‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﻰ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‬‫ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه‪:‬‬‫ﻣﯿﺮﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي اﻟﻠﮑﻬﻨﻮﺋﯽ اﻟﻨﯿﺸﺎﺑﻮري‬‫ﻧﺎﺷﺮ ﭼﺎﭘﯽ‪:‬‬‫ﺟﻤﺎﻋﻪ اﻟﻤﺪرﺳﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﻮزه اﻟﻌﻤﯿﻪ ﺑﻘﻢ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﻟﻨﺸﺮ اﻻﺳﻼﻣﯽ‬‫ﻧﺎﺷﺮ دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ‪:‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت راﯾﺎﻧﻪ اي ﻗﺎﺋﻤﯿﻪ اﺻﻔﻬﺎن‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 5‬از ‪285‬‬‫ﻓ ﻬ ﺮﺳ ﺖ‬‫ﻓ ﻬ ﺮﺳ ﺖ‬‫‪5‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫‪12‬‬‫ﻣ ﺸ ﺨ ﺼ ﺎ ت ﮐﺘ ﺎ ب‬‫‪12‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﺆﻟ ﻒ‬‫‪12‬‬‫زﻧﺪﮔﯿﻨﺎﻣﻪ ﻣﺆﻟ ﻒ‬‫‪12‬‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ‬‫‪16‬‬‫اﺷﺎرة‬‫‪16‬‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ‬‫‪16‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ‬‫‪16‬‬‫رّدﯾﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻔﻪ‬‫‪18‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار‬‫‪20‬‬‫اﺷﺎرة‬‫‪20‬‬‫‪ -1‬ﻣﻮﺿﻮع و ﻧﺴﺨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‬‫‪20‬‬‫‪ -2‬ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺑﺤﺚ و ﺳﺒﮏ اﺳﺘﺪﻻل‬‫‪22‬‬‫‪ -3‬ﻗﺪرت ﻋﻠﻤﯽ‬‫‪23‬‬‫‪ -4‬رﻋﺎﯾﺖ آداب ﻣﻨﺎﻇﺮه و ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ‬‫‪23‬‬‫‪ -5‬ﺷﯿﻮه رّد ﮐﺮدن‬‫‪24‬‬‫اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠ ﻒ ﻋﺒﻘﺎت‬‫‪26‬‬‫‪ -1‬ﺑﻌﺪ ﻋﻠﻤﯽ‬‫‪26‬‬‫‪ -2‬ﺑﻌﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‬‫‪26‬‬‫‪ -3‬ﺑﻌﺪ دﯾﻨﯽ‬‫‪26‬‬‫‪ -4‬ﺑﻌﺪ اﺧﻼص‬‫‪27‬‬‫‪ -5‬ﺑﻌﺪ اﻗﺘﺪا‬‫‪27‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 6‬از ‪285‬‬‫ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﻋﺒﻘﺎت‬‫‪28‬‬‫ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫‪29‬‬‫دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪29‬‬‫ﺳﺮآﻏﺎز‬‫‪29‬‬‫رواﯾﺖ ﮐﺮدن ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬را از ﻃﺮﯾﻖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﻤﻨﻈﻮر ﺗﻤﻬﯿﺪ رد ﺑﺮ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫‪29‬‬‫وﺟﻮه ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ ﻣﺆﻟ ﻒ در رد ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ‬‫‪29‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪29‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬در ﻋﺪم اﻧﺤﺼﺎر رواﯾﺖ اﺑﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﯿﮏ راوي )زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ( و ذﮐﺮ ﻧﺎم دﯾﮕﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﻪ آﻧﺮا رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﻧﺎم ﻋﻠﻤﺎء أﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﮐﻪ رواﯾﺖ ﺻﺤﺎﺑﻪ‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬اﻋﺘﺮاض ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﺮ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﮐﻪ ﭼﺮا ﯾﮑﯽ از ﺳﯿﺎﻗﻬﺎي ﻣﺒﺴﻮط رواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ را ﻧﯿﺎورده‪ ،‬و ذﮐﺮ ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﻌﻀﯽ از آن ﺳﯿﺎﻗﻬﺎ را ‪35‬‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬اﻋﺘﺮاض ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﺮﻫﻤﻮ ﮐﻪ ﭼﺮا ﯾﮑﯽ از ﺳﯿﺎﻗﻬﺎي ﻣﺘﻮﺳﻂ رواﯾﺖ زﯾﺪ را ﻧﯿﺎورده و ذﮐﺮ ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﻌﻀﯽ از آن ﺳﯿﺎﻗﻬﺎ را‬‫‪39‬‬‫وﺟﻪ ‪ -4‬اﻋﺘﺮاض ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﺮﯾﻦ ﮐﻪ ﭼﺮا ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻻ أﻗﻞ ﯾﮑﯽ از ﺳﯿﺎقﻫﺎي ﻣﺨﺘﺼﺮ و ﺻﺤﯿﺢ رواﯾﺖ را ﻧﯿﺎورده و ﺑﻤﯿﻞ ﺧﻮد‪ ،‬ﺣﺪﯾﺚ را ﮐﻮﺗﺎه ﮐﺮده اﺳﺖ و ﻧﻘﻞ‬‫وﺟﻪ ‪ -5‬اﺷﺎره ﺑﻌﺪم ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺳﯿﺎق ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎﺳﯿﺎق رواﯾﺎت ﻋﻠﻤﺎ‪ ،‬و ذﮐﺮ ﻧﺎم آﻧﻬﺎ‬‫‪42‬‬‫ﮐﻼم ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ در رد ﺑﺮ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫‪43‬‬‫وﺟﻮه ﺷﺼﺖ و ﺷﺸﮕﺎﻧﻪ ﻣﺆﻟ ﻒ در رد ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ‬‫‪43‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪43‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬اﺛﺒﺎت دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻞ ﺑﯿﺖ و اﺳﺘﺸﻬﺎد ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ از ﮔﻔﺘﺎر ﻋﻠﻤﺎي أﻫﻠﺴﻨﺖ‬‫‪44‬‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب ﭘﯿﺮوي أﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺴﺎن ﭘﯿﺮوي ﻗﺮآن و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن‬‫‪47‬‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬دﻻﺋﻞ راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻮﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻠﺒﯿﺖ از ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎ و ﻣﻼزﻣﮥ آن ﺑﺎ اﻣﺎﻣﺖ‬‫‪48‬‬‫وﺟﻪ ‪ -4‬دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ )ﺛﻘﻠﯿﻦ( ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻠﺒﯿﺖ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎ‬‫‪50‬‬‫وﺟﻪ ‪ -5‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻞ ﺑﯿﺖ از ﺣﺪﯾﺚ »اﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ‪ «...‬و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت‬‫‪54‬‬‫وﺟﻪ ‪ -6‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻞ ﺑﯿﺖ از ﺣﺪﯾﺚ »اﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ ان أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ‪ «...‬و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات‬‫‪62‬‬‫وﺟﻪ ‪ -7‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ان اﺗﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ« و ﮔﻔﺘﺎر ﺑﺰرﮔﺎن اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫‪65‬‬‫وﺟﻪ ‪ -8‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »اذﮐﺮﮐﻢ اﻟّﻠﻪ ﻓﯽ اﻫﻠﺒﯿﺘﯽ« و ﮐﻼم أﻋﻼم أﻫﻠﺴﻨﺖ در ﺑﻨﺒﺎره‬‫‪66‬‬‫وﺟﻪ ‪ -9‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض« و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﺳﻨﯿﻪ‬‫‪67‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 7‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -10‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع اچ »ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿ ﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ« ﺑﺪﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرات ﻗﻮم‬‫‪68‬‬‫وﺟﻪ ‪ -11‬دﻻﻟﺖ ﻓﺮﻣﺎﯾﺶ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ »ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻣﯿﮕﺬارم ‪ «...‬ﺑﺮ اﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﺖ أﺋﻤﻪ اﻃﻬﺎر‬‫‪69‬‬‫وﺟﻪ ‪ -12‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮواﯾﺖ اﺑﻮذر ﻏﻔﺎري ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب أﻫﻞ ﺣﻖ و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن ﺳﻨﯿﻪ‬‫‪69‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪69‬‬‫»ﺗﮑﻤﯿﻞ و ﺗﺘﻤﯿﻢ«‬‫‪71‬‬‫وﺟﻪ ‪ -13‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻗﻠﯿﻦ ﺑﺮ وﺟﻮب ﻣﺤﺒﺖ أﻫﻠﺒﯿﺖ و آوردن ﺷﻮاﻫﺪ اﺑﻦ ﻣﺪﻋﺎ از ﮐﻼم ﺳﻨﯿﺎن‬‫‪73‬‬‫وﺟﻪ‪ -14 -‬درﯾﻦ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻔﺎد آﯾﮥ »َو ِﻗُﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟُﻮَن«‬‫‪79‬‬‫وﺟﻪ ‪ -15‬ﺗﺼﺮﯾﺢ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﻮﺟﻮب ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ از اﻫﻠﺒﯿﺖ و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﻓﺨﺮ رازي درﯾﻨﮑﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ را ﺧﺪاوﻧﺪ اﻣﺮ ﺑﺎﻃﺎﻋﺖ او ﻧﻤﺎﯾﺪ ﻣﻌﺼﻮم‬‫وﺟﻪ ‪ -16‬اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت‬‫‪84‬‬‫وﺟﻪ ‪ -17‬اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ اﯾﺸﺎن را ﺟﻤﻠﻪ »ﻣﺎ ان ﺗﻤﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ﺑﻌﺪي«‬‫‪85‬‬‫وﺟﻪ ‪ -18‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻌﺘﺮﻗﺎ ‪ «...‬ﺑﺴﺮ ﻧﻔﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ اﯾﺸﺎن ﺑﺎ ﻗﺮآن و اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ‪ ،‬ﺑﻨﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﮐﺒﺎر ﺳﻨﯿﻪ درﯾﻦ ﺑﺎره‬‫وﺟﻪ ‪ -19‬رواﯾﺖ »ﻫﺬا ﻋﻠﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن ‪ «...‬ﮐﻪ در ﺑﻐﻀﯽ از ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آﻣﺪه و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺧﺎﺻﻪ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫وﺟﻪ ‪ -20‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ »اﻟﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه ‪ «...‬درﯾﻨﺤﺪﯾﺚ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺧﺎﺻﻪ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎﺋﺮ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫‪88‬‬‫وﺟﻪ ‪ -21‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ »ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ ‪ «...‬ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن ﻗﻮم درﯾﻦ ﺑﺎره‬‫‪89‬‬‫وﺟﻪ ‪ -22‬دﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرت »اﻧﻬﻢ ﻟﯽ ﯾﻐﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫﺪي ‪ «...‬ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮات و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ‬‫‪91‬‬‫وﺟﻪ ‪ -23‬دﻻﻟﺖ ﺻﺮﯾﺢ ﮐﻠﻤﺎت ﻧﺒﻮي در ﺑﻌﺾ ﻃﺮﯾﻖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﻨﻘﻞ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب »أرﺑﻌﯿﻦ«‬‫‪91‬‬‫وﺟﻪ ‪ -24‬ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم ﺳﻨﯿﻪ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﻮﺟﻪ ﺑﻤﻔﺎد آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫‪92‬‬‫وﺟﻪ ‪ -25‬ﺑﻘﺎي اﯾﻤﺎن أﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺑﺮ أﻓﻀﻠﯿﺖ و اﺳﺘﻠﺰام اﻓﻀﻠﺒﺖ ﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ را و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺳﻨﯿﺎن‬‫‪93‬‬‫وﺟﻪ ‪ -26‬دﻻﻟﺖ اﻋﻠﻤﯿﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ اﻋﻠﻤﯿﺖ ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ و اﺳﺘﻠﺰام اﻓﻀﻠﯿﺖ ﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ را و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺳﻨﯿﺎن‬‫‪93‬‬‫وﺟﻪ ‪ -27‬دﻻﻟﺖ اﻋﻠﻤﯿﺖ أﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ وﺟﯽ دﯾﮕﺮ و ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﺖ‬‫‪94‬‬‫وﺟﻪ ‪ -28‬دﻻﻟﺖ ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﺑﻮدن أﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ آن ﺣﻀﺮات‬‫‪95‬‬‫وﺟﻪ ‪ -29‬ﻣﺤﮑﻮم ﻓﺮﻣﻮدن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻣﺖ را ﺑﮕﺮﻓﺘﻦ ﻋﻠﻢ از اﻫﻠﺒﯿﺖ و اﺳﺘﻠﺰام آن ﻣﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات را و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﺎﻣﻪ ‪96‬‬‫وﺟﻪ ‪ -30‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻠﻢ ﺑﻨﯽ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﻄﻮر ﻣﯿﺮاث ﺑﺠﻨﺎب اﻣﯿﺮ رﺳﯿﺪ‪ ،‬و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻋﻠﻤﯿﺖ آن ﺣﻀﺮت و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﻓﺮﻗﺎ‬‫وﺟﻪ ‪ -31‬ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﺒﯽ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﺄﻋﻠﻤﯿﺖ در ﺟﻤﻠﻪ »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ‪ «...‬و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﻋﺠﯿﻠﯽ‬‫‪97‬‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 8‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -32‬اﺛﺒﺎت اﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات ﺑﺠﻤﻠﮥ »ﻗﻼ ﺗﺴﺒﻘﻮا أﻫﻠﺒﯿﺘﯽ ‪«...‬‬‫‪98‬‬‫وﺟﻪ ‪ -33‬دﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرت »ﻓﺘﻌﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ ‪ «..‬ﺑﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ اﯾﺸﺎن و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﻗﻨﺪوزي‬‫‪98‬‬‫وﺟﻪ ‪ -34‬ﺗﻨﺼﯿﺺ ﻧﺒﯽ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات أﻫﻠﺒﯿﺖ و اﻋﺘﺮاف اﻫﻠﺴﻨﺖ ﺑﺮ ﯾﻨﻤﻌﻨﯽ‬‫‪99‬‬‫وﺟﻪ ‪ -35‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ أﻓﻀﻠﯿﺖ اﯾﺸﺎن از ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن ﺳﻨﯿﺎن و دﻻﻟﺖ أﻓﻀﻠﯿﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ‬‫‪100‬‬‫وﺟﻪ ‪ -36‬دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻋﻈﻤﺖ ﻗﺪر ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت و ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻮدن ﻋﻈﻤﺖ آﻧﺪو و دﻻﻟﺖ اﻓﻀﻠﯿﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﺟﻤﻌﯽ ﮐﺜﯿﺮ از اﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ ﺳ‬‫وﺟﻪ ‪ -37‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻣﺮ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﺄﻣﺖ ﮐﻪ در أﻣﺮ دﯾﻦ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﺄﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و دﻻﻟﺖ اﯾﻨﻤﻌﻨﯽ ﺑﺮ أﻓﻀﻠﺖ آن ﺣﻀﺮات‬‫‪109‬‬‫وﺟﻪ ‪ -38‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﮑﻢ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﺎﻫﻠﺒﯿﺖ در ﺣﮑﻢ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﻘﺮآن اﺳﺖ‬‫‪109‬‬‫وﺟﻪ ‪ -39‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﮥ »ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ‪ «...‬ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ اﻫﻠﺒﯿﺖ از روي ﺷﺮف و ﻓﻀﻞ ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﺷﺪهاﻧﺪ و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ‬‫‪110‬‬‫وﺟﻪ ‪ -40‬اﻇﻬﺎر ﻧﻤﻮدن رﺳﻮل ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻓﻀﻠﯿﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ را در ﺑﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻮﺟﻮه دﯾﮕﺮ و ﻧﻘﻞ ﺑﺴﯿﺎري از ﻋﺒﺎﺋﺮ أﮐﺎﺑﺮ‬‫‪110‬‬‫وﺟﻪ ‪ -41‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ ﺗﻮ أﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﯿﻦ رﺳﻮﻟﻨﺪ و وﺻﯿﺖ آﻧﺤﻀﺮت ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﺷﺮت اﯾﺸﺎن و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ و‬‫وﺟﻪ ‪ -42‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﻧﻔﺲ ﻧﻔﯿﺲ ﺣﻀﺮت رﺳﺎﻟﺘﻨﺪ و وﺿﻮح دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮات و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤ‬‫وﺟﻪ ‪ -43‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ از دﯾﮕﺮان ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﻗﺎﺿﯽ ﯾﻮﺳ ﻒ ﺣﻨﻔﯽ‬‫‪121‬‬‫وﺟﻪ ‪ -44‬درﯾﻨﮑﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس از ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﺑﺄﺣﺪ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻤﻮده و ﮐﻠﻤﺎت ﻓﻀﻼي ﺳﻨﯿﻪ‬‫‪122‬‬‫وﺟﻪ ‪ -45‬درﯾﻦ ﮐﻪ رﺳﻮل ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ ﻧﯿﺰ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮت اﻣﯿﺮ و ﻧﻘﻞ ﮐﺮدن اﻋﻼم ﺳﻨﺖ‬‫وﺟﻪ ‪ -46‬ﻣﻘﺎرﻧﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ »ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه« و ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﻪ در روز ﻏﺪﯾﺮ و دﻻﻟﺖ آن و ﮐﻠﻤﺎت اﮐﺎﺑﺮ ﻋﺎﻣﻪ‬‫‪129‬‬‫وﺟﻪ ‪ -47‬دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻠﺤﻖ و ﻧﻘﻞ رواﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﯾﻦ ﻟﻔﻈﺴﺖ از ﻃﺮق ﺳﻨﺖ‬‫‪133‬‬‫وﺟﻪ ‪ -48‬دﻻﻟﺖ ﻣﻨﻊ ﭘﺒﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ از ﺗﻘﺪم و ﺳﺒﻘﺖ ﺑﺮ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب و اﻟﻔﺎظ ﻋﺪﯾﺪه اﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎ ﺳﺪاد از رواﯾﺎت اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ‪139‬‬‫وﺟﻪ ‪ -49‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﻋﺘﺒﯽ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻠﺤﻖ در »ﺗﺎرﯾﺦ ﯾﻤﻨﯽ«‬‫‪144‬‬‫وﺟﻪ ‪ -50‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫‪145‬‬‫وﺟﻪ ‪ -51‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫‪145‬‬‫وﺟﻪ ‪ -52‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم دﯾﮕﺮ دوﻟﺖآﺑﺎدي ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫‪146‬‬‫وﺟﻪ ‪ -53‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف«‬‫‪146‬‬‫وﺟﻪ ‪ -54‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻠﺤﻖ‬‫‪147‬‬‫وﺟﻪ ‪ -55‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫‪148‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 9‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -56‬دﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرت ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل«‬‫‪148‬‬‫وﺟﻪ ‪ -57‬دﻻﻟﺖ ﺳﺨﻦ دﯾﮕﺮ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮه«‬‫‪149‬‬‫وﺟﻪ ‪ -58‬دﻻﻟﺖ واﺿﺤﻪ ﮐﻼم ﺟﻨﺎب ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮاﻗ ﻒ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﻨﺎﺑﺮ رواﯾﺖ ﻗﻨﺪوري و ارﺷﺎدات دﯾﮕﺮ درﯾﻨﺤﺪ‬‫وﺟﻪ ‪ -59‬دﻻﻟﺖ اﺣﺘﺠﺎج اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ در واﻗﻌﻪ ﺷﻮري ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ آﻧﺠﻨﺎب و ﻧﻘﻞ ﺑﺰرﮔﺎن ﺳﻨﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ‪152‬‬‫وﺟﻪ ‪ -60‬اﺣﺘﺠﺎج ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در زﻣﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺪﻻﻟﺖ آن ﻣﺮ اﻣﺎﻣﺘﺮا ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻗﻨﺪوري آورده‬‫‪153‬‬‫وﺟﻪ ‪ -61‬ﻧﻘﻞ ﮐﺮن ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺟﻮاب ﺳﺎﯾﻞ و رواﯾﺖ ﻗﻨﺪوري ﻣﻀﻠﺐ را و ﺑﯿﺎن ﻓﻮاﺋﺪ ﺑﺴﯿﺎري ﮐﻪ ﻣﺆﻟ ﻒ ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮده‬‫وﺟﻪ ‪ -62‬اﺣﺘﺠﺎج ﺟﻨﺎب اﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ و رواﯾﺖ ﺑﺰرﮔﺎن آن اﺣﺘﺠﺎج را و اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺆﻟ ﻒ ﻓﻮاﺋﺪ ﻋﺪﯾﺪه از ﮐﻼم آﻧﺤﻀﺮ‬‫وﺟﻪ ‪ -63‬ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺟﻨﺎب اﻣﺎم ﺣﺴﻦ و اﺳﺘﺪﻻل آﻧﺤﻀﺮت ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺮواﯾﺖ ﻗﻨﺪوزي‬‫‪159‬‬‫وﺟﻪ ‪ -64‬اﺣﺘﺠﺎح دﯾﮕﺮ آﻧﺤﻀﺮت ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺻﻠﺢ ﺑﺎ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺮواﯾﺖ ﺳﺒﻂ اﺑﻦ ﺟﻮزي‬‫‪162‬‬‫وﺟﻪ ‪ -65‬اﺳﺘﺪﻻل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت ﺣﻘﻨﯿﺖ و ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ‪ ،‬در ﻧﺎﻣﻪﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻤﻌﺎوﯾﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ و ﺧﻮارزﻣﯽ آﻧﺮا در »ﻣﻨﺎﻗ‬‫وﺟﻪ ‪ -66‬آوردن ﺣﺴﻦ ﺑﺼﺮي ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺟﺰو ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ دﻟﯿﻞ ﺧﻼﻓﺖ و اﻓﻀﻠﯿﺖ آﻧﺠﻨﺎب اﺳﺖ ﺑﺮواﯾﺖ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ‬‫ﻣﻌﺎرض آوردن ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴﻨﻨﯽ و ﺳﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء ‪ «...‬را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪165‬‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﮑﻼم ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« و اﺑﻄﺎل ﻣﻌﺎرﺿﻪ او ﺑﺴﯿﺰده وﺟﻪ‬‫‪165‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪165‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬ﺗﻔﺮد ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﺎﻣﻪ ﺑﻨﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻨﺖ ﺧﻠﻔﺎ‬‫‪165‬‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬درﯾﻨﮑﻪ اﺳﺘﺪﻻل ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻣﺨﺎﻟ ﻒ ﺗﻌﻬﺪ و و اﻟﺘﺰام اوﺳﺖ‬‫‪165‬‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎ اﻟﺘﺰام ﻣﺒﺮم و ﻋﻬﺪ ﻣﺤﮑﻢ ﺧﻮد ﺑﻮﺟﻪ دﯾﮕﺮ‬‫‪166‬‬‫وﺟﻪ ‪ -4‬أﯾﻀﺎ ﻧﻘﺾ ﻋﻬﺪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎ اﻟﺘﺰام ﺧﻮد درﻫﻤﯿﻦ »ﺗﺤﻔﻪ«‬‫‪166‬‬‫وﺟﻪ ‪ -5‬ﻗﺒﺎﺣﺖ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴﻨﺘﯽ« را ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪167‬‬‫وﺟﻪ ‪ -6‬درﯾﻦ ﮐﻪ اﺣﺘﺠﺎج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺎﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺨﺎﻟ ﻒ اﻟﺘﺰام واﻟﺪ ﻣﺎ ﺟﺪش ﻧﯿﺰ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‬‫‪167‬‬‫وﺟﻪ ‪ -7‬ﻓﺴﺎد ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﺷﺎﮔﺮدش رﺷﯿﺪﺧﺎن دﻫﻠﻮي‬‫‪168‬‬‫وﺟﻪ ‪ -8‬اﻋﺮاض ﺑﺨﺎري و ﻣﺴﻠﻢ از ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴﻨﺘﯽ‬‫‪168‬‬‫وﺟﻪ ‪ -9‬ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﺑﻮدن رﺟﺎل ﺳﻨﺪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرت اﺑﻦ داود و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ و ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺟﺮح رﺟﺎل ﺳﻨﺪ ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ ‪168‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪168‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 10‬از ‪285‬‬‫ﮐﺬاب ﺑﻮدن ﻋﺮﯾﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﻪ‬‫‪170‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺳﻠﻤﯽ و ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ و ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‬‫‪171‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻧﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‬‫‪172‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل وﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ‬‫‪173‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل اﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ ﻧﺒﯿﻞ و ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺧﻼل و ﺑﺤﺒﺮ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‬‫‪174‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺑﻘﯿﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ و ﻃﻌﻦ و ذم و ﻗﺪح و ﻣﻼم او ﺑﺘﻔﺼﯿﻞ ﺗﻤﺎم‬‫‪175‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ اﺑﯽ اﻟﻤﻄﺎع و ﻋﺒﺪ اﻟّﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻼء و ﺿﻤﺮة ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ‬‫‪179‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻣﻌﻮﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‬‫‪179‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل اﺳﻤﻌﯿﻞ ﺑﻦ ﺑﺸﺮ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر و ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﺻﺒﺎح‬‫‪180‬‬‫وﺟﻪ ‪ -10‬ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﺰرﮔﺎن اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺒﻄﻼن ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻨﺖ ﺧﻠﻔﺎ و ﻧﻘﻞ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟﺘﻬﺬﯾﺐ« ﻋﻘﯿﺪه اﺑﻦ ﻗﻄﺎن ﻓﺎﺳﯽ را در ﺑﻄﻼن اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ‬‫اﺷﺎره‬‫‪180‬‬‫ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺎل و ﺑﺪاﺋﺢ اﺑﻦ اﻟﻘﻄﺎن‬‫‪181‬‬‫وﺟﻪ ‪ -11‬ﻋﺪم ﻣﻌﺎرﺿﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻓﺮض ﺻﺤﺖ آن ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪182‬‬‫وﺟﻪ ‪ -12‬ﻋﺪم ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺑﻮﺟﻪ دﯾﮕﺮ‬‫‪182‬‬‫وﺟﻪ ‪ -13‬درﯾﻦ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻨﺖ ﺧﻠﻔﺎ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻﺤﺖ‪ ،‬ﻣﺤﻤﻮل ﻣﯿﺸﻮد ﺑﺮ اﺋﻤﮥ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ذﮐﺮ دﻻﺋﻞ ﺑﺮ ﺻﺤﺖ اﯾﻦ ﺣﻤﻞ ﺑﻬﯿﺠﺪه دﻟﯿﻞ ﻗﺎﻃﻊ ‪182‬‬‫ﮐﻼم ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« درﯾﻨﮑﻪ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺗﺴﻠﻢ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب ﺷﯿﻌﻪ ﮐﻠﻤﻪ »ﻋﺘﺮت« در ﻟﻐﺖ ﻋﺮب ﺑﻤﻌﻨﯽ اﻗﺎرﺑﺴﺖ و ﻻزم آﯾﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ اﻗﺎرب ﺑﻨ‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟ ﻒ ورد ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻓﺎﺳﺪ ﭘﻨﺠﺎه و ﯾﮏ وﺟﻪ ﺑﺮ ﺳﻨﯿﻞ ﺗﻔﺼﯿﻞ‬‫‪198‬‬‫آوردن ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬواﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ ﻫﺬه اﻟﺤﻤﯿﺮاء« اﺑﻤﻘﺎﺋﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪228‬‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟ ﻒ ورد ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻓﺎﺳﺪه و اﺛﺒﺎت ﻣﺠﻌﻮل ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺴﯽ وﺟﻪ وﺟﯿﻪ ﺗﺎ )ﺻﻔﺤﻪ ‪(326‬‬‫‪228‬‬‫آوردن ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺣﺪﯾﺚ »و اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋﻤﺎر« را ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪238‬‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﻪ ﻗﻮﻟﻪ‪] :‬و اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋﻤﺎر[ در ﻧﻮزده وﺟﻪ‬‫‪238‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪238‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬درﯾﻨﮑﻪ ﺗﻤﺴﮏ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﺎﯾﻨﺤﺪﯾﺚ ﺧﻼف اﻟﺘﺰام اوﺳﺖ‬‫‪238‬‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬درﯾﻨﮑﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ در ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﻫﻢ ﺑﻄﺮﯾﻖ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺎﻣﺪه‬‫‪239‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 11‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬درﯾﻨﮑﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ را ﺑﺮ ﻓﺮض آﻧﮑﻪ ﺻﺤﺢ ﻫﻢ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺪرﺟﻪ ﺻﺤﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻤﯿﺮﺳﺪ‬‫‪239‬‬‫وﺟﻪ ‪ -4‬درﯾﻨﮑﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ از ﻧﻈﺮ دﻻﻟﺖ ﻫﻢ ﺑﺪرﺟﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻤﯿﺮﺳﺪ‬‫‪239‬‬‫وﺟﻪ ‪ -5‬درﯾﻨﮑﻪ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺛﺒﻮت اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ آﻧﺮ اﺑﻤﻌﺎرﺿﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﺘﻮان آورد‪ ،‬ﭼﻪ ﻋﻤﺎر از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺰرﮔﺎن ﺷﯿﻌﻪ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﺳﺖ و دﻻﺋﻞ اﯾﻨﻤﻄﻠ‬‫وﺟﻪ ‪ -6‬درﯾﻨﮑﻪ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ و ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر ﺗﺨﻠ ﻒ ﺷﻮد و ذﮐﺮ دﻻﺋﻞ‬‫‪243‬‬‫وﺟﻪ ‪ -7‬درﯾﻨﮑﻪ ﻋﻤﺮ ﻧﯿﺰ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر ﺗﺨﻠ ﻒ ﻧﺒﻮد و ذﮐﺮ دﻻﺋﻞ ﻗﻮﯾﻪ از ﮐﺘﺐ ﺳﻨﯿﻪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺆﻟ ﻒ ﻓﻮاﺋﺪي ﭼﻨﺪ از ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ درﯾﻦ ﺑﺎره‬‫وﺟﻪ ‪ -8‬در ﺗﺨﻠ ﻒ ﻋﺜﻤﺎن از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر و اﻋﺘﺪاء ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺮواﯾﺖ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫‪252‬‬‫وﺟﻪ ‪ -9‬وﺟﻪ ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪256‬‬‫وﺟﻪ ‪ -10‬در ﺗﺨﻠ ﻒ ﺳﻌﺪﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر و ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﻋﺎﻣﻪ‬‫‪257‬‬‫وﺟﻪ ‪ -11‬در ﺗﺨﻠ ﻒ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر ﺑﺮواﯾﺖ اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ‬‫‪258‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪258‬‬‫ﺗﺨﻠ ﻒ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪258‬‬‫وﺟﻪ ‪ -12‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪259‬‬‫وﺟﻪ ‪ -13‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪260‬‬‫وﺟﻪ ‪ -14‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد أﻧﺼﺎري از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪262‬‬‫وﺟﻪ ‪ -15‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪263‬‬‫وﺟﻪ ‪ -16‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ ﻋﺎﺋﺸﮥ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪263‬‬‫وﺟﻪ ‪ -17‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠ ﻒ ﻣﻌﺎوﯾﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫‪265‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪265‬‬‫دﻋﻮي اﺑﻦ ﺣﺰم أن اﺑﻦ ﻣﻠﺠﻢ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻓﯽ ﻗﺘﻠﻪ ﻟﻌﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‬‫‪281‬‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫‪282‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 12‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺘﺎب‬‫ﺳﺮﺷـﻨﺎﺳﻪ ‪ :‬ﮐﻨﺘﻮري ﺣﺎﻣﺪﺣﺴـﯿﻦﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪﻗﻠﯽ ‪1246 - 1306‬ق ﺷـﺎرح ﻋﻨﻮان و ﻧـﺎم ﭘﺪﯾـﺪآور ‪ :‬ﻋﺒﻘـﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﻪ اﻻﺋﻤﻪ‬‫اﻻﻃﻬـﺎر‪ /‬ﺗﺎﻟﯿﻒ ﻣﯿﺮﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي اﻟﻠﮑﻬﻨﻮﺋﯽ اﻟﻨﯿﺸﺎﺑﻮري ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻏﻼمرﺿﺎﺑﻦ ﻋﻠﯽاﮐﺒﺮ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﺮوﺟﺮدي ﻣﺸـﺨﺼﺎت ﻧﺸـﺮ ‪ :‬ﻗﻢ‬‫اﻟﺠﻤﺎﻋﻪ اﻟﻤﺪرﺳﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﻮزه اﻟﻌﻠﻤﯿﻪ ﺑﻘﻢ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﻟﻨﺸﺮ اﻻﺳﻼﻣﯽ ‪1416‬ق = ‪.1374 -‬‬‫ﻓﺮوﺳﺖ ‪) :‬ﻣﻮﺳﺴﻪ اﻟﻨﺸﺮ اﻻﺳﻼﻣﯽ اﻟﺘﺎﺑﻌﻪ ﻟﺠﻤﺎﻋﻪ اﻟﻤﺪرﺳﯿﻦ ﺑﻘﻢ اﻟﻤﺸﺮﻓﻪ‪(801‬‬‫ﺷﺎﺑﮏ ‪ :‬ﺑﻬﺎ‪12000:‬رﯾﺎل ج ‪ (1‬؛ ﺑﻬﺎ‪12000:‬رﯾﺎل ج ‪(1‬‬‫ﯾـﺎدداﺷﺖ ‪ :‬ﮐﺘـﺎب ﺣﺎﺿـﺮ ردﯾـﻪاي و ﺷـﺮﺣﯽ اﺳـﺖ ﺑﺮ ﮐﺘـﺎب اﻟﺘﺤﻔﻪ اﻻﺛﻨﯽﻋﺸـﺮﯾﻪ اﺛﺮ ﻋﺒـﺪاﻟﻌﺰﯾﺰﺑﻦ اﺣﻤـﺪ دﻫﻠـﻮي ﯾـﺎدداﺷﺖ ‪ :‬ﻋﺮﺑﯽ‬‫ﯾـﺎدداﺷﺖ ‪ :‬ﮐﺘﺎﺑﻨـﺎﻣﻪ ﻋﻨـﻮان دﯾﮕﺮ ‪ :‬اﻟﺘﺤﻔـﻪ اﻻﺛﻨﯽﻋﺸــﺮﯾﻪ ﺷــﺮح ﻣﻮﺿـﻮع ‪ :‬دﻫﻠـﻮي ﻋﺒــﺪاﻟﻌﺰﯾﺰﺑﻦ اﺣﻤــﺪ‪1159 - 1239 ،‬ق اﻟﺘﺤﻔﻪ‬‫اﻻﺛﻨﯽﻋﺸﺮﯾﻪ ‪ --‬ﻧﻘﺪ و ﺗﻔﺴﯿﺮ‬‫ﻣﻮﺿﻮع ‪ :‬ﺷﯿﻌﻪ ‪ --‬دﻓﺎﻋﯿﻪﻫﺎ و ردﯾﻪﻫﺎ‬‫ﻣﻮﺿﻮع ‪ :‬اﻣﺎﻣﺖ ‪ --‬اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع ‪ :‬ﻣﺤﺪﺛﺎن ﺷﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده ‪ :‬دﻫﻠﻮي ﻋﺒﺪاﻟﻌﺰﯾﺰﺑﻦ اﺣﻤﺪ‪1159 - 1239 ،‬ق اﻟﺘﺤﻔﻪ اﻻﺛﻨﯽﻋﺸﺮﯾﻪ ﺷﺮح‬‫ﺷﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده ‪ :‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﺮوﺟﺮدي ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ‪ ،‬ﻣﺼـﺤﺢ ﺷـﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده ‪ :‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺪرﺳـﯿﻦ ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﯿﻪ ﻗﻢ دﻓﺘﺮ اﻧﺘﺸﺎرات اﺳـﻼﻣﯽ رده ﺑﻨﺪي‬‫ﮐﻨﮕﺮه ‪/BP212/5 :‬د‪9‬ت‪1374 30218‬‬‫رده ﺑﻨﺪي دﯾﻮﯾﯽ ‪297/417 :‬‬‫ﺷﻤﺎره ﮐﺘﺎﺑﺸﻨﺎﺳﯽ ﻣﻠﯽ ‪ :‬م‪3739-77‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﺆﻟﻒ‬‫زﻧﺪﮔﯿﻨﺎﻣﻪ ﻣﺆﻟﻒ‬‫ﺳﯿـﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨـﺪي ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري از ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﺘﮑّﻠﻤﺎن و ﻋﻈﯿﻢﺗﺮﯾﻦ ﻋﺎﻟﻤﺎن و از ﻣﻔﺎﺧﺮ ﺷـﯿﻌﻪ در اواﺋﻞ ﺳـﺪه ﺳـﯿﺰدﻫﻢ ﻫﺠﺮي‬‫ﻗﻤﺮي در ﺑﻠﺪه ﻣﯿﺮه ﻟﮑﻬﻨﻮ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺎرﯾﺦ ﭘﻨﺠﻢ ﻣﺤﺮم ‪ 1246‬ه‪ .‬ق ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪ‪.‬‬‫اﯾﺸـﺎن ﺗﻌﻠﯿﻢ را از ﺳﻦ ‪ 6‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺑﺎ رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﮑﺘﺒﺨﺎﻧﻪ و ﭘﯿﺶ ﺷـﯿﺨﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷـﯿﺦ ﮐﺮﻣﻌﻠﯽ ﺷـﺮوع ﮐﺮد‪ .‬اّﻣﺎ ﭘﺲ از ﻣـﺪت ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﭘـﺪر‬‫اﯾﺸﺎن ﺧﻮد ﻋﻬﺪهدار ﺗﻌﻠﯿﻢ وي ﮔﺮدﯾﺪ و ﺗﺎ ﺳﻦ ‪ 14‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﮐﺘﺐ ﻣﺘﺪاول اﺑﺘﺪاﺋﯽ را ﺑﻪ وي آﻣﻮﺧﺖ‪.‬‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در ﺳﻦ ‪ 15‬ﺳﺎﻟﮕﯽ و ﭘﺲ از رﺣﻠﺖ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﺑﺮاي ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺗﺤﺼﯿﻼت ﺑﻪ ﺳﺮاغ اﺳﺎﺗﯿﺪ دﯾﮕﺮ رﻓﺖ‪.‬‬‫ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺣﺮﯾﺮي و دﯾﻮان ﻣﺘﻨﺒﯽ را ﻧﺰد ﻣﻮﻟﻮي ﺳﯿﺪ ﺑﺮﮐﺖ ﻋﻠﯽ و ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ را ﻧﺰد ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺎس ﺗﺴﺘﺮي ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠﻮم ﺷﺮﻋﯿﻪ‬‫را ﻧﺰد ﺳـﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ و ﺑﺮادر اﯾﺸﺎن ﺳﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ‪ -‬ﮐﻪ ﻫﺮ دو از ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺰرگ ﺷﯿﻌﻪ‬‫در ﻫﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ -‬و ﻋﻠﻮم ﻋﻘﻠﯿﻪ را ﻧﺰد ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ ﻣﺮﺗﻀﯽ ﺳﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺧﻼﺻﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬‫در اﯾﻦ زﻣﺎن اﯾﺸﺎن ﮐﺘﺎب ﻣﻨﺎﻫﺞ اﻟﺘﺪﻗﯿﻖ را ﮐﻪ از ﺗﺼـﻨﯿﻔﺎت ﻋﺎﻟﯿﻪ اﺳـﺘﺎدش ﺳـﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﻮد از اﯾﺸﺎن أﺧﺬ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺣﻮاﺷـﯽ وي ﺑﺮ آن‬‫ﮐﺘﺎب ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﻋﻈﻤﺖ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﻗﺪرت ﻧﻘﺪ اﯾﺸﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل اﯾﺸﺎن ﭘﺲ از ﭼﻨـﺪﯾﻦ ﺳﺎل ﺗﺤﺼـﯿﻞ ﺑﻪ أﻣﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﭘﮋوﻫﺶ ﭘﺮداﺧﺖ و در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﺑﺘﺪاء ﺑﻪ ﺗﺼـﺤﯿﺢ و ﻧﻘﺪ ﺗﺼﺎﻧﯿﻒ ﭘﺪر‬‫ﺑﺰرﮔﻮارش ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓﺘﻮﺣﺎت ﺣﯿﺪرﯾﻪ‪ ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﺗﻘّﯿﻪ و ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ ﭘﺮداﺧﺖ و ﺳﺎﻟﻬﺎي ﺳﺎل را ﺻﺮف ﺗﺼﺤﯿﺢ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 13‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﺎرات اﯾﻦ ﮐﺘﺐ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ‪ -‬ﮐﻪ رّدﯾﻪاي ﺑﺮ ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﺑﻮد‪ -‬ﺑﺎ اﺻﻮل ﮐﺘﺐ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﮐﺮد‪.‬‬‫ﻫﻨﻮز از اﯾﻦ ﮐﺎر ﻓﺎرغ ﻧﺸﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼم ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮑﯽ از ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﻮﻟﻮي ﺣﯿﺪر ﻋﻠﯽ ﻓﯿﺾآﺑﺎدي در رّد ﺑﺮ‬‫اﻣﺎﻣﯿﻪ ﺑﺎ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻓﺮاوان ﻧﺸـﺮ و ﮔﺴﺘﺮش ﯾﺎﻓﺖ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﺑﺮ ﻋﻮام و ﺧﻮاص از ﺷﯿﻌﻪ ﺗﻨﮓ ﺷﺪ‪ .‬از ﯾﮏ ﻃﺮف ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ ﻣﺪﻋﯽ‬‫ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﯿﻌﻪ ﻗﺎدر ﺑﺮ ﺟﻮاب ﻣﻄﺎﻟﺐ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻧﯿﺴﺖ ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﻣﺆﻟﻒ ﮐﺘﺎب ﻣﯽﮔﻔﺖ اﮔﺮ اوﻟﯿﻦ و آﺧﺮﯾﻦ ﺷﯿﻌﻪ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ‬‫ﺟﻮاب ﮐﺘـﺎب ﻣﺮا ﺑﻨﻮﯾﺴـﻨﺪ و از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻤـﺎء ﺑﺰرگ ﺷـﯿﻌﻪ ﻫﻨـﺪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳـﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﺳـﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﻣﻔﺘﯽ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﺒﺎس‬‫ﺗﺴﺘﺮي و دﯾﮕﺮ أﻋﻼم ﺑﻪ ﺳـﺒﺐ اوﺿﺎع ﺧﺎص ﺳـﻠﻄﻨﺖ و ﻣﻼﺣﻈﺎت دﯾﮕﺮ اﻣﮑﺎن ﺟﻮاب دادن را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ‬‫ﺣﺴـﯿﻦ وارد ﻣﯿـﺪان ﺷـﺪ و در ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺷـﺶ ﻣـﺎه ﮐﺘـﺎب اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻹﻓﺤﺎم ﻓﯽ ﻧﻘﺾ ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼم را ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ‬‫ﺣﯿﺮت ﻋﻠﻤﺎء ﺣﺘﯽ اﺳﺎﺗﯿﺪ اﯾﺸﺎن ﮔﺸـﺘﻪ و ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده آﻧﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻧﺸﺮ آن ﭼﻨﺎن ﺿﺮﺑﻪاي ﺑﺮ ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ وارد ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﯿﭽﯿﮏ از‬‫آﻧـﺎن ﺣﺘﯽ ﺧﻮد ﻣﺆﻟﻒ ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼـم ﭘﺲ از ﺳﺎﻟﻬـﺎ ﺗﻼش و ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺘﻦ از واﻟﯿﺎن ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ و ﺑﺮﮔﺰاري اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﻋﻬـﺪه‬‫ﺟﻮاب آن ﺑﺮﻧﯿﺎﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﺗـﺄﻟﯿﻒ ﮐﺘﺎب ﺷﻮارق اﻟﻨﺼﻮص ﭘﺮداﺧﺖ و ﺳـﭙﺲ ﻣﺸـﻐﻮل ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار ﺷـﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ آﺧﺮ ﻋﻤﺮ در اﻣﺮ‬‫ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﺼﻨﯿﻒ آن ﻫّﻤﺖ ﮔﻤﺎﺷﺖ‪.‬‬‫در ﺳـﺎل ‪ 1282‬ه‪ .‬ق ﻋـﺎزم ﺳـﻔﺮ ﺣـﺞ و ﺳـﭙﺲ ﻋﺘﺒـﺎت ﻋﺎﻟﯿـﺎت ﺷـﺪ اّﻣـﺎ در آﻧﺠـﺎ ﻫﻢ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻋﻠﻤﯽ و ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺎز ﻧﻤﺎﻧـﺪ و در ﺣﺮﻣﯿﻦ‬‫ﺷﺮﯾﻔﯿﻦ ﯾﺎدداﺷـﺘﻬﺎﯾﯽ از ﮐﺘﺐ ﻧـﺎدر ﺑﺮداﺷﺖ و در ﻋﺮاق در ﻣﺤﺎﻓـﻞ ﻋﻠﻤﯽ ﻋﻠﻤـﺎء ﻋﺮاق ﺷـﺮﮐﺖ ﺟﺴﺖ ﮐﻪ ﻣـﻮرد اﺣـﺘﺮام ﻓﻮق‪ -‬اﻟﻌـﺎده‬‫اﯾﺸـﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬وي ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺎر ﻋﻠﻤﯽ ﺧﻮد را در ﻗﺎﻟﺐ ﮐﺘﺎب أﺳـﻔﺎر اﻻﻧﻮار ﻋﻦ وﻗﺎﯾﻊ أﻓﻀﻞ اﻻﺳـﻔﺎر ﮔﺮدآوري‬‫ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻋﺎﻟﻤﯽ ﭘﺮ ﺗﺘﺒﻊ و ﭘﺮ اﻃﻼع و ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺮ آﺛﺎر و اﺧﺒﺎر و ﻣﯿﺮاث ﻋﻠﻤﯽ اﺳـﻼﻣﯽ ﺑﻮد ﺗﺎ ﺣّﺪي ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از ﻣﻌﺎﺻـﺮان و‬‫ﻣﺘـﺄﺧﺮان و ﺣـﺘﯽ ﺑﺴـﯿﺎري از ﻋﻠﻤـﺎء ﭘﯿﺸـﯿﻦ ﺑـﻪ ﭘـﺎﯾﻪ او ﻧﺮﺳـﯿﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﺧـﻮﯾﺶ را ﺑﻪ ﺑﺤﺚ و ﭘﮋوﻫﺶ در اﺳـﺮار اﻋﺘﻘـﺎدات دﯾﻨﯽ و‬‫ﺣﺮاﺳﺖ اﺳـﻼم و ﻣﺮزﺑـﺎﻧﯽ ﺣﻮزه دﯾﻦ راﺳﺘﯿﻦ ﮔﺬراﻧﯿـﺪ و ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﺧﻮد را در راه اﺳـﺘﻮاري ﺣﻘـﺎﯾﻖ ﻣﺴـﻠﻢ دﯾﻨﯽ از دﺳﺖ داد ﭼﻨـﺎﻧﮑﻪ‬‫ﻣﺆﻟﻒ رﯾﺤﺎﻧﮥ اﻻدب در اﯾﻦ ﺑﺎره ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪:‬‬‫»‪ ...‬و در ﻣﺪاﻓﻌﻪ از ﺣﻮزه دﯾﺎﻧﺖ و ﺑﯿﻀﻪ ﺷـﺮﯾﻌﺖ اﻫﺘﻤﺎم ﺗﻤﺎم داﺷـﺘﻪ و ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺳﺎﻋﺎت و دﻗﺎﯾﻖ ﻋﻤﺮ ﺷﺮﯾﻔﺶ در ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت دﯾﻨﯽ ﻣﺼﺮوف‬‫ﺑﻮده و آﻧﯽ ﻓﺮوﮔـﺬاري ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺗـﺎ آﻧﮑﻪ دﺳﺖ راﺳﺖ او از ﮐﺜﺮت ﺗﺤﺮﯾﺮ و ﮐﺘـﺎﺑﺖ ﻋﺎﻃـﻞ ﺷـﺪه و در اواﺧﺮ ﺑـﺎ دﺳﺖ ﭼﭗ ﻣﯽﻧﮕﺎﺷـﺘﻪ‬‫اﺳﺖ‪«...‬‬‫و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﺆﻟﻒ ﻧﺠﻮم اﻟﺴـﻤﺎء زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ دﺳﺖ ﭼﭗ اﯾﺸﺎن ﻫﻢ از ﮐﺎر ﻣﯽاﻓﺘﺎده اﺳﺖ اﯾﺸﺎن دﺳﺖ از ﮐﺎر ﺑﺮﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻣﻄﺎﻟﺐ را ﺑﺎ زﺑﺎن‬‫اﻣﻼء ﻣﯽﮐﺮده اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﻣﺎﻧﻌﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺴﺖ اﯾﺸﺎن را از ﺟﻬﺎد ﻋﻠﻤﯽ ﺑﺎز دارد‪.‬‬‫ﺳﺮاﻧﺠﺎم اﯾﺸﺎن در ﻫﺠـﺪﻫﻢ ﻣﺎه ﺻـﻔﺮ ﺳﺎل ‪ 1306‬ه‪ .‬ق دﻋﻮت ﺣﻖ را ﻟﺒﯿـﮏ ﮔﻔﺖ و در ﺣﺴـﯿﻨﯿﻪ ﺟﻨﺎب ﻏﻔﺮان ﻣﺂب ﻣـﺪﻓﻮن ﺷـﺪ‪ .‬ﺧﺒﺮ‬‫وﻓﺎت اﯾﺸﺎن در ﻋﺮاق ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻣﺠﺎﻟﺲ ﻣﺘﻌّﺪد ﻓﺎﺗﺤﻪﺧﻮاﻧﯽ را در ﭘﯽ داﺷﺖ‪ .‬ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻋﻠﻤﺎء ﺷﺮﯾﮏ ﻋﺰا ﮔﺸﺘﻪ و ﺑﺰرﮔﺎن زﯾﺎدي در رﺛﺎء او‬‫ﺑﻪ ﺳﺮودن ﻗﺼﯿﺪه و ﻣﺮﺛﯿﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬‫*ﺧﺎﻧﺪان و ﻧﯿﺎﮐﺎن‪ :‬اﺑﺘﺪا‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨـﺪي در داﻣﺎن ﺧﺎﻧـﺪاﻧﯽ ﭼﺸﻢ ﮔﺸﻮد و ﭘﺮورش ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﻋﺎﻟﻤﺎﻧﯽ آﮔﺎه و ﻓﺎﺿـﻼﻧﯽ ﻣﺠﺎﻫـﺪ ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬در ﻣﯿﺎن‬‫ﺑﺮادران و ﻓﺮزﻧﺪان و ﻓﺮزﻧﺪزادﮔﺎن وي ﻧﯿﺰ ﻋﺎﻟﻤﺎﻧﯽ ﺧﺪﻣﺘﮕﺰار و ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽﺧﻮرﻧﺪ‪.‬‬‫از اﯾـﻦ ﺧﺎﻧـﺪان ﻣﻌﻈـﻢ در آﺳـﻤﺎن ﻋﻠـﻢ و ﻓﻘـﺎﻫﺖ ﺳـﺘﺎرﮔﺎﻧﯽ درﺧﺸـﺎن ﺑـﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽﺧﻮرﻧـﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾـﮏ در ﻋﺼـﺮ ﺧـﻮﯾﺶ راﻫﻨﻤـﺎي‬‫ﮔﻤﺸﺪﮔﺎن ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﯾﻨﮏ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ از آﻧﻬﺎ اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 14‬از ‪285‬‬‫‪ -1‬ﺟّﺪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‪ :‬ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺳﯿﺪ اﷲ ﮐﺮم ﻣﻮﺳﻮي ﮐﻨﺘﻮري ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري‪.‬‬‫وي ﺟـﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ و از اﻋﻼـم ﻓﻘﻬـﺎء و زﻫـﺎد زﻣـﺎن و ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺮاﻣﺎت در ﻧﯿﻤﻪ دوم ﺳـﺪه دوازدﻫﻢ ﻫﺠﺮي اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸﺎن ﻋﻼﻗﻪ‬‫زﯾـﺎدي ﺑﻪ اﺳـﺘﻨﺴﺎخ ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ و ﮐﺘﺐ ﻧﻔﯿﺴﻪ ﺑﻪ ﺧـﻂ ﺧـﻮد داﺷـﺘﻪ و ﻗﺮآن و ﺣـﻖ اﻟﯿﻘﯿﻦ و ﺗﺤﻔـﮥ اﻟﺰاﺋﺮ و ﺟـﺎﻣﻊ ﻋﺒﺎﺳـﯽ ﺑﻪ ﺧـﻂ او در‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬واﻟﺪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‪ :‬ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﻣﻮﺳﻮي ﮐﻨﺘﻮري ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري‬‫وي واﻟﺪ ﻣﺎﺟﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ و از ﭼﻬﺮهﻫﺎي درﺧﺸﺎن ﻋﻘﺎﺋﺪ و ﻣﻨﺎﻇﺮات در ﻧﯿﻤﻪ اول ﻗﺮن ﺳﯿﺰدﻫﻢ ﻫﺠﺮي ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫او در دوﺷﻨﺒﻪ ﭘﻨﺠﻢ ﻣﺎه ذي ﻗﻌﺪه ﺳﺎل ‪ 1188‬ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪ‪ .‬وي از ﺷﺎﮔﺮدان ﺑﺎرز ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي از اﻋﺎﻇﻢ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺷﯿﻌﻪ در ﻗﺮن‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ ﺑﻮده و در اﮐﺜﺮ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻣﺤﻘﻘﯽ ﺑﯽﻧﻈﯿﺮ ﺑﻮد و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت ارزﻧﺪهاي از ﺧﻮد ﺑﻪﺟﺎ ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﯾﮑﯽ از ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮﯾﻦ ﭼﻬﺮهﻫﺎي ﻋﻠﻢ ﻋﻘﺎﯾﺪ و ﻣﻨﺎﻇﺮات و از ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﮐﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺘﺒﻊ و اﺳﺘﻘﺼﺎء ﺑﻮد‪.‬‬‫ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ ﻧﻬﻢ ﻣﺤﺮم ‪ 1260‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ رﺣﻤﺖ اﯾﺰدي ﭘﯿﻮﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﺑﺮادر ارﺷﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﺳﯿﺪ ﺳﺮاج ﺣﺴﯿﻦ‬‫او ﻧﯿﺰ ﭼﻮن ﭘـﺪر و ﺑﺮادراﻧﺶ از ﻋﺎﻟﻤـﺎن و ﻓﺮزاﻧﮕـﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﮔﺮﭼﻪ در ﻧﺰد ﭘـﺪرش و ﺳـﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤـﺎء ﺷـﺎﮔﺮدي ﻧﻤﻮده اﺳﺖ اّﻣﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ‬‫ﺗﺄﻟﯿﻔـﺎت وي در ﻋﻠـﻮم رﯾﺎﺿـﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺘـﺎب ﺣـﻞ ﻣﻌﺎدﻻـت ﺟـﺒﺮ و ﻣﻘـﺎﺑﻠﻪ و رﺳـﺎﻟﻪاي در ﻣﺨﺮوﻃـﺎت ﻣﻨﺤﻨﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸـﺎن ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬‫ﻓﯿﻠﺴﻮف و ﭘﺰﺷﮑﯽ ﻧﺎﻣﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺳﯿﺪ ﺳﺮاج ﺣﺴﯿﻦ ﺑﺎ وﺟﻮد اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﻋﻠﻮم ﻋﺮﺑﯿﻪ و ﻓﻨﻮن ﻗﺪﯾﻤﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﺪي ﺑﺮ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ‪ ،‬ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺟﺪﯾﺪ و ﻋﻠﻮم رﯾﺎﺿﯽ ﺗﺴﻠﻂ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد‬‫ﮐﻪ ﺑﺰرﮔﺎن ﻧا ﮕﻠﯿﺲ در ﺣﯿﺮت ﻓﺮو رﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﯾﮏ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻼﻣﯽ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺎﻫﺮ در ﻓﻨﻮن ﺣﮑﻤﺖ ﻣﻐﺮب ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫وي در ‪ 27‬رﺑﯿﻊ اﻷول ﺳﺎل ‪ 1282‬ه‪ .‬ق رﺣﻠﺖ ﮐﺮد‪.‬‬‫‪ -4‬ﺑﺮادر ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﺳﯿﺪ اﻋﺠﺎز ﺣﺴﯿﻦ‬‫وي ﻓﺮزﻧﺪ اوﺳﻂ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﺑﻮده و وﻻدﺗﺶ در ‪ 21‬رﺟﺐ ‪ 1240‬واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺪر و ﺑﺮادراﻧﺶ از داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻧﺎﻣﯽ ﺷﯿﻌﻪ در ﮐﺸﻮر ﻫﻨﺪ و ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت و ﺗﺼﻨﯿﻔﺎت ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮادر ﺧﻮد ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ را در ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﮐﺘـﺎب اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻻﻓﺤـﺎم در زﻣﯿﻨﻪ اﺳـﺘﺨﺮاج ﻣﻄـﺎﻟﺐ و اﺳـﺘﻨﺒﺎط ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﮐﻤﮏ‬‫ﻓﺮاواﻧﯽ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎر ﮐﺘﺎب را او اﻧﺠﺎم داد اّﻣﺎ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺷﻬﺮت ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم او اﻧﺘﺸﺎر ﯾﺎﻓﺖ‪.‬‬‫از ﺟﻤﻠﻪ ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت اﯾﺸﺎن ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ» ﺷﺬور اﻟﻌﻘﯿﺎن ﻓﯽ ﺗﺮاﺟﻢ اﻷﻋﯿﺎن« و» ﮐﺸﻒ اﻟﺤﺠﺐ و اﻻﺳﺘﺎر ﻋﻦ اﺣﻮال اﻟﮑﺘﺐ و اﻻﺳﻔﺎر«‬‫اﺷﺎره ﮐﺮد‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن در ﻫﻔﺪﻫﻢ ﺷﻮال ‪ 1286‬ه‪ .‬ق و ﭘﺲ از ﻋﻤﺮي ﮐﻮﺗﺎه اّﻣﺎ ﭘﺮﺑﺮﮐﺖ ﺑﻪ رﺣﻤﺖ اﯾﺰدي ﭘﯿﻮﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺷﻤﺲ اﻟﻌﻠﻤﺎء‬‫وي در ‪ 19‬ﺟﻤﺎدي اﻟﺜﺎﻧﯿﻪ ‪ 1284‬ه‪ .‬ق ﻣﺘﻮﻟـﺪ ﺷـﺪ‪ .‬او را در ﻋﻠﻢ و ﺗﺘﺒﻊ ﺗﺎﻟﯽ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﭘـﺪر ﺷـﻤﺮدهاﻧﺪ ﭼﺮا ﮐﻪ ﻧﮕﺬاﺷﺖ زﺣﻤﺎت ﭘﺪرش ﺑﻪ‬‫ﻫـﺪر رود و ﻟﺬا ﺑﻪ ﺗﺘﻤﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت ﭘﺮداﺧﺖ و ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺟﻠﺪ دﯾﮕﺮ از آن را ﺑﻪ ﺳـﺒﮏ و ﺳـﯿﺎق ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﺗﺄﻟﯿﻒ و ﺑﺎ ﻧﺎم اﯾﺸﺎن ﻣﻨﺘﺸـﺮ‬‫ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﻋﺎﻟﻤﯽ ﻣﺘﺒﺤﺮ‪ ،‬ﻓﻘﯿﻪ‪ ،‬اﺻﻮﻟﯽ‪ ،‬ﻣﺤﺪث و رﺟﺎﻟﯽ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﺘﺘﺒﻊ و ﻣﻔﺘﯽ و ﻣﺮﺟﻊ اﻫﺎﻟﯽ ﺑﻼد ﺧﻮد ﺑﻮده و اﯾﻦ ﻋﻠﻮم را از واﻟﺪ ﻣﻌﻈﻢ ﺧﻮد‬‫و ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺎس اﺧﺬ ﮐﺮده ﺑﻮد‪.‬‬‫در ﻧﻬﺎﯾﺖ اﯾﺸﺎن در ‪ 25‬ذي ﺣﺠﻪ ‪ 1361‬ه‪ .‬ق دار ﻓﺎﻧﯽ را وداع ﮔﻔﺖ و ﺑﻨﺎ ﺑﻪ وﺻـﯿﺘﺶ در ﺟﻮار ﻣﺮﻗﺪ ﻗﺎﺿﯽ ﺷﻮﺷﺘﺮي در آﮔﺮه ﻫﻨﺪ ﺑﻪ‬‫ﺧﺎك ﺳﭙﺮده ﺷﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 15‬از ‪285‬‬‫‪ -6‬ﺳﯿﺪ ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‬‫وي ﻧﯿﺰ ﻫﻤﭽﻮن ﺑﺮادر ﺧﻮد ﻋﺎﻟﻤﯽ ﻓﺎﺿﻞ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از ادﺑﺎء و ﺷﻌﺮاء زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮادرش را در ﺗﺘﻤﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت ﯾﺎري ﻧﻤﻮد‪ .‬دﯾﻮان‬‫ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﻓﺎرﺳﯽ و ﻋﺮﺑﯽ و ﺗﻌﻠﯿﻘﺎﺗﯽ ﺑﺮ ﻋﺒﻘﺎت از آﺛﺎر اوﺳﺖ‪.‬‬‫‪ 7‬و ‪ -8‬ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ و ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﺼﯿﺮ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪان ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫اﯾﻦ دو ﺑﺰرﮔﻮار ﮐﻪ ﻧﻮهﻫﺎي ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻧﯿﺰ از ﻓﻀـﻼء و ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺰرگ زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ در ﻧﺠﻒ اﺷﺮف ﻧﺰد اﺳﺎﺗﯿﺪ‬‫ﺑﺮﺟﺴـﺘﻪ ﺗﺤﺼـﯿﻼت ﻋﺎﻟﯿﻪ ﺧﻮد را ﮔﺬراﻧﯿﺪﻧـﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻫﻨـﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺳـﻌﯿﺪ ﺷﺆون رﯾﺎﺳﺖ ﻋﻠﻤﯽ و دﯾﻨﯽ را ﺑﻌﻬﺪه ﮔﺮﻓﺖ و‬‫آﺛﺎر و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت ﻣﺘﻌـﺪدي را از ﺧﻮد ﺑﻪ ﺟﺎي ﮔـﺬاﺷﺖ ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ در ﺳﺎل ‪ 1387‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨـﺪ وﻓﺎت ﯾﺎﻓﺖ و در ﺟﻮار ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش در‬‫ﺻﺤﻦ ﻣﺮﻗـﺪ ﻗﺎﺿـﯽ ﺷﻮﺷﺘﺮي ﺑﻪ ﺧﺎك ﺳﭙﺮده ﺷـﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﺼـﯿﺮ ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺧﺎص زﻣﺎﻧﯽ وارد‬‫ﮐﺎرﻫﺎي ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺷﺪه و از ﺟﺎﻧﺐ ﺷﯿﻌﯿﺎن ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﻣﺠﻠﺲ ﻧﯿﺎﺑﯽ رﺳﯿﺪ‪.‬‬‫او ﻧﯿﺰ ﭘﺲ از ﻋﻤﺮي ﭘﺮﺑﺎر در ﻟﮑﻬﻨﻮ رﺣﻠﺖ ﮐﺮد وﻟﯽ ﺟﺴـﺪ وي را ﺑﻪ ﮐﺮﺑﻼء ﺑﺮده و در ﺻـﺤﻦ ﺷـﺮﯾﻒ و در ﻣﻘﺒﺮه ﻣﯿﺮزاي ﺷـﯿﺮازي ﺑﻪ‬‫ﺧﺎك ﺳﭙﺮدﻧﺪ‪.‬‬‫*ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت‪ :‬اﺑﺘﺪا‬‫‪ -1‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻷﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر) ‪ 30‬ﻣﺠﻠّﺪ(‬‫‪ -2‬اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻻﻓﺤـﺎم و اﺳﺘﯿﻔـﺎء اﻻﻧﺘﻘﺎم ﻓﯽ ﻧﻘﺾ ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼم) ‪ 10‬ﻣﺠّﻠـﺪ( ﻃﺒﻊ ﻓﯽ ‪ 1315‬ه‪ .‬ق ﺑﺤﺚ ﻓﯽ ﺗﺤﺮﯾـﻒ اﻟﮑﺘـﺎب و اﺣﻮال‬‫اﻟﺤﺠﮥ و اﺛﺒﺎت وﺟﻮده و ﺷﺮح اﺣﻮال ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ اﻟﺴﻨﮥ و‪[...‬‬‫‪ -3‬ﺷﻮارق اﻟﻨﺼﻮص) ‪ 5‬ﻣﺠّﻠﺪ(‬‫‪ -4‬ﮐﺸﻒ اﻟﻤﻌﻀﻼت ﻓﯽ ﺣّﻞ اﻟﻤﺸﮑﻼت‬‫‪ -5‬اﻟﻌﻀﺐ اﻟﺘﺒﺎر ﻓﯽ ﻣﺒﺤﺚ آﯾﻪ اﻟﻐﺎر‬‫‪ -6‬اﻓﺤﺎم اﻫﻞ اﻟﻤﯿﻦ ﻓﯽ رّد ازاﻟﮥ اﻟﻐﯿﻦ) ﺣﯿﺪر ﻋﻠﯽ ﻓﯿﺾآﺑﺎدي(‬‫‪ -7‬اﻟﻨﺠﻢ اﻟﺜﺎﻗﺐ ﻓﯽ ﻣﺴﺌﻠﮥ اﻟﺤﺎﺟﺐ ﻓﯽ اﻟﻔﻘﻪ) در ﺳﻪ ﻗﺎﻟﺐ ﮐﺒﯿﺮ و وﺳﯿﻂ و ﺻﻐﯿﺮ(‬‫‪ -8‬اﻟﺪرر اﻟﺴﻨﯿﮥ ﻓﯽ اﻟﻤﮑﺎﺗﯿﺐ و اﻟﻤﻨﺸﺂت اﻟﻌﺮﺑﯿﮥ‬‫‪ -9‬زﯾﻦ اﻟﻮﺳﺎﺋﻞ اﻟﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﻟﻤﺴﺎﺋﻞ) ﻓﯿﻪ ﻓﺘﺎوﯾﻪ اﻟﻔﻘﻬﯿﮥ(‬‫‪ -10‬اﺳﻔﺎر اﻷﻧﻮار ﻋﻦ وﻗﺎﯾﻊ اﻓﻀﻞ اﻻﺳﻔﺎر) ذﮐﺮ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﺳﻨﺢ ﻟﻪ ﻓﯽ ﺳﻔﺮه إﻟﯽ اﻟﺤﺞ و زﯾﺎرة اﺋﻤﮥ اﻟﻌﺮاق ﺳﻼم اﷲ ﻋﻠﯿﻬﻢ( ‪1‬‬‫‪ -11‬اﻟﺬراﺋﻊ ﻓﯽ ﺷﺮح اﻟﺸﺮاﺋﻊ ﻓﯽ اﻟﻔﻘﻪ) ﻟﻢ ﯾﺘّﻢ(‬‫‪ -12‬اﻟﺸﺮﯾﻌﮥ اﻟﻐﺮاء) ﻓﻘﻪ ﮐﺎﻣﻞ( ﻣﻄﺒﻮع‬‫‪ -13‬اﻟﺸﻌﻠﮥ ﻟا ﺠﻮاﻟﮥ) ﺑﺤﺚ ﻓﯿﻪ اﺣﺮاق اﻟﻤﺼﺎﺣﻒ ﻋﻠﯽ ﻋﻬﺪ ﻋﺜﻤﺎن( ﻣﻄﺒﻮع‬‫‪ -14‬ﺷﻤﻊ اﻟﻤﺠﺎﻟﺲ) ﻗﺼﺎﺋﺪ ﻟﻪ ﻓﯽ رﺛﺎء اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺳﯿﺪ اﻟﺸﻬﺪاء ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم(‪.‬‬‫‪ -15‬اﻟﻄﺎرف‪ ،‬ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ أﻟﻐﺎز و ﻣﻌﻤﯿﺎت‬‫‪ -16‬ﺻﻔﺤﮥ اﻻﻟﻤﺎس ﻓﯽ اﺣﮑﺎم اﻻرﺗﻤﺎس) ﻓﯽ اﻟﻐﺴﻞ اﻻرﺗﻤﺎﺳﯽ(‬‫‪ -17‬اﻟﻌﺸﺮة اﻟﮑﺎﻣﻠﮥ) ﺣﻞ ﻓﯿﻪ ﻋﺸﺮة ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺸﮑﻠﮥ( ‪ 2‬ﻣﻄﺒﻮع‬‫‪ -18‬ﺷﻤﻊ و دﻣﻊ) ﺷﻌﺮ ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫‪ -19‬اﻟﻈﻞ اﻟﻤﻤﺪود و اﻟﻄﻠﺢ اﻟﻤﻨﻀﻮد‬‫‪ -20‬رﺟﺎل ﻟا ﻤﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 16‬از ‪285‬‬‫‪ -21‬درة اﻟﺘﺤﻘﯿﻖ ‪3‬‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ‬‫اﺷﺎرة‬‫ﺧﺎﻧﺪان ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ از آﻏﺎز ﺳﺪه ﺳـﯿﺰدﻫﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﭘﯽرﯾﺰي ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي ﻫﻤﺖ ﮔﻤﺎﺷـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮔﺸﺖ و ﻧﺴﺨﻪﻫﺎي‬‫ﻓﺮاوان و ﻧﻔﯿﺴـﯽ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾـﺞ در آن ﮔﺮدآوري ﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ ‪ 30 / 000‬ﻧﺴـﺨﻪ رﺳـﯿﺪ ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ در دوران ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم وي ﻧﺎﻣﯿﺪه‬‫ﺷـﺪ و در زﻣﺎن ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳـﻌﯿﺪ و ﺗﻮﺳﻂ اﯾﺸﺎن ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﮔﺮﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﮐّﻤﯽ داراي ﻧﻈﺎﯾﺮ ﻓﺮاوان‬‫اﺳﺖ اّﻣﺎ از ﻧﻈﺮ ﮐﯿﻔﯽ و ﺑﻪ ﺟﻬﺖ وﺟﻮد ﻧﺴﺨﻪﻫﺎي ﻧﺎدر ﮐﻢﻧﻈﯿﺮ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ‬‫در ﻧﯿﻤﻪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺳﺪه ﺳـﯿﺰدﻫﻢ ﻫﺠﺮي ﮐﻪ ﻧﯿﺮوﻫﺎي اﺳـﺘﻌﻤﺎر ﺑﻪوﯾﮋه اﻧﮕﻠﯿﺲ و ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﭼﺸﻢ ﻃﻤﻊ ﺑﻪ ﺳـﺮزﻣﯿﻦ ﭘﻬﻨﺎور ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن دوﺧﺘﻪ‬‫ﺑﻮدﻧـﺪ و ﺑﯽﮔﻤﺎن اﺳـﻼم ﺳـّﺪ ﺑﺰرﮔﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ آﻧﺎن ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﯽآﻣﺪ ﯾﮑﯽ از ﻋﺎﻟﻤﺎن اﻫﻞ ﺗﺴـﻨﻦ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ دﻫﻠﻮي ﮐﻪ ﺑﻪ»‬‫ﺳﺮاج اﻟﻬﻨﺪ«‬‫ﺷﻬﺮت داﺷﺖ و ﺑﺎ ‪ 31‬واﺳـﻄﻪ ﻧﺴـﺒﺶ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ ﺧﻄﺎب ﺧﻠﯿﻔﻪ دوم ﻣﯽرﺳـﯿﺪ و ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت او را ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺧﻄﺎب ﻣﯽﮐﻨﺪ‬‫ﮐﺘﺎﺑﯽ را در رّد اﻋﺘﻘﺎدات و آراء ﺷﯿﻌﻪ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺷﯿﻌﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮐﺮد و آن را» ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ« ﻧﺎﻣﯿﺪ‪.‬‬‫وي در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ دﻧﯿﺎي اﺳـﻼم و واﻗﻌﯿﺘﻬﺎي ﺗﺎرﯾﺦ اﺳﻼﻣﯽ و ﺑﺪون ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺣﺪود و ﻗﻮاﻋﺪ ﻋﻠﻢ ﺣﺪﯾﺚ و ﺑﺪون‬‫در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎﯾﮕﺎه ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ) ص( و ﺧﺎﻧـﺪان ﭘﺎﮐﺶ ﻋﻘﺎﯾﺪ‪ ،‬اﺻﻮل‪ ،‬ﻓﺮوع‪ ،‬اﺧﻼق و ﺳﺎﯾﺮ آداب و اﻋﻤﺎل ﺷـﯿﻌﻪ را ﺑﺪون رﻋﺎﯾﺖ آداب‬‫ﻣﻨﺎﻇﺮه و اﻣﺎﻧﺖداري در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻫﺪف ﺗﻬﻤﺖﻫﺎ و اﻓﺘﺮاآت ﺧﻮد ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﻟﺒﺘﻪ ﻋﻼﻣﻪ دﻫﻠﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻨﺎﯾﺖ أﺣﻤﺪ ﺧﺎن ﮐﺸـﻤﯿﺮي در ﮐﺘﺎب اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮﯾﻪ ﮐﻪ در رّد ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺳـﺮﻗﺘﯽ از ﮐﺘﺎب ﺻﻮاﻗﻊ ﻣﻮﺑﻘﻪ ﺧﻮاﺟﻪ ﻧﺼـﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ دﻫﻠﻮي آن را ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﺑﻪ ﻓﺎرﺳـﯽ‬‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه اﺳﺖ ‪ .4‬وي در ﭼﺎپ اول اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﺮس از‬‫) ‪ (1‬ﺷﺎﯾﺪ ﻫﻤﺎن اﻟﺮﺣﻠﮥ اﻟﻤﮑﯿﮥ و اﻟﺴﻮاﻧﺢ اﻟﺴﻔﺮﯾﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ رﺿﺎ ﮐﺤﺎﻟﻪ آن را ذﮐﺮ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫) ‪ (2‬ﺷﺎﯾﺪ ﻫﻤﺎن ﮐﺘﺎب ﮐﺸﻒ اﻟﻤﻌﻀﻼت ﺑﺎﺷﺪ‬‫) ‪ (3‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب را ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از آﺛﺎر ﻗﻠﻤﯽاش در ﻣﺠّﻠﺪ ﻣﺪﻧﯿﮥ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﺒﻘﺎت ﯾﺎد ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫) ‪ .(4‬اﻟﺒﺘﻪ ﺧﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﻧﯿﺰ در ﭼﻨـﺪﯾﻦ ﻣﻮرد ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺷﺎره ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ در ﺑﺤﺚ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ در ذﯾﻞ ﺗﺼـﺮﯾﺢ‬‫ذﻫـﺒﯽ ﺑﻪ ﺗﻮاﺗﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬و ﻧﺼـﺮ اﷲ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺷـﻔﯿﻊ ﮐـﺎﺑﻠﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺮ و ﻣﺮﺷـﺪ ﻣﺨـﺎﻃﺐ اﺳﺖ و ﺑﻀـﺎﻋﺖ‬‫ﻣﺰﺟـﺎﺗﺶ ﻣﺴـﺮوق از اﻓـﺎدات او ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ در) ﺻﻮاﻗﻊ( او را ﺑﻪ ﺷـﯿﺦ ﻋﻼـﻣﻪ و اﻣـﺎم اﻫـﻞ ﺣـﺪﯾﺚ وﺻﻒ ﻣﯽﮐﻨـﺪ و اﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﻗﻮل او‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ و ﺧﻮد ﻣﺨـﺎﻃﺐ) ﺻـﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ( ﺑﺘﻘﻠﯿـﺪش در اﯾﻦ ﺑﺎب ﺧﺎص ﻫﻢ در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﯾﻌﻨﯽ) ﺗﺤﻔﻪ( او را ﺑﺎﻣﺎم اﻫﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻠﻘﺐ‬‫ﻣﯽﺳﺎزد و اﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﮐﻼﻣﺶ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﺷـﯿﻌﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﻮاب ﻧﺠﻒ ﺧﺎن اﺳﻢ ﺧﻮد را ﻣﺨﻔﯽ ﮐﺮد و ﻣﺆﻟﻒ ﮐﺘﺎب را» ﻏﻼم‬‫ﺣﻠﯿﻢ«‪ -‬ﮐﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺳﺎل ﺗﻮﻟّﺪ وي ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺣﺮوف أﺑﺠﺪ ﺑﻮد‪ -‬ﻧﺎﻣﯿﺪ اّﻣﺎ در ﭼﺎپ ﺑﻌﺪي ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﻮد وي ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪ‪.‬‬‫در ﺳﺎل ‪ 1227‬ه‪ .‬ق ﺷﺨﺼـﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻏﻼم ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﯿﯽ اﻟﺪﯾﻦ اﺳـﻠﻤﯽ در ﺷـﻬﺮ» ﻣﺪارس« ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن ﮐﺘﺎب» ﺗﺤﻔﻪ« را از ﻓﺎرﺳـﯽ ﺑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 17‬از ‪285‬‬‫ﻋﺮﺑﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮد و در ﺳﺎل ‪ 1300‬ه‪ .‬ق ﻣﺤﻤﻮد ﺷـﮑﺮي آﻟﻮﺳـﯽ در ﺑﻐﺪاد ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﻧﺴﺨﻪ ﻋﺮﺑﯽ آن ﭘﺮداﺧﺖ و آن را اﻟﻤﻨﺤﮥ اﻹﻟﻬﯿﮥ‬‫ﻧﺎﻣﯿﺪ و در ﻣﻘﺪﻣﻪاش آن را ﺑﻪ ﺳـﻠﻄﺎن ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ ﺧﺎن ﺗﻘﺪﯾﻢ ﮐﺮد‪ .‬وﻟﯽ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺤﺪودﯾﺘﻬﺎي ﺳﯿﺎﺳـﯽ و ﮐﻢ ﺑﻮدن وﺳـﯿﻠﻪ ﻃﺒﻊ‬‫از ﭼـﺎپ و اﻧﺘﺸـﺎر آن در ﻋﺮاق ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﺷـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا در ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن و ﺷـﻬﺮ ﺑﻤﺒﺌﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﻧﻔﻮذ اﺟـﺎﻧﺐ ﺑﻮده و ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﺸـﺮ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﻣﺴﺎﻋﯽ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﺒـﺬول ﻣﯽﺷـﺪ ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﮔﺮدﯾـﺪ و ﭘﺲ از ﻣـّﺪﺗﯽ ﻣﺠـّﺪدا در ﻣﺼـﺮ ﭼﺎپ ﺷـﺪ و ﺑﻌـﺪ از آن ﺑﻪ زﺑﺎن اردو در ﻻﻫﻮر‬‫ﭘﺎﮐﺴـﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺒﻊ رﺳـﯿﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣـﺎل ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺎ ﺗﺤّﻮﻻت و اﻧﺘﺸﺎر ﻣﺘﻌـّﺪد‪ ،‬در اﯾﺠﺎد اﺧﺘﻼف ﺑﯿﻦ ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﺗﯿﺮه ﺳﺎﺧﺘﻦ رواﺑﻂ ﻓﺮق‬‫اﺳﻼﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ و ﺗﺤﺮﯾﮏ ﺣّﺲ ﺑﺪﺑﯿﻨﯽ و ﻋﺼﺒّﯿﺖ أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﺷﯿﻌﯿﺎن ﺗﺄﺛﯿﺮ زﯾﺎدي ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬اّﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺼﺪاق ﻋﺪو ﺷﻮد‬‫ﺳﺒﺐ ﺧﯿﺮ اﮔﺮ ﺧﺪا ﺧﻮاﻫﺪ اﻧﺘﺸﺎر اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺳـﺒﺐ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻋّﺪه زﯾﺎدي از ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺘﮑﻠﻤﯿﻦ ﺷـﯿﻌﻪ اﺣﺴﺎس وﻇﯿﻔﻪ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﺑﯿﺎﯾﻨﺪ‬‫و ﺑﺎ ﻣﻨﻄﻖ و زﺑﺎن ﻋﻠﻤﯽ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻋﻘﺎﯾﺪ و ﻣﺬﻫﺐ ﺷـﯿﻌﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮي ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﮔﺮاﻧﺴـﻨﮓ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار در اﯾﻦ‬‫ﻣﯿﺎن ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﺘﺒﻊ ﻓﺮاوان و زﺣﻤﺎت ﻃﺎﻗﺖﻓﺮﺳﺎي ﻣﺆﻟﻒ آن از درﺧﺸﺶ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻧﺴـﺨﻪاي ﮐﻪ از ﺗﺤﻔﻪ ﻫﻢاﮐﻨﻮن ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭼـﺎپ دﻫﻠﯽ در ﺳـﺎل ‪ 1271‬ه‪ .‬ق اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻄﺒﻊ ﺣﺴـﻨﯽ ﺑﻪ اﻫﺘﻤﺎم ﺷـﯿﺦ ﻣﺤﻤﺪ‬‫ﺣﺴﻦ آن را در ‪ 776‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﻗﻄﻊ وزﯾﺮي ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﺎﻧﯿﺪه اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ ﭼﺎپ ﻧﺎم ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﺤﺘﻮاي ﺗﺤﻔﻪ‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳـﯽ و در رّد ﺷـﯿﻌﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺆﻟﻒ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﮔﺮﭼﻪ در ﻣﻘـﺪﻣﻪ و در ﻣﺘﻦ ﮐﺘﺎب ﺧﻮد را ﻣﻠﺘﺰم داﻧﺴـﺘﻪ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ‬‫ﻣﺴّﻠﻤﺎت ﺧﻮد ﺷﯿﻌﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﮐﻨﺪ و ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺧﻮد را از ﻣﺪارك ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﻨﺪ وﻟﯽ ﮐﻤﺘﺮ ﺑﻪ اﯾﻦ اﻟﺘﺰام ﻋﻤﻞ ﮐﺮده و ﮐﺘﺎب ﺧﻮد را ﻣﻤﻠّﻮ از‬‫اﻓﺘﺮاآت و ﺗﻬﻤﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﯿﻌﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻫﻠﻮي در ﺑﺨﺶ ﻫﻔﺘﻢ ﮐﺘﺎب ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺧﻮد را در دو ﺑﺨﺶ آورده اﺳﺖ‪:‬‬‫ﺑﺨﺶ اول‪ :‬آﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮت اﻣﯿﺮ) ع( اﺳﺘﻨﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ‬‫در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ وي ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ‪ 6‬آﯾﻪ اﮐﺘﻔﺎ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺨﺶ دوم‪ :‬اﺣـﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﺷـﯿﻌﻪ در راﺳـﺘﺎي اﺛﺒـﺎت وﻻـﯾﺖ و اﻣﺎﻣﺖ رواﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻧﯿﺰ ﻓﻘﻂ ‪ 12‬رواﯾـﺖ را ﻣﻄﺮح ﮐﺮده‬‫اﺳﺖ‪.‬‬‫و در ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺴﺘﻨﺪات ﺷﯿﻌﻪ را ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ‪ 6‬آﯾﻪ و ‪ 12‬رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده و ادﻟّﻪ و اﺳﺎﻧﯿﺪ آﻧﻬﺎ را ﻣﺨﺪوش داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ أﺑﻮاب ﺗﺤﻔﻪ‪:‬‬‫‪ -1‬در ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺣﺪوث ﻣﺬﻫﺐ ﺗﺸﯿﻊ و اﻧﺸﻌﺎب آن ﺑﻪ ﻓﺮق ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ‬‫‪ -2‬در ﻣﮑﺎﺋﺪ ﺷﯿﻌﻪ و ﻃﺮق اﺿﻼل و ﺗﻠﺒﯿﺲ‬‫‪ -3‬در ذﮐﺮ أﺳﻼف ﺷﯿﻌﻪ و ﻋﻠﻤﺎء و ﮐﺘﺐ اﯾﺸﺎن‬‫‪ -4‬در اﺣﻮال أﺧﺒﺎر ﺷﯿﻌﻪ و ذﮐﺮ رواة آﻧﻬﺎ‬‫‪ -5‬در اﻟﻬﯿﺎت‬‫‪ -6‬در ﻧﺒّﻮت و اﯾﻤﺎن اﻧﺒﯿﺎء) ع(‬‫‪ -7‬در اﻣﺎﻣﺖ‬‫‪ -8‬در ﻣﻌﺎد و ﺑﯿﺎن ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪ -9‬در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻓﻘﻬﯿﻪ ﮐﻪ ﺷﯿﻌﻪ در آن ﺧﻼف ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده اﺳﺖ‬‫‪ -10‬در ﻣﻄﺎﻋﻦ ﺧﻠﻔﺎء ﺛﻼﺛﻪ و أم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و دﯾﮕﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ‬‫‪ -11‬در ﺧﻮاص ﻣﺬﻫﺐ ﺷﯿﻌﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ‪ 3‬ﻓﺼﻞ) اوﻫﺎم‪ -‬ﺗﻌﺼﺒﺎت‪ -‬ﻫﻔﻮات(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 18‬از ‪285‬‬‫‪ -12‬در ﺗﻮّﻻ و ﺗﺒّﺮي) ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﻘّﺪﻣﺎت ﻋﺸﺮه(‬‫ﭘﺲ از آﻧﮑﻪ ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ و ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﺷﺪ‪ ،‬آﺛﺎر ﻣﺘﻌّﺪدي از ﻋﻠﻤﺎء ﺷﯿﻌﻪ در ﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻋﺮاق و اﯾﺮان در اﺑﻄﺎل و ﻧﻘﺾ آن ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ‬‫ﺑﻌﻀﯽ ﺑﻪ رّد ﺳﺮاﺳﺮ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﺑﺮﺧﯽ ﯾﮏ ﺑﺎب از آن را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﻧﻘﺪ ﻋﻠﻤﯽ ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪.‬‬‫رّدﯾﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻔﻪ‬‫آﻧﭽﻪ ﮐﻪ در رّد ﻫﻤﻪ اﺑﻮاب ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫‪ -1‬اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﮥ ﻓﯽ اﻟﺮّد ﻋﻠﯽ اﻟﺘﺤﻔﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﻪ‬‫در دوازده دﻓﺘﺮ‪ ،‬و ﻫﺮ دﻓﺘﺮ وﯾﮋه ﯾﮏ ﺑﺎب از اﺻﻞ ﮐﺘﺎب‪ ،‬اﺛﺮ ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻨﺎﯾﺖ اﺣﻤﺪ ﺧﺎن ﮐﺸﻤﯿﺮي دﻫﻠﻮي) م ‪ 1235‬ه‪ .‬ق(‬‫اﻟﺒﺘﻪ ‪ 5‬دﻓﺘﺮ از آن ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺸﻒ اﻟﺤﺠﺐ آن را دﯾﺪه از ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮ ﺑﻮده و در ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1255‬ه‪ .‬ق ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از ﺟﻮاﺑﯿﻪﻫـﺎي وي ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻬـﺎي ﯾﮑﻢ‪ ،‬ﺳﻮم‪ ،‬ﭼﻬﺎرم‪ ،‬ﭘﻨﺠﻢ و ﻧﻬﻢ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﭘﺎﺳـﺦ اﻋﺘﺮاض ﻫﺸـﺘﻢ ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم»‬‫ﺟﻮاب اﻟﮑﯿﺪ اﻟﺜﺎﻣﻦ« ﮐﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺴﺢ اﺳﺖ ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﺴـﺨﻪ ﺧﻄﯽ دﻓﺘﺮ ﻫﻔﺘﻢ آن در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻـﺮﯾﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮ و ﻧﺴﺨﻪ ﺧﻄﯽ دﻓﺘﺮ ﻫﺸﺘﻢ آن در ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮراي اﺳﻼﻣﯽ ﺗﻬﺮان ﻧﮕﻬﺪاري‬‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫‪ -2‬ﺳـﯿﻒ اﷲ اﻟﻤﺴـﻠﻮل ﻋﻠﯽ ﻣﺨّﺮﺑﯽ دﯾﻦ اﻟﺮﺳﻮل) ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﺪه ﺑﻪ( اﻟﺼﺎرم اﻟﺘﺒﺎر ﻟﻘّﺪ اﻟﻔّﺠﺎر و ﻗّﻂ اﻻﺷﺮار در ﺷﺶ دﻓﺘﺮ ﺗﺄﻟﯿﻒ اﺑﻮ اﺣﻤﺪ‬‫ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻨﺒﯽ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري اﮐﺒﺮآﺑﺎدي) ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪه در ﺳﺎل ‪ .1232‬ق(‬‫ﻓﺎرﺳـﯽ و در رّد ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ ﺑـﺪﯾﻨﺼﻮرت ﮐﻪ ﻋﺒﺎرات ﺗﺤﻔﻪ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان» ﻣﺘﻦ« و ﮐﻼم ﺧﻮد در رّد آن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان»‬‫ﺷﺮح« آورده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﺗﺠﻬﯿﺰ اﻟﺠﯿﺶ ﻟﮑﺴﺮ ﺻﻨﻤﯽ ﻗﺮﯾﺶ‪ :‬اﺛﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ ﺑﻦ اﻣﺎن اﷲ دﻫﻠﻮي ﻋﻈﯿﻢ آﺑﺎدي) م ‪ 1260‬ه‪ .‬ق(‬‫ﻧﺴﺨﻪ ﺧﻄﯽ آن در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ آﯾﺖ اﷲ ﻣﺮﻋﺸﯽ ﻧﺠﻔﯽ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬‫آﻧﭽﻪ ﮐﻪ در رّد ﯾﮏ ﺑﺎب از اﺑﻮاب ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫ﺑﺎب اول‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﺸﯿﻊ‪:‬‬‫‪ -1‬ﺳـﯿﻒ ﻧﺎﺻـﺮي‪ :‬اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب اﺛﺮ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻗﻠﯽ ﮐﻨﺘـﻮري ﭘـﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺻـﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘـﺎت ﺑﻮده و در رّد ﺑـﺎب اول ﺗﺤﻔﻪ ﮐﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ‬‫ﺣﺪوث ﻣﺬﻫﺐ ﺷﯿﻌﻪ اﺳﺖ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺎﺿﻞ رﺷﯿﺪ ﺧﺎن ﺷﺎﮔﺮد ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ‪ ،‬در رّد اﯾﻦ ﮐﺘﺎب‪ ،‬ﮐﺘﺎب ﮐﻮﭼﮑﯽ را ﻧﻮﺷﺖ ﮐﻪ‬‫ﻣﺘﻘﺎﺑﻼ ﻋﻼﻣﻪ ﮐﻨﺘﻮري ﮐﺘﺎب اﻷﺟﻮﺑﮥ اﻟﻔﺎﺧﺮة ﻓﯽ اﻟﺮّد ﻋﻠﯽ اﻷﺷﺎﻋﺮة را ﻧﻮﺷﺖ و ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻔّﺼﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ وي داد‪.‬‬‫ﺑﺎب دوم‪ :‬در ﻣﮑﺎﯾﺪ و ﺣﯿﻠﻪﻫﺎي ﺷﯿﻌﯿﺎن‪:‬‬‫‪ -2‬ﺗﻘﻠﯿﺐ اﻟﻤﮑﺎﺋﺪ‪ :‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻧﯿﺰ اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﮐﻨﺘﻮري اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮐﻠﮑﺘﻪ) ‪ .1262‬ق( ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﺳﻮم‪ :‬در اﺣﻮال اﺳﻼف و ﮔﺬﺷﺘﮕﺎن ﺷﯿﻌﻪ‪:‬‬‫ﯾﮑﯽ از دﻓﺘﺮﻫﺎي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﮥ ﺑﻪ رّد اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺗﻌﻠّﻖ دارد ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1255‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﭼﻬﺎرم‪ :‬در ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي اﺧﺒﺎر ﺷﯿﻌﻪ و رﺟﺎل آن‪:‬‬‫‪ -1‬ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ :‬اﺛﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺧﯿﺮ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻫﻨﺪي إﻟﻪآﺑﺎدي) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ( ﭼﺎپ ﻫﻨﺪ‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﯾﮑﯽ از ﻣﺠﻠّﺪات ﭼﺎﭘﯽ اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رّد ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬اﻟﻬّﯿﺎت‬‫‪ -1‬اﻟﺼﻮارم اﻹﻟﻬﯿﺎت ﻓﯽ ﻗﻄﻊ ﺷـﺒﻬﺎت ﻋﺎﺑﺪي اﻟﻌﺰي و اﻟﻼت‪ :‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﺳـﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1215‬ه‪ .‬ق در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 19‬از ‪285‬‬‫ﮐﻠﮑﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪ ).‬ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫دﻓﺘﺮ ﭘﻨﺠﻢ اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺑﺎب اﺧﺘﺼﺎص دارد‪.‬‬‫ﺑﺎب ﺷﺸﻢ‪ :‬در ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي‬‫‪ -1‬ﺣﺴﺎم اﻻﺳﻼم و ﺳﻬﺎم اﻟﻤﻼم‪ ،‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1215‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ‪ :‬در اﻣﺎﻣﺖ‬‫در رّد اﯾﻦ ﺑﺎب ﮐﻪ ﺟﻨﺠﺎﻟﯽﺗﺮﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ از ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود آﺛﺎر ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎﯾﯽ ﺗﺼﻨﯿﻒ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -1‬ﺧﺎﺗﻤﮥ اﻟﺼﻮارم‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي‬‫‪ -2‬اﻟﺒﻮارق اﻟﻤﻮﺑﻘﻪ‪ :‬اﺛﺮ ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫‪ -3‬اﻻﻣﺎﻣﮥ‪ :‬اﺛﺮ ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ(‬‫‪ -4‬ﺑﺮﻫﺎن اﻟﺼﺎدﻗﯿﻦ‪ :‬اﺛﺮ اﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﻣﻮﺳﻮي ﺑﻨﺎرﺳـﯽ‪ ،‬ﮐﻪ در ﺑﺎب ﻧﻬﻢ آن ﺑﻪ ﺑﺮرﺳـﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺰاﻋﯽ ﻓﻘﻬﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺴﺢ ﭘﺎﻫﺎ در وﺿﻮ‬‫و ﺣّﻠﯿﺖ ﻧﮑﺎح ﻣﻮّﻗﺖ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸﺎن ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺨﺘﺼﺮ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب را ﺑﺎ ﻧﺎم ﻣﻬﺠﮥ اﻟﺒﺮﻫﺎن ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺑﺮﻫﺎن اﻟﺴﻌﺎدة‪ :‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﮐﻨﺘﻮري ﭘﺪر ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‪.‬‬‫‪ -6‬اﻟﺠﻮاﻫﺮ اﻟﻌﺒﻘﺮﯾـﮥ‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ ﺳـﯿﺪ ﻣﻔﺘﯽ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﺒﺎس ﺷﻮﺷﺘﺮي اﺳـﺘﺎد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳـﯽ ﮐﻪ در ﻫﻨـﺪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳـﯿﺪه‬‫اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸﺎن در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺷﺒﻬﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻏﯿﺒﺖ ﺣﻀﺮت وﻟﯽ ﻋﺼﺮ) ﻋﺞ( را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﻫﺸﺘﻢ‪ :‬در آﺧﺮت‬‫‪ -1‬اﺣﯿﺎء اﻟﺴﻨﮥ و اﻣﺎﺗﮥ اﻟﺒﺪﻋﮥ ﺑﻄﻌﻦ اﻷﺳّﻨﮥ‪ :‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1281‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻓﺘﺮ ﻫﺸﺘﻢ اﻟﻨﺰﻫﻪ ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﮐﺸﻤﯿﺮي ﻧﯿﺰ در ﺧﺼﻮص رّد اﯾﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ‪ ).‬ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫ﺑﺎب ﻧﻬﻢ‪ :‬در ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﺘﻼﻓﯽ ﻓﻘﻪ‪:‬‬‫‪ -1‬دﻓﺘﺮ ﻧﻬﻢ از اﻟﻨﺰﻫﮥ ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1255‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺷﺒﻬﺎت و ﺣّﻞ ﻣﺸﮑﻼت اﯾﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻮﻟﻮي اﻓﺮاد ﻋﻠﯽ‬‫ﮐﺎﻟﭙﻮي ﺳـّﻨﯽ ﮐﺘﺎب رﺟﻮم اﻟﺸـﯿﺎﻃﯿﻦ را در رّد اﯾﻦ دﻓﺘﺮ از ﻧﺰﻫﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﺟﻌﻔﺮ اﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﻣﻮﺳﻮي ﺑﻨﺎرﺳﯽ ﺷﺎﮔﺮ ﺻﺎﺣﺐ‬‫ﻧﺰﻫﻪ ﻫﻢ ﺑﺎ ﮐﺘﺎب ﻣﻌﯿﻦ اﻟﺼﺎدﻗﯿﻦ ﺑﻪ اﺑﻄﺎل و اﺳﮑﺎت وي ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬ﺻﺎﺣﺐ ﻟا ﻨﺰﻫﮥ ﮐﺘﺎب دﯾﮕﺮي در ﻧﻘﺾ ﮐﯿﺪ ﻫﺸـﺘﻢ از اﯾﻦ ﺑﺎب در ﻣﻮﺿﻮع ﻧﮑﺎح ﻣﻮﻗّﺖ و ﻣﺴﺢ ﭘﺎﻫﺎ در وﺿﻮ دارد ﮐﻪ ﻧﺴـﺨﻪ ﺧﻄﯽ‬‫آن در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﮐﺘﺎب ﮐﺸﻒ اﻟﺸـﺒﻬﻪ ﻋﻦ ﺣّﻠﯿـﮥ اﻟﻤﺘﻌﮥ اﺛﺮ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ ﮐﻪ در ﭘﺎﺳﺦ اﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺎب ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷﺪه و در‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻣﻮزه ﻣّﻠﯽ ﮐﺮاﭼﯽ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب دﻫﻢ‪ :‬در ﻣﻄﺎﻋﻦ‬‫‪ -1‬ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ و ﮐﺸﻒ اﻟﻀـﻐﺎﺋﻦ اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﮐﻨﺘﻮري ﮐﻪ در دو دﻓﺘﺮ ﺑﺰرگ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﺨﺶ ﻣﻌﻈﻤﯽ از آن در‬‫ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1283‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ).‬ﻣﻄﺒﻌﻪ ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺮﯾﻦ(‬‫‪ -2‬ﺗﮑﺴﯿﺮ اﻟﺼﻨﻤﯿﻦ‪ :‬اﺛﺮ اﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﻫﻨﺪي‪ ).‬ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫‪ -3‬ﻃﻌﻦ اﻟﺮﻣﺎح‪ :‬اﺛﺮ ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي در رّد ﺑﺨﺸﯽ از اﯾﻦ ﺑﺎب ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ داﺳﺘﺎن ﻓﺪك و ﺳﻮزاﻧﺪن ﺧﺎﻧﻪ ﺣﻀﺮت ﻓﺎﻃﻤﻪ‬‫ﺳﻼم اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1308‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫در رّد اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺗﻮﺳﻂ ﺷﯿﺦ ﺣﯿﺪر ﻋﻠﯽ ﻓﯿﺾآﺑﺎدي ﺳّﻨﯽ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﻘﺾ اﻟّﺮﻣﺎح ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﯾﺎزدﻫﻢ‪ :‬در اوﻫﺎم و ﺗﻌﺼﺒﺎت ﺷﯿﻌﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 20‬از ‪285‬‬‫‪ -1‬ﻣﺼﺎرع اﻷﻓﻬﺎم ﻟﻘﻠﻊ اﻷوﻫﺎم‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﮐﻨﺘﻮري) ﭼﺎپ ﻫﻨﺪ ﺑﺎب دوازدﻫﻢ‪ :‬در ﺗﻮﻟﯽ و ﺗﺒّﺮي و دﯾﮕﺮ ﻋﻘﺎﯾﺪ ﺷﯿﻌﻪ‬‫‪ -1‬ذو اﻟﻔﻘﺎر‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ دﻟـﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي) ﻓﺎرﺳـﯽ( و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﭘﺎﺳـﺦ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎي ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ در ﻣﺒﺤﺚ ﻏﯿﺒﺖ اﻣﺎم زﻣﺎن) ﻋـﺞ( از‬‫ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي دﯾﮕﺮي ﮐﻪ در رّد ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫‪ -1‬ﺻﻮارم اﻻﺳـﻼم‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي‪ .‬رﺷـﯿﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﺎن ﺳّﻨﯽ ﻣﺆﻟﻒ اﻟﺸﻮﮐﮥ اﻟﻌﻤﺮﯾﮥ‪ -‬ﮐﻪ از ﺷﺎﮔﺮدان ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ اﺳﺖ‪-‬‬‫اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب و اﻟﺼﻮارم اﻻﻟﻬﯿﺎت را ﺑﺎ ﺷـﺒﻬﺎﺗﯽ رّد ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﺎﻗﺮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن از ﺷﺎﮔﺮدان ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤـﺪ ﮐﺎﻣﻞ اﯾﻦ ﺷـﺒﻬﺎت را ﭘﺎﺳـﺦ‬‫داده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬اﻟـﻮﺟﯿﺰة ﻓﯽ اﻷـﺻﻮل‪ :‬ﻋﻼـﻣﻪ ﺳـﺒﺤﺎن ﻋﻠﯿﺨـﺎن ﻫﻨـﺪي‪ ،‬وي در اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب ﭘﺲ از ﺑﺤﺚ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻋﻠﻢ اﺻﻮل و ذﮐﺮ اﺣـﺎدﯾﺚ داّل ﺑﺮ‬‫اﻣﺎﻣﺖ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ) ع( ﺑﻪ ﺗﻌّﺮض و رّد ﮐﻠﻤﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻣﺠﻬﻮﻻت ﺧﻠﻔﺎي ﺳﻪﮔﺎﻧﻪ را ﺑﯿﺎن ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﺗﺼﺤﯿﻒ اﻟﻤﻨﺤﮥ اﻹﻟﻬّﯿﻪ ﻋﻦ اﻟﻨﻔﺜﮥ اﻟﺸﯿﻄﺎﻧﯿﮥ‪ ،‬در رّد ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﻣﺤﻤﻮد آﻟﻮﺳﯽ) ‪ 3‬ﻣﺠﻠﺪ(‪ :‬اﺛﺮ ﺷﯿﺦ ﻣﻬﺪي ﺑﻦ ﺷﯿﺦ‬‫ﺣﺴﯿﻦ ﺧﺎﻟﺼﯽ ﮐﺎﻇﻤﯽ) م ‪ 1343‬ه‪ .‬ق(‬‫‪ -4‬رّد ﻋﻼﻣﻪ ﻣﯿﺮزا ﻓﺘﺢ اﷲ ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ» ﺷﯿﺦ اﻟﺸﺮﯾﻌﻪ« اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ) م‪ 1339 .‬ه‪ .‬ق(‪ -‬وي ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﺘﺎﺑﯽ در رّد اﻟﻤﻨﺤﮥ اﻻﻟﻬﯿﻪ دارد‪.‬‬‫‪ -5‬اﻟﻬﺪﯾﮥ اﻟﺴﻨﯿﮥ ﻓﯽ رّد اﻟﺘﺤﻔﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﮥ‪ ):‬ﺑﻪ زﺑﺎن اردو( اﺛﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﻫﺎدي ﻟﮑﻬﻨﻮي‬‫‪ -6‬اﻟﺘﺤﻔﮥ اﻟﻤﻨﻘﻠﺒﮥ‪ :‬در ﺟﻮاب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ) ﺑﻪ زﺑﺎن اردو(‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار‬‫اﺷﺎرة‬‫) ‪ (1‬ﮐﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار ﺷﺎﻫﮑﺎر ﻋﻠﻤﯽ و ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﻣﺮﺣﻮم ﺳـﯿﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨﺪي ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري اﺳﺖ ﮐﻪ در رّد ﺑﺎب اﻣﺎﻣﺖ‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ دﻫﻠﻮي‪ -‬ﮐﻪ در رّد ﻋﻘﺎﯾﺪ ﺷﯿﻌﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه‪ -‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫‪ -1‬ﻣﻮﺿﻮع و ﻧﺴﺨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت در ﻧﻘﺾ و رّد ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ ﺗﺤﻔﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ادﻟّﻪ اﻣﺎﻣﯿﻪ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ اﻣﯿﺮ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫وي در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻣﯽﮐﻮﺷﺪ ﺗﺎ ﻓﻠﺴﻔﻪ اﻣﺎﻣﺖ را روﺷﻦ ﮐﻨﺪ و ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﮐﻪ اﺳﻼم آن دﯾﻨﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ در درﺑﺎر ﺧﻠﻔﺎ ﻣﻄﺮح ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺣﺮف ﺑﻪ ﺣﺮف ﻣّﺪﻋﯿﺎت دﻫﻠﻮي را ﺑﺎ ﺑﺮاﻫﯿﻦ اﺳﺘﻮار و ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻧﻘﺾ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫وي ﮐﺘﺎب ﺧﻮد را در دو ﻣﻨﻬﺞ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ ﺗﺤﻔﻪ آﻣﺪه ﺳﺎﻣﺎن ﺑﺨﺸﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﻨﻬﺞ ﻧﺨﺴﺖ‪ :‬در آﯾﺎت‬‫از اﯾﻦ ﻣﻨﻬﺞ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺷـﺶ دﻓﺘﺮ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ) ﭼﻮن دﻫﻠﻮي ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ‪ 6‬آﯾﻪ از آﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺷـﯿﻌﻪ ﺑﻪ آن اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨﺪ اﺷﺎره‬‫ﮐﺮده اﺳﺖ(‬‫) ‪ ](1‬ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﻋﯿﻦ و ﮐﺴـﺮ ﺑﺎء ﺟﻤﻊ ﻋﺒﻘﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﭼﯿﺰي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻮي ﺧﻮش دارد و اﻧﻮار ﺑﻔﺘﺢ ﻧﻮن و ﺳﮑﻮن واو ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﮔﻞ‬‫و ﯾﺎ ﮔﻞ ﺳﻔﯿﺪ اﺳﺖ‬‫دﺳﺖﻧﻮﺷﺘﻬﺎ و ﯾﺎدداﺷﺘﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﯿﺶﻧﻮﯾﺲ در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده و ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﭼﺎپ ﻧﺮﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪1 .‬‬‫ﻣﻨﻬﺞ دوم‪ :‬در رواﯾﺎت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 21‬از ‪285‬‬‫در اﯾﻦ ﻣﻨﻬﺞ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﯾﮏ ﯾﺎ دو دﻓﺘﺮ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ذﯾﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﻧﺨﺴﺖ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻋﻠﯽ ﻣﻮﻻه« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ در دو ﺑﺨﺶ‬‫ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ‪ :‬ﻧـﺎم ﺑﯿﺶ از ﯾﮑﺼـﺪ ﺗﻦ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺗـﺎﺑﻌﯿﻦ و ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و ﺣّﻔﺎظ و ﭘﯿﺸﻮاﯾﺎن ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـّﻨﯽ از آﻏﺎز ﺗﺎ روزﮔﺎر ﻣﺆﻟﻒ‬‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﮔﺰارﺷﯽ از اﺣﻮال آﻧﻬﺎ و ﺗﻮﺛﯿﻖ ﻣﺼﺎدر رواﯾﺖ‬‫ﺑﺨﺶ دوم‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺤﺘﻮاﯾﯽ ﺧﺒﺮ و وﺟﻮه دﻻﻟﯽ و ﻗﺮاﯾﻦ ﭘﯿﭽﯿﺪه آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ اﻣﯿﺮ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﻋﻠﯽ) ع( و ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺷﺒﻬﺎت دﻫﻠﻮي‪.‬‬‫ﺑﺨﺶ اول در ﯾﮏ ﻣﺠﻠـﺪ ‪ 1251‬ﺻـﻔﺤﻪاي و ﺑﺨﺶ دوم در دو ﻣﺠّﻠﺪ در ﺑﯿﺶ از ﻫﺰار ﺻـﻔﺤﻪ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺆﻟﻒ) ‪ 1293‬و ‪.1294‬‬‫ق( ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﯽ ﺷﺪه و ﻫﺮ ﺳﻪ ﻣﺠﻠﺪ در ده ﺟﻠﺪ ﺣﺮوﻓﯽ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﺮوﺟﺮدي در ﻗﻢ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‬‫ﺧﻼﺻﻪ اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﻧﺎم ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ از ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺎس ﻗﻤﯽ در ‪ 462‬ﺻﻔﺤﻪ در ﻗﻢ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪2 .‬‬‫ دﻓﺘﺮ دوم‪ :‬وﯾﮋه ﺧﺒﺮ ﻣﺘﻮاﺗﺮ» ﯾﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﺖ ﻣﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟـﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳـﯽ إﻻ أﻧﻪ ﻻ ﻧﺒﯽ ﺑﻌﺪي« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ در دو ﺑﺨﺶ اﺳﻨﺎد و دﻻﻟﺘﻬﺎ ﺳﺎﻣﺎن ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در زﻣـﺎن ﺣﯿـﺎت ﻣﺆﻟﻒ در ‪ 977‬ﺻـﻔﺤﻪ ﺑﺰرگ در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ ﺳـﺎل ‪ 1295‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺷـﺪه و ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ ﯾﮑﺼـﺪﻣﯿﻦ ﺳﺎﻟﮕﺮد‬‫درﮔﺬﺷﺖ ﻣﻮﻟﻒ در اﺻﻔﻬﺎن اﻓﺴﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﺳﻮم‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» إن ﻋﻠﯿﺎ ﻣﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻌﺪي« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ وﻻﯾﺖ‪.‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در ‪ 585‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﻗﻄﻊ رﺣﻠﯽ در ﺳﺎل ‪ 1303‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﭼﻬـﺎرم‪ :‬وﯾﮋه ﺣـﺪﯾﺚ»‪ ...‬اﻟﻠﻬﻢ اﺋﺘﻨﯽ ﺑـﺄﺣّﺐ ﺧﻠﻘـﮏ إﻟﯿـﮏ ﯾﺄﮐـﻞ ﻣﻌﯽ ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻟﻄﯿﺮ« ﮐﻪ درﺑـﺎره داﺳـﺘﺎن ﻣﺮغ ﺑﺮﯾﺎن و آﻣـﺪن‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ) ع( ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ) ص( ﭘﺲ از ﮔﻔﺘﻦ اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻀﺮت) ص( ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ).‬ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ(‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در ‪ 736‬ﺻﻔﺤﻪ در دو ﻣﺠﻠّﺪ ﺑﺰرگ در ﺳﺎل ‪ 1306‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪ ).‬ﻣﻄﺒﻌﻪ ﺑﺴﺘﺎن ﻣﺮﺗﻀﻮي(‬‫ دﻓﺘﺮ ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» أﻧﺎ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ و ﻋﻠّﯽ ﺑﺎﺑﻬﺎ‪«...‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در دو ﻣﺠّﻠﺪ ﺑﺰرگ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻣﺠّﻠﺪ ﻧﺨﺴﺖ آن در ‪ 745‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1317‬ه‪ .‬ق و ﻣﺠّﻠـﺪ دوم آن در ‪ 600‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ‬‫ﺳﺎل ‪ 1327‬ه‪ .‬ق اﻧﺘﺸﺎر ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ).‬ﺑﻪ اﻫﺘﻤﺎم ﺳﯿﺪ ﻣﻈﻔﺮ ﺣﺴﯿﻦ(‬‫ دﻓﺘﺮ ﺷﺸﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» ﻣﻦ أراد أن ﯾﻨﻈﺮ إﻟﯽ آدم و ﻧﻮح‪ ...‬ﻓﯿﻨﻈﺮ إﻟﯽ ﻋﻠﯽ« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺸﺒﯿﻪ‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﻫﻢ در دو ﻣﺠﻠّﺪ ﯾﮑﯽ در ‪ 456‬ﺻﻔﺤﻪ و دﯾﮕﺮي در ‪ 248‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1301‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ).‬در ﻟﮑﻬﻨﻮ(‬‫ دﻓﺘﺮ ﻫﻔﺘﻢ‪ :‬درﺑﺎره ﺧﺒﺮ» ﻣﻦ ﻧﺎﺻﺐ ﻋﻠّﯿﺎ اﻟﺨﻼﻓﮥ ﺑﻌﺪي ﻓﻬﻮ ﮐﺎﻓﺮ« ﮐﻪ ﭘﺎﮐﻨﻮﯾﺲ آن ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻧﺮﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﻫﺸﺘﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» ﮐﻨﺖ أﻧﺎ و ﻋﻠّﯽ ﻧﻮرا ﺑﯿﻦ ﯾﺪي اﻟّﻠﻪ ﻗﺒﻞ أن ﯾﺨﻠﻖ اﷲ آدم‪ «...‬ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻮر‬‫) ‪ (1‬و ﻫﻮ ﻓﯽ ﻣﺠﻠﺪ ﮐﺒﯿﺮ ﻏﯿﺮ ﻣﻄﺒﻮع ﻟﮑﻨﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﻓﯽ ﻣﮑﺘﺒﮥ اﻟﻤﺼﻨﻒ ﺑﻠﮑﻬﻨﻮ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻣﮑﺘﺒﮥ اﻟﻤﻮﻟﯽ اﻟﺴﯿﺪ رﺟﺐ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﺳﺒﺤﺎن اﻟﺰﻣﺎن‬‫ﻓﯽ ﺟﮑﺮاوان اﻟﺬي ﮐﺎن ﻣﻦ ﺗﻼﻣﯿﺬ اﻟﻤﺼﻨﻒ‪ )...‬اﻟﺬرﯾﻌﻪ(‬‫) ‪ (2‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺟﺰء ﯾﮑﻢ از ﻣﺠﻠـﺪات ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ» ﻋﺒﻘﺎت« در ﺗﻬﺮان ﺑﻪ دﺳـﺘﻮر ﻣﺮﺣﻮم آﯾﺖ اﷲ ﺳـﯿﺪ ﺻﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﺻﺪر) ﺳﺎﮐﻦ ﻗﻢ و‬‫ﻣﺘﻮﻓﺎي ‪ (1373‬در ﻗﻄـﻊ رﺣﻠﯽ ﺑﻪ ﻫﻤﺖ ﻓﻀـﻼي ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﯿﻪ ﻗﻢ‪ -‬ﭼﺎﭘﺨـﺎﻧﻪ ﺷـﺮﮐﺖ ﺗﻀـﺎﻣﻨﯽ ﻋﻠﻤﯽ) در ‪ 600‬ﺻـﻔﺤﻪ( ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه‬‫اﺳﺖ ‪.‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در ‪ 786‬ﺻﻔﺤﻪ ﻗﻄﻊ ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1303‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻓﺘﺮ ﻧﻬﻢ‪ :‬ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﺧﺒﺮ راﯾﺖ در ﭘﯿﮑﺎر ﺧﯿﺒﺮ ﮐﻪ روي ﮐﺎﻏﺬ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ).‬در ﯾﮏ ﻣﺠّﻠﺪ(‬‫دﻓﺘﺮ دﻫﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺧﺒﺮ» ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﺤﻖ و اﻟﺤﻖ ﻣﻊ ﻋﻠﯽ) ع(« ﮐﻪ دﺳﺖﻧﻮﺷﺖ ﻧﺎﻗﺼـﯽ از ﭘﯿﺶﻧﻮﯾﺲ آن در ﮐﺘﺎﺑﺨـﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻـﺮﯾﻪ وﺟﻮد داﺷـﺘﻪ‬‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 22‬از ‪285‬‬‫دﻓﺘﺮ ﯾﺎزدﻫﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺧﺒﺮ» إن ﻣﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﯾﻘﺎﺗﻞ ﻋﻠﯽ ﺗﺄوﯾﻞ اﻟﻘﺮآن ﮐﻤﺎ ﻗﺎﺗﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﺗﻨﺰﯾﻠﻪ«‪ .‬از اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﻫﻢ ﭘﺎﮐﻨﻮﺷﺘﯽ ﺑﺪﺳﺖ ﻧﯿﺎﻣﺪه اﺳﺖ‪).‬‬‫در ‪ 3‬ﻣﺠﻠﺪ(‬‫دﻓﺘﺮ دوازدﻫﻢ‪ :‬در ﺑﺮرﺳـﯽ اﺳـﻨﺎد و دﻻﻻت ﺧﺒﺮ ﻣﺘﻮاﺗﺮ و ﻣﻌﺮوف ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻪ ﭘﯿﻮﺳﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻣﻔﺎد‪ ].‬ﭼﺎپ در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺳﺎل‬‫‪ 1313‬و ‪ 1351‬ه‪ .‬ق اﺻﻔﻬﺎن ‪ 1380‬ه‪ .‬ق) در ‪ 6‬ﺟﻠﺪ( ﻣﺪرﺳﮥ اﻻﻣﺎم اﻟﻤﻬﺪي ‪ 1406‬ه‪ .‬ق اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺆﻟﻒ ﭼﺎپ ﺳـﻨﮕﯽ‬‫ﺑﻪ اﻧﺪازه رﺣﻠﯽ ﺧﻮرده و ﻃﺒﻊ ﺣﺮوﻓﯽ آن) در ‪ 6‬ﺟﻠﺪ( ﺑﺎ اﻫﺘﻤﺎم ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ روﺿﺎﺗﯽ در اﺻﻔﻬﺎن ﺑﻪ اﻧﻀﻤﺎم اﻧﺠﺎم ﻧﺎﻣﻪاي ﭘﺮﻓﺎﯾﺪه)‬‫درﺑﺎره ﻋﺒﻘﺎت و ﻣﺆﻟﻔﺶ و ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ و‪ (...‬ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻓﺸـﺮده ﻣﺒﺎﺣﺚ و ﻓﻮاﯾـﺪ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ را ﻣﯽﺗﻮان در ﮐﺘﺎب ﻧﻔﺤﺎت اﻷزﻫﺎر ﻓﯽ ﺧﻼﺻﮥ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻪ‬‫ﻗﻠﻢ آﻗﺎي ﺳﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﯿﻼﻧﯽ ﺑﺪﺳﺖ آورد ﮐﻪ در ‪ 20‬ﺟﻠﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻗﻢ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫در ﻣﺠﻤﻮع از اﯾﻦ دوازده دﻓﺘﺮ‪ ،‬ﭘﻨـﺞ دﻓﺘﺮ ﺑـﺪﺳﺖ ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﺳﻪ دﻓﺘﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮزﻧﺪش ﺳـﯿﺪ ﻧﺎﺻـﺮ ﺣﺴـﯿﻦ و دو دﻓﺘﺮ آن‬‫ﺗﻮﺳﻂ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﺎ ﻫﻤﺎن اﺳﻠﻮب ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ذﯾﻞ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫اﻟﻒ‪ :‬ﻣﺮﺣﻮم ﺳﯿﺪ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‪:‬‬‫‪ -1‬ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -2‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -3‬ﺣﺪﯾﺚ وﻻﯾﺖ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -4‬ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺸﺒﯿﻪ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -5‬ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻮر از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫ب‪ :‬ﻣﺮﺣﻮم ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫‪ -1‬ﺣﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -2‬ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎب از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -3‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﺳﻔﯿﻨﻪ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫ج‪ :‬ﻣﺮﺣﻮم ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ‬‫‪ -1‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺎﺻﺒﺖ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ(‬‫‪ -2‬ﺣﺪﯾﺚ ﺧﯿﺒﺮ‪ ،‬از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ ﻓﻘﻂ) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ(‬‫اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ دو ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﭼﺎپ ﻧﺸﺪهاﻧﺪ‪.‬‬‫اﻟﺒﺘﻪ ﭘﻨﺞ ﺣﺪﯾﺚ اﺧﯿﺮ‪ -‬ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮزﻧﺪ و ﻧﻮه ﻣﯿﺮﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ‪ -‬را ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﻗﺮار دادﻧﺪ ﺗﺎ از ﻣﻘﺎم‬‫ﺷﺎﻣـﺦ اﯾﺸﺎن ﺗﺠﻠﯿﻞ ﺷﻮد و از ﻃﺮﻓﯽ اﯾﻦ دو ﻧﻔﺮ ﻫﻤﺎن ﻣﺴـﯿﺮي را ﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﯿﺎﻧﮕﺬار ﻋﺒﻘﺎت آن را ﺗﺮﺳـﯿﻢ ﮐﺮده و رﺋﻮس ﻣﻄﺎﻟﺐ و‬‫ﻣﺼﺎدر آﻧﻬﺎ را ﺑﺠﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺳﯿﺮ ﺑﺮاي دﯾﮕﺮان آﻣﺎده ﮐﺮده ﺑﻮد‪.‬‬‫از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺘﺐ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻋﺒﻘﺎت ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از‪:‬‬‫‪ -1‬ﺗﺬﯾﯿﻞ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺳﯿﺪ ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﻓﺮزﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﻣﺆﻟﻒ‬‫‪ -2‬ﺗﻌﺮﯾﺐ ﺟﻠﺪ اول ﺣﺪﯾﺚ» ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ« ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﺴﻦ ﻧﻮاب ﻟﮑﻬﻨﻮي‬‫‪ -3‬ﺗﻠﺨﯿﺺ ﺗﻤﺎم ﻣﺠﻠـﺪ دوم‪ ،‬ﭘﻨﺠﻢ‪ ،‬ﺷـﺸﻢ و ﺑﺨﺸـﯽ از ﻣﺠّﻠـﺪ ﯾﮑﻢ و ﺗﻌﺮﯾﺐ ﺗﻤﺎﻣﯽ اﯾﻦ ﻣﺠﻠﺪات ﺑﻪ ﻧﺎم» اﻟﺜﻤﺮات« ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﺴـﻦ‬‫ﻧﻮاب‬‫‪ -2‬ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺑﺤﺚ و ﺳﺒﮏ اﺳﺘﺪﻻل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 23‬از ‪285‬‬‫وي ﻫﺮ ﻣﺠّﻠـﺪ از ﻣﻨﻬـﺞ دّوم ﮐﺘﺎب را در ﯾﮏ ﯾﺎ دو ﺟﺰء ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺨﺴﺖ در ﺳـﻨﺪ ﺣـﺪﯾﺚ و اﺛﺒﺎت ﺗﻮاﺗﺮ و ﻗﻄﻌﯽ اﻟﺼﺪور ﺑﻮدن‬‫آن‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮق ﻋﺎّﻣﻪ ﺑﺤﺚ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ اﺳـﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻣﺪارك ﻣﻌﺘﺒﺮه اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ از زﻣﺎن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﮐﺮم) ص( و ﻋﺼـﺮ ﺻﺪور ﺗﺎ زﻣﺎن ﻣﺆﻟّﻒ)‬‫ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺮن ﺑﻪ ﻗﺮن( اﺑﺘـﺪا ﺑﻪ ﺗﻮﺛﯿﻖ و ﺗﻌـﺪﯾﻞ ﻫﺮ ﯾﮏ از راوﯾﺎن ﺑﻼ واﺳـﻄﻪ ﺣـﺪﯾﺚ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﻮل دﯾﮕﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺳـﭙﺲ ﺑﻪ ﺗﻮﺛﯿﻖ و‬‫ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﻮﺛﯿﻖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آﻧﻬﺎ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﻮل ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﻪ ﺗﻮﺛﯿﻖ و ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻃﺒﻘﺎت ﺑﻌﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺘﺐ رﺟﺎل و‬‫ﺗﺮاﺟﻢ و ﺟﻮاﻣﻊ ﺣـﺪﯾﺜﯽ و ﻣﺼﺎدر ﻣﻮرد وﺛﻮق ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﺗﺎ ﺑﻪ زﻣﺎن ﺧﻮد‪ ،‬ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺘﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﭘﺮداﺧﺘﻪ‬‫و ﺳـﭙﺲ وﺟﻮه اﺳـﺘﻔﺎده و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑﺮ وﻓﻖ ﻧﻈﺮ ﺷـﯿﻌﻪ ﺗﺸـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده و در ﭘﺎﯾﺎن ﮐﻠﯿﻪ ﺷـﺒﻬﺎت و اﻋﺘﺮاﺿﺎت وارده از‬‫ﻃﺮف ﻋـﺎﻣﻪ را ﯾـﮏ ﺑﻪ ﯾـﮏ ﻧﻘـﻞ و ﺑﻪ ﻫﻤﻪ آﻧﻬـﺎ ﭘﺎﺳـﺦ داده اﺳﺖ‪ .‬و در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺮاي رّد دﻟﯿﻠﯽ از آﻧﺎن ﺑﻪ ﮐﻠﻤﺎت ﺧﻮد آﻧﺎن‬‫اﺳﺘﺪﻻل ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﻗﺪرت ﻋﻠﻤﯽ‬‫ﻗـﺪرت ﻋﻠﻤﯽ و ﺳـﻌﻪ اﻃﻼع و اﺣﺎﻃﻪ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺰرﮔﻮار از ﺳﺮاﺳـﺮ ﻣﺠّﻠـﺪات اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﺨﻮﺑﯽ واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎر اﺳﺖ ﻣﺜﻼ در‬‫ﯾﮏ ﺟﺎ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب ﺷﯿﻌﻪ ﺑﻪ ‪ 66‬وﺟﻪ ﺑﯿﺎن ﻓﺮﻣﻮده و در ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﺗﺨﻄﺌﻪ اﺑﻦ ﺟﻮزي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ‬‫ﻣﻄﻠﻮب ﺷﯿﻌﻪ را ﺑﻪ ‪ 165‬ﻧﻘﺾ و ﺗـﺎﻟﯽ ﻓﺎﺳـﺪ ﺟﻮاب داده و در اﺑﻄﺎل ادﻋﺎي ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﺘﺮت ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي أﻗﺎرب اﺳﺖ و‬‫ﻻزﻣﻪاش واﺟﺐ اﻻﻃﺎﻋﻪ ﺑﻮدن ﻫﻤﻪ ﻧﺰدﯾﮑﺎن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﺳﺖ ﻧﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻓﻘﻂ‪ 51 ،‬ﻧﻘﺾ و اﻋﺘﺮاض ﺑﺮ او وارد ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﺸـﺎن در ﻫﺮ ﻣﻄﻠﺐ و ﻣﺒﺤﺚ ﮐﻪ وارد ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻠﯿﻪ ﺟﻬﺎت و ﺟﻮاﻧﺐ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺤﺚ آﻧﺮا ﻣـّﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده و ﺣﻖ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﺘﺒﻊ را‬‫ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﺑﻪ ﻣﻨﺘﻬﯽ درﺟﻪ اداء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﻨـﺪه را ﺑﺮاي ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ‬‫ﮐﺘـﺎب ﻣﻄﺮح ﺷـﺪه از ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﮐﺘﺐ و ﻣﺼﺎدر دﯾﮕﺮ ﺑﯽﻧﯿﺎز ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﺎ در ﻣﻮرد ﺗﺮاﺟﻢ رﺟﺎل ﺣـﺪﯾﺚ ﮐﻪ ﺷـﺮح ﺣﺎل آﻧﺎن را‬‫ﻧﻮﻋﺎ از ﺗﻤﺎﻣﯽ ﮐﺘﺐ ﺗﺮاﺟﻢ و ﻣﻮاﺿﻌﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده واﻗﻊ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﻋﯿﻦ اﻟﻔﺎظ ﻧﻘﻞ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻫﻢ اﮐﺘﻔﺎء ﻧﮑﺮده و ﮐﻠﻤﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ و اﺳـﺘﺪﻻﻻت وي را از ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺘﺐ او و ﺣﺘﯽ ﮐﻠﻤﺎت اﺳﺎﺗﯿﺪ وي ﻫﻤﭽﻮن‬‫ﭘﺪرش ﺷـﯿﺦ وﻟﯽ اﷲ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﯿﻢ و ﺧﻮاﺟﻪ ﻧﺼﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب ﺻﻮاﻗﻊ‪ -‬ﮐﻪ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺮﮔﺮدان ﻓﺎرﺳﯽ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب‬‫اﺳﺖ‪ -‬و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺸﺎﯾﺦ و ﺑﺰرﮔﺎن اﻫﻞ ﺳﻨﺖ را ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽدﻫﺪ‪1 .‬‬‫‪ -4‬رﻋﺎﯾﺖ آداب ﻣﻨﺎﻇﺮه و ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﻋﺎﻟﻤﺎن ﺷـﯿﻌﯽ در اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺎ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ‪ ،‬آداب و ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ و ﻣﻨﺎﻇﺮه را رﻋﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﻃﺮف‬‫ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﺮﭼﻪ ادﻋﺎي اﯾﻦ اﻣﺮ را ﻧﻤﻮده اّﻣﺎ ﺑﺪان ﻋﻤﻞ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﻟﻒ‪ :‬از ﻗﻮاﻋـﺪ ﺑﺤﺚ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﺨﺺ ﮐﻼم ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد را درﺑﺎره ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺪون ﮐﻢ و زﯾﺎد و ﺑﺎ دﻗﺖ و أﻣﺎﻧﺖ ﻧﻘﻞ و‬‫ﺗﻘﺮﯾﺮ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﻣﺤﻞ اﺷﮑﺎل را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﺟﻮاب ﻧﻘﻀﯽ ﯾﺎ ﺣﻠّﯽ آن ﺑﭙﺮدازد‪ .‬در اﯾﻨﺼﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺷﻨﯿﺪن ادﻟّﻪ دو‬‫ﻃﺮف ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﻀﺎوت ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﻈﺮ ﺻﺤﯿﺢ ﯾﺎ أﺣﺴﻦ را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در ﻋﺒﻘﺎت ﭘﺲ از ﺧﻄﺒﻪ ﮐﺘﺎب ﻋﯿﻦ ﻋﺒﺎرت دﻫﻠﻮي) ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ( را ﺑﺪون ﮐﻢ و ﮐﺎﺳﺖ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺣﺘﯽ‬‫ﻫﺮ آﻧﭽﻪ را ﮐﻪ او در ﺣﺎﺷـﯿﻪ ﮐﺘـﺎﺑﺶ از ﺧﻮد ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﻣﺘﻌﺮض ﻣﯽﺷﻮد و ﺳـﭙﺲ ﺑﻪ ﺟﻮاب آن ﻣﯽﭘﺮدازد‪ .‬اّﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻫﻠﻮي‬‫اﯾﻦ ﻗﺎﻋـﺪه را رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼ ﭘﺲ از ﻧﻘﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻫﻢ ﺑﺪﺳـﺘﻮر أﺣﺎدﯾﺚ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﯽ ﻣﺴﺎس‬‫ﻧـﺪارد« اّﻣﺎ ﺑﻪ اﺳـﺘﺪﻻل ﺷـﯿﻌﻪ درﺑﺎره اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ اﺷﺎرهاي ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﭘﺲ از ﻧﻘﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻮر ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ ...»:‬و ﺑﻌﺪ اﻟﻠﺘﯿﺎ و اﻟﺘﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 24‬از ‪285‬‬‫دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﺪﻋﺎ ﻧﺪارد« اّﻣﺎ دﻟﯿﻞ ﺷﯿﻌﻪ را ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣّﺪﻋﺎي ﺧﻮد ﻣﻄﺮح ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ب‪ :‬از دﯾﮕﺮ ﻗﻮاﻋـﺪ ﺑﺤـﺚ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭼﯿﺰي اﺣﺘﺠـﺎج ﮐﻨـﺪ ﮐﻪ ﻃﺮف ﻣﻘـﺎﺑﻠﺶ آن را ﺣﺠﺖ ﺑﺪاﻧـﺪ ﻧﻪ آن ﭼﯿﺰي ﮐﻪ در ﻧﺰد ﺧـﻮدش‬‫ﺣﺠﺖ اﺳﺖ و ﺑﻪ آن اﻋﺘﻤﺎد دارد‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت در ﻫﺮ ﺑﺎﺑﯽ ﮐﻪ وارد ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ اﺣﺘﺠﺎج ﮐﺮده و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎي ﺣﻔﺎظ‬‫و ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﻋﻠﻤﺎء آﻧﻬﺎ در ﻋﻠﻮم ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳـﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬اّﻣﺎ دﻫﻠﻮي اﻟﺘﺰام ﻋﻤﻠﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻗﺎﻋـﺪه ﻧـﺪارد ﻟﺬا ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻪ ﺣـﺪﯾﺚ» ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴـّﻨﺘﯽ و ﺳـﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟﺮاﺷـﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪﯾﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي و ﻋﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟﻨﻮاﺟﺬ« ﺗﻤﺴﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ اﯾﻦ‬‫رواﯾﺖ را ﻓﻘﻂ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ج‪ :‬از دﯾﮕﺮ ﻗﻮاﻋـﺪ ﺑﺤﺚ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷـﺨﺺ در ﻣﻘﺎم اﺣﺘﺠﺎج و رّد ﺑﻪ ﺣﻘﯿﻘﺖ اﻋﺘﺮاف ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ اﺣﺎدﯾﺜﯽ را‬‫ﮐﻪ ﺧﻮد ﻣﯽﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻪ آﻧﻬـﺎ اﺳـﺘﺪﻻل ﮐﻨـﺪ از ﻃﺮق اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﺴـﺘﻨﺪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ رواﯾﺎﺗﯽ را ﮐﻪ ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻠﺶ ﺑﻪ آن اﺳـﺘﻨﺎد ﮐﺮده را ﻧﯿﺰ‬‫ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ و در اﯾﻦ راه ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻧﮑﺮده و ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﯾﮑﯽ دو ﻧﻔﺮ ﺑﺴﻨﺪه ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﻪ اﺳﻨﺎد آن را ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﮐﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ آن را ﻣﯽﺗﻮان در ﺑﺮﺧﻮرد اﯾﺸﺎن ﺑﺎ رواﯾﺖ» اﻗﺘﺪوا ﺑﺎﻟﻠﺬﯾﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ«‪ -‬ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ» ﻃﯿﺮ«‬‫ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ -‬ﻣﺸﺎﻫـﺪه ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻫﻠﻮي ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻓﻘﻂ از ﻃﺮﯾﻖ» زﯾـﺪ ﺑﻦ ارﻗﻢ« ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ‪20‬‬‫ﻧﻔﺮ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ آن را ﻧﻘـﻞ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ .‬ﻋﻼـوه ﺑﺮ آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﻧﯿﺰ ﻧﺎﻗﺺ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﺟﻤﻠﻪ» أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض«‬‫را ﮐﻪ در ﻣﺴﻨﺪ اﺣﻤﺪ و ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮﻣﺬي آﻣﺪه از آن ﺣﺬف ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺷﯿﻮه رّد ﮐﺮدن‬‫اﻟﻒ‪ :‬ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﺧﺼﻢ ﺑﻪﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ‬‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﻗﺒﻼ اﺷﺎره ﺷﺪ اﯾﺸﺎن ﮐﻼم دﻫﻠﻮي را ﺑﺪون ﮐﻢ و زﯾﺎد ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺣﺘﯽ آن را ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﻧﯿﺰ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ب‪ :‬ﺑﺤﺚ و ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ‬‫اﯾﺸـﺎن ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﮐﻪ وارد ﺷـﺪه ﺗﻤـﺎم ﺟﻮاﻧﺐ آن را ﺑﺮرﺳـﯽ ﮐﺮده و ﻣﻮرد دّﻗﺖ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا زﻣـﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫـﺪ ﺣﺮف‬‫ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد را اﺑﻄﺎل ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﯾﮏ دﻟﯿﻞ و دو دﻟﯿﻞ اﮐﺘﻔﺎء ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﻮاﻧﺐ را ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺮده و ﺑﻪاﻧﺪازهاي دﻟﯿﻞ و ﻣﺪرك‬‫اراﺋﻪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﮐﻪ اﺳـﺘﺪﻻل ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ از ﭘﺎﯾﻪ و اﺳﺎس ﻧﺎﺑﻮد ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺪح اﺑﻦ ﺟﻮزي در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد ﻣﯽﺷﻮد‬‫‪ 156‬وﺟﻪ در رّد آن ﺑﯿﺎن ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ج‪ :‬ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﺎﻣﻞ‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار داده‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻗﻮاﻟﯽ را ﮐﻪ درﺑﺎره آن ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻪ‬‫آن ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽدﻫﺪ ﺣﺘﯽ اﻗﻮاﻟﯽ را ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻊ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ در رّد ﻗﻮل دﻫﻠﻮي وارد ﺑﺤﺚ‬‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻼـم اﻓﺮاد دﯾﮕﺮي ﭼﻮن ﻧﺼـﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ و ﻃﺒﺮي و‪ ...‬را ﻧﯿﺰ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﭘﺎﺳـﺦ دادن ﻣﯽﭘﺮدازد‪ .‬ﻣﺜﻼ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ‬‫دﻫﻠﻮي ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ را ﻣﻄﺮح ﮐﺮده و دﻻـﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﻋﻠﯽ) ع( را اﻧﮑﺎر ﻣﯽﮐﻨـﺪ اّﻣﺎ ﻣﺘﻌﺮض ﺳـﻨﺪ آن ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‬‫اﺑﺘﺪا ‪ 92‬ﻧﻔﺮ از ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧـﺪ ﻧﺎم ﻣﯽﺑﺮد) ﭼﻮن از ﻧﻈﺮ اﯾﺸﺎن ﺑﺤﺚ از ﺳـﻨﺪ ﻣﻘـّﺪم ﺑﺮ ﺑﺤﺚ از دﻻﻟﺖ اﺳﺖ( و‬‫ﻋّﻠﺖ ﻣﻄﺮح ﮐﺮدن ﻧـﺎم اﯾﻦ اﻓﺮاد آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ ﺗﯿﻤﯿﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑﯽﺳـﻨﺪ داﻧﺴـﺘﻪ و ﻣﻨﮑﺮ ﺳـﻨﺪ‪ -‬ﺣﺘﯽ ﺿـﻌﯿﻒ‪ -‬ﺑﺮاي آن ﻣﯽﺷﻮد و‬‫ﺳﭙﺲ ﻧﺎم ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮي ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در آﻧﻬﺎ ﻧﻘﻞ ﺷﺪه را ذﮐﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫د‪ :‬رﯾﺸﻪﯾﺎﺑﯽ ﺑﺤﺚ‬‫ﯾﮑﯽ از ﻗﻮاﻋﺪي ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت در رّد اﺳﺘﺪﻻل ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮده رﯾﺸﻪﯾﺎﺑﯽ اﻗﻮاﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﺪه و ﺑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 25‬از ‪285‬‬‫ﻋﻨﻮان دﻟﯿﻞ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و از اﯾﻦ راه ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮﺑﯽ دﺳﺖ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ‪:‬‬‫‪ -1‬اﯾﺸـﺎن در ﺻـﺪد آن ﺑـﻮده ﮐﻪ روﺷﻦ ﮐﻨـﺪ دﻫﻠﻮي ﻣﻄﻠﺐ ﺟﺪﯾـﺪي را در ﮐﺘـﺎب ﺧﻮد ﻣﻄﺮح ﻧﮑﺮده اﺳﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻤـﺎم ﻣﻄـﺎﻟﺐ او در‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬـﺎي ﭘﯿﺶ از وي ﻧﯿﺰ ﻣﻄﺮح ﺷـﺪه اﺳﺖ و ﻟـﺬا ﺑـﺎ ﺗﺤﻘﯿﻘـﺎت ﺧـﻮد ﺛـﺎﺑﺖ ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﮐﻪ دﻫﻠـﻮي ﺻﻮاﻗﻊ ﻧﺼـﺮ اﷲ ﮐـﺎﺑﻠﯽ را ﺑﻪ ﻓﺎرﺳـﯽ‬‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه‬‫و ﻋﻼـوه ﺑﺮ آن ﻣﻄـﺎﻟﺒﯽ را از ﭘـﺪرش ﺣﺴـﺎم اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎرﻧﺒﻮري‪ -‬ﺻـﺎﺣﺐ اﻟﻤﺮاﻓﺾ‪ -‬ﺑﻪ آن اﻓﺰوده اﺳﺖ و آن را ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان» ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺸﺮﯾﻪ« اراﺋﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ» ﺑﺴﺘﺎن اﻟﻤﺤﺪﺛﯿﻦ« وي ﺑﺮﮔﺮدان» ﮐﻔﺎﯾﮥ اﻟﻤﺘﻄﻠﻊ« ﺗﺎج اﻟﺪﯾﻦ دﻫﺎن اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬اﯾﺸﺎن در رﯾﺸﻪﯾﺎﺑﯽ اﻗﻮال ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از اﻗﻮال ﯾﺎ ﻧﺴﺒﺖﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﻌﻀﯽ اﻓﺮاد داده ﺷﺪه ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻧﺪارد‪.‬‬‫ﻣﺜﻼـ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ درﺑﺎره ﺣـﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ از ﻗﻮل ﺷـﻌﺮاﻧﯽ در ﯾﻮاﻗﯿﺖ ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ اﺑﻦ ﺟﻮزي آن را در ﺷـﻤﺎر اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮﻋﻪ آورده‬‫ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ ...»:‬اوﻻ ادﻋﺎي ذﮐﺮ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را در ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت از اﻗﺒﺢ اﻓﺘﺮاآت و اﺳـﻤﺞ اﺧﺘﻼﻗﺎت و اوﺿﺢ ﮐﺬﺑﺎت و اﻓﻀـﺢ‬‫ﺧﺰﻋﺒﻼـﺗﺴﺖ و ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از آن ﮐﻪ از ﺗﻔﺤﺺ و ﺗﺘﺒﻊ ﺗـﺎم ﮐﺘـﺎب» اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي ﮐﻪ ﻧﺴـﺨﻪ ﻋﺘﯿﻘﻪ آن ﺑﺤﻤـﺪ اﷲ اﻟﻐﺎﻓﺮ ﭘﯿﺶ‬‫ﻗﺎﺻـﺮ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ ﻫﺮﮔﺰ اﺛﺮي از اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﭘﯿﺪا ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺳﺎﺑﻘﺎ درﯾﺎﻓﺘﯽ ﮐﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﻋﻼي ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ اﺑﻮ اﻟﻔﺮج ﯾﻌﻨﯽ‬‫اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را در ﮐﺘـﺎب اﻟﻤﻮﺿﻮﻋـﺎت ذﮐﺮ ﻧﮑﺮده‪ ،‬و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻧﯿﺰ ﺻـﺮاﺣﮥ اﻓـﺎده ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در ﻣﻮﺿﻮﻋـﺎت‬‫ﺧﻮد آن را ذﮐﺮ ﻧﻨﻤﻮده ﭘﺲ اﮔﺮ ﺷـﻌﺮاﻧﯽ اﺻﻞ ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت را ﻧﺪﯾﺪه و ﺑﺮ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺣﺎﻓﻆ ﻋﻼي ﻫﻢ ﻣﻄﻠﻊ ﻧﮕﺮدﯾﺪه ﺑﻮد ﮐﺎش ﺑﺮ‬‫اﻓـﺎده اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﮐﻪ در ﻟﻮاﻗـﺢ اﻻﻧﻮار ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﺪﺣﺖﺳـﺮاﯾﯽ او ﻧﻤﻮده ﻣﻄﻠﻊ ﻣﯽﮔﺮدﯾـﺪ و ﺧﻮﻓﺎ ﻣﻦ اﻟﺨﺰي و اﻟﺨﺴـﺮان ﮔﺮد اﯾﻦ ﮐـﺬب و‬‫ﺑﻬﺘﺎن ﻧﻤﯽﮔﺮدﯾﺪ و‪«...‬‬‫) ‪ (1‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم) ص( ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ ...:‬و ﻟﮑﻦ اﷲ ﯾﺤﺐ ﻋﺒﺪا إذا ﻋﻤﻞ ﻋﻤﻼ أﺣﮑﻤﻪ‪ .‬اﻣﺎﻟﯽ ﺻﺪوق‪ -‬ص ‪[344‬‬‫‪ -3‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﺎ اﯾﻦ ﺷﯿﻮه ﺧﻮد ﺗﺤﺮﯾﻔﺎت و ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﯽ ﮐﻪ در ﺑﻌﻀﯽ اﻗﻮال و اﻧﺘﺴﺎبﻫﺎ روي داده را ﮐﺸﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﺜﻼ درﺑﺎره ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻮر دﻫﻠﻮي ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻪ اﺟﻤﺎع اﻫﻞ ﺳـﻨﺖ ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ و در اﺳـﻨﺎد آن‪ ...‬در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﮐﻼم اﺑﻦ‬‫روزﺑﻬﺎن ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻧﺼﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ دﻫﻠﻮي ﻫﻢ از ﮐﺎﺑﻠﯽ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺧﻮد را أﺧﺬ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬وي در اﯾﻦ ﺑﺎره‬‫ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬اﺑﻦ ﺟﻮزي اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را در ﮐﺘـﺎب ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت آورده و ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻮده و در اﺳـﻨﺎد‬‫آن‪ «...‬ﺳﭙﺲ ﮐﺎﺑﻠﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ »:‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ ﭼﻮن ﺑﻪ اﺟﻤﺎع أﻫﻞ ﺧﺒﺮ وﺿﻌﯽ اﺳﺖ و در اﺳﻨﺎد آن‪«...‬‬‫ﭘﺲ اﺟﻤـﺎع اﻫـﻞ ﺧﺒﺮ را در اﯾﻨﺠـﺎ ﮐـﺎﺑﻠﯽ اﺿـﺎﻓﻪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬اّﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ اﺑﻦ ﺟﻮزي آن را در ﮐﺘﺎب ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺧﻮد ﻧﻘﻞ ﮐﺮده‪ ،‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮي ﻏﯿﺮ از ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻮر اﺳﺖ ‪ ...‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟّﻠﻪ» ص«‪ :‬ﺧﻠﻘﺖ أﻧﺎ و ﻫﺎرون ﺑﻦ ﻋﻤﺮان و ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ زﮐﺮﯾﺎ و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‬‫ﻣﻦ ﻃﯿﻨﮥ واﺣﺪة[‬‫ه‪ :‬ذﮐﺮ ﻣﻮارد ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻟﺘﺰام‬‫اﯾﺸﺎن در ﻣﻮارد ﻣﺘﻌﺪد‪ ،‬ﺑﻪ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﮑﺮدن ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ ﺗﻮﺳﻂ دﻫﻠﻮي و آﻧﭽﻪ ﮐﻪ وي ﺧﻮد را ﻣﻠﺘﺰم ﺑﻪ آن داﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣﺜﻼ دﻫﻠﻮي ﺧﻮد را ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻠﺘﺰم داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬‫‪ -1‬در ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳـﻨﺖ ﻗﺎﻋـﺪه آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺘﺎب ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ آن ﺧﻮد را ﻣﻠﺘﺰم ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺧﺼﻮص أﺧﺒﺎر ﺻـﺤﯿﺢ ﻧﺪاﻧﺪ‪ ،‬اﺣﺎدﯾﺚ‬‫آن ﻗﺎﺑﻞ اﺣﺘﺠﺎج ﻧﯿﺴﺖ‬‫‪ -2‬ﻫﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺳﻨﺪ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ اﺻﻼ ﺑﻪ آن ﮔﻮش داده ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬‫‪ -3‬ﺑﺎﯾﺪ در اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺮ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎ اﺧﺒﺎر ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺮ آﻧﻬﺎ اﺣﺘﺠﺎج ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭼﻮن اﺧﺒﺎر ﻫﺮ ﻓﺮﻗﻪاي ﻧﺰد ﻓﺮﻗﻪ دﯾﮕﺮ ﺣﺠّﯿﺖ ﻧﺪارد‪.‬‬‫‪ -4‬اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺎ اﺣﺎدﯾﺚ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﺑﺮ ﺷﯿﻌﻪ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫اّﻣﺎ در ﻋﻤﻞ در ﻣﻮارد زﯾﺎدي ﺑﺮ ﺧﻼف آﻧﻬﺎ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده و ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮارد ﺗﻮﺟﻪ داده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 26‬از ‪285‬‬‫و‪ :‬رّد ﺑﺮ ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ ﺑﺎ ﮐﻼم ﺧﻮدﺷﺎن‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت در رّد ﻣﻄﺎﻟﺐ دﻫﻠﻮي ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﮐﻠﻤﺎت وي در ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﮐﺘﺎﺑﺶ ﯾﺎ ﺑﻪ ﮐﻠﻤﺎت ﭘﺪرش و ﺳﺎﯾﺮ ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺟﻮاب‬‫داده و آن را ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ز‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ اﺣﺎدﯾﺚ از ﻫﻤﻪ ﺟﻮاﻧﺐ‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ وارد ﺑﺤﺚ از اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﯽﺷﻮد آن را از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ‪ ،‬ﺷﺄن ﺻﺪور و ﻣﺘﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ و در‬‫ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ دﻗﯿﻖ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻻزم را ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ح ‪ :‬ﻧ ﻘ ﺾ و ﻣ ﻌ ﺎر ﺿ ﮥ‬‫اﯾﺸﺎن در ﻣﻮارد ﻣﺘﻌّﺪد اﺳﺘﺪﻻل ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ را ﺑﺎ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ‪ -‬ﮐﻪ ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن اذﻋﺎن دارﻧﺪ‪ -‬ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣﺜﻼ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ دﻫﻠﻮي در ﺟﻮاب ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬اﮔﺮ ﻧﻈﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ) ص( ﺑﯿﺎن ﮐﺮدن ﻣﺴـﺌﻠﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻮد آن را ﺑﺎ ﻟﻔﻆ‬‫ﺻﺮﯾـﺢ ﻣﯽﮔﻔﺖ ﺗﺎ در آن اﺧﺘﻼﻓﯽ ﻧﺒﺎﺷـﺪ« ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت آن را ﺑﺎ ﺣـﺪﯾﺚ» اﻷﺋﻤـﮥ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ« ﮐﻪ ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﻣﺤﺪﺛﯿﻦ اﻫﻞ‬‫ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺟﻮاب ﺑﻌﺾ اﺳﺘﺪﻻﻻت آﻧﺎن ﺑﻪ ﻣﻌﺎرض آﻧﻬﺎ از ﮐﺘﺐ و اﻗﻮال ﺧﻮدﺷﺎن اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻟﺬا اﺳـﺘﺪﻻل دﻫﻠﻮي ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ» اﺻـﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟﻨﺠﻮم ﻓﺒﺄﯾﻬﻢ اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ اﻫﺪﯾﺘﻢ« را ﺑﺎ اﺣﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ در ذّم اﺻـﺤﺎب در ﮐﺘﺐ ﺻـﺤﺎح اﻫﻞ ﺳﻨﮥ‬‫وارد ﺷﺪه ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺒﻘﺎت‬‫‪ -1‬ﺑﻌﺪ ﻋﻠﻤﯽ‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﮐﻪ دﯾﺪ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ دﯾﻦ و ﻋﻠﻢ و ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺷـﺮف ﻣﻮﺿﻊ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﯿﺢ اﺷﺘﺒﺎه اﻧﮕﯿﺰﯾﻬﺎي آن‬‫ﭘﺮداﺧﺖ و ﺟﻬﻞ ﭘﺮاﮐﻨﯿﻬﺎي آن را ﺟﺒﺮان و ﺗﻔﺮﻗﻪ آﻓﺮﯾﻨﯿﻬﺎي آن را ﺑﺎزﭘﺲ راﻧﺪه و دروﻏﻬﺎي آن را ﺑﺮ ﻣﻼ ﺳﺎﺧﺖ‬‫در اﺑﺘﺪاء ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺧﻮﯾﺶ و ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن ﻣﺂﺧﺬ و اﻃﻼﻋﺎت وﺳﯿﻊ ﻣﯽرود و ﺳﺎﻟﻬﺎي ﺳﺎل از ﻋﻤﺮ ﺧﻮﯾﺶ را در اﯾﻦ راه‬‫ﺻﺮف ﻣﯽﮐﻨﺪ‪1 .‬‬‫در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﭘﺎﺳـﺦ دادن ﺑﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪﻫﺎي واﻫﯽ و ﺑﯽرﯾﺸﻪ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺻـﺪم ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت اﯾﺸﺎن ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﻮد‪ ،‬اّﻣﺎ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﺎ اﯾﻦ‬‫ﮐﺎر ﺧﻮد ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﻣﮑﺘﺐ ﺗﺸﯿﻊ و ژرفﻧﮕﺮي ﯾﮏ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﯿﻌﯽ و اﺣﺘﺮام ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﺷﻌﻮر اﻧﺴﺎﻧﯽ را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽﮔﺬارد‪.‬‬‫‪ -2‬ﺑﻌﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬـﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺼـﺪ ﺗﺨﻄﺌﻪ و رّد ﻣـﺬﻫﺐ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ) ع( ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺗﺤﻘﯿﺮ ﻣﻔـﺎﻫﯿﻢ ﻋـﺎﻟﯽ اﺳـﻼم‪ ،‬رّد ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻋـﺎدل‬‫ﻣﻌﺼﻮم ﺑﺮ ﺣﻖ‪ ،‬ﻃﺮﻓـﺪاري از ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺟﺒـﺎران‪ ،‬دور داﺷـﺘﻦ ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن از ﭘﯿﺮوي ﻣﮑﺘﺒﯽ ﮐﻪ ﺑـﺎ ﻇﻠﻢ و ﻇـﺎﻟﻢ در ﺳﺘﯿﺰ اﺳﺖ و ﺧﯿـﺎﻧﺖ ﺑﻪ‬‫اﺳـﻼم و ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ اﺳﺖ و اﯾﻦ آﺛﺎر از ﺳـﻄﺢ ﯾﮏ ﺷـﻬﺮ و ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺷﺮوع ﺷﺪه و داﻣﻨﻪ آن ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻋﺎﻟﯽ ﺑﺸﺮي ﻣﯽﮐﺸﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﯾﯽ‬‫ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻤﺎن ﺷـﯿﻌﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ دﻓﺎع و ﻧﻪ ﻫﺠﻮم در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﻨﺪ ﻧﻈﺮ ﻧﺎدرﺳﺖ دﯾﮕﺮان را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﯿﻌﻪ و ﭘﯿﺮوي از آل ﻣﺤﻤﺪ) ص(‬‫درﺳﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﮐﻢ ﮐﻢ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺣﻖ و ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﺪن ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﺑﻪ ﻫﻢ‪ -‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺻﺤﯿﺢ آن ﻣﻨﺘﻬﯽ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫‪ -3‬ﺑﻌﺪ دﯾﻨﯽ‬‫اﻫﻤﯿﺖ ﻫﺮ دﯾﻦ و ﻣﺮام ﺑﻪ ﻣﺤﺘﻮاي ﻋﻘﻠﯽ و ﻋﻠﻤﯽ آن اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺑﯿـﺎن دﯾﮕﺮ ﻣﻬﻤـﺘﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﯾـﮏ دﯾﻦ و ﻋﻘﯿـﺪه ﺑﺨﺶ اﺟﺘﻬـﺎدي آن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 27‬از ‪285‬‬‫اﺳـﺖ ﻧـﻪ ﺑﺨﺶ ﺗﻘﻠﯿـﺪي‪ .‬ﭼـﻮن اﯾﻦ ﺑﺨﺶ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫـﻮﯾﺖ اﻋﺘﻘـﺎدي و ﺷﺨﺼـﯿﺖ دﯾﻨﯽ ﻓﺮد را ﻣﯽﺳـﺎزد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮐﻮﺷـﻨﺪﮔﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ‬‫ﭘﯿﮕﯿﺮﯾﻬﺎي ﻋﻠﻤﯽ و ﭘﮋوﻫﺸـﻬﺎي ﺑﯿﮑﺮان ﺧﻮﯾﺶ ﻣﺒﺎﻧﯽ اﻋﺘﻘﺎدي را ﺗﻮﺿـﯿﺢ ﻣﯽدﻫﻨﺪ و ﺣﺠﻢ دﻻﯾﻞ و ﻣﺴـﺘﻨﺪات دﯾﻦ را ﺑﺎﻻ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ و ﺑﺮ‬‫ﺗﻮان اﺳـﺘﺪﻻﻟﯽ و ﻧﯿﺮوي ﺑﺮﻫﺎﻧﯽ دﯾﻦ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻨـﺪ و ﻧﻘﺎط ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ ﺑﻪ اﺳـﺘﻨﺎد و ﺑﯿﺎن را ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺳﺎزﻧـﺪ و روﺷﻦ ﻣﯽﮐﻨﻨـﺪ‪ ،‬اﯾﻨﺎن در واﻗﻊ‬‫ﻫﻮﯾﺖ اﺳﺘﻮار دﯾﻦ را ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻨﺪ و ﺟﺎذﺑﻪ ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺴﺘﻘﻞ آﯾﯿﻦ ﺣﻖ را ﻧﯿﺮو ﻣﯽﺑﺨﺸﻨﺪ‪.‬‬‫‪ -4‬ﺑﻌﺪ اﺧﻼص‬‫ﻧﻘﺶ اﺧﻼـص در زﻧـﺪﮔﺎﻧﯽ و ﮐﺎرﻧـﺎﻣﻪ ﻋﺎﻟﻤـﺎن دﯾﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪاي اﺳﺖ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﻬﻢ‪ .‬اﮔﺮ زﻧـﺪﮔﯽ و ﮐـﺎر و زﻫـﺪ و وﻓﻮر اﺧﻼص ﻧﺰد اﯾﻦ‬‫ﻋﺎﻟﻤـﺎن ﺑـﺎ ﻋﺎﻟﻤـﺎن دﯾﮕﺮ ادﯾـﺎن و اﻗﻮام و ﯾـﺎ اﺳـﺘﺎدان و ﻣﺆﻟﻔـﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻫـﻞ ﻣﻘـﺎم و ﻣﺪرﮐﻨـﺪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺷﻮد اﻫﻤﯿﺖ آﻧﭽﻪ ﯾﺎد ﺷـﺪ آﺷـﮑﺎر‬‫ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻋﺎﻟﻤﺎن ﺑﺎ اﺧﻼص و ﺑﻠﻨﺪ ﻫﻤﺖ و ﺗﻘﻮي ﭘﯿﺸﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﮐﻪ در ﻃﻮل ﻗﺮون و اﻋﺼﺎر اﻧﻮاع ﻣﺼﺎﺋﺐ را ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮدﻧﺪ و ﻣﺸﻌﻞ ﻓﺮوزان ﺣﻖ و‬‫ﺣﻖﻃﻠﺒﯽ را ﺳﺮدﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﭼﻨﺎن ﺑﻮدﻧﺪ و ﭼﻨﺎن اﺧﻼﺻﯽ در ﮐﺎر و اﯾﻤﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻊ ﺧﻮﯾﺶ داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺑﻌﺪ اﻗﺘﺪا‬‫ﯾﻘﯿﻨـﺎ اﻃﻼـع از اﺣﻮال اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻟﻤـﺎن و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﮐﺎر و اﺧﻼص آﻧﺎن و ﮐﻮﺷﺸـﻬﺎي ﺑﯿﮑﺮاﻧﯽ ﮐﻪ در راه ﺧـﺪﻣﺘﻬﺎي ﻣﻘـﺪس و ﺑﺰرگ‬‫ﮐﺮدهاﻧﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﮐﻨﻨﺪه و ﺳﺎزﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﭼﻪ ﺑﺴـﯿﺎر ﻋﺎﻟﻤـﺎﻧﯽ ﮐﻪ در زﯾﺴـﺘﻨﺎﻣﻪ آﻧـﺎن آﻣـﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺻـﺎﺣﺐ دوﯾﺴﺖ اﺛﺮ ﺑﻮدهاﻧـﺪ ﯾـﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ‪ .‬آﻧـﺎن از ﻫﻤﻪ ﻟﺤﻈـﺎت ﻋﻤﺮ اﺳـﺘﻔﺎده‬‫ﻣﯽﮐﺮدهاﻧﺪ و ﺑﺎ ﭼﺸﻢﭘﻮﺷﯽ از ﻫﻤﻪ ﺧﻮاﻫﺎﻧﯿﻬﺎ و ﻟّﺬﺗﻬﺎ دﺳﺖ ﺑﻪ اداي رﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮﯾﺶ ﻣﯽزدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﺻـﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت روز و ﺷﺐ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻦ و ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺧﺘﺼﺎص داده ﺑﻮد و ﺟﺰ ﺑﺮاي ﮐﺎرﻫﺎي ﺿـﺮوري از ﺟﺎي ﺧﻮد ﺑﺮﻧﻤﯽﺧﺎﺳﺖ و‬‫ﺟﺰ ﺑﻪ ﻗﺪر ﺿﺮورت ﻧﻤﯽﺧﻮرد و ﻧﻤﯽﺧﻮاﺑﯿﺪ‪ ،‬ﺣﺘﯽ در اﻋﻤﺎل و ﻋﺒﺎدات ﺷﺮﻋﯽ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻓﺮاﺋﺾ اﮐﺘﻔﺎء ﻣﯽﮐﺮد‪.‬‬‫ﺗـﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ دﺳﺖ راﺳﺖ وي از ﮐﺘﺎﺑﺖ ﺑﺎزﻣﺎﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎ دﺳﺖ ﭼﭗ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه از ﻧﺸﺴـﺘﻦ ﺧﺴـﺘﻪ ﻣﯽﺷـﺪ ﺑﻪ رو ﻣﯽﺧﻮاﺑﯿـﺪ و‬‫ﻣﯽﻧﻮﺷﺖ و اﮔﺮ ﺑـﺎز ﻫﻢ ﺧﺴـﺘﻪ ﻣﯽﺷـﺪ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﻣﯽﺧﻮاﺑﯿـﺪ و ﮐﺘﺎب را روي ﺳـﯿﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﯽﮔـﺬاﺷﺖ و ﻣﯽﻧﻮﺷﺖ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ آﯾـﮥ اﻟﻠّﻪ‬‫اﻟﻌﻈﻤﯽ ﻣﺮﻋﺸﯽ ﻧﺠﻔﯽ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻓﺮزﻧﺪ اﯾﺸﺎن ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ »:‬زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺟﻨﺎزه اﯾﺸﺎن را روي ﻣﻐﺘﺴﻞ ﻗﺮار دادﻧﺪ اﺛﺮ ﻋﻤﯿﻖ‬‫ﯾﮏ ﺧﻂ اﻓﻘﯽ ﺑﺮ روي ﺳﯿﻨﻪ ﺷﺮﯾﻒ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺣﺎﮐﯽ از ﻣﺤﻞ ﻗﺮار دادن ﮐﺘﺎب ﺑﺮ آن ﺑﻮد دﯾﺪه ﺷﺪ‪«.‬‬‫درﺑﺎره ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨﺪي‪ -‬رﺣﻤﮥ اﷲ ﻋﻠﯿﻪ‪ -‬ﻧﻮﺷـﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ از ﺑﺲ ﻧﻮﺷﺖ دﺳﺖ راﺳـﺘﺶ از ﮐﺎر اﻓﺘﺎد‪ .‬اﯾﻦ ﺗﻌﻬﺪ ﺷـﻨﺎﺳﺎن اﯾﻨﺴﺎن ﺑﻪ‬‫ﺑﺎزﺳﺎزﯾﻬﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و اﻗﺪاﻣﺎت ﻋﻠﻤﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﺑﺪﻧﯽ ﺧﻮد را در راه آرﻣﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻬﺎده و ﺑﺎ ﻫﻤﺖ ﺑﻠﻨﺪ ﺗﻦ ﺑﻪ رﻧﺞ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‬‫ﺗﺎ ﺟﺎﻧﻬﺎي دﯾﮕﺮ ﻣﺮدﻣﺎن آﮔﺎه و آزاد ﮔﺮدد‪.‬‬‫) ‪ (1‬ﺗﻌﺪادي از ﻣﻨﺎﺑﻊ وي ﻣﺜﻞ زاد اﻟﻤﺴـﯿﺮ ﺳـﯿﻮﻃﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﮐﻪ ﺑﻌﺪا ﺑﻪ ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ‪-‬‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻌﺪادي از آﻧﻬﺎ را در ﺿـﻤﻦ ﺳﻔﺮﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﻪ ﺑﻼد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻔﺮ ﺣﺞ و ﻋﺘﺒﺎت ﺧﺮﯾﺪاري ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ ﺳﻔﺮﻫﺎ از‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﻫﺎي ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺣﺮﻣﯿﻦ ﺷـﺮﯾﻔﯿﻦ و ﻋﺮاق ﻧﯿﺰ اﺳـﺘﻔﺎدهﻫﺎي ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﺮده و ﺑﻪ ﻧﺴـﺨﻪﻫﺎي اﺻـﻠﯽ دﺳﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻌـﺪادي از‬‫ﮐﺘﺐ ﻧﯿﺰ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻌﻀـﯽ ﻋﻠﻤﺎء ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ اﯾﺸﺎن ﺑﺮاﯾﺶ ﻓﺮﺳـﺘﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻌﻀﯽ ﻣﺼﺎدر ﻧﯿﺰ ﻧﺎﭼﺎر ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﻼش‬‫ﻓﺮاوان و ﯾﺎ ﺳﺨﺘﯽ از ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﻫﺎي ﺧﺼﻮﺻﯽ اﻓﺮاد ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﺷـﯿﺦ آﻗـﺎ ﺑﺰرگ ﭘﺲ از ﺑﺮﺷـﻤﺮدن ﺗﺄﻟﯿﻔـﺎت ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴـﺪ‪ »:‬اﻣﺮي ﻋﺠﯿﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ‪ ،‬اﯾﻦ ﻫﻤﻪ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬـﺎي ﻧﻔﯿﺲ و اﯾـﻦ داﯾﺮة اﻟﻤﻌﺎرفﻫـﺎي ﺑﺰرگ را ﺗـﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ در ﺣـﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺟﺰ ﺑـﺎ ﮐﺎﻏـﺬ و ﻣﺮﮐﺐ اﺳـﻼﻣﯽ) ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺎﻏـﺬ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 28‬از ‪285‬‬‫ﻣﺮﮐﺒﯽ ﮐﻪ در ﺳـﺮزﻣﯿﻨﻬﺎي اﺳـﻼﻣﯽ و ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽﺷﺪه اﺳﺖ( ﻧﻤﯽﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ و اﯾﻦ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﻘﻮاي ﻓﺮاوان و ورع ﺑﺴﯿﺎر‬‫او ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﺻﻮﻻ دوري وي از ﺑﮑﺎر ﺑﺮدن ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﺸﻬﻮر ﻫﻤﮕﺎن اﺳﺖ«‪.‬‬‫ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﻋﺒﻘﺎت‬‫ﻣﯿﺮزاي ﺷـﯿﺮازي و ﺷـﯿﺦ زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ ﻣﺎزﻧﺪراﻧﯽ‪ ،‬ﻣﺤﺪث ﻧﻮري‪ ،‬ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺷﺮﯾﻒ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺣﺎج ﺳﯿﺪ‬‫اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺻﺪر‪ ،‬ﺷﯿﺦ اﻟﺸﺮﯾﻌﻪ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ و اﮐﺜﺮ ﺑﺰرﮔﺎن آن زﻣﺎن‪ ،‬ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﺑﺴﯿﺎري ﺑﺮ آن ﮐﺘﺎب ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ و ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻠﯿﻞ ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺎس ﺑﻦ‬‫اﺣﻤﺪ اﻧﺼﺎري ﻫﻨﺪي ﺷـﯿﺮواﻧﯽ‪ ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺨﺼﻮﺻـﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم» ﺳﻮاﻃﻊ اﻷﻧﻮار ﻓﯽ ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار« ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده و در آن ﺗﺎ ﺑﯿﺴﺖ و‬‫ﻫﺸﺖ ﺗﻘﺮﯾﻆ از ﻋﻠﻤﺎء ﻃﺮاز اول ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﻌﻀﯽ از آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﺮﮐﺖ آن ﮐﺘﺎب در ﯾﮏ ﺳﺎل‬‫ﺟﻤﻊ ﮐﺜﯿﺮي ﺷﯿﻌﻪ و ﻣﺴﺘﺒﺼﺮ ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬‫اﯾﻦ ﮐﺘﺎب در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1303‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻨﺘﺨـﺒﯽ از اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب در ﺳـﺎل ‪ 1322‬ه‪ .‬ق ﺑـﻪ ﭼـﺎپ رﺳـﯿﺪه ﮐـﻪ در دو ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺗـﺐ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ ،‬ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ ﺗﻘﺮﯾﻈﻬـﺎ و‬‫ﻧﺎﻣﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺣﯿﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت رﺳـﯿﺪه و ﺑﺨﺶ دوم آﻧﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از وﻓﺎت وي و ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪش ﺳـﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮزاي ﺷﯿﺮازي در ﺑﺨﺸﯽ از ﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪:‬‬‫»‪ ...‬واﺣﺪ أﺣﺪ أﻗﺪس‪ -‬ﻋﺰت اﺳـﻤﺎﺋﻪ‪ -‬ﮔﻮاه اﺳﺖ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺷـﮑﺮ ﻧﻌﻤﺖ وﺟﻮد ﺷـﺮﯾﻒ را ﻣﯿﮑﻨﻢ و ﺑﻪ ﮐﺘﺐ و ﻣﺼـّﻨﻔﺎت رﺷـﯿﻘﻪ ﺟﻨﺎﺑﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻣﺴـﺘﺄﻧﺴﻢ و ﺣﻖ زﺣﻤﺎت و ﺧـﺪﻣﺎت آن وﺟﻮد ﻋﺰﯾﺰ را در اﺳـﻼم ﻧﯿﮑﻮ ﻣﯽﺷـﻨﺎﺳﻢ‪ .‬اﻧﺼﺎف ﺗﻮان ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﺎﮐﻨﻮن در اﺳـﻼم در ﻓّﻦ ﮐﻼم‬‫ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﺎﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﺎﻓﻊ و ﺗﻤﺎم ﺗﺼﻨﯿﻒ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﺎ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﮐﻪ از ﺣﺴﻨﺎت اﯾﻦ دﻫﺮ و ﻏﻨﺎﺋﻢ اﯾﻦ زﻣﺎن اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺮ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻢ ﻣﺘﺪﯾﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺗﮑﻤﯿﻞ ﻋﻘﺎﺋﺪ و اﺻﻼح ﻣﻔﺎﺳﺪ ﺧﻮد ﺑﻪ آن ﮐﺘﺎب ﻣﺒﺎرك رﺟﻮع ﻧﻤﺎﯾﺪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﻫﺮ ﮐﺲ‬‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﺤﻮ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻧﺸـﺮ و ﺗﺮوﯾﺞ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد أﺣﻘﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺳـﻌﯽ و ﮐﻮﺷـﺶ را ﻓﺮو ﮔﺬاﺷﺖ ﻧﺪارد ﺗﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ اﻋﻼء ﮐﻠﻤﻪ‬‫ﺣﻖ و ادﺣﺎض ﺑﺎﻃﻞ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺘﯽ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﺗﺮ از اﯾﻦ ﺑﻄﺮﯾﻘﻪ ﺣّﻘﻪ و ﻓﺮﻗﻪ ﻧﺎﺟﯿﻪ ﮐﻤﺘﺮ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ‪«.‬‬‫و در ﻧﺎﻣﻪاي دﯾﮕﺮ ﮐﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫» ﻣﻦ در ﮐﺘﺎب ﺷـﻤﺎ‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﺎﻟﯽ و ارﺟﻤﻨـﺪ ﺧﻮاﻧﺪم‪ ،‬ﻧﺴـﯿﻢ ﺧﻮش ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺷـﻤﺎ ﺑﺮاي ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮدهاﯾﺪ‪ ،‬ﺑﺮ‬‫ﻫﺮ ﻣﺸﮏ ﭘﺮورده و ﻣﻌﺠﻮن دﻣﺎﻏﭙﺮوري ﺑﺮﺗﺮي دارد‪ .‬ﻋﺒﺎرات رﺳﺎي ﮐﺘﺎب‪ ،‬دﻟﯿﻞ ﭘﺨﺘﮕﯽ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه اﺳﺖ و اﺷﺎرات ﺟﻬﻞ زداي آن ﻣﺎﯾﻪ‬‫دﻗﺖ و آﻣﻮﺧﺘﻦ‪ .‬و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ؟ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب از ﺳﺮﭼﺸـﻤﻪﻫﺎي ﻓﮑﺮي ﺗﺎﺑﻨﺎك ﻧﺸﺄت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﺠﺴـﻤﻪ اﺧﻼص‬‫و ﺗﻘﻮي ﺗﺄﻟﯿﻒ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬آري ﮐﺘﺎب ﺑﺎﯾﺪ از اﯾﻦ دﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﺆﻟﻒ از اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ و اﮔﺮ ﻏﯿﺮ از اﯾﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺒﺎد و ﻣﺒﺎد‪«.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷـﯿﺦ زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑـﺪﯾﻦ ﻣﺎزﻧـﺪراﻧﯽ ﻧﺎﻣﻪﻫـﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔـﺎن ﻫﻨـﺪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴـﺪ و در آﻧﻬﺎ از ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت اﯾﺸﺎن ﺗﺠﻠﯿﻞ‬‫ﻣﯽﮐﻨﺪ و آﻧﺎن را ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺗﺎ دﯾﮕﺮ آﺛﺎر ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ را ﺑﻪ ﭼﺎپ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ و ﺿـﻤﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻔﺼﻠﯽ ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ‬‫ﺣﺴﯿﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫»‪ ...‬ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻟﯿﺎﻗﺖ و ﻣﺘﺎﻧﺖ و اﺗﻘﺎن ﺗﺎ اﻵن از ﺑﻨﺎن ﺗﺤﺮﯾﺮ ﻧﺤﺮﯾﺮي ﺳـﺮ ﻧﺰده و ﺗﺼﻨﯿﻔﯽ در اﺛﺒﺎت ﺣّﻘﯿﺖ ﻣﺬﻫﺐ و اﯾﻘﺎن ﺗﺎ اﯾﻦ زﻣﺎن‬‫از ﺑﯿﺎن ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺣﺒﺮ ﺧﺒﯿﺮي ﺻﺎدر و ﻇﺎﻫﺮ ﻧﮕﺸـﺘﻪ‪ .‬از ﻋﺒﻘﺎﺗﺶ راﺋﺤﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ وزان و از اﺳـﺘﻘﺼﺎﯾﺶ اﺳـﺘﻘﺼﺎ ﺑﺮ ﺟﻤﯿﻊ دﻻﺋﻞ ﻋﯿﺎن و ﻟّﻠﻪ دّر‬‫ﻣﺆﻟّﻔﻬﺎ و ﻣﺼّﻨﻔﻬﺎ‪«...‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺎس ﻗﻤﯽ در ﻓﻮاﺋﺪ اﻟﺮﺿﻮﯾﻪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 29‬از ‪285‬‬‫» وﺟﻮد آﻧﺠﻨﺎب از آﯾﺎت اﻟﻬﯿﻪ و ﺣﺠـﺞ ﺷـﯿﻌﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮﯾﻪ ﺑﻮد ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﺘﺎب ﻣﺴـﺘﻄﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﮐﻪ از ﻗﻠﻢ دررﺑﺎر آن ﺑﺰرﮔﻮار‬‫ﺑﯿﺮون آﻣﺪه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﺪ ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ در ﻓﻦ ﮐﻼم ﺳّﯿﻤﺎ در ﻣﺒﺤﺚ اﻣﺎﻣﺖ از ﺻﺪر اﺳﻼم ﺗﺎﮐﻨﻮن اﺣﺪي ﺑﺪان ﻣﻨﻮال ﺳﺨﻦ ﻧﺮاﻧﺪه و ﺑﺮ آن‬‫ﻧﻤﻂ ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﻧﭙﺮداﺧﺘﻪ و اﻟﺤﻖ ﻣﺸﺎﻫﺪ و ﻋﯿﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ اﺣﺎﻃﻪ و اﻃﻼع و ﺳﻌﻪ ﻧﻈﺮ و ﻃﻮل ﺑﺎع ﻧﯿﺴﺖ ﺟﺰ ﺑﺘﺄﯾﯿﺪ و اﻋﺎﻧﺖ ﺣﻀﺮت إﻟﻪ‬‫و ﺗﻮﺟﻪ ﺳﻠﻄﺎن ﻋﺼﺮ روﺣﻨﺎ ﻟﻪ ﻓﺪاه«‪.‬‬‫ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﺳﺮآﻏﺎز‬‫ﺑﺴﻢ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺮﺣﯿﻢ اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺟﻌﻠﻨـﺎ ﻣﻦ اﻟﻤﺘﻤـّﺴ ﮑﯿﻦ ﺑـﺎﻟﻘﺮآن اﻟﻤﺠﯿـﺪ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة‪ ،‬و أّﯾـﺪﻧﺎ ﻟـﺪﻣﻎ رءوس أﻫﻞ اﻟﺒﺎﻃﻞ‬‫ﺑﺎﻟّﺪﻻﺋﻞ اﻟﻤﻔﺤﻤﮥ و اﻟﺤﺠﺞ اﻟﻘﺎﻫﺮة‪ .‬و اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم ﻋﻠﯽ ﺳّﯿﺪﻧﺎ أﺑﯽ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻤﺒﻌﻮث ﺑﺎﻵﯾﺎت اﻟﻮاﺿﺤﮥ‪ ،‬و اﻟﺒّﯿﻨﺎت اﻟّﻈﺎﻫﺮة‪ ،‬و‬‫اﻟﻤﺮﺳـﻞ ﺑﺎﻟﻤﻌـﺎﺟﺰ اﻟﻤﻌﺠﺒـﮥ و اﻟﺨﺮاﺋـﺞ اﻟﺒـﺎﻫﺮة‪ ،‬و ﻋﻠﯽ آﻟﻪ اﻟّﻄـّﯿ ﺒﯿﻦ اﻟّﻄـ ﺎﻫﺮﯾﻦ اﻟﻤﻨّﻮﻫﯿﻦ اﻟﻤﺸـّﺒﻬﯿﻦ ﺑـﺎﻟّﻨﺠﻮم اﻟّﺰاﻫﺮة اﻟﻬـﺎدﯾﻦ اﻟﻤﻬـﺪّﯾﯿﻦ‬‫اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﺮﺷﺪﯾﻦ ﻷﻫﻞ اﻟّﺮﻗﯿﻊ و اﻟّﺴﺎﻫﺮة‪.‬‬‫أﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﻬـﺬا ﻫﻮ اﻟﺠﺰء اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻣﻦ اﻟﻤﺠّﻠـﺪ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻋﺸـﺮ ﻣﻦ ﻣﺠّﻠـﺪات اﻟﻤﻨﻬﺞ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻟﮑﺘﺎﺑﯽ اﻟﻤﺴـّﻤﯽ ب »ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ‬‫اﻻﻃﻬﺎر« ﻗـﺪ ﻧﻘﻀﺖ ﻓﯿﻪ ﮐﻼم »ﺻﺎﺣﺐ اﻟﺘﺤﻔـﮥ« اﻟّـﺬي ﻟّﻔﻘﻪ ﻹﻧﮑﺎر دﻻﻟـﮥ ﺣـﺪﯾﺚ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﻋﻠﯽ اﻻﻣﺎﻣـﮥ‪ ،‬و ﺑّﯿﻨﺖ ﻓﯿﻪ ﺳـﻘﻢ ﮐﻠﻤﺎﺗﻪ و ﻓﺴﺎد‬‫ﺟﻤﻼﺗﻪ اﻟﻠّﺎﺗﯽ ﺗﻔّﻮه ﺑﻬﺎ ﻟﺠﺤﺪ ﺣﻘﻮق أﻫﻞ اﻟّﺰﻋﺎﻣﮥ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟّﺘﻮﻓﯿﻖ ﺑﺎﻟّﻨﺼـﺮة و اﻟﮑﺮاﻣﮥ و ﻣﻦ ﻋﻨﺪه اﻟّﺜﺒﺎت ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ و اﻻﺳﺘﻘﺎﻣﮥ‪ .‬و ﻫﺎ‬‫أﻧﺎ أﻗﻮل و ﺑﺤﻮل اﻟﱠﻠﻪ و ﻗّﻮﺗﻪ أﺳﻄﻮ و أﺻﻮل‪:‬‬‫ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ از إﻓﺤﺎم و إﻟﺰام ﻣﻌﺎﻧﺪﯾﻦ ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻓﺮاغ دﺳﺖ داد‪ ،‬و ﮐﻤﺎل ﺗﻮاﺗﺮ و ﻗﻄﻌّﯿﺖ آن ﺑﺮ ﻣﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد ﭘﺎ ﻧﻬﺎد؛‬‫ﻣﻨﺎﺳﺐ آﻣﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﻘﺾ ﮐﻼم ﻣﻬﺎﻧﺖ اﻧﻀﻤﺎم ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺟﻤﻠﮥ ﺟﻤﻠﮥ ﺗﻮّﺟﻪ ﻧﻤﺎﯾﻢ و ﺑﺠﻮاب ﻫﻔﻮات آن ﻣﺠﺎدل ﺑﺪﯾﻊ اﻟّﺴﻤﺎت ﭘﺮداﺧﺘﻪ‪ ،‬ﺣّﻆ‬‫واﻓﯽ از اﺣﻘﺎق ﺣّﻖ ﻧﺼﯿﺢ و اﺧﻤﺎل ﺑﺎﻃﻞ ﻓﻀﯿﺢ رﺑﺎﯾﻢ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪2 :‬‬‫رواﯾﺖ ﮐﺮدن ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬را از ﻃﺮﯾﻖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﻤﻨﻈﻮر ﺗﻤﻬﯿﺪ رد ﺑﺮ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ دوازدﻫﻢ‪ -‬رواﯾﺖ‬‫زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻋﻦ اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪] :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ .‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻮه ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ ﻣﺆﻟﻒ در رد ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫أﻗـﻮل‪ :‬ﻣﺨـﺎﻃﺐ ﺑـﺎ إﻧﺼـﺎف در اﯾﺮاد اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑـﺎرع اﻷوﺻـﺎف ﻣﺮﺗﮑﺐ أﻧﻮاع اﺳـﻔﺎف و إﺟﺤـﺎف و ﻣﺼـﺪر أﻗﺴـﺎم زﯾﻎ و اﻋﺘﺴـﺎف‬‫ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬و وﺟﻮه ﺗﻘﺼـﯿﺮ و ﺗﺒﺘﯿﺮ و ﻣﺆاﺧـﺬه و دار و ﮔﯿﺮ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻧﺤﺮﯾﺮ در ذﮐﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ أﺛﯿﺮ؛ اﮔﺮ ﭼﻪ در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﺑﻌﻮن اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻘﺪﯾﺮ‬‫إﺟﻤﺎﻻ ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪه‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻨﺠﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﺑﻌﻀﯽ از آن ﺗﻔﺼﯿﻼ ﺗﻨﺒﯿﻪ ﮐﺮده ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 30‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬در ﻋﺪم اﻧﺤﺼﺎر رواﯾﺖ اﺑﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﯿﮏ راوي )زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ( و ذﮐﺮ ﻧﺎم دﯾﮕﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﻪ آﻧﺮا رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﻧﺎم ﻋﻠﻤﺎء أﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﮐﻪ‬‫رواﯾﺖ ﺻﺤﺎﺑﻪ را ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬‫أول آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺨـﺎﻃﺐ رواﯾﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺻـﺮف ﺑﺰﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻨﺴﻮب ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺣـﺎل آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻨﯿﻒ را ﺑﺴـﯿﺎري از‬‫ﺻﺤﺎﺑﻪ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻪ أﻓﻀﻞ أﺻـﺤﺎب و رأس و رﺋﯿﺲ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ اﻷﻃﯿـﺎب ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬و رواﯾﺖ آن ﺟﻨـﺎب را ﺑﺴـﯿﺎري از أﻓـﺎﺧﻢ أﺣﺒـﺎر و أﻋﺎﻇﻢ ﮐﺒﺎر أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧـﺪ؛ ﻣﺜﻞ‪ :‬إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ‬‫اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺤﻨﻈﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،([1] 238‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ اﻟّﻨﺒﯿﻞ اﻟّﺸـ ﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(287‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺨﺎﻟﻖ اﻟﺒّﺰار )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(292‬و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ اﻟّﻄﺒﺮي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(310‬و أﺑﻮ ﺑﺸـﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد‬‫اﻟّﺪوﻻﺑﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(320‬و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﻟﻤﺤﺎﻣﻠﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(330‬و أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ ،(332‬و أﺑـﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑـﻦ ﻋﻤﺮ ﺑـﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟّﺘﻤﯿﻤﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ اﻟﺠﻌـﺎﺑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(355‬و ﺷـﻤﺲ اﻟـّﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‬‫اﻟّﺴﺨﺎوي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﺟﻼل اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﮐﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻧﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي )ﺳﻨﻪ‬‫‪ ،(911‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ اﻟّﺸﻬﯿﺮ ﺑﺎﻟﻤّﺘﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(975‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1047‬ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘﺎدري‪ ،‬و ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻘﻨﺪوزي‪ ،‬ﮐﻤﺎ ]‪ [1‬ﺗﺎرﯾﺨﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ازﯾﻦ ﭘﺲ ﺑﻌﺪ از ﻫﺮ اﺳـﻤﯽ ﺑﯿﻦ اﻟﻬﻼﻟﯿﻦ ﮔﺬارده‬‫ﺷﺪه‪ ،‬ﺳﺎل درﮔﺬﺷﺖ ﻧﺎﻣﺒﺮدﮔﺎﻧﺴﺖ )م(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪3 :‬‬‫درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠـﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺟﻨـﺎب اﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم‪ .‬و رواﯾﺖ آن ﺟﻨـﺎب را ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨـﺪوزي در »ﯾﻨـﺎﺑﯿﻊ‬‫اﻟﻤﻮّدة« آورده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣﻀﯽ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﺳﻠﻤﺎن‪ ،‬و رواﯾﺖ آن ﺟﻨﺎب را ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« إﺛﺒﺎت ﻧﻤﻮده‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﻀـﺮت اﺑﻮ ذر اﻟﻐﻔـﺎري ﻋﻠﯿﻪ رﺿﻮان اﻟﻤﻨﻌﻢ اﻟﺒﺎري‪ .‬و رواﯾﺖ آن ﺟﻨﺎب را ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﺳﻮرة ﻟا ّﺘﺮﻣـﺬي‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ .(279‬و أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(332‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺎﺻـﻤﯽ‪ ،‬و إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ‬‫ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﺪﻣﺸـﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(774‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﻧﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي )ﺳﻨﻪ‬‫‪ ،(911‬و أﺣﻤـﺪ ﺑـﻦ اﻟﻔﻀـﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑـﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (1047‬و ﺳــﻠﯿﻤﺎن ﺑـﻦ اﺑﺮاﻫﯿـﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ؛ در ﮐﺘـﺐ ﺧـﻮﯾﺶ اﺧﺮاج و ادراج‬‫ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﻠﻒ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﻀﺮت اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ .‬و رواﯾﺖ آن ﺑﺰرﮔﻮار را ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻘﻨﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮده‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪري‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ اﯾﺸﺎن را ﺣّﻔﺎظ ﮐﺮام و ﻧّﻘﺎد أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ؛ ﻣﺜﻞ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺳﻠﯿﻤﺎن اﻟﻌﺮزﻣﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (145‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﻣﻬﺮان اﻷﻋﻤﺶ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(148‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق ﺑﻦ ﯾﺴﺎر اﻟﻤﺪﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(151‬و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‬‫ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺴـﻌﻮدي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(160‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﮥ ﺑﻦ ﻣﺼـﺮف اﻟﯿﺎﻣﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(167‬و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻧﻤﯿﺮ اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(199‬و ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﻟﻌﻘﺪي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(204‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻣﻨﯿﻊ اﻟﺰﻫﺮي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(130‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪،(441‬‬‫و ﻋّﺒﺎد ﺑﻦ ﯾﻌﻘﻮب اﻟﺮواﺟﻨﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(150‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻌّﻮام اﻟّﺮﯾﺎﺣﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(276‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﺳﻮرة ﻟا ﺘﺮﻣﺬي‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(279‬و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸـﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(290‬و أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ اﻟﺘﻤﯿﻤﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(207‬و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ اﻟّﻄﺒﺮي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(310‬و أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 31‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪4 :‬‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﻐﻮي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(317‬و أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (333‬و أﺑﻮ اﻟﻘـﺎﺳﻢ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ‬‫اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(360‬و أﺑﻮ ﻃﺎﻫﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﻤﺨﻠﺺ اﻟّﺬﻫﺒﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(393‬و أﺑﻮ إﺳـﺤﺎق أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(427‬و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻﻔﻬﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(430‬و أﺑﻮ ﻏﺎﻟﺐ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻬﻞ اﻟّﻨﺤﻮي )ﺳﻨﻪ ‪ (463‬و أﺑﻮ ﻋﻤﺮ‬‫ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﻨﻤﺮي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(463‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻐﻨﺪﺟﺎﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(467‬و أﺑـﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺑﻦ اﻟﻄﯿﺐ اﻟﺠﻼـﺑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(483‬و أﺑـﻮ اﻟﻤﻈﻔﺮ ﻣﻨﺼـﻮر ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟّﺴـ ﻤﻌﺎﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(489‬و أﺑﻮ اﻟﺒﺮﮐـﺎت ﻋﺒـﺪ اﻟﻮّﻫـ ﺎب ﺑﻦ اﻟﻤﺒـﺎرك‬‫اﻷﻧﻤﺎﻃﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(538‬و ﻓﺨﺮ اﻟـّﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟّﺮازي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(606‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد اﻟﺠﻨﺎﺑﺬي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ‬‫اﻷﺧﻀﺮ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(611‬و أﺑﻮ اﻟﻔﺘﺢ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻷﺑﯿﻮردي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(667‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻄﺒﺮي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(694‬و اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫اﻟﺤﺴﯿﻨﯽ اﻟﻘّﻤﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟّﻨﻈﺎم اﻷﻋﺮج‪ ،‬و اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﻤﻮﺋﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(722‬و أﺑﻮ اﻟﺤﺠﺎج ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟﻤّﺰي )ﺳﻨﻪ‬‫‪ ،(742‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟّﺰرﻧﺪي )ﺳـﻨﮥ ﺑﻀﻊ و ﺧﻤﺴـﯿﻦ و ﺳﺒﻊ ﻣﺎﺋﮥ(‪ ،‬و إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻟّﺪﻣﺸﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(774‬و ﺳّﯿﺪ ﻋﻠﯽ‬‫ﺑﻦ ﺷـﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(786‬و ﺷـﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﺟﻼل اﻟـّﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫ﮐﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﺷـﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻘﺴﻄﻼﻧﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(923‬و ﻋﺒﺪ اﻟﻮّﻫﺎب ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﺨﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(932‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺳـﻠﻄﺎن ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻬﺮوي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﻘﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1014‬و اﺣﻤﺪ‬‫ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1047‬و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘـﺎدري‪ ،‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ ﻟا ّﺰرﻗﺎﻧﯽ‬‫اﻟﻤﺎﻟﮑﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1122‬و ﻣﯿﺮزا ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن اﻟﺤﺎرﺛﯽ اﻟﺒﺪﺧﺸـﯽ‪ ،‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﻟﯿﻤﺎﻧﯽ اﻟّﺼﻨﻌﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1182‬و ﺷﯿﺦ‬‫ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨﺪوزي‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﺳﺒﻘﺖ رواﯾﺎت ﻫﺆﻻء ﻓﯿﻤﺎ ﻣﻀﯽ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﻧﺼﺎري؛ و ﺣـﺪﯾﺚ اﯾﺸﺎن را ﻧﯿﺰ أﺟّﻠﻪ ﺣّﻔﺎظ و أﮐﺎﺑﺮ أﯾﻘﺎظ رواﯾﺖ و إﺛﺒﺎت ﮐﺮدهاﻧﺪ؛ ﻣﺜﻞ‪ :‬أﺑﻮ‬‫ﺑﮑﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻌﺒﺴﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪5 :‬‬‫اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﮥ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(235‬و ﻧﺼـﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟﮑﻮﻓﯽ اﻟﻮّﺷﺎء )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(248‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﺳﻮرة اﻟّﺘﺮﻣﺬي )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ ،(279‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﮑﯿﻢ اﻟّﺘﺮﻣﺬي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(285‬و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺷـﻌﯿﺐ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ ]‪ ،[1‬و أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺳﻌﯿـﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻋﻘﺪة )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(332‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ داود اﻟﺒﻐـﺪادي‪ ،‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻟا ﺨﻄﯿﺐ‬‫اﻟﺒﻐﺪادي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(463‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد اﻟﻔّﺮاء اﻟﺒﻐﻮي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(516‬و ﻣﺒﺎرك ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ ،(606‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟّﺘﺒﺮﯾﺰي‪ ،‬و أﺑﻮ اﻟﺤّﺠﺎج ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﻤّﺰي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(742‬و اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟّﻄﯿﺒﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(743‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻈّﻔﺮ اﻟﺨﻠﺨﺎﻟﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(745‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟّﺰرﻧﺪي )ﺳـﻨﮥ ﺑﻀﻊ و ‪ ،(750‬و إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ‬‫اﻟّﺪﻣﺸﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(745‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺤﺎﻓﻈﯽ اﻟﺒﺨﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ :(822‬و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷـﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺪوﻟﺖآﺑﺎدي‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(849‬و ﺷـﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺴﺨﺎوي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ اﻟّﺴـ ﯿﻮﻃﯽ )ﺳﻨﻪ‬‫‪ ،(911‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺳﻠﻄﺎن ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻬﺮوي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﻘﺎري )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1014‬و أﺣﻤﺪ‬‫ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1047‬و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺨﻔﺎﺟﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1069‬و ﺣﺴﺎم اﻟـﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺑﺎﯾﺰﯾﺪ اﻟّﺴـ ﻬﺎر ﻧﻔﻮري‪ ،‬و ﻣﺮزا ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن اﻟﺤﺎرﺛﯽ اﻟﺒﺪﺧﺸـﯽ‪ ،‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻠﮑﻬﻨﻮي )‪ ،(1225‬و ﻣﯿﺮزا ﺣﺴﻦ‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﺤـﺪث ﻟﮑﻬﻨﻮي‪ ،‬و ﺷـﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ‪ ،‬و ﻣﻮﻟﻮي ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ‪ .‬و ﻗﺪ رأﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳـﺒﻖ ﻧﺼﻮص ﻫﺆﻻء‬‫اﻟﻘﻮم‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 32‬از ‪285‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ اﻟﻬﯿﺜﻢ اﻟﺘﯿﻬـﺎن؛ و رواﯾﺖ اﯾﺸـﺎن را أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ‪ ،‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ‬‫اﻟﺴﺨﺎوي‪ ،‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ]‪ [1‬ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن در ﺑﺎب ﺛﺎﻧﯽ آورده‪:‬‬‫ﯾﺎ أﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! اﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ ان أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ن ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ .‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ 12) .‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪6 :‬‬‫اﻟﺴﻤﻬﻮدي‪ ،‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ‪ ،‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ؛ اﺧﺮاج و إﺛﺒﺎت ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﺮﻓﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ راﻓﻊ‪ ،‬ﻣﻮﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ؛ و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﻤﺎء ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ‬‫ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ اﻟﯿﻤﺎن؛ و رواﯾﺖ اﯾﺸﺎن را ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﺬﯾﻔـﮥ ﺑﻦ أﺳـﯿﺪ اﻟﻐﻔـﺎري؛ و ﺣـﺪﯾﺚ اﯾﺸـﺎن را أﮐﺎﺑﺮ ﺛﻘﺎت و أﻋﺎﻇﻢ أﺛﺒﺎت ﻣﺜﻞ‪ :‬ﻧﺼـﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺠﻬﻀـﻤﯽ )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ ،(250‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﺳﻮرة اﻟّﺘﺮﻣﺬي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(279‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﮑﯿﻢ اﻟّﺘﺮﻣﺬي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(285‬و أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(332‬و أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(360‬و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ ،(430‬و أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﺪﻣﺸـﻘﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(571‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻻﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺄﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ‬‫اﻟﻤﺪﯾﻨﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(581‬و أﺑﻮ اﻟﻔﺘﻮح أﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﻌﺠﻠﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(600‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(630‬و‬‫ﺿﯿﺎء اﻟّﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ اﻟﻤﻘّﺪﺳـﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(643‬و إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺆّﯾﺪ اﻟﺤﻤﻮي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(722‬و إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ‬‫ﮐﺜﯿﺮ اﻟﺪﻣﺸـﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(774‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺤﻤﻮد اﻟﺤﺎﻓـﻆ اﻟﺒﺨﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(822‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ ،(902‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟـّﺴ ﻤﻬﻮدي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻋﻄﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺸـ ﯿﺮازي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1000‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1047‬و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘﺎدري‪ ،‬و ﻣﯿﺮزا ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن اﻟﺒﺪﺧﺸـﯽ‪ ،‬و ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺻﺪر ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ؛ إﺛﺒﺎت و اﺧﺮاج ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺛﺒﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﻣﻀﯽ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺧﺰﯾﻤـﮥ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ذو اﻟﺸـﻬﺎدﺗﯿﻦ و ﺣـﺪﯾﺚ اﯾﺸﺎن را أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ‬‫ﻋﻘﺪه )ﺳﻨﻪ ‪ ،(333‬و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴﺨﺎوي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪7 :‬‬‫)ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1047‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن اﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ؛ آوردهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ؛ و ﺣﺪﯾﺚ او را رﮐﯿﻦ ﺑﻦ اﻟﺮﺑﯿﻊ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﻠﮥ اﻟﻔﺰاري )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(131‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق ﺑﻦ ﯾﺴﺎر اﻟﻤﺪﻧﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(151‬و ﺷـﺮﯾﮏ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻘﺎﺿﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(177‬و أﺑﻮ أﺣﻤـﺪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺰﺑﯿﺮي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(203‬و أﺳﻮد اﺑﻦ ﻋـﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﺑﻦ‬‫ﺷﺎذان اﻟّﺸﺎﻣﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(208‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸـ ﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(241‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﺒﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ اﻟﮑﺸـﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(249‬و أﺣﻤﺪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ اﻟّﻨﺒﯿﻞ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(287‬و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(290‬و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ‬‫ﯾﺰﯾﺪ اﻟّﻄﺒﺮي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(310‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﻧﺒﺎري )ﺳﻨﻪ ‪ ،(328‬و أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ )ﺳﻨﻪ‬‫‪ ،(360‬و أﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﮥ اﻷزﻫﺮي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(370‬و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﮕﻨﺠﯽ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(658‬و‬‫ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن اﻟﻬﯿﺘﻤﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(807‬و ﺷـﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﺟﻼل اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻧﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺳﻠﻄﺎن ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻬﺮوي‬‫اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﻘﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1014‬و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮؤوف اﺑﻦ ﺗﺎج اﻟﻌﺎرﻓﯿﻦ اﻟﻤﻨﺎوي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1031‬و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ ،(1047‬و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘـﺎدري‪ ،‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻌﺰﯾﺰي )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(1070‬و ﻣﺮزا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 33‬از ‪285‬‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤـﺪ ﺧﺎن اﻟﺤﺎرﺛﯽ اﻟﺒﺪﺧﺸـﯽ‪ ،‬و ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨـﺪوزي‪ ،‬و ﺣﺴﻦ اﻟﺰﻣﺎن اﻟﻤﻌﺎﺻـﺮ؛ رواﯾﺖ ﻧﻤﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﺗﺤّﻘﻖ ﻓﯿﻤﺎ ﻣﻀﯽ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬اﺑـﻮ ﻫﺮﯾﺮه؛ و رواﯾﺖ او را أﺑـﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺨـﺎﻟﻖ اﻟـﺒّﺰاز )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(292‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‬‫اﻟّﺴﺨﺎوي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(902‬و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺴﻤﻬﻮدي )ﺳﻨﻪ ‪ ،(911‬و أﺣﻤﺪ‬‫ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(1047‬و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪8 :‬‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘﺎدري؛ آوردهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﻠﻒ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺣﻨﻄﺐ؛ و ﺣﺪﯾﺚ او را أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(360‬و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(630‬و ﺟﻼل اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ اﻟّﺴـ ﯿﻮﻃﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(911‬رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻣﻀﯽ ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺟﺒﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻄﻌﻢ؛ و ﺣـﺪﯾﺚ او را أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ ،(430‬و ﺳـّﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ‬‫اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ ،(786‬و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ؛ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ؛ ﮐﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺑﺮاء ﺑﻦ ﻋـﺎزب؛ و ﺣـﺪﯾﺚ او را ﺣﺎﻓـﻆ ﺟﻠﯿـﻞ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ اﺧﺮاج ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﮐﻤـﺎ ﻋﻠﻤﺖ‬‫ﺳﺎ ﺑ ﻘﺎ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ؛ و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻﻔﻬﺎﻧﯽ رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣﻀﯽ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻃﻠﺤـﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺘﯿﻤﯽ؛ و ﺣـﺪﯾﺚ او را ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨـﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮده‪،‬‬‫ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف؛ و ﺣـﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨـﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« إﺛﺒﺎت ﻧﻤﻮده‪،‬‬‫ﮐﻤﺎ ﻋﺮﻓﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« إﺛﺒﺎت ﻧﻤﻮده‪،‬‬‫ﮐﻤﺎ ﺳﻠﻒ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠـﻪ اﺳـﺖ‪ :‬ﻋﻤﺮو ﺑـﻦ اﻟﻌـﺎص؛ و ﺣـﺪﯾﺚ او را أﺑـﻮ اﻟﻤﺆّﯾـﺪ ﻣﻮﻓّـﻖ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﻤّﮑﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺄﺧﻄﺐ ﺧـﻮارزم در »ﮐﺘـﺎب‬‫اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« آورده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﺮﻓﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﻣﻀﯽ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳﻬﻞ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ اﻻﻧﺼﺎري؛ و ﺣﺪﯾﺚ او را أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤﺪ اﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ‪ ،‬و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي‪ ،‬و ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي‪ ،‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ‪ ،‬و ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‬‫اﻟﺒﻠﺨﯽ آوردهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﻠﻒ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪9 :‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻋﺪي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ أﻋﻼم ﺳّﻨﯿﻪ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﺮﻓﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻋﻘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﻤﺎي ﺳّﻨﯿﻪ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ أﯾﻮب اﻻﻧﺼﺎري‪ .‬و ﻣﺨﺮج ﺣﺪﯾﺚ او ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ أﺧﺒﺎر أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ ﺷﺮﯾﺢ ﺧﺰاﻋﯽ‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ اﺟّﻠﻪ ﺳّﻨﯿﻪ آوردهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣﻀﯽ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ ﻗﺪاﻣﮥ اﻻﻧﺼﺎري‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ أﺧﺒﺎر أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬أﺑﻮ ﻟﯿﻠﯽ اﻻﻧﺼﺎري‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ أﮐﺎﺑﺮ ﺳّﻨﯿﻪ رواﯾﺖ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﻠﻒ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 34‬از ‪285‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺿﻤﯿﺮة اﻻﺳﻠﻤﯽ‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را ﻫﻤﯿﻦ أﻓﺎﺧﻢ أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ اﺧﺮاج ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻇﻬﺮ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ ﺑﻦ ﺿﻤﺮه‪ .‬و ﺣﺪﯾﺚ او را أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤﺪ اﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ‪ ،‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻻﺻـﺒﻬﺎﻧﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺄﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ اﻟﻔﺘﻮح أﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﺧﻠﻒ اﻟﻌﺠﻠﯽ اﻻﺻﻔﻬﺎﻧﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ اﻷـﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري‪ ،‬و أﺑﻮ اﻟﻔﻀـﻞ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻟﻌﺴـﻘﻼﻧﯽ و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي‪ ،‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي‪ ،‬و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤﮑﯽ‪ ،‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ‬‫اﻟﻘﻨﺪوزي؛ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫و ﻋﻼـوه ﺑﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ‪ ،‬از ﺻـﺤﺎﺑﯿﺎت ﻧﯿﺰ رواﯾﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ رﺳـﯿﺪه‪ ،‬و ﺟﻤﻌﯽ از أﺟﻠﻪ أﻋﻼم و أﻣﺎﺛﻞ ﻓﺨﺎم ﺳـﻨﯿﻪ ﺑﺎﺧﺮاج و ادراج آن در‬‫ﮐﺘﺐ دﯾﻨﯿﻪ ﺧﻮد ﺑﻬﺮهور ﮔﺮدﯾﺪه‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪10 :‬‬‫ﭘﺲ از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﮐﺒﺮي ﺟﻨـﺎب ﻓﺎﻃﻤـﮥ اﻟﺰﻫﺮاء ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟّﺴـ ﻼم‪ .‬و ﺣـﺪﯾﺚ آن ﺟﻨﺎب را ﺷـﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ‬‫اﻟﻘﻨﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« آورده‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺟﻨﺎب أم ﺳـﻠﻤﻪ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ‪ .‬و ﺣـﺪﯾﺚ آن ﻣﺨـّﺪره را أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ‬‫اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺪارﻗﻄﻨﯽ‪ ،‬و ﺷـﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺴﺨﺎوي‪ ،‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي‪،‬‬‫و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤﮑﯽ‪ ،‬و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺸﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘﺎدري رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺣﻀـﺮت أم ﻫـﺎﻧﯽ ﺧﻮاﻫﺮ ﻣﺤﺘﺮﻣﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬و ﺣـﺪﯾﺚ آن ﺟﻨﺎب را أﺑﻮ اﻟﻌّﺒﺎس أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓﯽ‪ ،‬و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي‪ ،‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي‪ ،‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ‬‫اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫و ازﯾﻦ ﺑﯿﺎن واﺿﺢ اﻟﺒﺮﻫﺎن ﺑﺮ ﺗﻮ واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ رواة اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ از ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎت ﺳﯽ و ﭼﻬﺎر ﻧﻔﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ‬‫ﻣﺜﻞ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﯿﻒ را ﮐﻪ از ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮام ﻣﺮوي و ﻣﺄﺛﻮر و ﻣﻨﻘﻮل و ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺻـﺮف رواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ واﻧﻤﻮدن؛‬‫ﭼﻘﺪر ﺧﻮن )ﺧﻮب( اﻧﺼﺎف ﻓﺮﻣﻮدن اﺳﺖ!‪.‬‬‫و ﻣﺘﻮﻫﻢ ﻧﺸﻮد ﮐﻪ ﺷﺎﯾـﺪ آوردن ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑﺮواﯾﺖ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ أﻫﻞ ﺣﻖ در ﻣﻌﺮض اﺣﺘﺠﺎج اﯾﻦ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺑﺮواﯾﺖ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ آورده و ﻃﺮﯾـﻖ إﻟﺰام ﺧﺼـﺎم ﺑﻬﻤﯿﻦ رواﯾﺖ ﺳﭙﺮدهاﻧـﺪ؛ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﺮ أدﻧﯽ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﮐﺘﺐ أﻫـﻞ ﺣﻖ‬‫واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را در ﻣﻘﺎم اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺮ أﻫﻞ ﺧﻼف و ﻧﻘﻞ از ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر اﯾﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﭘﺮ اﻋﺘﺴﺎف‬‫ﻧﯿﺰ ﺑﻄﺮق ﻣﺘﻨّﻮﻋﻪ و أﺳﺎﻧﯿـﺪ ﻣﺘﻌـﺪده ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧـﺪ و ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺮ ﻧﻘـﻞ رواﯾﺖ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ اﮐﺘﻔـﺎ ﻧﻨﻤﻮده؛ ﮐﻤـﺎ ﻻـ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﻻﺣﻆ‬‫ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻤﺪة« ﻻﺑﻦ ﺑﻄﺮﯾﻖ‪ ،‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﮐﺘﺎب »ﻏﺎﯾﮥ اﻟﻤﺮام« ﻟﻠﺴّﯿﺪ ﻫﺎﺷﻢ اﻟﺒﺤﺮاﻧﯽ‪ ،‬رّوح اﻟﱠﻠﻪ روﺣﻪ‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺜﺮت ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ و ﻣﺮوي ﺑﻮدن آن از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺜﯿﺮﯾﻦ ﺑﺤّﺪي رﺳﯿﺪه ﮐﻪ أﮐﺎﺑﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ؛ ﺧﻮد‬‫اﻋﺘﺮاف ﺑﺂن دارﻧﺪ و ﻋﺒﺎرات‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪11 :‬‬‫ﺷّﺘﯽ ﺑﺮاي اﻇﻬﺎر اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺟﻤﯿﻞ ﺑﺮ أﻟﺴﻨﻪ أﻗﻼم ﺧﻮد ﻣﯽآرﻧﺪ‪.‬‬‫ﺗﺮﻣﺬي در »ﺻـﺤﯿﺢ« ﺧﻮد‪ ،‬ﺑﻌﺪ رواﯾﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ از ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺼﺎري؛ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ اﻟﺒﺎب‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ذّر و أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ و‬‫زﯾﺪ ﺑﻦ ارﻗﻢ و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﻋﺪﯾﺪه اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮواﯾﺖ أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ ﺧﺪري و زﯾﺪ ﺑﻦ‬‫أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ اﻟﺒﺎب‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ اﺳـﯿﺪ و ﺧﺰﯾﻤﮥ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ و ﺳـﻬﻞ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ و ﺿـﻤﯿﺮة و ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ و ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 35‬از ‪285‬‬‫ﻋﻮف و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﻋﺪّي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ و ﻋﻘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و أﺑﯽ ذّر و أﺑﯽ راﻓﻊ و أﺑﯽ ﺷـﺮﯾﺢ‬‫اﻟﺨﺰاﻋﯽ و أﺑﯽ ﻗﺪاﻣﮥ اﻷﻧﺼﺎري و أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة و أﺑﯽ اﻟﻬﯿﺜﻢ ﺑﻦ اﻟﺘﯿﻬﺎن و رﺟﺎل ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ و أّم ﺳـﻠﻤﻪ و أّم ﻫﺎﻧﯽ اﺑﻨﮥ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻟا ﺼّﺤﺎﺑّﯿﮥ‬‫رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ‪ .‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﺑﺘﻔﺼﯿﻞ رواﯾﺎت اﯾﻦ اﺻﺤﺎب را ذﮐﺮ ﮐﺮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ اﻟﺠﺰء اﻷّول ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟﻤﺠّﻠﺪ‪.‬‬‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺴﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﻃﺮق ﻋﺪﯾﺪه اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ و ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ ﻣﺆّﯾﺪات آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ اﻟﺒﺎب‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺎدة‬‫ﻋﻠﯽ ﻋﺸﺮﯾﻦ ﻣﻦ اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ‪ .‬و ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﺘﻔﺼﯿﻞ رواﯾﺎت ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻣﺸﺎر إﻟﯿﻬﻢ آورده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ ﺑﺎ آن ﻫﻤﻪ ﺗﻌّﺼﺐ و ﺗﺸـّﺪد ﺧﻮد در »ﺻﻮاﻋﻖ ﻣﺤﺮﻗﻪ« در ﻓﺼﻞ آﯾﺎت وارده در ﺷﺄن اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم در ﺗﺤﺖ‬‫آﯾﻪ ]ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫[ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﻋﺪﯾﺪه اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻋﻠﻢ أّن ﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺬﻟﮏ ﻃﺮﻗﺎ ﮐﺜﯿﺮة وردت ﻋﻦ ﻧّﯿﻒ و ﻋﺸﺮﯾﻦ ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎ‪،‬‬‫و ﻣّﺮ ﻟﻪ ﻃﺮق ﻣﺒﺴﻮﻃﮥ ﻓﯽ ﺣﺎدي ﻋﺸﺮ اﻟّﺸﺒﻪ‪ .‬و ﻓﯽ ﺑﻌﺾ ﺗﻠﮏ اﻟّﻄﺮق أﻧّﻪ ﻗﺎل ذﻟﮏ ﺑﺤّﺠﮥ اﻟﻮداع ﺑﻌﺮﻓﮥ‪ .‬و ﻓﯽ أﺧﺮي أﻧّﻪ ﻗﺎﻟﻪ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻓﯽ‬‫ﻣﺮﺿﻪ‪ ،‬و ﻗـﺪ اﻣﺘﻸـت اﻟﺤﺠﺮة ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ‪ .‬و ﻓﯽ أﺧﺮي أﻧّﻪ ﻗـﺎل ذﻟﮏ ﺑﻐـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ .‬و ﻓﯽ أﺧﺮي أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻟّﻤﺎ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﺑﻌـﺪ اﻧﺼـﺮاﻓﻪ ﻣﻦ‬‫اﻟّﻄـ ﺎﺋﻒ‪ ،‬ﮐﻤـﺎ ﻣّﺮ‪ .‬و ﻻـ ﺗﻨـﺎﻓﯽ إذ ﻻـ ﻣـﺎﻧﻊ ﻣﻦ أﻧّﻪ ﮐّﺮر ﻋﻠﯿﻬﻢ ذﻟـﮏ ﻓﯽ ﺗﻠـﮏ اﻟﻤﻮاﻃﻦ و ﻏﯿﺮﻫﻤـﺎ اﻫﺘﻤﺎﻣـﺎ ﺑﺸﺄن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﺰﯾﺰ و اﻟﻌﺘﺮة‬‫اﻟّﻄﺎﻫﺮة[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪12 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ﺗﺘّﻤﻪ ﮐﺘـﺎب ﮐﻪ در آن ﺗﻠﺨﯿﺺ ﮐﺘـﺎب »ﻣﻨـﺎﻗﺐ أﻫـﻞ اﻟـﺒﯿﺖ‪ -‬ﻟﻠّﺴـ ﺨﺎوي« ﺑﻌﻤـﻞ آورده‪ ،‬ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق‬‫ﻋﺪﯾﺪه ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮة ﻋﻦ ﺑﻀﻊ و ﻋﺸﺮﯾﻦ ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎ ﻻ ﺣﺎﺟﮥ ﻟﻨﺎ ﺑﺒﺴﻄﻬﺎ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬اﻋﺘﺮاض ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺮ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﮐﻪ ﭼﺮا ﯾﮑﯽ از ﺳﯿﺎﻗﻬﺎي ﻣﺒﺴﻮط رواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ را ﻧﯿﺎورده‪ ،‬و ذﮐﺮ ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻌﻀﯽ از آن ﺳﯿﺎﻗﻬﺎ را‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﺨـﺎﻃﺐ و اﻻـ ﻫﻤﻢ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺻـﺮف ﺑﺮواﯾﺖ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ذﮐﺮ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﮐﺎش ﺑﺴـﯿﺎﻗﯽ ﻣﺒﺴﻮط آن را‬‫ﻣﯽآورد‪ ،‬و راه ﮐﻤﺎل ﮐﺘﻤﺎن ﻓﻀﻞ ﺣﻀﺮات أﻣﻨﺎء اﻟﺮﺣﻤﻦ ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟﺴﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻤّﻨﺎن ﺑﺄﻗﺪام ﺟﻮر و اﻋﺘﺴﺎف ﻧﻤﯽﺳﭙﺮد‪ .‬ﭼﻪ‬‫از زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺎ وﺻﻒ اﺗّﺼﺎف او ﺑﻮﺻـﻤﺖ ﻧﺴﺐ و اﻧﺤﺮاف اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺴـﯿﺎﻗﺎت ﻣﺒﺴﻮﻃﻪ وارد ﮔﺮدﯾﺪه‪ ،‬و در آن ﺳـﯿﺎﻗﺎت‬‫ﺑﺴﯿﺎري از ﺟﻤﻼت ﻣﻔﯿﺪه و ﮐﻠﻤﺎت ﺳﺪﯾﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﺣﻘﺎق ﺣﻖ ﻣﺘﺤّﻘﻖ و إﺑﻄﺎل ﺑﺎﻃﻞ ﻣﻨﺰﻫﻖ ﺑﮑﺎر ﻣﯽﺧﻮرد‪.‬‬‫ﻟﮑﻦ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺴـﺒﺐ ﻗﻠّﺖ ﻋﺜﻮر و اّﻃﻼع‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﺑﻮﺟﻪ ﻋﺪول از ﺟﺎّده ﺻﻮاب واﺟﺐ اﻻﺗّﺒﺎع‪ ،‬آن را ﺗﺮك ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﻣﺎ در اﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﻌﻀﯽ‬‫از آن ﺳﯿﺎﻗﺎت را از ﺑﻌﻀﯽ ﮐﺘﺐ أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ وارد ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﯿﻢ‪.‬‬‫ﭘﺲ‪ ،‬از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﻧﺴﺎﺋﯽ ﺻﺎﺣﺐ »ﺧﺼﺎﺋﺺ« و ﺣﺎﮐﻢ ﺻﺎﺣﺐ »ﻣﺴـﺘﺪرك« آن را ﺑﺮواﯾﺖ ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬از أﺑﻮ‬‫اﻟّﻄﻔﯿﻞ‪ ،‬از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺷﻌﯿﺐ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺧﺼﺎﺋﺺ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻋﻮاﻧﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن‪.‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛـﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿـﻞ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ رﺟﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻦ ﺣﺠﮥ‬‫اﻟﻮداع و ﻧﺰل ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ؛ أﻣﺮ ﺑـﺪوﺣﺎت ﻓﻘﻤﻤﻦ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﮐﺄﻧّﯽ دﻋﯿﺖ ﻓﺄﺟﺒﺖ! و إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ؛ أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﻟﻢ ﻗﺎل‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻي‪ ،‬و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ .‬ﺛﻢ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ اﻟﻠّﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد‬‫ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬ﻓﻘﻠﺖ ﻟﺰﯾﺪ‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺘﻪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ و إﻧّﻪ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻓﯽ اﻟّﺪوﺣﺎت أﺣﺪ إﻟّﺎ رآه ﺑﻌﯿﻨﻪ و ﺳﻤﻌﻪ ﺑﺄذﻧﯿﻪ![‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 36‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪13 :‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺤﺎﮐﻢ اﻟﻨﯿﺴﺎﺑﻮرّي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺴﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ‪ :‬اﺑﻮ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﺗﻤﯿﻢ اﻟﺤﻨﻈﻠﯽ ﺑﺒﻐـﺪاد‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﻗﻼﺑـﮥ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺮﻗﺎﺷـﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد و‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﺑﺎﻟﻮﯾﻪ و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺒّﺰار؟؟؟ ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪:‬‬‫ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺣﻤﺎد‪ ،‬و ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﻧﺼﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻬﻞ اﻟﻨﻘﯿﻪ ﺑﺒﺨﺎري‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﺎﻓﻆ اﻟﺒﻐﺪادي‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺧﻠﻒ ﺑﻦ ﺳﺎﻟﻢ اﻟﻤﺨﺮﻣﯽ ﺛﻨﺎ‪.‬‬‫ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺣﻤﺎد‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﻋﻮاﻧـﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن اﻷﻋﻤﺶ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻤﺎ رﺟﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻣﻦ ﺣـّﺠ ﮥ اﻟﻮداع و ﻧﺰل ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ؛ أﻣﺮ ﺑﺪوﺣﺎت‪ ،‬ﻓﻘﻤﻤﻦ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺄﻧﯽ ﻗﺪ دﻋﯿﺖ ﻓﺄﺟﺒﺖ!‬‫إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ؛ أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵـﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ .‬ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ .‬ﺛﻢ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ‪ ،‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ‪ .‬اﻟﱠﻠﻬّﻢ‬‫وال ﻣﻦ واﻻه‪ ،‬و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪.‬‬‫و ذﮐﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﺑﻄﻮﻟﻪ‪ .‬ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷﺮط اﻟﺸﯿﺨﯿﻦ‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﺎه ﺑﻄﻮﻟﻪ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﺳﯿﺎق را ﺑﺎﺧﺘﻼف ﺑﻌﺾ اﻟﻔﺎظ‪ ،‬ﻃﺒﺮاﻧﯽ ﻧﯿﺰ رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣّﻠﺎ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫»ﮐـﺄﻧّﯽ ﻗـﺪ دﻋﯿﺖ ﻓـﺄﺟﺒﺖ! إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ؛ أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵـﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ‬‫ﻓﯿﻬﻤـﺎ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮص‪ ،‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻي‪ ،‬و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ .‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و‬‫ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪] :‬ﻃﺐ‪ .‬ك‪ .‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺪر ﻋﺎﻟﻢ در »ﻣﻌﺎرج اﻟﻌﻠﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ و اﻟﺤﺎﮐﻢ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠﻢ‪ :‬ﮐﺄﻧّﯽ ﻗﺪ دﻋﯿﺖ ﻓﺄﺟﺒﺖ؛‬‫و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ؛ أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ اﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪14 :‬‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻي‪ ،‬و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ .‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬اﻟﻠّﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﺣـﺎﮐﻢ ﻧﯿﺴـﺎﺑﻮري آن را ﺑﺮواﯾﺖ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿـﻞ‪ ،‬از أﺑﻮ اﻟّﻄﻔﯿـﻞ‪ ،‬از زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ آورده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در‬‫»ﻣﺴﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ﻋﺒﺎرت ﺳﺎﺑﻘﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺷﺎﻫﺪه‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ أﯾﻀﺎ ﺻـﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷـﺮﻃﻬﻤﺎ ﺣّﺪﺛﻨﺎه‪ :‬أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق‪ ،‬و دﻋﻠﺞ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﺴﺠﺰي‪ .‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﻧﺒﺎ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أّﯾﻮب‪ .‬ﺛﻨﺎ‪:‬‬‫اﻷرزق ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺣّﺴﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﮑﺮﻣﺎﻧﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠﮥ؛ اﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ زﯾﺪ‬‫ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺰل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻋﻨﺪ ﺳﻤﺮات ﺧﻤﺲ دوﺣﺎت ﻋﻈﺎم‪ ،‬ﻓﮑﻨﺲ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻣﺎ ﺗﺤﺖ اﻟّﺴـ ﻤﺮات‪ ،‬ﺛّﻢ راح رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻋﺸّﯿﮥ ﻓﺼﻠﯽ ﺛّﻢ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ‪ ،‬ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ذّﮐﺮ و وﻋﻆ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻣﺎ‬‫ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑـﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀـﻠّﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫـﺎ‪ ،‬و ﻫﻤـﺎ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫـﻞ ﺑﯿـﺘﯽ ﻋـﺘﺮﺗﯽ! ﺛﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤـﻮن أﻧّﯽ أوﻟﯽ‬‫ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ؟ ﺛﻼث ﻣّﺮات‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪.‬‬‫و ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮﯾﺪة اﻷﺳﻠﻤﯽ ﺻﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷﺮط اﻟﺸﯿﺨﯿﻦ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﻋﻼـﻣﻪ أﺑـﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟّﻄﯿﺐ اﻟﺠﻼـﺑﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ اﻟﻤﻐـﺎزﻟﯽ آن را رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 37‬از ‪285‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ آورده‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻌّﻠﺎف اﻟﺒّﺰاز اذﻧﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺴﻼم ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ اﻟﺒّﺰار‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺜﻤﺎن‪.‬‬‫ﻗﺎل ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﺮّزاق‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ ﺣﺎﺗﻢ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻬّﻠﺒﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻧﻮح ﺑﻦ ﻗﯿﺲ اﻟﺠﺬاﻣﯽ )اﻟﺤﺪاﺋﯽ ﻋﻤﺪة‪ .‬م(‪.‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ اﻣﺮأة زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ )ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ظ(‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﻗﺒﻞ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻦ ﻣّﮑﮥ ﻓﯽ ﺣﺠﮥ‬‫اﻟﻮداع ﺣّﺘﯽ ﻧﺰل ﺑﻐﺪﯾﺮ اﻟﺠﺤﻔﮥ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‪ .‬ﻓﺄﻣﺮ ﺑﺎﻟﺪوﺣﺎت‪ ،‬ﻓﻘﻢ ﻣﺎ ﺗﺤﺘﻬّﻦ ﻣﻦ ﺷﻮك‪ ،‬ﺛّﻢ ﻧﺎدي اﻟّﺼﻠﻮة ﺟﺎﻣﻌﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪15 :‬‬‫ﻓﺨﺮﺟﻨﺎ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯽ ﯾﻮم ﺷﺪﯾﺪ اﻟﺤّﺮ؛ إّن ﻣّﻨﺎ ﻟﻤﻦ ﯾﻀﻊ رداءه ﻋﻠﯽ رأﺳﻪ و ﺑﻌﻀﻪ ﺗﺤﺖ ﻗﺪﻣﯿﻪ ﻣﻦ ﺷّﺪة اﻟﺤّﺮ‪،‬‬‫ﺣّﺘﯽ اﻧﺘﻬﯿﻨـﺎ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ .‬ﻓﺼـّﻠﯽ ﺑﻨﺎ اﻟّﻈﻬﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ اﻧﺼـﺮف إﻟﯿﻨﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ‪ ،‬ﻧﺤﻤـﺪه و ﻧﺴـﺘﻌﯿﻨﻪ و ﻧﺆﻣﻦ ﺑﻪ و‬‫ﻧﺘﻮّﮐﻞ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ ﺷـﺮور اﻧﻔﺴـﻨﺎ و ﻣﻦ ﺳـّﯿﺌﺎت أﻋﻤﺎﻟﻨﺎ‪ ،‬اﻟّـﺬي ﻻ ﻫﺎدي ﻟﻤﻦ اﺿّﻞ و ﻻ ﻣﻀّﻞ ﻟﻤﻦ ﻫﺪي‪ ،‬و أﺷـﻬﺪ أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أّن ﻣﺤّﻤﺪا ﻋﺒﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪.‬‬‫اﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻓﺎﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻟﻨﺒّﯽ ﻣﻦ اﻟﻌﻤﺮ إﻟّﺎ ﻧﺼﻒ ﻣﺎ ﻋﻤﺮ ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إّن ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ ﻟﺒﺚ ﻓﯽ ﻗﻮﻣﻪ أرﺑﻌﯿﻦ ﺳـﻨﮥ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻗﺪ‬‫أﺷﺮﻋﺖ ﻓﯽ اﻟﻌﺸﺮﯾﻦ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﯽ ﯾﻮﺷﮏ أن أﻓﺎرﻗﮑﻢ؛ أﻻ و إﻧّﯽ ﻣﺴﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن! ﻓﻬﻞ ﺑّﻠﻐﺘﮑﻢ؟! ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟‬‫ﻓﻘﺎم ﻣﻦ ﮐّﻞ ﻧﺎﺣﯿـﮥ ﻣﻦ اﻟﻘﻮم ﻣﺠﯿﺐ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ أﻧّﮏ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺪ ﺑّﻠﻐﺖ رﺳﺎﻟﺘﻪ و ﺟﺎﻫﺪت ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻠﻪ و ﺻﺪﻋﺖ ﺑﺄﻣﺮه و‬‫ﻋﺒﺪﺗﻪ ﺣّﺘﯽ أﺗﺎك اﻟﯿﻘﯿﻦ‪ .‬ﻓﺠﺰاك اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻨﺎ ﺧﯿﺮ ﻣﺎ ﺟﺎزي ﻧﺒّﯿﺎ ﻋﻦ أّﻣﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻟﺴـﺘﻢ ﺗﺸـﻬﺪون أن ﻻ إﻟﻪ اﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ وﺣﺪه ﻻ ﺷـﺮﯾﮏ ﻟﻪ و أنّ‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒـﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و أّن اﻟﺠّﻨـﮥ ﺣّﻖ‪ ،‬و اﻟّﻨـﺎر ﺣّﻖ‪ ،‬و ﺗﺆﻣﻨﻮن ﺑﺎﻟﮑﺘـﺎب ﮐﻠّﻪ؟! ﻗﺎﻟﻮا‪ .‬ﺑﻠﯽ! )ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻤـﺪه‪ .‬م( أﺷـﻬﺪ أن ﻗـﺪ ﺻـﺪﻗﺘﮑﻢ و‬‫ﺻّﺪﻗﺘﻤﻮﻧﯽ؛ أﻻ و إﻟّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ و إﻧّﮑﻢ ﺗﺒﻌﯽ و ﺗﻮﺷـﮑﻮن أن ﺗﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬أﺳﺄﻟﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﻠﻘﻮﻧﯽ ﻋﻦ ﺛﻘﻠّﯽ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫)ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻤﺪه‪ .‬م( ﻓﺎﻋﺘّﻞ )ﻓﺄﻋﻀﻞ‪ .‬ظ( ﻋﻠﯿﻨﺎ؛ ﻣﺎ ﻧﺪري ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟‬‫ﺣّﺘﯽ ﻗﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺑﺄﺑﯽ أﻧﺖ و أّﻣﯽ ﯾﺎ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ؛ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ )ﻃﺮف‪ :‬ﻋﻤـﺪه‪ .‬م( ﺑﯿـﺪ اﻟﻠّﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻃﺮف ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ و ﻻ ﺗﻮﻟّﻮا )ﺗﺰﻟﻮا‪ .‬ظ( و اﻷﺻـﻐﺮ‬‫ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﻣﻦ اﺳﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و أﺟﺎب دﻋﻮﺗﯽ )ﻓﻠﯿﺴﺘﻮص ﺑﻬﻢ ﺧﯿﺮا‪ .‬ظ(؛ ﻓﻼ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ‪ ،‬و ﻻ ﺗﻌﺪوﻫﻢ‪ ،‬و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻢ‪.‬‬‫ﻓـﺎﻧّﯽ ﻗـﺪ ﺳـﺌﻠﺖ ﻟﻬﻢ )ﻟﻬﻤـﺎ‪ .‬ظ( اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻓﺄﻋﻄـﺎﻧﯽ أن )أﻧّﻬﻤـﺎ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﮐﻬـﺎﺗﯿﻦ‪ .‬و أﺷﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴـﺒﺤﺘﯿﻦ؛ ﺛﻢ ﻗﺎل‪ .‬ظ( ]‪[1‬‬‫ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯿﺨﺎذل و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟﯽ‪ ،‬و ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪ .‬أﻻ! ﻓﺎﻧّﻬﺎ ﻟﻦ ﺗﻬﻠﮏ أّﻣﮥ ﻗﺒﻠﮑﻢ ﺣّﺘﯽ ﺗﺪﯾﻦ ﺑﺄﻫﻮاﺋﻬﺎ ]‪ [1‬اﯾﻦ‬‫ﺟﻤﻠﻪ را از أﻧﻬﻤﺎ ﺗﺎ ﺛﻢ ﻗﺎل ﻣﺼﻨﻒ اﺿﺎﻓﻪ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺎ ﻗﯿﺪ ظ )ﻇﺎﻫﺮا(‪ ،‬ﻟﮑﻦ در »ﻋﻤﺪه« ﻧﯿﺴﺖ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﯾﺮ اﺳﺘﻈﻬﺎرات )م(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪16 :‬‬‫و ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻋﻠﯽ ﻧﺒّﻮﺗﻬﺎ )ﻧﺒّﯿﻬﺎ‪ .‬ظ(‪ ،‬و ﺗﻘﺘﻞ ﻣﻦ ﻗﺎم ﺑﺎﻟﻘﺴﻂ‪.‬‬‫ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬و ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ‪ .‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه‬‫و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬و ﻗﺎﻟﻬﺎ ﺛﻠﺜﺎ‪.‬‬‫آﺧﺮ اﻟﺨﻄﺒﮥ[ ]‪.[1‬‬‫و ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﻷﻣﯿﺮ اﻟﯿﻤﺎﻧﯽ اﻟـّﺼ ﻨﻌﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﺳﯿﺎق را ﺑﺘﻤﺎﻣﻪ از ﮐﺘﺎب »ﻣﺤﺎﺳﻦ اﻷزﻫﺎر« ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﻤﯿﺪ‬‫ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﻤﺤّﻠﯽ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »روﺿﻪ ﻧـﺪّﯾﻪ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ذﮐﺮ اﻟﺨﻄﺒـﮥ ﺑﻄﻮﻟﻬﺎ اﻟﻔﻘﯿﻪ اﻟﻌﻼﻣﮥ ﺣﻤﯿﺪ‬‫اﻟﻤﺤّﻠﯽ ﻓﯽ »ﻣﺤﺎﺳﻦ اﻷزﻫﺎر« ﻓﯽ ﺷﺮح ﻗﻮل اﻻﻣﺎم اﻟﻤﻨﺼﻮر ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 38‬از ‪285‬‬‫أّﯾﻬﻤﺎ ﻧّﺺ ﺑﻬﺎ أﺟﻤﻼ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤّﮑّﯽ و اﻟﯿﺜﺮﺑّﯽ ﺑﺴـﻨﺪه إﻟﯽ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﻗﺒﻞ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ﺣّﺘﯽ‬‫ﻧﺰل ﺑﻐﺪﯾﺮ اﻟﺠﺤﻔﮥ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‪ .‬ﻓﺄﻣﺮ ﺑﺎﻟﺪوﺣﺎت ﻓﻘﻢ ﻣﺎ ﺗﺤﺘﻬّﻦ ﻣﻦ ﺷﻮك‪ .‬ﺛّﻢ ﻧﺎدي اﻟـّﺼ ﻠﻮة ﺟﺎﻣﻌﮥ‪ .‬ﻓﺨﺮﺟﻨﺎ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﯾﻮم ﺷﺪﯾـﺪ اﻟﺤّﺮ‪ ،‬إّن ﻣّﻨﺎ ﻣﻦ ﯾﻀﻊ ﺑﻌﺾ رداﺋﻪ ﻋﻠﯽ رأﺳﻪ و ﺑﻌﻀﻪ ﻋﻠﯽ ﻗﺪﻣﻪ ﻣﻦ ﺷﺪة اﻟّﺮﻣﻀﺎء‪ ،‬ﺣّﺘﯽ أﺗﯿﻨﺎ إﻟﯽ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺼّﻠﯽ ﺑﻨﺎ اﻟّﻈﻬﺮ‪ ،‬ﺛﻢ اﻧﺼﺮف إﻟﯿﻨﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ ﻧﺤﻤﺪه و ﻧﺴﺘﻌﯿﻨﻪ و ﻧﺆﻣﻦ ﺑﻪ و ﻧﺘﻮّﮐﻞ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ‬‫ﺷﺮور أﻧﻔﺴـﻨﺎ و ﻣﻦ ﺳـّﯿﺌﺎت أﻋﻤﺎﻟﻨـﺎ اﻟّـﺬي ﻻـ ﻫـﺎدي ﻟﻤﻦ أﺿّﻞ و ﻻ ﻣﻀّﻞ ﻟﻤﻦ ﻫـﺪي‪ ،‬و أﺷـﻬﺪ أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أن ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒـﺪه و‬‫رﺳﻮﻟﻪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻌﺪ؛ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻓﺎﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻟﻨﺒّﯽ ﻣﻦ اﻟﻌﻤﺮ إﻟّﺎ اﻟّﻨﺼﻒ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ اﻟّﺬي ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إن ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ ﻟﺒﺚ ﻓﯽ ﻗﻮﻣﻪ أرﺑﻌﯿﻦ ﺳـﻨﮥ‪،‬‬‫و إﻧّﯽ ﻗﺪ اﺷﺮﻋﺖ ﻓﯽ اﻟﻌﺸﺮﯾﻦ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﯽ ﯾﻮﺷﮏ أن أﻓﺎرﻗﮑﻢ؛ أﻻ و إﻧّﯽ ﻣﺴﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن؛ ﻓﻬﻞ ﺑّﻠﻐﺘﮑﻢ؟ ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻓﻘﺎم‬‫ﻣﻦ ﮐّﻞ ﻧﺎﺣﯿـﮥ ﻣﻦ اﻟﻘﻮم ﻣﺠﯿﺐ‪ ،‬ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ اﻧّﮏ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻗﺪ ﺑّﻠﻐﺖ رﺳﺎﻟﺘﻪ و ﺟﺎﻫﺪت ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻠﻪ و ﺻﺪﻋﺖ ﺑﺄﻣﺮه و ﻋﺒﺪﺗﻪ‬‫ﺣـّﺘﯽ أﺗـﺎك اﻟﯿﻘﯿﻦ‪ .‬ﺟﺰاك اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻨـﺎ ﺧﯿﺮا ﻣـﺎ ﺟﺰي ﻧﺒـّﯿ ﺎ ﻋﻦ أّﻣﺘﻪ‪ .‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬أ ﻟﺴـﺘﻢ ﺗﺸـﻬﺪون أن ]‪ [1‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را اﺑﻦ ﺑﻄﺮﯾـﻖ در ﮐﺘـﺎب‬‫»اﻟﻌﻤﺪه‪ «52 -51 :‬از »ﻣﻨﺎﻗﺐ« اﺑﻦ‪ -‬ﻣﻐﺎزﻟﯽ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده )م(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪17 :‬‬‫ﻻـ إﻟﻪ إﻟّـﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أّن ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒـﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و أّن اﻟﺠّﻨـﮥ ﺣّﻖ و اﻟّﻨـﺎر ﺣّﻖ‪ ،‬و ﺗﺆﻣﻨﻮن ﺑﺎﻟﮑﺘـﺎب ﮐّﻠﻪ؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻧّﯽ أﺷـﻬﺪ أن ﻗﺪ‬‫ﺻـﺪﻗﺘﮑﻢ و ﺻـﺪﻗﺘﻤﻮﻧﯽ‪ .‬أﻻـ و إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑـﻢ و اﻧﺘـﻢ ﺗﺒﻌﯽ‪ ،‬ﺗﻮﺷــﮑﻮن ان ﺗﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤـﻮض‪ ،‬ﻓﺄﺳـﺄﻟﮑﻢ ﺣﯿـﻦ ﺗﻠﻘـﻮﻧﯽ ﻋـﻦ ﺛﻘﻠّﯽ ﮐﯿﻒ‬‫ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ؟‪ .‬ﻗﺎل أﻓﺎﻋﯿﻞ )ﻓﺄﻋﻀﻞ‪ .‬ظ( ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻣﺎ ﻧـﺪري ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ )اﻟّﺜﻘﻼن‪ .‬ظ( ﺣّﺘﯽ ﻗﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻗﺎل )ﻓﻘﺎل‪ .‬ظ(‪ :‬ﺑﺄﺑﯽ‬‫و أﻣﯽ أﻧﺖ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮف ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮف ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﺗﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ و ﻻ ﺗﻀـّﻠﻮا )ﺗﺰﻟّﻮا‪ .‬ظ(‪ .‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﻋﺘﺮﺗﯽ؛ ﻣﻦ‬‫اﺳـﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و أﺟﺎب دﻋﻮﺗﯽ‪ .‬ﻓﻼ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﻬﺮوﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﯽ ﻗﺪ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻢ اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ أن ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ‬‫اﻟﺤﻮض ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴـﺒﺤﺘﯿﻦ؛ و ﻧﺎﺻـﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻـﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و ﻋّﺪوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪ ،‬أﻻ! ﻓﺎﻧّﻬﺎ ﻟﻦ‬‫ﺗﻬﻠﮏ أّﻣـﮥ ﻗﺒﻠﮑﻢ ﺣّﺘﯽ ﺗـﺪﯾﻦ ﺑﺎﻫﻮاﺋﻬﺎ و ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻋﻠﯽ ﻧﺒﻮﺗﻬﺎ )ﻧﺒّﯿﻬﺎ‪ .‬ظ(‪ ،‬و ﺗﻘﺘﻞ ﻣﻦ ﻗﺎم ﺑﺎﻟﻘﺴﻂ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬رﺿـﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و رﻓﻌﻬﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬و ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ‪ .‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه‪ ،‬و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﺳـﯿﺎق را ﺑﺎﺧﺘﺼﺎر ‪ -1‬ﺟﻤﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ زرﻧﺪي‪ ،‬و ‪ -2‬ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي‪ ،‬و ‪ -3‬أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀـﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ ﻣّﮑﯽ‪ ،‬و ‪-4‬‬‫ﻣﺤﻤﻮد ﻗﺎدري ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺐ ﺧﻮد آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ زرﻧﺪي در »ﻧﻈﻢ درر اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]روي زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻗﺒﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻮم ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ ﻟا ﺤﻮض‪،‬‬‫و إﻧّﮑﻢ ﺗﺒﻌﯽ‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ ﺗﻮﺷـﮑﻮن أن ﺗﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺄﻟﮑﻢ ﻋﻦ ﺛﻘﻠّﯽ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ؟‪ .‬ﻓﻘﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ‬‫اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺘﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻪ‪ .‬و اﻻﺻﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﻤﻦ اﺳﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و أﺟﺎب دﻋﻮﺗﯽ‬‫ﻓﻠﯿﺴﺘﻮص ﺑﻬﻢ ﺧﯿﺮا‪.‬‬‫أو ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﻓﻼ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﻬﺮوﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻢ‪ .‬إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻢ اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ أن ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﮐﺘﯿﻦ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴﺒﺤﺘﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪18 :‬‬‫ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و ﻋّﺪوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 39‬از ‪285‬‬‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﻃﺮﯾﻖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]روي اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺰرﻧﺪي اﻟﻤﺪﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »ﻧﻈﻢ درر اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ إﺳﻨﺎد و ﻻ ﻋﺰو؟؟؟؛ و‬‫ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬روي زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻗﺒﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻮم ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ ﺗﺒﻌﯽ و‬‫إﻧّﮑﻢ ﺗﻮﺷﮑﻮن أن ﺗﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺌﻠﮑﻢ ﻋﻦ ﺛﻘﻠّﯽ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ؟‬‫ﻓﻘـﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ و‬‫اﻻﺻﻐﺮ‪ :‬ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﻤﻦ اﺳﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و أﺟﺎب دﻋﻮﺗﯽ ﻓﻠﯿﺴﺘﻮص ﺑﻬﻢ ﺧﯿﺮا‪.‬‬‫أو ﮐﻤﺎ‬‫ﻗـﺎل رﺳﻮل ﻟا ﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻓﻼ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﻬﺮوﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻢ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ أن‬‫ﯾﺮدوا )ﯾﺮدا‪ .‬ظ( ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﮐﺘﯿﻦ‪ ،‬أو ﻗﺎل ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺄﺷﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴـﺒﺤﺘﯿﻦ‪ .‬ﻧﺎﺻـﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻـﺮ و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ :‬و‬‫ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو[‪.‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻟا ﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي اﻟﺤﺎﻓـﻆ ﺟﻤـﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺰرﻧـﺪي ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »ﻧﻈﻢ درر اﻟّﺴـ ﻤﻄﯿﻦ« ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻗﺒﻞ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻮم ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤـﻮض‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ ﺗﺒﻌﯽ و إﻧّﮑﻢ ﺗﻮﺷـﮑﻮن أن ﺗﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤـﻮض ﻓﺄﺳـﺌﻠﮑﻢ ﻋﻦ ﺛﻘﻠّﯽ ﮐﯿـﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ؟