımlama, girdiyi alma ve işlemeyi içerir: İfade edilen anlamın bir temsilini ve bu anlamın ardında yatan iletişimsel
niyetle ilgili bir varsayım oluşturma amacıyla uygun olduğu düşünülen şemaları etkinleştirmektir. Gelen ortak
metinsel ve bağlamsal ipuçları, etkinleştirilen şemaya “uyup uymadıklarını” görmek için- veya alternatif bir
varsayımın gerekli olduğunu önermek için kontrol edilirler. “Sözlü alımlama”da dil kullanıcısı bir veya daha fazlakişi tarafından üretilen canlı veya kayıtlı girdileri alır ve işler. “Görsel alımlama” etkinliklerinde kullanıcı, bir veya
daha fazla kişi tarafından üretilen yazılı ve işaret dilindeki metinleri girdi olarak alır ve işler. Bir ölçeğin (TV ve film
izleme) sunulduğu “işitsel-görsel kavrama”da kullanıcı TV, video veya film izler ve alt yazılı veya alt yazısız çoklu
ortam, seslendirmeler veya işaretler kullanır.

Sayfa 51

3.1.1. Alımlama etkinlikleri
3.1.1.1. Sözlü kavrama“Sözlü kavrama” ifadesi canlı, yüz yüze iletişim ve bu iletişimin uzaktan veya kayıtlı eş değerlerindeki kavramayı
kapsamaktadır. Bu yüzden görsel-jestlere dayalı ve işitsel-sözlü iletişim biçimlerini içermektedir. Bu bölümde
alımlama başlığı altına dâhil edilen sözlü kavrama boyutları -etkileşim başlığı altında sunulan “muhatabı anlama”(etkileşimdeki bir katılımcı olarak) hariç olmak üzere- tek yönlü anlamanın farklı türleridir. Burada takip edilen
yaklaşım, eş merkezli iç içe girmiş daireler [concentric] metaforundan oldukça etkilenir çünkü kişi bir etkileşimde
katılımcı rolünden tek yönlü bir kulak misafiri veya kenardan olanları izleyen bir izleyici rolüne, canlı bir izleyici
üyesi olmaya, medya yoluyla da uzaktan bir izleyici grubunun üyesi olmaya doğru ilerler. Ölçekler “Başka insanlar
arasındaki karşılıklı konuşmayı anlama” (kulak misafiri olarak) ve “Canlı bir izleyici kitlesinin parçası olarak anlama”
becerileri için sunulmuştur. Bu ölçeklere, “Duyuru ve yönergeleri anlama” ve “İşitsel (veya işaret dilinde) medyaiçeriği ve kayıtları anlama” becerilerine yönelik belirli iletişim araçları da eklenmiştir. Ayrıca işitsel-görsel kavramabaşlığı altında sunulan “TV, film ve video izleme” için ayrı bir ölçek bulunmaktadır.

Genel sözlü kavrama
Genel sözlü kavrama
C2İster canlı ister yayın olsun, doğal hızında sunulan her türlü dili neredeyse kolayca anlayabilir.
Ara sıra bazı ayrıntıları -özellikle ağız aşina değilse- doğrulamaya ihtiyaç duysa bile kendi alanı dışındaki
soyut ve karmaşık konular hakkında uzayan söylemi takip edebilecek kadar anlayabilir.

C1Üslubundaki geçişleri fark edip takdir ederek çok çeşitli deyimsel ifadeleri ve gündelik anlatımı tanıyabilir.
Anlaşılır biçimde yapılandırılmadığında ve ilişkiler açıkça belirtilmeyip yalnızca ima edildiğinde bile uzayan
söylemitakip edebilir.
Kişisel, sosyal, akademik veya mesleki yaşamda normal bir şekilde karşılaşılan hem aşina olan hem de aşina
olmayan konularda ister canlı ister yayın olsun, standart dili veya aşina olduğu bir ağzı anlayabilir. Sadeceaşırı [işitsel/görsel] arka plan sesleri, yetersiz söylem yapısı ve/veya deyimsel kullanım anlama yeteneğini
etkiler.

B2

Uzmanlık alanındaki teknik tartışmalar da dâhil olmak üzere standart bir dil veya aşina olduğu bir ağız ile
sunulan hem somut hem de soyut konularda önermesel ve dilsel olarak karmaşık söylemin ana fikirlerini
anlayabilir.
Konunun kabul edilebilir ölçüde aşina olması ve savların açık belirticiler ile gösterilmesi koşuluyla uzayan
söylem ve karmaşık tartışma dizisini takip edebilir.

B1

Genelde aşina olduğu bir ağızla ve açık bir şekilde sesletilmesi koşuluyla yaygın günlük veya işle ilgili
konular hakkında hem genel mesajları hem de özel detayları tanımlayarak karmaşık olmayan olgusal
bilgileri anlayabilir.
Kısa anlatılar da dâhil olmak üzere işte, okulda, serbest zaman etkinliklerinde vs. düzenli olarak karşılaşılan
aşina meseleler hakkında açık standart dil veya aşina olduğu bir ağızla anlatılan ana noktaları anlayabilir.
Açık ve yavaş bir şekilde sesletilmesi koşuluyla somut türden ihtiyaçlarını karşılayabilecek kadar anlayabilir.

A2

A1

Açık ve yavaş bir şekilde sesletilmesi koşuluyla en öncelikli alanlar (ör. çok temel kişisel ve ailevi bilgiler,alışveriş, yerel coğrafya, istihdam) ile ilgili öbekleri ve ifadeleri anlayabilir.
Anlamı özümseyebilmesi için uzun duraklamalarla yapılan çok yavaş ve dikkatli sesletilmiş konuşmayı takip
edebilir.
Konuşmanın yavaş ve anlaşılır biçimde yapılması koşuluyla günlük hayatta karşılaşılan aşina olduğu
konularla ilgili somut bilgileri (ör. yerler ve zamanlar) tanıyabilir.
Konuşmanın yavaş ve anlaşılır biçimde yapılması ve anlamayı desteklemek için görseller ve el hareketleri ile
desteklenmesi ve gerekirse tekrarlar yapılması koşuluyla kısa, çok basit soru ve ifadeleri anlayabilir.

A1öncesiAçık olarak tanımlanmış, aşina olduğu günlük bir bağlamda, anlaşılır ve yavaş bir biçimde sunulması
koşuluyla gündelik, aşina olduğu kelimeleri/işaretleri tanıyabilir.
Tanımlanmış, aşina olduğu günlük bir bağlamda, yavaş ve anlaşılır bir biçimde sunulması koşuluyla sayılar,fiyatlar, tarihler ve haftanın günlerini tanıyabilir.

Sayfa 52

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Başka insanlar arasındaki karşılıklı konuşmayı anlama
Bu ölçek iki ana durumla ilgilidir: İlki, grup etkileşimindeki diğer katılımcıların birbirleriyle karşılıklı konuştuğu/işaretleştiği dolayısıyla kullanıcı/öğrenene artık doğrudan doğruya hitap edilmediği durumdur. İkinci durum,
kullanıcının/öğrenenin yakındaki diğer kişiler arasında gerçekleşen konuşmaya kulak misafiri olduğu andır.
Her iki durum da kullanıcıya/öğrenene doğrudan doğruya hitap edildiği durumlardan belirgin ölçüde dahazordur çünkü ilk olarak onlarla aralarında uyum unsuru yoktur ve konuşmacılar/işaret dili kullanıcıları göndermeyaptıkları ortak varsayım ve deneyimlere hatta kullanım farklılıklarına sahiptirler ve ikinci olarak da kullanıcı/
öğrenen muhatap olmadığından açıklama, tekrar vb. talep etme “hakkı” bulunmamaktadır. Bu ölçekte işlevsel
hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►

Kelimeleri/işaretleri, öbekleri vb. seçme ve bağlama,
Konuyu ve konu değişikliklerini anlamaya yetecek kadarını yakalama,Örneğin bir hikâyede kronolojik ilerlemeyi belirleme,İnsanların ne zaman hemfikir olup olmadıklarını ve bir konunun lehinde ve aleyhinde temas edilen
noktaları belirleme;► Tutumları ve sosyokültürel etkileri belirleme (C seviyeleri).
Başka insanlar arasındaki karşılıklı konuşmayı anlama
C2Doğal bir hızda gerçekleşen, gündelik anlatımdaki tartışmalarda kullanılan dilin çoğunun sosyokültürelçıkarımlarını belirleyebilir.
Soyut, karmaşık ve aşina olmadığı konularda bile grup tartışması ve münazarada, üçüncü şahıslar arasındaki
karmaşık etkileşimleri kolayca takip edebilir.

C1Doğal hızında, aşina olduğu ağızlarda yapılan, örtüşen konuşma sırası, konudan sapma ve gündelik anlatımı
içeren canlı bir tartışmadaki her bir katılımcının tutumunu belirleyebilir.
Hedef dilin yetkin kullanıcıları arasında geçen canlı karşılıklı konuşmaya ayak uydurabilir.
Biraz çaba sarf ederek etrafında söylenenlerin çoğunu yakalayabilir fakat dilini hiçbir şekilde dinleyen içindeğiştirmeyen birkaç hedef dil kullanıcısı ile yapılan tartışmaya etkili bir şekilde katılmayı zor bulabilir.

B2Standart dil veya aşina olduğu bir ağızda yürütülen bir tartışmada bir sav veya görüşün lehindeki ve
aleyhindeki ana nedenleri belirleyebilir.
Hikâye veya fıkra gibi uzayan resmî olmayan söylemde kronolojik sırayı takip edebilir.

B1Standart dil veya aşina olduğu bir ağızda açık bir şekilde sesletilmesi koşuluyla günlük karşılıklı konuşma vetartışmaların çoğunu takip edebilir.
Standart dil veya aşina olduğu bir ağızda açık bir şekilde sesletilmesi koşuluyla etrafındaki uzayankonuşmaların ana noktalarını genellikle takip edebilir.
Yavaş ve açık bir şekilde yürütüldüğünde etrafındaki tartışmanın konusunu genellikle belirleyebilir.

A2Yavaş ve açık bir şekilde yapılan bir konuşmada insanların ne zaman hemfikir olup olmadığını fark edebilir.
Çok yavaş ve açık bir şekilde yapılan karşılıklı kısa, basit, sosyal konuşmaları ana hatlarıyla takip edebilir.
Konuşmanın yavaş ve açık bir şekilde yapılması koşuluyla insanların aile, okul, hobiler ve etraftakiler
hakkında konuşurken kullandığı bazı ifadeleri anlayabilir.

A1Çok yavaş ve açık bir şekilde konuşması koşuluyla basit bir karşılıklı konuşmadaki (ör. bir dükkânda müşteri
ve satıcı arasında geçen) kelimeleri/ işaretleri ve cümleleri anlayabilir.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 53

Canlı bir izleyici kitlesinin parçası olarak anlama
Bu ölçek, örneğin bir toplantı/seminer, konferans/ders, rehberli tur, veya bir düğün veya diğer kutlamalarda
izleyicilere hitap eden bir konuşmacıyı anlamakla ilgilidir. Konuşanı/işaret dili kullanıcısınıbir izleyici kitlesininparçası olarak anlama, kullanıcı/öğrenen söylemde katılımcı olmaktan daha uzak olsa bile aslında “Başka insanlar
arasındaki karşılıklı konuşmayı anlama”dan genellikle daha kolaydır. Bunun nedeni ilk olarak, tekil konuşmanındaha çok yapılandırılmış olan doğası, anlaşılmayan bölümler arasında köprü kurma ve yeniden başlamayı
kolaylaştırması anlamına gelir. İkinci olarak, konuşanın/işaret dili kullanıcısının izleyicinin takip etme yeteneğini
en üst düzeye çıkarmak için herhangi bir resmiyet niteliği taşımayan bir üslup kullanma ve iyi bir plan yapma
olasılığı daha yüksektir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Beraberinde gerçek eserlerin (örneğin rehberli bir turda) ve görsel yardımcıların (örneğin PowerPoint)olduğu bir konuşmayı takip etme,► İzleyiciye uyum derecesi (konuşma hızı, kullanımın ne ölçüde basitleştirildiği),► Duruma ve konuya aşinalık,► Bir tartışma serisini ana noktaları ayırt ederek vs. takip etme.
Canlı bir izleyici kitlesinin parçası olarak anlama

C2

Gündelik anlatım, bölgesel kullanım veya aşina olmayan terminoloji içeren uzmanlık konuşmalarını vesunumlarını takip edebilir.
Bağlantılar veya çıkarımlar açığa kavuşturulmadığında, uygun çıkarımlarda bulunabilir.
Bir sunumdaki esprilerin veya imaların amacını anlayabilir.

C1Çoğu dersi, tartışmayı veya münazarayı nispeten kolaylıkla takip edebilir.
Önermesel ve dilsel olarak karmaşık olan derslerin, konuşma ve raporların ve diğer akademik/mesleki
sunumların ana hatlarını takip edebilir.
Konuşmanın standart dil veya aşina olduğu bir ağızda yapılması koşuluyla güncel ilgi alanı veya uzmanlık
alanıyla ilgili konularda ifade edilen bakış açısını anlayabilir.

B2

Konunun kabul edilebilir ölçüde aşina olması koşuluyla açık bir şekilde sesletilen ders anlatımındaki
karmaşık bir dizi savı takip edebilir.
Bir ders anlatımı veya bir konuşmanın standart dil veya aşina olduğu bir ağızda yapılması koşuluyla ana
temaları diğer temalardan ayırt edebilir.
İfade edilen bakış açısını tanıyabilir ve bunu bildirilen gerçeklerden ayırt edebilir.
Konunun aşina olması ve sunumun karmaşık olmayan ve açık bir şekilde yapılandırılmış olması koşuluyla
kendi alanındaki bir ders veya konuşmayı takip edebilir.
Açıkça ifade edilmiş standart bir dil veya aşina olduğu bir ağızda sesletilmesi koşuluyla bilinen konularla ilgili
standart derslerdeki ana fikirler ve destekleyici detayları birbirinden ayırt edebilir.

B1

Açıkça sesletilmiş standart bir dil veya aşinaolduğu bir ağızda sunulması koşuluyla bilinen konulardaki
karmaşık olmayan kısa konuşmaları ana hatlarıyla takip edebilir.
Verilen açıklamaları anlayarak kendi alanlarındaki bir konu veya ürünle ilgili görsel destekli (ör. slaytlar,çalışma notları) karmaşık olmayan bir konferans sunumunu veya tanıtım gösterisini takip edebilir.
Konuşmanın açık ve oldukça yavaş olması koşuluyla karmaşık olmayan bir tekil konuşmada (ör. rehberli tur)söylenenlerin ana noktalarını anlayabilir.
Mesajın basit bir dille yavaş ve açık bir şekilde ifade edildiği ve görsel desteklerin (ör. slaytlar, çalışma notları)olduğu aşina veya tahmin edilebilir bir konudaki tanıtım gösterisi veya sunumun genel taslağını takip
edebilir.

A2

Slaytlar, somut örnekler veya şemalarla açıklanması, konuşmanın tekrarlarla yavaş ve anlaşılır bir biçimde
yapılması ve konunun aşina olması koşuluyla, çok basit ve iyi yapılandırılmış bir sunum veya tanıtım
gösterisini takip edebilir.
Rehberli tur gibi öngörülebilir bir durumda verilen basit bilgilerin ana hatlarını anlayabilir (ör. “BurasıBaşkan’ın yaşadığı yerdir.”).

A1
A1öncesi

Sayfa 54Konuşmanın çok yavaş ve açık bir şekilde yapılması ve zaman zaman uzun duraksamaların olması koşuluyla
rehberli tur gibi öngörülebilir bir durumda verilen basit bilgileri ana hatlarıyla anlayabilir.
Tanımlayıcı yok.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Duyuru ve yönergeleri anlama
Bu ölçek, belirli bilgi yakalamanın amaçlandığı son derece odaklı farklı türde bir kavramayı içermektedir. Duyuru
veya yönergelerin (muhtemelen bozuk/kusurlu) kamusal seslendirme sistemi tarafından sunulması veya önemli
bir mesafeden söylenmesi/işaretlenmesi sebebiyle durum karmaşıktır. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar
kavramlar şunlardır:► Tarif ve detaylı yönergeleri anlama,► Duyuruların ana noktalarını yakalama,► Açık ve yavaş hız ile başlayarak işitsel ve/veya görsel bozulmaların olduğu normal hıza doğru ilerleyen
netlik derecesi.
Duyuru ve yönergeleri anlama
C2

C1

B2

Tanımlayıcı yok, bk.C1
Düşük kaliteli ve [işitsel ve/veya görsel] bozulmaların olduğu istasyon veya spor stadyumu veya eski bir
kayıttaki kamusal duyurulardan belirli bilgileri alabilir.
Aşina olduğu ürün veya servislerin kullanım yönergeleri ve teknik özellikleri gibi karmaşık teknik bilgiyi
anlayabilir.
Standart dil veya aşina olduğu bir ağızda normal hızda yapılması koşuluyla somut ve soyut konulardaki
duyuru ve mesajları anlayabilir.
Ayrıntılı yönergeleri başarılı bir şekilde takip edebilecek kadar iyi anlayabilir.
Günlük araçların kullanım yönergeleri gibi basit teknik bilgiyi anlayabilir.

B1

Detaylı yönergeleri takip edebilir.
Minimum derecede arka plan gürültülü [işitsel/görsel] ve açık bir şekilde sesletilmesi koşuluyla havaalanları,
istasyonlardaki ve uçak, otobüs ve trenlerdeki kamusal duyuruları anlayabilir.
Spor yapma, yemek pişirme gibi aşina olduğu günlük etkinlikler için bir dizi yönergeyi yavaş ve açık birşekilde verilmesi koşuluyla anlayabilir ve takip edebilir.
Karmaşık olmayan duyuruları (ör. sinema programı veya spor olayları, bir trenin gecikmesi), yavaş ve açık birşekilde yapılması koşuluyla anlayabilir.

A2Kısa, açık, basit mesaj ve duyurulardaki ana noktaları yakalayabilir.
X noktasından Y noktasına yürüyerek veya toplu taşımayla nasıl gidileceğine yönelik basit yol tariflerini
anlayabilir.
Saatler, tarihler, sayılar vb. ve gerçekleştirilecek rutin görev ve ödevlerle ilgili temel yönergeleri anlayabilir.
Kendisine dikkatle ve yavaşça verilen yönergeleri anlayabilir ve kısa, basit yönlendirmeleri takip edebilir.

A1

Birisi bir şeyin nerede olduğunu kendisine yavaş ve açık bir şekilde söylediğinde nesnenin yakın çevresinde
olması koşuluyla anlayabilir.
Örneğin bir tren istasyonu veya bir dükkânda hoparlörden yapılan bir anonsta yavaş ve açık bir şekilde
verilen rakamları, fiyatları ve süreleri anlayabilir.

A1öncesi“Dur.”, “Kapıyı kapat.” gibi kısa, basit eylemlerle ilgili yönergeleri, resim veya el hareketleri ile desteklenmesi
ve gerektiğinde tekrarlanarak yavaşça ve yüz yüze verilmesi koşuluyla anlayabilir.

İşitsel (veya işaret dilinde) medya içeriğini ve kayıtları anlama
Bu ölçek; mesajları, hava tahmin raporlarını, anlatılan hikâyeleri, haber bültenlerini, röportaj ve belgeselleri
kapsayan işitsel ve işaret dilinde medya yayınlarını ve videosuz kayıtlı materyalleri içermektedir. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►

Somut bilgileri anlama,
Ana noktaları, gerekli bilgileri anlama,Önemli bilgileri yakalama,Konuşmacının duygu durumu, tavırları ve bakış açılarını tanıma.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 55

İşitsel (veya işaret dilinde) medya içeriğini ve kayıtları anlama
C2

Tanımlayıcı yok, bk. C1

C1Bazı standart dışı kullanımlar da dâhil olmak üzere çok çeşitli kayıtlı ve yayımlanmış materyalleri anlayabilirve örtük tutumlar ve insanlar arasındaki ilişkiler dâhil olmak üzere daha ince ayrıntı noktalarını belirleyebilir.
Sosyal, mesleki veya akademik yaşamda karşılaşılması muhtemel, standart dildeki kayıtları anlayabilir ve bu
kayıtlardaki bilgi içeriğinin yanı sıra bakış açıları ve tutumları belirleyebilir.

B2Standart dilde sunulan çoğu belgesel ve diğer birçok kayıtlı veya yayımlanmış materyali anlayabilir ve bu
materyallerdeki ruh durumunu, tutumu vb. tanıyabilir.
Kişisel ilgi alanına giren konularda açık standart bir dilde sunulan çoğu kayıtlı veya yayımlanmış materyalinbilgi içeriğini anlayabilir.

B1Aşina olduğu konularla ilgili oldukça yavaş ve açık bir şekilde sunulan haber bültenlerinin ve daha basit
kayıtlı materyalin ana noktalarını anlayabilir.
Anlatımın yavaş ve açık olması koşuluyla hikâye ve diğer anlatılardaki (ör. bir tatil anlatımı) ana noktaları veönemli detayları anlayabilir.
İlgi duyduğu ürün ve hizmetlerle ilgili (ör. CD’ler, video oyunları, seyahat) çok kısa reklamlardaki en önemlibilgileri anlayabilir.
Bir röportajda insanların serbest zamanlarında ne yaptıklarını, özellikle ne yapmaktan hoşlandıklarını ve neyapmayı sevmediklerini yavaş ve anlaşılır konuşmaları koşuluyla anlayabilir.

A2Yavaş ve açık bir şekilde iletilen, öngörülebilir günlük meselelerle ilgili kısa ve kayıtlı metinlerdeki gerekli
bilgiyi anlayabilir ve bu bilginin özünü çıkarabilir.
Açık konuşulması koşuluyla kısa yayınlardaki (ör. hava durumu, konser duyuruları, spor sonuçları) önemlibilgileri anlayabilir.
Yavaş ve açık bir şekilde anlatılması koşuluyla bir hikâyenin önemli noktalarını anlayabilir.

A1Çok yavaş ve açık bir şekilde konuşulması koşuluyla, aşina olduğu günlük konularla ilgili kısa kayıtlardaki
somut bilgiyi (ör. yerler ve zamanlar) anlayabilir.

A1öncesiÇok yavaş ve açık bir şekilde konuşulması koşuluyla basit ve kısa kayıtlardaki hâlihazırda bildiği kelimeleri/işaretleri, isimleri ve rakamları tanıyabilir.

3.1.1.2. İşitsel-görsel kavrama
TV, film ve video izleme
Bu ölçek, canlı ve kaydedilmiş video materyalleri ile daha ileri seviyelerde filmleri kapsamaktadır. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Konu değişikliklerini takip etme ve ana noktaları belirleme,► Ayrıntıları, ince ayrımları ve ima edilen anlamı belirleme (C seviyeleri),► Konuşma: yavaş, açık, standart kullanım ile başlayan, argo ve deyimsel kullanımla başa çıkma yeteneğine
doğru bir ilerleme.

Sayfa 56

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

TV, film ve video izleme
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1Önemli ölçüde argo ve deyimsel kullanım içeren filmleri takip edebilir.

C1

Güncel olaylarla ilgili programları, röportajları, tartışma programları ve sohbet programları gibi zorlayıcı
televizyon yayınlarında sunulan savları ayrıntılı bir şekilde anlayabilir.
Standart dil veya aşina olduğu bir ağızda konuşulması koşuluyla çoğu film, oyun ve TV programındaki ince
ayrımları ve ima edilen anlamları anlayabilir.
Haber ve güncel olaylarla ilgili programlardaki sav ve tartışmaların ana noktalarını çıkarabilir.

B2Çoğu TV haberleri ve güncel olaylarla ilgili programları anlayabilir.
Standart dilde veya aşina olduğu bir ağızda sunulan belgesellerin, canlı röportajların, sohbet programlarının,oyunların ve filmlerin çoğunu anlayabilir.
Konuşma oldukça yavaş ve açık olduğunda, kişisel ilgi alanına giren konulardaki röportajlar, kısa
konferanslar ve haber bültenleri gibi birçok TV programının büyük bölümünü anlayabilir.

B1

Olay örgüsünün çoğunun görseller ve eylemlerle anlatıldığı ve açık bir şekilde karmaşık olmayan bir dildepek çok filmi anlayabilir.
Sunum oldukça yavaş ve açık olduğunda aşina olan konularla ilgili TV programlarındaki ana noktaları
anlayabilir.
Anlatımın görsellerle desteklendiği olayları, kazaları vb. bildiren TV haberlerindeki ana noktayı belirleyebilir.

A2

Görüntülerin anlamaya çok yardımcı olması ve konuşmanın açık ve oldukça yavaş yapılması koşuluyla hangi
konu(lar) ile ilgili olduğunu anlayarak bir TV reklamı veya film fragmanını veya bir filmden bir sahneyi takip
edebilir.
Olgusal TV haberlerindeki konu değişikliklerini takip edebilir ve ana içerik hakkında bir fikir oluşturabilir.

A1A1öncesiAşina olduğu kelimeleri/işaretleri ve öbekleri tanıyabilir ve görseller ve genel bilgilerden yararlanarakmanşet haber özetleri ile reklamlardaki pek çok ürünün konularını belirleyebilir.
Görsel ve önceki bilgilere dayanarak bir video belgesinin konusunu belirleyebilir.

3.1.1.3. Okuduğunu kavrama
Okuduğunu kavrama hem yazılı hem de işaret dilindeki metinleri içerecek şekilde ele alınmaktadır. Okuma
kategorileri, okuma amacı ve özel işlevleri olan belirli metin türlerini okumanın bir karışımıdır. “fikir sahibi olmak
için okuma” ile “bilgi ve sav için okuma” arasında, okuma amacı açısından temel bir farklılık vardır. “Fikir sahibiolma” becerisi bazen arama okuması olarak adlandırılır ve iki şekilde olur: Birincisi bir metni (metnin parçalarını)
tam anlamıyla okuyup okumayacağına karar vermek için yapılan hızlı “çaprazlama” okuma (= “göz gezdirmek”[skimming]) ve ikincisi özel bir şey -genellikle küçük bir bilgi- aramak için metni hızlıca gözden geçirmektir (=“tarama” [scanning]). “Bilgi ve sav için okuma” ise otobüs veya tren tarifeleri gibi şeyleri okuma şeklidir, ancak
bazen kişi düzyazı şeklinde yazılmış uzun bir metni özel bir şey bulmak için tarar. Ayrıca “bilgi ve sav için okuma”
ve “serbest zaman etkinliği olarak okuma” arasında da temel bir fark vardır. “Serbest zaman etkinliği olarak okuma”
kurgusal olmayan metinleri içerebilir ancak edebiyat olması şart değildir. Ayrıca dergileri ve gazeteleri, vlog/
blogları, biyografileri vb. ve muhtemelen de ilgilerine bağlı olarak kişinin sadece iş veya eğitim amacıyla okuyacağı
metinleri de kapsayacaktır. Son olarak da bilgi edinmek için uzmanlaşmış bir okuma türü olan “yönergeleri
okuma” gibi özel bir şekilde okunan metinler vardır. Aynı şekilde “yazışmaları okuma” da farklıdır ve ölçekler her
kategoride kişiler arası dil kullanımı ile başladığı için bu ölçek ilk sırada sunulur. “Serbest zaman etkinliği olarak
okuma” 2018’de eklendiği için listede son sıradadır.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 57

Genel okuduğunu kavrama
Genel okuduğunu kavrama

C2

Soyut, yapısal olarak karmaşık veya son derece gündelik anlatıma özgü edebî ve edebî olmayan yazılar dâhilolmak üzere neredeyse tüm metin tiplerini anlayabilir.
İnce tarz farklılıklarını ve hem örtük hem açık anlamı fark edip takdir ederek çok çeşitli uzun ve karmaşık
metinleri anlayabilir.
Zor bölümleri tekrar okuyabilmesi koşuluyla kendi uzmanlık alanıyla ilgili veya uzmanlık alanı dışında uzunve karmaşık metinleri ayrıntılı bir şekilde anlayabilir.

C1

Tekrar okuma fırsatı olması ve kaynak araçlara erişebilmesi koşuluyla edebî yazılar, gazete veya dergi
makaleleri ve uzmanlık alanına ait akademik ve mesleki yayımları da kapsayan çok çeşitli metinleri
anlayabilir.

B2

Okuma tarzını ve hızını farklı metin ve amaçlara uyarlayarak ve uygun başvuru kaynaklarını titizlikle seçip
kullanarak büyük ölçüde bağımsız bir şekilde okuyabilir. Geniş bir aktif okuma sözcük birikimine sahiptir
fakat düşük kullanım sıklığına sahip deyimlerde biraz zorluk yaşayabilir.

B1İlgi alanlarıyla ilgili konularda karmaşık olmayan olgusal metinleri tatmin edici ölçüde kavrayarak okuyabilir.
Somut türde aşina olduğu meselelerle ilgili, yüksek kullanım sıklığına sahip günlük veya işle ilgili dildenoluşan kısa ve basit metinleri anlayabilir.

A2

A1
A1
öncesiBir kısmı ortak uluslararası kelime ögeleri olan yüksek kullanım sıklığına sahip kelimeleri içeren kısa ve basit
metinleri anlayabilir.
Aşinaolduğu isimleri, kelimeleri ve temel öbekleri seçerek ve gerektiğinde yeniden okuyarak her seferde tek
bir öbek olmak üzere çok kısa ve basit metinleri anlayabilir.
Resimli hazır yemek restoran menüsü veya aşinaolduğu kelimeleri içeren resimli kitap gibi resimlereşliğindeki kelimeleri/işaretleri tanıyabilir.

Yazışmaları okuma
Bu ölçek hem kişisel hem de resmî yazışmaları okumayı kapsar. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlarşunlardır:►►►►

Mesajın uzunluğu ve karmaşıklığı/basitliği,Bilginin somutluğu, rutin bir format izleyip izlemediği,
Dilin ne ölçüde standart, gündelik anlatıma ait ve deyimsel olduğu,Konunun ne ölçüde gündelik olduğu veya ilgi alanlarıyla veya uzmanlık alanıyla ilgili olup olmadığı.
Yazışmaları okuma

C2

Karmaşık bir konuda uzmanlık gerektiren resmî yazışmaları anlayabilir.
Ara sıra sözlük kullanarak herhangi bir yazışmayı anlayabilir.

C1

Tekrar okuma fırsatı olması ve kaynak araçlara erişebilmesi koşuluyla e-posta, tartışma forumları, vloglar/
bloglar vb.de ifade edilen örtük ve açık tutumları, duyguları ve fikirleri anlayabilir.
Özel yazışmalardaki argo, deyimsel ifade ve şakaları anlayabilir.
İlgi alanları hakkındaki yazışmaları okuyabilir ve temel anlamını anında kavrayabilir.

B2Bazı yerlerinde gündelik anlatım kullanılsa bile kişisel e-posta ve ilanlarda söyleneni anlayabilir.

Sayfa 58

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Yazışmaları okuma
Daha az aşina olduğu konulardaki resmî yazışmaları başkalarına yönlendirecek kadar iyi anlayabilir.
Kişisel mektuplardaki olay, duygu ve dilek betimlemelerini bir mektup arkadaşıyla düzenli yazışacak
derecede iyi anlayabilir.

B1
Nispeten ayrıntılı olay ve deneyim betimlemesi yapan karmaşık olmayan kişisel mektup, e-posta veya
ilanları anlayabilir.
Mesleki ilgi alanına giren standart resmî yazışma ve çevrim içi ilanları anlayabilir.
Yazan kişinin aşina konular (arkadaşlar ve aile gibi) hakkında konuştuğu veya bu konularda soru sorduğu
basit bir kişisel mektup, e-posta veya ilanı anlayabilir.

A2Aşina olduğu konularda temel standart rutin mektup veya faks türlerini (soruşturma, sipariş, onay
mektupları gibi) anlayabilir.
Kısa ve basit kişisel mektupları anlayabilir.
Çok basit resmî e-posta ve mektupları (rezervasyon veya çevrim içi satın alma onayı gibi) anlayabilir
Kartpostallardaki kısa, basit mesajları anlayabilir.

A1A1öncesi

Sosyal medya veya e-posta yoluyla gönderilen kısa, basit mesajları (ör. ne yapılacağını, ne zaman ve neredebuluşulacağını öneren) anlayabilir.
Bir mektup, kart veya e-postadan davet edildiği etkinliği ve gün, saat ve yer hakkında verilmiş olan bilgiyi
anlayabilir.
Arkadaşlarından veya meslektaşlarından gelen çok basit not ve mesajlardaki zamanları ve yerleri (ör. “Saat4:00’te”, “Toplantı odasında”) kısaltmalar olmaması koşuluyla tanıyabilir.

Fikir sahibi olmak için okuma
Fikir sahibi olmak için okuma (arama okuması), uygunluk düzeyini değerlendirmek amacıyla yapılan hızlı okuma“göz gezdirme” [skimming] ve belirli bir bilgiyi aramak için yapılan “tarama” [scanning] becerilerini içermektedir.
İşaret dili metinlerinde ise her iki işlev de videoyu “hızlı ileri sarma” yöntemiyle gerçekleştirilir. Bu ölçekte işlevsel
hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Metin tiplerini (bildiri, broşür vb’den makale ve kitaplara kadar),► Düzyazıdan ziyade görsel eserler olan metinlerden kullanışlı metin düzeni yardımıyla zaman ve fiyat gibi
somut bilgileri çıkarma,► Önemli bilgiyi belirleme,► Düzyazı metnini uygunluğu için tarama,► B2 seviyesinde ifade edilen okuma hızı.

Fikir sahibi olmak için okuma
C2

Tanımlayıcı yok; bk. B2

C1

Tanımlayıcı yok; bk. B2

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 59

Fikir sahibi olmak için okuma
Hem kendi alanındaki hem de ilgili alanlardaki birçok birbiriyle paralel kaynakları (makaleler, raporlar,
web siteleri, kitaplar vb.) tarayabilir ve bu kaynaklardaki belirli bölümlerin üzerinde çalıştığı görevle ilgili
uygunluğunu ve yararlılığını tanımlayabilir.

B2İlgili ayrıntıları bularak uzun ve karmaşık metinleri hızla tarayabilir.
Çok çeşitli mesleki konularla ilgili haberlerin, makalelerin ve raporların içerik ve uygunluğunu, bu metinleri
daha detaylı okumanın faydalı olup olmadığına karar vererek belirleyebilir.
İstenen bilgiyi bulmak için daha uzun metinleri tarayabilir ve belirli bir görevi yerine getirmek için bir metnin
farklı yerlerinden veya farklı metinlerden bilgi toplayabilir.
Dergilerde, broşürlerde veya internetteki karmaşık olmayan olgusal metinleri tarayabilir, ne hakkında
olduklarını belirleyebilir ve kullanışlı bilgi içerip içermediklerine karar verebilir.

B1

Mektup, broşür ve kısa resmî belgeler gibi gündelik materyallerdeki ilgili bilgileri bulabilir ve anlayabilir.
Gıda maddeleri ve ilaçların üzerinde yazan hazırlama ve kullanımla ilgili önemli bilgileri anlayabilir.
Bir makale, rapor veya eleştiri yazısının ihtiyaç duyulan konu ile ilgili olup olmadığını değerlendirebilir.
Çok fazla kısaltma olmaması koşuluyla gazete ve dergilerdeki basit ve anlaşılır şekilde hazırlanmış olan
reklamlardaki önemli bilgiyi anlayabilir.
Basit bir dilde ifade edilmeleri koşuluyla pratik, somut ve öngörülebilir metinlerdeki (ör. seyahat rehberleri,tarifler) belirli bilgileri bulabilir.
Broşür ve web sitelerinde yer alan ürünlerin (ör. taşınabilir dijital araçlar, kameralar) kısa ve basit
açıklamalarındaki temel bilgileri anlayabilir.

A2

Reklamlar, tanıtım broşürleri, menüler, kaynak listeleri ve çizelgeler gibi basit gündelik materyallerdeki belirlive öngörülebilir bilgileri bulabilir.
Listelerdeki belirli bilgileri bulabilir ve gerekli bilgiyi ayırabilir (ör. hizmet veya satıcı bulmak için telefon
rehberini kullanma).
Sokak, restoran, tren istasyonu gibi kamusal alanlardaki gündelik işaret, duyuru vb. ve iş yerlerindeki
yönlendirme, yönerge ve tehlike uyarısı gibi metinleri anlayabilir.
En yaygın gündelik durumlarla ilgili, basit uyarılardaki aşina olduğu isimleri, kelimeleri/işaretleri ve çoktemel öbekleri tanıyabilir.

A1Mağaza kılavuzlarını (ör. bir reyonunhangi katta olduğuna yönelik bilgi) ve yönlendirmelerini (ör.
asansörlerin nerede olduğu) anlayabilir.
Temel otel bilgilerini (ör. öğünlerinne zaman servis edildiğini) anlayabilir.
Reklamlar, özel etkinlik programları, bildiri ve broşürlerdeki basit, önemli bilgileri (ör. önerilenleri, fiyatları,
etkinlik tarihi ve yerini, hareket saatlerini) bulabilir ve anlayabilir.

A1öncesi“Otopark”, “İstasyon”, “Kafeterya”, “Sigara İçilmez” gibi basit gündelik tabelaları anlayabilir.
Posterler, el ilanları ve duyurularda yer, zaman ve fiyat hakkındaki bilgiyi bulabilir.

Bilgi ve sav için okuma
Bilgi ve sav için okuma -detaylı okuma-, birinin elindeki amaç için uygunluğuna karar verdiği yazılı veya işaret
dilindeki bir metni dikkatli bir şekilde incelenmesini kapsar. Genellikle bu detaylı okuma becerisi eğitim ve meslek
hayatıyla ilişkilendirilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Basit, kısa, resimli, bilgilendirici materyal ile başlayan karmaşık rapor ve makalelere doğru ilerleyen metintipleri,► Kişisel ilgi alanına giren aşina olduğu gündelik konular ile başlayan kendi ilgi alanının dışındaki konularadoğru ilerleyen metin konuları,► İçerik hakkında bilgi sahibi olma ile başlayan daha ince noktaları ve çıkarımları anlamaya doğru ilerleyen
okuma derinliği.

Sayfa 60

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Bilgi ve sav için okuma
C2

Kendi uzmanlık alanı dışında bile olsa karmaşık bir rapor veya makalenin daha ince detaylarını veçıkarımlarını anlayabilir.

C1

Sosyal, mesleki veya akademik hayatta karşılaşılması muhtemel çok çeşitli uzun, karmaşık metinleri,tutumları ve hem ima edilen hem de açıkça belirtilen fikirleri içeren daha ince ayrıntı noktalarını belirleyerek
detaylı olarak anlayabilir.
Alanındaki son derece uzman kaynaklardan bilgi, fikir ve görüş alabilir.
Terminoloji hakkındaki tahminlerini doğrulamak için zaman zaman sözlük kullanabilmesi koşuluyla alanıdışındaki bir uzmanlık alanına ait makaleleri anlayabilir.

B2

Belirli duruş ve tutumun sergilendiği çağdaş sorunlarla ilgili makaleleri ve raporları anlayabilir.
Bir metnin ne zaman olgusal bilgi verdiğini ve ne zaman okuyucuyu bir şeye ikna etmeye çalıştığını farkedebilir.
Söylemsel metindeki farklı yapıları (karşıt savlar, sorun-çözüm sunumu ve sebep-sonuç ilişkisi) tanıyabilir.
İlgi alanları ve çalışmalarıyla ilgili olan konularda karmaşık olmayan olgusal metinleri anlayabilir.
İnsanların fikirlerini paylaştığı, aşina olduğu veya ilgi alanına giren güncel konulardaki kısa metinleri (ör.
çevrim içi bir tartışma forumuna yapılan önemli katkılar veya editöre yazılmış okur mektupları) anlayabilir.
Açıkça işaret edilen tartışmacı metinlerdeki ana sonuçları belirleyebilir.

B1

Sunulan konunun ele alınmasındaki bir dizi tartışmayı detaylı olmasa bile fark edebilir.
Aşina olduğu konularla ilgili karmaşık olmayan haber makalelerindeki önemli noktaları ayırt edebilir.
Tekrar okumak için yeterli zamanı olması koşuluyla ilgi alanına giren aşina olduğu konulardaki olgusal çoğubilgiyi anlayabilir.
Müze sergileri ve sergilerdeki açıklayıcı panolarda yer alan betimleyici notların ana noktalarını anlayabilir.
Olayları tarif eden mektup, broşür ve kısa haber makaleleri gibi daha basit materyallerdeki belirli bilgiyi
bulabilir.
İçeriğin aşina ve tahmin edilebilir olması koşuluyla aşina olduğu türdeki bir olay üzerine olan bir haberbülteninin genel taslağını takip edebilir.
Sayıların, isimlerin, resimlerin ve başlıkların önemli bir rol oynadığı ve metnin anlamını desteklediği kısa
haber metinleri veya basit makalelerdeki temel bilgileri anlayabilir.
Gündelik konularla (ör. yaşam tarzı, hobiler, spor, hava) ilgili kısa metinlerin ana noktalarını anlayabilir.

A2

Basit bir dil kullanması koşuluyla insanlar, yerler, gündelik hayat ve kültür vb. konuları anlatan metinleri
anlayabilir.
Resimli broşür ve haritalarda verilen bilgileri (ör. bir şehrin başlıca turistik yerleri) anlayabilir.
Kişisel ilgi alanına giren konulardaki (ör. spor, ünlüler) kısa haber metinlerinin ana noktalarını anlayabilir.
Basit bir dil kullanması ve tahmin edilemeyen bir ayrıntı içermemesi koşuluyla kendi alanıyla ilgili kısa
olgusal bir tarif veya raporu anlayabilir.
İnsanların kısa bir ilan veya gönderide kendileri hakkında söylediklerinin ve diğer insanlarda neleri
sevdikleriyle ilgili söylediklerinin çoğunu anlayabilir.

A1A1öncesiDaha basit bilgilendirici metinler ve kısa, basit betimlemelerin içeriği hakkında, özellikle de görsel destek
varsa, fikir edinebilir.
Çok basit bir dilde yazılmış ve çizim ve resimlerle desteklenmiş, kişisel ilgi alanına giren konular (ör. spor,
müzik, seyahat hakkındaki sıcak gelişmeler veya hikâyeler) hakkındaki kısa metinleri anlayabilir.
Hazır yiyecek satan resimli lokanta menüsü veya çok basit gündelik kelimeler/ işaretlerle oluşturulmuş
resimli bir hikâye gibi en basit bilgilendirici materyali anlayabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 61

Yönergeleri okuma
Yönergeleri okuma, bilgi için okumanın uzmanlık içeren türüdür ve yine yazılı veya işaret dilindeki metinlerle
ilgilidir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Basit uyarı ve yönlendirmelerle ilgili rutin yasaklar ile başlayan, muhtemelen uzmanlık alanı dışındaki aşina
olmadığı bir şey hakkında ayrıntılı koşullara ve karmaşık komutlara doğru ilerleyen yönergelerin konusu,► Bağlamlama ve bilinirlik derecesi,► Birkaç kelime/işaret ile başlayan, aralıksız bir metindeki detaylı ve uzun karmaşık yönergelere doğru
ilerleyen metin uzunluğu.
Yönergeleri okuma
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Zor bölümleri tekrar okuyabilmesi koşuluyla, yeni bir makine veya prosedürle ilgili uzun ve karmaşık
yönergeleri, bu yönergelerin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili olup olmadığını detaylı bir şekilde anlayabilir.

B2

Zor bölümleri tekrar okuyabilmesi koşuluyla koşullar ve uyarılar hakkındaki ayrıntılar da dâhil olmak üzere
alanındaki uzun karmaşık yönergeleri anlayabilir.
İlgili süreç ve ürüne aşina olması koşuluyla kullanma kılavuzu gibi aralıksız metin şeklindeki yönerge ve
prosedürleri anlayabilir.

B1

Bir teçhizat parçası için açıkça ifade edilmiş karmaşık olmayan yönergeleri anlayabilir.
Ambalaj üzerinde verilen basit yönergeleri (ör. pişirme yönergeleri) takip edebilir.
Çoğu kısa güvenlik yönergelerini (ör. toplu taşımada veya elektrikli bir teçhizat kullanım kılavuzundakileri)
anlayabilir.
Basit bir dille ifade edildiğinde güvenlik talimatnamesi gibi düzenlemeleri anlayabilir.
Adım adım resmedilen kısa yönergeleri (ör. yeni bir teknoloji kurmak için) anlayabilir.

A2Halka açık bir telefon gibi gündelik hayatta karşılaşılan araç gereçlerle ilgili basit yönergeleri anlayabilir.
Resimlendirilmiş olmaları ve aralıksız olmamaları koşuluyla basit kısa yönergeleri anlayabilir.
Basit bir komut (ör. “Yemeklerden önce alınız!” veya “Araç kullanıyorsanız almayınız!”) şeklinde ifade edilenilaç prospektüslerindeki yönergeleri anlayabilir.
Özellikle en önemli adımları gösteren resimler varsa basit bir yemek tarifini takip edebilir.

A1A1öncesiKısa, basit yönlendirmeleri (X noktasından Y noktasına gitmek gibi) takip edebilir.
Özellikle resimler varsa aşina olduğu gündelik bağlamlarda kullanılan çok kısa ve basit yönergeleri (ör. “Parkyasaktır!”, “Yemek veya içmek yasaktır!”) anlayabilir.

Serbest zaman etkinliği olarak okuma
Bu ölçek hem kurgu hem de kurgu olmayan yazılı veya işaret dilindeki metinleri kapsar. Bunlar kişinin ilgi alanınabağlı olarak okuduğu diğer metin tiplerinin yanı sıra, yaratıcı metinleri, farklı edebiyat şekillerini, dergi ve gazete
makalelerini, internet günlüklerini veya biyografileri içerebilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlarşunlardır:► Uzunluk, metin çeşitliliği ve resim olup olmaması,► Basit insan ve yer betimlemeleri ile başlayan, anlatıma dayalı farklı metinler ile devam eden, farklı metintiplerindeki çağdaş ve klasik yazılara doğru ilerleyen metin çeşitliliği,► Gündelik konular (örneğin, hobi, spor, serbest zaman etkinliği ve hayvanlar) ve somut durumlar ile başlayan,çeşitli soyut ve edebî konulara doğru ilerleyen konu çeşitliliği,► Dil türü: Basitten biçimsel karmaşık üslüba doğru,► Okuma kolaylığı: Resimler yardımıyla tahminde bulunma ile başlayan, büyük ölçüde bağımsız okuma ile
devam eden, metin çeşitliliğini fark edip takdir etmeye doğru,► Anlama derinliği: Taslak şeklinde/ana hatlarıyla anlama ile başlayan, hem örtük hem de açık anlam çıkarmayadoğru bir ilerleme.

Sayfa 62

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Serbest zaman etkinliği olarak okuma
C2

C1

B2

İnce tarz ayrımlarını ve hem örtük hem de açık anlamı fark edip takdir ederek farklı türlerde klasik olan veya
gündelik anlatım içeren edebî veya edebî olmayan metinler de dâhil olmak üzere hemen hemen tüm metintiplerini okuyabilir.
Belli bölümleri yeniden okuyabilmesi ve dilerse kaynak araçlara ulaşabilmesi koşuluyla çeşitli edebî metinleri
okuyabilir ve fark edip takdir edebilir.
Dilin standart biçiminde veya aşina olduğu bir ağzında üretilmiş çağdaş edebî ve kurgu olmayan metinleri,biraz zorluk yaşayarak ve örtük anlam ve fikirleri fark edip takdir ederek okuyabilir.
Büyük ölçüde bağımsız olarak, okuma tarzı ve hızını farklı metinlere (ör. dergiler, daha karmaşık olmayan
romanlar, tarih kitapları, biyografiler, gezi günlükleri, rehberler, şarkı sözleri, şiirler) uyarlayarak ve uygunbaşvuru kaynaklarını titizlikle kullanarak kendi zevki için okuyabilir.
Yeterli zamanı olması ve sözlük kullanabilmesi koşuluyla güçlü bir olay örgüsü olan ve karmaşık olmayan,ağdalı dil kullanmayan romanları okuyabilir.
Daha geniş bir izleyici için hazırlanmış gazete/dergilerin film, kitap, konser vb. anlatımlarını okuyabilir ve ana
noktalarını anlayabilir.
Karmaşık olmayan bir dil ve tarz kullanılması koşuluyla basit şiir ve şarkı sözlerini anlayabilir.

B1

Yüksek kullanım sıklığına sahip gündelik dil kullanan anlatılardaki, kılavuzlardaki ve dergi makalelerindekiyer, olay, açıkça ifade edilen duygu ve bakış açısı betimlemelerini anlayabilir.
Temelde bir yolculuktaki olayları ve yazarın tecrübe ve keşiflerini anlatan bir seyahat günlüğünü anlayabilir.
Düzenli sözlük kullanımı yardımıyla açık ve doğrusal bir akışa ve yüksek sıklık derecesi olan günlük dil
kullanımına sahip hikâyelerin, basit romanların ve çizgi romanların olay örgüsünü takip edebilir.
Yüksek kullanım sıklığına sahip sözcüklerle gündelik dilde, aşina olduğu somut durumları betimleyen kısa,basit hikâyeleri ve çizgi romanları okuyabilecek kadar anlayabilir.
Somut, gündelik konularla (ör. hobiler, spor, serbest zaman etkinlikleri, hayvanlar) ilgili kısa dergi raporları
veya kılavuz girişlerinde belirtilen ana noktaları anlayabilir.

A2Kısa anlatıları ve birinin hayatını anlatan basit bir dille oluşturulmuş betimlemeleri anlayabilir.
Bir fotoğraf hikâyesinde (ör. yaşam tarzı üzerine bir dergide) neler olduğu ve karakterlerin nasıl olduğu
hakkında izlenim oluşturabilir.
Bir kişinin (ör. bir ünlünün) kısa betimlemesinde verilen bilginin çoğunu anlayabilir.
Basit bir dilde ve açık bir şekilde oluşturulmuş olması koşuluyla öngörülebilir bir yapı izleyen bir olayı (ör.
Oscar Ödülleri) bildiren kısa bir makalenin ana noktasını anlayabilir.
Basit kelimelerle anlatılmış gündelik etkinliklerle ilgili kısa, resimli anlatımları anlayabilir.

A1A1öncesiGörsellerin içerik hakkında çok fazla tahminde bulunmasına yardımcı olması koşuluyla resimli hikâyelerdeki
kısa metinleri ana hatlarıyla anlayabilir.
Tanımlayıcı yok.

3.1.2. Alımlama stratejileri
Alımlamada, anlama tabandan yukarı/yukarıdan aşağı işlemlemenin ve çıkarımda bulunmak için içerik ve resmî
şema kullanımının birleşimiyle ilerler. Alımlamadaki çıkarım stratejileri için tek bir ölçek sunulmaktadır. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Görsellerden, biçimlendirmelerden, başlıklardan, alt başlıklardan, metindeki konumlardan vb. yararlanma,► Metin iç bağlamından ve dil bağlamından anlam çıkarma,► Dilsel ipuçlarından yararlanma: Sayı ve özel isimler ile başlayan, kelime/işaret kökleri, ön ek ve son ekler,
zamansal ve mantıksal bağlayıcılar ile devam eden, çeşitli stratejilerin yetenekli kullanımına doğru bir ilerleme.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 63

İpuçlarını belirleme ve çıkarım yapma (sözlü, işaret dilinde ve yazılı)
İpuçlarını belirleme ve çıkarım yapma (sözlü, işaret dilinde ve yazılı)
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Tutum, ruh hâli ve amaçlar konusunda çıkarım yapmak ve daha sonra ne geleceğini tahmin etmek içinbağlamsal, dil bilgisel ve sözcüksel ipuçlarını kullanma konusunda beceri sahibidir.

B2

Ana noktalara dikkat etme ve bağlamsal ipuçlarını kullanarak kavramayı kontrol etmek de dâhil olmak üzere
kavramayı gerçekleştirmek için çeşitli stratejiler kullanabilir.
Bir metindeki tartışmayı daha iyi anlayabilmek için farklı tür bağlayıcılardan (sayısal, zamansal, mantıksal) ve
anahtar paragrafların genel organizasyondaki yerinden faydalanabilir.
Metnin bir bölümünün anlamını, metni bir bütün olarak ele alarak tahmin edebilir.
Kendi alanı ve ilgisiyle alakalı olan konularda aşina olmadığı kelimelerin/işaretlerin anlamını bağlamdançıkarabilir.

B1

Tartışılan konunun aşina olması koşuluyla az rastlanan bilinmeyen kelimelerin/işaretlerin anlamınıbağlamdan tahmin edebilir ve cümlenin anlamını çıkarabilir.
Başlıklardan, isimlerden veya manşetlerden metnin içeriğiyle ilgili temel çıkarımlar veya tahminler yapabilir.
Kısa bir anlatıyı izleyebilir veya dinleyebilir ve daha sonra ne olacağını tahmin edebilir.
Yaygın mantıksal (ör. fakat, çünkü) ve zamansal bağlayıcılara (ör. bundan sonra, önceden) odaklanarak
hikâyedeki bir dizi tartışma serisini veya olay dizisini takip edebilir.
Bir metindeki bilinmeyen kelimelerin/işaretlerin olası anlamlarını, onları oluşturan parçaların (ör. kökleri,sözcüksel ögeleri, ön ek ve son ekleri belirleme) anlamlarını belirleyerek çıkarabilir.
Bilinmeyen kelimelerin/işaretlerin olası anlamlarını bağlamdan çıkarmak için somut türden gündelik
konularda kısa metinlerin ve ifadelerin genel anlamını kullanabilir.
Rutin, gündelik bağlamlarda kullanılan kısa ifadelerde aşina olmadığı kelimeler/işaretlerin anlamını çıkarmak
için tanıdığı kelimeler/işaretlerden faydalanabilir.

A2

Metin tiplerini belirlemek için metnin biçim, görünüm ve dizgi özelliklerinden yararlanabilir: Gazete
makalesi, tanıtım metni, makale, ders kitabı, çevrim içi sohbet veya forum vb.
Bir metnin konusunu belirlemek için sayılar, tarihler, isimler, özel isimler vb. faydalanabilir.
Bilinmeyen kalıplaşmış ifadelerin anlam ve işlevini metindeki konumlarından (ör. bir mektubun başında ve
sonunda) çıkarabilir.

A1A1öncesiİçinde yer aldığı metnin çok basit ve aşina olduğu gündelik bir konu hakkında olması koşuluyla somut bir
eylem veya nesne için kullanılan bilinmeyen bir kelimenin/işaretin anlamını çıkarabilir.
Bilinmeyen bir kelimenin/işaretin normalde kullandıkları dildeki anlamına benzer olan olası anlamını tahmin
edebilir.
Bir kelimenin/işaretin anlamını, beraberindeki resim veya simgeden çıkarabilir.

3.2. ÜRETİM
Üretim, konuşma, işaretleşme ve yazma etkinliklerini içerir. Sözlü üretim, kısa bir açıklama veya anekdot içerebilen
veya daha uzun, daha resmî bir sunumu ima edebilen “uzun süreli konuşma sırası”dır. Üretken etkinlikler birçok
akademik ve mesleki alanda önemli bir işleve sahiptir (örneğin sözlü sunumlar, yazılı çalışmalar ve raporlar işaretle
iletilebilir) ve bunlara özel sosyal bir değer verilir. Yazılı olarak veya işaretlenmiş bir videoda sunulanların dilsel kalitesive özellikle bir izleyiciye hitap ederken gerçek zamanlı olarak ifadenin akıcılığı ve doğru ifade edilmesihakkındadeğerlendirmelerde bulunulur. Daha resmî üretimdeki bu yetenek doğal olarak kazanılmaz, eğitim ve deneyim

Sayfa 64

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

yoluyla öğrenilen okuryazarlığın bir ürünüdür. İlgili türün beklentilerini ve geleneklerini öğrenmeyi içerir. Hemresmî hem de resmî olmayan üretimin kalitesini artırmak için üretim stratejileri kullanılmaktadır. «Planlama” açıkça
daha çok biçimsel türlerle ilişkilidir, ancak sözcük birikimindeki veya terminolojideki boşlukları “izleme ve telafietme” becerisi de yarı otomatik doğal dil üretimindeki süreçlerdir.
Şekil 12 - Üretim etkinlikleri ve stratejileriÜretimÜretim etkinlikleriÜretim stratejileri

Sözlü üretim

Yazılı üretim

Genel sözlü üretim

Genel yazılı üretim

Planlama

Kesintisiz monolog:
deneyimi betimleme

Yaratıcı yazma

Telafi etme

Kesintisiz monolog:
bilgi verme

Raporlar ve denemelerİzleme ve onarma

Kesintisiz monolog:
bir sav ortaya koyma

Kamusal duyurularİzleyicilere hitap etme

3.2.1. Üretim etkinlikleri
3.2.1.1. Sözlü üretim
Sözlü üretim kategorileri, iki uzmanlık alanına yönelik türle birlikte üç makro işlev (kişiler arası, işlemsel,değerlendirici) açısından düzenlenmiştir: “İzleyicilere hitap etme” ve “Kamusal duyurular”. “ Kesintisiz monolog:
deneyimi betimleme” esas olarak tanımlara ve anlatılara odaklanırken, “Kesintisiz monolog: bir sav ortaya koyma(ör. bir tartışmada)” normal karşılıklı konuşma ve tartışma bağlamındaki uzun süreli bir konuşma sırasında
yapılabilecek bir savı sürdürme yeteneğini tanımlar. “Kesintisiz monolog: bilgi verme”, diyalogdan ziyade monolog
anlamına gelen “Bilgi alışverişi” ölçeğinden belirli tanımlayıcıların aktarılmasıyla oluşturulan yeni bir 2018 ölçeğidir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 65

Genel sözlü üretim
Genel sözlü üretim
C2Alıcının önemli noktaları fark etmesine ve hatırlamasına yardımcı olan etkili bir mantıksal yapıya sahip,
açık, akıcı, iyi yapılandırılmış söylemler üretebilir.

C1

Karmaşık konularda, alt temaları bütünleştirerek, belirli noktaları geliştirerek ve uygun bir sonuçla
tamamlayarak açık, ayrıntılı açıklamalar ve sunumlar yapabilir.
Önemli noktaların uygun şekilde vurgulandığı ilgili destekleyici ayrıntılarla birlikte açık, sistematik olarakgeliştirilmiş açıklamalar ve sunumlar yapabilir.

B2İlgi alanları ile ilgili çok çeşitli konularda, yardımcı/tamamlayıcı noktalar ve ilgili örneklerle fikirlerigenişletip destekleyerek açık, ayrıntılı betimlemeler ve sunumlar yapabilir.

B1İlgi alanları dâhilindeki çeşitli konulardan birinin karmaşık olmayanbir tanımını, doğrusal bir noktalar dizisi
olarak sunarak, kabul edilebilir ve akıcı bir şekilde sürdürebilir.

A2İnsanların yaşam veya çalışma koşullarının, günlük rutinlerin, beğenilen/beğenilmeyen şeylerin vb. kısa
bir dizi basit öbekler ve cümleler olarak bağlı bir liste hâlinde basit bir tanımını verebilir veya sunumunu
yapabilir.

A1İnsanlar ve yerler hakkında basit, çoğunlukla birbirinden kopuk öbekler üretebilir.

A1öncesi

Temel kişisel bilgileri (ör. isim, adres, aile, uyruk) vererek kendisi hakkında kısa öbekler üretebilir.

Kesintisiz monolog: deneyimi betimleme
Bu ölçek, anlatı ve betimlemeyle ilgilidir. İletişimsel işlevler ile bunları ifade etmek için kullanılan dil arasında nispetendoğrudan doğruya bir bağlantıyı yansıtan A1 seviyesinden B1’e kadar birçok kısa tanımlayıcıya sahiptir. Sözlü,işaretlenen ve yazılı iletişim biçimleriyle ilgili iletişimsel dil yetkinlikleri için ölçeklere başvurulması gereken dilinkalitesi hakkında çok az bilgi vardır veya hiç yoktur. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Basit günlük bilgiler (kendinizi tanımlayın, ne yaptıklarınızı ve nerede yaşadıklarınızı tanımlayın) ile başlayan,klasik işlevler (örneğin, planları ve düzenlemeleri, alışkanlıkları ve rutinleri, geçmiş etkinlikleri ve kişisel
bilgileri tanımlayın) ve geniş çeşitlilikteki ilgi alanına dair konular ile devam eden, karmaşık konuların
ayrıntılı açıklamalarına doğru tanımlanan boyutlar,► Söylem karmaşıklığı: Basit kelimeler/işaretler, kalıplaşmış ifadeler ve basit cümleler veya kısa paragraflar
ile başlayan, bir dizi nokta olarak ilişkilendirme ile devam eden, alt temaları entegre etmeye ve düzgün
ifade edilen bir tanımlamada belirli noktaları geliştirmeye doğru bir ilerleme.
Kesintisiz monolog: deneyimi betimleme
C2Açık, akıcı, ayrıntılı ve çoğu zaman akılda kalan betimlemeler verebilir.
Karmaşık konuların açık, ayrıntılı betimlemeler verebilir.

C1
B2

Alt temaları bütünleştirerek, belirli noktalar geliştirerek ve bunları uygun bir sonuçla tamamlayarak ayrıntılı
betimlemeler ve deneyimler/anlatılar verebilir.
İlgi alanlarıyla ilgili çok çeşitli konularda açık, ayrıntılı betimlemeler yapabilir.
Olayların ve deneyimlerin kişisel önemini ayrıntılı olarak açıklayabilir.
Deneyimlenen bir şey hakkındaki duygularını açıkça ifade edebilir ve bu duyguları açıklamak için nedenler
sunabilir.
İlgi alanları dâhilindeki çeşitli aşina olduğu konularda karmaşık olmayan açıklamalar yapabilir.
Karmaşık olmayan bir anlatıyı veya açıklamayı bir olaylar dizisi olarak kabul edilebilir ve akıcı bir şekildeilişkilendirebilir.

B1

Duyguları ve tepkileri açıklayarak, deneyimlerinin ayrıntılı açıklamalarını verebilir.
Öngörülemeyen olayların ayrıntılarını ilişkilendirebilir, örneğin bir kaza.
Bir kitabın veya filmin konusunu ilişkilendirebilir ve tepkilerini anlatabilir.
Hayalleri, umutları ve hırsları tanımlayabilir.
Gerçek veya hayali olayları anlatabilir.
Bir hikâye anlatabilir.

Sayfa 66

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Kesintisiz monolog: deneyimi betimleme
Bir hikâye anlatabilir veya herhangi bir şeyi basit bir liste şeklinde tanımlayabilir.
Çevrelerini günlük yönleriyle (ör. insanlar, yerler, bir iş veya eğitim deneyimi) tanımlayabilir.
Olayların ve etkinliklerin kısa, temel tanımlarını verebilir.
Planları ve düzenlemeleri, alışkanlıkları ve rutinleri, geçmiş etkinlikleri ve kişisel deneyimleri tanımlayabilir.

A2

Nesneler ve varlıklar hakkında kısa açıklamalar yapmak ve bunları karşılaştırmak için basit betimleyici bir dil
kullanabilir.
Bir konuda neyi sevip neyi sevmediğini açıklayabilir.
Ailesini, yaşam koşullarını, eğitim geçmişini, şimdiki veya en son işini tanımlayabilir.
İnsanları, yerleri ve eşyaları basit terimlerle tanımlayabilir.
Nelerde iyi olduğunu ve nelerde o kadar iyi olmadığını ifade edebilir (ör. spor, oyunlar, beceriler, konular).
Hafta sonu veya tatillerde ne yapmayı planladığını kısaca anlatabilir.
Kendisini, ne yaptığını ve nerede yaşadığını anlatabilir.

A1A1öncesiÖnceden hazırlanabilmesi koşuluyla günlük yaşamlarını basit yönleriyle basit kelimeler/işaretler kullanarak
bir dizi basit cümleyle ve temel öbeklerle anlatabilir.
Önceden hazırlanabilmesi koşuluyla basit kelimeler/işaretler ve kalıplaşmış ifadeler kullanarak kendisini (ör.
isim, yaş, aile) tanımlayabilir.
Beden dili eşliğinde “mutlu” veya “yorgun” gibi basit sıfatları kullanarak nasıl hissettiğini ifade edebilir.

Kesintisiz monolog: bilgi verme
Kesintisiz monolog: Bilgi verme, uzun süreli bir konuşma sırasında bilgiyi alıcıya açıklamakla ilgili yeni bir ölçektir.
Alıcı tekrar ve açıklama istemek için araya girebilmesine rağmen Bilgi açıkça tek yönlüdür, bilgi alışverişi biçimindedeğildir. Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► Bilgi türü: Bir nesnenin basit bir tanımı veya yönlendirmeler ile başlayan, aşina olunan bir konu hakkında
karmaşık olmayan olgusal bilgiler ile devam eden, karmaşık mesleki veya akademik prosedürlere doğru,► Netlik derecesi: Basit açıklamalar ile başlayan, ana noktaları kabul edilebilir bir netlikle açıklama ve ayrıntılıbilgileri güvenilir bir şekilde iletim ile devam eden, fikirler, kavramlar ve birbirine çok benzeyen şeylerarasında belirgin ayrımlar yapmaya doğru bir ilerleme.
Kesintisiz monolog: bilgi verme
C2
C1

Tanımlayıcı yok; bk. C1
Birbirine çok benzeyen fikirler, kavramlar ve şeyler arasındaki açık ve ayrıntılı farklılıkları/ayrımları iletebilir.
Bir dizi karmaşık mesleki veya akademik prosedürün uygulanması konusunda talimat verebilir.
Mesleki rolleriyle ilgili her çeşit meselelere dair karmaşık bilgiler ve tavsiyeler iletebilir.

B2

Ayrıntılı bilgileri güvenilir bir şekilde iletebilir.
Bir prosedürün nasıl uygulanacağına yönelik açık ve ayrıntılı bir betimleme verebilir.
Bir fikir veya problemdeki ana noktaları kabul edilebilir bir netlikle açıklayabilir.

B1

Ayrıntılı talimatlar vererek bir şeyin nasıl yapılacağını tarif edebilir.
Önceden hazırlanabilmesi koşuluyla aşina olduğu bir konu hakkında (ör. bir sorunun doğasını belirtmek
veya ayrıntılı tarifler vermek gibi) karmaşık olmayan olgusal bilgileri rapor edebilir.

A2“Sağa dön” ve “düz git” gibi temel ifadelerin yanı sıra “ilk”, “sonra” ve “sonraki” gibi sıralı bağlayıcıları kullanarak
X’ten Y’ye nasıl gidileceğine yönelik basit yönergeler verebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 67

Kesintisiz monolog: bilgi verme
A1
A1öncesiÖnceden hazırlanabilmesi koşuluyla bir nesneyi adlandırabilir, şeklini ve rengini başkalarına gösterirken
temel kelimeler/işaretler, öbekler, deyimler ve kalıplaşmış ifadeler kullanarak gösterebilir.
Tanımlayıcı yok.

Kesintisiz monolog: bir sav ortaya koyma (ör. tartışmada)Bu ölçek, bir savı sürdürme yeteneğini tanımlar. 2001’de yayımlanan tanımlayıcılar, bu yeteneğin göze çarpan
bir kavram olduğu B2 seviyesinde gruplandırılmıştı. Şimdi ise daha fazla seviye için tanımlayıcılar eklenmiştir.
Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► Konular: Bir şeyde ne sevip sevmediği ile başlayan, günlük yaşamla ilgili konulara yönelik görüşler ile
devam eden, güncel ve karmaşık konulara doğru,► Tartışma şekli: Basit, doğrudan doğruya karşılaştırmalar ile başlayan, sistematik olarak bir sav geliştirirkenbakış açılarını belirli bir uzunlukta genişletme ve destekleme ile devam eden, muhatabın bakış açısını
dikkate almaya ve vurguyu etkili bir şekilde kullanmaya doğru,► Yapılandırma biçimi: Bir fikri basit terimlerle sunma ile başlayan, önemli noktaları uygun şekilde vurgulamaya
ve konuya yönelik noktaları iyi yapılandırılmış bir dilde tam olarak ifade etmeye doğru bir ilerleme.
Kesintisiz monolog: bir sav ortaya koyma(ör. tartışmada)
C2

C1

Tanımlayıcı yok; bk. C1
Konuya yönelik noktaları tam olarak ifade ederek ve vurguyu etkili bir şekilde kullanarak karmaşık bir
konuda bir durumu tartışabilir.
İyi yapılandırılmış bir dilde, sistematik olarak muhatabın bakış açısını dikkate alarak, önemli noktaları
destekleyici örneklerle vurgulayarak ve uygun şekilde sonuçlandırarak bir sav geliştirebilir.
Önemli noktaları uygun şekilde vurgulayarak ve ilgili destekleyici ayrıntılarla sistematik olarak bir savgeliştirebilir.

B2Yardımcı noktalar ve ilgili örneklerle bakış açılarını belirli bir uzunlukta genişleterek ve destekleyerek açık bir
sav geliştirebilir.
Mantıklı bir sav zinciri oluşturabilir.
Çeşitli seçeneklerin avantajlarını ve dezavantajlarını vererek güncel bir konu hakkındaki bir bakış açısını
açıklayabilir.
Çoğu zaman zorlanmadan takip edilebilecek kadar iyi bir sav geliştirebilir.
Aşina olduğu bir konuda bir bakış açısını haklı çıkarmak için basit nedenler sunabilir.

B1

Basit ifadeler kullanarak günlük yaşamla ilgili konularda görüşlerini dile getirebilir.
Fikirler, planlar ve eylemler için kısaca nedenler ve açıklamalar sunabilir.
Birinin yaptıklarını onaylayıp onaylamadıklarını açıklayabilir ve bu görüşü haklı çıkarmak için gerekçeler
sunabilir.

A2

Bir konuda neyi sevip neyi sevmediğini, neden bir şeyi diğerine tercih ettiğini basit, doğrudan doğruya
karşılaştırmalar yaparak açıklayabilir.
Muhatabın sabırlı olması koşuluyla görüşlerini basit terimlerle sunabilir.

Sayfa 68

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Kamusal duyurular
Kamusal duyurular, belki özel bir kapsamda (örneğin bir düğünde), belki bir etkinlik veya gezi düzenlerken veya
hava kabin görevlisi rolünde, bir grup insana önemli bilgileri iletmenin çok uzmanlaşmış bir yoludur. Ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► İçerik türü: Öngörülebilir, öğrenilmiş içerikten çeşitli konularda duyurulara doğru,► Anlaşılırlık: Alıcıların odaklanmak zorunda kalacakları bir aktarımdan, ince anlam ayrımlarını tam olarak
iletmek için bürünselipuçlarının41 etkili kullanımına doğru,► Hazırlık ihtiyacı: Çok kısa, prova edilmiş duyurulardan, spontane ve neredeyse rahat akıcılığa doğru bir
ilerleme.

Kamusal duyurular
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

İnce anlam ayrımlarını tam olarak iletmek için vurgu ve tonlamayı kullanarak duyuruları akıcı, neredeyse
rahat bir biçimde sunabilir.

B2Çoğu genel konuda duyuruları, alıcı için herhangi bir zorlamaya veya rahatsızlığa neden olmayan bir açıklık,
akıcılık ve spontanlık derecesi ile sunabilir.

B1

Vurgu ve tonlama ile ilgili olası sorunlara rağmen (= işaret dilinde el-dışı işaretler), yine de kendi
alanlarındaki günlük olaylarla ilgili kısa, provası yapılmış duyurular yapabilirler.

A2

Konsantre olmaya hazır alıcıların anlayabileceği, öngörülebilir, öğrenilmiş içeriğin çok kısa, prova edilmiş
duyurularını sunabilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

İzleyicilere hitap etme
Bu ölçek, halka açık bir etkinlikte, toplantıda, seminerde veya sınıfta sözlü sunum yapmayı içerir. Konuşma açıkça
hazırlanmış olsa da genellikle kelimesi kelimesine/işaretten işarete okunmaz. Günümüzde PowerPoint gibi görsel
yardımcıları kullanmak geleneksel hâle gelmiştir ancak bunun böyle olması gerekmez. Bir sunumdan sonra
spontane bir biçimde soruları alıp kısa bir monologla cevaplamak alışıla geldiği için bu da tanımlayıcılara dâhil
edilmiştir. Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► Hitap türü: Çok kısa, prova edilmiş ifade ile başlayan, kendi alanında aşina olduğu bir konuda hazırlanmış
karmaşık olmayanbir sunum ile devam eden, konu ile aşina olmadığı izleyiciye verilen karmaşık bir konudaki
iyi yapılandırılmış bir sunuma doğru,► İzleyicinin dikkate alınması: A seviyelerinde herhangi bir yorum yoktur ancak B1 seviyesinden itibaren
ilerleme, çoğu zaman zorluk çekmeden takip edilebilecek kadar açık olma ile başlayıp konuşmayı izleyicinin
ihtiyaçlarını karşılamak için esnek bir şekilde yapılandırmaya ve uyarlamaya doğru,► Soruları ele alma becerisi: Karmaşık olmayansoruları biraz yardımla yanıtlama ile başlayan, bir dizi takip
sorusunu akıcı ve spontane bir biçimde yanıtlama ile devam eden, zor ve hatta kötü niyetli soruları ele
almaya doğru bir ilerleme.
İzleyicilere hitap etme

C2

Karmaşık bir konuyu, aşina olmadığı izleyiciye kendinden emin ve anlaşılır bir şekilde, konuşmayı izleyicinin
ihtiyaçlarını karşılamak için esnek bir şekilde yapılandırarak ve uyarlayarak sunabilir.
Zor ve hatta kötü niyetli sorularla başa çıkabilir.

41. Bürünsel ipuçları, örneğin, konuşulan diller için vurgu ve tonlama; işaret dilleri için el-dışı ögelerdir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 69

İzleyicilere hitap etme
Yardımcı noktalar, nedenler ve ilgili örneklerle bakış açılarını belirli bir uzunlukta genişleterek vedestekleyerek karmaşık bir konuda açık, iyi yapılandırılmış bir sunum yapabilir.

C1İzleyicinin fikir dizisini takip etmesine ve genel tartışmayı anlamasına yardımcı olmak için daha uzun bir
sunumu uygun şekilde yapılandırabilir.
Karmaşık bir konuyu sunarken öneri seçeneklerini ve savları karşılaştırırken ve değerlendirirken tahmin veya
varsayımda bulunabilir.
Konuşmasına yapılan müdahaleleri spontane bir biçimde ve neredeyse hiç çaba göstermeden yanıt vererekiyi idare edebilir.
Önemli noktaların altını çizerek ve ilgili destekleyici ayrıntılarla açık, sistematik olarak geliştirilmiş bir sunum
yapabilir.

B2Hazırlanmış bir metinden spontane bir şekilde ayrılabilir ve genellikle dikkate değer bir akıcılık ve ifade
kolaylığı göstererek izleyiciler tarafından belirtilen ilginç noktaları takip edebilir.
Belirli bir bakış açısını destekleyen veya aleyhte olan gerekçeleri ve çeşitli seçeneklerin avantaj ve
dezavantajlarını vererek açık, hazırlanılmış bir sunum yapabilir.
İzleyicilerden kendisi veya izleyici için herhangi bir zorluk yaratmayan, akıcı ve spontane bir dizi takip sorusu
alabilir.
Kendi alanındaki aşina olduğu bir konuda, benzerlikleri ve farklılıkları (ör. ürünler, ülkeler/bölgeler, planlar
arasında) ana hatlarıyla belirten bir sunum yapabilir.

B1

Alanında aşina olduğu bir konuda, çoğu zaman zorlanmadan takip edilebilecek kadar açık ve ana noktalarınkabul edilebilir bir netlikle açıklandığı, önceden hazırlanmış karmaşık olmayan bir sunum yapabilir.
Takip soruları alabilir ancak hızlı sorulduysa sorunun tekrar edilmesini istemek zorunda kalabilir.
Günlük yaşamıyla ilgili bir konuda kısa, provası yapılmış bir sunum yapabilir ve görüşler, planlar ve eylemler
için kısaca gerekçeler ve açıklamalar verebilir.

A2Sınırlı sayıda karmaşık olmayan takip sorularıyla başa çıkabilir.
Aşina olduğu bir konuda kısa, prova edilmiş, temel bir sunum yapabilir.
Eğer tekrar isteyebilirse ve cevaplarının ifade edilmesinde yardım alması mümkünse karmaşık olmayan takip
sorularını cevaplayabilir.

A1A1öncesiÇok kısa hazırlanmış bir metni, provası yapılmış bir ifadeyi iletmek için kullanabilir (ör. birini resmentanıştırmak, kadeh kaldırmak için).
Tanımlayıcı yok.

3.2.1.2.Yazılı üretim
Yazılı üretim kategorilerinde, makro işlevler olan “işlemsel dil kullanımı” ve “değerlendirici dil kullanımı”, normalde
iç içe geçmiş oldukları için ayrılmaz (“Bilgi ve sav için okuma” becerisi de bu iki yönü birleştirmiştir). “Yaratıcı
yazma”, “Kesintisiz monolog: deneyimi betimleme” becerisinin karşılığıdır ve betimleme ve anlatıya odaklanır.
Yazmaya alternatif olarak işaret dili kullananlar bazen bir video42 hazırlar ve gönderir.

Genel yazılı üretim
Genel yazılı üretim
C2

Uygun ve etkili bir tarz ve okuyucunun önemli noktaları belirlemesine yardımcı olan mantıklı bir yapıda açık,
akıcı, karmaşık metinler üretebilir.

42. Resmî işaret dili kullanılarak videoda oluşturulan metinlerin üretimi giderek yaygınlaşıyor. İlk, orta ve yükseköğretimde, işaret dilinde
video kaydı yapıp ödevlerini teslim eden öğrencilerin sayısı hızla artıyor. Günümüzde işaret dillerinde üretilen çeşitli türlerde (ör.
hikâye kitapları, ders kitapları) başka yayınların yanı sıra çok sayıda yüksek lisans ve doktora tezi bulunmaktadır. Videolu ifadeler, basın
bültenleri ve kamusal duyurular da giderek daha yaygın hâle gelmektedir.

Sayfa 70

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Genel yazılı üretim

C1İlgili göze çarpan konuların altını çizerek, bakış açılarını yardımcı noktalar, gerekçeler ve ilgili örneklerle
belirli bir uzunlukta genişletip destekleyerek ve uygun bir sonuçla tamamlayarak, karmaşık konulardan açık,
iyi yapılandırılmış metinler üretebilir.
Tonu, tarzı ve üslubu muhatabına, metin tipine ve temasına göre çeşitlendirerek çeşitli türlerin yapı vegeleneklerini kullanabilir.

B2

Farklı kaynaklardan bilgi ve savları sentezleyip değerlendirerek ilgi alanıyla ilişkili çeşitli konularda açık,
ayrıntılı metinler üretebilir.

B1

Bir dizi daha kısa ayrı ögeyi doğrusal bir sıraya bağlayarak ilgi alanındaki çeşitli aşina olduğu konular
hakkında karmaşık olmayan bağlantılı metinler üretebilir.

A2“Ve”, “ama” ve “çünkü” gibi basit bağlayıcılarla bağlı bir dizi basit öbek ve cümle üretebilir.

A1

Basit sözcükleri/işaretleri ve temel ifadeleri kullanarak kişisel ilgisi olan meseleler (ör. hoşlandığı vehoşlanmadığı şeyler, aile, evcil hayvanlar) hakkında bilgi verebilir.
Basit, birbirinden kopuk öbekler ve cümleler üretebilir.

A1öncesi

Belki bir sözlük kullanarak temel kişisel bilgileri (ör. isim, adres, uyruk) verebilir.

Yaratıcı yazma
Bu ölçek, yazılı ve işaret dili biçimlerinde çeşitli metin tiplerinde kişisel, yaratıcı ifadeyi içerir. Ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► Basit günlük bilgiler ile başlayan, ilgi alanıyla alakalı çeşitli konular ile devam eden, ilgi çekici hikâyelere
ve deneyim betimlemelerine doğru tanımlanan boyutlar,► Metin tipleri: Günlük yazılar ve kısa, hayali biyografiler ve basit şiirler ile başlayan, iyi yapılandırılmış vegelişmiş açıklamalara ve yaratıcı metinlere doğru,► Söylemin karmaşıklığı: Basit kelimeler/işaretler ve öbekler ile başlayan, açık bağlantılı metinler ile devam
eden, açık, iyi yapılandırılmış, sorunsuz akan metinle ilgili türün yerleşik geleneklerini takip etmeye doğru,► Dilin kullanımı: Temel kelime hazinesi ve basit cümleler ile başlayan, hem benimsenen türe hem deokuyucuya uygun, kendinden emin, kişisel, doğal bir tarza doğru bir ilerleme.
Yaratıcı yazma

C2

Benimsediği metin türüne uygun bir tarzda, açık, akıcı ve ilgi çekici hikâyeleri ve deneyimini
anlattığıbetimlemeleri ilişkilendirebilir.
Metnin etkisini artırmak için deyim ve mizahı uygun şekilde kullanabilir.
Okuyucunun zihnine uygun, kendinden emin, kişisel, doğal bir tarzla, açık, ayrıntılı, iyi yapılandırılmış vegelişmiş betimlemeler ve yaratıcı metinler üretebilir.

C1

Deyim ve mizahı birleştirebilir, ancak mizah kullanımı her zaman uygun değildir.
Kültürel olaylar (ör. oyunlar, filmler, konserler) veya edebî eserler hakkında ayrıntılı bir eleştireldeğerlendirme yapabilir.
Açık bağlantılı metinlerdeki fikirler arasındaki ilişkiyi belirterek ve ilgili metin türünün yerleşik geleneklerini
izleyerek gerçek veya hayali olayların ve deneyimlerin açık, ayrıntılı betimlemesini yapabilir.

B2İlgi alanları ile ilişkili çeşitli konularda açık, ayrıntılı betimlemeler yapabilir.
Bir film, kitap veya oyun hakkında eleştiri yapabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 71

Yaratıcı yazmaÖyküleyici metinde kronolojik sırayı açıkça belirtebilir.
Sınırlı bir dil varlığı kullanarak bir film, kitap veya TV programı hakkında basit bir eleştiri yapabilir.

B1İlgi alanlarına giren çeşitli aşina olduğu konular hakkında, karmaşık olmayan, ayrıntılı açıklamalar yapabilir.
Duyguları ve tepkileri basit, bağlantılı metinlerle açıklayarak deneyimlerini anlatabilir.
Gerçek veya hayali bir olayı, yakın tarihli bir geziyi anlatabilir.
Bir hikâye anlatabilir.
Çevrelerinin günlük yönlerini, örneğin insanları, yerleri, bir işi veya eğitim deneyimini bağlı cümlelerle
tanımlayabilir.
Olayların, geçmiş etkinliklerin ve kişisel deneyimlerin çok kısa, temel betimlemesini yapabilir.
Basit bir hikâye anlatabilir (ör. bir tatildeki olaylar veya uzak bir gelecekte yaşanacak hayat hakkında).

A2

Ailesi, yaşam koşulları, eğitim durumu veya şimdiki veya en son işi hakkında bir dizi basit öbek ve cümleüretebilir.
İnsanlar hakkında kısa, basit hayali biyografiler ve basit şiirler oluşturabilir.
“Ve”, “ama” ve “çünkü” gibi basit bağlayıcılarla temel, somut sözcükler, öbek ve cümleler kullanarak etkinlikleri(ör. günlük rutin, geziler, spor, hobiler), insanları ve yerleri tanımlayan günlük girdiler yaratabilir.
Bir sözlüğe ve atıflara (ör. bir ders kitabındaki fiil zamanları tablolarına) başvurabilmeleri koşuluyla bir
hikâyeye giriş oluşturabilir veya bir hikâyeyi devam ettirebilir.
Kendisi ve hayalî kişiler, nerede yaşadıkları ve ne yaptıkları hakkında basit öbekler ve cümleler kurabilir.

A1A1öncesiBir odanın neye benzediğini çok basit bir dille anlatabilir.
Belirli günlük nesneleri tanımlamak için basit kelimeler/işaretler ve öbekler kullanabilir (ör. büyük veya
küçük bir arabanın rengi).
Tanımlayıcı yok.

Raporlar ve denemeler [kompozisyonlar]
Bu ölçek, daha resmî işlemsel ve değerlendirici yazı türlerini ve işaret dilinde üretimi kapsar. Ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► İçerik: Aşina olduğu ilgi alanları ve rutin olgusal bilgiler ile başlayan, kişinin kendi bakış açısını
kaynaklardakilerden ayırt ettiği karmaşık akademik ve mesleki konulara doğru,► Metin tipleri: Kısa raporlar ve posterler ile başlayan, bir vakayı sunan veya tekliflerin veyaedebî eserlerineleştirel değerlendirmesini sağlayan karmaşık metinlere doğru,► Söylemin karmaşıklığı: Cümleleri basit bağlayıcılarla bağlama ile başlayan, etkili mantıksal yapıya sahip
sorunsuz akan açıklamalara doğru bir ilerleme.
Raporlar ve denemeler
Bir vakayı sunan veya tekliflerin veya edebî eserlerin eleştirel bir değerlendirmesini yapan, açık, akıcı,
karmaşık raporlar, makaleler veya denemeler üretebilir.

C2

Okuyucunun önemli noktaları belirlemesine yardımcı olan, uygun ve etkili bir mantıksal yapı sağlayabilir.
Kendi fikir ve görüşlerini kaynaklardakilerden açıkça ayırarak karmaşık akademik veya mesleki konularda
birden çok bakış açısı ortaya koyabilir.
İlgili göze çarpan konuların altını çizerek karmaşık konuların açık, iyi yapılandırılmış açıklamalarını üretebilir.

C1

Sayfa 72

Yardımcı noktalar, nedenler ve ilgili örneklerle bakış açılarını belirli bir uzunlukta genişletebilir ve
destekleyebilir.
Karmaşık bir akademik veya mesleki konu hakkında konunun kendi ilgi alanları dâhilinde olması ve yeniden
yazma ve gözden geçirme fırsatları olması koşuluyla daha uzun bir rapor, makale veya tez için uygun bir giriş
ve sonuç üretebilir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Raporlar ve denemelerÖnemli noktaların ve ilgili destekleyici ayrıntıların uygun şekilde vurgulanmasıyla sistematik olarak bir savgeliştiren bir makale veya rapor üretebilir.
Karmaşık bir sürecin ayrıntılı bir tanımını üretebilir.

B2

Bir soruna yönelik farklı fikirleri veya çözümleri değerlendirebilir.
Belirli bir bakış açısını destekleyen veya onun aleyhine gerekçeler sunan ve çeşitli seçeneklerin avantaj ve
dezavantajlarını açıklayan sav geliştiren bir makale veya rapor hazırlayabilir.
Bir dizi kaynaktan bilgi ve savları sentezleyebilir.
İlgilendiği konularda kısa, basit denemeler yazabilir.
Avantajları ve dezavantajları listelemek için basit bir dil kullanarak kişisel ilgi alanına giren güncel bir konu
hakkında bir metin üretebilir ve görüşlerini bildirip gerekçelendirebilir.

B1

Kendi alanlarındaki rutin olan veya olmayan aşina olduğu meselelerde birikmiş olgusal bilgileri bir parça
güvenle özetleyebilir, onlar hakkında rapor verebilir ve görüşlerini bildirebilir.
Rutin olgusal bilgileri ve eylemlerin nedenlerini belirten standart, gelenekselleştirilmiş bir formatta çok kısaraporlar üretebilir.
Fotoğrafları ve kısa metin bloklarını kullanarak kısa bir rapordaki veya posterdeki bir konuyu sunabilir.

A2

Cümleleri “ve”, “çünkü” veya “sonra” gibi bağlayıcılarla bağlayarak, ilgi duyduğu aşina konularda basit
metinler üretebilir.
Günlük temel kelime ve ifadeleri kullanarak kişisel ilgi alanları (ör. yaşam tarzları ve kültür, hikâyeler)
hakkında izlenimlerini ve görüşlerini aktarabilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

3.2.2.Üretim stratejileriİletişim stratejileri, diller arası iletişimde stratejilere yönelik klasik yaklaşımla ilgili olarak D-AOBM’de sunulmaktadır:
planlama, yürütme, izleme ve onarma. Üretim stratejileri için, açıklayıcı bir ölçeğin sunulduğu yürütme stratejisi“telafi etme”dir. D-AOBM’nin ortaya çıkmasından önce bu, dikkate alınan ana iletişim stratejisi olma eğilimindeydi.
İzleme ve onarma daha sonra tek bir ölçekte birleştirilmiştir.

Planlama
Bu ölçek konuşma, işaretleşme veya yazmadan önce yapılan zihinsel hazırlık ile ilgilidir. Ne söyleneceğini ve nasıl
ifade edileceğini bilinçli olarak düşünmeyi içerebilir ayrıca provayı veya taslakların hazırlanmasını da içerebilir.
Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:► İletilmesi gereken noktanın nasıl ifade edileceğine çalışma ve belki de ifadeyi prova etme,► Alıcıların söylenenlere nasıl tepki gösterebileceğini göz önünde bulundurma.

Planlama
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Daha resmî bir metin hazırlarken ilgili metin tipiyle bağlantılı geleneksel yöntemleri (ör. yapı, resmiyet
düzeyi) bilinçli olarak benimseyebilir.

B2

Potansiyel olarak karmaşık veya garip bir duruma hazırlanırken hangi ifadenin uygun olacağını düşünerek
farklı tepkiler durumunda ne söyleyeceğini planlayabilir.
Alıcı(lar) üzerindeki etkisini göz önünde bulundurarak söylenecekleri ve söyleme yollarını planlayabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 73

Planlama
Geri bildirim vermeye teşvik ederek yeni birleşimleri ve ifadeleri prova edebilir ve deneyebilir.

B1

Mevcut tüm kaynakları kullanarak ve mesajı hatırladığı kadarıyla sınırlayarak veya mesajı ifade etmenin
yollarını bularak iletmek istediği ana noktayı/ noktaları nasıl ileteceğini çözebilir.

A2

Dil birikiminden uygun bir dizi öbeği hatırlayabilir ve prova edebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Telafi etme
Telafi etme, uygun ifade düşünülemediğinde iletişimi sürdürmek için kullanılan bir stratejidir. Ölçekte işlevsel
hâle getirilen anahtar kavramlar şunları içerir:►►►►

Dili desteklemek için jest ekleme,Kasıtlı olarak “yanlış” bir kelime/işaret kullanma ve onu niteleme,
Eksik kavramı tanımlama,
Açımlama (dolaylama) ve bu tür farklı ifade kullanımı ile anlatımın ne ölçüde belirgin olduğu.
Telafi etme

C2

Hatırlayamadığı bir kelime/işaret yerine, yumuşak bir geçişle neredeyse fark edilmeyecek şekilde eş değer
bir terimi koyabilir.

C1

Hemen hemen tüm durumlarda dolaylı ifadeleri anında ve etkin bir şekilde kullanmak için sahip olduğu söz
varlığındaki seçeneklerden yaratıcı bir şekilde yararlanabilir.
Kelime ve yapıdaki boşlukları kapatmak için açımlama ve dolaylama yapabilir.

B2Çoğu iletişim sorununu dolaylı ifadeler kullanarak veya zor ifadelerden kaçınarak çözebilir.
Kelime/işaretini hatırlayamadığı somut bir şeyin özelliklerini tanımlayabilir.
Bir kelimeyi/işareti niteleyerek benzer bir anlam ifade edebilir (ör. insanlar için bir kamyon = otobüs).

B1İletmek istediği kavrama benzer anlama gelen basit bir kelime/işaret kullanabilir ve “düzeltmeye” davet
edebilir.
Kelime/işaretleri kendi dillerinde “yabancılaştırabilir” ve onay isteyebilir.

A2

Kelime birikiminden yetersiz bir kelime/işaret kullanabilir ve ne demek istediklerini açıklamak için jestler
kullanabilir.
İşaret ederek ne demek istediğini belirtebilir (ör. “Bunu istiyorum, lütfen”).

A1
A1öncesi

Sayfa 74

Bir ihtiyacı ifade ederken basit kelimeleri/işaretleri desteklemek için jestleri kullanabilir.
Bir şeye işaret edebilir ve ne olduğunu sorabilir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

İzleme ve onarma
Bu ölçek, hem (a) kişinin bir hata yaptığının veya bir sorunla karşılaştığının kendiliğinden farkına varmasını hemde (b) geriye dönüp söylenmiş olanın doğruluğunu ve uygunluğunu kontrol etmenin daha bilinçli ve belki deplanlı sürecini kapsar. Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar arasında şunlar yer alır:► Yön değiştirme ve farklı bir taktik kullanma – çok açık bir şekilde A seviyelerinde, C seviyelerinde çokyumuşak bir şekilde,► Kendi kendine düzeltilen dil sürçmeleri, hatalar ve “yaygın hatalar”,► Onarım yapılmadan önce bir iletişim sorununun ne kadar belli olması gerektiği.
İzleme ve onarma
C2

Muhatabın neredeyse hiç farkına varmayacağı kadar sorunsuz bir şekilde, bir zorluğa geri dönüp onu
yeniden yapılandırabilir.

C1

Bir zorlukla karşılaştıklarında geri gidebilir ve dilin akışını tamamen kesmeden söylemek istediklerini
yeniden ifade edebilir.
Kendini büyük ölçüde etkili bir şekilde düzeltebilir.
Cümle yapısındaki ara sıra ortaya çıkan “sürçmeleri” veya sistematik olmayan hataları ve küçük kusurları
geriye dönük olarak sıklıkla kendi kendine düzeltebilir.

B2Farkında oldukları veya yanlış anlamalara yol açan eksik ve hataları düzeltebilir.
Tekrar eden hatalarını not edebilir ve bilinçli olarak onları izleyebilir.
Muhatabın bir sorun olduğunu belirtmesi koşuluyla yanlış anlamalara yol açan zaman veya ifadeleri işaret
ederek karışıklıkları düzeltebilir.

B1

Kullanılan bir yapının doğru olduğuna yönelik onay isteyebilir.
İletişim bozulduğunda farklı bir taktik kullanarak tekrar başlayabilir.

A2Tanımlayıcı yok.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

3.3 ETKİLEŞİM
İki veya daha fazla tarafın söylemi birlikte oluşturmasını içeren etkileşim, bu belgenin başında özetlenen D-AOBM
dil kullanımı şemasının merkezinde yer alır. Kişiler arası, iş birliğine dayalı ve işlemsel işlevlerle birlikte, kişiler
arası etkileşim dilin merkezi olarak kabul edilir. Hikâye anlatımı şeklindeki üretim, hitabette ve nihayetinde
okuryazarlıkta daha ileri düzeyde bir gelişme olarak düşünülebilir.
Etkileşim, öğrenmede de bir temeldir. D-AOBM ölçekleri, etkileşim stratejilerini söz sırası alma, iş birliği yapma(= iş birliğine dayalı stratejiler) ve açıklama isteme ölçekleriyle yansıtır. Bu temel etkileşim stratejileri, gerçek
dünya iletişiminde olduğu kadar iş birliğine dayalı öğrenmede de önemlidir. Etkileşim ölçeklerinin çoğu sözlü
etkileşimle ilgilidir. D-AOBM geliştirilirken yazılı etkileşim kavramı evrensel olarak kabul görmedi ve bu nedenle
de bu kavram çok geliştirilmemiştir. Geriye dönüp bakıldığında, yazılı etkileşimin (= yavaşlamış bir diyalogdakonuşacağınız kadar yazmanın) son 20 yılda giderek daha önemli bir rol üstlendiği görülebilir. Ancak bu kategoriyi
daha da geliştirmek yerine, yeni bir çevrim içi etkileşim kategorisi geliştirilmiştir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 75

Şekil 13 – Etkileşim etkinlikleri ve stratejileri
Etkileşim

Etkileşim aktiviteleri

Etkileşim Stratejileri

Sözlü Etkileşim

Yazılı Etkileşim

Çevrim içi Etkileşim

Genel sözlü etkileşim

Genel yazılı etkileşim

Çevrim içi karşılıklıkonuşma ve tartışma

Söz sırası alma

Muhatabı anlamaYazışmaHedef odaklı çevrim
içi işlemlemsel
etkileşim ve iş birliği

İş birliği yapmaKarşılıklı konuşma

Notlar, mesajlar, formlar

Açıklama istemeResmî olmayan tartışma
(arkadaşlarla)Resmî tartışma
(toplantılar)Hedef odaklı iş birliği

Mal ve hizmet alımı

Bilgi alışverişi
Mülakat yapmak ve
mülakata girmekİletişim/ haberleşme
araçlarını kullanma

3.3.1. Etkileşim etkinlikleri
3.3.1.1. Sözlü etkileşim
Sözlü etkileşimin hem sözlü etkileşimi hem de canlı, yüz yüze işaretleşmeyi içerdiği anlaşılmaktadır. Buradaölçekler uzmanlık alanına yönelik türler eklenerek bir kez daha “kişiler arası”, “işlemsel” ve “değerlendirici” olmaküzere üç makro işlev tarafından düzenlenmiştir. Ölçekler, “muhatabı anlama” ile başlamaktadır. “Muhatap”, birdiyalogda doğrudan doğruya konuşulan kişi anlamına gelen biraz teknik bir terimdir. Daha önce de belirtildiği
gibi sözlü kavrama ölçeklerini açıklayacak olan metafor, bir dizi eş merkezli iç içe girmiş dairedir. Burada biz iştebu dairelerin merkezindeyiz: Kullanıcı/öğrenen, muhatap ile etkileşime aktif olarak katılmaktadır.
►►►►

Sayfa 76Diğer ölçekler ise aşağıdaki gibidir:Kişiler arası: “ Karşılıklı konuşma”,Değerlendirici: “Resmî olmayan tartışma (arkadaşlarla)”; “Resmî tartışma (toplantılar)”, “Hedef odaklı iş birliği”;İşlemsel: “Bilgi alışverişi”, “Mal ve hizmet alımı”, “Mülakat yapma ve mülakata girme” ve “İletişim ve haberleşme
araçlarını kullanma”

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Genel sözlü etkileşim
Genel sözlü etkileşim

C2

Anlamın, yan anlam derecelerinin farkında olup deyimsel ifadelere ve gündelik anlatıma iyi derecede
hâkimdir. Kabul edilebilir bir doğrulukla ve çok çeşitli niteleme ögelerini kullanarak, anlamın daha ince
ayrımlarını tam olarak iletebilir. Bir zorluk yaşadığında, muhatabın farkına varamayacağı kadar sorunsuz birşekilde geriye dönüp ifadesini yeniden yapılandırabilir.

C1

Kendini akıcı ve spontane bir şekilde, neredeyse hiç çaba harcamadan ifade edebilir. Dolaylı ifadeler
kullanarak boşlukları anında doldurmasına izin veren geniş bir sözcük birikimine iyi derecede hâkimdir.
Uygun ifadeleri veya kaçınma stratejilerini bulmaya çalışırken çok fazla belli etmez; sadece kavramsal
olarak zor bir konu, doğal ve pürüzsüz bir dil akışını engelleyebilir.
Fikirler arasındaki ilişkileri açıkça belirleyerek çok çeşitli genel, akademik, mesleki veya serbest zamanla
ilgili konularda dili akıcı, doğru ve etkili bir şekilde kullanabilir. Koşullara uygun bir resmiyet düzeyi
benimseyerek söylemek istediklerini sınırlamak zorunda olduğunu çok belli etmeden, iyi bir dil bilgisel
kontrol ile spontane iletişim kurabilir.

B2

Hedef dil kullanıcılarıyla her iki tarafı da zorlamadan düzenli etkileşim ve kesintisiz ilişki sağlayabilecek
bir akıcılık ve spontanlık derecesiyle etkileşime girebilir. Olayların ve deneyimlerin kişisel önemini
vurgulayabilir, uygun açıklamalar ve savlar sunarak görüşlerini belirgin bir biçimde açıklayabilir ve
destekleyebilir.
İlgi alanları ve mesleki alanıyla ilgili rutin veya rutin olmayan aşina olduğu meselelerde biraz güvenle
iletişim kurabilir. Bilgi alışverişinde bulunabilir, bilgiyi denetleyebilir veya onaylayabilir, daha az rutin olan
durumlarla ilgilenebilir ve bir şeyin neden sorun olduğunu açıklayabilir. Filmler, kitaplar, müzik vb. gibidaha soyut ve kültürel konular hakkında düşüncelerini ifade edebilir.

B1

A2

Seyahatte ortaya çıkması muhtemel birçok durumla başa çıkabilmek için çok çeşitli basit dil yapılarından
yararlanabilir. Aşina olduğu konularda hazırlıksız olarak karşılıklı konuşmaya katılabilir ve kişisel ilgi alanınagiren veya günlük yaşamla ilgili (ör. aile, hobiler, iş, seyahat ve güncel olaylar) aşina olduğu konularda şahsi
görüşlerini ifade edebilir ve bilgi alışverişinde bulunabilir.
Karşı tarafın gerektiğinde yardım etmesi koşuluyla yapılandırılmış durumlar ve kısa karşılıklı konuşmalarda
kabul edilebilir bir rahatlıkla etkileşime girebilir. Aşırı çaba harcamadan basit, rutin bilgi alışverişlerini
yönetebilir; öngörülebilir olan günlük durumlarla ilgili aşina olduğu konular hakkında soru sorup
yanıtlayabilir, fikir ve bilgi alışverişinde bulunabilir.
İş ve serbest zamanla ilgili aşina ve rutin meseleler hakkında, basit ve doğrudan doğruya bilgi alışverişi
gerektiren görevlerde iletişim kurabilir. Çok kısa sosyal alışverişleri idare edebilir ancak karşılıklı birkonuşmayı nadiren kendi isteğiyle devam ettirecek kadar anlayabilir.

A1A1ÖncesiBasit bir şekilde etkileşime girebilir ancak iletişim tamamen yavaş bir hızda konuşmayı tekrarlamaya,
yeniden ifade etmeye ve onarmaya bağlıdır. Basit sorular sorup yanıtlayabilir, öncelikli ihtiyaç duyulan
alanlarda veya çok aşina olduğu konularda basit açıklamalarla konuşma başlatabilir ve yanıt verebilir.
Kısa, kalıplaşmış ifadeler kullanarak ve bilgiyi pekiştirme amacıyla jestlerinden yararlanarak kendi ve günlük
rutinleri hakkında sorular sorup yanıtlayabilir.

Muhatabı anlama
Bu ölçek, bir etkileşimde doğrudan doğruya karşılıklı konuştuğunuz birini anlamakla ve anlamı müzakere etmeolasılığıyla ilgilidir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Konu ve ortam: Kişisel ayrıntılar ve günlük ihtiyaçlar ile başlayan, uzmanlık gerektiren nitelikteki karmaşık
ve soyut konulara doğru,► Muhatabın konuşma şekli: Dikkatli ve yavaş olarak başlayarak standart dile ve daha az aşina olduğu
ağızlara doğru,► İletişimdeki tarafın uyum derecesi: Anlayışlı bir şekilde tekrarlama ve yardım etmek için çaba gösterme
ile başlayan, aksanın daha az aşina olması durumunda yalnızca ayrıntıları onaylamaya doğru bir ilerleme.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 77

Muhatabı anlama
C2

Daha aşina olduğu bir ağza uyum sağlama fırsatı verildiğinde, kendi alanı dışında, uzmanlık gerektiren
soyut ve karmaşık konularda bile herhangi bir muhatabı anlayabilir.

C1Özellikle ağız aşina değilse, ara sıra ayrıntıları doğrulaması gerekmesine rağmen, bir muhatabı kendi
alanının ötesinde uzmanlık gerektiren soyut ve karmaşık konularda ayrıntılı olarak anlayabilir.

B2(İşitsel/görsel olarak) gürültülü bir ortamda bile standart dilde veya aşina olduğu bir ağızda kendinesöylenenleri ayrıntılı olarak anlayabilir.

B1

Günlük karşılıklı konuşmada kendisine yöneltilen açıkça sesletilmiş konuşmaları/işaretleri takip edebilir
ancak bazen belirli sözcüklerin/işaretlerin ve öbeklerin tekrarını istemek zorunda kalabilir.
Fazla çaba sarf etmeden basit, rutin bilgi alışverişle başa çıkacak kadar anlayabilir.

A2

Zaman zaman tekrar veya yeniden ifade edilmesini isteyebilmesi koşuluyla kendisine yöneltilen aşina
olduğu meselelerdeki açık, standart konuşmayı/işareti genel hatlarıyla anlayabilir.
Basit günlük karşılıklı konuşmalarda açıkça, yavaşça ve doğrudan doğruya kendisine söyleneni anlayabilir;eğer muhatabı uğraşırsa bir şeyi anlaması sağlanabilir.