‪ .‬ﻓﻘـﺎم‬‫رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ‪ .‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻓﻤﻦ اﺳـﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و أﺟﺎب دﻋﻮﺗﯽ‬‫ﻓﻠﯿﺴـﺘﻮص ﺑﻬﻢ ﺧﯿﺮا‪ ،‬ﻓﻼـ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﻬﺮوﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻢ اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أن ﯾﺮدوا )ﯾﺮدا‪ .‬ظ( ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﮐﺘﯿﻦ‪ ،‬أو ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴﺒﺤﺘﯿﻦ‪ .‬ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﻮد ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮّي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﯾﻀﺎ‪:‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻗﺒﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻮم ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪19 :‬‬‫و أﻧﺘﻢ ﺗﺒﻌﯽ و إﻧّﮑﻢ ﺗﻮﺷـﮑﻮن أن ﺗﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳـﺌﻠﮑﻢ ﻋﻦ ﺛﻘﻠّﯽ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ؟‪ .‬ﻓﻘـﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ‬‫اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ‪ .‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﻤﻦ اﺳـﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و‬‫أﺟﺎب دﻋﻮﺗﯽ ﻓﻠﯿﺴﺘﻮص ﺑﻬﻢ ﺧﯿﺮا‪.‬‬‫أو ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻓﻼ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﻬﺮوﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻢ و إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻢ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ أن ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﮐﺘﯿﻦ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴـﺒﺤﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻧﺎﺻـﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻـﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و ﻋـﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ‬‫ﻋﺪّو[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬اﻋﺘﺮاض ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺮﻫﻤﻮ ﮐﻪ ﭼﺮا ﯾﮑﯽ از ﺳﯿﺎﻗﻬﺎي ﻣﺘﻮﺳﻂ رواﯾﺖ زﯾﺪ را ﻧﯿﺎورده و ذﮐﺮ ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻌﻀﯽ از آن ﺳﯿﺎﻗﻬﺎ را‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﺨﺎﻃﺐ واﻻﺗﺒﺎر را اﯾﺮاد ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﻣﺒﺴﻮﻃﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻪ از زﯾﺪ اﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﺄﺛﻮر ﺷﺪه ﻋﺴـﯿﺮ و دﺷﻮار ﺑﻮد؛ ﮐﺎش ﺑﻌﺾ‬‫ﺳﯿﺎﻗﺎت ﻣﺘﻮّﺳـ ﻄﻪ او را در ﺧﺼﻮص اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ وارد ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﻣﺴـﻠﮏ إﻟﻄﺎط و اﺧﻤﺎل ﻓﻀﺎﺋﻞ آل رﺳﻮل رّب ﻣﺘﻌﺎل‪ ،‬ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 40‬از ‪285‬‬‫آﻻف اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﺎ اﺗّﺼﻞ اﻟّﻨﻬﺮ ﺑﺎﻟﻠﯿﺎل‪ ،‬ﺑﺎﯾﻦ ﺣّﺪ ﻧﻤﯽﭘﯿﻤﻮد‪ .‬در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﻌﻀـﯽ از ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ در ﮐﺘﺐ‬‫ﺣّﻔﺎظ ﺛﻘﺎت و أﯾﻘﺎظ أﺛﺒﺎت ﺳـّﻨّﯿﻪ وارد ﺷـﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﻟﻤﻌﺎن أﻧﻮار ﺣّﻖ و وﻣﻀﺎن أﺿﻮاء ﺻﺪق از آن ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﺑﺎﻫﺮه ﺑﻨﻈﺮ ﺑﺼـﯿﺮت‬‫ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﻃـﺒﺮاﻧﯽ آن را رواﯾﺖ ﮐﺮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﺟﻼـل اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ »دّر ﻣﻨﺜﻮر« در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ‪ :‬وَ‬‫اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫؛ ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]و أﺧﺮج اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ!‪ .‬ﻗﯿـﻞ‪ :‬و ﻣـﺎ اﻟّﺜﻘﻼـن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟﻞ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪،‬‬‫ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﺰﻟّﻮا و ﻻـ ﺗﻀـﻠّﻮا‪ .‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذاك رﺑّﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻘـﺪﻣﻮﻫﻤﺎ‬‫ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺻﻨﻌﺎء إﻟﯽ ﺑﺼﺮي‪ ،‬ﻓﯿﻪ ﻋﺪد اﻟﮑﻮاﮐﺐ ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪20 :‬‬‫ﻗﺪ ﺣﺎن اﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻔﻀﮥ‪ .‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ!‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺘﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﺰﻟّﻮا و ﻻ ﺗﻀّﻠﻮا‪.‬‬‫و اﻻﺻﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذاك رﺑّﯽ‪.‬‬‫ﻓﻼ ﺗﻘﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬ﻃﺐ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﺎﻧﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟّﻨﺠﺎ« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄـ ﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻋﻨﻪ ]‪ [1‬ﻣﻄﻮﻻ ﺑﻠﻔﻆ‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺻـﻨﻌﺎء إﻟﯽ ﺑﺼـﺮي‪ ،‬ﻓﯿﻪ‬‫ﻋﺪد اﻟﮑﻮاﮐﺐ ﻣﻦ ﻗﺪ ﺣﺎن اﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻔﻀﮥ‪.‬‬‫ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ!‪ .‬ﻗﯿـﻞ‪ :‬و ﻣـﺎ اﻟّﺜﻘﻼـن ﯾـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗـﺎل‪ :‬اﻻـﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪،‬‬‫ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﺰﻟّﻮا و ﻻ ﺗﻀـﻠّﻮا‪ .‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذﻟﮏ رﺑّﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻘﺪﻣﻮﻫﻤﺎ‬‫ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﯿﺎق دﯾﮕﺮ ﮐﻪ ﻗﺮﯾﺐ ﺑﻬﻤﯿﻦ اﺳﺖ و ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺑﻌﺾ زﯾﺎدات ﺣﺴﻨﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و آن را ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮاﻧﯽ آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫ﻣّﻠﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﻻ أﺟﺪ ﻟﻨﺒّﯽ إﻟّﺎ ﻧﺼﻒ ﻋﻤﺮ اﻟّﺬي ﮐﺎن ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬ﻓﻤﺎ أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺼـﺤﺖ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﯿﺲ ﺗﺸﻬﺪون‬‫أن ﻻـ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أّن ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒـﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و أّن اﻟﺠّﻨـﮥ ﺣﻖ‪ ،‬و أّن اﻟّﻨﺎر ﺣّﻖ‪ ،‬و أّن اﻟﺒﻌﺚ ﺑﻌـﺪ اﻟﻤﻮت ﺣﻖ؟‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و أﻧﺎ‬‫أﺷـﻬﺪ ﻣﻌﮑﻢ‪ .‬أ ﻻ ﻫﻞ ﺗﺴـﻤﻌﻮن؟ ﻓﺎﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض و أﻧﺘﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض و إّن ﻋﺮﺿﻪ أﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺻـﻨﻌﺎء و ﺑﺼﺮي‪ ،‬ﻓﯿﻪ‬‫أﻗﺪاح ﻋﺪد اﻟّﻨﺠﻮم ﻣﻦ ﻓّﻀﮥ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ!‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ؛ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ و ﻻ ﺗﻀـﻠّﻮا‪ ،‬و اﻵﺧﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و إّن اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻧّﺒﺄﻧﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺴـﺄﻟﺖ ذﻟـﮏ ﻟﻬﻤـﺎ رﺑّﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻘـﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬ﻣﻦ‬‫ﮐﻨﺖ أوﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﻪ ﻓﻌﻠّﯽ وﻟّﯿﻪ؛ اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه‪ ،‬و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬ﻃﺐ ]‪ [1‬أي ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ )‪ 12‬ن(‪ .‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ‬‫اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪21 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 41‬از ‪285‬‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺻﻔﻬﺎﻧﯽ آن را در ﮐﺘﺎب »ﻣﻨﻘﺒﮥ اﻟﻤﻄّﻬﺮﯾﻦ« آورده‪ ،‬و ﻫﺬه أﻟﻔﺎﻇﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ‪:‬‬‫]ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺧﺮﺟﻨﺎ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺣّﺠﺎﺟﺎ‪ ،‬ﺣّﺘﯽ إذا ﮐّﻨﺎ ﺑﺎﻟﺠﺤﻔﮥ ﺑﻐﺪﯾﺮ ﺧّﻢ؛ ﺻـّﻠﯽ اﻟّﻈﻬﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻫﻞ ﺗﺴـﻤﻌﻮن؟ إﻧّﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯿﮑﻢ‪ ،‬إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن أدﻋﯽ‪ ،‬إﻧّﯽ ﻣﺴـﺌﻮل‪ ،‬و إﻧّﮑﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن‪ ،‬إﻧّﯽ ﻣﺴﺌﻮل ﻫﻞ ﺑّﻠﻐﺘﮑﻢ؟ و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن‪:‬‬‫ﻫﻞ ﺑﻠّﻐﺘﻢ؟ ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﻨﺎ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺑّﻠﻐﺖ و ﺟﻬﺪت‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ اﺷـﻬﺪ و أﻧﺎ ﻣﻦ اﻟّﺸﺎﻫﺪﯾﻦ‪ :‬أﻻ ﻫﻞ ﺗﺴـﻤﻌﻮن أﻧّﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯿﮑﻢ؟ إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ‬‫اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﺜﻘﻞ اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ‬‫ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺘﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻬﻠﮑﻮا و )ﻟﻦ؟( ﺗﻀّﻠﻮا‪ .‬و اﻵﺧﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -4‬اﻋﺘﺮاض ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺮﯾﻦ ﮐﻪ ﭼﺮا ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻻ أﻗﻞ ﯾﮑﯽ از ﺳـﯿﺎقﻫﺎي ﻣﺨﺘﺼﺮ و ﺻﺤﯿﺢ رواﯾﺖ را ﻧﯿﺎورده و ﺑﻤﯿﻞ ﺧﻮد‪ ،‬ﺣﺪﯾﺚ را ﮐﻮﺗﺎه ﮐﺮده‬‫اﺳﺖ و ﻧﻘﻞ ﺑﻌﻀﯽ از ﺳﯿﺎﻗﺎت ﻣﺨﺘﺼﺮ‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺮ ﺟﺎن ﻧﺎزﻧﯿﻦ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻬﯿﻦ اﯾﺮاد ﺑﻌﺾ ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﻣﺘﻮّﺳـ ﻄﻪ ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻫﻢ ﺑﺎر ﮔﺮان ﻣﯽاﻧﺪاﺧﺖ‪ ،‬و ﻧﻘﻞ آن‬‫ﺣﻀـﺮﺗﺶ را ﻣﺒﺘﻼي ﻋﻨﻒ ﺳﯿﺎق ﻣﯽﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﮐﺎش ﺳﯿﺎﻗﯽ از ﺳﯿﺎﻗﺎت ﻣﺨﺘﺼﺮه آن ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم و ﮐﻤﻼي ﻓﺨﺎم ﺳّﻨﯿﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ‬‫أرﻗﻢ آوردهاﻧﺪ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و از ﺳـﯿﺎق ﺧﻮد ﮐﻪ از آن آﺛﺎر ﻗﻄﻊ و ﺑﺮﯾﺪ ﺗﻮده ﺗﻮده ﻣﯽﺑﺎرد؛ ﻃّﯽ ﮐﺸﺢ ﻣﯽﻧﻤﻮد!‪ .‬در اﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﻌﻀـﯽ‬‫از ﺳﯿﺎﻗﺎت ﻣﺨﺘﺼﺮه ﻫﻢ ﻣﻨﻘﻮل ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺰﯾﺪ اﻋﺘﺴﺎف ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺣّﯿﺎف ﺑﺮ أرﺑﺎب إﻧﺼﺎف واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﭘﺲ از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳـﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﺗﺮﻣﺬي آن را در »ﺟﺎﻣﻊ ﺻـﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﺻـﺤﺎح ﺳـّﺘﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ اﺳﺖ آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در‬‫أﺑﻮاب اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ‪ ،‬ﺑﺎب اﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ از ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﻣﺴﻄﻮر اﺳﺖ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﻤﻨﺬر اﻟﮑﻮﻓّﯽ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻓﻀﯿﻞ‪.‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﻷـﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻄـّﯿ ﮥ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬و اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻗﺎل‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ .‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺣﺒﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪22 :‬‬‫ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ!‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺣﺴﻦ ﻏﺮﯾﺐ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ در آن ﺟﻤﻠﻪ ﺷﺮﯾﻔﻪ‪:‬‬‫»إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ«‬‫وارد ﺷﺪه و آن را ﻃﺒﺮاﻧﯽ رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣّﻠﺎ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣـﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻻـرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺣﻢ‪ .‬ﻃﺐ‪ .‬ص ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ .‬ﻃﺐ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﺳﯿﺎق دﯾﻠﻤﯽ ﮐﻪ در »ﻓﺮدوس اﻻﺧﺒﺎر« آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﮑﻢ‪ ،‬ﻣﻨﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻦ اﺗّﺒﻌﻪ ﮐﺎن ﻋﻠﯽ اﻟﻬـﺪي‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﺮك ﮐﺎن ﻋﻠﯽ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ‪ ،‬و أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 42‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -5‬اﺷﺎره ﺑﻌﺪم ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺳﯿﺎق ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎﺳﯿﺎق رواﯾﺎت ﻋﻠﻤﺎ‪ ،‬و ذﮐﺮ ﻧﺎم آﻧﻬﺎ‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ از اﯾﻦ ﻫﻤﻪ در ﮔﺬرﯾﻢ‪ ،‬ﭘﺲ آﯾﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮد ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻋﻨﻮد ﺳـﯿﺎق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ را ﺑﺎ ﯾﮑﯽ از ﺳﯿﺎﻗﺎت ﻋﻠﻤﺎي‬‫ﺧﻮد ﮐﺎﺋﻨﺎ ﻣﻦ ﮐﺎن ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﻣﯽﻧﻤﻮد و ﺑﺎﯾﺮاد ﺳـﯿﺎق ﺑﺪﯾﻊ ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻪ ﺑﻨﻈﻢ ﺧﺎّص ﺧﻮد ﺑﺎ ﻫﯿﭻ ﺳـﯿﺎﻗﯽ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻧﻤﯽﺷﻮد؛ راه ﺗﻔّﺮد ﻣﺬﻣﻮم‬‫و اﻧﻔﺮاد ﻣﻠﻮم ﻧﻤﯽﭘﯿﻤﻮد؟! و اﮔﺮ ﺣﺮف ﺣﻘﯿﺮ ﺑﺎورت ﻧﻤﯽ آﯾﺪ ﭘﺲ ﺗﻤﺎم رواﯾﺎت و أﻟﻔﺎظ رواة ﮐﺒﺎر و ﻣﺨﺮﺟﯿﻦ أﺣﺒﺎر ﺳّﻨﯿﻪ‪ ،‬ﻣﺜﻞ‪:‬‬‫ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﺮوق اﻟﺜﻮري )ﺳﻨﻪ ‪ (126‬و أﺑﻮ ﺣﯿﺎن ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﺣّﯿﺎن اﻟّﺘﯿﻤﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (145‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﻣﻬﺮان اﻻﻋﻤﺶ )ﺳﻨﻪ ‪ (148‬و‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ ﯾﺴﺎر اﻟﻤﺪﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (151‬و إﺳﺮاﺋﯿﻞ ﺑﻦ ﯾﻮﻧﺲ اﻟﮑﻮﻓﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (160‬و أﺑﻮ ﻋﻮاﻧﻪ وّﺿﺎح ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﺸـﮑﺮّي )ﺳﻨﻪ‬‫‪ (176‬و اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﮑﺮﻣﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (186‬و ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ اﻟﻀّﺒﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (188‬و اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻻﺳﺪي اﻟﻤﻌﺮوف‬‫ﺑﺎﺑﻦ ﻋﻠﯿﻪ )ﺳﻨﻪ ‪ (193‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻓﻀـﯿﻞ ﺑﻦ ﻏﺰوان اﻟﻀّﺒﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (195‬و أﺳﻮد ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﺷﺎذان اﻟّﺸﺎﻣﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (208‬و ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد‬‫اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (215‬و ﺧﻠﻒ ﺑﻦ ﺳﻠﻢ اﻟﻤﺨﺮﻣﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (231‬و زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﺣﺮب اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (234‬و ﺷﺠﺎع ﺑﻦ ﻣﺨّﻠﺪ اﻟﻔّﻠﺎس اﻟﺒﻐﻮي )ﺳﻨﻪ‬‫‪(235‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪23 :‬‬‫و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺑﮑﺎر ﺑﻦ رّﯾﺎن اﻟﻬﺎﺷـﻤﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (238‬و إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ اﻟﺤﻨﻈﻠﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (238‬و وﻫﺒﺎن ﺑﻦ ﺑﻘّﯿﮥ اﻟﻮاﺳـﻄﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (239‬و‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (241‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ اﻟﻌﻨﺰي )ﺳﻨﻪ ‪ (252‬و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺪارﻣﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (255‬و‬‫ﻋﻠﯽ اﺑﻦ اﻟﻤﻨﺬر اﻟﮑﻮﻓﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (256‬و ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ اﻟﺤّﺠﺎج اﻟﻘﺸﯿﺮي )ﺳﻨﻪ ‪ (261‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻣﺎﺟﮥ اﻟﻘﺰوﯾﻨﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (273‬و ﺳﻠﯿﻤﺎن‬‫ﺑﻦ اﻻﺷـﻌﺚ اﻟّﺴﺠﺴﺘﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (275‬و ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺮﻗﺎﺷـﯽ اﻟﺒﺼـﺮي )ﺳﻨﻪ ‪ (276‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﺳﻮرة اﻟﺘﺮﻣﺬي )ﺳﻨﻪ‬‫‪ (279‬و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸـﯿﺒﺎﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (290‬و أﺑﻮ ﻧﺼـﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻬﻞ اﻟﻘﺒﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (292‬و أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﺷﻌﯿﺐ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (303‬و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ اﻟّﻄﺒﺮي )ﺳـﻨﻪ ‪ (310‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ ﺧﺰﯾﻤﮥ اﻟّﻨﯿﺴﺎﺑﻮري )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ (311‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن اﻟﺒﺎﻏﻨﺪي )ﺳـﻨﻪ ‪ (312‬و أﺑﻮ ﻋﻮاﻧﻪ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ إﺳـﺤﺎق اﻻﺳـﻔﺮاﺋﻨﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (316‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻗﺎﺳﻢ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻻﻧﺒﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ (328‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ دﻋﻠﺞ اﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﺴـ ﺠﺰي )ﺳـﻨﻪ ‪ (351‬و ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﻟا ﻄﺒﺮاﻧﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ (360‬و اﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﻗﻄﯿﻌﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (368‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻈّﻔﺮ اﻟﺒﻐﺪادي )ﺳـﻨﻪ ‪ (379‬و أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫اﻟﺤﺎﮐﻢ اﻟّﻨﯿﺴﺎﺑﻮري )ﺳﻨﻪ ‪ (405‬و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (430‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (458‬و‬‫أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﺑﻦ اﻟﻄّﯿﺐ اﻟﺠﻼـﺑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (483‬و أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻓﺘﻮح اﻻزدي اﻟﺤﻤﯿـﺪي )ﺳـﻨﻪ ‪ (488‬و أﺑـﻮ ﻋﻠﯽ‬‫إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (507‬و أﺑﻮ ﺷـﺠﺎع ﺷـﯿﺮوﯾﻪ ﺑﻦ ﺷـﻬﺮدار اﻟﺪﯾﻠﻤﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (509‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد اﻟﻔّﺮاء‬‫اﻟﺒﻐﻮي )ﺳﻨﻪ ‪ (516‬و أﺑﻮ اﻟﺤﺴـﯿﻦ رزﯾﻦ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻌﺒﺪري )ﺳﻨﻪ ‪ (535‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺎﺻـﻤﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ اﻟﻤﺆّﯾﺪ‬‫ﻣﻮّﻓﻖ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (568‬و أﺑﻮ اﻟﻘـﺎﺳﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ )ﺳـﻨﻪ ‪ (571‬و ﺳـﺮاج اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺜﻤﺎن‬‫اﻻوﺷـﯽ اﻟﻔﺮﻏﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﺒﺎرك ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ )ﺳـﻨﻪ ‪ (606‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ )ﺳـﻨﻪ‬‫‪ (630‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺒﻐـﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ اﻟّﻨـّﺠ ﺎر )ﺳـﻨﻪ ‪ (643‬و ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﺼـﻐﺎﻧﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (650‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﮥ‬‫اﻟﻘﺮﺷﯽ اﻟﻨﺼﯿﺒﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (652‬و ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻗﺰﻏﻠﯽ ﺳﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪24 :‬‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ (654‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﮑﻨﺠﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (658‬و ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺷـﺮف اﻟّﻨﻮوي )ﺳﻨﻪ ‪ (676‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﻄﺒﺮي )ﺳـﻨﻪ ‪ (694‬و‬‫إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﻤﻮي )ﺳﻨﻪ ‪ (722‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﺎزن )ﺳـﻨﻪ ‪ (741‬و ﻓﺨﺮ اﻟﺪﯾﻦ اﻟﻬﺎﻧﺴﻮي‪ ،‬و‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟّﺘﺒﺮﯾﺰي‪ ،‬و ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﻤّﺰي )ﺳـﻨﻪ ‪ (742‬و ﺣﺴﻦ اﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟّﻄّﯿﺒﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (743‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 43‬از ‪285‬‬‫اﻟﻤﻈّﻔﺮ اﻟﺨﻠﺨﺎﻟﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (745‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﺬﻫﺒﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (748‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺰرﻧـﺪي )ﺳـﻨﻪ ‪ (750‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‬‫اﻟﮑﺎزروﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (757‬و إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺪﻣﺸﻘﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ )ﺳﻨﻪ ‪ (774‬و ﺣﻤﯿـﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤﺤّﻠﯽ و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺤﺎﻓﻈﯽ اﻟﺒﺨﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ (822‬و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷـﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟّﺪوﻟﺘﺎﺑﺎدي‪» -‬ﮐﺬا«‪) -‬ﺳﻨﻪ ‪ (849‬و ﻧﻮر اﻟـّﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫اﻟﻤّﮑﯽ اﻟﻤﺎﻟﮑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (855‬و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﺨﺎوي )ﺳـﻨﻪ ‪ (902‬و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳـﯿﻮﻃﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (911‬و ﻧﻮر‬‫اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي )ﺳﻨﻪ ‪ (911‬و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻘﺴﻄﻼﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (923‬و ﺷﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻟا ﻌﻠﻘﻤﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ (949‬و ﻋﺒﺪ اﻟﻮّﻫﺎب اﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﺨﺎري )ﺳـﻨﻪ ‪ (932‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﺸـ ﺮﺑﯿﻨﯽ اﻟﺨﻄﯿﺐ‪ ،‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑا ﻦ ﺣﺠﺮ‬‫اﻟﻬﯿﺜﻤﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (973‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ اﻟﻘﺎدري اﻟﺸﻬﯿﺮ ﺑﺎﻟﻤّﺘﻘﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (975‬و ﻋﺒﺎس ﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟّﺸﻬﯿﺮ ﺑﻤﺮزا ﻣﺨﺪوم اﻟﺠﺮﺟﺎﻧﯽ‬‫) ﺳﻨﻪ ‪ (988‬و ﮐﻤـﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻓﺨﺮ اﻟـّﺪﯾﻦ اﻟﺠﻬﺮﻣﯽ‪ ،‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺳـﻠﻄﺎن ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﻘـﺎري اﻟﻬﺮوي )ﺳـﻨﻪ ‪ (1014‬و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮؤوف ﺑﻦ ﺗـﺎج‬‫اﻟﻌـﺎرﻓﯿﻦ اﻟﻤﻨﺎوي )ﺳـﻨﻪ ‪ (1031‬و أﺣﻤـﺪ ﺑـﻦ اﻟﻔﻀـﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑـﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ )ﺳـﻨﻪ ‪ (1047‬و ﻣﺤﻤـﻮد ﺑـﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎﻧﯽ‬‫اﻟﻘﺎدري‪ ،‬و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤّﻖ دﻫﻠﻮي )ﺳﻨﻪ ‪ (1052‬و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺨﻔﺎﺟﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (1069‬و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻌﺰﯾﺰي )ﺳﻨﻪ ‪ (1070‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ اﻟﺰرﻗﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (1022‬و ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﯾﺰﯾﺪ اﻟّﺴﻬﺎر ﻧﻔﻮري‪ ،‬و‬‫ﻣﺮزا ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤـﺪ ﺧﺎن اﻟﺤﺎرﺛﯽ اﻟﺒﺪﺧﺸـﯽ‪ ،‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺻـﺪر ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬و وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﯿﻢ اﻟﺪﻫﻠﻮّي )ﺳـﻨﻪ ‪ (1062‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ‬‫اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ اﻟﯿﻤﺎﻧﯽ اﻟّﺼﻨﻌﺎﻧﯽ )ﺳﻨﻪ ‪ (1182‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺼّﺒﺎن اﻟﻤﺼﺮي‪ ،‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ و ﻣﺤّﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻟﮑﻬﻨﻮي )ﺳﻨﻪ ‪ (1225‬و ﻣﺮزا ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺤّﺪث ﻟﮑﻬﻨﻮي‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪25 :‬‬‫و وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺣـﺒﯿﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨـﻮي )ﺳـﻨﻪ ‪ (1270‬و ﻣﺤّﻤـ ﺪ رﺷـﯿﺪ اﻟـﺪﯾﻦ ﺧﺎن دﻫﻠﻮي‪ ،‬و ﺷـﯿﺦ ﺣﺴﻦ ﻋﺪوي ﺣﻤﺰاوي ﻣﻌﺎﺻـﺮ‪ ،‬و ﺷـﯿﺦ‬‫ﺳﻠﯿﻤـﺎن ﺑﻦ ﺑا ﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻤﻌﺎﺻـﺮ‪ ،‬و ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧـﺎن اﻟﻤﻌﺎﺻـﺮ؛ ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻘـﺎ در ﺟﺰء أول اﯾﻦ ﻣﺠﻠـﺪ ﻣﻨﻘـﻮل و ﻣﻮﺟﻮد و ﻣـﺬﮐﻮر و‬‫ﻣﺴـﺮودﺳﺖ ﺑﻨﻈﺮ ﺗﻌّﻤﻖ ﺑﺒﯿﻦ ﺗـﺎ درﯾـﺎﺑﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ أﮐـﺎﺑﺮ أﻋﻼـم و أﻓـﺎﺧﻢ ﻋﻈـﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را از زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺄﻟﻔﺎظ ﻣﺨﺘﻠﻔـﮥ و‬‫ﺳﯿﺎﻗﺎت ﺷّﺘﯽ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﻟﯿﮑﻦ ﺳﯿﺎق ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ ﺑﻨﻈﻢ ﺧﺎّص او در اﯾﻨﺠﺎ ﺳﻤﺖ ذﮐﺮ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺑﻬﯿﭻ ﯾﮏ از آن ﻧﺪارد‪ ،‬و ﻋﻨﻮان ذﮐﺮ ﻣﺨﺎﻃﺐ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را‬‫ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﺎوراي ﻫﻤﻪ آن ﻋﻨﺎوﯾﻦ اﺳﺖ؛ و ذﻟﮏ ﻣﻦ ﺑﺪاﺋﻊ اﻟّﺪﻫﻮر و ﻋﺠﺎﺋﺐ اﻻﻣﻮر‪.‬‬‫ﮐﻼم ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ در رد ﺑﺮ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻗﻮﻟﻪ؛ و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻫﻢ ﺑﺪﺳﺘﻮر اﺣﺎدﯾﺚ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﯽ ﻣﺴﺎس ﻧﺪارد زﯾﺮا ﮐﻪ ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺘﻤﺴﮏ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ زﻋﺎﻣﺖ ﮐﺒﺮي ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫وﺟﻮه ﺷﺼﺖ و ﺷﺸﮕﺎﻧﻪ ﻣﺆﻟﻒ در رد ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫اﻗﻮل‪ :‬ﺑﺮ أرﺑﺎب دراﯾﺖ و ﺷـﻌﻮر و أﺻـﺤﺎب اّﻃﻼع و ﻋﺜﻮر‪ ،‬ﻣﺤﺘﺠﺐ و ﻣﺴـﺘﻮر ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﭘﺮ ﻧﻮر ﺑﺮ ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣﻖ‬‫در ﻏﺎﯾﺖ وﺿﻮح و ﻇﻬﻮر‪ ،‬و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ ﻣﻘﺼﻮد ﻣﺤﻤﻮد اﯾﺸﺎن در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺳﻄﻮح و ﺳﻔﻮرﺳﺖ‪ ،‬و ﻋﺪم ادراك و اﺣﺴﺎس ﻣﺴﺎس آن ﺑﺎ‬‫ﻣّﺪﻋﺎ ﻧﺎﺷـﯽ از ﺿـﻌﻒ ﺑﺼـﯿﺮت و ﻓﺴﺎد ﺳـﺮﯾﺮت ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻋﻈﯿﻢ اﻻﻋﺘﺪاء و اﻟﺠﺮﯾﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺗﻔّﻮه ﺑﺎﯾﻦ ﮐﻼم ﻧﺎﻓﯽ ﻣﺴﺎس؛‬‫اﻗﺘﻔﺎي أﺛﺮ ﺳﺎﻣﺮي ﭘﺮ وﺳﻮاس ﺑﺮاي ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻧﺎﺣﻖ ﺷﻨﺎس ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺧﺎك ﻣﺬﻟّﺖ ﺑﺮ ﻓﺮق و رأس او ﻣﯽﭘﺎﺷﺪ‪ .‬و ﻣﺎ ﺑﻌﻮن اﻟﱠﻠﻪ ﻟا ﺠﻠﯿﻞ و‬‫ﻓﻀـﻠﻪ اﻟﺠﺰﯾﻞ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﭽﻨﺪ وﺟﻪ ﻗﺎﻃﻊ؛ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﻃﻊ ﺑﺮ ﻣّﺪﻋﺎي ﺧﻮد ﺑﺎﺛﺒﺎت ﻣﯽرﺳﺎﻧﯿﻢ‪ ،‬و ﺣّﻖ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺻﺪق ﻧﺼﯿﺢ را‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 44‬از ‪285‬‬‫ﺑﺎﺑﺎﻧﺖ ﻣﻄﻠﺐ و ﻣﺮام و إﻓﺤﺎم أﻋﺎدي و ﺧﺼﺎم‪ ،‬ﺑﺎذن اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻨﻌﺎم‪ ،‬ﮐﺎﻟّﻨﻮر اﻟّﻄﺎرد ﻟﻠّﻈﻼم‪ ،‬ﻣﺘﺠﻠّﯽ ﻣﯽﮔﺮداﻧﯿﻢ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬اﺛﺒﺎت دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻞ ﺑﯿﺖ و اﺳﺘﺸﻬﺎد ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ از ﮔﻔﺘﺎر ﻋﻠﻤﺎي أﻫﻠﺴﻨﺖ‬‫وﺟﻪ اول آﻧﮑﻪ‪ :‬از اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﻼ ﺗﺮّدد و ارﺗﯿﺎب و ﺑﻐﯿﺮ ﺧﻔﺎء و اﺣﺘﺠﺎب ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻣﯽ أّﻣﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﺗّﺒـﺎع اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨـﺎب ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻـف اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﻦ رّب اﻻرﺑـﺎب در ﺟﻤﯿﻊ أﻓﻌﺎل و أﻋﻤﺎل دﯾﻨّﯿﻪ و‬‫ﺗﻤـﺎﻣﯽ ﻋﻘﺎﺋـﺪ و أﺣﮑـﺎم ﺷـﺮﻋّﯿﻪ‪ ،‬واﺟﺐ و ﻻزم و ﻣﻔﺮوض و ﻣﺘﺤّﺘﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ واﺟﺐ اﻻﺗﺒﺎع ﺑﻮدن در ﺟﻤﻠﻪ أﻣﻮر ﺑﻌﺪ‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺘﺼّﻮر ﻧﻤﯽﺷﻮد إﻟّﺎ ﺑﺮاي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪26 :‬‬‫ﺻﺎﺣﺐ زﻋﺎﻣﺖ ﮐﺒﺮي و اﻣﺎﻣﺖ ﻋﻈﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﺎﺋﻞ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﺧﻼﻓﺖ و وﺻﺎﯾﺖ آن ﺟﻨﺎب ﮔﺮدد‪ ،‬و ﻫﺬا ﻇﺎﻫﺮ ﮐّﻞ اﻟّﻈﻬﻮر‪ ،‬و ﻟﮑﻦ َﻣْﻦ ﻟَْﻢ‬‫َﯾْﺠَﻌِﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﻪ ﻧُﻮرًا َﻓﻤﺎ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﻧُﻮٍر‬‫‪.‬‬‫و اﮔﺮ ﭼﻪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟﺸـﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ آﻧﺴـﺖ‬‫ﮐﻪ إﺗﻤﺎﻣﺎ ﻟﻠﺤّﺠﮥ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﻌﺾ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ذﮐﺮ ﻧﻤﺎﯾﻢ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾـﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻃﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ ،‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻘﺮآن‪ :‬اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ‬‫اﻻﯾﺘﻤﺎر ﺑﺄواﻣﺮه و اﻻﻧﺘﻬﺎء ﻋﻦ ﻧﻮاﻫﯿﻪ و اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و اﻻﻫﺘﺪاء ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ و ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﺳـﻌﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﺗﻔﺘﺎزاﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻘﺎﺻﺪ در ذﮐﺮ ﻣﻌﻨﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أ ﻻ ﺗﺮي أﻧّﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺼﻠﻮة و اﻟﺴﻼم ﻗﺮﻧﻬﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻓﯽ ﮐﻮن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﻣﻨﻘﺬا ﻋﻦ اﻟّﻀﻼﻟﮥ‪ ،‬و ﻻ ﻣﻌﻨﯽ ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب إﻟّﺎ اﻻﺧﺬ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻬﺪاﯾﮥ؛ ﻓﮑﺬا ﻓﯽ اﻟﻌﺘﺮة[‪.‬‬‫و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴـ ﻌﺪا« در ﺷـﺮح ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﻤﺄﻣﻮر ﺑﻤﺘﺎﺑﻌﺘﻪ ﻻ ﯾﺼﯿﺮ ﺗﺒﻌﺎ‪ ،‬و اﻟﻤﻨﺪوب إﻟﯽ‬‫إﻣﺎﻣﺘﻪ ﻻ ﯾﺼﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮﻣﺎ‪ .‬ﮐﻞ ﻋﻠﻢ و ﮐّﻞ ﻗﻮل دّل ﻋﻠﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﮥ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ زﻧﺪﻗﮥ و ﺷﯿﻄﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﮑﺎﺷﻔﯽ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺣﺴﯿﻨﯽ« در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻠّﯿﻪ ﻓﯽ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﻨﺒﻮّﯾﮥ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﺟﻤﻠﻪ‬‫»أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در ﺗﮑﺮار اﯾﻦ ﺳﺨﻦ ﺳﻪ ﺑﺎر دﻟﯿﻠﯽ واﺿﺢ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﯽﺷﻮد در ﺗﻌﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ﺗﻨﺒﯿﻪ اّول از ﺗﻨﺒﯿﻬﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺳﯿﺎق ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺤﺎﺻﻞ أﻧّﻪ‬‫ﻟّﻤـ ﺎ ﮐـﺎن ﮐّﻞ ﻣﻦ اﻟﻘﺮآن اﻟﻌﻈﯿﻢ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮ ﻣﻌـﺪﻧﺎ ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟّﻠﺪﻧـّﯿ ﮥ و اﻻﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟّﻨﻔﯿﺴـﮥ اﻟّﺸـ ﺮﻋﯿﮥ و ﮐﻨﻮز دﻗﺎﺋﻘﻬﺎ و اﺳـﺘﺨﺮاج‬‫ﺣﻘﺎﺋﻘﻬﺎ أﻃﻠﻖ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ و ﯾﺮﺷـﺪ ﻟـﺬﻟﮏ ﺣّﺜﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮق اﻟّﺴﺎﻟﻔـﮥ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ و اﻟّﺘﻌّﻠﻢ ﻣﻦ‬‫أ ﻫ ﻞ ﺑﯿﺘ ﻪ ‪.‬‬
‫و ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ روزﺑﻬﺎن ﺧﻨﺠﯽ ﺷﯿﺮازي در »ﺷﺮح رﺳﺎﻟﻪ اﻋﺘﻘﺎدﯾﻪ« ﺧﻮد‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪27 :‬‬‫ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻧﻘـﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻋﺘﻘـﺎد ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ آل ﺣﻀـﺮت ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ واﺟﺐ اﻟﺘﻌﻈﯿﻢ و ﻻزم اﻻﻗﺘﺪاءاﻧـﺪ‪ .‬أﻗﻮل‪ :‬اّﻣﺎ‬‫ﺗﻌﻈﯿﻢ آل ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ؛ اﻋﺘﻘـﺎد آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻓﺮﺿـﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻨـﺎ ﺑﺮ أﺣﺎدﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺤﻪ ﮐﻪ درﯾﻦ ﺑﺎب وارد ﺷـﺪه‪ ،‬از آن ﺟﻤﻠﻪ‬‫آﻧﮑﻪ در ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع در ﺧﻄﺒﻪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫ﯾﺎ اّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪.‬‬‫اﻟﯽ آﺧﺮه‪ .‬و در ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 45‬از ‪285‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ؛‬‫و اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ را ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﻮﺑﺖ ﺗﮑﺮار ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ .‬ازﯾﻨﺠﺎ ﻣﺴـﺘﻔﺎد ﺷـﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن واﺟﺐ ﺑﺎﺷـﺪ و رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ﻻزم‪ .‬و‬‫ﻧﯿﺰ ﭼﻮن ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ دﺳﺖ زﻧﻨﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ أﻣﺮ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ ﺑﺎﻗﺘﺪاي اﯾﺸﺎن اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋـﻖ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨـﺒﯿﻪ‪ :‬ﺳـّﻤﯽ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و ﻋـﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻫﯽ‬‫ﺑﺎﻟﻤﺜّﻨﺎة اﻟﻔﻮﻗـّﯿ ﮥ‪ :‬اﻷﻫﻞ و اﻟّﻨﺴﻞ و اﻟّﺮﻫﻂ اﻻدﻧﻮن؛ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻟﺜﻘﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ .‬و ﻫﺬان ﮐﺬﻟﮏ إذ ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم‬‫اﻟّﻠﺪﻧّﯿﮥ و اﻻﺳﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻻﺣﮑﺎم اﻟّﺸﺮﻋّﯿﮥ و ﻟﺬا ﺣّﺚ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻟّﺘﻌّﻠﻢ ﻣﻨﻬﻢ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ‪ -‬ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺻﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨﺒﯿﻪ‪ :‬ﺑﺪاﻧﮑﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﺧﻮد را‬‫ﮐﻪ ﺑﻤﻌﻨﯽ أﻫـﻞ و ﻧﺴﻞ و رﻫﻂ اﺳﺖ ﺛﻘﻞ ﺧﻮاﻧـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺛﻘﻞ ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ اﻟّﺸﺄن ﻣﺤﻔﻮظ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه اﯾﻦ‬‫ﺣـﺎل دارﻧـﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾـﮏ از اﯾﺸـﺎن ﻣﻌـﺪن ﻋﻠﻮم دﯾﻨﯽ و ﻣﻨﺒﻊ أﺳـﺮار ﺣﮑﻤﺖ ﻋﻤﻠﯽ و أﺣﮑﺎم ﺷـﺮﻋّﯿﻪاﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻓﺮﻣﻮد‬‫ﺑﺎﻗﺘﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن و ﺗﻌّﻠﻢ ازﯾﺸﺎن و ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ اﻟﺤﮑﻤﮥ ﻓﯿﻨﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و ﺑﻌﻀﯽ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ‪:‬‬‫اﯾﺸﺎن را ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺧﻮاﻧـﺪ ﺑﻮاﺳـﻄﻪ ﺛﻘﻞ وﺟﻮب رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن‪ .‬ﺑﺎز ﺑﺪاﻧﮑﻪ‪ :‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﺑﺎﻗﺘﺪاء و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن واﻗﻊ ﺷﺪه از‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﻣﮕﺮ آﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻢ و ﻋﺎرفاﻧﺪ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻫﻤﯿﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﺨﺼﻮﺻﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ وﻗﺖ‬‫ورود ﺑﺮ ﺣﻮض از ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪28 :‬‬‫و ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري »در ﺷـﺮح ﺷـﻔﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺎﻟّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑـﺎﻟﻘﺮآن‪ :‬اﻟﺘﻌﻠّﻖ ﺑـﺄﻣﺮه و ﻧﻬﯿﻪ و اﻋﺘﻘـﺎد ﺟﻤﯿﻊ ﻣـﺎ ﻓﯿﻪ و ﺣّﻘﯿﺘﻪ‪ .‬و اﻟّﺘﻤﺴـﮏ ﺑﻌـﺘﺮﺗﻪ‪:‬‬‫ﻣﺤﺒﺘﻬﻢ و ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻨـﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘـﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷـﺮح ﺟـﺎﻣﻊ ﺻـﻐﯿﺮ« ﺑﺸـﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬إن اﺋﺘﻤﺮﺗﻢ ﺑـﺄواﻣﺮ ﮐﺘﺎﺑﻪ و اﻧﺘﻬﯿﺘﻢ ﺑﻨﻮاﻫﯿﻪ و‬‫اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﻬﺪي ﻋﺘﺮﺗﯽ و اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﺴﯿﺮﺗﻬﻢ؛ اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﻓﻠﻢ ﺗﻀّﻠﻮا[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﺗﯿﺴﯿﺮ ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﺑﺸﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ‪:‬‬‫إن ﻋﻤﻠﺘﻢ ﺑﺎﻟﻘﺮآن و اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﻬﺪي ﻋﺘﺮﺗﯽ اﻟﻌﻠﻤﺎء؛ ﻟﻢ ﺗﻀﻠّﻮا[‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫أي‪ :‬ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﯽ اﻧﻈﺮوا ﻋﻤﻠﮑﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺗّﺒﺎﻋﮑﻢ ﻷﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ و ﺑّﺮﻫﻢ ﺑﻌﺪي‪ .‬ﻓﺎّن ﻣﺎ ﯾﺴّﺮﻫﻢ ﯾﺴّﺮﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﺎ ﯾﺴﻮءﻫﻢ ﯾﺴﻮءﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﻋﻠﯽ ﻋﺰﯾﺰي در »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ ﺑﺸﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« در ﺷﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫‪ ،‬ﺑـﺎﻟّﻨﺼﺐ؛ ﺑـﺪﻻ أو ﻋﻄﻒ ﺑﯿﺎﻧﻪ‪ .‬ﺣﺒﻞ‪ ،‬ﺑﺎﻟﺮﻓﻊ؛ ﺧﺒﺮ ﻣﺤـﺬوف‪ ،‬أي‪ :‬ﻫﻮ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود‪ .‬ﻣﺎ‪ ،‬زاﺋـﺪة‪ ،‬ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻻرض‪ .‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻋﻄﻒ‬‫ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎب ﻟا ﱠﻠﻪ‪ .‬أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﯾﺤﺘﻤﻞ رﻓﻌﻪ و ﻧﺼـﺒﻪ‪ ،‬أي‪ :‬أﻋﻨﯽ أوﻫﻢ‪ .‬و اﻟﻤﺮاد ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬أي‪ :‬اﺣّﺜﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﺗّﺒﺎﻋﻬﻤﺎ ﻻ ﺗﺨﺎﻟﻔﻮﻫﻤﺎ[‬‫اﻟﺦ ‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﯾﻌﻨﯽ إن اﺋﺘﻤﺮﺗﻢ ﺑﺄواﻣﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻧﺘﻬﯿﺘﻢ ﺑﻨﻮاﻫﯿﻪ و اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﻬﺪي ﻋﺘﺮﺗﯽ و اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﺴﯿﺮﺗﻬﻢ؛ اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﻓﻠﻢ ﺗﻀّﻠﻮا[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﮐﺪ ﺗﻠﮏ اﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﻗّﻮاﻫﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 46‬از ‪285‬‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﺑﻤﺎ ذا ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﯽ؛ ﻫﻞ ﺗّﺘﺒﻌﻮﻧﻬﻤﺎ ﻓﺘﺴّﺮوﻧﯽ‪ ،‬أو ﻻ ﻓﺘﺴﯿﺌﻮﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ زرﻗـﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺎﻟﻮﺻـّﯿﮥ ﺑﺒّﺮ آل اﻟﺒﯿﺖ ﻋﻠﯽ اﻻﻃﻼـق و أّﻣـﺎ اﻻﻗﺘـﺪاء ﻓﺎﻧﻤـﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﺎﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﻌﺎﻣﻠﯿﻦ ﻣﻨﻬﻢ إذ ﻫﻢ‬‫اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﻘﺮآن ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن ﺑﺪﺧﺸﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟﻨﺠﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻗﻮل‪ :‬ﺳّﻤﯽ اﻟﻘﺮآن و ﻋﺘﺮﺗﻪ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻟﺜﻘﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و‬‫ﻫﺬان ﮐﺬﻟﮏ؛ إذ ﮐّﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪29 :‬‬‫ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌـﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟﺪﯾﻨـّﯿ ﮥ و اﻻﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟﻌﻠـّﯿ ﮥ و اﻻﺣﮑﺎم اﻟّﺸـ ﺮﻋّﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﺬا ﺣّﺚ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴـ ﮏ‬‫ﺑ ﻬﻤ ﺎ [ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﺷﺎﯾـﺪ ﮐﻪ وﺟﻪ ﺗﺴـﻤﯿﻪ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮت ﻃـﺎﻫﺮه رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺛﻘﻞ ﺑﻔﺘـﺢ ﺛﺎء ﻣﺜّﻠﺜﻪ در ﻟﻐﺖ ﺷـﯽء‬‫ﻧﻔﯿﺲ و ﻣﻄّﻬﺮ و ﻣﺤﻔـﻮظ را ﻣﯽﮔﻮﯾﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑﻼـ ﺷـﺒﻬﻪ ﻫﺮ دو ﻣﺼﻮن و ﻣﻄّﻬﺮ و ﻣﺤﻔﻮظ و ﻧﻔﯿﺲاﻧـﺪ‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻣﻌـﺪن ﻋﻠﻮم دﯾﻨّﯿﻪ و ﻣﺨﺰن‬‫اﺳـﺮار ﺣﮑﻤّﯿﻪ و ﻋﻠﻤّﯿﻪ و ﺷﺮﻋّﯿﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺚ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺮدﻣﺎن را ﺑﺎﻗﺘﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ و ﺗﻌّﻠﻢ‬‫ازﯾﺸﺎﻧﺴﺖ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن اﻟﺪﻣﻨﺘﯽ اﻟﺒﺠﻤﻌﻮي اﻟﻤﻐﺮﺑﯽ اﻟﻤﺎﻟﮑﯽ اﻟﺸﺎذﻟﯽ اﻟﻤﻌﺎﺻـﺮ در »ﻧﻔﻊ ﻗﻮت اﻟﻤﻐﺘﺬي« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺎ إن‬‫ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ ﺑﻪ و ﺑﻤﺎ ﻗﺒﻠﻪ أﺧﺬﺗﻢ ﺑﺪل ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ‪ .‬ﻗﺎل اﻟّﻄّﯿﺒﯽ‪ :‬ﻣﺎ‪ ،‬ﻣﻮﺻﻮﻟﮥ؛ و اﻟﺠﻤﻠﮥ اﻟّﺸـ ﺮﻃّﯿﮥ ﺻﻠﺘﻬﺎ‪ .‬أي‪ :‬إن ﻋﻤﻠﺘﻢ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ اﺋﺘﻤﺎرا ﺑﺄواﻣﺮه و‬‫اﻧﺘﻬﺎء ﻋﻦ ﻧﻮاﻫﯿﻪ و أﺣﺒﺒﺘﻢ ﻋﺘﺮﺗﯽ و اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﻬﺪاﻫﻢ و ﺳـﯿﺮﺗﻬﻢ ﻓﯿﻪ إﺷﺎرة أﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳﻠّﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟﺰﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴﺘﺤﺴﻦ« در ﺳﯿﺎق ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻟﻠﺤﮑﯿﻢ اﻟّﺘﺮﻣـﺬي ﻓﯽ »ﻧﻮادر اﻻﺻﻮل« و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ ﺑﻦ أﺳـﯿﺪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺧﻄﺐ ﺑﻐﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﺗﺤﺖ ﺷـﺠﺮات ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻗﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻌّﻤﺮ ﻧﺒّﯽ إﻻ ﻧﺼﻒ ﻋﻤﺮ‬‫اﻟّـﺬي ﯾﻠﯿﻪ ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ و إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﯾﻮﺷﮏ أن أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ و إﻧّﯽ ﻣﺴـﺌﻮل و إﻧّﮑﻢ ﻣﺴـﺌﻮل ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ إﻧﮏ ﻗﺪ ﺑﻠّﻐﺖ و‬‫ﺟﻬﺪت و ﻧﺼﺤﺖ‪ ،‬ﻓﺠﺰاك اﻟﱠﻠﻪ ﺧﯿﺮا‪ .‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أ ﻟﯿﺲ ﺗﺸـﻬﺪون أن ﻻ إﻟﻪ اﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ و أّن ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒﺪه و رﺳﻮﻟﻪ و أّن ﺟّﻨﺘﻪ ﺣّﻖ و ﻧﺎره ﺣّﻖ و أّن اﻟﻤﻮت ﺣّﻖ و أّن اﻟﺒﻌﺚ ﺣّﻖ ﺑﻌﺪ اﻟﻤﻮت و‬‫أّن اﻟّﺴﺎﻋـﮥ آﺗﯿـﮥ ﻻ رﯾﺐ ﻓﯿﻬﺎ و أّن اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺒﻌﺚ ﻣﻦ ﻓﯽ اﻟﻘﺒﻮر‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ! ﻧﺸـﻬﺪ ﺑـﺬﻟﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ اﺷـﻬﺪ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ ﻣﻮﻟﯽ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و أﻧﺎ أوﻟﯽ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠّﯿﺎ؛ اﻟﱠﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬ﺛّﻢ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ اﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إﻧﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪30 :‬‬‫ﻓﺮﻃﮑﻢ و أﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﺣﻮض أﻋﺮض ﻣّﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼﺮي إﻟﯽ ﺻﻨﻌﺎء ﻓﯿﻪ ﻋﺪد اﻟﻨﺠﻮم ﻗﺪ ﺣﺎن ﻣﻦ ﻓﻀﮥ‪ ،‬و إﻧﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ‬‫ﺗﺮدون ﻋﻠّﯽ ﻋـﻦ اﻟّﺜﻘﻠﯿـﻦ‪ :‬ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿـﻒ ﺗﺨﻠﻔـﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ‪ .‬اﻟﺜﻘـﻞ اﻻـﮐﺒﺮ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‬‫ﻓﺎﺳﺘﻤﺴﮑﻮا ﺑﻪ ﻻ ﺗﻀﻠّﻮا و ﻻ ﺗﺒﺪﻟﻮا‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺎﻧﻪ ﻗﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻨﻘﻀﯿﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض؛‬‫و ﻓﯿﻪ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﻤﻮاﻻة‪ .‬و ﮐﺬا‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ اﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ و اﻟﻤﺤﺎﻣﻠﯽ و اﻟﻄﺤﺎوي ﺑﺄﺳﺎﻧﯿﺪ ﺻﺤﯿﺤﮥ‪ ،‬و ﻟﻠّﻨﺴﺎﺋﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﺮي »و اﻟﺨﺼﺎﺋﺺ« و اﺑﻦ‬‫ﺣّﺒﺎن و اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻓﯽ ﺻـﺤﯿﺤﻬﻤﺎ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻋﻮاﻧﮥ‪ ،‬و ﻟﻌﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﺷﺮﯾﮏ‪ ،‬ﮐﻼﻫﻤﺎ ﻋﻦ اﻻﻋﻤﺶ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 47‬از ‪285‬‬‫ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ رﺟﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﻦ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع و ﻧﺰل ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪.‬‬‫ﻓﺬﮐﺮوا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯽ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬إّن ﻟا ﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ .‬ﺛﻢ اﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ؛ اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬و ﻟﻔﻆ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻه‪،‬‬‫و ﻫﺬا أﯾﻀﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻮﻓﯽ؛ ﻗﺎل اﻟﺤﺎﮐﻢ‪ :‬ﺻﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷﺮط اﻟﺸﯿﺨﯿﻦ و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﺎه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟﺰﻣـﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴـﺘﺤﺴﻦ« در ذﮐﺮ ﻣﺆّﯾـﺪات و ﺷﻮاﻫـﺪ ﻧﺰول آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ در ﺷﺄن ﺧﻤﺴﻪ ﻧﺠﺒﺎ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و ﻣّﻤﺎ ﯾﺸﻬﺪ ﻟﺬﻟﮏ أﯾﻀﺎ ﺧﺒﺮ ﺳﻌﺪ‪ ،‬اﻟّﺼﺤﯿﺢ‪:‬‬‫اﻟﱠﻠﻬّﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﻓﯽ ﻗـّﺼ ﮥ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ‪ .‬و ﻓﯽ »اﻟﺼﻮاﻋﻖ«‪ :‬ﻗﺎل ﻓﯽ »اﻟﮑّﺸﺎف«‪ :‬ﻻ دﻟﯿﻞ اﻗﻮي ﻣﻦ ﻫﺬا ﻋﻠﯽ ﻓﻀﻞ أﺻـﺤﺎب اﻟﮑﺴﺎء‪ ،‬ﻻﻧّﻬﺎ ﻟّﻤﺎ ﻧﺰﻟﺖ دﻋﺎﻫﻢ اﻟّﻨﺒﯽ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺎﺣﺘﻀﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ و أﺧﺬ ﺑﯿﺪ اﻟﺤﺴﯿﻦ و ﻣﺸﺖ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺧﻠﻔﻪ و ﻋﻠّﯽ ﺧﻠﻔﻬﺎ ﻓﻌﻠﻢ أﻧّﻬﻢ اﻟﻤﺮادون ﺑﺎﻵﯾﮥ؛ اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و‬‫ﺧﺒﺮ ﺟﺎﺑﺮ و أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟّﺼﺤﯿﺢ ﻓﯽ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﯽ ﺧﻄﺒﮥ ﯾﻮم ﻋﺮﻓﮥ ﻓﯽ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‪ :‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫و ﺧﺒﺮ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ و زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ اﻟﺼﺤﯿﺢ ﻓﯽ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ ﺑﻐﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ :‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ؛‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫و ﺧﺒﺮ أﻧﺲ ﻻﺣﻤﺪ و ﻏﯿﺮه ﮐﺎن إذا ﺧﺮج إﻟﯽ ﺻﻼة اﻟﻔﺠﺮ ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟّﺼﻠﻮة‪ ،‬اﻟّﺼﻠﻮة ﯾﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪َ ،‬أﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ*‬‫‪ .‬اﻵﯾﮥ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟﺰﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴﺘﺤﺴﻦ« در ذﮐﺮ ﻋﻤﺎﻣﻪ ﺑﺴﺘﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪31 :‬‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺮ ﺳـﺮ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم روز ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻻ ﯾﺨﻔﯽ أّن ذﻟﮏ ﮐﺎن ﺑﻌﺪ‬‫أن أﻣﺮ ﻓﻨﻮدي ﻓﯽ اﻟﻘﺎﻓﻠـﮥ‪ :‬اﻟـّﺼ ﻠﻮة ﺟﺎﻣﻌـﮥ‪ ،‬و ﮐﺎن ﯾﻨﺎدي ﺑـﺬﻟﮏ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ اﻟـّﺼ ﻠﻮة اﻟﻤﮑﺘﻮﺑﮥ ﻓﺎﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و اﻻﻧﺼﺎر‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ رواﯾﮥ‬‫اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ و ﻏﯿﺮه و ﻧﺎس ﻣﻦ ﺟﻬﯿﻨﮥ و ﻣﺰﯾﻨﮥ و ﻏﻔﺎر‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ رواﯾﮥ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ و ﻏﯿﺮه ﻓﺨﻄﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ذّﮐﺮ و أﺷﻬﺪ‬‫و اﺳﺘﺸـﻬﺪ ﻓﻮﻟّﯽ ﻋﻠّﯿﺎ اﻟﻤﺮﺗﻀـﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻃﻦ آﺧﺬا ﯾﺪه ﻣﺴﺘﺸـﻬﺪا ﻟﻠّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻣﺒﺎﻟﻐﮥ ﻓﯽ إﻋﻼم اﻟﻌﺎﻣﮥ‪ ،‬و دﻋﺎ دﻋﺎء اﻟﻤﻮاﻻة و‬‫اﻟﻤﻌﺎداة‪ ،‬و وّﺻﯽ اﻻّﻣﮥ ﺑﻤﺘﺎﺑﻌﮥ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ اﻻﮐﺒﺮ و اﻟﻌﺘﺮة اﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﻨﺒّﻮة اﻻﻃﻬﺮ؛ و ﻣﻨﻬﻢ ﺳّﯿﺪﻧﺎ ﻋﻠّﯽ اﻟﻤﺮﺗﻀﯽ‪ .‬ﻓﻘﻮل ﻣﻦ ﻗﺎل‪ :‬إنّ‬‫إﻟﺒﺎس اﻟﺨﺮﻗـﮥ ﺑﻬـﺬه اﻟﻬﯿﺌـﮥ اﻟّﺘﯽ ﯾﻌﺘﻤـﺪﻫﺎ اﻟﺼﻮﻓﯿـﮥ ﻣﻦ اﻻﺟﺘﻤﺎع ﻟﻬﺎ و اﻻﻋﺘـﺪاد ﺑﻬﺎ ﻟﯿﺲ ﺑﻤﺮﻓﻮع‪ ،‬ﻣﺪﻓﻮع؛ ﻓﺎﻧّﻪ ﻣﻘﻄﻮع اﻟﻮﻗﻮع ﻓﯽ اﻟـّﺴ ّﻨﮥ‬‫اﻟّﺴﻨّﯿﮥ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب ﭘﯿﺮوي أﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺴﺎن ﭘﯿﺮوي ﻗﺮآن و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن‬‫وﺟﻪ دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺮ أﺻﺤﺎب أﺑﺼﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﺗّﺒﺎع‬‫و اﻗﺘﻔﺎء و ﭘﯿﺮوي و اﻗﺘـﺪاي اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد را ﻣﺜﻞ اﺗّﺒﺎع و ﭘﯿﺮوي ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿﺪ ﺑﺮ أّﻣﺖ ﺧﻮد واﺟﺐ و ﻻزم ﮔﺮداﻧﯿﺪه‪ ،‬إﺗﻤﺎم‬‫ﺣﺠﺖ را ﺑﺄﻋﻼي ﻣﺮاﺗﺐ و أرﻓﻊ درﺟﺎت رﺳﺎﻧﯿـﺪه‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﺗّﺒﺎع اﯾﺸﺎن ﺑﻌﺪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﺜﻞ اﺗّﺒﺎع ﻗﺮآن واﺟﺐ و ﻻزم ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ ﺳﻮاي ﺧﻠﻔﺎء و أﺋّﻤﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺷـﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻼ رﯾﺐ و ﺷّﮏ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨـﺎب ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ﮐﻪ ﺑﻨّﺺ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺜـﻞ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ واﺟﺐ اﻻﺗّﺒـﺎع و ﻻـزم اﻻﻃﺎﻋﻪاﻧـﺪ ﺧﻠﻔﺎي ﺣﻘﯿﻘﯽ ﺟﻨﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﺋّﻤﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﺗﻤـﺎم أّﻣﺖ آن ﺟﻨﺎب ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﺸﺎن از ﺧﻠﻔﺎي ﻣﺼـﻨﻮﻋﯿﻦ ﻣﺮدم ﻫﺰار‬‫ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻮد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ أﺣﺪي از ﻋﻘﻼ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺳـﻔﻬﺎ أﺣﮑﺎم ﺧﻠﻔﺎي ﺛﻼﺛﻪ ﻣﺘﺠّﺒﺮﯾﻦ و دﯾﮕﺮ ﺧﻠﻔﺎي ﻣﺘﺄﻣﺮﯾﻦ را ﻣﺜﻞ أﺣﮑﺎم ﻗﺮآن واﺟﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 48‬از ‪285‬‬‫اﻻﺗﺒﺎع ﻧﻤﯽداﻧـﺪ‪ ،‬و ﮐﺴـﯽ از ﻣﺘﻌّﺼﺒﯿﻦ ﻣﺘﻌﻨﺘﯿﻦ اﯾﺸﺎن را ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ و ﺣﻠﯿﻒ ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿـﺪ در ﻟﺰوم اﺗّﺒﺎع ﻧﻤﯽﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و ﻟﻮ ﻓﺮض‬‫اﻗـﺪام أﺣﺪ ﻣﻦ اﻟّﻄﻐﺎم ﻓﺄﻧّﯽ ﯾﺴﺎﻋﺪه ﻧّﺺ ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم‪ ،‬ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟﮑﺮام‪ ،‬ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺘﻮاﺗﺮ ﺑﯿﻦ اﻟﺨﺎّص و اﻟﻌﺎم؟! و‬‫اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟﻬﺪاﯾﮥ ﻓﯽ ﮐّﻞ ﻣﻨﺰل و ﻣﻘﺎم‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪32 :‬‬‫و اﮔﺮ ﭼﻪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ وﺟﻮب ﭘﯿﺮوي اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺜﻞ وﺟﻮب ﭘﯿﺮوي ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي‬‫أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﮐﻪ آﻧﻔﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات دﯾﮕﺮ آورده ﺑﺮ ﺗﺒﺼﯿﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺧﺒﯿﺮ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻢ‪:‬‬‫ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ أﻣﯿﻦ اﻟﺴـﻨﺪي در ﮐﺘـﺎب »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﺻـﺤﯿﺢ ﺗﺮﻣـﺬي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻨﻈﺮﻧﺎ ﻓﺎذا ﻫﻮ‬‫ﻣﺼـّﺮح ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻬﻢ و ﺑـﺄّن ﺗﺒﺎﻋﻬﻢ ﮐﺘﺒﺎع اﻟﻘﺮآن ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ اﻟﻮاﺿـﺢ‪ ،‬و ﺑﺄّن ذﻟﮏ أﻣﺮ ﻣﺘﺤّﺘﻢ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻬﻢ‪ ،‬و ﻻ ﯾﻄﺮأ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﯽ‬‫ذﻟﮏ ﻣﺎ ﯾﺨﺎﻟﻔﻪ ﺣّﺘﯽ اﻟﻮرود ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و إذا ﻓﯿﻪ ﺣّﺚ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺑﻌﺪ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ أﺑﻠﻎ؛ و ﻫﻮ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ!‪.‬‬‫ﻓﻘﻠﻨﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴـﻠﻢ ﺣﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ ﻇﺎﻫﺮ ﻓﯽ ﻣﻌﻨﯽ ﻓّﺴﺮه ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ اﻟﻤﻌﻨﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﺴﻦ آﺧﺮ‪ ،‬ﻓﺜﺒﺖ ﻣﻌﻨﺎه ﻧّﺼﺎ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ ﻓﺂﻣّﻨﺎ ﺑﻪ ﻓﯽ ﻧﻈﺎﺋﺮه ﻣﻦ ﺻﺤﺎح اﻻﺣﺎدﯾﺚ‪ ،‬و اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ رب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﻣﻘﺎم ﺗﺮﺟﻤﻪ آن و ذﮐﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺧﺪا‬‫را در ﺣّﻖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد‪ ،‬و ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬از ﺧـﺪا ﺑﺘﺮﺳـﯿﺪ و ﺣﻘﻮق اﯾﺸـﺎن ﻧﮕﺎﻫﺪارﯾـﺪ و ﻃﺎﻋﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن را‬‫ﺷﻌـﺎر و دﺛـﺎر ﺧﻮد ﺳﺎزﯾـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﺘﺜﺎل ﺑﺄﺣﮑﺎم ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ از ﻓﺮﺿـﺴﺖ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻃﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿﺎد أواﻣﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﺠﻮارح و أرﮐﺎن و‬‫ﻣﺤّﺒﺖ و ﻋﻘﯿﺪت و رﺳﻮﺧّﯿﺖ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﻘﻠﺐ و ﺟﻨﺎن واﺟﺐ و ﻓﺮﺿﺴﺖ ‪.‬‬
‫و ﻓﺎﺿﻞ رﺷﯿﺪ در »اﯾﻀﺎح ﻟﻄﺎﻓﮥ اﻟﻤﻘﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬آﯾﺎ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺘﺸّﺒﺚ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦاﻧﺪ و ﺑﺤﮑﻢ‬‫ﺣﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ؛‬‫ﺗﻤّﺴﮏ را ﺑﻌﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺜﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن ﻻزم ﻣﯽداﻧﻨﺪ[ إﻟﺦ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬دﻻﺋﻞ راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻮﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻠﺒﯿﺖ از ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎ و ﻣﻼزﻣﮥ آن ﺑﺎ اﻣﺎﻣﺖ‬‫وﺟﻪ ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻻﻧﺠﺎب در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﻘﻮل ﺑﻠﯿﻎ ﺧﻮد‪:‬‬‫ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪،‬‬‫وﺟﻮب اﺗّﺒـﺎع اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را ﺑﺮ أرﺑـﺎب أﻓﻬـﺎم و أﺻـﺤﺎب أﺣﻼـم ﻇـﺎﻫﺮ و ﺑـﺎﻫﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ .‬و وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع دﻟﯿﻞ ﻣﺘﯿﻦ و ﺑﺮﻫﺎن‬‫رﺻﯿﻦ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ؛ و ﺧﺎك ﻣﺬﻟّﺖ و ﻫﻼك ﺑﺮ رءوس ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪33 :‬‬‫اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﻃﺮﯾﻖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻟﻔﻆ ﺗﻤّﺴﮏ اﺳﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮ از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﺣﺼﺎي آن ﺗﻮان ﮐﺮد؛‬‫ﺷﻄﺮي از آن در ﺿـﻤﻦ ﺗﺨﺮﯾﺠﺎت ﺣّﻔﺎظ ﺛﻘﺎت و أﯾﻘﺎظ أﺛﺒﺎت ﺳـّﻨّﯿﻪ در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن آﻣﺪه‪ ،‬و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ آن‬‫ﻫﻤﻪ ﺗﻌﺼـﺒﺎت ﺷـﻨﯿﻌﻪ ﺧﻮد اﻋﺘﺮاف دارﻧـﺪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ دﻟﯿـﻞ وﺟﻮب ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ‬‫ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ ﮐﻠﻤﺎﺗﻪ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻮاﻗﯽ ﻋﻦ اﻟّﺘﺒﺎر و اﻟّﺘﺒﺎب‪.‬‬‫اﻣـﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻟﻔﻆ ﺗﻤّﺴﮏ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻣﻔﯿـﺪ ﻣﻌﻨﯽ اﺗّﺒﺎع ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ از اﻓﺎده ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﮐﺒﺎر و ﻣـﺪﻗﻘﯿﻦ أﺣﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ‬‫واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ؛ ﺷﻄﺮي از ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻤﻌﻨﯽ ﺗﻤّﺴﮏ در وﺟﻪ اول ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﺒﺎرات در اﯾﻨﺠﺎ ﻧﯿﺰ‬‫ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 49‬از ‪285‬‬‫ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗـﺎل اﺑﻦ اﻟﻤﻠـﮏ‪ :‬اﻟّﺘﻤـّﺴ ﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘـﺎب‪ :‬اﻟﻌﻤـﻞ ﺑﻤـﺎ ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ اﻻﯾﺘﻤـﺎر ﺑـﺄواﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ و اﻻﻧﺘﻬـﺎء ﺑﻨﻮاﻫﯿﻪ‪ .‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و‬‫اﻻﻫﺘـﺪاء ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ و ﺳـﯿﺮﺗﻬﻢ‪ .‬زاد اﻟﺴـّﯿﺪ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ‪ :‬إذا ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎ ﻟﻠّﺪﯾﻦ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﯽ إﻃﻼﻗﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ إﺷـﻌﺎر ﺑﺄّن ﻣﻦ‬‫ﯾﮑﻮن ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﻪ ﻓﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘﮥ ﻻ ﯾﮑﻮن ﻫﺪﯾﻪ و ﺳﯿﺮﺗﻪ إﻟّﺎ ﻣﻄﺎﺑﻘﺎ ﻟﻠﺸﺮﯾﻌﮥ و اﻟﻄﺮﯾﻘﮥ[‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮؤوف ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ‪ :‬ﺣّﺾ ﻋﻠﯽ اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻷّن اﻻﻣﺮ‬‫ﻟﻬﻢ ﻣﻌﺎﯾﻨـﮥ ﻓﻬﻢ أﺑﻌـﺪ ﻣﻦ اﻟﻤﺤﻨـﮥ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻋﺎّم‪ ،‬أرﯾﺪ ﺑﻪ ﺧﺎّص‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﻌﺎﻣﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨﺮج اﻟﺠﺎﻫﻞ و اﻟﻔﺎﺳﻖ‪ ،‬و ﻫﻢ ﻟﻢ ﯾﻌﺮوا ﻋﻦ‬‫ﺷﻬﻮات اﻵدﻣّﯿﯿﻦ و ﻻ ﻋﺼـﻤﻮا ﻋﺼـﻤﮥ اﻟّﻨﺒّﯿﯿﻦ‪ ،‬و ﮐﻤﺎ أّن ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻨﻪ ﻧﺎﺳﺦ و ﻣﻨﺴﻮخ؛ ﻓﺎرﺗﻔﻊ اﻟﺤﮑﻢ ﺑﺎﻟﻤﻨﺴﻮخ‪ ،‬ﻫﮑﺬا ارﺗﻔﻌﺖ اﻟﻘﺪوة‬‫ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ اﻟّﺼﻠﺤﺎء[ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ« در ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻊ‬‫ﻗﻮﻟﻪ أّوﻻ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ؛‬‫ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧﻬﻤﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪34 :‬‬‫ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ و وـّﺻ ﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴـﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ .‬ظ( و اﻻﺳﺘﻤﺴﺎك ﺑﻬﻤﺎ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ‪ .‬أّﻣﺎ ﻟا ﮑﺘﺎب؛‬‫ﻓﻼﻧّﻪ ﻣﻌﺪن ﻟا ﻌﻠﻮم اﻟّﺪﯾﻨّﯿﮥ و اﻟﺤﮑﻢ اﻟﺸـﺮﻋّﯿﮥ و ﮐﻨﻮز اﻟﺤﻘﺎﺋﻖ و ﺧﻔﺎﯾﺎ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﻌﺘﺮة؛ ﻓﻼّن اﻟﻌﻨﺼـﺮ إذا ﻃﺎب أﻋﺎن ﻋﻠﯽ ﻓﻬﻢ اﻟّﺪﯾﻦ‪،‬‬‫ﻓﻄﯿﺐ اﻟﻌﻨﺼﺮ ﯾﺆّدي إﻟﯽ ﺣﺴﻦ اﻻﺧﻼق‪ ،‬و ﻣﺤﺎﺳﻨﻬﺎ ﺗﺆّدي إﻟﯽ ﺻﻔﺎء اﻟﻘﻠﺐ و ﻧﺰاﻫﺘﻪ و ﻃﻬﺎرﺗﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ‪ :‬و اﻟﻤﺮاد ﺑﻌﺘﺮﺗﻪ ﻫﻨﺎ‪ :‬اﻟﻌﻠﻤﺎء‬‫اﻟﻌﺎﻣﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬إذ ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﻘﺮآن ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ‪ :‬ﺣﺾ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻷّن اﻻﻣﺮ‬‫ﻟﻬﻢ ﻣﻌﺎﻧﯿـﮥ ﻓﻬﻢ أﺑﻌـﺪ ﻋﻦ اﻟﻤﺤﻨـﮥ و ﻫـﺬا ﻋﺎّم أرﯾﺪ ﺑﻪ ﺧﺎّص‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﻌﺎﻣﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨﺮج اﻟﺠﺎﻫﻞ و اﻟﻔﺎﺳﻖ‪ ،‬و ﻫﻢ ﺑﺸـﺮ ﻟﻢ ﯾﻌﺮوا‬‫ﻋﻦ ﺷـﻬﻮات اﻵدﻣّﯿﯿﻦ و ﻻ ﻋﺼـﻤﻮا ﻋﺼـﻤﮥ اﻟّﻨﺒّﯿﯿﻦ‪ ،‬و ﮐﻤﺎ أّن ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻨﻪ ﻧﺎﺳﺦ و ﻣﻨﺴﻮخ؛ ﻓﺎرﺗﻔﻊ اﻟﺤﮑﻢ ﺑﺎﻟﻤﻨﺴﻮخ‪ .‬ﮐﺬﻟﮏ ارﺗﻔﻌﺖ‬‫اﻟﻘﺪوة ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ اﻟﻌﻈﻤﺎء[ اﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« ﺑﺸﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻻ ﯾﻌﺎرﺿﻪ رﻓﻊ اﻟﻘﺮآن ﻣﻦ اﻟﻤﺼﺎﺣﻒ و اﻟـّﺼ ﺪور ﻗﺮب اﻟّﺴﺎﻋـﮥ ﻟﺒﻘﺎء ﻣﻮﺟﺒﻪ و ﻫﻮ اﻻﺳـﻼم‪ ،‬ﻓﯿﺒﻘﯽ ﺑﺒﻘﺎﺋﻪ أﺣﮑﺎم اﻟﻘﺮآن ﻟﻄﻠﺒﻬﻤﺎ‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﮑﻠّﻔﯿﻦ ﺣّﺘﯽ ﺗﻘﻮم اﻟّﺴﺎﻋﮥ‪ ،‬و ﻟﮑﻮن أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ اﻟﻌﺎﻣﻠﯿﻦ ﺗﺒﻘﯽ ﺑﺒﻘﺎﺋﻪ‪ ،‬ﻓﮑﺎن اﻟﻘﺮآن ﺑﺎق‪ .‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻊ ﻗﻮﻟﻪ أّوﻻ‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‬‫؛ ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ و وﺻـّﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴـﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴـﻬﻢ ظ( و اﻟّﺘﻤﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ‬‫ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ‪ .‬أّﻣﺎ اﻟﮑﺘﺎب ﻓﻼﻧّﻪ ﻣﻌﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟّﺪﯾﻨّﯿﮥ و اﻻﺳﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟّﺸﺮﻋّﯿﮥ و ﮐﻨﻮز اﻟﺤﻘﺎﺋﻖ و ﺧﻔﺎﯾﺎ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﻌﺘﺮة‪ ،‬ﻓﻼّن اﻟﻌﻨﺼﺮ‬‫إذا ﻃﺎب أﻋﺎن ﻋﻠﯽ ﻓﻬﻢ اﻟّﺪﯾﻦ ﻓﻄﯿﺐ اﻟﻌﻨﺼـﺮ ﯾﺆّدي إﻟﯽ ﺣﺴﻦ اﻻﺧﻼق‪ ،‬و ﻣﺤﺎﺳـﻨﻬﺎ ﺗﺆّدي إﻟﯽ ﺻـﻔﺎء اﻟﻘﻠﺐ و ﻧﺰاﻫﺘﻪ و ﻃﻬﺎرﺗﻪ‪ .‬و أّﮐﺪ‬‫ﺗﻠﮏ اﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﻗﻮاﻫﺎ‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﺑﻤﺎ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﯽ ﻫﻞ ﺗّﺘﺒﻌﻮﻧﻬﻤﺎ ﻓﺘﺴّﺮوﻧﯽ أو ﻻ ﻓﺘﺴﯿﺌﻮﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴـﺎم اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠـﮏ )اﺑﻦ اﻟﻤﻠـﮏ ظ( ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ‪ :‬ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 50‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻋﻤﻞ ﺑﻤﻮﺟﺐ أﺣﮑﺎم او‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪35 :‬‬‫و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮت ﮐﻨﺎﯾﺘﺴﺖ از ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺣﺮﻣﺖ اﯾﺸﺎن و اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪي و ﺳﯿﺮﺗﺸﺎن‪.‬‬‫و ﺳّﯿﺪ ﺟﻼل اﻟّﺪﯾﻦ )ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ ظ( رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ درﯾﻦ ﺟﺎ ﻗﯿﺪ ﮐﺮده ﮐﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﻫﺪي و ﺳﯿﺮﺗﺸﺎن ﻣﺨﺎﻟﻒ دﯾﻦ و ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻧﺒﻮد‪ ،‬و ﻫﻤﺎﻧﺎ ﮐﻪ‬‫ﻣﺮاد ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠﮏ )اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ ظ( را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻪ ﻣﻄﻠﻖ؛ ﭼﻪ در ﺑﻌﺾ أﻓﺮاد ﻣﻄﻠﻖ ﻋﺪم ﺿـﻼﻟﺖ ﻣﺘﺤّﻘﻖ ﻧﻤﯽ ﺷﻮد‪ .‬ﻣﻠّﺎ ﻋﻠﯽ‬‫ﻗـﺎري ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ‪ :‬در إﻃﻼـق آن ﺣﻀـﺮت ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﺷـﻌﺎرﺳﺖ ﺑـﺂﻧﮑﻪ ﻋﺘﺮت در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﮐﺴـﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺳـﯿﺮت او ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ‬‫ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻧﺒﻮد[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻮﺟﻪ أﻣﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺘﻤّﺴﮏ و ﺗﺸّﺒﺚ ﺑﺄﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺮ ﻧـﺎﺋﺐ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ص ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻗﺎﺑـﻞ إﻧﮑـﺎر ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤـﺎي ﮐﺒـﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻫﻢ ﺑﺎﻧﻄﺎق ﻗﺎدر ﻋﻠﯽ اﻻﻃﻼق‬‫اﻋﺘﺮاف ﺑﺂن ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﺛﻨﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﭘﺎﻧﯽﭘﺘﯽ در ﺧﺎﺗﻤﻪ »ﺳـﯿﻒ ﻣﺴﻠﻮل« ﺑﻌﺪ إﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﺖ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﺬرﯾﻌﻪ ﮐﺸﻒ و إﻟﻬﺎم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺳﺘﻨﺒﺎط اﯾﻦ‬‫ﻣـّﺪﻋﺎ از ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و از ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﺮور ﭘﯿﻐﻤﺒﺮان ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ ﮐﺮد‪ .‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳـ َﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ‬‫َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﺳﺆال ﻧﻤﯽﮐﻨﻢ از ﺷـﻤﺎ ﻫﯿﭻ أﺟﺮت و ﻧﻤﯽﺧﻮاﻫﻢ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻣﯽﺧﻮاﻫﻢ از ﺷـﻤﺎ دوﺳﺘﯽ أﻗﺮﺑﺎي ﻣﻦ‪ .‬وﺟﻪ اﺳﺘﻨﺒﺎط آﻧﺴﺖ ﮐﻪ‪ :‬أﻧﺒﯿﺎي‬‫ﺳﺎﺑﻖ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإْن َأْﺟِﺮَي ِإﻟﱠﺎ َﻋَﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧـﺪ؛ أﺻـﻼ أﺟﺮت ﺑﺮ ﻓﺮﯾﻀﻪ ﺗﺒﻠﯿﻎ رﺳـﺎﻟﺖ درﺧﻮاﺳﺖ ﻧﮑﺮدهاﻧـﺪ‪ ،‬و ﭼﻪ اﺣﺘﻤـﺎل درﺧﻮاﺳﺖ أﺟﺮت ﺑﻮد ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﻣﺎ را ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺣّﻖ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺘﻐّﯿﺮ )ﺑﺘﻐﯿﯿﺮ ظ( اﺳـﻠﻮب ﮐﻼم أﻣﺮ ﻓﺮﻣﻮده ﺣﮑﻤﺖ در آن آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﺮاﯾﻊ أﻧﺒﯿﺎء ﺳﺎﺑﻖ ﺑﻌـﺪ وﻓﺎت آﻧﻬﺎ ﻣﻨﺴﻮخ‬‫ﻣﯽﺷﺪ و اﯾﻦ ﺷـﺮﯾﻌﺖ ﻣﺆّﯾﺪ اﺳﺖ ﭘﺲ اّﻣﺘﺎن را ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ رﺣﻠﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻨﺎﺋﺐ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ رﺟﻮع آرﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا آن ﺳـﺮور ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺮاي‬‫ﺷﻔﻘﺖ ﺑﺮ أّﻣﺖ ﺧـﻮد رﻫﻨﻤـﻮﻧﯽ ﮐﺮده ﺑﻤﺤّﺒﺖ آل ﺧـﻮد و اﺷـﺎرت ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺘﺸـّﺒﺚ داﻣـﺎن ﭘـﺎك آﻧﻬـﺎ ﮐﻪ وارﺛـﺎن ﭘﯿﻐﻤـﺒﺮ و دروازه ﻋﻠﻮم‬‫وياﻧﺪ‪.‬‬‫و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﮔﺬاﺷﺘﻢ در ﺷﻤﺎ دو وﺳﯿﻠﻪ ﻣﺤﮑﻢ‪ :‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و آل ﺧﻮد را‪ .‬و‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬أﻧﺎ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪36 :‬‬‫ﻋﻠّﯽ ﺑﺎﺑﻬﺎ‪.‬‬‫ﻣﻦ ﺷﻬﺮ ﻋﻠﻤﻢ و ﻋﻠّﯽ دروازه آن ﺷﻬﺮ اﺳﺖ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -4‬دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ )ﺛﻘﻠﯿﻦ( ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻠﺒﯿﺖ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻻﻃﯿﺎب در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا و أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را‬‫ﻣﻌّﺒﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﻣﺠﺮد اﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﻼﻏﺖ ﺗﺨﻤﯿﺮ دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋـﺢ اﺳﺖ ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﺟﻬﺎﺑـﺬه ﻓﺨﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ اﻓﺎده ﻧﻤﻮدهاﻧـﺪ ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ وﺟﻮه ﺗﺴـﻤﯿﻪ ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬أﺧـﺬ و ﻋﻤﻞ ﺑﺎﯾﻦ دو‬‫ﭼﯿﺰ ﺑﺮ ﻋـﺎﻣﻠﯿﻦ ﺛﻘﯿـﻞ و دﺷﻮار اﺳﺖ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ أﺧـﺬ و ﻋﻤـﻞ ﺑﺮ أﺣﮑﺎم ﻗﺮآن واﺟﺐ و ﻻزم اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺧـﺬ و ﻋﻤﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 51‬از ‪285‬‬‫ﺑﺄواﻣﺮ ﻋﺘﺮت ﻧﯿﺰ واﺟﺐ و ﻻزم ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد؛ و ﻫﺬا ﻫﻮ ﻋﯿﻦ اﻟﻤﻘﺼﻮد اﻟﻤﺤﻤﻮد‪.‬‬‫أﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻠﻤﺎي اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﻮﺟﻪ ﺗﺴﻤﯿﻪ ﻣﺬﮐﻮر اﻓﺎده ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﭘﺲ ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ ﻣﺨﻔﯽ و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﮥ اﻻزﻫﺮي در ﮐﺘﺎب »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟّﻠﻐﻪ« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘﻞ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳـّﻤﯿﺎ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﺷﺠﺎع ﺷﯿﺮوﯾﻪ ﺑﻦ ﺷﻬﺮدار دﯾﻠﻤﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻓﺮدوس اﻻﺧﺒﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻨﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻦ اﺗّﺒﻌﻪ ﮐﺎن ﻋﻠﯽ اﻟﻬـﺪي‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﺮك ﮐﺎن ﻋﻠﯽ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ‪ ،‬و أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ؛ أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﻧﻬﺎﯾﮥ اﻟﻠﻐﮥ« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﯿﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺠـﺪ ﻟا ﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« در ﺷـﺮح أﻟﻔﺎظ ﻏﺮﯾﺒﻪ ﻓﻀﻞ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪» ] :‬ﺛﻘﻠﯿﻦ«‪ :‬ﺳـّﻤﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ اﻟﻘﺮآن اﻟﻌﺰﯾﺰ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺛﻘﻠﯿﻦ؛ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﯾﺠﺐ ﻟﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﯿﯽ اﻟﺪﯾﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺷﺮف اﻟﻨﻮوي در »ﻣﻨﻬﺎج‪ -‬ﺷﺮح ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« در ﺷﺮح‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪37 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ :‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﮐﺒﯿﺮ )ﮐﺒﺮ‪ .‬ظ( ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪:‬‬‫ﻟﺜ ﻘ ﻞ ا ﻟ ﻌ ﻤ ﻞ ﺑ ﻬ ﻤ ﺎ [ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﮑﺮم اﻻﻧﺼﺎري در »ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺘﻬﺬﯾﺐ‪ :‬و‬‫روي ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻓﯽ آﺧﺮ ﻋﻤﺮه‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻓﺠﻌﻠﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺗﻘّﺪم ذﮐﺮ اﻟﻌﺘﺮة‪ .‬و ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻻن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻄﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ َﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ َﺛِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ ،‬أي أواﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ و ﻧﻮاﻫﯿﻪ ﻷﻧّﻪ )ﻻﻧّﻬﺎ‪ .‬ظ( ﻻ ﺗﺆّدي اﻟّﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ )ﺑﺘﮑﻠّﻒ ظ( ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻈﻔﺮ ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﻓﯽ »ﺷـﺮح اﻟّﺴـ ّﻨﮥ«‪ :‬ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ ،‬ﻷّن اﻟﮑﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ اﻟﻘﺪر و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﻘﺘﻀﺎه ﺛﻘﯿﻞ‪ ،‬و ﮐﺬا‬‫ﻣﺤﺎﻓﻈﮥ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و اﻧﻘﯿﺎدﮐﻢ ﻟﻬﻢ إذا ﮐﺎﻧﻮا ﺧﻠﻔﺎء ﺑﻌﺪي ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ زرﻧﺪي در »ﻧﻈﻢ درر اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈﮥ ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺴـﻌﻮد ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺗﻔﺘﺎزاﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻘﺎﺻﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬أ ﻻ ﺗﺮي أﻧّﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺮﻧﻬﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻓﯽ ﮐﻮن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 52‬از ‪285‬‬‫ﻣﻨﻘﺬا ﻋﻦ اﻟﻀﻼﻟﮥ‪ ،‬و ﻻ ﻣﻌﻨﯽ ﻟﻠﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب إﻻ اﻻﺧﺬ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻬﺪاﯾﮥ‪ ،‬ﻓﮑﺬا ﻓﯽ اﻟﻌﺘﺮة[‪.‬‬‫و ﺳﯿﺪ ﺷﺮﯾﻒ ﺟﺮﺟﺎﻧﯽ در ﺣﺎﺷﯿﻪ ﺧﻮد ﺑﺮ »ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫اﻟﺜﻘﻞ‪ :‬اﻟﻤﺘﺎع اﻟﻤﺤﻤﻮل ﻋﻠﯽ اﻟّﺪاﺑّﮥ و اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ‪ .‬ﺳـّﻤﯿﺎ )ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ظ( ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﻼ اﻻرض‪ ،‬و ﺳّﻤﯽ اﻟﮑﺘﺎب و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻷّن اﺗّﺒﺎﻋﻬﻤﺎ‬‫ﺛ ﻘﯿ ﻞ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪38 :‬‬‫و اﺑﻮ ﻋﺒﺪاﻟّﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺧﻠﻔﮥ اﻟﻮﺷﺘﺎﻧﯽ اﻻﺑّﯽ اﻟﻤﺎﻟﮑﯽ در »اﮐﻤﺎل إﮐﻤﺎل اﻟﻤﻌﻠﻢ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫م ]‪ [1‬ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻟﻌﻤﻞ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﻓﯽ »ﺗﺎج اﻻﺳﺎﻣﯽ«‪ :‬اﻟﺜﻘﻞ‪ :‬رﺧﺖ و ﺑﺎر ﻣﺴﺎﻓﺮ‪ ،‬ﺗﻘﻮل اﻟﻌﺮب ﻟﮑّﻞ ﺷﯽء ﻋﺰﯾﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ .‬اﻟﺜﻘﻼن‪ .‬ﭘﺮي و آدﻣﯽ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫إﻧّﻤﺎ ﺳﻤّﯿﺎ ﺑﺬﻟﮏ ﻻن اﻻﺧﺬ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺴﺘﻮﺳﯽ در »ﻣﮑﻤﻞ اﮐﻤﺎل اﻻﮐﻤﺎل« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫م ]‪ [2‬ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪:‬‬‫ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻟﻌﻤﻞ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ أﺷـﺮت إﻟﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ ﻓﻮاﺋﺪ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫ﻓﺎﻟّﺜﻘﻼن و ﻫﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﺗﻘﺪم ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄّﯿﺒﮥ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺑﺬﻟﮏ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ‪ .‬ﻓﺎﻧّﻪ ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ ﺷـﯽء ﺧﻄﯿﺮ‬‫ﻧﻔﯿﺲ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ .‬و أﯾﻀﺎ‪ :‬ﻓﻼّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ َﺛِﻘﯿًﻠﺎ‬‫؛ أي ﻟﻪ وزن و ﻗـﺪر‪ .‬أو ﻷـﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺆّدي إﻟّﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ‪ .‬و ﮐـﺬا ﻗﯿﻞ ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻼن‪ ،‬ﻟﮑﻮﻧﻬﻤﺎ ﻗﻄﺎن اﻻرض و ﻓـّﻀ ﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ‬‫ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان ‪.‬‬
‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در »در ﻧﺜﯿﺮ‪ -‬ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻧﻬﺎﯾﻪ اﺑﻦ أﺛﯿﺮ« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻢ ﻗﺪرﻫﻤﺎ‪ .‬و ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ‪ :‬ﺛﻘﻞ أو ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ذﮐﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﯿﻞ ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و‬‫اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﯾﺘﻠّﻘﯽ ﻋﻨﻬﻤﺎ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈﮥ ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻤﺎ و اﻟﻘﯿﺎم ﺑﻮاﺟﺐ ﺣﺮﻣﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ ﺛَِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ [1 ،2] ،‬أي‪ :‬ﻗﺎل اﻟﻤﺎرزي‪ .‬ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪39 :‬‬‫ﻷّن أواﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ و ﻓﺮاﺋﻀﻪ و ﻧﻮاﻫﯿﻪ ﻣﺎ ﺗﺆّدي إﻟّﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﺛﻘﯿﻼ ﻟﻪ وزن و ﻗﺪر ﺧﻄﯿﺮ‪ .‬و ﻫﺬا راﺟﻊ إﻟﯽ اﻻّول و ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﻌّﻮل ‪.‬‬
‫و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﻘﻤﯽ در »ﮐﻮﮐﺐ ﻣﻨﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻨﻮوي‪ :‬ﻗﺎل اﻟﻌﻠﻤﺎء‪:‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻟﺜﻘﻞ اﻟﻌﻤﻞ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ ]ﺗﻨﺒﯿﻪ‪ :‬ﺳّﻤﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻫﯽ ﺑﺎﻟﻤﺜﻨﺎة اﻟﻔﻮﻗﯿﮥ اﻻﻫﻞ و اﻟّﻨﺼﻞ‬‫و اﻟّﺮﻫﻂ اﻻدﻧﻮن؛ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﻷّن اﻟّﺜﻘﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و ﻫـﺬان ﮐـﺬﻟﮏ؛ إذ ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌـﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟّﻠﺪﻧـّﯿ ﮥ و اﻻﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 53‬از ‪285‬‬‫اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻻﺣﮑﺎم اﻟّﺸﺮﻋﯿﮥ و ﻟﺬا ﺣّﺚ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻟّﺘﻌﻠّﻢ ﻣﻨﻬﻢ‪ .‬و‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ )اﻟّﺬي‪ .‬ظ م( ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺜﻘﻞ وﺟﻮب رﻋﺎﯾﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﺻﻮاﻋـﻖ« ﮔﻔﺘـﻪ‪] :‬و ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣـﺎ ﻟﻘـﺪرﻫﻤﺎ‪ .‬إذ ﯾﻘـﺎل ﻟﮑـّﻞ ﺧﻄﯿﺮ ﺷـﺮﯾﻒ‪ :‬ﺛﻘـﻞ‪ .‬أو ﻷـّن اﻟﻌﻤـﻞ ﺑﻤـﺎ أوﺟﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ‬‫ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ﺟﺪا‪ .‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ َﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ ﺛَِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ ،‬أي ﻟﻪ وزن و ﻗـﺪر ﻷـﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺆّدي إﻟّـﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ‪ .‬و ﺳـّﻤﯽ اﻻﻧﺲ و اﻟﺠﻦ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻻﺧﺘﺼﺎﺻـﻬﻤﺎ ﺑﮑﻮﻧﻬﻤﺎ ﻗﻄﺎن اﻻرض و ﺑﮑﻮﻧﻬﻤﺎ‬‫ﻓﻀﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ در »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺎر« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﯿﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﻪ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺨﺪوم ﺷﺮﯾﻔﯽ در »ﻧﻮاﻗﺾ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈﮥ ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗـﺎﻃﻌﻪ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻌﻀـﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ اﯾﺸـﺎن را ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺧﻮاﻧـﺪ ﺑﻮاﺳـﻄﻪ ﺛﻘـﻞ وﺟﻮب رﻋـﺎﯾﺖ‬‫ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷﺮح ﺷﻔﺎ« در ﺷﺮح ﻗﻮل ﻣﺎﺗﻦ‪ :‬و أوﺻﯽ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪه؛ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أوﺻﯽ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪه‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬ﺑﺎﻟﺠّﺮ ﺑﺪل‬‫ﻣّﻤﺎ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و ﯾﺠﻮز‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪40 :‬‬‫رﻓﻌﻪ و ﻧﺼـﺒﻪ‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬ﺑﮑﺴـﺮ أّوﻟﻪ أي أﻗـﺎرﺑﻪ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ ،‬و ﺳـّﻤﯿﺎ ﺑـﺎﻟﺜﻘﻠﯿﻦ إﻣـﺎ ﻟﺜﻘﻠﻬﻤـﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﻮس ﮐﺎرﻫﯿﻬﻤﺎ أو ﻟﮑﺜﺮة ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ ﻓﻬﻤﺎ‬‫ﺷﺎّﻗﺎن أو ﻟﻌﻈﻢ ﻗـﺪرﻫﻤﺎ أو ﻟﺸـّﺪة اﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻤﺎ أو ﻟﺜﻘﻠﻬﻤﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﯿﺰان ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻣﺎ أﻣﺮ ﺑﻪ ﻓﯿﻬﻤﺎ أو ﻷّن ﻋﻤﺎرة اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻬﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ‬‫ﺑﺎﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ اﻟﻤﺴّﻤﯿﯿﻦ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺗﻌﺎﻟﯽ َﺳَﻨْﻔُﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﻧّﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺑﻔﺘﺤﺘﯿﻦ‪ ،‬أي اﻻـﻣﺮﯾﻦ اﻟﻌﻈﯿﻤﯿﻦ‪ .‬ﺳـّﻤﯽ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺑﻬﻤـﺎ ﻟﻌﻈﻢ ﻗـﺪرﻫﻤﺎ و ﻷـّن اﻟﻌﻤـﻞ ﺑﻬﻤـﺎ ﺛﻘﯿـﻞ ﻋﻠﯽ ﺗﺎﺑﻌﻬﻤﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﺻﺎﺣﺐ‬‫»اﻟﻔـﺎﺋﻖ«‪ :‬اﻟﺜﻘـﻞ اﻟﻤﺘـﺎع اﻟﻤﺠﻌﻮل ﻋﻠﯽ اﻟّﺪاﺑّـﮥ‪ ،‬و إﻧّﻤـﺎ ﻗﯿـﻞ ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻـﻧﺲ‪ :‬اﻟﺜﻘﻼـن ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﺎل اﻻرض ﻓﮑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﻼﻫﺎ و ﻗـﺪ ﺷـّﺒﻪ ﺑﻬﻤﺎ‬‫اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة ﻓﯽ أّن اﻟّﺪﯾﻦ ﯾﺴﺘﺼـﻠﺢ ﺑﻬﻤﺎ و ﯾﻌﻤﺮ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬و ﻓﯽ »ﺷـﺮح اﻟﺴـﻨﮥ«‪ :‬ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ و اﻟﻌﻤﻞ‬‫ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ و ﻗﯿﻞ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ َﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ َﺛِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ ،‬أي أواﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ و ﻧﻮاﻫﯿﻪ ﻷـﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺆّدي )ﺗﺆّدي‪ .‬ظ( إﻟّـﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ ﻣـﺎ ﯾﺜﻘـﻞ‪ .‬و ﻗﯿـﻞ ﻗﻮﻻـ ﺛﻘﯿﻼ‪ ،‬أي ﻟﻪ وزن و ﺳـّﻤﯽ اﻟﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻓﻀﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان و ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻟﻪ وزن و ﻗﺪر ﻣﺘﻨﺎﻓﺲ )ﯾﺘﻨﺎﻓﺲ‪ .‬ظ( ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ ﺛﻘﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﻨﺎوي در »ﺗﯿﺴﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« در ﺷﺮح ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺸﺮح ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫و اﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺛﺮ اﻟّﺘﻌﺒﯿﺮ ﺑﻪ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻤﺎ ﯾﺘﻠّﻘﯽ ﻋﻨﻬﻤﺎ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈﮥ ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻤﺎ و اﻟﻘﯿﺎم ﺑﻮاﺟﺐ ﺣﺮﻣﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 54‬از ‪285‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﯿﻞ‪:‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﻬﻤﺎ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »أﺷّﻌﮥ اﻟّﻠﻤﻌﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻌﻀﯽ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ را ﺑﺂن ﺟﻬﺖ ﺛﻘﻞ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ أﺧﺬ‬‫و اﺗّﺒﺎع آن ﺛﻘﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺑﺎر آن ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺮداﺷﺖ ‪.‬‬
‫و ﺷـﻬﺎب اﻟـﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴـﯿﻢ اﻟّﺮﯾﺎض« در ﺷـﺮح ﻟﻔﻆ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺗﺜﻨﯿـﮥ ﺛﻘﻞ و ﻫﻮ ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ ﻣﻦ اﻟﺜﻘﻞ ﺿّﺪ اﻟﺨّﻔﮥ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ‬‫اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ‪ ،‬ﻓﺴّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪41 :‬‬‫ﺗﻌﻈﯿﻤﺎ ﻷﻧﻬﻤﺎ و إّن ﻋﻤﺎرة اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻬﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﺗﻌﻤﺮ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ و ﻟﺮﺟﺤﺎن ﻗﺪرﻫﻤﺎ ﻷّن اﻟّﺮﺟﺤﺎن ﻓﯽ اﻟﻤﯿﺰان ﺑﺜﻘﻞ ﻣﺎ ﻓﯿﻬﺎ أو ﻷﻧّﻪ‬‫ﯾﺜﻘﻞ رﻋﺎﯾﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻋﻠﯽ ﻋﺰﯾﺰي در »ﺳـﺮاج ﻣﻨﯿﺮ‪ -‬ﺷـﺮح ﺟـﺎﻣﻊ ﺻـﻐﯿﺮ« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺛﺮ اﻟّﺘﻌـﺒﯿﺮ ﺑﻪ ]‪ [1‬ﻷـّن اﻻﺧـﺬ ﺑﻤﺎ ﯾﺘﻠّﻘﯽ ﻋﻨﻬﻤﺎ و‬‫اﻟﻤﺤﺎﻓﻈﮥ ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻤﺎ و اﻟﻘﯿﺎم ﺑﻮاﺟﺐ ﺣﺮﻣﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧـّﯿ ﮥ« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﺳـّﻤﯽ ﺑﻪ ﻟﻌﻈﻢ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ و ﺷـﺮﻓﻬﻤﺎ و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻟﺜﻘﻞ‬‫ا ﻟ ﻌ ﻤﻞ ﺑ ﻬ ﻤ ﺎ [ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« ﮔﻔﺘﻪ ]و ﻓﯽ »اﻟﻤﻌﻠﻢ« ﻟﻠﻤﺎزري ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳّﻤﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻟﻌﻤﻞ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺮﺗﻀﯽ اﻟﻮاﺳﻄﯽ در »ﺗﺎج اﻟﻌﺮوس« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﻋﻠﻤﺎﺋﻨﺎ رﺣﻤﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﺳـّﻤﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( اﻟﻘﺮآن و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﻷـّن اﻟّﺜﻘـﻞ ﮐـّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼـﻮن‪ ،‬و ﻫﻤـﺎ ﮐـﺬﻟﮏ ﻣﻌـﺪن اﻻﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ و اﻻﺣﮑـﺎم‪ .‬و ﻗﯿـﻞ‪ :‬ﺳـّﻤﯽ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﻟﺜﻘـﻞ وﺟﻮب رﻋـﺎﯾﮥ‬‫ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﻧﺼﺎري در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« در ذﮐﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده‪] :‬ﮔﻔﺘﻪاﻧـﺪ ﮐﻪ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﺪهاﻧﺪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮاي ﺛﻘﻞ رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧـﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ در »ﺳـﺮاج وّﻫـ ﺎج« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗـﺎل أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ‪ :‬ﺳـﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﻟﺜﻘﻞ اﻟﻌﻤﻞ‬‫ﺑ ﻬﻤ ﺎ [ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -5‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻞ ﺑﯿﺖ از ﺣﺪﯾﺚ »اﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ‪ «...‬و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﺎ ﻫﻤﺮ ﺳﺤﺎب‪ ،‬در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟﺴﻼم را ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي إن اﻋﺘﺼﻤﺘﻢ ﺑﻪ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻧﯿﺰ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ]‪ [1‬أي ﺑﺎﻟﺜﻘﻠﯿﻦ )ﻣﻨﻪ(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪42 :‬‬‫ﻟﻔـﻆ ﻣﺒﺎرك آن ﺟﻨﺎب ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ را اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﻪ در »ﻣﺼـّﻨﻒ« و ﺧﻄﯿﺐ ﺑﻐـﺪادي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤّﺘﻔﻖ و اﻟﻤﻔﺘﺮق« رواﯾﺖ‬‫ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺮزا ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﺎﻧﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟﻨﺠﺎ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده‪] :‬أو‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﻪ و اﻟﺨﻄﯿﺐ ﻓﯽ »اﻟﻤّﺘﻔﻖ و اﻟﻤﻔﺘﺮق« ﻋﻨﻪ ]‪ [1‬ﺑﻠﻔﻆ إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي إن اﻋﺘﺼﻤﺘﻢ ﺑﻪ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 55‬از ‪285‬‬‫ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻟﻔﻆ اﻋﺘﺼﺎم ﻣﺮادف ﻟﻔﻆ ﺗﻤّﺴﮏ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﻣﺜﻞ ﻟﻔﻆ ﺗﻤّﺴﮏ ﻣﻔﯿﺪ ﻣﻌﻨﯽ‬‫اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﺪا ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫أّﻣـﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻟﻔـﻆ اﻋﺘﺼـﺎم ﻣﺮادف ﻟﻔـﻆ ﺗﻤّﺴـ ﮏ اﺳﺖ ﭘﺲ اﮔﺮ ﭼﻪ ﻣﺤـﻞ رﯾﺐ ﻧﯿﺴﺖ ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻌﻀـﯽ ﺷﻮاﻫـﺪ آن إﺗﻤﺎﻣـﺎ ﻟﻠﺤـّﺠ ﮥ از ﮐﻼـم‬‫ﻣﻔّﺴﺮﯾﻦ و ﻟﻐﻮّﯾﯿﻦ و دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻤﺎي اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺧﻮد ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪َ» :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ َﻓَﻘْﺪ ُﻫِﺪَي ِإﻟﯽ ِﺻﺮاٍط ُﻣْﺴَﺘِﻘﯿٍﻢ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ ﻗﻮﻟﻪ‪َ :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ َﻓَﻘْﺪ ُﻫِﺪَي ِإﻟﯽ ِﺻﺮاٍط ُﻣْﺴَﺘِﻘﯿٍﻢ‬‫‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻪ ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬و ﻣﻦ ﯾﺘﻌﻠﻖ ﺑﺄﺳـﺒﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑـﺪﯾﻨﻪ و ﻃﺎﻋﺘﻪ ﻓﻘـﺪ ﻫﺪي‪ .‬ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻓﻘﺪ وﻓﻖ ﻟﻄﺮﯾﻖ واﺿﺢ و ﻣﺤّﺠﮥ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻤﮥ ﻏﯿﺮ ﻣﻌّﻮﺟﮥ‬‫ﻓﯿﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻪ إﻟﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ و إﻟﯽ اﻟّﻨﺠﺎة ﻣﻦ ﻋﺬاب اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻔﻮز ﺑﺠﻨﺘﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪َ» :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑـﺬﻟﮏ ﺟّﻞ ﺛﻨﺎﺋﻪ‪ :‬و ﺗﻌّﻠﻘﻮا ﺑﺄﺳـﺒﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺟﻤﯿﻌﺎ‪ ،‬ﯾﺮﯾـﺪ ﺑـﺬﻟﮏ ﺗﻌﺎﻟﯽ ذﮐﺮه‪ :‬و ﺗﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑـﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي أﻣﺮﮐﻢ ﺑﻪ و ﻋﻬﺪه‬‫اﻟّﺬي ﻋﻬﺪه إﻟﯿﮑﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ إﻟﯿﮑﻢ ﻣﻦ اﻻﻟﻔﮥ و اﻻﺟﺘﻤﺎع ﻋﻠﯽ ﮐﻠﻤﮥ اﻟﺤّﻖ و اﻟّﺘﺴﻠﯿﻢ ﻻﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﺛﻌﻠﺒﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺧﻮد ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬أي ﯾﻤﺘﻨﻊ ﺑﺎﻟّﻠﻪ و ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻨﻪ و ﻃﺎﻋﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي إﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‪ ،‬ﻃﺮﯾﻖ واﺿﺢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺛﻌﻠﺒﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺧﻮد ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺧﺘﻠﻔﻮا ]‪ -[1‬أي ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ )ﻋﻨﻪ(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪43 :‬‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﺒﻞ اﻟﻤﻌﻨﯽ ﺑﻬﺬه اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﺣﻤﺪ اﻟﻮاﺣﺪي در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫أي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﺑﻐﻮي در »ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟﺘﻨﺰﯾﻞ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬أي ﯾﻤﺘﻨﻊ ﺑﺎﻟّﻠﻪ و ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻨﻪ و ﻃﺎﻋﺘﻪ‪ :‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي إﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‪ ،‬ﻃﺮﯾﻖ واﺿﺢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺑﻐﻮي در »ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟﺘﻨﺰﯾﻞ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫« ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]و اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﯽ ﻣﻌﻨﺎه ]‪ [1‬ﻫﻬﻨﺎ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﻣﻌﻨﺎه ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﻧﺼـﺮ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ اﺣﻤﺪ اﻟﺪرواﺟﮑﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺰاﻫﺪ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﺧﻮد ﮐﻪ ﻣﻌﺮوف ب »ﺗﻔﺴـﯿﺮ زاﻫﺪي« اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‬‫ﻋﺰ و ﺟﻞ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻗﺎل ﺑا ﻦ ﻣﺴﻌﻮد رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬اﻟﻘﺮآن‪ .‬أي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻢ اﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﺠﻌﻞ اﻟﻘﺮآن ﻣﻌﯿﺎرا و اﻟّﺪﯾﻦ و اﻟﻌﻤﻞ دﯾﻨﺎرا‪ ،‬ﻓﻤﺎ واﻓﻖ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺧﺬه‬‫و ﻣﺎ ﺧﺎﻟﻒ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺮﮐﻪ ﯾﻨﺠﻮ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 56‬از ‪285‬‬‫و ﻓﺨﺮ رازي در »ﺗﻔﺴﯿﺮ ﮐﺒﯿﺮ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫« ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]ﺛّﻢ ﻗﺎل‪َ :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ َﻓَﻘْﺪ ُﻫِﺪَي ِإﻟﯽ ِﺻﺮاٍط ُﻣْﺴَﺘِﻘﯿٍﻢ‬‫‪ .‬و اﻟﻤﻘﺼﻮد أﻧّﻪ ﺳـﺒﺤﺎﻧﻪ ﻟّﻤﺎ ذﮐﺮ اﻟﻮﻋﯿـﺪ أردﻓﻪ ﺑﻬﺬا اﻟﻮﻋﺪ‪ .‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ و ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﯾﺠﻮز أن ﯾﮑﻮن ﺣﺜﺎ ﻟﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻟﺘﺠﺎء‬‫إﻟﯿﻪ ﻓﯽ دﻓﻊ ﺷـﺮور اﻟﮑّﻔﺎر‪ .‬و اﻻﻋﺘﺼﺎم ﻓﯽ اﻟﻠّﻐﮥ اﻻﺳﺘﻤﺴﺎك ﺑﺎﻟﺸﯽء‪ ،‬و أﺻﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﺼﻤﮥ‪ ،‬و اﻟﻌﺼﻤﮥ‪ :‬اﻟﻤﻨﻊ ﻓﯽ ﮐﻼم اﻟﻌﺮب‪ ،‬و ﻟا ﻌﺎﺻﻢ‪:‬‬‫اﻟﻤﺎﻧﻊ‪ ،‬و اﻋﺘﺼﻢ ﻓﻼن ﺑﺎﻟﺸﯽء‪ :‬ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻓﯽ ﻣﻨﻊ ﻧﻔﺴﻪ ﻣﻦ اﻟﻮﻗﻮع ﻓﯽ آﻓﮥ‪ .‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻟََﻘْﺪ راَوْدﺗُُﻪ َﻋْﻦ َﻧْﻔِﺴِﻪ َﻓﺎْﺳَﺘْﻌَﺼَﻢ‬‫[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻓﺨﺮ رازي در »ﺗﻔﺴﯿﺮ ﮐﺒﯿﺮ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫« ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]اﻋﻠﻢ أﻧّﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟّﻤﺎ ﺣّﺬر اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ إﺿﻼل اﻟﮑّﻔﺎر و ﻣﻦ ﺗﻠﺒﯿﺴﺎﺗﻬﻢ ﻓﯽ اﻵﯾﮥ اﻷوﻟﯽ‪ ،‬أﻣﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯽ ﻫﺬه اﻵﯾﺎت ﺑﻤﺠﺎﻣﻊ اﻟّﻄﺎﻋﺎت و‬‫ﻣﻌﺎﻗﺪ اﻟﺨﯿﺮات‪ ،‬ﻓﺎﻣﺮﻫﻢ أّوﻻ ﺑﺘﻘﻮي اﻟﱠﻠﻪ ]‪ [1‬أي اﻟﺠﺒﻞ )ﻣﻨﻪ(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪44 :‬‬‫و ﻫﻮ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﺛﺎﻧﯿﺎ ﺑﺎﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻗﻮﻟﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬و ﺛﺎﻟﺜﺎ ﺑﺘﺬّﮐﺮ ﻧﻌﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻗﻮﻟﻪ‪َ :‬و اْذُﮐُﺮوا ﻧِْﻌَﻤَﮥ اﻟﱠﻠِﻪ َﻋَﻠﯿُْﮑْﻢ‬‫‪ .‬و اﻟّﺴـ ﺒﺐ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺘﺮﺗﯿﺐ أّن ﻓﻌﻞ اﻻﻧﺴﺎن ﻻ ﺑّﺪ و أن ﯾﮑﻮن ﻣﻌّﻠﻼ إّﻣﺎ ﺑﺎﻟّﺮﻫﺒﮥ و إﻣﺎ ﺑﺎﻟّﺮﻏﺒﮥ‪ .‬و اﻟّﺮﻫﺒﮥ ﻣﻘّﺪﻣﮥ ﻋﻠﯽ اﻟّﺮﻏﺒﮥ ﻷّن دﻓﻊ اﻟّﻀﺮر‬‫ﻣﻘّﺪم ﻋﻠﯽ ﺟﻠﺐ اﻟّﻨﻔﻊ‪ ،‬ﻓﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬اﱠﺗُﻘﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َﺣﱠﻖ ﺗُﻘﺎﺗِِﻪ‬‫‪ ،‬إﺷـﺎرة إﻟﯽ اﻟﺘﺨﻮﯾﻒ ﻣﻦ ﻋﻘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﺟﻌﻠﻪ ﺳـﺒﺒﺎ ﻟﻼﻣﺮ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑـﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ و اﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺛﻢ أردﻓﻪ ﺑﺎﻟّﺮﻏﺒـﮥ‪ ،‬و ﻫﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬وَ‬‫اْذُﮐُﺮوا ﻧِْﻌَﻤَﮥ اﻟﱠﻠِﻪ َﻋَﻠﯿُْﮑْﻢ‬‫[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻓﺨﺮ رازي در ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻫﻤﯿﻦ آﯾﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻢ ﻗﺎل ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ .‬و اﻋﻠﻢ أﻧّﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻟّﻤـ ﺎ أﻣﺮﻫﻢ ﺑﺎﻻﺗّﻘﺎء ﻋﻦ اﻟﻤﺤﻈﻮرات أﻣﺮﻫﻢ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ و ﺑﺎﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﻤﺎ ﻫﻮ ﮐﺎﻻﺻﻞ ﻟﺠﻤﯿﻊ اﻟﺨﯿﺮات و اﻟّﻄﺎﻋﺎت و ﻫﻮ‬‫اﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬و اﻋﻠﻢ أّن ﮐّﻞ ﻣﻦ ﯾﻤﺸـﯽ ﻋﻠﯽ ﻃﺮﯾﻖ دﻗﯿﻖ ﯾﺨﺎف أن ﯾﺰﻟﻖ رﺟﻠﻪ ﻓﺎذا ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺤﺒﻞ ﻣﺸـﺪود اﻟّﻄﺮﻓﯿﻦ ﻧﺠﺎ ﻣﻦ ذﻟﮏ‬‫اﻟّﻄﺮﯾﻖ و أﻣﻦ ﻣﻦ اﻟﺨﻮف‪ .‬و ﻻـ ﺷّﮏ أّن ﻃﺮﯾﻖ اﻟﺤّﻖ ﻃﺮﯾﻖ دﻗﯿﻖ و ﻗـﺪ زﻟﻖ رﺟﻞ أﮐﺜﺮ اﻟﺨﻠﻖ ﻋﻨﻪ ﻓﻤﻦ اﻋﺘﺼﻢ ﺑـﺪﻻﺋﻞ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑﺒّﯿﻨﺎﺗﻪ ﻓﺎﻧّﻪ‬‫ﯾـﺄﻣﻦ ﻣﻦ ذﻟـﮏ اﻟﺨﻮف‪ ،‬ﻓﮑﺎن اﻟﻤﺮاد ﻣﻦ اﻟﺤﺒﻞ ﻫﻬﻨﺎ ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﯾﻤﮑﻦ اﻟّﺘﻮّﺻﻞ ﺑﻪ إﻟﯽ اﻟﺤّﻖ ﻓﯽ ﻃﺮﯾﻖ اﻟـّﺪﯾﻦ و ﻫﻮ أﻧﻮاع ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬ﻓـﺬﮐﺮ‬‫ﮐّﻞ واﺣـﺪ ﻣﻦ اﻟﻤﻔّﺴـ ﺮﯾﻦ واﺣـﺪا ﻣﻦ ﺗﻠﮏ اﻻﺷـﯿﺎء ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ ﻫﻬﻨﺎ اﻟﻌﻬـﺪ اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و َأْوﻓُﻮا ﺑ َِﻌْﻬِﺪي‬‫ُأوِف ﺑ َِﻌْﻬِﺪُﮐْﻢ‬‫‪ .‬و ﻗﺎل‪ :‬إﻟّﺎ ﺑﺤﺒﻞ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ و ﺣﺒﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬أي ﺑﻌﻬـﺪ‪ .‬و إﻧّﻤﺎ ﺳـّﻤﯽ اﻟﻌﻬـﺪ ﺣﺒﻼ ﻷﻧّﻪ ﯾﺰﯾﻞ ﻋﻨﻪ اﻟﺨﻮف ﻣﻦ اﻟـّﺬﻫﺎب إﻟﯽ أّي ﻣﻮﺿﻊ ﺷﺎء‬‫ﻓﮑﺎن ﮐﺎﻟﺤﺒﻞ اﻟّﺬي ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ زال ﻋﻨﻪ اﻟﺨﻮف‪ .‬و ﻗﯿﻞ إﻧّﻪ اﻟﻘﺮآن‪.‬‬‫روي ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ إﻧّﻬﺎ ﺳﺘﮑﻮن ﻓﺘﻨﮥ! ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻓﻤﺎ اﻟﻤﺨﺮج ﻣﻨﻬﺎ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﯿﻪ ﻧﺒﺄ ﻣﺎ ﻗﺒﻠﮑﻢ و ﺧﺒﺮ ﻣﺎ ﺑﻌﺪﮐﻢ و ﺣﮑﻢ ﻣﺎ ﺑﯿﻨﮑﻢ و ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ‬‫و‬‫روي اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬا اﻟﻘﺮآن ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫و روي أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 57‬از ‪285‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ]‪ [1‬ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ‪ [1] :‬در اﯾﻦ ﺟﺎ ﮐﻠﻤﻪ )و ﻋﺘﺮﺗﯽ( ﮔﻮﯾﺎ از ﺳﻬﻮ اﻟﻘﻠﻢ ﮐﺎﺗﺐ زﯾﺎد ﺷﺪه )م(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪45 :‬‬‫إﻧّﻪ دﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻃﺎﻋـﮥ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻫﻮ إﺧﻼص اﻟّﺘﻮﺑـﮥ‪ .‬و ﻗﯿﻞ إﻧّﻪ اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ذﮐﺮ ﻋﻘﯿﺐ ذﻟﮏ‪ :‬و ﻻ ﺗﻔّﺮﻗﻮا‪ .‬و ﻫﺬه اﻻﻗﻮال‬‫ﮐﻠّﻬﺎ ﻣﺘﻘﺎرﺑـﮥ‪ .‬و اﻟّﺘﺤﻘﯿﻖ ﻣﺎ ذﮐﺮﻧﺎ أﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ ﮐﺎن اﻟّﻨﺎزل ﻓﯽ اﻟﺒﺌﺮ ﯾﻌﺘﺼﻢ ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ ﺗﺤﺮزا ﻣﻦ اﻟّﺴـ ﻘﻮط ﻓﯿﻬﺎ و ﮐﺎن ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﻬﺪه و دﯾﻨﻪ و‬‫ﻃﺎﻋﺘﻪ و اﻟﻤﻮاﻓﻘﮥ ﻟﺠﻤﺎﻋﮥ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺣﺮزا ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ ﻣﻦ اﻟّﺴﻘﻮط ﻓﯽ ﻗﻌﺮ ﺟﻬّﻨﻢ ﺟﻌﻞ ذﻟﮏ ﺣﺒﻼ ﻟّﻠﻪ و أﻣﺮ ﺑﺎﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﺑﯿﻀﺎوي در ﺗﻔﺴﯿﺮ »أﻧﻮار اﻟّﺘﻨﺰﯾﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻨﻪ أو ﯾﻠﺘﺠﯽ إﻟﯿﻪ ﻓﯽ ﻣﺠﺎﻣﻊ أﻣﻮره‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي إﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺪ اﻫﺘﺪي ﻻ ﻣﺤﺎﻟﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺑﯿﻀﺎوي در »اﻧﻮار اﻟّﺘﻨﺰﯾﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬ﺑﺪﯾﻨﻪ اﻻﺳﻼم أو ﺑﮑﺘﺎﺑﻪ‪،‬‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬اﻟﻘﺮآن ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ‬‫اﺳﺘﻌﺎر ﻟﻪ اﻟﺤﺒﻞ ﻣﻦ ﺣﯿﺚ إّن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻟﻠﻨﺠﺎة ﻣﻦ اﻟّﺮدي‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ ﺳﺒﺐ ﻟﻠّﺴﻼﻣﮥ ﻣﻦ اﻟﺘﺮّدي ‪.‬‬
‫و ﻧﻈﺎم اﻟﺪﯾﻦ اﻋﺮج ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري در »ﻏﺮاﺋﺐ اﻟﻘﺮآن« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻨﻪ أو ﯾﻠﺘﺠﯽ إﻟﯿﻪ ﻓﯽ دﻓﻊ اﻟﮑّﻔﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي إﻟﯽ ﺻـﺮاط ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ و اﻻﻋﺘﺼﺎم اﻻﺳﺘﻤﺴﺎك ﺑﺎﻟﺸﯽء ﻓﯽ ﻣﻨﻊ ﻧﻔﺴﻪ ﻣﻦ اﻟﻮﻗﻮع‬‫ﻓﯽ آﻓﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﻏﺮاﺋﺐ اﻟﻘﺮآن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ إﻧّﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ أﻣﺮﻫﻢ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ ﮐﺎﻻﺻﻞ ﻟﺠﻤﯿﻊ اﻟﺨﯿﺮات و إﺻـﻼح اﻟﻤﻌﺎش و اﻟﻤﻌﺎد‪ ،‬و ﻫﻮ اﻻﺟﺘﻤﺎع ﻋﻠﯽ‬‫اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ و اﺗّﻔﺎق اﻵراء ﻋﻠﯽ إﻋﻼء ﮐﻠﻤﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫[ إﻟﺦ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼء اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﺎزن در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﻟﺒﺎب اﻟّﺘﺄوﯾﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ﯾﻌﺘﺼﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ ،‬أي ﯾﻤﺘﻨﻊ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‬‫و ﯾﺘﻤﺴـﮏ ﺑـﺪﯾﻨﻪ و ﻃـﺎﻋﺘﻪ و أﺻـﻞ اﻟﻌﺼـﻤﮥ اﻻﻣﺘﻨﺎع ﻣﻦ اﻟﻮﻗﻮع ﻓﯽ آﻓـﮥ‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﺣّﺚ ﻟﻬﻢ ﻓﯽ اﻻﻟﺘﺠﺎء إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻓﯽ دﻓﻊ ﺷـّﺮ اﻟﮑّﻔﺎر‬‫ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي إﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‪ ،‬أي إﻟﯽ ﻃﺮﯾﻖ واﺿﺢ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻃﺮﯾﻖ اﻟﺤّﻖ اﻟﻤﺆّدي اﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻼء اﻟﺪﯾﻦ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﺎزن در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﻟﺒﺎب اﻟّﺘﺄوﯾﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ ﻋّﺰ و ﺟﻞ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ ،‬أي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻫﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪46 :‬‬‫اﻟّﺴﺒﺐ اﻟّﺬي ﯾﻮﺻﻞ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻌﻠﯽ ﻫﺬا اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﯽ ﻣﻌﻨﯽ اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﻣﻌﻨﺎه‪:‬‬‫ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻷﻧّﻪ ﺳﺒﺐ ﯾﻮﺻﻞ إﻟﯿﻪ‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻘﺮآن ﻷﻧّﻪ أﯾﻀﺎ ﺳﺒﺐ ﯾﻮﺻﻞ إﻟﯿﻪ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ إﻓﺮاد ﻣﺴـﻠﻢ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻻ و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬أﺣﺪﻫﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻫﻮ‬‫ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﺗّﺒﻌﻪ ﮐﺎن ﻋﻠﯽ اﻟﻬﺪي‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﺮﮐﻪ ﮐﺎن ﻋﻠﯽ ﺿﻼﻟﮥ‪ .‬اﻟﺤﺪﯾﺚ ‪.‬‬
‫و أﺛﯿﺮ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﺣّﯿﺎن اﻻﻧﺪﻟﺴـﯽ اﻟﻐﺮﻧﺎﻃﯽ اﻟﺠﯿﺎﻧﯽ اﻟﺸـﻬﯿﺮ ﺑﺄﺑﯽ ﺣّﯿﺎن در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘـِﺼ ُﻤﻮا‬‫ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ ،‬أي اﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا و ﺗﺤـّﺼ ﻨﻮا و ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬اﻟﻌﻬـﺪ‪ ،‬أو اﻟﻘﺮآن أو اﻟـّﺪﯾﻦ‪ ،‬أو اﻟّﻄﺎﻋـﮥ أو إﺧﻼص اﻟّﺘﻮﺣﯿﺪ‪ .‬أو اﻻﺳـﻼم‪ ،‬أﻗﻮال اﻟّﺴـ ﻠﻒ ﯾﻘﺮب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 58‬از ‪285‬‬‫ﺑ ﻌ ﻀ ﻬ ﺎ ﻣﻦ ﺑ ﻌﺾ و‬‫روي أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻫﻮ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪.‬‬‫و روي ﻋﻨﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗـﺎل‪ :‬اﻟﻘﺮآن ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ و ﻻ ﺗﻨﻘﻀـﯽ ﻋﺠﺎﺋﺒﻪ و ﻻ ﯾﺨﻠﻖ ﻋﻠﯽ ﮐﺜﺮة اﻟّﺮد‪ .‬ﻣﻦ ﻗﺎل ﺑﻪ ﺻـﺪق‪ ،‬و‬‫ﻣﻦ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ رﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﻦ اﻋﺘﺼﻢ ﺑﻪ ﻫﺪي إﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‪.‬‬‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺟﻼﻟﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ‬‫‪ ،‬ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي اﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﺟﻼﻟﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا‬‫‪ ،‬ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ ،‬ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬أي دﯾﻨﻪ و ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺸﺮﺑﯿﻨﯽ اﻟﺨﻄﯿﺐ در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬أي و ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑـﺪﯾﻨﻪ أو ﯾﻠﺘﺠﯽ إﻟﯿﻪ ﻓﯽ ﻣﺠﺎﻣﻊ أﻣﻮره‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻫﺪي‪ ،‬أي ﻓﻘﺪ ﺣﺼﻞ ﻟﻪ اﻟﻬﺪي ﻻ ﻣﺤﺎﻟﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺗﻘﻮل إذا ﺟﺌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﻓﻘﺪ‬‫أﻓﻠﺤﺖ ﮐﺎن اﻟﻬﺪي ﻗﺪ ﺣﺼﻞ‪ ،‬ﻓﻬﻮ ﯾﺨﺒﺮ ﻋﻨﻪ ﺣﺎﺻـﻼ‪ .‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﺘﻮﻗﻊ ﻓﯽ ﻗﺪ ﻇﺎﻫﺮ ﻷّن اﻟﻤﻌﺘﺼﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﺘﻮّﻗﻊ ﻟﻠﻬﺪي ﮐﻤﺎ أّن ﻗﺎﺻﺪ اﻟﮑﺮﯾﻢ‬‫ﻣﺘﻮّﻗﻊ ﻟﻠﻔﻼح ﻋﻨﺪه‪ .‬إﻟﯽ ﺻﺮاط‪ ،‬أي ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ أي واﺿﺢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺷﺮﺑﯿﻨﯽ در »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ .‬أي ﺑﺪﯾﻨﻪ و ﻫﻮ دﯾﻦ اﻻﺳـﻼم اﺳﺘﻌﺎر ﻟﻪ اﻟﺤﺒﻞ ﻣﻦ ﺣﯿﺚ أّن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻟﻠّﻨﺠﺎة ﻣﻦ اﻟّﺮدي‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ ﺳﺒﺐ ﻟﻠّﺴﻼﻣﮥ‬‫ﻣﻦ اﻟّﺘﺮّدي‪ ،‬أو ﺑﮑﺘﺎﺑﻪ و ﻫﻮ اﻟﻘﺮآن‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪47 :‬‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﻟﻘﺮآن ﺣﺒـﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ ﻻـ ﺗﻨﻘﻀـﯽ ﻋﺠـﺎﺋﺒﻪ و ﻻ ﯾﺨﻠﻖ ﮐﺜﺮة اﻟّﺮد‪ .‬ﻣﻦ ﻗﺎل ﺑﻪ ﺻـﺪق‪ ،‬و ﻣﻦ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ رﺷـﺪ‪ ،‬و ﻣﻦ اﻋﺘﺼﻢ ﺑﻪ‬‫ﻫﺪي اﻟﯽ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧـﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ »ﻓﺘـﺢ اﻟﺒﯿـﺎن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ أرﺷـﺪﻫﻢ إﻟﯽ اﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻟﯿﺤﺼﻞ ﻟﻬﻢ ﺑـﺬﻟﮏ اﻟﻬﺪاﯾـﮥ إﻟﯽ‬‫اﻟّﺼﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﯿﻢ اﻟّﺬي ﻫﻮ اﻻﺳﻼم‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪َ :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬أي ﯾﻤﺘﻨﻊ ﺑﺎﻟﻠّﻪ و ﯾﺴﺘﻤﺴﮏ ﺑﺪﯾﻨﻪ و ﻃﺎﻋﺘﻪ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪:‬‬‫ﺑﺎﻟﻘﺮآن‪ ،‬و أﺻﻞ اﻟﻌﺼﻤﮥ اﻻﻣﺘﻨﺎع ﻣﻦ اﻟﻮﻗﻮع ﻓﯽ آﻓﮥ‪ .‬ﯾﻘﺎل اﻋﺘﺼﻢ ﺑﻪ و اﺳﺘﻌﺼﻢ و ﺗﻤّﺴﮏ و اﺳﺘﻤﺴﮏ إذا اﻣﺘﻨﻊ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻏﯿﺮه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺮ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﯿﺎن« ﺑﻪ ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪َ» ،‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ .‬اﻟﺤﺒﻞ ﻟﻔﻆ ﻣﺸﺘﺮك و أﺻـﻠﻪ ﻓﯽ اﻟﻠﻐـﮥ اﻟّﺴـ ﺒﺐ اﻟﺬي ﯾﺘﻮﺻﻞ ﺑﻪ إﻟﯽ اﻟﺒﻐﯿﮥ و ﻫﻮ إّﻣﺎ ﺗﻤﺜﯿﻞ أو اﺳـﺘﻌﺎرة ﻣﺼـّﺮﺣﮥ أﺻـﻠّﯿﮥ ﺗﺤﻘﯿﻘّﯿﮥ‪ .‬أﻣﺮﻫﻢ‬‫ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ أن ﯾﺠﺘﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﻦ اﻻﺳﻼم أو ﺑﺎﻟﻘﺮآن ‪.‬‬
‫و راﻏﺐ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ در »ﻣﻔﺮدات« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﻌﺼﻢ‪ :‬اﻻﻣﺴﺎك‪ ،‬و اﻻﻋﺘﺼﺎم‪ :‬اﻻﺳﺘﻤﺴﺎك‪.[،‬‬‫و ﻧﯿﺰ راﻏﺐ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ در »ﻣﻔﺮدات« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻻﻋﺘﺼﺎم‪ :‬اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﺸﯽء ﻗﺎل‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫و ﻣﻦ ﯾﻌﺘﺼﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ و اﺳﺘﻌﺼﻢ اﺳﺘﻤﺴﮏ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ در »ﻧﻬﺎﯾﮥ« در ﻟﻐﺖ ﻋﺼﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﻻﻋﺘﺼﺎم‪ :‬اﻻﻣﺘﺴﺎك ﺑﺎﻟﺸﯽء‪ ،‬اﻓﺘﻌﺎل ﻣﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﮑﺮم اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﻻﻓﺮﯾﻘﯽ در »ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 59‬از ‪285‬‬‫]و اﻻﻋﺘﺼﺎم‪ :‬اﻻﻣﺘﺴﺎك ﺑﺎﻟّﺸﯽء‪ ،‬اﻓﺘﻌﺎل ﻣﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﻮﻟﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ .‬أي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻌﻬﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬و ﮐﺬﻟﮏ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪َ :‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ .‬أي ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺤﺒﻠﻪ و ﻋﻬﺪه ‪.‬‬
‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻧﺜﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻻﻋﺘﺼﺎم‪ :‬اﻻﻣﺘﺴﺎك ﺑﺎﻟّﺸﯽء[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ در »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻻﻋﺘﺼﺎم‪ :‬اﻻﻣﺘﺴﺎك ﺑﺎﻟّﺸﯽء[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺣﯿﻨﺌﺬ ان ﺗﻌﺘﺼﻤﻮا أي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻌﻬﺪه ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ ،‬و ﻻ ﺗﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻦ ﻟﺰوم اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪48 :‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺮﺗﻀـﯽ اﻟﺰﺑﯿﺪي در »ﺗﺎج اﻟﻌﺮوس« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﺮاﻏﺐ‪ :‬اﻻﻋﺘﺼﺎم اﻻﺳـﺘﻤﺴﺎك ﺑﺎﻟﺸـﯽء‪ .‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘـِﺼ ُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ‬‫اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫؛ أي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻌﻬﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪َ .‬و َﻣْﻦ َﯾْﻌَﺘِﺼْﻢ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ َﻓَﻘْﺪ ُﻫِﺪَي ِإﻟﯽ ِﺻﺮاٍط ُﻣْﺴَﺘِﻘﯿٍﻢ‬‫‪ .‬أي ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺤﺒﻠﻪ و ﻋﻬﺪه ‪.‬‬
‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ وﺟﻮب اﻋﺘﺼﺎم ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم از ﮐﻼم ﺳـﺮور أﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم در ﺧﺼﻮص ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻟﺰوم اﻋﺘﺼﺎم ﺑﺎﯾﻦ ﺣﻀـﺮات از ﮐﻼم اﯾﺰد ﻣﻨﻌﺎم در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ‬‫اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ در آﯾﻪ واﻓﯿﮥ اﻟﻬﺪاﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﺗﻔﺴـﯿﺮي ﮐﻪ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﻨﻘﻮل ﺷﺪه ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد‬‫از ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﺛﻌﻠﺒﯽ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﺧﻮد در‬‫ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﺬﮐﻮره ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﻌّﺒﺎس اﻟﻤﻘﺎﻧﻌﯽ‪ ،‬ﻧﺎ ﺟﻌﻔﺮ‬‫ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﺣﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺮﺑﻌﯽ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﺎن ﺑﻦ ﺗﻐﻠﺐ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي‬‫ﻗﺎل‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪،‬‬‫و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﺎ ﻧﺰل ﻣﻦ اﻟﻘﺮآن ﻓﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﺳﺎﻟﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ زﯾﺎد ﺑﻦ ﻋﺠﻼن‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻧﺠﯿﺢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﺣﺴـﯿﻦ اﻟﻌﺮﻧﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﺣﻔﺺ اﻟّﺼﺎﺋﻎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‬‫ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﻋّﺰ و ﺟﻞ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﺰ اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮزاق ﺑﻦ رزق اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺮﺳـﻌﻨﯽ اﻟﺤﻨﺒﻠﯽ اﻟﻤﺤـّﺪث اﻟﻤﻔّﺴـ ﺮ ﻧﯿﺰ ﺗﻔﺴـﯿﺮ اﯾﻦ آﯾﻪ واﻓﯿـﮥ اﻟﻬﺪاﯾـﮥ ﺑﻬﻤﯿﻦ ﻧﻬﺞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﯿﺴﯽ اﻻرﺑﻠﯽ در »ﮐﺸﻒ اﻟﻐّﻤﮥ« ﻓﺮﻣﻮده‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻌّﺰ اﻟﻤﺤّﺪث‪:‬‬‫ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ﺗﻨﺒﯿﻪ ﺛﺎﻟﺚ ذﮐﺮ راﺑﻊ ﺑﻌﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪49 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 60‬از ‪285‬‬‫ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ رﺣﻤﻬﻤﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ﺗﻨﺒﯿﻪ ﺛﺎﻧﯽ ذﮐﺮ ﺧﺎﻣﺲ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺳـﺒﻖ آﺧﺮ اﻟّﺜﺎﻟﺚ ﻣﻦ‬‫ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت اﻟّﺬﮐﺮ ﻗﺒﻠﻪ‬‫ﻗﻮل ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼﺎدق‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬﯾﻦ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ﻓﺼـﻞ اّول ﺑـﺎب ﺣـﺎدي ﻋﺸـﺮ ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ذﮐﺮ آﯾـﺎت ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﻵﯾﮥ اﻟﺨﺎﻣﺴﮥ‪ :‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪.‬‬‫أﺧﺮج اﻟﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮﻫﺎ ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟـّﺼ ﺎدق رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﻗـﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒـﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّـﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘـِﺼ ُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ‬‫َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺷﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮي« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﮐﺎن ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﯾﻘﻮل ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ف اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟّﻨﺠﺎ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ آل اﻟﻌﺒﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﻌّﻠﺎﻣﻪ أﺑﻮ إﺳﺤﺎق أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ اﻟﻤﻔّﺴﺮ اﻟﻨﯿﺴﺎﺑﻮرّي ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮه‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺼﺎدق‪ ،‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ‪ ،‬أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪:‬‬‫َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺼﺒﺎن اﻟﻤﺼﺮي در »إﺳﻌﺎف اﻟﺮاﻏﺒﯿﻦ« در ﺑﺎب ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ .‬ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼﺎدق أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪ .‬ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼﺎدق أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬اﻵﯾﮥ اﻟّﺘﺎﺳﻌﮥ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪50 :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 61‬از ‪285‬‬‫‪ .‬ﻓﯽ »اﻟﺼﻮاﻋﻖ«‪ :‬و‬‫أﺧﺮج ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻫﺎ ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼﺎدق ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻔﺴﯿﺮ َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪.‬‬‫أﺧﺮج اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ ﺑﺴـﻨﺪه ﻋﻦ أﺑـﺎن ﺑﻦ ﺗﻐﻠﺐ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟـّﺼ ﺎدق‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّـﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟﻞ‪َ :‬و اْﻋَﺘـِﺼ ُﻤﻮا‬‫ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫أﯾﻀﺎ‪:‬‬‫أﺧﺮج ﺻﺎﺣﺐ »ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻋﻨﺪ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ إذا ﺟﺎء‬‫أﻋﺮاﺑﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺳﻤﻌﺘﮏ ﺗﻘﻮل‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬ﻓﻤﺎ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺬي ﻧﻌﺘﺼﻢ ﺑﻪ؟ ﻓﻀﺮب اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺪه ﻓﯽ ﯾﺪ ﻋﻠﯽ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻬﺬا ﻫﻮ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »اﻟّﺼﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻵﯾﮥ اﻟﺨﺎﻣﺴﮥ‪:‬‬‫َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪.‬‬‫أﺧﺮج اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻫﺬه اﻵﯾﮥ ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﺼﺎدق رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا‬‫ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫[‪.‬‬‫و از آﯾﺎت واﺿـﺤﻪ ﻗـﺪرت اﻟﻬﯽ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إدرﯾﺲ ﺷﺎﻓﻌﯽ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از أﺋﻤﻪ أرﺑﻌﻪ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ را ﺑﻮﻻء اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻟا ّﺴـ ﻼم ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﻔﺴـﯿﺮ را ﺑﻼ اﺧﻔﺎء و اﺳﺮار ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﻋﻼن و اﺟﻬﺎر در إﺷﻌﺎر آﺑﺪار ﺧﻮد ﻧﻈﻢ ﻓﺮﻣﻮده و در ﮐﻤﺎل‬‫ﻇﻬﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﺷـﺎﻓﻌﯽ ﺗﺄﯾﯿـﺪ ﺻـﺮﯾﺢ ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﺗﻔﺴـﯿﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺼﻠﻮة و اﻟﺴﻼم ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﻼ رﯾﺐ و ﻧﮑﯿﺮ ﺑﺮ ﺑﺼﯿﺮت ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﺪ‪.‬‬‫أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺷـﻬﺎدات أﺋﻤﻪ أرﺑﻌﻪ ﺧﻮد در ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﻣﯽآرد‪:‬‬‫]و أّﻣﺎ ﺷﻬﺎدة اﻻﺋّﻤﮥ اﻻرﺑﻌﮥ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﮐﻼم اﻻﻣﺎم اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ‪:‬‬‫و ﻟّﻤﺎ رأﯾﺖ اﻟّﻨﺎس ﻗﺪ ذﻫﺒﺖ ﺑﻬﻢ ﻣﺬاﻫﺒﻬﻢ ﻓﯽ أﺑﺤﺮ اﻟﻐّﯽ و اﻟﺠﻬﻞ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪51 :‬‬‫رﮐﺒﺖ ﻋﻠﯽ اﺳﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﺳﻔﻦ اﻟّﻨﺠﺎ و ﻫﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺼﻄﻔﯽ ﺧﺎﺗﻢ اﻟّﺮﺳﻞ‬‫و أﻣﺴﮑﺖ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ و ﻫﻮ وﻻءﻫﻢ ﮐﻤﺎ ﻗﺪ أﻣﺮﻧﺎ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ‬‫إذا اﻓﺘﺮﻗﺖ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﺒﻌﻮن ﻓﺮﻗﮥ و ﻧﯿﻔﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺟﺎء ﻓﯽ واﺿﺢ اﻟّﻨﻘﻞ‬‫و ﻟﻢ ﯾﮏ ﻧﺎج ﻣﻨﻬﻢ ﻏﯿﺮ ﻓﺮﻗﮥ ﻓﻘﻞ ﻟﯽ ﺑﻬﺎ ﯾﺎ ذا اﻟﺮﺟﺎﺣﮥ و اﻟﻌﻘﻞ‬‫أ ﻓﯽ اﻟﻔﺮﻗﮥ اﻟﻬّﻠﺎك آل ﻣﺤّﻤﺪ؟ أم اﻟﻔﺮﻗﮥ اﻟﻼﺗﯽ ﻧﺠﺖ ﻣﻨﻬﻢ؟ ﻗﻞ ﻟﯽ!‬‫ﻓﺎن ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﯽ اﻟّﻨﺎﺟﯿﻦ ﻓﺎﻟﻘﻮل واﺣﺪ و إن ﻗﻠﺖ ﻓﯽ اﻟﻬﻠّﺎك ﺣﻔﺖ ﻋﻦ اﻟﻌﺪل‬‫إذا ﮐﺎن ﻣﻮﻟﯽ اﻟﻘﻮم ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺈﻧّﻨﯽ رﺿﯿﺖ ﺑﻬﻢ ﻻ زال ﻓﯽ ﻇّﻠﻬﻢ ﻇّﻠﯽ‬‫رﺿﯿﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻟﯽ إﻣﺎﻣﺎ و ﻧﺴﻠﻪ و أﻧﺖ ﻣﻦ اﻟﺒﺎﻗﯿﻦ ﻓﯽ أوﺳﻊ اﻟﺤّﻞ‬‫ﻓﻬﺬه ﺷـﻬﺎدة اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ ﮐﻤﺎ ﺗﺴـﻤﻊ ﻣﺼـّﺮﺣﮥ ﺑﺮﮐﻮب ﺗﻠﮏ اﻟﺴـﻔﯿﻨﮥ اﻟّﻨﺎﺟﯿﮥ و ﺗﻤّﺴـ ﮑﻪ ﺑﺬﻟﮏ اﻟﺤﺒﻞ و اﻧّﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻔﺮﻗﮥ اﻟﻨﺎﺟﯿﮥ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺣﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 62‬از ‪285‬‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺑﺎ ﻟﻬﻼك ﻓﻘﺪ ﺣﺎف ﻋﻦ اﻟﻌﺪل‪ ،‬و رﺿﺎه ﺑﺎﻣﺎﻣﮥ آل ﻓﺎﻃﻤﮥ و ﺗﺤﻠﯿﻞ آل ﻫﻨﺪ و آل ﻣﺮﺟﺎﻧﮥ و أﺷـﺒﺎﻫﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺄﯾﻦ اﻟﻤﻘﻠّﺪون؟! )رض( و‬‫أﻣﺮه رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ ﻇﺎﻫﺮ‪ ،‬ﺣﺘﯽ أﻧّﻪ ﻧﺴﺐ إﻟﯽ اﻟّﺘﺸّﯿﻊ اﻟﻤﺬﻣﻮم‪ .‬أّﻣﺎ اﻟّﺘﺸّﯿﻊ اﻟﺤﻘﯿﻘﯽ ﻓﻬﻮ اﻻﻣﺎم اﻟﻤﻘّﺪم ﻓﯿﻪ ‪.‬‬
‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋﻞ ﻋﻠﻮ ﺣﻖ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﻔّﺴﺮﯾﻦ ﺳّﻨّﯿﻪ در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪:‬‬‫َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫؛ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻮدن ﻋﺘﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ را ﺑﺴﯿﺎﻗﯽ‬‫آوردهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺻﺮاﺣﮥ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺣﺒﻞ ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم دارد‪.‬‬‫ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﯽ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺳـﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﻫﻤﺪاﻧﯽ در رﺳﺎﻟﻪ »ﻗﯿﺎﻓﻪ ﻧﺎﻣﻪ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺒﺪﺧﺸﺎﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ اﻟّﺴـ ﻼﺳﻞ«‬‫ﺑﺘﺮﺟﻤﮥ اﻟﺴﯿﺪ ﻋﻠﯽ اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ در ﻣﻘﺎم ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻌﻀﯽ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺘﺮت ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﻼم اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬أﻻ ﻓﺘﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻬﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﺣﺒﻼن ﻻ ﯾﻨﻘﻄﻌﺎن إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻣﯽﮔﺰارم ﯾﮑﯽ ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا‪ ،‬و ﯾﮑﯽ ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬و آﮔﺎه ﺑﺎﺷـﯿﺪ و ﭼﻨﮓ در آن ﻫﺮ دو زﻧﯿﺪ‪ ،‬ﺑﺪرﺳﺘﯽ‬‫ﮐﻪ آن دو رﯾﺴﻤﺎﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﻘﻄﻊ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﺗﺎ روز ﻗﯿﺎﻣﺖ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪52 :‬‬‫و ﺑﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﻮد اﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺮوﻣﯽ در »ﺗﺎج اﻟﺪّرة‪ -‬ﺷﺮح ﻗﺼﯿﺪه ﺑﺮده« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫دﻋﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺎﻟﻤﺘﻤّﺴﮑﻮن ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻤﺴﮑﻮن ﺑﺤﺒﻞ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﻘﺼﻢ‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ را ﮐﻪ أﻫﻞ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرﺗﻨﺪ ﺳـﺒﺐ ﻣّﺘﺼﻞ إﻟﯽ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺮار‬‫داده و ﺑﺬﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ درﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺣّﻖ را ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد ﻧﻬﺎده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺘﻌﺮف ﻋﻨﻘﺮﯾﺐ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﺗّﺤﺎد ﻣﻔﺎد ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎ ﻣﻀﻤﻮن ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﺸﺤﻮن آﯾﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ .‬ﻗﺎﺑـﻞ رﯾﺐ و اﺷـﺘﺒﺎه ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻧﺎﭼـﺎر ﻋﻠﻤـﺎي ﮐﺒـﺎر اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻫﺮ دو را در ﻣﻘﺎم إﺛﺒﺎت وﺟﻮب ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﯾﮑﺠﺎ ذﮐﺮ‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬آﻧﻔﺎ داﻧﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي ﺗﻔﺴﯿﺮ اﯾﻦ آﯾﻪ واﻓﯿﮥ اﻟﻬﺪاﯾﻪ را ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺗﻨﺒﯿﻪ ﺛﺎﻟﺚ آورده‪.‬‬‫و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻘـﺎدر ﻋﺠﯿﻠﯽ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ دو ارﺷـﺎد ﻫـﺪاﯾﺖ ﺑﻨﯿﺎد را ﯾﮑﺠﺎ ﻣـﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﺎﻇﻬﺎر اﺗّﺤﺎد ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮاد ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺟﻪ اﻟﺒﻠﯿﻎ‬‫ﭘﺮداﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺰم ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺛﻢ اﻋﺘﺼﻢ* ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪.‬و‬‫ﻗﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا ﺑﻌـﺪي‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻻـرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬إّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﺳﯿﺄﺗﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ ذﻟﮏ و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫و اﻋﺘﺼﻤﻮا ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ ﻻ ﺗﻔّﺮﻗﻮا ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس ﺟﻤﯿﻌﺎ و اﺗّﻘﻮا‬‫ﻗﺎل ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪.‬و‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا ﺑﻌﺪي‪.‬‬‫و اﻟﻤﺮاد وﺟﻮب اﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﺄﻗﻮاﻟﻬﻢ و أﻓﻌﺎﻟﻬﻢ و أﺣﻮاﻟﻬﻢ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -6‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع أﻫﻞ ﺑﯿﺖ از ﺣﺪﯾﺚ »اﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ ان أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ‪ «...‬و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 63‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﺎ ﻃﺎب ﻣﻼب‪ ،‬در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪53 :‬‬‫ﺷﺮﯾﻒ وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫‪ ،‬ﻧﯿﺰ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤﻘﻖ ﻓﺮﻣﻮده‪ .‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺑﺴـﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻟﻔﻆ أﺧﺬ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺴﯿﺎري از ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﺣﻔﺎظ ﻓﺨﺎم ﺳّﻨّﯿﻪ‬‫رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ و در ﮐﺘﺐ و أﺳﻔﺎر دﯾﻨّﯿﻪ ﺧﻮد ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬‫ﻣﺜﻞ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ اﻟﺒﺼـﺮي در »ﮐﺘﺎب اﻟﻄﺒﻘﺎت« و اﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ ﺣﻨﻈﻠﯽ در »ﻣﺴـﻨﺪ« و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸـﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« و أﺑﻮ ﻋﯿﺴﯽ‬‫اﻟﺘﺮﻣﺬي در »ﺻﺤﯿﺢ« و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﮑﯿﻢ اﻟﺘﺮﻣﺬي در »ﻧﻮادر اﻻﺻﻮل« و اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ در »ﮐﺘﺎب اﻟّﺴّﻨﮥ« و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺷﻌﯿﺐ اﻟﻨﺴﺎﺋﯽ‬‫در »ﺻـﺤﯿﺢ« و أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ اﻟّﺘﻤﯿﻤﯽ در »ﻣﺴـﻨﺪ« و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در ﮐﺘـﺎب »ﺗﻬـﺬﯾﺐ اﻵﺛـﺎر« و أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺤـﺎﻣﻠﯽ در »ﮐﺘﺎب‬‫اﻻﻣﺎﻟﯽ« و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﻃﺒﺮاﻧﯽ در »ﻣﻌﺠﻢ ﮐﺒﯿﺮ« و أﺑﻮ إﺳﺤﺎق ﺛﻌﻠﺒﯽ در »ﺗﻔﺴﯿﺮ« و ﻣﺤﯿﯽ اﻟّﺴّﻨﮥ ﺑﻐﻮي در »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و ﻗﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض‬‫اﻟﯿﺤﺼﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺸﻔﺎء« و ﻣﺠﺪ اﻟّﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ ﺟﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« و وﻟّﯽ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟﺘﺒﺮﯾﺰي در »ﻣﺸﮑﺎة اﻟﻤﺼﺎﺑﯿﺢ« و‬‫أﺑﻮ اﻟﺤﺠﺎج اﻟﻤّﺰي در »ﺗﺤﻔـﮥ اﻻﺷـﺮاف ﺑﻤﻌﺮﻓﮥ اﻷﻃﺮاف« و ﺷـﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ زرﻧﺪي‬‫در »ﻧﻈﻢ درر اﻟﺴـﻤﻄﯿﻦ« و اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ دﻣﺸﻘﯽ در »ﺗﻔﺴﯿﺮ« و ﺳﻌﺪ اﻟّﺪﯾﻦ ﺗﻔﺘﺎزاﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻘﺎﺻﺪ« و ﺧﻮاﺟﻪ ﭘﺎرﺳﺎ در »ﻓﺼﻞ اﻟﺨﻄﺎب« و‬‫ﺷﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴـﻌﺪا« و ﺷﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺴﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« و ﺟﻼل اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »إﺣﯿﺎء‬‫اﻟﻤﯿﺖ ﺑﻔﻀﺎﺋـﻞ أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ« و ﻧﯿﺰ در »اﺳـﺎس ﻓﯽ ﻣﻨـﺎﻗﺐ ﺑﻨﯽ اﻟﻌﺒﺎس« و ﻧﯿﺰ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ »دّر ﻣﻨﺜﻮر« و ﻧﯿﺰ در »ﺟﻤﻊ اﻟﺠﻮاﻣﻊ« و ﻧﻮر اﻟـّﺪﯾﻦ‬‫ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« و ﻋﺒﺪ اﻟﻮﻫﺎب ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﺨﺎري در »ﺗﻔﺴـﯿﺮ أﻧﻮري« و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ »در ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« و ﻣّﻠﺎ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري‬‫در »ﺷـﺮح ﺷـﻔﺎي ﻗﺎﺿـﯽ ﻋﯿﺎض« و »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸﮑﺎة« و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« و ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﻮد‬‫ﻗﺎدري ﺷـﯿﺨﺎﻧﯽ در »ﺻـﺮاط ﺳﻮي« و ﺷـﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴـﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض« و ﺣﺴﺎم اﻟّﺪﯾﻦ« ﺳﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« و ﻣﺮزا‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﺎﻧﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟﻨﺠﺎ« و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠﺎة« و ﻣﺮزا ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺤﺪث ﻟﮑﻬﻨﻮي در »ﺗﻔﺮﯾﺢ اﻷﺣﺒﺎب«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪54 :‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي رﺷـﯿﺪ اﻟـﺪﯾﻦ ﺧـﺎن دﻫﻠﻮي در رﺳـﺎﻟﻪ »ﺣﻖ ﻣﺒﯿﻦ« و ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« و ﻣﻮﻟﻮي ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن‬‫ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﺳﺮاج وّﻫﺎج«‪.‬‬‫و ﻋﺒـﺎراﺗﯽ ﮐﻪ دﻻـﻟﺖ ﺑﺮ ﺗﺨﺮﯾـﺞ اﯾﻦ أﻋﻼم ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ أﮐﺜﺮ آن ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﺬﺷـﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات ه در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﻣـﺬﮐﻮر ﻧﺸـﺪه در اﯾﻦ ﺟﺎ‬‫ﻣﺴﻄﻮر ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ ]اﻟﺒﺎب اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪،‬‬‫ﻓﯽ اﻻﻋﺘﺼﺎم ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و اﻟﺴّﻨﮥ‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس إﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ن ]‪[1‬‬‫ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس ﻗﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ -‬ت ]‪ [2‬ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر در ﺑﺎب ﻣﺴﻄﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬أّن اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ‬‫ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺐ ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﺳﺒﺐ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ -‬اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ‪،‬‬‫و ﺻّﺤﺤﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 64‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر در ﺑﺎب ﻣﺰﺑﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻬﻤﺎﻟﻢ )ﻟﻦ‪ .‬ظ( ﺗﻀّﻠﻮا‬‫ﺑﻌـﺪي أﺑـﺪا و أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﻓﻀﻞ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻫﻮ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟﺴـﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬أﻻ! و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ‬‫ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ -‬اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ[‪.‬‬‫و دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ أﺧـﺬ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﺪا و ﺑﻮدن آن ﺑﻤﻌﻨﯽ ﺗﻤّﺴﮏ ﻧﯿﺰ واﺿﺢ و ﻋﯿﺎﻧﺴﺖ‪ .‬ﺷـﻄﺮي از اﻓﺎدات أﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ‬‫ﺳّﻨﺖ در اﯾﻦ ﺑﺎب ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬اﻟﻔﺼﻞ اﻟﺜﺎﻧﯽ‪.‬‬‫ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬رأﯾﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ ﺣّﺠﺘﻪ‪ ،‬أي ﺣﺠﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﯾﻮم ﻋﺮﻓﮥ و ﻫﻮ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻗﺘﻪ اﻟﻘﺼﻮاء‬‫ﺑﻔﺘﺢ اﻟﻘﺎف ﻣﻤﺪودا و ﯾﻘﺼﺮ‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳّﻤﯿﺖ ﻗﺼﻮاء ﻻ ﻻﻧّﻬﺎ ﻣﺠﺪوﻋﮥ اﻻذن‪ [1] ،‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ‪ .‬ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫]‪ [2‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺘﺮﻣﺬي‪ .‬ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪55 :‬‬‫ﺑﻞ ﻷّن اﻟﻘﺼﻮي ﻟﻘﺐ‪ -‬ﻟﻬﺎ‪ -‬ﯾﺨﻄﺐ‪ -‬ﺣﺎل‪-‬‬‫ﻓﺴﻤﻌﺘﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ‪ -‬ﻣﻮﺻﻮﻟﮥ ﺻﻠﺘﻬﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ‪ -‬أي ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻋﻠﻤﺎ و ﻋﻤﻼ‪ -‬ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا ﺑﻌﺪه‪-‬‬‫أي‪ :‬ﺑﻌﺪ أﺧﺬ ذﻟﮏ اﻟّﺸﯽء‪ -‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺑﺎﻟﻨﺼﺐ ﺑﯿﺎن ﻣﺎ ﻓﯽ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ أو ﺑﺪل أو ﺑﺘﻘﺪﯾﺮ أﻋﻨﯽ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻧﺴﺨﮥ ﺑﺎﻟﺮﻓﻊ أي‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ‬‫ﻓﯽ ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ أو رﻓﻊ‪ .‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﻣﻌﺮب ﻣﻦ وﺟﻬﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري در ﺷـﺮح ﻫﻤﯿـﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻢ اﻟﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻤﺤّﺒﺘﻬﻢ و ﻣﺤﺎﻓﻈـﮥ ﺣﺮﻣﺘﻬﻢ و اﻟﻌﻤـﻞ ﺑﺮواﯾﺘﻬﻢ و‬‫اﻻﻋﺘﻤﺎد ﻋﻠﯽ ﻣﻘﺎﻟﺘﻬﻢ ‪ .‬و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ »در ﻧﺴﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض ﺷﺮح ﺷﻔﺎي ﻗﺎﺿﯽ ﻏﯿﺎض«‪] :‬‬‫و ﻗﺎل ﺻﻠّﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ رواه اﻟﺘﺮﻣﺬي ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ و ﺟﺎﺑﺮ‪ ،‬و ﺣّﺴﻨﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‪،‬‬‫إﺷﺎرة إﻟﯽ ﻗﺮب أﺟﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ و أﻧّﻪ وﺻّﯿﮥ ﻻّﻣﺘﻪ‪،‬‬‫ﻣﺎ إن اﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ‬‫‪ ،‬أي ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ و ﻋﻤﻠﺘﻢ ﺑﻪ و اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮه اﻟﺦ‪.‬‬‫و ﭼﻮن دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ در »ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴـﻠﻢ« از زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ أﺧـﺬ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺜﻞ أﺧـﺬ ﺑﻘﺮآن‬‫ﻣﺤـّﻞ ارﺗﯿﺎب أﻟﺒﺎب ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﻓﺎﺿﻞ ﻣﻌﺎﺻـﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻗﻨﻮﺟﯽ در »ﺳـﺮاج وّﻫﺎج« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﻣـﺬﮐﻮر اﻋﺘﺮاف‬‫ﺑﻮﺟﻮب أﺧـﺬ ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻧﻤﻮده و آن را ﻣﺜﻞ أﺧـﺬ ﺑﻘﺮآن واﺟﺐ داﻧﺴـﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺴـﺌﻠﮥ ﺗﺤﺮﯾﻢ اﻟﺰﮐﺎة ﻋﻠﯽ أﻫﻞ‬‫اﻟﺒﯿﺖ ﻟﻬﺎ ﻣﻮﺿﻊ ﻏﯿﺮ ﻫﺬا اﻟﻤﻮﺿﻊ‪ ،‬و اﻟﻤﻘﺼﻮد ﻫﻨﺎ ﺑﯿﺎن ﻓﻀـﯿﻠﺘﻬﻢ‪ ،‬و أﻧّﻬﻢ ﻗﺴـﯿﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ اﻟﺘﻌﻈﯿﻢ و اﻻﮐﺮام و ﻓﯽ اﻟﺘﺴﻤﯿﮥ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻞ‪ ،‬و‬‫أﻧّﻪ ﻻ ﺑّﺪ ﻣﻦ اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺳـﻨﺪي ﻧﯿﺰ ﺣـﺪﯾﺚ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ را دﻟﯿﻞ أﺧﺬ ﺑﻤﺬﻫﺐ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم داﻧﺴـﺘﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« در‬‫ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ در »ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« از زﯾﻦ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺤﻤﻠﻨﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﺒﺎﻟﻐـﮥ اﻟﺘﺜﻠﯿﺚ ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘـﺬﮐﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻬﻢ و اﻟّﺮدع ﻋﻦ ﻋـﺪم اﻻﻋﺘـﺪاد ﺑـﺄﻗﻮاﻟﻬﻢ و أﻋﻤﺎﻟﻬﻢ و أﺣﻮاﻟﻬﻢ و ﻓﯿﺘﺎﻫﻢ و ﻋـﺪم اﻻﺧﺬ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 65‬از ‪285‬‬‫ﺑ ﻤ ﺬ ﻫﺒ ﻬﻢ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪56 :‬‬‫وﺟﻪ ‪ -7‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ان اﺗﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ« و ﮔﻔﺘﺎر ﺑﺰرﮔﺎن اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم را ﺑﻘﻮل‬‫ﺧﻮد‪:‬‬‫ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‬‫‪ ،‬ﻧﯿﺰ ﻣﺼـّﺮح و ﻣﺒّﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﺑﺎﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد ﺑﻼ رﯾﺐ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ذﮐﺮ اﺗّﺒﺎع ﺑﻠﻔﻆ ﺻﺮﯾﺢ ﻫﺴﺖ ﻗﻄﻊ ﻟﺴﺎن أﻫﻞ ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﭘﺮ‬‫ﻇـﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ وﺟﻮب اﺗﺒـﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم‪ ،‬ﮐﻤﺎ أوﻣﺄﻧﺎ إﻟﯿﻪ آﻧﻔﺎ‪ ،‬دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋـﺢ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات‬‫ﻣ ﯽ ﺑ ﺎﺷ ﺪ ‪.‬‬
‫ﻓﮑﯿﻒ ﯾﻘـّﺪم اﻟﻤﺨـﺎﻃﺐ اﻟﻌﻨﻮد ﻋﻠﯽ دﻓﻊ ﻫـﺬا اﻟﻤﻘﺼﻮد اﻟﻤﺤﻤﻮد ﺑﺎﻻﻧﮑﺎر و اﻟﺠﺤﻮد‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ ﻋﻦ زﯾﻎ اﻟﻤﮑﺎﺑﺮ اﻟﺤﯿﻮد و اﻟﻤﯿﻮد! و‬‫ﻫﺮ ﭼﻨﺪ اﺷﺘﻤﺎل اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺮ ﻗﻮل آن ﺟﻨﺎب‪:‬‬‫ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‪.‬‬‫از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ واﺿـﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ إﻟﯽ اﻟﻤﺮام ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨﯿﻪ ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ‬‫ﺑﺮﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم آﻣﺪه در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬‫رﺋﯿﺲ اﻟﻤﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺳـّﻨّﯿﮥ أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺤﺎﮐﻢ اﻟّﻨﯿﺴﺎﺑﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺴـﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷـﺮط اﻟّﺸﯿﺨﯿﻦ و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﺎه ﺑﻄﻮﻟﻪ‪ ،‬ﺷﺎﻫﺪه ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻄﻔﯿﻞ أﯾﻀﺎ ﺻﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻃﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﺣﺪﺛﻨﺎه أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق و دﻋﻠﺞ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺴﺠﺰي‪ .‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﻧﺒﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أّﯾﻮب‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬اﻻزرق ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺣّﺴﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﮑﺮﻣﺎﻧﯽ‪.‬‬‫ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠﻪ‪ ،‬أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺰل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﻪ و اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻋﻨﺪ ﺳـﻤﺮات ﺧﻤﺲ دوﺣﺎت ﻋﻈﺎم ﻓﮑﻨﺲ اﻟﻨﺎس ﻣﺎ ﺗﺤﺖ اﻟّﺴـ ﻤﺮات‪ ،‬ﺛﻢ راح رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻋﺸـّﯿﮥ ﻓﺼﻠّﯽ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ذّﮐﺮ و وﻋﻆ ﻓﻘﺎل ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﻘﻮل‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك‬‫ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﯽ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴـﻬﻢ؟ ﺛﻼث‬‫ﻣّﺮات‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪57 :‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ ﻣﺤﺮﻗﻪ« در ذﮐﺮ آﯾﺎت ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم ﺗﺤﺖ آﯾﻪ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﺻﺤﯿﺤﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫و ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ‪ -‬ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺻﻮاﻋﻖ ﻣﺤﺮﻗﻪ« در ﺗﺤﺖ آﯾﻪ ﻣـﺬﮐﻮره ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در رواﯾﺖ ﺻـﺤﯿﺤﻪ وارد ﺷﺪه ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﻦ در‬‫ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو أﻣﺮ ﻣﯽﮔﺬارم اﮔﺮ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ آن دو أﻣﺮ ﮐﻨﯿﺪ ﮔﻤﺮاه ﻧﺨﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و آن دو أﻣﺮ ﯾﮑﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ اﺳﺖ و دﯾﮕﺮي اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و‬‫ﻋﺘﺮت ﻣﻦ ‪.‬‬
‫و ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي واﻟﺪ ﻣﺎﺟﺪ ﻣﺨﺎﻃﺐ در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻧﺰل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 66‬از ‪285‬‬‫ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻋﻨﺪ ﺳـﻤﺮات ﺧﻤﺲ دوﺣﺎت ﻋﻈﺎم‪ ،‬ﻓﮑﻨﺲ اﻟّﻨﺎس ﻣﺎ ﺗﺤﺖ اﻟﺴـﻤﺮات ﺛّﻢ راح رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﺸّﯿﮥ‬‫ﻓﺼـّﻠﯽ ﺛﻢ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ذّﮐﺮ و وﻋﻆ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﻘﻮل‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ‬‫ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ و ﻫﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﯽ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ؟‬‫ﺛﻠﺚ ﻣّﺮات‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ أﺑﯽ ذر رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻟﻄﻠﺤـﮥ و ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص‪ :‬ﻫﻞ ﺗﻌﻠﻤﻮن أن رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض و إﻧّﮑﻢ‬‫ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻢ و اﺳﺘﻤﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨـﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼـ ﻋﻦ »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« در در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺎﮐﻢ ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري ﮐﻪ ﺑﺂن ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را رواﯾﺖ‬‫ﻧﻤﻮده ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻟﻔﻆ اﻟﻄﺮﯾﻖ اﻟﺜﺎﻧﯽ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻢ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪58 :‬‬‫و ﻫﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ اﻟﺼﻮاﻋﻖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﺻﺤﯿﺤﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -8‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »اذﮐﺮﮐﻢ اﻟّﻠﻪ ﻓﯽ اﻫﻠﺒﯿﺘﯽ« و ﮐﻼم أﻋﻼم أﻫﻠﺴﻨﺖ در ﺑﻨﺒﺎره‬‫وﺟﻪ ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪:‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﻧﯿﺰ أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺣﮑﻢ ﻣﺘـﺎﺑﻌﺖ و اﻃـﺎﻋﺖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن داده‪ ،‬و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻫﻢ ﻣﻌﺘﺮف‬‫ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﮑﺎﺷﻔﯽ در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻠّﯿﻪ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻣﻌﻨﯽ ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در ﺗﮑﺮار اﯾﻦ ﺳﺨﻦ ﺳﻪ ﺑﺎر دﻟﯿﻠﯽ واﺿﺢ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﯽﺷﻮد در ﺗﻌﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »اﺷﻌﮥ اﻟّﻠﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﮔﻔﺘـﻪ‪] :‬ﻣﮑﺮر ﻓﺮﻣـﻮد اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ را ﺑﺮاي ﻣﺒـﺎﻟﻐﻪ و ﺗﺄﮐﯿـﺪ‪ ،‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻌﻠـﻮم ﺷـﺪ و ﺣﻤـﻞ اﯾﻦ ﺑﺮ ﺟﻤﯿـﻊ آن ﻣﻌـﺎﻧﯽ درﺳﺖ اﺳـﺖ‬‫ﺧﺼﻮﺻـﺎ ﺑﺮ ﻣﻌﻨﯽ أﺧﯿﺮ ﮐﻪ ﻣﺤّﺒﺖ و ﺗﻌﻈﯿﻢ اﯾﺸـﺎن و رﻋـﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق و آداب اﯾﺸﺎن أﻗـﺪم و أﻫّﻢ و أﺗّﻢ اﺳﺖ و ﻇﺎﻫﺮ ﭼﻨﺎن ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ‪ ،‬و‬‫اﯾﻦ اﺷﺎرت ﺑﺄﺧﺬ ﺳّﻨﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ أول ﺑﻌﻤﻞ ﺑﮑﺘﺎب اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺗﻤﺎﻣﮥ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﻣﻄﯿﻊ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒﯽ و آل اوﯾﻨﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬و‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ اﻟّﺘﺮﻣﺬي‪ :‬ﺣّﺾ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻷّن اﻻﻣﺮ ﻟﻬﻢ ﻣﻌﺎﯾﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻬﻢ أﺑﻌﺪ ﻋﻦ اﻟﻤﺤﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ أﻣﯿﻦ ﺳﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ آﻧﻔﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺤﻤﻠﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 67‬از ‪285‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﯽ ﻣﺒﺎﻟﻐﮥ اﻟﺘﺜﻠﯿﺚ ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﺬﮐﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻟّﺮدع ﻋﻦ ﻋﺪم اﻻﻋﺘﺪاد ﺑﺄﻗﻮاﻟﻬﻢ و أﻋﻤﺎﻟﻬﻢ و أﺣﻮاﻟﻬﻢ و ﻓﯿﺘﺎﻫﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪59 :‬‬‫و ﻋﺪم اﻻﺧﺬ ﺑﻤﺬﻫﺒﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﻣﻘﺎم ﺗﺮﺟﻤﻪ آن و ذﮐﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺧﺪا‬‫را در ﺣﻖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد‪ ،‬و ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬از ﺧـﺪا ﺑﺘﺮﺳـﯿﺪ و ﺣﻘﻮق اﯾﺸـﺎن ﻧﮕﺎﻫﺪارﯾـﺪ و ﻃﺎﻋﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن را‬‫ﺷﻌـﺎر و دﺛﺎر ﺧﻮد ﺳﺎزﯾـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﺘﺜﺎل ﺑﺄﺣﮑﺎم ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ از ﻓﺮض اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻃﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿﺎد أواﻣﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﺠﻮارح و أرﮐﺎن و‬‫ﻣﺤّﺒﺖ و ﻋﻘﯿﺪت و ﻣﻮّدت و رﺳﻮﺧّﯿﺖ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﻘﻠﺐ و ﺟﻨﺎن واﺟﺐ و ﻓﺮض اﺳﺖ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -9‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض« و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﺳﻨﯿﻪ‬‫وﺟﻪ ‪ -9‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع از »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض« و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﺳﻨﯿﻪ‬‫وﺟﻪ ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺎرﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد ﺧﻮد در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺧﻮد‪،‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫ﻧﯿﺰ أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺣﮑﻢ داده ﮐﻪ ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺖ آن ﺟﻨـﺎب ﺗﻤّﺴـ ﮏ در دﯾﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و اﺗّﺒﺎع اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﭘﯿﺶ ﮔﯿﺮﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻮن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ اﯾﻦ‬‫ﻣﻄﻠﺐ ﻫﻢ از ﺗﺼﺮﯾﺤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﻓﺨﺎم اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺼﻄﻔﯽ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﺻﻠﻌﻢ‪ ،‬در ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ‪:‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﯾﮑﺠﺎ ﺑﺮ ﺣﻮض ﺣﺎﺿـﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ دوﺳﺖ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺑﻮده ﮐﻪ دﺷﻤﻦ و ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻓﺮﻣﺎن ﺗﻤّﺴﮏ‬‫ﻣﻦ ﮐﻪ ﺑﺠﺎ آورده و ﮐﻪ ﺗﺮك داده؟[‪.‬‬‫و ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺮؤوف ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ« در ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫و إﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻊ ﻗﻮﻟﻪ أّوﻻ‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‪،‬‬‫ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧّﻠﻔﻬﻤﺎ و وّﺻﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ .‬ظ( و اﻻﺳﺘﻤﺴﺎك ﺑﻬﻤﺎ‬‫ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ‪ .‬أّﻣﺎ اﻟﮑﺘﺎب‪ ،‬ﻓﻼﻧّﻪ ﻣﻌﺪن اﻟﻌﻠﻮم اﻟّﺪﯾﻨّﯿﮥ و اﻟﺤﮑﻢ اﻟّﺸـ ﺮﻋﯿﮥ و ﮐﻨﻮز اﻟﺤﻘﺎﺋﻖ و ﺧﻔﺎﯾﺎ اﻟﺪﻗﺎﺋﻖ‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﻌﺘﺮة ﻓﻼّن اﻟﻌﻨﺼـﺮ إذا ﻃﺎب‬‫أﻋﺎن ﻋﻠﯽ ﻓﻬﻢ اﻟّﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻓﻄﯿﺐ اﻟﻌﻨﺼﺮ ﯾﺆّدي إﻟﯽ ﺣﺴﻦ اﻻﺧﻼق و ﻣﺤﺎﺳﻨﻬﺎ ﯾﺆّدي اﻟﯽ ﺻﻔﺎء اﻟﻘﻠﺐ و ﻧﺰاﻫﺘﻪ و ﻃﻬﺎرﺗﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح اﯾﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪60 :‬‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻊ‬‫ﻗﻮﻟﻪ أّوﻻ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‬‫‪ ،‬ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ و وـّﺻ ﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴـﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ .‬ظ( و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ‬‫ﻓﯽ اﻟـّﺪﯾﻦ‪ .‬أّﻣـﺎ اﻟﮑﺘـﺎب‪ ،‬ﻓﻼـﻧّﻪ ﻣﻌـﺪن اﻟﻌﻠﻮم اﻟّﺪﯾﻨـّﯿ ﮥ و اﻷﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟّﺸـ ﺮﻋﯿﮥ و ﮐﻨﻮز اﻟﺤﻘـﺎﺋﻖ و ﺧﻔﺎﯾﺎ اﻟـﺪﻗﺎﺋﻖ‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﻌﺘﺮة‪ ،‬ﻓﻼّن‬‫اﻟﻌﻨﺼﺮ إذا ﻃﺎب أﻋﺎن ﻋﻠﯽ ﻓﻬﻢ اﻟّﺪﯾﻦ ﻓﻄﯿﺐ اﻟﻌﻨﺼﺮ ﯾﺆّدي إﻟﯽ ﺣﺴﻦ اﻻﺧﻼق‪ ،‬و ﻣﺤﺎﺳﻨﻬﺎ ﺗﺆّدي إﻟﯽ ﺻﻔﺎء اﻟﻘﻠﺐ و ﻧﺰاﻫﺘﻪ و ﻃﻬﺎرﺗﻪ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 68‬از ‪285‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟّﻨﺠﺎة« در ذﮐﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و از زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺮوﯾﺴﺖ‪:‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و آل ﻋﺒﺎ ﺟﺪا از ﻫﻢ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ آﻣﺪ ﻧﺰد ﻣﻦ ﺑﺮ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ‪ ،‬از ﻣﻄﯿﻌﺎن و ﻣﺘﺨّﻠﻔﺎن ﺧﻮد ﺧﺒﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬‫داد[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -10‬اﺛﺒﺎت وﺟﻮب اﺗﺒﺎع اچ »ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ« ﺑﺪﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرات ﻗﻮم‬‫وﺟﻪ دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪:‬‬‫ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‬‫‪ ،‬ﻧﯿﺰ أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺘﻤّﺴﮏ و اﺗّﺒﺎع اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺄﻣﻮر ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم ﺳـﻨّﯿﻪ واﺿﺢ و‬‫ﻣﺒﺮﻫﻦ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺷـﻬﺎب اﻟـّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟﺴـﻌﺪا« ﺑﻌـﺪ ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و »ﻣﺸـﮑﺎة« ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮐﻪ‬‫ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‬‫‪ ،‬ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ در ﻣﻘﺎم ﺗﺮﺟﻤﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﺲ ﻧﯿﮑﻮ اﻧـﺪﯾﺸﻪ ﮐﻨﯿـﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﺧﻮاﻫﯿـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ ﺗﻤّﺴﮏ ﮐﻨﯿـﺪ ﺑﺪﯾﺸﺎن‬‫ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﯾﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﮕﺬارﯾﺪ اﯾﺸﺎن را ﺑﯽراه و ﻫﻼك ﮔﺮدﯾﺪ[‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫أي ﺗﺄّﻣﻠﻮا و ﺗﻔّﮑﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﮑﻮﻧﻮا ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ ﺑﻌﺪي‪ .‬ﻋﺎﻣﻠﯿﻦ ﻣﺘﻤّﺴﮑﯿﻦ ﺑﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »أﺷﻌﮥ اﻟّﻠﻤﻌﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿـﺪ و ﺗﺄّﻣـﻞ و ﺗﻔّﮑﺮ ﻧﻤﺎﺋﯿـﺪ ﮐـﻪ ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﺧﻠﯿﻔـﻪ ﻣﯽﺷﻮﯾـﺪ ﺷـﻤﺎ ﻣﺮا در ﮐﺘـﺎب و ﻋـﺘﺮت‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﻣﯽﮐﻨﯿـﺪ و ﺗﻤّﺴـ ﮏ‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﺋﯿﺪ ﺑﺎﯾﻨﻬﺎ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ ‪.‬‬
‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض‪ -‬ﺷﺮح ﺷﻔﺎي ﻗﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض« در ﺷﺮح‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪61 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫أي ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﯽ اﻧﻈﺮوا ﻋﻤﻠﮑﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺗّﺒﺎﻋﮑﻢ ﻷﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ و ﺑّﺮﻫﻢ ﺑﻌﺪي ﻓﺎّن ﻣﺎ ﯾّﺴﺮﻫﻢ ﯾّﺴﺮﻧﯽ و ﻣﺎ ﯾﺴﺆﻫﻢ ﯾﺴﻮءﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﮐﺪ ﺗﻠﮏ اﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﻗّﻮاﻫﺎ‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﺑﻤﺎ ذا ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﯽ‪ ،‬ﻫﻞ ﺗّﺘﺒﻌﻮﻧﻬﻤﺎ ﻓﺘﺴّﺮوﻧﯽ أو ﻻ ﻓﺘﺴﯿﺌﻮﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴﺎم اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﺎﯾﺰﯾـﺪ ﺳـﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« در ﺑﯿﺎن ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را از »ﺻـﺤﯿﺢ‬‫ﺗﺮﻣـﺬي« ﺑﺮواﯾـﺖ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ آورده‪ ،‬در ﺗﺮﺟﻤﻪ آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﺲ ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿـﺪ و ﺗﺄﻣـﻞ ﻧﻤﺎﺋﯿـﺪ ﮐﻪ ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺷﻮﯾـﺪ ﻣﺮا در ﮐﺘـﺎب و‬‫ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﮐﻨﯿﺪ و ﺗﻤّﺴﮏ ﮔﯿﺮﯾﺪ ﺑﺎﯾﻨﻬﺎ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 69‬از ‪285‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺳﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟﻠّﺒﯿﺐ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮﻣﺬي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻨﻈﺮﻧﺎ ﻓﺎذا ﻫﻮ ﻣﺼّﺮح ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و ﺑﺄّن‬‫ﺗﺒـﺎﻋﻬﻢ ﮐﺘﺒـﺎع اﻟﻘﺮآن ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ اﻟﻮاﺿـﺢ‪ ،‬و ﺑـﺄّن ذﻟﮏ أﻣﺮ ﻣﺘﺤّﺘﻢ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻬﻢ و ﻻ ﯾﻄﺮأ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﯾﺨﺎﻟﻔﻪ ﺣّﺘﯽ اﻟﻮرود‬‫ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض و إذا ﻓﯿﻪ ﺣّﺚ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﺑﻌﺪ ﺣﺚ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ أﺑﻠﻎ و ﻫﻮ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -11‬دﻻﻟﺖ ﻓﺮﻣﺎﯾﺶ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ »ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻣﯿﮕﺬارم ‪ «...‬ﺑﺮ اﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﺖ أﺋﻤﻪ اﻃﻬﺎر‬‫وﺟﻪ ﯾـﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺑـﺎﻟﻔﺮض ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻫﯿـﭻ ﭼﯿﺰ ﻧﻔﺮﻣﻮده ﺑﻮد ﺟﺰ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻣﯽﮔـﺬارم‪ ،‬ﯾﮑﯽ ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا و دﯾﮕﺮي اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد را‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻫﺪاﯾﺖ اﻧﻀـﻤﺎم در إﺛﺒﺎت‬‫اﻣـﺎﻣﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻮد‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ ازﯾﻦ ﮐﻼم ﻣﺘﺒﺎدر ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ را‬‫ﺑﻌـﺪ ﻣﻦ ﺣـﺎﮐﻢ ﺧـﻮد ﺑﺪاﻧﯿـﺪ و ﺧﻮد را ﻣﺤﮑﻮم ﻫﺮ دو ﻗﺮار دﻫﯿـﺪ‪ ،‬ﻧﻪ آﻧﮑﻪ ﻗﺮآن را ﺣـﺎﮐﻢ ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻨﯿـﺪ و اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را‬‫ﻣﺤﮑﻮم ﺧﻮد ﮔﺮداﻧﯿﺪ‪.‬‬‫ﭼﻪ اﯾﻦ ﺗﻔﮑﯿـﮏ رﮐﯿﮏ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺨﺎﻃﺮ أﺣـﺪي از أرﺑﺎب ﺳﻔﺴـﻄﻪ و ﺗﺸـﮑﯿﮏ ﻫﻢ ﻧﻤﯽرﺳـﺪ ﻓﻀـﻼ ﻋﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻄﺒﻊ اﻟّﺴـ ﻠﯿﻢ و اﻟﻔﻬﻢ‬‫اﻟﻤﺴـﺘﻘﯿﻢ‪ .‬و ﺣﻤﻞ ﮐﻼم ﺳـﺮور أﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟﺴﻼم ﺑﺮﯾﻦ ﻣﺤﻤﻞ ﺑﺎﻃﻞ و ﻣﻘﺼﺪ ﻋﺎﻃﻞ ﺳﺮاﺳﺮ ﻇﻠﻢ ﻗﺒﯿﺢ و اﻋﺘﺪاي ﻓﻀﯿﺢ اﺳﺖ‪،‬‬‫و أﺣﺪي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪62 :‬‬‫از ﻋﻘﻼء ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧـﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ آن ﺗﺠﺎﺳـﺮ و اﻗـﺪام ﻧﻤﺎﯾـﺪ إﻟّﺎ ﺑﻌﺪ ﺧﻠﻌﻪ رﺑﻘﮥ اﻟﺤﯿﺎء و اﻟﻌﻘﻞ و اﻻﺳـﻼم و ﺗﻮّرﻃﻪ ﻓﯽ ورﻃﮥ اﻟﺠﻌﻞ و‬‫اﻟﺪﺣﺮ و اﻟﻤﻼم‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -12‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮواﯾﺖ اﺑﻮذر ﻏﻔﺎري ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب أﻫﻞ ﺣﻖ و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن ﺳﻨﯿﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫وﺟﻪ دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ اﻟّﺸﺄن و ﺣﻮاري ﻋﻈﯿﻢ اﻟﻤﮑﺎن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻋﻨﯽ ﺣﻀﺮت أﺑﯽ‬‫ذر اﻟﻐﻔﺎري ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟﺘﺤـّﯿ ﮥ و اﻟﺮﺿﻮان ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻔﺎﻃﺮ اﻟﺒﺎري‪ ،‬ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﻨﺤﻮي رواﯾﺖ ﮐﺮده ﮐﻪ ﻋﻨـﺪ اﻻﻣﻌﺎن دﻟﯿﻞ واﺿﺢ ﺑﺮ‬‫ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﯿﺦ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﯾﻀﺎ‪،‬‬‫ﻋﻦ ﺳﻠﯿﻢ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ اﻟﻬﻼﻟﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﯿﻨﺎ أﻧﺎ و ﺣﺒﯿﺶ )ﺣﻨﺶ‪ .‬ظ( ﺑﻦ اﻟﻤﻌﺘﻤﺮ ﺑﻤّﮑﮥ إذا ﻗﺎم أﺑﻮ ذر و أﺧﺬ ﺑﺤﻠﻘﮥ ﺑﺎب اﻟﮑﻌﺒﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺮﻓﻨﯽ‬‫ﻓﻘـﺪ ﻋﺮﻓﻨﯽ ﻓﻤﻦ )و ﻣﻦ‪ .‬ظ( ﻟﻢ ﯾﻌﺮﻓﻨﯽ ﻓﺄﻧﺎ ﺟﻨـﺪب ﺑﻦ ﺟﻨﺎدة أﺑﻮ ذر ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻣﺜﻞ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﻤﺜﻞ ﺳـﻔﯿﻨﮥ ﻧﻮح‪ ،‬ﻣﻦ رﮐﺒﻬﺎ ﻧﺠﺎ و ﻣﻦ ﺗﺮﮐﻬﺎ ﻫﻠﮏ‪ .‬و ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﺜﻞ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺜﻞ ﺑﺎب ﺣّﻄﻪ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ إﺳﺮاﺋﯿﻞ‪،‬‬‫ﻣﻦ دﺧﻠﻪ ﻏﻔﺮ ﻟﻪ‪ .‬و ﯾﻘﻮل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ و ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﺳـﯿﺎق ﺑﺎﻫﺮ اﻻﺷـﺮاق ﻣﺜﻞ ﺳـﻔﯿﺪه ﺻـﺒﺢ ﭘﯿﺪا و آﺷـﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮت أﺑﯽ ذر رﻓﻊ اﻟﱠﻠﻪ درﺟﺎﺗﻪ ﻓﯽ أﻋﻠﯽ ﻋﻠّﯿﯿﻦ در ﻣّﮑﻪ ﻣﻌﻈﻤﻪ‬‫روزي ﺑﺎﯾﺴـﺘﺎد و ﺣﻠﻘﻪ ﺑﺎب ﮐﻌﺒﻪ را ﺑﺪﺳﺖ ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺖ و ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﻫﺮ ﮐﻪ ﻣﺮا ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ او ﮐﻪ ﻣﯽداﻧﺪ وﻟﯽ ﻫﺮ ﮐﻪ ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻪ‬‫ﺑﺎﺷﺪ ﭘﺲ ﺑﺪاﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﻦ ﺟﻨﺎدة أﺑﻮ ذر ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺑﮕﻔﺖ‪:‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! ﻣﻦ ﺷـﻨﯿﺪم ﻧﺒّﯽ ﺷﻤﺎ را ﮐﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﺜﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ در ﺷﻤﺎ ﻣﺜﻞ ﺳﻔﯿﻨﻪ ﻧﻮح اﺳﺖ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺳﻮار آن ﺷﺪ ﻧﺠﺎت ﯾﺎﻓﺖ و ﻫﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 70‬از ‪285‬‬‫ﮐﻪ ﺗﺮك ﮐﺮد آن را ﻫﻼـك ﺷـﺪ‪ .‬و ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﺜـﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ در ﺷـﻤﺎ ﻣﺜﻞ ﺑﺎب ﺣّﻄﻪ اﺳﺖ در ﺑﻨﯽ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ ﻫﺮ ﮐﻪ داﺧﻞ آن ﺷـﺪ‬‫ﻏﻔﺮان ﺑﺮاي او ﺣﺎﺻﻞ ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬و ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﻦ ﮔﺬاردهام در ﺷـﻤﺎ ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ اﮔﺮ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺂن ﮐﻨﯿﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﯾﺪ و آن ﮐﺘﺎب‬‫ﺧﺪا و ﻋﺘﺮت ﻣﻦ اﺳﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻧﺰد ﻣﻦ ﺑﺮ ﺣﻮض وارد ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬‫و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻧا ﺠﻼ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ذﮐﺮ ﺣﻀﺮت أﺑﯽ ذر ﻋﻠﯿﻪ رﺿﻮان اﻟﻤﻠﮏ اﻻﮐﺒﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪63 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﻌﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻔﯿﻨﻪ و ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎب ﺣّﻄﻪ در ﯾﮏ ﻣﻮﻗﻒ و آن ﻫﻢ ﺑﻌﺪ أﺧﺬ ﺣﻠﻘﻪ ﺑﺎب ﮐﻌﺒﻪ‪ ،‬دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﮐﻤﺎل اﻫﻤّﯿﺖ اﯾﻦ‬‫أﺣﺎدﯾﺚ ﺷﺮﯾﻔﻪ دارد و ﻧﺰد أرﺑﺎب ﻋﺮﻓﺎن و أﺻﺤﺎب إﯾﻘﺎن دﻟﯿﻞ ﮐﺎﻓﯽ و ﺑﺮﻫﺎن واﻓﯽ اﺳﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮام ﺳﺮور أﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫آﻻف اﻟّﺘﺤّﯿﮥ و اﻟّﺴـ ﻼم ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ و ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎب ﺣّﻄﻪ دﻋﻮت أﻫﻞ اﺳـﻼم اﺳﺖ ﺑﺴﻮي اذﻋﺎن و اﻧﻘﯿﺎد ﺗﺎّم‬‫ﺑﺮاي اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و إﻇﻬـﺎر اﻓﺘﺮاس ﻃـﺎﻋﺖ اﯾﻦ ﺳﺎدات ﮐﺮام ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺒﻪ ﺧﻼﺋﻖ و أﻧﺎم‪ ،‬و ﻫـﺬا ﻫﻮ اﻟﻤﻄﻠﻮب و اﻟﻤﻘﺼﻮد‪ ،‬و اﻟﻠّﻪ‬‫وﻟّﯽ اﻟﺘﻮﻓﯿﻖ ﻟﻘﻤﻊ رأس ﮐﻞ ﻣﻌﺎﻧﺪ ﺟﺤﻮد‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﭼﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ وﺟﻮب اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ و اﻗﺘﻔﺎي ﺟﻤﻠﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻬـﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ دارد‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ أﺣﻘّﯿﺖ و ﺗﻘـﺪم و اﻣﺘﯿـﺎز و اﺧﺘﺼـﺎص ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم درﯾﻦ ﺑـﺎب از ﺟﻤﻠﻪ أﺋﻤﻪ أﻃﻬـﺎر‬‫أﻃﯿـﺎب ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻮّﻫﺎب أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟﺸـﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻻﻣﺲ اﺳﺖ و ازﯾﻨﺠﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻧﯿﺰ اﻋﺘﺮاف‬‫ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ دارﻧﺪ و در ﻣﻘﺎم إﺑﺮام و إﺣﮑﺎم آن ﺷﻮاﻫﺪ ﻋﺪﯾﺪه و ﺣﺠﺞ ﺳﺪﯾﺪه ﻣﯽآرﻧﺪ‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« در ﺿـﻤﻦ ﺗﻨﺒﯿﻬﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪] :‬راﺑﻌﻬﺎ‪ :‬ﻫـﺬا‬‫اﻟﺤﺚ ﺷﺎﻣﻞ ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻤﻦ ﺳـﻠﻒ ﻣﻦ أﺋّﻤـ ﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة و اﻻﺧـﺬ ﺑﻬـﺪﯾﻬﻢ و أﺣﻖ ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ‬‫ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻓﻀﻠﻪ و ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ و ﻓﻬﻤﻪ و ﺣﺴﻦ ﺷﯿﻤﻪ و رﺳﻮخ ﻗﺪﻣﻪ‪ ،‬و ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯽ ﻫﺬا ﻣﺎ‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺪار ﻗﻄﻨﯽ ﻓﯽ اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻋﺘﺮة‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪،‬‬‫أي اﻟّـﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨّﺼﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺬﻟﮏ ﻟﻤﺎ أﺷـﺮﻧﺎ إﻟﯿﻪ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا ﺧّﺼﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ‬‫ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﺑﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻣﻦ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟﻠّﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‬‫و ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ ﻻ ﻣﺮﯾﮥ ﻓﯿﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ﺿﻤﻦ ﺗﻨﺒﯿﻬﯽ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪64 :‬‬‫ﻣﺆّﯾـﺪات آن آورده ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪] :‬ﺛّﻢ أﺣّﻖ ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻟﻤﺎ ﻗّﺪﻣﻨﺎه ﻣﻦ ﻣﺰﯾﺪ‬‫ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺛّﻢ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أي اﻟّﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻓﺨّﺼﻪ ﻟﻤﺎ‬‫ﻗﻠﻨﺎ و ﻟﺬﻟﮏ ﺧّﺼﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻤﺎ ﻣّﺮ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ ‪.‬‬
‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻟا ﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« ﻧﯿﺰ ﻣﺜﻞ أﯾﻦ ﮐﻼم ﺣﻘﺎﺋﻖ ﻧﻈﺎم ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻬﺘﺮ از آن آورده‪.‬‬‫و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻘﺎدر ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« از »ﺻﻮاﻋﻖ« اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ ﻣﻀـﻤﻮن أﺣﻘّﯿﺖ ﻋﻠﻮي ﺑﺎﺧﺘﺼﺎر در دو ﻣﻘﺎم ﻧﻘﻞ ﮐﺮده‪،‬‬‫ﮐﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﻌﺪ اﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم از ﺟﻤﻠﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ أﺣّﻖ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ‬‫اﺳﺖ و آن ﺟﻨﺎب اﻣﺎم اﯾﻦ ﺣﻀﺮات و ﻋﺎﻟﻢ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﻓﻀﻞ و ﻋﻠﻢ آن ﺟﻨﺎب و ﻓﻬﻢ و ﺣﺴﻦ ﺷﯿﻢ و رﺳﻮخ ﻗﺪم آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 71‬از ‪285‬‬‫ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﺘﯿّﻘﻦ ﻫﺴﺖ و ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ در ﻗﻮل ﺧﻮد‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص‪ ،‬ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﻧﻤﻮده و ﻇﺎﻫﺮ ﮐﺮده ﮐﻪ‬‫ﻣﻘﺼﻮد ﺧـﺎّص ﺟﻨـﺎب رﺳـﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ از ﻋﺘﺮﺗﯽ ﮐﻪ ﺣّﺚ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻣﺮدم ﺑﺮ ﺗﻤّﺴﮏ اﯾﺸﺎن ﻓﺮﻣﻮده ذات واﻻ‬‫ﺻﻔﺎت ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم را ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﻣﺨﺼﻮص ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﮔﺸﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﺻـﺤﯿﺢ ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻼ ﻓﺼﻞ آن ﺟﻨﺎﺑﺴﺖ‪ ،‬و اﻟﺤﻤﺪ ﻟﻠّﻪ ﻋﻠﯽ‬‫ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻫﻮ اﻟﻌﺎﺻﻢ و اﻟﻤﻨﺠﯽ ﻣﻦ اﻟﺘﻮّرط ﻓﯽ اﻟﻤﻬﺎﻟﮏ‪.‬‬‫و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺣّﻘّﯿﺖ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺘﻤّﺴﮏ و اﻋﺘﺼﺎم و ﺗﻔّﺮد و ﺗﻮّﺣﺪ آن ﺟﻨﺎب درﯾﻦ ﺑﺎب ﺑﺎﺧﺘﺼﺎص و اﻣﺘﯿﺎز‬‫ﺗـﺎّم ﺣﺴﺐ ﻗﻮل و ﻓﻌـﻞ ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور أﻧﺎم ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟﮑﺮام از ﻃﺮق و ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﻋﺪﯾـﺪه ﺧﻮد ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳـﺖ‬‫ﮐﺒﺪر اﻟّﺘﻤﺎم‪ ،‬و ﺳﯿﺄﺗﯽ ﻣﺰﯾﺪ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻟﻬﺬا‪ ،‬اﻟﻤﻄﻠﺐ و اﻟﻤﺮام ﻓﯿﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪65 :‬‬‫اﻟﮑﻼم‪ ،‬و ﻋﻠﯿﮏ أن ﺗﺮاﺟﻊ ﺧﺎّﺻﮥ ﺳـﯿﺎق ﺣﺪﯾﺚ أّم ﺳـﻠﻤﮥ اﻟّﺬي ذﮐﺮت ﻓﯿﻬﺎ ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺘﺤّﯿﮥ و اﻟّﺴـ ﻼم ﻓﯽ‬‫ﻣﺮﺿﻪ اﻟّﺬي ﻗﺒﺾ ﻓﯿﻪ إﻟﯽ اﻟّﺮّب اﻟﻤﻨﻌﺎم‪ ،‬و ﻗﺪ ذﮐﺮ ﻫﺬا اﻟّﺴﯿﺎق اﻟّﺴﻤﻬﻮدي و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ اﻻﻋﻼم‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋﻞ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در واﻗﻌﻪ ﺷﻮري اﺣﺘﺠﺎج و اﺳﺘﺪﻻل ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻤﺎ‬‫ﺳﺘﺴﻤﻊ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﻌﺪ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬و ﻟﻮﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﺎب ﺑﺎﻟﻔﻀﻞ اﻟﻤﺰﯾﺪ ﻷﻧﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﺸﻮري ﮐّﻞ ﺟﺎﺣﺪ ﻣﺮﯾﺪ‪.‬‬‫و ﺧﺼﻮﺻـﯿﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﻤﺰاﯾﺎي ﻣﺬﮐﻮره در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﺰد ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺣّﻔﺎظ و ﻣﺴﻨﺪﯾﻦ أﯾﻘﺎظ ﺳّﻨّﯿﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﺤّﻘﻖ‬‫و ﻣﺒﺮﻫﻦ و ﻣﺘﯿّﻘﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ازﯾﻨﺠـﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺴـﻠﻢ ﺻـﺎﺣﺐ »ﺻـﺤﯿﺢ« اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را در ﺑـﺎب ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴـ ﻼم اﺧﺮاج ﻧﻤﻮده و آن را در ﻣﯿﺎن ﺣـﺪﯾﺚ ﺧﯿﺒﺮ و ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺴـﻤﯿﮥ ﺑﺄﺑﻮ ﺗﺮاب درج ﮐﺮده ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ راﺟﻊ ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ .‬و ﻣﺤﯿﯽ‬‫اﻟﺪﯾﻦ ﻧﻮوي در »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻷﺳـﻤﺎء و اﻟّﻠﻐﺎت« اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم آورده و آن را در ﻣﯿﺎن ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺷﺄن ﻧﺰول آﯾﻪ ﻣﺒﺎﻫﻠﻪ و‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪،‬‬‫ﺟﺎ داده‪.‬‬‫و ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻓﺮﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻓﺎرﺳﯽ ﻗﺼﯿﺪه ﺗﺎﺋّﯿﻪ« اﺑﻦ اﻟﻔﺎرض در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫و أوﺿﺢ ﺑﺎﻟﺘﺄوﯾﻞ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﺸﮑﻼ ﻋﻠّﯽ ﺑﻌﻠﻢ ﻧﺎﻟﻪ ﺑﺎﻟﻮﺻّﯿﮥ‬‫اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑﺮاي إﺛﺒـﺎت وراﺛﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و وﺻـّﯿﺖ ﻧﺒﻮي ﺑﺮاي آن ﺟﻨﺎب ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده و آن را ﻣﻤﺎﺛﻞ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ و ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ داﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺘﻪ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪ .‬و ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در أدﻟّﻪ اﻣﺎﻣﺖ أﺑﻮ اﻻﺋﻤﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻨﮑﺎر ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ أوﻟﯽ اﻻﺑﺼﺎر‪.‬‬‫و اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺼﺎﺋﻦ ﻋﻦ اﻟﻮﻗﻮع ﻓﯽ ﻣﻬﺎوي اﻟّﺰﻟﻞ و اﻟﻌﺜﺎر‪.‬‬‫»ﺗﮑﻤﯿﻞ و ﺗﺘﻤﯿﻢ«‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮﻫﺎن ﺑﺎﻫﺮ اﻣﺎﻣﺖ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻋﻤﻮﻣﺎ و ﺳﻠﻄﺎن ﻗﺎﻫﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻼ ﻓﺼﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم ﺧﺼﻮﺻﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺷﻤﺲ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪66 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 72‬از ‪285‬‬‫ﻋﻘﯿـﺪه أﻫﻞ إﯾﻤﺎن ازﯾﻦ ﻓﺮﻣﺎن واﺟﺐ اﻻذﻋﺎن ﺑـﺪاﺋﺮه ﻧﺼﻒ اﻟّﻨﻬﺎر رﺳـﯿﺪه ﻧﻮر ﺣّﻖ ﺑﺮ ﻫﺮ ﺻـﻐﯿﺮ و ﮐﺒﯿﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﺷﺮﯾﻒ دﻟﯿﻞ واﺿﺢ اﻣﺎﻣﺖ إﻣﺎم دوازدﻫﻢ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و ﺣﺠﺖ ﻗﺎﺋﻤﻪ وﺟﻮد و ﺑﻘﺎي آن إﻣﺎم ﻋﺼـﺮ ﻋﺠﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻇﻬﻮره ﻧﯿﺰ ﻫﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﺮاﻓﻘﺖ و ﻣﻼزﻣﺖ ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت ﺗﺎ ﺑﻘﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ و ورود ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض دارد‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺮآن‬‫ﻣﺠﯿﺪ ﺗﺎ ﺑﯿﻮم آﺧﺮ ﺑﺎﻗﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از ﻋﺘﺮت ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ إﻣﺎم زﻣﺎن و ﺣّﺠﺖ‬‫وﻗﺖ و ﻣﺴﺘﺄﻫﻞ ﺗﻤّﺴﮏ و اﻗﺘﺪا و اﻗﺘﻔﺎ ﺑﺮاي أﻣﺖ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻘﺎء او ﻻزم و ﻣﺘﺤّﺘﻢ اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺣّﻘّﯿﺖ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ از اﻓﺎدات‬‫ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﻫﻢ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﭘﺲ ﺑـﺪﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛـﺎﺑﺖ ﺷـﺪ ﮐﻪ ﺑﻘـﺎء اﯾﺸـﺎن ﺗﺎ ﻗﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎﺷـﺪ و ازﯾﺸﺎن راه ﻧﻤﺎﯾﺎن ﺑﺤّﻖاﻧـﺪ ﻣﺘﻤّﺴﮏ اﯾﺸﺎن ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدد[‬‫ا ﻧﺘ ﻬ ﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت ﻣﺘﻌّﻠﻘﻪ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده‪] :‬ﺛﺎﻟﺜﻬﺎ‪ :‬أّن ذﻟﮏ ﯾﻔﻬﻢ وﺟﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼ‬‫ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐّﻞ زﻣﺎن وﺟـﺪوا ﻓﯿﻪ إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟّﺴﺎﻋـﮥ ﺣﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮر إﻟﯽ اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﮐﻤﺎ‬‫أّن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﺰﯾﺰ ﮐﺬﻟﮏ و ﻟﻬﺬا ﮐﺎﻧﻮا ﮐﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ أﻣﺎﻧﺎ ﻻﻫﻞ اﻻرض ﻓﺎذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻻرض ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ذﮐﺮ ﺗﻨﺒﯿﻪ ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ أﺣـﺎدﯾﺚ اﻟﺤﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﺄﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ إﺷـﺎرة إﻟﯽ‬‫ﻋـﺪم اﻧﻘﻄـﺎع ﻣﺴـﺘﺄﻫﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻠّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻪ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ ﮐﻤـﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﺰﯾﺰ ﮐـﺬﻟﮏ و ﻟﻬـﺬا ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻻﻫﻞ اﻻرض ﮐﻤﺎ ﯾﺄﺗﯽ‪ ،‬و‬‫ﯾﺸﻬﺪ ﻟﺬﻟﮏ اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺴﺎﺑﻖ‪:‬‬‫ﻓﯽ ﮐّﻞ ﺧﻠﻒ ﻣﻦ أّﻣﺘﯽ ﻋﺪول ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫إﻟﯽ آﺧﺮه ‪.‬‬
‫و ﮐﻤـﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻓﺨﺮ اﻟـّﺪﯾﻦ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗـﺎﻃﻌﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در اﺣـﺎدﯾﺚ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﺑﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﺄﻫـﻞ ﺑﯿﺖ اﺷﺎرﺗﺴﺖ ﺑﺂﻧﮑﻪ ﻫﻤﯿﺸـﻪ‬‫ﮐﺴﯽ ﮐﻪ اﻫﻠّﯿﺖ آن دارد ﮐﻪ ﺑﺎو ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺷﻮﻧﺪ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ )ع( ﻫﺴﺖ و ﻣﻨﻘﻄﻊ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺗﺎ روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﮐﻪ ﻗﺮآن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪67 :‬‬‫اﻧﻘﻄﺎع ﻧﻤﯽﯾﺎﺑﺪ‪ ،‬و ازﯾﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن أﻣﺎن أﻫﻞ زﻣﯿﻦاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪ ،‬و‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ‪ :‬ﻓﯽ ﮐّﻞ ﺧﻠﻒ ﻣﻦ أّﻣﺘﯽ ﻋﺪول ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ )إﻟﯽ آﺧﺮه(‬‫ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺷﺎﻫﺪ اﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼـﻣﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮؤوف ﻣﻨـﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘـﺪﯾﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨـﺒﯿﻪ‪ :‬ﻗـﺎل اﻟّﺸـ ﺮﯾﻒ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي‪ :‬ﻫـﺬا اﻟﺨـﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ ﻣﻨﻪ وﺟـﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼ‬‫ﻟﻠّﺘﻤﺴـﮏ ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐّﻞ زﻣﺎن إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟﺴﺎﻋـﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤﺚ اﻟﻤـﺬﮐﻮر اﻟﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب‬‫ﮐﺬﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻠﺬﻟﮏ ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻻﻫﻞ اﻻرض‪ ،‬ﻓﺎذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻻرض ‪.‬‬
‫و ﻋﻼﻣﻪ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﻗﺎل اﻟﺸﺮﯾﻒ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي‪:‬‬‫ﻫـﺬا اﻟﺨﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ )ﻣﻨﻪ‪ .‬ظ( وﺟﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼ ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﻪ ﻓﯽ ﮐﻞ زﻣﻦ إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟﺴﺎﻋـﮥ‪ ،‬ﺣﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻋﻠﯽ‬‫اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﮐﻤﺎ أن اﻟﮑﺘﺎب ﮐﺬﻟﮏ ﻓﻠﺬا ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻻﻫﻞ اﻻرض ﻓﺎذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻻرض ‪.‬‬
‫و ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ »إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ«‬‫ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴّﻨﮥ و اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﻬﻤﺎ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ .‬و ﯾﺴﺘﻔﺎد ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺑﻘﺎء اﻻﻣﻮر اﻟﺜﻼﺛﮥ إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟّﺴﺎﻋﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫﻢ اﻟﺤﺎﻓﻈﻮن ﻟﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮﻧﻬﻤﺎ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ ﻷﻧّﻪ ﻻ ﺑّﺪ ﻣﻦ ﻗﯿﺎم )ﻗﺎﺋﻢ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 73‬از ‪285‬‬‫ظ( ﻟﻠّﻪ ﺑﺤﺠـﮥ ﻣﻨﻬﻢ و وراﺛـﮥ ﻧﺒّﻮﺗﻪ و ﺧﻼﻓـﮥ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻤﻨﻬﻢ اﻟﻈـﺎﻫﺮ و ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻤﺨﺘﻔﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﮑﻮن ﺧﺎﺗﻤﺘﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻮراﺛـﮥ اﻟﻤﻬـﺪي‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا‬‫ﯾﺘﻘّﺪم ﻋﻠﯽ ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ‪ ،‬و ﺗﻘّﺪم أّن ﻗﻄﺐ اﻷوﻟﯿﺎء اﻟّﺬي ﺑﻪ ﺻﻼح اﻟﻌﺎﻟﻢ ﻻ ﯾﮑﻮن إﻻ ﻣﻨﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺤـّﺼ ﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﻘﺪم ﻓﯽ ﻣﺤّﺼﻞ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺴـﻔﯿﻨﮥ ﻣﻦ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ إﻋﻈﺎﻣﻬﻢ و اﻟﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ‬‫و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﺪي ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ ﺷﮑﺮا ﻟﻨﻌﻤﮥ ﻣﺸّﺮﻓﻬﻢ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﯾﺴﺘﻔﺎد ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺑﻘﺎء اﻟﮑﺘﺎب و‬‫اﻟﺴّﻨﮥ و اﻟﻌﺘﺮة إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣﮥ[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ زﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴﺘﺤﺴﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺸﺮﯾﻒ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪68 :‬‬‫ﻫـﺬا اﻟﺨـﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ وﺟﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼـ ﻟﻠّﺘﻤﺴـﮏ ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟـﺒﯿﺖ و اﻟﻌـﺘﺮة اﻟّﻄـ ﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐـّﻞ زﻣﻦ إﻟﯽ ﻗﯿـﺎم اﻟّﺴﺎﻋـﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤﺚ‬‫اﻟﻤـﺬﮐﻮر إﻟﯽ اﻟّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤـﺎ أّن اﻟﮑﺘـﺎب ﮐـﺬﻟﮏ ﻓﻠـﺬﻟﮏ ﮐـﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧـﺎ ﻷﻫـﻞ اﻷـرض‪ ،‬ﻓﺎذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻷرض )اﻧﺘﻬﯽ ﺑﻠﻔﻈﻪ‬‫اﻟﺸﺮﯾﻒ(‪ .‬و‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﺰﻋﺮاء‪ :‬ﻗـﺎل ﮐـﺎن ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ ﯾﻘﻮل‪ :‬إﻧّﯽ و أﻃـﺎﯾﺐ أروﻣﺘﯽ و أﺑﺮار ﻋﺘﺮﺗﯽ أﺣﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﺻـﻐﺎرا و أﻋﻠﻢ اﻟﻨﺎس ﮐﺒﺎرا‪ .‬ﺑﻨﺎ‬‫ﯾﻨﻔﯽ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﮑﺬب‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﯾﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﯿﺎب اﻟﺬﺋﺐ )اﻟﺪﻫﺮ‪ .‬ظ( اﻟﮑﻠﺐ‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﯾﻔّﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻮﺗﮑﻢ و ﯾﻨﺰع رّق أﻋﻨﺎﻗﮑﻢ‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﯾﻔﺘﺢ اﻟﱠﻠﻪ و ﯾﺨﺘﻢ‪.‬‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﺒﺪ اﻟﻐﻨﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﻓﯽ »اﯾﻀﺎح اﻻﺷﮑﺎل«‬‫‪.‬و‬‫ﻋﻦ ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻟﻠّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣّﻨﺎ آل ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻤﻬﺪي أم ﻣﻦ ﻏﯿﺮﻧﺎ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻞ ﻣّﻨﺎ‪ ،‬ﺑﻨﺎ ﯾﺨﺘﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﻤﺎ ﺑﻨﺎ‬‫ﻓﺘـﺢ و ﺑﻨﺎ ﯾﺴـﺘﻨﻘﺬون ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻨـﮥ ﮐﻤﺎ أﻧﻘـﺬوا ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﺮك‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﯾﺆﻟّﻒ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﯿﻦ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ ﺑﻌﺪ ﻋﺪاوة اﻟﻔﺘﻨﮥ ﮐﻤﺎ أﻟّﻒ ﺑﯿﻦ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ ﺑﻌﺪ ﻋﺪاوة‬‫اﻟّﺸـ ﺮك و ﺑﻨﺎ ﯾﺼـﺒﺤﻮن ﺑﻌﺪ ﻋﺪاوة اﻟﻔﺘﻨﮥ إﺧﻮاﻧﺎ ﮐﻤﺎ أﺻـﺒﺤﻮا ﺑﻌﺪ ﻋﺪاوة اﻟّﺸﺮك إﺧﻮاﻧﺎ ﻓﯽ دﯾﻨﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻠﯽ‪ :‬ﻣﺆﻣﻨﻮن أم ﮐﺎﻓﺮون؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻣﻔﺘﻮن و ﮐﺎﻓﺮ! أﺧﺮﺟﻪ ﻧﻌﯿﻢ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد ﻓﯽ »اﻟﻔﺘﻦ« و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ »اﻻوﺳﻂ« و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ ﻓﯽ »ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻬﺪي« و اﻟﺨﻄﯿﺐ ﻓﯽ »اﻟﺘﻠﺨﯿﺺ«[‪.‬‬‫و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘﺎي ﺣﺠﺖ ﺧﺪا از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺗﺎ ﺑﻘﯿﺎﻣﺖ و ﻋﺪم ﺧﻠّﻮ أرض از ﭼﻨﯿﻦ ﺣّﺠﺖ‬‫از ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﻪ در آن ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺎص ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و آﯾﻨﺪه إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺗﻌـﺎﻟﯽ اﯾﻦ ﺧﻄﺒﻪ ﺑﺮواﯾﺖ ﺟﻨـﺎب إﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم از ﮐﺘـﺎب »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻣﻨﻘﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬ﻧﯿﺰ واﺿـﺢ و ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﺑﮑﻤﺎل‬‫وﺿﻮح و ﻇﻬﻮر‪ ،‬و ﻟﮑﻦ َﻣْﻦ ﻟَْﻢ َﯾْﺠَﻌِﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﻪ ﻧُﻮرًا َﻓﻤﺎ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﻧُﻮٍر‬‫‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -13‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻗﻠﯿﻦ ﺑﺮ وﺟﻮب ﻣﺤﺒﺖ أﻫﻠﺒﯿﺖ و آوردن ﺷﻮاﻫﺪ اﺑﻦ ﻣﺪﻋﺎ از ﮐﻼم ﺳﻨﯿﺎن‬‫وﺟﻪ ﺳـﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬از اﻓﺎده ﺑﺴـﯿﺎري از ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ واﺿـﺢ و ﻻﺋﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺜﻞ آﯾﻪ ﻣﻮّدت دﻟﯿﻞ وﺟﻮب ﻣﺤّﺒﺖ‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و در ﻣﺠّﻠﺪ آﯾﻪ ﻣﻮّدت ﺑﺘﻔﺼﯿﻞ ﺗﻤﺎم داﻧﺴﺘﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ دﻟﯿﻞ ﺻﺮﯾﺢ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻟا ّﺴـ ﻼم اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﯿﺰ دﻟﯿـﻞ اﯾﻦ ﻣﻘﺼـﻮد ﻣﺤﻤـﻮد ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﮐﺴـﯽ از اﻫﻞ‬‫إﻧﺼﺎف‪ ،‬إﻧﮑﺎر و ﺟﺤﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪69 :‬‬‫ﺣﯿﻮد ﻣﯿﻮد را وزﻧﯽ ﻧﻬﺎده راه ﺿﻼل و إﺿﻼل ﺧﻮاﻫﺪ ﭘﯿﻤﻮد؟!‪.‬‬‫ﺣﺎﻻـ ﺷـﻄﺮي از ﻋﺒـﺎرات ﻋﻠﻤـﺎي أﺣﺒـﺎر و ﻧﺒﻬـﺎي ﮐﺒـﺎر اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را داّل ﺑﺮ وﺟﻮب ﻣﺤّﺒﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﻣﯽداﻧﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 74‬از ‪285‬‬‫ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻄﯿﺒﯽ در »ﮐـﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻌّﻞ اﻟﺴـّﺮ ﻓﯽ ﻫـﺬه اﻟﻮﺻـّﯿﮥ و اﻻﻗﺘﺮان ﺑﺎﻟﻘﺮآن‬‫إﯾﺠﺎب ﻣﺤﺒﺘﻬﻢ ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪:‬‬‫ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ ،‬ﻓـﺎﻧّﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺟﻌﻞ ﺷـﮑﺮ إﻧﻌﺎﻣﻪ و إﺣﺴﺎﻧﻪ ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﻣﻨﻮﻃﺎ ﺑﻤﺤّﺒﺘﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﺤﺼـﺮ‪ ،‬و ﮐﺎﻧّﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻮﺻـﯽ اﻷّﻣـﮥ ﺑﻘﯿﺎم‬‫اﻟّﺸﮑﺮ و ﻗﯿﺪ ﺗﻠﮏ اﻟﻨﻌﻤﮥ ﺑﻪ و ﯾﺤّﺬرﻫﻢ ﻋﻦ اﻟﮑﻔﺮان‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﻗﺎم ﺑﺎﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﺷﮑﺮ ﺗﻠﮏ اﻟﺼﻨﯿﻌﮥ ﺑﺤﺴﻦ اﻟﺨﻼﻓﮥ ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﻓﻼ ﯾﻔﺎرﻗﺎﻧﻪ‬‫ﻓﯽ ﻣﻮاﻃﻦ اﻟﻘﯿﻤﮥ و ﻣﺸﺎﻫﺪﻫﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﯿﺸـﮑﺮا ﺻـﻨﯿﻌﻪ ﻋﻨﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺤﯿﻨﺌﺬ ﻫﻮ ﺑﻨﻔﺴﻪ ﯾﮑﺎﻓﯿﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺠﺎزﯾﻪ‬‫اﻟﺠﺰاء اﻻوﻓﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺿﺎع اﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﮐﻔﺮ اﻟّﻨﻌﻤﮥ ﻓﺤﮑﻤﻪ ﺑﺎﻟﻌﮑﺲ ‪.‬‬
‫و ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺷﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺧﺬوا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻤﺴﮑﻮا ﺑﻪ‪.‬‬‫ﯾ ﻌﻨ ﯽ ‪:‬‬