A1

Anlayışlı bir muhatap tarafından tekrarlanarak açık ve yavaş bir şekilde kendisine doğrudan doğruya
iletilen, somut, basit ihtiyaçların karşılanmasına yönelik günlük ifadeleri anlayabilir.
Dikkatli ve yavaş bir şekilde kendisine yöneltilen soruları ve yönergeleri anlayabilir ve kısa, basit
yönlendirmeleri takip edebilir.
Yavaş ve açık bir şekilde sorulursa kendisini doğrudan doğruya ilgilendiren basit soruları (ör. isim, yaş veadres) anlayabilir.

A1ÖncesiDiğer insanlar kendilerini yavaş ve açık bir şekilde, doğrudan doğruya tanıttıklarında, basit kişisel bilgileri(ör. isim, yaş, ikamet yeri, köken) ve bu konularla ilgili kendisine yöneltilen soruları anlayabilir ancak
soruların tekrarlanması gerekebilir.
Konuşmanın çok yavaş olması ve gerektiğinde tekrarlanması koşuluyla bir dizi aşina olduğu kelimeyi/işareti
anlayabilir ve önemli bilgileri (ör. sayılar, fiyatlar, tarihler ve haftanın günleri) tanıyabilir.

Karşılıklı konuşma
Bu ölçek, esasen sosyal bir işlevi olan etkileşimle ilgilidir: kişisel ilişkiler kurulması ve sürdürülmesi. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Ortam: Kısa konuşmalar ile başlayan, karşılıklı bir konuşmayı devam ettirme ve ilişkileri sürdürme ile devam
eden, sosyal amaçlı esnek kullanımlara doğru,► Konular: Kişisel haberler ile başlayan, kişisel ilgi alanıyla alakalı aşina olduğu konular ile devam eden, en
genel konulara doğru,► Dil işlevleri: Selamlama ile başlayan, teklif, davet ve izin alma ile devam eden, duygu derecelerini ifade
etme ve kinayeli, şaka amaçlı kullanıma doğru bir ilerleme.
Karşılıklı konuşma
C2

Sosyal ve kişisel yaşamını tam anlamıyla sürdürmek için herhangi bir dilsel sınırlamadan etkilenmeden,
rahat ve uygun bir şekilde karşılıklı konuşabilir.

C1

Duygusal, kinayeli ve şaka amaçlı kullanım dâhil olmak üzere, sosyal amaçlar için dili esnek ve etkili birşekilde kullanabilir.
Karşılıklı anlayış içeren sorgulama ve anlaşma ifadeleri ve ek olarak da eğer uygunsa üçüncü taraflar veya
ortak koşullar hakkındaki yorumlar aracılığıyla muhataplarla ilişki kurabilir.
Çekince ve isteksizliğini belirtebilir, teklifleri kabul ederken veya izin verirken koşulları belirtebilir ve kendi
konumunun anlaşılmasını isteyebilir.

B2[İşitsel/görsel olarak] gürültülü bir ortamda bile çoğu genel konu hakkında açıkça katılımcı bir tarzda
uzayan karşılıklı konuşmalara katılabilir.
Hedef dil kullanıcıları ile ilişkilerini, istemeyerek onları güldürmeden veya kızdırmadan veya onlarınbaşka bir yetkin dil kullanıcısıyla iletişimleri esnasında davranacaklarından daha farklı davranmalarını
gerektirmeden sürdürebilir.
Duygularının derecelerini ifade edebilir ve olayların ve deneyimlerin kişisel önemini vurgulayabilir.

Sayfa 78

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Karşılıklı konuşma
İnsanlara özel bir deneyim veya olay hakkında nispeten spontane sorular sorarak aşina olduğu konularda
tepkilerini ve görüşlerini ifade etmek suretiyle bir konuşma başlatabilir ve karşılıklı konuşmanın devam
etmesine yardımcı olabilir.
Muhatabın anlamayı desteklemek için çaba göstermesi koşuluyla ortak ilgi alanlarındaki konularda
nispeten uzun karşılıklı konuşmalar yapabilir.

B1Aşina olduğu konulardaki karşılıklı konuşmalara hazırlıksız girebilir.
Günlük karşılıklı konuşmada kendisine yöneltilen açık şekilde sesletilmiş dili takip edebilir ancak bazen
belirli kelimelerin/işaretlerin tekrarını istemek zorunda kalabilir.
Karşılıklı bir konuşmayı veya tartışmayı sürdürebilir ancak bazen tam olarak ne istediğini ifade etmeyeçalışırken onu takip etmek zor olabilir.
Şaşırma, mutluluk, üzüntü, ilgi ve kayıtsızlık gibi duyguları ifade edebilir ve bu duygulara yanıt verebilir.
Sosyal bağlantı kurabilir (ör. selamlaşma ve vedalaşma, tanışma, teşekkür etme).
Zaman zaman tekrar veya yeniden ifade edilmesini isteyebilmesi koşuluyla kendisine yöneltilen aşina
olduğu meselelerdeki açık, standart dili genellikle anlayabilir.
İlgilendiği konulardaki rutin bağlamlarda kısa karşılıklı konuşmalara katılabilir.
Nasıl hissettiğini basit terimlerle ifade edebilir, teşekkürlerini ifade edebilir.
Bir iyilik isteyebilir (ör. bir şey ödünç almak için), bir iyilik yapmayı teklif edebilir ve biri kendisinden bir
iyilik yapmasını isterse karşılık verebilir.

A2

Sosyal bağlamda çok kısa karşılıklı konuşmayı idare edebilir ancak nadiren konuşma gidişatını kendisinegöre devam ettirecek derecede anlayabilir ama yine de muhatap eğer çaba gösterirse anlamasısağlanabilir.
Selamlaşmanın ve hitap etmenin basit, günlük nezaket yapılarını kullanabilir.
Akranları, meslektaşları veya konuk olduğu evin sahibi aile üyeleriyle çoğu rutin meselelerle ilgili sorularsorarak ve yanıtları anlayarak basit bir dille konuşabilir.
Davet edebilir, öneriler verebilir ve özür dileyebilir ve davete, önerilere ve özürlere yanıt verebilir.
Nasıl hissettiğini çok basit hazır ifadelerle açıklayabilir.
Neleri sevip sevmediğini söyleyebilir.

A1

Anlayışlı bir muhatap tarafından açık, yavaş ve tekrarlanan bir dille doğrudan doğruya kendisine iletilen,
somut türde basit ihtiyaçların karşılanmasına yönelik günlük ifadeleri anlayabilir.
Öngörülebilir bir konuda (ör. kendi ülkesi, ailesi, okulu) temel olgusal nitelikteki basit bir karşılıklıkonuşmaya katılabilir.
Giriş yapabilir ve temel selamlama ve vedalaşma ifadelerini kullanabilir.
İnsanların nasıl olduğunu sorabilir ve haberlere tepki verebilir.

A1Öncesi“Evet.”, “Hayır.”, “Affedersiniz.’, “Teşekkür ederim.”, “Hayır, teşekkür ederim.”, “Üzgünüm.’’ gibi temel kalıplaşmış
ifadeleri anlayabilir ve kullanabilir.
Basit selamlama biçimlerini tanıyabilir.
İnsanları selamlayabilir, isimlerini söyleyebilir ve basit bir şekilde izin alabilir.

Resmî olmayan tartışma (arkadaşlarla)
Bu ölçek, günlük etkileşimde dilin kişiler arası ve değerlendirici kullanımlarının iç içe geçme eğilimi olduğu için,
dilin bu iki kullanımıyla alakalı yönlerini içerir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Konular: ne yapılacağı ve nereye gidileceği ile başlayan, soyut, karmaşık ve hatta aşina olmadığı konulara
ve hassas meselelere doğru,► Tartışmayı takip etme yeteneği: Konuyu belirleme ile başlayan, ana noktaları takip etme ile devam eden,
canlı tartışma ve gündelik anlatımdaki gönderimleri anlamaya doğru,► Dil işlevleri: Sınırlı bir şekilde tartışma ve [fikirlere] katılma(ma) ile başlayan, fikirleri net bir şekilde ifade
etmeye ve anlaşmazlık ve eleştiri ile diplomatik biçimde başa çıkmaya doğru bir ilerleme.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 79

Resmî olmayan tartışma (arkadaşlarla)
C2

Gündelik anlatımdaki gönderimleri anlayarak ve anlaşmazlık ve eleştirilerle diplomatik olarak başa çıkarak,hassas konular hakkında uygunsuz kaçmayacak tavsiyelerde bulunabilir veya tartışabilir.

C1

Soyut, karmaşık aşina olmadığı konularda bile grup tartışması esnasında üçüncü taraflar arasındaki
karmaşık etkileşimleri kolayca takip edebilir ve etkileşime katkıda bulunabilir.
Hedef dilin yetkin kullanıcıları arasında canlı bir tartışmaya ayak uydurabilir.
Fikirlerini ve görüşlerini net olarak ifade edebilir, karmaşık tartışma serisini ikna edici bir şekilde sunabilir vekarşı tarafınkileri yanıtlayabilir.

B2

Yorum yaparak, bir bakış açısını açık bir şekilde ortaya koyarak, alternatif önerileri değerlendirerek vevarsayımlarda bulunup farklı varsayımlara yanıt vererek, aşina olduğu bağlamlardaki resmî olmayan
tartışmalarda aktif rol alabilir.
Biraz çaba ile tartışma esnasında etrafında söylenenlerin çoğunu yakalayabilir ancak dilini hiçbir şekildedeğiştirmeyen birden çok hedef dil kullanıcısıyla tartışmaya etkin bir şekilde katılmayı zor bulabilir.
Uygun açıklamalarda bulunarak, savlar sunarak ve yorumlar yaparak, tartışmada görüşünü açıklayabilir ve
onu destekleyebilir.
Muhatapların deyimsel kullanımlardan kaçınmaları ve anlaşılır biçimde sesletmeleri hâlinde, genel konularçevresinde söylenenlerin çoğunu takip edebilir.
Müzik veya filmler gibi soyut veya kültürel konular hakkında düşüncelerini ifade edebilir.
Bir şeyin neden bir problem olduğunu açıklayabilir.
Başkalarının görüşleri hakkında kısa yorumlar yapabilir.
Ne yapılacağını, nereye gidileceğini, kimin veya neyin seçileceğini vb. tartışarak seçenekleri kıyaslayabilir.

B1

Açık bir şekilde, standart bir dilde veya aşina olduğu bir ağızda sesletilmesikoşuluyla arkadaşlarla yapılanresmî olmayan bir tartışmada ana noktaları genellikle takip edebilir.
İlgi duyduğu konularda konuşurken kişisel görüş ve fikir isteyebilir, kendininkileri paylaşabilir.
Sorunlara getirilen çözümlere veya nereye gidileceği, ne yapılacağı veya bir etkinliğin nasıl organize
edileceği (ör. bir gezi) ile ilgili pratik sorulara yönelik görüşlerini ve tepkilerini anlaşılır hâle getirebilir.
İnançları, görüşleri, anlaşma ve anlaşmazlıkları nazikçe ifade edebilir.
Yavaş ve açık bir şekilde yürütüldüğünde genellikle etrafındaki tartışma konusunu anlayabilir.
Basit bir dil kullanarak fikir alışverişinde bulunabilir, eşyaları ve insanları karşılaştırabilir.
Akşam veya haftasonu ne yapacağını anlatabilir.
Önerilerde bulunabilir, önerilere yanıt verebilir.

A2Diğerleriyle aynı fikirde olabilir ve olmayabilir.
Açık, yavaş ve kendisine doğrudan doğruya hitap edildiğinde günlük pratik sorunları basit bir şekilde
tartışabilir.
Ne yapacağını, nereye gideceğini tartışabilir ve buluşma için düzenlemeler yapabilir.
Görüşlerini sınırlı bir şekilde ifade edebilir.

A1A1öncesiAçık, yavaş ve doğrudan doğruya kendisine hitap edildiğinde sınırlı bir ifade birikimi kullanarak spor,
yiyecek vb. için beğenilerini karşılıklı dile getirebilir.
Tanımlayıcı yok,Resmî tartışma (toplantılar)Bu ölçek, esas olarak mesleki veya akademik bağlamda daha resmî tartışmalarla ilgilidir. Ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar, resmî olmayan tartışmalar ölçeğindekilere çok benzer ancak aşağıdakileri de içerir:► Toplantının türü ve konular: Pratik problemler üzerine fikir alışverişi ile başlayan, soyut, karmaşık, aşina
olmayanmeselelere doğru,► Tartışma takip etme yeteneği: Tekrarlama ve açıklama ihtiyacı ile başlayan; öne çıkan noktaları anlama ve
canlı tartışmalara ayak uydurmaya doğru,► Katkıda bulunma yeteneği: Prova yapma ve formülleştirme için yardıma ihtiyaç duyma ile başlayan;araştırma, değerlendirme ve başkalarının katkılarına meydan okuma ve kendi fikirlerini ikna edici birşekilde tartışmaya doğru bir ilerleme.

Sayfa 80

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Resmî tartışma (toplantılar)Karmaşık meselelerle ilgili resmî tartışmada diğer katılımcıları güç duruma düşürmeden, açık ve ikna edici
bir sav ortaya koyarak yerini koruyabilir.

C2

Gerekli uzmanlık bilgisine sahip olmaları koşuluyla karmaşık, hassas veya tartışmalı konularda tavsiyedebulunabilir veya bunlarla baş edebilir.
Tartışmada kötü niyetli sorularla güvenle baş edebilir, söz sırasını koruyabilir ve karşı savları diplomatikolarak çürütebilir.
Soyut, karmaşık, aşina olmadığı konularda bile tartışmaya kolayca ayak uydurabilir.
Soruları ve yorumları yanıtlayarak ve karmaşık karşı sav serisine akıcı, spontane ve uygun bir şekilde cevap
vererek resmî bir durumu ikna edici bir şekilde savunabilir.

C1

Akademik veya mesleki yetkinlikleri dâhilindeki meselelerde diğer katılımcıların yaptığı katkıları yeniden
ifade edebilir, değerlendirebilir ve sorgulayabilir.
Kritik yorumlar yapabilir veya aynı fikirde olmadığını diplomatik biçimde ifade edebilir.
Daha fazla ayrıntı elde etmek için takip soruları sorabilir ve yanlış anlaşılması durumda sorularını yeniden
ifade edebilir.
Görüşleri destekleyen ve onlara karşı çıkan savları doğru bir şekilde belirleyerek canlı bir tartışmaya ayak
uydurabilir.
Uzmanlık alanı ile ilgili diğer uzmanlarla tartışırken uygun teknik terminolojiyi kullanabilir.

B2

Fikirlerini ve görüşlerini net olarak ifade edebilir, karmaşık bir sav serisi ikna edici bir şekilde sunabilir veyanıt verebilir.
Rutin olan ve olmayan resmî tartışmalara aktif olarak katılabilir.
Alanıyla ilgili meselelerdeki tartışmaları takip edebilir, öne çıkan noktaları detaylı olarak anlayabilir.
Katkıda bulunabilir, görüşlerini açıklayabilir ve onları destekleyebilir, alternatif önerileri değerlendirebilir vevarsayımlarda bulunabilir veya varsayımlar hakkında yorum yapabilir.
Muhatapların fazla sayıda deyimsel kullanımından kaçınması ve anlaşılır biçimde sesletilmesikoşuluyla
kendi alanıyla ilgili söylenenlerin çoğunu takip edebilir.
Bir bakış açısını açık bir şekilde ortaya koyabilir ancak tartışmaya girmekte güçlük çeker.

B1Standart bir dilde veya aşina olduğu bir ağızda anlaşılır biçimde sesletilenve olgusal bilgi alışverişine
talimat almaya veya pratik sorunların çözümüne ilişkin tartışma içeren aşina olduğu konular üzerine rutinresmî tartışmalara katılabilir.
Anlatılmak istenen noktaların nispeten basit bir dilde ifade edilmesi ve/veya tekrarlanması ve açıklama için
fırsat verilmesi koşuluyla aşina olan veya tahmin edilebilir bir konuda oluşturulan savları ve tartışmayı takip
edebilir.
Alanı ile ilgili yavaş ve açık bir şekilde yürütülen resmî tartışmalarda genellikle konu değişikliklerini takip
edebilir.

A2

Formülleştirirken biraz yardım alması ve gerekirse anahtar noktaların tekrarını isteyebilmesi koşuluyla
konuyla ilgili bilgi alışverişi yapabilir ve doğrudan doğruya sorulduğunda pratik sorunlar hakkında fikir
verebilir.
Gerektiğinde anahtar noktaların tekrarını isteyebilmesi koşuluyla resmî bir toplantıda kendisine doğrudandoğruya hitap edildiğinde konuyla ilgili fikrini söyleyebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

Hedef odaklı iş birliği
Bu ölçek, özellikle mesleki bağlamlarda gerçek yaşamda günlük bir olay olan iş birliğine dayalı, görev odaklı
çalışma ile ilgilidir. Karşılıklı konuşma ve [resmî olan/olmayan] tartışma ölçeklerinde olduğu gibi bu ölçek detartışmayı takip etme becerisine ilişkin benzer tanımlayıcıları içermektedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen
anahtar kavramlar şunlardır:► Tartışmayı takip etme: Kendisine doğrudan doğruya açıklanan basit yönergeleri anlama ile başlayan,
ayrıntılı yönergeleri güvenilir bir şekilde anlamaya doğru,► Çalışmaya aktif katılım: Basitçe bir şeyler isteme ve bir şeyleri verme ile başlayan, sebepler ve sonuçlar
hakkında tahminde bulunmaya ve tüm görevleri organize etmeye doğru bir ilerleme.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 81

Hedef odaklı iş birliği
(birlikte yemek pişirme, bir belgeyi tartışma, etkinlik düzenleme vb.)
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Başkalarının söylediklerini aktararak ve birden fazla bakış açısını özetleyerek, detaylandırarak vedeğerlendirerek bir ortakla veya grupla bir eylem planına karar vermek için bir tartışma şekillendirebilir.
Ayrıntılı yönergeleri güvenilir bir şekilde anlayabilir.

B2Başkalarını [yapılan işe] katılmaya ve düşündüklerini ifade etmeye vb. davet ederek işin ilerlemesine
yardımcı olabilir.
Sebepler veya sonuçlar hakkında tahminlerde bulunarak ve farklı yaklaşımların avantaj ve dezavantajlarınıdeğerlendirerek bir konuyu veya sorunu açık bir şekilde özetleyebilir.
Söylenenleri takip edebilir ancak hızlı ve uzayan bir tartışmaysa zaman zaman tekrar veya açıklama istemek
zorunda kalabilir.
Bir şeyin neden sorun olduğunu açıklayabilir, bir sonraki adımda ne yapılacağını tartışabilir ve seçeneklerikarşılaştırabilir.

B1Diğerlerinin görüşleri hakkında kısa yorumlarda bulunabilir.
Genellikle söylenenleri takip edebilir ve gerektiğinde karşılıklı anlaşmayı doğrulamak için birininsöylediklerinin bir kısmını tekrarlayabilir.
Olası çözümlere veya bir sonraki adımda ne yapılacağı sorusuna yönelik görüşlerini ve tepkilerini kısa
sebepler ve açıklamalar sunarak anlaşılır hâle getirebilir.
Başkalarını nasıl ilerleyecekleri konusunda görüşlerini bildirmeye davet edebilir.
Basit, rutin görevleri anlamadığında çok basit bir şekilde tekrar edilmesini isteyerek bu görevleri fazla çabaharcamadan halledecek kadar anlayabilir.

A2Önerilerde bulunarak, diğer önerilere yorum yaparak, yönlendirmeler isteyerek ve yönlendirmelerdebulunarak bir sonraki adımda ne yapılacağını tartışabilir.
Ne zaman takip edebildiğini belirtebilir ve muhatap olan kişi anlaması için uğraşırsa gerekenleri anlamasısağlanabilir.
Bir şeyler istemek veya sunmak, temel bilgiler edinmek ve bir sonraki adımda nelerin yapılacağını
görüşmek için basit öbekler kullanarak basit ve rutin görevlerde iletişim kurabilir.

A1

Dikkatli ve yavaş bir şekilde yöneltilen soruları ve yönergeleri anlayabilir ve kısa, basit yönlendirmeleri takip
edebilir.
Zaman, yer, sayı vb. içeren temel yönergelere göre hareket edebilir.
İnsanlardan bir şeyler isteyebilir ve onlara bir şeyler verebilir.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

Mal ve hizmet alımı
Bu ölçek esas olarak restoran, mağaza ve bankalardaki vb. hizmet alımlarıyla ilgilidir. Etkili bir şekilde şikâyettebulunmak B1 seviyesinde ortaya çıkar ve bu seviyenin üzerinde ise bir şikâyet veya sorunu takip etmeye ve birçözümü müzakere etmeye odaklanılır. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Durum türleri: Basit günlük işlemler ile başlayan, kamusal, mesleki veya akademik yaşamdaki sorumluluklar
ve hassas işlemlerden ilgili anlaşmazlıklara doğru,► Hizmet alımı: Yiyecek ve içecek talep etme ile başlayan, daha karmaşık hizmetler hakkında ayrıntılı sorularsormaya doğru,► Memnuniyet talebi: Şikâyette bulunma (B1) ile başlayan, bir anlaşmazlığa veya hassas bir işlemlere çözüm
müzakeresine doğru bir ilerleme.

Sayfa 82

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Mal ve hizmet alımı
C2

Tanımlayıcı yok; bk. Cl

C1

Kamusal, mesleki veya akademik yaşamdaki karmaşık veya hassas işlemleri müzakere edebilir.
Hak edilmemiş bir trafik cezası, bir dairedeki hasarın mali sorumluluğu veya bir kazayla ilgili suçlama gibianlaşmazlıkların çözümüne yönelik müzakerelerle dilsel olarak başa çıkabilir.

B2İkna edici bir dil kullanarak bir konudaki zararının giderilmesi için kendisini tatmin edecek adımların ana
hatlarını belirleyebilir ve kendisine verilmesine hazır olunması gereken her türlü tavizin sınırlarını açıkça
ifade edebilir.
Daha karmaşık hizmetlerle ilgili gereksinimleri belirtebilir ve ayrıntılı sorular sorabilir, ör. kira sözleşmeleri.
Ortaya çıkan bir sorunu açıklayabilir ve hizmet sağlayıcısının/müşterinin bir taviz vermesi gerektiğini açıkça
belirtebilir.
Seyahat ederken, seyahat veya konaklama ayarlarken veya bir yurt dışı ziyareti sırasında yetkililerleuğraşırken ortaya çıkması muhtemel çoğu işlemle ilgilenebilir.
Bir karar vermek için bir mağazada aynı amaca hizmet eden iki veya daha fazla ürün arasındaki farkın
açıklamasını, gerektiğinde takip soruları sorarak, isteyebilir.

B1Mağazalarda, postanelerde, bankalarda daha az rutin olan durumlarla (ör. tatmin etmeyen bir satın almaişlemi sonrası ürünü iade etme) başa çıkabilir.
Şikâyette bulunabilir.
Bir acente aracılığıyla seyahat düzenlemeleri yaparken veya seyahat ederken, ortaya çıkması muhtemelçoğu durumla başa çıkabilir, ör. aşina olmadığı bir yere giderken bir yolcuya nerede inmesi gerektiğini
sormak.
Seyahat etme, konaklama, yemek yeme ve alışveriş yapma gibi günlük yaşamın sıradan durumlarıyla başaçıkabilir.
Geniş çeşitlilikte basit ifade kullanarak öngörülebilir günlük durumlarda (ör. postane, istasyon, mağaza)etkileşim kurabilir.
Karmaşık olmayan, uzmanlık gerektirmeyen bir yapıda olduğu sürece, ihtiyaç duyulan tüm bilgileri bir
turizm ofisinden alabilir.
Günlük mal ve hizmetleri talep edebilir ve sağlayabilir.

A2

Seyahat hakkında basit bilgiler alabilir, toplu taşıma araçlarını kullanabilir (ör. otobüs, tren, taksi), yol
sorabilir ve yol tarifi verebilir ve bilet satın alabilir.
Mağazalarda, postanelerde veya bankalarda bir şeyler sorabilir ve basit işlemler yapabilir.
Miktarlar, sayılar, fiyatlar vb. hakkında bilgi verebilir ve alabilir.
Ne istediğini belirterek ve fiyat sorarak basit alışverişler yapabilir.
Yemek siparişi verebilir.
Bir şeylerin yanlış olduğunu söyleyebilir (ör. “Yemekler soğuk” veya “Odamda ışık yok”).
(Yüz yüze) tıbbi bir randevu talep edebilir ve verilen yanıtı anlayabilir.
Bir sağlık çalışanına bir sorunun kaynağını, bir ihtimalle jestleri ve beden dilini kullanarak, gösterebilir.
İnsanlardan bir şeyler isteyebilir ve onlara bir şeyler verebilir.

A1

Basit ifadeler kullanarak yiyecek ve içecek isteyebilir.
Sayıları, miktarları, maliyeti ve zamanı anlayabilir

A1Öncesiİşaret ederek veya başka bir jestle sözlü gönderimleri destekleyebilir ve basit alışverişler yapabilir, yiyecek
veya içecek sipariş edebilir.

Bilgi alışverişi
Bu ölçek, C seviyeleri için tanımlayıcılar içermez çünkü artık yetkin kullanıcılar için salt olgusal bilgi alışverişi
öğrenme hedeflerinde ana odak noktası değildir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İşlem türü: Temel seviyede bilgi alışverişi içeren basit sorular, yönergeler ve yönlendirmeler ile başlayan,diğer uzmanlarla bilgi alışverişinde bulunmaya doğru,► Bilgi türü: Kişisel ayrıntılar, tarihler, fiyatlar vb. ile başlayan, alışkanlıklar, rutinler, eğlenceler ve karmaşık
olmayan olgusal bilgiler ile devam eden, ayrıntılı ve karmaşık fikir veya tavsiyelere doğru bir ilerleme.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 83

Bilgi alışverişi
C2

Tanımlayıcı yok; bk. B2

C1

Tanımlayıcı yok; bk. B2
Mesleki rolleriyle ilgili tüm çeşitlilikteki konularda karmaşık bilgi ve tavsiyeleri anlayabilir ve bilgi alışverişi
yapabilir.

B2Diğer uzmanlarla bilgi alışverişinde bulunurken veya uzmanlık alanını tartışırken uygun teknik terminolojiyi
kullanabilir.
Ayrıntılı bilgileri güvenilir bir şekilde aktarabilir.
Biraz güvenle kendi alanındaki rutin ve rutin olmayan aşina konularda bir araya getirilmiş olgusal bilgileri
verebilir, kontrol edebilir ve onaylayabilir.
Kısa bir hikâye, makale, konuşma, tartışma, mülakat veya belgeseli özetleyebilir, bunlarla ilgili görüşünü
bildirebilir ve daha ayrıntılı soruları yanıtlayabilir.

B1

Karmaşık olmayan olgusal bilgileri bulabilir ve iletebilir.
Ayrıntılı yönlendirme sorabilir ve verilen yönlendirmeyi takip edebilir.
Daha detaylı bilgi alabilir.
Kendi deneyim alanlarındaki basit konular hakkında tavsiyelerde bulunabilir.
Aşırı çaba sarf etmeden basit, rutin bilgi alışverişlerini idare edecek kadar anlayabilir.
Karmaşık olmayan, olgusal bilgileri bularak ve aktararak, pratik günlük taleplerle başa çıkabilir.
Alışkanlıklar ve rutinler hakkında sorular sorabilir ve cevaplayabilir.
Eğlenceli uğraşlar ve geçmiş etkinlikler hakkında sorular sorabilir ve cevaplayabilir.
Planlar ve niyetler hakkında sorular sorabilir ve cevaplayabilir.
Basit yönlendirmeler ve yönergeler verebilir veya onları takip edebilir, ör. bir yere nasıl gidileceği.

A2

Basit ve doğrudan doğruya bilgi alışverişi gerektiren basit ve rutin görevlerde iletişim kurabilir.
Aşina olduğu rutin işlevsel konularda sınırlı bilgi alışverişinde bulunabilir.
İş yerinde ve serbest zamanlarında yaptıkları ile ilgili sorular sorabilir ve cevaplayabilir.
Bir harita veya plana atıfta bulunarak bir yön sorabilir ve bir yön tarifi yapabilir.
Kişisel bilgi isteyebilir ve verebilir.
Bir olay hakkında basit sorular sorabilir ve cevaplayabilir (ör. olayın nerede ve ne zaman gerçekleştiğini,orada kimin olduğunu ve nasıl gerçekleştiğini sorabilir).
Dikkatli ve yavaş bir şekilde yöneltilen soruları ve yönergeleri anlayabilir ve kısa, basit yönlendirmeleri takip
edebilir.
Basit sorular sorabilir ve cevaplayabilir, öncelikli ihtiyaç duyulan alanlarda veya çok aşina olduğu konularda
basit açıklamalarla konuşma başlatabilir veya bu açıklamalara yanıt verebilir.

A1

Kendisi ve diğer insanlarla ilgili, nerede yaşadığı, tanıdığı insanlar, sahip olduğu şeyler hakkında sorular
sorup cevaplayabilir.
“Gelecek hafta”, “Geçen Cuma”; “Kasım’da”; “Saat 3’te” gibi sözcükselleşmiş öbekler kullanarak zaman
belirtebilir.
Sayıları, miktarları ve maliyeti sınırlı bir şekilde ifade edebilir.
Giysilerin veya diğer aşina olduğu nesnelerin rengini adlandırabilir ve onların rengini sorabilir.
İnsanlara kendi ismini söyleyebilir ve diğer insanlara isimlerini sorabilir.
Günlük karşılıklı konuşmalarda basit sayıları kullanabilir ve onları anlayabilir.

A1Öncesi

Hangi gün, saat ve tarih olduğunu sorup söyleyebilir.
Doğum tarihi isteyip verebilir.
Telefon numarası isteyip verebilir.
İnsanlara yaşını söyleyebilir ve onlarınkini sorabilir.
Bilgi için “Bu nedir?” gibi çok basit sorular sorabilir ve işaret dilinde verilen bir iki kelimelik yanıtları anlayabilir.

Sayfa 84

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Mülakat yapma ve mülakata girme
Bu ölçek, doktor randevuları ve iş başvuruları ve diğer değerlendirme türleri, ek olarak anketler, eğitim bağlamındaki
projeler ile ilişkilendirilen uzmanlık alanı rollerini içerir. İşaretleşme ile ilgili olarak muhatabın da işaretleşebileceği
farz edilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Muhataptan bağımsız olma: Doğrudan doğruya, yavaş, açık ve standart bir dil talep etme ile başlayan,
herhangi bir destek olmadan diğer kişi ve kişileri dezavantajlı duruma sokmayacak şekilde hareket etmeyedoğru,► İnisiyatif alma: Yeni konuları gündeme getirme (B1) ile başlayan, bir savı akıcı bir şekilde geliştirerek veünlem içeren ifadeleri iyi bir şekilde kullanarak tam anlamıyla katılıma doğru,► Asıl mülakatı yapma: Hazırlanmış bir anketi kullanma (B1) ile başlayan, hazırlanmış sorulardan spontane
biçimde ayrılarak takip soruları ve ilginç cevaplar almaya yönelik ek sorular ile devam eden, söylemi
yapılandırmaya ve otoriter bir şekilde etkileşime geçmeye doğru bir ilerleme.
Mülakat yapma ve mülakata girme
C2

Mülakat yapan veya mülakata giren olarak, diğer katılımcıları güç duruma düşürmeden, zahmetsiz bir
akıcılıkla konuşmayı şekillendirerek ve yetkin bir biçimde etkileşimde bulunarak, diyalogdaki kendi kısmını
son derece iyi takip edebilir.

C1

Mülakata giren veya mülakat yapan olarak, tartışılan konuyu herhangi bir destek almadan akıcı bir şekildegenişleterek ve geliştirerek ve ünlem belirten ifadeleri iyi kullanarak bir mülakata tam katılım sağlayabilir.
Hazırlanmış sorulardan spontane bir şekilde ayrılarak, takip soruları sorarak ve ilginç cevaplar almaya
yönelik ek sorular sorarak etkin, akıcı bir mülakat gerçekleştirebilir.

B2
Bir mülakatta inisiyatif alabilir ve mülakatı yapandan çok az yardım veya teşvik alarak fikirlerinigenişletebilir ve geliştirebilir.
Bir mülakatta/danışmada gerekli olan somut bilgileri sağlayabilir (ör. bir doktora belirtileri tarif edebilir)
ancak netlik açısından biraz kısıtlıdır.
Diğer kişinin hızlı ve uzayan bir yanıtı olursa, ara sıra tekrar istemek zorunda kalsa bile, bilgileri kontrol
ederek ve onaylayarak yapılandırılmış bir görüşme yapabilir.

B1

Bir görüşmede/danışmada biraz inisiyatif alabilir (ör. yeni bir konuyu gündeme getirmek için) ancak
etkileşimde mülakat yapana çok bağlıdır.
Belirtileri basit bir şekilde betimleyebilir, sağlık hizmetlerini kullanırken tavsiye isteyebilir ve günlük dildeaçık bir şekilde verilmesi koşuluyla cevabı anlayabilir.
Bazı spontane takip soruları içeren, yapılandırılmış bir mülakat yapmak için hazır bir anket kullanabilir.
Ara sıra açıklama isteyebilmesi ve istediğini ifade etmesi için biraz yardım alması koşuluyla bir mülakatta
kendini anlatabilir ve aşina olduğu konular hakkında fikir ve bilgi verebilir.
Soğuk algınlığı veya grip gibi çok temel belirtileri ve rahatsızlıkları bir doktora tarif edebilir.

A2
Bir mülakatta basit soruları yanıtlayabilir ve basit açıklamalara karşılık verebilir.
Bir sağlık çalışanına, belki de jest ve beden dilini kullanarak yaşadığı sorunun doğasını basit bir dille
belirtebilir.

A1A1Öncesi

Deyimsel olmayan bir dille, çok yavaş ve açık bir şekilde, bir mülakatta kişisel bilgileri hakkında doğrudandoğruya sorulan soruları yanıtlayabilir.
Mesajı güçlendirmek için jest ve beden dilini kullanmak zorunda olsa bile, bir sağlık çalışanına bir
problemin nedenini basit bir dille ifade edebilir ve “Bu acıtıyor mu?” gibi basit soruları yanıtlayabilir.
Tanımlayıcı yok.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 85İletişim/haberleşme araçlarını kullanma
Bu yeni 2018 ölçeği, uzaktan iletişim için telefon ve internet tabanlı uygulamaların kullanımına ilişkindir. Ölçekte
işlevsel hâle getirilen temel kavramlar şunlardır:► Bilgi ve işlem çeşitliliği: Basit mesajlar ve varış saatleri, rutin mesajlar ve temel hizmetler gibi öngörülebilir
konulardaki konuşmalar ile başlayan, çeşitli kişisel ve mesleki amaçlar için kullanıma doğru,► Muhatap: Aşina olduğu bir kişiden, daha az aşinaaksana sahip bilinmeyen kişilere doğru,► Bilgi alışverişi uzunluğu: Kısa, basit bilgi alışverişleri ile başlayan, uzayan gündelik karşılıklı konuşmalaradoğru bir ilerleme.
İletişim/haberleşme araçları kullanma
C2

Biraz parazit (gürültü) veya arayanın daha az aşina olduğu bir aksanı olsa bile iletişim/haberleşme araçlarını
hem kişisel hem de mesleki amaçlar için güvenle ve etkili bir şekilde kullanabilir.

C1Çoğu mesleki veya kişisel amaçlar için iletişim/ haberleşme araçlarını etkin bir şekilde kullanabilir.

B2

Aksan veya terminoloji aşina değilse, açıklama talep edebilmesi koşuluyla, iletişim/haberleşme araçlarınıçeşitli kişisel ve mesleki amaçlar için kullanabilir.
Aşina olduğu bir kişiyle çeşitli konularda telefon üzerinden uzayan, gündelik karşılıklı konuşmaya katılabilir.
Zaman zaman açıklama talep edebilmesi koşuluyla iletişim/haberleşme araçlarını günlük kişisel veya
mesleki amaçlar için kullanabilir.

B1

Beklenmeyen bir olayla ilgili önemli ayrıntıları (görüntülü) telefon üzerinden verebilir (ör. otelle, seyahat
düzenlemeleriyle veya kiralık arabayla ilgili bir sorun).
Kişisel olarak tanıdığı insanlarla nispeten basit ama uzayan görüşmeler yapmak için iletişim/haberleşme
araçlarını kullanabilir.
Rutin mesajlar (ör. bir toplantı için düzenlemeler) ve temel hizmetleri almak (ör. bir otel odası rezervasyonu
yapmak veya tıbbi randevu almak) için iletişim/haberleşme araçlarını kullanabilir.
Arkadaşlarıyla basit haber alışverişi yapmak, planlar yapmak ve buluşma ayarlamak için iletişim/haberleşme
araçlarını kullanabilir.

A2

Tekrarlar ve açıklamalar verildiğinde aşina olduğu bir kişiyle öngörülebilir bir konuda kısa, basit bir telefongörüşmesine katılabilir, ör. varış saatleri, buluşma ayarlamaları.
Basit bir mesajı anlayabilir (ör. “Uçağım gecikti. Saat 10:00’da varacağım.”), mesajın ayrıntılarını onaylayabilirve ilgili diğer kişilere telefonla iletebilir.

A1A1ÖncesiTanımlayıcı yok.
Tanımlayıcı yok.

3.3.1.2. Yazılı etkileşim
Yazılı etkileşim, yazı veya işaret aracılığıyla etkileşimli iletişimle ilgilidir43. Bu bölümde iki ölçek vardır: “Yazışmalar”
ve “Notlar, mesajlar ve formlar”. Bunlardan ilki kişiler arası karşılıklı yazma alışverişine odaklanır, ikincisi ise bilgi
aktarımı ile ilgilidir. Yazılı etkileşimde kullanılan dil sözlü dille benzerlik gösterir. Ek olarak, çoğu etkileşimli durum
bazı hatalara ve karışıklıklara karşı hoşgörülüdür ve bir miktar bağlamsal desteğe de sahiptir. Genellikle açıklama
isteme, ifade etmeyle ilgili destek isteme ve yanlış anlamaları onarma gibi etkileşim stratejilerini kullanma imkânı
vardır. Son olarak dikkatli bir şekilde yapılandırılmış, doğru metin üretme ihtiyacı daha az önceliklidir.
Çevrim içi etkileşim, çok biçimli olduğundan ayrı olarak ele alınmıştır (bir sonraki bölüme bakınız).

43. Resmî ve resmî olmayan görüntülü konuşmaların ve mesaj alışverişlerinin sayısı hızla artmaktadır, bunların en belirgin olarak da WhatsApp
üzerindendir. İşaret dili kullanıcıları, yazılı olarak veya işaretlerle anlaşır- hatta ikisi arasında geçiş yapabilir. Bazı ülkelerde, işaret dilikullanıcıları artık özel bir web portalı aracılığıyla belirli hizmet sağlayıcılara sorular, yorumlar ve şikâyetler gönderebilmektedir. Ayrıcaişaret dili kullanıcılarının soruları yazılı olarak mı yoksa kendi işaret dillerinde mi yanıtlayacağını seçebilecekleri çevrim içi anket sayısı
artmaktadır. Bu nedenle bu bölümde “oluşturmak” fiili işaret dili üretimi olasılığını da içerecek şekilde kullanılmıştır.

Sayfa 86

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Genel yazılı etkileşim
Genel Yazılı Etkileşim
C2

Hemen hemen her türlü resmî ve resmî olmayan etkileşimde kendini uygun bir ton ve tarzda ifade edebilir.

C1

Hitap edilen kişi ile esnek ve etkili bir şekilde ilişki kurarak kendini açıklıkla ve net bir şekilde ifade edebilir.

B2

Haberleri ve görüşleri etkili bir şekilde yazılı olarak ifade edebilir ve başkalarının ifadeleriyle ilişki kurabilir.

B1

Hem somut hem de soyut konular hakkında bilgi ve fikir iletebilir, bilgileri kontrol edebilir ve sorunlar
hakkında makul bir netlikte soru sorabilir veya problemleri açıklayabilir.
Önemli olduğunu düşündüğü noktayı izah ederek konuyla yakından ilgili basit bilgiler isteyen veya bunları
ileten kişisel mektuplar ve notlar oluşturabilir.

A2Öncelikli ihtiyaç duyulan alanlardaki meselelerle ilgili kısa, basit kalıp notlar oluşturabilir.

A1Kişisel bilgiler sorabilir veya verebilir.

A1ÖncesiBir sözlük kullanarak temel bilgileri (ör. ad, adres, aile) kısa öbekler hâlinde bir formda veya bir notta
iletebilir.

Yazışma2001 ölçeği sadece kişisel yazışmalarla ilgiliydi. Bu güncelleme, resmî yazışmalar için tanımlayıcılar ekleyerekönceki ölçeği zenginleştirir çünkü bu bazı kullanıcıların/öğrenenlerin gerçekleştirmesi gereken bir etkinliktir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Mesaj türü: Basit kişisel mesajlar ile başlayan, derinlemesine kişisel ve mesleki yazışmalara doğru,► Dil türü: Kalıplaşmış ifadeler ile başlayan, duygusal, kinayeli ve şakacı kullanıma ve uygun bir ton ve tarzla
iyi ifadeyle yazmaya doğru bir ilerleme.
Yazışma
C2

C1

Mesleki yaşamı boyunca gerekli olan hemen hemen her türlü yazışmayı uygun bir ton ve tarzlaoluşturabilir.
Duygusal, kinayeli ve şakacı kullanım da dâhil olmak üzere, dili esnek ve etkili bir şekilde kullanarak, kişisel
yazışmalarda kendisini açıklıkla ve net bir biçimde ifade edebilir.
Açıklama, başvuru, tavsiye, referans, şikâyet, taziye ve başsağlığı mektupları gibi resmî yazışmaları, iyi bir
ifadeyle ve doğrulukla oluşturabilir.
Deneyimlerin ayrıntılı betimlemelerini yapmak, anlayışlı bir şekilde sorular sormak ve karşılıklı çıkar
meselelerini takip etmek için dili akıcı ve etkili bir şekilde kullanarak kişisel yazışmalar yoluyla bir ilişki
sürdürebilir.
Çoğu durumda yazışmalardaki ve diğer iletişimlerdeki deyimsel ifadeleri ve gündelik anlatımı anlayabilir ve
duruma uygun olarak en yaygın olanları kullanabilir.
Uygun üslup, dil yapısı ve kuralları kullanarak sorgu, talep, başvuru ve şikâyet mektupları gibi resmî
yazışmalar oluşturabilir.
Destekleyici ayrıntılar ve istenen sonucun bir beyanını da içeren, güçlü ancak nazik bir şikâyet mektubuoluşturabilirler.

B2

Duyguların derecelerini ifade eden, olayların ve deneyimlerin kişisel önemini vurgulayan ve mektuplaştığı
kişinin haberleri ve görüşleri hakkında yorum yapan mektuplar oluşturabilir.
Kişisel ve mesleki mektup ve e-posta yazarken, bağlama uygun resmiyeti ve kurallarını kullanabilir.
Uygun üslup ve kuralları kullanarak resmî davet, teşekkür veya özür mektupları/ e-postaları oluşturabilir.
Olgularla sınırlı olmaları koşuluyla uygun dil yapısı ve kuralları kullanarak rutin olmayan mesleki mektuplaroluşturabilir.
Belirli bir amaç için gerekli bilgileri mektup veya e-posta yoluyla elde edebilir, derleyebilir ve e-posta
yoluyla diğer kişilere iletebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 87

Yazışma
Müzik veya film gibi soyut veya kültürel konular hakkında bilgi veren ve düşüncelerini ifade eden kişisel
mektuplar oluşturabilir.
Farklı görüşleri ifade eden ve kişisel duygu ve deneyimlerinin ayrıntılı açıklamalarını yapan mektuplaroluşturabilir.

B1

Bir reklama yazılı olarak yanıt verebilir ve ilgisini çeken ürün hakkında daha fazla bilgi isteyebilir.
Başlıca resmî e-postaları/mektupları oluşturabilir (ör. şikâyette bulunmak ve eylem talep etmek için).
Deneyimleri, duyguları ve olayları ayrıntılı olarak anlatan kişisel mektuplar oluşturabilir.
Olgusal nitelikteki temel e-postaları/mektupları oluşturabilir (ör. bilgi talep etmek veya onay istemek vevermek için).
Sınırlı seviyede destekleyici ayrıntılarla temel bir başvuru mektubu oluşturabilir.
Kısa mesaj, e-posta veya kısa mektuplarla, diğer kişiden gelen sorulara (ör. yeni bir ürün veya etkinlik
hakkında) yanıt vererek bilgi alışverişinde bulunabilir.
Kendini tanıtan kısa bir e-posta veya mektup gibi rutin nitelikteki kişisel bilgileri iletebilir.

A2Teşekkür eden ve özür dileyen çok basit kişisel mektuplar oluşturabilir.
Kısa, basit notlar, e-postalar ve metin mesajları oluşturabilir (ör. bir davetiye göndermek veya daveti
yanıtlamak, bir düzenlemeyi onaylamak veya değiştirmek için).
Bir tebrik kartında kısa bir metin oluşturabilir (ör. birinin doğum günü için veya ona mutlu yıllar dilemekiçin).
Sözlük kullanarak, basit sözcükler ve kalıplaşmış ifadelerle, hobileri ve hoşlandığı/hoşlanmadığı şeyler
hakkında bir dizi çok kısa cümleden oluşan mesajlar ve çevrim içi gönderiler oluşturabilir.

A1

Kısa, basit bir kartpostal oluşturabilir.
Arkadaşlarına bir miktar bilgi vermek veya bir soru sormak için kısa, çok basit bir mesaj (ör. SMS mesajı)oluşturabilir.

A1ÖncesiSözlük kullanarak, temel kişisel bilgileri kısa öbekler ve cümleler hâlinde aktarabilir.

Notlar, mesajlar ve formlar
Bu ölçek, çeşitli işlemsel etkileşim içeren yazıları kapsar. A seviyelerinde, kişisel ayrıntılarla formların doldurulmasını
içerir. A2 seviyesinden itibaren odak, mesaj almak veya bırakmak ve kısa notlar yazmak/kısa notlarla işaretleşmek
üzerinedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Formların kişisel bilgilerle doldurulması (A1 Öncesi’nden A2 seviyesine),► Zamanla ilgili basit mesajlar ile başlayan, birkaç nokta içeren mesajlar ile devam eden, karmaşık kişisel
veya mesleki mesajlara doğru mesaj bırakma ve mesaj alma,► Notları ifade etme: Kısa ve basit notlar ile başlayan, arkadaşlara, hizmet görevlilerine, öğretmenlere vb.
yönelik yazılan daha gelişmiş notlara doğru bir ilerleme.
Notlar, mesajlar ve formlar
C2Tanımlayıcı yok; bk. B2

C1

Tanımlayıcı yok; bk. B2

B2

Gerektiğinde açıklama veya detaylandırma talebinde bulunabilmesi koşuluyla karmaşık kişisel veya
mesleki mesajlar alabilir veya bırakabilir.
Kişisel, mesleki veya akademik bağlamda ortaya çıkması muhtemel rutin mesajları alabilir.
Sorguları ileten ve sorunları açıklayan mesajlar alabilir.

B1Önemli olduğunu düşündüğü noktaları anlaşılır bir şekilde ileterek arkadaşlarına, hizmetlilere,öğretmenlere ve günlük yaşamında yer alan diğer kişilere konuyla yakından ilgili basit bilgileri aktaran
notlar oluşturabilir.
Arayanın açıkça ve anlayışlı bir biçimde dikte ettirmesi koşuluyla telefonda birkaç nokta içeren mesajları
alabilir.

Sayfa 88

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Notlar, mesajlar ve formlar[Karşı tarafın] tekrar ve yeniden ifade etmesini isteyebilmesi koşuluyla kısa, basit bir mesaj alabilir.

A2Öncelikli ihtiyaç duyulan alanlardaki meselelerle ilgili kısa, basit notlar ve mesajlar oluşturabilir.
Günlük formların çoğunda (ör. bir banka hesabı açmak veya taahhütlü teslimat yoluyla bir mektup
göndermek) kişisel ve diğer ayrıntıları doldurabilir.

A1A1ÖncesiBir form üzerinde (ör. otel kayıt formunda), numaraları ve tarihleri, kendi adını, uyruğunu, adresini, yaşını,doğum tarihini veya ülkeye varış tarihini vb. doldurabilir.
Örneğin nereye gittiği veya ne zaman döneceği hakkında bilgi veren basit bir mesaj bırakabilir (ör.
“Alışveriş: 17:00’de dönüş”).
Çok basit kayıt formlarını isim, adres, uyruk, medeni hâl gibi temel kişisel bilgileri ile doldurabilir.

3.3.1.3. Çevrim içi etkileşim
Çevrim içi iletişime her zaman bir makine aracılığıyla aracılık edilir, bu da yüz yüze etkileşimle tam olarak aynı
olmasının pek olası olmadığı anlamına gelmektedir. Çevrim içi grup etkileşiminin bireyin konuşma, işaretleşme
veya yazma davranışlarına odaklanan ve geleneksel yetkinlik ölçeklerinde yakalanması neredeyse imkânsız
olan yeni ortaya çıkan özellikleri vardır. Örneğin, gerçek zamanlı olarak paylaşılan kaynakların kullanılabilirliği
söz konusudur. Öte yandan çevrim içi etkileşimde hemen yakalanamayan yanlış anlamalar olabilir hâlbuki yüz
yüze iletişimde bunları fark etmek ve düzeltmek çoğunlukla daha kolaydır. Başarılı iletişim için bazı gereksinimlerşunlardır:►►►►

Mesajlarda dolambaçlı yollara başvurma ihtiyacı,
Mesajın doğru anlaşılıp anlaşılmadığını kontrol etme ihtiyacı,
Kavramaya yardımcı olmak ve yanlış kavramalarla başa çıkmak için yeniden ifade etme yeteneği,Duygusal tepkileri idare etme yeteneği.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma
Bu ölçek, muhatapların hem ciddi sorunları hem de sosyal iletişimsel bilgi alışverişleri açık uçlu bir şekilde ele
almak için nasıl çevrim içi iletişim kurduklarına vurgu yaparak çok kanallı bir olgu olarak çevrim içi karşılıklıkonuşma ve tartışmaya odaklanır. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Eş zamanlı (gerçek zamanlı) ve ardışık etkileşim örnekleri, bunlardan ikincisi olan ardışık etkileşim bir taslak
hazırlamak ve/veya yardım istemek için zaman tanır,► Bir veya daha fazla muhatap ile kesintisiz etkileşime katılım,► Başkalarının yanıt vermesi için gönderiler ve katkılar oluşturma,► Başkalarının gönderileri, yorumları ve katkıları hakkındaki (örneğin, değerlendirici) yorumlar,► Gömülü medyaya verilen tepkiler,► Mesajın tonunu, vurguyu ve bürünü (ölçü/vezin), aynı zamanda duyuşsal/duygusal tarafı, ironiyi vb.
iletmesini sağlamak için semboller, resimler ve diğer kodları dâhil etme yeteneği.
Ölçekte ilerleyiş ise şu şekilde yapılandırılmıştır: B1+ seviyesinden gerçek zamanlı etkileşim ve grup etkileşiminin
gelmesiyle birlikte alt seviyelerden daha yüksek seviyelere geçişe basit sosyal alışverişlerden ve kişisel haberlerden
mesleki ve eğitimsel söylemsel etkileşimi kapsayan C seviyelerindeki daha geniş yetkinliklere doğru bir geçiş eşlik
eder. B2 seviyesi, bir katkıyı mesaj dizisindeki diğer katkılarla etkili bir şekilde ilintileyerek ve yanlış anlamaları
uygun şekilde düzelterek bir tartışmaya aktif olarak katılma yeteneği ile tanımlanır. C1 seviyesi ile, kullanıcı/
öğrenen üslubunu ayarlayabilir ve diplomatik olarak kritik değerlendirmeler yapabilir. C2 seviyesinde olası yanlış
anlamaları (kültürel olanlar dâhil), iletişim sorunlarını ve duygusal tepkileri önceden tahmin edebilir ve bunlarla
etkili bir şekilde başa çıkabilir. İlerleme aynı zamanda kullanıcının/öğrenenin etkileşimde bulunabileceği sanal“kafe”, “sınıf” veya “toplantı odası” gibi alanların eklenme süreci olarak da görülebilir. Bir kullanıcı/öğrenen, B
seviyelerine ulaşana kadar çevrim içi bir toplantıda başarılı bir şekilde etkileşim kurmak için mücadele edecek,
sadece dikkatli bir şekilde yönlendirilirse A2 seviyesinde sanal bir “sınıfta” etkileşime girebilecek, A1 seviyesinde
belki gönderi paylaşırken veya “kafede” sohbet ederken yalnızca çok yüzeysel bir şekilde iletişim kurabilecektir.
C seviyelerinde ise kullanıcı/öğrenen, iletişimini daha etkili kılmak için dilini uygun şekilde ayarlayarak üslup ve
etkileşim tarzını içinde bulunduğu sanal alana göre uyarlayabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 89

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma
Gerçek zamanlı çevrim içi tartışmalarda, dili esnek ve bağlama duyarlı bir şekilde ayarlayarak duygusal,
kinaye içeren ve şaka amaçlı kullanım dâhil olmak üzere, kendini açıklık ve netlik içinde ifade edebilir.

C2Çevrim içi bir tartışmada olası yanlış anlamaları (kültürel olanlar dâhil olmak üzere), iletişim sorunlarını veduygusal tepkileri öngörebilir ve bunlarla etkin bir şekilde başa çıkabilir.
Üslubunu ve tarzını, farklı çevrim içi ortamlara iletişim amaçlarına ve söz eylem biçimlerine göre kolayca
ve hızlı bir şekilde uyarlayabilir.
Birden fazla katılımcıyla çeşitli katkıların iletişimsel niyetlerini ve kültürel imalarını anlayarak gerçek
zamanlı çevrim içi [bilgi/görüş] alışverişinde bulunabilir.

C1

Canlı, çevrim içi mesleki veya akademik tartışmalara gerektiğinde karmaşık ve soyut konulara ilişkin ek
açıklamalar isteyerek ve açıklama yaparak etkin bir şekilde katılabilir.
Gerekirse aynı [bilgi/görüş] alışverişinde bir üsluptan diğerine geçerek, çevrim içi etkileşim bağlamınagöre üslubunu uyarlayabilir.
Mesleki veya akademik canlı çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışmada savları değerlendirebilir, yeniden
ifade edebilir ve sorgulayabilir.
Katkılarını mesaj dizisindeki önceki katkılara bağlayarak, kültürel imaları anlayarak ve uygun şekilde onlara
tepki vererek çevrim içi [bilgi/görüş] alışverişine katılabilir.

B2Katkıda bulunanların olağandışı veya karmaşık bir dilden kaçınması ve yanıtlar için zaman tanıması
koşuluyla ilgi alanına giren konularda belirli bir uzunlukta görüş bildirerek ve bildirilen görüşlere karşılık
vererek çevrim içi tartışmalara aktif olarak katılabilir.
Bir moderatörün tartışmayı yönetmeye yardımcı olması koşuluyla katkısını mesaj dizisindeki önceki
katkılara etkin bir şekilde bağlayarak birden fazla katılımcının bulunduğu çevrim içi [bilgi/görüş]alışverişine katılabilir.
Muhatabın/muhatapların iş birliği yapmaya istekli olması koşuluyla çevrim içi bir etkileşimde ortaya çıkan
yanlış anlamaları ve anlaşmazlıkları fark edip bunlarla baş edebilir.
Her katılımcının iletişimsel niyetini fark ederek birden fazla katılımcıyla gerçek zamanlı çevrim içi bilgialışverişlerinde bulunabilir ancak ek açıklama yapılmadan ayrıntıları veya sonuçları anlayamayabilir.
Gömülü bağlantılara ve medyaya gönderimde bulunarak ve kişisel duygularını ifade ederek çevrim içi
sosyal olaylara, deneyimlere, etkinliklere yönelik anlatısal paylaşımda bulunabilir.

B1

Metni önceden hazırlayabilmesi ve dildeki açıkları kapatmak ve doğruluğunu kontrol etmek için çevrim
içi araçları kullanabilmesi koşuluyla ilgi alanına giren aşina olduğu bir konu hakkında çevrim içi birtartışmada anlaşılır bir katkı paylaşabilir.
Sözcüksel kısıtlar nedeniyle kimi zaman tekrarlar ve uygun olmayan yapılar kullansa bile deneyimler,
duygular ve olaylar hakkında kişisel çevrim içi paylaşımlar yapabilir ve başkalarının yorumlarına bir miktar
ayrıntıya girerek bireysel olarak yanıt verebilir.
Yanıtlarını ifade etmek için yeterli zaman verilmesi ve her seferinde tek bir muhatap ile etkileşime girmesi
koşuluyla sorular sorarak ve yanıtlayarak ve öngörülebilir günlük konular hakkında fikir alışverişinde
bulunarak kendisini tanıtabilir ve çevrim içi olarak basit bir [bilgi] alışverişinde bulunabilir.

A2

Basit temel ayrıntılarla günlük konular, sosyal etkinlikler ve duygular hakkında kısa, açıklayıcı çevrim içi
paylaşımda bulunabilir.
Basit bir dilde yazılmış/işaretlenmiş olmaları koşuluyla gömülü medyaya yönelik şaşkınlık, ilgi ve kayıtsızlık
duygularını basit bir şekilde ifade ederek diğer kişilerin çevrim içi gönderilerine yorum yapabilir.
Çevrim içi olarak temel sosyal iletişim kurabilir (ör. sanal ortamda bir karta özel durumlar için basit bir
mesaj yazma, haber paylaşma ve buluşma ayarlamaları yapma/ayarlamaları teyit etme).
Genel olarak bir çevrim içi çeviri aracına ve diğer kaynaklara başvurması gerekmesine rağmen temel dilbirikimini kullanarak gömülü bağlantılar ve gömülü medya hakkında olumlu veya olumsuz çevrim içi kısa
yorumlar yapabilir.

Sayfa 90A1

Bir çeviri aracının yardımıyla hobiler, beğenilip beğenilmeyenler vb. hakkında çok basit mesajlar ve kişisel
çevrim içi bildirimleri bir dizi çok kısa cümle hâlinde düzenleyebilir.
Basit çevrim içi gönderilere ve bunların gömülü bağlantılarına ve medyalarına basit sözcüklerle/işaretlerle
olumlu veya olumsuz kısa tepkiler veren ifadeler düzenleyebilir, daha sonraki yorumlara standart teşekkürve özür ifadeleriyle yanıt verebilir.

A1Öncesi

Temel kalıplaşmış ifadeler ve yüz ifadelerini belirten ikonlar [emoticons] kullanarak basit çevrim içi
kutlama bildirimlerinde bulunabilir.
Bir menüden seçebilmesi ve/veya çevrim içi bir çeviri aracına başvurması koşuluyla kendisi hakkında (ör.
ilişki durumu, uyruk, meslek) çevrim içi kısa basit bildirimlerde bulunabilir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği
Bu ölçek, çağdaş yaşamın düzenli bir özelliği olarak çevrim içi etkileşimin ve belirli hedefleri olan işlemlerin
potansiyel iş birliğine dayalı doğasına odaklanmaktadır. Farklı iletişim kanallarının giderek daha önemli birözellik ve kaynak olduğu ve bu nedenle de bağlama göre tanımlayıcıların farklı çevrim içi medya ve araçlarının
kullanımını kabul ettiği çevrim içi işlemler için yazılı ve sözlü arasındaki katı ayrım pek geçerli değildir. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►Çevrim içi mal ve hizmet satın alma,
Hem bir hizmette hem de müşteri rolünde koşulların müzakeresini gerektiren işlemlerde bulunma,İş birliğine dayalı proje çalışmasına katılma,İletişim sorunlarıyla ilgilenme.

Ölçekte ilerleme şu şekilde betimlenir: Daha yüksek seviyelere doğru hareket, A seviyelerindeki temel işlemlerden
ve bilgi alışverişinden, hedef odaklı daha karmaşık iş birliğine dayalı proje çalışmasına doğru genişler. Bu, A1 Öncesi
seviyede öngörülebilir çevrim içi formları doldurmaktan işlemin B seviyelerinde gerçekleşmesi için çeşitli sorunlarıçözmeye, gruba katılmaya ve nihayetinde C seviyelerinde çevrim içi proje çalışması için grubu koordine etmeyedoğru bir ilerleme olarak görülebilir. Bu yetkinlikler, tepkisel [reactive] katılımdan, önetkin [proaktive] katılıma ve
basitten karmaşığa doğru bir ilerleme gibi de görülebilir. Basit iş birliğine dayalı görevler, A2+ seviyesinde birlikteçalışılan bir muhatap ile B1 seviyesinde küçük grup proje çalışması şeklinde ve B2+ seviyesinde iş birliğine dayalıçalışmada lider rolü üstlenme yeteneği ile görülür. C1 seviyesiyle, kullanıcı/öğrenen, ayrıntılı yönergeleri ifadeederek ve düzelterek, ekip üyelerinden gelen teklifleri değerlendirerek ve paylaşılan görevleri gerçekleştirmek
amacıyla açıklamalar sağlayarak, bir proje üzerinde çevrim içi olarak çalışan bir grubu koordine edebilir.
Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği
C2

Yanlış anlamaları çözüme kavuşturabilir ve iş birliği sürecinde ortaya çıkan sürtüşmelerle etkin şekilde baş edebilir.
İş birliğine dayalı çalışmanın düzeltme ve düzenleme aşamalarında bir gruba rehberlik edebilir ve çalışmaya
netlik katabilir.

C1

Ayrıntılı yönergeleri düzenleyerek ve tekrar gözden geçirip düzelterek, ekip üyelerinden gelen önerilerideğerlendirerek ve paylaşılan görevleri gerçekleştirmek amacıyla açıklamalar sağlayarak çevrim içi bir projeüzerinde çalışan bir grubu koordine edebilir.
Tartışmaları ve müzakereleri yönetmek için kullandığı dili esnek bir şekilde uyarlayarak bir hizmet rolündeki(ör. karmaşık gereksinimlere sahip uygulamalar) çevrim içi işlemlerle ilgilenebilir.
Hedefe ulaşmak amacıyla yönergeleri net bir biçimde takip ederek ve aktararak diğer çevrim içi iş birliği
biçimlerinin yanı sıra ortak yazma ve gözden geçirip yeniden düzenleme gerektiren karmaşık projelere
katılabilir.
Çevrim içi iş birliğine dayalı veya işlemsel bilgi alışverişlerinde ortaya çıkan iletişim sorunlarıyla ve kültürelmeselelerle ifadelerini yeniden düzenleyerek, netleştirerek ve medya (görsel, işitsel, grafik) aracılığıyla
örnekler sunarak etkili bir şekilde başa çıkabilir.
Belirlenen hedeflere ulaşmak amacıyla gruba rollerini, sorumluluklarını ve son teslim tarihlerini hatırlatarak
grubu görevde tutup uzmanlık alanlarındaki çevrim içi iş birliğine dayalı çalışmalarda lider rolü üstlenebilir.
Koşulların müzakere edilmesini ve karmaşık ayrıntıların ve özel gereksinimlerin açıklanmasını gerektiren
uzmanlık alanına giren çevrim içi iş birliğine dayalı veya işlemsel bilgi alışverişlerine katılabilir.

B2

Sorunu çözmeye yardımcı olmak amacıyla nazikçe ve uygun şekilde yanıt vererek çevrim içi iş birliğine dayalı
veya işlemsel bilgi alışverişinde ortaya çıkan yanlış anlamalarla ve beklenmeyen sorunlarla baş edebilir.
Ortak görevlerin tamamlanmasını sağlamak amacıyla, önerilerini gerekçelendirerek ve destekleyici bir rol
oynayarak bir proje üzerinde çalışan bir grupla çevrim içi iş birliği yürütebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 91

Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği
Muhatabın karmaşık dilden kaçınması ve gerektiğinde tekrar etmeye ve yeniden ifade etmeye istekli olması
koşuluyla uzayan bir bilgi alışverişi gerektiren çevrim içi işlemlerde bulunabilir.
Karmaşık olmayan yönergeleri izleyerek, açıklık getirilmesini isteyerek ve ortak görevlerin tamamlanmasınayardımcı olarak bir proje üzerinde çalışan bir grupla çevrim içi ortak etkileşimde bulunabilir.

B1

Bir kursa, tura veya etkinliğe kaydolmak veya üyelik başvurusu yapmak gibi durumlarda ilgili ayrıntılar
hakkında basit bir açıklama yapılmasını gerektiren çevrim içi iş birliğine dayalı veya işlemsel bilgialışverişlerine katılabilir.
Daha karmaşık kavramları açıklığa kavuşturmak için resimler, istatistikler ve grafikler gibi görsel yardımcılarolması koşuluyla bir proje üzerinde çalışan bir ortakla veya küçük grupla çevrim içi etkileşim kurabilir.
Paylaşılan çevrim içi bir görevi yerine getirmek amacıyla yönergeleri uygulayabilir, sorular sorabilir veya
açıklamalar talep edebilir.
Çevrim içi işlemlerde baş gösteren rutin sorunlara (modeller veya özel tekliflerin bulunup bulunmadığı
teslimat tarihleri, adres bilgileri vb.) kalıplaşmış bir dille yanıt verebilir.
İlgili kavramları açıklamak için resimler, istatistikler ve grafikler gibi görsel yardımcıların bulunması koşuluyla,
talimatları uygulayarak ve açıklamalar isteyerek basit iş birliğine dayalı bir görevde destekleyici bir ortaklaçevrim içi etkileşim kurabilir.

A2Kişisel bilgiler verme, hüküm ve koşulları kabul etme, ilave hizmetleri reddetme ve benzer şeyler için çevrim
içi bir form veya anket doldurarak basit çevrim içi işlemleri (ürün sipariş etme, bir kursa kaydolma vb.)
gerçekleştirebilir.
Bir ürün veya özelliğin var olup olmadığı hakkında temel sorular sorabilir.
Destekleyici bir muhatap yardımıyla çevrim içi olarak paylaşılan bir görevi yerine getirmek için basit
yönergeleri uygulayabilir ve basit sorular sorabilir.

A1

Temel kişisel bilgileri (ör. isim, e-posta veya telefon numarası) sağlayarak çok basit bir çevrim içi satın almayı
veya başvuruyu tamamlayabilir.

A1
Görsel destek olması koşuluyla, basit bir çevrim içi satın alma veya başvuru formunda seçimler yapabilir (ör.
Öncesi bir ürün, beden, renk seçimi).

3.3.2. Etkileşim stratejileri
Etkileşim stratejileri için üç tanımlayıcı ölçek sunulmaktadır: “Sözü alma” (“Söz sırası alma”), “İş birliği yapma” ve“Açıklama isteme”. “Sözü alma” (“Söz sırası alma”) söylem yetkinliğinin çok önemli bir parçası olduğu için aslında“Edimsel yetkinlik” bölümünde tekrarlanmaktadır. Bu, D-AOBM’deki bir ölçeğin tekrarlanmasına tek örnektir. “İşbirliği” ölçeğinde iki boyut vardır: bilişsel stratejiler (kavramsal içeriği çerçeveleme, planlama ve organize etme)ve iş birlikçi stratejiler (kişiler arası, ilişkisel yönleri ele alma). Aracılık bölümünde bu iki yön, bilişsel stratejiler(“Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma”) ve iş birliğine dayalı stratejiler (“Akranlarla olan iş birliğine dayalı
etkileşimi kolaylaştırma”) için yeni ölçeklerde daha da geliştirilmiştir. Pek çok açıdan bu ölçekler “İş birliği” için
2001 ölçeğinin daha da geliştirilmesini temsil etmektedir. Ancak bu ikisinin söylem odaklı yaklaşımdan çok dahaileri bir noktada olmalarından dolayı aracılık üzerine olan bölümde bulunmaktadırlar.

Söz sırası alma
Bu ölçek, söylemde inisiyatif alma yeteneği ile ilgilidir. Yukarıda belirtildiği gibi bu yetenek hem bir etkileşim
stratejisi (sözü almak) hem de söylem yetkinliğinin ayrılmaz bir boyutu olarak görülebilir. Bu ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Karşılıklı konuşmayı başlatma, sürdürme ve bitirme,► Mevcut karşılıklı bir konuşmaya veya tartışmaya müdahale etme, genellikle bunu yapmak için önceden
hazırlanmış bir ifade kullanma veya düşünmek için zaman kazanma.

Sayfa 92

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Söz sırası alma
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Sözü almak veya zaman kazanmak ve düşünürken sırasını korumak amacıyla sözlerine uygun bir giriş
yapmak için anında hazır bulunan çeşitli işlevsel söylemlerden uygun bir öbek seçebilir.
Uygun bir dil kullanarak tartışmaya müdahale edebilir.
Etkili şekilde sıra alarak söylemi uygun şekilde başlatabilir, sürdürebilir ve sonlandırabilir.

B2Konuşmayı başlatabilir, uygun olduğunda sırasını alabilir ve gerektiğinde karşılıklı konuşmayı bitirebilir
ancak bunu her zaman zarif bir şekilde yapamayabilir.
Zaman kazanmak ve söz sırasını korumak için söylemek istediklerini ifade ederken hazır öbekler (ör. “Buyanıtlaması zor bir soru”) kullanabilir.
Aşina olduğu bir konudaki tartışmaya söz almak için uygun bir öbek kullanarak müdahale edebilir.

B1Aşina olduğu veya kişisel ilgi alanına giren konularda basit, yüz yüze konuşmayı başlatabilir, sürdürebilir vekapatabilir.
Karşılıklı kısa bir konuşmayı başlatmak, sürdürmek veya bitirmek için basit teknikler kullanabilir.

A2

Basit, yüz yüze konuşmayı başlatabilir, sürdürebilir ve kapatabilir.
Dikkat verilmesini isteyebilir.

A1A1ÖncesiTanımlayıcı yok.
Tanımlayıcı yok.

İş birliği yapma
Bu ölçek, bir tartışmanın gelişmesine yardımcı olmayı amaçlayan iş birliğine dayalı söylem hareketleriyle ilgilidir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kavramanın doğrulanması (alt düzeyler),► Geri bildirim verme ve kendi katkısını önceki konuşmacıların/işaret dili kullanıcılarının katkılarıyla ilişkilendirme
yeteneği (daha yüksek seviyeler),► Tartışmada varılan noktayı değerlendirmeye almak için özetleme (B seviyeleri),► Başkalarını katkıda bulunmaya davet etme.
Not: Bu ölçek, [aracılık bölümünde yer alan] “Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi kolaylaştırma” ve “Anlamı
yapılandırmak için iş birliği yapma” ölçeklerinde daha da geliştirilmiştir.
İş birliği yapma
C2Katkıları diğerlerinin katkılarıyla ustaca ilişkilendirebilir, etkileşimin kapsamını genişletebilir ve bir sonucadoğru yönlendirmeye yardımcı olabilir.

C1

Kendi katkısını başkalarınınkiyle ustaca ilişkilendirebilir.
Açıklamalar ve çıkarımlar hakkında geri bildirimde bulunabilir ve bunları takip edebilir ve böylece
tartışmanın gelişmesine yardımcı olabilir.

B2

Akademik veya mesleki yetkinliği dâhilindeki meselelerde ilgili ana tartışma noktalarını özetleyebilir vedeğerlendirebilir.
Anladığını teyit ederek, başkalarını davet ederek, vs. aşina olduğu bir zeminde tartışmaya yardımcı olabilir.
Bir tartışmada belirli bir aşamada ulaşılan noktayı özetleyebilir ve atılacak sonraki adımları önerebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 93

İş birliği yapmaKarşılıklı bir konuşmanın veya tartışmanın devam etmesine yardımcı olmak için temel bir dil ve stratejibirikiminden yararlanabilir.

B1

Bir tartışmada ulaşılan noktayı özetleyebilir ve böylece tartışmaya odaklanmaya yardımcı olabilir.
Karşılıklı anlayışı doğrulamak ve fikirlerin doğru yolda gelişmesine yardımcı olmak için birininsöylediklerinin bir kısmını tekrarlayabilir.
Başkalarını tartışmaya davet edebilir.

A2

Takip ettiğini gösterebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

Açıklama isteme
Bu ölçek, kişinin takip edip etmediğini belirlemek için etkileşime müdahale etmek ve kavramayı kontrol etmek içinbelirli noktalarda takip soruları sormak üzerinedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kavradığını veya kavrama problemini belirtme (alt düzeyler),► Tekrar edilmesini isteme,► Kavramayı kontrol etmek veya daha fazla ayrıntı istemek için takip soruları sorma.
Açıklama isteme
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Mesleki veya akademik bağlamlarda, canlı veya çevrim içi olarak karmaşık, soyut fikirleri anladığından eminolmak için açıklama ve aydınlatılma isteyebilir.
Birinin söylemek istediğini kendisinin anlayıp anlamadığını kontrol etmek için takip soruları sorabilir ve
belirsiz noktaların açıklığa kavuşturulmasını sağlayabilir.

B2
Karmaşık, soyut fikirleri anladığından emin olmak için açıklama ve aydınlatılma isteyebilir.
Bir grubun bir üyesine örtük bir biçimde ifade edilen veya yetersiz bir biçimde ifade edilenbir konuyu
açıklığa kavuşturmak için takip soruları sorabilir.
Tartışmayı ilerletmek amacıyla diğer grup üyelerinden daha fazla ayrıntı ve açıklama isteyebilir.

B1
Birinden az önce söylediklerini açıklamasını veya detaylandırmasını isteyebilir.
Anlamadığında çok basit bir şekilde tekrar edilmesini isteyebilir.

A2Anahtar kelimeler/işaretler veya anlaşılmayan öbekler hakkında hazır öbekler kullanarak açıklama
isteyebilir.
Takip etmediğini belirtebilir.
Anlamadığını işaret edebilir ve bir kelimenin/işaretin hecelenmesini isteyebilir.

A1A1öncesi

Sayfa 94

Anlamadığını basit kelimelerle/işaretlerle, tonlamalarla ve hareketlerle gösterebilir.
Anlamadığını basit bir şekilde ifade edebilir.
Tanımlayıcı yok.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

3.4 ARACILIK
Aracılık ölçeklerinin geliştirilmesi ve geçerlenmesi, “D-AOBM için aracılık boyutlarına ilişkin örnek tanımlayıcılarıngeliştirilmesi” (North ve Piccardo 2016) adlı yayında açıklanmıştır. Amaç “Eğitim, hareketlilik, ötekilik – Okullarınaracılık işlevleri” (Coste ve Cavalli 2015) başlıklı makalede sunulduğu gibi daha geniş bir aracılık görünümü için
D-AOBM tanımlayıcıları sağlamaktı.
Aracılıkta kullanıcı/öğrenen, köprüler oluşturan ve anlam oluşturmaya veya iletmeye yardımcı olan sosyal biraktör olarak bazen aynı dil içinde bazen farklı iletişim kanalları arasında (ör. sözlüden işaret diline veya tam tersi,çapraz kanallı iletişimde) ve bazen bir dilden diğerine (diller arası aracılık) hareket eder. Odak noktası, iletişim
ve/veya öğrenme için alan ve koşullar yaratma, yeni anlam yapılandırmak için iş birliği yapma, başkalarını yeni
anlam yapılandırmaya veya anlamaya teşvik etme ve yeni bilgileri uygun bir biçimde iletme gibi süreçlerde dilinrolü üzerinedir. Bağlam sosyal, pedagojik, kültürel, dilsel veya mesleki olabilir.
Şekil 14 - Aracılık etkinlikleri ve stratejileri

Aracılık

Aracılık stratejileri

Aracılık etkinlikleri

Bir metne
aracılık etme

Belirli bilgileri
aktarma
Veri açıklama
Metniişlemleme
Yazılı bir metniçevirmeKavramlara aracılık etmeİletişime
aracılık etme

Yeni bir kavram
açıklama
stratejileri

Bir metni
basitleştirme
stratejileri

Grup içinde iş
birliği yapma

Grupçalışmasınaöncülük etme

Akranlarlaolan iş
birliğine dayalı
etkileşimi
kolaylaştırma

Etkileşimi
yönetmeÇoğul kültürlü
bir ortamsağlamaVarolan bilgi
birikimiyleilişkilendirmeYoğun bir metni
detaylandırarak
açıklama

Kavramsalkonuşmayıteşvik etme

Aracı görevi
üstlenme

Dili uyarlama

Metninanlaşılırlığını
kolaylaştırma

Hassasdurumlarda veanlaşmazlıklarda
iletişimi
kolaylaştırma

Karmaşık bilgiyi
parçalara
bölme

Anlam
yapılandırmak
için iş birliği
yapma

Not alma
Yaratıcı
metinlere
yönelik bireyselgörüşleriifade etme
Yaratıcı
metinleriçözümlemeve eleştirme

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 95

3.4.1 Aracılık etkinlikleri
Aracılığın pek çok farklı boyutu bulunmakla birlikte bu boyutların tamamı belli ortak özellikler taşımaktadır.
Örnek olarak aracılık sırasında kişi kendi ihtiyaçları, fikirleri veya ifadelerinden çok, aracılık ettiği kişi veya taraflarınihtiyaçları, fikirleri veya ifadeleriyle ilgilenir. Aracılık etkinliğini üstlenen kişi, iletişim ortamındaki diğer katılımcılarınbakış açıları ve duygu durumlarına yönelik yeterli empatiyi kurabilmek için gelişkin bir duygusal zekaya veya
bunu geliştirmeye yönelik açık görüşlülüğe sahip olmalıdır. “Aracılık” terimi, aynı zamanda baş gösterebilecek
hassas durumlara göğüs gererek ve mümkünse bunları yatıştırarak, iletişim ve iş birliği için gerekli koşulları
yaratmaya yönelik sosyal ve kültürel bir süreci tanımlamak amacıyla da kullanılmaktadır. Özellikle diller arası veçapraz kanallı aracılık, kaçınılmaz olarak sosyal ve kültürel yetkinlik, ayrıca çoğul dilli yetkinlik gerektirmektedir.
Bu durum, uygulamada belli bir aracılık türünün diğerlerinden bütünüyle ayrıştırılamayacağı gerçeğine işaret
etmektedir. Dolayısıyla kullanıcılar, tanımlayıcıları kendi bağlamlarına uyarlarken, kendi bakış açılarına uyumlu
hâle getirmek için farklı kategorileri birleştirme ve eşleştirme serbestisi hissetmelidirler.
Aracılık ölçekleri, aracılığın ne şekilde gerçekleşme eğiliminde olduğunu göstermek üzere, üç grup altında
sunulmaktadır.
“Bir metne aracılık etme” dilsel, kültürel, anlamsal veya teknik engeller nedeniyle erişim olanağının bulunmadığı
bir metin içeriğinin başka birine aktarılmasını ifade etmektedir. 2001 D-AOBM’nin “aracılık” terimini kullandığı ana
anlam budur [bk. Çeviri Notu 4]. İlk tanımlayıcı ölçek seti de -genellikle diller arası tercüme olmak üzere- bunun
için ortaya konmuş olup dil öğretim programlarında giderek daha fazla yer bulmaktadır (örneğin İsviçre, Almanya,
Avusturya, İtalya, Yunanistan ve İspanya). Bununla birlikte aradan geçen sürede bu kavram daha da geliştirilmiş
ve kişinin kendisi için bir metne aracılık etmesini (örneğin bir ders sırasında notlar alma) veya yaratıcı ve edebî
tepkiler başta olmak üzere, metinlere verilen tepkilerin ifade edilmesini de içerir hâle gelmiştir.
“Kavramlara aracılık etme”, özellikle başka kişilerin doğrudan doğruya kendi başlarına erişim olanağı olmadığında,bilgi ve kavramlara erişimi kolaylaştırma sürecini ifade etmektedir. Bu etkinlik hem ebeveynlik, rehberlik, öğretmenlikve eğitmenliğin hem de iş birliğine dayalı öğrenme ve çalışmanın temel boyutunu oluşturmaktadır. Kavramlara
aracılık etme, iki tamamlayıcı boyut içerir: Bir taraftan anlamın yapılandırılıp irdelenmesi ve diğer taraftan dailgili kavram alışverişine ve gelişimine olanak tanıyan koşulların sağlanıp teşvik edilmesi.
“İletişime aracılık etme” sosyokültürel, toplumdilbilimsel veya entelektüel farklılıklar taşıyabilen kullanıcılar/öğrenenler arasında anlamayı kolaylaştırma ve başarılı bir iletişim şekillendirme amacındadır. Aracı, katılımcıların
kendisiyle kuracağı ilişki de dâhil olmak üzere, tüm katılımcılar arasında dinamik bir ilişkinin boyutlarına olumlu
yönde etki etmeye çalışır. Çoğu zaman, aracılık bağlamı katılımcıların iletişim hedeflerini paylaştıkları bir etkinlik
olacaktır ancak bu mutlaka böyle olmak zorunda da değildir. Burada devreye girecek olan beceriler, diplomasi,
müzakere, pedagoji ve uyuşmazlık çözümü ve aynı zamanda da günlük sosyal ve/veya işyeri etkileşimi ile ilgili
olacaktır. Dolayısıyla iletişime aracılık etme, temel olarak kişisel karşılaşmalarla ilgilidir. Ancak bu kapalı bir listedeğildir, ucu açık bir kümedir ve kullanıcılar, burada yer verilmemiş başka aracılık etkinliği türlerini de dikkate
alabilirler.

Genel aracılık
Genel aracılık

Sayfa 96

C2Kişilerin ihtiyaçlarına ve ilgili duruma göre çeşitli roller üstlenerek, ince ayrımları ve örtük eğilimleri
belirleyerek ve hassas bir tartışmaya rehberlik ederek, etkin ve doğal bir şekilde aracılık yapabilir. Tutum
belirleyen boyutları ve çoğu ince ayrımı doğru bir şekilde aktararak, ayrıca sosyokültürel anlamlara işaret
ederek (ör. üslup kullanımı, küçümseme, ironi ve alay), olgular ve savların ifade ediliş şeklini açık, akıcı ve iyi
yapılandırılmış bir dille açıklayabilir.

C1

Farklı bakış açılarını yorumlayarak, belirsizlikleri yöneterek yanlış anlama olasılıklarını önceden tahmin
ederek ve karşılıklı konuşmaya yeni bir doğrultu kazandırmak amacıyla diplomatik bir biçimde müdahale
ederek olumlu bir etkileşim sağlayıp etkin bir aracılık gösterebilir. Bir dizi soruyla akıl yürütmeye teşvik
ederek bir tartışmaya yapılan çeşitli katkıları temel alıp bunları geliştirebilir. Tutum belirleyen boyutlar veçoğu ince ayrım da dâhil olmak üzere uzun ve karmaşık metinlerdeki önemli fikirleri, kendi ilgi alanıyla
alakalı olsun veya olmasın, açık, akıcı ve iyi yapılandırılmış bir dille açıklayabilir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Genel aracılık
Farklı bakış açılarını takdir ederek insanları meseleleri keşfetmeye teşvik ederek ve ifade şekillerini hassas
bir biçimde düzenleyerek fikir paylaşımını destekleyici bir ortam oluşturabilir ve hassas meselelerin
tartışılmasını kolaylaştırabilir. İlerlemeye yönelik önerilerde bulunarak diğer kişilerin fikirlerini temel alıponları geliştirebilir. Konuşanların/ işaret dili kullanıcısınıngörüşleri ile amaçlarına açıklık getirerek, mesleki,akademik veya kişisel ilgi alanlarına giren konulardaki iyi yapılandırılmış ancak uzun ve savlar açısından
önermesel olarak karmaşık metinlerin temel içeriğini aktarabilir.

B2

Destek sunarak, ortak hedefleri belirlemeye yönelik sorular sorarak, bu hedeflere nasıl ulaşılacağına ilişkin
seçenekleri karşılaştırarak ve sonraki adımda ne yapılması gerektiğine ilişkin önerileri açıklayarak olumlu
bir atmosfer yaratıp farklı altyapılara sahip kişilerle iş birliği içinde çalışabilir. Diğerlerinin fikirlerini dahaileriye taşıyabilir, farklı bakış açılarına dair yorumları teşvik eden sorular yöneltebilir ve çözüme veya
sonraki adımlara yönelik öneriler sunabilir. Ayrıntılı bilgi ve savları, ör. mesleki, akademik veya kişisel ilgi
alanlarındaki karmaşık ama iyi yapılandırılmış metinlerde yer alan önemli noktayı/noktaları güvenilir bir
biçimde aktarabilir.
Basit soru sorup yanıtlayarak, önerilerde bulunarak ve önerilere yanıt vererek, insanların aynı fikirde olup
olmadığını sorarak ve alternatif yaklaşımlar önererek, ilgi ve empatisini gösterip farklı altyapılara sahipkişilerle iş birliği içinde çalışabilir. Gerektiğinde belli ifadelerin anlamlarını kontrol etmesi koşuluyla kişisel
ilgi alanına giren konularda karmaşık olmayan bir dille ifade edilmiş uzun metinlerde belirtilen ana noktaları
aktarabilir.

B1

A2

A1
A1
ÖncesiBazı soruların değişik şekillerde algılanabileceği bilincini taşıyarak farklı altyapılara sahip kişileri tanıtabilirve diğer kişileri de uzmanlıkları, deneyimleri ve görüşleriyle katkı sunmaya davet edebilir. Sözcüksel
sınırlılıklar nedeniyle zaman zaman kurgulamakta sıkıntı yaşasa da aşina olduğu veya kişisel ilgi alanınagiren konularda veya güncel başlıklarda açık ve iyi yapılandırılmış bilgi içerikli metinlerdeki bilgileri
aktarabilir.
Diğer katılımcıların yavaş konuşması/işaretleşmesi ve en az bir katılımcının katkıda bulunmasına ve önerileri
ifade etmesine yardımcı olması koşuluyla etkileşimde destekleyici bir rol üstlenebilir. Aşina ve somut
konular üzerine basit gündelik dilde ifade edilmiş olmaları koşuluyla açık bir şekilde yapılandırılmış basit
bilgi içerikli metinlerindeki ilgili bilgileri aktarabilir.
Bir kişiden bir şeyi açıklamasını istemek için basit sözcükler/işaretler kullanabilir. Güçlükler baş
gösterdiğinde bunu fark edebilir ve sorunun görünürdeki nedenini basit bir dille ifade edebilir. Basit bir
dilde ve açık bir şekilde ifade edilmiş olmaları koşuluyla yakın ilgisi olan gündelik konulardaki kısa ve basitkarşılıklı konuşmaların veya metinlerin ana noktalarını aktarabilir.
Bir fikre duyduğu ilgiyi göstermek için basit sözcükler/işaretler veya ve sözel olmayan belirtkeler
kullanabilir. Kısa ve basit işaretler, tabelalar, levhalar veya programlarda yer alan, yakın ilgisi olan basit,tahmin edilebilir bilgileri aktarabilir.
Tanımlayıcı yok.

3.4.1.1. Bir metne aracılık etme
Bu bölümde yer alan ölçeklerdeki tüm tanımlayıcılar için A dili ve B dili birbirinden farklı diller, aynı dilin farklı
ağızları veya farklı iletişim kanalları, aynı ağza ait farklı üsluplar veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. Bununla
birlikte A dili ve B dilinin birbiriyle aynı olması da olasıdır: Aracılığın aynı dil içerisinde de gerçekleşebileceği,D-AOBM 2001’de açıkça ifade edilmektedir. Öte yandan aracılığın pek çok farklı dil, ağız veya iletişim kanalı
arasında gerçekleşmesi, ilgili iletişim durumuna bir C dilinin ve hatta bir D dilinin dâhil olması da olasıdır. Aracılık
tanımlayıcıları, tüm bu durumlar için aynı derecede geçerlidir. Dolayısıyla kullanıcılar, tanımlayıcıları kendibağlamlarına uyarlarken hangi dillerin/ağızların/iletişim kanallarının yer aldığını açık bir şekilde belirtmeyi tercih
edebilirler. Kullanım kolaylığı açısından tanımlayıcılarda sadece A diline ve B diline gönderimde bulunulmuştur.
Bunun yanında bu bölümde sunulan örnek tanımlayıcıların profesyonel tercüman ve çevirmen yetkinliklerini
tanımlama amacı taşımadığı bilinmelidir. Tanımlayıcılar, resmî olmayan gündelik durumlarda bir kullanıcının/öğrenenin ne yapabileceği düşünülerek belirlenmiş dil yetkinliklerine odaklanmaktadır. Tercüme ve çeviri
yetkinlikleri ile stratejileri, tamamen farklı bir alanın konusudur.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 97

Belirli bilgileri aktarma
Belirli bilgi aktarımı, konuyla/durumla yakından ilgili belirli bazı bilgilerin, hedef metinden alınıp birine aktarılmasını
ifade etmektedir. Burada vurgulanan, metinde yer alan ana fikirler veya tartışma serisinden çok, durumla ilgisi
bulunan belirli içeriktir. “Belirli bilgileri aktarma”, “Fikir sahibi olmak için okuma” ile ilgilidir (ilgili bilgiler, kamusal
bir duyuruda veya bir dizi yönerge içinde sözlü olarak ifade edilmiş olsa bile). Kullanıcı/öğrenen, gerekli bilgiler
için kaynak metni tarar ve ardından bunları alıcıya aktarır. Buradaki iki ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar
kavramlar şunlardır:► Duyurular veya yazılı/işaretlenen eserlerden zaman, yer, fiyat vb. bilgilerin aktarılması,► Bir dizi yönlendirme veya yönergenin aktarılması,► Belirli, alakalı bilgilerin, kılavuz ve broşürler gibi bilgi içeren metinlerden, yazışmalardan, veya rapor ve
makale gibi daha uzun ve karmaşık metinlerden aktarılması.
Ölçeklerde ilerleyiş ise şu şekilde yapılandırılmıştır: A1 Öncesi ve A1 seviyelerindeki kullanıcı/öğrenen zaman, yerve sayılar gibi basit bilgileri aktarma becerisini sergilerken A2 seviyesinde ise yönergeler ve duyurular gibi basit
metinlerde yer alan bilgilerin üstesinden gelebilir. B1 seviyesine ulaştığında karmaşık olmayan sözlü duyurularda
kitapçık, broşür ve belge benzeri metinlerde yer alan belirli, alakalı bilgileri ayırt edip aktarabilir. B2 seviyesiyle
birlikte resmî yazışmalarda veya uzun, karmaşık metinlerin belli bölümlerinde yer alan ayrıntılı bilgileri güvenilirbir şekilde aktarabilir. “Bilgi alışverişi” ölçeğinde olduğu gibi salt bilgiye dayalı görevler için C seviyesi yeterliği
gerekmediğinden burada C seviyelerine yönelik bir tanımlayıcı yer almamaktadır.
Buradaki iki ölçekte, A dili ve B dili, birbirinden farklı diller, aynı dilin farklı ağızları, aynı ağza ait farklı üsluplar,aynı dile/ağza ait farklı iletişim kanalları veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. Bununla birlikte A dili ve B dilinin
birbiriyle aynı olması da olasıdır. İlk durumda [farklı diller/ağızlar/iletişim kanalları olması], ilgili dillerin/ağızların/
iletişim kanallarının kullanıcılar tarafından belirtilmesi, ikinci durumda [aynı dil/ağız/iletişim kanalı olması] iseparantez içine alınmış bölümlerin ölçeklerden çıkarılması gerekmektedir.

Sayfa 98

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 99

B1

B2(A dilinde) karmaşık olmayan bilgi metinlerinde (broşürler, kitapçıklar, bildirimler
ve resmî yazılar, e-postalar vb.) verilen belirli bilgileri (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) ayrıntılı talimatlar ve yönlendirmelerin içeriğini, anlaşılır bir şekilde
sesletilmesi koşuluyla, (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) normal hızda ve anlaşılır bir şekilde yapılan kamusal duyuruların vemesajların içeriğini (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) genel konular ve kendi ilgi alanına yönelik konular üzerine olan resmî
yazışmalardaki ve/veya raporlardaki ana noktaları (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) bir konferansta yapılan sunumlardan veya (A dilinde) bir kitapta yeralan makalelerden hangilerinin belli bir amaçla bağlantısı olduğunu (B dilinde)aktarabilir.

Tanımlayıcı yok; bk. B2(A dilinde) uzun, karmaşık bir metnin belli bir bölümünde yer alan belirli bir
bilginin konuyla bağlantısını (B dilinde) açıklayabilir.

C1

Yazı içeriğinde belirli bilgiyi aktarma(A dilinde) kaydedilmiş karmaşık olmayan sesli mesajlarda yer alan belirli bilgileri,konunun aşina olması ve konuşmanın yavaş ve açık yapılması koşuluyla, (B dilinde) yazılı
olarak aktarabilir.

(A dilinde) aşina olduğu konulardaki karmaşık olmayan bilgi metinlerinde yer alan belirlibağlantılı bilgiyi (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

(A dilinde) aşina olduğu konular üzerine sunulmuş metinlerde (ör. çağrılar, duyurular,
yönergeler) yer alan belirli bilgi noktalarını (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

(A dilinde) resmî bir yazışmada yer alan önemli noktayı/ noktaları (B dilinde) yazılı olarak
aktarabilir.

(A dilinde) bir toplantıda alınmış, konuyla bağlantılı kararları (B dilinde) yazılı bir rapor
hâlinde aktarabilir.

(A dilinde) akademik veya mesleki yayınlarda yer alan bir makaledeki bağlantılı noktaları(B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

(A dilinde) mesleki, akademik veya kişisel ilgi alanına giren önermesel olarak karmaşık
ancak iyi yapılandırılmış metinlerde yer alan konuyla bağlantılı noktaları (B dilinde) yazılı
olarak aktarabilir.

(A dilinde yapılan) bir konferanstaki sunumlardan hangilerinin daha ayrıntılı ele alınması
gerektiğini belirterek sunumlardan hangilerinin konuyla bağlantılı olduğunu (B dilinde)yazılı olarak aktarabilir.

Tanımlayıcı yok; bk. B2Tanımlayıcı yok; bk. C1

C2

Konuşma veya işaret içeriğinde belirli bilgiyi aktarma

Belirli bilgileri aktarma

Sayfa 100

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1Öncesi

A1

A2(A dilinde) Yakın ilgi alanına yönelik sözlü metinlerde verilen isimleri, sayıları, fiyatları
ve çok basit bilgileri, çok yavaş ve açık bir şekilde tekrarlarla sesletilmesi koşuluyla (Bdilinde) listeleyebilir.

(A dilinde iletilen) kısa ve basit ifadelerdeki zaman ve yere ilişkin basit, tahmin
edilebilir bilgileri (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) kısa, basit, görsel içeren metinlerde yer alan çok temel bilgileri (sayılar,fiyatlar vb.) (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) çok basit bir dilde oluşturulmuş ve görsel içeren metinlerde yer alan ve Yakınilgi alanına yönelik isimleri, sayıları, fiyatları ve çok basit bilgileri (B dilinde) listeleyebilir.

Yakın ilgi alanına veya ihtiyacına yönelik gündelik konulara ilişkin (A dilinde) basit
metinlerde yer alan belirli bilgileri (B dilinde) listeleyebilir.

(A dilinde) bir dizi kısa ve basit yönergeyi, kaynak metnin açık ve yavaş bir şekilde
sesletilmesi koşuluyla basit bir şekilde (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde verilen) yer ve zamanla ilgili basit yönergeleri, çok yavaş ve açık birşekilde tekrarlanması koşuluyla (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) kısa, açık ve basit mesajların ve duyuruların ana noktalarını, anlaşılır ve yavaş
bir şekilde sesletilmesi koşuluyla (B dilinde) listeleyebilir.

(A dilinde) kısa ve basit bilgi içerikli metinlerde yer alan belirli bilgileri, metnin somutve aşina olduğu konulara ilişkin olması ve basit gündelik dille düzenlenmiş olması
koşuluyla, (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

Yazı içeriğinde belirli bilgiyi aktarma(A dilinde) kısa, açık ve basit mesajlarda, talimatlarda ve duyurularda belirtilen
noktayı, yavaş ve açık bir şekilde basit bir dilde ifade edilmeleri koşuluyla (Bdilinde) aktarabilir.

(A dilinde) aşinaolduğu konular üzerine olan kısa ve basit metinlerde, etiketlerdeve duyurularda yer alan belirli bilgileri (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) aşina olduğu gündelik konulara ilişkin açık bir şekilde yapılmış bir
duyurunun amacını, mesajı basitleştirmesi ve çeşitli sözcükleri/işaretleri araması
gerekse bile (B dilinde) aktarabilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde belirli bilgiyi aktarma

Belirli bilgileri aktarma

Veri açıklama
Bu ölçek, şekillerde (grafikler, diyagramlar vb.) yer alan bilgilerin sözlü metne dönüştürülmesiyle ilgilidir. Kullanıcı/
öğrenen, bunu bir PowerPoint sunumunun parçası olarak veya bir arkadaşı veya meslektaşına bir makalede, hava
tahmininde veya finansal raporlarda yer alan grafiklerdeki bilgileri açıklamak için yapabilir. Buradaki iki ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►Aşina olduğu konular hakkında grafik materyalin (ör. akış şemaları, hava durumu grafikleri vb.) betimlenmesi,Eğilimlerin grafiklerle gösterilmesi,Çubuk grafiklerin yorumlanması,
Grafiksel olarak sunulmuş deneysel verilerin öne çıkan ilgili noktalarının belirlenip yorumlanması.

Ölçeklerde ilerleyiş ise şu şekilde yapılandırılmıştır: Seviye yükseldikçe görsel bilgiler daha karmaşık hâle gelmekteve gündelik görsellerden (ör. hava durumu grafikleri), akademik ve üst düzey mesleki metinlere eşlik eden
karmaşık görsellere kadar ilerlemektedir. İkinci olarak, seviye yükseldikçe sürece dâhil olan iletişimsel eylemlerde karmaşıklaşmaktadır (kaynak verilerin yorumlanması, öne çıkan noktaların açıklanması, ayrıntılı açıklamalar
verilmesi). A1 ve A2 seviyeleri için herhangi bir tanımlayıcı yoktur. A2+ Seviyesindeki kullanıcı/öğrenen, aşina
olduğu konulardaki basit görselleri açıklayabilirken B1 Seviyesinde ise ilgi alanına giren diyagramlardaki geneleğilimleri ve ayrıntılı bilgileri açıklayabilir. B2 Seviyesinde, karmaşık verilerin güvenilir bir şekilde yorumlanmasıöne çıkarken C2 Seviyesindeki kullanıcı/öğrenen ise kavramsal açıdan karmaşık araştırmalarda yer alan çeşitli
biçimlerdeki deneysel verileri yorumlayıp açıklayabilir.
Buradaki iki ölçekte, A dili ve B dili, birbirinden farklı diller, aynı dilin farklı ağızları, aynı ağza ait farklı üsluplar, aynı
dile/ağza ait farklı iletişim kanalları veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. Bununla birlikte birbiriyle aynı olmaları
da olasıdır. Farklı diller/ağızlar/iletişim kanalları olması durumunda ilgili dillerin/ağızların/iletişim kanallarının
kullanıcılar tarafından belirtilmesi, aynı dil/ağız/iletişim kanalı olması durumunda ise parantez içine alınmış
bölümlerin ölçeklerden çıkarılması gerekmektedir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 101

Sayfa 102

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

A1

A2

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

(A dili metindeki) basit diyagramlarda (grafikler, çubuk grafikler vb.) gösterilen geneleğilimleri, önemli noktaları daha ayrıntılı bir şekilde açıklayarak sözlükten veya başka
başvuru malzemelerinden aldığı yardımla (B dilinde) yorumlayabilir ve sunabilir.

(A dili metindeki) ilgi alanına giren diyagramlardaki ayrıntılı bilgileri, sözcüksel
boşluklar nedeniyle tereddüt yaşasa veya tam olarak ifade edemese bile (B dilinde)yorumlayabilir ve betimleyebilir.

B2(A dili metindeki) aşina olduğu konularda düzenlenmiş basit görselleri (ör. hava
durumu grafikleri, basit akış şemaları) duraksamalar, hatalı başlangıçlar ve yeniden
ifade etmeler çok görünür olsa bile (B dilinde) yorumlayabilir ve betimleyebilir.

(A dili metindeki) ilgi alanındaki diyagramlardan ve görsel olarak düzenlenmiş
verilerden ayrıntılı bilgileri (B dilinde) yorumlayabilir ve güvenilir bir şekilde yazılı
olarak sunabilir.

(A dili metindeki) ilgi alanına giren konular üzerine, karmaşık diyagramlarda,
grafiklerde ve diğer görsel olarak düzenlenmiş bilgide yer alan ayrıntılı bilgileri, (Bdilinde) güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve betimleyebilir.

C1(A dili metindeki) aşina olduğu konularda düzenlenmiş görsellerde (ör. hava durumu
grafikleri, basit akış şemaları) yer alan ana olguları, (B dilinde) basit cümlelerle
açıklayabilir.

(A dili metindeki) karmaşık akademik veya mesleki konular üzerine karmaşık
diyagramlar ve başka görsel olarak düzenlenmiş veride kapsanan ilgili noktaları, (Bdilinde) açık ve güvenilir bir şekilde yazılı olarak yorumlayabilir ve sunabilir.

(A dili metindeki) karmaşık akademik veya mesleki konular üzerine, karmaşık
diyagramlarda ve diğer görsel olarak düzenlenmiş bilgilerde kapsanan noktaları ve
ayrıntıları, (B dilinde) açık ve güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve betimleyebilir.

C2(A dili metindeki) basit diyagramlarda (ör. grafikler, çubuk grafikler) yer alan geneleğilimleri, kimi zaman sözcüksel kısıtlar nedeniyle ifade etmekte sıkıntılar yaşasa
bile (B dilinde) yorumlayabilir ve betimleyebilir.

(A dili metindeki) akademik veya mesleki konular üzerine kavramsal açıdan karmaşık
araştırmalardan alınan çeşitli biçimlerdeki deneysel veriyi (B dilinde) yorumlayabilir veyazılı olarak sunabilir.

(A dili metindeki) akademik veya mesleki konularla ilgili kavramsal açıdan karmaşık
araştırmalardan elde edilen çeşitli deneysel veri biçimlerini ve görsel olarak
düzenlenmiş bilgileri (B dilinde) açık ve güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve
betimleyebilir.

B1

Yazı içeriğinde verileri açıklamaKonuşma veya işaret içeriğinde verileri açıklama

Veri açıklama (grafikler, şemalar vb.)

Metin işlemleme
Metin işlemleme, kaynak metinde yer alan bilgi ve/veya savların anlaşılması ve ardından, genellikle dahayoğunlaştırılmış bir hâlde, bağlama uygun düşecek şekilde başka bir metne aktarılması anlamına gelmektedir.
Diğer bir deyişle, ortaya çıkan sonuç, kaynak metindeki ana noktalara ve fikirlere odaklanarak, orijinal bilgininve savların yoğunlaştırılmasını ve/veya yeniden ifade edilmesini temsil eder. İşlemlemeye ilişkin ölçeklerdeki
kilit sözcük, “özetleme”dir. Kullanıcı/öğrenen, “Belirli bilgileri aktarma”da hemen hemen hiçbir zaman metnin
tümünü okumazken (ihtiyaç duyulan bilgi iyice gizlenmiş olmadığı sürece!), “Metin işlemleme”de öncelikle kaynak
metinde yer alan tüm ana noktaları bütünüyle anlamak zorundadır. “Metin işlemleme”, dolayısıyla, “Bilgi ve sav
için okuma” ile ilgilidir (Kimi zaman ayrıntı amaçlı okuma veya dikkatli okuma şeklinde adlandırılır.). Ancak, ilgili
bilgiler, bir sunum veya derste sözlü olarak verilmiş de olabilir. Kullanıcı/öğrenen, sonrasında, iletişimin amacınabağlı olarak bu bilgileri alıcıya tamamen farklı bir sıralamada sunmayı tercih edebilir. Buradaki iki ölçekte işlevsel
hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Bir kaynak metindeki ana noktaların özetlenmesi,► Söz konusu bilgi ve savların başka kaynaklardan derlenmesi,► Kaynak metnin hedef okurunun, amacının ve bakış açısının belirlenmesi ve alıcıya açıkça sunulması.
Ölçeklerde ilerleyiş ise şu şekilde yapılandırılmıştır: Genel olarak seviye yükseldikçe tanımlayıcı tarafından açıklanansüreç, bilişsel ve dilsel açıdan daha zorlayıcı hâle gelmekte, metin tiplerinin çeşitliliği artmakta, metinlerin
karmaşıklık düzeyi yükselmekte ve konu başlıkları soyutlaşmakta, sözcük birikimi de gelişmektedir. A1 seviyesi
için herhangi bir tanımlayıcı yoktur. A2 Seviyesinde, öğrenen, sınırlı birikimini jestler, çizimler ve başka dillerden
alınmış ifadelerle destekleme ihtiyacı duyabilir. Alt seviyelerde günlük ve yakın ilgi alanındaki konularla alakalı
olarak kaynak metinler daha basit ve daha olgusal içeriğe sahiptir. B1 seviyesindeki metinler, TV programları,karşılıklı konuşmalar ve ilgi alanına giren iyi yapılandırılmış metinleri içermektedir. B2 seviyesine gelindiğinde
kullanıcı/öğrenen, bir dizi farklı kaynaktan örneğin röportajlardan, belgesellerden, filmlerden ve ilgi alanına giren
karmaşık metinlerden edindiği bilgileri sentezleyip rapora dönüştürebilir. C seviyeleriyle birlikte, iyi yapılandırılmış
bir dile sahip olması koşuluyla, kullanıcı/öğrenen tutumlardan ve örtük fikirlerden çıkarım yaparak ve olgular vesavların sunumundaki ince ayrımlarını açıklayarak uzun ve zorlayıcı mesleki ve akademik metinleri özetleyebilir.
Buradaki iki ölçekte, A dili ve B dili, birbirinden farklı diller, aynı dilin farklı ağızları, aynı ağza ait farklı üsluplar, aynı
dile/ağza ait farklı iletişim kanalları veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. Bununla birlikte birbiriyle aynı olmaları
da olasıdır. Farklı diller/ağızlar/ iletişim kanalları olması durumunda ilgili dillerin/ağızların/iletişim kanallarının
kullanıcılar tarafından belirtilmesi, aynı dil/ağız/iletişim kanalı olması durumunda ise parantez içine alınmış
bölümlerin ölçeklerden çıkarılması gerekmektedir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 103

Sayfa 104

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2+

C1

C2

(A dilinde) karmaşık tartışmaların ana noktalarını, ortaya konulmuş farklı bakış açılarınıdeğerlendirerek (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) ilgi ve uzmanlık alanıyla bağlantılı, geniş çeşitlilikte konular üzerinedüzenlenmiş karmaşık metinlerde yer alan bilgi ve savları (B dilinde) açık ve iyi
yapılandırılmış bir dille özetleyebilir.

(A dilinde) bir uzmanlık konusu üzerine kaynak bir metinde ifade edilmiş olan tutumu vegörüşü, kaynak metindeki belli bölümlere atıfta bulunup çıkarımlarını destekleyerek (Bdilinde) açıklayabilir.

(A dilinde) karmaşık bir metinden alınan bilgi ve savları, değerlendirici yorumlarla
açıklayarak ve kendi görüşünü ekleyerek (B dilinde) bir konuyu tartışmak için kullanabilir.

(A dilinde) olguların ve savların ortaya konmasındaki ince ayrımları (B dilinde)açıklayabilir.

(A dilinde) kendi uzmanlığı dışındaki bir uzmanlık alanına ait karmaşık metinlerde
belirtilen ana noktaları, zaman zaman belli teknik kavramları kontrol etmesi gerekse bile
iyi yapılandırılmış bir dille ve açık bir şekilde (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) akademik veya mesleki yetkinliğidâhilindeki meseleler üzerine olan
tartışmaları, farklı bakış açılarını ayrıntılı olarak ele alıp değerlendirerek ve en önemli
noktaları belirleyerek, (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) uzun ve zorlayıcı metinleri (B dilinde) özetleyebilir.

Bağlantılar veya dolaylı anlamlar (A dilinde) açık bir şekilde ifade edilmediğinde bunlarınçıkarımlarını (B dilinde) açıklayabilir ve ifade biçimlerinin sosyokültürel anlamlarına (ör.
küçümseme, ironi, alaycılık) dikkat çekebilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde metin işlemleme

Yazı içeriğinde metin işlemleme(A dilinde) karmaşık bir metinde ifade edilen bakış açısını metinde yer alanbelirli bilgilere atıfta bulunup yaptığı çıkarımları destekleyerek yazılı olarak (Bdilinde) açıklayabilir.

(A dilinde) özel ilgi alanına giren akademik ve mesleki yayınlardaki bilgi ve bakış
açılarını yazılı olarak (B dilinde) karşılaştırabilir, kıyaslayabilir ve sentezleyebilir.

(A dilinde) mesleki, akademik ve kişisel ilgi alanına giren konularda iyi
düzenlenmiş ancak önermesel olarak karmaşık olan metinlerin temel içeriğini
yazılı olarak (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) uzun ve karmaşık bir metni (ör. akademik bir makale, politik bir analiz,roman özeti, başyazı, edebî bir eleştiri, bilimsel bir kitaptan rapor veya alıntı) belli
bir okur kitlesi için, kaynak metnin üslup ve tarzına sadık kalarak yazılı olarak (Bdilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) uzun ve karmaşık metinlerin içeriğini doğru bir şekilde yorumlayarak
alışılmadık, teknik terimlerin tam anlamını zaman zaman kontrol edebilmesi
koşuluyla yazılı olarak (B dilinde) özetleyebilir.

Savlar ve anlatıları genel sonucun tutarlı sunumunda yeniden yapılandırarak
farklı kaynaklardan alınan bilgileri özetleyebilir.

(A dilindeki) bir metindeki olgu veya savların sunulma şeklini, özellikle başka
birinin görüşü aktarılırken küçümseme, örtülü eleştiri, ironi ve alaycılık
kullanımına dikkat çekerek yazılı olarak (B dilinde) açıklayabilir.

Metin işlemleme

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 105

B1

B2(A dilinde) TV programlarındaki ve video kliplerdeki ana noktaları veya olayları, birkaç kez
izleyebilmesi koşuluyla (B dilinde) özetleyebilir.

İlgi alanındaki konular üzerine (A dilinde) sözlü olarak sunulan uzun metinlerin ana
noktalarını, birkaç kez dinleme veya izleme olanağı bulması koşuluyla (B dilinde)özetleyebilir.

Kişisel veya o anki ilgi alanına giren bir konu üzerine (A dilinde) karşılıklı konuşma
sırasında ortaya konan temel noktaları, anlaşılır bir şekilde sesletilmesi koşuluyla (Bdilinde) özetleyebilir.

Aşina olduğu konulardaki (A dilinde) karmaşık olmayan metinlerin (ör. kısa bir röportaj
kaydı, dergi makalesi, seyahat broşürü) ana bilgi içeriğini (B dilinde) basitçe özetleyebilir.

Aşina olduğu veya kişisel ilgi alanındaki konular üzerine (A dilinde) açık ve iyi
yapılandırılmış metinlerin ana noktalarını, sözcüksel kısıtlar nedeniyle zaman zaman
yapılandırmada güçlük yaşasa bile (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) çeşitli kaynaklardan kısa bilgi parçalarını derleyebilir ve bunları başka bir kişiiçin (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) kısa anlatıları, makaleleri, konuşmaları, tartışmaları, röportajları ve belgeselleri(B dilinde) özetleyebilir ve ayrıntılara ilişkin ilave soruları yanıtlayabilir.

İlgi alanındaki konular hakkındaki (A dilinde) uzun metinlerde ortaya konulan ana
noktaları, belli ifadelerin anlamını kontrol edebilmesi koşuluyla (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) bir filmin veya bir oyunun konusunu ve olay örgüsünü (B dilinde) özetleyebilir.

Görüşler, savlar ve tartışmalar içeren (A dilinde) haber yazıları, röportajlar ve belgeselleri(B dilinde) özetleyebilir.

İlgi duyduğu bir konuda (A dilinde) bir metnin hedef okurunu belirleyebilir ve yazarın
amacını, tutumunu ve görüşünü (B dilinde) açıklayabilir.

Uzmanlık alanı da dâhil olmak üzere kişisel ve yakın ilgi alanına ait konularda (A dilinde)uzun ve karmaşık metinlerde yer alan önemli noktaları (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) geniş çeşitlilikteki olgusal ve kurgusal metinleri, karşıt bakış açılarını ve ana
temaları yorumlayıp tartışarak (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) birçok kaynakta yer alan bilgi ve savları (B dilinde) sentezleyebilir veraporlayabilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde metin işlemleme

Yazı içeriğinde metin işlemleme

Kaynak metindeki cümle yapısı ve sıralamasını kullanarak kısa metinleri basit birşekilde açımlayabilir.

Kişisel ilgi alanına giren veya güncel (A dilinde) karmaşık olmayan bilgilendirici
metinlerdeki ana noktaları, sözlü metinlerin açık bir şekilde sesletilmesi
koşuluyla, (B dilinde) yazılı olarak özetleyebilir.

Genel veya kişisel ilgi alanına giren konular hakkındaki (A dilinde) metinlerdebulunan bilgi ve savları yazılı olarak (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) ilgi ve uzmanlık alanıyla ilgili konularda yazılmış karmaşık metinlerin
ana içeriğini yazılı olarak (B dilinde) özetleyebilir.

Metin işlemleme

Sayfa 106

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1Öncesi

A1

A2

Tanımlayıcı yok.

(A dilinde) kısa, çok basit tabelalarda ve duyurularda, afişlerde ve programlarda yer alanbasit ve tahmin edilebilir bilgileri (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) açık bir şekilde yapılandırılmış, kısa ve basit metinlerdeki ana noktayı/
noktaları, sınırlı sözcük birikimini başka araçlarla (jestler, çizimler, diğer dillerden
sözcükler/işaretler) destekleyerek (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) aşina olduğu konular üzerine kısa, basit bilgi metinlerinde yer alan ana
noktayı/noktaları (B dilinde) özetleyebilir.

Tanımlayıcı yok.

Standart basılı bir biçimde sunulan, tek kelime ve kısa metinlerin kopyasınıçıkarabilir.

Aşina olduğu ve günlük temalar hakkındaki (A dilinde) basit öbeklerin anlamını
sözlük yardımıyla (B dilinde) aktarabilir.

Basılı hâlde veya açık bir el yazısıyla yazılmış kısa metinleri kopya edebilir.

Çok yüksek kullanım sıklığına sahip kelimeleri içeren aşina olduğu ve günlük
temalar hakkındaki (A dilinde) çok kısa metinlerde yer alan ana noktayı/noktaları
aktarmak için, (B dilinde) basit bir dil kullanabilir, hatalara rağmen metinanlaşılabilir.

Sınırlı yetkinliği ve deneyimi içinde, kısa bir metinden anahtar sözcükleri veöbekleri veya kısa cümleleri seçebilir ve bunları tekrar üretebilir.

(A dilinde) kısa basit metinlerdeki ilgili bilgiyi bir dizi madde şeklinde, metinlerin
somut ve aşina olduğu konular hakkında olması ve sadece basit günlük dil
içermesi koşuluyla, (B dilinde) listeleyebilir.

(A dilinde) olayları, spor etkinliklerini, kazaları vb. içeren basit TV veya radyo haberlerinde
ortaya konan ana noktaları, konunun aşina olması ve yavaş, açık bir şekilde ifade edilmesi
koşuluyla, (B dilinde) rapor edebilir.

(A dilinde) illüstrasyonlar veya tablolar içeren, açık bir şekilde yapılandırılmış kısa, basit
metinlerde yer alan bilgileri (B dilinde) basit cümlelerle rapor edebilir.

Yazı içeriğinde metin işlemlemeKonuşma veya işaret içeriğinde metin işlemleme

Metin işlemleme

Yazılı bir metni çevirme
Yazılı bir metni konuşma veya işaret diline tercüme etmek, günlük kişisel ve mesleki yaşamda oldukça sıkkarşılaşılan, büyük ölçüde resmî olmayan bir etkinliktir. Duyurular, resmî yazılar, e-postalar ve diğer yazışmalarbaşta olmak üzere, yazılı bir metnin spontane sözlü tercüme sürecini ifade etmektedir. Bu ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kabataslak ve yaklaşık bir tercüme yapılması,► Önemli bilgilerin belirlenip yansıtılması,► İnce ayrımların belirlenip yansıtılması (üst seviyeler için).
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: Ölçek, basit metinlerde yer alan günlük rutin bilgilerin düşük
seviyelerde kabataslak tercümesinden, karmaşıklaşan metinlerin, daha yüksek akıcılık ve doğruluk düzeyinde
tercüme edilmesine doğru ilerlemektedir. A1’den B1’e kadar olan seviyeler arasındaki fark, neredeyse yalnızca
ilgili metin tipiyle ilgilidir. B2 Seviyesiyle, kullanıcı/öğrenen, kendi mesleki, akademik ve kişisel ilgi alanlarınagiren konularda bilgi ve savlar içeren karmaşık metinleri sözlü olarak tercüme edebilirken C Seviyelerinde ise
genel ve uzmanlık gerektiren konulara ilişkin geniş çeşitlilikteki karmaşık metinleri, ince ayrımları ve çıkarımları
da yansıtarak, akıcı bir şekilde tercüme edebilir.
“Yazılı bir metni yazılı olarak çevirme”, doğası gereği, doğaçlama yapılan sözlü tercümeye göre daha resmî bir
süreçtir. Bununla birlikte, bu D-AOBM tanımlayıcı ölçeği, profesyonel çevirmenlerin etkinliklerine veya eğitimlerine
yönelik olarak düzenlenmemiştir. Dahası bu ölçekte ele alınan çeviri yetkinlikleri değildir. Ayrıca, profesyonelçevirmenler, tıpkı profesyonel mütercimler gibi, yetkinliklerini kariyerleri boyunca geliştirmektedirler. Bir tercüme
etkinliği için ihtiyaç duyulan dil seviyesi, aynı zamanda metin tipine de bağlıdır. Örnek olarak, edebî çeviri için
C2 veya üzerinde bir seviye gereklidir. D-AOBM’nin temel boyutlarına yönelik bölümde D-AOBM seviyelerinedeğinirken ifade edilmiş olduğu gibi, C2, ikinci/yabancı dil yeterliği için tanımlanabilecek en yüksek seviyedeğildir. Aslında, C2 seviyesi PETRA projesinde44 edebî çeviri için ortaya koyulan beş seviyeli ölçeğin ortasında
yer almaktadır. Diğer yandan, daha düşük yeterlikteki çoğul dilli kullanıcılardan/öğrenenlerden de kendi mesleki
veya kişisel bağlamları içinde kalan bir metni yazılı olarak tercüme etmeleri kimi zaman beklenebilmektedir. Bu
durumda, profesyonel çevirmenlerden beklenenin aksine, asıl metnin tarzı ve tonunu çeviri dilinde uygun bir
tarz ve tonla aktarmalarından çok, kaynak metindeki gerçek mesajı ifade etmeleri beklenmektedir.
Ölçek, kasıtlı olarak, ana dilinden veya ana diline yapılan çeviriler şeklinde sınıflandırılmadığı için, tanımlayıcılarınkullanımında, sürece dâhil olan dilleri belirtmek özellikle önem taşımaktadır. Bunun nedenlerinden biri, giderekartan sayıdaki çoğul dilli kişi için “ana dili” ile “en iyi dili”nin her zaman aynı dil olmamasıdır. Ölçekte yapılan şey,kaynak metni bir başka dilde yeniden üretmek için ihtiyaç duyulan dil becerilerine yönelik işlevsel betimlemeler
getirmektir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Çevirinin anlaşılırlığı,► Hedef dilde ilgili kuralların izlenmesi yerine kaynak biçimlendirme ve yapının çeviriyi ne kadar etki altında
bıraktığı,► Asıl metindeki ince ayrımların belirlenip yansıtılması.
Ölçekte ilerleyiş, önceki ölçekle çok benzer bir şekilde gerçekleşmektedir. Alt seviyelerde çeviri etkinliği, karmaşık
olmayan ve aşina bilgiler içeren kısa metinlerin yaklaşık çevirilerini içerirken, üst seviyelerde kaynak metinler giderekdaha karmaşık hâle gelmekte ve çevirinin daha doğru olması ve asıl metni daha iyi yansıtması beklenmektedir.
Buradaki iki ölçekte, A ve B dilleri, birbirinden farklı diller, aynı dilin farklı ağızları, aynı ağza ait farklı üsluplar, aynı
dile/ağza ait farklı iletişim kanalları veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. Bununla birlikte, birbiriyle aynı olmaları
da olasıdır. Farklı diller/ağızlar/iletişim kanalları olması durumunda, ilgili dillerin/ağızların/iletişim kanallarının
kullanıcılar tarafından belirtilmesi, aynı dil/ağız/iletişim kanalı olması durumunda ise parantez içine alınmış
bölümlerin ölçeklerden çıkarılması gerekmektedir
Not: Dilleri arası aracılıkla ilgili her durumda olduğu gibi, kullanıcılar ilgili dilleri belirterek tanımlayıcıyı tamamlamak
isteyebilir.

44. https//petra-education.eu.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 107

Sayfa 108

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

(A dilinden B diline) dilin normal kullanımını yansıtan anlaşılır bir biçimde
düzenlenmiş tercümeler üretebilir ancak kaynak metnin düzeninden, paragraf
yapısından, noktalama kullanımından ve kendine özgü biçimlendirmesinden fazlaca
etkilenmiş olabilir.

(A dilinde yazılmış), kendi mesleki, akademik ve kişisel ilgi alanlarına giren
konulardaki bilgi ve savlar içeren karmaşık metinleri (B diline) sözlü tercüme edebilir.

C1

B1(A dilinde) kişisel ilgi alanlarına yönelik veya aşinaolduğu konularda yazılmış, anlaşılır
ve iyi yapılandırılmış bilgi içerikli metinleri, sözcüksel kısıtlamalar nedeniyle zaman
zaman ifade etmede güçlükler çekse bile (B diline) sözlü tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) kendi mesleki, akademik ve kişisel ilgi alanına giren konularda
bilgi ve savlar içeren metinleri, karmaşık olmayan, standart bir dille yazılmış olması
koşuluyla, (B diline) sözlü tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) kendi alanına giren toplumsal, akademik ve mesleki konularda
yazılmış soyut metinleri, ilgili çıkarımların pek çoğunu da dâhil ederek, yargı belirten
boyutları ve savları başarıyla aktarıp bazı ifadelerinde asıl metnin fazlaca etkisi
görülse bile, (B diline) tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) genel ve uzmanlık gerektiren konulardan oluşan geniş
çeşitlilikteki karmaşık metinleri, ince ayrımların büyük kısmını yansıtarak, (B diline)
akıcı bir şekilde sözlü tercüme edebilir.

C2(A dilinden B diline), karmaşık olmayan, standart bir dilde yazılmış, olgusal kısa
metinlerde yer alan bilgilerin yaklaşık tercümelerini üretebilir, dil hataları olsa datercüme anlaşılabilir niteliktedir.

Kaynak metnin yapısına sıkı sıkıya bağlı kalarak, (A dilinden B diline) karmaşık
olmayan, standart bir dille yazılmış, karmaşık olmayan olgusal metinlerin yaklaşık
tercümelerini üretebilir; tercüme dil hataları barındırsa bile anlaşılabilir niteliktedir.

(A dilinde) kaynak metindeki cümle ve paragraf yapısını sıkı sıkıya takip eden ama
o metnin ana noktalarını doğru bir şekilde aktaran (B dilinde) tercümeler üretebilir
ancak tercüme okunduğunda kulağa tuhaf gelme olasılığı vardır.

(A dilinde yazılmış) kendi uzmanlık alanı dışında kalan teknik materyalleri, ilgili
alanda faaliyet gösteren bir uzman tarafından doğruluğu kontrol edilmek koşuluyla,(B diline) tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) kişisel, akademik veya mesleki ilgi alanlarına yönelik geniş
çeşitlilikteki konular üzerine olan soyut metinleri, ilgili ince ayrımlar ve çıkarımlar dadâhil olmak üzere yargı belirten boyutları ve savları başarıyla aktararak (B diline) akıcı
bir şekilde sözlü tercüme edebilir.

B2

Yazılı bir metni yazıda tercüme etme

Yazılı bir metni konuşmada veya işaretleşmede tercüme etme

Yazılı bir metni tercüme etme

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 109

A1Öncesi

A1

A2

Tanımlayıcı yok.

(A dilinde yazılmış) tabelalar ve duyurularda, afişlerde, programlarda, broşürlerde vb.
karşılaşılan basit günlük sözcükler/işaretler ve öbekleri (B diline) basit ve kabataslak
biçimde sözlü tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) basit cümlelerle düzenlenmiş, aşina olduğu günlük konularailişkin rutin bilgiler içeren metinleri (ör. kişisel haberler, kısa anlatılar, yönlendirmeler,
duyurular, yönergeler), basit ve kabataslak biçimde (B diline) sözlü tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) kısa ve basit metinleri (aşina olduğu konulara yönelik duyurularvb.), en önemli noktayı yansıtarak (B diline) basit ve kabataslak biçimde sözlü
tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) kısa, basit ve gündelik metinleri (ör. broşürler, duyurular,
yönergeler, resmî yazılar, e-postalar) yaklaşık olarak (B diline) sözlü tercüme edebilir.

Yazılı bir metni konuşmada veya işaretleşmede tercüme etme

Yazılı bir metni yazıda tercüme etme

Tanımlayıcı yok.

(A dilinde B diline), sözlük yardımıyla basit sözcükler/işaretler ve öbeklerin
tercümelerini üretebilir ancak her zaman en uygun anlamı seçemeyebilir.

(A dilinde B diline) en yüksek kullanım sıklığındaki sözcükleri içeren aşina ve günlük
temalar hakkındaki çok kısa metinlerin yaklaşık bir tercümesini sağlamak için basit
bir dil kullanabilir, hataları olsa da tercüme anlaşılabilir niteliktedir.

Yazılı bir metni tercüme etme

Not alma (dersler, seminerler, toplantılar vb.)
Bu ölçek, akademik ve mesleki yaşam açısından önem taşıyan anahtar bilgileri yakalama ve tutarlı notlar alma
becerisi üzerinedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kaynak metin tipi: Gösterimler ve yönergeler ile başlayan, alanındaki konulara yönelik karmaşık olmayan
ders anlatımları ve toplantılar ile devam eden, aşina olmadığı, karmaşık konular üzerine olan toplantı veseminerlere doğru,► Konuşmacı/işaret dili kullanıcısı tarafından dikkate alma (alt seviyeler): Yavaş ve anlaşılır şekilde yapılan birkonuşma ve ek olarak not alınması için verilen aralar ile başlayan, açık şekilde sesletilmiş, iyi yapılandırılmış
dersler ile devam eden, çoklu kaynaklara doğru,► Not tutma tipi: Bir dizi noktaya ilişkin notlar alma (alt seviyeler) ile başlayan, önemli görünen noktalarailişkin notlar alma ile devam eden, not alırken hangi noktaların not alınıp hangilerinin atlanacağının
belirlenmesine doğru,► Alınan notların doğruluğu (üst seviyeler): Kendi kullanımı için yeterli netlikte alınan notlar (B1) ile başlayan,
kendi alanına yönelik toplantılarda doğru notlar alma (B2) ile devam eden, soyut kavramları, fikirler arasındakibağıntıları, çıkarımları ve imaları doğru şekilde yakalamaya doğru bir ilerleme.
Not alma (dersler, seminerler, toplantılar vb.)
Bir toplantıya veya seminere katıldığı sırada, işlenen konu karmaşık ve/veya aşina olmasa bile orada
bulunmayan kişiler için güvenilir notlar alabilir (veya toplantı tutanağı tutabilir).

C2

Söylenen şeylerdeki çıkarımların ve imaların farkındadır ve fiili olarak kullanılan sözcüklere ek olarak bunlar
hakkında da notlar alabilir.
Soyut kavramları ve fikirler arasındaki bağıntıları yakalamak için açımlama ve kısaltmalar kullanarak seçici
bir şekilde notlar alabilir.
Kendi ilgi alanına giren konulara yönelik bir ders sırasında ayrıntılı not alabilir; sunulan bilgileri o kadardoğru ve aslına sadık bir şekilde kayda geçirir ki notlar başka kişilerin de işine yarar.

C1Aşina olmadığı konularda bile, ders veya seminer sırasında, hangi noktaları not etmesi, hangilerini atlaması
gerektiğine karar verebilir.
Sunumun normal hızda yapılmış olması koşuluyla, çeşitli sözlü kaynaklardan (ör. dersler, ses kayıtları, resmî
tartışma ve münazaralar, röportajlar) gelen karmaşık ve soyut konular hakkındaki uygun, detaylı bilgi vesavları seçebilir.

B2Aşina olduğu bir konuya dair, açık bir şekilde yapılandırılmış bir dersi anlayabilir ve o andaki ifade edişbiçimine odaklanma eğilimi gösterip bazı bilgileri gözden kaçırsa bile kendisine önemli gelen noktalara
yönelik notlar alabilir.
Kendi ilgi alanında ortaya çıkması olası çoğu meseleye yönelik toplantı ve seminerlerde doğru notlar
alabilir.
Konunun ilgi alanına girmesi ve dersin açık, iyi yapılandırılmış bir şekilde sunulması koşuluyla, bir derssırasında ileride tekrar kullanabileceği kadar doğru notlar alabilir.

B1

Konunun aşina olması ve dersin hem basit bir şekilde oluşturulması hem de anlaşılır bir şekilde
sesletilmesikoşuluyla karmaşık olmayan bir ders anlatımı sırasında önemli noktaları sıralayan bir liste
tutabilir.
Basit bir dille ifade edilmiş olmaları ve not almak için yeterli sürenin tanınması koşuluyla aşina olduğu bir
konuya yönelik bir toplantıdaki rutin yönergeleri not edebilir.

A2

Konunun aşina ve tahmin edilebilir olması ve sunum yapan kişinin gerektiğinde açıklamalar yapması ve
not alma olanağı tanıması koşuluyla, bir sunum/gösteri sırasında basit notlar alabilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

Yaratıcı metinler
Yaratıcı metinler, “serbest zaman etkinliği olarak okuma”nın temel kaynakları arasındadır ve bu başlık altındakiölçekte edebiyat okumalari üzerine pek çok tanımlayıcı mevcuttur. Bununla birlikte, yaratıcı metinler edebiyatve hatta diyalog metni/senaryo ile sınırlı değildir. Filmler, oyunlar, resitaller ve çok biçimli sanatsal düzenlemeler,
hayal gücünün ve kültürel önemin eserleri olan diğer yaratıcı metin türlerinden sadece birkaçıdır. Bu nedenle,

Sayfa 110

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

bu bölümdeki tanımlayıcılardan bazıları açıkça metinlere ve/veya edebiyata gönderimde bulunuyor olsa bile,pek çoğu, konuyla ilgili “eser”e atıfta bulunmaktadır.
Yaratıcı metinler, bir tepki oluşturma eğilimi taşır ve dil eğitiminde de pek çok zaman bu desteklenir. Söz konusu
tepki bir sınıfta veya yabancı dil öğrenimiyle ilgili amatör bir edebiyat kulübünde ifade edilebilir.
Klasik tepkiler muhtemel dört ana türe ayrılmaktadır:► Katılım: Eserin diline, tarzına veya içeriğine kişisel bir tepki vererek, eserin belli bir boyutunun, eserdeki
bir karakterin veya bir karakter özelliğinin çekiciliğine kapılma;► Yorumlama: Eserin içeriği, motifleri, karakter güdüleri, metaforları vb. çeşitli boyutlarına anlam veya önemyükleme;► Çözümleme: Dil, edebî ögeler, içerik, karakterler, ilişkiler gibi eserin çeşitli boyutlarını analiz etme;► Değerlendirme: Tekniğe, yapılandırmaya, sanatçının bakışına, eserin önemine vb. yönelik eleştirel birdeğerlendirme yapma.
İlk iki kategori (katılım ve yorumlama) ile son ikisi (çözümleme ve değerlendirme) arasında temel bir farklılıkbulunmaktadır. Kişisel bir tepkiyi açıklamak ve yorum getirmek, bilişsel açıdan bakıldığında, daha entelektüel birçözümleme ve/veya değerlendirme yapmaktan çok daha basittir. Bu nedenle burada iki farklı ölçek sunulmaktadır.

Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil) yönelik kişisel görüşleri ifade etme
Yaratıcı metinler üzerine bu ilk ölçek, okullarda ve yetişkin okuma kulüplerinde benimsenen yaklaşımı yansıtmakta
ve eserin bir birey olarak kullanıcı/öğrenen üzerinde yarattığı etkinin ifade edilmesine odaklanmaktadır. Buölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:
►
►
►
►
►

Eserden neden hoşlandığını ve hangi boyutların kendisini ilgilendirdiğini açıklama,
Eserdeki karakterleri açıklama ve hangisiyle özdeşleştiğini söyleme,
Eserin boyutları ile kendi deneyimleri arasında ilişkiler kurma,
Hisler ve duygularla ilişkiler kurma,
Bireysel olarak eseri bir bütün veya boyutlar hâlinde yorumlama.

Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: Alt seviyelerdeki kullanıcı/öğrenen eserden hoşlanıp hoşlanmadığını
ve eserin kendisine ne hissettirdiğini söyleyebilir, karakterler üzerinde tartışma yürütebilir ve eserin farklı
boyutları ile kendi deneyimleri arasında ilişkiler kurabilir. B1 Seviyesinde aynı becerileri kullanıcı/öğrenen dahafazla ayrıntıyla sergiler. B2 Seviyesinde daha ayrıntılı açıklamalar sunabilir, ifade yapısı ve tarz üzerine yorumda
bulunabilir ve bir öyküdeki, romandaki, filmdeki veya oyundaki olay örgüsünün gelişimi, karakterler ve temalarüzerine kendi yorumunu yapabilir. C Seviyelerinde kullanıcı/öğrenen ayrıntılar ve örneklerle destekleyerek dahageniş kapsamlı ve derin yorumlar getirebilir.
Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil) yönelik kişisel görüşleri ifade etme
C2

C1

Tanımlayıcı yok
Eserin belli özelliklerine tepkisini ana hatlarıyla ortaya koyarak ve bu özelliklerin önemini açıklayarak bir
esere yönelik kişisel yorumlamasını ayrıntılı şekilde betimleyebilir.
Bir eserdeki bir karaktere yönelik kişisel yorumlamasını (karakterin psikolojik/duygusal durumu,
eylemlerinin güdüleri ve bu eylemlerin sonuçları) ana hatlarıyla belirtebilir.
Fikirlerini ortaya koyarak ve onları örnekler ve savlarla destekleyerek bir esere yönelik tepkilerinin açık bir
sunumunu yapabilir.

B2

Bir öykü, roman, film veya oyundaki olay örgüsünün gelişimine, karakterlere ve temalara yönelik kişisel
yorumunu ortaya koyabilir.
Bir esere yönelik duygusal tepkisini betimleyebilir ve tepkinin ne şekilde ortaya çıktığını ayrıntılı olarak
anlatabilir.
Bir eserde neleri fark edip hangi nedenle takdir ettiğini açıklayarak eserdeki ifade yapısına, tarza ve içeriğe
yönelik tepkilerini belli ayrıntılar vererek ifade edebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 111

Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil) yönelik kişisel görüşleri ifade etme
Bir eserin belli bölümlerinin veya yönlerinin neden özellikle ilgisini çektiğini açıklayabilir.
Kendisini en çok hangi karakterle ve hangi nedenle özdeşleştirdiğini belli ayrıntılar vererek açıklayabilir.
Bir öykü, film veya oyundaki olaylar ile deneyimlediği veya duyduğu benzer olayları ilişkilendirebilir.
Bir karakterin yaşadığı duygularla kendi yaşadığı duyguları ilişkilendirebilir.

B1

Hikâyenin belli bir noktasında deneyimlediği duyguları, ör. hangi noktalarda bir karakter için kaygıya
kapıldığını nedenleriyle birlikte betimleyebilir.
Bir eserin kendisinde uyandırdığı his ve düşünceleri kısaca açıklayabilir.
Bir karakterin kişilik özelliklerini betimleyebilir.
Bir karakterin duygularını betimleyebilir ve bu duyguların nedenlerini açıklayabilir.
Duygularını ve görüşlerini basit bir dille ileterek bir esere yönelik tepkisini ifade edebilir.

A2

Bir eserin hangi yönlerinin özellikle ilgisini çektiğini basit bir dille ifade edebilir.
Bir eserden hoşlanıp hoşlanmadığını, nedenlerini de belirterek basit bir dille ifade edebilir.

A2A1ÖncesiBir eserin kendisini nasıl hissettirdiğini basit sözcükler/işaretler kullanarak ifade edebilir.
Tanımlayıcı yok.

Yaratıcı metinleri (edebiyat dâhil) çözümleme ve eleştirme
Bu ölçek, lise ve üniversite düzeyinde daha sık karşılaşılan bir yaklaşımı ifade etmektedir. Daha resmî ve entelektüel
tepkilerle ilgilidir. Bir romandaki olayların önemi, bazı temaların farklı eserlerde ne şekilde ele alındığı ve bunlararasındaki başka bağlantılar, bir eserin gelenekleri ne kadar uyguladığı ve eserin bütün hâlinde daha genel
bir değerlendirmesi çözümlenen boyutlar arasında yer almaktadır. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar
kavramlar şunlardır:► Farklı eserler arasında karşılaştırma yapma,► Bir esere yönelik gerekçelendirilmiş görüş sunma,► Kullanılan tekniklerin etkililiği de dâhil olmak üzere, bir eserin özelliklerini eleştirel olarak değerlendirme.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A1 ve A2 seviyeleri için herhangi bir tanımlayıcı yoktur. B2 Seviyesine
kadar, odak noktası, değerlendirmeden çok betimleme üzerindedir. B2 Seviyesindeki kullanıcı/öğrenen,
gerekçelendirilmiş görüşler sunarak ve diğer kişilerin görüşlerine atıfta bulunarak, eserler arasındaki benzerliklerive farklılıkları çözümleyebilir. C1 seviyesindeçözümleme daha hassas hâle gelir, eserin okuru içine alma şekli, neölçüde geleneksel olduğu veya ironi kullanıp kullanmadığı ile ilgilenilir. C2 seviyesinde, kullanıcı/öğrenen, dahaince dilsel ve üslup biçimsel inceliklerin farkına varabilir, çağrıştırdığı anlamları açabilir ve belirli bir amaç içinedebî bir eserde yapı, dil ve retorik ögelerin nasıl kullanıldığına yönelik daha eleştirel değerlendirmeler yapabilir[bk. Çeviri Notu 5].
Yaratıcı metinleri (edebiyat dâhil) çözümleme ve eleştirme
Farklı dönem ve türlerden eserlerin (ör. roman, şiir, oyun) ince tarz farklılıklarını ve hem örtük hem de açıkanlamlarını fark edip takdir ederek bu metinlere yönelik eleştirel değerlendirmeler yapabilir.

C2

Metin dilinin daha incelikli ayrımlarını, retorik etkileri ve dilin üslup biçimsel kullanımını (ör. metafor,olağan dışı söz dizimi, muğlaklık) anlam ve yan anlamları yorumlayıp “açığa çıkararak” fark edebilir.
Bir eserde yer alan yapı, dil ve retorik ögelerin belli bir amaç için kullanım şeklini eleştirel olarakdeğerlendirebilir ve bunların uygunluğu ile etkinliği hakkında gerekçelendirilmiş savlar ortaya koyabilir.
Bir yazıdaki dil kullanım geleneklerinin kasıtlı ihlallerine yönelik bir eleştirel değerlendirme yapabilir.
Farklı dönem ve türlerden edebî eserleri de içeren geniş çeşitlilikteki metinlerin eleştirel olarak değerini
takdir edebilir.

C1

Bir eserin, kendi türüne ait gelenekleri ne ölçüde benimsediğini değerlendirebilir.
Bir eserin okuru hangi yollarla içine çektiğini (ör. beklentiler oluşturup bunları altüst ederek) betimleyebilirve yorumlayabilir.

Sayfa 112

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Yaratıcı metinleri (edebiyat dâhil) çözümleme ve eleştirme
Temaları, karakterleri ve sahneleri dikkate alarak, benzerlik ve zıtlıkları açığa çıkartarak ve bunlarınaralarındaki bağlantıların uyumunu ortaya koyarak, iki eser arasında karşılaştırmalar yapabilir.

B2

Tematik, yapısal ve biçimsel özelliklerin farkına vararak ve diğer kişilerin görüşleri ile savlarına gönderimde
bulunarak, bir eser hakkında gerekçelendirilmiş görüş sunabilir.
Örnekler vererek bir eserin karakterlerle özdeşleşmeyi nasıl teşvik ettiğini değerlendirebilir.
Farklı eserlerin aynı temayı işlemeleri açısından nasıl farklılaştıklarını betimleyebilir.

B1

Bir eserdeki en önemli bölümleri ve olayları, açıkça yapılandırılmış günlük dille ortaya koyabilir ve olaylarınönemi ile bu olaylar arasındaki bağlantıları açıklayabilir.
Yalnızca yüksek kullanım sıklığında olan günlük dil içeren aşina olduğu durumları kapsayan kısa, basit
anlatılardaki anahtar temaları ve karakterleri betimleyebilir.

A2Yalnızca yüksek kullanım sıklığı olan günlük dil içeren aşina olduğu durumları kapsayan kısa anlatılardaki
ana temaları ve karakterleri basit kalıplaşmış bir dille belirleyebilir ve kısaca betimleyebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

3.4.1.2. Kavramlara aracılık etmeEğitimde kabul gördüğü üzere, dil bir konu hakkında düşünmek ve bu düşünceyi dinamik ve ortaklaşa bir
yapılandırma sürecinde ifade etmek için kullanılan bir araçtır. Bu nedenle aracılık ölçeklerinin geliştirilmesininönemli bir parçası, dilin bu işlevini yakalamaktır. [Öyleyse] kullanıcılar/öğrenenler bilgi ve kavramlara erişimi
dil aracılığıyla nasıl kolaylaştırabilir? Bunun meydana geldiği iki ana durumdan biri iş birliğine dayalı çalışma
ortamı, diğeri birinin resmî veya resmî olmayan kolaylaştıran, öğreten veya eğiten rolüne sahip olmasıdır. Her ikibağlamda kavramlarla alakalı sorunların üstesinden gelerekbir zemin hazırlamadan önce, o kavramları geliştirmek
neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle “grup içinde iş birliği yapma” ve “grup çalışmasına öncülük etme” etkinlikleri
için iki ayrı ölçek sunulmuştur. Her iki durumda, aşağıdaki tabloda solda sunulan ilk ölçek etkili çalışma içinkoşulların oluşturulmasıyla (= ilişkisel aracılık) ilgilidir.
Tabloda sağda sunulan ikinci ölçek ise fikirlerin geliştirilmesi ve detaylandırılması (= bilişsel aracılık) üzerinedir.
İletişimsel dil yetkinliğinin veya çoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinliğin farklı boyutlarında olduğu gibi derindüşünmeye yardımcı olmak için ayrımlar yapılır ancak gerçek iletişim farklı boyutların bütüncül birleşimini
gerektirir. Bu bölümdeki dört tanımlayıcı ölçek, bu nedenle aşağıdaki gibi iki ayrı çift oluşturur:[Etkili çalışma için]Koşulları oluşturma[= ilişkisel aracılık]Grup içinde iş birliği yapma

Akranlarla olan iş birliğine dayalı
etkileşimi kolaylaştırma

Grup çalışmasına öncülük etme Etkileşimi yönetme

Fikir geliştirme[= bilişsel aracılık]Anlamı yapılandırmak için iş birliği
yapma
Kavramsal konuşmayı teşvik etme

Tabloda “[etkili çalışma için] koşulları oluşturma” başlığı altında görülen iki ölçek, olumlu etkileşim kurmaya
ve sürdürmeye odaklanırken, yeni bilgi ve kavramlara erişimle doğrudan doğruya ilgilenmez. Ancak bu tür bir
aracılık, yeni bilginin gelişimini kolaylaştırmak için gerekli bir öncül veya paralel bir etkinlik olabilir. İnsanlardiğer insanların görüşlerine duyarlı olmalıdır, bu nedenle olumlu bir atmosfer çoğu zaman yeni bilgiye ulaşmaya
imkân sağlayan iş birliğine dayalı katılım için bir ön koşuldur. Bu dört ölçek eğitimsel alanla doğrudan doğruya
ilgili olmalarına rağmen sınıf ortamıyla sınırlı değillerdir çünkü insanların düşüncelerini ileri götürmeye ihtiyaç
duyulan tüm alanlara uygulanabilirler.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 113

Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi kolaylaştırma
Bir kullanıcı/öğrenen çoğu zaman belirli bir ortak amaç veya aklındaki iletişimsel görev ile ilgili ait olduğu gruptakibaşarılı iş birliğine katkıda bulunur. Kullanıcı/öğrenen, tartışmayı yönlendirmek, tartışmaya yapılan katkıları
dengelemek ve tartışma sırasında grup içindeki iletişim güçlüklerinin üstesinden gelmeye yardımcı olmak için,tartışmaya uygun anlarda bilinçli müdahaleler yapmaktan sorumludur. Sadece başarılı bir iş birliği ile ilgilendiği
için, grupta kendisi için belirlenmiş bir lider rolü yoktur ve kendisi için bir lider rolü yaratmak endişesine dedüşmez. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Bireyin rolünü ve grup iletişimine katkısını bilinçli bir şekilde yönettiği iş birliğine dayalı katılım,► Anahtar noktaları değerlendirmeye ve sonraki adımları dikkate almaya veya tanımlamaya yardımcı olarak
takım çalışmasının etkin uyumlandırılması,► Tartışmayı verimli bir şekilde ilerletmek için soruların ve katkıların kullanımı,► Diğer grup üyelerinden gelen katkılar ile kendi katkılarını dengelemek için soru sorma ve söz sırası alma
kullanımı.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A2 seviyesinde olan bir kullanıcı/öğrenen, birinin önerilerini ifade
etmesine yardımcı olması koşuluyla yerine getirmesi kolay, ortak görevlerde etkin olarak iş birliği yapabilir.
B1 seviyesinde odak noktası, kullanıcının/öğrenenin sorular sorması ve başkalarını katkıda bulunmaya davet
etmesidir. B2 seviyesiyle kullanıcı/öğrenen tartışma hedeflerinin tanımlanmasına yardımcı olarak ve bu hedeflereulaşmanın farklı yollarını karşılaştırarak tartışmayı yeniden odaklayabilir. C1 seviyesinde, kullanıcı/öğrenen bir
tartışmanın zarif bir biçimde sonuca ulaşmasına yardımcı olabilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma
Bu ölçek, bir grubun üyesi olarak fikirleri teşvik etmek ve geliştirmekle ilgilidir. Ölçek özellikle ortak çalışmada
problem çözmek, beyin fırtınası yapmak, kavram geliştirmek ve proje çalışması yapmak için uygundur.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İş birliğine dayalı görevlerdeki amaçlara, süreçlere ve adımlara karar vererek bu görevleri bilişsel olarakçerçeveleme,► Fikirleri/çözümleri ortaklaşa yapılandırma,► Başkalarından düşüncelerini açıklamalarını isteme ve başkalarının düşünce akışındaki tutarsızlıkları belirleme,► Tartışmayı özetleme ve sonraki adımlara karar verme.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: Ölçek, B1 seviyesinde basit soru sorma teknikleri ve görev düzenlemeleri
ile başlayarak B2/ B2+ seviyesinde ortaklaşa fikir geliştirerek diğer insanların fikir ve görüşlerini daha da geliştirmeye,
C1 seviyesinde düşüncedeki tutarsızlıklara dikkat çekerek sorunları, zorlukları ve önerileri değerlendirmeye, C2
seviyesinde fikir birliğine varmak için tartışmayı etkili bir şekilde yönlendirmeye doğru ilerler.

Sayfa 114

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 115

C1

B2

Yapılan katkıları dikkate alarak, çekinceleri, anlaşmazlıkları, eleştirileri
ve tepkileri en aza indirecek şekilde dile getirerek grup içindeki farklı
bakış açılarına duyarlılık gösterebilir,

Fikirleri ifade ederek ve onları ortaklaşa geliştirerek, ayrıntıları açıklayarak ve gelecek eylem içinönerilerde bulunarak, iş birliği içinde karar vermeye ve problem çözmeye katkıda bulunabilir.

Bir grup tartışmasında, belirtilen fikirleri ve kararları not ederek,bunları grupla birlikte tartışarak ve daha sonra grubun görüşlerini
genele yapılan bir toplantıda özetleyerek grup sözcüsü olarak hareket
edebilir.

Bir meselenin iki farklı yönünü lehte ve aleyhte savlar sunarak ele alabilir ve bir çözüm veya uzlaşma
önerebilir.

Fikirlerini bir grup içinde sunabilir ve diğer grup üyelerinin kendi bakış açılarını yansıtan tepkilerini
dile getirmeleri için onlara sorular yöneltebilir.

Takım çalışması için hedeflerin belirlenmesine yardımcı olabilir
ve bu hedeflerin nasıl gerçekleştirileceğine yönelik seçeneklerikarşılaştırabilir.

Bir sonraki adımda neyin dikkate alınacağını ve nasıl ilerleneceğini
önererek, bir tartışmayı yeniden odaklayabilir.

Başkalarının fikir ve görüşlerini daha da geliştirebilir.

İş birliğine dayalı çalışmanın nasıl düzenleneceğine yönelik tartışmayı
teşvik etmek için sorular sorabilir.

Başkalarının söylediklerini ileterek, farklı bakış açılarını özetleyerek, detaylandırarak vedeğerlendirerek bir gruptaki tartışmayı düzenlemeye yardımcı olabilir.

Karmaşık bir görevde çözülmesi gereken ana sorunu ve dikkate alınması gereken önemli hususları
vurgulayabilir.

Düşüncedeki tutarsızlıkları vurgulayabilir ve fikir birliğine varma sürecinde başkalarının görüşlerine
meydan okuyabilir.

Atılacak adıma karar vermek amacıyla, iş birliğine dayalı bir tartışmada sorunları, zorlukları veönerileri değerlendirebilir.

Başkalarının söylediklerini bildirerek, farklı pek çok bakış açısını özetleyerek, detaylandırarakve tartarak ikili çalışma ortağıyla veya grupla bir eylem planına karar vermek için tartışmayı
şekillendirebilir.

Bir çözüm veya atılacak adım üzerinde anlaşmayı kolaylaştırmak amacıyla, yapılan çeşitli katkıları
özetleyebilir, değerlendirebilir ve ilişkilendirebilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapmaİnsanların tepkilerine bağlı olarak, sorularını ifade etme biçimini
ayarlayabilir ve/veya grup etkileşimine müdahale edebilir.

Etkileşimi geliştirebilir ve zarif bir biçimde tartışmayı sonucaulaştırmaya yardımcı olabilir.

Tanımlayıcı yok.

C2

Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi kolaylaştırma

Grup içinde iş birliği yapmaSayfa 116

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1Öncesi

A1

A2

B1Karşılıklı anlayışı kontrol etmek ve fikirlerin farklı yönlere sapmadan geliştirilmesine yardımcı olmak
için birinin söylediklerinin bir kısmını tekrarlayabilir.

Bir grup üyesinden görüşlerinin gerekçesini/gerekçelerini vermesini isteyebilir.

Bir tartışmanın odağını korumak için, sorular, yorumlar ve yeniden yapılandırmalar kullanabilir.

Amacı belirterek ve çözülmesi gereken ana meseleyi basit bir şekilde açıklayarak, karmaşık olmayan
bir iş birliğine dayalı görevdeki çalışmayı düzenleyebilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma

Tanımlayıcı yok.

Önceden hazırlanmış kısa, basit öbekler kullanarak çok basit
görevlere başkalarının katkılarını davet edebilir.

Zaman zaman karşı tarafın söylediğini tekrar etmesini veya
farklı biçimde ifade etmesini istemek koşuluyla başkalarının nedüşündüğünü sorarak, öneriler sunarak ve verilen yanıtları anlayarak
yapması kolay ve pratik görevlerde iş birliği yapabilir.

Tanımlayıcı yok.

Önceden hazırlanması koşuluyla, çok basit sözcükleri/işaretleri ve öbekleri kullanarak bir fikri ifade
edebilir ve başkalarının ne düşündüğünü sorabilir.

Basit bir şekilde önerilerde bulunabilir.

Takip ettiğini göstermek için basit yorumlar yapabilir ve ara sıra soru yöneltebilir.

Diğer katılımcıların yavaş biçimde sesletmelerive bir/birden fazlakişinin kendisine tartışmaya katılırken ve önerilerini dile getirirken
Uygun sorular sorarak, hitap ettiği kişinin kendisinin ne demek istediğini anlayıp anlamadığından
yardımcı olması koşuluyla basit, pratik, paylaşılmış görevlerde iş birliği emin olabilir.
yapabilir.

Grupta diğerlerini görüşleriyle katkıda bulunmaya davet edebilir.

Bir tartışmadaki görevi temel terimlerle tanımlayabilir ve diğerlerininuzmanlıklarıyla ve deneyimleriyle katkıda bulunmalarını isteyebilir.

Karmaşık olmayan sorular sorarak ve bu tip soruları yanıtlayarak,yerine getirmesi kolay, ortak görevlerde iş birliği yapabilir ve bir
grupta ortak bir amaç doğrultusunda çalışabilir.

Örneğin kendi önerilerini ifade ederek ve başkasının önerilerine yanıtvererek, insanların hemfikir olup olmadığını sorarak ve alternatif
yaklaşımlar önererek paylaşılan bir görev üzerine iş birliği yapabilir.

Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi kolaylaştırma

Grup içinde iş birliği yapmaEtkileşimi yönetme
Bu ölçek, kullanıcının/öğrenenin bir grubun üyeleri veya birkaç grup arasında iletişimsel etkinlikleri düzenlemesi
için lider rolü üstlendiği (örneğin öğretmen, atölye yöneticisi, eğitici veya toplantı yöneticisi gibi) durumlar
içindir. Kullanıcı/öğrenen iletişim aşamalarını yönetmek için bilinçli bir yaklaşıma sahiptir. Bu iletişim aşamaları,
tüm grubun genel iletişimini ve/veya alt grupların kendi içinde ve başka alt gruplarla iletişiminin idaresini içerir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Genel etkinliğe öncülük etme,► Yönergeler verme ve iletişimsel görev hedeflerinin anlaşılmasını kontrol etme,► Grup katılımcıları arasındaki iletişim akışını engellemeden grup veya alt gruplar içindeki iletişimi izleme
ve kolaylaştırma,► Grup veya alt gruplardaki iletişimi yeniden yönlendirme, bir grubu göreve geri döndürmek için müdahaleetme,► İhtiyaca göre, grup iletişimini desteklemek için kendi katkılarını ve etkileşimli rolünü uyarlama.
Ölçekte ilerleme şu şekilde betimlenir: B1 seviyesinde kullanıcı/öğrenen açık yönergeler verebilir, konuşma sırasını
belirleyebilir, grup katılımcılarını göreve geri getirebilir. Bu boyutlar, B2 seviyesinde farklı rollerin açıklamalarıyla,temel kurallarla ve bir grubu yeni yönergelerle göreve geri döndürme veya daha dengeli katılımı teşvik etme
becerisi ile genişletilmiştir. B2+ seviyesinde “izleme” üzerine çeşitli tanımlayıcılar kümelenmiştir, ancak bunlardan
sadece birine bu ölçekte yer verilmiştir. C1 seviyesiyle, iletişim aşamaları arasında yumuşak geçişler sağlayarak,
tartışmayı yeniden yönlendirmek için diplomatik müdahalelerde bulunarak, bir kişinin baskın olmasını önleyerek
veya grubu rahatsız eden davranışlarla yüzleşerek, kullanıcı/öğrenen çeşitli ve dengeli bir genel toplantı, grupve bireysel çalışma düzenleyebilir. C2 seviyesinde kullanıcı/öğrenen uygun düşmesi durumunda farklı rollerüstlenebilir, örtük eğilimleri tanıyabilir ve bunlara uygun rehberlik sağlayabilir ve bireyselleştirilmiş destek verebilir.

Kavramsal konuşmayı teşvik etme
Kavramsal konuşmayı teşvik etme, başka birinin/birilerinin pasif şekilde bir öncüyü takip etmeleri yerine, başka
bir kavramı oluşturabilmeleri için onlara yönlendirici destek [scaffolding] sağlamayı içerir. Kullanıcı/öğrenen bu tip
bir yönlendirici desteği, geçici olarak bir kolaylaştırıcı rolü üstlenerek veya gruptakilerin kavramları anlamalarınısağlamak için grubu yönlendiren belirlenmiş bir uzman rolünü (örneğin animatör, öğretmen, eğitmen, müdür)üstlenerek verebilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Mantıksal akıl yürütmeyi (söyleşimsel konuşma) teşvik etmek için sorular sorma,► Mantıksal, tutarlı söyleme katkıda bulunma.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: Ölçek, A1 seviyesinde ilgi gösterme ile başlayıp; A2 seviyesinde birkişiyi tartışmaya dâhil etmek veya fikrini sormak için basit sorular sorma ile devam edip; B2+ ve üstü seviyelerde
mantıksal akıl yürütmeyi, fikirleri doğrulamayı ve tutarlı düşünce serisinin yapılandırmasını teşvik etme amacıyla
tartışmayı izleme ve yüksek bilişsel seviyede sorular sormaya doğru ilerler.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 117

Sayfa 118

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Mantıksal akıl yürütmeyi (ör. varsayımda bulunma, çıkarım yapma, çözümleme,doğrulama ve tahmin etme) teşvik etmek amacıyla farklı katkıları temel alıp geliştiren bir
dizi açık soru sorabilir.

Aşamalar arasında yumuşak geçişler sağlayarak çeşitli ve dengeli genel toplantı,
grup ve bireysel çalışma düzenleyebilir.
Tartışmayı yeniden yönlendirmek, bir kişinin baskın olmasını engellemek veya
rahatsız edici davranışların üstüne gitmek için diplomatik olarak müdahaledebulunabilir.

C1

Birinin belli bir fikir hakkında ne düşündüğünü sorabilir.

Gerektiğinde ifadesini oluşturmada destek alması durumunda, ortaklaşa çalışan
bir gruba çok basit yönergeler verebilir.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

A2

A1

A1
ÖncesiTanımlayıcı yok.

Bir fikre yönelik ilgisini göstermek için basit, birbirinden kopuk kelimeler/işaretler ve sözel
olmayan belirtkeler kullanabilir.

Birine neden bir şeyi düşündüğünü veya bir şeyin nasıl olacağını düşündüğünü sorabilir.

B1

Bir etkinliği düzenlemek için basit, açık yönergeler verebilir.

İnsanlardan bir fikrin nasıl tartışılan ana konuya uyduğunu açıklamalarını isteyebilir.

İnsanların fikirlerini temel alıp onları geliştirebilir ve bu fikirleri tutarlı bir düşünce serisiyleilişkilendirebilir.

İnsanları düşüncelerini genişletmeye ve görüşlerini doğrulamaya veya netleştirmeyeteşvik etmek için sorular sorabilir ve geri bildirimler verebilir.

İnsanlardan yapmış oldukları bir açıklamadaki belirli noktaları detaylandırmalarını
isteyebilir.
Açıklanan kavramların anlaşılıp anlaşılmadığını denetlemek için uygun sorular sorabilir.
İnsanlara nasıl akıl yürüttüklerini açıklamaları için sorular sorabilir.

Grup çalışması için açık yönergeler vererek iş birliği sürecinde katılımcıların farklı
rollerini açıklayabilir.
Problem çözümünü veya öneri seçeneklerini değerlendirmeyi içeren küçük
gruplardaki iş birliğine dayalı tartışmanın temel kurallarını açıklayabilir.
Bir grubu yeni yönlendirmelerle göreve döndürmek veya daha eşit dağılımlı bir
katılıma teşvik etmek için gerektiğinde müdahale edebilir.

Bir tartışma sırasında gruptakileri görüşlerini ifade etmeye davet ederek söz almasırasını düzenleyebilir.

B2

Karmaşık soyut konular üzerine olan bir tartışmada, sorular yöneltip ve başkalarını akıl
yürütmelerini detaylandırmaya teşvik edip tartışmaya yön verip, fikirlerin geliştirilmesine
etkili bir şekilde öncülük edebilir.

Katılımcıların ihtiyaçlarına ve etkinliğin gerekliliklerine göre farklı roller (kaynak
kişi, aracı, üst denetçi vb.) üstlenebilir ve bireyselleştirilmiş destek sağlayabilir.
Etkileşimdeki örtük eğilimleri fark edebilir ve tartışma gidişatına rehberlik etmekiçin uygun adımlar atabilir.

C2

İş birliğine dayalı grup çalışmasını verimli bir şekilde düzenleyebilir ve yönetebilir. Bir gruptaki kişileri düşüncelerini betimlemeye ve detaylandırmaya teşvik edebilir.
Bir grubu göreve geri döndürmek veya eşit dağılımlı katılım sağlamak için, araya
girip müdahale etmeden bireysel ve grup çalışmalarını izleyebilir.
İnsanların dikkatini görevin çeşitli yönlerine odaklamak amacıyla, yerinde sorular Bir kavram veya çözüm bulmak amacıyla, bir gruptaki kişileri birbirlerinin bilgi ve fikirlerini
temel alıp bu bilgi ve fikirleri geliştirmeye teşvik edebilir.
sorarak ve önerilerde bulunarak destekleyici bir şekilde araya girebilir.

Kavramsal konuşmayı teşvik etme

Etkileşimi yönetme

Grup çalışmasına öncülük etme

3.4.1.3. İletişime aracılık etme
2001 D-AOBM metninde aracılık üzerine olan bölümün kısalığına rağmen, sosyal boyutunun altı çizilmiştir. Aracılık,“toplumlarımızın olağan dilsel işleyişinde önemli bir yer tutan” etkinliklerde bulunan farklı muhataplar arasında
aracı rolü oynayan dil kullanıcısı ile ilgilenir (D-AOBM Bölüm 2.1.3). İnsanların bazen birbirlerini anlamakta zorlukçekmesinin tek nedeni elbette ki dil değildir. Aracılık, bir metnin anlaşılır kılınması açısından düşünülse de anlama
güçlüğü ilgili alana yönelik aşinalık eksikliğinden kaynaklanabilir. Başka birini anlamak, her iki bakış açısını dagöz önünde bulundurarak bir bakış açısından diğerine tercüme etme çabasını gerektirir. Bazen insanlar bunubaşarmak için üçüncü bir kişiye veya alana ihtiyaç duyarlar. Kimi zaman herhangi bir anlayış ve dolayısıyla iletişimi
sağlayacak koşulları yaratmak için çözülmesi gereken hassas durumlar, gerilimler ve hatta anlaşmazlıklar vardır.
Belirli bir dilde veya dillerde -özellikle kültürlerarası bir öge işin içindeyse- iletişimsel karşılaşmalardan daha iyi
sonuç almak amacıyla iletişime aracılık etme becerisine ait tanımlayıcıların daha iyiye ulaşmak için bu alandaki
farkındalıklarını ve yetkinliklerini geliştirmek isteyen öğretmenler, eğitmenler, öğrenenler ve profesyonellerledoğrudan doğruya ilgisi vardır.

Çoğul kültürlü bir ortam sağlama
Bu ölçek, dilsel ve kültürel olarak farklı muhataplar arasında iletişim ve iş birliğini sağlamak amacıyla ortak bir
ortam yaratma kavramını yansıtır (yani, “ötekilik”le başa çıkma, benzerlikleri ve farklılıkları belirleme, bilinen ve
bilinmeyen kültürel özellikleri temel alıp onları geliştirme vb. kapasitesi). Kullanıcı/öğrenen çok kültürlü bağlamlarda dâhil olmak üzere farklı kültürel geçmişlerden gelen katılımcılar arasında başarılı bir iletişim için olumlu ve
etkileşimli bir ortama imkân sağlamayı amaçlar. Katılımcılar sadece çoğul kültür birikimlerini temel alıp kabul
görmek ve kendi görev veya mesajlarını güçlendirmek için onu geliştirmek yerine(bk. “Çoğul kültürlü birikimi
temel alıp geliştirme”), başkaları arasında iletişimi geliştirmek amacıyla tarafsız, güven duyulan, ortak bir “ortam”
yaratarak kültürel aracı rolüyle devreye girerler. Zıt kültürel bakış açılarından kaynaklanan olası iletişim güçlükleriniönlemek ve/veya üstesinden gelmek amacıyla kullanıcılar/öğrenenler, katılımcılar arasında kültürlerarası anlayışı
genişletmeyi ve derinleştirmeyi amaçlarlar. Doğal olarak, aracılık eden kişinin kültürlerarası iletişimi etkileyensosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıklar üzerine sürekli gelişen bir farkındalığa ihtiyacı vardır. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kültürel normların ve bakış açılarının katılımcılar arasında anlaşılmasını teşvik etmek için soruları kullanmave ilgi gösterme,► Farklı sosyokültürel ve toplumdilbilimsel bakış açılarına ve normlara duyarlılık ve saygı gösterme,► Sosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıklardan kaynaklanan yanlış anlamaları öngörme, bunlar üzerineeğilme ve/veya bunları onarma.
Ölçekte ilerleme şu şekilde betimlenir: B1 seviyesinde vurgu, insanları tanıtma ve soru sorarak ve cevaplayarak
ilgi ve empati gösterme üzerinedir. B2+ seviyesi ile farklı bakış açılarının fark edilip takdir edilmesi ve esneklik
merkez konumdadır: Bu beceri denge ve mesafe sağlayarak bir gruba ait olma, kendini duyarlı bir şekilde
ifade etme, yanlış anlamaları açıklığa kavuşturma ve söylenenlerle ne kastettiğini açıklamayı içerir. Bu boyut,
kullanıcının/öğrenenin yanlış anlamaları ve kültürel anlaşmazlıkları önlemek ve/veya onarmak amacıyla ince, gözeçarpmayan düzenlemeler yaparak eylemlerini ve ifadelerini bağlama göre kontrol edebildiği C seviyelerinde dahada geliştirilmiştir. C2 seviyesi ile kullanıcılar/öğrenenler sosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıkları dikkate
alarak etkili ve doğal bir biçimde aracılık yapabilirler.
Çoğul kültürlü bir ortam sağlama

C2

Sosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıkları dikkate alarak kendi topluluğunun ve diğer topluluklarınüyeleri arasında etkili ve doğal bir şekilde aracılık yapabilir.
Hassas bir tartışmayı ince ayrımların ve örtük eğilimlerin farkında olarak etkili bir şekilde yönlendirebilir.
Belirsizlikle başa çıkarak, tavsiye ve destek sunarak ve yanlış anlamaları önleyerek kültürlerarasıkarşılaşmalarda ortak iletişim kültürüne katkıda bulunan bir aracı olarak hareket edebilir.

C1İnsanların söylenenleri veya yazılanları nasıl yanlış anlayabileceklerini tahmin edebilir ve farklı kültürel bakış
açılarına yorum yaparak ve onları yorumlayarak ilgili meseleye yönelik olumlu etkileşimin sürdürülmesine
yardımcı olabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 119Çoğul kültürlü bir ortam sağlama
İçinde yer alanların aşina olmadığı belirli bir durumda nasıl ilerleneceğine yönelik bir fikir birliği oluşturmak
için sosyokültürel gelenekler hakkındaki bilgisinden yararlanabilir.
Kültürlerarası karşılaşmalarda kendi dünya görüşü dışındaki bakış açılarını takdir ettiğini gösterebilir ve
kendisini bağlama uygun bir şekilde ifade edebilir.
Kültürlerarası karşılaşmalar sırasında meydana gelen yanlış anlamaları ve yanlış yorumlamaları, şüpheleri
gidermek ve tartışmayı ilerletmek amacıyla aslında kastedileni belirterek, açığa kavuşturabilir.

B2

Farklı fikirleri, duyguları ve bakış açılarını anladığını ve takdir ettiğini ifade ederek ve katılımcıları
birbirlerinin fikirlerine katkıda bulunmaya ve o fikirlere yönelik görüşlerini belirtmeye davet ederek ortak
bir iletişim kültürünü teşvik edebilir.
Farklı kültürel yönelimlere sahip insanlarla, görüş ve bakış açılarındaki benzerlikleri ve farklılıkları tartışarak,iş birliği içinde çalışabilir.
Diğer kültürlerden insanlarla iş birliği yaparken ortak prosedürler oluşturmak amacıyla çalışma şeklinde
uyarlamalar yapabilir.
Karşılıklı konuşma başlatarak, basit soru ve yanıtlarla ilgi ve empati göstererek ve aynı fikirde olduğunu vekarşı tarafı anladığını ifade ederek kültürlerarası iletişimi destekleyebilir.
Kültürlerarası karşılaşmalarda grupta bulunan diğer kişilerin farklı duygu ve dünya görüşleri olduğunun
ayırdına vararak destekleyici bir şekilde hareket edebilir.

B1

Farklı kültürel geçmişe sahip insanları tanıtmak ve bazı soruların ilgili kültürlerde başka biçimde
algılanabileceğinin farkında olarak soru sorup cevaplamak için sınırlı bir birikim kullanarak kültürlerarasıalışverişi destekleyebilir.
Dil ve kültüre ilişkin değerler ve tutumlar hakkında basit bir şekilde bilgi alışverişinde bulunarak ortak bir
iletişim kültürünün gelişmesine yardımcı olabilir.

A2

Bir konuda anlaşmaya varıldığını belirtmek, davet etmek, teşekkür etmek vb. şeyler için sınırlı bir birikimden
yararlanırken insanlardan bir şeyleri açıklamalarını ve söylediklerine açıklık getirmelerini istemek için basit
sözcükler/işaretler kullanarak kültürlerarası bilgi alışverişine katkıda bulunabilir.

A1

Basit sözcük, işaret ve sözel olmayan belirtkelerle samimi bir tavır ve ilgi göstererek başkalarını katkıdabulunmaya davet ederek ve doğrudan doğruya kendisine hitap edildiğinde anlayıp anlamadığını belirterek,
kültürlerarası bilgi alışverişini kolaylaştırabilir.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

Resmî olmayan durumlarda (arkadaşlar ve meslektaşlarla) aracı görevi üstlenmeBu ölçek, kullanıcının/öğrenenin çoğul dilli bir birey olarak diller ve kültürler arasında kamusal, özel, mesleki
veya eğitimsel alanlarda resmî olmayan durumlarda elinden geldiğince aracılık etmesine yöneliktir. Bu nedenleölçek, profesyonel tercümanların faaliyetleri ile ilgili değildir. Aracılık tek yönlü (örneğin, bir karşılama konuşması
sırasında) veya çift yönlü (örneğin, karşılıklı bir konuşma sırasında) olabilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen
anahtar kavramlar şunlardır:► Karşılıklı bir konuşma sırasında konuşmacıların/işaret dili kullanıcılarının ne söylediğini resmî olmayan birşekilde iletme,► Önemli bilgileri iletme (örneğin, işteki bir durum sırasında),► Demeçlerde ve sunumlarda ifade edilenin anlamını tekrarlama.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A seviyelerinde kullanıcı/öğrenen çok basit bir şekilde yardımcı
olabilirken A2+ ve B1 seviyeleriyle öngörülebilir günlük durumlarda aracılık yapabilir. Ancak bu tür yardımlar
konuşmanın muhataplarının gerektiğinde ifadelerini değiştirme veya bilgileri tekrarlama konusunda destekleyici
olmalarına bağlıdır. B2 seviyesinde duraklamalar göz önüne alındığında kullanıcı/öğrenen ilgi alanı içinde yetkinbir şekilde aracılık yapabilir ve C1 seviyesiyle aracılığı çok çeşitli konularda akıcı bir şekilde gerçekleştirebilir. C2
seviyesinde kullanıcı/öğrenen ayrıca tarz, üslup ve kültürel bağlamı yansıtarak muhatapların vermek istediği
mesaja sadık kalarak anlamı iletebilir.

Sayfa 120

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Resmî olmayan durumlarda (arkadaşlar ve meslektaşlarla) aracı görevi üstlenmeC2Çok çeşitli genel ve uzmanlık gerektiren konularda (A dilinde) söylenenlerin anlamını, uygun tarz ve üslubu
koruyarak, daha ince anlam ayrımlarını ileterek ve sosyokültürel imaları detaylandırarak, (B dilinde) açık,
akıcı, iyi yapılandırılmış bir şekilde iletebilir.

C1Önemli bilgileri açık ve öz bir şekilde aktararak ve kültürel göndermeleri açıklayarak kişisel, akademik ve
mesleki ilgi alanına giren (A dilinde) geniş çeşitlilikteki konularda söylenenlerin anlamını (B dilinde) akıcı birşekilde iletebilir.
Ayrıntılı bilgileri aktararak, her iki tarafın da dikkatini arka plan bilgilerine ve sosyokültürel ipuçlarınaçekerek ve gerektiğinde açıklayıcı ve tamamlayıcı sorular yönelterek /açıklamalar yaparak, (A ve B dilleri
arasında) aracılık yapabilir.

B2

Kültürel ipuçlarını uygun şekilde yorumlayarak ve gerektiğinde ek açıklamalar yaparak, kendi alanında(A dilinde) yapılan bir karşılama konuşmasında, bir anekdot/anı paylaşımında veya bir sunumda, sunan
kişinin konuşma sırasında sık sık aracılığa yönelik duraklaması koşuluyla, söylenenlerin anlamını (B dilinde)
iletebilir.
İlgi alanına giren konularda, (A dilinde) söylenenlerin anlamını, önemli açıklamaların ve bakış açılarınınönemini aktararak ve gerektiğinde açıklayarak, ihtiyaç olursa muhatapların açıklama yapması koşuluyla, (Bdilinde) iletebilir.

B1

A2

A1
A1
Öncesi

Karmaşık olmayan olgusal bilgileri ve açık kültürel göndermeleri aktararak, ilgi alanlarındaki konularda(A dilinde) söylenenlerin ana anlamını, önceden hazırlanabilmesi ve muhatapların günlük dilde açıkça
sesletmeleri koşuluyla, (B dilinde) iletebilir.
Muhatapların açık bir biçimde sesletmelerive kendisinin açıklama isteyebilmesi ve kendini nasıl ifade
edeceğini planlamak için ara verebilmesi koşuluyla, önemli nezaket kurallarına uyarak, kişisel ilgi alanındaki
konular hakkında (A dilinde) söylenenlerin ana anlamını (B dilinde) iletebilir.
Açık bir biçimde sesletilmesi ve kendisinin tekrar ve açıklama talep edebilmesi koşuluyla temel kültürelâdetlere uyarak ve önemli bilgileri aktararak günlük durumlarda (A dilinde) söylenenlerin genel anlamını (Bdilinde) iletebilir.
Başkalarının kendisine ifade ederken yardımcı olması koşuluyla kişisel isteklerine ve ihtiyaçlarına yönelikbilgi paylaşarak tahmin edilebilir günlük durumlarda (A dilinde) söylenenlerin ana noktasını (B dilinde)
iletebilir.
Başkalarının ifade ederken kendisine yardımcı olması koşuluyla başkaları hakkındaki (A dilinde) kişisel
detayları ve basit, tahmin edilebilir bilgileri (B dilinde) iletebilir.
Tanımlayıcı yok.

Hassas durumlarda ve anlaşmazlıklarda iletişimi kolaylaştırma
Bu ölçek, kullanıcının/öğrenenin üçüncü taraflar arasındaki bir anlaşmazlık durumunda, resmî bir aracılık rolüne
sahip olduğu veya onların arasındaki bir yanlış anlaşılmayı, hassas bir durumu veya anlaşmazlığı çözmeye çalıştığı
resmî olmayan durumlar için tasarlanmıştır. Öncelikle kullanıcı/öğrenen, tarafların birbirlerinin konumunu
anlamalarına yardımcı olarak, sorunun ne olduğunu ve tarafların ne istediğini açıklığa kavışturmakla ilgilenir.
Bir sorunu çözüme ulaştırmak için kullanıcılar/öğrenenler üçüncü tarafı/tarafları ikna etmeye çalışabilirler. Birtartışmaya dâhil olan tarafların bakış açıları arasında bir denge kurma arayışında oldukları için tartışmaya yönelik
kendi bakış açılarını dile getirme endişesi taşımazlar. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Bir diyalogda katılımcılar tarafından temsil edilen farklı bakış açılarını hassas ve dengeli bir şekilde inceleme,► Katılımcıların tartışılan meselelere ilişkin anlayışlarını geliştirmek ve derinleştirmek amacıyla ifade edilenbakış açılarını detaylandırma,► Ortak zemin oluşturma,► Katılımcılar arasında olası uzlaşı alanları oluşturma,► Bir anlaşmaya veya çözüme yaklaşmak için, bir veya daha fazla katılımcının bakış açısında değişime aracılıketme.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A seviyelerinde kullanıcı/öğrenen anlaşmazlıkların ne zaman
meydana geldiğinin farkında olabilir. B1 seviyesinde açıklamalar alabilir, konuları anladığını gösterebilir ve gerekli
yerde açıklama isteyebilir. B2 seviyesinde ana konuları ve ilgili tarafların konumlarını özetleyebilir, ortak zemini

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 121belirleyebilir, olası çözümleri vurgulayabilir ve üzerinde anlaşılanları özetleyebilir. Bu beceriler B2+ seviyesindekullanıcının/öğrenenin meseleler hakkında ayrıntılı farkındalık göstermesi ve olası çözümleri ortaya çıkarması
ile daha da derinleşir. C seviyelerinde, hassas bir tartışmayı duyarlı bir şekilde yönlendirmede daha etkili olmak
için, diplomatik ve ikna edici dile sahiptirler.
Hassas durumlarda ve anlaşmazlıklarda iletişimi kolaylaştırma

C2

Duruma ve kültürel algılara bağlı olarak herhangi bir yorumu diplomatik bir biçimde ifade ederek rahatsız
edici bir katılımcıyla zarif bir biçimde ilgilenebilir.
İlkesel bir mesele üzerinde, başkalarının bakış açılarına saygı gösterirken kendinden emin ama diplomatik
bir duruş sergileyebilir.
Taraflardan her birinin anlaşmaya yönelik gereksinimlerinin ayrıntılı olarak anlaşıldığını göstermek içintekrar ve açımlama kullanarak farklı bakış açılarına hassasiyet gösterebilir.

C1Anlaşmazlık içindeki her iki tarafın görüşünün merkezinde ne olduğunu ve belirli durumlarda nelerden
vazgeçmeye istekli olduklarını belirlemeleri için diplomatik bir talepte bulunabilir.
Anlaşmazlık içindeki tarafların bakış açılarını değiştirmelerini önermek için ikna edici bir dil kullanabilir.
Anlaşmazlık içindeki tarafların fikir birliğine varmalarına yardımcı olmak amacıyla mahcubiyet veya
gücenmeyi en aza indirmek için açık uçlu, tarafsız sorular sorarak muhtemel çözümleri ortaya çıkarabilir.
Anlaşmazlık içindeki tarafların görüşünü daha açık bir şekilde yeniden belirleyerek ve ihtiyaç ve hedeflerineöncelik vererek birbirlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.

B2

Neyin üzerinde anlaşmaya varıldığının ve tarafların her birinden ne beklendiğinin açık ve doğru bir özetini
yapabilir.
Sorular sorarak ortak payda alanlarını belirleyebilir ve her iki tarafı da olası çözümleri vurgulamaya davet
edebilir.
Bir anlaşmazlıktaki ana noktaları kabul edilebilir bir netlik içinde özetleyebilir ve ilgili tarafların bakış açılarını
açıklayabilir.
İki tarafın yaptığı açıklamaları özetleyebilir, anlaşma alanlarını ve anlaşmanın önündeki engelleri
vurgulayabilir.

B1Anlaşmazlık içinde olan taraflardan kendi bakış açılarını açıklamalarını isteyebilir ve konunun aşina olması
ve tarafların kendini açıkça ifade etmeleri koşuluyla onların görüşlerine kısaca yanıt verebilir.
Aşina olduğu bir konuda, anlaşmazlık yaşanan bir durumdaki anahtar meseleleri anladığını gösterebilir ve
basit onaylanma ve/veya açıklama taleplerinde bulunabilir.

A2İnsanların ne zaman aynı fikirde olmadığını veya etkileşimde zorlukların ne zaman oluştuğunu fark edebilirve uzlaşmayı ve anlaşmayı sağlamak için ezberlenmiş, basit öbeklere başvurabilir.

A1İnsanların aynı fikirde olmadığını veya birinin bir sorunu olduğunu fark edebilir ve anlayış göstermek içinezberlenmiş, basit ifadeler (ör. “Anlıyorum.” veya “İyi misin?”) kullanabilir.

A1ÖncesiTanımlayıcı yok.

3. 4. 2. Aracılık stratejileri
Kullanıcının/öğrenenin aracılık yeteneği, sadece ilgili dil veya dillerde dilsel olarak yetkin olmayı değil, iletişimselbağlamın geleneklerine, koşullarına ve kısıtlamalarına bağlı olarak uygun aracılık stratejilerinin kullanılmasını dagerektirir. Aracılık stratejileri, açıklık kazandırmak ve anlamayı kolaylaştırmak amacıyla başvurulan tekniklerdir. Biraracı olarak kullanıcı/öğrenen, aracılık bağlamına bağlı olarak insanlar arasında, metinler arasında, söylem türleri
arasında, diller, lehçeler, ağızlar arasında veya farklı iletişim kanalları arasında mekik dokuma ihtiyacı duyabilir.
Bu bölümde sunulan stratejiler iletişim stratejileridir, yani insanlara anlamaları için fiili aracılık sürecinde yardım
etme yollarıdır. Aracılık stratejileri, kaynak içeriğin alıcı için işlenme şekliyle ilgilidirler. Örneğin, kaynak içeriği
detaylandırmak, yoğunlaştırmak, açımlamak, basitleştirmek, metaforlarla veya görsellerle örneklemek gerekli
midir? Stratejiler, etkinliklerin çoğuna uygun düşmelerinden dolayı ayrı ayrı sunulmuşlardır.

Sayfa 122

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

3.4.2.1. Yeni bir kavram açıklama stratejileri
Var olan bilgi birikimiyle ilişkilendirme
Mevcut bilgilerle bağlantı kurmak öğrenme sürecinin önemli bir parçası olduğu için aracılık sürecinin de önemli
bir parçasıdır. Örneğin, aracı yeni bir bilgiyi karşılaştırmalar yaparak alıcının hâlihazırda bildiği bir şeyle nasıl ilişkili
olduğunu betimleyerek veya alıcıların önceki bilgileri etkinleştirmesine yardımcı olarak açıklayabilir. Yeni bilgi vekavramları önceki materyallerle ve arka plan dünya bilgisiyle ilişkilendirerek diğer metinlerle bağlantılarkurabilir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İnsanları mevcut bilgilerini etkinleştirmeye teşvik etmek için sorular sorma,► Yeni ve önceki bilgiler arasında karşılaştırmalar yapma ve/veya bağlantılar kurma,► Örnekler verme ve tanımlar getirme.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: B1 seviyesinde günlük aşina deneyimlerle karşılaştırma becerisi ilebaşlayan, B2 seviyesinde bağlantıların belirgin açıklamalarıyla farkındalık arttırma ile devam eden, C2 seviyesindeönceki bilgilere dayanan karmaşık kavramların genişletilmiş, spontane tanımlanmasına doğru bir ilerleme vardır.

Dili uyarlama
Kullanıcı/öğrenen, bir metnin içeriğini farklı bir metin türünde olan ve farklı bir üsluba sahip yeni bir metne dâhil
etmek amacıyla, dil, tarz ve/veya üslup kullanımında değişikliklere ihtiyaç duyabilir. Bu eş anlamlılar, benzetmeler,basitleştirme veya açımlama yoluyla yapılabilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Açımlama,► Aktarış biçimini uyarlama,► Teknik terimleri açıklama.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A2 seviyesinden B2 seviyesine kadar kullanıcı/öğrenen, metinlerin
içeriğini daha anlaşılır kılmak için açımlama ve basitleştirme kullanabilir. B2 seviyesi tanımlayıcıları, açımlandığında
anlaşılabilir hâle gelecek zor kavramların ve teknik konuların açımlanması ve bilinçli bir dil uyarlaması üzerinedir.
C seviyelerinde, kavramlar teknik veya karmaşıktır ve kullanıcı/öğrenen içeriği hedef dinleyiciye/okura ve amaca
uygun olarak farklı bir metin türü veya üslupta sunabilir.

Karmaşık bilgiyi parçalara bölme
Anlama genellikle karmaşık bilgileri bileşenlerine ayırarak ve bu parçaların bütün resmî vermek için nasıl bir araya
geldiklerini göstererek geliştirilebilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Bir süreci basamaklara bölme,► Fikirleri ve yönergeleri maddeler hâlinde sunma,► Bir tartışma zincirinde belirtilen ana noktaları ayrı ayrı sunma.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: B1 seviyesinde kullanıcı/öğrenen yönergeleri veya bilgilendirici
metinleri tek tek sunabilir. B2 seviyesinde karmaşık süreçleri veya savları bölebilir ve onların bileşenlerini ayrı
ayrı sunabilir. C1 seviyesinde pekiştirme ve özetleme üzerinde ek bir vurgu vardır ve C2 seviyesinde kullanıcı/
öğrenen parçaların bütünle ilişkisini açıklayabilir ve konuyu farklı yollardan çözümlemeye teşvik edebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 123

Sayfa 124

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

C1

Bir yönerge serisini, her defasında birkaç sözcüğü/işaretiyavaş bir şekilde tekrar ederek ve anlaşılmayı kolaylaştırmak
için sözlü ve sözsüz vurgu yaparak daha kolay hâle
getirebilir.
Tanımlayıcı yok.

Kaynak metindeki sırayı takip ederek kısa bir parçayı basit bir
biçimde açımlayabilir.
Günlük bir konu üzerine basit bir mesajın ana noktasını,başkasının anlamasına yardımcı olmak için farklı şekilde ifadeederek tekrarlayabilir.

Basit sorular sorarak, yeni bir bilginin insanların aşina
olduklarıyla nasıl alakalı olduğunu gösterebilir.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

A1

A1
Tanımlayıcı yok.
ÖncesiTanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

Kısa eğitici veya bilgilendirici bir metni ayrı ayrı maddeler
hâlinde sunarak daha kolay anlaşılır hâle getirebilir.

Aşina olduğu konular hakkında kısa ve karmaşık olmayan
metinlerdeki (ör. bir dergi makalesi, bir mülakat) ana noktaları,içeriğin başkaları için erişilebilir olması amacıyla daha basit
biçimde açımlayabilir.

İnsanların günlük deneyimlerini kaynak olarak kullananörnekler sunarak bir şeyin nasıl işlediğini açıklayabilir.

Yeni bir kavram veya prosedürü, insanların aşina olduğu
bir kavramla karşılaştırarak açıklayabilir.

Karmaşık bir süreci bir dizi küçük adıma bölerek daha kolayanlaşılır hâle getirebilir.

Bir savın içeriğini ayrı ayrı sunarak karmaşık bir meseleyianlaşılması basit hâle getirebilir.

Ana noktaları mantıklı bir bağlantılı kalıpta sunup onları
vurgulayarak ve sınıflandırarak ve verilen mesajın anahtar
boyutlarını farklı yollardan tekrarlayıp o mesajı pekiştirerek
karmaşık bir meselenin anlaşılmasını kolaylaştırabilir.

Parça-bütün ilişkisini açıklayarak ve o konuya farklı yaklaşım
yollarını teşvik ederek karmaşık bir konunun anlaşılmasını
kolaylaştırabilir.

Karmaşık bilgiyi parçalara bölmeİlgi duyulan bir konu üzerine yazılmış bir metnin ana içeriğini
(ör. bir deneme, herkese açık bir tartışma forumu, bir sunum),daha basit bir dilde açımlayarak başkaları için erişilebilir hâle
getirebilir.

İnsanları mevcut bilgi ve deneyimleri ile bağlantı
kurmaya teşvik etmek için, onlara soru sorabilir ve geri
bildirimde bulunabilir.

Kendi alanı ile ilgili karmaşık bir bilgiyi, basit bir dildeaçımlayarak, başkaları için daha açık ve belirgin bir hâle
getirebilir.

Kendi alanına ait teknik konuları, o alana yönelik uzmanlıkbilgisine sahip olmayan bir alıcının anlayabilmesi için teknik
olmayan bir dil kullanarak açıklayabilir.

Karmaşık teknik metinleri, o alana yönelik uzmanlık bilgisinesahip olmayan bir alıcının anlayabilmesi için teknik olmayan
bir dil kullanarak açımlayabilir ve yorumlayabilir.

Aşina olmadığı bir alıcının karmaşık ve uzmanlık gerektiren
bir konuyu anlaması için dili (ör. cümle yapısı, deyimler, jargonaçısından) uyarlayabilir.

A2

B1

B2

İnsanları soyut bir konuyla ilgili mevcut bilgileri
hakkında düşünmeye teşvik etmek ve açıklanacakolan bir şeyle bağlantı kurmalarına yardımcı olmak içinspontane bir dizi soru sorabilir.

Oturumun amaçları ile katılımcının/ katılımcıların kişisel
veya mesleki ilgi alanları ve deneyimleri arasındakibağlantıları belirgin bir şekilde açıklayabilir.

Çok çeşitli metinlerde geçen dili, ana içeriği ilgili izleyiciye/okura uygun üslupta ve karmaşıklık derecesinde ve detaylarla
sunmak amacıyla uyarlayabilir.

Var olduğu düşünülen mevcut bilgilerine dayanangenişletilmiş tanımlar ve açıklamalar sağlayarak
karmaşık kavramları (ör. bilimsel kavramlar) tanıtabilir.

C2
Kendi uzmanlık alanına ait teknik terimleri ve karmaşık
kavramları kendi alanındaki meseleler hakkında konuşurken oalanda uzman olmayan kişilere açıklayabilir.

Dili uyarlama

Var olan bilgi birikimiyle ilişkilendirme

Yeni bir kavram açıklama stratejileri

3.4.2.2. Bir metni basitleştirme stratejileriYoğun bir metni detaylandırarak açma
Bilgi yoğunluğu genellikle bir metni anlamanın önünde bir engeldir. Bu ölçek yardımcı bilgiler, örnekler, ayrıntılar,arka plan bilgileri, akıl yürütme ve açıklayıcı yorumların dâhil edilmesi yoluyla girdi kaynağının genişletilmesi
üzerinedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Tekrarlama ve gereğinden fazla sözcük kullanma, örneğin farklı yollarla açımlama,► Bazı şeylerin daha belirgin açıklanması için tarzda değişiklik yapma,► Örnekler verme.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: B1 ve B2 seviyelerinde tekrar ve daha fazla örnek sağlamaya vurgu
yapılırken C seviyelerinde yardımcı ayrıntılar ekleyerek daha çok detaylandırma ve açıklamaya odaklanılır.

Metnin anlaşılırlığını kolaylaştırma
Bu ölçek, yukarıdaki “Yoğun bir metni detaylandırarak açma” ölçeğinin tam tersi yani yazılı bir metni temel
mesaj(lar)ına göre budama [yani gereksiz detaylardan arındırma] ile ilgilidir. Bu, tekrarları ve ara sözleri ortadan
kaldırarak aynı bilgiyi daha ekonomik biçimde ifade etmeyi ve ilgili metnin yeni bilgi katmayan bölümlerinidışarıda bırakmayı içerebilir. Aynı zamanda önemli noktaları vurgulamak, sonuçlar çıkarmak veya karşılaştırma
yapmak amacıyla kaynak fikirlerin yeniden gruplandırılmasını da içerebilir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen
anahtar kavramlar şunlardır:► Anahtar sözcükleri vurgulama,► Tekrar ve dolaylı anlatımdan arındırma,► Okur için alakalı olmayan bilgileri çıkarma.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: Vurgulama, A2+/B1 seviyesinde basitçe metin üzerinde bir şeyin
altını çizme veya metnin kenarına işaretler ekleme şeklinde olabilir ancak C2 seviyesinde kaynak metnin tamamen
yeniden yazılması anlamına gelebilir. B2 seviyesinde, kullanıcı/öğrenen, alakasızlıkları ve tekrar edilenleri ortadan
kaldırmak amacıyla kaynak metinde düzenlemeler yapabilir. C seviyelerinde odak, belirli bir hedef okur içinkaynak metnin üzerinde uyarlamalar yapmaya doğru değişir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişim Odaklı Dil Etkinlikleri ve Stratejileri Sayfa 125

Sayfa 126

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Hedef okura göre en alakalı noktaların üzerinde durmak için karmaşık bir kaynak
metni yeniden düzenleyebilir.

Zor açıklanır boyutları daha belirgin bir şekilde açıklayarak ve yardımcı detaylar
ekleyerek karmaşık, zorlu içeriği daha erişilebilir hâle getirebilir.

Önemli içeriği daha erişilebilir hâle getirmek amacıyla, belirli bir hedef kitle içinalakalı yeni bilgi eklemeyen kısımları çıkartarak kaynak metni düzenleyebilir.
Bir metnin farklı yerlerinde geçen ilgili ve tekrar eden bilgiyi ayırt edebilir ve gerekli
mesajı daha açık hâle getirmek için kaynaştırabilir.

Somut örnekler vererek, adım adım özetleyerek, ana noktaları tekrar ederek, ilgi
duyduğu alandaki konulara yönelik kavramları daha erişilir yapabilir.

Tekrarlama kullanarak ve örnekler ekleyerek yeni bir bilgiyi daha erişilir yapabilir.

Kısa günlük bir metindeki anahtar cümleleri ayırt edebilir ve işaretleyebilir (ör. altınıçizme, renkli vurgulama ile).
Tanımlayıcı yok.
Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

A1

Tanımlayıcı yok.
A1ÖncesiBasit örnekler vererek günlük bir konunun bir boyutunu daha açık hâle getirebilir.

Ana bilgiyi başka bir biçimde ifade ederek günlük bir konunun bir boyutunu daha Karmaşık olmayan, bilgilendirici bir metindeki temel bilgileri başka birine iletmek
belirgin ve açık hâle getirebilir.
amacıyla tanımlayabilir ve işaretleyebilir (ör. altını çizebilir, vurgulayabilir).

İlgisiz ve tekrar eden bilgiyi çıkararak ve hedef okuru dikkate alarak kaynak metni
basitleştirebilir.

Örnekler, gerekçeler, açıklayıcı yorumlar ekleyerek ilgi alanındaki bir metnin
içeriğini hedef okur için daha erişilir yapabilir.

Anlatımı uzatarak, açıklama, tarz ve üslupta değişiklikler yaparak karmaşık bir
metinde yer alan ana noktaları hedef okur için daha erişilir yapabilir.

Karmaşık bir kaynak metni tutarlılığı, uyumu ve bir fikir akışını iyileştirirken metnin
amacı için gerekli olmayan bölümleri çıkararak yeniden tasarlayabilir.

Detaylandırarak ve örnekler vererek karmaşık akademik ve mesleki konularüzerine olan metinlerdeki bilgiyi açıklığa kavuşturabilir.

Metnin anlaşılırlığını kolaylaştırma

A2

B1

B2

C1

C2

Yoğun bir metni detaylandırarak açma

Bir metni basitleştirme stratejileri

Bölüm 4
D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ:ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ YETKİNLİK
D-AOBM 2001’de (1.3., 1.4. ve 3. Bölümler) sunulan çoğul dillilik ve çoğul kültürlülük kavramları, bu alanda
tanımlayıcı geliştirilmesinin çıkış noktası olmuştur. D-AOBM ile ilişkilendirilen çoğul dilli vizyon, birey düzeyinde
kültürel ve dilsel çeşitliliğe değer vermektedir. Bu vizyon, sosyal aktörler” olarak öğrenenlerin sosyal ve eğitimselbağlamlara tam anlamıyla katılmak, karşılıklı anlayışı sağlamak, bilgiye ulaşmak ve buna bağlı olarak dilsel ve
kültürel birikimlerini daha da geliştirmek için bütün dilsel ve kültürel kaynaklarına ve deneyimlerine başvurma
ihtiyacını desteklemektedir.
D-AOBM 2001’in de ifade ettiği gibi:Çoğul dilli yaklaşım, bireyin kültürel bağlamdaki dil deneyimi, evde kullanılan dilden toplumdaki genel dile ve dahasonra da başkalarının dillerine doğru genişledikçe (ister okulda veya üniversitede ister doğrudan doğruya deneyimleöğrenilmiş olsun), bireyin bu dilleri ve kültürleri birbirinden katı bir şekilde ayrılmış zihinsel bölümlerde saklayamayacağını,aksine tüm dil bilgi ve deneyimlerinin katkıda bulunduğu ve bütün dillerin birbiriyle ilişkide olduğu ve etkileşimde
bulunduğu bir iletişimsel yetkinliği temel alıp geliştireceğini vurgulamaktadır. (D-AOBM 1.3. Bölüm)Şekil 15 - Çoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinlikÇoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinlikÇoğul kültürlü birikimi
temel alıp geliştirmeÇoğul dilli kavramaÇoğul dilli birikimi
temel alıp geliştirme

Eylem odaklı yaklaşımdaki sosyal aktör olarak öğrenen vizyonu, dil eğitimi ile ilişkili olarak, bu kavramları şunudikkate alarak daha da ileriye götürür:Dil eğitiminin amacı büyük ölçüde değişmiştir. Artık “mükemmel ana dili kullanıcısını” nihai model olarak alıp birbirindenbağımsız bir biçimde bir veya iki, hatta üç dilde “ustalık” elde etmek amaç olarak görülmemektedir. Bunun yerine amaç,
bütün dil becerilerinin yer aldığı bir dil birikimi geliştirmektir. (D-AOBM 2001 1.3. Bölüm)Tanımlayıcıların geliştirilmesinde D-AOBM 2001’de özellikle belirtilen aşağıdaki noktalara özel olarak önemgösterilmiştir:►►►►Özellikle bireysel düzeyde, diller birbiriyle ilişkilidir ve birbirine bağlantılıdır,Diller ve kültürler ayrı ayrı zihinsel bölmelerde saklanmazlar,
Dillere ilişkin tüm bilgi ve deneyimler iletişimsel yetkinliğin geliştirilmesine katkıda bulunur,
Amaç farklı dillerde dengeli ustalık değildir; aksine amaç dillerin kullanımını sosyal ve iletişimsel duruma
göre değiştirebilme yeteneğidir (ve istekliliğidir),► İletişimde diller arasındaki engeller aşılabilir ve aynı durumda bir mesajı vermek için farklı diller bilinçliolarak kullanılabilir.

Sayfa 127Güncel alanyazın incelendikten sonra diğer kavramlar da dikkate alınmıştır:► İletişim ve iş birliğini sağlama amacıyla benzerlik ve farklılıkları belirlemek, bilinen ve bilinmeyen kültürelögeleri temel alıp onları geliştirmek vb. için “ötekilik” ile başa çıkma kapasitesi,► Kültürlerarası aracı olarak hareket etme isteği,► Bilinmeyen dillerdeki metinlerin anlam ifade etmesi için, “yanıltıcı eş asıllı” tehlikesinin de farkında olarak
eş asıllıları [cognates] ve uluslararasıcılıkları [internationalisms; pek çok dilde aynı veya benzer anlama
gelen ödünç sözcükler] arayarak aşina dillere yönelik bilgisini yeni dilleri anlamak için kullanmaya yönelikönektin [proaktive] kapasitesi,► Diğer dillere ve/veya lehçelere ait ögeleri kendi söylemine dâhil ederek, toplumdilbilimsel olarak iletişim
amaçlarına uygun yanıt verme kapasitesi,► İfade ve söylem düzeylerinde, dilleri harmanlayarak, birbiri içine yerleştirerek ve değiştirerek, birinin dilsel
birikiminden faydalanma kapasitesi,► Dilsel/çoğul dilsel ve kültürel/çoğul kültürel farkındalığı geliştirmeye, açıklık ve merak gösteren bir tutumla
hazır bulunma ve buna yönelik kapasite.
Bu alanda tanımlayıcıları D-AOBM seviyeleri ile ilişkilendirmenin nedeni, öğretim programları geliştirenlere veöğretmenlere (a) kendi bağlamında dil eğitimi bakış açısını genişletme ve (b) öğrenenlerinin dilsel ve kültürelçeşitliliğini kabul etme ve bunlara değer verme çabalarında destek sağlamaktır. Tanımlayıcıların seviyeler hâlinde
sunulmasının amacı uygun çoğul dilli/çoğul kültürlü hedefleri seçmeyi kolaylaştırmaktır ki bu ilgili kullanıcının/öğrenenin seviyesine göre de gerçekçidir.
“Çoğul kültürlü bir ortam sağlama” ölçeği, buradan ziyade “iletişime aracılık etme”başlığı altına dâhil edilmiştir
çünkü bu ölçek, kültürlerarası aracı olarak daha önektin bir role odaklanmaktadır. Bu bölümdeki üç ölçek, çoğul
dilli ve kültürlerarası eğitimle ilgili olan daha geniş kavramsal bir alanın boyutlarını betimlemektedir.
Bu alan, dil ve kültürlere yönelik çoğul dilli bir tutum için geliştirilmiş dillere ve kültürlere çoğulcu yaklaşımlar
için başvuru metninin [Framework of reference for pluralistic approaches to languages and cultures] (FREPA/CARAP)
konusudur. Bu metin, aşırı-metinsel [hypertextual] bir yapıda çoğul dilli ve kültürlerarası yetkinliklerin farklı
yönlerini listelemektedir ve üç genel alana göre düzenlenmiştir: bilgi (savoir), tutumlar (savoir-être) ve beceriler(savoir-faire). Kullanıcılar, daha derin düşünmek ve bu alanda ilgili eğitim materyallerine ulaşmak için kısa adı
kaynak dilde FREPA/CARAP olan bu metne başvurabilirler.

Çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme
Kültürlerarası yetkinliğe yönelik alan yazında ve tanımlayıcılarda görülen pek çok kavram bu ölçeğe dâhil
edilmiştir. Örneğin:► Kültürel çeşitlilik, tepkileri ayarlama, dili değiştirme vb. durumlar ile karşılaşıldığında belirsizlikle başaçıkma ihtiyacı,► Farklı kültürlerin farklı uygulama ve kuralları olabileceğini ve başka kültürlerden gelen insanların eylemleri
farklı şekillerde algılayabileceğini anlama ihtiyacı,► Aşırı genellemeleri ve basma kalıp inanışları tartışarak davranışlardaki farklılıkları (jestler, tonlar ve tutumlarda dâhil) dikkate alma ihtiyacı,► Benzerliklerin farkına varma ve bu benzerlikleri iletişimi iyileştirmek için temel olarak kullanma ihtiyacı,► Farklılıklara hassasiyet gösterme isteği,► Olası yanlış anlama risklerini öngörerek, açıklama yapmak ve açıklama istemek için hazır olma.
Ölçekte çoğu düzeyde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kültürel, toplum-edimsel ve toplumdilbilimsel gelenekleri/ipuçlarını tanıma ve bunlara göre hareket etme,► Bakış açıları, uygulamalar ve olaylardaki benzerlik ve farklılıkları tanıma ve yorumlama,► Tarafsız ve eleştirel değerlendirme.
Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A seviyelerinde kullanıcı/öğrenen, iletişimde kültürel temelli
karmaşıklıkların olası sebeplerini fark edebilme ve günlük basit sohbetlerde uygun davranma kapasitesinesahiptir. B1 seviyesinde, kullanıcı/öğrenen genellikle en yaygın kullanılan kültürel ipuçlarına karşılık verebilir,
toplum-edimsel geleneklere göre davranabilir ve kendi kültürünün ve diğer kültürlerin özelliklerini açıklayabilir
veya onlar hakkında konuşabilir. B2 seviyesinde, kullanıcı/öğrenen ortaya çıkan çoğu zorlukla baş ederek iletişime
etkili bir şekilde dâhil olabilir ve genellikle yanlış anlamaları fark edebilir ve onarabilir. C seviyelerinde kültürelinançların, değerlerin ve uygulamaların arka planını hassas bir şekilde açıklamaya, onların boyutlarını yorumlamaya
ve tartışmaya, toplumdilbilimsel ve edimsel belirsizlikle baş etmeye ve tepkileri kültüre uygun olarak yapıcı birşekilde ifade etmeye doğru bir dönüşüm görülür.

Sayfa 128

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme
C2Yanlış anlamaları ve kültürel anlaşmazlıkları engellemek ve/veya onarmak amacıyla denge sağlayarak ve
kültürel farklılıklara yönelik farkındalık göstererek, bağlama göre hareketlerini ve ifade yapılarını başlatabilirve kontrol edebilir.
Toplumdilbilimsel/toplum-edimsel geleneklerdeki farklılıkları tanıyabilir, bunlar üzerinde eleştirel olarak
derin düşünebilir ve buna göre iletişimini ayarlayabilir.

C1

Kültürlerarası karşılaşma, okuma, film vb. yararlanarak kültürel değerlerin ve uygulamaların arka planını
hassas bir şekilde açıklayabilir ve bunların boyutlarını yorumlayıp tartışabilir.
Kültürlerarası iletişimde belirsizliklerle başa çıkabilir ve açıklık getirmek için düşüncesini yapıcı ve kültürel
olarak uygun bir şekilde ifade edebilir.
**Yargıların ve önyargıların sıklıkla temellendiği örtük değerlere farkındalık göstererek kendisinin ve diğer
sosyal grupların bakış açıları ve uygulamalarını tanımlayabilir ve değerlendirebilir.
**Kendi toplumunun ve aşina olduğu diğer toplumların kültürel varsayımları, yerleşmiş fikirleri, basmakalıp
inanışları ve önyargıları hakkındaki yorumlarını açıklayabilir.
**Başka bir kültüre ait bir belge veya olayı yorumlayabilir ve açıklayabilir ve bu belgeyi ve olayı kendi
kültürüne ve/veya aşina olduğu başka kültürlere ait belgeler veya olaylarla ilişkilendirebilir.

B2**Kendi toplumu ve diğer toplumlarla ilgili iletişim araçlarında yer alan bilgi ve görüşlerin tarafsızlığını vedengesini tartışabilir.
Kültürel olarak belirlenmiş davranış kalıplarındaki (ör. mimikler ve ses tonu veya işaret dilleri için işaret
boyutu) benzerlik ve farklılıkları belirleyip bunların üzerine derin düşünebilir ve karşılıklı anlayışı müzakere
etmek amacıyla bunların önemini tartışabilir.
Kültürlerarası bir temasta birinin belirli bir durumda mutlak kabul ettiği bir şeyin başkaları tarafından aslında
kabul görmediğini fark edebilir ve tepki verip kendini uygun bir şekilde ifade edebilir.
Söz konusu kültürdeki kültürel ipuçlarını genellikle uygun bir şekilde yorumlayabilir.
Kendi kültürü ve diğer kültürlerdeki belirli iletişim yolları ve bunların ortaya çıkarabileceği yanlış anlaşılma
riskleri üzerine derin düşünebilir ve bunları açıklayabilir.
Duruş, göz teması ve diğerleriyle arasındaki mesafe ile ilgili genellikle geleneklere göre hareket edebilir.
En yaygın kullanılan kültürel ipuçlarına göre genellikle uygun karşılığı verebilir.
Kendi kültürünün özelliklerini başka kültürdeki kişilere veya diğer kültürün özelliklerini kendi kültüründekikişilere açıklayabilir.

B1Değerlerinin ve davranışlarının kendinin diğer insanların değer ve davranışları hakkındaki görüşlerini nasıl
etkilediğini basitçe açıklayabilir.
Başka bir toplumsal kültürel bağlamda kendine “garip” görünen şeylerin diğer ilgili bağlamdaki insanlar içinnasıl gayet “normal” olabileceğini basit şekilde tartışabilir.
Kendi kültürel olarak belirlenmiş eylemlerinin diğer kültürlerden insanlar tarafından nasıl farklı
algılanabileceğini basitçe tartışabilir.
Günlük sosyal temaslarla (ör. farklı selamlaşmalar, âdetler) ilişkili temel kültürel gelenekleri tanıyabilir ve
uygulayabilir.

A2

Her ne kadar rutinden sapma ile baş etmek konusunda zorluk yaşasa da günlük selamlaşma, vedalaşma,teşekkür ve özür ifadelerinde uygun şekilde davranabilir.
Günlük işlemsel bir etkileşimdeki davranışının kastettiğinden farklı bir mesaj verebileceğini fark edebilir vebunu basitçe açıklamaya çalışabilir.
Diğer kültürlere mensup kişilerle iletişimde güçlük yaşadığında nasıl davranacağından emin olmasa bileböyle durumlar yaşanabileceğini fark edebilir.

A1A1öncesiSomut türden basit günlük işlemlerde bile zorluk yaşasa da numaralandırmanın, mesafe ölçümünün, saati
söylemenin vb. ayrı yolları olduğunu fark edebilir.
Tanımlayıcı yok.

Yıldızlı tanımlayıcılar (**) B2 seviyesinin yüksek bir düzeyini temsil eder. C seviyeleri için de uygun olabilirler.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: Çoğul Dilli ve Çoğul Kültürlü Yetkinlik Sayfa 129

Çoğul dilli kavrama
Bu ölçekte ifade edilen temel kavram bir iletişim hedefini gerçekleştirmek için diğer dillerde metinleri ele alırken
bir veya daha fazla dilde bilgi ve yeterliği (kısmi de olsa) lehine kullanma yeteneğidir. Ölçekte işlevsel hâle getirilen
anahtar kavramlar şunlardır:
►
►
►
►
►

Farklı dillerden farklı unsurlarla çalışmak için açıklık ve esneklik,İpuçlarından yararlanma,
Benzerliklerden yararlanma, “yanıltıcı eş asıllıları” fark etme (B1 ve üstü seviyeler),
Farklı dillerdeki paralel kaynaklardan yararlanma (B1 ve üstü seviyeler),
Mevcut bütün kaynaklardan bilgi harmanlama (farklı dillerde).

Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: Ölçekte yukarı seviyelere çıkarken ilerleme, sözcük düzeyinden
eş-bağlam ve bağlamsal veya metin türüyle ilgili ipuçlarının kullanımına doğrudur. Benzerliklerden faydalanan,yanıltıcı eş asıllıları fark eden ve farklı dillerdeki benzer kaynaklardan yararlanan B seviyelerinde daha analitik
bir yetenek mevcuttur. C seviyeleri için tanımlayıcı bulunmamaktadır, bunun nedeni kullanılan kaynaklarınmuhtemelen A ve B seviyelerine odaklanmalarıdır.
Not: Bu ölçekte ölçünleştirilmiş olan şey, kavramaya yönelik çoğul dillilikten faydalanmak için pratik işlevsel
yetenektir. Herhangi bir özel bağlamda, belirli diller söz konusu olduğunda, kullanıcılar tanımlayıcıda altı çizili olanve eğik yazı ile yazılmış ifadeleri yenisiyle değiştirme yoluyla o dilleri açıkça belirterek tanımlayıcıyı tamamlamak
isteyebilirler.
Örneğin, B1 tanımlayıcısı:
Farklı dillerde aynı temadaki metinlerden (ör. kısa haberler, müze broşürleri, çevrim içi eleştiriler)anladıklarından yararlanarak bir metnin mesajını ortaya çıkarabilir.
Şu şekilde sunulabilir:
Fransızca ve İngilizcede aynı temadaki metinlerden (ör. kısa haberler, müze broşürleri, çevrim içi eleştiriler)anladıklarından yararlanarak Almanca bir metnin mesajını ortaya çıkarabilir.

Çoğul dilli kavrama
C2

Tanımlayıcı yok, bk. B2

C1

Tanımlayıcı yok, bk. B2

B2

Kavramayı desteklemek amacıyla, çoğul dilli birikimlerinde bulunan dillerdeki zıt metin türü gelenekleri ve
metin kalıpları hakkındaki bilgisini kullanabilir.

Bir başka dildeki metnin konu ve ana mesajını anlamak için (ör. farklı dillerde aynı temayla ilgili kısa gazete
makalelerini okurken) farklı bir dilde anladığını kullanabilir.
Farklı dillerde kavramayı geliştirmek için, metinlerin paralel çevirilerini (ör. dergi makaleleri, hikâyeler,romanlardan bölümler) kullanabilir.

B1

Farklı dillerde aynı temadaki metinlerden (ör. kısa haberler, müze broşürleri, çevrim içi eleştiriler)anladıklarından yararlanarak bir metnin mesajını ortaya çıkarabilir
Farklı dillerde alanıyla ilgili belgelerden bilgi alabilir (ör. bir sunuma eklemek için).
Aynı kelime/işaret ve yanıltıcı eş asıllıların benzer kullanımlarını birbirinden ayırt etmek amacıyla,kavramların farklı dillerde ifade ediliş şekilleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları tanıyabilir.
Kavramayı desteklemek amacıyla çoğul dilli birikimlerindeki diller inzıt/çelişen dil bilgisel yapılar ve işlevsel
ifadeler üzerine olan bilgisini kullanabilir.

Sayfa 130

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Çoğul dilli kavrama
Kısa ve açık bir şekilde sesletilenduyuruları, farklı dillerde mevcut biçimlerinden anladıklarını bir araya
getirerek anlayabilir.

A2Kısa ve belirgin bir şekilde ifade edilen mesaj ve yönergeleri farklı dillerdeki biçimlerinden anladıklarını
birleştirerek anlayabilir.
İlgili bilgiyi bulmak için farklı dillerde bir arada verilen basit uyarı, yönerge ve ürün bilgilerini kullanabilir.
Uluslararasılaşmış ödünç sözcükleri ve farklı dillerde ortak olan kelimeleri/işaretleri (ör. haus/hus/house [3dilde “ev” kelimesi örnek olarak verilmiştir]) aşağıdaki etkinlikler için tanıyabilir:- Basit işaret ve duyuruların anlamını çıkarma,

A1- Basit ve kısa bir metnin olası mesajını belirleme,- Katıldığı yavaş ve belirgin bir şekilde gerçekleşen kısa ve basit sosyal sohbetleri ana hatlarıyla takip etme,- Çok yavaş ve belirgin bir biçimde sesletilmesi ve gerekirse tekrarlanması koşuluyla insanların doğrudandoğruya kendisine ne söylemeye çalıştıklarını çıkarsama.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Çoğul dilli birikimi temel alıp geliştirme
Bu ölçekte, önceki iki ölçeği niteleyen boyutlar bulunmaktadır. Sosyal aktör kendi çoğul kültürlü birikimini temel
alıp onu geliştirirken çok dilli bağlamlarda ve/veya diğer insanların ortak bir dil paylaşmadığı klasik aracılık
durumlarında etkin bir şekilde iletişim kurmak amacıyla erişilebilir dilsel kaynaklardan da yararlanmaktadır.
Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:
►
►
►
►
►
►

Duruma esnek bir şekilde uyum sağlama,
Ne zaman ve ne ölçüde birkaç dilin kullanımının yararlı ve uygun olduğuna dair öngörü,
Dilini muhataplarının dil becerilerine göre ayarlama,
Gerektiğinde dilleri harmanlama ve diller arasında geçiş yapma,
Farklı dillerde açıklama yapma ve açıklığa kavuşturma,Örnek vererek insanları farklı diller kullanmaya teşvik etme.

Ölçekte ilerleyiş şu şekilde yapılandırılmıştır: A seviyelerinde odak noktası, basit günlük işlemsel bir etkileşimi
tamamlamak amacıyla, bütün olası kaynakları kullanmak üzerinedir. B seviyelerinden itibaren başkalarını dahaiyi hissettirmek, açıklama sunmak, uzmanlık gerektiren bilgi iletmek ve genel olarak iletişimin verimliliğini
artırmak amacıyla, B2 düzeyinde diller arasında esnek bir şekilde geçiş yapan kullanıcıyla/öğrenenle, dili yaratıcıbir şekilde kullanılmaya başlar. C seviyelerinde bu odak noktası, farklı dillerde karmaşık soyut kavramları izahetme ve açıklama yeteneğinin eklenmesiyle devam eder. Genel olarak, diğer dillerden tek kelimeyi/işareti
diline yerleştirmeden başlayarak, özellikle uygun ifadeleri açıklamaya ve etki uyandırmak için metaforlardan
yararlanmaya doğru bir ilerleme vardır.
Not: Bu ölçekte ölçünleştirilmiş olan şey, çoğul dillilikten faydalanmaya yönelik pratik işlevsel yetenektir. Herhangi
bir özel bağlamda belirli diller söz konusu olduğunda kullanıcılar tanımlayıcıda altı çizili olan ve eğik yazılan
ifadeleri yenisiyle değiştirme yoluyla o dilleri açıkça belirterek tanımlayıcıyı tamamlamak isteyebilirler.
Örneğin, B2 tanımlayıcısı:
İş birliğine dayalı iletişim sırasında, bir görevin doğasını, temel basamaklarını, alınacak kararları ve beklenen
sonuçları belirginleştirmek amacıyla, çoğul dilli birikimindeki farklı dillerden yararlanabilir.
şu şekilde sunulabilir:
İş birliğine dayalı iletişim sırasında bir görevin doğasını, temel basamaklarını, alınacak kararları ve beklenen
sonuçları belirginleştirmek amacıyla İngilizce, İspanyolca ve Fransızcadan yararlanabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: Çoğul Dilli ve Çoğul Kültürlü Yetkinlik Sayfa 131

Çoğul dilli birikimi temel alıp geliştirme

C2Çoğul dilli birikimindeki diller arasında esnek bir şekilde geçiş yaparak ve gerektiğinde yapılan farklı katkıları
açıklayarak çok dilli bağlamlarda soyut ve uzmanlık gerektiren konular hakkında iletişimde bulunabilir.
Retorik etki veya eğlence için çoğul dilli birikimindeki dillerdeki metaforlar ve diğer söz sanatları arasındaki
benzerlikleri ve farklılıkları keşfedebilir.
Tartışmaya yapılan katkıları ve gönderimde bulunulan metinleri çoğul dilli birikimindeki farklı dillerdeözetleyerek ve açıklayarak çok dilli bir bağlamda iletişimi kolaylaştırmak için esnek bir şekilde diller arasındageçiş yapabilir.
Dil değişikliklerine uyum sağlayarak ve muhatapların ihtiyaçlarını ve dil becerilerini karşılayarak çoğul dillibirikimindeki iki veya daha fazla dilde karşılıklı konuşmaya etkin bir şekilde katılabilir.

C1

Soyut ve uzmanlık gerektiren konuların tartışılmasında anlamayı geliştirmek için çoğul dilli birikimindekibaşka bir dilden muhataba/muhataplara daha aşina olduğu uzmanlık gerektiren terminolojiyi açıklayabilir.
Başkası kendisinin çoğul dilli birikimindeki başka bir dile geçtiğinde spontane ve esnek bir biçimde uygun bir
dilde yanıt verebilir.
Bir dildeki sözlü, işaretlenen veya yazılı bir metni çoğul dilli birikimindeki başka bir dilde açıklayarak,özetleyerek, belirginleştirerek ve genişleterek, o metnin kavranmasını ve tartışılmasını destekleyebilir.
**İletişimin verimliliğini artırmak amacıyla belirli bir durumda çoğul dilli birikimindeki farklı dillerden esnek
bir şekilde yararlanmanın ne derece uygun olduğunu fark edebilir.
**Ortak bir dil bilmeyen üçüncü kişilerle veya o kişilerin birbirleriyle arasındaki kavramaya yardımcı olmak
amacıyla çoğul dilli birikimindeki diller arasında etkili bir şekilde geçiş yapabilir.

B2**Özellikle tartışılan durum/kavram için uygun olan çoğul dilli birikimindeki başka bir dilden bir ifadeyi/
anlatımı, gerektiğinde muhatabı için açıklayarak başka bir ifadenin içine yerleştirebilir.
Uzmanlık gerektiren bilgiyi ve ilgi alandaki bir konuyla ilgili meseleleri farklı muhataplara aktarmak amacıylaçoğul dilli birikimindeki diller arasında geçiş yapabilir.
İş birliğine dayalı iletişim sırasında bir görevin doğasını, temel basamaklarını, alınacak kararları ve beklenen
sonuçları belirginleştirmek amacıyla çoğul dilli birikimindeki farklı dillerden yararlanabilir.
Diğer insanların kendilerini rahat hissettikleri bir dili kullanmaları için cesaretlendirmek amacıyla çoğul dillibirikimindeki farklı dillerden yararlanabilir.

B1

Beklenmedik bir durumla başa çıkmak amacıyla, günlük bağlamları içeren çoğul dilli birikimindeki farklı
dillerdeki sınırlı birikiminden yaratıcı bir şekilde yararlanabilir.
Bir sorunu açıklamak veya yardım veya açıklama istemek amacıyla farklı dillerdeki sınırlı birikimini harekete
geçirebilir.

A2

Basit ve pratik bir işlemi veya bilgi alışverişini yürütmek için çoğul dilli birikimindeki farklı dillerden basit
kelimeler/işaretler ve öbekler kullanabilir.
Kullanılan dilde yeterli ifadeyi bulamadığı zaman sıradan günlük bir durumda kendini ifade edebilmek içinçoğul dilli birikimindeki başka bir dilden basit bir kelime/işaret kullanabilir.

A1A1öncesiİş birlikçi bir muhatapla çok basit, somut ve günlük bir işlemi yürütmek için farklı dillerde oldukça sınırlı birbirikim kullanabilir.
Tanımlayıcı yok.

Yıldızlı tanımlayıcılar (**) B2 seviyesinin yüksek bir düzeyini temsil eder. C seviyeleri için de uygun olabilirler.

Sayfa 132

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Bölüm 5
D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ:İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ

D-AOBM tanımlayıcı şemasını tartışırken ilk bölümde belirtildiği gibi D-AOBM’deki yetkinlik görüşü yalnızcauygulamalı dil bilimden değil, aynı zamanda uygulamalı psikoloji ve sosyopolitik yaklaşımlardan da gelmektedir.
Ancak 1980’lerin başından itibaren uygulamalı dil bilimde geliştirilen farklı yetkinlik modelleri D-AOBM’yi etkiledi.
Onları farklı şekillerde organize etmelerine rağmen genel olarak bu modeller dört ana boyutu kapsamaktadır:
stratejik yetkinlik, dilsel yetkinlik, edimsel yetkinlik (hem söylem hem de işlevsel/eylemsel yetkinlik içerir) ve
sosyokültürel yetkinlik (toplumdilbilimsel yetkinlik dâhil). Stratejik yetkinlik, etkinliklerle bağlantılı olarak ele
alındığından, D-AOBM, iletişimsel dil yetkinliğinin boyutları için D-AOBM 2001 5.2 bölümde üç başlık altında
tanımlayıcı ölçekler sunmaktadır: “Dilsel yetkinlik”, “Edimsel yetkinlik” ve “Toplumdilbilimsel yetkinlik”. Bu boyutlar
veya tanımlama parametreleri, herhangi bir dil kullanımında her zaman iç içedir; ayrı “bileşenler” değildirler vebirbirlerinden ayrı tutulamazlar.

Şekil 16 – İletişimsel dil yetkinlikleriİletişimsel dil yetkinlikleri

Dilsel yetkinlik

Toplumdilbilimsel
yetkinlik

Edimsel yetkinlik

Genel dil varlığı

Toplumdilbilimsel uygunluk

Esneklik

Söz varlığı

Söz sırası alma

Dil bilgisel doğruluk

Tematik gelişme

Sözcük denetimi

Tutarlılık ve bağdaşıklık

Sesbilimsel denetim

Önermesel netlik

Yazım denetimi

Akıcılık

Sayfa 133

5.1. DİLSEL YETKİNLİK
Dilsel yetkinliğin farklı yönleri için tanımlayıcılar mevcuttur: “Varlık” (alt bölümlere ayrılmıştır: “Biçim-söz dizimsel
varlık”, daha sonra yeniden adlandırılan “Genel dil varlığı” ve “Söz varlığı”); “Denetim” (alt bölümlere ayrılmıştır:“Dil bilgisel doğruluk” ve “Sözcük denetimi”), “Ses bilimsel denetim” ve “Yazım denetimi”. Genişlik/denetim ayrımı,
yalnızca hataları kaydetmek yerine kullanılan dilin karmaşıklığını hesaba katma ihtiyacını yansıtan yaygın bir
ayrımdır. “Ses bilimsel denetim”, “Genel ses bilimsel denetim”, “Sesletim” ve “Bürünsel özellikler” (vurgu ve tonlama)kategorileri ile bir tablo olarak sunulur.
Dilin farklı düzeylerde başarıyla kullanılan özelliklerine bazen “kritik özellikler” denir ancak bunlar farklı dillereözgüdür. Derlem dil bilimdeki araştırmalar, bu özelliklerin doğasına ve öğrenenlerin bunları kullanmadakidoğruluğuna ışık tutmaya başlamıştır, ancak sonuçlar diller arasında veya ilgili öğrenenlerin dil geçmişleri arasında
kolayca genelleştirilememektedir.

Genel dil varlığı
İkinci dil ediniminin (yani ikinci dilde ilerlemenin) birincil kanıtı, yeni biçimlerde ustalaşmak değil yeni biçimlerin
ortaya çıkışı olduğu için kullanıcının/öğrenenin tasarrufundaki dil “varlığı” birincil endişe kaynağıdır. İkinci olarak
daha karmaşık bir dil kullanmaya çalışmak, risk almak ve kişinin konfor alanının ötesine geçmek, öğrenmesürecinin temel parçalarıdır. Öğrenenler daha karmaşık görevlerle uğraşırken dil üzerindeki kontrolleri doğal
olarak azalır ve bu sağlıklı bir süreçtir. Öğrenenler, daha zor, daha yakın zamanda öğrenilen biçimbilim ve söz
dizim üzerinde, dilsel rahatlık bölgeleri içinde kaldıklarından daha az kontrole sahip olacaklardır ve doğruluğu
(eksik doğruluğu) [accuracy] görüntülerken bunun dikkate alınması gerekmektedir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kullanım alanı çeşitliliği – A1 seviyesinden B2 seviyesine, ardından sınırsız,► Dil türü: Ezberlenmiş öbekler ile başlayan, düşünceleri tam olarak ifade etmek, vurgu yapmak, belirsizliği
ayırt etmek ve ortadan kaldırmak için engin bir dil varlığına doğru,► Sınırlamalar: Rutin olmayan durumlarda sık sık aksama/yanlış anlama olması ile başlayan, söylemek istediğini
kısıtlayacağına dair bir belirti olmamasına doğru bir ilerleme.
Genel dil varlığı
C2Düşünceleri tam olarak ifade etmek, vurgu yapmak, ayırt etmek ve belirsizliği ortadan kaldırmak için çok
engin bir dil varlığından kapsamlı ve güvenilir bir ustalıkla yararlanabilir. Söylemek istediklerini kısıtlamak
zorunda olduğuna dair bir işaret yoktur.
Engin çeşitlilikteki karmaşık dil bilgisi yapılarını uygun şekilde ve önemli ölçüde bir esneklikle kullanabilir.

C1

Söylemek istediklerini kısıtlamak zorunda kalmadan, kendini belirgin bir şekilde ifade etmek için engin bir
dil varlığından uygun bir yapı seçebilir.
Söylemek istediklerini kısıtlamak zorunda kalmadan kendini açıkça ifade edebilir.

B2

B1

Açık betimlemeler yapabilmek, bakış açılarını ifade edebilmek ve bunu yapmak için bazı karmaşık cümle
yapılarını kullanarak çok fazla kelime/işaret aramadan savlar geliştirebilmek için yeterli bir dil varlığına
sahiptir.
Öngörülemeyen durumları tanımlamak, bir fikir veya problemdeki ana noktaları kabul edilebilir bir netlikle
açıklamak ve müzik ve film gibi soyut veya kültürel konularda düşünceleri ifade etmek için yeterli bir dilvarlığına sahiptir.
Aile, hobiler ve ilgi alanları, iş, seyahat ve güncel olaylar gibi konularda biraz tereddüt ve dolaylı ifadelerle
kendini ifade etmek için yeterli kelime birikimine sahiptir ancak sözcük sınırlamaları tekrara ve hatta zaman
zaman ifade etmede zorluklara neden olur.
Genelde mesajdan ödün vermek ve kelimeler/işaretler aramak zorunda kalacak olsa bile tahmin edilebiliriçeriğe sahip günlük durumlarla başa çıkmasını sağlayan temel bir dil birikimine sahiptir.
Somut türden basit ihtiyaçları (ör. kişisel ayrıntılar, günlük rutinler, istekler ve ihtiyaçlar, bilgi talepleri)karşılamak için kısa, günlük ifadeler üretebilir.

A2

Temel cümle kalıplarını kullanabilir ve ezberlenmiş öbekler, birkaç kelime/işaret grupları ve kalıp ifadeler
kullanarak, ör. kendisi ve diğer insanlar, yaptığı şeyler, mekânlar, sahip oldukları vb. hakkında iletişim
kurabilir.
Öngörülebilir hayatta kalma durumlarını kapsayan, sınırlı bir kısa ve ezberlenmiş öbek birikimine sahiptir;
rutin dışı durumlarda sık sık aksama ve yanlış anlamalar meydana gelir.

Sayfa 134

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Genel dil varlığı
Kişisel ayrıntılar ve somut türden ihtiyaçlar hakkında çok temel basit ifade genişliğine sahiptir.

A1Bazı temel yapıları, tek bir yan cümleden oluşan cümlelerde bazı ögeleri eksik veya azaltılmış olarak
kullanabilir.

A1öncesi

Kendisi hakkında basit bilgiler vermek için birbirinden kopuk sözcükleri/işaretleri ve temel ifadeleri
kullanabilir.

Söz varlığı
Bu ölçek, kullanılan ifadelerin genişliği ve çeşitliliği ile ilgilidir. Genellikle geniş çapta okuma yoluyla edinilmektedir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kullanım alanı çeşitliliği – A1 seviyesinden B2 seviyesine, sonrası seviyelerde sınırsız,► Dilin türü: Temel sözcük/işaret ve öbek birikimi ile başlayan, deyimsel ifadeler ve gündelik anlatımı içeren
çok geniş bir sözcük birikimine doğru bir ilerleme.
Not: Geniş bir söz varlığı hem alımlama hem de üretime yönelik olarak geçerlidir. İşaret dilleri için A1 ve A2
seviyelerinde yerleşik kelime hazinesi ile A2+ seviyesinden C2 seviyesine kadar yerleşik ve üretken kelimehazinesi kastedilmektedir.
Söz varlığı
C2

Deyimsel ifadeler ve gündelik anlatım içeren çok geniş bir sözlük birikimine iyi derecede hâkimdir, anlamın
yan anlam düzeylerinin farkındadır.
Dolaylı ifadelerle boşlukların anında üstesinden gelmeye izin veren geniş bir sözcük birikimine iyi bir şekilde
hâkimdir, az da olsa ifade ve kaçınma stratejileri arayışı içindedir.

C1

Daha az karşılaşılan kelimelerin/işaretlerin bile eş anlamlılarını kullanarak hemen hemen tüm durumlarda
birkaç kelime seçeneği arasında seçim yapabilir.
Yaygın deyimsel ifadelere ve gündelik anlatıma hâkimdir; kelimeleri/işaretleri oldukça iyi kullanabilir.
Kendi uzmanlık alanında ortak olan teknik kelime ve deyimsel ifade genişliğini anlayabilir ve uygun şekilde
kullanabilir.
Uzmanlık alanlarını diğer uzmanlarla tartışırken kendi alanının temel teknik terminolojisini anlayabilir vekullanabilir.
Alanıyla bağlantılı meseleler ve çoğu genel konu için iyi bir söz varlığına sahiptir.

B2

Sık tekrardan kaçınmak için ifadesini çeşitlendirebilir ancak sözlüksel boşluklar yine de tereddüte ve
dolambaçlı ifadelere neden olabilir.
Çoğu bağlamda oldukça sistematik biçimde birçok kelimenin/işaretin uygun eş dizimlerini üretebilir.
Uzmanlık gerektiren kelimelerin çoğunu anlayabilir ve kullanabilir ancak bunun dışında uzmanlık gerektiren
terminolojisiyle ilgili sorunları vardır.
Aşina olduğu konular ve günlük durumlarla ilgili iyi bir söz varlığına sahiptir.

B1

Aile, hobiler ve ilgi alanları, iş, seyahat ve güncel olaylar gibi günlük yaşamıyla ilgili çoğu konuda biraz
dolaylı ifadelerle kendini ifade edecek yeterli kelimeye sahiptir.
Aşina olduğu durumları ve konuları içeren rutin günlük işlemleri yürütmek için yeterli kelimeye sahiptir.

A2
A1
A1
öncesi

Temel iletişim ihtiyaçlarının ifadesi için yeterli kelime birikimine sahiptir.
Basit hayatta kalma ihtiyaçlarıyla başa çıkmak için yeterli kelimeye sahiptir.
Belirli somut durumlarla ilgili temel kelime/işaret ve öbek birikimine sahiptir.
Tanımlayıcı yok.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişimsel Dil Yetkinlikleri Sayfa 135

Dil bilgisel doğruluk
Bu ölçek, hem kullanıcının/öğrenenin “önceden hazırlanmış” ifadeleri doğru hatırlama yeteneği hem de düşünceyi
ifade ederken dil bilgisel yapılara odaklanma kapasitesi ile ilgilidir. Bu zordur çünkü düşünceleri ifade ederken
veya daha zorlu görevleri gerçekleştirirken kullanıcı/öğrenen zihinsel işlem kapasitesinin çoğunu görevi yerine
getirmeye adamalıdır. Bu nedenle karmaşık görevler sırasında dil bilgisel doğruluk azalma eğilimindedir. Ayrıcaİngilizce, Fransızca ve Almanca araştırmalar, öğrenenin dili daha bağımsız ve yaratıcı bir şekilde kullanmaya
başlamasıyla dil bilgisel doğruluğun B1 seviyesi civarında azaldığını göstermektedir. Doğruluğun çizgisel bir şekilde
artmadığı gerçeği tanımlayıcılara da yansımaktadır. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Belirli bir birikimin denetimi (A1 seviyesinden B1 seviyesine),► Hataların belirginliği (B1seviyesinden B2 seviyesine),► Kontrol derecesi (B2 seviyesi ile C2 seviyesi arası).
Dil bilgisel doğruluk
C2İlgisi başka bir şey üzerinde olsa bile (ör. ileriye yönelik planlama, diğerlerinin tepkilerini izleme), karmaşık
dil yapısının tutarlı dil bilgisi denetimini sağlar.

C1

Sürekli olarak yüksek derecede dil bilgisel doğruluğu korur, hatalar nadirdir ve fark edilmesi zordur.
İyi dil bilgisi kontrolü vardır, ara sıra “sürçmeler” veya sistematik olmayan hatalar ve cümle yapısında küçük
kusurlar meydana gelebilir ancak bunlar nadirdir ve çoğu zaman geriye dönük olarak düzeltilebilir.

B2

Nispeten yüksek derecede dil bilgisi kontrolü vardır. Yanlış anlamaya neden olan hatalar yapmaz.
Karmaşık yapıları sabit bir şekilde bazı hatalarla kullanma eğiliminde olmasına rağmen basit dil yapılarına vebazı karmaşık dil bilgisi kalıplarına iyi derecede hâkimdir.
Aşina olduğu bağlamlarda gözle görülür ana dilinin etkisine rağmen genel olarak iyi bir kontrol ile ve kabul
edilebilir doğrulukta iletişim kurar. Hatalar yapsa da neyi ifade etmeye çalıştığı açıktır.

B1

Sık kullanılan “rutinler” ve daha öngörülebilir durumlarla ilişkili kalıplardan oluşan bir birikimi kabul edilebilir
bir doğrulukla kullanır.

A2Bazı basit yapıları doğru kullanır ancak yine de sistematik olarak temel hatalar yapar, yine de genellikle nesöylemeye çalıştığı açıktır.

A1Öğrenilmiş bir birikimde yer alan birkaç basit dil bilgisi yapısının ve cümle kalıbının yalnızca sınırlı denetime
sahiptir.

A1öncesi

Kısa ifadelerde çok basit kelime/işaret sıralaması ilkelerini kullanabilir.

Sözcük denetimi
Bu ölçek, kullanıcının/öğrenenin birikiminden uygun bir ifade seçme becerisiyle ilgilidir. Yetkinlik arttıkça bu tür
yetenek, bir ifadenin diğer bir ifadeyi tetiklediği eş dizimler ve sözcük öbekleri biçimindeki çağrışımlarla giderekdaha fazla yönlendirilmektedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Konuların aşinalığı (A1 seviyesinden B1 seviyesine),► Kontrol derecesi (B2 seviyesinden C2 seviyesine).
Sözcük denetimi
C2
C1
B2

Sayfa 136

Kelime birikiminin sürekli olarak doğru ve uygun kullanır.
Daha az yaygın olan kelimeleri deyimsel olarak ve uygun şekilde kullanır.
Ara sıra küçük sürçmeler var ancak önemli kelime hataları yok.
İletişimi engellemeden bazı karışıklıklar ve yanlış sözcük/işaret seçimi oluşsa bile sözlüksel doğruluk
genellikle yüksektir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Sözcük denetimi
B1

Temel kelime birikimini iyi kontrol eder ancak daha karmaşık düşünceleri ifade ederken veya aşina
olmadığı konuları ve durumları ele alırken büyük hatalar hâlâ meydana gelir.
Aşina olduğu konuları tartışırken çok çeşitli basit kelimeleri uygun şekilde kullanır.

A2

Somut, günlük ihtiyaçlarla ilgili dar bir sözcük birikimini kontrol edebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Ses bilimsel denetim
Bu yayında 2001 ölçeği değiştirilmiştir. D-AOBM 2001 5.2.1.4 bölümde ses bilimin tanımı ikinci/ yabancı dileğitiminde ses bilimin boyutları üzerine daha yeni, yansıtıcı düşünceleri kapsayacak kadar açık, eksiksiz ve geniştir.
Ancak 2001 ölçeği bu kavramsal donanımı kapsamamıştır ve özellikle B1 seviyesinden (“Yabancı bir aksan bazen
belirgin olsa ve ara sıra yanlış söyleyiş meydana gelse bile söyleyişi açıkça anlaşılabilir”) B2 seviyesine (“açık, doğal,söyleyiş ve tonlama”) gelişim gerçekçi görülmemiştir. Aslında ses bilim ölçeği, 2001’de yayımlanan tanımlayıcılarınarkasındaki kaynak araştırmada ölçünleştirilmiş olanlar arasında en az başarılı olanıdır.
Dil öğretiminde, idealleştirilmiş bir ana dili konuşanının ses bilimsel denetimi geleneksel olarak hedef olarak
görülürken aksan, ses bilimsel denetimin göstergesi olarak görülmektedir. Anlaşılırlık yerine aksan ve doğruluküzerine odaklanılması, söyleyiş öğretiminin gelişimine zarar vermiştir. Aksanın kalıcılığını göz ardı eden idealleştirilmiş
modeller, bağlam, toplumdilbilimsel boyutlar ve öğrenenlerin ihtiyaçlarını dikkate almamaktadır. 2001 ölçeği
bu görüşleri pekiştiriyor gibi göründüğü için ölçek sıfırdan geliştirildi. Alt projeyle ilgili Süreç Raporu45 D-AOBM
web sitesinde mevcuttur. Alan yazının kapsamlı bir incelemesi ve uzmanlara danışılması sonucunda, tanımlayıcı
üretimiyle ilgili çalışmaları yönlendirmek için aşağıdaki temel alanlar belirlendi:►►►►

Sesletim: seslerin/sesbirimlerin söyleyişi dâhil,Bürün: tonlama, ritim ve vurgu – hem sözcük vurgusu hem de cümle vurgusu – ve konuşma hızı/parça,
Aksan, vurgu ve bir “norm”dan sapma,Anlaşılabilirlik, muhataplar için anlamın erişilebilirliği, muhatapların anlamada algılanan zorlukları (normalde“anlaşılırlık” olarak adlandırılır).
Ancak alt kategoriler arasındaki belirli bir örtüşme nedeniyle ölçek yukarıda belirtilen kavramları üç kategorideişlevsel hâle getirir:► Genel ses bilim denetimi (mevcut ölçeğin yerini alarak),► Sesletim,► Bürünselözellikler (tonlama, vurgu ve ritim).
Anlaşılabilirlik, seviyeler arasında ayrım yapmak için kilit bir faktör olmuştur. Odak noktası, konuşmacının mesajınıçözmek için muhatabın ne kadar çaba göstermesi gerektiğidir. Daha ayrıntılı iki ölçekteki tanımlayıcılar dahagenel açıklamalarla özetlenmiştir ve açık bir şekilde her düzeyde aksan belirtilmiştir. Bu ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►Anlaşılabilirlik: Konuşmacının mesajını çözmek için muhatabın ne kadar çaba göstermesi gerektiği,Konuşulan diğer dillerin etkisinin kapsamı,
Seslerin denetimi,
Bürünselözelliklerin denetimi.

Odak noktası hedef dil seslerine aşinalık ve güvendir (bir konuşmacının sesletebileceği ses varlığı ve ne derece
netlikte sesletebileceği). Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavram, seslerin sesletimlerindeki açıklık ve
netlik derecesidir.
Odak, anlamı giderek daha net bir şekilde iletmek için bürünsel özellikleri etkin bir şekilde kullanma yeteneği
üzerindedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Vurgu, tonlama ve/veya ritim denetimi,► Vurgu ve tonlamayı belli mesajları vurgulamak için kullanma ve/veya değiştirme yeteneği.
45. Piccardo E. (2016), “Phonological Scale Revision Process Report” [Sesbilim Ölçeği Revizyon Süreci Raporu], Education Policy Division,Council of Europe.https://rm.coe.int/168073fff9.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişimsel Dil Yetkinlikleri Sayfa 137

Sayfa 138

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Hedef dilin neredeyse tüm seslerini açıklık ve netlikle
sesletebilir.

Hedef dilin neredeyse tüm seslerini yüksek derecede
denetleyerek sesletebilir. Bir sesi belirgin bir şekilde
yanlış söyleyişi olsa da bile genellikle kendi kendisinidüzeltebilir.

Mesajlarının daha ince noktalarının açık ve net olması
için, hedef dildeki çeşitli ses bilimsel özelliklerin
tamamını -kelime ve cümle vurgusu, ritim ve tonlama
gibi bürünsel özellikler dâhil- yüksek düzeyde kontrol
ile kullanabilir. Anlaşılabilirlik ve anlamın etkili birşekilde iletilmesi ve geliştirilmesi, diğer dilden/dillerden
alınabilecek aksan özelliklerinden hiçbir şekilde
etkilenmez.

Baştan sona anlaşılırlığı sağlamak için hedef dildekiçeşitli ses bilim özelliklerinin tümünü yeterli denetimle
kullanabilir. Hedef dilin neredeyse tüm seslerini
sesletebilir, aksan(lar)ın diğer dilden/dillerden korunan
bazı özellikleri fark edilebilir ancak anlaşılabilirliği
etkilemez.

Genellikle uygun tonlamayı kullanabilir, vurguyu doğru
yerleştirebilir ve tek sesleri açık bir şekilde sesletebiliraksan, konuştuğu diğer dilden/dillerden etkilenmeeğilimindedir ama bunun anlaşılabilirlik üzerinde çok az
etkisi vardır veya hiç etkisi yoktur.

Söyleyiş genellikle anlaşılırdır, hem ifade hem de sözcük
düzeyindeki tonlama ve vurgu, mesajın anlaşılmasınıengellemez. Aksan genellikle konuştuğu diğer dillerden
etkilenir.

C2

C1

B2

B1

Tek seslerde ve daha az aşina olduğu kelimelerdedüzenli olarak yanlış söyleyişi olmasına rağmen genel
olarak anlaşılabilirdir.

Aşina olmadığı çoğu kelimenin ses bilimselözelliklerini (ör. kelime vurgusu) kabul edilebilir
bir doğrulukla (ör. okurken) tahmin etmek içinbirikiminden genelleme yapabilir.

Hedef dildeki seslerin büyük bir kısmını uzayan
dil üretimlerinde açık biçimde sesletebilir, birkaç
sistematik yanlış söyleyişe rağmen baştan sonaanlaşılabilirdir.

Sesletim

Genel ses bilimsel denetim

Ses bilimsel denetim

Konuştuğu diğer dilin/ dillerin vurgu, tonlama ve/veya ritimüzerindeki güçlü etkisine rağmen mesajlarını anlaşılır birşekilde iletebilir.

Konuştuğu diğer dillerden biraz etkilenmiş olsa bile,iletmek istediği mesajı desteklemek için bürünsel özellikler(ör. vurgu, tonlama, ritim) kullanabilir.

Kastettiğini tam olarak ifade etmek için tonlamayıdeğiştirebilir ve vurguyu doğru yere yerleştirebilir.

Vurgu, ritim ve/veya tonlamanın denetiminde[söylediklerinin] anlaşılabilirliğine veya tesirine etki
etmeyen, yalnızca ara sıra meydana gelen gecikmelerle
akıcı, anlaşılır sözlü söylem üretebilir.

İnce anlam ayrımlarını iletmek (ör. ayırt etmek vevurgulamak) için bürünsel özelliklerden (ör. vurgu, ritim ve
tonlama) uygun ve etkili bir şekilde yararlanabilir.

Bürünsel özellikler

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişimsel Dil Yetkinlikleri Sayfa 139

A1

A2

Basit, aşina olduğu kelimeler ve öbekler için vurgununyanı sıra sınırlı bir çeşitlilikteki sesi doğru bir şekilde
tekrar üretebilir.

Öğrenilmiş kelime ve öbeklerin çok sınırlı birbirikiminin söyleyişi, [içinde bulunduğu] dil grubununkonuşmacılarıyla uğraşmaya alışkın muhataplar
tarafından biraz çaba sarf edilerek anlaşılabilir.

Söyleyiş genellikle anlaşılacak kadar açıktır ancakkarşılıklı konuşmadaki ortaklarının zaman zaman
söylenenin tekrar edilmesini istemesi gerekecektir.
Vurgu, ritim ve tonlama üzerinde konuştuğu diğer
dilden/dillerden güçlü bir etki, anlaşılabilirliliği
etkileyebilir ve muhatapların iş birliğini gerektirebilir.
Yine de aşinaolduğu kelimelerin söyleyişi açıktır.

Genel ses bilimsel denetim

Sınırlı sayıda sesi sesletebilir, böylece konuşma ancak
muhatap destek sağladığında (ör. sesleri doğru
şekilde tekrar ederek ve yeni sesleri tekrarla çıkararak)anlaşılır olur.

Dikkatli bir şekilde yönlendirilirse sesleri hedef dilde
tekrar üretebilir.

Sesbirimlerin sistematik olarak yanlış sesletilmesi,
muhatabın konuşmacının dil geçmişinin söyleyiş
üzerindeki etkisini tanımak ve ayarlamak için çabagöstermesi koşuluyla anlaşılırlığı engellemez.

Söyleyiş basit günlük durumlarda iletişim kurarken
muhatabın belirli sesleri anlamak için çabagöstermesi koşuluyla, genellikle anlaşılabilirdir.

Sesletim

Ses bilimsel denetim

Konuştuğu diğer dilden/dillerden vurgu, ritim ve/veya
tonlama üzerinde çok güçlü bir etkiye sahip olmasınarağmen, basit sözcük ve öbeklerden oluşan sınırlı birbirikimin bürünsel özelliklerini anlaşılır bir şekilde
kullanabilir; muhatabının iş birliği içinde olması gerekir.

Bürünsel özellikler (ör. kelime vurgusu), aşina olduğu
günlük kelimeler ve basit ifadeler için yeterlidir.

Konuştuğu diğer dilden/dillerden gelen vurgu, tonlama
ve/veya ritim üzerinde güçlü bir etkiye sahip olmalarınarağmen günlük sözcük ve öbeklerin bürünsel özelliklerinianlaşılır bir şekilde kullanabilir.

BürünselYazım denetimi
Bu ölçek, düzen ve noktalama işaretlerini yazma, heceleme ve kullanma becerisiyle ilgilidir. Bu ölçekte işlevsel
hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Kelimeleri ve cümleleri kopyalamak (daha düşük seviyelerde),► Yazım/imlâ,► Yazım, noktalama işaretleri ve sayfa düzenin bir karışımı yoluyla anlaşılabilirlik.
Yazım denetimi
C2
C1

B2
B1

Yazı, yazımsal açıdan hatasızdır.
Düzen, paragraflar ve noktalama işaretleri tutarlı ve faydalıdır.
Ara sıra kalem kaymaları/sürçmeleri dışında yazım doğrudur.
Standart düzen ve paragraflama kurallarını izleyen, açıkça anlaşılır, aralıksız yazı üretebilir.
Yazım ve noktalama işaretleri kabul edilebilir ölçüde doğrudur ancak ana dili etkisi görülebilir.
Genel olarak baştan sona anlaşılır olan aralıksız yazı üretebilir.
Yazım, noktalama ve düzen çoğu zaman takip edilecek kadar doğrudur.
Günlük konularda kısa cümleleri kopyalayabilir, ör. bir yere nasıl gidileceğine dair talimatlar.

A2

A1

Sözlü kelime birikiminde bulunan kısa kelimeleri kabul edilebilir bir ses bilgisel doğrulukla (ancak tam olarak
standart yazım şart değil) yazabilir.
Aşina olduğu sözcükleri ve kısa öbekleri kopyalayabilir, ör. basit işaretler veya yönergeler, günlük nesnelerin
adları, mağaza adları ve düzenli olarak kullanılan kalıp öbekler.
Adresini, uyruğunu ve diğer kişisel bilgilerini heceleyebilir.
Ana noktalama işaretlerini kullanabilir (ör. noktalar, soru işaretleri).

A1öncesiTanımlayıcı yok.

5.2. TOPLUMDİLBİLİMSEL YETKİNLİK
Toplumdilbilimsel yeterlik, dil kullanımının sosyal boyutuyla başa çıkmak için gereken bilgi ve becerilerle ilgilidir.
Dil, sosyokültürel bir olgu olduğu için D-AOBM’de bulunan içeriklerin çoğu, özellikle sosyokültürel açıdan, aynı
zamanda toplumdilbilimsel yetkinlikle de ilgilidir. Burada ele alınan meseleler, başka bir yerde ele alınmayan,özellikle dil kullanımıyla ilgili olanlardır: sosyal ilişkilerin dilsel belirticiler, nezaket kuralları, üslup farklılıkları ve
lehçe ve aksan.

Toplumdilbilimsel uygunluk“Toplumdilbilimsel uygunluk” için bir ölçek sunulmaktadır. Ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlarşunlardır:► Nezaket yapılarını kullanma ve nezaket kurallarının farkında olma,► Dil işlevlerini uygun bir şekilde yerine getirme (herhangi bir resmiyet niteliği taşımayan bir üslupta dahadüşük seviyelerde),► Sosyalleşme, alt seviyelerde temel rutinleri takip etme, muhatabın/muhatapların farklı davranmasını
gerektirmeden (B2 seviyesinden yukarı) ve deyimsel ifadeler, kinaye/imâ ve mizah (C seviyelerinde) kullanma,► Özellikle farklılıklara işaret eden sosyokültürel ipuçlarını tanıma ve buna göre hareket etme,► Uygun bir üslubu benimseme (B2 seviyesinden yukarı).

Sayfa 140

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Toplumdilbilimsel uygunluk
Sosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıkları dikkate alarak hedef dil kullanıcıları ile kendi topluluğunun
üyeleri arasında etkili ve doğal bir şekilde aracılık yapabilir.
Anlamın yan anlam düzeylerinin farkında olarak deyimsel ifadelere ve gündelik anlatıma hâkimdir.

C2

Hedef dilin yetkin kullanıcıları tarafından kullanılan dilin neredeyse tüm toplumdilbilimsel ve sosyokültürelçıkarımlarını fark edip takdir eder ve buna göre davranabilir.
Yönetmek, tartışmak, ikna etmek, caydırmak, müzakere etmek ve danışmanlık yapmak için etkin bir şekilde
hem sözlü hem de yazılı olarak çok çeşitli ve çok yönlü dil kullanabilir.
Üslup geçişlerini fark edip takdir ederek geniş çeşitlilikteki deyimsel ifadeleri ve gündelik anlatımı tanıyabilir
ancak ara sıra, özellikle aksan aşina değilse, ayrıntıları doğrulaması gerekebilir.
Mizah, ironi ve örtük kültürel göndermeleri anlayabilir ve ince anlam ayrımlarını yakalayabilir.
Önemli ölçüde argo ve deyimsel kullanımın geçtiği filmleri takip edebilir.

C1

Duygusal, kinayeli ve şaka amaçlı kullanım dâhil olmak üzere sosyal amaçlar için dili esnek ve etkili birşekilde kullanabilir.
Resmîlik düzeylerini (üslup ve tarz) sosyal bağlama uygun olduğu şekilde resmî, resmî olmayan veya günlük
gündelik anlatıma uyacak şekilde ayarlayabilir ve tutarlı bir üslup sürdürebilir.
Eleştirel yorumlarını şekillendirebilir veya diplomatik olarak aynı fikirde olmadığını kuvvetli bir şekilde ifade
edebilir.
Konuşma hızlı ve gündelik anlatıma dayalı olsa bile biraz çaba göstererek grup tartışmalarına ayak
uydurabilir ve katkıda bulunabilir.
Sosyokültürel/toplumdilbilimsel ipuçlarını tanıyabilir ve yorumlayabilir ve kendini uygun şekilde ifade
etmek için duruma göre dilsel ifade biçimlerini bilinçli olarak değiştirebilir.

B2Resmî veya resmî olmayan üslupta, duruma ve ilgili kişiye/kişilere uygun olarak, kendini güvenle, açık venazikçe ifade edebilir.
Resmî ve resmî olmayan ifade biçimleri arasında bir ayrım yapmak için ifadelerini ayarlayabilir ancak bunu
her zaman uygun şekilde yapamayabilir.
Hedef dil kullanıcılarıyla, istemeyerek onları güldürmeden veya kızdırmadan veya onların başka bir yeterliksahibi kullanıcıyla iletişimleri esnasında davranacaklarından daha farklı davranmalarını gerektirmedenilişkilerini sürdürebilir.
Durumlara göre kendini uygun şekilde ifade edebilir ve kaba ifade hatalarından kaçınabilir.
Herhangi bir resmiyet niteliği taşımayan bir üslupta en yaygın örneklerini/biçimlerini kullanarak çok geniş
çeşitlilikteki dil işlevlerini gerçekleştirebilir ve bunlara yanıt verebilir.

B1

Belirgin nezaket kurallarının farkındadır ve uygun şekilde davranır.
İlgili toplulukta yaygın olan gelenekler, âdetler, tutumlar, değerler ve inançlar ile kendi topluluğundakilerarasındaki en önemli farklılıkların ayırdındadır ve bunların belirtilerini gösteren işaretleri arar.
Temel dil işlevlerini (ör. bilgi alışverişi ve ricalar) yerine getirebilir ve bunlara yanıt verebilir. Düşünce vetutumları basit bir şekilde ifade edebilir.

A2

En basit ortak ifadeleri kullanarak ve temel rutinleri izleyerek basit ama etkili bir şekilde sosyalleşebilir.
Gündelik selamlama ve hitap amaçlı nezaket yapılarını kullanarak çok kısa sosyal alışverişleri halledebilir.
Davet, öneri, özür vb. yapabilir ve bunlara karşılık verebilir.

A1A1öncesi

En basit günlük nezaket yapılarını kullanarak temel sosyal iletişim kurabilir: Selamlama ve veda, tanıtımlar,“lütfen, teşekkür ederim, özür dilerim vb.” diyerek.
Tanımlayıcı yok.

5.3. EDİMSEL YETKİNLİK
Dilsel/edimsel ayrımı anlamanın basit bir yolu, dilsel yetkinliğin dil kullanımıyla (“doğru kullanım” gibi) ve dolayısıyla
dil kaynakları ve bir sistem olarak dil bilgisi ile edimsel yetkinliğin ise bir metni (ortaklaşa) oluştururken ki gerçek
dil kullanımı ile ilgili olduğunu belirtmektir. Edimsel yetkinlik bu nedenle öncelikle kullanıcının/öğrenenin dil
kullanımının ilkeleri bilgisi ile ilgilidir. Bu ilkelere göre mesajlar:

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişimsel Dil Yetkinlikleri Sayfa 141► Kurulur, yapılandırılır ve düzenlenir (“söylem yetkinliği”),► İletişimsel işlevleri yerine getirmek için kullanılır (“fonksiyonel yetkinlik”),► Etkileşimsel ve işlemsel şemalara göre sıralanır (“tasarım yetkinliği”).
Söylem yetkinliği, “Tematik gelişim”, “Tutarlılık ve bağdaşıklık” gibi genel boyutların yanı sıra bir etkileşimdeki iş
birliğine dayalı ilkeler ve “Söz sırası alma” da dâhil olmak üzere metinleri tasarlama becerisiyle ilgilidir. İşlevsel
yetkinlik, kişinin birikiminin kullanımında ve uygun toplumdilbilimsel seçeneklerin seçiminde “Esneklik” içerir.
İletişimsel dil etkinliklerine yönelik tüm ölçekler, farklı işlevsel dil kullanım türlerini tanımlamaktadır. Etkileşimsel
ve işlemsel şema bilgisi aynı zamanda sosyokültürel yetkinlik ile de ilgilidir. Bu bilgi bir yanda “Toplumdilbilimsel
uygunluk” ve diğer yanda “Genel dil varlığı” ve “söz varlığı” altında, kullanım alanı çeşitliliği ve daha düşük seviyelerde
onların birikimi açısından ele alınmaktadır. Ek olarak edimsel yetkinlik, kelimelerin ve ifadelerin “cümle/sözlük
anlamı”nın aksine bağlamda “konuşmacı anlamını” içermektedir. Bu nedenle söylemek istediğinizi tam olarak
ifade etmek, edimsel yetkinliğin başka bir yönünü gerektirmektedir: “Önermesel netlik”.
Son olarak bir şey söylemek “Akıcılık” gerektirir. Akıcılık genellikle birbirini tamamlayan iki şekilde anlaşılır: Birincisi,konuşmacının/işaret dili kullanıcısının (muhtemelen karmaşık) bir mesajı ifade etme yeteneğini temsil eden
bütünsel bir şekilde. Daha bütünsel olan bu kullanım, “Kendini iyi ifade eden bir konuşmacı” veya “Rusçası çok akıcı”
gibi açıklamalara yansır ve çok çeşitli bağlamlarda söylenecek uygun şeylerle uzun uzun konuşma/işaretleşme
yeteneğini ima etmektedir. İkincisi daha dar, daha teknik bir yorumda, uzun konuşma/işaretleşme, akıştaki molalarve uzun duraklamalar yoluyla dikkatin dağılmaması anlamına gelmektedir. “Akıcılık”ı edimsel yetkinliğin altına
koymak, Chomsky’den beri dil bilimciler tarafından kullanılan gelenekseledinç/edim [competence/performance]
ikiliğini ortadan kaldırır. D-AOBM modelini tartışırken belirtildiği gibi D-AOBM bu geleneği sürdürmemektedir.
Benimsenen görüş, eylem odaklı bir yaklaşımda yetkinliğin yalnızca eylemde var olduğudur.

Esneklik
Esneklik, öğrenilen dili yeni durumlara uyarlama ve düşünceleri farklı şekillerde ifade etme yeteneği ile ilgilidir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Öğrenilen unsurları yaratıcı bir şekilde yeniden birleştirme (özellikle daha düşük seviyeler),► Dili duruma ve karşılıklı konuşmadaki ve tartışmadaki yön değişikliklerine uyarlama,► Vurgulama, bağlılık ve güven derecelerini ifade etme ve belirsizlikten kaçınmak için noktaları farklı şekillerde
yeniden formüle etme.
Esneklik
C2

Vurgu yapmak, duruma, muhataplara vb. göre farklılaştırmak ve belirsizliği ortadan kaldırmak içindüşünceleri farklı dilsel biçimlerde yeniden ifade etmede büyük esneklik gösterir.

C1İfade tarzını ve cümle uzunluğunu, gelişmiş kelime birikimini ve kelime sırasını etkili bir şekilde değiştirerek
hedef kitle üzerinde olumlu bir etki yaratabilir.
Bağlılık veya tereddüt, güven veya belirsizlik derecelerini ifade etmek için ifadelerini değiştirebilir.
Söylediklerini ve ifade etme araçlarını duruma ve alıcıya göre ayarlayabilir ve koşullara uygun bir resmiyet
düzeyi benimseyebilir.
Normalde karşılıklı konuşmada bulunan yön, tarz ve vurgu değişikliklerine uyum sağlayabilir.

B2

Söylemek istediği şeyin ifade ediliş biçimini değiştirebilir.
Bir noktayı vurgulamak veya açıklamak için bir fikri yeniden ifade edebilir.
Daha az rutin, hatta zor durumlarla başa çıkmak için ifadelerini uyarlayabilir.

B1
A2

Sayfa 142İstediğinin çoğunu ifade etmek için çok çeşitli basit dil [kelime, yapı vb.] yapılarından esnek bir şekilde
yararlanabilir.
İyi prova edilmiş, ezberlenmiş, basit öbekleri sınırlı sözcük değiştirme yoluyla belirli koşullara uyarlayabilir.
Söz öbeklerine ait unsurların basit yeniden düzenlenmesi yoluyla öğrenilen öbekleri genişletebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Söz sırası alma
Söz sırası alma, söylem girişkenliği ile ilgilidir. Bu yetenek, hem bir etkileşim stratejisi (sözü almak için) hem desöylem yetkinliğinin ayrılmaz bir boyutu olarak görülebilir. Bu nedenle bu ölçek “Etkileşim stratejileri” bölümündede yer almaktadır. Bu ölçekte işlevsel hâlegetirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Karşılıklı konuşmayı başlatma, sürdürme ve bitirme,► Araya girmek ya da düşünmek için zaman kazanmak için genellikle önceden hazırlanmış bir ifade kullanarakkarşılıklı bir konuşmaya veya tartışmaya müdahale etme.
Not: Bu ölçek “Etkileşim stratejileri” başlığı altında tekrarlanmıştır.
Söz sırası alma
C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1

C1

Sözü almak veya zaman kazanmak ve düşünürken sırasını korumak amacıyla sözlerine uygun bir giriş
yapmak için anında hazır bulunan çeşitli işlevsel söylemlerden uygun bir öbek seçebilir.
Uygun bir dil kullanarak tartışmaya müdahale edebilir.
Etkili şekilde sıra alarak, söylemi uygun şekilde başlatabilir, sürdürebilir ve sonlandırabilir.

B2Konuşmayı başlatabilir, uygun olduğunda sırasını alabilir ve gerektiğinde karşılıklı konuşmayı bitirebilir
ancak bunu her zaman zarif bir şekilde yapamayabilir.
Zaman kazanmak ve söz sırasını korumak için söylemek istediklerini ifade ederken hazır öbekler (ör. “Buyanıtlaması zor bir soru”) kullanabilir.
Aşina olduğu bir konudaki tartışmaya söz almak için uygun bir öbek kullanarak müdahale edebilir.

B1Aşina olduğu veya kişisel ilgi alanına giren konularda basit, yüz yüze konuşmayı başlatabilir, sürdürebilir vekapatabilir.
Kısa karşılıklı bir konuşmayı başlatmak, sürdürmek veya bitirmek için basit teknikler kullanabilir.

A2

Basit, yüz yüze konuşmayı başlatabilir, sürdürebilir ve kapatabilir.
Dikkat verilmesini isteyebilir.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Tematik gelişim
Bu ölçek, fikirlerin bir metinde mantıksal olarak sunulma ve açık bir retorik yapı içinde birbirleriyle ilişkili olmabiçimiyle ilgilidir. Aynı zamanda ilgili söylem kurallarının uygulanmasını da içermektedir. Bu ölçekte işlevsel
hâlegetirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Bir hikâye anlatma/bir anlatıyı ilişkilendirme (daha alt düzeyler),► Söylenmek istenen noktaları uygun şekilde, mesela örneklerle, genişleterek ve destekleyerek bir metnigeliştirme,► Bir savgeliştirme (özellikle B2 seviyesinden C1 seviyesine).

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişimsel Dil Yetkinlikleri Sayfa 143

Tematik gelişim
C2

Hedef okurun ilgisini kolaylıkla canlı tutarak ve tüm iletişim amaçlarını yerine getirerek karmaşık fikirleri
etkili bir şekilde iletmek için yeterli esneklikle ilgili metin tipinin kurallarını kullanabilir.
Hedef okuyucunun dikkatini çekmek ve karmaşık fikirleri iletmek için ilgili metin tipinin kurallarını
kullanabilir.

C1

Alt temaları bütünleştirerek, belirli noktaları geliştirerek ve uygun bir sonuçla tamamlayarak ayrıntılı
betimlemeler ve anlatılar verebilir.
Uzun ve karmaşık bir metne uygun bir giriş ve sonuç yazabilir.
Yardımcı noktalar, sebepler ve ilgili örneklerle ana noktaları belirli bir uzunlukta genişletebilir ve
destekleyebilir.
Önemli noktaları uygun şekilde vurgulayarak ve ilgili destekleyici ayrıntılarla sistematik olarak bir savgeliştirebilir.
Karmaşık bir savın ana hatlarını ikna edici bir şekilde sunabilir ve bunlara yanıt verebilir.
Fikirlerini iletirken ilgili iletişimsel görevin geleneksel yapısını takip edebilir.

B2

Ana noktalarını ilgili destekleyici ayrıntılar ve örneklerle genişleterek ve destekleyerek belirgin bir açıklama
veya anlatı geliştirebilir.
Yardımcı noktalar ve ilgili örneklerle bakış açılarını belirli bir uzunlukta genişleterek ve destekleyerek açık bir
sav geliştirebilir.
Çeşitli seçeneklerin avantaj ve dezavantajlarını değerlendirebilir.
Gerçek ve görüş arasındaki farkı açıkça gösterebilir.
Öyküleyici metinde açık bir şekilde kronolojik sırayı işaret edebilir.
Çoğu zaman zorlanmadan takip edilecek kadar iyi düzeyde bir sav geliştirebilir.

B1

Fikirlerini iletirken ilgili metin tipinin geleneksel yapısının farkında olduğunu gösterir.
Karmaşık olmayan bir anlatıyı veya açıklamayı bir dizi madde olarak kabul edilebilir ölçüde akıcı bir şekildeilişkilendirebilir.
Basit bir liste hâlinde bir hikâye anlatabilir veya bir şeyi tanımlayabilir.
“Gibi” veya “örneğin” kullanarak çok basit bir metinde bir şeye örnek verebilir.

A2Tanımlayıcı yok.

A1

Tanımlayıcı yok.

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Tutarlılık ve bağdaşıklık
Tutarlılık ve bağdaşıklık, bir metnin ayrı unsurlarının gönderme, değiştirme, eksiltme ve diğer metinsel uyum
biçimleri gibi dilsel ögelerden, ayrıca mantıksal ve zamansal bağlayıcılar ve diğer metinsel bağdaşıklık biçimlerinden
yararlanarak tutarlı bir bütün hâlinde iç içe geçme biçimini ifade etmektedir. Hem bağdaşıklık hem de tutarlılık,cümle/ifade ve tam metin düzeyinde işlemektedir. Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar arasındaşunlar yer alır:► Temel olarak mantıksal ve zamansal bağlayıcılarla ögeleri birbirine bağlama,► Metin yapısını vurgulamak için paragrafları kullanma,► Kullanılan bağdaşıklık öge türlerini daha az sayıda “kullanışsız” bağlayıcılarla çeşitlendirme (C seviyeleri).

Sayfa 144

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Tutarlılık ve bağdaşıklık
C2

C1

Farklı [metin] düzenleme kalıplarını ve çok çeşitli bağdaşıklık ögelerini tam ve uygun şekilde kullanarak
kendi içinde tutarlı ve bağdaşık metinler oluşturabilir.
Metin düzenleme kalıplarının bağlayıcıların ve bağdaşıklık ögelerinin kontrollü kullanımını gösteren, açık,sorunsuz akan, iyi yapılandırılmış bir dil üretebilir.
Çeşitli bağdaşıklık ögeleri ve metin düzenleme kalıpları kullanarak iyi düzenlenmiş kendi içinde tutarlı
metinler üretebilir.
Fikirler arasındaki ilişkileri açıkça belirtmek için çeşitli bağlantı ifadelerini verimli bir şekilde kullanabilir.

B2

Uzun bir katkıda bir miktar “sıçrama” olsa bile ifadelerini açık ve tutarlı bir söylemle ilişkilendirmek için sınırlı
sayıda bağdaşıklık ögeleri kullanabilir.
Çeşitli bağlantı ifadeleri ve bağdaşıklık ögelerini kullanarak genellikle iyi düzenlenmiş ve kendi içinde
tutarlı metinler üretebilir.
Daha uzun metinleri açık, mantıklı paragraflar hâlinde yapılandırabilir.
Basit bir söylemsel metinde bir karşı sav sunabilir (ör. “ancak” ile).

B1

Bir dizi daha kısa, ayrık basit unsurları bağlantılı, doğrusal bir maddeler dizisine bağlayabilir.
Sınırlı sayıda bağdaşıklık ögelerini kullanarak, örneğin, bir hikâyede, daha uzun cümleler kurabilir vebunları birbirine bağlayabilir.
Daha uzun bir metinde basit, mantıklı paragraf sonları oluşturabilir.
Bir hikâye anlatmak veya bir şeyi basit bir nokta/maddeler listesi olarak tanımlamak amacıyla basit
cümleleri bağlamak için en sık rastlanan bağlayıcıları kullanabilir.

A2
A1
A1
öncesiBasit bağlayıcılarla (ör. “ve”, “ama” ve “çünkü”) sözcük/işaret gruplarını bağlayabilir.
Sözcükleri/işaretleri veya sözcük/işaret gruplarını çok temel doğrusal bağlayıcılarla (ör. “ve” veya “sonra”)
bağlayabilir.
Tanımlayıcı yok.

Önermesel netlik
Bu ölçek, kişinin ifade etmek istediğini nasıl dile dökeceğini tam olarak belirleme yeteneği ile ilgilidir. Kullanıcının/öğrenenin ayrıntıları ve ince anlam ayrımlarını ne ölçüde iletebileceği ve tercihen amaçlanan mesajdan ödünvermekten kaçınabileceğini içermektedir. Bu ölçekte işlevsel hâlegetirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İlgili durum ve bilgi türü (A1 seviyesinden B1 seviyesine),B2 seviyesinde herhangi bir kısıtlama olmaksızın,kullanıcı/öğrenen, daha zorlu durumlarda bile ayrıntıları güvenilir bir şekilde iletebildiğinde,► Verilen bilgide ayrıntı ve netlik derecesi,► Olasılığı, bağlılığı, inancı vb. nitelendirme, vurgulama ve belirsizliği giderme yeteneği.
Önermesel netlikC2Çok çeşitli niteleme ögelerini (ör. derecelendirme ifade eden zarflar, sınırlamaları ifade eden yan cümleler)kabul edilebilir bir doğrulukla kullanarak daha ince anlam ayrımlarını tam olarak iletebilir.
Vurgu yapabilir, ayırt edebilir ve belirsizliği ortadan kaldırabilir.

C1

B2Görüşleri ve açıklamaları emin olma/olmama, inanç/şüphe, olabilirlik vb. derecelerle tam olarak
nitelendirebilir.
Bir iddianın, bir savın veya bir pozisyonun gücünü belirtmek için dilsel iletişim kanalını etkili bir şekilde
kullanabilir.
Ayrıntılı bilgileri güvenilir bir şekilde aktarabilir.
Dilleri ifade gücü ve deyimsellikten yoksun olsa bile daha zorlu durumlarda bile ana noktaları iletebilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İletişimsel Dil Yetkinlikleri Sayfa 145Önermesel netlik
Bir fikir veya problemdeki ana noktaları kabul edilebilir bir kesinlikle açıklayabilir.

B1

En yakın öncelikte olan noktayı aktararak basit, karmaşık olmayan bilgileri hemen iletebilir.
Anlatmak istediği ana noktayı anlaşılır bir şekilde ifade edebilir.

A2Aşina ve rutin meselelerde basit ve doğrudan doğruya sınırlı bilgi alışverişinde söylemek istediklerini
iletebilir ancak diğer durumlarda genellikle mesajdan ödün vermek durumunda kalır.

A1Kişisel ayrıntılar ve somut türden ihtiyaçlar hakkında temel bilgileri basit bir şekilde iletebilir.

A1öncesiKişisel ayrıntılarla ilgili çok temel bilgileri basit bir şekilde iletebilir.

Akıcılık
Akıcılık, yukarıda tartışıldığı gibi, daha geniş, bütünsel bir anlama (=ifade gücü yüksek konuşmacı/işaretçi) ve dahadar, teknik ve daha ruhdilbilimsel bir anlama (=kişinin birikimine erişim) sahiptir. Daha geniş yorum, “Önermesel
netlik”, “Esneklik” ve en azından bir dereceye kadar “Tematik gelişim” ve “Tutarlılık ve Bağdaşıklık”ı içerecektir. Bu
nedenle, aşağıdaki ölçek daha dar, daha geleneksel akıcılık görüşüne odaklanmaktadır. Bu ölçekte işlevsel hâle
getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Tereddütlere ve duraklamalara rağmen ifade oluşturma yeteneği (daha düşük seviyeler),► Uzun bir üretim veya karşılıklı konuşmayı sürdürme yeteneği,► İfade kolaylığı vedoğallığı.
AkıcılıkC2Doğal, zahmetsiz, tereddütsüz bir akışla kendini uzun uzadıya ifade edebilir. Yalnızca düşüncelerini ifade
etmenin tam olarak doğru yolu üzerinde düşünmek veya uygun bir örnek veya açıklama bulmak için
duraklar.

C1

Kendini akıcı ve spontane, neredeyse hiç çaba harcamadan ifade edebilir. Yalnızca kavramsal olarak zor bir
konu, doğal, pürüzsüz bir dil akışını engelleyebilir.
Genellikle daha da uzun karmaşık dil kullanımında dikkate değer bir akıcılık ve ifade kolaylığı göstererek
spontane bir biçimde iletişim kurabilir.

B2

Oldukça dengeli bir tempoda, farklı uzunluklarda dil kullanımı üretebilir fakat kalıplar ve ifadeler ararken
tereddüt yaşasa bile az sayıda fark edilir derecede uzun duraksama vardır.
Her iki tarafı da zorlamadan hedef dilin kullanıcıları ile düzenli etkileşim kurulmasını oldukça mümkün kılan
bir akıcılık ve doğallık ile etkileşimde bulunabilir.
Kendini nispeten kolaylıkla ifade edebilir. Duraklara ve “çıkmazlara” [sonu bir yere varmayan cümleler] neden
olan ifade etme ile ilgili bazı sorunlara rağmen yardım almadan etkili bir şekilde devam edebilir.

B1

Dil bilgisi ve sözcüksel planlama ve onarma için duraklaması özellikle daha uzun serbest dil üretimlerindeçok belirgin olmasına rağmen anlaşılır bir şekilde devam edebilir.
Duraklamalar, yanlış başlangıçlar ve yeniden düzenlemeler çok belirgin olsa da kısa katkılarla kendini
anlatabilir.

A2Çok belirgin tereddütlere ve yanlış başlangıçlara rağmen kısa konuşmaları idare etmek için yeterli kolaylıklaaşina olduğu konularda öbekler kurabilir.

A1İfadeleri aramak, daha az aşina olduğu sözcükleri/ işaretleri sesletmek ve iletişimi onarmak için çok
duraklayarak oldukça kısa, birbirinden kopuk, çoğunlukla hazır ifadeleri yönetebilir.

A1öncesi

Sayfa 146

Gerektiğinde jest ve işaretle yardım ricalarını kullanarak çok kısa, birbirinden kopuk, prova edilmiş ifadeleri
yönetebilir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Bölüm 6
D-AOBM ÖRNEK TANIMLAYICI ÖLÇEKLERİ:İŞARETLEŞME YETKİNLİKLERİ
D-AOBM tanımlayıcılarının çoğu, özellikle de iletişimsel dil etkinlikleri için olanlar, konuşma dillerine uygulandıkları
gibi işaret dilleri için de geçerlidir çünkü işaret dilleri benzer iletişimsel işlevleri yürütmek için kullanılmaktadır.
Dolayısıyla bu tanımlayıcılar herhangi bir iletişim kanalına yönelik gönderimde bulunmamaktadır ve bu durumu
vurgulamak için ifade ediliş biçimlerinde değişiklikler yapılmıştır. Fakat işaret dillerinin konuşma dillerden önemliölçüde farklı olduğu belli yönler vardır. Temel olarak işaret dilleri uzam kullanımında dil bilgisel yetkinlikleri
içermektedir ve bu “şematik yetkinlik” olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca “metin” teriminin genişletilmiş bir hâlini
yani yazılı metne dayanmayan videoya kaydedilmiş işaretleşme metnini de içermektedir. Bu yetkinlikler, konuşma
dili aracılığıyla iletişimin dilötesi [paralinguistic] özelliklerini de çok aşmaktadır. İşaret alanı genellikle ilgilikişileri, yerleri ve nesneleri belirlemek ve daha sonra onlara uzamsal haritalama şeklinde gönderim yapmak içinkullanılır. Bu açıdan bakıldığında işaret dilleri, diğer dillerde olduğu gibi söz dizimi, anlambilimi, biçimbilimi ve
ses biliminden oluşmaktadır. Farklı ülkelerde farklı işaret dilleri olduğu ve bazen de aynı ülkede birden fazla işaret
dili olduğu için, bunlar elbette bir işaret dilinden diğerine farklılık göstermektedir. Fakat elle gösterme, zamirlerve sınıflandırıcı yapıları gibi belli ortak özelliklere de sahiptirler. Ayrıca geleneksel olarak daha çok, işaret dillerinin
sesletim organları olarak görülen el ve kol hareketlerine ek olarak el-dışı ögeler (yüz ifadesi, vücut yönelimi, kafa
hareketi vb.) ve yapılandırılmış eylem, sıklıkla kullanılmaktadır.
İletişim ve konuşma dili kullanıcılarıyla teması yansıtmak için sözlüksel ve üretken işaretler birikimi, parmakla
heceleme kullanarak kelime ya da isimleri tam anlamıyla heceleyerek gerçekleşir. Genel olarak konuşma dilimetninin her bir harfi bir el şekline karşılık gelmektedir. El işareti zamanla sözlükselleşebilir ve ses bilgiselleşebilir.
Öte yandan parmakla heceleme ise ilgili işaret dilinde yerleşik bir işareti olmayan örneğin özel bir isim veya bir
kavram gibi alışılmadık bir şeyi aktarmanın bir yoludur. Bu yüzden parmakla heceleme, sözlü dillerin yazılı bilgisineulaşımı kolaylaştıran birkaç temas durumundan biridir. Dahası parmakla heceleme konuşma dillerinden yeni
ifadeler almak için kullanılmakta ve bunlar da zamanla sözlükselleşebilmektedir.
İşaretleşme yetkinlik kategorileri konuşma dillerinde bulunan dilsel, toplumdilbilimsel ve edimsel yetkinliklerle
ilgilidir ve bu yüzden özellikle işaretleşme yetkinlikleri tanımlayıcı ölçekleri burada üç başlık altında sunulur. Ölçekler
alımlayıcı ve üretici yetkinlikler için yedi çift şeklinde sunulmuştur: dilsel yetkinlik için iki tane, toplumdilbilimsel
yetkinlik için bir tane ve edimsel yetkinliğin farklı yönleri için dört tane.
Ölçünleştirilmiş işaretleşme yetkinliklerinin birkaçı daha önce sunulanlara benzer olarak daha küresel bir yapıya
sahiptir. Bunlar işaretleşme yetkinlik tanımlayıcıları ve diğer alanlardaki tanımlayıcılar arasındaki içerik tutarlılığını
göstermeye yardımcı oldukları için işaretleşme yetkinlikleri altında sunulmaktadır.

Sayfa 147

Şekil 17 - İşaretleşme yetkinlikleriİşaretleşme yetkinlikleri

Dilselİşaret dili varlığı
(alımlayıcı/ üretici)Şematik doğruluk(alımlayıcı/ üretici)

Toplumdilbilimsel

Edimselİşaret metninin yapısı

Toplumdilbilimsel uygunluk
ve kültürel birikim(alımlayıcı/ üretici)
Ortam ve bakış açıları
(alımlayıcı/ üretici)
Dil farkındalığı ve
yorumlaması/ açıklaması(alımlayıcı)
Görünüş ve etki(üretici)İşlemleme hızı (alımlayıcı)İşaretleşme akıcılığı (üretici)

6.1. DİLSEL YETKİNLİK
“İşaret dili varlığı” ve “Şematik doğruluk” için tanımlayıcılar bulunmaktadır. Bu iki yetkinlik arasındaki ayrım
bilgi/denetim ikilemini yansıtır ve yine bu ayrım, dil bilgisi ve kelime bakımından, genişlik ile denetim/doğruluk
arasındaki ikilemi gösterir.

İşaret dili varlığı
Bu iki ölçek, işaret dilinin hem kavramasında ve hem de üretiminde kullanılan dil kaynaklarını içermektedir.
Örneğin, kastedilen anlamın diğer yönlerini ifade etmek için gönderimi ve muhtemelen el hareketini ve yönelimini
göstermeyi amaçlayan el-dışı özelliklerin sınıflandırıcı el şekilleri ile bileşimindeki gibi.
İşaret dilleri, üretken işaret oluşumundan geniş ölçüde yararlanmaktadır. İşaret dili sözlükçesi, tıpkı konuşma
dillerindeki gibi iki girdi setinden oluşmaktadur: (yeni) işaret veya biçimlerin oluşumunda sırasıyla kullanılan
yerleşik sözlüksel ögeler ve üretken ögeler. Yerleşik işaretler, genellikle işaret dili sözlüklerinde kullanılansabit sözlük biçimine sahiptir. Üretken sözlükçe ögeleri, olayların yeni ve dinamik tanımlarını oluşturmak içinişaretleşme alanında kullanılan sınırlı bir dizi el hareketi ile üretken bir şekilde birleşmektedir. Birçok ifadeninüç boyutlu uzamsaldoğası, çeşitli ancak yine de net oluşumlara izin vermektedir. Öğrenenler, üslup biçimsel/
estetik amaçların yanı sıra birleşimsel kısıtlamalar edinerek ifadenin çok yönlü ihtiyaçlarına göre bu yetkinliklerin
kullanımında gelişme gösterir.
İşaret dilindeki üretken ögelerin oldukça fazla olması sebebiyle uzamsal gönderim için verilen bağlamları akılda
tutmanın yanı sıra alımlama eş zamanlı olarak sağlanan biçim-ses bilimsel ve biçim-söz dizimsel altyapıların yoğun
ölçüde işlemlenmesini gerektirmektedir. Kısacası üretken işaret oluşturma, işaret dili sözlükçesinde bulunamayan
ilgili birleşimlerdeki anlam taşıyan ögeleri birleştirmekte ve kavrama bu tür işaretlerin yeniden çözümlenmesini
gerektirmektedir. Bir mesajın konusuna dair küresel bir anlayıştan çok daha fazlasını gerektiren belirli iletişim
ihtiyaçlarını karşılama adına, öğrenenler üretken işaretleşme için dil bilgisel kuralları yeniden uygulamak,

Sayfa 148

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

birleşimsel kısıtlamaları yeniden uygulamak, uzamsal görevleri takip etmek ve ilkelerin üslup biçimsel-estetik
amaçlar için uygulanabilirliğini göz önünde bulundurmak zorundadır. Bu şekildeki işaret dili kavrama süreçlerinin
sözlüksel kaynaklar tarafından birçok konuşma dili kavrama sürecine göre çok daha az kolaylaştırıldığı öğrenenler
tarafından belirtilmiştir.
Bu iki ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Üslup ve değişkenler [variants] de dâhil olmak üzere temel yapılar, sözcük türleri ve el işaretlerinin anlamları
hakkında bilgi,► Adlandırma ve gönderim yapmak için ve işaretleri biçim-söz dizimsel ve biçimbilimsel süreçler ve eş zamanlı
yapılarla birleştirmek için işaret dilleri ögeleri hakkında temel dilsel bilgi,► Üretken işaretlerde kullanılan biçim-ses bilimsel ögelerinin yanı sıra sözlüksel işaretler, deyimler ve öbekler
gibi ele ait görünümler,► İlgili sınırlılıkların yanı sıra gözler, baş, vücut ve vücut hareketi, işaretleşme hızı, sesletim genliği vb. kullanımı
gibi işaret kökleri ve el-dışı ögeler hakkında bilgi; işaretleşme, adlandırma ve gönderim yapmayı yorumlamak
için bu biçimlere ulaşılır ve bunlar kullanılır,► Üretken işaret oluşturmada kullanılan biçim-ses bilimsel kurallarla ilgili bilginin yanı sıra işaret birleşimlerinin
ele ait ve el-dışı ögeleri ile ilgili bilgi (kalıp biçimler, deyimler ve kalıplaşmış ifadeler); bu aynı zamanda ör.
belirli bir işaret dilinin el şekillerinin alt kümesi ile ilgili bilgiyi de içerir,► Ne ele ait ne de el-dışı ögelerin bir başına “yüzeyde” bulunamayacağı için ele ait ve el-dışı ögelerin olasıişaretlerin oluşumu için gerçekleştirdiği birleşim ile ilgili dile özgü bilgi [bk. Çeviri Notu 6],► Örneğin, bir kullanıcının/öğrenenin metaforları ya da hicivleri yorumlayabileceği ya da üretebileceği ölçüde
anlam ve çağrışımlarla ilgili kavramsal bilgi,► Ve genel olarak işaretlerin ele ait ve el-dışı ögelerini anlama ve kullanmada yetkinlik göstermesi.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 149

Sayfa 150

D-AOBM –­Tamamlayıcı Ciltİşaretçinin ilgili kavramın işaretini üretmeden açımladığında ne kastettiğini
anlayabilir.

Deyimleri (ve yerel topluluğa özgü işaretleri) anlayabilir.

Belirli el şekilleri ile ifade edilen ince anlam farklarını ayırt edebilir.

Yaygın olarak bilinen kişi ve kurumların işaret adlarını anlayabilir ve doğru bir şekilde
atfedebilir.

Bir konunun kapsamını içerdiği farklı yönlere dikkat çekerek çok geniş bir biçimde
sunabilir.

Belirli ve net yönergeleri, istekleri, önerileri vb. anlayabilir.

Yapılandırılmış eylem kullanabilir (eylemler birebir taklit edilir).

İlgili metin türüne bağlı olarak işaret seçimlerini değiştirebilir.

Basit bir üretken eylemi betimleme ve yapılandırılmış eylem yoluyla sunabilir.

İşaretleşme tarzını tarif edilen içerik ve/veya hedefe uyarlayabilir.

Karmaşık bir konuda anlaşılır ve eksiksiz biçimde işaret dilini kullanabilir.

Dolaysız anlatım ve dolaylı anlatım arasında geçiş yapabilir.

Belirsiz bir terimin tam olarak amaçlanan anlamını (ör. betimleyici kullanarak “cinayeti”
ayrıntılı şekilde anlatma) belirten bir cümle kullanabilir.

Sadece tek eli kullanarak (baskın el) anlaşılır bir biçimde işaret dilini kullanabilir.

Belirli bir anlamı vurgulamak için uygun üretken işaret (ör. bir sınıflandırıcı) kullanabilir.

Sınıflandırıcı yapılarını (tek ve çift elli) değişken bir şekilde kolaylıkla kullanarak eylemleri,nesneleri ve bunlar arasındaki ilişkileri ifade edebilir.

Karmaşık bir eylemi ya da olayı dilsel olarak estetik bir biçimde (ör. el şekillerini eğlenceli
bir ifade aracı olarak kullanarak) sunabilir.

Eş zamanlı olarak tek elle üretken ya da sözlüksel bir işaret (ör. “aramak” gibi betimleyici
ya da sözlüksel bir eylem) üretirken diğer elini yapılandırılmış eyleminin bir parçası olarak(ör. bir şey arar gibi kafasını farklı yerlerinden kaşıma) kullanabilir.46

Soyut ifade ve kavramları (ör. akademik ve bilimsel alanda) oluşturabilir.

Soyutlama yaparak şiirsel işaretleşme ile kendini ifade edebilir.

Üretici

Kendi alanındaki teknik metinleri anlayabilir ve onlardaki bilgi, fikir ve görüşleri
kullanabilir.

Bağlam içinde ağızla söylemenin anlamını kavrayabilir.

Çeşitli konulardaki zorlu metinleri anlayabilir ve bu metinlerin ne hakkında olduğunu
açıklayabilir.

Bir olayın yaratıcı ya da yeni yapılan betimlemelerini (ör. bir UFO) anlayabilir.

46.		 Bu aynı zamanda “vücut bölümleme” olarak da bilinir.

B2+

C1

C2

Soyut kavramları (ör. fen bilimleriyle ilgili) anlayabilir ve onları uygun bağlamda
kullanabilir.

Alımlayıcı

İşaret dili varlığı

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 151

B1

B2

Yüz ifadesi, ten rengi, makyajı, saç modeli ve mesleği dâhil olmak üzere bir kişiyi kapsamlı birşekilde betimleyebilir.

İşaretçi, insanları veya hayvanları taklit ettiğinde ne tür bir canlının kastedildiğini
anlayabilir.

Belirli içerikleri tam olarak ifade etmek için ağızla söyleyebilir.

Sözlüksel işaretler yerine, uygun üretken sözlükçe ögelerini gönderim amacıyla kullanabilir, ör.
hayvanlar için.

Duruma bağlı olarak kendi işaretleşme ölçeğini (daha geniş, daha küçük) değiştirebilir.

Üretici işaretleşme kullanarak eylem ya da olayları sunabilir.

Yapılandırılmış eylem kullanarak bir kişi ya da kahramanın karakter ve niteliklerinin ifade
edebilir.

Bireysel ve basit eylemleri belirtmek için yapılandırılmış eylem kullanarak kendi katkısını
sunabilir.

Üretici işaretleşmeyi bağlama uygun şekilde değiştirebilir.

Uygun el şekilleri kullanarak bir kişi ya da nesnenin önemli özelliklerini betimleyebilir.

Sadece ağızla söyleme ve yapılandırılmış eylem kullanarak kişisel özellikleri anlatabilir.

Bir nesnenin boyutunu ve şeklini tarif etmek için farklı yollar (yüz ifadesi, el şekli, el yönelimi ve
hareketini kapsayan el-dışı işaretler) kullanabilir.

Ağızla söylemeyi bağlama uygun olarak farklı bir şekilde kullanabilir.

Bir eylem ya da olayı anlatırken farklı üretken işaretler (ör. tutuş belirten el şekilleri) kullanabilir.

Anlamayı kolaylaştırmak için alıcının hâlihazırda bildiği diğer şeyler, resimler veya durumlarla
ilgili bir karşılaştırma yapabilir (ör. “Oklu kirpi [porcupine] büyük bir kirpi [hedgehog] gibi”)

Hızlı ve doğru bir şekilde parmakla heceleme yapabilir.

Üretici ögeleri, ör. betimleyici işaretleri ve sınıflandırıcı yapılarını kullanarak sözlüksel ögeleri
açımlayabilir.

Sadece üretken sözlükçeyi kullanarak bilgi aktarabilir.

Üretken ve sözlüksel işaretleşme arasında geçiş yapabilir.

Aynı içeriği farklı bir dilde ifade edebilir.

Ortaya konulan tavırlar ve ifade edilen görüşler başkaları tarafından sunulsa bile her zaman
kendi fikrini ifade edebilir.

Üretici

Olayların tarihsel sırasını el-dışı ipuçlarından faydalanarak (zaman açısından yakına karşı
uzak olaylar) çıkarımlayabilir.

Üretici bir şekilde ifade edilen eylem ve süreçleri anlayabilir.

Nasıl veya neden olduğunu belirlemek için (ör. zamanla ilgili detaylar, olaya dâhil olankişiler, yerler veya randevular ve göstergeler gibi) bilgileri işaret dilindeki bir metindenseçerek çıkarabilir.

İşaretçinin yüz ifadelerinden faydalanarak bir öyküdeki karakterlerin özellikleri hakkında
dolaylı çıkarımlarda bulunabilir.

El-dışı ipuçlarından ve betimleyici işaretlerden yararlanarak bir nesnenin doğası hakkındaçıkarımda bulunabilir.

Benzer görünen işaretleri birbirinden ayırt edebilir.

Basit ve yapılandırılmış bir şekilde sunulması koşuluyla kısa bir metinden ilgili bilgileriçıkarabilir.

Cümlenin bağlamını kullanarak tekil şekilde bilinmeyen işaretlerin anlamını çıkarabilir.

Günlük hayatta kullanılan çok sayıda işareti anlayabilir.

Alımlayıcı

İşaret dili varlığı

Sayfa 152

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1

A2

Hazırlık yaparak ilgili konuyla alakalı doğru isimleri ve terim bilgisini kullanabilir.

İşaretçi içeriği görselleştirmek için resimler gösterdiğinde işaretleşmeyi anlayabilir.

Fikrini (bir görüşe katılarak ya da katılmayarak) belirtebilir.

Muhataptan gelen yüze ilişkin geri bildirimleri (onaylama/reddetme) tanıyabilir ve
anlayabilir.

Bir kişiyi, yüz ifadeleri, saç veya fiziksel özellikleri ya da sıklıkla giydiği şeylerle tarif
edebilir.

El-dışı işaretlerle sunulan nesnelerin şekli hakkında çıkarımda bulunabilir.

Aylar, haftanın günleri ve günün saatleri için sözlüksel işaretler yapabilir.

Geleneksel selamlaşma ve vedalaşma ifadelerini işaret diliyle anlatabilir.

Ağız şeklinin (ör. şişmiş ya da büzülmüş yanaklar) anlama olan katkısını anlayabilir.

Sözlüksel işaretleri anlamadığında parmakla heceleme yoluyla ifadeleri anlayabilir.

Bir ricayı doğrudan doğruya işaret diliyle anlatabilir.

Ele ait şekilde biçimlense bile işaretleri anlayabilir.

Belirgin ve anlamı açık el şekilleri yapabilir.

Fiziksel şekli (yükseklik, genişlik, uzunluk) tanımlayabilir.

Sadece ağız şekline göre farklılık gösteren işaretleri ayırt edebilir.

<hayır> ve <değil>ya da baş sallamayla ifade edilen basit olumsuz yanıtlamaları
anlayabilir.

Parmakla heceleme kullanarak diğer şeylerin yanı sıra adlar ve teknik ifadeleri
heceleyebilir.

Doğru ağızla söylemeler yapabilir ve birbirinin aynısı olan işaretleri ayırt etmek içinbunları kullanabilir.

Giysilerin tasarımı, rengi ve dokusunu ifade edebilir.

Uygun el-dışı ipuçları kullanarak yakınlığı ya da uzaklığı ifade edebilir.

El-dışı ipuçlarıyla bir tutarı/miktarı ifade edebilir.

Doğrudan doğruya bir talebi işaret diliyle anlatabilir.

Eylemler ve ilişkiler (ör. aile içinde) gibi basit ifadeleri görsel olarak anlatabilir.

Kendi fikrini ifade edebilir.

Oran, miktar ve boyut oranları ile ilgili bilgileri anlayabilir.

Kıyafet betimlemelerini (desen, renk) anlayabilir.

El-dışı işaretle ifade edilen miktarları anlayabilir.

Komutları (ör. “kapıyı aç”) doğrudan doğruya anlayabilir.

Basit talimatları, istekleri, tavsiyeleri vb. anlayabilir.

İşaretçinin ne yaptığına ilişkin basit bildirimleri anlayabilir.

Muhatabın kodlanmış arka kanal işaretlerini tanıyabilir ve anlayabilir.

El-dışı işaretle ifade edilen anlamı tanıyabilir ve doğru bir şekilde yorumlayabilir.

Bir yer ya da nesnenin yakınlığı ya da uzaklığı hakkındaki el-dışı bilgiyi anlayabilir.

Bir kişinin/nesnenin kapsamlı tasvirinde yer alan vücut biçimi, saç şekli ya da meslek
gibi ayrıntıları tanımlayabilir.

Bilgiyi kısa ve asgari düzeyde ancak anlaşılır bir biçimde aktarabilir.

Günlük metinlerden (ör. sayılar, isimler, yerler, kişiler) belirli bilgileri çıkarabilir.

Bir kişiyi ayırt edici özellikleri açısından betimleyebilir.

İki şey arasındaki farkı açıkça gösterebilir.

Bir şeyi tasvir etmek için örnek kullanabilir.

Bir olay örgüsü ya da hikâyenin ana temasının farklı yönlerini (ör. “gece boyunca çalışmak”da olduğu gibi süre) sunabilir.

Bir dizi işaret kullanabilir.

Üretici

Yardımcı fiillerin (ör. [Türkçe’de]-ebilmek =<yetenek>, -meli/malı =<komut>,istemek=<dilek>) anlamını kavrayabilir.

Sağır insanların kullanımı için tasarlanmış yaygın teknik cihaz kavramlarını anlayabilir.

Kişinin sadece üretken işaretler yoluyla ifade ettiği içeriği anlayabilir.

Alımlayıcı

İşaret dili varlığı

Şematik doğrulukŞematik doğruluk, söz dizimsel ifadelerin uygunluk, doğruluk, netlik ve karmaşıklığını tarif eder. Birlikte ele
alındığında bu yönler, işaretlenen ifadelerin kastedilen anlamlarının anlaşılabilirliğini belirler. Buradaki yetkinlikler,
ele ait ve el-dışı ögelerle ilgilidir; söz dizimsel kural ve ilkelerle ilgili bilgi ve gözlemleri, işaret alanı, gerekli bedensel
ifade, baş hareketleri vb. kapsar. Alımlayıcı yetkinlikler sözcük türlerini, yapılandırılmış ifadelerin uzamsal ilişkilerini,
cümlesel ve öbeksel işlevlerin belirli katkılarını ve el-dışı işaretleri (ör. açıyı, uzamsal gönderimi, konulaştırılanöbekleri belirtmek vb. için) doğru bir şekilde çözümleme yapmayı içermektedir.
Bu yetkinlikler, örneğin, yeni bir noktaya temas etmek için işaret alanının ya da retorik soruların [bk. Çeviri Notu
7] özel bir düzenlemesi gibi bir dizi strateji uygulayarak işaretlenen metni yapılandırmada kullanıldıkları için
metinselliğin ifadesi ile ilgilidir (bk. “İşaret metni yapısı”). Ele ait ve el-dışı anlam-biçim ilişkilerinin sözlüksel
bilgisinden beslendiği için bu ölçeğin “İşaret dili varlığı” ölçeğiyle ortak yönleri de vardır. Bu nedenle “Şematikdoğruluk”, ör. belirli dil bilgisel yapıları göstermek ve bir dizi zarf sözcüklerini belirtmek amacıyla kaşlarınkaldırılması gibi el-dışı ögelere de dayanmaktadır.
Alımlayıcı ölçeğinde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İşaret alanında yer alan söylem göndergelerinin ve ilişkilerinin tam olarak ezberlenmesi,► Farklı gönderimlerin (ör. işaret alanına yerleşmiş ögeler, dizinleme, zamirler, sınıflandırıcılar, uygunluk vb.
kaynakları) yorumlanması,► Zamansal ilişkiler ve zaman ve süreye gönderimlerin yanı sıra zaman içinde konumlanmış olayların
yorumlanması,► El-dışı ögelerin (ör. üst gövde, yüz ifadesi, bakışların kullanımı ve kapsamı) yorumlanması,► İşaret dizileri ve bağlantılı yan cümlelerin anlaşılması,► Çekimli biçimlerin anlaşılması, ör. fiiller ve diğer yüklemcil ögeler.
Üretici ölçeğinde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Mevcut kuralları dikkate alarak işaret alanının uygun biçimde kullanımı,► Uygun zaman gönderimleri kullanarak zaman içinde konumlandırılan olayların ya da zamansal ilişkilerin
ifadesi,► (işaret alanında yerleşmiş ögeler, dizinleme, zamirler, sınıflandırıcı yapıları vb. şeylere) Gönderimin tutarlılığı
ve doğruluğu,► El-dışı ögelerin doğruluğu (ör. üst gövdenin kullanım çeşitliliği, yapılandırılmış eylemin sesletiminde
vücudun kullanımı, yüz ifadeleri, baş hareketleri vb.),► Belirli kavramları (ör. neden ve sonuç) ifade etmek için gerekli olan işaret dizilerinin doğruluğu,► Belirli bağlaç ve sıralaştırmaların [serialisation] kullanımı,► Belirli yapıların kullanımı, ör. fiilleri biçimlendirme yeteneği,► İşaret metinlerini ilgili metin türüne uygun olarak yapılandırma araçları.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 153

Sayfa 154

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2

Tanımlayıcı yok; bk. B2+

C1

Birisinin bir şeyi nasıl yaptığını ifade edebilir; <X ile>;<Y olmadan>
Farklı zamansal ilişkileri ifade edebilir (ör. üç ilişki: aynı anda; önce ve sonra, birbiri
ardına)Daha uzun metinlerde bile karakterler ve eylemlerini birbirinden ayırabilir.

Cümleleri birim olarak tanıyabilir ve kısa bir metnin kaç cümlesi olduğunu gösterebilir.

Yüklemcil görünüşü (ör. tamamlama, tekrarlama, devam etme, eylemlerin sonucu)
anlayabilir.

Bir şeyi vurgulamak için bir cümledeki özne[Ö], eylem[E], nesnenin[N] işaret
sıralamasında değişiklikten faydalanabilir (ör. ÖEN, ÖNE, NÖE).

Geçmiş, şimdiki ve gelecek olayları birbirleriyle doğru ilişkilendirmek için uygun zamançizelgesinden faydalanabilir.

Zaman uzanımını gösterirken üst vücut duruşunu kullanabilir, ör. gelecek için öneeğilmek.

Zamandaki noktayı ya da olayın süresini belirtmek için uygun zaman çizelgeleri
kullanabilir (zamansal ilişkiler için: aynı anda, öncesinde/sonrasında, birbiri ardına).

Üretici işaretleşmeyi zaman göstergeleri (zaman çizelgeleri) ile ilişkilendirebilir.

Duruma bağlı olarak geniş ya da dar bir işaret alanı kullanabilir.

İşaret alanını bilinçli bir şekilde kullanabilir, ör. <lehinde> için sağ tarafı <aleyhinde> için
sol tarafı kullanma.

Kısa metinlerde dizinleme ve üretken işaretlerin gönderiminde tam tutarlılık sağlayabilir.

Metni yapılandırmak için metindeki farklı içerikleri/eylemleri mantıklı bir şekilde işaret
alanına yerleştirebilir.

Tanımlayıcı yok; bk. B2+

Tanımlayıcı yok; bk. B2+

Üretici

Dil bilgisel işaretlere dayanarak gerçek ve hayali olaylarla ilgili ifadeler arasında ayrım
yapabilir.

Görünüşsel biçimlendirmeleri (ör. sendeleyen, hızlı, sürünen ya da yuvarlanan
hareketleri) anlayabilir.

Bağlam yoluyla sınıflandırıcıları, doğru gönderim nesnesine (ör. hayvanlar) bağlayabilir.

Dilsel açıdan oldukça ekonomik bir şekilde (ör. kaşları kaldırarak) ifade edilse bile
retorik soruları tanıyabilir.

Edici almayan yüklemleri içeren ifadeleri anlayabilir, ör.”su şimdi akıyor”.

İşaret dilindeki metinlerde dolaysız ve dolaylı anlatımı ayırt edebilir.

Bir eylemin birkaç kişi (nesne) içerip içermediğini ya da birçok eylemin bir kişiyle (özne)ilgili olup olmadığını ayırt edebilir.

Eylemler ve olaylar arasındaki çeşitli zamansal ilişkileri (eş zamanlı olaylar, önceki olay,
sonraki olay) ayırt edebilir.

Tanımlayıcı yok; bk. B2+

C2

Alımlayıcı

Şematik doğruluk

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 155

B1Karşılaştırma ve üstünlük sıfatlarını ifade etmek için çeşitli stratejiler belirleyebilir vebunların anlamlarını kavrayabilirler (ör. işaretin boyut ya da hız veya sınıflandırıcılarındoğru kullanımı yoluyla)

Uygun bir şekilde sunulup yerleştirilmeleri koşuluyla kişilere yönelik dizimsel
gönderimi doğru bir şekilde yorumlayabilir.

Örneğin “ne” sorularını evet/hayır sorularından ya da belirtme yapılarını evet/hayır
sorularından ayırmak için el-dışı işaretleri kullanabilir.

Niyet gösteren ifadeleri (amaçlar, <…amacıyla>) anlayabilir.

Bir zaman çizelgesindeki olayları (geçmiş, şimdi veya gelecek) doğru bir şekilde
yorumlayabilir.

İşaret alanında ilişkiler kurabilir ve onları daha sonra tekrar kullanabilir.

Değiştirilmiş sözlüksel işaretleri anlayabilir.

Neden ve sonucu (bir şeyin sebebi) ifade edebilir.

El-dışı özelliklerle zaman içindeki olaylara gönderim yapmayı destekleyebilir (ör. yakın
zamandaki olayları uzak zamandakilerden ayırt etme)İşaret alanını kullanarak basit bir zamansal dizilişi sunabilir.

Sayı işaretlemesini bir işarete dâhil edebilir (ör. hareket eden insanların sayısını vegünlerin sayısını göstermek için).

Anlamı iletmek için yapılandırılmış eylem kullanır.

Bir şeklin betimlenmesi için uygun olan el-dışı ögeleri kullanabilir.

Uygun el-dışı belirticileri (ör. mimik ve kaşlara ek olarak üst vücut duruşu) kullanarak
uygun bir şekilde soru sorabilir.

Farklı cümle türlerini (düz, soru, emir) doğru bir şekilde kullanabilir.

Önceden tanıtılan nesne ya da insanlara gönderim yapmak için bakışlarını işaret
alanında doğru bir şekilde yönlendirebilir.

Dizinleme ve daha sonra zamirlerle onlara gönderim yaparak nesneleri/insanları işaret
alanına yerleştirebilir.

Üstünlük biçimleri de dâhil olmak üzere sıfatları (ör. üretken işaretler ve el hareketinindeğişen boyut ve hızını kullanma yoluyla) kullanarak karşılaştırma yapabilir.

Bir zaman çizelgesinde tek bir noktaya odaklanabilir ve/veya bir olayı geçmişte, şimdiki
ya da gelecek zamanda doğru bir şekilde konumlandırmak için zamansal zarfları
kullanabilir.

Soru ve cevap arasında hafif bir duraksama bırakarak retorik soruyu doğru bir şekilde
gösterebilir.

<her ne kadar> ve <rağmen>arasındaki anlam ilişkisini vermek için iki öbeği birbirinebağlayabilir.

Bir kişinin bir şeyi neden yaptığını ifade edebilir (amaç <…mek/mak için>).

Retoriksoruları, ör. sadece kaşlarını kullanarak, ekonomik bir şekilde ifade edebilir.

Üretici

Bir olayın zamanını, süresini veya sırasını kullanılan zaman çizelgelerinden çıkarabilir.

Alımlayıcı

Şematik doğrulukSayfa 156

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1

A2

Nedensel olmayan bir dizilişi ifade edebilir (ör. <ve sonra…>, <ve böylece…>, <dahasonra…>, <bundan sonra…>).

Bağımlı dizini sürdürerek eylem uyumunu tutarlı bir şekilde belirtebilir.

Kişinin belli şeyleri hangi şartlar altında yaptığını ifade edebilir (<…ise o zaman>).

Üretici

Bir işaretçinin nesneleri nasıl bir yere koyduğu ya da yerleştirdiğini yeri değiştirilmiş
nesnelerin açıklamalarından anlayabilir.

Zaman göstergeleri açıkça belirtildiğinde üretici bir şekilde ifade edilen zaman
göstergelerini (<dünden önceki gün>), (<3 yıl önce>) vb. anlayabilir.

Tekrar kullanarak veya bir sayı belirterek çoğul yapabilir.

Sözlüksel işaretler kullanarak basit cümleler kurabilir.

Basit işaretlerle farklı çoğul biçimleri anlayabilir (ör. sayılar ya da tekrar yoluyla çoğul).

Liste ve dizilişleri anlayabilir (<ve>/ <her ikisi ve>/ z ve sonra> anlamları).

Üretken işaretler kullanarak bir nesnenin kalınlığını anlatabilir.

ÖEN ve ÖNE dizilişleriyle basit cümleler kurabilir.

Kişi zamirlerini doğru bir biçimde kullanabilir.

Basit cümlelerde üretken işaretleri doğru bir şekilde kullanabilir.

Listeleri ve dizilişleri <ve …, … ek olarak> ifade edebilir.

<ise o zaman> cümleleri kullanabilir.

Sadece birbirinden kopuk işaretlerde değil cümlelerde de doğru el şekillerini üretebilir.

Önemli ögelere vurgu yapmak için temel biçim alanını etkili bir şekilde kullanabilir.

Nesnelerin biçimlerini ve boyutlarını (ör. bir piramidin şekli) anlayabilir ve onları
tanımlayabilir.

Bir ifadeyi bir rica, soru ya da emir olarak doğrudan doğruya anlayabilir ve buna göre
yanıtlayabilir.

Olumsuzluğu ifade etmenin farklı yollarını ayırt edebilir ve anlayabilir.

Dolaylı mesajları anlayabilir (ör. sorular, ricalar, istekler, ret vb.)Değiştirilmiş el şekillerini fark edebilir ve anlayabilir.

Temel nedensel ilişkilerin anlamını anlayabilir (ör. “Geç kaldım çünkü trafiğe takıldım”).

Eylem uyumunu doğru bir şekilde yorumlayabilir.

İşaret dilinde açık bir şekilde gösterilmeleri koşuluyla basit cümlelerdeki sınıflandırıcı
yapılarını doğru bir şekilde yorumlayabilir.

Farklı cümle türlerini ve anlamlarını sözcük dizilişi yoluyla belirleyebilir (düz, soru, emir). Betimleyici işaretler kullanarak çevreyi (ör. manzara) tarif edebilir.

Eylemlerin bir ya da birkaç kişi tarafından mı yapıldığını gösteren anlam farklılıklarını,
ör. bir kişi gider ve pek çok kişi gider karşılaştırmasını anlayabilir.

Benzerlik (<kadar aynı>) ve farklılığın (<… den farklı) nasıl ifade edildiğini anlar.

Koşul cümlelerini anlayabilir yani hangi şartlar altında (<eğer>) hangi sonuç (<ozaman) doğar.

<olsa bile> / <yine de> ilişkilerini ifade eden yan cümle bağlantılarını anlayabilir.

İse-o zaman […ise o zaman…] cümlelerindeki şart ve sonucu fark edebilir ve
anlayabilir.

Alımlayıcı

Şematik doğruluk

6.2. TOPLUMDİLBİLİMSEL YETKİNLİK
Bu ölçeğe bazı sosyokültürel bilgi unsurları dâhil edilmiştir, bunun nedeni iki kavram [bilgi ve yetkinlik] arasında
belirgin bir ayrım çizgisini bir anda çizmenin güç olmasıdır. SNSF [İsviçre Ulusal Bilim Vakfı] araştırma projesindesağır toplulukları ilgilendiren belirli bilgi boyutlarına yönelik bir dizi tanımlayıcı ölçünleştirilmiştir. Bazı konuların
yerel kültürü, paylaşılmış bilgi ve değerleri ayrıca belli işaretleri anlama yolunda önem taşımasıyla birlikte bölgesel
kültürle ilgili bu konulara Ek 9’daki ek tanımlayıcılar arasında yer verilmiştir ve bunlar, ihtiyaç duyulduğunda
bölgesel değerler çerçevesinde yorumlanıp örneklendirilmelidir.

Toplumdilbilimsel uygunluk ve kültürel birikim
Bu ölçek, iletişimsel dil yetkinlikleri altında yer alan toplumdilbilimsel uygunluğa denk gelmektedir. Toplumdilbilimsel
uygunluğa (üslüp, nezaket kuralları, uzlaşı vb.) ek olarak kültürel ve bölgesel bilginin bazı genel unsurları daölçeğe dâhil edilmiştir.
Buradaki alımlayıcı ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Farklı üslupları fark etme ve bunlar arasında geçiş yapma becerisi,► Karşılama, tanıştırma ve vedalaşmada uygunluğu değerlendirme becerisi,► İşaret dili kullanıcısı tarafından gönderim yapılan kişinin veya partnerin sosyal statüsünün dikkate alınıp
alınmadığını fark etme becerisi,► İşaret dili alanının uygunluğunu (bağlam ve alıcı açısından) değerlendirme becerisi,► Sosyokültürel normlara, tabulara, uygun kişisel görünüme ve benzerlerine ilişkin bilgiyi hayata geçirme
becerisi,► Göz teması kurma ve sürdürme,► Dikkati çekme veya dönüt verme araçlarını anlama ve uygulama becerisi,► Yerel kültürün simgesel unsurlarına ilişkin bilgiyi hayata geçirme becerisi: insanlar, olgular ve önemli
toplumsal meseleler,► İletişimin taraflarının işaretlerinden yola çıkarak sosyal arka plan, bölgesel köken ve yerel bağlar hakkındaçıkarım yapma becerisi,► İletişimle bağlantılı dünyaya ilişkin bilgileri dikkate alma becerisi (kısaltmalar, teknik yardım araçları vb.).
Buradaki üretici ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Farklı üslup ifadeleri kullanma ve bunlar arasında geçiş yapma becerisi,► Karşılama, tanıştırma ve vedalaşmada ifade becerisi,► Gönderim yapılan kişilerin ve/veya iletişimde yer alan tarafların sosyal statüsünü dikkate alarak uygunşekilde işaret dilini kullanma becerisi,► Yerel koşulları dikkate alarak, işaret dili alanını bağlama ve alıcılara uyumlu hâle getirme becerisi,► Sosyokültürel normlara, tabulara ve benzerlerine uygun davranma becerisi,► Göz teması kurma ve sürdürme,► Dikkati çekme veya dönüt verme araçları,► Yerel kültürün simgesel unsurlarına ilişkin bilgi: insanlar, olgular ve önemli toplumsal meseleler,► İletişimin taraflarının işaretlerinden yola çıkarak sosyal arka plan, bölgesel köken ve yerel bağlar hakkındabilgi edinme ve bunlar hakkında yargıda bulunma becerisi,► İletişimle bağlantılı dünyaya ilişkin bilgileri hayata geçirme becerisi (kısaltmalar, teknik yardım araçları vb.).