‫ﺛـﺎﺑﺖ و ﻣﺤﮑﻢ ﺑﺎﺷـﯿﺪ در دوﺳﺘﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ از آﻧﮑﻪ ﺣّﺐ ﻗﺮآن ﻋﻼﻣﺖ ﺣّﺐ ﺧـﺪا‪ ،‬و ﺣّﺐ أوﻻد ﻣﻦ ﻋﻼﻣﺖ ﺣّﺐ ﻣﻨﺴﺖ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »اﻟﺸﻔﺎء«‪ :‬ﺣﺐ اﻟﻘﺮآن ﻋﻼﻣﮥ ﺣّﺐ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ »اﻟﻨﮑﺎت«‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫أي‪ :‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﻋﺪﺗﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ إﮐﺮام و ﺣّﺐ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﺷـﺮط اﻻﯾﻤﺎن‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﺪا ﻣﯽدﻫﻢ ﺷﻤﺎ را در ﭼﻨﮓ زدن اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﻣﻦ و در رﻋﺎﯾﺖ و ﺣﺮﻣﺖ اﯾﺸﺎن‪ ،‬و ﺳﻮﮔﻨـﺪ أﺷـّﺪ ﺗﺄﮐﯿـﺪﺳﺖ و ﺳـﺨﺖ ﺗﺮﯾﻦ اﻫﺘﻤﺎم اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺆﻣﻦ ﻣﺨﻠﺺ ﺳﻮﮔﻨـﺪ و ﺗﺄﮐﯿـﺪ رﺳﻮل‬‫ﻗﺒﻮل ﮐﻨـﺪ‪ ،‬ﮐﺎﻓﺮ ﻣﻠﺤـﺪ ﻣﻨﮑﺮ ﺷﻮد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ دﯾﮕﺮ ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﻋﻬـﺪي و وﻋـﺪه ﮐﻪ در دوﺳﺘﯽ ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﮐﺮدهاﯾﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﭼﻪ ﺣّﺐ أوﻻد‬‫رﺳﻮل ﺷﺮط اﯾﻤﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ آن ﺷﺮط را ﻷﻧّﻪ ﻣﺬﮐﻮر و ﺳﺎﺑﻖ ﻣﻦ اﻻﯾﻤﺎن ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪70 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪاء« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﯽ »اﻟﻤﺼﺎﺑﯿﺢ«‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﺣﺎﺻـﻠﻪ‪) :‬ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا و‪ ،‬ﺻـﺢ‪ .‬ظ( ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮد را در ﺷـﻤﺎ ﻣﯽﮔﺬارم‪ ،‬ﺷـﺮط اﯾﻤﺎن آﻧﺴﺖ اﮔﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ او را ﺑﺤﺮﻣﺖ و رﻋﺎﯾﺖ ﻫﺮﮔﺰ‬‫ﮔﻤﺮاه ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪ .‬و اﯾﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺒﺖ اﯾﺸﺎن ﺷﺮط اﯾﻤﺎن اﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻧﺎﻫﯿﮏ ﺑﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﻌﻈﯿﻢ ﻓﺨﺮا ﻻﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ .‬ﻷّن‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ‪.‬‬‫و أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﻌﺘﺮﺗﯽ ﺧﯿﺮا‪ .‬و أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﻋﻠﯽ اﺧﺘﻼـف اﻻﻟﻔـﺎظ ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾـﺎت اﻟّـﺘﯽ أوردﺗﻬـﺎ ﯾﺘﻀـّﻤﻦ اﻟﺤـّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟﻤـﻮّدة ﻟﻬﻢ و اﻻﺣﺴـﺎن إﻟﯿﻬﻢ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈـﮥ ﺑﻬﻢ و اﺣـﺘﺮاﻣﻬﻢ و‬‫إﮐﺮاﻣﻬﻢ و ﺗﺄدﯾﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻢ اﻟﻮاﺟﺒﮥ و اﻟﻤﺴﺘﺤّﺒﮥ‪ .‬ﻓﺎﻧّﻬﻢ ﻣﻦ ذّرّﯾﮥ ﻃﺎﻫﺮة ﻣﻦ أﺷﺮف ﺑﯿﺖ وﺟﺪ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻻرض ﻓﺨﺮا و ﺣﺴﺒﺎ و ﻧﺴﺒﺎ[‪.‬‬‫و ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﮑﺎﺷﻔﯽ در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻨﺒﻮّﯾﮥ« در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در ﺗﮑﺮار اﯾﻦ ﺳﺨﻦ ]‪ [1‬ﺳﻪ ﺑﺎر‪،‬‬‫دﻟﯿﻞ واﺿﺢ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﯽﺷﻮد در )ﺑﺮ‪ .‬ظ( ﺗﻌﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ »دّر ﻣﻨﺜﻮر« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ را آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج اﻟﺘﺮﻣﺬي و ﺣّﺴـ ﻨﻪ و اﺑﻦ اﻻﻧﺒﺎري ﻓﯽ »اﻟﻤﺼﺎﺣﻒ« ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 75‬از ‪285‬‬‫ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا ﺑﻌﺪي‪ .‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻓﻀﻞ ﺑﻦ روزﺑﻬﺎن ﺧﻨﺠﯽ ﺷـﯿﺮازي در »ﺷﺮح رﺳﺎﻟﻪ اﻋﺘﻘﺎدّﯾﻪ« ﺧﻮد ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ازﯾﻨﺠﺎ ﻣﺴﺘﻔﺎد ﺷﺪ‬‫ﮐﻪ ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﻣﺤّﺒﺖ ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ )‪.(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪71 :‬‬‫اﯾﺸﺎن واﺟﺐ ﺑﺎﺷﺪ و رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ﻻزم ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻮﻫﺎب ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ رﻓﯿﻊ اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺒﺨﺎري ﻧﯿﺰ در »ﺗﻔﺴـﯿﺮ أﻧﻮري« اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺣﯿﺚ‬‫ﻗﺎل ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪري رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﻄﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء اﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ و ﻫﻢ أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬أورده اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ‪ .‬و ذﮐﺮ اﻻﻣﺎم أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه ﺑﻤﻌﻨﺎه ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﺣﻤـﺪ اﻟﺸـﺮﺑﯿﻨﯽ اﻟﺨﻄﯿﺐ ﻧﯿﺰ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﺳـﺮاج ﻣﻨﯿﺮ« ﺑﺘﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﺬﮐﻮره‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪] :‬‬‫و روي زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ﻗﯿﻞ ﻟﺰﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ :‬ﻓﻤﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ )أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ .‬ظ(؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﻢ آل ﻋﻠﯽ و آل ﻋﻘﯿﻞ و آل ﺟﻌﻔﺮ و آل ﻋﺒﺎس ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ ﻣﺤﺮﻗﻪ« در ﺗﺘّﻤﻪ ﮐﺘﺎب ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬه اﻻﺣﺎدﯾﺚ ﻻ ﺳّﯿﻤﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ ،‬و أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﻌﺘﺮﺗﯽ ﺧﯿﺮا‪ ،‬و أذﮐﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫اﻟﺤّﺚ اﻷﮐﯿـﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﻮّدﺗﻬﻢ‪ .‬و ﻓﯽ ﻫـﺬا ]‪ [1‬اﻻﺣﺴـﺎن إﻟﯿﻬﻢ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و إﮐﺮاﻣﻬﻢ و ﺗﺄدﯾـﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻢ اﻟﻮاﺟﺒـﮥ و اﻟﻤﻨﺪوﺑـﮥ ﮐﯿﻒ ﻻ و ﻫﻢ‬‫أﺷﺮف ﺑﯿﺖ وﺟﺪ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻻرض ﻓﺨﺮا و ﺣﺴﺒﺎ و ﻧﺴﺒﺎ[‪.‬‬‫و ﺑﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﺮوﻣﯽ در »ﺗﺎج اﻟﺪرة‪ -‬ﺷﺮح ﻗﺼﯿﺪه ﺑﺮده« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫دﻋﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺎﻟﻤﺴﺘﻤﺴﮑﻮن ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻤﺴﮑﻮن ﺑﺤﺒﻞ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﻔﺼﻢ‬‫ﮔﻔﺘﻪ اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬ﯾﻘﻮل ذﻟـﮏ اﻟﺤﺒﯿﺐ ﻫﻮ اﻟّـﺬي دﻋﺎ أﻫﻞ اﻟّﺘﮑﻠﯿﻒ ﻗﺎﻃﺒـﮥ ﻣﻦ ﺟّﻦ و إﻧﺲ و ﻋﺮب و ﻋﺠﻢ ﻓﯽ زﻣﺎﻧﻪ و ﺑﻌـﺪه إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‬‫إﻟﯽ دﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﺎ ﻓﯿﻪ رﺿﺎه أو ﺗﺮﺟﯽ ﺷﻔﺎﻋﺘﻪ ]‪ [1‬اﺿﺎﻓﮥ ﻓﯽ ﻫﺬا ﻻ ﯾﺴﺘﻘﯿﻢ و اﻻﺣﺴﺎن ﻣﻌﻄﻮف ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻮدة ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪72 :‬‬‫داﻋﯿـﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎذﻧﻪ‪ ،‬ﻓﺎﻟﻤﻌﺘﺼـﻤﻮن ﺑـﺪﯾﻨﻪ و اﻟﻤﺠﯿﺒﻮن ﻟـﺪﻋﻮﺗﻪ اﻋﺘﺼﺎم ﺣّﻖ و إﺟﺎﺑـﮥ ﺻـﺪق ﻣﻌﺘﺼـﻤﻮن ﺑﺴـﺒﺐ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣّﺘﺼﻞ إﻟﯽ‬‫رﺿﻮاﻧﻪ اﻻـﮐﺒﺮ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ أن ﯾﻄﺮأ ﻋﻠﯿﻪ اﻧﻔﺼـﺎم أﺻـﻼ‪ ،‬و ذﻟـﮏ اﻟﺴـﺒﺐ ﻟﯿﺲ إﻟّـﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻋﺘﺮة ﻧﺒّﯿﻪ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﻌﺼـﻤﮥ و اﻟّﻄﻬﺎرة‬‫اﻟﻮاﺟﺐ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﻮّدﺗﻬﻢ ﺑﻌﺪ ﻣﻌﺮﻓﺘﻬﻢ إﯾﻤﺎﻧﺎ ﺑﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ ،‬و ﺗﺼﺪﯾﻘﺎ‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ﺑﻌﺪي ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫و ﻫﺬا ﻧّﺺ ﻓﯽ اﻟﻤﻘﺼﻮد[‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷﺮح ﺷﻔﺎي ﻗﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﺎﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻘﺮآن اﻟﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺄﻣﺮه و ﻧﻬﯿﻪ و اﻋﺘﻘﺎد ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺎ ﻓﯿﻪ و ﺣﻘّﯿﺘﻪ‪ ،‬و اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮﺗﻪ ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 76‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ ،‬أي اﻟّﻨﺒّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪:‬‬‫و أ ﻫ ﻞ ﺑﯿﺘ ﯽ‪،‬‬‫أي و ﺛﺎﻧﯿﻬﻤﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪،‬‬‫ﺑﮑﺴﺮ اﻟﮑﺎف اﻟﻤﺸّﺪدة‪ ،‬أي أﺣﺬرﮐﻤﻮه ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬وﺿﻊ اﻟّﻈﺎﻫﺮ ﻣﻮﺿﻊ اﻟﻤﻀﻤﺮ اﻫﺘﻤﺎﻣﺎ ﺑﺄﻧﻬﻢ و إﺷﻌﺎرا ﺑﺎﻟﻌﻠّﮥ‪ ،‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬أﻧّﺒﻬﮑﻢ ﺣﻖ‬‫)ﻟﺤّﻖ ظ( اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻣﺤﺎﻓﻈﺘﻬﻢ و ﻣﺮاﻋﺎﺗﻬﻢ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و اﮐﺮاﻣﻬﻢ و ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و ﻣﻮّدﺗﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻣﺮﻗـﺎة« ﺑﺸـﺮح اﯾـﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘـﻪ‪] :‬و اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻢ اﻟﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻤﺤّﺒﺘﻬﻢ و ﻣﺤﺎﻓﻈـﮥ ﺣﺮﻣﺘﻬﻢ و اﻟﻌﻤـﻞ ﺑﺮواﯾﺘﻬﻢ و‬‫اﻻﻋﺘﻤﺎد ﻋﻠﯽ ﻣﻘﺎﻟﺘﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻣﺮﻗـﺎة« ﺑﺸـﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ‪ :‬اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ و ﻫﻮ اﻻﯾﺘﻤﺎر ﺑﺄواﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ و اﻻﻧﺘﻬﺎء‬‫ﺑﻨﻮاﻫﯿﻪ‪ .‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و اﻻﻫﺘﺪاء ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ و ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻣﺮﻗﺎة« ﺑﺸﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ اﻟﻄّﯿﺒﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻌّﻞ اﻟّﺴّﺮ ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟﺘﻮﺻﯿﻪ و اﻗﺘﺮان اﻟﻌﺘﺮة ﺑﺎﻟﻘﺮآن اﯾﺠﺎب ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و‬‫ﻫﻮ ﻻﺋﺢ ﻣﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺟﻌﻞ ﺷﮑﺮ إﻧﻌﺎﻣﻪ و إﺣﺴﺎﻧﻪ ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﻣﻨﻮﻃﺎ ﺑﻤﺤّﺒﺘﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﺤﺼﺮ‪ ،‬ﻓﮑﺄﻧّﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪73 :‬‬‫ﺳّﻠﻢ ﯾﻮﺻـﯽ اﻻﻣﮥ ﺑﻘﯿﺎم اﻟّﺸـ ﮑﺮ و ﻗﯿﺪ ﺗﻠﮏ اﻟّﻨﻌﻤﮥ ﺑﻪ و ﯾﺤّﺬرﻫﻢ ﻋﻦ اﻟﮑﻔﺮان‪ ،‬ﻓﻤﻦ أﻗﺎم ﺑﺎﻟﻮﺻـّﯿﮥ و ﺷـﮑﺮ ﺗﻠﮏ اﻟـّﺼ ﻨﯿﻌﮥ ﺑﺤﺴﻦ اﻟﺨﻼﻓﮥ‬‫ﻓﯿﻬﻤـﺎ‪ ،‬ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﻓﻼ ﯾﻔﺎرﻗﺎﻧﻪ ﻓﯽ ﻣﻮاﻃﻦ اﻟﻘﯿﻤـﮥ و ﻣﺸﺎﻫـﺪﻫﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا اﻟﺤﻮض ﻓﯿﺸـﮑﺮا ﺻـﻨﯿﻌﻪ ﻋﻨـﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪،‬‬‫ﻓﺤﯿﻨﺌﺬ ﻫﻮ ﺑﻨﻔﺴﻪ ﯾﮑﺎﻓﯿﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﺠﺎزﯾﻪ ﺑﺎﻟﺠﺰاء اﻷوﻓﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺿﺎع اﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﮐﻔﺮ اﻟﻨﻌﻤﮥ ﻓﺤﮑﻤﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﮑﺲ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮؤوف ﺑﻦ ﺗـﺎج اﻟﻌـﺎرﻓﯿﻦ اﻟﻤﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘـﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷـﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻـﻐﯿﺮ« ﺑﺸـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ إﻧﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل‬‫اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ و ﻏﯿﺮه‪ :‬ﻫﺬه اﻟﻮﺻّﯿﮥ و ﻫﺬا اﻟﺘﺄﮐﯿﺪ اﻟﻌﻈﯿﻢ ﯾﻘﺘﻀﯽ وﺟﻮب اﺣﺘﺮام آﻟﻪ و أﺑﺮارﻫﻢ و ﺗﻮﻗﯿﺮﻫﻢ و ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ وﺟﻮب اﻟﻔﺮوض اﻟﻤﺆّﮐﺪة‬‫اﻟّﺘﯽ ﻻ ﻋـﺬر ﻷﺣـﺪ ﻓﯽ اﻟﺘﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻣﻊ ﻣﺎ ﻋﻠﻢ ﻣﻦ ﺧﺼﻮﺻـّﯿﺘﻬﻢ ﺑﺎﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻣﺎ ﻟﻬﻢ ﻣﻦ ﺣﺮﻣﺘﻪ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﺻﻮﻟﻪ‬‫اﻟّﺘﯽ ﻧﺸﺄ ﻋﻨﻬﺎ و ﻓﺮوﻋﻪ اﻟّﺘﯽ ﻧﺸﺌﻮا ﺑﻬﺎ )ﻋﻨﻪ ظ( ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻀﻌﮥ ﻣّﻨﯽ‪،‬‬‫و ﻣﻊ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎﺑﻞ ﺑﻨﻮ أﻣﯿـﮥ ﻋﻈﯿﻢ ﻫﺬه اﻟﺤﻘﻮق ﺑﺎﻟﻤﺨﺎﻟﻔﮥ و اﻟﻌﻘﻮق ﻓﺴـﻔﮑﻮا ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ دﻣﺎﺋﻬﻢ و ﺳـﺒﻮا ﻧﺴﺎﺋﻬﻢ و أﺳـﺮوا ﺻـﻐﺎرﻫﻢ و‬‫ﺧّﺮﺑﻮا دﯾﺎرﻫﻢ و ﺟﺤﺪوا ﺷـﺮﻓﻬﻢ و ﻓﻀـﻠﻬﻢ و اﺳـﺘﺒﺎﺣﻮا ﺳـّﺒﻬﻢ و ﻟﻌﻨﻬﻢ و ﺧﺎﻟﻔﻮا اﻟﻤﺼـﻄﻔﯽ )ص( ﻓﯽ وﺻّﯿﺘﻪ و ﻗﺎﺑﻠﻮه ﺑﻨﻘﯿﺾ ﻣﻘﺼﻮده و‬‫أﻣﻨّﯿﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻮا ﺧﺠﻠﻬﻢ إذا وﻗﻔﻮا ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ و ﯾﺎ ﻓﻀﯿﺤﺘﻬﻢ ﯾﻮم ﯾﻌﺮﺿﻮن ﻋﻠﯿﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻨﺒﺎﻧﯽ ﻻﻫﻮري در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻘﺎﺋـﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻢ إّن ﻣﺤّﺒﮥ اﻟّﻨﺒّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺗﻮﺟﺐ ﻣﺤّﺒﮥ اﻵل و اﻻﺻـﺤﺎب ﻟﻘﺮب ﻣﻨﺰﻟﮥ‬‫أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و ﻗﺮاﺑﺘﻬﻢ ﺑﺎﻟﻨّﺒﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺣّﺘﯽ ﻗﺮﻧﻮا ﻣﻌﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﯽ اﻟّﺼﻠﻮة‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ‬‫اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪،‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »أﺷﻌﮥ اﻟّﻠﻤﻌﺎت« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺸﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ﮔﻔﺘـﻪ‪] :‬ﻣﮑّﺮر ﻓﺮﻣـﻮد اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ را ﺑﺮاي ﻣﺒـﺎﻟﻐﻪ و ﺗﺄﮐﯿـﺪ‪ ،‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻌﻠـﻮم ﺷـﺪ و ﺣﻤـﻞ اﯾﻦ ﺑﺮ ﺟﻤﯿـﻊ آن ﻣﻌـﺎﻧﯽ درﺳﺖ اﺳـﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 77‬از ‪285‬‬‫ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺑﺮ ﻣﻌﻨﯽ أﺧﯿﺮ ﮐﻪ ﻣﺤّﺒﺖ و ﺗﻌﻈﯿﻢ اﯾﺸﺎن رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق و آداب اﯾﺸﺎن أﻗﺪم و أﻫّﻢ و أﺗّﻢ اﺳﺖ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪74 :‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« ﺑﺸـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ‪ :‬و ﻫﺬه اﻟﻮﺻـّﯿﮥ و ﻫﺬا اﻟّﺘﺄﮐﯿﺪ اﻟﻌﻈﯿﻢ‬‫ﯾﻘﺘﻀـﯽ وﺟﻮب اﺣـﺘﺮام آﻟﻪ و ﺑّﺮﻫﻢ و ﺗﻮﻗﯿﺮﻫﻢ و ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ وﺟﻮب اﻟﻔﺮاﺋﺾ اﻟّـﺘﯽ ﻻـ ﻋـﺬر ﻷﺣـﺪ ﻓﯽ اﻟﺘﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬـﺎ‪ ،‬ﻫـﺬا ﻣﻊ ﻣـﺎ ﻋﻠﻢ ﻣﻦ‬‫ﺧﺼﻮﺻﯿﺘﻬﻢ ﺑﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ و ﺑﺄﻧّﻬﻢ ﺟﺰء ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻀﻌﮥ ﻣّﻨﯽ‪،‬‬‫و ﻣﻊ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎﺑﻞ ﺑﻨﻮ أﻣّﯿﮥ ﻋﻈﯿﻢ ﻫﺬه اﻟﺤﻘﻮق ﺑﺎﻟﻤﺨﺎﻟﻔﮥ و اﻟﻌﻘﻮق‪ ،‬ﻓﺴـﻔﮑﻮا ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ دﻣﺎءﻫﻢ و ﺳـﺒﻮا ﻧﺴﺎﺋﻬﻢ و أﺳـﺮوا ﺻﻐﺎرﻫﻢ و‬‫ﺧﺮﺑﻮا دﯾﺎرﻫﻢ و ﺟﺤﺪوا ﺷـﺮﻓﻬﻢ و ﻓﻀـﻠﻬﻢ و اﺳـﺘﺒﺎﺣﻮا ﺳـّﺒﻬﻢ و ﻟﻌﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨﺎﻟﻔﻮا وﺻـّﯿﺘﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻗﺎﺑﻠﻮه ﺑﻨﻘﯿﺾ ﻗﺼﺪه‪ .‬ﻓﻮا‬‫ﺧﺠﻠﺘﻬﻢ إذا وﻗﻔﻮا ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ‪ ،‬و ﯾﺎ ﻓﻀﯿﺤﺘﻬﻢ ﯾﻮم ﯾﻌﺮﺿﻮن ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴﺎم اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از ﺟﺎﺑﺮ ﻣﺮوﯾﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ )اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ‪ .‬ظ( ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ‪:‬‬‫ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﺑﮑﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺒـﺎرﺗﺴﺖ از ﻋﻤﻞ ﺑﻤﻮﺟﺐ أﺣﮑﺎم او‪ ،‬و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮت ﮐﻨﺎﯾﺖ اﺳﺖ از ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺣﺮﻣﺖ اﯾﺸﺎن و اﻫﺘـﺪا‬‫ﺑﻬﺪي و ﺳﯿﺮﺗﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﯽ در ﻣﻘّﺪﻣﻪ ﮐﺘﺎب »ﻧﺰل اﻻﺑﺮار ﺑﻤﺎ ﺻّﺢ ﻣﻦ ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻻﻃﻬﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻋﻠﻢ أّن ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ واﺟﺒﮥ و ﺑﻐﻀﻬﻢ‬‫ﺣﺮام ﻋﻠﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ و ﻣﺆﻣﻨﮥ‪ ،‬ﺑﺪﻟﯿﻞ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫و ﻣﻦ ﯾﻘﺘﺮف ﺣﺴﻨﮥ ﻧﺰد ﻟﻪ ﻓﯿﻬﺎ ﺣﺴﻨﺎ‪ .‬و‬‫أﺧﺮج ﻣﺴـﻠﻢ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﯿﻨﺎ ﺧﻄﯿﺒﺎ ﺑﻤﺎء ﯾﺪﻋﯽ ﺧﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﻣﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‪ .‬ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و وﻋﻆ و ذﮐﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬أﻻ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﻤﺎ أﻧﺎ ﺑﺸﺮ ﯾﻮﺷﮏ ان ﯾﺄﺗﯿﻨﯽ رﺳﻮل رﺑّﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫أوﻟﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ اﻟﻬﺪي و اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺨﺬوا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻤﺴﮑﻮا ﺑﻪ‪ .‬ﻓﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و رّﻏﺐ ﻓﯿﻪ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أذﮐﺮﮐﻢ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻋﻨﻪ و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻋﻨﻪ و ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك‬‫ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪75 :‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﺷـﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠـﻮي در »ﻗﺮة اﻟﻌﯿﻨﯿﻦ« در ذﮐﺮ ﻣـﺂﺛﺮ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ ﻗﻮل آن ﺣﻀـﺮت‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪:‬‬‫ﮐـﺎﻧّﯽ ﻗـﺪ دﻋﯿﺖ ﻓـﺄﺟﺒﺖ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵـﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‬‫ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ‪ .‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪.‬‬‫و ﻣﻌﻨﯽ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ وﺟﻮب ﻣﺤﺒﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﺳﺖ و اﻋﺘﻘﺎد ﻓﻀﺎﺋﻞ اﯾﺸﺎن و ﺗﻌﻈﯿﻢ ﺗﺒﺠﯿﻞ اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻔﯿﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺤّﺼﻞ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺴﻔﯿﻨﮥ‪:‬‬‫و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‪،‬‬‫اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻟا ﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﺪي ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ و ﺷﯿﻤﻬﻢ إﻟﺦ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 78‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺤـّﺼ ﻠﻪ‪ :‬ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم ﻓﯽ ﻣﺤّﺼﻞ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺴـﻔﯿﻨﮥ ﻣﻦ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﻋﻈﺎﻣﻬﻢ و اﻟّﺘﻌﻠّﻖ‬‫ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﺪي ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠـﺎة« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺷـﺄن ﻧﺰول آﯾﻪ ﻣﻮّدت و ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﻣﻘـﺎم ﺗﺮﺟﻤﻪ و ﺑﯿـﺎن‬‫ﻣﻌﺎﻧﯽ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺑﻌـﺪ از آن ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬دّوم از آن دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦاﻧـﺪ‪ ،‬ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺧﺪا را در ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد‪ ،‬و ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬از ﺧـﺪا ﺑﺘﺮﺳـﯿﺪ و ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ﻧﮕﺎﻫﺪارﯾـﺪ و ﻃﺎﻋﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن را ﺷـﻌﺎر و دﺛﺎر ﺧﻮد ﺳﺎزﯾﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﺘﺜﺎل ﺑﺄﺣﮑﺎم‬‫ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ از ﻓﺮض اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻃـﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿـﺎد أواﻣﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﺠﻮارح و أرﮐﺎن و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻋﻘﯿـﺪت و ﻣﻮّدت و رﺳﻮﺧّﯿﺖ ﺑﺎﯾﺸﺎن‬‫ﺑﻘﻠﺐ و ﺟﻨﺎن واﺟﺐ و ﻓﺮض اﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﺛﻨﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﭘﺎﻧﯽﭘﺘﯽ در ﺧﺎﺗﻤﻪ »ﺳـﯿﻒ ﻣﺴـﻠﻮل« ﺑﻌﺪ ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﮑﺸﻒ و إﻟﻬﺎم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺳﺘﻨﺒﺎط اﯾﻦ ﻣّﺪﻋﺎ‬‫از ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و از ﺣﺪﯾﺚ ﺳـﺮور ﭘﯿﻐﻤﺒﺮان ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ ﮐﺮد‪ .‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ‬‫اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪76 :‬‬‫ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﺳﺆال ﻧﻤﯽﮐﻨﻢ از ﺷـﻤﺎ ﻫﯿـﭻ أﺟﺮت و ﻧﻤﯽﺧﻮاﻫﻢ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻣﯽﺧﻮاﻫﻢ از ﺷـﻤﺎ دوﺳﺘﯽ أﻗﺮﺑـﺎي ﻣﻦ‪ .‬وﺟﻪ اﺳـﺘﻨﺒﺎط آﻧﺴﺖ ﮐﻪ أﻧﺒﯿﺎء‬‫ﺳﺎﺑﻖ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإْن َأْﺟِﺮَي ِإﻟﱠﺎ َﻋَﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬أﺻـﻼ أﺟﺮت ﺑﺮ ﻓﺮﯾﻀﻪ ﺗﺒﻠﯿﻎ رﺳﺎﻟﺖ در ﺧﻮاﺳﺖ ﻧﮑﺮده‪ ،‬و ﭼﻪ اﺣﺘﻤﺎل در ﺧﻮاﺳﺖ اﺟﺮ ﺑﻮد ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﻣﺎ را ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﺣﻖ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﺑﺘﻐﯿﯿﺮ أﺳـﻠﻮب ﮐﻼـم أﻣﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ .‬ﺣﮑﻤﺖ در آن آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﺮاﺋﻊ أﻧﺒﯿـﺎء ﺳـﺎﺑﻖ ﺑﻌـﺪ وﻓﺎت آﻧﻬﺎ ﻣﻨﺴﻮخ ﻣﯽﺷـﺪ و اﯾﻦ‬‫ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﺆﺑّـﺪ اﺳﺖ ﭘﺲ أّﻣﺘﯿﺎن را ﺑﺎﯾـﺪ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ رﺣﻠﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻨﺎﺋﺐ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ رﺟﻮع آرﻧـﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا آن ﺳـﺮور ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺮاي ﺷـﻔﻘﺖ ﺑﺮ‬‫أّﻣﺖ ﺧﻮد رﻫﻨﻤﻮي ﮐﺮده ﺑﻤﺤّﺒﺖ آل ﺧﻮد و اﺷﺎره ﻓﺮﻣﻮد ﺑﻪ ﺗﺸـّﺒﺚ داﻣﺎن ﭘﺎك آﻧﻬﺎ ﮐﻪ وارﺛﺎن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ و دروازه ﻋﻠﻮم وياﻧـﺪ‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪:‬‬‫ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﮔﺬاﺷﺘﻢ در ﺷﻤﺎ دو وﺳﯿﻠﻪ ﻣﺤﮑﻢ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و آل ﺧﻮد را[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ اﮐﺮام اﻟـﺪﯾﻦ ﺑـﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻧﻈـﺎم اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑـﻦ ﻣﺤـّﺐ اﻟﺤـﻖ دﻫﻠـﻮي در رﺳـﺎﻟﻪ »ﺳـﻌﺎدة اﻟﮑـﻮﻧﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎﺿـﯽ ﺷـﻬﺎب اﻟـّﺪﯾﻦ‬‫دوﻟﺖآﺑﺎدي در رﺳﺎﻟﻪ »ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟّﺴﺎدات« در ﺑﺎب ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﻮّدت اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آورده‪ :‬ﺑﺪاﻧﮑﻪ ﻣﺤّﺒﺖ أوﻻد رﺳﻮل ﺻﻠﻌﻢ از ﻗﺮآن و ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻓﺮﻣﻮد او ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ .‬ﺗﺮﺟﻤﻪاش اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﺑﮕﻮ أي ﻣﺤّﻤﺪ ﻧﻤﯽﺧﻮاﻫﻢ ﻣﺰد را از ﺷﻤﺎ ﻣﮕﺮ ﻣﺤّﺒﺖ ﻗﺮاﺑﺘﯿﺎن ﺧﻮد‪ .‬و در »ﮐﺸﺎف« آورده ﮐﻪ ﭼﻮن آﯾﻪ ﻧﺎزل‬‫ﺷﺪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺮاﺑﺘﯿﺎن ﺗﻮ ﮐﺪاماﻧﺪ ﮐﻪ دوﺳﺘﯽﺷﺎن ﺑﺮ ﻣﺎ ﻓﺮض ﺷﺪ؟ ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬آن ﻋﻠﯽ و ﻓﺎﻃﻤﻪ و ﻫﺮ دو‬‫ﭘﺴﺮاﻧﺸﺎناﻧﺪ‪ .‬اﻟﯽ ان ﻗﺎل ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺷﻄﺮ ﻣﻦ اﻻﺣﺎدﯾﺚ‪:‬‬‫در »ﻣﺸﺎرق« و »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و ﻏﯿﺮه آورده ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت )ع( ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻣﯽﮔﺬارم ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و ﻋﺘﺮت ﺧﻮد ﭘﺲ اﮔﺮ‬‫ﺷﻤﺎ ﺑﺎﯾﻦ ﻫﺮ دو دﺳﺖ زﻧﯿﺪ ﮔﻤﺮاه ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ ﻧﺸﻮﯾﺪ[‪.‬‬‫و ﻓﺎﺿـﻞ رﺷـﯿﺪ در رﺳـﺎﻟﻪ »ﺣﻖ ﻣﺒﯿﻦ« ﻋﺒﺎرت ﺳﺎﺑﻘﻪ »ﻗﺮة اﻟﻌﯿﻨﯿﻦ« ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ را ﮐﻪ ﻣﻈﻬﺮ دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ وﺟﻮب ﻣﺤّﺒﺖ اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ اﺳﺘﻨﺎدا ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪77 :‬‬‫ﻋﺮﻓﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻓﺎﺿﻞ رﺷﯿﺪ در »اﯾﻀﺎح« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬آﯾﺎ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺘﺸّﺒﺚ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦاﻧﺪ و ﺑﺤﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 79‬از ‪285‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﺗﻤّﺴﮏ را ﺑﻌﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺜﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮﻻن ﻻزم ﻣﯽداﻧﻨﺪ‪ ،‬و ﺣﮑﻢ ﺑﻮﺟﻮب ﻣﺤّﺒﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ أﻃﻬﺎر ﻣﺜﻞ ﻣﺤّﺒﺖ ﺳﺮور أﺑﺮار ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪،‬‬‫ﺑـﺎ وﺟﻮد رواﯾﺖ ﻧﻤﻮدن اﯾﺸـﺎن أﺧﺒـﺎر و أﺣـﺎدﯾﺚ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺣﺴـﻨﯿﻦ )ع( را ﮐﻪ ﺑـﺪرﺟﻪ ﺗﻮاﺗﺮ ﻣﻌﻨﻮي رﺳـﯿﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻼ ﺿـﺮورت داﻋﯿﻪ ﺑﻞ ﺑﺎ‬‫وﺟﻮد ورود أﺣﺎدﯾﺚ ﺣﺮﻣﺖ ﺑﻐﺾ اﯾﺸﺎن اﻋﺘﻘﺎد ﻣﻀـﻤﻮن رواﯾﺖ وﺟﻮب ﺣّﺐ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ؟![ و ﺷـﯿﺦ ﺣﺴﻦ ﺣﻤﺰاوي‬‫ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﻣﺸﺎرق اﻷﻧﻮار« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻋﻠﻢ وﻓّﻘﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ و إّﯾﺎك ﻟﺨﺪﻣﮥ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ أن اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ أﻣﺮﻧﺎ ﻋﻠﯽ ﻟﺴﺎن ﻧﺒّﯿﻪ ﺑﺎﻟﻤﻮّدة‬‫ﻷﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫و ﻣﻦ أﻓﺮاد اﻟﻤﻮّدة و اﻟّﺼﻠﮥ زﯾﺎرﺗﻬﻢ ﻣﻘّﺪﻣﺎ ﻟﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﺘﻮّﺳﻼ ﺑﻬﻢ إﻟﯽ ﺷﻔﺎﻋﮥ ﺟّﺪﻫﻢ‪.‬‬‫ﻗـﺎل اﻟﻤﺤﻘﻖ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ :‬أﺧﺮج اﻟـﺪﯾﻠﻤﯽ ﻣﺮﻓﻮﻋـﺎ‪ :‬ﻣﻦ أراد اﻟّﺘﻮّﺳﻞ و أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ ﻋﻨـﺪي ﯾـﺪ أﺷـﻔﻊ ﻟﻪ ﺑﻬﺎ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ ﻓﻠﯿﺼﻞ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و‬‫ﯾﺪﺧﻞ اﻟّﺴﺮور ﻋﻠﯿﻬﻢ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و أﺧﺮج اﻻﻣﺎم أﺣﻤﺪ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه ﻋﻨﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ‬‫و ﺟـﻞ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻷرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﺑﻤﺎ ذا ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋﻞ ﺑﺎﻫﺮة اﺗّﺤﺎد ﻣﻀـﻤﻮن ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎ آﯾﻪ ﻣﻮّدت اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺣـﺪﯾﺜﯽ از ﺧﻮد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ آوردهاﻧﺪ ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت در آن آﯾﻪ ﻣﻮّدت و ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺑﺎب اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﯾﮑﺠﺎ ذﮐﺮ‬‫ﻓﺮﻣﻮده‪.‬‬‫ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺷﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]در ﺟﺎﻣﻊ ﻧﺼـﺮت ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﭼﻮن ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ از ﻣّﮑﻪ ﺑﻌﺪ ﺣﺠﮥ اﻟﻮداع ﺑﻤﺪﯾﻨﻪ در آﻣﺪ ﻓﺎﻃﻤﻪ را در ﮐﻨﺎر ﮔﺮﻓﺖ و‬‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪم! أﺟﻞ ﻣﻦ ﺑﻘﺮﯾﺐ رﺳﯿﺪه‪ ،‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﯿﻬﻮش ﮔﺸﺖ ﺑﻌﺪ ﺳﺎﻋﺘﯽ ﺑﻬﻮش ﺑﺎز آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬أي ﺑﺎﺑﺎي ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻣﻦ ﻧﯿﮑﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪78 :‬‬‫ﻣﯽداﻧﯽ ﮐﻪ دﺧﺘﺮ ﺑﯽ ﻣﺎدر ﺷﮑﺴـﺘﻪ دل ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻮ از ﻣﺎدر ﻣﺸـﻔﻖﺗﺮ ﺑﻮده و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﺮا زﯾﺎده از ﺗﻮ ﮐﺴﯽ ﻣﺸﻔﻖ و ﻣﺮﺑّﯽ ﻧﺒﻮده‪ ،‬ﺣﺎل ﻣﻦ‬‫و ﺣﺎل ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫أي ﻓﺎﻃﻤﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ در ﺣﻖ ﻓﺮزﻧﺪان او‬‫إﻻ اﻟﻤﻮّدة ﻓﯽ اﻟﻘﺮﺑﯽ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﻏﺪا‬‫ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﺤﺒﻮب و ﻣﺤﻔﻮظ و ﻋﺰﯾﺰ و ﻧﻔﯿﺲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪،‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫و ﺑﺎ ﻗﺮآن ﯾﮑﺠﺎ ﻣﺬﮐﻮر‪،‬‬‫و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‬‫‪ ،‬ﻣﺎدر اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮزﻧﺪان ﻏﻢ ﻓﺮزﻧﺪ ﭼﺮا ﺧﻮرد؟![ اﻟﺦ‪.‬‬‫وﺟﻪ‪ -14 -‬درﯾﻦ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻔﺎد آﯾﮥ »َو ِﻗُﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆُﻟﻮَن«‬‫اﺳﺖ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﻗﻮم‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻔﺎد آﯾﻪ واﻓﯿﮥ اﻟﻬﺪاﯾﻪ »َو ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن«‬‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ در ﻣﻨﻬﺞ أّول ﺑﺠﻮاب ﮐﻼم ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﮑﻤﺎل ﺗﺼـﺮﯾﺢ و ﺗﻮﺿـﯿﺢ داﻧﺴﺘﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ آﯾﻪ واﻓﯿﮥ اﻟﻬﺪاﯾﻪ دﻟﯿﻞ اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 80‬از ‪285‬‬‫اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ ﺷﺎﻫﺪ اﻣﺎﻣﺖ آن ﺟﻨﺎب ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫اﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻔﺎد آﯾﻪ ﻣﺬﮐﻮره اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي أﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﻣﺨﻔﯽ و ﻣﺴﺘﻮر ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺗﻨﺒﯿﻪ راﺑﻊ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺰرﻧﺪي ﻋﻘﺐ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪:‬‬‫ﻗﺎل اﻻﻣﺎم اﻟﻮاﺣﺪي‪ :‬ﻫﺬه اﻟﻮﻻﯾﮥ اﻟّﺘﯽ أﺛﺒﺘﻬﺎ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﺴﺌﻮل ﻋﻨﻬﺎ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬و‬‫روي ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ ،‬ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‬‫‪ ،‬ﻷـّن اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮ ﻧـﺒّﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أن ﯾﻌّﺮف اﻟﺨﻠـﻖ أﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺴـﺄﻟﻬﻢ ﻋﻦ )ﻋﻠﯽ‪ .‬ظ( ﺗﺒﻠﯿـﻎ اﻟﺮﺳﺎﻟـﮥ أﺟﺮا إﻻـ اﻟﻤـﻮّدة ﻓﯽ اﻟﻘﺮﺑﯽ‪ .‬و‬‫اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬أﻧّﻬﻢ ﯾﺴﺄﻟﻮن ﻫﻞ واﻟﻮﻫﻢ ﺣّﻖ اﻟﻤﻮاﻻة ﮐﻤﺎ أوﺻﺎﻫﻢ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ أم أﺿﺎﻋﻮﻫﺎ و أﻫﻤﻠﻮﻫﺎ‪ ،‬ﻓﯿﮑﻮن ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﻤﻄﺎﻟﺒﮥ‬‫و اﻟﺘﺒﻌﮥ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و روي ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯽ ﻣﺎ‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺪﯾﻠﻤﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪،‬‬‫و ﯾﺸﻬ ﺪ ﻟ ﺬﻟ ﮏ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟﻄﺮق اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﺎل اﻟﻤﺤّﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪79 :‬‬‫اﻟﻄﺒﺮي‪ :‬إّن اﻟﻤﻼ أﺧﺮج ﻓﯽ ﺳﯿﺮﺗﻪ ﺣﺪﯾﺚ إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺟﻌﻞ أﺟﺮي ﻋﻠﯿﮑﻢ اﻟﻤﻮّدة ﻓﯽ اﻟﻘﺮﺑﯽ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﻏﺪا ﻋﻨﻬﻢ‪.‬‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﺗﺴـﻤﯿﮥ ذﻟﮏ أﺟﺮا ﻣﺠﺎزﯾﮥ إذا اﻟّﻨﻔﻊ ﻓﯿﻪ ﻟﯿﺲ راﺟﻌﺎ إﻟﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻞ ﯾﺮﺟﻊ إﻟﯽ ﻣﻦ ﺳﻠﮏ ﻃﺮﯾﻖ ﻣﻮّدة أﻗﺎرﺑﻪ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻦ اﻟﻤﺨﺎﻃﺒﯿﻦ‪ .‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﻏﺪا ﻋﻨﻬﻢ‬‫‪ ،‬ﺗﻘّﺪم ﺷﺎﻫﺪه ﻓﯽ اﻟّﺬﮐﺮ اﻟّﺮاﺑﻊ ]‪ [1‬و ﺳﺒﻖ ﻓﯽ راﺑﻊ ﺗﻨﺒﯿﻬﺎﺗﻪ ﻗﻮل اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺰرﻧﺪي ﻋﻘﺐ‬‫ﺣﺪﯾﺚ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻻﻣﺎم اﻟﻮاﺣﺪي‪ :‬ﻫﺬه اﻟﻮﻻﯾﮥ اﻟّﺘﯽ أﺛﺒﺘﻬﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺴﺌﻮل ﻋﻨﻬﺎ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬و‬‫روي ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ .‬أي ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ و اﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‬‫ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أن ﯾﻌّﺮف اﻟﺨﻠﻖ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺴﺄﻟﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺗﺒﻠﯿﻎ اﻟّﺮﺳﺎﻟﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ ،‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ أﻧّﻬﻢ ﯾﺴـﺄﻟﻮن ﻫـﻞ واﻟـﻮﻫﻢ ﺣﻖ اﻟﻤﻮاﻻـة ﮐﻤـﺎ أوﺻـﺎﻫﻢ اﻟّﻨـﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أم أﺿﺎﻋﻮﻫـﺎ و أﻫﻤﻠﻮﻫـﺎ ﻓﺘﮑﻮن ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟﻤﻄﺎﻟﺒـﮥ و اﻟّﺘﺒﻌـﮥ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و ﯾﺸـﻬﺪ ﻟـﺬﻟﮏ ﻣﺎ أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ )أﺑﻮ‪ .‬ظ( اﻟﻤﺆّﯾـﺪ ﻓﯽ »ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻓﯿﻤﺎ ﻧﻘﻠﻪ أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺴﻔﺎﻗﺴـﯽ ﺛّﻢ‬‫اﻟﻤّﮑﯽ ﻓﯽ » ﻟا ﻔﺼﻮل اﻟﻤﻬّﻤﮥ«‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﺮزة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﺟﻠﻮس ذات ﯾﻮم‪ :‬و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴـﯽ ﺑﯿﺪه ﻻ ﺗﺰول ﻗﺪم ﻋﻦ‬‫ﻗﺪم ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺴﺄل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ اﻟّﺮﺟﻞ ﻋﻦ أرﺑﻊ‪ :‬ﻋﻦ ﻋﻤﺮه ﻓﯿﻤﺎ أﻓﻨﺎه؟ و ﻋﻦ ﺟﺴﺪه ﻓﯿﻤﺎ أﺑﻼه؟ و ﻋﻦ ﻣﺎﻟﻪ ﻣّﻢ ﮐﺴﺒﻪ؟ و ﻓﯿﻤﺎ أﻧﻔﻘﻪ؟‬‫و ﻋﻦ ﺣّﺒﻨﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﯾﺎ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ آﯾﮥ ﺣّﺒﮑﻢ؟ ﻓﻮﺿﻊ ]‪ [1‬اﻟﺬﮐﺮ اﻟﺮاﺑﻊ ﻗﺪ ذﮐﺮ ﻓﯿﻪ اﻟﻤﺼﻨﻒ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 81‬از ‪285‬‬‫اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬و ﻓﯽ ﮐﺜﯿﺮ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬أن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﺴﺄل ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ أﻣﺘﻪ ﻋﻦ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬و اﻟﺸﺎﻫﺪ اﻟﺬي أﺷﺎر إﻟﯿﻪ ﻟا ﻤﺼﻨﻒ‬‫اﻣﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬اﻧﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض و اﻧﮑﻢ ﺗﺒﻌﯽ و اﻧﮑﻢ ﺗﻮﺷـﮑﻮن ان ﺗﺮدوا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺎﺳﺌﻠﮑﻢ ﻋﻦ ﺛﻘﻠﯽ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﺟﺎء ﻫﺬا اﻟﻘﻮل ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻘﻠﻪ اﻟﻤﺼﻨﻒ ﻋﻦ اﻟﺰرﻧﺪي ﻓﯽ »ﻧﻈﻢ درر اﻟﺴﻤﻄﯿﻦ«‪ .‬أو‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬و اﻧﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون ﻋﻠﯽ ﻋﻦ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺟﺎء ﻫﺬا اﻟﻘﻮل ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻘﻠﻪ اﻟﻤﺼﻨﻒ ﻋﻦ اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ و اﻟﻀﯿﺎء‬‫ﻓﯽ »اﻟﻤﺨﺘـﺎره« و أﺑـﻮ ﻧﻌﯿﻢ ﻓﯽ »اﻟﺤﻠﯿﻪ«‪ ،‬و ﺟـﺎء أﯾﻀـﺎ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻘﻠﻪ اﻟﻤﺼـﻨﻒ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻘـﺪة ﻓﯽ اﻟﻤﻮاﻻـة و أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻤـﺪﯾﻨﯽ ﻓﯽ‬‫اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ و أﺑﯽ اﻟﻔﺘﻮح اﻟﻌﺠﻠﯽ ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻟﺨﻠﻔﺎء و اﻟﱠﻠﻪ اﻋﻠﻢ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪80 :‬‬‫ﯾﺪه ﻋﻠﯽ رأس ﻋﻠّﯽ و ﻫﻮ ﺟﺎﻟﺲ إﻟﯽ ﺟﻨﺒﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬آﯾﮥ ﺣّﺒﯽ ﺣّﺐ ﻫﺬا ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻵﯾﮥ اﻟّﺮاﺑﻌﮥ‪ :‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪.‬‬‫أﺧﺮج اﻟّﺪﯾﻠﻤﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﻫﺬا ﻫﻮ ﻣﺮاد اﻟﻮاﺣﺪي ﺑﻘﻮﻟﻪ‪:‬‬‫روي ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ ،‬أي ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‬‫‪ ،‬ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أن ﯾﻌّﺮف اﻟﺨﻠﻖ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺴﺄﻟﻬﻢ ﻋﻦ ﺗﺒﻠﯿﻎ اﻟﺮﺳﺎﻟﮥ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ ،‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ أﻧّﻬﻢ ﯾﺴـﺄﻟﻮن ﻫـﻞ واﻟﻮﻫﻢ ﺣّﻖ اﻟﻤﻮاﻻـة ﮐﻤـﺎ أوﺻـﺎﻫﻢ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أم أﺿﺎﻋﻮﻫـﺎ و أﻫﻤﻠﻮﻫـﺎ؟ ﻓﺘﮑﻮن ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟﻤﻄﺎﻟﺒﮥ و اﻟّﺘﺒﻌﮥ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و أﺷﺎر ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﮐﻤﺎ أوﺻﺎﻫﻢ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ إﻟﯽ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاردة ﻓﯽ ذﻟﮏ و ﻫﯽ ﮐﺜﯿﺮة و ﺳـﯿﺄﺗﯽ‬‫ﻣﻨﻬﺎ ﺟﻤﻠﮥ ﻓﯽ اﻟﻔﺼﻞ اﻟﺜﺎﻧﯽ‪ .‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪:‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴـﻠﻢ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎم ﻓﯿﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس!‬‫إﻧّﻤﺎ أﻧﺎ ﺑﺸـﺮ ﻣﺜﻠﮑﻢ ﯾﻮﺷﮏ أن ﯾﺄﺗﯿﻨﯽ رﺳﻮل رﺑّﯽ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﺄﺟﯿﺒﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ أّوﻟﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﯿﻪ اﻟﻬـﺪي و‬‫اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﮑﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ و ﺧـﺬوا ﺑﻪ‪ ،‬و ﺣّﺚ ﻓﯿﻪ و رّﻏﺐ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﺛﻼث ﻣّﺮات ‪.‬‬
‫و ﺷـﯿﺦ ﻣﺤﻤﻮد ﺷـﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗـﺎدري در »ﺻـﺮاط ﺳﻮي« ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬ﻗـﺎل اﻻﻣﺎم اﻟﻮاﺣـﺪي‪ :‬ﻫـﺬه اﻟﻮﻻﯾـﮥ اﻟّﺘﯽ أﺛﺒﺘﻬﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‬‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن ﻋﻨﻬﺎ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‬‫وروي ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ ،‬أي ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠّﯽ و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‬‫ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﻣﺮ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ أن ﯾﻌّﺮف اﻟﺨﻠﻖ أن ﻻ ﯾﺴﺄﻟﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺗﺒﻠﯿﻎ اﻟّﺮﺳﺎﻟﮥ ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ .‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬أﻧّﻬﻢ ﯾﺴﺄﻟﻮن ﻫﻞ واﻟﻮﻫﻢ ﺣّﻖ اﻟﻤﻮاﻻة ﮐﻤﺎ أوﺻﺎﻫﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أم أﺿﺎﻋﻮﻫﺎ و أﻫﻤﻠﻮﻫﺎ؟ ﻓﯿﮑﻮن ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟﻤﻄﺎﻟﺒﮥ و اﻟّﺘﺒﻌﮥ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و‬‫أﺧﺮج اﻟّﺪﯾﻠﻤﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ ﻓﯽ ﻣﻌﻨﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬وﻗﻔﻮﻫﻢ‪ .‬اﻵﯾﮥ‪ .‬أي‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 82‬از ‪285‬‬‫ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪.‬‬‫و ﯾﺸﻬﺪ ﻟﻬﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم ﻣﻦ‬‫ﻗﻮل اﻟّﻨﺒّﯽ )ص( ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮق اﻟﻤﻘّﺪﻣﮥ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪81 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﻮد ﺷـﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري در رﺳﺎﻟﻪ »ﺗﺤﻔﮥ اﻟﻤﺤّﺒﯿﻦ ﻵل ﻃﻪ و ﯾﺲ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻮاﺣﺪي‪ :‬و ﻫﺬه اﻟﻤﻮّدة ﻣﺴﺌﻮل‬‫ﻋﻨﻬﺎ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ ،‬أي ﻋﻦ ﻣﺤـّﺒ ﮥ اﻟّﻨﺒّﯽ )ص( و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ .‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ ﮐﻤـﺎ ﻗﺎل اﻟﻮاﺣـﺪ‪ :‬أﻧّﻬﻢ ﯾﺴﺄﻟﻮن أﻧّﻬﻢ أﺣّﺒﻬﻮﻫﻢ و واﻟﻮﻫﻢ ﺣّﻖ اﻟﻤﻮاﻻة أم أﺿﺎﻋﻮﻫﻢ و‬‫ﻗﺎﺗﻠﻮﻫﻢ و أﻫﻤﻠﻮﻫﻢ؟ ﻓﯿﺼـﺪق ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﻓَﻬْﻞ َﻋَﺴـ ﯿْﺘُْﻢ ِإْن َﺗَﻮﻟﱠﯿْﺘُْﻢ َأْن ﺗُْﻔِﺴُﺪوا ﻓِﯽ اﻟ َْﺄْرِض َو ﺗَُﻘﱢﻄُﻌﻮا َأْرﺣﺎَﻣُﮑْﻢ ُأوﻟﺌَِﮏ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ﻟََﻌَﻨُﻬُﻢ‬‫اﻟﱠﻠُﻪ َﻓَﺄَﺻﱠﻤُﻬْﻢ‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪ .‬و‬‫أﺧﺮج اﻟّﺪﯾﻠﻤﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ ﻓﯽ ﻣﻌﻨﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫ﻋﻦ وﻻﯾﮥ ﻋﻠﯽ و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و آﯾﻪ ﮐﺮﯾﻤﻪ َو ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ ،‬داّل اﺳﺖ ﺑﺮﯾﻦ ﮐﻪ در روز ﺣﺸـﺮ از ﻫﻤﻪ ﺑﺸـﺮ ﺳﺆال ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ در ﺣّﻖ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻧﺒّﯿﻨﺎ و‬‫ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﯿﺮ اﻟﺒﺸـﺮ ﭼﻪ ﺳـﻠﻮك ﮐﺮدﯾﺪ و ﺣﻘﻮق ﻣﻮاﻻت اﯾﺸﺎن ﮐﻤﺎ ﺣّﻘﻪ ﺑﺠﺎ آوردﯾﺪ ﯾﺎ ﻧﻪ؟ و آﻧﭽﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ در اداي ﺣﻘﻮق و اﻃﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿﺎد أواﻣﺮ اﯾﺸﺎن ﻓﺮﻣﻮده آن را ﺳـﻤﻌﺎ و ﻃﺎﻋـﮥ اﻣﺘﺜﺎل ﮐﺮدﯾـﺪ ﯾﺎ ﺗﺨﻠّﻒ ﻧﻤﻮدﯾﺪ؟ ﭘﺲ ﮐﺴﺎﻧﯽ‬‫ﮐﻪ ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮده رﺳﻮل ﺧـﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺤّﺒﺖ آل ﺳـّﯿﺪ اﻟﻮري ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﺑﺮوﺿﻪ رﺿﻮان و ﺣﻮر و ﻗﺼﻮر ﺟﻨـﺎن ﻓﺎﺋﺰ‬‫ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ اﻧﺤﺮاﻓﯽ از اﯾﺸﺎن ورزﯾـﺪ ﺑﻌﺬاب ﻧﯿﺮان ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ رواﯾﺖ ﮐﺮد ﻣﺴـﻠﻢ از‬‫زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮐﻪ اﯾﺴﺘﺎده ﺷﺪ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ روزي در ﻣﯿﺎن ﻣﺎ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺧﻄﺒﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﺑﻤﻮﺿﻌﯽ ﮐﻪ آﻧﺠﺎ آﺑﯽ ﺑﻮد‬‫ﺧﻮاﻧـﺪه ﻣﯽﺷـﻮد آن ﻣﻮﺿﻊ ﺑﺨﻢ ﺑﻀﻢ ﺧـﺎء ﻣﻌﺠﻤﻪ و ﺗﺸﺪﯾـﺪ ﻣﯿﻢ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ در ﻏـﺪﯾﺮ ﺧﻢ ﮐﻪ در ﻣﯿـﺎن ﻣّﮑﻪ و ﻣـﺪﯾﻨﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﺷـﮑﺮ و ﺛﻨﺎ‬‫ﺑﺠﻨﺎب ﺟّﻞ و ﻋﻼ ﮐﻤﺎ ﻫﻮ أﺣﺮي ﺑﺠﺎ آورد‪ ،‬و ﻧﺼـﯿﺤﺖ و ﭘﻨـﺪ ﺑﻤﺮدﻣﺎن ﮐﻤﺎ ﻫﻮ أﻟﯿﻖ و أوﻟﯽ ﺑﻮد داد‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ ﺣﻤﺪ و‬‫ﺛﻨﺎ ﺑﺪاﻧﯿﺪ و آﮔﺎه ﺑﺎﺷـﯿﺪ أي ﻣﺮدﻣﺎن! ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺸـﺮم‪ ،‬ﻗﺮﯾﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺎﯾﺪ ﻣﺮا ﻓﺮﺳﺘﺎده ﭘﺮوردﮔﺎر ﻣﻦ و ﻗﺒﻮل ﮐﻨﻢ او را‪ .‬ﻣﺮاد ﻣﻠﮏ‬‫اﻟﻤﻮت اﺳﺖ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻣﻠﮏ اﻟﻤﻮت ﺑﯿﺎﯾﺪ و ﻣﻦ ازﯾﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺘﻘﺎل ﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺑﺸﻤﺎ وﻋﻆ ﻣﯽﮐﻨﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪82 :‬‬‫و ﻣﯽﮔﻮﯾﻢ ﮐﻪ‪ ،‬ﻣﯽﮔـﺬارم در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ‪ ،‬أول آن ﻗﺮآن ﺷـﺮﯾﻒ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﺧـﺪاﺳﺖ و در آن ﻧﻮر و ﻫـﺪي اﺳﺖ‪،‬‬‫ﭘﺲ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ و ﻋﻤﻞ ﮐﻨﯿﺪ ﺑﺄواﻣﺮ و ﻧﻮاﻫﯽ آن و ﭼﻨﮓ زﻧﯿﺪ ﺑﻮي‪ ،‬و ﺗﺤﺮﯾﺺ ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻧﻤﻮد ﺑﺎﺳﺘﻤﺴﺎك وي‪ .‬ﺑﻌﺪ از‬‫آن ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬دوم از آن دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦاﻧـﺪ‪ .‬ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺧـﺪا را در ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد‪ ،‬و ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ از ﺧﺪا ﺑﺘﺮﺳـﯿﺪ و ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ﻧﮕﺎﻫﺪارﯾﺪ و ﻃﺎﻋﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن را ﺷـﻌﺎر و دﺛﺎر ﺧﻮد ﺳﺎزﯾﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﺘﺜﺎل ﺑﺄﺣﮑﺎم ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫از ﻓﺮﺿـﺴﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻃـﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿﺎد أواﻣﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﺠﻮارح و أرﮐﺎن و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻋﻘﯿـﺪت و ﻣﻮّدت و رﺳﻮﺧّﯿﺖ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﻘﻠﺐ و ﺟﻨﺎن‬‫واﺟﺐ و ﻓﺮض اﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬اﻵﯾﮥ اﻟّﺴﺎدﺳﮥ‪ ،‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫‪ .‬رواﯾﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ واﺣـﺪي ﮐﻪ ﻣﻌﻨﯽ آﯾﻪ ﻣﺴـﺌﻮﻟﻮن ﻋﻦ وﻻﯾـﮥ ﻋﻠﯽ و أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺧـﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ أﻣﺮ ﻓﺮﻣﻮد ﻧﺒّﯽ ﺧﻮد را‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 83‬از ‪285‬‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ آﻧﮑﻪ آﮔﺎه ﺳﺎزد ﺧﻠﻖ را ﺑـﺪﯾﻦ ﮐﻪ ﺳـﺌﻮال ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﯾﺸﺎن را از )ﺑﺮ‪ .‬ظ( ﺗﺒﻠﯿﻎ‬‫رﺳﺎﻟﺖ أﺟﺮي ﻣﮕﺮ ﻣﻮّدة در ﻗﺮﺑﯽ* و ﻣﻮاﻻة ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﺣّﻖ ﻣﻮاﻻة ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ وﺻـّﯿﺖ ﮐﺮد اﯾﺸﺎن را ﻧﺒّﯽ ﺧﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ آﯾﺎ ﻋﻤﻞ‬‫ﻣﯽﮐﻨـﺪ وﺻـّﯿﺖ را ﯾﺎ ﺗﺮك ﻣﯽﮐﻨـﺪ آن را؟* )و ﻣﺮاد اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﺳـﺌﻮال ﮐﺮده ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ آﯾﺎ ﻣﻮاﻻة ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﺣّﻖ‬‫ﻣﻮاﻻت‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ وﺻـّﯿﺖ ﮐﺮد ﺑﺎﯾﺸﺎن ﻧﺒّﯽ ﺧـﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﺎ ﺿﺎﺋﻊ و ﺗﺮك ﮐﺮدﻧـﺪ آن را؟* ظ(‪ ،‬ﻓﯿﮑﻮن ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﻤﻄﺎﻟﺒـﮥ و‬‫اﻟّﺘﺒﻌﮥ‪ .‬و درﯾﻦ ﺑﺎب أﺣﺎدﯾﺚ ﺑﺴﯿﺎر وارد ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬‫أﺧﺮج ﻣﺴﻠﻢ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎم ﻓﯿﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺧﻄﯿﺒﺎ‪ ،‬ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪.‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إﻧّﻤـﺎ أﻧـﺎ ﺑﺸـﺮ ﻣﺜﻠﮑﻢ ﯾﻮﺷﮏ أن ﯾﺄﺗﯿﻨﯽ رﺳﻮل رﺑّﯽ ﻓﺄﺟﯿﺒﻪ و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ أّوﻟﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ‬‫اﻟﻬﺪي و اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﺧﺬوا ﺑﻪ‪ ،‬و ﺣّﺚ ﻓﯿﻪ و رﻏﺐ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﯽ أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﺛﻠﺚ ﻣّﺮات‪ .‬إﻟﺦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -15‬ﺗﺼـﺮﯾﺢ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﻮﺟﻮب ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ از اﻫﻠﺒﯿﺖ و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﻓﺨﺮ رازي درﯾﻨﮑﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ را ﺧﺪاوﻧﺪ اﻣﺮ ﺑﺎﻃﺎﻋﺖ او‬‫ﻧﻤﺎﯾﺪ ﻣﻌﺼﻮم ﺑﺎﺷﺪ‬‫وﺟﻪ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺘﺼﺮﯾﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪83 :‬‬‫ﺗﻤـﺎم و ﺗﻮﺿـﯿﺢ ﻣﺜﺒﺖ ﻣﺮام ﺣﮑﻢ ﺑﺘﻤّﺴﮏ و اﻗﺘـﺪا و أﻣﺮ ﺑﺎﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﻔﺎي اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم داده و ﭘﯿﺮوي اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻣﻘـّﺪﺳﻪ و‬‫ﻗﺒﻮل أﺣﮑـﺎم اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ را واﺟﺐ و ﻣﺘﺤّﺘﻢ و ﻓﺮض و ﻻـزم ﮔﺮداﻧﯿـﺪه‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺣﮑﻢ ﺑﺎﻗﺘـﺪاي ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ازو ﺧﻄـﺎ و ﺧﻄـﻞ ﺳـﺮزﻧﺪ و ارﺗﮑﺎب ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ ﮐﻨـﺪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻋﻘﻞ و ﻧﻘﻞ اﺳﺖ ﺧﻼف ﻟﻄﻒ و ﺷـﻔﻘﺖ و رﺣﻤﺖ و رأﻓﺖ ﺑﺮ أّﻣﺖ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ‬‫ﺛﺎﺑﺖ ﺷـﺪ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻪ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺣﮑﻢ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺷـﺪه ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ و رﯾﺐ ﻣﻌﺼﻮم ﺑﻮدﻧﺪ و‬‫ﻫﺮﮔﺰ ﺧﻄـﺎ و ﺧﻄـﻞ و ﻋﺜـﺎر و زﻟـﻞ ﺑﺮﯾﺸـﺎن ﺟـﺎﺋﺰ ﻧﺒﻮد‪ ،‬و ازﯾﺸـﺎن ﮔـﺎﻫﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻗﺮآن و ﺳـّﻨﺖ ﻣﺘﺼّﻮر ﻧﻤﯽﺷـﺪ‪ ،‬و ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ آن‬‫ﺣﻀـﺮت ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺣﻮاﻟﻪ ﻓﺮﻣﻮد و ﺑﺄﻣﺮ اﺗّﺒﺎع اﯾﺸﺎن أﺑﻮاب إﺣﺴﺎن و ﻣﺮﺣﻤﺖ ﺑﮕﺸﻮد‪ ،‬و ﻫﺮ ﮔﺎه‬‫ﻋﺼـﻤﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد رﺳﯿﺪ در اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﯾﺸﺎن ﻫﺮ ﺷﺒﻬﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻃﻞ و ﻫﺒﺎء ﻣﻨﺜﻮرا ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬‫ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑـﺎ ﻣـّﺪﻋﺎي اﻫـﻞ ﺣﻖ ﻣﺴﺎﺳـﯽ ﻧـﺪارد؟ ﻫـﻞ ﻫـﺬا إﻟّـﺎ ﺳﺘﺮ اﻟﺸـﻤﺲ ﺑـﺎﻟّﺮاح و إﯾﺜﺎر ﮐﻤﺎل اﻟﺠﻠﻊ و‬‫اﻹﺗﻘـﺎح؟! و ﮔـﻮ اﯾﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺑـﺎ وﺻـﻔﯽ ﮐﻪ ﻣﺘـﺎﻧﺖ و رزاﻧﺖ آن در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬـﻮرﺳﺖ و ﻫﺮﮔﺰ ﻣﻨﺼـﻔﯽ ﻟـﺒﯿﺐ دﺳﺖ رّد ﺑﺮ آن ﻧﺘﻮاﻧﺴـﺖ‬‫ﮔـﺬاﺷﺖ و ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺘـﺪّﯾﻨﯽ ﻫّﻤﺖ ﻗﯿـﻞ و ﻗـﺎل در آن ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﮔﻤـﺎﺷﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﭼﻮن ﺣﻀـﺮات اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ از ﻋﻘـﻞ و إﻧﺼـﺎف و ﺗـﺪّﯾﻦ‬‫ﺑﻤﺮاﺣﻞ دور اﻓﺘﺎدهاﻧـﺪ و ﻫﺮﮔﺰ در وﻗﺖ ﺟﻮاب ﮐﻼم أﻫﻞ ﺣّﻖ اﻟﺘﺰام ﯾﮑﯽ از آن ﺑﺮ ﺧﻮد ﻻزم ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻧﺎﭼﺎر ﺗﺼـﺤﯿﺢ و ﺗﺼﺪﯾﻖ‬‫اﯾﻦ دﻟﯿﻞ از ﮐﻼم إﻣﺎم اﻟﻤﺘﮑّﻠﻤﯿﻦ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﻓﺨﺮ رازي ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﺮ آرم و ﻣﻬﺮ ﺳـﮑﻮت ﺑﺮ أﻟﺴـﻨﻪ ﻣﮑﺎﺑﺮﯾﻦ ﮔﺬارم‪ .‬ﭘﺲ ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ او‬‫ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﮐﺮده ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺣﮑﻢ ﮐﺮده ﺑﺎﺷـﺪ ﺣﺘﻤﺎ و ﺟﺰﻣﺎ ﺑﺮاي اﻃﺎﻋﺖ او ﺿـﺮور اﺳﺖ ﮐﻪ او ﻣﻌﺼﻮم ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در‬‫»ﺗﻔﺴﯿﺮ ﮐﺒﯿﺮ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ أﻣﺮ ﺑﻄﺎﻋـﮥ اوﻟﯽ اﻻـﻣﺮ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﺠﺰم ﻓﯽ ﻫـﺬه اﻵﯾـﮥ و ﻣﻦ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻄﺎﻋﺘﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺠﺰم و اﻟﻘﻄﻊ ﻻ ﺑـّﺪ أن‬‫ﯾﮑﻮن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪84 :‬‬‫ﻣﻌﺼﻮﻣﺎ ﻋﻦ اﻟﺨﻄﺎء إذ ﻟﻮ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻣﻌﺼﻮﻣﺎ ﻣﻦ اﻟﺨﻄﺎء ﻟﮑﺎن ﺑﺘﻘـﺪﯾﺮ إﻗـﺪاﻣﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻄﺎء ﯾﮑﻮن ﻗﺪ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻤﺘﺎﺑﻌﺘﻪ‪ ،‬ﻓﯿﮑﻮن ذﻟﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 84‬از ‪285‬‬‫أﻣﺮا ﺑﻔﻌـﻞ ذﻟـﮏ اﻟﺨﻄـﺎء‪ ،‬و اﻟﺨﻄـﺎء ﻟﮑﻮﻧﻪ ﺧﻄـﺎء ﯾﮑﻮن ﻣﻨﻬـّﯿ ﺎ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻬـﺬا ﯾﻔﻀـﯽ إﻟﯽ اﺟﺘﻤﺎع اﻻﻣﺮ و اﻟّﻨﺒﯽ ﻓﯽ اﻟﻔﻌﻞ اﻟﻮاﺣـﺪ ﺑﺎﻻﻋﺘﺒﺎر‬‫اﻟﻮاﺣـﺪ و إﻧّﻪ ﻣﺤـﺎل‪ .‬ﻓﺜﺒﺖ أّن اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮ ﺑﻄﺎﻋـﮥ أوﻟﯽ اﻻـﻣﺮ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿـﻞ اﻟﺠﺰم‪ ،‬و ﺛﺒﺖ أّن ﮐـّﻞ ﻣﻦ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﺑﻄﺎﻋﺘﻪ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﺠﺰم‬‫وﺟﺐ أن ﯾﮑﻮن ﻣﻌﺼﻮﻣﺎ ﻋﻦ اﻟﺨﻄﺎء‪ ،‬ﻓﺜﺒﺖ ﻗﻄﻌﺎ أّن أوﻟﯽ اﻻﻣﺮ اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻓﯽ ﻫﺬه اﻵﯾﮥ ﻻ ﺑّﺪ و أن ﯾﮑﻮن ﻣﻌﺼﻮﻣﺎ[‪.‬‬‫و ازﯾﻦ ﮐﻼم رازي ﻗﻄﻌﺎ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻄﺎﻋﺖ او ﺑﺮ ﺳﺒﯿﻞ ﺟﺰم و ﻗﻄﻊ ﺣﮑﻢ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺿﺮور اﺳﺖ ﮐﻪ او ﻣﻌﺼﻮم‬‫ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن ﻗﻄﻌـﺎ ﺛـﺎﺑﺖ ﺷـﺪه ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب )ص( ﺑﺎﻃـﺎﻋﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻗﻄﻌﺎ و ﺟﺰﻣﺎ ﺣﮑﻢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﺿـﺮورﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ‬‫ﺣﻀﺮات ﻫﻢ ﻣﻌﺼﻮم ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺣﮑﻢ ﺧﺪا و ﺣﮑﻢ رﺳﻮل ﯾﮑﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺗﻔﺮﯾﻖ در ﻣﯿﺎن آن ﺑﺮآوردن ﮐﺎر أﻫﻞ اﺳﻼم ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن آﯾﻪ »وَ‬‫ﻣﺎ َﯾﻨِْﻄُﻖ َﻋِﻦ ﻟا َْﻬﻮي ِإْن ُﻫَﻮ ِإﻟﱠﺎ َوْﺣٌﯽ ﯾُﻮﺣﯽ‬‫دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻤﯿﻊ ارﺷﺎدات آن ﺣﻀـﺮت ﺻﺎدر از وﺣﯽ ﺑﻮده‪ ،‬و ﺷﺒﻬﺎت رﮐﯿﮑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ درﯾﻦ آﯾﻪ واﻓﯿﮥ اﻟﻬﺪاﯾﻪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺧﻼف‬‫اﻓـﺎدات أﺋّﻤﻪ أﻋﻼـم و ﻋﻠﻤـﺎي ﮐﺮام ﺧﻮد رﻏﻤـﺎ ﻵﻧـﺎﻓﻬﻢ ﺑﺮ آورده و ﺑﻐﺮض ﺣﻤـﺎﯾﺖ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛـﺎﻧﯽ در ﮐﺴـﺮ ﺷﺄن رﺳﻮل رﺑّﺎﻧﯽ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺎ ﺗﻠﯿﺖ اﻟّﺴـ ﺒﻊ اﻟﻤﺜﺎﻧﯽ ﻗﺼﺐ اﻟّﺴـ ﺒﻖ از ﻫﺮ أﺑﺘﺮ ﺷﺎﻧﯽ ﺑﺮده‪ ،‬رد آن ﺑﺮوﺟﻪ ﻣﺒﺴﻮط در ﻣﺼـّﻨﻔﺎت أﻫﻞ ﺣّﻖ ﺧﺼﻮﺻﺎ »ﺗﺸﯿﯿﺪ‬‫اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« واﻟﺪ ﻣﺎﺟﺪ ﻗﺪس اﻟﱠﻠﻪ ﻧﻔﺴﻪ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ أﻣﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺑﺎﻃﺎﻋﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم ﺣﺘﻤﺎ و ﺟﺰﻣﺎ ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد اﺳﺖ ﺑﻌﯿﻨﻪ ﺣﮑﻢ ﺧﺪاي‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻃﺎﻋﺖ آن ﺣﻀـﺮات‪ ،‬و ﭼﻮن ﺑﺎﻋﺘﺮاف رازي واﺿﺢ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺣﺘﻤﺎ و ﺟﺰﻣﺎ ﺑﺎﻃﺎﻋﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺼﻮم ﺣﮑﻢ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ و‬‫ﺑﻄـﺎﻋﺖ ﻫﺮ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ﺣﺘﻤـﺎ و ﺟﺰﻣـﺎ ﺣﮑﻢ ﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ او ﻣﻌﺼﻮم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﮑﻤـﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮر ﺛـﺎﺑﺖ ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ )ع(‬‫ﻣﻌﺼﻮم ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬و ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ ازﯾﻦ اﮔﺮ ﻓﺮض ﻫﻢ ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ اﻟﻌﯿـﺎذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ اﯾﻦ ﺣﮑﻢ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب )ص( ﻋﯿﻦ ﺣﮑﻢ ﺧـﺪا ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ‬‫ﭼﻮن اﯾﻦ ﻗﺪر ﮐﻪ ﻣﺴّﻠﻢ ﺷﺪه ﮐﻪ أﺣﮑﺎم ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب )ص( واﺟﺐ اﻟّﺘﺴﻠﯿﻢ اﺳﺖ و اﺣﺘﻤﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪85 :‬‬‫ﺧﻄﺮ را در آن ﮔﻨﺠـﺎﯾﺶ ﻧﯿﺴـﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻬﺮ ﺗﻘﺮﯾﺮي ﮐـﻪ از ﺣﮑﻢ إﻟﻬﯽ ﺑﺎﻃـﺎﻋﺖ ﺣﺘﻤﯽ و ﺟﺰﻣﯽ أﺣـﺪي ﻋﺼـﻤﺖ او ﺛـﺎﺑﺖ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ‬‫ﺑﻬﻤﺎن ﺗﻘﺮﯾﺮ ﻋﺼـﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم از ﺣﮑﻢ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب )ص( ﺛﺎﺑﺖ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﮐﺮد‪ ،‬ﺣـﺬو اﻟﻘـﺬة ﺑﺎﻟﻘـﺬة‪ .‬و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﻮدن أﻣﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﻋﯿﻦ أﻣﺮ رﺑّﺎﻧﯽ ﺑﺤّﺪي واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺼﻔﯿﻦ‬‫ﻋﻠﻤـﺎي اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﻼ ﺗﺄّﻣﻞ ﻣﻌﺘﺮف ﺑﺂن ﻣﯽﺷﻮﻧـﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳـﺘﻌﺮﻓﻪ ﻋﻨﻘﺮﯾﺐ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﻦ ﻋﺒﺎرة »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« ﻟﻠﻔﺎﺿﻞ اﻟﺴـﻨﺪي‬‫اﻷرﯾﺐ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -16‬اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت‬‫وﺟﻪ ﺷـﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را ﻣﺜﻞ و‬‫ﻧﻈﯿﺮ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن ﻗﺮار داده‪ ،‬و اﯾﻨﻬﻢ ﻣﺜﺒﺖ ﻋﺼـﻤﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻪ ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻮاي اﻫﻞ ﻋﺼﻤﺖ‬‫دﯾﮕﺮي ﺷﺎﯾﺎن اﯾﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺗﻤّﺴﮏ را ﺑﺎو ﻧﻈﯿﺮ و ﺷﺒﯿﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن ﻗﺮار دﻫﻨـﺪ و ﺑﺮ‬‫أّﻣﺖ ﺧﻮد اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﻔﺎي او را ﻣﺜﻞ اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﻔﺎي ﻗﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ واﺟﺐ و ﻻزم ﮔﺮداﻧﻨـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺑﻤﻔﺎد »و إﻧّﻪ ﻟﮑﺘﺎب ﻋﺰﯾﺰ ﻻ‬‫ﯾﺄﺗﯿﻪ اﻟﺒﺎﻃﻞ ﻣﻦ ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ و ﻻ ﻣﻦ ﺧﻠﻔﻪ ﺗﻨﺰﯾﻞ ﻣﻦ ﺣﮑﯿﻢ ﺣﻤﯿﺪ« از ﻫﺮ ﺑﺎﻃﻞ و ﺧﻄﺎ ﻣﻌّﺮا و ﻣّﺒﺮاﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻻﺑّﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺮﯾﻦ و ﺳـﻬﯿﻢ او‬‫در وﺟﻮب اﺗﺒﺎع و اﻗﺘﻔﺎﻫﻢ ﻣﺜﻞ ﻗﺮآن ﻣﻨّﺰه و ﻣﻌﺼﻮم ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺼﻮم را ﻣﻘﺮون ﺑﻘﺮآن ﻗﺮار داده‪ ،‬اﻟﻌﯿـﺎذ ﺑـﺎﻟﻠّﻪ أّم ﺧﻮد را اﻏﺮاء ﺑﺎﻟﺠﻬﻞ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﻋﺼـﻤﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬در اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺷﮏ و رﯾﺒﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ اﻟﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ‪.‬‬‫و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻋﺼـﻤﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﺑﻮﺟﻬﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﺮوض ﺷـﺪ ﻗﺎﺑﻞ إﻧﮑﺎر ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻟﻬﺬا اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ ﺑﺎ وﺻﻒ آن ﻫﻤﻪ ﺗﻌّﺼﺐ و ﺗﺸّﺪد‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 85‬از ‪285‬‬‫ﺧﻮد در »ﻣﻨﺢ ﻣﮑّﯿﻪ‪ -‬ﺷﺮح ﻗﺼﯿﺪه ﻫﻤﺰﯾﻪ« اﯾﻤﺎي ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻓﻠﯿﺘﺄّﻣﻞ ﮐﻮﻧﻪ ﻗﺮﻧﻬﻢ ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﻓﯽ أّن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﯾﻤﻨﻊ اﻟّﻀﻼل و ﯾﻮﺟﺐ اﻟﮑﻤﺎل ‪.‬‬
‫و ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ أﻣﯿﻦ اﻟّﺴﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« در ذﮐﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪86 :‬‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ﺑﻌﻨﻮان ﺣﺴﻦ أداء ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ‪] :‬ﻓﺎﻧﺘﻈﺮﻧﺎ ﻟﻔﻈﺎ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﯾﻔّﺴـ ﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴـﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﻓﻬﻤﻨﺎ ﻓﺎذا اﻟﺘﺮﻣﺬي أﺧﺮج و ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺴﻦ ﻏﺮﯾﺐ‬‫أﻧّﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ .‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟﻞ ﺣﺒﻞ‬‫ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﻓﻨﻈﺮﻧﺎ ﻓﺎذا ﻫﻮ ﻣﺼـّﺮح ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و ﺑﺄن ﺗﺒﺎﻋﻬﻢ ﮐﺘﺒﺎع اﻟﻘﺮآن ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻖ اﻟﻮاﺿﺢ و ﺑﺄّن ذﻟﮏ أﻣﺮ ﻣﺘﺤّﺘﻢ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻬﻢ و ﻻ ﯾﻄﺮأ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﯾﺨﺎﻟﻔﻪ ﺣّﺘﯽ اﻟﻮرود ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و إذا ﻓﯿﻪ ﺣﺚ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺪ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ أﺑﻠﻎ‪ ،‬و ﻫﻮ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‬‫‪ ،‬ﻓﻘﻠﻨﺎ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺴـﻠﻢ ﺣـﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ ﻇﺎﻫﺮ ﻓﯽ ﻣﻌﻨﯽ ﻓّﺴـ ﺮه ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ اﻟﻤﻌﻨﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﺴﻦ آﺧﺮ‪ ،‬ﻓﺜﺒﺖ ﻣﻌﻨﺎه ﻧﺼﺎ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺂﻣّﻨﺎ ﺑﻪ ﻓﯽ ﻧﻈﺎﺋﺮه ﻣﻦ ﺻﺤﺎح اﻷﺣﺎدﯾﺚ و اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ رّب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -17‬اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ اﯾﺸﺎن را ﺟﻤﻠﻪ »ﻣﺎ ان ﺗﻤﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا ﺑﻌﺪي«‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺠﻤﻠﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ »‬‫ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا ﺑﻌﺪي‬‫« ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را ﻣﺎﻧﻊ از ﺿـﻼل أّﻣﺖ واﻧﻤﻮده و ﺿـﻼل را در ﺻﻮرت ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﮑﻤﺎل ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﺑﺤﺮف »ﻟﻦ« ﮐﻪ‬‫ﻣﻘﺘﻀـﯽ ﺗﺄﺑﯿـﺪ اﺳﺖ ﻣﻨﻔﯽ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﻣﻮﺟﺐ ﻧﻔﯽ ﺿـﻼل أﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﻮد ﺑﺎﻷوﻟﯽ ﻣﻌﺼﻮم‬‫ﻋﻦ اﻟﻀـﻼل ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺑﻮد و ﺻـﺪور ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﮐﺘﺎب و ﺳـﻨﺖ ازﯾﺸﺎن از ﻗﺒﯿﻞ ﻣﺤﺎل ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻫـﺬا أﯾﻀﺎ ﮐﺎف ﻻ ﻹﺛﺒﺎت ﻋﺼـﻤﺘﻬﻢ‬‫اﻟﮑﺎﻣﻠﮥ اﻟﻤﺴﺘﻠﺰﻣﮥ ﻹﻣﺎﻣﺘﻬﻢ اﻟﻔﺎﺿﻠﮥ‪ ،‬و ﻟﻠّﻪ اﻟﺤّﺠﮥ اﻟﺒﺎﻟﻐﮥ و ﻟﻪ اﻟﻤّﻨﮥ اﻟّﺴﺎﺑﻐﮥ‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ أﺑﻮ ﻧﺼـﺮ ﻋﺘﺒﯽ ﮐﻪ از ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ در ﺻﺪر »ﺗﺎرﯾﺦ ﯾﻤﯿﻨﯽ« ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم و ﺑﻼﻏﺖ ﮐﻼم اﻓﺎده‬‫ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و ﻋﺘﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻫﺮ دو ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ أﻗﺪام را از ﻟﻐﺰش و ﻋﻘﻮل را از‬‫ﮔﻤﺮاﻫﯽ و ﻗﻠﻮب را ازﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﺮﯾﺾ ﺷﻮد و ﺷـﮑﻮك را ازﯾﻦ ﮐﻪ ﻋـﺎرض ﮔﺮدد‪ .‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﻧﻤﺎﯾـﺪ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﭘﺲ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ در‬‫راه ﻧﯿﮏ ﺳـﻠﻮك ﻧﻤﻮده و از ﻟﻐﺰش ﻣﺄﻣﻮن ﺷـﺪه و ﺑﻐﻨﺎ ﺳﻮدﻣﻨـﺪ ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ از ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﺮاض ﮐﺮده ﭘﺲ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﺳﻮء اﺧﺘﯿﺎر‬‫ﻧﻤﻮده و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪87 :‬‬‫راﮐﺐ ﺧﺴـﺮان ﺷﺪه و ادﺑﺎر را ردﯾﻒ ﺧﻮد ﮔﺮداﻧﯿﺪه‪ ،‬و اﯾﻦ اﻓﺎده ﺑﻠﯿﻐﻪ او ﮐﻪ در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﺑﻨﺼﻮص أﻟﻔﺎﻇﻪ ﮔﺬﺷـﺘﻪ و آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺰ ﺑﮕﻮﺷﺖ‬‫إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﯽﺧﻮرد‪ ،‬دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋﺢ ﻣﻌﺼﻮﻣّﯿﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ از دﻻﻟﺖ اﯾﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﺜﻞ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ إﺑﺎ و إﻧﮑﺎر ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ ﮔﻮﻧﻪ دﯾﻦ و اﯾﻤﺎن ﺧﻮد ﻣﯽﺧﺮاﺷﺪ! و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ ﮐﻪ‬‫از ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﺣّﻔﺎظ ﻓﺨﺎم ﺳـﻨّﯿﻪ اﺳﺖ در ﺻـﺪر رﺳﺎﻟﻪ »اﺳﺎس« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّـﺬي وﻋـﺪ ﻫـﺬه اﻷّﻣـﮥ اﻟﻤﺤّﻤﺪّﯾـﮥ ﺑﺎﻟﻌﺼـﻤﮥ ﻣﻦ‬‫اﻟﻀـﻼﻟﮥ ﻣـﺎ إن ﺗﻤّﺴـ ﮑﺖ ﺑﮑﺘـﺎﺑﻪ و ﻋﺘﺮة ﻧﺒّﯿﻪ‪ ،‬و ﺧّﺺ آل اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮي ﻣﻦ اﻟﻤﻨـﺎﻗﺐ اﻟّﺸـ ﺮﯾﻔﮥ ﻣﺎ ﻗﺎﻣﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟـّﺼ ﺤﯿﺤﮥ ﺑﺴﺎﻃﻊ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 86‬از ‪285‬‬‫اﻟﺒﺮﻫﺎن و ﺟﻠّﯿﻪ ‪ .‬و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻧﯿﺰ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽﺑﯿﻨﯽ ﺑﺮاي ﻣﻨﮑﺮ ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﻠﺤﺎظ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺳﺎﺑﻖ ﻓﯽ اﻟﮑﻼم‪ ،‬داﻣﻎ رأس‬‫اﺳﺖ و ﻫﺎدم أﺳﺎس‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ ﻋﻦ وﺳﻮاس اﻟﺨّﻨﺎس اﻟﱠِﺬي ﯾَُﻮْﺳِﻮُس ﻓِﯽ ُﺻُﺪوِر اﻟﱠﻨﺎِس ﻣَِﻦ اﻟ ِْﺠﱠﻨِﮥ َو اﻟﱠﻨﺎِس‬‫‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -18‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻌﺘﺮﻗﺎ ‪ «...‬ﺑﺴـﺮ ﻧﻔﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ اﯾﺸﺎن ﺑﺎ ﻗﺮآن و اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ‪ ،‬ﺑﻨﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﮐﺒﺎر ﺳﻨﯿﻪ درﯾﻦ‬‫ﺑﺎره‬‫وﺟﻪ ﻫﯿﺠﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ در ﺣﻖ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫وارد ﺷـﺪه و ﻇـﺎﻫﺮ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻣﺮاد از ﻋـﺪم اﻓـﺘﺮاق أﻫـﻞ ﺑﯿـﺖ ﻋﻠﯿﻬـﻢ اﻟّﺴـ ﻼم از ﻗﺮآن ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺨـﺎﻟﻔﺖ ﻗﺮآن ﮔـﺎﻫﯽ از اﯾﺸـﺎن‬‫ﺳﺮﻧﻤﯿﺰﻧﺪ و اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻫﯿﭽﻮﻗﺖ ﺧﻼف آن ﺣﮑﻢ ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ در ﻣﺤّﻞ واﺣﺪ ﻫﻢ ﻋﻤﻼ ﯾﺎ ﺣﮑﻤﺎ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﺧﻼف ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ‬‫از اﯾﺸﺎن ﺳـﺮﻣﯿﺰد اﻓﺘﺮاﻗﺸﺎن از ﻗﺮآن ﻻزم ﻣﯽآﻣﺪ و ﮐﻼم ﺻﺪق ﻧﻈﺎم ﺳـﺮور أﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﮐﺬب و‬‫ﺧﻼف واﻗﻊ ﻣﯽﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺤﻤـﺪ ﻟا ﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﺷـﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻫﺮﮔﺰ ﺣﮑﻤﺎ و ﻋﻤﻼ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻗﺮآن ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ و أﻗﻮال و أﻓﻌﺎﻟﺸﺎن ﻫﻤﻪ‬‫ﻣﻮاﻓﻖ ﻗﺮآن و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﮐﻼم اﯾﺰد ﻣّﻨﺎن ﻣﯽﺑﻮد‪ ،‬و ﻻ ﻣﻌﻨﯽ ﻟﻠﻌﺼـﻤﮥ ﻏﯿﺮ ﻫﺬا‪ .‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﻋﺼـﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ أﺣّﻘّﯿﺖ‬‫اﯾﺸـﺎن ﺑﺨﻼـﻓﺖ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟﺸـﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻻـﻣﺲ ﮔﺮدﯾـﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺑـﺎ وﺟﻮد ﻣﻌﺼﻮم ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺼﻮم را در ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻬﺮه ﻧﻤﯽرﺳـﺪ و ﭼﻮن‬‫ﺛﻼﺛﻪ ﺑﺎﻻﺗّﻔﺎق ﻣﻌﺼﻮم ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪88 :‬‬‫ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎﺑﻠّﯿﺖ ﺧﻼﻓﺖ ﺑﺮاﯾﺸﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺒﻮد ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻫـﺬا ﻫﻮ ﻟا ﻤـّﺪﻋﯽ‬‫اﻟﺤّﻖ اﻟّﺬي ﻻ ﯾﻨﮑﺮ‪ ،‬و ﻣﻦ اﺳﺘﺮاب ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ اﻟﺠﺤﻮد اﻷﻧﮑﺮ‪.‬‬‫و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ ﻋﺪم اﻓﺘﺮاق ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨﯿﻪ ﻧﯿﺰ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﻼـﻣﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ أﻣﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در »دراﺳـﺎت اﻟّﻠـﺒﯿﺐ« در ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ و ﻋﻨﻘﺮﯾﺐ ﻣـﺎ آن را ذﮐﺮ ﮐﺮدﯾﻢ‬‫ﺷﺎﻫﺪ ﺻﺎدق ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺳﺖ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻼـﻣﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در »دراﺳـﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« در ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌـﺪ ﮐﻼم ﺳﺎﺑﻖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻌﻬـﺬا ﻟﻢ ﻧﺄل ﺟﻬـﺪا ﻓﯽ ﻃﻠﺐ‬‫اﻟّﻄﺮق اﻻﺧﺮي ﺗﺰﯾﺪ اﻟّﺼّﺤﮥ ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﮥ و ﯾﺰﯾﺪ )ﯾﺆﯾﺪ‪ .‬ظ( ﺑﻌﻀﻬﺎ ﺑﻌﻀﺎ‪ ،‬ﻓﻮﺟﺪﻧﺎ‬‫أﺧﺮج أﺣﻤﺪ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء‬‫إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إّن اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوﻧﯽ ﺑﻤﺎ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﺳﻨﺪه ﻻ ﺑﺄس ﺑﻪ ﻓﺎزددﻧﺎ ﻣﻨﻪ أن ﮐّﻞ إﺧﺒﺎراﺗﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و إن ﮐﺎن وﺣﯿﺎ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ و ﻟﮑﻦ ﻫﺬا وﺣﯽ أﻇﻬﺮه ﺑﻪ و‬‫أﺳﻨﺪه إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ‬‫‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﻣﻦ ﺗﺄّﮐﺪ إﺧﺒﺎر ﮐﻮﻧﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ ﮐﺎﻟﻘﺮآن و ﺻﻮﻧﻬﻢ أﺑﺪا ﻋﻦ اﻟﺨﻄﺎء ﮐﺎﻟﻮﺣﯽ اﻟﻤﻨﺰل ﻣﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﺒﯿﺮ‪ .‬و ﻓﯿﻪ أّن‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ إﻟﺦ‪،‬‬‫ﻟﯿﺲ ﺑﺪﻋﺎء ﻣﺠﺮد ﻋﻠﯽ ﺑﻌﺪ أن ﯾﮑﻮن ﻣﺮادا ﺑﻞ ﻫﻮ إﺧﺒﺎر ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬و أّن‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﺮواﯾﺎت‪ :‬إﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذﻟﮏ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 87‬از ‪285‬‬‫دﻋـﺎء ﻣﺠـﺎب ﻣﺘﺤّﺘﻢ ﺑﺎﺧﺒﺎر اﻟﻠّﻄﯿﻒ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﺠﻠّﯽ اﻟﻔﺎظ )أﻟﺤﺎظ‪ .‬ظ( ﻟﻄﻔﻪ أن ﺳـﺮي روح اﻟﻘـﺪس اﻟﺤّﻖ ﻓﯽ ﻋﻠﻮﻣﻬﻢ ﮐﺴـﺮاﯾﺘﻪ ﻓﯽ‬‫اﻟﻘﺮآن أو ﺳـﺮي ﺳـّﺮ اﻻﺗّﺤﺎد ﺑﯿﻦ ﻣﺪارﮐﻬﻢ و ﺑﯿﻦ اﻟﻘﺮآن ﻓﻨﯿﻄﺖ ﺑﻪ أﺷّﺪ ﻧﯿﺎط ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺑﺴـﺒﺒﻪ أﺑﺪا‪ .‬و إﻟﯽ ذﻟﮏ اﻟﺘﻠﻮﯾﺢ ﺑﺎﺧﺘﯿﺎر اﻟّﻠﻄﯿﻒ‬‫ﻫﯿﻬﻨﺎ ﻣﻦ ﺑﯿﻦ أﺳـﻤﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻋـﺪم اﻻﻓﺘﺮاق ﻫﺬا ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ ﻓﯽ اﻟﺤﮑﻢ ﻓﻼ ﯾﺤﮑﻤﻮن ﺑﺤﮑﻢ ﻻ ﯾﺤﮑﻢ ﺑﻪ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﺴـﻨﮥ ﻓﯽ ﻫﺬا‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ داﺧﻞ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺻّﺮﺣﻮا ﺑﻪ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪89 :‬‬‫وﺟﻪ ‪ -19‬رواﯾﺖ »ﻫﺬا ﻋﻠﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن ‪ «...‬ﮐﻪ در ﺑﻐﻀﯽ از ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آﻣﺪه و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺧﺎﺻﻪ اﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫وﺟﻪ ﻧﻮزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬در ﺑﻌﺾ ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ وارد ﺷﺪه ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﮐﺘﺎب و‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص در ﺷﺄن واﻻ ﺷﺄن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﻫﺬا ﻋﻠﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫و اﯾﻦ ارﺷـﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد از ﻗﺒﯿـﻞ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﺑﻌـﺪ اﻟّﺘﻌﻤﯿﻢ اﺳﺖ و دﻟﯿـﻞ ﻗـﺎﻃﻊ و ﺑﺮﻫـﺎن ﺳﺎﻃﻊ ﺑﺮ ﻋﺼـﻤﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻﺮﯾﺢ در أﺣّﻘّﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺨﻼﻓﺖ ﺷّﮏ و رﯾﺐ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻤﻮد و آﻓﺘﺎب ﺑﯽﺳﺤﺎب را‬‫ﺑﮕﻞ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اﻧﺪود؟! ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﺳّﻨﯿﻪ ﮐﻪ ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺎﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« در ﺳـﯿﺎق ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ آوردن ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮواﯾﺖ ﺟﻨﺎب أّم ﺳـﻠﻤﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨ ﻬ ﺎ ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟّﺮزاز ﻋﻨﻬﺎ ]‪:[1‬‬‫ﺑﻠﻔـﻆ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّـﺬي ﻗﺒﺾ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﯾﻘﻮل و ﻗـﺪ اﻣﺘﻸـت اﻟﺤﺠﺮة ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! ﯾﻮﺷﮏ أن‬‫أﻗﺒﺾ ﻗﺒﻀﺎ ﺳﺮﯾﻌﺎ ﻓﯿﻨﻄﻠﻖ ﺑﯽ و ﻗﺪ ﻗّﺪﻣﺖ إﻟﯿﮑﻢ اﻟﻘﻮل ﻣﻌﺬرة إﻟﯿﮑﻢ‪ .‬أﻻ! إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب رﺑّﯽ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﺛّﻢ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺄﻟﻬﻤﺎ ﻣﺎ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ﺿﻤﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾـﮥ‪ ،‬أﻧّﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻗـﺎل ﻓﯽ ﻣﺮض ﻣﻮﺗﻪ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﯾﻮﺷﮏ أن أﻗﺒﺾ ﻗﺒﻀﺎ ﺳـﺮﯾﻌﺎ ﻓﯿﻨﻄﻠﻖ ﺑﯽ و ﻗـﺪ ﻗـّﺪﻣﺖ إﻟﯿﮑﻢ‬‫اﻟﻘﻮل ﻣﻌﺬرة إﻟﯿﮑﻢ اﻻ! إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب رﺑّﯽ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻫﺬا ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺌﻠﻬﻤﺎ ﻣﺎ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﯿﺪ روس اﻟﯿﻤﻨﯽ در »ﻋﻘﺪ ﻧﺒﻮي« در ﺿﻤﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ ،‬أﻧّﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل ﻓﯽ ﻣﺮض ﻣﻮﺗﻪ‪ [1] :‬أي‪ :‬ﻋﻦ أم ﺳﻠﻤﻪ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪90 :‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﯾﻮﺷﮏ أن أﻗﺒﺾ ﻗﺒﻀﺎ ﺳـﺮﯾﻌﺎ ﻓﯿﻨﻄﻠﻖ ﺑﯽ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﻗـّﺪﻣﺖ إﻟﯿﮑﻢ اﻟﻘﻮل ﻣﻌـﺬرة إﻟﯿﮑﻢ‪ ،‬أﻻ! إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب رﺑّﯽ ﻋّﺰ و‬‫ﺟـّﻞ و ﻋـﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿـﺘﯽ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ ﻋﻠّﯽ ﻓﺮﻓﻌﻬـﺎ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻫـﺬا ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠﯽ ﻻـ ﯾﻔﺘﺮﻗـﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﻓﺄﺳﺌﻠﻬﻤﺎ ﻣﺎ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻟا ﻔﻀﻞ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤﮑﯽ در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« در ﺳﯿﺎق ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ رواﯾﺖ أم ﺳﻠﻤﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]‬‫و أﺧﺮﺟﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺒﺰاز )اﻟّﺮّزاز‪ .‬ظ( ﻋﻨﻬـﺎ ]‪ [1‬ﺑﻠﻔﻆ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّـﺬي ﻗﺒﺾ ﻓﯿﻪ و ﻗﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 88‬از ‪285‬‬‫اﻣﺘﻸت اﻟﺤﺠﺮة ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﯾﻮﺷﮏ أن أﻗﺒﺾ ﻗﺒﻀﺎ ﺳﺮﯾﻌﺎ ﻓﯿﻨﻄﻠﻖ ﺑﯽ و ﻗﺪ ﻗّﺪﻣﺖ اﻟﻘﻮل ﻣﻌﺬرة إﻟﯿﮑﻢ‪ ،‬أﻻ إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ‬‫ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ ﻋﻠﯽ )ع( ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫـﺬا ﻋﻠﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺄﻟﻬﻤﺎ ﻋّﻤﺎ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺪار ﻗﻄﻨﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺸـﯿﺨﺎﻧﯽ اﻟﻘﺎدري در »ﺻـﺮاط ﺳﻮي« در ﺿـﻤﻦ رواﯾﺎت ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ رواﯾﺘﯽ از ﺟﻨﺎب أّم ﺳﻠﻤﻪ‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﺮزاز ﺑﻠﻔﻆ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّـﺬي ﻗﺒﺾ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﯾﻘﻮل و ﻗﺪ اﻣﺘﻸت اﻟﺤﺠﺮة‬‫ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﯾﻮﺷﮏ أن أﻗﺒﺾ ﻗﺒﻀﺎ ﺳﺮﯾﻌﺎ ﻓﯿﻨﻄﻠﻖ ﺑﯽ و ﻗﺪ ﻗّﺪﻣﺖ إﻟﯿﮑﻢ اﻟﻘﻮل ﻣﻌﺬرة إﻟﯿﮑﻢ‪ ،‬أﻻ! إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب‬‫رﺑّﯽ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ ﻋﻠّﯽ ﻓﺮﻓﻌﻬـﺎ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻫـﺬا ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻـ ﯾﻔﺘﺮﻗـﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺄﻟﻬﻤﺎ ﻣﺎ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺨﻮاﺟﻪ ﮐﻼن اﻟﺤﺴﯿﻨﯽ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻘﻨﺪوزي در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﺑﻦ ﻋﻘﺪة ]‪ [2‬ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺮوة ﺑﻦ ﺧﺎرﺟﮥ ﻋﻦ ﻓﺎﻃﻤﮥ اﻟﺰﻫﺮاء رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ‬‫اﻟّﺬي ﻗﺒﺾ ﻓﯿﻪ ]‪ [1‬أي‪ :‬ﻋﻦ أم ﺳﻠﻤﻪ )‪(12‬‬‫]‪ [2‬اﻟﺼـﺤﯿﺢ أن اﻟﻤﺨﺮج ﻟﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻫﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺮزاز و ﯾﻨﺘﻬﯽ اﻻﺳـﻨﺎد اﻟﯽ أم ﺳـﻠﻤﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ‬‫راﺟﻊ ﮐﺘﺎب »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﻟﻠﺴﻤﻬﻮدي و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ اﻟﮑﺘﺐ )‪ 12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪91 :‬‬‫ﯾﻘﻮل و ﻗـﺪ اﻣﺘﻸـت اﻟﺤﺠﺮة ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﯾﻮﺷﮏ أن أﻗﺒﺾ ﻗﺒﻀﺎ ﺳـﺮﯾﻌﺎ و ﻗـﺪ ﻗـّﺪﻣﺖ إﻟﯿﮑﻢ اﻟﻘﻮل ﻣﻌـﺬرة إﻟﯿﮑﻢ‪ .‬أﻻ! إﻧّﯽ‬‫ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب رﺑّﯽ‪ .‬ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫـﺬا ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻘﺮآن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺄﺳﺌﻠﮑﻢ ﻣﺎ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و درﯾﻦ ﺳـﯿﺎق ﻣﺒﻬﺮ اﻻﺗّﺴـﺎق ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻧﭽﻪ ﻣﺎ ذﮐﺮ ﮐﺮدﯾﻢ از أﻗﻮال و أﻓﻌﺎل ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﭼﻨـﺪ أﻣﺮ‬‫دﯾﮕﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼـﯿﺮ و ﻓﻄﻦ ﻧﺤﺮﯾﺮ ﺑﺄن ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻘﺼﻮد ﺣﻀـﺮت ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺑﺎب ﺟﻨﺎب‬‫أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺨﻮﺑﯽ ﭘﯽ ﻣﯽﺑﺮد و راه إﯾﻘﺎن و إﯾﻤﺎن ﺑﺄﻗﺪام ﺗﺼﺪﯾﻖ و اذﻋﺎن ﻣﯽﺳﭙﺮد‪ ،‬و ﻻ ﯾﻨّﺒﺌﮏ ﻣﺜﻞ ﺧﺒﯿﺮ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -20‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ »اﻟﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه ‪ «...‬درﯾﻨﺤﺪﯾﺚ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺧﺎﺻﻪ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎﺋﺮ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬از ﺑﻌﺾ ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﯾﻦ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﺷــﺮﯾﻒ را ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣـﻮد‪ ،‬در آﺧﺮ ﮐﻼـم در ﻣﻘـﺎم دﻋـﺎ ﺑﺮاي ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿـﻪ اﻟّﺴـ ﻼم اﯾﻨﻬـﻢ از ﺣﻀـﺮت رّب اﻟﻌﺰة‬‫درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺣّﻖ را ﻫﻤﺮاه آن ﺟﻨﺎب داﺋﺮ ﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺣﻖ اﻧﻀﻤﺎم ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴـ ﻼم أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟﺸـﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻻـﻣﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد آن ﺟﻨـﺎب از أﺻـﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﺛﺒـﺎت‬‫ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻋﻤﻮﻣﺎ و إﻇﻬﺎر ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺧﺼﻮﺻﺎ ﻧﺒﻮد؟! و‬‫ﻫﺮ ﮔﺎه اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ازﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﮔﺮدﯾﺪ إﻧﮑﺎر و ﺟﺤﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻋﻨﻮد از دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣﻖ‬‫ﺑﺎﻃﻞ ﻣﺤﺾ و ﺳﻔﺴﺎف ﺑﺤﺖ ﺑﺮ آﻣﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺳﯿﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﺎ ذﮐﺮ اﺳﺖ از ﮐﺘﺐ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻋﻄﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺸـ ﯿﺮازي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺠﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﻤﺤّﺪث در »روﺿﮥ اﻷﺣﺒﺎب« در ذﮐﺮ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬در أﺛﻨﺎي ﻣﺮاﺟﻌﺖ‬‫ﭼـﻮن ﺑﻤﻨﺰل ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﮐﻪ از ﻧـﻮاﺣﯽ ﺟﺤﻔﻪ اﺳﺖ رﺳـﯿﺪ‪ ،‬ﻧﻤـﺎز ﭘﯿﺸـﯿﻦ را در أّول وﻗﺖ ﮔﺰارد و ﺑﻌـﺪ از آن روي ﺑﺴﻮي ﯾـﺎران ﮐﺮد و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 89‬از ‪285‬‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫أ ﻟﺴﺖ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ؟‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬آﯾﺎ ﻧﯿﺴﺘﻢ ﻣﻦ أوﻟﯽ ﺑﻤﺆﻣﻨﺎن از ﻧﻔﺴﻬﺎي اﯾﺸﺎن؟ و رواﯾﺘﯽ آﻧﮑﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﮔﻮﯾﯿﺎ ﻣﺮا ﺑﻌﺎﻟﻢ ﺑﻘﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪92 :‬‬‫ﺧﻮاﻧﺪﻧـﺪ و ﻣﻦ اﺟﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﺑﺪاﻧﯿـﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ دو أﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﻣﯽﮔـﺬارم و ﯾﮑﯽ از دﯾﮕﺮي ﺑﺰرﮔﺘﺮ اﺳﺖ‪ :‬ﻗﺮآن و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻣﻦ‪ .‬ﺑﻪ ﺑﯿﻨﯿـﺪ و اﺣﺘﯿﺎط ﮐﻨﯿﺪ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ ﮐﻪ ﺑﺂن دو أﻣﺮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳـﻠﻮك ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﻧﻤﻮد؟ و رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق آﻧﻬﺎ ﺑﭽﻪ ﮐﯿﻔّﯿﺖ ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﮐﺮد؟‬‫و آن دو أﻣﺮ از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ در ﻟﺐ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ ﺑﻤﻦ رﺳﻨﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﻮﻻي ﻣﻦ‬‫اﺳﺖ و ﻣﻦ ﻣﻮﻻي ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻢ‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن دﺳﺖ ﻋﻠﯽ )ع( را ﺑﮕﺮﻓﺖ‪ ،‬و ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه اﻟﻠّﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه‪ ،‬و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ ،‬و اﺧﺬل ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻪ‪ ،‬و اﻧﺼﺮ ﻣﻦ ﻧﺼﺮه‪ ،‬و أدر اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﻪ ﺣﯿﺚ ﮐﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺤﻠﺒﯽ اﻟﺸـﺎﻓﻌﯽ در »إﻧﺴﺎن اﻟﻌﯿﻮن ﻓﯽ ﺳـﯿﺮة اﻻﻣﯿﻦ و اﻟﻤﺄﻣﻮن« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﻏـﺪﯾﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ ﺣّﺾ ﻋﻠﯽ‬‫اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و وّﺻﯽ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺘﻪ‪ ،‬أي‪:‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﻓﯽ ﺣّﻖ ﻋﻠّﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ‪ ،‬ﻟّﻤﺎ ﮐّﺮر ﻋﻠﯿﻬﻢ »أ ﻟﺴﺖ أوﻟﯽ ﺑﮑﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﮑﻢ« ﺛﻠﺜﺎ و ﻫﻢ ﯾﺠﯿﺒﻮﻧﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﺎﻟّﺘﺼﺪﯾﻖ و‬‫اﻻﻋﺘﺮاف‪ ،‬و رﻓﻊ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺪ ﻋﻠّﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه‪ ،‬و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪،‬‬‫و أﺣّﺐ ﻣﻦ أﺣّﺒﻪ‪ ،‬و أﺑﻐﺾ ﻣﻦ أﺑﻐﻀﻪ‪ ،‬و اﻧﺼﺮ ﻣﻦ ﻧﺼﺮه‪ ،‬و اﺧﺬل ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻪ‪ ،‬و أدر اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﻪ ﺣﯿﺚ دار[‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﺳـﯿﺎق ﮐﺎﻣﻞ اﻻﺷﺮاق را ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤّﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻣﺪارج اﻟﻨﺒّﻮة« و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﺎن ﭼﺸﺘﯽ در »ﻣﺮآة اﻷﺳﺮار« ﻧﯿﺰ آوردهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ‬‫ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ راﺟﻊ اﻟﮑﺘﺎﺑﯿﻦ‪.‬‬‫و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »أدر اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﻪ ﺣﯿﺚ دار«‬‫ﺑﺮ ﻣﻄﻠـﻮب و ﻣﺮام اﻫـﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮام ﮐﻪ ﻋﺼـﻤﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻋﻤﻮﻣـﺎ و ﻋﺼـﻤﺖ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﺧﺼﻮﺻﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺤّﻞ ﮐﻼم ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ ﺷﺎﻓﻌﯽ اﯾﻦ ﻫﺮ دو ﺣـﺪﯾﺚ را ﺷﺎﻫـﺪ ﺣﺠّﯿﺖ أﻗﻮال ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻗﺮار داده‪ :‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪93 :‬‬‫و ذﮐﺮه ﻋﺒﺎدة و ﻧﻈﺮه و ﺣّﺠﮥ أﻗﻮاﻟﻪ و ﺧﺒﺮه أﺧﺮج اﻟّﺴـ ﯿﻮﻃﯽ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ‪] :‬ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ذﮐﺮ ﻋﻠّﯽ ﻋﺒﺎدة‪.‬‬‫و ﻋﻦ اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ :‬اﻟّﻨﻈﺮ إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ ﻋﺒﺎدة‪.‬‬‫و أّﻣﺎ اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺑﻘﻮﻟﻪ ﻓﻸﻧّﻪ اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ذﻫﺐ إﻟﯿﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ ﻓﯽ‬‫ﺣﺪﯾﺚ إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫و ﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﻠﻬّﻢ أدر اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﻪ ﺣﯿﺚ دار‪.‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬أﻧﺎ و ﻫﺬا ﺣّﺠﮥ ﻋﻠﯽ أّﻣﺘﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻓﯽ‬‫اﻟّﺪﻧﯿﺎ اﻟﺤﺠﮥ و اﻟﻤﺤّﺠﮥ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -21‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﻪ »ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ ‪ «...‬ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن ﻗﻮم درﯾﻦ ﺑﺎره‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 90‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ أﻓﻀﻞ اﻟّﺼﻠﻮات و اﻟّﺘﺤّﯿﺎت درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ در ﺣّﻖ ﺛﻘﻠﯿﻦ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫ﻧﺎﺻـﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و ﻋّﺪوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﻋﻦ »ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻻﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ‬‫و »ﻧﻈﻢ درر ﻟا ّﺴـ ﻤﻄﯿﻦ« ﻟﻠﺤﺎﻓـﻆ اﻟﺰرﻧـﺪي و »ﻣﺤﺎﺳﻦ اﻻزﻫﺎر« ﻟﻠﻔﻘﯿﻪ ﺣﻤﯿـﺪ اﻟﻤﺤّﻠﯽ و »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« ﻟﻠﻌﻼﻣـﮥ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي و »وﺳـﯿﻠﮥ‬‫اﻟﻤـﺂل« ﻷﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀـﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑـﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑّﯽ و »اﻟـّﺼ ﺮاط اﻟّﺴﻮي« ﻟﻠﻤﺤﻤﻮد اﻟﻘـﺎدري و »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤـﺂل« ﻷﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻘـﺎدر‬‫اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ‪.‬‬‫و اﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒﺎد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد دﻟﯿﻞ واﺿﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋﺢ ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ارﺷﺎد ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﻨﯿﺎد ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻄﻠﻮب ﻣﺮﻏﻮب ﺑﺤﺴﺐ اﻋﺘﺮاف ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻦ‬‫أﺣﻤﺪ اﻟﻤﺤّﻠﯽ و ارﺗﻀﺎء ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺻﻼح اﻻﻣﯿﺮ اﻟﯿﻤﺎﻧﯽ اﻟّﺼﻨﻌﺎﻧﯽ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺬﮐﻮر در ﮐﺘﺎب »روﺿﻪ ﻧﺪّﯾﻪ« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﺳـﯿﺎق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد از ﮐﺘﺎب »ﻣﺤﺎﺳﻦ اﻻزﻫﺎر« ﺣﻤﯿﺪ ﻣﺤﻠّﯽ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺗﮑّﻠﻢ اﻟﻔﻘﯿﻪ ﺣﻤﯿـﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﻌـﺎﻧﯿﻪ و أﻃـﺎل و ﻟﻨﻨﻘـﻞ ﺑﻌﺾ ذﻟـﮏ ﻗـﺎل )رﺣﻤﻪ(‪ :‬ﻣﻨﻬـﺎ‪ :‬ﻓﻀـﻞ اﻟﻌﺘﺮة ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و وﺟﻮب رﻋﺎﯾﮥ‬‫ﺣّﻘﻬﻢ ﺣﯿﺚ ﺟﻌﻠﻬﻢ أﺣﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﺴﺄل ﻋﻨﻬﻤﺎ و أﺧﺒﺮ ﺑﺄﻧّﻪ ﺳـﺌﻞ ﻟﻬﻢ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ و ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﺳـﺘﺠﺎب ﻟﻪ دﻋﺎﺋﻪ ﻓﯿﻬﻢ‪.‬‬‫و ﻣﻨ ﻬ ﺎ ‪:‬‬
‫ﻗﻮﻟﻪ ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪94 :‬‬‫و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟﯽ‪ ،‬و ﻋﺪوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪،‬‬‫و ﻫـﺬا ﯾﻘﺘﻀـﯽ )ﯾﻘﻀـﯽ‪ .‬ظ م( ﺑـﺄﻧّﻬﻢ ﻗـﺎﺋﻠﻮن ﺑﺎﻟـّﺼ ﺪق و ﻗـﺎﺋﻤﻮن ﺑﺎﻟﺤّﻖ ﻷﻧّﻪ ﻗـﺪ ﺟﻌﻞ ﻧﺎﺻـﺮﻫﻤﺎ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة‪ ،‬ﻧﺎﺻـﺮا ﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﺧﺎذﻻ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻧﺼـﺮﺗﻪ )ﺻﻠﻌﻢ( واﺟﺒﮥ و ﺧﺬﻻﻧﻪ ﺣﺮام ﻋﻨﺪ ﺟﻤﯿﻊ أﻫﻞ اﻻﺳﻼم‪ ،‬ﮐﺬﻟﮏ ﯾﮑﻮن ﺣﺎل اﻟﻌﺘﺮة اﻟﮑﺮام ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴـ ﻼم‪ .‬و ﻫـﺬا ﯾﻮﺟﺐ أﻧّﻬﻢ ﻻـ ﯾّﺘﻔﻘﻮن ﻋﻠﯽ ﺿـﻼل و ﻻـ ﯾـﺪﯾﻨﻮن ﺑﺨﻄـﺎء‪ ،‬إذ ﻟﻮ ﺟـﺎز ذﻟـﮏ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﯾﻌّﻤﻬﻢ ﮐـﺎن ﻧﺼـﺮﻫﻢ ﺣﺮاﻣﺎ و‬‫ﺧﺬﻻﻧﻬﻢ ﻓﺮﺿﺎ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻻ ﯾﺠﻮز ﻷّن ﺧﺒﺮه ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺎّم ﯾﺘﻨﺎول ﺟﻤﯿﻊ أﺣﻮاﻟﻬﻢ و ﻻ ﯾﺪّل ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﺨﺼﯿﺺ‪ ،‬و زاده ﺑﯿﺎﻧﺎ و أردﻓﻪ ﺑﺮﻫﺎﻧﺎ‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟﯽ‪ ،‬و ﻋﺪوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪.‬‬‫و ﻫﺬا ﯾﻘﺘﻀﯽ ﮐﻮﻧﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﻮاب و أﻧّﻬﻢ ﻣﻼزﻣﻮن ﻟﻠﮑﺘﺎب ﺣّﺘﯽ ﻻ ﯾﺤﮑﻤﻮن ﺑﺨﻼﻓﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯿﻪ أﺟﻠﯽ دﻻﻟـﮥ ﻋﻠﯽ أّن إﺟﻤﺎﻋﻬﻢ ﺣّﺠﮥ ﯾﺠﺐ اﻟّﺮﺟﻮع إﻟﯿﻬﺎ ﺣﯿﺚ ﺟﻤﻊ اﻟّﺮﺳﻮل )ﺻـﻠﻌﻢ( ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺑﯿﻦ اﻟﮑﺘﺎب‪ .‬و ﻓﯿﻪ أوﻓﯽ ﻋﺒﺮة ﻟﻤﻌﺘﺒﺮ‬‫ﻓﯽ ﻋﻄﺐ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﯾﺰﯾﺪ و أﺗﺒﺎﻋﻬﻢ و أﺷﯿﺎﻋﻬﻢ ﻣﻦ ﺳﺎﺋﺮ اﻟّﻨﻮاﺻﺐ اﻟّﺬﯾﻦ ﺟﻬﺪوا ﻓﯽ ﻋﺪاوة اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻨﺒﻮﯾﮥ و اﻟّﺴﻼﻟﮥ اﻟﻌﻠﻮّﯾﮥ[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﮑﻤﺎل وﺿﻮح ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﻮل ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ‪ ،‬و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪو‪،‬‬‫ﻣﻘﺘﻀـﯽ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻗﺎﺋﻞ ﺑﺼﺪق و ﻗﺎﺋﻢ )ﺑﺤﻖ‪ .‬ظ م( ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﺎﺻﺮ ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت را‬‫ﻧﺎﺻـﺮ ﺧﻮد‪ ،‬و ﺗﺎرك اﯾﺸﺎن را ﺗﺎرك ﺧﻮد ﮔﺮداﻧﯿﺪه‪ ،‬و ﻧﺼـﺮت آن ﺟﻨﺎب واﺟﺐ اﺳﺖ و ﺧﺬﻻن آن ﺟﻨﺎب ﺣﺮام اﺳﺖ ﻧﺰد ﺟﻤﯿﻊ أﻫﻞ‬‫اﺳﻼم‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺣﺎل ﻋﺘﺮت ﮐﺮام ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‪ .‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﻮﺟﺐ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺑﺮ ﺿﻼت ﻣّﺘﻔﻖ ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ‬‫و ﺑﺨﻄـﺎ اﻋﺘﻘـﺎد ﻧﻤﯽﮐﻨﻨـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﺧﻄﺎ ﺑﺮاﯾﺸﺎن ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺟﺎﺋﺰ ﺷﻮد ﻧﺼـﺮت اﯾﺸﺎن ﺣﺮام و ﺧـﺬﻻن اﯾﺸﺎن ﻓﺮض ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬و اﯾﻦ اﻣﺮ‬‫ﺟﺎﺋﺰ ﻧﯿﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺧﺒﺮ آن ﺟﻨﺎب در ﺣّﻖ اﯾﺸﺎن ﻋﺎّم اﺳﺖ و ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﺟﻤﯿﻊ أﺣﻮال اﯾﺸﺎن را و ﻫﯿـﭻ دﻟﯿﻠﯽ ﺑﺮ ﺗﺨﺼـﯿﺺ دﻻﻟﺖ‬‫ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ‪ ،‬و ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐﻼم ﺧﻮد را در ﺑﺎب ﻧﺼـﺮت و ﺧـﺬﻻن ﻗﺮآن و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫زﯾﺎدت ﺑﯿﺎن ﺑﺨﺸﯿﺪه و ﺑﺮﻫﺎن را ردﯾﻒ آن ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪ :‬و‬‫وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ و ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 91‬از ‪285‬‬‫و اﯾﻦ ﮐﻼم ﻣﻘﺘﻀﯽ ﺑﻮدن اﯾﺸﺎن ﺑﺮ ﺻﻮاﺑﺴﺖ و اﯾﻨﮑﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﯾﺸﺎن ﻣﻼزﻣﯿﻦ ﮐﺘﺎب ﺗﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪95 :‬‬‫اﯾﻨﮑﻪ ﺣﮑﻢ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨـﺪ ﺑﺨﻼـف ﮐﺘـﺎب‪ .‬و درﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ أﺟﻼـي دﻻـﻟﺖ اﺳﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ إﺟﻤـﺎع اﯾﺸﺎن ﺣّﺠﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ رﺟﻮع ﺑﺂن واﺟﺐ‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺟﻤﻊ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ در ﻣﯿـﺎن اﯾﺸـﺎن و در ﻣﯿﺎن ﮐﺘﺎب‪ ،‬و درﯾﻦ ﮐﻼم ﺗﻤﺎمﺗﺮ‬‫ﻋﺒﺮﺗﺴﺖ ﺑﺮاي ﻋﺒﺮت ﮔﯿﺮﻧـﺪه در ﻫﻼك ﺷﺪن ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﯾﺰﯾﺪ و أﺗﺒﺎع و أﺷـﯿﺎع اﯾﺸﺎن از ﺳﺎﺋﺮ ﻧﻮاﺻﺐ ﮐﻪ ﮐﻮﺷـﺶ ﮐﺮدهاﻧﺪ در ﻋﺪاوت‬‫ﻋﺘﺮت ﻧﺒﻮﯾﻪ و ﺳﻼﻟﻪ ﻋﻠﻮّﯾﻪ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ ﻣﺤﺼﻞ ﮐﻼم اﻟﺤﻤﯿﺪ اﻟﻤﺤﻠّﯽ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺑﺎﯾﻦ ﺗﻮﺿـﯿﺢ و ﺗﺸـﺮﯾﺢ ﻋﺼـﻤﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم از ﮐﻼم ﺣّﻖ اﻧﻀـﻤﺎم ﺣﻀـﺮت ﺳـﺮور أﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف ﺳـﻼم‬‫اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻤﻨﻌﺎم ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﮔﺸﺖ‪ ،‬ﺑﺎز در ﺛﺒﻮت ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﭼﻪ ﺟﺎي ﺷّﮏ و ارﺗﯿﺎب اﺳﺖ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟﺘﻮﻓﯿﻖ ﻓﯽ‬‫ﮐّﻞ ﺑﺎب‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -22‬دﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرت »اﻧﻬﻢ ﻟﯽ ﯾﻐﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫﺪي ‪ «...‬ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮات و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬از ﺑﻌﺾ ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻻﻃﯿﺎب‬‫درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ در ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ اﯾﻨﻬﻢ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫و إﻧّﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫﺪي و ﻟﻦ ﯾﺪﺧﻠﻮﮐﻢ ﻓﯽ ﺑﺎب ﺿﻼﻟﮥ‬‫‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ ﺷـﻤﺎ را ﻫﺮﮔﺰ از ﺑﺎب ﻫـﺪاﯾﺖ ﺧﺎرج ﻧﺨﻮاﻫﻨـﺪ ﮐﺮد و ﻫﺮﮔﺰ در ﺑﺎب ﺿـﻼﻟﺖ داﺧﻞ ﻧﺨﻮاﻫﻨـﺪ ﻧﻤﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻼم‬‫ﻫﺪاﯾﺖ اﻧﻀـﻤﺎم ﺑﺘﺼـﺮﯾﺢ ﺗﻤﺎم دﻟﯿﻞ ﻋﺼـﻤﺖ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﻋﺼﻤﺖ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﻣﺎﻣﺘﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬‫ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣّﻖ ﻣﺴﺎﺳﯽ ﻧﺪارد؟ و ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺟﺤﻮد ﻗﺒﯿﺢ و ﻋﻨﻮد ﻓﻀﯿﺢ؟!‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺻﻔﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﻨﻘﺒﮥ اﻟﻤﻄّﻬﺮﯾﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋـﺎزب‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻧﺰل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﻐـﺪﯾﺮ‪ ،‬ﻗﺎم ﻓﯽ اﻟﻈﻬﯿﺮة ﻓﺄﻣﺮ ﺑﻘّﻢ اﻟﺸـﺠﺮات و أﻣﺮ ﺑﻼﻻ ﻓﻨﺎدي ﻓﯽ‬‫اﻟّﻨـﺎس و اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن‪ ،‬ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! أﻻ و ﯾﻮﺷﮏ أن أدﻋﯽ و أﺟﯿﺐ و إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﯽ و ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ‪،‬‬‫ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ إﻧّﮏ ﻗﺪ ﺑﻠﻐﺖ و ﻧﺼـﺤﺖ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺎب‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺳﺒﺐ ﻋﻨﺪه )ﺑﯿﺪه‪ .‬ظ( ﻓﯽ اﻟّﺴﻤﺎء و ﺳﺒﺐ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺳﺄﻟﺘﻬﻤﺎ )ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ‪ .‬ظ(‪ .‬رﺑّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪96 :‬‬‫ﻓﻮﻋﺪﻧﯽ أن ﯾﻮردﻫﻤﺎ ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼـﺮي و ﺻـﻨﻌﺎء‪ ،‬و أﺑﺎرﯾﻘﻪ ﮐﻌﺪد ﻧﺠﻮم اﻟّﺴـ ﻤﺎء‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺴـﺒﻘﻮا أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا و ﻻ‬‫ﺗﺨﻠﻔﻮا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘﻀـّﻠﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫـﺪي و ﻟﻦ ﯾﺪﺧﻠﻮﮐﻢ ﻓﯽ ﺑﺎب ﺿـﻼﻟﮥ‪ ،‬أﺣﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﮐﺒﺎرا و‬‫أﻋﻠﻤﻬﻢ ﺻﻐﺎرا[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -23‬دﻻﻟﺖ ﺻﺮﯾﺢ ﮐﻠﻤﺎت ﻧﺒﻮي در ﺑﻌﺾ ﻃﺮﯾﻖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﻨﻘﻞ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب »أرﺑﻌﯿﻦ«‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺑﻌﺾ ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻋﺼﻤﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﮑﻠﻤﺎت ﺑﻼﻏﺖ آﯾﺎت ﺧﻮد ﺑﺄﺻﺮح وﺟﻮه و أوﺿﺢ ﻃﺮق ﺑﯿﺎن ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ دﻟﯿﻞ ﺑﺎﻫﺮ و ﺑﺮﻫﺎن ﻗﺎﻫﺮﺳﺖ ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ از‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﻋﺎﻟﯿﻪ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ در ارﺷﺎد اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ إﻇﻬﺎر ﻋﺼـﻤﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫أﺟﻤﻌﯿﻦ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻫﺬا ﮐﺎف ﻻﺛﺒﺎت اﻟﻤﻄﻠﻮب و اﻟﻤﻘﺼﻮد و ﻋﺎف ﻟﺘﻠﺒﯿﺲ اﻟﻤﻨﮑﺮ اﻟﺠﺤﻮد!‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 92‬از ‪285‬‬‫ﺣﺎﻻـ ﺳـﯿﺎق ﻣـﺬﮐﻮر را ﮐﻪ ﻣﻨﻮر ﻗﻠﻮب ﻣﺆﻣﻨﯿﻦ و ﺷﺎرح ﺻـﺪور ﻣﻮﻗﻨﯿﻦ اﺳﺖ و ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه ﺳﺪﯾـﺪة ﻣﺜﺒﺖ اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي در ﺻﺪر »أرﺑﻌﯿﻦ‪ -‬ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم« ﮐﻪ ﻧﺴـﺨﻪ آن ﺑﺤﻤﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﭘﯿﺶ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺻﺮ ﺣﺎﺿﺮ اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗـﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ ،‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻓﻬﻤﺎ ﺧﻠﯿﻔﺘﺎن ﺑﻌـﺪي‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ‬‫اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﺳـﺒﺐ ﻣﻮﺻﻮل ﻣﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬ﻓﺎن اﺳﺘﻤﺴـﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ ،‬ﻓﻼ‬‫ﺗﺴـﺒﻘﻮا أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺑـﺎﻟﻘﻮل ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻـ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘـﺬﻫﺒﻮا‪ ،‬ﻓـﺎّن ﻣﺜﻠﻬﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﻤﺜـﻞ ﺳـﻔﯿﻨﮥ ﻧﻮح ﻣﻦ رﮐﺒﻬﺎ ﻧﺠﯽ و ﻣﻦ ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬﺎ‬‫ﻫﻠﮏ‪ ،‬و ﻣﺜﻠﻬﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﻤﺜﻞ ﺑﺎب ﺣّﻄﮥ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ إﺳﺮاﺋﯿﻞ‪ ،‬ﻣﻦ دﺧﻠﻪ ﻏﻔﺮ ﻟﻪ‪ .‬أﻻ! و إّن أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن أّﻣﺘﯽ‪ ،‬ﻓﺎذا ذﻫﺐ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺟﺎء أّﻣﺘﯽ‬‫ﻣﺎ ﯾﻮﻋـﺪون‪ .‬أﻻ! و إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺼـﻤﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﻀـﻼﻟﮥ‪ ،‬و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﻔﻮاﺣﺶ‪ ،‬و اﺻـﻄﻔﺎﻫﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ‪ .‬أﻻ! و إّن اﻟﱠﻠﻪ أوﺟﺐ ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ‪ ،‬و‬‫أﻣﺮ ﺑﻤﻮدﺗﻬﻢ‪ ،‬أﻻ! و إﻧّﻬﻢ اﻟّﺸـ ﻬﺪاء ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺒﺎد ﻓﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد‪ .‬أﻻ! و إﻧّﻬﻢ أﻫﻞ اﻟﻮﻻﯾـﮥ اﻟّﺪاﻟّﻮن ﻋﻠﯽ ﻃﺮق اﻟﻬﺪاﯾﮥ‪ .‬أﻻ! و إّن اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﺮص ﻟﻬﻢ اﻟّﻄﺎﻋﮥ ﻋﻠﯽ اﻟﻔﺮق و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬ﻓﻤﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪97 :‬‬‫ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻬﻢ ﺳـﻠﮏ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺣـﺎد ﻋﻨﻬﻢ ﻫﻠـﮏ‪ .‬أﻻـ! و إّن اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻬﺎدﯾـﮥ اﻟّﻄّﯿﺒﯿﻦ دﻋـﺎة اﻟـّﺪﯾﻦ و أﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻤّﺘﻘﯿﻦ و ﺳـﺎدة اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﻗـﺎدة‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و أﻣﻨﺎء رّب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺮّﯾﮥ أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ ،‬اﻟّﺬﯾﻦ ﻓّﺮﻗﻮا ﺑﯿﻦ اﻟّﺸﮏ و اﻟﯿﻘﯿﻦ و ﺟﺎؤا ﺑﺎﻟﺤّﻖ اﻟﻤﺒﯿﻦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -24‬ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم ﺳﻨﯿﻪ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﻮﺟﻪ ﺑﻤﻔﺎد آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت ﻋﺼﻤﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ ﻋﺼـﻤﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم ﺑﺤّﺪي واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم‬‫ﺳّﻨّﯿﻪ ﻣﻀـﻤﻮن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﻣﻮّﺟﻪ ﺑﻤﻔﺎد آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ وا ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﺑﺎﯾﻦ اﻓﺎده ﺳﺮاﺳـﺮ إﺟﺎده ﺑﺎب ﺗﺒﺼـﯿﺮ و ﺗﺬﮐﯿﺮ ﺑﺮ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﺒﯿﺮ‬‫ﻣﯽﮔﺸﺎﯾﻨـﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﺟﺎﺋﺰ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﺴـﯽ از أرﺑﺎب أﻟﺒﺎب دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺑﺮ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﻨﻊ‬‫ﻧﻤﺎﯾـﺪ و راه ﺟﺤﻮد و إﻧﮑـﺎر ﺑﺄﻗـﺪام ﺗﺒـﺎب و ﺗﺒـﺎر ﭘﯿﻤﺎﯾـﺪ؟! اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺘﻌّﺼﺒﯿﻦ و ﻣﺘﺸـّﺪدﯾﻦ اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ در‬‫»ﺻﻮاﻋـﻖ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻨﻬﻢ إﻧّﻤـﺎ ﻫﻢ اﻟﻌـﺎرﻓﻮن ﺑﮑﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬إذ ﻫﻢ‬‫اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆﯾﺪه اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺴﺎﺑﻖ‪:‬‬‫ﻻـ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓـﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑـﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘـّﯿ ﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و ﺷـّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت‬‫اﻟﺒﺎﻫﺮة و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮة‪،‬‬‫و ﻗﺪ ﻣّﺮ ﺑﻌﻀﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﮐﻤﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﺎز ﺑـﺪاﻧﮑﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﺑﺎﻗﺘﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن واﻗﻊ ﺷﺪه از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ‬‫ﻣﮕﺮ آﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻢ و ﻋﺎرف ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳّﻨﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ )ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ( و ﻫﻤﯿﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﺨﺼﻮﺻﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ وﻗﺖ ورود ﺑﺮ ﺣﻮض از‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‬‫‪ ،‬ﻣﺆّﯾـﺪ اﯾﻦ ﻗﻮﻟﺴﺖ و ﺑﺎﯾﻦ ﺻـﻔﺖ از ﺑﻘﯿﻪ ﻋﻠﻤﺎ ﻣﻤﺘﺎزﻧـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺧﺪاي ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ رﺟﺲ و ﮔﻨﺎه ازﯾﺸﺎن ﺑﺮداﺷـﺘﻪ اﺳﺖ و ﭘﺎﮐﯿﺰه‬‫ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ اﯾﺸﺎن را و ﺗﺸﺮﯾﻒ داده اﺳﺖ ﺑﮑﺮاﻣﺎت ﺑﺎﻫﺮه و ﻣﺰاﯾﺎي ﻣﺘﮑﺎﺛﺮه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻌﻀﯽ از آﻧﻬﺎ ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪ[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪98 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 93‬از ‪285‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻟّﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻨﻬﻢ إﻧّﻤﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬إذ ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن‬‫اﻟﮑﺘﺎب ﻋﻠﯽ )إﻟﯽ‪ .‬ظ( اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆﯾﺪه‬‫ﻗـﻮﻟﻪ‪ :‬ﻻـ ﺗﻌّﻠﻤـﻮﻫﻢ ﻓـﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠـﻢ ﻣﻨﮑـﻢ‪ ،‬و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑـﺬﻟﮏ ﻋـﻦ ﺑﻘـّﯿ ﮥ اﻟﻌﻠﻤـﺎء ﻷـّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫـﺐ ﻋﻨﻬـﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و ﺷـّﺮﻓﻬﻢ‬‫ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت اﻟﺒﺎﻫﺮة و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮة‪ ،‬و اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺰﯾﺰ اﻟﻌّﻠﺎم ‪.‬‬
‫و ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ إﻧّﻤﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﻣﻨﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و اﻟﺴـّﻨﮥ‪ ،‬إذ ﻫﻢ‬‫اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ ورود اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆﯾﺪه‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫‪ ،‬و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘّﯿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا و ﺷّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت اﻟﺒﺎﻫﺮات و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮات ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -25‬ﺑﻘﺎي اﯾﻤﺎن أﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺑﺮ أﻓﻀﻠﯿﺖ و اﺳﺘﻠﺰام اﻓﻀﻠﺒﺖ ﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ را و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺳﻨﯿﺎن‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﯾﮑﯽ از آﺛﺎر ﺟﻠﯿﻠﻪ ﻋﺼـﻤﺖ ﮐﺎﻣﻠﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻪ ازﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد ﻣﯽرﺳـﺪ‬‫آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻫﻤﻪ وﻗﺖ ﺑﺎﻗﯿﺴﺖ و در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺰﻋﻬﻢ زاﺋﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺷﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در‬‫»ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« در ﺟﻠﻮه ﺧﺎﻣﺴﻪ ﻫﺪاﯾﺖ ﺛﺎﻧﯿﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﺼﺎﺑﯿﺢ« و »اﻟﻤﺸﮑﻮة« ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﻗﺎل )ﻓﻘﺎل ظ(‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤﺴـﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀـﻠﻮا ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و‬‫ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﺑﺎﯾﺴـﺘﺎد ﻣﺼـﻄﻔﯽ )ﺻـﻠﻌﻢ( و در آن اﯾﺴـﺘﺎده ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﮔﺬارﻧﺪهام در ﺷـﻤﺎ ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ اﮔﺮ‬‫ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ آن را ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه و ﺑﯽ راه ﻧﺸﻮﯾﺪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ‪ ،‬ﯾﮑﯽ از اﯾﺸﺎن ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از دﯾﮕﺮي و آن دو ﭼﯿﺰ آﻧﺴﺖ ﯾﮑﯽ ﮐﺘﺎب ﺧﺪاﺳﺖ ﮐﻪ‬‫رﺳـﻨﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ درازي او از آﺳـﻤﺎن ﺳـﻮي زﻣﯿـﻦ )اﺳـﺖ‪ .‬ظ( دوم ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ‪ ،‬و ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان از روي ﺷـﺮف و ﻓﻀـﻞ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ‬‫ﭘﺮاﮐﻨـﺪه و ﺟـﺪا ﻧﺸﻮﻧﺪ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺟﻤﻊ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﺣﺎﺿـﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ‪ .‬ﭘﺲ ﻧﯿﮑﻮ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﮐﻨﯿﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪99 :‬‬‫ﺗﻤّﺴﮏ ﮐﻨﯿـﺪ ﺑـﺪﯾﺸﺎن ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﯾﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﮕﺬارﯾﺪ اﯾﺸﺎن را ﺑﯽراه و ﻫﻼك ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﭼﻮن‬‫ﺑﺎ ﻗﺮآن ﺟﻤﻊ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﯾﻤﺎن اﯾﺸﺎن در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺰع زاﺋﻞ ﻧﺸﻮد[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻌﺪ وﻓﺎت ﺧﻮد ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ را ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻨّﺺ‬‫آن ﺟﻨﺎب اﻗﺘﺮان اﯾﺸﺎن ﺑﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻨﺼﻮص ﺑﻮد‪ ،‬و ﺑـﺪﯾﻦ وﺟﻪ اﯾﻤﺎن اﯾﺸﺎن در ﻫﺮ ﺣﺎل ﻣﺼﻮن و ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﯿﭽﻮﻗﺖ ﺣّﺘﯽ‬‫در ﺣـﺎل ﻧﺰاع زاﺋـﻞ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ أّﻣﺖ را ﺟﺎﺋﺰ ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن را در ﺑﺎب اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﻗﺒﻮل ﻧﮑﻨﻨـﺪ‪ ،‬و دﯾﮕﺮان را ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ اﯾﻦ‬‫ﺷﺮف ﺟﻤﯿﻞ را دارا ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ و و اﯾﻤﺎن اﯾﺸﺎن ﻓﯽ وﻗﺖ ﻣﻦ اﻻوﻗﺎت ﻫﻢ ﺑﻤﻌﺮض ﺛﺒﻮت ﻧﺮﺳـﯿﺪه ﺑﻠﮑﻪ ﺷﻮاﻫـﺪ ﮐﻔﺮ و ﻧﻔﺎق اﯾﺸﺎن ﻣّﺮة ﺑﻌﺪ‬‫ﻣّﺮة و ﮐّﺮة ﻏّﺐ ﮐّﺮة ﻣﻨﺠﻠﯽ ﮔﺮدﯾـﺪه إﻣﺎم و ﭘﯿﺸﻮاي ﺧﻮد ﺳﺎزﻧـﺪ! ﻫـﺬا ﻣﺎ ﻻ ﯾﺠّﻮزه ذو ﻋﻘﻞ و دﯾﻦ‪ ،‬و إن ارﺗﮑﺒﻪ ﺷـﺮذﻣﮥ ﻣﻦ اﻟﻤﻌﺎﻧﺪﯾﻦ‬‫اﻟّﺮاّدﯾﻦ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -26‬دﻻﻟﺖ اﻋﻠﻤﯿﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ اﻋﻠﻤﯿﺖ ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ و اﺳﺘﻠﺰام اﻓﻀﻠﯿﺖ ﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ را و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﺳﻨﯿﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 94‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ از ﮐﺘﺎب و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم‬‫ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﻼﻏﺖ ﺗﺨﻤﯿﺮ دﻟﯿﻞ أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم اﺳﺖ و أﻋﻠﻤّﯿﺖ دﻟﯿﻞ أﻓﻀﻠّﯿﺖ و ﻣﺴﺘﻠﺰم‬‫ﺧﻼﻓﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻏﯿﺮ ﻣّﺮة ﻻ ﺳﯿﻤﺎ ﻓﯽ ﻣﺠّﻠﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ‪.‬‬‫اﻣـﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ دﻟﯿـﻞ أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ از اﻓﺎدات ﺧﻮد ﻋﻠﻤﺎي اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ‬‫واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي ﺑﻌﻪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺗﻨﺒﯿﻪ أّول ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و اﻟﺤﺎﺻﻞ أﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ ﮐﺎن ﮐّﻞ ﻣﻦ اﻟﻘﺮآن اﻟﻌﻈﯿﻢ‬‫و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻣﻌﺪﻧﺎ ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟّﻠﺪﻧّﯿﮥ و اﻻﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟﻨﻔﯿﺴﮥ اﻟﺸﺮﻋّﯿﮥ و ﮐﻨﻮز دﻗﺎﺋﻘﻬﺎ و اﺳﺘﺨﺮاج ﺣﻘﺎﺋﻘﻬﺎ أﻃﻠﻖ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬و ﯾﺮﺷﺪ ﻟﺬﻟﮏ ﺣّﺜﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮق اﻟّﺴﺎﻟﻔﮥ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ و اﻟّﺘﻌّﻠﻢ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ ،‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ أﺣﻤﺪ اﻵﺗﯽ‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟﻠّﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ اﻟﺤﮑﻤﮥ ﻓﯿﻨﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪،‬‬‫و ﻟﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ أﯾﻀﺎ ﻓﯽ اﻟّﺬﮐﺮ اﻟﺨﺎﻣﺲ ﻓﯽ ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻮﻧﻬﻢ أﻣﺎﻧﺎ ﻟﻸﻣﮥ[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪100 :‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻮن ﻫﺮ واﺣـﺪ از ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﻌـﺪن ﻋﻠﻮم ﻟﺪﻧّﯿﮥ و أﺳـﺮار و ﺣﮑﻢ ﻧﻔﯿﺴﻪ ﺷـﺮﻋّﯿﻪ و‬‫ﺧﺰاﻧﻪﻫﺎي دﻗﺎﺋﻖ و ﻣﺤّﻞ اﺳـﺘﺨﺮاج ﺣﻘﺎﺋﻖ آن ﻋﻠﻮم و أﺳـﺮار و ﺣﮑﻢ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا آن ﺣﻀـﺮت ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﺮﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ‬‫إﻃﻼق ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻤﻮد‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺜﻞ ﻗﺮآن ﻣﻌﺪن ﻋﻠﻮم ﻟﺪﻧّﯿﻪ و أﺳـﺮار و ﺣﮑﻢ‬‫ﻧﻔﯿﺴﻪ ﺷـﺮﻋّﯿﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﺧﺰاﻧﻪﻫـﺎي دﻗـﺎﺋﻖ و ﻣﺤّﻞ اﺳـﺘﺨﺮاج ﺣﻘﺎﺋﻖ آن ﻋﻠﻮم و أﺳـﺮار و ﺣﮑﻢ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻻﺑـّﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻏﯿﺮ ﺧﻮد أﻋﻠﻢ و‬‫أﮐﻤﻞ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ :‬و ﻫﺬا ﻫﻮ اﻟﻤﻄﻠﻮب‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ ﻧﯿﺰ در ﺑﯿـﺎن وﺟﻪ ﺗﺴـﻤﯿﻪ ﮐﺘـﺎب و ﻋﺘﺮت ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻣﺴـﻠﮏ و ﻃﺮﯾﻖ ﺳـﻤﻬﻮدي ﭘﯿﻤﻮده ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﮐﻪ ﻗﺮﯾﺐ ﺑﻌﺒﺎرت اوﺳـﺖ‬‫ﻧﺴﺞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺳـّﻤﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻫﯽ ﺑﺎﻟﻤﺜّﻨﺎة‬‫اﻟﻔﻮﻗـّﯿ ﮥ اﻻﻫﻞ و اﻟّﻨﺴﻞ و اﻟّﺮﻫﻂ اﻻدﻧﻮن‪ ،‬ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻟّﺜﻘﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و ﻫﺬان ﮐﺬﻟﮏ‪ ،‬إذ ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟّﻠﺪﻧّﯿﮥ‬‫و اﻻﺳﺮار و ﻟا ﺤﮑﻢ اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻻﺣﮑﺎم اﻟّﺸﺮﻋﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﺬا ﺣّﺚ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻟّﺘﻌّﻠﻢ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟﻠّﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺜﻘﻞ وﺟﻮب رﻋﺎﯾﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي ﻧﯿﺰ درﯾﻦ ﺑﺎب اﻗﺘﻔﺎي أﺛﺮ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻧﻤﻮده ﺑﺘﻐﯿﯿﺮ ﯾﺴـﯿﺮ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ را ﺑﺰﺑﺎن ﻓﺎرﺳـﯽ ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪،‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺷﺎﯾﺪ ﮐﻪ وﺟﻪ ﺗﺴﻤﯿﮥ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﺑـﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ از آﻧﮑﻪ ﺛﻘـﻞ ﺑﻔﺘـﺢ ﺛﺎء ﻣﺜﻠﺜـﮥ در ﻟﻐﺖ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ و ﻣﻄّﻬﺮ و ﻣﺤﻔﻮظ را ﻣﯽﮔﻮﯾﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ ﻫﺮ دو ﻣﺼﻮن و ﻣﻄﻬﺮ و‬‫ﻣﺤﻔﻮظ و ﻧﻔﯿﺲاﻧﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻣﻌﺪن ﻋﻠﻮم دﯾﻨّﯿﻪ و ﻣﺨﺰن أﺳـﺮار ﺣﮑﻤّﯿﻪ و ﻋﻤﻠّﯿﮥ و ﺷﺮﻋّﯿﮥ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﺣّﺚ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺮدﻣﺎن را ﺑﺎﻗﺘﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ و ﺗﻌّﻠﻢ ازﯾﺸﺎﻧﺴﺖ‪.‬‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‬‫و ﺑﻌﺾ )ﺑﻌﻀﯽ‪ .‬ظ( ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﺎﻣﯿﺪهاﻧﺪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮاي ﺛﻘﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪101 :‬‬‫رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -27‬دﻻﻟﺖ اﻋﻠﻤﯿﺖ أﻫﻠﺒﯿﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ وﺟﯽ دﯾﮕﺮ و ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 95‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ از ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫ﺑﻮﺟﻪ دﯾﮕﺮ ﻫﻢ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات دارد‪ .‬ﺑﯿﺎﻧﺶ اﯾﻨﮑﻪ‪ :‬ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ در ﺑﯿﺎن وﺟﻮه ﺗﺴﻤﯿﻪ ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ اﯾﻦ‬‫ﻫﻢ اﻓﺎده ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت ﺳـﺒﺐ ﺻـﻼح و آﺑﺎدي دﯾﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ ﮐﻪ ﻣﺜﻞ ﻗﺮآن ﻣﺒﯿﻦ ﺳﺒﺐ‬‫آﺑﺎدي دﯾﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ و ارﺗﯿﺎب أﻋﻠﻢ ﺧﻠﻖ اﻟﱠﻠﻪ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻻ أﻗّﻞ رﺟﺤﺎن اﯾﺸﺎن در ﻋﻠﻢ ﺑﺮ زﻣﺮه أﺻﺤﺎب ﻣﺤّﻞ ﺧﻔﺎ و‬‫اﺣﺘﺠﺎب ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻗﻤﻊ ﻟﺮأس اﻟﻤﻌﺎﻧﺪ اﻟﺠﺤﻮد‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺷﻮاﻫﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻃﺎﻫﺮﯾﻦ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﻣﺜﻞ ﻗﺮآن ﻣﺒﯿﻦ ﺳﺒﺐ ﺻﻼح و آﺑﺎدي دﯾﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﺟﺎر اﻟﱠﻠﻪ زﻣﺨﺸﺮي در ﮐﺘﺎب »ﻓﺎﺋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫اﻟّﺜﻘـﻞ‪ :‬اﻟﻤﺘـﺎع اﻟﻤﺤﻤﻮل ﻋﻠﯽ اﻟّﺪاﺑّـﮥ‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﻗﯿﻞ ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ اﻟّﺜﻘﻼن‪ ،‬ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻗﻄﺎن اﻻرض‪ ،‬ﻓﮑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﻼﻫﺎ و ﻗـﺪ ﺷـّﺒﻪ ﺑﻬﻤﺎ اﻟﮑﺘﺎب و‬‫اﻟﻌﺘﺮة ﻓﯽ أّن اﻟﺪﯾﻦ ﯾﺴﺘﺼـﻠﺢ ﺑﻬﻤﺎ و ﯾﻌﻤﺮ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻟﺜﻘﻠﯿﻦ و ﺷﺮف اﻟﺪﯾﻦ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻄّﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬اﻟﺜﻘـﻞ اﻟﻤﺘـﺎع اﻟﻤﺤﻤﻮل ﻋﻠﯽ اﻟّﺪاﺑّـﮥ‪ ،‬و إﻧّﻤـﺎ ﻗﯿـﻞ ﻟﻼـﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ اﻟّﺜﻘﻼن‪ ،‬ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻗﻄﺎن اﻻرض‪ ،‬ﻓﮑﺎﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﻼﻫﺎ و ﻗـﺪ ﺷـّﺒﻪ ﺑﻬﻤﺎ‬‫اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة ﻷّن اﻟّﺪﯾﻦ ﯾﺴﺘﺼﻠﺢ ﺑﻬﻤﺎ و ﯾﻌﻤﺮ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري در »ﺷـﺮح ﺷـﻔﺎي ﻗﺎﺿـﯽ ﻋﯿـﺎض« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺳـﻤّﯿﺎ ﺑـﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ إّﻣـﺎ ﻟﺜﻘﻠﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﻮس ﮐﺎرﻫﯿﻬﻤﺎ أو ﻟﮑﺜﺮة ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ ﻓﻬﻤﺎ‬‫ﺷﺎّﻗـﺎن‪ ،‬أو ﻟﻌﻈﻢ ﻗـﺪرﻫﻤﺎ‪ ،‬أو ﻟﺸـّﺪة اﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻤـﺎ‪ ،‬أو ﻟﺜﻘﻠﻬﻤـﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﯿﺰان ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻣﺎ أﻣﺮ ﺑﻪ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ ،‬أو ﻷّن ﻋﻤﺎرة اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻬﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت‬‫اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ اﻟﻤﺴّﻤﯿﯿﻦ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﺳﻨﻔﺮغ ﻟﮑﻢ أّﯾﻬﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﺻﺎﺣﺐ »اﻟﻔﺎﺋﻖ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪102 :‬‬‫اﻟّﺜﻘـﻞ اﻟﻤﺘﺎع اﻟﻤﺠﻌﻮل )اﻟﻤﺤﻤﻮل‪ .‬ظ( ﻋﻠﯽ اﻟّﺪاﺑّـﮥ‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﻗﯿﻞ ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ اﻟﺜﻘﻼن ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﺎل )ﻗﻄﺎن‪ .‬ظ( اﻻرض ﻓﮑﺎﻧّﻬﻤﺎ ﺛﻘﻼﻫﺎ‪ ،‬و‬‫ﻗﺪ ﺷّﺒﻪ ﺑﻬﻤﺎ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة ﻓﯽ أّن اﻟّﺪﯾﻦ ﯾﺴﺘﺼﻠﺢ ﺑﻬﻤﺎ و ﯾﻌﻤﺮ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﺷـﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﯾﻘﺎل ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ اﻟﺜﻘﻼن ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﯾﺴﮑﻨﺎن اﻻرض و ﺗﻌﻤﺮ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﮑﺄﻧّﻬﻤﺎ‬‫ﺛﻘﻼﻫﺎ‪ ،‬و ﺑﻬﺬا اﻻﻋﺘﺒﺎر أﯾﻀﺎ ﺳﻤﯿﺎ )ﺳّﻤﯽ‪ .‬ظ( اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷﻧّﻪ ﯾﺴﺘﺼﻠﺢ ﺑﻬﻤﺎ اﻟّﺪﯾﻦ و ﯾﻌﻤﺮ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺨﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴـﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض‪ -‬ﺷـﺮح ﺷﻔﺎي ﻗﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﺗﺜﻨﯿﮥ ﺛﻘﻞ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻣﺎ‬‫ﯾﺜﻘـﻞ ﻣﻦ اﻟّﺜﻘﻞ ﺿـّﺪ اﻟﺨّﻔـ ﮥ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ‪ ،‬ﻓﺴـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﻌﻈﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ‪ ،‬و إن ﻋﻤﺎرة اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻬﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﺗﻌﻤﺮ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻻﻧﺲ و‬‫اﻟﺠّﻦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -28‬دﻻﻟﺖ ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﺑﻮدن أﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ آن ﺣﻀﺮات‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن‬‫ﻣﺠﯿـﺪ ﻗﺮار داده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻋﻨـﺪ اﻻﻣﻌﺎن دﻟﯿﻞ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ و ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿـﺪ ﻣﻌـﺪن ﻋﻠﻮم رﺑّﺎﻧّﯿﻪ و‬‫ﻣﺠﻤﻊ ﻣﻌﺎرف ﺻـﻤﺪاﻧّﯿﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن از أّﻣﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ اﺣﺪي ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ إﻟّﺎ ﮐﺴﯽ‬‫ﮐﻪ أﻋﻠﻢ ﺧﻠـﻖ ﺑـﺂن ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑـﺎ وﺟﻮد أﻋﻠﻢ‪ ،‬ﻏﯿﺮ أﻋﻠﻢ را ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن وا ﻧﻤﻮدن ﻇﻠﻢ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺣﯿﻒ ﻓﻀـﯿﺢ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺗﻨﺰﯾﻪ و‬‫ﺗﺒﺮﯾﻪ ﺳـﺎﺣﺖ ﻋﻠﯿـﺎي ﻧﺒﻮي از آن واﺟﺐ و ﻻـزم‪ .‬و ﻫﺮ ﮔـﺎه أﻋﻠﻤّﯿﺖ أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑـﺎﯾﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﻣﺘﯿﻦ و ﺗﺤﺮﯾﺮ رﺻـﯿﻦ ﻇﺎﻫﺮ و‬‫ﻣﺴـﺘﺒﯿﻦ ﮔﺮدﯾـﺪ‪ ،‬و اﯾﻨﻬﻢ ﻣّﺮة ﺑﻌـﺪ ﻣّﺮة ﺑـﺪﻻﺋﻞ ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ واﺿﺢ ﺷﺪه ﮐﻪ أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﻣﺴـﺘﻠﺰم ﺧﻼﻓﺖ اﺳﺖ و ﺑﺎ وﺟﻮد أﻋﻠﻢ ﻏﯿﺮ أﻋﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 96‬از ‪285‬‬‫ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬دﯾﮕﺮ ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ در دﻻـﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻼﻣﯽ آﻏﺎز ﻧﻬـﺪ‪ ،‬و در‬‫ﭼﻨﯿﻦ ﺣّﻖ واﺿﺢ و ﺻﺪق ﻻﺋﺢ‪ ،‬ﻟﻢ و ﻻ ﻧﺴّﻠﻢ را ﺑﺮ زﺑﺎن آورده داد ﻣﮑﺎﺑﺮه ﻓﻀﯿﺤﻪ ﺑﺪﻫﺪ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ -29‬ﻣﺤﮑﻮم ﻓﺮﻣﻮدن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻣﺖ را ﺑﮕﺮﻓﺘﻦ ﻋﻠﻢ از اﻫﻠﺒﯿﺖ و اﺳﺘﻠﺰام آن ﻣﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات را و ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﺎﻣﻪ‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪103 :‬‬‫أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﻣﺤﮑﻮم ﻧﻤﻮده ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ أﺧـﺬ ﻋﻠﻢ از اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﺴـﺘﻠﺰم أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﻦ‬‫ﺣﻀـﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻌـﺎذ اﻟﱠﻠﻪ در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨـﺎب رﺳـﺎﻟﺖ ﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐﺴـﯽ ﻣﯽﺑـﻮد ﮐﻪ أﻋﻠﻢ از‬‫ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﯽﺑﺎﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺎن ﮐﺲ در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺄﺧﺬ ﻋﻠﻢ ﻗﺮار داده ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻪ ارﺟﺎع ﻣﺮدم ﺑﺴﻮي ﻏﯿﺮ أﻋﻠﻢ ﺑﺎ‬‫وﺻﻒ أﻋﻠﻢ ﺗﺮﺟﯿـﺢ ﻣﺮﺟﻮح و ﻇﻠﻢ ﻣﻘﺒﻮح و اﻏﺮاء ﺑﺎﻟﺠﻬﻞ و ﺧﺴﻒ ﻋﻠﯽ اﻟـّﺬل ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ اﺣـﺪي از أرﺑﺎب ﻋﻘﻮل و أﺣﻼم ارﺗﮑﺎب‬‫آن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺮد‪ ،‬ﭼﻪ ﺟﺎي ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ أﻓﻀﻞ اﻟـّﺼ ﻠﻮة اﻟّﺴـ ﻼم‪ .‬و ﭼﻮن أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از‬‫اﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﺮ أﺻـﺤﺎب أﻓﻬﺎم ﻇﺎﻫﺮ و آﺷـﮑﺎر ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬در ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات رﯾﺒﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻷّن اﻻﻋﻠﻢ أﺣّﻖ ﺑﺎﻟﺨﻼﻓﮥ و‬‫اﻻﻣﺎﻣﮥ و ﻻ ﺗﻌﺪ و ﻋﻨﻪ إﻟﯽ ﻋﯿﺮه اﻟّﺮﯾﺎﺳﮥ و اﻟّﺰﻋﺎﻣﮥ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺮ أﺧﺬ ﻋﻠﻢ و ﺗﻌﻠّﻢ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم أوﺿﺢ و أﺻﺮح از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺎﺳﺘﺸﻬﺎد ﺑﻮده‬‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ إﻓﺤﺎم ﺧﺼﺎم ﺷﻄﺮي از ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺂن ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﺗﻔﺘﺎزاﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻘﺎﺻﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺎن ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﯿُْﺬِﻫَﺐ َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ اﻟ َْﺒﯿِْﺖ َو ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫‪.‬و‬‫ﻗﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫و ﻗـﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ اﻟﻬـﺪي و اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺨـﺬوا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫و ﻣﺜﻞ ﻫﺬا ﯾﺸـﻌﺮ ﺑﻔﻀـﻠﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺎﻟﻢ و ﻏﯿﺮه‪ .‬ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻻﺗّﺼﺎﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﻌﻠﻢ و اﻟﺘﻘﻮي ﻣﻊ ﺷﺮف اﻟّﻨﺴﺐ‪ .‬أ ﻻ ﺗﺮي أﻧّﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺼﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم ﻗﺮﻧﻬﻢ‬‫ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻓﯽ ﮐﻮن اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﻣﻨﻘـﺬا ﻋﻦ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ‪ ،‬و ﻻ ﻣﻌﻨﯽ ﻟﻠﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب إﻟّﺎ اﻻﺧـﺬ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻬﺪاﯾـﮥ‪ ،‬ﻓﮑﺬا‬‫ﻓﯽ اﻟﻌﺘﺮة و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ أﺑﻄﺄ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﻪ ﻟﻢ ﯾﺴﺮع ﺑﻪ ﻧﺴﺒﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ أﻣﯿﻦ ﺳﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« در ﺑﯿﺎن ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪104 :‬‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻈﺎﻫﺮ اﻟﺤّﺚ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺄﺧـﺬ اﻻﺣﮑﺎم اﻻﻟﻬّﯿﮥ ﻣﻨﻬﻢ دﻟﯿﻠﻪ ﻗﺮاﻧﻬﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻻﺧﺒﺎر ﺑﺘﺮﺗّﺐ ﻋﺪم‬‫اﻟّﻀﻼل ﻋﻠﯿﻪ ﮐﻤﺎ ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب ‪.‬‬
‫و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺤّﺼﻞ‬‫ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺴﻔﯿﻨﮥ‪ :‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‪،‬‬‫اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻟا ّﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻻﺧـﺬ ﺑﻬـﺪي ﻋﻠﻤـﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ و ﺷـﯿﻤﻬﻢ‪ .‬ﻓﻤﻦ أﺧـﺬ ﺑـﺬﻟﮏ ﻧﺠﺎ ﻣﻦ ﻇﻠﻤﺎت‬‫اﻟﻤﺨﺎﻟﻔـﮥ و أّدي ﺷـﮑﺮ اﻟّﻨﻌﻤـﮥ و ﻣﻦ ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬﻢ ﻏﺮق ﻓﯽ ﺑﺤـﺎر اﻟﮑﻔﺮ و ﺗﯿـﺎر اﻟّﻄﻐﯿﺎن ﻓﺎﺳـﺘﻮﺟﺐ اﻟّﻨﯿﺮان‪ ،‬ﻓﻘـﺪ ورد أّن ﺑﻐﻀـﻬﻢ ﯾﻮﺟﺐ‬‫دﺧﻮل اﻟّﻨﺎر و ﮐّﻞ ﻋﻤﻞ ﺑﺪون وﻻﺋﻬﻢ ﻏﯿﺮ ﻣﻘﺒﻮل و ﮐّﻞ ﻣﺴﻠﻢ ﻋﻦ ﺣّﺒﻬﻢ ﻣﺴﺌﻮل‪ ،‬و اذاﻫﻢ ﻋﻠﯽ ﮐﺎﻫﻞ اﻟّﺼﺒﺮ ﻣﺤﻤﻮل ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 97‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺤـّﺼ ﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم ﻓﯽ ﻣﺤّﺼﻞ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺴـ ﻔﯿﻨﮥ ﻣﻦ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ إﻋﻈﺎﻣﻬﻢ و اﻟّﺘﻌﻠّﻖ‬‫ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﺪي ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ ﺷﮑﺮا ﻟﻨﻌﻤﮥ ﻣﺸّﺮﻓﻬﻢ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻗّﺪﻣﻮﻫﻢ ﺗﺠﺎوزوا ﻋﻨﻬﻢ و ﻋّﻈﻤﻮﻫﻢ‬‫أّﻣﺎ اﻟﺘﻌﻠّﻢ ﻣﻨﻬﻢ ﻓﻘﺪ ﺻّﺢ أﻧّﻬﻢ ﻣﻌﺎدن اﻟﺤﮑﻤﮥ‪ ،‬و ﺻّﺢ ﻓﯽ‬‫ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺎرات ﺳـﻤﻬﻮدي و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ و وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي ﮐﻪ ﻋﻨﻘﺮﯾﺐ در وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﺷـﺸﻢ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﺼّﺮح اﺳﺖ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺟﻨﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺮدم را ﺣّﺚ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺮ اﻗﺘﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ و ﺗﻌّﻠﻢ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴﻼم‪ ،‬ﻓﺮاﺟﻌﻬﺎ إن ﺷﺌﺖ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -30‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻠﻢ ﺑﻨﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﻄﻮر ﻣﯿﺮاث ﺑﺠﻨﺎب اﻣﯿﺮ رﺳﯿﺪ‪ ،‬و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻋﻠﻤﯿﺖ آن ﺣﻀﺮت و ﻧﻘﻞ‬‫ﮐﻼم ﻓﺮﻗﺎﻧﯽ‬‫وﺟﻪ ﺳﯽام آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻋﻠﻢ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻄﻮر ﻣﯿﺮاث ﺑﺠﻨﺎب أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم رﺳﯿﺪه ﺑﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﯿﺰ دﻟﯿﻞ ﺻﺮﯾﺢ أﻋﻠﻤّﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و اﻷﻋﻠﻤّﯿﮥ ﺗﺴﺘﻠﺰم اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟﺨﻼﻓﮥ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ‬‫ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ أﺻﺤﺎب اﻟّﺴﻼﻣﮥ ﻣﻦ اﻵﻓﮥ‪.‬‬‫اﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ دﻟﯿﻞ رﺳﯿﺪن ﻋﻠﻢ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺴﻮي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪105 :‬‬‫ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻨﻬـﺞ ﻣﯿﺮاث‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ از اﻓﺎده أﮐﺎﻣﻞ أرﺑﺎب ﻋﺮﻓﺎن و أﮐﺎﺑﺮ أﺻـﺤﺎب ذوق و وﺟﺪان‬‫ﺳّﻨّﯿﮥ واﺿﺢ و ﻋﯿﺎﻧﺴﺖ‪.‬‬‫ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﻓﺮﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻓﺎرﺳﯽ ﻗﺼﯿﺪه ﺗﺎﺋﯿﻪ ﻓﺎرﺿّﯿﻪ« ﺑﺸﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫و أوﺿﺢ ﺑﺎﻟّﺘﺄوﯾﻞ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﺸﮑﻼ ﻋﻠّﯽ ﺑﻌﻠﻢ ﻧﺎﻟﻪ ﺑﺎﻟﻮﺻﯿﮥ‬‫ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻧﻘـﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﯿـﺪا و روﺷﻦ ﮐﺮد ﻋﻠﯽ ﺑﺘﺄوﯾـﻞ آﻧﭽﻪ ﻣﺸـﮑﻞ ﺑﻮد‪ ،‬و ﭘﻮﺷـﯿﺪه ﺑﻮد از ﻣﻌﻨﯽ و ﻣﺮاد ﻗﺮآن و ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺮ ﻏﯿﺮ او از‬‫ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻﺎ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در آن ﻣﻌﺮض ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻟﻮﻻ ﻋﻠّﯽ ﻟﻬﻠﮏ ﻋﻤﺮ‪ .‬ﺑﺎ آﻧﮑﻪ ﺑﯿﺎن ﺗﻔﺴﯿﺮ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت را ﻣﺘﻌّﺮض ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮد‬‫ﺑﻌﻠﻤﯽ ﮐﻪ ﺑﻮي ﻣﯿﺮاث رﺳﯿﺪه ﺑﻮد از ﻣﺼﻄﻔﯽ )ص( ﺑﻮﺻﯿﺘﯽ ﮐﻪ از ﺟﻬﺖ وي ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻮد‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﺳﻪ ﺑﺎر‪ .‬و ﺑﺎز ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫أﻧﺖ ﻣّﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳﯽ ﻏﯿﺮ أﻧّﻪ ﻻ ﻧﺒّﯽ ﺑﻌﺪي‪.‬‬‫و ﺑﺂﻧﭽﻪ ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫أﻧﺎ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ و ﻋﻠّﯽ ﺑﺎﺑﻬﺎ[‬‫ا ﻧﺘ ﻬ ﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -31‬ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﺒﯽ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﺄﻋﻠﻤﯿﺖ در ﺟﻤﻠﻪ »و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ‪ «...‬و ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﻋﺠﯿﻠﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 98‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب رﺳـﺎﻟﺖ ﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ أﻋﻠﻤﯿﺖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را‬‫ﺑﺼﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم واﺿﺢ ﻓﺮﻣﻮده ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ارﺷﺎد ﻧﻤﻮده‪:‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ‬‫أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫و اﯾﻦ أﻟﻔﺎظ ﻣﺒﺎرﮐﻪ را در ﺿﻤﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎري از ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺘﺪري ﻋﻦ ﻗﺮﯾﺐ‪.‬‬‫و ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ آﻧﻔﺎ ﻣﻌﺘﺮف ﺷﺪه ﺑﺼّﺤﺖ ﻗﻮل آن ﺟﻨﺎب در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪:‬‬‫ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‬‫‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ أﻋﻠﻤﯿﺖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋـﺢ ﺧﻼﻓﺖ اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ إﺑﺎي ﺷﺎه‬‫ﺻﺎﺣﺐ از دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ ﻣﻘﺼﻮد اﻫﻞ ﺣّﻖ ﺟﺤﻮد ﺻـﺮﯾﺢ و إﻧﮑﺎر ﻓﺼـﯿﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺮ آن اﻗﺪام ﻧﻤﯽﻧﻤﺎﯾﺪ و‬‫أﺻﻼ ﮐﺎري ﻧﻤﯽﮔﺸﺎﯾﺪ![‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪106 :‬‬‫وﺟﻪ ‪ -32‬اﺛﺒﺎت اﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات ﺑﺠﻤﻠﮥ »ﻗﻼ ﺗﺴﺒﻘﻮا أﻫﻠﺒﯿﺘﯽ ‪«...‬‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب رﺳـﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﺎﯾﻦ‬‫أﻟﻔﺎظ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﻫﻢ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮده‪:‬‬‫»ﻓﻼ ﺗﺴﺒﻘﻮا أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا و ﻻ ﺗﺨّﻠﻔﻮا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘﻀّﻠﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ‪ ،‬و إﻧﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫﺪي و ﻟﻦ ﯾﺪﺧﻠﻮﮐﻢ ﻓﯽ‬‫ﺑﺎب ﺿﻼﻟﮥ‪ ،‬أﺣﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﮐﺒﺎرا و أﻋﻠﻤﻬﻢ ﺻﻐﺎرا«‪.‬‬‫و اﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد آن ﺣﻀـﺮت را أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﻨﻘﺒﮥ اﻟﻤﻄّﻬﺮﯾﻦ« رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻨﻘﺮﯾﺐ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ در‬‫وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ دّوم داﻧﺴﺘﯽ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ أﻓﻀﻞ اﻟـّﺼ ﻠﻮات ﺑﺎﯾﻦ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺗﻮﺿـﯿﺢ‬‫ﻧﺼﯿﺢ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد را در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴﯽ از ﻋﻘﻼي ﻣﺘﺪﯾﻨﯿﻦ اﻗﺪام ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ‬‫دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﻨﻊ ﻧﻤﺎﯾـﺪ؟!‪ .‬ﭼﻪ أﻋﻠﻤﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ أﻃﯿﺎب ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺳـﻼم اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻮّﻫﺎب ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ و‬‫ارﺗﯿـﺎب و ﺑﻼـ ﺧﻔـﺎء و اﺣﺘﺠـﺎب ﻣﺴـﺘﻠﺰم اﻣـﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﯾﻦ ﻫﺎدﯾﺎن راه ﺻﻮاب اﺳﺖ ﮐﻤﺎ ﻇﻬﺮ ﻓﯽ ﻣﺠﻠّـﺪ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺪﯾﻨـﮥ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻨّﺺ‬‫اﻟﮑﺘﺎب‪ ،‬و أﻓﺼﺢ ﺑﻪ اﻟّﺮﺳﻮل اﻟﻤﺴﺘﻄﺎب ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﺎب‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻫﻤﺮ ﺳﺤﺎب‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -33‬دﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرت »ﻓﺘﻌﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ ‪ «..‬ﺑﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ اﯾﺸﺎن و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﻗﻨﺪوزي‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ -‬اﻟّﺴﻼم را در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎﯾﻦ أﻟﻔﺎظ‬‫ﻫﻢ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫ﻓﺘﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳـﻼم ﻋﻦ ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ اﻟﯿﻤﺎن رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺻـّﻠﯽ ﺑﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫اﻟّﻈﻬﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ أﻗﺒـﻞ ﺑﻮﺟﻬﻪ اﻟﮑﺮﯾﻢ إﻟﯿﻨـﺎ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻣﻌﺎﺷـﺮ أﺻـﺤﺎﺑﯽ! أوﺻـﯿﮑﻢ ﺑﺘﻘﻮي اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻌﻤـﻞ ﺑﻄﺎﻋﺘﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك‬‫ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬إّن ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـﻠﻮا و إﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺘﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 99‬از ‪285‬‬‫ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨـﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« اﯾﻦ أﻟﻔﺎظ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ را در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮواﯾﺖ ﺟﻨﺎب‬‫إﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻫﻢ آورده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در ﻣﺎ ﺑﻌـﺪ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻣﯽﺑﯿﻨﯽ‪ .‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺧﻼﻓﺖ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪107 :‬‬‫اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻧﺼﻮص آﯾﺎت ﻗﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ و ﻧﺼﻮص اﺣﺎدﯾﺚ رﺳﻮل رّب ﻣﺠﯿـﺪ ﺻـﻠﻮات ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻣﺎ ﺳـﺠﻊ‬‫اﻟﺤﻤﺎم ﺑﺎﻟّﺘﻐﺮﯾـﺪ‪ ،‬دﻻﻟﺖ واﺿـﺤﻪ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻣﺘﺄﻫﻞ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﻫﻤﺎﻧﺴﺖ ﮐﻪ أﻋﻠﻢ أّﻣﺖ ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ و ﺗﺄﻣﯿﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮ أﻋﻠﻢ ﻧﻬﺎﯾﺖ‬‫ﻗﺒﯿـﺢ و ﺷـﻨﯿﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﺟـﺎي آﻧﮑﻪ ﺟﺎﻫـﻞ أﺟﻬـﻞ ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ أﻋﻠﻢ ﺗﺄﻣﺮ و ﺗﺮاﺋﺲ ﻧﻤﺎﯾـﺪ‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻦ ﺳـﺒﻘﺖ و ﺗﻘـّﺪم در ﺿـﻼل و ﺗﻬّﺠﻢ ﺧﻮد‬‫ﺑﯿﻔﺰاﯾﺪ!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -34‬ﺗﻨﺼﯿﺺ ﻧﺒﯽ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺣﻀﺮات أﻫﻠﺒﯿﺖ و اﻋﺘﺮاف اﻫﻠﺴﻨﺖ ﺑﺮ ﯾﻨﻤﻌﻨﯽ‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﻨﺼـﯿﺺ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺮ أﻋﻠﻤّﯿﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬و دﻻـﻟﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﺑﺤـّﺪي واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ أﮐـﺎﺑﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﺳـّﻨﯿﻪ ﻟﺐ اﻋﺘﺮاف ﺑﺂن‬‫ﮔﺸﺎده‪ ،‬داد إﻧﺼﺎف و ﺗﺮك اﻋﺘﺴﺎف دادهاﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺳـﻤﺎع ﮐﻠﻤﺎت اﯾﺸﺎن أﺣﺪي از ﻋﻘﻼ در دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ‬‫اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم أﺻـﻼ رﯾﺒﯽ ﻧﻤﯽ دارد‪ ،‬و ﺑﺴـﺒﺐ ﻇﻬﻮر اﺳـﺘﻠﺰام أﻋﻠﻤّﯿﺖ‪ ،‬اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ را ﻫﺮﮔﺰ رو ﺑﺴﻮي‬‫ﺟﺤﻮد و إﻧﮑﺎر ﻧﻤﯽآرد‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﻋـﺪاد ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت ﻣﺘﻌّﻠﻘﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﺎﻧﯿﻬﺎ‪:‬‬‫اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮي و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟﻞ إذ ﻻ ﯾﺤّﺚ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻐﯿﺮﻫﻢ‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻘﻊ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺑﯿﻦ‪ -‬اﻟﮑﺘﺎب اﻓﺘﺮاق ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ .‬و ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟّﻄﺮﯾﻖ اﻻﺧﺮي ﻓﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‬‫)ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ .‬ظ(‪:‬‬‫ﻻ ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫و اﺧﺘّﺼﻮا ﺑﻤﺰﯾﺪ اﻟﺤّﺚ ﻋﻦ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻟﻤﺎ ﺗﻀّﻤﻨﺘﻪ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺘﻘﺪﻣﮥ و‬‫ﻟﺤـﺪﯾﺚ أﺣﻤﺪ‪ :‬ذﮐﺮ ﻋﻨﺪ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﻀﺎء ﻗﻀـﯽ ﺑﻪ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻋﺠﺐ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ ﻣﺤﺮﻗﻪ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻨﻬﻢ إﻧّﻤـﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و‬‫ﺳّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬إذ ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪108 :‬‬‫اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ ﻟا ﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆﯾﺪه اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺴﺎﺑﻖ‪:‬‬‫و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑـﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘـّﯿ ﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و ﺷـّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت‬‫اﻟﺒﺎﻫﺮة و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮة‪،‬‬‫و ﻗﺪ ﻣّﺮ ﺑﻌﻀﻬﺎ و ﺳﯿﺄﺗﯽ اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺬي ﻓﯽ ﻗﺮﯾﺶ‪:‬‬‫و ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 100‬از ‪285‬‬‫ﻓﺎذا ﺛﺒﺖ ﻫﺬا اﻟﻌﻤﻮم ﻗﺮﯾﺶ ﻓﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ أوﻟﯽ ﻣﻨﻬﻢ ﺑﺬﻟﮏ ﻷﻧّﻬﻢ اﻣﺘﺎزوا ﻋﻨﻬﻢ ﺑﺨﺼﻮﺻّﯿﺎت ﻻ ﯾﺸﺎرﮐﻬﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﺑﻘّﯿﮥ ﻗﺮﯾﺶ ‪.‬‬
‫و ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﺎز ﺑـﺪاﻧﮑﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﺑﺎﻗﺘـﺪا و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن واﻗﻊ ﺷﺪه از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﻣﮕﺮ آﻧﻬﺎ ﮐﻪ‬‫ﻋﺎﻟﻢ و ﻋﺎرفاﻧﺪ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻫﻤﯿﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﺨﺼﻮﺻﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ وﻗﺖ ورود ﺑﺮ ﺣﻮض از ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪،‬‬‫ﻣﺆﯾـﺪ اﯾﻦ ﻗﻮل اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻦ ﺻـﻔﺖ از ﺑﻘّﯿﮥ ﻋﻠﻤﺎ ﻣﻤﺘﺎزاﻧﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺧﺪاي ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ رﺟﺲ و ﮔﻨﺎه ازﯾﺸﺎن ﺑﺮداﺷـﺘﻪ اﺳﺖ و ﭘﺎﮐﯿﺰه‬‫ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ اﯾﺸﺎن را و ﺗﺸـﺮﯾﻒ داده اﺳﺖ ﺑﮑﺮاﻣﺎت ﺑﺎﻫﺮه و ﻣﺰاﯾﺎي ﻣﺘﮑﺎﺛﺮه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻌﻀـﯽ از آﻧﻬﺎ ﻣـﺬﮐﻮر ﺷـﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺜﯽ‬‫در ﺷﺄن ﻗﺮﯾﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ ﮐﻪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﺗﻌﻠّﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‬‫‪ :‬از ﻗﺮﯾﺶ ﻋﻠﻢ ﻓﺮا ﮔﯿﺮﯾـﺪ ﮐﻪ اﯾﺸـﺎن أﻋﻠﻢاﻧـﺪ از ﺷـﻤﺎ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﮐﻪ اﯾﻦ ﻋﻤﻮم أﻋﻠﻤّﯿﺖ از ﺑﺮاي ﻗﺮﯾﺶ ﺛﺎﺑﺖ ﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﻮت‬‫ﺑﺜﺒﻮت أﻋﻠﻤّﯿﺖ أوﻟﯽ و أﻧﺴﺐاﻧﺪ از ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﺨﺼﻮﺻـّﯿﺎت ﮐﺜﯿﺮه ﻣﻤﺘﺎزاﻧﺪ از ﺑﻘّﯿﻪ ﻗﺮﯾﺶ ﮐﻪ ﻫﯿﭽﮑﺪام از اﯾﺸﺎن در آن‬‫ﺑﺎ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺷﺮﯾﮏ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﺑﻌـﺪ ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﻃّﯿﺒﯽ در ﻣﻌﻨﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﻗﻮل‪ :‬اﻷﻇﻬﺮ ﻫﻮ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﺎﻟﺒﺎ‬‫ﯾﮑﻮﻧﻮن أﻋﺮف ﺑﺼـﺎﺣﺐ اﻟﺒﯿﺖ و أﺣﻮاﻟﻪ‪ ،‬ﻓـﺎﻟﻤﺮاد ﺑﻬﻢ أﻫـﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻤّﻄﻠﻌﻮن ﻋﻠﯽ ﺳـﯿﺮﺗﻪ اﻟﻮاﻗﻔﻮن ﻋﻠﯽ ﻃﺮﯾﻘﺘﻪ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﺤﮑﻤﻪ و‬‫ﺣﮑﻤﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﻬﺬا ﯾﺼﻠﺢ أن ﯾﮑﻮﻧﻮا ﻣﻘﺎﺑﻼ ﻟﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻗﺎل‪َ :‬و ﯾَُﻌﱢﻠُﻤُﻬُﻢ اﻟ ِْﮑﺘﺎَب َو اﻟ ِْﺤْﮑَﻤَﮥ*‬‫‪ .‬و ﯾﺆّﯾﺪه ﻣﺎ‬‫أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤﺪ ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﯾﺪ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ذﮐﺮ ﻋﻨﺪه ﻗﻀﺎء ﻗﻀﯽ ﺑﻪ ﻋﻠّﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‬‫ﻓﺄﻋﺠﺒﻪ و ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و أﺧﺮج‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪109 :‬‬‫اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻓﯽ »ﮐﺘﺎب اﻟﯿﻘﯿﻦ« ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﺮ اﻟﯿﺮﺑﻮﻋﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻠﺤﺴﻦ‪ :‬ﮐﻢ ﺑﯿﻦ اﻻﯾﻤﺎن و اﻟﯿﻘﯿﻦ؟‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬أرﺑﻊ أﺻﺎﺑﻊ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺑّﯿﻦ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟﯿﻘﯿﻦ ﻣﺎ رأﺗﻪ ﻋﯿﻨﯿﮏ‪ ،‬و اﻻﯾﻤﺎن ﻣﺎ ﺳﻤﻌﺘﻪ أذﻧﮏ و ﺻﺪﻗﺖ ﺑﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﺷﻬﺪ أﻧّﮏ ﻣّﻤﻦ أﻧﺖ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ذرﯾﮥ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪.‬‬‫و ﻓﺎرق اﻟّﺰﻫﺮّي )و ﻗﺎرف اﻟﺰﻫﺮي ذﻧﺒﺎ‪ .‬ظ( ﻓﻬﺎم ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ‪:‬‬‫ﻗﻨﻮﻃﮏ ﻣﻦ رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺘﯽ وﺳـﻌﺖ ﮐّﻞ ﺷـﯽء أﻋﻈﻢ ﻋﻠﯿﮏ ﻣﻦ ذﻧﺒﮏ! ﻓﻘﺎل اﻟّﺰﻫﺮي‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ ﺣﯿﺚ ﯾﺠﻌﻞ رﺳﺎﻟﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ إﻟﯽ أﻫﻠﻪ و‬‫ﻣﺎﻟﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒـﺎرت ﻣﻮﻟﻮي وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي و ﻋﺒـﺎرت ﻋﻼـﻣﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ ﮐﻪ در وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﭼﻬﺎرم ﮔﺬﺷـﺘﻪ‪ ،‬و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻋﺒﺎرت ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ ﮐﻪ‬‫در وﺟﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻬﻢ ﻣﺮﻗﻮم ﺷﺪه ﻧﯿﺰ ﻣﻈﻬﺮ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻐﻔﻞ‬‫وﺟﻪ ‪ -35‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ أﻓﻀﻠﯿﺖ اﯾﺸﺎن از ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺰرﮔﺎن ﺳﻨﯿﺎن و دﻻﻟﺖ أﻓﻀﻠﯿﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ دﻟﯿﻞ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از ﻏﯿﺮ اﯾﺸﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و أﻓﻀﻠّﯿﺖ‪،‬‬‫ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﻏﯿﺮ ﻣّﺮة دﻟﯿﻞ اﻣﺎﻣﺖ اﺳﺖ ﻟﻘﺒﺢ إﻣﺎﻣﮥ اﻟﻤﻔﻀﻮل ﻋﻨﺪ وﺟﻮد اﻟﻔﺎﺿﻞ‪ ،‬و ﻓﯽ ذﻟﮏ رﻏﻢ أﻧﻒ اﻟﻤﺠﺎدل اﻟﻤﻨﺎﺿﻞ‪.‬‬‫اﻣﺎ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺮ ﻫﯿﭻ ﻋﺎﻗﻞ ﻣﺨﻔﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد را ﺑﻘﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿﺪ ﮐﻪ أﻓﻀﻞ ﮐﺘﺐ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻓﻀﺎﺋﻠﺶ ﻻ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 101‬از ‪285‬‬‫ﺗﻌّﺪ و ﻻ ﺗﺤﺼﯽ ﻫﺴﺖ ﻣﻘﺮون و ﻣﻨﻀّﻢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﻣﺠّﺮد اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﺎﺷﻒ از أﻓﻀﻠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺧﻼﺋﻖ ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫اﮔﺮ از ﺧﻠﻖ ﺧﺪا ﮐﺴـﯽ دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﻣﻨﺰﻟﺖ را دارا ﻣﯽﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﻘﺎرن ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺷﻮد اﻟﺒّﺘﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﮐﻪ أﻓﻀﻞ ﻣﻌﺼﻮﻣﯿﻦ و أﻋـﺪل ﺧﻠﻖ اﻟﱠﻠﻪ أﺟﻤﻌﯿﻦ اﺳﺖ ﻫﻤﺎن ﮐﺲ را ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﻗﺮار ﻣﯽداد‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ روا ﻧﻤﯽداﺷﺖ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد‬‫را ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺑﺎ وﺟﻮد آن ﮐﺲ ﻣﻘﺮون ﺑﻘﺮآن ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔـﺎه ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺧﻼـف ﻣﺰﻋـﻮم اﻟﻤﻌﺎﻧـﺪﯾﻦ‪ ،‬ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺖ ﺑﺮ ﻫﺮ ذي ﻋﯿﻨﯿﻦ ﮐﺎﻟﺼـﺒﺢ ﻟـﺪي اﻻﺳـﻔﺎر‪ ،‬واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر‬‫ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم أﻓﻀﻞ ﺧﻠﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و آﻧﺎﻧﮑﻪ در اﯾﻦ ﺣﻖ ﺻﺮﯾﺢ و ﺻﺪق ﻧﺼﯿﺢ ﮐﻼﻣﯽ دارﻧﺪ ﮔﻮﻧﻪ‬‫دﯾﻦ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪110 :‬‬‫إﯾﻤﺎن ﺑﻨﺎﺧﻦ ﮐﻔﺮ و اﻟﺤﺎد ﻣﯽﺧﺮاﺷﻨﺪ!‪.‬‬‫و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ دﻻـﻟﺖ ﻣﻘـﺎرﻧﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑـﺎ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ ﺑﺮ ﮐﻤﺎل ﻓﻀﻞ و ﺟﻼﻟﺖ و ﺷـﺮف و ﻧﺒﺎﻟﺖ اﯾﻦ‬‫ﺣﻀﺮات از اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﻓﺨﺎم ﺳّﻨﯿﻪ ﻧﯿﺰ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﺗﻔﺘﺎز ﻧا ﯽ در »ﻣﻘﺎﺻﺪ« ﮐﻪ ﻣﺘﻦ »ﺷـﺮح ﻣﻘﺎﺻﺪ« اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﻀﻞ اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄﺎﻫﺮة ﺑﮑﻮﻧﻬﻢ أﻋﻼم اﻟﻬﺪاﯾﮥ و أﺷـﯿﺎع اﻟّﺮﺳﺎﻟﮥ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯿﻪ ﺿّﻤﻬﻢ إﻟﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ إﻧﻘﺎذ اﻟﻤﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﻋﻦ اﻟﻀﻼﻟﮥ[‪.‬‬‫و ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺷﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪاء« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ‬‫‪،‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫‪،‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‬‫‪ ،‬در ﺟﻤﯿﻊ ﺿـﻤﺎﺋﺮ ﻣـﺬﮐﻮره ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان را رﺳﻮل ﺟﻤﻊ ﮐﺮد ﺗﺎ اﺷﺎرت ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﻈﯿﻢ ﻣﺠﻤﻮع‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ‪،‬‬‫و ﻫﯿﭻ ﮐﺴﯽ از ﮔﻮﯾﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬ﻧﺆﻣﻦ ﺑﺒﻌﺾ و ﻧﮑﻔﺮ ﺑﺒﻌﺾ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬‫اﮔﺮ از ﯾﮑﯽ ﻣﻨﮑﺮ ﺷﻮي و ﺑﺮ ﯾﮑﯽ إﯾﻤﺎن آري إﯾﻤﺎن ﻧﺒﺎﺷـﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﻫﺮ دو ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﺗﻌﻈﯿﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺒﻮدﻧـﺪي ﺟﻤﻊ ﺿـﻤﯿﺮ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﺸـﺪي‪ .‬ﺑﺌﺲ‬‫اﻟﺨﻄﯿﺐ أﻧﺖ‪ .‬ﻗﺎﻟﻪ ﻟﻤﻦ ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟﺨﻄﺒﮥ‪ :‬ﻣﻦ أﻃﺎع اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ ﻓﻘﺪ رﺷﺪ و ﻣﻦ ﯾﻌﺼﻬﻤﺎ ﻓﻘﺪ ﻏﻮي‪.‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‬‫ذﮐﺮ ﺑﺎﻟﻌﻄﻒ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﺸـﯿﺦ اﻻﻣﺎم ﻋﺒـﺪ اﻟﻘﺎﻫﺮ اﻟﺠﺮﺟﺎﻧﯽ‪ :‬اﻟﻌﻄﻒ ﻫﻮ اﻟﺠﻤﻊ ﺑﯿﻦ اﻟّﺸـ ﯿﺌﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﻌﻄﻒ )اﻟﺤﮑﻢ‪ .‬ظ( و اﻻﺻﻞ ﻓﯿﻪ اﻟﻮاو و ﻫﻮ‬‫ﻟﻤﻄﻠﻖ اﻟﺠﻤﻊ ﻋﻨـﺪﻧﺎ‪ ،‬أي اﻟﺠﻤﻊ ﺑﯿﻦ‪ -‬اﻟﻤﻌﻄﻮف و اﻟﻌﻄﻒ ﻓﯽ اﻟﺤﮑﻢ اﻟّﺬي ﻫﻮ اﻻﺛﺒﺎت أو اﻟّﻨﻔﯽ‪ ،‬و ﻋﻠﯿﻪ ﻋﺎّﻣﮥ أﻫﻞ اﻟّﻠﻐﮥ و أﺋّﻤﮥ اﻟﻔﺘﻮي ‪.‬‬
‫اﻧﺘﻬﯽ ﻣـﺎ أردﻧـﺎ ﻧﻘﻠﻪ ﻣﻦ ﮐﻼـم اﻟـّﺪوﻟﺘﺎﺑﺎدي‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﮐﻤـﺎل اﻟّﺮﻏﻢ ﻵﻧـﺎف اﻷﻋـﺎدي! و از ﻋﺠـﺎﺋﺐ آﯾﺎت ﻇﻬﻮر اﻣﺮ ﺣﻖ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ‬‫اﻟﻌﻠﻤﺎء دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴـ ﻌﺪا« ﺣﺪﯾﺜﯽ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﮐﻪ در آن ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺧﻮد‬‫آن ﺟﻨﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﺑﻮدن اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺑﺎ ﻗﺮآن ﯾﮑﺠﺎ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده و آن را در ﻣﻘﺎم إﺛﺒﺎت ﮐﻤﺎل ﺷﺮف اﯾﻦ‬‫ﺣﻀﺮات ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ دﻟﯿﻞ واﻧﻤﻮده ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪111 :‬‬‫در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮐﻤﺎ ﺳـﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬در »ﺟﺎﻣﻊ ﻧﺼـﺮت« ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﭼﻮن ﻣﺼﻄﻔﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ از ﻣّﮑﻪ در ﺣّﺠﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 102‬از ‪285‬‬‫اﻟﻮداع ﺑﻤﺪﯾﻨﻪ در آﻣﺪ‪ ،‬ﻓﺎﻃﻤﻪ را در ﮐﻨﺎر ﮔﺮﻓﺖ و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪم! أﺟﻞ ﻣﻦ ﺑﻘﺮﯾﺐ رﺳﯿﺪه‪ .‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﯿﻬﻮش ﮔﺸﺖ‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺳﺎﻋﺘﯽ ﺑﻬﻮش ﺑﺎز‬‫آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ‪ :‬أي ﺑﺎﺑﺎي ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻣﻦ! ﻧﯿﮑﻮ ﻣﯽداﻧﯽ ﮐﻪ دﺧﺘﺮ ﺑﯽﻣﺎدر ﺷﮑﺴـﺘﻪ دل ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮ از ﻣﺎدر ﻣﺸﻔﻖﺗﺮ ﺑﻮده و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﺮا از ﺗﻮ ﺑﻬﺘﺮ‬‫ﮐﺴﯽ ﻣﺸﻔﻖ و ﻣﺮﺑّﯽ ﻧﺒﻮده‪ ،‬ﺣﺎل ﻣﻦ و ﺣﺎل ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬أي ﻓﺎﻃﻤﻪ! در ﺣﻖ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﯽ ﮐﻪ ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪،‬‬‫و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﻏﺪا‬‫در ﺷﺄﻧﺸﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﺤﺒﻮب و ﻣﺤﻔﻮظ و ﻋﺰﯾﺰ و ﻧﻔﯿﺲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻨّﺺ‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫و ﺑﺎ ﻗﺮآن ﯾﮑﺠﺎ ﻣﺬﮐﻮر‪،‬‬‫و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫در ﺣﻘﺸﺎن وارد اﺳﺖ‪ :‬ﻣﺎدر اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮزﻧﺪان ﻏﻢ ﻓﺮزﻧﺪ ﭼﺮا ﺧﻮرد؟[ اﻟﺦ‪.‬‬‫و ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﺨﺎري در »ﺗـﺬﮐﺮة اﻻﺑﺮار« در ﺧﻄﺒﻪ ﻣﻘﺎﻟﻪ أوﻟﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺷـﺮف اﻟّﺴﺎدات ﺑﺨﻄﺎب‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﯿُْﺬِﻫَﺐ‬‫َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ اﻟ َْﺒﯿِْﺖ َو ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫‪ .‬و أﻧﺰل ﻓﯽ ﺣّﻘﻬﻢ ﻟﺘﻌﻈﯿﻢ ﻗﺪرﻫﻢ‪ ،‬ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ .‬و اﻟﺼﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ اﻻّﻣﯽ اﻟّﺬي ذﮐﺮ أوﻻده ﻟﻌﻠّﻮﻫﻢ ﻓﯽ اﻟﺸﺄن ﻣﺴﺎوﯾﺎ ﺑﺎﻟﻘﺮآن‪ ،‬ﺣﯿﺚ‬‫ﻗﺎل إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﺎن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‬‫اﻟﺦ ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -36‬دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻋﻈﻤﺖ ﻗـﺪر ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت و ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻮدن ﻋﻈﻤﺖ آﻧﺪو و دﻻﻟﺖ اﻓﻀـﻠﯿﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرات ﺟﻤﻌﯽ ﮐﺜﯿﺮ از‬‫اﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ در ﻣﻌﻨﺎي ﺛﻘﻞ و ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را‬‫ﻣﻌّﺒﺮ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﻣﺠّﺮد اﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ رزﯾﻦ و ﺗﻨﻮﯾﻪ ﻣﺒﯿﻦ دﻟﯿـﻞ ﮐﻤـﺎل ﻋﻈﻤﺖ ﻗـﺪر و ﻋﻠّﻮ أﻣﺮ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄن و ﺳـﻤّﻮ ﻣﮑﺎن ﻗﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ و‬‫ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات را ﻣﺜﻞ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﻗﺮآن ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ اﻧﺠﻼ و ﺳﻔﻮر ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪ ،‬و أﻓﻀﻠّﯿﺖ‬‫اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات دﻟﯿـﻞ اﻣﺎﻣﺖ اﯾﺸﺎن اﺳﺖ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ و ارﺗﯿﺎب‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ ﻋﻦ اﻟّﺘﺒﺎر و اﻟّﺘﺒﺎب‪ .‬و ﭼﻮن ﻋﻠﻤﺎي ﮐﺒﺎر و ﻋﻈﻤﺎي أﺣﺒﺎر اﻫﻞ‬‫ﺳّﻨﺖ در ﺑﯿـﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﻓﺎده اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﻌﺒﺎرات ﻋﺪﯾـﺪه و ﮐﻠﻤﺎت ﺳﺪﯾـﺪه ﻓﺮﻣﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺳﺐ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﻄﺮي از آن در‬‫اﯾﻨﺠﺎ ﻣﺬﮐﻮر ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﻓﻘﯿﻪ اﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻻزﻫﺮي اﻟﻠّﻐﻮي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪112 :‬‬‫در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ اﻟّﻠﻐﮥ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ‪ ،‬در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ]‪ [1‬و أﺻﻞ اﻟﺜﻘﻞ أّن اﻟﻌﺮب ﺗﻘﻮل ﻟﮑّﻞ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ‬‫ﻣﺼﻮن‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ .‬ﻓﺴـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ‪ ،‬و أﺻـﻠﻪ ﻓﯽ ﺑﯿﺾ اﻟﻨﻌﺎم اﻟﻤﺼﻮن‪ .‬و ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺒﮥ ﺑﻦ ﺻـﻌﯿﺮ اﻟﻤﺎزﻧﯽ ﯾﺬﮐﺮ‬‫اﻟّﻈﻠﯿﻢ و اﻟّﻨﻌﺎﻣﮥ‪:‬‬‫ﻓﺘﺬﮐﺮا ﺛﻘﻼ رﺛﯿﺪا ﺑﻌﺪ ﻣﺎ أﻟﻘﺖ ذﮐﺎء ﯾﻤﯿﻨﻬﺎ ﻓﯽ ﮐﺎﻓﺮ‬‫و ﯾﻘﺎل ﻟﻠﺴـّﯿﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻣﻦ ﻫﺬا‪ .‬و ﺳـّﻤﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ اﻟﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﺳـّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺘﻔﻀـﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ إّﯾﺎﻫﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان‬‫اﻟﻤﺨﻠﻮق ﻓﯽ اﻻرض ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ و اﻟﻌﻘﻞ اﻟّﺬي ﺧّﺼﺎ ﺑﻪ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 103‬از ‪285‬‬‫و أﺑﻮ إﺳﺤﺎق أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﮑﺸﻒ و اﻟﺒﯿﺎن« ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ َﺳَﻨﻔُْﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل ﺑﻌﺾ أﻫـﻞ اﻟﻤﻌﺎﻧﯽ‪ :‬ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﻟﻪ ﻗـﺪر و وزن ﯾﻨﺎﻓﺲ ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﯿﻞ ﻟﺒﯿﺾ اﻟّﻨﻌﺎﻣـﮥ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻷّن واﺟـﺪه و ﺻﺎﺋـﺪه‬‫ﯾﻔﺮح إذا ﻇﻔﺮ ﺑﻪ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﺸﺎﻋﺮ‪:‬‬‫ﻓﺘـﺬﮐﺮا ﺛﻘﻼ رﺛﯿـﺪا ﺑﻌﺪ ﻣﺎ أﻟﻘﺖ ذﮐﺎء ﯾﻤﯿﻨﻬﺎ ﻓﯽ ﮐﺎﻓﺮ و ﻗﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻓﺠﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد اﻟﻔّﺮاء اﻟﺒﻐﻮي در »ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟّﺘﻨﺰﯾﻞ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ َﺳَﻨْﻔُﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﻫﻞ اﻟﻤﻌﺎﻧﯽ‪ :‬ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻟﻪ ﻗﺪر و وزن ﯾﻨﺎﻓﺲ ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ ﺛﻘﻞ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﻓﺠﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﻧﻬﺎﯾﮥ اﻟﻠّﻐﮥ« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ ﺧﻄﯿﺮ ﻧﻔﯿﺲ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ .‬ﻓﺴّﻤﺎ ﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و‬‫ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ در »ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« در ﺷﺮح ﻏﺮﯾﺐ ﻓﻀﻞ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﯿﻞ اﻟﻌﺮب ﺗﻘﻮل ﻟﮑﻞ ﺧﻄﯿﺮ ﻧﻔﯿﺲ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ .‬ﻓﺠﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﺳﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮة ﺧﻮاّص اﻷّﻣﮥ«‪ ،‬ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ ﻃﺮق ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ ﺛﻌﻠﺐ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪113 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺜﻘﻼن‪ :‬اﻟﺨﻄﯿﺮان اﻟﻌﻈﯿﻤﺎن ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﮑﻨﺠﯽ در »ﮐﻔﺎﯾﮥ اﻟّﻄﺎﻟﺐ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ در آن ذﮐﺮ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﻓﺄﺣﺪﻫﻤﺎ ﮐﺘﺎب‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬و اﻵﺧﺮ ﻋﺘﺮة اﻟّﻨﺒّﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‪ ،‬و ﻫﻤﺎ أﺟّﻞ اﻟﻮﺳﺎﺋﻞ و أﮐﺮم اﻟﺸﻔﻌﺎء ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﯿﯽ اﻟﺪﯾﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺷﺮف اﻟّﻨﻮوي در »ﻣﻨﻬﺎج‪ -‬ﺷﺮح ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ )ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ظ(‬‫ﻓﺬﮐﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ :‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﺎ و ﮐﺒﯿﺮ )ﮐﺒﺮ‪ .‬ظ( ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﻗﯿ ﻞ ‪ :‬ﻟﺜ ﻘ ﻞ ا ﻟ ﻌ ﻤ ﻞ ﺑ ﻬ ﻤ ﺎ [ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﮑﺮم اﻷﻧﺼـﺎري در »ﻟﺴـﺎن اﻟﻌﺮب« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘـﻞ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »اﻟّﺘﻬـﺬﯾﺐ« ﻟﻼزﻫﺮي ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ]‪ :[1‬و أﺻـﻞ اﻟّﺜﻘﻞ أّن اﻟﻌﺮب‬‫ﺗﻘﻮل ﻟﮑّﻞ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻓﺴـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ‪ ،‬و أﺻـﻠﻪ ﻓﯽ ﺑﯿﺾ اﻟّﻨﻌﺎم اﻟﻤﺼﻮن‪ .‬و ﻗﺎل‬‫ﺛﻌﻠﺒﮥ ﺑﻦ ﺻﻌﯿﺮ اﻟﻤﺎزﻧﯽ ﯾﺬﮐﺮ اﻟﻈﻠﯿﻢ و اﻟّﻨﻌﺎﻣﮥ‪:‬‬‫ﻓﺘﺬاﮐﺮا ﺛﻘﻼ رﺛﯿﺪا ﺑﻌﺪ ﻣﺎ أﻟﻘﺖ ذﮐﺎء ﯾﻤﯿﻨﻬﺎ ﻓﯽ ﮐﺎﻓﺮ‬‫و ﯾﻘﺎل ﻟﻠّﺴّﯿﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ :‬ﺛﻘﻞ ﻣﻦ ﻫﺬا‪ ،‬و ﺳّﻤﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ اﻟﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺘﻔﻀﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ إّﯾﺎﻫﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان اﻟﻤﺨﻠﻮق ﻓﯽ اﻻرض ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ و اﻟﻌﻘﻞ اﻟّﺬي ﺧّﺼﺎ ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻗﻤﻮﻟﯽ در »ﺗﮑﻤﻠﻪ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ اﻟﻐﯿﺐ« ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ َﺳَﻨْﻔُﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟّﺜﻘﻞ‪ :‬اﻻﻣﺮ اﻟﻌﻈﯿﻢ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼء اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﺎزن در »ﻟﺒﺎب اﻟّﺘﺄوﯾﻞ« ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪َ :‬ﺳَﻨْﻔُﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻟﻪ ﻗﺪر و وزن ﯾﻨﺎﻓﺲ ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ ﺛﻘﻞ‪ .‬و ﻣﻨﻪ‬‫ﻗﻮل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﺠﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ[‪ [1] .‬ﯾﻌﻨﯽ ﺛﻌﻠﺐ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 104‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪114 :‬‬‫و ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻄﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺳﻤﯽ اﻟﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻓﻀﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ‬‫ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان‪ ،‬و ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻟﻪ وزن و ﻗﺪر ﯾﺘﻨﺎﻓﺲ ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ ﺛﻘﻞ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﺣﯿﺎن أﻧﺪﻟﺴﯽ در »ﺑﺤﺮ ﻣﺤﯿﻂ« ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪َ :‬ﺳَﻨْﻔُﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺜﻘﻞ اﻻﻣﺮ اﻟﻌﻈﯿﻢ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﺬﻟﮏ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﺷﺮﻓﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ زرﻧﺪي در »ﻧﻈﻢ درر اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻗﺪ ﺟﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ و ﺧﻄﯿﺮ ﺛﻘﻞ‪ .‬و ﻣﻨﻪ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻼن اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ‪ ،‬ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻓـّﻀ ﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ و اﻟﻌﻘﻞ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان‪ ،‬و ﮐّﻞ‬‫ﺷﯽء ﻟﻪ وزن و ﻗﺪر ﯾﺘﻨﺎﻓﺲ ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ ﺛﻘﻞ‪ ،‬و ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺑﺬﻟﮏ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻌﻘﻮب ﻓﯿﺮوزآﺑﺎدي در »ﻗﺎﻣﻮس« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺜﻘﻞ‪ ،‬ﻣﺤّﺮﮐﮥ‪ :‬ﻣﺘﺎع اﻟﻤﺴﺎﻓﺮ و ﺣﺸﻤﻪ و ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ .‬و ﻣﻨﻪ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺧﻠﻔﮥ اﻟﻮﺷﺘﺎﻧﯽ اﻻﺑﯽ در »إﮐﻤﺎل إﮐﻤﺎل اﻟﻤﻌﻠﻢ« در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و اﻟﻌﺮب ﺗﻘﻮل ﻟﮑّﻞ ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻓﺠﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻓﯽ »اﻟـّﺪرر«‪ :‬ﻓﯽ ﺳﻮرة اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻓﯽ اﻟﻌﻠﻤﯽ ذﮐﺮ أﺑﻮ ﻋﻤﺮو أّن أﺻـﻞ ﮐﻠﻤـﮥ ﺛﻘﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﻔﺎﺳـﮥ ﻻ ﻣﻦ اﻟﺜﻘﻞ و اﻟّﺜﻘﻞ ﺑﯿﺾ اﻟﻨﻌﺎم ﻟﺴﻮاﺋﻪ‬‫)ﻻﺳـﺘﻮاﺋﻪ‪ .‬ظ( و ﺑﻘﺎﺋﻪ ﻓﺴـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘـﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ‪ ،‬ﮐـﺬا ﻓﯽ »اﻟّﻨﻬﺎﯾـﮥ«‪ ،‬و ﻓﯽ »اﻟـّﺼ ﺤﺎح«‪ :‬اﻟّﺜﻘﻞ‪ ،‬ﺑﺎﻟﺘﺤﺮﯾﮏ ﻣﺘﺎع‬‫اﻟﻤﺴـﺎﻓﺮ و ﺣﺸـﻤﻪ‪ .‬و ﻓﯽ »اﻟّﻨﮑـﺎت« اﻟﺜﻘﻞ اﺳﻢ ﻟﺸـﯽء ﯾﺜﻘﻞ‪ ،‬و ﺳـّﻤﯽ اﻟﺜﻘﻞ ﻷّن اﻟﻌﺮب ﯾﺴـّﻤﯽ اﻟﻌﻈﯿﻢ ﺛﻘﻼ و ﺛﻘﯿﻼ‪ .‬ﻗﺎل ﻣﺠﺎﻫـﺪ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻞ و‬‫اﻟّﺜﻘﯿﻞ واﺣﺪ ﯾﺬﮐﺮان ﻓﯽ اﻟّﺘﻌﻈﯿﻢ‪ .‬ﮐﺬا ﻓﯽ اﻟّﺰاﻫﺪي ﻋﻨﺪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﻗْﻮﻟًﺎ َﺛِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ .‬در ﻗﻮل ﺛﻘﯿﻞ ﻗﻮﻟﻬﺎﺳﺖ‪ ،‬أّول آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﻗﻮل ﺷـﺮﯾﻒ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻋﺮب را ﻋﺎدت اﺳﺖ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﻔﻀﻞ و ﺷﺮف ﯾﺎد ﮐﻨﻨﺪ آن را ﺑﺜﻘﻞ و رﺟﺤﺎن و وزن وﺻﻒ ﮐﻨﻨﺪ و ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ :‬ﻫﺬا‬‫أرﺟﺢ ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﻟﻪ وزن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪115 :‬‬‫أي ﻗﺪر‪ ،‬و ﮐﺎن اﻟﻤﺮاد ﻣﻨﻪ أﺷﺮف ﻣﻨﻪ و أﺣﺴﻦ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺎ ﺑﺘﻮ وﺣﯽ ﮐﻨﯿﻢ ﻗﺮآﻧﯽ ﺷﺮﯾﻒ و ﺑﺰرﮔﻮار‪ .‬دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻗﻮﻻ ﺛﻘﯿﻼ ﻓﯽ اﻟّﺜﻮاب ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻠﻤﺘﺎن ﺛﻘﯿﻠﺘﺎن ﻓﯽ اﻟﻤﯿﺰان و ﺧﻔﯿﻔﺘﺎن ﻓﯽ اﻟّﻠﺴﺎن‪ .‬ﺳّﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻗﻮﻻ ﺛﻘﯿﻼ ﻓﯽ اﻟﻌﻤﻞ و ﺣﻔﻆ ﺣـﺪوده و أﺣﮑﺎﻣﻪ ﻻ ﻓﯽ اﻟﻘﺮاءة‪ ،‬و ﻫـﺬا‬‫ﮐﻤﻦ ﻗﺎل ﻵﺧﺮ‪ :‬ارﻓﻊ ﻫﺬا اﻟﻌﺪل ﻋﻠﯽ اﻟّﺴﻄﺢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺜﻘﻞ ﻋﻠﯽ اﻟّﺴﺎﻣﻊ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﻷّن ﻋﯿﻦ اﻟﮑﻼم ﻟﯿﺲ ﺑﺜﻘﯿﻞ و ﻟﮑّﻦ اﻟﻌﻤﻞ ﺛﻘﯿﻞ‪ ،‬ﭼﻮن‬‫ﺑﺮ ﻣﻮّﺣﺪان و ﻣﺘﺪّﯾﻨﺎن ﻋﻤﻞ اﯾﺸﺎن ﺛﻘﯿﻞ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺴﻨﻮﺳـﯽ در »ﻣﮑّﻤﻞ إﮐﻤﺎل اﻻﮐﻤﺎل« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﻌﺮب ﺗﻘﻮل ﻟﮑّﻞ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ‪:‬‬‫ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻓﺠﻌﻠﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘـﺎء اﻟﻐﺮف« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺪ أﺷـﺮت إﻟﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ ﻓﻮاﺋـﺪ ﻫـﺬا‬‫اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻓﺎﻟّﺜﻘﻼـن و ﻫﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﺗﻘـّﺪم ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄّﯿﺒـﮥ إﻧّﻤﺎ ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺑـﺬﻟﮏ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘـﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻪ ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ‬‫ﺷﯽء ﺧﻄﯿﺮ ﻧﻔﯿﺲ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ .‬و أﯾﻀﺎ ﻓﻼّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ َﺛِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ ،‬أي ﻟﻪ وزن و ﻗﺪر‪ .‬أو ﻷﻧّﻪ ﻻ ﯾﺆّدي إﻟّﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 105‬از ‪285‬‬‫و ﮐﺬا ﻗﯿﻞ ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ‪ :‬اﻟﺜﻘﻼن ﻟﮑﻮﻧﻬﻤﺎ ﻗّﻄﺎن اﻻرض و ﻓﻀﻼ ﺑﺎﻟﺘﻤﯿﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان ‪.‬‬
‫و ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﮑﺎﺷﻔﯽ در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻠّﯿﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ اﻟﻬﺪي و اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺨﺬوا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻤﺴﮑﻮا ﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﻣﯽﮔﺬارم در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﺑﺰرگ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺣﺴﯿﻦ ﮐﺎﺷﻔﯽ در »ﻣﻮاﻫﺐ ﻋﻠّﯿﻪ« ﮐﻪ ﻣﻌﺮوﻓﺴﺖ ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ ﺣﺴﯿﻨﯽ ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‪َ :‬ﺳَﻨْﻔُﺮُغ ﻟَُﮑْﻢ َأﱡﯾَﻪ اﻟﱠﺜَﻘﻼِن‬‫‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﺮب آﻧﭽﻪ ﺑﺰرگ ﻗﺪر و ﻗﯿﻤﺘﯽ ﺑﻮد آن را ﺛﻘﻞ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪،‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻧﺜﯿﺮ‪ -‬ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻧﻬﺎﯾﮥ اﺑﻦ أﺛﯿﺮ« در ﻟﻐﺖ ﺛﻘﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻢ ﻗﺪرﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ‪ :‬ﺛﻘﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻣﺠﺎز اﻟﻔﺮﺳﺎن إﻟﯽ ﻣﺠﺎز اﻟﻘﺮآن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ ﯾﮑﻮن ﺛﻘﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪116 :‬‬‫اﻟﻤﻌﺎﻧﯽ ﻣﺠﺎزا ﻋﻦ ﺷﺮﻓﻬﺎ و ﻋﻠّﻮ ﻗﺪرﻫﺎ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ َﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ َﺛِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪.‬‬‫ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺷﺎّﻗﺎ اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻪ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻧﻔﯿﺴﺎ ﻻ ﻧﻈﯿﺮ ﻟﻪ ﻟﯿﺲ ﺑﺨﻔﯿﻒ و ﻻ ﺳﻔﺴﺎف‪ .‬و‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺼﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم‪ :‬ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺗﺠّﻮز ﺑﺜﻘﻠﻬﻤﺎ ﻋﻦ ﻋﻈﻢ ﻗﺪرﻫﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻫﻨﺎ ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت‪ :‬أﺣﺪﻫﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴﻠﻢ و ﻏﯿﺮه‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪ ،‬أي ﮐﺘﺎب ﻟا ﱠﻠﻪ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄﺎﻫﺮة ﮐﻤﺎ ﺳـﺒﻖ‪ ،‬ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ ﮐﻤﺎ ﻗﺎﻟﻪ اﻟّﻨﻮوي‪ ،‬إّن اﻟّﺜﻘﻞ ﻣﺤّﺮﮐﺎ ﯾﻄﻠﻖ ﻟﻐـﮥ ﮐﻤﺎ ﻓﯽ‬‫»اﻟﻘﺎﻣﻮس« ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎع اﻟﻤﺴﺎﻓﺮ و ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﻨﻪ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫و اﻟّﺜﻘﻼن اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ‪ ،‬و اﻻﺛﻘﺎل ﮐﻨﻮز اﻻرض‪ ،‬و ﻣﻮﺗﺎﻫﺎ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و ﻗﺎل ﻏﯿﺮه‪:‬‬‫ﮐـّﻞ ﺧﻄﺮ )ﺧﻄﯿﺮ‪ .‬ظ( ﻧﻔﯿﺲ ﺛﻘـﻞ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ اﻟﺜﻘﻼن اﻻﻧﺲ و اﻟﺠﺎّن ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻓـّﻀ ﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ و اﻟﻌﻘﻞ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان و ﻫﻤﺎ ﻗّﻄﺎن اﻻرض و‬‫ﺳّﮑﺎﻧﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﻗﺴﻄﻼﻧﯽ در »ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺜﻘﻞ ﻣﺤّﺮﮐﮥ ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »اﻟﻘﺎﻣﻮس«‪ :‬ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﻨﻪ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﻘﻤﯽ در »ﮐﻮﮐﺐ ﻣﻨﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟّﻨﻮوي‪ :‬ﻗﺎل اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ :‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟّﺸﺮﺑﯿﻨﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ« »ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و اﻟﺜﻘﻞ اﻟﻌﻈﯿﻢ اﻟﺸﺮﯾﻒ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋـﻖ ﻣﺤﺮﻗﻪ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺳـّﻤﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و ﻋـﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻫﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 106‬از ‪285‬‬‫ﺑﺎﻟﻤّﺜﻨﺎة اﻟﻔﻮﻗﯿـﮥ اﻻﻫﻞ و اﻟّﻨﺴﻞ و اﻟّﺮﻫﻂ اﻷدﻧﻮن‪ :‬ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻟّﺜﻘﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و ﻫـﺬان ﮐﺬﻟﮏ إذ ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم‬‫اﻟّﺪﯾﻨّﯿﮥ و اﻻﺳﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻻﺣﮑﺎم اﻟﺸﺮﻋﯿﮥ[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪117 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ‪ ،‬إذ ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ ﺧﻄﯿﺮ ﺷﺮﯾﻒ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬أو‬‫ﻷّن اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ أوﺟﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ﺟّﺪا‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ َﺳﻨُﻠِْﻘﯽ َﻋَﻠﯿَْﮏ َﻗْﻮﻟًﺎ ﺛَِﻘﯿًﻠﺎ‬‫‪ ،‬أي ﻟﻪ وزن و ﻗـﺪر ﻷـﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺆّدي إﻟّـﺎ ﺑﺘﮑﻠﯿﻒ ﻣﺎ ﯾﺜﻘﻞ‪ ،‬و ﺳـّﻤﯽ اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻻﺧﺘﺼﺎﺻـﻬﻤﺎ ﺑﮑﻮﻧﻬﻤﺎ ﻗّﻄﺎن اﻻرض و ﺑﮑﻮﻧﻬﻤﺎ‬‫ﻓّﻀﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ در »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻓﯿﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﻪ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ .‬و ﯾﻘﺎل ﻟﮑّﻞ ﺧﻄﯿﺮ ﻧﻔﯿﺲ‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻓﺴّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺑﻪ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺮزا ﻣﺨﺪوم ﺷﺮﯾﻔﯽ در »ﻧﻮاﻗﺾ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫‪ ،‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈﮥ ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷﻧّﻪ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ و ﺧﻄﯿﺮ ﺛﻘﻞ‪.‬‬‫و ﻣﻨﻪ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻼـن اﻻـﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ‪ ،‬ﻷﻧّﻬﻤﺎ ﻓـّﻀ ﻼ ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮاﻧﺎت‪ .‬و ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﻟﻪ وزن و ﻗـﺪر ﯾﺘﻨﺎﻓﺲ ﻓﯿﻪ ﻓﻬﻮ ﺛﻘﻞ‪ .‬و ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ‬‫ﺑﺬﻟﮏ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ ﻣﯽﮔﺬارم ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ ﻣﯽﮔﺬارم ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗـﺎﻃﻌﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨﺒﯿﻪ‪ :‬ﺑـﺪاﻧﮑﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﺧﻮد را ﮐﻪ ﺑﻤﻌﻨﯽ أﻫـﻞ و‬‫ﻧﺴﻞ و رﻫﻂ اﺳﺖ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺧﻮاﻧـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺛﻘﻞ ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ اﻟﺸﺄن ﻣﺤﻔﻮظ اﺳﺖ و ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه اﯾﻦ ﺣﺎل دارﻧـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا‬‫ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﺸﺎن ﻣﻌﺪن ﻋﻠﻮم دﯾﻨﯽ و ﻣﻨﺒﻊ أﺳﺮار و ﺣﮑﻤﺖ ﻋﻤﻠﯽ و أﺣﮑﺎم ﺷﺮﻋّﯿﻪاﻧﺪ[‪.‬‬‫و ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﺪث در »روﺿﮥ اﻻﺣﺒﺎب« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺑﺪاﻧﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو أﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﻣﯽﮔﺬارم ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷـﺮح ﺷﻔﺎء« در ﺷﺮح ﻗﻮل ﻣﺎﺗﻦ‪ :‬و أوﺻﯽ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪه‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ إﻣﺎ ﻟﺜﻘﻠﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﻮس ﮐﺎرﻫﯿﻬﻤﺎ‪،‬‬‫أو ﻟﮑﺜﺮة ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻓﻬﻤﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪118 :‬‬‫ﺷﺎﻗّﺎن‪ ،‬أو ﻟﻌﻈﻢ ﻗﺪرﻫﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺑﻔﺘﺤﺘﯿﻦ‪ ،‬أي اﻻﻣﺮﯾﻦ اﻟﻌﻈﯿﻤﯿﻦ‪ ،‬ﺳّﻤﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻌﻈﻢ ﻗﺪرﻫﻤﺎ و ﻷّن اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ﻋﻠﯽ ﺗﺎﺑﻌﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻌﻈﻢ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ و ﺷﺮﻓﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﺗﯿﺴﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 107‬از ‪285‬‬‫و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﻪ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﺷﺮﻓﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮّي« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ رواﯾﺎت ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﯽ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮرة‪ :‬اﻟﻌﻈﯿﻢ و ﮐﺒﯿﺮ اﻟّﺸﺄن‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻗﺎﻟﻪ اﻟّﻨﻮوي‪.‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻘﺎﻣﻮس«‪ :‬ﯾﻄﻠﻖ اﻟّﺜﻘﻞ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎع اﻟﻤﺴﺎﻓﺮ‪ ،‬و ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و اﻟّﺜﻘﻼن اﻻﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ ﻟﺘﻔﻀـﯿﻠﻬﻤﺎ ﻋﻦ )ﻋﻠﯽ‪ .‬ظ( ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ‬‫ﺑﺎﻟّﺘﻤﯿﯿﺰ و اﻟﻌﻘﻞ‪ .‬و اﻻﺛﻘﺎل‪ :‬ﮐﻨﻮز اﻷرض و ﻣﻮﺗﺎﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻣﺪارج اﻟﻨﺒّﻮة« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺑﺪاﻧﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو أﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﻣﯽﮔﺬارم ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫اﻟّﺜﻘﻞ ﺑﮑﺴﺮ اﻟﻤﺜّﻠﺜﮥ و ﻓﺘﺢ اﻟﻘﺎف ﺿّﺪ اﻟﺨﻔﮥ‪.‬‬‫و اﻟﺜﻘﻞ ]‪ [1‬ﺑﺎﻟﻀﻢ و ﺑﻔﺘﺤﺘﯿﻦ‪ :‬ﻣﺘﺎع اﻟﻤﺴﺎﻓﺮ و ﺣﺸﻤﻪ و ﮐّﻞ ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ .‬و ﻣﻨﻪ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫ﮐﺬا ﻓﯽ »اﻟﻘﺎﻣﻮس«‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪:‬‬‫ﺳّﻤﯿـﺎ ﺑﻬﻤـﺎ ﻷـّن اﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻤـﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ‪ .‬و ﯾﻘﺎل ﻟﻠﺠّﻦ و اﻻﻧﺲ‪ :‬اﻟﺜﻘﻼن‪ ،‬ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﯾﺴـﮑﻨﺎن اﻻرض و ﺗﻌﻤﺮ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﮑﺎﻧّﻤﺎ ﺛﻘﻼﻫﺎ‪ ،‬و‬‫ﺑﻬﺬا اﻻﻋﺘﺒﺎر أﯾﻀﺎ ﺳـّﻤﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﯾﺴﺘﺼﻠﺢ ﺑﻬﻤﺎ اﻟّﺪﯾﻦ و ﯾﻌﻤﺮ ﮐﻤﺎ ﻋﻤﺮت اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬وﺟﻪ ﺗﺴﻤﯿﮥ اﻟﺠّﻦ و‬‫اﻻـﻧﺲ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ أﯾﻀﺎ ﺑﺎﻋﺘﺒﺎر ﻧﻔﺎﺳـﺘﻬﻤﺎ و ﻗـﺪرﻫﻤﺎ و ﻟﻔﻀﻞ ﺗﻤّﯿﺰﻫﻤﺎ ﻋﻠﯽ ]‪ [1‬ﻫـﺬا و ﻫﻢ ﻧﺸـﺄ ﻣﻦ ﻋـﺪم ﻓﻬﻢ ﻋﺒﺎرة »اﻟﻘﺎﻣﻮس« ﻓﺮاﺟﻌﻪ ان‬‫ﺷﺌﺖ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ )‪.(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪119 :‬‬‫ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺤﯿﻮان‪ ،‬ﻓﺘﺪﺑﺮ[‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴﯿﻢ اﻟّﺮﯾﺎض« در ﺷﺮح‬‫ﺣﺪﯾﺚ »أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ رواه ﻣﺴﻠﻢ ﻓﯽ ﺧﻄﺒﮥ ﺧﻄﺒﻬﺎ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﯾﺄﺗﯽ ﺗﻌﻈﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺧﻔـﺎﺟﯽ در »ﻧﺴـﯿﻢ اﻟّﺮﯾـﺎض« در ﺷـﺮح ﻗﻮل ﻗﺎﺿـﯽ ﻋﯿﺎض‪ :‬و أوﺻـﯽ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌـﺪه‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺴـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﻌﻈﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻤﺎ و إنّ‬‫ﻋﻤـﺎرة اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻬﻤـﺎ ﮐﻤـﺎ ﺗﻌﻤﺮ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻻـﻧﺲ و اﻟﺠّﻦ و ﻟﺮﺟﺤـﺎن ﻗـﺪرﻫﻤﺎ‪ ،‬ﻷـّن اﻟّﺮﺟﺤـﺎن ﻓﯽ اﻟﻤﯿﺰان ﺑﺜﻘﻞ ﻣﺎ ﻓﯿﻬﺎ‪ ،‬أو ﻷﻧّﻪ ﯾﺜﻘﻞ رﻋﺎﯾﮥ‬‫ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻋﻠﯽ ﻋﺰﯾﺰي در »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« در ﺷﺮح ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﺷﺮﻓﻬﻤﺎ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﺑﻔﺘﺤﺘﯿﻦ و دون ال ﮐﻤﺎ ﻓﯽ ﻣﺴﻠﻢ‪ .‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺑﻪ ﻟﻌﻈﻢ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ و ﺷﺮﻓﻬﻤﺎ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 108‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟـﺪﻧّﯿﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟّﺜﻘﻞ‪ ،‬ﻣﺤﺮﮐـﮥ أي ﺑﻔﺘﺢ اﻟﻤﺜﻠّﺜﮥ و اﻟﻘﺎف ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »اﻟﻘﺎﻣﻮس«‪ :‬ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪.‬‬‫ﻗ ﺎ ل ‪ :‬و ﻣﻨ ﻪ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻓﺴـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻨﻔﺎﺳﺘﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻓﯽ »اﻟﻤﻌﻠﻢ« ﻟﻠﻤﺎزري‪ :‬ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻟﻌﻤﻞ و اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬و اﻟﻌﺮب ﺗﻘﻮﻟﻪ )ﺗﻘﻮل‪ .‬ظ(‬‫ﻟﮑّﻞ ﺷﯽء‪ ،‬ﻧﻔﯿﺲ ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻓﺴّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ﮔﺬارﻧﺪهام در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﻣﺘﺎع ﻧﻔﯿﺲ را[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺳـﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »اﻟﻤﺪارج« و »روﺿﮥ اﻻﺣﺒﺎب« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﻦ ﻣﯽﮔﺬارم در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ دو‬‫أﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﺎﻧﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟﻨﺠﺎ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﻗﻮل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪120 :‬‬‫ﺳّﻤﯽ اﻟﻘﺮآن و ﻋﺘﺮﺗﻪ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻻن اﻟّﺜﻘﻞ ﮐﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و ﻫﺬان ﮐﺬﻟﮏ إذ ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌﺪن اﻟﻌﻠﻮم اﻟّﺪﯾﻨّﯿﮥ و اﻻﺳﺮار و اﻟﺤﮑﻢ‬‫اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻻﺣﮑﺎم اﻟﺸﺮﻋﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﺬا ﺣّﺚ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﯿﻦ در »دراﺳﺎت اﻟﻠّﺒﯿﺐ« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﻨﻈﺮﻧﺎ ﻓﯿﻪ ﻓﻮﺟـﺪﻧﺎ )ﻓﻮﺟﺪﻧﺎه‪ .‬ظ( ﯾﻌﺒﺮ ﻋﻦ اﻟﻘﺮآن و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﺑﺎﻟﺜﻘﻠﯿﻦ و ﻫﻮ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬ﻓﻔﻬﻤﻨﺎ ﻧﻔﺎﺳﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و ﺧﻄﺮ‬‫و ﺻﻮﻧﻪ )و ﺧﻄﺮﻫﻢ و ﺻﻮﻧﻬﻢ‪ .‬ظ( ﻣﻦ ﻗﺒﯿﻞ ﮐّﻞ ﺗﻠﮏ اﻻوﺻﺎف اﻟّﺘﯽ ﻟﻠﻘﺮآن ﻟﻠﺠﻤﻊ ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺼـﺒﺎن اﻟﻤﺼـﺮي در »إﺳـﻌﺎف اﻟّﺮاﻏﺒﯿﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺜﻘﻞ ﻣﺤّﺮك ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »اﻟﻘﺎﻣﻮس« و ﻫﻮ ﮐّﻞ‬‫ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺮﺗﻀﯽ اﻟﻮاﺳﻄﯽ اﻟﺰﺑﯿﺪي اﻟﺤﻨﻔﯽ در »ﺗﺎج اﻟﻌﺮوس« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و اﻟﺜﻘﻞ‪ ،‬ﻣﺤّﺮﮐـﮥ‪ :‬ﻣﺘﺎع اﻟﻤﺴﺎﻓﺮ و ﺣﺸـﻤﻪ‪ ،‬و اﻟﺠﻤﻊ‪ :‬أﺛﻘﺎل‪ ،‬و ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﺧﻄﯿﺮ ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن ﻟﻪ ﻗـﺪر و وزن ﺛﻘﻞ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺮب‪ .‬و ﻣﻨﻪ ﻗﯿﻞ‬‫ﻟﺒﯿﺾ اﻟﻨﻌﺎم‪ :‬ﺛﻘﻞ‪ ،‬ﻷّن آﺧﺬه ﯾﻔﺮح ﺑﻪ و ﻫﻮ ﻗﻮت‪ ،‬و ﮐﺬﻟﮏ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫ﺟﻌﻠﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﻈﺎﻣﺎ ﻟﻘﺪرﻫﻤﺎ و ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﺳّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷﻧّﻪ اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﯿﻞ ‪.‬‬
‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﻋﻠﻤﺎﺋﻨﺎ‪ ،‬رﺣﻤﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﺳّﻤﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و‬‫اﻟﻌﺘﺮة اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﻷـّن اﻟﺜﻘـﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ ﮐـﺬﻟﮏ ﻣﻌـﺪن اﻻﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ و اﻻﺣﮑﺎم‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳـّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺜﻘﻞ وﺟﻮب رﻋﺎﯾﮥ‬‫ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ أﻧﺼﺎري در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠﺎة« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﯽﮔﺬارم در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ‪ ،‬أول آن‬‫ﻗﺮآن ﺷـﺮﯾﻒ ﮐﻪ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪاﺳﺖ و در آن ﻧﻮر و ﻫـﺪي اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﮕﯿﺮﯾـﺪ و ﻋﻤـﻞ ﮐﻨﯿـﺪ ﺑـﺄواﻣﺮ و ﻧﻮاﻫﯽ آن و ﭼﻨﮕﻞ زﻧﯿـﺪ ﺑﻮي‪ ،‬و‬‫ﺗﺤﺮﯾﺺ ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻧﻤﻮد ﺑﺎﺳﺘﻤﺴﺎك وي‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬دّوم از آن دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦاﻧﺪ[‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪121 :‬‬‫و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﮑﺮﯾﻢ ﺻـﻔﯽ ﭘﻮري در »ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻻـرب« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻘـﻞ ﻣﺤّﺮﮐﻪ‪ :‬رﺧﺖ ﻣﺴﺎﻓﺮ و ﺣﺸﻢ وي‪ .‬أﺛﻘﺎل‪ :‬ﺟﻤﻊ‪ .‬و ﻫﺮ ﭼﯿﺰ‬‫ﻧﻔﯿﺲ و ﻣﺤﻔﻮظ‪ .‬و ﻣﻨﻪ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫و وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺼﺎري در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺷﺎﯾﺪ ﮐﻪ وﺟﻪ ﺗﺴـّﻤﯿﻪ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 109‬از ‪285‬‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ از آﻧﮑﻪ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻔﺘﺢ ﺛﺎء ﻣﺜﻠّﺜﮥ در ﻟﻐﺖ ﺷﯽء ﻧﻔﯿﺲ و ﻣﻄّﻬﺮ و ﻣﺤﻔﻮظ را ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ و ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ‬‫ﻫﺮ دو ﻣﺼﻮن و ﻣﻄّﻬﺮ و ﻣﺤﻔﻮظ و ﻧﻔﯿﺲاﻧﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻣﻌﺪن ﻋﻠﻮم دﯾﻨّﯿﻪ و ﻣﺨﺰن أﺳﺮار ﺣﮑﻤّﯿﻪ و ﻋﻤﻠّﯿﻪ و ﺷﺮﻋّﯿﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺻﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ در »ﺳﺮاج وّﻫﺎج« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ‪ :‬ﺳّﻤﯿﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﻌﻈﻤﻬﻤﺎ و ﮐﺒﺮ ﺷﺄﻧﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ ﻟﺜﻘﻞ ﻟا ﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -37‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻣﺮ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﺄﻣﺖ ﮐﻪ در أﻣﺮ دﯾﻦ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﺄﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و دﻻﻟﺖ اﯾﻨﻤﻌﻨﯽ ﺑﺮ أﻓﻀﻠﺖ آن ﺣﻀﺮات‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أّﻣﺖ ﺧﻮد را أﻣﺮ‬‫ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم در أﻣﺮ دﯾﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را در اﻣﻮر دﯾﻨّﯿﻪ ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ‬‫ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ و ارﺗﯿﺎب ﻣﻔﯿـﺪ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ أﻃﯿﺎب‪ ،‬ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺎ ﻧﻔـﺢ ﻣﺴﮏ و ﻃﺎب ﻣﻼب‪ ،‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺑﺮ ﻫﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ‬‫واﺿﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ ﻣﺘﻤّﺴﮏ و ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ در دﯾﻦ ﺑﺎﺷﺪ او ﯾﻘﯿﻨﺎ أﻋﻠﯽ و أﻓﻀﻞ و أرﻓﻊ و أﮐﻤﻞ اﺳﺖ از ﮐﺴﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ‬‫ﻣﺮﺗﺒﻪ را ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺄﻣﻮر و ﻣﺤﮑﻮم ﺑﺘﻤﺴﮏ و ﻟﺰوم دﯾﮕﺮي ﺑﻮد‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻇﺎﻫﺮ ﻻ ﺳﺘﺮة ﻋﻠﯿﻪ‪.‬‬‫و از آﻧﺠـﺎ ﮐﻪ ﺑﮑّﺮات و ﻣّﺮات ﺑﭙﺎﯾﻪ ﺛﺒﻮت و ﺗﺤّﻘﻖ رﺳـﯿﺪه ﮐﻪ أﻓﻀﻞ و أﮐﻤﻞ ﻣﺘﻌّﯿﻦ ﺑﺮاي ﺧﻼﻓﺘﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ در دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﺧﻼـﻓﺖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ رﺳﻮل اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣـﺪي اﺧﺘﻼـف اﻟﻤﻠﻮﯾﻦ‪ ،‬ﺷـّﮏ آوردن و راه ﻣﻨﻊ و ﺟﺤﻮد ﺳﭙﺮدن‬‫ﺿﻼﻟﯿﺴﺖ ﻣﺒﯿﻦ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ ﻋﻦ ﻧﺰﻏﺎت اﻟﺸﯿﺎﻃﯿﻦ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺮ أﻣﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أّﻣﺖ را ﺑﺘﻤّﺴﮏ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم در‬‫دﯾﻦ از أﻟﻔﺎظ ﻣﻘّﺪﺳﻪ ﺧﻮد آن ﺟﻨﺎب أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟﺸﻤﺲ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪122 :‬‬‫و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻻﻣﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ اﮔﺮ ﺟﺎﺣـﺪي ﻋﻨﯿـﺪ و ﻣﺸـﮑﮑﯽ ﻣﺮﯾﺪ درﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﻌﺎل ﺑﺮاي إﻓﺤﺎم و‬‫اذﻻل او ﻧﺼﻮص ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨﯿﻪ ﮐﻪ در وﺟﻮه ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﻻﺣﻘﻪ ﻣﮑّﺮر ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪه ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -38‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﮑﻢ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﺎﻫﻠﺒﯿﺖ در ﺣﮑﻢ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﻘﺮآن اﺳﺖ‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺣﮑﻢ ﺗﻤّﺴﮏ و اﻋﺘﺼﺎم ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟـّﺴ ﻼم را ﺑﺄﻣﺮ ﺣﮑﻢ ﺗﻤّﺴﮏ و اﻋﺘﺼﺎم ﺑﮑﺘﺎب ﻣﻠﮏ ﻋﻠّﺎم در ﯾﮏ ﺳـﻠﮏ ﻣﻨﺴـﻠﮏ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻦ ﻋﻨﻮان ﺑﻼﻏﺖ اﻗﺘﺮان أﺑﻮاب ﻫـﺪاﯾﺖ‬‫ﺣﺘﻤّﯿﻪ ﺟﺰﻣّﯿﻪ و ﻧﺠﺎت ﻗﻄﻌّﯿﻪ ﺑّﺘﯿﮥ ﺑﺮ وﺟﻮه رﻋﺎﯾﺎي ﺧﻮد ﮔﺸﻮده‪ ،‬و ﺑﺮ ﻫﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ واﺿﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ ﻣﺨﺒﺮ‬‫از أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﻔﺮض ﻣﺤﺎل ﮐﺴـﯽ دﯾﮕﺮ أﻓﻀﻞ از اﯾﺸﺎن ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽﺑﻮد ﻻﺑّﺪ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﻪ ﻣﺼﺪاق »ﻟََﻘْﺪ ﺟﺎَءُﮐْﻢ َرُﺳﻮٌل ﻣِْﻦ َأﻧ ُْﻔِﺴُﮑْﻢ َﻋِﺰﯾٌﺰ َﻋَﻠﯿِْﻪ ﻣﺎ َﻋﻨِﱡﺘْﻢ َﺣِﺮﯾٌﺺ َﻋَﻠﯿُْﮑْﻢ ﺑ ِﺎﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ َرُؤٌف َرِﺣﯿٌﻢ‬‫« و ﻣﺸّﺮف ﺑﻘﻮل ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ »َو ﻣﺎ َﯾﻨِْﻄُﻖ َﻋِﻦ اﻟ َْﻬﻮي ِإْن ُﻫَﻮ ِإﻟﱠﺎ َوْﺣٌﯽ ﯾُﻮﺣﯽ‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﺗﻤـّﺴ ﮏ و اﻋﺘﺼـﺎم ﻫﻤـﺎن ﺷـﺨﺺ را ﺑﻼـ ادﻫـﺎن و إﯾﻬﺎن در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻗﺮﯾﻦ ﺗﻤّﺴﮏ و اﻋﺘﺼﺎم ﺑﺎ ﮐﺘﺎب رّب ﻣﻨﻌﺎم‬‫ﻣﯽﻧﻤﻮد‪.‬‬‫و ﺑﺮ ﺗﺮك آن و ذﮐﺮ ﺗﻤـّﺴ ﮏ اﻫـﻞ ﺑﯿـﺖ ﺧـﻮد ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬـﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ در ﻣﺜـﻞ اﯾﻦ ﻣﺤـّﻞ و ﻣﻘـﺎم ﻫﺮﮔﺰ اﻗـﺪام ﻧﻤﯽﻓﺮﻣـﻮد‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫ارﺗﮑﺎب اﯾﻦ أﻣﺮ ﺑﻼ ارﺗﯿﺎب‪ ،‬ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﺮﺟﻮح و ﺗﻔﻀﯿﻞ ﻣﻔﻀﻮل و إﺟﺤﺎف ﺻﺮﯾﺢ و إﺿﺮار ﻗﺒﯿﺢ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺣﺎﺷﺎ ﺟﻨﺎﺑﻪ ﻋﻦ ذﻟﮏ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔﺎه أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ازﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﺳﺎﻃﻊ اﻟﺒﺮﻫﺎن واﺿـﺢ و ﻧﻤﺎﯾﺎن ﮔﺮدﯾـﺪ اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ ﻫﻢ ﺑﺤـّﺪ ﺗﺤّﻘﻖ و ﻗﻄﻌّﯿﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 110‬از ‪285‬‬‫ر ﺳﯿ ﺪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -39‬دﻻﻟﺖ ﺟﻤﻠﮥ »ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ‪ «...‬ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ اﻫﻠﺒﯿﺖ از روي ﺷﺮف و ﻓﻀﻞ ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﺷﺪهاﻧﺪ و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ‬‫وﺟﻪ ﺳﯽ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در ﺣّﻖ ﻗﺮآن و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬‫ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫وارد ﺷـﺪه‪ ،‬و اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻨـﺎ ﺑﺮ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﻌﺾ أﻋـﺎﻇﻢ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻗﺮآن و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم از روي ﺷـﺮف و‬‫ﻓﻀﻞ ﺟﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪.‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪاء« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ‪،‬‬‫در ﻣﺤّﻞ »ﻟﻦ ﺗﺮاﻧﯽ«‪ .‬ﻟﻦ ﺑﺮاي ﺗﺎﮐﯿﺪﺳﺖ‪ ،‬و ﻟﻦ اﯾﻨﺠﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪123 :‬‬‫ﺑﺮاي ﺗﺄﺑﯿﺪﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﺟﺪا ﻧﺸﻮﻧﺪ اﯾﻦ ﻫﺮ دو از ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﻓﻀﻞ و ﺷﺮف در دﻧﯿﺎ و ﻋﻘﺒﯽ‪.‬‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫‪ :‬ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺪا ﻧﺸﻮد ﺗﻌﻈﯿﻢ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﺑﯿﺎﯾﻨﺪ ﺑﺮ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﺼﺎﺑﯿﺢ« و »اﻟﻤﺸـﮑﻮة« ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ‬‫ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي‪ .‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵـﺧﺮ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟﺴـﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﺑﺎﯾﺴـﺘﺎد ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﺻـﻠﻌﻢ‪ ،‬و در آن ﺣﺎل اﯾﺴـﺘﺎده ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﮔﺬارﻧﺪهام در ﺷـﻤﺎ ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ‬‫اﮔﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ آن را ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه و ﺑﯽ راه ﻧﺸﻮﯾﺪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ‪ .‬ﯾﮑﯽ از اﯾﺸﺎن ﺑﻬﺘﺮﺳﺖ از دﯾﮕﺮي‪ ،‬و آن دو ﭼﯿﺰ آﻧﺴﺖ ﯾﮑﯽ ﮐﺘﺎب ﺧﺪاﺳﺖ‬‫ﮐﻪ رﺳـﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ درازي او از آﺳﻤﺎن ﺳﻮي زﻣﯿﻦ‪ .‬دوم ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ‪ ،‬و ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان از روي ﺷﺮف و ﻓﻀﻞ ﻫﺮﮔﺰ ﭘﺮاﮐﻨﺪه و ﺟﺪا‬‫ﻧﺸﻮﻧﺪ[ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷـﺮف و ﻓﻀﻞ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﺂن ﻣﻘﺎرن ﻗﺮآن ﺷﺪهاﻧـﺪ و ﺑﺴـﺒﺐ آن ﻫﺮﮔﺰ ﺟـﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ و‬‫ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻋﺘﺮاف ﺑﺂن ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺷـﺮف و ﻓﻀﻞ ﺟﺰﺋﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺮف و ﻓﻀﻞ ﮐﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻻي ﻫﺮ ﺷﺮف و ﻓﻀﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ‬‫ﻻﺑّﺪ أﻓﻀﻠﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﻇﻬﻮر ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪ ،‬و أﻓﻀﻠّﯿﺖ دﻟﯿﻞ ﻗﺎﻃﻊ ﺧﻼﻓﺘﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻏﯿﺮ ﻣّﺮة‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -40‬اﻇﻬﺎر ﻧﻤﻮدن رﺳﻮل ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻓﻀﻠﯿﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ را در ﺑﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻮﺟﻮه دﯾﮕﺮ و ﻧﻘﻞ ﺑﺴﯿﺎري از ﻋﺒﺎﺋﺮ أﮐﺎﺑﺮ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻘﺮون ﮐﺮدن اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‬‫ﺑﻘﺮآن ﻣﺠﯿـﺪ و ﺗﻌﺒﯿﺮ اﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ و أﻣﺮ ﺑﺘﻤّﺴﮏ اﯾﺸﺎن و ﻧﻈﻢ ﺗﻤّﺴﮏ اﯾﺸﺎن ﺑﺎ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ در ﯾﮏ ﺳـﻠﮏ و إﻇﻬﺎر ﻋﺪم‬‫ﻣﻔـﺎرﻗﺖ اﯾﺸـﺎن از ﻗﺮآن ﺗـﺎ ﺑﺤـﻮض ﮐﻮﺛﺮ ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه دﯾﮕﺮ در ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﺗﻮﻗﯿﺮﺷـﺎن ﻗﻮﻻـ و ﻓﻌﻼـ ﻣﺒـﺎﻟﻐﻪ ﻧﻤﻮده‪ ،‬در اﻇﻬـﺎر أﻓﻀـﻠّﯿﺖ‬‫ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم إﻟﯽ أﻗﺼﯽ اﻟﻐﺎﯾﮥ اﻓﺰوده‪ ،‬و ﭼﻮن ﺑﻌﺾ ﮐﺒﺮاي اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در ﮐﻠﻤﺎت ﺑﻼﻏﺖ ﺳﻤﺎت ﺧﻮد ﺗﺼﺮﯾﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪124 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 111‬از ‪285‬‬‫و ﺗﻮﺿـﯿﺢ آن ﮐﺮده و ﺑﻌﻀﯽ از اﯾﺸﺎن ﺗﻠﻮﯾﺢ و ﺗﻠﻤﯿﺢ ﺑﺂن ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﻟﻬﺬا ﭘﺎره از اﻓﺎدات اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻤﺎع و اﻋﺘﺒﺎر أوﻟﯽ اﻻﺳﻤﺎع و‬‫اﻻﺑﺼﺎرﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ادراك أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ازﯾﻦ اﻓﺎدات و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺑﺎﻣﺎﻣﺖ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺣّﻖ ﺣﻘﯿﻖ و ﺻﺪق‬‫أﻧﯿﻘﺴﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺮوﯾﺪ‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻗـﺎم‪ .‬از آﻧﮑﻪ او از اﯾﺴـﺘﺎده أﺷـﻬﺮﺳﺖ و أﺑﻠﻎ‪ ،‬و ﻏﺮض ﻣﺼـﻄﻔﯽ )ص( در ﻗﯿـﺎم ﺗﻌﻠﯿﻢ إﮐﺮام و ﺗﻌﻈﯿﻢ اﯾﺸـﺎن ﺑﻮد‪ .‬ﻗﻮﻟﻪ ﯾﺨﻄﺐ‪ :‬ﺗﺎ‬‫ﺑـﺪاﻧﯽ ﻫﺮ ﮐﻪ را در ﺧﻄﺒﻪ ﻣﺼـﻄﻔﯽ )ص( ذﮐﺮ ﮐﻨـﺪ و در ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧـﺪن ﺑﺎﯾﺴـﺘﺪ ﻣﻌّﻈﻢ و ﻣﮑّﺮم ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬ﺗﺎ‬‫ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻋﻈﯿﻢ اﻟﻘﺪراﻧﺪ و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺪﯾﺸﺎن أﻣﺮي ﻋﻈﯿﻢ اﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫ﺑﺪاﻧﮑﻪ ذﮐﺮ را از ﺑﺎب ﺗﻔﻌﯿﻞ ﻓﺮﻣﻮد از ﺑﻬﺮ ﺑﺰرﮔﯽ دادن اﯾﺸﺎن‪.‬‬‫ﻓﯽ »ﺗﺎج اﻟﻤﺼﺎدر«‪ :‬ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ :‬ﻓﺬّﮐﺮوه‪.‬‬‫أي‪ :‬ﻓﺄﺟّﻠﻮه‪ ،‬ﻷّن ﻓﯽ ﺗﺬﮐﯿﺮ اﻟّﺸﯽء إﺟﻼﻟﻪ‪ .‬و اﻻﺟﻼل‪ :‬ﺑﺰرگ داﺷﺘﻦ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﮑﺎﺷـﻔﯽ در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻠّﯿﻪ« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬دوم اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﯿﺎد ﻣﯽدﻫﻢ ﺷـﻤﺎ را ﺣﻀـﺮت ﺧـﺪاوﻧﺪ‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ را و ﮔﻮاه ﻣﯽﮔﯿﺮم در ﻧﯿﮑﻮ داﺷﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪ .‬و در ﺗﮑﺮار اﯾﻦ ﺳـﺨﻦ ﺳﻪ ﺑﺎر دﻟﯿﻠﯽ واﺿـﺢ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﯽﺷﻮد در ﺗﻌﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و‬‫ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺷـﻤﺎر ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت ﻋﺪﯾـﺪه ﮐﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ‬‫آورده‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺧﺎﻣﺴـﻬﺎ‪ :‬ﻗﺪ ﺗﻀـّﻤﻨﺖ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ اﻟﺤّﺚ اﻟﺒﻠﯿﻎ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮي و ﺣﻔﻈﻬﻢ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و اﻟﻮﺻّﯿﮥ‬‫ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻟﻘﯿﺎﻣﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑـﺬﻟﮏ ﺧﻄﯿﺒﺎ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ أﮐﺜﺮ اﻟّﺮواﯾﺎت اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ‪ ،‬ﻣﻊ ذﮐﺮه ﻟﺬﻟﮏ ﻓﯽ ﺧﻄﺒﺘﻪ ﯾﻮم ﻋﺮﻓﮥ‬‫ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻗﺘﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ رواﯾﮥ اﻟّﺘﺮﻣﺬي ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ ،‬و ﻓﯽ ﺧﻄﺒﺘﻪ ﻟّﻤﺎ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﺑﻌﺪ اﻧﺼﺮاﻓﻪ ﻣﻦ ﺣﺼﺎر اﻟﻄﺎﺋﻒ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪125 :‬‬‫ﮐﻤﺎ ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّﺬي ﻗﺒﺾ ﻓﯿﻪ و ﻗﺪ اﻣﺘﻸت اﻟﺤﺠﺮة ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻓﯽ رواﯾﮥ‬‫ﻻّم ﺳﻠﻤﮥ‪ ،‬ﺑﻞ ﺳﺒﻖ ﻗﻮل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬آﺧﺮ ﻣﺎ ﺗﮑﻠّﻢ ﺑﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪:‬‬‫اﺧﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﻣﻊ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬اﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪،‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ -:‬أﻻ و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ و ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل و أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﻌﺘﺮﺗﯽ ﺧﯿﺮا‪ ،‬و أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﻋﻠﯽ اﺧﺘﻼف اﻻﻟﻔﺎظ ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾﺎت اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ‪ ،‬ﻣﻊ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﯾﺪ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ :‬ﻓﻤﻦ ﻟﻢ ﯾﺨﻠﻔﻨﯽ ﻓﯿﻬﻢ ﺑﺘﺮ ﻋﻤﺮه و ورد ﻋﻠّﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ ﻣﺴﻮّدا وﺟﻬﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﻓﺎﻧّﯽ أﺧﺎﺻﻤﮑﻢ ﻋﻨﻬﻢ ﻏﺪا و ﻣﻦ أﮐﻦ ﺧﺼﯿﻤﻪ أﺧﺼﻤﻪ و ﻣﻦ أﺧﺼﻤﻪ دﺧﻞ اﻟّﻨﺎر‪.‬‬‫و ﻓﯽ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﻣﻦ ﺣﻔﻈﻨﯽ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﻘﺪ اﺗّﺨﺬ ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻬﺪا‪،‬‬‫ﻣﻊ ﻣﺎ اﺷـﺘﻤﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﻟﻔﺎظ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ ﻋﻠﯽ اﺧﺘﻼف ﻃﺮﻗﻬﺎ‪ ،‬و ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﻓﯽ ﻣﺎ أوﺻﯽ ﺑﻪ أّﻣﺘﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ .‬ﻓﺄي ﺣﺚ أﺑﻠﻎ ﻣﻦ ﻫﺬا و‬‫أﮐـﺪ ﻣﻨﻪ؟ ﻓﺠﺰي اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻋﻠﯽ آﻟﻪ ﻋﻦ أّﻣﺘﻪ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﻪ أﻓﻀﻞ ﻣﺎ ﺟﺰي أﺣـﺪا ﻣﻦ أﻧﺒﯿﺎﺋﻪ و رﺳـﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 112‬از ‪285‬‬‫اﻟﺼﻠﻮة و اﻟﺴﻼم ‪.‬‬
‫و ﻓﻀﻞ ﺑﻦ روزﺑﻬﺎن ﺷﯿﺮازي در »ﺷﺮح رﺳﺎﻟﻪ اﻋﺘﻘﺎدﯾﻪ« ﺧﻮد ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻋﺘﻘﺎد ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ آل ﺣﻀﺮت ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ واﺟﺐ اﻟﺘﻌﻈﯿﻢ و ﻻـزم اﻻﻗﺘـﺪاء‪ .‬أﻗﻮل‪ :‬أّﻣـﺎ ﺗﻌﻈﯿﻢ آل ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻋﺘﻘﺎد آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻓﺮﺿـﺴﺖ ﺑﻨﺎﺑﺮ‬‫أﺣﺎدﯾﺚ ﺻﺤﯿﺤﻪ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺑﺎب وارد ﺷﺪه‪ .‬از آن ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬آﻧﮑﻪ در ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع در ﺧﻄﺒﻪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا ﺑﻌﺪي )إﻟﯽ آﺧﺮه(‪.‬‬‫و در ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ را ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﻮﺑﺖ ﺗﮑﺮار ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫ازﯾﻨﺠﺎ ﻣﺴﺘﻔﺎد ﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن واﺟﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق اﯾﺸﺎن ﻻزم ‪.‬‬
‫و ﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از ﻃﺒﺮاﻧﯽ و ﻏﯿﺮه ﺑﺴﻨﺪ ﺻﺤﯿﺢ »ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس!‬‫ﻣﻦ ﺳﺒﻘﺖ ﺧﻮاﻫﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ در ورود ﺣﻮض‪ ،‬و ﺷﻤﺎ و ورود ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﻧﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﻦ و ﺣﺎﺿﺮ ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ در ﺣﻮض‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪126 :‬‬‫و ﻋﺮض ﺣﻮض ﻣﻦ زﯾﺎده ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼـﺮي و ﺻـﻨﻌﺎء‪ ،‬و در آن ﺣﻮض ﺑﻌﺪ دﺳـﺘﺎره ﻫﺎ ﻗﺪﺣﻬﺎ از ﻧﻘﺮه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ‬‫ﺑﺮ ﻣﻦ وارد ﺷﻮﯾـﺪ در ﺣﻮض ﺳﺆال ﺧﻮاﻫﻢ ﮐﺮد ﺷـﻤﺎ را از ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﭘﺲ ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ در ﺷﺄن اﯾﻦ ﻫﺮ دو و ﺗﻌﻈﯿﻢ آن ﭼﻪ ﻧﻮع‬‫ﺳﻠﻮك ﺧﻮاﻫﯿـﺪ ﮐﺮد؟ و ﺛﻘﻞ أﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ اﺳﺖ و آن وﺳـﯿﻠﺘﯽ و ﺣﺒﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻃﺮف آن ﺑﯿﺪ ﻗﺪرت اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ اﺳﺖ و ﻃﺮﻓﯽ‬‫دﯾﮕﺮ ﺑـﺪﺳﺖﻫﺎي ﺷـﻤﺎﺳﺖ‪ ،‬آن را ﻧﮕﺎﻫﺪارﯾـﺪ و ﺗﻤّﺴﮏ ﺟﻮﯾﯿـﺪ ﺑﺂن ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﯾـﺪ‪ ،‬و ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي را ﺑﺂن ﺑﺪل ﻣﮑﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﯾﮑﯽ‬‫دﯾﮕﺮ ﻋﺘﺮت ﻃـﺎﻫﺮه و اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻨﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ داد ﻣﺮا ﺧـﺪاي ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺨﻔّﯿﺎت و ﺟﻠّﯿﺎت أﻣﻮرﺳﺖ ﺑﺂﻧﮑﻪ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻧﻘﻀﺎ ﻧﻤﯽﯾﺎﺑﻨـﺪ و از ﻫﻢ ﺟﺪا ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ زاﺋﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺣﮑﻢ ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﻫﺮ دو ﻣﺎداﻣﯽ ﮐﻪ دﻧﯿﺎ ﺑﺎﻗﯿﺴﺖ ﺗﺎ‬‫آﻧﮑﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﻧﺰد ﻣﻦ در ﺣﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗـﺎﻃﻌﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﺗﺮﻣـﺬي آن را رواﯾﺖ ﻧﻤـﻮده‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‬‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﻣﯽﮔﺬارم در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﺂن ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺷﻮﯾﺪ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ ﮔﻤﺮاه ﻧﺨﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﯾﮑﯽ ازﯾﻦ دو أﻋﻈﻤﺴﺖ‬‫از دﯾﮕﺮي‪ ،‬ﯾﮑﯽ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪاي ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ‪ ،‬ﺣﺒﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از آﺳـﻤﺎن ﺗـﺎ زﻣﯿﻦ ﮐﺸـﯿﺪه اﺳﺖ‪ ،‬و دﯾﮕﺮي ﻋﺘﺮت و اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪ ،‬ﺣﮑﻢ‬‫اﯾﺸﺎن از ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ ﺟـﺪا ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد ﺗﺎ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ وارد ﺷﻮﻧـﺪ ﺑﺮ ﻣﻦ در ﺣﻮض‪ .‬ﭘﺲ ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿـﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ در ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﺗﮑﺮﯾﻢ اﯾﺸﺎن‬‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﻨﯿﺪ![‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷﺮح ﺷﻔﺎ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﻔﺘﺢ اﻟﻬﻤﺰة و ﺑﻀّﻢ اﻟﺸﯿﻦ‪،‬‬‫أ ﻫ ﻞ ﺑﯿﺘ ﯽ‬‫‪ ،‬ﺑﺎﻟّﻨﺼﺐ ﻋﻠﯽ ﻧﺰع اﻟﺨﺎﻓﺾ‪ ،‬و‬‫ﻓﯽ ﻧﺴﺨﮥ ﻃﺒﻖ رواﯾﮥ أﺧﺮي‪ :‬ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫أي أﺳـﺄﻟﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﺣﻖ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺑﺎﻻﺣﺴـﺎن إﻟﯿﻬﻢ و اﻟّﺸـ ﻔﻘﮥ ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ .‬أو‪ :‬أﻗﺴﻢ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ أن ﺗﺮاﻋﻮﻧﯽ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﺛﻼﺛﺎ‪ .‬أي‪ :‬ﻗﺎﻟﻬﺎ‬‫ﺛﻼث ﻣّﺮات ﻣﺒﺎﻟﻐﮥ ﻓﯽ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 113‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ ،‬أي اﻟّﻨﺒﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪.‬‬‫و أ ﻫ ﻞ ﺑﯿﺘ ﯽ ‪:‬‬