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 157

Sayfa 158

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2

C1

C2

İşaret alanındaki işaretlerin sesletimine göre bir kişinin sosyal statüsünü belirleyebilir (ör.
işaret dili kullanıcısından daha yüksek bir statüyü gösterecek şekilde işaret alanında dahayüksek çıkak kullanımı vb.)

Bir kişinin başka bir sağır kişiye kendisini tanıtma biçiminin kültürel açıdan uygun
olup olmadığı hakkında yargıda bulunabilir.

Kendi ülkesindeki önemli olaylar, kişiler veya kurumlara yapılan dolaylı
gönderimlerden yararlanarak bir metni anlayabilir.

Metinlerdeki kültürel gönderimleri fark edip anlayabilir.

Bildirilen konuyla arasındaki mesafeyi korumak için uygun resmî üsluba uyum sağlayabilir.

Sağır toplumları için önem taşıyan olgu ve olayları açıklayabilir.

Farklı üslupların sözlükselleşmiş işaretlerini üretebilir.

Söz konusu topluluğun sağırlık olgusuna aşina olup olmadığını değerlendirebilir ve
gerekirse belirgin açıklamalar yapabilir.

Metnin sunumundaki ele ait olan/olmayan özelliklerden yola çıkarak, bir metninresmî veya günlük bağlamda kullanılıp kullanılmadığını belirleyebilir.

Bir işaretin büyüklüğünden (ör. büyük/resmî veya küçük/yakın bir ortam) yola çıkarak
bir metni hedef izleyiciye atfedebilir.

Sağır toplumunda yaygın olarak kullanılan kısaltmaları anlayabilir.

Metindeki ele ait ve el-dışı gönderimler üzerinden bir kişi veya karakterin sosyal
statüsünü fark edebilir.

Bir metnin, metni anlamalarını sağlama yolunda, hedef izleyiciye ihtiyaç duyulan
verileri sunmak üzere tüm gerekli bilgileri içerip içermediğini fark edebilir.

Bir metin için kullanılan üslubun hedef izleyici grup için uygun olup olmadığını farkedebilir.

Bir kişinin dilsel üslubundan yola çıkarak arka planına ilişkin çıkarımda bulunabilir(köken, yaş, meslek).

Sağır deneyimleriyle bağlantılı fıkralar anlatabilir.

Gerek ele ait gerekse el-dışı araçlarla sözlüksel olmayan üslup farklılıklarını ifade edebilir.

Başkaları tarafından nasıl hitap edildiğini gördüğünde bir kişinin sosyal statüsünü
belirleyebilir (ele ait işaret kullanımlarını yorumlayarak).

İşaret dili kullanıcısı, örnek olarak, daha küçük bir işaret alanı kullandığında veya bir eliniişaret parmağının önünde tutarak işaret ettiği kişiyi belirgin şekilde göstermediğinde
ortamdaki kişilere yapılan örtülü atıfları anlayabilir.

Çaba harcamak zorunda kalmaksızın resmî olmayan bir üsluptan resmî bir üsluba ya datam tersi geçiş yapabilir.

Üslubunu ilgili izleyiciye uygun şekilde düzenleyebilir.

Metin üretiminde sosyokültürel normlara uygun davranır (ör. uygun üslup, nezaket biçimi,statü, tabular vb.)

Tanımlayıcı yok; bk. C1Üreticiİletişimin tarafları arasındaki sosyal ilişkiler (yakınlık, hiyerarşi vb.) hakkında çıkarımdabulunabilir.

Kullanılan üslubun, metin açısından uygun mesafeyi koruyup korumadığı hakkındayargıda bulunabilir.

İşaret dili kullanıcısı, resmî olmayan bir üsluptan resmî bir üsluba ya da tam tersi üsluplar
arasında geçiş yaptığında bunu fark edebilir.

İşaret dili kullanıcısı tarafından tercih edilen dilsel üslubu, kullanılan işaretlerden yolaçıkarak fark edebilir.

İşaret dili kullanıcısı, bir hikâyedeki karakterleri onların kendi dilsel profilinde
verdiğinde bunu fark edebilir ve ilgili profilleri açıklayabilir.

Alışıldık olmayan metinlerdeki sosyokültürel uzlaşıları fark edebilir (ör. uygun üslup,
nezaket biçimleri, sosyal statü, tabu konular vb.)

Alıcı

Toplumdilbilimsel uygunluk ve kültürel repertuar

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 159

İşaret alanını bağlama ve hedef izleyiciye uygun şekilde düzenleyebilir.
O anki yakın çevrenin, işaret dili iletişimi açısından önem taşıyan unsurlarını (ör. ışık,masadaki nesneler vb.) dikkate alabilir.

İletişimde yer alan kişinin “teşekkür ederim” ve benzeri ifadeleri uygun şekilde karşılık
verip vermediğini fark edebilir.

Tanımadığı bir sağır kişiyle tanışırken uygun hitap yollarını kullanabilir.

Sağır ve işiten kişiler arasında iletişime yardımcı olması için yaygın teknik yardım araçlarınıbilir ve kullanabilir.

Doğrudan doğruya bir istek veya talebi kabul edebilir veya reddedebilir.

İşaret dili kullanımı sırasında, iletişimde yer alan kişiyle göz temasını sürdürebilir.

İşaret dili topluluklarındaki geleneksel işaret kısaltmalarını kullanabilir.

El-dışı araçlarla (bakma yönü vb.) bir kişinin sosyal statüsünü belirtebilir.

Kültürel belirlenimli belli işaretlerin kökenini açıklarken hedef işaret dilinin kültürü
hakkında sahip olduğu bilgileri kullanabilir (tanınmış kişi, kurum ve yer adları vb.).

İşaret dili kullanıcısının ele ait ve el-dışı işaretle ortaya koyduğu üslup farklılıklarını
fark edebilir.

Bir kişi söz sırası almak istediğinde bunu fark edebilir (ör. el kaldırma, omza dokunma
vb.)İşaret dili hitap zamirlerinden yola çıkarak yabancıların kendisine doğru şekilde hitap
edip etmediğini fark edebilir.

Bir karşılama/vedalaşma ifadesinin ilgili metnin tipine uygun olup olmadığı hakkındayargıda bulunabilir.

Sağır kişilere kendisini uygun şekilde tanıtabilir.

Seyahatlerinden bahsederken kültürel deneyimlerini ve ilgili ülkeye özgü boyutları dâhil
edebilir.

İnsanların kültürel meselelere karşı duyarlılık göstermesini sağlayabilir.

Metin tipine ve ilgili gruba göre kendini uygun şekilde takdim edebilir (giyim, aksesuarlar,kişisel dış görünüş vb.).47

Metin tipine ve ilgili gruba göre, karşılama/vedalaşma ifadelerini uygun şekilde
kullanabilir.

Üretici

47.		 Bu dile ait olmayan unsurlar, bir işaret dili metninin yazarının görünürlüğü ile ilgilidir. Öğrenenlerin bu tür faktörlerin üretimde metinlerinin alımlanmasını nasıl etkilediğini tahmin etmesi gerekir.

A2

B1

Tanınmış kişi, kurum ve yer adları gibi kültüre özgü işaretlerin kökenine ilişkin
açıklamaları anlayıp takip edebilir.

Alıcı

Toplumdilbilimsel uygunluk ve kültürel repertuarSayfa 160

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1

Bir diyalog sırasında işaret dili kullanıcısıyla uygun göz temasını sürdürebilir.

Alıcı

ÜreticiGelenekselleşmiş etkileşimler sırasında örneğin <hoş geldin> / < sorun değil> / <pekâlâ>/ <teşekkür ederim>gibi kalıplaşmış ifadeler yoluyla uygun karşılıklar verebilir.

Yüz ifadeleri ve diğer el-dışı ögeler (ör. kafa sallama vb.) yoluyla iletişimde yer alan kişiye
olumlu ya da olumsuz görsel dönüt sağlayabilir.

Gelenekselleşmiş öbekler ve ağız hareketleri yoluyla iletişimde yer alan kişiye görsel
dönüt sağlayabilir.

İletişimde sorunlar baş gösterdiğinde jestlerden yararlanabilir.

İletişimde yer alan kişiyle doğrudan doğruya göz temasını sürdürebilir.

Söz almak için dikkat çekebilir (ör. el kaldırma veya sallama yoluyla göz teması kurma,
iletişimde yer alan kişinin omzuna dokunma vb.).

İletişim için gerekli göz temasını sürdürmek üzere farklı stratejiler uygulayabilir (ör. elsallama, kişinin omzu, kolu veya eline dokunma, masaya vurma, ışıkları yakıp söndürmevb.).

Sağır bir kişiyi uygun şekilde selamlayıp karşılayabilir.

Toplumdilbilimsel uygunluk ve kültürel repertuar

6.3. EDİMSEL YETKİNLİKLER
Edimsel yetkinlikler, yüz yüze veya yazılı bir söylem bağlamında kişisel anlam yaratma ve dil eyleminin niyetlerini(ör. dolaylı söz eylemler) yakalama yeteneği gibi farklı ortamlardaki söylem yetkinliklerini ve aynı zamanda örtük
anlamın işlenmesi ve anlaşılması gibi işlevsel yetkinlikleri kapsar. Bu yetkinlikler aynı zamanda dilsel farkındalık(üstdil) ile de ilgilidir. “İşaret metni yapısı” ve “Ortam ve bakış açıları” için tanımlayıcı ölçek çiftleri mevcuttur.
Ek olarak iki alımlama ölçeği (“Dilsel farkındalık ve yorumlama” ve “İşlemleme hızı”) ve iki üretim ölçeği (“Hazır
bulunuşluk ve etki” ve “İşaretleşme akıcılığı”) mevcuttur.

İşaret metni yapısı
Bu ölçek çiftinin odak noktası, kullanıcının/öğrenenin yalnızca farklı metin türlerinin yapısını kavraması ve anlamasıdeğil, aynı zamanda onların katkılarını şekillendirme ve yapılandırma yeteneğidir. İşaret metni yapısı, “İletişimsel
dil yetkinlikleri” altındaki “Tutarlılık” ve “Tematik gelişim” ölçekleriyle ilgilidir.
Ölçek çifti, videoya kaydedilmiş metinler için şema bilgisini içerir, ör. raporlar, hikâyeler veya açıklamalar ve metinlerin
nasıl oluşturulduğu ve tutarlı hâle getirildiği hakkındaki bilgiler. Ayrıca bir metnin yorumlanmasında veya bir
video metninin şekillendirilmesinde ve yapılandırılmasında belirli bağdaşıklık ögelerinin bilgisini ve kullanımını
da içerir. Burada “işaret metni” kavramı, konuşma dilleri için geleneksel yazılara gönderimde bulunulmadan
kullanılmıştır. Bazı işlevlere hizmet eden fikirleri, düşünceleri ve anlamları iletmek için çok-öbekli işaretlenen
ifadelere gönderimde bulunulmaktadır. “İşaret metni” kavramı, işaret dillerindeki metinlerin kayıt yapmak için kitle
iletişim araçları (monologlar) yaygınlaşmadan önce çok kısa ömürlü olduğu gerçeğini vurgular. “Sözlü bir gelenek”
içinde aktarılan ve bir topluluk içinde paylaşılan şakaların yanı sıra belirli anlatılar, dualar ve az sayıdaki diğer
metin türleri, tabiatı bakımından söyleşimsel metin olarak kalmıştır. Bunlar muhafaza edilemezlerdi ve söylemsel
inceleme, eğitimsel amaçlar veya tartışmacı gelişim için erişilebilir değillerdi. Bu durum video ile değişmiştir.
Ancak yazılı metinlerin aksine, videoya kaydedilmiş işaret metinleri bile belirli bilgileri aramak için kolayca gözden
geçirilemez ve kabataslak bir genel bakış için başlıklar hızlıca denetlenemez. Bununla birlikte farklı metin türlerineilişkin belirli bilgiler, arama alanını daraltmaya yardımcı olabilir: Videonun başında tematik bir giriş, videonun
sonunda bir sonuç bulunur, bir olayın zaman ve yer göstergesi birbirine yakın bulunabilir, özetler başlangıca
yerleştirilir, sonuçlar tartışmayı takip eder vb.
Metin yetkinliğine sahip dil kullanıcıları, iyi tasarlanmış ve parçalanmış metinleri tanıyabilir ve değerlendirebilirve açık ve örtük anlamları kavrayabilirler. Metin yetkinliği ayrıca burada tanıtılan diğer tüm ölçeklerin yetkinliğini
de gerektirir, örneğin “Şematik doğruluk” ve “İşaret dili varlığı”. Metin yapısı ölçekleri, işaretlenen bir mesajın
tutarlılığına ve yapılandırılmış gelişimine odaklanırken örneğin, “Şematik doğruluk” tanımlayıcıları, ön biçimlerin[proforms]kullanımı (önceden kullanılan bir işaretin yerine kullanılan el şekilleri) için söz dizimsel olarak doğru
konumlara odaklanır.
Alımlama ölçeğinde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► Bir metnin mantıksal gelişimini saptama ve o metnin tutarlılığını yeniden oluşturma becerisi,► Metin tipleri, şemalar, biçimler, ilgili metin yapıları ve tahmin edilen içeriklerle ilgili bilgileri uygulayarak
metinleri anlama becerisi,► Bir metnin mantıksal gelişimindeki boşluklara ve tutarlılıkla ilgili uyumsuzluklara tepki verme yeteneği,► Bir metnin altyapılarını belirleme becerisi (ör. belirli bilgiler veya sav zincirleri);► Vurgularına göre farklı bilgi parçalarına öncelik verme yeteneği,► Bir metindeki açık ve örtük gönderimleri yorumlama ve tartma becerisi,► Metinsel içerikle ilgili beklentileri ifade etme ve uygun stratejilere (ör. belirli bir içeriği ararken) başvurulmasında
beklentileri kullanma becerisi.
Üretim ölçeğinde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:
►
►
►
►
►

Savları sunma ve gerekçelendirme yeteneği ile metnin mantıksal gelişimi ve tutarlılığı,Bilgi ve savları bir giriş ve sonuç sırasıyla yapılandırmak gerektiğinde örnekler ve açıklamalar eklemek,
Uygun geçişler yaratmak; vurgu yapmak,İlgili metin türüne göre bağdaşıklık ögelerinin (ele ait ve el-dışı, retorik vb.) uygun kullanımı,
Metinde geriye ve ileriye gönderimde bulunma.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 161

Sayfa 162

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2+

C1

C2

Bir metin için uygun bir giriş ve sonuç oluşturabilir.

Canlandırılmış metinlerde yinelenen ana temayı tanıyabilir.

Farklı bilgi parçalarını tematik olarak gruplayabilir.

Aşina olduğu metin türlerindeki boşlukları belirleyebilir ve bunları tümdengelim
veya sorgulama yoluyla tutarlı bir şekilde doldurabilir.

Bir metni yapılandırmak için duraklamalar kullanabilir (ör. farklı savlar arasında duraklama).

Bir etkinliğin/organizasyonun nasıl yapılandırıldığını görsellerle sunabilir.

Mevcut olmayan alıcılara, söylenenleri takip edebilmeleri için bağlam hakkında gerekli tüm
bilgileri sağlayabilir.

Metinlerin yapısal ögelerini saptayabilir ve metnin bütününü anlamak içinişlevlerini kullanabilir.

İşaretçinin bir metindeki anahtar soruları yanıtlayıp yanıtlamadığını anlayabilir.

Yol gösterici ilkeleri izleyerek içeriği düzenleyebilir ve oluşturabilir.

Bir savın işaretleşme alanındaki konumu temelinde savın hangi görüşe aitolduğunu anlayabilir.

Bitirirken girişe tematik bir gönderim yapabilir.

İşaretlenen bir metinde bir savın ayrı ögelerini (iddia, nedenler, örnekler, sonuçlar) Metni yapılandırmak için ele ait ve el-dışı, sözlüksel ve üretici bağdaşıklık ögelerini
ayırt edebilir.
zahmetsizce kullanabilir.
Bir sözcede ögelerin göründüğü sırayla ve aldıkları vurgudan sonra ne olacağını
Kullanılan dilsel bağdaşıklık ögelerini metnin iç yapısına uygun şekilde uyarlayabilir.
tahmin edebilir.
Genel ifadelerden belirli ayrıntılara kadar bir metnin mesajını oluşturabilir.

Çok geniş bir konu yelpazesini ele alabilir, her birini uygun şekilde tanıtabilir vesonuçlandırabilir.

Farklı türde tartışmacı metinler kullanabilir (ör. bir şeyin lehindeki ve aleyhindeki savlarıözetleyen açıklayıcı bir metin veya ayrıntılı arka plan veren ve bir meseleyi derinlemesine
inceleyen bir metin).

Karmaşık içeriği mantıklı bir şekilde yapılandırabilir.

Karmaşık bir konunun belirli yönlerini vurgulayabilir.

Bir metnin içeriği ve yapısı ile ilgili beklentileri formüle etmek ve kalitesini bunagöre değerlendirmek için metin türleri hakkındaki kendi bilgilerini kullanabilir.

İşaretlenen metinleri yapılandırmanın çeşitli yollarını bilir ve metin bağlamındakiişlevlerini doğru bir şekilde yorumlayabilir (ör. retorik sorular, numaralandırma,vücut dönüşleri).

İşaretlenen bir metni izledikten sonra ilişkileri ayrıntılı olarak açıklayabilir.

İşaretlenen uzun bir metnin içeriğini çeşitli ayrıntılarla çoğaltabilir.

İkna edici, mantıklı bir sav geliştirebilir (tez, gerekçelendirme, örnekleme, sonuç).

Kendi katkısını etkili bir şekilde geliştirmek için üslup biçim ve retorik araçları zahmetsizce
kullanabilir.

Karmaşık hiyerarşik yapıları tanımlayabilir ve anlayabilir (ör. siyasette veorganizasyonlarda).

Karmaşık metinlerin veya aşina olmayan metin türlerinin eksik kısımlarınıbelirleyebilir ve eksik içerik çıkarsayabilir.

Görüşlerini sistematik biçimde savunabilir, örneğin mantıksal, ahlaki ve edimsel olarak.

Sırasını kaybetmeden, birkaç başka yerden ve kişiden bahsedebilir.

ÜreticiÇeşitli türde değerlendirme metinlerini birbirinden ayırt edebilir (ör. lehte ve
aleyhte savları olan çelişkili bir metin, bir savın gerekçesi olan veya felsefi bir
metin).

İşaretlenen bir metnin parçalarını birbirine bağlamak için mantıksal, nedensel,
zamansal veya anlamsal ilişkileri anlayabilir.

Alımlayıcı

İşaret metni yapısı

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 163

B1+

B2
Bir konunun en önemli boyutlarını vurgulayabilir.

Genel fikirlerden ayrıntıları sunmaya geçişi yöneten ilkeleri kullanabilir.

Bir metnin girişinin ve sonucunun birbirine uyup uymadığını değerlendirebilir.

İşaretlenen bir metinde konu değişikliğini tanıyabilir.

Bir metni birkaç tematik bölüm hâlinde yapılandırabilir.

İşaretlenen metinde açıkça atıfta bulunuluyorsa içerik arasındaki bağlantıları veilişkileri belirleyebilir.

Yerel bağdaşıklık ögeleri eksik olsa bile bağlamdan kısa bir metnin içeriğini
çıkarabilir.

Uzamsal yapılandırma araçlarını tanıyabilir ve bunları işaretlenen bir metnianlamak için kullanabilir.

Kendi deneyimlerini metindeki bir şeyle ilişkilendirebilir.

Başkalarının görüşlerini karşılaştırabilir ve onlara göre bir tavır alabilir.

Daha önce söylenenlere açıkça atıfta bulunabilir.

İlgili ve ilginç ayrıntıları kısa ve öz bir şekilde belirtebilir.

Nesnelere açık bir gönderimde bulunarak nesneler arasındaki ilişkileri açıkça sunabilir.

İçeriği mantıklı bir sırayla sunabilir.

Daha önce sağlanan bilgilere yapılan gönderimleri anlayabilir.

Yüksek düzeyde yapılandırılmış işaretlenen bir metnin gelişimini anlayabilir.

Metin içeriğini giriş, ana bölüm ve sonuç şeklinde yapılandırabilir.

İşaretleşme alanının merkezinde yer alan bir ifadenin önemini fark edebilir.

Metindeki bir terimi, gerektiği zaman ve gerekirse kısaca açıklayabilir.

Bir raporda farklı şeyler arasındaki geçici ilişkileri gösterebilir.

Genelden detaya giden kuralları kullanabilir.

Metnin farklı bölümleri arasında uygun geçişler ve bağlantılar oluşturabilir.

Bir üstdil kullanabilir, ör. metinde yapılanların sırasını açık bir şekilde belirterek okuyucuyu
yönlendirmek.

Bir metinde yinelenen ana temayı kavrayabilir ve zorlanmadan takip edebilir.

Giriş, ana metin ve sonuç bölümleri arasındaki geçişleri işaretlenen bir metinde
tanıyabilir.

İlgili metin türü için beklenen tüm içeriği ve bileşenleri sunabilir.

Açık bir gelişmeyi sürdürerek metni mantıksal olarak yapılandırabilir.

İçeriği kategoriler/konular hâlinde yapılandırabilir, bunları işaret alanına yerleştirebilir ve
ardından dizinleme gösterme yoluyla bunlara gönderimde bulunabilir.

ÜreticiAçıkça yapılandırılmış, işaretlenen uzun bir metnin içeriğini iyi anlayabilir.

Alımlayıcı

İşaret metni yapısı

Sayfa 164

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1

Kısa günlük metinlerde ana noktaları bulabilir.

A2İşaretlenen bir katkının sonunu, örneğin ellerin kenetlenmesini, fark edebilir.

Bir numaralandırmada tek tek noktaları kavrayabilir.

Giriş bölümünden işaretlenen bir metnin niyetini/hedefini çıkarabilir.

İşaret alanı aracılığıyla ifade edilen basit zaman dizilerini anlayabilir.

İşaret alanında dayanak noktaları kullanarak basit hiyerarşik yapıları (ör. aileler, iş)tanımlayabilir ve anlayabilir.

İşaretlenen bir metinde basit yapılandırma yollarını tanıyabilir (ör. bir konu ve
onunla ilgili yorumlar).

B1

Alımlayıcı

Üretici

Tanımlayıcı yok.

Metnin başında, “ne”, “nerede” ve “kim” sorularına cevap vererek açıklamayı çerçevelemek için
gerekli ayrıntıları verebilir.

Basit konular üzerine bir özet üretebilir.

Soru şeklinde basit lehte ve aleyhte savlar formüle edebilir.

Bir listedeki farklı noktaları ayırt edebilir.

Bir konuyu yeterince tanıtabilir.

Katkılarını doğru bir şekilde sonuçlandırabilir (eller birbirine kavuşmakta).

Görüşüne gerekçe sunabilir.

“Ne zaman”, “nerede”, “kim”, “ne”, “nasıl” ve “niçin” sorularına yanıt olarak en önemli ifadeleri bir
metinde özetleyebilir.

Belirli bir söylem katkısının sonunu işaretleştirerek belirtmek için <avuç-içi-yukarı> işaretini
kullanabilir.

Bilgileri yapılandırmak için basit stratejiler kullanabilir (ör. konuya yorum ekleme).

Bir konunun en önemli yönlerini önem sırasına göre sıralayabilir.

Bir konuyu uygun şekilde tanıtabilir, ardından ilgili içeriği paylaşabilir.

Bir metnin ardışık ögelerini mantıksal sırada sıralayabilir.

Giriş bölümünde bir metnin hedef ve amacını biçimlendirebilir.

İşaret metni yapısı

Ortam ve bakış açıları
İşaret dillerinin önemli bir yönü uzamsal gönderimin kullanılmasıdır. Bu, bir ortam yaratarak yorumlama için açıkbir şekilde bağlamlar oluşturmayı gerektirir. Bunu yapmak için üç boyutlu işaret alanı sistematik olarak bölünür.
Söylem göndergeleri ve belirli ilişkiler, işaret alanı içinde açık bir şekilde yerleştirilmelidir. Gönderim oluşturmak
iki ana işleve hizmet eder: [birincisi] cümleler (yan cümleler) içinde gönderim ilişkileri kurmanın bir aracıdır ve[ikincisi] metnin yorumlanması için bir bağlam sağlar. İşaret dilleri, tipik olarak üç boyutlu işaret alanı içinde
gönderim noktaları oluşturmak için etkileşimin veya üretimin başlangıcında bir metnin bağlamını ve düzenini
açıkça ortaya koyar. Bir kez oluşturulduktan sonra bu gönderim noktaları, yeni bir ortam sunulana veya canlı birgönderim uzamda hareket edene kadar yerinde kalır. Bu nedenle tutarlı, belirsiz olmayan bir katkı üretmek içinuzamsal ilişkilerin tutarlılığı esastır.
Bir katkı sırasında örneğin yapılandırılmış diyalogda (dolaylı anlatım), işaretçinin belirli bir göndergenin bakış
açısını benimsemesi gerekli olabilir. İşaretçi, gönderimsel çıkaklar [referential loci] arasında hareket etme
potansiyelinden yararlanarak (vücut değiştirme veya omuz kaydırma yoluyla) veya daha azaltılmış biçimlerde(ör. bakış açısındaki bir değişikliği işaretlemek için bakış kaymaları ile) bakış açıları arasında geçiş yapabilir. Her
durumda kurallı bakış açısı tipik olarak işaretçinin bakış açısıdır. Bu nedenle işaret dilleri ve konuşma dilleri aynı
ayrıcalıklı bakış açısını kullanır yani işaretçinin veya konuşmacının bakış açısı.
Alımlama ölçeğinde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İşaretleşme alanı tasarlama ve sonraki metin için ilişkileri ezberleme yeteneği,► Yeni bir ortamı, sahne değişikliğini, konuyu vb. tanıma yeteneği,► Farklı kişilerin veya farklı kişilerin bakış açısıyla sunulan bir eylem, olay veya meselenin kavranması; farklı
bakış açıları,► Yapılandırılmış eylemi (rol değişimleri, bakış açısı değişimleri), yapılandırılmış diyalogu (dolaylı anlatım)
takip etme becerisi ve bunu yaparken farklı teknikleri tanıma becerisi, ör. vücut pozisyonu, görüş hattına
veya diğer el-dışı işaretlere göre,► Ele ait ve el-dışı sinyallerin yorumlanması ve ortamlarla ilgili gönderimlerin anlaşılması.
Üretim ölçeğinde işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İşaretleşme alanı kullanımını tasarlama ve planlama becerisi,► Yeni bir ortam oluşturma veya sahne, konu vb. değişikliğini belirtme yeteneği,► Bir eylemi, olayı veya konuyu farklı kişilerin veya farklı bakış açısından sunma becerisi,► Bir rolü benimseme veya değiştirme yeteneği (ör. vücut duruşu, görüş hattı, betimleme yoluyla),► Farklı insanları belirtmek için yüz ifadesi, duruş veya bakış gibi el-dışı araçların kullanılması.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 165

Sayfa 166

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2

C1

C2

Bir karakterin rolünü betimleyebilir (ör. duygularını göstermek için).
Vücut duruşu ve/veya görüş yönü ile karakterin bakış açısındaki bir değişikliği
betimleyebilir.

Bir sahne, yer veya kişi değişikliğini anlaşılır bir şekilde sunabilir.

İşaretçinin kendisinin ve başka birinin bakış açısından söylediklerini anlayabilir.

Sadece yapılandırılmış eylem ve betimleme kullanarak bir ortam sunabilir.

Metin, ele alınması gereken yeni bir konu veya durum gerektirdiğinde, dilsel olarakdoğru bir şekilde yeni bir ortam oluşturabilir.

Bir gözlemcinin/anlatıcının bakış açısından basit bir eylemi veya olayı sunabilir.

Bir katılımcının bakış açısından basit bir eylem veya olay sunabilir.

Bir rol değişimini doğru bir şekilde tanıtabilir ve izleyiciyi/dinleyiciyi etkileyebilir.

İkiden fazla kişi arasında bir etkileşimi sunarken (ör. aile yemeği) işaretleşme alanınıdoğru kullanabilir.

Hareket hâlindeki nesneleri içeren karmaşık üç boyutlu bir görüntü oluşturabilir.

Farklı bakış açıları arasında geçiş yapabilir.

Farklı roller oynayarak ya da farklı bakış açıları benimseyerek karmaşık bir eylemi veya
olayı sunabilir.

Üreticiİşaret alanındaki uzamsal gönderimleri kavrayabilir ve bunları anlamak içinkullanabilir.

Rol değişiklikleri açık ve yavaş bir şekilde işaretleştirildiğinde (ör. üst vücudun
konumu ve göz bakışıyla) birkaç karakterden oluşan bir anlatıyı anlayabilir.

Metni yorumlarken eylemdeki bir katılımcının bakış açısını dikkate alabilir (ör.
karakterin her şeyi görmemesi).

İşaretçinin kendisinin ve başka birinin bakış açısından söylediklerini anlayabilir.

Açıkça işaretlenmiş olmaları koşuluyla çeşitli bakış açıları (gözlemci/anlatıcı) arasında
ayrım yapabilir.

İşaretçinin işaret alanında gönderim (bir ortam) için yeni bir sahne oluşturduğunu
anlayabilir.

İşaret alanında kurulmuş bir ortamı (ör. manzara, aile ilişkileri, durum) sadece
betimleyici fiillerle gösterilse bile tam olarak kavrayabilir.

İşaret alanında oluşturulan uzamsal ortamları (ör. peyzaj, aile, durum) ezberleyebilirve ortamlardaki gönderimleri zorlanmadan takip edebilir.

Çeşitli bakış açısı ve rol değişikliklerini kolayca takip edebilir.

Bir eylem sırasında sahne, yer veya kişi değişikliklerini takip edebilir.

Rol değişikliklerinin işaretlenmesi, ör. görüş yönü, indirgenmiş olsa bile birkaç
karakter arasında yapılandırılmış bir diyaloğu zorlanmadan takip edebilir.

Alımlayıcı

Ortam ve bakış açıları

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 167

A1

A2

B1

Üretici

Tanımlayıcı yok.

İşaretçinin başka bir kişinin rolünü üstlendiği basit yapılandırılmış eylemi anlayabilir.

Tanımlayıcı yok.

İşaret alanında belirgin bir görüntü oluşturabilir.

Ardışık dizinsel gönderimler aracılığıyla daha önce işaret alanında bulunan nesneleri
ve kişileri bir kez daha tanımlayabilir.

Tanımlayıcı yok.

Nesnelerin göreceli boyutları ve orantılarıyla ilgili algılarını tutarlı bir şekilde koruyabilir(ör. bir muz soyarken).

Yapılandırılmış eylem kullanarak bir kişiyi tanımlayabilir.

Tanımlanan karaktere, kişiye veya nesneye uygun bir yüz ifadesi benimseyebilir.

Bir konuyla ilgili farklı görüşleri belirtmek için vücut duruşunu kullanabilir (ör. sırasıyla
sağa ve sola yönelik bir duruşla lehte ve aleyhte savları karşılaştırarak).

Betimleme kullanarak bir anlatıdaki karakterlere gönderimde bulunabilir.

Bir anlatıda bir karaktere uygun yüz ifadeleri kullanabilir.

Fikirleri yakından uzağa ve küçükten büyüğe eşleyen bir ifade geliştirebilir.

Fikirleri uzamsal olarak kafasında canlandırabilir ve tanımlayabilir.

Göreceli oranları ve aralarındaki ilişkileri ifade edebilir (ör. işaret alanında bir manzara).

Üst vücut duruşundaki bir değişiklik yoluyla karakter bakış açısında bir değişiklik
gösterebilir.

Peyzaj veya oda mobilyaları gibi etraftakileri şekil tanımlarını kullanarak hayal
edebilir.

Uzamsal tanımlamalarda nesnelerin nerede ve nasıl konumlandığını anlayabilir.

Kişilerin/nesnelerin göreceli konumlarını ve birbirleriyle olan uzamsal ilişkilerini
tanımlayabilir ve hatırlayabilir.

İşaretçinin bakış yönüne göre hâlihazırda tanıtılmış olan nesneleri ve kişileri doğru birşekilde tanımlayabilir.
Bir metin için (ör. manzara, aile, durum) işaret alanında dilsel olarak doğru bir şekildeAçıkça belirtilmeleri koşuluyla metnin başında yer alan yer işaretlemeleri kullanabilir bir ortam oluşturabilir.
ve sonraki gönderimleri anlayabilir.
Varlıkların birbirlerine göre göreceli konumlarını doğru bir şekilde tanımlayabilir.

Alımlayıcı

Ortam ve bakış açıları

Dilsel farkındalık ve yorumlama
Bu ölçek, algılanan iletişim eylemlerinin ve işlevlerinin doğru bir şekilde yorumlanmasını sağlayan yetkinlikler
için tanımlayıcıları içermektedir. Bu yetkinlikler, bir metinden beklentiler oluşturmak, işaretçinin varlığını
anlamak, değerlendirmek ve farklı iletişim düzeylerini ayırt etmek için metinlerin ilgili işlevlerinin (inandırıcılık,eğlendiricilik, ikna edicilik, etkileyicilik vb.) tanımlanmasına izin vermektedir. Yetkinlikler ayrıca üslup biçimsel
araçların, çağrışımsal anlamların ve bilinçli bürünsel sinyallerin anlaşılmasını ve değerlendirilmesini içermektedir.
Üst dil yetkinlikleri, örneğin estetik bir katkı veya retorik bir yanıt olarak algılanan belirli işaret ve ifadelerindeğerlendirici niteliklerine izin verir. Bu yetkinlikler, bir işaretçinin üretimlerinin yorumlanmasında (örneğin bir
itiraz veya talepte bulunan bir metinde veya resmî bir metinde) ve işaretleşme üzerine yansımaları düşünülürken
uygulanır.
Sözlüksel ve üretici birikimlere erişmenin ötesinde, bu yetkinlikler, sözlüğün parçası olmayan tempo ve tarz çeşitliliği
gibi farklı türdeki işaretleştirilen ifadeleri anlama yetkinliğini kapsar. Ayrıca yazılı metnin yazarlarının aksine,işaretlenen bir metnin yazarı genellikle görünür durumda kalır: videoya kaydedilmiş işaret metinleri yazarlardan
uzaklaşmış değildir ve aktarılan anlamlar, teknolojik teknikler (ör. bir avatar) kullanmadıkça yazarlardan kopmaz.
Bu nedenle işaretçinin görünümü, işaretlenen bir metnin yorumlanması için büyük ölçüde önemli olabilir. Nitekim
bu özellik, videoya çekilmiş metinlerin yüz yüze etkileşimlerle paylaştığı ortak noktadır.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:► İşaretçi tarafından iletilen bilinçli bürünsel sinyallerin yanı sıra dilsel olmayan (sözel olmayan) sinyallerindoğru yorumlanması,► Amaçlanan iletişim eyleminin bir bütün olarak tanımlanması ve işaretçinin görünüşe uygunluğunun
değerlendirilmesi,► İşaretçinin kasıtlı ve kasıtsız, iletişimsel ve iletişimsel olmayan davranışlarını, doğru yorumlamalarını veyansımasını ayırt etme yeteneği,► Yeni sınıflandırıcıların, duraklamaların, el şekillerinin, hazır işaretlerin vb. doğru yorumlanması,► El-dışı araçların doğru yorumlanması, ör. yapılandırılmış eylem ve yapılandırılmış diyalog unsurları olarak
yüz ifadesi, bakış, ağız jestlerinin dâhil olduğu (veya olmadığı) ağızla söyleme;► Açık olmayan bir şekilde aktarılsa bile yan anlam ayrımı,► Duraklamaların, metaforların, ironinin vb. retorik veya yapısal işlevinin doğru yorumu.
Dilsel farkındalık ve yorumlama
Karmaşık metinlerdeki önemli noktaları çözebilir.
Kullanım bağlamında estetik işaretleşmeyi, aşina olmasa bile anlayabilir.
Soyut şiirsel işaretleri yorumlayabilir.

C2İşaretlenen bir metindeki retorik ve üslup biçimsel ögeleri tanıyabilir ve işlevlerini anlayabilir (ör. tekrar, kafiye, metafor,ironi).
İşaretçinin farklı üslup biçimsel ögelerini aynı anda birleştirdiği işaretleşmeyi anlayabilir (ör.: Baskın olmayan el birbağlamı belirtirken baskın el, el-dışı ifadelerle birleştirilmiş olarak farklı bir bakış açısından bir eylemi belirtir.) 48.
Sözcük düzenindeki bir değişkenliği tanıyabilir ve onun retorik etkisini tanımlayabilir (ör. vurgu).
Bir işaretçinin bir işareti sürekli tutuşunu bürünsel ya da retorik bir öge olarak kullandığını anlayabilir.

İşaretlenen uzun bir metinden aşina olmayan bir konuyla ilgili önemli bilgileri çıkarabilir.
Bir metin hakkında söylenen bir ifadenin ima edilen bir anlamı dikkate alıp almadığına karar verebilir.
İşaretlenen bir metin içindeki üst dil gönderimlerini doğru bir şekilde yorumlayabilir.
Bir metinde açıklanan örneksemelerden yararlanarak bilinmeyen kavramları kavrayabilir.

C1

Metni yapılandırma aracı olarak (ör. lehte ve aleyhteki savları ayırmak için) veya dilsel bir öge olarak (ör. ilgi
yancümleleri için) vücut duruşunun kullanımını ayırt edebilir.
İşaretçinin el-dışı işaretlerle ve yapılandırılmış eylemlerle ifade ettiği karmaşık duygusal durumları anlayabilir.
Yaratıcı görüntülerde ifade edilen içeriği tanımlayabilir ve ana hatlarını çizebilir.
İşaretçinin kullandığı yaratıcı dil oyunlarını açıklayabilir (ör. estetik bir unsur olarak el şekli).

48.		 Bu, bir «vücut bölümleme» örneğidir.

Sayfa 168

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Dilsel farkındalık ve yorumlama
Bir metinde ima edilen ancak açıkça belirtilmeden aktarılan bilgileri anlayabilir (ör. “Kayak yapmaya gitti.” ya da“Onu hastanede ziyaret edeceğim.”).
Bir metnin ana noktalarını, işaretçi ayrıca ara açıklamalar yaptığında bile takip edebilir.
Bir işaretçinin karmaşık bir metni rahat mı yoksa gergin bir şekilde mi ilettiğini anlayabilir.
İşaretçinin belirli bir ritimde metin üretip üretmediğini anlayabilir ve çeşitli ritimlerin etkisini tanımlayabilir.
İşaretçinin bir metne neden duraklamalar eklediği ile alakalı (ör. yapısal bir öge olarak anlamlı oldukları veya
işaretçinin düşünmesi gerektiği için) gerekçeler üretebilir.
Kimin hangi görüşe sahip olduğunu ve bu görüşlerin birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu anlayabilir.

B2İşaretçinin kişisel deneyimlerinin tartışmayı ne zaman etkilediğini ve etkilemediğini anlayabilir.
Kullanılan işaretleşme tarzının içeriğe uygun olup olmadığını belirleyebilir.
Muhatabın işaretleri ve el-dışı ipuçlarından yola çıkarak işaretçinin söylediklerinden ne kadar emin olduğuna
karar verebilir (ör. <kararsız>/<belirsiz>/<olası>).
Sınıflandırıcı yapılara sahip üretici işaretleri, taklitçi, gösterimsel işaretlerden ayırt edebilir.
El-dışı araçlardan daha az yararlanıldığında bile muhatap tarafından yapılan işaretleri takip edebilir.
Bir metnin işaret hızının kendi üzerindeki etkisini anlatabilir.
Bir kişinin kendisini bağlama ve ilgili metnin türüne (kıyafet, aura, bakımlı görünüm) uygun bir şekilde sunup
sunmadığını yargılayabilir.
Aşina olmayan işaretlerin anlamını karşılaştırmalar ve örneksemeler kullanarak çıkarabilir.
Yapılan ifadeler dizisinden olayların sırasını anlayabilir.
Belirli bir konudaki basit “lehte” ve “aleyhte” savları anlayabilir.
Bir metnin bir konuda bahsettiği avantaj ve dezavantajları anlayabilir.
Sonuçların temel yönlerini anlayabilir.
Vurgu için kullanılan el-dışı bileşenler (ör. yüz ifadesi, hareket boyutu) temelinde önemli ögeleri tanıyabilir vedoğru şekilde yorumlayabilir.

B1

Kullanılan sınıflandırıcılardan hangi genel terimin konuşulduğunu çıkarabilir (ör. bir cinayet silahının ele
alınmasından “cinayet”).
Bir metindeki önemli ve önemsiz içeriği ayırt edebilir.
Üst vücudun hareketlerinden zamansal çıkarımlar yapabilir.
Bir metni o kadar iyi anlayabilir ki duygusal olarak etkilenir.
Metinde gerginlik yaratmak için işaretçi tarafından kullanılan el-dışı ögeleri tanıyabilir.
<avuç-içi-yukarı> işaretini doğru bir şekilde yorumlayabilir (ör. bir duraklamayı belirtmek için).
El-dışı belirticileri tanıyabilir ve anlayabilir.
Talimatları uygulayabilmeleri için açıklamaları anlayabilir.
Bir konuya girişi anlayabilir ve onu kendi sözcükleriyle yeniden üretebilir.
İşaretçinin bir konu hakkındaki görüşünü kavrayabilir.
Açıklamaları ve örnekleri birbiriyle ilişkilendirebilir.
İşaretçi kişi bunları yüz ifadeleriyle ilettiğinde duyguları yorumlayabilir.

A2Alıcı olarak kendine hitap edilip edilmediğini anlayabilir.
Günlük konulardaki işaretlenen metinlerin ana noktalarını anlayabilirEşyalar arasındaki farkları kavrayabilir ve gösterebilir.
Farklı dilsel yollarla ifade edilseler bile (ör. sözlüksel bir işaret veya yapılandırılmış eylemle) özdeş gönderimleri
tanımlayabilir.
Aralıksız devam eden akışta aşina olmayan işaretleri tanıyabilir ve ne anlama geldiklerini sorabilir.

A1

El-dışı ipuçları temelinde olumlu ve olumsuz tutumları ayırt edebilir (ör. çatık kaşlarla birlikte çok kalkık kaşlar).
İsteklerin/taleplerin doğrudan doğruya kabulünü veya reddini anlayabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 169

Hazır bulunuşluk ve etki
Bir kişinin işaretleşmesinin muhataplar üzerindeki etkisinin boyutu (inandırıcılık, eğlendiricilik, ikna edicilik,
etkileyicilik gibi etkisöz etkileri) ve kullanıcının/öğrenenin kullanımındaki belirli işaretler bu ölçeğin temel odak
noktasıdır. Bu ölçek hem ele ait hem de el-dışı ögeler olmak üzere kelime birikimine, yapıların çeşitliliğine vealıcıyı etkileyen bir metin üretmek için kullanıcının bunları biçimsel olarak kullanma şekline odaklanır. İşaretçi
kullanıcının kapsamlılık sunmak, övünmek ya da açıklama yapmak için bunların varlığından haberdar olmalıdır.
Bu, tempo ve tarzdaki çeşitlilik gibi işaretlenen bir ifadeyi sunmanın farklı yollarını içerir. Yazılı bir metnin aksine,
yazar işaret metinlerinde görünür durumdadır: bir işaret dilinde videoya kaydedilmiş metinler genel anlamda
yazarlarından ve aktarılan anlamlardan kopuk değildir. Örneğin, resmî bir işaret metni üretme işaretçi tarafından
uygun bir resmî görünüm gerektirir. Bu nedenle, işaretlenen metinler üretmede ek bir yetkinlik vardır, yaniöğrenilmesi gereken ve belirli amaçlar için uygun bir işaret metninin nasıl başarılı bir şekilde üretileceğinin çeşitli
boyutlarını içeren “kamera önü yetkinliği”.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►

Genel mesajda kapsamlılık ve anlamsal netlik (C2 seviyesinde estetik kullanıma kadar),Retorik araçların bilinçli kullanımı, üslup seçenekleri, duraklama yapısı ve söylem denetimi,
Söylemsel üretimlerde muhatapların ihtiyaçlarının öngörülmesi,
Hazır işaretler de dâhil olmak üzere üretici ve var olan sözlükçe kullanım, uygun ve etkili olduğunda
betimleme kullanımı,► Belirli işlevlerin ve kelime birikiminin ifade edilmesi (A seviyeleri),► İşaretçinin davranışı ve görünümü (görünürdeki ortam, aksesuarlar vb. dikkate alınarak).
Hazır bulunuşluk ve etkiDüşünce zincirinikaybetmeden yaratıcı olabilir.
Gerilim ve heyecan yaratmak için çok çeşitli yollar kullanabilir (ör. kurgulanmış eylem, retorik sorular, değişen
ritim).

C2

Yaratıcı dil biçimlerinin ortaya çıkması için estetik bir unsur olarak el şekillerini zahmetsizce ve eğlenceli birşekilde kullanabilir.
Uygun olduğu şekilde çeşitli işaretler ve betimlemeler kullanarak düşünce ve duygularını sanatsal bir şekilde
sunabilir.
İyi şekilde hazırlanabilir, böylece işaretleşirken içerik hakkında düşünmek zorunda kalmaz.
Yüksek derecede konsantrasyon gerektiğinde bile işaretleşirken sakin ve rahat görünür.
Bir hikâyedeki karakterlere kendi bireysel dilsel profilini (tarz, ton, üslup vb.) aktarabilir.

C1

Alıcının hikâyede neler olup bittiğine kendisini kaptıracak şekilde bir anlatı geliştirmek için dili kullanabilir.
Gerilim oluşturmak için işaretleşme hızını (yavaştan hızlıya) değiştirebilir.
Alıcıların coşkuya kapılmasına neden olabilir.
Abartıyı uygun ve etkili bir şekilde kullanabilir.
İlgili konu hakkında geleneksel olmayan ve özgün yansımalara dilsel olarak becerikli bir şekilde katkıdabulunabilir.
Hayal gücünü ve kavramları yaratıcı bir şekilde ifade edebilir.
Gerilim ve heyecan yaratmak için çok çeşitli el-dışı araçlar arasından seçim yapabilir.

B2İzleyicinin güçlü duygular yaşamasına neden olabilir (ör. gülme, ağlama).
Bir olayı heyecan verici bir şekilde anlatabilir.
Yapılandırılmış eylem ve jestlerle karmaşık duygusal durumları ifade edebilir.
Alıcının alakalı bilgileri daha iyi kavramasına yardımcı olacak mantıklı karşılaştırmalar yapabilir.
Bir metnin sonuyla ilgili olarak alıcı tarafında merak uyandırabilir/alıcının merakını uyarabilir.
Alıcıları düşündürecek şekilde yeni bir bakış açısı aktarabilir.

B1+

Kendisine yakın olan bir kişinin duygularını ifade edebilir.
Anlamı iletmek için beden dilini ve yüz ifadesini kullanabilir.
El-dışı araçların ve hareketleri kapsamlı biçimde kullanarak neyin önemli olduğunu vurgulayabilir.

Sayfa 170

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Hazır bulunuşluk ve etkiÇeşitli araçlar kullanarak (ör. retorik sorular) alıcıların dikkatini çekebilir.

B1

Bir hikâyeyi inandırıcı bir şekilde anlatabilir.
Bir karakterin kişisel özelliklerini ifade edebilir.
Kendini nazik ve uygun bir şekilde sunabilir.
Duygusal etkilenmeyi dışlayarak gerçekleri tarafsız bir şekilde ifade edebilir.

A2

Duyguları iletebilir ve harekete geçirebilir (ör. neşe, üzüntü).
Duyguları yüz ifadesi yoluyla iletebilir.
Olumsuz ve olumlu duyguları ifade etmek için betimlemeyi uygun şekilde kullanabilir (ör. kaşlar çatık:
olumsuz; kalkık kaşlar: olumlu).

A1İşaretleşmenin alıcılar tarafından kolayca görülebilmesi için kendini uygun biçimde konumlandırabilir.
Duygu durumunu yalnızca betimleme yoluyla ifade edebilir (sözlüksel işaretlere ihtiyaç duymadan).

İşleme hızı
Bu ölçek, bir işaret dilini anlamanın kolaylığını veya çabasını tanımlayan yetkinlikleri içerir. İşleme hızı, örnek
vermek gerekirse aşina olan ve aşina olmayan işaretlere, dil bilgisel karmaşıklığının derecesine veya parmak
hecelemesiaşinalığına bağlı olabilir. Bu nedenle ölçek, diğer ölçeklerin farklı yetkinliklerinin nasıl kullanılabileceğini,otomatikleştirilmiş yetkinliklerin hâlihazırda nasıl olduğunu ve yorumlamada kaç kaynağa yer verilmesi gerektiğini
veya mesajların daha fazla işlenmesi için mevcut olan kaynakları ele alır. Bireyin kullandığı dile göre zorlu iletişim
deneyimi buna bağlıdır. İşleme hızı, alıcının eğitim düzeyini ve iletilen bilgileri ne kadar iyi kavrayıp anlayabildiğini
gösterir.
Bu ölçekte işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:
►
►
►
►
►

Değişebilen uzunluk, açıklık ve karmaşıklıktaki metinleri ve ifadeleri anlama zorluğu,Başkalarının işaretleşme hızını, düzenini ve ritmini değerlendirme ve kendini izleme becerisi,
Farklı sesletim organları ile üretilen eylemleri aynı anda yakalayabilme,
Birkaç karakter ve karmaşık ortamlardaki eylemleri takip edebilme,
Metnin farklı bölümleri arasındaki geçişler pürüzsüz, hemen göze çarpmayan bir şekilde işaretleşilmiş olsa
(metin bölümleri yapısal olarak belirgin olmasa) bile mesajları veya metinleri takip edebilme (metnin giriş,gelişme ve sonuç gibi bölümlerini bölebilme),► Akıcı bir şekilde üretilen parmak hecelemesinianlama becerisi,► Benzeşmelere, kesintilere, boşluklara, duraklamalara, üretim hatalarına veya belirsiz işaretleşmelere rağmen
içeriği takip edebilme.

İşleme hızı
Paralel bir şekilde sahnelenen metinleri takip edebilir (ör. iki işaretçi ile).
Örneğin, bir panel tartışmasında birkaç işaretçi yer aldığında, sıra alma taleplerini izleyerek bir sonraki sırayı
kimin alacağını takip edebilir.

C2

Bir metinde bahsi geçen çeşitli yönlerden işaretçi birbiri ardına ve hızlı bir şekilde bahsetse bile onları
listeleyebilir.
Her harfi görmese ve belki de sadece ergonomik kelime şekillerini görse bile, parmak hecelemesini akıcı birşekilde, kolayca anlayabilir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 171İşleme hızı
Uzun, akıcı bir şekilde işaretlenen bir metni takip edebilir.
Karmaşık raporları zorlanmadan takip edebilir.
Çeşitli sınıflandırıcı yapıları kullanarak tanımlanan nesneler/kişiler/yerler arasındaki karmaşık eylem ve ilişkileri
kolayca anlayabilir.

C1

Birkaç işaretçi dâhil olduğunda bile insanların birbirlerinin iletişim davranışlarına nasıl tepki verdiğini (örneğin
bir panel tartışmasında) takip edebilir.
İşaretçi tek elini kullansa bile işaretlenen bir metni anlayabilir.
Bilinmeyen birkaç işaret içerdiğinde bile bir metni takip edebilir.
Belirli işaretler veya cümleler eksik veya görünmez olduğunda bile bir metni anlayabilir.
İşaretleşme hatalarını tespit edebilir ve sorgulamadan kendisi düzeltebilir.
Beklenmedik haberleri veya video mesajlarını hazırlık yapmadan takip edebilir.

B2İşaretçi farklı sınıflandırma yapılarını (ör. kontrol ediciler [manipulator], yedekleyiciler [substitutor]) kullansa
bile eylemlerin açıklamalarını kolayca anlayabilir.
Bir metinde beklenmedik dönüşleribile takip edebilir.
Ritmik olarak sunulan hareket dizilerini ve eylemleri anlayabilir ve estetik niteliklerini tanıyabilir.
Uzun ve yavaş işaretlenen bir metni birkaç kez gösterilmesi koşuluyla takip edebilir.
Bilinen bir hikâyenin anlatımını zorlanmadan takip edebilir.
İşaretçi hızlı bir şekilde kullansa bile çeşitli el şekillerini tanıyabilir ve taklit edebilir.

B1İşaretleşme hatalarını tespit edebilir ve daha fazla netlik ve açıklık isteyebilir.
Tekrarlanması koşuluyla daha uzun, akıcı bir şekilde işaretlenen bir metni takip edebilir.
Yavaş işaretleştirilmesi koşuluyla nispeten uzun bir metni tek seferde anlayabilir.
Bir metindeki kişiler için adlandırmaları (isim, parmakla yazılmış ögeler, işlevler) ve bunlara daha sonra yapılangönderimleri anlayabilir.

A2
A1

Açıkça görülebilmeleri koşuluyla, muhatabın işaretlerini takip edebilir.
İşaretçinin gerektiğinde tekrar etmesi koşuluyla harflerin akıcı parmak yazımını anlayabilir.
Kısa, yavaş ve anlaşılır şekilde işaretlenen metinleri tek seferde anlayabilir.

İşaretleme akıcılığı
Bu ölçek, iletişimsel dil yetkinlikleri kapsamındaki akıcılık ölçeğinin doğrudan doğruya eşdeğeridir. Bu ölçekte
işlevsel hâle getirilen anahtar kavramlar şunlardır:►►►►İşaretleşmenin hızı, düzenliliği ve ritmi,
Uygun olduğunda duraklatma yeteneği, farklı sesletim organları ile eş zamanlı yapıları ifade etme yeteneği,İşaretleri birbiri ardına yumuşak geçişlerle ve bozulma olmadan sesletme yeteneği,Bilinmeyen işaretler (A seviyeleri) veya bağlama bağlı vurgu (B seviyesi ve ötesi) için veya iki dillilere
yönelik ortak işaretleşme aracı olarak (tüm seviyeler) kelimeleri ifade etmek üzere akıcı bir sırayla parmakla
heceleme yeteneği.
İşaretleme akıcılığı

C2

Tanımlayıcı yok; bk. C1
Sabit bir ritimde hızla işaretleşme yapabilir.

C1

Daha uzun bir metni akıcı ve ritmik olarak işaretleştirebilir.
Bir retorik veya bürünsel özellik olarak, bir işaretin süresi uzatılmış gösterimini (sabit şekilde tutma) kullanabilir.

Sayfa 172

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

İşaretleme akıcılığı
Planlama yapmak için bazı duraklamalar gerekli olsa da akıcı bir hızda işaretleşebilir.
Aşina olduğu bir hikâyeyi işaret dilinde akıcı bir şekilde anlatabilir.
Sabit durumda bulunan bir şeyi göstermek için (sabit durma) bir eliyle bir işaret yaparken aynı anda diğer eliniişaretleşmeye devam etmek için kullanabilir 49.

B2

Bireysel işaretleri düşünmeye ihtiyaç duymadan rahat bir tempoda işaretleşebilir.
Etkileyici olması için uygun noktalarda duraklamalar kullanabilir.
Bir hareketin veya etkinliğin aşamalarını ritmik olarak temsil edebilir (ör. düşen yapraklar, dolu).
Parçaları sorunsuz bir şekilde bağlayarak veya karıştırarak akıcı bir şekilde parmakla heceleyebilir.
Alakalı konular arasında akıcı geçişler yaparak işaretleşebilir.

B1

Kısa bir metni ritmik olarak işaretleştirebilir.
Akıcı bir şekilde parmak hecelemek için el şekli dizilerini ve/veya el şekillerini kullanabilir.

A2
A1

Basit bir cümleyi ritmik biçimde işaretleştirebilir.
Bir cümlenin sonunu bir duraklama bırakarak açıkça gösterebilir.
Tanımlayıcı yok.

49.		 Bu yapılar aynı zamanda “parçalı şamandıralar” olarak da bilinir.

D-AOBM Örnek Tanımlayıcı Ölçekleri: İşaretleşme Yetkinlikleri Sayfa 173

EKLER

Sayfa 175

Ek 1D-AOBM SEVİYELERİNİN ÖNEÇIKAN ÖZELLİKLERİ
A1 seviyesi üretken dil kullanımının en düşük seviyesi olarak kabul edilmektedir. Öğrenenin prova edilmiş,sözcüksel olarak düzenlenmiş, duruma özgü sınırlı öbek birikimine güvenmek yerine, “basit bir şekilde etkileşime
girebildiği, kendisi, yaşadığı yer, tanıdığı insanlar ve sahip olduğu şeyler hakkında soru sorup cevap verebildiği,öncelikli ihtiyaç alanlarında veya çok aşina olduğu konularda basit açıklamaları başlatabildiği ve bunlara yanıtverebildiği” seviyedir.
A2 seviyesi “Başlangıç [Waystage]” tanımlamasında belirtilen seviyeyi yansıtmaktadır. Sosyal işlevleri belirten
tanımlayıcıların çoğu bu seviyede bulunmaktadır: “selamlama ve hitap için günlük incelik biçimlerini kullanma”;“insanları selamlama, nasıl olduklarını sorma ve haberlere tepki verme”; “çok kısa sosyal konuşmaları idare etme”;“insanlara işte ve serbest zamanlarında ne yaptıkları hakkında sorular sorma ve soruları yanıtlama”; “davet etmeve davete yanıt verme”; “ne yapacağı, nereye gideceği üzerine tartışma ve buluşma için düzenlemeler yapma”;“tekliflerde bulunma ve bir teklifi kabul etme” gibi. “Eşik” [B1-Threshold] seviyesinde yurtdışında yaşayan yetişkinler
için tüm işlemsel tanımlamaların basitleştirilmiş, kısaltılmış hâli olan evden dışarı çıkıp yapılan şeylerle ilgili
tanımlayıcılar bu seviyede de bulunabilir. Örneğin, “mağazalarda, postanelerde veya bankalarda basit işlemler
yapma”; “seyahat hakkında basit bilgiler alma”; “toplu taşıma araçlarını (otobüsler, trenler ve taksi vb.) kullanma,
temel bilgileri talep etme, yol tarifi sorma, yol tarif etme ve bilet satın alma”; “günlük mal ve hizmetleri talep
etme ve sağlama”.
Bir sonraki seviye, “Sağlam Başlangıç” [strong Waystage] (A2+) performansını temsil etmektedir. Burada gözeçarpan şey, bir miktar yardım ve belirli sınırlamalar dikkate alındığında, karşılıklı konuşmaya daha aktif katılımdır.
Örneğin: “basit, kısıtlı yüz yüze karşılıklı konuşmayı başlatma, sürdürme ve bitirme”; “aşırı çaba harcamadan
basit, rutin bilgi alışverişlerini yönetmek için yeterince anlama”; “gerekirse diğer kişinin yardım etmesi koşuluyla
öngörülebilir günlük durumlarda aşina olunankonularda fikir ve bilgi alışverişinde bulunma”; “istediğini ifade
etmek için yardım isteyebilirse temel temalar üzerinde başarılı bir şekilde iletişim kurma”; “genellikle mesajdanödün vermek ve kelimeleri/işaretleri aramak zorunda kalacak olsa da öngörülebilir içeriğe sahip günlük durumlarlabaşa çıkma”; “açık tartışmaya katılımı oldukça sınırlı olsa bile biraz yardımla, yapılandırılmış durumlarda makul
bir kolaylıkla etkileşime geçme”. Bu seviyede göze çarpan başka bir şey de monologları sürdürmek için önemliölçüde daha fazla yetenektir, örneğin: “nasıl hissettiğini basit terimlerle ifade etme”; “çevresinin günlük hâllerinin
kapsamlı bir betimleme, örneğin insanlar, yerler, bir iş veya eğitim deneyimini anlatma”; “geçmiş etkinliklerini
ve kişisel deneyimini anlatma”; “alışkanlıkları ve rutinleri ifade etme”; “planları ve düzenlemeleri anlatma”; “birkonuda neyi sevip neyi sevmediğini ifade etme”; “olayların ve etkinliklerin kısa, temel tanımlarını yapma”; “evcil
hayvanları ve eşyaları betimleme”; “nesneler ve sahip olduğu şeyler hakkında kısa açıklamalar yapma ve bunlarıkarşılaştırmak için basit betimleyici bir dil kullanma”.
B1 seviyesi, yabancı bir ülkeye gelen bir ziyaretçi için “Eşik” seviyesini [Threshold] yansıtır ve belki de en açık şekilde
iki özellikle sınıflandırılmaktadır. İlk özellik, etkileşimi sürdürme ve çeşitli bağlamlarda istenen şeyi elde etme
yeteneğidir. Örneğin: “insanların standart bir dilde açıkça sesletilmesikoşuluyla, genellikle etraflarındaki uzayan
tartışmaların ana noktalarını takip etme”; “arkadaşlarla resmî olmayan bir tartışmada kişisel görüş ve öneriler verme
veya isteme”; “söylemek istediği ana noktayı anlaşılır bir şekilde ifade etme”; “istediklerinin çoğunu ifade etmekiçin çok çeşitli basit dil yapısını esnek bir şekilde kullanma”; “bir sohbeti veya tartışmayı sürdürme ama bazen
tam olarak ne istediğini ifade etmeye çalışırken takip etmekte zorlanma”; “dil bilgisel ve sözcüksel planlama ve
onarma için duraklamaları özellikle daha uzun serbest üretimde çok belirgin olsa da anlaşılır bir şekilde devam
ettirme”. İkinci özellik günlük yaşamdaki sorunlarla esnek bir şekilde başa çıkma yeteneğidir, örneğin “toplutaşımada daha az rutin durumlarla başa çıkma” gibi: “bir acente aracılığıyla seyahat düzenlemeleri yaparken veya
gerçekten seyahat ederken ortaya çıkması muhtemel çoğu durumla ilgilenme”; “bilinen konulardaki karşılıklıkonuşmalara hazırlıksız girme”; “bir şikâyette bulunma”; “etkileşim içerisinde muhatabına çok bağlı olmasınarağmen bir mülakat/muayene görüşmesinde bazı inisiyatifler alma (örneğin yeni bir konuyu gündeme getirmekiçin)”; “birisinin az önce söylediklerini açıklamasını veya detaylandırmasını isteme”.
Sonraki seviye “Sağlam Eşik” [strong Threshold] (B1+) olarak görülmektedir. [Yukarıda bahsedilen] aynı iki temelözellik, bilgi “miktarının” alışverişine odaklanan bir dizi tanımlayıcının eklenmesiyle bu seviyede de varlığına
devam etmektedir, örneğin: “soruları ileten, sorunları açıklayan mesajlar alma”; “bir mülakatta/muayenede gerekli

Sayfa 177

olan somut bilgileri sınırlı bir netlikle yapsa bile, o bilgileri verme (örneğin, bir doktora belirtileri tanımlama)”;“bir şeyin neden sorun olduğunu açıklama”; “bir kısa öykü, makale, konuşma, tartışma, röportaj veya belgesel
hakkında özet yapma, fikirlerini belirtme ve ayrıntılı soruları yanıtlama”; “diğer kişinin hızlı veya uzayan bir yanıtı
varsa ara sıra tekrar istemek zorunda kalsa da bilgileri kontrol ve teyit ederek hazırlanılmış bir mülakat yapma”;“ayrıntılı yönergeler vererek bir şeyin nasıl yapılacağını tarif etme”; “kendi alanındaki aşina olduğu rutin ve rutindışı konularda birikmiş olgusal bilgileri biraz güvenle paylaşma”.
A2 seviyesi (Başlangıç) ile B1 seviyesinin (Eşik) farklı olduğu kadar, B2 Seviyesi de B1 seviyesinin çok üstünde yeni
bir seviyeyi temsil eder. “Üstünlük” [Vantage] seviyesinin tanımlamasını yansıtması amaçlanmıştır. Kullanılan
metafora göre orta seviye platosu boyunca yavaş ama dengeli bir şekilde ilerleyen kullanıcı/öğrenen bir yerevardığını, her şeyin farklı göründüğünü, yeni bir bakış açısı kazandığını, etrafa yeni bir şekilde bakabileceğini farkeder. Bu kavram, bu seviyede ölçünleştirilen tanımlayıcılar tarafından önemli ölçüde teyit edilmiş görünmektedir.
Şimdiye kadar var olan içerikten [tanımlayıcılar] tamamen farklıdırlar. Örneğin, seviyenin alt boyutunda odakta
etkili bir sav vardır: “ilgili açıklamaları, savları ve yorumları sağlayarak tartışmadaki görüşleri dikkate alma vesürdürme”; “çeşitli seçeneklerin avantaj ve dezavantajlarını vererek güncel bir konu hakkındaki bir bakış açısını
açıklama”; “gerekçeli bir sav zinciri oluşturma”; “belirli bir bakış açısını destekleyen veya karşı görüşte olan gerekçeler
sunan bir sav geliştirme”; “bir sorunu açıklama ve bir müzakeredeki muhatapların tavizde bulunması gerektiğini
açıkça belirtme”; “nedenler, sonuçlar, varsayımsal durumlar hakkında tahminde bulunma”; “bilinen bağlamlarda
yorum yaparak, bakış açısını açıkça ortaya koyarak, alternatif önerileri değerlendirerek, varsayımlarda bulunarakve o varsayımlara yanıt vererek resmî olmayan tartışmalarda aktif olarak yer alma,”. İkinci olarak seviye boyunca
ilerlerken iki yeni odak vardır. Birinci yeni odak, sosyal söylemde kendine ait olandan fazlasını yapabilmektir.
Örneğin, “doğal, akıcı ve etkili bir şekilde karşılıklı konuşma”; “(işitsel/görsel olarak) gürültülü bir ortamda bile
standart dilde kendisine söylenenleri ayrıntılı olarak anlama”; “her zaman zarif bir şekilde yapamasa da söyleşi
başlatma, yeri geldiğinde söz sırası alma ve gerektiğinde konuşmayı bitirme,”; “ne söyleyeceğini ifade ederken
zaman kazanmak ve söz sırasını korumak için hazır öbekler kullanma (ör. “Cevaplaması zor bir soru”); “her iki tarafı
da zorlamadan hedef dilin kullanıcıları ile düzenli etkileşimi oldukça mümkün kılan bir akıcılık ve spontanlık ile
etkileşim kurma”; “normalde konuşmada bulunan yön, tarz ve vurgu değişikliklerine uyum sağlama”; “hedef dilinkullanıcıları ile istemeyerek onları güldürmeden veya kızdırmadan veya başka bir yetkin kullanıcıyla olduklarından
daha farklı davranmalarını gerektirmeden ilişkileri sürdürme”. İkinci yeni odak, yeni bir dil farkındalığı derecesidir:“yanlış anlamalara yol açmışsa hataları düzeltme”; “tekrarlayan hataları anımsama, kullandığı dili bilinçli olarak
izleme”; “eğer farkına varırsa eksikleri ve hataları genellikle düzeltme”; “alıcı(lar) üzerindeki etkisini göz önünde
bulundurarak söylenecekleri ve söyleme biçimini planlama”. Genel olarak bu seviye bir dil öğreneni için aşılması
gereken yeni bir eşik olarak görünmektedir.
“Sağlam Üstünlük” (B2+) performansını temsil eden bir sonraki seviye, tartışma, etkili sosyal söylem ve B2(“Üstünlük”) seviyesinde ortaya çıkan dil farkındalığı üzerine odaklanmaya devam etmektedir. Bununla birlikte
sav ve sosyal söylem üzerindeki odak, söylem becerilerine yeni bir odaklanma olarak da yorumlanabilir. Bu
yeni söylem yetkinliği derecesi, karşılıklı konuşma yönetiminde (iş birliği stratejileri) kendini gösterir: “başkaları
tarafından yapılan açıklamalar ve çıkarımlar hakkında geri bildirim vererek ve bunları takip ederek tartışmanıngelişmesine yardımcı olma”; “kendi katkısını başkalarınınkiyle ustaca ilişkilendirme”. Bu tutarlılık/bağdaşıklık ile
ilgili olarak da görülebilir: “cümleleri açık, bağlantılı söylemde sorunsuz bir şekilde birbirine bağlamak için sınırlı
sayıda bağdaşıklık ögeleri kullanma”; “fikirler arasındaki ilişkileri açıkça belirtmek için çeşitli bağlantı ifadelerini
verimli bir şekilde kullanma”; “önemli noktaları uygun şekilde vurgulayarak ilgili destekleyici ayrıntılarla sistematikolarak bir sav geliştirme”. Son olarak, bu seviyede “uzlaşma” üzerine yoğunlaşan maddeler vardır: “telafi için ikna
edici bir dil ve basit savlar kullanarak anlaşma talep etmek için bir durumun ana hatlarını çizme”; “verilen bir
imtiyazın sınırlarını açıkça belirtme”.
C1 seviyesi, aşağıdaki örneklerde gösterildiği gibi akıcı, spontane iletişime izin veren geniş bir dil varlığına iyierişim ile bilinir: “Kendisini akıcı ve spontane, neredeyse hiç çaba harcamadan ifade etme. Boşlukların dolaylı
ifadelerle anında üstesinden gelinmesine izin veren geniş bir sözcük birikimine iyi derecede hâkim olma. Dolaylı
ifadeleri veya kaçınma stratejilerini bulmak için çok az belirgin arama yapma”; “sadece kavramsal olarak zor bir
konunun, doğal, pürüzsüz bir dil akışını engellemesi”. Önceki seviyeyi nitelendiren söylem becerileri, akıcılığa
daha çok vurgu yaparak C1 seviyesinde belirgin olmaya devam eder, Örneğin: “söz sırası almak veya zaman
kazanmak ve zamanı düşünürken kullanmak amacıyla yorumuna uygun bir giriş yapmak için akıcı söylem işlevleri
birikiminden uygun olan öbeği seçme”; metin düzenleme kalıplarının, bağlayıcıların ve bağdaşıklık ögelerinin
kontrollü kullanımını gösteren açık, pürüzsüz akan, iyi yapılandırılmış bir dil üretme”.
C2 seviyesi ana dili düzeyinde veya ana diline yakın düzeyde yetkinlik anlamına gelmemektedir. Amaçlanan,son derece başarılı öğrenenlerin konuşmalarını simgeleyen dildeki netlik, uygunluk ve kolaylık derecesini
nitelendirmektir. Burada ölçünleştirilen tanımlayıcılar şunları içerir: “makul bir doğrulukla, çok çeşitli niteleme

Sayfa 178

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

ögeleri kullanarak, daha ince anlam ayrımlarını iletme”; “yan anlam seviyelerinin farkında olarak deyimsel ifadelere
ve gündelik anlatıma hâkim olma”; “bir zorluk etrafında geri dönüp muhatabın farkında olmayacağı bir şekilde
yeniden yapılandırma”.
Ortak Başvuru Seviyeleri, değişen ayrıntı derecelerinde bir dizi farklı formatta sunulabilir ve kullanılabilir. Yine desabit ortak başvuru noktalarının varlığı, şeffaflık ve tutarlılık, gelecek planlama için bir araç ve daha fazla gelişme
için bir temel sunar.

Temel kullanıcıBağımsız kullanıcı

Uzman kullanıcı

Ortak Başvuru Seviyeleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:C2

Neredeyse tüm metin tiplerini anlayabilir. Farklı sözlü ve yazılı kaynaklardan gelen bilgileri, savları ve
açıklamaları yeniden oluşturarak tutarlı bir sunumda özetleyebilir. Daha karmaşık durumlarda biledaha ince anlam ayrımlarını fark ederek kendini spontane, çok akıcı ve kesin bir şekilde ifade edebilir.

C1Çok çeşitli zorlukta, daha uzun metinleri anlayabilir ve örtük anlamın farkına varabilir. İfadeleri çok
fazla aramaksızın akıcı ve spontane bir şekilde kendisini ifade edebilir. Sosyal, akademik ve mesleki
amaçlar için dili esnek ve etkili bir şekilde kullanabilir. Metin düzenleme kalıplarının, bağlayıcılarınve bağdaşıklık ögelerin kontrollü kullandığını göstererek karmaşık konularda açık, iyi yapılandırılmış,ayrıntılı metinler üretebilir.

B2

Kendi uzmanlık alanlarındaki teknik tartışmalar dâhil olmak üzere hem somut hem de soyut
konulardaki karmaşık metinlerin ana fikirlerini anlayabilir. Her iki tarafı da zorlamadan, hedef dilinkullanıcıları ile mümkün olduğunca düzenli etkileşim kuracak akıcılıkla ve spontane bir biçimde
etkileşime girebilir. Çok çeşitli konularda açık, ayrıntılı metinler üretebilir ve çeşitli seçeneklerin
avantaj ve dezavantajlarını vererek güncel bir konu hakkında bir bakış açısını açıklayabilir.

B1

Düzenli olarak işte, okulda, serbest zamanlarında vs. karşılaşılan aşina olduğu meselelerdeki açık
standart girdilerin ana noktalarını anlayabilir. Dilin konuşulduğu bir bölgede seyahat ederken
ortaya çıkması muhtemel çoğu durumla başa çıkabilir. Aşina olduğu veya kişisel ilgi alanına giren
konularda basit, bağlantılı metinler üretebilir. Deneyimleri ve olayları, hayalleri, umutları ve emelleri
betimleyebilir ve kısaca görüşler ve planlar için nedenler sunabilir ve açıklamalar yapabilir.

A2

Kendisi için en yakın alakalı (ör. çok temel kişisel ve aile bilgileri, alışveriş, yerel coğrafya, istihdam)
cümleleri ve sık kullanılan ifadeleri anlayabilir. Aşina olduğu ve rutin konularda basit ve doğrudandoğruya bilgi alışverişini gerektiren basit ve rutin görevlerde iletişim kurabilir. Geçmişi, yakın çevresi
ve öncelikli ihtiyaç alanlarındaki meselelerinin boyutlarını basitçe betimleyebilir.

A1

Somut türden ihtiyaçların karşılanmasına yönelik aşina olduğu günlük ifadeleri ve çok temel öbekleri
anlayabilir ve kullanabilir. Kendini ve başkalarını tanıtabilir ve sorular sorabilir. Nerede yaşadığı,tanıdığı insanlar ve sahip olduğu şeyler gibi kişisel ayrıntılar hakkında sorular sorabilir ve sorulan
soruları yanıtlayabilir. Diğer kişinin yavaş ve açık konuşması ve yardım etmeye hazır olması koşuluyla
basit bir şekilde etkileşim kurabilir.

D-AOBM Seviyelerinin Öne Çıkan Özellikleri Sayfa 179

Sayfa 181

Okuduğunu
kavramaSözlü
kavrama

Bilinen adları,
kelimeleri/işaretleri veçok basit cümleleri (ör.
ilanlarda, posterlerde
veya kataloglarda
geçen) anlayabilirim.

En yakın kişisel ilgi alanımla(ör. çok temel kişisel veaile bilgileri, alışveriş, yerelcoğrafya, istihdam) ilgiliöbekleri ve en yüksek
kullanım sıklığında olankelimeleri anlayabilirim.

Kendimle, ailemle ve en
yakın somut çevremle
ilgili aşina olduğum
kelimeleri ve en temelöbekleri, insanlaryavaş ve açık birşekilde konuştuğunda/işaretleştiğinde
tanıyabilirim.

Reklamlar, prospektüsler,
menüler ve zamançizelgeleri gibi basit
günlük materyallerde
belirli, öngörülebilir
bilgiler bulabilir ve kısa,basit kişisel mektupları
anlayabilirim.

Çok kısa, basit metinleri
okuyabilirim.

Kısa, açık, basit mesajlar ve
duyurularda ana noktayı
yakalayabilirim.

A2

A1

Alımlama

Alanımla ilgili olmasalarbile bir uzmanlık alanınaÇağdaş edebî
ait makaleleri ve dahadüzyazıları anlayabilirim. uzun teknik yönergeleri
anlayabilirim.

Kişisel mektuplardaki
olayların, duyguların ve
dileklerin betimlemelerini
anlayabilirim.

Tarz ayrımlarını fark edip
takdir ederek uzun ve
karmaşık olgusal ve edebî
metinleri anlayabilirim.

Kılavuzlar, bir uzmanlık
alanına ait makaleler veedebî eserler gibi soyut,
yapısal veya dilsel olarak
karmaşık metinler dedâhil olmak üzere yazılı
dilin/işaret dilinin hemen
hemen tüm biçimlerini
kolaylıkla okuyabilirim.

Kullanılan aksana alışmak
için biraz zamanımolması koşuluyla ister
canlı ister bant yayını
olsun herhangi bir
sözlü dili, doğal hızında
sunulsa bile anlamakta
zorluk çekmem.

Konuşma açıkça
yapılandırılmadığında vekonuşmadaki ilişki örgüsü
yalnızca ima edilip açıkça
işaret edilmediğinde
bile uzayan konuşmaları
anlayabilirim.
Televizyon programlarınıve filmleri çok fazla çabaharcamadan anlayabilirim.

C2

C1

Yazarların belirliduruşlarını veya bakış
açılarını yansıtançağdaş sorunlarla ilgili
makaleleri ve raporları
okuyabilirim.

Standart dilde olan
filmlerin çoğunu
anlayabilirim.

Çoğu TV haberini
ve güncel olaylara
dair programları
anlayabilirim.

Konunun kabul
edilebilir ölçüde aşina
olması koşuluyla uzayankonuşmaları ve dersleri
anlayabilir ve karmaşık
tartışma akışını bile
takip edebilirim.

B2

Günlük veya işle ilgili
yüksek [kullanım] sıklığı
olan bir dil içeren metinleri
anlayabilirim.

Güncel olaylar veya kişisel
veya mesleki anlamda
ilgimi çeken konularla
ilgili pek çok radyo veya
televizyon programının
ana fikrini, nispeten yavaş
ve açık sunulduğunda
anlayabilirim.

İş, okul, serbest zaman
vb. ortamlarda düzenli
olarak karşılaşılan aşina
olduğum meselelerde açık
ve standart bir dilin ana
noktalarını anlayabilirim.

B1

ÖZ DEĞERLENDİRME TABLOSU (ÇEVRİM İÇİ İLETİŞİM VE
ARACILIK AÇISINDAN GELİŞTİRİLMİŞ HÂLİYLE)Ek 2

Sayfa 182

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Yazılı
üretimSözlüüretimÜretimA2

Ailemi ve diğer
insanları, yaşam
koşullarımı, eğitim
geçmişimi ve şu anki
veya en son işimi basit
terimlerle betimlemekiçin bir dizi öbek vecümle kullanabilirim.

“Ve”, “ama” ve“çünkü” gibi basitbağlayıcılarla bağlı
bir dizi basit öbek vecümle üretebilirim.

A1Yaşadığım yeri vetanıdığım insanları
betimlemek için basitöbekler ve cümleler
kullanabilirim.

Basit, birbirinden
kopuk öbekler vecümleler üretebilirim.

Bilinen veya kişisel olarak
ilgimi çeken konularla
karmaşık olmayan bağlantılı
metinler üretebilirim.

Düşünceler ve planlar
için kısa gerekçeler veaçıklamalar yapabilirim. Birhikâye anlatabilirim veya bir
kitabın veya filmin konusu
ile ilişkilendirip o kitaba/
filme yönelik düşüncelerimi
anlatabilirim.

Deneyimleri ve olayları,
hayallerimi, umutlarımı vehedeflerimi anlatmak içinöbekleri basit bir şekilde
birbirine bağlayabilirim.

B1

Bilgi aktararak veya belirli
bir bakış açısını destekleyen
veya o bakış açısınınkarşısında olan gerekçeler
öne sürerek bir deneme[kompozisyon] veya rapor
hazırlayabilirim.

İlgi alanlarımla ilgiliçok çeşitli konularda
açık, ayrıntılı metinlerüretebilirim.

Aklımdaki okuyucuya uygun
tarzda farklı türde metinlerüretebilirim.

Bir denemede veya birraporda, çarpıcı olduğunu
düşündüğüm noktaları
vurgulayarak karmaşık
konuların ayrıntılı
açıklamalarını üretebilirim.

Bakış açılarını belirli
bir uzunlukta dile
getirerek kendimi açık, iyi
yapılandırılmış bir metinle
ifade edebilirim.

Alt temaları birleştiren, belirli
noktaları geliştiren ve uygun
bir sonuçla tamamlayan
karmaşık konuların açık,
ayrıntılı betimlemelerini
sunabilirim.

İlgi alanımla ilgili çok çeşitli
konularda açık, ayrıntılı
betimlemeler sunabilirim.
Çeşitli görüşlerin
avantajlarını ve
dezavantajlarınıvererek güncel bir konu
hakkındaki bir bakış açısını
açıklayabilirim.

C1

B2

Mesleki veya edebî
eserlerin özetlerini ve oeserlere dair değerlendirme
yazılarını üretebilirim.

Alıcının önemli noktaları
fark etmesine ve
hatırlamasına yardımcı
olan etkili bir mantıksal
yapıya sahip, bir vakayı
sunan karmaşık mektuplar,raporlar veya makalelerüretebilirim.

Uygun bir tarzda açık, akıcı
metinler üretebilirim.

Bağlama uygun bir
tarzda ve alıcının önemli
noktaları fark etmesine ve
hatırlamasına yardımcı olan
etkili bir mantıksal yapı ile
açık, akıcı bir betimleme
veya sav sunabilirim.

C2Öz Değerlendirme Tablosu (Çevrim İçi İletişim Ve Aracılık Açısından Geliştirilmiş Hâliyle) Sayfa 183

Etkileşim

Sözlü etkileşim

Yazılı ve çevrim içi etkileşim

Ürün siparişi vermek
gibi basit işlemleri
tamamlayabilir, basit
yönergeleri takip
edebilir ve destekleyici
bir muhatap ile
paylaşılan bir görevde iş
birliği yapabilirim.

Diğer gönderilere,resimlere ve medyaya
yönelik görüşümü basitçe
dile getirebilirim.

Formları kişisel bilgilerle
doldurarak çok basit
bir satın alma işlemini
tamamlayabilirim.

Nasıl hissettiğimi, neyaptığımı veya neye
ihtiyacım olduğunu
ifade ederek ve yapılanyorumlara teşekkür,özür veya sorulara
yanıt ile karşılık vererek
temel sosyal etkileşime
girebilirim.

Ne yaptığıma ve onu
ne kadar beğendiğime
dair ifadeler şeklinde
kısa, basit selamlar
gönderebilirim [Çevrim
içinde paylaşabilirim.] veyapılan yorumlara çok
basit bir şekilde yanıtverebilirim.

Öncelikli ihtiyaç duyulan
alanlarda veya çok aşina
olduğumkonularda basit
sorular sorup soruları
yanıtlayabilirim.

Bilinen konular ve
etkinlikler hakkındabasit ve doğrudandoğruya bilgi alışverişini
gerektiren basit ve rutin
görevlerde iletişim
kurabilirim.

Karşımdaki kişinin
söylediklerini daha yavaş
bir hızda tekrarlamaya
veya yeniden ifade
etmeye hazır olması vebenim dile getirmeyeçalıştığım şeyi ifade
etmeme yardımcı olması
koşuluyla onunla basit
bir şekilde etkileşim
kurabilirim.

Genelde karşılıklıkonuşmayı kendibaşıma devam ettirecek
kadar anlayamasamda çok kısa sosyal bilgialışverişlerini idare
edebilirim.

A2

A1

Daha karmaşık kavramları
açıklığa kavuşturmak
için resimler, istatistikler
ve grafikler gibi görsel
yardımcılar olması koşuluyla
bir proje üzerine çalışan bir
grupla etkileşim kurabilirim.

Basit açıklamalar isteyebilir
veya verebilirim ve
yorumlara ve sorulara
biraz ayrıntılı olarak yanıtverebilirim.

Önceden hazırlanabilirsem
deneyimler, olaylar,
izlenimler ve duygularüzerine etkileşim
kurabilirim.

Aşinaolduğum, kişisel ilgi
alanıma giren veya günlük
yaşamla ilgili konularda (ör.
aile, hobiler, iş, seyahat ve
güncel olaylar) hazırlıksız
olarak karşılıklı konuşmaya
katılabilirim.

Hedef dilin konuşulduğu birbölgede seyahat ederken
ortaya çıkması muhtemelçoğu durumla başaçıkabilirim.

B1

Gerçeklerin, olayların vedeneyimlerin önemini
vurgulayabilir, fikirleri
savunabilir ve iş birliğini
destekleyebilirim.

Etkileşimdeki diğer
kişilerin karmaşık dilden
kaçınması, bana zaman
tanıması ve genellikle iş
birliğine dayalı olmalarıkoşuluyla katkılarımı
onlarınkilere bağlayarak
ve yanlış anlamaları veya
anlaşmazlıkları ele alarak
birçok kişiyle etkileşim
kurabilirim.

Aşina olduğum
bağlamlarda, görüşlerimi
açıklayarak ve onlarındevamını getirerek
tartışmalarda etkin rol
alabilirim.

Hedef dilin kullanıcılarıyla
düzenli etkileşimi oldukça
mümkün kılan bir akıcılık
ve hazırlıksızlık düzeyiyle
etkileşim kurabilirim.

B2

Ortaya çıkan iletişim
sorunlarıyla ve kültürelsorunlarla açıklayarak veörnek vererek etkin birşekilde başa çıkabilirim.

Karmaşık, soyut konulara
yönelik yapılan diğer
katkıların niyetlerini ve
etkilerini anlayabilirim ve
kullandığım dili ve üslubu
esnek ve etkili bir şekilde
uyarlayarak kendimi açık
ve net bir şekilde ifade
edebilirim.

Fikirleri ve görüşleri net
bir şekilde ifade edebilirim
ve katkımı başkalarının
katkılarına ustacailişkilendirebilirim.

Hedef dili sosyal ve mesleki
amaçlar için esnek ve etkili
bir şekilde kullanabilirim.

Çok belirgin şekilde ifadeleraramadan, kendimi akıcı
ve spontane olarak ifade
edebilirim.

C1

Olası yanlış anlamaları,
iletişim sorunlarını
ve duygusal tepkileriöngörebilir ve uygun
gelen şekilde dili ve
tonu esnek ve hassas
bir biçimde ayarlayıp
bunlarla etkin şekildebaşa çıkabilirim.

Hemen hemen her tür
etkileşimde kendimi
uygun bir ton ve tarzda
ifade edebilirim.

Kendimi akıcı bir şekilde
ifade edebilir ve dahaince anlam ayrımlarınıdoğru bir şekilde
aktarabilirim. Eğer bir[dil] sorunum varsa diğer
insanların neredeyse hiçfarkına varmayacağı birşekilde geriye dönüpyaşadığım zorluk
etrafında [dili] yeniden
yapılandırabilirim.

Herhangi bir sohbete
veya tartışmaya
zahmetsizce katılabilirim.
Deyimsel ifadelere ve
gündelik anlatıma iyi biraşinalığım vardır.

C2

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Aracılık

Bir metne aracılık etme

Kavramlara aracılık etme

Sayfa 184

Bir fikri çok basit birşekilde ifade edebilirve başkalarınabeni anlayıp
anlamadıklarını ve
ne düşündüklerini
sorabilirim.

Tartışmayı ilerletmekiçin basit bir şekildeönerilerde bulunabilirim
ve insanların belirli
fikirler hakkında
ne düşündüklerini
sorabilirim.

Zaman zaman
tekrarlama veya
yeniden biçimlendirmetalebinde bulunabilmemkoşuluyla, başkalarının nedüşündüğünü sorarak,önerilerde bulunarak veyanıtları anlayarak, basit,
pratik görevlerde iş birliği
yapabilirim.

Kısa, basit öbekler
kullanarak başkalarını
katkı sağlamaya davet
edebilirim.

Bir fikre ilgimi
göstermek
ve anladığımı
doğrulamak için basit
sözcükleri/işaretleri
ve belirtkeleri
kullanabilirim.

Basit bir dille açıkça ifade
edilmeleri koşuluyla
yakın ilgi alanıma giren
gündelik konular üzerine
kısa ve basit metinlerdeki
ana noktayı/ noktaları
aktarabilirim.

A2

Levhalar ve duyurular,afişler ve programlar
gibi kısa, sademetinlerde verilen
basit, tahmin edilebilir
bilgileri aktarabilirim.

A1

Kavramların anlaşılıp
anlaşılmadığını denetlemekiçin uygun sorular sorabilirim
ve karşılıklı anlayışı doğrulamak
için birinin söylediklerinin bir
kısmını tekrarlayabilirim.

Başkalarını görüşlerinin
nedenini/nedenlerini
açıklamaları veya dile getirmiş
oldukları belirli noktaları
detaylandırmaları için katkıdabulunmaya davet edebilirim.

Bir görevi temel terimlerle
tanımlamaya yardımcı
olabilirim ve başkalarından
uzmanlıklarına göre katkıdabulunmalarını isteyebilirim.

Kişisel veya güncel ilgi
alanıma yönelik veya aşina
olduğum konularda açık, iyi
yapılandırılmış bilgilendirici
metinlerde verilen bilgileri
aktarabilirim.

B1

Bir konunun farklı yönlerini
dikkate alarak diğer
insanların fikirlerini daha dageliştirebilir ve bu fikirleri
tutarlı bir düşünce serisiylebağlayabilirim.

Katılımı teşvik edebilirim
ve diğer grup üyelerinedüşüncelerini paylaşmaya
davet eden sorularsorabilirim veya insanlardandüşüncelerini ayrıntılarlaaçmalarını ve görüşlerini
açıklamalarını isteyebilirim.

Ayrıntılı bilgi ve savları(ör. mesleki, akademikve kişisel ilgi alanlarımdâhilindeki, karmaşık
ama iyi yapılandırılmış
metinlerde yer alan önemli
nokta/noktaları) güvenilirbir şekilde aktarabilirim.

B2

Bir gruba rehberlik
ederken, mantıksal akıl
yürütmeyi teşvik etmek
amacıyla farklı katkıları
temel alıp onları geliştiren
bir dizi açık soru sorarak,başkalarının söylediklerini
ileterek, özetleyerek,
birden fazla bakış açısını
detaylandırarak veölçerek ve tartışmayı
zarif bir biçimde sonuca
yönlendirmeye yardımcı
olarak farklı bakış açılarını
tanıyabilirim.

Belirli teknik kavramları
ara sıra kontrol
edebilmem koşuluyla,
kendi ilgi alanımla ilgili
olsun veya olmasın, uzun,
karmaşık metinlerdekiönemli fikirleri iyi
yapılandırılmış bir dille
açık ve akıcı bir şekilde
aktarabilirim.

C1Diğerlerini akıl
yürütmelerini
detaylandırmaya teşvik
ederek, özetleyerek,değerlendirerek veçözüme yönelik birçözüm veya ileriyedoğru bir adımiçin yapılan birçok
katkıyı birbirinebağlayarak, karmaşık
soyut konuların
tartışılmasında fikirleringeliştirilmesine
rehberlik edebilirim.

Açık, akıcı, iyi
yapılandırılmış bir dille,değerlendirici boyutları
ve çoğu ince ayrımı
tam olarak aktararak ve
sosyokültürel imalaraişaret ederek (ör. üslup,
küçümseme, ironi ve
alaycılık kullanımları)gerçeklerin ve savlarınsunulma şeklini
açıklayabilirim.

C2Öz Değerlendirme Tablosu (Çevrim İçi İletişim Ve Aracılık Açısından Geliştirilmiş Hâliyle) Sayfa 185

Aracılıkİletişime aracılık etmeİnsanları bir şeyleri
açıklamaya davet etmekiçin basit kelimeler/işaretler kullanarak,anladığımı ve/veya
aynı fikirde olduğumu
belirterek iletişime
katkıda bulunabilirim.

İnsanları hoşkarşılamamı ve ilgimi
basit kelimeler/işaretler ve sözel
olmayan belirtkelerle
göstererek, onları
katkıda bulunmaya
davet ederek ve
anlayıp anlamadığımı
belirterek iletişimi
kolaylaştırabilirim.

Kişisel istekler veihtiyaçlar hakkındatahmin edilebilir, günlük
Diğer insanların ifade durumlarda söylenenlerin
etmede bana yardımcı ana noktasını iletebilirim.
olmaları koşuluyla
İnsanların ne zamandiğer insanlar
aynı fikirde olmadıklarını
hakkındaki kişisel
ayrıntıları ve çok basit, veya ne zaman
zorlukların ortaya
tahmin edilebilirçıktığını anlayabilirim
bilgileri iletebilirim.
ve uzlaşma ve anlaşma
aramak için basit öbekler
kullanabilirim.

A2

A1Konuşmacıların açık birşekilde sesletmelerive
bir şeyleri nasıl ifade
edeceğimi planlamak için
duraklayabilmem koşuluyla
kişisel ilgi alanıma giren
konularda söylenenlerin ana
anlamını iletebilirim.

İnsanları tanıtarak, öncelikler
hakkında bilgi alışverişinde
bulunarak ve onay ve/veya
açıklama için basit taleplerdebulunarak ortak bir iletişim
kültürünü destekleyebilirim.

B1

Gerekirse konuşmacıların
açıklama yapmasıkoşuluyla, ilgi alanlarımdâhilindeki konularla ilgiliönemli açıklamaların vebakış açılarının önemini
iletebilirim.

İlerleme şeklimi
uyarlayarak, farklı fikirleri,duyguları ve bakış
açılarınıfark edip takdirettiğimi, ifade ederek vekatılımcıları birbirlerinin
fikirlerine yorum yapmaya
davet ederek, ortak bir
iletişim kültürünü teşvik
edebilirim.

B2

Diplomatik bir şekilde, ikna
edici bir dil kullanabilirim.

Önemli bilgileri açık, akıcı
ve kısa bir şekilde iletebilirve kültürel göndermeleri
açıklayabilirim.

Belirsizliği yöneterek, farklı
bakış açılarına duyarlılık
göstererek ve yanlış
anlamaları önleyerek
ortak bir iletişim kültürüne
aracılık edebilirim.

C1

Sosyokültürel ve
toplumdilbilimsel
farklılıkları dikkate alarakve daha ince anlam
ayrımlarını ileterek, kendi
topluluğumun üyeleriylediğer toplulukların üyeleri
arasında etkili ve doğal birşekilde aracılık edebilirim.

C2

Sayfa 187

C1

C2

Söylemek istediğini kısıtlamak
zorunda kalmadan, geniş birçeşitlilikteki genel, akademik,
mesleki veya serbest zaman
konularında, kendisini uygun
bir tarzda açık bir şekilde ifade
etmek için bir yapı seçmesine
izin veren geniş bir dil varlığına
sahiptir.

Sürekli olarak yüksek
derecede dil bilgiseldoğruluğunu korur;
hatalar nadirdir, farkedilmesi zordur veoluştuklarında genellikle[kullananın/ öğreneninkendi tarafından]düzeltilirler.

Dikkat başka bir şeyle
meşgul olsa bile (ör. ileriye
yönelik planlamada,diğerlerinin tepkilerini
izlerken) karmaşık
dilin tutarlı dilbilgisisel
kontrolünü sürdürür.

Anlamın daha ince ayrımlarını
tam olarak iletmek, vurgu
yapmak, ayırt etmek vebelirsizliği ortadan kaldırmak
için fikirleri farklı dilsel
biçimlerde yeniden oluşturmak
için mükemmel bir esneklik
gösterir.

Ayrıca deyimsel ifadelere
ve gündelik anlatıma da iyi
derecede hâkimdir.

Doğruluk

Dil/Söz Varlığı

Kendini akıcı vespontane, neredeysehiç çaba harcamadan
ifade edebilir. Yalnızca
kavramsal olarak zor bir
konu, doğal, pürüzsüz bir
dil akışını engelleyebilir.

Kendisini doğal bir
gündelik anlatım akışıyla
herhangi bir zorluktankaçınarak veya bir zorluk
sırasında geri adımatarak, muhatabın farkına
varmayacağı kadaryumuşak bir şekilde uzunsüre spontane olarak
ifade edebilir.

Akıcılık

Söz almak veya sözüne
devam etmek ve kendi
katkılarını ustacadiğer konuşmacıların
katkılarıylailişkilendirmek
amacıyla, sözlerinebaşlangıç yapmak
için, anında hazırda
mevcut söylem işlevi
hazinesinden uygun biröbek seçebilir.

Tamamen doğal söz
sırası alarak, göndermeyaparak, imada bulunarak
vb. ortak söylemle
katkılarını iç içe geçirebilir.

Sözlü olmayan
ve tonlamaya ait
ipuçlarını görünüşe
göre zahmetsizce alıpkullanarak kolaylıkla ve
beceriyle etkileşim içinde
olabilir.

Etkileşim

Söylem düzenleme
kalıplarının,bağlayıcıların vebağdaşıklık ögelerinin
kontrollü kullanımını
gösteren, açık, sorunsuz
akan, iyi yapılandırılmış
bir dil üretebilir.

Çeşitli söylem
düzenleme kalıplarını veçok çeşitli bağlayıcıları
ve diğer bağdaşıklık
ögelerini tam ve uygunşekilde kullanarak tutarlı
ve bağdaşık söylemleroluşturabilir.

Tutarlılık

Sesbilim

Hedef dilin neredeyse tüm
seslerini sesletebilir; diğer
dilden/dillerden geçen bazı
aksan özellikleri fark edilebilir
ancak anlaşılırlığı hiçbirşekilde etkilemezler.

Hedef dilde her çeşit
sesbilimsel özelliği, baştan
sona anlaşılırlığı sağlamak
için yeterli kontrolle
kullanabilir.

Hedef dildeki tüm sesbilimselözellikleri yüksek düzeyde
denetimle kullanabilirkelime ve cümle vurgusu,
ritim ve tonlama gibi
bürünsel özellikler dâhilböylece mesajlarının dahaince noktaları açık ve net olur.
Anlaşılabilirlik, diğer dilden/
dillerden korunan aksanözelliklerinden hiçbir şekilde
etkilenmez.

KONUŞMA DİLİNİN NİTEL ÖZELLİKLERİ (SESBİLİM İLE GENİŞLETİLMİŞ)Ek 3

Sayfa 188

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B1

B1+

B2

B2+

Aile, hobiler ve ilgi alanları, iş,seyahat ve güncel olaylar gibi
konularda biraz tereddütle ve
dolaylı ifadelerle kendini ifade
etmek için yeteri kadar kelimehazinesi ile yeterli dile sahiptir.

Açık betimlemeler yapmak
ve pek çok genel konudabakış açılarını ifade etmek içinbunu yaparken göze çarpacakkadar kelimeleri aramadanve bazı karmaşık cümle
yapılarını kullanmadan, yeterligenişlikteki bir dil varlığına
sahiptir.

Dil/Söz Varlığı

Daha öngörülebilir
durumlarla ilişkili sık
kullanılan “rutinler” vekalıplar birikimini makul
bir doğrulukla kullanır.

Nispeten yüksek derecede
dil bilgisel kontrolü vardır.
Yanlış anlaşılmaya neden
olacak hatalar yapmaz
ve hatalarının çoğunu
[kendisi] düzeltebilir.

Doğruluk

Dil bilgisel ve sözcüksel
planlama ve onarma
için duraklama özellikle
daha uzun serbestüretimlerinde, çokbelirgin olmasına rağmen,anlaşılır bir şekilde devam
edebilir.

Oldukça düzgün
bir tempoda farklı
uzunluklarda dil kullanımıüretebilir; kalıplar
ve ifadeler ararken
tereddütlü olsa bile farkedilir derecede uzun
birkaç duraklama olur.

AkıcılıkKarşılıklı birbirini
anladığını doğrulamak
için birinin söylediklerinin
bir kısmını tekrarlayabilir.

Bilinen veya kişisel ilgi
alanına giren konularda
basit yüz yüze karşılıklıkonuşmayı başlatabilir,
sürdürebilir ve bitirebilir.

Aşina olduğu bir
ortamda kavradığını
teyit ederek, başkalarını[tartışmaya] davet ederek
vb. tartışmaya yardımcı
olabilir.

Söylem başlatabilir, uygunolduğunda söz sırası
alabilir ve gerektiğinde
karşılıklı konuşmayı
bitirebilir ancak bunu her
zaman zarif bir şekilde
yapamayabilirler.

Etkileşim

Bir dizi daha kısa, ayrık
basit ögeyi bağlantılı,
doğrusal olarak
birbirini takip eden fikir
noktalarına bağlayabilir.

Uzun bir katkıda bir
miktar “sıçrama” olsa
bile ifadelerini açık,
tutarlı bir söylemleilişkilendirmek içinsınırlı sayıda bağdaşıklık
ögelerini kullanabilir.

Tutarlılık

Söyleyiş genellikle anlaşılırdır;
tonlamayı ve vurguyu
hem ifade hem de sözcük
düzeyinde tahmin edebilir.
Bununla birlikte, aksan
genellikle konuştuğu diğer
dilden/dillerden etkilenir.

Genellikle uygun tonlamayı
kullanabilir, vurguyu doğru
şekilde yerleştirebilir vebireysel sesleri açık birşekilde sesletebilir; aksan,konuştuğu diğer dilden/
dillerden etkilenmeeğilimindedirancak anlaşılırlık
üzerinde etkisi çok azdır veya
hiç yoktur.

SesbilimKonuşma Dilinin Nitel Özellikleri (Sesbilim İle Genişletilmiş) Sayfa 189

A1

A2

A2+

Kişisel ayrıntılar ve belirli somut
durumlarla ilgili çok temel bir
kelime/işaret ve basit öbekbirikimine sahiptir.

Çoğunlukla basit günlük
durumlarda, sınırlı bilgiyi
iletmek için ezberlenmiş
öbeklerle, birkaç kelimeden/işaretten ve kalıpifadelerdenoluşan gruplarla temel cümle
kalıplarını kullanır.

Dil/Söz Varlığı

Ezberlenmiş birbirikimdeki birkaç basit dilbilgisi yapısının ve cümle
kalıbının yalnızca sınırlı
kontrolü vardır.

Bazı basit yapıları doğru
şekilde kullanır ancak yinede sistematik olarak temel
hatalar yapar.

Doğrulukİfadeleri aramak, daha azaşina olduğu sözcükleri
sesletmekve iletişimi
onarmak için çokça
duraklayarak çok kısa,birbirinden kopuk,çoğunlukla hazır ifadeleri
yönetebilir.

Duraklamalar, yanlış [söze]başlangıçlar ve yeniden[ifadeyi] oluşturma çok
belirgin olmasına rağmen
çok kısa ifadelerle kendini
anlatabilir.

Akıcılık

Kelime gruplarını “ve”,“ama” ve “çünkü” gibi
basit bağlayıcılarlabağlayabilir.

Tutarlılık

Kelimeleri/ işaretleri
veya kelime/işaret
gruplarını “ve” veya
“sonra”gibi çok temeldoğrusal bağlayıcılarla
Basit bir şekilde etkileşime bağlayabilir.
girebilir, ancak iletişim
tamamen tekrara, yenidenbaşka şekilde ifade
etmeye ve onarmayabağlıdır.

Kişisel bilgilerle ilgili
sorular sorabilir ve
cevaplayabilir.

Karşılıklı konuşmayı nezaman takip ettiklerini
belirtebilir ancak
kendiliğinden devam
ettirecek kadar nadiren
anlayabilir.

Soru sorabilir, soruları
cevaplayabilir ve basit
ifadelere yanıt verebilir.

Etkileşim

Sınırlı çeşitlilikteki seslerlebirlikte basit, aşina olduğu
kelime ve öbeklerdeki
vurguyu da doğru birşekilde yeniden üretebilir/
düzenleyebilir.

Çok sınırlı bir öğrenilmiş
kelime ve öbek birikimininsöyleyişi, ilgili dil grubununkonuşmacılarıyla uğraşmaya
alışkın olan muhataplar
tarafından biraz çaba sarf
edilerek anlaşılabilir.

Söyleyiş genellikle anlaşılacak
kadar açıktır ancak karşılıklıkonuşma taraflarının zaman
zaman tekrar istemeleri
gerekecektir. Konuştuklarıdiğer dilin/dillerin vurgu,
ritim ve tonlama üzerindeki
güçlü etkisi muhatapların iş
birliğini gerektirecek kadaranlaşılırlığı etkileyebilir.
Bununla birlikte, aşina
olduğu kelimelerin söyleyişi
açıktır.

Sesbilim

Ek
4

Sayfa 191

Metin düzenleme
kalıplarını,bağlayıcıları
ve bağdaşıklık
ögelerini kullanımını
gösteren, açık,sorunsuz akan, iyi
yapılandırılmış bir
metin üretebilir.

Söylemek istediklerini
kısıtlamak zorunda kalmadangeniş bir çeşitlilikteki genel,akademik, mesleki veya boş
zaman konularında kendisini
uygun bir tarzda açık birİlgili göze çarpan meselelerişekilde ifade etmek için bir
vurgulayabilir, yan noktalar,yapı seçmelerine izin veren
gerekçeler ve ilgili örneklerlegeniş bir dil varlığına sahiptir.
bakış açısını belirli bir uzunluktagenişletebilir ve destekleyebilir ve Tarz ve tondaki esneklik birazuygun bir sonuçla tamamlayabilir. sınırlıdır.

Karmaşık konular hakkında açık,
iyi yapılandırılmış ve çoğunlukladoğru metinler yazabilir.

Sürekli olarak yüksek
derecede dilbilgiseldoğruluğu sağlar; dil bilgisi,
eş dizimler ve deyimlerdeara sıra hataları sürdürür.

En karmaşık dil yapılarınınbile tutarlı ve son
derece hassas dil bilgisel
kontrolünü sağlar. Hatalar
seyrektir ve nadirenkullanılan yapılarla ilgilidir.

Doğruluk

Kafasındaki okura uygun,çoğunlukla kendinden
emin, kişisel, doğal bir
tarzda açık, ayrıntılı, iyi
yapılandırılmış ve gelişmiş
betimlemeler ve yaratıcı
metinler yazabilir.

Benimsediği metintürüne uygun bir tarzda
açık, akıcı ve tamamensürükleyici hikâyeleri vedeneyimini betimleyerek
yazabilir.

Betimleme

Bazı tamamlayıcı
noktalar, sebeplerve örneklerle bakış
açısını genişletebilir ve
destekleyebilir.

Karmaşık konuların
açık, iyi yapılandırılmış
açıklamalarını, ilgili
göze çarpan konuları
vurgulayarak yazabilir.

Okurun önemli noktalarıbulmasına yardımcı
olan uygun ve etkili
bir mantıksal yapısağlayabilir.

Bir vakayı sunan veya
tekliflerin veya edebî
eserlerin eleştirel birdeğerlendirmesini yapan
açık, akıcı, karmaşık
raporlar, makaleler ve
denemeler üretebilir.

Sav

50. Bu tablo, Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR) adlı kılavuzda Tablo C4 olarak yer almaktadır.

C1

C2

TutarlılıkÇeşitli metindüzenleme
kalıplarını ve çokçeşitli bağlayıcıları
ve diğer bağdaşıklık
ögelerini tam veuygun şekilde
kullanarak tutarlı vebağdaşık metinleroluşturabilir.

Söz/Dil Varlığı

Anlamın daha ince ayrımlarını
tam olarak iletmek, vurgu
yapmak ve belirsizliği ortadan
kaldırmak için fikirleri farklı
dilsel biçimlerde oluşturmada
mükemmel bir esneklik
gösterir. Ayrıca deyimsel
Okuyucunun [metindeki] önemli ifadelere ve gündelik anlatıma
noktaları bulmasına yardımcı olan iyi derecede hâkimdir.
mantıksal bir yapı kullanabilir.

Dahaince anlam ayrımlarını
ileten, uygun ve etkili kişisel bir
tarzda açık, oldukça doğru vesorunsuz akan karmaşık metinler
yazabilir.

Genel

YAZILI DEĞERLENDİRME TABLOSU (GRID) 50

Sayfa 192

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B1

B2

Söz/Dil Varlığı

Açık betimlemeler yapmak vebazı karmaşık cümle yapılarını
kullanarak çoğu genel konu
hakkındaki bakış açısını
ifade etmek için yeterli bir dilvarlığına sahiptir.

Bununla birlikte dil, ifade
gücünden ve deyimsellikten
yoksundur ve daha karmaşık
biçimlerin kullanımı hâlâ
basmakalıptır.

Aile, hobiler ve ilgi alanları, iş,seyahat ve güncel olaylar gibi
konularda dolaylı ifadelerle
kendini ifade etmek için yeteri
kadar kelime ile yeterli dilesahiptir.

Genelİlgi duyduğu alanlara göre çeşitli
konularda, çeşitli kaynaklardan
bilgi ve savları sentezleyerek vedeğerlendirerek açık, ayrıntılı,
resmî ve yarı resmî metinler
yazabilir.

Ara sıra daha az uygun olan
ifadelerle resmî ve resmî olmayan
dil arasında ayrım yapabilir.

Bir dizi daha kısa ayrık ögeyi
doğrusal bir sıraya bağlayarak
ilgi duyduğu alanlara giren çeşitli
aşinaolduğu konular hakkında
karmaşık olmayanbağlantılı
metinler yazabilir. Metinleranlaşılırdır ancak bazen açık
olmayan ifadeler ve/veya
tutarsızlıklar okumada aksamalara
neden olabilir.

Bir dizi dahakısa ayrık ögeyi
bağlantılı,
doğrusal bir metnebağlayabilir.

Daha uzun bir
metinde bir miktar“sıçrama” olsa bilecümlelerini açık vetutarlı metinlerleilişkilendirmek içinbirtakım bağdaşıklık
ögelerinikullanabilir.

Tutarlılık

Ara sıra, okuyucununbağlama dayalı olarak
genellikle doğru
yorumlayabileceği hatalar
yapar.

Sık kullanılan “rutinler” vedaha yaygın durumlarlailişkili kalıplardan oluşan
bir birikimi makul birdoğrulukla kullanır.

Nispeten yüksek derecede
dil bilgisel kontrolü gösterir.
Yanlış anlaşılmalara neden
olan hatalar yapmaz.

Doğrulukİlgi alanlarına giren bir
dizi aşina olduğu konu
hakkında karmaşık
olmayan, ayrıntılı
betimlemeler yazabilir.

Bir hikâye anlatabilir.

Gerçek veya hayali
bir olayın veya yakın
zamanda yapılan bir
gezinin betimlemesini
yazabilir.

Duyguları ve tepkileri
betimleyen, basitbağlantılı metinlerdedeneyimlerini yazabilir.

Bir film, kitap veya oyun
hakkında eleştiri yazabilir.

İlgi alanları ile ilgili çeşitli
konularda açık, ayrıntılı
betimlemeler yazabilir.

Açık bağlantılı
metinlerdeki fikirler
arasındaki ilişkiyi
göstererek ve ilgili
metin türünün
yerleşik geleneklerini
izleyerek, gerçek veya
hayali olayların vedeneyimlerin açık, ayrıntılı
betimlemelerini yazabilir.

Betimleme

Rutin olgusal bilgileri
aktaran ve eyleme geçmenedenlerini belirten çok
kısa raporları standart,
gelenekselleştirilmiş bir
yapıda yazabilir.

Biraz güvenle, kendi
alanındaki alışıldık
rutin ve rutin olmayan
konularda birikmiş
olgusal bilgiler hakkındaözetleyebilir, raporverebilir ve görüş
bildirebilir.

İlgi alanındaki konularda
kısa, basit denemeleryazabilir.

Bir dizi kaynaktan bilgi vesavları sentezleyebilir.

Belirli bir bakış açısını
destekleyerek veya onakarşı bazı gerekçeler
sunarak ve çeşitli
seçeneklerin avantaj
ve dezavantajlarını
açıklayarak bir savgeliştiren bir deneme
veya rapor yazabilir.

Bazı önemli noktalarınve ilgili destekleyici
ayrıntıların uygunşekilde vurgulanmasıyla
sistematik olarak bir savgeliştiren bir deneme
veya rapor yazabilir. Bir
soruna yönelik farklı
fikirleri veya çözümlerideğerlendirebilir.

Sav

Yazılı Değerlendirme Tablosu (Grıd) Sayfa 193

A1

A2Çoğunlukla basit günlük
durumlarda, sınırlı bilgiyi
iletmek için ezberlenmiş
öbeklerle birkaç kelimedenve kalıp ifadelerden oluşan
gruplarla temel cümle
kalıplarını kullanır.

Kişisel ayrıntılar ve belirli
somut durumlarla ilgili çok
temel bir kelime ve basit öbekbirikimine sahiptir.

Basit, birbirinden kopuk öbekler
ve cümleler yazabilir. Daha uzun
metinler, metnin anlaşılmasını
çok zorlaştıran veya imkânsız
kılan ifadeler içerir ve tutarlılıksorunları gösterir.

Söz/Dil Varlığı

Bir dizi “ve”, “ama” ve “çünkü” gibi
basit bağlayıcılarla bağlı basitöbekler ve cümleler yazabilir.
Daha uzun metinler, ifadeleriçerebilir ve metnin anlaşılmasınızorlaştıran tutarlılık sorunları
gösterebilir.

Genel

Kelimeleri veya
kelime gruplarını“ve” ve “sonra” gibi
çok temel doğrusalbağlayıcılarlabağlayabilir.

Kelime gruplarını“ve”, “ama” ve“çünkü” gibi basitbağlayıcılarlabağlayabilir.

Tutarlılık

Ezberlenmiş birikimdeki
birkaç basit dil bilgisi
yapısının ve cümle kalıbının
yalnızca sınırlı kontrolünü
gösterir. Hatalar yanlış
anlamalara neden olabilir.

Basit yapıları doğru kullanır
ancak yine de sistematikolarak temel hatalar yapar.
Hatalar bazen yanlış
anlamalara neden olabilir.

Doğruluk

Kendisi ve hayali insanlar,
nerede yaşadığı ve neyaptığı vb. hakkındabasit öbekler ve cümleler
yazabilir.

İnsanlar hakkında kısa,basit, hayali biyografilerve basit şiirler yazabilir.

Olayların, geçmiş
etkinliklerin ve kişisel
deneyimlerin çok kısa,
temel betimlemesini
yazabilir.

Betimleme

Sav

Sayfa 195

C2Üslubunu ve tarzını, farklı çevrim içi ortamlara,
iletişim amaçlarına ve söz eylem biçimlerine göre
kolayca ve hızlı bir şekilde uyarlayabilir.

Çevrim içi bir tartışmada olası yanlış anlamaları(kültürel olanlar dâhil olmak üzere), iletişim
sorunlarını ve duygusal tepkileri öngörebilir vebunlarla etkin bir şekilde başa çıkabilir.

Gerçek zamanlı çevrim içi tartışmalarda, diliesnek ve bağlama duyarlı bir şekilde ayarlayarak,
duygusal, kinaye içeren ve şaka amaçlı kullanım
dâhil olmak üzere, kendini açıklık ve netlik içinde
ifade edebilir.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma
Çevrim içi kitap kulübü
forumu gibi, arkadaşlar/meraklılar arasında
yürütülen bir çevrim
içi siyasi veya felsefi
tartışmada

KişiselÇevrim içi halka açık
bir siyasi forumda
moderatör veya katkı
sağlayan kişi olarak

Sendika/dernek çevrimi
içi forumunda ve/veya
internet sitesinde bir
toplantı düzenleyicisi
olarakMeslekiDurum (ve roller)
KamusalÇevrim içi etkileşim

Bir üniversiteninaraştırmacılarına
yönelik çevrim içi bir
sosyalleşme ortamında
ana düzenleyici olarakEğitimsel

2015 Kasım ve Aralık ayları arasında, geçerlilik onaylaması sürecinin 3’üncü aşamasında yürütülen bir dizi uzaktan çalıştayla örneklerin geçerliliği onaylanmıştır.

Yazar Grubu, ölçek kullanıcıları tarafından ilave bir kaynak olarak yararlanılmak üzere, D-AOBM 2001 Bölüm 4.1.1’de yer alan dört farklı alandaki çevrim içi etkileşim ve aracılık
etkinliklerinin tanımlayıcılarına ilişkin ayrıntıları içeren aşağıdaki örnekleri oluşturmuşlardır. Burada yer alan örnekler, her bir tanımlayıcıda öğrenenler için uygun etkinlikleri
seçme yolunda eğitimcilere yardımcı olma amacını taşımaktadır.

ÇEVRİM İÇİ ETKİLEŞİM VE ARACILIK ETKİNLİKLERİNİN TANIMLAYICILARI
İÇİN FARKLI ALANLARDA KULLANIM ÖRNEKLERİ

Ek 5

Sayfa 196

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2+

C1

KişiselSosyal ağ sitesindeki birtartışmada

[uygulanamaz]

Sosyal ağ sitesindeki birtartışmada

Gerekirse aynı [bilgi/görüş] alışverişinde birüsluptan diğerine geçerek çevrim içi etkileşim
bağlamına göre üslubunu uyarlayabilir.

Mesleki veya akademik canlı çevrim içi karşılıklıkonuşma ve tartışmada savları değerlendirebilir,
yeniden ifade edebilir ve sorgulayabilir.

Katkılarını mesaj dizisindeki önceki katkılara
bağlayarak, kültürel imaları anlayarak ve uygunşekilde onlara tepki vererek çevrim içi [bilgi/görüş]alışverişinde katılabilir.

Çevrim içi kitap kulübü
forumu gibi, arkadaşlar/meraklılar arasında
yürütülen bir çevrim
içi siyasi veya felsefi
Canlı, çevrim içi mesleki veya akademik tartışmalara,
tartışmada
gerektiğinde karmaşık ve soyut konulara ilişkin ek
açıklamalar isteyerek ve açıklama yaparak etkin birşekilde katılabilir.

Birden fazla katılımcıyla, çeşitli katkıların iletişimsel
niyetlerini ve kültürel imalarını anlayarak, gerçek
zamanlı çevrim içi [bilgi/görüş] alışverişinde
bulunabilir.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma

İçerik ve sorunlarındeğerlendirildiği birözel ilgi alanı çevrim içi
forumunda

Toplumsal veya kişisel
sorunlara yönelikçevrim içi bir destek
grubu internet sitesinde
katılımcı olarakÇalışma koşullarının
tartışıldığı çevrim içi
personel komitesi
toplantısında veya çevrim
içi odak grup toplantısında
katılımcı olarak

Büyük bir kuruluşta
yürütülen birimler arasıkonuşmalarda

Bir çevrim içi iş veya proje
toplantısına katılan birdanışman olarak

Aynı daldan öğrenciler veya
öğretmenlere yönelik çevrim içi bir
forumdaBir üniversite tartışma kulübününçevrim içi forumuna katılırken

Aynı daldan öğrenciler veya
öğretmenlere yönelik çevrim içi bir
forumdaAçık çevrim içi bir ders veya forumda
katkı sağlayan bir öğrenci olarak(ör. büyük bir çevrim içi açık ders
– MOOC)

Uzun vadeli şirket
stratejisini tartışmaya
yönelik çevrim içi
toplantıda veya
öğretmenlere yönelikçevrim içi mesleki gelişim
oturumundaÇalışma koşullarının
tartışıldığı bir çevrim
içi personel komitesi
toplantısında veya birçevrim içi odak grup
toplantısında katılımcı
olarakAçık çevrim içi bir ders veya forumda
katkı sağlayan bir öğrenci olarakEğitimsel

Büyük bir kuruluşta
yürütülen birimler arasıkonuşmalarda

MeslekiDurum (ve roller)İçerik ve sorunlarındeğerlendirildiği birözel ilgi alanı çevrim içi
forumunda

Toplumsal veya kişisel
sorunlara yönelikçevrim içi bir destek
grubunun internet
sitesinde katılımcı
olarak

Bir sunumun ardından
gerçekleşen sohbet
dizisine katılırken

KamusalÇevrim içi etkileşim

Çevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 197

B1

B1+

B2

Bir sosyal ağ internet
sitesindeki tartışma

Muhatabın/ muhatapların iş birliği yapmaya istekli olması
koşuluyla çevrim içi bir etkileşimde ortaya çıkan yanlış
anlamaları ve anlaşmazlıkları fark edip bunlarla baş edebilir.

Kişisel gelişmeler ve
planlardan haberdar olmaküzere başka yerlerde yaşayan
arkadaşlar ve/veya aileyleçevrim içi temas kurma

Metni önceden hazırlayabilmesi ve dildeki açıkları kapatmak
ve doğruluğunu kontrol etmek için çevrim içi araçları
kullanabilmesi koşuluyla ilgi alanına giren aşina olduğu bir
konu hakkında çevrim içi bir tartışmada anlaşılır bir katkı
paylaşabilir.

Sözcüksel kısıtlar nedeniyle kimi zaman tekrarlar ve uygun
olmayan yapılar kullansa bile deneyimler, duygular ve
olaylar hakkında kişisel çevrim içi paylaşımlar yapabilir vebaşkalarının yorumlarına bir miktar ayrıntıya girerek bireysel
olarak yanıt verebilir.

Kişisel gelişmeler ve
planlardan haberdar olmaküzere başka yerlerde yaşayan
arkadaşlar ve/veya aileyleçevrim içi temas kurma

Gömülü bağlantılara ve medyaya gönderimde bulunarak vekişisel duygularını ifade ederek, çevrim içi sosyal olaylara,
deneyimlere, etkinliklere yönelik anlatısal paylaşımda
bulunabilir.

Her katılımcının iletişimsel niyetini fark ederek, birden
fazla katılımcıyla gerçek zamanlı çevrim içi alışverişlerdebulunabilir, ancak ek açıklama yapılmadan ayrıntıları veya
sonuçları anlayamayabilir.

Kişisel gelişmeler ve
planlardan haberdar olmaküzere başka yerlerde yaşayan
arkadaşlar ve/veya aileyleçevrim içi temas kurma

Arkadaşlarla çevrim içi yapılan
bir eleştirel sanat veya müzik
tartışması

KişiselBir moderatörün tartışmayı yönetmeye yardımcı olması
koşuluyla, katkısını mesaj dizisindeki önceki katkılara etkinbir şekilde bağlayarak, birden fazla katılımcının bulunduğu
çevrim içi [bilgi/görüş] alışverişine katılabilir.

Katkıda bulunanların olağandışı veya karmaşık bir dilden
kaçınması ve yanıtlar için zaman tanıması koşuluyla, ilgi
alanına giren konularda belirli bir uzunlukta görüş bildirerekve bildirilen görüşlere karşılık vererek, çevrim içi tartışmalaraaktif olarak katılabilir.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma

Bir halk/kültür festivalindebağlı olarak internet
sitesinde foruma katkı
sağlayan kişi olarak

Bir ticari yazılım veya oyuninternet sitesine incelemeve sorunlar bölümüne katkı
sağlayan kişi olarak

Bir halk/kültür festivalindebağlı olarak internet
sitesinde forum katkı
sağlayan kişisi olarak

Bir ticari yazılım veya oyuninternet sitesine ilişkin
forumda katkı sağlayan kişiolarakİçeriği ve sorunlarıdeğerlendiren özel bir ilgi
alanına üzerine çevrim içi
forumdatoplumsal veya bireyselsorunlara yönelik çevrim içi
bir destek grubu internet
sitesinde katılımcı olarak

Bir ticari yazılım veya oyuninternet sitesine ilişkin
forumda katkı sağlayan kişiolarakBir yayın/haber kuruluşu
tarafından düzenlenmiş
çevrim içi forum/yorum
dizisinde

Mesleki

Bir mesleki gelişim
forumuna katkı sağlayankişi olarak

Basit bir çevrim içi odak
grup toplantısında katılımcı
olarakBir şirkette birim içiçevrim içi sosyal etkinlik
bildiriminde katkı sağlayankişi olarak

Bir çevrim içi personel
komitesi toplantısında veya
bir çevrim içi odak grup
toplantısında katılımcı
olarakBüyük bir kuruluşun
birimler arası çevrim içikonuşmalarında

Bir çevrim içi personel
komitesi toplantısında veya
bir çevrim içi odak grup
toplantısında katılımcı
olarakİş koşullarını tartışmak
için düzenlenen birçevrim içi personel komite
toplantısında veya çevrim
içi odak grup toplantısında
katılımcı olarak

Durum (ve roller)
KamusalÇevrim içi etkileşim

Aynı konular üzerindeöğrenim gören öğrencilere
yönelik çevrim içi bir
forumdaÜniversite öğrenci birliğinin
sosyal etkinlik bildirimine
katkı sağlayan olarakBaşka bir okulunöğrencileriyle düzenlenen
eTwinning projesindeki bir
iş birliği toplantısıBaşka bir okulunöğrencileriyle düzenlenen
eTwinning projesindeki birtartışmada

Eğitimsel

Sayfa 198

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1

A2

A2+

Basit çevrim içi gönderilere ve bunların gömülü
bağlantılarına ve medyalarına basit sözcüklerle/işaretlerle
olumlu veya olumsuz kısa tepkiler veren ifadeler
düzenleyebilir; daha sonraki yorumlara standart teşekkürve özür ifadeleriyle yanıt verebilir.

Bir çeviri aracının yardımıyla hobiler, beğenilipbeğenilmeyenler vb. hakkında çok basit mesajlar vekişisel çevrim içi bildirimleri bir dizi çok kısa cümle hâlinde
düzenleyebilir.

Genel olarak bir çevrim içi çeviri aracına ve diğer
kaynaklara başvurması gerekmesine rağmen temel dilbirikimini kullanarak gömülü bağlantılar ve gömülü medya
hakkında olumlu veya olumsuz çevrim içi kısa yorumlar
yapabilir.

Çevrim içi olarak temel sosyal iletişim kurabilir (ör. sanal
ortamda bir karta özel durumlar için basit bir mesaj
yazma, haber paylaşma ve buluşma ayarlamaları yapma/
ayarlamaları teyit etme).

Basit bir dilde yazılmış/işaretlenmiş olmaları koşuluyla
gömülü medyaya yönelik şaşkınlık, ilgi ve kayıtsızlık
duygularını basit bir şekilde ifade ederek diğer kişilerinçevrim içi gönderilerine yorum yapabilir.

Basit temel ayrıntılarla günlük konular, sosyal etkinlikler
ve duygular hakkında kısa açıklayıcı çevrim içi paylaşımda
bulunabilir.

Yanıtlarını ifade etmek için yeterli zaman verilmesi ve her
seferinde tek bir muhatap ile etkileşime girmesi koşuluyla,
sorular sorarak ve yanıtlayarak ve öngörülebilir günlük
konular hakkında fikir alışverişinde bulunarak, kendisinitanıtabilir ve çevrim içi olarak basit bir [bilgi] alışverişinde
bulunabilir.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma

Başka yerlerde yaşayan
arkadaşlar ve/veya aileyleçevrim içi temas kurma (birdil sınıfı simülasyonu dadâhil olmak üzere)Başka yerlerde yaşayan
arkadaşlar ve/veya aileyleçevrim içi temas kurma (birdil sınıfı simülasyonu dadâhil olmak üzere)Kişisel gelişmeler ve
planlardan haberdar olmaküzere başka yerlerdeyaşayan arkadaşlar ve/veya
aileyle çevrim içi temas
kurmaKişisel gelişmeler ve
planlardan haberdar olmaküzere başka yerlerdeyaşayan arkadaşlar ve/veya
aileyle çevrim içi temas
kurmaKişiselBir festival/etkinlik
internet sitesinde
yapılan açık
bildirimler (bir dilsınıfı simülasyonu
da dâhil olmaküzere)

Bir festival/etkinlik
internet sitesine
yapılan açık
bildirimler

Bir okul öğrenme platformununsoru-cevap bölümünde (bir dil sınıfı
simülasyonu da dâhil olmak üzere)

Basit bir birim içi sosyal bildirime
katkı sağlayan kişi olarak (bir dil sınıfı
simülasyonu da dâhil olmak üzere)

Basit bir çevrim içi birim forumundaalışıldık konular hakkında katkı
sağlayan kişi olarak

MeslekiDurum (ve roller)
Bir çevrim içi
seyahat önerileri
hizmetinde katkı
sağlayan kişiolarak Basit birçevrim içi birim
forumundaalışıldık
konular hakkında
katkı sağlayan kişiolarakKamusalÇevrim içi etkileşim

Bir okul öğrenme
platformunun sorucevap bölümünde (birdil sınıfı simülasyonu
da dâhil olmak üzere)

Bir okul öğrenme
platformunun sorucevap bölümünde

Bir okul öğrenme
platformunun sorucevap bölümündeEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 199

C1

C2

KişiselÇevrim içi iş birliğine dayalı veya işlemsel alışverişlerdeortaya çıkan iletişim sorunlarıyla ve kültürel meselelerle,
ifadelerini yeniden düzenleyerek, netleştirerek ve medya(görsel, işitsel, grafik) aracılığıyla örnekler sunarak, etkili birşekilde başa çıkabilir.

Çevrim içi
düzenlenen bir sosyal
müdahale projesinde(ör. sivil toplum
kuruluşları tarafından
düzenlenenler)organizatör olarak

Hedefe ulaşmak amacıyla, yönergeleri net bir biçimde takipederek ve aktararak, diğer çevrim içi iş birliği biçimlerinin
yanı sıra ortak yazma ve gözden geçirip yeniden düzenleme
gerektiren karmaşık projelere katılabilir.

Çevrim içi
düzenlenen bir
sosyal sorumluluk
projesinde (ör. sivil
toplum kuruluşları
tarafından
düzenlenenler)organizatör olarak

Kamusal[uygulanamaz]

Mesleki

Yeni prosedürlerin, farklı iş noktalarına
tanıtımının koordine edilmesindeçevrim içi araçlardan yararlanan bir
katılımcı olarakKişisel asistan, seyahat acentesi veya
bir eğitim kurumunun kayıt sekreteri
olarakYeni sistemlerin, uzaktaki farklı işnoktalarına tanıtımının koordine
edilmesinde, çevrim içi araçlardan
yararlanan bir proje yöneticisi olarak

Bir çevrim içi iş birliği projesinde
kolaylaştırıcı olarak

MeslekiDurum (ve roller)

Bir çevrim içi yurttaş
danışma hizmeti
ve/veya soru-cevap
forumunda gönüllü
moderatör olarak[uygulanamaz]

Bir sosyal ağsitesinde

KamusalÇevrim içi etkileşim

Bir sosyal ağ sitesindeKişiselDurum (ve roller)

Tartışmaları ve müzakereleri yönetmek için kullandığı diliesnek bir şekilde uyarlayarak bir hizmet rolündeki (ör.
karmaşık gereksinimlere sahip uygulamalar) çevrim içiişlemlerle ilgilenebilir.

Ayrıntılı yönergeleri düzenleyerek ve tekrar gözden
geçirip düzelterek, ekip üyelerinden gelen önerilerideğerlendirerek ve paylaşılan görevleri gerçekleştirmek
amacıyla açıklamalar sağlayarak, çevrim içi bir projeüzerinde çalışan bir grubu koordine edebilir.

İşbirliğine dayalı çalışmanın düzeltme ve düzenlemeaşamalarında bir gruba rehberlik edebilir ve çalışmaya
netlik katabilir.

Yanlış anlamaları çözüme kavuşturabilir ve iş birliği
sürecinde ortaya çıkan sürtüşmelerle etkin şekilde başedebilir.

Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği

Bir menüden seçebilmesi ve/veya çevrim içi bir çeviri aracınabaşvurması koşuluyla kendisi hakkında (ör. ilişki durumu,
uyruk, meslek) çevrim içi kısa basit bildirimlerde bulunabilir.

[emoticons] kullanarak basit çevrim içi kutlama bildirimlerinde
A1bulunabilir.
öncesi

Temel kalıplaşmış ifadeler ve yüz ifadelerini belirten ikonlarÇevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma

Çevrim içi etkileşim

Çevrim içi veri toplamave değerlendirme
gerektiren, iş birliğine
dayalı bir araştırma
programında katılımcı
olarak[uygulanamaz]Çevrim içi nitel
veri toplama vedeğerlendirme
gerektiren, iş birliğine
dayalı bir araştırma
programında başaraştırmacı olarakEğitimsel

Bir dil sınıfı
simülasyonundaEğitimsel

Sayfa 200

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B1

B1+

B2

B2+

KişiselKamusalPaylaşılan çevrim içi bir görevi yerine getirmek amacıyla
yönergeleri uygulayabilir, sorular sorabilir veya açıklamalar
talep edebilir.

Daha karmaşık kavramları açıklığa kavuşturmak için
resimler, istatistikler ve grafikler gibi görsel yardımcılarolması koşuluyla bir proje üzerinde çalışan bir ortakla veya
küçük grupla çevrim içi etkileşim kurabilir.

Bir kursa, tura veya etkinliğe kaydolmak veya üyelikbaşvurusu yapmak gibi durumlarda, ilgili ayrıntılar
hakkında basit bir açıklama yapılmasını gerektiren çevrim
içi iş birliğine dayalı veya işlemsel bilgi alışverişlerine
katılabilir.

Çevresel gelişim organize
eden bir toplum grubununüyesi olarakÇevrim içi olarak bir tur
rezervasyonu yaparken
veya bir dernek ya da
etkinliğe kaydolurken

Kamu hizmetlerineilişkin bir sorun hakkında
yerel meclise bildirimde
bulunma (ör. çöp toplama
sorunu)Muhatabın karmaşık dilden kaçınması ve gerektiğinde
tekrar etmeye ve yeniden ifade etmeye istekli olması
koşuluyla, uzayan bir bilgi alışverişi gerektiren çevrim içiişlemlerde bulunabilir.

Karmaşık olmayan yönergeleri izleyerek, açıklık
getirilmesini isteyerek ve ortak görevlerin tamamlanmasınayardımcı olarak, bir proje üzerinde çalışan bir grupla çevrim
içi ortak etkileşimde bulunabilir.

Çevrim içi düzenlenen bir
sosyal müdahale projesinde(ör. sivil toplum kuruluşları
tarafından düzenlenenler)
ekip lideri olarak

Ortak görevlerin tamamlanmasını sağlamak amacıylaönerilerini gerekçelendirerek ve destekleyici bir rol
oynayarak bir proje üzerinde çalışan bir grupla çevrim içi iş
birliği yürütebilir.

Çevrim içi düzenlenen bir
sosyal müdahale projesinde(ör. sivil toplum kuruluşları
tarafından düzenlenenler)
ekip lideri olarak

Kamu hizmetlerineilişkin bir sorun hakkında
yerel meclise bildirimde
bulunma (ör. çöp toplama
sorunu)[uygulanamaz][uygulanamaz]Eğitimsel

Okulda/üniversitede net olarak
yapılandırılmış, iş birliğine
dayalı bir çevrim içi etkinlikte

Okulda/üniversitedeki açık ve
karmaşık olmayan bir çevrim
içi etkinlikte

Okulda/üniversitede net olarak
yapılandırılmış, iş birliğine
dayalı bir çevrim içi etkinlikte

Açık ve net yeni
Okulda/üniversitedeki açık ve
prosedürlerin tanıtıldığı, iyi karmaşık olmayan bir çevrim
yapılandırılmış bir çevrim içi içi etkinlikte
seminere katılma

Açık ve net yeni
Okulda/üniversitedeki açık ve
prosedürlerin tanıtıldığı, iyi karmaşık olmayan bir çevrim
yapılandırılmış bir çevrim içi içi etkinlikte
seminere katılma

Net olarak tanımlanmış
bir hedefe sahip, iş birliği
içeren bir çevrim içi meslekigeliştirme projesindeki
grup görevlerini lideri
olarakYeni prosedürlerin
uygulamaya koyulmasınayönelik bir çevrim içi
personel toplantısında

Net olarak tanımlanmış
bir hedefe sahip, iş birliği
içeren bir çevrim içi meslekigeliştirme projesindeki
grup görevlerini lideri
olarakMeslekiDurum (ve roller)

Sorunu çözmeye yardımcı olmak amacıyla nazikçe ve
uygun şekilde yanıt vererek çevrim içi iş birliğine dayalı
veya işlemsel alışverişte ortaya çıkan yanlış anlamalarla ve
beklenmeyen sorunlarla baş edebilir.

Koşulların müzakere edilmesini ve karmaşık ayrıntıların veözel gereksinimlerin açıklanmasını gerektiren uzmanlık
alanına giren çevrim içi iş birliğine dayalı veya işlemselalışverişlere katılabilir.

Belirlenen hedeflere ulaşmak amacıyla, gruba rollerini,
sorumluluklarını ve son teslim tarihlerini hatırlatarak grubu
görevde tutup, uzmanlık alanlarındaki çevrim içi iş birliğine
dayalı çalışmalarda lider rolü üstlenebilir.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma

Çevrim içi etkileşim

Çevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 201

KişiselKamusalÇevrim içi ürün sipariş
etmeKişisel bilgiler verme, hüküm ve koşulları kabul etme,
ilave hizmetleri reddetme ve benzer şeyler için çevrim
içi bir form veya anket doldurarak basit çevrim içiişlemleri (ürün sipariş etme, bir kursa kaydolma vb.)
gerçekleştirebilir.

Görsel destek olması koşuluyla basit bir çevrim içi satınalma veya başvuru formunda seçimler yapabilir (ör. birürün, beden, renk seçimi).

A1

A1öncesiAlışıldık sözcükler vegösterimler kullanılanbasit bir form doldurarakürün sipariş etme

Temel kişisel bilgileri (ör. isim, e-posta veya telefon
numarası) sağlayarak çok basit bir çevrim içi satın almayı
veya başvuruyu tamamlayabilir.

Alışıldık sözcükler vegösterimler kullanılanbasit bir kutucukişaretlemeli form
doldurarak ürün sipariş
etme[uygulanamaz]

Bir ürün veya özelliğin var olup olmadığı hakkında temelsorular sorabilir.

Sokak partisi gibi bir açık
etkinliğin basit çevrim içi
planlanması ve tanıtımına
destek verme

Mesajlaşma penceresiüzerinden ürün sipariş
etmeİlgili kavramları açıklamak için resimler, istatistikler ve
grafikler gibi görsel yardımcıların bulunması koşuluyla
talimatları uygulayarak ve açıklamalar isteyerek, basit bir
iş birliğine dayalı görevde destekleyici bir ortakla çevrim
içi etkileşim kurabilir.

[uygulanamaz][uygulanamaz]Alışıldık sözcükler vegösterimler kullanılanbasit bir birimler arası
kutucuk işaretlemeli
formu doldurmaAlışıldık sözcükler vegösterimler kullanılanbasit bir birimler arası
formu doldurmaBaşka ülkedeki
meslektaşıyla birlikte
bir çevrim içi görevi
tamamlama

Birimler arası basit talepve istekleri tamamlama

MeslekiDurum (ve roller)

Destekleyici bir muhatap yardımıyla çevrim içi
olarak paylaşılan bir görevi yerine getirmek için basit
yönergeleri uygulayabilir ve basit sorular sorabilir.

A2

A2+

Çevrim içi işlemlerde baş gösteren rutin sorunlara(modeller veya özel tekliflerin bulunup bulunmadığı,teslimat tarihleri, adres bilgileri vb.) kalıplaşmış bir dille
yanıt verebilir.

Çevrim içi karşılıklı konuşma ve tartışma

Çevrim içi etkileşim
Eğitimsel

Sadece yabancı dil sınıfı
simülasyonu çerçevesinde bir
kursa çevrim içi kaydolma

Okulda öğretmen
rehberliğinde çevrim içi bir iş
birliğinde

Bir kursa çevrim içi kaydolma

Okulda öğretmen
rehberliğinde çevrim içi bir iş
birliğinde

Bir kursa çevrim içi kaydolmaSayfa 202

D-AOBM –­Tamamlayıcı Ciltİnternet konuşması/öz
yardım grubu açıklamaları(yazıcınızı nasıl tamiredersiniz vb.), belli bir
konuya veya güncel birmeseleye ilişkin makaleler
Politikalar, yönetmelikler
veya prosedürlere (konut,
sigorta, kiralama/ipotek,
istihdam, sağlık hizmetleri
vb. alanlarda) ilişkin ana
hatları ortaya koyan bir
duyuru, bildirim, yazı veya
e-posta(A dilinde) uzun, karmaşık bir metnin belli birbölümünde yer alan belirli bir bilginin konuyla
bağlantısını (B dilinde) açıklayabilir.

(A dilinde) bir konferansta yapılan sunumlardan
veya (A dilinde) bir kitapta yer alan makalelerden
hangilerinin belli bir amaçla bağlantısı olduğunu (Bdilinde) aktarabilir.

(A dilinde) genel konular ve kendi ilgi alanına yönelik
konular üzerine olan resmî yazışmalardaki ve/veya
raporlardaki ana noktaları (B dilinde) aktarabilir.

C1

B2+

B2

Kişisel ilgi alanınagiren güncel konuları
ilgilendiren bir makalede,internet sitesinde, kitapta
veya yüz yüze ya da çevrim
içi konuşmada

Tanımlayıcı yok; bk. C1KişiselC2Konuşma veya işaret içeriğinde
belirli bilgiyi aktarma

Bir kamu kurumu veya
kütüphane, yüzme havuzu
gibi bir tesis tarafından
yapılmış, düzenleme veya
prosedürleri açıklayan
duyuru ya da bildirimler

belli bir meseleyle ilgili birbasın konferansı veya çeşitli
internet konuşma siteleriResmî toplantılarda
yapılan sunumlar, politikadeğişikliklerini açıklayanresmî belgelerResmî toplantılardaki
sunumlardan, politikadeğişikliklerini açıklayanaçık belgelerden, siyasikonuşmalardan

Kamusal

Bir toplantının neden iptal
edildiğini, bir kişinin bir
fikre neden karşı çıktığını
veya o fikri desteklediğini,işyeri politikalarını vedüzenlemelerini ana
hatlarıyla açıklayan bir yazı,
e-posta veya bildirim

Bir fuar, mesleki konferans,belli bir projeye ilişkin
raporlar ve gazete
makaleleri

Bir iş raporu, makale,yönetmelik veya işyeri
politikası

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir metne aracılık etmeÜniversite politikaları,
prosedürleri veya
yönetmelikleri ana
hatlarıyla açıklayan bir yazı,
e-posta veya bildirim

Belli bir projeyle ilgili olarak
bir akademik konferans,çeşitli internet konuşma
siteleri, akademik kitaplar
ve dergiler

Bir makale, kitap, kaynak
kitap veya ders/sunumEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 203

B1(A dilinde) karmaşık olmayan bilgi metinlerinde(broşürler, kitapçıklar, bildirimler ve resmî yazılar,e-postalar vb.) verilen belirli bilgileri (B dilinde)aktarabilir.

(A dilinde) ayrıntılı talimatlar ve yönlendirmelerin
içeriğini, anlaşılır bir şekilde sesletilmesikoşuluyla, (Bdilinde) aktarabilir.

(A dilinde) normal hızda ve anlaşılır bir şekilde yapılankamusal duyuruların ve mesajların içeriğini (B dilinde)aktarabilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
belirli bilgiyi aktarma

Kitapçıklar, broşürler,
kılavuzlar, internet siteleri,bir konut anlaşmasınailişkin ayrıntılar

Radyo veya televizyonda,
yoldan geçen bir kişiden
(bir turist, yol tarifi vb.),
bir arkadaştan telefonda
bir partiye nasıl gidileceği
bilgisini alırkenRadyo veya televizyondaKişiselMüze veya galerilerdeki
kitapçıklar ve bilgi
panoları, öncelikli kamusal
tehlikeleri gösteren uyarı
ve bildirimler, kulüp/
dernek kuralları, seyahat
rehberleri, kulüp/dernek
toplantılarının yer vezamanı, bir satış veya
kampanya hakkında bilgiler

Havaalanları, istasyonlar ve
uçaklarda verilen bilgiler,
otel kasası gibi basiteşyanın kullanımı hakkında,bir yerden diğerine gitmekiçin yol tarifi, seyahat
rehberi

Bir istasyon, havaalanı, spor
stadyumu, siyasi yürüyüş/etkinlikte, bir kaza yerinde
veya inşaat sahasındaverilebilecek uyarı veya
talimatlarda

Kamusal

Bir ihtiyacı karşılayacak olasıürünler, bir ticari teklifinkoşulları, ekipman kullanım
talimatları, güvenlik
talimatları

Bir toplantıda bir görevinnasıl gerçekleştirileceğine
veya basit bir ekipmanın
nasıl kullanılacağına dairverilen bilgiler, güvenlik
prosedürleri başta
gelmek üzere fuarlar veya
konferanslarda, fabrikalarda,
depolarda veya gemilerdeverilen bilgi ve talimatlar

Bir fuar veya konferansta,
bir fabrika, depo, rafineri
veya gemide, güvenlik
tatbikatlarında

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir metne aracılık etme

Okul politika vedüzenlemeleri, ders planı,bir ödevi/okul görevini
tamamlamaya yönelikişlem adımları, görevler
listesi ve ilgili kıstaslar,
duyurular, sınav kuralları,bir değişim programına
katılım koşulları

Akademik düzenleme,politika ve prosedürler,bir öğretim üyesi
tarafından verilen ders/ödev talimatları, birödevin tamamlanmasına
veya basit bir deneyin
yapılmasına yönelik basitaraştırma araçlarının
kullanımına ilişkin bilgi ve
talimatlar

Büyük bir oditoryumda
gerçekleşebilecek birüniversite dersi sırasındaEğitimsel

Sayfa 204

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A2

A2+

KişiselRadyo veya televizyonda,düğün ve doğum
duyuruları ve bunlarailişkin koşul değişiklikleri
Bir kişisel mektup veya
e-posta ile aileden alınan
haberlerDüğün ve doğum gibikişisel olaylara ilişkin
duyurular, çalışma veya
yaşam koşullarındakideğişiklikler, buluşma
saati bildirmek veya çöp
atma gibi görevlerin
tamamlanmasını istemeküzere aileye veya ev
arkadaşına bırakılmış basitmesajlar
Bir tarif, temel ev
aletlerinin kullanım şekli,mobilya montaj talimatlarıKonuşma veya işaret içeriğinde
belirli bilgiyi aktarma(A dilinde) aşina olduğu gündelik konulara ilişkin açıkbir şekilde yapılmış bir duyurunun amacını, mesajı
basitleştirmesi ve çeşitli sözcükleri/işaretleri araması
gerekse bile, (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) aşina olduğu konular üzerine olan kısa vebasit metinlerde, etiketlerde ve duyurularda yer alanbelirli bilgileri (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde) kısa, açık ve basit mesajlarda, talimatlardave duyurularda belirtilen noktayı, yavaş ve açık birşekilde basit bir dilde ifade edilmeleri koşuluyla, (Bdilinde) aktarabilir.

(A dilinde) bir dizi kısa ve basit yönergeyi, kaynak
metnin açık ve yavaş bir şekilde sesletilmesikoşuluyla,
basit bir şekilde (B dilinde) aktarabilir.

Bir yerden diğerine gitmekiçin yol tarifi, bir trafik veya
otopark görevlisinin yön
tarifi

Havaalanları, istasyonlar,
uçaklar, trenler ve
otobüslerde güzergâhile kalkış ve varış saati
bilgileri, peron veya
kapı değişiklikleri, hava
tahminleri

Müze veya galerilerdeki
kitapçıklar ve bilgi
panoları, öncelikli
kamusaltehlikeleri gösterenuyarı ve bildirimler, kulüp/
dernek kuralları, seyahat
rehberleri, kulüp/dernek
toplantılarının yer vezamanı, bir satış veya
kampanya hakkında bilgiler

Hava durumu raporları,tren peron değişiklikleri,
bir etkinlik için bilet alma
yöntemiKamusalBir fotokopi makinesinde
toner değiştirme veya
yazılım indirme benzeri ofiskullanım talimatlarıMüşteriler veya iş
arkadaşları tarafından
bırakılmış basit mesajlar,iş prosedürlerindekideğişikliklere ilişkin
duyurularBir ihtiyacı karşılayacak
olası ürünler, güvenlik
prosedürleri, bir e-posta
veya mektupta belirtilen
toplantı yeri, tarihi ve saati

İş sorumluluklarındakideğişikliklere ilişkin
duyurular, yeni işyeri
prosedürlerine ilişkin bilgiler

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir metne aracılık etme

Bir ev ödevine veya basit
bir deneye ilişkin talimatlar

Bir okul gezisi veya
değişim programına ilişkin
bilgiler, kötü hava koşulları
nedeniyle okul açılma/kapanma saatlerindedeğişikliğe ilişkin bilgiler,sınıf görevleri ve evödevlerine ilişkin bilgilerBir broşürde yer alanokul etkinliklerine ilişkin
haberler

Okulda gerçekleşecek
bir sınav hakkında, sınav
içeriği ve tarihi/saati gibi
bilgiler, planlanan bir okul
gezisine ilişkin ayrıntılarEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 205

öncesi

A1

A1

Bir restoranın adı,adresi ve telefon
numarası, fiyatlar ve
temel gıda bileşenleri
de dâhil olmak üzere
restoran menüleri

Tarih ve saat bilgisiyle
birlikte restoran
rezervasyonları veyemek davetiyeleri(A dilinde verilen) yer ve zamanla ilgili basit yönergeleri,
çok yavaş ve açık bir şekilde tekrarlanması koşuluyla, (Bdilinde) aktarabilir.

(A dilinde) kısa, basit, görsel içeren metinlerde yeralan çok temel bilgileri (sayılar, fiyatlar vb.) (B dilinde)aktarabilir.

Yaklaşan programlarailişkin TV yayın akışı
duyurularıKişisel(A dilinde iletilen) kısa ve basit ifadelerdeki zaman veyere ilişkin basit, tahmin edilebilir bilgileri (B dilinde)aktarabilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
belirli bilgiyi aktarma
Bir toplantının yeri ilebaşlangıç/bitiş saati, işsaatlerine ve mola saatlerine,
tuvaletlerin ve içecek
makinelerinin yerine ilişkin
bilgiler

Bir mağazanın adı ve[uygulanamaz]adresi, ürün fiyatları,
zaman çizelgeleri, seyahat
rehberleri, etkinlik takvimleri,koltuk durumu, fiyat vb.

İlan panoları ve duvarlarda
e-posta ile bildirilmiş toplantı
bir mağazanın açılış/kapanış yeri ve saati
saatlerine, tuvaletlerin yerineilişkin yönlendirmeler

Bir etkinliğin yeri ve saati,
seyahat rehberleri

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Bir okulun yeri, birüniforma veya diğer okul
malzemelerinin fiyatı, birokul gezisinin güzergâhı
ve fiyatı, okul dersprogramları

Okul ders programı, birokul gezisi için toplanmayeri

Bir okul gezintisi veya okul
sonrası etkinliğinin yeri ve
saati, kantinler, tuvaletler
ve su sebillerinin yeriEğitimsel

Sayfa 206

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2

B2+

Tanımlayıcı mevcut değildir; bk. B2+

C1

Bir kulüpten
Bir gezi veya hizmete ilişkin Çalışanlara gönderilmiş
hüküm ve koşullar
bir duyuruda, bildirimde
bulunan veya yeni koşullar
bildiren bir iş ortağından
gelen yazıda, bir şikâyette(A dilinde) bir toplantıda alınmış, konuyla bağlantılı
kararları (B dilinde) yazılı bir rapor hâlinde aktarabilir.

(A dilinde) resmî bir yazışmada yer alan önemli noktayı/
noktaları, (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

Bir rapordan veya işle ilgili
makaleden

Bir halk toplantısının
konusunu oluşturan beli
bir sorunla ilgili olarak

Bir iş raporundan,düzenlemeden veya işyeri
politikasından

(A dilinde) akademik veya mesleki yayınlarda yer alan bir
makaledeki bağlantılı noktaları (B dilinde) yazılı olarak
aktarabilir.

Bir arkadaş veya aileüyesi için bir kiralama
sözleşmesi veya sigorta
poliçesi

Mesleki

Belli bir konuyla ilgili olarak Belli bir konuyla ilgili olarak
bir basın toplantısından,
bir ticaret fuarından, birçeşitli internet konuşma
mesleki konferanstan
sitelerinden

KamusalKonut ve vergi
kanunları gibi kamusal
düzenlemeler, bir kamu
kurumu tarafından yapılan
duyurular[uygulanamaz]KişiselMetin (ve söylem ortamı)(A dilinde) mesleki, akademik veya kişisel ilgi
alanına giren önermesel olarak karmaşık, ancak iyi
yapılandırılmış metinlerde yer alan konuyla bağlantılı
noktaları (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

(A dilinde yapılan) bir konferanstaki sunumlardan
hangilerinin daha ayrıntılı ele alınması gerektiğini
belirterek sunumlardan hangilerinin konuyla bağlantılıolduğunu (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

Tanımlayıcı mevcut değildir; bk. B2+

C2Yazı içeriğinde belirli bilgiyi aktarma

Bir metne aracılık etme

Okul müdürü tarafından
velilere gönderilen bir
duyuruda, bir projesırasında iletilen bilgi
talebiyle ilgili olarak bir
kuruluştan gele yanıt
yazısında

Bir öğrenci temsilcileri
toplantısından

Bir sınıf arkadaşı veya
öğretim üyesi için bir
makale, kitap veya dergide
yer alan bilgiler

Bir makalede veya
internet sitesinde yer alanbilgiler, bir derste veya birüniversite öğretim üyesinin
yaptığı sunumda alınan
notlarBelli bir projeyle ilgili olarak
bir akademik konferanstan,çeşitli internet konuşma
sitelerindenEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 207

A2+

B1

Bir toplantının yeri ve
saatini bildiren mesajlar,
yemek hazırlama
veya çöp atma gibi evişlerinin yapılmasınayönelik talepler
Gazeteler ve cihazlar ile
ilaçlara yönelik kullanım
talimatları(A dilinde) kaydedilmiş karmaşık olmayan sesli mesajlarda
yer alan belirli bilgileri, konunun aşina olması vekonuşmanın yavaş ve açık yapılması koşuluyla, (B dilinde)yazılı olarak aktarabilir.

(A dilinde) kısa ve basit bilgi metinlerinde yer alan belirli
bilgileri, metnin somut ve alışıldık konulara ilişkin olması
ve basit gündelik dille düzenlenmiş olması koşuluyla, (Bdilinde) yazılı olarak aktarabilir.

Broşürler, internet siteleri,reklamlar, posterler,
programlar

Elçilikteki bekleme sırası,
telesekreter: bir kamu
kuruluşu veya bankadan
bırakılan arama talepleri

Etkinlikler ve programlarailişkin e-postalar ve
mektuplardan

Bir ev aletinin
kılavuzundan alınmış
kullanım talimatları,e-posta yoluyla aileye
veya ev arkadaşlarınagönderilen mesajlar, birarkadaşla/aile üyesiylebuluşma yeri ve saatini
bildiren e-postalar(A dilinde) aşina olduğu konulardaki karmaşık olmayan
bilgi metinlerinde yer alan belirli bağlantılı bilgiyi (Bdilinde) yazılı olarak aktarabilir.

KamusalGeç kalma nedenini
Bir kamu kurumu tarafından
bildirmek için bir
yayınlanan duyuru veya ilan
arkadaşa gönderilen kısa
mesaj veya e-postaKişiselBir iş görevi hakkında, basit bir
ekipmanın kullanım talimatları,iş güvenliği prosedürleri, bir işilanında yer alan iş şartları

Basit müşteri siparişleri, bilgi
talepleri veya şikâyetleri, bir iş
arkadaşına telefonda bırakılanmesaj, iş prosedürlerinde
yapılan değişiklikler

e-posta yoluyla alınan bir
siparişteki miktar ve teslimat
tarihi bilgileri, bir toplantı
tutanağında ilgili kişi içinbelirtilmiş görevler ve son teslim
tarihleri, bir ekipman için basit
kullanım talimatlarını ilgili işlem
adımlarıMüşteri siparişleri, bilgi talepleri
veya şikâyetleri, iş takvimi
veya prosedürleri üzerindekideğişiklikler, ofis ekipmanlarının
kullanım şekli

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)(A dilinde) alışıldık konular üzerine sunulmuş metinlerde(çağrılar, duyurular, yönergeler vb.) yer alan belirli bilgi
noktalarını (B dilinde) yazılı olarak aktarabilir.

Yazı içeriğinde belirli bilgiyi aktarma

Bir metne aracılık etme

Bir ders müfredatında
yer alan bir test veya
ödev hakkında, bir
fen bilimleri sınıfındabasit bir deneyin nasıl
yapılacağına ilişkin
talimatlar, bir broşürde
yer alan müze gezisi
veya başka okul gezisi
açıklamaları

Okul ders programı
veya takviminde yapılandeğişiklikler

Bir okul gezisine veya
ödeve ilişkin talimatları
içeren e-postalar, dersmüfredatında yer alanders gerekliliklerineilişkin ayrıntılar

Kötü hava koşulları
nedeniyle okul açılma/kapanma saatlerinde
yapılan değişiklikler,sınıf değişiklikleri veya
bir sınıf gezisi içinbuluşma noktasıEğitimsel

Sayfa 208

D-AOBM –­Tamamlayıcı Ciltöncesi

A1

A1

A2

Yaklaşan programlara ilişkin TV
yayın akışı duyuruları(A dilinde iletilen) kısa ve basit ifadelerdeki zaman veyere ilişkin basit, tahmin edilebilir bilgileri (B dilinde)aktarabilir.

(A dilinde) kısa, basit, görsel içeren metinlerde yeralan çok temel bilgileri (sayılar, fiyatlar vb.) (B dilinde)aktarabilir.

Bir restoranın adı, adresi ve
telefon numarası, fiyatlar ve
temel gıda bileşenleri de dâhilolmak üzere restoran menüleri

Tarih ve saat bilgisiyle birlikte
restoran rezervasyonları veyemek davetiyeleri

Bir tarif, temel ev aletlerinin
kullanım şekli, mobilya montaj
talimatları(A dilinde) bir dizi kısa ve basit yönergeyi, kaynak metninaçık ve yavaş bir şekilde sesletilmesikoşuluyla, basit birşekilde (B dilinde) aktarabilir.

(A dilinde verilen) yer ve zamanla ilgili basit yönergeleri,
çok yavaş ve açık bir şekilde tekrarlanması koşuluyla, (Bdilinde) aktarabilir.

Düğün ve doğum gibi kişisel
olaylara ilişkin duyurular,çalışma veya yaşam
koşullarındaki değişiklikler,buluşma saati bildirmek veya
çöp atma gibi görevlerin
tamamlanmasını istemek üzere
aileye veya ev arkadaşına
bırakılmış basit mesajlarKişisel(A dilinde) kısa, açık ve basit mesajlarda, talimatlarda ve
duyurularda belirtilen noktayı, yavaş ve açık bir şekildebasit bir dilde ifade edilmeleri koşuluyla, (B dilinde)aktarabilir.

Yazı içeriğinde belirli bilgiyi aktarma

Bir mağazanın adı veadresi, ürün fiyatları,
zaman çizelgeleri,seyahat rehberleri,etkinlik takvimleri,koltuk durumu, fiyat vb.

İlan panoları veduvarlarda birmağazanın açılış/kapanış saatlerine,
tuvaletlerin yerine ilişkin
yönlendirmeler

Bir etkinliğin yeri ve
saati, seyahat rehberleri

Bir yerden diğerine
gitmek için yol tarifi,
bir trafik veya otopark
görevlisinin yön tarifi

Havaalanları, istasyonlar,
uçaklar, trenler ve
otobüslerde güzergâhile kalkış ve varış saati
bilgileri, peron veya
kapı değişiklikleri, hava
tahminleri[uygulanamaz]e-posta ile bildirilmiş toplantı
yeri ve saati

Bir toplantının yeri ilebaşlangıç/bitiş saati, işsaatlerine ve mola saatlerine,
tuvaletlerin ve içecek
makinelerinin yerine ilişkin
bilgiler

Bir fotokopi makinesinde
toner değiştirme veya yazılım
indirme benzeri ofis kullanım
talimatlarıMüşteriler veya iş arkadaşları
tarafından bırakılmış basitmesajlar, iş prosedürlerindekideğişikliklere ilişkin duyurular

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Bir okulun yeri, birüniforma veya diğer
okul malzemelerinin
fiyatı, bir okul
gezisinin güzergâhı
ve fiyatı, okul dersprogramları

Okul ders programı,bir okul gezisi için
toplanma yeri

Bir okul gezintisi
veya okul sonrası
etkinliğinin yerive saati, kantinler,
tuvaletler ve su
sebillerinin yeri

Bir ev ödevine veya
basit bir deneye ilişkin
talimatlar

Bir okul gezisi
veya değişim
programına ilişkin
bilgiler, kötü havakoşulları nedeniyle
okul açılma/kapanma saatlerindedeğişikliğe ilişkin
bilgiler, sınıf görevleri
ve ev ödevlerineilişkin bilgilerEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 209(A dili metindeki) basit diyagramlarda (grafikler,çubuk grafikler vb.) yer alan genel eğilimleri, kimi
zaman sözcüksel kısıtlar nedeniyle ifade etmektesıkıntılar yaşasa bile, (B dilinde) yorumlayabilir ve
betimleyebilir.

B1+

B1

Bir arkadaşa veya aileüyesine açıklanmak üzere
ev faturalarında veya kişisel
mali durumda ortaya çıkan
eğilimler

Bir halk etkinliği için en
uygun tarihi belirlerken
hava raporu (istatistikler veeğilimler), bir halk/kulüp
toplantısında sunulantemel finansal eğilimler, birbilim müzesindeki şematik
gösterimler

Bir toplumsal politika veya
planlama toplantısıyla
ilgili olarak bir şirket veya
kamu kuruluşu tarafından
yayınlanan raporlardaki
diyagramlar/görseller

Bir iş toplantısında çubuk
grafiği ve başka grafiklerle
sunulan eğilimler, çalışan
eğitimi amacıyla kullanılanbir şirket organizasyonşemasındaki sorumluluklar

Personel eğitimleri
veya şirket raporlarında
gönderim yapılan grafikler,şemalar ve tablolar

Yayınlanmış akademikaraştırmalarda yer alanveya bir derste, akademik
konferansta veya yuvarlak
masa toplantısında sunulan
bir araştırma projesi içinderlenmiş diyagramlar/
görsel verilerEğitimsel

Ortaokul, lise veya
üniversitede ikili veya grupçalışmasında kullanılmak
üzere çubuk grafikler ilediğer grafikler ve şemalarda
görülen genel eğilimler

Ortaokul, lise veya
üniversitede bir sınıf
sunumunda çubuk grafikler
ile başka grafikler veya
şemalar

Bir arkadaşa veya aileüyesine açıklanmak üzere,kişisel ilgi alanına giren bir
makaledeki diyagramlar,
bir ev aleti veya eğlence
yazılımı için işleyiş
diyagramı

Finansal tabloların ayrıntılı
analizi, bir toplantıda
sunulan pazar araştırması
veya devlet diyagramları/
görsel verileri

Mesleki(A dili metindeki) ilgi alanına giren konular üzerine,
karmaşık diyagramlarda, grafiklerde ve diğer görsel
olarak düzenlenmiş bilgide yer alan ayrıntılı bilgileri,(B dilinde) güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve
betimleyebilir.

Bir toplumsal politika veya
planlama toplantısıyla
ilgili olarak bir şirket veya
kamu kuruluşu tarafından
yayınlanan raporlardaki
diyagramlar/görsel veriler;açık toplantılardaki
sunumlarda yer alan veriler

KamusalYayınlanmış akademikaraştırmalarda yer alanveya bir derste, akademik
konferansta ya da yuvarlak
masa toplantısında sunulan
bir araştırma projesi içinderlenmiş diyagramlar

Arkadaşlar veya aileiçin, tıbbi araştırmalarve çevresel veriler gibikişisel ilgi alanına girenbaşlıklardaki diyagramlar/
görsel veriler; bir gazete
haberine eşlik eden
grafiksel ekonomi verileriKişiselMetin (ve söylem ortamı)(A dili metindeki) karmaşık akademik veya mesleki
konular üzerine, karmaşık diyagramlarda ve diğer
görsel olarak düzenlenmiş bilgilerde kapsananöne çıkan noktaları ve ayrıntıları, (B dilinde) açık ve
güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve betimleyebilir.

(A dili metindeki) ilgi alanına giren diyagramlardaki
ayrıntılı bilgileri, sözcüksel boşluklar nedeniyle
tereddüt yaşasa veya tam olarak ifade edemese bile
(B dilinde) yorumlayabilir ve betimleyebilir.

B2

C1

C2

(A dili metindeki) akademik veya mesleki konularla
ilgili kavramsal açıdan karmaşık araştırmalardan
elde edilen çeşitli deneysel veri biçimlerini ve görsel
olarak düzenlenmiş bilgileri, (B dilinde) açık ve
güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve betimleyebilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde verileri(grafikler, şemalar vb.) açıklama

Bir metne aracılık etme

Sayfa 210

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

A2

A1

A1

C2

(A dili metindeki) akademik veya mesleki konular üzerine
kavramsal açıdan karmaşık araştırmalardan alınan çeşitli
biçimlerdeki deneysel veriyi, (B dilinde) yorumlayabilir veyazılı olarak sunabilir.

Yazı içeriğinde verileri (grafikler,şemalar vb.) açıklama

Tanımlayıcı yok.

A2+[uygulanamaz]KişiselFotokopi makinesinin
tonerini değiştirme gibi
basit bir iş süreci veya
faaliyeti gösteren birakış şeması, veya şirket
organizasyon şemasında
gösterilen temel rol vesorumluluklar[uygulanamaz]

KamusalBir şirket mali raporunda,pazar araştırmasında vebaşka şirket raporlarında
yer alan veriler, üstyönetime yönelik araştırmave geliştirme çalışmalarında
yer alan veriler

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir halk etkinliği için en
uygun tarihi belirlerken,
tarihsel hava durumu
verileri, bir halk/kulüp
toplantısında sunulantemel finansal eğilimler,
otobüs veya metro
güzergah haritaları,bir bina veya alışveriş
merkezinin yerleşim planı

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Bir arkadaşa veya aileüyesine açıklanmak üzere
açık hava etkinlikleri
planlarken başvurulan
hava durumu haritaları,
bir ev aletinin şemayla
gösterilmiş temelözellikleri(A dili metindeki) aşina olduğu konularda düzenlenmiş
basit görselleri (ör. hava durumu grafikleri, basit akışşemaları) duraksamalar, hatalı başlangıçlar ve yeniden ifade
etmeler çok görünür olsa bile (B dilinde) yorumlayabilir ve
betimleyebilir.

öncesiKişiselaçıklama

Yazı içeriğinde verileri (grafikler, şemalar vb.)

Bir metne aracılık etme

Deneysel veriler içeren
bir doktora tezi veya
yüksek lisans tezinin
parçası olarakEğitimsel

Ortaokul, lise veya
üniversitede ikili veya
grup çalışmasında
kullanılmak üzere
çubuk grafikler ile diğer
grafikler ve şemalarda
yer alan nüfus, zaman
içinde hava durumudeğişimi gibi öğeler

EğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 211

Karmaşık bir ekipmanınkullanımı göstermek üzere
bir evin kullanıcıları için
hazırlanmış talimatlar veşemalar
Bir arkadaşa veya aileüyesine açıklanmak üzere
ev faturalarında veya kişisel
mali durumda ortaya çıkan
eğilimler
Beraberinde sunulan bir
harita üzerindeki basit
yönlendirmeleri açıklayan
bir e-posta(A dili metindeki) ilgi alanındaki diyagramlardan ve görsel
olarak düzenlenmiş verilerden ayrıntılı bilgileri, (B dilinde)yorumlayabilir ve güvenilir bir şekilde yazılı olarak sunabilir.

(A dili metindeki) basit diyagramlarda (grafikler, çubuk
grafikler vb.) gösterilen genel eğilimleri, önemli noktaları dahaayrıntılı bir şekilde açıklayarak, sözlükten veya başka başvuru
malzemelerinden aldığı yardımla, (B dilinde) yorumlayabilir ve
sunabilir.

(A dili metindeki) aşina olduğu konularda düzenlenmiş
görsellerde (ör. hava durumu grafikleri, basit akış şemaları) yer
alan ana olguları, (B dilinde) basit cümlelerle açıklayabilir.

Tanımlayıcı yok.

Tanımlayıcı yok.

B1

A2

A1

Tanımlayıcı yok.
A1öncesi

B1+

B2

C1

Arkadaşlar veya aileiçin, tıbbi araştırmalarve çevresel veriler gibikişisel ilgi alanına girenbaşlıklardaki diyagramlar/
görsel veriler; bir gazete
haberine eşlik eden
grafiksel ekonomi verileriKişisel(A dili metindeki) karmaşık akademik veya mesleki konularüzerine karmaşık diyagramlar ve başka görsel olarak
düzenlenmiş veride kapsanan ilgili noktaları, (B dilinde) açık ve
güvenilir bir şekilde yazılı olarak yorumlayabilir ve sunabilir.

Yazı içeriğinde verileri (grafikler, şemalar vb.) açıklama
KamusalBir grafik veya sayısal
tablo gibi görsel bir ekte
yer alan önemli noktalara
yönelik bir şirket içi rapor
veya bilgi notu

Bir çevrim içi halk/kulüp
tartışma forumunda
sunulan basit
demografik bilgiler veya
eğilimler

Bir akış şemasında
gösterilen basit ofis
prosedürlerine yöneliktalimatlar

Basit hava durumu
Grafik gibi bir görsel ekinverileri ve bir halk/kulüp temel öğelerini açıklayan
etkinliğindeki çevrim içi bir e-posta
tartışma için yayınlananbasit mali verilerSağlık ve güvenlik
prosedürleri (hastane,
fabrika, kütüphane vb.
yerlerde)

Finansal tabloların
ayrıntılı analizi, birtoplantıda sunulan pazararaştırması veya devlet
diyagramları/görsel
verileriMeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Bir toplumsal politika
veya planlama
toplantısıyla ilgili olarak
bir şirket veya kamu
kuruluşu tarafından
yayınlanan raporlardaki
diyagramlar/görseller;açık toplantılardaki
sunumlarda yer alanveriler

Bir metne aracılık etme

Bir ödev için resimlereeşlik eden basit yazılı
anlatım

Bir araştırmayı veya
demografik verileriözetleyen basit bir ödevOkul/üniversite projesi
için hazırlanmış teknik
görsel bilgilere eşlik
eden yazılı bir ödevYayımlanmış akademikaraştırmalarda yeralan veya bir derste,
akademik konferansta
ya da yuvarlak masa
toplantısında sunulan
bir araştırma projesi içinderlenmiş diyagramlar/
görsel verilerEğitimsel

Sayfa 212

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

C1

C2

Tartışmalar, güncel
konulara ilişkin programlar,
kitaplar, gazete makaleleri,yorum yazıları vebaşyazılar, uzmanlık alanı
ile ilgili makaleler ve genel
anlamda eğitimli okura
yönelik diğer yayınlar
Güncel konulara ilişkin
programlar, dergi veya
gazete makaleleri

Tartışmalar, güncel
konulara ilişkin programlar

Gazete başyazıları veyorum yazıları, TV haberleri
ve güncel konulara ilişkin
programlar
Tartışmalar, güncel
konulara ilişkin programlar,
kitaplar, gazete makaleleri,yorum yazıları vebaşyazılar, uzmanlık alanı
ile ilgili makaleler ve genel
anlamda eğitimli okura
yönelik diğer yayınlar

(A dilinde) uzun ve zorlayıcı metinleri (B dilinde)özetleyebilir.

(A dilinde) akademik veya mesleki yetkinliği
dâhilindeki meseleler üzerine olan tartışmaları, farklı
bakış açılarını ayrıntılı olarak ele alıp değerlendirerek
ve en önemli noktaları belirleyerek (B dilinde)özetleyebilir.

(A dilinde) kendi uzmanlığı dışındaki bir uzmanlık
alanına ait karmaşık metinlerde belirtilen ana
noktaları, zaman zaman belli teknik kavramları
kontrol etmesi gerekse bile, iyi yapılandırılmış birdille ve açık bir şekilde (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) olguların ve savların ortaya konmasındaki
ince ayrımları (B dilinde) açıklayabilir.

KişiselBağlantılar veya dolaylı anlamlar (A dilinde) açık birşekilde ifade edilmediğinde, bunların çıkarımlarını(B dilinde) açıklayabilir ve ifade biçimlerinin
sosyokültürel anlamlarına (küçümseme, ironi,
alaycılık vb.) dikkat çekebilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
metin işlemleme

Bir yerel yönetim
meclis toplantısına,açık tartışmaya/derse,
forum tartışmasına,
siyasi toplantıya, siyasibroşüre, kamu politikaları
belgesine, hukuki görüşe,siyasi konuşmaya yapılan
katkılar

Kanunlar, hukuki kamusal
belgeler, yönetmelikler,
sunumlar, konuşmalar,söylevler

Birden fazla katılımcınınbulunduğu forum
tartışmaları

Birden fazla katılımcınınbulunduğu forum
tartışmaları, siyasikonuşmalar, söylevler,görüşler ve belgeler

Bir yerel yönetim
meclis toplantısına,açık tartışmaya/derse,
forum tartışmasına,
siyasi toplantıya, siyasibroşüre, kamu politikaları
belgesine, hukuki görüşe,siyasi konuşmaya yapılan
katkılarKamusalBir konferans, seminer veya
toplantıdaki sunumlar,
mesleki yayınlar, teknik
raporlar, basın açıklamaları
veya toplantıları

Uzmanlaşmış bir izleyiciye
yönelik teknik raporlar, iş
mektupları, sözleşmeler,yönetmelikler, konferanssunumları

Bir toplantı veya seminer

Bir konferans, seminer veya
toplantıdaki sunumlar,
raporlar, sözleşmeler,yönetmelikler

Bir konferans, seminer veya
toplantıdaki sunumlar,
mesleki yayınlar, teknik
raporlar, basın açıklamaları
veya toplantıları

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir metne aracılık etme

Bir akademik
konferanstaki konuşmalar,internet konuşmaları,bilgi içerikli materyaller,ders kitapları, akademik
dergilerdeki makaleler,kaynak kitapları

Birden fazla katılımcınınbulunduğu forum
tartışmaları, yuvarlak
masa toplantıları veya
seminerlerİnternet konuşmaları, birakademik konferans veya
seminerdeki konuşmalar,akademik makale ve
kitaplar

Akademik bir
konferanstaki konuşmalar,internet konuşmaları,bilgi içerikli materyaller,ders kitapları, akademik
dergilerdeki makaleler,kaynak kitaplarıEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 213

B2

B2+

C1

Yerel yönetim meclisi
toplantılar ve siyasi
toplantılar, haberler,
gündemdeki konularailişkin röportaj vebelgeseller

Güncel konulara ilişkin
programlar, internetkonuşmaları veya
röportajlar, TV haberleri
ve analizleri, belgeseller,
makaleler(A dilinde) birçok kaynakta yer alan bilgi ve savları (Bdilinde) sentezleyebilir ve raporlayabilir.

Sunumlar, (siyasi)konuşmalar, söylevler

Birden fazla katılımcı
arasındaki resmî
tartışmalar

Ailevi konulara ilişkin
tartışmalar, TV haberleri
ve güncel konulara ilişkin
programlar, sohbet
programları(A dilinde) ilgi ve uzmanlık alanıyla bağlantılı, geniş
çeşitlilikte konular üzerine düzenlenmiş karmaşık
metinlerde yer alan bilgi ve savları (B dilinde) açık ve
iyi yapılandırılmış bir dille özetleyebilir.

Siyasi broşürler, kamu
politikası belgeleri, forum
tartışmaları, sunumlar,siyasi konuşmalar,söylevler

Bir toplantıdaki raporlarda: birşirketin/devlet duyurusunun/
politikanın medyada bulduğu
yer

Toplantılarda, brifinglerde
veya oryantasyon
oturumlarında

Konferans sunumları

Teknik raporlar, mesleki
makaleler, teknik şartnameler,sözleşmeler

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal(A dilinde) karmaşık tartışmaların ana noktalarını,ortaya konulmuş farklı bakış açılarını değerlendirerek(B dilinde) özetleyebilir.

Kitaplar, gazeteler,
makaleler, yorum yazıları
ve başyazılar, uzmanlık
alanı ile ilgili makaleler,
TV haberleri ve güncel
konulara ilişkin programlar,sohbet programları

Kitaplar, gazeteler,
makaleler, yorum yazıları
ve başyazılar, uzmanlık
alanı ile ilgili makaleler,
TV haberleri ve güncel
konulara ilişkin programlar,sohbet programlarıKişisel(A dilinde) bir uzmanlık konusu üzerine kaynak
bir metinde ifade edilmiş olan tutumu ve görüşü,kaynak metindeki belli bölümlere atıfta bulunupçıkarımlarını destekleyerek (B dilinde) açıklayabilir.

(A dilinde) karmaşık bir metinden alınan bilgi vesavları, değerlendirici yorumlarla açıklayarak ve
kendi görüşünü ekleyerek (B dilinde) bir konuyu
tartışmak için kullanabilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
metin işlemleme

Bir metne aracılık etme

Bir proje üstlenirken:
internet konuşmaları,
dersler, halk röportajları,
anketler, bloglar,
belgeseller

Birden fazla konuşmacınınbulunduğu akademik
konferans panellerimde

Dersler, konferanssunumları ve tartışmaları,internet konuşmaları

Bilgi içerikli materyaller,ders kitapları, okuyucular,
sözlükler, akademik
dergilerdeki makaleler,
dersler, konferans sunumve tartışmaları, internetkonuşmalarıEğitimsel

Sayfa 214

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B1+

B2

Arkadaşlarla resmî
olmayan bir tartışmada
Uzun telefon görüşmeleri,güncel konulara ilişkin TV
programları, belgeseller,
internet konuşmaları

Arkadaşlarla yapılantartışmalar, belgeseller,
kısa anlatılar, dergi vegazetelerdeki makalelerResmî olmayan tartışmalar,
prospektüsler, reklamlar,
tiyatrolardaki programlar,şarkı sözleri(A dilinde) bir filmin veya bir oyunun konusunu veolay örgüsünü (B dilinde) özetleyebilir.

İlgi alanındaki konular hakkındaki (A dilinde) uzun
metinlerde ortaya konulan ana noktaları, belli
ifadelerin anlamını kontrol edebilmesi koşuluyla (Bdilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) kısa anlatıları, makaleleri, konuşmaları,
tartışmaları, röportajları ve belgeselleri (B dilinde)özetleyebilir ve onların ayrıntılara ilişkin ilave soruları
yanıtlayabilir.

(A dilinde) çeşitli kaynaklardan kısa bilgi parçalarını
derleyebilir ve bunları başka bir kişi için (B dilinde)özetleyebilir.

Genel duyuru ve ilanlar,
toplantı notları, aşina
olduğu konulara ilişkin
gazete ve dergi haberleri

Açık toplantılardakikonuşmalar, röportajlar,
genel duyurularKonuşmalar, açık
toplantılardaki konuşmalar[uygulanamaz]

Halka açık bir mekândaki(restoran, havaalanı vb.)resmî olmayan tartışmalar

Arkadaşlarla resmî
olmayan tartışmalar, sosyal
medya sohbetleriGörüşler, savlar ve tartışmalar içeren (A dilinde)haber yazıları, röportajlar ve belgeselleri (B dilinde)özetleyebilir.

Siyasi broşürler, kamu
politikası belgeleri,Siyasi broşürler, kamu
politikası belgeleri,romanlar, kısa öyküler

Raporlar, toplantılar,mektuplar ve e-postalar,
toplantı notları, basında yeralan konular

Konferanslar, seminerler ve
toplantılardaki sunum veya
tartışmalar, gazete makaleleri

Bir sunum veya ders,aşina olduğu konulardaki
belgeseller veya güncel
konulara ilişkin programlar[uygulanamaz]

Takım veya strateji
toplantılarında

Konferanslardaki sunumlar,
raporlar, uzmanlık alanı
makaleleri

Teknik raporlar, mesleki
makaleler, teknik şartnameler,sözleşmeler

Teknik raporlar, mesleki
makaleler, teknik şartnameler,sözleşmeler

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
KamusalForum siteleri, güncel
Röportajlarda,
konulara ilişkin programlar, duyurularda, politika
belgeseller, gazete
beyanlarında
makaleleri ve başyazıları

Tartışmalar, güncel
konulara ilişkin programlar,
kitaplar, gazete makaleleri,yorum yazıları vebaşyazılar, uzmanlık alanı
ile ilgili makaleler ve genel
anlamda eğitimli okura
yönelik diğer yayınlar

Kişiselİlgi duyduğu bir konuda (A dilinde) bir metnin hedef
okurunu belirleyebilir ve yazarın amacını, tutumunu
ve görüşünü (B dilinde) açıklayabilir.

Uzmanlık alanı da dâhil olmak üzere kişisel veyakın ilgi alanına ait konularda (A dilinde) uzun ve
karmaşık metinlerde yer alan önemli noktaları (Bdilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) geniş çeşitlilikteki olgusal ve kurgusal
metinleri, karşıt bakış açılarını ve ana temaları
yorumlayıp tartışarak (B dilinde) özetleyebilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
metin işlemleme

Bir metne aracılık etmeİnternet söyleşileri,görevlere ilişkin talimatlar,aşina olduğu konulardaki
makalelerİnternet söyleşileri,aşina olduğu akademik
konulardaki belgesel vemakaleler, kısa anlatılarÜniversite dersleri, aşina
olduğu konulardaki
belgeseller veya
güncel konulara ilişkin
programlar, internetkonuşmalarıbir projenin parçası olarak
bir derste

Bir grup projesinin parçası
olarakKonuk konuşmacılartarafından yapılankonuşmalar, internet
siteleri ve internetkonuşmaları, belgeseller,
makaleler

Akademik dergilerdeki
makaleler, kaynak kitaplar

Akademik dergilerdeki
makaleler, kaynak kitaplar,romanlar, kısa öykülerEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 215

A2+

B1

Uzun telefon görüşmeleri,güncel konulara ilişkin TV
programları, belgeseller,
internet konuşmaları

Bir film, kısa roman veya
durum komedisindeki
sahneler
Arkadaşlarla resmî
olmayan tartışmalar, sosyal
medya sohbetleriİlgi alanındaki konular üzerine (A dilinde) sözlü
olarak sunulan uzun metinlerin ana noktalarını,birkaç kez dinleme veya izleme olanağı bulması
koşuluyla, (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) TV programlarındaki ve video kliplerdeki
ana noktaları veya olayları, birkaç kez izleyebilmesi
koşuluyla, (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) olayları, spor etkinliklerini, kazaları vb.
içeren basit TV veya radyo haberlerinde ortaya
konan ana noktaları, konunun aşina olması ve yavaş,açık bir şekilde ifade edilmesi koşuluyla, (B dilinde)rapor edebilir.

Bir uzman, denetçi veya
danışmanla yapılangörüşmeler

Raporlar, iş mektupları vee-postalar

Sunum ve gösterimler,raporlar, iş mektupları

Mesleki

Bir halka açık mekândaki(restoran, havaalanı vb.)resmî olmayan tartışmalar

Bir açık toplantının
konusuna ilişkin güncel
programlar[uygulanamaz]

Haber özetleri, kurumla
ilgili röportajlar ve basın
açıklamalarıKonuşmalar, açık
Sunumlar veya dersler,
toplantılardaki konuşmalar yuvarlak masa toplantıları,aşina olduğu konulardaki
belgeseller veya güncel
konulara ilişkin programlar

Haberlerin ve planların
Bir kamu yetkilisiyle resmî
paylaşıldığı konuşmalar, bir olmayan konuşmada
düğünde karşılıklı havadis dikkat çekilen noktalar
paylaşımı

Kişisel veya o anki ilgi alanına giren bir konuüzerine (A dilinde) karşılıklı konuşma sırasında
ortaya konan temel noktaları, anlaşılır bir şekilde
sesletilmesikoşuluyla, (B dilinde) özetleyebilir.

Kısa makaleler, kısaresmî yazılar, basın
açıklamaları ve duyurular,
yönetmelikler, kitapçıklar,
etkinlik programları

KamusalKısa yazılı röportajlar veya
dergi yazıları, seyahatbroşürleri, mektuplar,e-postalar, gazete haberözetleriKişisel mektuplar, kısa
makaleler, broşürler,
reklamlarKişiselMetin (ve söylem ortamı)Aşina olduğu konulardaki (A dilinde) karmaşık
olmayan metinlerin (ör. kısa bir röportaj kaydı, dergi
makalesi, seyahat broşürü) ana bilgi içeriğini (Bdilinde) basitçe özetleyebilir.

Aşina olduğu veya kişisel ilgi alanındaki konularüzerine (A dilinde) açık ve iyi yapılandırılmış
metinlerin ana noktalarını, sözcüksel kısıtlar
nedeniyle zaman zaman yapılandırmada güçlük
yaşasa bile, (B dilinde) özetleyebilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
metin işlemleme

Bir metne aracılık etme

Medya kaynaklarından
bilgi derlemeyi de içeren
bir proje kapsamında

Belgesellerdeki sahneler,röportajlarÜniversite dersleri, aşina
olduğu konulardaki
belgeseller veya
güncel konulara ilişkin
programlar, internetkonuşmaları

Bir talep karşısında
alanında yetkili bir kişinin
söyledikleri, bir proje için
röportaj yapılan kişinin
söyledikleri

Açıklamalar, anlatılar,ders kitapları, internet
siteleri, haber özetleri, kısa
makaleler

Konuk konuşmacılartarafından yapılankonuşmalar, internetkonuşmaları, açıklamalar,anlatılar, ders kitapları,internet siteleri, haberözetleri, kısa makalelerEğitimsel

Sayfa 216

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1öncesiTanımlayıcı yok.

A1Ulaşım saatleri ve ücretlerineilişkin bilgiler, hizmet
sunulup sunulmadığı

(A dilinde) açık bir şekilde yapılandırılmış, kısa ve
Hava durumu raporları, çokbasit metinlerdeki ana noktayı/noktaları, sınırlı sözcük
basit montaj talimatlarıbirikimini başka araçlarla (jestler, çizimler, diğer dillerden
sözcükler/işaretler vb.) destekleyerek, (B dilinde)aktarabilir.
Genç odalarının kapılarındaki Yönlendirme işaretleri ve
notlar, buzdolabına iliştirilmiş duyuruları, etkinlik saatini
notlar (yemek yapma/
bildiren afişler ve programlar
temizlik/ bulaşık sırasınınkimde olduğu vb.)

Müzelerdeki bilgi panoları,
kurumsal broşürler (hastane,
polis karakolu vb.)

Haberlerdeki “kim, nerede,ne zaman” bilgileri, internet
siteleri/broşürler, basit
kılavuzlar(A dilinde) aşina olduğu konular üzerine, kısa, basit bilgi
metinlerinde yer alan ana noktayı/ noktaları (B dilinde)özetleyebilir.

(A dilinde) kısa, çok basit tabelalarda ve duyurularda,afişlerde ve programlarda yer alan basit ve tahmin
edilebilir bilgileri (B dilinde) aktarabilir.

A2

A2+

KamusalHaberlerdeki “kim, nerede, ne Konser veya spor
zaman” bilgileri
etkinliklerine yönelik
seçenekler, duyuru veposterlerde, zamançizelgelerinde, grafiklerde,
etkinlik programlarında ve
biletlerde yer alan bilgilerKişiselYön bildiren ve/veyabaşka uyarılarda
bulunan işaret ve
duyurular, zaman
takvimi duyuruları[uygulanamaz]

Yıllık mali durum
raporları

Bir iş takviminin
ayrıntıları

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)(A dilinde) illüstrasyonlar veya tablolar içeren, açık birşekilde yapılandırılmış, kısa, basit metinlerde yer alanbilgileri (B dilinde) basit cümlelerle iletebilir.

Konuşma veya işaret içeriğinde
metin işlemleme

Bir metne aracılık etme

Sınıf listeleri,sosyalleşme
programında yer alanetkinliklere ilişki bilgiler

Hava durumu raporları,gösterimli mekântanıtımları, çok basit
resimli öykülerÖdev ve görevlere ilişkin
ayrıntılar, kurs ve sınav
açıklamaları

Resimli öyküler, birülkeye ilişkin, bilgi
tabloları da içeren basit
bilgi metinleriEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 217

C1

C2(A dilinde) uzun ve karmaşık bir metni (ör. akademik bir
makale, politik bir analiz, roman özeti, başyazı, edebîbir
eleştiri, bilimsel bir kitaptan rapor veya alıntı) belli bir
okur kitlesi için, kaynak metnin üslup ve tarzına sadık
kalarak, yazılı olarak (B dilinde) özetleyebilir.

(A dilinde) uzun ve karmaşık metinlerin içeriğini
doğru bir şekilde yorumlayarak, alışılmadık,teknik terimlerin tam anlamının zaman zaman
kontrol edebilmesi koşuluyla, yazılı olarak (Bdilinde) özetleyebilir.

Savlar ve anlatıları genel sonucun tutarlı sunumunda
yeniden yapılandırarak farklı kaynaklardan alınanbilgileri özetleyebilir.

(A dilindeki) bir metindeki olgu veya savların sunulmaşeklini, özellikle başka birinin görüşü aktarılırken,
küçümseme, örtülü eleştiri, ironi ve alaycılık
kullanımına dikkat çekerek, yazılı olarak (B dilinde)açıklayabilir.

Yazı içeriğinde metin işlemleme
Genel katılımlı belediye
toplantısına katkı,
kamusal münazara, biroturum tartışması, siyasi
bir toplantı, siyasi birtanıtım yazısı, bir kamu
politikası belgesi, hukuki
görüşTartışmalar, güncel olay
programları, kitaplar,gazete makaleleri,yorumlar ve başyazılar,uzmanlık bilgisi
gerektiren makaleler
veya eğitimli genel
okuyucuya hitap edendiğer yayınlar

Genel katılımlı belediye
toplantısına katkı,
kamusal münazara, biroturum tartışması, siyasi
bir toplantı, siyasi birtanıtım yazısı, bir kamu
politikası belgesi, hukuki
görüşGenel katılımlı belediye
toplantısına katkı,
kamusal münazara, biroturum tartışması, siyasi
bir toplantı, siyasi birtanıtım yazısı, bir kamu
politikası belgesi

KamusalMesleki

Bir konferans sunumu,
seminer veya toplantı,
profesyonel bir yayın,
teknik bir rapor, birkonferans

Bir konferans sunumu,
seminer veya toplantı,
profesyonel bir yayın,
teknik bir rapor, birkonferans, bir iş teklifi

Bir konferans sunumu,
seminer veya toplantı,
profesyonel bir yayın,
teknik bir rapor, birkonferans

Metin (ve söylem)KişiselBir metne aracılık etme

Akademik bir konferanskonuşması, internetsöyleşileri, dersmalzemeleri, derskitapları, akademik
dergi makaleleri,kaynak kitaplar

Akademik bir konferanskonuşması, internetsöyleşileri, dersmalzemeleri, derskitapları, akademik
dergi makaleleri

Akademik bir konferanskonuşması, internetsöyleşileri, dersmalzemeleri, derskitapları, akademik
dergi makaleleri,kaynak kitaplarEğitimsel

Sayfa 218

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B1

B1+

Kaynak metindeki cümle yapısı ve sıralamasını
kullanarak, kısa metinleri basit bir şekilde açımlayabilir.

Kişisel ilgi alanına giren veya güncel (A dilinde)karmaşık olmayan bilgilendirici metinlerdeki
ana noktaları, sözlü metinlerin açık bir şekilde
sesletilmesikoşuluyla, (B dilinde) yazılı olaraközetleyebilir.

Genel veya kişisel ilgi alanına giren konular hakkındaki(A dilinde) metinlerde bulunan bilgi ve savları yazılı
olarak (B dilinde) özetleyebilir.

B2(A dilinde) karmaşık bir metinde ifade edilen bakış
açısını metinde yer alan belirli bilgilere atıfta bulunup
yaptığı çıkarımları destekleyerek yazılı olarak (B dilinde)açıklayabilir.

Kişisel mektuplar, kısa
makaleler, broşürler,
reklamlar, internet sitesi
metinleri

Telefon görüşmesi, internetsöyleşileri, bültenler,
belgeseller, kişisel
mektuplar, bilgi broşürleri,kısa makaleler

Belgeseller, güncel
haber programları, dergi
veya gazete makaleleri,romanlar, kısa öyküler,oyunlar[uygulanamaz](A dilinde) özel ilgi alanına giren akademik ve mesleki
yayınlardaki bilgi ve bakış açılarını yazılı olarak (Bdilinde) karşılaştırabilir, kıyaslayabilir ve sentezleyebilir.

(A dilinde) ilgi ve uzmanlık alanıyla ilgili konularda
yazılmış karmaşık metinlerin ana içeriğini yazılı olarak(B dilinde) özetleyebilir.

B2+

Aile durumları üzerine birtartışma, TV haberleri ve
güncel olay programları,söyleşi programlarıKişisel(A dilinde) mesleki, akademik ve kişisel ilgi alanınagiren konularda, iyi düzenlenmiş ancak önermeselolarak karmaşık olan metinlerin temel içeriğini yazılı
olarak (B dilinde) özetleyebilir.

Yazı içeriğinde metin işlemleme

Kısa resmî mektuplar,kamuoyu açıklamaları vebildirileri, yönetmelikler,
hizmet değişiklikleri
hakkında bilgi sağlayanbroşürler, etkinlik
programları

Halka açık bir toplantıda
sunum, basın açıklaması
veya bildirileri

Birkaç katılımcı içeren bir
oturum tartışması, internet
günlükleri, konuşmalar,
nutuklar, yasal savunmalar,görüşler ve belgeler, politika
belgeleriKamusal politika belgeleri

Sunumlar, konuşmalar,
nutuklarMeslekiRaporlar, iş mektupları

Bir toplantıda video kaydı
olan sunum, bir görev içinbilgilendirme toplantısı,
raporlar ve iş mektupları

Konferans sunumu,
seminer, toplantı,bilgilendirme oturumu
veya basın toplantısı,
rapor, sözleşme,yönetmelikler, makaleler

Mesleki dergiler vegazeteler, politika
belgeleri, teknik raporlar

Konferans sunumları

Metin (ve söylem)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Anlatılar, ders kitabıönsözleri, internet siteleri,haber özetleri, kısa
makaleler

Yönlendirme oturumu,ödev talimatları, misafirkonuşmacı sohbeti,
hikayeler ve kısa
makalelerİnternet konuşması,ders, akademik seminer,
akademik makale ve
kitaplar, romanlar, kısaöyküler, oyunlar

Akademik makaleler,değerlendirme yazıları,
kitaplarDers, konferans sunumları
ve tartışmalar, internetkonuşmalarıEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 219

A1öncesi

A1

A2

A2+

Tanımlayıcı yok.

Standart basılı bir biçimde sunulan, tek kelime ve kısa
metinlerin kopyasını çıkarabilir.

Aşina olduğu ve günlük temalar hakkındaki (A dilinde)basit öbeklerin anlamını, sözlük yardımıyla, (B dilinde)aktarabilir.

Basılı hâlde veya açık bir el yazısıyla yazılmış kısa
metinleri kopya edebilir.

Çok yüksek kullanım sıklığına sahip kelimeleri içeren
aşina olduğu ve günlük temalar hakkındaki (A dilinde)çok kısa metinlerde yer alan ana noktayı/noktaları
aktarmak için, (B dilinde) basit bir dil kullanabilir;
hatalara rağmen metin anlaşılabilir.

Sınırlı yetkinliği ve deneyimi içinde, kısa bir metinden
anahtar sözcükleri ve öbekleri veya kısa cümleleri
seçebilir ve bunları tekrar üretebilir.

(A dinde) kısa basit metinlerdeki ilgili bilgiyi bir dizimadde şeklinde, metinlerin somut ve aşina olduğu
konular hakkında olması ve sadece basit günlük dil
içermesi koşuluyla, (B dilinde) listeleyebilir.

Yazı içeriğinde metin işlemleme

Haber içeren mektuplar

Bir haberdeki “kim,ne zaman, nerede”
bilgileri, internet/broşür
betimlemeleri, basit rehber
niteliğindeki açıklamalarKişiselKamu duyuruları, ulaşım
bilgileri

Genel duyurular, rehberönsözleri

Müzelerdeki bilgi panelleri,kurumsal broşürler (ör.
hastane, polis)

Mesleki

Alanındaki konularüzerine basit yönergeler
ve raporlar

Bir yazıcıdaki mürekkebinnasıl değiştirileceği gibi
basit iş yönergeleri

Duyurular, yönetmelikler,
görev yönergeleri

Metin (ve söylem)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Basit anlatılar, akademik
yönetmelikler

Basit ve kısa anlatılar,genel akademik
yönetmelikler (ör. sınavlar
için)

Görev ve ödev detayları,
ders veya sınav
açıklamaları, ders kitabıözetleriEğitimsel

Sayfa 220

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2+

Kamusal(A dilinde yazılmış) kısa, basit ve gündelik metinleri(ör. broşürler, duyurular, yönergeler, resmî yazılar,e-postalar) yaklaşık olarak (B diline) sözlü tercüme
edebilir.

B1

A2+Kişisel ilgi alanına giren
güncel konulardaki gazete
veya dergi makaleleri

Park yönetmelikleri veya
çöp toplama gibi kamu
hizmetlerindeki değişiklikler
hakkında bildirimler

Kazalarda tanık ifadesi gibi
basit raporlar

Bir iş veya staj başvuranıngenişletilmiş özgeçmiş ve
takdim mektubu

Bir iş veya staj başvuranınözgeçmiş ve takdim
mektubu

Bir müze veya sergide sanat
Mesleğine ilişkin teknik
eserlerine eşlik eden metinler, raporlar
geri dönüşüm, park vb.
belediye yönetmelikleri

Mesleki yayınlar, teknik
raporlar, sözleşmeler, basın
bültenleri

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)Kişisel ilgi alanına giren
Kamu politikası belgeleri,meseleler hakkında uzmanlık beyannameler, yönetmelik
gerektiren dergi makaleleri ve kuralları
raporlarKişisel(A dilinde) kişisel ilgi alanlarına yönelik veya
Arkadaşlar/akrabalardanaşina olduğu konularda yazılmış, anlaşılır ve iyi
gelen haber içeren e-posta
yapılandırılmış bilgi içerikli metinleri, sözcüksel
veya mektuplar
kısıtlamalar nedeniyle zaman zaman ifade etmede
güçlükler çekse bile, (B diline) sözlü tercüme edebilir.

B1+(A dilinde yazılmış) kendi mesleki, akademik vekişisel ilgi alanlarına giren konulardaki bilgi ve savlar
içeren karmaşık metinleri (B diline) sözlü tercüme
edebilir.

C1(A dilinde yazılmış) kendi mesleki, akademik vekişisel ilgi alanına giren konularda bilgi ve savlar
içeren metinleri, karmaşık olmayan, standart bir dille
yazılmış olması koşuluyla, (B diline) sözlü tercüme
edebilir.

(A dilinde yazılmış) genel ve uzmanlık gerektiren
konulardan oluşan geniş çeşitlilikteki karmaşık
metinleri, ince ayrımların büyük kısmını yansıtarak,(B diline) akıcı bir şekilde sözlü tercüme edebilir.

C2(A dilinde yazılmış) kişisel, akademik veya mesleki
ilgi alanlarına yönelik geniş çeşitlilikteki konularüzerine olan soyut metinleri, ilgili ince ayrımlar
ve çıkarımlar da dâhil olmak üzere yargı belirten
boyutları ve savları başarıyla aktararak (B diline) akıcı
bir şekilde sözlü tercüme edebilir.

Yazılı bir metni konuşmada veya
işaretleşmede tercüme etme

Bir metne aracılık etme

Ders dışı uygun
etkinlikleri, koşullar dadâhil olmak üzere, tarif
eden broşür(ler)

Akademik makaleler veraporlar, yönetmelikler

Akademik projeler ve
ilgili belgelerEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 221

C2

A1öncesi

A1

A2(A dilinde yazılmış) kendi uzmanlık alanı dışında kalanteknik materyalleri, ilgili alanda faaliyet gösteren
bir uzman tarafından doğruluğu kontrol edilmekkoşuluyla, (B diline) tercüme edebilir.

Yazılı bir metni yazıda tercüme etme
Mektuplar, gazete makaleleri,yorumlar ve başyazılar,uzmanlık bilgisi gerektiren
makaleler veya genel eğitimli
okura hitap eden diğer
yayınlarKişiselKamusalTabelalar ve duyurular,
posterler, broşürler

Duyurular, yönergeler,temel sağlık ve güvenlik
yönetmelikleri

Siyasi broşür, kamu
politikası belgesi, hukuki
görüşKamusalMesleki yayınlar, teknik
raporlar, sözleşmeler, basın
bültenleri

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Tabelalar ve duyurular,
posterler, programlar,broşürler

Yönergeler, duyurular,
posterlerdeki bilgilerİş yerindeki temel sağlık ve
güvenlik yönetmelikleri

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Nasıl bir seyahat kartı
alınacağına yönelikyönergeler

Bir metne aracılık etme

[uygulanamaz](A dilinde yazılmış) tabelalar ve duyurularda,afişlerde, programlarda, broşürlerde vb. karşılaşılan
basit günlük sözcükler/işaretler ve öbekleri (B diline)
basit ve kabataslak biçimde sözlü tercüme edebilir.

Tanımlayıcı yok.

e–posta ve mektuplardakikişisel haberler

Gıda ürünleri veya elektrikli
aletlerin etiketleri, bir ilacın
nasıl kullanılacağına yönelikyönergelerKişisel(A dilinde yazılmış) basit cümlelerle düzenlenmiş,aşina olduğu günlük konulara ilişkin rutin bilgiler
içeren metinleri (ör. kişisel haberler, kısa anlatılar,yönlendirmeler, duyurular, yönergeler), basit vekabataslak biçimde (B diline) sözlü tercüme edebilir.

(A dilinde yazılmış) kısa ve basit metinleri (aşina
olduğu konulara yönelik duyurular vb.), en önemli
noktayı yansıtarak, (B diline) basit ve kabataslak
biçimde sözlü tercüme edebilir.

Yazılı bir metni yazıda tercüme etme

Bir metne aracılık etme

Akademik makalelerEğitimsel

Tabelalar ve duyurular,
posterler, zaman çizelgeleri

Sınav yönergeleri

Kitaplar veya ders/sınıfdeğişimleri hakkındaki
duyurularEğitimsel

Sayfa 222

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Haber içeren mektuplar,
genel ilgi alanına giren
makaleler(A dilinde) kaynak metindeki cümle ve paragraf yapısını
sıkı sıkıya takip eden ama o metnin ana noktalarını doğru
bir şekilde aktaran (B dilinde) tercümeler üretebilir ancak
tercüme okunduğunda kulağa tuhaf gelmesi olasılığı
vardır.

Kaynak metnin yapısına sıkı sıkıya bağlı kalarak, (Adilinden B diline) karmaşık olmayan, standart bir dille
yazılmış, karmaşık olmayan olgusal metinlerin yaklaşık
tercümelerini üretebilir; tercüme dil hataları barındırsabile anlaşılabilir niteliktedir.

(A dilinden B diline) karmaşık olmayan, standart bir
dilde yazılmış, olgusal kısa metinlerde yer alan bilgilerin
yaklaşık tercümelerini üretebilir; dil hataları olsa datercüme anlaşılabilir niteliktedir.

(A dilinde B diline) en yüksek kullanım sıklığındaki
sözcükleri içeren aşina ve günlük temalar hakkındaki
çok kısa metinlerin yaklaşık bir tercümesini sağlamak
için basit bir dil kullanabilir; hataları olsa da tercümeanlaşılabilir niteliktedir.

(A dilinde B diline), sözlük yardımıyla basit sözcükler/işaretler ve öbeklerin tercümelerini üretebilir ancak her
zaman en uygun anlamı seçemeyebilir.

B2+

B2

B1+

B1

A2

A1

Tanımlayıcı yok.
A1öncesiMektuplar, dergi veya
gazete makaleleri, halk
dilinde bazı yazılar(A dilinden B diline) dilin normal kullanımını yansıtananlaşılır bir biçimde düzenlenmiş tercümelerüretebilir ancak kaynak metnin düzeninden, paragraf
yapısından, noktalama kullanımından ve kendine özgübiçimlendirmesinden fazlaca etkilenmiş olabilir.

C1

Haber içeren mektuplar

Mektuplar, dergi veya
gazete makaleleri, kısa
hikâyelerKişisel(A dilinde yazılmış) kendi alanına giren toplumsal,
akademik ve mesleki konularda yazılmış soyut metinleri,
ilgili çıkarımların pek çoğunu da dâhil ederek, yargı
belirten boyutları ve savları başarıyla aktarıp bazı
ifadelerinde asıl metnin fazlaca etkisi görülse bile, (Bdiline) tercüme edebilir.

Yazılı bir metni yazıda tercüme etme

Genel duyurular, ulaşım
bilgisi

Genel duyurular, rehber
kitap önsözü

yönetmelikleri tarif eden
kamu belgeleri, rehber
kitap önsözleri, görüş
bildirileri

GenelKonuşmalar, vaazlar,
politika belgeleri

Alanındaki konular üzerine
basit yönergeler ve raporlar

mürekkebin nasıldeğiştirileceği gibi basit iş
yönergeleri

Yazıcıda

Karmaşık olmayan
mektuplar, yönergeler, ilgi
alanındaki konular üzerineraporlarKarmaşık olmayan
mektuplar, yönergeler, ilgi
alanındaki konular üzerineraporlar

Bilimsel, teknik, finansal
veya proje raporları,
makaleler ve diğer mesleki
yayınlarMeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Basit anlatılar, akademik
yönetmelikler

Basit ve kısa anlatılar, birsınav için olduğu gibi genel
akademik yönetmelikler

Genel akademik
yönetmelikler

Karmaşık olmayan
anlatılar, genel akademik
yönetmelikler

Akademik makale ve
kitaplar, romanlar, kısaöyküler, oyunlar

Akademik makale ve
kitaplar, edebîeleştiri

EğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 223

C1

C2

Mesleki

Kamuya açık bir
toplantıda, komite/
kulüp/dernek
toplantısında, ilgi
duyduğu bir konu
hakkındaki bir seminer
veya konferans esnasında
Bir dernek, lobi, siyasi
parti vb. için bir alanıaraştırırken

Aşina olmadığı konularda bile, ders veya seminer sırasında,hangi noktaları not etmesi, hangilerini atlaması gerektiğine
karar verebilir.

Sunumun normal hızında olması koşuluyla çeşitli sözlü
kaynaklardan (ör. dersler, ses kayıtları, resmî tartışma ve
münazaralar, röportajlar) gelen karmaşık ve soyut konular
hakkındaki uygun, detaylı bilgi ve savları seçebilir.

Bir rapor veya sunum içinbir alanı araştırırken

Yönetim toplantısı, mesleki
bir konferans veya eğitim
seminerinde

Mesleki bir konferans veya
eğitim seminerinde

Yönetimtoplantısı, mesleki
bir konferans veya eğitim
seminerinde

Kamuya açık bir
Yönetim toplantısı veya
toplantıda, komite/kulüp/ eğitim seminerinde
dernek toplantısında,ilgi duyduğu bir konu
hakkındaki bir semineresnasında

Kamusalİlgilenilen bir konudaki
bir konferans sırasındaKişisel ilgi alanına girenbir konuda araştırma
yaparken[uygulanamaz]KişiselMetin (ve söylem ortamı)

Kendi ilgi alanına giren konulara yönelik bir ders sırasında
ayrıntılı not alabilir; sunulan bilgileri o kadar doğru veaslına sadık bir şekilde kayda geçirir ki notlar başka kişilerinde işine yarar.

Soyut kavramlar ve fikirler arasındaki bağıntıları yakalamak
için açımlama ve kısaltmalar kullanarak seçici bir şekilde
notlar alabilir.

Söylenen şeylerdeki çıkarımların ve imaların farkındadır ve
fiili olarak kullanılan sözcüklere ek olarak bunlar hakkında
da notlar alabilir.

Bir toplantıya veya seminere katıldığı sırada, işlenen konu
karmaşık ve/veya aşina olmasa bile, orada bulunmayankişiler için güvenilir notlar alabilir (veya toplantı tutanağı
tutabilir).

(dersler, seminerler, toplantılar vb.)

Not alma

Bir metne aracılık etme

Bir makale veya seminer
sunumu için bir alanıaraştırırken

oturumunda, dersekatılırken

Seminer veya tartışma

Derse katılırken, birinternet konuşması
izlerken

Seminer veya tartışma
oturumunda, ders takip
ederken

Seminer veya tartışma
oturumundaEğitimsel

Sayfa 224

D-AOBM –­Tamamlayıcı CiltKişiselİlgi duyulan bir konu
hakkında bir konferansta

Konunun aşina olması ve dersin hem basit birşekilde oluşturulması hem de anlaşılır bir şekilde
sesletilmesikoşuluyla karmaşık olmayan bir ders anlatımı
sırasında önemli noktaları sıralayan bir liste tutabilir.

B1+

Tanımlayıcı yok.

A2

A1

Tanımlayıcı yok.
A1öncesiİlgi duyulan yeni birürünü gösteren bir fuar/alışveriş merkezinde

Konunun aşina ve tahmin edilebilir olması ve sunum yapankişinin gerektiğinde açıklamalar yapması ve not almaolanağı tanıması koşuluyla bir sunum/gösteri sırasında
basit notlar alabilir.

Mesleki bir konferans, fuar
veya eğitim seminerinde

Kamuya açık bir
Staj toplantısı veya eğitim
toplantıda, komite/kulüp/ seminerinde
dernek toplantılarında,ilgi duyulan bir konudaki
seminer esnasında

Mesleki bir konferans veya
eğitim seminerinde

Mesleki bir konferans veya
eğitim seminerinde

Basit bir dille ifade edilmiş olmaları ve not almak için yeterlisürenin tanınması koşuluyla aşina olduğu bir konuya
yönelik bir toplantıdaki rutin yönergeleri not edebilir.

B1İlgi duyulan bir konu
hakkında bir konferansta

toplantılarında, ilgi
duyulan bir konudaki
seminer esnasında

Konunun ilgi alanına girmesi ve dersin açık, iyi
yapılandırılmış bir şekilde sunulması koşuluyla bir derssırasında ileride tekrar kullanabileceği kadar açık ve doğru
notlar alabilir.