‫أي و ﺛﺎﻧﯿﻬﻤﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﮑﺴﺮ اﻟﮑﺎف اﻟﻤﺸّﺪدة أي أﺣﺬرﮐﻤﻮه ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬وﺿﻊ اﻟّﻈﺎﻫﺮ ﻣﻮﺿﻊ اﻟﻤﻀﻤﺮ اﻫﺘﻤﺎﻣﺎ ﺑﺸﺄﻧﻬﻢ و إﺷﻌﺎرا ﺑﺎﻟﻌﻠﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪127 :‬‬‫و اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬أﻧّﺒﻬﮑﻢ ﺣّﻖ )ﻟﺤّﻖ‪ .‬ظ( اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻣﺤﺎﻓﻈﺘﻬﻢ و ﻣﺮاﻋﺎﺗﻬﻢ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و إﮐﺮاﻣﻬﻢ و ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و ﻣﻮّدﺗﻬﻢ‪ .‬و ﻗﺎل اﻟّﻄﯿﺒﯽ أﺣّﺬرﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﯽ ﺷﺄن أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و أﻗﻮل ﻟﮑﻢ‪ :‬اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ و ﻻ ﺗﺆذوﻫﻢ و اﺣﻔﻈﻮﻫﻢ‪ ،‬ﻓﺎﻟّﺘﺬﮐﯿﺮ ﺑﻤﻌﻨﯽ اﻟﻮﻋﻆ ﯾﺪّل ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬وﻋﻆ و ذّﮐﺮ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫و ﻗﺪ ﺗﻘّﺪم اﻟّﺘﻐﺎﯾﺮ ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ و اﻟﺤﻤﻞ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﺄﺳﯿﺲ أوﻟﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﮐﻼﻣﯽ از ﻃّﯿﺒﯽ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﻗﻮل‪ :‬اﻻﻇﻬﺮ ﻫﻮ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﯾﮑﻮﻧﻮن‬‫أﻋﺮف ﺑﺼـﺎﺣﺐ اﻟﺒﯿﺖ و أﺣﻮاﻟﻪ ﻓـﺎﻟﻤﺮاد ﺑﻬﻢ أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻤّﻄﻠﻌﻮن ﻋﻠﯽ ﺳـﯿﺮﺗﻪ اﻟﻮاﻗﻔﻮن ﻋﻠﯽ ﻃﺮﯾﻘﺘﻪ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﺤﮑﻤﻪ و ﺣﮑﻤﺘﻪ‪ ،‬و‬‫ﺑﻬﺬا ﯾﺼﻠﺢ أن ﯾﮑﻮﻧﻮا ﻣﻘﺎﺑﻼ ﻟﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻗﺎل‪َ :‬و ﯾَُﻌﱢﻠُﻤُﻬُﻢ اﻟ ِْﮑﺘﺎَب َو اﻟ ِْﺤْﮑَﻤَﮥ*‬‫‪ .‬و ﯾﺆّﯾﺪه ﻣﺎ‬‫أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤﺪ ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﯾﺪ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ذﮐﺮ ﻋﻨﺪه ﻗﻀﺎء ﻗﻀﯽ ﺑﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‬‫ﻓﺄﻋﺠﺒﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪،‬‬‫و أﺧﺮج اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻓﯽ »ﮐﺘـﺎب اﻟﯿﻘﯿﻦ« ﻋﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﺮ اﻟﯿﺮﺑﻮﻋﯽ‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻠﺤﺴﻦ‪ :‬ﮐﻢ ﺑﯿﻦ اﻻﯾﻤﺎن و اﻟﯿﻘﯿﻦ؟ ﻗﺎل‪ :‬أرﺑﻊ‬‫أﺻـﺎﺑﻊ‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺑّﯿﻦ! ﻗﺎل‪ :‬اﻟﯿﻘﯿﻦ ﻣﺎ رأﺗﻪ ﻋﯿﻨﯿﮏ )ﻋﯿﻨﺎك‪ .‬ظ(‪ ،‬و اﻻﯾﻤﺎن ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺘﻪ أذﻧﮏ و ﺻـﺪﻗﺖ ﺑﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﺷـﻬﺪ أﻧّﮏ ﻣّﻤﻦ أﻧﺖ ﻣﻨﻪ‪،‬‬‫ذرّﯾﮥ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ .‬و ﻓﺎرق اﻟّﺰﻫﺮي )و ﻗﺎرف اﻟّﺰﻫﺮي ذﻧﺒﺎ‪ .‬ظ( ﻓﻬﺎم ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ‪:‬‬‫ﻗﻨﻮﻃﮏ ﻣﻦ رﺣﻤﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺘﯽ وﺳﻌﺖ ﮐّﻞ ﺷﯽء أﻋﻈﻢ ﻋﻠﯿﮏ ﻣﻦ ذﻧﺒﮏ! ﻓﻘﺎل اﻟّﺰﻫﺮي‪:‬‬‫اﻟّﻠﻪ أﻋﻠﻢ ﺣﯿﺚ ﯾﺠﻌﻞ رﺳﺎﻟﺘﻪ!‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ إﻟﯽ أﻫﻠﻪ و ﻣﺎﻟﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮؤوف ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫أي ﻓﯽ اﻟﻮﺻـّﯿﮥ ﺑﻬﻢ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ‪ ،‬و ﮐّﺮره ﺛﻼﺛـﺎ ﻟﻠّﺘﺄﮐﯿـﺪ‪ .‬ﻗـﺎل اﻟﻔﺨﺮ اﻟّﺮازي‪ :‬ﺟﻌـﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻣﺴﺎوﯾﻦ ﻟﻪ ﻓﯽ ﺧﻤﺴـﮥ أﺷـﯿﺎء‪ :‬ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺤّﺒﮥ و ﺗﺤﺮﯾﻢ اﻟّﺼﺪﻗﮥ و اﻟّﻄﻬﺎرة و اﻟّﺴﻼم و اﻟّﺼﻠﻮة‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﻘﻊ ذﻟﮏ ﻟﻐﯿﺮﻫﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘـﺪﯾﺮ« در ﺷـﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺮوﯾﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ و ﻏﯿﺮه‪ :‬ﻫﺬه اﻟﻮﺻـّﯿﮥ و ﻫﺬا اﻟﺘﺄﮐﯿﺪ‬‫اﻟﻌﻈﯿﻢ ﯾﻘﺘﻀﯽ وﺟﻮب اﺣﺘﺮام‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪128 :‬‬‫آﻟﻪ و أﺑﺮارﻫﻢ )ﺑّﺮﻫﻢ‪ .‬ظ( و ﺗﻮﻗﯿﺮﻫﻢ و ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ وﺟﻮب اﻟﻔﺮوض اﻟﻤﺆﮐـﺪة اﻟّﺘﯽ ﻻـ ﻋـﺬر ﻻﺣـﺪ ﻓﯽ اﻟّﺘﺨﻠﻒ ﻋﻨﻬـﺎ‪ .‬و ﻫـﺬا ﻣﻊ ﻣﺎ ﻋﻠﻢ ﻣﻦ‬‫ﺧﺼﻮﺻّﯿﺘﻬﻢ ﺑﺎﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻣﺎ ﻟﻬﻢ ﻣﻦ ﺣﺮﻣﺘﻪ ﻓﺎﻧّﻬﻢ اﺻﻮﻟﻪ اﻟّﺘﯽ ﻧﺸﺄ ﻋﻨﻬﺎ و ﻓﺮوﻋﻪ اﻟّﺘﯽ ﻧﺸﺌﻮا‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل )ص(‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻀﻌﮥ ﻣّﻨﯽ‬‫‪ .‬و ﻣﻊ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎﺑﻞ ﺑﻨﻮ أﻣّﯿﮥ ﻋﻈﯿﻢ ﻫﺬه اﻟﺤﻘﻮق ﺑﺎﻟﻤﺨﺎﻟﻔﮥ و اﻟﻌﻘﻮق‪ ،‬ﻓﺴـﻔﮑﻮا ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ دﻣﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬و ﺳﺒﻮا ﻧﺴﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬و أﺳﺮوا ﺻﻐﺎرﻫﻢ‪،‬‬‫و ﺧّﺮﺑﻮا دﯾﺎرﻫﻢ‪ ،‬و ﺟﺤـﺪوا ﺷـﺮﻓﻬﻢ و ﻓﻀـﻠﻬﻢ‪ ،‬و اﺳـﺘﺒﺎﺣﻮا ﺳـّﺒﻬﻢ و ﻟﻌﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﺧﺎﻟﻔﻮا اﻟﻤﺼـﻄﻔﯽ ﻓﯽ وﺻـّﯿﺘﻪ و ﻗﺎﺑﻠﻮه ﺑﻨﻘﯿﺾ ﻣﻘﺼﻮده و‬‫اﻣﻨّﯿﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻮا ﺧﺠﻠﻬﻢ إذا وﻗﻔﻮا ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ‪ ،‬و ﯾﺎ ﻓﻀﯿﺤﺘﻬﻢ ﯾﻮم ﯾﻌﺮﺿﻮن ﻋﻠﯿﻪ![‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 114‬از ‪285‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت« ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮐﻪ ﺗﺮﻣﺬي آن را در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد رواﯾﺖ ﮐﺮده‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ‪،‬‬‫أي ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﺎن ﻓﯽ ﻣﻮاﻃﻦ اﻟﻘﯿﻤﮥ و ﻣﺸﺎﻫﺪﻫﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﺑﺘﺸﺪﯾﺪ اﻟﯿﺎء و اﻟﺤﻮض ﻣﻨﺼﻮب ﻣﻔﻌﻮل ﯾﺮدا‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻓﯿﺸﮑﺮاﻧﮑﻢ )ﻓﯿﺸﮑﺮان‪ .‬ظ( ﺻﻨﯿﻌﮑﻢ ﻋﻨﺪي ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »أﺷﻌﮥ اﻟﻠّﻤﻌﺎت« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ »ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻢ‬‫ﻗ ﺎ ل ‪ :‬و أ ﻫ ﻞ ﺑﯿﺘ ﯽ ‪.‬‬
‫ﭘﺴﺘﺮ ﮔﻔﺖ آن ﺣﻀﺮت‪ :‬دّوم اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪.‬‬‫أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺷـﻤﺎ را ﺧـﺪا را و ﻣﯽﺗﺮﺳﺎﻧﻢ از ﻋﻘﺎب او ﺑﺮ ﺗﻘﺼـﯿﺮ ﮐﺮدن ﺷـﻤﺎ در ﺣﻖ اﯾﻨﻬﺎ‪ .‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﻣﮑّﺮر ﻓﺮﻣﻮد اﯾﻦ‬‫ﮐﻠﻤﻪ را ﺑﺮاي ﻣﺒـﺎﻟﻐﻪ و ﺗﺄﮐﯿـﺪ‪ ،‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻌﻠـﻮم ﺷـﺪ‪ ،‬ﺣﻤـﻞ اﯾﻦ ﺑﺮ ﺟﻤﯿﻊ آن ﻣﻌـﺎﻧﯽ درﺳﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻـﺎ ﺑﺮ ﻣﻌﻨﯽ أﺧﯿﺮ ﮐﻪ‬‫ﻣﺤّﺒﺖ و ﺗﻌﻈﯿﻢ و رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق و آداب اﯾﺸﺎن أﻗﺪم و أﻫّﻢ و أﺗّﻢ اﺳﺖ و ﻇﺎﻫﺮ ﭼﻨﺎن ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ[‪.‬‬‫و ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴﯿﻢ اﻟّﺮﯾﺎض« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪،‬‬‫أي أﺳﺄﻟﮑﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ و أﻗﺴﻢ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﻪ‪ .‬ﯾﻘﺎل‪ :‬أﻧﺸﺪك اﻟﱠﻠﻪ و ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ .‬أي أذّﮐﺮك ﺑﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ اﺳـﺘﻌﻤﻞ ﻓﯽ اﻟﻘﺴﻢ و ﺻﺎر ﺣﻘﯿﻘﮥ ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ اﻟﺴﺆال‬‫ﺑﻤﺮاد ﻫﻨـﺎ ﺑـﻞ اﻟﻤﺮاد ﺣﻘﯿﻘﺘﻪ و ﺗﻘـّﺪم ﻓﯿﻪ ﮐﻼـم‪ .‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻣﻌﻄﻮف ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أي و أذّﮐﺮﮐﻢ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﻼ ﺗﻨﺴﻮا ﺣﻘﻮﻗﻬﻢ و رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ‪،‬‬‫ﻓﺎّن رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ رﻋﺎﯾﮥ ﻟﯽ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪129 :‬‬‫و ﻋﻠﯽ ﻋﺰﯾﺰي در »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫أي‪ :‬ﻓﯽ اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ‪ ،‬و إﮐﺮاﻣﻬﻢ و اﻟﻘﯿﺎم ﺑﺤﻘﻬﻢ‪ .‬و ﮐّﺮره ﻟﻠﺘﺄﮐﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫»أذﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐّﺮره ﺛﻼﺛـﺎ ﻟﻠّﺘﺄﮐﯿـﺪ‪ .‬ﻗـﺎل اﻟﻔﺨﺮ اﻟّﺮازي‪ :‬ﺟﻌـﻞ اﻟﱠﻠﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻣﺸﺎرﮐﯿﻦ ﻟﻪ ﻓﯽ ﺧﻤﺴـﮥ أﺷـﯿﺎء‪ ،‬ﻓﯽ اﻟﻤﺤﺒـﮥ‪ ،‬و ﺗﺤﺮﯾﻢ اﻟّﺼﺪﻗـﮥ‪ ،‬و‬‫اﻟّﻄﻬﺎرة‪ ،‬و اﻟّﺴﻼم و اﻟّﺼﻠﻮة‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﻘﻊ ذﻟﮏ ﻟﻐﯿﺮﻫﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ ﺧﺪري ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ان اﻟﻠﻄﯿﻒ اﻟﻤﻨﻌﻢ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﻬـﺬه اﻟّﻨﻌﻤـﮥ اﻟﺨﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻓﯿﻪ ﺗﺤـﺬﯾﺮ ﻋﻦ ﻣﺨﺎﻟﻔﺘﻬﻤﺎ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧﻬﻤﺎ ﻟﻢ و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ أي ﯾﺴـﺘﻤّﺮا ﻣﻼزﻣﯿﻦ‬‫ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬زاد ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺎﺻﺒﻌﯿﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ« در ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫»ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﺑﻤﺎ ذا ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﻟا ﻘﺮﻃﺒﯽ‪ :‬و ﻫﺬه اﻟﻮﺻـّﯿﮥ و ﻫﺬا اﻟّﺘﺄﮐﯿﺪ اﻟﻌﻈﯿﻢ ﯾﻘﺘﻀﯽ وﺟﻮب اﺣﺘﺮام آﻟﻪ و ﺑّﺮﻫﻢ و ﺗﻮﻗﯿﺮﻫﻢ و ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ وﺟﻮب اﻟﻔﺮاﺋﺾ اﻟّﺘﯽ‬‫ﻻ ﻋﺬر ﻻﺣﺪ ﻓﯽ اﻟﺘﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬﺎ‪ .‬ﻫﺬا ﻣﻊ ﻣﺎ ﻋﻠﻢ ﻣﻦ ﺧﺼﻮﺻّﯿﺘﻬﻢ ﺑﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺑﺄﻧّﻬﻢ ﺟﺰء ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻀﻌﮥ ﻣّﻨﯽ‪.‬‬‫و ﻣﻊ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎﺑﻞ ﺑﻨﻮ أﻣّﯿﮥ ﻋﻈﯿﻢ ﻫﺬه اﻟﺤﻘﻮق ﺑﺎﻟﻤﺨﺎﻟﻔﮥ و اﻟﻌﻘﻮق ﻓﺴـﻔﮑﻮا ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ دﻣﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬و ﺳـﺒﻮا ﻧﺴﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬و أﺳﺮوا ﺻﻐﺎرﻫﻢ‪ ،‬و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 115‬از ‪285‬‬‫ﺧّﺮﺑﻮا دﯾﺎرﻫﻢ‪ ،‬و ﺟﺤﺪوا ﺷـﺮﻓﻬﻢ و ﻓﻀـﻠﻬﻢ‪ ،‬و اﺳﺘﺒﺎﺣﻮا ﺳّﺒﻬﻢ و ﻟﻌﻨﻬﻢ‪ .‬ﻓﺨﺎﻟﻔﻮا وﺻّﯿﺘﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ و ﻗﺎﺑﻠﻮه ﺑﻨﻘﯿﺾ ﻗﺼﺪه‪ ،‬ﻓﻮا‬‫ﺧﺠﻠﺘﻬﻢ إذا وﻗﻔﻮا ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ‪ ،‬و ﯾﺎ ﻓﻀﯿﺤﺘﻬﻢ ﯾﻮم ﯾﻌﺮﺿﻮن ﻋﻠﯿﻪ! اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻢ آن را در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬دّوم اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻣﻦاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﯿﺎد ﻣﯽدﻫﻢ ﺷﻤﺎ را ﺧﺪا را‪ ،‬و ﻣﯽﺗﺮﺳﺎﻧﻢ از ﻋﻘﺎب او ﺑﺮ ﺗﻘﺼﯿﺮ ﮐﺮدن ﺷﻤﺎ در ﺣّﻖ اﯾﺸﺎن و اﯾﺬا دادن ﺷﻤﺎ اﯾﺸﺎن را‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ‬‫را ﺟﻬﺖ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ و ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﮑّﺮر ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪130 :‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺻـﻼح اﻻﻣﯿﺮ در »روﺿﻪ ﻧﺪّﯾﻪ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻃﻮﻻﻧﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺗﮑّﻠﻢ اﻟﻔﻘﯿﻪ اﻟﺤﻤﯿﺪ ﻋﻠﯽ‬‫ﻣﻌﺎﯾﻨـﮥ و أﻃﺎل‪ ،‬و ﻟﻨﻨﻘﻞ ﺑﻌﺾ ذﻟﮏ‪ .‬ﻗﺎل رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻣﻨﻬﺎ ﻓﻀﻞ اﻟﻌﺘﺮة ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و وﺟﻮب رﻋﺎﯾـﮥ ﺣﻘﻬﻢ‪ ،‬ﺣﯿﺚ ﺟﻌﻠﻬﻢ أﺣـﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﺴﺄل ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬و أﺧﺒﺮ ﺑﺄﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﺳﺘﺠﺎب ﻟﻪ دﻋﺎﺋﻪ ﻓﯿﻬﻢ إﻟﺦ‪.‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أوﺻﯽ ﺑﻬﻢ أﺑﻮﻫﻢ و أّﮐﺪا و ﺣّﺚ ﻓﯽ ﺣﻔﻈﻬﻢ و ﺷّﺪدا‬‫و ﻣﻨ ﻪ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾـﮥ‪ :‬اﺳـﺘﻮﺻﻮا ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺘﯽ ﺧﯿﺮا‪ ،‬ﻓـﺎﻧّﯽ‬‫أﺧﺎﺻﻤﮑﻢ ﻏﺪا و ﻣﻦ أﮐﻦ ﺧﺼﻤﻪ أﺧﺼﻤﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺧﺼﻤﻪ دﺧﻞ اﻟّﻨﺎر[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪» :‬و ﻗﺪ ﺗﺮﮐﺖ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﯿﮑﻢ‪ -‬إﻟﺦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫ﻓﺜﺒﺖ ﻟﻬﻢ ﺑﺬﻟﮏ اﻟّﻨﺠﺎة و ﺟﻌﻠﻬﻢ وﺻﻠﮥ إﻟﯿﻬﺎ ﻓﺘّﻢ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ اﻟﻤﺬﮐﻮر[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪ :‬ذﮐﺮﺗﮑﻢ رﺑّﯽ ﺑﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ -‬إﻟﺦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻫﮑﺬا رواه زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﺳﯿﺎق‬‫ﺣﺪﯾﺚ »إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ« ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﺛﻼﺛﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ ذﻟﮏ ﺷّﺪة اﻻﻋﺘﻨﺎء ﺑﻬﻢ و اﻻﻫﺘﻤﺎم ﺑﺄﻣﺮﻫﻢ و اﻟﺘﺤﺬﯾﺮ ﻣﻦ ﺟﻔﻮﺗﻬﻢ ﻣﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ‪ ،‬و ﻣﺎ ﯾﺬّﮐﺮ إﻟّﺎ اوﻟﻮ اﻻﻟﺒﺎب ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫و إن ﺣﻤﻠﺖ ﻣﺼﺤﻔﺎ ﻓﻼ ﺗﻘﻢ ﻷﺣﺪ ﻣﻦ اﻟﻮري إﻟّﺎ ﻟﻬﻢ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻷﻧّﻪ ﯾﺴـﺘﺤّﺐ اﻟﻘﯿﺎم ﻟﻠﻤﺼﺤﻒ اﻟﮑﺮﯾﻢ‪ ،‬و ﻗﺪ ﮐﺎن ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮم ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ إذا ﻗﺪﻣﺖ ﻋﻠﯿﻪ و ﯾﻘّﺒﻞ ﯾﺪﻫﺎ‬‫و ﯾﺠﻠﺴـﻬﺎ ﻓﯽ ﻣﺠﻠﺴﻪ‪ .‬و ﻣﻦ اﻵداب اﻟﻤﺴﺘﺤﺴـﻨﮥ اﻟﺸـﺮﻋّﯿﮥ أّن ﻣﻦ ﮐﺎن اﻟﻤﺼـﺤﻒ اﻟﮑﺮﯾﻢ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪﯾﻪ و ﻓﯽ ﺣﺠﺮه ﻻ ﯾﻘﻮم ﻻﺣﺪ و ﻟﻮ ﮐﺎن‬‫واﻟﺪا أو ﻋﺎﻟﻤﺎ ﻟﺸـﺮف اﻟﻤﺼـﺤﻒ‪ .‬أّﻣﺎ أوﻻد اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺎﻧّﻪ ﯾﻘﻮم ﻟﻬﻢ و اﻟﻤﺼﺤﻒ ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ ﺣﺎﻟﮥ اﻟﻘﯿﺎم أدﺑﺎ ﻟﻠّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻣﻌﺎ‬‫ﻻﻧّﻬﻤﺎ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن إﻟﯽ ورود اﻟﺤﻮض‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪131 :‬‬‫ﻓﻤﻦ ﻓّﺮق ﺑﯿﻨﻬﻤـﺎ ﺑﻬﻮاه و ﻋﻘﻠﻪ ﻓّﺮق اﻟﱠﻠﻪ ﺷـﻤﻠﻪ ﻓﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و اﻵـﺧﺮة‪ .‬أّﻣﺎ إذا ﮐﺎن ﺗﺮك اﻟﻘﯿﺎم ﻟﻠّﺸـ ﺮﯾﻒ ﯾﺆذﯾﻪ و ﯾﻨﮑﺴـﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮه‪ ،‬ﻓﺎﻟّـﺬي‬‫ﯾﻨﺸﺮح ﻟﻪ ﺻﺪري أّن اﻟﻘﯿﺎم و اﻟﺤﺎﻟﮥ ﻫﺬه واﺟﺐ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫و ﺳﻮف ﻧﻠﻘﺎه ﻏﺪا و ﻧﺴﺄل ﮐﯿﻒ ﻓﻌﻠﻨﺎ ﺑﻌﺪه؟ ﯾﻌﺪل )ﻓﯿﻌﺪل‪ .‬ظ(‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و ﻗﺪ ﻣّﺮ‬‫ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺧّﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 116‬از ‪285‬‬‫ﺣﻮض أﻋﺮض ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼﺮي‪ ،‬و ﺻﻨﻌﺎء! ﻓﯿﻪ ﻋﺪد اﻟّﻨﺠﻮم ﻗﺪﺣﺎن ﻣﻦ ﻓّﻀﮥ‪،‬‬‫و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﻓﺎﺳـﺘﻌﺪ )ﻓﺄﻋـّﺪ‪ .‬ظ( ﻟﻬـﺬا اﻟّﺴﺆال ﺟﻮاﺑـﺎ ﺳﺪﯾـﺪا ﻓﯽ زﻣﻦ اﻻﻣﮑـﺎن‪ ،‬ﻓﺎّن ﻣﺤّﻞ اﻟﺴﺆال أﺿـﯿﻖ ﻣﮑﺎن! و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺴـﺘﻌﺎن‪ .‬و ﻧﺴﺄﻟﻪ ﮐﻤﺎ ﺷـﺮح‬‫ﺻﺪورﻧﺎ ﻟﻤﺤّﺒﺘﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ أن ﯾﺮزﻗﻨﺎ ﺣﺴﻦ اﻟﺨﻼﻓﮥ ﻓﯿﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﻧﺮد ﻋﻠﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و آﯾﻪ ﮐﺮﯾﻤﻪ »َو ﻗُِﻔﻮُﻫْﻢ ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣْﺴُﺆﻟ ُﻮَن‬‫« داّل اﺳﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ در روز ﺣﺸـﺮ از ﻫﻤﻪ ﺑﺸـﺮ ﺳـﺌﻮال ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ در ﺣّﻖ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻧﺒّﯿﻨﺎ و‬‫ﻋﻠﯿﻪ و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﯿﺮ اﻟﺒﺸـﺮ ﭼﻪ ﺳﻠﻮك ﮐﺮدﯾﺪ؟ و ﺣﻘﻮق ﻣﻮاﻻت اﯾﺸﺎن ﮐﻤﺎ ﺣّﻘﻪ ﺑﺠﺎ آوردﯾﺪ ﯾﺎ ﻧﻪ؟ و آﻧﭽﻪ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در أداي ﺣﻘﻮق و اﻃﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿﺎد أواﻣﺮ اﯾﺸﺎن ﻓﺮﻣﻮده آن را ﺳـﻤﻌﺎ و ﻃﺎﻋـﮥ اﻣﺘﺜﺎل ﮐﺮدﯾﺪ ﯾﺎ ﺗﺨّﻠﻒ ﻧﻤﻮدﯾﺪ؟ ﭘﺲ ﮐﺴﺎﻧﯽ‬‫ﮐﻪ ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮده رﺳﻮل ﺧـﺪا ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﺤّﺒﺖ آل ﺳـّﯿﺪ اﻟﻮري ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و ﻓﺮﻣﻮده اﯾﺸـﺎن ﺑـﺪل و ﺟﺎن ﻗﺒﻮل ﮐﺮدﻧﺪ‬‫ﺑﺮوﺿﻪ رﺿـﻮان و ﺣﻮر و ﻗﺼﻮر ﺟﻨـﺎن ﻓـﺎﺋﺰ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ ﻧﻌﻮذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ اﻧﺤﺮاﻓﯽ از اﯾﺸـﺎن ورزﯾـﺪ ﺑﻌـﺬاب ﻧﯿﺮان ﮔﺮﻓﺘـﺎر ﺧﻮاﻫﺪ‬‫ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ رواﯾﺖ ﮐﺮد ﻣﺴـﻠﻢ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮐﻪ‪ :‬اﯾﺴـﺘﺎده ﺷﺪ رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ روزي در ﻣﯿﺎن ﻣﺎ‬‫در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺧﻄﺒﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ ﺑﻤﻮﺿـﻌﯽ ﮐﻪ آﻧﺠﺎ آﺑﯽ ﺑﻮد‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد آن ﻣﻮﺿﻊ ﺑﻪ ﺧّﻢ‪ ،‬ﺑﻀّﻢ ﺧﺎء ﻣﻌﺠﻤﻪ و ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻣﯿﻢ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ در‬‫ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ ﻣﯿﺎن ﻣّﮑﻪ و ﻣﺪﯾﻨﻪ ﺑﻮد‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪132 :‬‬‫ﺷﮑﺮ و ﺛﻨﺎ ﺑﺠﻨﺎب ﺟّﻞ و ﻋﻼ ﮐﻤﺎ ﻫﻮ أﺣﺮي ﺑﺠﺎ آورد‪ ،‬و ﻧﺼﯿﺤﺖ و ﭘﻨﺪ ﺑﻤﺮدﻣﺎن ﮐﻤﺎ ﻫﻮ أﻟﯿﻖ و أوﻟﯽ ﺑﻮد داد‪ ،‬و ﺑﻌﺪ از آن ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬أّﻣﺎ‬‫ﺑﻌﺪ ﺣﻤﺪ و ﺛﻨﺎ‪ ،‬ﺑﺪاﻧﯿﺪ و آﮔﺎه ﺑﺎﺷـﯿﺪ أي ﻣﺮدﻣﺎن! ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺸﺮم ﻗﺮﯾﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺎﯾﺪ ﻣﺮا ﻓﺮﺳﺘﺎده ﭘﺮوردﮔﺎر ﻣﻦ و ﻗﺒﻮل ﮐﻨﻢ او را‪.‬‬‫ﻣﺮاد ﻣﻠﮏ اﻟﻤﻮت اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻠﮏ اﻟﻤﻮت ﺑﯿﺎﯾﺪ و ﻣﻦ ازﯾﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺘﻘﺎل ﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺑﺸﻤﺎ وﻋﻆ ﻣﯽﮐﻨﻢ و ﻣﯽﮔﻮﯾﻢ ﮐﻪ ﻣﯽﮔﺬارم ﻣﯿﺎن‬‫ﺷﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ و ﻋﻈﯿﻢ‪ .‬أّول ﻗﺮآن ﺷﺮﯾﻒ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﺧﺪاﺳﺖ و در آن ﻧﻮر و ﻫﺪي اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ و ﻋﻤﻞ ﮐﻨﯿﺪ ﺑﺄواﻣﺮ و ﻧﻮاﻫﯽ‬‫آن و ﭼﻨﮕﺎل زﻧﯿﺪ ﺑﻮي‪ ،‬و ﺗﺤﺮﯾﺺ ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻧﻤﻮد ﺑﺎﺳﺘﻤﺴﺎك وي‪ ،‬ﺑﻌﺪ آن ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬دّوم از آن دو ﭼﯿﺰ ﻧﻔﯿﺲ ﻋﻈﯿﻢ‬‫اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦاﻧـﺪ‪ ،‬ﯾـﺎد ﻣﯽدﻫـﺎﻧﻢ ﺧـﺪا را در ﺣـﻖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﺧـﻮد‪ ،‬و ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ از ﺧـﺪا ﺑﺘﺮﺳـﯿﺪ و ﺣﻘﻮق اﯾﺸـﺎن‬‫ﻧﮕﺎﻫﺪارﯾﺪ و ﻃﺎﻋﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن را ﺷﻌﺎر و دﺛﺎر ﺧﻮد ﺳﺎزﯾﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﺘﺜﺎل ﺑﺄﺣﮑﺎم ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺮض اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻃﺎﻋﺖ و اﻧﻘﯿﺎد‬‫أواﻣﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ )ع( ﺑﺠﻮارح و أرﮐﺎن و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻋﻘﯿﺪت و ﻣﻮّدت و رﺳﻮﺧّﯿﺖ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﻘﻠﺐ و ﺟﻨﺎن واﺟﺐ و ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬و از زﯾﺪ ﺑﻦ‬‫ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺮوﯾﺴﺖ‪ :‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺘﺎب و آل ﻋﺒﺎ ﺟـﺪا از ﻫﻢ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ آﻣﺪ ﻧﺰد ﻣﻦ ﺑﺮ‬‫ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ‪ ،‬از ﻣﻄﯿﻌﺎن و ﻣﺘﺨّﻠﻔﺎن ﺧﻮد ﺧﺒﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داد[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺻـﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ در »ﺳـﺮاج وّﻫﺎج« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺳـﯿﺎق ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﮐﺴـﯿﺎق اﻟﻮﺻـّﯿﮥ‪ ،‬و اﻻﺧﺬ‬‫ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﺘﻠﻮه آﻧﺎء اﻟﻠّﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر و ﯾﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟﺤﻼل و اﻟﺤﺮام و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ ﻣّﻤﺎ اﺷﺘﻤﻞ ﻋﻠﯿﻪ و ﻻ ﯾّﺘﺨﺬه ﻣﻬﺠﻮرا‪.‬‬‫و اﻟـّﺬﮐﺮي ﻓﯽ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ أن ﯾﻌﺮف ﻓﻀـﻠﻬﻢ و ﯾﺨـﺪﻣﻬﻢ ﺑﻤﺎ ﯾﺼﻞ إﻟﯿﻪ ﯾﺪه و ﯾﺠﺘﻨﺐ أذاﻫﻢ و ﺣّﻄﻬﻢ و ﯾﻘﺘﺪي ﺑﻬﻢ ﻓﯿﻤﺎ ﯾﻮاﻓﻖ اﻟﮑﺘﺎب و‬‫اﻟﺴـّﻨﮥ و ﯾﻮﻗﺮﻫﻢ و ﯾﻌّﺰزﻫﻢ ﻻ ﺳّﯿﻤﺎ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟّﺼﻠﺤﺎء ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ ﺑﻀﻌﮥ اﻟّﺮﺳﻮل و ﻣﻀﻐﮥ اﻟﺒﺘﻮل و أﺣّﺒﺎء اﻟﱠﻠﻪ و أﺑﻨﺎء رﺳﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻓﺎﺿﻞ ﻣﻌﺎﺻـﺮ در »ﺳـﺮاج وّﻫﺎج« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﻤﻘﺼﻮد ﻫﻨﺎ ﺑﯿﺎن ﻓﻀـﯿﻠﺘﻬﻢ و أﻧّﻬﻢ ﻗﺴـﯿﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ اﻟّﺘﻌﻈﯿﻢ و اﻻﮐﺮام و ﻓﯽ اﻟﺘﺴﻤﯿﮥ‬‫ﺑﺎﻟّﺜﻘﻞ و أﻧّﻪ ﻻ ﺑّﺪ ﻣﻦ اﻻﺧﺬ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎن ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪133 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 117‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -41‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻗﺮآن و ﻋﺘﺮت ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ ﺗﻮ أﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﯿﻦ رﺳﻮﻟﻨﺪ و وﺻـﯿﺖ آﻧﺤﻀـﺮت ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﺷﺮت اﯾﺸﺎن و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ‬‫اﻓﻀﻠﯿﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ و ﻋﺒﺎرات ﻓﻀﻼي ﺳﻨﯿﻪ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ ﺗﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﯿﻦ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و آن ﺟﻨﺎب وﺻـّﯿﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ أّﻣﺖ را ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﺷـﺮت ﺑﺎ اﯾﺸﺎن‪ ،‬و ﻧﯿﺰ وﺻّﯿﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺂﻧﮑﻪ أّﻣﺖ ﺣّﻖ اﯾﺸﺎن را ﺑﺮ‬‫ﻧﻔﻮس ﺧﻮد ﻣﻘـّﺪم ﮐﻨﺪ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ وﺻـّﯿﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﭘﺪر ﺷـﻔﯿﻖ ﺑﺮاي أوﻻد ﺧﻮد‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ دﻻﻟﺖ واﺿـﺤﻪ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ‬‫ﻣﻄﻠﻘﻪ و اﻣﺎﻣﺖ ﮐﺒﺮي و ﻋﺼـﻤﺖ ﮐﺎﻣﻠﻪ اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ دارد و ﮐﻢ از ﮐﻢ ﻣﻔﯿﺪ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﻗﻄﻌّﯿﻪ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺑﺎﻟّﻀﺮورة ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و در‬‫ﻫﺮ ﺣﺎل ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻔﻀﺎل ﻣﻄﻠﻮب و ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣﻖ ﺣﺎﺻﻞ‪ ،‬و إﻧﮑﺎر ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﺑﺄﺳﻔﻞ درﮐﺎت ﺑﻄﻼن واﺻﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﮐﻪ ﻣﺼّﺮح ﺑﻤﺎ ذﮐﺮﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻄﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﺮوي اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﻬﻢ )ﻓﯿﮑﻢ‪ .‬ظ(‬‫اﺷﺎره إﻟﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ اﻟﺘﻮأﻣﯿﻦ اﻟﺨﻠﻔﯿﻦ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻮﺻـﯽ اﻻّﻣﮥ ﺑﺤﺴﻦ اﻟﻤﻌﺎﺷـﺮة ﻣﻌﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ‬‫أﻧﻔﺴﻬﻢ ﮐﻤﺎ ﯾﻮﺻﯽ اﻻب اﻟﻤﺸﻔﻖ ﻻوﻻده‪ ،‬و ﯾﻌﻀﺪه اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺴﺎﺑﻖ ﻓﯽ اﻟﻔﺼﻞ اﻻول‪:‬‬‫أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﮐﻤﺎ ﯾﻘﻮل اﻻب اﻟﻤﺸﻔﻖ‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ! اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﯽ ﺣّﻖ أوﻻدي ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از زﯾﺪ اﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻄّﯿﺒﯽ ﻓﯽ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‬‫اﺷﺎره إﻟﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ اﻟﺘﻮأﻣﯿﻦ اﻟﺨﻠﻔﯿﻦ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﻧّﻪ ﯾﻮﺻـﯽ اﻻّﻣﮥ ﺑﺤﺴﻦ اﻟﻤﺨﺎﻟﻔﮥ ﻣﻌﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ‬‫ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﯾﻮﺻﯽ اﻻب اﻟﻤﺸﻔﻖ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ ﺣّﻖ أوﻻده‪ .‬و ﯾﻌﻀﺪه اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺴﺎﺑﻖ ﻓﯽ اﻟﻔﺼﻞ اﻻّول‪:‬‬‫أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﯾﻘﻮل اﻻب اﻟﻤﺸﻔﻖ‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ! اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﯽ ﺣّﻖ أوﻻدي ‪.‬‬
‫و ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﺑﻌﺪ ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫»و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻊ ﻗﻮﻟﻪ أّوﻻ‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‬‫‪ ،‬ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪134 :‬‬‫ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ و وّﺻﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ .‬ظ( و اﻻﺳﺘﻤﺴﺎك ﺑﻬﻤﺎ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﻣﺮوّي از أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ ﺧﺪرﯾﺴﺖ ﺑﻌﺪ ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫»و إّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪«،‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻊ ﻗﻮﻟﻪ أّوﻻ‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‪،‬‬‫ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ و وّﺻﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴﻬﻢ‪ .‬ظ( و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﯽ‬‫اﻟّﺪﯾﻦ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 118‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -42‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﻧﻔﺲ ﻧﻔﯿﺲ ﺣﻀـﺮت رﺳﺎﻟﺘﻨﺪ و وﺿﻮح دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀـﺮات و ﻧﻘﻞ‬‫ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﻋﻈﺎم‬‫وﺟـﻪ ﭼﻬـﻞ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ دﻻـﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺣﻀـﺮات أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻗـﺎﺋﻢ ﻣﻘـﺎم ﻧﻔﺲ ﻧﻔﯿﺲ ﺟﻨـﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ و ارﺗﯿﺎب دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ذوات ﻣﻘّﺪﺳـﻪ‬‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﻻ أﻗﻞ ﺣّﺠﺖ ﻗﻄﻌّﯿﻪ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ ﻣّﺮة ﺑﻌـﺪ ﻣّﺮة‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ و ﻣﺴـﺘﻠﺰم اﻣﺎﻣﺖ و‬‫ﺧﻼﻓﺖ اﺳﺖ‪.‬‬‫أّﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ دﻟﯿﻞ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻧﻔﺲ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ از ﺗﺼﺮﯾﺤﺎت و اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي ﮐﺒﺎر و ﮐﻤﻼي أﺣﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻧﻈﺎم اﻟﺪﯾﻦ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺴـﯿﻦ اﻟﻨﯿﺴﺎﺑﻮرّي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟّﻨﻈﺎم اﻻﻋﺮج در ﺗﻔﺴـﯿﺮ »ﻏﺮاﺋﺐ اﻟﻘﺮآن« ﺑﺘﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ »َو َﮐﯿَْﻒ َﺗْﮑُﻔُﺮوَن وَ‬‫َأﻧ ْﺘُْﻢ ﺗُﺘْﻠﯽ َﻋَﻠﯿُْﮑْﻢ آﯾﺎُت اﻟﱠﻠِﻪ َو ﻓِﯿُﮑْﻢ َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪َ] :‬و َﮐﯿَْﻒ َﺗْﮑُﻔُﺮوَن‬‫اﺳﺘﻔﻬﺎم ﺑﻄﺮﯾﻖ اﻻﻧﮑﺎر و اﻟّﺘﻌﺠﺐ‪ ،‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ‪:‬‬‫ﻣﻦ أﯾﻦ ﯾﺘﻄّﺮق إﻟﯿﮑﻢ اﻟﮑﻔﺮ و اﻟﺤﺎل أّن آﯾﺎت اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺘﻠﯽ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻋﻠﯽ ﻟﺴﺎن اﻟّﺮﺳﻮل )ص( ﻏﻀـﮥ ﻓﯽ ﮐّﻞ واﻗﻌـﮥ و ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﮐﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﯾﺒّﯿﻦ ﻟﮑﻢ ﮐـّﻞ ﺷـﺒﻬﮥ و ﯾﺰﯾـﺢ ﻋﻨﮑﻢ ﮐّﻞ ﻋّﻠـﮥ‪ ،‬و ﻣﻊ ﻫـﺬﯾﻦ اﻟّﻨﻮرﯾﻦ ﻻ ﯾﺒﻘﯽ ﻟﻈﻠﻤـﮥ اﻟـّﻀ ﻼل ﻋﯿﻦ و ﻻ أﺛﺮ‪ .‬ﻓﻌﻠﯿﮑﻢ أن ﻻ ﺗﻠﺘﻔﺘﻮا إﻟﯽ ﻗﻮل‬‫اﻟﻤﺨﺎﻟﻒ و ﺗﺮﺟﻌﻮا ﻓﯿﻤﺎ ﯾﻌّﻦ ﻟﮑﻢ إﻟﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﻨﺒﯽ )ص(‪.‬‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬أّﻣـﺎ اﻟﮑﺘـﺎب ﻓﺎﻧّﻪ ﺑﺎق ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻟـّﺪﻫﺮ‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟّﻨﺒﯽ )ص( ﻓﺎن ﮐﺎن ﻗـﺪ ﻣﻀـﯽ إﻟﯽ رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ اﻟّﻈﺎﻫﺮ‪ ،‬و ﻟﮑّﻦ ﻧﻮر ﺳـّﺮه ﺑﺎق ﺑﯿﻦ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﮑﺄﻧّﻪ ﺑﺎق ﻋﻠﯽ أّن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪135 :‬‬‫ﻋﺘﺮﺗﻪ )ص( و ورﺛﺘﻪ ﯾﻘﻮﻣﻮن ﻣﻘﺎﻣﻪ ﺑﺤﺴﺐ اﻟّﻈﺎﻫﺮ أﯾﻀﺎ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل‪) :‬ص( إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ اﻣﻮر ﻋﻈﯿﻤﻪ ﮐﻪ از آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ ﻇـﺎﻫﺮ ﺷـﺪه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﺎدي ﻋﺸـﺮﻫﺎ‪ :‬أّن ﺟﻤﻌﻬﻢ ﻣﻌﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟّﺘﻄﻬﯿﺮ اﻟﮑﺎﻣﻞ و ﻣﺎ ﻧﺸﺄ ﻋﻨﻪ ﻣﻦ اﻟﺼـﻠﻮة ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﻧﺤﻮ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻣﻘﺘﺾ ﻻﻟﺤﺎﻗﻬﻢ ﺑﻨﻔﺴﻪ اﻟّﺸـ ﺮﯾﻔﮥ ﮐﻤﺎ‬‫ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯿﻪ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ إﻧّﻬﻢ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻬﻢ‪،‬‬‫ﻓﻠﺬا‬‫ﻗﺎل ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮق اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ‪ :‬أﻧﺎ ﺣﺮب ﻟﻤﻦ ﺣﺎرﺑﻬﻢ و ﺳﻠﻢ ﻟﻤﻦ ﺳﺎﻟﻤﻬﻢ و ﻋﺪّو ﻟﻤﻦ ﻋﺎداﻫﻢ‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮق اﻵﺗﯿﮥ ﻓﯽ اﻟﻌﺎﺷﺮ ]‪:[1‬‬‫أﻻ ﻣﻦ آذي ﻗﺮاﺑﺘﯽ ﻓﻘﺪ آذاﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ آذاﻧﯽ ﻓﻘﺪ آذي اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫ﻓﺄﻗﺎﻣﻬﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﻘﺎم ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬و ﮐﺬا ﻓﯽ اﻟﻤﺤّﺒﮥ ﮐﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ أﯾﻀﺎ ﻣﻦ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮق‪ :‬و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴﯽ ﺑﯿﺪه! ﻻ ﯾﺆﻣﻦ ﻋﺒﺪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺒﻨﯽ و ﻻ ﯾﺤّﺒﻨﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺐ ذوّي‪.‬‬‫و ﮐ ﺬﻟ ﮏ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 119‬از ‪285‬‬‫و ﮐﺬا‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻵﺗﯽ‪ :‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫و ﮐﺬا أﻟﺤﻘﻮا ﺑﻪ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ اﻟﻤﺸﺎر إﻟﯿﻬﺎ ﺑﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﻓُﻘْﻞ َﺗﻌﺎﻟَْﻮا َﻧْﺪُع َأﺑ ْﻨﺎَءﻧﺎ َو َأﺑ ْﻨﺎَءُﮐْﻢ‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻓﻐﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺤﺘﻀـﻨﺎ اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬آﺧﺬا ﺑﯿﺪ اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬و ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺗﻤﺸﯽ ﺧﻠﻔﻪ‪ ،‬و ﻋﻠّﯽ ﺧﻠﻔﻬﺎ‪ ،‬و ﻫﺆﻻء ﻫﻢ أﻫﻞ اﻟﮑﺴﺎء‪،‬‬‫ﻓﻬﻢ اﻟﻤﺮاد ﻣﻦ اﻵﯾﺘﯿﻦ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ﺑﯿﺎن آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪] :‬و ﺣﮑﻤـﮥ ﺧﺘﻢ اﻵﯾـﮥ ﺑﺘﻄﻬﯿﺮ اﻟﻤﺒﺎﻟﻐﮥ ﻓﯽ وﺻﻮﻟﻬﻢ ﻻﻋﻼه و ﻓﯽ رﻓﻊ اﻟّﺘﺠﻮز‬‫ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺗﻨﻮﯾﻨﻪ ﺗﻨﻮﯾﻦ اﻟّﺘﻌﻈﯿﻢ و اﻟّﺘﮑﺜﯿﺮ و اﻻﻋﺠﺎب اﻟﻤﻔﯿﺪ إﻟﯽ أﻧّﻪ )ﻷﻧّﻪ‪ .‬ظ( ﻟﯿﺲ ﻣﻦ ﺟﻨﺲ ﻣﺎ ﯾﺘﻌﺎرف و ﯾﺆﻟّﻒ‪.‬‬‫ﺛّﻢ أّﮐﺪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ذﻟﮏ ﮐّﻠﻪ ﺑﺘﮑﺮﯾﺮ ﻃﻠﺐ ﻣﺎ ﻓﯽ اﻵﯾﮥ ﻟﻬﻢ‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫إﻟﯽ آﺧﺮ ﻣﺎ ﻣّﺮ‪ .‬و ﺑﺎدﺧﺎﻟﻪ ﻧﻔﺴﻪ ﻣﻌﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻌّﺪ ﻟﺘﻌﻮد ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺑﺮﮐﮥ اﻧﺪراﺟﻬﻢ ﻓﯽ ﺳﻠﮑﻪ‪ ،‬ﺑﻞ ﻓﯽ رواﯾﮥ أﻧّﻪ اﻧﺪرج ﻣﻌﻬﻢ ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ و ﻣﯿﮑﺎﺋﯿﻞ‪،‬‬‫اﺷﺎرة إﻟﯽ ﻋﻠﯽ ﻗﺪرﻫﻢ و أّﮐﺪه أﯾﻀﺎ ﺑﻄﻠﺐ اﻟّﺼﻼة ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﺟﻌﻞ ﺻﻼﺗﮏ‪،‬‬‫إﻟﯽ آﺧﺮ ﻣﺎ ﻣّﺮ‪ .‬و أّﮐﺪه أﯾﻀﺎ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ .‬أﻧﺎ ﺣﺮب ﻟﻤﻦ ﺣﺎرﺑﻬﻢ‪ ،‬إﻟﯽ آﺧﺮ ﻣﺎ ﻣّﺮ أﯾﻀﺎ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﺑﻌﺪ ]‪ [1‬أي اﻟﺬﮐﺮ اﻟﻌﺎﺷﺮ )‪ .(21‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪136 :‬‬‫ﺑﻌـﺪ ذﻟﮏ‪ :‬أﻻ ﻣﻦ آذي ﻗﺮاﺑﺘﯽ ﻓﻘـﺪ آذاﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ آذاﻧﯽ ﻓﻘـﺪ آذي اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ .‬و ﻓﯽ أﺧﺮي‪ :‬و اﻟّـﺬي ﻧﻔﺴـﯽ ﺑﯿﺪه ﻻ ﯾﺆﻣﻦ ﻋﺒﺪ ﺑﯽ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺤّﺒﻨﯽ و ﻻ ﯾﺤّﺒﻨﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺐ ذوّي‪ ،‬ﻓﺄﻗﺎﻣﻬﻢ ﻣﻘﺎم ﻧﻔﺴﻪ‪.‬‬‫و ﻣﻦ ﺛّﻢ ﺻّﺢ‬‫أﻧّﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫و أﻟﺤﻘﻮا ﺑﻪ أﯾﻀﺎ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ ﻓﯽ آﯾﮥ »َﻓُﻘْﻞ َﺗﻌﺎﻟَْﻮا َﻧْﺪُع َأﺑ ْﻨﺎَءﻧﺎ َو َأﺑ ْﻨﺎَءُﮐْﻢ«‬‫اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻓﻐﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺤﺘﻀﻨﺎ اﻟﺤﺴﻦ )اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ .‬ظ( آﺧﺬا ﺑﯿﺪ اﻟﺤﺴﯿﻦ )اﻟﺤﺴﻦ‪ .‬ظ(‪ .‬و ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺗﻤﺸﯽ ﺧﻠﻔﻪ‪ ،‬و ﻋﻠّﯽ ﺧﻠﻔﻬﺎ‪.‬‬‫و ﻫﺆﻻء ﻫﻢ أﻫﻞ اﻟﮑﺴﺎء‪ ،‬ﻓﻬﻢ اﻟﻤﺮاد ﻓﯽ آﯾﮥ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ[‪.‬‬‫و ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺣﮑﻤﺖ در ﺧﺘﻢ آﯾﺖ ﺑﺘﻄﻬﯿﺮ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ اﺳﺖ در رﺳﯿﺪن اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ أﻋﻠﯽ ﺑﺄن ﺗﻄﻬﯿﺮ‪ ،‬و در رﻓﻊ‬‫ﺗﺠـّﻮز ﻧﯿﺰ‪ ،‬و ﺗﻨـﻮﯾﻦ از ﺑﺮاي ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﺗﻨﮑﯿﺮ )ﺗﮑـﺜﯿﺮ‪ .‬ظ( و إﻋﺠـﺎب اﺳﺖ و اﻓـﺎده اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻄﻬﯿﺮ از ﺟﻨﺲ ﻣﺘﻌـﺎرف و‬‫ﻣﺆﻟﻒ )ﻣﺄﻟﻮف‪ .‬ظ( ﻣﯿﺎن ﻣﺮدم ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﺑﺎز رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻃﻠﺐ آﻧﭽﻪ در آﯾﺘﺴﺖ ﻣﺆّﮐﺪ و ﻣﮑّﺮر ﺳﺎﺧﺖ ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪:‬‬‫اﻟّﻠﻬّﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﺗﺎ آﺧﺮ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬و ﻧﻔﺲ ﺧﻮد را ﺗﺤﺖ ﻋﺒﺎ و در ﻋﺪد داﺧﻞ اﺳﺖ )ﮐﺮد‪ .‬ظ( ﺗﺎ ﺑﺮﮐﺖ اﻧﺪراج آن ﺣﻀﺮت ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﻋﺎﺋﺪ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ در‬‫رواﯾﺘﯽ دﯾﮕﺮ ﭼﻨﯿﻦ وارد ﺷـﺪه ﮐﻪ ﺟﺒﺮﺋﯿـﻞ و ﻣﯿﮑﺎﺋﯿـﻞ را ﺑـﺎ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻨـﺪرج ﺳـﺎﺧﺖ ﺗﺎ اﺷﺎرت ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻌﻠّﻮ ﻗـﺪر اﯾﺸﺎن‪ ،‬و أﯾﻀﺎ ﻣﺆّﮐﺪ‬‫ﺳﺎﺧﺖ ﺑﻄﻠﺐ ﺻﻠﻮات ﺑﺮ اﯾﺸﺎن ﺑﻘﻮل ﺧﻮد‪:‬‬‫ﻓﺎﺟﻌﻞ ﺻﻠﻮاﺗﮏ‬‫‪ ،‬ﺗﺎ آﺧﺮ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬و‬‫ﺑﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ ﺣﺮب ﻟﻤﻦ ﺣﺎرﺑﻬﻢ‪،‬‬‫ﺗﺎ آﺧﺮ ﺣﺪﯾﺚ‪ .‬و در رواﯾﺘﯽ دﯾﮕﺮ وارد ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از آن ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫أﻻ! ﻣﻦ آذي ﻗﺮاﺑﺘﯽ ﻓﻘﺪ آذاﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ آذاﻧﯽ ﻓﻘﺪ آذي اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 120‬از ‪285‬‬‫آﮔﺎه ﺑﺎﺷـﯿﺪ! ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ رﻧﺠﺎﻧﯿـﺪ ﻗﺮاﺑﺖ ﻣﺮا ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﻣﺮا رﻧﺠﺎﻧﯿـﺪه‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ ﻣﺮا رﻧﺠﺎﻧﯿـﺪ ﺧـﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ را رﻧﺠﺎﻧﯿـﺪه‪ .‬و در رواﯾﺘﯽ‬‫دﯾﮕﺮ آﻧﮑﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴﯽ ﺑﯿﺪه ﻻ ﯾﺆﻣﻦ ﻋﺒﺪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺒﻨﯽ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺤّﺒﻨﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺐ ذوّي‪.‬‬‫ﺑﺂن ﺧـﺪاي ﮐﻪ ﻧﻔﺲ ﻣﻦ ﺑﯿـﺪ ﻗـﺪرت اوﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺆﻣﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﻫﯿـﭻ ﺑﻨـﺪه ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻣﺮا دوﺳﺖ دارد‪ ،‬و دوﺳﺖ ﻧﺪارد ﻣﺮا ﺗﺎ آﻧﮑﻪ دوﺳـﺖ‬‫دارد ذوي اﻟﻘﺮﺑﯽ و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﺮا‪ .‬ﭘﺲ اﯾﺸﺎن را ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﻧﻔﺲ ﺧﻮد ﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬و ازﯾﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺼّﺤﺖ رﺳﯿﺪه از رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪137 :‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﺑـﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻣﯽﮔـﺬارم در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ اﮔﺮ دﺳﺖ ﺑﺂن زﻧﯿﺪ ﮔﻤﺮاه ﻧﺨﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و آن ﭼﯿﺰ ﻗﺮآﻧﺴﺖ و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪ .‬و در‬‫ﻗّﺼﻪ ﻣﺒﺎﻫﻠﻪ در آﯾﺖ »َﻓُﻘْﻞ َﺗﻌﺎﻟَْﻮا َﻧْﺪُع َأﺑ ْﻨﺎَءﻧﺎ«‬‫اﻵﯾـﮥ‪ ،‬ﮐﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺣﺴﻦ )ﺣﺴـﯿﻦ‪ .‬ظ( را در ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺖ و دﺳﺖ ﺣﺴـﯿﻦ )ﺣﺴﻦ‪ .‬ظ( را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻓﺎﻃﻤﻪ از ﻋﻘﺐ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﯽآﻣﺪ و ﻋﻠﯽ از ﻋﻘﺐ ﻓﺎﻃﻤﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﻣﯽآﻣﺪ‪ ،‬ﻣﺮاد اﯾﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ از أﻫﻞ ﻋﺒﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﻮد ﻗﺎدري ﺷـﯿﺨﺎﻧﯽ در »ﺻـﺮاط ﺳﻮّي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐﻔﯽ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺘﻪ ﺷﺮﻓﺎ ﺣﯿﺚ ﻋّﺪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻧﻔﺴﻪ اﻟﺸﺮﯾﻒ ) ﻟا ﺸﺮﯾﻔﮥ‪.‬‬‫ظ ( ﻣﻨ ﻬﻢ‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ إﻧّﻬﻢ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻬﻢ‪.‬‬‫و ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬أﻧﺎ ﺣﺮب ﻟﻤﻦ ﺣﺎرﺑﻬﻢ و ﺳﻠﻢ ﻟﻤﻦ ﺳﺎﻟﻤﻬﻢ و ﻋﺪّو ﻟﻤﻦ ﻋﺎداﻫﻢ‪.‬‬‫و ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬أﻻ! ﻣﻦ آذي ﻗﺮاﺑﺘﯽ ﻓﻘﺪ آذاﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ آذاﻧﯽ ﻓﻘﺪ آذي! اﻟﱠﻠﻪ‬‫و ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴﯽ ﺑﯿﺪه ﻻ ﯾﺆﻣﻦ ﻋﺒﺪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺒﻨﯽ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺤّﺒﻨﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺐ ذوي‪.‬‬‫و ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫و ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫و ﺳﯿﺄﺗﯽ ﺗﻤﺎم اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬و ﺑﺎﻟﺤﺎﻗﻪ أﻫﻞ اﻟﮑﺴﺎء ﻓﯽ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ إﻟﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﻟّﻤﺎ ﻧﺰل ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﻧْﺪُع َأﺑ ْﻨﺎَءﻧﺎ َو َأﺑ ْﻨﺎَءُﮐْﻢ‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪،‬‬‫ﻓﻐﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺤﺘﻀﻨﺎ اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬أﺧﺬ ﺑﯿﺪ اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬و ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺗﻤﺸﯽ ﺧﻠﻔﻪ‪ ،‬و ﻋﻠّﯽ ﺧﻠﻔﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﺆﻻء أﻫﻠﯽ ‪.‬‬
‫و ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤـﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و إذا ﺻـّﺢ و ﺛﺒﺖ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ )ص( أﻓﻀﻞ ﻣﻦ آﯾﺎﺗﻪ و ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻘﺮآن دﺧﻞ ﻓﯽ ذﻟﮏ اﻵل اﻟﮑﺮام اﻟّـﺬﯾﻦ‬‫اﺻﻄﻔﺎﻫﻢ اﻟﱠﻠﻪ و ﺧّﺼﻬﻢ ﺑﺎﻟﻮﻻدة )ﺑﺎﻟﻮﻻﯾﮥ‪ .‬ظ( و اﻟﻮراﺛﮥ ﻟﻤﻘﺎﻣﻪ اﻻﺑﺮاﻫﯿﻤﯽ ﻓﻘﺪ أﻟﺤﻘﻮا ﺑﻨﻔﺴﻪ اﻟّﺸﺮﯾﻔﮥ ﻓﯽ أﻣﻮر ﮐﺜﯿﺮة ﮐﻤﺎ ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯿﻪ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ إﻧّﻬﻢ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻬﻢ‬‫‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻣﻦ ﻗﺒﯿﻞ اﻻﺧﺒﺎر‪.‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ أﻧﺎ ﺣﺮب ﻟﻤﻦ ﺣﺎرﺑﻬﻢ و ﺳﻠﻢ ﻟﻤﻦ ﺳﺎﻟﻤﻬﻢ‪.‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أﻻ! ﻣﻦ آذي ﻗﺮاﺑﺘﯽ ﻓﻘﺪ آذاﻧﯽ‪.‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﺤّﺒﮥ‪ :‬و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴﯽ ﺑﯿﺪه ﻻ ﯾﺆﻣﻦ ﻋﺒﺪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺒﻨﯽ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺤّﺒﻨﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺤّﺐ ذوّي‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‪.‬‬‫و ﻗﺼﮥ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ و دﺧﻮﻟﻬﻢ ﻣﻌﻪ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ اﻟﮑﺴﺎء و دﻋﺎﺋﻪ ﻟﻤﺎ ﺗﻀّﻤﻨﺘﻪ اﻵﯾﮥ ﺑﺄن ﯾﺠﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻼﺗﻪ و رﺣﻤﺘﻪ و ﺑﺮﮐﺎﺗﻪ و ﻣﻐﻔﺮﺗﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪138 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 121‬از ‪285‬‬‫رﺿﻮاﻧﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﻃﻠﺐ ذﻟﮏ ﻟﻪ و ﻟﻬﻢ ﻣﻦ ﺗﻌﻈﯿﻢ ﻗﺪرﻫﻢ ﺣﯿﺚ ﺳﺎوي ﺑﯿﻦ ﻧﻔﺴﻪ و ﺑﯿﻨﻬﻢ‪ .‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻀﻌﮥ ﻣّﻨﯽ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ‪ :‬اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﯾـﺪّل ﻋﻠﯽ أّن ﻣﻦ ﺳـّﺒﻬﺎ ﻓﻘﺪ ﮐﻔﺮ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺻـّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻓﻘﺪ ﺻـّﻠﯽ ﻋﻠﯽ أﺑﯿﻬﺎ‪ .‬و ﻟﯿﺴـﺘﻨﺒﻂ ﻣﻦ ذﻟﮏ أّن أوﻻدﻫﺎ ﻣﺜﻠﻬﺎ‬‫ﻻﻧّﻬﻢ ﺑﻀﻌﮥ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻦ ﻋﻠﯽ‪،‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﺘﯽ ﻣﻦ رﺑّﯽ‪.‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﻘﺪ أﺑﻐﻀﻨﯽ‪ ،‬و ﻣﻦ ﻓﺎرق ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﻘﺪ ﻓﺎرﻗﻨﯽ‪ ،‬إّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﺧﻠﻖ ﻣﻦ ﻃﯿﻨﺘﯽ و ﺧﻠﻘﺖ ﻣﻦ ﻃﯿﻨﮥ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬و أﻧﺎ‬‫أﻓﻀﻞ ﻣﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ذّرﯾﮥ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻤﯿﻊ ﻋﻠﯿﻢ‪.‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬اﻟﺤﺴﻦ ﻣّﻨﯽ و اﻟﺤﺴﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ‪.‬‬‫و اﻟﺪﻻﺋﻞ اﻟّﻨﻘﻠّﯿﮥ ﻓﯽ اﻟﺘﺤﺎﻗﻬﻢ ﺑﻨﻔﺴﻪ اﻟﺸـﺮﯾﻔﮥ ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬و اﻟّﺪﻟﯿﻞ اﻟﻌﻘﻠﯽ ﻣﺎ ﺳـﯿﺄﺗﯽ أّن ﻓّﮏ اﻟﻔﺮع ﻣﻦ أﺻـﻠﻪ ﻫﻮ ﻓّﮏ اﻟﺸﯽء ﻣﻦ أﺻﻠﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ‬‫ﻣﺤﺎل ﻏﯿﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﻋﺘﺒﺎر أّن ﻫـﺬا اﻟﻔﺮع إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ اﻟﺸـﺨﺺ اﻟﻤﻌﻤﻮل ﻣﻦ ﻣﺎّدة و ذﻟﮏ اﻻﺻﻞ و ﻧﺘﯿﺠﺘﻪ اﻟﻤﺘﻮﻟّـﺪة ﻣﻨﻪ‪ ،‬و ﻋﻨﻪ ﺳـﯿﺄﺗﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ‬‫ذﻟﮏ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬و اﻻﻋﺎدة ﺗﻈﻬﺮ اﻻﻓﺎدة و ﻫﺬا اﻻﺗّﺼﺎل ﻋﻠﯽ اﻻﻃﻼق ﻣﺨﺘّﺺ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة اﻟﺸﺮﯾﻔﮥ ﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫»ﮐﻞ ﻧﺴﺐ و ﺳﺒﺐ ﻣﻨﻘﻄﻊ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ«‬‫ﮐﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -43‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ اﻓﻀﻠﯿﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ از دﯾﮕﺮان ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﻗﺎﺿﯽ ﯾﻮﺳﻒ ﺣﻨﻔﯽ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم از دﯾﮕﺮان ﺑﺤـّﺪي ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﺴـﺘﺒﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي‬‫أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ در ﺿـﻤﻦ ﺷـﺮح دﯾﮕﺮ أﺣﺎدﯾﺚ اﻇﻬﺎر آن ﺑﻌﻨﻮان ﺑﻠﯿﻎ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺎﺿـﯽ أﺑﻮ اﻟﻤﺤﺎﺳﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ در‬‫ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻌﺘﺼﺮ ﻣﻦ اﻟﻤﺨﺘﺼﺮ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺳّﺘﻪ ﻣﻠﻌﻮﻧﯿﻦ آﻧﭽﻪ اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﺒﺎر أﻫﻞ أﺑﺼﺎرﺳﺖ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻣﺎ ﻧّﺼﻪ‪] :‬ﻓﯽ اﻟﺴﺘﮥ اﻟﻤﻠﻌﻮﻧﯿﻦ‪.‬‬‫روي أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﺳـّﺘﮥ أﻟﻌﻨﻬﻢ ﻟﻌﻨﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﮐّﻞ ﻧﺒّﯽ ﻣﺠﺎب‪ :‬اﻟّﺰاﺋـﺪ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬و اﻟﻤﮑـّﺬب‬‫ﺑﻘﺪر اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و اﻟﻤﺘﺴـﻠّﻂ ﺑﺎﻟﺠﺒﺮوت ﯾﺬّل ﺑﻪ ﻣﻦ أﻋّﺰ اﻟﱠﻠﻪ و ﯾﻌّﺰ ﻣﻦ أذل اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺘﺎرك ﻟﺴـّﻨﺘﯽ‪ ،‬و اﻟﻤﺴـﺘﺤّﻞ ﻟﺤﺮم اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬و اﻟﻤﺴﺘﺤّﻞ‬‫ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻣﺎ ﺣّﺮم اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪.‬‬‫اﻟﺠﺒﺮوت‪ :‬اﺷـﺘﻘﺎﻗﻪ ﻣﻦ اﻟﺠﺒﺮ ﮐﺎﻟﻤﻠﮑﻮت ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ‪ .‬و ﻣﻌﻨﯽ اﺳـﺘﺤﻼل اﻟﺤﺮم ﺟﻌﻠﻪ ﮐﺴﺎﺋﺮ اﻟﺒﻼد ﻣﻦ اﺻـﻄﯿﺎد ﺻـﯿﺪه و اﻟّﺪﺧﻮل ﻓﯿﻪ ﺑﻐﯿﺮ‬‫إﺣﺮام و ﻋﺪم ﺟﻌﻞ ﻣﻦ دﺧﻠﻪ آﻣﻨﺎ و ﻋﺪم اﻻﻣﺘﻨﺎع ﻣﻦ اﻟﻘﺘﺎل ﻓﯿﻪ و ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ‪ .‬و ﻗﺪ أﻋﻠﻤﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪139 :‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّن ﻣّﮑﮥ ﻻ ﺗﻐﺰي ﺑﻌﺪ اﻟﻌﺎم اﻟّﺬي ﻏﺰاﻫﺎ و أﻧّﻪ ﻻ ﯾﻘﺘﻞ ﻗﺮﺷﯽ ﺑﻌﺪ ﻋﺎﻣﻪ ﻫﺬا ﺻﺒﺮا ﻷﻧّﻪ ﻻ ﯾﮑﻔﺮ أﻫﻠﻬﺎ ﻓﯿﻐﺰون ﻻ ﯾﮑﻔﺮ‬‫ﻗﺮﺷﯽ ﺑﻌﺪ ذﻟﮏ اﻟﻌﺎم اﻟّﺬي أﺑﺎح دﻣﺎء أﻫﻠﻬﺎ اﻟﻘﺮﺷﯿﯿﻦ‪.‬‬‫ﻓﻤﻦ أﻧﺰل اﻟﺤﺮم ﻫﺬه اﻟﻤﻨﺎزل ﮐﺎن ﺑﻪ‪ .‬ﻣﻠﻌﻮﻧﺎ و اﻟﻌﺘﺮة ﻫﻢ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬﯾﻦ ﻋﻠﯽ دﯾﻨﻪ و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﺪﯾﻪ‪.‬‬‫روي أﻧّﻪ ﺧﻄﺐ ﺑﻤﺎء ﯾـﺪﻋﯽ ﺧﻢ )ﺧّﻤﺎ‪ .‬ظ( ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﻤﺎ أﻧﺘﻈﺮ أن ﯾﺄﺗﯿﻨﯽ‬‫رﺳﻮل رﺑّﯽ ﻋﺰ و ﺟّﻞ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ اﻟﻬﺪي و اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﺧﺬوا ﺑﻪ‪ .‬ﺛﻢ‬‫ﻗـﺎل‪ :‬و أﻫـﻞ ﺑﯿـﺘﯽ أذّﮐﺮﮐـﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ ﻓﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿـﺘﯽ ﻓﻤﻦ أﺧﺮج ﻋـﺘﺮﺗﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﮑـﺎن اﻟّـﺬي ﺟﻌﻠﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﯽ ﻟﺴـﺎن ﻧـﺒّﯿﻪ ﻓﺠﻌﻠﻬﻢ‬‫ﮐﺴﻮاﻫﻢ ﻣّﻤﻦ ﻟﯿﺲ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬ﮐﺎن ﻣﻠﻌﻮﻧﺎ‪ .‬و اﻟﺒﺎﻗﯽ ﻇﺎﻫﺮ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 122‬از ‪285‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﻣﻌﺘﺼﺮ« در ﺷﺮح ﺟﻤﻠﻪ‬‫»و اﻟﻤﺴﺘﺤﻞ ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻣﺎ ﺣّﺮم اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ«‬‫اوﻻـ ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﻋﺘﺮت ﮐﺮده و اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮده‪ :‬ﮐﻪ اﯾﺸﺎن أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ دﯾﻦ آن‬‫ﺟﻨﺎب ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺴـﯿﺮت آن ﺣﻀـﺮت ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬و ﺛﺎﻧﯿﺎ ﺑﺬﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﺄﯾﯿﺪ و ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﺛﺎﻟﺜﺎ ﺗﺼـﺮﯾﺢ‬‫ﮐﺮده ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ ﻋﺘﺮت آن ﺟﻨـﺎب را ﺧـﺎرج ﮐﻨـﺪ از ﻣﮑـﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋـﺎﻟﻢ اﯾﺸـﺎن را در آن ﻣﮑﺎن ﻗﺮار داده ﺑﺮ زﺑﺎن ﻧﺒّﯽ ﺧﻮد ﭘﺲ‬‫ﺑﮕﺮداﻧﺪ اﯾﺸﺎن را ﻣﺜﻞ دﯾﮕﺮ اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ از أﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻋﺘﺮت آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬او ﻣﻠﻌﻮن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و درﯾﻦ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺻﺮﯾﺢ دﻻﻟﺖ‬‫واﺿﺤﻪ اﺳﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ دﻟﯿﻞ أﻓﻀﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﺮ ﻣﺎﺳﻮاي اﯾﺸﺎن اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺮاد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﺘﻪ ﻣﻠﻌﻮﻧﯿﻦ از ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ اﺳـﺘﺤﻼل ﻣـﺎ ﺣّﺮم اﻟﱠﻠﻪ در ﺣّﻖ ﻋﺘﺮت آن ﺟﻨـﺎب ﻧﻤﺎﯾـﺪ ﻫﻤـﺎن ﮐﺲ اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﺑﻤﺨﺎﻟﻔﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را در ﻣﮑﺎن رﻓﯿﻊ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﻗﺮار ﻧﻤﯽدﻫﺪ و اﯾﺸﺎن را از آن ﻣﮑﺎن رﻓﯿﻊ ﺧﺎرج ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ‬‫دﯾﮕﺮان ﻣﺴﺎوي اﻻﻗـﺪام ﮔﺮداﻧﯿﺪه ﺑﺎر ﻟﻌﻨﺖ ﺧﺪا و ﻟﻌﻨﺖ رﺳﻮل ﺑﺮﮔﺮدن ﺧﻮد ﻣﯽﻧﻬﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﯾﻨﺠﺎ ﻗﺪري ﺑﻨﻈﺮ ﻋﺒﺮت ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ و ﺧﺴـﺮان‬‫و ﻣﻠﻌﻮﻧّﯿﺖ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﺄﻓﻀﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از دﯾﮕﺮان ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪140 :‬‬‫و دﻻـﻟﺖ آن ﺑﺮ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ رﺳـﻮل اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣـﺪي اﺧﺘﻼـف اﻟﻤﻠﻮﯾﻦ أﻧﻮاع ﺷـﮑﻮك و ﺷـﺒﻬﺎت دارﻧﺪ‬‫ﺑﻤﯿﺰان ﻋﻘﻞ ﺑﺎﯾﺪ ﺳـﻨﺠﯿﺪ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ دﻟﯿﻞ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﮐﺴﯽ‬‫ﮐﻪ ﻣﻨﮑﺮ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﺷﻮد و اﯾﺸـﺎن را ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﺑﺮاﺑﺮ ﮔﺮداﻧـﺪ ﻣﻠﻌﻮن ﺧـﺪا و رﺳﻮل ﮔﺮدد‪ .‬و ﺑﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﺴﺎﺳﯽ ﻧﺪارد؟!‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﻣﺎﻣﺖ اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬و‬‫ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﻋﯿﻦ ﻣـّﺪﻋﺎي اﻫـﻞ ﺣﻖ ﮐﺮام‪ ،‬و اﻟﺤﻤـﺪ ﻟﻠّﻪ اﻟﻤﻨﻌﺎم ﻋﻠﯽ إرﻏﺎم أﻧﻒ أﻟـّﺪ اﻟﺨﺼﺎم ﺑﻈﻬﻮر أﻓﻀـﻠّﯿﮥ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺘﺤّﯿﮥ و اﻟّﺴﻼم‪ ،‬و ﺛﺒﻮت ﻣﻠﻌﻮﻧّﯿﮥ اﻻﻋﺪاء اﻟﻄﻐﺎم ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻟﻌﺎﺋﻦ اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺮﺳﻮل ﺗﺘﺮي ﻣﺎ ﻫﻤﺮ ﻏﻤﺎم‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -44‬درﯾﻨﮑﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس از ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﺑﺄﺣﺪ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻤﻮده و ﮐﻠﻤﺎت ﻓﻀﻼي ﺳﻨﯿﻪ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟّﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﮐﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ اﻟﺸﺄن و ﻣﻔّﺴﺮ ﮐﺎﻣﻞ ﻗﺮآن و ﺣﺒﺮ و ﺑﺤﺮ أّﻣﺖ ﻧﺰد ﺣﻀﺮات اﻫﻞ‬‫ﺳّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم را ﻣﻌّﺒﺮ ﺑﺄﺣﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻓﻀﯿﻠﺖ را ﺑﺮ دﯾﮕﺮ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ آن ﺟﻨﺎب ﮐﻪ ﺑﻼ‬‫ارﺗﯿﺎب ﻣﻮﺟﺐ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ و أﮐﺮﻣّﯿﺖ اﺳﺖ در ذﮐﺮ ﻣﻘـّﺪم ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﻻﺑـّﺪﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﻘّﯿﺖ أﺳﺎس ﻧﺰد ﺣﻀـﺮت اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪،‬‬‫ﮐﻢ از ﮐﻢ دﻟﯿﻞ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﻣﻮﺟﺐ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺘﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ از اﯾﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬‫ﮐﺴـﯽ از ﻋﻘﻼ اﻗﺪام ﺑﺮ ﻧﻔﯽ ﻣﺴﺎس اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺜﺒﺖ اﻟﻤﺮام ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮام ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺮد؟! أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤّﮑﯽ‬‫اﻟﺨﻮارزﻣﯽ در ﮐﺘـﺎب »ﻣﻨـﺎﻗﺐ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم« در ﻓﺼـﻞ ﺗﺎﺳﻊ ﻋﺸـﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﻧﺒﺄﻧﯽ اﻻﻣﺎم اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺻـﺪر اﻟﺤّﻔﺎظ أﺑﻮ اﻟﻌﻼء‬‫اﻟﺤﺴﻦ اﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﻌّﻄﺎر اﻟﻬﻤـﺪاﻧﯽ و اﻻﻣﺎم اﻷﺟّﻞ ﻧﺠﻢ اﻟـّﺪﯾﻦ أﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﻐﺪادي‪ .‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﻧﺒﺄﻧﺎ ﻟا ّﺸـ ﺮﯾﻒ‬‫اﻻﻣﺎم اﻻﺟّﻞ ﻧﻮر اﻟﻬـﺪي أﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺰﯾﺒﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻻﻣﺎم ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﺷﺎذان‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻧﺎﻣﻮﯾﻪ اﻻﺻـﺒﻬﺎﻧﯽ ﺑﻨﯿﺴﺎﺑﻮر‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﺎﻣﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻬﺮوي‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ‪،‬‬‫ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﮑﺎﺷﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﺧﺼﯿﻒ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪141 :‬‬‫ﻣﺠﺎﻫﺪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﯿﻞ ﻻﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﻣﺎ ﺗﻘﻮل ﻓﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ؟‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ذﮐﺮت و اﻟﱠﻠﻪ أﺣﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﺳـﺒﻖ ﺑﺎﻟّﺸـ ﻬﺎدﺗﯿﻦ‪ ،‬و ﺻـّﻠﯽ اﻟﻘﺒﻠﺘﯿﻦ‪ ،‬و‬‫ﺑـﺎﯾﻊ اﻟﺒﯿﻌﺘﯿﻦ‪ ،‬و أﻋﻄﯽ اﻟـّﺴ ﯿﻔﯿﻦ‪ ،‬و ﻫﻮ أﺑﻮ اﻟـّﺴ ﺒﻄﯿﻦ اﻟﺤﺴﻦ و اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬و رّدت ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻣّﺮﺗﯿﻦ ﺑﻌـﺪ ﻣـﺎ ﻏﺎﺑﺖ ﻋﻦ اﻟﻘﺒﻠﺘﯿﻦ‪ ،‬و ﺟّﺮد‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 123‬از ‪285‬‬‫اﻟﺴﯿﻒ ﺗﺎرﺗﯿﻦ‪ ،‬و ﻫﻮ ﺻﺎﺣﺐ اﻟﮑّﺮﺗﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤﺜﻠﻪ ﻓﯽ اﻷّﻣﮥ ﻣﺜﻞ ذي اﻟﻘﺮﻧﯿﻦ‪ ،‬ذاك ﻣﻮﻻي و ﻣﻮﻻك ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم![‪.‬‬‫ﺷﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺳﺎﺑﻊ و أرﺑﻌﻮن آورده‪] :‬أﺧﺮج ﻣﻮّﻓﻖ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ ﺑﺴﻨﺪه ﻋﻦ ﻣﺠﺎﻫﺪ‪،‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﯿـﻞ ﻻـﺑﻦ ﻋـّﺒ ﺎس ﻣـﺎ ﺗﻘﻮل ﻓﯽ ﺷﺄن ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ؟‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻫﻮ أﺣـﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺳـﺒﻖ ﺑﺎﻟّﺸـ ﻬﺎدﺗﯿﻦ‪ ،‬و ﺻـّﻠﯽ اﻟﻘﺒﻠﺘﯿﻦ‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻊ‬‫اﻟﺒﯿﻌﺘﯿﻦ‪ ،‬و ﻫﻮ أﺑﻮ اﻟّﺴﺒﻄﯿﻦ اﻟﺤﺴﻦ و اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬و رّدت ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺸﻤﺲ ﻣّﺮﺗﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤﺜﻠﻪ ﻓﯽ اﻻﻣﮥ ﻣﺜﻞ ذي اﻟﻘﺮﻧﯿﻦ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻣﻮﻻي و ﻣﻮﻟﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -45‬درﯾﻦ ﮐﻪ رﺳﻮل ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ ﻧﯿﺰ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮت اﻣﯿﺮ و ﻧﻘﻞ ﮐﺮدن‬‫اﻋﻼم ﺳﻨﺖ آن رواﯾﺖ را‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬در ﺑﺴﯿﺎري از رواﯾﺎت وارد ﺷﺪه ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ روز ﻏﺪﯾﺮ ﺑﻌﺪ ارﺷﺎد‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه«‬‫ﯾـﺎ ﻗﺒﻞ آن ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده و در ﻣﺠّﻠـﺪ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﻌﻮن اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺠﻠﯿﻞ ﺑﺘﻔﺼـﯿﻞ ﺟﻤﯿﻞ داﻧﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ دﻟﯿﻞ‬‫واﺿـﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﮐّﻞ أﻣﯿﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﺳـﻼم اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻘـﺪﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻌﺪ از اﯾﻦ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺴﺎﺳﯽ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣﻖ ﻧﺪارد؟! ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺾ رواﯾﺎت داﻟّﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺧﺘﺼﺎرا ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ از ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم وارد ﺷـﺪه و أﮐﺎﺑﺮ اﻋﯿﺎن و أﺟﻠّﻪ أرﮐﺎن ﺳـّﻨّﯿﻪ‪،‬‬‫ﻣﺜﻞ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ و ﻣﺤﺎﻣﻠﯽ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺣﻀﺮ اﻟّﺸﺠﺮة ﺑﺨّﻢ ﺛّﻢ ﺧﺮج آﺧﺬا ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! أ ﻟﺴﺘﻢ ﺗﺸﻬﺪون أّن اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‬‫أوﻟﯽ ﺑﮑﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﮑﻢ و أّن اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ ﻣﻮﻻﮐﻢ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﻤﻦ ﮐﺎن اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ ﻣﻮﻻه ﻓﺎّن ﻫﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬و ﻗﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺒﻪ ﺑﯿﺪه و ﺳﺒﺒﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ و‬‫أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ و اﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪142 :‬‬‫ﻋﺎﺻﻢ و اﻟﻤﺤﺎﻣﻠﯽ ﻓﯽ أﻣﺎﻟﯿﻪ‬‫و ﺻّﺤﺢ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺖ ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ اﺳﯿﺪ اﻟﻐﻔﺎري‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣّﻠﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﯾـﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﻌّﻤﺮ ﻧﺒّﯽ إﻟّﺎ ﻧﺼﻒ ﻋﻤﺮ اﻟّـﺬي ﯾﻠﯿﻪ ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﯾﻮﺷﮏ أن أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و‬‫إﻧّﯽ ﻣﺴـﺌﻮل و إﻧّﮑﻢ ﻣﺴـﺌﻮﻟﻮن‪ ،‬ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ أﻧّﮏ ﻗﺪ ﺑﻠّﻐﺖ و ﺟﺎﻫﺪت و ﻧﺼﺤﺖ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﯿﺲ ﺗﺸﻬﺪون أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أّن ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒـﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و أّن ﺟﻨﺘﻪ ﺣّﻖ و ﻧﺎره ﺣّﻖ‪ ،‬و أّن اﻟﻤﻮت ﺣّﻖ‪ ،‬و أّن اﻟﺒﻌﺚ ﺣّﻖ ﺑﻌـﺪ اﻟﻤﻮت‪ ،‬و أّن اﻟّﺴﺎﻋﮥ آﺗﯿﮥ ﻻ رﯾﺐ‬‫ﻓﯿﻬـﺎ‪ ،‬و أّن اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺒﻌﺚ ﻣﻦ ﻓﯽ اﻟﻘﺒﻮر‪ ،‬ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ! ﻧﺸـﻬﺪ ﺑـﺬﻟﮏ‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ اﺷـﻬﺪ! ﺛﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﯾـﺎ أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻـي‪ ،‬و أﻧﺎ ﻣﻮﻟﯽ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ أوﻟﯽ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ اﻧﻔﺴـﻬﻢ ﻓﻤﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠّﯿﺎ‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه‪ ،‬و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ ،‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ‬‫و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬أﻋﺮض ﻣّﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼـﺮي إﻟﯽ ﺻـﻨﻌﺎء‪ ،‬ﻓﯿﻪ ﻋـﺪد اﻟّﻨﺠﻮم ﻗـﺪﺣﺎن ﻣﻦ ﻓﻀﮥ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون ﻋﻠّﯽ‬‫ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ! اﻟّﺜﻘـﻞ اﻻـﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ ﻻ‬‫ﺗﻀـّﻠﻮا و ﻻ ﺗﺒـّﺪﻟﻮا‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻪ ﻗـﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻨﻘﻀـﯿﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬اﻟﺤﮑﯿﻢ‪» ،‬ﻃﺐ« ﻋﻦ أﺑﯽ‬‫اﻟّﻄﻔﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 124‬از ‪285‬‬‫و اﯾﻦ رواﯾﺖ را اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﺷﺎﻣﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻮد‪ ،‬و ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف«‪ ،‬و ﻧﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« و‬‫ﺟﻤﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ ﻣﺤـّﺪث ﺷـﯿﺮازي در »أرﺑﻌﯿﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم«‪ ،‬و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ اﻟﻤّﮑﯽ در »وﺳـﯿﻠﻪ اﻟﻤﺂل«‪ ،‬و‬‫ﻣﺤﻤﻮد ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮي« ﻧﯿﺰ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫و از ﻋﺠﺎﺋﺐ آﻧﮑﻪ ﻣﺘﻌّﺼﺐ ﺷﺪﯾﺪ و ﺟﺎﺣﺪ ﻋﻨﯿﺪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﻧﯿﺰ اﯾﻦ رواﯾﺖ را از ﻃﺒﺮاﻧﯽ و ﻏﯿﺮه ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده و ﺑﺘﺼﺤﯿﺢ‬‫ﺳﻨﺪ آن راه اﻋﺘﺮاف ﺑﺄﻣﺮ ﺣّﻖ ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬و ﺳـﻬﺎرﻧﭙﻮري ﻫﻢ در »ﻣﺮاﻓﺾ« اﯾﻦ رواﯾﺖ را از ﻃﺒﺮاﻧﯽ و ﻏﯿﺮ أو ﻣﻊ ﺗﺼﺤﯿﺢ اﻟّﺴﻨﺪ آورده ﻃﺮﯾﻖ‬‫إﺛﺒﺎت آن ﺑﺄﻗﺪام اذﻋﺎن ﺳﭙﺮده‪ ،‬و ﻣﺮزا ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪143 :‬‬‫در »ﻣﻔﺘـﺎح ﻟا ّﻨﺠـﺎ« اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را از »ﻣﻌﺠﻢ ﮐﺒﯿﺮ« ﻃﺒﺮاﻧﯽ ﺑـﺎ ﺗﺼـﺤﯿﺢ ﺳـﻨﺪ آن ﻧﻘﻞ ﮐﺮده‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﻣﺮزا ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑـﺪﺧﺸﺎﻧﯽ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را‬‫ﺑﺮواﯾﺖ ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣﺬي و ﻃﺒﺮاﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻧﺰل اﻻﺑﺮار ﺑﻤﺎ ﺻّﺢ ﻣﻦ ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻻﻃﻬﺎر« آورده‪ ،‬و ﻣﺤّﻤﺪ ﺻﺪر ﻋﺎﻟﻢ ﻧﯿﺰ از ﺣﮑﯿﻢ‬‫ﺗﺮﻣـﺬي و ﻃﺒﺮاﻧﯽ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده و ﺗﺼـﺤﯿﺢ ﺳـﻨﺪ آن ﻫﻢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﻋﺠﯿﻠﯽ ﻧﯿﺰ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را از‬‫ﻃﺒﺮاﻧﯽ در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ آورده‪ ،‬و ﻣﻮﻟﻮي وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي ﻫﻢ در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را از ﻃﺒﺮاﻧﯽ ﺑﻮاﺳﻄﻪ »ﺻﻮاﻋﻖ« اﺑﻦ‬‫ﺣﺠﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﺗﺼـﺤﯿﺢ ﺳﻨﺪ آن ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را از »ﻣﻌﺠﻢ‬‫ﮐـﺒﯿﺮ« ﻃﺒﺮاﻧﯽ و »ﻣﺨﺘـﺎره« ﺿـﯿﺎء ﻣﻘﺪﺳـﯽ آورده‪ ،‬و ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟﺰﻣـﺎن ﻣﻌﺎﺻـﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴـﺘﺤﺴﻦ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ اﯾﻦ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ را از »ﻧﻮادر اﻻﺻﻮل« ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣـﺬي و »ﻣﻌﺠﻢ ﮐﺒﯿﺮ« ﻃﺒﺮاﻧﯽ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﻌـﺪ از آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯿﻪ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ اﻟﻤﻮاﻻة‪ ،‬و ﮐﺬا ﻓﯽ رواﯾﮥ اﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ و اﻟﻤﺤﺎﻣﻠﯽ و اﻟﻄﺤﺎوي ﺑﺄﺳﺎﻧﯿﺪ ﺻﺤﯿﺤﮥ[‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺖ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ ﺑﻦ ﺿﻤﺮه و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي »در ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ ﺑﻦ ﺿﻤﺮه‪ ،‬و ﺣﺬﯾﻔﮥ اﺑﻦ أﺳﯿﺪ ]‪ ،[1‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺻﺪر رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﻦ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‬‫و ﻟﻢ ﯾﺤﺞ ﻏﯿﺮﻫﺎ أﻗﺒﻞ ﺣّﺘﯽ إذا ﮐﺎن ﺑﺎﻟﺠﺤﻔﮥ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﺳﻤﺮات ﺑﺎﻟﺒﻄﺤﺎء ﻣﺘﻘﺎرﺑﺎت ﻻ ﺗﻨﺰﻟﻮا ﺗﺤﺘﻬّﻦ‪ ،‬ﺣﺘﯽ إذا ﻧﺰل اﻟﻘﻮم و أﺧﺬوا ﻣﻨﺎزﻟﻬﻢ‬‫ﺳﻮاﻫﻦ أرﺳﻞ إﻟﯿﻬّﻦ ﻓﻘّﻢ ﻣﺎ ﺗﺤﺘﻬّﻦ‪ ،‬و ﺷّﺬﺑﻦ ﻋﻦ رءوس اﻟﻘﻮم ﺣﺘﯽ إذا ﻧﻮدي ﻟﻠﺼـﻠﻮة ﻏﺪا إﻟﯿﻬّﻦ ﻓﺼـّﻠﯽ ﺗﺤﺘﻬّﻦ ﺛّﻢ اﻧﺼﺮف إﻟﯽ اﻟّﻨﺎس‪،‬‬‫و ذﻟـﮏ ﯾﻮم ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ .‬و ﺧﻢ ﻣﻦ اﻟﺠﺤﻔـﮥ و ﻟﻪ ﺑﻬـﺎ ﻣﺴـﺠﺪ ﻣﻌﺮوف ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﻪ ﻗـﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﻌّﻤﺮ ﻧﺒّﯽ إﻟّﺎ‬‫ﻧﺼﻒ ﻋﻤﺮ اﻟّـﺬي ﯾﻠﯿﻪ ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻷﻇّﻦ أن أدﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻣﺴـﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴـﺌﻮﻟﻮن‪ ،‬ﻫﻞ ﺑﻠّﻐﺖ؟ ﻓﻤﺎ أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻘﻮل‪:‬‬‫ﻗﺪ ﺑﻠّﻐﺖ و ﺟﻬﺪت و ﻧﺼﺤﺖ‪ ،‬ﻓﺠﺰاك اﻟﱠﻠﻪ ]‪ [1‬ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ‪ ،‬ﺑﻔﺘﺢ اﻟﻬﻤﺰة »ﺗﻘﺮﯾﺐ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪144 :‬‬‫ﺧﯿﺮا‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬أ ﻟﺴـﺘﻢ ﺗﺸـﻬﺪون أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أّن ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﻋﺒـﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و أّن ﺟﻨﺘﻪ ﺣّﻖ‪ ،‬و أّن ﻧﺎره ﺣّﻖ‪ ،‬و اﻟﺒﻌﺚ ﺑﻌـﺪ اﻟﻤﻮت ﺣﻖ؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ ﻧﺸﻬﺪ! ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ اﺷﻬﺪ‪.‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! أ ﻻ ﺗﺴـﻤﻌﻮن؟! أﻻ! ﻓﺎّن اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻي‪ ،‬و أﻧّﺎ أوﻟﯽ ﺑﮑﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴـﮑﻢ أﻻ! و ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬و أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ‬‫ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﻋﺮﻓﻪ اﻟﻘﻮم أﺟﻤﻌﻮن‪.‬‬‫ﺛﻢ ﻗـﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻـه و ﻋـﺎد ﻣﻦ ﻋـﺎداه‪ .‬ﺛﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ و أﻧﺘﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض أﻋﺮض ﻣّﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼـﺮي و‬‫ﺻﻨﻌـﺎء ﻓﯿﻪ ﻋـﺪد ﻧﺠﻮم اﻟـّﺴ ﻤﺎء ﻗـﺪﺣﺎن ﻣﻦ ﻓـّﻀ ﮥ‪ .‬أﻻـ! و إﻧّﯽ ﺳـﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون ﻋﻠّﯽ ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ ﺣﯿﻦ‬‫ﺗﻠﻘﻮﻧﯽ! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﺜﻘﻞ اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺎﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ ﻻ ﺗﻀـﻠّﻮا و ﻻ‬‫ﺗﺒـّﺪﻟﻮا‪ .‬أﻻـ! و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓـﺎﻧّﯽ ﻗـﺪ ﻧـّﺒ ﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أن ﻻـ ﯾﺘﻔّﺮﻗـﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﻠﻘﯿـﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﺳـﺄﻟﺖ اﻟﱠﻠﻪ رﺑّﯽ ﻟﻬﻢ ذﻟـﮏ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ ﻓﻼ ﺗﺴـﺒﻘﻮﻫﻢ‬‫ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻـ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ ﻋﻘـﺪة ﻓﯽ اﻟﻤﻮاﻻـة ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳـﻨﺎن‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿـﻞ ﻋﻨﻬﻤـﺎ ﺑﻪ‪ .‬و ﻣﻦ‬‫ﻃﺮﯾﻖ اﺑﻦ ﻋﻘـﺪه‪ ،‬أورده أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻤـﺪﯾﻨﯽ ﻓﯽ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﻪ ﻏﺮﯾﺐ ﺟـّﺪا‪ ،‬و اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﻔﺘﻮح اﻟﻌﺠﻠﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »اﻟﻤﻮﺟﺰ« ﻓﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 125‬از ‪285‬‬‫ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻟﺨﻠﻔﺎء[‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را اﺑﻦ اﻻـﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري ]‪ [1‬در »أﺳـﺪ اﻟﻐﺎﺑﮥ« و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »إﺻﺎﺑﻪ« و ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« و‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ اﻟﻤﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« ﻧﯿﺰ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ از ﺧﺰﯾﻤـﮥ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬و ﺳـﻬﻞ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ‪ ،‬و ﻋـﺪّي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ‪ ،‬و ﻋﻘﺒـﮥ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ ،‬و أﺑﻮ أّﯾﻮب أﻧﺼﺎري و أﺑﻮ‬‫ﺳﻌﯿـﺪ ﺧـﺪري‪ ،‬و أﺑﻮ ﺷـﺮﯾﺢ ﺧﺰاﻋﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ ﻗـﺪاﻣﻪ اﻧﺼـﺎري‪ ،‬و أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ اﻟﻬﯿﺜﻢ ﺑﻦ اﻟﺘﯿﻬﺎن و دﯾﮕﺮ اﺻـﺤﺎب ﻣﺮوي ﺷـﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« در ذﮐﺮ ﻃﺮﯾﻖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده و اﻣﺎ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﺧﺰﯾﻤـﮥ‪ ،‬ﻓﻬﻮ ﻋﻨـﺪ اﺑﻦ ﻋﻘﺪة ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻋﻦ ﻓﻄﺮ و أﺑﯽ ]‪ [1‬اﺑـﻦ أﺛﯿﺮ و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻫﺮ دو اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را در ﺗﺮﺟﻤﻪ‬‫ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ ﺑﻦ ﺿﻤﺮه ﻣﺨﺘﺼﺮا ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ )‪ 12‬ن( ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪145 :‬‬‫اﻟﺠﺎرود‪ ،‬ﮐﻼﻫﻤﺎ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻄﻔﯿﻞ‪ ،‬أّن ﻋﻠّﯿﺎ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺎم ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺷﻬﺪ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ اﻟّﺎ ﻗﺎم‪ ،‬و‬‫ﻻ ﯾﻘﻮم رﺟﻞ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻧّﺒﯿﺖ‪ ،‬أو‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ‪ ،‬إﻟّﺎ رﺟﻞ ﺳﻤﻌﺖ أذﻧﺎه و وﻋﺎه ﻗﻠﺒﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎم ﺳﺒﻌﮥ ﻋﺸﺮ رﺟﻼ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﺧﺰﯾﻤﻪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬و ﺳﻬﯿﻞ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪،‬‬‫و ﻋـﺪّي ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ‪ ،‬و ﻋﻘﺒـﮥ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ ،‬و أﺑﻮ أّﯾﻮب اﻻﻧﺼﺎري‪ ،‬و أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪري‪ ،‬و أﺑﻮ ﺷـﺮﯾﺢ اﻟﺨﺰاﻋﯽ‪ ،‬و أﺑﻮ ﻗﺪاﻣﮥ اﻻﻧﺼﺎري‪ ،‬و أﺑﻮ‬‫ﻟﯿﻠﯽ‪ ،‬و اﺑﻮ اﻟﻬﯿﺜﻢ ﺑﻦ اﻟّﺘﯿﻬﺎن و رﺟﺎل ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻋﻨﻬﻢ‪ :‬ﻫﺎﺗﻮا ﻣﺎ ﺳﻤﻌﺘﻢ! ﻓﻘﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﻧﺸـﻬﺪ أﻧّﺎ أﻗﺒﻠﻨﺎ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﻦ ﺣـّﺠ ﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﺣّﺘﯽ إذا ﮐﺎن اﻟّﻈﻬﺮ ﺧﺮج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺄﻣﺮ‬‫ﺑﺸـﺠﺮات ﻓﺸـّﺬ ﺑﻦ و أﻟﻘﯽ ﻋﻠﯿﻬﻦ ﺛﻮب‪ .‬ﺛّﻢ ﻧـﺎدي ﺑﺎﻟـّﺼ ﻼة ﻓﺨﺮﺟﻨـﺎ ﻓﺼـّﻠﯿﻨﺎ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗـﺎم ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻣﺎ أﻧﺘﻢ‬‫ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻗﺪ ﺑّﻠﻐﺖ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ اﺷـﻬﺪ‪ ،‬ﺛﻼث ﻣّﺮات‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن ادﻋﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻣﺴـﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻻ!‬‫إّن أﻣﻮاﻟﮑﻢ و دﻣـﺎءﮐﻢ ﺣﺮام ﮐﺤﺮﻣـﮥ ﯾﻮﻣﮑﻢ ﻫـﺬا و ﺣﺮﻣـﮥ ﺷـﻬﺮﮐﻢ ﻫـﺬا‪ ،‬أوﺻـﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟّﻨﺴـﺎء‪ ،‬أوﺻـﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟﺠﺎر‪ ،‬أوﺻـﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟﻤﻤﺎﻟﯿﮏ‪،‬‬‫أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟﻌﺪل و اﻻﺣﺴﺎن‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ :‬ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬ﻧّﺒﺄﻧﯽ ﺑﺬﻟﮏ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ‪ :‬ﺻﺪﻗﺘﻢ و أﻧﺎ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟّﺸﺎﻫﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ رواﯾﺖ را اﺑﻦ اﻻـﺛﯿﺮ ﺟﺰري ]‪ [1‬در »أﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »إﺻﺎﺑﻪ« و ﻧﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« و‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« و ﻣﺤﻤﻮد ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮي« و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة«‬‫ﻫﻢ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺖ أّم ﺳﻠﻤﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ أّم ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻓﺤﺪﯾﺜﻬﺎ ﻋﻨﺪ اﺑﻦ ﻋﻘﺪة ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ]‪ [1‬اﺑﻦ أﺛﯿﺮ و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﯾﻦ رواﯾﺖ را در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺑﻮ ﻗـﺪاﻣﻪ اﻧﺼـﺎري ﺑﺎﻻﺧﺘﺼـﺎر‬‫ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ )‪ 12‬ن( ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪146 :‬‬‫ﻫﺎرون ﺑﻦ ﺧﺎرﺟﮥ ﻋﻦ ﻓﺎﻃﻤﮥ اﺑﻨﮥ ﻋﻠﯽ ﻋﻦ أّم ﺳـﻠﻤﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أﺧﺬ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‬‫ﺑﻐﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ ﺣّﺘﯽ رأﯾﻨﺎ ﺑﯿﺎض إﺑﻄﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫و ﻓﯿﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀـﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑـﺎﮐﺜﯿﺮ در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« و ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ‬‫اﻟﻤﻮّدة« ﻧﯿﺰ آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ از ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻧﺼﺎري وارد ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج اﺑﻦ ﻋﻘـﺪة ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺎ ﻣﻊ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رﺟﻊ إﻟﯽ اﻟﺠﺤﻔﮥ ﻧﺰل ﺛّﻢ ﺧﻄﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 126‬از ‪285‬‬‫اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻣﺴﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن‪ ،‬ﻓﻤﺎ أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا ﻧﺸﻬﺪ أﻧّﮏ ﺑﻠّﻐﺖ و ﻧﺼﺤﺖ و أّدﯾﺖ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ ،‬إﻧّﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط و أﻧﺘﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ إن ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﺴﺘﻢ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧﯽ أوﻟﯽ ﺑﮑﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﮑﻢ؟ ﻗﺎﻟﻮا ﺑﻠﯽ! ﻓﻘﺎل آﺧﺬا ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ‬‫ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ وارد ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺎﮐﻢ در »ﻣﺴﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠﮥ أﻧّﻪ ﺳﻤﻊ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺰل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻋﻨﺪ‬‫ﺳﻤﺮات ﺧﻤﺲ دوﺣﺎت ﻋﻈﺎم‪ ،‬ﻓﮑﻨﺲ اﻟّﻨﺎس ﻣﺎ ﺗﺤﺖ اﻟّﺴـ ﻤﺮات‪ ،‬ﺛّﻢ راح رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﺸـّﯿﮥ ﻓﺼـّﻠﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ‬‫ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ذّﮐﺮ و وﻋﻆ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﻘﻮل‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ و‬‫ﻫﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﯽ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ؟ ﺛﻼث ﻣّﺮات‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ؟ ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪147 :‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ رواﯾﺖ را از »ﻣﺴﺘﺪرك ﺣﺎﮐﻢ«‪ ،‬ﺳﯿﻮﻃﯽ ﻫﻢ در »ﺟﻤﻊ اﻟﺠﻮاﻣﻊ« ﺑﺎﺧﺘﺼﺎر آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﯽ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴـﻬﻢ‪،‬‬‫ﻓﻤﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬ك ]‪ ،[1‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ دﯾﮕﺮ از زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮐﻪ آن را ﻃﺒﺮاﻧﯽ و ﺣﺎﮐﻢ رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل«‬‫آورده‪] :‬‬‫ﮐﺄﻧّﯽ ﻗـﺪ دﻋﯿﺖ ﻓﺄﺟﺒﺖ! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ أﺣﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪،‬‬‫ﻓﺈﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ‪ ،‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ‬‫ﻋﺎداه‪ .‬ﻃﺐ‪ .‬ك ]‪ [2‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ را ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳﯿﺎق از ﻃﺒﺮاﻧﯽ و ﺣﺎﮐﻢ‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎري از ﻋﻠﻤﺎي ﺳّﻨّﯿﻪ در ﮐﺘﺐ ﺧﻮد ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ دﯾﮕﺮ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ اﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴـﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫]‬‫ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻗﺒﻞ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻣـّﮑ ﮥ ﻓﯽ ﺣﺠـﮥ اﻟﻮداع ﺣّﺘﯽ ﻧﺰل ﺑﻐﺪﯾﺮ اﻟﺠﺤﻔﮥ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‪ ،‬ﻓﺄﻣﺮ‬‫ﺑـﺪوﺣﺎت ﻓﻘﻢ ﻣﺎ ﺗﺤﺘﻬّﻦ ﻣﻦ ﺷﻮك‪ ،‬ﺛّﻢ ﻧﺎدي اﻟـّﺼ ﻠﻮة ﺟﺎﻣﻌﮥ‪ ،‬ﻓﺨﺮﺟﻨﺎ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﯾﻮم ﺷﺪﯾﺪ اﻟﺤّﺮ‪ ،‬إّن ﻣّﻨﺎ‬‫ﻟﻤﻦ ﯾﻀﻊ رداءه ﻋﻠﯽ رأﺳﻪ و ﺑﻌﻀﻪ ﺗﺤﺖ ﻗـﺪﻣﯿﻪ ﻣﻦ ﺷـّﺪة اﻟﺤّﺮ ﺣّﺘﯽ اﻧﺘﻬﯿﻨـﺎ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺼـﻠّﯽ ﺑﻨـﺎ اﻟّﻈﻬﺮ ﺛّﻢ‬‫اﻧﺼـﺮف إﻟﯿﻨﺎ ﻓﻘﺎل‪ .‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ ﻧﺤﻤﺪه و ﻧﺴـﺘﻌﯿﻨﻪ و ﻧﺆﻣﻦ ﺑﻪ و ﻧﺘﻮّﮐﻞ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ ﺷـﺮور أﻧﻔﺴـﻨﺎ و ﻣﻦ ﺳـّﯿﺌﺎت أﻋﻤﺎﻟﻨﺎ‪ ،‬اﻟّﺬي ﻻ‬‫ﻫﺎدي ﻟﻤﻦ أﺿّﻞ و ﻻ ﻣﻀّﻞ ﻟﻤﻦ ﻫﺪي‪ ،‬و أﺷﻬﺪ أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ و أّن ﻣﺤّﻤﺪا ﻋﺒﺪه و رﺳﻮﻟﻪ‪ [1] .‬أي‪ :‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻓﯽ »اﻟﻤﺴﺘﺪرك«‬‫)‪(12‬‬‫]‪ [2‬أي‪ :‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ و اﻟﺤﺎﮐﻢ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪148 :‬‬‫أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬أﯾﻬـﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻓﺈﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻟﻨﺒّﯽ ﻣﻦ اﻟﻌﻤﺮ إﻟّﺎ ﻧﺼﻒ ﻣﺎ ﻋﻤﺮ ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إّن ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ ﻟﺒﺚ ﻓﯽ ﻗﻮﻣﻪ أرﺑﻌﯿﻦ ﺳـﻨﮥ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻗﺪ‬‫أﺷـﺮﻋﺖ ﻓﯽ اﻟﻌﺸـﺮﯾﻦ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﯽ ﯾﻮﺷﮏ أن أﻓﺎرﻗﮑﻢ‪ .‬أﻻ و إﻧّﯽ ﻣﺴﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن‪ ،‬ﻓﻬﻞ ﺑّﻠﻐﺘﮑﻢ؟ ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻓﻘﺎم ﻣﻦ ﮐّﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 127‬از ‪285‬‬‫ﻧﺎﺣﯿـﮥ ﻣﻦ اﻟﻘﻮم ﻣﺠﯿﺐ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ‪ :‬أﻧّﮏ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﺑﻠّﻐﺖ رﺳﺎﻟﺘﻪ و ﺟﺎﻫﺪت ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻠﻪ و ﺻﺪﻋﺖ ﺑﺄﻣﺮه و ﻋﺒﺪﺗﻪ ﺣّﺘﯽ‬‫أﺗﺎك اﻟﯿﻘﯿﻦ‪ ،‬ﺟﺰاك اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻨﺎ ﺧﯿﺮ ﻣﺎ ﺟﺎزي ﻧﺒّﯿﺎ ﻋﻦ أّﻣﺘﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻟﺴـﺘﻢ ﺗﺸﻬﺪون أن ﻻ إﻟﻪ إﻻ اﻟﱠﻠﻪ وﺣﺪه ﻻ ﺷﺮﯾﮏ ﻟﻪ و أّن ﻣﺤّﻤﺪا ﻋﺒﺪه‬‫و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و أّن اﻟﺠّﻨﮥ ﺣّﻖ و اﻟّﻨﺎر ﺣّﻖ‪ ،‬و ﺗﺆﻣﻨﻮن ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب ﮐّﻠﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ! ﻗﺎل‪ :‬أﺷﻬﺪ أن ﻗﺪ ﺻﺪﻗﺘﮑﻢ و ﺻﺪﻗﺘﻤﻮﻧﯽ‪ .‬أﻻ و إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ و‬‫إﻧّﮑﻢ ﺗﺒﻌﯽ‪ ،‬و ﺗﻮﺷـﮑﻮن أن ﺗﺮدون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض و أﺳـﺄﻟﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﻠﻘﻮﻧﯽ ﻋﻦ ﺛﻘﻠﯽ ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤـﺎ‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺎﻋﺘـﻞ )ﻓﺄﻋﻀـﻞ‪ .‬ظ(‬‫ﻋﻠﯿﻨـﺎ ﻣـﺎ ﻧـﺪري ﻣـﺎ اﻟّﺜﻘﻼـن؟ ﺣّﺘﯽ ﻗـﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺑﺄﺑﯽ أﻧﺖ و أّﻣﯽ ﯾﺎ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ اﻟﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺳﺒﺐ ﻃﺮف ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻃﺮف ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ و ﻻ ﺗﻮﻟّﻮا )ﺗﺰﻟّﻮا‪ .‬ظ( و ﻻ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ .‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻣﻦ اﺳﺘﻘﺒﻞ ﻗﺒﻠﺘﯽ و‬‫أﺟـﺎب دﻋﻮﺗﯽ )ﻓﻠﯿﺴـﺘﻮص ﺑﻬﻢ ﺧﯿﺮا‪ .‬ﺻـﺢ‪ .‬ظ( ﻓﻼـ ﺗﻘﺘﻠﻮﻫﻢ و ﻻ ﺗﻌـﺪوﻫﻢ و ﻻ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻗـﺪ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻢ )ﻟﻬﻤﺎ‪ .‬ظ( اﻟّﻠﻄﯿﻒ‬‫اﻟﺨـﺒﯿﺮ ﻓﺄﻋﻄـﺎﻧﯽ أن ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﮐﻬـﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷـﺎر ﺑﺎﻟﻤﺴـّﺒﺤﺘﯿﻦ‪ .‬ﻧﺎﺻـﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻـﺮ و ﺧﺎذﻟﻬﻤـﺎ ﻟﯽ ﺧـﺎذل‪ ،‬و وﻟّﯿﻬﻤـﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ‪ ،‬و‬‫ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو‪ .‬أﻻ! ﻓﺈﻧّﻬﺎ )و إﻧّﻬﺎ‪ .‬ظ( ﻟﻢ ﺗﻬﻠﮏ أّﻣﮥ ﻗﺒﻠﮑﻢ ﺣّﺘﯽ ﺗﺪﯾﻦ ﺑﺎﻫﻮاﺋﻬﺎ و ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻋﻠﯽ ﻧﺒﻮﺗﻬﺎ )ﻧﺒّﯿﻬﺎ‪ .‬ظ( و ﺗﻘﺘﻞ ﻣﻦ ﻗﺎم ﺑﺎﻟﻘﺴﻂ‪،‬‬‫ﺛّﻢ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه و ﻣﻦ ﮐﻨﺖ وﻟّﯿﻪ ﻓﻬﺬا وﻟّﯿﻪ‪ ،‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و‬‫ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ ،‬و ﻗﺎﻟﻬﺎ ﺛﻠﺜﺎ‪ .‬آﺧﺮ اﻟﺨﻄﺒﮥ[‪.‬‬‫و اﯾﻦ رواﯾﺖ را ﺑﺎﻟّﺘﻤﺎم ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺻﻼح اﻻﻣﯿﺮ اﻟّﺼﻨﻌﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ در »روﺿﻪ ﻧﺪّﯾﻪ« آورده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ اﺑﻦ اﻟﺼﺒﺎغ ﻣﺎﻟﮑﯽ آن را در »ﻓﺼﻮل ﻣﻬﻤﻪ« از زﻫﺮي آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و‬‫روي اﻟّﺘﺮﻣﺬي أﯾﻀﺎ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪149 :‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه‪ .‬ﻫـﺬا اﻟّﻠﻔﻆ ﺑﻤﺠّﺮده رواه اﻟّﺘﺮﻣـﺬي و ﻟﻢ ﯾﺰد ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و زاد ﻏﯿﺮه و ﻫﻮ اﻟّﺰﻫﺮي‬‫ذﮐﺮ اﻟﯿﻮم و اﻟﺰﻣﺎن و اﻟﻤﮑﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺣّﺞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع و ﻋﺎد ﻗﺎﺻﺪا اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻗﺎم ﺑﻐﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻣﺎء‬‫ﺑﯿﻦ ﻣﮑﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﯿﻮم اﻟّﺜﺎﻣﻦ ﻋﺸـﺮ ﻣﻦ ذي اﻟﺤﺠﮥ اﻟﺤﺮام وﻗﺖ اﻟﻬﺎﺟﺮة‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻣﺴـﺌﻮل و أﻧﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻮن‪،‬‬‫ﻫﻞ ﺑّﻠﻐﺖ و ﻧﺼـﺤﺖ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ أﻧّﮏ ﻗﺪ ﺑّﻠﻐﺖ و ﻧﺼـﺤﺖ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬و أﻧﺎ أﺷـﻬﺪ أﻧﯽ ﻗﺪ ﺑّﻠﻐﺖ و ﻧﺼـﺤﺖ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! أ ﻟﯿﺲ‬‫ﺗﺸـﻬﺪون أن ﻻـ إﻟﻪ اﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ و أﻧّﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸـﻬﺪ أن ﻻ اﻟﻪ إﻻ اﻟﱠﻠﻪ و إﻧّﮏ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و أﻧﺎ أﺷـﻬﺪ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﺷـﻬﺪﺗﻢ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪:‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻗﺪ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ أن ﺗﻤـّﺴ ﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﺼـﻠّﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻻ! و إّن اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬وﺳﻌﮥ ﺣﻮﺿﯽ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼﺮي و ﺻﻨﻌﺎء‪ ،‬ﻋﺪد آﻧﯿﺘﻪ ﻋﺪد اﻟّﻨﺠﻮم‪ ،‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺴﺎﺋﻠﮑﻢ )ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ‪ .‬ظ( ﮐﯿﻒ ﺧﻠﻔﺘﻤﻮﻧﯽ‬‫ﻓﯽ ﮐﺘـﺎﺑﻪ و ﻓﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻣﻦ أوﻟﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪:‬‬‫ﯾﻘﻮل ذﻟـﮏ ﺛﻼث ﻣّﺮات ﺛّﻢ ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟّﺮاﺑﻌـﮥ و أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ‬‫ﻋﺎداه‪ ،‬ﯾﻘﻮﻟﻬﺎ ﺛﻼث ﻣّﺮات‪ .‬أﻻ! ﻓﻠﯿﺒﻠﻎ اﻟﺸﺎﻫﺪ اﻟﻐﺎﺋﺐ ‪.‬‬
‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﯿﻌﻘﻮﺑﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻮد آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ذﮐﺮ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ﮔﻔﺘﻪ‪،‬‬‫]و ﺧﺮج ﻟﯿﻼ ﻣﻨﺼـﺮﻓﺎ إﻟﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ ،‬ﻓﺼﺎر إﻟﯽ ﻣﻮﺿﻊ ﺑﺎﻟﻘﺮب ﻣﻦ اﻟﺠﺤﻔـﮥ ﯾﻘﺎل ﻟﻪ ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ ،‬ﻟﺜﻤﺎﻧﯽ ﻋﺸـﺮة ﻟﯿﻠﮥ ﺧﻠﺖ ﻣﻦ ذي اﻟﺤّﺠﮥ‪ ،‬و‬‫ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ و أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻟﺴﺖ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻤﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ‬‫ﻣﻮﻻـه‪ ،‬اﻟﻠّﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻـه و ﻋـﺎد ﻣﻦ ﻋـﺎداه‪ .‬ﺛﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ و أﻧﺘﻢ واردي ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و إﻧﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون‬‫ﻋﻠّﯽ ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓـﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ؟‪ ،‬و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺜﻘﻞ اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و‬‫ﻃﺮف ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﻤﺴﮑﻮا ﺑﻪ و ﻻ ﺗﻀّﻠﻮا و ﻻ ﺗﺒﺪﻟﻮا و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪150 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 128‬از ‪285‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪ :‬رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ ﺟﻤـﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤـّﺪث در »روﺿـﮥ اﻻﺣﺒـﺎب« آن را آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ذﮐﺮ ﺣّﺠـ ﮥ اﻟﻮداع ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در‬‫أﺛﻨﺎء ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﭼﻮن ﺑﻤﻨﺰل ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﮐﻪ از ﻧﻮاﺣﯽ ﺟﺤﻔﻪ اﺳﺖ رﺳـﯿﺪ ﻧﻤﺎز ﭘﯿﺸـﯿﻦ را در أّول وﻗﺖ ﮔﺬارد و ﺑﻌﺪ از آن رو ﺑﺮوي ﯾﺎران‬‫ﺑﮑﺮد و ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫أ ﻟﺴﺖ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻔﺴﻬﻢ؟‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬آﯾﺎ ﻧﯿﺴـﺘﻢ أوﻟﯽ ﺑﻤﺆﻣﻨﯿﻦ از ﻧﻔﺴـﻬﺎي اﯾﺸﺎن؟ و رواﯾﺘﯽ آﻧﮑﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﮔﻮﯾﯿﺎ ﻣﺮا ﺑﻌﺎﻟﻢ ﺑﻘﺎ ﺧﻮاﻧﺪﻧـﺪ و ﻣﻦ اﺟﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﺑﺪاﻧﯿـﺪ ﮐﻪ‬‫ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷـﻤﺎ دو أﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﻣﯽﮔﺬارم‪ ،‬و ﯾﮑﯽ از دﯾﮕﺮي ﺑﺰرﮔﺘﺮ اﺳﺖ‪ :‬ﻗﺮآن و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ و اﺣﺘﯿﺎط ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ‬‫ﺑﺎ آن دو أﻣﺮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳﻠﻮك ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﻧﻤﻮد؟ و رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق آﻧﻬﺎ ﺑﭽﻪ ﮐﯿﻔّﯿﺖ ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﮐﺮد؟‬‫و آن دو أﻣﺮ از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ در ﻟﺐ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ ﺑﻤﻦ رﺳﻨﺪ‪.‬‬‫آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﻮﻻي ﻣﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻦ ﻣﻮﻻي ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻢ‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن دﺳﺖ ﻋﻠﯽ را ﺑﮕﺮﻓﺖ و ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ ،‬و اﺧﺬل ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻪ‪ ،‬و اﻧﺼﺮ ﻣﻦ ﻧﺼﺮه‪ ،‬و أدر اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﻪ ﺣﯿﺚ ﮐﺎن ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ رواﯾﺖ را ﻧـﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺣﻠـﺒﯽ در »إﻧﺴـﺎن اﻟﻌﯿـﻮن« و ﺷـﯿﺦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻣـﺪارج اﻟّﻨﺒﻮة« و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﭼﺸـﺘﯽ در »ﻣﺮآة‬‫اﻻﺳﺮار« و ﺣﺴﺎم اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« ﻧﯿﺰ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑـﺎ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺤـّﺪي ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺒﺮﻫﻨﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻃﻮﻋﺎ و ﮐﺮﻫﺎ ﺑﺂن اﻋﺘﺮاف‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ در ﻣﻘﺎم إﺛﺒﺎت ﺧﺼﻮﺻـّﯿﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﻤﺰﯾﺪ اﻫﻠّﯿﺖ ﺗﻤّﺴﮏ‪ ،‬ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ را ﺑﻤﻌﺮض اﺣﺘﺠﺎج‬‫آورده اذﻋﺎن و إﯾﻘﺎن أرﺑﺎب أﺑﺼﺎر و أﻋﯿﺎن ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻨﺪ‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« ﮐﻤﺎ ﺳـﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ در ﺷـﻤﺎر ﺗﻨﺒﯿﻬﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ ﺳـﯿﺎق ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]راﺑﻌﻬـﺎ‪ :‬ﻫـﺬا اﻟﺤّﺚ ﺷﺎﻣـﻞ ﻟﻠﺘﻤـّﺴ ﮏ ﺑﻤﻦ ﺳـﻠﻒ ﻣﻦ أﺋّﻤـ ﮥ أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄـ ﺎﻫﺮة و اﻻﺧـﺬ ﺑﻬـﺪﯾﻬﻢ‪ ،‬و أﺣّﻖ ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ‬‫إﻣﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﯽ ﻓﻀﻠﻪ و ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪151 :‬‬‫ﻣﺴﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ و ﻓﻬﻤﻪ و ﺣﺴﻦ ﺷﯿﻤﻪ و رﺳﻮخ ﻗﺪﻣﻪ‪ ،‬و ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯽ ﻫﺬا ﻣﺎ‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺪار ﻗﻄﻨﯽ ﻓﯽ اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ ﻋﻦ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻋﺘﺮة‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫‪ ،‬أي اﻟّـﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻓﺨّﺼﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺬﻟﮏ ﻟﻤﺎ أﺷـﺮﻧﺎ إﻟﯿﻪ و ﻟﻬﺬا ﺧّﺼﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ‬‫ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﺑﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻣﻦ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‬‫‪ ،‬و ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ ﻻ ﻣﺮﯾﮥ ﻓﯿﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ أﺣـﺎدﯾﺚ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ إﺷﺎرة إﻟﯽ ﻋـﺪم اﻧﻘﻄﺎع‬‫ﻣﺘﺄﻫـﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﺰﯾﺰ ﮐـﺬﻟﮏ‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻻﻫﻞ اﻻرض ﮐﻤﺎ ﯾﺄﺗﯽ‪ .‬و ﯾﺸـﻬﺪ ﻟـﺬﻟﮏ‬‫اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺴﺎﺑﻖ‪:‬‬‫ﻓﯽ ﮐﻞ ﺧﻠﻒ ﻣﻦ أّﻣﺘﯽ ﻋﺪول ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ إﻟﯽ آﺧﺮه‪.‬‬‫ﺛّﻢ أﺣّﻖ ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻟﻤﺎ ﻗـّﺪﻣﻨﺎه ﻣﻦ ﻣﺰﯾـﺪ ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴـﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ‬‫ﺛّﻢ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬أي اﻟّـﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨّﺼﻪ ﻟﻤﺎ ﻗﻠﻨﺎ‪ ،‬و ﻟـﺬﻟﮏ ﺧّﺼﻪ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻤﺎ ﻣّﺮ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 129‬از ‪285‬‬‫و اﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« در ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ش ]و أﺧﺮج اﻟـّﺪارﻗﻄﻨﯽ ﻓﯽ اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ ﻋﻦ‬‫ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أي اﻟّـﺬﯾﻦ ﺣّﺚ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻻﺧـﺬ ﺑﻬـﺪﯾﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻧﺠﻮم اﻟﻬﺪي ﻣﻦ اﻗﺘﺪي ﺑﻬﻢ اﻫﺘﺪي‪ ،‬و ﺧّﺼﻪ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﺬﻟﮏ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻷﻧّﻪ اﻻﻣﺎم‬‫ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺸﺄن و ﺑﺎب ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻌﺮﻓﺎن ﻓﻬﻮ إﻣﺎم اﻷﺋّﻤﮥ و ﻋﺎﻟﻢ اﻷّﻣﮥ‪ ،‬و ﮐﺄﻧﻪ أﺧﺬ ذﻟﮏ ذﻟﮏ ﻣﻦ ﺗﺨﺼﯿﺼﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻟﻪ‬‫ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﯾﻮم ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﺑﻤـﺎ ﺳـﺒﻖ‪ ،‬و ﻫـﺬا ﺣـﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ ﻻ ﻣﺮﯾـﮥ ﻓﯿﻪ و ﻻ ﺷّﮏ ﯾﻨﺎﻓﯿﻪ‪ ،‬و روي ﻋﻦ اﻟﺠّﻢ اﻟﻐﻔﯿﺮ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ﺷﺎع و‬‫اﺷﺘﻬﺮ و ﻧﺎﻫﯿﮏ ﺑﻤﺠﻤﻊ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ‪.‬‬
‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪152 :‬‬‫و إﻧّﯽ ﻟﻐّﻔﺎر ﻟﻤﻦ ﺗﺎب و ﻣﻦ ﻗﺪ اﻫﺘﺪي إﻟﯽ و ﻻ أﺑﯽ اﻟﺤﺴﻦ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﺬﻟﮏ ﻗﺎل اﻟّﺸﯿﺦ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻓﯽ ﺻﻮاﻋﻘﻪ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ‪ :‬أﺣّﻖ ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ‪ ،‬و‬‫ﻣﻦ ﺛّﻢ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أي اﻟّﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬و ﻟﺬﻟﮏ ﺧّﺼﻪ ﺑﻤﺎ ﻗﺎﻟﻪ ﯾﻮم اﻟﻐﺪﯾﺮ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -46‬ﻣﻘﺎرﻧﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ »ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه« و ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﻪ در روز ﻏﺪﯾﺮ و دﻻﻟﺖ آن و ﮐﻠﻤﺎت اﮐﺎﺑﺮ ﻋﺎﻣﻪ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬـﻞ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺴﺐ اﻋﺘﺮاف ﺑﻌﺾ أﮐﺎﺑﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺘﺤﻘﻖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه‬‫و ﺑﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ أﻧﺖ ﻣﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳﯽ‬‫روز ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎﻟﻤﻘﺎرﻧﻪ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در »ﻓﺘﺎواي ﻓﻘﻬّﯿﻪ ﮐﺒﺮي« در ذﮐﺮ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻻ زال ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯿﻬﻢ )ﯾﺴﯿﺮ ﺑﻬﻢ‪ .‬ظ( إﻟﯽ أن وﺻﻞ و ﻫﻮ راﺟﻊ ﻟﻠﻤﺪﯾﻨﮥ إﻟﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﻗﺮب راﺑﻎ‪ ،‬ﻓﺄﻣﺮ ﺑﺠﻤﻌﻬﻢ ﺛّﻢ‬‫ﺧﻄﺒﻬﻢ و وـّﺻ ﺎﻫﻢ ﺑﺎﻻﺳـﺘﻤﺴﺎك ﺑـﺎﻟﻘﺮآن و ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺘﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻓﯽ ﺣّﻖ ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ .‬و ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬أﻧﺖ ﻣّﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟـﮥ ﻫﺎرون‬‫ﻣﻦ ﻣﻮﺳﯽ إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﻧﺒّﯽ ﺑﻌﺪي ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﻧﯿﺰ ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ دﻟﯿﻞ ﻣﺰﻫﺮ ﻣﻨﯿﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺑﻼ ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺳﻼم‬‫اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻘﺪﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺑﺴﻄﻨﺎ اﻟﮑﻼم ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻓﯽ ﻣﺠّﻠﺪ ﺣﺎﻓﻞ ﻫﻮ ﻟﺒﯿﺎن اﻟﺒّﯿﻨﺎت و ﻗﻤﻊ اﻟّﺸﺒﻬﺎت ﮐﺎﻓﻞ‪.‬‬‫ﭘﺲ آﯾﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ در دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮت أﺑﯽ اﻟﺤﺴﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ ربّ‬‫اﻟﻤﺸـﺮﻗﯿﻦ ﺷـّﮏ و رﯾﺐ درﯾﻦ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ؟! ﻻـ و اﻟﱠﻠﻪ! زﯾﺮا ﮐﻪ ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از دﯾﮕﺮ دﻻﺋﻞ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻣﺎﺿـﯿﻪ و آﺗﯿﻪ‪ ،‬ﻗﻀـّﯿﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ذﮐﺮي‬‫أﺻـﺪق ﺷﺎﻫـﺪﺳﺖ ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ و ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ دﻟﯿﻞ واﺿﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋﺢ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫و ﺑﺮ أرﺑـﺎب أﻟﺒـﺎب در ﺣّﯿﺰ ﺧﻔـﺎ و اﺣﺘﺠـﺎب ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺴـﯿﺎري از أﺳـﻼف ﺳـّﻨﯿﻪ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﺎت ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘﻀـّﯿﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻓﯽ اﻟـﺬﮐﺮ‬‫ﮐﺎرﺑﻨﺪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ أﺣﺎدﯾﺚ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﮐﻪ در ﯾﮏ ﺳـﯿﺎق و ﯾﮏ ﻣﺤّﻞ وارد ﺷﻮد أوﻟﯽ و أﺟﺪرﺳﺖ‬‫ﺑﺎﯾﻦ ﻗﻀّﯿﻪ و اﺣﺘﺠﺎج أﻫّﻞ ﺣﻖ ﺑﺎﺗّﺤﺎد ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ و ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪153 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 130‬از ‪285‬‬‫ﻣﻘﺼﺪ و ﻣﺮاد ﺳﻠﻮك ﻃﺮﯾﻘﻪاﯾﺴﺖ ﻣﺮﺿّﯿﻪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺾ ﺷﻮاﻫﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت و إﺛﺒﺎت ﻧﺰول آن در وﺟﻮب ﻣﻮّدت اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ‬‫ﯾﺴﺘﺸـﻬﺪ ﻟﻪ ﺑﻤﺎ أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮه ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ اﻟّﺴﺪي ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪» :‬و ﻣﻦ ﯾﻘﺘﺮف ﺣﺴﻨﮥ ﻧﺰد ﻟﻪ ﻓﯿﻬﺎ ﺣﺴﻨﺎ«‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻤﻮّدة ﻵل ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬و أﺧﺮﺟﻪ اﻟﻔﻘﯿﻪ أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ اﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ ﻋﻦ اﻟّﺴّﺪي و وﺟﻪ اﻻﺳﺘﺸـﻬﺎد أّن ﻫﺬه‬‫اﻵﯾﮥ ﺑﺄﺛﺮ ﻗﻮﻟﻪ »ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫ﻓﺘﻔﺴـﯿﺮ اﻟّﺜﺎﻧﯿـﮥ ﺑـﺬﻟﮏ ﯾﻔﻬﻢ أّن ﻣـﺎ ﻗﺒﻠﻬـﺎ ﮐـﺬﻟﮏ ﻣﻦ أﺟﻞ اﻟّﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﻞ ﻫﻮ ﻣﻘﺘﻀـﯽ ﻣﺎ ﺟﺰم ﺑﻪ اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ و اﻟﺒﻐﻮي ﺑﻨﻘﻠﻪ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﻓﯽ‬‫ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺑﺄﺛﺮ ذﻟﮏ »َأْم َﯾُﻘﻮﻟ ُﻮَن اﻓَْﺘﺮي َﻋَﻠﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َﮐِﺬﺑًﺎ«‬‫إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ »َو ُﻫَﻮ اﻟﱠِﺬي َﯾْﻘَﺒُﻞ اﻟﱠﺘْﻮﺑََﮥ«‬‫‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﻻ ﺑا ﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻧﺰل ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا«*‬‫اﻵﯾﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ .‬ﻗﻮم ﻓﯽ ﻧﻔﻮﺳـﻬﻢ‪ :‬ﻣﺎ ﯾﺮﯾﺪ إﻟّﺎ أن ﯾﺤّﺜﻨﺎ ﻋﻠﯽ أﻗﺎرﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه! ﻓﺄﺧﺒﺮ ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻬﻢ اﺗّﻬﻤﻮه‪ ،‬ﻓﺄﻧﺰل »َأمْ‬‫َﯾُﻘﻮﻟ ُﻮَن اﻓَْﺘﺮي َﻋَﻠﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َﮐِﺬﺑًﺎ‬‫»اﻵﯾﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻘﻮم‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻧﺸﻬﺪ أﻧّﮏ ﺻﺎدق‪ ،‬ﻓﻨﺰل »َو ُﻫَﻮ اﻟﱠِﺬي َﯾْﻘَﺒُﻞ اﻟﱠﺘْﻮﺑََﮥ َﻋْﻦ ِﻋﺒﺎِدِه«‬‫‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻫﺬا اﻟّﺘﻨﺎﺳﺐ ﻫﻮ اﻟّﺬي ﺣﻤﻞ اﻟّﺴﺪّي ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪:‬‬‫إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻏﻔﻮر ﻟـﺬﻧﻮب آل ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺷـﮑﻮر ﻟﺤﺴـﻨﺎﺗﻬﻢ‪ .‬ﻧﻘﻠﻪ ﻋﻨﻪ اﻟﻘﺮﻃـﺒﯽ و ﻏﯿﺮه‪ ،‬و ﮐّﻠﻪ ﺟـﺎر ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﺳـﺒﻖ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ‬‫اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫[‪.‬‬‫و ﺛﻌﻠﺒﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺧﻮد در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو ﻟََﻘْﺪ آَﺗﯿْﻨﺎَك َﺳﺒْﻌًﺎ ﻣَِﻦ اﻟ َْﻤﺜﺎﻧِﯽ َو اﻟ ُْﻘْﺮآَن اﻟ َْﻌِﻈﯿَﻢ‬‫« از ﺑﻌﺾ ﻣﻔـّﺴ ﺮﯾﻦ أﺳـﻼف ﺧﻮد ﮐﻼـﻣﯽ ﻧﻘـﻞ ﮐﺮده ﮐﻪ ﻣﺒﻨـﺎي اﺳـﺘﺪﻻل در آن ﺑﺮ ﻗﻀـّﯿﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ذﮐﺮ وﺟﻮه ﺗﺴـﻤﯿﻪ‬‫ﻓﺎﺗﺤﮥ اﻟﮑﺘﺎب ﺑﺴﺒﻊ ﻣﺜﺎﻧﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫و ﻗﺎل اﻟﺤﺴﯿﻦ ]‪ [1‬ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ و ﻏﯿﺮه‪ :‬ﻻﻧّﻬﺎ ﻧﺰﻟﺖ ﻣّﺮﺗﯿﻦ ﮐّﻞ ﻣّﺮة ﻣﻌﻬﺎ ﺳـﺒﻌﻮن أﻟﻒ ﻣﻠﮏ‪ ،‬ﻣّﺮة ﺑﻤّﮑـ ﮥ ﻣﻦ أواﺋﻞ ﻣﺎ ﻧﺰل ﻣﻦ اﻟﻘﺮآن و ﻣّﺮة‬‫ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‪ ،‬و اﻟـّﺴ ﺒﺐ ﻓﯿﻪ أّن ﺳـﺒﻊ ﻗﻮاﻓﻞ واﻓﺖ ﻣﻦ ﺑﺼﺮي و أذرﻋﺎت ﻟﯿﻬﻮد ﺑﻨﯽ ﻗﺮﯾﻈﮥ و اﻟّﻨﻈﯿﺮ ﻓﯽ ﯾﻮم واﺣﺪ و ﻓﯿﻬﺎ أﻧﻮاع ]‪ [1‬ﻟﻪ ﻓﯽ »ﻟﺴﺎن‬‫اﻟﻤﯿﺰان« ﻻﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻟﻌﺴﻘﻼﻧﯽ ﺗﺮﺟﻤﮥ ﺣﺴﻨﮥ ﺗﺪل ﻋﻠﯽ ﺟﻼﻟﺘﻪ و ﮐﻮﻧﻪ ﻣﻦ ﮐﺒﺎر أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻔﻀﻞ )‪ 12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪154 :‬‬‫ﻣﻦ اﻟﺒّﺰ و أﻓﺎوﯾﻪ اﻟّﻄﯿﺐ و اﻟﺠﻮاﻫﺮ و أﻣﺘﻌـﮥ اﻟﺒﺤﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن‪ :‬ﻟﻮ ﮐﺎﻧﺖ ﻫﺬه اﻷﻣﻮال ﻟﺘﻘّﻮﯾﻨﺎ ﺑﻬﺎ و ﻷﻧﻔﻘﻨﺎﻫﺎ ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻫﺬه اﻵﯾﮥ و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻘﺪ أﻋﻄﯿﻨﺎﮐﻢ ﺳـﺒﻊ آﯾﺎت ﻫﯽ ﺧﯿﺮ ﻟﮑﻢ ﻣﻦ ﻫﺬه اﻟّﺴـ ﺒﻊ ﻗﻮاﻓﻞ‪ ،‬و دﻟﯿﻞ ﻫﺬا اﻟﺘﺄوﯾﻞ ﻗﻮﻟﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻋﻘﯿﺒﻬﺎ‪» :‬ﻻ‬‫َﺗُﻤﱠﺪ ﱠن َﻋﯿَْﻨﯿَْﮏ«*‬‫اﻵﯾﮥ[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ و دﯾﮕﺮ ﻣﻔّﺴﺮﯾﻦ در وﺟﻪ ﺗﺴﻤﯿﻪ ﻓﺎﺗﺤﮥ اﻟﮑﺘﺎب ﺑﺴﺒﻊ ﻣﺜﺎﻧﯽ ﺑﯿﺎن ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻮن اﯾﻦ ﺳﻮره‬‫دو ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻧـﺎزل ﺷـﺪ‪ ،‬ﯾﮏ ﺑﺎر در ﻣّﮑﻪ و ﯾﮏ ﺑﺎر در ﻣـﺪﯾﻨﻪ‪ ،‬ﻟﻬـﺬا آن را ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻤﺜﺎﻧﯽ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و ﺳـﺒﺐ ﻧﺰول آن در ﻣـﺪﯾﻨﻪ‬‫ﭼﻨﯿﻦ ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧـﺪ ﮐﻪ ﺑـﺎي ﯾﻬﻮد ﺑﻨﯽ ﻗﺮﯾﻈﻪ و ﺑﻨﯽ ﻧﻀـﯿﺮ ﻫﻔﺖ ﻗﺎﻓﻠﻪ از ﻣﻘﺎم ﺑﺼـﺮي و أذرﻋﺎت در ﯾﮏ روز وارد ﺷـﺪ و در آن ﻗﺎﻓﻠﻬﺎ‬‫أﻧﻮاع ﺟﺎمﻫـﺎ و اﻗﺴـﺎم ﺧﻮﺷـﺒﻮﻫﺎ و ﺟﻮاﻫﺮ و أﻣﺘﻌﻪ ﺑﺤﺮ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬اﮔﺮ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ أﻣﻮال ﺑﺮاي ﻣـﺎ ﻣﯽﺑﻮد ﻣـﺎ ﻗّﻮت ﺣﺎﺻـﻞ‬‫ﻣﯽﮐﺮدﯾـﻢ ﺑـﺂن و ﺧﺮج ﻣﯽﮐﺮدﯾـﻢ آن را در راه ﺧـﺪا ﭘﺲ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋـﺎﻟﻢ ﻧـﺎزل ﻓﺮﻣـﻮد اﯾﻦ آﯾﻪ را و ﻓﺮﻣـﻮد ﮐﻪ ﻣـﺎ ﺷـﻤﺎ را ﻫﻔﺖ آﯾﺖ‬‫ﺑﺨﺸـﯿﺪﯾﻢ ﮐﻪ آن ﻫﻔﺖ آﯾﻪ ﺑﻬﺘﺮﺳﺖ ﺑﺮاي ﺷـﻤﺎ ازﯾﻦ ﻫﻔﺖ ﻗﺎﻓﻠﻪ‪ .‬و ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ اﯾﻦ ﻗّﺼﻪ ﻣﻔـّﺴ ﺮﯾﻦ ﻣـﺬﮐﻮرﯾﻦ اﻓﺎده ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ دﻟﯿﻞ اﯾﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 131‬از ‪285‬‬‫ﺗﺄوﯾﻞ ﻗﻮل ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻤﺴﺖ ﮐﻪ در ﻋﻘﺐ اﯾﻦ آﯾﻪ ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫»ﻻ َﺗُﻤﱠﺪﱠن َﻋﯿَْﻨﯿَْﮏ ِإﻟﯽ ﻣﺎ َﻣﱠﺘْﻌﻨﺎ ﺑ ِِﻪ َأْزواﺟًﺎ ﻣِﻨُْﻬْﻢ«*‬‫ﻣﺮاد آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﻮن در آﯾﻪ ﻣﺎ ﺑﻌﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ را ﻣﻨﻊ ﻓﺮﻣﻮده ازﯾﻦ ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﻈﺮ‬‫ﻧﻤﺎﯾـﺪ ﺑﺴﻮي ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋﺎﻟﻢ آن را ﺑﺄﺻـﻨﺎف ﮐّﻔﺎر از ﻗﺒﯿﻞ ﻣﺎل و ﻣﺘﺎع دﻧﯿﺎ ﻋﻄﺎ ﻧﻤﻮده ﻟﻬﺬا ﺑﺤﺴﺐ ﻗﻀـّﯿﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ ﺑﯿﻦ اﻵﯾﺎت‬‫ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺳـﺒﺐ ﻧﺰول آﯾﻪ ﻣﺎ ﻗﺒﻞ ﻫﻢ ﻗّﺼﻪ ورود ﻗﻮاﻓﻞ ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻤّﻨﺎي ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ أﻣﻮال آن ﻗﻮاﻓﻞ را و ﻣﻨﻊ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ را‬‫ازﯾﻦ ﺗﻤّﻨﺎ و ﺗﺴﻠﯿﺖ ﺑﻌﻄﺎي ﺳﺒﻊ ﻣﺜﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﻗﺮار داده آﯾﺪ‪.‬‬‫و اﻓﺮاط أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﺎت ﺑﻘﻀّﯿﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺑﺠﺎﯾﯽ رﺳﯿﺪه ﮐﻪ ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼﯿﺮ را در ﺑﻌﺾ ﻣﻮارد ﺑﭽﺎر ﻣﻮﺟﻪ ﺣﯿﺮت ﻣﯽاﻧﺪازد و ﮐﻤﺎل‬‫ﺧﻼﻋﺖ و ﺟﻼﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات را در ﮐﺘﻤﺎن ﺣّﻖ أﺑﻠﺞ و ﻧﺼﺮت ﺑﺎﻃﻞ ﻟﺠﻠﺞ واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﻣﯽﺳﺎزد! ﻣﮕﺮ ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﯽ ﮐﻪ ﻧﻈﺎم ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري‬‫أﻋﺮج در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﻏﺮاﺋﺐ اﻟﻘﺮآن« أوﻻ آﯾﻪ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َﻣْﻦ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪155 :‬‬‫َﯾْﺮَﺗﱠﺪ ﻣِﻨُْﮑْﻢ َﻋْﻦ ِدﯾﻨِِﻪ َﻓَﺴْﻮَف َﯾْﺄﺗِﯽ اﻟﱠﻠُﻪ ﺑ َِﻘْﻮٍم ﯾُِﺤﱡﺒُﻬْﻢ َو ﯾُِﺤﱡﺒﻮَﻧُﻪ«‬‫اﻵﯾﮥ را ﮐﻪ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ در ﺷﺄن واﻻ ﺷﺄن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﺎزﻟﺴﺖ ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ ﻓﯽ اﻟﻤﻨﻬﺞ اﻻّول ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﻓﺨﺮ رازي ﺑﮑﻤﺎل‬‫ﮔﺎوﺗﺎزي در ﺣّﻖ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﺮود آورده و ﺑﺎﯾﻦ ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﺳﻔﺎﻫﺖ ﺗﺨﻤﯿﺮ ﺧﻮد راه ﭘﺎ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺴﯿﺎري از ﻧﺼﻮص أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ و أﻗﻮال أﺳﻼف‬‫ﺧﻮد ﺳﭙﺮده‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﻌﺪ ﺑﺮ آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫ﻧﯿﺰ دﺳﺖ ﺗﺼـّﺮف دراز ﻧﻤﻮده و از ﻧﻬﺎﯾﺖ رﻗﺎﻋﺖ ﺧﻮاﺳـﺘﻪ ﮐﻪ ﺑﻘﻀـّﯿﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ اﯾﻦ آﯾﻪ را ﻧﯿﺰ در ﺣّﻖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﺮود آرد‪ ،‬و ﻫّﻤﺖ ﻗﺎﻟﺼﻪ‬‫ﺧﻮد ﺑﺮ ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ و ﻟﺪاد و ﻣﺨﺎﺻـﻤﻪ و ﻋﻨﺎد ﺑﺮ ﮔﻤﺎرد! اﮔﺮ ﺑﺎور ﻧﻤﯽﮐﻨﯽ ﻗﺪري از ﻋﺒﺎرت »ﻏﺮاﺋﺐ اﻟﻘﺮآن« ﮐﻪ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ‬‫اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫واﻗﻊ ﺷﺪه ﺑﺒﯿﻦ‪ ،‬و ﻫﯽ ﻫﺬه‪] :‬اﺳـﺘﺪﻟّﺖ اﻟّﺸـ ﯿﻌﮥ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ أّن اﻻﻣﺎم ﺑﻌﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻫﻮ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻷّن اﻟﻮﻟّﯽ‬‫ﻫﻮ اﻟﻮاﻟﯽ اﻟﻤﺘﺼـّﺮف ﻓﯽ أﻣﻮر اﻻّﻣـﮥ و أﻧّﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﺮواﯾـﮥ أﺑﯽ ذر و ﻏﯿﺮه‪ .‬و أﺟﯿﺐ ﺑـﺎﻟﻤﻨﻊ ﻣﻦ أّن اﻟﻮﻟّﯽ ﻫﻬﻨـﺎ ﻫﻮ اﻟﻤﺘﺼـّﺮف‪ ،‬ﺑـﻞ ﻟا ﻤﺮاد ﺑﻪ‬‫اﻟّﻨﺎﺻـﺮ و اﻟﻤﺤّﺐ‪ ،‬ﻷّن اﻟﻮﻻﯾـﮥ اﻟﻤﻨﻬّﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﻗﺒﻞ ﻫﺬه اﻵﯾﮥ و ﻓﯿﻤﺎ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻫﻮ ﺑﻬﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ ﻓﮑﺬا اﻟﻮﻻﯾﮥ اﻟﻤﺄﻣﻮر ﺑﻬﺎ‪ .‬و أﯾﻀﺎ أّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻟﻢ‬‫ﯾﮑﻦ ﻧﺎﻓﺬ اﻟّﺘﺼـّﺮف ﺣﺎل ﻧﺰول اﻵﯾﮥ و إﻧّﻬﺎ ﺗﻘﺘﻀـﯽ ﻇﺎﻫﺮا أن ﯾﮑﻮن اﻟﻮﻻﯾﮥ ﺣﺎﺻﻠﮥ ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﺤﺎل‪ .‬و أﯾﻀﺎ إﻃﻼق ﻟﻔﻆ اﻟﺠﻤﻊ ﻋﻠﯽ اﻟﻮاﺣﺪ‬‫ﻷﺟـﻞ اﻟّﺘﻌﻈﯿﻢ ﻣﺠﺎز‪ ،‬و اﻷﺻﻞ ﻓﯽ اﻻﻃﻼق اﻟﺤﻘﯿﻘـﮥ‪ ،‬ﻓﺎﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟّـﺬﯾﻦ آﻣﻨﻮا ﻋﺎﻣـﮥ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و أّن ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﯾﺠﺐ أن ﯾﮑﻮن ﻧﺎﺻـﺮا ﻟﺒﻌﺾ‪،‬‬‫ﮐﻘﻮﻟﻪ »َو اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨُﻮَن َو اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨﺎُت ﺑَْﻌُﻀُﻬْﻢ َأْوﻟ ِﯿﺎُء ﺑَْﻌٍﺾ«‬‫و أﯾﻀﺎ اﻵﯾﮥ اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻣﻦ أﻧّﻪ ﻫﻮ اﻟّﺬي ﺣﺎرب اﻟﻤﺮﺗّﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻓﺎﻟﻤﻨﺎﺳﺐ أن ﯾﮑﻮن ﻫﺬه أﯾﻀﺎ ﻓﯿﻪ ‪.‬‬
‫و ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي واﻟـﺪ ﺣﻘﯿﻘﯽ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ ﺗﻌّﺼﺐ و ﻋﻨﺎد و ﺗﻤّﺮد و ﻟـﺪاد از أﺳﺎﺗﺬه ﺣﺮورّﯾﻪ أﻧﮑﺎد‪ ،‬و ﺳـﺮﮐﺮدﮔﺎن ﻧﻮاﺻﺐ أوﻏﺎد‬‫ﺑﺸـﻤﺎر ﻣﯽرود ﺑﺎﺿـﻼل رازي و ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري ﻫﻤﯿﻦ ﻣﺴـﻠﮏ ﻣﻈﻠﻢ را ﭘﯿﻤﻮده و ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺑﺰﻋﻢ ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬ﻧﺎزل ﺑﻮدن آﯾﻪ »َﻣْﻦ َﯾْﺮَﺗﱠﺪ ﻣِﻨُْﮑْﻢ َﻋْﻦ ِدﯾﻨِِﻪ‬‫َﻓَﺴْﻮَف َﯾْﺄﺗِﯽ اﻟﱠﻠُﻪ ﺑ َِﻘْﻮٍم ﯾُِﺤﱡﺒُﻬْﻢ َو ﯾُِﺤﱡﺒﻮَﻧُﻪ«‬‫در ﺣّﻖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ ،‬آﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫را ﻧﯿﺰ در ﺣّﻖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ واﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﻓﺼﻞ ﺳّﻮم ﻣﻘﺼﺪ أّول ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺑﺮأي ﺑﺎﻃﻞ ﺧﻮد ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َﻣْﻦ َﯾْﺮَﺗﱠﺪ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫َﻋْﻦ ِدﯾﻨِِﻪ« ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪156 :‬‬‫و آﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫را ﯾﮑﺠﺎ ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ َو َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ‬‫‪ .‬إﻧّﻤﺎ در ﮐﻼم ﻋﺮب ﺑﺮاي دﻟﯿﻞ ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﺜﺒﯿﺖ او ﻣﯽآﯾـﺪ ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬أي ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن! از ارﺗـﺪاد ﻋﺮب و ﺟﻤﻮع ﻣﺠﺘﻤﻌﻪ اﯾﺸﺎن‬‫ﭼﺮا ﻣﯽﺗﺮﺳـﯿﺪ؟! ﺟﺰ اﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﮐﺎر ﺳﺎز و ﻧﺎﺻـﺮ و ﯾﺎري دﻫﻨـﺪه ﺷـﻤﺎ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺧﺪاﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽرﯾﺰد إﻟﻬﺎم ﺧﯿﺮ و ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺗﺪﺑﯿﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 132‬از ‪285‬‬‫أﻣﻮر‪ ،‬و رﺳﻮل او ﮐﻪ ﺳـﺮ رﺷـﺘﻪ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﺑﺮ ﺟﻬﺎد در ﻋﺎﻟﻢ آورده اوﺳﺖ و ﺑﺮاي أّﻣﺖ ﺧﻮد ﺑﺪﻋﺎي ﺧﯿﺮ دﺳـﺘﮕﯿﺮ اﯾﺸﺎن اﺳﺖ‪ .‬و در ﻇﺎﻫﺮ‬‫ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ أﻫﻞ اﯾﻤﺎن ﮐﻪ ﺑﺎﻗﺎﻣﻪ ﺻـﻼة و إﯾﺘﺎء زﮐﺎة ﺑﻮﺻﻒ ﺧﺸﻮع و ﻧﯿﺎﯾﺶ ﻣّﺘﺼﻒاﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺤّﻤﻞ داﻋﯿﻪ اﻟﻬّﯿﻪ ﮐﻨﻨﺪ و ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮ دﺳـﺖ‬‫اﯾﺸـﺎن ﮐﺎرﻫـﺎي ﻧﯿـﮏ در ﻋﺎﻟﻢ ﺳـﺮاﻧﺠﺎم ﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ‪ ،‬و ﺳـﺒﺐ ﻧﺰول و ﻣﺎ ﺻـﺪق اﯾﻦ آﯾﻪ ﺻـّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ اﺳﺖ! ﻟﻔﻆ آﻣﻨﻮا ﻋﺎﻣﺴﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﻤﻪ‬‫ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ و دﺧﻮل ﺳﺒﺐ ﻗﻄﻌﯽ و ﺑﺠﻬﺖ اﯾﻦ ﻋﻤﻮم ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ :‬ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳﻼم ﻟّﻤﺎ ﻫﺠﺮه ﻗﻮﻣﻪ ﻣﻦ اﻟﯿﻬﻮد‪.‬‬‫أﺧﺮج اﻟﺒﻐﻮي ﻋﻦ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻗﺮ‪ِ» :‬إﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ َو َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا«‬‫ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ .‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إﻧّﻬﺎ ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ ﻋﻠّﯽ؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫‪ ،‬ﻧﻪ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺷـﯿﻌﻪ ﮔﻤﺎن ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﻗّﺼﻪ ﻣﺼـﻨﻮﻋﻪ رواﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و راﮐﻌﻮن را ﺣﺎل از ﯾﺆﺗﻮن اﻟّﺰﮐﻮة ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ و ﺑﺮ ﺑﺮﺗﺎﻓﺘﻦ اﻧﮕﺸﺘﺮي‬‫ﺑﺠـﺎﻧﺐ ﻓﻘﯿﺮي در ﺣﺎﻟﺖ رﮐﻮع ﻓﺮود ﻣﯽآرﻧـﺪ‪ ،‬و ﺳـﯿﺎق و ﺳـﺒﺎق آﯾﻪ را ﺑﺮ ﻫﻢ زﻧﻨـﺪ‪ ،‬ﺧـﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ أﻋﻀﺎي اﯾﺸﺎن را از ﻫﻢ ﺟـﺪا ﺳﺎزد‬‫ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ اﯾﺸﺎن آﯾﺎت ﻣّﺘﺴﻘﻪ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﺑﺒﻌﺾ را از ﻫﻢ ﺟﺪا ﮔﯿﺮﻧﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻘﺎم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ‬‫ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻟﻔﻆ ﻋﺎّم اﺳﺖ أّﻣﺎ ﻣﻮرد ﻧّﺺ ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮﺳﺖ‪ ،‬و دﺧﻮل ﻣﻮرد ﻧّﺺ در ﻋﺎم ﻗﻄﻌﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ وﻟّﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن و ﮐﺎر‬‫ﺳﺎز اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ و ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﻌﻨﯽ ﺧﻼﻓﺖ راﺷـﺪه‪ ،‬و ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ ﻣّﺘﺼﻒ ﺑﺎﻗﺎﻣﻪ ﺻـﻼة و إﯾﺘﺎء زﮐﺎة اﺳﺖ ﺑﺎ وﺻﻒ ﺧﺸﻮع ﯾﺎ ﺑﺎ وﺻـﻒ‬‫إﮐﺜﺎر ﻧﻮاﻓﻞ ﺻﻼة! و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﯾﮑﯽ از ﻟﻮازم ﺧﻼﻓﺖ ﺧﺎّﺻﻪ اﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ ﻣﻘﺼﺪ أّول ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ از اﺳﺘﺪﻻل اﻫﻞ ﺣﻖ ﺑﺂﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫ﺑﺰﻋﻢ ﻓﺎﺳﺪ ﺧﻮد ﺟﻮاب داده ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ َو َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ﯾُِﻘﯿُﻤﻮَن اﻟﱠﺼﻼَة‬‫‪ ،‬إﻟﺦ‪ .‬ﺳﯿﺎق آﯾﻪ ذﮐﺮ ﻣﺮﺗّﺪﯾﻦ اﺳﺖ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪157 :‬‬‫ﺟﻬﺎد ﺑﺎ اﯾﺸﺎن‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺎﺗّﻔﺎق ﻣﻔّﺴـ ﺮﯾﻦ در ﺣّﻖ ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮﺳﺖ‪ .‬ﻗﺎﻟﻪ ﻗﺘﺎدة و اﻟﻀـّﺤﺎك و اﻟﺤﺴﻦ اﻟﺒﺼـﺮي‪ .‬و ﺣﻮادﺛﯽ ﮐﻪ در ﻋﺎﻟﻢ‬‫ﭘﯿـﺪا ﺷـﺪ أدّل دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ آن‪ ،‬از ﻣﯿﺎن ﻣﻮّرﺧﯿﻦ ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﯾﺎد دارد ﮐﻪ ﮐﺴـﯽ در اﯾﻦ ﻣﺪد ﻣﺘﻄﺎوﻟﻪ ﺑﻮﺻﻒ ﺟﻤﻊ رﺟﺎل ﻧﺼﺐ ﻗﺘﺎل ﺑﺎ‬‫ﻣﺮﺗـّﺪﯾﻦ ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷـﺪ ﺳﻮاي ﺻـّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ؟! و ﻟﻔﻆ اﻧﻤﺎ در ﮐﻼم ﻋﺮب ﺑﺮاي دﻟﯿﻞ ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ در ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﺜﺒﯿﺖ آن ﻣﯽآﯾﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬أي‬‫ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن! از ارﺗـﺪاد ﻋﺮب و ﺟﻤﻮع ﻣﺘﺠﻤﻌﻪ اﯾﺸـﺎن ﭼﺮا ﻣﯽﺗﺮﺳـﯿﺪ؟! ﻏﯿﺮ از اﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﮐـﺎر ﺳـﺎز ﺷـﻤﺎ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺧـﺪاﺳﺖ‪ ،‬إﻟﻬﺎم‬‫ﻣﯽﮐﻨـﺪ و ﺗـﺪﺑﯿﺮ أﻣﻮر ﺑـﺂن إﻟﻬﺎم ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ و رﺳﻮل او ﺳﺮرﺷـﺘﻪ ﺗﺮﻏﯿﺐ ﺑﺮ ﺟﻬﺎد او در ﻋﺎﻟﻢ آورده اﺳﺖ و ﺑـﺪﻋﺎي ﺧﯿﺮ دﺳـﺘﮕﯿﺮ أّﻣﺖ‬‫ﺧﻮد اﺳﺖ‪ .‬و در ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ أﻫﻞ إﯾﻤﺎن ﮐﻪ ﺑﺎﻗﺎﻣﺖ ﺻـﻼة و إﯾﺘﺎء زﮐﺎة ﺑﻮﺻﻒ ﻧﯿﺎﯾﺶ و ﺧﺸﻮع ﻣّﺘﺼـﻔﻨﺪ و اﻫﻠّﯿﺖ ﺗﺤّﻤﻞ داﻋﯿﻪ اﻟﻬّﯿﻪ‬‫دارﻧﺪ و ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮ دﺳﺖ اﯾﺸﺎن إﺗﻤﺎم إﺻﻼح ﻋﺎﻟﻢ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ‬‫ﺑﺸﻬﺎدة ﺳﯿﺎق و ﺳﺒﺎق ﻧﺎزل اﺳﺖ در ﺑﺎب ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ و ﺗﻌﺮﯾﻀﺴﺖ ﺑﺎو و ﻣﺘﺎﺑﻌﺎن او‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻌﻤﻮم ﺻﻔﺖ ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺷﻮﯾﻢ ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ‬‫را ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻗﺮ ﺣﯿﻦ ﻗﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إﻧّﻬﺎ ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ ﻋﻠﯽ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺒﻐﻮي‪.‬‬‫و ﻗـﺎل ﺟـﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳـﻼم ﻟّﻤـ ﺎ ﻫﺠﺮه ﻗﻮﻣﻪ‪ .‬ﺣﺎﻻـ زﯾﻎ اﯾﻦ ﻣﺒﺘـﺪﻋﺎن را ﺗﻤﺎﺷﺎ ﮐﻦ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳـﯿﺎق و ﺳـﺒﺎق را‬‫ﮔﺬاﺷﺘﻪ در ﭘﯽ ﺗﺮوﯾﺞ ﻫﻮاي ﺑﺎﻃﻞ ﺧﻮد اﻓﺘﺎدهاﻧﺪ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »إزاﻟـﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﻓﺼﻞ ﺷـﺸﻢ ﻣﻘﺼـﺪ اّول ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪» :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َﻣْﻦ َﯾْﺮَﺗـﱠﺪ ﻣِﻨُْﮑْﻢ َﻋْﻦ ِدﯾﻨِِﻪ َﻓَﺴْﻮَف َﯾْﺄﺗِﯽ اﻟﱠﻠُﻪ‬‫ﺑ َِﻘْﻮٍم ﯾُِﺤﱡﺒُﻬْﻢ َو ﯾُِﺤﱡﺒﻮَﻧُﻪ َأِذﻟﱠٍﮥ َﻋَﻠﯽ اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ َأِﻋﱠﺰٍة َﻋَﻠﯽ اﻟ ْﮑﺎﻓِِﺮﯾَﻦ ﯾُﺠﺎِﻫـ ُﺪوَن ﻓِﯽ َﺳﺒِﯿِﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َو ﻻ َﯾﺨﺎﻓُﻮَن ﻟَْﻮَﻣـ َﮥ ﻻﺋٍِﻢ ذﻟ َِﮏ َﻓْﻀُﻞ اﻟﱠﻠِﻪ ﯾُْﺆﺗِﯿِﻪ َﻣْﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 133‬از ‪285‬‬‫َﯾﺸـﺎُء َو اﻟﱠﻠُﻪ واـِﺳ ٌﻊ َﻋﻠِﯿٌﻢ ِإﱠﻧﻤـﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ َو َرُﺳـ ﻮﻟ ُُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ﯾُِﻘﯿُﻤﻮَن اﻟﱠﺼﻼـَة َو ﯾُْﺆﺗُﻮَن اﻟﱠﺰﮐـﺎَة َو ُﻫْﻢ راِﮐُﻌﻮَن َو َﻣْﻦ َﯾَﺘَﻮﱠل اﻟﱠﻠَﻪ وَ‬‫َرُﺳﻮﻟَُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َﻓِﺈ ﱠن ِﺣْﺰَب اﻟﱠﻠِﻪ ُﻫُﻢ اﻟ ْﻐﺎﻟ ِﺒُﻮَن«‬‫ﻓﻘﯿﺮ ﮔﻮﯾـﺪ ﻋﻔﯽ ﻋﻨﻪ‪ :‬اﯾﻦ آﯾﺎت أّول دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﺧﺎﺻﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺻّﺪﯾﻖ و ﺑﺮ ﻓﻀﺎﺋﻞ و ﻣﻨﺎﻗﺐ او و ﺗﺎﺑﻌﺎن او ﺑﻮﺟﻬﯽ ﮐﻪ ﺟﺎﻫﻞ‬‫آن ﻣﻌﺬور ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻣﻨﮑﺮ آن ﻣﻨﻘﻄﻊ اﻟﺤﺠﮥ ﺑﺎﺷﺪ در اﺳﻼم‪ .‬ﺗﻔﺼﯿﻞ اﯾﻦ اﺟﻤﺎل آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪158 :‬‬‫درﯾﻦ آﯾﺎت ﺧﺒﺮ داد ﮐﻪ ﺟﻤﺎﻋـﮥ از ﻣﺘﮑّﻠﻤﯿﻦ ﺑﮑﻠﻤﻪ اﺳـﻼم ﻣﺮﺗـّﺪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و وﻋﺪه ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﺟﻤﺎﻋﮥ از ﻣﺤّﺒﯿﻦ و ﻣﺤﺒﻮﺑﯿﻦ و ﮐﺬا و‬‫ﮐـﺬا ﺧـﻮاﻫﻢ آورد‪ ،‬و ﻣﻌﻨﯽ آوردن آﻧﺴـﺖ ﮐﻪ از ﻣﯿـﺎن ﻗﺒﺎﺋـﻞ ﻋﺮب ﮔﺮوه ﮔﺮوه ﺑﺮ آﻣـﺪه ﺑﻤﺤﺾ ﺗﻮﻓﯿـﻖ إﻟﻬﯽ ﻣﺠﺘﻤـﻊ ﺷﻮﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﺮاﺑﺮ‬‫ﻣﺮﺗـّﺪﯾﻦ داد ﻗﺘﺎل دﻫﻨـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ وﻋـﺪه ﺑﻬﯿﺄﺗﻬﺎ و ﺻﻮرﺗﻬﺎ در زﻣﺎن ﺻـّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ واﻗﻊ ﺷﺪ و ﮔﺮوه ﮔﺮوه از ﻗﺒﺎﺋﻞ ﻋﺮب ﺑﺮ آﻣﺪه زﯾﺮ راﯾﺖ‬‫ﺣﻀـﺮت ﺻﺪﯾﻖ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺄﻣﺮ او ﻣﻘﺎﺗﻠﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻧﺎﺋﺮه ﻓﺘﻨﻪ ﻓﺮوﻧﺸـﺴﺖ و ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺸﮑﻞ أّول ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﺑﻌﺪ از آن ﺣﺎدﺛﻪ إﻟﯽ‬‫ﯾﻮﻣﻨﺎ ﻫـﺬا ﮐﻪ ﻣـﺪد ﻣﺘﻄﺎوﻟﻪ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺻـﻔﺖ ﻗﺘﺎل ﻣﺮﺗـّﺪﯾﻦ واﻗﻊ ﻧﺸﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ و أﺗﺒﺎع او ﺑﺎﯾﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﮐﻪ در اﺳـﻼم‬‫ﻓﻀﯿﻠﺘﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ از آن ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ ﻣّﺘﺼﻒ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻫﻤﯿﻨﺴﺖ ﻣﻌﻨﯽ ﺧﻼﻓﺖ ﺧﺎّﺻﻪ و ﻫﻮ اﻟﻤﻘﺼﻮد[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﻓﺴﺎد و ﺑﻄﻼن و وﻫﻦ و ﻫﻮان اﯾﻦ ﻫﻔﻮات ﺳﺨﯿﻔﻪ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ از آﻧﭽﻪ در ﻣﻨﻬﺞ أّول در ﻣﺠّﻠﺪ آﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫ﺑﺸﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﻗﺴﻄﯽ از ﺣﯿﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﺠـﺎﺋﺐ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﺎه وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در »إزاﻟـﮥ اﻟﺨﻔـﺎ« ﺑﺠﻮاب اﺳـﺘﺪﻻل اﻫـﻞ ﺣّﻖ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺮ اﻣـﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﭼﻨـﺎن ﻏﺮﯾﻖ ﺑﺤﺮ ﺗﻌّﺼﺐ ﺷـﺪه ﮐﻪ در ﻣﻨﻊ ﺑﻮدن ﻟﻔﻆ ﻣﻮﻟﯽ ﺑﻤﻌﻨﯽ أوﻟﯽ و اّدﻋﺎي ﺑﻮدن آن ﺑﻤﻌﻨﯽ ﻣﺤﺒﻮب دﺳـﺖ‬‫ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﺑﺄﺣـﺎدﯾﺚ وارده در ﻗﺮب زﻣـﺎن ﺻـﺪور ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ زده و ﭼﻮن آن را ﺑﺨﯿﺎل ﻓﺎﺳـﺪ ﺧﻮد ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻄﻠﻮب ﺧﻮد داﻧﺴـﺘﻪ ﻟﻬـﺬا‬‫ﺧﻮاﺳـﺘﻪ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﺮﻧﮓ آن ﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﺎﺷﺪ أﻫﻞ ﺣّﻖ را ﺑﺎﻻوﻟﯽ اﺳﺘﺤﻘﺎق ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽﺷﻮد‬‫ﮐـﻪ ﺑﻌـﺪ إﺛﺒـﺎت دﻻـﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺮ اﻣـﺎﻣﺖ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻪ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑـﺄدﻟّﻪ ﻗـﺎﻫﺮه و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺑـﺎﻫﺮه ﺑﻌﻤﻞ‬‫آوردهاﻧـﺪ‪ ،‬ﻣﺤﺾ ورود ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑـﺎ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ در ﯾﮏ ﻣﻮرد‪ ،‬دﻟﯿﻞ دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺣﻀـﺮت أﻣﯿﺮ ﮐّﻞ أﻣﯿﺮ‬‫ﻋﻠﯿﻪ ﺳـﻼم ﻟا ﻤﻠـﮏ اﻟﻘـﺪﯾﺮ ﮔﺮداﻧﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑـﺎﯾﻦ اﺣﺘﺠـﺎج و اﺳـﺘﺪﻻل ﮐﻪ ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه أوﻟﯽ و أﮐﻤـﻞ از اﺣﺘﺠـﺎج ﻣﺰﻋﻮﻣﯽ ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ دﻣﻎ رأس ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻧﺎﻓﯽ ﻣﺴﺎس ﺑﻤﻨﺼﻪ ﺷﻬﻮد رﺳﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﻋﺒﺎرت ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﺑﻬﺮه واﻓﯽ از اﻋﺘﺒﺎر و اﺳﺘﺒﺼﺎر ﺑﺎﯾﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪159 :‬‬‫ﺷﺎه ﻣـﺬﮐﻮر در »إزاﻟـﮥ اﻟﺨﻔﺎ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬ﺗﻌّﻨﺖ ﺷـﯿﻌﻪ را ﺗﻤﺎﺷﺎ ﮐﻦ! ﭼﻮن درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻫﻢ ﺟﺎي ﻧﺎﺧﻦ زدن را‬‫ﻧﺪﯾﺪﻧـﺪ ﮔﻔﺘﻨـﺪ ﺑﻤﻌﻨﯽ أوﻟﯽ اﺳﺖ‪ ،‬و أوﻟﯽ ﺑﺘﺼـﺮف در ﺣّﻖ ﺗﻤـﺎم أّﻣﺖ ﻣﯽﮔﯿﺮﯾﻢ و أوﻟﯽ ﺑﺘﺼـّﺮف در ﺣّﻖ ﺟﻤﯿﻊ أّﻣﺖ إﻣﺎم اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ‬‫ﻣﺮﺗﻀـﯽ اﻣﺎﻣﺴﺖ‪ .‬ﮔﻮﯾﯿﻢ ﻣﻮﻟﯽ ﺑﻤﻌﻨﯽ ﻣﺤﺒﻮﺑﺴﺖ از ﺟﻬﺖ ﻗﺮﯾﻨﻪ أﺳـﺒﺎب ﻣﺘﻘّﺪﻣﻪ و از ﺟﻬﺖ اﺣﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﻗﺮﯾﺐ ﺑﻤﻀـﻤﻮن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ و‬‫ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﺰﻣﺎن او وارد ﺷﺪهاﻧﺪ[ اﻧﺘﻬﯽ ﻣﺎ أردﻧﺎ ﻧﻘﻠﻪ ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟﻤﻘﺎم ﻣﻦ ﮐﻼم ﻫﺬا اﻟّﻨﺎﺻﺐ اﻟﺠﺎﻟﺐ ﻟﻠﻤﻼم‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -47‬دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻠﺤﻖ و ﻧﻘﻞ رواﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﯾﻦ ﻟﻔﻈﺴﺖ از ﻃﺮق ﺳﻨﺖ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻗﺮآن و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﻣﻌّﺒﺮ‬‫ﺑﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻧﻤﻮده و ﮔﻤﺎﻧﻢ ﻧﯿﺴﺖ أﺣـﺪي از أرﺑﺎب إﻧﺼﺎف و ﺗﺎرﮐﯿﻦ ﺟﻮر و اﻋﺘﺴﺎف‪ ،‬ﺑﺼـﺪق دل درﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد ﻧﻈﺮي ﮐﻨﺪ و ﺑﺎز‬‫در ﺧﻼﻓﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و دﯾﮕﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺗﺄﻣﻠﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﺳـﺒﺤﺎن اﻟﱠﻠﻪ ﺣﻀﺮت ﺑﺸﯿﺮ ﻧﺬﯾﺮ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻘﺪﯾﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺻﺮﯾﺢ در ﺑﺎب ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺑﺎﯾﻦ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻧﺼﯿﺢ ﻣﺰﯾﺪ ﺑﺼﯿﺮت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 134‬از ‪285‬‬‫أرﺑﺎب أﺑﺼﺎر ﺑﯿﻔﺰاﯾﺪ‪ ،‬و ﺟﺎﺣﺪﯾﻦ أّﻣﺖ ﺧﺘﻢ اﻟﻤﺮﺳﻠﯿﻦ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟﻄﺎﻫﺮﯾﻦ ﻣﺜﻞ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ و دﯾﮕﺮ ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ ﺑﮑﻤﺎل ﺟﺮأت و‬‫ﺟﺴﺎرت‪ ،‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺨﻼﻓﺖ اﻣﺎﻣﺖ ﻧﺪاﻧﻨـﺪ و ﺗﻌّﻠﻖ آن را ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ واﺿـﺢ و ﻣﻘﺼـﺪ ﻻﺋﺢ‪ ،‬ﻧﻤﻮده إﻧﮑﺎر و ﺟﺤﻮد‬‫ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺄﻗﺼﺎي ﺣﺪود رﺳﺎﻧﻨﺪ! أﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻻﻃﯿﺎب ﺳـﻼم اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻮّﻫﺎب درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﻗﺮآن و‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﻣﻌّﺒﺮ ﺑﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻣﺨﻔﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻐﺮض ﺳـﻬﻮﻟﺖ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ‬‫ﺑﻌﺾ آن را در اﯾﻨﺠﺎ ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪:‬‬‫اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻻﺳﻮد ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ ﺛﻨﺎ‪ ،‬ﺷـﺮﯾﮏ ﻋﻦ اﻟّﺮﮐﯿﻦ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﻘﺴﻢ ﺑﻦ ﺣﺴﺎن‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ‬‫ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﺑﯿﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪160 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ أﺣﻤﺪ اﻟّﺰﺑﯿﺮي‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺷـﺮﯾﮏ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﺮﮐﯿﻦ ﻋﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﺣﺴﺎن‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﺟﻤﯿﻌﺎ[‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﺳـﺤﺎق أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﺧﻮد ﮐﻪ ﻣﺴـّﻤﯽ ﺑﻪ »اﻟﮑﺸﻒ و اﻟﺒﯿﺎن ﻋﻦ ﺗﻔﺴﯿﺮ اﻟﻘﺮآن« ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ در ﺗﻔﺴﯿﺮ‬‫آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ«‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪] :‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ اﻟﻤﻔـّﺴ ﺮ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬وﺟﺪت ﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﺟّﺪي ﺑﺨّﻄﻪ ﻧﺎ‪ :‬أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻻﺣﺠﻢ اﻟﻘﺎﺿـﯽ اﻟﻤﺮﻧﺪي‪ .‬ﻧﺎ‪ :‬اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ‬‫ﻣﻮﺳﯽ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ‪ .‬أﻧﺎ‪:‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻠﯿﻤﺎن‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻄّﯿﮥ اﻟﻌﻮﻓﯽ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ« إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬أﺣﺪﻫﻤﺎ‬‫أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬أﻻ! و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي در ﺻﺪر »أرﺑﻌﯿﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﻨﺮﺟﻮ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﺤﺸـﺮﻧﺎ ﻓﯽ زﻣﺮة ﻧﺒّﯿﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ و ﯾﺮزﻗﻨـﺎ رؤﯾﺘﻬﻢ و ﺷـﻔﺎﻋﺘﻬﻢ ﺑﻔﻀـﻠﻪ و ﺳـﻌﮥ رﺣﻤﺘﻪ اﻟّـﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و‬‫ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪.‬‬‫و ﻗﺎل اﻟّﻨﺒﯽ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﻬﻤﺎ ﺧﻠﯿﻔﺘﺎي ﺑﻌﺪي أﺣﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ ﺳـﺒﺐ ﻣﻮﺻﻮل ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء إﻟﯽ‬‫اﻻرض‪ ،‬ﻓﺎن اﺳﺘﻤﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ[ اﻟﺦ‪.‬‬‫و ﺻﺪر اﻟﺪﯾﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﻤﻮﺋﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻓﺮاﺋﺪ اﻟﺴﻤﻄﯿﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أﻻ! و ﻫﻤﺎ اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﺎن ﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ ،‬و ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن اﻟﻬﯿﺘﻤﯽ اﻟﻘﺎﻫﺮي اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﺠﻤﻊ اﻟّﺰواﺋﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪161 :‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬رواه اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ و رﺟﺎﻟﻪ ﺛﻘﺎت ‪.‬‬
‫و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« در ذﮐﺮ ﻃﺮﯾﻖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 135‬از ‪285‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ‪ ،‬ﻓﺮواه أﺣﻤﺪ ﻓﯽ ﻣﺴـﻨﺪه‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‬‫ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ‪ -‬اﻟّﺴﻤﺎء و اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »إﺣﯿﺎء اﻟﻤﯿﺖ ﺑﻔﻀﺎﺋﻞ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺴﺎدس و اﻟﺨﻤﺴﻮن‪:‬‬‫أﺧﺮج أﺣﻤﺪ و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود‬‫ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﯿﻮﻃﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺒﺪور اﻟﺴﺎﻓﺮة ﻋﻦ أﻣﻮر اﻵﺧﺮة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺧﺮج اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋـﺎﺻﻢ ﻓﯽ اﻟّﺴـ ﻨﮥ ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻣﻦ‬‫ﺑﻌﺪي ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻣﻨﺜﻮر« ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]و أﺧﺮج أﺣﻤـﺪ ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺣﺒﻞ‬‫ﻣﻤﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔـﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣـﺎ ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻻـرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺣﻢ‪ .‬ﻃﺐ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ‬‫اﻟّﺴﻤﺎء و اﻻرض‪ ،‬أو ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪162 :‬‬‫ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤـﺪ ﻓﯽ ﻣﺴـﻨﺪه‪ ،‬و ﻋﺒﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﺴـﻨﺪ ﺟّﯿﺪ‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك‬‫ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﺑﺮﺟـﺎل ﺛﻘـﺎت‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺻﺢ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻮﻫﺎب ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ رﻓﯿﻊ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺒﺨﺎري در »ﺗﻔﺴﯿﺮ أﻧﻮري« ﺑﺘﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﻮّدت در ذﮐﺮ ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﯿﺪ اﻟﺨـﺪري رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﻄﺐ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـﻠّﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و ﻫﻢ أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض أورده اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻻﻣﺎم أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه ﺑﻤﻌﻨﺎه ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔـﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣـﺎ ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻻـرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺣﻢ‪ .‬ﻃﺐ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣـﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻻـرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ .‬ﺣﻢ‪ .‬ﻃﺐ‪ .‬ض‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ .‬ﻃﺐ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 136‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ :‬ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﯾﺮدان ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض ﺟﻤﯿﻌﺎ‪ .‬اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ[‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫رواه أﺣﻤـﺪ و اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ‬‫أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪163 :‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮؤوف ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﺑﻌـﺪ اﺟﻤﺎل ﺑﺪﻻ أو ﺑﯿﺎﻧﺎ‪ ،‬و ﻫﻢ‬‫أﺻﺤﺎب اﻟﮑﺴﺎء اﻟّﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ« در ﺷﺮح ﻫﻤﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و إﻧّﻬﻤﺎ‪ ،‬و اﻟﺤﺎل إﻧّﻬﻤﺎ‪ ،‬و‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ إّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻧّﺒﺄﻧﯽ ﺑﻬﻤﺎ )أﻧّﻬﻤﺎ‪ .‬ظ( ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ‬‫‪ ،‬أي اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة‪ ،‬أي ﯾﺴﺘﻤّﺮان ﻣﺘﻼزﻣﯿﻦ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫‪ ،‬أي اﻟﮑﻮﺛﺮ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪.‬‬‫زاد ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺎﺻﺒﻌﯿﻪ‪.‬‬‫و ﻓ ﯽ ﻫ ﺬا ﻣ ﻊ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أﻻ! و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ‬‫‪ ،‬ﺗﻠﻮﯾﺢ ﺑﻞ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﮐﺘﻮأﻣﯿﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ و وـّﺻ ﯽ أّﻣﺘﻪ ﺑﺤﺴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﺘﻬﻤﺎ و إﯾﺜﺎر ﺣّﻘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴـﻬﻤﺎ )أﻧﻔﺴـﻬﻢ‪ .‬ظ( و اﻻﺳـﺘﻤﺴﺎك‬‫ﺑﻬﻤﺎ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘـﺪﯾﺮ« در ﺷـﺮح ﻫﻤﯿﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨـﺒﯿﻪ‪ .‬ﻗـﺎل اﻟّﺸـ ﺮﯾﻒ اﻟـّﺴ ﻤﻬﻮدي‪ :‬ﻫـﺬا اﻟﺨـﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ ﻣﻨﻪ وﺟـﻮد ﻣﻦ ﯾﮑـﻮن أﻫﻼ‬‫ﻟﻠّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐّﻞ زﻣﺎن إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟّﺴﺎﻋـﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤّﺚ اﻟﻤـﺬﮐﻮر إﻟﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب‬‫ﮐـﺬﻟﮏ ﻓﻠـﺬﻟﮏ ﮐـﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧـﺎ ﻷﻫـﻞ اﻷـرض‪ ،‬ﻓـﺎذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻷرض ﺣﻢ‪ .‬ﻃﺐ‪ .‬و اﻟـّﻀ ﯿﺎء ﻓﯽ »اﻟﻤﺨﺘﺎره« ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‬‫اﻟﻬﯿﺜﻤﯽ‪ :‬رﺟـﺎﻟﻪ ﻣﻮﺛّﻘﻮن‪ ،‬و رواه أﯾﻀـﺎ أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﺴـﻨﺪ ﻻـ ﺑـﺄس ﺑﻪ‪ ،‬و اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ اﻻﺧﻀـﺮ‪ ،‬و زاد أﻧّﻪ ﻗﺎل )ﻗﺎﻟﻪ‪ .‬ظ( ﻓﯽ ﺣﺠﮥ‬‫اﻟﻮداع‪ ،‬و وﻫﻢ ﻣﻦ زﻋﻢ ﺿﻌﻔﻪ ﮐﺎﺑﻦ اﻟﺠﻮزي‪ .‬ﻗﺎل اﻟﺴﻤﻬﻮدي‪:‬‬‫و ﻓﯽ اﻟﺒﺎب ﻣﺎ ﯾﺰﯾﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺸﺮﯾﻦ ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﺗﯿﺴﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﻧﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺑﻌﺪ ﻣﻮﺗﯽ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ .‬زاد ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻘﺮآن ﺣﺒﻞ‬‫أي ﻫﻮ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ زاﺋﺪة ﺑﯿﻦ اﻟﺴـﻤﺎء و اﻻرض‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬أراد ﺑﻪ ﻋﻬﺪه‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬اﻟّﺴـ ﺒﺐ اﻟﻤﻮﺻﻞ ﻟﺮﺿﺎه‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﺑﻤﺜّﻨﺎة ﻓﻮﻗّﯿﮥ‪ ،‬أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺑﻌﺪ اﺟﻤﺎل ﺑﺪﻻ او ﺑﯿﺎﻧﺎ‪ ،‬و ﻫﻢ أﺻﺤﺎب اﻟﮑﺴﺎء‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬إن ﻋﻤﻠﺘﻢ ﺑﺎﻟﻘﺮآن و اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﻬﺪي ﻋﺘﺮﺗﯽ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻟﻢ ﺗﻀﻠّﻮا‪،‬‬‫و اﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ‬‫أي اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة‬‫ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 137‬از ‪285‬‬‫اﻟﮑﻮﺛﺮ ﯾﻮم ﻟا ﻘﯿﻤﮥ[ إﻟﺦ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪164 :‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺣﺒﻞ‬‫ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻷرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤـﺪ ﻓﯽ ﻣﺴـﻨﺪه و أﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒﺪ‬‫ﺑﻦ ﺣﻤﯿـﺪ ﺑﺴـﻨﺪ ﺟـّﯿ ﺪ و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺷﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮي« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻟا ّﺴﻤﺎء و‬‫اﻻرض‪ ،‬أو‪ :‬ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤﺪ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه‬‫‪ .‬و ﻋﻠﯽ ﻋﺰﯾﺰي در »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑـﺎﻟّﻨﺼﺐ ﺑـﺪﻻ أو ﻋﻄﻒ ﺑﯿـﺎﻧﻪ ﺣﺒـﻞ ﺑﺎﻟﺮﻓﻊ ﺧﺒﺮ ﻋﻦ ﻣﺤـﺬوف أي ﻫﻮ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ زاﺋـﺪة ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻋﻄﻒ ﻋﻠﯽ‬‫ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﯾﺤﺘﻤـﻞ رﻓﻌﻪ و ﻧﺼـﺒﻪ‪ ،‬أي أﻋﻨﯽ أو ﻫﻢ‪ ،‬و اﻟﻤﺮاد اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬أي أﺣّﺜﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﺗّﺒﺎﻋﻬﻤﺎ ﻻ ﺗﺨﺎﻟﻔﻮﻫﻤﺎ و اﻧّﻬﻤﺎ أي‬‫اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﻌﺘﺮة‬‫ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﯾﺤﺘﻤﻞ أّن اﻟﻤﺮاد اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻣﻨﻬﻢ ﯾﺴﺘﻤّﺮون آﻣﺮﯾﻦ ﺑﻤﺎ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟّﺴﺎﻋﮥ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ ﺑﻤﺮاد ﻧﺒّﯿﻪ‪ .‬ﺣﻢ‪ .‬ﻃﺐ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج أﺣﻤـﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪري ﻣﻌﻨﯽ ﺣـﺪﯾﺚ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ اﻟـّﺴ ﺎﺑﻖ ﻗﺮﯾﺒـﺎ ﻣﺮﻓﻮﻋـﺎ ﺑﻠﻔـﻆ‪ :‬إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن أدﻋﯽ إﻟﯽ ﻟﻘﺎء رﺑّﯽ‬‫ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪.‬‬‫اﻟّﺮواﯾﮥ‪:‬‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺪون ال‪ ،‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ‪ .‬زاد ﻓﯽ أﺧﺮي‪ :‬أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ[ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن ﺑﺪﺧﺸﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟّﻨﺠﺎ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪165 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾـﮥ أﺧﺮي ﻟﻠّﻄﺒﺮاﻧﯽ‪ :‬ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻔـﻆ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻻرض و‬‫ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺮﺗﻀﯽ اﻟﻮاﺳﻄﯽ اﻟﺰﺑﯿﺪي در »ﺷﺮح إﺣﯿﺎء اﻟﻌﻠﻮم« در ذﮐﺮ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺘﻌّﻠﻘﻪ ﺑﺤﻮض ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺮواه اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟـّﺴ ﻨﮥ و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﺒﮥ و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﺴـّﻨﮥ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ‬‫اﻟﻘـﺎﺳﻢ اﺑﻦ ﺣّﯿﺎن )ﺣّﺴﺎن‪ .‬ظ( ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬رﻓﻌﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ‬‫ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 138‬از ‪285‬‬‫ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﺑﺮﺟـﺎل ﺛﻘـﺎت‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »ﺟﺎﻣﻊ اﻟّﺼﻐﯿﺮ« ﻟﻠّﺴﯿﻮﻃﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔـﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣـﺎ ﺑﯿﻦ اﻟﺴـﻤﺎء و اﻻـرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻷﺣﻤﺪ و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ ﮐﺘﺎب »اﻟّﺴﺒﻌﯿﻦ ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻞ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺜﺎﻣﻦ و اﻟّﺴﺘﻮن‪-‬‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪري‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺧﻄﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜّﻘﻠﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﺘﯽ إن‬‫أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‪ ،‬أﺣﺪﻫﻤﺎ اﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ و ﻫﻢ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬أورده اﻟﺜﻌﻠﺒﯽ‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻻﻣﺎم أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه ﺑﻤﻌﻨﺎه ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟﺰﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴﺘﺤﺴﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﻤﻨﺎوي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪166 :‬‬‫ﻓﯽ »ﺷﺮح اﻟﺠﺎﻣﻊ اﻟّﺼﻐﯿﺮ«‬‫ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫رواه أﺣﻤﺪ و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ‬‫و اﻟﻀـﯿﺎء ﻓﯽ »اﻟﻤﺨﺘﺎرة« ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻬﯿﺘﻤﯽ‪ :‬رﺟﺎﻟﻪ ﻣﻮﺛّﻘﻮن‪ .‬و رواه أﯾﻀﺎ أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﺴـﻨﺪ ﻻ ﺑﺄس ﺑﻪ‪ ،‬و اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ‬‫اﻻﺧﻀـﺮ‪ ،‬و زاد ﮐﻮﻧﻪ ﻓﯽ ﺣّﺠـ ﮥ اﻟﻮداع و وﻫﻢ ﻣﻦ زﻋﻢ وﺿـﻌﻪ ﮐـﺎﺑﻦ اﻟﺠﻮزي‪ .‬ﻗـﺎل اﻟّﺴـ ﻤﻬﻮدي‪ :‬و ﻓﯽ اﻟﺒـﺎب ﻣﺎ ﯾﺰﯾـﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺸـﺮﯾﻦ ﻣﻦ‬‫اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ[‪.‬‬‫و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﻟﻔﻆ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ در ﻗﻮل آن ﺟﻨﺎب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫»إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ«‬‫ﺑﺮ ﺧﻼـﻓﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم در ﮐﻤﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮر ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻌﻀـﯽ از ﻣﻨﺼـﻔﯿﻦ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ اﺧﻔﺎي آن ﻧﺘﻮاﻧﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺎ ﺑـﺪاي‬‫ﺑﻌﺾ اﺣﺘﻤﺎﻻت ﺑﻌﯿـﺪه‪ ،‬ﻧﻮر اﯾﻘﺎن ﺧﻮد را ﺑﻈﻠﻤﺖ ﺷـﺒﻬﻪ ﻧﺎﺳﺪﯾـﺪه ﮐﺎﺳـﺘﻨﺪ! و ﻣﻌـﺬﻟﮏ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ ﺣّﻖ واﺿـﺢ ﻣﻨﯿﺮ از ﮐﻼم و ﺗﻘﺮﯾﺮ‬‫اﯾﺸﺎن ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﺴﺘﻨﯿﺮﺳﺖ‪.‬‬‫رﺿـﯽ اﻟـﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺣﯿﺪر اﻟﺤﺴـﯿﻨﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺗﻨﻀـﯿﺪ اﻟﻌﻘﻮد اﻟـّﺴ ﻨّﯿﮥ ﺑﺘﻤﻬﯿﺪ اﻟّﺪوﻟﮥ اﻟﺤﺴـﻨّﯿﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺣﻤﺪ أﻓﻨﺪي‬‫اﻟّﺸﻬﯿﺮ ﺑﻤﻨّﺠﻢ ﺑﺎﺷﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫و ﻗﺪ رأﯾﺖ ﻟﻪ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﻠﯿﻘﮥ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺸﺮﯾﻒ‪ ،‬و ﻫﻮ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﺑﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و اﻷرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻣﺎ إن‬‫ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 139‬از ‪285‬‬‫ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﺮواﯾﺎت زﯾﺎدة‪ :‬ﻓﺎﻋﺮﻓﻮا )ﻓﺎﻧﻈﺮوا‪ .‬ظ( ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﻗﺎل رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻗـﺪ ﻧﻘﻠﻬﺎ ﺳـّﯿﺪي اﻟﻮاﻟﺪ دام ﻓﻀـﻠﻪ ﻣﻦ ﺧّﻄﻪ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺧّﻄﻪ ﻧﻘﻠﺖ‪ :‬ﻻ ﯾﺨﻔﯽ أّن ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻟا ّﺸـ ﺮﯾﻒ‬‫ﻣﻮاﺿﻊ ﯾﻨﺒﻐﯽ ﻟﻠّﻨﺎﻇﺮ اﻟﻤﺘﺒـّﺼ ﺮ أن ﯾﻘﻒ ﻓﯿﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﻒ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻓﯿﻬﺎ ﻣﻦ اﻟّﻨﮑﺎت و اﻟﻤﺰاﯾﺎ‪ ،‬اوﻟﻬﺎ‪ :‬ﺗﺼﺪﯾﺮ اﻟﮑﻼم ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﮥ اﻻﺳﻤّﯿﮥ اﻟﻤﺆﮐﺪة‬‫ﺑﮑﻠﻤـﮥ إّن‪ .‬ﺛﺎﻧﯿﻬﺎ‪ :‬وﺟﻪ ﻧﺼﺐ اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ و ﻋـﺪم اﻻﮐﺘﻔﺎء ﺑﻮاﺣـﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ﺛﺎﻟﺜﻬﺎ‪ :‬أّن اﻟّﻈﺎﻫﺮ ﻣﻦ ﺧﻼﻓـﮥ اﻟﮑﺘﺎب أن ﯾﮑﻮن ﻓﯽ إﻓﺎدة اﻷﺣﮑﺎم‬‫اﻟّﺸـ ﺮﻋّﯿﮥ اﻻﻋﺘﻘﺎدّﯾـﮥ و اﻟﻌﻤﻠـّﯿ ﮥ و ﺳﺎﺋﺮ ﺿـﺮورات اﻟـّﺪﯾﻦ‪ ،‬و أّﻣﺎ ﺧﻼﻓﮥ اﻟﻌﺘﺮة ﻓﻔﯿﻬﺎ اﺣﺘﻤﺎل أﻣﻮر‪ .‬ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﮐﻮﻧﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﯿﺎن ﻣﺎ ﺧﻔﯽ ﻣﻦ أﺣﮑﺎم‬‫اﻟﮑﺘﺎب و ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﺸﮑﻼﺗﻪ‪ .‬و ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬أن ﯾﮑﻮن ﻓﯽ إﺟﺮاء‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪167 :‬‬‫اﻻﺣﮑﺎم ﺑﯿﻦ اﻷّﻣـﮥ‪ .‬و ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻷﺧﻼق اﻟﻤﺤّﻤﺪﯾـﮥ و اﻟﺼـﻔﺎت اﻷﺣﻤﺪّﯾـﮥ ﺑﻄﺮﯾﻖ اﻟﺤﺎل ﻻ اﻟﻤﻘﺎل و ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻻراءة دون اﻟّﺮواﯾـﮥ‪ .‬و‬‫ﻣﻨﻬـﺎ‪ :‬اﻟﻮﻗﻮف ﻋﻠﯽ أﺳـﺮار اﻟّﻨﺒّﻮة و ﺑـﺎﻃﻦ اﻟّﺸـ ﺮﯾﻌﮥ‪ .‬و ﻣﻨﻬـﺎ‪ :‬اﻟﻤﺤﺒـﮥ اﻟﺨﺎﻟﺼـﮥ اﻟّﺘﯽ ﺗﺠﺐ ﻋﻠﯽ ﮐـّﻞ ﻣﺆﻣﻦ ﻷّن أﺻﻞ اﻻﯾﻤﺎن إﻧّﻤﺎ ﯾﺤﺼـﻞ‬‫ﺑﺘﺼـﺪﯾﻖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺎ ﺟﺎء ﺑﻪ‪ ،‬و ﮐﻤﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ إﻧّﻤﺎ ﯾﺤﺼﻞ ﺑﺎﻟﻤﺤـّﺒ ﮥ اﻟﺨﺎﻟﺼﮥ ﻓﯽ ﺣّﻘﻪ ﮐﻤﺎ ﻧﻄﻖ ﺑﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ‬‫اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺸﺮﯾﻔﮥ‪ ،‬ﻓﺘﮑﻮن اﻟﻤﺤّﺒﮥ ﻟﺘﻠﮏ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﻋﯿﻦ اﻟﻤﺤﺒﮥ ﻓﯽ ﺣّﻘﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺼﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم‪ .‬راﺑﻌﻬﺎ‪:‬‬‫ﺗﺸﺒﯿﻪ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺎﻟﺤﺒﻞ ﺛّﻢ وﺻﻔﻪ ﺑﮑﻮﻧﻪ ﻣﻤﺪودا ﺑﯿﻦ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻻرض‪ .‬ﺧﺎﻣﺴﻬﺎ‪:‬‬‫ﺗﺄﮐﯿﺪ اﻟﻌﺘﺮة ﺑﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ .‬ﺳﺎدﺳـﻬﺎ‪ :‬ﺗﻌﻠﯿﻖ اﻟّﻨﺠﺎة ﻋﻦ اﻟﻀﻼل ﺑﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﺟﻤﯿﻌﺎ‪ .‬و ﻫﺬا ﯾﺸﻌﺮ ﺑﺄّن ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻦ اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻓﯽ أﻣﺮ ﻏﯿﺮ‬‫ﻣﺎ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻓﯿﻪ اﻵﺧﺮ و إﻟّﺎ ﻗﯿﻞ ﺑﺄّﯾﻬﻤﺎ أو ﺑﺄﺣﺪﻫﻤﺎ‪ .‬ﺳﺎﺑﻌﻬﺎ‪ :‬ﺗﻌﻘﯿﺐ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﺑﻌﺪ ﺗﻤﺎﻣﻪ )ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ .‬ظ( و‬‫إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ‬‫‪ ،‬إﻟـﺦ‪ :‬و وﺟﻪ ارﺗﺒﺎﻃﻪ ﺑﻤﺎ ﺳـﺒﻖ‪ .‬ﺛﺎﻣﻨﻬﺎ‪ :‬إﺗﯿﺎﻧﻪ ﺑﺠﻤﻠـﮥ اﺳـﻤّﯿﮥ ﻣﺆﮐـﺪة ﺑﺎّن‪ ،‬ﺧﺒﺮﻫﺎ ﺟﻤﻠـﮥ ﻓﻌﻠـّﯿ ﮥ ﻣﻨﻔّﯿﮥ ﺑﺄداة داﻟّﮥ ﻋﻠﯽ ﺗﺄﮐﯿﺪ اﻟّﻨﻔﯽ‪ .‬ﺗﺎﺳـﻌﻬﺎ‪:‬‬‫ﺗﺨﺼﯿﺺ اﻟﺤﻮض ﺑﺎﻟﺬﮐﺮ ﻣﻦ ﺑﯿﻦ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﻤﻮاﺿﻊ‪ .‬ﻋﺎﺷﺮﻫﺎ‪ :‬ﻣﺎ وﻗﻊ ﻓﯽ اﻟّﺰﯾﺎدة اﻟﻤﺮوّﯾﮥ ﻣﻦ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺎﻋﺮﻓﻮا‬‫)ﻓﺎﻧﻈﺮوا‪ .‬ظ( اﻟّﻈﺎﻫﺮ ﻣﻨﻪ أن ﯾﮑﻮن ﻟﻠّﺘﻨﺒﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻌﻠﯽ أّي ﺷـﯽء ﻧّﺒﻪ؟ و ﻣﺎ ﻗﺼﺪ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ؟ اﻟﺤﺎدي ﻋﺸـﺮ‪ :‬أّن اﻟﻌﺘﺮة إن أرﯾﺪ‬‫ﺑﻬﺎ ﻣﻌﻨﺎﻫﺎ اﻟﺤﻘﯿﻘﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﯾﻘﺘﻀـﯿﻪ اﻟﺘﺄﮐﯿـﺪ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺘﯽ‪ ،‬ﮐﺎن اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻧّﺼﺎ ﻓﯽ ﺧﻼﻓـﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ ،‬و ﻫﺬا ﺧﻼف ﻣﺎ ﻋﻠﯿﻪ أﻫﻞ اﻟـّﺴ ّﻨﮥ‪ ،‬و إن‬‫أرﯾـﺪ ﺑﻬـﺎ اﻟﻤﻌﻨﯽ اﻟﻤﺠـﺎزي ﮐـﺎن اﻟّﺘﺄﮐﯿـﺪ ﻟﻐﻮا ﺑـﺎﻟّﻨﻈﺮ إﻟﯽ ﻣـﺎ ﻫﻮ اﻷـﻏﻠﺐ ﻓﯽ اﻟﺘﺄﮐﯿـﺪ إذا اﻟﻐﺎﻟﺐ ﻓﯿﻪ دﻓﻊ ﺗﻮّﻫﻢ اﻟﻤﺠﺎزي‪ ،‬و ﮐﻼﻣﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم ﻣﺒّﺮء ﻋﻦ اﻻﺷﺘﻤﺎل ﻋﻠﯽ اﻟﻠّﻐﻮ‪ .‬اﻟﺜﺎﻧﯽ ﻋﺸﺮ‪ :‬أّن اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﺸﺮﯾﻒ ﯾﺪّل ﺑﻄﺮﯾﻖ اﻟﻤﻔﻬﻮم ﻋﻠﯽ و ﻋﯿﺪ ﻋﻈﯿﻢ و ﻫﻮ أّن ﻣﻦ ﻟﻢ‬‫ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺸﯽء ﻣﻦ اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ أو ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﺣﺪﻫﻤﺎ و ﻟﻢ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻵﺧﺮ ﯾﻘﻊ ﻓﯽ اﻟّﻀﻼل و ﻻ ﯾﻨﺠﻮ ﻣﻨﻪ ﻣﻊ ﺧﻔﺎء ﻣﺎ ﻫﻮ اﻟﻤﺮاد ﻣﻦ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ‬‫اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ ،‬إذ ﻟﻮ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻓﯿﻪ ﺧﻔﺎء ﻟﻢ ﯾﻘﻊ اﻟﺨﻼف ﺑﺄّن اﻟﻤﺮاد ﻣﻦ اﻟﻌﺘﺮة ﻫﻞ ﻫﻮ اﻟﻤﻌﻨﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘﯽ؟ ﮐﻤﺎ ﯾﻘﺘﻀﯿﻪ اﻟﺘﺄﮐﯿﺪ‪ ،‬أو اﻟﻤﻌﻨﯽ؟ ﻟا ﻤﺠﺎزي‬‫ﮐﻤﺎ ﯾﻘﺘﻀﯿﻪ ﻣﺎ اﺗّﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ أﻫﻞ اﻟّﺴﻨﮥ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﻋﻠﻢ‪.‬‬‫رﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﯾﮑﺸﻒ اﻟﻘﻨﺎع و ﯾﺮﻓﻊ اﻟﺤﺠﺎب ﻋﻦ وﺟﻮه ﻫﺬه اﻟّﻨﮑﺎت اﻟﺠﻠّﯿﮥ و ﯾﺰﯾﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪168 :‬‬‫ﻇﻠﻤـﮥ اﻟّﺸـ ﺒﻬﮥ ﺑﺎﻟّﺘﻨﻮﯾﺮ و اﻟّﺘﻮﺿـﯿﺢ‪ ،‬و ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺘﻮﻓﯿﻖ ﻟﻠﺘﺤﻘﯿﻖ‪ .‬اﻧﺘﻬﺖ اﻟّﺮﺳﺎﻟﮥ اﻟﻤﺸﺎر إﻟﯿﻬﺎ و ﻫﯽ ﺗﺪّل ﻋﻠﯽ ﺗﻤّﮑﻦ ﻋﻈﯿﻢ ﻓﯽ ﻋﻠﻢ ﻟا ﻌﺮﺑّﯿﮥ و‬‫ﻏﯿﺮه‪ ،‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -48‬دﻻﻟﺖ ﻣﻨﻊ ﭘﺒﻐﻤﺒﺮ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ از ﺗﻘﺪم و ﺳﺒﻘﺖ ﺑﺮ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب و اﻟﻔﺎظ ﻋﺪﯾﺪه اﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎ ﺳﺪاد از رواﯾﺎت اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﻣﻨﻊ ﮐﺮده از‬‫ﺳﺒﻘﺖ و ﺗﻘّﺪم ﺑﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‪ ،‬و ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺷﻤﺎ ﺑﺮ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺳﺒﻘﺖ ﮐﺮدﯾﺪ ﻫﻼك ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ! و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 140‬از ‪285‬‬‫ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻮﺿﻮح ﺗﻤﺎم ﻣﺘﯿـﺪ و ﻣﺜﺒﺖ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و دﻻﻟﺖ ﻇﺎﻫﺮه ﺑﺎﻫﺮه دارد‬‫ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ ﺣﻀـﺮات ﺛﻼـﺛﻪ ﮐﻪ ﺑﺮ رأس و رﺋﯿﺲ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒﻮي‪ ،‬أﻋﻨﯽ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬ﺳـﺒﻘﺖ و ﺗﻘـّﺪم‬‫ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻃﺮﯾﻖ ﻣﻬﻠﮏ ﺗﺮاءس و ﺗﻔّﻮق ﺑﺮﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ‪ ،‬و ارﺗﯿﺎب در ﻣﻐﺎك ﻫﻼك اﻓﺘﺎدﻧﺪ و داد ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻣﻌﺎﻧﺪت‬‫ارﺷـﺎد ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒـﺎد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﻦ رّب اﻟﻌﺒـﺎد ﺑﺄﺷـﻨﻊ وﺟﻮه و أﻗﻄﻊ ﻃﺮق دادﻧـﺪ! و ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ أدﻧﯽ‬‫ﺳﻔﯿﻬﯽ ﻫﻢ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﺴﺎس ﻧﺪارد‪ ،‬و أﺣﺪي از ﺑﻠﻬﺎ ﻫﻢ روي ﺧﻮد را ﺑﺴﻮي إﻧﮑﺎر و ﺟﺤﻮد‬‫ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻋﻨﻮد ﻧﻤﯽآرد! ﺣﺎﻻ أﻟﻔﺎظ ﻋﺪﯾﺪه ﺣﻀـﺮت ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ و ﺳﻼﻣﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﮐﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪادﺳﺖ از‬‫ﮐﺘﺐ و أﺳﻔﺎر أﺋّﻤﻪ ﮐﺒﺎر و أﻋﻼم أﺣﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫اﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﻨﻘﺒﮥ اﻟﻤﻄّﻬﺮﯾﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‬‫]ﻋﻦ اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋـﺎزب‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻟّﻤـ ﺎ ﻧﺰل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﻟﻐـﺪﯾﺮ ﻗﺎم ﻓﯽ اﻟّﻈﻬﯿﺮة ﻓﺄﻣﺮ ﺑﻘّﻢ اﻟّﺸـ ﺠﺮات و أﻣﺮ ﺑﻼﻻ ﻓﻨﺎدي ﻓﯽ‬‫اﻟّﻨـﺎس و اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن‪ ،‬ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! أﻻ و ﯾﻮﺷﮏ أن أدﻋﯽ و أﺟﯿﺐ‪ .‬و إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﯽ و ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ‪،‬‬‫ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺘﻢ ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸﻬﺪ أﻧّﮏ ﻗﺪ ﺑﻠﻐﺖ و ﻧﺼﺤﺖ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺎب‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻋﻨـﺪه )ﺑﯿـﺪه‪ .‬ظ( ﻓﯽ اﻟّﺴـ ﻤﺎء و ﺳـﺒﺐ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺳﺄﻟﺘﻬﻤﺎ رﺑّﯽ ﻓﻮﻋﺪﻧﯽ أن ﯾﻮردﻫﻤﺎ ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼـﺮي و ﺻـﻨﻌﺎء‪ ،‬و أﺑﺎرﯾﻘﻪ ﮐﻌﺪد ﻧﺠﻮم اﻟّﺴـ ﻤﺎء‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺴـﺒﻘﻮا أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﺨﻠﻔﻮا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘﺼﻠّﻮا‪ ،‬و ﻻ‬‫ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪169 :‬‬‫أﻋﻠﻢ‪ ،‬ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫﺪي و ﻟﻦ ﯾﺪﺧﻠﻮﮐﻢ ﻓﯽ ﺑﺎب ﺿﻼﻟﮥ‪ ،‬أﺣﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﮐﺒﺎرا و أﻋﻠﻤﻬﻢ ﺻﻐﺎرا[‪.‬‬‫و اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي در ﺻﺪر »أرﺑﻌﯿﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻨﺮﺟﻮ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ‬‫أن ﯾﺤﺸﺮﻧﺎ ﻓﯽ زﻣﺮة ﻧﺒّﯿﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ و ﯾﺮزﻗﻨﺎ رؤﯾﺘﻬﻢ و ﺷﻔﺎﻋﺘﻬﻢ ﺑﻔﻀﻠﻪ وﺳﻌﮥ رﺣﻤﺘﻪ‪ ،‬اﻟّﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ .‬و‬‫ﻗـﺎل اﻟّﻨﺒﯽ‪ ،‬ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ )ﻓﯿﻬﻢ‪ .‬ظ(‪ ،‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻓﻬﻤﺎ ﺧﻠﯿﻔﺘﺎن ﺑﻌـﺪي‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ‬‫اﻵﺧﺮ ﺳـﺒﺐ ﻣﻮﺻﻮل ﻣﻦ اﻟّﺴـ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬ﻓﺎن اﺳﺘﻤﺴـﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ‪ ،‬ﻓﻼ‬‫ﺗﺴﺒﻘﻮا أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺑﺎﻟﻘﻮل ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘّﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘﺬﻫﺒﻮا‪ ،‬إﻟﺦ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻻﻧﺪﻟﺴﯽ اﻟﻐﺮﻧﺎﻃﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺄﺑﯽ ﺣّﯿﺎن در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﺑﺤﺮ ﻣﺤﯿﻂ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي ﻋﻨﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻓﯽ آﺧﺮ ﺧﻄﺒـﮥ ﺧﻄﺒﻬﺎ و ﻫﻮ ﻣﺮﯾﺾ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬إﻧّﻬﻤﺎ إن ﺗﻤّﺴـ ﮑﺘﻢ‬‫ﺑﻬﻤﺎ‪ .‬ﺻﺢ‪ .‬ظ( ﻟﻦ ﺗﻌﻤﯽ أﺑﺼﺎرﮐﻢ و ﻟﻦ ﺗﻀّﻞ ﻗﻠﻮﺑﮑﻢ و ﻟﻦ ﺗﺰّل أﻗﺪاﻣﮑﻢ و ﻟﻦ ﺗﻘﺼـﺮ أﯾﺪﯾﮑﻢ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺐ ﺑﯿﻨﮑﻢ و ﺑﯿﻨﻪ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿﺪه‬‫و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬ﻓـﺎﻋﻤﻠﻮا ﺑﻤﺤﮑﻤﻪ و آﻣﻨﻮا ﺑﻤﺘﺸـﺎﺑﻬﻪ و أﺣّﻠﻮا ﺣﻼـﻟﻪ و ﺣّﺮﻣﻮا ﺣﺮاﻣﻪ‪ .‬أﻻـ! و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﻋﺘﺮﺗﯽ و ﻫﻢ اﻟﺜﻘﻞ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻼ‬‫ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا[‪.‬‬‫و ﺣﺎﻓﻆ ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﺳﺨﺎوي در ﮐﺘﺎب »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ أﯾﻀﺎ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟّﺰﯾﺎدة ﻋﻘﺐ ﻗﻮﻟﻪ »و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض«‪ :‬ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﺨﺎوي در ﺳﯿﺎق ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺎﻣﺮ ﻓﺄﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ ﻋﻘﺪة ﻓﯽ »اﻟﻤﻮاﻻة« ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳﻨﺎن ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ ﺑﻦ ﺿﻤﺮة و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺻـﺪر رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ ﺣـّﺠ ﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺤّﺞ ﻏﯿﺮﻫﺎ‪ ،‬ﺣّﺘﯽ إذا ﮐﺎن ﺑﺎﻟﺠﺤﻔﮥ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ‬‫ﺳﻤﺮات ﺑﺎﻟﺒﻄﺤﺎء ﻣﺘﻘﺎرﺑﺎت ﻻ ﺗﻨﺰﻟﻮا ﺗﺤﺘﻬﻦ‪ ،‬ﺣّﺘﯽ إذا ﻧﺰل اﻟﻘﻮم و أﺧﺬوا ﻣﻨﺎزﻟﻬﻢ ﺳﻮاﻫّﻦ أرﺳﻞ إﻟﯿﻬّﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 141‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪170 :‬‬‫ﻓﻘﻢ ﻣﺎ ﺗﺤﺘﻬّﻦ و ﺷّﺬﺑﻦ ﻋﻠﯽ )ﻋﻦ ظ( رءوس اﻟﻘﻮم ﺣّﺘﯽ إذا ﻧﻮدي ﻟﻠّﺼﻠﻮة ﻏﺪا إﻟﯿﻬّﻦ ﻓﺼّﻠﯽ ﺗﺤﺘﻬّﻦ ﺛّﻢ اﻧﺼﺮف ﻋﻠّﯽ )إﻟﯽ‪ .‬ظ( اﻟﻨﺎس‪ ،‬و‬‫ذﻟـﮏ ﯾﻮم ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ .‬و ﺧّﻢ ﻣﻦ اﻟﺠﺤﻔـﮥ و ﻟﻪ ﺑﻬـﺎ ﻣﺴـﺠﺪ ﻣﻌﺮوف‪ .‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﻪ ﻗـﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﻌﻤﺮ ﻧﺒّﯽ إﻟّﺎ‬‫ﻧﺼﻒ ﻋﻤﺮ اﻟّﺬي ﯾﻠﯿﻪ ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ‪،‬‬‫و ذﮐﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬و اﻟﻘﺼﺪ ﻣﻨﻪ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! أﻧﺎ ﻓﺮﻃﮑﻢ و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض أﻋﺮض ﻣّﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﺑﺼـﺮي‪ ،‬و ﺻـﻨﻌﺎء ﻓﯿﻪ ﻋـﺪد اﻟّﻨﺠﻮم ﻗﺪ‬‫ﺣﺎن ﻣﻦ ﻓﻀـﮥ‪ ،‬أﻻ! و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون ﻋﻠّﯽ ﻋﻦ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻠﻘﻮﻧﯽ! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﺜﻘﻞ اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺐ ﻃﺮف )ﻃﺮﻓﻪ‪ .‬ظ( ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮف ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺎﺳﺘﻤﺴﮑﻮا ﺑﻪ ﻻ ﺗﻀّﻠﻮا و ﻻ ﺗﺒﺪﻟﻮا‪ ،‬أﻻ! و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻗﺪ‬‫ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﻟّﺎ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﻠﻘﯿﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ﻟﻬﻢ ذﻟﮏ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫و ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺑا ﻦ ﻋﻘﺪة أورده أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨﯽ ﻓﯽ ذﯾﻠﻪ ﻓﯽ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﻪ ﻋﺰﯾﺰ ﺟّﺪا[‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »إﻧﺎﻓﻪ‪ -‬ﻓﯽ رﺗﺒﮥ اﻟﺨﻼﻓﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺣﻨﻄﺐ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﻄﺒﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻟﺴﺖ أوﻟﯽ ﺑﮑﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴـﮑﻢ؟‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﺑﻠﯽ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺈﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﻋﻦ اﺛﻨﯿﻦ‪ :‬ﻋﻦ اﻟﻘﺮآن و ﻋﻦ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬أﻻ! ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮا ﻓﺘﻀﻠّﻮا و ﻻ ﺗﺨﻠﻔﻮا ﻋﻨﻬﺎ )ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ظ( ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻣﻨﺜﻮر« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]و أﺧﺮج اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻋﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط و إﻧﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﻗﯿـﻞ‪ :‬و ﻣـﺎ اﻟّﺜﻘﻼـن ﯾـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗـﺎل‪ :‬اﻻـﮐﺒﺮ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾـﺪﯾﮑﻢ‬‫ﻓﺘﻤـّﺴ ﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﺰﻟّﻮا و ﻻـ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ ،‬و اﻻﺻـﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذاك رﺑّﯽ ﻓﻼ ﺗﻘـّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ‬‫ﻟﺘﻬﻠﮑﻮا )ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ .‬ظ( و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ و زاد ﻓﯿﻪ ﻋﻘﺐ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪171 :‬‬‫اﻟﺤﻮض ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺳﯿﺎق ﻃﻮﻻﻧﯽ ﻣﻨﻘﻮل از ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ آورده ﮐﻪ در‬‫آﺧﺮ آن در ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم واردﺳﺖ‪:‬‬‫»ﻓﻼ ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫و ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ اﯾـﻦ ﺳـﯿﺎق اﻓـﺎده ﻧﻤـﻮده ﮐﻪ اﺑﻦ ﻋﻘـﺪه آن را در »ﮐﺘـﺎب اﻟﻤﻮاﻻـة« اﺧﺮاج ﻧﻤـﻮده و أﺑـﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻤـﺪﯾﻨﯽ آن را در »ﮐﺘـﺎب‬‫اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ« و ﺣﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﻔﺘﻮح اﻟﻌﺠﻠﯽ آن را در »ﮐﺘﺎب ﻣﻮﺟﺰ« ﺧﻮد در ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺧﻠﻔﺎ وارد ﮐﺮده‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺷﻤﺎر ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت ﻣﺘﻌّﻠﻘﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﺎﻧﯿﻬﺎ‪:‬‬‫اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮي و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ إذ ﻻ ﯾﺤّﺚ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻐﯿﺮ ﻫﻢ‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻘﻊ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺑﯿﻦ اﻟﮑﺘﺎب اﻓﺘﺮاق ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا اﻟﺤﻮض‪ .‬و ﻟﻬﺬا ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ‬‫ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ .‬و‬‫ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟّﻄﺮﯾﻖ اﻻﺧﺮي ﻓﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ )ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ .‬ظ(‪ :‬ﻻ ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 142‬از ‪285‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﺻـﺤﯿﺤﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫـﺎ و ﻫﻤـﺎ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬زاد اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ‪ :‬إﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺖ‬‫ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﺻـﺤﯿﺤﮥ‪ :‬ﮐﺄﻧّﯽ ﻗﺪ دﻋﯿﺖ ﻓﺄﺟﺒﺖ و إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ أﺣﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬أي‬‫ﺑﺎﻟﻤﺜّﻨـﺎة‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾـﮥ‪ :‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ ﻟا ﺤﻮض‪،‬‬‫ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﻼ ﺗﺘﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺘﺼﺮوا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪172 :‬‬‫ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن و اﻻﺳﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إﻧّﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺻـﻨﻌﺎء إﻟﯽ ﺑﺼـﺮي ﻓﯿﻪ ﻋـﺪد اﻟﮑﻮاﮐﺐ ﻣﻦ ﻗـﺪﺣﺎن اﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻔّﻀﮥ ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ‬‫ﺗﺰﻟّﻮا و ﻻ ﺗﻀـﻠّﻮا‪ ،‬و اﻻﺻﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذﻟﮏ رﺑّﯽ و ﻻ )ﻓﻼ‪ .‬ظ( ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‬‫و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬ﻃﺐ‪ .‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤـ ﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻧّﯽ ﻻ أﺟـﺪ ﻟﻨﺒّﯽ إﻟّﺎ ﻧﺼﻒ ﻋﻤﺮ اﻟّـﺬي ﮐﺎن ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ اوﺷﮏ أن أّدﻋﯽ ﻓﺎﺟﯿﺐ ﻓﻤﺎ أﻧﺘﻢ‬‫ﻗﺎﺋﻠﻮن؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺼﺤﺖ! ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﯿﺲ ﺗﺸﻬﺪون أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ و أّن ﻣﺤﻤﺪا ﻋﺒﺪه و رﺳﻮﻟﻪ و أّن اﻟﺠّﻨﮥ ﺣّﻖ و أّن اﻟّﻨﺎر ﺣّﻖ و أّن اﻟﺒﻌﺚ ﺑﻌﺪ‬‫اﻟﻤﻮت ﺣّﻖ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸﻬﺪ! ﻗﺎل و أﻧﺎ أﺷﻬﺪ ﻣﻌﮑﻢ أﻻ! ﻫﻞ ﺗﺴﻤﻌﻮن؟‬‫ﻓـﺎﻧّﯽ ﻓﺮﻃﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض و أﻧﺘﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض و أّن ﻋﺮﺿﻪ أﺑﻌـﺪ ﻣّﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﺻـﻨﻌﺎء و ﺑﺼـﺮي ﻓﯿﻪ أﻗـﺪاح ﻋـﺪد اﻟّﻨﺠﻮم ﻣﻦ ﻓـّﻀ ﮥ‪،‬‬‫ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺎﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ و ﻻ‬‫ﺗﻀـّﻠﻮا و اﻵـﺧﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ و إّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻧـّﺒ ﺄﻧﯽ أﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺴـﺄﻟﺖ )و ﺳـﺄﻟﺖ‪ .‬ظ( ذﻟـﮏ ﻟﻬﻤﺎ رﺑّﯽ ﻓﻼ‬‫ﺗﻘـّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻـ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻤـﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻـ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓـﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ أوﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﻪ ﻓﻌﻠّﯽ وﻟّﯿﻪ‪ .‬اﻟﻠّﻬّﻢ وال ﻣﻦ‬‫واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬ﻃﺐ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪.‬‬‫و ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺻﻮاﻋﻖ« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و در رواﯾﺖ ﺻـﺤﯿﺤﻪ وارد ﺷﺪه ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﺷﻤﺎ دو أﻣﺮ ﻣﯽﮔﺰارم اﮔﺮ ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ آن دو أﻣﺮ ﮐﻨﯿﺪ ﮔﻤﺮاه ﻧﺨﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و آن‬‫دو أﻣﺮ ﯾﮑﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ اﺳﺖ و دﯾﮕﺮي اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻋﺘﺮت ﻣﻦ‪ ،‬و ﻃﺒﺮاﻧﯽ زﯾﺎده ﮐﺮد آﻧﮑﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺳﺆال‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪173 :‬‬‫ﮐﺮدم اﯾﻦ را ﺑﺮاي اﯾﺸﺎن‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎﯾـﺪ ﺳـﺒﻘﺖ ﻧﮕﯿﺮﯾﺪ‪ ،‬ﺑﺮ أﺣﮑﺎم ﻗﺮآن و ﺑﺮ ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﺗﺮك ﻧﮑﻨﯿﺪ اﯾﺸﺎن را ﮐﻪ در ﻫﻼﮐﺖ ﻧﯿﻔﺘﯿﺪ‬‫و ﺗﻌﻠﯿﻢ اﯾﺸﺎن ﻧﮑﻨﯿﺪ ﭼﺮا ﮐﻪ اﯾﺸﺎن أﻋﻠﻢاﻧﺪ از ﺷﻤﺎ ﺑﮑﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ ‪.‬‬
‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﮐﺜﯿﺮ اﻟﻤّﮑﯽ در »وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« در ذﮐﺮ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ أﯾﻀـﺎ ﻋﻦ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿـﻞ ﻋﻦ زﯾـﺪ اﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟّﺰﯾﺎدة ﻋﻘﺐ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض رﺳﺎﻟﺖ رﺑّﯽ ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﻼ ﺗﺘﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ أﺣﻤﺪ ﻣﮑﯽ در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻤﺂل« ﺳـﯿﺎق ﻃﻮﯾﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﺮواﯾﺖ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ و ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻗﻮل‬‫آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 143‬از ‪285‬‬‫»ﻓﻼ ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ آورده و ﻣﺜﻞ ﺳـﻤﻬﻮدي آن را از »ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻮاﻻة« اﺑﻦ ﻋﻘﺪه و »ﮐﺘﺎب اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ« أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨﯽ و ﮐﺘﺎب »ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻟا ﺨﻠﻔﺎء«‬‫ﺣﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﻔﺘﻮح ﻋﺠﻠﯽ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺷﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﻣﺴﺘﺪرك« ﺣﺎﮐﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻓﯽ ﻟﻔـﻆ آﺧﺮ ﻋﻠﯽ ﺷـﺮﻃﻬﻤﺎ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬و زاد ﻓﯿﻪ‬‫ﻋﻘﺐ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪:‬‬‫ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﻼ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن ﺑﺪﺧﺸﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟّﻨﺠﺎ« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻓﯽ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻋﻨﻪ ﻣﻄّﻮﻻـ ﺑﻠﻔﻆ‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﮑﻢ ﻓﺮط و إﻧّﮑﻢ واردون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺻـﻨﻌﺎء إﻟﯽ ﺑﺼـﺮي‪ ،‬ﻓﯿﻪ ﻋـﺪد‬‫اﻟﮑﻮاﮐﺐ ﻣﻦ ﻗﺪﺣﺎن اﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻔّﻀﮥ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯽ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬و ﻣﺎ اﻟّﺜﻘﻼن ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ ﻓﺘﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ .‬و ﻻ ﺗﺰﻟّﻮا و اﻻﺻـﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻟﻬﻤﺎ ذﻟﮏ رﺑّﯽ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪174 :‬‬‫ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪» :‬و ﺻّﺢ‬‫ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ :‬ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ و زاد‪ :‬ﺳﺌﻠﺖ رﺑّﯽ ﻟﻬﻤﺎ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﺑﻦ ﻋﻘﺪة ﻓﯽ اﻟﻤﻮاﻻة ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﻟﯿﻠﯽ ﺑﻦ ﺿـﻤﺮة و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳـﯿﺪ‪ .‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻗﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ أوﻟﯽ ﺑﮑﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴـﮑﻢ‪ ،‬أﻻ! و ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬـﺬا ﻣﻮﻻه‪ ،‬و أﺧﺬ ﺑﯿﺪ ﻋﻠّﯽ ﻓﺮﻓﻌﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﻋﺮﻓﻪ اﻟﻘﻮم أﺟﻤﻌﻮن‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ‬‫وال ﻣﻦ واﻻـه و ﻋـﺎد ﻣﻦ ﻋـﺎداه‪ .‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬و إﻧّﯽ ﺳﺎﺋﻠﮑﻢ ﺣﯿﻦ ﺗﺮدون ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و ﻣﺎ‬‫اﻟّﺜﻘﻼن؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺜﻘﻞ اﻻﮐﺒﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺐ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﮑﻢ‪ ،‬و اﻻﺻﻐﺮ ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و ﻗﺪ ﻧّﺒﺄﻧﯽ اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أن ﻻ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﻠﻘﯿﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺳـﺌﻠﺖ رﺑّﯽ ﻟﻬﻢ ذﻟﮏ ﻓﺄﻋﻄﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺴـﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬أﯾﻀﺎ‪ :‬أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ ﻋﻘـﺪة ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳﻨﺎن‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻄﻔﯿﻞ ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ و ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ أﺳﯿﺪ ﻧﺤﻮه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »اﻟّﺼﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﺻﺤﯿﺤﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻤﻮﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻫﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و زاد اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ‪] :‬إﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺖ‬‫ذﻟﮏ ﻟﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫ﺗﻨﺒﯿ ﻪ‬‫در ﻣﺎ ﺑﻌﺪ اﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺣﺴﺐ اﻓﺎده ﻋﻠﻤﺎء ﮐﺒﺎر اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﺜﻞ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻌﺮف«‪ ،‬و ﺣﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑّﯽ‬‫در »ﺻﻮاﻋﻖ«‪ ،‬و ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺧﻮاﻫﯽ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫دﻻﻟﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪175 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 144‬از ‪285‬‬‫ﺑﺮ ﺗﻘّﺪم اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺮ ﻏﯿﺮ ﺧﻮد در ﺧﻼﻓﺖ و دﯾﮕﺮ وﻇﺎﺋﻒ دﯾﻨّﯿﻪ دارد‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ آن إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﺼﺪاق »أﻃﻒ‬‫اﻟﻤﺼﺒﺎح ﻓﻘﺪ ﻃﻠﻊ اﻟّﺼﺒﺎح« ﺑﻈﻬﻮر ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪ ،‬ﻓﺎﻧﺘﻈﺮه ﺑﻌﻮن اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﻤﯿﺪ اﻟﻤﺠﯿﺪ‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ آﯾﺎت ﻋﻠﻮ ﺣﻖ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺨﺮ رازي در »ﻧﻬﺎﯾـﮥ اﻟﻌﻘﻮل« ﺣـﺪﯾﺚ ﻗّﺪﻣﻮا ﻗﺮﯾﺸﺎ و ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﺎ را ﮐﻪ از ﻣﺘﻔّﺮدات ﻣﺮوّﯾﺎت أﻫﻞ‬‫ﻧﺤﻠﻪاش ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ دﻟﯿـﻞ ﺷـﺮﻃّﯿﺖ ﻗﺮﺷـّﯿﺖ در إﻣﺎم ﺷـﻤﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣـﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫﻨﺎ ﺻـﻔﮥ ﺗﺎﺳـﻌﮥ و ﻫﯽ ﮐﻮﻧﻪ‪ ،‬أي ﮐﻮن‬‫اﻻﻣﺎم‪ ،‬ﻗﺮﺷـّﯿﺎ‪ ،‬و ﻫﯽ ﻋﻨﺪﻧﺎ و ﻋﻨﺪ أﺑﯽ ﻋﻠﯽ و أﺑﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻣﻌﺘﺒﺮة[ و در ﻣﻘﺎم ﺑﯿﺎن دﻟﯿﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬دﻟﯿﻠﻨﺎ‪ :‬اﻻﺟﻤﺎع و اﻟّﺴّﻨﮥ[‪ .‬و ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ إﺟﻤﺎع‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ اﻟّﺴّﻨﮥ ﻓﻤﺎ رواه أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﮐﺜﯿﺮ ﻣﻦ أﮐﺎﺑﺮ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻋﻨﺪه ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‬‫أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬اﻻﺋّﻤﮥ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ‪،‬‬‫و ﯾـّﺪﻋﯽ ﻫﻨـﺎ أّن اﻻـﻟﻒ و اﻟﻼم‪ ،‬ﻟﻼﺳـﺘﻐﺮاق ﻓﯿﮑﻮن ﻣﻌﻨﯽ اﻟﺤـﺪﯾﺚ أّن ﮐّﻞ اﻻﺋّﻤـ ﮥ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ و ﺳﻮاء ﮐﺎن اﻟﻤﺮاد ﻣﻨﻪ اﻻﻣﺮ أو اﻟﺨﺒﺮ ﻓﺎﻧّﻪ‬‫ﯾﻤﻨﻊ ﻣﻦ ﮐﻮن اﻻﻣﺎم ﻏﯿﺮ ﻗﺮﺷﯽ ﺗﺮﮐﻨﺎ اﻟﻌﻤﻞ ﺑﺎﻟﻠّﻔﻆ إﻟّﺎ ﻓﯽ اﻻﻣﺎم اﻻﻋﻈﻢ‪ ،‬ﻓﺒﻘﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﺣﺠﮥ ﻓﯿﻪ‪ .‬و‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم اﻟﻮﻻة ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ ﻣﺎ أﻃﺎﻋﻮا اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻘﺎﻣﻮا ﻷﻣﺮه‪.‬‬‫و ﻗﺎل أﯾﻀﺎ‪ :‬ﻗّﺪﻣﻮا ﻗﺮﯾﺸﺎ و ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﻗّﺪﻣﻮا ﻗﺮﯾﺸﺎ و ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﺎ«‬‫ﺑﺤﺎﻟﺖ ﮐﺬاﺋﯽ دﻟﯿﻞ ﻗﺮﺷـﯽ ﺑﻮدن إﻣﺎم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﻫﻤﻪ أﻗﻮال ﺻـﺤﯿﺤﻪ و ارﺷﺎدات ﺻـﺮﯾﺤﻪ و ﺟﻤﻼت ﻧﺼـﯿﺤﻪ و ﮐﻠﻤﺎت ﻓﺼـﯿﺤﻪ ﺟﻨﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻨﻬﯽ ﺳﺒﻘﺖ و ﺗﻘّﺪم ﺑﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮐﻪ در ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد ﺷﺪه ﺑﺎﻻ‬‫وﻟﯽ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻬﺰار اوﻟﻮّﯾﺖ دﻟﯿﻞ ﻟﺰوم و وﺟﻮب ﺑﻮدن إﻣﺎم از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐﺮام ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺘﺤﯿﮥ و اﻟّﺴﻼم ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟﻮدود‬‫ﻋﻠﯽ دﻣﻎ رأس اﻟﻤﻌﺎﻧﺪ اﻟﺠﺤﻮد‬‫وﺟﻪ ‪ -49‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﻋﺘﺒﯽ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻠﺤﻖ در »ﺗﺎرﯾﺦ ﯾﻤﻨﯽ«‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﻧﺼـﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺠﺒﺎر اﻟﻌﺘﺒﯽ در ﺻﺪر ﮐﺘﺎب »ﺗﺎرﯾﺦ ﯾﻤﯿﻨﯽ« در ذﮐﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬إﻟﯽ أن ﻗﺒﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺟّﻞ ذﮐﺮه إﻟﯿﻪ ﻣﺸﮑﻮر اﻟّﺴﻌﯽ و اﻷﺛﺮ ﻣﻤﺪوح اﻟّﻨﺼﺮ و اﻟّﻈﻔﺮ ﻣﺮﺿّﯽ اﻟّﺴﻤﻊ و اﻟﺒﺼﺮ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﻌﯿﺎن‬‫و اﻟﺨـﺒﺮ ﻓﺎﺳــﺘﺨﻠﻒ ﻓﯽ أّﻣﺘـﻪ اﻟﺜﻘﻠﯿـﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋـﺘﺮﺗﻪ اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﺤﻤﯿـﺎن اﻻﻗـﺪام أن ﺗﺰّل و اﻷﺣﻼـم أن ﺗﻀـّﻞ و اﻟﻘﻠـﻮب أن ﺗﻤﺮض و‬‫اﻟّﺸﮑﻮك أن ﺗﻌﺮض‪ .‬ﻓﻤﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﻘﺪ ﺳﻠﮏ اﻟﺨﯿﺎر و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪176 :‬‬‫أﻣﻦ اﻟﻌﺜـﺎر و رﺑـﺢ‪ .‬اﻟﯿﺴـﺎر‪ .‬و ﻣﻦ ﺻـﺪف ﻋﻨﻬﻤـﺎ ﻓﻘـﺪ أﺳـﺎء اﻻﺧﺘﯿﺎر و رﮐﺐ اﻟﺨﺴﺎر و ارﺗـﺪف اﻻدﺑﺎر‪ ،‬أوﻟﺌﮏ اﻟّـﺬﯾﻦ اﺷﺘﺮوا اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ‬‫ﺑﺎﻟﻬﺪي ﻓﻤﺎ رﺑﺤﺖ ﺗﺠﺎرﺗﻬﻢ و ﻣﺎ ﮐﺎﻧﻮا ﻣﻬﺘﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺑﮑﻤﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ وﻓﺎت ﻓﺮﻣﻮد ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﮐﻪ ﮐﺘﺎب‬‫ﺧـﺪا و ﻋـﺘﺮت آن ﺟﻨـﺎب ﻫﺴـﺘﻨﺪ در أّﻣﺖ ﺧﻮد اﺳـﺘﺨﻼف ﻧﻤﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﻫﺮ دو ﻣـﺎﻧﻊ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ازﯾﻦ ﮐﻪ أﻗـﺪام أّﻣﺖ ﺑﻠﻐﺰد و ﻋﻘﻮل اﯾﺸـﺎن‬‫ﮔﻤﺮاه ﮔﺮدد و ﻗﻠـﻮب اﯾﺸـﺎن ﻣﺮﯾﺾ ﺷﻮد و ﺷـﮑﻮك اﯾﺸـﺎن را ﻋـﺎرض آﯾـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑـﺎﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ ﺗﻤـّﺴ ﮏ ﻧﻤﻮد ﭘﺲ راه ﺻﻮاب‬‫ﭘﯿﻤﻮده و از ﻟﻐﺰش ﺑﯽﺧﻮﻓﺴﺖ و ﻏﻨـﺎ را اﺳـﺘﻔﺎده ﮐﺮده‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ ازﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ اﻋﺮاض ﻧﻤﻮده ﭘﺲ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﺳﻮء اﺧﺘﯿـﺎر ﮐﺮده و زﯾﺎن‬‫ﮐـﺎري را ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺷـﺪه و ادﺑـﺎر را ردﯾﻒ ﺧﻮد ﺳـﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬و اﯾﻨﻬـﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺮﯾﺪهاﻧـﺪ ﮔﻤﺮاﻫﯽ را ﺑﻌﻮض ﻫـﺪاﯾﺖ ﭘﺲ ﺳﻮد ﻧﻪ‬‫ﺑﺨﺸﯿﺪ ﺗﺠﺎرﺗﺸﺎن و اﯾﺸﺎن از ﻫﺪاﯾﺖ ﯾﺎﻓﺘﮕﺎن ﻧﺸﺪﻧﺪ!‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ وﺿﻮح ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ دﻻﻟﺖ ﺻـﺮﯾﺤﻪ ﺑﺮ اﺳـﺘﺨﻼف ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 145‬از ‪285‬‬‫دارد و دﻣـﺎر از روزﮔـﺎر أرﺑﺎب ﺳﻮء اﺧﺘﯿﺎر ﮐﻪ أﻏﯿﺎر را ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺳﺎﺧﺘﻨـﺪ ﺑﺮ ﻣﯽآرد‪ ،‬و ﻧﻔﯽ ﺗﻌﻠّﻖ آن ﺑﺎ ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﮐﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ و‬‫أﺗﺒﺎﻋﺸﺎن از ﻗّﻠﺖ ﺣﯿﺎء اﻗﺪام ﺑﺮ آن ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺟﺤﻮد ﺻـﺮﯾﺢ و اﻧﮑﺎر ﻓﻀﯿﺤﺴﺖ‪ ،‬و ﻟﻘﺪ ﺻﺪق ﻓﯿﻬﻢ و ﻓﯽ أﺳﻼﻓﻬﻢ اﻟّﺬﯾﻦ أﺳﺎء و اﻻﺧﺘﯿﺎر‬‫و رﮐﺒﻮا اﻟﺨﺴـﺎر و ارﺗـﺪﻓﻮا اﻻدﺑـﺎر و أﺻـﺒﺤﻮا ﺑﺘﻘـﺪﯾﻢ اﻻﻏﯿﺎر ﻇﺎﻟﻤﯿﻦ ﻣﻌﺘـﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ُ :‬أوﻟﺌَِﮏ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ اْﺷَﺘَﺮُوا اﻟﱠﻀﻼﻟَـَﮥ ﺑ ِﺎﻟ ُْﻬـ ﺪي َﻓﻤﺎ‬‫َرﺑ َِﺤْﺖ ﺗِﺠﺎَرﺗُُﻬْﻢ َو ﻣﺎ ﮐﺎﻧُﻮا ُﻣْﻬَﺘِﺪﯾَﻦ‬‫!‬‫وﺟﻪ ‪ -50‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺷـﻤﺲ اﻟـّﺪﯾﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻈّﻔﺮ اﻟﺨﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‬‫ﻓﯽ »ﺷﺮح اﻟّﺴّﻨﮥ«‪:‬‬‫ﻗﯿـﻞ‪ :‬ﺳـّﻤﺎﻫﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷـّن اﻻﺧـﺬ ﺑﻬﻤﺎ و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﻤﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻷّن اﻟﮑﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ اﻟﻘـﺪر و اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﻘﺘﻀﺎه ﺛﻘﻠﯽ‪ ،‬و ﮐـﺬا‪ .‬ﻣﺤﺎﻓﻈـﮥ‪ :‬أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‬‫)ﺑﯿﺘﯽ ظ( و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و اﻧﻘﯿﺎدﮐﻢ ﻟﻬﻢ إذا ﮐﺎﻧﻮا ﺧﻠﻔﺎء ﺑﻌﺪي ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ أّﻣﺖ ﺧﻮد‬‫ﻇﺎﻫﺮ ﻓﺮﻣﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻣﻦ از ﮐﺘﺎب و ﻋﺘﺮت ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﺠﻬﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪177 :‬‬‫آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﮐﺘـﺎب ﻋﻈﯿﻢ اﻟﻘـﺪر ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ و ﻋﻤـﻞ ﺑﻤﻘﺘﻀﺎي آن ﮔﺮاﻧﺴﺖ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و اﺣﺘﺮام اﯾﺸﺎن و‬‫اﻃـﺎﻋﺖ ﻧﻤﻮدن ﺷـﻤﺎ ﻣﺮ اﯾﺸـﺎن را وﻗﺘﯽ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﺑﻌـﺪ ﻣﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺷﻮﻧـﺪ ﮔﺮان ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﻀـﺮت‬‫ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺤّﺪي ﻣﻠﺤﻮظ ﻧﻈﺮ أﻧﻮر داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﺗﻌﺒﯿﺮ‬‫ﺑﻠﻔﻆ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﻢ رﻋﺎﯾﺖ آن ﻧﻤﺎﯾﺪ و أّﻣﺖ را آﮔﺎه ﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﺧﻠﻔﺎ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ و اﺣﺘﺮام‬‫و اﻧﻘﯿﺎدﺷﺎن ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺴـﻠﻤﯽ ﺑﻠﮑﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣّﻖ ﻣﺴﺎﺳﯽ ﻧﺪارد؟!‬‫ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺟﺤﻮد ﻓﺎﺿﺢ و ﺣﯿﻮد واﺿﺢ؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -51‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﺴﻌﺪا« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷـﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮت رﺳﺎﻟﺖ ﺻـﻠﻌﻢ ﭼﻮن از ﺣّﺠﮥ‬‫اﻟـﻮداع ﺑـﺎزﮔﺸﺖ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﭼـﻮن ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﺻـﻠﻌﻢ در ﺣـّﺞ ﺣﺎﺟﯿـﺎن را وداع ﮐﺮد و ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺳـﻼم ﻣﻦ ﺑﺮ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ درﯾﻦ ﻣﻘـﺎم ﺑﯿﺎﯾـﺪ‪ ،‬در‬‫ﺣﺎﺟﯿﺎن ﻧﻮﺣﻪ و ﻏﻠﻐﻠﻪ ﺷﺪ و ﺧﻠﻖ را ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﺎز ﻣﯽﮔﺮداﻧﯿﺪﻧﺪ ﻧﻪ‪ -‬اﯾﺴـﺘﺎده ﺗﺎ ﺧﻢ ﮐﻪ ﻣﻨﺰل اﺳﺖ رﺳﯿﺪه ﭘﺲ ﻣﺼﻄﻔﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‬‫ﭘﺎﻻﻧﻬـﺎي اﺷﺘﺮان أﻧﺒﺎر ﮐﻨﻨـﺪ و ﺑﻄﺮﯾﻖ ﻣﻨﺒﺮ ﺳﺎزﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﺻـﻠﻌﻢ ﺑﺮآﻣـﺪ‪ ،‬ﯾﺎران ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﺑﺠﺎي ﺗﻮ ﮐﺮا ﺑﻪ‬‫ﺑﯿﻨﯿﻢ؟ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ ﺑﺠﺎي ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ﻣﻦ ﺑﻪ ﺑﯿﻨﯿﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻨﮓ ﺑﺮﯾﻦ ﻫﺮ دو زﻧﯿﺪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺪﯾﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻘﺎي اﯾﺸﺎن ﺗﺎ ﻗﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ و ازﯾﺸﺎن راه ﻧﻤﺎﯾﺎن ﺑﺤّﻖاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻤّﺴﮏ اﯾﺸﺎن ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدد[‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ﺑﻤﻘﺎم ﺧّﻢ‬‫ﻋﺮض ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﺑﺠﺎي ﺗﻮ ﮐﺮا ﺑﺒﯿﻨﯿﻢ؟ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﺠﻮاب اﯾﺸﺎن ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﻗﺮآن و‬‫ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﺑﺠﺎي ﻣﻦ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻨﮓ ﺑﺮﯾﻦ ﻫﺮ دو زﻧﯿﺪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﺮ ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﺒﯿﺮ واﺿﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺪ‬‫ﮐﻪ ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﺳﺆال و ﺟﻮاب ﻣﻮﺿﺢ راه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 146‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪178 :‬‬‫ﺻﻮاب‪ ،‬إﻧﮑـﺎر دﻻـﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﮑﺎﺑﺮه ﺻـﺮﯾﺤﻪ و ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ ﻓﻀـﯿﺤﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ أﺻـﻼ از‬‫ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺳﺮ ﻧﻤﯽزﻧﺪ‪ ،‬و ﺟﺰ آﻧﮑﻪ أرﻋﻦ أﻋﻔﮏ ﻣﺼﺪر آن ﺷﻮد ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ارﺗﮑﺎب آن ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -52‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم دﯾﮕﺮ دوﻟﺖآﺑﺎدي ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠـﺎه و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻧﯿﺰ ﺷـﻬﺎب اﻟـﺪﯾﻦ دوﻟﺖآﺑـﺎدي در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« در ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﺮﻣﻮد در‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ‪:‬‬‫»و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﯾﮑﺠﺎ ﺑﺮ ﺣﻮض ﺣﺎﺿـﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐﻪ دوﺳﺖ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺑﻮده و دﺷـﻤﻦ ﮐﻪ ﺑﻮده؟ و ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻓﺮﻣﺎن‬‫ﺗﻤّﺴﮏ ﻣﻦ ﮐﻪ ﺑﺠﺎ آورده و ﮐﻪ ﺗﺮك داده؟ و ﻣﻦ ﺑﺮ ﺣﻮض اﯾﺴـﺘﺎده ﺑﺎﺷﻢ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻢ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ آﻣـﺪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺑﺎ دوﺳﺘﯽ ﺟﻤﻠﻪ ﻗﺮآن و‬‫ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ و ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺗﻤّﺴﮏ ﻧﮑﺮده و ﺧﻼف أﻣﺮ ﻣﻦ ﮐﺮده ﺑﺨﺪا ﮐﻪ او را ﻓﺮﺷـﺘﮕﺎن ﺑﺮاﻧﻨﺪ راﻧﺪﻧﯽ ﻏﻀﺐ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺷﺘﺮ و اﺳـﺐ‬‫ﯾﻠﻪ را ﺑﺮاﻧﻨـﺪ از ﺣﻮض‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻦ ﻧـﺪا ﮐﻨﻢ‪ :‬ﺑﯿﺎرﯾﺪ اﯾﻦ از أّﻣﺖ ﻣﻨﺴﺖ و از آن ﻣﻨﺴﺖ! ﻓﺮﻣﺎن آﻣﺪ‪ :‬أي ﻣﺤّﻤﺪ! ﺗﻮ ﻧﻤﯽداﻧﯽ ﺑﻌﺪ ﺗﻮ اﯾﺸﺎن‬‫ﺑﺎ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﺗﻮ ﺧﻼف ﻓﺮﻣﺎن ﺗﻮ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺠﺎي وّد و ﻣﻮّدت‪ ،‬ﺑﻐﺾ و ﻋﺪاوت ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﻣﻦ‪ :‬أي ﻓﺮﺷـﺘﮕﺎن! از ﻣﻦ‬‫اﯾﻦ ﻣﺮد را دورﺗﺮ ﺑﺮﯾـﺪ‪ .‬و اﻟﻤـﺄﻣﻮر ﺑﻤﺘـﺎﺑﻌﺘﻪ ﻻ ﯾﺼـﯿﺮ ﺗﺒﻌﺎ و اﻟﻤﻨـﺪوب إﻟﯽ إﻣﺎﻣﺘﻪ ﻻ ﯾﺼـﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮﻣﺎ‪ ،‬ﮐّﻞ ﻋﻠﻢ و ﮐّﻞ ﻗﻮل دّل ﻋﻠﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﮥ‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻬﻮ زﻧﺪﻗـﮥ و ﺷـﯿﻄﻨﮥ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑـﺎ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان رﺳﻮل ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﻧـﺪارد اﮔﺮ ﭼﻪ ﻋﻠﻢ أّوﻟﯿﻦ و آﺧﺮﯾﻦ‬‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﭼﻮن ﮐﺘﺎﺑﯿﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ زﻫﺪ ﮐﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ راﻫﺒﺴﺖ‪ ،‬و ﻓﺮداي ﻗﯿﺎﻣﺖ او را ﺑﺮ رو أﻧﺪازﻧﺪ در دوزخ![ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺑﻮﺿﻮح ﺗﻤﺎم آﺷـﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻓﺎﺿﻞ دوﻟﺖآﺑﺎدي ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﻼ ﺗﺮّدد و ارﺗﯿﺎب ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﻣﺎﻣﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴﻼم ﻣﯽداﻧﺪ‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﯾﻦ و ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﺒﺎﻧﯽ آن ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ »و اﻟﻤﺄﻣﻮر ﺑﻤﺘﺎﺑﻌﺘﻪ ﻻ ﯾﺼﯿﺮ ﺗﺒﻌﺎ‪ ،‬و اﻟﻤﻨﺪوب إﻟﯽ إﻣﺎﻣﺘﻪ‬‫ﻻ ﯾﺼـﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮﻣﺎ« آورده‪ ،‬و ﺑﺮ أرﺑﺎب ﻋﻘﻮل و أﺣﻼم و أﺻﺤﺎب أذﻫﺎن و أﻓﻬﺎم واﺿﺢ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﭼﻮن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أّﻣﺖ را ﺑﻤﺘﺎﺑﻌﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﺄﻣﻮر ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﻟﻬﺬا اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺗﺒﻊ أّﻣﺖ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺪ و ﭼﻮن آن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪179 :‬‬‫ﺟﻨﺎب أّﻣﺖ ﺧﻮد را دﻋﻮت ﺑﺴﻮي اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﻟﻬـﺬا آن ﺣﻀـﺮات ﻣﺄﻣﻮم أّﻣﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮﻧـﺪ‪ ،‬و‬‫ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣّﻖ ﻣﺴﺎﺳﯽ ﻧﺪارد؟‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻟﻄﺎﺋﻒ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ دوﻟﺖآﺑﺎدي درﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺑﺸﺎرت‪ ،‬ﻣﻀـﻤﻮن ﺣـﺪﯾﺚ ﺣﻮض ﻫﻢ ﮔﻨﺠﺎﻧﯿﺪه ﺑﮑﻤﺎل ﻟﻄﺎﻓﺖ ﺗﺎرﮐﯿﻦ‬‫ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺼﺪاق ﺣﺪﯾﺚ ﺣﻮض ﮔﺮداﻧﯿﺪه و ﺑﺠﻤﻠﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ]ﮐّﻞ ﻋﻠﻢ و ﮐّﻞ ﻗﻮل دّل ﻋﻠﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﮥ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻬﻮ‬‫زﻧﺪﻗﮥ و ﺷﯿﻄﻨﮥ[ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺳﻮء ﺣﺎل و ﺧﺴﺮان ﻣﺂل أﺻﺤﺎب ﺳﻘﯿﻔﻪ ﺑﺎﺛﺒﺎت رﺳﺎﻧﯿﺪه‪ ،‬ﻏﺎﺻﺒﯿﻦ ﺧﻼﻓﺖ را ﮐﻪ ﺗﺮاؤس و ﺗﺄّﻣﺮ و ﺗﻘّﺪم و ﺗﺼّﺪر‬‫ﺑﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﺘﺮك ﺗﻤّﺴﮏ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﺧﺘﯿﺎر ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺑﺄﺳﻔﻞ درك ﻧﺸﺎﻧﯿﺪه!‬‫وﺟﻪ ‪ -53‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﺳﺨﺎوي در »اﺳﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف«‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺷـﻤﺲ اﻟـّﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘﺎء اﻟﻐﺮف« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻧﺎﻫﯿﮏ ﺑﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫ﻓﺨﺮا ﻻﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﻷّن‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬اﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ‪ ،‬و أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﻌﺘﺮﺗﯽ ﺧﯿﺮا‪ ،‬و أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 147‬از ‪285‬‬‫ﻋﻠﯽ اﺧﺘﻼـف اﻻﻟﻔـﺎظ ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾـﺎت اﻟّـﺘﯽ أوردﺗﻬـﺎ‪ ،‬ﯾﺘﻀـّﻤﻦ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟﻤـﻮّدة ﻟﻬﻢ و اﻻﺣﺴـﺎن إﻟﯿﻬﻢ و اﻟﻤﺤﺎﻓﻈـﮥ ﺑﻬﻢ و اﺣـﺘﺮاﻣﻬﻢ و‬‫إﮐﺮاﻣﻬﻢ و ﺗﺄدﯾﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻢ اﻟﻮاﺟﺒﮥ و اﻟﻤﺴـﺘﺤّﺒﮥ ﻓﺎﻧّﻬﻢ ﻣﻦ ذّرّﯾﮥ ﻃﺎﻫﺮة ﻣﻦ أﺷـﺮف ﺑﯿﺖ وﺟﺪ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻻرض ﻓﺨﺮا و ﺣﺴـﺒﺎ و ﻧﺴـﺒﺎ و ﻻ‬‫ﺳّﯿﻤﺎ إذا ﮐﺎﻧﻮا ﻣﺘﺒﻌﯿﻦ ﻟﻠـّﺴ ّﻨﮥ اﻟّﻨﺒﻮﯾﮥ اﻟّﺼﺤﯿﺤﮥ اﻟﻮاﺿﺤﮥ اﻟﺠﻠّﯿﮥ ﮐﻤﺎ ﮐﺎن ﻋﻠﯿﻪ ﺳﻠﻔﻬﻢ ﮐﺎﻟﻌّﺒﺎس و ﺑﻨﯿﻪ و ﻋﻠّﯽ ﮐﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و‬‫ذرّﯾﺘﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﮐﺬا ﯾﺘﻀّﻤﻦ ﺗﻘﺪﯾﻢ اﻟﻤﺘﺄّﻫﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻠﻮﻻﯾﺎت ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﺑﻞ و ﻓﯽ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﮐﻤﺎ ﺗﻘّﺪم‪ :‬ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪،‬‬‫إﺷﺎرة إﻟﯽ ﻣﺎ ﺟﺎءت اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺼﺮﯾﺤﮥ ﻣﻦ ﮐﻮن اﻟﺨﻼﻓﮥ ﻓﯽ ﻗﺮﯾﺶ و وﺟﻮب اﻻﻧﻘﯿﺎد ﻟﻬﻢ ﻓﯽ ﻣﺎﻻ ﻣﻌﺼﯿﮥ ﻓﯿﻪ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﮑﻤﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺘﻀّﻤﻦ ﺑﺘﺮﻏﯿﺐ ﺑﺮ ﻣﻮّدت و إﺣﺴﺎن و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ و اﺣﺘﺮام و إﮐﺮام‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم و أداي ﺣﻘﻮق واﺟﺒﻪ و ﻣﺴﺘﺤّﺒﻪ اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺘﻀﻤﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻣﻘّﺪم ﮐﺮدن ﮐﺴﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪180 :‬‬‫ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﺸﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮ ﻏﯿﺮ او‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻗﻮل‪ :‬آن ﺟﻨﺎب درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ‬‫»ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫اﺷـﺎره اﺳﺖ ﺑﺴﻮي اﺣـﺎدﯾﺚ ﺣﺼـﺮ ﺧﻼـﻓﺖ در ﻗﺮﯾﺶ و وﺟﻮب اﻃﺎﻋﺘﺸﺎن در أﻣﺮي ﮐﻪ ﺧﺎﻟﯽ از ﻣﻌﺼـﯿﺖ ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻣﻘﺎم ﮐﻤﺎل‬‫ﻋﺠﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺳـﺨﺎوي‪ ،‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺄﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ؟! و ﺑﺎّدﻋﺎي اﯾﻦ ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣّﻖ ﻣﺴﺎﺳﯽ ﻧﺪارد ﻣﮑﺎﺑﺮه و ﺟﺤﻮد را ﺑﺄﻋﻼي ﻣﺮاﺗﺐ آن ﻣﯽرﺳﺎﻧﻨﺪ!‪.‬‬‫و ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ آﻧﭽﻪ ﺳﺨﺎوي در آﺧﺮ ﮐﻼم اّدﻋﺎ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻗﻮل آن ﺟﻨﺎب‬‫»ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬إﻟﺦ«‬‫إﺷـﺎرة اﺳﺖ ﺑﺴﻮي أﺣـﺎدﯾﺚ ﺣﺼـﺮ ﺧﻼـﻓﺖ در ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬ﮐﻼـﻣﯿﺴﺖ ﺧﺎرج از داﺋﺮه إﻧﺼﺎف‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻞ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺑﻬﺮه از إﻧﺼﺎف‬‫داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﯽداﻧـﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ذﮐﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﻧﻪ ذﮐﺮ‬‫ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺴـﻠﻤﯽ ﻗﺎﺋﻞ ﻧﺸﺪه ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺮاد آن ﺟﻨﺎب درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻗﺮﯾﺶ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ درﯾﻦ ارﺷـﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد اﺷـﺎره ﻣـﺬﮐﻮره ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد؟! آري ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮدن آن ﺟﻨﺎب اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم را در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﺷﺮﯾﻒ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺗﺼـﺮﯾﺢ اﺳﺖ ﺑﺤﺼـﺮ ﺧﻼـﻓﺖ و اﻣـﺎﻣﺖ در اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد )ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ( ﮐﻤـﺎ ﻧّﺒﻬﻨﺎ ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬و ﻧﯿﺰ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ‬‫آﻧﮑﻪ اﮔﺮ ﺑـﺎﻟﻔﺮض ﺣـﺪﯾﺚ »اﻻﺋّﻤـ ﮥ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ« ﺻـﺤﯿﺢ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﺮاد از آن أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺎدات ﻗﺮﯾﺶ‬‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻻ ﻏﯿﺮﻫﻢ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -54‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب اﻫﻠﺤﻖ‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠـﺎه و ﭼﻬـﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺗﻠﺨﯿﺺ ﮐﺘﺎب »ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ« ﻟﻠﺤﺎﻓﻆ اﻟـّﺴ ﺨﺎوي ﺑﻌﻤﻞ آورده‪،‬‬‫ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﻫﺬه اﻻﺣﺎدﯾﺚ ﺳّﯿﻤﺎ )ﻻ ﺳّﯿﻤﺎ‪ .‬ظ(‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬اﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪ ،‬و اوﺻﯿﮑﻢ ﺑﻌﺘﺮﺗﯽ ﺧﯿﺮا‪ ،‬و أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫اﻟﺤّﺚ اﻻﮐﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﻮّدﺗﻬﻢ و ﻣﺰﯾﺪ اﻻﺣﺴﺎن إﻟﯿﻬﻢ و اﺣﺘﺮاﻣﻬﻢ و إﮐﺮاﻣﻬﻢ و ﺗﺄدﯾﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻢ اﻟﻮاﺟﺒﮥ و اﻟﻤﻨﺪوﺑﮥ‪ ،‬ﮐﯿﻒ و ﻫﻢ أﺷـﺮف ﺑﯿﺖ‬‫وﺟﺪ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻻرض ﻓﺨﺮا و ﺣﺴﺒﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪181 :‬‬‫و ﻧﺴﺒﺎ‪ ،‬و ﻻ ﺳّﯿﻤﺎ إذا ﮐﺎﻧﻮا ﻣﺘﺒﻌﯿﻦ ﻟﻠّﺴّﻨﮥ اﻟّﻨﺒﻮّﯾﮥ ﮐﻤﺎ ﮐﺎن ﻋﻠﯿﻪ ﺳﻠﻔﻬﻢ ﮐﺎﻟﻌّﺒﺎس و ﺑﻨﯿﻪ و ﻋﻠﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻋﻘﯿﻞ و ﺑﻨﯿﻪ و ﺑﻨﯽ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬و‬‫ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 148‬از ‪285‬‬‫دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن ﻣﻦ ﺗﺄّﻫﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻠﻤﺮاﺗﺐ اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻟﻮﻇﺎﺋﻒ اﻟّﺪﯾﻨّﯿﮥ ﮐﺎن ﻣﻘّﺪﻣﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮه‪ ،‬و ﯾﺪل ﻟﻪ اﻟّﺘﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺬﻟﮏ ﻓﯽ ﮐّﻞ ﻗﺮﯾﺶ ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ‬‫ﻓﯽ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاردة ﻓﯿﻬﻢ‪ ،‬و إذا ﺛﺒﺖ ﻫﺬا ﻟﺠﻤﻠﮥ ﻗﺮﯾﺶ ﻓﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮّي اﻟّﺬﯾﻦ ﻫﻢ ﻏّﺮة ﻓﻀﻠﻬﻢ و ﻣﺤﺘﺪ ﻓﺨﺮﻫﻢ و اﻟّﺴﺒﺐ ﻓﯽ ﺗﻤّﯿﺰﻫﻢ‬‫ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﺑﺬﻟﮏ أﺣﺮي و أﺣّﻖ و أوﻟﯽ ‪.‬‬
‫از اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ در ﻗﻮل ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫»ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪ ،‬و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫دﻟﯿﻠﺴﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻫﺮ ﮐﻪ ﻣﺘﺄّﻫﻞ ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﻠّﯿﻪ و وﻇﺎﺋﻒ دﯾﻨّﯿﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﻘـّﺪم ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺮ ﻏﯿﺮ ﺧﻮد‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل‬‫ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻼـﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ از ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﻠّﯿﻪ و وﻇﺎﺋﻒ دﯾﻨّﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﭘﺲ ﺗﻘـّﺪم ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و دﯾﮕﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم درﯾﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻋـﺎﻟﯿﻪ و وﻇﯿﻔﻪ دﯾﻨّﯿﻪ ﺣﺴﺐ ارﺷـﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒـﺎد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟـّﺴ ﻼم إﻟﯽ ﯾﻮم‬‫اﻟﻤﻌـﺎد ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﻫﺮ ﻗـﺪر اﻇﻬﺎر ﺗﻌّﺠﺐ ﺑﺮ ﺟﺤﻮد و إﻧﮑﺎر ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ از دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ‬‫ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮐﺮده آﯾﺪ ﺑﺠﺎﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻋﺬل و ﻣﻼﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺮﯾﻦ ﺻﻨﯿﻊ ﺷﻨﯿﻊ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﮐﺮده آﯾﺪ رواﺳﺖ! أﻣﺎ آﻧﭽﻪ‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻘﺮﯾﺶ ﮔﻔﺘﻪ‪ ،‬ﭘﺲ آﻧﭽﻪ ﺣّﻖ ﺣﻘﯿﻘﺴﺖ درﯾﻦ ﻣﻘﺎم از ﮐﻼم ﺳﺎﺑﻖ ﻣﺎ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺧﻮد ﺑا ﻦ ﺣﺠﺮ‬‫درﯾﻦ ﮐﻼـم أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺮ ﺳـﺎﺋﺮ ﻗﺮﯾﺶ ﺑﺎﻟﺠﺎء ﻗﺎدر ﻋﻠﯽ اﻻﻃﻼق ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﮐﻔﯽ ﺑـﺬﻟﮏ دﻟﯿﻼ ﻋﻠﯽ إﻣﺎﻣﺘﻬﻢ‬‫اﻟﺒﺎﻫﺮة و ﺧﻼﻓﺘﻬﻢ اﻟّﻈﺎﻫﺮة‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -55‬دﻻﻟﺖ ﮐﻼم ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴﯿﻢ اﻟﺮﯾﺎض« ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺷـﻬﺎب اﻟّﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺨﻔﺎﺟﯽ اﻟﻤﺼـﺮي اﻟﺤﻨﻔﯽ در »ﻧﺴـﯿﻢ اﻟّﺮﯾﺎض‪ -‬ﺷـﺮح ﺷﻔﺎء ﻗﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض« در‬‫ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫﺬا ﮐﻤﺎ‬‫رواه ﻣﺴـﻠﻢ ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻞ آل اﻟﺒﯿﺖ ﻓﯽ ﺧﻄﺒﮥ ﺧﻄﺒﻬﺎ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻫﻮ راﺟﻊ ﻣﻦ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع ﻓﯽ آﺧﺮ ﻋﻤﺮه‪ ،‬ﻗﺎل ﻓﯿﻬﺎ‪ :‬أّﻣﺎ‬‫ﺑﻌﺪ‪ ،‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﻤﺎ أﻧﺎ ﺑﺸﺮ ﻣﺜﻠﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪182 :‬‬‫ﯾﻮﺷﮏ أن ﯾﺄﺗﯽ رﺳﻮل رﺑّﯽ ﻓﺄﺟﯿﺒﻪ‪ ،‬و اﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ اﻟﻬﺪي و اﻟّﻨﻮر ﻓﺘﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫و ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ذﮐﺮه اﻟﻤﺼـّﻨﻒ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺗﻔﺴﯿﺮه ﻷﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺑﻤﺎ ذﮐﺮ و ﻫﻮ اﻟّﺬي ﻓﻬﻢ ﻋﻨﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻫﻨﺎ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻮﺣﯽ‬‫ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﻌﺪه ﻓﯽ أﻣﺮ اﻟﺨﻼﻓﮥ و اﻟﻔﺘﻦ‪ ،‬ﻓﻠﺬا ﺧّﺼﻬﻢ و ﺣّﺮض ﻋﻠﯽ رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ ﮐﻤﺎ اﻗﺘﻀﺎه اﻟﻤﻘﺎم ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﭼﻮن ﺑﻮﺣﯽ إﻟﻬﯽ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻤﻮد آﻧﭽﻪ واﻗﻊ ﺷـﺪﻧﯽ‬‫ﺑﻮد ﺑﻌﺪ آن ﺟﻨﺎب در أﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ و ﻓﺘﻦ‪ ،‬ﻟﻬﺬا اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﻣﺨﺼﻮص ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﮐﺮد أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺮ رﻋﺎﯾﺖ ﺣﺎل‬‫اﯾﺸـﺎن‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ از اﯾﻦ اﻓـﺎده رﺷـﯿﻘﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺧﻔﺎﺟﯽ ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺨﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﻧﺪاﻧـﺪ؟ و ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ در‬‫اﻧﮑﺎر و ﺟﺤﻮد‪ ،‬ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ ﺧﻮد را ﺑﺄﻋﻼي ﻣـﺪارج رﺳﺎﻧﺪ؟! و ﻟﻌﻤﺮي إّن ﮐﻼم اﻟﺨﻔﺎﺟﯽ ﻫﺬا ﻗﺪ ﻧﻀﺎ ﻋﻦ وﺟﻪ اﻟﺤّﻖ اﻟّﻨﻘﺎب و أﻟﻘﯽ ﻋﻨﻪ ﮐّﻞ‬‫ﺳﺘﺮ و ﺣﺠﺎب‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﮐﻔﺎﯾﮥ و ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻷوﻟﯽ اﻷﻟﺒﺎب‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻬﺎدي إﻟﯽ ﻟﻘﻢ اﻟّﺼﺪق و اﻟّﺼﻮاب‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -56‬دﻻﻟﺖ ﻋﺒﺎرت ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل«‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺤّﺼﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم ﻓﯽ‬‫ﻣﺤّﺼﻞ ﺣـﺪﯾﺚ اﻟـّﺴ ﻔﯿﻨﮥ ﻣﻦ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ إﻋﻈﺎﻣﻬﻢ و اﻟّﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻷﺧـﺬ ﺑﻬﺪي ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ ﺷـﮑﺮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 149‬از ‪285‬‬‫ﻟﻨﻌﻤـﮥ ﻣﺸـّﺮﻓﻬﻢ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ .‬و ﯾﺴـﺘﻔﺎد ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺑﻘﺎء اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴـ ّﻨﮥ و اﻟﻌﺘﺮة إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ‪ ،‬و اﻟّﺬي وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫إﻧّﻤﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﻣﻨﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴّﻨﮥ‪ .‬إذ ﻫﻢ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ ورود اﻟﺤﻮض‪ .‬و ﯾﺆّﯾﺪه‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫‪ ،‬و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘّﯿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و ﺷّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت اﻟﺒﺎﻫﺮات و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮات‪ .‬و‬‫أّﻣﺎ اﻟﺠﺎﻫﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ ﻓﻄﺮﯾﻘﺘﻬﻢ اﻟّﺘﻌﻠّﻢ و اﻟﺴﺆال ﮐﻐﯿﺮﻫﻢ‪ ،‬و ﻫـﺬا ﻓﯽ اﻟﺨﻼﻓـﮥ اﻟّﻈﺎﻫﺮة و اﻟﻮراﺛﮥ ﻟﻠﻤﻘﺎم اﻻﺑﺮاﻫﯿﻤﯽ اﻟﻤﺤّﻤﺪي‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﺗﻘّﺪم أنّ‬‫اﻟﺨﻼﻓـﮥ اﻟﺒﺎﻃﻨﮥ ﻣﺨﺘّﺼﮥ ﺑﻬﻢ و أّن ﻗﻄﺐ اﻷوﻟﯿﺎء ﻻ ﯾﮑﻮن إﻟّﺎ ﻣﻨﻬﻢ ﻓﯽ ﮐّﻞ زﻣﺎن و ﻣﮑﺎن‪ ،‬و ﻟﺴﺖ أرﯾﺪ ﺑﺎﻟﺨﻼﻓﮥ اﻟﻌﻀﻮض ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﯾﺒﻌﺪون‬‫ﻋﻨﻬﺎ ﻏﺎﯾﮥ اﻟﺒﻌﺪ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ اﻟﻤﺮاد اﻟﺨﻼﻓﮥ اﻻﺻﻄﻔﺎﺋّﯿﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪183 :‬‬‫ﻟﺤﻔﻆ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴّﻨﮥ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن ذﻟﮏ إﻟﯽ ورود اﻟﺤﻮض ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد ﻋﺠﯿﻠﯽ ﻣﺤّﺼﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺜﻞ ﻣﺤّﺼﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻔﯿﻨﻪ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﺣّﺚ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺮ‬‫اﻋﻈﺎم اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم و ﺗﻌّﻠﻖ ﺑﺤﺒﻞ و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻋﻠﻢ اﯾﺸﺎن و أﺧﺬ ﺑﺴﯿﺮت ﻋﻠﻤﺎء اﯾﺸﺎن و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼق اﯾﺸﺎن ﺑﺮاي ﺷﮑﺮ ﻧﻌﻤﺖ‬‫رﺳﻮﻟﯽ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن را ﺑﺎﯾﻦ ﺷـﺮف ﻧﻮاﺧﺘﻪ‪ .‬و ﻣﺴﺘﻔﺎد ﻣﯽﺷﻮد ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻘﺎي ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ و ﻋﺘﺮت ﺗﺎ ﺑﺮوز ﻗﯿﺎﻣﺖ‪ ،‬و ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺣﺚ‬‫ﺑﺮﯾﺸﺎن واﻗﻊ ﺷـﺪه ﺟﺰ اﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﻫﻤﺎن اﺷـﺨﺎص ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻋﺎرف ﺑﮑﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﻤﺎن أﺷـﺨﺎص ﻣﻔﺎرق‬‫ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ از ﮐﺘﺎب ﺗﺎ ﺑﻮرود ﺣﻮض‪ .‬و ﻣﺆّﯾﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺒﺴﺖ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫و ﻣﺘﻤّﯿﺰ ﺷﺪهاﻧﺪ اﯾﻦ اﺷـﺨﺎص ﺑﺎﯾﻦ ﺣﮑﻢ از ﺑﻘّﯿﻪ ﻋﻠﻤﺎ ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ ازﯾﺸﺎن رﺟﺲ را دور ﮔﺬاﺷـﺘﻪ‪ ،‬و ﭘﺎك داﺷـﺘﻪ اﯾﺸﺎن را‬‫ﭼﻨـﺎﻧﮑﻪ ﺣّﻖ ﭘـﺎك داﺷـﺘﻦ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻣﺸـّﺮف ﻧﻤﻮده اﺳﺖ اﯾﺸﺎن را ﺑﮑﺮاﻣﺎت ﺑﺎﻫﺮات و ﻣﺰاﯾﺎي ﻣﺘﮑﺎﺛﺮات‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﻤﯿﺰ اﯾﺸﺎن از دﯾﮕﺮان در‬‫ﺧﻼﻓﺖ ﻇﺎﻫﺮه و وراﺛﺖ ﻣﻘﺎم اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻣﺤّﻤـ ﺪﯾﺴﺖ‪ ،‬و ﺧﻼﻓﺖ ﺑﺎﻃﻨﻪ ﻣﺨﺘّﺺ ﺑﺎﯾﺸﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﻗﻄﺐ اوﻟﯿﺎ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﻣﮕﺮ از اﯾﺸﺎن در ﻫﺮ زﻣﺎن‬‫و ﻫﺮ ﻣﮑـﺎن‪ .‬و ﻣﺮاد ﻋﺠﯿﻠﯽ از ﺧﻼـﻓﺖ ﺧﻼـﻓﺖ ﻋﻀﻮض ﻧﯿﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﺸـﺎن از آن ﺑﻪ ﻏـﺎﯾﺖ ﺑﻌـﺪ ﺑﻌﯿـﺪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺮاد ﺧﻼـﻓﺖ‬‫اﺻـﻄﻔﺎﺋّﯿﮥ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺣﻔـﻆ ﮐﺘـﺎب و ﺳـّﻨﺖ‪ ،‬و اﯾﺸـﺎن ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﮐﺘﺎب ﻧﻤﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ ﺗﺎ ﺑﻮرود ﺣﻮض‪ .‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﺘﺼـﺮﯾﺢ ﻋﺠﯿﻠﯽ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺣﺴﺐ ﻣﻔﺎد ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺧﻼﻓﺖ ﻇﺎﻫﺮه از ﺳﺎﺋﺮ ﻣﺮدم ﻣﺘﻤّﯿﺰ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺧﻼﻓﺖ ﺑﺎﻃﻨﻪ ﻣﺨﺘّﺺ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗﻠﯽ‬‫ﺷّﮏ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ ﮐﻼم ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﻤﻘﺎم در ﻧﻔﯽ ﺗﻌﻠّﻖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺎ ﻣـّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﻼﻣﯿﺴﺖ ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬و از ﺣﻠﯿﻪ ﺻـّﺤﺖ‬‫ﻋﺎﻃـﻞ!‪ ،‬أّﻣـﺎ آﻧﭽﻪ ﻋﺠﯿﻠﯽ در اﯾﻦ ﮐﻼـم ﮔﻔﺘﻪ ]و أّﻣـﺎ اﻟﺠـﺎﻫﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ ﻓﻄﺮﯾﻘﺘﻬﻢ اﻟّﺘﻌّﻠﻢ و اﻟّﺴﺆال ﮐﻐﯿﺮﻫﻢ ﭘﺲ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﺠﺎﻫﻞ ﺻـﺮﯾﺢ و‬‫ﺗﻐﺎﻓﻞ ﻓﻀـﯿﺤﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ در اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻪ ﻣﻮرد ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ و ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﺴـﺘﻨﺪ اﺣﺪي ﺟﺎﻫﻞ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬‫ﭼﻮن ﻋﺠﯿﻠﯽ ﮐﻼم ﺑﻌﺾ أﺳﻼف ﺧﻮد ﮐﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﻮﺳﯿﻊ داﺋﺮه اﻫﻞ ﺑﯿﺘﺴﺖ در ﻧﻈﺮ دارد‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺑﺘﻘﻠﯿﺪ ﻧﺎﺳﺪﯾﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪184 :‬‬‫اﯾﺸـﺎن ﻫّﻤﺖ ﻗﺎﻟﺼﻪ ﺧﻮد را ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ اﺳـﺘﺪراك ﺑﯿﺠﺎ ﺑﺮﻣﯽﮔﻤﺎرد! و ﻟﻘـﺪ وﻗﻔﺖ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ارﺗﯿﺎب و ﻻ ﻧﮑﯿﺮ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻫﻮ اﻟﺤّﻖ اﻟـّﺼ ﺮﯾﺢ ﻓﯽ‬‫ﻣﻌﻨﯽ أﻫـﻞ ﻟا ﺒﯿﺖ ﻓﯽ ﻣﺠّﻠـﺪ آﯾـﮥ اﻟّﺘﻄﻬﯿﺮ و ﺳـﺘﻘﻒ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﻤﺠّﻠـﺪ أﯾﻀـﺎ ﻋﻠﯽ ذﻟـﮏ ﺑﺎﻟّﺘﺜﻨﯿـﮥ و اﻟّﺘﮑﺮﯾﺮ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟّﺘﻮﻓﯿﻖ و ﻫﻮ اﻟﻌﻠّﯽ‬‫اﻟﻘﺪﯾﺮ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -57‬دﻻﻟﺖ ﺳﺨﻦ دﯾﮕﺮ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮه«‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻧﯿﺰ ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻗّﺪﻣﻮﻫﻢ ﺗﺠﺎوزا ﻋﻨﻬﻢ و ﻋّﻈﻤﻮﻫﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 150‬از ‪285‬‬‫أّﻣﺎ اﻟّﺘﻌﻠّﻢ ﻣﻨﻬﻢ ﻓﻘﺪ ﺻّﺢ أﻧّﻬﻢ ﻣﻌﺎدن اﻟﺤﮑﻤﮥ و ﺻّﺢ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫»ﻓﻼ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻤﺎ ﻓﺈﻧّﻬﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‪.‬‬‫و أّﻣﺎ اﻟّﺘﻘـﺪﯾﻢ ﻓﻬﻢ أوﻟﯽ ﺑـﺬﻟﮏ و أﺣّﻖ ﻓﯽ ﻣﻮاﺿﻊ ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬ﻣﻨﻬﺎ اﻹﻣﺎﻣـﮥ اﻟﮑﺒﺮي و ﺗﻘﺪﯾﻤﻬﻢ ﻓﯽ اﻟّﺪﺧﻮل و اﻟﺨﺮوج و اﻟﻤﺸـﯽ و ﻟا ﮑﻼم و‬‫ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ ﻣﻦ أﻣﻮر اﻟﻌﺎدات‪ ،‬و‬‫أﺧﺮج اﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أّن أّول ﻣﻦ ﯾﺪﺧﻞ اﻟﺠّﻨﮥ أﻧﺎ و اﻟﺤﺴﻨﺎن ﻗﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻤﺤّﺒﻮﻧﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ وراﺋﮑﻢ‪.‬‬‫ﻓـﺎذا ﮐـﺎن اﻷﻣﺮ ﮐﻤﺎ ﺗﺴـﻤﻊ ﻓﺘﻘـﺪﯾﻤﻬﻢ ﻓﯽ ﻫـﺬه اﻟـّﺪار ﻣﻦ ﺑﺎب أوﻟﯽ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﺗﻘـّﺪم ﻋﻨـﺪ ذﮐﺮ أﺣﻮال اﻟـّﺴ ﻠﻒ ﻣﻊ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻣﺎ ﯾﻐﻨﯽ ﻋﻦ‬‫اﻻﻋﺎدة[‪.‬‬‫اﻟﯽ أن ﻗـﺎل اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ‪] :‬و ﻟﻤـﺎ أﻣﺮﻧـﺎ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺘﻘـﺪﯾﻤﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺘـﺄﺧﯿﺮﻫﻢ ﻋﻦ ﻣﻘﺎﻣﺎﺗﻬﻢ اﻟّﺸـ ﺮﯾﻔﮥ ﻣﺨﺎﻟﻔـﮥ ﻟﻠﻤﺸـﺮوع‪ ،‬و ﻣﻦ‬‫ﻣﻘﺎﻣﺎﺗﻬﻢ ﻣﻘﺎرﻧﮥ اﻟﻘﺮآن و دوام اﻟّﺘﻄﻬﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻤﻌﺎﺻـﺮي و اﻟﺒﺪع إّﻣﺎ اﺑﺘﺪاء و إّﻣﺎ اﻧﺘﻬﺎء‪ ،‬و وﺟﻮب اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻋﺘﻘﺎد أﻧّﻬﻢ ﺳﻔﯿﻨﮥ ﻧﺎﺟﯿﮥ‬‫ﻣﻨﺠﯿﮥ و ﻣﻦ ﻗﺎل ﺧﻼف ذﻟﮏ ﻓﻘﺪ أّﺧﺮ ﻣﻦ ﻗّﺪم اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﺟﻌﻞ اﻻﻣﺎم ﻟﯿﺆﺗّﻢ ﺑﻪ‪،‬‬‫و اﻟﻤﺄﻣﻮم أﺳـﯿﺮ اﻻﻣﺎم و اﻟﻤﺘﺎﺑﻌـﮥ واﺟﺒﮥ و اﻟّﺘﻘّﺪم ﻋﻠﯿﻪ ﺣﺮام‪ ،‬و ﻣﻦ أّﺧﺮﻫﻢ ﻋﻦ ﻣﻘﺎﻣﺎﺗﻬﻢ ﻓﺼـﻼﺗﻪ ﺑﺎﻃﻠﮥ‪ ،‬و ﺗﺎﺧﯿﺮ ﻣﻦ ﯾﺴـﺘﺤّﻖ اﻟّﺘﻘﺪﯾﻢ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﻮاﺿﻊ اﻟّﺬي اﺳﺘﺤّﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﮑﺲ اﻟﺤﻘﺎﺋﻖ ﻓﺎﻋﺘﺒﺮوا ﯾﺎ أوﻟﯽ اﻷﺑﺼﺎر[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﻟﻌﻤﺮي ﺑﻌـﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌـﮥ ﻫـﺬا اﻟﮑﻼـم اﻟّـﺬي ﻧﻄﻖ ﺑﻪ اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ‪ ،‬ذﻟـﮏ اﻟﺤﺒﺮ اﻟﻌﻈﯿﻢ اﻟﻤﻘـﺎم‪ ،‬ﮐﯿﻒ ﯾﺮﺗـﺎب أﺣـﺪ ﻣﻦ أوﻟﯽ اﻷﺣﻼم ﻓﯽ دﻻﻟﮥ‬‫ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺮام أﻫﻞ اﻟﺤّﻖ اﻟﮑﺮام؟! و اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟّﺘﻮﻓﯿﻖ و اﻻﻧﻌﺎم‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -58‬دﻻﻟﺖ واﺿـﺤﻪ ﮐﻼم ﺟﻨﺎب ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮاﻗﻒ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﻨﺎﺑﺮ رواﯾﺖ ﻗﻨﺪوري و ارﺷﺎدات‬‫دﯾﮕﺮ درﯾﻨﺤﺪ‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺑﻌﺾ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪185 :‬‬‫ﻣﻮاﻗـﻒ ﺑﻪ ﻧﻬﺠﯽ ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ در ﺑﻮدن آن ﺑّﯿﻨﻪ واﺿـﺤﻪ ﺧﻼـﻓﺖ و اﻣـﺎﻣﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و ﺣّﺠﺖ ﻻـﺋﺤﻪ ﺑﺮ‬‫ﺣّﺠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﺠـﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻷﻧـﺎم ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣـﺪي اﻟّﻠﯿـﺎﻟﯽ و اﻷّﯾـﺎم ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗـﻞ ﻟـﺒﯿﺐ و ﻓﻄﻦ أرﯾﺐ را ﺷـﺒﻬﻪ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﺧـﺎﻃﺮ‬‫ﻧﻤﯽآﯾﺪ و ﺣّﻖ ﻋﺰﯾﺰ اﻟﻤﺜﺎر و ﺻﺪق ﻣﺸﺮق اﻟﻤﻨﺎر از آن ﮐﺎﻟﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر ﭘﯿﺪا و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﺷﯿﺦ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ اﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻤﺠﺘﺒﯽ اﺑﻦ ﻋﻠّﯽ اﻟﻤﺮﺗﻀـﯽ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟّﺪه اﻟﺤﺴﻦ اﻟّﺴﺒﻂ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺧﻄﺐ ﺟّﺪي ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﻘﺎل ﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﺣﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪:‬‬‫ﻣﻌﺎﺷـﺮ اﻟّﻨـﺎس! إﻧّﯽ أدﻋﯽ ﻓـﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ إن ﺗﻤـّﺴ ﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ ،‬و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ‬‫ﯾﻔﺘﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺘﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻـ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓـﺈﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ ،‬و ﻻ ﺗﺨﻠﻮا اﻷرض ﻣﻨﻬﻢ و ﻟﻮ ﺧﻠﺖ ﻻﻧﺴﺎﺧﺖ ﺑﺄﻫﻠﻬﺎ! ﺛﻢ‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ إﻧّﮏ ﻻ ﺗﺨﻠﯽ اﻷرض ﻣﻦ ﺣـّﺠ ﮥ ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﮏ ﻟﺌﻠّﺎ ﺗﺒﻄﻞ ﺣّﺠﺘﮏ و ﻻ ﺗﻀّﻞ أوﻟﯿﺎؤك ﺑﻌﺪ إذ ﻫﺪﯾﺘﻬﻢ‪ ،‬أوﻟﺌﮏ اﻷﻗﻠّﻮن ﻋﺪدا و‬‫اﻷﻋﻈﻤﻮن ﻗـﺪرا ﻋﻨـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬و ﻟﻘﺪ دﻋﻮت اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ أن ﯾﺠﻌﻞ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﺤﮑﻤﮥ ﻓﯽ ﻋﻘﺒﯽ و ﻋﻘﺐ ﻋﻘﺒﯽ و ﻓﯽ زرﻋﯽ و‬‫زرع زرﻋﯽ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﺠﯿﺐ ﻟﯽ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ رواﯾﺖ ﺳﺮاﭘﺎ ﻫﺪاﯾﺖ واﺿﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻌﺪ اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮدن ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﻧّﺺ ﺑﺮ ﻋﺪم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 151‬از ‪285‬‬‫اﻓﺘﺮاﻗﺸـﺎن ﺗـﺎ ﺑﻮرود ﺣﻮض‪ ،‬در ذﯾـﻞ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ أﻣﻮر ﭼﻨـﺪ ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ ﻫﺮ واﺣـﺪ دﻟﯿـﻞ ﻇـﺎﻫﺮ و ﺑﺮﻫـﺎن ﺑـﺎﻫﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ‬‫ﺣﻀﺮات أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫أول آﻧﮑﻪ‪ :‬أﻣﺖ ﺧﻮد را ﺣﮑﻢ ﺗﻌّﻠﻢ ازﯾﺸـﺎن داده‪ ،‬و ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﮑﻢ دﻟﯿـﻞ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﺸـﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻪ اﮔﺮ ﻏﯿﺮ اﯾﺸﺎن أﻋﻠﻢ ﻣﯽﺑﻮد‬‫اﻟﺒّﺘﻪ آن ﺟﻨـﺎب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿـﺎب آن ﻏﯿﺮ را ﺑﺮاي أﺧـﺬ ﻋﻠﻢ ﻣﻌّﯿﻦ ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ .‬و ﺑـﺎ وﺟﻮد او ﺣﮑﻢ ﺗﻌّﻠﻢ از اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد‬‫ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻣﮑﺮر ﮔﺬﺷﺘﻪ ﮐﻪ أﻋﻠﻤّﯿﺖ دﻟﯿﻞ اﻣﺎﻣﺘﺴﺖ‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ آن ﺣﻀﺮت أّﻣﺖ ﺧﻮد را ﻣﻨﻊ ﮐﺮدهاﻧﺪ از‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪186 :‬‬‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻮاز اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺪون أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم و ﻧﻔﯽ أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﻏﯿﺮ اﯾﺸﺎن ﺑﻠﮑﻪ‬‫ﺑﺪون ﻋﺼـﻤﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از ﺧﻄﺎ و ﻧﺴﯿﺎن ﺻﻮرت ﻧﻤﯽﺑﻨﺪد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﻏﯿﺮ اﯾﺸﺎن أﻋﻠﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ از اﯾﺸﺎن‬‫ﻧﻌﻮذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ ﺧﻄﺎﺋﯽ ﺳـﺮ زﻧـﺪ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﻨﺒﯿﻪ دﯾﮕﺮان اﯾﺸﺎن را واﺟﺐ و ﻻزم ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و دﻻﻟﺖ أﻋﻠﻤّﯿﺖ و ﻋﺼـﻤﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ‬‫اﻟّﺸﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬آن ﺟﻨﺎب درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﯿﻒ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ ﺑﯿﺖ از ﺷـﻤﺎ أﻋﻠﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ در‬‫أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺷﮏ ﻧﻤﻮدن ﻣﺜﻞ ﺷﮑﺴﺖ در اﺻﻞ ﻧﺒّﻮت آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻧّﺺ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ أﻋﻨﯽ »َو ﻣﺎ َﯾﻨِْﻄُﻖ َﻋِﻦ اﻟ َْﻬﻮي ِإنْ‬‫ُﻫَﻮ ِإﻟﱠﺎ َوْﺣٌﯽ ﯾُﻮﺣﯽ‬‫ﺷﮑﺴﺖ در وﺣﯽ رّب اﻻرﺑﺎب‪ ،‬و ﻫﻮ ﻗﺎﺋﺪ إﻟﯽ أردي اﻟّﺘﺒﺎر و اﻟّﺘﺒﺎب ﺑﻼ ﺷّﮏ و ﻻ ارﺗﯿﺎب‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬آن ﺟﻨﺎب درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ‪ :‬زﻣﯿﻦ ازﯾﺸﺎن ﺧﺎﻟﯽ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬و اﮔﺮ ﺧﺎﻟﯽ ﺷﻮد ﺑﺄﻫﻞ ﺧﻮد ﻓﺮو ﺧﻮاﻫﺪ‬‫ﻧﺸـﺴﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ دﻟﯿﻞ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎﻣﯽ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮاﺗﺴﺖ ﺑﺮاي ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ زﯾﺮا ﮐﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫وﺟﻮد ذي ﺟﻮد آن ﺟﻨﺎب ﺑﺎﻋﺚ أﻣﻦ و أﻣﺎن أرض و أﻫﻞ أرض ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ وﺟﻮد ﻣﺴـﻌﻮد اﯾﻦ ﺣﻀـﺮاﺗﺴﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑـﺪو اﻋﺘﺒﺎر‬‫دﻟﯿﻞ ﺧﻼﻓﺘﺴﺖ‪ ،‬ﯾﮑﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎﻣﯽ ﺣﻀـﺮت ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و دﯾﮕﺮي ﺑﺎﻋﺘﺒﺎر أﻓﻀﻠّﯿﺖ از ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻫﻞ‬‫أر ض ‪.‬‬
‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬آن ﺣﻀـﺮت درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ اﯾﻨﻬﻢ ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ‪ :‬ﺑـﺎر إﻟﻬﺎ! ﺗﻮ زﻣﯿﻦ را ﺧﺎﻟﯽ ﻧﻤﯽﮔـﺬاري از ﺣّﺠﺖ ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺧﻮد ﺗﺎ ﮐﻪ‬‫ﺑﺎﻃـﻞ ﻧﺸـﻮد ﺣّﺠﺖ ﺗﻮ و ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﻧـﺪ اوﻟﯿـﺎء ﺗﻮ ﺑﻌـﺪ از آﻧﮑﻪ ﺗﻮ اﯾﺸـﺎن را ﻫـﺪاﯾﺖ ﮐﺮده‪ .‬و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ارﺷـﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد دﻟﯿﻞ‬‫ﻗـﺎﻃﻌﺴﺖ ﺑﺮ ﺳﻪ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺰرگ‪ ،‬ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺣﺠـﺞ ﻣﻨﺼﻮﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺧـﺪا‪ .‬دوﻣﯿﻦ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﺳـﺒﺐ ﺛﺒـﺎت ﺣّﺠﺖ ﺣّﻖ و ﻋـﺪم ﺑﻄﻼـن آن ﻫﺴـﺘﻨﺪ و اﮔﺮ وﺟﻮد ﻣﺴـﻌﻮد اﯾﺸﺎن ﻧﺒﺎﺷـﺪ ﺣّﺠﺖ ﺣّﻖ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﺳﻮﻣﯿﻦ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات وﺟﻪ ﺑﻘﺎي ﻫﺪاﯾﺖ اوﻟﯿﺎي ﺧﺪا ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ و اﮔﺮ ذوات ﻗﺪﺳّﯿﻪ اﯾﺸﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ اوﻟﯿﺎي ﺧﺪا ﺑﻌﺪ ﻫﺪاﯾﺖ ﺧﺪا ﻫﻢ ﮔﻤﺮاه ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬‫ﺷﺪ‪ ،‬و ﺗﻠﮏ ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﻠﯿﺎ ﻻﺗﺼﻞ إﻟﯿﻬﺎ اﻟﻌﻘﻮل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪187 :‬‬‫و اﻷﻓﻬﺎم‪ ،‬و ﺗﻌﺜﺮ دون أدﻧﺎﻫﺎ اﻷﻟﺒﺎب و اﻷﺣﻼم‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ در ﺑﺎب اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﻋﺪدا أﻗّﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻗﺪرا‬‫ﭘﯿﺶ ﺧﺪا أﻋﻈﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ دﻟﯿﻞ ﺻﺮﯾﺢ أﻓﻀﻠّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮاﺗﺴﺖ‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬آن ﺟﻨﺎب ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم و اﻟّﺘﺤّﯿﮥ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺪرﮔﺎه ﺧﺪا دﻋﺎ ﮐﺮدهام ﮐﻪ ﻋﻠﻢ و‬‫ﺣﮑﻤﺖ را در ﻋﻘﺐ ﻣﻦ و ﻋﻘﺐ ﻋﻘﺐ ﻣﻦ و در ﮐﺸﺖ ﻣﻦ و ﮐﺸﺖ ﮐﺸﺖ ﻣﻦ ﺗﺎ ﺑﺮوز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻗﺮار دﻫـﺪ‪ ،‬و ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋﺎﻟﻢ اﯾﻦ دﻋﺎي ﻣﺮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 152‬از ‪285‬‬‫ﻣﺴـﺘﺠﺎب ﻫﻢ ﻓﺮﻣـﻮده اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﻌـﺪ ﻣﻼـﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ در أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﺣﻀـﺮات أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﻤﻔـﺎد اﯾﻦ‬‫ارﺷـﺎد ﻫـﺪاﯾﺖ ﺑﻨﯿـﺎد ﯾﮑﯽ ﺑﻌـﺪ دﯾﮕﺮي وارث ﻋﻠﻢ و ﺣﮑﻤﺖ ﻣﺎﻧﺪهاﻧـﺪ و اﺳـﺘﺠﺎﺑﺖ دﻋـﺎي آن ﺟﻨﺎب را ﺑﺄﻗﻮال و أﻓﻌﺎل ﺧﻮد ﻋﻠﯽ رﻏﻢ‬‫آﻧﺎف اﻻﻋﺎدي و اﻟﺨﺼﻮم ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧـﺪ‪ ،‬ﻫﯿـﭻ ﻋﺎﻗﻠﯽ را ﺗﺮّددي ﻋﺎرض ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬و أﺻـﻼ در ﺣّﻘّﯿﺖ ﻋﻘﯿـﺪه أﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﯾﻦ‬‫ﺣﻀﺮات و ﺑﻘﺎي ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺒﺎرﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﺗﺎ ﺑﻘﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺘﺴﺖ ﺷﺒﻬﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻧﻤﯽﺧﻠﺪ‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ‬‫ﮔﻠﻬﺎي رﻧﮕﺎرﻧﮓ از رﯾﺎض اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم در داﻣﻦ ﺧﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﺎز آن را از ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮام‬‫أﻫـﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮام اﺟﻨﺒﯽ واﻧﻤﻮدن و راه ﻧﻔﯽ ﻣﺴـﺎس آن ﺑـﺎ ﻣـّﺪﻋﺎي اﯾﺸﺎن ﭘﯿﻤﻮدن ﮐﻪ از ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺧﻠﯿﻊ اﻟﻌـﺬار ﮔﺴﺴـﺘﻪ ﻣﻬﺎر ﺳـﺮزده‪ ،‬ﺟﺰ‬‫ﺗﻤﺎﻣﯽ و ﻧﺼﺐ و ﻋﻨﺎد ﺑﺮ ﭼﻪ ﻣﺤﻤﻮل ﻣﯽﺗﻮان ﮐﺮد؟! و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ ﻋﻦ ﺳﻮء اﻟﻤﺂل و ﻣﺎ ذا ﺑﻌﺪ اﻟﺤّﻖ إﻟّﺎ اﻟّﻀﻼل؟!‬‫وﺟﻪ ‪ -59‬دﻻﻟﺖ اﺣﺘﺠﺎج اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ در واﻗﻌﻪ ﺷﻮري ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ آﻧﺠﻨﺎب و ﻧﻘﻞ ﺑﺰرﮔﺎن ﺳﻨﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠـﺎه و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم در واﻗﻌﻪ ﺷﻮري ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﺣﺘﺠﺎج ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﺣﺘﺠﺎج‬‫آن ﺟﻨـﺎب ﺑـﺎﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ درﯾﻦ ﻗﻀـّﯿﻪ ﺑﺮاي إﺛﺒـﺎت أﺣّﻘّﯿﺖ ﺧﻮد ﺑﺨﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺘﺴﺖ ﻻ ﻏﯿﺮ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺎور ﻣﯽﺗﻮان‬‫ﮐﺮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﺴﺎﺳـﯽ ﻧﺪارد؟! و ﺳﺒﺤﺎن اﻟﱠﻠﻪ! ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ را‬‫در أدﻟّﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺧﻮد ﺑﯿﺎن ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬و اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺂن ﻧﻤﻮده ﺑﺮ أﻫﻞ ﺷﻮري ﺧﺘﻢ ﺣّﺠﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ؟! و ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪188 :‬‬‫ﺑﺎ آن ﻫﻤﻪ ﻃﻮل ﺑﺎع و وﺳـﻌﺖ اّﻃﻼﻋﺸﺎن در ﻋﻠﻢ ﺣـﺪﯾﺚ ﮐﻪ اوﻟﯿﺎﯾﺸﺎن ﺑﻬﺰار زﺑﺎن ﻣّﺪﻋﯽ آن ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را از ﻣﻘﺎم‬‫ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﺟﻨﺒﯽ ﺑﺪاﻧﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑﻨﻔﯽ ﻣﺴﺎس آن ﺑﺎﯾﻦ ﻣّﺪﻋﺎ ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ را إﻟﯽ أﻗﺼـﯽ اﻟﻐﺎﯾﮥ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ؟! ﺣﺎﻻ رواﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺨﺒﺮ از اﺳﺘﺸـﻬﺎد‬‫ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ أﻫﻞ ﺷﻮري ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻄّﯿﺐ اﻟﺠﻠّﺎﺑﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻃﺎﻫﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﺒّﯿﻊ اﻟﺒﻐـﺪادي‪ ،‬أﻧﺎ‪ :‬أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻋﻘﺪة اﻟﺤﺎﻓﻆ‪ .‬ﻧﺎ‪:‬‬‫ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ اﻷﺣﻤﺴﯽ‪.‬‬‫ﻧـﺎ‪ :‬ﻧﺼـﺮ و ﻫﻮ اﺑﻦ ﻣﺰاﺣﻢ‪ .‬ﻧـﺎ‪ :‬اﻟﺤﮑﻢ ﺑﻦ ﻣﺴـﮑﯿﻦ‪ .‬ﻧـﺎ‪ :‬أﺑﻮ اﻟﺠـﺎرود ﺑﻦ ﻃـﺎرق‪ ،‬ﻋﻦ ﻋـﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠـﮥ‪ ،‬و أﺑﻮ ﺳﺎﺳـﺎن و أﺑﻮ ﺣﻤﺰة‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ‬‫اﺳﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠﮥ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ ﯾﻮم اﻟّﺸﻮري‪ ،‬ﻓﺴﻤﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﯾﻘﻮل ﻟﻬﻢ‪:‬‬‫ﻷﺣﺘﺠّﻦ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﻤﺎ ﻻ ﯾﺴـﺘﻄﯿﻊ ﻋﺮﺑّﯿﮑﻢ و ﻻ ﻋﺠﻤّﯿﮑﻢ ﺑﻐﯿﺮ ذﻟﮏ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﻔﺮ ﺟﻤﯿﻌﺎ! أ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ وّﺣـ ﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺒﻠﯽ؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻟﻪ أخ ﻣﺜﻞ أﺧﯽ ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﻄّﯿﺎر ﻓﯽ اﻟﺠّﻨﮥ ﻣﻊ اﻟﻤﻼﺋﮑﮥ ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻟﻪ زوﺟﮥ ﻣﺜﻞ زوﺟﺘﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻣﺤّﻤﺪ؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻟﻪ ﺳـﺒﻄﺎن ﻣﺜﻞ ﺳـﺒﻄﯽ اﻟﺤﺴﻦ و اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺳـّﯿﺪي ﺷﺒﺎب أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ‬‫ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻣﻨﮑﻢ أﺣﺪ ﻧﺎﺟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺸﺮ ﻣّﺮات‪ ،‬ﻓﻘّﺪم ﺑﯿﻦ ﯾﺪي ﻧﺠﻮاه ﺻﺪﻗﮥ ﻗﺒﻠﯽ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫اﻟّﻠﻬﻢ ﻻـ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪،‬‬‫ﻟﯿﺒﻠﻎ اﻟّﺸﺎﻫـﺪ ﻣﻨﮑﻢ اﻟﻐـﺎﺋﺐ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻـ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل )ﻟﻪ‪ .‬ﺻـﺢ‪ .‬ظ( رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص اﻟﻠّﻬﻢ اﺋﺘﻨﯽ‬‫ﺑـﺄﺣّﺐ اﻟﺨﻠﻖ إﻟﯿـﮏ و إﻟّﯽ و أﺷـّﺪﻫﻢ ﺣـّﺒ ﺎ ﻟـﮏ و ﺣـّﺒ ﺎ ﻟﯽ‪ ،‬ﯾﺄﮐـﻞ ﻣﻌﯽ ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻟّﻄـ ﺎﺋﺮ‪ ،‬ﻓﺄﺗـﺎه ﻓﺄﮐـﻞ ﻣﻌﻪ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ ﻻـ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص‪ :‬ﻻﻋﻄﯿﻦ اﻟّﺮاﯾـﮥ رﺟﻼ ﯾﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ و ﯾﺤّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻻ ﯾﺮﺟﻊ ﺣّﺘﯽ ﯾﻔﺘﺢ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﯾﺪﯾﻪ إذا رﺟﻊ ﻣﻨﻬﺰﻣﺎ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 153‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪189 :‬‬‫اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻـ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل )ﻓﯿﻪ‪ .‬ﺻـﺢ‪ .‬ظ( رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻟﺒﻨﯽ ﻟﻬﯿﻌـﮥ‪ :‬أو ﻷﺑﻌﺜّﻦ إﻟﯿﮑﻢ رﺟﻼ ﮐﻨﻔﺴـﯽ‪ ،‬ﻃﺎﻋﺘﻪ‬‫ﮐﻄﺎﻋﺘﯽ و ﻣﻌﺼـﯿﺘﻪ ﮐﻤﻌﺼـﯿﺘﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻀﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﺴﯿﻒ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻗﺎل )ﻓﯿﻪ‪ .‬ﺻﺢ‪ .‬ظ( رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﮐﺬب ﻣﻦ زﻋﻢ أﻧّﻪ ﯾﺤّﺒﻨﯽ و ﯾﺒﻐﺾ ﻫﺬا‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻓﯽ ﺳﺎﻋـﮥ واﺣـﺪة ﺛﻼﺛـﮥ آﻻـف ﻣﻦ اﻟﻤﻼﺋﮑـﮥ ﻓﯿﻬﻢ ﺟﺒﺮﺋﯿـﻞ و ﻣﯿﮑﺎﺋﯿـﻞ و إﺳـﺮاﻓﯿﻞ ﺣﯿﺚ ﺟﺌﺖ ﺑﺎﻟﻤﺎء إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﻦ اﻟﻘﻠﯿﺐ‬‫ﻏﯿﺮي؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻـ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ‪ :‬ﻫـﺬه ﻫﯽ اﻟﻤﻮاﺳﺎة‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إﻧّﻪ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‬‫ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ‪ :‬و أﻧﺎ ﻣﻨﮑﻤﺎ‪ :‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻻ!‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻧﻮدي ﺑﻪ ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء‪ :‬ﻻ ﺳـﯿﻒ إﻟّﺎ ذو اﻟﻔﻘﺎر و ﻻ ﻓﺘﯽ إﻟّﺎ‬‫ﻋﻠﯽ؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻـ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﻗﺎﺗﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﺗﻨﺰﯾﻞ اﻟﻘﺮآن و ﺗﻘﺎﺗﻞ أﻧﺖ ﯾﺎ ﻋﻠّﯽ‬‫ﻋﻠﯽ ﺗﺄوﯾﻞ ﻟا ﻘﺮآن‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ رّدت ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺸـ ﻤﺲ ﺣّﺘﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﻌﺼـﺮ ﻓﯽ وﻗﺘﻪ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ أﻣﺮه رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺄن ﯾﺄﺧﺬ »ﺑﺮاءة« ﻣﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أ‬‫ﻧﺰل ﻓّﯽ ﺷﯽء؟ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬إﻧّﻪ ﻻ ﯾﺆّدي ﻋّﻨﯽ إﻟّﺎ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬أﻧﺖ ﻣّﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳـﯽ إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﻧﺒّﯽ ﺑﻌﺪي‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣـﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﻻ ﯾﺤّﺒﮏ إﻟّﺎ ﻣﺆﻣﻦ و ﻻ ﯾﺒﻐﻀﮏ إﻟّﺎ ﮐﺎﻓﺮ‪،‬‬‫ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻪ أﻣﺮ ﺑﺴّﺪ أﺑﻮاﺑﮑﻢ و ﻓﺘﺢ ﺑﺎﺑﯽ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺘﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﺎ أﻧﺎ ﺳﺪدت أﺑﻮاﺑﮑﻢ و ﻻ أﻧﺎ ﻓﺘﺤﺖ ﺑﺎﺑﻪ‪ ،‬ﺑﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺪ أﺑﻮاﺑﮑﻢ و ﻓﺘﺢ ﺑﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻪ ﻧﺎﺟﺎﻧﯽ ﯾﻮم اﻟّﻄﺎﺋﻒ دون اﻟﻨﺎس‪ ،‬ﻓﺄﻃﺎل ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺘﻢ‪:‬‬‫ﻧﺎﺟﺎه دوﻧﻨﺎ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ أﻧﺎ اﻧﺘﺠﯿﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻧﺘﺠﺎه‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪190 :‬‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﻣﺎ اﺳﺘﻤﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ و ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ وﻗﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻨﻔﺴﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺸـﺮﮐﯿﻦ ﻓﺎﺿﻄﺠﻊ ﻣﻀﺠﻌﻪ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﺑﺎرز ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺒﺪوّد ﺣﯿﺚ دﻋﺎﮐﻢ إﻟﯽ اﻟﺒﺮاز؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ أﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﯿﻪ آﯾﮥ اﻟّﺘﻄﻬﯿﺮ‪ ،‬ﺣﯿﺚ ﯾﻘﻮل‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﯿُْﺬِﻫَﺐ َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ اﻟ َْﺒﯿِْﺖ َو ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أﻧﺖ ﺳّﯿﺪ اﻟﻌﺮب‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻫﻞ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺎ ﺳﺄﻟﺖ اﻟﱠﻠﻪ ﺷﯿﺌﺎ إﻟّﺎ ﺳﺄﻟﺖ ﻟﮏ ﻣﺜﻠﻪ‪ ،‬ﻏﯿﺮي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫اﻟﻠّﻬّﻢ ﻻ![‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« آورده‪] :‬‬‫و ﻋﻦ أﺑﯽ ذّر رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻟﻄﻠﺤﮥ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳﻌﯿﺪ )ﺳﻌﺪ‪ .‬ظ( ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص‪ :‬ﻫﻞ ﺗﻌﻠﻤﻮن‬‫أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋـﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿـﺘﯽ و إﻧّﻬﻤـﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗـﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ‬‫اﻟﺤﻮض و إﻧّﮑﻢ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا إن اﺗّﺒﻌﺘﻢ و اﺳﺘﻤﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ!‪.[.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -60‬اﺣﺘﺠﺎج ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در زﻣﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺪﻻﻟﺖ آن ﻣﺮ اﻣﺎﻣﺘﺮا ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻗﻨﺪوري آورده‬‫وﺟﻪ ﺷﺼـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻼوه ﺑﺮ واﻗﻌﻪ ﺷﻮري‪ ،‬در زﻣﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﻧﯿﺰ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 154‬از ‪285‬‬‫از ﻣﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼـﺎر اﺣﺘﺠـﺎج ﻧﻤﻮده و آن را ﺑﺎ ﺑﺴـﯿﺎري از آﯾﺎت و أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ واﺿـﺤﻪ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و أﻓﻀـﻠّﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب دارد‬‫ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻨﻊ دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ ﺧﻼف آن ﺟﻨﺎب ﮐﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ در ﺳـﺮ دارﻧـﺪ ﺧﯿﺎل ﻣﺤﺎﻟﺴﺖ‪ ،‬و ﻧﻔﯽ ﻣﺴﺎس آن ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ‬‫ﺣّﻖ‪ ،‬ﻣﺤﺾ ﺧﺪع و اﺣﺘﯿﺎل‪ ،‬و ﻣﺎ ذا ﺑﻌﺪ اﻟﺤّﻖ إﻟّﺎ اﻟـّﻀ ﻼل؟! ﺣﺎﻻ رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﺷﻒ از اﺣﺘﺠﺎج ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬و اﻧﺠﻼي ﺻﺒﺢ‬‫ﺣّﻖ ﺑﭽﺸﻢ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫اﻟﺤﻤﻮﯾﻨﯽ‪ ،‬ﺑﺴـﻨﺪه ﻋﻦ ﺳـﻠﯿﻢ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ اﻟﻬﻼﻟﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬رأﯾﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﯽ ﻣﺴـﺠﺪ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﯽ ﺧﻼﻓﮥ ﻋﺜﻤﺎن و أّن ﺟﻤﺎﻋﮥ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼﺎر‬‫ﯾﺘﺬاﮐﺮون ﻓﻀﺎﺋﻠﻬﻢ و ﻋﻠّﯽ ﺳﺎﮐﺖ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﺤﺴﻦ ﺗﮑّﻠﻢ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪191 :‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ ﻗﺮﯾﺶ و اﻷﻧﺼﺎر! أﺳﺄﻟﮑﻢ ﻣّﻤﻦ أﻋﻄﺎﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻫﺬا اﻟﻔﻀﻞ أ ﺑﺄﻧﻔﺴﮑﻢ أو ﺑﻐﯿﺮﮐﻢ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬أﻋﻄﺎﻧﺎ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣّﻦ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﺑﻤﺤّﻤﺪ ﺻﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﺴـﺘﻢ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﮐّﻨﺎ ﻧﻮرا ﯾﺴﻌﯽ ﺑﯿﻦ ﯾﺪي اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻗﺒﻞ‬‫أن ﯾﺨﻠﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ آدم ﺑﺄرﺑﻌﮥ ﻋﺸـﺮ أﻟﻒ ﺳـﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺧﻠﻖ اﻟﱠﻠﻪ آدم ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم وﺿﻊ ذﻟﮏ اﻟّﻨﻮر ﻓﯽ ﺻـﻠﺒﻪ و أﻫﺒﻄﻪ إﻟﯽ اﻷرض ﺛّﻢ‬‫ﺣﻤﻠﻪ ﻓﯽ اﻟّﺴـ ﻔﯿﻨﮥ ﻓﯽ ﺻـﻠﺐ ﻧﻮح ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺛّﻢ ﻗـﺬف ﺑﻪ ﻓﯽ اﻟّﻨـﺎر ﻓﯽ ﺻـﻠﺐ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم‪ ،‬ﺛّﻢ ﻟﻢ ﯾﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﯾﻨﻘﻠﻨﺎ ﻣﻦ‬‫اﻷﺻﻼب اﻟﮑﺮﯾﻤﮥ إﻟﯽ اﻷرﺣﺎم اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻣﻦ اﻵﺑﺎء و اﻷّﻣﻬﺎت ﻟﻢ ﯾﮑﻦ واﺣﺪ ﻣّﻨﺎ ﻋﻠﯽ ﺳﻔﺎح ﻗّﻂ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬و أﻫﻞ اﻟّﺴﺎﺑﻘﻪ اﻫﻞ ﺑﺪر و أﺣﺪ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺪ ﺳﻤﻌﻨﺎه‪.‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸـﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓّﻀﻞ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ اﻟّﺴﺎﺑﻖ ﻋﻠﯽ‪ -‬اﻟﻤﺴـﺒﻮق ﻓﯽ ﻏﯿﺮ آﯾـﮥ‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺴـﺒﻘﻨﯽ أﺣـﺪ ﻣﻦ اﻷّﻣـﮥ ﻓﯽ‬‫اﻹﺳﻼم؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن ﺣﯿﺚ ﻧﺰﻟﺖ »َو اﻟﱠﺴﺎﺑ ُِﻘﻮَن اﻟﱠﺴﺎﺑ ُِﻘﻮَن ُأوﻟﺌَِﮏ اﻟ ُْﻤَﻘﱠﺮﺑ ُﻮَن‬‫« ﺳـﺌﻞ ﻋﻨﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺰﻟﻬﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﯽ اﻷﻧﺒﯿﺎء‪ ،‬و أوﺻﯿﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺄﻧﺎ أﻓﻀﻞ أﻧﺒﯿﺎء اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ و ﻋﻠّﯽ‬‫وﺻـّﯿﯿﯽ أﻓﻀـﻞ اﻷوﺻـﯿﺎء؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸـﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن ﺣﯿﺚ ﻧﺰﻟﺖ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ‬‫اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫« و ﺣﯿﺚ ﻧﺰﻟﺖ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ َو َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ﯾُِﻘﯿُﻤﻮَن اﻟﱠﺼﻼَة َو ﯾُْﺆﺗُﻮَن اﻟﱠﺰﮐﺎَة َو ُﻫْﻢ راِﮐُﻌﻮَن‬‫« و ﺣﯿﺚ ﻧﺰﻟﺖ »ﻟَْﻢ َﯾﱠﺘِﺨُﺬوا ﻣِْﻦ ُدوِن اﻟﱠﻠِﻪ َو ﻻ َرُﺳﻮﻟ ِِﻪ َو ﻟَﺎ اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ َوﻟ ِﯿَﺠًﮥ‬‫« أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺒّﯿﻪ أن ﯾﻌّﻠﻤﻬﻢ وﻻة أﻣﺮﻫﻢ و أن ﯾﻔـّﺴ ﺮ ﻟﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﻮﻻﯾـﮥ ﮐﻤﺎ ﻓـّﺴ ﺮ ﻟﻬﻢ ﻣﻦ ﺻـﻼﺗﻬﻢ و زﮐﺎﺗﻬﻢ و ﺣّﺠﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻨﺼـﺒﻨﯽ ﻟﻠّﻨﺎس ﺑﻐﺪﯾﺮ‬‫ﺧّﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺟّﻞ ﺟﻼﻟﻪ أرﺳـﻠﻨﯽ ﺑﺮﺳﺎﻟـﮥ ﺿﺎق ﺑﻬﺎ ﺻـﺪري و ﻇﻨﻨﺖ أّن اﻟّﻨﺎس ﯾﮑـّﺬﺑﻨﯽ )ﯾﮑـّﺬﺑﻮﻧﻨﯽ‪ .‬ظ( ﻓﺄوﻋﺪﻧﯽ رﺑّﯽ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أ‬‫ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻣﻮﻻي و أﻧﺎ ﻣﻮﻟﯽ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و أﻧﺎ أوﻟﯽ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ أﻧﻔﺴـﻬﻢ؟! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﯽ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل آﺧﺬا ﺑﯿﺪي‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ‬‫ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬ﻓﻘﺎم ﺳـﻠﻤﺎن و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! وﻻﯾﮥ ﻋﻠّﯽ ﻣﺎ ذا؟ ﻗﺎل‪ :‬وﻻؤه ﮐﻮﻻي‪ ،‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ‬‫أوﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﻪ ﻓﻌﻠّﯽ أوﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬ﻓﻨﺰﻟﺖ‪» :‬اﻟ َْﯿْﻮَم َأْﮐَﻤﻠُْﺖ ﻟَُﮑْﻢ ِدﯾَﻨُﮑْﻢ َو َأﺗ َْﻤْﻤُﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪192 :‬‬‫َﻋَﻠﯿُْﮑْﻢ ﻧِْﻌَﻤﺘِﯽ َو َرِﺿﯿُﺖ ﻟَُﮑُﻢ اﻟ ِْﺈْﺳﻼَم ِدﯾﻨًﺎ«‬‫ﻓﻘﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺒﺮ ﺑﺎﮐﻤﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ و إﺗﻤﺎم اﻟّﻨﻌﻤـﮥ و رﺿﺎء رﺑّﯽ ﺑﺮﺳﺎﻟﺘﯽ و وﻻﯾﮥ ﻋﻠّﯽ ﺑﻌﺪي! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻫﺬه‬‫اﻵﯾﺎت ﻓﯽ ﻋﻠّﯽ ﺧﺎّﺻﮥ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﯽ! ﻓﯿﻪ و ﻓﯽ أوﺻﯿﺎﺋﯽ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﺑّﯿﻨﻬﻢ ﻟﻨﺎ! ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻠّﯽ أﺧﯽ و وارﺛﯽ و وﺻـّﯿﯿﯽ و وﻟّﯽ ﮐﻞ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ .‬ﺛّﻢ اﺑﻨﯽ‪ -‬اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ اﻟّﺘﺴﻌﮥ ﻣﻦ وﻟﺪ اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬اﻟﻘﺮآن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 155‬از ‪285‬‬‫ﻣﻌﻬﻢ و ﻫﻢ ﻣﻊ اﻟﻘﺮآن ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮﻧﻪ و ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﻗﺎل ﺑﻌﻀﻬﻢ‪ :‬ﻗﺪ ﺳﻤﻌﻨﺎ ذﻟﮏ و ﺷﻬﺪﻧﺎ‪ ،‬و ﻗﺎل ﺑﻌﻀﻬﻢ‪ :‬ﻗﺪ ﺣﻔﻈﻨﺎ ﺟّﻞ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ و ﻟﻢ ﻧﺤﻔﻆ ﮐّﻠﻪ‪ ،‬و ﻫﺆﻻء اﻟّﺬﯾﻦ ﺣﻔﻈﻮا أﺧﯿﺎرﻧﺎ و أﻓﺎﺿﻠﻨﺎ‪.‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺰل »ِإﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﯿُْﺬِﻫَﺐ َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ اﻟ َْﺒﯿِْﺖ وَ ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫« ﻓﺠﻤﻌﻨﯽ و ﻓﺎﻃﻤﮥ و اﺑﻨّﯽ ﺣﺴـﻨﺎ و ﺣﺴﯿﻨﺎ ﺛّﻢ أﻟﻘﯽ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﮐﺴﺎء و ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻟﺤﻤﻬﻢ ﻟﺤﻤﯽ ﯾﺆﻟﻤﻨﯽ ﻣﺎ ﯾﺆﻟﻤﻬﻢ و ﯾﺠﺮﺣﻨﯽ‬‫ﻣﺎ ﯾﺠﺮﺣﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺎذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ أّم ﺳـﻠﻤﮥ‪ :‬و أﻧﺎ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺖ إﻟﯽ ﺧﯿﺮ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺸﻬﺪ أّن أّم ﺳﻠﻤﮥ‬‫ﺣّﺪﺛﺘﻨﺎ ﺑﺬﻟﮏ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺰل »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﱠﺗُﻘﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو ُﮐﻮﻧُﻮا َﻣَﻊ اﻟﱠﺼﺎِدﻗِﯿَﻦ‬‫« ﻓﻘﺎل ﺳﻠﯿﻤﺎن‪:‬‬‫ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻫﺬه ﻋﺎّﻣﮥ أم ﺧﺎّﺻﮥ؟ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ اﻟﻤﺄﻣﻮرون ﻓﻌﺎّﻣﮥ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬و أّﻣﺎ اﻟّﺼﺎدﻗﻮن ﻓﺨﺎّﺻﮥ أﺧﯽ ﻋﻠّﯽ و أوﺻـﯿﺎﺋﯽ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه إﻟﯽ ﯾﻮم‬‫اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﯽ ﻗﻠﺖ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻏﺰاة ﺗﺒﻮك‪ :‬ﺧﻠﻔﺘﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺴﺎء و اﻟّﺼﺒﯿﺎن؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻻ‬‫ﺗﺼـﻠﺢ إﻟّﯽ ﺑﯽ أو ﺑﮏ‪ ،‬و أﻧﺖ ﻣّﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟـﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳـﯽ إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﻧﺒّﯽ ﺑﻌـﺪي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن ﻟا ﱠﻠﻪ أﻧﺰل‬‫ﻓﯽ ﺳﻮرة اﻟﺤّﺞ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اْرَﮐُﻌﻮا َو اْﺳُﺠُﺪوا َو اْﻋﺒُُﺪوا َرﺑﱠُﮑْﻢ َو اﻓَْﻌﻠُﻮا اﻟ َْﺨﯿَْﺮ‬‫« إﻟﯽ آﺧﺮ اﻟّﺴﻮرة‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﺳـﻠﻤﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﻦ ﻫﺆﻻء اﻟّﺬﯾﻦ أﻧﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺷﻬﯿﺪ و ﻫﻢ ﺷﻬﺪاء ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس اﻟّﺬﯾﻦ اﺟﺘﺒﺎﻫﻢ اﻟﱠﻠﻪ و ﻟﻢ‬‫ﯾﺠﻌﻞ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ﻣﻦ ﺣﺮج ﻣّﻠﮥ إﺑﺮاﻫﯿﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻋّﻨﯽ ﺑﺬﻟﮏ ﺛﻼﺛﮥ ﻋﺸﺮ رﺟﻼ ﺧﺎّﺻﮥ‪ .‬ﻗﺎل ﺳﻠﻤﺎن‪:‬‬‫ﺑّﯿﻨﻬﻢ ﻟﻨﺎ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ و أﺧﯽ ﻋﻠّﯽ و أﺣﺪ ﻋﺸﺮ ﻣﻦ وﻟﺪي؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ!‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪193 :‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸـﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻗﺎل ﻓﯽ ﺧﻄﺒﺘﻪ ﻓﯽ ﻣﻮاﺿﻊ ﻣﺘﻌـّﺪدة و ﻓﯽ آﺧﺮ ﺧﻄﺒﮥ ﻟﻢ ﯾﺨﻄﺐ ﺑﻌﺪﻫﺎ‪:‬‬‫أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺘﻤـّﺴ ﮑﻮا ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ ،‬ﻓﺎّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﺧﺒﺮﻧﯽ و ﻋﻬـﺪ إﻟّﯽ‬‫أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض؟ ﻓﻘﺎل ﮐّﻠﻬﻢ‪ :‬ﻧﺸﻬﺪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل ذﻟﮏ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -61‬ﻧﻘﻞ ﮐﺮن ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺟﻮاب ﺳﺎﯾﻞ و رواﯾﺖ ﻗﻨﺪوري ﻣﻀﻠﺐ را و ﺑﯿﺎن ﻓﻮاﺋﺪ ﺑﺴﯿﺎري ﮐﻪ ﻣﺆﻟﻒ ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﺳﺘﺨﺮاج‬‫ﻧ ﻤ ﻮ ده‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺠـﻮاب ﺳـﺆال ﺳـﺎﺋﻠﯽ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﺑﻌﻨﻮان ﺑﻠﯿﻎ ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده و‬‫دﻻﻟﺖ آن را ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﺎﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎر ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷـﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ‬‫إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨـﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑـﺎب ﺛﺎﻣﻦ و ﺛﻠﺜﻮن ﮐﻪ ﻣﺨﺼﻮص ﺑﺮاي ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﻪ واﻓﯿـﮥ اﻟﻬـﺪاﯾﻪ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ وَ‬‫َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫« ﻣﻌﻘﻮد ﮐﺮده‪ ،‬ﻣﯽآرد‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﺑﺎﻟّﺴﻨﺪ اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻋﻦ ﺳﻠﯿﻢ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ اﻟﻬﻼﻟﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﯾﻘﻮل و أﺗﺎه رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أرﻧﯽ أدﻧﯽ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﻪ اﻟﻌﺒﺪ ﻣﺆﻣﻨﺎ و أدﻧﯽ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﻪ اﻟﻌﺒﺪ ﮐﺎﻓﺮا و أدﻧﯽ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﻪ اﻟﻌﺒﺪ ﺿﺎﻻ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻗﺪ ﺳﺌﻠﺖ ﻓﺎﻓﻬﻢ اﻟﺠﻮاب! أّﻣﺎ‬‫أدﻧﯽ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﻪ اﻟﻌﺒﺪ ﻣﺆﻣﻨﺎ أن ﯾﻌّﺮﻓﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﻓﯿﻘّﺮ ﻟﻪ ﺑﺎﻟّﻄﺎﻋﮥ و ﯾﻌّﺮﻓﻪ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯿﻘّﺮ ﻟﻪ ﺑﺎﻟّﻄﺎﻋﮥ‬‫و ﯾﻌّﺮﻓﻪ إﻣﺎﻣﻪ و ﺣّﺠﺘﻪ ﻓﯽ أرﺿﻪ و ﺷﺎﻫـﺪه ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﻪ ﻓﯿﻘّﺮ ﻟﻪ ﺑﺎﻟّﻄﺎﻋﮥ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ اﻣﯿﺮ‪ -‬اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! و إن ﺟﻬﻞ ﺟﻤﯿﻊ اﻷﺷـﯿﺎء إﻟّﺎ ﻣﺎ وﺻـﻔﺖ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! إذا أﻣﺮ أﻃﺎع و إذا ﻧﻬﯽ اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و أدﻧﯽ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن اﻟﻌﺒﺪ ﺑﻪ ﮐﺎﻓﺮا ﻣﻦ زﻋﻢ أّن ﺷﯿﺌﺎ ﻧﻬﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أّن اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮه ﺑﻪ و ﻧﺼﺒﻪ دﯾﻨﺎ ﯾﺘﻮﻟّﯽ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﯾﺰﻋﻢ أﻧّﻪ ﯾﻌﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي أﻣﺮه ﺑﻪ و ﻣﺎ ﯾﻌﺒﺪ إﻟّﺎ اﻟﺸـﯿﻄﺎن‪ .‬و أّﻣﺎ أدﻧﯽ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن اﻟﻌﺒﺪ ﺑﻪ ﺿﺎﻟّﺎ أن ﻻ ﯾﻌﺮف ﺣﺠﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 156‬از ‪285‬‬‫و ﺷﺎﻫﺪه ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده اﻟّﺬي أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻋﺒﺎده ﺑﻄﺎﻋﺘﻪ و ﻓﺮض وﻻﯾﺘﻪ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺻـﻔﻬﻢ ﻟﯽ! ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﺬﯾﻦ ﻗﺮﻧﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﺑﻨﻔﺴﻪ و ﺑﻨﺒّﯿﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫‪ .‬ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﺟﻌﻠﻨﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺪاك‪ ،‬أوﺿﺢ ﻟﯽ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫اﻟّﺬﯾﻦ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ ﻣﻮاﺿﻊ و ﻓﯽ آﺧﺮ ﺧﻄﺒﮥ ﯾﻮم ﻗﺒﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪194 :‬‬‫إﻟﯿﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻓﺈّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ ﻗﺪ ﻋﻬﺪ إﻟّﯽ‬‫أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ‪ ،‬و ﺟﻤﺢ ﻣﺴّﺒﺤﺘﯿﻪ‪ ،‬و ﻻ أﻗﻮل ﮐﻬﺎﺗﯿﻦ و ﺟﻤﻊ ﻣﺴّﺒﺤﺘﻪ و اﻟﻮﺳﻄﯽ‪:‬‬‫ﻓﺘﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻬﻤﺎ و ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻢ ﻓﺘﻀّﻠﻮا[‪.‬‬‫ﺣﺎﺻﻞ اﯾﻦ رواﯾﺖ ﺳـﺮاﭘﺎ ﻫـﺪاﯾﺖ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدي ﺣﺎﺿـﺮ ﺧـﺪﻣﺖ ﺑﺎ ﺑﺮﮐﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮔﺮدﯾـﺪ و از آن ﺟﻨﺎب‬‫ﭘﺮﺳـﯿﺪ ﮐﻪ آﮔﺎه ﻓﺮﻣﺎ ﻣﺮا از ﮐﻤﺘﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﺂن ﺑﻨﺪهﺋﯽ ﻣﺆﻣﻦ ﻣﯽﺷﻮد ‪ ..‬از ﮐﻤﺘﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﺂن ﺑﻨﺪهﺋﯽ ﮐﺎﻓﺮ ﻣﯽﺷﻮد ‪ ..‬از ﮐﻤﺘﺮ ﭼﯿﺰي‬‫ﮐﻪ ﺑـﺂن ﺑﻨـﺪهﺋﯽ ﮔﻤﺮاه ﻣﯽﺷﻮد ‪ ،..‬ﻫﺮ ﮔﺎه ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم اﯾﻦ ﺳﺆال از آن ﻣﺮد ﺷـﻨﯿﺪ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﺗﻮ‬‫ﺳﺆال ﮐﺮدي ﭘﺲ ﺑﻔﻬﻢ ﺟﻮاب را‪ ،‬و ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ارﺷـﺎد ﻧﻤﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﮐﻤﺘﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻣﺮد ﺑـﺂن ﻣﺆﻣﻦ ﻣﯽﺷﻮد اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺧـﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ او را‬‫ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺧﻮد ﻋﻄﺎ ﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ ،‬ﭘﺲ إﻗﺮار ﮐﻨﺪ آن ﺑﻨﺪه ﺑﺮاي ﺧﺪا ﺑﻄﺎﻋﺖ‪ ،‬و ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻧﺒّﯽ ﺧﻮد ﮐﺮاﻣﺖ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ إﻗﺮار ﮐﻨﺪ آن ﺑﻨﺪه ﺑﺮاي آن‬‫ﺣﻀـﺮت ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻄﺎﻋﺖ‪ ،‬و ﻋﻨﺎﯾﺖ ﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ ﺑﺂن ﺑﻨﺪه ﻣﻌﺮﻓﺖ إﻣﺎم او را ﮐﻪ ﺣّﺠﺖ ﺧﺪا در زﻣﯿﻦ او و ﺷﺎﻫﺪ ﺧﺪا ﺑﺮ‬‫ﺧﻠﻖ اوﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ إﻗﺮار ﮐﻨـﺪ آن ﺑﻨـﺪه ﺑﺮاي آن إﻣـﺎم ﺑﻄـﺎﻋﺖ‪ .‬راوي ﺧـﺒﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺮض ﮐﺮدم ﺑﺂﻧﺤﻀـﺮت ﮐﻪ آﯾـﺎ آن ﺑﻨـﺪه‬‫ﺑﻤﺠّﺮد ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺧﺪا و رﺳﻮل و إﻣﺎم‪ ،‬ﻣﺆﻣﻦ ﻣﯽﺷﻮد اﮔﺮ ﭼﻪ دﯾﮕﺮ ﭼﯿﺰﻫﺎ را ﺟﺎﻫﻞ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آن ﺣﻀـﺮت ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﺑﻠﯽ ﻣﮕﺮ ﺑﺸـﺮط آﻧﮑﻪ‬‫ﺑﻮﻗﺖ أﻣﺮ اﻃﺎﻋﺖ ﮐﻨـﺪ و ﺑﻮﻗﺖ ﻧﻬﯽ ﺑﺎزﻣﺎﻧـﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﺂن ﺑﻨﺪهﺋﯽ ﮐﺎﻓﺮ ﻣﯽﺷﻮد اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﯿﺰي‬‫را ﮐﻪ ﺧﺪا از آن ﻧﻬﯽ ﻓﺮﻣﻮده ﮔﻤﺎن ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺄﻣﻮر ﺑﻪ از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪاﺳﺖ و اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را دﯾﻦ ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ آن دوﺳﺘﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺎ‬‫دﯾﮕﺮان و ﮔﻤﺎن ﮐﻨـﺪ ﮐﻪ او ﻋﺒﺎدت ﺧـﺪا ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﮐﻪ او را ﺑﺂن ﭼﯿﺰ ﺣﮑﻢ ﮐﺮده اﺳﺖ ﺣﺎل آﻧﮑﻪ او ﻋﺒﺎدت ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﻣﮕﺮ ﺷـﯿﻄﺎن را‪ .‬و‬‫ﮐﻤﺘﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑـﺂن ﺑﻨـﺪهﺋﯽ ﮔﻤﺮاه ﻣﯽﺷﻮد اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺸـﻨﺎﺳﺪ آن ﺣّﺠﺖ ﺧـﺪا و ﺷﺎﻫـﺪ ﺧـﺪا را ﺑﺮ ﻋﺒﺎد او ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﮑﻢ‬‫ﮐﺮده اﺳﺖ ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﻮد را ﺑﻄﺎﻋﺖ آن ﺣّﺠﺖ و ﻓﺮض ﮐﺮده اﺳﺖ وﻻﯾﺖ او را‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪195 :‬‬‫راوي ﺧﺒﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺮض ﮐﺮدم ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺑﯿﺎن ﺑﻔﺮﻣﺎ ﺑﺮاي ﻣﻦ اﯾﻦ ﺣﺠﺞ ﺧﺪا را‪ .‬آن ﺣﻀﺮت ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺠﺞ ﺧﺪا‬‫ﻫﻤﺎن أﺷﺨﺎص ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ اﯾﺸﺎن را ﻗﺮﯾﻦ ﮐﺮده اﺳﺖ ﺑﻨﻔﺲ ﺧﻮد و ﺑﻨﺒّﯽ ﺧﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬‫»ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫«‪ .‬ﭘﺲ ﻋﺮض ﮐﺮدم ﻣﻦ‪ :‬ﻓـﺪاﯾﺖ ﺷﻮم! واﺿـﺢ ﻧﻤـﺎ ﺑﺮاي ﻣﻦ اﯾﻦ أﺷـﺨﺎص را‪ .‬ﭘﺲ آن ﺣﻀـﺮت ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ أﺷـﺨﺎص ﻫﻤـﺎن ﮐﺴـﺎن‬‫ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﻮل ﺧـﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣّﻖ اﯾﺸـﺎن ﺑﻤﻘﺎﻣـﺎت ﻋﺪﯾـﺪه و در آﺧﺮ ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮد روز رﺣﻠﺖ ارﺷـﺎد‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺖ أﻣﺮﯾﻦ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻣﻦ ﮔﺬاﺷـﺘﻪام در ﺷـﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﺂن دو ﭼﯿﺰ ﺗﻤّﺴﮏ ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﺨﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و آن دو ﭼﯿﺰ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و ﻋﺘﺮت‬‫ﻣﻦ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﻟﻄﯿﻒ ﺧـﺒﯿﺮ ﺧـﺒﺮ داده اﺳﺖ ﻣﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ ﻫﺮﮔﺰ از ﻫﻢ ﺟـﺪا ﻧﻤﯽﺷﻮﻧـﺪ ﺗـﺎ اﯾﻨﮑﻪ وارد‬‫ﺷﻮﻧـﺪ ﺑﺮ ﻣﻦ در ﻣﻘﺎم ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ ﻣﺜﻞ اﯾﻦ دو اﻧﮕﺸﺖ ﻣﻦ‪ ،‬و اﺷﺎره ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺠﻤﻊ ﻫﺮ دو اﻧﮕﺸﺖ ﺷـﻬﺎدت ﺧﻮد ﻧﻪ ﻣﺜﻞ اﯾﻦ دو اﻧﮕﺸﺖ‪،‬‬‫و اﺷﺎره ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺠﻤﻊ اﻧﮕﺸﺖ ﺷـﻬﺎدت و اﻧﮕﺸﺖ وﺳـﻄﯽ ﺧﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪ از آن ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﭘﺲ ﺑﻨﻤﺎﺋﯿﺪ ﺑﺎﯾﻦ ﻫﺮ دو ﭼﯿﺰ و ﻫﺮﮔﺰ ﻣﻘّﺪم ﻧﺸﻮﯾﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 157‬از ‪285‬‬‫ﺑﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ ﮐﻪ ﮔﻤﺮاه ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﺷﺪ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ اﻟﺤﺎﺻﻞ‪.‬‬‫و از اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻫـﺪاﯾﺖ أﺛﺮ ﻓﻮاﺋـﺪ ﻋﺪﯾـﺪه و ﻋﻮاﺋـﺪ ﺳﺪﯾﺪه ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ از آن ﻣﺸـّﯿﺪ ﻣﺒﺎﻧﯽ اﯾﻤﺎن و ﻣﻮّﻃﺪ أﺳﺎس ﻋﺮﻓﺎﻧﺴﺖ ﻣﺜﻞ ﻣﻬﺮ ﺗﺎﺑﺎن‬‫روﺷﻦ و ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪ :‬از آن ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻣﻌﺮﻓﺖ أﺋّﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از أرﮐﺎن اﯾﻤﺎﻧﺴﺖ‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬از آن واﺿﺢ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ أﺋّﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم را ﻣﺜﻞ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺧﺪا و رﺳﻮل ﻧﺸـﻨﺎﺳﺪ او ﮔﻤﺮاه اﺳﺖ‪ .‬ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬از آن‬‫ﻋﯿﺎن ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ أﺋّﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ -‬اﻟّﺴﻼم ﺣﺠﺞ ﺧﺪا در زﻣﯿﻦ ﺧﺪا و ﺷﻬﺪاء ﺧﺪا ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺧﺪا ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ اﯾﺸﺎن را در آﯾﻪ »َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫« ﺑﻨﻔﺲ ﺧﻮد و ﺑﻨﺒّﯽ ﺧﻮد ﻗﺮﯾﻦ ﻓﺮﻣﻮده و ﻣﺮاد او از أوﻟﯽ اﻷﻣﺮ اﯾﺸﺎﻧﻨﺪ ﻻ ﻏﯿﺮ‪ .‬ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬از آن ﻣﺤﻘﻖ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ أوﻟﯽ اﻷﻣﺮ ﮐﻪ در‬‫ﻗﺮآن ﻣﺴﻄﻮرﻧﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪196 :‬‬‫و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺬﮐﻮر ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻣّﺘﺤﺪ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم در ﻣﻘﺎم إﯾﻀﺎح و ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻣﺼﺎدﯾﻖ‬‫أوﻟﯽ اﻷﻣﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ آن را در ﻣﻮاﺿﻊ ﻋﺪﯾﺪه و در‬‫آﺧﺮ ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮد روز وﻓﺎت ﺧﻮد ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ و آن را ﺑﺴﯿﺎﻗﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﮐﻪ در ﺣّﺚ ﺑﺮ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﮑﺘﺎب و ﻋﺘﺮت و إﺛﺒﺎت ﻋﺪم اﻓﺘﺮاق ﺗﺎ‬‫ﺑﺤﻮض ﮐﻮﺛﺮ ﻗﻮﻻـ و ﻓﻌﻼ أﺑﻠﻎ و أﺳـﺒﻎ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺘـﺪّﯾﻨﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺴﺎﺳـﯽ‬‫ﺑﻤـّﺪﻋﺎي اﻫﻞ ﺣﻖ ﻧﺪارد و آن را ﺗﻌّﻠﻘﯽ ﺑﻤﺴﺄﻟﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﻧﯿﺴﺖ؟ ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻣﻌﺎﻧﺪة اﻟﺤّﻖ و اﻟﯿﻘﯿﻦ و ﻣﻀﺎّدة اﻟّﺼﻮاب و اﻟّﺪﯾﻦ و‬‫ﻣﺸﺎّﻗﮥ اﻟّﺮﺳﻮل اﻷﻣﯿﻦ و اﺗّﺒﺎع ﻏﯿﺮ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻣﺨﺎﻟﻔﮥ ﺳّﯿﺪ اﻟﻮﺻّﯿﯿﻦ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ و آﻟﻬﻤﺎ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﮐﻞ آن و ﺣﯿﻦ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ -62‬اﺣﺘﺠﺎج ﺟﻨﺎب اﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ و رواﯾﺖ ﺑﺰرﮔﺎن آن اﺣﺘﺠﺎج را و اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﺆﻟﻒ ﻓﻮاﺋﺪ ﻋﺪﯾﺪه از‬‫ﮐﻼم آﻧﺤﻀﺮت‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب إﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﻌـﺪ ﺑﯿﻌﺖ ﻧﻤﻮدن ﻣﺮدم ﺑﺂن ﺟﻨﺎب ﺑﺄﻣﺮ ﺧﻼﻓﺖ در ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺧﻮد اﺣﺘﺠﺎج‬‫ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده و آن را در ﻣﻌﺮض إﺛﺒﺎت أﺣّﻘّﯿﺖ ﺧﻮد ﺑﺨﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺑﺎ دﯾﮕﺮ أدﻟّﻪ ﻗﺎﻃﻌﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺳﺎﻃﻌﻪ وارد ﻧﻤﻮده‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑـﺎ ﻣـّﺪﻋﺎي أﻫـﻞ ﺣّﻖ ﻣﺴـﺎس ﻧـﺪارد؟! ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﺧﻮاﺟﻪ ﮐﻼـن اﻟﺒﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة«‬‫آورده‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﺣﺴﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺧﻄﺐ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﻌـﺪ ﺑﯿﻌﮥ اﻟّﻨﺎس ﻟﻪ ﺑﺎﻻﻣﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺰب اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻐﺎﻟﺒﻮن‬‫و ﻧﺤﻦ ﻋﺘﺮة رﺳﻮﻟﻪ اﻷﻗﺮﺑﻮن و ﻧﺤﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ اﻟّﻄّﯿﺒﻮن و ﻧﺤﻦ أﺣـﺪ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ ﺧّﻠﻔﻬﻤﺎ ﺟّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ أّﻣﺘﻪ و‬‫ﻧﺤﻦ ﺛـﺎﻧﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﯿﻪ ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﻻ ﯾﺄﺗﯿﻪ اﻟﺒﺎﻃﻞ ﻣﻦ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪﯾﻪ و ﻻ ﻣﻦ ﺧﻠﻔﻪ‪ ،‬ﻓﺎﻟﻤﻌّﻮل ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮه و ﻻ ﺗﻈّﻨﯿﻨﺎ ﺗﺄوﯾﻠﻪ ﺑﻞ‬‫ﺗﯿّﻘﻨـﺎ ﺣﻘـﺎﺋﻘﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻃﯿﻌﻮﻧـﺎ ﻓـﺎّن ﻃﺎﻋﺘﻨـﺎ ﻣﻔﺮوﺿـﮥ إذ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﻄﺎﻋـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻃﺎﻋـﮥ رﺳﻮﻟﻪ ﻣﻘﺮوﻧـﮥ‪ .‬ﻗﺎل ﺟّﻞ ﺷﺄﻧﻪ‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا‬‫َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫ﻓـﺎن ﺗﻨـﺎزﻋﺘﻢ ﻓﯽ ﺷـﯽء ﻓﺮّدوه إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ و إﻟﯽ اﻟّﺮﺳـﻮل‪ .‬و ﻗـﺎل ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ‪َ :‬و ﻟَـْﻮ َرﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﺮُﺳـ ﻮِل َو ِإﻟﯽ ُأوﻟ ِﯽ اﻟ ْـَﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﻬـْﻢ ﻟََﻌﻠَِﻤـ ُﻪ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ‬‫َﯾْﺴَﺘﻨْﺒُِﻄﻮَﻧُﻪ ﻣِﻨُْﻬْﻢ‬‫‪ .‬و اﺣﺬروا اﻹﺻﻐﺎء ﻟﻬﺘﺎف اﻟّﺸﯿﻄﺎن ﻓﺈﻧّﻪ ﻟﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪197 :‬‬‫ﻋﺪّو ﻣﺒﯿﻦ ]‪.[1‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 158‬از ‪285‬‬‫ازﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﻣﺎﺋﯿﻢ ﮔﺮوه ﺧﺪا ﮐﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﻣﺎﺋﯿﻢ ﻋﺘﺮت‬‫رﺳﻮل او ﮐﻪ ﻗﺮﯾﺐ ﺗﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﻣﺎﺋﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ او ﮐﻪ ﭘﺎﮐﯿﺰهاﻧـﺪ و ﻣﺎﺋﯿﻢ ﯾﮑﯽ از ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﮐﺮده اﯾﺸﺎن را ﺟّﺪ ﺑﺰرﮔﻮار ﻣﻦ در‬‫أّﻣﺖ ﺧﻮد و ﻣﺎﺋﯿﻢ ﺛﺎﻧﯽ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا ﮐﻪ دروﺳﺖ ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﻫﺮ ﺷـﯽء و ﻧﻤﯽآﯾﺪ ﺑﺴﻮي او ﺑﺎﻃﻞ از ﭘﯿﺶ و ﻧﻪ از ﭘﺲ‪ .‬ﭘﺲ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﺮ ﻣﺎﺳﺖ‬‫در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻗﺮآن و ﻣﺎ ﺗﺄوﯾﻞ آن را ﺑﮕﻤﺎن درﯾﺎﻓﺖ ﻧﮑﺮدهاﯾﻢ ﺑﻠﮑﻪ ﺣﻘﺎﺋﻖ آن را ﺑﯿﻘﯿﻦ داﻧﺴـﺘﻪاﯾﻢ ﭘﺲ اﻃﺎﻋﺖ ﻣﺎ ﮐﻨﯿـﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻃﺎﻋﺖ ﻣﺎ‬‫ﻓﺮﺿـﺴﺖ و ﺑﻄﺎﻋﺖ ﺧﺪا و ﻃﺎﻋﺖ رﺳﻮل ﻣﻘﺮون ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺧﺪا ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪» :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل وَ‬‫ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ َﻓِﺈْن َﺗﻨﺎَزْﻋﺘُْﻢ ﻓِﯽ َﺷْﯽٍء َﻓُﺮﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َو اﻟﱠﺮُﺳﻮِل‬‫«‪ .‬و ﻧﯿﺰ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪َ» :‬و ﻟَْﻮ َرﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﺮُﺳﻮِل َو ِإﻟﯽ ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﻬْﻢ ﻟََﻌﻠَِﻤُﻪ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﯾْﺴَﺘﻨْﺒُِﻄﻮَﻧُﻪ ﻣِﻨُْﻬْﻢ‬‫«‪ ،‬و ﺑﭙﺮﻫﯿﺰﯾـﺪ از ﮔﻮش ﻧﻬﺎدن ﺑﺴﻮي آواز ﺷـﯿﻄﺎن ﭘﺲ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ او ﺑﺮاي ﺷـﻤﺎ دﺷـﻤﻦ آﺷـﮑﺎرﺳﺖ‪ [1] .‬اﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‬‫اﻟﻤﺴﻌﻮدي ﻧﯿﺰ در »ﻣﺮوج اﻟﺬﻫﺐ« اﯾﻦ ﺧﻄﺒﻪ را ﺑﺎﺧﺘﻼف ﺑﻌﺾ أﻟﻔﺎظ و زﯾﺎدت ﺑﻌﺾ ﺟﻤﻼت آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫)و ﻣﻦ ﺧﻄﺐ اﻟﺤﺴﻦ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ أﯾـﺎﻣﻪ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ ﻣﻘﺎﻣـﺎﺗﻪ أﻧﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺰب اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻔﻠﺤﻮن و ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ اﻷﻗﺮﺑﻮن و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ اﻟﻄﺎﻫﺮون اﻟﻄﯿﺒﻮن و أﺣﺪ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ اﻟﺬﯾﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﺛﺎﻧﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ‬‫ﮐﻞ ﺷـﯽء و ﻻ ﯾﺄﺗﯿﻪ اﻟﺒﺎﻃﻞ ﻣﻦ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪﯾﻪ و ﻻ ﻣﻦ ﺧﻠﻔﻪ و اﻟﻤﻌﻮل ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ ﮐﻞ ﺷـﯽء ﻻ ﯾﺨﻄﺌﻨﺎ ﺗﺄوﯾﻠﻪ ﺑﻞ ﻧﺘﯿﻘﻦ ﺣﻘﺎﺋﻘﻪ ﻓﺎﻃﯿﻌﻮﻧﺎ ﻓﺎﻃﺎﻋﺘﻨﺎ‬‫ﻣﻔﺮوﺿـﮥ إذ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﻄﺎﻋـﮥ اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﺮﺳﻮل ﻣﻘﺮوﻧـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺰ و ﺟﻞ‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫َﻓِﺈْن َﺗﻨﺎَزْﻋﺘُْﻢ ﻓِﯽ َﺷْﯽٍء َﻓُﺮﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َو اﻟﱠﺮُﺳﻮِل‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﻋﺰ و ﺟﻞ‪َ :‬و ﻟَْﻮ َرﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﺮُﺳﻮِل َو ِإﻟﯽ ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﻬْﻢ ﻟََﻌﻠَِﻤُﻪ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﯾْﺴَﺘﻨْﺒُِﻄﻮَﻧُﻪ ﻣِﻨُْﻬْﻢ‬‫‪ .‬و أﺣـﺬرﮐﻢ اﻻﺻـﻐﺎء ﻟﻬﺘـﺎف اﻟﺸـﯿﻄﺎن اﻧﻪ ﻟﮑﻢ ﻋـﺪو ﻣﺒﯿﻦ ﻓﺘﮑﻮﻧﻮن ﮐﺄوﻟﯿﺎﺋﻪ اﻟـﺬﯾﻦ ﻗﺎل ﻟﻬﻢ‪ :‬ﻻ ﻏﺎﻟ َِﺐ ﻟَُﮑُﻢ اﻟ َْﯿْﻮَم ﻣَِﻦ اﻟﱠﻨﺎِس َو ِإﱢﻧﯽ ﺟﺎٌر‬‫ﻟَُﮑْﻢ َﻓَﻠﱠﻤﺎ َﺗﺮاَءِت اﻟ ِْﻔَﺌﺘﺎِن َﻧَﮑَﺺ َﻋﻠﯽ َﻋِﻘَﺒﯿِْﻪ َو ﻗﺎَل ِإﱢﻧﯽ ﺑَِﺮيٌء ﻣِﻨُْﮑْﻢ ِإﱢﻧﯽ َأري ﻣﺎ ﻻ َﺗَﺮْوَن‬‫‪ .‬ﻓﺘﻠﻘﻮن ﻟﻠﺮﻣـﺎح وزرا و ﻟﻠﺴـﯿﻮف ﺟﺰرا و ﻟﻠﻌﻤـﺪ ﺣﻄﻤـﺎ و ﻟﻠﺴـﻬﺎم ﻏﺮﺿـﺎ ﺛﻢ ﻻـ ﯾﻨﻔﻊ ﻧﻔﺴﺎ اﯾﻤﺎﻧﻬﺎ ﻟﻢ ﺗﮑﻦ آﻣﻨﺖ ﻣﻦ ﻗﺒﻞ أو ﮐﺴـﺒﺖ ﻓﯽ‬‫اﯾﻤﺎﻧﻬﺎ ﺧﯿﺮا( )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪198 :‬‬‫و درﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎ ﺳﺪاد ﻓﺮزﻧﺪ ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ ﻋﺒﺎد ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد ﺑﺮﻫﺎﻧﯽ ﭼﻨﺪ ﺑﺮ أﺣّﻘّﯿﺖ ﺧﻮد ﺑﺨﻼﻓﺖ آورده ﮐﻪ‬‫ﻫﺮ ﯾﮑﯽ از آن داﻣﻎ رءوس أﻫﻞ ﻋﻨﺎدﺳﺖ‪.‬‬‫أول آﻧﮑﻪ‪ :‬در ﺣّﻖ ﺧﻮد ارﺷـﺎد ﮐﺮده ﮐﻪ‪ :‬ﻣﺎﺋﯿﻢ ﮔﺮوه ﺧـﺪا ﮐﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و درﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم اﺷﺎره ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻨﺰول آﯾﻪ »َو َﻣْﻦ‬‫َﯾَﺘَﻮﱠل اﻟﱠﻠَﻪ َو َرُﺳﻮﻟَُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َﻓِﺈﱠن ِﺣْﺰَب اﻟﱠﻠِﻪ ُﻫُﻢ اﻟ ْﻐﺎﻟ ِﺒُﻮَن‬‫« در ﺷﺄن اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‪ ،‬و اﯾﻦ ﺧﻮد دﻟﯿﻞ أﮐﺮﻣّﯿﺖ و أﻓﻀﻠّﯿﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮاﺗﺴﺖ ﺑﻮﺟﻮه ﻣﺘﻌّﺪده‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ‪ :‬ﻣﺎﺋﯿﻢ ﻋﺘﺮت رﺳﻮل ﺧﺪا ﮐﻪ ﻗﺮﯾﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و درﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎ ﺳﺪاد إﺛﺒﺎت أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﺧﻮدﺳﺖ ﺑﺮ ﺳﺎﺋﺮ ﻋﺒﺎد و‬‫اﯾﻤﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺑﺴﻮي ﺟﻤﻠﻪ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﮐﻪ در ﻓﻀﻞ ﻋﺘﺮت وارد ﺷﺪه‪.‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ‪ :‬ﻣﺎﺋﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﮐﻪ ﭘﺎﮐﯿﺰه ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و درﯾﻦ ارﺷﺎد ﮐﺮاﻣﺖ ﺑﻨﯿﺎد ﻋﻼوه ﺑﺮ أﺣﺎدﯾﺚ ﻓﻀﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم اﯾﻤـﺎي ﻟﻄﯿﻔﺴﺖ ﺑﺴﻮي ﻧﺰول آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ در ﺷـﺄن رﻓﯿﻊ اﯾﺸـﺎن‪ ،‬و دﻻﻟﺖ آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ ﺑﺮ ﻋﺼـﻤﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات در‬‫وﺿﻮح ﺑﺤّﺪي رﺳﯿﺪه ﮐﻪ آﻓﺘﺎب ﻫﻢ ﻣﻘﺎﺑﻞ آن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺧﻮد را أﺣـﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ارﺷﺎد ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣﺎﺋﯿﻢ ﯾﮑﯽ از آن دو ﺛﻘﻞ ﮐﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﮐﺮده آن ﻫﺮ دو را ﺟـّﺪ ﺑﺰرﮔﻮار ﻣﻦ‬‫در أّﻣﺖ ﺧﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ اﺣﺘﺠـﺎج ﺳﻮّي اﻟﻤﻨﻬـﺎج ﺧﻮد ﺑﻨـﺪاي ﺟﻬﻮري ﺟﺎر ﻣﯽزﻧـﺪ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات‬‫ﻣ ﯽ ﺑ ﺎﺷ ﺪ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 159‬از ‪285‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﻓـﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ‪ :‬ﻣـﺎﺋﯿﻢ ﺛﺎﻧﯽ ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا ﮐﻪ دروﺳﺖ ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﻫﺮ ﺷـﯽء و ﻧﻤﯽ آﯾـﺪ ﺑﺴﻮي او ﺑﺎﻃﻞ از ﭘﯿﺶ و ﻧﻪ از ﭘﺲ‪ ،‬و‬‫درﯾﻦ ﮐﻼم ﻫـﺪاﯾﺖ اﻟﺘﯿﺎم ﻫﻢ اﺷﺎره ﺑﺄﻋﻠﻤّﯿﺖ ﺧﻮدﺳﺖ و ﻫﻢ ﺑﻌﺼـﻤﺖ ﺧﻮد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه در ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﻫﺮ ﺷـﯽء ﻣﻨـﺪرج‬‫ﺑﺎﺷﺪ و ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺛﺎﻧﯽ آن ﮐﺘﺎب ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻻﺑّﺪ آﮔﺎه ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد از ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﻫﺮ ﺷـﯽء‪ ،‬و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ از ﮐﺘﺎب ﺧﺪا‬‫ﺗﻔﺼﯿﻞ ﻫﺮ ﺷﯽء ﺑﺪاﻧﺪ ﻻﺑّﺪ او أﻋﻠﻤﺴﺖ از ﻏﯿﺮ ﺧﻮد‪ ،‬و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻫﺮ ﮔﺎه ﮐﺘﺎب ﺧﺪا از ﺑﺎﻃﻞ ﻣﺼﻮن و ﻣﺤﺮوس ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ ﺛﺎﻧﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪199 :‬‬‫آن ﮐﺘﺎب ﮐﻪ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ ﻣﻌﺼﻮم ﺑﻌﺼﻤﺖ ﮐﺒﺮي ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﻌﻨﻮان ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺛـﺎﻧﯽ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪا ﺑﻮدن اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ ﭘﺲ اﻋﺘﻤﺎد در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﮐﺘﺎب ﺑﺮ ﻣﺎﺳﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم ﻫﻢ‬‫دﻟﯿـﻞ أﻋﻠﻤّﯿﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮاﺗﺴﺖ و ﻫﻢ ﺑﺮﻫﺎن ﻣﻄﺎع و ﻣﻘﺘـﺪا إﻣﺎم و ﭘﯿﺸﻮا ﺑﻮدن اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﻏﯿﺮ اﯾﺸﺎن أﻋﻠﻢ‬‫ﻓﺮض ﮐﺮده آﯾﺪ ﻻﺑّﺪ اﻋﺘﻤﺎد در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا ﺑﺮ او ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻧﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات‪ ،‬ﻟﻘﺒﺢ اﻻﻋﺘﻤﺎد ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ اﻷﻋﻠﻢ ﻣﻊ وﺟﻮد اﻷﻋﻠﻢ‪.‬‬‫و ﺑﺎﯾﻦ ﺳـﺒﺐ ﮐﻪ أّﻣﺖ را اﺣﺘﯿﺎج ﺑﺘﻔﺴـﯿﺮ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا ﯾﻘﯿﻨﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و اﻋﺘﻤﺎد در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آن ﺑﺮ اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ اﺳﺖ ﭘﺲ أّﻣﺖ را ﻻزم‬‫ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ رﺟﻮع ﺑﺎﯾﺸﺎن ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺑﺎ دﯾﮕﺮي ﮐﺎر ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻫﻮ اﻟﻤﻄﻠﻮب‪ .‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﺤﺎل ﺧﺴـﺮان ﻣﺂل ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ رﺟﻮع‬‫در ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﻤﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻌﺎﻧﺪﯾﻦ و ﻣﻀﺎّدﯾﻨﺸﺎن را ﻣﺮﺟﻊ و ﻣﻼذ ﺧﻮد ﻣﯽﮔﺮداﻧﻨﺪ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﭘﯽ ﺗﻮان‬‫ﺑﺮد‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻬﺎدي‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﺎ ﺗﺄوﯾﻞ ﮐﺘﺎب را ﺑﻈّﻦ و ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻧﻪ درﯾﺎﻓﺘﻪاﯾﻢ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺣﻘﺎﺋﻖ آن را ﺑﯿﻘﯿﻦ داﻧﺴـﺘﻪاﯾﻢ‪ ،‬و درﯾﻦ ارﺷﺎد‬‫ﺑﺎ ﺳﺪاد ﺗﻌﺮﯾﺾ ﺑﻠﯿﻐﺴﺖ ﺑﺠﻬﻞ أﻏﯿﺎر رﻗﺎﻋﺖ ﺷـﻌﺎر و ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ ﺑﺄﻓﻀـﻠّﯿﺖ و أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ اﯾﻦ ﺣﻀﺮاﺗﺴﺖ از ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﺮدم‪ ،‬زﯾﺮا‬‫ﮐﻪ ﺣﻘﺎﺋﻖ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا را ﺑﯿﻘﯿﻦ داﻧﺴﺘﻦ ﮐﺎر ﺷﺨﺼﯿﺴﺖ ﮐﻪ وارث ﻋﻠﻢ رﺳﻮل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻮد ﯾﺎ ﻣﻠﻬﻢ ﻣﻦ ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ ﻣﺎ را اﻃﺎﻋﺖ ﮐﻨﯿـﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻃﺎﻋﺖ ﻣﺎ ﻓﺮض اﺳﺖ و ﺑﻄﺎﻋﺖ ﺧـﺪا و رﺳﻮل ﻣﻘﺮون ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ارﺷﺎد‬‫ﺑﭽﻨـﺪ وﺟﻪ دﻟﯿـﻞ واﺿـﺢ اﻣـﺎﻣﺖ و اﻓﺘﺮاض ﻃﺎﻋﺖ ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻼ ﺷّﮏ و ﻻ ارﺗﯿﺎب ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ‬‫أوﻟﯽ اﻷﻟﺒﺎب‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺮاي إﺛﺒﺎت ﻣّﺪﻋﺎي ﺧﻮد آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫« را ﺗﻼوت ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﮑﻤﺎل ﻇﻬﻮر واﺿﺢ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ در ﺷﺄن اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﺎزل ﺷﺪه‬‫و ﻫﻔﻮاﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻔّﺴﺮﯾﻦ و ﻣﺘﮑﻠّﻤﯿﻦ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در ﺻﺮف آن ازﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪200 :‬‬‫ﻣﯽآرﻧـﺪ ﻫﻤﻪ ﺑﺎﻃـﻞ و ﺳـﺮاﺑﺴﺖ‪ ،‬و ﺧﺎﻧﻪ ﺗﺄوﯾﻼت ﻣﻌﺎﻧـﺪﯾﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﯾﮑﺴـﺮ ﻣﻨﻬـﺪم و ﺧﺮاب‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ ﻋﻦ اﻟّﺘﺒﺎر و‬‫اﻟّﺘﺒﺎب‪.‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺮاي اﺣﻘﺎق ﻣﺮام ﺧﻮد آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ »َو ﻟَْﻮ َرﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﺮُﺳﻮِل َو ِإﻟﯽ ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﻬْﻢ‬‫« را ﻧﯿﺰ ﻗﺮاﺋﺖ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ازﯾﻨﺠـﺎ ﺑﻨﻬـﺎﯾﺖ اﻧﺠﻼـ ﻻﺋـﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ درﯾﻦ آﯾﻪ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ آﯾﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺮاد ﺧـﺪا از أوﻟﯽ اﻷﻣﺮ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ آﯾﻪ ﻣﺜـﻞ آن آﯾﻪ در ﺣّﻖ اﯾﻦ ذوات ﻣﻘـّﺪﺳﻪ ﻧـﺎزﻟﺴﺖ و ﺣﮑﻢ رّد ﻣﺜـﻞ ﺣﮑﻢ اﻃﺎﻋﺖ ﺧـﺪا و رﺳﻮل و‬‫أوﻟﯽ اﻷﻣﺮ ﻫﻤﻪ را ﺷﺎﻣﻞ‪ ،‬ﺗِﻠَْﮏ َﻋَﺸَﺮٌة ﮐﺎﻣَِﻠٌﮥ‬‫‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -63‬ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺟﻨﺎب اﻣﺎم ﺣﺴﻦ و اﺳﺘﺪﻻل آﻧﺤﻀﺮت ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و دﻻﻟﺖ آن ﺑﺮ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺮواﯾﺖ ﻗﻨﺪوزي‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب إﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم در ﺑﻌﺾ ﺧﻄﺐ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺧﻮد أوﻻـ ﺑﺴـﯿﺎري از دﻻﺋﻞ واﺿـﺤﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 160‬از ‪285‬‬‫ﻻﺋﺤﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن آورده در ﻫﻤﯿﻦ ﺳﻠﺴـﻠﻪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﯿﺰ ﺑﻌﻨﻮان ﺣﺴﻦ ﻓﺮﻣﻮده و در‬‫أواﺧﺮ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم ﺧﻮد ارﺷﺎد ﻧﻤﻮده ﮐﻪ‪:‬‬‫ﻧﺤﻦ أوﻟﯽ اﻟﻨﺎس ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﻠﯽ ﻟﺴﺎن ﻧﺒّﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠـﺎ ﻧﺰد ﻋﺎﻗـﻞ ﻓﻄﻦ ﺑﻼـ ﺷـﺒﻬﻪ ﻇـﺎﻫﺮ و ﺑـﺎﻫﺮ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و إﻧﮑﺎر ﻣﻔﯿﺪ ﻣّﺪﻋﺎ ﺑﻮدن آن ﮐﻪ از ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺻﺪود ﺳـﺮ ﺑﺮزده ﻧﺎﺷـﯽ از ﻋﻨﺎد و ﺟﺤﻮدﺳﺖ ﺷـﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در‬‫»ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﯾﻀﺎ‪،‬‬‫ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼـﺎدق‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﺒـﺎﻗﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟـّﺪه ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ أّن اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻗﺎل ﻓﯽ ﺧﻄﺒﺘﻪ اﻷﺧﺮي ﺑﻌﺪ‬‫اﻟﺤﻤﺪ و اﻟّﺜﻨﺎء ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑﻌﺪ اﻟﺘﺼـﻠﯿﮥ ﻋﻠﯽ رﺳﻮﻟﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إﻧّﺎ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ أﮐﺮﻣﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ و اﺧﺘﺎرﻧﺎ و اﺻﻄﻔﺎﻧﺎ و أذﻫﺐ ﻋّﻨﺎ‬‫اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻧﺎ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و ﺗﻔﺘﺮق اﻟّﻨﺎس ﻓﺮﻗﺘﯿﻦ إﻟّﺎ ﺟﻌﻠﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﺧﯿﺮﻫﻤﺎ ﻣﻦ آدم إﻟﯽ ﺟّﺪي ﻣﺤّﻤﺪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﻠّﻤﺎ ﺑﻌﺜﻪ‬‫ﻟﻠّﻨﺒّﻮة و اﺧﺘﺎره ﻟﻠّﺮﺳﺎﻟﮥ و أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ ﮐﺘﺎﺑﻪ ﻓﮑﺎن أﺑﯽ أول ﻣﻦ آﻣﻦ و ﺻﺪق اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ اﻟﻤﻨﺰل ﻋﻠﯽ ﻧﺒّﯿﻪ اﻟﻤﺮﺳﻞ‪َ :‬أ َﻓَﻤْﻦ ﮐﺎَن َﻋﻠﯽ ﺑَﱢﯿَﻨٍﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َو َﯾﺘْﻠُﻮُه ﺷﺎِﻫٌﺪ ﻣِﻨُْﻪ‬‫‪ .‬ﻓﺠّﺪي اﻟّﺬي ﻋﻠﯽ ﺑّﯿﻨﮥ ﻣﻦ رﺑّﻪ و أﺑﯽ اﻟّﺬي ﯾﺘﻠﻮه و ﻫﻮ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ ﺟّﺪي ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺣﯿﻦ أﻣﺮه أن ﯾﺴﯿﺮ إﻟﯽ ﻣﮑﮥ ﻓﯽ ﻣﻮﺳﻢ اﻟﺤّﺞ ﺑﺴﻮرة »ﺑﺮاءة«‪ :‬ﺳﺮ ﺑﻬﺎ ﯾﺎ ﻋﻠّﯽ ﻓﺎﻧّﯽ أﻣﺮت أن‬‫ﻻ ﯾﺴﯿﺮ ﺑﻬﺎ إﻟّﺎ أﻧﺎ أو رﺟﻞ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬و أﻧﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪201 :‬‬‫ﻣّﻨﯽ‪ ،‬ﻓﺄﺑﯽ ﻣﻦ ﺟّﺪي و ﺟّﺪي ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﻟﻪ ﺟّﺪي ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺣﯿﻦ ﻗﻀﯽ ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ أﺧﯿﻪ ﺟﻌﻔﺮ و ﻣﻮﻻه زﯾﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛﮥ ﻓﯽ اﺑﻨﮥ ﻋّﻤﻪ ﺣﻤﺰة‪ :‬أﻣﺎ أﻧﺖ ﯾﺎ ﻋﻠﯽ‬‫ﻓﻤّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﮏ و أﻧﺖ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ و ﻣﺆﻣﻨﮥ ﺑﻌﺪي‪.‬‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﺰل أﺑﯽ وﻗﯽ ﺟـّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻨﻔﺴﻪ و ﻓﯽ ﮐّﻞ ﻣﻮﻃﻦ ﯾﻘّﺪﻣﻪ ﺟّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﻟﮑّﻞ ﺷّﺪة ﯾﺮﺳـﻠﻪ ﺛﻘﮥ ﻣﻨﻪ و‬‫ﻃﻤﺄﻧﯿﻨﮥ إﻟﯿﻪ‪.‬‬‫و ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺟّﻞ ﺷﺄﻧﻪ‪َ :‬و اﻟﱠﺴﺎﺑ ُِﻘﻮَن اﻟﱠﺴﺎﺑ ُِﻘﻮَن ُأوﻟﺌَِﮏ اﻟ ُْﻤَﻘﱠﺮﺑ ُﻮَن‬‫‪ .‬ﻓﮑﺎن أﺑﯽ ﺳﺎﺑﻖ اﻟّﺴﺎﺑﻘﯿﻦ و أﻗﺮب اﻟﻤﻘّﺮﺑﯿﻦ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ و إﻟﯽ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و ذﻟﮏ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﺴـﺒﻘﻪ إﻟﯽ اﻻﯾﻤﺎن أﺣﺪ ﻏﯿﺮ ﺧﺪﯾﺠﮥ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ‪،‬‬‫ﻓﮑﻤﺎ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﻀﻞ اﻟّﺴﺎﺑﻘﯿﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺘﺄّﺧﺮﯾﻦ ﻓﻀّﻞ ﺳﺎﺑﻖ اﻟّﺴﺎﺑﻘﯿﻦ‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪َ :‬أ َﺟَﻌﻠْﺘُْﻢ ِﺳﻘﺎَﯾَﮥ اﻟ ْﺤﺎﱢج َو ِﻋﻤﺎَرَة اﻟ َْﻤْﺴِﺠِﺪ اﻟ َْﺤﺮاِم َﮐَﻤْﻦ آَﻣَﻦ ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ َو اﻟ َْﯿْﻮِم اﻟ ْﺂِﺧِﺮ َو ﺟﺎَﻫَﺪ ﻓِﯽ َﺳﺒِﯿِﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ .‬ﻧﺰﻟﺖ ﻫﺬه اﻵﯾﮥ ﻓﯽ أﺑﯽ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﻤﺰة و ﺟﻌﻔﺮ ﻗﺘﻼ ﺷـﻬﯿﺪﯾﻦ ﻓﯽ ﻗﺘﻠﯽ ﮐﺜﯿﺮة ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬ﻓﺠﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﻤﺰة ﺳـّﯿﺪ اﻟّﺸـ ﻬﺪاء ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺟﻌﻞ ﻟﺠﻌﻔﺮ ﺟﻨﺎﺣﯿﻦ ﯾﻄﯿﺮ‬‫ﺑﻬﻤﺎ ﻓﯽ اﻟﺠﻨﮥ ﻣﻊ اﻟﻤﻼﺋﮑﮥ ﮐﯿﻒ ﯾﺸﺎء ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻟﻘﺮاﺑﺘﻬﻤﺎ ﻣﻦ ﺟّﺪي ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‪.‬‬‫و ﺻّﻠﯽ ﺟّﺪي ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﻪ ﺣﻤﺰة ﺳﺒﻌﯿﻦ ﺻﻼة ﻣﻦ ﺑﯿﻦ اﻟﺸﻬﺪاء ﯾﻮم أﺣﺪ‪.‬‬‫و ﮐﺬﻟﮏ ﺟﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻨﺴﺎء ﻧﺒّﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﻤﺤﺴـﻨﮥ ﻣﻨﻬّﻦ أﺟﺮﯾﻦ و ﻟﻠﻤﺴـﯿﺌﮥ ﻣﻨﻬّﻦ وزرﯾﻦ ﺿـﻌﻔﯿﻦ ﻟﻤﮑﺎﻧﻬّﻦ ﻣﻦ‬‫ﺟّﺪي ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪.‬‬‫و ﺟﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟـّﺼ ﻠﻮة ﻓﯽ ﻣﺴـﺠﺪ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺄﻟﻒ ﺻﻼة ﻣﻦ ﺑﯿﻦ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﻤﺴﺎﺟﺪ إﻟّﺎ اﻟﻤﺴﺠﺪ اﻟﺤﺮام ﻟﻤﮑﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪.‬‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﻧﺰل ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َﺻﱡﻠﻮا َﻋَﻠﯿِْﻪ َو َﺳﱢﻠُﻤﻮا َﺗْﺴﻠِﯿﻤًﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 161‬از ‪285‬‬‫‪ ،‬ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﮐﯿﻒ ﻧﺼـﻠّﯽ ﻋﻠﯿﮏ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﻮﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﺻّﻞ ﻋﻠﯽ ﻣﺤّﻤـ ﺪ و آل ﻣﺤّﻤـ ﺪ‪ .‬ﻓﺤّﻖ ﻋﻠﯽ ﮐّﻞ ﻣﺴـﻠﻢ أن ﯾﺼـﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻣﻊ‬‫اﻟّﺼﻠﻮة ﻋﻠﯽ ﺟّﺪي ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺮﯾﻀﮥ واﺟﺒﮥ‪.‬‬‫و أﺣّﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺧﻤﺲ اﻟﻐﻨﯿﻤﮥ ﻟﺮﺳﻮﻟﻪ و أوﺟﺒﻪ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و أوﺟﺐ ﻟﻨﺎ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪202 :‬‬‫أوﺟﺐ ﻟﻪ و ﺣّﺮم ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺼﺪﻗﮥ و ﺣّﺮﻣﻬﺎ ﻋﻠﯿﻨﺎ‪ ،‬ﻓﻠﻠّﻪ اﻟﺤﻤﺪ ﻧّﺰﻫﻨﺎ ﻣّﻤﺎ ﻧّﺰﻫﻪ و ﻃّﯿﺐ ﻟﻨﺎ ﻣﺎ ﻃّﯿﺐ ﻟﻪ ﮐﺮاﻣﮥ أﮐﺮﻣﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬﺎ و ﻓﻀـﯿﻠﮥ ﻓّﻀﻠﻨﺎ ﻋﻠﯽ‬‫ﺳﺎﺋﺮ ﻋﺒﺎده‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﺠـّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺣﯿﻦ ﺟﺤـﺪه ﮐﻔﺮة أﻫﻞ اﻟﮑﺘﺎب و ﺣﺎّﺟﻮه‪َ :‬ﻓُﻘْﻞ َﺗﻌﺎﻟَْﻮا َﻧْﺪُع َأﺑ ْﻨﺎَءﻧﺎ َو َأﺑ ْﻨﺎَءُﮐْﻢ َو ﻧِﺴﺎَءﻧﺎ وَ‬‫ﻧِﺴﺎَءُﮐْﻢ َو َأﻧ ُْﻔَﺴﻨﺎ َو َأﻧ ُْﻔَﺴُﮑْﻢ ﺛُﱠﻢ َﻧﺒَْﺘِﻬْﻞ َﻓَﻨْﺠَﻌْﻞ ﻟَْﻌَﻨَﺖ اﻟﱠﻠِﻪ َﻋَﻠﯽ اﻟ ْﮑﺎِذﺑ ِﯿَﻦ‬‫‪ .‬ﻓﺄﺧﺮج ﺟّﺪي ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﻌﻪ ﻣﻦ اﻷﻧﻔﺲ أﺑﯽ و ﻣﻦ اﻟﺒﻨﯿﻦ أﻧﺎ و أﺧﯽ اﻟﺤﺴـﯿﻦ و ﻣﻦ اﻟّﻨﺴﺎء أّﻣﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ‪ ،‬ﻓﻨﺤﻦ أﻫﻠﻪ و‬‫ﻟﺤﻤﻪ و دﻣﻪ و ﻧﻔﺴﻪ و ﻧﺤﻦ ﻣﻨﻪ و ﻫﻮ ﻣّﻨﺎ‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﯿُْﺬِﻫَﺐ َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ اﻟ َْﺒﯿِْﺖ َو ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻧﺰﻟﺖ ﻫﺬه ﺟﻤﻌﻨﺎ ﺟّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إّﯾﺎي و أﺧﯽ و أّﻣﯽ و أﺑﯽ و ﻧﻔﺴﻪ ﻓﯽ ﮐﺴﺎء ﺧﯿﺒﺮي ﻓﯽ ﺣﺠﺮة أّم ﺳﻠﻤﮥ رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬـﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﺧﺎّﺻﺘﯽ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ أّم ﺳـﻠﻤﮥ‪ :‬أﻧﺎ أدﺧﻞ ﻣﻌﻬﻢ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻗﻔﯽ ﻣﮑﺎﻧﮏ ﯾﺮﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ! أﻧﺖ ﻋﻠﯽ ﺧﯿﺮ و أﻧّﻬﺎ ﺧﺎّﺻﮥ ﻟﯽ و ﻟﻬﻢ‪.‬‬‫و ﻟّﻤﺎ ﻧﺰﻟﺖ‪َ :‬و أُْﻣْﺮ َأْﻫَﻠَﮏ ﺑ ِﺎﻟﱠﺼﻼِة َو اْﺻَﻄﺒِْﺮ َﻋَﻠﯿْﻬﺎ‬‫)ﮐﺎن‪ .‬ظ( ﯾﺄﺗﯿﻨﺎ ﺟـّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐّﻞ ﯾﻮم ﻋﻨﺪ ﻃﻠﻮع اﻟﻔﺠﺮ ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟـّﺼ ﻼة ﯾﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ! ﯾﺮﺣﻤﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ِ ،‬إﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ‬‫ﻟ ِﯿُْﺬِﻫَﺐ َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ اﻟ َْﺒﯿِْﺖ َو ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫‪.‬‬‫و أﻣﺮ ﺑﺴّﺪ اﻷﺑﻮاب ﻓﯽ ﻣﺴـﺠﺪه ﻏﯿﺮ ﺑﺎﺑﻨﺎ‪ ،‬ﻓﮑّﻠﻤﻮه ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﻢ أﺳّﺪ أﺑﻮاﺑﮑﻢ و ﻟﻢ أﻓﺘﺢ ﺑﺎب ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ ﺗﻠﻘﺎء ﻧﻔﺴـﯽ و ﻟﮑﻦ أﺗّﺒﻊ‬‫ﻣﺎ أوﺣﯽ إﻟّﯽ إّن اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮﻧﯽ ﺑﺴّﺪ أﺑﻮاﺑﮑﻢ و ﻓﺘﺢ ﺑﺎب ﻋﻠﯽ‪.‬‬‫و ﻗـﺪ ﺳـﻤﻌﺖ ﻫـﺬه اﻷّﻣـﮥ ﺟـّﺪي ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﺎ وﻟّﺖ أّﻣﮥ أﻣﺮﻫﺎ رﺟﻼ و ﻓﯿﻬﻢ ﻣﻦ ﻫﻮ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﻪ إﻟّﺎ ﻟﻢ ﯾﺰل ﯾﺬﻫﺐ‬‫أﻣﺮﻫﻢ ﺳـﻔﺎﻻ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮﺟﻌﻮا إﻟﯽ ﻣﺎ ﺗﺮﮐﻮه! و ﺳـﻤﻌﻮه ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻘﻮل ﻷﺑﯽ‪ :‬أﻧﺖ ﻣّﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳﯽ إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﻧﺒّﯽ‬‫ﺑﻌﺪي‪.‬‬‫و ﻗﺪ رأوه و ﺳﻤﻌﻮه ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺣﯿﻦ أﺧﺬ ﺑﯿﺪ أﺑﯽ ﺑﻐﺪﯾﺮ ﺧّﻢ و ﻗﺎل ﻟﻬﻢ‪:‬‬‫ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ .‬ﺛّﻢ أﻣﺮﻫﻢ أن ﯾﺒﻠﻎ اﻟّﺸﺎﻫﺪ ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻐﺎﺋﺐ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪203 :‬‬‫ﺛّﻢ ﻗﺎل اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﮑﻢ ﻟﻮ اﻟﺘﻤﺴـﺘﻢ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺟﺎﺑﻠﻘﺎ و ﺟﺎﺑﺮﺻﺎ رﺟﻼ ﺟـّﺪه ﻧﺒّﯽ و أﺑﻮه وﺻـّﯿﻪ ﻟﻢ ﺗﺠﺪوا‬‫ﻏﯿﺮي و ﻏﯿﺮ أﺧﯽ‪ ،‬ﻓـﺎﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ و ﻻ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ .‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻟﻮ أذﮐﺮ اﻟـﺬي أﻋﻄﺎﻧﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﺧّﺼﺼـﻨﺎ ﺑﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و‬‫ﻋﻠﯽ ﻟﺴـﺎن ﻧـﺒّﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿـﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﻢ أﺣﺼﻪ‪ ،‬و أﻧـﺎ اﺑﻦ اﻟﺒﺸـﯿﺮ و أﻧـﺎ اﺑﻦ اﻟّﻨـﺬﯾﺮ‪ ،‬و أﻧـﺎ اﺑﻦ اﻟّﺴـ ﺮاج اﻟﻤﻨﯿﺮ اﻟّـﺬي ﺟﻌﻠﻪ رﺣﻤﮥ‬‫ﻟﻠﻌـﺎﻟﻤﯿﻦ‪ .‬و أﻗﺴﻢ ﺑـﺎﻟﻠّﻪ! ﻟﻮ ﺗﻤـّﺴ ﮑﺖ اﻷّﻣـﮥ ﺑـﺎﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻷـﻋﻄﺘﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻤﺎء ﻗﻄﺮﻫﺎ و اﻷرض ﺑﺮﮐﺘﻬﺎ و ﻷﮐﻠﻮا ﻧﻌﻤﺘﻬﺎ ﺧﻀـﺮاء ﻣﻦ ﻓﻮﻗﻬﻢ و ﻣﻦ‬‫ﺗﺤﺖ أرﺟﻠﻬﻢ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ اﺧﺘﻼـف ﺑﯿﻨﻬﻢ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ‪ .‬ﻗـﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ‪َ :‬و ﻟَْﻮ َأﱠﻧُﻬْﻢ َأﻗـﺎُﻣﻮا اﻟﱠﺘْﻮراَة َو اﻟ ِْﺈﻧ ِْﺠﯿَﻞ َو ﻣﺎ ُأﻧ ِْﺰَل ِإﻟَﯿِْﻬْﻢ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻬْﻢ‬‫ﻟَﺄَﮐﻠُﻮا ﻣِْﻦ َﻓْﻮﻗِِﻬْﻢ َو ﻣِْﻦ َﺗْﺤِﺖ َأْرُﺟﻠِِﻬْﻢ‬‫‪ ،‬اﻵﯾـﮥ‪ .‬و ﻗﺎل ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪َ :‬و ﻟَْﻮ َأ ﱠن َأْﻫَﻞ اﻟ ُْﻘﺮي آَﻣﻨُﻮا َو اﱠﺗَﻘْﻮا ﻟََﻔَﺘْﺤﻨﺎ َﻋَﻠﯿِْﻬْﻢ ﺑََﺮﮐﺎٍت ﻣَِﻦ اﻟﱠﺴﻤﺎِء َو اﻟ َْﺄْرِض َو ﻟِﮑْﻦ َﮐـ ﱠﺬﺑ ُﻮا َﻓَﺄَﺧـ ْﺬﻧﺎُﻫْﻢ ﺑ ِﻤﺎ ﮐﺎﻧُﻮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 162‬از ‪285‬‬‫َﯾْﮑِﺴﺒُﻮَن‬‫‪ .‬ﻧﺤﻦ أوﻟﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﻠﯽ ﻟﺴﺎن ﻧﺒّﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ .‬أﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! اﺳﻤﻌﻮا و ﻋﻮوا و اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ و راﺟﻌﻮا‬‫إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻫﯿﻬـﺎت ﻣﻨﮑﻢ اﻟّﺮﺟﻌـﮥ إﻟﯽ اﻟﺤّﻖ و ﻗـﺪ ﺻـﺎرﻋﮑﻢ اﻟّﻨﮑﻮص و ﺧـﺎﻣﺮﮐﻢ اﻟﻄﻐﯿـﺎن و اﻟﺠﺤﻮد! أ ﻧﻠﺰﻣﮑﻤﻮﻫـﺎ و أﻧﺘﻢ ﻟﻬـﺎ ﮐـﺎرﻫﻮن؟! و‬‫اﻟّﺴﻼم ﻋﻠﯽ ﻣﻦ اﺗّﺒﻊ اﻟﻬﺪي‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -64‬اﺣﺘﺠﺎح دﯾﮕﺮ آﻧﺤﻀﺮت ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺻﻠﺢ ﺑﺎ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺮواﯾﺖ ﺳﺒﻂ اﺑﻦ ﺟﻮزي‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻫﻨﮕﺎم ﺻـﻠﺢ ﺑﺎ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻏﺎوﯾﻪ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺮ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻓﺮﻣﻮده و آن را ﺑـﺎ دﯾﮕﺮ ﻓﻀﺎﺋـﻞ ﮐﻪ ﻧﺼﻮص ﻗـﺎﻃﻌﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ و اﻓﺘﺮاض ﻃﺎﻋﺖ و ﻋﺼـﻤﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮاﺗﺴﺖ ذﮐﺮ‬‫ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺎور ﺗﻮان ﮐﺮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺣﮑﻤﺖ أﺳﺎس ﺑﺎ ﻣـّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣّﻖ أﮐﯿﺎس ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ و ﻣﺴﺎس ﻧﺪارد؟! ﻋﻼﻣﻪ‬‫ﺳﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮة ﺧﻮاّص اﻷّﻣﮥ« در ﺳﯿﺎق ﻗﻀّﯿﻪ ﺻﻠﺢ آورده‪:‬‬‫]ﺛّﻢ ﺳﺎر ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓـﺪﺧﻞ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﻓﺄﺷﺎر ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص أن )ﯾﺄﻣﺮ اﻟﺤﺴﻦ ﻓﯿﺼـﻌﺪ اﻟﻤﻨﺒﺮ و‪ .‬ظ( ﯾﺨﻄﺐ ﻟﯿﻈﻬﺮ ﻋّﯿﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﻢ ﻓﺎﺧﻄﺐ!‬‫ﻓﻘﺎم و ﺧﻄﺐ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إن اﻟﱠﻠﻪ ﻫﺪاﮐﻢ ﺑﺄّوﻟﻨﺎ و ﺣﻘﻦ دﻣﺎءﮐﻢ ﺑﺂﺧﺮﻧﺎ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻨﺎ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻧﺎ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و إّن ﻟﻬﺬا اﻻﻣﺮ‬‫ﻣّﺪة و اﻟّﺪﻧﯿﺎ دول‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻨﺒّﯿﻪ‪َ :‬و ِإْن َأْدِري ﻟََﻌﱠﻠُﻪ ﻓِﺘَْﻨٌﮥ ﻟَُﮑْﻢ َو َﻣﺘﺎٌع ِإﻟﯽ ِﺣﯿٍﻦ‬‫‪ .‬ﻓﻀّﺞ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟﺒﮑﺎء‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪204 :‬‬‫ﻓﺎﻟﺘﻔﺖ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ إﻟﯽ ﻋﻤﺮو و ﻗﺎل‪ :‬ﻫـﺬا رأﯾﮏ؟! ﺛﻢ ﻗﺎل ﻟﻠﺤﺴﻦ‪ :‬ﺣﺴـﺒﮏ ﯾﺎ أﺑﺎ ﻣﺤﻤﺪ!‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺰب اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻔﻠﺤﻮن و‬‫ﻋﺘﺮة رﺳﻮﻟﻪ اﻟﻤﻄّﻬﺮون و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ اﻟﻄّﯿﺒﻮن اﻟّﻄﺎﻫﺮون و أﺣﺪ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ اﻟّﺬﯾﻦ ﺧﻠﻔﻬﻤﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯿﮑﻢ‪ ،‬ﻓﻄﺎﻋﺘﻨﺎ‬‫ﻣﻘﺮوﻧـﮥ ﺑﻄﺎﻋـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻗـﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ َﻓِﺈْن َﺗﻨﺎَزْﻋﺘُْﻢ ﻓِﯽ َﺷـ ْﯽٍء‪َ ،‬ﻓُﺮﱡدوُه‬‫ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َو اﻟﱠﺮُﺳﻮِل‬‫‪ .‬و إّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ دﻋﺎﻧﺎ إﻟﯽ أﻣﺮ ﻟﯿﺲ ﻓﯿﻪ ﻋّﺰ و ﻻ ﻧﺼـﻔﮥ‪ ،‬ﻓﺈن واﻓﻘﺘﻢ رددﻧﺎه ﻋﻠﯿﻪ و ﺧﺎﺻﻤﻨﺎه إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻈﺒﯽ اﻟّﺴﯿﻮف‪ ،‬و إن أﺑﯿﺘﻢ ﻗﺒﻠﻨﺎه‪.‬‬‫ﻓﻨﺎداه اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﮐّﻞ ﺟﺎﻧﺐ‪ :‬اﻟﺒﻘﯿﮥ![‬‫وﺟﻪ ‪ -65‬اﺳـﺘﺪﻻل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت ﺣﻘﻨﯿﺖ و ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ‪ ،‬در ﻧﺎﻣﻪﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻤﻌﺎوﯾﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ و ﺧﻮارزﻣﯽ‬‫آﻧﺮا در »ﻣﻨﺎﻗﺐ« آورده‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص ﮐﻪ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ از أﮐﺎﺑﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺎ اﺧﺘﺼﺎص اﺳﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﮐﻪ ﺑﻨﺎم‬‫ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓﻀﺎﺋﻞ و ﻣﺂﺛﺮ و ﻣﻨﺎﻗﺐ و ﻣﻔﺎﺧﺮ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺷﻤﺮده و آن را ﺑﻌﺪ »ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ« و »ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻏﺪﯾﺮ« و »ﺣﺪﯾﺚ ﺧﯿﺒﺮ« و »ﺣﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ« و‬‫»ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ إﻣﺎم اﻟﺒﺮرة«‬‫و »ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ وﻟّﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي«‬‫ﮐﻪ ﻫﺮ واﺣـﺪ از آن دﻟﯿـﻞ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺑﺮﻫـﺎن ﺻـﺤﯿﺢ اﻣـﺎﻣﺖ و ﺧﻼـﻓﺖ آن ﺟﻨﺎﺑﺴﺖ آورده‪ ،‬و ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم اﻋﺘﺮاف ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺟﻨﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻗﻮل ﺑﺮ ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﺑﺮ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص و ﺑﺮ ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﻋﻤﺮو‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 163‬از ‪285‬‬‫ﺑﻦ اﻟﻌﺎص درﯾﻦ ﻣﮑﺘﻮب ﺑﺮاﻋﺖ أﺳﻠﻮب ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ دﯾﮕﺮ أدﻟّﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﺣّﻘﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ أﻓﻀﻠّﯿﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﯿﺰ ﻣﺬﮐﻮر‬‫ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬أﻋﻼم إﻓﺤﺎم و إﻟﺰام ﻣﻌﺎوﯾﻪ أﻟّﺪ اﻟﺨﺼﺎم ﺑﺄﺣﺴﻦ وﺟﻮه اﻓﺮاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺣﻈﯽ از إﻧﺼﺎف و ﺗﺮك‬‫اﻋﺘﺴﺎف داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻔﯽ ﻣﺴﺎس اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﺎي أﻫﻞ ﺣّﻖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد؟‪ ،‬و ﺑﺮ ﺟﺤﻮد و ﻋﻨﺎد و إﻧﮑﺎر و ﻟﺪاد اﻗﺪام ﻧﻤﻮده‪،‬‬‫در ﺗﻔﺼﯿﺢ و ﺗﻘﺒﯿﺢ ﺧﻮد ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺰود؟!‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﻣﮑﺘﻮب ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺎص را ﮐﻪ ﺑﺠﻮاب ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﺎﻟّﺘﻤﺎم ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﻇﻬﻮر أﻣﺮ ﺣّﻖ ﮐﺎﻟﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟﻨﻬﺎر ﺑﻌﯿﻦ ﺗﯿّﻘﻆ و‬‫اﺳﺘﺒﺼﺎر ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫روي أن أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺳﻠﻪ‪ :‬اﻟّﻄﺮّﻣﺎح و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪205 :‬‬‫ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺒﺠﻠﯽ و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ ﻗﺒﻞ ﻣﺴـﯿﺮه إﻟﯽ ﺻـّﻔﯿﻦ و ﮐﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﻣّﺮة ﺑﻌـﺪ أﺧﺮي ﯾﺤﺘـﺞ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﺒﯿﻌـﮥ أﻫﻞ اﻟﺤﺮﻣﯿﻦ ﻟﻪ و ﺳﻮاﺑﻘﻪ ﻓﯽ‬‫اﻹﺳﻼم ﻟﺌّﻠﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﯿﻦ أﻫﻞ اﻟﻌﺮاق و أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم ﻣﺤﺎرﺑﮥ‪ ،‬و ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﯾﻌﺘّﻞ ﺑﺪم ﻋﺜﻤﺎن و ﯾﺴﺘﻐﻮي ﺑﺬﻟﮏ ﺟّﻬﺎل أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم و أﺟﻼف اﻟﻌﺮب‬‫و ﯾﺴـﺘﻤﯿﻞ ﻃﻠﺒﮥ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺎﻷﻣﻮال و اﻟﻮﻻﯾﺎت‪ ،‬و ﮐﺎن ﯾﺸﺎور ﻓﯽ أﺛﻨﺎء ذﻟﮏ ﺛﻘﺎﺗﻪ و أﻫﻞ ﻣﻮدﺗﻪ و ﻋﺸﯿﺮﺗﻪ ﻓﯽ ﻗﺘﺎل ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‬‫أﺧﻮه ﻋﺘﺒـﮥ‪ :‬ﻫـﺬا أﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﻻـ ﯾﺘّﻢ إﻟّﺎ ﺑﻌﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻓﺎﻧّﻪ ﻗﺮﯾﻊ زﻣﺎﻧﻪ ﻓﯽ اﻟـﺪﻫﺎء و اﻟﻤﮑﺮ‪ ،‬ﯾﺨـﺪع و ﻻ ﯾﺨـﺪع و ﻗﻠﻮب أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم ﻣﺎﺋﻠﮥ‬‫إﻟﯿﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﺻﺪﻗﺖ و ﻟﮑّﻨﻪ ﯾﺤّﺐ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﺄﺧﺎف أن ﻻ ﯾﺠﯿﺒﻨﯽ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺧﺪﻋﻪ ﺑﺎﻷﻣﻮال و ﻣﺼﺮ! ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪:‬‬‫»ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن؛ ﺧﻠﯿﻔﮥ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن إﻣﺎم اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ و ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل رّب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ذي اﻟّﻨﻮرﯾﻦ ﺧﺘﻦ اﻟﻤﺼﻄﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﺑﻨﺘﯿﻪ و‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﺟﯿﺶ اﻟﻌﺴـﺮة و ﺑﺌﺮ روﻣﮥ اﻟﻤﻌﺪوم اﻟّﻨﺎﺻﺮ اﻟﮑﺜﯿﺮ اﻟﺨﺎذل اﻟﻤﺤﺼﻮر ﻓﯽ ﻣﻨﺰﻟﻪ اﻟﻤﻘﺘﻮل ﻋﻄﺸﺎ و ﻇﻠﻤﺎ ﻓﯽ ﻣﺤﺮاﺑﻪ اﻟﻤﻌّﺬب ﺑﺄﺳﯿﺎف‬‫اﻟﻔﺴـﻘﮥ‪ ،‬اﻟﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص ﺻـﺎﺣﺐ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﺛﻘﺘﻪ و أﻣﯿﺮ ﻋﺴـﮑﺮه ﺑـﺬات اﻟّﺴـ ﻼﺳﻞ اﻟﻤﻌّﻈﻢ رأﯾﻪ اﻟﻤﻔّﺨﻢ‬‫ﺗـﺪﺑﯿﺮه‪ .‬أﻣﺎ ﺑﻌـﺪ! ﻓﻠﻦ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯿﮏ اﺣﺘﺮاق ﻗﻠﻮب اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻣﺎ أﺻـﯿﺒﻮا ﺑﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﺠﯿﻌـﮥ ﺑﻘﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن و ﻣﺎ ارﺗﮑﺐ ﺑﻪ ﺟﺎره ﺣﺴـﺪا او ﺑﻐﯿﺎ‬‫ﺑﺎﻣﺘﻨﺎﻋﻪ ﻣﻦ ﻧﺼـﺮﺗﻪ و ﺧﺬﻻﻧﻪ إّﯾﺎه و إﺷـﻼﺋﻪ اﻟﻐﺎﻏﮥ ﻋﻠﯿﻪ ﺣّﺘﯽ ﻗﺘﻠﻮه ﻓﯽ ﻣﺤﺮاﺑﻪ‪ ،‬ﻓﯿﺎ ﻟﻬﺎ ﻣﻦ ﻣﺼﯿﺒﮥ ﻋّﻤﺖ ﺟﻤﯿﻊ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ و ﻓﺮﺿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫ﻃﻠﺐ دﻣﻪ ﻣﻦ ﻗﺘﻠﺘﻪ! و أﻧـﺎ أدﻋﻮك إﻟﯽ اﻟﺤـّﻆ اﻷﺟﺰل ﻣﻦ اﻟّﺜﻮاب و اﻟّﻨﺼـﯿﺐ اﻷوﻓﺮ ﻣﻦ ﺣﺴﻦ اﻟﻤﺂب ﺑﻘﺘﺎل ﻣﻦ آوي ﻗﺘﻠـﮥ ﻋﺜﻤﺎن )رﺿـﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ظ( و أﺣﻠّﻪ ﺟّﻨﮥ اﻟﻤﺄوي«‪.‬‬‫ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﻋﻤﺮو‪» :‬ﻣﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﺻﺎﺣﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬اﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻌﺪ! ﻓﻘﺪ وﺻﻞ ﮐﺘﺎﺑﮏ‬‫ﻓﻘﺮأﺗﻪ و ﻓﻬﻤﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ ﻣﺎ دﻋﻮﺗﻨﯽ إﻟﯿﻪ ﻣﻦ ﺧﻠﻊ رﺑﻘﮥ اﻻﺳـﻼم ﻣﻦ ﻋﻨﻘﯽ و اﻟّﺘﻬّﻮر ﻓﯽ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ ﻣﻌﮏ و إﻋﺎﻧﺘﯽ إّﯾﺎك ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻃﻞ و اﺧﺘﺮاط‬‫اﻟّﺴـ ﯿﻒ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و ﻫﻮ أﺧﻮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و وﺻـّﯿﻪ و وارﺛﻪ و ﻗﺎﺿـﯽ دﯾﻨﻪ و ﻣﻨﺠﺰ‬‫وﻋﺪه و زوج اﺑﻨﺘﻪ ﺳـّﯿﺪة ﻧﺴﺎء أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ و أﺑﻮ اﻟّﺴﺒﻄﯿﻦ اﻟﺤﺴﻦ و اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺳّﯿﺪي ﺷﺒﺎب أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‪ .‬و أّﻣﺎ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﺈﻧّﮏ )ﻣﻦ أﻧﮏ‪ .‬ظ(‬‫ﺧﻠﯿﻔﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪206 :‬‬‫ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﺻﺪﻗﺖ و ﻟﮑﻦ ﺗﺒّﯿﻦ اﻟﯿﻮم ﻋﺰ ﻟﮏ ﻋﻦ ﺧﻼﻓﺘﻪ و ﻗﺪ ﺑﻮﯾﻊ ﻟﻐﯿﺮه و زاﻟﺖ ﺧﻼﻓﺘﮏ‪.‬‬‫و أّﻣـﺎ ﻣﺎ ﻋّﻈﻤﺘﻨﯽ و ﻧﺴـﺒﺘﻨﯽ إﻟﯿﻪ ﻣﻦ ﺻـﺤﺒﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و أﻧّﯽ ﺻﺎﺣﺐ ﺟﯿﺸﻪ‪ ،‬ﻓﻼ أﻏﺘّﺮ ﺑﺎﻟّﺘﺰﮐﯿـﮥ و ﻻ أﻣﯿﻞ ﺑﻬﺎ ﻋﻦ‬‫اﻟﻤّﻠﮥ‪ .‬و أّﻣﺎ ﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖ أﺑﺎ اﻟﺤﺴﻦ أﺧﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و وﺻّﯿﻪ إﻟﯽ اﻟﺤﺴﺪ و اﻟﺒﻐﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤﺎن و ﺳّﻤﯿﺖ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻓﺴﻘﮥ‪ ،‬و‬‫زﻋﻤﺖ أﻧّﻪ أﺷﻼﻫﻢ ﻋﻠﯽ ﻗﺘﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻬﺬا ﻏﻮاﯾﮥ‪.‬‬‫و ﯾﺤﮏ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! أ ﻣﺎ ﻋﻠﻤﺖ أّن أﺑﺎ ﺣﺴﻦ ﺑﺬل ﻧﻔﺴﻪ ﺑﯿﻦ ﯾﺪي رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺑﺎت ﻋﻠﯽ ﻓﺮاﺷﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ ﺻﺎﺣﺐ اﻟّﺴﺒﻖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 164‬از ‪285‬‬‫إﻟﯽ اﻹﺳـﻼم و اﻟﻬﺠﺮة‪ ،‬و ﻗـﺪ ﻗﺎل ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﻫﻮ ﻣّﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻣّﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳـﯽ إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﻻ‬‫ﻧﺒّﯽ ﺑﻌـﺪي‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ‪ :‬أﻻ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ‬‫ﻋﺎداه و اﻧﺼﺮ ﻣﻦ ﻧﺼﺮه و اﺧﺬل ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ اﻟﺬي ﻗﺎل ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﯾﻮم ﺧﯿﺒﺮ‪ :‬ﻷﻋﻄﯿّﻦ اﻟّﺮاﯾﮥ ﻏﺪا رﺟﻼ ﯾﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ و ﯾﺤّﺒﻪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ اﻟـﺬي ﻗـﺎل ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﯾﻮم اﻟﻄﯿﺮ‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ اﺋﺘﻨﯽ ﺑﺄﺣّﺐ ﺧﻠﻘﮏ إﻟﯿﮏ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻗﺎل‪ :‬و إﻟّﯽ و إﻟّﯽ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﻗﺎل‬‫ﻓﯿﻪ ﯾﻮم اﻟّﻨﻀـﯿﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ إﻣﺎم اﻟﺒﺮرة و ﻗﺎﺗﻞ اﻟﻔﺠﺮة ﻣﻨﺼﻮر ﻣﻦ ﻧﺼـﺮه ﻣﺨـﺬول ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻓﯿﻪ‪ :‬ﻋﻠﯽ وﻟّﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ ،‬و أّﮐﺪ اﻟﻘﻮل‬‫ﻋﻠﯿـﮏ و ﻋﻠّﯽ و ﻋﻠﯽ ﺟﻤﯿﻊ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻣﺨﻠﻒ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ ﻣﺪﯾﻨـﮥ اﻟﻌﻠﻢ و ﻋﻠّﯽ‬‫ﺑﺎ ﺑﻬﺎ ‪.‬‬
‫و ﻗﺪ ﻋﻠﻤﺖ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! ﻣﺎ أﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﻦ اﻵﯾﺎت اﻟﻤﺘﻠّﻮات ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻠﻪ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﺸﺮك ﻓﯿﻬﺎ أﺣﺪ‪ ،‬ﮐﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﯾُﻮﻓُﻮَن ﺑ ِﺎﻟﱠﻨْﺬِر‬‫‪ِ .‬إﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ َو َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ﯾُِﻘﯿُﻤﻮَن اﻟﱠﺼﻼَة َو ﯾُْﺆﺗُﻮَن اﻟﱠﺰﮐﺎَة َو ُﻫْﻢ راِﮐُﻌﻮَن‬‫‪ .‬أ ﻓﻤﻦ ﮐﺎن ﻋﻠﯽ ﺑّﯿﻨﮥ ﻣﻦ رﺑّﻪ و ﯾﺘﻠﻮه‪ .‬ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻨﻪ‪ .‬رﺟﺎل ﺻﺪﻗﻮا ﻣﺎ ﻋﺎﻫﺪوا اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬و ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﺮﺳﻮﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪:‬‬‫ﻗﻞ ﻻ أﺳﺌﻠﮑﻢ ﻋﻠﯿﻪ أﺟﺮا إﻟّﺎ اﻟﻤﻮّدة ﻓﯽ اﻟﻘﺮﺑﯽ و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫أ ﻣﺎ ﺗﺮﺿـﯽ أن ﯾﮑﻮن ﺳﻠﻤﮏ ﺳﻠﻤﯽ و ﺣﺮﺑﮏ ﺣﺮﺑﯽ و ﺗﮑﻮن أﺧﯽ و وﻟّﯿﯽ ﻓﯽ اﻟﺪﻧﯿﺎ و اﻵﺧﺮة؟! ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﺤﺴﻦ! ﻣﻦ أﺣّﺒﮏ ﻓﻘﺪ أﺣّﺒﻨﯽ و‬‫ﻣﻦ أﺑﻐﻀﮏ ﻓﻘﺪ أﺑﻐﻀﻨﯽ و ﻣﻦ أﺣّﺒﮏ أدﺧﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺠّﻨﮥ و ﻣﻦ أﺑﻐﻀﮏ أدﺧﻠﻪ اﻟّﻨﺎر‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪207 :‬‬‫و ﮐﺘﺎﺑﮏ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! اﻟّﺬي ﮐﺘﺒﺖ و ﻫﺬا ﺟﻮاﺑﻪ ﻟﯿﺲ ﻣﻤﺎ ﯾﻨﺨﺪع ﺑﻪ ﻣﻦ ﻟﻪ ﻋﻘﻞ أو دﯾﻦ و اﻟّﺴﻼم«[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -66‬آوردن ﺣﺴﻦ ﺑﺼـﺮي ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺟﺰو ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ دﻟﯿﻞ ﺧﻼﻓﺖ و اﻓﻀﻠﯿﺖ آﻧﺠﻨﺎب اﺳﺖ ﺑﺮواﯾﺖ اﺑﻦ‬‫أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺴﻦ ﺑﺼﺮي ﮐﻪ از ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ ﻋﻈﺎم و أﺳﻼف ﮐﺮام ﺳﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺿﻤﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﺟﻨﺎب‬‫أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾـﮏ از آن دﻟﯿـﻞ ﺧﻼـﻓﺖ ﺻـﺮﯾﺤﻪ ﻣﺤّﻘﻘﻪ و أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﺗـﺎّﻣﻪ ﻣﻄﻠﻘﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن‬‫آورده‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب أﻫﻞ ﺣّﻖ دﻻﻟﺖ ﻧﺪارد و ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻘﺼﻮدﺷﺎن را ﭘﯿﺶ روي‬‫أﻫﻞ ﺳﺪاد ﻧﻤﯽآرد؟!‪.‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻫﺒﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺪاﺋﻨﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي اﻟﻮاﻗـﺪّي‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺳـﺌﻞ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ )رض( و ﮐـﺎن ﯾﻈّﻦ ﺑﻪ اﻻﻧﺤﺮاف و ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﮐﻤﺎ ﯾﻈّﻦ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ اﻗﻮل ﻓﯿﻤﻦ ﺟﻤﻊ اﻟﺨﺼﺎل‬‫اﻷرﺑﻊ‪ :‬اﯾﺘﻤﺎﻧﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﺮاءة و ﻣﺎ ﻗﺎل ﻟﻪ ﻓﯽ ﻏﺰاة ﺗﺒﻮك‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﮐﺎن ﻏﯿﺮ اﻟّﻨﺒّﻮة ﺷﯽء ﯾﻔﻮﺗﻪ ﻻﺳﺘﺜﻨﺎه‪.‬‬‫و ﻗﻮل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻟّﺜﻘﻼن ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و إﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﺆّﻣﺮ ﻋﻠﯿﻪ أﻣﯿﺮ ﻗّﻂ‪ ،‬و ﻗﺪ أّﻣﺮت اﻷﻣﺮاء ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮه ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺴﻦ ﺑﺼـﺮي از ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﭼﺎر ﭼﯿﺰ را ﻣﻤﺘﺎز اﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺑﻐﺮض اﻇﻬﺎر ﮐﻤﺎل ﻋﻠّﻮ‬‫ﻣﺮاﺗﺐ آن ﺟﻨﺎب ﺑـﺬﮐﺮ آن أﻋﻼم إﻋﻼم ﺑﺮاي أرﺑﺎب ﻋﻘﻮل و أﺣﻼم ﺑﺮاﻓﺮاﺷـﺘﻪ‪ .‬اول‪ :‬ﻗﻀـّﯿﻪ أﻣﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم را ﺑﺮاي اداي ﺳـﻮره ﺑﺮاﺋﺖ ذﮐﺮ ﻧﻤـﻮده‪ .‬دوم‪ :‬ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮدن آن ﺟﻨـﺎب در ﻏﺰوه‬‫ﺗﺒﻮك ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ را ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻌﺪ آن ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ‪:‬‬‫اﮔﺮ ﭼﯿﺰي ﻏﯿﺮ ﻧﺒّﻮت از ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻓﻮت ﻣﯽﺷـﺪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺿـﺮور‪ ،‬آن را‬‫ﻣﺴـﺘﺜﻨﯽ ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ .‬ﺳﻮم‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ذﮐﺮ ﮐﺮده‪ .‬ﭼﻬﺎرم‪ :‬أﻣﯿﺮ ﻧﺸﺪن ﮐﺴـﯽ ﺑﺮ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و أﻣﯿﺮ ﺷﺪن أﻣﺮاء ﺑﺮ‬‫ﻏﯿﺮ آن ﺟﻨﺎب ﺑﻤﻌﺮض ذﮐﺮ آورده‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 165‬از ‪285‬‬‫و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﻀـﯿﻪ أﻣﯿﻦ ﺳـﺎﺧﺘﻦ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم را در أداي‬‫ﺳﻮره ﺑﺮاﺋﺖ و ﻋﺰل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ از أداي آن ﺑﻄﻮري ﮐﻪ إﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و إﺑﻄﺎل ﺧﻼﻓﺖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ‪،‬‬‫ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﺑﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪208 :‬‬‫و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻨﻌـﺎم ﮐﺘﺐ أﻫـﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮام ﺧﺼﻮﺻﺎ »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« واﻟـﺪ ﻣﺎﺟـﺪ ﻋﻠّﺎم أﺣﻠّﻪ اﻟﱠﻠﻪ دار اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﺘﮑّﻔﻞ ﻣﺰﯾـﺪ إﯾﻀﺎح آن‬‫ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ دﻟﯿﻞ ﺑﺎﻫﺮ و ﺑﺮﻫﺎن ﻗﺎﻫﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﺑّﯿﻨﺎه ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻮدود ﻓﯽ اﻟﻤﺠّﻠﺪ اﻟﻤﻌﻘﻮد ﻟﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺸّﯿﺪ ﻟﻠﻤﻘﺼﻮد اﻟﻤﺪّﻣﺮ ﻋﻠﯽ ﻧﺰﻏﺎت اﻟﺠﺎﺣﺪ اﻟﺤﻘﻮد‪.‬‬‫و ﻫﻤﯿﻦ ﺟﻮر ﻓﻀـﯿﻠﺖ أﻣﯿﺮ ﻧﺸـﺪن ﮐﺴـﯽ ﺑﺮ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و أﻣﯿﺮ ﺷـﺪن أﻣﺮا ﺑﺮ ﻏﯿﺮ آن ﺟﻨـﺎب ﺣّﺠﺖ ﻗـﺎﻃﻌﻪ و ﺑّﯿﻨﻪ‬‫ﺳﺎﻃﻌﻪ اﻣﺎرت و ﺧﻼﻓﺖ آن ﺟﻨﺎب و ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ ﺛﻠﺜﻪ ﺧﺴﺎرت ﻣﺂب ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻻﺑّﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﺳـﯿﺎق ﻫﻤﯿﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ‬‫ﻋـﺎﻟﯿﻪ و ﻣﻨـﺎﻗﺐ ﻣﺘﻌـﺎﻟﯿﻪ ﻧﺰد ﻫﺮ ﻋﺎﻗـﻞ ﻣـﺎﻫﺮ دﻟﯿـﻞ زاﻫﺮ و ﺑﺮﻫﺎن ﺑﺎﻫﺮ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و‬‫ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺎﻗﺪ ﺑﺼـﯿﺮ و ﻣﺘﺄﻣﻞ ﺧﺒﯿﺮ ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﮐﻼم ﺣﺴﻦ ﺑﺼﺮي ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در ﺳﻠﮏ أدﻟّﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺧﻼﻓﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﻨّﻈﻢ ﻧﻤﻮده ﻣﺴﻠﮏ إﻧﮑﺎر و ﺟﺤﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﭘﯿﻤﻮد‪.‬‬‫ﻣﻌﺎرض آوردن ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴﻨﻨﯽ و ﺳﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء ‪ «...‬را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺳﻠﻤﻨﺎ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻫﻢ ﺻﺤﯿﺤﺴﺖ‪:‬‬‫]ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﺗﻤّﺴﮑﻮا ﺑﻬﺎ و ﻋّﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟّﻨﻮاﺟﺬ[‪.‬‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟﻒ ﺑﮑﻼم ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« و اﺑﻄﺎل ﻣﻌﺎرﺿﻪ او ﺑﺴﯿﺰده وﺟﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫أﻗﻮل‪ :‬اﯾﻦ ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ و ﻣﻘﺎوﻟﻪ ﻋﺎﻃﻠﻪ ﻣﺮدود و ﻣﻄﺮودﺳﺖ ﺑﭽﻨﺪ وﺟﻪ‪:‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬ﺗﻔﺮد ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﺎﻣﻪ ﺑﻨﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻨﺖ ﺧﻠﻔﺎ‬‫أول آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از اﺣﺎدﯾﺜﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﻨﻘﻞ آن ﻣﺘﻔّﺮد ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ أﺧﺒﺎر ﺣﻀـﺮات ﺳـّﻨّﯿﻪ اﮔﺮ ﭼﻪ‬‫ﺑﺄﻋﻼي ﻣـﺪارج ﺻـّﺤﺖ ﻫﻢ ﻧﺰدﺷﺎن ﺑﺮﺳـﺪ ﻻﺋﻖ اﺣﺘﺠﺎج ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣﻖ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ذﮐﺮ آن درﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﮐﻪ از ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﻤﻘﺎم ﺳـﺮزده‬‫ﺑﻌﯿﺪ از دأب ﻣﻨﺎﻇﺮه اﺳﺖ!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬درﯾﻨﮑﻪ اﺳﺘﺪﻻل ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﺎﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺗﻌﻬﺪ و و اﻟﺘﺰام اوﺳﺖ‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺣﺘﺠـﺎج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺎﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺧﻼف اﻟﺘﺰام ﺑّﯿﻦ اﻻﻧﻔﺼﺎم ﺧﻮد ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﺑﯿﺎﻧﺶ آﻧﮑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﺻـﺪر ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘﺎب ﺧﻮد‬‫أﻋﻨﯽ »ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و در اﯾﻦ رﺳﺎﻟﻪ اﻟﺘﺰام ﮐﺮده ﺷـﺪه ﮐﻪ در ﻧﻘﻞ ﻣﺬﻫﺐ ﺷـﯿﻌﻪ و ﺑﯿﺎن أﺻﻮل اﯾﺸﺎن و إﻟﺰاﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻋﺎﺋﺪ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﻣﯽﺷﻮد ﻏﯿﺮ از ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه‬‫اﯾﺸﺎن ﻣﻨﻘﻮل ﻋﻨﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬و إﻟﺰاﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 166‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪209 :‬‬‫ﻋﺎﺋﺪ ﺑﺄﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﯽﺷﻮد ﻧﻤﯽﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﻮاﻓﻖ رواﯾﺎت اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﺎﺷﺪ و إﻟّﺎ ﻫﺮ ﯾﮏ را از ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺗﻬﻤﺖ ﺗﻌّﺼﺐ و ﻋﻨﺎد ﻻﺣﻖ ﻫﺴﺖ و ﺑﺎ‬‫ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﻋﺘﻤﺎد و وﺛﻮق ﻏﯿﺮ واﻗﻊ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت‪ ،‬ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ اﻟﺘﺰام ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﻤﻘﺎم در ﻣﻘﺎم إﻟﺰام أﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮام ﺑﺮواﯾﺎت اﯾﺸﺎن واﺿﺢ ﻣﯽﺷﻮد در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ‬‫ﻧﻤﯽداﻧﻢ ﮐﻪ ﭼﺮا ﻣﺨـﺎﻃﺐ‪ ،‬وﻓـﺎ ﺑـﺎﯾﻦ اﻟﺘﺰام ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ و ﺟﺎﺑﺠـﺎ ﻣﺘﻤـّﺴ ﮏ ﺑﺮواﯾـﺎت ﺧﻮد ﺷـﺪه ﺑﻤﻘـﺎﺑﻠﻪ اﻫـﻞ ﺣّﻖ راه اﺧﻼـف و اﺧﻔﺎر‬‫ﻣﯽﭘﯿﻤﺎﯾﺪ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎ اﻟﺘﺰام ﻣﺒﺮم و ﻋﻬﺪ ﻣﺤﮑﻢ ﺧﻮد ﺑﻮﺟﻪ دﯾﮕﺮ‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘﺎب »ﺗﺤﻔﻪ« در ﺑﺎب ﭼﻬﺎرم ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﺎﻻ در ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺎﯾـﺪ اﻓﺘﺎد ﮐﻪ ازﯾﻦ دو ﻓﺮﻗﻪ‬‫]‪ [1‬ﮐـﺪام ﯾﮏ ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﻦ دو ﺣﺒﻞ ﻣﺘﯿﻦ اﺳﺖ و ﮐـﺪام ﯾﮏ اﺳـﺘﺨﻔﺎف اﯾﻦ دو ﭼﯿﺰ ﻋﺎﻟﯿﻘـﺪر ﻣﯽﮐﻨـﺪ و اﻫﺎﻧﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ و از درﺟﻪ‬‫اﻋﺘﺒﺎر ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽاﻧﮕﺎرد و ﻃﻌﻦ در ﻫﺮ دو ﭘﯿﺶ ﻣﯽﮔﯿﺮد؟! ﺑﺮاي ﺧـﺪا اﯾﻦ ﺑﺤﺚ را ﺑﻨﻈﺮ ﺗﺄﻣﻞ و إﻧﺼﺎف ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ ﮐﻪ ﻃﺮﻓﻪﮐﺎري و ﻋﺠﺐ‬‫ﻣﺎﺟﺮاﯾﯽ اﺳﺖ‪ ،‬و در اﯾﻦ ﺑﺤﺚ ﻏﯿﺮ از ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه ﺷﯿﻌﻪ ﻣﻨﻘﻮل ﻋﻨﻪ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺗﻤﺎم رﺳﺎﻟﻪ‪ ،‬از ﻣﻠﺘﺰﻣﺎﺗﺴﺖ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ﻣﻼـﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﮐﻼـم ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻃﻤﻄﺎم ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ اّدﻋﺎي اﻟﺘﺰام ﻧﻘﻞ از ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮاﻣﺴﺖ ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ‪ ،‬ﻏﺮﯾﻖ ﻟّﺠﻪ ﺗﻔّﮑﺮ و‬‫ﺗﺤّﯿﺮ ﻣﯽﺷﻮد در اﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ آﺧﺮ ﺑﭽﻪ ﺣـّﺪ در وﻗﺎﺣﺖ و ﺻـﻔﺎﻗﺖ رﺳـﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ اﻟﺘﺰام ﻣﺒﺮم و ﻋﻬﺪ ﻣﺤﮑﻢ ﻧﻘﻞ از ﮐﺘﺐ‬‫ﺷﯿﻌﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎ و در ﻣﺒﺤﺚ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺑﯿﻤﺤﺎﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء«‬‫را ﺑﻤﻘـﺎﺑﻠﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿـﻦ آورده راه زﯾـﻎ و ﻋـﺪوان ﺑﺄﻗـﺪام ﺑﻐﯽ و ﻃﻐﯿـﺎن ﺳـﭙﺮده‪ ،‬اﻟﺤـّﻖ ﮐـﻪ اﯾﻦ ﺻـﻨﯿﻊ ﺷـﻨﯿﻊ ﻣﺨـﺎﻃﺐ ﺑﻘـﻮل ﺧـﻮدش‬‫ﻃﺮﻓﻪﮐﺎري و ﻋﺠﺐ ﻣﺎﺟﺮاﯾﯽ اﺳﺖ!‬‫وﺟﻪ ‪ -4‬أﯾﻀﺎ ﻧﻘﺾ ﻋﻬﺪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎ اﻟﺘﺰام ﺧﻮد درﻫﻤﯿﻦ »ﺗﺤﻔﻪ«‬‫ﭼﻬـﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘﺎب »ﺗﺤﻔﻪ« در ﺑﺎب ﺷـﺸﻢ در ذﮐﺮ ﻋﻘﯿـﺪه ﺗﻔﻀـﯿﻞ ﺧﯿﺮ أﻧﺒﯿﺎء ﺑﺮ أﻧﺒﯿﺎء ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﭼﻮن‬‫زﯾﺪّﯾﻪ درﯾﻦ ﺑﺎب‪ ،‬رّد ﺷﻨﯿﻊ ﺑﺮ إﻣﺎﻣﯿﻪ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و رواﯾﺎت ﻣﺘﻮاﺗﺮه ﻧﺎّص ﺑﺮ آﻧﮑﻪ‬‫»ﻣﻦ ﻗﺎل إّن إﻣﺎﻣﺎ ﻣﻦ اﻻﺋّﻤﮥ أﻓﻀﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺒﯿﺎء ﻓﻬﻮ ﻫﺎﻟﮏ«‬‫از أﺋّﻤﻪ ﺛﻼﺛﻪ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﻀﺮت أﻣﯿﺮ و ﺳﺒﻄﯿﻦ در ﮐﺘﺐ ﺧﻮد آوردهاﻧﺪ‪ [1] ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺷﯿﻌﻪ و ﺳﻨﯽ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪210 :‬‬‫اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ را ﺣـﺎﺟﺖ إﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ از أﻗﻮال ﻋﺘﺮت ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺷـﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻟﺘﺰام اﯾﻦ رﺳﺎﻟﻪ‪ ،‬از ﮐﺘﺐ اﻣﺎﻣّﯿﻪ ﻧﯿﺰ ﭼﯿﺰي ﻣﻨﻘﻮل ﺷﻮد[‬‫ا ﻧﺘ ﻬ ﯽ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﮐﻼم ﺟﺎﻟﺐ اﻟﻤﻼم ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﺨﺪوم اﻟﻌﻮام ﮐﻪ ﺻﺪر آن ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﮐﺬب و ارﺗﮑﺎب ﺧﻼف دأب ﻣﻨﺎﻇﺮه اﺳﺖ از ذﯾﻞ ﺧﻮد ﻇﺎﻫﺮ‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﻫﺮ ﻣﺒﺤﺚ ﮐﺘﺎب ﺧﻮد اﻟﺘﺰام ﻧﻘﻞ از ﮐﺘﺐ اﻣﺎﻣّﯿﻪ دارد‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻓﻄﻦ ﻟﺒﯿﺐ را ﺑﭽﺎر ﻣﻮّﺟﻪ ﺣﯿﺮت‬‫ﻣﯽاﻧـﺪازد و ﺑـﺎ ﺗﻌﺠّﺐ ﺑﺎﻻـي ﺗﻌّﺠﺐ دوﭼﺎر ﻣﯽﺳﺎزد!‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻋﻈﯿﻢ اﻻﺧﻔﺎر‪ ،‬در ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﺴـﯿﺎر ﻧﮑﺚ ﻋﻬـﺪ و اﺧﻼف وﻋـﺪ ﺧﻮد‬‫ﻧﻤﻮده أﺣﺎدﯾﺚ أﻫﻞ ﻧﺤﻠﻪ ﺧﻮد را ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ ﭘﯿﺶ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻫﻤﯿﻦ ﺟﺎ در ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 167‬از ‪285‬‬‫را ﭘﯿﺶ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ اﯾﻦ ﻣﻌـﺎرﺿﻪ ﺣﺴﺐ ﮐﻼـم ﺧﻮدش ﮐﻪ ﻣﺜﺒﺖ اﻟﺘﺰام ﻧﻘﻞ از ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮاﻣﺴﺖ ارﺗﮑﺎب أﻣﺮ ﻗﺒﯿـﺢ و إﯾﺜﺎر ﺑﺎﻃﻞ‬‫ﻓ ﻀﯿ ﺢ ﺑ ﺎ ﺷ ﺪ ! ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -5‬ﻗﺒﺎﺣﺖ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴﻨﺘﯽ« را ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺨـﺎﻃﺐ در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘـﺎب »ﺗﺤﻔﻪ« در ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺎب اﻣﺎﻣﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ أﻗﻮال ﻋﺘﺮت ﭘﺲ آﻧﭽﻪ از ﻃﺮﯾﻖ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﺮوﯾﺴـﺖ‬‫ﺧﺎرج از ﺣّﺪ ﺣﺼـﺮ و اﺣﺼﺎﺳﺖ‪ ،‬در ﻫﻤﺎن ﮐﺘﺎب ]‪ [1‬ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن در اﯾﻦ رﺳﺎﻟﻪ اﻟﺘﺰام اﻓﺘﺎده ﮐﻪ ﻏﯿﺮ از رواﯾﺎت ﺷـﯿﻌﻪ ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ‬‫در ﻫﯿﭻ أﻣﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ از أﻗﻮال ﻋﺘﺮت در اﯾﻦ ﺑﺎب در ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه و ﻣﺮوّﯾﺎت ﺻـﺤﯿﺤﻪ اﯾﺸﺎن ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ ﺑﻘﻠﻢ ﻣﯽآﯾﺪ[ اﻧﺘﻬﯽ و ﻧﺎﻇﺮ‬‫اﯾﻦ ﮐﻼـم ﻣﺨـﺎﻃﺐ ﻋﻈﯿﻢ اﻻﺟﺮام اﮔﺮ ﺣّﻈﯽ از إﻧﺼﺎف داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﯾﻘﯿﻨﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﯽ ﻣﺤﺎﺑﺎ ﺗﻼوت آﯾﻪ ﻣﺒﺎﻫﻠﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﻧﻤﻮد و ﮐـﺬب و‬‫اﻓﺘﺮا و ﺟﺴﺎرت و اﺟﺘﺮاي ﻣﺨﺎﻃﺐ او را ﺗﻌﺠّﺒﻬﺎ ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺰود‪ ،‬و ﭼﻪ ﺑﻌﺪ إﻇﻬﺎر اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ درﯾﻦ رﺳﺎﻟﻪ اﻟﺘﺰام اﻓﺘﺎده ﮐﻪ ﻏﯿﺮ از رواﯾﺎت‬‫ﺷﯿﻌﻪ ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ در ﻫﯿﭻ أﻣﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎز در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘﺎب و ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺎب ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺮواﯾﺖ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء«‬‫ﻧﻤﻮدن وﻗﺎﺣﺘﯿﺴﺖ ﮐﻪ آن ﺳﺮش ﭘﯿﺪا ﻧﯿﺴﺖ! و ﺻﻔﺎﻗﺘﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﻧﺘﻬﺎﯾﺶ ﻫﻮﯾﺪا ﻧﻪ!‪.‬‬‫ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ اﯾﻦ اﻟﺘﺰام ﺻـﺮﯾﺢ و ﻋﻬﺪ ﺻـﺤﯿﺢ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﮐﺘﺎب ﺧﻮد ﻣّﺮة ﺑﻌﺪ ﻣّﺮة و ﮐّﺮة ﺑﻌﺪ ﮐﺮه ﺑﻐﯿﺮ اﻟﺠﺎء و اﺿﻄﺮار ﺑﺮ زﺑﺎن ﺧﻼﻋﺖ‬‫ﺷﻌﺎر آورده‪ ،‬و ﻧﻪ ﯾﮏ ﺑﺎر ﺑﻠﮑﻪ ﭼﺎر ﺑﺎر ﺑﻌﺪ دﭼﺎر ﯾﺎر ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ »ازاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪211 :‬‬‫ﺧﻮد آن را إﻋﺎده و ﺗﮑﺮار ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﮑﻤﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮر ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ذﮐﺮ او‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ«‬‫را ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﻗﺒﯿﺤﻪ واﻫﯿﻪ و ﻣﺠﺎدﻟﻪ ﻓﻀﯿﺤﻪ ﺟﺎﻟﺒﮥ اﻟّﺪاﻫﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -6‬درﯾﻦ ﮐﻪ اﺣﺘﺠﺎج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺎﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻟﺘﺰام واﻟﺪ ﻣﺎ ﺟﺪش ﻧﯿﺰ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺣﺘﺠﺎج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺎﯾﻦ ﺧﺒﺮ‪ ،‬ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻓﺎده واﻟﺪ ﻣﺎﺟﺪش ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ او در آﺧﺮ »ﻗﺮة اﻟﻌﯿﻨﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﯾﻦ ﺳﺖ ﺗﻘﺮﯾﺮ‬‫آﻧﭽﻪ درﯾﻦ رﺳـﺎﻟﻪ از دﻟﯿـﻞ ﻋﻘﻠﯽ و ﻧﻘﻠﯽ ﺑﺮ ﺗﻔﻀـﯿﻞ ﺷـﯿﺨﯿﻦ اﻗـﺎﻣﺖ ﻧﻤﻮدهاﯾﻢ‪ ،‬ﺑﻘﯿـﮥ اﻟﮑﻼـم رﻓﻊ ﺷـﺒﻬﺎت ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺎ را درﯾﻦ‬‫رﺳﺎﻟﻪ ﺑﺄﺟﻮﺑﻪ اﻣﺎﻣّﯿﻪ و زﯾﺪﯾﻪ ﮐﺎر ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻣﻨﺎﻇﺮه اﯾﺸﺎن ﺑﻄﻮر دﯾﮕﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﻪ ﺑﺄﺣﺎدﯾﺚ »ﺻﺤﯿﺤﯿﻦ« و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫از اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت در ﻧﻬـﺎﯾﺖ اﺗّﻀﺎﺣﺴﺖ ﮐﻪ ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ آن ﻫﻤﻪ ﺗﻨّﻄﻊ و ﺗﺸـّﺪق و ﺗﻮّﺳﻊ و ﺗﻔﻬﯿﻖ أﺣﺎدﯾﺚ »ﺻـﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎري« »و‬‫ﺻﺤﯿـﺢ ﻣﺴـﻠﻢ« و ﻣﺎﻧﻨـﺪ آن را ﻧﯿﺰ در ﻣﻨﺎﻇﺮه اﻣﺎﻣّﯿﻪ ﺑﻠﮑﻪ زﯾـﺪّﯾﻪ ﻫﻢ ﺑﯿﮑﺎر وا ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ و ﺑﻤﺴـﺘﻔﯿﺪﯾﻦ ﺧﻮد ارﺷﺎد ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻇﺮه‬‫اﯾﺸﺎن ﺑﻄﻮر دﯾﮕﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﻪ ﺑﺄﺣﺎدﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺤﯿﻦ‪ .‬ﭘﺲ ﮐﻤﺎل ﻋﺠﺒﺴﺖ از ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ ﭼﺴﺎن ﺑﺮ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺳﺮاﺳـﺮ ﺟﺴﺎرت و ﻣﺸﺎّﻗﺖ ﺳﺮا ﭘﺎ‬‫ﺧﺴـﺎرت واﻟـﺪ ﻣﺎﺟـﺪ ﺧﻮد ﮐﻤﺮ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺴـﺘﻪ و در ﻣﻨـﺎﻇﺮه اﻫـﻞ ﺣﻖ ﺑﺄﺣـﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ ﮐﻪ در ﮐﺘﺐ ﻣـﺬﻫﺐ ﺧﻮد ﯾـﺎﻓﺘﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﺟﺴـﺘﻪ!‬‫ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﻨّﺺ ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ أﺣﺎدﯾﺚ ﺻﺤﯿﺤﯿﻦ و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﻗﺎﺑﻞ ذﮐﺮ در ﻣﻨﺎﻇﺮه اﻫﻞ ﺣّﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪،‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء«‬‫ﮐﻪ أﺻـﻼ ﻧﺸـﺎﻧﯽ از آن در ﺻـﺤﯿﺤﯿﻦ ﻫﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗـﺎﺑﻠّﯿﺖ اﺣﺘﺠـﺎج ﺑﺮ اﻫـﻞ ﺣﻖ و أﻧﻬﻢ ﺑﻤﻘـﺎﺑﻠﻪ و ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ‬‫داﺷﺖ؟! و ذﮐﺮ آن درﯾﻦ ﻣﻘﺎم در ﻣﻨﺎﻇﺮه اﻫﻞ ﺣﻖ ﮐﺮام‪ ،‬ﺣﻀﺮﺗﺶ ﺟﺎﺋﺰ و ﺳﺎﺋﻎ ﺧﻮاﻫﺪ اﻧﮕﺎﺷﺖ‪ ،‬ﻓﺜﺒﺖ أّن اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ اﻟﻤﺨﻔﻮق‪ ،‬ﻗﺪ ﺗﺎه‬‫ﻣﻦ اﻟﻐّﯽ ﻓﯽ أوﺣﺶ اﻟّﺴﺒﺎﺳﺐ و اﻟﺨﺮوق‪ ،‬و رﮐﺐ ﺑﺬﮐﺮ ﻫﺬا اﻟﺨﺒﺮ اﻟﻤﻘﻠﻮع اﻟﻌﺮوق‪ ،‬ﻋﻘﺒﮥ اﻟﻌﺪوان و اﻟﻤﺮوق‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 168‬از ‪285‬‬‫و اﻣﺘﻄﯽ ﻓﯽ ﺧﻼف أﺑﯿﻪ ﺻﻬﻮة اﻟﻌﺼﯿﺎن و اﻟﻌﻘﻮق‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟﺘﻮﻓﯿﻖ ﻟﻠﻮﻓﺎء ﺑﺎﻟﺤﻘﻮق‪ ،‬و ﻣﻨﻪ اﻟﻌﺼﻤﮥ ﻋﻦ اﻟﺘﻮّرط ﻓﯽ ﻣﻮﺑﻘﺎت اﻟﻔﺴﻮق‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -7‬ﻓﺴﺎد ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﺷﺎﮔﺮدش رﺷﯿﺪﺧﺎن دﻫﻠﻮي‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺎﻃﻞ و ﺧﺪاج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺎدي اﻻﻋﻮﺟﺎج ﺣﺴﺐ اﻓﺎده‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪212 :‬‬‫ﺗﻠﻤﯿﺬ رﺷـﯿﺪ او ﻧﯿﺰ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ و ﺳﺪﯾﺪ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬رﺷـﯿﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﺎن دﻫﻠﻮي در »ﺷﻮﮐﺖ ﻋﻤﺮّﯾﻪ« ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬اﮔﺮ ﭼﻪ أﺋّﻤﻪ أﻃﻬﺎر ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‬‫ﺑﺤﮑﻢ اﺣﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ رﺳﺎﻟﻪ ذﮐﺮ ﮐﺮده و دﯾﮕﺮ أﺣﺎدﯾﺚ ﺷﺎﺋﻌﻪ ﻣﺴـﺘﻔﯿﻀﻪ‪ ،‬ﻣﺴـﺘﻨﺪ أّﻣﺖاﻧـﺪ‪ ،‬و أﺧﺒﺎر آن أﺧﯿﺎر‪ ،‬ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ ﻣﻐﻠﻘﺎت و‬‫ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ ﻇﻠﻤﺎت و ﻣﺼﺎدر ﺣﮑﻤﺖ و ﻣﻈﺎﻫﺮ ﺷﺮﯾﻌﺘﺴﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﮐﻼم در ﻃﺮﯾﻖ وﺻﻮل أﺧﺒﺎر آن أﺧﯿﺎرﺳﺖ و ﺑﺴﺎ أوﻗﺎت روات ﯾﮏ ﻓﺮﻗﻪ‬‫ﻧﺰد أﻫـﻞ آن ﻣـﺄﻣﻮن و ﻧﺰد ﻏﯿﺮ آن ﻣﻄﻌﻮن ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﻫﺮ ﻓﺮﻗﻪ رواﯾﺎت ﻣﺮوّﯾﻪ را در ﻃﺮﯾﻖ ﺧﻮد ﻣﺴـّﻠﻢ ﻣﯽدارد و أﺧﺒﺎر ﻣﺮوﯾﻪ را در‬‫ﻓﺮﻗﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺧﻮد ﻣﻘﺪوح ﻣﯽاﻧﮕﺎرد[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺑﮑﻤﺎل وﺿﻮح واﺿـﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻓﺮﻗﻪ أﺧﺒﺎر ﻣﺮوّﯾﻪ در ﻓﺮﻗﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺧﻮد ﻣﻘـﺪوح ﻣﯽاﻧﮕﺎرد‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه‬‫ﻫﺮ ﻓﺮﻗﻪ أﺧﺒـﺎر ﻓﺮﻗﻪ ﻣﺨـﺎﻟﻒ ﺧﻮد را ﻣﻘـﺪوح ﻣﯽداﻧـﺪ‪ ،‬ﻻﺑـّﺪﺳﺖ ﮐﻪ ﺷـﯿﻌﻪ ﻫﻢ أﺧﺒـﺎر ﻓﺮﯾﻖ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺧﻮد را ﻣﻘـﺪوح ﺧﻮاﻫﻨـﺪ داﻧﺴﺖ‪،‬‬‫ﺧﺼﻮﺻﺎ أﺧﺒﺎري را ﮐﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺮاي ﺗﺮوﯾﺞ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺧﻮد آورده ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ آن أﺧﺒﺎر ﺑﺄوﻟﻮﯾﺖ ﺗﻤﺎم ﻧﺰدﺷﺎن ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح‪،‬‬‫و ﻣﺘﻤـّﺴ ﮏ ﺑـﺂن ﻧﺰد اﯾﺸـﺎن ﺑﺄﻗﺼـﯽ اﻟﻐﺎﯾﻪ ﻣﻄﻌﻮن و ﻣﻘﺒﻮح ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﭼﻮن اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ آوردهاﻧـﺪ از‬‫ﻫﻤﯿﻦ ﻗﺒﯿﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺣّﻖ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﻘﺪوح و ﻣﻄﻌﻮن و ﻣﺠﺮوح و ﻣﻮﻫﻮﻧﺴﺖ و ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ اﺣﺘﺠﺎج‬‫ﺑﺂن در ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺧﺎﺳﺮ و ﻣﻐﺒﻮن‪.‬‬‫ﭘﺲ ﮐﻤﺎل ﻋﺠﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﺮا ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ از أﻣﺮي ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻠﻤﯿﺬ رﺷﯿﺪﺷﺎن واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺻﺮﯾﺢ ورزﯾﺪه ﺑﺎرﺗﮑﺎب ﺧﻼف‬‫آن ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺣﯿﻒ و ﻋﺪوان ﮔﺮدﯾﺪه؟! ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺻﻨﯿﻊ اﻟﺨﺪوع اﻟﻐﺮور؟! َو َﻣْﻦ ﻟَْﻢ َﯾْﺠَﻌِﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﻪ ﻧُﻮرًا َﻓﻤﺎ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﻧُﻮٍر‬‫!‬‫وﺟﻪ ‪ -8‬اﻋﺮاض ﺑﺨﺎري و ﻣﺴﻠﻢ از ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴﻨﺘﯽ‬‫ﻫ ﺸﺘﻢ آ ﻧ ﮑ ﻪ ‪:‬‬
‫ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﻪ اﻟﺨﻠﻔﺎء‪،‬‬‫ﺣـﺪﯾﺜﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺑﺨـﺎري و ﻣﺴـﻠﻢ از آن إﻋﺮاض ﮐﺮدهاﻧـﺪ و در »ﺻـﺤﯿﺤﯿﻦ« آن را اﺧﺮاج ﻧﻨﻤﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬و إﻋﺮاض ﺑﺨـﺎري و ﻣﺴـﻠﻢ از‬‫ﺣـﺪﯾﺜﯽ أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻤـﺎي ﮐﺒـﺎر اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ آن را ﺟـﺎ ﺑﺠـﺎ در ﻣﻘﺎم ﻗـﺪح و ﺟﺮح أﺣﺎدﯾﺚ ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪ ،‬و ﻗـﺪ أوردﻧﺎ ﺷـﻄﺮا ﻣﻦ‬‫ﮐﻠﻤﺎﺗﻬﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ اﻟﺒﺎب ﻓﯽ ﻣﺠّﻠـﺪ ﺣـﺪﯾﺚ اﻟّﻄﯿﺮ ﻓﯽ رّد ﺣﺪﯾﺚ اﻻﻗﺘﺪاء‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ را روا ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﮐﻪ‬‫ﺣﺴﺐ اﻓﺎده ﺑﺴﯿﺎري از ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم او ﺑﻮﺟﻪ إﻋﺮاض ﺑﺨﺎري و ﻣﺴﻠﻢ ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪213 :‬‬‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ آرد و ﻫّﻤﺖ را ﺑﺮ ﺗﺨﺪﯾﻊ ﻋﻮام ﮐﺎﻷﻧﻌﺎم ﺑﺬﮐﺮ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﻮﻫﻮن ﮐﺎﻟّﺜﻤﺎم ﺑﺮﮔﻤﺎرد؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -9‬ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﺑﻮدن رﺟﺎل ﺳﻨﺪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ و ﻧﻘﻞ ﻋﺒﺎرت اﺑﻦ داود و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ و ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺟﺮح رﺟﺎل ﺳﻨﺪ ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 169‬از ‪285‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﻧﺎﻗﺪ ﺑﺼﯿﺮ در ﺳﻨﺪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء«‬‫ﻧﻈﺮ ﮐﻨـﺪ ﺧﻮاﻫـﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ رﺟﺎل اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺰد ﻧّﻘﺎد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺧﯿﻠﯽ ﻣﻘﺪوح و ﻣﻄﺮود و ﻣﺠﺮوح و ﻣﺮدود ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اّدﻋﺎي‬‫ﺻّﺤﺖ آن ﺑﺎﻃﻞ و ﻣّﺪﻋﯽ ﭼﻨﯿﻦ دﻋﻮاي ﻓﺎﺳﺪه ﮐﺎﺋﻨﺎ ﻣﻦ ﮐﺎن در زﻣﺮه ﻣﻐّﻔﻠﯿﻦ داﺧﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻧﺤﯿﻒ‪ ،‬ﺑﺮاي ﺗﻮﺿﯿﺢ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﯾﻦ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ را أّوﻻ از »ﺳـﻨﻦ أﺑﻮ داود« و »ﺳـﻨﻦ ﺗﺮﻣـﺬي« و »ﺳـﻨﻦ اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ« ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ﺑﺮ رﺟﺎل أﺳﺎﺗﯿـﺪ آن ﮐﻼم ﻧﻤﻮده در‬‫ﺗﺨﺠﯿﻞ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻧﺒﯿﻞ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻢ! أﺑﻮ داود در »ﺳـﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﻧﺎ‪ :‬ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ‬‫ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺴـﻠﻤﯽ و ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ و ﻫﻮ ﻣّﻤﻦ ﻧﺰل ﻓﯿﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »َو‬‫ﻻ َﻋَﻠﯽ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ِإذا ﻣﺎ َأَﺗْﻮَك ﻟ َِﺘْﺤِﻤَﻠُﻬْﻢ ﻗُﻠَْﺖ ﻻ َأِﺟُﺪ ﻣﺎ َأْﺣِﻤﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ«‬‫ﻓﺴّﻠﻤﻨﺎ و ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎك زاﺋﺮﯾﻦ و ﻋﺎﺋﺪﯾﻦ و ﻣﻘﺘﺒﺴﯿﻦ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل اﻟﻌﺮﺑﺎض‪ :‬ﺻـﻠّﯽ ﺑﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ذات ﯾﻮم ﺛّﻢ أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﻮﻋﻈﻨﺎ ﻣﻮﻋﻈﮥ ﺑﻠﯿﻐﮥ ذرﻓﺖ ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻌﯿﻮن و وﺟﻠﺖ ﻣﻨﻬﺎ‬‫اﻟﻘﻠﻮب ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﮐﺎن ﻫﺬه ﻣﻮﻋﻈﮥ ﻣﻮّدع ﻓﻤﺎ ذا ﺗﻌﻬﺪ إﻟﯿﻨﺎ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬أوﺻـﯿﮑﻢ ﺑﺘﻘﻮي اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺴﻤﻊ و اﻟﻄﺎﻋﮥ و إن ﮐﺎن ﻋﺒﺪا‬‫ﺣﺒﺸـّﯿﺎ ﻓﺈﻧّﻪ ﻣﻦ ﯾﻌﯿﺶ ﻣﻨﮑﻢ ﺑﻌـﺪي ﻓﺴـﯿﺮي اﺧﺘﻼﻓﺎ ﮐﺜﯿﺮا ﻓﻌﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴـّﻨﺘﯽ و ﺳـّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ‪ ،‬ﺗﻤّﺴـ ﮑﻮا ﺑﻬﺎ و ﻋﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ‬‫ﺑﺎﻟّﻨﻮاﺟﺬ‪ ،‬و إّﯾﺎﮐﻢ و ﻣﺤﺪﺛﺎت اﻷﻣﻮر‪ ،‬ﻓﺈّن ﮐّﻞ ﻣﺤﺪﺛﮥ ﺑﺪﻋﮥ و ﮐّﻞ ﺑﺪﻋﮥ ﺿﻼﻟﮥ[‪.‬‬‫و ﺗﺮﻣﺬي در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫ﺣـﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﺑﻘـّﯿ ﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺑﺤﯿﺮ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و اﻟـّﺴ ﻠﻤﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ‬‫ﺳﺎرﯾـﮥ ﻗﺎل‪ :‬وﻋﻈﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻮم ﺑﻌـﺪ ﺻـﻼة اﻟﻐﺪاة ﻣﻮﻋﻈﮥ ﺑﻠﯿﻐﮥ ذرﻓﺖ ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻌﯿﻮن و وﺟﻠﺖ ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻘﻠﻮب‪ ،‬ﻓﻘﺎل‬‫رﺟﻞ‪ :‬إّن ﻫﺬه ﻣﻮﻋﻈﮥ ﻣﻮّدع ﻓﻤﺎ ذا ﺗﻌﻬﺪ إﻟﯿﻨﺎ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل أوﺻـﯿﮑﻢ ﺑﺘﻘﻮي اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺴـ ﻤﻊ و اﻟّﻄﺎﻋﮥ و ان ﻋﺒﺪ ﺣﺒﺸـﯽ ﻓﺈﻧّﻪ ﻣﻦ ﯾﻌﺶ‬‫ﻣﻨﮑﻢ ﯾﺮي اﺧﺘﻼﻓﺎ ﮐﺜﯿﺮا و إّﯾﺎﮐﻢ و ﻣﺤﺪﺛﺎت اﻻﻣﻮر‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻬﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪214 :‬‬‫ﺿﻼﻟـﮥ‪ ،‬ﻓﻤﻦ أدرك ذﻟﮏ ﻣﻨﮑﻢ ﻓﻌﻠﯿﻪ ﺑﺴـّﻨﺘﯽ و ﺳـّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷـﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪﯾﯿﻦ‪ ،‬ﻋﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟﻨﻮاﺟﺬ‪ .‬ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺣﺴﻦ ﺻـﺤﯿﺢ ﻗﺪ‬‫روي ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و اﻟﺴﻠﻤﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﺤﻮ‬‫ﻫـﺬا‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺑﺬﻟﮏ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻠّﺎل و ﻏﯿﺮ واﺣﺪ‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ ﻋﻦ ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫ﻋﻤﺮو اﻟـّﺴ ﻠﻤﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﻌﺮﺑﺎض اﺑﻦ ﺳﺎرﯾـﮥ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﺤﻮه‪ .‬و اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾـﮥ ﯾﮑﻨﯽ أﺑﺎ ﻧﺠﯿـﺢ‪ ،‬و ﻗﺪ روي ﻫﺬا‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻦ ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﻦ ﻋﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﺤﻮه ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ در ﺳﻨﻦ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﺎب اﺗّﺒﺎع ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ‪.‬‬‫ﺣﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺑﺸـﺮ ﺑﻦ ذﮐﻮان اﻟّﺪﻣﺸـﻘﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻌﻼء‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ زﺑﺮ ]‪ [1‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ اﻟﻤﻄﺎع‪ .‬ﻗﺎل ﺳـﻤﻌﺖ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﺎم ﻓﯿﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ذات ﯾﻮم ﻓﻮﻋﻈﻨﺎ ﻣﻮﻋﻈﮥ ﺑﻠﯿﻐﮥ و ﺟﻠﺖ ﻣﻨﻬﺎ‬‫اﻟﻘﻠﻮب و ذرﻓﺖ ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻌﯿﻮن ﻓﻘﯿﻞ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! وﻋﻈﺘﻨﺎ ﻣﻮﻋﻈﮥ ﻣﻮّدع ﻓﺎﻋﻬﺪ إﻟﯿﻨﺎ ﺑﻌﻬﺪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺘﻘﻮي اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺴﻤﻊ و اﻟﻄﺎﻋﮥ و إن‬‫ﻋﺒـﺪا ﺣﺒﺸـﯿﺎ و ﺳﺘﺮون ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي اﺧﺘﻼﻓﺎ ﺷﺪﯾـﺪا ﻓﻌﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴـّﻨﺘﯽ و ﺳـّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷـﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬـﺪّﯾﯿﻦ و ﻋّﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟّﻨﻮاﺟﺬ و إّﯾﺎﮐﻢ و‬‫اﻷﻣﻮر اﻟﻤﺤﺪﺛﺎت ﻓﺈّن ﮐّﻞ ﺑﺪﻋﮥ ﺿﻼﻟﮥ‪.‬‬‫ﺣﺪﺛﻨﺎ‪ ،‬إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺑﺸـﺮ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر و إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﺴﻮاق‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻣﻬﺪي‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻋﻦ ﺿـﻤﺮة ﺑﻦ‬‫ﺣﺒﯿﺐ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﻟّﺴﻠﻤﯽ أﻧّﻪ ﺳﻤﻊ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬وﻋﻈﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻮﻋﻈﮥ ذرﻓﺖ ﻣﻨﻬﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 170‬از ‪285‬‬‫اﻟﻌﯿﻮن و وﺟﻠﺖ ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻘﻠﻮب‪ ،‬ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! إّن ﻫﺬه ﻟﻤﻮﻋﻈﮥ ﻣﻮّدع ﻓﻤﺎ ذا ﺗﻌﻬﺪ إﻟﯿﻨﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪ ﺗﺮﮐﺘﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﯿﻀﺎء ﻟﯿﻠﻬﺎ ﮐﻨﻬﺎرﻫﺎ‪،‬‬‫ﻻ ﯾﺰﯾﻎ ﻋﻨﻬﺎ ﺑﻌﺪي إﻟّﺎ ﻫﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻣﻦ ﯾﻌﺶ ﻣﻨﮑﻢ ﻓﯿﺮي اﺧﺘﻼﻓﺎ ﮐﺜﯿﺮا ﻓﻌﻠﯿﮑﻢ ﺑﻤﺎ ﻋﺮﻓﺘﻢ ﻣﻦ ﺳـّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ‪ ،‬ﻋّﻀﻮا‬‫ﻋﻠﯿﻬـﺎ ﺑﺎﻟّﻨﻮاﺟـﺬ‪ ،‬و ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟّﻄﺎﻋـﮥ و إن ﻋﺒـﺪا ﺣﺒﺸـﯿﺎ ﻓﺈﻧّﻤﺎ ]‪ [1‬زﺑﺮ ﺑﻔﺘـﺢ اﻟﺰاء اﻟﻤﻌﺠﻤـﮥ و ﺳـﮑﻮن اﻟﺒﺎء اﻟﻤﻮﺣـﺪة و اﻟﺮاء اﻟﻤﻬﻤﻠـﮥ )‪(12‬‬‫»ﺗﻘﺮﯾﺐ«(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪215 :‬‬‫اﻟﻤﺆﻣﻦ ﮐﺎﻟﺠﻤﻞ اﻷﻧﻒ ﺣﯿﺚ ﻣﺎ ﻗّﯿﺪ اﻧﻘﺎد‬‫! ﺣﺪﺛﻨﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺣﮑﯿﻢ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ اﺑﻦ اﻟﺼـﺒﺎح اﻟﻤﺴـﻤﻌﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ‬‫اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺻّﻠﯽ ﺑﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺻﻼة اﻟﺼﺒﺢ‪ ،‬ﺛﻢ أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﺑﻮﺟﻬﻪ ﻓﻮﻋﻈﻨﺎ ﻣﻮﻋﻈﮥ ﺑﻠﯿﻐﮥ‪ .‬ﻓﺬﮐﺮ ﻧﺤﻮه ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮐﻪ ﮐﻠﻤـﺎت و أﻗﻮال ﻋﻠﻤـﺎي رﺟـﺎل را ﺗﺘﺒﻊ ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﺮ او در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ أﮐﺜﺮ رﺟﺎل اﯾﻦ أﺳﺎﻧﯿـﺪ ﺑﻘﻮادح و ﻣﻌﺎﯾﺐ و‬‫ﻣﻄﺎﻋﻦ و ﻣﺜﺎﻟﺐ ﻣﻮﺳﻮم و ﻣﺮﺟﻮم ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫ﮐﺬاب ﺑﻮدن ﻋﺮﯾﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﻪ‬‫* أﻣـﺎ ﻋﺮﺑـﺎض ﺑﻦ ﺳـﺎرﯾﻪ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﮐﻪ ﻣـﺪار اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺮ اوﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ در ﮐـّﺬاﺑّﯿﺖ او ﺷـّﮑﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او از ﻓﺮط رﻗﺎﻋﺖ اّدﻋﺎ‬‫ﻣﯽﮐﺮد ﮐﻪ ﻣﻦ رﺑﻊ اﺳـﻼم ﻫﺴـﺘﻢ! اﯾﻦ اّدﻋـﺎي او ﺑﺎﻃـﻞ ﻣﺤﺾ و ﮐـﺬب ﺻـﺮﻓﺴﺖ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ رواﯾﺎت و أﺧﺒﺎر ﻣﺤّﻘﻘﻪ و أﺣﺎدﯾﺚ و آﺛﺎر‬‫ﻣﺼـّﺪﻗﻪ را ﮐﻪ در ذﮐﺮ ﺳﺎﺑﻘﯿﻦ ﻓﯽ اﻻﺳـﻼم در ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ وارد ﺷـﺪ دﯾـﺪه ﺑﺎﺷﺪ در ﻓﺴﺎد اﯾﻦ دﻋﻮاي ﮐﺎذﺑﻪ ﻋﺮﺑﺎض ﺗﺄّﻣﻞ ﻧﺨﻮاﻫﺪ‬‫ﮐﺮد‪ .‬و از ﻋﺠﺎﺋﺐ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﻨﺒﺴﻪ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ اّدﻋﺎي ﺑﺎﻃﻞ را ﺑﺮ زﺑﺎن ﺧﻼﻋﺖ ﺗﺮﺟﻤﺎن ﺧﻮد ﻣﯽراﻧـﺪ‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻮف ﺑﯿﭽﺎره در وادي ﺗﺤّﯿﺮ اﻓﺘﺎده ﻣﯽﮔﻔﺖ‪ :‬ﻻ أدري أّﯾﻬﻤﺎ أﺳﻠﻢ ﻗﺒﻞ ﺻﺎﺣﺒﻪ؟! ﺣﺎل آﻧﮑﻪ دﻋﻮي ﻫﺮ واﺣﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ رﺑﻊ اﺳﻼم ﻫﺴﺘﻢ‬‫ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﮑﺬﯾﺐ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮﺳﺖ از ﺳﺮ ﺳﺎﻗﻂ و در وادي ﺑﻄﻼن ﻫﺎﺑﻂ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟﺘﻬﺬﯾﺐ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﺮﺑﺎض ﻣﯽآرد‪:‬‬‫]ﻗﺎل ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ :‬ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻦ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﻨﺒﺴﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ رﺑﻊ اﻹﺳﻼم‪ ،‬ﻻ ﻧﺪري أّﯾﻬﻤﺎ أﺳﻠﻢ ﻗﺒﻞ ﺻﺎﺣﺒﻪ ‪.‬‬
‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋﻞ ﮐـﺬب ﻋﺮﺑﺎض در رﺑﻊ اﺳـﻼم ﺑﻮدن ﺧﻮد اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او ﻣﯽﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ از ﻣﻦ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او ﺳﺎﺑﻖ‬‫ﺷﺪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺑﺴﻮي ﻧﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﯿﮏ ﺳﺎل‪.‬‬‫اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »أﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﯾﺎﺳـﺮ ﺑﻦ ﻫﺒﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎﺳـﻨﺎده ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ‬‫أﺑﯽ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪216 :‬‬‫اﺑﻦ ﻧﺎﻓﻊ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋّﯿﺎش‪ ،‬ﻋﻦ ﺿﻤﻀﻢ ﺑﻦ زرﻋﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﺷﺮﯾﺢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‪ :‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﮐﺎن ﻋﺘﺒﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺮﺑﺎض ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬و ﻋﺮﺑﺎض ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺘﺒﮥ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ ﺳﺒﻘﻨﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺴﻨﮥ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ اﻟﺘﻬـﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬ﻗﺎل ﺿـﻤﻀﻢ ﺑﻦ زرﻋـﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﺷـﺮﯾﺢ اﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ ﮐﺎن ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺮﺑﺎض ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬و‬‫ﮐﺎن ﻋﺮﺑﺎض ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺘﺒﮥ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ ﺳﺒﻘﻨﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﺴﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »إﺻـﺎﺑﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و روي أﺣﻤـﺪ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺷـﺮﯾﺢ ﺑﻦ ﻋﺒﯿـﺪ ﻗـﺎل‪ :‬ﮐـﺎن ﻋﺘﺒـﮥ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺮﺑـﺎض ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ و ﮐـﺎن‬‫ﻋﺮﺑﺎض ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺘﺒﮥ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ ﺳﺒﻘﻨﯽ إﻟﯽ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺴﻨﮥ‪ ،‬و‬‫رواه اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟﻮﺟﻪ و زاد‪ :‬و ﮐﺎن اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إذا أﺗﺎه اﻟّﺮﺟﻞ و ﻟﻪ اﺳﻢ ﻻ ﯾﺤّﺒﻪ ﺣّﻮﻟﻪ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 171‬از ‪285‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻗﻮل أّول ﻋﺮﺑﺎض »أﻧﺎ رﺑﻊ اﻹﺳـﻼم« ﺻـﺤﯿﺢ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻗﻮل دﯾﮕﺮش ﻋﺘﺒـﮥ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ ﺑﺮ او ﺑﯿﮏ ﺳﺎل ﺳﺎﺑﻖ‬‫اﻹﺳﻼﻣﺴﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ را ﺛﻠﺚ اﺳﻼم ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ‪ ،‬و ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻧﮑﻪ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر ﺑﯿﺸﻤﺎر ﻣﮑّﺬب اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﺴﯽ ﻋﺘﺒﮥ‬‫ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ را ﺛﻠﺚ اﺳـﻼم ﻧﮕﻔﺘﻪ و ﺧﻮد او ﻫﻢ اﺟﺘﺮاء ﺑﺮﯾﻦ دﻋﻮي ﻓﺎﺳﺪه ﻧﻨﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﻮل ﻋﺮﺑﺎض »أﻧﺎ رﺑﻊ اﻹﺳـﻼم« ازﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﻫﻢ ﻏﻠﻂ‬‫ﻣﺤﺾ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﮐﺬب ﻋﺮﺑﺎض در اّدﻋﺎي ﺑﻮدﻧﺶ رﺑﻊ اﺳـﻼم اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ در ﻗّﺼﻪ اﺳـﻼم ﺧﻮد ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ ﻫﻔﺖ‬‫ﻧﻔﺮ از ﺑﻨﯽ ﺳـﻠﯿﻢ ﺣﺎﺿـﺮ ﺧﺪﻣﺖ ﻧﺒﻮي ﺷﺪﯾﻢ و أﮐﺒﺮ ﻣﺎ ﻋﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎ آن ﺣﻀﺮت ﺟﻤﯿﻌﺎ ﺑﯿﻌﺖ ﻧﻤﻮدﯾﻢ و ازﯾﻨﺠﺎ ﮐﺎذب‬‫ﺑﻮدن ﻋﺮﺑﺎض در ﻗﻮل ﺧﻮد‪ :‬أﻧﺎ رﺑﻊ اﻹﺳﻼم‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﮐﺎذب ﺑﻮدﻧﺶ در ﻗﻮل‪ .‬او ﻋﺘﺒﮥ »ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ ﺳﺒﻘﻨﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﺑﺴﻨﮥ« ﺑﮑﻤﺎل ﻇﻬﻮر‬‫و اﻧﺠﻼ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »أﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ آورده‪] :‬‬‫روي إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﯿﺎض‪ ،‬ﻋﻦ ﺿـﻤﻀﻢ ﺑﻦ زرﻋﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺷﺮﯾﺢ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺴﻠﻤﯽ‪ :‬ﮐﺎن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ إذا أﺗﺎه اﻟّﺮﺟﻞ و ﻟﻪ اﻻﺳﻢ ﻻ ﯾﺤّﺒﻪ ﺣّﻮﻟﻪ‪ ،‬و ﻟﻘﺪ أﺗﯿﻨﺎه و إﻧّﺎ ﻟﺴﺒﻌﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪217 :‬‬‫ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﺳﻠﯿﻢ أﮐﺒﺮﻧﺎ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﮥ ﻓﺒﺎﯾﻌﻨﺎه ﺟﻤﯿﻌﺎ[‪.‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺳﻠﻤﯽ و ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ و ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‬‫أﻣـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﻟﺴـﻠﻤﯽ ﮐﻪ راوي أّول اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﻋﺮﺑـﺎض اﺳﺖ ﭘﺲ ﺑﻨـﺎ ﺑﺮ اﻓـﺎده اﺑﻦ ﻗّﻄـ ﺎن ﻓﺎﺳـﯽ ﻣﺠﻬﻮل اﻟﺤﺎﻟﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﺳﺘﻌﺮف ﻋﻦ ﻗﺮﯾﺐ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫* اﻣﺎ ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﮐﻪ راوي دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﻋﺮﺑﺎﺿـﺴﺖ ﭘﺲ او ﻧﯿﺰ ﻣﻘـﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘﺪال«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻟﮑﻼﻋﯽ‪.‬‬‫ﻣﺎ ﺣّﺪث ﻋﻨﻪ ﺳﻮي ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان ﺑﺤﺪﯾﺚ اﻟﻌﺮﺑﺎض ﻣﻘﺮون )ﻣﻘﺮوﻧﺎ‪ .‬ظ( ﺑﺂﺧﺮ[‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد ذﻫﺒﯽ از ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺮﺑﺎض ﻫﻤﯿﻦ ﺣـﺪﯾﺜﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ در ﺻـﺪد ﺗﻨﻘﯿـﺪ او ﻫﺴﺘﯿﻢ‪ ،‬و ﻣﻘﺼﻮد از آﺧﺮ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫ﻋﻤﺮو ﺳﻠﻤﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ذﮐﺮ ﻗﺪح و ﺟﺮﺣﺶ آﻧﻔﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ و در ﻣﺎ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ اﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻘّﻄﺎن ﻻ ﯾﻌﺮف ‪.‬‬
‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻗـﻮادح ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او از أﻫـﻞ ﺣﻤﺺ ﺑـﻮده و ﻋـﺪاوت و اﻧﺤﺮاف أﻫـﻞ ﺣﻤﺺ از ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم در ﮐﻤﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮرﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أﺛﺒﺘﻨﺎه ﻓﯽ ﻣﺠﻠّﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﺎﻟّﺘﻔﺼﯿﻞ‪.‬‬‫اﻣﺎ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ ﻣﻌـﺪان ﭘﺲ از ﻗﻮادح ﻋﻈﯿﻤﻪ او آﻧﺴﺖ ﮐﻪ او از أﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان‬‫ﺑﻦ أﺑﯽ ﮐﺮﯾﺐ اﻟﮑﻼﻋﯽ أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺸﺎﻣﯽ اﻟﺤﻤﺼـﯽ ‪ .‬و اﻧﺤﺮاف و ﻧﺎﺻﺒّﯿﺖ أﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ ﻣﺨﻔﯽ و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﻗﺪ‬‫ذﮐﺮﻧﺎه ﻋﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﻘﻮم ﻓﯽ ﻣﺠّﻠﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺨﺎزي ﻓﺎﺣﺸﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او در أﻋﻮان ﺟّﺒﺎر ﻃﺎﻏﯿﻪ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﻪ‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟﻠّﻌﻨﮥ و اﻟﻌﺬاب ﻓﯽ ﻫﺎوﯾﻪ‪،‬‬‫ﻣﻨﺴﻠﮏ ﮔﺮدﯾﺪه ﺑﻤﻨﺼﺐ ﺻﺎﺣﺒّﯿﺖ ﺷﺮﻃﻪ آن ﻇﺎﻟﻢ ﻟﻌﯿﻦ ﺑﯽ دﯾﻦ ﮐﻪ أﻗﺒﺢ ﻣﻨﺎﺻﺐ اﺳﺖ رﺳﯿﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ‬‫ﻃﺒﺮي در ﮐﺘﺎب »ذﯾﻞ اﻟﻤـﺬّﯾﻞ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ ﻣﻌـﺪان ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ اﻟﺤﺎرث ﻋﻦ اﻟﺤّﺠﺎج‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺤﺪاﻧﯽ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ داود‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﯾﻮﻧﺲ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ :‬ﮐﺎن ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان ﺻﺎﺣﺐ ﺷﺮﻃﮥ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﮐﺎن ﺧﺎﻟﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 172‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪218 :‬‬‫ﻏﯿﺮ ﻣّﺘﻬﻢ ﻓﯿﻤﺎ روي و ﺣّﺪث ﻣﻦ ﺧﺒﺮ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫و آﻧﭽﻪ ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﯾﻮﻧﺲ در آﺧﺮ ﮐﻼم ﺧﻮد اّدﻋﺎ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﻏﯿﺮ ﻣّﺘﻬﻢ ﺑﻮد در آﻧﭽﻪ رواﯾﺖ و ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽﮐﺮد از ﺧﺒﺮ در دﯾﻦ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫اّدﻋﺎي ﺑﺎﻃﻞ و ﺗﻘّﻮل ﺷﻨﯿﻌﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﻇﺎﻟﻤﯽ ﮐﻪ رأس و رﺋﯿﺲ ﺷﺮﻃﻪ ﯾﺰﯾﺪ ﻟﻌﯿﻦ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ ﯾﻘﯿﻨﺎ زﻧﺪﯾﻖ ﻣﻠﻌﻮن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ او‬‫را در ﺧﺒﺮ دﯾﻦ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ؟! ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺧﻼﻋﮥ ﻇﺎﻫﺮة ﺗﻨﺎدي ﻋﻠﯽ ﺿﻼل ﺻﺎﺣﺒﻬﺎ ﻓﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ و اﻵﺧﺮة؟!‪.‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻧﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‬‫و أﻣﺎ ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪاﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻤﺜﺎﻟﺐ ﺷﻨﯿﻌﻪ ﻣﺠﺮوح و ﻣﻌﺎﯾﺐ ﻓﻈﯿﻌﻪ ﻣﻘﺪوح ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﮑﻪ او از أﻫـﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﻮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ذﻫـﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘـﺪال« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ اﻟﮑﻼـﻋﯽ أﺑﻮ ﺧﺎﻟـﺪ اﻟﺤﻤﺼـﯽ ‪ .‬و‬‫اﻧﺤﺮاف و ﻧﺎﺻﺒّﯿﺖ أﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﺣﺴﺐ اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ اوﻣﺄﻧﺎ إﻟﯿﻪ ﻏﯿﺮ ﻣّﺮة‪.‬‬‫از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﮑﻪ ﺛﻮر ﺷﻘّﯽ ﺑﺴﺒﺐ ﻣﻘﺘﻮل ﺷﺪن ﺟّﺪش در ﺻّﻔﯿﻦ ﺑﻬﻤﺮاﻫﯽ ﻣﻌﺎوﯾﻪ اﻋﺘﺮاف ﺻﺎف ﺑﺎﻧﺤﺮاف ﺧﻮد از ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ذﮐﺮ آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﮐﺮد ﺑﮑﻤﺎل اﺟﻬﺎر ﻣﯽﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻦ دوﺳﺖ ﻧﻤﯽدارم ﮐﺴﯽ را ﮐﻪ ﺟّﺪ ﻣﺮا ﻗﺘﻞ ﮐﺮده‬‫اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺛﻮر آورده‪] :‬و ﮐﺎن ﺟّﺪه ﻗﺘﻞ ﯾﻮم ﺻـّﻔﯿﻦ ﻣﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﺛﻮر إذا ذﮐﺮ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ أﺣّﺐ‬‫رﺟﻼ ﻗﺘﻞ ﺟّﺪي![‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ آن ﮐﻪ ﺛﻮر ﺑـﺪﺑﺨﺖ ﻣﺨـﺎﻟﻄﺖ ﺑﺎ أﺷﺨﺎﺻـﯽ ﻣﯽﮐﺮد ﮐﻪ از ﺟﻬﺖ ﻏﺎﯾﺖ ﺷـﻘﺎوت در ﺣّﻖ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﻫﻤﺎن أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم اﺳﺎﺋﺖ أدب ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و او إﻧﮑﺎري ﺑﺮ اﯾﺸﺎن ﻧﻤﯽﮐﺮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺛﻮر ﻣﯽآرد‪:‬‬‫]و ﻗﺎل ]‪ [1‬ﻓﯽ ﻣﻮﺿﻊ آﺧﺮ‪ :‬أزﻫﺮ اﻟﺤﺮازّي و أﺳﺪ ﺑﻦ وداﻋﮥ و ﺟﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺠﻠﺴﻮن و ﯾﺴّﺒﻮن ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬و ﮐﺎن ﺛﻮر ﻻ ﯾﺴّﺒﻪ‬‫ﻓﺎذا ﻟﻢ ﯾﺴّﺐ ﺟّﺮوا ﺑﺮﺟﻠﻪ![‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﮑﻪ او ﻗـﺪري ﺑﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘـﺪال« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﻣﯽآرد‪] :‬ﻗﺎل أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ‪ :‬ﮐﺎن ﺛﻮر ﯾﺮي اﻟﻘﺪر و‬‫ﮐﺎن اﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﻧﻔﻮه و أﺧﺮﺟﻮه ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻋﺒﺎس اﻟﺪوري )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪219 :‬‬‫و ﻗﺎل اﺑﻮ ﻣﺴﻬﺮ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳﺎﻟﻢ‪ :‬أدرﮐﺖ أﻫﻞ ﺣﻤﺺ و ﻗﺪ أﺧﺮﺟﻮا ﺛﻮر و أﺣﺮﻗﻮا داره ﻟﮑﻼﻣﻪ ﻓﯽ اﻟﻘﺪر[‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﺴﻬﺮ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳﺎﻟﻢ‪:‬‬‫أدرﮐﺖ أﻫﻞ ﺣﻤﺺ و ﻗـﺪ أﺧﺮﺟﻮا ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ و أﺣﺮﻗﻮا داره ﻟﮑﻼﻣﻪ ﻓﯽ اﻟﻘـﺪر‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﮐﺎن ﻣﮑﺤﻮل ﻗﺪرّﯾﺎ ﺛّﻢ رﺟﻊ‪ ،‬و ﺛﻮر‬‫ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﻗﺪري ‪.‬‬
‫و ﺑﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﻋﯿﻨﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻟﻘﺎري‪ -‬ﺷﺮح ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎري« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﻣﺎ أﮐﻞ أﺣﺪ ﻃﻌﺎﻣﺎ ﻗّﻂ ﺧﯿﺮا ﻣﻦ أن ﯾﺄﮐﻞ ﻣﻦ ﻋﻤﻞ ﯾﺪه«‬‫در ذﮐﺮ رﺟـﺎل اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟّﺜـﺎﻟﺚ‪ :‬ﺛﻮر‪ -‬ﺑﺎﻟّﺜـﺎء اﻟﻤﺜّﻠﺜـﮥ‪ -‬اﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ ﻣﻦ اﻟّﺰﯾﺎدة‪ ،‬اﻟﮑﻼﻋﯽ‪ ،‬ﺑﻔﺘـﺢ اﻟﮑﺎف و ﺗﺨﻔﯿﻒ اﻟّﻠﺎم و ﺑﺎﻟﻌﯿﻦ‬‫اﻟﻤﻬﻤﻠﮥ‪ ،‬اﻟّﺸﺎﻣﯽ اﻟﺤﻤﺼﯽ اﻟﺤﺎﻓﻆ‪ .‬ﮐﺎن ﻗﺪرّﯾﺎ ﻓﺄﺧﺮج ﻣﻦ ﺣﻤﺺ و أﺣﺮﻗﻮا داره ﺑﻬﺎ ﻓﺎرﺗﺤﻞ إﻟﯽ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﻘّﺪس و ﻣﺎت ﺑﻪ ﺳﻨﮥ ﺧﻤﺴﯿﻦ و‬‫ﻣﺎﺋﮥ[‪.‬‬‫و ﺻﻔﯽ اﻟﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺧﺰرﺟﯽ در »ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺗﺬﻫﯿﺐ ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟﮑﻤﺎل« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺛﻮر آورده‪] :‬ﻗﺎل أﺣﻤﺪ‪ :‬ﮐﺎن ﯾﺮي اﻟﻘﺪر‪ ،‬ﺗﮑّﻠﻢ‬‫ﻓﯿﻪ ﺟﻤﺎﻋﮥ ﺑﺴﺒﺐ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻓﯿﻪ ﺷﯽء ﺳﻮي اﻟﻘﺪرﯾﮥ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 173‬از ‪285‬‬‫از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺎﻟـﮏ ﮐﻪ از أﺋّﻤﻪ أرﺑﻌﻪ ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺛﻮر را‪ ،‬ﺑﺤـّﺪي ﻣـﺬﻣﻮم و ﻣﻄﻌﻮن ﻣﯽداﻧﺴﺖ ﮐﻪ از ﻣﺠـﺎﻟﺴﺖ ﺑﺎ او ﻣﺮدم را ﻧﻬﯽ‬‫ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺛﻮر آورده‪] :‬ﻗـﺪم اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﻨﻬﯽ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ ﻣﺠﺎﻟﺴـﺘﻪ و ﻟﯿﺲ ﻟﻤﺎﻟﮏ ﻋﻨﻪ رواﯾـﮥ ﻻ ﻓﯽ‬‫»اﻟﻤﻮّﻃﺄ« و ﻻ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺐ اﻟﺴّﺘﮥ و ﻻ ﻓﯽ »ﻏﺮاﺋﺐ ﻣﺎﻟﮏ »ﻟﻠّﺪار ﻗﻄﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻤﺎ أدري أﯾﻦ وﻗﻌﺖ رواﯾﺘﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﻊ ذّﻣﻪ ﻟﻪ ‪.‬‬
‫از آن ﺟﻤﻠﻪ آن ﮐﻪ‪ :‬اوزاﻋﯽ ﮐﻪ إﻣﺎم ﻣﺸـﻬﻮر از أﺋّﻤﻪ ﺳـّﻨّﯿﮥ اﺳﺖ در ﺛﻮر ﻗـﺪح و ﺟﺮح ﻣﯽﮐﺮد و رواﯾﺖ ﺣﺪﯾﺚ را ازو ﺑﺪ ﻣﯽداﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ‬‫ﻫﺠﻮ او ﻣﯽﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘﺪال« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺛﻮر آورده‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ :‬ﻗﻠﺖ ﻟﻸوزاﻋﯽ‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺛﻮر ﺑﻦ‪ ،‬ﯾﺰﯾﺪ‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻟﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬﺎ! و ﻗﺎل ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ اﻟﻤﻌﯿﺎر ﮐﺎن اﻻوزاﻋﯽ ﺳﯿﺊ اﻟﻘﻮل ﻓﯽ ﺛﻮر و اﺑﻦ إﺳﺤﺎق و زرﻋﮥ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ‪ .‬و اﺑﻦ‬‫ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﺴﻬﺮ و ﻏﯿﺮه‪ :‬ﮐﺎن اﻷوزاﻋﯽ ﯾﺘﮑّﻠﻢ ﻓﯿﻪ و ﯾﻬﺠﻮه ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪220 :‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ آن ﮐﻪ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻤﺒﺎرك ﮐﻪ إﻣﺎم ﻣﻌﺮوف و ﻣﺸﻬﻮر ﺳّﻨﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﻠﻢ دﯾﻦ را ﺗﺤﺬﯾﺮ و ﺗﻨﻔﯿﺮ از ﺛﻮر ﻣﯽﮐﺮد و‬‫او را از ﺟﻤﻠﻪ آن اﺷﺨﺎص ﮐﻪ ﻓﺎﺳﺪ اﻟﻤﺬﻫﺐ ﺑﻮدﻧﺪ ﻣﻌﺪود ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ .‬اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬ﻗﺎل ﻧﻌﯿﻢ ﺑﻦ ﺣﻤﺎد‪:‬‬‫ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻤﺒﺎرك‪:‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻄﺎﻟﺐ ﻋﻠﻤﺎ اﺋﺖ ﺣّﻤﺎد ﺑﻦ زﯾﺪ ﻓﺎﻃﻠﺒّﻦ اﻟﻌﻠﻢ ﻣﻨﻪ ﺛّﻢ ﻗّﯿﺪه ﺑﻘﯿﺪ‬‫ﻻ ﮐﺜﻮر و ﮐﺠﻬﻢ و ﮐﻌﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﺒﯿـﺪ! و از آن ﺟﻤﻠﻪ آن ﮐﻪ‪ :‬ﯾﺤﯿﯽ اﻟﻘّﻄﺎن ﮐﻪ از أﮐﺎﺑﺮ أﻋﯿﺎن ﺳـّﻨﯿﻪ اﺳﺖ ﺛﻮر را در رواﯾﺖ از ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ‬‫أﺻـﻐﺮ از او ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﻌﺘﻤـﺪ ﻧﻤﯽداﻧﺴﺖ و رواﯾﺘﺶ را ﻧﻤﯽﻧﻮﺷﺖ‪ .‬اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ‬‫ﯾﺤﯿﯽ اﻟﻘّﻄﺎن‪ :‬ﺛﻮر إذا ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﻦ رﺟﻞ ﻻ أﻋﺮﻓﻪ ﻗﻠﺖ‪ :‬أﻧﺖ أﮐﺒﺮ أم ﻫﺬا؟ ﻓﺈذا ﻗﺎل‪ :‬ﻫﻮ أﮐﺒﺮ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬ﮐﺘﺒﺘﻪ‪ ،‬و إذا ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻫﻮ أﺻﻐﺮ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬ﻟﻢ أﮐﺘﺒﻪ ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل وﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ‬‫* اﻣﺎ وﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﺛﻮر اﺳﺖ و در ﺳﻨﺪ أﺑﻮ داود واﻗﻊ ﺷﺪه ﭘﺲ ﻣﻘﺪوﺣّﯿﺖ او ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ واﺿﺢ و ﻣﺴﺘﻨﯿﺮﺳﺖ‪.‬‬‫ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘﺪال« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﺴﻬﺮ‪ :‬اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻣﺪﻟّﺲ و رﺑّﻤﺎ دﻟّﺲ ﻋﻦ اﻟﮑّﺬاﺑﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻣﯿﺰان« در ﺗﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒﯿـﺪ اﻵﺟﺮي‪ :‬ﺳﺄﻟﺖ أﺑﺎ داود ﻋﻦ ﺻﺪﻗﮥ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻫﻮ أﺛﺒﺖ ﻣﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ‪،‬‬‫اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ ،‬روي ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﺸﺮة أﺣﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺲ ﻟﻬﺎ أﺻﻞ‪ ،‬ﻣﻨﻬﺎ ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ أرﺑﻌﮥ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻣﻦ أﻧﮑﺮ ﻣﺎ أﺗﯽ ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﻔﻆ اﻟﻘﺮآن‪،‬‬‫رواه اﻟّﺘﺮﻣﺬي و ﺣﺪﯾﺜﻪ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻟﻬﯿﻌﮥ ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻗﺘﺎدة ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻣﻦ ﻗﻌﺪ ﻋﻠﯽ ﻓﺮاش ﻣﻐﯿﺒﮥ ﻗﺒﺾ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣﮥ ﺛﻌﺒﺎﻧﯿﻦ‪.‬‬‫و ﻗﺎل أﺑﻮ ﺣﺎﺗﻢ‪ :‬ﻫـﺬا ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺎﻃﻞ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬إذا ﻗﺎل اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ أو ﻋﻦ اﻷوزاﻋﯽ ﻓﻠﯿﺲ ﺑﻤﻌﺘﻤﺪ ﻷﻧّﻪ ﯾﺪﻟّﺲ ﻋﻦ ﮐّﺬاﺑﯿﻦ ﻓﺈذا ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ‪ ،‬ﻓﻬﻮ ﺣّﺠـ ﮥ و ﻗـﺎل أﺑﻮ ﻣﺴـﻬﺮ‪ :‬ﮐـﺎن اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﯾﺄﺧـﺬ ﻣﻦ اﺑﻦ اﻟّﺴـ ﻔﺮ ﺣـﺪﯾﺚ اﻷوزاﻋﯽ و ﮐﺎن اﺑﻦ اﻟّﺴـ ﻔﺮ ﮐـّﺬاﺑﺎ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل ﻓﯿﻬﺎ‪ :‬ﻗﺎل‬‫اﻷوزاﻋﯽ‪ ،‬و ﻗﺎل ﺻﺎﻟـﺢ ﺟﺰرة‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﻟﻬﺸـﯿﻢ ﺑﻦ ﺧﺎرﺟـﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﻠﺖ ﻟﻠﻮﻟﯿـﺪ اﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ‪ :‬ﻗـﺪ أﻓﺴﺪت ﺣﺪﯾﺚ اﻷوزاﻋﯽ! ﻗﺎل‪ :‬و ﮐﯿﻒ؟‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺗﺮوي ﻋﻨﻪ ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ و ﻋﻨﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪221 :‬‬‫ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي و ﻋﻨﻪ ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ و ﻏﯿﺮك ﯾﺪﺧﻞ ﺑﯿﻦ اﻷوزاﻋﯽ و ﺑﯿﻦ ﻧﺎﻓﻊ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻷﺳـﻠﻤﯽ‪ ،‬و ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻗّﺮة ﻓﻤﺎ ﯾﺤﻤﻠﮏ‬‫ﻋﻠﯽ ﻫﺬا؟‪ .‬ﻗﺎل أﻧﺒﺄﻧﺎ )أﻧﺒﻞ‪ .‬ظ( اﻷوزاﻋﯽ اﻧّﻪ ﯾﺮوي ﻋﻦ ﻣﺜﻞ ﻫﺆﻻء‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﺈذا روي اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ ﻫﺆﻻء و ﻫﻢ ﺿـﻌﻔﺎء ﻣﻨﺎﮐﯿﺮ ﻓﺄﺳـﻘﻄﺘﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 174‬از ‪285‬‬‫و ﺻّﯿﺮﺗﻬﺎ ﻣﻦ رواﯾﮥ اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ اﻻﺛﺒﺎت ﺿﻌﻒ اﻷوزاﻋﯽ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﻠﺘﻔﺖ إﻟﯽ )ﻗﻮﻟﯽ‪ .‬ظ([‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ اﻟّﺘﻬـﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﻹﺳـﻤﺎﻋﯿﻠﯽ‪ :‬أﺧﺒﺮت ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن‬‫اﻟﻮﻟﯿﺪ رﻓﺎﻋﺎ‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟﻤﺮوزي أﺣﻤﺪ‪ :‬ﮐﺎن اﻟﻮﻟﯿﺪ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﺨﻄﺎء‪ ،‬و ﻗﺎل ﺣﻨﺒﻞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﻣﺴﻬﺮ ﯾﻘﻮل ﮐﺎن‪ :‬اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻣّﻤﻦ ﯾﺄﺧﺬ‬‫ﻋﻦ اﺑﻦ اﻟـّﺴ ﻔﺮ ﺣـﺪﯾﺚ اﻷوزاﻋﯽ و ﮐﺎن أﺑﻮ اﻟـّﺴ ﻔﺮ ﮐـّﺬاﺑﺎ و ﻗﺎل ﻣﺆّﻣﻞ ﺑﻦ إﻫﺎب ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺴـﻬﺮ ﮐﺎن اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﯾﺤـّﺪث ﺣـﺪﯾﺚ‬‫اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ اﻟﮑّﺬاﺑﯿﻦ ﺛّﻢ ﯾﺪﻟّﺴﻬﺎ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ اﻟﻬﯿﺜﻢ ﺑﻦ ﺧﺎرﺟﮥ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻗﻠﺖ ﻟﻠﻮﻟﯿـﺪ‪ :‬ﻗـﺪ أﻓﺴـﺪت ﺣـﺪﯾﺚ اﻷـوزاﻋﯽ!‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺗﺮوي ﻋﻦ اﻷـوزاﻋﯽ ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ و ﻋﻦ اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي و ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ‬‫ﺳﻌﯿـﺪ‪ ،‬و ﻏﯿﺮك ﯾـﺪﺧﻞ ﺑﯿﻦ اﻷـوزاﻋﯽ و ﺑﯿﻦ ﻧـﺎﻓﻊ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ ،‬و ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ اﻟّﺰﻫﺮي إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣّﺮة و ﻗﺮة و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ‪ ،‬ﻓﻤﺎ ﯾﺤﻤﻠﮏ‬‫ﻋﻠﯽ ﻫﺬا؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺒﻞ اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ ﻫﺆﻻء‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﺈذا روي اﻻوزاﻋﯽ ﻋﻦ ﻫﺆﻻء و ﻫﺆﻻء و ﻫﻢ ﺿـﻌﻔﺎء أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻨﺎﮐﯿﺮ ﻓﺄﺳﻘﻄﺘﻬﻢ أﻧﺖ و ﺻّﯿﺮﺗﻬﺎ ﻣﻦ‬‫رواﯾﮥ اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﺎت ﺿﻌﻒ اﻷوزاﻋﯽ‪.‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻠﻢ ﯾﻠﺘﻔﺖ إﻟﯽ ﻗﻮﻟﯽ‪ .‬و ﻗـﺎل اﻟـّﺪارﻗﻄﻨﯽ‪ :‬ﮐـﺎن اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﯾﺮﺳﻞ‪ ،‬ﯾﺮوي ﻋﻦ اﻷوزاﻋﯽ أﺣﺎدﯾﺚ ﻋﻨـﺪ اﻷوزاﻋﯽ ﻋﻦ ﺷـﯿﻮخ ﺿـﻌﻔﺎء ﻋﻦ‬‫ﺷﯿﻮخ ﻗﺪ أدرﮐﻬﻢ اﻻوزاﻋﯽ ﻓﯿﺴﻘﻂ أﺳﻤﺎء اﻟّﻀﻌﻔﺎء و ﯾﺠﻌﻠﻬﺎ ﻋﻦ اﻷوراﻋﯽ ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ و ﻋﻦ ﻋﻄﺎء[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗـﺎل اﻵﺟّﺮي‪ :‬ﺳﺄﻟﺖ أﺑﺎ داود ﻋﻦ ﺻﺪﻗـﮥ ﺑﻦ ﺧﺎﻟـﺪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﻮ أﺛﺒﺖ ﻣﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ‪ ،‬اﻟﻮﻟﯿﺪ‬‫روي ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﺸـﺮة أﺣﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺲ ﻟﻬﺎ أﺻﻞ‪ ،‬ﻣﻨﻬﺎ أرﺑﻌـﮥ ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ و ﻗـﺪ ﺗﻘّﺪم ﻫﺬا ﻓﯽ اﻷﺻﻞ ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤﮥ ﺻﺪﻗﮥ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻣﻬّﻨﺎ‪:‬‬‫ﺳـﺄﻟﺖ أﺣﻤـﺪ ﻋﻦ وﻟﯿـﺪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬اﺧﺘﻠﻄﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﺣـﺎدﯾﺚ ﻣﺎ ﺳـﻤﻊ و ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺴـﻤﻊ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﻟﻪ ﻣﻨﮑﺮات ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬ﻻ‬‫ﺗﻠﺒﺴﻮا ﻋﻠﯿﻨﺎ دﯾﻨﻨﺎ‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺜﺒﺖ ﺷﯽء ﺻّﺢ ﻓﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪222 :‬‬‫ﻫﺬا ﻋﻦ اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ‪ :‬ﺳﺌﻞ ﻋﻨﻪ أﺑﯽ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﮐﺎن رﻓﺎﻋﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺻﺪﻗﮥ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ أﺑﯽ داود آورده‪:‬‬‫]روي اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﺸﺮة أﺣﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺲ ﻟﻬﺎ أﺻﻞ‪ ،‬ﻣﻨﻬﺎ ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ أرﺑﻌﮥ[‪.‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل اﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ ﻧﺒﯿﻞ و ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺧﻼل و ﺑﺤﺒﺮ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‬‫* أﻣﺎ أﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ ﻧﺒﯿﻞ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﺛﻮرﺳﺖ و در ﺳـﻨﺪ ﺗﺮﻣـﺬي واﻗﻊ ﺷـﺪه ﭘﺲ او ﻫﻢ ﻣﻄﻌﻮﻧﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﻗّﻄﺎن‬‫ﮐﻪ از أﮐﺎﺑﺮ و أﻋﯿﺎن ﺳّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ درو ﮐﻼم ﻣﯽﮐﺮد‪.‬‬‫ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﻨﺒﺎﺗﯽ‪ :‬ذﮐﺮ ﻷﺑﯽ ﻋﺎﺻﻢ أّن ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﯾﺘﮑّﻠﻢ ﻓﯿﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺴﺖ ﺑﺤّﯽ و ﻻ ﻣّﯿﺖ إذا ﻟﻢ‬‫أذﮐﺮ![* أﻣﺎ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺨّﻠﺎل اﻟﺤﻠﻮاﻧﯽ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از أﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ ﻧﺒﯿﻞ اﺳﺖ و در ﺳـﻨﺪ ﺗﺮﻣﺬي واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﯿﻠﯽ ﻣﻘﺪوح‬‫و ﻣﺠﺮوح ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ داود‪ :‬ﮐﺎن ﻋﺎﻟﻤﺎ ﺑﺎﻟّﺮﺟﺎل و ﮐﺎن ﻻ ﯾﺴـﺘﻌﻤﻞ ﻋﻠﻤﻪ‪ .‬و‬‫ﻗﺎل أﯾﻀﺎ‪ :‬ﮐﺎن ﻻ ﯾﻨﺘﻘﺪ اﻟّﺮﺟﺎل ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل داود ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ‪:‬‬‫ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن اﻟﺤﻠﻮاﻧﯽ ﻗـﺎل‪ :‬ﻻـ أﮐّﻔﺮ ﻣﻦ وﻗﻒ ﻓﯽ اﻟﻘﺮآن‪ .‬ﻗـﺎل داود‪ :‬ﻓﺴـﺄﻟﺖ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﺷﺒﯿﺐ ﻋﻦ اﻟﺤﻠﻮاﻧﯽ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﯾﺮﻣﯽ ﻓﯽ اﻟﺤّﺶ ﻣﻦ ﻟﻢ‬‫ﯾﺸﻬﺪ ﺑﮑﻔﺮ ﻟا ﮑﺎﻓﺮ ﻓﻬﻮ ﮐﺎﻓﺮ‪ .‬و ﻗﺎل اﻻﻣﺎم أﺣﻤﺪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 175‬از ‪285‬‬‫ﻣﺎ أﻋﺮﻓﻪ ﺑﻄﻠﺐ اﻟﺤـﺪﯾﺚ و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﯾﻄﻠﺒﻪ و ﻟﻢ ﯾﺤﻤـﺪه‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ ﻋﻨﻪ أﺷﺎء أﮐﺮﻫﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻣّﺮة أﻫﻞ اﻟّﺜﻐﺮ ﻋﻨﻪ ﻏﯿﺮ راﺿـﯿﻦ‪ ،‬أو ﻣﺎ ﻫﺬا‬‫ﻣﻌﻨﺎه ‪.‬‬‫* أﻣﺎ ﺑﺤﯿﺮ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﮐﻪ راوي دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و در ﺳﻨﺪ ﺗﺮﻣﺬي واﻗﻌﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻄﻌﻮﻧّﯿﺖ و ﻣﺠﺮوﺣّﯿﺖ او‬‫ﻧﯿﺰ ﻣﺤـّﻞ ﺷـّﮏ و رﯾﺐ ﻧﯿﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ او ﺑﻼـ ﺷـﺒﻬﻪ از أﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﻮده و اﻧﺤﺮاف و ﻋـﺪاوت أﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﺎ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻣﺮارا‪.‬‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬ﺑﺤﯿﺮ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺴـﺤﻮﻟﯽ أﺑﻮ ﺧﺎﻟﺪ اﻟﺤﻤﺼـﯽ‪ ،‬روي ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان و ﻣﮑﺤﻮل‪ ،‬و ﻋﻨﻪ اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ‬‫ﻋﯿﺎش و ﺑﻘّﯿﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ و ﺛﻮر ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪223 :‬‬‫و ﻫﻮ ﻣﻦ أﻗﺮاﻧﻪ و ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ و ﻏﯿﺮﻫﻢ ‪.‬‬
‫و ﺻـﻔﯽ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﺰرﺟﯽ در »ﻣﺨﺘﺼـﺮ ﺗﺬﻫﯿﺐ ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟﮑﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ ]ﺑﺤﯿﺮ ﺑﮑﺴـﺮ اﻟﻤﻬﻤﻠﮥ‪ ،‬اﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟّﺴﺤﻮﻟﯽ أﺑﻮ ﺧﺎﻟﺪ اﻟﺤﻤﺼﯽ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺪان و ﻣﮑﺤﻮل و ﻋﻨﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ و إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋّﯿﺎش ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺑﻘﯿﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ و ﻃﻌﻦ و ذم و ﻗﺪح و ﻣﻼم او ﺑﺘﻔﺼﯿﻞ ﺗﻤﺎم‬‫* أﻣﺎ ﺑﻘﯿـﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ]‪ [1‬ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧـﺒﺮ از ﺑﺤﯿﺮ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪﺳﺖ و در ﺳـﻨﺪ ﺗﺮﻣـﺬي ]‪ [1‬او ﺣـﺎﺗﻢ رازي ﮐﻪ از ﮐﺒﺎر ﺣﻔﺎظ و ﻗـﺪﻣﺎي‬‫أﺛﺒـﺎت اﯾﻘـﺎﻇﺴﺖ ﻣﺮة ﺑﻌـﺪ أﺧﺮي ﺑﻘﯿﻪ را ﻣﻘـﺪوح ﺳـﺎﺧﺘﻪ و ﺑﺎﻇﻬـﺎر ﺗـﺪﻟﯿﺲ و ﺗﻠﺒﯿﺲ او ﭘﺮده از روي ﮐـﺎر اﻧـﺪاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﮐﺘﺎب‬‫اﻟﻌﻠﻞ« اﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺎﺗﻢ رازي ﻣﺬﮐﻮر‪ ،‬ﻣﺴﻄﻮرﺳﺖ‪) :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﯽ‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﺬي‬‫رواه اﺳـﺤﺎق ﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ ﻋﻦ ﺑﻘﯿـﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﺣـﺪﺛﻨﯽ اﺑﻮ وﻫﺐ اﻻﺳﺪي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺪﺛﻨﺎ ﻧﺎﻓﻊ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺤﻤﺪوا اﺳـﻼم اﻣﺮء ﺣﺘﯽ ﺗﻌﺮﻓﻮا‬‫ﻋﻘـﺪة رأﯾﻪ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﯽ‪ :‬ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻟﻪ ﻋﻠﮥ ﻗﻞ ﻣﻦ ﯾﻔﻬﻤﻬﺎ‪ .‬روي ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ اﺳـﺤﺎق ﺑﻦ أﺑﯽ ﻓﺮوة ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ ﻋﻦ‬‫اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻋﻦ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﮐﻨﯿﺘﻪ اﺑﻮ وﻫﺐ و ﻫﻮ اﺳـﺪي‪ ،‬ﻓﮑـﺎن ﺑﻘﯿـﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﮐﻨﯽ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫ﻋﻤﺮو و ﻧﺴﺒﻪ اﻟﯽ ﺑﻨﯽ اﺳﺪ ﻟﮑﯿﻼ ﯾﻔﻄﻦ ﺑﻪ ﺣﺘﯽ إذا ﺗﺮك اﺳﺤﺎق ﺑﻦ أﺑﯽ ﻓﺮوة ﻣﻦ اﻟﻮﺳﻂ ﻻ ﯾﻬﺘﺪي ﻟﻪ و ﮐﺎن ﺑﻘﯿﮥ ﻣﻦ اﻓﻌﻞ اﻟﻨﺎس ﻟﻬﺬا و‬‫اﻣﺎﻣـﺎ‪ .‬ﻗﺎل اﺳـﺤﺎق ﻓﯽ رواﯾﺘﻪ ﻋﻦ ﺑﻘﯿـﮥ ﻋﻦ أﺑﯽ وﻫﺐ‪ :‬ﺣـﺪﺛﻨﺎ ﻧﺎﻓﻊ‪ ،‬ﻓﻬﻮ و ﻫﻢ ﻏﯿﺮ أن وﺟﻬﻪ ﻋﻨـﺪي أن اﺳـﺤﺎق ﻟﻌﻠﻪ ﺣﻔﻆ ﻋﻦ ﺑﻘﯿﻪ ﻫـﺬا‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻟﻤﺎ ﯾﻔﻄﻦ ﻟﻤﺎ ﻋﻤﻞ ﺑﻘﯿﮥ ﻣﻦ ﺗﺮﮐﻪ اﺳﺤﺎق ﻣﻦ اﻟﻮﺳﻂ و ﺗﮑﻨﯿﺘﻪ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻓﻠﻢ ﯾﻔﺘﻘﺪ ﻟﻔﻈﮥ ﺑﻘﯿﮥ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫ﺣﺪﺛﻨﺎ ﻧﺎﻓﻊ او ﻋﻦ ﻧﺎﻓﻊ( و ﻧﯿﺰ در »ﮐﺘﺎب اﻟﻌﻠﻞ« ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪) :‬ﺳﺄﻟﺖ أﺑﯽ ﻋﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫رواه ﺑﻘﯿـﮥ ﻋـﻦ اﻻـوزاﻋﯽ ﻋﻦ اﻟﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺮوة ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻋﻦ اﻟﻨـﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺰ و ﺟـﻞ ﯾﺤﺐ اﻟﻤﻠﺤﯿﻦ ﻓﯽ‬‫اﻟﺪﻋﺎء‪ .‬ﻗﺎل أﺑﯽ‪ :‬ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﮑﺮ ﻧﺮي ان ﺑﻘﯿﮥ دﻟﺴﻪ ﻋﻦ اﻻوزاﻋﯽ(‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﮐﺘﺎب اﻟﻌﻠﻞ« ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪:‬‬‫)ﺳـﻤﻌﺖ أﺑﯽ روي ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﺧﺎﻟـﺪ اﻻرزق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـﺪﺛﻨﺎ ﺑﻘﯿـﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إذا ﺟـﺎﻣﻊ اﺣـﺪﮐﻢ زوﺟﺘﻪ او ﺟـﺎرﯾﺘﻪ ﻓﻼـ ﯾﻨﻈﺮ اﻟﯽ ﻓﺮﺟﻬـﺎ ﻓـﺎن ذﻟﮏ ﯾﻮرث اﻟﻌﻤﯽ و اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﻗﺎل‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ أﺻﯿﺐ ﺑﻤﺼﯿﺒﮥ ﻣﻦ ﺳﻘﻢ او ذﻫﺎب ﻣﺎل ﻓﺎﺣﺘﺴﺐ و ﻟﻢ ﯾﺸﮏ اﻟﯽ اﻟﻨﺎس ﮐﺎن ﺣﻘﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ان ﯾﻐﻔﺮ‬‫ﻟﻪ‪ .‬و ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬ﻻ ﺗﺄﮐﻠﻮا ﺑﻬﺎﺗﯿﻦ اﻻﺑﻬﺎم و اﻟﻤﺸﯿﺮة و ﻟﮑﻦ‪ .‬ﺑﻘﯿﻪ ﭘﺎورﻗﯽ در ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻌﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪224 :‬‬‫واﻗﻊ ﺷـﺪه‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﻄﻌﻮن و ﻣـﺬﻣﻮم و ﻣﻘﺪوح و ﻣﻠﻮﻣﺴﺖ‪ ،‬و ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺣﻤﺼـﯽ ﺑﻮدﻧﺶ ﮐﻪ أﮐﺒﺮ ﻗﺒﺎﺋﺢ و أﻋﻈﻢ ﻣﻄﺎﻋﻨﺴﺖ‪ ،‬ﻋﻠﻤﺎي‬‫رﺟﺎل دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺎﯾﺐ و ﻣﺜﺎﻟﺐ ﺑﺮاي او ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 176‬از ‪285‬‬‫اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« در ﻗﺪح‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻣﻦ ﻣﺎت و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫اﻟﻘﺮآن ﻣﺨﻠﻮق‪ ،‬ﻟﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣﮥ و وﺟﻬﻪ إﻟﯽ ﻗﻔﺎه«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ ذﮐﺮﻧﺎ أّن ﺑﻘّﯿﮥ ﮐﺎن ﯾﺮوي ﻋﻦ اﻟﻤﺠﻬﻮﻟﯿﻦ و اﻟﻀﻌﻔﺎء و رﺑّﻤﺎ أﺳﻘﻂ ذﮐﺮﻫﻢ و ذﮐﺮ ﻣﻦ رووا ﻟﻪ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« در ﻗـﺪح ﺣﺪﯾﺚ »ﻧﻌﻤﺖ اﻻﻧﺴﺎن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﺑﻦ‪ :‬ﺣّﺒﺎن ﻻ ﯾﺤﺘّﺞ ﺑﺒﻘّﯿﮥ[‪ .‬و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي‬‫در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« در ﻗﺪح‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻣﻦ ﺗﻌّﻠﻢ اﻟﻌﻠﻢ و ﻫﻮ ﺷﺎّب ﮐﺎن ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ رﺳﻢ ﻓﯽ ﺣﺠﺮ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻘّﯿﮥ ﻣﺪﻟّﺲ ﯾﺮوي ﻋﻦ اﻟّﻀﻌﻔﺎء‪ ،‬و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﯾﺴّﻮون ﺣﺪﯾﺜﻪ و ﯾﺤﺬﻓﻮن اﻟّﻀﻌﻔﺎء ﻣﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« در ﺗﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﻏﯿﺮ واﺣﺪ‪ :‬ﮐﺎن ﻣﺪﻟّﺴﺎ‪ ،‬ﮐﻠﻮا ﺑﺜﻼث ﻓﺎﻧﻬﺎ ﺳﻨﮥ‪ ،‬و ﻻ ﺗﺄﮐﻠﻮا ﺑﺨﻤﺲ ﻓﺎﻧﻬﺎ أﮐﻠﮥ اﻻﻋﺮاب‪.‬‬‫ﻗﺎل أﺑﯽ‪ :‬ﻫـﺬه اﻟﺜﻼث اﻻﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮﻋـﮥ ﻻ اﺻﻞ ﻟﻬﺎ‪ ،‬و ﮐﺎن ﺑﻘﯿـﮥ ﯾـﺪﻟﺲ‪ ،‬ﻓﻈﻦ ﻫﺆﻻء أﻧّﻪ ﯾﻘﻮل ﻓﯽ ﮐﻞ ﺣﺪﯾﺚ‪ :‬ﺣﺪﺛﻨﺎ‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﻔﺘﻘﺪوا‬‫اﻟﺨﺒﺮ ﻣﻨﻪ(‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺎب اﻟﻌﻠﻞ ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪ :‬ﺳﺄﻟﺖ أﺑﯽ ﻋﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫رواه ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺼـﻄﻔﯽ ﻋﻦ ﺑﻘﯿﮥ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﺪرداء‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬رآﻧﯽ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و أﻧﺎ أﻣﺸـﯽ أﻣﺎم‬‫أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ ﺗﻤﺸﯽ أﻣﺎم ﻣﻦ ﻫﻮ ﺧﯿﺮ ﻣﻨﮏ؟! ان أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ ﻃﻠﻌﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺸﻤﺲ أو ﻏﺮﺑﺖ!‬‫ﻗﺎل أﺑﯽ‪ :‬ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع‪ ،‬ﺳﻤﻊ ﺑﻘﯿﮥ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻣﻦ ﻫﺸﺎم اﻟﺮازي ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ‪ ،‬ﻓﺘﺮك اﻻﺛﻨﯿﻦ ﻣﻦ اﻟﻮﺳﻂ‪.‬‬‫ﻗﺎل أﺑﯽ‪ :‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ اﺑﻦ ﻋﻄﯿﮥ ﻣﺘﺮوك اﻟﺤﺪﯾﺚ(‪.‬‬‫و ﻣـﺪﻟﺲ ﺑﻮدن ﺑﻘﯿـﮥ ﺣﺴﺐ اﻋﺘﺮاف زﯾﻦ اﻟـﺪﯾﻦ اﻟﻌﺮاﻗﯽ ﻧﯿﺰ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤﻘﻖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﻣﺬﮐﻮر در ﮐﺘﺎب »ﺗﺨﺮﯾﺞ اﺣﯿﺎء اﻟﻌﻠﻮم«‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫)ﺣﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪» :‬اﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﯽ ﻗﻠﻮب ﻋﺒﺎده اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ«‬‫ﻟﻢ أﺟﺪه ﺑﻬﺬا اﻟﻠﻔﻆ‪ ،‬و ﻟﻠﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻣﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﻋﺘﺒﮥ اﻟﺨﻮﻻﻧﯽ ﯾﺮﻓﻌﻪ اﻟﯽ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ان ﻟﻠّﻪ آﻧﯿﮥ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻻرض‪ ،‬و آﻧﯿﮥ رﺑﮑﻢ ﻗﻠﻮب ﻋﺒﺎده اﻟﺼﺎﻟﺤﯿﻦ‪،‬‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫ﻓﯿﻪ ﺑﻘﯿﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ و ﻫﻮ ﻣﺪﻟﺲ ﻟﮑﻨﻪ ﺻﺮح ﻓﯿﻪ ﺑﺎﻟﺘﺤﺪﯾﺚ(‪.‬‬‫ﺑﻘﯿﻪ ﭘﺎورﻗﯽ در ﺻﺤﻔﮥ ﺑﻌﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪225 :‬‬‫ﻓﺎذا ﻗﺎل‪» :‬ﻋﻦ« ﻓﻠﯿﺲ ﺑﺤّﺠﮥ! ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣّﺒﺎن‪ :‬ﺳـﻤﻊ ﻣﻦ ﺷـﻌﺒﮥ و ﻣﺎﻟﮏ و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻤﮥ ﺛّﻢ ﺳﻤﻊ ﻣﻦ أﻗﻮام ﮐّﺬاﺑﯿﻦ ﻋﻦ ﺷﻌﺒﮥ و‬‫ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻓﺮوي ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﺎت ﺑﺎﻟّﺘـﺪﻟﯿﺲ ﻣﺎ أﺧﺬ ﻋﻦ اﻟـّﻀ ﻌﻔﺎء‪ .‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﺣﺎﺗﻢ‪ :‬ﻻ ﯾﺤﺘّﺞ ﺑﻪ‪ .‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﺴـﻬﺮ‪ :‬أﺣﺎدﯾﺚ ﺑﻘّﯿﮥ ﻟﯿﺴﺖ ﻧﻘّﯿﮥ‪ ،‬ﻓﮑﻦ‬‫ﻣﻨﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﺗﻘّﯿﮥ! ﻗﺎل ﺣﯿﻮة ﺑﻦ ﺷـﺮﯾﺢ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﺑﻘّﯿﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻗﺮأت ﻋﻠﯽ ﺷﻌﺒﮥ أﺣﺎدﯾﺚ ﺑﺤﯿﺮ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﺎﯾﺤﻤﺪ! ﻟﻮ ﻟﻢ أﺳﻤﻌﻬﺎ ﻣﻨﮏ‬‫ﻟﻄﺮت! و ﻗﺎل أﺑﻮ إﺳﺤﺎق اﻟﺠﻮزﺟﺎﻧﯽ‪:‬‬‫رﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘّﯿﮥ! ﻣﺎ ﮐﺎن ﯾﺒﺎﻟﯽ إذا وﺟﺪ ﺧﺮاﻓﮥ ﻋّﻤﻦ ﯾﺄﺧﺬه‪ ،‬ﻓﺈن ﺣّﺪث ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﺎت ﻓﻼ ﺑﺄس ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ اﻟﺘﻘّﯽ اﻟﯿﺰﻧﯽ‪ :‬ﻣﻦ ﻗﺎل إّن ﺑﻘّﯿﮥ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ‪ ،‬ﻓﻘـﺪ ﮐـﺬب‪ ،‬ﻣﺎ ﻗﺎل ﻗّﻂ إﻟّﺎ »ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻓﻼن« و ﻗﺎل اﻟﺤّﺠﺎج ﺑﻦ اﻟّﺸﺎﻋﺮ‪ ،‬ﺳـﺌﻞ اﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨـﮥ ﻋﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻦ ﻫﺬه اﻟﻤﻠﺢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺎ‪ :‬أﺑﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 177‬از ‪285‬‬‫اﻟﻌﺠﺐ‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬ﺑﻘـّﯿ ﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ و ﺳﻮء ﺣﺎل ﺑﻘﯿﻪ‪ ،‬از ﮐﺘﺎب »ﺗﺨﺮﯾﺞ اﺣﺎدﯾﺚ راﻓﻌﯽ ﮐﺒﯿﺮ« ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﺣﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ ﻧﯿﺰ‬‫واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﻣﺬﮐﻮر در ﮐﺘﺎب ﻣﺴﻄﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫)ﺣﺪﯾﺚ ﺳـﻠﻤﺎن أن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‪» :‬ﯾﺎ ﺳـﻠﻤﺎن! ﮐﻞ ﻃﻌﺎم و ﺷﺮاب وﻗﻌﺖ ﻓﯿﻪ داﺑﮥ ﻟﯿﺲ ﻟﻬﺎ دم ﻓﻤﺎﺗﺖ ﻓﻬﻮ ﺣﻼل‬‫أﮐﻠﻪ و ﺷـﺮاﺑﻪ و وﺿﻮﺋﻪ«‪ .‬اﻟﺪار ﻗﻄﻨﯽ و اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺟﺪﻋﺎن ﻋﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺴـﯿﺐ ﻋﻦ ﺳﻠﻤﺎن ﺑﻪ‪ .‬و ﻓﯿﻪ ﺑﻘﯿﮥ ﺑﻦ‬‫اﻟﻮﻟﯿﺪ و ﻗﺪ ﺗﻔﺮد ﺑﻪ‪ ،‬و ﺣﺎﻟﻪ ﻣﻌﺮوف‪ ،‬و ﺷﯿﺨﻪ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺰﺑﯿﺪي ﻣﺠﻬﻮل و ﻗﺪ ﺿﻌﻒ أﯾﻀﺎ‪.‬‬‫و اﺗﻔﻖ اﻟﺤﻔﺎظ ﻋﻠﯽ أن رواﯾﮥ ﺑﻘﯿﮥ ﻋﻦ اﻟﻤﺠﻬﻮﻟﯿﻦ واﻫﯿﮥ‪ .‬و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺟﺪﻋﺎن ﺿﻌﯿﻒ أﯾﻀﺎ(‪.‬‬‫و ﭼﻮن ﺗـﺪﻟﯿﺲ ﺑﻘﯿﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﺧﻔﺎء و ﮐﺘﻤﺎن و ﺗﺤﻤﻞ ﻧﯿﺴﺖ ﻟﻬﺬا ﺣﺎﻓﻆ ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در »ﺟﻤﻊ اﻟﺠﻮاﻣﻊ« ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ را ﺑﺴـﺒﺐ‬‫ﺑﻮدن ﺑﻘﯿﻪ در ﺳـﻨﺪ آن و ﻋﻨﻌﻨﻪ ﮐﺮدن او در آن‪ ،‬ﻣﻘـﺪوح واﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣـﺬﮐﻮر ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬ان اﻟﻘﺎﺿـﯽ ﻟﯿﻨﺰل‬‫ﻓﯽ ﻣﻨﺰﻟﮥ أﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻋﺪن ﻓﯽ ﺟﻬﻨﻢ‪ .‬أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﻨﻘﺎش ﻓﯽ »ﮐﺘﺎب اﻟﻘﻀﺎة« ﻋﻦ ﻣﻌﺎذ‪ ،‬و رﺟﺎﻟﻪ ﺛﻘﺎت اﻻ أن ﻓﯿﻪ ﺑﻘﯿﮥ و ﻗﺪ ﻋﻨﻌﻦ(‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﻌﯿﻨﻬﺎ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌﻤﺎل« ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ راﺟﻊ إﻟﯿﻪ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻬﺎدي )‪ .12‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫اﻟﻤﻮﺳﻮي‪ ،‬ﺟﻌﻠﻪ ﻣﻦ أﺻﺤﺎب اﻟﺼﺮاط اﻟﺴﻮي(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪226 :‬‬‫ﺧﺰﯾﻤـﮥ‪ :‬ﻻ أﺣﺘـّﺞ ﺑﺒﻘـّﯿ ﮥ‪ .‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟّﺘﺮﻣﺬي‪ ،‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻮّﻫﻤﺖ أّن ﺑﻘّﯿﮥ ﻻ ﯾﺤّﺪث اﻟﻤﻨﺎﮐﯿﺮ إﻟّﺎ ﻋﻦ‬‫اﻟﻤﺠﺎﻫﯿﻞ‪ ،‬ﻓﺈذا ﻫﻮ ﯾﺤّﺪث اﻟﻤﻨﺎﮐﯿﺮ ﻋﻦ اﻟﻤﺸﺎﻫﯿﺮ ﻓﻌﻠﻤﺖ ﻣﻦ أﯾﻦ أﺗﯽ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺣّﺒﺎن آورده‪] :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﺨﺰاﻋﯽ ﺑـﺪﻣﺸﻖ‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺑﻘّﯿﮥ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻄﺎء‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ‪ :‬ﻣﻦ أدﻣﻦ ﻋﻠﯽ ﺣﺎﺟﺒﯿﻪ ﺑﺎﻟﻤﺸﻂ ﻋﻮﻓﯽ ﻣﻦ اﻟﻮﺑﺎء‪ .‬و ﻫﺬا ﻣﻦ ﻧﺴﺨﮥ ﮐﺘﺒﻨﺎﻫﺎ ﺑﻬﺬا اﻻﺳﻨﺎد ﮐّﻠﻬﺎ‬‫ﻣﻮﺿﻮﻋﮥ ﯾﺸﺒﻪ أن ﯾﮑﻮن ﺑﻘّﯿﮥ ﺳﻤﻌﻪ ﻣﻦ إﻧﺴﺎن واه ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ ﻓﺪﻟّﺲ ﻋﻨﻪ و اﻟﺘﺰق ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« آورده‪] :‬و ذﮐﺮ اﻟﻌﻘﯿﻠﯽ‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺣﮑﻢ‪ ،‬ﻋﻦ وﮐﯿﻊ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺖ أﺣﺪا‬‫أﺟﺮا ﻋﻠﯽ أن ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﻘّﯿﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« آورده‪] :‬و ﻗـﺎل ﻣﺴـﻠﻢ‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ‪ ،‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻤﺒﺎرك‪ :‬ﻧﻌﻢ اﻟّﺮﺟﻞ‬‫ﺑﻘـّﯿ ﮥ‪ ،‬ﻟﻮﻻ أﻧّﻪ ﯾﮑّﻨﯽ اﻷﺳﺎﻣﯽ و ﯾﺴـّﻤﯽ اﻟﮑﻨﯽ! ﮐﺎن دﻫﺮا ﯾﺤّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﻮﺣﺎﻇّﯽ‪ ،‬ﻓﻨﻈﺮﻧﺎ ﻓﺈذا ﻫﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﻘّﺪوس! و ﻗﺎل أﺑﻮ داود‪:‬‬‫أﻧﺒﺄﻧﺎ أﺣﻤﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬روي ﺑﻘّﯿﮥ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻨﺎﮐﯿﺮ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« آورده‪] :‬و روي ﻋّﺒﺎس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إذا ﻟﻢ ﯾﺴّﻢ ﺑﻘّﯿﮥ ﺷﯿﺨﻪ و ﮐّﻨﺎه ﻓﺎﻋﻠﻢ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺴﺎوي ﺷﯿﺌﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« آورده‪] :‬ﻗـﺎل ﯾﻌﻘﻮب اﻟﻔﺴﻮي‪ :‬و ﺑﻘـّﯿ ﮥ ﯾـﺬﮐﺮ ﺑﺤﻔـﻆ إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﯾﺸـﺘﻬﯽ اﻟﻤﻠـﺢ و اﻟﻄﺮاﺋﻒ ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ‪ ،‬ﻓﯿﺮوي ﻋﻦ‬‫اﻟّﻀﻌﻔﺎء[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان« آورده‪] :‬ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺳـﻨﺎن‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﻮﻫﺎب اﺑﻦ اﻟـّﻀ ﺤﺎك‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻟﯽ ﺑﻘـّﯿ ﮥ‪ ،‬ﺷـﻌﺒﮥ ﯾﺎ أﺑﺎ ﯾﺤﻤﺪ! ﻧﺤﻦ أﺑﺼـﺮ‬‫ﺑﺎﻟﺤﺪﯾﺚ و أﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻣﻨﮑﻢ! ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﺗﻘﻮل ذا ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﺴـﻄﺎم؟! ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﻠﺖ ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل ﻓﯽ رﺟﻞ ﺿـﺮب ﻋﻠﯽ أﻧﻔﻪ ﻓـﺬﻫﺐ ﺷـﻤﻪ ﻓﺘﻔّﮑﺮ ﻓﯿﻬﺎ و ﺟﻌﻞ ﯾﻨﻈﺮ ﻓﻘﺎل إﯾﺶ ﺗﻘﻮل ﯾﺎ أﺑﺎ‬‫ﯾﺤﻤﺪ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬أﻧﺒﺄﻧﺎ اﺑﻦ ذي ﺟﻤﺎﻧﮥ ﻗﺎل ﮐﺎن ﻣﺸﺎﯾﺨﻨﺎ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﯾﺠﻌﻞ ﻓﯽ أﻧﻔﻪ اﻟﺨﺮدل ﻓﺈن ﺣّﺮﮐﻪ ﻋﻠﻤﻨﺎ أﻧّﻪ ﮐﺎذب و إن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪227 :‬‬‫ﻟﻢ ﯾﺤّﺮﮐﻪ ﻓﻘـﺪ ﺻـﺪق! و ﺑﻘّﯿﮥ ذو ﻏﺮاﺋﺐ و ﻋﺠﺎﺋﺐ و ﻣﻨﺎﮐﯿﺮ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﺤّﻖ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻘّﯿﮥ ﻻ ﯾﺤﺘﺞ ﺑﻪ‪ ،‬و روي ﻟﻪ أﯾﻀﺎ أﺣﺎدﯾﺚ و‬‫ﺳﮑﺖ ﻋﻦ ﺗﻠﯿﯿﻨﻬﺎ‪ ،‬و ﻗﺎل أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ اﺑﻦ اﻟﻘﻄﺎن‪ :‬ﺑﻘّﯿﮥ ﯾﺪﻟّﺲ ﻋﻦ اﻟّﻀﻌﻔﺎء و ﯾﺴﺘﺒﯿﺢ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻫﺬا إن ﺻّﺢ ﻣﻔﺴﺪ ﻟﻌﺪاﻟﺘﻪ ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 178‬از ‪285‬‬‫ﻧﻌﻢ و اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﺢ ﻫﺬا ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﻓﻌﻠﻪ‪ ،‬و ﺻّﺢ ﻋﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻞ و ﻋﻦ ﺟﻤﺎﻋﮥ ﮐﺒﺎر ﻓﻌﻠﻪ و ﻫﺬه ﺑﻠّﯿﮥ ﻣﻨﻬﻢ و ﻟﮑّﻨﻬﻢ ﻓﻌﻠﻮا ذﻟﮏ ﺑﺎﺟﺘﻬﺎد و‬‫ﻣﺎ ﺟّﻮزوا ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ اﻟّﺸﺨﺺ اﻟّﺬي ﯾﺴﻘﻄﻮن ذﮐﺮه ﺑﺎﻟّﺘﺪﻟﯿﺲ أﻧّﻪ ﺗﻌّﻤﺪ اﻟﮑﺬب‪ .‬ﻫﺬا أﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﯾﻌﺘﺬر ﺑﻪ ﻋﻨﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻋـﺬري ﮐﻪ ذﻫـﺒﯽ در آﺧﺮ ﮐﻼـم ﺧـﻮد ذﮐﺮ ﮐﺮده وﻫﻦ و ﺳـﺨﺎﻓﺘﺶ ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﻘّﯿﻪ و أﻣﺜـﺎل او ﺧﻮﻓﯽ از ﺧـﺪا ﺑﻠﮑﻪ‬‫ﺷﺮﻣﯽ از ﺧﻠﻖ ﻣﯽداﺷـﺘﻨﺪ ﺻﺎف ﺻﺎف وﻗﺖ ﺗﺤﺪﯾﺚ ﻧﺎم آن ﺷـﺨﺺ ﺿـﻌﯿﻒ را ذﮐﺮ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و إﻇﻬﺎر ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﺎﺑﺮ اﺟﺘﻬﺎد ﻣﺎ‬‫اﯾﻦ ﺷﺨﺺ اﮔﺮ ﭼﻪ ﺿﻌﯿﻔﺴﺖ ﻟﯿﮑﻦ ﺗﻌّﻤﺪ ﮐﺬب درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ ﻧﻪ آﻧﮑﻪ ﯾﮑﺴﺮ ﻧﺎم آن ﺷﺨﺺ ﺿﻌﯿﻒ را از اﺳﻨﺎد ﺑﺮاﻧﺪازﻧﺪ‬‫و ﻧﺎﻇﺮ ﻏﯿﺮ ﻣﺎﻫﺮ را ﺑﺘﺪﻟﯿﺲ ﺧﻮد ﻏﺮﯾﻖ ورﻃﻪ ﺿﻼﻟﺖ ﺳﺎزﻧﺪ! و ﻓﯿﺮوزآﺑﺎدي در »ﻗﺎﻣﻮس« در ﻟﻐﺖ ﺑﻘﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻘﯿﮥ ﻣﺤّﺪث ﺿﻌﯿﻒ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬ﻗﺎل ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪:‬‬‫ﮐﺎن ﯾﺤـّﺪث ﻋﻦ اﻟﻀـﻌﻔﺎء ﺑﻤﺎﺋـﮥ ﺣـﺪﯾﺚ ﻗﺒﻞ أن ﯾﺤـّﺪث ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﺎت![‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﺣﺎﺗﻢ‪ :‬ﯾﮑﺘﺐ ﺣـﺪﯾﺜﻪ و ﻻ‬‫ﯾﺤﺘـّﺞ ﺑﻪ و ﻫﻮ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋّﯿﺎش ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﺴـﻬﺮ اﻟﻐّﺴﺎﻧﯽ‪ :‬ﺑﻘﯿﮥ ﻟﯿﺴﺖ أﺣﺎدﯾﺜﻪ ﻧﻘّﯿﮥ ﻓﮑﻦ‬‫ﻣﻨﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﺗﻘّﯿﮥ![‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل ﺣﯿﻮة‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺑﻘﯿﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟﻤﺎ ﻗﺮأت ﻋﻠﯽ ﺷﻌﺒﮥ أﺣﺎدﯾﺚ ﺑﺤﯿﺮ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل ﻟﯽ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ‬‫ﯾﺤﻤـﺪ! ﻟﻮ ﻟﻢ أﺳـﻤﻊ ﻫﺬا ﻣﻨﮏ ﻧﻈﺮت )ﻟﻄﺮت‪ .‬ظ(‪ .‬و ﻗﺎل أﺑﻮ داود‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺣﻤﺪ ﯾﻘﻮل‪ :‬روي ﺑﻘّﯿﮥ ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻣﻨﺎﮐﯿﺮ[‪ .‬و ﻧﯿﺰ‬‫در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺧﺰﯾﻤﮥ‪:‬‬‫ﻻ أﺣﺘّﺞ ﺑﺒﻘّﯿﮥ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟّﺘﺮﻣﺬي‪ ،‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻮّﻫﻤﺖ أّن ﺑﻘّﯿﮥ ﻻ ﯾﺤّﺪث اﻟﻤﻨﺎﮐﯿﺮ إﻟّﺎ ﻋﻦ اﻟﻤﺠﺎﻫﯿﻞ‪،‬‬‫ﻓﺈذا ﻫﻮ ﯾﺤّﺪث اﻟﻤﻨﺎﮐﯿﺮ ﻋﻦ اﻟﻤﺸﺎﻫﯿﺮ‪ ،‬ﻓﻌﻠﻤﺖ ﻣﻦ أﯾﻦ أﺗﯽ!‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬أﺗﯽ ﻣﻦ اﻟّﺘﺪﻟﯿﺲ![‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪228 :‬‬‫]و أورد اﺑﻦ ﺣّﺒﺎن ﻟﻪ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس أﺣﺎدﯾﺚ‪ ،‬ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﺗﺮﺑﻮا اﻟﮑﺘﺎب‪ ،‬و ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﻣﻦ أدﻣﻦ ﻋﻠﯽ ﺣﺎﺟﺒﯿﻪ ﺑﺎﻟﻤﺸﻂ ﻋﻮﻓﯽ‬‫ﻣﻦ اﻟﻮﺑـﺎء‪ ،‬و ﻣﻨﻬـﺎ‪ :‬إذا ﺟـﺎﻣﻊ أﺣـﺪﮐﻢ ﻓﻼ ﯾﻨﻈﺮ إﻟﯽ ﻓﺮﺟﻬﺎ ﻓﺈّن ذﻟﮏ ﯾﻮرث اﻟﻌﻤﯽ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﻫـﺬه ﻣﻦ ﻧﺴـﺨﮥ ﻣﻮﺿﻮﻋـﮥ ﮐﺘﺒﻨﺎﻫﺎ ﯾﺸـﺒﻪ أن‬‫ﯾﮑﻮن ﺑﻘّﯿﮥ ﺳﻤﻌﻬﺎ ﻣﻦ إﻧﺴﺎن ﺿﻌﯿﻒ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺢ ﻓﺪﻟّﺲ ﻋﻨﻪ ﻓﺎﻟﺘﺰق ذﻟﮏ ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﺠﻮزﻗﺎﻧﯽ‪ .‬إذا ﺗﻔّﺮد ﺑﺎﻟﺮواﯾﮥ ﻓﻐﯿﺮ ﻣﺤﺘّﺞ ﺑﻪ ﻟﮑﺜﺮة وﻫﻤﻪ‪ ،‬ﻣﻊ أن ﻣﺴـﻠﻤﺎ و ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ اﻷﺋّﻤﮥ ﻗﺪ أﺧﺮﺟﻮا‬‫ﻋﻨﻪ اﻋﺘﺒﺎرا و اﺳﺘﺸﻬﺎدا ﻻ أﻧّﻬﻢ ﺟﻌﻠﻮا ﺗﻔّﺮده أﺻﻼ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« آورده‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ ﻓﯽ اﻟﺨﻼﻓّﯿﺎت‪ :‬أﺟﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ أّن ﺑﻘـّﯿ ﮥ ﻟﯿﺲ ﺑﺤّﺠـ ﮥ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﺤّﻖ ﻓﯽ »اﻻﺣﮑﺎم« ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻘّﯿﮥ ﻻ ﯾﺤﺘّﺞ ﺑﻪ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻘّﻄﺎن‪ .‬ﺑﻘّﯿﮥ ﯾﺪﻟّﺲ ﻋﻦ اﻟﻀﻌﻔﺎء و ﯾﺴﺘﺒﯿﺢ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻫﺬا إن ﺻّﺢ ﻣﻔﺴﺪ ﻟﻌﺪاﻟﺘﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در ﮐﺘﺎب »ﺗﻘﺮﯾﺐ اﻟّﺘﻬـﺬﯾﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] .‬ﺑﻘـّﯿ ﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ ﺻﺎﻋـﺪ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ اﻟﮑﻼﻋﯽ‪ ،‬أﺑﻮ ﯾﺤﻤـﺪ ﺑﻀّﻢ اﻟّﺘﺤﺘﺎﻧـّﯿ ﮥ و ﺳـﮑﻮن‬‫اﻟﻤﻬﻤﻠﮥ و ﮐﺴﺮ اﻟﻤﯿﻢ‪ ،‬ﺻﺪوق ﮐﺜﯿﺮ اﻟّﺘﺪﻟﯿﺲ ﻋﻦ اﻟﻀﻌﻔﺎء ﻣﻦ اﻟّﺜﺎﻣﻨﮥ‪ .‬ﻣﺎت ﺳﻨﮥ ﺳﺒﻊ و ﺳﺒﻌﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮؤوف ﺑﻦ ﺗﺎج اﻟﻌﺎرﻓﯿﻦ اﻟﻤﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« در ذﯾﻞ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »أ ﺗﺤّﺐ أن ﯾﻠﯿﻦ ﻗﻠﺒﮏ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﻟا ﻤﻨﺬري‪ :‬رواه اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ ﻣﻦ رواﯾﮥ ﺑﻘﯿﮥ‪ ،‬و ﻓﯿﻪ راو ﻟﻢ ﯾﺴّﻢ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻬﯿﺜﻤﯽ ﺗﺒﻌﺎ ﻟﺸﯿﺨﻪ اﻟّﺰﯾﻦ اﻟﻌﺮاﻗﯽ‪ :‬و ﻓﯽ إﺳﻨﺎده ﻣﻦ ﻟﻢ ﯾﺴّﻢ‪ ،‬و‬‫ﺑﻘّﯿﮥ ﻣﺪﻟّﺲ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﺮﺗﻀـﯽ اﻟﺤﺴـﯿﻨﯽ اﻟﻮاﺳـﻄﯽ اﻟّﺰﺑﯿـﺪي در ﮐﺘـﺎب »ﺗـﺎج اﻟﻌﺮوس‪ -‬ﻓﯽ ﺷـﺮح اﻟﻘﺎﻣﻮس« در ﻟﻐﺖ )ﺑﻘﯽ( ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻘـّﯿ ﮥ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ‬‫ﻣﺤّﺪث ﺿﻌﯿﻒ ﯾﺮوي ﻋﻦ اﻟﮑّﺬاﺑﯿﻦ و ﯾﺪﻟّﺴﻬﻢ ﻗﺎﻟﻪ اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻓﯽ »اﻟﻤﯿﺰان« و ﻗﺎل ﻓﯽ ذﯾﻠﻪ‪ :‬ﻫﻮ ﺻﺪوق ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﺣﺎﻓﻆ‪ ،‬ﻟﮑّﻨﻪ ﯾﺮوي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪229 :‬‬‫ﻋّﻤﻦ دّب و درج ﻓﮑﺜﺮت اﻟﻤﻨﺎﮐﯿﺮ و اﻟﻌﺠﺎﺋﺐ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺜﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺧﺰﯾﻤـﮥ‪ :‬ﻻ أﺣﺘّﺞ ﺑﺒﻘّﯿﮥ‪ :‬و ﻗﺎل أﺣﻤﺪ‪ :‬ﻟﻪ ﻣﻨﺎﮐﯿﺮ ﻋﻦ اﻟّﺜﻘﺎت‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ‬‫ﻋﺪي‪ :‬ﻟﺒﻘّﯿﮥ أﺣﺎدﯾﺚ ﺻﺎﻟﺤﮥ و ﯾﺨﺎﻟﻒ اﻟّﺜﻘﺎت و إذا روي ﻋﻦ ﻏﯿﺮ اﻟّﺸﺎﻣّﯿﯿﻦ ﺧﻠﻂ ﮐﻤﺎ ﯾﻔﻌﻞ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋّﯿﺎش ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 179‬از ‪285‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ اﺑﯽ اﻟﻤﻄﺎع و ﻋﺒﺪ اﻟّﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻼء و ﺿﻤﺮة ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ‬‫اﻣـﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻤﻄـﺎع ﮐﻪ در ﺳـﻨﺪ اﺑﻦ ﻣـﺎﺟﻪ واﻗﻊ ﺷـﺪه و رواﯾﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ از ﻋﺮﺑـﺎض ﺑﻦ ﺳـﺎرﯾﻪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﺰد اﺑﻦ اﻟﻘﻄـﺎن‬‫ﻣﺠﻬﻮل اﻟﺤﺎﻟﺴﺖ‪ ،‬و أﮐﺎﺑﺮ و أﻋﯿﺎن ﺳّﻨّﯿﻪ در ﻟﻘﺎي او ﺑﺎ ﻋﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﯾﻪ ﮐﻼم ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و اﯾﻦ أﻣﺮ را ﻣﺴﺘﺒﻌﺪ و ﻣﺴﺘﻨﮑﺮ ﻣﯽداﻧﻨﺪ‪.‬‬‫ذﻫـﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘـﺪال« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﯾﺤﯿﯽ آورده‪] :‬و ﻗـﺪ اﺳـﺘﺒﻌﺪ دﺣﯿﻢ ﻟﻘﯿﻪ ﻟﻠﻌﺮﺑـﺎض ﻓﻠﻌّﻠﻪ أرﺳـﻞ ﻋﻨﻪ ﻓﻬـﺬا ﻓﯽ اﻟّﺸـ ﺎﻣّﯿﯿﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﻮﻗﻮع‬‫ﯾﺮوون ﻋّﻤﻦ ﻟﻢ ﯾﻠﺤﻘﻮﻫﻢ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ زرﻋﮥ ﻟﺪﺣﯿﻢ ﺗﻌّﺠﺒﺎ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺻﺤﺒﺖ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ اﻟﻤﻄـﺎع‪ ،‬ﮐﯿﻒ ﯾﺤـّﺪث ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻌﻼـء ﺑﻦ زﺑﺮ ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ اﻟﻌﺮﺑـﺎض ﻣﻊ ﻗﺮب ﻋﻬـﺪ ﯾﺤﯿﯽ؟! ﻗـﺎل أﻧـﺎ ﻣﻦ أﻧﮑﺮ اﻟّﻨﺎس ﻟﻬـﺬا‪ ،‬و‬‫اﻟﻌﺮﺑﺎض ﻗﺪﯾﻢ اﻟﻤﻮت‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و زﻋﻢ اﺑﻦ اﻟﻘّﻄﺎن أﻧّﻪ ﻻ ﯾﻌﺮف ﺣﺎﻟﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻘﺮﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺷﺎر دﺣﯿﻢ إﻟﯽ أن رواﯾﺘﻪ ﻋﻦ ﻋﺮﺑﺎض ﺑﻦ ﺳﺎرﺑﮥ ﻣﺮﺳﻠﮥ[‪.‬‬‫أﻣﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻼء ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻤﻄﺎﻋﺴﺖ و در ﺳﻨﺪ اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ او ﻫﻢ ﺧﺎﻟﯽ از ﻗﺪح ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘﺪال« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺰم‪ :‬ﺿﻌﻔﻪ ﯾﺤﯿﯽ و ﻏﯿﺮه ‪.‬‬‫* اﻣﺎ ﺿـﻤﺮة ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺳـﻠﻤﯿﺴﺖ و در ﺳﻨﺪ اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ او ﻫﻢ ﻣﻘﺪوﺣﺴﺖ و از‬‫أﺑﯿﻦ دﻻﺋﻞ ﻣﻘﺪوﺣّﯿﺖ او آﻧﺴﺖ ﮐﻪ از اﻫﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﻮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ »اﻟّﺘﻬﺬﯾﺐ« و »اﻟّﺘﻘﺮﯾﺐ« ﻻﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻟﻌﺴـﻘﻼﻧﯽ و ﺑﻮدن‬‫أﻫﻞ ﺣﻤﺺ از ﻧﻮاﺻﺐ در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﻣﮑّﺮر ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪه‪ .‬و از ﺟﻤﻠﻪ ﻗﻮادح او‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪230 :‬‬‫اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ در ﻋﻬـﺪ ﻇﻠﻤﻪ ﺑﻨﯽ أﻣّﯿﻪ‪ ،‬ﻣـﺆّذن ﻣﺴـﺠﺪ ﺟـﺎﻣﻊ دﻣﺸﻖ ﺑﻮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ ﻧﻘﻼـ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺣـّﺒ ﺎن‬‫ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪] :‬ﻣﺎت ﺳﻨﮥ ﺛﻼﺛﯿﻦ و ﻣﺎﺋﮥ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻣﺆّذن اﻟﻤﺴﺠﺪ اﻟﺠﺎﻣﻊ ﺑﺪﻣﺸﻖ ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻣﻌﻮﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‬‫* اﻣﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از ﺿﻤﺮه اﺳﺖ و در ﺳﻨﺪ اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺴﯿﺎري از ﻧّﻘﺎد أﻋﻼم اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻗﺪح و‬‫ﺟﺮح او ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ذﻫـﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘـﺪال« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل أﺑﻮ ﺣـﺎﺗﻢ‪ :‬ﻻـ ﯾﺤﺘـّﺞ ﺑﻪ و ﻟﻢ ﯾﺨﺮج ﻟﻪ اﻟﺒﺨـﺎري و ﻟّﯿﻨﻪ اﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﻣﯿﺰان«‬‫ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪:‬‬‫]ﻗﺎل اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪه‪ :‬ﻗﺎل ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﮐﺎن اﺑﻦ ﻣﻬﺪي إذا ﺣّﺪث ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ زﺟﺮه ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ و ﮐﺎن اﺑﻦ ﻣﻬﺪي‬‫ﻻ ﯾﺒﺎﻟﯽ![‪ .‬و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﻣﻐﻨﯽ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺣﺎﺗﻢ‪ :‬ﻻ ﯾﺤﺘّﺞ ﺑﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﯾﺤﯿﯽ اﻟﻘّﻄﺎن ﻻ ﯾﺮﺿﺎه ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ »ﺧﺜﯿﻤﮥ« و اﻟّﺪوري ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺨﻬﻤﺎ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﮐﺎن ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‬‫ﻻ ﯾﺮﺿﺎه ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل اﻟّﺪوري ﻋﻦ اﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﻟﯿﺲ ﺑﻤﺮﺿـّﯽ‪ ،‬ﻫﮑﺬا ﻧﻘﻠﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺎﺗﻢ ﻋﻦ اﻟّﺪوري‪ ،‬و‬‫ﻟﯿﺲ ذﻟﮏ ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺨﻪ‪ .‬و ﻗﺎل اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪه‪ :‬ﻗﺎل ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﮐﺎن اﺑﻦ ﻣﻬﺪي إذا ﺗﺤّﺪث ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ زﺑﺮه ]‪ [1‬ﯾﺤﯿﯽ‬‫ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬و ﻗـﺎل‪ :‬إﯾﺶ ﻫـﺬه اﻷﺣﺎدﯾﺚ؟! و ﻗﺎل ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﻤﻌﺎﯾﻨﯽ ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ‪ :‬ﻣﺎ ﮐّﻨﺎ ﻧﺄﺧـﺬ ﻋﻨﻪ ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل أﺑﻮ ﺻﺎﻟـﺢ اﻟﻔﺮاء ﻓﻌﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟﻔﺰاري‪ :‬ﻣـﺎ ﮐـﺎن ﺑﺄﻫـﻞ أن ﯾﺮوي ﻋﻨﻪ ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﺑـﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗـﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 180‬از ‪285‬‬‫ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﺷـﯿﺒﮥ‪ :‬ﻗـﺪ ﺣﻤـﻞ اﻟﻨﺎس ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﯾﺮي أﻧّﻪ وﺳﻂ ﻟﯿﺲ ﺑﺎﻟّﺜﺒﺖ و ﻻ ﺑﺎﻟﻀـﻌﯿﻒ‪ ،‬و ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﯾﻀـّﻌﻔﻪ ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ«‬‫ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋّﻤﺎر‪ :‬زﻋﻤﻮا أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﯾﺪري أّي ﺷﯽء ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ![‪.‬‬‫و از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻗﻮادح ﻋﻈﯿﻤﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟـﺢ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او از ﻧﻮاﺻﺐ أﻫـﻞ ﺣﻤﺺ ﺑﻮد‪ ،‬و ﺑﻈﻠﻤﻪ ﺑﻨﯽ أﻣّﯿﻪ ﮐﻪ در أﻧـﺪﻟﺲ ﺣﮑﻮﻣﺖ‬‫ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ اﺗّﺼﺎل ﺗﺎم داﺷﺖ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ از ﺟﺎﻧﺐ اﯾﺸﺎن اﺧﺘﯿﺎر ﻣﻨﺼﺐ ﻗﻀﺎ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺬﺑﻮﺣّﯿﺖ ﺑﻐﯿﺮ ﺳّﮑﯿﻦ اﺳﺖ ]‪ [1‬اﻟﺰﺑﺮ‪ ،‬ﺑﺎﻟﻔﺘﺢ‪ :‬اﻟﺰﺟﺮ‬‫و اﻟﻤﻨﻊ‪» -12) :‬ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب«(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪231 :‬‬‫ﮐﺮده ﺑﻮد! و ﺑﺤـّﺪي راه ﺧﻼـﻋﺖ و ﺟﻼﻋﺖ ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﻣﯽﭘﯿﻤﻮد ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﻣﻼﻫﯽ و ﻣﻼﻋﺐ را ﻧﺰد او ﻣﯽﻓﺮﺳـﺘﺎدﻧﺪ و او ﺗﺤﺎﺷـﯽ از ﻗﺒﻮل‬‫آن ﻧﻤﯽﮐﺮد‪ ،‬و ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ ﻣﻮﺳـﯽ اﺑﻦ ﺳـﻠﻤﻪ ﺗﺮﮐﺶ ﻧﻤﻮد و ﮐﺘـﺎﺑﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ازو ﻧﻔﺮﻣﻮد! اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﻣﯽآرد‪:‬‬‫]ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﺣﺪﯾﺮ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻓﻬﺮ اﻟﺤﻀـﺮﻣﯽ أﺑﻮ ﻋﻤﺮو‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟﺤﻤﺼـﯽ‪ ،‬أﺣﺪ اﻷﻋﻼم و ﻗﺎﺿـﯽ‬‫اﻷﻧﺪﻟﺲ ‪ .‬و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻋﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ رﺑّﻪ‪ :‬ﺧﺮج ﻣﻦ ﺣﻤﺺ ﺳﻨﮥ ﺧﻤﺲ و ﻋﺸﺮﯾﻦ‬‫و ﻣﺎﺋﮥ ﻓﺴﺎر إﻟﯽ اﻟﻐﺮب ﻓﻮﻟﯽ ﻗﻀﺎءﻫﻢ و ﻧﯿﺰ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﯾﻮﻧﺲ‪ :‬ﻗﺪم ﻣﺼـﺮ ﺳـﻨﮥ ﺧﻤﺲ و ﻋﺸـﺮﯾﻦ ﺛّﻢ دﺧﻞ‬‫اﻷﻧـﺪﻟﺲ‪ ،‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﻣﻠـﮏ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ اﻷﻧـﺪﻟﺲ اﺗّﺼﻞ ﺑﻪ ﻓﺄرﺳـﻠﻪ إﻟﯽ اﻟّﺸﺎم ﻓﯽ ﺑﻌﺾ أﻣﺮه‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ رﺟﻊ إﻟﯿﻪ وﻟّﺎه ﻗﻀﺎء اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‬‫ﺑﺎﻷﻧﺪﻟﺲ و ﺗﻮّﻓﯽ ﺳـﻨﮥ ﺛﻤﺎن و ﺧﻤﺴـﯿﻦ و ﻣﺎﺋﮥ و ﻗﺎل ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﺮﯾﻢ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺧﺎﻟﯽ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ ﺳﻠﻤﮥ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ :‬أﺗﯿﺖ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‬‫ﻷﮐﺘﺐ ﻋﻨﻪ ﻓﺮأﯾﺖ ﻋﻨﺪه أراه ﻗﺎل اﻟﻤﻼﻫﯽ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻣﺎ ﻫﺬا؟ ﻗﺎل‪ :‬ﺷﯽء ﯾﻬﺪﯾﻪ إﻟّﯽ ﺻﺎﺣﺐ اﻷﻧﺪﻟﺲ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺘﺮﮐﺘﻪ و ﻟﻢ أﮐﺘﺐ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻘﺮﯾﺐ« ﺑـﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ ﺻﺎﻟـﺢ ﺑﻦ ﺣـﺪﯾﺮ ﺑﺎﻟﻤﻬﻤﻠـﮥ ﻣﺼـّﻐﺮا اﻟﺤﻀـﺮﻣﯽ أﺑـﻮ ﻋﻤﺮو أﺑـﻮ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺤﻤﺼﯽ ﻗﺎﺿﯽ اﻻﻧﺪﻟﺲ‪ ،‬ﺻﺪوق ﻟﻪ أوﻫﺎم‪ ،‬ﻣﺎت ﺳﻨﮥ ﺛﻤﺎن و ﺧﻤﺴﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺑﻌﺪ اﻟّﺴﺒﻌﯿﻦ ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺎن ﺣﺎل اﺳﻤﻌﯿﻞ ﺑﻦ ﺑﺸﺮ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر و ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﺻﺒﺎح‬‫* أﻣﺎ اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺑﺸﺮ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﮐﻪ ﺷﯿﺦ اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ اﺳﺖ و در ﺳﻨﺪ دّوم او واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ او ﻫﻢ ﺑﺴﺒﺐ ﻗﺪري ﺑﻮدن ﻣﻘﺪوح ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او آورده‪] :‬و ﻗﺎل اﻵﺟﺮي‪ :‬ﺳﺄﻟﺖ أﺑﺎ داود ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺻـﺪوق و ﮐﺎن ﻗﺪرّﯾﺎ[‪ .‬و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻘﺮﯾﺐ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺑﺸـﺮ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر اﻟّﺴـ ﻠﯿﻤﯽ‪ ،‬ﺑﻔﺘﺢ اﻟﻤﻬﻤﻠﮥ و ﺑﻌﺪ اﻟّﻠﺎم آﺧﺮ اﻟﺤﺮوف ﺗﺤﺘﺎﻧّﯿﮥ‪ .‬ﺑﺼـﺮّي ﯾﮑّﻨﯽ أﺑﺎ ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﺻﺪوق ﺗﮑّﻠﻢ ﻓﯿﻪ‬‫ﻟﻠﻘﺪر[‪ .‬و ﺻـﻔﯽ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﺰرﺟﯽ در »ﻣﺨﺘﺼـﺮ ﺗﺬﻫﯿﺐ اﻟّﺘﻬﺬﯾﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺑﺸـﺮ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر اﻟـّﺴ ﻠﯿﻤﯽ ﺑﻔﺘﺢ اﻟﻤﻬﻤﻠﮥ و ﺑﻌﺪ اﻟّﻠﺎم‬‫اﻟﻤﮑﺴﻮرة ﺗﺤﺘﺎﻧّﯿﮥ أﺑﻮ ﺑﺸﺮ اﻟﺒﺼﺮي‪ ،‬ﺗﮑّﻠﻢ ﻓﯿﻪ ‪.‬‬‫* أﻣﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ اﻟﺼﺒﺎح ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﺛﻮرﺳﺖ و در ﺳﻨﺪ ﺛﺎﻟﺚ اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪232 :‬‬‫واﻗﻊ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ او ﻫﻢ ﺧﺎﻟﯽ از ﻗﺪح ﻧﯿﺴﺖ و ﻣّﺘﻬﻢ ﺑﺴﺮﻗﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ! ذﻫﺒﯽ در »ﻣﯿﺰان اﻻﻋﺘﺪال« آورده‪] :‬ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ اﻟّﺼﺒﺎح‬‫اﻟّﺼﻨﻌﺎﻧﯽ ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻣّﺘﻬﻢ ﺑﺴﺮﻗﮥ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﻗﺎﻟﻪ اﻟﺨﻠﯿﻞ وﺣﺪه‪ ،‬و ﻫﺬا ﻫﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻤﺴﻤﻌﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -10‬ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﺰرﮔﺎن اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺑﺒﻄﻼن ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻨﺖ ﺧﻠﻔﺎ و ﻧﻘﻞ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟﺘﻬﺬﯾﺐ« ﻋﻘﯿﺪه اﺑﻦ ﻗﻄﺎن ﻓﺎﺳﯽ را در ﺑﻄﻼن اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ‬‫اﺷﺎره‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 181‬از ‪285‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬وﻫﻦ و ﻫﻮان و ﻓﺴﺎد و ﺑﻄﻼن‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ«‬‫ﺑﺤـّﺪي رﺳـﯿﺪه ﮐﻪ ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﻣﺘﻘّﺪﻣﯿﻦ ﻓﺨﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺧﻮد ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ ﺑﻌﺪم ﺻـّﺤﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﺟﻬﺎﻟﺖ ﺣﺎل‬‫ﺑﻌﺾ روات آن را ﻋّﻠـﺖ اﯾـﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻗﺮار داده در ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻧﺎﻗـﺪ ﺑﺼـﯿﺮ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻨـﺪ‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬـﺬﯾﺐ اﻟّﺘﻬـﺬﯾﺐ«‬‫ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﻨﺒﺴـﮥ اﻟـّﺴ ﻠﻤﯽ اﻟّﺸـ ﺎﻣﯽ ﮐﻪ راوي اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﻋﺮﺑـﺎض اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺐ ﺣـﺪﯾﺚ واﺣـﺪ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﻮﻋﻈﮥ‪ ،‬ﺻّﺤﺤﻪ اﻟّﺘﺮﻣﺬي‪ .‬ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫و اﺑﻦ ﺣّﺒﺎن و اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻓﯽ »اﻟﻤﺴﺘﺪرك« و زﻋﻢ اﺑﻦ اﻟﻘّﻄﺎن اﻟﻔﺎﺳﯽ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺼﺢ ﻟﺠﻬﺎﻟﺘﻪ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو در ﮐﺘﺐ‪ ،‬ﯾﮏ ﺣـﺪﯾﺚ در ﻣﻮﻋﻈﻪ وارد ﺷـﺪه ﮐﻪ آن را ﺗﺮﻣـﺬي و اﺑﻦ ﺣّﺒﺎن و‬‫ﺣﺎﮐﻢ ﺗﺼﺤﯿﺢ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ اﺑﻦ ﻗّﻄﺎن ﻓﺎﺳﯽ ﮔﻤﺎن ﻧﻤﻮده ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺒﺐ ﺟﻬﺎﻟﺖ ﺣﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد از ﺣﺪﯾﺚ واﺣﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و در ﻣﻮﻋﻈﻪ‪ ،‬ﻫﻤﯿﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ«‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ در ﺻﺪر آن واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪] :‬وﻋﻈﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻮﻣﺎ ﺑﻌﺪ ﺻﻼة اﻟﻐﺪاة ﻣﻮﻋﻈﮥ ﺑﻠﯿﻐﮥ ذرﻓﺖ ﻣﻨﻬﺎ اﻟﻌﯿﻮن و وﺟﻠﺖ‬‫ﻣﻨﻬـﺎ اﻟﻘﻠـﻮب ‪ .‬و ﻗﻄـﻊ ﻧﻈﺮ ازﯾﻦ ﺗﻔّﺤﺺ‪ ،‬ﺧـﻮد ﺷﺎﻫـﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼـوه ﺑﺮﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺣـﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ داراي ﻣـﻮﻋﻈﻪ ﺑﺎﺷـﺪ و از ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻣﻨﻘﻮل ﺑﺎﺷﺪ ﻋﯿﻨﯽ و أﺛﺮي از آن در »ﮐﺘﺐ ﺳّﺘﻪ« و ﻏﯿﺮ آن ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ اﺑﻦ اﻟﻘﻄﺎن ﻓﺎﺳـﯽ از ﺣّﻔﺎظ أﻋﯿﺎن و ﻧّﻘﺎد أرﮐﺎن ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﺪاﺋﺢ ﺟﻠﯿﻠﻪ و ﻣﺤﺎﻣﺪ ﺟﻤﯿﻠﻪ او در أﺳـﻔﺎر ﮐﺒﺎر‪،‬‬‫ﻣﺮﻗﻮم و ﻣﺴﻄﻮر‪ ،‬و ﻣﺂﺛﺮ ﻣﻔﺤﻤﻪ و ﻣﻔﺎﺧﺮ ﻣﺴّﻠﻤﻪاش ﻧﺰد اﯾﻦ ﺣﻀﺮات‪ ،‬ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﮐﺘﺐ رﺟﺎل در ﮐﻤﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮرﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪233 :‬‬‫ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﺎل و ﺑﺪاﺋﺢ اﺑﻦ اﻟﻘﻄﺎن‬‫ﺷﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ذﻫﺒﯽ در »ﺗـﺬﮐﺮة اﻟﺤّﻔﺎظ« آورده‪] :‬اﺑﻦ اﻟﻘﻄﺎن اﻟﺤﺎﻓﻆ اﻟﻌّﻠﺎﻣﮥ اﻟّﻨﺎﻗﺪ‪ ،‬ﻗﺎﺿـﯽ اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺤﻤﯿﺮي اﻟﮑﺘﺎﻧﯽ اﻟﻔﺎﺳـﯽ‪ ،‬اﻟّﺸﻬﯿﺮ ﺑﺎﺑﻦ اﻟﻘّﻄﺎن‪ .‬ﺳﻤﻊ أﺑﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ اﻟﻔﺨﺎر و أﺑﺎ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ اﻟﻔﺮات و أﺑﻨﺎء‬‫ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟﺨﻄﯿﺐ و أﺑـﺎ ذر اﻟﺤﻨﯿﻨﯽ و ﻃﺒﻘﺘﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل اﻷﺑّﺎر ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤﺘﻪ‪ :‬ﮐﺎن ﻣﻦ أﺑﺼـﺮ اﻟّﻨﺎس ﺑﺼـﻨﺎﻋﮥ اﻟﺤـﺪﯾﺚ و أﺣﻔﻈﻬﻢ ﻷﺳـﻤﺎء‬‫رﺟﺎﻟﻪ و أﺷـّﺪﻫﻢ ﻋﻨﺎﯾـﮥ ﺑﺎﻟّﺮواﯾـﮥ‪ ،‬رأس ﻃﻠﺒـﮥ ﻣﺮاﮐﺶ و ﻧﺎل ﺑﺨﺪﻣـﮥ اﻟـّﺴ ﻠﻄﺎن دﻧﯿﺎ ﻋﻈﯿﻤﮥ‪ ،‬و ﻟﻪ ﺗﻮاﻟﯿﻒ‪ ،‬ﺣّﺪث و درس )إﻟﯽ أن ﻗﺎل‪ (:‬و‬‫ﻣﺎت و ﻫﻮ ﻋﻠﯽ ﻗﻀﺎء ﺳﺠﻠﻤﺎﺳﮥ ﻓﯽ رﺑﯿﻊ اﻷول ﺳﻨﮥ ﺛﻤﺎن و ﻋﺸﺮﯾﻦ ﺳّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻣﺴﺪي‪:‬‬‫ﮐﺎن ﻣﻌﺮوﻓﺎ ﺑﺎﻟﺤﻔﻆ و اﻹﺗﻘﺎن و ﻣﻦ أﺋّﻤـ ﮥ ﻫـﺬا اﻟّﺸﺄن‪ ،‬ﻣﺼـﺮّي اﻷﺻﻞ ﻣﺮاﮐﺸـﯽ اﻟـّﺪار ﮐﺎن ﺷـﯿﺦ ﺷـﯿﻮخ أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﻓﯽ اﻟّﺪوﻟﮥ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﮥ‪،‬‬‫ﻓﺘﻤّﮑﻦ ﻣﻦ اﻟﮑﺘﺐ و ﺑﻠﻎ ﻏﺎﯾﮥ اﻷﻣﻨّﯿﮥ وﻟﯽ ﻗﻀﺎء اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ ﻓﯽ أﺛﻨﺎء ﺗﻘّﻠﺐ اﻟّﺪوﻟﮥ ﻓﻨﻘﻤﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﻏﺮاض اﻧﺘﻬﮑﺖ ﻓﯿﻬﺎ أﻋﺮاض! )إﻟﯽ أن ﻗﺎل‪(:‬‬‫ﺳﻤﻊ أﺑـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زرﻗﻮن و أﺑـﺎ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ اﻟﺠـﺪ و ﻋـّﺪة‪ ،‬ﻋـﺎﻗﺖ اﻟﻔﺘﻦ اﻟﻤﺪﻟﻬّﻤـ ﮥ ﻋﻦ ﻟﻘﺎﺋﻪ‪ ،‬و ﻗـﺪ أﺟﺎز ﻟﯽ ﻣﺮوّﯾﺎﺗﻪ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻃﺎﻟﻌﺖ ﮐﺘﺎﺑﻪ‬‫اﻟﻤﺴـّﻤﯽ ب »اﻟﻮﻫﻢ و اﻹﺑﻬﺎم« اﻟّﺬي وﺿﻌﻪ ﻋﻠﯽ »اﻷﺣﮑﺎم اﻟﮑﺒﺮي« ﻟﻌﺒﺪ اﻟﺤّﻖ ﯾﺪّل ﻋﻠﯽ ﺣﻔﻈﻪ و ﻗّﻮة ﻓﻬﻤﻪ‪ ،‬ﻟﮑّﻨﻪ ﺗﻌّﻨﺖ ﻓﯽ أﺣﻮال رﺟﺎل‬‫ﻓﻤﺎ أﻧﺼﻒ ﺑﺤﯿﺚ إﻧّﻪ أﺧﺬ ﯾﻠﯿﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻋﺮوة و ﻧﺤﻮه![‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻃﺒﻘﺎت اﻟﺤّﻔﺎظ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﺑﻦ اﻟﻘّﻄﺎن اﻟﺤﺎﻓﻆ اﻟّﻨﺎﻗﺪ اﻟﻌّﻠﺎﻣﮥ‪ ،‬ﻗﺎﺿﯽ اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﻤﻠـﮏ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺤﺠﺮي اﻟﮑﻨﺎﻧﯽ اﻟﻔﺎﺳـﯽ‪ ،‬ﺳـﻤﻊ أﺑﺎ ذر و اﻟﺨﺸﻮﻋﯽ و ﻃﺒﻘﺘﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻣﻦ أﺑﺼـﺮ اﻟّﻨﺎس ﺑﺼـﻨﺎﻋﮥ اﻟﺤـﺪﯾﺚ و‬‫أﺣﻔﻈﻬﻢ ﻷﺳـﻤﺎء رﺟـﺎﻟﻪ و أﺷـّﺪﻫﻢ ﻋﻨﺎﯾـﮥ ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾـﮥ‪ ،‬ﻣﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺤﻔـﻆ و اﻻﺗﻘﺎن‪ ،‬ﺻـّﻨﻒ »اﻟﻮﻫﻢ و اﻹﺑﻬﺎم ﻋﻠﯽ اﻷﺣﮑﺎم اﻟﮑﺒﺮي« ﻟﻌﺒﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 182‬از ‪285‬‬‫اﻟﺤّﻖ‪ .‬ﻣﺎت ﻓﯽ رﺑﯿﻊ اﻷّول ﺳﻨﮥ ‪.[628‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﺻﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ در »إﺗﺤﺎف اﻟّﻨﺒﻼ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪234 :‬‬‫ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻔﺎﺳﯽ اﻟﻤﺸﻬﻮر ﺑﺎﺑﻦ اﻟﻘﻄﺎن ﺑﻔﺘﺢ ﻗﺎف و ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻃﺎ‪ .‬ﺣﺎﻓﻆ ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺳﺖ أﺑﺼﺮ ﻣﺮدم ﺑﻮد ﺑﺼﻨﺎﻋﺖ ﺣﺪﯾﺚ‬‫و أﺣﻔﻆ اﯾﺸﺎن ﺑﺮاي رﺟﺎل ﺣﺪﯾﺚ و أﺷﺪ اﻻﻋﺘﻨﺎء ﺑﺮواﯾﺖ آن‪ ،‬ﺗﺪرﯾﺲ و ﺗﺤﺪﯾﺚ ﮐﺮد و ﺗﺄﻟﯿﻒ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ازوﺳﺖ ﮐﺘﺎب »اﻟﻮﻫﻢ و اﻹﯾﻬﺎم«‬‫و آن را ﺑﺮ »أﺣﮑـﺎم ﮐـﺒﯿﺮ« ﻋﺒـﺪ اﻟﺤـّﻖ وﺿـﻊ ﮐﺮده‪ ،‬دﻻـﻟﺖ دارد ﺑﺮ ﻣﺰﯾـﺪ ﺣﻔـﻆ و ﻗّﻮت ﻓﻬﻢ وي‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﺗﻌّﻨﺖ ﮐﺮد در اﺣﻮال رﺟـﺎل‪،‬‬‫وﻓﺎﺗﺶ در ﺳﻨﻪ ﺛﻤﺎن و ﻋﺸﺮﯾﻦ و ﺳّﺖ ﻣﺎﺋﻪ ﺑﻮده‪ ،‬ﻫﮑﺬا ﻓﯽ »ﺳﺒﯿﻞ اﻟّﺴﻼم ﺷﺮح ﺑﻠﻮغ اﻟﻤﺮام«[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -11‬ﻋﺪم ﻣﻌﺎرﺿﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻓﺮض ﺻﺤﺖ آن ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺎﻟﻔﺮض و اﻟّﺘﻘﺪﯾﺮ‪ ،‬ﺻـّﺤﺖ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺤﺴﺐ ﻃﺮﯾﻘﯽ از ﻃﺮق ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻫﻢ ﮐﺮده ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﻌﺎرض و ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻈﺮ ﺑﺂن ﻃﺮق ﻣﺘﮑﺎﺛﺮه ﮐﻪ در ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ آن اﻓﺎدات ﻣﺘﻀﺎﻓﺮه‬‫ﻋﻠﻤﺎي ﮐﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ ﮐﻪ ﺑﺂن در ﮐﺘﺐ ﺧﻮد ﻣﻌﺘﺮف ﺷﺪهاﻧﺪ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ و ارﺗﯿﺎب‪ ،‬ﻣﺘﻮاﺗﺮ و ﻗﻄﻌﯽ اﻟّﺼﺪورﺳﺖ‪ ،‬و در ﺧﺒﺮ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي«‬‫أﺻﻼ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﺘﺤّﻘﻖ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﺰد ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼﯿﺮ و ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ‪ ،‬اﺣﺘﺠﺎج ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﺑﺂن ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ درﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ‬‫ﺷـﺪ؟! ﺣﺎﺷﺎ و ﮐّﻠﺎ ﮐﻪ أﺣـﺪي از أرﺑﺎب إﻧﺼﺎف و ﺗﺎرﮐﯿﻦ ﺟـﺪل و اﻋﺘﺴﺎف‪ ،‬اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ﻗﺒﻮل ﻧﻤﺎﯾـﺪ و ﺑﺎﺧﺘﯿﺎر‪ ،‬اﯾﻦ ﺳﺒﯿﻞ ﻣﻌﻮج‪ ،‬راه‬‫ﺳﻔﺎﻫﺖ و ﺳﻔﺴﺎف ﭘﯿﻤﺎﯾﺪ!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -12‬ﻋﺪم ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺑﻮﺟﻪ دﯾﮕﺮ‬‫دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺻّﺤﺖ ﺧﺒﺮ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء«‬‫ﺑﺤﺴﺐ رواﯾﺖ أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﻔﺮوض ﻫﻢ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﻌﺎرﺿﻪ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ آن ﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﺮﮔﺰ درﺳﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣّﺘﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﯿﻦ اﻟﻔﺮﯾﻘﯿﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر ﻣﻮاﻟﻔﯿﻦ و ﻣﺨـﺎﻟﻔﯿﻦ از ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮه آن ﻣﻤﻠّﻮ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ‬‫ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ آن آوردهاﻧﺪ ﺑﺠﺰ ﺑﻌﺾ ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ‪ ،‬ﻧﺸﺎﻧﯽ از آن در دﯾﮕﺮ أﺳـﻔﺎر اﯾﻦ ﻓﺮﻗﻪ ﻫﻢ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ذﮐﺮ آن ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﯾﻘﯿﻨﺎ ﺟﻮر و ﺟﻔﺎ و ﺻﺮاﺣﮥ ﻣﺠﺎﻧﺒﺖ إﻧﺼﺎف و وﻓﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻓﻼ ﯾﺠﻨﺢ إﻟﯿﻪ إﻟّﺎ اﻟﺠﺎﺣﺪ اﻟﻌﻨﻮد و اﻟﻤﻌﺎﻧﺪ اﻟﮑﻨﻮد!‬‫وﺟﻪ ‪ -13‬درﯾﻦ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻨﺖ ﺧﻠﻔﺎ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻﺤﺖ‪ ،‬ﻣﺤﻤﻮل ﻣﯿﺸﻮد ﺑﺮ اﺋﻤﮥ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ذﮐﺮ دﻻﺋﻞ ﺑﺮ ﺻﺤﺖ اﯾﻦ ﺣﻤﻞ ﺑﻬﯿﺠﺪه دﻟﯿﻞ ﻗﺎﻃﻊ‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺑـﺎﻟﻔﺮض و اﻟّﺘﺴـﻠﯿﻢ‪ ،‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺻـﺤﯿﺢ ﻫﻢ ﺑـﺪاﻧﯿﻢ‪ ،‬ﮐـﺪام دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻣﺮاد از ﺧﻠﻔﺎ در آن ﺧﻠﻔﺎي اﻫﻞ‬‫ﺳﻨﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﯽﺗﻮان‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪235 :‬‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼـﻮد ﺟﻨـﺎب ﻧﺒﻮي ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟﺼـﻠﻮة و اﻟﺴـﻼم از ﺧﻠﻔـﺎ در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ ،‬أﺋﻤﻪ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‬‫ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬و اﯾﻦ ﻗﻮل را ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﭼﻨﺪ دﻟﯿﻞ ﺻﺮﯾﺢ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮑﯽ از آن ﺑﺮاي أﻫﻞ إﻧﺼﺎف و ﺗﺎرﮐﯿﻦ ﺟﺪل و اﻋﺘﺴﺎف ﻧﻮر ﻣﺒﯿﻦ و ﺿﯿﺎء‬‫ﻣﺴﺘﺒﯿﻦ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 183‬از ‪285‬‬‫دﻟﯿـﻞ أول آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ در ﺣـﺪﯾﺚ »اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﺧﻠﯿﻔﻪ« ﺑﺮ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم إﻃﻼق ﺧﻠﻔﺎ‬‫ﻓﺮﻣـﻮده‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻪ اﯾﺮاد ﻃﺮق اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ از ﮐﺘﺐ اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ‪ ،‬و إﺛﺒـﺎت ﻣﺮاد ﺑـﻮدن أﺋّﻤﻪ ﻣﻌﺼـﻮﻣﯿﻦ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم از آن و ﺟـﻮاب از‬‫ﻫﻔﻮات و ﻃﺎﻣﺎت و ﺗﺄوﯾﻼت و ﺗﺴﻮﯾﻼت اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ در آن ﻣﻮﮐﻮل ﺑﺮ ﻣﺠّﻠـﺪ ﺧﺎّص اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ روﻣﺎ ﻟﻼﺧﺘﺼﺎر در اﯾﻦ‬‫ﺟﺎ ﺑﺮ ﮐﻼم ﺑﻌﺾ أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﮐﻪ داد ﺣﻖ ﮔﻮﯾﯽ و إﻧﺼﺎف ﺟﻮﯾﯽ در ﺑﺎب اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ دادهاﻧﺪ اﮐﺘﻔﺎ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪.‬‬‫ﺷﯿـﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺳﺎﺑﻊ و ﺳـﺒﻌﻮن ﮐﻪ ﻣﻌﻘﻮد ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﺪﯾﺜﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﺑﻌﺾ اﻟﻤﺤّﻘﻘﯿﻦ‪ :‬إنّ‬‫اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺪاﻟّﮥ ﻋﻠﯽ ﮐﻮن اﻟﺨﻠﻔﺎء ﺑﻌﺪه ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﻗﺪ اﺷﺘﻬﺮت ﻣﻦ ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬ﻓﺒﺸﺮح اﻟّﺰﻣﺎن و ﺗﻌﺮﯾﻒ اﻟﮑﻮن و‬‫اﻟﻤﮑﺎن ﻋﻠﻢ أّن ﻣﺮاد رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺜﻪ ﻫﺬا اﻷﺋّﻤﮥ اﻻﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬إذ ﻻ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﺤﻤﻞ ﻫﺬا‬‫اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻠﻔﺎء ﺑﻌـﺪه ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻟﻘّﻠﺘﻬﻢ ﻋﻦ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ‪ ،‬و ﻻ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﺤﻤﻞ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻠﻮك اﻷﻣﻮّﯾﮥ ﻟﺰﯾﺎدﺗﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ و‬‫ﻟﻈﻠﻤﻬﻢ اﻟﻔﺎﺣﺶ إﻟّﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬و ﻟﮑﻮﻧﻬﻢ ﻏﯿﺮ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ‪ ،‬ﻷّن‬‫اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪» :‬ﮐّﻠﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ«‬‫ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ و إﺧﻔﺎء ﺻﻮﺗﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﻘﻮل ﯾﺮّﺟـ ﺢ ﻫﺬه اﻟﺮواﯾﮥ ﻷﻧﻬﻢ ﻻ ﯾﺤﺴـﻨﻮن ﺧﻼﻓﮥ ﺑﻨﯽ‬‫ﻫـﺎﺷﻢ و ﻻـ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﺤﻤﻞ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻠﻮك اﻟﻌّﺒﺎﺳـّﯿﮥ ﻟﺰﯾﺎدﺗﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻌـﺪد اﻟﻤـﺬﮐﻮر و ﻟﻘّﻠـﮥ رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ ﻵﯾـﮥ‪» :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳـ َﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ‬‫اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫« و ﺣـﺪﯾﺚ اﻟﮑﺴﺎء‪ ،‬ﻓﻼ ﺑّﺪ ﻣﻦ أن ﯾﺤﻤﻞ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ اﻷﺋّﻤﮥ اﻻﺛﻨﺎ )اﻻﺛﻨﯽ‪ .‬ظ( ﻋﺸـﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪،‬‬‫ﻷﻧّﻬﻢ ﮐﺎﻧﻮا أﻋﻠﻢ أﻫﻞ زﻣﺎﻧﻬﻢ و أﺟّﻠﻬﻢ و أورﻋﻬﻢ و أﺗﻘﺎﻫﻢ و أﻋﻼﻫﻢ ﻧﺴـﺒﺎ و أﻓﻀـﻠﻬﻢ ﺣﺴـﺒﺎ و أﮐﺮﻣﻬﻢ ﻋﻨـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﻋﻠﻮﻣﻬﻢ ﻋﻦ‬‫آﺑﺎﺋﻬﻢ ﻣّﺘﺼﻠﮥ ﺑﺠّﺪﻫﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪236 :‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺎﻟﻮراﺛـﮥ و اﻟّﻠﺪﻧـّﯿ ﮥ‪ ،‬ﮐـﺬا ﻋﺮﻓﻬﻢ أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟّﺘﺤﻘﯿﻖ و أﻫﻞ اﻟﮑﺸﻒ و اﻟّﺘﻮﻓﯿﻖ‪ ،‬و ﯾﺆّﯾـﺪ ﻫﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ ،‬أي أّن ﻣﺮاد‬‫اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻷﺋّﻤﮥ اﻻﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ ،‬و ﯾﺸﻬﺪه و ﯾﺮّﺟﺤﻪ ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ و اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺘﮑّﺜﺮة اﻟﻤﺬﮐﻮرة ﻓﯽ ﻫﺬا‬‫اﻟﮑﺘﺎب و ﻏﯿﺮﻫﺎ‪ .‬و أّﻣﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ »ﮐﻠّﻬﻢ ﺗﺠﺘﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ اﻷّﻣﮥ«‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﺳـﻤﺮة‪ ،‬ﻓﻤﺮاده ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ أّن اﻷﻣﮥ ﺗﺠﺘﻤﻊ ﻋﻠﯽ اﻹﻗﺮار ﺑﺈﻣﺎﻣﮥ ﮐﻠّﻬﻢ وﻗﺖ ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻤﻬﻢ اﻟﻤﻬﺪي رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺛﺎﻧﯽ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ آن را ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم از آن ﺟﻨﺎب‬‫رواﯾﺖ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺑﺨﻠﻔﺎء ﺧﻮد ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪.‬‬‫ﺳﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﻫﻤﺪاﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮّدة ﻓﯽ اﻟﻘﺮﺑﯽ« در ﻣﻮّدة ﻋﺎﺷـﺮه ﮐﻪ آن را ﻣﻌﻨﻮن ﺑﺎﯾﻦ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮده‪» :‬اﻟﻤﻮّدة ﻟا ﻌﺎﺷـﺮة‬‫ﻓﯽ ﻋﺪد اﻷﺋّﻤﮥ و أّن اﻟﻤﻬﺪّي ﻣﻨﻬﻢ« ﻣﯽآرد‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﺮﮐﺐ ﺳـﻔﯿﻨﮥ اﻟّﻨﺠـﺎة و ﯾﺴـﺘﻤﺴﮏ ﺑـﺎﻟﻌﺮوة اﻟﻮﺛﻘﯽ و ﯾﻌﺘﺼﻢ‪ ،‬ﺑﺤﺒـﻞ اﻟﱠﻠﻪ‬‫اﻟﻤﺘﯿﻦ ﻓﻠﯿﻮال ﻋﻠّﯿﺎ ﺑﻌـﺪي و ﯾﻌﺎد ﻋـﺪّوه و ﻟﯿﺄﺗّﻢ ﺑﺎﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬﺪاة ﻣﻦ وﻟﺪه‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ و أوﺻـﯿﺎﺋﯽ و ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﻪ ﺑﻌﺪي و ﺳﺎدة‬‫أّﻣﺘﯽ و ﻗﺎدة اﻷﺗﻘﯿﺎء إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ‪ ،‬ﺣﺰﺑﻬﻢ ﺣﺰﺑﯽ و ﺣﺰﺑﯽ ﺣﺰب اﻟﱠﻠﻪ و ﺣﺰب اﻋﺪاﺋﻬﻢ ﺣﺰب اﻟّﺸﯿﻄﺎن ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺳﺎدس و ﺧﻤﺴﻮن ﻧﻘﻼ ﻋﻦ ﻣﻮّدة اﻟﻘﺮﺑﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم‪ -‬رﻓﻌﻪ‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﺮﮐﺐ ﺳـﻔﯿﻨﮥ اﻟّﻨﺠﺎة و ﯾﺴـﺘﻤﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺮوة اﻟﻮﺛﻘﯽ و ﯾﻌﺘﺼﻢ ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ ﻓﻠﯿﻮال ﻋﻠﯿﺎ ﺑﻌﺪي و‬‫ﻟﯿﻌﺎد ﻋﺪّوه‪ ،‬و ﻟﯿﺄﺗّﻢ ﺑﺎﻷﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪاة ﻣﻦ وﻟﺪه ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ و أوﺻﯿﺎﺋﯽ و ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﻪ ﺑﻌﺪي و ﺳﺎدات أّﻣﺘﯽ و ﻗﺎدات اﻷﺗﻘﯿﺎء إﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 184‬از ‪285‬‬‫اﻟﺠّﻨﮥ ﺣﺰﺑﻬﻢ ﺣﺰﺑﯽ و ﺣﺰﺑﯽ ﺣﺰب اﻟﱠﻠﻪ و ﺣﺰب اﻋﺪاﺋﻬﻢ ﺣﺰب اﻟّﺸﯿﻄﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺳﺎﺑﻊ و ﺳﺒﻌﻮن ﮐﻪ ﻣﻌﻘﻮد ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﯿﻖ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﯾﮑﻮن ﺑﻌﺪي اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﺧﻠﯿﻔﮥ«‬‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻘﻼ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪237 :‬‬‫ﻋﻦ »ﻣﻮّدة اﻟﻘﺮﺑﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﺮﮐﺐ ﺳـﻔﯿﻨﮥ اﻟّﻨﺠـﺎة و ﯾﺴـﺘﻤﺴﮏ ﺑـﺎﻟﻌﺮوة‬‫اﻟﻮﺛﻘﯽ و ﯾﻌﺘﺼﻢ ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ ﻓﻠﯿﻮال ﻋﻠّﯿﺎ و ﻟﯿﻌﺎد ﻋـﺪّوه‪ ،‬و ﻟﯿﺄﺗّﻢ ﺑﺎﻷﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪاة ﻣﻦ وﻟﺪه ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ و أوﺻـﯿﺎﺋﯽ و ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ‬‫ﺧﻠﻘﻪ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي و ﺳﺎدات أّﻣﺘﯽ و ﻗﻮاد )ﻗﺎدة‪ .‬ظ( اﻷﺗﻘﯿﺎء إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ ﺣﺰﺑﻬﻢ ﺣﺰﺑﯽ و ﺣﺰﺑﯽ ﺣﺰب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﺣﺰب أﻋﺪاﺋﻬﻢ ﺣﺰب اﻟّﺸﯿﻄﺎن ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺛﺎﻟﺚ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس آن را از آن ﺟﻨﺎب رواﯾﺖ ﮐﺮده‪ ،‬أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﺑﺨﻠﻔﺎء ﺧﻮد ﻣﻌّﺒﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺻﺪر اﻟﺪﯾﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺆﯾﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﻮﯾﻪ اﻟﺤﻤﻮﺋﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻓﺮاﺋﺪ‬‫اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻟﻤﺮﺗﻀﯽ و اﻟﺒﺘﻮل و اﻟّﺴﺒﻄﯿﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬إّن ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ و أوﺻـﯿﺎﺋﯽ و ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻠﻖ ﺑﻌﺪي اﻻﺛﻨﯽ‬‫ﻋﺸـﺮ )اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ‪ .‬ظ( أّوﻟﻬﻢ أﺧﯽ و آﺧﺮﻫﻢ وﻟـﺪي ﻗﯿﻞ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! و ﻣﻦ أﺧﻮك؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻓﻤﻦ وﻟـﺪك؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻟﻤﻬـﺪي اﻟّـﺬي ﯾﻤﻠﺆﻫﺎ ﻗﺴـﻄﺎ و ﻋـﺪﻻ ﮐﻤﺎ ﻣﻠﺌﺖ ﺟﻮرا و ﻇﻠﻤﺎ‪ ،‬و اﻟّـﺬي ﺑﻌﺜﻨﯽ ﺑﺎﻟﺤّﻖ ﺑﺸـﯿﺮا ﻟﻮ ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ إﻟّﺎ ﯾﻮم واﺣﺪ ﻟﻄّﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ذﻟـﮏ اﻟﯿﻮم ﺣـّﺘﯽ ﯾﺨﺮج ﻓﯿﻪ وﻟـﺪي اﻟﻤﻬـﺪي‪ ،‬ﯾﻨﺰل روح اﻟﱠﻠﻪ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ ﻓﯿﺼـّﻠﯽ ﺧﻠﻔﻪ و ﺗﺸـﺮق اﻷـرض ﺑﻨﻮر رﺑّﻬـﺎ و ﯾﺒﻠﻎ ﺳـﻠﻄﺎﻧﻪ‬‫اﻟﻤﺸﺮق و اﻟﻤﻐﺮب ‪.‬‬