Mesleki bir konferans veya
eğitim seminerinde

Mesleki

Kamuya açık bir
Yönetim toplantısında,toplantıda, komite/kulüp/eğitim toplantısındadernekKendi ilgi alanında ortaya çıkması olası çoğu meseleye
yönelik toplantı ve seminerlerde doğru notlar alabilir.

İlgi duyulan bir konu
hakkında bir konferansta

KamusalMetin (ve söylem ortamı)

B2Aşinaolduğu bir konuya dair, açık bir şekilde yapılandırılmış [uygulanamaz]bir dersi anlayabilir ve o andaki ifade ediş biçimine
odaklanma eğilimi gösterip bazı bilgileri gözden kaçırsa
bile kendisine önemli gelen noktalara yönelik notlar
alabilir.

(dersler, seminerler, toplantılar vb.)

Not alma

Bir metne aracılık etme

[uygulanamaz]

Seminer veya tartışma
oturumunda

Bir derse katılırken, birinternet konuşması
izlerken

Bir derse katılırken, birinternet konuşması
izlerken

Seminer veya tartışma
oturumunda

Bir derse katılırken, birinternet konuşması
izlerkenEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 225

B2

C1

C2

Yeni okunan bir romanda
kısa öykü, yeni izlenen bir
oyun, film veya müzikal arkadaşlarla tartışmada

Yeni okunan bir roman veya
kısa öykü, yeni izlenen bir
oyun, film, müzikal veya diğer
bir gösteri, bir galerideki
resimler veya heykeller, birmüzedeki kültürel eserler arkadaşlarla tartışmada

Bir eserdeki bir karaktere yönelik kişisel yorumlamasını(karakterin psikolojik/duygusal durumu, eylemlerinin
güdüleri ve bu eylemlerin sonuçları) ana hatlarıyla
belirtebilir.

Fikirlerini ortaya koyarak ve onları örnekler ve savlarladestekleyerek, bir esere yönelik tepkilerinin açık bir
sunumunu yapabilir.

Bir eserde neleri fark edip hangi nedenle takdir ettiğini
açıklayarak, eserdeki ifade yapısına, tarza ve içeriğe
yönelik tepkilerini belli ayrıntılar vererek ifade edebilir.

Bir esere yönelik duygusal tepkisini betimleyebilirve tepkinin ne şekilde ortaya çıktığını ayrıntılı olarak
anlatabilir.

Bir öykü, roman, film veya oyundaki olay örgüsününgelişimine, karakterlere ve temalara yönelik kişisel
yorumunu ortaya koyabilir.

Yeni okunan bir roman veya
kısa öykü, yeni izlenen bir
oyun, film, müzikal veya diğer
bir gösteri, bir galerideki
resimler veya heykeller, birmüzedeki kültürel eserler arkadaşlarla tartışmada

KişiselEserin belli özelliklerine tepkilerini ana hatlarıyla ortaya
koyarak ve bu özelliklerin önemini açıklayarak, biresere yönelik kişisel yorumlamasını ayrıntılı şekilde
betimleyebilir.

Tanımlayıcı yok;bk. Cl

Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil)yönelik kişisel görüşleri ifade etmeÖğretmen veya kültürelbir kurum tarafından
düzenlenen yabancı dilokuma grubunun birüyesi olarak okunan dahakarmaşık olmayan bir
roman veya kısa öyküKültürel bir kurum
veya kulüp tarafından
düzenlenen sahneleme
veya sergideki film veya
diğer kültürel/sanatsal
eserlerKültürel bir kurum
veya kulüp tarafından
düzenlenen kültürel
bir grubun üyesi olarak
okunan veya çalışılan
roman, kısa öykü, oyun,
şiir[uygulanamaz]

Yabancı ortaklar veya
müşterilerle sosyalleşirken:
edebiyat, film endüstrisi
veya diğer kişinin ülkesine
ait büyük kültürel eserlerüzerine gündelik bir
tartışma

[uygulanamaz]

Yabancı ortaklar veya
müşterilerle sosyalleşirken:
edebiyat, film endüstrisi
veya diğer kişinin ülkesine
ait büyük kültürel eserlerüzerine gündelik bir
tartışma

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Sınıfta okunan roman, şiir,oyun, kısa öykü veya diğer
edebîeser

Bir edebiyat dersinde
okunan roman, şiir, oyun,
kısa öykü veya diğer klasik/çağdaş eserlerEğitimsel

Sayfa 226

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Bir eserin kendisini nasıl hissettirdiğini, basit sözcükler/işaretler kullanarak ifade edebilir.

Bir eserden hoşlanıp hoşlanmadığını, nedenlerini debelirterek basit bir dille ifade edebilir.

Bir eserin hangi yönlerinin özellikle ilgisini çektiğini
basit bir dille ifade edebilir.

Duygularını ve görüşlerini basit bir dille ileterek bir
esere yönelik tepkisini ifade edebilir.

Bir karakterin duygularını betimleyebilir ve bu
duyguların nedenlerini açıklayabilir.

Bir karakterin kişilik özelliklerini betimleyebilir.

Bir eserin kendisinde uyandırdığı his ve düşünceleriözetle açıklayabilir.

Hikâyenin belli bir noktasında deneyimlediği duyguları,örneğin hangi noktalarda bir karakter için kaygıya
kapıldığını, nedenleriyle birlikte betimleyebilir.

Tanımlayıcı yok.
A1öncesi

A1

A2

B1

Bir karakterin yaşadığı duygularla kendi yaşadığı
duyguları ilişkilendirebilir.

Bir öykü, film veya oyundaki olaylarla deneyimlediği
veya duyduğu benzer olayları ilişkilendirebilir.

Kendisini en çok hangi karakterle ve hangi nedenleözdeşleştirdiğini belli ayrıntılar vererek açıklayabilir.

Bir eserin belli bölümlerinin veya yönlerinin nedenözellikle ilgisini çektiğini açıklayabilir.

Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil)yönelik kişisel görüşleri ifade etme

[uygulanamaz]

Yeni okunan daha basit bir
kısa öykü veya roman, yeni
izlenen-arkadaşlarla- birfilm, müzikal yada başka birgösteriKişisel[uygulanamaz]

Bir öğretmen veya
kültürel bir kurum
tarafından düzenlenen
bir yabancı dil okuma
grubunun bir üyesi olarak
okunan daha karmaşık
olmayan bir roman veya
kısa öykü

[uygulanamaz]

Yabancı ortaklar veya
müşterilerle sosyalleşirken:
okulda işlenmiş veya
ünlü film yıldızlarınıneserleri olan kültürel miras
edebiyatına (ör. Cervantes,
Shakespeare) yönelik
gönderimler/gündelik
tartışma

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Sınıfta okunan basit bir
hikâye, peri/halk masalı
veya şiir

Daha basit kısa öykü, peri/
halk masalı veya bir derste
ya da ödev için okunan
bir romandan alıntı, sınıfta
izlenen bir videonun
hikâyesiEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 227

B2

C1

C2

Farklı eserlerin aynı temayı işlemeleri açısından nasıl
farklılaştıklarını betimleyebilir.

Örnekler vererek bir eserin karakterlerle özdeşleşmeyi nasılteşvik ettiğini değerlendirebilir.

Tematik, yapısal ve biçimsel özelliklerin farkına vararak vediğer kişilerin görüşleri ile savlarına gönderimde bulunarak,bir eser hakkında gerekçelendirilmiş görüş sunabilir.

Temaları, karakterleri ve sahneleri dikkate alarak, benzerlik
ve zıtlıkları açığa çıkartarak ve bunların aralarındakibağlantıların uyumunu ortaya koyarak, iki eser arasındakarşılaştırmalar yapabilir.

Bir eserin okuru hangi yollarla içine çektiğini (ör. beklentileroluşturup bunları altüst ederek) betimleyebilir ve
yorumlayabilir.

Bir eserin, kendi türüne ait gelenekleri ne ölçüde
benimsediğini değerlendirebilir.

Farklı dönem ve türlerden edebîeserleri de içeren geniş
çeşitlilikteki metinlerin eleştirel olarak değerini takdir
edebilir.

Bir yazıdaki dil kullanım geleneklerinin kasıtlı ihlallerine
yönelik bir eleştirel değerlendirme yapabilir.

Bir eserde yer alan yapı, dil ve retorik ögelerin belli biramaç için kullanım şeklini eleştirel olarak değerlendirebilir
ve bunların uygunluğu ile etkinliği hakkında
gerekçelendirilmiş savlar ortaya koyabilir.

Metin dilinin daha incelikli ayrımlarını, retorik etkileri
ve dilin üslup biçimsel kullanımını (ör. metafor, sıra dışısözdizimi, muğlaklık) anlam ve yan anlamları yorumlayıp“açığa çıkararak” fark edebilir.

Farklı dönem ve türlerden eserlerin (ör. roman, şiir, oyun)
ince tarz farklılıklarını ve hem örtük hem de açık anlamlarını
fark edip takdir ederek, bu metinlere yönelik eleştireldeğerlendirmeler yapabilir.

Yaratıcı metinleri (edebiyat dâhil)çözümleme ve eleştirme

Yeni okunan bir romanveya kısa öykü, yeni
izlenen bir oyun, film,müzikal veya başka birgösteri, bir galerideki
resim veya heykeller, birmüzedeki kültürel eserler- arkadaşlarla tartışırken

[uygulanamaz]KişiselBir öğretmen veya
kültürel bir kurum
tarafından düzenlenen
bir yabancı dil okuma
grubunun üyesi olarak
daha karmaşık olmayan
bir roman veya kısa öyküKültürel bir kurum
veya kulüp tarafından
düzenlenen kültürel bir
grubun internet günlüğü
ya da dergisi için bir
roman, film, yazarın veya
ressamın hayat eseri
hakkında eleştiri yazısı
yazarken[uygulanamaz][uygulanamaz]

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)
Kamusal

Bir metne aracılık etme

Bir roman, şiir, oyun, kısaöykü veya sınıfta okunanbaşka edebîbir eser

Roman, şiir, oyun, kısa öyküveya bir edebiyat dersinde
okunan başka klasik veya
çağdaş bir eserEğitimsel

Sayfa 228

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

[uygulanamaz]

Yalnızca yüksek kullanım sıklığı olan, günlük dil içeren,aşina olduğu durumları kapsayan kısa anlatılardaki
ana temaları ve karakterleri basit kalıplaşmış bir dille
belirleyebilir ve kısaca betimleyebilir.

Tanımlayıcı yok.

Yalnızca yüksek kullanım sıklığında olan günlük
dil içeren aşina olduğu durumları kapsayan kısa,basit anlatılardaki anahtar temaları ve karakterleri
betimleyebilir.

Tanımlayıcı yok.
A1öncesi

A1

A2

B1

Yeni okunan bir romanveya kısa öykü, yeni izlenen
bir oyun, film, müzikal
veya başka bir gösteri,bir galerideki resim veya
heykeller, bir müzedeki
kültürel eserler - arkadaşlarlatartışırken

KişiselBir eserdeki en önemli bölümleri ve olayları, açıkça
yapılandırılmış günlük dille ortaya koyabilir ve
olayların önemi ile bu olaylar arasındaki bağlantıları
açıklayabilir.

Yaratıcı metinleri (edebiyat dâhil)çözümleme ve eleştirme[uygulanamaz]

Bir öğretmen veya
kültürel bir kurum
tarafından düzenlenen
bir yabancı dil okuma
grubunun üyesi olarak
daha karmaşık olmayan
bir roman veya kısa öyküKamusal[uygulanamaz]

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir metne aracılık etme

Derste okunan basit bir
hikâye, peri/halk masalı
veya şiir

Derste veya ödev için
okunan daha basit kısa biröykü, peri/halk masalı veya
bir romandan alıntıEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 229

B1+

B2

B2+

C1

C2

Bir tartışmadaki görevi temel terimlerle tanımlayabilir vediğerlerinin uzmanlıklarıyla ve deneyimleriyle katkıdabulunmalarını isteyebilir.

Karmaşık olmayan sorular sorarak ve bu tip soruları
yanıtlayarak, yerine getirmesi kolay, ortak görevlerde iş
birliği yapabilir ve bir grupta ortak bir amaç doğrultusundaçalışabilir.

Örneğin kendi önerilerini ifade ederek ve başkasınınönerilerine yanıt vererek, insanların hemfikir olup olmadığını
sorarak ve alternatif yaklaşımlar önererek, paylaşılan bir
görev üzerine iş birliği yapabilir.

Bir sonraki adımda neyin dikkate alınacağını ve nasıl
ilerleneceğini önererek bir tartışmayı yeniden odaklayabilir.

Takım çalışması için hedeflerin belirlenmesine yardımcı
olabilir ve bu hedeflerin nasıl gerçekleştirileceğine yönelik
seçenekleri karşılaştırabilir.

İş birliğine dayalı çalışmanın nasıl düzenleneceğine yöneliktartışmayı teşvik etmek için sorular sorabilir.

Bir grup tartışmasında, belirtilen fikirleri ve kararları notederek, bunları grupla birlikte tartışarak ve daha sonra
grubun görüşlerini genele yapılan bir toplantıda özetleyerek,
grup sözcüsü olarak hareket edebilir.

İnsanların tepkilerine bağlı olarak, sorularını ifade etmebiçimini ayarlayabilir ve/veya grup etkileşimine müdahale
edebilir.

Etkileşimi geliştirebilir ve zarif bir biçimde tartışmayı sonucaulaştırmaya yardımcı olabilir.

Yapılan katkıları dikkate alarak, çekinceleri, anlaşmazlıkları,eleştirileri ve tepkileri en aza indirecek şekilde dile getirerek,
grup içindeki farklı bakış açılarına duyarlılık gösterebilir.

Tanımlayıcı yok; bk. C1

Akranlarla olan iş birliğine dayalı
etkileşimi kolaylaştırma

Bir problemin olası çözümleri
arasında seçim yapmak içinresmî olmayan koşullarda bir
araya gelen arkadaşlarla, aileüyeleriyle, meslektaşlarla birsöyleşi sırasında

Bir problemin olası çözümleri
arasında seçim yapmak içinresmî olmayan koşullarda bir
araya gelen arkadaşlarla, aileüyeleriyle, meslektaşlarla birsöyleşi sırasında

Farkında olduğu bir konuyu
tartışmak için resmî olmayankoşullarda bir araya gelen
arkadaşlarla, aile üyeleriyle,meslektaşlarla bir söyleşi
sırasında

KişiselKamusalGörsel desteklerle
karmaşık olmayan
bir meseleyi ele alankamusal toplantılarda

Görsel desteklerle açık
bir meseleyi ele alan
kamu toplantılarında

Görsel desteklerle özelbir meseleyi ele alankamusal toplantılarda

Görece karmaşık
olmayan bir ticariişlem esnasında; işarkadaşları arasındaki
komite toplantılarında

Odak grup
toplantılarında bir
grubun başkanı/üyesi
olarak; görece karmaşık
olmayan bir ticari işlem
esnasında; program
toplantılarında; komite
toplantıları esnasında

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Bir topluluk/dernek
toplantısında üye/başkan/moderatör
olarak; bağış toplama
etkinliği; bir projenin(ör. yeni bir bina/
tesis için) genel
sunumundaki sorucevap oturumu

Kavramlara aracılık etme

Okul/üniversitedeki bir
derste iş birliğine dayalı
basit bir görev esnasında;diğer öğretmenlerin
desteğiyle uygulayıcı
topluluk çalışmasında

Okul/üniversitedeki bir
derste iş birliğine dayalı
basit bir görev esnasında;diğer öğretmenlerin
desteğiyle uygulayıcı
topluluk çalışmasında

Okul/üniversitedeki
bir derste iş birliğine
dayalı görev esnasında;öğretmen gelişimi içinuygulayıcı toplulukçalışmasında

Bir konferansta soru-cevap
süresi boyunca öğretimüyesi/öğretim elemanı
olarak; okul/üniversitedeki
bir derste önceden
düzenlenen bir münazara
esnasında; öğretmengelişimi için uygulayıcı
topluluk çalışmasındaEğitimsel

Sayfa 230

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Önceden hazırlanmış kısa, basit öbekler kullanarak çok
basit görevlere başkalarının katkılarını davet edebilir.

A2

A1

Zaman zaman karşı tarafın söylediğini tekrar etmesini
veya farklı biçimde ifade etmesini istemek koşuluyla
başkalarının ne düşündüğünü sorarak, öneriler sunarak
ve verilen yanıtları anlayarak, yapması kolay ve pratik
görevlerde iş birliği yapabilir.

A2+[uygulanamaz]

Karmaşık olmayan bir ticariişlem esnasında

Arkadaşlar ve aile üyeleriyle
yapılan kısa bir sohbet
esnasında

Diğer katılımcıların yavaş biçimde sesletmelerive bir/
birden fazla kişinin kendisine tartışmaya katılırken veönerilerini dile getirirken yardımcı olması koşuluyla
basit, pratik, paylaşılmış görevlerde iş birliği yapabilir.

Mesleki

B1

Kamusal
Odak grup toplantıları
esnasında bir grubunbaşkanı/üyesi olarak;
görece karmaşık olmayan
bir ticari işlem esnasında;komite toplantıları
esnasında

KişiselMetin (ve söylem ortamı)

Grupta diğerlerini görüşleriyle katkıda bulunmaya davet Bir problemin olası çözümleri
edebilir.
arasında seçim yapmadanönce tavsiye istemek gibiresmî olmayan şartlardabuluşan arkadaşlar, aileüyeleri ve meslektaşlarla
yapılan kısa bir sohbet
esnasında

Akranlarla olan iş birliğine dayalı
etkileşimi kolaylaştırma

Kavramlara aracılık etme

Okul/üniversitedeki bir
derste basit ve iş birliğine
dayalı bir görev esnasındaEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 231

C1

C2Düşüncedeki tutarsızlıkları vurgulayabilir ve fikir
birliğine varma sürecinde başkalarının görüşlerine
meydan okuyabilir.

Atılacak adıma karar vermek amacıyla iş birliğine
dayalı bir tartışmada sorunları, zorlukları ve önerilerideğerlendirebilir.

Başkalarının söylediklerini bildirerek, farklı pek çok bakış
açısını özetleyerek, detaylandırarak ve tartarak, ikiliçalışma ortağıyla veya grupla bir eylem planına karar
vermek için tartışmayı şekillendirebilir.

Bir çözüm veya atılacak adım üzerinde anlaşmayı
kolaylaştırmak amacıyla yapılan çeşitli katkıları
özetleyebilir, değerlendirebilir ve ilişkilendirebilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapmaResmî olmayan şartlar altında
bir araya gelen arkadaşlar,aile üyeleri ve meslektaşlarla
farkında olduğu bir meseleyi
tartışmak için yapılan bir
sohbet esnasındaKişiselGörsel desteklerle özelbir meseleyi irdeleyen bir
topluluk toplantısında

Bir kamu/dernek
toplantısında başkan/oturum başkanı olarak; birbağış toplama etkinliği;bir projenin (ör. yeni bir
bina/tesis için) halka açık
sunumundaki soru-cevap
oturumu

Kamusal
Odak grup toplantıları
esnasında başkan/oturumbaşkanı olarak; ticari birişlem esnasında; program
toplantıları; komite
toplantıları esnasında

MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Kavramlara aracılık etme

Bir grup problem
çözme görevinde veya
projesinde veya bir sınıf
münazarasında

Bir konferansta soru-cevap
sırasında öğretim görevlisi/eğitmen olarak; okul/üniversitedeki bir derstedaha önceden düzenlenen
bir münazara esnasında;öğretmen gelişimi içinuygulayıcı toplulukçalışmasındaEğitimsel

Sayfa 232

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2

B2+

Aile ve arkadaşlarla karmaşık
bir dışarı çıkma, tatil veya
proje planlarken

Fikirleri ifade ederek ve onları ortaklaşa geliştirerek,
ayrıntıları açıklayarak ve gelecek eylem için önerilerdebulunarak, iş birliği içinde karar vermeye ve problem
çözmeye katkıda bulunabilir.

Tatilde ne yapılacağı
konusunda şiddetli görüş
ayrılıkları olan aile veya
arkadaşlarla bir tartışmada,aile birleşimi, ev yenileme
esnasında

Fikirlerini bir grup içinde sunabilir ve diğer grupüyelerinin kendi bakış açılarını yansıtan tepkilerini dile
getirmeleri için onlara sorular yöneltebilir.

Bir meselenin iki farklı yönünü lehte ve aleyhte savlar
Tatilde ne yapılacağı
sunarak ele alabilir ve bir çözüm veya uzlaşma önerebilir. konusunda şiddetli görüş
ayrılıkları olan aile veya
arkadaşlarla bir tartışmada,aile birleşimi esnasında, ev
yenileme veya ev arkadaşları
arasındaki evle ilgili birtartışma esnasında(sürpriz) parti gibi temalı
veya aşamalı sosyal etkinlik
düzenlemek için aile ya
da arkadaşlarla karşılıklıkonuşmaBaşkalarının fikir ve görüşlerini daha da geliştirebilir.

Başkalarının söylediklerini ileterek, farklı bakış açılarınıözetleyerek, detaylandırarak ve değerlendirerek bir
gruptaki tartışmayı düzenlemeye yardımcı olabilir.

Bir arkadaşa maddi veya aile
problemini nasıl çözeceği
yönünde yardım ederken,
bir aile etkinliği planlarken,
ör. düğün veya yıldönümü
partisiKişiselKarmaşık bir görevde çözülmesi gereken ana sorunu
ve dikkate alınması gereken önemli hususları
vurgulayabilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma
MeslekiYerel ve sosyal bir
probleme (ör. güvenlik,
vandallık, trafik durumu,yeşil alan ve/veya imkân/hizmet eksikliği ve/veyaçözüm arayan bir topluluk
toplantısında

Herkese açık bir etkinlik
düzenlemek için yapılan
bir topluluk toplantısında
kulüp üyesi olarak

Strateji veya proje planlama
toplantısının bir üyesi
olarak; bir proje üzerine
ortak çalışma esnasında

Strateji veya proje planlama
toplantısının bir üyesi
olarak; bir proje üzerine
ortak çalışma esnasında(siyasi) bir kampanya veya Bir strateji veya proje
proje ve/veya bir kulüp
planlama toplantısında
tarafından düzenlenenbaşkan/üye olarak
bir etkinlik için yapılan bir
toplantının üyesi/başkanı/
oturum başkanı olarak

KamusalMetin (ve söylem ortamı)

Kavramlara aracılık etme

Bir grup problem çözme
görevi veya projesini
tamamlarken veya bir sınıf
münazarasında, öğretmengelişimi için uygulayıcı
topluluk çalışmasında

Sınıf arkadaşlarıyla/meslektaşlarla bir grupödevi veya projesi, eğitim
gezisi veya değişim
ziyaretini planlarken

Ortak eleştiri yazısı veya
araştırma projesi tasarlama
gibi bir grup ödevini
tamamlarken, bir değişim
ziyareti veya projesi
planlarkenEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 233

Önceden hazırlanması koşuluyla çok basit sözcükleri/işaretleri ve öbekleri kullanarak bir fikri ifade edebilir vebaşkalarının ne düşündüğünü sorabilir.

Basit bir şekilde önerilerde bulunabilir.

Takip ettiğini göstermek için, basit yorumlar yapabilir ve
ara sıra soru yöneltebilir.

Uygun sorular sorarak, hitap ettiği kişinin kendisinin nedemek istediğini anlayıp anlamadığından emin olabilir.

Karşılıklı anlayışı kontrol etmek ve fikirlerin farklı yönlere
sapmadan geliştirilmesine yardımcı olmak için birininsöylediklerinin bir kısmını tekrarlayabilir.

Bir grup üyesinden görüşlerinin gerekçesini/gerekçelerini vermesini isteyebilir.

Bir tartışmanın odağını korumak içinsorular, yorumlar ve
yeniden yapılandırmalar kullanabilir.

Tanımlayıcı yok.
A1öncesi

A1

A2

A2+

B1

B1+

Amacı belirterek ve çözülmesi gereken ana meseleyi
basit bir şekilde açıklayarak, karmaşık olmayan bir iş
birliğine dayalı görevdeki çalışmayı düzenleyebilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma

Bir akşam dışarı çıkma
seçenekleri tartışmasında,bir parti düzenlerken veya ev
kurallarına karar verirken

Ev arkadaşları veya
arkadaşlarıyla evin yeniden
nasıl düzenleneceği, bir şeyin
nasıl tamir edileceği ve bir
etkinliğin nasıl düzenleneceği
konusundaki bir tartışmada

Kişisel[uygulanamaz]Ulaşım, uygulamaları
planlama veya topluluk
politikası/etkinlikleri gibi
yerel konular hakkındaki
bir kamuoyu görüş alımı
toplantısına katılırken

KamusalBir proje üzerine ortakçalışma esnasında

bir proje üzerine ortakçalışma esnasında

Proje planlama
toplantısında;MeslekiMetin (ve söylem ortamı)

Kavramlara aracılık etme

Bir grupla problem çözme
görevi veya projesinde

Bir grup problem
çözme görevi veya
projesinde veya bir sınıf
münazarasındaEğitimsel

Sayfa 234

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

C1

C2

[uygulanamaz]Aşamalar arasında yumuşak geçişler sağlayarak çeşitli
ve dengeli genel toplantı, grup ve bireysel çalışma
düzenleyebilir.

Tartışmayı yeniden yönlendirmek, bir kişinin baskın
olmasını engellemek veya rahatsız edici davranışlarınüstüne gitmek için diplomatik müdahaledebulunabilir.

Resmî koşullarda buluşan
arkadaşlar ve aile üyeleriyle
yapılan kısa bir sohbet
esnasında

[uygulanamaz]KişiselEtkileşimdeki örtük eğilimleri fark edebilir ve tartışma
gidişatına rehberlik etmek için uygun adımlar atabilir.

Katılımcıların ihtiyaçlarına ve etkinliğin
gerekliliklerine göre farklı roller (kaynak kişi, aracı, üstdenetçi vb.) üstlenebilir ve bireyselleştirilmiş desteksağlayabilir.

Etkileşimi yönetme

yerel, bölgesel, ulusal
ve uluslararası seviyede
siyaset/ gönüllü/hayır kurumu/dernek
toplantısında veya spor
etkinliklerinde

Bir topluluk toplantısında
üye/başkan/oturumbaşkanı olarak;

Mesleki

İşi yürütme yöntemi
hakkındaki bir toplantıda;bir projedeki iş birliğine
dayalı çalışma esnasında

Bir danışma toplantısında/bir kuruluştaki politika/
yapı değişikliği üzerine
oturumlarda; meslekigelişim oturumlarında;ortak kurumlarda başka birişteki karmaşık iş birliğine
dayalı proje işleri esnasında

Durum (ve roller)
KamusalKavramlara aracılık etme

Grupla/ikili çalışma
gerektiren etkinlikler, iş
birliğine dayalı etkinlikler,düşün/eşleştir/paylaş,okulda/üniversitede projeçalışması veya öğretmeneğitimi esnasında; protesto/
muhalefet, okul gezisi
düzenleyen veli/öğrenci
toplantısında; doktora
atölye çalışmasındaEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 235

B2+İnsanların dikkatini görevin çeşitli yönlerine odaklamak
amacıyla yerinde sorular sorarak ve önerilerdebulunarak destekleyici bir şekilde araya girebilir.

Bir grubu göreve geri döndürmek veya eşit dağılımlı
katılım sağlamak için, araya girip müdahale etmeden,
bireysel ve grup çalışmalarını izleyebilir.

İşbirliğine dayalı grup çalışmasını verimli bir şekilde
düzenleyebilir ve yönetebilir.

Etkileşimi yönetme[uygulanamaz]KişiselBir topluluk toplantısında
üye/başkan/oturumbaşkanı olarak; yöresel,bölgesel, ulusal veuluslararası seviyedeki
bir siyasi/gönüllü/hayır kurumu/dernek
toplantısında veya spor
etkinliklerindeEğitimsel

Bir kurumdaki politika/
yapı değişikliği üzerine
yapılan biristişare
oturumunda; meslekigelişim oturumlarında;ortaklık yapılan kurumdakibaşka bir işteki karmaşık iş
birliğine dayalı projelerdeçalışırken

Grupla/ikili çalışma
gerektiren etkinlikler, iş
birliğine dayalı etkinlikler,düşün/eşleştir/paylaş,okul/üniversitede projeçalışması veya öğretmeneğitimi esnasında;protesto/ muhalefet, okul
gezisi düzenleyen veli/
İşi yürütme yöntemleriöğrenci toplantısında;üzerine yapılan bir
doktora atölye
toplantıda, bir proje üzerineçalışmasında
yapılan iş birliğine dayalıçalışma esnasında

Mesleki
Bir kurumdaki politika/yapıdeğişikliği üzerine yapılan
bir istişare oturumunda;
mesleki gelişim
oturumlarında; ortaklık
yapılan kuramdaki karmaşık
iş birliğine dayalı projelerdeçalışırken

Durum (ve roller)
KamusalKavramlara aracılık etme

Sayfa 236

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Belirli ve açık bir şekilde
ifade edilmiş bir hedefi
olan bir topluluk
toplantısında üye/başkan/oturum başkanı olarak;grupla çalışılan belirli birhedefi olan festivalde

Bir etkinliği düzenlemek için basit, açık yönergelerverebilir.

Gerektiğinde ifadesini oluşturmada destek alması
durumunda, ortaklaşa çalışan bir gruba çok basit
yönergeler verebilir.

Tanımlayıcı yok.

B1+

B1

A2

A1

Tanımlayıcı yok.
A1öncesiBakım vb. rutin şartlarıkabul etmek için bir
yerdeki sakinlerle yapılan
toplantıda

Bir tartışma sırasında gruptakileri görüşlerini ifade
etmeye davet ederek söz alma sırasını düzenleyebilir.

Bir topluluk toplantısında
üye/başkan/oturumbaşkanı olarak; yöresel,bölgesel, ulusal veuluslararası seviyedeki
bir siyaset/gönüllü/hayır kurumu/dernek
toplantısında veya spor
etkinliklerinde

KamusalBelirli ve açık bir şekilde
ifade edilmiş bir hedefi
olan bir topluluk
toplantısında üye/başkan/oturum başkanı olarak;grupla çalışılan belirli birhedefi olan festivalde[uygulanamaz]KişiselMesleki

Bir işi yürütme yöntemleriüzerine yapılan bir
toplantıda, bir projede
yapılan iş birliğine dayalıçalışma esnasında, yeni
işi yürütme yöntemleri/donanım tanıtımı için
yapılan bir personel
toplantısında

Küçük bir iş ekibi
toplantısında bir ekip üyesi
olarakBirişi yürütme yöntemleriüzerine yapılan bir
toplantıda, bir proje için
yapılan iş birliğine dayalıçalışma esnasındabaşkanı/ üyesi olarak

Odak grup toplantıları
esnasında bir grubun

Durum (ve roller)

Bir grubu yeni yönlendirmelerle göreve döndürmek
veya daha eşit dağılımlı bir katılımı teşvik etmek için
gerektiğinde müdahale edebilir.

B2

Problem çözümünü veya öneri seçeneklerinideğerlendirmeyi içeren küçük gruplardaki iş birliğine
dayalı tartışmanın temel kurallarını açıklayabilir.

Grup çalışması için açık yönergeler vererek iş birliği
sürecinde katılımcıların farklı rollerini açıklayabilir.

Etkileşimi yönetme

Kavramlara aracılık etme

Okulda/ üniversitede
açıkça yapılandırılmış iş
birliğine dayalı bir etkinlik
esnasında

Grupla/ikili çalışma
gerektiren etkinlikler, iş
birliğine dayalı etkinlikler,düşün/ eşleştir/ paylaş,okul/üniversitede projeçalışması veya öğretmeneğitimi esnasında;protesto/ muhalefet, okul
gezisi düzenleyen veli/öğrenci toplantısında;doktora atölyeçalışmasındaEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 237

C1

B2

B2+

Mantıksal akıl yürütmeyi (ör. varsayımda bulunma,çıkarım yapma, çözümleme, doğrulama ve tahminetme) teşvik etmek amacıyla, farklı katkıları temel alıpgeliştiren bir dizi açık soru sorabilir.

C2İnsanlardan bir fikrin nasıl tartışılan ana konuyauyduğunu açıklamalarını isteyebilir.

İnsanların fikirlerini temel alıp onları geliştirebilir ve bu
fikirleri tutarlı bir düşünce serisiyle ilişkilendirebilir.

İnsanları düşüncelerini genişletmeye ve görüşlerinidoğrulamaya veya netleştirmeye teşvik etmek içinsorular sorabilir ve geri bildirimler verebilir.

Bir kavram veya çözüm bulmak amacıyla bir gruptakikişileri birbirlerinin bilgi ve fikirlerini temel alıp bu bilgi
ve fikirleri geliştirmeye teşvik edebilir.

Bir gruptaki kişileri düşüncelerini betimlemeye vedetaylandırmaya teşvik edebilir.

Karmaşık soyut konular üzerine olan bir tartışmada,sorular yöneltip ve başkalarını akıl yürütmelerini
detaylandırmaya teşvik edip tartışmaya yön verip,
fikirlerin geliştirilmesine etkili bir şekilde öncülük
edebilir.

Kavramsal konuşmayı teşvik etme
Arkadaşlarla ve akrabalarlasosyal ve politik olaylar
tartışırken

KişiselBir eylem planının
tartışıldığı bir halk
toplantısında

Mesleki
Bir proje çalışma grubu
toplantısı ve beyin fırtınası
oturumlarında öncülük
ederken

Durum (ve Roller)
KamusalKavramlara aracılık etme

Bir seminer yönetirken,
ders verirken sınıf
tartışması veya münazarası
faaliyetindeyken, birkonferansın soru-cevap
bölümündeki bir öğretim
elemanı olarak

Bir seminer yönetirken,
ders verirken, sınıf
tartışması veya münazarası
faaliyetindeykenEğitimsel

Sayfa 238

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Tanımlayıcı yok.
A1öncesiA1

Bir akşam dışarı çıkmak için
seçenekleri konuşurken

Bir fikre yönelik ilgisini göstermek için basit, birbirinden
kopuk kelimeler/işaretler ve sözel olmayan belirtkeler
kullanabilir.

A2

Birine neden bir şeyi düşündüğünü veya bir şeyin nasılolacağını düşündüğünü sorabilir.

Arkadaşlar ve akrabalarla bir
şey tartışırken

İnsanlara nasıl akıl yürüttüklerini açıklamaları içinsorular sorabilir.

[uygulanamaz]

Kamusal bir toplantıdaUlaşım, planlama
uygulamaları veya
topluluk politikası/
etkinlikleri gibi yerel
konular hakkında
kamusal bir danışma
toplantısına katılırken

[uygulanamaz][uygulanamaz]

Açıklanan kavramların anlaşılıp anlaşılmadığını
denetlemek için uygun sorular sorabilir.

Birinin belli bir fikir hakkında ne düşündüğünü sorabilir. Bir akşam dışarı çıkmak
için aile, arkadaşlar veya ev
arkadaşlarıyla seçeneklerikonuşurken, bir parti
düzenlerken

B1

B1+

KamusalFilm, oyun veya başka
Ulaşım, planlama
bir biçimdeki arkadaş veuygulamaları veya
akrabalarla yapılan eğlenceler topluluk politikası/
etkinlikleri gibi yerel
konular hakkında
kamusal bir danışma
toplantısına katılırken

KişiselMeslekiEğitimsel[uygulanamaz]

Takım çalışmaları sırasında,bir proje üzerine iş birliğine
dayalı çalışmalarda

Basit bir grup etkinliğinde

Basit bir sınıf tartışması
veya münazarası
faaliyetindeyken

Sınıftaki diğer öğrencilerlebasit bir sınıf tartışması
veya münazarasında

Proje çalışma grubu
Sınıf tartışması
toplantıları ve beyin fırtınası veya münazarası
oturumları; iş birliğine
faaliyetindeyken
dayalı proje çalışmaları
sırasında

Durum (ve Roller)İnsanlardan yapmış oldukları bir açıklamadaki belirli
noktaları detaylandırmalarını isteyebilir.

Kavramsal konuşmayı teşvik etme

Kavramlara aracılık etmeÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 239

B2+

C1

C2

Arkadaşlar ve/veya
akrabalarla sosyal veya kişisel
meseleleri veya gayriresmî
çok kültürlü bir ortamda
hareket etme yollarını
tartışırken

Arkadaşlar ve/veya aile
ile yapılan çok kültürlü
toplantılar veya şahsi olarak
alakalı olan kutlamalardaİçinde yer alanların aşina olmadığı belirli bir durumda
nasıl ilerleneceğine yönelik bir fikir birliği oluşturmak
için sosyokültürel gelenekler hakkındaki bilgisinden
yararlanabilir.

Kültürlerarası karşılaşmalarda, kendi dünya görüşü
dışındaki bakış açılarını takdir ettiğini gösterebilir ve
kendisini bağlama uygun bir şekilde ifade edebilir.

Hassas meselelerde üçüncü
şahıslardan gelen haberleri
verirken/getirirken

Arkadaşlar ve/veya aile
ile yapılan çok kültürlü
toplantılar veya şahsi olarak
alakalı olan kutlamalardaKişiselİnsanların söylenenleri veya yazılanları nasıl
yanlış anlayabileceklerini tahmin edebilir ve farklı
kültürel bakış açılarına yorum yaparak ve onları
yorumlayarak ilgili meseleye yönelik olumlu etkileşimin
sürdürülmesine yardımcı olabilir.

Belirsizlikle başa çıkarak, tavsiye ve destek sunarak
ve yanlış anlamaları önleyerek kültürlerarasıkarşılaşmalarda ortak iletişim kültürüne katkıdabulunan bir aracı olarak hareket edebilir.

Hassas bir tartışmayı, ince ayrımların ve örtük
eğilimlerin farkında olarak etkili bir şekilde
yönlendirebilir.

Sosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıkları dikkate
alarak kendi topluluğunun ve diğer topluluklarınüyeleri arasında etkili ve doğal bir şekilde aracılık
yapabilir.

Çoğul kültürlü bir ortama imkân sağlama
KamusalDurum (ve Roller)
Mesleki

Çok taraflı bir sözleşmeninşartlarını tartışırken, başka
bir ülkedeki yasaları veya
düzenlemeleri açıklarken

Mahalledeki bireyler ve
gruplarla etkileşimde

Farklı bir kültürelarka plandan gelen iş
arkadaşlarına işle ilgili
sorunların üstesinden
gelmeleri için yardım etme

Çok kültürlü bir kamuÇok uluslu bir ortamda,
toplantısı sırasında, çoküst yönetim düzeyinde bir
kültürlü bir ortamda
toplantı sırasındaalışverişte, seyahatte veya
halkla ilişkilerle uğraşırken

Örneğin evlilik, boşanma,çocuk velayeti ile ilgili çok
kültürlü bir rehberlik vedanışma oturumunda

Çok kültürlü bir kamuÇok uluslu bir ortamda,
toplantısı sırasında, çoküst yönetim düzeyinde bir
kültürlü bir ortamda
toplantı sırasındaalışveriş yaparken,
seyahat ederken veya
halkla ilişkilerle uğraşırken

İletişime aracılık

Kaynaştırma eğitimini
desteklerken

Çok uluslu bir eğitim
ortamında bir seminerdeÇok uluslu bir sınıfa
üniversite seviyesinde dersverirkenÇok uluslu bir eğitim
ortamında bir seminerdeEğitimsel

Sayfa 240

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B1+

B2

B2+

İlgi alanlarını paylaşan yeni
bir arkadaşa/arkadaş grubunatanıştırıldığında veya birini
tanıştırdığında
Arkadaşlar ve oda
Bir yolculuk sırasında
arkadaşlarıyla ortak etkinlikler seyahat arkadaşlarıyla
düzenlerken
ortak etkinliklerde,

Farklı fikirleri, duyguları ve bakış açılarını anladığını vetakdir ettiğini ifade ederek ve katılımcıları birbirlerinin
fikirlerine katkıda bulunmaya ve o fikirlere yönelikgörüşlerini belirtmeye davet ederek, ortak bir iletişim
kültürünü teşvik edebilir.

Farklı kültürel yönelimlere sahip insanlarla, görüş vebakış açılarındaki benzerlikleri ve farklılıkları tartışarak,iş birliği içinde çalışabilir.

Tatil süresince, yerel
halklaFarklı kültürel arka
plandan gelen arkadaş ve
akrabalarla günlük karşılıklıkonuşmalarda
Arkadaşlar ve oda
arkadaşlarıyla ortak etkinlik
düzenlerkenKarşılıklı konuşma başlatarak, basit soru ve yanıtlarla
ilgi ve empati göstererek ve aynı fikirde olduğunu vekarşı tarafı anladığını ifade ederek kültürlerarası iletişimi
destekleyebilir.

Kültürlerarası karşılaşmalarda, grupta bulunan diğer
kişilerin farklı duygu ve dünya görüşleri olduğunun
ayırdına vararak, destekleyici bir şekilde hareket
edebilir.

Çok kültürlü bir topluluk
toplantısında

Çok kültürlü bir topluluk
toplantısındaDiğer kültürlerden insanlarla iş birliği yaparken ortak
usul ve esaslar oluşturmak amacıyla çalışma şeklinde
uyarlamalar yapabilir.

halka açık etkinliklerdeki(ör. festivaller, söyleşiler,
gösteriler) akran
etkileşiminde

Halka açık etkinliklerdeki(ör. festivaller, söyleşiler,
gösteriler) akran
etkileşimindeÇok kültürlü konularda
bir kamu tartışmasını
yönetirken

Halka açık etkinliklerdeki(ör. festivaller, söyleşiler,
gösteriler) akran
etkileşiminde

KamusalFarklı kültür veya geçmişten
gelen kişilerin dâhilolduğu potansiyel olarakanlaşmazlığa açık özeldurumlardaKişiselMesleki

Meslektaşlarla basit
görevler, çalışma
saatleri, tatiller hakkında
tartışmalardaİşle ilgili telefongörüşmeleri ve karşılıklıkonuşmalarda meslektaşlar
arasında

Meslektaşlarla uluslararası
ticari politikalarınuygulanması üzerinetartışırken

Meslektaşlarla basit
görevler, çalışma
saatleri, tatiller hakkında
tartışmalardaDiğer ülkelerden gelen
meslektaşlarına şehir veya
şirket binası çevresindeeşlik ederken

Uluslararası ticari
politikaların uygulanmasını
meslektaşlarla tartışırken

Durum (ve Roller)

Kültürlerarası karşılaşmalar sırasında meydana gelen
yanlış anlamaları ve yanlış yorumlamaları, şüpheleri
gidermek ve tartışmayı ilerletmek amacıyla aslında
kastedileni belirterek, açığa kavuşturabilir.

Çoğul kültürlü bir ortama imkân sağlama

İletişime aracılık

Çok kültürlü bir eğitim
ortamında verilen bir
seminerde

Okul dışı etkinliklerde okul
arkadaşlarıyla

Çok kültürlü bir eğitim
ortamında verilen bir
seminerde

Okul arkadaşlarıyla
akademik etkinliklerdeEğitmen olarak
kültürlerarası merkezlerdeçok kültürlü ilköğretim
sınıfına öğretmenlik
yaparken

Uluslararası bir kampüste
bir eğitmen olaraköğrenciler arasındakianlaşmazlıklarla uğraşırken

EğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 241

A1

Tanımlayıcı yok.
A1ÖncesiBasit sözcük, işaret ve sözel olmayan belirtkelerlesamimi bir tavır ve ilgi göstererek, başkalarını katkıdabulunmaya davet ederek ve doğrudan doğruya
kendisine hitap edildiğinde anlayıp anlamadığını
belirterek, kültürlerarası bilgi alışverişini kolaylaştırabilir.

A2

Dil ve kültüre ilişkin değerler ve tutumlar hakkında basit
bir şekilde bilgi alışverişinde bulunarak ortak bir iletişim
kültürünün gelişmesine yardımcı olabilir.

Bir konuda anlaşmaya varıldığını belirtmek, davet
etmek, teşekkür etmek vb. şeyler için sınırlı birbirikimden yararlanırken, insanlardan bir şeyleri
açıklamalarını ve söylediklerine açıklık getirmelerini
istemek için basit sözcükler/işaretler kullanarak
kültürlerarası bilgi alışverişine katkıda bulunabilir.

B1

Farklı kültürel geçmişe sahip insanları tanıtmak
ve bazı soruların ilgili kültürlerde başka biçimde
algılanabileceğinin farkında olarak soru sorup
cevaplamak için sınırlı bir birikim kullanarak
kültürlerarası alışverişi destekleyebilir.

Çoğul kültürlü bir ortama imkân sağlama
Arkadaşlar, akrabalar ve
ziyaretçiler arasındakikarşılıklı basit, resmî olmayan
bir konuşmada

KişiselKamusalMesleki

Yeni işe başlayan biri iş
ortamında tanıtılırken

Yeni işe başlayanları işortamında karşılarken

Durum (ve Roller)

Restoranlardaki basit kısakonuşmalarda ve karşılıklıkonuşmalardaİletişime aracılık

Bir öğrenci olarak gruba
yeni gelen bir öğrenciyikarşılarken

Okul spor takımına
öğrencileri bir öğretmen
olarak karşılarkenEğitimsel

Sayfa 242

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2İlgi alanlarına giren konularda, (A dilinde)söylenenlerin anlamını, önemli açıklamaların vebakış açılarının önemini aktararak ve gerektiğinde
açıklayarak, ihtiyaç olursa muhatapların netlik
kazandırması koşuluyla, (B dilinde) iletebilir.

Arkadaşlar/akrabalar/konuklar/ev sahipleri ileönemli güncel konularüzerine bir tartışmada

Arkadaşlar/akrabalar/konuklar/ev sahipleri ile
yurtdışında öğrenim veya
iş meseleleri hakkında birtartışmada

Ziyaret için başka bir ülkeden
gelen konuklarla

Ayrıntılı bilgileri aktararak, her iki tarafın da dikkatiniarka plan bilgilerine ve sosyokültürel ipuçlarınaçekerek ve gerektiğinde açıklayıcı ve tamamlayıcı
sorular yönelterek /açıklamalar yaparak (A ve B
dilleri arasında) aracılık yapabilir.

C1

Kültürel ipuçlarını uygun şekilde yorumlayarak ve
gerektiğinde ek açıklamalar yaparak, kendi alanında(A dilinde) yapılan bir karşılama konuşmasında, biranekdot/anı paylaşımında veya bir sunumda, sunan
kişinin konuşma sırasında sık sık aracılığa yönelik
duraklaması koşuluyla, söylenenlerin anlamını (Bdilinde) iletebilir.

Konuklarla resmî bir
toplantıda, karmaşık tören,demeç, karşılıklı konuşma
veya tartışmalarda çeviri
yaparkenÖnemli bilgileri açık ve özlü bir şekilde aktararak ve
kültürel göndermeleri açıklayarak, kişisel, akademikve mesleki ilgi alanına giren (A dilinde) geniş
çeşitlilikteki konularda söylenenlerin anlamını (Bdilinde) akıcı bir şekilde iletebilir.

B2+konuklarla bir araya gelince

C2

Arkadaşlar/akrabalar/konuklar/ev sahipleri ile
bir tartışmada (ör. politika,
edebiyat üzerine)KişiselÇok çeşitli genel ve uzmanlık gerektiren konularda,(A dilinde) söylenenlerin anlamını, uygun tarz veüslubu koruyarak, daha ince anlam ayrımlarını
ileterek ve sosyokültürel imaları detaylandırarak,(B dilinde) açık, akıcı, iyi yapılandırılmış bir şekilde
iletebilir.

Resmî olmayan durumlarda aracı görevi
üstlenme (arkadaş ve meslektaşlarla)

Rehberli bir ziyaret
sırasında (ör. bir sergide)

Rehberli bir ziyaret
sırasında

Kamusal bir toplantı,
kültürlerarası bir
etkinlikte

Halka açık bir konuşma,siyasi bir toplantı, dini birtören sırasında

Konuk meslektaşların
katıldığı bir akşam
yemeğinde

Bir şirket, fabrika, okul
yerleşkesine yapılanziyaretlerde

Konuk ortak veya
müşterilerle, uluslararası
ekiple düzenleme, proje,
kaynak planlaması
hakkında yapılan bir
tartışmada

Uluslararası birkonferans, etkinlik,
müzakere görüşmesi gibi
düzenlemeler sırasında
yapılan tartışmalardaBaşka bir ülkeyi iş nedeniyle
ziyaret sırasında yapılan
bir yönetim toplantısında,sosyal veya kültürel bir
etkinlikte

MeslekiDurum (ve Roller)
Kamusalİletişime aracılık

Bir okul etkinliğinde veya veligörüşme günündeÇocuğun okul performansınıkonuşmak üzere yapılan bir
veli-öğretmen görüşmesinde,
bir okul değişim programı
kapsamında ziyaret eden
müdür, öğretmen veöğrencilerle

Bir çocuğun okul
performansını konuşmak
üzere yapılan bir veliöğretmen görüşmesinde,uzmanlık alanı hakkında
yapılan bir tartışmada bir
akademisyenle birlikte

Bir araştırma projesi
kapsamında bir mülakatsırasında, bir konferans veya
seminerde

Velilerle bir ödül töreni, başka
bir okuldan gelen konuklarahoş bir karşılama veya bir
sunum yaparken bir okul
etkinliğinde, bir internet
sunumunda, tartışma ve
münazaradaEğitimselÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 243

B1Başkalarının ifade ederken kendisine yardımcı
olması koşuluyla, başkaları hakkındaki (A dilinde)kişisel detayları ve basit, tahmin edilebilir bilgileri (Bdilinde) iletebilir.

A2

A1

Tanımlayıcı yok.
A1öncesiBaşkalarının kendisine ifade ederken yardımcı
olması koşuluyla, kişisel isteklerine ve ihtiyaçlarına
yönelik bilgi paylaşarak, tahmin edilebilir günlük
durumlarda (A dilinde) söylenenlerin ana noktasını(B dilinde) iletebilir.

A2+

Muhatapların açık bir biçimde sesletmelerive
kendisinin açıklama isteyebilmesi ve kendini nasıl
ifade edeceğini planlamak için ara verebilmesi
koşuluyla, önemli nezaket kurallarına uyarak,kişisel ilgi alanındaki konular hakkında (A dilinde)söylenenlerin ana anlamını (B dilinde) iletebilir.

B1+

Açık bir biçimde sesletilmesive kendisinin tekrar ve
açıklama talep edebilmesi koşuluyla, temel kültürelâdetlere uyarak ve önemli bilgileri aktararak, günlük
durumlarda (A dilinde) söylenenlerin genel anlamını(B dilinde) iletebilir.

Karmaşık olmayan olgusal bilgileri ve açık kültürel
göndermeleri aktararak, ilgi alanlarındaki konularda(A dilinde) söylenenlerin ana anlamını, önceden
hazırlanabilmesi ve muhatapların günlük dildeaçıkça ifade etmesi koşuluyla, (B dilinde) iletebilir.

Resmî olmayan durumlarda aracı görevi
üstlenme (arkadaş ve meslektaşlarla)

Bir konuğu aileye/arkadaş
çevresine tanıştırırken

İnternet veya tesisat gibi
hizmetlere başvuru amacıyla
akrabalar ve arkadaşlar içintelefonda çeviri yaparkenDışarı çıkmak amacıyla
yapılan bir düzenlemeiçin arkadaşlar, akrabalar,
ziyaretçiler ile yapılankarşılıklı bir konuşmada

Arkadaşlar ve akrabalarile (aile, iş, günlük olaylar
hakkında) günlük karşılıklıkonuşmadaKişiselHizmet veren bir kamu
kurumunda, nüfus
müdürlüğü şubesi gibi

Hizmet veren bir kamu
kurumunda, nüfus
müdürlüğü gibi

Konuklarla geçmiş,hobiler ve eğitim
hakkında bir restorandakarşılıklı konuşurken

Bir yolculuk veya tatil
sırasında (ör. seyahat,
hobiler ve ilgi alanlarıüzerine) diğer yolculuk
edenlerle gündelikkarşılıklı konuşmada

Bir müşterinin ziyareti
sırasında

Bir müşterinin ziyareti
sırasında

İşyerinde bir hoşça kal
partisi düzenlerken

Meslektaşlar ve iş
arkadaşlarıyla günlük
karşılıklı konuşmalarda(ör. ilgi alanları, iş, günlük
olaylar üzerine)

MeslekiDurum (ve Roller)
Kamusalİletişime aracılık

Kendi geldiği ülkeden gelen
yeni bir öğrenci ile

Gelen ve giden öğrencilerinolduğu bir okul değişim
programı sırasında,çocuğun okul performansınıkonuşmak üzere yapılan bir
veli-öğretmen görüşmesindeEğitimsel

Sayfa 244

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2

B2+

C1

C2

Ev sahipleri/kiracılar ile
olan anlaşmazlıklarda (ör.
bir apartman dairesinde
meydana gelen hasarın mali
sorumluluğu hakkında)Neyin üzerinde anlaşmaya varıldığının ve tarafların her
birinden ne beklendiğinin açık ve doğru bir özetini
yapabilir.

Sorular sorarak, ortak payda alanlarını belirleyebilirve her iki tarafı da olası çözümleri vurgulamaya davet
edebilir.

Anlaşmazlık içindeki tarafların görüşlerini daha açık birşekilde yeniden belirleyerek ve ihtiyaç ve hedeflerineöncelik vererek, birbirlerini daha iyi anlamalarınayardımcı olabilir.

Ev arkadaşları arasında ev
kuralları konusunda biranlaşmazlık olduğunda,
akrabalarla çocuk veya
yaşlı bakımına ilişkin
sorumluluklar ve önlemlere
yönelik kararlar hakkında
tartışırken

Ev arkadaşları arasında
ev kuralları hakkında biranlaşmazlık olduğunda,
akrabalarla çocuk veya
yaşlı bakımına ilişkin
sorumluluklara dair kararlarve önlemler hakkında
tartışırken

Arkadaşlar veya aileüyeleri arasında kişisel
veya toplumsal meseleleri
tartışırken anlaşmazlıktaKişiselAnlaşmazlık içindeki tarafların fikir birliğine varmalarınayardımcı olmak amacıyla, mahcubiyet veya gücenmeyi
en aza indirmek için, açık uçlu, tarafsız sorular sorarak
muhtemel çözümleri ortaya çıkarabilir.

Anlaşmazlık içindeki tarafların yeni bir bakış açısına
geçmelerini önermek için ikna edici bir dil kullanabilir.

Anlaşmazlık içindeki her iki taraftan, görüşlerinin
merkezinde ne olduğunu ve belirli durumlarda
nelerden vazgeçmeye istekli olduklarını belirlemeleri
için diplomatik bir talepte bulunabilir.

Taraflardan her birinin anlaşmaya yönelik
gereksinimlerinin ayrıntılı olarak anlaşıldığını göstermekiçin tekrar ve açımlama kullanarak farklı bakış açılarına
hassasiyet gösterebilir.

İlkesel bir mesele üzerinde, başkalarının bakış açılarınasaygı gösterirken, kendinden emin ama diplomatik birduruş sergileyebilir.

Duruma ve kültürel algılara bağlı olarak, herhangi bir
yorumu diplomatik bir biçimde ifade ederek, rahatsız
edici bir katılımcıyla zarif bir biçimde ilgilenebilir.

Hassas durumlarda ve anlaşmazlıklarda
iletişimi kolaylaştırma
KamusalEğitimselÖrgütsel ve işlevselçatışmaların çözümündeÖrgütsel ve işlevselçatışmaların çözümünde

Müzakerelerde, kesintiler
ve yeniden yapılanma
tartışmalarındaİşlevsel olmayan grupçalışmasında, akranaracılığını düzenlerken ve
yönetirken veya iki öğrenci
grubu arasındaki biranlaşmazlıkta

Zorba davranış veya ırkçı/
cinsiyetçi tahrik içeren okulşiddet olaylarındaMağazalarda, ulaşım
araçlarında, bankalardabaşkalarına fatura
veya hizmetlerle ilgilişikâyetlerde yardım
etmek

Bir kaza ile ilgilianlaşmazlıklardaİşyerinde küçükanlaşmazlıklar sırasındaİşlevsel olmayan grupçalışmasında aracılık
yaparken, akranÇalışanlar arasındaki günlük aracılığını düzenlerken ve
Restoranlarda,
olumsuz etkileşimlerle
yönetirken veya iki öğrencisinemalarda veya diğer
uğraşırken
grubu arasındaki bir
halka açık yerlerdeanlaşmazlıkta
Toplu
pazarlıktaveyaişüçüncü şahısları etkileyentahkimindetartışmalarda

Paket tatilde veya halka
açık bir olayda yaşanan
bir meselede

Paket tatilde veya halka
açık bir olayda yaşanan
bir meselede

MeslekiZor bir duruma giren iş
Rahatsız edici sınıfbirliğine dayalı çalışmalarda davranışlarında

Durum (ve Roller)

Toplumlararası çatışma/gerilim olan bir durumda

İletişime aracılıkÇevrim İçi Etkileşim Ve Aracılık Etkinliklerinin Tanımlayıcıları İçin Farklı Alanlarda Kullanım Örn. Sayfa 245

Bir tartışma sırasında veya
tartışma sonrasında, ev
arkadaşı üzgün olduğu
zamanİnsanların aynı fikirde olmadığını veya birinin bir
sorunu olduğunu fark edebilir ve anlayış göstermekiçin ezberlenmiş, basit ifadeler (ör. “Anlıyorum.” veya “İyimisin?”) kullanabilir.

A2

A1

Tanımlayıcı yok.
A1öncesi

Ev arkadaşları arasındaki ev
sorumlulukları hakkındaki
tartışmalardaİnsanların ne zaman aynı fikirde olmadığını veya
etkileşimde zorlukların ne zaman oluştuğunu farkedebilir ve uzlaşmayı ve anlaşmayı sağlamak içinezberlenmiş, basit öbeklere başvurabilir.

B1

Bir partide, dışarı
gezmeye çıkıldığında,istasyon veya müze gibi
kamusal bir alanda

Bir tartışma sırasında veya
tartışma sonrasında, birçalışma arkadaşı üzgün
olduğundaİş yerinde iki kişi bir işinnasıl yapılacağı veya
tamamlanmamış bir görev
hakkında tartışırken

Öğrenci arkadaşlar
tartışmaya başladığında
veya dışlandığında, birgrup çalışmasında

Restoranlarda,Çalışanlar arasındaki günlük Sınıf arkadaşları arasındaki
sinemalarda veya diğer
olumsuz etkileşimlerle
günlük olumsuz
halka açık yerlerdeuğraşırken
etkileşimlerle uğraşırken
üçüncü şahısları etkileyen
tartışmalarda

Ev arkadaşları arasında ev
sorumlulukları veya evde
yapılacak iyileştirmeler
hakkındaki tartışmalarda

Hazırlık toplantıları
sırasında bir gündemi veya
eylem planını incelemekve üzerinde düzeltmeler
yapmak içinAnlaşmazlık içinde olan taraflardan kendi bakış açılarını
açıklamalarını isteyebilir ve konunun kendisine aşina
olması ve tarafların kendini açıkça ifade etmelerikoşuluyla onların görüşlerine kısaca yanıt verebilir.

Eğitimsel

Üye/başkan/ moderatör
olarak sosyal politika
veya güvenlik ve güvenlik
sorunlarını tartışmak için
bir topluluk toplantısında

Mesleki

İki tarafın yaptığı açıklamaları özetleyebilir, anlaşma
alanlarını ve anlaşmanın önündeki engelleri
vurgulayabilir.

Aşina olduğu bir konuda, anlaşmazlık yaşanan bir
durumdaki anahtar meseleleri anladığını gösterebilirve basit onaylanma ve/veya açıklama taleplerindebulunabilir

B1+

B2

KamusalRestoranlarda,Çalışanlar arasındaki günlük
sinemalarda veya diğer
olumsuz etkileşimlerle
halka açık yerlerdeuğraşırken
üçüncü şahısları etkileyen
tartışmalardaKişiselDurum (ve Roller)

Bir anlaşmazlıktaki ana noktaları kabul edilebilir bir
netlik içinde özetleyebilir ve ilgili tarafların bakış
açılarını açıklayabilir.

Hassas durumlarda ve anlaşmazlıklarda
iletişimi kolaylaştırmaİletişime aracılık

EK 6
GENİŞLETİLMİŞ ÖRNEK TANIMLAYICILARIN
GELİŞTİRİLMESİ VE GEÇERLENMESİ
2001 ÖLÇEKLERİNİN GÜNCELLENMESİ
2001’de yayımlanan örnek tanımlayıcı ölçekler, D-AOBM’nin en çok kullanılan boyutları arasındadır ve tanımlayıcılarınuygunluğu zaman içinde dikkate değer ölçüde sabit kalmıştır. Bu nedenle, 2001’deki tanımlayıcıları değiştirmek
yerine, oradaki tanımlayıcı dizisine eklemeler yapmak üzerine bir yaklaşım benimsenmiştir. Bununla birlikte, D-AOBM
2001 4. ve 5. bölümdeki ölçeklerde bulunan az sayıda tanımlayıcıda önemli değişiklikler olmuştur. D-AOBM örnek
tanımlayıcılarının bir kullanıcının/öğrenenin yetkinliği için ana dilini konuşanları başvuru noktası olarak almadığı
gerçeğini daha iyi yansıtmak için C2 seviyesinde az miktarda bulunan “mutlak” ifadeler değiştirilmiştir. Bu küçükdeğişiklikler, burada yayımlanan genişletilmiş örnek tanımlayıcılara dâhil edilmiştir ve Ek 7’de listelenmiştir.
Benimsenen çalışma yöntemi, önsözde belirtilen kaynaklardan alınmış olan ilgili ve ölçünleştirilmiş materyalleri
seçen, birleştiren ve gerektiğinde uyarlayan Eurocentres Vakfı’ndaki küçük bir Yazar Grubu ile başlamıştır. Deneme
Ekibi [Sounding Board: Herhangi önerilen bir şeyi halka açıklamadan önce, önerilenlerin geçerliliğini veya etkisini
test etmek için oluşturulmuş bir ekip] olarak görev yapan küçük bir uzman grubuyla yapılan bir dizi toplantıda
ortaya çıkan tanımlayıcılar, daha büyük bir danışman grubunun değerlendirmesine sunulmadan önce arıtılarak
düzenlenmiştir.

YENİ ÖLÇEKLER
Projenin bu aşamasında “Serbest zaman etkinliği olarak okuma” (“Yazılı alımlama” başlığı altında), “İletişim/haberleşme araçlarını kullanma” (“Sözlü etkileşim” başlığı altında) ve “Kesintisiz monolog: bilgi verme” (“Sözlüüretim” başlığı altında) için yeni ölçekler eklenmiştir. Daha monolog şeklinde konuşmayı tanımlayan mevcut bazı
tanımlayıcılar da bu süreçte “Bilgi alışverişi” ölçeğinden “Kesintisiz monolog: bilgi verme” ölçeğine taşınmıştır.

A1 ÖNCESİ SEVİYE
A1 Öncesi seviye, öğrenenin henüz üretken bir kapasite kazanmadığı ancak bir kelime ve kalıplaşmış ifadebirikimine bağlı olduğu bir yeterlik grubu olan A1 seviyesine doğru bir “dönüm noktası”nı temsil eder. D-AOBM
2001, Bölüm 3.5’in başında, A1 seviyesinin altında bir yeterlik bandının varlığından bahsedilmiştir. Burada, örnek
tanımlayıcıları geliştiren SNSF araştırma projesinde A1 seviyesinin altında ölçünleştirilmiş kısa bir tanımlayıcı listesi
verilmiştir. Alt seviyelere odaklanan tanımlayıcı projelerin sayısının kanıtladığı gibi A1 seviyesindeki öğrenenlerin
yetkinliklerinin daha kapsamlı bir tanımı ve A1 seviyesinin altındaki bir seviyenin dâhil edilmesi, kullanıcılar içinönemliydi. Bu nedenle ölçeklerin çoğunda A1 öncesi olarak adlandırılan bir yeterlik bandı yer almaktadır.

SESBİLİM
Mevcut bir D-AOBM 2001 ölçeği olan “Sesbilimsel denetim” için tamamen yeni bir tanımlayıcı dizisi geliştirildi/
bakınız “Sesbilimsel Ölçek Revizyon Süreci Raporu” (Piccardo 2016). Sesbilim, 2001’de yayımlanan tanımlayıcılarüzerine yapılan araştırmada geliştirilen en az başarılı ölçek olmuştu. Sesbilim ölçeği, örtük biçimde olsa bile norm
olarak ana dilini konuşanın benimsendiği tek D-AOBM örnek tanımlayıcı ölçeğiydi. Daha önceki bir güncellemede,özellikle çoğul dilli/çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme için tanımlayıcılar sağlama bağlamında, mevcutaraştırmalara paralel olarak, sesbilim denetiminde başlıca yapı olarak anlaşılabilirliğe odaklanmak daha uygun
görülmüştür. Ortaya çıkan sesbilim projesi, her aşamada 250’den fazla bilgi kaynağının dâhil olduğu, diğer yeniölçeklerle ilgili olarak aşağıda açıklanan üç geçerleme aşamasını da takip etmiştir.

ÇOCUK ÖĞRENCİLER
Çocuk öğrenciler için derlenmiş tanımlayıcılar D-AOBM internet sitesinde mevcuttur. Çocuk öğrenciler içinöğretme ve öğrenmenin D-AOBM uyumunu daha iyi destekleyecek araçlara ihtiyaç olduğu kabul edilmiştir.
Bununla birlikte, bu grup öğrenenlere yönelik tanımlayıcılar büyük ölçüde yaşa ve bağlama göre D-AOBM örnek

Sayfa 247

tanımlayıcılarından oluşturulduğu ve uyarlandığı için bu proje sırasında çocuk öğrenciler için yeni tanımlayıcıların paraleltasarımı ve ölçünleştirmesinden kaçınmaya yönelik bilinçli bir karar alınmıştır. Ayrıca çocuk öğrenciler için Avrupa Dil
Portfolyosunun (ADP) tasarımı ve geçerlenmesi konusunda üye ülkelerdeki uzmanlar tarafından bu alanda hâlihazırda
çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bu nedenle, benimsenen yaklaşım, çocuk öğrenciler için olan tanımlayıcıların toplanması
ve derlenmesi ve eldeki geçerlenmiş ADP örneklerinin çoğunluğu tarafından temsil edilen iki ana yaş grubuna (7 ila
10 ve 11 ila 15) göre ayrılmasıdır.
Tam kapsamlı olmasa bile, proje Avrupa Konseyi ADP tanımlayıcı bankasındaki akredite edilmiş modellerden alınanmateryalleri ve/veya Avrupa Konseyi internet sayfasındaki kayıtlı örnekleri kullanarak, çeşitli Avrupa Konseyi üyeülkelerinden çocuk öğrenciler için ADP tanımlayıcılarının temsili bir seçkisiyle, Cambridge Assessment English tarafından
sağlanan çocuk öğrenci değerlendirme tanımlayıcılarını bir araya getirmektedir. Bu tanımlayıcılar, çocuk öğrenci
tanımlayıcıları ile D-AOBM örnek tanımlayıcıları arasındaki anlamlı benzerlikler belirlenerek, 2001 yılında yayımlananörnek tanımlayıcılarla seviyelere göre ayrı ayrı uyumlanmış ve Deneme Ekibi’ne doküman üzerinden meslektaş
değerlendirmesi yapmaları için sunulmuştur. Bu derleme ve uyumlama, D-AOBM’de tanımlanan yetkinlikleri sağlayanyaşam boyu öğrenme bilinciyle çocuk öğrenci öğretim programlarının, portfolyolarının ve değerlendirme araçlarınındaha da geliştirilmesini desteklemeyi amaçlamaktadır.
Ek olarak, genişletilmiş örnek tanımlayıcılar belgeye eğitimcilerin çocuk öğrenci programlarına uygunluğunudikkate
almaları için dâhil edilmiştir. Bu genişletilmiş tanımlayıcıların her birinin her iki ayrı yaş grubu [7 ila 10 ve 11 ila 15] içinde önerilen uygunluğuna yönelik yol gösterici kararlar eklenmiştir. Bu kararlar aynı zamanda Deneme Ekibi tarafından
meslektaşdeğerlendirmesi yoluyla ve ayrıca yapılan bir fikir alışverişi çalıştayında onaylanmıştır.
Tanımlayıcılar51, her yaş grubu için bir tane olmak üzere iki belgede sunulmaktadır. Bu iki belgenin, A1 Öncesi seviye ilebaşlayarak her seviyeye göre tanımlayıcıları sunan ve yaş grubunun tipik bilişsel, sosyal veya deneyimsel kapasitesininaçıkça ötesinde değerlendirilen (esasen daha yüksek seviyelerde), alakasız D-AOBM örnek tanımlayıcılarını filtreleyen,birbiriyle eş bir yapısı vardır. Bu nedenle, henüz çocuk öğrenci tanımlayıcı örnekleri mevcut değilse bile, bu iki belge bir
D-AOBM tanımlayıcısının yaş grubuna uygunluğu olduğunun bir göstergesiyle birlikte, çocuk öğrenci tanımlayıcısınınhangi D-AOBM tanımlayıcısıyla ilişkili olduğunu sergilemektedir. Ek olarak, bir arşiv belgesi her iki yaş grubu için ölçeğe
göre eşlenmiş tüm tanımlayıcıları bir arada tutmaktadır.

Şekil 18 – Çocuk Öğrenciler Projesinin Geliştirme Tasarımı

HazırlıkÇalışmasıGeliştirmeGeçerlenmiş ADP
ve değerlendirmetanımlayıcılarının
ilk derlemesi

19 üye ülkedendeğerlendirilen/derlenen
35 kaynağın son listesi

2001 örnek
tanımlayıcılarıyla
ilgili yazışmalarındeğerlendirilmesi
Geçerlenmiş Çocuk
Öğrenci tanımlayıcı
düzeylerine göre, anaaraştırmacı tarafından

Uzman görüş alışverişi
Nitel
GeçerlemeÇocuk öğrenci tanımlayıcı
uyumlamasınınve uyumluluk
düzeyine ilişkin
kararların meslektaş
değerlendirilmesi

Her yaş grubu için ayrıbaşvuru belgeleri
FinalGiriş bölümü
Tanımlıyıcıların ölçek
yerine seviyeye göre
yeniden düzenlenmesi
Ölçeğe göre düzenlenmiş
her iki yaş grubuyla
tutulan arşiv sürümü

Kaynaklarınsınıflandırılması

Uzman görüş
alışverişi

Yaş grubuna göre
uyumlanmış kaynaklar

Kesinleşen ilgili
yaş grupları

Derleme formatının
yönlendirme
komitesi tarafından
değerlendirilmesi

Uyumluluk kararlarıyla
genişletilmiş kümetanımlıyıcılarının
eklenmesi

D-AOBM genişletilmiş
dizi uzman yazar grubuüyeleri tarafındanHer yaş grubu için uygunlukaçısından değerlendirilengenişletilmiş
tanımlıyıcılar

Yeniden çalışma/uzman atölyesi

Uyumlamalarınuygunluk kararlarının
ve yorumlarıngüncellenmesi

Son güncellemelerGenişletilmiş D-AOBM
örnek tanımlayılar
dizisindeki geçerlenmiş
değişikleri yansıtmak
için nihai belge
sürümlerinde yapılan
düzenlemeler

Genç öğrenciler içinyeni bir tanımlayıcı
derlemesi

51. Yardımcı Tanımlayıcılar Bankası
www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/bank-ofsupplementary-descriptors.

Sayfa 248

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

ARACILIK
Aracılığa kavramsal yaklaşım
İsviçre araştırma projesinin son aşamalarında yayımlanan D-AOBM’nin 1996 geçici sürümü, alımlama, etkileşim
ve üretim örnek tanımlayıcı ölçeklerini tamamlamak amacıyla aracılığa yönelik olarak örnek tanımlayıcı ölçekler
belirlemiştir. Ancak bunları geliştirmek için hiçbir proje oluşturulmamıştır. Bu nedenle, bu yayınla yapılan
güncellemenin önemli bir amacı, aracılık boyutunun eğitimde artan önemi göz önüne alındığında, nihayet
aracılığa yönelik tanımlayıcı ölçekler sağlamaktır. Aracılık göz önüne alındığında, çoğul dilli ve çoğul kültürlübirikimi temel alıp geliştirmek üzere tanımlayıcılar da eklenmiştir. Önsözde listelenen kurumlar aracılık, çevrim
içi etkileşim, edebiyat eserlerine yönelik görüş belirtme ve çoğul dilli/çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirmeüzere olan bu yeni tanımlayıcıların geçerlemesine katkıda bulunmuştur.
Yeni ölçekler geliştirmenin temel odak noktası şu anda boyutları için mevcut 23 tanımlayıcı ölçeğin olduğu
aracılıktı (aracılık etkinlikleri: 18; aracılık stratejileri: 5). Aracılık için benimsenen yaklaşım D-AOBM 2001’de
sunulandan daha geniştir. D-AOBM 2001’de alımlama, etkileşim ve üretim kategorilerine ek olarak, iletişimsel
dil etkinliklerinin dördüncü kategorisi olan aracılık Bölüm 2.1.3’te şöyle sunulur:
Hem alıcı hem de üretici biçimlerde yazılı ve/veya sözlü aracılık etkinlikleri, herhangi bir sebeple birbirleriyle doğrudandoğruya iletişim kuramayan insanlar arasında iletişimi mümkün kılar. Yazılı veya sözlü çeviri, açımlama, özet veya kayıt,üçüncü kişilere doğrudan doğruya ulaşamadıkları bir kaynak metne ulaşma fırsatı verir. Aracılık yapılan dil etkinliklerimevcut metni (yeniden) işleme- toplumlarımızın normal dilsel işleyişlerinde önemli bir yer tutar.

Bu açıklama D-AOBM 2001 Bölüm 4.4.4’te bir aşama daha ileri götürülmüştür.
Aracılık etkinliklerinde, dil kullanıcısı kendi anlamını ifade etmekle ilgilenmez, birbirini doğrudan doğruya anlamayan
muhataplar, (özelde olmasa da) genellikle farklı dillerin konuşanları arasında, aracı görevi üstlenmekle ilgilenir. Aracılık
etkinliklerine örnekler arasında, hedeflenen alıcı tarafından kaynak metnin dili anlaşılmadığında sözlü tercüme ve yazılıçevirinin yanı sıra, metnin aynı dilde özetlenmesi ve açımlaması da yer alır.

D-AOBM 2001 kitabının metnindeki odak, bu nedenle, bilgi aktarımı ve bir dilde veya diller arasında aracı olarak
hareket etme üzerinedir.
Bu projede benimsenen kavramsal yaklaşım, daha geniş eğitim alanıyla uyumlu olarak Coste ve Cavalli’nin Avrupa
Konseyi için 2015 yılında yayımladıkları “Eğitim, hareketlilik, ötekilik – Okulların aracılık işlevleri” (Coste ve Cavalli2015) çalışmada benimsenen yaklaşıma daha yakındır. Aracılığın tam kavramsallaştırılması “D-AOBM için aracılık
boyutlarına ilişkin örnek tanımlayıcıların geliştirilmesi” (North ve Piccardo 2016) adlı yayında açıklanmıştır. Yazar
Grubu, aracılık için kategoriler geliştirirken, Coste ve Cavalli’nin belirttiği şu ikisi arasındaki ayrımı kullanmıştır:► “İlişkisel aracılık”: olumlu, iş birliğine dayalı bir ortam yaratmak için kişilerarası ilişkiler kurma ve yönetme
süreci (Bunun için altı ölçek geliştirilmiştir.),► “Bilişsel aracılık”: kavramların yeniliği ve aşina olmaması ve/veya dilsel veya kültürel bir engel nedeniyle,özellikle bir kişinin kendiliğinden buna doğrudan doğruya erişemediği durumlarda, bilgiye ve kavramlaraerişimi kolaylaştırma süreci.
Bununla birlikte, ilgili ilişkisel meseleleri hesaba katmadan bilişsel aracılık yapmak neredeyse imkânsızdır. Gerçek
iletişim, her iki yönün bütüncül bir birleşmesini gerektirir. Bu nedenle, aracılık ölçekleri daha pratik bir şekilde
dört gruba ayrılarak sunulmuştur:►►►►Bir metne aracılık etme,
Kavramlara aracılık etme,İletişime aracılık etme,
Aracılık stratejileri.

Son olarak, diller arası ve kültürel aracılığın değerlendirilmesi, üç ek ölçeğin geliştirildiği çoğul dilli veya çoğul
kültürlü bir birikimden yararlanma becerisine yönelik ilgiye yol açmıştır:► Çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme,► Çoğul dilli kavrama,► Çoğul dilli birikimi temel alıp geliştirme.

Genişletilmiş Örnek Tanımlayıcıların Geliştirilmesi Ve Geçerlenmesi Sayfa 249

D-AOBM seviyeleriyle bağlantılı çoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinlik için tanımlayıcılar geliştirmenin amacı,öğretmenleri, öğrenenlerin yeterlik düzeyine uygun çoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinlik edinimini planlamalarınadâhil etmeye teşvik etmektir.

BENİMSENEN YÖNTEM
Projede, İsviçre’de Brian North ve Günther Schneider tarafından yapılan kaynak D-AOBM tanımlayıcı araştırmasında
kullanılan yöntemler örnek alınmış ve daha da genişletilmiştir. Şekil 12’de özetlendiği gibi, bu projede benzerşekilde nitel ve nicel açılımı içeren karma yöntemli bir araştırma deseni izlenmiştir. İlgili alan yazının kapsamlı
incelemesini, Deneme Ekibi’nden gelen geri bildirimle birlikte sezgisel bir yazma aşaması takip etmiştir. Bunu,Şubat 2015 ile Şubat 2016 arasında, yaklaşık 1000 kişiyle üç aşamalı geçerleme etkinlikleri izlemiştir. Geçerleme
etkinlikleri, Temmuz 2016 ile Şubat 2017 arasında üç tur danışma toplantıları yapılarak devam etmiş ve Ocak
2017 ile Temmuz 2017 arasında pilot uygulamalar gerçekleştirilmiştir.
Yeni ölçeklerin geliştirilmesi ve geçerlenmesi için izlenen yöntem, kaynak İsviçre araştırmasında (bk. D-AOBM
2001 Ek B) üstlenilmiş olan yöntemi daha kapsamlı bir şekilde yansıtmıştır. Kaynak araştırmada olduğu gibi,
projenin üç aşamadan oluşmuştur:► Ön araştırma ve geliştirme (sezgisel aşama),► Kategorilerin ve tanımlayıcıların kalitesinin denetlenmesi ve iyileştirilmesi (nitel aşama),► En iyi tanımlayıcıların matematiksel bir ölçeğe göre ölçünleştirilmesi ve seviyeler arasındaki kesme
noktalarının geçerlemesi (nicel aşama).
Yukarıdaki görevler, Ocak 2014 ile Mart 2016 arasında gerçekleştirilmiş, ardından danışma toplantıları ve pilot
uygulama yapılmıştır.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI
İlk adım, aracılıkla ilgili mevcut araç ve makaleleri toplamaktı; bu noktada Profile Deutsch ve diğer bazı kaynaklardan
alınan aracılık tanımlayıcıları İngilizceye çevrildi. “Eğitim, hareketlilik, ötekilik – Okulların aracılık işlevleri”nin(Coste ve Cavalli 2015) yazarları Daniel Coste ve Marisa Cavalli ile yapılan irtibat toplantılarında, bir dizi başlangıç
kategorisi geliştirildi ve bir metne ve kavramlara aracılık etmeye yönelik tanımlayıcılar toplandı ve taslakları
hazırlandı. Ölçeklerin ilk aşamalarda gruplandırıldığı temel kategoriler şunlardı:► Bilişsel aracılık (bilgiye, farkındalığa ve becerilere erişimi kolaylaştırma),► Kişilerarası aracılık (ilişkiler kurma ve sürdürme; alıcılığı artırmak için rolleri ve usulleri tanımlama, çatışmayı
önleme/çözme ve uzlaşmayı müzakere etme),► Metinsel aracılık (bilgi ve sav aktarma: açıklık getirme, özetleme, tercüme etme vb.).
İlk derlemenin tamamı aynı zamanda kurumsal aracılığın boyutlarıyla ilgili bir dizi taslak ölçekle (Örneğin, yeni
gelenleri kaynaştırma, paydaşlarla bir kurum olarak ilgilenme, kurumsal ilişkileri geliştirme ve sürdürme) birlikteöğretmenlerin aracılığın farklı boyutlarına ilişkin bir dizi ölçeğini de içermekteydi ve her iki boyut da Coste ve
Cavalli’nin odağı olan okulların aracılık rolünü yansıtmaktaydı. Ancak, Temmuz 2014’te yapılan ilk danışma
toplantısında, bu ölçeklerin aslında yeni bir çığır açmaktansa D-AOBM’de mevcut olan etkileşim ve üretim
kategorilerinin boyutlarını yeniden kullanarak zaten yürürlükte oldukları konusunda bir fikir birliğine varıldı. Bu
nedenle gelişim, yukarıda bahsedilen kavramsal, kişilerarası ve metinsel aracılık kategorilerine odaklanmıştır.
Derleme üzerinde Eylül 2014’te bir Yazar Grubu’nun belirlendiği bir uzman toplantısı için yeniden çalışılmıştır.

GELİŞTİRME
Yazar Grubu daha sonra kapsamlı bir alan yazın taraması yapmış ve Eylül 2014 ile Şubat 2015 arasında bir dizi
toplantı ile ilk derlemeyi yeniden kaleme almıştır. Alt gruplar, çevrim içi etkileşim, çoğul dilli/çoğul kültürlü
yetkinlik ve sesbilim üzerine çalışmışlardır. Çoğul dilli ve çoğul kültürlü yetkinlikler üzerine olan çalışma, diller
arası aracılığın değerlendirilmesi sonucunda, özellikle aracı rolünde, doğal olarak ortaya çıkmıştır. D-AOBM 2001ölçeğinde sesbilim üzerine hâlihazırda yer alan tek ölçek olan sesbilimsel denetim ölçeğinin ana dilini konuşanlarıbaşvuru noktası olarak alması ve gerçekçi olmayan beklentiler oluşturması nedeniyle, bu boyut üzerine çalışma
yürütülmüştür (B2 seviyesi: “Doğal bir söyleyiş ve tonlama edinmiştir”). Bu çoğul dilli bakış açısıyla uyumsuz olarak
kabul edilen bir durumdur. Deneme Ekibi, Yazar Grubu’nun çalışmalarını girdi malzemeleri [input materials: belge,plan gibi bilgi ve veri içeren malzemeler] ve geri bildirimlerle yakından desteklemiştir. Şubat 2015’te, çevrim içi
etkileşim, aracılık etkinlikleri ve stratejileri ve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik üzerine 427 taslak tanımlayıcı ilk

Sayfa 250

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

tur geçerleme etkinlikleri için hazırlanmıştır. Çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik ve sesbilim üzerine çalışmalarınsonradan başlamasından dolayı, bu noktada çoğul dilli yetkinlik için sadece bazı tanımlayıcılar dâhil edilmiş
ama sesbilim tanımlayıcılardan hiçbiri dâhil edilmemiştir. Sesbilim tanımlayıcıları ilk olarak Haziran 2015’teki birçalıştayda sesbilim uzmanlarına danışılarak denenmiştir.

NİTEL GEÇERLEME
Bu aşamaya kadar, geçerlemede yer almaları için 137 kurumla anlaşılmıştır. İlk aşama, yaklaşık 1000 kişinin
katıldığı yüz yüze çalıştay oturumları sırasında Şubat-Mart 2015 tarihleri ​​arasında bu kurumlarda gerçekleşmiştir.
Görev, kaynak D-AOBM tanımlayıcı araştırma projesi kapsamında 32 çalıştayda yapılan geçerlemenin dahasistematik bir hâlidir. Katılımcılar çiftler hâlinde, üç ila beş ilgili alan için yaklaşık 60 tanımlayıcıyı tartışmışlar, butanımlayıcıların hangi alanı tanımladıklarına karar vermişler, tanımlayıcıları (a) açıklık, (b) pedagojik uygunluk ve(c) hayatın içindeki dil kullanımıyla ilgili olarak derecelendirmişler ve tanımlayıcıların ifade edilişinin iyileştirmesi
için önerilerde bulunmuşlardır. Bunu takiben, yaklaşık 60 tanımlayıcı, bütün bir ölçek de dâhil olmak üzere,
elenmiştir. Diğer tanımlayıcıların çoğu yeniden ifade edilmiş, genellikle kısaltılmış ve çalıştay katılımcılarınınönerisiyle iki yeni ölçeğin (“Yazılı metnin sözlü çevirisi”; “Karmaşık bilgiyi parçalara bölme”) taslağı hazırlanmıştır.
Bu noktada, tanımlayıcılardan çıkarılan bazı ayrıntılar, farklı alanlar için örneklere yerleştirilmiştir (bk. Ek 5). 250
proje katılımcısının aynı (aşina oldukları) etkinliklerde çevrim içi olarak yer aldığı sesbilim için nitel geçerlemeyılın çok daha sonraki bir döneminde, Kasım ve Aralık 2015’te yapılmıştır.

NİCEL GEÇERLEME
Bir sonraki aşamada, 45 ülkeden toplam 1294 katılımcı ile 189 kurum yer almıştır. Yine, katılımcı her kurum
yüz yüze bir çalıştay düzenlemiştir. Avrupa Konseyi›nin “Dil Sınavlarını Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni
ile İlişkilendirme: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme (D-AOBM) – Bir Kılavuz” (Avrupa Konseyi 2009) başlıklı
kılavuzunda önerilenlere benzer alıştırma etkinliklerinin ardından, katılımcılar bireysel olarak ve tartışmadan sonra
D-AOBM seviyelerine taslak tanımlayıcılar atadıkları, kesme puanı belirleme üzerine bir çalıştaya katılmışlardır.
İlk D-AOBM tanımlayıcı araştırmalarından elde edilen tüm D-AOBM yeterlik bantları bu amaç için kullanılmıştır
(=A1 Öncesi seviyeden C2 seviyesine 10 bant). Katılımcılar kararlarını PDF çıktılarına yazmışlar ve dikkate alınan,nihai ve bireysel kararlarını yalnızca süreç sonunda çevrim içi bir ankete girmişlerdir.
Analizde öncelikle her bir tanımlayıcıyı bir seviyeye ve alt seviyeye atayan katılımcıların yüzdeleri hesaplanmış,ardından orijinal D-AOBM tanımlayıcı araştırmasında olduğu gibi Rasch Modeli ile ölçeklendirme analizi yapılmıştır.
Rasch analizi yapmak için, bağlantılı bir veri matrisine ihtiyaç vardır ve her bir madde [item: bu çalışmada
“tanımlayıcı”] ideal olarak 100 yanıta sahip olmalıdır. Bu hedef, tüm tanımlayıcı ölçekler için karşılanmıştır:Herhangi bir ölçek için en düşük yanıt veren sayısı 151 ve en yüksek ise 273’tür.
Geçerleme aşamalarının her biri için, tanımlayıcı kategorilerini söz konusu kategorilere ilgili olduğu bilinen
gruplara hedeflemek için bilinçli bir çabayla bu tip bir matris kullanılmıştır. Rasch analizinin avantajları, ilk olarak,çalışmayan tanımlayıcıların ve görevi tamamlayamayan katılımcıların belirlenip çıkarılmasını sağlaması ve ikinci
olarak her bir tanımlayıcıya bir aritmetik değer vermesidir. Bu değer daha sonra 2001 yılında yayımlanan D-AOBM
tanımlayıcılarının bazılarını “çapa maddeler”olarak kullanarak temel ölçeğe dönüştürülebilmiştir.
Ön nicel analizden elde edilen sonuçlar, Temmuz 2015›teki bir danışma toplantısında tartışılmış, ardından 36
tanımlayıcı elenmiş ve çoğunlukla değişikliklerden sonra yaklaşık yarısı yeniden ölçünleştirilmeye bırakılmıştır.
Aracılık ve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik için A1 ve A2 seviyelerindeki tanımlayıcıların eksikliği önemli bir
sorun olmuş, bunları bir sonraki aşamadan önce tasarlamak için çaba gösterilmiştir.
Daha sonra asıl nicel veri toplama İngilizce ve Fransızca gerçekleştirilen çevrim içi bir anketle Ekim ve Aralık 2015
arasında gerçekleştirilmiştir. Bu kez katılımcılar, “Siz veya aklınıza gelen biri, bu tanımlayıcıda açıklananları yapabilir
miydi?” sorusuna bireysel olarak yanıt vermişlerdir. Bu soru üç kez katılımcıların farklı çoğul dilli kişilikleri ve/veya çok iyi tanıdıkları kişiler (eşler, çocuklar vb.) için sorulmuş ve yaklaşık 1500 kişiden 3503 kullanılabilir yanıtaulaşılmıştır. Geçerleme için katılımcılara verilen görev, 2001’de yayımlanan tanımlayıcıların ölçünleştirilmesindekullanılan görevin çok az değişiklikle uyarlanmış bir tekrarıydı ve tanımlayıcılarla yapılan öğretmen değerlendirmesi
ile onların sınıflarındaki temsili bir öğrenci örneğine dayalıydı. İki analiz gerçekleştirilmiştir: Tüm tanımlayıcıları
içeren küresel bir analiz ve her bir temel kategorinin ayrı ayrı çözümlendiği ikinci bir analiz. Daha sonra, her birtanımlayıcının düzeyiyle ilgili kararlar, mevcut tüm bilgiler temel alınarak yapılmıştır.
Sesbilim için nicel geçerleme, Ocak 2016’da 272 kişinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Bu geçerleme için iki görev
verilmiştir: (a) seviyelere atama ve (b) video kliplerdeki öğrenci performanslarını değerlendirme [(Geçerleme
etkinliğinde verilen görevde katılımcılar şu soruya yanıt vermiştir:) “Videodaki öğrenci tanımlayıcıda anlatılanlarıGenişletilmiş Örnek Tanımlayıcıların Geliştirilmesi Ve Geçerlenmesi Sayfa 251

yapabilir mi?”]. Farklı kesme puanı belirleme teknikleri kullanılmış; yine okuyucular detaylar için “SesbilimselÖlçek Revizyon Süreci Raporu”na (Piccardo 2016) yönlendirilmişlerdir.
Rasch Modeli
Rasch Modeli Danimarkalı bir matematikçi olan George Rasch’dan adını almıştır. Bu model, örtük
özellikler kuramını (aynı zamanda madde tepki kuramı – IRT [item response theory] olarak daadlandırılır) işlevsel hâle getiren olasılık modelleri ailesinin en yaygın olarak kullanılanıdır. Model,bir ögenin ölçülmekte olan temel yapıya (= örtük özellik) “uyma” derecesini analiz eder. Ayrıca
matematiksel bir ölçekte, ilk olarak zorluk değerlerini (= her bir maddenin ne kadar zor olduğunu)ve ikinci olarak yetenek değerlerini (= her bir kişinin söz konusu özellikte ne kadar yetkin olduğunu)kabaca hesaplar. Model birçok amaç için kullanılmaktadır ancak başlıca iki amacı şunlardır:- Testler için madde bankaları oluşturmak,- Anket çözümlemesi.
Anketleri çözümlemek için derecelendirme ölçeği modeli [RSM (rating scale model)]adı verilen bir değişken kullanılır. RSM’nin çok yönlü bir çeşidi, değerlendiricilerin
yargılarından öznelliği kaldırabilmektedir. Ayrıntılı açıklamalar “Dil Sınavlarını Dillerİçin Avrupa Ortak Başvuru Metni ile İlişkilendirme: Öğrenme, Öğretme, Değerlendirme(D-AOBM) – Bir Kılavuz” (Avrupa Konseyi 2009) ile ilgili Başvuru Eki’nde mevcuttur.
Rasch Modelinin ana avantajı, klasik test kuramından farklı olarak, elde edilendeğerlerin aynı genel topluluğun parçası olarak kabul edilebilecek (yani aynıözellikleri yeterince paylaşan) diğer gruplara genellenebilir olmasıdır.
Tarafsız ölçekleme ve elde edilen ölçek değerlerinin olası genellenebilirliği Rasch modelini,“yapabilirlik” tanımlayıcılarının ortak bir çerçeve ölçeğinde (D-AOBM seviyeleri gibi) hangi
düzeyde konumlandırılması gerektiğini belirlemek için özellikle uygun hâle getirmektedir.

ÇOĞUL DİLLİ VE ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ YETKİNLİĞİN DAHA İLERİ GEÇERLENMESİ
Son olarak, Şubat 2016’da üç nedenden dolayı ek bir anket uygulanmıştır. İlk neden çoğunlukla MIRIADI
Projesi’nden52 uyarlanan, alımlama stratejileri ve çoğul dilli kavrama için tanımlayıcıları dâhil etme olanağıydı;ikinci neden ise temel çevrim içi ankette verilen görev çoğul dillilik için iyi işlememişti, bu yüzden ek anket çoğul
dillilik geçerlemesi için farklı bir görevle yeniden uygulandı; son olarak bu ek anket özellikle daha düşük seviyelerdeçoğul kültürlü yetkinlik için daha fazla tanımlayıcı eklemeye bir olanak sunmaktaydı. Anket birbirinden tamamen
ayrı iki paralel versiyonla gerçekleştirilmiştir. Proje katılımcıları arasından 267 gönüllü katılımcı birini, 62 çoğul
dilli eğitim uzmanı ise diğerini doldurmuştur. Sonuçlar daha sonra karşılaştırılmış ve aralarında istatistiksel olarak
anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Seviyelere göre yapılan ölçünleştirmeler, toplumdilbilimsel uygunluk
için mevcut D-AOBM 2001 ölçeği ile de son derece uyumlu çıkmıştır.

52. www.miriadi.net/en/miriadi-plan.

Sayfa 252

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Şekil 19 – Çok yöntemli gelişimsel araştırma deseni
Hazırlık çalışması

Danışma ve planlamaÖn Çalışma
Kaynakların çevirisi: ilk tanımlayıcılar: bir metne ve kavramlara aracılık etmeDanışma toplantısıDanışma toplantısı

Düzeltme

Uzman toplantısı

Düzeltme
60 tamamlayıcı çıkarıldı
2 Ekleme yokGeliştirme
AracılıkÇoğul dilli

Kaynak Tarama

Kaynak Tarama

Yazar GrubuÇevrimiçi etkileşim
Aracılık stratejileri
Aracılık etkinliklerineörnekler

Yazar GrubuÇoğul dilliÇoğul kültürlü

Sesbilim
Yazar Grubu
Sesler
ProzodiÇalıştayDüzeylere göre ayıklama
Uzmanlara danışma

Nitel GeçerlemeÇalıştay
140 çalıştay
990 katılımcı
Sınıflandırmalara göre
ayıklamaDeğerlendirme
Yeniden ifade etme

Düzeltme
60 tanımlayıcı çıkarıldı
2 ölçek eklendiÇevrim içi anket
250 yanıt
Sınıflandırma göre
ayıklamaDeğerlendirme
Yeniden ifa etme

Düzeltme
36 tanımlayıcı çıkarıldı
A1-A2 için eklemelerÇevrim içi anket
3503 yanıt
Kaynak D-AOBM
çalışmasının tekrarı

Veri çözümlemesi 11294 cevapa) Kesme puanı belirlemeb) Rasch ölçeklendirmesi

Danışma toplantı

Veri çözümlemesi 2Rasch ölçeklendirmesi:
Küresel/bağımsız
Tüm verilere dayalı
kararlar

Daha fazla geçerleme
Ekstra anket
329 yanıt
Kategorilere göre
atama

Resmi danışma
20 üye ülke24 kurum
500+ katılımcı
Pilot çalışma
61 güncel
Çoğul dilli/çoğul kültürlü
AracılıkÇevrim içi etkileşim
SesbilimDanışma toplantısı
Düzeltme
Kategorilerin yeniden
düzenlenmesi
53 tanımlayıcı çıkarıldı
18 tanımlayıcı eklendi.
88 tanımlayıcı düzeltildi

Düzeltme

Nicel GeçerlemeÇalıştay
189 çalıştay
Düzeylere göre atama
YorumlarDanışma öncesi uzman
anketi58 yanıt

Veri analizi 3

SonlandırmaÇevrim içi anket
272 yanıt
Düzeylere atama
Orijinal D-AOBM
çalışmasının tekrarı
Veri analizi 1a) Kesme puanı
belirlemeb) Rasch ölçeklendirmesi
Veri analizi 2
Rasch ölçeği
Tüm verilere dayalı
kararlarTamamlayıcı Cilt
D-AOBM’nin anahtar
boyutları
Tüm ölçekler için gerekçeler
Proje özeti
Danışma toplantısıEğitim Politikası ve
Uygulaması için Yönlendirme
Komitesi

YaymaÇeviriDaha fazla deneyGenişletilmiş Örnek Tanımlayıcıların Geliştirilmesi Ve Geçerlenmesi Sayfa 253

SORUNLAR VE YANITLAR
2015’teki geçerleme etkinliklerinde, katılımcılar tarafından danışma toplantılarında ve 2016-17’deki daha geniş
danışma ve pilot uygulama sırasında büyük miktarda geri bildirim verilmiştir. Bu bölüm, proje süresi boyunca
gündeme getirilen bazı temel sorunlara ve her birinin nasıl ele alındığına odaklanmaktadır.

ARACILIK ÖLÇEKLERİNİN D-AOBM 2001 ÖLÇEKLERİ İLE İLİŞKİSİ
Projede odak noktası, hâlihazırda D-AOBM 2001 tanımlayıcı ölçeklerinde kapsanmayan etkinlikler ve stratejileriçin tanımlayıcılar sağlamak olsa bile, aracılık ölçeklerinin bazı boyutları, özellikle daha düşük seviyelerde, mevcut
D-AOBM ölçeklerinde açıklanan etkinlik türlerini andırmaktadır. Bunun nedeni, şimdi benimsenen daha geniş
yorumuyla aracılığın bazı boyutlarının 2001’de yayımlanan örnek tanımlayıcı ölçeklerde zaten mevcut olmasıdır.
“Bir metne aracılık etme” altındaki yeni ölçekler, örneğin “Belirli bilgileri aktarma”, “Verileri açıklama” ve “Metinişlemleme”, D-AOBM 2001 Bölüm 4.6.3’te “Metin” altındaki “Metni işlemleme” için mevcut ölçekte tanıtılankavramların ayrıntılı bir açıklamasıdır. Benzer şekilde, özellikle “Akranlarla olan iş birliğine dayalı etkileşimi
kolaylaştırma”, “Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma” ve “Kavramsal konuşmayı teşvik etme” alanlarındaki
grup etkileşimiyle ilgili ölçekler, birçok yönden mevcut “Etkileşim stratejileri altındaki iş birliği stratejileri”ölçeğindeki kavramların daha da geliştirilmesidir. Bu, herhangi bir sınıflandırma şeması oluşturmadaki zorluğa
vurgu yapmaktadır. Sınıflandırmaların dünyayı yorumlamayı kolaylaştırmak için bulunmuş, kullanışlı insan yapımı
olgular olduğu gerçeği asla küçümsenmemelidir. Sınırlar belirsizdir ve bu nedenle örtüşme kaçınılmazdır.

DİLLER ARASI ARACILIK
Tanımlayıcıların önceki sürümleri, diller arası aracılığı hesaba katmak isteyen çeşitli biçimlendirmelerle denenmiştir.
Ancak, belirgin ayrımlar yapmanın oldukça zor olduğu ortaya çıkmıştır. “Ana dil”, “birinci dil” ve “eğitim dili” çoğuzaman eş anlamlı değildir ve “kaynak dil” ve “hedef dil” gibi ifadeler bile kafa karıştırıcı olmuştur (Örneğin, kullanıcıbaşka bir dilden aracılık yaparken ana diline aracılık ediyor olabilir; diğer dil böyle bir durumda kaynak dildir ve
ana dil hedef dil olacaktır.). Bu farklılıklara hitap etme girişimleri, bir noktada tanımlayıcı derlemesinin, çok küçük
biçimlendirme değişiklikleriyle gereksiz yere boyut olarak üç katına çıkması anlamına gelmekteydi.
Bu nedenle, proje grubu, 2001’de yayımlanan örnek tanımlayıcılarda olduğu gibi hangi dillerin dâhil olduğuna
bakılmaksızın, işlevsel dil yeteneğinin algılanan zorluğunu ölçünleştirme yoluna gitmeye karar vermiştir.
Tanımlayıcıların pratik kullanım için uyarlanmasının bir parçası olarak, kullanıcı tarafından hangi dillerin dâhilolduğunun belirtilmesi önerilmektedir.
“Metne aracılık etme” ölçekleri “Dil A” ve “Dil B”ye bir gönderim içerir: sırasıyla aracılı iletişim kaynakları ve iletişim
çıktıları için kapsamlı terimler. Notlarda, aracılığın bir dil içinde veya diller, ağızlar veya üsluplar (veya bunlarınherhangi bir birleşimi) arasında olabileceği ve kullanıcının ilgili dilleri belirtmek isteyebileceği ifade edilmektedir.
Aynı şekilde, kullanıcı belki de Ek 5’te dil kullanımının dört alanı (kişisel, kamusal, mesleki ve eğitimsel) içinsunulanlardan esinlenerek kendi bağlamıyla ilgili örnekler sunmak isteyebilir.
Örneğin, “Konuşma veya işaret dilinde belirli bilgilerin aktarılması” ölçeğindeki ilk tanımlayıcı:(A dilinde) uzun, karmaşık bir metnin belli bir bölümünde yer alan belirli bir bilginin konuyla bağlantısını (B dilinde)açıklayabilir.

Aşağıdaki şekle dönüşebilir:İngilizce olarak uzun, karmaşık bir metnin belli bir bölümünde yer alan belirli bir bilginin konuyla bağlantısını Fransızca
olarak açıklayabilir (örneğin, güncel olaylar veya kişisel ilgi veya merak alanıyla ilgili bir makale, internet sitesi, kitap
veya yüz yüze/çevrim içi konuşma).

Veya bir hedef dilde iletişim söz konusu ise:Uzun, karmaşık bir metnin belli bir bölümünde yer alan belirli bir bilginin konuyla bağlantısını açıklayabilir (örneğin,güncel olaylar veya kişisel ilgi veya merak alanıyla ilgili bir makale, internet sitesi, kitap veya yüz yüze/çevrim içi konuşma).

Bir metne aracılık etmeiçin tüm tanımlayıcılar bütünleşik becerileri, yani alımlama ve üretimin bir karışımını
içermektedir. Odak, D-AOBM ölçeklerinde zaten mevcut olan alımlama üzerinde değildir. Tanımlayıcılarınölçünleştirildiği seviye, gereken işlemleme ve üretim seviyesini yansıtmaktadır. Alımlama ve üretim farklı dillerdeolduğunda, tanımlayıcı tarafından temsil edilen seviye, kaynak mesajı hedef dilde/dillerde işlemlemek ve ifade
etmek için gereken seviyedir.

Sayfa 254

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

GENEL VE İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ
Kullanıcının/öğrenenin tanımlananı başarması için gerekli olan kişisel özelliklere, bilgiye, bilişsel olgunluğa vedeneyime – yani genel yetkinliklere (D-AOBM 2001 Bölüm 5.1) – sahip olması koşuluyla, herhangi bir D-AOBM
tanımlayıcı ölçeğinde bulunan belirli bir seviyedeki tanımlayıcılar, kullanıcı/öğrenen iletişimsel bir dil yetkinliğine
(D-AOBM 2001 Bölüm 5.2) sahip olduğunda makul olarak neyin verilen D-AOBM seviyesine karşılık gelen ilgili
dillerde başarılabileceğini tanımlamaktadır. D-AOBM ölçekleri, yeteneğin profilini çıkarmak için kullanılmak üzere
tasarlanmıştır. Küresel anlamda, “B1” olan tüm kullanıcıların tüm D-AOBM tanımlayıcı ölçeklerinde B1 seviyesinde
tanımlananları ne eksik ne fazla, tam olarak yapabilmeleri olası değildir. Genel seviyesi B1 olan kişilerin, genel
yetkinliklere ilişkin kişisel profillerine, sırasıyla yaşa, deneyime vs. bağlı olarak bazı etkinliklerde A2 veya A2+,
diğerlerinde ise B1+ veya hatta B2 olması çok daha olasıdır. Bu, “Not alma”, “Bilgi ve sav için okuma”, “Resmî
tartışmalar (toplantılar)”, “Kesintisiz monolog: izleyicilere hitap etme” ve “Raporlar ve denemeler” üretmek gibibilişsel yeteneklerle ilgili mevcut birçok D-AOBM 2001 tanımlayıcı ölçeği için geçerlidir. Pek çok aracılık etkinliğinde
de durum aynıdır. Bir metne aracılık etme (örneğin “Metni işlemleme”) veya aracılık stratejileri (örneğin “Metninanlaşılırlığını kolaylaştırma”) altındaki bazı ölçekler, herkes tarafından eşit olarak paylaşılamayan, bir dereceyekadar bilişsel karmaşıklık gerektiren etkinlikleri içerir. Ayrıca, iletişime aracılık etme ölçekleri, kısmen deneyim
nedeniyle, eşit olarak paylaşılmayan kişilerarası becerileri gerektirir.
Benzer şekilde, örneğin B1 seviyesindeki kullanıcı/öğrenenlerin profilleri, kişisel yörüngelerine ve yaşam boyunca
edindikleri deneyim ve yetkinliklere bağlı olarak “Çoğul dilli/çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme” ile ilgili
olarak büyük ölçüde farklılık gösterecektir. Bu nedenle, tanımlayıcılarda benimsenen yaklaşım bireysel farklılıkların
etkisini ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, bunların öğrenenlerin benzersiz iletişimsel yetenek profillerineönemli bir katkıda bulunan faktörler olduğunu kabul etmektir.