‫و ﻋﻄﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺸـﯿﺮازي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺠﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ اﻟﻤﺤّﺪث در »روﺿﮥ اﻷﺣﺒﺎب« در ذﮐﺮ إﻣﺎم ﺛﺎﻧﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم در ﺑﯿﺎن‬‫اﺣﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻇﻬﻮر آن ﺟﻨﺎب دارد‪ ،‬آورده‪] :‬و از ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ رواﯾﺘﺴﺖ ﮐﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﺧﻠﻔﺎ و أوﺻﯿﺎء ﻣﻦ و ﺣﺠﺞ اﯾﺰد ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ دوازده ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪،‬‬‫أّوﻟﻬﻢ أﺧﯽ و آﺧﺮﻫﻢ وﻟﺪي‪.‬‬‫ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﮐﯿﺴﺖ ﺑﺮادر ﺗﻮ؟‬‫ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ .‬ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﮐﯿﺴﺖ ﭘﺴﺮ ﺗﻮ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻤﻬـﺪي اﻟّﺬي ﯾﻤﻠﺆﻫﺎ ﻗﺴـﻄﺎ و ﻋﺪﻻ‪ :‬ﮐﻤﺎ ﻣﻠﺌﺖ ﺟﻮرا و ﻇﻠﻤﺎ‪ ،‬و اﻟّﺬي‪ ،‬ﺑﻌﺜﻨﯽ ﺑﺎﻟﺤّﻖ ﺑﺸـﯿﺮا ﻟﻮ ﻟﻢ ﯾﺒﻖ‪ ،‬ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ إﻟّﺎ ﯾﻮم واﺣﺪ ﻟﻄﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ذﻟﮏ اﻟﯿﻮم ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺮج وﻟﺪي اﻟﻤﻬﺪي ﻓﯿﻨﺰل روح اﻟﱠﻠﻪ ﻋﯿﺴﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪238 :‬‬‫اﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ ﻓﯿﺼّﻠﯽ ﺧﻠﻔﻪ و ﺗﺸﺮق اﻷرض ﺑﻨﻮر رﺑّﻬﺎ و ﯾﺒﻠﻎ ﺳﻠﻄﺎﻧﻪ اﻟﻤﺸﺮق و اﻟﻤﻐﺮب ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺛﺎﻣﻦ و ﺳﺒﻌﻮن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﮑﺘﺎب )ﯾﻌﻨﯽ »ﻓﺮاﺋﺪ اﻟـّﺴ ﻤﻄﯿﻦ«(‪ :‬ﻋﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إنّ‬‫ﺧﻠﻔـﺎﺋﯽ و أوﺻـﯿﺎﺋﯽ و ﺣﺠـﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻠﻖ ﺑﻌـﺪي ﻻﺛﻨـﺎ ﻋﺸـﺮ أّوﻟﻬﻢ ﻋﻠّﯽ و آﺧﺮﻫﻢ وﻟـﺪي اﻟﻤﻬـﺪي ﻓﯿﻨﺰل روح اﻟﱠﻠﻪ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ‬‫ﻓﯿﺼّﻠﯽ ﺧﻠﻒ اﻟﻤﻬﺪي و ﺗﺸﺮق اﻷرض ﺑﻨﻮر رﺑّﻬﺎ و ﯾﺒﻠﻎ ﺳﻠﻄﺎﻧﻪ اﻟﻤﺸﺮق و اﻟﻤﻐﺮب ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ راﺑﻊ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺼﺎري آن را از آن ﺟﻨﺎب رواﯾﺖ‬‫ﻧﻤﻮده أﺋّﻤﻪ اﺛﻨـﺎ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﺑﺨﻠﻔﺎي ﺧﻮﯾﺶ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻄﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺸـ ﯿﺮازي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺠﻤﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 185‬از ‪285‬‬‫اﻟﻤﺤـّﺪث در »روﺿـﮥ اﻷﺣﺒـﺎب« در ذﮐﺮ إﻣـﺎم ﺛـﺎﻧﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم در ﺑﯿﺎن أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎري ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻇﻬﻮر آن ﺟﻨﺎب دارد‬‫آورده‪:‬‬‫]از ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ اﻟﺠﻌﻔﯽ ﻣﺮوﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺷـﻨﯿﺪم از ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻷﻧﺼﺎري رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮐﻪ ﻣﯽﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﭼﻮن اﯾﺰد ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻧﺎزل ﮔﺮداﻧﯿﺪ ﺑﺮ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺧﻮد اﯾﻦ آﯾﻪ ﮐﻪ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو َأِﻃﯿُﻌﻮا اﻟﱠﺮُﺳﻮَل َو ُأوﻟ ِﯽ اﻟ َْﺄﻣِْﺮ ﻣِﻨُْﮑْﻢ‬‫« ﮔﻔﺘﻢ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﯽﺷﻨﺎﺳـﯿﻢ ﻣﺎ ﺧﺪا و رﺳﻮل او را‪ ،‬ﭘﺲ ﮐﯿﺴﺘﻨﺪ أﺻﺤﺎب أﻣﺮ ﮐﻪ ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ اﻃﺎﻋﺖ اﯾﺸﺎن را ﻗﺮﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ‬‫ﺑﻄﺎﻋﺖ ﺗﻮ؟ ﭘﺲ ﮔﻔﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫ﻫﻢ ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي ﯾﺎ ﺟﺎﺑﺮ و أﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬﺪي ﺑﻌﺪي‪ ،‬أّوﻟﻬﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺛّﻢ اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﻓﯽ اﻟّﺘﻮراة ﺑﺎﻟﺒﺎﻗﺮ‪ ،‬و ﺳـﺘﺪرﮐﻪ ﯾﺎ ﺟﺎﺑﺮ‪ ،‬ﻓﺈذا ﻟﻘﯿﺘﻪ ﻓﺎﻗﺮأه ﻣّﻨﯽ اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬ﺛّﻢ اﻟّﺼﺎدق ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺛّﻢ ﻣﻮﺳـﯽ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‬‫ﺛّﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‪ ،‬ﺛّﻢ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺳـّﻤﯿﯽ و ﮐﻨّﯿﯽ ﺣّﺠﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أرﺿﻪ و ﺑﻘّﯿﺘﻪ ﻓﯽ ﻋﺒﺎده‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ذﻟـﮏ اﻟّـﺬي ﯾﻔﺘـﺢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ ﻋﻠﯽ ﯾـﺪﯾﻪ ﻣﺸـﺎرق اﻷرض و ﻣﻐﺎرﺑﻬﺎ‪ ،‬و ذﻟﮏ اﻟّـﺬي ﯾﻐﯿﺐ ﻋﻦ ﺷـﯿﻌﺘﻪ و‬‫أوﻟﯿﺎﺋﻪ ﻏﯿﺒﮥ ﻻ ﯾﺜﺒﺖ ﻓﯿﻬﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﻘﻮل ﺑﺈﻣﺎﻣﺘﻪ إﻟّﺎ ﻣﻦ اﻣﺘﺤﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﻠﺒﻪ ﻟﻺﯾﻤﺎن‪.‬‬‫ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫ﮔﻔﺘﻢ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! آﯾﺎ در ﻏﯿﺒﺖ إﻣﺎم‪ ،‬ﺷﯿﻌﻪ اﻧﺘﻔﺎع ﯾﺎﺑﻨﺪ؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬إي و اﻟّﺬي ﺑﻌﺜﻨﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪239 :‬‬‫ﺑﺎﻟّﻨﺒّﻮة ﻟﯿﺴﺘﻀﯿﺌﻮن ﺑﻨﻮره و ﯾﻨﺘﻔﻌﻮن ﺑﻮﻻﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺒﺘﻪ ﮐﺎﻧﺘﻔﺎع اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟّﺸﻤﺲ و إن ﻋﻼﻫﺎ ﺳﺤﺎب‪.‬‬‫أي ﺟﺎﺑﺮ! اﯾﻦ از أﺳﺮار ﻣﮑﻨﻮﻧﻪ إﻟﻬﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭘﻨﻬﺎن دار آن را ﻣﮕﺮ از ﮐﺴﯽ ﮐﻪ أﻫﻞ آن ﺑﺎﺷﺪ[‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺧﺎﻣﺲ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮ از ﮐﻪ از ﺟﺎﺑﺮ ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴﻼم را ﺑﺨﻠﻔﺎء ﺧﻮد ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺮﻫﺎن ﻗﺎﻃﻊ و ﺳﻠﻄﺎن ﺳﺎﻃﻌﺴﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ اﮔﺮ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ«‬‫را ﺻـﺤﯿﺢ ﺑﺪاﻧﯿﻢ‪ ،‬ﻣﺮاد ﻧﺒﻮي ازﯾﻦ ﺧﻠﻔﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﻀﺮات أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﻻ ﻏﯿﺮ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻫﺬا دﻣﻎ ﻟﺮأس أﻫﻞ اﻟّﺸّﺮ‬‫و ﺷّﺪ ﻟﻈﻬﺮ أﻫﻞ اﻟﺨﯿﺮ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻـ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺸـﺎر إﻟﯿﻪ را ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻓﻀـﻞ ﻋﻈﯿﻢ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻤـﺎﻣﯽ أﺋّﻤﻪ ﮐﺮام ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺻـﻠﻮات اﻟّﺮب‬‫اﻟﻤﻨﻌﺎﻣﺴﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﻋﻠّﻮ ﮐﻠﻤﻪ ﺣّﻖ را ﺑﭽﺸﻢ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻓﻆ ﺟﻠﯿﻞ و ﺟﻬﺒﺬ ﻧﺒﯿﻞ أﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر ﺷﻬﺮدار ﺑﻦ ﺷﯿﺮوﯾﻪ اﻟّﺪﯾﻠﻤﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﺴﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﻣﮑﺘﻮب ﻋﻠﯽ اﻟﺠّﻨـﮥ‪ :‬ﻻ إﻟﻪ إﻻ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻣﺤّﻤـ ﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻋﻠّﯽ أﺧﻮه‬‫وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ أﺧـﺬت وﻻـﯾﺘﻪ ﻋﻠﯽ اﻟـّﺬّر ﻗﺒﻞ ﺧﻠﻖ اﻟّﺴـ ﻤﻮات و اﻷرض ﺑﺄﻟﻔﯽ ﻋﺎم‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺳـّﺮه أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻫﻮ ﻋﻨﻪ راض ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺘﺮﺗﻪ‬‫ﻓﺈﻧّﻬﻢ أوﻟﯿﺎﺋﯽ و ﻧﺠﺒﺎﯾﯽ و أﺣّﺒﺎﺋﯽ و ﺧﻠﻔﺎﺋﯽ ‪.‬‬‫* دﻟﯿـﻞ ﺳﺎدس آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺣﻀـﺮات أﺋّﻤﻪ إﺣـﺪي ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﮐﻪ از ﻧﺴﻞ ﺟﻨﺎب‬‫ﺳـّﯿ ﺪه ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪهاﻧﺪ ﺑﺨﻠﻔﺎ ﻣﻌّﺒﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻫﻢ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻮدود ﺑﺮاي إﺛﺒﺎت ﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻘﺼﻮد و دﻣﻎ رأس‬‫ﺟﺎﺣﺪ ﻋﻨﻮد ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ﺷﯿـﺦ اﻻﺳـﻼم ﻋّﺰ اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻘﺎﺳﻢ اﻟّﺴـ ﻠﻤﯽ اﻟّﺪﻣﺸـﻘﯽ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ ﮐﻪ از أﺟّﻠﻪ أﻋﻼم و أﺋّﻤﻪ ﻓﺨﺎم ﻧﺰد ﺳـّﻨّﯿﻪ‬‫اﺳﺖ و ﻣﻔـﺎﺧﺮ و ﻣـﺂﺛﺮ او ﻧﺰد اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﺑﺮ ﻧـﺎﻇﺮ »ﻋﺒﺮ« ذﻫﺒﯽ »و ﻣﺮآة اﻟﺠﻨـﺎن« ﯾـﺎﻓﻌﯽ و »ﻃﺒﻘـﺎت ﺷﺎﻓﻌّﯿﻪ« ﺳـﺒﮑﯽ و »ﻃﺒﻘﺎت ﺷﺎﻓﻌّﯿﻪ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 186‬از ‪285‬‬‫أﺳﻨﻮي و »ﻃﺒﻘﺎت ﺷﺎﻓﻌّﯿﻪ« أﺳﺪي و »ﺣﺴﻦ اﻟﻤﺤﺎﺿﺮه« ﺳﯿﻮﻃﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪240 :‬‬‫و ﻏﯿﺮ آن ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳﺖ‪ ،‬در »رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺪح ﺧﻠﻔﺎ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻬﺎ در ﺿﻤﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻃﻮﯾﻞ آورده‪:‬‬‫]ﻓﻠّﻤﺎ ﺣﻤﻠﺖ ﺧﺪﯾﺠﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺑﻔﺎﻃﻤﮥ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺗﺤّﺪﺛﻬﺎ ﻣﻦ ﺑﻄﻨﻬﺎ و ﺗﻮﻧﺴـﻬﺎ ﻓﯽ وﺣﺪﺗﻬﺎ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﮑﺘﻢ ذﻟﮏ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻﻠﻌﻢ‪ ،‬ﻓﺪﺧﻞ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﺴـﻤﻊ ﺧﺪﯾﺠﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺗﺤّﺪث ﻓﺎﻃﻤﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﯾﺎ‪ :‬ﺧﺪﯾﺠﮥ! ﻟﻤﻦ ﺗﺤّﺪﺛﯿﻦ؟ ﻗﺎﻟﺖ أﺣّﺪث اﻟﺠﻨﯿﻦ‬‫اﻟّﺬي ﻓﯽ ﺑﻄﻨﯽ ﻓﺈﻧّﻪ ﯾﺤّﺪﺛﻨﯽ و ﯾﺆﻧﺴـﻨﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺧﺪﯾﺠﮥ! أﺑﺸـﺮي ﻓﺈﻧّﻬﺎ أﻧﺜﯽ و إﻧّﻬﺎ اﻟّﻨﺴـﻠﮥ اﻟّﻄﺎﻫﺮة اﻟﻤﯿﻤﻮﻧﮥ‪ ،‬ﻓﺈّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻗﺪ ﺟﻌﻠﻬﺎ ﻣﻦ‬‫ﻧﺴﻠﯽ و ﺳﯿﺠﻌﻞ ﻣﻦ ﻧﺴﻠﻬﺎ ﺧﻠﻔﺎء ﻓﯽ أرﺿﻪ ﺑﻌﺪ اﻧﻘﻀﺎء وﺣﯿﻪ ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺳﺎﺑﻊ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻧﯿﺰ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺧﻠﻔﺎي ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳﻠّﻢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ را ﺑﺨﻄـﺎب ﯾﻬﻮدي ﻫـﺎروﻧﯽ ﺑﻨﺤﻮي اﻓـﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ او ﻧﯿﺰ ﻣﻌﺘﺮف ﺑـﺄﻣﺮ ﺣﻖ ﮔﺮدﯾـﺪ و از ﺑـﺎدﯾﻪ ﮐﻔﺮ و ﺿـﻼل‬‫ﺧﺎرج ﺷﺪه ﺑﻤﻨﺰل ﻣﻘﺼﻮد اﺳـﻼم و إﯾﻤﺎن رﺳـﯿﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺻﺪر اﻟّﺪﯾﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺠﻮﯾﻨﯽ اﻟﺤﻤﻮﺋﯽ در »ﻓﺮاﺋﺪ اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ در ﺿﻤﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻃﻮﻻﻧﯽ آورده‪:‬‬‫]ﻗﺎل ]‪ [1‬ﻓﺄﺧﺒﺮ ﻋﻦ اﻟّﺜﻠﺚ اﻷﺧﺮ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺻـﻠﻌﻢ ﮐﻢ ﺑﻌﺪه ﻣﻦ إﻣﺎم ﻋﺪل؟ و ﻓﯽ أّي ﺟّﻨﮥ ﯾﮑﻮن؟ و ﻣﻦ ﯾﺴﺎﮐﻨﻪ ﻣﻌﻪ ﻓﯽ ﺟّﻨﺘﻪ؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻫﺎروﻧﯽ! إّن ﻟﻤﺤّﻤـ ﺪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﻦ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ إﻣﺎﻣﺎ ﻋـﺪﻻ ﻻ ﯾﻀـّﺮ ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻬﻢ و ﻻ ﯾﺴـﺘﻮﺣﺸﻮن ﺑﺨﻼف ﻣﻦ ﺧﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ‬‫أرﺳﺐ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ﻣﻦ اﻟﺠﺒﺎل اﻟّﺮواﺳـﯽ ﻓﯽ اﻷرض و ﻣﺴـﮑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﯽ ﺟّﻨﺘﻪ )ﺟّﻨﮥ ﻋﺪن‪ .‬ظ( ﻣﻊ أوﻟﺌﮏ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ إﻣﺎﻣﺎ اﻟﻌﺪل‬‫)اﻷﺋّﻤﮥ اﻟﻌﺪول‪ .‬ظ( ﻗﺎل‪ :‬ﺻﺪﻗﺖ و اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ ﻫﻮ إﻧّﯽ ﻷﺟﺪﻫﺎ ﻓﯽ ﮐﺘﺐ )ﮐﺘﺎب‪ .‬ظ( أﺑﯽ ﻫﺎرون ﮐﺘﺒﻪ ﺑﯿﺪه و أﻣﻼه ﻣﻮﺳـﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ اﻟﻮاﺣﺪة أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ وﺻّﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺻﻠﻌﻢ ﮐﻢ ﯾﻌﯿﺶ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه؟‬‫و ﻫﻞ ﯾﻤﻮت أو ﯾﻘﺘﻞ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻫﺎروﻧﯽ! ﯾﻌﯿﺶ ﺑﻌﺪه ﺛﻠﺜﯿﻦ ﺳﻨﮥ ﺛﻢ ﯾﻀﺮب ﺿﺮﺑﮥ ﻫﻨﺎ ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮﻧﮥ‪ ،‬ﻓﺘﺨﻀﺐ ﻫﺬه ﻣﻦ ﻫﺬا‪ ،‬ﻓﺼﺎح اﻟﻬﺎروﻧّﯽ و‬‫ﻗﻄﻊ ﺗﺴﺒﯿﺤﻪ )ﮐﺴﺘﯿﺠﻪ‪ .‬ظ( و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﺷـﻬﺪ أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ وﺣـﺪه ﻻ ﺷـﺮﯾﮏ ﻟﻪ و أﺷـﻬﺪ أن ﻣﺤﻤـﺪا ﻋﺒﺪه و رﺳﻮﻟﻪ و أﻧّﮏ وﺻـّﯿﻪ‪،‬‬‫ﯾﻨﺒﻐﯽ أن ﺗﻔﻮق و ﻻ ﺗﻔﺎق‪ ،‬و أن ﺗﻌﻈﻢ و ﻻ ﺗﺴﺘﻀﻌﻒ‪ .‬ﺛّﻢ ﻣﻀﯽ ﺑﻪ ﻋﻠّﯽ إﻟﯽ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﻓﻌّﻠﻤﻪ ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟّﺪﯾﻦ ‪ [1] .‬أي اﻟﯿﻬﻮدي )‪.(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪241 :‬‬‫دﻟﯿﻞ ﺛﺎﻣﻦ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم در ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم ﺧﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻄﺎب ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ زﯾﺎد ﻧﺨﻌﯽ‬‫ارﺷﺎد ﻧﻤﻮده‪ ،‬أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﺑﺨﻠﻔﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌّﺒﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻼم إﻋﺠﺎز اﻋﻼم آن ﺟﻨﺎب را ﮐﺒﺎر ﻋﻠﻤﺎي اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در‬‫ﮐﺘﺐ و أﺳﻔﺎر ﺧﻮد آوردهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻓﻆ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻷﺻﻔﻬﺎﻧﯽ در »ﺣﻠﯿﮥ اﻷوﻟﯿﺎء« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ‪ .‬ﻧﺎ‪ :‬ﻣﻮﺳـﯽ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق‪ ،‬و ﻧﺎ‪ :‬ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ أﺣﻤﺪ‪ .‬ﻧﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﺨﺜﻌﻤﯽ‪ .‬ﻧﺎ‪ :‬إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ اﻟﻔﺰاري‬‫ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺎﺻﻢ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ اﻟﺨّﯿﺎط )اﻟﺤّﻨﺎط‪ .‬ظ( ﻧﺎ‪ :‬ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺻـﻔّﯿﮥ أﺑﻮ ﺣﻤﺰة اﻟّﺜﻤﺎﻟﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺟﻨﺪب‪ ،‬ﻋﻦ ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ‬‫زﯾﺎد‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺬ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺑﯿﺪي ﻓﺄﺧﺮﺟﻨﯽ إﻟﯽ ﻧﺎﺣﯿﮥ اﻟﺠﺒﺎﻧﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺻﺤﺮﻧﺎ ﺟﻠﺲ ﺛﻢ ﺗﻨّﻔﺲ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻞ اﺑﻦ زﯾﺎد! اﻟﻘﻠﻮب‬‫أوﻋﯿـﮥ ﻓﺨﯿﺮﻫـﺎ أوﻋﺎﻫﺎ‪ ،‬اﺣﻔﻆ ﻣﺎ أﻗﻮل ﻟﮏ! اﻟّﻨﺎس ﺛﻠﺜـﮥ‪ :‬ﻓﻌﺎﻟﻢ رﺑّﺎﻧﯽ و ﻣﺘﻌّﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ ﻧﺠﺎة‪ ،‬و ﻫﻤـﺞ رﻋﺎع أﺗﺒﺎع ﮐّﻞ ﻧﺎﻋﻖ‪ ،‬ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ‬‫ﮐـّﻞ رﯾـﺢ‪ ،‬ﻟﻢ ﯾﺴﺘﻀـﯿﺌﻮا ﺑﻨﻮر اﻟﻌﻠﻢ و ﻟﻢ ﯾﻠﺠﺌﻮا إﻟﯽ رﮐﻦ وﺛﯿﻖ‪ .‬اﻟﻌﻠﻢ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻤـﺎل‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺤﺮﺳـﮏ و أﻧﺖ ﺗﺤﺮس اﻟﻤﺎل‪ .‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺰﮐﻮا‬‫ﻋﻠﯽ اﻟﻌﻤـﻞ و اﻟﻤﺎل ﯾﻨﻘﺼﻪ اﻟﻨﻔﻘـﮥ‪ ،‬و ﻣﺤﺒـﮥ اﻟﻌﺎﻟﻢ دﯾﻦ ﯾـﺪان ﺑﻬﺎ اﻟﻌﻠﻢ‪ .‬ﯾﮑﺴﺐ اﻟﻌﺎﻟﻢ اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ و ﺟﻤﯿﻞ اﻷﺣﺪوﺛـﮥ ﺑﻌـﺪ ﻣﻮﺗﻪ و‬‫ﺻﻨﯿﻌـﮥ اﻟﻤﺎل ﺗﺰول ﺑﺰواﻟﻪ‪ ،‬ﻣﺎت ﺧّﺰان اﻷﻣﻮال و ﻫﻢ أﺣﯿﺎء و اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﺎﻗﻮن ﻣﺎ ﺑﻘﯽ اﻟـّﺪﻫﺮ أﻋﯿﺎﻧﻬﻢ ﻣﻔﻘﻮدة و أﻣﺜﺎﻟﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻘﻠﻮب ﻣﻮﺟﻮدة‪.‬‬‫ﻫﺎه! إّن ﻫﯿﻬﻨﺎ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﯿـﺪه إﻟﯽ ﺻـﺪره‪ ،‬ﻋﻠﻤﺎ ﻟﻮ أﺻـﺒﺖ ﻟﻪ ﺣﻤﻠـﮥ! ﺑﻠﯽ أﺻـﺒﺖ ﻟﻘﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮن ﻋﻠﯿﻪ ﯾﺴـﺘﻌﻤﻞ آﻟـﮥ اﻟـّﺪﯾﻦ ﻟﻠّﺪﻧﯿﺎ ﯾﺴـﺘﻈﻬﺮ‬‫ﺑﺤﺠـﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و ﺑﻨﻌﻤﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده‪ ،‬أو ﻣﻨﻘﺎد اﻷﻫﻞ اﻟﺤّﻖ ﻻ ﺑﺼـﯿﺮة ﻟﻪ ﻓﯽ اﺣﯿﺎﺋﻪ‪ ،‬ﯾﻘﺘﺪح اﻟّﺸﮏ ﻓﯽ ﻗﻠﺒﻪ ﺑﺄّول ﻋﺎرض ﻣﻦ ﺷـﺒﻬﮥ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 187‬از ‪285‬‬‫ﻻ ذا و ﻻ ذاك‪ ،‬أو ﻣﻨﻬﻮﻣﺎ ﺑﺎﻟﻠّـﺬات ﺳـﻠﺲ اﻟﻘﯿﺎد ﻟﻠّﺸـ ﻬﻮات‪ ،‬أو ﻣﻐﺮي ﺑﺠﻤﻊ اﻷﻣﻮال و اﻻّدﺧﺎر و ﻟﯿﺴﺎ ﻣﻦ رﻋﺎة اﻟّﺪﯾﻦ‪ ،‬أﻗﺮب ﺷـﺒﻬﺎ ﺑﻬﻤﺎ‬‫اﻷﻧﻌـﺎم اﻟّﺴﺎﺋﻤـﮥ‪ ،‬ﮐـﺬﻟﮏ ﯾﻤﻮت اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻤﻮت ﺣـﺎﻣﻠﯿﻪ‪ .‬اﻟّﻠﻬﻢ ﺑﻠﯽ! ﻟﻦ ﺗﺨﻠﻮ اﻷرض ﻣﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﻟّﻠﻪ ﺑﺤـّﺠ ﮥ ﻟﮑﯽ ﻻ ﯾﺒﻄﻞ ﺣﺠـﺞ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑّﯿﻨﺎﺗﻪ‪،‬‬‫أوﻟﺌﮏ ﻫﻢ اﻷﻗّﻠﻮن ﻋﺪدا اﻷﻋﻈﻤﻮن ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪرا‪ ،‬ﺑﻬﻢ ﯾﺪﻓﻊ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﺣﺠﺠﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺆّدوﻫﺎ إﻟﯽ ﻧﻈﺮاﺋﻬﻢ و ﯾﺰرﻋﻮﻫﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪242 :‬‬‫ﻓﯽ ﻗﻠﻮب أﺷـﺒﺎﻫﻬﻢ‪ ،‬ﻫﺠﻢ ﺑﻬﻢ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺣﻘﯿﻘـﮥ اﻷـﻣﺮ ﻓﺎﺳـﺘﻼﻧﻮا ﻣﺎ اﺳـﺘﻮﻋﺮ ﻣﻨﻪ اﻟﻤﺘﺮﻓﻮن و اﻧﺴﻮا ﺑﻤﺎ اﺳـﺘﻮﺣﺶ ﻣﻨﻪ اﻟﺠﺎﻫﻠﻮن‪ ،‬ﺻـﺤﺒﻮا‬‫اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺄﺑﺪان أرواﺣﻬﺎ ﻣﻌّﻠﻘﮥ ﺑﺎﻟﻤﻨﻈﺮ اﻷﻋﻠﯽ‪ ،‬أوﻟﺌﮏ ﺧﻠﻔﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﺑﻼده و دﻋﺎﺗﻪ إﻟﯽ دﯾﻨﻪ‪ .‬ﻫﺎه! ﻫﺎه! ﺷﻮﻗﺎ إﻟﯽ رؤﯾﺘﻬﻢ ﻓﺄﺳﺘﻐﻔﺮ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻟﯽ و‬‫ﻟﮏ‪ ،‬إذا ﺷﺌﺖ ﻓﻘﻢ![‪.‬‬‫و ﻋﻼـﻣﻪ أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾـﺪ ﻣﻮّﻓﻖ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺄﺧﻄﺐ ﺧﻮارزم در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻤﻨـﺎﻗﺐ« در ﻓﺼـﻞ راﺑﻊ و ﻋﺸـﺮون ﮐﻪ آن را‬‫ﻣﻌﻨﻮن ﺑﺎﯾﻦ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮده‪:‬‬‫»اﻟﻔﺼﻞ اﻟّﺮاﺑﻊ و اﻟﻌﺸـﺮون ﻓﯽ ﺑﯿﺎن ﺷـﯽء ﻣﻦ ﺟﻮاﻣﻊ ﮐﻠﻤﻪ و ﺑﻮاﻟﻎ ﺣﮑﻤﻪ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ ﺑﻪ ﺳـﻨﺪي ﮐﻪ ﻣﻨﺘﻬﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺴﻮي‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺑﻬﺬا اﻹﺳﻨﺎد‬‫ﻋﻦ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﻫـﺬا‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﺎﻓﻆ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﺑﮑﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺳـﻬﻞ ﺑﻦ اﻟﺤـّﺪاد اﻟّﺼﻮﻓﯽ ﺑﻤـّﮑ ﮥ‪ .‬ﻗﺎل‬‫اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ‪ :‬و أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻃﺎﻫﺮ اﻟﺤﺴـﯿﻦ اﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﻤﮥ اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق اﻷﻧﺼﺎري ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ ﺿـﺮار ﺑﻦ ﺻـﺮد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺎﺻﻢ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ اﻟﺤّﻨﺎط‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﻤﺰة اﻟّﺜﻤﺎﻟﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺟﻨﺪب اﻟﻔﺰاري‪ ،‬ﻋﻦ‬‫ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ زﯾﺎد اﻟﻨﺨﻌﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺬ ﺑﯿﺪي ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﺄﺧﺮﺟﻨﯽ إﻟﯽ ﻧﺎﺣﯿﮥ اﻟﺠﺒﺎﻧﮥ‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ أﺻﺤﺮ ﺟﻠﺲ ﺛّﻢ ﺗﻨّﻔﺲ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ‬‫زﯾﺎد! اﺣﻔﻆ ﻣﺎ أﻗﻮل ﻟﮏ‪ :‬اﻟﻘﻠﻮب أوﻋﯿـﮥ ﺧﯿﺮﻫﺎ أوﻋﺎﻫﺎ‪ ،‬اﻟّﻨﺎس ﺛﻠﺜﮥ‪ :‬ﻓﻌﺎﻟﻢ رﺑّﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﺘﻌّﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ ﻧﺠﺎة‪ ،‬و ﻫﻤﺞ رﻋﺎع أﺗﺒﺎع ﮐّﻞ ﻧﺎﻋﻖ‬‫ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ ﮐـّﻞ رﯾـﺢ ﻟﻢ ﯾﺴﺘﻀـﯿﺌﻮا ﺑﻨﻮر اﻟﻌﺎﻟﻢ و ﻟﻢ ﯾﻠﺠﺌﻮا إﻟﯽ رﮐﻦ وﺛﯿﻖ‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻤﺎل‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺤﺮﺳﮏ و أﻧﺖ ﺗﺤﺮس اﻟﻤﺎل‪ ،‬و‬‫اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺰﮐﻮا ﻋﻠﯽ اﻟﻌﻤﻞ و اﻟﻤﺎل ﯾﻨﻘﺼﻪ اﻟﻨﻔﻘـﮥ‪ ،‬ﻣﺤـّﺒ ﮥ اﻟﻌﻠﻢ دﯾﻦ ﯾـﺪان ﯾﮑﺘﺴﺐ ﺑﻪ اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﺻـﺤﺒﮥ اﻟﻌﺎﻟﻢ‬‫دﯾﻦ ﯾـﺪان ﺑﻬﺎ ﺑﺎﮐﺘﺴﺎب اﻟّﻄﺎﻋﮥ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ و ﺟﻤﯿﻞ اﻷﺣﺪوﺛﮥ ﺑﻌﺪ ﻣﻮﺗﻪ‪ ،‬و اﻟﻌﻠﻢ ﺣﺎﮐﻢ و اﻟﻤﺎل ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﺿـﯿﻌﮥ اﻟﻤﺎل ﺗﺰول ﺑﺰواﻟﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾـﮥ أﺑﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﯾﻔﻨﯽ اﻟﻤـﺎل ﺑﺰوال ﺻـﺎﺣﺒﻪ‪ ،‬ﻣﺎت ﺧّﺰان اﻷﻣﻮال و ﻫﻢ أﺣﯿﺎء‪ ،‬و اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﺎﻗﻮن ﻣﺎ ﺑﻘﯽ اﻟـّﺪﻫﺮ أﻋﯿﺎﻧﻬﻢ ﻣﻔﻘﻮدة و‬‫أﻣﺜﺎﻟﻬﻢ ﻓﯽ ﻟا ﻘﻠﻮب ﻣﻮﺟﻮدة‪ .‬ﻫﺎ! إّن ﻫﯿﻬﻨﺎ‪ ،‬و أوﻣﺄ ﺑﯿـﺪه إﻟﯽ ﺻـﺪره‪ ،‬ﻋﻠﻤﺎ ﻟﻮ أﺻـﺒﺖ ﻟﻪ ﺣﻤﻠﮥ‪ ،‬ﺑﻠﯽ أﺻـﺒﺖ ﻟﻘﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮن ﻋﻠﯿﻪ ﯾﺴـﺘﻌﻤﻞ‬‫آﻟﮥ اﻟّﺪﯾﻦ ﻟﻠّﺪﻧﯿﺎ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪243 :‬‬‫ﯾﺴـﺘﻈﻬﺮ ﺑﻨﻌﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده و ﺑﺤﺠﺠﻪ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ ،‬أو ﻣﻨﻘﺎد ﻷﻫﻞ اﻟﺤّﻖ ﻻ ﺑﺼﯿﺮة ﻟﻪ ﻓﯽ اﺣﯿﺎﺋﻪ‪ ،‬ﯾﻨﻘﺪح اﻟّﺸّﮏ ﻓﯽ ﻗﻠﺒﻪ ﺑﺄّول ﺷﺒﻬﮥ ﻻ ذا و‬‫ذاك‪ ،‬أو ﻣﻨﻬﻮﻣﺎ ﺑﺎﻟّﻠﺬة‬‫‪.‬و‬‫ﻓﯽ رواﯾـﮥ أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﺑﺎﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺳـﻠﺲ اﻟﻘﯿﺎد ﻟﻠّﺸـ ﻬﻮات‪ ،‬أو ﻣﻐﺘّﺮا ﺑﺠﻤﻊ اﻷﻣﻮال و اﻻّدﺧﺎر‪ ،‬ﻟﯿﺴﺎ ﻣﻦ رﻋﺎة اﻟّﺪﯾﻦ أﻗﺮب ﺷـﺒﻬﺎ‪ ،‬ﺑﻬﻤﺎ اﻷﻧﻌﺎم‬‫اﻟّﺴﺎﺋﻤﮥ‪ ،‬ﮐﺬﻟﮏ ﯾﻤﻮت اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻤﻮت ﺣﺎﻣﻠﯿﻪ‪.‬‬‫اﻟّﻠﻬّﻢ ﺑﻠﯽ! ﻻ ﺗﺨﻠﻮا اﻷرض ﻣﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺤّﺠـ ﮥ ﮐﯿﻼ ﯾﺒﻄﻞ ﺣﺠـﺞ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑّﯿﻨﺎﺗﻪ‪ ،‬أوﻟﺌﮏ اﻷﻗّﻠﻮن ﻋـﺪدا اﻷﻋﻈﻤﻮن ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪرا‪ ،‬ﺑﻬﻢ ﯾﺪﻓﻊ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻦ ﺣﺠﺠﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺆّدوﻫﺎ إﻟﯽ ﻧﻈﺮاﺋﻬﻢ و ﯾﺰرﻋﻮﻫﺎ ﻓﯽ ﻗﻠﻮب أﺷﺒﺎﻫﻬﻢ‪ ،‬ﻫﺠﻢ ﺑﻬﻢ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺣﻘﯿﻘﮥ اﻷﻣﺮ ﻓﺎﺳﺘﻼﻧﻮا ﻣﺎ اﺳﺘﻮﻋﺮ ﻣﻨﻪ ﻟا ﻤﺘﺮﻓﻮن‬‫و اﻧﺴﻮا ﺑﻤﺎ اﺳـﺘﻮﺣﺶ ﻣﻨﻪ اﻟﺠﺎﻫﻠﻮن‪ ،‬ﺻﺤﺒﻮا اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺄﺑﺪان أرواﺣﻬﺎ ﻣﻌّﻠﻘﮥ ﺑﺎﻟﻤﺤّﻞ اﻷﻋﻠﯽ أوﻟﺌﮏ ﺧﻠﻔﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻋﺒﺎده و اﻟّﺪﻋﺎة إﻟﯽ دﯾﻨﻪ‪،‬‬‫ﻫﺎه! ﻫﺎه! ﺷﻮﻗﺎ إﻟﯿﻬﻢ‪ ،‬و اﺳﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﯽ و ﻟﮏ إذا ﺷﺌﺖ ﻓﻘﻢ![‪.‬‬‫و ﻋﻼﻣﻪ ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻤﻈّﻔﺮ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻗﺰﻏﻠﯽ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﺤﻨﻔﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺴﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮة ﺧﻮاص اﻷّﻣﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 188‬از ‪285‬‬‫ذﮐﺮ وﺻّﯿﺘﻪ ﻟﮑﻤﯿﻞ ﺑﻦ زﯾﺎد‪ .‬أﻧﺎ‪:‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﻮّﻫﺎب ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺼﻮﻓﯽ‪ .‬أﻧﺒﺎ‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ .‬أﻧﺒﺎ‪ :‬رزق اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬أﻧﺒﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﻮﻫﺎب‪.‬‬‫أﻧﺒـﺎ‪ :‬أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺒﺎذام‪ .‬أﻧﺒﺎ ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ اﻟﻔّﺰار أﻧﺒﺎ‪ :‬ﻣﻮﺳـﯽ ﺑﻦ إﺳـﺤﺎق اﻷﻧﺼﺎري‪ .‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﺿـﺮار ﺑﻦ ﺻـﺮد‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺼﺎم ﺑﻦ‬‫ﺣﻤﯿـﺪ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﺣﻤﺰة اﻟّﺜﻤﺎﻟﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ‪ ،‬ﻋﻦ ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ زﯾﺎد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧـﺬ ﺑﯿﺪي أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ )ع( ﻓﺄﺧﺮﺟﻨﯽ إﻟﯽ‬‫ﻧﺎﺣﯿـﮥ اﻟﺠﺒﺎﻧـﮥ‪ :‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ أﺻـﺤﺮﻧﺎ ﺟﻠﺲ ﻓﺘﻨّﻔﺲ اﻟـّﺼ ﻌﺪاء‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻞ اﺑﻦ زﯾﺎد! إّن ﻫـﺬه اﻟﻘﻠﻮب أوﻋﯿـﮥ ﻓﺨﯿﺮﻫﺎ أوﻋﺎﻫﺎ اﺣﻔﻆ ﻣﺎ أﻗﻮل‬‫ﻟﮏ‪ :‬اﻟّﻨﺎس ﺛﻠﺜـﮥ‪ :‬ﻋﺎﻟﻢ رﺑّﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﺘﻌّﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ ﻧﺠﺎة‪ ،‬و ﻫﻤـﺞ رﻋﺎع أﺗﺒﺎع ﮐّﻞ ﻧﺎﻋﻖ ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ ﮐّﻞ رﯾﺢ ﻟﻢ ﯾﺴﺘﻀـﯿﺌﻮا ﺑﻨﻮر اﻟﻌﻠﻢ و ﻟﻢ‬‫ﯾﻠﺠﺌﻮا إﻟﯽ رﮐﻦ وﺛﯿﻖ‪ ،‬ﯾـﺎ ﮐﻤﯿﻞ! اﻟﻌﻠﻢ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻤﺎل اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺤﺮﺳﮏ و أﻧﺖ ﺗﺤﺮس اﻟﻤﺎل‪ .‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺰﮐﻮا ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﻔﻘـﮥ و اﻟﻤﺎل ﯾﺰول‪ ،‬ﻣﺤّﺒﮥ‬‫اﻟﻌﺎﻟﻢ دﯾﻦ ﯾﺪان ﺑﻪ ﯾﮑﺴﺒﻪ اﻟّﻄﺎﻋﮥ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ و ﺟﻤﯿﻞ اﻷﺣﺪوﺛﮥ ﺑﻌﺪ ﻣﻤﺎﺗﻪ‪ ،‬اﻟﻤﺎل ﺗﻨﻘﺼﻪ اﻟﻨﻔﻘﮥ و اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺰﮐﻮا ﻋﻠﯽ اﻹﻧﻔﺎق‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﺣﺎﮐﻢ و‬‫اﻟﻤـﺎل ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﯾـﺎ ﮐﻤﯿـﻞ! ﻣـﺎت ﺧّﺰان اﻟﻤـﺎل و ﻫﻢ أﺣﯿـﺎء و اﻟﻌﻠﻤـﺎء ﺑـﺎﻗﻮن ﻣـﺎ ﺑﻘﯽ اﻟـّﺪﻫﺮ‪ ،‬أﻋﯿـﺎﻧﻬﻢ ﻣﻔﻘﻮدة و أﻣﺜﺎﻟﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻘﻠﻮب‬‫ﻣﻮﺟﻮدة‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪244 :‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬آه إن! ﻫﻬﻨﺎ ﻟﻌﻠﻮﻣﺎ ﺟّﻤﮥ ﻟﻮ أﺻﺒﺖ ﻟﻬﺎ ﺣﻤﻠﮥ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﯿﺪه إﻟﯽ ﺻﺪره‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل اﻟّﻠﻬﻢ ﺑﻠﯽ! ﻗﺪ أﺻﺒﺖ أﻣﯿﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮن ﻋﻠﯿﻪ ﯾﺴﺘﻌﻤﻞ‬‫آﻟﮥ اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﺎﻟّﺪﻧﯿﺎ ﯾﺴـﺘﻈﻬﺮ ﺑﻨﻌﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده و ﺑﺤﺠﺠﻪ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ ،‬أو ﻣﻨﻘﺎدا ﻷﻫﻞ اﻟﺤّﻖ ﯾﻨﻘﺪح اﻟّﺸّﮏ ﻓﯽ ﻗﻠﺒﻪ ﺑﺄّول ﻋﺎرض ﻣﻦ ﺷﺒﻬﮥ‪،‬‬‫ﻻـ ذا و ﻻ ذاك! أو ﻣﻨﻬﻮﻣﺎ ﺑﺎﻟّﻠـّﺬات ﺳـﻠﺲ اﻟﻘﯿﺎد ﻟﻠّﺸـ ﻬﻮات‪ ،‬أو ﻣﻐﺮّي ﺑﺠﻤﻊ اﻷﻣﻮال و اﻻّدﺧﺎر‪ ،‬ﻟﯿﺴﺎ ﻣﻦ اﻟـّﺪﯾﻦ ﻓﯽ ﺷـﯽء‪ ،‬أﻗﺮب ﺷـﺒﻬﺎ‬‫ﺑﺎﻟﺒﻬﺎﺋﻢ اﻟّﺴﺎﺋﻤـﮥ‪ ،‬ﮐﺬﻟﮏ ﯾﻤﻮت اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻤﻮت اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺣﺎﻣﻠﯿﻪ‪ .‬اﻟّﻠﻬﻢ ﺑﻠﯽ! ﻟﻦ ﺗﺨﻠﻮ اﻷرض ﻣﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﻟّﻠﻪ ﺑﺤّﺠﺘﻪ ﻟﮑﯿﻼ ﺗﺒﻄﻞ ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﺒـﺎده‪ ،‬أوﻟﺌـﮏ ﻫﻢ اﻷـﻗّﻠﻮن ﻋـﺪدا اﻷـﻋﻠﻮن ﻋﻨـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻗـﺪرا‪ ،‬ﺑﻬﻢ ﯾﺤﻔـﻆ اﻟﱠﻠﻪ دﯾﻨﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺆّدوﻧﻪ إﻟﯽ ﻧﻈﺮاﺋﻬﻢ و ﯾﺰرﻋﻮﻧﻪ ﻓﯽ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ‪ .‬و ﻓﯽ‬‫رواﯾﮥ‪ :‬ﻓﯽ ﻗﻠﻮب أﺷـﺒﺎﻫﻬﻢ‪ ،‬ﺑﻬﻢ ﯾﺤﻔﻆ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺠﺠﻪ‪ ،‬ﻫﺠﻢ ﺑﻬﻢ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘﮥ ﻓﺎﺳـﺘﻼﻧﻮا ﻣﺎ اﺳـﺘﻮﻋﺮه اﻟﻤﺘﺮﻓﻮن و أﻧﺴﻮا ﺑﻤﺎ اﺳـﺘﻮﺣﺶ‬‫ﻣﻨﻪ اﻟﺠﺎﻫﻠﻮن‪ ،‬ﺻـﺤﺒﻮا اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﺑﺄﺑـﺪان أرواﺣﻬﺎ ﻣﻌّﻠﻘﮥ ﺑﺎﻟﻤﺤّﻞ اﻷﻋﻠﯽ‪ ،‬اوﻟﺌﮏ ﺧﻠﻔﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أرﺿﻪ و دﻋﺎﺗﻪ إﻟﯽ دﯾﻨﻪ‪ ،‬آه! ﺛّﻢ آه! وا ﺷﻮﻗﺎه‬‫إﻟﯽ رؤﯾﺘﻬﻢ! و أﺳﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﯽ و ﻟﮏ‪ ،‬إذا ﺷﺌﺖ ﻓﻘﻢ![‪.‬‬‫و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﺤّﻔﺎظ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺮأت ﻋﻠﯽ أﺑﯽ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻌّﺰ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬ﺗﻤﯿﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﻤﻘﺮي‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺳﻨﮥ‬‫ﺗﺴﻊ و أرﺑﻌﯿﻦ و أرﺑﻌﻤﺎﺋﮥ‪.‬‬‫أﻧـﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﺤﺎﻓـﻆ‪ .‬أﻧـﺎ‪ :‬أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ اﻟﺨﺜﻌﻤﯽ ﺑﺎﻟﮑﻮﻓـﮥ‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻔﺰاري‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬ﻋﺎﺻﻢ ﺑﻦ‬‫اﻟﺤﻤﯿـﺪ اﻟﺤّﻨﺎط‪ ،‬أو رﺟﻞ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺻـﻔّﯿﮥ أﺑﻮ ﺣﻤﺰة اﻟّﺜﻤﺎﻟﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺟﻨﺪب‪ ،‬ﻋﻦ ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ زﯾﺎد اﻟّﻨﺨﻌﯽ‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﺧـﺬ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﯿـﺪي ﻓﺄﺧﺮﺟﻨﯽ إﻟﯽ ﻧﺎﺣﯿـﮥ اﻟﺠّﺒﺎﻧﮥ‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ أﺻـﺤﺮﻧﺎ ﺟﻠﺲ ﺛّﻢ ﺗﻨّﻔﺲ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻞ! اﻟﻘﻠﻮب أوﻋﯿﮥ ﻓﺨﯿﺮﻫﺎ‬‫أوﻋﺎﻫﺎ‪ ،‬اﺣﻔﻆ ﻣﺎ أﻗﻮل ﻟﮏ‪ :‬اﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛـﮥ‪ ،‬ﻓﻌﺎﻟﻢ رﺑّﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺘﻌﻠّﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ ﻧﺠﺎة‪ ،‬و ﻫﻤﺞ رﻋﺎع أﺗﺒﺎع ﮐّﻞ ﻧﺎﻋﻖ ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ ﮐّﻞ رﯾﺢ‬‫ﻟﻢ ﯾﺴﺘﻀـﯿﺌﻮا ﺑﻨﻮر اﻟﻌﻠﻢ و ﻟﻢ ﯾﻠﺠﺌﻮا إﻟﯽ رﮐﻦ وﺛﯿﻖ‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻤـﺎل‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺤﺮﺳـﮏ و أﻧﺖ ﺗﺤﺮس اﻟﻤﺎل‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺰﮐﻮ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﻤﻞ‬‫اﻟﻤﺎل ﯾﻨﻘﺼﻪ اﻟّﻨﻔﻘﮥ‪ ،‬و ﺻﺤﺒﮥ اﻟﻌﺎﻟﻢ دﯾﻦ ﯾﺪان ﺑﻬﺎ ﺑﺎﮐﺘﺴﺎب اﻟّﻄﺎﻋﮥ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ و ﺟﻤﯿﻞ اﻷﺣﺪوﺛﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪245 :‬‬‫ﺑﻌـﺪ ﻣﻮﺗﻪ و ﺻـﻨﯿﻌﮥ اﻟﻤﺎل ﺗﺰول ﺑﺰوال ﺻﺎﺣﺒﻪ‪ .‬ﻣﺎت ﺧّﺰان اﻷﻣﻮال و ﻫﻢ أﺣﯿﺎء‪ ،‬و اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﺎﻗﻮن ﻣﺎ ﺑﻘﯽ اﻟّﺪﻫﺮ‪ ،‬أﻋﯿﺎﻧﻬﻢ ﻣﻔﻘﻮدة و أﻣﺜﺎﻟﻬﻢ‬‫ﻓﯽ اﻟﻘﻠﻮب ﻣﻮﺟﻮدة‪ .‬ﻫﺎ! إّن ﻫﯿﻬﻨﺎ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﯿـﺪه رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ إﻟﯽ ﺻﺪره‪ ،‬ﻋﻠﻤﺎ ﻟﻮ أﺻـﺒﺖ ﻟﻪ ﺣﻤﻠﮥ‪ ،‬ﺑﻠﯽ! أﺻـﺒﺖ ﻟﻘﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮن ﻋﻠﯿﻪ‪،‬‬‫ﯾﺴـﺘﻌﻤﻞ آﻟﮥ اﻟّﺪﯾﻦ ﻟﻠّﺪﻧﯿﺎ ﯾﺴـﺘﻈﻬﺮ ﺑﺤﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ و ﺑﻨﻌﻤﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده‪ ،‬أو ﻣﻨﻘﺎدا ﻷﻫﻞ اﻟﺤﻖ ﻻ ﺑﺼﯿﺮة ﻟﻪ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ‪ ،‬ﯾﻘﺘﺪح اﻟّﺸّﮏ‬‫ﻓﯽ ﻗﻠﺒﻪ ﺑﺄّول ﻋﺎرض ﻣﻦ ﺷﺒﻬﮥ‪ ،‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻻ ذا و ﻻ ذاك! او ﻣﻨﻬﻮﻣﺎ ﺑﺎﻟّﻠﺬة ﺳﻠﺲ اﻟﻘﯿﺎد ﻟﻠّﺸﻬﻮات‪ ،‬أو ﻣﻐﺮي ﺑﺠﻤﻊ اﻷﻣﻮال و اﻻّدﺧﺎر ﻟﯿﺴﺎ ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 189‬از ‪285‬‬‫رﻋﺎة اﻟّﺪﯾﻦ‪ ،‬أﻗﺮب ﺷﺒﻬﺎ ﺑﻬﻤﺎ اﻷﻧﻌﺎم اﻟّﺴﺎﺋﻤﮥ‪ ،‬ﮐﺬﻟﮏ ﯾﻤﻮت اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻤﻮت ﺣﺎﻣﻠﯿﻪ‪.‬‬‫ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﺑﻠﯽ! ﻟﻦ ﺗﺨﻠﻮ اﻷرض ﻣﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﻟّﻠﻪ ﺑﺤّﺠﺘﻪ ﻟﺌﻼ ﺗﺒﻄﻞ ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑّﯿﻨﺎﺗﻪ‪ ،‬أوﻟﺌﮏ اﻷﻗّﻠﻮن ﻋﺪدا اﻷﻋﻈﻤﻮن ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪرا‪ ،‬ﺑﻬﻢ‬‫ﯾـﺪﻓﻊ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﺣﺠﺠﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺆّدوﻫﺎ إﻟﯽ ﻧﻈﺮاﺋﻬﻢ و ﯾﺰرﻋﻮﻫﺎ ﻓﯽ ﻗﻠﻮب أﺷـﺒﺎﻫﻬﻢ‪ ،‬ﻫﺠﻢ ﺑﻬﻢ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺣﻘﯿﻘﮥ اﻷﻣﺮ‪ ،‬ﺗﻠﮏ أﺑﺪان أرواﺣﻬﺎ‬‫ﻣﻌﻠﻘـﮥ ﺑﺎﻟﻤﺤّﻞ اﻷﻋﻠﯽ‪ ،‬أوﻟﺌﮏ‪ ،‬ﺧﻠﻔﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﺑﻼده و اﻟّﺪﻋﺎة إﻟﯽ دﯾﻨﻪ‪ .‬ﻫﺎه! ﻫﺎه! ﺷﻮﻗﺎ إﻟﯽ رؤﯾﺘﻬﻢ‪ ،‬و أﺳـﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﯽ و ﻟﮏ‪ ،‬إذا ﺷـﺌﺖ‬‫ﻓ ﻘﻢ ! [ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﮐﻤﯿـﻞ ﺑﻦ زﯾـﺎد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪي ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻓﺄﺧﺮﺟﻨﯽ إﻟﯽ ﻧﺎﺣﯿـﮥ اﻟﺠّﺒﺎﻧـﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺻـﺤﺮ ﺗﻨﻔﺲ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻞ! إّن ﻫـﺬه‬‫اﻟﻘﻠﻮب أوﻋﯿﮥ ﻓﺨﯿﺮﻫﺎ أوﻋﺎﻫﺎ‪ ،‬اﺣﻔﻆ ﻋّﻨﯽ ﻣﺎ أﻗﻮل ﻟﮏ‪ :‬اﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛﮥ‪:‬‬‫ﻋـﺎﻟﻢ رﺑّﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﻣﺘﻌﻠّﻢ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﯿﻞ ﻧﺠﺎة‪ ،‬و ﻫﻤـﺞ رﻋﺎع أﺗﺒﺎع ﮐّﻞ ﻧﺎﻋﻖ ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ ﮐّﻞ رﯾـﺢ ﻟﻢ ﯾﺴﺘﻀـﯿﺌﻮا ﺑﻨﻮر اﻟﻌﻠﻢ و ﻟﻢ ﯾﻠﺠﺌﻮا إﻟﯽ رﮐﻦ‬‫وﺛﯿﻖ‪ .‬ﯾـﺎ ﮐﻤﯿـﻞ! اﻟﻌﻠﻢ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻤـﺎل‪ ،‬اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺤﺮﺳـﮏ و أﻧﺖ ﺗﺤﺮس اﻟﻤـﺎل و اﻟﻌﻠﻢ ﯾﺰﮐﻮ ﻋﻠﯽ اﻹﻧﻔﺎق و اﻟﻤﺎل ﺗﻨﻘﺼﻪ اﻟّﻨﻔﻘـﮥ‪ .‬ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻞ!‬‫ﻣﺤـّﺒ ﮥ اﻟﻌﻠﻢ دﯾﻦ ﯾـﺪان ﺑﻪ‪ ،‬ﯾﮑﺴﺐ اﻟﻌﺎﻟﻢ اﻟﻄﺎﻋـﮥ ﻟﺮﺑﻪ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﻪ و ﺟﻤﯿﻞ اﻷﺣﺪوﺛـﮥ ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﻧﻔﻘﮥ اﻟﻤﺎل ﺗﺰول ﺑﺰواﻟﻪ و اﻟﻌﻠﻢ ﺣﺎﮐﻢ و‬‫اﻟﻤـﺎل ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬ﯾـﺎ ﮐﻤﯿـﻞ! ﻣـﺎت ﺧّﺰان اﻟﻤـﺎل و ﻫﻢ أﺣﯿـﺎء و اﻟﻌﻠﻤـﺎء ﺑـﺎﻗﻮن ﻣـﺎ ﺑﻘﯽ اﻟـّﺪﻫﺮ‪ ،‬أﻋﯿـﺎﻧﻬﻢ ﻣﻔﻘﻮدة و أﻣﺜﺎﻟﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻘﻠﻮب‬‫ﻣﻮﺟﻮدة‪ ،‬إّن ﻫﯿﻬﻨﺎ ﻟﻌﻠﻤﺎ‪ ،‬و أﺷﺎر إﻟﯽ ﺻﺪره‪ ،‬ﻟﻮ أﺻـﺒﺖ ﻟﻪ ﺣﻤﻠﮥ! ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﺑﻠﯽ أﺻـﺒﺖ ﻟﻘﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺄﻣﻮن ﯾﺴﺘﻌﻤﻞ آﻟﮥ اﻟّﺪﯾﻦ ﻓﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ‬‫و ﯾﺴﺘﻈﻬﺮ ﺑﺤﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ أوﻟﯿﺎﺋﻪ و ﺑﻨﻌﻤﻪ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ ،‬أو ﻣﻨﻘﺎدا ﻟﺤﻤﻠﮥ اﻟﺤّﻖ ﻻ ﺑﺼﯿﺮة ﻟﻪ ﻓﯽ إﺣﯿﺎﺋﻪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪246 :‬‬‫ﯾﻨﻘﺪح اﻟّﺰﯾﻎ ﻓﯽ ﻗﻠﺒﻪ ﺑﺄّول ﻋﺎرض ﻣﻦ ﺷﺒﻬﮥ‪ ،‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻻ ذا و ﻻ ذاك! أو ﻣﻨﻬﻮﻣﺎ ﺑﺎﻟّﻠّﺬات ﺳﻠﺲ اﻟﻘﯿﺎد ﻟﻠّﺸﻬﻮات‪ ،‬أو ﻣﻐﺮﻣﺎ ﺑﺎﻟﺠﻤﻊ و اﻻّدﺧﺎر‬‫و ﻟﯿﺴﺎ ﻣﻦ رﻋﺎة اﻟـّﺪﯾﻦ أﻗﺮب ﺷـﺒﻬﺎت ﺑﺎﻷﻧﻌﺎم اﻟّﺴﺎﺋﻤـﮥ‪ ،‬ﮐـﺬﻟﮏ ﯾﻤﻮت اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻤﻮت ﺣﻤﻠﺘﻪ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ ﺑﻠﯽ! ﻻ ﺗﺨﻠﻮا اﻷرض ﻣﻦ ﻗﺎﺋﻢ‬‫ﻟّﻠﻪ ﺑﺤّﺠﺘﻪ إّﻣﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺸﻬﻮر‪ ،‬و إّﻣﺎ ﺧﺎﺋﻒ ﻣﻐﻤﻮر ﻟﺌّﻠﺎ ﺗﺒﻄﻞ ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑّﯿﻨﺎﺗﻪ و ﮐﻢ و أﯾﻦ أوﻟﺌﮏ؟‪ ،‬أوﻟﺌﮏ ﻫﻢ اﻷﻗّﻠﻮن ﻋﺪدا اﻷﻋﻈﻤﻮن‬‫ﻗـﺪرا‪ ،‬ﺑﻬﻢ ﯾﺤﻔـﻆ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺠﺠﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾﻮّدﻋﻮﻫﺎ ﻧﻈﺮاﺋﻬﻢ و ﯾﺰرﻋﻮﻫﺎ ﻓﯽ ﻗﻠﻮب أﺷـﺒﺎﻫﻬﻢ‪ ،‬ﻫﺠﻢ ﺑﻬﻢ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺣﻘﯿﻘـﮥ اﻷﻣﺮ ﻓﺒﺎﺷـﺮوا أرواح‬‫اﻟﯿﻘﯿﻦ‪ ،‬و اﺳﺘﺴـﻬﻠﻮا ﻣﺎ اﺳـﺘﻮﻋﺮه اﻟﻤﺘﺮﻓﻮن و أﻧﺴﻮا ﺑﻤﺎ اﺳـﺘﻮﺣﺶ ﻣﻨﻪ اﻟﺠﺎﻫﻠﻮن‪ ،‬و ﺻﺤﺒﻮا اﻟﺪﻧﯿﺎ ﺑﺄﺑﺪان أرواﺣﻬﺎ ﻣﻌّﻠﻘﮥ ﺑﺎﻟﻤﺤّﻞ اﻷﻋﻠﯽ‪ :‬ﯾﺎ‬‫ﮐﻤﯿﻞ! أوﻟﺌﮏ ﺧﻠﻔﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أرﺿﻪ و اﻟّﺪﻋﺎة إﻟﯽ دﯾﻨﻪ‪ ،‬ﻫﺎه! ﺷﻮﻗﺎ إﻟﯽ رؤﯾﺘﻬﻢ‪ ،‬أﺳﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﯽ و ﻟﮏ‪.‬‬‫اﺑﻦ اﻻﻧﺒﺎري ﻓﯽ اﻟﻤﺼﺎﺣﻒ‪ ،‬و اﻟﻤﺮﺣﺒﯽ ﻓﯽ اﻟﻌﺎﻟﻢ‪ ،‬و ﻧﺼﺮ ﻓﯽ اﻟﺤّﺠﮥ‪ .‬ﺣﻞ‪ .‬ﮐﺮ[‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺗﺎﺳﻊ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣـﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ از أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ ﺧﺪري ﻣﺮوﯾﺴﺖ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟـّﺴ ﻼم را ﺑﺄﺋّﻤﻪ راﺷـﺪﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻫﻢ ﮐﺎﺷﻒ از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد از ﺧﻠﻔﺎي راﺷـﺪﯾﻦ در ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺒﺤﻮث ﻋﻨﻪ أﺋﻤﻪ اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻻ ﻏﯿﺮ‪ .‬ﺣﺎﻻ أﻟﻔﺎظ و ﮐﻠﻤﺎت ﺣﺪﯾﺚ أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ ﺧﺪري ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﻇﻬﻮر أﻣﺮ ﺣّﻖ ﺑﭽﺸﻢ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ‬‫دﯾﺪ‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر ﺷﻬﺮدار ﺑﻦ ﺷﯿﺮوﯾﻪ اﻟﺪﯾﻠﻤﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺻـّﻠﯽ ﺑﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟـّﺼ ﻠﻮة اﻷوﻟﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ أﻗﺒﻞ ﺑﻮﺟﻬﻪ اﻟﮑﺮﯾﻢ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺎﺷـﺮ‬‫أﺻـﺤﺎﺑﯽ! إّن ﻣﺜﻞ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺜﻞ ﺳـﻔﯿﻨﮥ ﻧﻮح و ﺑﺎب ﺣّﻄـ ﮥ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ اﺳـﺮاﺋﯿﻞ‪ ،‬ﻓﺘﻤـّﺴ ﮑﻮا ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺘﯽ ﺑﻌﺪي اﻷﺋّﻤﮥ اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ ﻣﻦ ذّرّﯾﺘﯽ‪،‬‬‫ﻓﺈﻧّﮑﻢ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا أﺑﺪا‪ .‬ﻓﻘﯿﻞ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﮐﻢ اﻷﺋّﻤﮥ ﺑﻌﺪك؟ ﻗﺎل‪ :‬اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﯽ ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﻋﺎﺷـﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺧﻄﺒﻪ ﺧﺎّﺻﻪ ﺧﻮد ﮐﻪ ﺑﺮاي إﻇﻬﺎر ﻓﻀﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم‬‫ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺑﺄﺋّﻤﻪ ﻣﻬﺪّﯾﻪ ﻣﻌّﺒﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺎﻟﻔﺮض ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 190‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪247 :‬‬‫اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ«‬‫ارﺷـﺎد ﮐﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻼ رﯾﺐ ﻣﺮاد آن ﺟﻨﺎب از ﺧﻠﻔﺎي راﺷـﺪﯾﻦ ﻣﻬـﺪّﯾﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﻧﻔﻮس ﻣﻘـّﺪﺳﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ اﯾﺸﺎن را در ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ‬‫ﺑﺄﺋّﻤﻪ ﻣﻬـﺪّﯾﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ .‬اﯾﻨﮏ آن ﺧﻄﺒﻪ ﻣﻮﺟﺰه ﮐﻪ در ﺑﻼﻏﺖ و ﻓﺼﺎﺣﺖ ﻣﺜﻞ آﯾﺖ و ﻣﻌﺠﺰه اﺳﺖ و ﻫﺮ ﺟﻤﻠﻪاش ﺑﺮ ﺣﻘّﯿﺖ ﻣـﺬﻫﺐ‬‫اﻫﻞ ﺣّﻖ دﻟﯿﻞ ﻗﺎﻃﻊ و ﺑﺮﻫﺎن ﺳﺎﻃﻊ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﮐﺘﺐ أﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬و در ﺗﻨﻮﯾﺮ ﺑﺼﺮ و ﺑﺼﯿﺮت ﻧﺎﻇﺮ ﺧﺒﯿﺮ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻢ‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺻـﻔﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺘـﺎب »ﻣﻨﻘﺒـﮥ اﻟﻤﻄّﻬﺮﯾﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴـﻨﺪ ﺧﻮد از ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺼﺎري رواﯾﺖ‬‫ﻧﻤﻮده‪:‬‬‫]ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﺮج ﻋﻠﯿﻨـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻮﻣـﺎ و ﻣﻌﻪ ﻋﻠﯽ و اﻟﺤﺴﻦ و اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬ﻓﺨﻄﺒﻨـﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻧﺒّﯿﮑﻢ ﻗﺪ ﺷـّﺮﻓﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﮑﺮاﻣﺘﻪ و اﺳـﺘﺤﻔﻈﻬﻢ ﺳـّﺮه و اﺳـﺘﻮدﻋﻬﻢ ﻋﻠﻤﻪ‪ ،‬ﻋﻤﺎد اﻟّﺪﯾﻦ ﺷـﻬﺪاء ﻋﻠﯽ أّﻣﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺮأﻫﻢ ﻗﺒﻞ ﺧﻠﻘﻪ إذ ﻫﻢ أﻇﻠّﮥ ﺗﺤﺖ‬‫ﻋﺮﺷﻪ‪ ،‬ﻧﺠﺒﺎء ﻓﯽ ﻋﻠﻤﻪ و ارﺗﻀﺎﻫﻢ و اﺻـﻄﻔﺎﻫﻢ ﻓﺠﻌﻠﻬﻢ ﻋﻠﻤﺎء و ﻓﻘﻬﺎء ﻟﻌﺒﺎده و دﻟّﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺻﺮاﻃﻪ‪ ،‬ﻓﻬﻢ اﻷﺋّﻤﮥ اﻟﻤﻬﺪّﯾﮥ و اﻟﻘﺎدة اﻟّﺪاﻋﯿﮥ و‬‫اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻮﺳـﻄﯽ و اﻟّﺮﺣﻢ اﻟﻤﻮﺻﻮﻟـﮥ‪ ،‬ﻫﻢ اﻟﮑﻬﻒ اﻟﺤﺼـﯿﻦ ﻟﻠﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻧﻮر أﺑﺼﺎر اﻟﻤﻬﺘﺪﯾﻦ و ﻋﺼـﻤﮥ ﻟﻤﻦ ﻟﺠﺄ إﻟﯿﻬﻢ و ﻧﺠﺎة ﻟﻤﻦ اﺣﺘﺮز‬‫ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﯾﻐﺘﺒـﻂ ﻣﻦ واﻻـﻫﻢ‪ ،‬و ﯾﻬﻠـﮏ ﻣﻦ ﻋﺎدﻫﻢ‪ ،‬و ﯾﻔﻮز ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ اﻟّﺮاﻏﺐ ﻋﻨﻬﻢ ﻣﺎرق ﻣﻦ اﻟـّﺪﯾﻦ‪ ،‬و اﻟﻤﻘـّﺼ ﺮ ﻋﻨﻬﻢ زاﻫﻖ‪ ،‬و اﻷزق‬‫)اﻟﻼزم‪ .‬ظ( ﺑﻬﻢ ﻻﺣﻖ‪ ،‬ﻓﻬﻢ اﻟﺒﺎب اﻟﻤﺒﺘﻠﯽ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻣﻦ أﺗﺎﻫﻢ ﻧﺠﯽ و ﻣﻦ أﺑﺎﻫﻢ ﻫﻮي‪ ،‬ﻫﻢ ﺣّﻄـ ﮥ ﻟﻤﻦ دﺧﻠﻪ و ﺣّﺠـ ﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﺟﻬﻠﻪ‪ ،‬إﻟﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﯾـﺪﻋﻮن و ﺑﺄﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻌﻤﻠﻮن‪ ،‬و ﺑﺂﯾﺎﺗﻪ ﯾﺮﺷﺪون‪ ،‬ﻓﯿﻬﻢ ﻧﺰﻟﺖ اﻟّﺮﺳﺎﻟﮥ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻫﺒﻄﺖ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺮﺣﻤﮥ و إﻟﯿﻬﻢ ﺑﻌﺚ اﻟّﺮوح اﻻﻣﯿﻦ ﺗﻔـّﻀ ﻼ‬‫ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ و رﺣﻤـﮥ‪ ،‬و آﺗـﺎﻫﻢ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺆت أﺣـﺪا ﻣﻦ اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻌﻨـﺪﻫﻢ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﯾﻠﺘﻤﺲ و ﯾﺤﺘﺎج ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻬـﺪي ﻓﯽ اﻟـّﺪﯾﻦ‪ ،‬و ﻫﻢ‬‫اﻟّﻨﻮر ﻣﻦ اﻟﻀـﻼﻟﮥ ﻋﻨﺪ دﺧﻮل اﻟّﻈﻠﻢ‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟﻔﺮوع اﻟّﻄّﯿﺒﮥ ﻣﻦ اﻟﺸـﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐﮥ‪ ،‬و ﻫﻢ ﻣﻌﺪن اﻟﻌﻠﻢ و أﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﺮﺣﻤﮥ و ﻣﻮﺿﻊ اﻟّﺮﺳﺎﻟﮥ و‬‫ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا[‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﻔﺘﺢ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﻨﻈﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻟﺨﺼﺎﺋﺺ اﻟﻌﻠﻮﯾﮥ« ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﻧﺼﺎري‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪248 :‬‬‫ﺧﺮج ﻋﻠﯿﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻮﻣﺎ و ﻣﻌﻪ ﻋﻠﯽ و اﻟﺤﺴﻦ و اﻟﺤﺴﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺨﻄﺐ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إّن ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ ﻗﺪ ﺷّﺮﻓﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﮑﺮاﻣﺘﻪ‬‫و اﺳـﺘﺤﻔﻈﻬﻢ ﺳـّﺮه و اﺳـﺘﻮدﻋﻬﻢ ﻋﻠﻤـﻪ‪ ،‬ﻋﻤـﺎد اﻟـّﺪﯾﻦ‪ ،‬ﺷـﻬﺪاء ﻋﻠﯽ أّﻣﺘـﻪ‪ ،‬ﺑﺮأﻫﻢ ﻗﺒـﻞ ﺧﻠﻘﻪ‪ ،‬إذ ﻫﻢ أﻇﻠّـﮥ ﺗﺤﺖ ﻋﺮﺷﻪ‪ ،‬ﻧﺠﺒـﺎء ﻓﯽ ﻋﻠﻤﻪ‪،‬‬‫اﺧﺘﺎرﻫﻢ ﻓﺎرﺗﻀﺎﻫﻢ و اﺻـﻄﻔﺎﻫﻢ ﻓﺠﻌﻠﻬﻢ ﻋﻠﻤﺎء ﻓﻘﻬﺎء ﻟﻌﺒﺎده‪ ،‬ﻓﻬﻢ اﻻﺋّﻤﮥ اﻟﻤﻬﺪّﯾﮥ و اﻟﻘﺎدة اﻟﺒﺎﻋﺜﮥ )اﻟّﺪاﻋﯿﮥ‪ .‬ظ( و اﻷّﻣﮥ اﻟﻮﺳﻄﯽ و اﻟّﺮﺣﻤﮥ‬‫اﻟﻤﻮﺻﻮﻟـﮥ‪ ،‬ﻫﻢ اﻟﮑﻬﻒ اﻟﺤﺼـﯿﻦ ﻟﻠﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻧﻮر أﺑﺼـﺎر اﻟﻤﻬﺘـﺪﯾﻦ و ﻋﺼـﻤﮥ ﻟﻤﻦ ﻟﺠﺄ إﻟﯿﻬﻢ و ﻧﺠﺎة ﻟﻤﻦ اﺣﺘﺮز ﺑﻬﻢ ﯾﻐﺘﺒﻂ ﻣﻦ واﻻﻫﻢ و‬‫ﯾﻬﻠـﮏ ﻣﻦ ﻋـﺎداﻫﻢ و ﯾﻔﻮز ﻣﻦ ﺗﻤـّﺴ ﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬اﻟّﺮاﻏﺐ ﻋﻨﻬﻢ ﻣﺎرق‪ ،‬و اﻟﻤﻘـّﺼ ﺮ ﻋﻨﻬﻢ زاﻫﻖ‪ ،‬و ﻟّﻠﺎزم ﺑﻬﻢ ﻻﺣﻖ‪ ،‬ﻓﻬﻢ اﻟﺒﺎب اﻟﻤﺒﺘﻠﯽ ﺑﻪ‪ ،‬ﻣﻦ‬‫أﺗـﺎﻫﻢ ﻧﺠـﺎ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺑـﺎﻫﻢ ﻫﻮي ﻫﻢ ﺣﻄـﮥ ﻟﻤﻦ دﺧﻠﻪ‪ ،‬و ﺣﺠـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﺟﻬﻠﻪ‪ ،‬إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﯾـﺪﻋﻮن و ﺑﺄﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻌﻤﻠﻮن و ﺑﺂﯾﺎﺗﻪ ﯾﺮﺷـﺪون‪،‬‬‫ﻓﯿﻬﻢ ﻧﺰﻟﺖ اﻟّﺮﺳﺎﻟـﮥ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻫﺒﻄﺖ ﻣﻼﺋﮑـﮥ اﻟّﺮﺣﻤـﮥ و إﻟﯿﻬﻢ ﺑﻌﺚ اﻟّﺮوح اﻻﻣﯿﻦ ﺗﻔـّﻀ ﻼ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ و رﺣﻤـﮥ‪ ،‬و آﺗﺎﻫﻢ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺆت أﺣﺪا ﻣﻦ‬‫اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ و ﻋﻨـﺪﻫﻢ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﯾﻠﺘﻤﺲ و ﯾﺤﺘﺎج ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻬﺪي ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ و ﻫﻢ اﻟّﻨﻮر ﻓﯽ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ ﻋﻨﺪ دﺧﻮل اﻟّﻈﻠﻤﮥ‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟﻔﺮوع‬‫اﻟّﻄﯿﺒـﮥ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐـﮥ‪ ،‬و ﻫﻢ ﻣﻌـﺪن اﻟﻌﻠﻢ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﺮﺣﻤـﮥ و ﻣﻮﺿﻊ اﻟّﺮﺳﺎﻟـﮥ و ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﻼﺋﮑـﮥ‪ ،‬ﻫﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‬‫اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا[‪.‬‬‫دﻟﯿـﻞ ﺣـﺎدي ﻋﺸـﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻻﻃﯿﺎب در ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺧﻮد ﮐﻪ آن را ﺑﻌـﺪ ﻧﺰول آﯾﻪ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ‬‫اﻟﱠﻠُﻪ«‬‫ﺑﻐﺮض ﻫﺪاﯾﺖ أﺻـﺤﺎب ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده و در ﺿـﻤﻦ آن ﺟﺎ ﺑﺠﺎ ﺑﺮ ﻃﻤﺎﻣﺖ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺗﻨﺼﯿﺼﺎت ﺻﺮﯾﺤﻪ و ﺗﺼﺮﯾﺤﺎت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 191‬از ‪285‬‬‫ﻧﺼﯿﺤﻪ ﻧﻤﻮده در ﺣّﻖ اﯾﺸﺎن ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬‫]ﻫﺆﻻء اﻟﻬﺪاة اﻟﻤﻬﺘﺪون و اﻻﺋّﻤﮥ اﻟّﺮاﺷﺪون‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬‫]ﻫﻢ اﻻﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺎدﯾﮥ[‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬‫]ﻓﻬﻢ ﮐﻠﻤﮥ اﻟّﺘﻘﻮي و وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻬﺪي‬‫‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺑﺎﻟﻔﺮض ﺣﺪﯾﺚ ﭘﯿﺶ ﮐﺮده ﻣﺨﺎﻃﺐ را ﺻـﺤﯿﺢ ﻫﻢ ﺗﺴـﻠﯿﻢ ﮐﻨﯿﻢ ﺑﻤﻔﺎد »اﻟﺤﺪﯾﺚ ﯾﻔـّﺴ ﺮ ﺑﻌﻀﻪ ﺑﻌﻀﺎ« ﻣﻘﺼﻮد آن ﺣﻀﺮت در‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺬﮐﻮر از ﺧﻠﻔﺎي راﺷﺪﯾﻦ ﻣﻬﺪﯾﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﻀﺮات ﻗﺪﺳﯽ ﺻﻔﺎت ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻟﻮ رﻏﻢ ﺑﺬﻟﮏ أﻧﻒ اﻟﺠﺎﺣﺪ اﻟﻌﻨﻮد! اﯾﻨﮏ آن‬‫ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ را ﮐﻪ از ﻫﺮ ﻟﻔﻆ آن آﯾﺎت ﻋﻠّﻮ ﺣﻖ ﭘﯿﺪا و آﺷﮑﺎر و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪249 :‬‬‫از ﻫﺮ ﮐﻠﻤﻪاش ﺑّﯿﻨـﺎت ﺳـﻤّﻮ ﺻـﺪق ﮐﺎﻟﺸـﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌـﮥ اﻟّﻨﻬـﺎرﺳﺖ ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ و ﺑﻬﺮه واﻓﯽ از ﻋﺮﻓﺎن ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﯿﻪ أﻣﻨﺎء رﺣﻤﺎن ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴﻼم ﻣﺎ ﮐّﺮ اﻟﺠﺪﯾﺪان ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺰﯾﺪ‪.‬‬‫ﺷﻬﺎب أﺣﻤـﺪ ﺳـﺒﻂ ﻗﻄﺐ اﻟـّﺪﯾﻦ اﯾﺠﯽ در »ﺗﻮﺿـﯿﺢ اﻟـّﺪﻻﺋﻞ ﻋﻠﯽ ﺗﺮﺟﯿـﺢ اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﺼﺪر ﻫﺬه اﻟﻘﺼﮥ ﺧﻄﺒﮥ ﺑﻠﯿﻐﮥ ﺑﺎﺣﺜﮥ ﻋﻠﯽ‬‫ﺧﻄﺒﮥ ﻣﻮاﻻﺗﻬﻢ ﻓﺎت ﻋّﻨﯽ إﺳـﻨﺎدﻫﺎ‪ ،‬و ﻫﯽ ﻫﺬه اﻟﺨﻄﺒﮥ اﻟّﺘﯽ ﺧﻄﺒﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺑﺎرك و ﺳّﻠﻢ ﺣﯿﻦ »ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ‬‫َو َرُﺳﻮﻟ ُُﻪ َو اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا« ﻓﻘـﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯽ آﻻـﺋﻪ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ و ﺑﻼـﺋﻪ ﻓﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أﺳـﺘﻌﯿﻨﻪ ﻋﻠﯽ ﻧﮑﺒﺎت اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﻣﻮﺑﻘﺎت‬‫اﻵﺧﺮة‪ ،‬و أﺷـﻬﺪ أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻮاﺣـﺪ اﻻﺣـﺪ اﻟﻔﺮد اﻟـّﺼ ﻤﺪ‪ ،‬ﻟﻢ ﯾّﺘﺨﺬ ﺻﺎﺣﺒﮥ و ﻻ وﻟﺪا و ﻻ ﺷـﺮﯾﮑﺎ و ﻻ ﻋﻤﺪا‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻋﺒﺪ ﻣﻦ ﻋﺒﯿﺪه‬‫أرﺳـﻠﻨﯽ ﺑﺮﺳﺎﻟﺘﻪ إﻟﯽ ﺟﻤﯿﻊ ﺧﻠﻘﻪ ﻟﯿﻬﻠﮏ ﻣﻦ ﻫﻠﮏ ﻋﻦ ﺑّﯿﻨﮥ و ﯾﺤﯿﯽ ﻣﻦ ﺣّﯽ ﻋﻦ ﺑّﯿﻨﮥ‪ ،‬و اﺻـﻄﻔﺎﻧﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ﻣﻦ اﻻوﻟﯿﻦ و اﻵﺧﺮﯾﻦ‪،‬‬‫و أﻋﻄﺎﻧﯽ ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ ﺧﺰاﺋﻨﻪ‪ ،‬و ﮐّﺪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻌﺰاﺋﻤﻪ و اﺳﺘﻮدﻋﻨﯽ ﺳّﺮه‪ ،‬و أﻣّﺪﻧﯽ ﻓﺄﺑﺼﺮت ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻧﺎ اﻟﻔﺎﺗﺢ و أﻧﺎ اﻟﺨﺎﺗﻢ‪ ،‬و ﻻ ﻗﻮة إﻟّﺎ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ .‬اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ‬‫أﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس ﺣّﻖ ﺗﻘﺎﺗﻪ! و ﻻ ﺗﻤﻮﺗّﻦ إﻟّﺎ و أﻧﺘﻢ ﻣﺴـﻠﻤﻮن‪ ،‬و اﻋﻠﻤﻮا أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺑﮑّﻞ ﺷـﯽء ﻣﺤﯿﻂ‪ ،‬و أﻧّﻪ ﺳـﯿﮑﻮن ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي أﻗﻮام ﯾﮑـﺬﺑﻮن ﻋﻠّﯽ‬‫ﻓﯿﻘﺒـﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻣﻌـﺎذ اﻟﱠﻠﻪ أن أﻗﻮل ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ إﻟّﺎ اﻟﺤّﻖ أو أﻧﻄﻖ ﺑﺄﻣﺮه إﻻ اﻟـّﺼ ﺪق‪ ،‬و ﻣﺎ آﻣﺮﮐﻢ إﻟّﺎ ﻣﺎ أﻣﺮﻧﯽ ﺑﻪ و ﻻ أدﻋﻮﮐﻢ إﻻ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬وَ‬‫َﺳَﯿْﻌَﻠُﻢ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﻇَﻠُﻤﻮا َأﱠي ُﻣﻨَْﻘَﻠٍﺐ َﯾﻨَْﻘﻠِﺒُﻮَن‬‫‪.‬‬‫ﻓﻘـﺎم إﻟﯿﻪ ﻋﺒـﺎدة ﺑﻦ اﻟـّﺼ ﺎﻣﺖ ﻓﻘـﺎل‪ :‬و ﻣﺘﯽ ذاك ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ و ﻣﻦ ﻫﺆﻻء؟ ﻋّﺮﻓﻨﺎﻫﻢ ﻟﻨـﺬرﻫﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﻗﻮام ﻗـﺪ اﺳـﺘﻌّﺪوا ﻟﻨﺎ ﻣﻦ ﯾﻮﻣﻬﻢ و‬‫ﺳﯿﻈﻬﺮون ﻟﮑﻢ إذا ﺑﻠﻐﺖ اﻟّﻨﻔﺲ ﻣّﻨﯽ ﻫﯿﻬﻨـﺎ‪ ،‬و أوﻣـﺄ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺑـﺎرك و ﺳـّﻠﻢ إﻟﯽ ﺣﻠﻘﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل ﻋﺒﺎدة‪ :‬إذا ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻓﺎﻟﯽ‪ .‬ﻣﻦ ﯾﺎ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻓﻘﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺑﺎرك و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟـّﺴ ﻤﻊ و اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﻟﻠّﺴﺎﺑﻘﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﯽ و اﻵﺧـﺬﯾﻦ ﻣﻦ ﻧﺒّﻮﺗﯽ ﻓﺎﻧّﻬﻢ ﯾﺼّﺪوﻧﮑﻢ‬‫ﻋﻦ اﻟﻐّﯽ و ﯾـﺪﻋﻮﻧﮑﻢ إﻟﯽ اﻟﺨﯿﺮ‪ ،‬و ﻫﻢ أﻫـﻞ اﻟﺤـّﻖ و ﻣﻌـﺎدن اﻟـّﺼ ﺪق‪ ،‬ﯾﺤﯿـﻮن ﻓﯿﮑﻢ اﻟﮑﺘـﺎب و اﻟﺴـّﻨﮥ و ﯾﺠﻨﺒﻮﻧﮑﻢ اﻻﻟﺤـﺎد و اﻟﺒﺪﻋـﮥ و‬‫ﯾﻘﻤﻌﻮن ﺑـﺎﻟﺤّﻖ أﻫـﻞ اﻟﺒﺎﻃـﻞ‪ ،‬ﻻ ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ اﻟﺠﺎﻫﻞ‪ .‬أﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺧﻠﻘﻨﯽ و ﺧﻠﻖ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻣﻦ ﻃﯿﻨـﮥ ﻟﻢ ﯾﺨﻠﻖ ﻣﻨﻬﺎ ﻏﯿﺮﻫﺎ‪ ،‬ﮐّﻨﺎ أّول‬‫ﻣ ﻦ ا ﺑﺘ ﺪ أ ﻣ ﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪250 :‬‬‫ﺧﻠﻘﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺧﻠﻘﻨﺎ ﻧّﻮر ﺑﻨﻮرﻧﺎ ﮐّﻞ ﻇﻠﻤـﮥ و أﺣﯿﺎ )‪ (1‬ﺑﻨﺎ ﮐّﻞ ﻃﯿﻨﮥ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﻫﺆﻻء ﺧﯿﺎر أّﻣﺘﯽ و ﺣﻤﻠﮥ ﻋﻠﻤﯽ و ﺧﺰاﻧﮥ‬‫ﺳّﺮي و ﺳـﺎدة أﻫـﻞ اﻻـرض اﻟـّﺪاﻋﻮن إﻟﯽ اﻟﺤّﻖ اﻟﻤﺨﺒﺮون ﺑﺎﻟـّﺼ ﺪق ﻏﯿﺮ ﺷـﺎّﮐﯿﻦ و ﻻـ ﻣﺮﺗﺎﺑﯿﻦ و ﻻ ﻧﺎﮐﺼـﯿﻦ و ﻻ ﻧﺎﮐﺜﯿﻦ‪ ،‬ﻫﺆﻻء اﻟﻬـﺪاة‬‫اﻟﻤﻬﺘـﺪون و اﻻﺋّﻤـ ﮥ اﻟّﺮاﺷـﺪون‪ ،‬اﻟﻤﻬﺘـﺪي ﻣﻦ ﺟـﺎﺋﻨﯽ ﺑﻄـﺎﻋﺘﻬﻢ و وﻻـﯾﺘﻬﻢ‪ ،‬و اﻟّﻀﺎّل ﻣﻦ ﻋـﺪل ﻣﻨﻬﻢ و ﺟﺎﺋﻨﯽ ﺑﻌـﺪاوﺗﻬﻢ‪ .‬ﺣّﺒﻬﻢ إﯾﻤﺎن و‬‫ﺑﻐﻀـﻬﻢ ﻧﻔﺎق‪ ،‬ﻫﻢ اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬﺎدﯾـﮥ و ﻋﺮي اﻻﺣﮑﺎم اﻟﻮاﺛﻘﮥ‪ ،‬ﺑﻬﻢ ﯾﺘّﻢ اﻻﻋﻤﺎل اﻟّﺼﺎﻟﺤﮥ‪ ،‬و ﻫﻢ وﺻـّﯿﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ اﻷّوﻟﯿﻦ و اﻵﺧﺮﯾﻦ و اﻻرﺣﺎم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 192‬از ‪285‬‬‫اﻟّﺘﯽ أﻗﺴـﻤﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬـﺎ‪ ،‬إذ ﯾﻘﻮل‪ :‬و اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺗﺴـﺎءﻟﻮن ﺑﻪ و اﻻرﺣـﺎم إّن اﻟﱠﻠﻪ ﮐـﺎن ﻋﻠﯿﮑﻢ رﻗﯿﺒﺎ‪ .‬ﺛّﻢ ﻧـﺪﺑﮑﻢ إﻟﯽ ﺣّﺒﻬﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ‬‫َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ .‬ﻫﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃﻬّﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﻨﺠﺲ‪ ،‬اﻟّﺼﺎدﻗﻮن إذا ﻧﻄﻘﻮا‪ ،‬اﻟﻌﺎﻟﻤﻮن إذا ﺳـﺌﻠﻮا‪ ،‬اﻟﺤﺎﻓﻈﻮن ﻟﻤﺎ اﺳـﺘﻮدﻋﻮا‪ ،‬ﺟﻤﻌﺖ‬‫ﻓﯿﻬﻤﺎ اﻟﺨﻼل اﻟﻌﺸﺮ ﻟﻢ ﺗﺠﻤﻊ إﻻ ﻓﯽ ﻋﺘﺮﺗﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ :‬اﻟﺤﻠﻢ‪ ،‬و اﻟﻌﻠﻢ‪ ،‬و اﻟّﻨﺒّﻮة‪ ،‬و اﻟّﻨﺒﻞ‪ ،‬و اﻟّﺴﻤﺎﺣﮥ‪ ،‬و اﻟّﺸﺠﺎﻋﮥ‪ ،‬و اﻟّﺼﺪق‪ ،‬و ﻟا ّﻄﻬﺎرة‪،‬‬‫و اﻟﻌﻔﺎف‪ ،‬و اﻟﺤﮑﻢ‪ ،‬ﻓﻬﻢ ﮐﻠﻤﮥ اﻟﺘﻘﻮي و وﺳﯿﻠﮥ اﻟﻬﺪي و اﻟﺤّﺠﮥ اﻟﻌﻈﻤﯽ و اﻟﻌﺮوة اﻟﻮﺛﻘﯽ‪ .‬ﻫﻢ أوﻟﯿﺎؤﮐﻢ ﻋﻦ ﻗﻮل رﺑّﮑﻢ و ﻋﻦ ﻗﻮل رﺑّﯽ‪،‬‬‫ﻣـﺎ أﻣﺮﺗﮑﻢ إﻻ ﺑﻤﺎ أﻣﺮﻧﯽ ﺑﻪ رﺑّﯽ‪ .‬أﻻ! ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‪ ،‬و اﻧﺼـﺮ ﻣﻦ ﻧﺼـﺮه‪ ،‬و اﺧـﺬل ﻣﻦ‬‫ﺧﺬﻟﻪ‪ .‬أوﺣﯽ إﻟﯽ رﺑّﯽ ﻓﯿﻪ ﺛﻠﺜﺎ‪:‬‬‫أﻧﻪ ﺳـّﯿﺪ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬و إﻣﺎم اﻟﺨﯿﺮة اﻟﻤّﺘﻘﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﺎﺋﺪ اﻟﻐّﺮ اﻟﻤﺤّﺠﻠﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺑّﻠﻐﺖ ﻋﻦ رﺑﯽ ﻣﺎ أﻣﺮت‪ ،‬و أﺳـﺘﻮدﻋﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﮑﻢ‪ ،‬و أﺳﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻟ ﯽ و ﻟ ﮑﻢ ‪.‬‬
‫و دﻻﻟﺖ ﮐﻠﻤﺎت ﺑﺪﯾﻌﻪ و ﺟﻤﻼت ﻣﻨﯿﻌﻪ اﯾﻦ ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و دﯾﮕﺮ أﺋﻤﻪ ﮐﺮام ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫ﻣﺎ ﮐّﺮ اﻟّﻠﯿﺎﻟﯽ و اﻻّﯾﺎم در ﻣﺠّﻠﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺘﻔﺼﯿﻞ ﺗﻤﺎم ﻣﺒّﯿﻦ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﻦ ﺷﺎء ﻓﻠﯿﺮﺟﻊ إﻟﯿﻪ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺛﺎﻧﯽ ﻋﺸـﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ذﯾﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﯾﻈﻬﺮ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ ﻃﺮﻗﻪ اﻟﻤﺒﺴﻮﻃـﮥ‪،‬‬‫ﻗﺴـﻂ واﻓﯽ و ﺷـﻄﺮ ﮐﺎﻓﯽ از ﻓﻀﺎﺋﻞ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﯿﺎن ﻧﻤﻮده‪ ،‬و در ﺿـﻤﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ اﻧﻀـﻤﺎم ﺧﻮد در ﺷﺎن واﻻ ﺷﺎن‬‫اﯾﺸﺎن ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫]أﻻ! و إﻧّﻬﻢ أﻫﻞ اﻟﻮﻻﯾﮥ اﻟّﺪاﻟّﻮن ﻋﻠﯽ ﻃﺮق اﻟﻬﺪاﯾﮥ[‬‫‪ ،‬و ﻧﯿﺰ در ﺣﻖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪251 :‬‬‫اﯾﺸﺎن ﺗﺼﺮﯾﺢ ﮐﺮده ﮐﻪ‬‫]أﻻ! و إّن اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻬﺎدﯾﮥ اﻟّﻄّﯿﺒﯿﻦ دﻋﺎة اﻟّﺪﯾﻦ و أﺋّﻤﮥ اﻟﻤّﺘﻘﯿﻦ ‪،‬‬‫و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ واﺿـﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮﺳﺖ دﻟﯿﻞ روﺷـﻨﺴﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ در ﺻﻮرت ﺻـّﺤﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻌﻬﻮد‪ ،‬ﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻘﺼﻮد‬‫ﺻـﺎﺣﺐ ﻣﻘـﺎم ﻣﺤﻤﻮد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﻦ اﻟّﺮّب اﻟﻮدود از ﺧﻠﻔﺎي راﺷـﺪﯾﻦ ﻣﻬـﺪّﯾﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ أﺋّﻤﻪ ﻃﺎﻫﺮﯾﻦ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫اﯾﻨﮏ ﺳـﯿﺎق ﻣﺒﺴﻮط ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻧﺼﻮص ﻋﺪﯾﺪه ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎﻣﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات اﺳﺖ و از ﺷﻮاﻫﺪ ﺟﻠّﯿﻪ ﻋﻠﻮ ﺣﻖ و ﺳﻤّﻮ‬‫ﺻﺪق ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي در ﺻﺪر ﮐﺘﺎب »اﻻرﺑﻌﯿﻦ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻨﺮﺟﻮ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﺤﺸﺮﻧﺎ ﻓﯽ زﻣﺮة‬‫ﻧـﺒّﯿﻪ و ﻋـﺘﺮﺗﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم و ﯾﺮزﻗﻨـﺎ رؤﯾﺘﻬﻢ و ﺷـﻔﺎﻋﺘﻬﻢ ﺑﻔﻀـﻠﻪ و ﺳـﻌﮥ رﺣﻤﺘﻪ‪ ،‬ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟﺮﺟﺲ و‬‫ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ .‬و‬‫ﻗـﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗـﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘـﺎب اﻟّﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﻓﻬﻤـﺎ ﺧﻠﯿﻔﺘﺎي ﺑﻌـﺪي‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ ﺳـﺒﺐ ﻣﻮﺻﻮل ﻣﻦ‬‫اﻟـّﺴ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض‪ ،‬ﻓﺈن اﺳﺘﻤﺴـﮑﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺴـﺒﻘﻮا أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺑﺎﻟﻘﻮل‬‫ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻـ ﺗﻘﺼـﺮوا ﻋﻨﻬﻢ ﻓﺘـﺬﻫﺒﻮا‪ ،‬ﻓـﺈّن ﻣﺜﻠﻬﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﻤﺜﻞ ﺳـﻔﯿﻨﮥ ﻧﻮح‪ ،‬ﻣﻦ رﮐﺒﻬﺎ ﻧﺠﺎ و ﻣﻦ ﺗﺨﻠّﻒ ﻋﻨﻬﺎ ﻫﻠﮏ‪ ،‬و ﻣﺜﻠﻬﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﻤﺜﻞ‬‫ﺑﺎب ﺣّﻄـ ﮥ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ‪ ،‬ﻣﻦ دﺧﻠﻪ ﻏﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ‪ .‬أﻻ! و إّن أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ‪ ،‬ﻓﺈذا ذﻫﺐ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺟﺎء أّﻣﺘﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون‪ .‬أﻻ! و إنّ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺼـﻤﻬﻢ ﻣﻦ اﻟّﻀﻼﻟﮥ‪ ،‬و ﻃﻬّﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﻔﻮاﺣﺶ‪ ،‬و اﺻﻄﻔﺎﻫﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ‪ .‬أﻻ! و إّن اﻟﱠﻠﻪ أوﺟﺐ ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و أﻣﺮ ﺑﻤﻮّدﺗﻬﻢ‪ .‬أﻻ! و إﻧّﻬﻢ‬‫اﻟّﺸﻬﺪاء ﻋﻠﯽ اﻟﻌﺒﺎد ﻓﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ و ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد‪ .‬أﻻ! و إﻧّﻬﻢ أﻫﻞ اﻟﻮﻻﯾﮥ اﻟّﺪاﻟّﻮن ﻋﻠﯽ ﻃﺮق اﻟﻬﺪاﯾﮥ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 193‬از ‪285‬‬‫أﻻ! و إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺮض ﻟﻬﻢ اﻟّﻄﺎﻋﮥ ﻋﻠﯽ اﻟﻔﺮق و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﺳـﻠﮏ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺣﺎد ﻋﻨﻬﻢ ﻫﻠﮏ‪ .‬أﻻ! و إّن اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻬﺎدﯾﮥ اﻟّﻄّﯿﺒﯿﻦ‬‫دﻋﺎة اﻟـّﺪﯾﻦ و أﺋّﻤﮥ اﻟﻤّﺘﻘﯿﻦ و ﺳﺎدة اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﻗﺎدة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و أﻣﻨﺎء رّب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺮّﯾﮥ أﺟﻤﻌﯿﻦ اﻟّﺬﯾﻦ ﻓّﺮﻗﻮا ﺑﯿﻦ اﻟّﺸﮏ و اﻟﯿﻘﯿﻦ‬‫و ﺟﺎؤا ﺑﺎﻟﺤّﻖ اﻟﻤﺒﯿﻦ ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺛﺎﻟﺚ ﻋﺸﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪252 :‬‬‫را ﺑﺄﺋّﻤـ ﮥ ﻫـﺪاة ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﺣﮑﻢ اﯾﺘﻤﺎم ﺑﺎﯾﺸﺎن داده‪ ،‬ﮐﻤﺎ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم اﻟﻤﻨﻘﻮل ﻓﯽ اﻟـّﺪﻟﯿﻞ اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ .‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﺮ‬‫ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ واﺿﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺒﺤﻮث ﻋﻨﻪ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻـّﺤﺘﺶ ﻣﺮاد از ﺧﻠﻔﺎي راﺷﺪﯾﻦ ﻣﻬﺪّﯾﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ‬‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ ﻧﻪ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻇﺎﻫﺮ ﻻ ﺳﺘﺮة ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺤﯿﺪ ﻋﻨﻪ إﻟّﺎ ﻣﻦ اﺳﺘﻬﻮاه اﻟﻐﺮور ﻓﺎﻧﻀﻮي إﻟﯿﻪ‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺆﯾـﺪات اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب اﻣـﺎم ﻣﺤﻤـﺪ ﺑـﺎﻗﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﻪ ﺟﻼـﻟﺖ ﺷـﺄن آن ﺟﻨـﺎب ﻣّﺘﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ أﻫﻞ‬‫اﺳﻼﻣﺴﺖ‪ ،‬در ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ اﻧﻀﻤﺎم ﺧﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﺟﻤﻠﻪ آن ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ ﮐﺎر ﺑﺪر ﻣﻨﯿﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬‫]ﻧﺤﻦ اﻷﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪاة و اﻟّﺪﻋﺎة إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟّﺪﺟﯽ و ﻣﻨﺎر اﻟﻬﺪي‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺛﺎﻟﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺧﺮج اﻟﺤﻤﻮﯾﻨﯽ ﻓﯽ »ﻓﺮاﺋﺪ اﻟّﺴـ ﻤﻄﯿﻦ« ﺑﺴﻨﺪه ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﺼﯿﺮ ﻋﻦ ﺧﯿﺜﻤﮥ اﻟﺠﻌﻔﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﺎﻗﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻧﺤﻦ ﺟﻨﺐ اﻟﱠﻠﻪ و ﺻـﻔﻮﺗﻪ و ﺧﯿﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻣﺴـﺘﻮدع ﻣﻮارﯾﺚ اﻷﻧﺒﯿﺎء و ﻧﺤﻦ أﻣﻨﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﺣّﺠـ ﮥ )ﺣﺠﺞ‪ .‬ظ( اﻟﱠﻠﻪ و أرﮐﺎن‬‫اﻹﯾﻤـﺎن و دﻋـﺎﺋﻢ اﻹﺳـﻼم‪ ،‬و ﻧﺤـﻦ ﻣﻦ رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﻪ‪ ،‬و ﺑﻨـﺎ ﯾﻔﺘـﺢ و ﺑﻨـﺎ ﯾﺨﺘﻢ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬـﺪاة و اﻟـّﺪﻋﺎة إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ‬‫ﻣﺼﺎﺑﯿـﺢ اﻟـّﺪﺟﯽ و ﻣﻨﺎر اﻟﻬـﺪي‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻟﻌﻠﻢ اﻟﻤﺮﻓﻮع ﻟﻠﺤﻖ‪ ،‬ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻨﺎ ﻟﺤﻖ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﺄّﺧﺮ ﻋﻨﻬﺎ ﻏﺮق‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻗﺎدة اﻟﻐّﺮ اﻟﻤﺤّﺠﻠﯿﻦ‪ ،‬و‬‫ﻧﺤﻦ اﻟّﻄﺮﯾﻖ اﻟﻮاﺿـﺢ و اﻟـّﺼ ﺮاط اﻟﻤﺴـﺘﻘﯿﻢ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻣﻦ ﻧﻌﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﻪ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻣﻌـﺪن اﻟّﻨﺒﻮة و ﻣﻮﺿﻊ اﻟّﺮﺳﺎﻟـﮥ و‬‫ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﻼﺋﮑـﮥ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻟﻤﻨﻬـﺎج و اﻟّﺴـ ﺮاج ﻟﻤﻦ اﺳـﺘﻀﺎء ﺑﻨﺎ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻟّﺴﺒﯿﻞ ﻟﻤﻦ اﻗﺘـﺪي ﺑﻨﺎ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬـﺪاة إﻟﯽ اﻟﺠّﻨـﮥ و ﻋﺮي‬‫اﻹﺳـﻼم‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻟﺠﺴـﻮر و اﻟﻘﻨـﺎﻃﺮ‪ ،‬ﻣﻦ ﻣﻀـﯽ ﻋﻠﯿﻬـﺎ ﻟﺤﻖ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬـﺎ ﻣﺤﻖ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻟّﺴـ ﻨﺎم اﻷـﻋﻈﻢ‪ ،‬و ﺑﻨـﺎ ﯾﻨّﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﮥ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﯾﺴـﻘﻮن اﻟﻐﯿﺚ‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﯾﺼـﺮف ﻋﻨﮑﻢ اﻟﻌﺬاب‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﻋﺮﻓﻨﺎ و ﻧﺼﺮﻧﺎ و ﻋﺮف ﺣّﻘﻨﺎ و ﯾﺄﺧﺬ )أﺧﺬ‪ .‬ظ( ﺑﺄﻣﺮﻧﺎ ﻓﻬﻮ ﻣّﻨﺎ‬‫و إ ﻟﯿﻨ ﺎ [ ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ راﺑﻊ ﻋﺸﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪253 :‬‬‫ﺑﺄﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪي ﻧﯿﺰ وﺻﻒ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺘﻪ ﻓﯽ اﻟّﺪﻟﯿﻞ اﻟّﺮاﺑﻊ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺟﺎﺑﺮ اﻟﻤﻨﻘﻮل ﻋﻦ »روﺿﮥ اﻷﺣﺒﺎب« ﭘﺲ در‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ«‬‫ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻّﺤﺖ آن ﻫﻤﯿﻦ ﺣﻀﺮات‪ ،‬ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮاد ﺣﻀﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒﺎد ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ و ﺳﻼﻣﻪ ﻋﻠﯿﻪ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﺘﻨﺎد ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺷـﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻠﺨﯽ ﻧﯿﺰ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﺣﺪﯾﺚ ﺟﺎﺑﺮ را ﺑﺎﺧﺘﻼف ﺑﻌﺾ أﻟﻔﺎظ و ﺟﻤﻼت ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و در آﺧﺮ آن‬‫زﯾﺎدت ﺣﺴﻨﻪ آورده ﮐﻪ ﺑﺮاي إﺛﺒﺎت ﺑﻮدن أﺋّﻤﻪ ﻫﺪاة از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺣﯿﺚ‬‫ﻗـﺎل‪] :‬ﻗـﺎل ﺟﺎﺑﺮ اﻟﺠﻌﻔﯽ‪ :‬إّن ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻷﻧﺼﺎري دﺧﻞ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ )ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ ظ( إذ ﺧﺮج ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﻠﯽ ]‪ [1‬ﻣﻦ ﻋﻨﺪ ﻧﺴﺎﺋﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﺟﺎﺑﺮ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻮﻻي! إّن ﺟّﺪك رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل ﻟﯽ‪ :‬إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ ﻓﺎﻗﺮأه‪ ،‬ﻣّﻨﯽ اﻟّﺴﻼم!‬‫و ﻗﺪ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﮑﻢ اﻷﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪاة ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه‪ ،‬أﺣﮑﻢ اﻟﻨﺎس ﺻـﻐﺎرا و أﻋﻠﻤﻬﻢ ﮐﺒﺎرا‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬ﻗﺎل‬‫اﻟﺒﺎﻗﺮ‪ :‬و ﻟﻘﺪ أوﺗﯿﺖ اﻟﺤﮑﻢ ﺻﺒّﯿﺎ ذﻟﮏ ﺑﻔﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ و رﺣﻤﺘﻪ ﻋﻠﯿﻨﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ‪.‬‬‫* دﻟﯿـﻞ ﺧﺎﻣﺲ ﻋﺸـﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﯿﺰ أﺋﻤﻪ اﻫﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 194‬از ‪285‬‬‫ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺑﺄﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪي ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده و در ﺣﻖ اﯾﺸﺎن‬‫»ﻓﻬﻮﻻء ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟّﺪﺟﯽ و أﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪي و أﻋﻼم اﻟّﺘﻘﯽ«‬‫ارﺷـﺎد ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺒﺤﻮث ﻋﻨﻪ را ﻣﺤﮑﻮم ﺑﺼـّﺤﺖ ﻫﻢ داﻧﯿﻢ‪ ،‬اﻟﺒّﺘﻪ ﻣﺮاد ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒﺎد از ﺧﻠﻔﺎي راﺷـﺪﯾﻦ ﻣﻬـﺪّﯾﯿﻦ‪،‬‬‫ﻫﻤﯿﻦ ذوات ﻣﻘّﺪﺳﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ أﻟﻔﺎظ ﻣﺒﺎرﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺸﺎر إﻟﯿﻪ ﮐﻪ ﻣﻨّﻮر ﻗﻠﻮب و ﻣﻔّﺮج ﮐﺮوب اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي در ﮐﺘﺎب »اﻷرﺑﻌﯿﻦ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﻔﺺ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻧـﺎﻓﻊ اﻟﺒﺼـﺮي‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ و ﮐـﺎن ﺧﺎدﻣـﺎ ﻟﻼﻣﺎم أﺑﯽ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟّﺮﺿﺎ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣﺪﺛﻨﯽ اﻟّﺮﺿﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ [1] :‬ﯾﻌﻨﯽ اﻟﺒﺎﻗﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم )‪ (12‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪254 :‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ اﻟﻌﺒﺪ اﻟّﺼﺎﻟﺢ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﺼﺎدق‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﺑﺎﻗﺮ ﻋﻠﯿﻢ اﻷﻧﺒﯿﺎء ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﺳـّﯿﺪ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﺳـﯿﺪ اﻟﺸﻬﺪاء اﻟﺤﺴﯿﻦ‬‫ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﺳّﯿﺪ اﻷوﺻﯿﺎء ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل أﺧﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ و ﻫﻮ ﻣﻘﺒـﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺮض ﻓﻠﯿﺘﻮﮐﻞ‪ .‬و ﻣﻦ ﺳـّﺮه أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻫﻮ راض ﻋﻨﻪ ﻓﻠﯿﺘﻮّل اﺑﻨﮏ‬‫اﻟﺤﺴﻦ‪ .‬و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ و ﻻـ ﺧـﻮف ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻠﯿﺘﻮّل اﺑﻨـﮏ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ .‬و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻗـﺪ ﺗﻤّﺤﺺ ﻋﻨﻪ ذﻧﻮﺑﻪ‬‫ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ ﻓﺎﻧّﻪ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪ِ :‬ﺳﯿﻤﺎُﻫْﻢ ﻓِﯽ ُوُﺟﻮِﻫِﻬْﻢ ﻣِْﻦ َأَﺛِﺮ اﻟﱡﺴُﺠﻮِد‬‫‪.‬‬‫و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻫﻮ ﻗﺮﯾﺮ اﻟﻌﯿﻦ ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ .‬و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻌﻄﯿﻪ ﮐﺘﺎﺑﻪ ﺑﯿﻤﯿﻨﻪ ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟـّﺼ ﺎدق‪ .‬و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻃﺎﻫﺮا ﻣﻄﻬﺮا ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﻣﻮﺳـﯽ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﮑﺎﻇﻢ‪ .‬و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻫﻮ ﺿﺎﺣﮏ ﻓﻠﯿﺘﻮّل‬‫ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ اﻟّﺮﺿﺎ‪ .‬و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻗﺪ رﻓﻌﺖ درﺟﺎﺗﻪ و ﺑّﺪﻟﺖ ﺳّﯿﺌﺎﺗﻪ ﺣﺴﻨﺎت ﻓﻠﯿﺘﻮّل اﺑﻨﻪ ﻣﺤّﻤﺪا‪ .‬و ﻣﻦ اﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﯿﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺴﺎﺑﺎ ﯾﺴﯿﺮا و ﯾﺪﺧﻠﻪ ﺟّﻨﮥ ﻋﺮﺿﻬﺎ اﻟّﺴﻤﻮات و اﻷرض أﻋّﺪت ﻟﻠﻤّﺘﻘﯿﻦ ﻓﻠﯿﺘﻮّل اﺑﻨﻪ ﻋﻠّﯿﺎ‪.‬‬‫و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻫﻮ ﻣﻦ اﻟﻔﺎﺋﺰﯾﻦ ﻓﻠﯿﺘﻮّل اﺑﻨﻪ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻌﺴـﮑﺮي و ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﻠﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ و ﻗﺪ ﮐﻤﻞ إﯾﻤﺎﻧﻪ‬‫و ﺣﺴﻦ إﺳـﻼﻣﻪ ﻓﻠﯿﺘﻮّل اﺑﻨﻪ اﻟﻤﻨﺘﻈﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﺻﺎﺣﺐ اﻟّﺰﻣﺎن اﻟﻤﻬﺪي‪ ،‬ﻓﻬﻮﻻء ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟّﺪﺟﯽ و أﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪي و أﻋﻼم اﻟﺘﻘﯽ ﻓﻤﻦ أﺣّﺒﻬﻢ و‬‫ﺗﻮﻟّﺎﻫﻢ ﮐﻨﺖ ﺿﺎﻣﻨﺎ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺠّﻨﮥ[‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺳﺎدس ﻋﺸـﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻧﯿﺰ أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫را ﻣﻌّﺒﺮ ﺑﺄﺋّﻤﻪ ﻫﺪي ﻓﺮﻣﻮده و ارﺷﺎد ﻧﻤﻮده ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﻣﺮدم را ﻫﺮﮔﺰ از ﺑﺎب ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺴﻮي ﺑﺎب ﺿـﻼﻟﺖ ﺧﺎرج ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﭘﺲ اﯾﻦ‬‫ارﺷﺎد ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﻨﯿﺎد ﻧﯿﺰ ﮐﺎﺷﻔﺴﺖ از آﻧﮑﻪ اﮔﺮ آن ﺟﻨﺎب‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪﯾﯿﻦ«‬‫ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﯾﻘﯿﻨﺎ ﻣﺮاد آن ﺟﻨﺎب از ﺧﻠﻔﺎي راﺷﺪﯾﻦ ﻣﻬﺪّﯾﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ أﺋﻤﻪ ﻫﺪي ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪255 :‬‬‫أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤﮑﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺄﺧﻄﺐ ﺧﻮارزم در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻹﻣﺎم اﻷﺟّﻞ أﺧﯽ ﺷـﻤﺲ اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﺑﻮ اﻟﻔﺮج ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤّﮑﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻹﻣﺎم اﻟّﺰاﻫﺪ أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ‬‫إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻹﻣﺎم اﻟّﺴّﯿﺪ اﻷﺟّﻞ اﻟﻤﺮﺷﺪ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ اﻟﻤﻮﻓﻖ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻃﺎﻫﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﻮاﻋﻆ اﺑﻦ اﻟﻌّﻠﺎف‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ‪ -‬ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 195‬از ‪285‬‬‫اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ ﺳـﯿﻢ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧـﺎ أﺑﻮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﻘـﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻗﺮ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﺸﻬﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ ﺟـّﺪي رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﺐ أن ﯾﺤﯿﯽ ﺣﯿﺎﺗﯽ و ﯾﻤﻮت ﻣﻤﺎﺗﯽ و و ﯾـﺪﺧﻞ اﻟﺠّﻨﮥ اﻟّﺘﯽ وﻋﺪﻧﯽ‬‫رﺑّﯽ ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و ذّرّﯾﺘﻪ اﻟّﻄﺎﻫﺮﯾﻦ أﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬﺪي و ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟّﺪﺟﯽ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب اﻟﻬﺪي إﻟﯽ ﺑﺎب‬‫اﻟّﻀﻼﻟﮥ[‪.‬‬‫و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺛﺎﻟﺚ و أرﺑﻌﻮن آورده‪] :‬‬‫أﺧﺮج ﻣﻮّﻓﻖ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ‬‫ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﺼﺎدق ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ ﺟّﺪه ﻋﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻗﺎل ﺳـﻤﻌﺖ ﺟّﺪي رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﺐ أن‬‫ﯾﺤﯿﯽ ﺣﯿﺎﺗﯽ و ﯾﻤﻮت ﻣﻤﺎﺗﯽ و ﯾـﺪﺧﻞ اﻟﺠّﻨـﮥ اﻟّﺘﯽ وﻋـﺪﻧﯽ رﺑّﯽ ﻓﻠﯿﺘﻮّل ﻋﻠّﯿﺎ و ذرّﯾﺘﻪ اﻟّﻄﺎﻫﺮﯾﻦ أﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬـﺪي و ﻣﺼﺎﺑﯿـﺢ اﻟّﺪﺟﯽ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه‬‫ﻓﺎﻧﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب اﻟﻬﺪي إﻟﯽ ﺑﺎب اﻟّﻀﻼﻟﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺧﺮج ﻣﻮّﻓﻖ ﺑﻦ اﺣﻤﺪ ﻋﻦ اﻟﺒﺎﻗﺮ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ ﺟّﺪه اﻟﺤﺴـﯿﻦ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺟّﺪي ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﺐ‬‫أن ﯾﺤﯿﯽ ﺣﯿﺎﺗﯽ و ﯾﻤﻮت ﻣﻤﺎﺗﯽ و ﯾـﺪﺧﻞ اﻟﺠّﻨـﮥ ﻋـﺪن اﻟّﺘﯽ وﻋـﺪﻧﯽ رﺑّﯽ و ﻏﺮس ﻓﯿﻬﺎ ﻗﻀـﯿﺒﺎ ﺑﯿـﺪه و ﻧﻔـﺦ ﻓﯿﻬﺎ ﻣﻦ روﺣﻪ‪ ،‬ﻓﻠﯿﻮال ﻋﻠّﯿﺎ و‬‫ذّرّﯾﺘﻪ اﻟﻄﺎﻫﺮﯾﻦ اﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪي و ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟﺪﺟﯽ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب اﻟﻬﺪي إﻟﯽ ﺑﺎب اﻟّﺮدي ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪256 :‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺆﯾـﺪات اﺣـﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮﯾﻪ ﮐﻪ در آن آن ﺟﻨـﺎب اﺋّﻤﻪ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم را ﺑـﺄﺋّﻤﻪ ﻫـﺪي ﻣﻌّﺒﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ إﻣﺎم ﺑﺤّﻖ‬‫ﻧﺎﻃﻖ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺟﻌﻔﺮ ﺻﺎدق ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺿﻤﻦ آن واﻗﻊ ﺷﺪه‪:‬‬‫]إّن اﻟﱠﻠﻪ أوﺿﺢ ﺑﺄﺋّﻤﮥ اﻟﻬﺪي ﻣﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ دﯾﻨﻪ ‪.‬‬
‫و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﻣﻮﺿﺢ ﺳﺒﯿﻞ ﺣّﻖ و ﻣﻨّﻮر ﻣﻨﺎر ﺻﺪق ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﻘﻞ آن إﺗﻤﺎم ﻣﺮام و إﻓﺤﺎم ﺧﺼﺎم ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در ﺑﺎب ﺛﺎﻟﺚ »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ«‪ :‬ﺧﻄﺐ اﻻﻣﺎم ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﺼﺎدق رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ أوﺿـﺢ ﺑﺄﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬـﺪي ﻣﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫دﯾﻨﻪ و أﺑﻠﺞ ﺑﻬﻢ ﺑﺎﻃﻦ ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ ﻋﻠﻤﻪ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﻋﺮف ﻣﻦ اﻷّﻣﮥ واﺟﺐ ﺣﻖ إﻣﺎﻣﻪ وﺟﺪ ﺣﻼوة إﯾﻤﺎﻧﻪ و ﻋﻠﻢ ﻓﻀﻞ ﻃﻼوة إﺳـﻼﻣﻪ ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺼـﺐ‬‫اﻻﻣﺎم ﻋﻠﻤﺎ ﻟﺨﻠﻘﻪ و ﺣّﺠﮥ ﻋﻠﯽ أﻫﻞ أرﺿﻪ‪ ،‬أﻟﺒﺴﻪ ﺗﺎج اﻟﻮﻗﺎر و ﻏّﺸﺎه ﻧﻮر اﻟﺠّﺒﺎر‪ ،‬ﯾﻤّﺪه ﺑﺴـﺒﺐ ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎء ﻻ ﯾﻨﻘﻄﻊ ﻣﻮاّده و ﻻ ﯾﻨﺎل ﻣﺎ ﻋﻨﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ إﻟّﺎ ﺑﺠﻬﮥ أﺳﺒﺎﺑﻪ و ﻻ ﯾﻘﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﺮﻓﮥ اﻟﻌﺒﺎد إﻟّﺎ ﺑﻤﻌﺮﻓﮥ اﻻﻣﺎم‪ ،‬ﻓﻬﻮ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻤﺎ ﯾﺮد ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻦ ﻣﻠﺘﺒﺴﺎت اﻟﻮﺣﯽ و ﻣﻌّﻤﯿﺎت اﻟّﺴﻨﻦ و ﻣﺸﺘﺒﻬﺎت‬‫اﻟﻔﺘﻦ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﺨﺘﺎرﻫﻢ ﻟﺨﻠﻘﻪ ﻣﻦ وﻟـﺪ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﻘﺐ ﮐّﻞ إﻣﺎم ﯾﺼـﻄﻔﯿﻬﻢ ﻟـﺬﻟﮏ‪ ،‬و ﮐّﻞ ﻣﺎ ﻣﻀـﯽ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎم‬‫ﻧﺼﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺨﻠﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﻘﺒﻪ إﻣﺎﻣﺎ ﻋﻠﻤﺎ ﺑّﯿﻨﺎ و ﻣﻨﺎرا ﻧّﯿﺮا أﺋّﻤـ ﮥ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻬـﺪون ﺑﺎﻟﺤّﻖ و ﺑﻪ ﯾﻌـﺪﻟﻮن‪ ،‬و ﺧﯿﺮة ﻣﻦ ذّرّﯾﮥ آدم و ﻧﻮح و إﺑﺮاﻫﯿﻢ و‬‫إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم و ﺻـﻔﻮة ﻣﻦ ﻋﺘﺮة ﻣﺤّﻤﺪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﺻـﻄﻨﻌﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻋﺎﻟﻢ اﻟّﺬّر ﻗﺒﻞ ﺧﻠﻖ ﺟﺴـﻤﻬﻢ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻦ ﻋﺮﺷﻪ‬‫ﻓﺤﺒﻮا ﺑﺎﻟﺤﮑﻤﮥ ﻓﯽ ﻋﻠﻢ اﻟﻐﯿﺐ ﻋﻨﺪه و ﺟﻌﻠﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﯿﺎة اﻻﻧﺎم و دﻋﺎﺋﻢ اﻻﺳﻼم ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺳﺎﺑﻊ ﻋﺸـﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ در ﺣـﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس ﺣﻀـﺮات اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﺑﺮاي أّﻣﺖ‬‫ﻣﻮﺟﺐ أﻣﻦ و أﻣﺎن از اﺧﺘﻼف ﻗﺮار داده و ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ ﻫﺮ ﻗﺒﯿﻠﻪ از ﻋﺮب ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ اﯾﺸﺎن ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ و ﮔﺮوه‬‫إﺑﻠﯿﺲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ ﻇﻬﻮر ﻣّﺘﻀﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ در‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪّﯾﯿﻦ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 196‬از ‪285‬‬‫ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻّﺤﺘﺶ ﻣﺮاد از ﺧﻠﻔﺎء‪ ،‬أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪257 :‬‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ در ﺻﺪر ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺬﮐﻮر واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺑﺮاي‬‫ﻧﺠـﺎت از ﮔﺮداب اﺧﺘﻼـف ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ ﭘﺲ ﻻﺑـّﺪ ﻣﺮاد آن ﺟﻨـﺎب از ﺧﻠﻔـﺎ ﻫﻤـﺎن ذوات ﻗﺪﺳـّﯿﻪ أﺋّﻤﻪ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم‬‫ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻨّﺺ ﻧﺒﻮي ﻣﻮﺟﺐ أﻣﻦ و أﻣﺎن از اﺧﺘﻼف ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ اﯾﺸﺎن ﻣﻮﺟﺐ اﺧﺘﻼف و ﺻﯿﺮورت از ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺣﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس ﮐﻪ راﻓﻊ اﻟﺘﺒﺎس و ﻣﺎﻧﻊ از اﻧﺘﮑﺎس اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﺷﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »اﺳـﺘﺠﻼب ارﺗﻘـﺎء اﻟﻐﺮف« ﺑﺤّﺐ أﻗﺮﺑـﺎء اﻟّﺮﺳﻮل ذوي اﻟّﺸـ ﺮف« در ﺑـﺎب اﻷﻣـﺎن ﺑﺒﻘﺎﺋﻬﻢ و اﻟّﻨﺠﺎة ﻓﻢ اﻗﺘﻔﺎﺋﻬﻢ‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻄﺎ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻟﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻻرض ﻣﻦ ﻟا ﻐﺮق‪ ،‬و‬‫أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ﻗﺒﯿﻠﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺤﺎﮐﻢ و ﻗﺎل‪ :‬ﺻـﺤﯿﺢ اﻻﺳﻨﺎد‪،‬‬‫و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﺎه ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﺧﺎﻣﺲ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة ﻋﻦ ﻋﻄﺎ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻻرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و‬‫أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ﻗﺒﯿﻠﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺤﺎﮐﻢ‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﺻﺤﯿﺢ اﻻﺳﻨﺎد و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﺎه ‪.‬‬
‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺨﺼﺎﺋﺺ اﻟﮑﺒﺮي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﺤـﺎﮐﻢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒـﺎس‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣـﺎن ﻷﻫـﻞ اﻻرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن‬‫ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ﻗﺒﯿﻠﮥ اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ‪ .‬و أﺧﺮﺟﻪ أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ اﻷﮐﻮع ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ذﯾﻞ آﯾﻪ ﺳﺎﺑﻌﻪ ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﺻـّﺤﺤﻬﺎ اﻟﺤـﺎﮐﻢ ﻋﻠﯽ ﺷـﺮط اﻟّﺸـ ﯿﺨﯿﻦ‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا‬‫ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ﻗﺒﯿﻠﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪258 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺟـﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺗﻠﺨﯿﺺ ﮐﺘـﺎب »ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ« ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﺣﺎﻓﻆ ﺳـﺨﺎوي ﻧﻤﻮده در ﺑﺎب اﻷﻣﺎن ﺑﺒﻘﺎﺋﻬﻢ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺻّﺢ‪:‬‬‫اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪،‬‬‫أي اﻟﻤﺆّدي ﻻﺳﺘﯿﺼﺎل اﻻّﻣﮥ‪ .‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ﻗﺒﯿﻠﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮي« آورده‪] :‬‬‫و ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس أّن اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ‬‫ﻗﺒﯿﻠﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺤﺎﮐﻢ و ﻗﺎل‪ :‬ﺻﺤﯿﺢ اﻻﺳﻨﺎد[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺪر اﻟﻌﺎﻟﻢ در ﮐﺘﺎب »ﻣﻌﺎرج اﻟﻌﻠﯽ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟﻤﺮﺗﻀﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﺧﺮج اﻟﺤﺎﮐﻢ و ﺻّﺤﺤﻪ ﻋﻠﯽ ﺷﺮط اﻟﺸﯿﺨﯿﻦ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ﻗﺒﯿﻠﮥ اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ اﻻﺳﻼم ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻟّﺸﺒﺮاوي در ﮐﺘﺎب »اﻻﺗﺤﺎف ﺑﺤّﺐ اﻷﺷﺮاف« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 197‬از ‪285‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻟا ّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺣﺴﻦ ﺣﻤﺰاوي در »ﻣﺸﺎرق اﻷﻧﻮار« در ﻓﺼﻞ ﺧﺎﻣﺲ ﺑﺎب ﺛﺎﻟﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗـﺎل اﻟﻤﺤّﻘﻖ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ :‬أﺧﺮج اﻟـّﺪﯾﻠﻤﯽ ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ‪ :‬ﻣﻦ أراد اﻟّﺘﻮّﺳﻞ و أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ ﻋﻨـﺪي ﯾـﺪ أﺷـﻔﻊ ﻟﻪ ﺑﻬﺎ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ ﻓﻠﯿﺼﻞ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و‬‫ﯾﺪﺧﻞ اﻟّﺴﺮور ﻋﻠﯿﻬﻢ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و أﺧﺮج اﻻﻣﺎم أﺣﻤﺪ ﻓﯽ ﻣﺴﻨﺪه ﻋﻨﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬إﻧّﯽ أوﺷﮏ أن أدﻋﯽ ﻓﺎﺟﯿﺐ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ‬‫و ﺟـّﻞ ﺣﺒـﻞ ﻣﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬و إّن اﻟّﻠﻄﯿﻒ أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﺑﻤﺎ ذا ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬إﻧّﻤﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﯿﮑﻢ ﮐﻤﺜﻞ ﺳﻔﯿﻨﮥ ﻧﻮح‪ ،‬ﻣﻦ رﮐﺐ ﻓﯿﻬﺎ ﻧﺠﺎ و ﻣﻦ ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻨﻬﺎ ﻏﺮق‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﺻـّﺤﺤﻬﺎ اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻋﻠﯽ ﺷﺮط اﻟّﺸﯿﺨﯿﻦ‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻣﻦ اﻟﻐﺮق و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا‬‫ﺧ ﺎ ﻟ ﻔﺘ ﻬ ﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪259 :‬‬‫ﻗﺒﯿﻠﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺗﺎﺳﻊ و ﺧﻤﺴﻮن ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »اﻟّﺼﻮاﻋﻖ« آورده‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﺻـّﺤﺤﻬﺎ اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻋﻠﯽ ﺷـﺮط اﻟّﺸـ ﯿﺨﯿﻦ‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻟّﺴﻤﺎء و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻷّﻣﺘﯽ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺎﻟﻔﺘﻬﻢ ﻗﺒﯿﻠﮥ‬‫ﻣﻦ اﻟﻌﺮب اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﺼﺎروا ﺣﺰب إﺑﻠﯿﺲ ‪.‬‬‫* دﻟﯿﻞ ﺛﺎﻣﻦ ﻋﺸﺮ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ ﺟﺎﺑﺮ در ﺣﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫]اﻟﻠّﻬّﻢ إﻧّﻬﻢ أﻫﻠﯽ و اﻟﻘﻮام ﻟﺪﯾﻨﯽ و اﻟﻤﺤﯿﻮن ﻟﺴّﻨﺘﯽ‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﮑﻤﺎل ﻇﻬﻮر ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺒﺤﻮث ﻋﻨﻪ را ﮐﻪ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ«‬‫اﺳﺖ ﺻـﺤﯿﺢ ﻫﻢ ﺑﺪاﻧﯿﻢ‪ ،‬ﻻﺑّﺪﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد از آن ﺧﻠﻔﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﻀـﺮات أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﯿﯿﻦ ﺳّﻨﺖ ﻧﺒﻮّﯾﮥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪ .‬اﯾﻨﮏ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺬﮐﻮر را ﺑﺄﻟﻔﺎظ و ﺟﻤﻼت ﺧﻮد ﮐﻪ ﺑﻼ رﯾﺐ و اﺷﺘﺒﺎه ﻣﻤﯿﺖ ﺑﺪﻋﺖ و ﻣﺤﯿﯽ ﺳّﻨﺖ اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي در »أرﺑﻌﯿﻦ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم« ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻷﻧﺼﺎري أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻓﯽ ﻣﺴـﺠﺪه‪ ،‬إذا أﻗﺒﻞ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬و اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ‪ ،‬و‬‫اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﻋﻦ ﺷـﻤﺎﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎم اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ و ﻗّﺒﻞ ﻋﻠّﯿﺎ و أﮐﺮﻣﻪ و ﻗّﺒﻞ اﻟﺤﺴﻦ و أﺟﻠﺴﻪ ﻋﻠﯽ ﻓﺨﺬه اﻷﯾﻤﻦ و ﻗّﺒﻞ اﻟﺤﺴﯿﻦ و أﺟﻠﺴﻪ ﻋﻠﯽ ﻓﺨﺬه‬‫اﻷﯾﺴـﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺟﻌـﻞ ﯾﻘّﺒﻠﻬﻤـﺎ و ﯾﺮﺷﻒ ﺛﻨﺎﯾﺎﻫﻤـﺎ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺑﺄﺑﯽ أﻧﺘﻤﺎ و ﺑﺄﺑﯽ أﺑﻮﮐﻤﺎ‪ ،‬و ﺑﺄﺑﯽ أّﻣﮑﻤﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‬‫ﯾﺒﺎﻫﯽ ﺑﻬﻤﺎ و ﺑﺄﺑﯿﻬﻤﺎ و أّﻣﻬﻤﺎ و ﺑﺎﻷﺑﺮار ﻣﻦ أوﻻدﻫﻤﺎ اﻟﻤﻠﺌﮑﮥ ﻓﯽ ﮐﻞ ﯾﻮم ﻣﺮارا و ﻣﺜﻠﻬﻢ ﻣﺜﻞ اﻟﺘﺎﺑﻮت ﻓﯽ ﺑﻨﯽ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ‪ .‬اﻟﻠّﻬﻢ ﻣﻦ أﻃﺎﻋﻨﯽ‬‫ﻓﯿﻬﻢ و ﺣﻔـﻆ وﺻـّﯿﺘﯽ ﺑﻬﻢ ﻓـﺎﺟﻌﻠﻪ ﻣﻌﯽ ﻓﯽ درﺟﺘﯽ‪ .‬اﻟّﻠﻬﻢ و ﻣﻦ ﻋﺼـﺎﻧﯽ ﻓﯿﻬﻢ ﻓﺄﺣﺮﻣﻪ روﺣﮏ و رﯾﺤﺎﻧﮏ و رﺣﻤﺘﮏ و ﺟّﻨﺘﮏ‪ .‬اﻟّﻠﻬّﻢ‬‫إﻧّﻬﻢ أﻫﻠﯽ و اﻟﻘﻮام ﻟﺪﯾﻨﯽ و اﻟﻤﺤﯿﻮن ﻟﺴّﻨﺘﯽ اﻟّﺘﺎﻟﻮن ﻟﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻃﺎﻋﺘﻬﻢ ﻃﺎﻋﺘﯽ و ﻣﻌﺼﯿﺘﻬﻢ ﻣﻌﺼﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫ﮐﻼم ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« درﯾﻨﮑﻪ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺗﺴﻠﻢ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب ﺷﯿﻌﻪ ﮐﻠﻤﻪ »ﻋﺘﺮت« در ﻟﻐﺖ ﻋﺮب ﺑﻤﻌﻨﯽ اﻗﺎرﺑﺴﺖ و ﻻزم آﯾﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ‬‫اﻗﺎرب ﺑﻨﯽ ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ واﺟﺐ اﻻﻃﺎﻋﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪] :‬ﺳﻠّﻤﻨﺎ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻋﺘﺮت در ﻟﻐﺖ ﻋﺮب ﺑﻤﻌﻨﯽ أﻗﺎرب اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪260 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 198‬از ‪285‬‬‫دﻻـﻟﺖ ﺑﺮ اﻣـﺎﻣﺖ ﮐﻨـﺪ ﻻـزم آﯾـﺪ ﮐﻪ ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب آن ﺣﻀـﺮت أﺋّﻤﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ واﺟﺐ اﻻﻃﺎﻋﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﺼﻮص ﻣﺜﻞ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎس و‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﻨﻔﯿﻪ و زﯾﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ و ﺣﺴﻦ ﻣﺜّﻨﯽ و إﺳﺤﺎق اﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟّﺼﺎدق و أﻣﺜﺎل اﯾﺸﺎن از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ‪.‬‬
‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟﻒ ورد ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻓﺎﺳﺪ ﭘﻨﺠﺎه و ﯾﮏ وﺟﻪ ﺑﺮ ﺳﻨﯿﻞ ﺗﻔﺼﯿﻞ‬‫أﻗﻮل‪ :‬اﯾﻦ ﮐﻼم ﺗﺰوﯾﺮ اﻟﺘﯿﺎم‪ ،‬ﺟﺎﻟﺐ ﻣﻼم و ﻣﻮرث اﺻﻄﻼﻣﺴﺖ ﺑﭽﻨﺪ وﺟﻪ‪.‬‬‫أول آﻧﮑﻪ اّدﻋـﺎي اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﻋﺘﺮت در ﻟﻐﺖ ﻋﺮب ﺑﻤﻌﻨﯽ أﻗـﺎرﺑﺴﺖ دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ ﺑﻌـﺪ و ﻣﺠﺎﻧﺒﺖ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ از ﻋﻠﻢ ﻟﻐﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪،‬‬‫زﯾﺮا ﮐﻪ أﻫﻞ ﻟﻐﺖ و أﺋّﻤﻪ ﻋﺮﺑّﯿﺖ و ﻋﻠﻤﺎي ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ و ﮐﻤﻼي ﻣـﺪﻗّﻘﯿﻦ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮدهاﻧـﺪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﻋﺘﺮت‪ ،‬أوﻻد و ﻗﺮﯾﺐ‬‫ﺗﺮﯾﻦ و ﺧـﺎّﺻﺘﺮﯾﻦ أﻗـﺎرﺑﺴﺖ ﻧﻪ ﻣﻄﻠﻖ أﻗـﺎرب‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺮاي اﯾﻦ اّدﻋـﺎي ﺷـﺎه ﺻـﺎﺣﺐ ﺑﺮ ﺟﻬـﻞ‪ ،‬ﻣﺤﻤﻠﯽ ﺻـﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ اوﻟﯿـﺎي ﺷﺎه‬‫ﺻﺎﺣﺐ از ﺣﻤﻞ اﯾﻦ اّدﻋﺎ ﺑﺮﯾﻦ ﻣﺤﻤﻞ إﺑﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺎﭼﺎر ﻣﺤﻤﻞ آن ﺗﻌّﻤﺪ ﮐﺬب ﻗﺮار داده ﻣﯽآﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﻤﻔﺎد‪:‬‬‫ﻓﺎن ﮐﻨﺖ ﻻ ﺗﺪري ﻓﺘﻠﮏ ﻣﺼﯿﺒﮥ و إن ﮐﻨﺖ ﺗﺪري ﻓﺎﻟﻤﺼﯿﺒﮥ أﻋﻈﻢ!‬‫در ﻋﻈﻢ ﻣﺼـﯿﺒﺘﺸﺎن ﻣﯽاﻓﺰاﯾـﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﭼﻨـﺪ آﻧﭽﻪ در ﺧﺼﻮص ﻣﻌﻨـﺎي ﻋﺘﺮت ﻋﺮض ﺷـﺪ از ﺷـّﺪت ﻇﻬﻮر و اﻧﺠﻼـ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺎﻗﺎﻣﺖ ﺷﻮاﻫﺪ‬‫ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻠﺤﺎظ إﻧﮑﺎر ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ ﻣﻌﺎﻧﺪﯾﻦ و ﺟﺤﺪ ﻣﮑﺎﺑﺮﯾﻦ ﺟﺎﻫﺪﯾﻦ‪ ،‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﻟﻐﺖ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻧﺼﺮ اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﻤﺎد ﺟﻮﻫﺮي در »ﺻﺤﺎح اﻟﻠﻐﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ ﻧﺴﻠﻪ و رﻫﻄﻪ اﻷدﻧﻮن ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﻟّﻠﻐﻮي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎ ﺑﻦ ﺳـﯿﺪه در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻤﺨـّﺼ ﺺ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺑﻮ ﻋﺒﯿـﺪ‪ ،‬أﺳـﺮة اﻟّﺮﺟﻞ‪ :‬رﻫﻄﻪ اﻷدﻧﻮن و‬‫ﮐﺬﻟﮏ ﻓﺼﯿﻠﺘﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺒﺎرك ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﻧﻬﺎﯾﮥ اﻟّﻠﻐﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪) ] :‬ﻋﺘﺮ( ﻓﯿﻪ‪:‬‬‫ﺧّﻠﻔﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪.‬‬‫ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ‪ :‬أﺧّﺺ أﻗﺎرﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﮑﺮم اﻷﻧﺼﺎري اﻻﻓﺮﯾﻘﯽ در »ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪261 :‬‬‫]و ﻗﺎل اﻷزﻫﺮي رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬و‬‫ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺧﻠﻔﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻓﺎﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬و ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﺳﺤﺎق‪ :‬و ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ و رﻓﻌﻪ‪ .‬ﻧﺤﻮه‪:‬‬‫زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ و أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري‪ ،‬و ﻓﯽ ﺑﻌﻀﻬﺎ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﻓﺠﻌﻞ اﻟﻌﺘﺮة أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ .‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒﯿـﺪ و ﻏﯿﺮه‪ :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ و اﺳـﺮﺗﻪ و ﻓﺼـﯿﻠﺘﻪ‪ :‬رﻫﻄﻪ اﻷدﻧﻮن‪ .‬اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ‪ :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ أﺧّﺺ أﻗﺎرﺑﻪ‪ .‬و‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ اﻷﻋﺮاﺑﯽ اﻟﻌﺘﺮة‪ :‬وﻟﺪ اﻟّﺮﺟﻞ و ذرّﯾﺘﻪ و ﻋﻘﺒﻪ ﻣﻦ ﺻﻠﺒﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻌﺘﺮة اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ وﻟﺪ ﻓﺎﻃﻤﮥ اﻟﺒﺘﻮل ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟّﺴﻼم ‪.‬‬
‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻌﻘﻮب ﻓﯿﺮوزآﺑﺎدي در »ﻗﺎﻣﻮس ﻣﺤﯿﻂ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و اﻟﻌﺘﺮة ﺑﺎﻟﮑﺴﺮ‪ :‬ﻗﻼدة ﺗﻌﺠﻦ ﺑﺎﻟﻤﺴﮏ و اﻷﻓﺎوﯾﻪ‪ ،‬و ﻧﺴﻞ اﻟّﺮﺟﻞ رﻫﻄﻪ و ﻋﺸﯿﺮﺗﻪ اﻷدﻧﻮن ﻣّﻤﻦ ﻣﻀﯽ و ﻏﺒﺮ[‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻧﺜﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ أﺧّﺺ أﻗﺎرﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺮﺗﻀـﯽ ﺑﻦ اﻟﺴـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻮاﺳـﻄﯽ اﻟّﺰﺑﯿﺪي در »ﺗﺎج اﻟﻌﺮوس« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒﯿﺪ و ﻏﯿﺮه‪ :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ و أﺳـﺮﺗﻪ و ﻓﺼـﯿﻠﺘﻪ‪:‬‬‫رﻫﻄﻪ اﻷـدﻧﻮن‪ .‬و ﻗـﺎل اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ‪ :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ أﺧّﺺ أﻗﺎرﺑﻪ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ اﻷﻋﺮاﺑﯽ‪ :‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ وﻟـﺪه و ذّرّﯾﺘﻪ و ﻋﻘﺒﻪ ﻣﻦ ﺻـﻠﺒﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻌﺘﺮة‬‫اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬وﻟﺪ ﻓﺎﻃﻤﮥ اﻟﺒﺘﻮل ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟّﺴﻼم ‪.‬‬
‫دوم آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ‪ ،‬ﻋﺘﺮت ﺧﻮد را ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 199‬از ‪285‬‬‫ﮐﻤـﺎ درﯾﺖ ﺳﺎﺑﻘـﺎ دﻟﯿـﻞ ﻋﺼـﻤﺖ ﻋﺘﺮﺗﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻻـ ﺑـّﺪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﺮاد آن ﺟﻨـﺎب از ﻟﻔﻆ ﻋﺘﺮت ﻫﻤﺎن أﺧﺺ أﻗﺎرب ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐﻪ‬‫ﻣﻌﺼﻮم ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﻋﺼـﻤﺖ در أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﺑﺮاي ﻏﯿﺮ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم و ﺟﻨﺎب ﻓﺎﻃﻤﻪ زﻫﺮاء ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻣﻔﻘﻮد اﺳـﺖ‬‫ﺑﺎﻻﺟﻤـﺎع‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻏﯿﺮ اﯾﺸـﺎن ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮاد ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒـﺎد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟﺼـﻠﻮات إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌـﺎد‬‫اﺳﺖ؟!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪262 :‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻋـﺪم اﻓﺘﺮاق ﻋﺘﺮت ﺧﻮد از ﻗﺮآن‪ ،‬ﻣﺼـّﺮح و ﻣﺤّﻘﻖ‬‫ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻫﻢ دﻟﯿﻞ ﻋﺼـﻤﺖ ﻋﺘﺮﺗﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أﺛﺒﺘﻨﺎه ﺳﺎﺑﻘﺎ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت ﺟﻤﯿﻊ‬‫أﻗـﺎرب آن ﺳـﺮور ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻞ ﻫـﺬا إﻟّﺎ ﻓﻬﻢ ﻓﺎﺳـﺪ و زﻋﻢ ﮐﺎﺳـﺪ؟! ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ اّﻣﺖ ﺧﻮد را ﻣﺄﻣﻮر ﺑﺘﻤّﺴﮏ ﻋﺘﺮت ﻧﻤﻮده و ﺑﺮ أّﻣﺘﯿﺎن ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة را ﻣﺜﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﻓﺮض ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﻫﺬا أﯾﻀﺎ‬‫ﺣّﺠﮥ ﻇﺎﻫﺮة و ﺑّﯿﻨﮥ ﺑﺎﻫﺮة ﻋﻠﯽ ﻋﺼﻤﮥ اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄﺎﻫﺮة ﻓﮑﯿﻒ ﯾﺪﺧﻞ ﻣﻌﻬﻢ اﻟﻔﺎﻗﺪون ﻟﻬﺬه اﻟﻤﺰّﯾﮥ اﻟﻈﺎﻫﺮة؟!‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة را ﻣﺜﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﻣﺎﻧﻊ از ﺿﻼل‬‫واﻧﻤـﻮده در إﺛﺒـﺎت ﻋﺼـﻤﺖ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات از ﺧﻄـﺎ و ﺧﻄـﻞ و ﺿـﻼل و زﻟـﻞ در ﻗـﻮل و ﻋﻤـﻞ ﻃﺮﯾﻖ ﺑﻼـﻏﺖ ﺑـﺄﺑﻠﻎ وﺟﻮه ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬و ﭘﺮ‬‫ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ أﺣـﺪي از أﻗﺎرب آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺟﺰ اﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ و ﺟﻨﺎب ﻓﺎﻃﻤﻪ‬‫زﻫﺮاء ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬـﺎ ﻓـﺎﺋﺰ ﺑـﺎﯾﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ رﻓﯿﻌﻪ ﻋﺼـﻤﺖ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ دﺧﻮل ﺟﻤﯿﻊ أﻗـﺎرب در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺳـﻤﺘﯽ از ﺟﻮاز‬‫ﺧﻮاﻫـﺪ داﺷﺖ؟ و ﻟﻌﻤﺮي إّن ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻗـﺪ ﺑﻠﻎ إﻟﯽ أﻋﻠﯽ ﻣﮑـﺎن ﻣﻦ اﻟﻮﺿﻮح و اﻟّﻈﻬﻮر و ﻫﻮ ﻟﻠﻤﺨـﺎﻃﺐ و اوﻟﯿﺎﺋﻪ ﻣﻦ دواﻣﻎ اﻟّﺮؤوس و‬‫ﻗﻮاﺻﻢ اﻟّﻈﻬﻮر‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﻋﺘﺮت ﺧﻮد را ﻣﺜﻞ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﻤﯿﻊ ﻋﻠﻮم دﯾﻨّﯿﻪ‬‫و ﺣﺎوي ﺗﻤﺎم اﺣﮑﺎم ﺷـﺮﻋّﯿﻪ ﻗﺮار داده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﺣﺴﺐ اﻋﺘﺮاﻓﺎت ﮐﺒﺎر ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ ﻣﺒّﯿﻦ و ﻣﺒﺮﻫﻦ‬‫ﺷﺪه‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﺰ اﺋﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم و ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪه ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟّﺴﻼم أﺣﺪي از أﻗﺎرب آن ﺣﻀﺮت ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ داراي اﯾﻦ ﻓﻀﻞ ﺟﻠﯿﻞ و ﻣﺤﺮز اﯾﻦ ﺷﺮف ﺟﻤﯿﻞ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴﯽ از ارﺑﺎب ﻋﻘﻞ و دﯾﺎﻧﺖ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﺮاد‬‫و ﻣﻘﺼﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻘﺎم ﻣﺤﻤﻮد‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ اﻟّﺮب اﻟﻮدود‪ ،‬از ﻋﺘﺮت ﺧﻮد ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻗﺎرﺑﺴﺖ؟!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪263 :‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﮐﺘﻔﺎ ﺑﺮ ﻟﻔﻆ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻧﻔﺮﻣﻮده ﺗﺎ ﺑﺮاي ﺗﺰوﯾﺮ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﻓﯽ‬‫اﻟﺠﻤﻠﻪ ﮔﻨﺠﺎﯾﺸـﯽ ﭘﯿـﺪا ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ آن ﺟﻨـﺎب ﺑﻌـﺪ ﻟﻔـﻆ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻟﻔـﻆ أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻧﯿﺰ ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ از ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮه اﯾﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻪ در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪه واﺿﺢ و ﻋﯿﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد ﺑﻼ ﺷﺒﻬﮥ ﺣﺎﺳﻢ ﻣﻮاّد ﻣﺮاد ﻟﺪادﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ وﺿﻮح از آن‬‫واﺿﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب آن ﺟﻨﺎب ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻘﺼﻮد از ﻋﺘﺮت اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨـﺎب ﻫﻤﺎن ﺑﺰرﮔﻮاران ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﺰول آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ و دﯾﮕﺮ ﻣﻮاﻗﻊ ﭘﺮ ﺗﻨﻮﯾﺮ از ﻗﻮل و ﻓﻌﻞ ﺟﻨﺎب ﺑﺸـﯿﺮ و ﻧـﺬﯾﺮ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻘﺪﯾﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ و ﺗﻘﺮﯾﺮ اﯾﺸﺎن ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد رﺳﯿﺪه‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻌﺪ ﻇﻬﻮر اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اّدﻋﺎي ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﻣﻐﻠﻄﻪ و‬‫ﺳﻔﺴﻄﻪ ﺑﯿﺶ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻨﺨﺪع ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﺂن ﻣﮕﺮ أرﻋﻦ ﻏﺮﯾﺮ! و ﻻ ﯾﻨّﺒﺌﮏ ﻣﺜﻞ ﺧﺒﯿﺮ!‪.‬‬‫ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ در ﺣﻖ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪] :‬ﻧﺎﺻﺮﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻧﺎﺻﺮ و‬‫ﺧﺎذﻟﻬﻤﺎ ﻟﯽ ﺧﺎذل و وﻟّﯿﻬﻤﺎ ﻟﯽ وﻟّﯽ و ﻋﺪّوﻫﻤﺎ ﻟﯽ ﻋﺪّو[ ﮐﻤﺎ ﻧﻘﻠﻨﺎه ﻓﯿﻤﺎ ﻣﻀﯽ ﻋﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﻘﻮم‪ .‬و اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم دﻻﻟﺖ واﺿﺤﻪ‬‫ﺑﺮ ﻋﺼـﻤﺖ ﻋﺘﺮت و اﻫﻠﺒﯿﺖ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ دارد‪ ،‬ﮐﻤـﺎ أﺛﺒﺘﻨـﺎه ﺳﺎﺑﻘـﺎ ﺑـﺎﻋﺘﺮاف أﮐﺎﺑﺮ اﻟـّﺴ ّﻨّﯿﻪ‪ .‬و ﭼﻮن ﻋﺼـﻤﺖ در‬‫ﻣـﺬّﮐﺮﯾﻦ أﻗـﺎرب ﻧﺒﻮي ﺑﺮاي ﻏﯿﺮ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻫﺮﮔﺰ ﺛـﺎﺑﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺘﻮّﻫﻢ ﻫﻢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ‪ ،‬زﻋﻢ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ ﮐﻪ ﻣﺮاد از‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 200‬از ‪285‬‬‫ﻋﺘﺮت ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ أﺻـﻼ ﺣّﻈﯽ از ﺻّﺤﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و ﮐﺴﯽ از ذوي اﻻﻟﺒﺎب آن را‬‫ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮّﺟﻪ و اﻋﺘﻨﺎ ﻧﺨﻮاﻫﺪ اﻧﮕﺎﺷﺖ‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ در ﺣﻖ ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫]و إﻧّﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﻮﮐﻢ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻫﺪي و ﻟﻢ ﯾﺪﺧﻠﻮﮐﻢ ﻓﯽ ﺑﺎب ﺿﻼﻟﮥ[‬‫و اﯾﻦ ارﺷـﺎد ﺑﺎﺳـﺪاد ﺳـﺮور ﻋﺒـﺎد ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد دﻟﯿﻞ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺮﻫﺎن ﻗﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻋﺼـﻤﺖ ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ آﻻـف اﻟّﺘﺤـّﯿ ﺎت ﻣـﺎ ﺑﻘﯿﺖ اﻟـّﺴ ﺎﻫﺮه‪ ،‬و ﭼﻮن ﻋﺼـﻤﺖ در ذﮐﻮر أﻗﺎرب ﺣﻀـﺮت ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ‬‫ﻃﻠﻌﺖ اﻟّﺸﻤﺲ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪264 :‬‬‫و ﻏﺮﺑﺖ‪ ،‬ﻣﺨﺼﻮﺻـﺴﺖ ﺑـﺄﺋّﻤﻪ اﺛﻨـﺎ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ و أﺣـﺪي از أّﻣﺖ ﻗﺎﺋـﻞ ﺑﻌﺼـﻤﺖ ﻏﯿﺮ اﯾﺸـﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻮاي اﯾﻦ‬‫ﺣﻀﺮات ﮐﺴﯽ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ‪.‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺘﺼﺮﯾﺢ ﺻﺮﯾﺢ و ﺗﻨﺼﯿﺺ ﻧﺼﯿﺢ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﺄﺑﻠﻎ وﺟﻮه و أوﺿﺢ ﻃﺮق واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬‫]ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‬‫ﮐﻤﺎ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ واﺣﺪ ﻣﻦ ﻃﺮق ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺟﻠﯿﻠﻪ أﻋﻠﻤﯿﺖ ﺑﺠﺰ أﻗﺎرب ﻣﺨﺼﻮﺻﯿﻦ ﮐﺴﯽ را ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺒﻮد و‬‫أﺣﺪي از ﻋﻘﻼ اﯾﻦ ﻣﻨﺼﺐ ﻋﺎﻟﯽ را ﺑﺮاي ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻗﺎرب آن ﺟﻨﺎب اّدﻋﺎ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﻼم ﺳﺨﺎﻓﺖ ﻧﻈﺎم ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ در‬‫ﺑﺎب ﺗﻌﻤﯿﻢ ﻣﻌﻨﺎي ﻋﺘﺮت ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل أرﺑﺎب أﺣﻼم و ﻋﻘﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷﺪ؟! ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ در ﻣﻘﺎم إﺛﺒﺎت أﻋﻠﻤﯿﺖ ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ اﯾﻨﻬﻢ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ‪:‬‬‫]أﺣﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﮐﺒﺎرا و أﻋﻠﻤﻬﻢ ﺻﻐﺎرا[ ﮐﻤﺎ رواه اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﻻﺻﻔﻬﺎﻧﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »ﻣﻨﻘﺒﮥ اﻟﻤﻄّﻬﺮﯾﻦ«‬‫‪ ،‬و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺛﺒﻮت أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﺑﺮاي ﺗﻤـﺎﻣﯽ أﻗـﺎرب آن ﺟﻨﺎب وﺟﻬﯽ از ﺻـّﺤﺖ و واﻗﻌّﯿﺖ ﻧـﺪارد‪ .‬ﭘﺲ ﻻﺑـّﺪﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد‬‫ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨـﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟـّﺼ ﻠﻮات و اﻟﺘﺴـﻠﯿﻤﺎت در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ از ﻋﺘﺮت أﻗﺎرب ﻣﺨﺼﻮﺻـﯿﻦ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐﻪ داراي اﯾﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻋﻠﯿﺎ‬‫ﺑﻮدهاﻧـﺪ و ﺑﮑّﺮات و ﻣّﺮات أﻋﻠﻤّﯿﺘﺸﺎن ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد رﺳـﯿﺪه‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎ واﺿﺢ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ أﻗﺎرب در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﺻﻮاب ﺑﻤﺮاﺣﻞ‬‫ﻗﺎﺻﯿﻪ دورﺳﺖ‪ ،‬و ﮐﻼم ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ درﯾﻦ ﺑﺎب ﺗﻔّﻮه ﺑﺎﻃﻞ و ﻣﻬﺠﻮر‪.‬‬‫دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺑﻌﺾ ﻣﻮارد ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﻪ ﻧﻬﺠﯽ ارﺷﺎد ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻫﺮ ﺟﻤﻠﻪاش‬‫ﺷﺎﻫـﺪ اﺧﺘﺼﺎص آن ﺑﺄﺋّﻤﻪ ﻃّﯿﺒﯿﻦ ﻃﺎﻫﺮﯾﻦ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ آن أﺣﺪي از أرﺑﺎب ﺳﺪاد ﻣﺘﻔّﻮه ﻧﻤﯽﺷﻮد‬‫ﺑﺎﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﺮاد ﺳـﺮور ﻋﺒﺎد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﻋﺘﺮت ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب آن ﺣﻀﺮﺗﺴﺖ‪ ،‬و ﻋﻠﯿﮏ أن‬‫ﺗﺮاﺟﻊ ﻣﺎ ﻧﻘﻠﻨﺎه ﻗﺮﯾﺒﺎ ﻋﻦ ﺻﺪر ﮐﺘﺎب »اﻻرﺑﻌﯿﻦ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪265 :‬‬‫ﻟﻤﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟّﺮازي‪.‬‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ اﺧﺘﺼـﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑـﺄﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ از ارﺷﺎد ﻓﯿﺾ ﺑﻨﯿﺎد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﻌﺪ ﺳﺆال ﺑﻌﺾ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺤّﺪ ﺻﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم و وﺿﻮح ﻻ ﮐﻼم رﺳﯿﺪه و أﻣﺮ ﺣّﻖ درﯾﻦ ﺑﺎب ﺑﻨّﺺ و ﺗﺼﺮﯾﺢ آن ﺟﻨﺎب‬‫أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﺻﺪر اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻤﺠﺎﻣﻊ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺆّﯾﺪ اﻟﺤﻤﻮﺋﯽ در ﮐﺘﺎب‬‫»ﻓﺮاﺋﺪ اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ در ﺿﻤﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺎﺷﺪه از ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم آورده‪:‬‬‫]ﻗـﺎل‪ :‬أﻧﺸـﺪﮐﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ! أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻟﻢ ﯾﺨﻄﺐ ﺑﻌـﺪ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 201‬از ‪285‬‬‫ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺘﻤـّﺴ ﮑﻮا ﺑﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ ،‬ﻓﺎّن اﻟﻠّﻄﯿﻒ اﻟﺨﺒﯿﺮ أﺧﺒﺮﻧﯽ و ﻋﻬﺪ إﻟّﯽ إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ .‬ﻓﻘﺎم ﻋﻤﺮ ﺑﻦ‬‫اﻟﺨﻄﺎب ﺷـﺒﻪ اﻟﻤﻐﻀﺐ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! أ ﮐّﻞ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﮏ؟ ﻓﻘﺎل ﻻ و ﻟﮑﻦ أوﺻﯿﺎﺋﯽ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬اّوﻟﻬﻢ أﺧﯽ و وزﯾﺮي و وارﺛﯽ و ﺧﻠﯿﻔﺘﯽ‬‫ﻓﯽ اّﻣﺘﯽ و وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ ،‬ﻫﻮ أّوﻟﻬﻢ‪ ،‬ﺛّﻢ اﺑﻨﯽ )اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬ﺛﻢ اﺑﻨﯽ‪ :‬ظ‪ .‬م( اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺛﻢ ﺗﺴﻌﮥ ﻣﻦ وﻟﺪ اﻟﺤﺴﯿﻦ واﺣﺪ ﺑﻌﺪ واﺣﺪ ﺣﺘﯽ‬‫ﯾﺮدوا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﺷـﻬﺪاء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أرﺿﻪ و ﺣﺠﺠﻪ ﻋﻠﯽ ﺧﻠﻘﻪ و ﺧّﺰان ﻋﻠﻤﻪ و ﻣﻌﺎدن ﺣﮑﻤﺘﻪ‪ .‬ﻣﻦ أﻃﺎﻋﻬﻢ ﻓﻘﺪ أﻃﺎع اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﻦ ﻋﺼﺎﻫﻢ‬‫ﻓﻘﺪ ﻋﺼﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﻮا ﮐﻠّﻬﻢ‪ :‬ﻧﺸﻬﺪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻗﺎل ذﻟﮏ ‪.‬‬
‫و ﺑﻌـﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻫـﺪاﯾﺖ اﻟﺘﯿﺎم‪ ،‬ﻣﺼـﺪاق »اﻃﻒ اﻟﻤﺼـﺒﺎح ﻓﻘﺪ ﻃﻠﻊ اﻟـّﺼ ﺒﺎح« ﻣّﺘﻀﺢ و ﻣﻨﺠﻠﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬و ﺷـﺒﻬﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ ﻣﺼﺪاق‬‫ﻋﺘﺮت ﯾﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐﺎﻟﻬﺒﺎء اﻟﻤﻨﺜﻮر ﺑﺮ ﺑﺎد ﻓﻨﺎ ﻣﯽرود‪.‬‬‫ﭼﻬـﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ اﺧﺘﺼـﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬـﺎرت ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ از ﮐﻼـم ﺑﻼـﻏﺖ ﻧﻈـﺎم ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﯿﺰ واﺿـﺢ و ﻻـﺋﺤﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ أﺑـﻮ ﺳـﻌﺪ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠـﮏ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻨﯿﺴـﺎﺑﻮرّي اﻟﺨﺮﮐﻮﺷـﯽ در ﮐﺘـﺎب »ﺷـﺮف‬‫اﻟﻤﺼـﻄﻔﯽ« ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻧﻘـﻞ ﻋﻨﻪ آورده ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻗﺮﯾﺐ ﺑﺰﻣـﺎن وﻓـﺎت ﺧﻮد ﺑﺨﻄﺎب ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ ﺣﺎﺿـﺮﯾﻦ ارﺷﺎد‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫]و ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﯾﺨﻠﻒ ﻣﻦ ﻧﺒّﯿﮑﻢ )ص( ﻣـﺎ إن ﺗﻤـّﺴ ﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟـّﺪﻋﺎة‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟّﻨﺠﺎة‪ ،‬و ﻫﻢ أرﮐﺎن اﻷرض‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟّﻨﺠﻮم‪ ،‬ﺑﻬﻢ‬‫ﯾﺴﺘﻀﺎء‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪266 :‬‬‫ﻣﻦ ﺷـﺠﺮة ﻃـﺎب ﻓﺮﻋﻬﺎ و زﯾﺘﻮﻧـﮥ ﻃﺎب )ﺑﻮرك‪ .‬ظ( أﺻـﻠﻬﺎ‪ ،‬ﻧﺒﺘﺖ ﻓﯽ اﻟﺤﺮم و ﺳـﻘﯿﺖ ﻣﻦ ﮐﺮم‪ ،‬ﻣﻦ ﺧﯿﺮ ﻣﺴـﺘﻘّﺮ إﻟﯽ ﺧﯿﺮ ﻣﺴـﺘﻮدع‪ ،‬ﻣﻦ‬‫ﻣﺒﺎرك اﻟﯽ ﻣﺒﺎرك‪ ،‬ﺻـﻔﺖ ﻣﻦ اﻷﻗﺬار و اﻻدﻧﺎس و ﻣﻦ ﻗﺒﯿﺢ ﻣﺎ ﻧﺒﺖ‪ ،‬ﺷـﺮار اﻟّﻨﺎس‪ .‬ﻟﻬﺎ ﻓﺮوع ﻃﻮال ﻻ ﺗﻨﺎل‪ ،‬ﺣﺴﺮت ﻋﻦ ﺻﻔﺎﺗﻬﺎ اﻷﻟﺴﻦ‬‫و ﻗﺼـﺮت ﻋﻦ ﺑﻠﻮﻏﻬﺎ اﻻﻋﻨﺎق‪ ،‬ﻓﻬﻢ اﻟـّﺪﻋﺎة و ﺑﻬﻢ اﻟّﻨﺠﺎة‪ ،‬و ﺑﺎﻟﻨﺎس إﻟﯿﻬﻢ ﺣﺎﺟـﮥ‪ .‬ﻓﺎﺧﻠﻔﻮا رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺑﺄﺣﺴﻦ اﻟﺨﻼﻓـﮥ ﻓﻘﺪ أﺧﺒﺮﮐﻢ‬‫أﻧﻬﻢ و اﻟﻘﺮآن اﻟّﺜﻘﻼن‪ ،‬و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬ﻓﺎﻟﺰﻣﻮﻫﻢ ﺗﻬﺘـﺪوا و ﺗﺮﺷﺪوا و ﻻ ﺗﺘﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻨﻬﻢ و ﻻ ﺗﺘﺮﮐﻮﻫﻢ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا و‬‫ﺗﻤّﺮﻗﻮا[‪.‬‬‫ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ اﺧﺘﺼﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻄﻬﺮه ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ دون ﺟﻤﯿﻊ اﻻﻗﺎرب ﭼﻨﺎن‬‫ﻣﺤﺘـﻮم و ﻣﻘﻄـﻮﻋﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮت إﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم آن را در ﺧﻄﺒﻪ ﺧـﻮد ﻋﻠﯽ رءوس اﻻﺷـﻬﺎد رﻏﻤـﺎ ﻵﻧـﺎف اﻷﻋـﺪاء و ﺣﺰب‬‫اﻟﺤـّﺴ ﺎد ﺑﮑﻤـﺎل إﻓﺼـﺎح و إﯾﻀـﺎح واﺿـﺢ و ﻋﯿـﺎن ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴـﯽ از اﻫﻞ اﯾﻤﺎن و اﺻـﺤﺎب ﻋﺮﻓﺎن ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد‬‫ﺟﻨـﺎب ﺧـﺎﺗﻢ اﻷﻧﺒﯿـﺎء ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﻦ رّب اﻟـّﺴ ﻤﺎء‪ ،‬در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﻣﻌـﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﺟﻤﯿﻊ أﻗـﺎرب آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ؟! و ﺧﻄﺒﻪ ﻣﺸﺎر إﻟﯿﻬﺎ اﮔﺮ ﭼﻪ در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﻣﻨﻘﻮل ﺷﺪه‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﺤﺴﺐ ﺿـﺮورت وارد ﮐﺮده ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ‪،‬‬‫ﺑﻼ ﮐﻠﻔﺖ‪ ،‬ﺑﻤﻀﺎﻣﯿﻦ ﺣﻘﺎﯾﻖآﮔﯿﻦ آن رﺳﯿﺪه‪ ،‬ﻣﺴﺘﻔﯿﺾ و ﻣﺴﺘﻔﯿﺪ ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻤﻈﻔﺮ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺴﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮه ﺧﻮاص اﻷّﻣﮥ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺻﻠﺢ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم‬‫ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺎ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛّﻢ ﺳـﺎر ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓـﺪﺧﻞ اﻟﮑﻮﻓـﮥ ﻓﺄﺷـﺎر ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص )أن ﯾـﺎﻣﺮ اﻟﺤﺴﻦ‪ .‬ظ( أن ﯾﺨﻄﺐ ﻟﯿﻈﻬﺮ ﻋّﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻗﻢ ﻓﺎﺧﻄﺐ! ﻓﻘﺎم و‬‫ﺧﻄﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إن اﻟﱠﻠﻪ ﻫـﺪاﮐﻢ ﺑﺄّوﻟﻨﺎ و ﺣﻘﻦ دﻣﺎءﮐﻢ ﺑﺂﺧﺮﻧﺎ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻨﺎ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃﻬﺮﻧﺎ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و‬‫إّن ﻟﻬﺬا اﻻﻣﺮ ﻣّﺪة‪ ،‬و اﻟّﺪﻧﯿﺎ دول‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻨﺒّﯿﻪ‪َ :‬و ِإْن َأْدِري ﻟََﻌﱠﻠُﻪ ﻓِﺘَْﻨٌﮥ ﻟَُﮑْﻢ َو َﻣﺘﺎٌع ِإﻟﯽ ِﺣﯿٍﻦ‬‫! ﻓﻀﺞ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟﺒﮑﺎء‪ ،‬ﻓﺎﻟﺘﻔﺖ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻟﯽ ﻋﻤﺮو و ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻫﺬا رأﯾﮏ؟! ﺛّﻢ ﻗﺎل ﻟﻠﺤﺴﻦ‪ :‬ﺣﺴﺒﮏ ﯾﺎ أﺑﺎ ﻣﺤّﻤﺪ! و ﻓﯽ رواﯾﮥ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺰب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪267 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 202‬از ‪285‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻔﻠﺤﻮن و ﻋﺘﺮة رﺳﻮﻟﻪ اﻟﻤﻄّﻬﺮون و أﻫـﻞ ﺑﯿﺘﻪ اﻟّﻄّﯿﺒﻮن اﻟّﻄـ ﺎﻫﺮون و أﺣـﺪ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ ﺧﻠّﻔﻬﻤﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﻓﻄﺎﻋﺘﻨﺎ ﻣﻘﺮوﻧﮥ ﺑﻄﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺈن ﺗﻨﺎزﻋﺘﻢ ﻓﯽ ﺷﯽء ﻓﺮّدوه إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺮﺳﻮل‪ ،‬و إّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ دﻋﺎﻧﺎ إﻟﯽ أﻣﺮ ﻟﯿﺲ ﻓﯿﻪ ﻋّﺰ و ﻻ ﻧﺼﻔﮥ‪،‬‬‫ﻓﺎن واﻓﻘﺘﻢ رددﻧﺎه ﻋﻠﯿﻪ و ﺧﺎﺻﻤﻨﺎه إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻄﯽ اﻟّﺴﯿﻮف و إن أﺑﯿﺘﻢ ﻗﺒﻠﻨﺎه‪ ،‬ﻓﻨﺎداه اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﮐﻞ ﺟﺎﻧﺐ‪ :‬اﻟﺒﻘّﯿﮥ! اﻟﺒﻘّﯿﮥ![‪.‬‬‫ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ اﺧﺘﺼﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺄﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﺤـّﺪي واﺿـﺢ و ﻻﺋﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﻧﺒﻬﺎي ﻓﺨﺎم‬‫ﺳّﻨّﯿﻪ اﻋﺘﺮاف و اذﻋﺎن ﺑﺂن دارﻧﺪ و ﺑﺘﻮﺿﯿﺢ و ﺗﺼﺮﯾﺢ آن ﻫّﻤﺖ ﺧﻮد ﺑﺮ ﻣﯽﮔﻤﺎرﻧﺪ‪.‬‬‫ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣـﺬي ﮐﻪ اﻧﻬﻤـﺎك او در ﺗﻌّﺼﺐ و ﺗﺼـّﻠﺐ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻻـﻣﺲ اﺳﺖ‪ ،‬و ﮐﻤﺘﺮ ﺣﺮف ﺣﻖ ﺑﺮ زﺑـﺎن او ﺟـﺎري‬‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬در ﮐﺘﺎب »ﻧﻮادر اﻷﺻﻮل« ﮐﻪ ﻧﺴـﺨﻪ ﻋﺘﯿﻘﻪ آن ﭘﯿﺶ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺻـﺮ ﺣﺎﺿـﺮﺳﺖ در اﺻﻞ ﺧﻤﺴﻮن ﺑﻌـﺪ رواﯾﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در ﻣﻘﺎم‬‫ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﺎي آن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﻘﻮل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪،‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ إن أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا‪ ،‬واﻗﻊ ﻋﻠﯽ اﻻﺋّﻤﮥ ﻣﻨﻬﻢ اﻟّﺴﺎدة ﻻ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ اﻓـﺎده ﺳﺪﯾـﺪه و ﻣﻘـﺎﻟﻪ ﻣﻔﯿـﺪه ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣـﺬي ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﻗﻠﻊ و ﻗﻤﻊ ﺷـﺒﻬﻪ واﻫﯿﻪ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﺑﺮ أرﺑـﺎب ﻧﻈﺮ و اﻋﺘﺒـﺎر و‬‫أﺻﺤﺎب أﺣﻼم و أﺑﺼﺎر در ﻣﻌﺮض ﺧﻔﺎ و اﺳﺘﺘﺎر ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ﻫﻔـﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ اﺧﺘﺼﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺄﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﺑﺤـّﺪي ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ أﺑﻮ‬‫اﻟﻤﻈﻔﺮ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺴـﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮة ﺧﻮاص اﻷّﻣﮥ« إﺛﺒﺎت آن ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺎص ﻧﻤﻮده و ﺑﺎﻇﻬﺎر ﺣﻖ و ﺻﻮاب‬‫درﯾﻦ ﺑﺎب ﻃﺮﯾﻖ ادﺣﺎض ﺑﺎﻃﻞ ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﻟﺒﺎب اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻋﺸﺮ‪ -‬ﻓﯽ ذﮐﺮ اﻻﺋّﻤﮥ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‪.‬‬‫ﻗﺎل أﺣﻤﺪ ﻓﯽ اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ‪:‬‬‫ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺳﻮد ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬إﺳﺮاﺋﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ رﺑﯿﻌﮥ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪268 :‬‬‫ﻟﻘﯿﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻟﻪ‪ :‬ﻫﻞ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ أﮐﺒﺮ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻧﻌﻢ! ﺳـﻤﻌﺘﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أﻻ! إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬أﻻ! ﻓﺎﻧﻈﺮوا ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﺳـﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در ﮐﺘﺎب ﺧﻮد ﺑﺎﺑﯽ ﺧﺎّص ﺑﺮاي ذﮐﺮ أﺋﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﻌﻘﻮد ﻧﻤﻮده و‬‫اﺑﺘﺪاي آن ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ ﯾﺮﻏﻢ أﻧﻒ اﻟﺠﺎﺣﺪ اﻟﻌﻨﯿﺪ و ﯾﺬﯾﻘﻪ اﻟﻌﺬاب اﻷﻟﯿﻢ و اﻟّﻨﮑﺎل اﻟﺸﺪﯾﺪ[‪.‬‬‫ﻫﯿﺠﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ اﺧﺘﺼﺎص ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﭼﻨﺎن أﻣﺮ ﻣﺤّﻘﻖ و ﻣﺼّﺪﻗﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﻟا ﮑﻨﺠﯽ‬‫اﻟّﺸـ ﺎﻓﻌﯽ در »ﮐﻔﺎﯾـﮥ اﻟﻄـﺎﻟﺐ« اﻋﺘﺮاف ﺑﺂن ﻧﻤﻮده و ﺑﺎﺣﺘﺠﺎج و اﺳـﺘﺪﻻل ﻣﺒﻬﺮ أﻫﻞ ﮐﻤﺎل إﺛﺒﺎت و اﺣﻘﺎق اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻓﺮﻣﻮده ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در‬‫ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺒﺎب اﻷّول‪ -‬ﻓﯽ ﺑﯿﺎن ﺻّﺤﮥ ﺧﻄﺒﺘﻪ )ص( ﺑﻤﺎء ﯾﺪﻋﯽ ﺧّﻤﺎ‪.‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻤّﮑﮥ ﺣﺮﺳـﻬﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺳـﻼم ﺑﻘﺮاءﺗﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﯿﻦ‬‫ﻗﺒﺮ اﻟّﻨﺒﯽ )ص( و ﻣﻨﺒﺮه و اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ ﺑﻤﺪﯾﻨﮥ ﺑﺼﺮي‪ ،‬و إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﺑﺮﮐﺎت اﻟﺨﺸﻮﻋﯽ ﺑﺠﺎﻣﻊ دﻣﺸﻖ و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﺤﺎﻓﻆ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻟّﻨﺠﺎر ﺑﻤﺪﯾﻨﮥ اﻟّﺴﻼم‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻨﺠﺎر‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻤﻔّﻀﻞ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻤﺆّﯾـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻄﻮﺳـﯽ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﺳـﻼم و اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ‬‫ﺻﺪﻗـﮥ اﻟﺤّﺮ ﻧا ﯽ‪ .‬و ﻗـﺎل اﻟﺨﺸﻮﻋﯽ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻫﺒـﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ ﻣﻮّرخ اﻟّﺸﺎم‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻻﻣﺎم أﺑﻮ‪ -‬ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ اﻟﻔﺮاوي‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻐﺎﻓﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻔﺎرﺳـﯽ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻋﻤﺮوﯾﻪ اﻟﺠﻠﻮدي‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 203‬از ‪285‬‬‫إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻻﻣﺎم اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ اﻟﺤّﺠﺎج اﻟﻘﺸـﯿﺮي اﻟﻨﯿﺴﺎﺑﻮرّي‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﺣﺮب و ﺷﺠﺎع‬‫ﺑﻦ ﻣﺨّﻠـﺪ‪ ،‬ﺟﻤﯿﻌﺎ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺎل زﻫﯿﺮ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ ﺣّﯿﺎن‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﺣّﯿﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬اﻧﻄﻠﻘﺖ أﻧﺎ و‬‫ﺣﺼﯿﻦ ﺑﻦ ﺳﯿﺮه و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ إﻟﯽ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ ﺟﻠﺴﻨﺎ إﻟﯿﻪ ﻗﺎل ﻟﻪ ﺣﺼﯿﻦ‪ :‬ﻟﻘﺪ ﻟﻘﯿﺖ ﯾﺎ زﯾﺪ ﺧﯿﺮا ﮐﺜﯿﺮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪269 :‬‬‫رأﯾﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( و ﺳـﻤﻌﺖ ﺣﺪﯾﺜﻪ و ﻏﺰوت ﻣﻌﻪ و ﺻـﻠّﯿﺖ ﺧﻠﻔﻪ‪ ،‬ﻟﻘﺪ ﻟﻘﯿﺖ ﯾﺎ زﯾﺪ ﺧﯿﺮا ﮐﺜﯿﺮا‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﯾﺎ زﯾﺪ ﻣﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﻣﻦ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ اﺧﯽ! و ﻟّﻠﻪ ﻟﻘـﺪ ﮐﺒﺮت ﺳـّﻨﯽ و ﻗـﺪم ﻋﻬـﺪي و ﻧﺴـﯿﺖ ﺑﻌﺾ اﻟّـﺬي ﮐﻨﺖ اﻋﯽ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻓﻤﺎ ﺣّﺪﺛﺘﮑﻤﻮه‬‫ﻓﺎﻗﺒﻠﻮا و ﻣﺎﻻ ﻓﻼ ﺗﮑّﻠﻔﻮﻧﯿﻪ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﯾﻮﻣﺎ ﻓﯿﻨﺎ ﺧﻄﯿﺒﺎ ﺑﻤﺎء ﯾـﺪﻋﯽ ﺧّﻤﺎ ﺑﯿﻦ ﻣّﮑـ ﮥ و اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ ،‬ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫وﻋـﻆ و ذّﮐﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬أﻻ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻓﺎﻧّﻤﺎ أﻧﺎ ﺑﺸـﺮ ﯾﻮﺷﮏ أن ﯾﺄﺗﯿﻨﯽ رﺳﻮل رﺑّﯽ ﻓﺄﺟﯿﺐ‪ ،‬و أﻧﺎ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﯿﻪ ﻫﺪي و ﻧﻮر‪ ،‬ﻓﺨﺬوا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ‪ .‬ﻓﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و رّﻏﺐ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذّﮐﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﻓ ﻘ ﺎ ل ﺣ ﺼﯿ ﻦ ‪ :‬و ﻣ ﻦ أ ﻫ ﻞ ﺑﯿﺘ ﻪ ؟ ﻗ ﺎ ل ‪:‬‬
‫أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻣﻦ ﺣﺮم اﻟﺼﺪﻗﮥ ﺑﻌﺪه و ﻫﻢ آل ﻋﻠﯽ و آل ﻋﻘﯿﻞ و آل ﺟﻌﻔﺮ و آل ﻋﺒﺎس‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ ﻣﺴـﻠﻢ ﻓﯽ ﺻـﺤﯿﺤﻪ ﮐﻤﺎ أﺧﺮﺟﻨﺎه و رواه أﺑﻮ‬‫داود و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﮥ اﻟﻘﺰوﯾﻨﯽ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫إّن ﺗﻔﺴـﯿﺮ زﯾـﺪ أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﺮﺿـّﯽ ﻻـﻧﻪ ﻗـﺎل‪ :‬أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻣﻦ ﺣّﺮم اﻟّﺼﺪﻗـﮥ و ﻫﻢ ﻻ ﯾﻨﺤﺼـﺮون ﻓﯽ اﻟﻤـﺬﮐﻮرﯾﻦ‪ ،‬ﻓﺎّن ﺑﻨﯽ اﻟﻤّﻄﻠﺐ‬‫ﯾﺸﺎرﮐﻮﻧﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﺤﺮﻣﺎن و ﻷّن آل اﻟّﺮﺟﻞ ﻏﯿﺮه ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺢ‪ ،‬ﻓﻌﻠﯽ ﻗﻮل زﯾﺪ ﯾﺨﺮج أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ )ع( ﻋﻦ أن ﯾﮑﻮن ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ ،‬ﺑﻞ‬‫اﻟّﺼﺤﯿﺢ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ :‬ﻋﻠﯽ و ﻓﺎﻃﻤﮥ و اﻟﺤﺴﻨﺎن ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮐﻤﺎ‬‫رواه ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﺎﺳﻨﺎده ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺧﺮج ذات ﻏﺪاة و ﻋﻠﯿﻪ ﻣﺮط ﻣﺮﺣﻞ ﻣﻦ ﺷﻌﺮ أﺳﻮد ﻓﺠﺎء اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ )ع( ﻓﺎدﺧﻠﻪ‪،‬‬‫ﺛّﻢ ﺟﺎء اﻟﺤﺴـﯿﻦ )ع( ﻓﺄدﺧﻠﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺟﺎء ﻓﺎﻃﻤـﮥ )ع( ﻓﺄدﺧﻠﻬﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺟﺎء ﻋﻠﯽ )ع( ﻓﺄدﺧﻠﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ِ :‬إﱠﻧﻤﺎ ﯾُِﺮﯾـُﺪ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﯿـُ ْﺬِﻫَﺐ َﻋﻨُْﮑُﻢ اﻟﱢﺮْﺟَﺲ َأْﻫَﻞ‬‫اﻟ َْﺒﯿِْﺖ َو ﯾَُﻄﱢﻬَﺮُﮐْﻢ َﺗْﻄِﻬﯿﺮًا‬‫‪ ،‬ﻫﺬا دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻧﺎداﻫﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ :‬أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ ،‬و أدﺧﻠﻬﻢ اﻟّﺮﺳﻮل ﻓﯽ اﻟﻤﺮط‪ .‬و أﯾﻀﺎ روي ﻣﺴﻠﻢ ﺑﺎﺳﻨﺎده أﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ‬‫ﻧﺰﻟﺖ آﯾﮥ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ دﻋﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻋﻠّﯿﺎ و ﻓﺎﻃﻤﮥ و ﺣﺴﻨﺎ و ﺣﺴﯿﻨﺎ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم و ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﮐﻨﺠﯽ در ﺑﺎب اول ﮐﺘﺎب ﺧﻮد اّوﻻ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رواﯾﺖ ﮐﺮده و ﭼﻮن‬‫اﯾﻦ رواﯾﺖ ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺣﻀﺮت ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ را ﺑﺂل ﻋﻠﯽ و آل ﻋﻘﯿﻞ و آل ﺟﻌﻔﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪270 :‬‬‫و آل ﻋّﺒﺎس ﻣﻔّﺴﺮ ﻧﻤﻮده و اﯾﻦ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﭘﺮ ﺗﻐﺮﯾﺮ ﻣﻮﺟﺐ اﻧﺨﺪاع ﻧﺎﻇﺮ ﻏﯿﺮ ﺑﺼﯿﺮﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻣﺬﮐﻮر إﺣﻘﺎﻗﺎ ﻟﻠﺤّﻖ اﻟّﺼﺮﯾﺢ و إﺛﺒﺎﺗﺎ ﻟﻠﺤّﻖ‬‫اﻟّﻨﺼـﯿﺢ ﺑﻼـ ﻣﻬﺎﺑـﺎت ﺻـﺮاﺣﮥ آن را ﻧﺎﭘﺴـﻨﺪﯾﺪه ﮔﻔﺘﻪ و در رّد و إﺑﻄـﺎل آن در و ﻏﺮر ﺑﻤﺜﻘﺐ ﺑﯿﺎن ﺳـﻔﺘﻪ‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ﺑﺎدﻟّﻪ ﺳﺎﺑﻐﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ‬‫داﻣﻐﻪ‪ ،‬اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﻮدن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪه ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ و ﺣﺼﺮات ﺣﺴﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺎﺛﺒﺎت رﺳﺎﻧﯿﺪه‬‫زﻋﻢ ﺑﺎﻃﻞ و ﻗﻮل ﻋﺎﻃﻞ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ راﻫﺒﺎ ﻣﻨﺜﻮرا ﮔﺮداﻧﯿـﺪه! و ازﯾﻨﺠﺎ ﻓﺴﺎد و ﺑﻄﻼن و ﺻـﻐﺎر و ﻫﻮان ﮐﻼم ﻣﺮدود ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﻌﻨﻮاﻧﯽ‬‫ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد ﻣﯽرﺳﺪ ﺧﻮدﺑﺨﻮد ﺑﺮ أﻫﻞ ﻧﻈﺮ ﮐﺎﻟّﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎرﺳﺖ‪.‬‬‫ﻧﻮزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﺗﻌﻠّﻖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺄﻗﺎرب ﻣﺨﺼﻮﺻـﯿﻦ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ دون ﺟﻤﯿﻊ اﻷﻗﺎرب أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ‬‫ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ ﻋﻈـﺎم و ﻣﻨّﻘـ ﺪﯾﻦ ﻓﺨـﺎم اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ اﻋﺘﺮاف و إﻗﺮار ﺑﺂن ﻧﻤﻮده و درﯾﻦ ﺑﺎب ﻃﺮﯾﻖ إﻧﺼﺎف ﺑﺤﺴﺐ ﺗﻮﻓﯿﻖ ﺧﻮد ﭘﯿﻤﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﯾﺸﺎن ﻗﻮل ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﻗﺎﺑﻞ اﻟﺘﻔﺎت و اﺣﺘﻔﺎل أﺻـﺤﺎب ﻋﻠﻢ و ﮐﻤﺎل ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد؟!‪ .‬ﻋﻼﻣﻪ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‬‫اﻟﮑﺎزروﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺘﻘﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ﻃﻌﻦ ﻓﯽ ﻧﺴﺐ ﺷـﺨﺺ ﻣﻦ أوﻻد ﻓﺎﻃﻤﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺑﺄن ﻗﺎل‪ :‬أﻓﻨﯽ اﻟﺤﺠﺎج اﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 204‬از ‪285‬‬‫ذّرّﯾﺘﻬﺎ و ﻟﻢ ﯾﺒﻖ أﺣـﺪ ﻣﻨﻬﺎ و ﻟﯿﺲ ﻓﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ أﺣﺪ ﯾﺼّﺢ ﻧﺴـﺒﻪ إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺪ ﻇﻠﻢ و ﮐﺬب و أﺳﺎء‪ ،‬ﻓﺎن ﺗﻌّﻤﺪ ذﻟﮏ ﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﻧﺸﺄ ﻓﯽ ﺑﻼد ﻋﻠﻤﺎء‬‫اﻟّﺪﯾﻦ ﮐﺎد ﯾﮑﻮن ﮐﺎﻓﺮا ﻷﻧّﻪ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﻣﺎ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﺛﺒﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮﻣﺬي ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤـّﺴ ﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀـّﻠﻮا ﺑﻌﺪي‬‫أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء إﻟﯽ اﻷرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض ﻓﺎﻧﻈﺮوا‬‫ﮐﯿﻒ ﺗﺨﻠﻔﻮﻧﯽ ﻓﯿﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﻗﺪ ﺗﻘّﺪم ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﻤﺒﺎﻫﻠﮥ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ﻗﺎل ﻣﺆﻟّﻒ ﻫﺬا اﻟﮑﺘﺎب ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد اﻟﮑﺎزروﻧﯽ‪ ،‬ﺟﻌﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣّﻤﻦ دﺧﻞ ﻓﯽ اﻟﻌﻠﻢ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ اﻟﺒﺎب ﺣّﺘﯽ ﯾﻔﻮز ﺑﺎﻟّﺴﺪاد و اﻟّﺼﻮاب‪ :‬ﻓﻤﺎ‬‫دام اﻟﻘﺮآن ﺑﺎﻗﯿﺎ ﻓﺄوﻻد ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﺎﻗﻮن‪ ،‬ﻟﻈﺎﻫﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺼﺤﯿﺢ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪271 :‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﮐﺎزروﻧﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را در زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﺄوﻻد ﺟﻨﺎب ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﻣﯽداﻧـﺪ و ﺑﻘﺎي‬‫اﯾﺸﺎن را ﺗﺎ ﺑﻘﺎي ﻗﺮآن ﺣﺴﺐ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ واﺿـﺢ ﻣﯽﮔﺮداﻧـﺪ و ﭼﻮن در ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺒﺎﻫﻠﻪ را ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده ﻟﻬﺬا‬‫ﺑﻼـ ﺷـﺒﻬﻪ ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮادش از أوﻻد ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪه ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺑﻘﺎي ﻗﺮآن ﺑﺎﻗﯽ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻫﻤﺎن ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ‬‫داراي ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت و وﻻﯾﺖ و اﻣﺎﻣﺖ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و در ﺻـﻔﺎت ﻓﺎﺿﻠﻪ و ﺳﻤﺎت ﮐﺎﻣﻠﻪ ﻣﻤﺎﺛﻞ و ﻣﺸﺎﮐﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻮﺟﻮدﯾﻦ در‬‫وﻗﺖ ﻣﺒﺎﻫﻠﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ ﯾﻘﺼﻢ ﻇﻬﺮ اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ اﻟﺤﯿﻮد و اﻟﻤﯿﻮد و ﯾﺠﻌﻞ ﻣﺎ ﻟّﻔﻘﻪ و زّوﻗﻪ ﻣﻦ أوﻫﻦ اﻟﺨﺪع و اﻟﮑﯿﻮد[‪.‬‬‫ﺑﯿﺴـﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﺷﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺰاوﻟﯽ اﻟّﺪوﻟﺘﺎﺑﺎدي ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺨﺘّﺺ ﺑﺄوﻻد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ وا ﻧﻤﻮده ﺟﺎ ﺑﺠﺎ در ﺗﻮﺿـﯿﺢ و ﺗﺸـﺮﯾﺢ آن ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺑﻘﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻓﺮﻣﻮده و در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺎﻧﯽ ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻫﻢ‬‫ﻫﻤﯿﻦ ﻣﺴـﻠﮏ را ﺳﭙﺮده و ﺑﺎﻇﻬـﺎر ﻗـﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎﻣﯽ اﯾﺸﺎن ﺑﺮاي ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺤﺴﺐ ارﺷﺎد ﺑﺎ ﺳـﺪاد آن‬‫ﺳﺮور ﻋﺒـﺎد در ﻣﻀـﻤﺎر ارﻏـﺎم ﺟﺎﺣـﺪ ﻋﻨﯿـﺪ ﻗﺼﺐ اﻟـّﺴ ﺒﻖ ازﻫﺮ ﻣﺸﺎرك ﺷﺪﯾـﺪ ﺧﻮد ﺑﺮده‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺮاي إﺑﻄﺎل ﮔﻤﺎن ﻓﺎﺳـﺪ و زﻋﻢ‬‫ﮐﺎﺳـﺪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﮐﻪ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺠﻤﯿﻊ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﮐﻼم ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء در ﺑﺎب ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫اﮔﺮ ﭼﻪ در ﻣﺠﻠّﺪ أّول ﺑﺎﻟّﺘﻤﺎم ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪه ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﻧﯿﺰ ﺑﻌﺾ ﮐﻠﻤﺎت او اﻧﺘﺨﺎﺑﺎ ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ ﺗﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﺰارش ﺷﺪه ﻣﻄﺎﺑﻘﺘﺶ‬‫ﺑﺎ واﻗﻊ ﺑﺮ ﻫﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﭘﺲ ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮدن ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﮐﺘﺐ ﻋﺪﯾﺪه ﺑﯿﺎن ﺣﺎﺻﻞ آن ﮐﺮده و در ﺿـﻤﻦ‬‫آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﻀـﺮت رﺳﺎﻟﺖ ﺻـﻠﻌﻢ ﭼﻮن از ﺣﺠـﮥ اﻟﻮداع ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻮن ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﺻـﻠﻌﻢ در ﺣّﺞ ﺣﺎﺟﯿﺎن را وداع ﮐﺮد و ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﺳﻼم ﻣﻦ ﺑﺮ ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ درﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﯿﺎﯾـﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﺟﯿﺎن ﻧﻮﺣﻪ و ﻏﻠﻐﻠﻪ ﺷـﺪ و ﺧﻠﻖ را ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﺎز ﻣﯽﮔﺮداﻧﯿﺪ ﻧﺎﯾﺴـﺘﺎده ﺗﺎ ﺧّﻢ ﮐﻪ ﻣﻨﺰﻟﺴـﺖ‬‫رﺳﯿﺪه‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺼﻄﻔﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﭘﺎﻻﻧﻬﺎي اﺷﺘﺮان أﻧﺒﺎر ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻄﺮﯾﻖ ﻣﻨﺒﺮ ﺳﺎزﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪272 :‬‬‫ﻣﺼﻄﻔﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﺑﺮآﻣﺪ‪ ،‬ﯾﺎران ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم ﺑﺠﺎي ﺗﻮ ﮐﺮا ﺑﯿﻨﯿﻢ؟‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ ﺑﺠﺎي ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ﻣﻦ ﺑﺒﯿﻨﯿـﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻨﮓ ﺑﺮﯾﻦ ﻫﺮ دو زﻧﯿﺪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺪﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻘﺎء اﯾﺸﺎن ﺗﺎ ﻗﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ و ازﯾﺸﺎن راه ﻧﻤﺎﯾﺎن ﺑﺤﻖاﻧﺪ[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺳـﺮاﭘﺎ ﺑﺸـﺎرت ﻣﺨﺼﻮص ﺑﻮدن ﻣﺼـﺎدﯾﻖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ اﺳﺖ و دﻻـﻟﺖ آن ﺑﺮ ﺧﻼـﻓﺖ و ﻋﺼـﻤﺖ آن‬‫ﺣﻀﺮات أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺗﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻋﻈﯿﻢ اﻟﻘﺪرﻧﺪ و ﺗﻤـّﺴ ﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 205‬از ‪285‬‬‫ﺑﺪﯾﺸﺎن أﻣﺮي ﻋﻈﯿﻤﺴﺖ‪،‬‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬ﮐّﻞ أﻣﺮ ذي ﺑﺎل ﻟﻢ ﯾﺒﺪئ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻬﻮ أﺑﺘﺮ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟّﺴـ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ ازﯾﻦ ﻫﺮ دو ﺗﺮك دﻫﺪ ﯾﺎ ﻗﺮآن را ﯾﺎ ﻓﺮزﻧﺪان رﺳﻮل را ﯾﺎ ﺗﻤﺴﮏ ﻧﮑﻨﺪ‬‫ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﯿﺎﺑﺪ و ﮔﻤﺮاه ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻮاﻧﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن و اوﻻد ﻣﻦ ﮐﻨﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮد‪،‬‬‫ﺣﺴﺒﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫ﺑﻌـﺪ رﺳﻮل ﺑﺴـﻨﺪ ﻫﺴﺖ ﺗﻤﺴﮏ ﺑﮑﺘﺎب و ﻓﺮزﻧـﺪان رﺳﻮل ﮐﻪ ﺗﺎ دﯾﻦ ﺳـﻼﻣﺖ ﻣﺎﻧـﺪ از ﻫﻼﮐﯽ‪ ،‬أّﻣﺖ را ﭘﻨﺎﻫﯽ ﺑﺴـﻨﺪﺳﺖ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و‬‫ﻓﺮزﻧـﺪان رﺳﻮل‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﻓﺮﻣﻮده‪ :‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻫﻼـك ﺷﻮد أّﻣﺘﯽ ﮐﻪ اّول او ﻣﻦ ﺑـﺎﺷﻢ و ﻣﯿـﺎﻧﻪ او اوﻻد ﻣﻦ ﺑﺎﺷـﺪ و آﺧﺮ او ﻋﯿﺴـﯽ‬‫ﺑ ﺎﺷ ﺪ [ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬در ﺟﻤﯿﻊ ﺿـﻤﺎﺋﺮ ﻣـﺬﮐﻮره ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان رﺳﻮل ﺟﻤﻊ ﮐﺮد ﺗﺎ اﺷﺎرت ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﻈﯿﻢ‬‫ﻣﺠﻤﻮع ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﺮاﺑﺮﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤﮑﻢ ﺑﺎﺷـﯿﺪ در دوﺳﺘﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ از آن ﮐﻪ ﺣّﺐ ﻗﺮآن ﻋﻼﻣﺖ‬‫ﺣّﺐ ﺧﺪاﺳﺖ و ﺣّﺐ اوﻻد ﻣﻦ ﻋﻼﻣﺖ ﺣّﺐ ﻣﻨﺴﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﻓﯽ »اﻟّﺼﺤﺎح«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪273 :‬‬‫ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ‪ :‬ﻧﺴﻠﻪ و ﻓﯽ »ﺗﺎج اﻻﺳﻼﻣﯽ« اﻟﻌﺘﺮة‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪان و ﻓﺮزﻧﺪان ﻓﺮزﻧﺪان‪.‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪» ،‬ﻓﯽ اﻟﻨﮑﺎت«‪ :‬أﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﺮﺟﻞ‪ :‬وﻟﺪه و وﻟﺪ وﻟﺪه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴـ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺷﻤﺎ را ﺧﺪاي در دوﺳﺘﯽ ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮد‪ ،‬و ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﺷﻤﺎ را ﺧﺪاي‬‫در دوﺳﺘﯽ ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮد ﺗﺎ ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﮑﻨﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ ﭘﺲ ﻋﺒﺮت ﮔﯿﺮﯾﺪ و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﺑﺎ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻫﯿﺪ‬‫ﺑﻮد[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »اﻟّﺸﻔﺎء«‪ :‬اوﺻﯿﮑﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬وﺻّﯿﺖ ﻣﯽﮐﻨﻢ ﺷﻤﺎ را ﺑﺘﻤّﺴﮏ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و ﻓﺮزﻧﺪان اﮔﺮ ﭼﻨﮓ در زﻧﯿﺪ ﺑﺪﯾﻦ ﻫﺮ دو ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه و ﺗﺒﺎه ﻧﺸﻮﯾﺪ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ »ﺑﺤﺮ اﻷﻧﺴﺎب«‪:‬‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬ﺣﺴﺒﮑﻢ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‬‫‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﺑﺴﻨﺪه و ﮐﺎﻓﯿﺴﺖ ﺷﻤﺎ را از ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ ﭼﻨﮓ در زدن ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟّﺴـ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬دﯾﮕﺮ ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ ﻋﻬـﺪي و وﻋـﺪه ﮐﻪ در دوﺳﺘﯽ ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﮐﺮدهاﯾﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﭼﻪ‬‫ﺣّﺐ اوﻻد رﺳﻮل ﺷﺮط اﯾﻤﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﯾﺎد ﻣﯽدﻫﺎﻧﻢ آن ﺷﺮط را[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﯾﻌﻨﯽ دوﺳﺘﯽ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ اﮔﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﺑﯿﺮاه و ﺗﺒﺎه ﻧﺸﻮﯾﺪ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »اﻟّﺸﻔﺎء«‪ :‬اﻟﻤﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺴّﻨﺘﯽ ﻋﻨﺪ ﻓﺴﺎد أّﻣﺘﯽ ﻟﻪ أﺟﺮ ﻣﺎﺋﮥ ﺷﻬﯿﺪ‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ آن روز ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﻔﺴﺎد ﻣﺸـﻐﻮل ﺷﻮﻧﺪ ﻫﺮ ﮐﻪ ﭼﻨﮓ در زﻧﺪ در ﺳـّﻨﺖ ﻣﻦ ﻣﺮ او را ﺛﻮاب ﺻﺪ ﺷـﻬﯿﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و آن ﺳّﻨﺖ دوﺳﺘﯽ‬‫ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان رﺳﻮل اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺎن اﻣﺮوز ﺑﺴﺒﺐ ﻓﺴﺎد زﻣﺎﻧﻪ و دورود ﯾﺎر آﺧﺮﯾﻦ آن را ﺗﺮك داده‪ ،‬در درﯾﺎي ﺷﻘﺎوت ﻏﺮق ﺷﺪه‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 206‬از ‪285‬‬‫ﻋﺼﻤﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﻌﺘﺮض اﻟّﺰﻧﯿﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪاء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﺰﯾﺰ ﻣﻦ! دوﺳﺘﯽ و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄوﻻد رﺳﻮل ﺑﻔﻌﻞ و ﻗﻮل ﻣﺼﻄﻔﯽ و ﺑﻨﺼﻮص ﺛﺎﺑﺘﺴﺖ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪274 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن و أوﻻد رﺳﻮل ﻧﮑﻨﺪ اﮔﺮ ﭼﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮد را ﻣﺆﻣﻦ ﮔﻮﯾﺪ إﯾﻤﺎن‬‫او ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻓﺮدا ﺳﯿﺎه رو ﮔﺮدد[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺼﻄﻔﯽ ﻓﺮﻣﻮد ﺻﻠﻌﻢ در‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ‪ :‬و ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ ﯾﮑﺠﺎ ﺑﺮ ﺣﻮض ﺣﺎﺿـﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐﻪ دوﺳﺖ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺑﻮده‪ ،‬ﮐﻪ دﺷـﻤﻦ ﺑﻮده‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻓﺮﻣﺎن‬‫ﺗﻤـّﺴ ﮏ ﻣﻦ ﮐﻪ ﺑﺠﺎ آورده و ﮐﻪ ﺗﺮك داده؟ و ﻣﻦ ﺑﺮ ﺣﻮض اﯾﺴـﺘﺎده ﺑﺎﺷﻢ ﻣﯽﺑﯿﻨﻢ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ آﻣـﺪ ﺑﺮ ﻣﻦ ﺑﺎ دوﺳﺘﯽ ﺟﻤﻠﻪ ﻗﺮآن و‬‫ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺸـﺎن ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﻧﮑﺮده و ﺧﻼف أﻣﺮ ﻣﻦ ﮐﺮده ﺑﺨـﺪا ﮐﻪ او را ﻓﺮﺷـﺘﮕﺎن ﺑﺮاﻧﻨـﺪ راﻧـﺪﻧﯽ ﻏﻀﺐ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺷﺘﺮ و‬‫اﺳﺐ ﯾﻠﻪ را ﺑﺮاﻧﻨـﺪ از ﺣﻮض‪ .‬ﭘﺲ ﻣﻦ ﻧـﺪا ﮐﻨﻢ‪ :‬ﺑﯿﺎرﯾـﺪ اﯾﻦ از أّﻣﺖ ﻣﻨﺴﺖ و از آن ﻣﻨﺴﺖ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎن آﯾـﺪ‪ :‬أي ﻣﺤّﻤﺪ! ﺗﻮ ﻧﻤﯽداﻧﯽ ﺑﻌﺪ ﺗﻮ‬‫اﯾﺸﺎن ﺑﺎ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان ﺗﻮ ﺧﻼف ﻓﺮﻣﺎن ﺗﻮ ﮐﺮدهاﻧـﺪ و ﺑﺠﺎي وّد و ﻣﻮّدت‪ ،‬ﺑﻐﺾ و ﻋﺪاوت ﮐﺮدهاﻧﺪ! ﭘﺲ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﻣﻦ‪ :‬أي ﻓﺮﺷـﺘﮕﺎن!‬‫از ﻣﻦ اﯾﻦ ﻣﺮد را دورﺗﺮ ﺑﺮﯾﺪ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان رﺳﻮل ﺗﻤّﺴﮏ ﻧﺪارد اﮔﺮ ﭼﻪ ﻋﻠﻢ اوﻟﯿﻦ و آﺧﺮﯾﻦ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‬‫ﭼﻮن ﮐﺘﺎﺑﯿﺴﺖ و اﮔﺮ زﻫﺪ ﮐﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ راﻫﺒﺴﺖ‪ .‬و ﻓﺮداي ﻗﯿﺎﻣﺖ او را ﺑﺮو اﻧﺪازﻧﺪ در دوزخ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴﻌﺪا« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫»ﻓﯽ اﻟﻤﺼﺎﺑﯿﺢ«‪ :‬اﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﻟﻦ ﺗﻀﻠّﻮا‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﺣﺎﺻﻠﻪ‪:‬‬‫ﻓﺮزﻧـﺪان ﺧﻮد را در ﺷـﻤﺎ ﻣﯽﮔـﺬارم‪ ،‬ﺷـﺮط اﯾﻤﺎن آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾـﺪ اﯾﺸﺎن را ﺑﺤﺮﻣﺖ و رﻋﺎﯾﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪ ،‬و‬‫اﯾﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن ﺷﺮط اﯾﻤﺎﻧﺴﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟّﺴـ ﻌﺪا« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و »ﻣﺸﮑﺎة« ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‬‫ﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﺑﺎﯾﺴﺘﺎد ﻣﺼﻄﻔﯽ ﺻﻠﻌﻢ و در آن ﺣﺎل اﯾﺴﺘﺎده ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﮔﺬارﻧﺪهام در ﺷﻤﺎ ﭼﯿﺰﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪275 :‬‬‫ﺑﮕﯿﺮﯾـﺪ آن را ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه و ﺑﯿﺮاه ﻧﺸﻮﯾـﺪ ﺑﻌـﺪ ﻣﻦ‪ ،‬ﯾﮑﯽ از ﯾﺸـﺎن ﺑﻬﺘﺮﺳﺖ از دﯾﮕﺮي و آن دو ﭼﯿﺰ آﻧﺴﺖ ﯾﮑﯽ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪاﺳﺖ ﮐﻪ‬‫رﺳـﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ درازي او از آﺳـﻤﺎن ﺳﻮي زﻣﯿﻦ اﺳﺖ‪ .‬دوم ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ‪ ،‬و ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧـﺪان از روي ﺷـﺮف و ﻓﻀﻞ ﻫﺮﮔﺰ ﭘﺮاﮐﻨﺪه و‬‫ﺟـﺪا ﻧﺸﻮﻧـﺪ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺟﻤﻊ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﺣﺎﺿـﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﯿﮑﻮ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﮐﻨﯿﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ‬‫ﺗﻤّﺴﮏ ﮐﻨﯿـﺪ ﺑـﺪﯾﺸﺎن ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﯾـﺪ و اﮔﺮ ﺑﮕﺬارﯾـﺪ اﯾﺸﺎن را ﺑﯿﺮاه و ﻫﻼك ﮔﺮدﯾﺪ‪ .‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ دﻟﯿﻠﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﭼﻮن ﺑﺎ‬‫ﻗﺮآن ﺟﻤﻊ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﯾﻤﺎن اﯾﺸﺎن در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺰع زاﺋﻞ ﻧﺸﻮد[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻫﺪاﯾﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪا« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« ﺑﺮواﯾﺖ ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﺎﺻـﻠﻪ‪ :‬ﻣﺼـﻄﻔﯽ ﻓﺮﻣﻮد ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬ﻫﺮ ﮐﻪ‬‫ﺧﻮد را در داﻣﻦ ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ ﺑﺮ ﺑﻨـﺪد و ﺑـﺪوﺳﺘﯽ اﯾﺸـﺎن ﭼﻨﮓ زﻧـﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﺮا دﺳﺖ ﮔﯿﺮﯾـﺪ و ﭼﻨﮓ در داﻣﻦ اﯾﺸﺎن زﻧﯿﺪ‬‫ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﮔﻤﺮاه و ﺑﯿﺮاه ﻧﮕﺮدﯾﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء دوﻟﺖآﺑﺎدي در »ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟّﺴﺎدات« ﻧﯿﺰ ﻣﺜﻞ »ﻫﺪاﯾـﮥ اﻟـّﺴ ﻌﺪاء« ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﮑّﺮر ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده و در‬‫ﺗﻮﺿـﯿﺢ آن ﻣّﺮة ﺑﻌﺪ اﺧﺮي ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﻘﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﺗﻌﺒﯿﺮ و ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟّﺴﺎدات« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 207‬از ‪285‬‬‫از »ﻣﺸﺎرق« و »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و »ﺷـﺮف اﻟّﻨﺒّﻮة« و »درر« و »ﺗﺎج اﻷﺳﺎﻣﯽ« و ﻏﯿﺮه در ﺑﯿﺎن ﺣﺎﺻﻞ آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺼﻄﻔﯽ را ﻗﺮآن و ﻓﺮزﻧﺪان ﻋﺰﯾﺰ‬‫و ﻧﻔﯿﺲ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎّﻣﺖ ﺳﭙﺮد و ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﮔﺮ ﭼﻨﮓ زﻧﯿﺪ ﺑﺪرﺳﺘﯽ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪[.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ ﻟا ﻌﻠﻤﺎء در »ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟّﺴﺎدات« ﺑﻌـﺪ ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و »ﻣﺸـﮑﺎة« ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬ﻣﺼـﻄﻔﯽ‬‫ﻓﺮﻣﻮد ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﺑـﺪرﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﮔـﺬارم ﻣﻦ در ﺷـﻤﺎ دو ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ اﮔﺮ دﺳﺖ ﮔﯿﺮﯾﺪ او را ﮔﻤﺮاه ﻧﺸﻮﯾﺪ ﺑﻌﺪ ﻣﻦ ﯾﮑﯽ‬‫ﺑﺰرﮔﺘﺮﺳﺖ از دﯾﮕﺮي‪ ،‬ﮐﺘﺎب ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ رﺳﻨﯽ اﺳﺖ دراز از آﺳﻤﺎن‪ .‬دوم ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺪا ﻧﺸﻮﻧﺪ اﯾﻦ ﻫﺮ دو ﯾﮑﯽ از دﯾﮕﺮي‬‫ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻓﺮود آﯾﻨﺪ ﺑﺮ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ‪ ،‬ﭘﺲ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ از ﭘﺲ ﻣﻦ درﯾﺸﺎن ﺧﻮاﻫﯿﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪276 :‬‬‫ﺑﻮد‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ در رﻋﺎﯾﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟّﺴﺎدات« در ﺗﺮﺟﻤﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ‪ ،‬ﻟﻦ ﻟﻠّﺘﺄﮐﯿـﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺮﮔﺰ ﻓﺮزﻧـﺪان ﻣﻦ از ﻗﺮآن ﺟﺪا و ﺑﯿﺰار‬‫ﻧﺸﻮﻧﺪ و ﻫﺮﮔﺰ از اﯾﺸﺎن ﻗﺮآن ﺑﯿﺰار ﻧﺸﻮد[‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﮑﺎﺷـﻔﯽ ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﺳّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺠﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‬‫و ﺟﻨـﺎب ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ و ﺣﻀـﺮات ﺣﺴـﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟّﺴـ ﻼم وا ﻧﻤﻮده ﺑﺘﺼـﺮﯾﺢ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﻀـﺮات ﻫﺴـﺘﻨﺪ‬‫ارﻏـﺎم أﻧﻒ ﺟﺎﻫـﺪ ﻋﻨﯿﻒ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ زﻋﻢ ﻓﺎﺳـﺪ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ در ﺑﺎب ﺗﻌﻤﯿﻢ ﻣﺼﺎدﯾﻖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺣّﻈﯽ از ﺻـّﺤﺖ ﺧﻮاﻫﺪ‬‫داﺷﺖ؟ و از أرﺑﺎب ﻋﻘﻞ ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ ادﻋﺎي ﺑﺎﻃﻞ اﯾﺸﺎن را ﺑﺮاي ﻟﻤﺤﻪاي ﺻﺤﯿﺢ ﺧﻮاﻫﺪ اﻧﮕﺎﺷﺖ؟‬‫ﺣﺎﻻـ ﻋﺒﺎرت ﮐﺎﺷـﻔﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﺷﻒ ﺣّﻖ ﺣﻘﯿﻘﺴﺖ ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ او در »رﺳﺎﻟﻪ ﻋﻠّﯿﻪ ﻓﯽ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﻨﺒﻮّﯾـﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬در‬‫ﻓﻀﯿﻠﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐﺮام ﮐﻪ أﺋّﻤﻪ دﯾﻦ و ﻣﻘﺘﺪاﯾﺎن ﻋﻠﻢ و ﯾﻘﯿﻦاﻧﺪ‪.‬‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬إﻧّﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ اﻟﻬﺪي و اﻟّﻨﻮر‪ ،‬ﻓﺨﺬوا ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﺳﺘﻤﺴـﮑﻮا ﺑﻪ‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أذﮐﺮﮐﻢ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ )ﻗﺎﻟﻬﺎ ﺛﻠﺜﺎ‪ .‬ﺻﺢ‪ .‬ظ(‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻣﯽﮔـﺬارم در ﻣﯿـﺎن ﺷـﻤﺎ دو ﭼﯿﺰ ﺑﺰرگ ﯾﮑﯽ از آن ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﮐـﻪ در اوﺳﺖ راه راﺳﺖ ﻣﺮ ﻣﺆﻣﻨـﺎن را و از اوﺳﺖ روﺷـﻨﯽ دل‬‫ﻋﺎرﻓﺎن را‪ ،‬ﭘﺲ ﻓﺮا ﮔﯿﺮﯾﺪ آن را و ﭼﻨﮓ در آن زﻧﯿﺪ و ﺑﺪان ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺘﯿﻦ اﺳﺖ‪َ ،‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫‪ .‬ﻫﺮ ﮐﻪ ﭼﻨﮓ در آن زﻧﺪ ﺑﻤﺮاد ﺑﺮﺳﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﻟََﻌﱠﻠُﮑْﻢ ﺗُْﻔﻠُِﺤﻮَن*‬‫‪.‬‬‫از ﭼﺎه ﺗﻨﮏ اﯾﻦ ﺟﻬﺎن در ﺣﺒﻞ ﻗﺮآن ﭼﻨﮓ زن واﻧﮕﻪ ﺑﺮآ ﮐﺰ ﺑﻬﺮ ﺗﺴﺖ اﯾﻦ ﺣﺒﻞ در ﭼﺎه آﻣﺪه‬‫دوم‪ :‬اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﯿﺎد ﻣﯽدﻫﻢ ﺷـﻤﺎ را ﺣﻀـﺮت ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﮔﻮاه ﻣﯽﮔﯿﺮم در ﻧﯿﮑﻮ داﺷﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﻦ‪ ،‬و در ﺗﮑﺮار اﯾﻦ ﺳـﺨﻦ‬‫ﺳﻪ ﺑﺎر‪ ،‬دﻟﯿﻠﯽ واﺿﺢ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﯽﺷﻮد در ﺗﻌﻈﯿﻢ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ اﯾﺸﺎن‪ .‬و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻋﻠﯽ و ﻓﺎﻃﻤﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪277 :‬‬‫ﺣﺴﻦ و ﺣﺴـﯿﻦاﻧﺪ‪ ،‬رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ ،‬ﺑﺪﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻪ در »ﺻـﺤﯿﺤﯿﻦ« واردﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬آﻧﮕﺎه ﮐﻪ اﯾﻦ آﯾﻪ ﻓﺮود آﻣﺪ‬‫ﮐﻪ »َﻧْﺪُع َأﺑ ْﻨﺎَءﻧﺎ َو َأﺑ ْﻨﺎَءُﮐْﻢ َو ﻧِﺴﺎَءﻧﺎ َو ﻧِﺴﺎَءُﮐْﻢ َو َأﻧ ُْﻔَﺴﻨﺎ َو َأﻧ ُْﻔَﺴُﮑْﻢ‬‫« ﺣﻀﺮت رﺳﺎﻟﺖ ﭘﻨﺎه ﺻﻠﻌﻢ ﻋﻠﯽ و ﻓﺎﻃﻤﻪ و ﺣﺴﻦ و ﺣﺴﯿﻦ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫اﻟﻠّﻬّﻢ ﻫﺆﻻء أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و دوم آﻧﮑﻪ ﻧﻮر اﻟـّﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟـّﺴ ﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﻣﺨﺼﻮص واﻧﻤﻮده ﺑﻪ ﻋﻠﻤﺎي‬‫اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن اﯾﺸﺎن و ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا اﻓﺘﺮاق ﻧﺒﺎﺷـﺪ درﯾﻦ ﺑﺎب ﺗﻘﺮﯾﺮي ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ ﺑﺄﺣﺴﻦ وﺟﻮه ﺣﺎﺳﻢ ﺷـﺒﻬﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ‬‫أﻗﺎرب ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ و ﺧﺎك ﻣـﺬﻟّﺖ و ﻫﻮان ﺑﺮ رأس ﻫﺮ ﺟﺎﻫـﺪ ﻋﻨﯿـﺪ ﻣﯽﭘﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣـﺬﮐﻮر در ﺿـﻤﻦ ﺗﻨﺒﯿﻬﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 208‬از ‪285‬‬‫ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ذﮐﺮ ﮐﺮده ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫]ﺛﺎﻧﯿﻬﺎ‪ -‬اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮي و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬إذ ﻻ ﯾﺤّﺚ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻐﯿﺮﻫﻢ‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻘﻊ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺑﯿﻦ اﻟﮑﺘﺎب اﻓﺘﺮاق ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮﻫﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻘﺼﺮوا ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟّﻄﺮﯾﻖ اﻷﺧﺮي ﻓﯽ ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ :‬ﻻ ﺗﺴﺒﻘﻮﻫﻢ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﻌﻠّﻤﻮﻫﻢ ﻓﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫و اﺧﺘﺼﻮا ﺑﻤﺰﯾﺪ اﻟﺤّﺚ ﻋﻦ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻟﻤﺎ ﺗﻀّﻤﻨﺘﻪ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ و‬‫ﻟﺤـﺪﯾﺚ أﺣﻤـﺪ‪ :‬ذﮐﺮ ﻋﻨﺪ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﻀﺎء ﻗﻀـﯽ ﺑﻪ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺄﻋﺠﺐ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ اﻟﺤﮑﻤﮥ ﻓﯿﻨﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﺗﻨﺒﯿﻬﺎت ﻣﺘﻌﻠّﻘﻪ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﺎﻟﺜﻬﺎ‪ -‬أّن ذﻟﮏ ﯾﻔﻬﻢ وﺟﻮد ﻣﻦ‬‫ﯾﮑﻮن أﻫﻼـ ﻟﻠّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻪ ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄـ ﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐﻞ زﻣﺎن وﺟـﺪوا ﻓﯿﻪ إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟّﺴﺎﻋـﮥ‪ ،‬ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤّﺚ اﻟﻤـﺬﮐﻮر إﻟﯽ‬‫اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﺰﯾﺰ ﮐﺬﻟﮏ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا ﮐﺎﻧﻮا ﮐﻤﺎ ﺳﯿﺄﺗﯽ أﻣﺎﻧﺎ ﻷﻫﻞ اﻷرض‪ ،‬و إذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻷرض‪ .‬و‬‫أﺧﺮج أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‪ :‬ﺳﺄﻟﺖ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻦ ﻗﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪278 :‬‬‫»َﮐِﻤْﺸﮑﺎٍة ﻓِﯿﻬﺎ ﻣِْﺼﺒﺎٌح«‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻤﺸﮑﻮة‪ :‬ﻓﺎﻃﻤﮥ‪ ،‬و اﻟّﺸﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐﮥ‪ :‬إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻻ َﺷْﺮﻗِﱠﯿٍﮥ َو ﻻ َﻏْﺮﺑ ِﱠﯿٍﮥ‬‫‪ :‬ﻻ ﯾﻬﻮدّﯾﮥ و ﻻ ﻧﺼﺮاﻧّﯿﮥ‪َ ،‬ﯾﮑﺎُد َزﯾْﺘُﻬﺎ ﯾُِﻀﯽُء َو ﻟَْﻮ ﻟَْﻢ َﺗْﻤَﺴْﺴُﻪ ﻧﺎٌر ﻧُﻮٌر َﻋﻠﯽ ﻧُﻮٍر‬‫‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻨﻬﺎ إﻣﺎم ﺑﻌـﺪ إﻣﺎم‪ ،‬ﯾﻬـﺪي اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﻮره ﻣﻦ ﯾﺸﺎء‪ ،‬و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﻨﻬﺎ إﻣﺎم ﺑﻌـﺪ إﻣﺎم‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ أﺋّﻤﮥ ﯾﻘﺘﺪي ﺑﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﺪﯾﻦ و ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻓﯿﻪ و‬‫ﯾﺮﺟﻊ إﻟﯿﻬﻢ ‪.‬‬
‫درﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدي ﺑﮑﻤﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ از ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻓﻬﻤﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد وﺟﻮد ﮐﺴـﯽ ﮐﻪ أﻫﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﺷﺪ از‬‫أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒﻮي و ﻋﺘﺮت ﻃـﺎﻫﺮه در ﻫﺮ زﻣـﺎن ﺗـﺎ ﺑﻘﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺗﺎ ﮐﻪ ﺣّﺚ ﻣـﺬﮐﻮر ﻓﯽ اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﺑﺂن ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﮐﺘﺎب ﻋﺰﯾﺰ ﻧﯿﺰ‬‫ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻘـﺎي ﻗﺮآن ﻫﻢ ﺑﺮاي ﺗﻤـّﺴ ﮏ ﺗـﺎ ﺑﻘﯿـﺎﻣﺖ ﻻزم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﻪ در ﻫﺮ زﻣﺎن أﻫﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﻫﺴـﺘﻨﺪ أﻣﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺑﺮاي أﻫﻞ أرض‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮔﺎه ﻣﻔﻘﻮد ﺷﻮﻧﺪ اﯾﺸﺎن ﻣﻔﻘﻮد ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ‬‫أﻫﻞ أرض‪ .‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ اﻓﺎده ﺳﺮاﺳﺮ إﺟﺎده ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺳﻤﻬﻮدي ﺑﺮاي ﻣﺰﯾﺪ إﺛﺒﺎت و اﺣﻘﺎق و ﺗﺄﮐﯿﺪ و إﯾﺜﺎق آن ﺣﺪﯾﺜﯽ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ‬‫ﻧﻮر ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﮐﻪ در ﺻﺪر آن ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻣﺸـﮑﺎة ﺑﺠﻨﺎب ﻓﺎﻃﻤﻪ زﻫﺮاء ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪ ،‬و در ذﯾﻞ آن ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻧﻮر ﻋﻠﯽ ﻧﻮر ﺑﺎﯾﻦ‬‫ﺟﻤﻠﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه‪ :‬ﻣﻨﻬﺎ إﻣﺎم ﺑﻌﺪ إﻣﺎم‪ .‬و ﺳـﻤﻬﻮدي ﻣﺬﮐﻮر ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ اﯾﻦ ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻣﺄﺛﻮر در ﺗﻮﺿﯿﺢ اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﭘﺮ ﻧﻮر اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣﺮاد از‬‫ﻣﻨﻬـﺎ إﻣـﺎم ﺑﻌـﺪ إﻣﺎم أﺋّﻤﻪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻗﺘـﺪا ﮐﺮده ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎﯾﺸﺎن در دﯾﻦ و ﺗﻤّﺴﮏ ﮐﺮده ﻣﯽآﯾـﺪ ﺑﺎﯾﺸﺎن در آن و رﺟﻮع واﻗﻊ ﻣﯽﺷﻮد‬‫ﺑﺴﻮﯾﺸـﺎن‪ .‬و ازﯾﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﭘﺮ ﺗﻨـﻮﯾﺮ ﻋّﻠـﺎﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدي ﺑﻪ ﻧﻬﺠﯽ ﮐﻪ ﻣﻄﻠـﻮب أﻫـﻞ ﺣـّﻖ ﮐﺮام ﺛـﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘـﻖ‪ ،‬و زﻋﻢ ﻓﺎﺳـﺪ و ﻗـﻮل ﮐﺎﺳـﺪ‬‫ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﮐﻔﻠﻖ اﻟّﺼﺒﺢ ﻋﻨﺪ اﻹﺳﻔﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎرﺳﺖ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ وﻟﯽ اﻟﺘﻮﻓﯿﻖ ﻷﻫﻞ اﻷﺑﺼﺎر‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« ﺑﺮاي ﺗﺄﯾﯿﺪ اﻓﺎده ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺧﻮد آورده‪] :‬‬‫و ﻗﺪ أﺧﺮج ﻟا ﺤﺎﻓﻆ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ اﻷﺧﻀﺮ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ أﺑﯽ اﻟﻄﻔﯿﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ )رض( إذا ﺗﻠﯽ ﻫﺬه‬‫اﻵﯾﮥ‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﱠﺗُﻘﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو ُﮐﻮﻧُﻮا َﻣَﻊ اﻟﱠﺼﺎِدﻗِﯿَﻦ‬‫‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ ،‬اﻟّﻠﻬﻢ! ﻓﺎرﻓﻌﻨﯽ ﻓﯽ أﻋﻠﯽ درﺟﺎت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪279 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 209‬از ‪285‬‬‫ﻫﺬه اﻟّﻨﺪﺑﮥ‪ ،‬و أﻋّﻨﯽ ﺑﻌﺰم ﻫﺬه اﻻرادة‪ ،‬و ﻫﺐ ﻟﯽ ﺣﺴﻦ اﻟﻤﺴﺘﻌﺘﺐ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﯽ‪ ،‬و ﺧﺬ ﻟﯽ ﻣﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﺗﺘﺠّﺮد ﺧﻮاﻃﺮ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻋﻦ ﻗﻠﺒﯽ ﻣﻦ ﻣﺰﯾﺪ‬‫ﺧﺸﯿﺘﯽ ﻣﻨﮏ‪ ،‬و ارزﻗﻨﯽ ﻗﻠﺒﺎ و ﻟﺴﺎﻧﺎ ﯾﺘﺠﺎرﯾﺎن ذّم اﻟّﺪﻧﯿﺎ و ﺣﺴﻦ اﻟّﺘﺠﺎﻓﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﻻ أﻗﻮل إﻟّﺎ ﺻﺪﻗﺖ‪ ،‬و أرﻧﯽ ﻣﺼﺎدﯾﻖ إﺟﺎﺑﺘﮏ ﺑﺤﺴﻦ‬‫ﺗﻮﻓﯿﻘﮏ ﺣّﺘﯽ أﮐﻮن ﻓﯽ ﮐّﻞ ﺣﺎل ﺣﯿﺚ أردت‪.‬‬‫و ذﮐﺮ ﺑﻘّﯿﮥ ﻣﺎ ﮐﺎن ﯾﻘﻮﻟﻪ ﻣّﻤﺎ ﯾﺸـﺘﻤﻞ ﻋﻠﯽ وﺻﻒ اﻟﻤﺤﻦ و ﻣﺎ اﻧﺘﺤﻠﺘﻪ ﻃﻮاﺋﻒ ﻣﻦ ﻫﺬه اﻷّﻣﮥ ﺑﻌﺪ ﻣﻔﺎرﻗﺘﻬﺎ ﻷﺋّﻤﮥ اﻟّﺪﯾﻦ و اﻟّﺸـ ﺠﺮة اﻟّﻨﺒﻮّﯾﮥ‪،‬‬‫اﻟﯽ ان ﻗﺎل‪ :‬و ذﻫﺐ آﺧﺮون إﻟﯽ اﻟّﺘﻘﺼـﯿﺮ ﻓﯽ أﻣﺮﻧﺎ و اﺣﺘّﺠﻮا ﺑﻤﺘﺸﺎﺑﻪ اﻟﻘﺮآن ﻓﺘﺄّوﻟﻮا ﺑﺂراﺋﻬﻢ و اﺗّﻬﻤﻮا ﻣﺄﺛﻮر اﻟﺨﺒﺮ‪ ،‬إﻟﯽ أن ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻟﯽ ﻣﻦ‬‫ﯾﻔﺰع ﺧﻠﻒ ﻫـﺬه اﻷّﻣﮥ و ﻗﺪ درﺳﺖ أﻋﻼم اﻟﻤّﻠﮥ و داﻧﺖ اﻻﻣﮥ ﺑﺎﻟﻔﺮﻗﮥ و اﻻﺧﺘﻼف ﯾﮑﻔﺮ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و اﻟﱠﻠﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ( ﯾﻘﻮل‪َ :‬و ﻻ َﺗُﮑﻮﻧُﻮا‬‫َﮐﺎﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا َو اْﺧَﺘَﻠُﻔﻮا ﻣِْﻦ ﺑَْﻌِﺪ ﻣﺎ ﺟﺎَءُﻫُﻢ اﻟ َْﺒﱢﯿﻨﺎُت‬‫‪ .‬ﻓﻤﻦ اﻟﻤﻮﺛﻮق ﺑﻪ ﻋﻠﯽ إﺑﻼغ اﻟﺤّﺠـ ﮥ و ﺗﺄوﯾﻞ اﻟﺤﮑﻤـﮥ إﻟّﺎ أﻫﻞ اﻟﮑﺘﺎب و أﺑﻨﺎء أﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬﺪي و ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟّﺪﺟﯽ اﻟّﺬﯾﻦ اﺣﺘﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬﻢ ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﺒﺎده و ﻟﻢ ﯾـﺪع اﻟﺨﻠﻖ ﺳـﺪي ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﺣﺠﮥ‪ ،‬ﻫﻞ ﺗﻌﺮﻓﻮﻧﻬﻢ أو ﺗﺠﺪوﻧﻬﻢ إﻟّﺎ ﻣﻦ ﻓﺮوع اﻟّﺸـ ﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐﮥ و ﺑﻘﺎﯾﺎ اﻟـّﺼ ﻔﻮة اﻟّﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ و ﺑّﺮأﻫﻢ ﻣﻦ اﻵﻓﺎت و اﻓﺘﺮض ﻣﻮّدﺗﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب‪.‬‬‫ﻫﻢ اﻟﻌﺮوة اﻟﻮﺛﻘﯽ و ﻫﻢ ﻣﻌﺪن اﻟّﺘﻘﯽ و ﺧﯿﺮ ﺣﺒﺎل اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ وﺛﯿﻘﻬﺎ و أﺧﺮج اﻟّﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ(‪َ» :‬و اْﻋَﺘـِﺼ ُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫« ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ رﺣﻤﻬﻤﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪.‬‬‫و أﺧﺮج أﺑﻮ ﻟا ﺤﺴﻦ اﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﻫﻮ اﻟﺒﺎﻗﺮ‪ ،‬ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ(‪َ» :‬أْم َﯾْﺤُﺴُﺪوَن اﻟﱠﻨﺎَس َﻋﻠﯽ ﻣﺎ آﺗﺎُﻫُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ ﻣِْﻦ َﻓْﻀﻠِِﻪ‬‫« ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ اﻟّﻨﺎس و اﻟﱠﻠﻪ![‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼـﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدي در ﻣﻘـﺎم ﺗﺄﯾﯿـﺪ اﻓـﺎده ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺧﻮد ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻘﺎي اﻣﺎﻣﯽ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم در ﻫﺮ زﻣﺎﻧﺴﺖ ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم ﺟﻨﺎب إﻣﺎم زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم را ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺗﻼوت آﯾﻪ »ُﮐﻮﻧُﻮا َﻣَﻊ اﻟﱠﺼﺎِدﻗِﯿَﻦ‬‫« ﺑﺮ زﺑـﺎن ﻣﺒـﺎرك ﺧﻮد ﺟـﺎري ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد آورده‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻼـم ﻫـﺪاﯾﺖ اﻧﻀـﻤﺎم ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬـﺎرت أﺋّﻤﻪ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺴﻼم و ﺣﺠﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻮدن اﯾﺸﺎن ﺑﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪280 :‬‬‫ﺧﻠﻖ و دﯾﮕﺮ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ و ﻣﻨﺎﻗﺐ ﺟﺴـﯿﻤﻪﺷﺎن دﻻﻟﺖ دارد‪ ،‬أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻻﻣﺲ اﺳﺖ‪ .‬و ﻫﺮ ﮔﺎه اﯾﻦ ﮐﻼم ﻫـﺪاﯾﺖ‬‫اﻟﺘﯿﺎم ﻣﺆّﯾـﺪ اﻓﺎده ﻣـﺬﮐﻮره ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮاد در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ‬‫ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟!‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼـﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدي ﺑﺮاي ﺗﺄﯾﯿـﺪ اﻓـﺎده ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺧﻮد ﮐﻼم ﻫـﺪاﯾﺖ اﻧﻀـﻤﺎم ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺟﻌﻔﺮ ﺻﺎدق ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫« آورده‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻼم ارﺷﺎد اﻧﻀـﻤﺎم دﻟﯿﻞ ﺻـﺮﯾﺢ اﻧﺤﺼﺎر ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻮدن در ﺣﻀـﺮات أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ و واﺟﺐ‬‫اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻮدن اﯾﺸﺎن را ﺑﺮاي ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻫﻞ اﺳـﻼم ﺑﻮﺟﻪ أﮐﻤﻞ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﻣﯽﮔﺮداﻧـﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ أﺣـﺪي از ﻋﻘﻼ ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﺗﺠﻮﯾﺰ‬‫ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺼﺪاق ﻋﺘﺮﺗﯽ ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﺴﺘﻨﺪ؟!‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﺳﻤﻬﻮدي در ﻣﻘﺎم ﺗﺄﯾﯿﺪ اﻓﺎده ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺧﻮد ارﺷﺎد ﺑﺎﺳﺪاد ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم در‬‫ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َأْم َﯾْﺤُﺴُﺪوَن اﻟﱠﻨﺎَس َﻋﻠﯽ ﻣﺎ آﺗﺎُﻫُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ ﻣِْﻦ َﻓْﻀﻠِِﻪ‬‫« ﮐﻪ ﻣﺜﺒﺖ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﺣﻀـﺮات أﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺒﻪ ﺧﻼﺋﻖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ آورده‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﻋﺎﻗﻠﯽ‬‫ﮐﻪ ﺑﻬﺮه از اﯾﻤﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺮاد و ﻣﻘﺼﻮد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 210‬از ‪285‬‬‫ﺳﻠّﻢ از ﻋﺘﺮت ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب آن ﺣﻀﺮت ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻓﺎّن ﻫﺬا ﻣﻦ أﺑﯿﻦ اﻟﻤﺤﺎل‪ ،‬و ﻫﻢ ﯾﺠﺎدﻟﻮن ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻫﻮ ﺷﺪﯾﺪ اﻟﻤﺤﺎل‪.‬‬‫ﺑﯿﺴـﺖ و ﭘﻨﺠـﻢ آﻧﮑـﻪ ﻧﯿﺰ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟـﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« در ذﮐﺮ ﺗﻨﺒﯿﻬـﺎت ﻣﺘﻌﻠﻘـﻪ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬راﺑﻌﻬـﺎ‪ -‬ﻫـﺬا اﻟﺤّﺚ ﺷـﺎﻣﻞ‬‫ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻤﻦ ﺳـﻠﻒ ﻣﻦ أﺋّﻤـ ﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة و اﻻﺧـﺬ ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ‪ ،‬و أﺣّﻖ ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﻃﺎﻟﺐ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻓﻀـﻠﻪ و ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴـﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ و ﻓﻬﻤﻪ و ﺣﺴﻦ ﺷـﯿﻤﻪ و رﺳﻮخ ﻗﺪﻣﻪ‪ .‬و ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯽ ﻫﺬا ﻣﺎ أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺪار ﻗﻄﻨﯽ‬‫ﻓﯽ »اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ« ﻋﻦ ﻣﻌﻘﻞ اﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ :‬ﻗﺎل ﺳـﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أي اﻟّﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨّﺼﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪281 :‬‬‫ﻋﻨﻪ ﺑﺬﻟﮏ ﻟﻤﺎ أﺷﺮﻧﺎ إﻟﯿﻪ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا ﺧّﺼﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ ﺑﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻣﻦ‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟﻠّﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه‬‫و ﻫﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ ﻻ ﻣﺮﯾﮥ ﻓﯿﻪ‪ .‬و‬‫ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻋﻘﺐ ﻗﻮﻟﻪ »و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه«‪ :‬و أﺣّﺐ ﻣﻦ أﺣّﺒﻪ و أﺑﻐﺾ ﻣﻦ أﺑﻐﻀﻪ و اﻧﺼـﺮ ﻣﻦ ﻧﺼـﺮه و اﺧـﺬل ﻣﻦ ﺧﺬﻟﻪ‪ .‬أﺧﺮج ﻫﺬه اﻟﺮواﯾﮥ‬‫اﻟﺒّﺰار‬‫ﺑﺮﺟﺎل اﻟـّﺼ ﺤﯿﺢ ﻏﯿﺮ ﻓﻄﺮ ﺑﻦ ﺧﻠﯿﻔـﮥ و ﻫﻮ ﺛﻘـﮥ‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾـﮥ أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺪار ﻗﻄﻨﯽ ﻋﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و‬‫ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ :‬أﻣﺴـﯿﺖ ﯾﺎ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻣﻮﻟﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ و ﻣﺆﻣﻨـﮥ! و أﺧﺮج أﯾﻀﺎ ﻋﻦ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻌـﺪ ﻗﺎل ﻟﻌﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ‪ :‬إﻧّﮏ ﺗﺼﻨﻊ ﺑﻌﻠّﯽ ﺷﯿﺌﺎ ﻻ ﺗﺼﻨﻊ ﺑﺄﺣﺪ ﻣﻦ أﺻﺤﺎب اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ! ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﻪ ﻣﻮﻻي‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺘﺮﻣﺬي و اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ‬‫و ﻫﻮ ﮐﺜﯿﺮ اﻟّﻄﺮق ﺟّﺪا‪ ،‬و ﻗﺪ اﺳﺘﻮﻋﺒﻬﺎ اﺑﻦ ﻋﻘﺪة ﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﻣﻔﺮد و ﮐﺜﯿﺮ ﻣﻦ أﺳﺎﻧﯿﺪﻫﺎ ﺻﺤﺎح و ﺣﺴﺎن‪.‬‬‫و روي اﻻﻣﺎم اﻟﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮه أّن ﺳﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨﮥ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺌﻞ ﻋﻦ ﻗﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪َ» :‬ﺳَﺄَل ﺳﺎﺋٌِﻞ ﺑ َِﻌﺬاٍب واﻗٍِﻊ«‬‫‪ :‬ﻓﯿﻤﻦ ﻧﺰﻟﺖ؟ ﻓﻘﺎل ﻟﻠّﺴﺎﺋﻞ‪ :‬ﺳﺄﻟﺘﻨﯽ ﻋﻦ ﻣﺴـﺌﻠﮥ ﻣﺎ ﺳﺄﻟﻨﯽ ﻋﻨﻬﺎ أﺣـﺪ ﻗﺒﻠﮏ! ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﻦ آﺑﺎﺋﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم أنّ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟّﻤﺎ ﮐﺎن ﺑﻐـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﻧﺎدي اﻟّﻨﺎس ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﻮا ﻓﺄﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ‬‫ﻣﻮﻻـه‪ .‬ﻓﺸـﺎع ذﻟـﮏ و ﻃـﺎر ﻓﯽ اﻟﺒﻼـد‪ ،‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ اﻟﺤﺎرث ﺑﻦ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﻔﻬﺮي ﻓﺄﺗﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻗـﮥ ﻟﻪ ﻓﻨﺰل‬‫ﺑﺎﻷﺑﻄﺢ ﻋﻦ ﻧﺎﻗﺘﻪ و أﻧﺎﺧﻬﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﺤّﻤﺪ! أﻣﺮﺗﻨﺎ أن ﻧﺸـﻬﺪ أن ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ و أﻧّﮏ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻘﺒﻠﻨﺎه ﻣﻨﮏ‪ ،‬و أﻣﺮﺗﻨﺎ أن ﻧﺼـﻠّﯽ ﺧﻤﺴـﺎ‬‫ﻓﻘﺒﻠﻨﺎه ﻣﻨﮏ‪ ،‬و أﻣﺮﺗﻨﺎ ﺑﺎﻟّﺰﮐﺎة ﻓﻘﺒﻠﻨﺎ‪ .‬و أﻣﺮﺗﻨﺎ أن ﻧﺼﻮم ﻓﻘﺒﻠﻨﺎ‪ ،‬و أﻣﺮﺗﻨﺎ ﺑﺎﻟﺤـّﺞ ﻓﻘﺒﻠﻨﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻟﻢ ﺗﺮض ﺑﻬـﺬا ﺣّﺘﯽ رﻓﻌﺖ ﺑﻀـﺒﻌﯽ ﻋﻠّﯽ ﺗﻔـّﻀ ﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻨﺎ و ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه! ﻓﻬﺬا ﺷـﯽء ﻣﻨﮏ أم ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ؟ ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬و اﻟّﺬي ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ ﻫﻮ‬‫إّن ﻫﺬا ﻣﻦ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻓﻮﻟّﯽ اﻟﺤﺎرث و ﻫﻮ ﯾﺮﯾﺪ راﺣﻠﺘﻪ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ إن ﮐﺎن ﻣﺎ ﯾﻘﻮﻟﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺣّﻘﺎ ﻓﺄﻣﻄﺮ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﺣﺠﺎرة ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء‬‫أو اﺋﺘﻨﺎ ﺑﻌﺬاب أﻟﯿﻢ! ﻓﻤﺎ وﺻﻞ إﻟﯽ راﺣﻠﺘﻪ ﺣّﺘﯽ رﻣﺎه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪282 :‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺤﺠﺮ ﻓﺴﻘﻂ ﻋﻠﯽ ﻫﺎﻣﺘﻪ و ﺧﺮج ﻣﻦ دﺑﺮه ﻓﻘﺘﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬ﺳَﺄَل ﺳﺎﺋٌِﻞ ﺑ َِﻌﺬاٍب واﻗٍِﻊ ﻟ ِﻠْﮑﺎﻓِﺮﯾَﻦ ﻟَﯿَْﺲ ﻟَُﻪ داﻓٌِﻊ‬‫[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺑﺸـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮ و ﺑـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠّـﺎﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدي ﺣﮑﻢ ﺗﻤّﺴﮏ را ﮐﻪ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد اﺳﺖ ﺑﺄﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﺨﺼﻮص ﻣﯽداﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑـﺎﻟﺨﺼﻮص أﺣّﻘّﯿﺖ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم را در اﯾﻦ ﺑـﺎب ﺑـﺄﺣﺴﻦ وﺟﻮه و أﺑﻠﻎ ﻃﺮق‬‫واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و در إﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫»ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 211‬از ‪285‬‬‫اﺳﺘﺸـﻬﺎد ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬و ﻧﯿﺰ ﺑﺄﻗﻮال أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﺗﺸـّﺒﺚ ﻧﻤﻮده در إﺑﺮام و ﺗﻮﻃﯿﺪ آن ﻣﯽاﻓﺰاﯾﺪ‪ ،‬و ﮐّﻞ ذﻟﮏ ﯾﺴـﺘﺄﺻﻞ ﺷﺎﻓﮥ اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ ﻓﯽ‬‫زﻋﻤﻪ اﻟﺘﻌﻤﯿﻢ و ﯾﻮﺿـﺢ اﺧﺘﺼﺎص ﺣـﺪﯾﺚ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟّﻠﻬﺎﻣﯿﻢ ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮات و اﻟّﺘﺤّﯿﮥ و اﻟّﺘﺴـﻠﯿﻢ ﻣﻦ اﻟّﺮب اﻟّﺮﺣﯿﻢ اﻟـّﺴ ﻤﯿﻊ‬‫اﻟﻌﻠﯿﻢ‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در ﺻﻮاﻋﻖ ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ رواﯾـﺎت ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و اﻟﺤﺎﺻﻞ أّن اﻟﺤّﺚ وﻗﻊ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤـّﺴ ﮏ‬‫ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و ﺑﺎﻟّﺴّﻨﮥ و ﺑﺎﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﻬﻤﺎ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ ،‬و ﯾﺴﺘﻔﺎد ﻣﻦ ﻣﺠﻤﻮع ذﻟﮏ ﺑﻘﺎء اﻷﻣﻮر اﻟّﺜﻠﺜﮥ إﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟّﺴﺎﻋﮥ[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﺑﺎ آن ﻫﻤﻪ ﻋﺼﺒّﯿﺖ و ﻋﻨﺎد ﺧﻮد ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺨﺼﻮص ﺑﻌﻠﻤﺎء اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽداﻧﺪ‬‫و إﺑﻘـﺎي اﯾﺸﺎن ﺗﺎ ﻗﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﻼ ﺗﺤّﺮج ﻣﺼـّﺮح ﻣﯽﮔﺮداﻧـﺪ‪ .‬ﭘﺲ زﻋﻢ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻘﺼﻮد از ﻋﺘﺮت ﺟﻤﯿﻊ اﻗﺎرب ﻧﺒﻮي‬‫ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻼ رﯾﺐ ﺑﺎﻃﻞ ﮔﺮدﯾﺪ و ﺣّﻖ ﺣﻘﯿﻖ و ﺻﺪق أﻧﯿﻖ ﺑﺮاي أﺻﺤﺎب ﺗﺤﻘﯿﻖ و ارﺑﺎب ﺗﺤﺪﯾﻖ ﺑﺤّﺪ ﺗﺒّﯿﻦ ﻋﺎم و ﺗﺤّﻘﻖ ﺗﺎّم رﺳﯿﺪ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ‬‫اﻟﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و آوردن ﺑﻌﺾ ﺷﻮاﻫـﺪ و ﻣﺆّﯾـﺪات آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨـﺒﯿﻪ‪ -‬ﺳـّﻤﯽ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻫﯽ ﺑﺎﻟﻤﺜّﻨـﺎة اﻟﻔﻮﻗـّﯿ ﮥ اﻷﻫـﻞ و اﻟّﻨﺴـﻞ و اﻟﺮﻫـﻂ اﻷدﻧﻮن ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻷّن اﻟّﺜﻘﻞ ﮐّﻞ ﻧﻔﯿﺲ‬‫ﺧﻄﯿﺮ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و ﻫـﺬان ﮐـﺬﻟﮏ إذ ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌـﺪن اﻟﻌﻠﻮم اﻟّﻠﺪﻧّﯿﮥ و اﻷﺳـﺮار و اﻟﺤﮑﻢ اﻟﻌﻠّﯿﮥ و اﻷﺣﮑﺎم اﻟّﺸـ ﺮﻋّﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﺬا ﺣّﺚ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و اﻟّﺘﻌﻠّﻢ ﻣﻨﻬﻢ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪283 :‬‬‫أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و ﻗﯿـﻞ‪ :‬ﺳـّﻤﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺜﻘﻞ وﺟﻮب رﻋﺎﯾـﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻤﺎ‪ .‬ﺛّﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻨﻬﻢ إﻧّﻤﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ إذ ﻫﻢ‬‫اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆّﯾﺪه اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺴﺎﺑﻖ‪:‬‬‫و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑـﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘﯿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا و ﺷـّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت اﻟﺒﺎﻫﺮة و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮة و ﻗﺪ ﻣّﺮ‬‫ﺑﻌﻀﻬﺎ و ﺳﯿﺄﺗﯽ اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺬي ﻓﯽ ﻗﺮﯾﺶ‪:‬‬‫و ﺗﻌﻠّﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪.‬‬‫ﻓﺎذا ﺛﺒﺖ ﻫﺬا ﻟﻌﻤﻮم ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬ﻓﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ أوﻟﯽ ﻣﻨﻬﻢ ﺑﺬﻟﮏ ﻻﻧّﻬﻢ اﻣﺘﺎزوا ﻋﻨﻬﻢ ﺑﺨﺼﻮﺻـّﯿﺎت ﻻ ﯾﺸﺎرﮐﻬﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﺑﻘّﯿﮥ ﻗﺮﯾﺶ و ﻓﯽ أﺣﺎدﯾﺚ‬‫اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ ﻟا ّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ إﺷﺎرة إﻟﯽ ﻋـﺪم اﻧﻘﻄﺎع ﻣﺘﺄّﻫﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻠﺘﻤّﺴﮏ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤـﮥ ﮐﻤﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﺰﯾﺰ ﮐـﺬﻟﮏ‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا‬‫ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻷﻫﻞ اﻷرض ﮐﻤﺎ ﯾﺄﺗﯽ‪ ،‬و ﯾﺸﻬﺪ ﻟﺬﻟﮏ اﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺴﺎﺑﻖ‪:‬‬‫ﻓﯽ ﮐّﻞ ﺧﻠﻒ ﻣﻦ أّﻣﺘﯽ ﻋﺪول ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬اﻟﯽ آﺧﺮه‪.‬‬‫ﺛّﻢ أﺣّﻖ ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻟﻤﺎ ﻗـّﺪﻣﻨﺎه ﻣﻦ ﻣﺰﯾـﺪ ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴـﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ‬‫ﺛّﻢ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬أي اﻟّﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻓﺨّﺼﻪ ﻟﻤﺎ ﻗﻠﻨﺎه و ﻟﺬﻟﮏ ﺧّﺼﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻤﺎ ﻣّﺮ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧﻢ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﮐﻪ ﻣﻘﺘﺒﺲ از اﻓـﺎدات ﻋﻼـﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدﯾﺴﺖ ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه دﻻـﻟﺖ دارد ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻼـ اﺷـﮑﺎل و ﺑﻼ ارﺗﯿﺎب‬‫ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﻣﺨﺼﻮص ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ ﺗﻤﺎم أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي از آن ﻣﺮاد ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﻣﺤـﻞ ﮐﻤـﺎل ﺗﻌّﺠﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ از اﻓـﺎدات اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﮐﻪ ﺧﯿﻠﯽ ﮐﺘﺎب ﻣﻌﺮوف و ﻣﺸـﻬﻮر ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‬‫إﻋﺮاض و اﻏﻤﺎض ﻧﻤﻮده راه ﺗﻌﻤﯿﻢ در ﻣﺼﺎدﯾﻖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬در إﻇﻬﺎر ﻋﺼﺒّﯿﺖ و ﻋﻨﺎد ﺧﻮد اﻓﺰوده آﻓﺘﺎب ﺑﯽ ﺳـﺤﺎب را ﺑﮕﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 212‬از ‪285‬‬‫اﻧﺪودهاﻧﺪ! ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﺷـﺮف اﻟّﺪﯾﻦ ﺣﺴﻦ ﻃﯿﺒﯽ ﮐﻪ إﻣﺎم ﻣﺸـﻬﻮر اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ اﺳﺖ در ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن و ﻋﺘﺮت اﻓﺎده‬‫ﻧﻤﻮده ﮐﻪ دﻟﯿﻞ ﺻـﺮﯾﺢ اﺧﺘﺼﺎص اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻔﺴﺖ ﺑﺒﻌﺾ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي دون اﻟﮑّﻞ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ أدﻧﯽ ﺗﺄﻣﻞ در آن ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗﻠﯽ راﺿـﯽ‬‫ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺰﻋﻮم ﻓﺎﺳﺪ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ را در ﺑﺎب ﺗﻌّﻠﻖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺠﻤﯿﻊ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪284 :‬‬‫أﻗﺎرب ﺑﺮاي ﺳﺎﻋﺘﯽ ﻗﺒﻮل ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬و در إﻇﻬﺎر رﻗﺎﻋﺖ ﺧﻮد ﺑﯿﻔﺰاﯾﺪ‪.‬‬‫ﻃﯿﺒﯽ ﻣﺬﮐﻮر در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﺎﻧﯽ ﻓﺼﻞ ﺛﺎﻧﯽ ﺑﺎب ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ‬‫ﺑﺎﻟﻘﺮآن اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ و ﻫﻮ اﻻﯾﺘﻤﺎر ﺑﺄواﻣﺮه و اﻻﻧﺘﻬﺎء ﻋﻦ ﻧﻮاﻫﯿﻪ‪ ،‬و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و اﻻﻫﺘﺪاء ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ و ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد ﻃﯿﺒﯽ ﻣﻌﻨﺎي ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮت ﻣﺤّﺒﺖ اﯾﺸﺎن و اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪي و ﺳﯿﺮﺗﺸﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﻧﺰد‬‫ﻗﺎﻃﺒﻪ أﻫﻞ اﺳـﻼم ﮐﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﺑﺎﻟّﺘﻤﺎم داراي اﯾﻦ ﺷـﺮف ﻋﺎﻟﯿﻤﻘﺎم ﻧﺒﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺪاﯾﺸﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﺪا و ﺳـﯿﺮﺗﺸﺎن ﻣﻮرث ﺗﺒـّﺼ ﺮ و‬‫اﻫﺘﺪاء ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ از ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﻤﺎن أﺷـﺨﺎص أﻫﻞ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ واﺻﻞ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻬﺪاي‬‫ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﺳﯿﺮت ﺣﻘﻪ ﺧﻮد ﺑﺮ ﻗﻠﻮب ﻣﺴﺘﺮﺷﺪﯾﻦ ﻧﻮر ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻣﯽﭘﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ ﺑﺪر اﻟّﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟّﺮوﻣﯽ در »ﺗﺎج اﻟّﺪّرة‪ -‬ﺷﺮح ﻗﺼﯿﺪه ﺑﺮده« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‪:‬‬‫دﻋﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺎﻟﻤﺴﺘﻤﺴﮑﻮن ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻤﺴﮑﻮن ﺑﺤﺒﻞ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﻔﺼﻢ‬‫ﺑﮑﻤـﺎل ﺑﻼﻏﺖ و إﻓﺼﺎح و ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺻـﺮاﺣﺖ و إﯾﻀﺎح اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺳـﺒﺐ ﻣّﺘﺼﻞ ﺑﺮﺿﻮان ﺧـﺪاي أﮐﺒﺮ ﮐﻪ ﺑﺮ او أﺻـﻼ اﻧﻔﺼﺎم ﻃﺎري‬‫ﻧﻤﯽﺷﻮد ﮐﺘﺎب ﺧﺪا و ﻋﺘﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ از أﻫﻞ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬و ﺑﻌﺪ اﯾﻦ‬‫اﻓـﺎده ﺳﺮاﺳـﺮ إﺟـﺎده‪ ،‬ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده و آن را در ﻣﻘﺼﻮد ﺧﻮد ﻧّﺺ وا ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ و‬‫اﻋﺘﺮاف ﺑﺤّﻖ ﻧﺼﯿﺢ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴﯽ از ﻋﻘﻼ ﻗﻮل ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ را در ﺑﺎب ﺗﻌﻤﯿﻢ ﻣﺼﺎدﯾﻖ ﻋﺘﺮت ﺑﺴﻤﻊ إﺻﻐﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﺑﭽﻪ دﻟﯿﻞ آن‬‫را ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل أﺻـﺤﺎب أﺣﻼم و ﻋﻘﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ دﯾـﺪ؟! زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﻮام أﻫﻞ اﺳـﻼم ﻓﻀـﻼ ﻋﻦ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻷﻋﻼم واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﺮﮔﺰ ﻣﻮﺻﻮف ﺑﻌﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻧﺒﻮدﻧﺪ و ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻠﻪ و ﺻﺒﯿﺎن ﻫﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎﯾﺸﺎن اﯾﻦ زﻋﻢ ﺑﺎﻃﻞ را در ﮔﻮﺷﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬‫ﺧـﻮد ﺟـﺎﮔﺰﯾﻦ ﻧﻨﻤﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬و ﺟﺰ اﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ أﺻـﺤﺎب ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬـﺎرت‪ ،‬أﻗـﺎرب ﻣﺨﺼﻮﺻـﯿﻦ ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨـﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف‬‫اﻟّﺼﻠﻮات و اﻟﺘﺤﯿﺎت ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎرﻫﺎ ﺑﺄﻗﻮال و أﻓﻌﺎل آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪285 :‬‬‫ﺗﻌﯿﯿﻦ و ﺗﺒﯿﯿﻨﺸﺎن ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد رﺳـﯿﺪه اﺳﺖ و ﺑّﮑﺮات و ﻣّﺮات أﻧﻮار أﺳـﻤﺎء و أﺷﺨﺎﺻﺸﺎن ﺑﻨﺼﻮص ﮐﻠﻤﺎت ﻧﺒﻮّﯾﻪ و ﺧﺼﻮص ﺗﻌﺮﯾﻔﺎت‬‫ﻣﺼﻄﻔﻮّﯾﻪ ﺑﺄﺳﻤﺎع و أﺑﺼﺎر أﻫﻞ اﯾﻤﺎن ﺟﻠﻮهﮔﺮ ﮔﺮدﯾﺪه‪.‬‬‫ﺣﺎﻟﯿﺎ ﻋﺒﺎرت ﻣﻮﻋﻮده »ﺗﺎج اﻟـّﺪره« ﮐﻪ ﻓﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘـﮥ ﻣﺜﻞ ﺿـﯿﺎء اﻟﻐّﺮه اﺳﺖ ﺑﺎﯾـﺪ دﯾـﺪ‪ ،‬و ﻫﯽ ﻫﺬه‪] :‬اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ ،‬ﯾﻘﻮل ذﻟﮏ اﻟﺤﺒﯿﺐ ﻫﻮ اﻟّﺬي‬‫دﻋﺎ أﻫﻞ اﻟّﺘﮑﻠﯿﻒ ﻗﺎﻃﺒـﮥ ﻣﻦ ﺟّﻦ و إﻧﺲ و ﻋﺮب و ﻋﺠﻢ ﻓﯽ زﻣﺎﻧﻪ و ﺑﻌﺪه إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ إﻟﯽ دﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﺎ ﻓﯿﻪ رﺿﺎه إذ ﺗﺮﺟﯽ ﺷـﻔﺎﻋﺘﻪ‬‫داﻋﯿـﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎذﻧﻪ‪ ،‬ﻓﺎﻟﻤﻌﺘﺼـﻤﻮن ﺑـﺪﯾﻨﻪ و اﻟﻤﺠﯿﺒﻮن ﻟـﺪﻋﻮﺗﻪ اﻋﺘﺼﺎم ﺣّﻖ و إﺟﺎﺑـﮥ ﺻـﺪق ﻣﻌﺘﺼـﻤﻮن ﺑﺴـﺒﺐ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣّﺘﺼﻞ إﻟﯽ‬‫رﺿﻮاﻧﻪ اﻷـﮐﺒﺮ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ أن ﯾﻄﺮأ ﻋﻠﯿﻪ اﻧﻔﺼـﺎم أﺻـﻼ‪ ،‬و ذﻟـﮏ اﻟّﺴـ ﺒﺐ ﻟﯿﺲ إﻟّـﺎ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﻋﺘﺮة ﻧﺒّﯿﻪ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﻌﺼـﻤﮥ و اﻟّﻄﻬﺎرة‬‫اﻟﻮاﺟﺐ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﻮّدﺗﻬﻢ ﺑﻌﺪ ﻣﻌﺮﻓﺘﻬﻢ إﯾﻤﺎﻧﺎ ﺑﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪:‬‬‫ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫‪ ،‬و ﺗﺼﺪﯾﻘﺎ‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪،‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ إن ﺗﻤّﺴﮑﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀّﻠﻮا ﺑﻌﺪي ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 213‬از ‪285‬‬‫و ﻫـﺬا ﻧّﺺ ﻓﯽ اﻟﻤﻘﺼﻮد‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ و ﻣﻦ ﻋـﺪل ﻋﻨﻬﻢ ﻋـﺪل ﻋﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺣﯿﺚ ﻻ ﯾـﺪري و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫آﻣﻨﺖ ﺑﺎﻟّﻠﻪ و ﺑﮑّﻞ ﻣﺎ ﺛﺒﺖ ﻣﺠﯽء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﻨـﺪ اﻟﱠﻠﻪ َﻓﻼ َو َرﺑﱢَﮏ ﻻ ﯾُْﺆﻣِﻨُﻮَن َﺣﱠﺘﯽ ﯾَُﺤﱢﮑُﻤﻮَك ﻓِﯿﻤﺎ َﺷـ َﺠَﺮ ﺑَﯿَْﻨُﻬْﻢ ﺛُﱠﻢ ﻻ َﯾِﺠُﺪوا‬‫ﻓِﯽ َأﻧ ُْﻔِﺴِﻬْﻢ َﺣَﺮﺟًﺎ ﻣِﱠﻤﺎ َﻗَﻀﯿَْﺖ َو ﯾَُﺴﱢﻠُﻤﻮا َﺗْﺴﻠِﯿﻤًﺎ‬‫‪ .‬ﻫـﺬا ﻫﻮ اﻹﯾﻤـﺎن اﻟﮑﺎﻣـﻞ‪ .‬و ﻋﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و إﻣﺎم اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ :‬اﻹﯾﻤﺎن ﻋﺸـﺮة أﺟﺰاء‪ ،‬ﻟﺴـﻠﻤﺎن ﻣﻨﻬﺎ ﺗﺴـﻌﮥ‬‫أﺟﺰاء‪ ،‬و ﻟﻠﻤﻘﺪاد ﺛﻤﺎﻧﯿﮥ‪ .‬إﻟﯽ آﺧﺮ اﻟﮑﻼم ‪.‬‬
‫ﺳﯽ أم آﻧﮑﻪ ﻣّﻠـﺎ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷـﺮح ﺷـﻔﺎي ﻗﺎﺿـﯽ ﻋﯿﺎض« ﺑﺸـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻟﻤﺮاد ﺑﻌﺘﺮﺗﻪ أﺧّﺺ ﻗﺮاﺑﺘﻪ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬اﻟﻤﺮاد‬‫ﻋﻠﻤﺎء أّﻣﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻘﺮآن اﻟّﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺄﻣﺮه و ﻧﻬﯿﻪ و اﻋﺘﻘﺎد ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺎ ﻓﯿﻪ و ﺣﻘّﯿﺘﻪ‪ ،‬و اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮﺗﻪ ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و ﻣﺘﺎﺑﻌﮥ ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور ﻋﺒﺎد ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﻋﺘﺮت أﺧّﺺ أﻗﺎرب آن‬‫ﺟﻨﺎب ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﻨّﺺ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري‪ ،‬ﻣﺮاد آن ﺣﻀﺮت از ﻋﺘﺮت أﺧّﺺ أﻗﺎرب ﺧﻮد ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻼ رﯾﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪286 :‬‬‫دﻋﻮاي ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ در ﺑﺎب ﺗﻌﻤﯿﻢ أﻗﺎرب ﺑﺎﻃﻞ و از ﺣﻠﯿﻪ ﺻّﺤﺖ ﻋﺎﻃﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬‫ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﮐّﻞ ذي ﻋﯿﻦ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﭼﻮن ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري درﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣﺮاد از ﺗﻤـّﺴ ﮏ ﺑﻌﺘﺮت ﻣﺤّﺒﺘﺸـﺎن و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﺳـﯿﺮﺗﺸﺎن ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ازﯾﻦ روﻫﻢ‬‫ﺷﺒﻬﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ أﻗﺎرب درﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻫﺒﺎء ﻣﻨﺜﻮرا ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺘﺄﻫﻞ ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﺳـﯿﺮت ﻧﺒﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫ﻋﺎﻗـﻞ ﺑﺼـﯿﺮ و ﻧﺎﻗـﺪ ﺧﺒﯿﺮ را ﻻـزﻣﺴﺖ ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ أﻗـﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﻤﺎن أﺷـﺨﺎص را ﻣﺼـﺪاق ﻋﺘﺮت در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺪاﻧـﺪ ﮐﻪ ﺑﺴـﺒﺐ‬‫ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻣﺤّﺒﺖ و ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﺳﯿﺮﺗﺸﺎن ﺑﯽ ﻧﻘﺺ و ﺑﯽﻋﯿﺐ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻮﺟﺐ رﺿﺎي ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﺎدت و ﻏﯿﺐ اﺳﺖ‪.‬‬‫اﻣـﺎ آﻧﭽﻪ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري درﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت آورده‪] :‬و ﻗﯿـﻞ‪ :‬ﻋﻠﻤـﺎء أّﻣﺘﻪ ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻮن ﻗﻮل ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻘﺎﺋـﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و دﻻﺋﻞ ﺑﯿﺸـﻤﺎر و أﻗﻮال ﻋﻠﻤﺎي‬‫ﮐﺒﺎر ﻣﺒﻄﻞ و ﻣﻮﻫﻦ آﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﻗﺎﺑﻞ اﻟﺘﻔﺎت أرﺑﺎب أﺑﺼﺎر و أﺻـﺤﺎب أﻧﻈﺎر ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺑﻄﻼن آن ﻫﻤﯿﻦ ﻗـﺪر ﮐﻪ اﮔﺮ‬‫ﻣﺮاد ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﻋﻠﻤـﺎي أّﻣﺖ ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﻣﯽﺑﻮد ﻫﺮﮔﺰ ﻋﻠﻤـﺎي أﻋﻼم و‬‫ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ ﻋﻈﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را در ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺬﮐﻮر ﻧﻤﯽﺳﺎﺧﺘﻨﺪ و ﺑﺎﻇﻬﺎر اﺧﺘﺼﺎص اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺑﺂن‬‫ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ‪ ،‬ﺳﯿﻮف ﻣﺴﻠﻮﻟﻪ ﺑﺮ رءوس أﻋﺪاﯾﺸﺎن ﻧﻤﯽآﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻇﺎﻫﺮ ﮐّﻞ اﻟﻈﻬﻮر و ﻟﮑّﻦ اﻟﺨﺪوع اﻟﻐﺮور ﯾﺴﺘﻮﻟﯽ ﻋﻠﯽ أوﻟﯿﺎﺋﻪ ﺑﮑّﻞ‬‫ﮐﺬب و زور‪ ،‬و اﻟﱠﻠُﻪ َوﻟ ِﱡﯽ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا ﯾُْﺨِﺮُﺟُﻬْﻢ ﻣَِﻦ اﻟﱡﻈﻠُﻤﺎِت ِإﻟَﯽ اﻟﱡﻨﻮِر‬‫‪.‬‬‫ﺳﯽ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ ﻣّﻠـﺎ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري در »ﻣﺮﻗـﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﺑﺸـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از ﺟـﺎﺑﺮ ﻣﻨﻘـﻮﻟﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗـﺎل اﺑﻦ اﻟﻤﻠـﮏ ]‪:[1‬‬‫اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﻪ و ﻫﻮ اﻻﯾﺘﻤﺎر ﺑﺄواﻣﺮه و اﻻﻧﺘﻬﺎء ﺑﻨﻮاﻫﯿﻪ‪ ،‬و ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة ﻣﺤّﺒﺘﻬﻢ و اﻻﻫﺘـﺪاء ]‪ [1‬اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ ﻫﻮ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻄﯿﻒ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ اﻟﺤﻨﻔﯽ ﺻﺎﺣﺐ »ﺷﺮح اﻟﻤﺸﺎرق« و »ﺷﺮح اﻟﻤﻨﺎر« و ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﺘﺼﺎﻧﯿﻒ‪ ،‬و ﻟﻪ ﺗﺮﺟﻤﮥ ﻓﯽ »اﻟﻀﻮء اﻟﻼﻣﻊ«‬‫اﻟﺴــﺨﺎوي و ﮐﺘـﺎب »اﻋﻼـم اﻻﺧﺒـﺎر« ﻟﻠﮑﻔـﻮي‪ ،‬و »اﻟﺸـﻘﺎﺋﻖ اﻟﻨﻌﻤﺎﻧﯿـﮥ« ﻟﻄﺎﺷـﮑﺒﺮيزاده اﻟﺮوﻣﯽ و »اﻟﻔﻮاﺋـﺪ اﻟﺒﻬﯿـﮥ« ﻟﻠﻤﻮﻟـﻮي ﻋﺒـﺪ اﻟﺤﯽ‬‫اﻟﻠﮑﻬﻨﻮي )‪ 12‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪287 :‬‬‫ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ و ﺳﯿﺮﺗﻬﻢ‪ .‬زاد اﻟّﺴّﯿﺪ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ‪ :‬إذا ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎ ﻟﻠّﺪﯾﻦ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﯽ إﻃﻼﻗﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ إﺷﻌﺎر ﺑﺄّن ﻣﻦ ﯾﮑﻮن ﻋﺘﺮﺗﻪ‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘﮥ ﻻ ﯾﮑﻮن ﻫﺪﯾﻪ و ﺳﯿﺮﺗﻪ إﻟّﺎ ﻣﻄﺎﺑﻘﺎ ﻟﻠّﺸﺮﯾﻌﮥ و اﻟّﻄﺮﯾﻘﮥ[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ‪ ،‬ﻣﻘﺼﻮد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮت‬‫آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺤّﺒﺘﺸﺎن اﺧﺘﯿﺎر ﮐﻨﻨـﺪ و ﺑﻬـﺪي و ﺳـﯿﺮﺗﺸﺎن اﻫﺘﺪاء ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻮن ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﺮﮔﺰ ﻫﺪي و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 214‬از ‪285‬‬‫ﺳﯿﺮﺗﺸﺎن ﻻﺋﻖ اﻫﺘﺪاء ﻧﺒﻮد ﭘﺲ ﻻ ﻣﺤﺎﻟﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﻣﺤﻤﻮد آن ﺟﻨﺎب از ﻋﺘﺮت أﺧّﺺ أﻗﺎرب ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻮﺟﻪ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت‬‫ﺧﻮد ﺑﺮاي ﺧﻠﻖ ﺧـﺪا ﻣﻄﺎع و ﻣﻘﺘﺪا ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ و اﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﺪاﯾﺸﺎن ﺑﻼ ﺗﺠﺎوز و اﻋﺘﺪا ﻣﻮرث ﻧﺠﺎت و اﻫﺘﺪاﺳﺖ‪ .‬و ﭼﻮن ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ ﭘﯽ‬‫ﺑﻌﺼـﻤﺖ اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳـّﯿﻪ ﻧﺒﺮده ﺑﻮد ﻟﻬـﺬا در اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪي و ﺳـﯿﺮﺗﺸﺎن ﻗﯿﺪ ]إذا ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎ ﻟﻠّﺪﯾﻦ اﻓﺰود‪ .‬و ﻋﻠﯽ ﻗﺎري ﺑﺘﻮﻓﯿﻖ ﺧﺎﻟﻖ‬‫ﺑﺎري ﭘﺮده از ﺑﻄﻼن و ﻫﻮان اﯾﻦ ﻗﯿـﺪ ﻣﺴـﺘﻬﺠﻦ و ﻣﻬﺎن ﺑﺮاﻧﺪاﺧﺖ‪ ،‬و ﺑﺘﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ ﻇﺎﻫﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﮐﻪ در إﻃﻼق آن ﺟﻨﺎب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﺷﺎره اﺳﺖ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ از ﻋﺘﺮت آن ﺣﻀـﺮت ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘﮥ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺿﺮورﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﺳﯿﺮت او ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷـﺮﯾﻌﺖ و ﻃﺮﯾﻘﺖ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم اﻟـّﺼ ﻤﯿﻢ دﻟﯿﻞ ﻗﺎﻃﻊ ﻋﻠﯽ ﺑﻄﻼن اﻟّﺘﻌﻤﯿﻢ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻬﺪي ﻣﻦ ﯾﺸﺎء إﻟﯽ ﺻـﺮاط‬‫ﻣ ﺴﺘ ﻘﯿﻢ ‪.‬‬
‫ﺳﯽ و دوم آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﺑﺸـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ ﮐﻼﻣﯽ از ﻃﯿﺒﯽ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﻗﻮل‪ :‬اﻷـﻇﻬﺮ ﻫﻮ أّن أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﺎﻟﺒـﺎ ﯾﮑﻮﻧﻮن أﻋﺮف ﺑﺼـﺎﺣﺐ اﻟﺒﯿﺖ و أﺣﻮاﻟﻪ‪ ،‬ﻓـﺎﻟﻤﺮاد ﺑﻬﻢ أﻫـﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻤّﻄﻠﻌﻮن ﻋﻠﯽ‬‫ﺳﯿﺮﺗﻪ اﻟﻮاﻗﻔﻮن ﻋﻠﯽ ﻃﺮﯾﻘﺘﻪ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﺤﮑﻤﻪ و ﺣﮑﻤﺘﻪ و ﺑﻬﺬا ﯾﺼﻠﺢ أن ﯾﮑﻮﻧﻮا ﻣﻘﺎﺑﻼ ﻟﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل‪َ :‬و ﯾَُﻌﱢﻠُﻤُﻬُﻢ اﻟ ِْﮑﺘﺎَب وَ‬‫اﻟ ِْﺤْﮑَﻤَﮥ*‬‫‪ .‬و ﯾﺆّﯾﺪه ﻣﺎ‬‫أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤﺪ ﻓﯽ »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« ﻋﻦ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﯾﺪ أّن اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ذﮐﺮ ﻋﻨﺪه ﻗﻀﺎء ﻗﻀﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‬‫ﻓﺄﻋﺠﺒﻪ و ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪.‬‬‫و أﺧﺮج اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻓﯽ »ﮐﺘﺎب اﻟﯿﻘﯿﻦ« ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﺮ اﻟﯿﺮﺑﻮﻋﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻠﺤﺴﻦ‪ :‬ﮐﻢ ﺑﯿﻦ اﻻﯾﻤﺎن و اﻟﯿﻘﯿﻦ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪288 :‬‬‫أرﺑﻊ أﺻﺎﺑﻊ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑّﯿﻦ! ﻗﺎل‪ :‬اﻟﯿﻘﯿﻦ ﻣﺎ رأﺗﻪ ﻋﯿﻨﮏ‪ ،‬و اﻹﯾﻤﺎن ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺘﻪ أذﻧﮏ و ﺻّﺪﻗﺖ ﺑﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﺷﻬﺪ أﻧّﮏ ﻣّﻤﻦ أﻧﺖ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ذرّﯾﮥ ﺑﻌﻀﻬﺎ‬‫ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ .‬و ﻗـﺎرف اﻟﺰﻫﺮي )ذﻧﺒـﺎ‪ .‬ظ( ﻓﻬـﺎم ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑـﺪﯾﻦ‪ :‬ﻗﻨﻮﻃﮏ ﻣﻦ رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺘﯽ وﺳـﻌﺖ ﮐّﻞ ﺷـﯽء أﻋﻈﻢ‬‫ﻋﻠﯿﮏ ﻣﻦ ذﻧﺒﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻟّﺰﻫﺮي‪ :‬اﻟّﻠﻪ أﻋﻠﻢ ﺣﯿﺚ ﯾﺠﻌﻞ رﺳﺎﻟﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ إﻟﯽ أﻫﻠﻪ و ﻣﺎﻟﻪ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺑﮑﻤـﺎل وﺿﻮح ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را از ﺟﻤﻠﻪ أﻗـﺎرب ﻧﺒﻮي ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺤﻀـﺮاﺗﯽ ﻣﯽداﻧـﺪ ﮐﻪ أﻫﻞ ﻋﻠﻢ‬‫ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﺑﺮ ﺳـﯿﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣّﻄﻠﻊ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ و از ﻃﺮﯾﻘﺖ آن ﺣﻀﺮت آﮔﺎﻫﯽ دارﻧﺪ و ﺑﺤﮑﻢ و‬‫ﺣﮑﻤﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻋﺎرﻓﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ درﺳﺖ ﻣﯽﺷﻮد اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا ﺑﺸﻮﻧﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ اﻓﺎده ﻋﻠﯽ ﻗﺎري‬‫ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﻣﻔﯿـﺪ ﺗﺨﺼـﯿﺺ و ﻣﺒﻄـﻞ ﺗﻌﻤﯿﻤﺴﺖ ﻫﺮ ﻧـﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ ﺑﺂن ﭘﯽﻣﯿﺒﺮد‪ .‬و ﻧﯿﺰ ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري ﺑﺮاي ﺗﺸـﯿﯿﺪ و‬‫ﺗﺄﯾﯿﺪ اﻓﺎده ﺧﻮد أّوﻻ آﯾﻪ واﻓﯿﮥ اﻟﻬﺪاﯾﻪ »َو ﯾَُﻌﱢﻠُﻤُﻬُﻢ اﻟ ِْﮑﺘﺎَب َو اﻟ ِْﺤْﮑَﻤَﮥ«*‬‫آورده و ﻣﻦ ﺑﻌﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﮑﻢ ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم در ﻗﻀـّﯿﻪ و ﭘﺴﻨﺪﯾﺪن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ آن را و ﻓﺮﻣﻮدن ﮐﻠﻤﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ »اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺟﻌﻞ اﻟﺤﮑﻤـﮥ ﻓﯿﻨﺎ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ« ذﮐﺮ ﮐﺮده و ﺑﻌـﺪ از اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﮐﺮاﻣﺖ أﺛﺮ‪ ،‬ﻣﮑﺎﻟﻤﻪ‬‫ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑـﺎ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم در ﺑﺎب إﯾﻤﺎن و ﯾﻘﯿﻦ و ﻓﺮﻣﻮدن آن ﺟﻨﺎب ﺑﺨﻄﺎب ﻓﺮزﻧـﺪ ارﺟﻤﻨﺪ‬‫ﺧﻮد‪:‬‬‫أﺷﻬﺪ أﻧّﮏ ﻣّﻤﻦ أﻧﺖ ﻣﻨﻪ ذرّﯾﮥ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‬‫‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده و ﭘﺴﺘﺮ از آن ﻗﻀـﯿﻪ ﻋﺠﯿﺒﻪ ﻫﯿﻤﺎن زﻫﺮي ﻣﻬﺎن‪ ،‬ﺑﺴـﺒﺐ ﻣﻘﺎرﻓﺖ ﻋﺼـﯿﺎن و ﻫـﺪاﯾﺖ ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب إﻣﺎم زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم او را ﺑﺘﺬﮐﯿﺮ رﺣﻤﺖ ﺧﺪاي ﻣّﻨﺎن و ﮔﻔﺘﻦ زﻫﺮي‪ :‬اﻟﱠﻠُﻪ َأْﻋَﻠُﻢ َﺣﯿُْﺚ َﯾْﺠَﻌُﻞ ِرﺳﺎﻟَﺘُﻪ‬‫‪ ،‬ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 215‬از ‪285‬‬‫و اﯾﻦ ﺻـﻨﯿﻊ ﻣﻨﯿـﻊ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري ﻧﺰد ﻣﻨﺼـﻒ ﺧـﺒﯿﺮ ﺷﺎﻫـﺪ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ او ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺨﺘّﺺ ﺑﺤﻀـﺮات أﺋّﻤﻪ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم‬‫ﻣﯽداﻧـﺪ و ﺑـﺬﮐﺮ اﺧﺒـﺎر و آﺛـﺎري ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻋﻠّﻮ ﻣﻘﺎم اﯾﺸﺎن در ﻋﻠﻢ و ﺣﮑﻤﺖ و ارﺷﺎد و ﻫـﺪاﯾﺘﺴﺖ‪ ،‬ﺣّﻖ ﺣﻘﯿﻖ را ﺑﺮ ﻣﻨّﺼﻪ اﻋﺘﺮاف‬‫ﻣﯽﻧﺸﺎﻧﺪ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻣّﻤﺎ ﯾﺴﺘﺄﺻﻞ ﺷﺎﻓﮥ اﻟﺘﻌﻤﯿﻢ اﻟﺬﻣﯿﻢ و ﯾﺮﺳﻞ ﻋﻠﯽ زﻋﻢ اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ اﻟّﺮﯾﺢ اﻟﻌﻘﯿﻢ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪289 :‬‬‫ﺳﯽ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮؤوف ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ‪ -‬ﺷـﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻـﻐﯿﺮ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬أي و ﺛﺎﻧﯿﻬﻤﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و ﻫﻢ ﻣﻦ ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺼﺪﻗﮥ ﻣﻦ أﻗﺮﺑﺎﺋﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ‪ :‬ﺣّﺾ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻷّن اﻷﻣﺮ‬‫ﻟﻬﻢ ﻣﻌﺎﯾﻨﮥ ﻓﻬﻢ أﺑﻌﺪ ﻣﻦ اﻟﻤﺤﻨﮥ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻋﺎّم أرﯾﺪ ﺑﻪ ﺧﺎّص و ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﻌﺎﻣﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺎوي در ﺷـﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ اّوﻻ اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺘﻘﻠﯿـﺪ ﻧﺎﺳﺪﯾـﺪ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺗﻔﺴـﯿﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﺑﺄﻗﺎرب ﻣﺤﺮوﻣﯿﻦ ﻋﻦ اﻟّﺼﺪﻗـﮥ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﻟﯿﮑﻦ ﺛﺎﻧﯿﺎ رو ﺑﺮاه ﺻﻮاب آورده از ﻋﺎرف ﮐﺒﯿﺮ و ﻋﺎﻟﻢ ﻧﺤﺮﯾﺮ ﺧﻮد ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣﺬي ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‬‫ﮐﻪ در أﻣﺮ ﺑﺘﻤّﺴﮏ ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻣﻘﺼﻮد ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺮاد‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﺣﻀـﺮات ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﻋﺎﻣﻠﯿﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ! و اﯾﻦ اﻓﺎده ﺣﮑﯿﻢ‬‫ﺗﺮﻣـﺬي ﮐﻪ ﻣﻨـﺎوي آن را اﺳـﺘﺠﺎدة و اﻋﺘﻤـﺎدا ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮاي إﺑﻄﺎل اّدﻋﺎي ﺗﻌﻤﯿﻢ ذﻣﯿﻢ‪ ،‬ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ و اﯾﻦ ﻗـﺪر‬‫اﻋﺘﺮاف ﻫﻢ آﺛﺎر ﺗﻌّﺼﺐ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻠﯿﻢ را ﻣﺎﺣﯽ و ﻋﺎﻓﯽ!‪.‬‬‫ﺳﯽ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘـﺪﯾﺮ« ﺑﺸـﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﮐﻪ ﺑﺮواﯾﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ‪ :‬و‬‫اﻟﻤﺮاد ﺑﻌﺘﺮﺗﻪ ﻫﻨﺎ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﻌﺎﻣﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ إذ ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﻘﺮآن ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت واﺿﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣﺬي ﻣﺮاد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ درﯾﻦ ﻣﻘﺎم از ﻋﺘﺮت ﺧﻮد‪ ،‬ﻋﻠﻤﺎء‬‫ﻋﺎﻣﻠﯿﻨﺸـﺎن ﻫﺴـﺘﻨﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﻤﺎن ﺑﺰرﮔﻮاران ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﮐﻪ از ﻗﺮآن ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﻮﺟﯿﻪ وﺟﯿﻪ ﺣّﻖ أﺑﻠـﺞ را از ﺑﺎﻃﻞ‬‫ﻟﺠﻠﺞ ﺑﻮﺟﻪ أﺣﺴﻦ ﺗﻤﯿﯿﺰ ﻣﯽدﻫﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﻨﺒﯿﻪ ﻧﺒﯿﻪ‪ ،‬ﺑﻄﻼن زﻋﻢ ﺗﻌﻤﯿﻢ أﻗﺎرب را ﺑﻌﻨﻮان أﺑﯿﻦ ﻓﺮاروي أﺻﺤﺎب ﻋﻘﻞ و إﻧﺼﺎف ﻣﯽﻧﻬﺪ‪.‬‬‫ﺳﯽ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻨﻘﻮل از زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺑﻌﺪ اﺟﻤﺎل ﺑﺪﻻ أو ﺑﯿﺎﻧﺎ‪ ،‬و ﻫﻢ أﺻﺤﺎب اﻟﮑﺴﺎء اﻟّﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي در »ﺗﯿﺴﯿﺮ‪ -‬ﺑﺸﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﺑﺸﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪290 :‬‬‫]و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﺑﻤﺜّﻨﺎة ﻓﻮﻗّﯿﮥ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺑﻌﺪ اﺟﻤﺎل ﺑﺪﻻ أو ﺑﯿﺎﻧﺎ‪ ،‬و ﻫﻢ أﺻﺤﺎب اﻟﮑﺴﺎء[‪.‬‬‫ازﯾﻦ دو ﻋﺒﺎرت ﮐﻔﻠﻖ اﻟـّﺼ ﺒﺢ روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد ﻣﻨﺎوي در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻫﻞ‬‫ﺑﯿﺘﯽ را ﺑﻌﺪ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﺑﻌﺪ اﻹﺟﻤﺎل ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺎﻋﺘﺒﺎر ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻧﺤﻮي‪ ،‬ﻟﻔﻆ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺑﺮاي ﻟﻔﻆ ﻋﺘﺮﺗﯽ ﯾﺎ ﺑﺪﻟﺴـﺖ‬‫ﯾﺎ ﺑﯿﺎن و اﯾﻨﮑﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ أﺻﺤﺎب ﮐﺴﺎء ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ ازﯾﺸﺎن رﺟﺲ را دور‬‫داﺷـﺘﻪ اﺳﺖ و اﯾﺸﺎن را ﻣﻄّﻬﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﺘﻄﻬﯿﺮ ﮐﺎﻣﻞ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺗﻮﺿـﯿﺢ ﻧﺼـﯿﺢ ﻣﻨﺎوي‪ ،‬ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ در اﺧﺘﺼﺎص‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت رﯾﺒﯽ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﺑﺰﻋﻢ ﺑﺎﻃﻞ ﺗﻌﻤﯿﻢ ذﻣﯿﻢ‪ ،‬ﮔﻮﻧﻪ دﯾﻦ و اﯾﻤﺎن ﺧﻮد را ﺧﺮاﺷـﺪ؟! ﺳـﯽ و‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎوي »در ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ« ﺑﺸـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨﺒﯿﻪ‪ -‬ﻗﺎل اﻟّﺸـ ﺮﯾﻒ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي‪ :‬ﻫﺬا‬‫اﻟﺨـﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ ﻣﻨﻪ وﺟﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼـ ﻟﻠّﺘﻤّﺴـ ﮏ ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟـﺒﯿﺖ و اﻟﻌـﺘﺮة اﻟّﻄـ ﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐـّﻞ زﻣـﺎن إﻟﯽ ﻗﯿـﺎم اﻟّﺴﺎﻋـﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤﺚ‬‫اﻟﻤﺬﮐﻮر إﻟﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ أّن اﻟﮑﺘﺎب ﮐﺬﻟﮏ ﻓﻠﺬﻟﮏ ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻓﺎذا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻷرض ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽﺑﯿﻨﯽ ﮐﺎﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺎوي از ﺳﻤﻬﻮدي ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ از ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻣﻔﻬﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ در ﻫﺮ زﻣﺎﻧﯽ ﺗﺎ ﻗﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ أﻫﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﺷﺪ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻮﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 216‬از ‪285‬‬‫و اﯾﻦ اﻓﺎده ﺳﺮاﺳـﺮ إﺟﺎده ﮐﻤﺎ ﻧّﺒﻬﻨﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ دﻟﯿﻞ واﺿﺢ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﺧﺎّص و ﻣﺒﻄﻞ زﻋﻢ ﺗﻌﻤﯿﻢ ﻇﺎﻫﺮ اﻻﻧﺘﻘﺎص ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺷـﺒﻬﻪ ﻣﺮاد‬‫ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب را از ﺑﯿﺦ و ﺑﻦ ﻣﯽﺗﺮاﺷﺪ‪.‬‬‫ﺳﯽ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤّﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از ﺟﺎﺑﺮ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﺎﻟّﻨﺼﺐ ﺑـﺪل ﻣﻦ ﻣﺎ و ﻋﺘﺮﺗﯽ ﻋﻄﻒ ﻋﻠﯿﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ ﺑﯿﺎن ﻟﻌﺘﺮﺗﯽ‪ .‬ﻋﺘﺮة اﻟّﺮﺟﻞ ﻧﺴـﻠﻪ و رﻫﻄﻪ و ﻋﺸـﯿﺮﺗﻪ اﻻدﻧﻮن ﻣّﻤﻦ ﻣﻀـﯽ و ﻏﺒﺮ‪ ،‬و ﺑّﯿﻨﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺘﯽ ﺗﺸـﺮﯾﻔﺎ و ﺗﮑﺮﯾﻤـﺎ ﻟﻬﻢ ﺑﮑﻮﻧﻬﻢ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻣﺨﺎﻟﻄﯿﻦ و ﻣﻘﺘﺒﺴـﯿﻦ ﻣﻦ أﻧﻮاره ﻓﺎﺋﺰﯾﻦ ﺑﺄﺳـﺮاره‪ ،‬و اﻟّﻈﺎﻫﺮ أنّ‬‫اﻟﻤﺮاد ﺑﺄﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪291 :‬‬‫ﻫﯿﻬﻨﺎ أﺧّﺺ ﻣﻦ أوﻻد اﻟﺠّﺪ اﻟﻘﺮﯾﺐ و ﻫﻢ ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻞ أوﻻده و ذرﯾﺘﻪ و اﻟﻌﺘﺮة أﻋﻢ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻓﺎﻓﻬﻢ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﺤّﻖ دﻫﻠﻮي در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ واﺿﺢ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻗﻮل ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ أﻫـﻞ ﺑﯿـﺘﯽ ﺑﯿـﺎﻧﺴﺖ ﺑﺮاي ﻗﻮل آن ﺟﻨـﺎب‪ :‬و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺤّﻖ در ﻣﻌﻨـﺎي ﻋﺘﺮت ذﮐﺮ ﮐﺮده ﮐﻪ ﻋﺘﺮت ﺑﻤﻌﻨﯽ أوﻻـد و‬‫ﻗﺮﯾﺐ ﺗﺮﯾﻦ أﻗـﺎرﺑﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ اﻓـﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺗﺒﯿﯿﻦ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﺘﺮت را ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﺧﻮد ﺑﺮاي‬‫ﺗﺸﺮﯾﻒ و ﺗﮑﺮﯾﻢ اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ ﺗﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺨﺎﻟﻄﺖ ﺑﺂن ﺟﻨﺎب دارﻧﺪ و از أﻧﻮار آن ﺟﻨﺎب‬‫اﻗﺘﺒـﺎس ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و ﺑﺄﺳـﺮار آن ﺟﻨـﺎب ﻓﺎﺋﺰﻧـﺪ‪ ،‬و ﭘﺴـﺘﺮ از آن ﻣﻌـﺘﺮف ﺷـﺪه ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻇـﺎﻫﺮ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد ﺑـﺄﻫﻠﺒﯿﺖ در اﯾﻦ ﺟـﺎ آن‬‫ﺣﻀـﺮات ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ از أوﻻد ﺟـّﺪ ﻗﺮﯾﺐ ﻧﺒﻮي ﮐﻪ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺧﺎّصﺗﺮ ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺮاد از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐّﻞ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ‬‫ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻘﺼﻮد از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ أوﻻد و ذرّﯾﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻋﺘﺮت ازﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻋﺎمﺗﺮﺳﺖ‪.‬‬‫و ازﯾﻦ اﻓﺎدات ﻋﺒـﺪ اﻟﺤّﻖ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﮑﻤﺎل اﻧﺠﻼ و ﺳـﻔﻮر واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ اوﻻ ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي در ﻣﻌﻨﺎي ﻋﺘﺮت داﺧﻞ‬‫ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻋﺘﺮت ﺑﻤﻌﻨـﺎي ﻧﺴـﻞ و ﻗﺮﯾﺐﺗﺮﯾﻦ أﻗﺎرﺑﺴﺖ‪ .‬و ﺛﺎﻧﯿﺎ ﻣﻘﺼﻮد ﺟﻨﺎب ﻧﺒﻮي از ﻋﺘﺮت ﻫﻢ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻋﺘﺮت آن ﺟﻨﺎب ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬‫ﻣﺮاد اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬و ﺛﺎﻟﺜﺎ از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻫﻢ ﻣﺮاد ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ أوﻻد و ذرّﯾﺖ آن ﺟﻨﺎب ﻣﻘﺼﻮد ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫و راﺑﻌﺎ ﻣﺮاد آن ﺣﻀـﺮت از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺧﻮد ﻫﻤﺎن ﺣﻀﺮات ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻄﺖ ﺑﺂﻧﺠﻨﺎب داﺷﺘﻨﺪ و ﻣﻘﺘﺒﺲ أﻧﻮار آن ﺟﻨﺎب و ﻓﺎﺋﺰ ﺑﺄﺳﺮار‬‫آن ﺟﻨﺎب ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻫﺬا ﻣﻦ اﻟﺘﺨﺼﯿﺺ ﺑﻌﺪ اﻟﺘﺨﺼﯿﺺ ﻣﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ذي ﻓﻬﻢ رﺻﯿﺺ‪.‬‬‫ﺳﯽ و ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺤّﻖ دﻫﻠﻮي در »أﺷّﻌﮥ اﻟﻠّﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻨﻘﻮل از ﺟﺎﺑﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﺴﻤﻌﺘﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ اﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! اﻧﯽ ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﺎ ان أﺧﺬﺗﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮا‬‫‪ ،‬ﭘﺲ ﺷـﻨﯿﺪم آن ﺣﻀـﺮت را ﮐﻪ ﻣﯽﮔﻔﺖ آﮔﺎه ﺑﺎﺷـﯿﺪ أي ﻣﺮدﻣﺎن ﺑـﺪرﺳﺘﯽ ﻣﻦ ﮔﺬاﺷـﺘﻪام در ﺷـﻤﺎ ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ آن را و‬‫ﻋﻤﻞ ﮐﻨﯿﺪ ﺑﺂن ﻫﺮﮔﺰ ﮔﻤﺮاه ﻧﻤﯽﺷﻮﯾﺪ‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‬‫‪ ،‬ﮐﺘﺎب ﺧﺪا را و أﻫﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪292 :‬‬‫ﺑﯿﺖ ﺧﻮد را و ﻋﺘﺮت ﻗﻮم و ﺧﻮﯾﺸـﺎن و ﻧﺰدﯾﮑـﺎن ﻣﺮد و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ وي‪ .‬ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﮐﺮد آن را ﺑﻘﻮل ﺧﻮد و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ .‬ﺑﺠﻬﺖ اﺷﺎرت ﮐﺮدن‬‫ﺑـﺂﻧﮑﻪ ﻣﺮاد اﯾﻨﺠﺎ از ﻋﺘﺮت أﺧّﺺ از ﻗﻮم و أﻗﺮﺑﺎﺳﺖ ﮐﻪ أوﻻد ﺟـّﺪ ﻗﺮﯾﺐ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ أوﻻد و ذّرﯾﺖ وي ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ‬‫ا ﻧﺘ ﻬ ﯽ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ ﻫﻢ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮاي إﺑﻄﺎل ﺗﻌﻤﯿﻢ ذﻣﯿﻢ و إﺛﺒﺎت ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺻﻤﯿﻢ ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و رﯾﺸﻪ ﺷﺒﻬﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ را‬‫ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻻﺳﺘﯿﺼﺎل ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 217‬از ‪285‬‬‫ﺳﯽ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﺤﻤﻮد ﻗﺎدري ﺷـﯿﺨﺎﻧﯽ در »ﺻـﺮاط ﺳﻮي« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮواﯾﺎت ﻋﺪﯾﺪه و ﺳـﯿﺎﻗﺎت ﺳﺪﯾﺪه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻌﻨﯽ‬‫اﻟّﺜﻘﻠﯿﻦ ﻓﯽ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮرة‪:‬‬‫اﻟﻌﻈﯿﻢ و ﮐﺒﯿﺮ اﻟّﺸـ ﺄن ﮐﻤـﺎ ﻗـﺎﻟﻪ اﻟﻨﻮوي‪ .‬و ﻓﯽ »اﻟﻘـﺎﻣﻮس«‪ :‬ﯾﻄﻠﻖ اﻟّﺜﻘﻞ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﺎع اﻟﻤﺴﺎﻓﺮ و ﮐّﻞ ﺷـﯽء ﻧﻔﯿﺲ ﻣﺼﻮن‪ ،‬و اﻟّﺜﻘﻼن اﻻﻧﺲ و‬‫اﻟﺠّﻦ ﻟﺘﻔﻀﯿﻠﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ ﺑﺎﻟﺘﻤﯿﯿﺰ و اﻟﻌﻘﻞ‪ ،‬و اﻻﺛﻘﺎل ﮐﻨﻮز اﻻرض و ﻣﻮﺗﺎﻫﺎ‪ .‬و ﻻ ﺧﻔﺎء ﻓﯽ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮّي ﻣﻦ ﺧﻼﺻﮥ ﻗﺮﯾﺶ‪،‬‬‫و ﻗﺪ ﺗﻘّﺪم‪:‬‬‫ﯾﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻻ ﺗﻘّﺪﻣﻮا ﻗﺮﯾﺸﺎ ﻓﺘﻬﻠﮑﻮا و ﻻ ﺗﺨّﻠﻔﻮا ﻋﻨﻬﺎ ﻓﺘﻀّﻠﻮا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫و ﺳﯿﺄﺗﯽ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﻨﺒﻮي أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻷرض ﻓﺈذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ اﻫﻞ اﻷرض‪ .‬و ﮐﺎن اﻟﺤﺴﻦ ﯾﻔّﺴﺮ اﻟﻤﺸﮑﺎة ﺑﻔﺎﻃﻤﮥ اﻟّﺰﻫﺮاء‪ ،‬و اﻟﺸﺠﺮة‬‫اﻟﻤﺒﺎرﮐﮥ ﺑﺎﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬و ﯾﻔّﺴﺮ ﻻ َﺷْﺮﻗِﱠﯿٍﮥ َو ﻻ َﻏْﺮﺑ ِﱠﯿٍﮥ‬‫أي ﻻ ﯾﻬﻮدّﯾﮥ و ﻻ ﻧﺼﺮاﻧّﯿﮥ‪ ،‬و ﯾﻔّﺴﺮ ﻗﻮل‪َ :‬ﯾﮑﺎُد َزﯾْﺘُﻬﺎ ﯾُِﻀﯽُء َو ﻟَْﻮ ﻟَْﻢ َﺗْﻤَﺴْﺴُﻪ ﻧﺎٌر ﻧُﻮٌر َﻋﻠﯽ ﻧُﻮٍر‬‫ﺑﺎﻣـﺎم ﺑﻌـﺪ ﻃﻤـﺎم و ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻌـﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻦ اﻻﺋّﻤـ ﮥ اﻟﺘﯽ ﯾﻘﺘـﺪي ﺑﻬﻢ ﻓﯽ اﻟـّﺪﯾﻦ و ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻓﯿﻪ و ﯾﺮﺟﻊ إﻟﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﯾﻔـّﺴ ﺮ ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫َﯾْﻬِﺪي اﻟﱠﻠُﻪ ﻟ ِﻨُﻮِرِه َﻣْﻦ َﯾﺸﺎُء‬‫‪ ،‬ﺑﯿﻬﺪي اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮﻻﯾﺘﻬﺎ ﻣﻦ ﯾﺸﺎء‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ ﺑﻬﺬا اﻟّﺘﺄوﯾﻞ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮي ﻣﺎ ﺗﻐﻨﯿﮏ ﻋﻦ ﺗﺄوﯾﻞ ﻫﺬه اﻵﯾﮥ و ﺗﻔﺴﯿﺮﻫﺎ ﻓﺮاﺟﻌﻪ إن ﺷﺌﺖ‪.‬‬‫و‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﻄﻔﯿﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ واﺛﻠﮥ‪ :‬و ﮐﺎن ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ إذا ﺗﻼ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﱠﺗُﻘﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو ُﮐﻮﻧُﻮا َﻣَﻊ اﻟﱠﺼﺎِدﻗِﯿَﻦ‬‫« ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ ارﻓﻌﻨﯽ ﻓﯽ اﻋﻠﯽ درﺟـﺎت ﻫـﺬه اﻟّﻨﺪﺑـﮥ‪ ،‬و أﻋّﻨﯽ ﺑﻌﺰم اﻹرادة‪ ،‬و ﻫﺐ ﻟﯽ ﺣﺴﻦ اﻟﻤﺴـﺘﻌﺘﺐ ﻣﻦ ﻧﻔﺴـﯽ‪ ،‬و ﺧـﺬ ﻟﯽ ﻣﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺘﺠّﺮد ﺧﻮاﻃﺮ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻋﻦ ﻗﻠﺒﯽ ﻣﻦ ﻣﺰﯾـﺪ ﺧﺸـﯿﺘﯽ ﻣﻨـﮏ‪ ،‬و ارزﻗﻨﯽ ﻗﻠﺒﺎ و ﻟﺴﺎﻧﺎ ﯾﺘﺠﺎرﯾﺎن ذّم اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﺣﺴﻦ اﻟّﺘﺠﺎﻓﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﻻ أﻗﻮل إﻟّﺎ‬‫ﺻﺪﻗﺖ‪ ،‬و أرﻧﯽ ﻣﺼﺎدﯾﻖ إﺟﺎﺑﺘﮏ ﺑﺤﺴﻦ ﺗﻮﻓﯿﻘﮏ ﺣّﺘﯽ أﮐﻮن ﻓﯽ ﮐّﻞ ﺣﺎل ﺣﯿﺚ أردت‪ .‬و أﻋﻠﻢ أّن أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻫّﻢ اﻟّﺬّرّﯾﮥ اﻟّﻄّﯿﺒﮥ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪293 :‬‬‫ﻓﺮوع اﻟّﺸـ ﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐـﮥ و ﺑﻘﺎﯾـﺎ اﻟـّﺼ ﻔﻮة اﻟّـﺬﯾﻦ أذﻫـﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬـﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا و ﺑّﺮأﻫﻢ ﻣﻦ اﻵﻓـﺎت و اﻓـﺘﺮض ﻣـﻮّدﺗﻬﻢ ﻓﯽ‬‫اﻟﮑﺘﺎب و اﻟﺴّﻨﮥ و ﻫﻢ اﻟﻌﺮوة اﻟﻮﺛﻘﯽ و ﻫﻢ ﻣﻌﺪن اﻟّﺘﻘﯽ* و ﺧﯿﺮ ﺣﺒﺎل اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ وﺛﯿﻘﻬﺎ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ‪ .‬ﯾﻘﻮل ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫«‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺟﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ف اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪،‬و‬‫ﮐﺎن ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺒﺎﻗﺮ )ع( ﯾﻘﻮل ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »َأْم َﯾْﺤُﺴُﺪوَن اﻟﱠﻨﺎَس َﻋﻠﯽ ﻣﺎ آﺗﺎُﻫُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ ﻣِْﻦ َﻓْﻀﻠِِﻪ‬‫«‪ :‬ﻧﺤﻦ اﻟّﻨﺎس و اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻫﻢ اﻟّﻨﺎس ﺣّﻘﺎ‪ ،‬و أﻋﺪاؤﻫﻢ اﻟّﻨﺴﻨﺎس ﺣﻘﺎ ﺣﻘﺎ‪.‬‬‫و ﻋﻦ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠّﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أي اﻟّﺬي ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺎدري ﺑﻌﺪ ﺑﯿﺎن ﻣﻌﻨﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮاي ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »ﻧُﻮٌر َﻋﻠﯽ ﻧُﻮٍر«‬‫و ﮐﻼم ﻫﺪاﯾﺖ اﻧﻀﻤﺎم ﺟﻨﺎب إﻣﺎم زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺂﯾﻪ »ُﮐﻮﻧُﻮا َﻣَﻊ اﻟﱠﺼﺎِدﻗِﯿَﻦ‬‫« و ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ‬‫« از ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺟﻌﻔﺮ ﺻﺎدق ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َأْم َﯾْﺤُﺴُﺪوَن اﻟﱠﻨﺎَس َﻋﻠﯽ ﻣﺎ آﺗﺎُﻫُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ ﻣِْﻦ َﻓْﻀﻠِِﻪ‬‫«! از ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده و ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻗﻮل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ »ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ« ذﮐﺮ ﮐﺮده‪،‬‬‫و ﺑﺮ ﻧـﺎﻇﺮ ﻣﻤﻌﻦ درﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﻮﺟﻮه ﺳﺎﻓﺮة اﻻﻧﻮار ﺑﻼ رﯾﺐ و اﺳـﺘﻨﮑﺎر واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻧﺰد ﻗﺎدري اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ‬‫ﻣﺨﺘّﺺ ﺑﺄﺋّﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺠﻤﻠﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﺗﻌّﻠﻖ ﻧﺪارد‪ ،‬و ذﻟﮏ أوﺿﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 218‬از ‪285‬‬‫ﻣﻦ أن ﯾﻨّﺒﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻟﮑّﻦ ﺟﺤﻮد اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ ﻗﺪ ﻗﺎدﻧﺎ إﻟﯿﻪ‪.‬‬‫ﭼﻬﻠﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟـﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻨﻘﻮل از زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﯿﻢ‬‫اﻟﺘﺮﻣﺬي‪ :‬ﺣّﺾ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﻷّن اﻻﻣﺮ ﻟﻬﻢ ﻣﻌﺎﯾﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻬﻢ أﺑﻌﺪ ﻋﻦ اﻟﻤﺤﻨﮥ‪ ،‬و ﻫﺬا ﻋﺎّم أرﯾﺪ ﺑﻪ ﺧﺎّص‪ ،‬و ﻫﻢ اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﻌﺎﻣﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﮐﻼم ﺣﮑﯿﻢ ﺗﺮﻣـﺬي ﮐﻪ زرﻗﺎﻧﯽ آن را ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده دﻻﻟﺖ ﺻـﺮﯾﺤﻪ دارد ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺘﻤﺎﻣﯽ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﻧﯿﺴﺖ‪،‬‬‫ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺮاد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺣﻀﺮات ﻣﺨﺼﻮﺻﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﻋﺎﻣﻠﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﺬا اﻟﮑﻼم و إن‬‫ﮐﺎن ﻓﯿﻪ ﻧﻮع ﻣﻦ اﻟﺘﻘﺼﯿﺮ و اﻟّﺘﺒﺘﯿﺮ ﻟﮑّﻨﻪ ﮐﺎف ﻓﯽ إرﻏﺎم اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ اﻟﻠﻬﺞ ﺑﺎﻟﺘﻐﺮﯾﺮ و اﻟﺘﺰوﯾﺮ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪294 :‬‬‫ﭼﻬﻞ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻨﻘﻮل از أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ ﺧﺪري ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﺑﻌﺪ اﺟﻤﺎل ﺑﺪل أو ﺑﯿﺎن ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ان اﺋﺘﻤﺮﺗﻢ ﺑﺄواﻣﺮ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻧﺘﻬﯿﺘﻢ ﺑﻨﻮاﻫﯿﻪ و اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﻬﺪي ﻋﺘﺮﺗﯽ و اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ ﺑﺴـﯿﺮﺗﻬﻢ اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ‬‫ﻓﻠﻢ ﺗﻀﻠﻮا[‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽﺑﯿﻨﯽ دﻟﯿﻞ ﺻـﺮﯾﺤﺴﺖ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت ﻫﻤﺎن ﺣﻀـﺮات ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻫﺘـﺪا ﺑﻬـﺪاﺷﺎن و اﻗﺘـﺪا ﺑﺴـﯿﺮﺗﺸﺎن‬‫ﻣﻮﺟﺐ ﻫﺪاﯾﺖ و ﻣﺎﻧﻊ ﺿﻼﻟﺘﺴﺖ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﺮف ﺑﺠﺰ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ دﯾﮕﺮ أﻗﺎرب‬‫را ﻏﯿﺮ ﺣﺎﺻـﻠﺴﺖ و أﺣـﺪي ﺳﻮاي اﯾﺸـﺎن ﺑـﺎﯾﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ رﻓﯿﻌﻪ ﻏﯿﺮ واﺻـﻞ‪ .‬ﭘﺲ ﺗﻌﻤﯿﻢ در ﻣﺼـﺎدﯾﻖ ﻋـﺘﺮت ﻫﺮﮔﺰ در اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ‬‫ﻧﻤﯽﺷﻮد و ﻫﯿﭻ ﻋﺎﻗﻠﯽ در اﯾﻦ راه ﮐﺞ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻧﻤﯽرود‪.‬‬‫ﭼﻬـﻞ و دوم آﻧﮑـﻪ ﻧﯿﺰ زرﻗـﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣـﻮاﻫﺐ ﻟـﺪﻧّﯿﻪ« در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻨﻘـﻮل از أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ ﺧـﺪري ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗـﺎل ﻟا ﺸـﺮﯾﻒ‬‫اﻟﺴﻤﻬﻮدي‪ :‬ﻫﺬا اﻟﺨﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ وﺟﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼ ﻟﻠﺘﻤﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﻪ ﻓﯽ ﮐﻞ زﻣﻦ اﻟﯽ ﻗﯿﺎم اﻟﺴﺎﻋﮥ ﺣﺘﯽ ﯾﺘﻮﺟﻪ اﻟﺤﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻋﻠﯽ‬‫اﻟﺘﻤﺴﮏ ﺑﻪ ﮐﻤﺎ أن اﻟﮑﺘﺎب ﮐﺬﻟﮏ ﻓﻠﺬا ﮐﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧﺎ ﻻﻫﻞ اﻻرض(‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﮐﻤﺎ ﻧّﺒﻬﻨﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ دﻟﯿﻞ واﺿﺢ ﺑﺮ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﺳﻠﯿﻢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋﺢ ﺑﺮ ﻓﺴﺎد ﺗﻌﻤﯿﻢ ذﻣﯿﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﺧﺎك ﻣﺬﻟّﺖ و ﻫﻮان ﺑﺮ‬‫رءوس ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ وﺟﻮد ﺣّﺠﺖ ﺧﺪا درﯾﻦ زﻣﺎن ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﯽﭘﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﭼﻬﻞ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ ﺣﺴﺎم اﻟـّﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎرﻧﭙﻮري در »ﻣﺮاﻓﺾ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ از ﺟﺎﺑﺮ ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪) ] :‬اﺑﻦ‪ .‬ظ( ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ‬‫ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ‪ :‬ﺗﻤﺴـﮏ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻋﻤﻞ ﺑﻤﻮﺟﺐ أﺣﮑﺎم او‪ ،‬و ﺗﻤﺴﮏ ﺑﻌﺘﺮت او ﮐﻨﺎﯾﺘﺴﺖ از ﻣﺤﺒﺖ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺣﺮﻣﺖ اﯾﺸﺎن‬‫و اﻫﺘـﺪا ﺑﻬـﺪي و ﺳـﯿﺮﺗﺸﺎن‪ .‬و ﺳـﯿﺪ ﺟﻼل )ﺟﻤﺎل‪ .‬ظ( اﻟـﺪﯾﻦ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ در اﯾﻨﺠﺎ ﻗﯿـﺪ ﮐﺮده ﮐﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﻫﺪي و ﺳـﯿﺮﺗﺸﺎن ﻣﺨﺎﻟﻒ دﯾﻦ و‬‫ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﮐﻪ ﻣﺮاد ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠﮏ را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻧﻪ ﻣﻄﻠﻖ ﭼﻪ در ﺑﻌﺾ اﻓﺮاد ﻣﻄﻠﻖ ﻋﺪم ﺿـﻼﻟﺖ ﻣﺘﺤﻘﻖ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﻼ‬‫ﻋﻠﯽ ﻗﺎري ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ در اﻃﻼق آن ﺣﻀﺮت ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﺷﻌﺎر اﺳﺖ ﺑﺂﻧﮑﻪ ﻋﺘﺮت در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﯿﺮت او ﻣﺨﺎﻟﻒ‬‫ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻧﺒﻮد‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرﺗﻬﻢ ﻣﺜـﻞ ﻋﺒﺎرت »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﺒﯿﺮ را ﺑﺴﻮي ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﻣﺼﺎدﯾﻖ ﻋﺘﺮت‬‫ﻣﯽﮐﺸﺎﻧﺪ و ﺷﺒﻬﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ را ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻠﯿﻢ در ﭘﯽ آن ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻼ رﯾﺐ ﺑﺂب ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬‫ﭼﻬﻞ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻟّﺸﺒﺮاوي اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﮑﻤﺎل إﯾﻀﺎح ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻤﺨﺼﻮﺻـﯿﻦ أﻗﺎرب واﻧﻤﻮده‬‫در اﻋﺘﺮاف ﺑﺄﻣﺮ ﺣﻖ و ﺻﻮاب ﻣﺴﻠﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪295 :‬‬‫إﻧﺼﺎف ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب »اﻹﺗﺤﺎف ﺑﺤّﺐ اﻻﺷـﺮاف« ﺑﻌـﺪ ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﻣﺴـﻠﻢ و ﺗﺮﻣﺬي و ﺣﺎﮐﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‬‫ﻓﯽ »اﻟﺼﻮاﻋﻖ«‪ :‬ﺳـﻤﯽ اﻟﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟﻘﺮآن و اﻟﻌﺘﺮة ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻻن اﻟﺜﻘﻞ ﮐﻞ ﻧﻔﯿﺲ ﺧﻄﯿﺮ ﻣﻀﻨﻮن ﺑﻪ‪ ،‬و ﻫﺬان ﮐﺬﻟﮏ إذ ﮐﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 219‬از ‪285‬‬‫ﻣﻨﻬﻤﺎ ﻣﻌـﺪن ﻟﻠﻌﻠﻮم اﻟـﺪﯾﻨﯿﻪ و اﻻﺳـﺮار اﻟﺠﻠﯿﮥ )اﻟﻌﻠﯿﮥ‪ .‬ظ( اﻟﺸـﺮﻋﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا ﺣﺚ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺘﺪاء و اﻟﺘﻤﺴﮏ ﺑﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳـﻤﯽ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻟﺜﻘﻞ‬‫وﺟﻮب رﻋﺎﯾـﮥ ﺣﻘﻮﻗﻬﻤـﺎ ﺛﻢ اﻟـﺬي وﻗﻊ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺤﺚ ﻣﻨﻬﻢ اﻧﻤـﺎ ﻫﻢ اﻟﻌـﺎرﻓﻮن ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻤﺴﺘﻤﺴـﮑﻮن ﺑﺴـﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ إذ ﻫﻢ اﻟـﺬﯾﻦ ﻻ‬‫ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﮑﺘﺎب اﻟﯽ اﻟﺤﻮض و ﻣﺎ أﺣﻘﻬﻢ ﺑﻘﻮل ﻣﻦ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻫﻢ اﻟﻘﻮم ان ﻗﺎﻟﻮا أﺻﺎﺑﻮا و ان دﻋﻮا أﺟﺎﺑﻮا و ان أﻋﻄﻮا أﻃﺎﺑﻮا و أﺟﺰﻟﻮا‬‫ﻫﻢ ﯾﻤﻨﻌﻮن اﻟﺠﺎر ﺣﺘﯽ ﮐﺄﻧﻤﺎ ﻟﺠﺎرﻫﻢ ﻓﻮق اﻟﺴﻤﺎﮐﯿﻦ ﻣﻨﺰل(‬‫ﭼﻬﻞ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ أﻣﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در ﮐﺘﺎب »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ ﻓﯽ اﻻﺳﻮة اﻟﺤﺴـﻨﮥ ﺑﺎﻟﺤﺒﯿﺐ« ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺘﻌّﻠﻖ‬‫ﺑـﺎﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ واﻧﻤﻮده ﺑﺎﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﻣﺮام‪ ،‬راه ارﻏﺎم ﺧﺼﺎم ﺑﺄﻗـﺪام ﺗﺸـﯿﯿﺪ و إﺑﺮام ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬و ﺗﻤﺎم ﮐﻼم ﺣﻘﺎﯾﻖ‬‫اﻟﺘﯿـﺎم او درﯾﻦ ﺑـﺎب اﮔﺮ ﭼﻪ در ﻣـﺎ ﺳـﺒﻖ ﻣﻨﻘﻮل ﺷـﺪه اﺳﺖ ﻟﯿﮑﻦ در در اﯾﻦ ﺟـﺎ ﺑﻌﺾ أﺟﺰاي ﮐﻼـم او ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ ﺗﺎ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ‪،‬‬‫اﺧﺘﺼﺎص اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﯿﺮ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﺗﻄﻬﯿﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻘﺪﯾﺮ واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﺷﻮد‪ ،‬و ﺑﻄﻼن زﻋﻢ ﻓﺎﺳﺪ‬‫و ﻇّﻦ ﮐﺎﺳﺪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺤّﺪ اﺗّﻀﺎح ﺗﺎم و ﺗﺒّﯿﻦ ﻋﺎم ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺳﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« در ﺿﻤﻦ ﮐﻼم ﺑﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻤﺎ ﮐﺎن ﻫﺬا ﺑﻄﺮﯾﻖ دﻻﻟﮥ اﻟﻨﺺ‬‫اﻧﺘﻈﺮﻧﺎ ﻧﺼﺎ ﻓﯿﻬﻢ ﯾﺪﻟﻨﺎ ﻋﻠﯽ اﻣﺎﻣﺘﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﻌﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻮﺟﺪﻧﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪» :‬اﻟﺤﻤﺪ ﻟﻠّﻪ اﻟﺬي ﺟﻌﻞ ﻓﯿﻨﺎ اﻟﺤﮑﻤﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ«‬‫ﻓﻌﻠﻤﻨـﺎ أﻧﻬﻢ اﻟﺤﮑﻤـﺎء اﻟﻌـﺎرﻓﻮن اﻟﻌﻠﻤـﺎء اﻟﻮارﺛﻮن اﻟـﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤﺚ ﻋﻠﯽ اﻟﺘﻤﺴﮏ )ﺑﻬﻢ‪ .‬ظ( ﻓﯽ دﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و أﺧـﺬ اﻟﻌﻠﻮم ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و‬‫أﯾﺪﻧﺎ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ‬‫أﺧﺮج اﻟﺜﻌﻠﺒﯽ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ »َو اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ«‬‫ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼﺎدق )رض( ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اْﻋَﺘِﺼُﻤﻮا ﺑ َِﺤﺒِْﻞ اﻟﱠﻠِﻪ َﺟِﻤﯿﻌًﺎ َو ﻻ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا‬‫‪،‬‬‫اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و ﮐﯿﻒ ﻻـ و ﻫﻢ أﺣـﺪ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﮑﻤﺎ أن اﻟﻘﺮآن ﺣﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻤـﺪود ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء ﻓﮑـﺬﻟﮏ أﻫﻞ ﻫـﺬا اﻟﺒﯿﺖ اﻟﻤﻘـﺪس ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﺗﺴﻠﯿﻤﺎﺗﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻗﺎﺋﻠﻬﻢ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﺨﺒﺮا ﻋﻦ ﻧﻔﺴﻪ اﻟﻘﺪﺳﯽ و ﺳﺎﺋﺮ رﻫﻄﻪ اﻟﻤﻄﻬﺮﯾﻦ‪:‬‬‫و ﻓﯿﻨﺎ ﮐﺘﺎب ﻟا ﱠﻠﻪ أﻧﺰل ﺻﺎدﻗﺎ و ﻓﯿﻨﺎ اﻟﻬﺪي و اﻟﻮﺣﯽ و اﻟﺨﯿﺮ ﯾﺬﮐﺮ‬‫و ﻣﻤﺎ ﻧﺰل ﻓﯿﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﮑﺘﺎب اﻵﯾـﮥ اﻟﻤﺘﻘﺪﻣـﮥ و ﻗـﺪ ذﮐﺮ ﺟﻤﻠﮥ ﻣﺎ ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯿﻬﻢ ﻣﻦ اﻻﯾﺎت اﻟﺸـﯿﺦ أﺑﻮ اﻟﻔﻀﻞ )أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس‪ .‬ظ( اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻓﯽ‬‫»اﻟﺼﻮاﻋﻖ« ﻓﻠﯿﻄﻠﺐ ﻣﻨﻪ‪ .‬و ﮐﺬﻟﮏ أﯾﺪﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪296 :‬‬‫ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﺛﺒﺖ ﻋﻦ ﺳـﯿﺪ اﻟﺴﺎﺟـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯽ آﺑﺎﺋﻪ و أﺑﻨﺎﺋﻪ اﻟﺘﺴـﻠﯿﻤﺎت اﻟﻨﺎﻣﯿﺎت اﻟﻤﺒﺎرﮐﺎت و اﻟﺘﺤﯿﺎت اﻟﻄﯿﺒﺎت اﻟﺰاﮐﯿﺎت أﻧﻪ ﮐﺎن إذا ﺗﻠﯽ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا اﱠﺗُﻘﻮا اﻟﱠﻠَﻪ َو ُﮐﻮﻧُﻮا َﻣَﻊ اﻟﱠﺼﺎِدﻗِﯿَﻦ«‬‫ﯾﻘﺮأ دﻋﺎء ﻃﻮﯾﻼ ﯾﺸـﺘﻤﻞ ﻋﻠﯽ ﻃﻠﺐ اﻟﻠﺤﻮق ﺑﺪرﺟـﮥ اﻟﺼﺎدﻗﯿﻦ و اﻟـﺪرﺟﺎت اﻟﻌﻠﯿﮥ و ﻋﻠﯽ وﺻﻒ اﻟﻤﺤﻦ و ﻣﺎ اﻧﺘﺤﻠﺘﻪ اﻟﻤﺒﺘﺪﻋﮥ اﻟﻤﻔﺎرﻗﻮن‬‫ﻻﺋﻤﮥ اﻟﺪﯾﻦ و اﻟﺸـﺠﺮة اﻟﻨﺒﻮﯾﮥ‪ ،‬ﺛﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬و ذﻫﺐ آﺧﺮون اﻟﯽ اﻟﺘﻘﺼـﯿﺮ ﻓﯽ أﻣﺮﻧﺎ و اﺣﺘﺠﻮا ﺑﻤﺘﺸﺎﺑﻪ اﻟﻘﺮآن ﻓﺘﺄوﻟﻮا ﺑﺂراﺋﻬﻢ و اﺗﻬﻤﻮا ﻣﺄﺛﻮر‬‫اﻟﺨﺒﺮ‪ ،‬اﻟﯽ أن ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻟﯽ ﻣﻦ ﯾﻔﺰع ﺧﻠﻒ ﻫﺬه اﻻﻣﮥ و ﻗﺪ درﺳﺖ أﻋﻼم اﻟﻤﻠﮥ و داﻧﺖ اﻻﻣﮥ ﺑﺎﻟﻔﺮﻗﮥ و اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﯾﮑﻔﺮ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫َو ﻻ َﺗُﮑﻮﻧُﻮا َﮐﺎﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا َو اْﺧَﺘَﻠُﻔﻮا ﻣِْﻦ ﺑَْﻌِﺪ ﻣﺎ ﺟﺎَءُﻫُﻢ اﻟ َْﺒﱢﯿﻨﺎُت‬‫‪ .‬ﻓﻤﻦ اﻟﻤﻮﺛﻮق ﺑﻪ ﻋﻠﯽ اﺑﻼغ اﻟﺤﺠـﮥ و ﺗﺄوﯾﻞ اﻟﺤﮑﻢ اﻻ أﻫﻞ اﻟﮑﺘﺎب و أﺑﻨﺎء أﺋّﻤـ ﮥ اﻟﻬـﺪي و ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ اﻟﺪﺟﯽ اﻟﺬﯾﻦ اﺣﺘﺞ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻬﻢ‬‫ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎده و ﻟﻢ ﯾـﺪع اﻟﺨﻠﻖ ﺳـﺪي ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﺣﺠـﮥ؟ ﻫﻞ ﺗﻌﺮﻓﻮﻧﻬﻢ إﻻ ﻣﻦ ﻓﺮوع اﻟﺸـﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐـﮥ و ﺑﻘﺎﯾﺎ اﻟﺼـﻔﻮة اﻟﺬﯾﻦ أذﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 220‬از ‪285‬‬‫اﻟﺮﺟﺲ و ﻃﻬﺮﻫﻢ و ﺑﺮأﻫﻢ ﻣﻦ اﻵﻓﺎت و اﻓﺘﺮض ﻣﻮدﺗﻬﻢ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب؟! اﻧﺘﻬﯽ )ﻣﺎ‪ .‬ظ( ذﮐﺮه اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻓﯽ »اﻟﺼﻮاﻋﻖ«‪.‬‬‫ﻓﻌﻠﻤﻨـﺎ ﻣﻦ ﮐﻼم اﻻﺋﻤـﮥ ﻋﻠﯿﻬﻢ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﻨﯽ اﻟﺘﻤﺴﮏ ﺑﻬﻢ ﺑﻤﺎ ﻻ رﯾﺒـﮥ ﻓﯿﻪ إﻻ ﻟﻤﻦ ارﺗﺎﺑﺖ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ ﻓﻬﻢ ﻓﯽ رﯾﺒﻬﻢ ﯾﺘﺮددون( و ﻧﯿﺰ در‬‫»دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« در ﺿﻤﻦ ﮐﻼم ﺑﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده‪:‬‬‫)و ﻫـﺬا اﻟﺘﺤﻘﯿﻖ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﺑﺎﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻟﺼـﺤﯿﺢ ﯾﻌﯿﻦ اﻟﻤﺮاد ﻣﻨﻬﻢ ﻓﯽ آﯾـﮥ اﻟﺘﻄﻬﯿﺮ ﻣﻊ ﻧﺼﻮص ﮐﺜﯿﺮة ﻣﻦ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﺼـﺤﺎح‬‫اﻟﻤﻨﺎدﯾـﮥ ﻋﻠﯽ أن اﻟﻤﺮاد ﻣﻨﻬﻢ اﻟﺨﻤﺴـﮥ اﻟﻄﺎﻫﺮة رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ ،‬و ﻟﻨﺎ ورﯾﻘﺎت ﻓﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ ذﻟﮏ ﻣﺠﻠـﺪ ﻓﯽ دﻓﺘﺮﻧﺎ ﯾﺠﺐ‬‫ﻋﻠﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻟا ﺤﻖ اﻟﺮﺟﻮع إﻟﯿﻪ‪ ،‬و ﻟﻤﺎ وﺟﺪﻧﺎ ﻫﺬا ﻓﯽ »ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« ﻋﻠﻤﻨﺎ أﻧﻬﻢ أﺑﻨﺎؤه ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺎذا اﻧﻀﻢ اﻟﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ ورد‬‫ﻣﻦ اﻻﺧﺒﺎر ﻓﯽ اﻷﺋﻤـﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ‪ ،‬ﻣﻤﺎ ﺑﺴـﻄﻨﺎ أﮐﺜﺮﻫﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﻘﺎﻣﺎت اﻻرﺑﻌـﮥ ﻣﻦ ﮐﺘﺎﺑﻨﺎ اﻟﻤﺴـﻤﯽ‪» ،‬ﻣﻮاﻫﺐ ﺳـﯿﺪ اﻟﺒﺸـﺮ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ أﺋّﻤﮥ‬‫اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ« ﺑﺎﻟﺘﺮﺗﯿﺐ ﺑﺴـﻄﻨﺎﻫﺎ‪ ،‬و ﻣﺎ اﺟﺘﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻠﻒ و اﻟﺨﻠﻒ ﻣﻦ ﻏﺰارة ﻋﻠﻮم ﻫﺬا اﻟﻌﺪد اﻟﻤﺒﺎرك و ﺧﺮﻗﻬﻢ اﻟﻌﻮاﺋﺪ و ﻣﺎ اﺧﺘﺼﻮا ﺑﻪ‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﺒﺎﻫﺮة ﻣﻦ ﺑﯿﻦ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺮﺟﺎل اﻻﺑﻄﺎل ﻣﻦ ﻫـﺬه اﻟﻔﺌﮥ اﻟﻔﺎﺋﻘﮥ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎﺻـﺮﯾﻬﺎ ﻓﯽ ﮐﻞ ﻋﺼـﺮ‪ ،‬ﯾﺘﯿﻘﻦ ﺑﺄﻧﻬﻢ اﻻوﻟﯽ ﺑﺼﺪق أﺣﺎدﯾﺚ‬‫اﻟﺘﻤﺴﮏ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻦ ﻏﯿﺮﻫﻢ(‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« در ﺿﻤﻦ ﮐﻼم ﺑﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫)و إذ ﻗﺪ ﺛﺒﺖ ﺻـﺤﮥ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻣﺎ ﻣﺮ ﻋﻠﯿﮏ ﻣﻤﺎ ﯾﻨﻮط ﺑﻪ ﻟﻔﻈﺎ و ﻣﻌﻨﯽ و دﻻﻟﮥ و اﻧﻀـﻤﺖ إﻟﯿﻪ آﯾﮥ اﻟﺘﻄﻬﯿﺮ ﺑﺘﻔﺴﯿﺮﻫﺎ اﻟﺘﯽ ﯾﺪل ﻋﻠﯿﻬﺎ‬‫اﻟﺼـﺤﯿﺤﮥ‪ ،‬ﻓﻼ وﺟﻪ ﻻن ﯾﻤﺘﺮي ﻣﻦ ﻟﻪ أدﻧﯽ اﻧﺼﺎف ﻓﯽ أن ﻣﻦ ﺻﺪق ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ و اﻵﯾﮥ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﺷﺎﺋﺒﮥ و ﻫﻢ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ‬‫ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ و ﺳـﯿﺪه ﻧﺴـﺎء اﻟﻌـﺎﻟﻤﯿﻦ ﺑﻀـﻌﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أم اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻟﺰﻫﺮاء اﻟﻄﺎﻫﺮة‪ ،‬ﻋﻠﯽ أﺑﯿﻬﺎ و ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟﺼـﻠﻮة و‬‫اﻟﺴـﻼم‪ ،‬ﻻ ﺷﺎﺋﺒـﮥ ﻓﯽ ﮐﻮﻧﻬﻢ ﻣﻌﺼﻮﻣﯿﻦ ﮐﺎﻟﻤﻬـﺪّي ﻣﻨﻬﻢ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﻤﺎ ﯾﺨّﺼﻪ ﻣﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻗﻔﺎء )ﻗﻔﻮ‪ .‬ظ( اﻻﺛﺮ و ﻋـﺪم اﻟﺨﻄﺎء ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﺗﻤﺴـﮏ ﺑﻪ اﻟﺸـﯿﺦ اﻻـﮐﺒﺮ )رض( ﺑﺎﻟﻤﻌﻨﯽ اﻟـﺬي ﺑﯿﻨﺎه ﺳﺆاﻻ و ﺟﻮاﺑﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﺗﻘـﺪم‪ ،‬ﺑﻞ ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ أوﺛﻖ ﻋﺮوة ﻣﻦ ﺣﯿﺚ اﻟﺼـﺤﮥ ﺑﺎﻟﺴـﻨﺪ‬‫اﻟﻘﻮي ﻣﻦ ذﻟﮏ اﻟﺤﺪﯾﺚ و اﻟﮑﺸﻒ ﯾﺆﯾﺪ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ أن ﯾﺆﯾﺪه(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪297 :‬‬‫ﭼﻬـﻞ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻘـﺎدر اﻟﻌﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤـﺂل« در ﺑﯿـﺎن ﻣﺤّﺼﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده‪ :‬و ﻣﺤـّﺼ ﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﻘـّﺪم ﻓﯽ‬‫ﻣﺤّﺼﻞ ﺣـﺪﯾﺚ اﻟّﺴـ ﻔﯿﻨﮥ ﻣﻦ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯽ إﻋﻈﺎﻣﻬﻢ و اﻟﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺤﺒﻠﻬﻢ و ﺣّﺒﻬﻢ و ﻋﻠﻤﻬﻢ و اﻷﺧـﺬ ﺑﻬـﺪي ﻋﻠﻤﺎﺋﻬﻢ و ﻣﺤﺎﺳﻦ أﺧﻼﻗﻬﻢ ﺷـﮑﺮ‬‫اﻟﻨﻌﻤﮥ ﻣﺸـّﺮﻓﻬﻢ ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﯾﺴـﺘﻔﺎد ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺑﻘﺎء اﻟﮑﺘﺎب و اﻟـّﺴ ﻨﮥ و اﻟﻌﺘﺮة إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ ،‬و اﻟّﺬي )و اﻟﺬﯾﻦ ظ( وﻗﻊ‬‫اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ إﻧّﻤﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﻣﻨﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴﻨﮥ‪ ،‬إذ ﻫﻢ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن اﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ ورود اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆّﯾﺪه‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺗﻌّﻠﻤﻮا ﻣﻨﻬﻢ و ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘّﯿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃﻬّﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا و ﺷّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت اﻟﺒﺎﻫﺮات و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮات ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﻧﺎﻓﯽ ﺗﻌﻤﯿﻢ أﻗﺎرب و ﻣﻔﯿﺪ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﺑﺄﺻـﺤﺎب ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬‫ﮐﺴـﯽ از أﺻـﺤﺎب أﻓﻬـﺎم و أرﺑـﺎب أﺣﻼم ﻗﻮل ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻓﺎﺳـﺪ اﻟﻤﺮام ﻗﺒﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﻧﻤﻮد؟! و ﮐﯽ أﺣـﺪي از ذوي اﻟﻌﻘﻮل ﺑﺎ وﺻﻒ اﯾﻦ‬‫ﺗﻮﺿـﯿﺢ و ﺗﺼـﺮﯾﺢ‪ ،‬راه ذﻫﻮل و ﻏﻔﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﭘﯿﻤﻮد؟! ﭼﻬـﻞ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »وﺳـﯿﻠﮥ اﻟﻨﺠﺎة« ﺑﻌـﺪ اﯾﺮاد‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﻣﻘﺎم ﺗﻮﺿﯿﺢ و ﺗﺸﺮﯾﺢ آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و از زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺮوﯾﺴﺖ‪:‬‬‫و إﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪا و آل ﻋﺒـﺎ از ﻫﻢ ﺟـﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ ﺗـﺎ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ آﻣـﺪ ﻧﺰد ﻣﻦ ﺑﺮ ﺣﻮض ﮐﻮﺛﺮ و از ﻣﻄﯿﻌـﺎن و ﻣﺘﺨﻠّﻔﺎن ﺧﻮد ﺧﺒﺮ‬‫ﺧﻮاﻫﻨﺪ داد[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺑﺸﺎرت واﺿـﺢ و ﻻﺋﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺒﯿﻦ ﻟﮑﻬﻨﻮي ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺂل ﻋﺒﺎ ﻣﯽداﻧـﺪ و ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ ﺻـﺮاﺣﺖ‪،‬‬‫اﻋﺘﺮاف ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﻤﻮده زﻋﻢ ﺗﻌﻤﯿﻢ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي را ﻫﺒﺎء ﻣﻨﺜﻮرا ﻣﯽﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 221‬از ‪285‬‬‫ﭼﻬﻞ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﺛﻨﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﭘﺎﻧﯽﭘﺘﯽ در ﺧﺎﺗﻤﻪ »ﺳﯿﻒ ﻣﺴﻠﻮل« ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ إﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﺖ اﺋﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم ﺑﺮ ﻣﺬاق ﺧﻮد ﻧﻤﻮده‬‫ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬و اﯾﻦ ﻣّﺪﻋﺎ ﺑﮑﺸﻒ و إﻟﻬﺎم ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه و اﺳـﺘﻨﺒﺎط اﯾﻦ ﻣّﺪﻋﺎ از ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ از ﺣﺪﯾﺚ ﺳﺮور ﭘﯿﻐﻤﺒﺮان ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﯿﺰ‬‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ ﮐﺮد‪ .‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﺳﺆال ﻧﻤﯽﮐﻨﻢ از ﺷﻤﺎ ﻫﯿﭻ أﺟﺮت و ﻧﻤﯽﺧﻮاﻫﻢ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻣﯽﺧﻮاﻫﻢ از ﺷﻤﺎ دوﺳﺘﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪298 :‬‬‫أﻗﺮﺑﺎي ﻣﻦ وﺟﻪ اﺳﺘﻨﺒﺎط آﻧﺴﺖ ﮐﻪ أﻧﺒﯿﺎء ﺳﺎﺑﻖ »ﻻ َأْﺳَﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإْن َأْﺟِﺮَي ِإﻟﱠﺎ َﻋَﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ« ﮔﻔﺘﻪاﻧـﺪ‪ ،‬أﺻـﻼ اﺟﺮت ﺑﺮ ﻓﺮﯾﻀﻪ ﺗﺒﻠﯿﻎ رﺳـﺎﻟﺖ درﺧﻮاﺳﺖ ﻧﮑﺮدهاﻧـﺪ‪ .‬و ﭼﻪ اﺣﺘﻤﺎل درﺧﻮاﺳﺖ اﺟﺮت ﺑﻮد ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﻣﺎ را ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺘﻐﯿﯿﺮ اﺳـﻠﻮب ﮐﻼم أﻣﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﺣﮑﻤﺖ در آن آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﺮاﯾﻊ أﻧﺒﯿﺎء ﺳﺎﺑﻖ ﺑﻌﺪ وﻓﺎت آﻧﻬﺎ ﻣﻨﺴﻮخ ﻣﯽﺷﺪ و‬‫اﯾﻦ ﺷـﺮﯾﻌﺖ ﻣﺆﺑﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ أّﻣﺘﺎن را ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ رﺣﻠﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻨﺎﯾﺐ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ رﺟﻮع آرﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا آن ﺳـﺮور ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم ﺑﺮاي ﺷﻔﻘﺖ‬‫ﺑﺮ أّﻣﺖ ﺧﻮد رﻫﻨﻤﻮﻧﯽ ﮐﺮد ﺑﻤﺤّﺒﺖ آل ﺧﻮد و اﺷﺎرت ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺘﺸّﺒﺚ داﻣﺎن ﭘﺎك آﻧﻬﺎ ﮐﻪ وارﺛﺎن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ و دروازه ﻋﻠﻮم وﯾﻨﺪ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬ﺗﺮﮐﺖ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﺘﺮﺗﯽ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﮔﺬاﺷﺘﻢ در ﺷﻤﺎ دو وﺳﯿﻠﻪ ﻣﺤﮑﻢ‪ :‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و آل ﺧﻮد را[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﮐﻼـم ﺛﻨـﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﻣﻔﯿـﺪ اﺧﺘﺼـﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻨﺎﺋﺒﺎن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻻﻃﯿﺎب و ﻣﺒﻄﻞ زﻋﻢ‬‫ﺗﻌّﻠﻖ آن ﺑﺠﻤﻠﻪ أﻗﺎرب آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺒﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﻟﻌﻤﺮي إّن ﻫـﺬا اﻟﮑﻼم ﻣﻦ أوﺿـﺢ اﻟـّﺪﻻﺋﻞ و اﻻﻋﻼم ﻋﻠﯽ ﺣّﻘﯿﮥ أﺋّﻤﮥ‬‫أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم‪ ،‬و ﺻـﺪوره ﻣﻦ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا اﻟﻤﺘﻌّﺼﺐ اﻟﻬﺎﺋﻢ ﻓﯽ ﻣﻬﺎﻣﻪ اﻟﻤﻼم ﻣﻦ آﯾﺎت اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻌّﻠﺎم‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻬﺪي ﻣﻦ ﯾﺸﺎء‬‫اﻟﯽ دار اﻟﺴﻼم‪.‬‬‫ﭼﻬـﻞ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮي در »ﻣﺮآة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﺑﯿـﺎن وﺟﻪ ﺗﺴـﻤﯿﻪ ﮐﺘـﺎب و ﻋﺘﺮت ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ‬‫اﻟّﺬﯾﻦ وﻗﻊ اﻟﺤّﺚ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻨﻬﻢ )ﻣﻨﻪ‪ .‬ظ( إﻧﻤﺎ ﻫﻢ اﻟﻌﺎرﻓﻮن ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬إذ ﻫﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻔﺎرﻗﻮن‬‫اﻟﮑﺘﺎب ﻋﻠﯽ )إﻟﯽ‪ .‬ظ( اﻟﺤﻮض‪ ،‬و ﯾﺆّﯾﺪه‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬ﻻ ﺗﻌّﻠﻤﻮﻫﻢ ﻓﺎﻧّﻬﻢ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ«‬‫و ﺗﻤّﯿﺰوا ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﺑﻘّﯿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻷّن اﻟﱠﻠﻪ أذﻫﺐ ﻋﻨﻬﻢ اﻟّﺮﺟﺲ و ﻃّﻬﺮﻫﻢ ﺗﻄﻬﯿﺮا‪ ،‬و ﺷّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﻟﮑﺮاﻣﺎت اﻟﺒﺎﻫﺮة و اﻟﻤﺰاﯾﺎ اﻟﻤﺘﮑﺎﺛﺮة‪ ،‬و اﻟﻌﻠﻢ‬‫ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺰﯾﺰ اﻟﻌﻠّﺎم ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﻋﺒـﺎرت وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻼـ رﯾﺐ و اﺷـﺘﺒﺎه ﻧﺰد ﻧـﺎﻇﺮﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ آﮔـﺎه‪ ،‬ﻣﺜﺒﺖ اﺧﺘﺼﺎص ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺤﻀـﺮاﺗﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﺎرف ﮐﺘﺎب و‬‫ﺳّﻨﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﺗﺎ ﺑﺤﻮض ﮐﻮﺛﺮ ﻣﻔﺎرﻗﺖ از ﮐﺘﺎب ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد‪ ،‬و أﻋﻠﻢ از ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻣﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و از دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻤﺎ ﻣﺘﻤّﯿﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ اذﻫﺎب رﺟﺲ از اﯾﺸﺎن ﻧﻤﻮده‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪299 :‬‬‫اﺳﺖ و ﺑﺘﻄﻬﯿﺮ ﮐﺎﻣـﻞ اﯾﺸـﺎن را ﻣﻄﻬﺮ ﻓﺮﻣﻮده و ﺑﮑﺮاﻣـﺎت ﺑﺎﻫﺮه و ﻣﺰاﯾﺎي ﻣﺘﮑﺎﺛﺮه ﻣﺸـّﺮف ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ‬‫ﺗﻤﺎﻣﯽ أﻗﺎرب ﻧﺒﻮي را ﻣﺼﺪاق اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ ﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و رﻗﺎﻋﺖ و ﺧﻼﻋﺖ ﺧﻮد را ﺑﺄﻗﺼﯽ اﻟﻐﺎﯾﻪ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ؟!‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻘﻨﺪوزي اﻟﺒﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺄﺋﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم واﻧﻤﻮده‪،‬‬‫ﺑﮑﻤﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ ﻣﺴـﻠﮏ إﻧﺼﺎف ﺑﺄﻗـﺪام ﺗﺮك اﻋﺘﺴﺎف ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺑﺎب ﺳﺎﺑﻊ و ﺳـﺒﻌﻮن ﮐﺘﺎب ﻣـﺬﮐﻮر در ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺣـﺪﯾﺚ اﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺸـﺮ ﺧﻠﯿﻔﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﺑﻌﺾ اﻟﻤﺤّﻘﻘﯿﻦ‪ :‬إّن اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺪاﻟّﮥ ﻋﻠﯽ ﮐﻮن اﻟﺨﻠﻔﺎء ﺑﻌﺪه ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺸـﺮ ﻗـﺪ اﺷـﺘﻬﺮت ﻣﻦ ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬ﻓﺒﺸـﺮح اﻟﺰﻣـﺎن و ﺗﻌﺮﯾﻒ اﻟﮑﻮن و اﻟﻤﮑﺎن ﻋﻠﻢ أّن ﻣﺮاد رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ‬‫ﺣـﺪﯾﺜﻪ ﻫﺬا اﻻﺋّﻤﮥ اﻻﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ‪ ،‬إذ ﻻ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﺤﻤﻞ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻠﻔﺎء ﺑﻌﺪه ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻟﻘّﻠﺘﻬﻢ ﻋﻦ اﺛﻨﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 222‬از ‪285‬‬‫ﻋﺸﺮ‪ ،‬و ﻻ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﺤﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻠﻮك اﻷﻣﻮّﯾﮥ ﻟﺰﯾﺎدﺗﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ و ﻟﻈﻠﻤﻬﻢ اﻟﻔﺎﺣﺶ إﻟّﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬و ﻟﮑﻮﻧﻬﻢ ﻏﯿﺮ ﺑﻨﯽ‬‫ﻫﺎﺷﻢ ﻷّن‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪» :‬ﮐﻠﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ«‬‫ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ ،‬و إﺧﻔﺎء ﺻﻮﺗﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﻘﻮل ﯾﺮّﺟﺢ ﻫﺬه اﻟﺮواﯾﮥ ﻷﻧّﻬﻢ ﻻ ﯾﺤﺴـﻨﻮن ﺧﻼﻓﮥ ﺑﻨﯽ‬‫ﻫـﺎﺷﻢ‪ ،‬و ﻻ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﺤﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻠﻮك اﻟﻌّﺒﺎﺳـﯿﮥ ﻟﺰﯾﺎدﺗﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻌـﺪد اﻟﻤـﺬﮐﻮر و ﻟﻘﻠّـﮥ رﻋﺎﯾﺘﻬﻢ ﻵﯾـﮥ »ﻗُْﻞ ﻻ َأْﺳـ َﺌﻠُُﮑْﻢ َﻋَﻠﯿِْﻪ َأْﺟﺮًا ِإﻟﱠﺎ‬‫اﻟ َْﻤَﻮﱠدَة ﻓِﯽ اﻟ ُْﻘْﺮﺑﯽ‬‫و ﺣﺪﯾﺚ اﻟﮑﺴﺎء‪ ،‬ﻓﻼ ﺑّﺪ ﻣﻦ أن ﯾﺤﻤﻞ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ اﻻﺋّﻤﮥ اﻻﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ )اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ‪ .‬ظ( ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﻋﺘﺮﺗﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻷـﻧﻬﻢ ﮐـﺎﻧﻮا أﻋﻠﻢ اﻫـﻞ زﻣـﺎﻧﻬﻢ و أﺟّﻠﻬﻢ و أورﻋﻬﻢ و اﺗﻘﺎﻫﻢ و أﻋﻼﻫﻢ ﻧﺴـﺒﺎ و أﻓﻀـﻠﻬﻢ ﺣﺴـﺒﺎ و أﮐﺮﻣﻬﻢ ﻋﻨـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﺎن )ﮐﺎﻧﺖ‪ .‬ظ(‬‫ﻋﻠـﻮﻣﻬﻢ ﻋﻦ آﺑـﺎﺋﻬﻢ ﻣﺘﺼـﻼ )ﻣﺘﺼـﻠﮥ‪ .‬ظ( ﺑﺠـّﺪﻫﻢ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺎﻟﻮراﺛـﮥ و اﻟﻠّﺪﻧﯿـﮥ‪ ،‬ﮐـﺬا ﻋﺮﻓﻬﻢ أﻫـﻞ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﺘﺤﻘﯿﻖ و أﻫﻞ‬‫اﻟﮑﺸﻒ و اﻟﺘﻮﻓﯿﻖ‪ ،‬و ﯾﺆﯾﺪ ﻫﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ أي أّن ﻣﺮاد اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﯾﺸﻬﺪه و ﯾﺮّﺟﺤﻪ ﺣﺪﯾﺚ‬‫اﻟﺜﻘﻠﯿﻦ و اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺘﮑﺜﺮة اﻟﻤﺬﮐﻮرة ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﮑﺘﺎب و ﻏﯿﺮﻫﺎ‪ .‬و أّﻣﺎ‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪] :‬ﮐّﻠﻬﻢ ﺗﺠﺘﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ اﻷّﻣﮥ«‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﺳـﻤﺮة‪ ،‬ﻓﻤﺮاده ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ أّن اﻷّﻣﮥ ﺗﺠﺘﻤﻊ ﻋﻠﯽ اﻻﻗﺮار ﺑﺎﻣﺎﻣﮥ ﮐﻠﻬﻢ وﻗﺖ ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻤﻬﻢ اﻟﻤﻬﺪي رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪300 :‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻧﺼـﻔﺖ اﻧﻀـﻤﺎم‪ ،‬أﺣﺪي از أرﺑﺎب أﺣﻼم و أﺻـﺤﺎب أﻓﻬﺎم ﻣّﺪﻋﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺮاد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ از ﻋﺘﺮت در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﺟﻤﻠﻪ أﻗﺎرب آن ﺟﻨﺎب ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺎ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻇّﻦ اﻟﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﺆﻣﻨﻮن‪ ،‬و ﮐﺬﻟﮏ ﯾﻄﺒﻊ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻗﻠﻮب اﻟّﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﻌﻠﻤﻮن!‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﺎه و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟّﺰﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻﺮ در »ﻗﻮل ﻣﺴﺘﺤﺴﻦ« ﺑﻌﺪ ﮐﻼﻣﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻫﺬا‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل اﻟﻤﻨﺎوي ﻓﯽ »ﺷﺮح اﻟﺠﺎﻣﻊ اﻟّﺼﻐﯿﺮ«‬‫ﻓﯽﺣـﺪﯾﺚ »إﻧﯽ ﺗﺎرك ﻓﯿﮑﻢ ﺧﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪود ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟـّﺴ ﻤﺎء و اﻻرض و ﻋﺘﺮﺗﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و إﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ )ﯾﺘﻔّﺮﻗﺎ‪ .‬ظ(‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮدا ﻋﻠّﯽ اﻟﺤﻮض«‪ :‬رواه أﺣﻤﺪ و اﻟّﻄﺒﺮاﻧﯽ و اﻟﻀﯿﺎء ﻓﯽ »اﻟﻤﺨﺘﺎرة« ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪.‬‬‫ﻗـﺎل اﻟﻬﯿﺘﻤﯽ‪ :‬رﺟﺎﻟﻪ ﻣﻮﺛﻘﻮن‪ ،‬و رواه أﯾﻀﺎ أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﺴـﻨﺪ ﻻ ﺑﺄس ﺑﻪ و اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ اﻷﺧﻀـﺮ‪ ،‬و زاد ﮐﻮﻧﻪ ﻓﯽ ﺣّﺠـ ﮥ اﻟﻮداع‪ ،‬و‬‫وﻫﻢ ﻣﻦ زﻋﻢ وﺿﻌﻪ ﮐﺎﺑﻦ اﻟﺠﻮزي‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟّﺴﻤﻬﻮدي‪ :‬و ﻓﯽ اﻟﺒﺎب ﻣﺎ ﯾﺰﯾﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺸﺮﯾﻦ ﻣﻦ اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ‪» .‬ﺗﻨﺒﯿﻪ« ﻗﺎل اﻟﺸﺮﯾﻒ‪:‬‬‫ﻫـﺬا اﻟﺨـﺒﺮ ﯾﻔﻬﻢ وﺟﻮد ﻣﻦ ﯾﮑﻮن أﻫﻼـ‪ -‬ﻟﻠﺘﻤـّﺴ ﮏ ﻣﻦ اﻫـﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄـﺎﻫﺮة ﻓﯽ ﮐـﻞ زﻣﻦ إﻟﯽ ﻗﯿـﺎم اﻟﺴﺎﻋـﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﻮّﺟﻪ اﻟﺤّﺚ‬‫اﻟﻤـﺬﮐﻮر إﻟﯽ اﻟﺘﻤـّﺴ ﮏ ﺑﻪ‪ ،‬ﮐﻤـﺎ أّن اﻟﮑﺘـﺎب ﮐـﺬﻟﮏ ﻓﻠـﺬﻟﮏ ﮐـﺎﻧﻮا أﻣﺎﻧـﺎ ﻷﻫـﻞ اﻷـرض ﻓـﺎذا ذﻫﺒﻮا ذﻫﺐ أﻫﻞ اﻷرض‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ ﺑﻠﻔﻈﻪ‬‫اﻟﺸﺮﯾﻒ ‪.‬‬
‫از اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ اﻟّﺰﻣﺎن ﺑﺘﻮّﺳﻂ ﻣﻨﺎوي از ﺳـﻤﻬﻮدي ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﮐﻪ از ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻘﺎي‬‫ﺷﺨﺼـﯽ ﮐﻪ أﻫـﻞ ﺗﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ از اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ و ﻋﺘﺮت ﻃـﺎﻫﺮه ﺗﺎ ﺑﻘﯿﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺗﺎ ﮐﻪ ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﺷﻮد ﺣّﺚ ﻣـﺬﮐﻮر ﺑﺴﻮي ﺗﻤﺴﮏ ﺑﺂن‬‫ﺷﺨﺺ‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪا ﻫﻢ ﺑﻬﻤﯿﻦ ﻃﻮر ﺗـﺎ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻬﻤﯿﻦ ﺳـﺒﺐ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ أﻣﺎن ﺷﺪﻧـﺪ ﺑﺮاي أﻫﻞ‬‫زﻣﯿﻦ‪ ،‬ﭘﺲ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات از ﺟﻬﺎن رﻓﺘﻨﺪ أﻫﻞ زﻣﯿﻦ ﻫﻢ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬و در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﺑﮑّﺮات و ﻣّﺮات ﻣﺎ ﺑﯿﺎن ﻧﻤﻮدهاﯾﻢ ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﮐﻼم ﺣﻘﯿﻘﺖ اﻧﻀـﻤﺎم دﻟﯿﻞ واﺿـﺢ و ﺑﺮﻫﺎن ﻻﺋـﺢ ﺑﺮ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺼﺎدﯾﻖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص ﺣﻀـﺮات أﺋﻤﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟﺴـﻼم ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻻ ﻏﯿﺮ‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﯾﻘﻮد اﻟﻌﺎﻗﻞ إﻟﯽ اﻟﻬـﺪي و اﻟّﺮﺷـﺪ و اﻟﺨﯿﺮ‪ ،‬و ﯾﻨﻘﺬه ﻋﻦ اﻟّﺘﻮّرط ﻓﯽ اﻟﻌﻤﯽ و اﻟﻐّﯽ و اﻟـّﻀ ﯿﺮ‪ ،‬و ﯾﻘﺪﻋﻪ ﻋﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 223‬از ‪285‬‬‫اﻟﻌﻮج و اﻟﻀﻼل ﻓﯽ اﻟّﺴﯿﺮ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪301 :‬‬‫ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ‪ ،‬ازﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﻣﻨﺎﻋﺖ اﻗﺘﺮان ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ وﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺳﺪﯾـﺪه اﺳﺖ ﺑﺮ ﺗﻮ واﺿـﺢ و ﻻﺋﺢ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ در ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻣﺮاد ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻻﻃﯿـﺎب ﺟﻤﯿﻊ أﻗـﺎرب آن ﺟﻨﺎب ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺮاد أﺧﺺ أﻗﺎرب آن ﺣﻀـﺮت‬‫ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺼـﻔﯿﻦ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﯾﻒ را ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺄﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ‬‫ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﻣﯽداﻧﻨـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ﺑﺎﻋﺘﺮاﻓﺎت ﺻـﺮﯾﺤﻪ و اﻓﺎدات ﻧﺼـﯿﺤﻪ ﺑﺎﺛﺒﺎت ﻣﯽرﺳﺎﻧﻨـﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺗﻔّﻮه ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ‬‫اﮔﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﮐﻨﺪ ﻻزم آﯾﺪ ﮐﻪ ﺟﻤﯿﻊ أﻗﺎرب آن ﺣﻀـﺮت أﺋّﻤﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ واﺟﺐ اﻻﻃﺎﻋﻪ‪ ،‬ﺷـﺒﻬﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ و وﺳﻮﺳﻪ ﻋﺎﻃﻠﻪ‬‫ﺑﺮ آﻣﺪ‪.‬‬‫أﻣـﺎ آﻧﭽﻪ ﻣﺨـﺎﻃﺐ ﻓﺎﺳـﺪ اﻟﻤﺮام در ﮐﻼم ﺟﺎﻟﺐ ﻣﻼم ﺧﻮد أﺳـﻤﺎء و أﻋﻼم ﺑﻌﻀـﯽ از ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻣﺜﻞ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎس و ﻏﯿﺮه ﺑﺮ زﺑﺎن‬‫آورده و ﺑﻤﺰﯾـﺪ ﺗﻨّﻄﻊ‪ ،‬ﺑﻐﺮض إﻇﻬـﺎر ﺧﺼﻮﺻـﯿﺖ اﯾﺸﺎن را از اﻫﻠﺒﯿﺖ ﺷـﻤﺮده‪ ،‬ﭘﺲ وﺟﻮه ﺑﻄﻼن آن ﻻ ﺗﻌـّﺪ و ﻻ ﺗﺤﺼـﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ‬‫ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ راﺟﻊ ﻣﻦ ﮐﺘﺎﺑﻨﺎ ﻫﺬا ﻣﺠّﻠﺪ آﯾﮥ اﻟّﺘﻄﻬﯿﺮ و ﻻﺣﻈﻪ ﺑﻌﯿﻦ اﻟﻌﺎﻗﻞ اﻟﺒﺼﯿﺮ‪.‬‬‫و ﻋﻼوه ﺑﺮﯾﻦ آﻧﭽﻪ ﻣﺎدرﯾﻦ ﻣﻘﺎم از وﺟﻮه ﮐﺎﻣﻠـﮥ اﻻﺑﺮام ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﯾﻢ ﺑﺴـﯿﺎري از آن ﻗﻄﻌﺎ و ﯾﻘﯿﻨﺎ أﺷـﺨﺎص ﻣـﺬﮐﻮرﯾﻦ را از دﺧﻮل در‬‫ﺣﺮﯾﻢ ﻣﻘـّﺪس ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺎز ﻣﯽدارد و ﻋﺪم اﺳﺘﯿﻬﺎل اﯾﺸﺎن را ﺑﺮاي اﻗﺘﺮان ﺑﻘﺮآن ﻓﺮاروي أﺻـﺤﺎب اﯾﻤﺎن و ﻋﺮﻓﺎن ﻣﯽآرد‪ ،‬و ﯾﮑﻔﯽ‬‫ﻣﻨﻬﺎ ﻓﻘﺪان اﻟﻌﺼﻤﮥ ﻓﯿﻬﻢ ﺑﺎﺗّﻔﺎق أﻫﻞ اﻻﺳﻼم‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻇﺎﻫﺮ ﻋﻨﺪ أﺻﺤﺎب اﻻﺑﺼﺎر و اﻻﺣﻼم‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻃﺮاﯾﻒ ﺗﺮﻫـﺎت و ﺑـﺪاﺋﻊ ﻃﺎﻣـﺎت آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ در ﺣﺎﺷـﯿﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺎم در ﺑﺎب ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﺸﺎن‬‫ﺗﻘﺮﯾﺮي ﻏﺮﯾﺐ و ﺗﺰوﯾﺮي ﻋﺠﯿﺐ ﺑﻤﻌﺮض إﻇﻬﺎر و إﺑﺮاز آوردهاﻧـﺪ ﮐﻪ ﻋﺎﻗﻞ ﻟﺒﯿﺐ و ﻓﻄﻦ أرﯾﺐ از آن ﺑﮑﻤﺎل ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ و ﻣﮑﺎﺑﺮه ﺣﻀـﺮات‬‫اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﭘﯽﻣﯽﺑﺮد‪ ،‬و ﺗﻌـﺎﻣﯽ ﺻـﺮﯾﺢ و ﺗﻐﺎﻓﻞ ﻓﻀـﯿﺤﺸﺎن را از ﺣﻖ ﻇﺎﻫﺮ و ﺻﻮاب ﺑﺎﻫﺮ ﺑﺮأي اﻟﻌﯿﻦ ﻣﯽﻧﮕﺮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴـﻨﺪ‪] :‬و‬‫اﻟﺤﺎﺻﻞ أّن اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة إّﻣﺎ ﺟﻤﯿﻊ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟـّﺴ ﮑﻨﯽ أو ﺟﻤﯿﻊ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ أو ﺟﻤﯿﻊ أوﻻد ﻓﺎﻃﻤـﮥ‪ ،‬و ﻋﻠﯽ ﮐﻞ ﺗﻘـﺪﯾﺮ ﻓﺎﻟﺘﻤّﺴﮏ اﻟﻤﺄﻣﻮر‬‫ﺑﻪ إﻣﺎ ﺑﮑّﻞ ﻣﻨﻬﻢ أو ﺑﮑّﻠﻬﻢ أو ﺑﺎﻟﺒﻌﺾ اﻟﻤﺒﻬﻢ أو ﺑﺎﻟﺒﻌﺾ اﻟﻤﻌّﯿﻦ‪ ،‬و اﻟّﺸﻘﻮق ﮐّﻠﻬﺎ ﺑﺎﻃﻠﮥ‪.‬‬‫أّﻣﺎ اﻻّول ﻓﻸﻧﻪ ﯾﺴﺘﻠﺰم اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻨﻘﯿﻀﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﻮاﻗﻊ ﻻﺧﺘﻼف اﻟﻌﺘﺮة ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻓﯽ أﺻﻮل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪302 :‬‬‫اﻟـّﺪﯾﻦ ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻣﻔﺼـﻼ‪ ،‬و ﻋﻠﯽ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﯾﻠﻐﻮ اﻟﮑﻼم ﻷن اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻤﺎ أﺟﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﮐﻠّﻬﻢ ﺑﺤﯿﺚ ﻻ ﯾﺸـّﺬ ﻋﻨﻪ ﻓﺮﻗـﮥ‪ ،‬ﻻ ﯾﺠﺪي ﻧﻔﻌﺎ إذا اﻟﺒﺤﺚ‬‫ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺎﺋﻞ ﻟا ﺨﻼﻓﯿـﮥ‪ ،‬و ﻋﻠﯽ اﻟّﺜﺎﻟﺚ ﯾﻠﺰم ﺗﺼﻮﯾﺐ اﻟّﻄﺮﻓﯿﻦ اﻟﻤﺘﺨﺎﻟﻔﯿﻦ و ﯾﻠﺰم ﻋﻠﯽ اﻻﻣﺎﻣـّﯿ ﮥ ﺗﺼﻮﯾﺐ اﻟﺰﯾﺪّﯾـﮥ و اﻟﮑﯿﺴﺎﻧـّﯿ ﮥ و ﺑﺎﻟﻌﮑﺲ‪ ،‬و‬‫ﻋﻠﯽ اﻟّﺮاﺑﻊ ﯾﻠﺰم اﻟﺘﺠﻬﯿﻞ و اﻟّﺘﻠﺒﯿﺲ‪ ،‬إذا اﻟﺒﻌﺾ اﻟﻤﺮاد ﻏﯿﺮ ﻣﺬﮐﻮر ﻓﯽ اﻟﮑﻼم ﻓﯿﻔﻀﯽ إﻟﯽ اﻟﻨﺰاع ﮐﻤﺎ ﻫﻮ اﻟﻮاﻗﻊ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﭘﺮ ﺗﺰوﯾﺮ ﺧﻮاه از ﺧﻮد ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ ﺑﺎﺷـﺪ ﯾـﺎ ﮐﺴـﯽ از أﺳـﻼﻓﺸﺎن ﺑﻬﺮ ﺣﺎل ﻗﻮل ﺑﯿﺤﺎﺻﻞ و ﮐﻼم ﻻ ﻃﺎﺋﻞ و ﺗﺸـﻘﯿﻖ ﻓﺎﺳـﺪ و‬‫ﺗﻨﻘﯿﻖ ﮐﺎﺳـﺪﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻄﻼـن آن ﺑﺮ ﻧـﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ و ﻣـﺎﻫﺮ ﺧﺒﯿﺮ‪ ،‬ﺑﻮﺟﻮه ﻣﺘﮑـﺎﺛﺮه ﻣﻮﻓﻮره و دﻻﺋﻞ ﻣﺘﻀﺎﻓﺮي ﻏﯿﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﮐﻪ ﺣﻘﯿﺮ در ﺑﯿﺎن‬‫ﺧﻮد ﺳﺎﺑﻘﺎ و ﻻﺣﻘﺎ ﺑﺠﻮاب ﮐﻠﻤﺎت ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ رﻗﻢ ﮐﺮدهام‪ ،‬ﻧﻬﺎﯾﺖ واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺒﺮاﻫﯿﻦ ﺻـﺮﯾﺤﻪ‬‫آﯾﺎت ﻓﺮﻗﺎن ﻣﺒﯿﻦ و ﺷﻮاﻫﺪ ﺻـﺤﯿﺤﻪ ارﺷﺎدات ﺟﻨﺎب ﺧﺎﺗﻢ اﻟﻤﺮﺳـﻠﯿﻦ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺑﺎﻋﺘﺮاﻓﺎت ﺧﺎّﺻﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ و‬‫ﺑﺈذﻋﺎﻧﺎت ﻧﺎّﺻﻪ ﮐﻤﻼي ﻣﻨّﻘـ ﺪﯾﻦ ﺳـّﻨﯿﻪ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ در ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﮐﻪ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴـﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ وارد ﺷـﺪه‪ .‬ﭘﺲ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﮐﺎو ﮐﺎو ﮐﻠﮑﻞ ﻓﺎﺋﺪه ﺑﺤﺎل ﻣﺠﺎدﻟﯿﻦ ﻧﻤﯽﺑﺨﺸﺪ‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻦ ﺗﺸـﻘﯿﻖ ﻋﺎري از ﺗﺤﻘﯿﻖ ﭘﺎي‬‫أﺣﺪي از أوﻟﯽ اﻷﺑﺼﺎر در ﻣﻘﺎم ﻧﻘﺪ و اﻋﺘﺒﺎر ﻧﻤﯽﺑﺨﺸﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﺗﻮﺿﯿﺢ و ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺣﺎﺟﺘﯽ ﻧﺒﻮد ﺑﺂﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻓﺎﺳﺪ اﻟّﻨﻈﺎم‬‫ض آن ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺟﻪ اﻟﻤـﺬﮐﻮر ﻧﯿﺰ ﻣﺮﻗﻮم و ﻣﺴـﻄﻮر ﻣﯽﮔﺮدد‬‫را ﺟﻤﻠـﮥ ﺟﻤﻠـﮥ رّد ﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ إﺗﻤﺎﻣﺎ ﻟﻠﺤّﺠـ ﮥ و اﯾﻀﺎﺣﺎ ﻟﻠﻤﺤّﺠﻪ ﻧﻘﺾ و ر ّ‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺳﺮاﭘﺎ ﺗﺰوﯾﺮ ﺑﺎﻃﻞ و از ﺣﻠﯿﻪ ﺻﺤﺖ ﻋﻄﺎﻟﺴﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 224‬از ‪285‬‬‫اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺤﺎﺻﻞ أّن اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﻌﺘﺮة إّﻣﺎ ﺟﻤﯿﻊ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ اﻟّﺴﮑﻨﯽ أو ﺟﻤﯿﻊ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ أو ﺟﻤﯿﻊ أوﻻد ﻓﺎﻃﻤﻪ ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﺗﺸﻘﯿﻖ واﺿﺢ اﻟﺒﻄﻼﻧﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ أّوﻻ ﻣﺼﺪاق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﻤﯿﻊ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺳﮑﻨﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻪ در ﺑﯿﺖ ﺳﮑﻨﯽ ﺑﻼ‬‫ﺷﺒﻬﻪ زﻧﺎﻧﯽ ﭼﻨﺪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﺳـﺮﺣّﺪ ﻋﺼـﻤﺖ ﺑﻤﺮاﺣﻞ ﻗﺎﺻـﯿﻪ دور اﻓﺘﺎدهاﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺴـﯿﺎري از آﯾﺎت ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ذّم و ﻧﮑﻮﻫﺶ اﯾﺸﺎن‬‫ﻧـﺎزل ﺷـﺪه و ﻣﺨـﺎﻟﻔﺖ اﯾﺸـﺎن ﺑـﺎ أواﻣﺮ رﺑّـﺎﻧّﯿﻪ و أﺣﮑـﺎم ﻓﺮﻗﺎﻧّﯿﻪ اﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﻣﻄﺎﻋﻨﺸﺎن از ﺷـﻤﺎر و‬‫ﺣﺴﺎب اﻓﺰون و از داﺋﺮه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪303 :‬‬‫ﺗﻌﺪﯾـﺪ و ﺗﺤﺪﯾﺪ ﺑﯿﺮوﻧﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ اﯾﺸﺎن را ﻗﺮﯾﻦ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و رﻓﯿﻖ ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽﺗﻮان داد؟! او ﻧﯿﺰ در ﺑﯿﺖ ﺳـﮑﻨﯽ‬‫ﻋﺒﯿﺪ و ﺟﻮاري و ﺧّﺪام ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺣّﻈﯽ از ﻋﺼﻤﺖ ﻧﺪارﻧﺪ ﭼﻪ ﺟﺎي آﻧﮑﻪ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ آﻗﺎﯾﺎن ﺧﻮد ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻌﺪﯾﺪﺷﺎن از ﻋﺘﺮت‪،‬‬‫ﻫﯿﭻ ﺷﺨﺼـﯽ ﮐﻪ ﺣﻮاّس ﺳـﻠﯿﻤﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪ ،‬و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴﯽ اّدﻋﺎي آن ﻣﯽﺗﻮان ﮐﺮد‪ ،‬ﺣﺎل آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از‬‫ﻣﺎ ذﮐﺮ ﺑﺤﯿﺜّﯿﺖ ﻟﻔﻈّﯿﺖ و ﻣﻌﻨﻮّﯾﺖ ﻧﯿﺰ درﺳﺖ ﻧﻤﯽﮔﺮدد‪ ،‬و ﻫﯿـﭻ ﮐﺴـﯽ و ﻟﻮ از أﺷـّﺪ ﻣﺘﻌّﻨﺘﯿﻦ و ﻣﺘﺸّﺪﻗﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻟﻐﮥ ﻣﻌﻨﺎي ﻋﺘﺮت را ﺑﺎﯾﻦ‬‫وﺳـﻌﺖ ﻗﺮار ﻧـﺪاده اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻦ اّدﻋﯽ ﻓﻌﻠﯿﻪ اﻟﺒﯿـﺎن و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ إﻟﯽ ذﻟـﮏ ﺳﺒﯿـﻞ إﻟﯽ آﺧﺮ اﻟّﺰﻣـﺎن! و ﺛﺎﻧﯿـﺎ ﻣﺮاد ﺑﻮدن ﺟﻤﯿﻊ ﺑﻨﯽ ﻫـﺎﺷﻢ از‬‫ﻋﺘﺮت در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺎﺳﺪ ﻣﺤﺾ و ﺑﺎﻃﻞ ﺻـﺮﻓﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﻌﺼﻮم ﺑﻮدن ﺗﻤﺎم ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻗﻮل أﺣﺪي از أﻫﻞ اﺳـﻼم ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻌﺼﻮم‬‫ﺑﻮدن أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣـﺬﮐﻮرﯾﻦ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺪﻻﺋﻞ ﺳﺎﻃﻌﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﻣﺒﺮﻫﻦ و ﻣﺒّﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻋﺘﺮاﻓﺎت‬‫ﻋﺪﯾـﺪه و اذﻋﺎﻧﺎت ﺳﺪﯾﺪه أﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﻪ ﺷـﻄﺮي از آن در ﺑﯿﺎن ﻓﻘﯿﺮ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﺬﺷـﺘﻪ‪ ،‬ﺣﺎﺳﻢ اﯾﻦ اﺣﺘﻤﺎل و ﻗﺎﻃﻊ‬‫ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻓﻠﯿﮑﻦ ﻣﻨﮏ ﻋﻠﯽ ذﮐﺮ‪.‬‬‫و ﺛﺎﻟﺜﺎ ﻣﺮاد ﺑﻮدن ﺟﻤﯿﻊ أوﻻد ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪه ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﯿﺰ درﺳﺖ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺳﻮاي ﺣﺴﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟﺴﻼم‬‫و ﺑﻘّﯿﻪ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﮐﺴـﯽ دﯾﮕﺮ از أوﻻد آن ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﺑﺪرﺟﻪ ﻋﺼـﻤﺖ ﻓﺎﺋﺰ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﺴﺒﺐ ﻣﻘﺎرﻧﺖ ﻋﺘﺮت ﺑﺎ‬‫ﻗﺮآن در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺼﺪاق ﻋﺘﺮت ﻣﺬﮐﻮره ﺑﺠﺰ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم أﺣﺪي ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و ﻋﻼوه ﺑﺮﯾﻦ در‬‫ﺑﺴﯿﺎري از ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ أﻋﻠﻤّﯿﺖ ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻣﻨﺼﻮص و ﻣﺒّﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ و اﻋﻠﻤّﯿﺖ ﻣﺨﺼﻮص ﺑﺄﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬دون ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﺨﻼـﺋﻖ ﮐﻤـﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﻮاﺻـﻠﯿﻦ إﻟﯽ اﻟﺤﻘﺎﺋﻖ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺘﺄّﻣﻞ ﺧﺒﯿﺮ و ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ ﺑﻌﺪ‬‫ادراك اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﺟﻤﻠﻪ أوﻻد ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪه ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ را داﺧﻞ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺳﺎﺧﺖ؟! و ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ ازﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ وﺟﻮه‬‫ﻋﺪﯾﺪه دﯾﮕﺮ ﮐﻪ در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ در رّد ﺷّﺒﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ‪ ،‬ﻣﺬﮐﻮر ﺷﺪه ﻣﺎﻧﻊ اﯾﻦ اﺣﺘﻤﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪304 :‬‬‫و ﻣﺒﻄﻞ اﯾﻦ ﮐﻼم و ﻣﻘﺎﻟﺴﺖ‪.‬‬‫اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬و ﻋﻠﯽ ﮐّﻞ ﺗﻘـﺪﯾﺮ ﻓﺎﻟّﺘﻤّﺴﮏ اﻟﻤﺄﻣﻮرﯾـﮥ إّﻣﺎ ﺑﮑّﻞ ﻣﻨﻬﻢ أو ﺑﮑّﻠﻬﻢ أو ﺑﺎﻟﺒﻌﺾ اﻟﻤﺒﻬﻢ أو ﺑﺎﻟﺒﻌﺾ اﻟﻤﻌّﯿﻦ‪ ،‬و اﻟﺸـﻘﻮق ﮐّﻠﻬﺎ‬‫ﺑﺎﻃﻠﮥ[‪.‬‬‫ﭘﺲ در ﺣﻘﯿﻘﺖ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻓﺎﺳﺪ اﻟﻨﻈﺎم از ﻣﻐﻠﻄﻪ ﺑﯿﺶ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﺪﻻﺋﻞ ﺑﺎﻫﺮه و ﺣﺠﺞ ﻗﺎﻫﺮه ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﮔﺸﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاد‬‫از ﻋﺘﺮت در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت أﻋﻨﯽ أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﭘﺲ ﻣﺠﺎل و ﻣﺴﺎﻋﯽ ﺑﺮاي‬‫اﯾﻦ ﺗﺸـﻘﯿﻖ ﺑﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ و ﺗﻌّﯿﻦ ﺗﺒّﯿﻦ ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮاد ﮐﻪ ﺑﻠﺤﺎظ أدﻟّﻪ ﺳﺎﻃﻌﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗﺎﻃﻌﻪ ﮐﺎﻟﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر واﺿﺢ و‬‫اﺷـﮑﺎرﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻨﺎي ﺟﻤﻠﻪ ﺷـﺒﻬﺎت ﻣﺸّﮑﮑﯿﻦ و اﻏﻠﻮﻃﺎت ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ را درﯾﻦ ﺑﺎب ﺑﺂب رﺳﺎﻧﺪ و ﺑﻌﺪ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻣﺮاد ﺑﻮدن أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟـّﺴ ﻼم اﯾﻦ ﻫﻢ روﺷﻦ و ﻣـﺒﺮﻫﻦ ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ ﺗﻤـّﺴ ﮏ ﻣـﺄﻣﻮر ﺑﻪ ﺑﻬﺮ واﺣـﺪ ازﯾﺸـﺎن و ﻗـﻮل ﺑﺠﻤﯿـﻊ اﯾﺸـﺎن أﻣﺮ واﺣـﺪﺳﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﻮﺟﻪ‬‫ﻋﺼـﻤﺖ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﻣﺤﺘﻮﻣﻪ ﻗﻮل ﻫﺮ واﺣﺪ از ﯾﺸﺎن و ﻗﻮل ﺟﻤﯿﻊ اﯾﺸﺎن اﺗﺤﺎد ﮐﺎﻣﻞ دارد و ﻣﺜﻞ آﯾﺎت ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و ﻓﺮﻗﺎن ﺣﻤﯿﺪ ﻫﻤﻪ ﺣّﻖ و‬‫ﺻﻮاب و ﻋﯿﻦ ﻫـﺪي و ﺷﺎد ﺑﯽﺷﮏ و ارﺗﯿﺎب ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و درﯾﻦ ذوات ﻗﺪﺳـﯿﻪ ﻻﻫﻮﺗّﯿﻪ و ﻧﻔﻮس ﻋﺎﻟﯿﻪ ﻣﻠﮑﻮﺗّﯿﻪ ﺗﺸـﻘﯿﻖ رﮐﯿﮏ و ﺗﺮدﯾﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 225‬از ‪285‬‬‫ﺳﺨﯿﻒ »ﺑﻌﺾ ﻣﺒﻬﻢ« و »ﺑﻌﺾ ﻣﻌّﯿﻦ« را ﮔﻨﺠﺎﯾﺸﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أّﻣﺎ اﻻّول ﻓﻸﻧّﻪ ﯾﺴـﺘﻠﺰم اﻟﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟّﻨﻘﻀـﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﻮاﻗﻊ ﻻﺧﺘﻼف اﻟﻌﺘﺮة ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻓﯽ أﺻﻮل اﻟّﺪﯾﻦ ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻣﻔّﺼﻼ[‪ .‬ﭘﺲ‬‫ﺑﺎﻃﻞ ﻣﺤﺾ و ﻓﺎﺳﺪ ﺻـﺮﻓﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻣﺮة ﺑﻌﺪ أوﻟﯽ و ﮐّﺮة ﺑﻌﺪ أﺧﺮي داﻧﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺣﻀـﺮات أﺋّﻤﮥ اﺛﻨﯽ‬‫ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬـﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻻـ ﻏﯿﺮ و در ﻣﯿـﺎن اﯾﺸـﺎن ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﺻـﻼ اﺧﺘﻼـﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﻧﻪ در أﺻـﻮل دﯾﻦ و ﻧﻪ در ﻓﺮوع‪ ،‬و‬‫ﻋﺼﻤﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ اﯾﺸﺎن در أﻗﻮال و أﻓﻌﺎل ﺑﻼ رﯾﺐ و اﺳﺘﻨﮑﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎرﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﺪ اﻋﺘﺮف ﺑﺬﻟﮏ ﻏﯿﺮ واﺣﺪ ﻣﻦ أﮐﺎﺑﺮ اﻟﺴّﻨّﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﻘﺪ‬‫ﺣّﻘﻘﻪ ﺑﺎﻟﺒﺮاﻫﯿﻦ اﻟﺒﺎﻫﺮة اﻟﺴـﻨّﯿﮥ اﻟﻌّﻠﺎﻣـﮥ اﻟﺠﻠﯿﻞ ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ أﻣﯿﻦ اﻟّﺴـ ﻨﺪي اﻟّﻨﺒﯿﻞ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ ﻓﯽ اﻷﺳﻮة اﻟﺤﺴـﻨﮥ‬‫ﺑـﺎﻟﺤﺒﯿﺐ« ﺑﺒﯿـﺎن ﯾﺮﻏﻢ أﻧﻒ ﮐـّﻞ ﺟﺎﺣـﺪ و ﯾﺠـﺪع ﻣﻌﻄﺲ ﮐـّﻞ ﻣﻌﺎﻧـﺪ‪ .‬ﭘﺲ زﺑـﺎن ﻗﻠﻢ را ﺑﺎﺳـﺘﻠﺰام ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺎﻟﻨﻘﯿﻀـﯿﻦ ﻓﺮﺳﻮدن و اّدﻋﺎي‬‫اﺧﺘﻼف ﻋﺘﺮت در ﻣﯿﺎن ﺧﻮدﻫﺎ و آﻧﻢ در اﺻﻮل دﯾﻦ ﻧﻤﻮدن ﻫﻤﻪ ﺑﺎﻃﻞ و ﻋﺎﻃﻞ ﺑﻠﮑﻪ ﻫﺒﺎء‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪305 :‬‬‫ﻣﻨﺜﻮرا و ﮐﺄن ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﺷﯿﺌﺎ ﻣﺬﮐﻮرا ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ اﻟﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ﺗﺒﺎب اﻟﺠﺎﺣﺪ اﻟﻌﻨﯿﺪ‪.‬‬‫اﻣـﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻠﯽ اﻟﺜـﺎﻧﯽ ﯾﻠﻐﻮ اﻟﮑﻼـم ﻷـّن اﻟﺘﻤّﺴـ ﮏ ﺑﻤـﺎ أﺟﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﮐّﻠﻬﻢ ﺑﺤﯿﺚ ﻻ ﯾﺸـّﺬ ﻋﻨﻪ ﻓﺮﻗـﮥ ﻻ ﯾﺠـﺪي ﻧﻔﻌﺎ إذ اﻟﺒﺤﺚ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺴﺎﺋـﻞ اﻟﺨﻼـﻓّﯿﻪ ﭘﺲ در ﺑﻄﻼـن و ﻓﺴـﺎد آن ﻋﺎﻗـﻞ را ﺷـّﮑﯽ و رﯾﺒﯽ داﻣﻨﮕﯿﺮ ﻧﻤﯽﺷﻮد زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔـﺎه ﻣﺮاد و ﻣﻘﺼﻮد ﺻـﺎﺣﺐ ﻣﻘﺎم‬‫ﻣﺤﻤﻮد ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ اﻟّﺮّب اﻟﻮدود از ﻋﺘﺮت‪ ،‬واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﮔﺮدﯾﺪ و ﺗﻔﺴﯿﺮ آن ﺑﺄﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﮐﻪ أﺋّﻤﻪ‬‫اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻫﺴـﺘﻨﺪ از ﻧﺼﻮص ﮐﻠﻤـﺎت ﻃّﯿﺒﺎت آن ﺟﻨﺎب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻷﻃﯿﺎب و ﺧﺼﻮص اﻋﺘﺮاﻓﺎت أﮐﺎﺑﺮ و‬‫أﻋﻼـم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﺜﺒﻮت رﺳـﯿﺪ‪ ،‬ﻧﻔﯽ ﻓﺎﺋـﺪه از ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻤﺠﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﻣﮑﺎﺑﺮه واﺿـﺤﻪ ﮔﺸﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ در ﺻﻮرت ﻣﺮاد ﺑﻮدن أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ‬‫ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم از ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﻗﻮل ﻫﺮ واﺣﺪ ازﯾﺸﺎن ﺣﺠﺖ ﻗﻄﯿﻌﻪ اﺳﺖ ﭼﻪ ﺟﺎي ﻗﻮﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﺟﻤﯿﻊ ﺣﻀﺮات أﺋّﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم‬‫ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﻔﺮﻗﻪ ﻋﻨـﺪ اﻻﻣﻌﺎن ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ورود آﺛﺎر و أﺧﺒﺎر از ﺑﻌﺾ أﺋّﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﯾﺎ ﮐّﻞ أﺋّﻤﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم اﺳﺖ‪ ،‬و إﻻ در‬‫ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻗﻮل ﻫﺮ واﺣـﺪ ﮐـﺎﺷﻒ از ﻗﻮل ﺟﻤﻌﯿﺖ‪ ،‬ﻟﻌـﺪم اﻻﺧﺘﻼـف ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻓﯽ ﺑـﺎب ﻣﻦ اﻷـﺑﻮاب و اﺗﻔﺎﻗﻬﻢ ﺟﻤﯿﻌﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ و اﻟـّﺼ ﺪق و‬‫اﻟﻬـﺪي و اﻟﺼﻮاب‪ ،‬و ﻧﯿﺰ در ﺻﻮرت ﻣﺬﮐﻮره اّدﻋﺎي اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﺤﺚ در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﻼﻓّﯿﻪ اﺳﺖ ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ ﻻﺋﺤﻪ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬ﭼﻪ در ﻣﯿﺎن أﺋّﻤﻪ‬‫اﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﻫﯿﭻ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﯿﻬﺎ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﺟﺎي آﻧﮑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﻼﻓّﯿﻪ در ﻣﯿﺎن ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ ﺷﺎن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺑـﺎﻟﺠﻤﻠﻪ ازﯾﻦ ﺟﺎ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺘﺤﻘﻖ ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺑﺮ ﺷّﻖ ﺛﺎﻧﯽ ﮔﻔﺘﮕﻮﺋﯽ ﮐﻪ ﮐﺮده ﮐﻼﻣﯿﺴﺖ ﻟﻐﻮ و ﻣﻘﺎﻟﯿﺴﺖ ﻣﻬﻤﻞ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ‬‫ﺣّﻈﯽ از ﺻـﺤﺖ و اﺳـﺘﻘﺎﻣﺖ ﻧﺪارد ﭼﻪ ﺟﺎي آﻧﮑﻪ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺂن ﮐﻼم ﺣﻘﺎﺋﻖ اﻟﺘﯿﺎم ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور أﻧﺎم ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟﮑﺮام ﻟﻐﻮ‬‫ﮔﺮدد‪ ،‬ﺣﺎﺷﺎ و ﮐّﻠﺎ! و ﻟﮑّﻦ اﻟﻤﻌﺎﻧﺪﯾﻦ ﯾﺠّﺮون اﻟﯽ أﻧﻔﺴﻬﻢ ﻣﺼﺎﺑﺎ و ﮐّﻠﺎ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻓﻘﺪان اﺧﺘﻼف در اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﺑﻮدن ﻣﺬﻫﺐ ﺑﻌﺾ اﯾﺸﺎن ﻋﯿﻦ ﻣﺬﻫﺐ ﮐّﻞ اﯾﺸﺎن أﻣﺮﯾﺴﺖ‬‫ﮐﻪ ﻧـﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ و ﻣﺤﻘﻖ ﺧﺒﯿﺮ در آن ﺷـﺒﻬﻪ ﻧـﺪارد‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﺟـﺎ ﺑﻐﺮض إﻓﺤـﺎم ﺧﺼـﺎم‪ ،‬ﺑﻌﺾ ﺷﻮاﻫـﺪ آن از ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻧﻘﻞ‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ ﺗﺎ ﺣّﻖ و ﺻﻮاب ﺑﺮ ﺟﻤﯿﻊ ﻧﺎﻇﺮﯾﻦ ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﺴﺘﺒﯿﻦ ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ أﻣﯿﻦ ﺳﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« در ذﮐﺮ ﻧﺎﻓﯿﻦ ﻗﯿﺎس‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪306 :‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻠﮑّﻞ ﻗﺪوة ﺣﺴـﻨﮥ ﺑﺎﻻﺋّﻤﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻬﻢ‪ ،‬ﺣﯿﺚ ﮐﺎﻧﻮا ﻻ ﯾﺮون اﻟﻘﯿﺎس‪ ،‬و ﺛﺒﺖ ذﻟﮏ ﻣﻦ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﺮواﯾﮥ‬‫اﻟﺜﻘﮥ اﻟﻌﺪل اﻟﺸﯿﺦ ﻗﻄﺐ اﻟﻮﻗﺖ ﻋﺒﺪ اﻟﻮّﻫﺎب اﻟّﺸﻌﺮاﻧﯽ ﻓﯽ »اﻟﻠّﻮاﻗﺢ« ﺣﯿﺚ‬‫روي ﻋﻦ اﻻﻣﺎم ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺼﺎدق رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ أﻧﻪ ﻗﺎل ﻷﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ )رح(‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧﮏ ﺗﻘﯿﺲ‪ ،‬ﻻ ﺗﻘﺲ! ﻓﺎن أول ﻣﻦ ﻗﺎس إﺑﻠﯿﺲ!‬‫‪ ،‬و ﻣﺬﻫﺐ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻣﺬﻫﺐ اﻟﮑّﻞ ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ أﺣﺎط ﺑﺒﻌﺾ ﺧﺼﺎﺋﺺ أﺣﻮاﻟﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻼـﻣﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« در ﻣﺴـﺌﻠﮥ ﺟﻤﻊ ﺑﯿﻦ اﻟﺼـّﻠﻮﺗﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻤﻦ ﻟﻢ ﯾﺤﻤﻞ ﺟﻮاز اﻟﺠﻤﻊ ﻓﯽ اﻟﺤﻀـﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 226‬از ‪285‬‬‫ﻋﻠﯽ أدﻧﯽ ﺣﺎﺟـﮥ و اﺗﺨـﺬه ﻣـﺬﻫﺒﺎ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﻋـﺬر رأﺳﺎ اﻹﻣﺎم اﻟﺤﻖ اﻟﺼﺪق اﻟﺼﺪﯾﻖ اﻟﺼﺎدق رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻣﺬﻫﺐ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ‬‫ﻣﺬﻫﺐ ﺑﺎﻗﯿﻬﻢ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل أﺑﻮه ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻗﺮ ﺣﻘﺎﺋﻖ اﻟﻮﺟﻮد ﮐّﻠﻪ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻠﻪ اﺑﻦ اﻟﻬﻤﺎم ﻓﯽ »ﻓﺘﺢ اﻟﻘﺪﯾﺮ« ﻟّﻤﺎ ﺳـﺌﻞ ﻓﯽ ﻣﺴـﺌﻠﮥ‪ :‬ﻫﻞ ﯾﻮاﻓﻘﻪ ﻓﯿﻪ‬‫ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ؟‪ :‬ﻻ ﯾﺼـﺪر أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ إﻟّﺎ ﻋﻦ رأﯾﻪ‪ .‬و ﻟﻮ ﻓﺮﺿـﻨﺎ وﺟﻮد إﺟﻤﺎع ﻋﻠﯽ ﺧﻼف ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ ،‬و ﻗﺪ‬‫ﻋﺮﻓﺖ ﺑﻄﻼﻧﻪ ﻓﻼ إﺟﻤﺎع ﺑﻤﺨﺎﻟﻔـﮥ أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﺑﻞ اﻟﺤّﻖ ﻋﻨﺪﻧﺎ أّن ﻣﺎ أﺟﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ اﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻫﻞ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ اﻟﻤﺸـّﺮﻓﮥ ﻓﻌﻠﯿﻪ اﻻﻋﺘﻤﺎد و ﯾﺤﺬر‬‫)ﯾﺤﻀﺮ‪ .‬ظ( ﺗﺮﮐﻪ ‪.‬‬
‫اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻠﯽ اﻟّﺜﺎﻟﺚ ﯾﻠﺰم ﺗﺼﻮﯾﺐ اﻟّﻄﺮﻓﯿﻦ اﻟﻤﺘﺨﺎﻟﻔﯿﻦ و ﯾﻠﺰم ﻋﻠﯽ اﻹﻣﺎﻣّﯿﮥ ﺗﺼﻮﯾﺐ اﻟﺰﯾﺪﯾﮥ و اﻟﮑﯿﺴﺎﻧﯿﮥ و ﺑﺎﻟﻌﮑﺲ ﭘﺲ ﺑﻄﻼن‬‫و ﻫﻮان آن ﺑﺮ أﺻـﺤﺎب أﺑﺼـﺎر و أﻋﯿﺎن‪ ،‬ﻧﻬﺎﯾﺖ واﺿـﺢ و ﻋﯿﺎﻧﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﺑـﺪﻻﺋﻞ واﺿـﺤﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻻﺋﺤﻪ ﻣﮑّﺮر ﻣﻘّﺮر ﺷـﺪه ﮐﻪ‬‫ﻣﺮاد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ از ﻋﺘﺮت و اﻫﻠﺒﯿﺖ‪ ،‬أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬و‬‫ﻫﻤﻪ اﯾﺸﺎن ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺄﺳـﻤﺎﺋﻬﻢ و أﻋﯿﺎﻧﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﻋﻨـﺪ اﻟﻤﺨﺎﻟﻔﯿﻦ ﻣﻌّﯿﻦ و ﻣﻌﻠﻮم ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺮاد از ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﺑﻌﺾ‬‫ﻣﺒﻬﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﺗـﺎ ﺗﻮّﻫﻢ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﻣﺘﺨـﺎﻟﻔﯿﻦ را در دﻣﺎغ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﮔﻨﺠﺎﯾﺸـﯽ ﺑﻮده ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﯾﺎ آﻧﮑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺐ زﯾـﺪّﯾﻪ و ﮐﯿﺴﺎﻧﯿﻪ ﺑﺮ اﻣﺎﻣّﯿﻪ و‬‫ﺑﺎﻟﻌﮑﺲ ﻻزم اﻓﺘﺪ‪ ،‬و ﻟﻌﻤﺮي إّن ﻣﺎ أﺑﺪاه اﻟﻤﺸـّﻘﻖ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺸّﻖ اﻟﻤﺸﻘﻮق ﻣﻦ ﺗﺄﯾﯿﺪ اﻟﺰﯾﺪّﯾﮥ و اﻟﮑﯿﺴﺎﻧّﯿﮥ‪ ،‬ﻟﻤﻦ اﻟﺨﺪع اﻻﺑﻠﯿﺴّﯿﮥ و اﻟﻤﮑﺎﺋﺪ‬‫اﻟﺸـﯿﻄﺎﻧّﯿﮥ‪ ،‬ﻓﻠﻘـﺪ ﻗﻌﺪ ﺑﻬﻢ اﻟﺒﺎﻃﻞ اﻟﻤﻮﻟﺞ ﻓﯽ اﻟﻮﺳﺎوس اﻟّﻈﻠﻤﺎﻧّﯿﮥ و أرادﻫﻢ اﻟﻌﻤﯽ اﻟﻘﺎﺋﺪ إﻟﯽ اﻟﻤﻬﺎﻟﮏ اﻟّﻨﯿﺮاﻧّﯿﮥ أن ﯾﻘﺎﺑﻠﻮا اﻻﻣﺎﻣّﯿﮥ اﻟﻤﺆّﯾﺪة‬‫ﺑﺎﻟّﺘﺄﯾﯿﺪات اﻟّﺮﺑﺎﻧّﯿﮥ أو ﯾﻘﺎوﻟﻮا اﻟﻔﺮﻗﮥ اﻟﺤّﻘﮥ اﻟﻤﻨﺼﻮرة ﺑﺎﻷﻟﻄﺎف اﻟﺼﻤﺪاﻧّﯿﮥ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪307 :‬‬‫اﻣـﺎ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻠﯽ اﻟﺮاﺑﻊ ﯾﻠﺰم اﻟﺘﺠﻬﯿـﻞ و اﻟﺘﻠﺒﯿﺲ‪ ،‬إذ اﻟﺒﻌﺾ اﻟﻤﺮاد ﻏﯿﺮ ﻣـﺬﮐﻮر ﻓﯽ اﻟﮑﻼم ﻓﯿﻔﻀـﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺰاع ﮐﻤﺎ ﻫﻮ اﻟﻮاﻗﻊ ﭘﺲ‬‫ﺑﻄﻼﻧﺶ ﺑﺤّﺪي ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺒﯿﺎن و أﻗﺎﻣﺖ ﺑﺮﻫﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﺘﮑﺮار و اﮐﺜﺎر ﺑﻤﻌﺮض إﺛﺒﺎت و إﻇﻬﺎر رﺳـﯿﺪه ﮐﻪ در‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻣﻘﺼﻮد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ از ﻋﺘﺮت و اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‪ ،‬ﺣﻀـﺮات اﺋّﻤﻪ ﻣﻌﺼﻮﻣﯿﻦ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ ﺳﻼم‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬و دﻻﺋﻞ ﻗﺎﻃﻌﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺳﺎﻃﻌﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻣّﺮة ﺑﻌﺪ ﻣّﺮة در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص ﻧّﺺ ﻧﺒﻮي‬‫ﮐﻪ ﺻـﺪر اﻟـّﺪﯾﻦ ﺣﻤﻮﺋﯽ در »ﻓﺮاﺋـﺪ اﻟﺴـﻤﻄﯿﻦ« آورده و در آن ﺗﺼـﺮﯾﺢ واﻗﻊ ﺷـﺪه ﮐﻪ ﻣﺮاد از اﻫﻠﺒﯿﺖ در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ اﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ‬‫ﺳﻼـم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺤﻮي ﺣـﺎﺳﻢ ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ ﺟﺎي دم زدن ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﯽﻣﺎﻧـﺪ‪ ،‬و ﮐﻼم ﻣﺘﺎﻧﺖ ﻧﻈﺎم ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ‬‫ﻣﻌﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟﻠّﺒﯿﺐ« ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﻤﺮاد ﺑﻮدن اﺋّﻤﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ از ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﻣﻌﺼﻮم ﺑﻮدن اﯾﺸﺎن در‬‫أﻗﻮال و أﻓﻌـﺎل و ﻋـﺪم ﻣﻔﺎرﻗﺘﺸﺎن از ﻗﺮآن ﺣﻤﯿـﺪ و اﺣﺘﻮاﯾﺸﺎن ﺑﺮ دﯾﮕﺮ ﻣﺰاﯾﺎي ﻋﺎﻟﯿﻪ و ﺧﺼﺎﺋﺺ ﻣﺘﻌﺎﻟﯿﻪ‪ ،‬ﺳﺎﺑﻘﺎ ﺑﺘﻔﺼـﯿﻞ ﺟﻤﯿﻞ ﻣـﺬﮐﻮر‬‫ﮔﺮدﯾﺪه‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴـﯽ از أﻫﻞ ﻋﻘﻞ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮاد ﺳﺮور ﻋﺒﺎد ﺻﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻤﻌﺎد از ﻋﺘﺮت‬‫در ﮐﻼم آن ﺟﻨﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺠﻬﯿﻞ و ﺗﻠﺒﯿﺲ ﺑﺮ آن ﻣﻌﺪن ﺗﻄﻬﯿﺮ و ﺗﻘﺪﯾﺲ ﻻزم ﻣﯽآﯾﺪ؟! ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪ وﻗﻮع ﻧﺰاع ﻣﺎ ﺑﯿﻦ‬‫أّﻣﺖ در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺮاد ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ از ﻋﺘﺮت‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﻮن ﻣﻨﺸـﺄ آن زﯾﻎ ﻗﻠﻮب ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ و ﺟﺎﺣﺪﯾﻨﺴـﺖ‬‫ﻟﻬـﺬا وزر و وﺑﺎل آن ﺑﺮ ﻓﺮق ﺿﺎﻟّﻪ أّﻣﺘﺴﺖ ﮐﻪ دﯾـﺪه و داﻧﺴـﺘﻪ از ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ إﻋﺮاض ورزﯾﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ دﯾﺪن و ﺷـﻨﯿﺪن أﻓﻌﺎل و‬‫أﻗﻮال ﺻـﺮﯾﺤﻪ آن ﺟﻨـﺎب ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺘﻌﯿﯿﻦ أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﺼـﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ از راه واﺿـﺢ ﺣّﻖ إﻋﺮاض ﻧﻤﻮده ﻃﺮﯾﻖ‬‫ﻣﻈﻠﻢ ﺑﺎﻃﻞ را ﺑﺮﮔﺰﯾﺪﻧﺪ! و أّﻣﺎ ﺟﻨﺎﺑﻪ اﻟﻤﻄّﻬﺮ ﻣﻦ ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺤﺎﺷﺎ أن ﯾﻠﺰﻣﻪ و ﺻـﻤﮥ اﻟّﺘﺠﻬﯿﻞ و اﻟّﺘﻠﺒﯿﺲ‪ ،‬إذ ﻟﯿﺲ ﻓﯽ ﮐﻼﻣﻪ اﻟﺤّﻖ اﻟﺼﺮﯾﺢ‬‫ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟّﺘﻀﻠﯿﻞ و اﻟّﺘﻌﻤﯿﺲ‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀـﯽ از ﻣﺘﻌّﺼﺒﯿﻦ اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ و وّﺿﺎﻋﯿﻦ اﯾﺸﺎن ﭼﻮن ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺄن و رﻓﻌﺖ ﻣﮑﺎن ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه در أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﺜﯿﺮه‬‫ﻣﺘﻮاﺗﺮه ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪308 :‬‬‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺧﻮاﺳـﺘﻨﺪ ﮐﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ را ﻫﻢ داﺧﻞ ﻋﺘﺮت آن ﺣﻀـﺮت ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ وﺿﻊ ﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 227‬از ‪285‬‬‫اﺑﻮ ﺑﮑﺮ در روز ﺳـﻘﯿﻔﻪ اّدﻋـﺎ ﻧﻤﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﻧﺤﻦ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص(‪ .‬ﺣﺎل آﻧﮑﻪ ﻋﯿﻨﯽ و أﺛﺮي ازﯾﻦ اّدﻋﺎي ﺑﮑﺮي در أﺧﺒﺎر ﻣﻌﺘﺒﺮه ﺳـﻘﯿﻔﻪ‬‫ﭘﯿـﺪا ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﺗﺎ ﺑﺤﺎل ﺳـﻨﺪي و ﻟﻮ ﻣﻈﻠﻢ ﻫﻢ ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﺮاي آن ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬و ﻣﻦ اّدﻋﯽ ﻓﻌﻠﯿﻪ اﻹﺛﺒﺎت ﺑﻘﻮل اﻷﺛﺒﺎت اﻟّﺜﻘﺎت‪ ،‬و ﺷـّﺘﺎن ﻣﺎ‬‫ﺑﯿﻨﻬﻤـﺎ و ﻫﯿﻬـﺎت!‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑـﺎﻟﻔﺮض اﯾﻦ اّدﻋـﺎي أﺑﻮ ﺑﮑﺮ از روي ﻧﻘـﻞ ﺑﻤﻌﺮض ﺛﺒﻮت ﻫﻢ رﺳـﺪ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺰد ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼـﯿﺮ و ﻧﺎﻗـﺪ ﺧﺒﯿﺮ ﻟﻔﻆ‬‫ﻋﺘﺮت در آن ﺑﺮ ﻣﻌﻨـﺎي ﻣﻌﺮوف ﻣﺸـﻬﻮر ﮐﻪ أوﻻد و أﺧّﺺ أﻗﺎرﺑﯿﺴﺖ ﻣﺤﻤﻮل ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻌﻨﺎي آن ﺑﻠـﺪه و ﺑﯿﻀﻪ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ‬‫ﯾﺎﻓﺖ‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﻟﻐﻮّﯾﯿﻦ ﻓﺨﺎم اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﮑﻤﺎل ﺻﺮاﺣﺖ اﻋﺘﺮاف ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻧﻤﻮده در ﺗﻤﯿﯿﺰ ﺣّﻖ از ﺑﺎﻃﻞ‬‫و اﻓﺮاز ﻣﺤّﻠﯽ از ﻋﺎﻃﻞ راه إﻧﺼﺎف ﭘﯿﻤﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻫﺎﺷﻢ‪ ،‬أﺑﻮ ﻋﻤﺮ اﻟّﺰاﻫﺪ اﻟﻤﻄّﺮز اﻟﻠﻐﻮي ]‪ [1‬در ﮐﺘﺎب »اﻟﯿﻮاﻗﯿﺖ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس‬‫ﺛﻌﻠﺐ ]‪ [2‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﺑﻦ اﻷﻋﺮاﺑﯽ ]‪ [3‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻌﺘﺮة ﻗﻄﺎع اﻟﻤﺴﮏ اﻟﮑﺒﺎر ﻓﯽ اﻟّﻨﺎﻓﺠﻪ‪ ،‬و ﺗﺼﻐﯿﺮﻫﺎ ﻋﺘﯿﺮة‪ ،‬و اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﺮﯾﻘﮥ اﻟﻌﺬﺑﮥ و ﺗﺼﻐﯿﺮﻫﺎ‬‫ﻋﺘﯿﺮة‪ ،‬و اﻟﻌﺘﺮة ﺷـﺠﺮة ﺗﻨﺒﺖ ﻋﻠﯽ ﺑﺎب وﺟﺎر اﻟـّﻀ ﺒّﺐ‪ ،‬و أﺣﺴـﺒﻪ أراد‪ :‬وﺟﺎر اﻟّﻀﺒﻊ‪ ،‬ﻷّن اﻟّﺬي ﻟﻠﻀﺐ ﻫﻮ ﻣﮑﻮ و ﺟﺤﺮ و ﻟﻠّﻀﺒﻊ وﺟﺎر‪ ،‬ﺛﻢ‬‫ﻗﺎل‪ :‬و إذا ﺧﺮﺟﺖ اﻟّﻀّﺐ ﻣﻦ وﺟﺎرﻫﺎ ﺗﻤّﺮﻏﺖ ﻋﻠﯽ ﺗﻠﮏ اﻟّﺸـ ﺠﺮة و ﻫﯽ ﻟﺬﻟﮏ ﻻ ﺗﻨﻤﻮ و ﻻ ﺗﮑﺒﺮ و اﻟﻌﺮب ﺗﻀـﺮب ﻣﺜﻼ ﻟﻠﺬﻟﯿﻞ و اﻟّﺬﻟﮥ‪،‬‬‫ﻓﺘﻘﻮل‪ :‬أذّل ﻣﻦ ﻋﺘﺮة اﻟّﻀّﺐ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﺗﺼـﻐﯿﺮﻫﺎ ﻋﺘﯿﺮة‪ ،‬و اﻟﻌﺘﺮة‪ ،‬وﻟـﺪ اﻟّﺮﺟﻞ و ذّرﯾﺘﻪ ]‪ [1‬ﻗﺎل اﻟﺬﻫﺒﯽ »ﻓﯽ اﻟﻌﺒﺮ« ﻓﯽ ﺣﻮادث ﺳـﻨﮥ ﺧﻤﺲ و‬‫ارﺑﻌﯿﻦ و ﺛﻼﺛﻤﺎﺋـﮥ‪) :‬و ﻓﯿﻬﺎ أﺑﻮ ﻋﻤﺮ اﻟﺰاﻫـﺪ ﺻﺎﺣﺐ ﺛﻌﻠﺐ و ﻫﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻠﻐﻮي‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬اﻧﻪ أﻣﻠﯽ ﺛﻼﺛﯿﻦ أﻟﻒ ورﻗﮥ‬‫ﻓﯽ اﻟﻠﻐﮥ ﻣﻦ ﺣﻔﻈﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﺛﻘﮥ آﯾﮥ ﻓﯽ اﻟﺤﻔﻆ و اﻟّﺬﮐﺎء‪ ،‬و ﻗﺪ روي ﻋﻦ ﻣﻮﺳﯽ اﻟﻮّﺷﺎء و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻨﺮﺳﯽ و ﻃﺎﺋﻔﮥ )‪.(12‬‬‫]‪ [2‬ﻗﺎل اﻟـﺬﻫﺒﯽ ﻓﯽ »اﻟﻌﺒﺮ« ﻓﯽ ﺣﻮادث ﺳـﻨﮥ اﺣﺪي و ﺗﺴـﻌﯿﻦ و ﻣﺎﺋﺘﯿﻦ‪) :‬و ﻓﯿﻬﺎ ﺗﻮﻓﯽ ﺛﻌﻠﺐ اﻟﻌﻼﻣﮥ أﺑﻮ اﻟﻌﺒﺎس أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟﺸـﯿﺒﺎﻧﯽ‬‫ﻣﻮﻻﻫﻢ اﻟﮑﻮﻓﯽ اﻟﻨﺤﻮي‪ ،‬ﺻﺎﺣﺐ »اﻟﺘﺼـﺮﯾﻒ« ﻓﯽ ﺟﻤﺎدي اﻻوﻟﯽ ﺑﺒﻐـﺪاد‪ ،‬و ﻟﻪ اﺣـﺪي و ﺗﺴـﻌﻮن ﺳـﻨﮥ‪ ،‬ﻗﺮء اﻟﻌﺮﺑﯿـﮥ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ اﻻﻋﺮاﺑﯽ و‬‫ﻏﯿﺮه و ﺳﻤﻊ ﻣﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻘﻮارﯾﺮي و ﻃﺎﺋﻔﮥ‪ ،‬و اﻧﺘﻬﺖ إﻟﯿﻪ رﯾﺎﺳﮥ اﻻدب ﻓﯽ زﻣﺎﻧﻪ( )‪.(12‬‬‫]‪ [3‬ﻗﺎل اﻟـﺬﻫﺒﯽ ﻓﯽ »اﻟﻌﺒﺮ« ﻓﯽ ﺣﻮادث ﺳـﻨﮥ اﺣـﺪي و ﺛﻼﺛﯿﻦ و ﻣﺎﺋﺘﯿﻦ‪) :‬و ﻓﯿﻬﺎ اﺑﻦ اﻻﻋﺮاﺑﯽ ﺻﺎﺣﺐ اﻟﻠﻐـﮥ‪ ،‬و ﻫﻮ أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ‬‫زﯾﺎد‪ ،‬ﺗﻮﻓﯽ ﺑﺴﺎﻣﺮاء و ﻟﻪ ﺛﻤﺎﻧﻮن ﺳﻨﮥ‪ ،‬و ﮐﺎن إﻟﯿﻪ اﻟﻤﻨﺘﻬﯽ ﻓﯽ ﻣﻌﺮﻓﮥ ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب( )‪ -12‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪309 :‬‬‫ﻣﻦ ﺻـﻠﺒﻪ و ﻟﺬﻟﮏ ﺳـّﻤﯿﺖ ذرّﯾﮥ ﻣﺤﻤﺪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ و ﻓﺎﻃﻤﮥ‪ :‬ﻋﺘﺮة ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم‪ .‬ﻗﺎل ﺛﻌﻠﺐ‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ ﻻﺑﻦ‬‫اﻻﻋﺮاﺑﯽ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﻣﻌﻨﯽ ﻗﻮل أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﯽ اﻟﺴـﻘﯿﻔﮥ ]ﻧﺤﻦ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ؟ ﻗﺎل‪ :‬أراد ﺑـﺬﻟﮏ ﺑﻠـﺪﺗﻪ و ﺑﯿﻀـﺘﻪ‪ ،‬و‬‫ﻋﺘﺮة ﻣﺤﻤـﺪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻻ ﻣﺤﺎﻟـﮥ وﻟـﺪ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟـّﺴ ﻼم و اﻟّﺪﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ رّد أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و إﻧﻔﺎذ ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم‬‫ﺑﺴﻮرة ﺑﺮاءة‪ ،‬و‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أﻣﺮت ان ﻻ ﯾﺒّﻠﻐﻬﺎ ﻋّﻨﯽ إﻻ أﻧﺎ أو رﺟﻞ ﻣّﻨﯽ‬‫‪ ،‬و أﺧـﺬﻫﺎ ﻣﻨﻪ و دﻓﻌﻬـﺎ إﻟﯽ ﻣﻦ ﮐـﺎن ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻓﻠﻮ ﮐـﺎن أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﻦ اﻟﻌﺘﺮة ﻧﺴـﺒﺎ دون ﺗﻔﺴـﯿﺮ اﺑﻦ اﻷﻋﺮاﺑﯽ أﻧّﻪ أراد اﻟﺒﻠـﺪة‪ ،‬ﻟﮑﺎن ﻣﺤﺎﻻ أﺧﺬ‬‫ﺳﻮرة ﺑﺮاءة و دﻓﻌﻬﺎ إﻟﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ‪.‬‬
‫و ازﯾﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﭘﺮ ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﺑﻨﺤـﻮي ﮐﻪ ﺑﻄﻼـن ﺑـﻮدن اﺑـﻮ ﺑﮑﺮ ﺟﻬﻮل از ﻋـﺘﺮت رﺳﻮل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣـﺎﻫّﺐ اﻟﻘﺒﻮل‪ ،‬واﺿـﺢ و‬‫آﺷﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻧﺰد أﺻﺤﺎب أﺑﺼﺎر و أﻋﯿﺎن ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺸﺮح و ﺑﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫و از ﻋﺠـﺎﺋﺐ آﺛـﺎر ﻋﻠﻮ ﺣﻖ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺾ ﻧﺒﻮدن أﺑﻮ ﺑﮑﺮ از ﻋﺘﺮت ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨـﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟّﺘﺤـّﯿ ﺎت ﻣﻔـﺎد ﮐﻼم ﻋﻠﻤﺎي‬‫أﻋﻼـم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻧﯿﺴـﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑـﻪ أﺟﻠّـﻪ و أﮐـﺎﺑﺮ اﯾـﻦ ﺣﻀـﺮات در ﮐﺘـﺐ دﯾﻨّﯿﻪ ﺧـﻮد ﺑـﻮدن ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻋـﺘﺮت ﺟﻨـﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺎﻟﺘﺨﺼـﯿﺺ و آن ﻫﻢ ﺑﺘﻨﺼﯿﺺ ﺧﻮد أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و در ﺿﻤﻦ ﺗﻮﺿﯿﺢ و‬‫ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬اﯾﻦ اﻋﺘﺮاف او را ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده ﺗﺒﺼﯿﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺧﺒﯿﺮ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻨﺪ‪.‬‬‫ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘـﺪﯾﻦ« ﮐﻤﺎ ﺳـﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ در ﺗﻌـﺪاد ﺗﻨﺒﯿﻬﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ ﺳـﯿﺎق ﻃﺮق ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ آورده ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 228‬از ‪285‬‬‫]راﺑﻌﻬﺎ ﻫـﺬا اﻟﺤّﺚ ﺷﺎﻣﻞ ﻟﻠّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻤﻦ ﺳـﻠﻒ ﻣﻦ اﺋّﻤﮥ اﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و اﻟﻌﺘﺮة اﻟﻄﺎﻫﺮة و اﻷﺧﺬ ﺑﻬﺪﯾﻬﻢ و أﺣّﻖ ﻣﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣﺎﻣﻬﻢ‬‫و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻓﻀـﻠﻪ و ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴـﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ و ﻓﻬﻤﻪ و ﺣﺴﻦ ﺷﯿﻤﻪ و رﺳﻮخ ﻗﺪﻣﻪ‪ ،‬و ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯽ ﻫﺬا‬‫ﻣﺎ أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺪار ﻗﻄﻨﯽ ﻓﯽ »اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ« ﻋﻦ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‬‫ﻋﺘﺮة رﺳﻮل ﻟا ﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬أي اﻟّﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨّﺼﻪ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺬﻟﮏ ﮐﻤﺎ أﺷﺮﻧﺎ إﻟﯿﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ أﺣّﻖ ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪310 :‬‬‫ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ إﻣـﺎﻣﻬﻢ و ﻋﺎﻟﻤﻬﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻟﻤﺎ ﻗـّﺪﻣﻨﺎه ﻣﻦ ﻣﺰﯾـﺪ ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴـﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺛّﻢ ﻗﺎل اﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ‬‫ﻋﺘﺮة رﺳﻮل ﻟا ﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أي اﻟّﺬﯾﻦ ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨّﺼﻪ ﻟﻤﺎ ﻗﻠﻨﺎه ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺷـﯿﺨﺎﻧﯽ ﻗﺎدري در »ﺻﺮاط ﺳﻮّي« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ رواﯾﺎت ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﻣﺆّﯾﺪات آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ ،‬أي اﻟّﺬي ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ )ﺑﻪ‪ .‬ظ([‪.‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎدر ﻋﺠﯿﻠﯽ در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻤﺂل« در ﺷﺮح ﺷﻌﺮ‬‫اﻟﺰم ﺑﺤﺒﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ اﻋﺘﺼﻢ ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺸـﯿﺦ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻓﯽ ﺻﻮاﻋﻘﻪ‪ :‬ﺛّﻢ أﺣّﻖ ﻣﻦ ﯾﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ﻣﻨﻬﻢ اﻹﻣﺎم ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ )رض( ﻟﻤﺎ ﻗـّﺪﻣﻨﺎه ﻣﻦ ﻣﺰﯾـﺪ ﻋﻠﻤﻪ و دﻗﺎﺋﻖ ﻣﺴـﺘﻨﺒﻄﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺛّﻢ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( أي اﻟّﺬي ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ‬‫اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﺎﺷﻖ ﻋﻠﯿﺨﺎن دﻫﻠﻮي در »ذﺧﯿﺮة اﻟﻌﻘﺒﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐﻠﻤﺎت و ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺧﻠﻔﺎء راﺷـﺪﯾﻦ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ و أﮐﺎﺑﺮان أّﻣﺖ در‬‫ﺣّﻖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺑﺎ ﻃﻬﺎرت ﮐﻪ داّل ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺎﺷـﺪ ﺣّﺪي ﻧﺪارد‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻘﺪر ﻣﺴﺎﻋﺪت وﻗﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﺧﺮواري ﺛﺒﺖ ﻣﯽاﻓﺘﺪ از آن ﺟﻤﻠﻪ‬‫اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﺻﺎﺣﺐ »ﺻﻮاﻋﻖ« در ﻣﺒﺤﺚ آﯾﺖ راﺑﻌﻪ از ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬‫ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻋﺘﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺼـﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم‪ ،‬اﻟّﺬي ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨﺼﻪ ﻟﻤﺎ ﻗﻠﻨﺎه‪ ،‬و ﻟﺬﻟﮏ ﺧّﺼﻪ ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ ﺑﻤﺎ ﻣّﺮ ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ ﺑﻮدن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم أﻓﻀﻞ ﻋﺘﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و داﺧﻞ ﻧﺒﻮدن أﺑﻮ ﺑﮑﺮ در‬‫ﻋﺘﺮت آن ﺣﻀـﺮت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟـّﺴ ﻼم‪ ،‬ﮐﺎﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌـﮥ اﻟّﻨﻬـﺎر واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺴـﯿﺎري از ﻣﺴـﺎﻋﯽ ﻏﯿﺮ‬‫ﻣﺸﮑﻮره ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ و أﺳﻼﻓﺸﺎن را ﺑﺮ ﺑﺎد ﻓﻨﺎ ﻣﯽدﻫﺪ‪ ،‬و ﺣّﻖ ﺻﺮﯾﺢ را روﺑﺮوي اﻫﻞ ﻋﺮﻓﺎن آﺋﯿﻨﻪوار ﻣﯽﻧﻬﺪ‪.‬‬‫آوردن ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬواﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ ﻫﺬه اﻟﺤﻤﯿﺮاء« اﺑﻤﻘﺎﺋﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟﻒ ورد ﺑﺮﯾﻦ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻓﺎﺳﺪه و اﺛﺒﺎت ﻣﺠﻌﻮل ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺴﯽ وﺟﻪ وﺟﯿﻪ ﺗﺎ )ﺻﻔﺤﻪ ‪(326‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و ﻧﯿﺰ در ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ وارد اﺳﺖ‬‫]ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ ﻫﺬه اﻟﺤﻤﯿﺮاء[‬‫و اﺷﺎره ﺑﻌﺎﯾﺸﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬‫أﻗﻮل‪ :‬ذﮐﺮ اﯾﻦ ﮐﺬب و ﻣﯿﻦ و آوردن اﯾﻦ اﻓﺘﺮاء ﭘﺮ ﺷﯿﻦ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪311 :‬‬‫ﻣﺘﻮاﺗﺮ ﺑﯿﻦ اﻟﻔﺮﯾﻘﯿﻦ اﺳﺖ از ﺻـﻨﺎﺋﻊ ﺷـﻨﯿﻌﻪ ﺷﺎه ﻣﻔﺮد و ﺑﺪاﺋﻊ ﻓﻈﯿﻌﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ أوﺣﺪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺗﺘّﺒﻌﯽ و أﯾﺴـﺮ ﺗﺒّﺼﺮي داﺷﺘﻪ‬‫ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﺎﻟﯿﻘﯿﻦ ﻣﯽداﻧـﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻫﺮﮔﺰ ﺻـﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ و اّدﻋﺎي ﺻـّﺤﺖ آن ﮐﻢ از اّدﻋﺎي ﺻـّﺤﺖ اﻓﺘﺮاءات و أﮐﺎذﯾﺐ ﻣﻼﺣـﺪه و‬‫زﻧﺎدﻗﻪ ﺑﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻋﺠﺒﺴﺖ از ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻣﻌﺪود ﺑﻮدﻧﺶ در ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺳّﻨّﯿﻪ‪،‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 229‬از ‪285‬‬‫‪www‬ﻮدﻧﺶ در ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺳّﻨّﯿﻪ‪،‬‬‫‪.Ghadirestan‬ﺪود ﺑ‬‫‪com‬ﻪ‪ .‬ﺑﺎ وﺻﻒ ﻣﻌ‬‫ﻋﺒزﻧﻘﺎﺎدتﻗ اﻪﻻﻧﺑﻮﺮار ﻓﺟﻨﯽﺎ اﻣبﺎﻣرﮥﺳاﺎﻻﻟﺋﻤﺖﮥﻣاﺂﻻﻃﻬبﺎر ﺟﺻﻠّﻠﺪ ﺑﯽﯿ اﺴﻟﱠﻠﺖﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠ ﻣﻢﺮ ﻧﮐﺰﻤﺗﺨﯽﺑﺼﺎﺼﺷﯽﺪ‪،‬ﻏﺪﯾﻋﺮﺠﺳﺒﺘﺎﺴن ﮐﺖﻮﺛاﺮزﻧﺒﻣﯽﺨ)ﺎﻃص(ﺐ ﮐ‬‫و آن ﻫﻤﻪ دﻋـﺎوي ﻃﻮﯾﻠﻪ و ﻋﺮﯾﻀﻪ اوﻟﯿﺎء او در ﺧﺼﻮص ﻣﻬﺎرت و ﺗﺒﺤﺮش در ﻋﻠﻮم ﺣـﺪﯾﺚ و ﺧـﺪﻣﺖ اﯾﻦ ﻓّﻦ ﺷـﺮﯾﻒ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﻫﻔﻮات‬‫ﺑﺎﻃﻠﻪ و ﺗّﺮﻫﺎت ﻋﺎﻃﻠﻪ ﻣﯽﺳـﺮاﯾﺪ‪ ،‬و زﺑﺎن ﺧﻮد را ﺑﺄﻣﺜﺎل اﯾﻦ أﮐﺎذﯾﺐ ﻓﺎﺣﺸﻪ و اﻓﺘﺮاءات ﻣﻮﺣﺸﻪ ﻣﯽآﻻﯾـﺪ‪ ،‬و از ﺧﺪا ﺷـﺮﻣﯽ و از ﺧﻼﺋﻖ‬‫آزرﻣﯽ ﻧﻤﯽدارد‪ ،‬و ﻫّﻤﺖ ﺧﻮد را ﺗﻤﺎﻣﺎ ﺑﺮ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﺑﺎﻃﯿﻞ و ﺗﻌّﻠﻖ ﺑﺄﺿﺎﻟﯿﻞ ﺑﺮ ﻣﯽﮔﻤﺎرد! و ﺑﺎ وﺻﻒ آﻧﮑﻪ در ﺻـﺪر اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺧﻮد و‬‫در دﯾﮕﺮ ﺟﺎﻫـﺎ اّدﻋـﺎ ﮐﺮده ﮐـﻪ درﯾـﻦ ﮐﺘـﺎب‪ ،‬أﻋﻨﯽ »ﺗﺤﻔـﻪ« اﻟـﺘﺰام ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ در اﻟﺘﺰاﻣـﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻋﺎﺋـﺪ ﺑﺸـﯿﻌﻪ ﻣﯽﺷـﻮد ﻏﯿﺮ از ﮐﺘﺐ‬‫ﻣﻌﺘﺒﺮهﺷـﺎن ﻣﻨﻘﻮل ﻋﻨﻪ ﻧﺒﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﺑـﺎز اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع را ﮐﻪ اﺻـﻼ أﺛﺮي از آن در ﮐﺘﺐ ﺷـﯿﻌﻪ ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻫﻢ ﻣﻘـﺪوح و‬‫ﻣﺠﺮوح و ﻣﻄﻌﻮن و ﻣﻮﻫﻮن ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻤﻘـﺎﺑﻠﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﺻـّﺤﺖ و ﺗﻮاﺗﺮ آن ﮐﺎﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌـﮥ اﻟّﻨﻬـﺎر واﺿـﺢ و آﺷﮑﺎرﺳـﺖ‬‫آورده‪ ،‬ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺒﺎﻫﺘﻪ واﺿﺤﻪ و ﻣﮑﺎﺑﺮه ﻻﺋﺤﻪ ﺑﺄﻗﺪام ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳﺮ ﺧﺴﺎرت ﺳﭙﺮده! ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ اّدﻋﺎي ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﺸﻬﻮر‪ ،‬ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺎﯾﻦ ﮐﺬب‬‫و زور‪ ،‬ﻣﻄﺮود و ﻣﺪﺣﻮرﺳﺖ ﺑﭽﻨﺪ وﺟﻪ‪:‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻤﺎل اﻟـﺪﯾﻦ اﺑﻮ اﻟﺤﺠﺎج ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﻤّﺰي ﮐﻪ از ﺟﻬﺎﺑـﺬه أﻋﻼم و أﺳﺎﺗـﺬه ﻋﻈﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﻨﺤﻮت‬‫ﻣﻨﺠﻮر و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺼـﺮوم ﻣﺒﺘﻮر را ﻧﺸـﻨﺎﺧﺘﻪ و ﺑﺎﻇﻬـﺎر ﺟﻬـﻞ ﺧﻮد از آن‪ ،‬أﻋﻼـم ﺗﻔﻀـﯿﺢ آن اﻓﺮاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب » ﻟا ّﺘﻘﺮﯾﺮ و‬‫اﻟﺘﺤﺒﯿﺮ« ﻋّﻠـﺎﻣﻪ اﺑﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﺤـﺎّج اﻟﺤﻠﺒﯽ در ﻣﻘـﺎم ﻗـﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣـﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪] :‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟـﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل‬‫اﻟﺤﺎﻓﻈﯿﻦ اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه ‪.‬‬
‫و در »ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﺣﺴـﻨﻪ« ﺳـﺨﺎوي ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺑﻬﻤﯿﻦ أﻟﻔـﺎظ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ‪ ،‬و ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺮوف ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺰد ﺣﺎﻓﻆ ﻣّﺰي از ﻣﻼﺣﻈﻪ‬‫»درر ﻣﻨﺘﺜﺮة« ﺟﻼل اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪312 :‬‬‫و »ﺗﻤﯿﯿﺰ اﻟّﻄﯿﺐ ﻣﻦ اﻟﺨﺒﯿﺚ« ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺷـﯿﺒﺎﻧﯽ و »ﺗـﺬﮐﺮة اﻟﻤﻮﺿﻮﻋـﺎت« و »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤـﺎر« ﻣﺤﻤـﺪ ﻃـﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ و رﺳـﺎﻟﻪ »ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت‬‫ﮐﺒﺮي« و »ﻣﺮﻗـﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« از ﻋﻠﯽ ﻗﺎري و »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟـﺪﻧّﯿﻪ« از ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ و »ﺻـﺒﺢ ﺻﺎدق« ﻧﻈﺎم اﻟـّﺪﯾﻦ‬‫ﺳﻬﺎﻟﻮي و »ﻓﻮاﺋﺪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ« ﺷﻮﮐﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ‪.‬‬‫و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬـﻮرﺳﺖ ﮐـﻪ ﻣﺠّﺮد ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺮوف ﺑـﻮدن اﯾـﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺰد ﺣﺎﻓـﻆ ﻣّﺰي ﺑﺮاي دﻣـﻎ رأس ﻣﺨـﺎﻃﺐ ﻃﻔﯿـﻒ اﻟﻤﺮاس ﮐـﺎﻓﯽ و‬‫واﻓﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻋﺮﻓﺎن اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ دﻋﻮاي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺻّﺤﺖ آن ﮐﻪ از ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺳﺮزده ﻣﺜﻞ رﺳﻢ دارس ﻋﺎﻓﯽ!‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺎﻓـﻆ ﻣّﺰي در ﺑـﺎب اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺘﺼـﺮﯾﺢ ﺻـﺮﯾﺢ‪ ،‬اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻦ واﻗﻒ ﻧﺸـﺪم ﺑﺮاي آن ﺑﺮ ﺳـﻨﺪي ﺗﺎ اﯾﻦ دم‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در‬‫ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟﺘﺤﺒﯿﺮ« ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺑﻦ اﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎج در ﻣﻘﺎم ﻗـﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺮﻗﻮﻣﺴﺖ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺸـﯿﺦ ﺳـﺮاج اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ اﻟﻤﻠﻘﻦ‪ :‬و ﻗﺎل‬‫اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﻤّﺰي‪ :‬ﻟﻢ اﻗﻒ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ ﺳﻨﺪ إﻟﯽ اﻵن‪.‬‬‫و در رﺳـﺎﻟﻪ »درر ﻣﻨﺘﺜﺮه« ﻋّﻠـﺎﻣﻪ ﺳـﯿﻮﻃﯽ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﮐﻼـم ﺣﺎﻓـﻆ ﻣّﺰي ﻣـﺬﮐﻮرﺳﺖ و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﻣﺜﻞ ﺣﺎﻓﻆ ﻣّﺰي ﺑﺮﺳـﻨﺪ اﯾﻦ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ واﻗﻒ ﻧﺸـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ دﻋﻮاي ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ در ﺗﺼـﺤﯿﺢ آن ﺣّﻈﯽ از ﺻـّﺤﺖ ﺧﻮاﻫـﺪ داﺷﺖ‪ ،‬و ﮐﯽ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺮاي آن وزﻧﯽ‬‫ﺧﻮاﻫـﺪ ﮔـﺬاﺷﺖ؟! ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺎﻓﻆ ﻣّﺰي اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻫﺮ ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ در آن ﻟﻔﻆ ﺣﻤﯿﺮا ﺑﺎﺷﺪ ﺑﯽأﺻـﻠﺴﺖ‪ ،‬ﺳﻮاي ﯾﮏ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻪ‬‫در ﻧﺴﺎﺋﯽ وارد ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟّﺘﺤﺒﯿﺮ« ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ اﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎج در ﻣﻘﺎم ﻗﺪح و ﺣﺮج اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ‪] :‬ﺑﻞ ﻗﺎل‬‫ﺗـﺎج اﻟـّﺪﯾﻦ اﻟـّﺴ ﺒﮑﯽ‪ :‬و ﮐـﺎن ﺷـﯿﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓـﻆ اﺑﻮ اﻟﺤﺠـﺎج اﻟﻤّﺰي ﯾﻘﻮل‪ :‬ﮐّﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﯿﻪ ﻟﻔﻆ اﻟﺤﻤﯿﺮاء ﻻ أﺻﻞ ﻟﻪ إﻟّﺎ ﺣـﺪﯾﺜﺎ واﺣـﺪا ﻓﯽ‬‫اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ و اﯾﻦ اﻓﺎده ﺣﺎﻓﻆ ﻣّﺰي ﺑﺮاي ﻗﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﯽ أﺻﻞ‪ ،‬أﻣﻀـﯽ ﻣﻦ اﻟّﺴﯿﻒ و أﺣّﺪ ﻣﻦ اﻟﻨﺼﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺧﺎك ﻣﺬﻟّﺖ‬‫و ﻫﻮان ﺑﺮ ﺳـﺮ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻬﺎن ﺑﺄﻗﺒـﺢ وﺟﻮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ! ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺎﻓﻆ ﺷـﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ ذﻫﺒﯽ ﮐﻪ از ﻣﻌﺎرﯾﻒ ﻧّﻘﺎد و ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ أﻃﻮاد ﺳـّﻨّﯿﻪ‬‫اﺳﺖ و ﺧﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ او را إﻣﺎم اﻫﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽداﻧﺪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻔﺘﻌﻞ و زور ﻣﻨﺘﺤﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪313 :‬‬‫را ﻧﺸـﻨﺎﺧﺘﻪ ﺑـﺎﺑﺮاز ﺟﻬـﻞ ﺧﻮد از ﺣﺎل آن آن را ﻣﻬﺘﻮك اﻟّﺴﺘﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﺣﺴـﻨﻪ« ﺳـﺨﺎوي در ﺑﯿﺎن ﻗـﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 230‬از ‪285‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪] :‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﺤﺎﻓﻈﯿﻦ اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﻬﻤﯿﻦ اﻟﻔﺎظ‬‫در ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟﺘﺤﺒﯿﺮ« ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ اﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎج ﻧﯿﺰ ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳـﺒﻖ آﻧﻔﺎ‪ .‬و ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺮوف ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺰد ﺣﺎﻓﻆ ذﻫﺒﯽ از‬‫»ﺗﻤﯿﯿﺰ اﻟﻄـّﯿ ﺐ ﻣـﻦ اﻟﺨـﺒﯿﺚ« ﺗﺼــﻨﯿﻒ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤـﻦ ﺷــﯿﺒﺎﻧﯽ و »ﺗـﺬﮐﺮة اﻟﻤﻮﺿﻮﻋـﺎت« و »ﻣﺠﻤـﻊ اﻟﺒﺤـﺎر« ﻣﺤﻤـﺪ ﻃـﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ و رﺳـﺎﻟﻪ‬‫»ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﮐﺒﺮي« و »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري و »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟـﺪﻧّﯿﻪ« زرﻗﺎﻧﯽ و »ﺻـﺒﺢ ﺻﺎدق« ﻣﻮﻟﻮي ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ‬‫ﺳﻬﺎﻟﻮي و »ﻓﻮاﺋﺪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ« ﺷﻮﮐﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺘﻌﺮف ﻋﻦ ﻗﺮﯾﺐ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﻼﻣﻪ ذﻫﺒﯽ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻧﺸـﻨﺎﺧﺘﻦ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﻨّﺺ ﺻـﺮﯾﺢ اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ از ﺟﻤﻠﻪ آن اﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﺑﺮاي آن اﺳـﻨﺎدي ﻣﻌﺮوف ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﻋﻼـﻣﻪ اﺑﻦ اﻣﯿﺮ اﻟﺤـﺎج در ﮐﺘـﺎب »اﻟﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟﺘﺤﺒﯿﺮ« در ﻣﻘﺎم ﻗـﺪح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ اﺑﻦ‬
‫اﻟﻤﻠﻘﻦ آورده‪] :‬و ﻗﺎل اﻟّﺬﻫﺒﯽ‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻬﺎ إﺳﻨﺎد[‪.‬‬‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﮐﺒﺮي« ﺗﺼﻨﯿﻒ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري و »ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق« ﻣﻮﻟﻮي ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ و »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت« ﻣﻮﻟﻮي ﻋﺒﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ‬‫اﻓﺎده ذﻫﺒﯽ ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ اﻓﺎده ﺳﺮاﺳﺮ إﺟﺎده ﻋﻨﺪ اﻻﻣﻌﺎن ﺑﺪو ﻋﻨﻮان‪ ،‬ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ واﺿﺢ اﻟﺒﻄﻼن ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﻋﻨﻮان اول‪ :‬ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺜﺴﺖ از أﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ و ﻋﻨﻮان دوم‪ :‬ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺜﺴﺖ از ﺟﻤﻠﻪ آن اﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ اﺳـﻨﺎدي ﺑﺮاي‬‫آن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺠّﺮد ﺑﻮدن ﺣﺪﯾﺜﯽ از أﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ ﺑﺮاي ﻫﺘﮏ ﺳﺘﺮ و ﮐﺸﻒ ﺳّﺮ آن ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ‬‫اﮔﺮ ﭼﻪ آن ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﻨﺪي ﻫﻢ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺟﺎي آﻧﮑﻪ از ﺟﻤﻠﻪ آن اﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﺳـﻨﺪي ﺑﺮاي آن ﻣﻌﺮوف ﻧﺸﻮد!‬‫ﻓﺎّن ﻫﺬا ﻣﻤﺎ ﯾﻮﺻﻠﻪ إﻟﯽ أﺧﻔﺾ درﮐﺎت اﻟﻮﻫﻦ و اﻟﻬﻮان ﮐﻤﺎﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ أﺻﺤﺎب اﻷﻟﺒﺎب و اﻷﻋﯿﺎن‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪314 :‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ ﻋّﻠـﺎﻣﻪ ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟّﺪﻣﺸـﻘﯽ اﻟﺤﻨﺒﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ ﻗّﯿﻢ اﻟﺠﻮزّﯾﻪ در إﻇﻬﺎر وﺿﻊ و ﺑﻄﻼن و وﻫﻦ و‬‫ﻫﻮان اﯾﻦ ﮐـﺬب ﻣﺒﺘـﺬل و ﻣﻬـﺎن و ﺑﻬﺘـﺎن روﺷﻦ و ﻋﯿـﺎن اﻋﺘﺮاف ﺑﺤّﻖ ﻧﻤﻮده زﻧـﮏ ﺷـﺒﻬﻪ از ﺧﻮاﻃﺮ أوﻟﯽ اﻷﻟﺒـﺎب ﮐﻤـﺎ ﯾﻨﺒﻐﯽ زدوده‪،‬‬‫ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در ﺟﻮاب ﺳﺆال ﺳﺎﺋـﻞ‪» :‬ﻫﻞ ﯾﻤﮑﻦ ﻣﻌﺮﻓـﮥ اﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻟﻤﻮﺿﻮع ﺑﻀﺎﺑﻂ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ أن ﯾﻨﻈﺮ ﻓﯽ ﺳـﻨﺪه؟« در ذﮐﺮ أﻣﻮر ﮐﻠّﯿﻪ ﮐﻪ ﺑﺂن‬‫ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻮدن ﺣـﺪﯾﺚ ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺼﻞ‪ -‬و ﻣﻨﻬﺎ أن ﯾﮑﻮن اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﺑﺎﻃﻼ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﻓﯿـﺪّل ﺑﻄﻼﻧﻪ ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ‬‫ﻟﯿﺲ ﻣﻦ ﮐﻼﻣﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‬‫ﮐﺤﺪﯾﺚ »اﻟﻤﺠّﺮة اﻟّﺘﯽ ﻓﯽ اﻟﺴﻤﺎء ﻣﻦ ﻋﺮق اﻷﻓﻌﺎء اﻟّﺘﯽ ﺗﺤﺖ اﻟﻌﺮش«‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »إذا ﻏﻀﺐ اﻟّﺮب أﻧﺰل اﻟﻮﺣﯽ ﺑﺎﻟﻔﺎرﺳّﯿﮥ و إذا رﺿﯽ أﻧﺰﻟﻪ ﺑﺎﻟﻌﺮﺑّﯿﮥ«‬‫و ﺣـﺪﯾﺚ »ﺳّﺖ ﺧﺼـﺎل ﺗـﻮرث اﻟﻨﺴـﯿﺎن‪ :‬ﺳﺆر اﻟﻔـﺎر و إﻟﻘـﺎء اﻟﻘّﻤـ ﻞ ﻓﯽ اﻟّﻨـﺎر و اﻟﺒﻮل ﻓﯽ اﻟﻤـﺎء اﻟﺮاﮐـﺪ و ﻣﻀﻎ اﻟﻌﻠـﮏ و أﮐـﻞ اﻟّﺘﻔـﺎح‬‫اﻟﺤﺎﻣﺾ«‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »اﻟﺤﺠﺎﻣﮥ ﻋﻠﯽ اﻟﻘﻔﺎ ﺗﻮرث اﻟّﻨﺴﯿﺎن«‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻻ ﺗﻐﺘﺴﻠﯽ ﺑﺎﻟﻤﺎء اﻟﻤﺸّﻤﺲ ﻓﺎﻧّﻪ ﯾﻮرث اﻟﺒﺮص«‬‫‪ ،‬و ﮐّﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﯿﻪ ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء و ذﮐﺮ اﻟﺤﻤﯿﺮاء‪ ،‬ﻓﻬﻮ ﮐﺬب ﻣﺨﺘﻠﻖ‪ ،‬و ﮐﺬا‬‫»ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء! ﻻ ﺗﺄﮐﻠﯽ اﻟﻄﯿﻦ ﻓﺎﻧﻪ ﯾﻮرث ﮐﺬا و ﮐﺬا«‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‪.‬‬‫از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻟﻄﯿﻔﻪ و ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ اﻓﺎده ﻣﻨﯿﻔﻪ واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ أوﻻ ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ اﻟﻘّﯿﻢ ﺑﺎﻓﺎده ﮐﻪ در ﺻـﺪر ﮐﻼم ﺧﻮد‬‫ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده واﺿﺢ ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﺑﺎﻃﻠﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﻄﻼن آن دﻟﯿﻞ ﺑﺮ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ آن از ﮐﻼم ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﺛﺎﻧﯿﺎ ﺑﺘﺼـﺮﯾﺢ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺣـﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ در آن ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء ﯾﺎ ذﮐﺮ ﺣﻤﯿﺮاء واﻗﻊ ﺷـﺪه ﭘﺲ ان ﺣﺪﯾﺚ ﮐﺬب‬‫ﻣﺨﺘﻠﻘﺴﺖ‪ ،‬دروغ ﺑﻮدن آن ﻣﺼـّﺮح ﻧﻤﻮده‪ .‬ﺛﺎﻟﺜـﺎ ﺑﻌـﺪ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻣـﺬﮐﻮر اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑـﺎﻟﺨﺼﻮص ﺻـﺮاﺣﮥ در ﺷـﻤﺎر ﻣﻮﺿﻮﻋـﺎت ذﮐﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 231‬از ‪285‬‬‫ﺳـﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬و اﯾﻦ اﻓﺎدات ﺛﻼﺛﻪ ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﻣﺒﻄﻞ ﻣﺰﻋﻮم ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻠﻮم ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ در ﮐﻤﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮرﺳﺖ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻣﻦ ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ‬‫ﻧﻮرا ﻓﻤﺎ ﻟﻪ ﻣﻦ ﻧﻮر!‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﺗﺎج اﻟـّﺪﯾﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻮﻫﺎب ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺴـ ﺒﮑﯽ ﮐﻪ از أﺟﻠﻪ أﻋﻼم و أﮐﺎﺑﺮ ﻋﻈﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح‬‫واﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﺬﮐﺮ اﻓﺎده ﮐّﻠﯿﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﻣّﺰي راه اﺳﺘﯿﺼﺎل اﯾﻦ ﮐﺬب ﺑﺎﻃﻞ و ﻣﺤﺎل ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﺤﺮﯾﺮ و اﻟّﺘﺤﺒﯿﺮ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪315 :‬‬‫ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺑﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎّج در ﻣﻘﺎم ﻗـﺪح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻤﺎ ﺳـﻤﻌﺖ آﻧﻔﺎ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪] :‬ﺑﻞ ﻗﺎل ﺗﺎج اﻟّﺪﯾﻦ اﻟـّﺴ ﺒﮑﯽ‪ :‬و ﮐﺎن ﺷـﯿﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﻮ‬‫اﻟﺤّﺠﺎج اﻟﻤﺰي ﯾﻘﻮل‪ :‬ﮐّﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﯿﻪ ﻟﻔﻆ اﻟﺤﻤﯿﺮاء ﻻ أﺻﻞ ﻟﻪ إﻻ ﺣﺪﯾﺜﺎ واﺣﺪا ﻓﯽ اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ ‪.‬‬
‫و از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ »ﺻـﺒﺢ ﺻﺎدق« ﻣﻮﻟﻮي ﻧﻈﺎم اﻟـّﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎﻟﻮي و »ﻓﻮاﺗـﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت« ﻣﻮﻟﻮي ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﻠﯽ واﺿـﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺗﺎج‬‫اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﺒﮑﯽ ﺧﻮد ﻫﻢ ﺑﺎﯾﻦ ﮐﻠّّﯿﻪ ﻣّﺰّﯾﻪ ﻗﺎﺋﻠﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﺘﻌﺮف ﻓﯿﻤﺎ ﺑﻌﺪ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ .‬و اﯾﻦ ﮐﻠّّﯿﻪ از دﻻﺋﻞ ﺟﻠّﯿﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻋﻠّﯿﻪ ﺑﺮ ﮐﺬب‬‫و زور ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺑﻠّﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺧﺎك ﻣﺬﻟّﺖ و ﻫﻮان ﺑﺮ ﺳﺮ ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺑﺎﯾﻦ ﺑﻬﺘﺎن ﺑﯽ أﺻﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ أﺑﻮ اﻟﻔﺪاء إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﻘﺮﺷﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﮐﻪ از أﺋّﻤﻪ ﺣّﻔﺎظ و أﺛﺒﺎت أﯾﻘﺎظ ﺳّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ‪ ،‬وادي ﻗﺪح و ﺟﺮح‬‫اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺄﻗﺪام ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﻨﻔﯿﺪ ﺳﭙﺮده ﺑﺬﮐﺮ ﺣﺎل ﻓﻈﺎﻋﺖ اﺷـﺘﻤﺎل آن در ﮐﺘﺎب »ﺗﺨﺮﯾﺞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺨﺘﺼـﺮ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ« ﻗﺼﺐ اﻟّﺴﺒﻖ‬‫از دﯾﮕﺮ أﺻـﺤﺎب ﺗﺨﺮﯾـﺞ ﺑﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در رﺳﺎﻟﻪ »درر ﻣﻨﺘﺜﺮه« در ذﮐﺮ ﻗـﺪح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ‬‫ﮐﺜﯿﺮ ﻓﯽ »ﺗﺨﺮج أﺣـﺎدﯾﺚ ﻣﺨﺘﺼـﺮ اﺑﻦ اﻟﺤـﺎﺟﺐ«‪ :‬ﻫﻮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺮﯾﺐ ﺟـّﺪا ﺑـﻞ ﻫﻮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻨﮑﺮ ﺳـﺄﻟﺖ ﻋﻨﻪ ﺷـﯿﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﺎ ﻟا ﺤّﺠﺎج‬‫اﻟﻤّﺰي ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻟﻢ أﻗﻒ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ ﺳﻨﺪ إﻟﯽ اﻵن‪ .‬و ﻗﺎل ﺷﯿﺨﻨﺎ اﻟّﺬﻫﺒﯽ‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاﻫﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻬﺎ إﺳﻨﺎد‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ در ﺑﺎب اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﭘﺮ ﺗﺰوﯾﺮ اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ آن ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺮﯾﺒﺴﺖ ﺟـّﺪا‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ آن ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻨﮑﺮ‬‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻦ از ﺷﯿﺦ ﺧﻮد ﺣﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﺤّﺠﺎج ﻣﺰي ﺳﺆال ﮐﺮدم ﭘﺲ ﻧﺸﻨﺎﺧﺖ آن را و ﮔﻔﺖ ﻣﻦ واﻗﻒ ﻧﺸﺪم ﺑﺮ ﺳﻨﺪي ﺑﺮاي آن‪ ،‬و ﺷﯿﺦ‬‫ﻣﺎ ذﻫﺒﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ آن از اﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي آن اﺳﻨﺎدي ﻣﻌﺮوف ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫و ازﯾﻦ اﻓـﺎده ﺳﺪﯾـﺪه ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه ﻗـﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﻈﻬﻮر ﻣﯽرﺳـﺪ و ﻧﻬـﺎﯾﺖ ﺟﺴﺎرت ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﻌﺜﺎر در اّدﻋﺎي ﺑﺎﻃﻞ‬‫ﺻّﺤﺖ آن ﺑﺮ أرﺑﺎب أﺑﺼﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺳﺮاج اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﻤﻠﻘﻦ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ ﮐﻪ ﻣﺤّﻘﻖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪316 :‬‬‫ﻧّﻘﺎد و ﺧﺒﯿﺮ وّﻗﺎد ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺳـﺮ ﻗـﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ رﺳـﯿﺪه در إﻇﻬﺎر ﺣﺎل ﭘﺮ اﺧﺘﻼل آن ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺑﻘﻮل ﺣﺎﻓﻆ ﺟﻤﺎل اﻟـّﺪﯾﻦ‬‫ﻣّﺰي و اﻓـﺎده ﻋّﻠـﺎﻣﻪ ﺷـﻤﺲ اﻟـّﺪﯾﻦ ذﻫﺒﯽ ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘـﺎب »اﻟّﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟّﺘﺤﺒﯿﺮ« ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺑﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎج در ﻣﻘﺎم رّد اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺸـﯿﺦ ﺳـﺮاج اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ اﻟﻤﻠﻘﻦ‪ :‬و ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﻤّﺰي‪ :‬ﻟﻢ أﻗﻒ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ ﺳـﻨﺪ إﻟﯽ اﻵن‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟّﺬﻫﺒﯽ‪ :‬ﻫﻮ‬‫ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاﻫﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻬﺎ إﺳﻨﺎد[‪.‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﮑﻨﺎﻧﯽ اﻟﻌﺴـﻘﻼﻧﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﺣﺠﺮ در إﻇﻬﺎر ﺑﯽ أﺻﻞ ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﻮﺿﻮع و ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻣﺼـﻨﻮع ﺳـﻌﯽ ﻣﺸـﮑﻮر ﺑﻌﻤﻞ آورده ﻗـﺪم راﺳـﺦ ﺑﮑﻤﺎل ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ در ﻋﺮﺻﻪ ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ آن ﻓﺸـﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺑﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎج در‬‫ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟّﺘﺤﺒﯿﺮ« در ﻣﻘﺎم ﻗﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫]و أّﻣﺎ اﻟﺜﺎﻧﯽ ﻓﻘﺪ ﻗﺎل ﺷﯿﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ ]‪ :[1‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻻ ﻓﯽ »اﻟّﻨﻬﺎﯾﮥ« ﻻﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ‪ ،‬ذﮐﺮه ﻓﯽ‬‫ﻣـﺎدة ح م ر‪ ،‬و ﻟـﻢ ﯾـﺬﮐﺮ ﻣﻦ ﺧّﺮﺟﻪ‪ ،‬و رأﯾﺘﻪ أﯾﻀـﺎ ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب »اﻟﻔﺮدوس« ﻟﮑﻦ ﺑﻐﯿﺮ ﻟﻔﻈﻪ‪ ،‬ذﮐﺮه ﻣﻦ ﺣـﺪﯾﺚ أﻧﺲ ﺑﻐﯿﺮ إﺳـﻨﺎد أﯾﻀـﺎ‪ ،‬و‬‫ﻟﻔﻈﻪ‪:‬‬‫»ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 232‬از ‪285‬‬‫و ﺑّﯿﺾ ﻟﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﻣﺴـﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس« ﻓﻠﻢ ﯾﺨﺮج ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا و ذﮐﺮ‪ ،‬اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﺤﺎﻓﻈﯿﻦ اﻟﻤّﺰي و اﻟـّﺬﻫﺒﯽ ﻋﻨﻪ‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در ﺧﺼﻮص اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺮاي او اﺳـﻨﺎدي ﻧﻤﯽﺷـﻨﺎﺳﻢ و ﻧﺪﯾﺪهام‬‫آن را در ﭼﯿﺰي از ﮐﺘﺐ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﮕﺮ در »ﻧﻬـﺎﯾﻪ« اﺑﻦ اﺛﯿﺮ دﯾـﺪهام ﮐﻪ آن را در ﻣﺎده )ﺣﻤﺮ( ذﮐﺮ ﮐﺮده ﻟﮑﻦ ﻣـﺬﮐﻮر ﻧﺴﺎﺧﺘﻪ ﮐﻪ ﮐـﺪام‬‫ﮐﺲ آن را ﺗﺨﺮﯾﺞ ﮐﺮده و ﻟﻔﻆ آن‬‫»ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﺻﺎﺣﺐ »ﻣﺴـﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس« ﺑﺮاي اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﯿﺎض ﮔﺬاﺷـﺘﻪ و اﺳـﻨﺎدي ﺑﺮ آن اﺧﺮاج ﻧﮑﺮده‪ ،‬و ﺣﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ‬‫ذﮐﺮ ﻧﻤـﻮده ﮐﻪ ﻣﻦ ﺣـﺎل اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را از ﺣﺎﻓـﻆ ﻣّﺰي و ﺣﺎﻓـﻆ ذﻫـﺒﯽ ﺳـﺆال ﮐﺮدم ﭘﺲ ﻫﺮ دو ﻧﺸـﻨﺎﺧﺘﻨﺪ آن را‪ [1] .‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑـﻦ ﺣﺠﺮ‬‫اﻟﻌﺴﻘﻼﻧﯽ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪317 :‬‬‫و اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑا ﻦ ﺣﺠﺮ ﺷـﯿﺦ اﻻﺳﻼم ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ أﻧﯿﻖ ﺧﻮد و دﯾﮕﺮ ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ أﻋﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﺣﺎل وﻫﻦ و ﻫﻮان و وﺿﻊ و ﺑﻄﻼن‬‫اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﻣﺜﻞ روز روﺷﻦ واﺿﺢ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺗﺤﻘﯿﻖ اﻧﻀـﻤﺎم اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در ﮐﺘﺎب »ﺗﺨﺮﯾـﺞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺨﺘﺼـﺮ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ« واﻗﻊ ﺷـﺪه‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳـﯿﻈﻬﺮ ﻋﻦ‬‫ﻗﺮﯾﺐ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﻦ ﺗﺼـﺮﯾﺢ اﻟـّﺴ ﺨﺎوي ﻓﯽ »اﻟﻤﻘﺎﺻﺪ اﻟﺤﺴـﻨﻪ«‪ .‬و ﻗﺪح ﻧﻤﻮدن اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از ﮐﺘﺎب »ﺗﻤﯿﯿﺰ‬‫اﻟّﻄﯿﺐ ﻣﻦ اﻟﺨﺒﯿﺚ« ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺷـﯿﺒﺎﻧﯽ و »ﺗـﺬﮐﺮة اﻟﻤﻮﺿﻮﻋـﺎت« و »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤـﺎر« ﻣﺤﻤـﺪ ﻃـﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ و رﺳﺎﻟﻪ »ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت‬‫ﮐﺒﺮي« و »ﻣﺮﻗﺎة« ﺗﺼﻨﯿﻒ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري و »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ« ﺗﺼﻨﯿﻒ زرﻗﺎﻧﯽ و »ﻓﻮاﺋﺪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ« ﺷﻮﮐﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳﺖ‪.‬‬‫و ﻏﯿﺮ ﺻـﺤﯿﺢ ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻔﺘﻌﻞ‪ ،‬از اﻓﺎده ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« ﻧﯿﺰ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﻣﺬﮐﻮر در‬‫ﮐﺘﺎب ﻣﺴﻄﻮر در ﺷﺮح ﺑﺎب اﻟﺤﺮاب و اﻟّﺪرق ﯾﻮم اﻟﻌﯿﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ أﺑﯽ ﺳـﻠﻤﮥ ﻋﻨﻬﺎ ]‪ :[1‬دﺧﻞ اﻟﺤﺒﺸﮥ ﯾﻠﻌﺒﻮن ﻓﻘﺎل ﻟﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪» :‬ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء! أ ﺗﺤّﺒﯿﻦ‬‫أن ﺗﻨﻈﺮي إﻟﯿﻬﻢ؟‬‫ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ!«‬‫إﺳﻨﺎده ﺻﺤﯿﺢ و ﻟﻢ أر ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﯿﺢ ذﮐﺮ اﻟﺤﻤﯿﺮاء إﻟّﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا[‪.‬‬‫از اﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻓﺎده ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ذﮐﺮ ﺣﻤﯿﺮا را در ﺣـﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ ﻧﺪﯾـﺪهام ﺑﺠﺰ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ ،‬أﻋﻨﯽ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﻟﻌﺐ ﺣﺒﺸﻪ‪ ،‬و دﻋﻮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﺎﺋﺸﻪ را ﺑﺴﻮي دﯾﺪن اﯾﺸﺎن‪ .‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﻋﻤﻮم ﮐﻼم اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ ﻫﺬه اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫را ﺷﺎﻣﻠﺴﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع‪ ،‬ﺑﻼ رﯾﺐ درﯾﻦ ﻋﻤﻮم ﺻـﺮوم ﺣﺴﻮم داﺧﻞ‪ ،‬ﭘﺲ آن ﻫﻢ ﺣﺴﺐ اﻓﺎده اﯾﻦ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻏﯿﺮ ﺻـﺤﯿﺢ ﺧﻮاﻫﺪ‬‫ﺑﻮد‪ ،‬و ﻓﯿﻪ أﯾﻀـﺎ ﮐﻔﺎﯾـﮥ ﻟﺘﺸﻮﯾﺮ اﻟﻤﺨـﺎﻃﺐ اﻟﻌﻨﻮد ﺣﯿﺚ اّدﻋﯽ ﺻـّﺤﮥ ﻫـﺬا اﻟﮑـﺬب اﻟﻤﺮدود‪ ،‬ﻓـﺄﺗﯽ ﺑﻬﻔﻮة ﻫﯽ اﻟّﻄﺎﻣـﮥ اﻟﮑﺒﺮي ﻋﻨـﺪ اﻟّﻨّﻘﺎد‬‫اﻟّﻨﺎﻗـﺪﯾﻦ ﻟﻠّﻨﻘﻮد و اﻟّﺮدود‪ ،‬و أﺑـﺪي ﺗﺮﻫـﮥ ﻫﯽ اﻟﺨﻄﯿﺌـﮥ اﻟﻌﻈﻤﯽ ﻟـﺪي اﻟﺤّﻔﺎظ اﻟﺤﺎﻓﻈﯿﻦ ﻟﻠّﺜﻐﻮر و اﻟﺤـﺪود! ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋّﻠﺎﻣﻪ اﺑﻦ أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﺤﺎج اﻟﺤﻠﺒﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟﺤﺒﯿﺮ« ]‪ [1‬أي ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪318 :‬‬‫ﺑﮑﻤﺎل إﺷﺒﺎع و ﺗﮑﺜﯿﺮ ﻗﺪح و ﺟﺪح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﭘﺮ ﺗﺰوﯾﺮ‪ ،‬ﺗﺤﺮﯾﺮ و ﺗﺴﻄﯿﺮ ﻧﻤﻮده و اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم و ﻣﻨّﻘﺪﯾﻦ ﻋﻈﺎم ﺧﻮد ﻣﺜﻞ ﻋّﻠﺎﻣﻪ‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ و ﺣﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ و ﺣﺎﻓﻆ ﻣّﺰي و ﺣﺎﻓﻆ ذﻫﺒﯽ و ﺷـﯿﺦ ﺳـﺮاج اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ اﻟﻤﻠﻘﻦ و ﺗﺎج اﻟّﺪﯾﻦ ﺳـﺒﮑﯽ در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 233‬از ‪285‬‬‫ﺑـﺎب ﻣﻄﻌﻮﻧّﯿﺖ و ﻣﻮﻫﻮﻧّﯿﺖ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﯽ أﺛﺮ ﻧﻘـﻞ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﮐﻤـﺎ ﻻـ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧـﺎﻇﺮ ﻋﺒﺎرات ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟّﺘﺤﺒﯿﺮ«‪ ،‬و ﻗـﺪ ﻧﻘﻠﻨﺎﻫﺎ ﻓﯿﻤﺎ‬‫ﺳﺒﻖ ﻣﻦ اﻟﻮﺟﻮه إرﻏﺎﻣﺎ ﻷﻧﻒ اﻟﻤﺨﺎﻃﺐ اﻟﮑﺜﯿﺮ اﻟّﺘﻐﺮﯾﺮ‪.‬‬‫دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﺤّﻘﻖ ﻧﺤﺮﯾﺮ ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻣﺤﻤـﺪ أﻣﯿﻦ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺄﻣﯿﺮ ﭘﺎدﺷﺎه اﻟﺒﺨﺎري ﻧﺰﯾﻞ ﻣّﮑـ ﮥ اﻟﻤﮑّﺮﻣـﮥ در »ﺗﯿﺴـﯿﺮ‪ -‬ﺷـﺮح ﺗﺤﺮﯾﺮ« ﻗـﺪح و‬‫ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﭘﺮ ﺗﺰوﯾﺮ از أﮐـﺎﺑﺮ ﻧﺤـﺎرﯾﺮ ﺧﻮد ﻣﻨﻘﻮل ﺳـﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎﻇﻬـﺎر وﻫﻦ و ﻫﻮان و وﺿﻊ و ﺑﻄﻼـن آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳـﯿﻈﻬﺮ ﻋﻦ‬‫ﻗﺮﯾﺐ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﻋﺒﺎرة »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت«‪.‬‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺷـﻤﺲ اﻟّﺪﯾﻦ ﺳـﺨﺎوي در »ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺣﺴﻨﻪ« ﻗﻮادح ﻋﻈﯿﻤﻪ و ﻓﻀﺎﺋﺢ ﺟﺴﯿﻤﻪ اﯾﻦ ﮐﺬب واﺿﺢ و ﺑﻬﺘﺎن ﻻﺋﺢ از أﻋﻼم‬‫ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ و أرﮐـﺎن ﻣﻨّﻘـ ﺪﯾﻦ ﺧﻮد ﻧﻘـﻞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﮐﻤـﺎ ﯾﻨﺒﻐﯽ ﻫﺘـﮏ ﺳﺘﺮ و ﮐﺸﻒ ﺣﺠـﺎب و ﺑـﺄﺣﺴﻦ وﺟﻮه ﻣﯿـﻂ ﻗﻨﺎع و رﻓﻊ ﻧﻘﺎب ﻓﺮﻣﻮده‪،‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‪.‬‬‫ﻗﺎل ﺷـﯿﺨﻨﺎ ﻓﯽ »ﺗﺨﺮﯾﺞ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ« ﻣﻦ إﻣﻼﺋﻪ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻨﻬﺎﯾﮥ« ﻻﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ‪،‬‬‫ذﮐﺮه ﻓﯽ ﻣﺎدة ح م ر و ﻟﻢ ﯾﺬﮐﺮ ﻣﻦ ﺧّﺮﺟﻪ‪ ،‬و رأﯾﺘﻪ أﯾﻀﺎ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »اﻟﻔﺮدوس« ﻟﮑﻦ ﺑﻐﯿﺮ ﻟﻔﻈﻪ‪ ،‬و ذﮐﺮه ﻣﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ أﻧﺲ ﺑﻐﯿﺮ إﺳﻨﺎد أﯾﻀﺎ و ﻟﻔﻈﻪ‪ :‬ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء‬‫‪ ،‬و ﺑّﯿﺾ ﻟﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﻣﺴـﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس« ﻓﻠﻢ ﯾﺨﺮج ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﺤﺎﻓﻈﯿﻦ اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻋﻨﻪ‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه ‪.‬‬
‫ﭼﻬﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺟﻼل اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در رﺳﺎﻟﻪ »درر ﻣﻨﺘﺜﺮه« ﻗﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﮑﻤﺎل ﺻﺮاﺣﺖ ﻇﺎﻫﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭘﺮده از روي‬‫ﮐﺎر اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﯽ أﺛﺮ اﻧﺪاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺬﮐﻮره ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻟﻢ أﻗﻒ ﻋﻠﯿﻪ‪.‬‬‫و ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻓﯽ »ﺗﺨﺮﯾﺞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺨﺘﺼﺮ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ«‪ :‬ﻫﻮ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺮﯾﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪319 :‬‬‫ﺟّﺪا ﺑﻞ ﻫﻮ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﮑﺮ‪ ،‬ﺳﺄﻟﺖ ﻋﻨﻪ ﺷﯿﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﺎ اﻟﺤّﺠﺎج اﻟﻤّﺰي ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﻟﻢ أﻗﻒ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ ﺳـﻨﺪ إﻟﯽ اﻵن‪ .‬و ﻗﺎل ﺷـﯿﺨﻨﺎ اﻟـّﺬﻫﺒﯽ‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاﻫﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻬﺎ إﺳـﻨﺎد‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬ﻟﮑﻦ ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس«‬‫ﻣﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ أﻧﺲ‪ :‬ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‬‫‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺬﮐﺮ ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺧﺒﯿﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺳـﯿﻮﻃﯽ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ اﻟّﺰرﮐﺸﯽ ]‪ [1‬ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ اﯾﻦ اﻓﺘﻌﺎل ﺻـﺮﯾﺢ اﻻﻧﺤﻼل‪ ،‬ﻧّﺺ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺮ آن‬‫واﻗﻒ ﻧﺸﺪم‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ در ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر اﺋّﻤﻪ ﮐﺒﺎر آن را ﻧﯿﺎﻓﺘﻪام‪ ،‬و ﻣﻦ ﺑﻌﺪ از ﮐﺘﺎب »ﺗﺨﺮﯾﺞ اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺨﺘﺼﺮ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ« اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻧﻘﻞ‬‫ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺧﻮد اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را أوﻻ ﻏﺮﯾﺐ ﺟّﺪا ﮔﻔﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﺑﻌﻨﻮان ﺗﺮّﻗﯽ‪ ،‬اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﮑﺮﺳﺖ و ﻣﻦ از‬‫ﺷﯿﺦ ﺧﻮد ﺣﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﺤّﺠﺎج ﻣّﺰي ﺣﺎل اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﭘﺮﺳـﯿﺪم ﭘﺲ ﻧﺸـﻨﺎﺧﺖ آن را و ﮔﻔﺖ ﻣﻦ واﻗﻒ ﻧﺸﺪم ﺑﺮﺳﻨﺪ آن إﻟﯽ اﻵن‪ ،‬و ﺷﯿﺦ‬‫ﻣﻦ ذﻫﺒﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از أﺣﺎدﯾﺚ واﻫﯿﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺳـﻨﺎدي ﺑﺮاي آن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬و ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ اﯾﻦ اﻓﺎدات ﮐﺜﯿﺮه از اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ‬‫اﻓـﺎده ﻧﻤـﻮده ﮐﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ در »ﻓﺮدوس« از ﺣـﺪﯾﺚ أﻧﺲ ﺑـﺎﯾﻦ اﻟﻔـﺎظ ﻣـﺬﮐﻮرﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﺧـﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ ،‬و ﻟﯿﮑﻦ‬‫ﺻﺎﺣﺐ »ﻓﺮدوس« اﺳﻨﺎدي ﺑﺮاي آن ذﮐﺮ ﻧﻨﻤﻮده‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ آﻧﭽﻪ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در ﺣّﻖ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺸـﺒﻪ اﻟّﺴـ ﻤﺮ ذﮐﺮ ﮐﺮده ﺑﺮاي اوﻟﯿﺎي ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻮرث ﮐﻤﺎل اﻏﺘﻤﺎم و اﻧﻀﺠﺎر‪ ،‬و ﺑﺮاي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 234‬از ‪285‬‬‫أرﺑﺎب أﺑﺼﺎر ﻣﻮﺟﺐ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻓﺮح و اﺳﺘﺒﺸﺎرﺳﺖ‪.‬‬‫ﭘـﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸـ ﯿﺒﺎﻧﯽ در ﮐﺘـﺎب »ﺗﻤﯿﯿﺰ اﻟّﻄّﯿﺐ ﻣﻦ اﻟﺨﺒﯿﺚ« ﻗـﺪح و ﺟﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ از أﮐﺎﺑﺮ ﻣﻨّﻘـ ﺪﯾﻦ و اﺟّﻠﻪ‬‫ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ أﻫـﻞ ﻣـﺬﻫﺒﺶ ﻧﻘـﻞ ﻧﻤﻮده ﺳﺒﯿﻞ و ﻃﺮﯾﻖ إﻇﻬﺎر اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺣـﺪﯾﺚ ﺧﺒﯿﺚ اﺳﺖ ﺑﺄﻗـﺪام ﺗﻤﯿﯿﺰ و ]‪ [1‬ﺳﯿﻮﻃﯽ در‬‫رﺳﺎﻟﻪ »درر ﻣﻨﺘﺜﺮه« ﮐﺘﺎب ﺑﺪر اﻟﺪﯾﻦ زرﮐﺸﯽ را ﺗﻠﺨﯿﺺ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺻﺪر رﺳﺎﻟﻪ »درر ﻣﻨﺘﺜﺮه« ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪) :‬و ﻗﺪ أﻟﻒ اﻟﺸﯿﺦ‬‫ﺑﺪر اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺰرﮐﺸﯽ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﮐﺘﺎﺑﺎ ﻟﻄﯿﻔﺎ ﻏﯿﺮ أﻧﻪ ﻣﺤﺘﺎج اﻟﯽ ﺗﻨﻘﯿﺢ و زﯾﺎدة و ﺗﻨﮑﯿﺖ و اﻓﺎدة‪ ،‬ﻓﻠﺨﺼﺘﻪ ﻫﻨﺎ ﻣﻊ زﯾﺎدة اﻟﺠﻢ اﻟﻐﻔﯿﺮ و ﻧﺒﻬﺖ‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻓﯿﻪ اﻋﺘﺮاض ﻣﻦ ﮐﻼﻣﻪ و ﺗﻨﻘﯿﺪ‪ ،‬و ﻣﯿﺰت ﻣﺎ زدﺗﻪ ﺑﻘﻠﺖ ﻓﯽ أوﻟﻪ و ﺑﺎﻧﺘﻬﯽ ﻓﯽ آﺧﺮه( )‪ 12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪320 :‬‬‫ﺗﻔﺮﯾﻖ ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻨﻬﺎﯾﮥ« ﻻﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ‪ ،‬ذﮐﺮه‬‫ﻓﯽ ﻣﺎّدة ح م ر‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺬﮐﺮ ﻣﻦ ﺧّﺮﺟﻪ‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه ‪.‬‬
‫ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻨﻘﻞ أﻗﻮال ﻗﺪح اﺷـﺘﻤﺎل از ﻋﻠﻤﺎي ﺑﺎ ﮐﻤﺎل‬‫ﺧﻮد ﮐﻤﺎ ﯾﻨﺒﻐﯽ ﺑﺘﻮﻫﯿﻨﺶ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﻧﻘﻼ ﻋﻦ ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻘﺎﺻﺪ اﻟﺤﺴﻨﻪ« ﻟﻠّﺴﺨﺎوي ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫] »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺷﯿﺨﻨﺎ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟﮑﺘﺐ إﻟّﺎ ﻓﯽ »ﻧﻬﺎﯾﮥ« اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ و إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﺑﻐﯿﺮ إﺳﻨﺎد‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪:‬‬‫»ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫و ﺳﺌﻞ اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه ‪.‬‬
‫ﻫﻔﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ در »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺎر« ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را در ﺿﻤﻦ اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮﻋﻪ آورده ﻣﺴﻠﮏ إﺛﺒﺎت وﺿﺢ و ﺑﻄﻼن و‬‫وﻫﻦ و ﻫﻮان آن ﺑﻨﻘﻞ أﻗﻮال أﺋّﻤﻪ ﻣﺘﺒﺤﺮﯾﻦ در ﻋﻠﻢ ﺣﺪﯾﺚ و رﺟﺎل ﺳﭙﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺧﺎﺗﻤﻪ ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﻓﯿﻪ ]‪[1‬‬‫»ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻗﺎل ﺷﯿﺨﻨﺎ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻨﻬﺎﯾﮥ« و إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﺑﻐﯿﺮ إﺳﻨﺎد‪ ،‬ﺑﻠﻔﻆ‬‫»ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫و ﺳﺌﻞ اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه ‪.‬‬
‫ﻫﯿﺠـﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ ﻣّﻠـﺎ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري در رﺳـﺎﻟﻪ »ﻣﻮﺿﻮﻋـﺎت ﮐﺒﺮي« ﻣﺠﺮوح و ﻣﻘـﺪوح ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺒﺴﻂ ﺟﻤﯿﻞ و ﺗﻔﺼـﯿﻞ ﭘﺮ ﺗﮑﻤﯿﻞ‬‫واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﻧﻤﻮده و ﺑﻨﻘـﻞ اﻓـﺎدات ﻣﻨّﻘـ ﺪﯾﻦ ﺑﻬﺎﻟﯿـﻞ و ﻣﺤّﻘﻘﯿﻦ ﻣﻘﺎوﯾـﻞ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑـﺎﯾﻦ ﻃﺮﻓـﮥ اﻷﺑﺎﻃﯿﻞ و اﻋﺠﻮﺑـﮥ اﻟﻤﺠﺎﻫﯿﻞ در ﺗﻮﻫﯿﻦ و‬‫ﺗﻬﺠﯿﻦ آن إﻟﯽ أﻗﺼﯽ اﻟﻤﺮاﺗﺐ اﻓﺰوده‪ ،‬ﺣﯿﺚ ﻗﺎل‪] :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫و ﻫﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ و ﺗﺼﻐﺮ اﻟﺤﻤﺮاء ﺑﻤﻌﻨﯽ اﻟﺒﯿﻀﺎء ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻓﯽ »اﻟﻨﻬﺎﯾﮥ«‪ ،‬و اﻟّﺸﻄﺮ اﻟّﻨﺼﻒ‪.‬‬‫ﻗـﺎل اﻟﻌﺴـﻘﻼﻧﯽ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤـﺪﯾﺚ إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻨﻬﺎﯾـﮥ« ﻻﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ و ﻟﻢ ﯾـﺬﮐﺮ ﻣﻦ ﺧّﺮﺟﻪ‪ ،‬و ذﮐﺮ‬‫اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟّﺪﯾﻦ اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﻤﺰّي ]‪ [1‬أي ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻘﺎﺻﺪ اﻟﺤﺴﻨﻪ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪321 :‬‬‫و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه‪ ،‬و ذﮐﺮه ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﺑﻐﯿﺮ إﺳﻨﺎد و ﺑﻐﯿﺮ ﻫﺬا اﻟّﻠﻔﻆ‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪:‬‬‫»ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 235‬از ‪285‬‬‫و ﺑّﯿﺾ ﻟﻪ ﺻـﺎﺣﺐ »ﻣﺴـﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس« و ﻟﻢ ﯾﺨﺮج ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا‪ ،‬ﮐـﺬا ذﮐﺮه اﻟّﺴـ ﺨﺎوي‪ .‬و ﻗﺎل اﻟّﺴـ ﯿﻮﻃﯽ‪ :‬ﻟﻢ أﻗﻒ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد‬‫اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻓﯽ »ﺗﺨﺮﯾﺞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺨﺘﺼـﺮ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ«‪ :‬ﻏﺮﯾﺐ ﺟّﺪا ﺑﻞ ﻫﻮ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﮑﺮ ﺳﺄﻟﺖ ﻋﻨﻪ ﺷﯿﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ اﻟﻤﺰّي ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﻪ‪،‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻢ أﻗﻒ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ ﺳﻨﺪ إﻟﯽ اﻵن‪ ،‬و ﻗﺎل ﺷﯿﺨﻨﺎ اﻟّﺬﻫﺒﯽ‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاﻫﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻪ )ﻟﻬﺎ‪ .‬ظ( إﺳﻨﺎد‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ﻟﮑﻦ ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﻣﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ أﻧﺲ‪» :‬ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ«‬‫و ﻟﻢ ﯾﺬﮐﺮ ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻟﮑﻦ ﻣﻌﻨﺎه ﺻﺤﯿﺢ ﻓﺎّن ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻣﻦ ﺷﻄﺮ اﻟّﺪﯾﻦ اﺳﺘﻨﺎدا )ﺷﻄﺮ ﻣﻦ اﻟّﺪﯾﻦ اﺳﻨﺎدا‪ .‬ظ( ﯾﻘﺘﻀﯽ اﻋﺘﻤﺎدا‪ ،‬و ﻗﺪ اﺷﺘﻬﺮ‬‫أﯾﻀﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﮐّﻠﻤﯿﻨﯽ ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء!«‬‫ﻟﮑﻦ ﻟﯿﺲ ﻟﻪ أﺻﻞ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء[‬‫أﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در آﺧﺮ ﮐﻼم ﻣّﺪﻋﯽ ﺻـّﺤﺖ ﻣﻌﻨﺎي اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺪه‪ ،‬ﭘﺲ وﻫﻦ و ﻫﻮان آن ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﻮدن ﺷﻄﺮ دﯾﻦ‬‫ﻧﺰد ﻋﺎﺋﺸﻪ ﺑﺤﯿﺜّﯿﺖ إﺳـﻨﺎد ﻫﺮﮔﺰ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ و ﻫﺮ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« را دﯾﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﺰد ﻋﺎﺋﺸﻪ أﺻﻼ دﯾﻦ‬‫ﻧﺒـﻮد ﻓﻀـﻼ از آﻧﮑـﻪ ﺷـﻄﺮ دﯾﻦ ﺑـﻮده ﺑﺎﺷـﺪ! و ﻋـﺪاوت و ﺑﻐﺾ او ﺑـﺎ ﺟﻨـﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و اﻓـﺘﺮا و ﮐـﺬب او ﺑﺮ ﺟﻨـﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺴﺎﻏﯽ ﺑﺮاي اﻋﺘﻤﺎد ﺑﺮ او ﻧﮕﺬاﺷـﺘﻪ! ﭘﺲ ﺳـﻌﯽ ﻧﺎﻣﺸﮑﻮر ﻗﺎري ﻋﺎري درﯾﻦ ﻣﻘﺎم أﺻﻼ‬‫ﻓﺎﺋـﺪه ﺑﺤﺎل ﭘﺮ اﺧﺘﻼل او ﻧﻤﯽﺑﺨﺸـﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻇﺎﻫﺮ ﻋﻠﯽ أوﻟﯽ اﻷﺣﻼم و اﻷﻟﺒﺎب و إن ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ أوﻟﯿﺎء ﻫﺎﺗﮑﮥ اﻟﺤﺠﺎب! ﻧﻮزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‬‫ﻣّﻠﺎ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در ﺻﺪر رﺳﺎﻟﻪ »ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﮐﺒﺮي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟّﻤﺎ رأﯾﺖ ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ اﻟﺤّﻔﺎظ ﻟﻠّﺴّﻨﮥ ﺟﻤﻌﻮا اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺸﺘﻬﺮة ﻋﻠﯽ اﻷﻟﺴﻨﮥ‬‫و ﺑّﯿﻨﻮا اﻟـّﺼ ﺤﯿﺢ و اﻟﺤﺴﻦ و اﻟّﻀﻌﯿﻒ و ﻣّﯿﺰوا اﻟﻤﻮﻗﻮف و اﻟﻤﺮﻓﻮع و اﻟﻤﻮﺿﻮع ﺑﺎﻟﻤﻘﺎﺻﺪ اﻟﺤﺴﻨﮥ ﺳﻨﺢ ﺑﺎﻟﺒﺎل اﻟﻔﺎﺗﺮ اﺧﺘﺼﺎر ﺗﻠﮏ اﻟّﺪﻓﺎﺗﺮ‬‫ﺑﺎﻻﻗﺘﺼﺎر ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻗﯿﻞ ﻓﯿﻪ أﻧّﻪ ﻻ أﺻﻞ ﻟﻪ أو ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺄﺻـﻠﻪ ﻟﯿﮑﻮن ﺳـﺒﺒﺎ ﻟﻠـّﻀ ﺒﻂ ﻋﻠﯽ أﺣﺴﻦ ﻣﺼـﻨﻮع ﻓﯽ ﻓﺼـﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺎّن اﻻﺣﺎدﯾﺚ ﻟا ّﺜﺎﺑﺘـﮥ ﻻ‬‫ﺗﺤّﺪ و ﻻ ﺗﺤﺼﯽ و ﻻ ﯾﻤﮑﻦ أّن ﺟﻤﻌﻬﺎ ﯾﺴﺘﻘﺼﯽ‪ .‬ﺛّﻢ ﻣﺎ اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﯽ أﻧّﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺮﮐﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪322 :‬‬‫ذﮐﺮه ﻟﻠﺤﻘﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﺨﻄﺮ ﻻﺣﺘﻤﺎل أن ﯾﮑﻮن ﻣﻮﺿﻮﻋﺎ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ و ﺻﺤﯿﺤﺎ ﻣﻦ وﺟﻪ آﺧﺮا‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري درﯾﻦ رﺳـﺎﻟﻪ ﺧﻮد اﮐﺘﻔﺎ ﺑﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣّﺘﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ و از آن اﺣﺎدﯾﺚ ﮐﻪ در‬‫ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻮدن آن اﺧﺘﻼﻓﺴﺖ اﺟﺘﻨﺎب و اﺣﺘﯿﺎط ﮐﺮده‪ ،‬و ﭼﻮن ﻋﻠﯽ ﻗﺎري درﯾﻦ رﺳﺎﻟﻪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫را وارد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻨﮑﺸﻒ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣّﺘﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻠﻤﺎي ﻣﻨّﻘﺪﯾﻨﺴﺖ و أﺣﺪي از ﻋﻠﻤﺎ در ﻣﻮﺿﻮع‬‫ﺑﻮدن او اﺧﺘﻼـف ﻧﮑﺮده‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺤـﻞ ﮐﻤـﺎل ﺗﻌّﺠﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﺑﭽﻨﯿﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع ﮐﻪ اﺻـﻼ در ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻮدﻧﺶ‬‫اﺧﺘﻼف ﻧﯿﺴﺖ ﺗﻤّﺴﮏ و اﺣﺘﺠﺎج ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨـﺪ؟ و ﮔﺬﺷـﺘﻪ ازﯾﻦ ﺑﮑﻤﺎل ﺟﺮأت و ﺟﺴﺎرت آن را ﺣـﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ وا ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ! ﻫﻞ ﻫﺬا‬‫إﻻ ﺻﻨﯿﻊ اﻫﻞ اﻟﺨﻼﻋﮥ و اﻟّﺪﻋﺎرة! و ﻣﺎ ذﻟﮏ إﻟّﺎ ﻋﻤﻞ أوﻟﯽ اﻟّﺴﻔﺎﻫﮥ و اﻟﻐﻤﺎرة! ﺑﯿﺴﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در رﺳﺎﻟﻪ »ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺻﻐﺮي« ﻧﯿﺰ‬‫اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺸـﺒﻪ اﻟـّﺴ ﻤﺮ را ﻣﻘـﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺧﺘﺼـﺎر ﺗﻤـﺎم اﺟﺘﺜﺎث أﺻﻞ اﯾﻦ ﻧﺎﺑﺖ أﺿـﻌﻒ ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﺎم ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در رﺳﺎﻟﻪ‬‫ﻣﺬﮐﻮره ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻪ أﺻﻞ ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﻧﯿﺰ وﻫﻦ ﻫﻮان اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﻬﺎن واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻨﻘﻞ اﻓﺎدات ﻋﻠﻤﺎي ﮐﺒﺎر‬‫و ﻣﻨّﻘﺪﯾﻦ أﺧﺒﺎر‪ ،‬أﻋﻼم ﺗﻔﻀﯿﺢ و ﺗﻘﺒﯿﺢ ﺗﺎّم اﻓﺮاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 236‬از ‪285‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻟﻌﺴـﻘﻼﻧﯽ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳـﻨﺎدا و ﻻ رواﯾﮥ )رأﯾﺘﻪ‪ .‬ظ( ﻓﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻻ ﻓﯽ »اﻟّﻨﻬﺎﯾﮥ«‬‫ﻻﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ و ﻟﻢ ﯾـﺬﮐﺮ ﻣﻦ ﺧّﺮﺟﻪ‪ ،‬و ذﮐﺮ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﻋﻤﺎد اﻟـّﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل اﻟﻤّﺰي و اﻟـّﺬﻫﺒﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه و ﻗﺎل اﻟـّﺴ ﺨﺎوي‪ :‬ذﮐﺮه‬‫ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﺑﻐﯿﺮ إﺳﻨﺎد و ﺑﻐﯿﺮ ﻫﺬا اﻟّﻠﻔﻆ‪ ،‬و ﻟﻔﻈﻪ‪:‬‬‫»ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‪،‬‬‫و ﺑّﯿﺾ ﻟﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﻣﺴﻨﺪ اﻟﻔﺮدوس«‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﺨﺮج ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ‪ :‬ﻟﻢ أﻗﻒ ﻋﻠﯿﻪ‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و دوم آﻧﮑﻪ ﻗﺎﺿﯽ ﻣﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺸﮑﻮر اﻟﺒﻬﺎري ﮐﻪ از أﺟّﻠﻪ ﻋﻠﻤﺎي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪323 :‬‬‫ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ و أﮐﺎﺑﺮ ﻧﺒﻬﺎي ﻧﺤﺎرﯾﺮ ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﻼد ﻫﻨﺪّﯾﻪ اﺳﺖ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﯽ أﺛﺮ را ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﮑﻤﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ ﺗﻀﻌﯿﻒ ﻓﺮﻣﻮده و آن را از‬‫ﻣﻘـﺎم ﻣﻌـﺎرﺿﻪ و اﺳـﺘﺪﻻل ﺳﺎﻗـﻂ و ﻫﺎﺑـﻂ واﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب »ﻣﺴـﻠﻢ اﻟّﺜﺒﻮت« در ﻣﺒﺤﺚ إﺟﻤﺎع‪ ،‬ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﻋـﺪم اﻧﻌﻘﺎد إﺟﻤﺎع‬‫ﺑﺸﯿﺨﯿﻦ و ﺧﻠﻔﺎء أرﺑﻌﻪ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬و أّﻣﺎ اﻟﻤﻌﺎرﺿﮥ ﺑﺄﺻﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟّﻨﺠﻮم و‬‫»ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »اﻟﻤﺨﺘﺼﺮ« ﻓﺘﺪﻓﻊ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﺿﻌﯿﻔﺎن ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ زرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« زرﻗﺎﻧﯽ ﮐﺸﻒ ﺣﺎل اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑّﯿﻦ اﻻﺧﺘﻼل ﻧﻤﻮده اﯾﻦ ﮐﺬب‬‫و زور واﺿﺢ اﻟﺒﻄﻼن و اﻻﺿﻤﺤﻼل را ﺑﺎ ﺗﺄﻣﻞ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻓﺮﺳﻮده‪ ،‬ﺣﯿﺚ ﻗﺎل‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ ﻫﺬه اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫اﻟﻤﺬﮐﻮر ﻓﯽ »اﻟّﻨﻬﺎﯾﮥ« ﺑﻼ ﻋﺰو‪ ،‬و‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺛﻠﺚ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫اﻟﻤـﺬﮐﻮر ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﺑﻼ إﺳـﻨﺎد‪ ،‬و ﺑّﯿﺾ وﻟـﺪه ﻟﺴـﻨﺪه‪ ،‬ﻓـﺬﮐﺮ اﻟﺤﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ أﻧّﻪ ﺳﺄل ﻋﻨﻪ اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻓﻼ )ﻓﻠﻢ‪ .‬ظ( ﯾﻌﺮﻓﺎه‪ ،‬و‬‫ﮐﺬا ﻗﺎل اﻟﺤﺎﻓﻆ ]‪ [1‬ﻓﯽ »ﺗﺨﺮﯾﺞ اﺑﻦ اﻟﺤﺎﺟﺐ«‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ ﺳﻨﺪا‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ ﻣﻠّﺎ ﻧﻈﺎم اﻟـّﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎﻟﻮي ﮐﻪ از ﻣﻌﺎرﯾﻒ ﻋﻠﻤﺎي اﯾﻦ دﯾﺎر و ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﻧﺒﻬﺎي اﯾﻦ أﻣﺼﺎرﺳﺖ‪ ،‬در إﺑﻄﺎل و اﺧﻤﺎل اﯾﻦ‬‫ﮐـﺬب و زور ﮐﻮﺷـﯿﺪه‪ ،‬أﻣﺮ ﺣّﻖ را ﺑﺘﻌّﺼﺐ أﻋﻮج و ﺗﺸـّﺪد أﺳـﻤﺞ ﻧﭙﻮﺷـﯿﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﺻـﺒﺢ ﺻﺎدق‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﻨﺎر« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ اﺣﺘﺠﺎج‬‫ﺑﻌﺾ أﺻﻮﻟّﯿﯿﻦ ﺑﺤﺪﯾﺚ »اﻗﺘﺪوا« و ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺟﯿﺐ أﯾﻀﺎ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﻣﻌﺎرﺿﺎن‬‫ﺑﻘﻮﻟﻪ )ص(‪» :‬أﺻﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟّﻨﺠﻮم ﺑﺄّﯾﻬﻢ اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ«‬‫و‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻓﺘﻘﺎﻋﺪ اﻻﺣﺘﺠﺎج‪ .‬و أﺟﯿﺐ ﺑﺄّن اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻷّول و إن روي ﻋﻦ اﻟﻤﻌﺘﺒﺮات ﻟﻢ ﯾﻌﺮف‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺰم ﻓﯽ رﺳﺎﻟﺘﻪ اﻟﮑﺒﺮي‪:‬‬‫ﻣﮑـﺬوب ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬و ﺑﻪ ﻗﺎل أﺣﻤـﺪ و اﻟﺒّﺰاز‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻓﻬﻮ أﯾﻀﺎ ﻟﻢ ﯾﻌﺮف ﮐﻤﺎ ﻋﻦ اﻟﻤّﺰي و اﻟـّﺬﻫﺒﯽ و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻗﺎل‬‫اﻟّﺬﻫﺒﯽ‪ :‬ﻫﻮ ﻣﻦ اﻻﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاﻫﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻟﻬﺎ إﺳﻨﺎد‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟّﺴﺒﮑﯽ‪ ،‬و اﻟﺤﺎﻓﻆ أﺑﻮ اﻟﺤّﺠﺎج‪ :‬ﮐّﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﯿﻪ ﻟﻔﻆ اﻟﺤﻤﯿﺮاء ﻻ أﺻﻞ‬‫ﻟﻪ إﻟّﺎ ﺣﺪﯾﺜﺎ واﺣﺪا ﻓﯽ اﻟﻨﺴﺎء )اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ‪ .‬ظ( ﻫﮑﺬا ﻗﺎل ﻓﯽ ﺑﻌﺾ ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪324 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 237‬از ‪285‬‬‫ﺷﺮوح »اﻟّﺘﺤﺮﯾﺮ«[‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎﻟﻮي ﮐﻪ ﻧﺰد ﺳﻨّﯿﻪ اﯾﻦ أﺻﻘﺎع و ﺣﻨﻔّﯿﻪ اﯾﻦ ﺑﻘﺎع ﺑﺒﺤﺮ اﻟﻌﻠﻮم ﻣﺸﻬﻮر ﮔﺮدﯾﺪه ﺑﺎ وﺻﻒ‬‫ﺗﻌّﺼﺐ ﺷﺪﯾـﺪ و ﺗﻌّﻨﺖ ﻋﺘﯿـﺪ ﺧﻮد اﻋﺘﺮاف ﺑﺄﻣﺮ ﺣّﻖ ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬أﻋﻼم ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ اﯾﻦ ﮐﺬب ﺑﺎﻃﻞ و زور ﻋﺎﻃﻞ ﺑﮑﻤﺎل اﺟﻬﺎر اﻓﺮاﺧﺘﻪ‪،‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺴﻠﻢ اﻟّﺜﺒﻮت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أّﻣﺎ اﻟﻤﻌﺎرﺿﮥ ﺑﺄﺻﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟّﻨﺠﻮم ﻓﺒﺄّﯾﻬﻢ اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ‪ ،‬رواه اﺑﻦ ﻋﺪي و اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ‬‫و »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫أي أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ اﻟّﺼّﺪﯾﻘﮥ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »اﻟﻤﺨﺘﺼـﺮ« ﻓﺘﺪﻓﻊ ﺑﺄﻧّﻬﻤﺎ ﺿـﻌﯿﻔﺎن ﻻ ﯾﺼﻠﺤﺎن ﻟﻠﻌﻤﻞ ﻓﻀﻼ ﻋﻦ ﻣﻌﺎرﺿﮥ اﻟّﺼﺤﺎح‪ .‬أّﻣﺎ اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫اﻷّول ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮف‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺰم ﻓﯽ رﺳﺎﻟﺘﻪ اﻟﮑﺒﺮي‪ :‬ﻣﮑـﺬوب ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬و ﺑﻪ ﻗﺎل أﺣﻤﺪ و اﻟﺒّﺰاز‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻓﻘﺎل ﻟا ﺬﻫﺒﯽ‪:‬‬‫ﻫﻮ ﻣﻦ اﻷﺣـﺎدﯾﺚ اﻟﻮاﻫﯿـﮥ اﻟّﺘﯽ ﻻـ ﯾﻌﺮف ﻟﻪ إﺳـﻨﺎد‪ .‬ﻗـﺎل اﻟـّﺴ ﺒﮑﯽ و اﻟﺤﺎﻓـﻆ أﺑﻮ اﻟﺤّﺠـ ﺎج‪ :‬ﮐﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﯿﻪ ﻟﻔﻆ اﻟﺤﻤﯿﺮاء ﻻ أﺻﻞ ﻟﻪ إﻻ‬‫ﺣﺪﯾﺚ واﺣﺪ ﻓﯽ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ‪ ،‬ﮐﺬا ﻓﯽ »اﻟّﺘﯿﺴﯿﺮ«[‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺷﻮﮐﺎﻧﯽ در »ﻓﻮاﺋﺪ ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ ﻓﯽ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﻪ« اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را درج ﻧﻤﻮده‪ ،‬وادي ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ آن‬‫ﺑﻨﻘﻞ اﻓﺎدات أﺋّﻤﻪ ﻋﺎﻟﯿﺪرﺟﺎت ﺧﻮد ﭘﯿﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻣﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ :‬ﻻ أﻋﺮف ﻟﻪ إﺳﻨﺎدا و ﻻ رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ ﮐﺘﺐ اﻟﺤﺪﯾﺚ إﻟّﺎ ﻓﯽ »ﻧﻬﺎﯾﮥ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ« و إﻟّﺎ ﻓﯽ »اﻟﻔﺮدوس« ﺑﻐﯿﺮ إﺳﻨﺎد‪ ،‬و ﺳﺌﻞ‬‫اﻟﻤّﺰي و اﻟّﺬﻫﺒﯽ ﻓﻠﻢ ﯾﻌﺮﻓﺎه‪ ،‬ﮐﺬا ﻓﯽ »اﻟﻤﻘﺎﺻﺪ«[‪.‬‬‫ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺤّﻖ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺤّﻤﺪي اﻟﻬﻨﺪي ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﻣﻮﺿﻮع و ﻣﺼﻨﻮع واﻧﻤﻮده ﺑﺎﻇﻬﺎر ﺑﻮدن آن ﺑﯽإﺳﻨﺎد و‬‫واﻫﯽ‪ ،‬أﺑﻮاب ﻓﺴﺎد و ﺗﺒﺎﻫﯽ ﺑﺮاي ﻣﺘﻤّﺴﮑﯿﻦ ﺑﺂن ﮔﺸﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫»ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻻ إﺳﻨﺎد ﻟﻪ و ﻫﻮ واه ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﻋﺒـﺪ اﻟﺤّﻖ ﻣﺤّﻤـ ﺪي ﻫﻨـﺪي در ﮐﺘـﺎب »زﺑـﺪة اﻟﻤﻘﺎﺻـﺪ ﻓﯽ ﺗﺠﺮﯾـﺪ اﻟّﺰواﺋـﺪ« اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﻔﺘﻌـﻞ و زور ﻣﻨﺘﺤـﻞ را‬‫ﺑﺎﺧﺘﺼﺎر ﺗﻤﺎم ﻣﻄﻌﻮن ﻧﻤﻮده ﺑﺘﺼﺮﯾﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪325 :‬‬‫اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺮوﻓﺴﺖ در وﻫﻦ و ﻫﻮان آن اﻓﺰوده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫»ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﻻ ﯾﻌﺮف ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ ﺧﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘﺎب »ﺗﺤﻔﻪ« در ﺑﺎب اﻣﺎﻣﺖ ﺑﺠﻮاب ﺣـﺪﯾﺚ ﺗﺸﺒﯿﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎﻋﺪه ﻣﻘّﺮره اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ اﺳـﺖ‬‫ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺜﯽ را ﮐﻪ ﺑﻌﺾ از أﺋّﻤﻪ ﻓّﻦ ﺣﺪﯾﺚ در ﮐﺘﺎﺑﯽ رواﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ و ﺻـّﺤﺖ ﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب را اﻟﺘﺰام ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺜﻞ ﺑﺨﺎري و ﻣﺴﻠﻢ و‬‫ﺑﻘّﯿﻪ أﺻـﺤﺎب ﺻـﺤﺎح و ﺑﺼـّﺤﺖ آن ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب ﯾﺎ ﻏﯿﺮ او از ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺛﻘﺎت ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ اﺣﺘﺠﺎج ﻧﯿﺴﺖ ‪.‬‬‫ا ﻧﺘ ﻬ ﯽ ‪.‬‬
‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ ﻫﺬه اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫ﺣﺪﯾﺜﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴـﯽ از ﻣﻠﺘﺰﻣﯿﻦ ﺻـّﺤﺖ ﻣﺜﻞ ﺑﺨﺎري و ﻣﺴﻠﻢ و ﺑﻘّﯿﻪ أﺻﺤﺎب ﺻﺤﺎح آن را رواﯾﺖ ﻧﮑﺮده و أﺣﺪي از ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺧﻮاه‬‫از ﺛﻘﺎت ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﺛﻘﺎت ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺼـّﺤﺖ آن ﻧﻨﻤﻮده ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺴﯿﺎري از ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ ﺛﻘﺎت و ﺟﻤﻌﯽ از ﺣّﻔﺎظ أﺛﺒﺎت ﺳّﻨﯿﻪ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﻤﻘﺪوح‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 238‬از ‪285‬‬‫و ﻣﺠﺮوح و ﻣﻮﺿـﻮع و ﻣﺼـﻨﻮع ﺑـﻮدن آن ﻓﺮﻣﻮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻬﺰار اوﻟـﻮّﯾﺖ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺣﺴﺐ ﻗﺎﻋـﺪه ﻣﻘّﺮره اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻗﺎﺑـﻞ اﺣﺘﺠـﺎج‬‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬و اﻋﺠﺒﺎه! ﮐﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﭼﻨﺎن در ﮔﺮداب ﺗﻐﺎﻓﻞ و ورﻃﻪ ﺗﺠﺎﻫﻞ ﺳﺮ ﻓﺮو ﺑﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﻣﺘﻮاﺗﺮ‬‫ﻋﻨﺪ اﻟﻔﺮﯾﻘﯿﻦ اﺳﺖ ﺣﺪﯾﺜﯽ را ﮐﻪ از ﺣﺸﯿﺶ ﻫﻢ ﺑﺪﺗﺮ اﺳﺖ ﻣﺘﺸّﺒﺚ و ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺧﻮد ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﻨﺪ و ﻗﺎﻋﺪه ﻣﻘّﺮره اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ را ﮐﻪ ﺧﻮد‬‫آن را ﺑﻤﻘـﺎﺑﻠﻪ اﻫـﻞ ﺣـّﻖ ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧـﺪ ﻓﺮاﻣـﻮش ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﻤﺰﯾـﺪ اﺧﺘﻼـل ﺣﻮاّس ﻣـّﺪﻋﯽ ﺻـّﺤﺖ اﯾﻦ ﮐـﺬب ﺑﯽ أﺳـﺎس ﺷـﺪه‪ ،‬ﻧﻬـﺎﯾﺖ‬‫ﺑﯽﻗﺎﻋﺪﮔﯽ و ﺑﯿﺤﻮاّﺳﯽ ﺧﻮد ﻓﺮا روي أﮐﯿﺎس ﺣﻘﺎﺋﻖ ﺷﻨﺎس ﻣﯽﻧﻬﻨﺪ!‪.‬‬‫ﺳﯽام آﻧﮑﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﺨـﺎﻃﺐ در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘـﺎب »ﺗﺤﻔﻪ« در ﺑﺎب ﻣﻄﺎﻋﻦ ﺑﺠﻮاب ﻃﻌﻦ ﺗﺨّﻠﻒ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ از ﺟﯿﺶ أﺳﺎﻣﻪ در ﺑﺎب ﺟﻤﻠﻪ ﮐﻪ در آن‬‫ﻟﻌﻨﺖ ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺮ ﻣﺘﺨّﻠﻔﯿﻦ از ﺟﯿﺶ أﺳﺎﻣﻪ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﻌﻀـﯽ ﻓﺎرﺳـﯽ ﻧﻮﯾﺴﺎن‬‫ﮐﻪ ﺧﻮد را از ﻣﺤـّﺪﺛﯿﻦ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺷـﻤﺮدهاﻧﺪ و در ﺳـﯿﺮ ﺧﻮد اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ آورده ﺑﺮاي إﻟﺰام اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﻋﺘﺒﺎر‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﯿﺎﻓﺘﻦ ﺣﺪﯾﺚ در ﮐﺘﺐ ﻣﺴﻨﺪي ﻣﺤّﺪﺛﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﻊ اﻟﺤﮑﻢ ﺑﺎﻟّﺼﺤﮥ‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ ﺑﯽﺳﻨﺪ ﻧﺰد اﯾﺸﺎن ﺷﺘﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪326 :‬‬‫ﺑﯽ ﻣﻬﺎرﺳﺖ ﮐﻪ أﺻﻼ ﮔﻮش ﺑﺂن ﻧﻤﯽﻧﻬﻨﺪ[ اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﺑﮑﻤـﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺴﺐ اﻓـﺎده ﺷـﺎه ﺻﺎﺣﺐ اﻋﺘﺒﺎر ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﯿﺎﻓﺘﻦ ﺣـﺪﯾﺚ در ﮐﺘﺐ ﻣﺴـﻨﺪه‬‫ﻣﺤـّﺪﺛﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﻊ اﻟﺤﮑﻢ ﺑﺎﻟﺼـّﺤﮥ و ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﯽﺳـﻨﺪ ﻧﺰد اﯾﺸﺎن ﺷﺘﺮ ﺑﯽﻣﻬﺎرﺳﺖ ﮐﻪ أﺻـﻼ ﮔﻮش ﺑﺂن ﻧﻤﯽﻧﻬﻨـﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ از‬‫ﻧﺼﻮص أﮐﺎﺑﺮ أﻋﻼم و أﺟّﻠﻪ ﻓﺨﺎم ﺳّﻨﯿﻪ ﺑﯿﻘﯿﻦ داﻧﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ‬‫»ﺧﺬوا ﺷﻄﺮ دﯾﻨﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﻤﯿﺮاء«‬‫أﺻﻼ ﺳﻨﺪي ﻧﺪارد‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻼ رﯾﺐ‪ ،‬ﺑﯽ اﻋﺘﺒﺎر ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺘﺮ ﺑﯽﻣﻬﺎر و ﻏﯿﺮ ﻻﺋﻖ إﺻﻐﺎي أوﻟﯽ اﻷﺳﻤﺎع و اﻷﺑﺼﺎر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬‫ﺳﺒﺤـﺎن اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﻘـﺎم ﮐﻤـﺎل ﺗﻌﺠﺐ و ﺣﯿﺮﺗﺴﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺼـﺎﺣﺐ ﺑـﺎ وﺻﻒ اﯾﻦ اﻓـﺎده‪ ،‬ﺧﻮد ﭼﺮا در وادي ﺗﺠﺎﻫـﻞ و ﺗﻐﺎﻓـﻞ ﺧﻠﯿﻊ اﻟﻌـﺬار و‬‫ﮔﺴﺴـﺘﻪ ﻣﻬﺎر دوﯾﺪه‪ ،‬ﺑﺮاي إﺛﺒﺎت ﻓﻀـﯿﻠﺖ ﺣﻀﺮت ﺣﻤﯿﺮاء راﮐﺒﮥ اﻟﺠﻤﻞ‪ ،‬ﺣﺪﯾﺜﯽ را ﮐﻪ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺷﺘﺮ ﺑﯽ ﻣﻬﺎرﺳﺖ ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه‪ ،‬و از‬‫ﻏﺎﯾﺖ وﻗﺎﺣﺖ و ﺑﯽ ﺷﺮﻣﯽ و ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺻﻔﺎﻗﺖ و ﺑﯽ آزرﻣﯽ آن را ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ ﺑﺠﻮاب ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎّدﻋﺎي ﺑﺎﻃﻞ‪،‬‬‫ﺻّﺤﺖ اﯾﻦ ﮐـﺬب ﺳـﻘﯿﻢ و اﻧﺘـﺎج اﯾﻦ ﺷـﮑﻞ ﻋﻘﯿﻢ‪ ،‬أﻋﻼم ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺧﺴﺎرت اﻓﺮاﺧﺘﻪ‪ ،‬و ﻟﻘـﺪ ﺣّﻖ أن ﯾﻘﺎل ﻟﻬـﺬا اﻟﻤﻔﺘﻮن ﺑﺎﻟﻬﻮي‬‫اﻟﻤﺨﺘﺒﻞ‪ :‬ﻣﺎ ﻫﮑﺬا ﺗﻮرد ﯾﺎ ﺳﻌﺪ اﻻﺑﻞ!‬‫آوردن ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺣﺪﯾﺚ »و اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋﻤﺎر« را ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫ﺟﻮاب ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﻗﻮﻟﻪ‪] :‬و اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋﻤﺎر[ در ﻧﻮزده وﺟﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪] :‬و اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋﻤﺎر[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -1‬درﯾﻨﮑﻪ ﺗﻤﺴﮏ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﺎﯾﻨﺤﺪﯾﺚ ﺧﻼف اﻟﺘﺰام اوﺳﺖ‬‫أﻗﻮل أوﻻـ‪ :‬ذﮐﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﻤﻘـﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ ﺧﻼف ﻣﻮاﻋﯿـﺪ ﻣﮑﺮره و اﻟﺘﺰاﻣﺎت ﻣﻘّﺮره ﻣﺨﺎﻃﺒﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ آن ﻣﺨـﺪوم اﻟﻔﺤﻮل درﯾﻦ‬‫ﮐﺘـﺎب ﻧﺎ ﻣﻘﺒﻮل ﺧﻮد ﺟﺎﺑﺠﺎ اّدﻋﺎ ﻧﻤﻮده ﮐﻪ او در ﻣﻘﺎم إﻟﺰام اﻫﻞ ﺣّﻖ ﮐﺮام ﻣﻠﺘﺰم ﻧﻘﻞ از ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه اﯾﺸﺎن ﻫﺴﺖ و ﺧﻮاﻫـﺪ ﻣﺎﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫ﺑﻌـﺪ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ آوردن اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺑﻼـ ﺣﻮاﻟﻪ ﺑﮑﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه اﻫـﻞ ﺣّﻖ ﺑﻼـ رﯾﺐ اﺧﻼف ﻣﯿﻌﺎد و إﻇﻬﺎر ﮐﻤﺎل ﺑﻌـﺪ ﺧﻮد از ﻧﺎﺣﯿﻪ رﺷـﺪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 239‬از ‪285‬‬‫ﺳ ﺪا د ﻣ ﯽ ﺑ ﺎ ﺷ ﺪ !‬‫وﺟﻪ ‪ -2‬درﯾﻨﮑﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ در ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﻫﻢ ﺑﻄﺮﯾﻖ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺎﻣﺪه‬‫ﺛﺎﻧﯿﺎ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻫﻢ ﺑﻄﺮﯾﻖ ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺂن در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﻫﻞ ﺣّﻖ و آن ﻫﻢ در‬‫ﻣﻘﺎم ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻋﯿﻦ أﻓﻦ و ﺣﯿﻦ اﺳﺖ!‬‫وﺟﻪ ‪ -3‬درﯾﻨﮑﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ را ﺑﺮ ﻓﺮض آﻧﮑﻪ ﺻﺤﺢ ﻫﻢ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺪرﺟﻪ ﺻﺤﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻤﯿﺮﺳﺪ‬‫ﺛﺎﻟﺜﺎ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را اﮔﺮ ﺑﺎﻟﻔﺮض و اﻟّﺘﻘﺪﯾﺮ ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺑﮑﻨﯿﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﺳﻨﺪا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪327 :‬‬‫ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﻣﺘﻮاﺗﺮ و ﻣّﺘﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺮﯾﻘﯿﻦ و ﻗﻄﻌّﯽ اﻟّﺼﺪورﺳﺖ و ﺳﯽ و ﭼﻬﺎر‬‫ﻧﻔﺮ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت آن را رواﯾﺖ ﮐﺮدهاﻧـﺪ و أﺳﺎﻧﯿﺪ و ﻃﺮق آن ﻻ ﺗﻌّﺪ و ﻻ ﺗﺤﺼـﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ آن ذﮐﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﮐﻪ داراي ﯾﮑﯽ از آن ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﯿﺴﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﺳﻤﺘﯽ از ﺟﻮاز ﻧﺪارد‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -4‬درﯾﻨﮑﻪ اﯾﻨﺤﺪﯾﺚ از ﻧﻈﺮ دﻻﻟﺖ ﻫﻢ ﺑﺪرﺟﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﻤﯿﺮﺳﺪ‬‫راﺑﻌـﺎ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ در دﻻﻟﺖ ﻫﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺴﺎوي ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻮﺟﻮه ﮐﺜﯿﺮه دﻻﻟﺖ ﺑﺮ أﻓﻀـﻠّﯿﺖ و ﻋﺼـﻤﺖ و‬‫اﻓﺘﺮاض ﻃﺎﻋﺖ و اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم دارد‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺑّﯿﻨﺎه ﻓﯿﻤﺎ ﺳـﺒﻖ‪ ،‬ﺑﺨﻼف اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻪ أﺻـﻼ دﻻﻟﺘﺶ‬‫ﺑﺮﯾﻦ أﻣﻮر ﺛـﺎﺑﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ أﺣـﺪي از أرﺑـﺎب إﻧﺼﺎف آن را ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ذﮐﺮ ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد؟! اﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﺳـﯿﻨﻪ‬‫زوري ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﮐﻪ ﺑﺂن ﺳﺘﺮ ﺣّﻖ و اﺧﻤﺎل ﺻﺪق ﻣﯽﺧﻮاﻫﻨﺪ! َو ﯾُِﺤﱡﻖ اﻟﱠﻠُﻪ اﻟ َْﺤﱠﻖ ﺑ َِﮑﻠِﻤﺎﺗِِﻪ‬‫‪َ ،‬و ﯾُﺒِْﻄَﻞ اﻟ ْﺒﺎِﻃَﻞ‬‫ﺑﻘﻮاﻫﺮ ﺣﺠﺠﻪ و ﺑّﯿﻨﺎﺗﻪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -5‬درﯾﻨﮑﻪ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺛﺒﻮت اﯾﻨﺤـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ آﻧﺮ اﺑﻤﻌﺎرﺿﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﺘﻮان آورد‪ ،‬ﭼﻪ ﻋﻤﺎر از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺰرﮔﺎن ﺷـﯿﻌﻪ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﺳﺖ و‬‫دﻻﺋﻞ اﯾﻨﻤﻄﻠﺐ از ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫ﺧﺎﻣﺴﺎ‪ :‬ذﮐﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻌﺪ ﻓﺮض ﺛﺒﻮت آن در ﻣﻘﺎم ﻣﻌﺎرﺿﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟّﺮﺿﻮان‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ ﻟا ﻐّﻔﺎر از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺒﺮاي ﻣﺘّﺒﻌﯿﻦ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﻋﻈﻤﺎي ﺷﯿﻌﯿﺎن أﺋّﻤﻪ ﻣﺼﻄﻔﯿﻦ ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ رّب اﻟﻤﺸﺮﻗﯿﻦ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ‬‫ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب أﻣﺮ اﻫﺘـﺪاء ﺑﻬـﺪاي ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ ﺑﻠﺤﺎظ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت اﺗّﺒﺎع‬‫ﻗﺮآن و اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم را ﺷـﻌﺎر و دﺛـﺎر ﺧﻮد ﻗﺮار داده ﺑﻮد و ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺜﻘﻠﯿﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺟﻪ اﻷﮐﻤﻞ اﻷﺗّﻢ ﻧﻤﻮده راه ﺣّﻖ و ﺻﻮاب‬‫ﻣﯽﭘﯿﻤﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﻪ اﻫﺘـﺪا ﺑﻬـﺪاي او ﻧﻤﺎﯾـﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻓﺎﺋﺰ ﺧﻮاﻫـﺪ ﮔﺮدﯾـﺪ و ﺑﺬرﯾﻌﻪ رﻓﯿﻌﻪ اﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺤﺒﻠﯿﻦ‬‫ﻧﻤﻮده‪ .‬ﺑﻤﺮﮐﺰ ﺻﻼح و ﻓﻼح در دارﯾﻦ ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋﻞ واﺿﺤﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺮﺣﻤﮥ و اﻟّﺮﺿﻮان‬‫را ﺑﺮ اﺗّﺒﺎع ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﻨﻬﺞ ﺧﺎّص ﺗﺤﺮﯾﺾ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺮﺣﻤﮥ و اﻟّﺮﺿﻮان ﻧﻈﺮ‬‫ﺑﺄواﻣﺮ ﻋﺎﻟﯿﻪ و ارﺷﺎدات ﻣﺘﻌﺎﻟﯿﻪ آن ﺟﻨﺎب در ﮐﻤﺎل اﺧﻼص و ﻧﻬﺎﯾﺖ اﺧﺘﺼﺎص ﺧﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺠﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 240‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪328 :‬‬‫أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم إﻟﯽ أﻗﺼﯽ اﻟﻐﺎﯾﮥ اﻓﺰوده‪ ،‬و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺷﻮاﻫﺪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ از ﺣّﺪ ﺣﺼﺮ اﻓﺰون و از ﺣﯿﻄﻪ ﺣﺴﺎب ﺑﯿﺮوﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ‬‫ﺑﺮاي ﻣﺰﯾﺪ اﻃﻤﯿﻨﺎن أﻫﻞ ﺣّﻖ و إﯾﻘﺎن و ﻗﻄﻊ داﺑﺮ أﻫﻞ ارﺗﯿﺎب و ﻋﺪوان‪ ،‬ﻧﺒﺬي از آن در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ اﻵﺟﺮي ]‪ [1‬ﮐﻪ از أﮐـﺎﺑﺮ ﺣّﻔـ ﺎظ أﻋﻼـم ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ اﺳﺖ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺸـ ﺮﯾﻌﻪ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴـﻨﺪ ﺧﻮد‬‫آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ و اﻷﺳﻮد ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ أﺑﺎ أﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻤﺤّﻤﺪ ﺻﻠﻌﻢ إذ اوﺣﯽ إﻟﯽ‬‫راﺣﻠﺘﻪ ﻓﺒﺮﮐﺖ ﻋﻠﯽ ﺑﺎﺑـﮏ‪ ،‬ﻓﮑـﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﺿـﯿﻔﺎ ﻟـﮏ‪ ،‬ﻓﻀـﯿﻠﮥ ﻓـّﻀ ﻠﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺧﺮﺟﺖ ﺗﻘﺎﺗﻞ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﻃﺎﻟﺐ؟! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻣﺮﺣﺒﺎ ﺑﮑﻤﺎ و أﻫﻼ! إﻧّﻨﯽ أﻗﺴﻢ ﻟﮑﻤﺎ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻟﻘﺪ ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬي أﻧﺘﻤﺎ ﻓﯿﻪ و ﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﯿﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ و‬‫ﻋﻠّﯽ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻠﯽ )ﻋﻦ‪ .‬ظ( ﯾﻤﯿﻨﻪ و أﻧﺎ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ إذ ﺣّﺮك اﻟﺒﺎب‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬ﯾﺎ أﻧﺲ! اﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﻓﯽ اﻟﺒﺎب؟‪ ،‬ﻓﺨﺮج و ﻧﻈﺮ‬‫و رﺟﻊ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﯾﻮب‪ :‬ﻓﺴـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ أﻧﺲ! اﻓﺘﺢ ﻟﻌّﻤﺎر اﻟّﻄﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ‪ .‬ﻓﻔﺘﺢ أﻧﺲ اﻟﺒﺎب‬‫ﻓﺪﺧﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﺴـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻓﺮّد ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و رّﺣﺐ ﺑﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إﻧّﻪ ﺳﯿﮑﻮن ﻓﯽ أّﻣﺘﯽ ﺑﻌﺪي ﻫﻨﺎت و اﺧﺘﻼف ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟّﺴﯿﻒ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﺘﻞ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و ﯾﺘﺒّﺮأ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ ،‬ﻓﺎذا رأﯾﺖ ذﻟﮏ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﻬﺬا اﻟّﺬي ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠّﯿﺎ‪ ،‬و ان‬‫ﺳﻠﮏ ﮐّﻠﻬﻢ وادﯾﺎ و ﺳﻠﮏ ﻋﻠّﯽ وادﯾﺎ ﻓﺎﺳﻠﮏ وادي ﻋﻠّﯽ و ﺧّﻞ اﻟّﻨﺎس ﻃّﺮا‪ .‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! اّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻻ ﯾﺰﯾﻠﮏ ﻋﻦ ﻫﺪي‪ .‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! اّن ﻃﺎﻋﮥ ﻋﻠّﯽ‬‫ﻣﻦ ﻃﺎﻋﺘﯽ و ﻃﺎﻋﺘﯽ ﻣﻦ ﻃﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ اﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟﺒﻐﺪادي در »ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﻐﺪاد« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫]إّن ﻋﻠﻘﻤـﮥ و اﻷـﺳﻮد أﺗﯿـﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري ﻋﻨـﺪ ﻣﻨﺼـﺮﻓﻪ ﻣﻦ ﺻـّﻔﯿﻦ ﻓﻘﺎﻻ ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب! إّن اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻨﺰول ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﯽ‬‫ﺑﯿﺘـﮏ و ﺑﻤﺠﯽء ﻧـﺎﻗﺘﻪ ﺗﻔـّﻀ ﻼ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ و إﮐﺮاﻣـﺎ ﻟﮏ ﺣّﺘﯽ أﻧﺎﺧﺖ ﺑﺒﺎﺑﮏ دون اﻟّﻨﺎس ﺟﻤﯿﻌﺎ ﺛّﻢ ]‪ [1‬ﺗﺮﺟﻤـﮥ اﻵﺟﺮي ﻣﺒﺴﻮﻃﮥ ﻓﯽ‬‫»ﺗﺬﮐﺮة اﻟﺤﻔﺎظ« ﻟﻠﺬﻫﺒﯽ و »ﻃﺒﻘﺎت اﻟﺤﻔﺎظ« ﻟﻠﺴﯿﻮﻃﯽ )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪329 :‬‬‫ﺟﺌﺖ ﺑﺴﯿﻔﮏ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺗﻘﮏ ﺗﻀﺮب أﻫﻞ ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻫﺬا! إّن اﻟّﺮاﺋﺪ ﻻ ﯾﮑﺬب أﻫﻠﻪ‪ ،‬إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ أﻣﺮﻧﺎ ﺑﻘﺘﺎل ﺛﻼﺛﮥ ﻣﻊ‬‫ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﺑﻘﺘﺎل اﻟّﻨﺎﮐﺜﯿﻦ و اﻟﻘﺎﺳﻄﯿﻦ و اﻟﻤﺎرﻗﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ اﻟّﻨﺎﮐﺜﻮن ﻓﻘﺪ ﻗﺎﺗﻠﻨﺎﻫﻢ و ﻫﻢ أﻫﻞ اﻟﺠﻤﻞ و ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪.‬‬‫و أّﻣﺎ اﻟﻘﺎﺳـﻄﻮن و ﻫـﺬا ﻣﻨﺼـﺮﻓﻨﺎ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﻤﺎرﻗﻮن ﻣﻨﻬﻢ أﻫﻞ اﻟّﻄﺮﻓﺎوات و أﻫﻞ اﻟـّﺴ ﻘﯿﻔﺎت و أﻫﻞ‬‫اﻟّﻨﺨﯿﻼـت و أﻫـﻞ اﻟّﻨﻬﺮوان‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ أدري أﯾﻦ ﻫﻢ و ﻟﮑﻦ ﻻـ ﺑـّﺪ ﻣﻦ ﻗﺘﺎﻟﻬﻢ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‬‫ﻟﻌّﻤﺎر‪:‬‬‫ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ و أﻧﺖ إذ ذﻟﮏ ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ و اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﮏ‪ ،‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إن رأﯾﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﺪ ﺳـﻠﮏ وادﯾﺎ و ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس ﮐﻠّﻬﻢ وادﯾﺎ ﻓﺎﺳﻠﮏ‬‫ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻓﺎﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﺪﻟﯿﮏ ﻓﯽ ردي و ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﮏ ﻣﻦ ﻫﺪي‪ .‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻣﻦ ﺗﻘّﻠﺪ ﺳﯿﻔﺎ و أﻋﺎن ﺑﻪ ﻋﻠّﯿﺎ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺪّو ﻗّﻠﺪه اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻮم‬‫اﻟﻘﯿﻤـﮥ وﺷـﺎﺣﯿﻦ ﻣﻦ دّر‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﻘّﻠـﺪ ﺳـﯿﻔﺎ أﻋـﺎن ﺑﻪ ﻋـﺪّو ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗّﻠـﺪه ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣـﮥ وﺷﺎﺣﯿﻦ ﻣﻦ ﻧﺎر‪ .‬ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ ﻫـﺬا! ﺣﺴـﺒﮏ‬‫رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺣﺴﺒﮏ رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫و أﺑﻮ ﺷﺠﺎع ﺷﯿﺮوﯾﻪ ﺑﻦ ﺷﻬﺮدار دﯾﻠﻤﯽ در »ﻓﺮدوس اﻷﺧﺒﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺑﻮ أّﯾﻮب‪:‬‬‫ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إن رأﯾﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﺪ ﺳﻠﮏ وادﯾﺎ و ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس وادﯾﺎ ﻏﯿﺮه ﻓﺎﺳﻠﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ودع اﻟّﻨﺎس‪ ،‬إﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﺪﻟّﮏ ﻋﻠﯽ اﻟّﺮدي و ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﮏ‬‫ﻋﻦ اﻟﻬﺪي‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 241‬از ‪285‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻦ اﺣﻤﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« در ﻓﺼﻞ ﺛﺎﻣﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﺧﺒﺮﻧﯽ ﺷـﻬﺮدار ﻫـﺬا إﺟﺎزة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ اﻟﻔﺘﺢ ﻋﺒﺪوس ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪوس اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ ﮐﺘﺎﺑﮥ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﺸـﯿﺦ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ ﻣﻨﺼﻮر‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ اﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﻬـﺪي اﻟـّﺪار ﻗﻄﻨﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‬‫اﻟّﺴﻤﺴﺎر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﺷﺮﯾﮏ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ و اﻷﺳﻮد‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺳﻤﻌﻨﺎ‬‫أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻟﻌّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﯾﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ ،‬و أﻧﺖ ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ و اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﮏ‪ ،‬ﯾﺎ‬‫ﻋّﻤﺎر! إذا رأﯾﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﺳـﻠﮏ وادﯾﺎ‪ ،‬و ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس وادﯾﺎ ﻏﯿﺮه ﻓﺎﺳﻠﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ و دع اﻟّﻨﺎس‪ ،‬إﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﺪﻟﯿﮏ ﻓﯽ اﻟّﺮدي و ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﮏ ﻣﻦ‬‫اﻟﻬﺪي‪ ،‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إﻧّﻪ ﻣﻦ ﺗﻘّﻠﺪ ﺳﯿﻔﺎ أﻋﺎن ﺑﻪ ﻋﻠّﯿﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪330 :‬‬‫ﻋﻠﯽ ﻋـﺪّوه ﻗّﻠـﺪه اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ وﺷﺎﺣﺎ ﻣﻦ دّر‪ ،‬و ﻣﻦ ﺗﻘّﻠﺪ ﺳـﯿﻔﺎ أﻋﺎن ﺑﻪ ﻋﺪّو ﻋﻠّﯽ ﻗّﻠﺪه اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ وﺷﺎﺣﺎ ﻣﻦ ﻧﺎر‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﺣﺴﺒﮏ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« در ﻓﺼﻞ ﺳﺎدس ﻋﺸﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]روي اﻟﺴـّﯿﺪ أﺑﻮ ﻃـﺎﻟﺐ ﺑﺎﺳـﻨﺎده ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤـﮥ و اﻷـﺳﻮد‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب! إّن اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻨﺒّﯿﻪ إذا أوﺣﯽ‬‫إﻟﯽ راﺣﻠﺘﻪ ﻓﺒﺮﮐﺖ ﻋﻠﯽ ﺑﺎﺑﮏ و ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺿـﯿﻔﺎ ﻟﮏ ﻓﻀـﯿﻠﮥ ﻓّﻀﻠﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺄﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﻦ ﻣﺨﺮﺟﮏ‬‫ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ أّﯾﻮب‪ :‬ﻓﺎﻧّﯽ أﻗﺴﻢ ﺑﮑﻤﺎ ﻟﻘـﺪ ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻋﻠّﯽ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ و أﻧﺎ‬‫ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﺴﺎره و أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ إذ ﺗﺤّﺮك اﻟﺒﺎب ﻓﻘﺎل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫اﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺑﺎﻟﺒﺎب‪ .‬ﻓﺨﺮج أﻧﺲ و ﻧﻈﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻓﺘﺢ ﻟﻌّﻤﺎر اﻟﻄّﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ‪ .‬ﻓﻔﺘﺢ أﻧﺲ و‬‫دﺧﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﺴـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم‪ .‬ﻓﺮﺣﺐ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬إﻧّﻪ ﺳـﯿﮑﻮن ﻓﯽ أّﻣﺘﯽ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﻫﻨﺎت ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟـّﺴ ﯿﻒ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﺣّﺘﯽ‬‫ﯾﻘﺘـﻞ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀـﺎ و ﺣّﺘﯽ ﯾﺒﺮأ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ ،‬ﻓـﺎذا رأﯾﺖ ذﻟﮏ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﻬـﺬا اﻷﺻـﻠﻊ اﻟّـﺬي ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬و إن‬‫ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس ﮐّﻠﻬﻢ وادﯾﺎ و ﺳـﻠﮏ ﻋﻠّﯽ وادﯾﺎ ﻓﺎﺳـﻠﮏ وادي ﻋﻠّﯽ و ﺧّﻞ ﻋﻦ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬إّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻻ ﯾﺮّدك ﻋﻦ ﻫـﺪي و ﻻ ﯾﺪﻟّﮏ ﻋﻠﯽ ردي‪،‬‬‫ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻃﺎﻋﮥ ﻋﻠّﯽ ﻃﺎﻋﺘﯽ و ﻃﺎﻋﺘﯽ ﻃﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل رض ]‪ :[1‬ﯾﻘﺎل‪ :‬ﻓﯿﻪ ﻫﻨﺎت و ﻫﻨﻮات وﻫﻨﯿﺎت‪ :‬ﺧﺼﺎل ﺳﻮء‪ .‬ﻗﺎل ﻟﺒﯿﺪ‪ :‬إّن اﻟﺒﺮي ﻣﻦ اﻟﻬﻨﺎت ﺳﻌﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﺻﺪر اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻤﺠﺎﻣﻊ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺆّﯾﺪ اﻟﺤﻤﻮﺋﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻓﺮاﺋﺪ اﻟّﺴﻤﻄﯿﻦ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﮐﺘﺐ إﻟّﯽ اﻟّﺸﯿﺦ ﻋّﺰ اﻟﺪﯾﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ أن أﺑﺎ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟﻬﺎﺷﻤﯽ ﻧﻘﯿﺐ اﻟﻌّﺒﺎﺳّﯿﯿﻦ ﺑﻮاﺳﻂ أﺧﺒﺮه إﺟﺎزة ﻋﻦ ﺷﺎذان اﻟﻘﻤﯽ‬‫ﺑﻘﺮاءة ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻟﻘﺎﺿـﯽ أﺑﻮ ﺳﻬﻞ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺰﯾﺰه ﺑﻘﺮاءﺗﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧّﺒﺄﻧﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻫﺎرون‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧّﺒﺄﻧﺎ‬‫اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ اﻟﺤﺎﻓﻆ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻧّﺒﺄﻧـﺎ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧّﺒﺄﻧﺎ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤـﮥ و اﻷﺳﻮد ]‪ [1‬أي اﻟﺨﻮارزﻣﯽ )‪ (12‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ‬‫اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪331 :‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري ﻓﻘﻠﻨﺎ ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻨﺒّﯿﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻓﮑﺎن ﺿـﯿﻔﺎ ﻟﮏ ﻓﻀﻠﻪ )ﻓﻀﯿﻠﮥ‪ .‬ظ(‬‫ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻀﻠﮏ )ﺑﻬﺎ‪ .‬ظ( أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺑﻤﺨﺮﺟﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﺗﻘﺎﺗﻞ أﻫﻞ إﻻ ﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أّﯾﻮب‪ :‬أﻗﺴﻢ ﻟﮑﻤﺎ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻟﻘﺪ ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﯽ‬‫ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬي أﻧﺘﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻌﯽ‪ ،‬و ﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﯿﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( و ﻋﻠّﯽ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ و أﻧﺎ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﺴﺎره و أﻧﺲ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﯿﻦ‬‫ﯾـﺪﯾﻪ‪ ،‬إذ ﺣّﺮك اﻟﺒﺎب ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص(‪ :‬اﻓﺘـﺢ ﻟﻌّﻤﺎر اﻟﻄّﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ‪ ،‬ﻓﻔﺘﺢ أﻧﺲ اﻟﺒﺎب و دﺧﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﺴـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص(‪:‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 242‬از ‪285‬‬‫ﻓﺮّﺣﺐ ﺑﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل ﻟﻌّﻤـ ﺎر‪ :‬إﻧّﻪ ﺳـﯿﮑﻮن ﺑﻌـﺪي ﻓﯽ أّﻣﺘﯽ ﻫﻨـﺎت ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟّﺴـ ﯿﻒ ﻓﯿﻤـﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﺘـﻞ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و ﺣّﺘﯽ ﯾﺒﺮأ‬‫ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ ،‬ﻓﺎذا رأﯾﺖ ذﻟﮏ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﻬﺬا اﻷﺻـﻠﻊ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻓﺎن ﺳـﻠﮏ اﻟّﻨﺎس ﮐّﻠﻬﻢ وادﯾﺎ و ﺳـﻠﮏ‬‫ﻋﻠّﯽ وادﯾـﺎ ﻓﺎﺳـﻠﮏ وادي ﻋﻠّﯽ و ﺧـّﻞ ﻋﻦ اﻟّﻨـﺎس‪ .‬ﯾـﺎ ﻋّﻤﺎر! اّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻻ ﯾﺮّدك ﻋﻦ ﻫـﺪي و ﻻ ﯾـﺪﺧﻠﮏ ﻋﻠﯽ ردي‪ ،‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻃﺎﻋـﮥ ﻋﻠّﯽ‬‫ﻃﺎﻋﺘﯽ و ﻃﺎﻋﺘﯽ ﻃﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ‪.‬‬