ÇOĞUL KÜLTÜRLÜ BİRİKİMİ TEMEL ALIP GELİŞTİRMEDEGENEL VE İLETİŞİMSEL DİL YETKİNLİKLERİ
Aracılıkta olduğu gibi kişinin çoğul kültürlü birikimini kullanması, genellikle edimsel ve toplumdilbilimsel
yetkinliklerle yakın bağlantılı olarak (D-AOBM 2001 Kısım 5.1) bir dizi genel yetkinliği içerir (D-AOBM 2001 Kısım
5.2.2 ve 5.2.3). Dolayısıyla bu ölçekte, aracılık ölçeklerinde ve diğer birçok D-AOBM ölçeğinde olduğu gibi dil
yetkinlikleri dışındaki yetkinlikler devreye girmektedir. D-AOBM 2001’in açıkladığı gibi dünya bilgisi, sosyokültürelbilgi ve kültürlerarası farkındalık arasındaki sınırlar tam olarak belirgin değildir. Sosyal becerileri de dâhil olmaküzere, pratik beceriler ve uygulama bilgileri ve sosyokültürel bilgi veya kültürlerarası beceriler ile uygulamabilgisi arasındaki sınırlar da aynı şekilde belirgin değildir. Sosyo-edimbilim ise bu alanlarla ilgili çeşitli boyutları
daha “dilsel” bir bakış açısından inceler. Kategoriler arasındaki olası örtüşmeden daha önemli olan kullanıcının/öğrenenin iletişimsel bir durumda anlamın yaratılmasında, uygun iletişimsel dil yetkinliği ile birleştirilmiş tüm buçeşitli boyutlara başvurmasıdır. Belki de farklı yetenek ve deneyimlerinden dolayı, belirli bir dil yeterlik seviyesininizin verdiği ölçüde bazılarının bunu yapabilmesi diğerlerinden daha olasıdır.

DANIŞMA VE PİLOT ÇALIŞMA
Yukarıda açıklanan geliştirme ve geçerleme süreçlerini daha sonra üç aşamalı bir danışma ve pilot uygulama
süreci takip etmiştir:► Uzman çalıştayı,► Danışma toplantısı öncesi uzmanlarla çevrim içi anket,► Resmî danışma toplantısı.
Haziran 2016’da Avrupa Konseyi uzmanlarıyla yapılan toplantı ve 2016 yazında D-AOBM uzmanlarına yönelik ayrıntılı
bir danışma öncesi çevrim içi anketinin ardından, Ekim 2016 ile Şubat 2017 arasında İngilizce ve Fransızca olarakresmî bir danışma gerçekleştirilmeden önce tanımlayıcılar yeniden düzenlenmiştir. Kişilere ve kurumlara yönelik
iki paralel anket hazırlanmıştır. Davet edilen bir dizi kurumla ve öğretim programı geliştirme veya değerlendirme
kuruluşuyla birlikte yaklaşık 500 bireysel katılımcı anketi yanıtlamıştır. Diğer soruların yanı sıra, katılımcılardan
yeni ölçeklerin her birini ne ölçüde yararlı bulduklarını belirtmeleri ve tanımlayıcılar hakkında yorum yapmaları
da istenmiştir. Kurum/kuruluşların daha olumlu yanıt verme eğiliminde görüldüğü anket sonuçlarında, önerilen
tüm yeni ölçekler ankete katılanların %80’i tarafından yararlı veya çok yararlı olarak kabul edilmiştir. En popüler
yeni ölçekler, metne aracılık etme, küçük gruplar hâlinde iş birliği yapma ve çevrim içi etkileşimle ilgili ölçeklerolmuştur. İki tanımlayıcı ölçekte, “Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği” ve “Çoğul dilli birikimi temel alıpGenişletilmiş Örnek Tanımlayıcıların Geliştirilmesi Ve Geçerlenmesi Sayfa 255

geliştirme”, bireyler ve kurumlar arasında önemli bir görüş farklılığı görülmüştür. Kurumların %96’sı bu iki ölçeği
yararlı veya çok yararlı bulurken bireylerin yalnızca %81 ila %82’si aynı değerlendirmeyi yapmışlardır.
Resmî danışma toplantısında, yanıt verenlerin üçte ikisi, aracılık için tanımlayıcı ölçeklerin klasik modern dilöğretimi alanının ötesine [Dil ve İçeriği Bütünleştiren Öğrenim (CLIL) ve Eğitim Dili’ne (Language of Schooling)]
geçmesini kesinlikle memnuniyetle karşılamışlardır; bu konuda hem bireyler hem de kurumların %90’ından
fazlası bir dereceye kadar hemfikir olmuştur. Tanımlayıcı açıklamalarının, ölçek başlıklarının ve ölçeklerin sunulmaşeklinin sonuçlandırılmasına yardımcı olan çok sayıda yorum ve öneri toplanmıştır.
Pilot uygulama, Şubat ve Haziran 2017 arasında gerçekleştirilmiş ve sonuçlar, tanımlayıcı ölçeklerin yazıya
dökülmesini ve sunumunu desteklemeye devam etmiştir. Pilot çalışmaların büyük çoğunluğunda sınıftaki
iletişimsel görevlerin tasarımını yönlendirmek için ilgili ölçeklerden tanımlayıcılar seçilmiş ve ardından tanımlayıcılaröğrenenlerin dil kullanımını gözlemlemek için kullanılmıştır. Tanımlayıcılarla ilgili geri bildirimler, aynı zamanda
küçük düzeltmeler yapmak için bazı yararlı önerilerle birlikte çok olumlu olmuştur. Pilot uygulama için en popüler
alanlar küçük gruplar hâlinde iş birliği yapma, bir metne aracılık etme ve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlikolmuştur. Pilot bir uygulamada, çevrim içi etkileşim için iki tanımlayıcı ölçek de dijital kaynakların53 kullanımıyla
ilgili çevrim içi bir kursu tamamlayan 1175 İtalyan İngilizce öğretmeninin katıldığı ayrı bir ankette sunulmuştur.
Bu katılımcıların %94,8’i tanımlayıcıları çok açık veya oldukça açık bulmuş ve %80,8’i öz değerlendirme için çok
kolay veya oldukça kolay kullanıldıklarını bildirmişlerdir.
Resmî danışma ile aynı zamanda, Avrupa Konseyi üye devletlerine, ülkelerinde D-AOBM’nin kullanımı, Avrupa
Konseyi’nin Eğitim Politikaları Birimi (Dil Politikaları Programı) tarafından yakın zamanda kendilerine sağlanandestek malzemelere aşinalıkları ve önerilen yeni tanımlayıcı ölçeklerle ilgili düşünceleri hakkında sorular içeren
bir anket de gönderilmiştir. Üye devletlerden ayrıca pilot uygulama yapmak için kurumlar önermeleri istenmiştir.
D-AOBM’nin öğretmen eğitiminde kullanımına ilişkin bazı çekinceler dışında (Yanıt verenlerin yalnızca yarısı
bunun oldukça yararlı olduğunu söylemekteydi.) sonuçlar çok olumlu çıkmıştır. Tahmin edileceği gibi resmî
belgelerde en sık gönderme yapılan ve pratikte uygulanan D-AOBM boyutları, tanımlayıcılar (%83 çok fazla),
seviyeler (%75 çok fazla) ve eylem odaklı yaklaşım (%63 oldukça fazla) olmuştur. Yeni ölçekleri memnuniyetlekarşılayıp karşılamadıkları sorusuna, olumlu yanıt en yüksek düzeyde çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik (%79),
ardından çevrim içi etkileşim (%75), aracılık (%63) ve edebiyat (%58) için olmuştur.

İŞARET DİLLERİ İÇİN TANIMLAYICILARIN OLUŞTURULMASIDoğuştan sağır insanlar, ebeveynleri ve akranları tarafından uygun girdiler verildiğinde, ilk dilleri olarak bir işaret
dili edinebilirler. İşaret dilleri, yalnızca jest temelli bir iletişim biçimi ve yalnızca konuşulan bir dilin ifade edildiği
farklı bir araç değildir. Dilbilimsel araştırmalar, işaret dillerinin de konuşulan diller gibi kendilerine özgü nitelikleriolan insan dilleri olduğuna ve konuşma dilinde bulunanlar gibi dilsel özellikler, araçlar, kurallar ve kısıtlamalar
gösterdiğine dair yeterli kanıt sağlamıştır. Bu özellikler arasında dil edinimi, işlemleme, dil kaybı, diğer tüm
psikolojik süreçler ve konuşulan dillerde de geçerli olan dile özgü bir tasvir de yer alır.
Yukarıda bahsedilen temel projeye paralel olarak, SNSF tarafından finanse edilen54 Zürih Uygulamalı BilimlerÜniversitesindeki (ZHAW) bir projede kullanılana benzer bir yöntem izlenerek işaret dili yetkinliği içintanımlayıcılar üretilmiştir. Projede, alımlayıcı ve üretici işaretleşme yetkinliğine yönelik tanımlayıcılar belirlenmiş veölçünleştirilmiştir. Bunlar, özellikle işaret dilleri için geçerli olan ve mevcut D-AOBM tanımlayıcılarını tamamlayan
tanımlayıcılardır.
Ancak, dilde eylem yapma yeteneğini ifade eden D-AOBM tanımlayıcılarının tüm insan dilleri için geçerli olduğu
da unutulmamalıdır. İşaret dilleri, tıpkı konuşulan diller gibi eylemleri yerine getirmek için kullanılır. Bu nedenle,
aynı tanımlayıcılar her iki dil yöntemine de uygulanabilir ve sonuç olarak tüm D-AOBM tanımlayıcıları, bir iletişim
kanalından bağımsız olacak şekilde yeniden ifade edilmiştir.
D-AOBM’nin tanıtılmasından bu yana, işaret dillerinde eğitim için ortak öğrenme hedefleri, öğretim programları
ve seviyeler tanımlamaya ihtiyaç duyulmuştur. D-AOBM, aslında, işaret dili kurslarını yapılandırmak için giderekdaha fazla kullanılmaktadır. Sağır çocukların çoğu (%95) işiten anne babaların çocuğu olarak doğarlar, bu
nedenle sağır toplumu küçük olsa bile, sadece sağır çocukların aileleri için değil, aynı zamanda eğitim amaçlı(tercümanlar, sağır mülteciler, işitme güçlüğü çeken insanlar, öğretmenler, dilbilimciler vb.) olarak da bu kurslara
büyük ihtiyaç vardır. Buna ek olarak işaret dili öğretmenleri ve tercümanlarının eğitimi ve sahip olması gereken
nitelikleri belirlemede ve özellikle işaret dillerinin akredite edilmesi ve işaret dili uzmanlarının niteliklerine yönelik

53. Techno-CLIL 2017”, Moderatörler: Letizia Cinganotto ve Daniela Cuccurullo, https://moodle4teachers.org/enrol/index.php?id=90.
54. Avrupa Konseyi SNSF’ye projenin gerçekleşmesi için yaklaşık 385 000 Avro sağladığı için teşekkür eder.

Sayfa 256

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

çalışmalarda D-AOBM rol oynamaya başlamıştır. D-AOBM’de işaret dili için tanımlayıcılar dâhil etme girişimi bu
nedenle sağır toplumundaki bazı derneklerden önemli destek almıştır.
ZHAW55 işaret dili projesi “İşaret Dilleri İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni: İsviçre Almancası İşaret Dili için
Tanımlayıcıların Geliştirilmesi” temel tanımlayıcı projenin tamamlanmasından üç yıl sonra, Haziran 2019’datamamlanan araştırma ile farklı bir zaman ölçeğinde yürütülmüştür. İşaret dili projesi de yine sezgisel, nitel ve
nicel çözümlemeleri birleştiren karma yöntemli, gelişimsel bir araştırma deseni takip etmiştir. Ancak, işaret dilikullanıcısı olan topluluk küçük olduğu için işaret dili projesi daha küçük ölçekte gerçekleştirilmiştir. Projenin üç
ana aşaması Şekil 20›de özetlenmiştir.
Tamamen veriye dayalı bir yaklaşım benimsenmiştir. ZHAW projesinin amacı, mevcut D-AOBM tanımlayıcılarınıişaret diline uyarlamak yerine, uzman işaretçilerin videolarının incelenmesine dayalı olarak işaret yetkinliği içintanımlayıcılar üretmekti. Uzman işaretçiler farklı tipte metinleri işaretleşirken kaydedildi ve bu performanslar
daha sonra işaret dili öğretmenleri ile bir dizi çalıştayda tartışıldı. ZHAW Yazar Grubu daha sonra işaret diliöğretmenlerinin yorumları ve çözümlemelerine dayanarak tanımlayıcıları yazıya döktü. Bu şekilde, üretim
yetkinlikleri için 300’den fazla tanımlayıcının yanı sıra alımlama yetkinlikleri için 260 tanımlayıcıdan oluşan birderleme geliştirildi. Aracılık projesinde olduğu gibi bu aşamada da seviye dikkate alınmadı: Amaç, yetkinliğin
önemli boyutlarını kelimelerle yakalamaktı. Aracılık projesindeki gibi, tanımlayıcılar yinelenen bir danışma veçalıştay sürecinde iyileştirildi.
Ayrıca projedeki basit bir geçerleme deneyi göstermiştir ki sağır öğretmenlere kıyasla işitebilir işaret dili bilmeyenlerve sağır olup öğretmen olmayanlar bir tanımlayıcının gönderme yaptığı düzey hakkında önemli ölçüde farklı bir
yoruma sahiptirler. Bu nedenle tanımlayıcılar, yalnızca doğuştan sağır olan veya topluluk tarafından işaretlenmiş
formlar (videolar) temelinde ana dil yetkinliğine sahip sağır işaret dili eğitmenleri tarafından ölçünleştirilmiştir.
Tanımlayıcılar daha sonra kategorilere ayrılmıştır. Başlangıçta farklı metin tipleri için (öyküsel, betimsel, açıklayıcı
vb.) ölçekler üretilmesi amaçlanmıştır56. Ancak, tanımlayıcıların çoğunun çapraz yetkinlikleri ele aldıkları sonucu,çeşitli metin tipleri ile alakalı oldukları belirlenmiştir. Son olarak, proje ekibi tarafından yürütülen bir çalıştayda,
tanımlayıcılar benzerliği temel alan kümeler hâlinde gruplandırılmıştır. Üç ayrı grup, tanımlayıcıları ilgili yetkinlikleri
tanımlıyor görünen yığınlara ayırmıştır. Daha sonra nihai bir sınıflandırma için müzakere edilmiştir. Her kümeninözellikleri incelenmiş ve arıtılmış, bu da dokuz ölçek için kategorilerin aşağıdaki gibi tanımlanmasına yol açmıştır:Dil yetkinliği:1. İşaret dili varlığı (alıcı/üretici);
2. Şematik doğruluk (alıcı/üretici).
Toplumdilbilimsel yetkinlik:
3. Toplumdilbilimsel uygunluk ve kültürel birikim (alıcı/üretici).
Edimsel yetkinlik:
4. İşaret metni yapısı (alıcı/üretici);
5. Ortam ve bakış açıları (alıcı/üretici);
6. Dilsel farkındalık ve yorumlama (alıcı);7. Hazır bulunuşluk ve etki (üretici);
8. İşleme hızı (alıcı);9. İşaretleşme akıcılığı (üretici).

55. Zürih Universitesi, Uygulamalı Bilimler Yazar Grubu: Jorg Keller, Petrea Burgin, Aline Meili ve Dawei Ni.
56. Keller J. et al. (2017), “Auf dem Weg zum Gemeinsamen Europäischen Referenzrahmen (GER) für Gebärdensprachen. Empirie-basierte
Bestimmung von Deskriptoren für Textkompetenz am Beispiel der Deutschschweizer Gebärdensprache (DSGS)”, Das Zeichen, No.
105, pp. 86-97; Keller J. et al. (2018), “Deskriptoren zur gebärdensprachlichen Textstrukturierung im GER für Gebärdensprachen”, Das
Zeichen, No. 109 , pp. 242-5. Keller J. (2019), “Deskriptoren für Textkompetenz in Gebärdensprachen”, in Barras M. et al. (eds), IDT 2017,
Band 2. Berlin: ESV, pp. 111-117.

Genişletilmiş Örnek Tanımlayıcıların Geliştirilmesi Ve Geçerlenmesi Sayfa 257

Şekil 20 – İşaret dili projesinin aşamaları

Ön Hazırlık
Çalışması

Metin tiplerini
belirlemeMetin tipleri
için uzman
belirlenmesi

Geliştirme

Tanımlayıcıların
ifade edilmesi

Tanımlayıcıları
işaretçilerlegeçerlemeGeçerleme

Kategorilerin
denetimi

D-AOBM
seviyelerineölçünleştirme

Uzman işaretçileri
videoya kaydetmeİşaret dilitanımlayıcıları

Son adım, tanımlayıcıları D-AOBM seviyelerine ölçünleştirmek olmuştur. Bir tanımlayıcı ölçeği oluşturmak içinaracılık ve sesbilim projelerinde ve kaynak D-AOBM tanımlayıcı projesinde olduğu gibi Rasch Modeli kullanılmıştır.
Ancak, bu sefer veriyi sağlayan, işaretlenen tanımlayıcıların videolarıdır. Bu amaçla hem İsviçre Almancası İşaret
Dilinde hem de Uluslararası İşarette (IS) videolar tedarik edilmiştir. Uluslararası İşaret farklı Avrupa ülkelerinden
katılan işaretçiler için bu vakada kullanılan ortak bir iletişim dilidir. Derecelendirme ölçeğinin proje grubu
tarafından başarılı bir şekilde denenmesinin ardından, çevrim içi anketlere katılanlardan, bir tanımlayıcının temsilettiği zorluk derecesini 1’den (zor değil) 4’e (çok zor) kadar 4 puanlık bir ölçekte derecelendirmeleri istenmiştir.
Tüm veri seti (N=223) çok az değerlendirmeye sahip veya hiç değerlendirme yapılmayan durumlar için kontrol
edilmiş, daha sonra bu durumlar elenmiştir. Tamamlanan değerlendirmelerin örneklem büyüklüğü ve dağılımları
daha sonra iki ana gruba (İsviçre ve Avrupa) göre kontrol edilmiştir. İsviçre grubunun, N=53, neredeyse tamamıveri setinde yer alan 300’ün üzerindeki tüm tanımlayıcıları değerlendirmiştir. İsviçre Almancası grubundan 53
kişiye ek olarak, Avrupa grubunda, N=37, tüm katılımcılar tanımlayıcıların bir alt kümesini değerlendirerek
tanımlayıcı başına ortalama 15 değerlendirme57 yapmıştır.
Yukarıda kısaca Rasch Modeli açıklanırken bahsedildiği gibi modele (olasılık olmadığı için) uymayan kişi ve ögeler
veriden çıkarılırsa tanımlayıcılar daha doğru seviyeye yerleştirilecektir. Temel projede olduğu gibi bu projede
de bu adım takip edilmiştir.
Son adım ise işaret dili ölçeğinde D-AOBM seviyeleri arasındaki kesme puanını belirlemek olmuştur. Bu süreci
kolaylaştırmak için burada üretilen ölçeği, D-AOBM ölçeğini oluşturan matematiksel değerlere dönüştürmede,2001 yılında yayımlanan ölçünleştirilmiş D-AOBM tanımlayıcıları “çapa maddeler” olarak projeye dâhil edilmiştir.
Bu sürecin açıklaması için kullanıcılara “D-AOBM için aracılık boyutlarına ilişkin örnek tanımlayıcıların geliştirilmesi”(North ve Piccardo 2016) ve “Sesbilimsel Ölçek Revizyon Süreci Raporu” (Piccardo 2016) içindeki nicel geçerleme
bölümlerine başvurmaları önerilir. Ancak, bu iki projeden farklı olarak bu D-AOBM 2001’deki “çapa maddelerin”
matematiksel değerleri, güvenilmez çapalar [unstable anchors] çıkarıldığında bile güvenilir değildi. Bu nedenle,
uzman görüşüne dayalı alternatif bir kesme puanı belirleme yöntemi kullanılmıştır58.

57. Küçük olmakla birlikte, bu değerler +/− 1 logit kapsamındaki zorluk parametrelerinde %95 güven aralığı için minimum öncül/önsel
gereksinimleri karşılar: bk. Linacre J. (1994), “Örneklem boyutu ve madde ölçünleşnmesi tutarlılığı”, Rasch Measurement Transactions Vol.
7, No. 4, s. 328. İşaret dili tanımlayıcıları için Standart Ölçüm Hatası, diğer tanımlayıcılardan daha büyüktür, ancak ölçekte ölçünleştirme
sezgisel olarak mantıklıdır. Birkaç durumda, bir sonraki yeterlik bandındaki hata payı içindeki tanımlayıcılar, toplu uzman kararı temelindebitişik banda taşınmıştır.
58. Kullanılan yöntem, “Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning,
Teaching, Assessment (CEFR) – A Manual” (Council of Europe, 2009) yayınında açıklanan “Yer İşareti Yöntemi”nin bir çeşidiydi.

Sayfa 258

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

SONUÇLANDIRMAŞubat 2015 ile Haziran 2017 arasında yapılan geçerleme, danışma ve pilot çalışmanın çeşitli aşamalarında alınangeri bildirimler, daha az başarılı tanımlayıcıların ve ölçeklerin belirlenip elenmesine ve yazıya dökülmesi için
gözden geçirilmesine oldukça yardımcı olmuştur. Süreç, Avrupa Konseyinin internet sitesinde araştırmacılara açıkolan bir arşivde belgelenmiştir. Bu belgede yer alan tanımlayıcıların nihai hâli, elde edilen tüm geri bildirimleri
dikkate almıştır.
Özellikle B2 seviyesi olmak üzere, bazı ölçeklerin belirli seviyeleri için çok fazla sayıda tanımlayıcı geçerlendiği
için bir miktar örnek tanımlayıcı, başarılı bir şekilde geçerlenmiş tanımlayıcılar olmalarına rağmen, genişletilmiş
sürümden çıkarılmıştır. Bunlar Ek 8’de mevcuttur. Bu fazlalık kendi içinde iyi bir şeydir, çünkü ölçünleştirmenin
seviyelerle tutarlılığını vurgular, ancak nihai D-AOBM örnek tanımlayıcı ölçeklerine ilgili tüm tanımlayıcıları dâhil
etmek gerekli değildir. Bunlar daha sonra Avrupa Konseyinin internet sitesinden ulaşılabilen D-AOBM ile ilgili
tanımlayıcı bankasında ek tanımlayıcılar olarak sunulacaktır.

Genişletilmiş Örnek Tanımlayıcıların Geliştirilmesi Ve Geçerlenmesi Sayfa 259

EK 7
2001 YILINDA YAYIMLANAN BELİRLİTANIMLAYICILARDA YAPILAN
ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER
Genel dinlemesözlü anlama
C2İster canlı ister yayın olsun, ana dildoğal hız(ın)da sunulan herhangi bir sözlü dili/ işaret dilini neredeyse
kolayca anlayabilirdille ilgili herhangi bir zorluk yaşamaz.

Başka ana dil konuşanları insanlar arasındaki karşılıklı konuşmayı anlama
B2+

Hedef dilin doğal konuşuru/işaretçileri arasındaki canlı karşılıklı konuşmaya ayak uydurabilir.

B2

Biraz çaba sarf ederek etrafında söylenenlerin çoğunu yakalayabilir, fakat hiçbir şekilde dilini değiştirmeyenbirkaç hedef dil doğal konuşuru/işaretçisi ile yapılan bir tartışmaya etkili bir şekilde katılmayı zor bulabilir.

Canlı bir izleyici kitlesinin parçası olarak dinleme anlama
C2

Son derecede gündelik anlatım, bölgesel kullanım ya da aşina olmayan terminoloji içeren uzmanlıkkonuşmalarını ve sunumlarını takip edebilir.

Genel okuduğunu kavrama
C2

Soyut, yapısal olarak karmaşık veya son derece gündelik anlatıma özgü edebî ve edebî olmayan yazılar dâhilolmak üzere neredeyse tüm yazılı dil biçimlerini yazılı/işaret dilindeki metin tiplerini anlayabilir ve eleştirel
olarak yorumlayabilir.

Genel sözlü etkileşim
B2

Hedef dilin konuşucuları/işaretçileri ile doğal dil konuşucuları her iki tarafı da zorlamadan düzenli etkileşim
ve kesintisiz ilişki sağlayabilecek bir akıcılık ve spontanlık derecesiyle etkileşime girebilir. Olayların vedeneyimlerin kişisel önemini vurgulayabilir, uygun açıklamalar ve savlar sunarak görüşlerini belirgin birbiçimde açıklayabilir ve destekleyebilir.

Doğal bir konuşmacıyı Muhatabı anlama
C2Standart olmayan daha az aşina olduğu ağza aksana ve lehçeye uyum sağlama fırsatı verildiğinde, kendi alanıdışında uzmanlık gerektiren soyut ve karmaşık konularda bile herhangi bir doğal dil konuşucusu muhatabı
anlayabilir.

Karşılıklı konuşma
B2

Hedef dil kullanıcıları doğal dil konuşurları ile ilişkilerini, istemeyerek onları güldürmeden veya kızdırmadan
veya onların başka bir doğal yetkin konuşucu/işaretçi ile iletişimleri esnasında davranacaklarından daha farklı
davranmalarını gerektirmeden sürdürebilir.

Resmî olmayan tartışma (arkadaşlarla)
B2+

Hedef dilin doğal konuşurları/işaretçileri arasındaki canlı bir tartışmaya ayak uydurabilir.

B2

Biraz çaba ile tartışma esnasında etrafında söylenenlerin çoğunu yakalayabilir, ancak dilini hiçbir şekildedeğiştirmeyen birden çok hedef dil doğal konuşuru/işaretçisi ile tartışmaya etkin bir şekilde katılmayı zor
bulabilir.

Resmî tartışma (toplantılar)Sayfa 261

C2

Karmaşık meselelerle ilgili resmî tartışmada doğal dil konuşurları diğer katılımcıları güç duruma düşürmeden,açık ve ikna edici bir sav ortaya koyarak yerini koruyabilir.

Mülakat yapma ve mülakata girme
C2

Mülakatı yapan ya da mülakat yapılan kişi olarak doğal dil konuşucularını diğer katılımcıları güç durumadüşürmeden tam zahmetsiz bir akıcılıkla konuşmayı şekillendirerek ve yetkin bir biçimde etkileşimde
bulunarak, diyalogdaki kendi kısmını son derece iyi takip edebilir.

Toplumdilbilimsel uygunluk
C2

Sosyokültürel ve toplumdilbilimsel farklılıkları dikkate alarak hedef dilin ve kendi köken topluluğunun
konuşucuları/işaretçileri arasında etkili ve doğal bir şekilde aracılık edebilir.

C2

Hedef dilin doğal yetkin konuşucuları/işaretçileri tarafından kullanılan dilin neredeyse tüm toplumdilbilimsel
ve sosyokültürel çıkarımlarını etraflıca fark edip takdir eder ve buna uygun davranabilir.

B2

Hedef dil kullanıcıları doğal dil konuşucuları ileistemeyerek onları güldürmeden veya kızdırmadan veya
onların başka bir doğal yetkin konuşucu/işaretçi ile iletişimleri esnasında davranacaklarından daha farklı
davranmalarını gerektirmeden sürdürebilir.

Sözlü Akıcılık
B2

Sayfa 262

Her iki tarafı da zorlamadan, hedef dil kullanıcıları doğal dil konuşucuları ile düzenli etkileşim kurulmasını
oldukça mümkün kılan bir akıcılık ve doğallıkla etkileşimde bulunabilir.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Ek 8
EK TANIMLAYICILAR
Bu ekteki tanımlayıcılar, aracılık için tanımlayıcılar geliştirmek üzere projede de geliştirilmiş, geçerlenmiş veölçünleştirilmiştir. Bu tanımlayıcılar, şu üç nedenden biri sebebiyle genişletilmiş örnek tanımlayıcılardan çıkarılmıştır:ihtiyaç fazlası olması nedeniyle, yeteri kadar çeşitli seviyeler için tanımlayıcılar geliştirmenin mümkün olmaması
nedeniyle veya danışma aşamalarındaki yorumlar nedeniyle. Bunlar, Avrupa Konseyi internet sitesindeki ektanımlayıcılar bankasına eklenecektir.

ÖLÇEKLER
Sözlü Çeviri [Bir dilden başka bir dile veya işaret diline]
Not: Farklı diller arasında aracılığı içeren her durumda olduğu gibi kullanıcılar söz konusu dilleri belirterek tanımlayıcıyı
tamamlamak isteyebilir, C2 tanımlayıcısı için verilen şu örnekteki gibi:Konuşmacının anlamına sadık kalarak, tarz, üslup ve kültürel bağlamı herhangi bir eksiklik veya ekleme olmadan yansıtarak,
Almancadaki karmaşık, resmî bir söylemin neredeyse tamamen doğru eş zamanlı veya ardıl Fransızca çevirisini sağlayabilir.
Konuşmacının anlamına sadık kalarak tarz, üslup ve kültürel bağlamı herhangi bir eksiklik veya ekleme
olmadan yansıtarak, karmaşık, resmî bir söylemin neredeyse tamamen doğru eş zamanlı veya ardıl çevirisinisağlayabilir.
C2Resmî olmayan durumlarda, geniş çeşitlilikteki genel ve belirli uzmanlık gerektiren konular üzerine açık,
akıcı, iyi yapılanmış bir dilde, tarz, üslup ve ince anlam ayrımlarını tam olarak aktararak eş zamanlı veya ardılçeviri sağlayabilir.
İfadeler her zaman uygun kuralları yansıtmasa bile öngörülemeyen karışıklarla başa çıkarak, birçok ince
ayrımı ve kültürel imayı ana mesaja hâkim şekilde aktararak, eş zamanlı veya ardıl çeviri sağlayabilir.

C1Önemli bilgileri açık ve özlü bir şekilde aktararak kişisel, akademik ve mesleki ilgi alanlarındaki geniş
çeşitlilikteki konularda akıcı bir şekilde ardıl çeviri sağlayabilir.
Bir görüşme sırasında, karmaşık bilgileri aktararak, arka plan bilgilerine her iki tarafın da dikkatini çekerek ve
gerektiğinde açıklama yaparak ve takip soruları sorarak aracılık yapabilir.
Çeviriyi yapsın diye konuşmacının zaman tanımak için sık sık durması koşuluyla alanında bir karşılama
konuşmasının, kısa bir anı veya sunumun ardıl çevirisini sağlayabilir.

B2Çeviriyi yapsın diye konuşmacının zaman tanımak için sık sık durması ve gerektiğinde açıklamalar yapmasıkoşuluyla önemli ifadeleri ve görüşleri aktararak, genel ilgi alanına giren ve/veya kendi alanıyla ilgili
konularda ardıl çeviri sağlayabilir.
Bazı ifadeleri araması ve bazen belirli yapıların açıklanmasını istemesi gerekmesine rağmen bir görüşme
sırasında, ayrıntılı bilgileri güvenilir bir şekilde yorumlayabilir ve iletebilir ve destekleyici bilgiler sağlayabilir.
Önceden hazırlanabilmesi ve konuşmacıların günlük dilde açıkça sesletmelerikoşuluyla bir görüşme
sırasında karmaşık olmayan olgusal bilgileri çevirebilir ve aktarabilir.

B1Konuşmacıların standart bir dilde açıkça sesletmelerive kendisinin açıklama isteyebilmesi ve bir şeyleri nasıl
ifade edeceğini planlamak için ara verebilmesi koşuluyla kişisel veya güncel ilgi alanlarında resmî olmayançeviri yapabilir.
Konuşanların standart dilde açıkça sesletilmesive kendisinin tekrar ve açıklama isteyebilmesikoşuluyla
gerekli bilgileri aktararak günlük durumlarda resmî olmayan çeviri yapabilir.

A2Konuşmacıların ifade etmesine yardımcı olmaları koşuluyla kişisel istekler ve ihtiyaçlar hakkında karşılıklı
bilgi geçişi yaparak, öngörülebilir günlük durumlarda resmî olmayan çeviri yapabilir.
Önceden hazırlanabilmesi ve konuşmacıların açık bir şekilde sesletmeleri koşuluyla aşina olduğu konular
hakkında karmaşık olmayanbilgiler aktararak bir röportajda basitçe çeviri yapabilir.
Başka birinin çeviride yardımcı olabileceğini basit bir şekilde belirtebilir.

A1

Belirli bir durumda üçüncü bir şahsın temel ihtiyaçlarının neler olduğunu basit kelimeler ve jestlerle iletebilir.

Sayfa 263

A1öncesiTanımlayıcı yok.

Sesbilimsel kontrol: Ses tanıma
C2

Bölgesel ve toplumdilbilimsel söyleyiş çeşitliliğinin ilgili özelliklerini bilinçli olarak uygun şekilde birleştirebilir.

C1

Bölgesel ve toplumdilbilimsel söyleyiş çeşitliliğinin özelliklerini tanıyabilir ve konuşmasına en belirgin olanıbilinçli olarak dâhil edebilir.

B2Yaygın kelimeleri alışık olduğundan farklı bir bölgesel çeşitlilikte söylendiğizaman tanıyabilir.

B1

Anlama güçlüğünün bölgesel bir söyleyiş çeşitliliğinden kaynaklandığını anlayabilir.

BİREYSEL TANIMLAYICILARÇevrim içi konuşma ve tartışma
C2

C1

Çevrim içi bir tartışmada yapılan yorumların etkisini artırmak için netlik içinde gündelik anlatım, esprili dil,deyimsel kısaltmalar ve/veya uzmanlık alanına ait bir üslup kullanılabilir.
Karmaşık bir konu veya kendi uzmanlık alanıyla ilgili belirli bir konu hakkında çevrim içi bir tartışmada,karmaşık bir dizi tartışmayı ikna edici bir şekilde sunarak ve [karşı tarafınkine] yanıt vererek fikir ve görüşlerini
netlik içinde ifade edebilir.
Çevrim içi yorumları eleştirel olarak değerlendirebilir ve olumsuz tepkileri diplomatik olarak ifade edebilir.

B2+

Uygun sorularla etkileşimi geliştirmek ve deneyimleri paylaşmak için dili akıcı bir şekilde kullanarak ilişkileribaşlatmak ve sürdürmek amacıyla farklı çevrim içi ortamlardan yararlanabilir.
Konuşmaya/tartışmaya yaptığı bazı katkılar tekrarlayıcı görünse de çevrim içi bir tartışmada belirli bir bakış
açısının lehinde veya aleyhinde gerekçeler sunan bir sav geliştirebilir.

B2Kişisel çevrim içi paylaşımlarında, olayların ve deneyimlerin kişisel olarak önemini vurgulayarak ve daha sonra
paylaşımına yapılacak yorumlara esnek bir şekilde yanıt vererek duygu derecelerini ifade edebilir.
Uygun bir yanıt vererek çevrim içi bir tartışmada olası yanlış anlamaları onarabilir.

B1

Gerçek zamanlı yanıt verirken bazı duraklamalar yapsa da aşina olduğu konularda basit çevrim içi karşılıklıkonuşmaları başlatabilir, sürdürebilir ve kapatabilir.

A2Kalıplaşmış ifadeler kullanarak nasıl hissettiğini veya ne yaptığını çevrim içi olarak yayımlayabilir ve
paylaşımına yapılan yorumlara basit bir teşekkür veya özür ile yanıt verebilir.

A1öncesiSelamlama ve veda etme için en basit günlük incelik biçimlerini kullanarak temel sosyal çevrim içi iletişim
kurabilir.

Hedef odaklı çevrim içi işlemler ve iş birliği
C1Üslubunu uygun şekilde ayarlayarak çevrim içi iş birliğine dayalı veya işlemsel bilgi alışverişlerinde ortayaçıkan iletişim sorunları ve kültürel meselelerle etkili bir şekilde başa çıkabilir.

A2+

Bir sorunu veya basit paylaşılan bir görevi ele almak için çevrim içi olarak destekleyici bir muhatap ile temelbilgi alışverişi yapabilir.

Sayfa 264

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Olumlu bir atmosfer yaratma

B2

Belirgin açıklamalarda bulunarak ve insanları karşılaştıkları/deneyimledikleri meseleyi keşfetmeye vetartışmaya teşvik ederek, fikirlerin ve uygulamaların paylaşılması için kendi deneyimiyle ilişkilendirip
destekleyici bir ortam oluşturabilir.
Olumlu bir atmosfer yaratmak veya dikkati başka yöne çekmek için duruma uygun mizah (ör. bir anı, şakaveya neşeli bir yorum) kullanabilir.
Hem pratik hem de duygusal destek vererek olumlu bir atmosfer yaratabilir ve katılımı teşvik edebilir.

B1İnsanları selamlama, karşılama ve ilgisini gösteren bir dizi soru sorma şekliyle olumlu bir atmosfer yaratabilir.

Konuşma veya işaret dilinde metin işlemleme

C1

Karmaşık metinlerde sunulan önemli fikirleri, kendi ilgi veya uzmanlık alanıyla ilgili olsun ya da olmasın, iyi
yapılandırılmış bir dilde açık ve akıcı bir şekilde özetleyebilir.
Geniş çeşitlilikteki genel ve uzmanlık gerektiren konularda, karmaşık, sözlü veya yazılı metinlerde yer alanbilgi ve savları açık, akıcı, iyi yapılandırılmış bir konuşmayla özetleyebilir.

B2+

Tutumlar da dâhil olmak üzere konuşmacıların örtük görüşlerini ve amaçlarını netleştirebilir.

B1+İlgi alanlarına giren olgusal bilgileri özetleyebilir ve yorumlayabilir.

Yazılı metin işlemleme

B1Kişisel veya güncel ilgi alanlarına ilişkin karmaşık olmayanbilgilendirici metinlerde yapılan ana noktaları yazılı
olarak özetleyebilir.
Kişisel ilgi alanına ilişkin sözlü veya yazılı bilgilendirici metinlerde yer alan ana noktaları, basit yapılar
kullanarak ve bunu yapmak için sözlük yardımı alarak yazılı olarak özetleyebilir.

Bilgiyi görsel olarak sunma
Görsel olarak sunarak (zihin haritaları, tablolar, akış şemaları vb.), fikirler arasındaki ilişkiyi vurgulama veaçıklama yoluyla anlamayı kolaylaştıraraksoyut kavramları erişilebilir hâle getirebilir.
Hem anahtar kavramları hem de bunlar arasındaki ilişkiyi (ör. problem-çözüm, karşılaştırma) daha erişilebilir
kılmak için bilgileri görsel olarak (zihin haritaları, tablolar, akış çizelgeleri vb. grafik düzenleyicilerle) sunabilir.
B2İnsanların ilgili kavramları anlamalarına yardımcı olmak için, bir metnin içindeki ana fikirleri (bir zihin haritası,
pasta grafiği vb.) sunmak için bir metinden bir grafik üretebilir.
Bilgileri görsel olarak temsil ederek (zihin haritaları, tablolar, akış şemaları vb.) soyut kavramlara dair anahtar
noktalarını daha erişilebilir hâle getirebilir.
Bilgiler arasındaki ilişkileri açık hâle getirmek için bir kavramı veya süreci görsel olarak temsil edebilir (ör. akışşemalarında, neden-sonuç, problem-çözüm gösteren tablolarda).
Bir çizim veya grafik düzenleyici kullanarak bir kavramın esas noktalarını veya ana adımları karmaşık
olmayan bir yolla iletebilir.

B1

Bir grafik düzenleyici ile karmaşık olmayan bilgileri açık bir şekilde sunabilir (ör. öncesi/sonrası, avantajlar/
dezavantajlar, problem/çözüm karşılaştırması yapan bir PowerPoint slaytı).
Yüksek sıklık derecesindeki bir dilde yazılmış basit bir metni göstermek için bir çizim veya diyagramoluşturabilir.

Yaratıcı metinlere (edebiyat dâhil) dair kişisel görüşünü ifade etmeA2+Edebî bir eserden özellikle beğendiği basit bölümleri alıntılamak için seçebilir.

A2Edebî bir eserin kendisini nasıl hissettirdiğini basit cümlelerle açıklayabilir.

Ek Tanımlayıcılar Sayfa 265

Yaratıcı metinlerin çözümlemesi ve eleştirisi (edebiyat dâhil)C2

Anlamları, görüşleri ve örtük tutumları belirleyerek karmaşık edebîeserleri çözümleyebilir.

C1

Retorik/edebî ögelerin okuyucu üzerindeki etkisini açıklayabilir (örneğin yazarın farklı ruh hâllerini iletmekiçin tarzını değiştirme şekli).

İş birliğine dayalı etkileşimi kolaylaştırma
B2+

Akademik veya mesleki yetkinlikler dâhilindeki meselelerde, katılmaya davet edebilir, sorunları gündeme
getirebilir ve katkıları yönetebilir.

B2+

Grup çalışmasında fikirlerin ve kararların kaydını tutabilir, bunları grupla tartışabilir ve genel bir toplantı için
bir rapor oluşturabilir.

B2Başka biri tarafından başlatılan iş birliğine dayalı problem çözümünü desteklemek için müdahale edebilir.

Anlamı yapılandırmak için iş birliği yapma
B2+

Bir tartışmanın sonuna doğru anahtar noktaları sentezleyebilir.

Etkileşimi yönetme
B2+

Bir gruptaki sorunları ele almak ve herhangi bir katılımcının ötekileştirilmesini önlemek için müdahale
edebilir.

B2İkili ve küçük grup çalışmalarını organize etmek için açık yönergeler verebilir ve bunları bir genel toplantıdaözet raporlarla sonuçlandırabilir.

Kavramsal konuşmayı teşvik etme
Not alarak ve daha sonra açık geri bildirim sağlayarak, müdahaleci olmayan ve etkili bir şekildeperformansı
izleyebilir.
B2+İyi çalışmanın özelliklerine dikkat çekerek ve akran değerlendirmesini teşvik ederek grup çalışmasını
izleyebilir.
Fikirlerin sadece nasıl alış-veriş edildiğine değil, aynı zamanda o fikirlerin bir tartışmada veya sorgulamada
nasıl bir tartışma serisi oluşturmak amacıyla kullanıldığına da emin olmak için küçük bir grup tartışmasını
izleyebilir.
Bilgi sunabilir ve problem çözmeye çalışmaları ve çözmeleri için insanları sunulan bilgiyi kullanmaya
yönlendirebilir.

B2Çoğul kültürlü bir ortam sağlama
Farklı iletişim geleneklerini ve bunların söylem süreçleri üzerindeki etkilerini fark edebilir, konuşma şeklini
buna göre ayarlayabilir ve etkili kültürlerarası iletişimi desteklemek için ilgili “kurallar” oluşturmaya yardımcı
olabilir.

C1

Kültürlerarası meselelerin tanınması ve görevlerin birlikte tamamlanması gereken durumlarda, dengeve mesafe sağlayarak gruba/gruplara ait olma kapasitesini kullanarak esnek ve etkili bir şekilde etkileşim
kurabilir.

B2+

Sayfa 266

Başkasının bakış açısına, düşünme ve hissetme biçimine uygun şekilde hem sözlerle hem de eylemlerle yanıtvermek için kendisini o kişinin yerine koyarak davranır.

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Soru sorma, anladığına dair ifadeler kullanma ve duygusal ve pratik ihtiyaçları belirleme yoluyla ilgi ve
empati kurarak diğer kültürlerin üyeleriyle ilişki kurabilir.
B2

Farklı fikirleri, duyguları ve bakış açılarını anladığını ve fark edip takdir ettiğini ifade ederek ve katılımcıları
birbirlerinin fikirlerine katkıda bulunmaya ve o fikirler hakkında düşüncelerini söylemeye davet ederektartışmayı baskın olmayan bir şekilde teşvik edebilir.
Dolaysız/dolaylı ve açık/örtük iletişim kullanımını fark edip takdir etmesine dayalı ortak bir anlayış
oluşturmaya yardımcı olabilir.

Hassas durumlarda ve anlaşmazlıklarda iletişimi kolaylaştırma
B2+Çözülmesi gereken esas meselelerin ana hatlarını çizerek hassas durumların veya anlaşmazlıkların
tartışılmasını kolaylaştırabilir.
Mahcubiyet veya gücenmeyi en aza indirerek hassas konular hakkında bilgi edinmek için açık uçlu, tarafsız
sorular oluşturabilir.
Her bir tarafın bir anlaşma için gereksinimlerinin ayrıntılı olarak anlaşıldığını göstermek için tekrar ve
açımlama kullanabilir.
Yapılan açıklamaları tekrarlayarak ve özetleyerek hassas bir durumun veya anlaşmazlığın arka planını
açıklayabilir.
Tarafsız bir atmosfer oluşturan açık uçlu sorularla bir müzakerede çıkarları ve hedefleri netleştirebilir.
Sorunun kökenini açıklayarak, ilgili bir dizi tartışmayı bildirerek, çözülmesi gereken esas meselelerin ana
hatlarını çizerek ve ortak noktaları belirleyerek bir anlaşmazlığın tartışılmasını kolaylaştırabilir.
Her bir çözümün avantajlarını ve dezavantajlarını tartarak anlaşmazlık hâlindeki tarafların farklı olasıçözümleri düşünmelerine yardımcı olabilir.
Bir anlaşmazlıkta bir tarafın konumunu değerlendirebilir ve onların savlarını belirtilen amaçları ileilişkilendirerek bir meseleyi yeniden düşünmeye davet edebilir.

B2Üzerinde anlaşmaya varılanların esaslarını özetleyebilir.

Var olan bilgi birikimiyle ilişkilendirme

B2

Görsel temsiller (ör. diyagram/şema, tablolar, akış şemaları) sağlayarak ve bu temsilleri açıklayarak, insanlarınbir şeyin mevcut bilgilerini temel alarak nasıl geliştiğine dair farkındalıklarını artırabilir.
Yeni tanıtılan/sunulan bir şeyin, insanların muhtemelen zaten bildiklerini temel alıp nasıl geliştiğini açıkça
açıklayabilir.

Karmaşık bilgileri parçalara ayırma
C1

Adımlar zinciri veya bir dizi tartışmaoluşturarak ve anahtar noktaları özetleyerek karmaşık bir konuyu dahaanlaşılır hâle getirebilir.

Dili uyarlama
C1

B2+

Karmaşık yazılı bir metindeki (örneğin bilimsel bir makale) bilgiyi, içeriği farklı bir metin türü ve üslupta
sunarak daha erişilebilir hâle getirebilir.
İçeriği yapılandırmak, önemli yönleri vurgulamak ve bir konudan diğerine geçişleri işaretlemek içinsesletimi, cümle vurgusunu, tonlamayı, hızı ve ses yüksekliğini uyarlayabilir.
Karmaşık sözlü veya yazılı bir metindeki zor kavramları açımlama yoluyla metni daha anlaşılır hâle getirebilir.

B1+Aşina olduğu bir konuyla ilgili sözlü veya yazılı bir metnin içeriğini basitleştirilmiş, daha somut bir biçimde
açıklamak için açımlama kullanabilir.

Ek Tanımlayıcılar Sayfa 267

Yoğun bir metni detaylandırarak açma
B2

Benzer dili içeren ek örnekler sağlayarak bir metinde aşina olmayan dilin anlaşılmasını destekleyebilir.

Metni anlaşılır kılma
Karmaşık kaynak bir metni, hedef izleyiciye/okura göre en alakalı olan noktalara odaklanmak için tekrar
düzenleyerek yeniden yazabilir.

C1

Alıcının esas noktaları anlamasına rehberlik etmek amacıyla kaynak metnin farklı bölümlerinden ilgili
bilgilerin özünü çıkarabilir.
B2İçerdiği zıt bilgileri ve savları erişilebilir hâle getirmek amacıyla kaynak metnin farklı bölümlerinden bilgilerinözünü çıkarabilir.
Esas mesajı erişilebilir kılmak amacıyla bir metindeki tekrarları ve konu dışı olan kısımları ortadan kaldırabilir.

Çoğul kültürlü birikimi temel alıp geliştirme
C2

Kültürel olarak uygun bir şekilde, komuta etmek, tartışmak, ikna etmek, caydırmak, müzakere etmek,
danışmanlık yapmak ve empati göstermek için çok çeşitli karmaşık iletişim stratejilerini hem şahsen hem deyazılı olarak etkili bir şekilde kullanabilir.

B2+

Hem kişisel hem de mesleki alanlarda başarılı kültürlerarası iletişim için kültürler arasındaki benzerliklere ve
farklılıklara dair farkındalığından yararlanabilir.

B2+

Ortaya çıkan çoğu zorlukla başa çıkarak, bağlama uygun sözlü ve sözlü olmayan temel gelenekleri ve
ritüelleri izleyerek uygun şekilde iletişim kurabilir.
Olumlu ve ayrımcı kültürel basmakalıp inanışları fark edebilir ve bunların kendisinin veya başkalarının
davranışlarını nasıl etkilediğini açıklayabilir.

B2

Kültürlenme ve kendi kültürünü/kültürlerini koruma arasındaki uyum sürecinde kişisel olarak sürdürdükleri
dengeyi çözümleyebilir ve açıklayabilir.
Davranışını ve sözlü ifadesini yeni kültürel ortamlara uyarlayabilir, kaba olarak görülebileceğinin farkındaolduğu davranışlardan kaçınabilirler.
Kendi kültürlerine ve diğer kültürlere dair benzerlik ve farklılıklara işaret ederek, kültürel olarak belirligörüşler, uygulamalar, inançlar ve değerler hakkındaki yorumlarını açıklayabilir.
Kültürel farklılıkları kendi deneyim ve gelenekleriyle derinlemesine karşılaştırarak onları yorumlayabilir.

B2

Kültürlerarası meselelerin kabul edilmesi gereken bir durumda bir görevi iş birliği içinde çözmek için etkili
bir şekilde etkileşim kurabilir.
Kültürlerarası bir karşılaşmada iş birliği yaparken ilgili kültürel normlar ve uygulamalar hakkında bilgi alabilirve ardından gerçek zamanlı etkileşimin kısıtlamaları altında edindiği bilgileri uygulayabilir.

Çoğul dilli kavrama
A2

Bir metnin anlamı hakkında bir varsayım oluşturmak amacıyla tanımlanabilir kelime birikiminden(ör. uluslararası ifadeler, kökleri farklı dillerde ortak olan kelimeler – “banka” veya “müzik” gibi) kolayca
yararlanabilir.

Çoğul dilli birikimi temel alıp geliştirme
C2Çoğul dilli birikiminde olan diğer dillerden metaforları ve diğer söz sanatlarını retorik etki için ödünç alabilir,
bunları gerektiği gibi detaylandırabilir, yeniden ifade edebilir ve açıklayabilir.

C1

En can alıcı noktasını, şaka ona bağlı olduğu için, kaynak dilde tutarak ve şakayı anlamayan dinleyenlere
açıklayarak farklı bir dilden bir fıkra anlatabilir.

Sayfa 268

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2Alıcı yetkinliğine sahip olduğu bir dilde veya dillerde çevrelerinde olup biten karşılıklı bir konuşmayı takip
edebilir ve bir veya daha fazla muhatap tarafından anlaşılan bir dilde katkısını ifade edebilir.
Katılımcıların çoğul dilli birikimlerinde olan farklı dilleri esnek bir şekilde kullandıkları çoğul dilli grupçalışmasında, fikirlerin anlaşılmasını ve geliştirilmesini destekleyebilir.
Bir tartışmayı veya bir görevi sürdürmek amacıyla çoğul dilli birikimlerinde olan iki veya daha fazla dilde
etkileşimi yönetebilir ve insanları dillerini esnek bir şekilde kullanmaya teşvik edebilir.
Çoğul dilli bir grubu bir etkinliğe dâhil edebilir ve çoğul dilli birikiminde bir dilde bir hikâye/olay anlatarak ve
ardından başka bir dilde açıklayarak farklı dillerde katkıları teşvik edebilir.
O anda kullanılan dilde uygun bir ifadenin bulunmadığı bir kavram için çoğul dilli birikimindeki başka bir
dilden bir ifade kullanabilir ve gerekirse o ifadeyi açıklayabilir.

B1

O anda kullanılan dilde yeterli bir ifade bulamadığında muhatabın konuştuğu başka bir dilden uygun bir
kelime kullanabilir.

İŞARET DİLİ YETKİNLİKLERİ
İşaret dili birikimi
C2

Bir olguyu, örneğin bir UFO’yu, yaratıcı, soyut bir şekilde tanımlayabilir.

C1Aşina olduğu kelime birikiminin ötesine geçen özgün, sanatsal işaretleşme oluşturabilir.

B2+

Nesneleri ve olayların farklı yönlerini net olarak tanımlayabilir.
Bir kararın doğuracağı sonuçları tam olarak açıklayabilir.
Dolaylı mesajları (dolaylı sorular, istekler, dilekler ve talepler) işaretleyebilir.

B2

Bir önermeyi (örneğin oylamaya sunulma) ilgili kelime birikimiyle daha basit bir şekilde ifade edereközetleyebilir.
Herhangi bir kelime sınırlamasına rağmen istediklerini açık ve tam bir şekilde ifade edebilir.
İşaretleri ele-ait ve el-dışı özellikler açısından değiştirebilir.
İnsanları ve nesneleri canlandırmak için karşılaştırma kullanabilir.

B1+İşaret dili kültürüyle bağlantılı belirli işaretleşme ifadelerini bilir.
Bir meselenin avantaj ve dezavantajlarını tartışabilir.
Yapılandırılmış eylemleri kullanarak canlıların (insanlar, hayvanlar) davranışlarını taklit edebilir.

B1

Ziyaret ettiği yerleri (örneğin bir tatilde) basit cümlelerle anlatabilir.
İlgili kavramların uygun işaretlerini bilmeden, açımlamalarla kavramların çerçevesini çizebilir.

A2+

Bir şeyi anlaşılır şekilde açıklayabilir.
Sınırlı kelime birikimine rağmen basit bir işaretlenmiş metni anlayabilir.

A2

Sözlüksel işaretler ile hayvanları belirtebilir.
Yeni oluşturulan işaretleri, örneğin kişiler veya renkler için, doğru şekilde uygulayabilir.
Bir diyalogdaki sıradan ifadeleri anlayabilir (ör. selamlamalar veya teşekkürler).
Aylar, günler, sayılar ve zamanların sözlüksel işaretlerini anlayabilir.

A1İşaret dilinde selamlaşmayı anlayabilir.
Hayvanların sözcükleşmiş işaretlerini anlayabilir.
Basit yönergeleri, açıklamaları ve sebep açıklamalarını takip edebilir.
Bağlama uygun basit ağızla söyleme kullanabilir.

Ek Tanımlayıcılar Sayfa 269

Şematik doğruluk
C1

Nesnelerin/canlıların hareketini belirtebilir (ör. farklı hayvanların yürüyüşleri).

B2+Karşılaştırmaları ifade edebilir (... ile aynı, ... ile farklı).

B1+Üretken işaretlerle çoğul yapı oluşturabilir.

B1

Olumsuzluğu ifade etmenin farklı yollarını kullanabilir.

A1

Basit ifadeleri anlayabilir.

Toplumdilbilimsel uygunluk ve kültürel birikim
Sosyokültürel bir üsluba yönelik bir ifade sunabilir.

C1Önemli kanunların, kurumların ve sağır organizasyonlarının tanımlarını anlayabilir (ör. WFDYS, EFSLI).
Yerel sosyokültürel alışkanlıkları ve kuralları açıklayabilir (örneğin seçimlerde izlenen yöntem).

B2+Sağır toplulukları ve işaret dili (bölgesel ve uluslararası) için önemli olan kişileri belirleyebilir.
Ülkesindeki önemli tarih, kişi ve kurumlara (dolaylı) gönderimde bulunabilir.

B1+Örneğin, daha küçük bir işaret alanı kullanarak veya parmağın kime işaret ettiği belli olmayacak şekilde bir
elini işaret parmağının önünde tutarak orada bulunan kişilere gizlice gönderimde bulunabilir.
Ülkelerinde işaret dili için önemli olan kurum, yasa ve yönetmelikleri belirtebilir.
Ülkelerindeki ilgili devlet dairelerinin ve siyasi partilerin isimlerini bilir.
Sağır insanlar için en önemli olan kuruluşları bilir (ör. sağırlar için ulusal konsey, dernekler).

B1

Ulusal işaret dili durumunu bilir (örneğin: İsviçre için: 3 işaret dili; İsviçre-Alman İşaret Dilinin (DSGS) 5
lehçesi).

İşaret metni yapısı
Bir hikâyeyi, hikâyenin parçalarını dışarıda bırakmadan baştan sona anlatabilir.
B2+

Bir şeyi betimlerken uzamsal yerleştirmede kurallara uygun sıraya uyabilir (ör. büyük hareket ettirilemeznesneleri küçük hareket ettirilemez nesnelerden önce adlandırma ve hareketli nesneleri durağan
nesnelerden sonra tanıtma).
Geliştirmeye açık olan bir metin üretebilir.
Örneğin, bir filmin olay örgüsünü, resimli bir hikâyeyi, bir anlatıyı ilişkilendirebilir.

B2

Yeterli ölçüde önemli bilgileri yeterli ölçüde sunabilir ve önemli olmayan unsurları bir tarafa bırakabilir.
Verilen işaretleri akıcı bir şekilde kısa, tutarlı bir metne bağlayabilir.
Başkalarının görüşlerini karşılaştırabilir ve açıklayabilir.

B1+

Bir savı desteklemek için kişisel deneyimlerini örnek olarak kullanabilir.

B1

Bir kişiyi, bir karakteri veya bir hayvanı betimlerken görünür özellikleri doğru sırayla (ör. baştan ayağa)listeleyebilir.
Bir metindeki anahtar soruları açık bir şekilde cevaplayabilir.

Ortam ve bakış açıları
C2

Sanatsal bir şekilde çeşitli farklı işaret biçimini ve tekniklerini kullanabilir.

C1

Olayları yakın çevrenin neden olduğu belirli duygularla ilişkilendirebilir (ör. güneşin doğuşu ile mutluluk
hissi).

Sayfa 270

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

B2İnsanları ikna edebilir (örneğin bir etkinliğe kaydolmaya).

B1+

Bir metin için gerekli koşulları (aydınlatma, arka plan, odanın atmosferi) oluşturabilir.

A2

Duyguları el-dışı yollarla iletebilir.

Dil farkındalığı ve yorumlama
Mantıksal, ahlaki, faydacı gibi farklı gerekçelendirme türlerini ayırt edebilir ve değerlendirebilir.

C2İşaret dili kullanıcısının belirli bir etkiyi elde etmek amacıyla bir konunun farklı yönlerini ne zaman abarttığını
anlayabilir.
Düşünce ve duyguların sanatsal temsillerini anlayabilir.
Bağlam yoluyla konuyla ilgili belirli kelimelerin anlamlarını öğrenebilir.
Belirli ayrıntıları anlamada bazı boşluklar kalsa bile karmaşık bir metnin ana fikirlerini kavrayabilir.

C1

Bir metni eyleme katmak için o metnin gerekli gerilim unsurlarına sahip olup olmadığını yargılayabilir.
Metinlerin biçemsel karmaşıklığını yargılayabilir.
Bir metnin içeriğini ve amaçlanan duygusal etkisini kavrayabilir ve açıklayabilir.
Gerçekleri görüşlerden ayırt edebilir.

B2+
Bir metnin neden sürükleyici olduğunu açıklayabilir.
İşaret dili kullanıcısı tarafından taklit edilen veya belirtilen kişilik özelliklerini veya davranışları yorumlayarak
bir kişiyi veya karakteri ayırt edebilir (ör. çekingen bir kişinin başka tarafa bakma eğiliminde olması, giden birkişinin gelip merhaba demesi).
B2Diğer insanların görüşlerinin bir betimlemesi ile metnin üreticisinin kişisel görüşü arasında ayrım yapabilir.
Bir rapordan önemli bilgileri çıkarabilir ve tarih sırasına göre sıralayabilir.
Bir konu hakkında muhatabın fikrini anlayabilir ve ifade edebilir.

B1+
Bir metin hakkında kendi fikrini oluşturabilir.

(Bilgi) İşlemleme hızı
C2

Daha uzun işaret metinlerinden bile ilgili ayrıntıları hızlı bir şekilde çekip çıkarabilir.

Ek Tanımlayıcılar Sayfa 271

EK 9YENİ TANIMLAYICILAR İÇİNKAYNAKLAR (BK. ÇEVIRI NOTU 8)
Abbe A., Gulick L. M. V. and Herman J. L. (2007), Cross-cultural competence in army leaders: a conceptual andempirical foundation, United States Army Research Institute for the Behavioral and Social Sciences, Arlington,
VA, available at www.dtic.mil/docs/citations/ADA476072, accessed 9 September 2019.
Alberta Teachers of English as a Second Language (2005), Section 7. Intercultural Communicative Competence.
ATESL Adult ESL Curriculum Framework, Alberta Teachers of English as a Second Language, Figure 2, AdaptedIntercultural Knowledge and Skills Strand of the Massachusetts Curriculum Framework, available at www.atesl.
ca/resources/resource-library/, accessed 9 September 2019.
Alexander R. (2008), “Culture, dialogue and learning: an emerging pedagogy”, in Mercer N. and Hodgkinson S.
(eds), Exploring talk in schools, Sage, London, pp. 91-114.
ALTE Can Do Statements 2001, Appendix D in the CEFR 2001, available at www.coe.int/en/web/commoneuropean-frameworkreference-languages, accessed 9 September 2019.
Association of American Colleges and Universities, Intercultural Knowledge and Competence Value Rubric, availableat www.aacu.org/value/rubrics/intercultural-knowledge, accessed 9 September 2019.
Barrett M. (2013), “Intercultural competence: a distinctive hallmark of interculturalism?”, in Barrett M. (ed.),Interculturalism and multiculturalism: similarities and differences, Council of Europe Publishing, Strasbourg, pp.
147-68.
Barrett M. (2014), “Competences for democratic culture and intercultural dialogue (CDCID)”, 3rd meeting of the
Ad hoc group of experts, Strasbourg, Council of Europe, 16 and 17 June, Phase One of CDCID: Collation of Existing
Competence Schemes, CDCID 3/2014 – Doc.4.0.
Barrett M. et al. (2014), Developing intercultural competence through education, Pestalozzi Series No. 3, Council ofEurope Publishing, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/16808ce258, accessed 9 September 2019.
Beacco J.-C., Porquier R. and Bouquet S. (2004), Niveau B2 pour le français : Un référentiel, Didier, Paris.
Beacco J.-C. et al. (2006), Niveau A1.1 pour le français/référentiel DILF livre, Didier, Paris.
BULATS Summary of typical candidate abilities (global scale), available at www.englishtest.it/wp-content/
uploads/2015/05/Cambridge_English_BULATS_Sample_Certificate.pdf, accessed 9 September 2019.
Byram M. (1997), Teaching and assessing intercultural communicative competence, Multilingual Matters, Clevedon,
Somerset.
Cambridge Assessment Scales for Speaking: see www.cambridgeenglish.org/exams-and-tests/cambridgeenglish-scale/, accessed 9 September 2019.
Cambridge Common Scale for Writing: Overall Writing Scales, available in, for example Cambridge English
Business Certificates. Handbook for teachers for exams from 2016, available at www.cambridgeenglish.org/images/
business-english-certificateshandbook-for-teachers.pdf, accessed 9 September 2019.
Cambridge Overall Speaking Scales.
Cambridge Overall Writing Scales.
CARAP/FREPA, A Framework of Reference for Pluralistic Approaches to Languages and Cultures, available at http://
carap.ecml.at, accessed 9 September 2019.
CEFR-J project for Japanese secondary school learners of English, 2011: for an update, see http://events.
cambridgeenglish.org/alte-2014/docs/presentations/alte2014-masashi-negishi.pdf, accessed 9 September 2019;see also Negishi, Takada and Tono (2013).
Center for Applied Linguistics, Washington DC: Descriptors from translation collected in 1992 and included in
the bank of descriptors for the CEFR descriptor research, but never used.

Sayfa 273

Center fur berufsbezogenen Sprachen, das Sprachen-Kompetenzzentrum der Sektion Berufsbildung des BMBF,
Vienna.
CERCLES Portfolio descriptors, included in Lenz P. and Schneider G. (2004), “A bank of descriptors for self-assessmentin European Language”, available at www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/
bank-ofsupplementary-descriptors, accessed 9 September 2019.
Common European Framework of Reference for Sign Languages: development of descriptors for Swiss-German
Sign Language. Swiss National Science Foundation research project. ZHAW: Zurich University of Applied Sciences,
School of Applied Linguistics, Institute of Language Competence.
Corcoll Lopez C. and Gonzalez-Davies M. (2016), “Switching codes in the plurilingual classroom”, ELT Journal No.
70, 1 January 2016, pp. 67-77.
Council of Europe, Autobiography of intercultural encounters, available at www.coe.int/lang-autobiography,
accessed 9 September 2019.
Creese A. and Blackledge A. (2010), “Translanguaging in the bilingual classroom: a pedagogy for learning andteaching?”, Modern Language Journal Vol. 94, No. I, pp. 103-15.
Dunbar S. (1992), “Integrating language and content: a case study”, TESL Canada Journal Vol. 10, No. 1, pp. 62-70.
Eaquals (2008), Eaquals can do SIP: Eaquals/ALTE Portfolio Descriptor revision, available at www.coe.int/en/web/commoneuropean-framework-reference-languages/bank-of-supplementary-descriptors, accessed 9 September
2019.
ELTDU (1976), “Stages of attainment scale”, English Language Development Unit, Oxford University Press, Oxford.
Eurocentres adaptation of ELTDU scale: see www.eurocentres.com, accessed 9 September 2019.
European Language Portfolio Serial No. 1 (Prototype based closely on CEFR/Swiss project descriptors), see: www.
coe.int/en/web/portfolio, accessed 9 September 2019.
European Profiling Grid, EPG Project, available at www.epg-project.eu, accessed 9 September 2019.
Fantini A. and Tirmizi A. (2006), “Exploring and assessing intercultural competence”, World Learning Publications,
Paper 1,
http://digitalcollections.sit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=worldlearning_publications, accessed
17 July 2018.
Federal Bureau of Investigation, Washington DC, Descriptors from translation collected in 1992 and included in
the bank of descriptors for the CEFR descriptor research, but never used.
Frau-Meigs D. (2007), “General Rapporteur’s report on the workshop on ‘Media literacy and human rights:
education for sustainable democratic societies’”, Graz, Austria, 5 to 7 December 2007.
GCSE: UK General Certificate of Secondary Education, assessment criteria for English.
Glaboniat M. et al. (2005), Profile deutsch A1 – C2. Lernzielbestimmungen, Kannbeschreibungen, Kommunikative
Mittel, Langenscheidt, Munich.
Gollob R., Krapf P. and Weidinger W. (eds) (2010), Educating for democracy: background materials on democratic
citizenship and human rights education for teachers, Council of Europe Publishing, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/16802f727b,accessed 9 September 2019.
Green A. (2012a), Language functions revisited: theoretical and empirical bases for language construct definition
across the ability range, English Profile Studies, Volume 2, UCLES/Cambridge University Press, Cambridge.
Green A. (2012b), “Performance conditions added to descriptors”, appendix to Language functions revisited:theoretical and empirical bases for language construct definition across the ability range. English Profile Studies,
Volume 2, UCLES/CambridgeUniversity Press, Cambridge.
Grindal K. (1997), EDC: Basic Concepts and Core Competences: The approach in Norway, Council of Europe Publishing,
Strasbourg.
GSE (Global Scale of English: Pearson), available at www.pearson.com/english/about/gse/learning-objectives.
html, accessed 9 September 2019.

Sayfa 274

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Hardman F. (2008), “Teachers’ use of feedback in whole-class and group-based talk”, in Mercer N. and Hodgkinson
S. (eds), Exploring talk in schools, Sage, London, pp. 131-50.
HarmoS: EDK (Schweizerischer Konferenz der Kantonalen Erziehungsdirektoren) (2008), Projekt Bildungsstandards
HarmoS:Vorschlage fur Basisstandards Fremdsprachen, available at www.edk.ch/dyn/11659.php, accessed 9
September 2019.
Himmelmann G. (2003), Zukunft, Fachidentitat und Standards der politischen Bildung, Institut fur
Sozialwissenschaften, TU Braunschweig, Braunschweig [unpublished, summarised in Byram, 2008, From foreign
language education to education forintercultural citizenship, Multilingual Matters, Toronto].
Hodel H., Padagogischer Hochschule Luzern: Descriptors for Literature 2007. Descriptors for Literature 2013
(Personal communication: work in progress in HarmoS-related national project on objectives for school years).
Huber J., Mompoint-Gaillard P. and Lazar I. (eds) (2014), TASKs for democracy: developing competences for sustainabledemocratic societies, Council of Europe Publishing, Strasbourg.
INCA Project (2004), Intercultural Competence Assessment, INCA Assessor Manual, available at ec.europa.eu/
migrant-integration/librarydoc/the-inca-project-intercultural-competence-assessment, accessed 9 September
2019.
Interagency Language Roundtable, Scale of Proficiency, available at www.govtilr.org, accessed 9 September 2019.
Jorgensen J. N. et al. (2011), “Polylanguaging in superdiversity”, Diversities Vol. 13, No. 2, pp. 22-37, available atwww.unesco.org/shs/diversities/vol13/issue2/art2, accessed 9 September 2019.
Karwacka-Vogele K. (2012), “Towards indicators for intercultural understanding”, in Huber J. (ed.), Interculturalcompetence for all: preparation for living in a heterogeneous world, Council of Europe Publishing, Strasbourg, pp.
51-60.
King J. and Chetty R. (2014), “Codeswitching: linguistic and literacy understanding of teaching dilemmas inmultilingual classrooms”, Linguistics and Education Vol. 25, pp. 40-50.
Koch L. [co-author of Swiss ELP 2000 (CH-2000)], Proposed additional descriptors for reading in a secondary
school context (unpublished).
Lazar I. et al. (eds), Developing and assessing intercultural communicative competence. A guide for language teachers
and teacher educators, Council of Europe Publishing, Strasbourg/Graz, available at http://archive.ecml.at/mtp2/
publications/B1_ICCinTE_E_internet.pdf, accessed 9 September 2019.
Lenz P. and Berthele R. (2010), “Assessment in plurilingual and intercultural education”, Satellite Study No. 2
accompanying Beacco J.-C. et al. (2016a), Guide for the development and implementation of curricula for plurilingualand intercultural education, Language Policy Unit, Council of Europe, Strasbourg, available at https://rm.coe.
int/16805a1e55, accessed 9 September 201959.
Lewis G., Jones B. and Baker C. (2012), “Translanguaging: developing its conceptualisation and contextualisation”,
Educational Research and Evaluation Vol. 18, No. 7, pp. 655-70.
LICI Project, Handbook: language in content instruction, available at www.yumpu.com/en/document/view/17817415/
language-in-content-instruction-lici-project, accessed 9 September 2019.
Lingualevel/IEF (Swiss) project for 13-15 year olds, 2009, available at www.lingualevel.ch, accessed 9 September
2019.
Ludi G. (2014), “Dynamics and management of linguistic diversity in companies and institutes of higher education:
results from the DYLAN project”, in Gromes P. and Hu A. (eds), Plurilingual Education: policies – practices – language
development, Studies on Linguistic Diversity 3, John Benjamins, Hamburg, pp. 113-18.
Mercer N. and Dawes L. (2008), “The value of exploratory talk”, in Mercer N. and Hodgkinson S. (eds), Exploringtalk in schools, Sage, London, pp. 55-72.
MIRIADI Project, Skills reference data on multilingual communication in intercomprehension, available at www.
miriadi.net/en/printpdf/book/export/html/746, accessed 9 September 2019.

59. Belge, 2-4 Kasım 2010 tarihleri ​​arasında İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen “Öğrencilerin eğitimde kalite ve eşitlik hakkı Dilsel ve kültürlerarası yetkinliğin rolü” adlı Politika Forumu için hazırlanmıştır.

Yeni Tanımlayıcılar İçin Kaynaklar Sayfa 275

National Institute for Dispute Resolution (1995), “Performance-based assessment: a methodology, for use in selecting,training and evaluating mediators”, Washington DC, available at www.convenor.com/uploads/2/3/4/8/23485882/
method.pdf, accessed 9 September 2019.
Negishi M., Takada T. and Tono Y. (2013), “A progress report on the development of the CEFR-J”, in Galaczi E. D.
and Weir C. J. (2013) (eds), Exploring Language Frameworks: proceedings of the ALTE Krakow Conference, July 2011,
Studies in Language Testing Series No. 36, Cambridge University Press, Cambridge, pp. 135-63.
Neuner G. (2012), “The dimensions of intercultural education”, in Huber J. (ed.), Intercultural competence for all:preparation for living in a heterogeneous world, Pestalozzi Series No. 2, Council of Europe Publishing, Strasbourg,
pp. 11-49, available at https://rm.coe.int/16808ce20c, accessed 9 September 2019.
Newby D. et al. (2006), “European Portfolio for Student Teachers of Languages”, EPOSTL, European Centre for Modern
Languages, Council of Europe Publishing, Strasbourg, available at www.ecml.at/tabid/277/PublicationID/16/
Default.aspx, accessed 9 September 2019.
North-South Centre of the Council of Europe (2012), “Global education guidelines. A handbook for educators tounderstand and implement global education”, North-South Centre of the Council of Europe, Lisbon, available athttps://rm.coe.int/168070eb85, accessed 9 September 2019.
Oatley K. (1994), “A taxonomy of the emotions of literary response and a theory of identification in fictional
narrative”, Poetics Vol. 23, pp. 53-74.
OECD (2005), “The definition and selection of key competencies. Executive summary”, Organisation for Economic
Co-operation and Development/DeSeCo, Paris, available at www.oecd.org/pisa/35070367.pdf, accessed 9
September 2019.
Pierce K. M. and Gilles C. (2008), “From exploratory talk to critical conversations”, in Mercer N. and Hodgkinson
S. (eds), Exploring talk in schools, Sage, London, pp. 37-54.
Purves A. C. (1971), “The evaluation of learning in literature”, in Bloom B. S., Hastings J. T. and G. F Madaus (eds),
Handbook of formative and summative evaluation of student learning, McGraw-Hill, New York, pp. 699-766.
Research Centre for Language Teaching, Testing and Assessment, National and Kapodistrian University of Athens,
Mediation descriptors related to the mediation tasks in the Greek KPG examinations.
Schneider G., North B. and Koch L. (2000), A European Language Portfolio, Berner Lehrmittel und Medienverlag,
Berne.
Takala S. (unpublished), AMMKIA: Finnish Project.
Thompson S., Hillman K. and De Bortoli L. (2013), A Teacher’s Guide to PISA Reading Literacy, ACER, Melbourne,
available at www.acer.org/files/PISA_Thematic_Report_-_Reading_-_web.pdf, accessed 9 September 2019.
Trim J. L. M, “C1 Level Can Do Specifications for Profile Deutsch”, Appendix A, in Green A. (2012), Language functions
revisited: theoretical and empirical bases for language construct definition across the ability range, English Profile
Studies, Volume 2,UCLES/Cambridge University Press, Cambridge.
Tuning Educational Structures in Europe (n.d.-a), Approaches to teaching, learning and assessment in competencesbased degree programmes, available at http://tuningacademy.org/?lang=en, accessed 9 September 2019.
Tuning Educational Structures in Europe (n.d.-b), Generic competences, available at http://tuningacademy.
org/?lang=en, accessed 9 September 2019.
Tuning Educational Structures in Europe (n.d.-c), Education – Specific competences, available at http://tuningacademy.
org/?lang=en, accessed 9 September 2019.
Vacca J. S. (2008), “Using scaffolding techniques to teach a social studies lesson about Buddha to sixth graders”,
Journal of Adolescent and Adult Literacy Vol. 51, No. 8, pp. 652-8.
Vollmer H. and Thurmann E. (2016), “Language sensitive teaching of so-called non-language subjects: a checklist”,
in Beacco J.-C. et al. (eds), A handbook for curriculum development and teacher training – The language dimension
in all subjects, Council of Europe Publishing, Strasbourg60.

60. Bu kontrol listesinin genişletilmiş bir versiyonu Almanca olarak yayınlanmıştır: Thürmann, Eike and Vollmer, Helmut Johannes (2012),“Schulsprache und Sprachsensibler Fachunterricht: Eine Checkliste mit Erläuterungen”, in Röhner C. and Hövelbrinks B. (eds),
Fachbezogene Sprachförderung in Deutsch als Zweitsprache, Juventa, Weinheim, pp. 212-33.

Sayfa 276

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Walqui A. (2006), “Scaffolding instruction for English language learners: a conceptual framework”, International
Journal of Bilingual Education and Bilingualism Vol. 9, No. 2, pp. 159-80.
Webb N. (2009), “The teacher’s role in promoting collaborative dialogue in the classroom”, British Journal of
Educational Psychology Vol. 78, No. 1, pp. 1-28.
Zwiers J. (2008), Building academic language, Jossey-Bass, San Francisco.

Yeni Tanımlayıcılar İçin Kaynaklar Sayfa 277

EK 10ÇEVRİM İÇİ KAYNAKLAR (BK. ÇEVIRI NOTU 8)
ALTE (2011), “Manual for language test development and examining – For use with the CEFR”, Language Policy
Division, Council of Europe, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/1680667a2b, accessed 9 September 2019.
Bank of supplementary descriptors, available at www.coe.int/en/web/common-european-framework-referencelanguages/bank-of-supplementary-descriptors, accessed 9 September 2019.
Barrett M. et al. (2016), Competences for democratic culture: living together as equals in culturally diverse democraticsocieties,Council of Europe Publishing, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/16806ccc07, accessed 10
December 2019.
Beacco J.-C. et al. (2016a), Guide for the development and implementation of curricula for plurilingual and intercultural
education, Council of Europe Publishing, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/16806ae621, accessed 9
September 2019.
Beacco J.-C. et al. (2016b), A Handbook for Curriculum Development and Teacher Training: the language dimension
in all subjects, Council of Europe Publishing, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/16806af387, accessed 9
September 2019.
Beacco J.-C. and Byram M. (2007), From Linguistic Diversity to Plurilingual Education: guide for the development oflanguage education policies in Europe, Language Policy Division, Council of Europe, available at https://rm.coe.
int/16802fc1c4, accessed9 September 2019.
CEFR QualiMatrix, A quality assurance matrix for CEFR use, available atwww.ecml.at/CEFRqualitymatrix, accessed 9 September 2019.
CEFTrain (Common European Framework of Reference for Languages in Teacher Training): www.helsinki.fi/
project/ceftrain/index.php.35.html, accessed 9 September 2019.
Competences for Democratic Culture: available at www.coe.int/competences, accessed 9 September 2019.
Coste D. and Cavalli M. (2015) Education, Mobility, Otherness – the mediation functions of schools, Language Policy
Unit, Council of Europe, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/16807367ee, accessed 9 September 2019.
Committee of Ministers, Recommendation CM/Rec(2008)7 on the use of the Council of Europe’s Common
European Framework of Reference for Languages (CEFR) and the promotion of plurilingualism, available athttps://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=09000016805d2fb1, accessed 9 September 2019.
Committee of Ministers, recommendations on language and language learning: available at www.coe.int/en/
web/commoneuropean-framework-reference-languages/recommendations, accessed 9 September 2019.
Council of Europe (2001), Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment,
Cambridge University Press, Cambridge, available at https://rm.coe.int/1680459f97, accessed 9 September 2019.
Council of Europe (2009a), Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference
for Languages: Learning, teaching, assessment (CEFR) – a manual, Language Policy Division, Council of Europe,
Strasbourg, availableat https://rm.coe.int/1680667a2d, accessed 9 September 2019.
Council of Europe (2009b), Autobiography of Intercultural Encounters, available at www.coe.int/t/dg4/autobiography/
default_en.asp, accessed 9 September 2019.
Council of Europe (2018), Reference framework of competences for democratic culture, Council of Europe Publishing,
Strasbourg,available at https://go.coe.int/mWYUH, accessed 17 April 2020.
Council of Europe, Official texts and guidelines relating to linguistic integration of adult migrants: available atwww.coe.int/en/web/lang-migrants/officials-texts-and-guidelines, accessed 9 September 2019.
Eaquals “Practical resources for language teaching”, available at www.eaquals.org/our-expertise/cefr/our-workpracticalresources-for-language-teaching/, accessed 9 September 2019.
European Centre for Modern Languages of the Council of Europe: see www.ecml.at, accessed 9 September 2019.

Sayfa 279

European Centre for Modern Languages thematic pages for the CEFR and the ELP: see www.ecml.at/Thematicareas/
CEFRandELP/tabid/1935/language/en-GB/Default.aspx, accessed 9 September 2019.
Europass: see http://europass.cedefop.europa.eu/, accessed 9 September 2019.
European Language Portfolio (ELP): www.coe.int/en/web/portfolio, accessed 9 September 2019.
FREPA/CARAP, A Framework of Reference for Pluralistic Approaches to Languages and Cultures, available at http://
carap.ecml.at/Accueil/tabid/3577/language/en-GB/Default.aspx, accessed 9 September 2019.
Goodier T. (ed.) (2018), Collated Representative Samples of Descriptors of Language Competences Developed forYoung Learners – resource for educators, Volume 1: Ages 7-10, Education Policy Division, Council of Europe, available
at https://rm.coe.int/16808b1688, accessed 9 September 2019.
Goodier T. (ed.) (2018), Collated Representative Samples of Descriptors of Language Competences Developed for Young
Learners– resource for educators, Volume 2: Ages 11-15, Education Policy Division, Council of Europe, available athttps://rm.coe.int/16808b1689, accessed 9 September 2019.
Goullier F. (2007), Council of Europe Tools for Language Teaching – Common European framework and portfolios,
Didier/Council of Europe, Paris/Strasbourg, available at https://rm.coe.int/168069ce6e, accessed 9 September 2019.
Guidelines for intercultural dialogue in non-formal learning/education, available at https://pjpeu.coe.int/en/
web/youthpartnership/icd-guidelines, accessed 9 September 2019.
LINCDIRE: LINguistic & Cultural DIversity REinvented, available at www.lincdireproject.org, accessed 10 September
2019.
MIRIADI Project Plan: available at www.miriadi.net/en/miriadi-plan, accessed 9 September 2019.
Noijons J., Berešova J., Breton G. et al. (2011), Relating Language Examinations to the Common European Frameworkof Reference for Languages: Learning, teaching, assessment (CEFR) – Highlights from the Manual, Council of Europe
Publishing, Strasbourg,available at: www.ecml.at/tabid/277/PublicationID/67/Default.aspx, accessed 9 September
2019.
North B. and Piccardo E. (2016), “Developing illustrative descriptors of aspects of mediation for the CEFR”,
Education Policy Division, Council of Europe, Strasbourg, available at https://rm.coe.int/168073ff31, accessed
9 September 2019.
PETRA-E Network: available at https://petra-education.eu/, accessed 9 September 2019.
Piccardo E. et al. (2011), Pathways through Assessing, Learning and Teaching in the CEFR, Council of Europe
Publishing, Strasbourg, available at http://ecep.ecml.at/Portals/26/training-kit/files/2011_08_29_ECEP_EN.pdf,
accessed 9 September 2019.
Piccardo E. (2014), “From communicative to action-oriented: a research pathway”, Curriculum Services Canada,available at https://transformingfsl.ca/en/resources/?pagenum=2, accessed 9 September 2019.
Piccardo E. (2016), “Phonological Scale Revision Process Report”, Education Policy Division, Council of Europe,
available at https://rm.coe.int/168073fff9, accessed 9 September 2019.
Platform of resources and references for plurilingual and intercultural education: available at www.coe.int/
lang-platform, accessed 9 September 2019.
PRO-Sign Project: Sign languages and the Common European Framework of Reference for Languages – Descriptors
and approaches to assessment, available at www.ecml.at/ECML-Programme/Programme2012-2015/ProSign/
PRO-Signreferencelevels/tabid/1844/Default.aspx.
Reference Level Descriptions (RLDs): available at www.coe.int/en/web/common-european-framework-referencelanguages/reference-level-descriptions, accessed 9 September 2019.
Relating language curricula, tests and examinations to the Common European Framework of Reference (RELANG):
available at https://relang.ecml.at/, accessed 9 September 2019.
Techno-CLIL 2017, moderators: Letizia Cinganotto and Daniela Cuccurullo, available at https://moodle4teachers.
org/enrol/index.php?id=90, accessed 9 September 2019.
Trim J. (ed.) (2001), “Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment–A Guide for Users”, Language Policy Division, Council of Europe, Strasbourg, available at https://rm.coe.
int/1680697848, accessed 9 September 2019

Sayfa 280

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

Avrupa Konseyi Yayınları Satış TemsilcileriBELÇİKADANİMARKA

La Librairie Européenne -GAD

The European Bookshop

Vimmelskaftet 32

Rue de l’Orme, 1

DK-1161 KØBENHAVN K

BE-1040 BRUXELLES

Tel.: + 45 77 66 60 00

Tel.: + 32 (0)2 231 04 35

Fax: + 45 77 66 60 01

Fax: + 32 (0)2 735 08 60

E-mail: reception@gad.dk

E-mail: info@libeurop.eu

http://www.gad.dk

http://www.libeurop.be
Jean De Lannoy/DL ServicesFİNLANDİYA

c/o Michot Warehouses

Akateeminen Kirjakauppa

Bergense steenweg 77

PO Box 128

Chaussée de Mons

Keskuskatu 1

BE-1600 SINT PIETERS LEEUW

FI-00100 HELSINKI

Fax: + 32 (0)2 706 52 27

Tel.: + 358 (0)9 121 4430

E-mail: jean.de.lannoy@dl-servi.com

Fax: + 358 (0)9 121 4242

http://www.jean-de-lannoy.beE-mail: akatilaus@akateeminen.com
http://www.akateeminen.com

BİRLEŞİK KRALLIKLARThe Stationery Office Ltd

FRANSA

PO Box 29

Please contact directly /GB-NORWICH NR3 1GN

Merci de contacter directement

Tel.: + 44 (0)870 600 5522

Council of Europe Publishing

Fax: + 44 (0)870 600 5533

Éditions du Conseil de l’Europe

E-mail: book.enquiries@tso.co.uk

F-67075 STRASBOURG Cedex

http://www.tsoshop.co.uk

Tel.: + 33 (0)3 88 41 25 81
Fax: + 33 (0)3 88 41 39 10BİRLEŞİK DEVLETLER VE KANADA

E-mail: publishing@coe.int

Manhattan Publishing Co

http://book.coe.int

670 White Plains Road

Librairie Kléber

USA-10583 SCARSDALE, NY

1, rue des Francs-Bourgeois

Tel: + 1 914 472 4650

F-67000 STRASBOURG

Fax: + 1 914 472 4316

Tel.: + 33 (0)3 88 15 78 88

E-mail: coe@manhattanpublishing.com
http://www.manhattanpublishing.com

Fax: + 33 (0)3 88 15 78 80
E-mail: librairie-kleber@coe.int
http://www.librairie-kleber.com

ÇEK CUMHURİYETİ
Suweco CZ, s.r.o.

HIRVATİSTAN

Klecakova 347

Robert’s Plus d.o.o.

CZ-180 21 PRAHA 9

Marasoviçeva 67

Tel.: + 420 2 424 59 204

HR-21000 SPLIT

Fax: + 420 2 848 21 646

Tel.: + 385 21 315 800, 801, 802, 803

E-mail: import@suweco.cz

Fax: + 385 21 315 804

http://www.suweco.cz

E-mail: robertsplus@robertsplus.hr

Sayfa 281

İSVİÇREPORTEKİZ

Planetis Sàrl

Marka Lda

16, chemin des Pins

Rua dos Correeiros 61-3

CH-1273 ARZIER

PT-1100-162 LISBOA

Tel.: + 41 22 366 51 77

Tel: 351 21 3224040

Fax: + 41 22 366 51 78

Fax: 351 21 3224044

E-mail: info@planetis.ch

E mail: apoio.clientes@marka.pt
www.marka.pt

KANADA
Renouf Publishing Co. Ltd.

RUSYA FEDERASYONU

22-1010 Polytek Street

Ves Mir

CDN-OTTAWA, ONT K1J 9J1

17b, Butlerova ul. - Office 338

Tel.: + 1 613 745 2665

RU-117342 MOSCOW

Fax: + 1 613 745 7660

Tel.: + 7 495 739 0971

Toll-Free Tel.: (866) 767-6766

Fax: + 7 495 739 0971

E-mail: order.dept@renoufbooks.com

E-mail: orders@vesmirbooks.ru

http://www.renoufbooks.com

http://www.vesmirbooks.ru

NORVEÇ
Akademika

TAYVAN

Postboks 84 Blindern

Tycoon Information Inc.

NO-0314 OSLO

5th Floor, No. 500, Chang-Chun Road

Tel.: + 47 2 218 8100

Taipei, Taiwan

Fax: + 47 2 218 8103

Tel.: 886-2-8712 8886

E-mail: support@akademika.no

Fax: 886-2-8712 4747, 8712 4777

http://www.akademika.no

E-mail: info@tycoon-info.com.tw
orders@tycoon-info.com.tw

POLONYA
Ars Polona JSC
25 Obroncow Street
PL-03-933 WARSZAWA
Tel.: + 48 (0)22 509 86 00
Fax: + 48 (0)22 509 86 10
E-mail: arspolona@arspolona.com.pl
http://www.arspolona.com.pl

Avrupa Konseyi Yayınları
F-67075 STRASBOURG Cedex
Tel.: + 33 (0)3 88 41 25 81 – Fax: + 33 (0)3 88 41 39 10 – E-mail: publishing@coe.int – Website: http://book.coe.int

Sayfa 282

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

TERİMLER SÖZLÜĞÜ (BK. ÇEVIRI NOTU 9)İngilizce

Türkçeaction-oriented

eylem odaklı

activity

etkinlikallusionima

ambiguity

belirsizlik/bulanıklık

analysisçözümlemeanchor itemsçapa maddelerargumentsav

articulation

sesletim

aspectboyut/ yönassessmentdeğerlendirme

assimilation

benzeşme

audienceizleyici/ okur

background knowledge

bilgi birikimi/geçmiş bilgi/ arka plan bilgisi

calibrateölçünleştirme

can do statements

yapabilirlik ifadeleri

circumlocution

Dolaylama, dolaylı ifade

clauseyan cümle

co-construction of (meaning)(anlamı) ortaklaşa yapılandırma

cognates

eş asıllılar

coherencetutarlılık

cohesionbağdaşıklık

cohesive devicesbağdaşıklık ögeleri

collaborative

iş birliğine dayalı

colloquialism

gündelik anlatım

combination

birleşim

communicative ability

iletişim becerisi

communicative approachiletişim odaklı yaklaşım

communicative competenceiletişimsel yetkinlik

communicative tasks

iletişim odaklı görevler

competence

yetkinlik

componentbileşen/öge/parça

comprehension

kavramaconnectorbağlayıcı

construct(teorik) yapı

contextbağlamconversationkarşılıklı konuşma

criterionölçüt

criterion-based assessmentölçüt temelli değerlendirme

cumulation

birikmecurriculumöğretim programı

cut-offs

kesme noktaları

descriptor

tanımlayıcı

Sayfa 283

deviceögedialect

lehçedialogicsöyleşimsel

digression

arasöz (konudan dışı söz)

dimention

boyut

domainalan

editionbaskı

empricaldeneyselexchangebilgi/görüş alışverişi

expression

ifade

extendeduzayan(talk, discussion, conversation)(konuşma, tartışma, karşılıklı konuşma)factualolgusalfigure of speech

söz sanatı

form

yapı/biçim

formulaic expression

kalıplaşmış ifade

formulaekalıp ifadelerfrequencysıklık/ kullanım sıklığı

gender-freeherhangi bir cinsiyete atıfta bulunmayan

genre

metin türügrammaticaldil bilgisel

grammerdil bilgisi

graphology

yazı bilimi/yazıbilim

grid

tablo

illustrative descriptorsörnek tanımlayıcı

informant

katılımcılarinsiderhazırlayanlar

instruction

yönerge/ talimat

instrument

araç/gereçinteraction

etkileşim

internationalism

uluslararasıcılık/pek çok dilde aynı veya benzer anlama
gelen ödünç sözcükler

interlinguistic

dillerarası /dillerarası

interlocutor

muhatap

intonation

tonlamaisolated

birbirinden bağımsız/ kopuk

item(sınav/anket) madde

languaging

dilselleştirmelayoutsayfa düzeni

learneröğrenenleisure activity

serbest zaman etkinliği

level

seviye/düzey

linguistic

dilsel/dilbilimsel

linguistic accommodation

dilsel konaklama

Sayfa 284

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

linguistics

dil bilimi

markerbelirtici

matrixmatrismediationaracılık

metalanguageüst dil

metalinguisticüstdilsel

metaphor

metaformethodyöntemmethodology

yöntem bilimmodality

iletişim kanalı

modality -inclusive

farklı iletişim kanallarını kapsayan

modification

niteleme (dilbilimde)

modifier

niteleyici

monitorizlememorphology

biçimbilim

multicultural

çok kültürlü

multilingual

çok dilli

multi-modelçok kanallı

native speakerbir dili ana dili olarak konuşan/kullanan kişineurolinguistic

sinirdilbilimsel

operationalizedişlevselleştirilmiş

orinalkaynakorthographic

yazımsal

paralanguageötedilparalinguistic

dilötesi

paraphrase

açımlama

parts of speechsözcük türüpause

duraksamaphonetics

sesbilgisi

phonology

sesbilim

phraseöbek

pluriculturalçoğul kültürlü

plurilingualçoğul dilli

polite forms

nezaket yapıları

politeness conventions

nezaket kuralları

pragmatic

edimselprodedüzyazı

productionüretimproductiveüretici

proficiency

yeterlikpronunciationsöyleyiş

prosodicbürünsel

psycholinguistic

ruhdilbilimsel

range (language/ vocabulary)dil varlığı/söz varlığ

Terimler Sözlüğü Sayfa 285

reception

alımlama

registerüslupreliability

güvenilirlik

repaironarmarepertuarbirikimscaffolding

yönlendirici destek

scale (descriptor scale)(tanımlayıcı) ölçek

signişaret dili/ işaret (sözcük)

sign competenceişaret dili yetkinliği

signalbelirtke / sinyal

signingişaretleşme

situation

durum

social agentssosyal aktörler

sociolinguistics

toplumdilbilimi

spontaneousönceden hazırlık yapmadan/spontane

standard language

standart dilstandardization

standartlaştırma/standart hâle getirme

standardized test

standart test /

style

tarz

sustainedkesintisiz

syntaxsözdizim

task

görev

tone

ton

tool

araç

transactionişlem, işlemsel etkileşim

transactionalişlemseltranslanguaging

diller arası geçişlilik

turnsöz sırası

turntaking

söz sırası alma

type of delivery

aktarma şekli

undercurrentörtük eğilim/ altta yatan düşünce, duygu, eğilim

understatement

küçümseme /bir şeyi olduğundan yetersiz gösteren
ifade

uneveneşit olmayan

utterance

ifade

validategeçerlemevalidatedgeçerlenmiş

validitygeçerlilik

variety (language)

ağızversionsürüm

Sayfa 286

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

İŞARET DİLİ YETERLİLİKLERİ ÜZERİNE TERİMLER SÖZLÜĞÜ (BK. ÇEVIRI NOTU 10)İngilizce

Türkçeamplitude

genlik

articulators

sesletim organları

body orientation

vücut yönelimi

body shift

vücut çevirme/değiştirme

buoy

dayanak (noktası)

citation form

sözlük biçim

classifiersınıflandırıcı

classifier constructions

sınıflandırıcı yapıları

coherencetutarlılık

conditional sentenceskoşullu tümceler

congruency

uygunluk

constructed action

yapılandırılmış eylem

creationoluşturma

cut offs

kesme noktaları

deaf communitysağır toplumu

depictingbetimleyici

depiction

betimlemediagrammatical competenceşematik yetkinlik

discourse referentssöylem göndergeleri

dominant handbaskın elestablished lexical items

yerleşik sözlüksel birimler

eye contact

göz teması

eye gazebakışfacial expression

yüz ifadesi

fingerspellparmakla hecelemek

fingerspellingparmakla hecelemefrozen formsdeğişmez biçimler

gaining attention

dikkat çekmek

handshapeel şekli

head movement

baş hareketi

head shakebaş sallama

indexing

elle gösterme

indicate scope

belirtilen açı

inflected formsçekimli biçimler

language awarenessdilsel farkındalıklean forwardöne eğilme

lexicalsözlüksel

lexicalised

sözlükselleşmiş

manualele aitSayfa 287

manual signs

ele ait işaretler

manually

ele ait işaretle

modality-neutral

herhangi bir iletişim kanalına gönderimde bulunmayan

motiondevinimmouthingağızla söyleme

multiphraseçoklu öbeknon-dominant handbaskın olmayan el

non-manualel-dışı

non-manual elements

el-dışı öğeler

non-manually

el-dışı işaretle

one-handed

tek elliorientation

yönelimposturevücüt pozisyonu

presence

hazır bulunuşluk

productiveüretici

proformönbiçimpronounadılraising of eyebrow

kaş kaldırmareferenceuzanımreferential locigönderimsel çıkak

register(özel) değişkeler

repetition

tekrarsettingortam

shake of headbaş sallama

sign formationişaret biçimlenişi

sign textişaret metni/ işaret dili metni

signedişaretlenen

signerişaretçi/işaret dili konuşucusu

signing fluency

işaretleşme akıcılığı

signing spaceişaret alanı

space

uzam

spatialuzamsalspatial mappinguzamsal haritalama

spatial reference

uzamsal gönderim

spoken languages

konuşma dilleri

sub-structure

altyapısurfaceyüzey

topicalised phrases

odaklanan öbekler

two-handed

iki elli

upper bodyüst vücut

upper body postureüst vücut pozisyonu

verb agreement

eylem uyumu

videoedvideoya çekilmiş

visualgörselwh-questions

ne-soruları

Sayfa 288

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

ÇEVİRİ NOTLARI
Çeviri Notu 1:
Bu notun ait olduğu bölümde her ülke için listelenen kurum ve kuruluşların isimleri okurun bu kurum ve kuruluşları
araştırmak istemesi olasılığı nedeniyle Türkçeye çevrilmemiş, kaynak metinde olduğu gibi bırakılmıştır.

Çeviri Notu 2:
Articulation” kelimesi bu çeviride “sesletim” olarak çevrilmiştir.“Articulate” Türkçede sesbilime yönelikbağlamlarda“eklemleme” veya “boğumlanma” olarak da geçmektedir. “Pronunciation” kelimesinin Türkçe karşılığı
olarak ise kaynaklarda “söyleyiş” veya “sesletim” bulunmaktadır. Bu çeviride pronunciation için“söyleyiş” kullanılmıştır.
İşaret dili ve işaretleşme üzerine olan bağlamlarda “articulation” sözcüğü “sesletim” olarak kullanılmıştır. Ancak işaret dilisözel dillerden ayrılmaktadır.İşaret dilinde ses olarak kabul edilen yani konuşma dillerindeki ünlü ve ünsüzlere benzerşekilde, 5 farklı ses vardır: el şekli, konum, yönelim, hareket ve el-dışı işaretler. Konuşma dillerinde parçalı sesbirimler(segmenatal phonemes) eşzamanlı üretilmezken, işaret dillerinde parçalı ses birimler zorunlu olarak eşzamanlı üretilir.
İşaretleşme sırasında sesletimi sağlayan organlar (articulators) ise “sesletim organları” olarak çevrilmiştir.

Çeviri Notu 3:
Edinç/Edim (competence/ performance) kavramlarını Noam Chomsky geliştirmiştir. “Edinç” bir insanın dile ilişkin soyut
bilgisini, “edim” ise bu soyut bilginin dil kullanımında somutlaşmasıdır.

Çeviri Notu 4:
D-AOBM 2001 sürümünün çevirisini yapan çeviri ekibi tarafından “mediation” terimi “arabuluculuk” olarak çevrilmiştir.
Bu sürümün çevirisini yapan ekip ise Türkçe metinde “aracılık” sözcüğünü kullanmaya karar vermiştir.

Çeviri Notu 5:“Rhetoric” sözcüğünün anlamı “Etkili ve ikna edici konuşma ve yazma sanatıdır.”. Kelimenin geçtiği yerlerde dilin etkileyici
bir biçimde kullanımını sağlayan söz sanatına özgü ögelerden bahsedilmektedir.

Çeviri Notu 6:
Chomsky’nin üretici dil bilgisi kuramına bir gönderme yapılmıştır: “Derin yapı” ve “Yüzey yapı” ayrımıÇeviri Notu 7:
Retorik soru: Estetik, cevap gerektirmeyen sorudur.

Çeviri Notu 8:
Bu notun ait olduğu bölümde Ek 9 ve Ek 10’da yer alan kaynakların isimleri okurun bu kaynakları araştırmak istemesi
olasılığı nedeniyle Türkçeye çevrilmemiş, kaynak metinde olduğu gibi bırakılmıştır.

Çeviri Notu 9:Çeviri notunun geçtiği bölümdeki terimler listesi ve Türkçe karşılıkları çeviri sürecinde MEB Talim ve Terbiye KuruluBaşkanlığı ile yapılan çalıştaylarda kararlaştırılan terimleri içermektedir.

Çeviri Notu 10:Çeviri notunun geçtiği bölümdeki liste, Dr. Bahtiyar Makaroğlu tarafından hazırlanmış ve 6. Bölüm olan İşaret Dili
Yetkinlikleri bölümünün çevirisinde kullanılmak üzere bizlerle paylaşılmıştır. Bu alana ait terimlerden oluşan sözcük
listesini bizlerle paylaştığı için kendisine teşekkür ederiz.

Sayfa 289

Sayfa 290

D-AOBM –­Tamamlayıcı Cilt

D-AOBM Tamamlayıcı Cilt, dil eğitiminin kapsamını genişletir. Tamamlayıcı Cilt,“Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni”nin yayımlanmasından bu yana akademik
ve toplumsal gelişmeleri yansıtır ve 2001 versiyonunu günceller. Avrupa ve ötesindeki dil öğretimi mesleği üyelerinin katkılarına çok şey borçludur.
Bu cilt şunları içerir:► D-AOBM’nin öğretme ve öğrenmeyle ilgili temel yönlerinin bir açıklaması;► 2001 setini aşağıdakilerle değiştiren eksiksiz, güncellenmiş bir D-AOBM

tanımlayıcı seti:- Farklı iletişim kanallarını kapsayan ve cinsiyet içermeyen tanımlayıcılar,- Dinleme ve okumayla ilgili eklenmiş ayrıntılar,- Yeni bir A1 Öncesiseviyesi ve de A1 ve C seviyelerinde zenginleştirilmiş
açıklama,- Sesbilimsel yetkinlik için yenilenmiş bir ölçek,- Aracılık, çevrim içi etkileşim ve çoğul dilli/çoğul kültürlü yetkinlik,- İşaret dili yetkinliği için yeni ölçekler,► Dört yıllık geliştirme, geçerleme ve danışma süreçleri hakkında kısa bir rapor.
D-AOBM Tanımlayıcı Cilt, 1971’den beri Avrupa Konseyi tarafından takip edilen veaşağıdakileri amaçlayan dil eğitimi ile katılım sürecindeki bir başka adımı temsil
etmektedir:► Modern dillerin öğrenilmesini ve öğretilmesini teşvik etmek ve desteklemek,► Kültürlerarası diyaloğu ve dolayısıyla karşılıklı anlayışı, sosyal uyumu ve

demokrasiyi geliştirmek,► Avrupa’daki dilsel ve kültürel çeşitliliği korumak,► Herkes için kaliteli eğitim hakkını teşvik etmek.

EDUCATION FOR DEMOCRACY

www.coe.int/lang-cefr
Avrupa Konseyi Avrupa kıtasının önde gelen insan hakları
kuruluşudur. Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği’nin
tüm üyeleri dahil olmak üzere, 47 üye ülkedenoluşmaktadır. Tüm Avrupa Konseyi üyeleri insan hakları,
demokrasi ve hukukun üstünlüğünü korumaya yönelik
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini imzalamıştır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Sözleşmenin üyeülkelerdeki uygulamasını denetler.

ISBN 978-975-11-5808-6

TUR