‫و ﺳﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮّدة ﻓﯽ اﻟﻘﺮﺑﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ و اﻷﺳﻮد ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري‪ ،‬ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻨﺒّﯿﮏ إذ أوﺣﯽ إﻟﯽ‬‫راﺣﻠﺘﻪ ﻓﺒﺮﮐﺖ ﻋﻠﯽ ﺑﺎﺑﮏ‪ ،‬ﻓﮑﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﺿـﯿﻔﺎ ﻟﮏ ﻓﻀـﯿﻠﮥ ﻓـّﻀ ﻠﮏ ﺑﻬﺎ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺑﻤﺨﺮﺟﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ )ع( ﺗﻘﺎﺗﻞ أﻫﻞ ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ‬‫اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أّﯾﻮب‪ :‬ﻓﺎﻧّﯽ أﻗﺴﻢ ﻟﮑﻤﺎ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻘـﺪ ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﻌﯽ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬي أﻧﺘﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻌﯽ‪ ،‬و ﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﯿﺮ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ و ﻋﻠﯽ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ و أﻧﺎ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﺴﺎره و أﻧﺲ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﯿﻦ ﯾﺪﯾﻪ إذ ﺣّﺮك اﻟﺒﺎب ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪:‬‬‫اﻧﻈﺮ اﻟﯽ اﻟﺒﺎب ﻣﻦ ﺑﺎﻟﺒﺎب؟‪ ،‬ﻓﺨﺮج أﻧﺲ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻫـﺬا ﻋّﻤﺎر‪ .‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬اﻓﺘـﺢ ﻟﻌّﻤﺎر اﻟّﻄﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ! ﻓﻔﺘـﺢ أﻧﺲ‬‫اﻟﺒﺎب ﻓﺪﺧﻞ ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠﻢ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﺳـﯿﮑﻮن ﻓﯽ أّﻣﺘﯽ ﻓﺘﻦ و ﻫﻨﺎت ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟّﺴـ ﯿﻒ ﻓﯿﻤﺎ‬‫ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﺘﻞ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ‪ ،‬ﻓﺎذا رأﯾﺖ ذﻟﮏ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﻬﺬا اﻷﺻـﻠﻊ اﻟﺠﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻋﻠﯿﺎ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬إن ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس‬‫ﮐﻠّﻬﻢ وادﯾﺎ و ﺳﻠﮏ ﻋﻠّﯽ وادﯾﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪332 :‬‬‫ﻓﺄﺳـﻠﮏ وادي ﻋﻠّﯽ و ﺧّﻞ ﻋﻦ اﻟّﻨﺎس‪ .‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻻ ﯾﺮّدك ﻋﻦ ﻫـﺪي و ﻻ ﯾﺪﺧﻠﮏ ﻋﻠﯽ ردي‪ ،‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻃﺎﻋﮥ ﻋﻠّﯽ ﻃﺎﻋﺘﯽ و ﻃﺎﻋﺘﯽ ﻃﺎﻋﮥ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إن رأﯾﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﺪ ﺳﻠﮏ وادﯾﺎ و ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس وادﯾﺎ ﻏﯿﺮه ﻓﺎﺳﻠﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ودع اﻟّﻨﺎس‪ ،‬إﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﺪﻟّﮏ ﻋﻠﯽ ردي و ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﮏ‬‫ﻣﻦ اﻟﻬﺪي‪ .‬اﻟّﺪﯾﻠﻤﯽ ﻋﻦ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ و ﻋﻦ أﺑﯽ أّﯾﻮب ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن ﺑﺪﺧﺸﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟّﻨﺠﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﺪﯾﻠﻤﯽ ﻋﻦ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و اﺑﯽ أّﯾﻮب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ اّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ‪ ،‬ﻗﺎل ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إن رأﯾﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﺪ ﺳﻠﮏ وادﯾﺎ و‬‫ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس وادﯾﺎ ﻏﯿﺮه ﻓﺎﺳﻠﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ودع اﻟّﻨﺎس‪ ،‬إﻧّﻪ )ﻟﻦ‪ .‬ظ( ﯾﺪﻟّﮏ ﻋﻠﯽ ردي و ﻟﻦ ﯾﺨﺮﺟﮏ ﻣﻦ اﻟﻬﺪي ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮدة« در ﺑﺎب ﺛﺎﻟﺚ و ارﺑﻌﻮن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج اﻟﺤﻤﻮﯾﻨﯽ ﺑﺴـﻨﺪه ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﻨﺨﻌﯽ ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤـﮥ و اﻷﺳﻮد ﻗﺎﻻ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻻﻧﺼﺎري ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب! إّن اﻟﱠﻠﻪ‬‫أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻨﺒّﯿﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺟﻌﻠﻪ ﺿﯿﻔﺎ ﻟﮏ ﻣﻦ ﻓﻀﻠﻪ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺑﻤﺨﺮﺟﮏ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺎﺗﻞ )ﺗﻘﺎﺗﻞ‪ .‬ظ( أﻫﻞ ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ اﻟﱠﻠﻪ؟! ﻓﻘﺎل‬‫أﺑﻮ أّﯾﻮب‪ :‬أﻗﺴﻢ ﻟﮑﻤﺎ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻟﻘﺪ ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﻌﯽ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬي أﻧﺘﻤﺎ ﻓﯿﻪ‪ .‬ﻣﻌﯽ‪ ،‬و ﻋﻠّﯽ ﺟﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ‬‫و أﻧـﺎ ﻋﻦ ﯾﺴـﺎره و أﻧﺲ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪﯾﻪ و ﻣـﺎ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﯿﺮﻧﺎ إذ ﺣّﺮك اﻟﺒﺎب‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻷﻧﺲ‪ :‬اﻓﺘـﺢ ﻟﻌّﻤﺎر! ﻓﻔﺘـﺢ اﻟﺒﺎب و دﺧﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﺴـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ‬‫اﻟﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺮّد ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و رّﺣﺐ ﺑﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﺳﺘﮑﻮن ﺑﻌﺪي ﻓﯽ أّﻣﺘﯽ ﻫﻨﺎت ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟّﺴﯿﻒ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ‬‫و ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﺘﻞ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﺒّﺮأ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ‪ ،‬ﻓﺎذا رأﯾﺖ ذﻟﮏ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﻬﺬا اﻷﺻﻠﻊ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠﯿﺎ‪ .‬ﻓﺎن ﺳﻠﮏ اﻟّﻨﺎس‬‫ﮐﻠّﻬﻢ وادﯾﺎ و ﺳـﻠﮏ ﻋﻠّﯽ وادﯾﺎ ﻓﺎﺳـﻠﮏ وادي ﻋﻠﯽ و ﺧّﻞ ﻋﻦ اﻟّﻨﺎس‪ .‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻻ ﯾﺮّدك ﻋﻦ ﻫـﺪي و ﻻ ﯾﺪﺧﻠﮏ ﻋﻠﯽ ردي‪ ،‬ﯾﺎ‬‫ﻋّﻤﺎر! ﻃﺎﻋﮥ ﻋﻠّﯽ ﻃﺎﻋﺘﯽ و ﻃﺎﻋﺘﯽ ﻃﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﺟّﻞ ﺷﺄﻧﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺳﺎدس و ﺧﻤﺴﻮن ﻧﻘﻼ ﻋﻦ »ﻣﻮّدة اﻟﻘﺮﺑﯽ« ﻟﻠﻬﻤﺪاﻧﯽ آورده‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ و اﻷﺳﻮد ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﺗﯿﻨﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 243‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪333 :‬‬‫ﻓﻘﻠﻨـﺎ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أّﯾﻮب! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﮐﺮﻣﮏ ﺑﻨﺒّﯿﮏ إذ أوﺣﯽ إﻟﯽ راﺣﻠﺘﻪ ﻓﺮﮐﺐ )ﻓﺒﺮﮐﺖ ﻋﻠﯽ‪ .‬ظ( إﻟﯽ ﺑﺎﺑﮏ ﻓﮑﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺿـﯿﻔﺎ ﻟﮏ ﻓﻀـﯿﻠﮥ ﻓﻀﻠﮏ ﺑﻬﺎ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺑﻤﺨﺮﺟﮏ ﻣﻊ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺗﻘﺎﺗﻞ أﻫﻞ ﻻ إﻟﻪ اﻻ اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أّﯾﻮب‪ :‬ﻓﺎﻧﯽ‬‫أﻗﺴﻢ ﻟﮑﻤﺎ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻘﺪ ﮐﺎن اﻟﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻌﯽ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬي أﻧﺘﻤﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻌﯽ‪ ،‬و ﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ ﻏﯿﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻋﻠّﯽ ﺟـﺎﻟﺲ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ و أﻧﺲ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪﯾﻪ إذ ﺣّﺮك اﻟﺒﺎب ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬اﻧﻈﺮ إﻟﯽ اﻟﺒﺎب‬‫ﻣﻦ ﺑﺎﻟﺒﺎب ﻓﺨﺮج أﻧﺲ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ! ﻫـﺬا ﻋّﻤـ ﺎر‪ :‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﻓﺘـﺢ ﻟﻌّﻤﺎر اﻟّﻄّﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ ﻓﻔﺘـﺢ أﻧﺲ اﻟﺒﺎب‬‫ﻓﺪﺧﻞ ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﺳـﺘﮑﻮن ﻓﯽ أﻣﺘﯽ ﻫﻨﺎت ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟّﺴﯿﻒ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﺘﻞ‬‫ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ‪ ،‬ﻓﺎذا رأﯾﺖ ذﻟﮏ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﻬـﺬا اﻷﺻـﻠﻊ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠﯿﺎ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬إن ﺳـﻠﮏ اﻟّﻨﺎس ﮐﻠﻬﻢ وادﯾﺎ و ﺳـﻠﮏ ﻋﻠّﯽ‬‫وادﯾـﺎ ﻓﺎﺳـﻠﮏ وادي ﻋﻠﯽ و ﺧـّﻞ ﻋﻦ اﻟّﻨـﺎس‪ .‬ﯾـﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻋﻠّﯽ ﻻ ﯾﺮّدك ﻋﻦ ﻫـﺪي و ﻻ ﯾـﺪﻟّﮏ ﻋﻠﯽ ردي‪ .‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻃﺎﻋـﮥ ﻋﻠّﯽ ﻃﺎﻋﺘﯽ و‬‫ﻃﺎﻋﺘﯽ ﻃﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر از ﻗﺴﻢ أﻓﻌﺎل آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﺣﺬﯾﻔﮥ‪ ،‬اﻧّﻪ ﻗﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إّن ﻋﺜﻤﺎن ﻗﺪ ﻗﺘﻞ ﻓﻤﺎ ﺗﺄﻣﺮﻧﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺰﻣﻮا ﻋّﻤﺎرا‪ .‬ﻗﯿﻞ‪ :‬إّن ﻋّﻤﺎرا ﻻ ﯾﻔﺎرق ﻋﻠﯿﺎ! ﻗﺎل‪ :‬إّن اﻟﺤﺴﺪ ﻫﻮ أﻫﻠﮏ ﻟﻠﺠﺴﺪ‪،‬‬‫و إﻧّﻤﺎ ﯾﻨّﻔﺮﮐﻢ ﻣﻦ ﻋّﻤﺎر ﻗﺮﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻌﻠّﯽ أﻓﻀﻞ ﻣﻦ ﻋّﻤﺎر أﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺘﺮاب و اﻟّﺴﺤﺎب! و إّن ﻋّﻤﺎرا ﻣﻦ اﻷﺧﯿﺎر )ﮐﺮ([‪.‬‬‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در رﺟﺎل »ﻣﺸﮑﺎة« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻋﻦ ﺣﺬﯾﻔﮥ إﻧّﻪ ﻗﺎل ﻓﯽ أّﯾﺎم ﻗﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬أﮐﺮﻣﻮا )اﻟﺰﻣﻮا‪ .‬ظ( ﻋّﻤﺎرا‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬إّن ﻋّﻤﺎرا ﻻ ﯾﻔﺎرق ﻋﻠﯿﺎ! ﻗﺎل‪ :‬إّن اﻟﺤﺴﺪ ﻫﻮ أﻫﻠﮏ ﻟﻠﺠﺴﺪ‪،‬‬‫و إﻧّﻤـﺎ ﯾﻨّﻔﺮﮐﻢ ﻣﻦ ﻋّﻤـ ﺎر ﻗﺮﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻌﻠّﯽ أﻓﻀﻞ ﻣﻦ ﻋّﻤﺎر أﺑﻌـﺪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺘﺮاب و اﻟـّﺴ ﺤﺎب‪ ،‬و إّن ﻋّﻤﺎرا ﻣﻦ اﻷﺧﯿﺎر ذﮐﺮ ﻫـﺬه‬‫اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺴﯿﻮﻃﯽ ﻓﯽ »ﺟﻤﻊ اﻟﺠﻮاﻣﻊ« و ﻟﻬﺎ ﻃﺮق ﻋﺪﯾﺪة ﮐﺜﯿﺮة[‪.‬‬‫و ﺷـﯿﺦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ ﻗﻨـﺪوزي در »ﯾﻨـﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑـﺎب ﺛﺎﻟﺚ و ارﺑﻌﻮن ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و ﻓﯽ »ﺟﻤﻊ اﻟﻔﻮاﺋـﺪ«‪ :‬ﺣﺬﯾﻔـﮥ‪ -‬ﻗﺎل ﻟﻪ ﺑﻨﻮ‬‫ﻋﺒﺲ‪ :‬إّن اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﻗﺪ ﻗﺘﻞ ﻓﻤﺎ ﺗﺄﻣﺮﻧﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬آﻣﺮﮐﻢ أن ﺗﻠﺰﻣﻮا ﻋّﻤﺎرا‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬إّن ﻋّﻤﺎرا ﻻ ﯾﻔﺎرق ﻋﻠﯿﺎ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪334 :‬‬‫ﻗـﺎل ﺣﺬﯾﻔـﮥ‪ :‬إّن اﻟﺤﺴـﺪ ﻫﻮ أﻫﻠـﮏ اﻟﺠﺴـﺪ‪ ،‬و إﻧّﻤـﺎ ﯾﻨّﻔﺮﮐﻢ ﻣﻦ ﻋّﻤـ ﺎر ﻗﺮﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻌﻠّﯽ أﻓﻀـﻞ ﻣﻦ ﻋّﻤﺎر ﺑﻌـﺪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟّﺘﺮاب و‬‫اﻟّﺴﺤﺎب‪ ،‬و إّن ﻋّﻤﺎرا ﻟﻤﻦ اﻷﺧﯿﺎر‪ -‬ﻟﻠﮑﺒﯿﺮ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -6‬درﯾﻨﮑﻪ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ و ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر ﺗﺨﻠﻒ ﺷﻮد و ذﮐﺮ دﻻﺋﻞ‬‫وﺟﻪ ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﮐﻤﺎل ﺗﻌﺠﺐ اﺳﺖ از ﻋﻘﻞ ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﮐﻪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋّﻤﺎر«‬‫را ذﮐﺮ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨـﺪ و ﻧﻤﯽﻓﻬﻤﻨـﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺿـﻼل و ﻏّﯽ ﺧﻠﻔﺎي ﺛﻼﺛﻪ ﺷﺎن ﺑﮑﻤﺎل ﻇﻬﻮر واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫ﻣـﺬﻫﺐ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﻦ اﻟﻐّﻔﺎر آن ﺑﻮد ﮐﻪ ﺧﻼﻓﺖ و اﻣﺎرت ﺣّﻖ اﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم اﺳﺖ‪ ،‬و اﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ و‬‫ﻋﺜﻤﺎن ﻏﺎﺻﺐ آن ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻗﺮﯾﺶ در ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺳﺎﺧﺘﻨﺸﺎن ﻧﺰع ﺣّﻖ از أﻫﻞ و وﺿﻊ آن در ﻏﯿﺮ اﻫﻞ ﺑﻌﻤﻞ آوردهاﻧـﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ‬‫ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﮐﺘﺐ و أﺳﻔﺎر ﮐﺒﺎر أﺣﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ ﻣﺨﻔﯽ و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﻣﻘﺎم إرﻏﺎﻣﺎ ﻟﻠﺨﺼﺎم ﺑﻌﺾ ﺷﻮاﻫﺪ آن ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪.‬‬‫أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ واﺿﺢ اﻟﮑﺎﺗﺐ اﻟﻌّﺒﺎﺳـﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﯿﻌﻘﻮﺑﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] .‬و ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻦ ﺑﯿﻌﮥ أﺑﯽ‬‫ﺑﮑﺮ ﻗﻮم ﻣﻦ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼـﺎر و ﻣﺎ ﻟﻮاﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻌّﺒﺎس ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻄّﻠﺐ و اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ اﻟﻌﻮام و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 244‬از ‪285‬‬‫ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ و اﻟﻤﻘﺪاد ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و ﺳﻠﻤﺎن اﻟﻔﺎرﺳﯽ و أﺑﻮ ذر اﻟﻐﻔﺎري و ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ و اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب و اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﻤﺴﻌﻮدي در ﮐﺘﺎب »ﻣﺮوج اﻟﺬﻫﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻗﺪ ﮐﺎن ﻋّﻤﺎر ﺣﯿﻦ ﺑﻮﯾﻊ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻠﻐﻪ ﻗﻮل أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﺻﺨﺮ ﺑﻦ ﺣﺮب ﻓﯽ دار ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻘﯿﺐ اﻟﻮﻗﺖ اﻟّﺬي ﺑﻮﯾﻊ ﻓﯿﻪ ﻋﺜﻤﺎن و دﺧﻞ داره و‬‫ﻣﻌﻪ ﺑﻨﻮ أﻣّﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﺑﻮ ﺳـﻔﯿﺎن‪ :‬أ ﻓﯿﮑﻢ أﺣﺪ ﻣﻦ ﻏﯿﺮﮐﻢ و ﻗﺪ ﮐﺎن ﻋﻤﯽ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻨﯽ أﻣّﯿﮥ! ﺗﻠﻘﻔﻮﻫﺎ ﺗﻠﻘﻒ اﻟﮑﺮة‪ ،‬ﻓﻮ اﻟّﺬي ﯾﺤﻠﻒ‬‫ﺑﻪ أﺑﻮ ﺳـﻔﯿﺎن! ﻣـﺎزﻟﺖ أرﺟﻮﻫـﺎ ﻟﮑﻢ و ﻟﺘﺼـﯿﺮّن إﻟﯽ ﺻﺒﯿـﺎﻧﮑﻢ وراﺛـﮥ‪ ،‬ﻓﺎﻧﺘﻬﺰه ﻋﺜﻤﺎن و ﺳﺎءه ﻣﺎ ﻗﺎل و ﻧﻤﯽ ﻫـﺬا اﻟﻘﻮل إﻟﯽ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و‬‫اﻷﻧﺼﺎر و ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﮑﻼم‪ .‬ﻓﻘﺎم ﻋّﻤﺎر ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ ﻗﺮﯾﺶ! أﻣﺎ إذا ﺻﺮﻓﺘﻢ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻋﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ ﻫﯿﻬﻨﺎ ﻣﺮة و‬‫ﻫﯿﻬﻨﺎ ﻣّﺮة ﻓﻤﺎ أﻧﺎ ﺑﺂﻣﻦ أن ﯾﻨﺰﻋﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻀﻌﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮﮐﻢ ﮐﻤﺎ ﻧﺰﻋﺘﻤﻮه ﻣﻦ أﻫﻠﻪ و وﺿﻌﺘﻤﻮه ﻓﯽ ﻏﯿﺮ أﻫﻠﻪ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﻔﺪاء اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻷّﯾﻮﺑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺨﺘﺼﺮ ﻓﯽ اﺧﺒﺎر اﻟﺒﺸﺮ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪335 :‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻟّﻤـ ﺎ ﻗﺒﺾ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺒّﯿﻪ ﻗـﺎل ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﻗﺎل إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺎت ﻋﻠﻮت رأﺳﻪ ﺑﺴـﯿﻔﯽ‬‫ﻫﺬا‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ارﺗﻔﻊ إﻟﯽ اﻟّﺴﻤﺎء! ﻓﻘﺮأ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪:‬‬‫»َو ﻣﺎ ُﻣَﺤﱠﻤٌﺪ ِإﻟﱠﺎ َرُﺳﻮٌل َﻗْﺪ َﺧَﻠْﺖ ﻣِْﻦ َﻗﺒْﻠِِﻪ اﻟﱡﺮُﺳُﻞ َأ َﻓِﺈْن ﻣﺎَت َأْو ﻗُﺘَِﻞ اﻧ َْﻘَﻠﺒْﺘُْﻢ َﻋﻠﯽ َأْﻋﻘﺎﺑ ُِﮑْﻢ«‬‫‪.‬‬‫ﻓﺮﺟﻊ اﻟﻘﻮم إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ و ﺑﺎدروا ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﻤﺮ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ و اﻧﺜﺎل اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯿﻪ ﯾﺒﺎﯾﻌﻮﻧﻪ ﻓﯽ اﻟﻌﺸـﺮ اﻷوﺳﻂ ﻣﻦ‬‫رﺑﯿﻊ اﻷول ﺳـﻨﮥ إﺣﺪي ﻋﺸـﺮة ﺧﻼ ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ اﺑﯽ ﻟﻬﺐ و ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و اﻟﻤﻘﺪم ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و‬‫ﺳﻠﻤـﺎن اﻟﻔﺎرﺳـﯽ و أﺑﯽ ذّر و ﻋّﻤـ ﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب و اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ‪ ،‬و ﻣﺎﻟﻮا ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و ﻗﺎل ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻋﺘﺒـﮥ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﻟﻬﺐ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﮐﻨﺖ أﺣﺴﺐ أّن اﻷﻣﺮ ﻣﻨﺼﺮف ﻋﻦ ﻫﺎﺷﻢ ﺛّﻢ ﻣﻨﻬﻢ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﺴﻦ!‬‫ﻋﻦ اّول اﻟّﻨﺎس إﯾﻤﺎﻧﺎ و ﺳﺎﺑﻘﮥ و اﻋﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟﻘﺮآن و اﻟّﺴﻨﻦ‬‫و آﺧﺮ اﻟّﻨﺎس ﻋﻬﺪا ﺑﺎﻟّﻨﺒّﯽ و ﻣﻦ ﺟﺒﺮﯾﻞ ﻋﻮن ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻐﺴﻞ و اﻟﮑﻔﻦ‬‫ﻣﻦ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﻓﯿﻬﻢ ﻻ ﯾﻤﺘﺮون ﺑﻪ و ﻟﯿﺲ ﻓﯽ اﻟﻘﻮم ﻣﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟﺤﺴﻦ!‬‫و ﮐـﺬﻟﮏ ﺗﺨﻠّﻒ ﻋﻦ ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ أﺑﻮ ﺳـﻔﯿﺎن ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣـّﯿ ﮥ( و زﯾﻦ اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﻈّﻔﺮ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟﻮردي‬‫اﻟﻤﻌّﺮي اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ در »ﺗﺘّﻤﮥ اﻟﻤﺨﺘﺼـﺮ ﻓﯽ أﺧﺒﺎر اﻟﺒﺸـﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟّﻤﺎ ﻗﺒﺾ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻣﻦ ﻗﺎل إن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣـﺎت‪ ،‬ﻋﻠﻮت رأﺳﻪ ﺑﺴـﯿﻔﯽ ﻫـﺬا و إﻧّﻤﺎ ارﺗﻔﻊ إﻟﯽ اﻟـّﺴ ﻤﺎء! ﻓﻘﺮأ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪َ» :‬و ﻣﺎ ُﻣَﺤﱠﻤٌﺪ ِإﻟﱠﺎ َرُﺳﻮٌل َﻗـْﺪ َﺧَﻠْﺖ ﻣِْﻦ َﻗﺒْﻠِِﻪ‬‫اﻟﱡﺮُﺳُﻞ َأ َﻓِﺈْن ﻣﺎَت َأْو ﻗُﺘَِﻞ اﻧ َْﻘَﻠﺒْﺘُْﻢ َﻋﻠﯽ َأْﻋﻘﺎﺑ ُِﮑْﻢ‬‫«! ﻓﺮﺟﻊ اﻟﻘﻮم إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ و ﺑـﺎدروا ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة ﻓﺒـﺎﯾﻊ ﻋﻤﺮ أﺑـﺎ ﺑﮑﺮ و اﻧﺜـﺎل اﻟّﻨـﺎس ﯾﺒﺎﯾﻌﻮﻧﻪ ﻓﯽ اﻟﻌﺸـﺮ اﻷوﺳﻂ ﻣﻦ رﺑﯿﻊ اﻷّول ﺳـﻨﮥ‬‫إﺣﺪي ﻋﺸﺮة ﺧﻼ ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﻬﺐ و ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻌﺎﺻﯽ و اﻟﻤﻘﺪاد ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و ﺳﻠﻤﺎن اﻟﻔﺎرﺳﯽ‬‫و أﺑﯽ ذّر و ﻋّﻤـ ﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب و اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ و أﺑﻮ ﺳـﻔﯿﺎن ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣـّﯿ ﮥ‪ .‬و ﻣﺎﻟﻮا ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ذﻟﮏ‬‫ﻋﺘﺒﮥ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﻬﺐ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﮐﻨﺖ أﺣﺴﺐ أّن اﻷﻣﺮ ﻣﻨﺼﺮف ﻋﻦ ﻫﺎﺷﻢ ﺛّﻢ ﻣﻨﻬﻢ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﺴﻦ! ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪336 :‬‬‫ﻋﻦ أّول اﻟّﻨﺎس إﯾﻤﺎﻧﺎ و ﺳﺎﺑﻘﮥ و أﻋﻠﻢ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟﻘﺮآن و اﻟّﺴﻨﻦ‬‫و آﺧﺮ اﻟّﻨﺎس ﻋﻬﺪا ﺑﺎﻟّﻨﺒّﯽ و ﻣﻦ ﺟﺒﺮﯾﻞ ﻋﻮن ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻐﺴﻞ و اﻟﮑﻔﻦ‬‫ﻣﻦ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﻓﯿﻬﻢ ﻻ ﯾﻤﺘﺮون ﺑﻪ و ﻟﯿﺲ ﻓﯽ اﻟﻘﻮم ﻣﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ اﻟﺤﺴﻦ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 245‬از ‪285‬‬‫وﺟﻪ ‪ -7‬درﯾﻨﮑﻪ ﻋﻤﺮ ﻧﯿﺰ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر ﺗﺨﻠﻒ ﻧﺒﻮد و ذﮐﺮ دﻻﺋﻞ ﻗﻮﯾﻪ از ﮐﺘﺐ ﺳـﻨﯿﻪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺆﻟﻒ ﻓﻮاﺋﺪي ﭼﻨﺪ از ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ درﯾﻦ‬‫ﺑﺎره‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ ﻧﺰد أرﺑﺎب ﻧﻘﺪ و اﺧﺘﺒﺎر و أﺻـﺤﺎب ﺗﺒـّﺼ ﺮ و اﻋﺘﺒﺎر‪ ،‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ دﻟﯿﻞ ﮐﻤﺎل ﺿﻼل ﻣﺒﯿﻦ و ﺗﻤﺎم ﻣﺴﺘﺒﯿﻦ ﺣﻀﺮت ﺧﻠﯿﻔﻪ‬‫ﺛـﺎﻧﯽ ﺳـّﻨّﯿﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او ﻋﻼـوه ﺑﺮ ﻣﺠﺎﻧﺒﺖ ﻗـﺪﯾﻤﻪ روﺣﺎﻧّﯿﻪ و أﺟﻨﺒّﯿﺖ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻧﻔﺴﺎﻧّﯿﻪ در ﺑﺎب ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺗﯿّﻤﻢ ﺟﻨﺐ ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص از‬‫ﻫـﺪاي ﺟﻨـﺎب ﻋّﻤـ ﺎر اﺟﺘﻨﺎب ﻧﻤﻮده ﻣﺴـﻠﮏ ﺗﮑـﺬﯾﺐ و اﺗّﻬﺎم و اﺳﺎﺋﺖ أدب ﺑﺂن ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﻋﺎﻟﯿﻤﻘﺎم ﺑﻼ ﺧﻮف ﺟّﺒﺎر ﻣﻨﺘﻘﻢ ﻋﻈﯿﻢ اﻻﻧﺘﻘﺎم‬‫ﭘﯿﻤﻮده ﺑﮑﻠﻤـﺎت ﺧﺸﻮﻧﺖ آﯾـﺎت ﺧﻮد ﮐﻪ ﮐـﺎﺷﻒ از أﻓـّﻆ و أﻏﻠﻆ ﺑﻮدﻧﺴﺖ اﯾـﺬا و اﯾﻼم آن ﺟﻠـﺪه ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯿﻦ ﺳـﺮور أﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺄﻗﺼـﯽ اﻟﻐﺎﯾﮥ رﺳﺎﻧﯿﺪه‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺟﻤﻠﻪ‪ :‬ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ! ﺑﺮ زﺑﺎن ﺧﻼﻋﺖ ﺗﺮﺟﻤﺎن آورده‪ ،‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﺣﻀـﺮت‬‫ﻋّﻤـ ﺎر را ﻣﺼـﺪاق آﯾﻪ »َو َﻣْﻦ ﯾُﺸـﺎﻗِِﻖ اﻟﱠﺮُﺳﻮَل ﻣِْﻦ ﺑَْﻌـِﺪ ﻣـﺎ َﺗَﺒﱠﯿَﻦ ﻟَُﻪ اﻟ ُْﻬـ ﺪي َو َﯾﱠﺘﺒِْﻊ َﻏﯿَْﺮ َﺳﺒِﯿِﻞ اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ ﻧَُﻮﻟﱢِﻪ ﻣﺎ َﺗَﻮﻟﱠﯽ َو ﻧُـْﺼ ﻠِِﻪ َﺟَﻬﱠﻨَﻢ َو ﺳﺎَءْت‬‫َﻣِﺼﯿﺮًا«‬‫ﮔﺮداﻧﯿﺪه‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎ آﻧﭽﻪ ﺑﺮ آن ﻓﺎرس ﻣﻀـﻤﺎر ﺳﻼﻃﺖ ﻟﺴﺎن و ﯾّﮑﻪﺗﺎز ﻣﯿﺪان اﺳﺘﮑﺒﺎر و اﺳﺘﻬﺠﺎن ﻻزم ﻣﯽآﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد واﺿﺢ و ﻋﯿﺎﻧﺴﺖ‬‫و ﻋﯿﺎن را ﭼﻪ ﺑﯿﺎن! و اﮔﺮ ﭼﻪ رواﯾﺎت ﻣﺘﻌّﻠﻘﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ در ﮐﺘﺎب ﻣﺴـﺘﻄﺎب »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« ﺟﻨﺎب واﻟﺪ ﻣﺎﺟﺪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ أﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻘﺎﻣﻪ‬‫ﺑﺘﻔﺼـﯿﻞ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺗﻤﺎﻣﺘﺮ ﻣﺬﮐﻮر و ﻣﺴـﻄﻮر ﮔﺸﺘﻪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮاي ﮐﺸﻒ ﻋﻮار و إﻇﻬﺎر ﺷﻨﺎر دﺷﻤﻨﺎن ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ ﺳﻼم اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر‬‫ﺑﻌﻀﯽ از رواﯾﺎت و أﺧﺒﺎر در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻧﯿﺰ ﻣﺮﻗﻮم ﻣﯽﮔﺮدد‪:‬‬‫اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻣﻬـﺪي‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ .‬ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻋﻨﺪ‬‫ﻋﻤﺮ ﻓﺄﺗﺎه رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾـﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إﻧّـﺎ ﻧﻤﮑﺚ اﻟﺸـﻬﺮ و اﻟّﺸـ ﻬﺮﯾﻦ ﻻـ ﻧﺠـﺪ اﻟﻤـﺎء‪ .‬ﻓﻘـﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﻠﻢ أﮐﻦ ﻷﺻـّﻠﯽ ﺣّﺘﯽ أﺟـﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ اﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﺗﺬﮐﺮ ﺣﯿﺚ ﮐّﻨﺎ ﺑﻤﮑﺎن ﮐﺬا و ﻧﺤﻦ ﻧﺮﻋﯽ اﻻﺑﻞ ﻓﺘﻌﻠﻢ أﻧّﺎ أﺟﻨﺒﻨﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻧّﯽ ﺗﻤّﺮﻏﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب ﻓﺄﺗﯿﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪337 :‬‬‫ﻓﺤّﺪﺛﺘﻪ ﻓﻀﺤﮏ و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن اﻟّﺼﻌﯿﺪ اﻟّﻄﯿﺐ ﮐﺎﻓﯿﮏ و ﺿﺮب ﺑﮑّﻔﯿﻪ اﻷرض ﺛّﻢ ﻧﻔﺦ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺛّﻢ ﻣﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﺑﻌﺾ ذراﻋﯿﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﺗّﻖ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إن ﺷﺌﺖ ﻟﻢ أذﮐﺮه ﻣﺎ ﻋﺸﺖ‪ ،‬أو ﻣﺎ ﺣﯿﯿﺖ! ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻠّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬‫و ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ اﻟﺤﺠﺎج اﻟﻘﺸﯿﺮي در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﺣّﯿﺎن اﻟﻌﺒـﺪي‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﻘّﻄﺎن‪ ،‬ﻋﻦ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟﺤﮑﻢ‪ .‬ﻋﻦ ذّر‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أّن رﺟﻼ اﺗﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧﯽ اﺟﻨﺒﺖ ﻓﻠﻢ اﺟﺪ ﻣﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺼّﻞ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬اﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إذ أﻧﺎ و اﻧﺖ ﻓﯽ ﺳـﺮّﯾﮥ ﻓﺄﺟﻨﺒﻨﺎ ﻓﻠﻢ ﻧﺠﺪ ﻣﺎء‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ اﻧﺖ ﻓﻠﻢ‬‫ﺗﺼّﻞ و اّﻣﺎ اﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب و ﺻّﻠﯿﺖ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﮑﻔﯿﮏ ان ﺗﻀﺮب ﺑﯿﺪﯾﮏ اﻷرض ﺛّﻢ ﺗﻨﻔﺦ ﺛّﻢ‬‫ﺗﻤﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﮏ و ﮐﻔﯿﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﺗﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻗﺎل‪ :‬إن ﺷﺌﺖ ﻟﻢ اﺣّﺪث ﺑﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﺤﮑﻢ‪ :‬و ﺣّﺪﺛﻨﯿﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﺑﺰي‬‫ﻋﻦ اﺑﯿﻪ ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ذّر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﺳﻠﻤﮥ ﻋﻦ ذّر ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﺳﻨﺎد اﻟّﺬي ذﮐﺮ اﻟﺤﮑﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ!‬‫و أﺑﻮ داود ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺷﻌﺚ اﻟّﺴﺠﺴﺘﺎﻧﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤـﺪ اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﻌﺒﺪي‪ .‬ﻧﺎ‪ :‬ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﮐﻬﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﻓﺠﺎءه‬‫رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﺎ ﻧﮑﻮن ﺑﺎﻟﻤﮑﺎن اﻟّﺸﻬﺮ أو اﻟّﺸﻬﺮﯾﻦ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﻠﻢ أﮐﻦ أﺻّﻠﯽ ﺣّﺘﯽ أﺟﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أّﻣﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 246‬از ‪285‬‬‫ﺗـﺬﮐﺮ إذ ﮐﻨﺖ أﻧﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ اﻻﺑﻞ ﻓﺄﺻﺎﺑﺘﻨﺎ ﺟﻨﺎﺑـﮥ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤﻌﮑﺖ ﻓﺄﺗﯿﻨﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻟﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧﻤﺎ ﮐﺎن‬‫ﯾﮑﻔﯿﮏ أن ﺗﻘﻮل ﻫﮑﺬا و ﺿﺮب ﺑﯿﺪﯾﻪ إﻟﯽ اﻷرض ﺛﻢ ﻧﻔﺤﻬﻤﺎ ﺛﻢ ﻣّﺲ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﯾﺪﯾﻪ إﻟﯽ ﻧﺼﻒ اﻟّﺬراع؟ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر اﺗّﻖ ﻟا ﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إن ﺷﺌﺖ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻢ أذﮐﺮه اﺑﺪا! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐّﻠﺎ ﻟﻨﻮﻟّﯿﻨﮏ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺷﻌﯿﺐ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪338 :‬‬‫ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺑّﺸﺎر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤـﺪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺪﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ذّر‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أّن رﺟﻼ أﺗﯽ ﻋﻤﺮ‬‫ﻓﻘﺎل إﻧّﯽ أﺟﻨﺒﺖ ﻓﻠﻢ أﺟـﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻ ﺗﺼّﻞ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﯾﺎ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أ ﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ إذ أﻧﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ ﺳـﺮﯾﮥ ﻓﺄﺟﻨﺒﻨﺎ ﻓﻠﻢ‬‫ﻧﺠﺪ اﻟﻤﺎء‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼّﻞ! و أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب ﻓﺼـﻠّﯿﺖ ﻓﺄﺗﯿﻨﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺬﮐﺮﻧﺎ ذﻟﮏ ﻟﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن‬‫ﯾﮑﻔﯿﮏ‪ ،‬ﻓﻀـﺮب اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾـﺪﯾﻪ إﻟﯽ اﻷرض ﺛّﻢ ﻧﻔﺢ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺛّﻢ ﻣﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﮐﻔﯿﻪ‪ .‬و ﺳـﻠﻤﮥ ﺷّﮏ ﻻ ﯾﺪري ﻓﯿﻪ‬‫إﻟﯽ اﻟﻤﺮﻓﻘﯿﻦ أو اﻟﮑّﻔﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺑّﺸﺎر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺎﻟﮏ و ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‬‫ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﮐّﻨـﺎ ﻋﻨـﺪ ﻋﻤﺮ ﻓﺄﺗﺎه رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! رﺑﻤﺎ ﻧﻤﮑﺚ اﻟّﺸـ ﻬﺮ و اﻟّﺸـ ﻬﺮﯾﻦ و ﻻ ﻧﺠـﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎل‬‫ﻋﻤﺮ‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺎذا ﻟﻢ أﺟـﺪ اﻟﻤﺎء ﻟﻢ أﮐﻦ ﻻﺻـّﻠﯽ ﺣّﺘﯽ أﺟﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬أ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺣﯿﺚ ﮐﻨﺖ ﺑﻤﮑﺎن ﮐﺬا و‬‫ﮐﺬا و ﻧﺤﻦ ﻧﺮﻋﯽ اﻻﺑﻞ ﻓﺘﻌﻠﻢ أﻧّﺎ أﺟﻨﺒﻨﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﺮﻏﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب ﻓﺄﺗﯿﻨﺎ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻀﺤﮏ ﻓﻘﺎل‪ :‬إن ﮐﺎن‬‫اﻟـّﺼ ﻌﯿﺪ ﻟﮑﺎﻓﯿـﮏ! و ﺿـﺮب ﺑﮑّﻔﯿﻪ إﻟﯽ اﻷـرض ﺛّﻢ ﻧﻔـﺦ ﻓﯿﻬﻤـﺎ ﺛّﻢ ﻣﺴـﺢ وﺟﻬﻪ و ﺑﻌﺾ ذراﻋﻪ‪ .‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾـﺎ ﻋّﻤـ ﺎر! ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﯾـﺎ أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إن ﺷﺌﺖ ﻟﻢ أذﮐﺮه! ﻗﺎل‪ :‬ﻻ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد آورده‪] :‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ ،‬أﻧﺒﺄﻧﺎ ﺧﺎﻟﺪ‪ ،‬أﻧﺒﺄﻧﺎ ﺷﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﺤﮑﻢ‪ ،‬ﺳﻤﻌﺖ ذّرا ﯾﺤّﺪث ﻋﻦ اﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﻗﺪ ﺳﻤﻌﻪ ﻟا ﺤﮑﻢ ﻣﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺟﻨﺐ رﺟﻞ ﻓﺄﺗﯽ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﯽ أﺟﻨﺒﺖ ﻓﻠﻢ أﺟـﺪ ﻣﺎء‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺼّﻞ! ﻗﺎل ﻟﻪ ﻋّﻤﺎر‪ :‬أ ﻣﺎ ﺗـﺬﮐﺮ أﻧّﺎ ﮐّﻨﺎ ﻓﯽ ﺳـﺮﯾﮥ ﻓﺄﺟﻨﺒﻨﺎ‪ :‬ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼّﻞ و أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺎﻧّﯽ ﺗﻤّﻌﮑﺖ ﻓﯽ‬‫اﻟّﺘﺮاب ﻓﺼّﻠﯿﺖ ﺛّﻢ أﺗﯿﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻟﻪ ﻓﻘﺎل‪ .‬إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﮑﻔﯿﮏ‪ .‬و ﺿﺮب ﺷﻌﺒﮥ ﺑﮑﻔﻪ ﺿﺮﺑﮥ و ﻧﻔﺦ ﻓﯿﻬﺎ ﺛﻢ‬‫ذﻟﮏ إﺣﺪاﻫﻤﺎ ﺑﺎﻷﺧﺮي ﺛّﻢ ﻣﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺷﯿﺌﺎ ﻻ أدري‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪339 :‬‬‫ﻣﺎ ﻫﻮ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬إن ﺷﺌﺖ ﻻﺣّﺪﺛﺘﻪ و ذﮐﺮ ﺷﯿﺌﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﺳﻨﺎد ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬و زاد ﺳﻠﻤﮥ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻞ ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد آورده‪.‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺗﻤﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺣّﺠﺎج‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﺤﮑﻢ و ﺳﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ذّر‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أّن رﺟﻼ ﺟﺎء إﻟﯽ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ أﺟﻨﺒﺖ ﻓﻠﻢ أﺟـﺪ اﻟﻤﺎء ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻ ﺗﺼّﻞ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أ ﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إذ أﻧﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ ﺳـﺮّﯾﮥ ﻓﺄﺟﻨﺒﻨﺎ ﻓﻠﻢ ﻧﺠﺪ‬‫ﻣﺎء‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼّﻞ و أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب ﺛّﻢ ﺻـّﻠﯿﺖ ﻓﻠّﻤﺎ أﺗﯿﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ذﮐﺮت ذﻟﮏ ﻟﻪ‪ :‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ‬‫ﯾﮑﻔﯿﮏ و ﺿﺮب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺪﯾﻪ إﻟﯽ اﻷرض ﺛّﻢ ﻧﻔﺦ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﻓﻤﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﮐّﻔﯿﻪ‪ .‬ﺷّﮏ ﺳﻠﻤﮥ و ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻻ أدري ﻓﯿﻪ‪ :‬إﻟﯽ اﻟﻤﺮﻓﻘﯿﻦ أو إﻟﯽ اﻟﮑّﻔﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 247‬از ‪285‬‬‫و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﻔﺴﯿﺮ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﺑﻦ ﺑّﺸﺎر ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺎﻟﮏ و ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي )ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪.‬‬‫ظ( ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺎ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺄﺗﺎه رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إﻧّﺎ ﻧﻤﮑﺚ اﻟّﺸـ ﻬﺮ و اﻟّﺸـ ﻬﺮﯾﻦ ﻻ ﻧﺠـﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﻠﻮ ﻟﻢ أﺟـﺪ اﻟﻤﺎء ﻟﻢ أﮐﻦ ﻷﺻـّﻠﯽ ﺣّﺘﯽ أﺟـﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻗﺎل‬‫ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ‪ :‬أ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﺣﯿﺚ ﮐﻨﺖ ﺑﻤﮑﺎن ﮐﺬا و ﮐﺬا و ﻧﺤﻦ ﻧﺮﻋﯽ اﻻﺑﻞ‪ ،‬ﻓﺘﻌﻠﻢ أﻧّﺎ أﺟﻨﺒﻨﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫أّﻣـﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﺮﻏﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب ﻓﺄﺗﯿﻨﺎ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إن ﮐﺎن اﻟـّﺼ ﻌﯿﺪ ﻟﮑﺎﻓﯿﮏ و ﺿـﺮب ﺑﮑّﻔﯿﻪ اﻷرض ﺛّﻢ ﻧﻔـﺦ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺛّﻢ‬‫ﻣﺴﺢ وﺟﻬﻪ و ﺑﻌﺾ ذراﻋﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إن ﺷﺌﺖ ﻟﻢ أذﮐﺮه! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ و ﻟﮑﻦ ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ أﺑﺰي‪ :‬أّن رﺟﻼ أﺗﯽ )ﻋﻤﺮ‪ .‬ظ‪ .‬م( ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ أﺟﻨﺒﺖ و ﻟﻢ أﺟﺪ ﻣﺎء ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺎر‪ :‬ﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إذ أﻧﺎ و أﻧﺖ‬‫ﻓﯽ ﺳﺮّﯾﮥ ﻓﺄﺻﺎﺑﺘﻨﺎ ﺟﻨﺎﺑﮥ ﻓﻠﻢ ﻧﺠﺪ ﻣﺎء‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼّﻞ و أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب و ﺻّﻠﯿﺖ ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪340 :‬‬‫و ﺳﻠّﻢ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﯾﮑﻔﯿﮏ أن ﺗﻀﺮب ﺑﯿﺪك اﻷرض ﺛّﻢ ﺗﻨﻔﺦ ﺛّﻢ ﺗﻤﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﮏ و ﮐّﻔﯿﮏ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل‪ :‬إن ﺷﺌﺖ ﻟﻢ أﺣّﺪث ﺑﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ اﻟﺮواﯾﮥ اﻷوﻟﯽ و ﻓﯿﻬﺎ‪ :‬ﻓﻘﺎل إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﮑﻔﯿﮏ‪ ،‬و ﺿـﺮب اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﺪﯾﻪ إﻟﯽ اﻷرض ﺛّﻢ ﻧﻔﺦ ﻓﯿﻬﻤﺎ ﺛّﻢ‬‫ﻣﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﮐّﻔﯿﻪ‪ .‬و ﺳﻠﻤﮥ ﺷّﮏ ﻻ ﯾﺪري ﻓﯿﻪ إﻟﯽ اﻟﻤﺮﻓﻘﯿﻦ أو اﻟﮑّﻔﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪:‬‬‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻌﯿﻨﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻟﻘﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي أﺑﻮ داود ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﺠﺎءه رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﺎ ﻧﮑﻮن ﺑﺎﻟﻤﮑﺎن اﻟّﺸﻬﺮ أو اﻟّﺸﻬﺮﯾﻦ؟ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﻠﻢ أﮐﻦ أﺻﻠّﯽ ﺣّﺘﯽ أﺟﺪ اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أ ﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ إذ‬‫ﮐﻨﺖ أﻧـﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ اﻻﺑـﻞ ﻓﺄﺻﺎﺑﺘﻨـﺎ ﺟﻨﺎﺑـﮥ‪ :‬ﻓﺄّﻣـﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ ﻓﺄﺗﯿﻨﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓـﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻟﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧﻤﺎ ﮐﺎن‬‫ﯾﮑﻔﯿﮏ أن ﺗﻘﻮل ﻫﮑـﺬا‪ ،‬و ﺿـﺮب ﺑﯿﺪﯾﻪ إﻟﯽ اﻷرض ﺛّﻢ ﻧﻔﺨﻬﻤﺎ ﺛّﻢ ﻣﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﯾﺪﯾﻪ إﻟﯽ ﻧﺼﻒ اﻟﺬراع‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر اﺗّﻖ‬‫اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إن ﺷﺌﺖ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻢ أذﮐﺮه أﺑﺪا! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐّﻠﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ![‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ اﻟﯿﻤﻨﯽ در »ﺗﯿﺴﯿﺮ اﻟﻮﺻﻮل إﻟﯽ ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي أّن رﺟﻼ أﺗﯽ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ أﺟﻨﺒﺖ و ﻟﻢ أﺟﺪ ﻣﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻻ ﺗﺼّﻞ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أ ﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ‬‫ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إذ أﻧﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ ﺳـﺮﯾﮥ ﻓﺄﺻﺎﺑﺘﻨﺎ ﺟﻨﺎﺑـﮥ ﻓﻠﻢ ﻧﺠﺪ اﻟﻤﺎء‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼّﻞ و أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب و ﺻـّﻠﯿﺖ‪ .‬ﻓﻘﺎل‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﮑﻔﯿﮏ أن ﺗﻀـﺮب ﺑﯿﺪﯾﮏ ﻓﯽ اﻷرض ﺛّﻢ ﺗﻨﻔﺦ ﺛّﻢ ﺗﻤﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﮏ و ﮐّﻔﯿﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل‪ :‬إن ﺷﺌﺖ ﻟﻢ أﺣّﺪث ﺑﻪ! ﻓﻘﺎل ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ! أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺨﻤﺴﮥ إﻟّﺎ اﻟّﺘﺮﻣﺬي‬‫و ﻫﺬا اﻟﻔﻆ اﻟّﺸﯿﺨﯿﻦ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ رواﯾﺎت ﺳﺪﯾﺪه و ﻋﺒﺎرات ﻣﻔﯿﺪه ﻓﻮاﺋﺪ ﻋﺘﯿﺪه و ﻋﻮاﺋﺪ ﻋﺪﯾﺪه واﺿﺢ و ﻻﯾﺢ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪341 :‬‬‫* اول آﻧﮑﻪ‪ :‬از آن ﺛـﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛـﺎﻧﯽ از راه إﺑـﺎء و اﺳـﺘﮑﺒﺎر و ازدراء و اﺣﺘﻘـﺎر ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر اﻟﺘﻔـﺎت و اﻋﺘﻨﺎﺋﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 248‬از ‪285‬‬‫ﻧﮑﺮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺻﺮاﺣﮥ ﻣﻨﺎﻓﯽ اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪاي آن ﺟﻨﺎب اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ اوﻟﯽ اﻷﻟﺒﺎب‪.‬‬‫* دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬از آن ﺑﻈﻬﻮر ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ در ﺣﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﻃﻌﻦ و ﻗﺪح ﻧﻤﻮده در إﻇﻬﺎر ﺿـﻼل و اﻋﺘﺪاي ﺧﻮد اﻓﺰوده‪ ،‬و ذﻟﮏ دﻟﯿﻞ‬‫ﻋﻠﯽ ﺗﻘّﺤﻤﻪ ﻓﯽ أدﻫﯽ اﻟﻤﻬﺎﻟـﮏ و ﺳـﻠﻮﮐﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﻤﯽ أوﺣﺶ اﻟﻤﺴﺎﻟﮏ‪ .‬و ﻫﺮ ﭼﻨـﺪ در ﻃﻌﻦ ﻋﻤﺮ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﺧﻔﺎﺋﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪،‬‬‫ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮاي ﻗﻄﻊ أﻟﺴﻦ ﻣﺠﺎدﻟﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﻢ ﮐﻪ ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ واﻟـﺪ ﻣﺎﺟﺪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﮑﻤﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ اﻋﺘﺮاف ﮐﺮده ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻤﺮ‬‫در ﺣـﺪﯾﺚ ﻋّﻤـ ﺎر ﻃﻌﻦ ﻧﻤـﻮده و آن را ﻗﺒـﻮل ﻧﺴـﺎﺧﺘﻪ و ﻧﺰد او اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺣّﺠﺖ ﻧﺒـﻮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ در رﺳـﺎﻟﻪ »إﻧﺼـﺎف ﻓﯽ ﺑﯿـﺎن ﺳـﺒﺐ‬‫اﻻﺧﺘﻼف« در ﺑﯿﺎن ﺿـﺮوب اﺧﺘﻼف ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬أّن ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎ ﺳﻤﻊ ﺣﮑﻤﺎ ﻓﯽ ﻗﻀّﯿﮥ أو ﻓﺘﻮي و ﻟﻢ ﯾﺴﻤﻌﻪ اﻵﺧﺮ ﻓﺎﺟﺘﻬﺪ ﺑﺮأﯾﻪ ﻓﯽ‬‫ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻫـﺬا ﻋﻠﯽ وﺟﻮه )إﻟﯽ أن ﻗﺎل ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ وﺟﻬﯿﻦ(‪ :‬و ﺛﺎﻟﺜﻬﺎ‪ :‬أن ﯾﺒﻠﻐﻪ اﻟﺤـﺪﯾﺚ و ﻟﮑﻦ ﻻ ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺟﻪ اﻟّﺬي ﯾﻘﻊ ﺑﻪ ﻏﺎﻟﺐ اﻟّﻈّﻦ ﻓﻠﻢ‬‫ﯾﺘﺮك اﺟﺘﻬﺎده ﺑﻞ ﻃﻌﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﻣﺜﺎﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ‬‫رواه أﺻـﺤﺎب اﻷﺻﻮل ﻣﻦ أّن ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺷـﻬﺪت ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﺑﺄﻧّﻬﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻄﻠّﻘﮥ اﻟﺜﻼث ﻓﻠﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﻔﻘـﮥ و ﻻ ﺳـﮑﻨﯽ ﻓﺮّد ﺷـﻬﺎدﺗﻬﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧـﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺎ اﻟﻨﻔﻘﮥ و‬‫اﻟﺴﮑﻨﯽ! و ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ‪ :‬أ ﻻ ﺗّﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻬﺎ ﻻ ﺳﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ‪ .‬و ﻣﺜﺎل آﺧﺮ‪:‬‬‫روي اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎن أﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﻣـﺬﻫﺐ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب أّن اﻟﺘﯿّﻤﻢ ﻻ ﯾﺠﺰي اﻟﺠﻨﺐ اﻟّـﺬي ﻻ ﯾﺠﺪ ﻣﺎء‪ ،‬ﻓﺮوي ﻋﻨﺪه ﻋّﻤﺎر أﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻊ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﺳـﻔﺮ ﻓﺄﺻﺎﺑﺘﻪ ﺟﻨﺎﺑﮥ و ﻟﻢ ﯾﺠﺪ ﻣﺎء ﻓﺘﻤّﻌﮏ ﻓﯽ اﻟّﺘﺮاب ﻓﺬﮐﺮ ذﻟﮏ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص(‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﮑﻔﯿﮏ أن ﺗﻔﻌﻞ ﻫﮑـﺬا و ﺿـﺮب ﺑﯿﺪﯾﻪ اﻷرض ﻓﻤﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﻪ و ﯾﺪﯾﻪ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﻘﺒﻞ ﻋﻤﺮ و ﻟﻢ ﯾﻨﻬﺾ ﻋﻨﺪه‬‫ﺣّﺠﮥ ﻟﻘﺎدح ﺧﻔّﯽ رآه ﻓﯿﻪ ﺣﺘﯽ اﺳﺘﻔﺎض اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯽ اﻟﻄﺒﻘﮥ اﻟﺜﺎﻧﯿﮥ ﻣﻦ ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮة و اﺿﻤﺤّﻞ و ﻫﻢ اﻟﻘﺎدح ﻓﺄﺧﺬوا ﺑﻪ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﮏ ﻗﺴﻢ اﺧﺘﻼف ﺑﯿﻦ اﻷﺻﺤﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪342 :‬‬‫اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺣﮑﻤﯽ در ﻗﻀـﯿﻪ ﯾﺎ ﻓﺘﻮاﺋﯽ ﺑﺸـﻨﻮد و دﯾﮕﺮي آن را ﻧﺸـﻨﻮد‪ ،‬ﭘﺲ آﻧﮑﻪ ﻧﺸﻨﯿﺪه اﺳﺖ درﯾﻦ ﺑﺎب ﺑﺮأي ﺧﻮد‬‫اﺟﺘﻬﺎد ﮐﻨﺪ‪ ،‬و اﯾﻨﻬﻢ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ وﺟﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و وﺟﻪ ﺳﻮم آن اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺸـﺨﺺ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺻﺤﺎﺑﯽ دﯾﮕﺮ ﺑﺮﺳﺪ ﻟﯿﮑﻦ ﻧﻪ ﺑﺮ وﺟﻬﯽ‬‫ﮐﻪ ﻇّﻦ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺂن ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد ﭘﺲ ﺗﺮك ﻧﮑﻨﺪ اﺟﺘﻬﺎد ﺧﻮد را ﺑﻠﮑﻪ در آن ﺣﺪﯾﺚ ﻃﻌﻦ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ در ﻣﻘﺎم ﺗﻤﺜﯿﻞ ﻃﻌﻦ در ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬اّوﻻ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ و ﺷـﻬﺎدﺗﺶ ﭘﯿﺶ ﻋﻤﺮ و رّد ﮐﺮدﻧﺶ ﺷـﻬﺎدت او را‬‫ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ﺑﻄﻮر ﻣﺜﺎل دﯾﮕﺮ رواﯾﺖ ﮐﺮدن ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﺣﺪﯾﺚ ﺗﯿّﻤﻢ را ﻧﺰد ﻋﻤﺮ ﻣﺬﮐﻮر ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ آن ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﮔﻔﺘﻪ‬‫ﮐﻪ ﻋﻤﺮ ﻗﺒﻮل ﻧﮑﺮد ﺣـﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر را و ﺣـﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﻧﺰد او ﺣﺠﺖ ﻧﺸـﺪ‪ .‬و ﻟﻨﻌﻢ ﻣﺎ أﻓﺎد اﻟﻮاﻟﺪ اﻟﻌﻼم أﺣّﻠﻪ دار اﻟّﺴـ ﻼم ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »ﺗﺸـﯿﯿﺪ‬‫اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« ﺣﯿﺚ ﻗﺎل ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﻤﻘﺎم إﻓﺤﺎﻣﺎ ﻟﻠﺨﺼﺎم‪:‬‬‫]ﻋـﺪم ﻗﺒﻮل ﻋﻤﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر را و ﺣّﺠﺖ ﻧﺪاﻧﺴـﺘﻦ آن‪ ،‬رّد ﺻـﺮﯾﺢ ﺑﺮ ﺷـﺮﯾﻌﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﻋّﻤـ ﺎر ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺛﻘﻪ و ﻋﺎدل ﺟﻠﯿﻞ‬‫اﻟﻤﺮﺗﺒﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺪم ﻗﺒﻮل رواﯾﺖ او و ﺣّﺠﺖ ﻧﺪاﻧﺴـﺘﻦ آن ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟! و اﮔﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻋﻤﺎر ﺣّﺠﺖ ﻧﯿﺴﺖ و إﻧﮑﺎر آن ﻣﻮﺟﺐ ﻃﻌﻦ و ﻣﻼم‬‫ﻧﯿﺴﺖ إﻧﮑﺎر اﺣﺎدﯾﺚ دﮔﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﭼﺮا ﻣﺤﻞ ﻃﻌﻦ ﺑﺎﺷﺪ؟! زﯾﺮا ﮐﻪ ﻋّﻤﺎر از أﺟّﻠﻪ و أﮐﺎﺑﺮ و أﻋﺎﻇﻢ ﺻﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ و ﻣﺪاﺋﺢ ﺟﻠﯿﻠﻪ و ﻣﻨﺎﻗﺐ‬‫ﺟﻤﯿﻠﻪ او ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص ﻫﻢ ﺑﺤّﺪي واردﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣّﻖ ﺑﺴـﯿﺎري از أﺟّﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ واﻗﻊ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﮔﺎه إﻧﮑﺎر ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺜﻞ اﯾﻦ ﺻﺤﺎﺑﯽ و ردّ‬‫و إﺑﻄﺎﻟﺶ ﺟﺎﺋﺰ ﺷﺪ إﺑﻄﺎل و رّد أﺣﺎدﯾﺚ دﮔﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺲ ﺳﻬﻞ و آﺳﺎﻧﺴﺖ‪ .‬ﺑﻐﺎﯾﺖ ﻋﺠﯿﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻋﺪم ﻗﺒﻮل آن‬‫أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﻪ روات اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﻌﻮام ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻧﺴـﺒﺖ دادهاﻧـﺪ ﺑﻠﮑﻪ از آن ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺻﺪور ﺷـﻨﺎﺋﻊ ﻋﻈﯿﻤﻪ ازﯾﺸﺎن ﺣﺴـﺐ‬‫رواﯾﺎت ﺧﻮد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺪان ﻓﻀـﯿﻊ و ﺷﻨﯿﻊ ﺷﻤﺎرﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ آن را ﻗﺎدح در اﺳﻼم و ﻧﺒّﻮت داﻧﻨﺪ! ﺣﺎل آﻧﮑﻪ ﻗﺎدﺣﯿﻦ‬‫اﯾﻦ رواﯾﺎت ﺧﻮد آن ﺻـﺤﺎﺑﻪ را ﻣﻘﺒﻮل و ﻣﻤـﺪوح ﻧﺪاﻧﻨﺪ ﭼﻪ ﺟﺎ رواﯾﺖ آن‪ ،‬و ﻣﻨﮑﺮ رواﯾﺖ ﻋّﻤﺎر را ﻣﻮرد ﻫﯿﭻ ﻃﻌﻦ و ﺗﺸـﻨﯿﻊ ﻧﭙﻨﺪارﻧﺪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 249‬از ‪285‬‬‫ﺑﻠﮑﻪ إﻣﺎم أﻋﻈﻢ و ﻣﻘﺘﺪاي اﻓﺨﻢ اﻧﮕﺎرﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺒﯿﻦ ﺗﻔﺎوت ره از ﮐﺠﺎﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﮑﺠﺎ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪343 :‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻓﻀﻞ ﻟا ﱠﻠﻪ ﺗﻮرﺑﺸﺘﯽ ﺷﺎرح »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻌﺘﻤﺪ ﻓﯽ اﻟﻤﻌﺘﻘﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]زﻧﺎدﻗﻪ ﻣﯽﺧﻮاﺳـﺘﻨﺪ ﮐﻪ دﯾﻨﯽ در ﺷـﺮﯾﻌﺖ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ و أﺳﺎس آن ﺑﺮ ﻗﺪح ﻧﻬﺎدﻧﺪ در ﺧﻼﻓﺖ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﭼﻪ آن ﻣﻔﻀـﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻄﻌﻦ در‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﻃﻌﻦ در اﯾﺸﺎن ﻣﻔﻀـﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻄﻌﻦ در دﯾﻦ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻗﺮآن و ﺣﺪﯾﺚ و اﺣﮑﺎﻣﯽ ﮐﻪ از آن ﻣﺴـﺘﻔﺎدﺳﺖ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﻤﺎ‬‫رﺳـﯿﺪه اﺳﺖ و ﭼﻮن ﺣﺎل اﯾﺸﺎن ﺑﺮ وﺟﻬﯽ اﻋﺘﻘﺎد ﮐﻨﻨـﺪ ﮐﻪ آن ﻣﺒﺘﺪﻋﺎن ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ ﺑﺮ ﻧﻘﻞ اﯾﺸﺎن ﻫﯿﭻ اﻋﺘﻤﺎد ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺷـﺮﯾﻌﺖ ﺛﺎﺑﺖ‬‫ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ اﻟـّﻀ ﻼل‪ .‬اﮐﻨﻮن ﺑﺒﺎﯾﺪ داﻧﺴـﺘﻦ ﮐﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮ ﻣﺼﺪاق اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ و ﺟﻤﺎﻋﺖ‪ ،‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺟﻤﻠﻪ‬‫اﺑﻮاب ﺷﺮﯾﻌﺖ و ﺗﻬﺎون ﺑﺪان إﺿﺎﻋﺖ ﺟﻤﻠﻪ ﺷﺮﯾﻌﺖ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺎﺻﺮ و وﻟّﯽ دﯾﻨﻪ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻃﻌﻦ در اﺗﺒـﺎع أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻣﻔﻀـﯽ اﺳﺖ ﺑﻄﻌﻦ در دﯾﻦ و ﻋـﺪم ﻗﺒﻮل رواﯾﺎت اﯾﺸﺎن ﻋﯿﻦ زﻧﺪﻗـﮥ و ﻗـﺪح دﯾﻦ و‬‫إﺿﺎﻋﺖ ﺷـﺮﯾﻌﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﻃﻌﻦ ﺧﻼﻓﺖﻣﺂب در رواﯾﺖ ﻋّﻤﺎر ﮐﻪ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺟﻠﯿﻞ اﻟﻘﺪر و ﻋﻈﯿﻢ اﻟﺸﺄن ﮐﻪ ﺣﺴﺐ رواﯾﺎت اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻫﻢ‬‫ﻣﺜﻞ ﻋّﻤﺎر در ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﻌﺪودي ﻗﻠﯿﻞ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬ﻣﻔﻀـﯽ ﺑﺰﻧﺪﻗﻪ و إﺿﺎﻋﺖ ﺷﺮﯾﻌﺖ و ﺗﻬﺎون دﯾﻦ و ﻃﻌﻦ آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ادﻋﺎي‬‫اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﻋـﺪم ﻗﺒﻮل ﻋﻤﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋّﻤـ ﺎر را ﺑـﺎﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻮده ﮐﻪ او در آن ﻗـﺎدﺣﯽ ﺧﻔﯽ را دﯾـﺪه ﻣﻘـﺪوح ﻫﺴﺖ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ در ﭼﻨﯿﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺻـﺤﯿﺢ و ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻪ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﻋﺎدل و ﺟﻠﯿﻞ و ﺛﻘﮥ و ﻣﻤﺪوح از زﺑﺎن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ رواﯾﺖ ﮐﻨﺪ‬‫ﺑﺎ وﺻـﻔﯽ ﮐﻪ دﯾﻦ و اﯾﻤﺎن ﺳّﻨﯿﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮواﯾﺎت ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺎﺷﺪ و أﺻﻞ اﻷﺻﻮل اﯾﺸﺎن أﻋﻨﯽ اﻣﺎﻣﺖ ﺑﮑﺮي ﺑﻌﻨﺎﯾﺖ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﮔﺮدد ﮐﻪ‬‫اﮔﺮ ﻗﺒﻮل ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺮ ﻫﻢ ﺧﻮرد ﺳـﻘﻒ إﺟﻤـﺎع ﺳـﻘﯿﻔﯽ از ﭘﺎ در آﯾـﺪ‪ ،‬اّدﻋﺎي ﻗﺎدح ﻧﻤﻮدن و ﺑﺎز از إﻇﻬﺎر آن دم ﺑﺨﻮد ﮐﺸـﯿﺪن ﺧﺮاﻓﺖ‬‫ﻣﺤﺾ و اﺧﺘﻼـل ﻋﻘـﻞ اﺳﺖ! و إﻟّـﺎ ﻣﻼﺣـﺪه و ﮐﻔـﺎر را ﻣﮋده ﺑـﺎد ﮐﻪ اوﺷـﺎن ﻫﻢ آﯾـﺎت و أﺣـﺎدﯾﺚ را ﺑﺎّدﻋـﺎي ﻗﺎدح ﺧﻔﯽ رّد و إﺑﻄﺎل‬‫ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮده از ﺑﯿﺎن آن إﻋﺮاض‪ .‬ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺣﺴﻦ ﻇﻦ ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ زﺣﻤﺖ اﺧﺘﺮاع ﺗﮑﻠّﻔﺎت ﺑﺎرده ﺑﺮاي إﺻﻼح‬‫ﻣﺎ ﻻ ﯾﺼﻠﺢ ﻣﯽﮐﺸﻨﺪ و داﻧﺸﻤﻨﺪي و دﯾﺎﻧﺖ ﺧﻮد ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﺳﺎزﻧﺪ‪ ،‬و إﻟّﺎ ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ إﻧﮑﺎر و رّد ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر وﺟﻬﯽ‬‫ﺟﺰ ﻋﻨﺎد و ﻟﺪاد و ﻋﺪم اﻋﺘﻨﺎ ﺑﺄﺣﮑﺎم رب اﻟﻌﺒﺎد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺳﺒﺤﺎن اﻟﱠﻠﻪ! اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺧﺒﺮ ﻣﮑﺬوب و ﻣﻮﺿﻮع‬‫»ﻧﺤﻦ ﻣﻌﺎﺷﺮ اﻷﻧﺒﯿﺎء ﻻ ﻧﺮث و ﻻ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪344 :‬‬‫ﻧﻮّرث«‬‫را واﺟﺐ اﻟﻘﺒﻮل و اﻻذﻋـﺎن ﭘﻨﺪارﻧـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺣّﺠﺖ و دﻟﯿـﻞ ﺑﺮ أﻫـﻞ ﺣّﻖ ﮔﺮداﻧﻨـﺪ ﺣـﺎل آﻧﮑﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺰد اﻫـﻞ ﺣّﻖ ﻧﺎﻗـﻞ آن ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ أدﻧﯽ‬‫ﻣﺮاﺗﺐ أﻫﻞ اﺳـﻼم و إﯾﻤﺎن ﻫﻢ ﻧﻤﯽرﺳﺪ و ﻗﻮادح ﺟﻠّﯿﻪ در آن ﻇﺎﻫﺮ و ﻣّﺪﻋﯿﻦ ﻗﺪح ﺑﯿﺎن آن ﻫﻢ ﺑﺄوﺿﺢ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺧﺒﺮ ﻋّﻤﺎر را‬‫ﺑﺮ ﻋﻤﺮ ﺣّﺠﺖ ﻧﺪاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎل آﻧﮑﻪ ﺑﺎﻻﺟﻤﺎع ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﻣﻘﺒﻮل و ﻣﻤﺪوح ﺑﻮده و ﻗﺪﺣﯽ ﮐﻪ ادﻋﺎﯾﺶ ﮐﺮدهاﻧﺪ از ﺗﺒﯿﯿﻦ آن ﻋﺎﺟﺰاﻧﺪ‪ .‬و‬‫ﺣﺴﺐ اﻓﺎده ﺧﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ در ﻃﻌﻦ دوازدﻫﻢ از ﻣﻄﺎﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ رواﯾﺖ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه و أﺑﻮ دردا و ﻣﺜﻞ اﯾﺸﺎن ﺑﺮاﺑﺮ آﯾﺖ اﺳﺖ در ﻗﻄﻌّﯿﺖ و‬‫ﺧﺒﺮﺷـﺎن ﻣﻔﯿـﺪ ﯾﻘﯿﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﺒﺮ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﮐﻪ ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ اﻓﻀﻞ از أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه و أﺑﻮ درداﺳﺖ ﻧﻈﺮ ﺑﻔﻀﺎﺋﻞ و ﻣﺤﺎﻣـﺪ ﺧﺎّﺻﻪ او و‬‫أﻗـّﻞ أﻣﺮ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮ از اﯾﺸـﺎن ﻧﯿﺴﺖ ﻧﯿﺰ ﻣﻔﯿـﺪ ﯾﻘﯿﻦ و ﺑﺮاﺑﺮ آﯾﺖ در ﻗﻄﻌّﯿﺖ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ إﻧﮑﺎر آن ﻣﺜﻞ إﻧﮑﺎر ﻗﺮآن و إﻧﮑﺎر ﻗﻄﻌﯽ‬‫ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و از ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺧﻮد ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﻪ ﭼﻮن در ﻃﺒﻘﻪ ﺛﺎﻧﯿﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴـﺘﻔﯿﺾ ﺷﺪ از ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮه و ﻫﻢ ﻗﺎدح ﻣﻀـﻤﺤّﻞ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ‬‫ﺷـﺪ ﮐﻪ اّدﻋﺎي ﻗﺎدح در اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻀـﻤﺤّﻞ و ﺑﺎﻃﻞ از ﺣﻠﯿﻪ ﺻـّﺤﺖ ﻋﺎﻃﻞ ﺑﻮده‪ ،‬و اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﮔﻤﺎن ﻋﻤﺮ را واﻫﯽ و ﻻ ﻃﺎﺋﻞ داﻧﺴـﺘﻪ‬‫دﺳﺖ از اﺗّﺒﺎﻋﺶ ﺑﺮداﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ اﻟﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﺣﻤﺪا ﺟﻤﯿﻼ[ اﻧﺘﻬﯽ ﻣﺎ أردﻧﺎ ﻧﻘﻠﻪ ﻋﻦ »ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ«‪.‬‬‫* ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ أﺣﺎدﯾﺚ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻼ ﺗﺤّﺮج و ﺗﺄﺛﻢ ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر در ﺣﺪﯾﺚ ﺗﯿّﻤﻢ ﻧﻤﻮده راه ﮐﻤﺎل‬‫ﺟﻼﻋﺖ و ﺧﻼﻋﺖ ﺑﺄﻗـﺪام ﺗﻮّﻫﻢ و ﺗﻬّﺠﻢ ﭘﯿﻤﻮده از ﻣﺮﮐﺰ اﻫﺘـﺪا ﺑﻬﺪاي ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺎر ﺑﻤﺮاﺣﻞ دورﺗﺮ اﻓﺘﺎده‪ ،‬داد ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺟﻮر و اﻋﺘﺪا ﺑﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 250‬از ‪285‬‬‫آن وﻟّﯽ ﺧـﺪا داده‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻪ دﻻﻟﺖ اﯾﻦ اﺣﺎدﯾﺚ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻤﺮ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻐّﻔﺎر را ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻣﯽﮐﺮد ﻧﻪ ﭼﻨﺎﻧﺴـﺖ‬‫ﮐﻪ ﻣﺨﻔﯽ ﺑﺮ أرﺑﺎب ﻓﻬﻢ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻣﺎ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﮐﺒﺎر ﻋﻠﻤﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﺎﺛﺒﺎت ﻣﯽرﺳﺎﻧﯿﻢ و ﺳـﻨﺎن ﺟﺎن ﺳـﺘﺎن‬‫در ﻗﻠﻮب أﻋﺪاي اﺳﻼم و إﯾﻤﺎن ﻣﯽﺧﻼﻧﯿﻢ!‪.‬‬‫ﻣﻼ ﻧﻈﺎم اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻬﺎﻟﻮي در »ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق‪ -‬ﺷﺮح ﻣﻨﺎر« در ﻣﺒﺤﺚ إﻧﮑﺎر ﻣﺮوي ﻋﻨﻪ از رواﯾﺖ ﺧﻮد ﻣﯽآرد‪] :‬و اﺣﺘّﺞ اﻟّﻨﺎﻓﻮن‬‫ﺑﻘﻮل ﻋّﻤﺎر ﻟﻌﻤﺮ‪ :‬أ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إذ أﻧﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ ﺳﺮﯾﮥ ﻓﺄﺟﻨﺒﻨﺎ ﻓﻠﻢ ﻧﺠﺪ اﻟﻤﺎء؟ ﻓﺄّﻣﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼّﻞ و أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤّﻌﮑﺖ و ﺻﻠّﯿﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪345 :‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﯾﮑﻔﯿﮏ ﺿﺮﺑﺘﺎن‪ .‬ﻓﻠﻢ ﯾﻘﺒﻠﻪ ﻋﻤﺮ! رواه اﻟﺒﺨﺎري و أﺑﻮ داود‬‫‪ ،‬و وﺟﻪ اﻻﺳـﺘﺪﻻل دﻻﻟـﮥ اﻟّﻨّﺺ و إﻟﻐـﺎء اﻟﻔﺎرق‪ .‬و اﻟﺠﻮاب أّن ﻋﻤﺮ ﮐﺎن ﻣﮑـّﺬﺑﺎ ﻻ ﺷﺎّﮐﺎ ﮐﻤﺎ ﯾﻠﻮح ﻣﻦ ﺑﻌﺾ اﻟّﺮواﯾﺎت ﻓﻠﯿﺲ ﻓﯿﻤﺎ ﻧﺤﻦ‬‫ﻓﯿﻪ‪ ،‬إذ ﻋﻨﺪ ﻋّﻤﺎر ﺗﻠﮏ اﻟﻮاﻗﻌﮥ واﻗﻌﮥ ﺑﻼ ﺷﺎﺋﺒﮥ رﯾﺒﮥ ﻓﻼ ﺗﻘﻌﺪ ﻋﻦ اﻟﺤّﺠﯿﮥ‪ ،‬ﻓﺎﻓﻬﻢ![‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻋﺒﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻼ ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ در »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺴﻠﻢ اﻟﺜﺒﻮت« در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺬﮐﻮره ﻣﯽآرد‪) ] :‬اﻟﻤﺎﻧﻊ( ﻟﻠﺤّﺠّﯿﮥ اﺳﺘﺪّل‬‫ﺑﻤ ﺎ‬‫روي ﻣﺴـﻠﻢ أّن رﺟﻼـ أﺗﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘـﺎل‪ :‬إﻧّﯽ أﺟﻨﺒﺖ ﻓﻠﻢ أﺟـﺪ ﻣـﺎء‪ .‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻻـ ﺗﺼـّﻞ‪) .‬ﻓﻘـﺎل ﻋّﻤﺎر ﻟﻌﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬أ ﻣﺎ ﺗـﺬﮐﺮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إذ أﻧـﺎ و أﻧﺖ ﻓﯽ ﺳـﺮﯾﮥ ﻓﺎﺟﻨﺒﻨـﺎ ﻓﻠﻢ ﻧﺠـﺪ اﻟﻤـﺎء‪ ،‬ﻓﺄّﻣـﺎ أﻧﺖ ﻓﻠﻢ ﺗﺼـّﻞ و أﻣـﺎ أﻧﺎ ﻓﺘﻤﻌﮑﺖ( أي ﺗﻘﻠّﺒﺖ ﻓﯽ اﻻرض ﺑﺤﯿﺚ أﺻﺎب‬‫اﻟّﺘﺮاب ﺟﻤﯿﻊ اﻟﺒﺪن )ﻓﺼـّﻠﯿﺖ ﻓﻘﺎل( اﻟّﻨﺒّﯽ )ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ( و آﻟﻪ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ )و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﯾﮑﻔﯿﮏ( أن ﺗﻤﺴﺢ ﺑﯿﺪﯾﮏ اﻻرض ﺛّﻢ ﺗﻨﻔﺦ‬‫ﺛّﻢ ﺗﻤﺴﺢ ﺑﻬﻤﺎ وﺟﻬﮏ‪.‬‬‫و ﻗﺪ وﻗﻊ ﻓﯽ »ﺳﻨﻦ أﺑﯽ داود« إﻧّﻤﺎ ﯾﮑﻔﯿﮏ )ﺿﺮﺑﺘﺎن‪.‬‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﺬﮐﺮ( أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ )ﻋﻤﺮ ﻓﻤﺎ رﺟﻊ( ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ )ﻋﻦ ﻣﺬﻫﺒﻪ( ﻓﺎﻧّﻪ ﻻ ﯾﺮي اﻟﺘﯿّﻤﻢ ﻟﻠﺠﻨﺐ‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻣﺴﻠﻢ‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! و أﻧﺖ ﻻ ﯾﺬﻫﺐ ﻋﻠﯿﮏ أّن أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻤﺮ أﻧﮑﺮ إﻧﮑﺎر اﻟﺘﮑﺬﯾﺐ ﻻ إﻧﮑﺎر اﻟّﺴﮑﻮت ﻓﻠﯿﺲ ﻫﺬا ﻣﻦ اﻟﺒﺎب ﻓﯽ ﺷﯽء[‪.‬‬‫و در ﻧﻬﺎﯾﺖ اﻧﺠﻼﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﮑـﺬﯾﺐ آﺣﺎد ﻣﺆﻣﻨﯿﻦ ﺻﺎدﻗﯿﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﻤﺎل ﻋـﺬل و ﻣﻼم أﺻـﺤﺎب ﻋﻘﻮل و أﺣﻼﻣﺴﺖ ﭼﻪ‪ ،‬ﺟﺎي ﺗﮑﺬﯾﺐ‬‫ﻣﺜﻞ اﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ اﻟّﺸﺄن ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺑﯿﺎن ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﻈﻤﺖ و ﺟﻼﻟﺖ و ﺻﺪق و ﻋﺪاﻟﺖ اوﺟﺰ ﻟﺴﺎن ﻣﻌﺼﻮﻣﯿﻦ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‬‫زﺑﺎن أﺣﺪي ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺤّﻞ ﮐﻤﺎل ﻋﺠﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﺮا ﻋﻤﺮ ﺑﺎ آن ﻫﻤﻪ ﺑﻌﺪ ﺧﻮد از ﺳﺎﺣﺖ ﻋﻠﻢ و ﻋﺮﻓﺎن و ﺳـﻘﻮط ﺧﻮﯾﺶ در‬‫وﻫـﺪه ﺟﻬﻞ و ﻋﺪوان‪ ،‬ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﮔﺮدﯾﺪه ﺑﺎﯾﺬا و اﯾﻼم آن ﻣﺼﺎﺣﺐ ﺧﺎّص ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف‬‫اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟـّﺴ ﻼم ﭘـﺎ ﺑﺮ ﻣﺼـﺤﻒ ﮐﺸـﯿﺪه‪ ،‬و ﻟﮑّﻨﻪ ﻗـﺪ ﺗﻌّﻮد ارﺗﮑـﺎب أﻣﺜـﺎل ﻫـﺬه اﻟﻌﻈـﺎﺋﻢ و ﺟﺮي ﻋﻠﯽ دﯾـﺪﻧﻪ ﻓﯽ اﺣﺘﻘﺎب أﺷـﺒﺎه ﺗﻠﮏ‬‫اﻟﺠﺮاﺋﻢ!* ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ ازﯾﻦ أﺧﺒﺎر ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻌﺪ رواﯾﺖ ﮐﺮدن ﺣﻀﺮت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪346 :‬‬‫ﻋّﻤﺎر ﺣﺪﯾﺚ ﺗﯿّﻤﻢ را ﺑﺨﻄﺎب آن ﺟﻨﺎب ﮔﻔﺖ‪ :‬اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! و اﯾﻦ ﮐﻼم دﻻﻟﺖ ﺻـﺮﯾﺤﻪ ﺑﺮ ذّم و ﺗﻮﻫﯿﻦ و إﻧﮑﺎر و ﺗﻬﺠﯿﻦ ﺣﻀـﺮت‬‫ﻋّﻤﺎر و رواﯾﺖ آن ﺟﻨﺎب دارد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣﺴﺐ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻋﻠﻤﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻣﺜﻞ اﯾﻦ ﮐﻼم ﮔﻔﺘﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﻣﮕﺮ ﺑﺮاي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ارﺗﮑﺎب ﺑﺪﻋﺖ‬‫ﻣﺤّﺮﻣﻪ ﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﻠﯽ زﯾﻠﻌﯽ در »ﺷـﺮح ﮐﻨﺰ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ« در ﻣﻘﺎم رّد ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻣﺘﻀّﻤﻦ ﻋﺪم وﺟﻮب ﻧﻔﻘﻪ و ﺳﮑﻨﯽ ﺑﺮاي ﻣﻄّﻠﻘﻪ ﺑﺎﯾﻨﻪ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻻ ﯾﺠﻮز اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﻟﻮﺟﻮه‪ ،‬أﺣﺪﻫﺎ‪ :‬أّن ﮐﺒﺎر اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ أﻧﮑﺮوا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻌﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم و اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد و زﯾﺪ‬‫ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ و أﺳﺎﻣـﮥ ﺑﻦ زﯾـﺪ و ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﻗـﺎﻟﺖ ﻟﻔﺎﻃﻤـﮥ ﻓﯿﻤﺎ رواه اﻟﺒﺨﺎري‪ :‬أ ﻻ ﺗﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ؟! و روي أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻻ‬‫ﺧﯿﺮ ﻟﮏ ﻓﯿﻪ و ﻣﺜﻞ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﻻ ﯾﻘﺎل إﻟّﺎ ﻟﻤﻦ ارﺗﮑﺐ ﺑﺪﻋﮥ ﻣﺤّﺮﻣﮥ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﯿﻨﯽ در »ﺷـﺮح ﮐﻨﺰ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ« در رّد ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻻ ﯾﺠﻮز اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﻟﻮﺟﻮه‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 251‬از ‪285‬‬‫اﻷّول‪ :‬أّن ﮐﺒﺎر اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ أﻧﮑﺮوا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻌﻤﺮو اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ و أﺳﺎﻣﮥ ﺑﻦ زﯾﺪ و ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﺣّﺘﯽ‬‫ﻗـﺎﻟﺖ ﻟﻔﺎﻃﻤـﮥ ﻓﯿﻤـﺎ رواه اﻟﺒﺨـﺎري‪ :‬أ ﻻ ﺗّﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ؟! و روي أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻻ ﺧﯿﺮ ﻟﮏ ﻓﯿﻪ‪ .‬و ﻣﺜﻞ ﻫـﺬا اﻟﮑﻼم ﻻ ﯾﻘﺎل إﻟّﺎ ﻟﻤﻦ ارﺗﮑﺐ ﺑـﺪﻋﮥ‬‫ﻣﺤّﺮﻣﮥ[‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﻤﺎن ارﺗﮑﺎب ﮐﺮدن ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟّﺮﺿﻮان ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر ﺑـﺪﻋﺖ ﻣﺤّﺮﻣﻪ را ﺟﺮأت ﻋﻈﯿﻤﻪ‬‫و ﺟﺴﺎرت ﻣﻠﯿﻤﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ ﻋﻤﺮ أﺣﺪي از أﻫﻞ إﯾﻤﺎن و ﮐﺴـﯽ از أﺻﺤﺎب إﯾﻘﺎن اﻗﺪام ﺑﺮ آن ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ اﯾﻦ زﻋﻢ ﻓﺎﺳﺪ‬‫و رﺟﻢ ﮐﺎﺳﺪ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﺂن ﺣﻀـﺮت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ او را ﻣﻬﺘﺪي ﺑﻬﺪاي آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﺗﻮان اﻧﮕﺎﺷﺖ؟ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺜﻞ اﯾﻦ ﺟﻮر و اﻋﺘﺪاء و‬‫ﻇﻠﻢ و ﺟﻔﺎرا از آن ﻇﻠﻮم و ﺟﻬﻮل و ﻣﻌﺎرض ﺣﮑﻢ ﺧـﺪا و رﺳﻮل ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮداﺷﺖ؟!* ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ ازﯾﻦ رواﯾﺎت ﻣﺴـﺘﺒﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ‬‫ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﺑﺨﻄﺎب ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﺑﮑﻠﻤﻪ ﺷـﻨﯿﻌﻪ »ﻧﻮﻟّﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻮﻟّﯿﺖ« ﻣﺘﻔّﻮه ﮔﺮدﯾـﺪ ﺑﺮ ﺳـﺮ اﯾـﺬا و اﯾﻼم آن ﻗﺪّوه أﺻـﺤﺎب أﺣﻼم ﺑﺄﻗﺒﺢ‬‫وﺟﻮه رﺳﯿﺪه‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻋﻮراء آن أﻋﺴﺮ أﻋﻮر‪ ،‬دﻻﻟﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪347 :‬‬‫دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﺑﻮﺟﻪ رواﯾﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺗﯿّﻤﻢ ﻧﺰد او ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﺼﺪاق آﯾﻪ »َو َﻣْﻦ ﯾُﺸﺎﻗِِﻖ اﻟﱠﺮُﺳﻮَل ﻣِْﻦ ﺑَْﻌِﺪ ﻣﺎ َﺗَﺒﱠﯿَﻦ ﻟَُﻪ ﻟا ُْﻬﺪي وَ‬‫َﯾﱠﺘﺒِْﻊ َﻏﯿَْﺮ َﺳﺒِﯿِﻞ اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ ﻧَُﻮﻟﱢِﻪ ﻣﺎ َﺗَﻮﻟﱠﯽ َو ﻧُْﺼﻠِِﻪ َﺟَﻬﱠﻨَﻢ َو ﺳﺎَءْت َﻣِﺼﯿﺮًا«‬‫ﻣﯽﺷﻮد و ﺟﺮأت و ﺟﺴـﺎرﺗﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺣـّﺪ و ﭘﺎﯾـﺎﻧﯽ ﻧـﺪارد و ﻃﻌﻦ و ﺗﺸـﻨﯿﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻏّﯽ و ﺿـﻼل ﻣﺼـﺪرش را ﻓﺮا روي أﻫـﻞ اﺳـﻼم‬‫ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد ﻣﯽﮔـﺬارد‪ ،‬ﺳـﺒﺤﺎن اﻟﱠﻠﻪ! ﮐـﺎر اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﺲ ﻋﺠﯿﺐ و ﻏﺮﯾﺒﺴﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ از زﺑـﺎن أﻫـﻞ ﺣّﻖ ﺗﻌﺮﯾﻀـﯽ ﺑﺄﺻـﺤﺎب ﺷـﻤﺎل‬‫ﻣﯽﺷـﻨﻮﻧﺪ ﺑﻐـﺎﯾﺖ ﺗﻔﺖ و دﻣﻎ ﺷـﺪه از ﺟـﺎ ﻣﯽروﻧـﺪ و ﻣﺘـﺎع ﺻﺒﺮ و ﻗﺮار را ﺑـﺂﺗﺶ ﺳّﺐ و ﺷـﺘﻢ ﻣﯽﺳﻮزﻧـﺪ و زﻣﯿﻦ ﺗﻌّﺼﺐ و ﺗﺼـّﻠﺐ را‬‫ﺑﺂﺳـﻤﺎن ﺣﯿﻒ و ﻇﻠﻢ ﻣﯽدوزﻧـﺪ! و ﻟﯿﮑﻦ از راه ﺟﻬﻞ ﯾﺎ ﺗﺠﺎﻫﻞ ﺑﻨﻈﺮ ﻧﻤﯽآرﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯿﺸﺎن ﺑﺠﺎي اﻗﺘﻔﺎ و اﻫﺘﺪاء‪ ،‬ﭼﻪ ﺟﻮر و اﻋﺘﺪا‬‫ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﺤﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ رﺿﻮان اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر ﺑﻌﻤﻞ آورده و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳﺒﯿﻞ ﺗﮑﻔﯿﺮ و ﺗﻀـﻠﯿﻞ و ﺗﺤﻘﯿﺮ و ﺗـﺬﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ‬‫ﺑﺄﻗﺪام اﺟﺘﺮاء ﺿﺌﯿﻞ ﺳﭙﺮده‪ ،‬ﺷﻌﺮ ﺷﻌﻮر دﯾﻨﯽ را ﺑﺤﺎﻟﻘﻪ ﻣﺴﺘﺄﺻﻠﻪ ﺳﺘﺮده‪ ،‬ﻗﺼﺐ اﻟّﺴﺒﻖ در ﻣﯿﺪان ﺿﻼﻟﺖ و ﻏﻮاﯾﺖ از ﺧﺪوع ﻏﺮور ﺑﺮده‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋﻞ واﺿـﺤﻪ ﻋﺪم اﻫﺘﺪاي ﻋﻤﺮ ﺑﻬﺪاي ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﺑﻠﮑﻪ ارﺗﮑﺎب ﻋﻈﯿﻢ ﺟﻮر و اﻋﺘﺪا ﺑﺮ آن ﺧﺎّﺻﻪ ﮐﺮدﮔﺎر آﻧﺴﺖ ﮐﻪ او‬‫ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر را ﺧﻮد ﺑﻼ اﻗﺘﺮاح آن ﺟﻨﺎب ﺣﺎﮐﻢ ﮐﻮﻓﻪ ﻧﻤﻮد و ﺑﻐﯿﺮ ﺗﻘﺼـﯿﺮ و ﺗﻔﺮﯾﻂ ﺑﻼ وﺟﻪ‪ ،‬آن ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ را ﻣﻌﺰول ﺳﺎﺧﺘﻪ راه‬‫اﺳﺎﺋﺖ و ﺗﺤﻘﯿﺮ آن ﺟﻨﺎب ﭘﯿﻤﻮد‪ ،‬و ﻃﺮﻓﻪﺗﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻌﺪ ﻋﺰل ﮐﻪ ﺑﻼ ﺗﺮّدد و اﺷـﮑﺎل ﻃﻼق رﺟﺎل ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻄﻮر ﺳﺨﺮّﯾﻪ و اﺳﺘﻬﺰا‬‫از آن ﺟﻨـﺎب ﭘﺮﺳـﯿﺪ ﮐﻪ آﯾﺎ ﻋﺰل ﺗﺮا رﻧﺠﺎﻧﯿـﺪ؟ و آن ﺟﻨﺎب در ﺟﻮاب اﯾﻦ ﮐﻼم ﺳـﺨﺎﻓﺖ اﻧﻀـﻤﺎم اﺑﻦ ﺧّﻄﺎب ﺑﺄﺑﻠﻎ ﺧﻄﺎب ارﺷﺎد ﮐﺮد‬‫ﮐﻪ‪ :‬ﻗﺴﻢ ﺑﺨـﺪا ﻋﺎﻣـﻞ ﮐﺮدن و ﻋﺰل ﻧﻤﻮدن ﺗﻮ ﻫﺮ دو ﻣﺮا رﻧـﺞ رﺳﺎﻧﯿـﺪ! و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ وﺧـﺎﻣﺖ ﻋـﺎﻗﺒﺖ و ﺳﻮء ﺧﺎﺗﻤﺖ ﻋﻤﺮ را‬‫ﭘﯿﺶ ﻧﻈﺮ أرﺑﺎب ﺑﺼﺮ ﻣﯽﻧﻬﺪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺒﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ اﻟﺒﺼـﺮي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﮑﺎﺗﺐ اﻟﻮاﻗﺪي در »ﻃﺒﻘﺎت« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋّﻤﺎر آورده‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋّﻔﺎن ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬داود‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬أﺳﺎءك ﻋﺰﻟﻨﺎ إّﯾﺎك؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ ﻗﻠﺖ ذﻟﮏ ﻟﻘﺪ ﺳﺎءﻧﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪348 :‬‬‫ﺣﯿﻦ اﺳﺘﻌﻤﻠﺘﻨﯽ و ﺳﺎءﻧﯽ ﺣﯿﻦ ﻋﺰﻟﺘﻨﯽ![‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻷـﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »أﺳـﺪ اﻟﻐـﺎﺑﻪ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﻋﻤـﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟّﻤـ ﺎ ﻋﺰﻟﻪ ﻋﻤﺮ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬أ ﺳﺎءك اﻟﻌﺰل؟ ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘـﺪ ﺳﺎءﺗﻨﯽ اﻟﻮﻻﯾـﮥ و‬‫ﺳﺎءﻧﯽ اﻟﻌﺰل![‪.‬‬‫و ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪] :‬ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻟّﺸـ ﻌﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬أﺳﺎءك ﻋﺰﻟﻨﺎ إّﯾﺎك ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ ﻗﻠﺖ ذاك ﻟﻘـﺪ ﺳﺎءﻧﯽ‬‫ﺣﯿﻦ اﺳﺘﻌﻤﻠﺘﻨﯽ و ﺳﺎءﻧﯽ ﺣﯿﻦ ﻋﺰﻟﺘﻨﯽ! )اﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ .‬ﮐﺮ([‪.‬‬‫و ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﻋﺒﺎرات أﺣﺪي از أرﺑﺎب إﻧﺼﺎف و اﻋﺘﺒﺎر در دﺷـﻤﻨﯽ و ﻋﺪاوت ﻋﻤﺮ ﺑﺎ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﺷّﮑﯽ و رﯾﺐ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ورزﯾﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 252‬از ‪285‬‬‫و ﺣﺎل اﯾﺬا و اﺣﺘﻘﺎر و اﺳـﺘﻬﺰا و اﺳﺘﺴﺨﺎر او را ﺑﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﺣﻀﺮت ﺳّﯿﺪ اﻻﺑﺮار ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ اﺧﺘﻠﻒ اﻟﻠّﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر‬‫ﺑﻌﯿﻦ ﺑﺼﯿﺮت دﯾﺪه دل از ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺑﺮو ﻧﺨﻮاﻫﺪ ورزﯾﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -8‬در ﺗﺨﻠﻒ ﻋﺜﻤﺎن از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر و اﻋﺘﺪاء ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺮواﯾﺖ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ‬‫وﺟﻪ ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻈﻬﺮ ﺧﺰي ﻋﻈﯿﻢ و اﻓﺘﻀﺎح ﺟﺴـﯿﻢ ﻋﺜﻤﺎن ﻣﯽﮔﺮدد زﯾﺮا ﮐﻪ او ﺑﺠﺎي اﻗﺘـﺪا و اﻫﺘـﺪا ﮐﻤﺎل ﻇﻠﻢ و ﻏﺎﯾﺖ‬‫اﻋﺘـﺪا ﺑﺮ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر واداﺷـﺘﻪ ﺑﺘﻮﻫﯿﻦ اﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﻗﻮﻻ و ﻓﻌﻼ ﻣّﺮة ﺑﻌﺪ ﻣﺮة أﻋﻼم ﺧﻼﻋﺖ و ﺟﻼﻋﺖ اﻓﺮاﺷـﺘﻪ‪ ،‬ﺣﺎﻻ ﺑﻌﻀـﯽ از‬‫ﺷﻮاﻫﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﺑﺤﻘﯿﻘﺖ دﻋﺎوي ﺑﺎﻃﻠﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در ﺑﺎب ﺟﻼﻟﺖ و ﻋﻈﻤﺖ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻟﺚ ﺑﺎﯾﺪ رﺳﯿﺪ!‪.‬‬‫اﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟّﺴﯿﺎﺳﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺎ أﻧﮑﺮ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤﺎن رﺣﻤﮥ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ذﮐﺮوا‬‫أﻧّﻪ اﺟﺘﻤﻊ ﻧﺎس ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻓﮑﺘﺒﻮا ﮐﺘﺎﺑﺎ ذﮐﺮوا ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﺧﺎﻟﻒ ﻓﯿﻪ ﻋﺜﻤﺎن ﻣﻦ ﺳّﻨﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ و ﺳّﻨﮥ ﺻﺎﺣﺒﯿﻪ‪ ،‬و ﻣﺎ ﮐﺎن‬‫ﻣﻦ ﻫﺒﺘﻪ ﺧﻤﺲ إﻓﺮﯾﻘـّﯿ ﮥ ﻟﻤﺮوان و ﻓﯿﻪ ﺣّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـﻬﻢ ذوي اﻟﻘﺮﺑﯽ و اﻟﯿﺘـﺎﻣﯽ و اﻟﻤﺴـﺎﮐﯿﻦ! و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺗﻄﺎوﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﺒﻨﯿﺎن‬‫ﺣّﺘﯽ ﻋـّﺪوا ﺳـﺒﻊ دور ﺑﻨﺎﻫـﺎ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ دار اﻟّﻨﺎﺋﻠـﮥ و دار اﻟﻌﺎﺋﺸـﮥ و ﻏﯿﺮﻫﻤـﺎ ﻣﻦ أﻫﻠﻪ و ﺑﻨـﺎﺗﻪ‪ ،‬و ﺑﻨﯿﺎن ﻣﺮوان اﻟﻘﺼﻮر ﺑـﺬي ﺧﺸﺐ و ﻋﻤﺎرة‬‫اﻻـﻣﻮال ﺑﻬـﺎ ﻣﻦ اﻟﺨﻤﺲ اﻟﻮاﺟﺐ ﻟّﻠﻪ و ﻟﺮﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و ﻣـﺎ ﮐـﺎن ﻣﻦ إﻓﺸـﺎﺋﻪ اﻟﻌﻤـﻞ و اﻟﻮﻻﯾـﺎت ﻓﯽ أﻫﻠﻪ و ﺑﻨﯽ ﻋّﻤﻪ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣـّﯿ ﮥ )و ﻫﻢ‪ .‬ظ(‬‫أﺣﺪاث و ﻏﻠﻤﮥ ﻻ ﺻﺤﺒﮥ ﻟﻬﻢ ﻣﻦ اﻟّﺮﺳﻮل و ﻻ ﺗﺠﺮﺑﮥ ﻟﻬﻢ ﺑﺎﻻﻣﻮر‪ .‬و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﮥ ﺑﺎﻟﮑﻮﻓﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪349 :‬‬‫إذ ﺻّﻠﯽ ﺑﻬﻢ اﻟّﺼﺒﺢ و ﻫﻮ أﻣﯿﺮ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺳﮑﺮان أرﺑﻊ رﮐﻌﺎت‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل ﻟﻬﻢ‪ :‬إن ﺷﺌﺘﻢ أن أزﯾﺪ ﮐﻢ ﺻﻼة زدﺗﮑﻢ! و ﺗﻌﻄﯿﻠﻪ إﻗﺎﻣﮥ اﻟﺤّﺪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ت‪ .‬ﺧﯿﺮه ذﻟـﮏ ﻋﻨﻪ و ﺗﺮﮐﻪ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻻﻧﺼـﺎر ﻻـ ﯾﺴـﺘﻌﻤﻠﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺷـﯽء و ﻻـ ﯾﺴﺘﺸـﯿﺮﻫﻢ و اﺳـﺘﻐﻨﯽ ﺑﺮأﯾﻪ ﻋﻦ رأﯾﻬﻢ و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ‬‫اﻟﺤﻤﯽ اﻟّـﺬي ﺣﻤﯽ ﺣﻮل اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ ،‬و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ إدراره اﻟﻘﻄﺎﺋﻊ و اﻻرزاق و اﻻﻋﻄﯿﺎت ﻋﻠﯽ أﻗﻮام ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻟﯿﺴﺖ ﻟﻬﻢ ﺻـﺤﺒﮥ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒﯽ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺛﻢ ﻻ ﯾﻐﺰون و ﻻ ﯾﺬﺑّﻮن‪ ،‬و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ ﻣﺠﺎوزﺗﻪ اﻟﺨﯿﺰران إﻟﯽ اﻟّﺴﻮط و أﻧّﻪ أّول ﻣﻦ ﺿﺮب ﺑﺎﻟّﺴﯿﺎط ﻇﻬﻮر اﻟّﻨﺎس و إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن‬‫ﺿﺮب اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻗﺒﻠﻪ ﺑﺎﻟـّﺪّرة و اﻟﺨﯿﺰران‪ .‬ﺛﻢ ﺗﻌﺎﻫـﺪ اﻟﻘﻮم ﻟﯿـﺪﻓﻌّﻦ اﻟﮑﺘـﺎب ﻓﯽ ﯾـﺪ ﻋﺜﻤـﺎن‪ ،‬و ﮐﺎن ﻣّﻤﻦ ﺣﻀـﺮ اﻟﮑﺘﺎب ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و‬‫اﻟﻤﻘـﺪاد ﺑﻦ اﻻﺳﻮد و ﮐﺎﻧﻮا ﻋﺸـﺮة ﻓﻠّﻤﺎ ﺧﺮﺟﻮا ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب ﻟﯿـﺪﻓﻌﻮه إﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن و اﻟﮑﺘﺎب ﻓﯽ ﯾـﺪ ﻋﻤﺎر ﺟﻌﻠﻮا ﯾﺘﺴـّﻠﻠﻮن ﻋﻦ ﻋّﻤﺎر ﺣّﺘﯽ ﺑﻘﯽ‬‫وﺣﺪه‪ ،‬ﻓﻤﻀـﯽ ﺣّﺘﯽ ﺟﺎء دار ﻋﺜﻤﺎن ﻓﺎﺳﺘﺄذن ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺄذن ﻟﻪ ﻓﯽ ﯾﻮم ﺷﺎت ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻨﺪه ﻣﺮوان ﺑﻦ اﻟﺤﮑﻢ و أﻫﻠﻪ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣّﯿﮥ‪ ،‬ﻓﺪﻓﻊ‬‫إﻟﯿﻪ اﻟﮑﺘـﺎب ﻓﻘﺮأه ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬أﻧﺖ ﮐﺘﺒﺖ ﻫـﺬا اﻟﮑﺘﺎب؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﻦ ﮐﺎن ﻣﻌﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻣﻌﯽ ﻧﻔﺮ ﺗﻔّﺮﻗﻮا ﻓﺮﻗﺎ ﻣﻨﮏ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﻦ‬‫ﻫﻢ؟ ﻗـﺎل‪ :‬ﻻ أﺧﺒﺮك ﺑﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠﻢ اﺟﺘﺮأت ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ ﺑﯿﻨﻬﻢ؟ ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إّن ﻫـﺬا اﻟﻌﺒـﺪ اﻷﺳﻮد )ﯾﻌﻨﯽ ﻋّﻤﺎرا( ﻗـﺪ ﺟّﺮأ‬‫ﻋﻠﯿﮏ اﻟّﻨﺎس و إﻧّﮏ إن ﻗﺘﻠﺘﻪ ﻧﮑﻠﺖ ﺑﻪ ﻣﻦ وراﺋﻪ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬اﺿـﺮﺑﻮه ﻓﻀـﺮﺑﻮه و ﺿـﺮﺑﻪ ﻋﺜﻤﺎن ﻣﻌﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﻓﺘﻘﻮا ﺑﻄﻨﻪ ﻓﻐﺸﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺠّﺮوه‬‫ﺣّﺘﯽ ﻃﺮﺣﻮه ﻋﻠﯽ ﺑﺎب اﻟّﺪار ﻓﺄﻣﺮت ﺑﻪ أّم ﺳﻠﻤﮥ زوج اﻟّﻨﺒﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﺄدﺧﻞ ﻣﻨﺰﻟﻬﺎ و ﻏﻀﺐ ﻓﯿﻪ ﺑﻨﻮ اﻟﻤﻐﯿﺮة و ﮐﺎن ﺣﻠﯿﻔﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺧﺮج‬‫ﻋﺜﻤـﺎن ﻟﺼـﻼة اﻟّﻈﻬﺮ ﻋﺮض ﻟﻪ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺌﻦ ﻣﺎت ﻋّﻤﺎر ﻣﻦ ﺿـﺮﺑﻪ ﻫـﺬا ﻷﻗﺘﻠّﻦ ﺑﻪ رﺟﻼ ﻋﻈﯿﻤﺎ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ‬‫أﻣّﯿﮥ! ﻓﻘﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬ﻟﺴﺖ ﻫﻨﺎك![‪.‬‬‫و اﺣﻤـﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ واﺿـﺢ اﻟﮑﺎﺗﺐ اﻟﻌّﺒﺎﺳـﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﯿﻌﻘﻮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺄﻗﺎم اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‬‫ﻣﻐﺎﺿـﺒﺎ ﻟﻌﺜﻤﺎن ﺣّﺘﯽ ﺗﻮّﻓﯽ و ﺻـّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و ﮐﺎن ﻏﺎﺋﺒﺎ ﻓﺴﺘﺮ أﻣﺮه ﻓﻠﻤﺎ اﻧﺼـﺮف رأي اﻟﻘﺒﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺒﺮ ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻓﻘﯿﻞ‪ :‬ﻗﺒﺮ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﮑﯿﻒ دﻓﻦ ﻗﺒﻞ أن أﻋﻠﻢ؟! ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬وﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪350 :‬‬‫أﻣﺮه ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و ذﮐﺮ أﻧّﻪ أوﺻـﯽ أن ﻻ ﯾﺨﺒﺮ ﺑﻪ و ﻟﻢ ﯾﻠﺒﺚ إﻟّﺎ ﯾﺴـﯿﺮا ﺣّﺘﯽ ﻣﺎت اﻟﻤﻘـﺪاد ﻓﺼـّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻋّﻤﺎر و ﮐﺎن أوﺻـﯽ إﻟﯿﻪ و ﻟﻢ‬‫ﯾﺆذن ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻪ‪ .‬ﻓﺎﺷﺘّﺪ ﻏﻀﺐ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر و ﻗﺎل‪ :‬و ﯾﻠﯽ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟّﺴﻮداء! أﻣﺎ ﻟﻘﺪ ﮐﻨﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﯿﻤﺎ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 253‬از ‪285‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ اﻟﻄﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ﺿـﻤﻦ رواﯾﺘﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ذﮐﺮ رﻓﺘﻦ إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر‬‫ﺑﺴﻮي ﮐﻮﻓﻪ اﺳﺖ آورده‪] :‬ﻓﺄﻗﺒﻼ ]‪ [1‬ﺣّﺘﯽ دﺧﻼ اﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﮑﺎن أّول ﻣﻦ أﺗﺎﻫﻤﺎ ﻣﺴﺮوق ﺑﻦ اﻷﺟﺬع ﻓﺴّﻠﻢ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ و أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾـﺎ أﺑـﺎ اﻟﯿﻘﻈـﺎن! ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻗﺘﻠﺘﻢ ﻋﺜﻤﺎن )رض(؟ ﻗﺎل ﻋﻠﯽ ﺷـﺘﻢ أﻋﺮاﺿـﻨﺎ و ﺿـﺮب أﺑﺸﺎرﻧﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻋﺎﻗﺒﺘﻢ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ ﻋﻮﻗﺒﺘﻢ ﺑﻪ‪ ،‬و ﻟﺌﻦ‬‫ﺻﺒﺮﺗﻢ ﻟﮑﺎن ﺧﯿﺮا ﻟﻠّﺼﺎﺑﺮﯾﻦ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﻋﻤﺮ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ رﺑّﻪ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘﺪ اﻟﻔﺮﯾﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﯾﺮوﯾﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺐ أﺻﺤﺎب ﻋﺜﻤﺎن ﻋﯿﺒﻪ و ﻣﺎ ﯾﻨﻘﻢ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ ﺻﺤﯿﻔﻪ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻣﻦ ﯾﺬﻫﺐ‬‫ﺑﻬـﺎ إﻟﯿﻪ؟ ﻗﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أﻧﺎ! ﻓـﺬﻫﺐ ﺑﻬﺎ إﻟﯿﻪ ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺮأﻫﺎ ﻗﺎل‪ :‬أرﻏﻢ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﻔﮏ! ﻗﺎل‪ :‬و ﺑﺄﻧﻒ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ ﻓﻮﻃﺌﻪ ﺣّﺘﯽ ﻏﺸـﯽ‬‫ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﻧـﺪم ﻋﺜﻤﺎن و ﺑﻌﺚ إﻟﯿﻪ ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﯾﻘﻮﻻن اﺧﺘﺮ إﺣﺪي ﺛﻼث‪ :‬إّﻣﺎ أن ﺗﻌﻔﻮ و إّﻣﺎ أن ﺗﺄﺧﺬ اﻷرش و إّﻣﺎ أن ﺗﻘﺘّﺺ ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻻ ﻗﺒﻠﺖ واﺣﺪة ﻣﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻓﺬﮐﺮت ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻟﻠﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﮐﺎن ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤﺎن أﮐﺜﺮ ﻣّﻤﺎ ﺻﻨﻊ![‪.‬‬‫و اﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺣﺴـﯿﻦ اﻟﻤﺴـﻌﻮدي در »ﻣﺮوج اﻟّﺬﻫﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﺳـﻨﮥ ﺧﻤﺲ و ﺛﻼﺛﯿﻦ ﮐﺜﺮ اﻟّﻄﻌﻦ ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤﺎن رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و‬‫ﻇﻬﺮ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﻨﮑﯿﺮ ﻷﺷﯿﺎء ذﮐﺮوﻫﺎ ﻣﻦ ﻓﻌﻠﻪ‪ ،‬ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﻣﺎ ﮐﺎن ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و اﻧﺤﺮاف ﻫﺬﯾﻞ ﻋﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﻣﻦ أﺟﻠﻪ‪ .‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﻧﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ و اﻟّﻀﺮب و اﻧﺤﺮاف ﺑﻨﯽ ﻣﺨﺰوم ﻋﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﻣﻦ أﺟﻠﻪ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﺣﺎﻓﻆ اﻟﻤﻐﺮب أﺑﻮ ﻋﻤﺮ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و ﻋﻤﺎر‪ -‬ره )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪351 :‬‬‫اﻟﻤـﺎﻟﮑﯽ در »اﺳﺘﯿﻌـﺎب« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋّﻤـ ﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻠﺤﻠﻒ و اﻟﻮﻻـء اﻟّـﺬﯾﻦ ﺑﯿﻦ ﺑﻨﯽ ﻣﺨﺰوم و ﺑﯿﻦ ﻋّﻤـ ﺎر و أﺑﯿﻪ ﯾﺎﺳـﺮ ﮐـﺎن اﺟﺘﻤـﺎع ﺑﻨﯽ‬‫ﻣﺨﺰوم إﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﺣﯿﻦ ﻧﺎل ﻣﻦ ﻋّﻤﺎر ﻏﻠﻤﺎن ﻋﺜﻤﺎن ﻣﺎ ﻧﺎﻟﻮا ﻣﻦ اﻟـّﻀ ﺮب ﺣّﺘﯽ اﻧﺘﻔﻖ ﻟﻪ ﻓﺘﻖ ﻓﯽ ﺑﻄﻨﻪ و رﻏﻤﻮا و ﮐﺴﺮوا ﺿﻠﻌﺎ ﻣﻦ أﺿﻼﻋﻪ‬‫ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﺖ ﺑﻨﻮ ﻣﺨﺰوم و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺌﻦ ﻣﺎت ﻻ ﻗﺘﻠﻨﺎ ﺑﻪ أﺣﺪا ﻏﯿﺮ ﻋﺜﻤﺎن![‪.‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺒﺎرك ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ در »ﻧﻬﺎﯾﻪ« در ﻟﻐﺖ ﺻﺒﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ه‪ .‬و ﻣﻨﻪ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺜﻤﺎن ﺣﯿﻦ ﺿﺮب ﻋّﻤﺎر‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻓﻠّﻤﺎ ﻋﻮﺗﺐ ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬه ﯾﺪي ﻟﻌّﻤﺎر ﻓﻠﯿﺼﻄﺒﺮ[‪.‬‬‫و ﻋﺰ اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﺎﺑﻦ اﻷـﺛﯿﺮ در »ﺗﺎرﯾـﺦ ﮐﺎﻣـﻞ« در ﺿـﻤﻦ واﻗﻌﻪ رﻓﺘﻦ ﺟﻨـﺎب إﻣـﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و‬‫ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﺑﺴﻮي ﮐﻮﻓﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﻓﺄﻗﺒﻼ ﺣّﺘﯽ دﺧﻼ اﻟﻤﺴـﺠﺪ و ﮐﺎن أّول ﻣﻦ أﺗﺎﻫﻤﺎ اﻟﻤﺴـﺮوق ﺑﻦ أﺟﺪع ﻓﺴﻠّﻢ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ و أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻟا ﯿﻘﻈﺎن! ﻋﻼم ﻗﺘﻠﺘﻢ ﻋﺜﻤﺎن؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻠﯽ ﺷـﺘﻢ أﻋﺮاﺿﻨﺎ و ﺿﺮب أﺑﺸﺎرﻧﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻋﺎﻗﺒﺘﻢ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ ﻋﻮﻗﺒﺘﻢ ﺑﻪ‪ ،‬و ﻟﺌﻦ ﺻﺒﺮﺗﻢ‬‫ﻟﮑﺎن ﺧﯿﺮا ﻟﻠّﺼﺎﺑﺮﯾﻦ ‪.‬‬
‫و ﺟﻤﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﮑﺮم اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﻹﻓﺮﯾﻘﯽ در »ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب« در ﻟﻐﺖ ﺻﺒﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﺣﯿﻦ ﺿـﺮﺑﻪ‬‫ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻠّﻤﺎ ﻋﻮﺗﺐ ﻓﯽ ﺿﺮﺑﻪ إّﯾﺎه ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬه ﯾﺪي ﻟﻌّﻤﺎر ﻓﻠﯿﺼﻄﺒﺮ‪ .‬ﻣﻌﻨﺎه‪ :‬ﻓﻠﯿﻘﺘّﺺ ‪.‬‬
‫و ﺟﻼل اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در رﺳﺎﻟﻪ »ﺗﺄﺧﯿﺮ اﻟّﻈﻼﻣﮥ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻧﺼـﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ ﺧﻤﯿﺲ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻟﻘﺎﺿـﯽ أﺑﻮ ﻧﺼﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ اﻟﻔﺘﺢ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﻧﺼﺮ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﺨﻠﯿﻞ اﻟﻤﺮﺟﯽ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﯾﻌﻠﯽ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺑﮑﺎر‪ ،‬ﺣﺪﺛﻨﯽ اﻟﻘﺎﺳﻢ‬‫ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ‪ .‬ﻋﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣّﺮة‪ ،‬ﻋﻦ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻌﺪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ذﮐﺮ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻨﯽ أﻣّﯿﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أّن ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ اﻟﺠّﻨﮥ ﺑﯿﺪي ﻷﻋﻄﯿﺘﻬﺎ ﺑﻨﯽ أﻣﯿﮥ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺪﺧﻠﻮا اﻟﺠّﻨﮥ ﻣﻦ ﻋﻨﺪ آﺧﺮﻫﻢ و ﻷﺳﺘﻌﻤﻠّﻨﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪352 :‬‬‫ﻋﻠﯽ رﻏﻢ ﻣﻦ رﻏﻢ! ﻓﻘـﺎل ﻋّﻤـ ﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﻓـﺎّن ذﻟـﮏ ﯾﺮﻏﻢ ﺑـﺄﻧﻔﯽ! ﻗﺎل‪ :‬أرﻏﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺄﻧﻔﮏ! ﻗﺎل‪ :‬ﺑﺄﻧﻒ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ! ﻓﻐﻀﺐ ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ‬‫ﻓﻮﻃﺌﻪ ﺑﺮﺟﻠﻪ ﻓﺄﺟﻔﻠﻪ اﻟّﻨﺎس ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ اﻟﯽ ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺋﺘﯿﺎ ﻫـﺬا اﻟّﺮﺟﻞ ﻓﺨّﯿﺮاه ﺑﯿﻦ ﺛﻠﺚ‪ ،‬ﺑﯿﻦ أن ﯾﻘﺘّﺺ أو ﯾﺄﺧﺬ أرﺷﺎ او ﯾﻌﻔﻮ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 254‬از ‪285‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻻ و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أﻗﺒﻞ ﻣﻨﻬّﻦ واﺣﺪة ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺄﺷـﮑﻮ إﻟﯿﻪ! ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ ﻓﯽ »اﻟﻤﺼّﻨﻒ«‪ :‬ﻋﻦ ﺳﺎﻟﻢ‬‫ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻌﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺘﺐ اﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﯿﺐ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻣﻦ ﯾﺬﻫﺐ ﺑﻪ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أﻧﺎ أذﻫﺐ ﺑﻪ إﻟﯿﻪ‪،‬‬‫ﻓـﺬﻫﺐ ﺑﻪ إﻟﯿﻪ ﻓﻘﺮأه ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﻗﺮأ ﻗـﺎل‪ :‬أرﻏﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺄﻧﻔـﮏ! ﻓﻘـﺎل ﻋّﻤـ ﺎر‪ :‬و أﻧﻒ ﻓﻼن و ﻓﻼن‪ ،‬ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ ﻓﻮﻃﺌﻪ ﺣّﺘﯽ ﻏﺸـﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬ﺛّﻢ ﺑﻌﺚ إﻟﯿﻪ‬‫اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻃﻠﺤﮥ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬اﺧﺘﺮ إﺣﺪي ﺛﻼث‪ :‬إّﻣﺎ أن ﺗﻌﻔﻮ و إّﻣﺎ أن ﺗﺄﺧﺬ اﻟﻌﺮش و إّﻣﺎ أن ﺗﻘﺘّﺺ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﻻ أﻗﺒﻞ ﻣﻨﻬّﻦ ﺷـﯿﺌﺎ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ![‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﻃـﺎﻫﺮ ﮔﺠﺮاﺗﯽ در »ﻣﺠﻤـﻊ اﻟﺒﺤـﺎر« در ﻟﻐـﺖ ﺻـﺒﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻨﻪ »ح« ]‪ [1‬ﺿـﺮب ﻋﺜﻤﺎن ﻋّﻤﺎرا ﻓﻌﻮﺗﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫـﺬه ﯾـﺪي ﻟﻌّﻤﺎر‬‫ﻓﻠﯿﺼﻄﺒﺮ[‪.‬‬‫ﻣﻼـ ﻣﺤﺴﻦ ﮐﺸـﻤﯿﺮي در »ﻧﺠـﺎة اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« در ﻣﻘـﺎم ﺟﻮاب از ﻣﻄـﺎﻋﻦ ﻋﺜﻤـﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣـﺎ ﺿـﺮﺑﻪ ﻋّﻤﺎرا ﻓﻸﻧّﻪ ﮐﺎن إذا دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ أﺳﺎء‬‫اﻷدب و أﻏﻠﻆ ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻘﻮل ﺑﻤﺎ ﻻ ﯾﺠﻮز اﻻﺟﺘﺮاء ﺑﻪ ﻋﻠﯽ اﻷﺋّﻤﮥ ﻣﻊ وﻗﻮع اﻹﺟﻼل ﻣﻦ أﮐﺎﺑﺮ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ و أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ و ﻟﻺﻣﺎم اﻟّﺘﺄدﯾﺐ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و إن أﻓﻀﯽ ذﻟﮏ إﻟﯽ اﻟﻬﻼك ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﺮﺗﻀـﯽ اﻟﺰﺑﯿـﺪي در »ﺗﺎج اﻟﻌﺮوس‪ -‬ﺷـﺮح ﻗﺎﻣﻮس« در ﻟﻐﺖ ﺻﺒﺮ آورده‪] :‬و اﻻﺻـﻄﺒﺎر‪ :‬اﻻﻗﺘﺼﺎص‪ ،‬و ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﺣﯿﻦ‬‫ﺿﺮﺑﻪ ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻋﻮﺗﺐ ﻓﯽ ﺿﺮﺑﻪ اّﯾﺎه ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬه ﯾﺪي ﻟﻌّﻤﺎر ﻓﻠﯿﺼﻄﺒﺮ‪ .‬ﻣﻌﻨﺎه‪ :‬ﻓﻠﯿﻘﺘّﺺ ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﻤﺪﻟﻮل اﯾﻦ ﻋﺒﺎرات وا رﺳـﯿﺪي و ﺳﻮء ﺻـﻨﯿﻊ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺎ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر دﯾﺪي‪ ،‬ﻗﺪري از أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر ﮐﻪ در ذّم دﺷﻤﻨﯽ و‬‫ﺗﺤﻘﯿﺮ و اﺳﺎﺋﺖ أدب ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر از ﺟﻨﺎب رﺳﻮل ﻣﺨﺘﺎر ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺪي اﻟّﻠﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر و اﻟﻨﻬﺎر وارد ﺷـﺪه ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬ﺗﺎ‬‫ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺧﺴﺮان و ﺑﻮار و ﺗﺒﺎب و ﺗﺒﺎر ﻋﺜﻤﺎن و دﯾﮕﺮ دﺷﻤﻨﺎن ﺣﻀﺮت ]‪ [1‬أي ﺣﺪﯾﺚ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪353 :‬‬‫ﻋّﻤﺎر ﺑﺨﻮﺑﯽ واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﮔﺮدد‪.‬‬‫اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮ ﻟا ﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﺳﺘﯿﻌﺎب« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر آورده‪:‬‬‫]و ﻣﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ :‬أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬ﻓﻤﺎ زﻟﺖ أﺣّﺒﻪ ﻣﻦ ﯾﻮﻣﺌﺬ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »أﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﺑﺴﻨﺪ أﺣﻤﺪ اﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﺑﯿﻨﯽ و ﺑﯿﻦ ﻋّﻤﺎر ﮐﻼم ﻓﺄﻏﻠﻈﺖ ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻘﻮل ﻓﺎﻧﻄﻠﻖ ﻋّﻤﺎر ﯾﺸﮑﻮﻧﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺠﺎء ﺧﺎﻟﺪ و ﻫﻮ ﯾﺸـﮑﻮه إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻐﻠﻆ ﻟﻪ و ﻻ ﯾﺰﯾﺪه إﻟّﺎ ﻏﻠﻈﮥ و اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﺳـﺎﮐﺖ ﻻ ﯾﺘﮑّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺒﮑﯽ ﻋّﻤﺎر ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! أ ﻻ ﺗﺮاه؟! ﻓﺮﻓﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ رأﺳﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺎدي ﻋّﻤﺎرا ﻋﺎداه‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﻗﺎل ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬ﻓﺨﺮﺟﺖ ﻓﻤﺎ ﮐﺎن ﺷﯽء أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ رﺿﯽ ﻋّﻤﺎر ﻓﻠﻘﯿﺘﻪ ﻓﺮﺿﯽ ‪.‬‬
‫و وﻟﯽ اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟﺘﺒﺮﯾﺰي در »ﻣﺸﮑﺎة اﻟﻤﺼﺎﺑﯿﺢ« آورده‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﺑﯿﻨﯽ و ﺑﯿﻦ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﮐﻼم ﻓﺄﻏﻠﻈﺖ ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻘﻮل ﻓﺎﻧﻄﻠﻖ ﻋّﻤﺎر ﯾﺸـﮑﻮﻧﯽ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ ،‬ﻓﺠﺎء ﺧﺎﻟﺪ و ﻫﻮ ﯾﺸـﮑﻮ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻐﻠﻆ ﻟﻪ و ﻻ ﯾﺰﯾﺪه إﻟّﺎ ﻏﻠﻈﮥ و اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﺳﺎﮐﺖ ﻻ ﯾﺘﮑّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺒﮑﯽ ﻋّﻤﺎر و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! أ ﻻ ﺗﺮاه؟! ﻓﺮﻓﻊ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ رأﺳﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺎدي ﻋّﻤﺎرا ﻋﺎداه‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﻗﺎل ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬ﻓﺨﺮﺟﺖ ﻓﻤﺎ ﮐﺎن ﺷﯽء أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ رﺿﯽ ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﻓﻠﻘﯿﺘﻪ ﺑﻤﺎ رﺿﯽ ﻓﺮﺿﯽ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 255‬از ‪285‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »إﺻﺎﺑﻪ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ اﺑﻦ وﻟﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﺑﯿﻨﯽ و ﺑﯿﻦ ﻋّﻤﺎر ﮐﻼم ﻓﺄﻏﻠﻈﺖ ﻟﻪ ﻓﺸـﮑﺎﻧﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺠﺎء ﺧﺎﻟﺪ ﻓﺮﻓﻊ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ رأﺳﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺎدي ﻋّﻤﺎرا ﻋﺎداه اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪354 :‬‬‫و ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟﻌـﺎﻣﺮي اﻟﯿﻤـﺎﻧﯽ در »رﯾـﺎض ﻣﺴـﺘﻄﺎﺑﻪ« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر آورده‪] :‬ﺷـﻬﺪ ﻋّﻤﺎر ﺟﻤﯿﻊ اﻟﻤﺸﺎﻫـﺪ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﮐﺎن ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺎﻟﺒﺸﺎرة و اﻟّﺘﺮﺣﯿﺐ و اﻟﺒﺸﺎﺷﮥ و اﻟّﺘﻄﯿﯿﺐ‪ ،‬و أﺧﺒﺮ أﻧّﻪ أﺣﺪ اﻷرﺑﻌﮥ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﺸـﺘﺎق إﻟﯿﻬﻢ‬‫اﻟﺠّﻨﮥ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻣﺮﺣﺒﺎ ﺑﺎﻟّﻄّﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ‬‫‪ ،‬و أﺧﺒﺮ أﻧّﻪ ﻣﺎ ﺧّﯿﺮ ﺑﯿﻦ أﻣﺮﯾﻦ إﻻ اﺧﺘﺎر أﯾﺴﺮﻫﻤﺎ )أرﺷﺪﻫﻤﺎ‪ .‬ظ( و‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻋّﻤﺎر ﺟﻠﺪة ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯽ و أﻧﻔﯽ‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋﻤﺎر‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺎدي ﻋّﻤﺎرا ﻋﺎداه اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪:‬‬‫]ﻣﻦ ﻋﺎدي ﻋّﻤﺎرا ﻋﺎداه اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﺣﻢ‪ .‬ن‪ .‬ﺣﺐ‪ .‬ك ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪:‬‬‫]ﮐﻒ ﯾـﺎ ﺧﺎﻟـﺪ ﻋﻦ ﻋّﻤـ ﺎر‪ ،‬ﻓـﺈﻧّﻪ ﻣﻦ ﯾﺒﻐﺾ ﻋّﻤـ ﺎرا ﯾﺒﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﻠﻌﻦ ﻋّﻤـ ﺎرا ﯾﻠﻌﻨﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻣﻦ ﯾﺤﻘﺮ ﻋّﻤﺎرا‬‫ﯾﺤﻘﺮه اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺴّﺐ ﻋّﻤﺎرا ﯾﺴّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺒﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا ﯾﺒﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫ع و اﺑﻦ ﻗﺎﻧﻊ‪ .‬ﻃﺐ‪ .‬ض‬‫ﻋﻦ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ‪ .‬ﯾـﺎ ﺧﺎﻟـﺪ! ﻻـ ﺗﺴّﺐ ﻋّﻤﺎرا إﻧّﻪ ﻣﻦ ﯾﻌﺎدي ﻋﻤﺎرا ﯾﻌﺎدﯾﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺒﻐﺾ ﻋﻤﺎرا ﯾﺒﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺴّﺐ ﻋﻤﺎرا ﯾﺴـّﺒﻪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺴﻔﻪ ﻋﻤﺎرا ﯾﺴﻔﻬﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺤﻘﺮ ﻋّﻤﺎرا ﯾﺤّﻘﺮه اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ظ و ﺳﻤﻮﯾﻪ ﻃﺐ‪ .‬ك ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ أﻧّﻪ أﺗﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻟﻮ ﻻ أﻧﺖ ﻣﺎ ﺳّﺒﻨﯽ اﺑﻦ ﺳﻤﯿﮥ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻣﻬﻼ ﯾﺎ ﺧﺎﻟﺪ! ﻣﻦ ﺳّﺐ ﻋّﻤﺎرا ﺳّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺣّﻘﺮ ﻋّﻤﺎرا ﺣّﻘﺮه اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺳّﻔﻪ ﻋﻤﺎرا ﺳّﻔﻬﻪ اﻟﱠﻠﻪ )اﺑﻦ اﻟﻨﺠﺎر([‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻋﻤﻠﺖ ﻋﻤﻼ أﺧﻮف ﻋﻨﺪي أن ﯾﺪﺧﻠﻨﯽ اﻟّﻨﺎر ﻣﻦ ﺷﺄن ﻋﻤﺎر! ﻗﯿﻞ‪ :‬و ﻣﺎ ﻫﻮ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻌﺜﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ﻧﺎس ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﻪ إﻟﯽ ﺣّﯽ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب ﻓﺄﺻـﺒﺘﻬﻢ و ﻓﯿﻬﻢ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻣﺴـﻠﻤﻮن‪ ،‬ﻓﮑﻠّﻤﻨﯽ ﻋﻤﺎر ﻓﯽ أﻧﺎس ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أرﺳـﻠﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻻ ﺣّﺘﯽ آﺗﯽ ﺑﻬﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺈن ﺷﺎء أرﺳـﻠﻬﻢ و إن ﺷﺎء ﺻﻨﻊ ﻓﯿﻬﻢ ﻣﺎ أراد ﻓﺪﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و اﺳﺘﺄذن ﻋﻤﺎر ﻓﺪﺧﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪355 :‬‬‫أ ﻟﻢ ﺗﺮ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﻓﻌﻞ و ﻓﻌﻞ؟! ﻓﻘﺎل ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﻻ ﻣﺠﻠﺴﮏ ﻣﺎ ﺳـّﺒﻨﯽ اﺑﻦ ﺳـﻤﯿﮥ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪:‬‬‫أﺧﺮج ]‪ [1‬ﯾﺎ ﻋﻤﺎر! ﻓﺨﺮج و ﻫﻮ ﯾﺒﮑﯽ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻧﺼـﺮﻧﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﺧﺎﻟﺪ! ﻓﻘﺎل ﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬أ ﻻـ أﺣﺒﺒﺖ اﻟّﺮﺟـﻞ؟ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣـﺎ ﻣﻨﻌﻨﯽ ﻣﻨﻪ إﻟّﺎ ﻣﺤﻘﺮة ﻟﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﯾﺤّﻘﺮ ﻋﻤﺎرا‬‫ﯾﺤﻘﺮه اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺴّﺐ ﻋﻤـﺎرا ﯾﺴـّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺒﻐﺾ ﻋﻤـﺎرا ﯾﺒﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻓﺨﺮﺟﺖ ﻓـﺎﺗﺒﻌﺘﻪ ﻓﮑّﻠﻤﺘﻪ ﺣّﺘﯽ اﺳـﺘﻐﻔﺮ ﻟﯽ ع‪ .‬ﮐﺮ‪ .‬أﯾﻀﺎ‪ :‬ﺑﻌﺜﻨﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 256‬از ‪285‬‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ﺳـﺮّﯾﮥ ﻓﺄﺻـﺒﻨﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﮐﺎﻧﻮا و ﺣّﺪوا‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺎر‪ :‬ﻗﺪ اﺣﺘﺠﺰ ﻫﺆﻻء ﻣّﻨﺎ ﺑﺘﻮﺣﯿﺪﻫﻢ‪ .‬ﻓﻠﻢ أﻟﺘﻔﺖ إﻟﯽ‬‫ﻗﻮل ﻋﻤﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻣﺎ ﻷﺧﺒﺮّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪﻣﻨﺎ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺷﮑﺎﻧﯽ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رأي‬‫أّن اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻻ ﯾﻘﺘّﺺ ﻣّﻨﯽ أدﺑﺮ و ﻋﯿﻨﺎه ﺗﺪﻣﻌﺎن‪ ،‬ﻓﺮّده اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺧﺎﻟﺪ! ﻻ ﺗﺴّﺐ ﻋّﻤﺎرا ﻓﺈﻧّﻪ‬‫ﻣﻦ ﺳّﺐ ﻋّﻤﺎرا ﺳّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺒﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺳّﻔﻪ ﻋّﻤﺎرا ﺳّﻔﻬﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬اﺳﺘﻐﻔﺮ ﻟﯽ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻣﻨﻌﻨﯽ أن‬‫اﺟﯿﺒﻪ إﻟّﺎ ﺗﺴﻔﻬﯽ إّﯾﺎه! ﻗﺎل ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﻣﻦ ذﻧﻮﺑﯽ ﻣّﻨﯽ أﺧﻮف ﻋﻨﺪي ﻣﻦ ﺗﺴﻔﻬﯽ ﻋّﻤﺎرا!‬‫)ن‪ ،‬ﻃﺐ‪ ،‬ك([‪.‬‬‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺤﻠﺒﯽ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ در »إﻧﺴﺎن اﻟﻌﯿﻮن« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻓﯽ اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ :‬ﻣﻦ ﻋـﺎدي ﻋﻤـﺎرا ﻋـﺎداه اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋﻤـﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻋﻤـﺎر ﯾﺰول ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ ﺣﯿﺚ ﯾﺰول‪ ،‬ﺧﻠﻂ اﻻﯾﻤﺎن ﺑﻠﺤﻤﻪ و‬‫دﻣﻪ‪ .‬ﻋّﻤﺎر ﻣﺎ ﻋﺮض ﻋﻠﯿﻪ أﻣﺮان إﻟّﺎ اﺧﺘﺎر اﻷرﺷﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪.‬‬‫و ﺟـﺎء أّن ﻋّﻤﺎرا دﺧﻞ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺮﺣﺒﺎ ﺑﺎﻟّﻄّﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ! إّن ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﺣﺸـﯽ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ أﺧﻤﺺ ﻗـﺪﻣﯿﻪ إﻟﯽ ﺷـﺤﻤﮥ أذﻧﻪ‬‫إﯾﻤﺎﻧﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ إّن ﻋّﻤﺎرا ﻣﻠﺊ إﯾﻤﺎﻧﺎ ﻣﻦ ﻗﺮﻧﻪ إﻟﯽ ﻗﺪﻣﻪ و اﺧﺘﻠﻂ اﻻﯾﻤﺎن ﺑﻠﺤﻤﻪ و دﻣﻪ‪.‬‬‫و ﺗﺨﺎﺻﻢ ﻋﻤﺎر ﻣﻊ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻓﯽ ﺳﺮّﯾﮥ ﮐﺎن ﻓﯿﻬﺎ ﺧﺎﻟﺪ أﻣﯿﺮا ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﺎءا إﻟﯿﻪ ﺻﻠﻌﻢ اﺳﺘّﺒﺎ ﻋﻨﺪه‪ [1] ،‬اﻟﺼﺤﯿﺢ ﻣﺎ ﯾﺄﺗﯽ ﻓﯽ اﻟﺴﯿﺎق اﻻﺗﯽ‬‫ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ أن ﻋﻤﺎرا ﺧﺮج ﺑﻨﻔﺴﻪ ﺑﺎﮐﯿﺎ‪ ،‬ﻓﺮده اﻟﻨﺒﯽ )ﺻﻠﻌﻢ( و زﺟﺮ ﺧﺎﻟﺪا ﺑﻤﺤﻀﺮ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﻐﻔﻞ )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪356 :‬‬‫ﻓﻘﺎل ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أ ﯾﺴـّﺮك أن ﻫﺬا اﻟﻌﺒﺪ اﻷﺟﺪع ﯾﺸـﺘﻤﻨﯽ؟! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬ﯾﺎ ﺧﺎﻟﺪ! ﻻ ﺗﺴّﺐ ﻋﻤﺎرا ﻓﺎّن ﻣﻦ ﺳّﺐ ﻋﻤﺎرا‬‫ﻓﻘﺪ ﺳّﺐ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﻟﻌﻦ ﻋﻤﺎرا ﻟﻌﻨﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﺛّﻢ إّن ﻋﻤﺎرا ﻗﺎم ﻣﻐﻀﺒﺎ ﻓﻘﺎم ﺧﺎﻟﺪ ﻓﺘﺒﻌﻪ ﺣّﺘﯽ أﺧﺬ ﺑﺜﻮﺑﻪ و اﻋﺘﺬر‬‫إﻟﯿﻪ ﻓﺮﺿﯽ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »أﺳﻤﺎء رﺟﺎل ﻣﺸﮑﺎة« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺎر در ذﮐﺮ ﻣﻨﺎﻗﺐ آن ﺟﻨﺎب ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﯾﺎ ﺧﺎﻟﺪ! ﻻ ﺗﺴّﺐ ﻋﻤﺎرا إﻧّﻪ ﻣﻦ ﯾﻌﺎدي ﻋﻤﺎرا ﯾﻌﺎدﯾﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺒﻐﺾ ﻋﻤﺎرا ﯾﺒﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺴّﺐ ﻋﻤﺎرا ﯾﺴـّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ أو ﻣﻦ ﯾﺴّﻔﻪ ﻋﻤﺎرا‬‫ﯾﺴـّﻔﻬﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﯾﺤّﻘﺮ ﻋّﻤﺎرا ﯾﺤّﻘﺮه اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل ﻟﻪ ﺣﯿﻦ ﮐﺎن ﺑﯿﻦ ﺧﺎﻟـﺪ و ﻋﻤﺎر ﮐﻼم‪ ،‬و ذﻟﮏ أن ﺧﺎﻟﺪا ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻌﺜﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ﺳـﺮّﯾﮥ ﻓﺄﺻـﺒﻨﺎﻫﻢ و ﮐﺎن ﻓﯿﻬﻢ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ وﺣـﺪوا‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺎر‪ :‬ﻗـﺪ اﺣﺘﺠﺰ ﻫﺆﻻء ﻣّﻨﺎ ﺑﺘﻮﺣﯿﺪﻫﻢ‪ .‬ﻓﻠﻢ أﻟﺘﻔﺖ إﻟﯽ ﻗﻮل ﻋﻤﺎر‪،‬‬‫ﻓ ﻘﺎل ‪:‬‬
‫أﻣﺎ ﻷﺧﺒﺮّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪﻣﻨﺎ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺷﮑﺎﻧﯽ إﻟﯿﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻟﻢ ﺗﺮ إﻟﯽ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ‬‫اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻓﻌﻞ و ﻓﻌﻞ؟! ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮﻻ ﻣﺠﻠﺴﮏ ﻣﺎ ﺳـّﺒﻨﯽ اﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﺧﺮج ﯾﺎ ﻋﻤﺎر! ﻓﺨﺮج و‬‫ﻫﻮ ﯾﺒﮑﯽ ﻟﻤﺎ رأي أّن اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻻ ﯾﻘﺘّﺺ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻧﺼﺮﻧﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﻠﯽ ﺧﺎﻟﺪ! ﻓﻘﺎل ﻟﯽ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أ ﻻ أﺣﺒﺒﺖ اﻟّﺮﺟﻞ؟! ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ ﻣﻨﻌﻨﯽ ﻣﻨﻪ إﻟّﺎ ﻣﺤﻘﺮة ﻟﻪ‬‫‪،‬و‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ ﻣﻨﻌﻨﯽ أن أﺣﺒﺒﺘﻪ إﻟّﺎ ﺗﺴﻔﻬﯽ إﯾﺎه! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺴّﺐ ﻋﻤﺎرا‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و ﻟّﻤﺎ ﺧﺮج ﻋﻤﺎر اﺗّﺒﻌﺘﻪ ﻓﮑﻠّﻤﺘﻪ ﺣّﺘﯽ اﺳﺘﻐﻔﺮ ﻟﯽ‪ ،‬و ﮐﺎن ﺧﺎﻟﺪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﺎ ﻣﻦ ذﻧﻮﺑﯽ ﺷﯽء أﺧﻮف ﻋﻨﺪي ﻣﻦ ﺗﺴﻔﻬﯽ ﻋﻤﺎرا‪،‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ ﻋﻤﻠﺖ ﻋﻤﻼ أﺧﻮف ﻋﻨﺪي أن ﯾﺪﺧﻠﻨﯽ اﻟّﻨﺎر إﻟّﺎ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺷﺄن ﻋﻤﺎر![‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -9‬وﺟﻪ ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 257‬از ‪285‬‬‫ﺑﻨﺎﺑﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻻزم ﻣﯽآﯾﺪ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻀﻼل ﺗﺎّم ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او در واﻗﻌﻪ ﺷﻮري و ﺑﯿﻌﺖ ﺑﺎ ﻋﺜﻤﺎن‬‫ﻫﺮﮔﺰ اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪاي ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻧﻨﻤﻮده‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ارﺗﮑﺎب ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺻﺮﯾﺤﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﻤﻮده‪ ،‬در ﺿﻼل ﺧﻮد إﻟﯽ أﻗﺼﯽ اﻟﻐﺎﯾﻪ اﻓﺰوده‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪357 :‬‬‫أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ﻗّﺼﻪ ﺷﻮري آورده‪:‬‬‫]ﻓﻠّﻤﺎ ﺻﻠّﻮا اﻟّﺼﺒﺢ ﺟﻤﻊ اﻟّﺮﻫﻂ و ﺑﻌﺚ إﻟﯽ ﻣﻦ ﺣﻀﺮه ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻫﻞ اﻟّﺴﺎﺑﻘﮥ و اﻟﻔﻀﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر و إﻟﯽ اﻣﺮاء اﻻﺟﻨﺎد‪ ،‬ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﻮا‬‫ﺣّﺘﯽ اﻟﺘّﺞ اﻟﻤﺴﺠﺪ ﺑﺄﻫﻠﻪ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟّﻨﺎس ﻗﺪ أﺣّﺒﻮا أن ﯾﻠﺤﻖ أﻫﻞ اﻻﻣﺼﺎر ﺑﺄﻣﺼﺎرﻫﻢ و ﻗﺪ ﻋﻠﻤﻮا ﻣﻦ أﻣﯿﺮﻫﻢ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ‪ :‬إﻧّﺎ ﻧﺮاك ﻟﻬﺎ أﻫﻼ! ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺷﯿﺮوا ﻋﻠّﯽ ﺑﻐﯿﺮ ﻫﺬا! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪:‬‬‫إن أردت أن ﻻـ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻓﺒـﺎﯾﻊ ﻋﻠّﯿﺎ! ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘـﺪاد ﺑﻦ اﻻﺳﻮد‪ :‬ﺻـﺪق ﻋّﻤﺎر‪ ،‬إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ! ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺳﺮح‪ :‬إن أردت أن ﻻـ ﺗﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮﯾﺶ ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺑﻠﯽ رﺑﯿﻌـﮥ‪ :‬ﺻـﺪﻗﺖ‪ ،‬إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ! ﻓﺸـﺘﻢ‬‫ﻋّﻤـ ﺎر اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﺮح و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺘﯽ ﮐﻨﺖ ﺗﻨﺼـﺢ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ؟! ﻓﺘﮑّﻠﻢ ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ و ﺑﻨﻮ أﻣـّﯿ ﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ أﮐﺮﻣﻨﺎ‬‫ﺑﻨﺒّﯿﻪ و أﻋّﺰﻧﺎ ﺑﺪﯾﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻧّﯽ ﺗﺼﺮﻓﻮن ﻫﺬا اﻻﻣﺮ ﻋﻦ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ؟![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﻤﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪرﺑﻪ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘﺪ اﻟﻔﺮﯾﺪ« در ﻗّﺼﻪ ﺷﻮري آورده‪] :‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﻟﻌﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬إن‬‫أردت أن ﻻ ﯾﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﯿﮏ اﺛﻨﺎن ﻓﻮّل ﻋﻠّﯿﺎ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﺮح‪ :‬إن أردت أن ﻻ ﯾﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﯿﮏ ﻗﺮﺷّﯽ ﻓﻮّل ﻋﺜﻤﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻌﻘـﺪ اﻟﻔﺮﯾـﺪ« در ﻗّﺼﻪ ﺷﻮري آورده‪] :‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﺻـّﻠﻮا اﻟـّﺼ ﺒﺢ ﺟﻤﻊ إﻟﯿﻪ اﻟّﺮﻫـﻂ و ﺑﻌﺚ إﻟﯽ ﻣﻦ ﺣﻀـﺮه ﻣﻦ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ و‬‫اﻷﻧﺼـﺎر و إﻟﯽ اﻣﺮاء اﻻﺟﻨـﺎد ﺣّﺘﯽ ارﺗـّﺞ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﺑـﺄﻫﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟّﻨﺎس ﻗـﺪ أﺣّﺒﻮا أن ﺗﻠﺤﻖ أﻫﻞ اﻷﻣﺼﺎر ﺑﺄﻣﺼﺎرﻫﻢ و ﻗﺪ‬‫ﻋﻠﻤﻮا ﻣﻦ أﻣﯿﺮﻫﻢ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬إن أردت أن ﻻ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﻠّﯿﺎ! ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘـﺪاد ﺑﻦ اﻻﺳﻮد‪ :‬ﺻﺪق ﻋّﻤﺎر‪ .‬إن ﺑﺎﯾﻌﺖ‬‫ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﻠﻨﺎ‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﻨـﺎ و أﻃﻌﻨـﺎ! ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﺮح‪ :‬إن أردت أن ﻻ ﺗﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮﯾﺶ ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ! ﻓﺸـﺘﻢ ﻋّﻤﺎر‪ :‬اﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺳﺮح و ﻗـﺎل‪ :‬ﻣﺘﯽ ﮐﻨﺖ ﺗﻨﺼـﺢ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ؟! ﻓﺘﮑّﻠﻢ ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ و ﺑﻨﻮ أﻣـّﯿ ﮥ ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎرا‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺮﻣﻨﺎ ﺑﻨﺒّﯿﻨﺎ و أﻋّﺰﻧﺎ ﺑـﺪﯾﻨﻪ ﻓﺄﻧّﯽ‬‫ﺗﺼﺮﻓﻮن ﻫﺬا اﻻﻣﺮ ﻋﻦ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ؟![‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪358 :‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ﻗّﺼﻪ ﺷﻮري آورده‪] :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺻـّﻠﻮا اﻟـّﺼ ﺒﺢ ﺟﻤﻊ اﻟّﺮﻫﻂ و‬‫ﺑﻌﺚ إﻟﯽ ﻣﻦ ﺣﻀـﺮه ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻫﻞ اﻟّﺴﺎﺑﻘﮥ و اﻟﻔﻀﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر و إﻟﯽ اﻣﺮاء اﻻﺟﻨﺎد‪ ،‬ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﻮا ﺣّﺘﯽ اﻟﺘﺤﻢ اﻟﻤﺴﺠﺪ ﺑﺄﻫﻠﻪ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إّن اﻟّﻨـﺎس ﻗـﺪ أﺟﻤﻌﻮا أن ﯾﺮﺟﻊ أﻫﻞ اﻻﻣﺼﺎر إﻟﯽ أﻣﺼﺎرﻫﻢ ﻓﺄﺷـﯿﺮوا ﻋﻠّﯽ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬إن أردت أن ﻻ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن‬‫ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﻠّﯿﺎ! ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘﺪاد اﺑﻦ اﻻﺳﻮد‪ :‬ﺻﺪق ﻋّﻤﺎر‪ ،‬إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﺳﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ! و ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﺮح‪:‬‬‫إن أردت أن ﻻ ﺗﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮﯾﺶ ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺑﯽ رﺑﯿﻌـﮥ‪ :‬ﺻﺪﻗﺖ‪ ،‬إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ! ﻓﺘﺒّﺴﻢ اﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺳﺮح‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﻣﺘﯽ ﮐﻨﺖ ﺗﻨﺼـﺢ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ؟! ﻓﺘﮑّﻠﻢ ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ و ﺑﻨﻮ أﻣـّﯿ ﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺮﻣﻨﺎ ﺑﻨﺒّﯿﻪ و أﻋّﺰﻧﺎ ﺑﺪﯾﻨﻪ‪،‬‬‫ﻓﺄﻧّﯽ ﺗﺼﺮﻓﻮن ﻫﺬا اﻻﻣﺮ ﻋﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﮑﻢ؟![‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -10‬در ﺗﺨﻠﻒ ﺳﻌﺪﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر و ﻋﺒﺎرات ﻋﻠﻤﺎي ﻋﺎﻣﻪ‬‫وﺟﻪ دﻫﻢ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪاي ﻋّﻤﺎر‪ ،‬دﻟﯿﻞ ﮐﻤﺎل ﺿﻼﻟﺖ و ﺳﻔﺎﻫﺖ ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او ﺑﺠﺎي اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪاي ﺣﻀﺮت‬‫ﻋّﻤـ ﺎر‪ ،‬ﮐﻤـﺎل اﺳـﺎﺋﺖ أدب ﺗﺨﻠﻒ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص از ﻫـﺪاي ﻋﻤﺎر ﺑﻤﺨﺎﻃﺒﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﻤﻮده ﻃﺮﯾﻖ ﻏﺎﯾﺖ ﺗﺒﺎب و ﺧﺴﺎرت ﺑﺄﻗـﺪام‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 258‬از ‪285‬‬‫ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺟﺮأت و ﺟﺴﺎرت ﭘﯿﻤﻮده‪.‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻌﺎرف« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص‪ -‬ﮐﺎن ﻣﻬﺎﺟﺮا ﻟﻌّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﺣّﺘﯽ ﻫﻠﮑﺎ و ﻗﺎل ﻟﻪ‬‫ﺳﻌـﺪ‪ :‬إن ﮐّﻨـﺎ ﻟﻨﻌـّﺪك ﻣﻦ أﻓﺎﺿـﻞ أﺻـﺤﺎب ﻣﺤّﻤـ ﺪ )ص( ﺣّﺘﯽ إذا ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻣﻦ ﻋﻤﺮك إﻟّـﺎ ﻇﻤﺄ اﻟﺤﻤﺎر ]‪ [1‬أﺧﺮﺟﺖ رﺑﻘﮥ اﻻﺳـﻼم ﻣﻦ‬‫ﻋﻨﻘﮏ! ﺛّﻢ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬أّﯾﻤﺎ أﺣّﺐ إﻟﯿﮏ‪ :‬ﻣﻮّدة ﻋﻠﯽ دﺧﻞ أو ﻣﺼﺎرﻣﮥ ﺟﻤﯿﻠﮥ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻞ ﻣﺼﺎرﻣﮥ ﺟﻤﯿﻠﮥ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻠّﯽ أن ﻻ أﮐﻠّﻤﮏ أﺑﺪا![‪.‬‬‫و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪرﺑﻪ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘـﺪ اﻟﻔﺮﯾﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﺳـﻌﺪ ]‪ [1‬ﻓﯽ »ﻟﺴـﺎن اﻟﻌﺮب«‪) :‬و ﻗﻮﻟﻬﻢ‪ :‬ﻣـﺎ ﺑﻘﯽ ﻣﻨﻪ اﻻ ﻗـﺪر ﻇﻢء‬‫اﻟﺤﻤﺎر‪ .‬أي ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻣﻦ ﻋﻤﺮه اﻻ اﻟﯿﺴـﯿﺮ‪ .‬ﯾﻘﺎل‪ :‬اﻧﻪ ﻟﯿﺲ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟﺪواب أﻗﺼﺮ ﺿﻤﺎ ﻣﻦ اﻟﺤﻤﺎر و ﻫﻮ أﻗﻞ اﻟﺪواب ﺻﺒﺮا ﻋﻦ اﻟﻌﻄﺶ ﯾﺮد‬‫اﻟﻤﺎء ﮐﻞ ﯾﻮم ﻓﯽ اﻟﺼﯿﻒ ﻣﺮﺗﯿﻦ‪ ،‬و ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻌﻀﻬﻢ‪ :‬ﺣﯿﻦ ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻣﻦ ﻋﻤﺮي إﻻ ﻇﻢء اﻟﺤﻤﺎر‪ ،‬أي ﺷﯽء ﯾﺴﯿﺮ( )‪ .12‬ﻧﺼﯿﺮ(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪359 :‬‬‫اﺑﻦ أﺑﯽ وﻗـﺎص ﻟﻌّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﻟﻘـﺪ ﮐﻨﺖ ﻋﻨـﺪﻧﺎ ﻣﻦ أﻓﺎﺿﻞ أﺻـﺤﺎب ﻣﺤّﻤـ ﺪ )ص( ﺣّﺘﯽ ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻣﻦ ﻋﻤﺮك إﻟّﺎ ﻇﻢء اﻟﺤﻤﺎر‪ ،‬ﻓﻌﻠﺖ و‬‫ﻓﻌﻠﺖ ﯾﻌﺮض ﻟﻪ ﺑﻘﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن ﻗﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أّي ﺷﯽء أﺣّﺐ إﻟﯿﮏ‪:‬‬‫ﻣﻮّدة ﻋﻠﯽ دﺧﻞ أو ﻫﺠﺮ ﺟﻤﯿﻞ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺠﺮ ﺟﻤﯿﻞ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ أﮐّﻠﻤﮏ أﺑـﺪا![‪ ،‬و ﺟﻼل اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در ﺗﺬﮐﺮة ﺧﻮد ﮐﻪ ﻧﺎم‬‫آن »ﻓﻠﮏ ﻣﺸـﺤﻮن« اﺳﺖ در ﺟﺰء ﺳﺎدس و ﻋﺸـﺮﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺳﻤﺎء اﻟﻤﺘﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‪ :‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص ﮐﺎن ﻣﻬﺎﺟﺮا ﻟﻌّﻤﺎر‬‫ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﺣّﺘﯽ ﻣﺎت‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻪ أّﯾﻤﺎ أﺣّﺐ إﻟﯿﮏ‪ :‬ﻣﻮّدة ﻋﻠﯽ دﻏﻞ )دﺧﻞ‪ .‬ظ( أو ﻣﺼﺎرﻣـﮥ ﺟﻤﯿﻠﮥ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺼﺎرﻣﮥ ﺟﻤﯿﻠﮥ! ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﻟّﻠﻪ أن ﻻ‬‫أﮐّﻠﻤﮏ أﺑﺪا!‪ .‬ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻬﺎﺟﺮة ﻟﺤﻔﺼﮥ‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن‪ -‬ﮐﺎن ﻣﻬﺎﺟﺮا ﻟﻌﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ .‬و ﮐﺎن ﻃﺎووس‬‫ﻣﻬـﺎﺟﺮ اﻟﻮﻫﺐ ﺑﻦ ﻣﻨّﺒﻪ ﺣـّﺘﯽ ﻣﺎﺗـﺎ‪ .‬و ﺟﺮي ﺑﯿﻦ اﻟﺤﺴﻦ و اﺑﻦ ﺳـﯿﺮﯾﻦ ﺷـﯽء ﻓﻤـﺎت اﻟﺤﺴﻦ و ﻟﻢ ﯾﺸـﻬﺪ اﺑﻦ ﺳـﯿﺮﯾﻦ ﺟﻨـﺎزﺗﻪ‪ .‬و ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ‬‫اﻟﻤﺴـّﯿﺐ ﻫﺠﺮ أﺑـﺎه ﺣّﺘﯽ ﻣـﺎت‪ .‬و ﮐﺎن اﻟّﺜﻮري ﯾﺘﻌﻠّﻢ ﻣﻦ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﯿﻠﯽ ﻓﻤﺎت اﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﯿﻠﯽ و ﻟﻢ ﯾﺸـﻬﺪ اﻟّﺜﻮري ﺟﻨﺎزﺗﻪ‪ .‬ﻫـﺬا ﻣﺎ ذﮐﺮه اﺑﻦ‬‫ﻗﺘﯿﺒﮥ ﻓﯽ »اﻟﻤﻌﺎرف«[ ]‪.[1‬‬‫وﺟﻪ ‪ -11‬در ﺗﺨﻠﻒ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر ﺑﺮواﯾﺖ اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫وﺟﻪ ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮﻫﺎن ﻗﺎﻃﻊ و ﺳﻠﻄﺎن ﺳﺎﻃﻊ ﺑﺮ ﺿﻼﻟﺖ ﺗﺎّﻣﻪ و ﻏﻮاﯾﺖ ﻋﺎّﻣﻪ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫او ﻧﯿﺰ ﻣﻬﺘﺪي‬‫ﺗﺨﻠﻒ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫ﺑﻬـﺪاي ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟّﺮﺣﻤـﮥ و اﻟّﺮﺿﻮان ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر ﻧﮕﺮدﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ ﻫﺪاﯾﺖ ﻓﺮﻣﻮدن آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬راه ﺣّﻖ و ﺻﻮاب ﻧﺪﯾﺪ‬‫ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬ﺳﺮاﺳـﺮ ﺗﻤّﺮد و ﺗﮑّﺒﺮ و ﺗﻐﻄﺮس و ﺗﺠّﺒﺮ ورزﯾـﺪ‪ [1] ،‬ﻋﻼﻣﻪ ﺳـﻤﻬﻮدي در »ﺟﻮاﻫﺮ اﻟﻌﻘﺪﯾﻦ« در ﻗﺴﻢ أول ﮐﺘﺎب‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬و ﻗـﺪ ﺻـﺪر ﻣﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﺴـﻠﻒ اﺧﺘﯿﺎر ﺗﺮك ﻣﮑﺎﻟﻤـﮥ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ ﻣﻊ ﻋﻠﻤﻬﻢ ﺑﺎﻟﻨﻬﯽ ﻋﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮة ﻟﻤﺼﺎﻟـﺢ رأوﻫﺎ‪ ،‬ﻓﻘـﺪ ﻗﺎل‬‫اﻟﮑﻤﺎل اﻟﺪﻣﯿﺮي‪ :‬رأﯾﺖ ﺑﺨﻂ اﺑﻦ اﻟﺼـﻼح أن ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص ﻫﺎﺟﺮ ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﺣﺘﯽ ﻣﺎت رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬و أن ﻋﺎﺋﺸﮥ ﮐﺎﻧﺖ‬‫ﻣﻬﺎﺟﺮة ﻟﺤﻔﺼـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬و ﻋﺜﻤﺎن ﻫﺠﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﻮف اﻟﯽ أن ﻣﺎت رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬و ﻃﺎووس ﻫﺎﺟﺮ وﻫﺐ ﺑﻦ ﻣﻨﺒﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 259‬از ‪285‬‬‫اﻟﯽ أن ﻣﺎﺗﺎ‪ ،‬و ﮐﺬﻟﮏ اﻟﺤﺴﻦ و اﺑﻦ ﺳـﯿﺮﯾﻦ‪ ،‬و ﻫﺠﺮ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺴﯿﺐ أﺑﺎه ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻠﻢ اﻟﯽ أن ﻣﺎت و ﮐﺎن زﻧﺎﯾﺎ‪ .‬و ﮐﺎن اﻟﺜﻮري ﯾﺘﻌﻠﻢ ﻣﻦ‬‫اﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﯿﻠﯽ ﺛﻢ ﻫﺠﺮه و ﻣﺎت اﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﯿﻠﯽ و ﻟﻢ ﯾﺸﻬﺪ اﻟﺜﻮري ﺟﻨﺎزﺗﻪ( اﻧﺘﻬﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪360 :‬‬‫و ﺑﻄﻌﻦ و ﺗﺸﻨﯿﻊ ﺑﺮ آن ﺧﺎﺻﻪ ﺧﺪا ﺳﺒﯿﻞ ﻏّﯽ و اﻋﺘﺪا ﺑﺮﮔﺰﯾﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟّﺴﯿﺎﺳﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ دﺧﻞ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﻫﻞ ﻟﮏ ﯾﺎ ﻣﻐﯿﺮة ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﯾﻦ ﻫﻮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﺗﺄﺧـﺬ ﺳـﯿﻔﮏ ﻓﺘﺪﺧﻞ ﻣﻌﻨﺎ‬‫ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ ﻓﺘﺪرك ﻣﻦ ﺳـﺒﻘﮏ و ﺗﺴـﺒﻖ ﻣﻦ ﻣﻌﮏ ﻓﺎﻧّﯽ أري أﻣﻮرا ﻻ ﺑّﺪ ﻟﻠّﺴـ ﯿﻮف أن ﺗﺸﺤﺬ ﻟﻬﺎ و ﺗﻘﻄﻒ اﻟّﺮؤوس ﺑﻬﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻐﯿﺮة‪:‬‬‫ﻓـﺎﻧّﯽ و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻗﺎﺗﻞ ﻋﺜﻤﺎن ﻣﺼـﯿﺒﺎ و ﻻ ﻗﺘﻠﻪ ﺻﻮاﺑﺎ و إﻧّﻬﺎ ﻟﻤﻈﻠﻤـﮥ ﺗﺘﻠﻮﻫﺎ ﻇﻠﻤﺎت! ﻓﺄرﯾـﺪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إن أذﻧﺖ‬‫ﻟﯽ أن أﺿﻊ ﺳﯿﻔﯽ و أﻧﺎ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﯽ ﺣّﺘﯽ ﺗﻨﺠﻠﯽ اﻟﻈﻠﻤﮥ و ﯾﻄﻠﻊ ﻗﺒﺮﻫﺎ ﻓﻨﺴﺮي ﻣﺒﺼﺮﯾﻦ ﻧﻘﻔﻮ آﺛﺎر اﻟﻤﻬﺘﺪﯾﻦ و ﻧﺘﻘﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﺠﺎﺋﺮﯾﻦ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ‪:‬‬‫ﻗﺪ أذﻧﺖ ﻟﮏ ﻓﮑﻦ ﻣﻦ أﻣﺮك ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺑﺪا ﻟﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎم ﻋّﻤﺎر ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻣﻐﯿﺮة ﺗﻘﻌﺪ أﻋﻤﯽ ﺑﻌﺪ أن ﮐﻨﺖ ﺑﺼـﯿﺮا! ﯾﻐﻠﺒﮏ ﻣﻦ ﻏﻠﺒﺘﻪ و‬‫ﯾﺴـﺒﻘﮏ ﻣﻦ ﺳـﺒﻘﺘﻪ‪ ،‬اﻧﻈﺮ ﻣـﺎ ﺗﺮي و ﻣـﺎ ﺗﻔﻌـﻞ‪ ،‬و أّﻣـﺎ أﻧـﺎ ﻓﻼ أﮐﻮن إﻟّﺎ ﻓﯽ اﻟّﺮﻋﯿﻞ اﻻّول! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ اﻟﻤﻐﯿﺮة‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﯿﻘﻈﺎن إّﯾﺎك أن ﺗﮑﻮن‬‫ﮐﻘﺎﻃﻊ اﻟّﺴﻠﺴـﻠﮥ ﻓّﺮ ﻣﻦ اﻟـّﻀ ﺤﻞ ﻓﻮﻗﻊ ﻓﯽ اﻟّﺮﻣﻀﺎء ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬دﻋﻪ ﻓﺎﻧّﻪ ﻟﻦ ﯾﺄﺧـﺬ ﻣﻦ اﻵﺧﺮة إﻟّﺎ ﻣﺎ ﺧﺎﻟﻄﺘﻪ اﻟّﺪﻧﯿﺎ! أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻣﻐﯿﺮة!‬‫إﻧّﻬﺎ ﻟﻠﻮﺛﺒـﮥ اﻟﻤﺆدﯾـﮥ ﺗﻮدي ﻣﻦ ﻗﺎم ﻓﯿﻬﺎ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨـﮥ و ﻟﻬﺎ أﺧﺘﺎن ]‪ [1‬ﺑﻌـﺪﻫﺎ ﻓـﺎذا ﻏﺸـﯿﺘﺎك ﻓﻨﻢ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﮏ! ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻐﯿﺮة‪ :‬أﻧﺖ و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ أﻋﻠﻢ ﻣّﻨﯽ و ﻟﺌﻦ ﻟﻢ أﻗﺎﺗﻞ ﻣﻌﮏ ﻻ أﻋﯿﻦ ﻋﻠﯿﮏ‪ ،‬ﻓﺎن ﯾﮑﻦ ﻣﺎ ﻓﻌﻠﺖ ﺻﻮاﺑﺎ ﻓﺎّﯾﺎه أردت و إن ﺧﻄﺄ ﻓﻤﻨﻪ ﻧﺠﻮت وﻟﯽ ذﻧﻮب ﮐﺜﯿﺮة‬‫ﻻ ﻗﺒﻞ ﻟﯽ ﺑﻬﺎ إﻟّﺎ اﻻﺳﺘﻐﻔﺎر ﻣﻨﻬﺎ![‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -12‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻟﯿﻞ ﺿـﻼل ﺗﺎّم و ﺣّﺠﺖ ﻏّﯽ ﻻ ﮐﻼم ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﻪ ﻧﯿﺰ ﻫﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ‬‫أﺷـﺨﺎص ﺑﺎ وﺻﻒ ﻣﻌﺪود ﺑﻮدن در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪ أﺑﺮار ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻻﻃﻬﺎر و ﻣﺸﺎﻫﺪه و ﻣﻌﺎﯾﻨﻪ ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺎن و‬‫رﻓﻌﺖ ﻣﮑﺎن ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﻧﺰد آن ﺳـﺮور ﻣﺨﺘﺎر ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴـ ﻼم ﻣـﺪي اﺧﺘﻼف اﻟّﻠﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر دﯾﺪه و داﻧﺴـﺘﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻫﺪاي‬‫آن زﺑﺪه أﺧﯿﺎر ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ‪ :‬ﻏﺰوة ﺻﻔﯿﻦ و ﻏﺰوة اﻟﻨﻬﺮوان )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪361 :‬‬‫اﺧﺘﯿﺎر ﺳﺎﺧﺘﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ ﻫﺪاﯾﺖ و ارﺷﺎد آن ﻣﺼﺎﺣﺐ ﺧﺎّص ﺣﻀـﺮت ﺧﯿﺮ اﻟﻌﺒﺎد ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ إﻟﯽ ﯾﻮم اﻟّﺘﻨﺎد ﺑﺴﻮي‬‫ﻣﺴـﻠﮏ ﺳﺪاد و رﺷﺎد‪ ،‬ﻟﻮاء ﺧﺼﻮﻣﺖ و ﻋﻨﺎد و راﯾﺖ ﻣﺮا و ﻟﺪاد اﻓﺮاﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ اﻓﻬﺎم و ﺗﻔﻬﯿﻢ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟّﺮﺿﻮان‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ ﻟا ﻐﻔﺎر راه ﺗﻘﺎﻋﺪ ﻣﻠﯿﻢ ﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬و از ﻣﺴﺎﻋﺪت و اﺗّﺒﺎع وﺻـّﯽ ﺣﻀﺮت ﺧﯿﺮ اﻻﻧﺎم ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻟﮑﺮام ﺗﺨّﻠﻒ ورزﯾﺪه‬‫ﺑﺄﻗﻮال ﺿﻼﻟﺖ اﺷﺘﻤﺎل ﺧﻮد‪ ،‬ﻣﻌﺎﻧﺪت ﺣّﻖ ﺻﺮﯾﺢ و ﺻﻮاب ﻧﺼﯿﺢ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟّﺴﯿﺎﺳﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫اﻋﺘﺰال ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ ﻋﻦ ﻣﺸﺎﻫﺪ ﻋﻠﯽ و ﺣﺮوﺑﻪ‪ -‬ﻗﺎل‪ :‬و ذﮐﺮوا أّن ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﻗﺎم إﻟﯽ‬‫ﻋﻠﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ اﺋﺬن ﻟﯽ آﺗﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﺄﮐّﻠﻤﻪ ﻟﻌّﻠﻪ ﯾﺨّﻒ ﻣﻌﻨﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ‪ :‬ﻧﻌﻢ‪ .‬ﻓﺄﺗﺎه ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ إﻧّﻪ ﻗـﺪ ﺑـﺎﯾﻊ ﻋﻠـّﯿ ﺎ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮون و اﻷﻧﺼﺎر و ﻣﻦ إن ﻓـّﻀ ﻠﻨﺎه ﻋﻠﯿﮏ ﻟﻢ ﯾﺴـﺨﻄﮏ و إن ﻓـّﻀ ﻠﻨﺎك ﻋﻠﯿﻪ ﻟﻢ ﯾﺮﺿﮏ‪ ،‬و ﻗـﺪ أﻧﮑﺮت‬‫اﻟـّﺴ ﯿﻒ ﻓﯽ أﻫﻞ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و ﻗﺪ ﻋﻠﻤﺖ أّن ﻋﻠﯽ اﻟﻘﺎﺗﻞ اﻟﻘﺘﻞ و ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺤﺼﻦ اﻟّﺮﺟﻢ‪ ،‬و ﻫﺬا ﯾﻘﺘﻞ ﺑﺎﻟّﺴﯿﻒ و ﻫﺬا ﯾﻘﺘﻞ ﺑﺎﻟﺤﺠﺎرة‪ ،‬و اّن ﻋﻠﯿﺎ‬‫ﻟﻢ ﯾﻘﺘﻞ أﺣﺪا ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﺼﻠﻮة ﻓﯿﻠﺰم ﺣﮑﻢ اﻟﻘﺎﺗﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﯿﻘﻈﺎن! إّن أﺑﯽ ﺟﻤﻊ أﻫﻞ اﻟﺸﻮري اﻟّﺬﯾﻦ ﻗﺒﺾ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض ﻓﮑﺎن أﺣّﻘﻬﻢ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ أﻧّﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 260‬از ‪285‬‬‫ﺟﺎء ﻣﻌﻪ أﻣﺮ ﻓﯿﻪ اﻟّﺴﯿﻒ و ﻻ أﻋﺮﻓﻪ و ﻟﮑﻦ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أﺣّﺐ أّن ﻟﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ و ﻣﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ و إﻧّﯽ أﻇﻬﺮت‪ ،‬أو أﺿﻤﺮت ﻋﺪاوة ﻋﻠﯽ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻧﺼﺮف‬‫ﻋﻨﻪ ﻓﺄﺧﺒﺮ ﻋﻠﯿﺎ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻮ أﺗﯿﺖ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﮥ اﻷﻧﺼﺎري‪ ،‬ﻓﺄﺗﺎه ﻋﻤﺎر ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﺤّﻤﺪ‪ :‬ﻣﺮﺣﺒﺎ ﺑﮏ ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﯿﻘﻈﺎن ﻋﻠﯽ ﻓﺮﻗﮥ ﻣﺎ ﺑﯿﻨﯽ و‬‫ﺑﯿﻨـﮏ! و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﻻـ ﻣـﺎ ﻓﯽ ﯾـﺪي ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﺒﺎﯾﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻟﻮ أّن اﻟﻨﺎس ﮐّﻠﻬﻢ ﻋﻠﯿﻪ ﻟﮑﻨﺖ ﻣﻌﻪ و ﻟﮑّﻨﻪ ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر‬‫ﮐﺎن ﻣﻦ اﻟّﻨﺒﯽ أﻣﺮ ذﻫﺐ ﻓﯿﻪ اﻟّﺮأي‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺎر‪ :‬ﮐﯿﻒ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إذا رأﯾﺖ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﯾﻘﺘﺘﻠﻮن‪ ،‬أو إذا رأﯾﺖ أﻫﻞ اﻟّﺼﻼة‪ .‬ﻓﻘﺎل‬‫ﻋﻤﺎر‪ :‬ﻓﺎن ﮐﺎن ﻗﺎل ﻟﮏ‪ :‬إذا رأﯾﺖ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﺗﺮي ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﯾﻘﺘﺘﻼن ﺑﺴﯿﻔﻬﻤﺎ اﺑﺪا‪ ،‬و إن ﮐﺎن ﻗﺎل ﻟﮏ‪ :‬أﻫﻞ اﻟّﺼﻼة‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺳﻤﻊ‬‫ﻫﺬا ﻣﻌﮏ؟ إﻧّﻤﺎ أﻧﺖ أﺣﺪ اﻟّﺸﺎﻫﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻓﺘﺮﯾﺪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻗﻮﻻ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪362 :‬‬‫ﺑﻌـﺪ ﻗﻮﻟﻪ ﯾﻮم ﺣﺠـﮥ اﻟﻮداع‪ :‬دﻣـﺎؤﮐﻢ و أﻣﻮاﻟﮑﻢ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺣﺮام إﻟّـﺎ ﺑﺤـﺪث‪ .‬ﻓﺘﻘﻮل‪ :‬ﯾـﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻻـ ﺗﻘﺎﺗـﻞ اﻟﻤﺤـﺪﺛﯿﻦ‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺣﺴـﺒﮏ ﯾﺎ أﺑﺎ‬‫اﻟﯿﻘﻈﺎن!‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ أﺗﯽ ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص ﻓﮑﻠّﻤﻪ ﻓﺄﻇﻬﺮ ﺳﻌﺪ اﻟﮑﻼم اﻟﻘﺒﯿﺢ ﻓﺎﻧﺼﺮف ﻋّﻤﺎر إﻟﯽ ﻋﻠﯽ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻠﯽ‪ :‬دع ﻫﺆﻻء اﻟﺮﻫﻂ‪ ،‬أﻣﺎ‬‫اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﻀﻌﯿﻒ‪ ،‬و أﻣﺎ ﺳﻌﺪ ﻓﺤﺴﻮد‪ ،‬و ذﻧﺒﯽ إﻟﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﮥ أﻧّﯽ ﻗﺘﻠﺖ ﻗﺎﺗﻞ أﺧﯿﻪ ﯾﻮم ﺧﯿﺒﺮ ﻣﺮﺣﺐ اﻟﯿﻬﻮدي![‬‫وﺟﻪ ‪ -13‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫وﺟﻪ ﺳـﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻘﺘﻀـﺎي اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ أﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻗﺎﺋـﻞ ﺷﻮﻧـﺪ ﺑﻀـﻼل ﻣـﺒﯿﻦ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ آن ﺣﻤـﺎر‬‫اﻷﺷﻌﺮّﯾﯿﻦ ﺑﺠﺎي اﻫﺘﺪا ﺑﻬﺪاي ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺎر‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﮐﻤﺎل ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻣﻌﺎﻧﺪت ﺑﺎ آن ﺟﻨﺎب اﻓﺮاﺧﺘﻪ و ﺑﺘﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ آن ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺧﺎّص‬‫ﺟﻨﺎب ﺧﺎﺗﻢ اﻟّﻨﺒﯿﯿﻦ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ را ﻋﺮﺿﻪ ﻫﻼك و دﻣﺎر ﺳﺎﺧﺘﻪ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ دﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟـّﺴ ﯿﺎﺳﮥ« ﻣﯽآرد‪] :‬و ذﮐﺮوا أّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻟّﻤﺎ ﻧﺰل ﻗﺮﯾﺒﺎ ﻣﻦ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﺑﻌﺚ ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺑﮑﺮ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷﻌﺮي و ﮐﺎن أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﺎﻣﻼ ﻟﻌﺜﻤﺎن ﻋﻠﯽ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﻓﺒﻌﺜﻬﻤﺎ ﻋﻠّﯽ إﻟﯿﻪ و إﻟﯽ أﻫﻞ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﯾﺴﺘﻔّﺰﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪﻣﺎ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻗﺎم ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﺪﻋﻮا اﻟّﻨﺎس إﻟﯽ اﻟّﻨﺼﺮة ﻟﻌﻠﯽ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﻣﺴﻮا دﺧﻞ رﺟﺎل ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﻣـﺎ ﺗﺮي اﻧﺨﺮج ﻣﻊ ﻫـﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ إﻟﯽ ﺻﺎﺣﺒﯿﻬﻤـﺎ أم ﻻـ؟ ﻓﻘـﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ‪ :‬أّﻣـﺎ ﺳﺒﯿﻞ اﻵﺧﺮة ﻓﻔﯽ أن ﺗﻠﺰﻣﻮا ﺑﯿﻮﺗﮑﻢ‪ ،‬و أّﻣﺎ ﺳﺒﯿﻞ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ‬‫ﻓﺎﻟﺨﺮوج ﻣﻊ ﻣﻦ أﺗﺎﮐﻢ! ﻓﺄﻃﺎﻋﻮه‪ ،‬ﻓﺘﺒّﻄﺄ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ ﻋﻠّﯽ و ﺑﻠﻎ ﻋّﻤﺎرا و ﻣﺤّﻤﺪا ﻣﺎ أﺷﺎر أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﻠﯽ أوﻟﺌﮏ اﻟّﺮﻫﻂ‪ ،‬ﻓﺄﺗﯿﺎه ﻓﺄﻏﻠﻈﺎ ﻟﻪ ﻓﯽ‬‫اﻟﻘﻮل ﻗـﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ‪ :‬إّن ﺑﯿﻌـﮥ ﻋﺜﻤـﺎن ﻓﯽ ﻋﻨﻘﯽ و ﻋﻨﻖ ﺻـﺎﺣﺒﮑﻢ و ﻟﺌﻦ أردﻧـﺎ اﻟﻘﺘﺎل ﻣﺎ ﻟﻨﺎ إﻟﯽ ﻗﺘﺎل أﺣـﺪ ﻣﻦ ﺳﺒﯿﻞ ﺣّﺘﯽ ﻧﻔﺮغ ﻣﻦ ﻗﺘﻠﮥ‬‫ﻋﺜﻤـﺎن! ﺛّﻢ ﺧﺮج أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﺼـﻌﺪ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( اﻟّـﺬﯾﻦ ﺻـﺤﺒﻮه ﻓﯽ اﻟﻤﻮاﻃﻦ أﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ و‬‫رﺳﻮﻟﻪ ﻣّﻤﻦ ﻟﻢ ﯾﺼـﺤﺒﻪ‪ ،‬و إّن ﻟﮑﻢ ﺣّﻘﺎ ﻋﻠّﯽ اؤّدﯾﻪ إﻟﯿﮑﻢ‪ ،‬إّن ﻫـﺬه اﻟﻔﺘﻨـﮥ اﻟّﻨﺎﺋﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﯿﻘﻈﺎن‪ ،‬و اﻟﻘﺎﻋـﺪ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟﻘﺎﺋﻢ‪ ،‬و اﻟﻘﺎﺋﻢ‬‫ﻓﯿﻬﺎ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟّﺴﺎﻋﯽ‪ ،‬و اﻟّﺴﺎﻋﯽ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ اﻟّﺮاﮐﺐ‪ ،‬ﻓﺎﻏﻤﺪوا ﺳﯿﻮﻓﮑﻢ ﺣّﺘﯽ ﺗﻨﺠﻠﯽ ﻫﺬه اﻟﻔﺘﻨﮥ! ﻓﻘﺎم ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪363 :‬‬‫و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن أﺑﺎ ﻣﻮﺳـﯽ ﯾﻨﻬﺎﮐﻢ ﻋﻦ اﻟّﺸـ ﺨﻮص إﻟﯽ ﻫﺎﺗﯿﻦ اﻟﺠﻤﺎﻋﺘﯿﻦ و ﻟﻌﻤﺮي ﻣﺎ ﺻﺪق ﻓﯿﻤﺎ ﻗﺎل و ﻣﺎ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﻦ ﻋﺒـﺎده ﺑﻤـﺎ ذﮐﺮ‪ ،‬ﻗـﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪َ» :‬و ِإْن ﻃﺎﺋَِﻔﺘﺎِن ﻣَِﻦ اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ اﻗَْﺘَﺘﻠُﻮا َﻓَﺄْﺻـ ﻠُِﺤﻮا ﺑَﯿَْﻨُﻬﻤﺎ َﻓِﺈْن ﺑََﻐْﺖ ِإْﺣـ ﺪاُﻫﻤﺎ َﻋَﻠﯽ اﻟ ُْﺄْﺧﺮي َﻓﻘﺎﺗِﻠُﻮا اﻟﱠﺘِﯽ‬‫َﺗﺒِْﻐﯽ َﺣﱠﺘﯽ َﺗِﻔﯽَء ِإﻟﯽ َأﻣِْﺮ اﻟﱠﻠِﻪ َﻓِﺈْن ﻓﺎَءْت َﻓَﺄْﺻﻠُِﺤﻮا ﺑَﯿَْﻨُﻬﻤﺎ ﺑ ِﺎﻟ َْﻌْﺪِل َو َأﻗِْﺴُﻄﻮا«‬‫‪ .‬و ﻗﺎل ‪:‬‬‫»َو ﻗﺎﺗِﻠُﻮُﻫْﻢ َﺣﱠﺘﯽ ﻻ َﺗُﮑﻮَن ﻓِﺘَْﻨٌﮥ َو َﯾُﮑﻮَن اﻟﱢﺪﯾُﻦ ُﮐﱡﻠُﻪ ﻟ ِﱠﻠِﻪ«‬‫‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺮض ﻣﻦ ﻋﺒـﺎده ﺑﻤـﺎ ذﮐﺮ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻣﻦ أن ﯾﺠﻠﺴﻮا ﻓﯽ ﺑﯿﻮﺗﻬﻢ و ﯾﺨﻠّﻮا ﺑﯿﻦ اﻟﻨـﺎس ﻓﯿﺴـﻔﮏ ﺑﻌﻀـﻬﻢ دﻣﺎء ﺑﻌﺾ ﻓﺴـﯿﺮوا ﻣﻌﻨﺎ إﻟﯽ‬‫ﻫﺎﺗﯿﻦ اﻟﺠﻤﺎﻋﺘﯿﻦ و اﺳـﻤﻌﻮا ﻣﻦ ﺣﺠﺠﻬﻢ و اﻧﻈﺮوا ﻣﻦ أوﻟﯽ ﺑﺎﻟّﻨﺼـﺮة ﻓﺎﺗّﺒﻌﻮه‪ ،‬ﻓﺎن أﺻـﻠﺢ اﻟﱠﻠﻪ أﻣﺮﻫﻢ رﺟﻌﺘﻢ ﻣﺄﺟﻮرﯾﻦ و ﻗـﺪ ﻗﻀـﯿﺘﻢ ﺣّﻖ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و إن ﺑﻐﯽ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻌﺾ ﻧﻈﺮﺗﻢ إﻟﯽ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﻓﻘﺎﺗﻠﺘﻤﻮﻫﺎ ﺣّﺘﯽ ﺗﻔﯽء إﻟﯽ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﻤﺎ أﻣﺮﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ و اﻓﺘﺮض ﻋﻠﯿﮑﻢ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﻌﺪ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 261‬از ‪285‬‬‫و اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺗﺸـﺮﯾﻒ ﺑﺮدن ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﺑﺴﻮي‬‫ﮐﻮﻓﻪ ﻣﯽآرد‪] :‬ﻓﺨﺮج أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﻠﻘﯽ اﻟﺤﺴﻦ ﻓﻀـّﻤﻪ إﻟﯿﻪ و أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ اﺑﺎ اﻟﯿﻘﻈﺎن‪ ،‬أ ﻋﺪوت ﻓﯿﻤﻦ ﻋﺪا ﻋﻠﯽ أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻓﺄﺣﻠﻠﺖ ﻧﻔﺴﮏ ﻣﻊ اﻟﻔّﺠﺎر؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ أﻓﻌﻞ و ﻟﻢ ﯾﺴﺆﻧﯽ![‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﻣﺬﮐﻮره آورده‪:‬‬‫]ﻓﺨﺮج أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﻠﻘﯽ اﻟﺤﺴﻦ ﻓﻀّﻤﻪ إﻟﯿﻪ و أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﯾﻘﻈﺎن! أ ﻋﺪوت ﻋﻠﯽ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯿﻤﻦ ﻋﺪا ﻓﺄﺣﻠﻠﺖ ﻧﻔﺴﮏ‬‫ﻣﻊ اﻟﻔّﺠﺎر؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ أﻓﻌﻞ و ﻟﻢ ﯾﺴﺆﻧﯽ![‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺧﻠﺪون ﻣﻐﺮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد آورده‪] ،‬و ﺧﺮج أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﻠﻘﯽ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﻓﻀـّﻤﻪ إﻟﯿﻪ و ﻗﺎل ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﯾﻘﻈﺎن! أ ﻋﺪوت‬‫ﻋﻠﯽ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯿﻤﻦ ﻋﺪا و أﺣﻠﻠﺖ ﻧﻔﺴﮏ ﻣﻊ اﻟﻔّﺠﺎر؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ أﻓﻌﻞ ‪.‬‬
‫و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﻪ ﻧﻬﺠﯽ ﮐﻪ ﭘﺮده دﯾﻦ و اﯾﻤﺎن أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ را ﻓﺎش ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺧﻮد واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺷﻘﺎوت و ﺧﺴﺮان ﻣﺂل او‬‫از ﻣﻄﺎوي آن ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾﺪه ﺑﺮ أوﻟﯽ اﻻﺑﺼﺎر ﮐﺎﻟّﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر و ﮐﻤﺎل ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻣﻌﺎﻧﺪت أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﺎﻫﺪاي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪364 :‬‬‫ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر ﻋﻠﯿﻪ رﺿﻮان اﻟﻤﻠـﮏ اﻟﻐّﻔﺎر ﻋﻼوه ﺑﺮ ﮐﺘﺐ ﺳﺎﺑﻘﻪ از دﯾﮕﺮ أﺳـﻔﺎر أﺣﺒﺎر و ﻣﺼـّﻨﻔﺎت ﮐﺒﺎر أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻧﯿﺰ واﺿـﺢ و ﻻﺋﺢ‬‫اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺨﺎري در »ﺻـﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟﻔﺘﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﺪﺛﻨﺎ ﺑﺪل ﺑﻦ اﻟﻤﺤﺒﺮ‪ ،‬ﺣﺪﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻤﺮو‪ ،‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ واﺋﻞ‪ ،‬ﯾﻘﻮل‪ :‬دﺧﻞ أﺑﻮ‬‫ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر ﺣﯿﺚ ﺑﻌﺜﻪ ﻋﻠّﯽ إﻟﯽ أﻫﻞ اﻟﮑﻮﻓـﮥ ﯾﺴـﺘﻨﻔﺮﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﻨﺎك أﺗﯿﺖ أﻣﺮا أﮐﺮه ﻋﻨﺪﻧﺎ ﻣﻦ إﺳـﺮاﻋﮏ ﻓﯽ‬‫ﻫـﺬا اﻻﻣﺮ ﻣﻨـﺬ أﺳـﻠﻤﺖ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮑﻤﺎ ﻣﻨـﺬ أﺳـﻠﻤﺘﻤﺎ أﻣﺮا أﮐﺮه ﻋﻨﺪي ﻣﻦ إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ‪ ،‬و ﮐﺴﺎﻫﻤﺎ ﺣّﻠﮥ ﺣّﻠﮥ ﺛّﻢ‬‫راﺣﻮا إﻟﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ[‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﺎﮐﻢ اﻟﻨﯿﺴﺎﺑﻮرّي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺴـﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟـّﺼ ﺤﯿﺤﯿﻦ« در ﻣﻨﺎﻗﺐ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻘﺎﺿـﯽ ﺑﻬﻤﺪان‪ ،‬ﺛﻨﺎ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﺛﻨﺎ آدم ﺑﻦ إدرﯾﺲ ﺑﻦ أﺑﯽ إﯾﺎس‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣّﺮة‪ ،‬ﻋﻦ‬‫أﺑﯽ واﺋﻞ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻞ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻻﺷـﻌﺮي و أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد اﻟﺒﺪري ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر و ﻫﻮ ﯾﺴﺘﻨﻔﺮ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﻨﺎ ﻣﻨﮏ أﻣﺮا ﻣﻨﺬ أﺳﻠﻤﺖ‬‫أﮐﺮه ﻋﻨﺪﻧﺎ ﻣﻦ إﺳﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮑﻤﺎ ﻣﻨﺬ أﺳﻠﻤﺘﻤﺎ أﻣﺮا أﮐﺮه ﻋﻨﺪي ﻣﻦ‪:‬‬‫إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﮑﺴﺎﻫﻤﺎ ﻋّﻤﺎر ﺣﻠّﮥ ﺣﻠّﮥ و ﺧﺮﺟﺎ إﻟﯽ اﻟّﺼﻼة ﯾﻮم اﻟﺠﻤﻌﮥ[‪.‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« در وﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ آورده‪:‬‬‫]ﺷـﻘﯿﻖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻞ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر ﺣﯿﺚ أﺗﯽ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﯾﺴﺘﻨﻔﺮ اﻟّﻨﺎس ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﻨﺎ ﻣﻨﮏ أﻣﺮا ﻣﻨﺬ أﺳﻠﻤﺘﻤﺎ أﮐﺮه ﻋﻨﺪﻧﺎ‬‫ﻣﻦ إﺳﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮑﻤﺎ أﻣﺮا ﻣﻨﺬ أﺳﻠﻤﺘﻤﺎ أﮐﺮه ﻋﻨﺪي ﻣﻦ إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻢ ﮐﺴﺎﻫﻤﺎ ﺣﻠّﮥ[‪.‬‬‫و ﺷـﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ اﺑﻮ اﻟﻤﻈﻔﺮ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻗﺰﻏﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺴـﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗـﺬﮐﺮه ﺧﻮاّص اﻻﻣﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ اﻟﺒﺨﺎري أﯾﻀﺎ‪ :‬ﻋﻦ‬‫أﺑﯽ واﺋﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻗﺪم ﻋّﻤﺎر اﻟﮑﻮﻓﮥ ﯾﺴﺘﻨﻔﺮ اﻟّﻨﺎس دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد اﻻﻧﺼﺎري و أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ اﻻﺷﻌﺮي‪ ،‬ﻓﻘﺎﻻ‪:‬‬‫ﻣﺎ رأﯾﻨﺎ ﻣﻨﮏ أﻣﺮا ﻣﻨﺬ أﺳﻠﻤﺖ أﮐﺮه ﻋﻨﺪﻧﺎ ﻣﻦ إﺳﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻓﻘﺎل ﻟﻬﻤﺎ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪365 :‬‬‫ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮑﻤﺎ أﻣﺮا ﻣﻨﺬ اﺳﻠﻤﺘﻤﺎ أﮐﺮه ﻋﻨﺪي ﻣﻦ إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ[‪.‬‬‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻋﺒﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣّﻠﺎ ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﻬﺎﻟﻮي در »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻋﻦ أﺑﯽ واﺋﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻞ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر ﺣﯿﻦ ﺑﻌﺜﻪ ﻋﻠﯽ إﻟﯽ أﻫﻞ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﯾﺴﺘﻨﻔﺮﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﻨﺎك أﺗﯿﺖ أﻣﺮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 262‬از ‪285‬‬‫أﮐﺮه ﻋﻨﺪﻧﺎ ﻣﻦ إﺳﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ ﻣﻨﺬ أﺳﻠﻤﺖ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر ﻟﻬﻤﺎ ﻣﺜﻠﻪ‪ .‬رواه اﻟﺒﺨﺎري ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ -14‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد أﻧﺼﺎري از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫وﺟﻪ ﭼﻬـﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺜﺒﺖ ﺿـﻼﻟﺖ ﻋﻈﯿﻤﻪ و ﻏﻮاﯾﺖ ﻣﻠﯿﻤﻪ أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد أﻧﺼـﺎري ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او ﻫﻢ ﺑﺎﻻﻋﻼن و‬‫اﻹﺟﻬﺎر ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻫﺪاي ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر آﻏﺎز ﻧﻬﺎده ﺑﺎﻗﺘﻔﺎي أﺛﺮ اﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻏّﺪار ﺧّﺘﺎر‪ ،‬اﺳـﺘﻘﺒﺎح اﺳـﺘﻨﻔﺎر ﺑﺮاي ﻧﺼﺮت ﺟﻨﺎب ﺣﯿﺪر ﮐّﺮار‬‫ﻋﻠﯿﻪ آﻻف ﻟا ّﺴﻼم ﻣﺪي اﺧﺘﻼف اﻟﻠّﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر ﻧﻤﻮده‪ ،‬در ﭘﯽ ﻃﻌﻦ و ﺗﺸﻨﯿﻊ ﺑﺮ آن ﭘﯿﺸﻮاي أﺧﯿﺎر ﻓﺘﺎده ﺑﺎ وﺻﻒ ﻋﻠﻢ ﺑﮑﺮاﻣﺖ و ﻓﺨﺎﻣﺖ‬‫ذات آن ﻣﺼﺎﺣﺐ ﺧﺎّص ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮات و اﻟّﺘﺤّﯿﺎت ﺑﻄﻌﻦ و ﺗﺸﻨﯿﻊ و ﺗﺄﻧﯿﺐ و ﺗﻘﺮﯾﻊ ﻟﺐ ﮔﺸﺎده ﺑﻌﯿﺐ‬‫و ﻏﻤﺰ و ﻃﻌﻦ و ﻟﻤﺰش ﺑﺮ ﻣـﺬاق اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ داد زﻧـﺪﻗﻪ و اﻟﺤﺎد و ﮐﻔﺮ ﺑﺮّب اﻟﻌﺒﺎد داده! و اﮔﺮ ﭼﻪ ﻋﺒﺎرات ﺳﺎﺑﻘﻪ در وﺟﻪ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﺑﺮاي‬‫إﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯽ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات دﯾﮕﺮ آورده ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫ﺑﺨﺎري در »ﺻـﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﺑﻌـﺪ رواﯾﺖ ﺑﺪل ﺑﻦ ﻣﺤﺒﺮ ﮐﻪ در وﺟﻪ ﺳﺎﺑﻖ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﯿﺪان‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﻤﺰة‪ ،‬ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ‪،‬‬‫ﻋﻦ ﺷـﻘﯿﻖ ﺑﻦ ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻣﻊ أﺑﯽ ﻣﺴـﻌﻮد و أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ و ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد‪ :‬ﻣﺎ ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﮏ أﺣﺪ إﻟّﺎ ﻟﻮ ﺷﺌﺖ ﻟﻘﻠﺖ‬‫ﻓﯿﻪ ﻏﯿﺮك و ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮏ ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻨﺬ ﺻـﺤﺒﺖ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻋﯿﺐ ﻋﻨﺪي ﻣﻦ اﺳﺘﺴﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻗﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ‬‫ﻣﺴـﻌﻮد! و ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮏ و ﻣﻦ ﺻﺎﺣﺒﮏ ﻫﺬا ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻨﺬ ﺻـﺤﺒﺘﻤﺎ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻋﯿﺐ ﻋﻨﺪي ﻣﻦ إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ!‬‫ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد و ﮐﺎن ﻣﻮﺳﺮا‪ :‬ﯾﺎ ﻏﻼم! ﻫﺎت ﺣﻠّﺘﯿﻦ ﻓﺄﻋﻄﯽ إﺣﺪاﻫﻤﺎ أﺑﺎ ﻣﻮﺳﯽ و اﻻﺧﺮي ﻋّﻤﺎرا‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬روﺣﺎ ﻓﯿﻪ إﻟﯽ اﻟﺠﻤﻌﮥ![‪.‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ رواﯾﺖ ﺳﺎﺑﻘﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪366 :‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ أﺧﺮي‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻣﻊ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﯽ ﻣﺴـﻌﻮد و ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد‪ :‬ﻣﺎ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎﺑﮏ ﻣﻦ أﺣـﺪ إﻟّﺎ ﻟﻮ ﺷـﺌﺖ‬‫ﻟﻘﻠﺖ ﻓﯿﻪ ﻟﻐﯿﺮك‪ .‬و ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮏ ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻨﺬ ﺻﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ أﻋﯿﺐ ﻋﻨﺪي ﻣﻦ اﺳﺘﺴﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻓﻘﺎل‬‫ﻋّﻤـ ﺎر‪ :‬ﯾـﺎ أﺑـﺎ ﻣﺴـﻌﻮد! و ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﻨﮏ و ﻻ ﻣﻦ ﺻﺎﺣﺒﮏ ﻫـﺬا ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻨـﺬ ﺻـﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻋﯿﺐ ﻋﻨـﺪي ﻣﻦ‬‫إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد و ﮐﺎن ﻣﻮﺳﺮا‪ :‬ﯾﺎ ﻏﻼم! ﻫﺎت ﺣّﻠﺘﯿﻦ ﻓﺄﻋﻄﯽ إﺣﺪاﻫﻤﺎ أﺑﺎ ﻣﻮﺳﯽ و اﻻﺧﺮي ﻋّﻤﺎرا و ﻗﺎل‪:‬‬‫روﺣﺎ ﻓﯿﻬﻤﺎ إﻟﯽ اﻟﺠﻤﻌﮥ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺒﺨﺎري ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﯿﻤﻨﯽ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ ]‪ [1‬در »ﺗﯿﺴﯿﺮ اﻟﻮﺻﻮل إﻟﯽ ﺟﺎﻣﻊ اﻷﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﺷﻘﯿﻖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻣﻊ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ‬‫اﻻﺷـﻌﺮي و أﺑﯽ ﻣﺴـﻌﻮد و ﻋّﻤﺎر رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬ﻣﺎ ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﮏ ﻣﻦ أﺣﺪ إﻟّﺎ ﻟﻮ ﺷﺌﺖ ﻟﻘﻠﺖ ﻓﯿﻪ ﻏﯿﺮك‪ ،‬و ﻣﺎ‬‫رأﯾﺖ ﻣﻨﮏ ﻣﻨـﺬ ﺻـﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻋﯿﺐ ﻋﻨـﺪي ﻣﻦ اﺳﺘﺴـﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻻﻣﺮ! ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻣﺴـﻌﻮد! ﻣﺎ‬‫رأﯾﺖ ﻣﻨﮏ و ﻻ ﻣﻦ ﺻﺎﺣﺒﮏ ﻫﺬا ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻨﺬ ﺻﺤﺒﺘﻤﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻋﯿﺐ ﻋﻨﺪي ﻣﻦ إﺑﻄﺎﺋﮑﻤﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ‬‫ﻣﺴـﻌﻮد‪ ،‬و ﮐـﺎن ﻣﻮﺳـﺮا‪ :‬ﯾـﺎ ﻏﻼـم! ﻫـﺎت ﺣﻠّﺘﯿﻦ ﻓـﺄﻋﻄﯽ إﺣـﺪاﻫﻤﺎ أﺑـﺎ ﻣﻮﺳـﯽ و اﻻﺧﺮي ﻋّﻤﺎرا و ﻗﺎل‪ :‬روﺣﺎ ﻓﯿﻬﻤﺎ إﻟﯽ اﻟﺠﻤﻌـﮥ‪ ،‬أﺧﺮﺟﻪ‬‫اﻟﺒﺨﺎري ‪.‬‬
‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻮن واﻗﻌﻪ ﻃﻌﻦ و ﺗﺸـﻨﯿﻊ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ و أﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮد ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ رﺿﻮان اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﻨﮑﺮ و ﺷﻨﯿﻊ و‬‫ﺑﻐﺎﯾﺖ ﻗﺒﯿﺢ و ﻓﻈﯿﻊ ﺑﻮد‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺳـﻌﺪ ﯾﺎﻓﻌﯽ ﮐﻪ از أﺟّﻠﻪ ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺑﻠﺤﺎظ ﭘﺮده ﭘﻮﺷـﯽ اﺻـﺤﺎب‪ ،‬ﻣﺼﻠﺤﺖ در‬‫ذﮐﺮ آن ﺑﮑﻤـﺎل اﺟﻤـﺎل و اﺧﻼـل دﯾـﺪه و از ﺗﺼـﺮﯾﺢ اﺳﻢ أﺑـﻮ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﻮ ﻣﺴـﻌﻮد ﻫﻢ ﺑﻮﺟﻪ ﺑﻮدن آن ﺧﻼـف ﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻘﺼﻮد دل‬‫دزدﯾﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻮد ﮐﻪ ﻣﺴـّﻤﯽ ﺑﻪ »ﻣﺮآة اﻟﺠﻨﺎن« ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ در وﻗﺎﯾﻊ ﺳﻨﻪ ﺳﺒﻊ و ﺛﻤﺎﻧﯿﻦ در ذﮐﺮ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﺎﺗﺒﻪ‬‫رﺟﻼـن ﺟﻠﯿﻼـن ﻣّﻤﻦ ﺗﻮّﻗﻒ ﻋﻦ اﻟﻘﺘـﺎل ﻟّﻤﺎ اﻟﺘﻘﯽ اﻟﻔﺮﯾﻘﺎن ]‪ [1‬ﺗﺮﺟﻤـﮥ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺸـﯿﺒﺎﻧﯽ ﻣﺒﺴﻮﻃﮥ ﻓﯽ »اﻟﻀﻮء اﻟﻼﻣﻊ« ﻟﻠﺴـﺨﺎوي »و‬‫اﻟﺒﺪر اﻟﻄﺎﻟﻊ« ﻟﻠﺸﻮﮐﺎﻧﯽ )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 263‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪367 :‬‬‫ﻓﯽ ﮐﻼم ﻣﻌﻨﺎه‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﻨﺎ ﻣﻨﮏ ﻗّﻂ ﺷﯿﺌﺎ ﻧﮑﺮﻫﻪ ﺳﻮي إﺳﺮاﻋﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻﻣﺮ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻓﯽ اﻟﻘﺘﺎل ﻣﻊ ﻋﻠﯽ أو ﻧﺤﻮ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻘﺎل ‪.‬‬
‫و ازﯾﻨﺠﺎ و أﻣﺜﺎل آن دﺳـﺘﮑﺎري ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ در إﺻـﻼح ﻣﻌﺎﯾﺐ أﺻـﺤﺎب از ﻣﮑﻤﻦ ﺳـّﺮ ﺑﯿﺮون ﻣﯽآﯾﺪ ﺑﺴﻮي ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻬﺮ‪ ،‬و ﻟﻦ‬‫ﯾﺼﻠﺢ اﻟﻌّﻄﺎر ﻣﺎ أﻓﺴﺪه اﻟّﺪﻫﺮ!‬‫وﺟﻪ ‪ -15‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫وﺟـﻪ ﭘـﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑـﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻟﯿـﻞ ﮐﻤـﺎل ﺿـﻼل ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ ﻫﺮ دو ﻧﻔﺮ ﻫﺮﮔﺰ در روز ﺟﻤـﻞ ﻣﻬﺘـﺪي ﺑﻬـﺪاي‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺎر ﻧﺸﺪﻧﺪ و ﺑﺎ وﺻﻒ ﻋﻠﻢ ﺑﺒﻮدن ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺎر در ﻟﺸﮕﺮ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم دﯾﺪه و داﻧﺴﺘﻪ اﻫﺘﺪا ﺑﺂن ﺣﻀﺮت‬‫اﺧﺘﯿﺎر ﻧﮑﺮدﻧـﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻫﻼك ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬و ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص‪ ،‬ﺣﺎل ﺧﺴـﺮان ﻣﺂل زﺑﯿﺮ زﯾﺎدهﺗﺮ درﯾﻦ ﺑﺎب ﻗﺎﺑﻞ ﻋﺒﺮت أوﻟﯽ اﻻﺑﺼﺎرﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫او ﺑـﻮدن ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر را در ﻟﺸـﮕﺮ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﻮﺟﺐ ﺟـﺪع أﻧﻒ ﯾـﺎ ﻗﻄﻊ ﻇﻬﺮ ﺧﻮد ﻣﯽداﻧﺴﺖ و ﺑـﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ‬‫ﻣﻬﺘﺪي ﻧﮕﺮدﯾﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﺑﺤّﺪ دﻣﺎر و ﻫﻼك رﺳﯿﺪ‪.‬‬‫اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ ﺟﻨﮓ ﺟﻤﻞ آورده‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ ﻋﻤﺎرة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻓﻀﯿﻞ‪،‬‬‫ﻋﻦ ﺳـﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﻋﻘﺒـﮥ‪ ،‬ﻋﻦ ﻗﺮة ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﻮن ﺑﻦ ﻗﺘﺎدة‪ .‬ﻗﺎل ﻗﺮة ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻣﻊ اﻻﺣﻨﻒ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ و ﮐﺎن ﺟﻮن ﺑﻦ ﻗﺘﺎدة اﺑﻦ‬‫ﻋّﻤﯽ ﻣﻊ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ اﻟﻌّﻮام ﻓﺤّﺪﺛﻨﯽ ﺟﻮن ﺑﻦ ﻗﺘﺎدة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻣﻊ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﺠﺎء ﻓﺎرس ﯾﺴﯿﺮ و ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺴﻠّﻤﻮن ﻋﻠﯽ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﺎﻻﻣﺮة‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﺴﻼم‬‫ﻋﻠﯿﮏ أﯾﻬﺎ اﻻﻣﯿﺮ! ﻗﺎل‪ :‬و ﻋﻠﯿﮏ اﻟـّﺴ ﻼم‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم ﻗـﺪ أﺗﻮا ﻣﮑﺎن ﮐﺬا و ﮐﺬا ﻓﻠﻢ أر ﻗﻮﻣﺎ أرّث ﺳـﻼﻣﺎ و ﻻ أﻗّﻞ ﻋﺪدا و ﻻ أرﻋﺐ‬‫ﻗﻠﻮﺑـﺎ ﻣﻦ ﻗﻮم أﺗﻮك! ﺛّﻢ اﻧﺼـﺮف ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل ﺛّﻢ ﺟﺎء ﻓﺎرس ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟـّﺴ ﻼم ﻋﻠﯿﮏ أّﯾﻬﺎ اﻻﻣﯿﺮ! ﻓﻘﺎل‪ :‬و ﻋﻠﯿﮏ اﻟـّﺴ ﻼم‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺟﺎء اﻟﻘﻮم ﺣّﺘﯽ‬‫أﺗﻮا ﻣﮑﺎن ﮐـﺬا ﮐـﺬا ﻓﺴـﻤﻌﻮا ﺑﻤﺎ ﺟﻤﻊ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻣﻦ اﻟﻌـﺪد و اﻟﻌّﺪة و اﻟﺤّﺪ ﻓﻘﺬف ﻓﯽ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ اﻟّﺮﻋﺐ ﻓﻮﻟّﻮا ﻣﺪﺑﺮﯾﻦ‪ .‬ﻗﺎل اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬إﯾﻬﺎ‬‫ﻋﻨـﮏ اﻵن! ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﻟﻢ ﯾﺠـﺪ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ إﻟّﺎ اﻟﻌﺮﻓـﺞ ﻟـﺪّب إﻟﯿﻨﺎ ﻓﯿﻪ! ﺛّﻢ اﻧﺼـﺮف‪ .‬ﺛّﻢ ﺟﺎء ﻓﺎرس و ﻗـﺪ ﮐﺎدت اﻟﺨﯿﻮل أن ﺗﺨﺮج ﻣﻦ‬‫اﻟّﺮﻫﺞ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﺴﻼم ﻋﻠﯿﮏ أّﯾﻬﺎ اﻻﻣﯿﺮ! ﻗﺎل‪ :‬و ﻋﻠﯿﮏ اﻟّﺴﻼم‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻘﻮم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪368 :‬‬‫ﻗـﺪ أﺗﻮك ﻓﻠﻘﯿﺖ ﻋّﻤـ ﺎرا ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ ﻓﻘـﺎل ﻟﯽ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬إﻧّﻪ ﻟﯿﺲ ﻓﯿﻬﻢ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺑﻠﯽ و اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﻪ ﻟﻔﯿﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺟﻌﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻬﻢ! ﻓﻘﺎل‪ :‬و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ ﺟﻌﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺟﻌﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻬﻢ! ﻓﻠﻤﺎ رأي اﻟّﺮﺟﻞ ﯾﺤﺎﻟﻔﻪ ﻗﺎل ﻟﺒﻌﺾ أﻫﻠﻪ‪ :‬ارﮐﺐ ﻓﺎﻧﻈﺮ أﺣّﻖ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل؟‬‫ﻓﺮﮐﺐ ﻣﻌﻪ ﻓﺎﻧﻄﻠﻘـﺎ و أﻧﺎ أﻧﻈﺮ إﻟﯿﻬﻤﺎ ﺣّﺘﯽ وﻗﻔﺎ ﻓﯽ ﺟﺎﻧﺐ اﻟﺨﯿﻞ ﻗﻠﯿﻼ ﺛّﻢ رﺟﻌﺎ إﻟﯿﻨﺎ ﻓﻘﺎل اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ‪ :‬ﻣﺎ ﻋﻨـﺪك؟ ﻗﺎل‪ :‬ﺻـﺪق اﻟّﺮﺟﻞ!‬‫ﻗـﺎل اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﯾـﺎ ﺟـﺪع أﻧﻔـﺎه! أو‪ :‬ﯾﺎ ﻗﻄﻊ ﻇﻬﺮاه! ﻗﺎل ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺎرة‪ :‬ﻗﺎل ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻗﺎل ﻓﻀـﯿﻞ‪ :‬ﻻ أدري أّﯾﻬﻤﺎ ﻗﺎل‪ ،‬ﺛّﻢ أﺧـﺬه أﻓﮑﻞ ]‪[1‬‬‫ﻓﺠﻌﻞ اﻟـّﺴ ﻼح ﯾﻨﻘﺾ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﺟﻮن‪ :‬ﺛﮑﻠﺘﻨﯽ أّﻣﯽ! ﻫـﺬا اﻟّـﺬي ﮐﻨﺖ ارﯾـﺪ أن أﻣﻮت ﻣﻌﻪ أو أﻋﯿﺶ ﻣﻌﻪ‪ ،‬و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴـﯽ ﺑﯿﺪه ﻣﺎ أﺧﺬ‬‫ﻫﺬا ﻣﺎ أري إﻻ ﻟﺸـﯽء ﻗﺪ ﺳـﻤﻌﻪ أو رآه ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺗﺸﺎﻏﻞ اﻟّﻨﺎس اﻧﺼـﺮف ﻓﺠﻠﺲ ﻋﻠﯽ داﺑّﺘﻪ ﺛّﻢ ذﻫﺐ‪ ،‬ﻓﺎﻧﺼـﺮف ﺟﻮن‬‫ﻓﺠﻠﺲ ﻋﻠﯽ داﺑّﺘﻪ ﻓﻠﺤﻖ ﺑﺎﻻـﺣﻨﻒ ﺛّﻢ ﺟـﺎء ﻓﺎرﺳـﺎن ﺣّﺘﯽ أﺗﯿﺎ اﻻﺣﻨﻒ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻓﻨﺰﻻ ﻓﺄﺗﯿﺎ ﻓﺄﮐّﺒﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻨﺎﺟﯿﺎه ﺳﺎﻋـﮥ ﺛّﻢ اﻧﺼـﺮﻓﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺟﺎء‬‫ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺟﺮﻣﻮز إﻟﯽ اﻟﺤﻨﻒ ﻓﻘﺎل‪ :‬أدرﮐﺘﻪ ﻓﯽ وادي اﻟّﺴﺒﺎع ﻓﻘﺘﻠﺘﻪ‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﯾﻘﻮل‪ :‬و اﻟّﺬي ﻧﻔﺴﯽ ﺑﯿﺪه إّن ﺻﺎﺣﺐ اﻟّﺰﺑﯿﺮ اﻻﺣﻨﻒ![‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ -16‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ ﻋﺎﺋﺸﮥ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫وﺟﻪ ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬دﻟﯿﻞ ﺿـﻼل ﻣﺒﯿﻦ ﻋﺎﺋﺸﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ او ﻧﯿﺰ ﻫﯿﭽﮕﺎه ﻣﻬﺘﺪي ﺑﻬﺪاي ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻧﮕﺮدﯾﺪ و‬‫ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص در ﺟﻨﮓ ﺟﻤﻞ از ﺳﯿﺮت و ﻫﺪاﯾﺖ آن ﺣﻀﺮت إﻋﺮاض ﺻﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده ﺑﺠﺎي اﻫﺘﺪا ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺤﺎرﺑﻪ و اﻋﺘﺪا ﺑﺮﮔﺰﯾﺪ ]‪ ،[2‬ﺑﻠﮑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 264‬از ‪285‬‬‫ﺑﻌﺪ از ﺷـﮑﺴﺖ ﺧﻮردن ﺧﻮد ﻧﯿﺰ ﺗﮑّﺒﺮ و ﻏﺮور ﺧﻮد را ﻧﮕﺬاﺷﺖ و دﺳﺖ از ﺑﻐﺎوت و ﻋﺪوان ﺑﺮ ﻧﺪاﺷﺖ و ﻫﺪاي ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر را ﻗﺎﺑﻞ‬‫اﻫﺘـﺪا ﻧﭙﻨـﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﮐﻼـم ﺟﻼـﻋﺖ و ﺧﻼـﻋﺖ اﻧﻀـﻤﺎم ﺑﯿﺸـﺮﻣﯽ ﺗﻤـﺎم ﺑﺂﻧﺤﻀـﺮت آﻏـﺎز ﻧﻬـﺎده‪ ،‬أﻋﻼـم ﮐﻤﺎل ﺧﺼﻮﻣﺖ و ﻋـﺪاوت‬‫ﺑﯿﻔﺮاﺷﺖ‪ [1] ،‬أي رﻋﺪة )‪.(12‬‬‫]‪ [2‬و از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﻮاﻫـﺪ اﻋﺘـﺪاي ﻋـﺎﺋﺸﻪ ﺑﺮ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤـﺎر اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او دﻋـﺎي ﺑـﺪ ﺑﺮ آن ﺣﻀـﺮت ﻣﯽﻧﻤﻮد و ﺑـﺎﯾﻦ ﺟﺮأت و ﺟﺴﺎرت‬‫ﺳﺮاﺳﺮ ﺧﺴﺎرت در ﺿﻼل و ﺗﺒﺎب ﺧﻮد ﻣﯽاﻓﺰود‪.‬‬‫اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ رﺑﻪ ﻗﺮﻃﺒﯽ در »ﻋﻘـﺪ ﻓﺮﯾـﺪ« در ذﮐﺮ أﺧﺒﺎر ﯾﻮم اﻟﺠﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬و أﻣﻠﯽ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻣﺤﺎرب‪ ،‬ﻋﻦ داود ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﺮب ﺑﻦ أﺑﯽ اﻻﺳﻮد*‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪369 :‬‬‫أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ اﻟﻤﺴﻌﻮدي در »ﻣﺮوج اﻟّﺬﻫﺐ« در ذﮐﺮ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ ﻗﺎم ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﺑﯿﻦ اﻟّﺼّﻔﯿﻦ ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! ﻣﺎ‬‫أﻧﺼـﻔﺘﻢ ﻧﺒّﯿﮑﻢ ﺣﯿﺚ ﮐﺸـﻔﺘﻢ ﻋﺘﻘﺎء ﺗﻠﮏ اﻟﺨﺪور و أﺑﺮزﺗﻢ ﻋﻘﯿﻠﺘﻪ ﻟﻠّﺴﯿﻮف و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ ﻓﯽ ﻫﻮدج ﻣﻦ رﻓﻮف اﻟﺨﺸﺐ ﻗﺪ أﻟﺒﺴﻮه‬‫اﻟﻤﺴﻮح و ﺟﻠﻮد اﻟﺒﻘﺮ و ﺟﻌﻠﻮا دوﻧﻪ اﻟّﻠﺒﻮد‪ ،‬ﻗﺪ ﻏﺸﯽ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﺑﺎﻟّﺪروع‪.‬‬‫ﻓﺪﻧﺎ ﻋّﻤﺎر ﻣﻦ ﻣﻮﺿﻌﻬﺎ ﻓﻨﺎدي اﻟﯽ ﻣﺎ ذا ﺗﺪﻋﯿﻦ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻟﯽ اﻟﻄﻠﺐ ﺑﺪم ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻗﺘـﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﯿﻮم اﻟﺒـﺎﻏﯽ و اﻟّﻄـ ﺎﻟﺐ ﺑﻐﯿﺮ اﻟﺤّﻖ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﮑﻢ ﻟﺘﻌﻠﻤﻮن أّﯾﻨﺎ اﻟﻤﻤﺎﻟﯽ ﻓﯽ ﻗﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﺛّﻢ أﻧﺸﺄ ﯾﻘﻮل‪ ،‬و ﻗﺪ‬‫رﺷﻘﻮه ﺑﺎﻟﻨﺒﻞ‪:‬‬‫ﻓﻤﻨﮏ اﻟﺒﮑﺎء و ﻣﻨﮏ اﻟﻌﻮﯾﻞ و ﻣﻨﮏ اﻟّﺮﯾﺎح و ﻣﻨﮏ اﻟﻤﻄﺮ‬‫و أﻧﺖ أﻣﺮت ﺑﻘﺘﻞ اﻻﻣﺎم و ﻗﺎﺗﻠﻪ ﻋﻨﺪﻧﺎ ﻣﻦ أﻣﺮ‬‫و ﺗﻮاﺗﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﻟا ّﺮﻣﯽ و اﺗّﺼﻞ ﻓﺤّﺮك ﻓﺮﺳﻪ و زال ﻋﻦ ﻣﻮﺿﻌﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ذا ﺗﻨﺘﻈﺮ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﻟﯿﺲ ﻟﮏ ﻋﻨﺪ اﻟﻘﻮم إﻟّﺎ اﻟﺤﺮب![‪.‬‬‫و اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﮐﺘﺐ إﻟّﯽ اﻟـّﺴ ﺮي ﻋﻦ ﺷـﻌﯿﺐ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﯿﻒ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ و ﻃﻠﺤﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬أﻣﺮ ﻋﻠﯽ‬‫ﻧﻔﺮا ﺑﺤﻤـﻞ ﻟا ﻬﻮدج ﻣﻦ ﺑﯿﻦ اﻟﻘﺘﻠﯽ ﺑﻘﯿﻪ ﭘـﺎورﻗﯽ از ﺻـﻔﺤﻪ ‪ *368‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﺮﺟﺖ ﻣـﻊ ﻋﻤﺮان ﺑﻦ ﺣﺼـﯿﻦ و ﻋﺜﻤـﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ اﻟﯽ‬‫ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ أم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أﺧﺒﺮﯾﻨﺎ ﻋﻦ ﻣﺴﯿﺮك‪ ،‬ﻫﺬا ﻋﻬﺪ ﻋﻬﺪه إﻟﯿﮏ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أم رأي رأﯾﺘﻪ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻞ! رأي‬‫رأﯾﺘﻪ ﺣﯿﻦ ﻗﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﻔﺎن اﻧﺎ ﻧﻘﻤﻨﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﺿـﺮﺑﻪ ﺑﺎﻟﺴﻮط و ﻣﻮﻗﻊ اﻟﻤﺴﺤﺎة اﻟﻤﺤﻤﺎة و اﻣﺮة ﺳﻌﯿﺪ و اﻟﻮﻟﯿﺪ و ﻋﺪوﺗﻢ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺎﺳﺘﺤﻠﻠﺘﻢ ﻣﻨﻪ‬‫اﻟﺜﻠﺚ ﺣﺮم‪:‬‬‫ﺣﺮﻣﮥ اﻟﺒﻠﺪ و ﺣﺮﻣﮥ اﻟﺨﻼﻓﮥ و ﺣﺮﻣﮥ اﻟﺸـﻬﺮ اﻟﺤﺮام ﺑﻌﺪ أن ﻣﺼـﺘﻤﻮه ﮐﻤﺎ ﯾﻤﺎص اﻻﻧﺎء‪ ،‬ﻓﻐﻀـﺒﻨﺎ ﻟﮑﻢ ﻣﻦ ﺳﻮط ﻋﺜﻤﺎن و ﻻ ﻧﻐﻀﺐ ﻟﻌﺜﻤﺎن‬‫ﻣﻦ ﺳـﯿﻔﮑﻢ‪ .‬ﻗﻠﻨـﺎ‪ :‬ﻣـﺎ أﻧﺖ و ﺳـﯿﻔﻨﺎ و ﺳﻮط ﻋﺜﻤﺎن و أﻧﺖ ﺣﺒﯿﺲ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ؟! أﻣﺮك أن ﺗﻘﺮي ﻓﯽ ﺑﯿﺘﮏ ﻓﺠﺌﺖ‬‫ﺗﻀـﺮ ﺑﯿﻦ اﻟﻨﺎس ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﺒﻌﺾ؟! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬و ﻫﻞ أﺣـﺪ ﯾﻘﺎﺗﻠﻨﯽ أو ﯾﻘﻮل ﻏﯿﺮ ﻫـﺬا؟ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬و ﻣﻦ ﯾﻔﻌﻞ ذﻟﮏ ﻫﻞ أﻧﺖ ﻣﺒﻠﻎ ﻋﻨﯽ ﯾﺎ‬‫ﻋﻤﺮان؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺴﺖ ﻣﺒﻠﻐﺎ ﻋﻨﮏ ﺣﺮﻓﺎ واﺣﺪا ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻟﮑﻨﻨﯽ ﻣﺒﻠﻎ ﻋﻨـﮏ ﻓﻬـﺎت ﻣـﺎ ﺷـﺌﺖ! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬اﻟﱠﻠﻬّﻢ اﻗﺘﻞ ﻣـﺬﻣﻤﺎ ﻗﺼﺎﺻﺎ ﺑﻌﺜﻤﺎن و ارم اﻻﺷﺘﺮ ﺑﺴـﻬﻢ ﻣﻦ ﺳـﻬﺎﻣﮏ ﻻ ﯾﺸﻮي و أدرك ﻋﻤﺎرا‬‫ﺑﺠﺮأﺗﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤﺎن(‪.‬‬‫ﻣﺮاد ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺑﺎﻟﻤﺬﻣﻢ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬و ﻋﺒﺮت ﻋﻨﺪ ﺑﻬﺬا اﻟﻠﻔﻆ اﻗﺘﻀﺎء ﻻﺛﺮ اﻟﮑﻔﺎر اﻟﻤﺸﺎﺋﯿﻢ ﺣﯿﺚ ﮐﺎﻧﻮا ﯾﻌﺒﺮون ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‬‫ﺑﻬﺬا اﻟﺘﻌﺒﯿﺮ ﻟا ﺬﻣﯿﻢ )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪370 :‬‬‫و ﻗﺪ ﮐﺎن اﻟﻘﻌﻘﺎع و زﻓﺮ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث أﻧﺰﻻه ﻋﻦ ﻇﻬﺮ اﻟﺒﻌﯿﺮ ﻓﻮﺿـﻌﺎه إﻟﯽ ﺟﻨﺐ اﻟﺒﻌﯿﺮ‪ ،‬ﻓﺄﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ إﻟﯿﻪ و ﻣﻌﻪ ﻧﻔﺮ ﻓﺄدﺧﻞ ﯾﺪه‬‫ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫـﺬا؟ ﻗﺎل‪ :‬أﺧﻮك اﻟﺒّﺮ! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻋﻘﻮق! ﻗﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﮐﯿﻒ رأﯾﺖ ﺿـﺮب ﺑﻨﯿﮏ اﻟﯿﻮم ﯾﺎ أّﻣﻪ! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﻦ أﻧﺖ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 265‬از ‪285‬‬‫أﻧﺎ اﺑﻨﮏ اﻟﺒﺎّر ﻋّﻤﺎر! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟﺴﺖ ﻟﮏ ﺑﺄّم! ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﯽ و إن ﮐﺮﻫﺖ‪.‬‬‫ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﺨﺮﺗﻢ إن ﻇﻔﺮﺗﻢ و أﺗﯿﺘﻢ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﻧﻘﻤﺘﻢ‪ ،‬ﻫﯿﻬﺎت و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻦ ﯾﻈﻔﺮ ﻣﻦ ﮐﺎن ﻫﺬا داﺑﻪ![‬‫وﺟﻪ ‪ -17‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﺨﻠﻒ ﻣﻌﺎوﯾﻪ از ﻫﺪاي ﻋﻤﺎر‬‫اﺷﺎره‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻈﻬﺮ ﻏﺎﯾﺖ ﻏﻮاﯾﺖ و ﺿﻼل و ﻣﺒّﯿﻦ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺧﺴﺮان ﻣﺂب و ﻣﺂل ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻋﻈﯿﻢ اﻟﺤﺎوﯾﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫آن ﺿـﻠﯿﻞ ﻏﻮي أﺻـﻼ ﻣﻬﺘـﺪي ﺑﻬـﺪاي ﻋّﻤﺎر ﻧﺒﻮد و دﯾﺪه و داﻧﺴـﺘﻪ از أﻗﻮال و أﻓﻌﺎل آن ﺣﻀـﺮت إﻋﺮاض ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ ،‬آﺧﺮا ﻧﻮﺑﺖ ﻇﻠﻢ و‬‫اﻋﺘـﺪاﯾﺶ ﺑﺮ آن ﺧﺎّﺻﻪ ﺧـﺪا ﺑﺂﺧﺮ ﺣـﺪودش رﺳـﯿﺪ و اﯾﻦ ﺑﺎﻏﯽ ﻋﻨﯿﺪ‪ ،‬آن ﺳـﻌﯿﺪ ﺷـﻬﯿﺪ را در ﺟﻨﮓ ﺻـّﻔﯿﻦ ﻗﺘﻞ ﻧﻤﻮده ﻣﺴـﺘﺤّﻖ أﺳـﻔﻞ‬‫درﮐـﺎت ﻫـﺎوﯾﻪ ﮔﺮدﯾـﺪ‪ .‬و ﻋﺠـﺐﺗﺮ آﻧﮑـﻪ از راه ﮐﻤـﺎل ﺻـﻔﺎﻗﺖ و ﺑﯽﺷـﺮﻣﯽ و اﻗﺼـﺎي وﻗـﺎﺣﺖ و ﺑﯽآزرﻣﯽ ﻣﯽﮔﻔـﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻗﺎﺗـﻞ آن‬‫ﺣﻀـﺮت‪ ،‬اﻟﻌﯿﺎذ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم اﺳﺖ! و اﮔﺮ ﭼﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ أﺳـﻔﺎر أﺋّﻤﻪ و أﺣﺒﺎر اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﻧﯿﺴﺖ‬‫ﻟﯿﮑﻦ ﺑﻐﺮض ﻗﻄﻊ أﻟﺴﻦ ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ و ﺟﺎﺣﺪﯾﻦ و ارﻏﺎم آﻧﺎف ﻣﺒﺎﻫﺘﯿﻦ ﻣﻌﺎﻧﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻋﺒﺎراﺗﯽ ﭼﻨﺪ از ﮐﺘﺐ ﺳّﻨّﯿﻪ ﮐﻪ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ آن ﻣﻮﺟﺐ ﻋﺒﺮت‬‫أﻫﻞ دﯾﻦ و اﯾﻤﺎن و ﺳـﺒﺐ ﺣﺴﺮت أﺻﺤﺎب ﺑﻐﯽ و ﻋﺪوان اﺳﺖ ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬و در إﺑﺎﻧﺖ ﺧﺰي و ﺧﺴﺎر و ﻫﻠﮏ و ﺑﻮار ﻗﺎﺋﺪ ﻓﺌﻪ ﺑﺎﻏﯿﻪ‬‫داﻋﯿﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻢ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ اﻟﺒﺼﺮي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﮑﺎﺗﺐ اﻟﻮاﻗﺪي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻄﺒﻘﺎت« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺮﺣﻤﮥ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟـّﻀ ﺮﯾﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﻻﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ زﯾﺎد‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻷﺳﯿﺮ ﻣﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﯽ ﻣﻨﺼﺮﻓﻪ ﻋﻦ‬‫ﺻّﻔﯿﻦ ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ :‬ﯾﺎ أﺑـﮥ! ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬و ﯾﺤﮏ ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ!‬‫ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﻟﻤﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬أ ﻻ ﺗﺴـﻤﻊ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل ﻫـﺬا؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ ﺗﺰال ﺗﺄﺗﯿﻨﺎ ﺑﻬﻨﮥ ﺗﺪﺣﺾ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ‬‫ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ اﻟّﺬﯾﻦ ﺟﺎءوا ﺑﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻫﺎرون‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪371 :‬‬‫ﻋﻦ اﻟﻌّﻮام ﺑﻦ ﺣﻮﺷﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺳﻮد ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠﮥ ﺑﻦ ﺧﻮﯾﻠﺪ اﻟﻌﻨﺰي ﻗﺎل‪ :‬ﺑﯿﻨﺎ ﻧﺤﻦ ﻋﻨﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إذ ﺟﺎءه رﺟﻼن ﯾﺨﺘﺼﻤﺎن‬‫ﻓﯽ رأس ﻋﻤﺎر‪ ،‬ﯾﻘﻮل ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ :‬ﻟﯿﻄﺐ ﺑﻪ أﺣﺪﮐﻤﺎ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ ﻓﺎﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﻻ ﺗﻐﻨﯽ ﻋّﻨﺎ ﻣﺠﻨﻮﻧﮏ ﯾﺎ ﻋﻤﺮو! ﻓﻤﺎ ﺑﺎﻟﮏ ﻣﻌﻨﺎ؟! ﻗﺎل‪ :‬إّن أﺑﯽ ﺷﮑﺎﻧﯽ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻃﻊ أﺑﺎك ﺣّﯿﺎ و ﻻ ﺗﻌﺼﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻧﺎ ﻣﻌﮑﻢ و ﻟﺴﺖ أﻗﺎﺗﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺑﺼﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻄﺒﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث ﺑﻦ اﻟﻔﻀـﯿﻞ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻤﺎرة ﺑﻦ ﺧﺰﯾﻤﮥ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺷﻬﺪ ﺧﺰﯾﻤﮥ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ اﻟﺠﻤﻞ‬‫و ﻫﻮ ﻻ ﯾﺴّﻞ ﺳﯿﻔﺎ و ﺷﻬﺪ ﺻّﻔﯿﻦ و ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ ﻻ أﺳّﻞ اﺑﺪا ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎر! ﻓﺎﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﯾﻘﺘﻠﻪ ﻓﺎﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ‬‫اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﻗﺎل ﺧﺰﯾﻤـﮥ‪ :‬ﻗـﺪ ﺑﺎﻧﺖ ﻟﯽ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ و اﻗﺘﺮب‪ ،‬ﻓﻘﺎﺗﻞ ﺣّﺘﯽ ﻗﺘﻞ‪ ،‬و ﮐﺎن اﻟّـﺬي ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ اﺑﻮ‬‫ﻏﺎدﯾﮥ اﻟﻤﺰﻧﯽ ﻃﻌﻨﻪ ﺑﺮ ﻣﺢ ﻓﺴـﻘﻂ و ﮐﺎن ﯾﻮﻣﺌﺬ ﯾﻘﺎﺗﻞ ﻓﯽ ﻣﺤّﻔﮥ ﻓﻘﺘﻞ ﯾﻮﻣﺌﺬ و ﻫﻮ اﺑﻦ ارﺑﻊ و ﺗﺴـﻌﯿﻦ ﺳﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ وﻗﻊ أﮐّﺐ ﻋﻠﯿﻪ رﺟﻞ آﺧﺮ‬‫ﻓـﺎﺟﺘّﺰ رأﺳﻪ ﻓﺄﻗﺒﻼ ﯾﺨﺘﺼـﻤﺎن ﻓﯿﻪ ﮐﻼﻫﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إن ﯾﺨﺘﺼـﻤﺎن إﻟّﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪ ،‬ﻓﺴـﻤﻌﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪،‬‬‫ﻓﻠﻤﺎ اﻧﺼـﺮف اﻟّﺮﺟﻼن ﻗﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻟﻌﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﺻـﻨﻌﺖ! ﻗﻮم ﺑﺬﻟﻮا أﻧﻔﺴـﻬﻢ دوﻧﻨﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﻬﻤﺎ‪ :‬إﻧّﮑﻤﺎ ﺗﺨﺘﺼـﻤﺎن ﻓﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 266‬از ‪285‬‬‫اﻟّﻨﺎر! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﻫﻮ و اﻟﱠﻠﻪ ذاك‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﮏ ﻟﺘﻌﻠﻤﻪ‪ ،‬و ﻟﻮددت أﻧّﯽ ﻣّﺖ ﻗﺒﻞ ﻫﺬه ﺑﻌﺸﺮﯾﻦ ﺳﻨﮥ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ اﻟﻌﺒﺴﯽ در ﻣﺼّﻨﻒ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﯾﺰﯾـﺪ ﺑﻦ ﻫﺎرون‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻟﻌّﻮام ﺑﻦ ﺣﻮﺷﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺳﻮد ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠﮥ ﺑﻦ ﺧﻮﯾﻠﺪ اﻟﻌﻨﺰي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﺠﺎﻟﺲ‬‫ﻋﻨﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إذ أﺗﺎه رﺟﻼن ﯾﺨﺘﺼﻤﺎن ﻓﯽ رأس ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ! ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪:‬‬‫ﻟﯿﻄﺐ ﺑﻪ أﺣﺪ ﮐﻤﺎ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﻻ ﺗﻐﻨﯽ ﻋﻦ ﻣﺠﻨﻮﻧﮏ ﯾﺎ ﻋﻤﺮو!‬‫ﻓﻤﺎ ﺑﺎﻟﮏ ﻣﻌﻨﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻣﻌﮑﻢ و ﻟﺴﺖ اﻗﺎﺗﻞ‪ ،‬إّن أﺑّﯽ ﺷﮑﺎﻧﯽ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻓﻘﺎل ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬أﻃﻊ أﺑﺎك ﻣﺎدام ﺣّﯿﺎ و ﻻ ﺗﻌﺼﻪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪372 :‬‬‫ﻓﺄﻧﺎ ﻣﻌﮑﻢ و ﻟﺴﺖ اﻗﺎﺗﻞ ‪.‬‬
‫و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد در ﻣﺴﻨﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ زﯾﺎد‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻷﺳـﯿﺮ ﻣﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﯽ ﻣﻨﺼـﺮﻓﻪ ﻣﻦ ﺻّﻔﯿﻦ‬‫ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻘـﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺖ! ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل ﻟﻌّﻤﺎر‪:‬‬‫وﯾﺤﮏ ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ! ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﻟﻤﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﻻ ﺗﺴﻤﻊ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل ﻫﺬا؟‬‫ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻻ ﺗﺰال ﺗﺄﺗﯿﻨﺎ ﺑﻬﻨﮥ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ اﻟّﺬﯾﻦ ﺟﺎءوا ﺑﻪ‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ زﯾﺎد ﻣﺜﻠﻪ أو ﻧﺤﻮه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد در ﻣﺴﻨﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﯾﺰﯾﺪ‪ .‬أﻧﺎ‪ :‬اﻟﻌّﻮام‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺳﻮد ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠﮥ ﺑﻦ ﺧﻮﯾﻠﺪ اﻟﻌﻨﺒﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﯿﻨﻤﺎ أﻧﺎ ﻋﻨﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إذ ﺟﺎءه رﺟﻼن ﯾﺨﺘﺼﻤﺎن ﻓﯽ‬‫رأس ﻋﻤﺎر‪ ،‬ﯾﻘﻮل ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ :‬ﻟﯿﻄﺐ ﺑﻪ أﺣﺪ ﮐﻤﺎ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ ﻓﺎﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻗﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﺑﺎﻟﮏ ﻣﻌﻨﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬إّن أﺑﯽ ﺷـﮑﺎﻧﯽ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻃﻊ أﺑﺎك‬‫ﻣﺎدام ﺣّﯿﺎ و ﻻ ﺗﻌﺼﻪ! ﻓﺄﻧﺎ ﻣﻌﮑﻢ و ﻟﺴﺖ أﻗﺎﺗﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد در ﻣﺴﻨﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ دﮐﯿﻦ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ زﯾﺎد‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻻ ﺳﺎﯾﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻟﻌﻤﺮو‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‬‫ﻋﻤﺎرا‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﻟﻤﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬اﺳـﻤﻊ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل ﻫـﺬا! ﻓﺤـّﺪﺛﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ ﺟﺎء ﺑﻪ‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬اﻻﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ زﯾﺎد‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮ ﻧﺤﻮه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ‪ :‬در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد در ﻣﺴﻨﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺳﻮد ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ :‬ﺛﻨﺎ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻫﺎرون‪ ،‬أﻧﺎ‪ :‬اﻟﻌﻮام‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺳﻮد ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪373 :‬‬‫ﻣﺴـﻌﻮد‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠـﮥ ﺑﻦ ﺧﻮﯾﻠﺪ اﻟﻌﻨﺒﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﯿﻨﻤﺎ أﻧﺎ ﻋﻨﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إذ ﺟﺎءه رﺟﻼن ﯾﺨﺘﺼـﻤﺎن ﻓﯽ رأس ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﯾﻘﻮل ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬أﻧﺎ‬‫ﻗﺘﻠﺘﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻟﯿﻄﺐ ﺑﻪ أﺣﺪ ﮐﻤﺎ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ ﻓﺎﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ أ ﻻ ﺗﻐﻨﯽ ﻋّﻨﺎ ﻣﺠﻨﻮﻧﮏ ﯾﺎ ﻋﻤﺮو! ﻓﻤﺎ ﺑﺎﻟﮏ ﻣﻌﻨﺎ؟! ﻗﺎل‪:‬‬‫إّن أﺑﯽ ﺷـﮑﺎﻧﯽ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘـﺎل ﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻃﻊ أﺑـﺎك ﻣﺎدام ﺣّﯿﺎ و ﻻ ﺗﻌﺼﻪ‪ .‬ﻓﺄﻧﺎ‬‫ﻣﻌﮑﻢ و ﻟﺴﺖ أﻗﺎﺗﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد در ﻣﺴﻨﺪ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 267‬از ‪285‬‬‫]ﺛﻨـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮزاق‪ :‬ﻗـﺎل‪ .‬ﺛﻨـﺎ‪ :‬ﻣﻌّﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﻃـﺎووس‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ .‬ﻟّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ دﺧﻞ‬‫ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻓﻘﺎل ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر و ﻗﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎم ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‬‫ﻓﺰﻋﺎ ﯾﺮﺟﻊ ﺣّﺘﯽ دﺧﻞ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻣﺎ ﺷﺄﻧﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻗـﺪ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﻤﺎ ذا؟ ﻗﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬دﺣﻀﺖ ﻓﯽ ﺑﻮﻟـﮏ؟ أو ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎءوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﯿﻦ رﻣﺎﺣﻨﺎ‪ ،‬أو‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺑﯿﻦ ﺳﯿﻮﻓﻨﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺷﻌﯿﺐ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺨﺼﺎﺋﺺ« در ﻣﻘﺎم ﺳﯿﺎق ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺌﮥ ﺑﺎﻏﯿﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﻧﺒﺄﻧﺎ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﯾﺰﯾـﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺒﺄﻧﺎ اﻟﻌّﻮام‪ ،‬ﻋﻦ اﻻﺳﻮد ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠـﮥ ﺑﻦ ﺧﻮﯾﻠـﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨـﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﺄﺗﺎه‬‫رﺟﻼن ﯾﺨﺘﺼﻤﺎن ﻓﯽ رأس ﻋّﻤﺎر ﯾﻘﻮل ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪:‬‬‫ﻟﯿﻄﺐ ﺑﻪ ﻧﻔﺴﺎ أﺣﺪ ﮐﻤﺎ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ ﻓﺎﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‬‫ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﺧﺎﻟﻒ ﺷـﻌﺒﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻦ اﻟﻌﻮام‪ ،‬ﻋﻦ رﺟﻞ‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠـﮥ ﺑﻦ ﺳﻮﯾـﺪ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ‪ ،‬اﺧﺒﺮﻧﺎ‬‫ﺷﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﻌﻮام ﺑﻦ ﺣﻮﺷﺐ‪ ،‬ﻋﻦ رﺟﻞ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﺷﯿﺒﺎن‪ ،‬ﻋﻦ ﺣﻨﻈﻠﮥ ﺑﻦ ﺳﻮﯾﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺟﯽء ﺑﺮأس ﻋّﻤﺎر ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪.‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻗﺪاﻣﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪:‬‬‫ﺟﺮﯾﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪374 :‬‬‫ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﺧﺎﻟﻔﻪ أﺑﻮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﺮواه ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ زﯾﺎد‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ‪ ،‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ زﯾﺎد‪ ،‬و أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳﻔﯿﺎن‪،‬‬‫ﻋﻦ اﻷـﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ زﯾـﺎد‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻻ ﺳﺎﯾﺮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﻘﺎل‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋّﻤﺎر ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﺳـﻤﻊ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل ﻫﺬا! ﻓﺠﺬﺑﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ‬‫ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ ﺟﺎء ﺑﻪ‪ ،‬ﻻ ﺗﺰال داﺣﻀﺎ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ![‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟّﺴﯿﺎﺳﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻢ ﺣﻤـﻞ ﻋّﻤـ ﺎر و أﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻓـﺎﻟﺘﻘﯽ ﻋﻠﯿﻪ رﺟﻼـن ﻓﻘﺘﻼـه و أﻗﺒﻼـ ﺑﺮأﺳﻪ إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﯾﺘﻨﺎزﻋﺎن ﻓﯿﻪ ﮐّﻞ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﻤﺎ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ‬‫اﻟﻌﺎص‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إن ﺗﻨﺎزﻋﺎن إﻻ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪،‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎر اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪.‬‬‫ﻓﻘـﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻗّﺒﺤـﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺷـﯿﺦ! ﻓﻤﺎ ﺗﺰال ﺗﺘﺰﻟّﻖ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أو ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ اﻟّـﺬﯾﻦ ﺟﺎءوا ﺑﻪ‪ .‬ﺛّﻢ اﻟﺘﻔﺖ إﻟﯽ أﻫﻞ اﻟﺸﺎم ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﻤﺎ ﻧﺤﻦ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﺗﺒﻐﯽ دم ﻋﺜﻤﺎن![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ﺿـﻤﻦ رواﯾﺘﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ رﻓﺘﻦ ﻓﺮﺳﺘﺎدﮔﺎن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﺴﻮي ﻣﻌـﺎوﯾﻪ اﺳﺖ آورده‪] :‬و ﺗﮑﻠّﻢ ﯾﺰﯾـﺪ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬إﻧّـﺎ ﻟﻢ ﻧﺄﺗـﮏ إﻟّﺎ ﻟﻨﺒﻠّﻐﮏ ﻣﺎ ﺑﻌﺜﻨﺎ ﺑﻪ إﻟﯿﮏ و ﻟﻨﺆّدي ﻋﻨﮏ ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﻨﺎ‬‫ﻣﻨﮏ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻟﻦ ﻧـﺪع أن ﻧﻨﺼﺢ ﻟﮏ و أن ﻧﺬﮐﺮ ﻣﺎ ﻇﻨّﻨﺎ أّن ﻟﻨﺎ ﻋﻠﯿﮏ ﺑﻪ ﺣّﺠﮥ‪ ،‬و اﻧّﮏ راﺟﻊ ﺑﻪ إﻟﯽ اﻻﻟﻔﮥ و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬و إنّ‬‫ﺻﺎﺣﺒﻨﺎ ﻣﻦ ﻗﺪ ﻋﺮﻓﺖ و ﻋﺮف اﻟﻤﺴﻠﻤﻮن ﻓﻀﻠﻪ و ﻻ أﻇّﻨﻪ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯿﮏ أّن أﻫﻞ اﻟﺪﯾﻦ و اﻟﻔﻀﻞ ﻟﻦ ﯾﻌﺪﻟﻮا ﺑﻌﻠّﯽ و ﻟﻦ ﯾﻤّﺜﻠﻮا ﺑﯿﻨﮏ و ﺑﯿﻨﻪ‬‫ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻻ ﺗﺨﺎﻟﻒ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﺈﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ رأﯾﻨﺎ رﺟﻼ ﻗّﻂ أﻋﻤﻞ ﺑﺎﻟّﺘﻘﻮي و ﻻ أزﻫـﺪ ﻓﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﻻ أﺟﻤﻊ ﻟﺨﺼﺎل اﻟﺨﯿﺮ ﮐّﻠﻬﺎ ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 268‬از ‪285‬‬‫ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ! ﻓـﺈﻧّﮑﻢ دﻋﻮﺗﻢ إﻟﯽ اﻟﻄﺎﻋـﮥ و اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ‪ ،‬ﻓﺄّﻣـﺎ اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ اﻟّﺘﯽ دﻋﻮﺗﻢ إﻟﯿﻬـﺎ ﻓﻨﻌﻤـﺎ ﻫﯽ‪ ،‬و أّﻣـﺎ اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﻟﺼـﺎﺣﺒﮑﻢ ﻓﺈﻧّﺎ ﻻ ﻧﺮاﻫﺎ‪ ،‬إّن‬‫ﺻﺎﺣﺒﮑﻢ ﻗﺘﻞ ﺧﻠﯿﻔﺘﻨﺎ و ﻓّﺮق ﺟﻤﺎﻋﺘﻨﺎ و آوي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪375 :‬‬‫ﺛﺎرﻧﺎ و ﻗﺘﻠﺘﻨﺎ و ﺻﺎﺣﺒﮑﻢ ﯾﺰﻋﻢ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻘﺘﻠﻪ ﻓﻨﺤﻦ ﻻ ﻧﺮّد ذﻟﮏ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬أ رأﯾﺘﻢ ﻗﺘﻠﮥ ﺻﺎﺣﺒﻨﺎ؟‬‫أ ﻟﺴـﺘﻢ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻬﻢ أﺻـﺤﺎب ﺻﺎﺣﺒﮑﻢ ﻓﻠﯿﺪﻓﻌﻬﻢ إﻟﯿﻨﺎ ﻓﻠﻨﻘﺘﻠﻬﻢ ﺑﻪ‪ .‬ﺛﻢ ﻧﺤﻦ ﻧﺠﯿﺒﮑﻢ إﻟﯽ اﻟّﻄﺎﻋﮥ و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﺷـﺒﺚ‪ :‬أ ﯾﺴـّﺮك ﯾﺎ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ أﻧّﮏ أﻣﮑﻨﺖ ﻣﻦ ﻋّﻤﺎر ﺗﻘﺘﻠﻪ؟‬‫ﻓﻘـﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬و ﻣـﺎ ﯾﻤﻨﻌﻨﯽ ﻣﻦ ذﻟﮏ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أﻣﮑﻨﺖ ﻣﻦ اﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ ﻣﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ ﺑﻌﺜﻤﺎن رض و ﻟﮑﻦ ﮐﻨﺖ ﻗﺎﺗﻠﻪ ﺑﻨﺎﺗﻞ ﻣﻮﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‬‫ﺷﺒﺚ‪ :‬و إﻟﻪ اﻻـرض و إﻟﻪ اﻟـّﺴ ﻤﺎء ﻣـﺎ ﻋـﺪﻟﺖ ﻣﻌﺘـﺪﻻ‪ ،‬ﻻ و اﻟّـﺬي ﻻ إﻟﻪ إﻻ ﻫﻮ ﻻ ﺗﺼﻞ إﻟﯽ ﻋّﻤﺎر ﺣّﺘﯽ ﺗﻨـﺪر اﻟﻬﺎم ﻋﻦ ﮐﻮاﻫﻞ اﻷﻗﻮام و‬‫ﺗﻀﯿﻖ اﻷرض اﻟﻔﻀﺎء ﻋﻠﯿﮏ ﺑﺮﺣﺒﻬﺎ! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬إﻧّﻪ ﻟﻮ ﻗﺪ ﮐﺎن ذﻟﮏ ﮐﺎﻧﺖ اﻷرض ﻋﻠﯿﮏ أﺿﯿﻖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد در ﺿـﻤﻦ رواﯾﺘﯽ ﻃﻮﻻـﻧﯽ ﮐﻪ از أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺳـﻠﻤﯽ در ﺑﯿـﺎن ﻣﻘﺘـﻞ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر‬‫ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ آورده‪:‬‬‫]ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﮐـﺎن اﻟﻠّﯿـﻞ ﻗﻠﺖ ﻷـدﺧﻠّﻦ إﻟﯿﻬﻢ ﺣّﺘﯽ أﻋﻠﻢ ﻫـﻞ ﺑﻠﻎ ﻣﻨﻬﻢ ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺎر ﻣﺎ ﺑﻠﻎ ﻣّﻨﺎ؟ و ﮐّﻨﺎ إذا ﺗﻮادﻋﻨﺎ ﻣﻦ اﻟﻘﺘﺎل ﺗﺤـّﺪﺛﻮا إﻟﯿﻨﺎ و ﺗﺤـّﺪﺛﻨﺎ‬‫إﻟﯿﻬﻢ‪ .‬ﻓﺮﮐﺒﺖ ﻓﺮﺳـﯽ و ﻗﺪ ﻫﺪأت اﻟّﺰﺟﻞ ﺛّﻢ دﺧﻠﺖ ﻓﺈذا أﻧﺎ ﺑﺄرﺑﻌﮥ ﯾﺘﺴﺎﯾﺮون‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﮥ و أﺑﻮ اﻷﻋﻮر اﻟّﺴﻠﻤﯽ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و ﻫﻮ ﺧﯿﺮ اﻷرﺑﻌﮥ‪ ،‬ﻓﺄدﺧﻠﺖ ﻓﺮﺳـﯽ‪ ،‬ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻣﺨﺎﻓﻪ أن ﯾﻔﻮﺗﻨﯽ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل أﺣﺪ اﻟّﺸﻘﯿﻦ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻷﺑﯿﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺖ! ﻗﺘﻠﺘﻢ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ‬‫ﻓﯽ ﯾﻮﻣﮑﻢ ﻫـﺬا؟ و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﺎ ﻗﺎل‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﻗﺎل؟ ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﻢ ﺗﮑﻦ ﻣﻌﻨﺎ و ﻧﺤﻦ ﻧﺒﻨﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ و اﻟّﻨﺎس ﯾﻨﻘﻠﻮن ﺣﺠﺮا‬‫ﺣﺠﺮا و ﻟﺒﻨـﮥ ﻟﺒﻨـﮥ و ﻋّﻤـ ﺎر ﯾﻨﻘـﻞ ﺣﺠﺮﯾﻦ ﺣﺠﺮﯾﻦ و ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻐﺸـﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺄﺗـﺎه رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻤﺴـﺢ اﻟّﺘﺮاب ﻋﻦ وﺟﻬﻪ و‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬و ﯾﺤﮏ ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳـﻤﯿﮥ! اﻟّﻨﺎس ﯾﻨﻘﻠﻮن ﺣﺠﺮا ﺣﺠﺮا و ﻟﺒﻨـﮥ ﻟﺒﻨـﮥ و أﻧﺖ ﺗﻨﻘﻞ ﺣﺠﺮﯾﻦ ﺣﺠﺮﯾﻦ و ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ رﻏﺒﮥ ﻣﻨﮏ ﻓﯽ اﻷﺟﺮ‪ ،‬و‬‫أﻧﺖ و ﯾﺤﮏ ﻣﻊ ذﻟﮏ ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ! ﻓﺪﻓﻊ ﻋﻤﺮو ﺻﺪر ﻓﺮﺳﻪ ﺛﻢ ﺟﺬب ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻟﯿﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! أ ﻣﺎ ﺗﺴـﻤﻊ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ؟‬‫ﻗﺎل ‪:‬‬‫و ﻣﺎ ﯾﻘﻮل؟ ﻓﺄﺧﺒﺮه اﻟﺨﺒﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬إﻧّﮏ ﺷـﯿﺦ أﺧﺮق و ﻻ ﺗﺰال ﺗﺤـّﺪث ﺑﺎﻟﺤﺪﯾﺚ و أﻧﺖ ﺗﺪﺣﺾ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أو ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻋّﻤﺎرا؟!‬‫إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا ﻣﻦ ﺟﺎء ﺑﻪ‪ .‬ﻓﺨﺮج اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﻓﺴﺎﻃﯿﻄﻬﻢ و أﺧﺒﯿﺘﻬﻢ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺎرا ﻣﻦ ﺟﺎء ﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻼ أدري ﻣﻦ ﮐﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪376 :‬‬‫أﻋﺠﺐ ﻫﻮ أﻫﻢ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﻋﻤﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ رﺑﻪ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻌﻘـﺪ اﻟﻔﺮﯾـﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﻘﺘﻞ ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ -‬اﻟﻌﺘﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ اﻟﺘﻘﯽ اﻟّﻨﺎس‬‫ﺑﺼّﻔﯿﻦ ﻧﻈﺮ ﻣﻌﺎوﯾﻪ إﻟﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﻋﺘﺒﮥ اﻟّﺬي ﯾﻘﺎل ﻟﻪ اﻟﻤﺮﻗﺎل‬‫ﻟﻘﻮل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أرﻗﻞ ﯾﺎ ﻣﯿﻤﻮن!‬‫و ﮐﺎن أﻋﻮر و اﻟّﺮاﯾﮥ ﺑﯿﺪه و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮر ﯾﺒﻐﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﻣﺤّﻠﺎ‬‫ﻗﺪ ﻋﺎﻟﺞ اﻟﺤﯿﺎة ﺣّﺘﯽ ﻣّﻠﺎ ﻻ ﺑّﺪ أن ﯾﻔّﻞ أو ﯾﻔّﻠﺎ‬‫ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻟﻌﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻤﺮو! ﻫﺬا اﻟﻤﺮﻗﺎل و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺌﻦ زﺣﻒ ﺑﺎﻟّﺮاﯾﮥ زﺣﻔﺎ إﻧّﻪ ﻟﯿﻮم أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم اﻷﻃﻮل و ﻟﮑّﻨﯽ أري اﺑﻦ اﻟّﺴﻮداء‬‫إﻟﯽ ﺟﻨﺒﻪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋّﻤﺎرا و ﻓﯿﻪ ﻋﺠﻠـﮥ ﻓﯽ اﻟﺤﺮب و أرﺟﻮ أن ﺗﻘّﺪﻣﻪ إﻟﯽ اﻟﻬﻠﮑﮥ‪ ،‬و ﺟﻌﻞ ﻋّﻤﺎر ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺘﺒﮥ ﺗﻘّﺪم! ﻓﯿﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﯿﻘﻈﺎن! أﻧﺎ‬‫أﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﺤﺮب ﻣﻨﮏ‪ ،‬دﻋﻨﯽ أزﺣﻒ ﺑﺎﻟّﺮاﯾـﮥ زﺣﻔﺎ! ﻓﻠّﻤﺎ أﺿـﺠﺮه و ﺗﻘـّﺪم أرﺳﻞ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺧﯿﻼ ﻓﺎﺧﺘﻄﻔﻮا ﻋّﻤﺎرا ﻓﮑﺎن ﯾﺴـّﻤﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم ﻗﺘﻞ‬‫ﻋّﻤﺎر »ﻓﺘﺢ اﻟﻔﺘﻮح«[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 269‬از ‪285‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘﺪ اﻟﻔﺮﯾﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫اﺑﻮ ذر‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟّﺪﺗﻪ أّم ﺳـﻠﻤﮥ زوج اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺑﻨﯽ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺴـﺠﺪه ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ أﻣﺮ ﺑﺎﻟّﻠﺒﻦ ﯾﻀـﺮب و ﻣﺎ ﯾﺤﺘﺎج إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻮﺿﻊ‬‫رداءه‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رأي ذﻟﮏ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و اﻷﻧﺼﺎر وﺿﻌﻮا أردﯾﺘﻬﻢ و أﮐﺴﯿﺘﻬﻢ ﯾﺮﺗﺠﺰون و ﯾﻘﻮﻟﻮن و ﯾﻌﻤﻠﻮن‪:‬‬‫ﻟﺌﻦ ﻗﻌﺪﻧﺎ و ﻟا ّﻨﺒﯽ ﯾﻌﻤﻞ ذاك إذا ﻟﻌﻤﻞ ﻣﻀﻠّﻞ‬‫ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬و ﮐـﺎن ﻋﺜﻤـﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن رﺟﻼ ﻧﻈﯿﻔﺎ ﻣﺘﻨﻈﻔﺎ ﻓﮑﺎن ﯾﺤﻤﻞ اﻟّﻠﺒﻨـﮥ و ﯾﺠﺎﻓﯽ ﺑﻬﺎ ﻋﻦ ﺛﻮﺑﻪ ﻓﺈذا وﺿـﻌﻪ ﻧﻔﺾ ﮐّﻔﯿﻪ و ﻧﻈﺮ إﻟﯽ ﺛﻮﺑﻪ ﻓﺈذا‬‫أﺻﺎﺑﻪ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟّﺘﺮاب ﻧﻔﻀﻪ! ﻓﻨﻈﺮ إﻟﯿﻪ ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺄﻧﺸﺪ‪:‬‬‫ﻻ ﯾﺴﺘﻮي ﻣﻦ ﯾﻌﻤﺮ اﻟﻤﺴﺎﺟﺪا ﯾﺪأب ﻓﯿﻬﺎ راﮐﻌﺎ و ﺳﺎﺟﺪا‬‫و ﻗﺎﺋﻤﺎ ﻃﻮرا و ﻃﻮرا ﻗﺎﻋﺪا و ﻣﻦ ﯾﺮي ﻋﻦ اﻟّﺘﺮاب ﺣﺎﺋﺪا‬‫ﻓﺴﻤﻌﻬﺎ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﺮﺗﺠﺰ ﺑﻬﺎ و ﻫﻮ ﻻ ﯾﺪري ﻣﻦ ﯾﻌﻨﯽ‪ ،‬ﻓﺴﻤﻌﻪ ﻋﺜﻤﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪377 :‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ! ﻣﺎ أﻋﺮﻓﻨﯽ ﺑﻤﻦ ﺗﻌّﺮض؟ و ﻣﻌﻪ ﺟﺮﯾﺪة‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺘﮑّﻔّﻦ أو ﻷﻋﺘﺮﺿﻦ ﺑﻬﺎ وﺟﻬﮏ! ﻓﺴـﻤﻌﻪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و‬‫ﻫﻮ ﺟﺎﻟﺲ ﻓﯽ ﻇّﻞ ﺣﺎﺋﻂ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋّﻤﺎر ﺟﻠﺪة ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯽ و أﻧﻔﯽ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺑﻠﻎ ذﻟﮏ ﻣﻨﻪ ﻓﻘﺪ ﺑﻠﻎ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﯿﺪه ﻓﻮﺿﻌﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯿﻪ‪ ،‬ﻓﮑّﻒ‬‫اﻟّﻨﺎس ﻋﻦ ذﻟﮏ و ﻗﺎﻟﻮا ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص ﻗـﺪ ﻏﻀﺐ ﻓﯿﮏ و ﻧﺨﺎف أن ﯾﻨﺰل ﻓﯿﻨﺎ ﻗﺮآن! ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺎ أرﺿـﯿﻪ ﮐﻤﺎ ﻏﻀﺐ‪ ،‬ﻓﺄﻗﺒﻞ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ ﻟﯽ و ﻷﺻـﺤﺎﺑﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﻟﮏ و ﻟﻬﻢ؟ ﻗﺎل ﯾﺮﯾـﺪون ﻗﺘﻠﯽ ﯾﺤﻤﻠﻮن ﻟﺒﻨﮥ و ﯾﺤﻤﻠﻮن ﻋﻠّﯽ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺄﺧﺬ ﺑﻪ و ﻃﺎف‬‫ﺑﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ و ﺟﻌﻞ ﯾﻤﺴﺢ وﺟﻬﻪ ﻣﻦ اﻟّﺘﺮاب و ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ! ﻻ ﯾﻘﺘﻠﮏ أﺻﺤﺎﺑﯽ و ﻟﮑﻦ ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻠﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﺑﺼّﻔﯿﻦ و‬‫روي ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ ،‬ﻗﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻫﻢ ﻗﺘﻠﻮه ﻷﻧّﻬﻢ أﺧﺮﺟﻮه إﻟﯽ اﻟﻘﺘﻞ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺑﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﺎل‪ :‬و ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎ‬‫أﯾﻀﺎ ﺣﻤﺰة ﻷﻧّﺎ أﺧﺮﺟﻨﺎه![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﺎﮐﻢ اﻟﻨﯿﺴﺎﺑﻮرّي در »ﻣﺴﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀﺮت ﻋّﻤﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﯽ أﺑﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟـّﺼ ﻨﻌﺎﻧﯽ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺎد‪ .‬أﻧﺒﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟّﺮزاق‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻃﺎووس‪ ،‬ﻋﻦ‬‫أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬أﺧﺒﺮه ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ دﺧﻞ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻞ‬‫ﻋّﻤﺎر و ﻗﺪ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎم ﻋﻤﺮو ﻓﺰﻋﺎ ﺣّﺘﯽ دﺧﻞ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ‬‫ﺷﺄﻧﮏ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﻤﺎ ذا؟ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ‬‫ﻋﻠّﯽ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎءوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﯿﻦ رﻣﺎﺣﻨﺎ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬ﺳﯿﻮﻓﻨﺎ‬‫ﺻﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻃﻬﻤﺎ و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﺎه ﺑﻬﺬه اﻟﺴﯿﺎﻗﮥ‪.‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ زﮐﺮّﯾﺎ اﻟﻌﻨﺒﺮي ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟـّﺴ ﻼم‪ .‬ﺛﻨﺎ‪ :‬اﺳـﺤﺎق ﺛﻨﺎ‪ .‬ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ اﻟﺤﻠﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﻷﻋﻤﺶ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺴـ ﻠﻤﯽ‪ :‬ﺷـﻬﺪﻧﺎ ﺻّﻔﯿﻦ ﻓﮑّﻨﺎ إذا ﺗﻮادﻋﻨﺎ دﺧﻞ ﻫﺆﻻء ﻓﯽ ﻋﺴﮑﺮ ﻫﺆﻻء و ﻫﻮﻻء ﻓﯽ ﻋﺴﮑﺮ ﻫﺆﻻء‪ ،‬أ ﻓﺮأﯾﺖ أرﺑﻌﮥ ﯾﺴﯿﺮون ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن و أﺑﻮ اﻷﻋﻮر اﻟّﺴﻠﻤﯽ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و اﺑﻨﻪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪378 :‬‬‫ﻓﺴـﻤﻌﺖ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﯾﻘﻮل ﻷـﺑﯿﻪ ﻋﻤﺮو‪ :‬و ﻗـﺪ ﻗﺘﻠﻨـﺎ ﻫـﺬا اﻟّﺮﺟـﻞ و ﻗـﺪ ﻗـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل‪ .‬أيّ‬‫اﻟّﺮﺟـﻞ؟ ﻗـﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ ،‬أ ﻣﺎ ﺗـﺬﮐﺮ ﯾﻮم ﺑﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﻓﮑّﻨﺎ ﻧﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨـﮥ ﻟﺒﻨـﮥ و ﻋّﻤﺎر ﯾﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‬‫ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤّﺮ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﺗﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ و أﻧﺖ ﺗﺮﺣﺾ؟! أﻣﺎ إﻧّﮏ ﺳﺘﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ و أﻧﺖ ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 270‬از ‪285‬‬‫أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‪ .‬ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻤﺮ و ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﺎ ﻗﺎل‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺳﮑﺖ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺰل ﺗﺪﺣﺾ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و اﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎءوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﯿﻨﻨﺎ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾـﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻦ اﺣﻤـﺪ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻤﻨـﺎﻗﺐ« در ﻓﺼـﻞ ﻗﺘـﺎل أﻫـﻞ اﻟّﺸﺎم آورده‪] :‬و ﮐﺎن اﻟّـﺬﯾﻦ ﻗﻠﺖ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻮ ﻏﺎدﯾﮥ‬‫اﻟﻤﺰﻧﯽ ﻃﻌﻨﻪ ﺑﺮﻣـﺢ ﻓﺴـﻘﻂ و ﮐـﺎن ﯾﻮﻣﺌـﺬ ﯾﻘﺎﺗـﻞ و ﻫﻮ اﺑﻦ أرﺑﻊ و ﺗﺴـﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ وﻗﻊ أﮐّﺐ ﻋﻠﯿﻪ رﺟﻞ آﺧﺮ ﻓﺎﺟﺘّﺰ رأﺳﻪ ﻓﺄﻗﺒﻼ ﯾﺨﺘﺼـﻤﺎن‬‫ﮐﻼﻫﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إن ﯾﺨﺘﺼﻤﺎن إﻟّﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪ ،‬ﻓﺴﻤﻌﻬﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻠّﻤﺎ اﻧﺼﺮف اﻟّﺮﺟﻼن ﻗﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻟﻌﻤﺮو‪:‬‬‫ﻣـﺎ رأﯾﺖ ﻣﺜـﻞ ﻣـﺎ ﺻـﻨﻌﺖ! ﻗﻮم ﺑـﺬﻟﻮا أﻧﻔﺴـﻬﻢ دوﻧﻨـﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﻬﻤـﺎ‪ :‬إﻧّﮑﻤـﺎ ﺗﺨﺘﺼـﺎن ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر؟! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﻫﻮ و اﻟﱠﻠﻪ ذﻟﮏ إﻧﮏ ﻟﺘﻌﻠﻤﻪ و‬‫ﻟﻮددت أﻧّﯽ ﻣﺖ ﻗﺒﻞ ﻫﺬا ﺑﻌﺸﺮﯾﻦ ﺳﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ« در ﻫﻤﯿﻦ ﻓﺼﻞ آورده‪] .‬ﻓﯽ اﻟﯿﻮم اﻟّﺴﺎدس و اﻟﻌﺸـﺮﯾﻦ ﻣﻦ ﺣﺮوب ﺻـّﻔﯿﻦ ﻗﺘﻞ أﺑﻮ اﻟﯿﻘﻈﺎن ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ و أﺑﻮ‬‫اﻟﻬﯿﺜﻢ ﺑﻦ اﻟّﺘﯿﻬـﺎن ﻧﻘﯿﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و رﺿـﯽ ﻋﻨﻬﻤـﺎ‪ .‬روي أّن اﻟﺤﺮث ﺑﻦ ﺑـﺎﻗﻮر أﺧـﺎ ذي اﻟﮑﻼـع ﺑﺮز إﻟﯽ ﻋﻤﺎر و‬‫ﺿﺮﺑﻪ ﻋّﻤﺎر ﻓﺼﺮﻋﻪ و ﮐﺎن ﻣﻦ ﺑﺮز إﻟﯿﻪ ﻗﺘﻠﻪ ﻓﯿﻨﺸﺪ‪:‬‬‫ﻧﺤﻦ ﺿﺮﺑﻨﺎ ﮐﻢ ﻋﻠﯽ ﺗﻨﺰﯾﻠﻪ و اﻟﯿﻮم ﻧﻀﺮﺑﮑﻢ ﻋﻠﯽ ﺗﺄوﯾﻠﻪ‬‫ﺿﺮﺑﺎ ﯾﺰﯾﻞ اﻟﻬﺎم ﻋﻦ ﻣﻘﯿﻠﻪ و ﯾﺬﻫﻞ اﻟﺨﻠﯿﻞ ﻋﻦ ﺧﻠﯿﻠﻪ‬‫أو ﯾﺮﺟﻊ اﻟﺤﻖ إﻟﯽ ﺳﺒﯿﻠﻪ! و اﺳﺘﺴﻘﯽ ﻋّﻤﺎر ﻓﺄﺗﯽ ﺑﻠﺒﻦ ﻓﯽ ﻗﺪح ﻓﻠّﻤﺎ رآه ﮐّﺒﺮ ﺛﻢ ﺷﺮﺑﻪ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬إّن اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل ﻟﯽ‪ :‬آﺧﺮ زادك ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺿﯿﺎح ﻣﻦ ﻟﺒﻦ‪ ،‬و ﯾﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ!‬‫ﻓﻬﺬا آﺧﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪379 :‬‬‫أّﯾﺎﻣﯽ ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﺛﻢ ﺣﻤﻞ و أﺣﺎط ﺑﻪ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم و اﻋﺘﺮﺿﻪ أﺑﻮ اﻟﻐﺎدﯾﮥ اﻟﻔﺰاري و اﺑﻦ ﺟﻮﻓﯽ اﻟﺴﮑﺴـﮑﯽ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أﺑﻮ اﻟﻐﺎدﯾﮥ ﻓﻄﻌﻨﻪ و أّﻣﺎ اﺑﻦ‬‫ﺟﻮﻓﯽ ﻓﺎﺟﺘّﺰ رأﺳﻪ اﻟﺸﺮﯾﻒ و‬‫ﻗﺪ ﮐﺎن ذو ﻟا ﮑﻼع ﺳـﻤﻊ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﻌّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳـﻤﯿﮥ! ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ‬‫اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻗﺎل ذو اﻟﮑﻼع‪ ،‬و ﺗﺤﺖ أﻣﺮه ﺳـّﺘﻮن أﻟﻔﺎ ﻣﻦ اﻟﻔﺮﺳﺎن ﯾﻘﻮل ﻟﻌﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬و ﯾﺤﮏ أ ﻧﺤﻦ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ؟! و ﮐﺎن ﻓﯽ ﺷّﮏ ﻣﻦ‬‫ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﯿﻘﻮل ﻋﻤﺮو‪ :‬إﻧّﻪ ﺳﯿﺮﺟﻊ إﻟﯿﻨﺎ‪ ،‬و اﺗّﻔﻖ أﻧّﻪ أﺻﯿﺐ ذو اﻟﮑﻼع ﯾﻮم أﺻﯿﺐ ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪:‬‬‫ﻟﻮ ﺑﻘﯽ ذو اﻟﮑﻼع ﻟﻤﺎل ﺑﻌﺎّﻣﮥ ﻗﻮﻣﻪ و ﻷﻓﺴﺪ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﺟﻨﺪﻧﺎ‪ ،‬و ﻗﺘﻞ أﺑﻮ اﻟﻬﯿﺜﻢ و ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﻓﻠّﻤـ ﺎ رأي ذﻟـﮏ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص ﻗـﺎل ﻷﺑﯿﻪ‪ :‬أﺷـﻬﺪ ﻟﺴـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﯾﻘﻮل ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ‬‫اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﻟﻤﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﺻـﺪق رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻋﻤﺎرا؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺟﺎء ﺑﻪ ﻓﺄﻟﻘﺎه ﺗﺤﺖ رﻣﺎﺣﻨﺎ و‬‫ﺳﯿﻮﻓﻨﺎ! و ﻓﺮح ﺑﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎر أﻫﻞ اﻟﺸﺎم‪ ،‬و ﻗﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺑﺪﯾﻞ و ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﻋﺘﺒﮥ و ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﺮﺟﻊ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﺑﻦ ﺑﺸـﯿﺮ‬‫و ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﺎ ﮐﻨﺎ ﻧﻌﺒـﺪ اﻟﻠّﺎت و اﻟﻌّﺰي‪ ،‬و ﻋّﻤﺎر ﯾﻌﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻟﻘﺪ ﻋّﺬﺑﻪ اﻟﻤﺸـﺮﮐﻮن ﺑﺎﻟّﺮﻣﻀﺎء و ﻏﯿﺮﻫﺎ ﻣﻦ أﻟﻮان اﻟﻌﺬاب‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﯾﻮّﺣﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫و ﯾﺼﺒﺮ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﺻﺒﺮا آل ﯾﺎﺳﺮ! ﻣﻮﻋﺪﮐﻢ اﻟﺠّﻨﮥ‪ .‬و ﻗﺎل ﻟﻪ‪:‬‬‫إّن ﻋّﻤﺎرا ﯾـﺪﻋﻮ اﻟّﻨﺎس إﻟﯽ اﻟﺠّﻨـﮥ و ﯾـﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﺟﻮﻓﯽ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺖ ﻋّﻤﺎرا‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬ﻣﺎ ذا ﻗﺎل‬‫ﺣﯿﻦ ﺿﺮﺑﺘﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل اﻟﯿﻮم أﻟﻘﯽ اﻷﺣّﺒﮥ ﻣﺤّﻤﺪا و ﺣﺰﺑﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺻﺪﻗﺖ‪ ،‬أﻧﺖ ﺻﺎﺣﺒﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻇﻔﺮت ﯾﺪاك و ﻗﺪ أﺳﺨﻄﺖ رﺑﮏ!‬‫و ﻋﻦ اﻟّﺴﺪي‪ ،‬ﻋﻦ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ أﺳـﺒﺎط‪ ،‬ﻗﺎل اﺣﺘّﺞ رﺟﻼن ﺑﺼّﻔﯿﻦ ﻓﯽ ﺳﻠﺐ ﻋّﻤﺎر و ﻓﯽ ﻗﺘﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺄﺗﯿﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﯾﺘﺤﺎﮐﻤﺎن‬‫إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬وﯾﺤﮑﻤـﺎ أﺧﺮﺟـﺎ ﻋّﻨﯽ ﻓـﺈّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أوﻟﻌﺖ ﻗﺮﯾﺶ ﺑﻌّﻤﺎر‪ ،‬ﻋّﻤﺎر ﯾـﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨـﮥ و‬‫ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر‪ ،‬ﻗﺎﺗﻠﻪ و ﺳﺎﻟﺒﻪ ﻓﯽ اﻟﻨﺎر[‪.‬‬‫و ﺳﻬﯿﻠﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺮوض اﻷﻧﻒ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 271‬از ‪285‬‬‫و ﻓﯽ »ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻌّﻤﺮ ﺑﻦ راﺷﺪ« أّن ﻋّﻤﺎرا ﮐﺎن ﯾﻨﻘﻞ ﻓﯽ ﺑﻨﯿﺎن اﻟﻤﺴﺠﺪ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻟﺒﻨﮥ ﻋﻨﻪ و ﻟﺒﻨﮥ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪380 :‬‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﻟّﻨﺎس ﯾﻨﻘﻠﻮن ﻟﺒﻨـﮥ واﺣـﺪة ﻓﻘﺎل ﻟﻪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻟﻠّﻨﺎس أﺟﺮ و ﻟﮏ أﺟﺮان‪ ،‬و آﺧﺮ زادك ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺷـﺮﺑﮥ‬‫ﻟﺒﻦ‪ ،‬و ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ! ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﯾﻮم ﺻّﻔﯿﻦ دﺧﻞ ﻋﻤﺮو ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﺰﻋﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻤﺎ ذا؟‬‫ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫دﺣﻀﺖ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ‪ ،‬أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ﻗّﺼﻪ رﻓﺘﻦ ﻓﺮﺳـﺘﺎدﮔﺎن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺴﻮي ﻣﻌﺎوﯾﻪ آورده‪] :‬و ﻗﺎل ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ‬‫ﻗﯿﺲ‪ :‬إﻧّـﺎ ﻟﻢ ﻧـﺄت إﻟّـﺎ ﻟﻨﺒّﻠﻐﮏ ﻣﺎ أرﺳـﻠﻨﺎ ﺑﻪ إﻟﯿﮏ و ﻧﺆّدي ﻋﻨﮏ ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﻨﺎ ﻣﻨﮏ‪ ،‬و ﻟﻦ ﻧـﺪع إن ﻧﻨﺼـﺢ و أن ﻧـﺬﮐﺮ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﺑﻪ اﻟﺤّﺠﮥ‬‫ﻋﻠﯿﮏ و ﯾﺮﺟﻊ إﻟﯽ اﻷﻟﻔـﮥ و اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ‪ ،‬إّن ﺻﺎﺣﺒﻨﺎ ﻣﻦ ﻋﺮف اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻓﻀـﻠﻪ و ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯿﮏ‪ ،‬ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻻ ﺗﺨﺎﻟﻔﻪ! ﻓﺈﻧّﺎ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ رأﯾﻨـﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس رﺟﻼ ﻗّﻂ أﻋﻤﻞ ﺑﺎﻟّﺘﻘﻮي و ﻻ أزﻫـﺪ ﻓﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﻻ أﺟﻤﻊ ﻟﺨﺼﺎل اﻟﺨﯿﺮ ﮐّﻠﻬﺎ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ‬‫ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﮑﻢ دﻋﻮﺗﻢ إﻟﯽ اﻟّﻄﺎﻋـﮥ و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ اﻟّﺘﯽ دﻋﻮﺗﻢ إﻟﯿﻬﺎ ﻓﻨﻌﻤﺎ ﻫﯽ‪ ،‬و أّﻣﺎ اﻟّﻄﺎﻋﮥ ﻟﺼﺎﺣﺒﮑﻢ ﻓﺈﻧّﺎ ﻻ ﻧﺮاﻫﺎ‪ ،‬ﻷّن ﺻﺎﺣﺒﮑﻢ‬‫ﻗﺘـﻞ ﺧﻠﯿﻔﺘﻨﺎ و ﻓّﺮق ﺟﻤﺎﻋﺘﻨﺎ و آوي ﺛﺎرﻧﺎ‪ ،‬و ﺻﺎﺣﺒﮑﻢ ﯾﺰﻋﻢ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻘﺘﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻨﺤﻦ ﻻ ﻧﺮّد ﻋﻠﯿﻪ ذﻟﮏ ﻓﻠﯿـﺪﻓﻊ إﻟﯿﻨﺎ ﻗﺘﻠـﮥ ﻋﺜﻤﺎن ﻟﻨﻘﺘﻠﻬﻢ و ﻧﺤﻦ‬‫ﻧﺠﯿﺒﮑﻢ إﻟﯽ اﻟّﻄﺎﻋﮥ و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ! ﻓﻘﺎل ﺷﺒﺚ ﺑﻦ رﺑﻌﯽ‪:‬‬‫أ ﯾﺴّﺮك ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أن ﺗﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﯾﻤﻨﻌﻨﯽ ﻣﻦ ذﻟﮏ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﺗﻤّﮑﻨﺖ ﻣﻦ اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ ﻟﻘﺘﻠﻪ ﺑﻤﻮﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﻘﺎل ﺷﺒﺚ‪ :‬و اﻟّﺬي‬‫ﻻـ إﻟﻪ ﻏﯿﺮه ﻻـ ﺗﺼـﻞ إﻟﯽ ذﻟـﮏ ﺣّﺘﯽ ﺗﻨـﺪر اﻟﻬـﺎم ﻋﻦ اﻟﮑﻮاﻫـﻞ و ﺗﻀـﯿﻖ اﻷرض و اﻟﻔﻀﺎء ﻋﻠﯿﮏ! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻟﻮ ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻟﮑﺎﻧﺖ‬‫ﻋﻠﯿﮏ أﺿﯿﻖ! و ﺗﻔّﺮق اﻟﻘﻮم ﻋﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ذﮐﺮ ﻣﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺮﺣﻤﮥ آورده‪] :‬و ﺧﺮج ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ إﻧّﮏ‬‫ﺗﻌﻠﻢ أﻧّﯽ ﻟـﻮ أﻋﻠﻢ أّن رﺿـﺎك ﻓﯽ أن أﻗـﺬف ﺑﻨﻔﺴـﯽ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﺒﺤﺮ ﻟﻔﻌﻠﺘﻪ! اﻟّﻠﻬّﻢ إﻧّـﮏ ﺗﻌﻠﻢ أﻧّﯽ ﻟﻮ أﻋﻠﻢ أّن رﺿـﺎك ﻓﯽ أن أﺿﻊ ﻇﺒﮥ‬‫ﺳﯿﻔﯽ ﻓﯽ ﺑﻄﻨﯽ ﺛّﻢ أﻧﺤﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺣّﺘﯽ ﺗﺨﺮج ﻣﻦ ﻇﻬﺮي ﻟﻔﻌﻠﺘﻪ! و إﻧّﯽ ﻻ أﻋﻠﻢ اﻟﯿﻮم ﻋﻤﻼ ﻫﻮ أرﺿـﯽ ﻟﮏ ﻣﻦ ﺟﻬﺎد ﻫﺆﻻء اﻟﻔﺎﺳﻘﯿﻦ‪ ،‬و ﻟﻮ‬‫أﻋﻠﻢ ﻋﻤﻼ ﻫﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪381 :‬‬‫أرﺿـﯽ ﻟﮏ ﻣﻨﻪ ﻟﻔﻌﻠﺘﻪ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﯽ ﻷري ﻗﻮﻣﺎ ﻟﯿﻀـﺮﺑّﻨﮑﻢ ﺿـﺮﺑﺎ ﯾﺮﺗﺎب ﻣﻨﻪ اﻟﻤﺒﻄﻠﻮن‪ ،‬و اﯾﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﺿـﺮﺑﻮﻧﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺒﻠﻐﻮا ﺑﻨﺎ ﺳﻌﻔﺎت ﻫﺠﺮ‪،‬‬‫ﻟﻌﻠﻤﺖ أﻧّﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ و أﻧّﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻃﻞ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﯾﺒﺘﻐﯽ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ رﺑّﻪ و ﻻ ﯾﺮﺟﻊ إﻟﯽ ﻣﺎل و ﻻ وﻟﺪ؟! ﻓﺄﺗﺎه ﻋﺼﺎﺑﮥ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫اﻗﺼـﺪوا ﺑﻨﺎ ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم اﻟـﺬﯾﻦ ﯾﻄﻠﺒﻮن دم ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أرادوا اﻟﻄﻠﺐ ﺑـﺪﻣﻪ و و ﻟﮑّﻨﻬﻢ ذاﻗﻮا اﻟّﺪﻧﯿﺎ و اﺳـﺘﺤّﺒﻮﻫﺎ و ﻋﻠﻤﻮا أّن ﻟا ﺤّﻖ إذا‬‫ﻟﺰﻣﻬﻢ ﺣﺎل ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﺑﯿﻦ ﻣﺎ ﯾﺘﻤّﺮﻏﻮن ﻓﯿﻪ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻟﻬﻢ ﺳﺎﺑﻘـﮥ ﯾﺴـﺘﺤّﻘﻮن ﺑﻬﺎ ﻃﺎﻋﮥ اﻟّﻨﺎس و اﻟﻮﻻﯾﮥ ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺨﺪﻋﻮا أﺗﺒﺎﻋﻬﻢ و ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫إﻣﺎ ﻣﻨﺎ ﻗﺘﻞ ﻣﻈﻠﻮﻣﺎ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻮﻧﻮا ﺑﺬﻟﮏ ﺟﺒﺎﺑﺮة ﻣﻠﻮﮐﺎ ﻓﺒﻠﻐﻮا ﻣﺎ ﺗﺮون‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﻻ ﻫﺬا ﻣﺎ ﺗﺒﻌﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﻨﺎس رﺟﻼن‪ .‬اﻟﻠّﻬّﻢ إن ﺗﻨﺼﺮﻧﺎ ﻓﻄﺎﻟﻤﺎ ﻧﺼﺮت و‬‫إن ﺗﺠﻌﻞ ﻟﻬﻢ اﻷﻣﺮ ﻓﺎّدﺧﺮ ﻟﻬﻢ ﺑﻤﺎ أﺣﺪﺛﻮا ﻓﯽ ﻋﺒﺎدك اﻟﻌﺬاب اﻷﻟﯿﻢ! ﺛّﻢ ﻣﻀﯽ و ﻣﻌﻪ ﺗﻠﮏ اﻟﻌﺼﺎﺑﮥ‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﻻ ﯾﻤّﺮ ﺑﻮاد ﻣﻦ أودﯾﮥ ﺻّﻔﯿﻦ‬‫إﻟّـﺎ ﺗﺒﻌﻪ ﻣﻦ ﮐـﺎن ﻫﻨـﺎك ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺟـﺎء إﻟﯽ ﻫـﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗـﺎص‪ ،‬و ﻫﻮ اﻟﻤﺮﻗﺎل و ﮐﺎن‬‫ﺻﺎﺣﺐ راﯾﮥ ﻋﻠّﯽ و ﮐﺎن أﻋﻮر‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻫﺎﺷﻢ‪:‬‬‫أﻋﻮرا وﺟﯿﻨﺎ ﻻ ﺧﯿﺮ ﻓﯽ أﻋﻮر‬‫ﻻ ﯾﻐﺸﯽ اﻟﺒﺎس ارﮐﺐ ﯾﺎ ﻫﺎﺷﻢ!‬‫ﻓﺮﮐﺐ و ﻣﻀﯽ ﻣﻌﻪ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫أﻋﻮر ﯾﺒﻐﯽ أﻫﻠﻪ ﻣﺤّﻠﺎ ﻗﺪ ﻋﺎﻟﺞ اﻟﺤﯿﺎة ﺣّﺘﯽ ﻣّﻠﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 272‬از ‪285‬‬‫ﻻ ﺑّﺪ أن ﯾﻔّﻞ أو ﯾﻔﻠّﺎ ﯾﺘﻠّﻬﻢ ﺑﺬي اﻟﮑﻌﻮب ﺗﻠّﺎ‬‫و ﻋّﻤﺎر ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘـّﺪم ﯾﺎ ﻫﺎﺷﻢ! اﻟﺠّﻨـﮥ ﺗﺤﺖ ﺿـﻼل اﻟـّﺴ ﯿﻮف و اﻟﻤﻮت ﺗﺤﺖ أﻃﺮاف اﻷﺳﻞ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﻓﺘﺤﺖ أﺑﻮاب اﻟـّﺴ ﻤﺎء و ﺗّﺰّﯾﻨﺖ اﻟﺤﻮر‬‫اﻟﻌﯿﻦ‪ ،‬اﻟﯿﻮم أﻟﻘﯽ اﻷﺣـّﺒ ﮥ ﻣﺤّﻤـ ﺪا و ﺣﺰﺑﻪ‪ ،‬و ﺗﻘـّﺪم ﺣّﺘﯽ دﻧﺎ ﻣﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻤﺮو‪ ،‬ﺑﻌﺖ دﯾﻨﮏ ﺑﻤﺼـﺮ؟! ﺗّﺒﺎ ﻟﮏ! ﻓﻘﺎل‬‫ﻟﻪ‪ :‬ﻻ و ﻟﮑﻦ أﻃﻠﺐ ﺑﺪم ﻋﻤﺎن! ﻓﻘﺎل أﻧﺎ أﺷﻬﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﻤﯽ ﻓﯿﮏ أﻧّﮏ ﻻ ﺗﻄﻠﺐ ﺑﺸﯽء ﻣﻦ ﻓﻌﻠﮏ وﺟﻪ اﻟﱠﻠﻪ و أﻧّﮏ إن ﻟﻢ ﺗﻘﺘﻞ اﻟﯿﻮم ﺗﻤﺖ‬‫ﻏـﺪا ﻓﺎﻧﻈﺮ إذا أﻋﻄﯽ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ ﻗـﺪر ﻧّﯿﺎﺗﻬﻢ ﻣﺎ ﻧّﯿﺘﮏ؟ ﻟﻘـﺪ ﻗﺎﺗﻠﺖ ﺻﺎﺣﺐ ﻫﺬه اﻟّﺮاﯾﮥ ﺛﻼﺛﺎ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻫﺬه‬‫اﻟّﺮاﺑﻌﮥ ﻣﺎ ﻫﯽ ﺑﺄﺑّﺮوا أﺗﻘﯽ! ﺛّﻢ ﻗﺎﺗﻞ ﻋّﻤﺎر و ﻟﻢ ﯾﺮﺟﻊ و ﻗﺘﻞ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ذﮐﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﻫﺎﺋﻠﻪ ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪] :‬‬‫و ﻗﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪382 :‬‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟـّﺴ ﻠﻤﯽ‪ :‬ﻟﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر دﺧﻠﺖ ﻋﺴـﮑﺮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻷﻧﻈﺮ ﻫﻞ ﺑﻠﻎ ﻣﻨﻬﻢ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﻣﺎ ﺑﻠﻎ ﻣّﻨﺎ و ﮐّﻨﺎ إذا ﺗﺮﮐﻨﺎ اﻟﻘﺘﺎل ﺗﺤّﺪﺛﻮا إﻟﯿﻨﺎ و‬‫ﺗﺤـّﺪﺛﻨﺎ إﻟﯿﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺈذا ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻋﻤﺮو و أﺑﻮ اﻷﻋﻮر و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﯾﺘﺴﺎﯾﺮون‪ ،‬ﻓﺄدﺧﻠﺖ ﻓﺮﺳـﯽ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻟﺌّﻠﺎ ﯾﻔﻮﺗﻨﯽ ﻣﺎ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻷـﺑﯿﻪ‪ :‬ﯾـﺎ أﺑـﮥ! ﻗﺘﻠﺘﻢ ﻫـﺬا اﻟﺮﺟـﻞ ﻓﯽ ﯾﻮﻣﮑﻢ ﻫـﺬا و ﻗـﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺎ ﻗﺎل! ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﻗﺎل؟ ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ‬‫اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﯾﻨﻘﻠﻮن ﻓﯽ ﺑﻨﺎء ﻣﺴـﺠﺪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻟﺒﻨﮥ ﻟﺒﻨﮥ و ﻋّﻤﺎر ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻓﻐﺸﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺄﺗﺎه رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻓﺠﻌـﻞ ﯾﻤﺴـﺢ اﻟّﺘﺮاب ﻋﻦ وﺟﻬﻪ و ﯾﻘﻮل‪ :‬و ﯾﺤﮏ ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ! اﻟّﻨﺎس ﯾﻨﻘﻠﻮن ﻟﺒﻨـﮥ ﻟﺒﻨـﮥ و أﻧﺖ ﺗﻨﻘﻞ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ رﻏﺒـﮥ ﻓﯽ اﻷﺟﺮ و‬‫أﻧﺖ ﻣﻊ ذﻟﮏ ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ؟! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﻟﻤﻌﻮﯾﮥ‪ :‬أ ﻣﺎ ﺗﺴﻤﻊ ﻣﺎ ﯾﻘﻮل؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﻣـﺎ ﯾﻘﻮل؟ ﻓﺄﺧﺒﺮه ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ ﺟﺎء ﺑﻪ! ﻓﺨﺮج اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﻓﺴﺎﻃﯿﻄﻬﻢ و أﺧﺒﯿﺘﻬﻢ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا ﻣﻦ‬‫ﺟﺎء ﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻼ أدري ﻣﻦ ﮐﺎن أﻋﺠﺐ أ ﻫﻮ أم ﻫﻢ؟![‪.‬‬‫و ﻣﺤﯿﯽ اﻟـﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻋﺮﺑﯽ اﻷﻧﺪﻟﺴـﯽ در »ﺗﻔﺴـﯿﺮ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪» ] :‬و إن ﻃﺎﺋﻔﺘـﺎن ﻣﻦ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« إﻟﯽ آﺧﺮه‪ ،‬اﻻﻗﺘﺘـﺎل ﻻـ ﯾﮑﻮن إﻟّﺎ ﻟﻠﻤﯿﻞ إﻟﯽ‬‫اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و اﻟّﺮﮐﻮن إﻟﯽ اﻟﻬﻮي و اﻻﻧﺠﺬاب إﻟﯽ اﻟﺠﻬﮥ اﻟّﺴـ ﻔﻠﯿﮥ و اﻟﺘﻮّﺟﻪ إﻟﯽ اﻟﻤﻄﺎﻟﺐ اﻟﺠﺰﺋّﯿﮥ‪ ،‬و اﻹﺻـﻼح إﻧّﻤﺎ ﯾﮑﻮن ﻣﻦ ﻟﺰوم اﻟﻌﺪاﻟﮥ ﻓﯽ‬‫اﻟّﻨﻔﺲ اﻟّﺘﯽ ﻫﯽ ﻇّﻞ اﻟﻤﺤـّﺒ ﮥ اﻟّﺘﯽ ﻫﯽ ﻇّﻞ اﻟﻮﺣـﺪة‪ ،‬ﻓﻠـﺬﻟﮏ أﻣﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﻮن اﻟﻤﻮّﺣـ ﺪون ﺑﺎﻹﺻـﻼح ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﺗﻘـﺪﯾﺮ ﺑﻐﯿﻬﻤﺎ و اﻟﻘﺘﺎل ﻣﻊ‬‫اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ ﻋﻠﯽ ﺗﻘـﺪﯾﺮ ﺑﻐﯽ إﺣﺪاﻫﻤﺎ ﺣّﺘﯽ ﺗﺮﺟﻊ ﻟﮑﻮن اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﻣﻀﺎّدة ﻟﻠﺤّﻖ داﻓﻌﮥ ﻟﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺧﺮج ﻋّﻤﺎر رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﻊ ﮐﺒﺮه و ﺷـﯿﺨﻮﺧﺘﻪ‬‫ﻓﯽ ﻗﺘﺎل أﺻﺤﺎب ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻟﯿﻌﻠﻢ ﺑﺬﻟﮏ أﻧّﻬﻢ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ[‪.‬‬‫و ﺳﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮه ﺧﻮاّص اﻷّﻣﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﺣﮑﯽ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯽ »اﻟﻄﺒﻘـﺎت« ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص أﻧّﻪ ﻗـﺎل ﻷﺑﯿﻪ‪ :‬ﻗﺘﻠﺘﻢ ﻋّﻤﺎرا و ﻗـﺪ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﯾﻘﻮل ﻟﻪ‪:‬‬‫ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ!؟ ﻓﺴﻤﻌﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻﻧّﮏ ﺷﯿﺦ أﺧﺮق ﻣﺎ ﺗﺰال ﺗﺄﺗﯿﻨﺎ ﺑﻬﻨﮥ ﺗﺪﺣﺾ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ اﻟّﺬي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪383 :‬‬‫أﺧﺮﺟﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬و ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎ ﺣﻤﺰة ﻷﻧّﺎ أﺧﺮﺟﻨﺎه إﻟﯽ أﺣﺪ‪.‬‬‫و ذﮐﺮ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ أﯾﻀﺎ أّن ذا اﻟﮑﻼع ﻟّﻤﺎ ﺑﻠﻐﻪ ﻫـﺬا ﻗﺎل ﻟﻌﻤﺮو‪ :‬ﻧﺤﻦ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ و ﻫّﻢ ﺑﺎﻟّﺮﺟﻮع إﻟﯽ ﻋﺴـﮑﺮ ﻋﻠّﯽ و ﮐﺎن ﺗﺤﺖ ﯾﺪه ﺳـّﺘﻮن‬‫أﻟﻔﺎ ﻓﻘﺘﻞ ذو اﻟﮑﻼع‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪:‬‬‫ﻟـﻮ ﺑﻘﯽ ذو ﻟا ﮑﻼـع ﻷﻓﺴـﺪ ﻋﻠﯿﻨـﺎ ﺟﻨـﺪﻧﺎ ﺑﻤﯿﻠﻪ إﻟﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ![ و ﻧﯿﺰ ﺳـﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠـﻮزي در »ﺗـﺬﮐﺮه ﺧـﻮاّص اﻷّﻣـﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل‬‫اﻟﻮاﻗﺪي‪:‬‬‫ﻟّﻤﺎ ﻃﻌﻦ أﺑﻮ اﻟﻐﺎدﯾـﮥ ﻋﻤﺎرا ﺑﺎﻟّﺮﻣـﺢ و ﺳـﻘﻂ‪ ،‬أﮐّﺐ ﻋﻠﯿﻪ آﺧﺮ ﻓﺎﺟﺘّﺰ رأﺳﻪ ﺛّﻢ أﻗﺒﻼ إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﯾﺨﺘﺼـﻤﺎن ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﮐّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 273‬از ‪285‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻬﻤﺎ ﻋﻤﺮو‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إن ﺗﺨﺘﺼـﻤﺎن إﻟّﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ ﺻـﻨﻌﺖ؟ ﻗﻮم ﺑﺬﻟﻮا ﻧﻔﻮﺳـﻬﻢ دوﻧﻨﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﻬﻢ ﻫﺬا؟! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﻫﻮ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺬﻟﮏ و أﻧﺖ ﺗﻌﻠﻤﻪ‪ ،‬و إﻧّﯽ و اﻟﱠﻠﻪ وددت أﻧّﯽ ﻣﺖ ﻗﺒﻞ ﻫﺬا اﻟﯿﻮم ﺑﻌﺸﺮﯾﻦ ﺳﻨﮥ![‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﺎﺋﺪة‪-‬‬‫روي ﺣـﺪﯾﺚ »ﺗﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ« ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻣﻨﻬﻢ ﻗﺘﺎدة )أﺑﻮ ﻗﺘﺎدة‪ .‬ظ( ﺑﻦ اﻟﻨﻌﻤﺎن ﮐﻤﺎ ﺗﻘّﺪم‪ ،‬و أّم ﺳـﻠﻤﮥ ﻋﻨﺪ ﻣﺴـﻠﻢ‪ ،‬و‬‫أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻋﻨـﺪ اﻟّﺘﺮﻣـﺬي‪ ،‬و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻋﻨـﺪ اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ‪ ،‬و ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن و ﺣﺬﯾﻔﮥ و أﺑﻮ أّﯾﻮب و أﺑﻮ راﻓﻊ و ﺧﺰﯾﻤﮥ ﺑﻦ‬‫ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و أﺑﻮ اﻟﯿﺴﺮ و ﻋّﻤﺎر ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬و ﮐّﻠﻬﺎ ﻋﻨﺪ اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ و ﻏﯿﺮه‪،‬‬‫و ﻏﺎﻟﺐ ﻃﺮﻗﻬﺎ ﺻـﺤﯿﺤﮥ أو ﺣﺴﻨﮥ‪ .‬و ﻓﯿﻪ ﻋﻦ ﺟﻤﺎﻋﮥ آﺧﺮﯾﻦ ﯾﻄﻮل ﻋّﺪﻫﻢ و ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻠﻢ ﻣﻦ أﻋﻼم اﻟّﻨﺒﻮة و ﻓﻀﯿﻠﮥ ﻇﺎﻫﺮة ﻟﻌﻠّﯽ و‬‫ﻟﻌّﻤﺎر و رّد ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﻮاﺻﺐ اﻟّﺰاﻋﻤﯿﻦ أّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻣﺼﯿﺒﺎ ﻓﯽ ﺣﺮوﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﺑـﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﯿﻨﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻟﻘﺎري« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ »إذا ﺗﻮاﺟﻪ اﻟﻤﺴـﻠﻤﺎن ﺑﺴـﯿﻔﻬﻤﺎ ﻓﮑﻼﻫﻤﺎ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﻨﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل اﻟﮑﺮﻣﺎﻧﯽ‪:‬‬‫ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﮐﻼﻫﻤﺎ ﮐﺎﻧﺎ ﻣﺠﺘﻬﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻏﺎﯾﮥ ﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﺒﺎب أن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﮐﺎن ﻣﺨﺎﻃﺌﺎ ﻓﯽ اﺟﺘﻬﺎده و ﻟﻪ أﺟﺮ واﺣﺪ و ﮐﺎن ﻟﻌﻠﯽ‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ أﺟﺮان‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬اﻟﻤﺮاد )ﻓﺎﻟﻤﺮاد‪ .‬ظ( ﺑﻤﺎ ﻓﯽ اﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻟﻤﺘﻮاﺟﻬﺎن ﺑﺎﻟـﺪﻟﯿﻞ‪ .‬ﻣﻦ اﻻﺟﺘﻬﺎد و ﻧﺤﻮه‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﮐﯿﻒ‬‫ﯾﻘﺎل ﮐﺎن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻣﺨﻄﺌﺎ ﻓﯽ اﺟﺘﻬﺎده‪ ،‬ﻓﻤﺎ ﮐﺎن اﻟّﺪﻟﯿﻞ ﻓﯽ اﺟﺘﻬﺎده و ﻗﺪ ﺑﻠﻐﻪ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺬي‬‫ﻗﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪384 :‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬وﯾﺢ اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ!‬‫و اﺑﻦ ﺳﻤﯿﮥ ﻫﻮ ﻋّﻤﺎر اﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺘﻠﻪ ﻓﺌﮥ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬أ ﻓﻼ ﯾﺮﺿﯽ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺳﻮاء ﺑﺴﻮاء ﺣﺘﯽ ﯾﮑﻮن ﻟﻪ أﺟﺮ واﺣﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺧﻠﻔﮥ اﻟﻮﺷـﺘﺎﻧﯽ اﻻﺑﯽ در »ﺷـﺮح ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺤﺪﯾﺚ ﺣّﺠﮥ ﺑّﯿﻨﮥ ﻟﻠﻘﻮل ﺑﺄن اﻟﺤّﻖ ﻣﻊ‬‫ﻋﻠّﯽ و ﺣﺰﺑﻪ و إﻧّﻤﺎ ﻋـﺬر اﻵﺧﺮون ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد‪ ،‬و أﺻﻞ اﻟﺒﻐﯽ اﻟﺤﺴﺪ‪ ،‬ﺛّﻢ اﺳـﺘﻌﻤﻞ ﻓﯽ اﻟﻈﻠﻢ‪ ،‬و ﻋﻠﯽ ﻫﺬا ﺣﻤﻞ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‬‫اﻟﻌﺎص ﯾﻮم ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر‪ ،‬و ﻏﯿﺮه ﺗﺄّوﻟﻪ ﻓﺘﺄّوﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﮐﺎن أّوﻻ ﯾﻘﻮل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ ﻟﯿﻨﻔﯽ ﻋﻦ ﻧﻔﺴﻪ ﺻﻔﮥ اﻟﺒﻐﯽ ﺛّﻢ رﺟﻊ ﻓﺘﺄّوﻟﻪ ﻋﻠﯽ‬‫اﻟّﻄﻠﺐ و ﻗـﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ ،‬أي اﻟّﻄﺎﻟﺒـﮥ ﻟـﺪم ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻣﻦ اﻟﺒﻐﺎء ﺑﻀﻢ اﻟﺒﺎء و اﻟﻤـّﺪ و ﻫﻮ اﻟﻄﻠﺐ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬اﻟﺒﻐﯽ ﻋﺮﻓﺎ اﻟﺨﺮوج ﻋﻦ ﻃﺎﻋﮥ‬‫اﻹﻣﺎم ﻣﻐﺎﻟﺒـﮥ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯿﮏ ﺑﻌـﺪ اﻟّﺘﺄوﯾﻠﯿﻦ أو ﺧﻄﺆﻫﻤﺎ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ اﻷول ﻓﻮاﺿـﺢ و ﮐﺬا اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻷّن ﺗﺮك ﻋﻠﯽ اﻟﻘﺼﺎص ﻣﻦ ﻗﺘﻠﮥ ﻋﺜﻤﺎن‬‫ﻟﻠّـﺬﯾﻦ ﻗﺎﻣﻮا ﯾﻄﻠﺒﻪ و رأوه ﻣﺴـﺘﻨﺪا ﻓﯽ اﺟﺘﻬﺎد ﻫﻢ ﻟﯿﺲ ﻷﻧّﻪ ﺗﺮﮐﻪ ﺟﻤﻠﮥ واﺣﺪة و إﻧّﻤﺎ ﺗﺮﮐﻪ ﻟﻤﺎ ﺗﻘﺪم‪ ،‬و ﻓﯿﻪ أّن ﻋﺪم اﻟﻘﺼﺎص ﻣﻨﮑﺮ ﻗﺎﻣﻮا‬‫ﺑﺘﻐﯿﯿﺮه و اﻟﻘﯿﺎم ﺑﺘﻐﯿﯿﺮ اﻟﻤﻨﮑﺮ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺆّد إﻟﯽ ﻣﻔﺴﺪة أﺷّﺪ‪ .‬و أﯾﻀﺎ اﻟﻤﺠﺘﻬﺪ إﻧّﻤﺎ ﯾﺤﺴﻦ ﺑﻪ اﻟّﻈّﻦ إذا ﻟﻢ ﯾﺒّﯿﻦ ﻣﺴﺘﻨﺪ اﺟﺘﻬﺎده‪ ،‬أّﻣﺎ إذا‬‫ﺑّﯿﻨﻪ ﻓﮑﺎن ﺧﻄﺄ ﻓﮑﯿﻒ و ﻟّﻠﻪ دّر اﻟﺸﯿﺦ ﺣﯿﺚ ﮐﺎن ﯾﻘﻮل اﻟّﺼﺤﺒﮥ ﺣﺼﻨﺖ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﺣﺎرب ﻋﻠّﯿﺎ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﺴﻨﻮﺳـﯽ در »ﺷـﺮح ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴـﻠﻢ« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺤﺪﯾﺚ ﺣّﺠﮥ ﺑّﯿﻨﮥ‬‫ﻟﻠﻘﻮل ﺑﺄّن اﻟﺤّﻖ ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ و ﺣﺰﺑﻪ و إﻧّﻤﺎ ﻋﺬر اﻵﺧﺮون ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد‪ ،‬و أﺻﻞ اﻟﺒﻐﯽ اﻟﺤﺴﺪ ﺛّﻢ اﺳـﺘﻌﻤﻞ ﻓﯽ اﻟّﻈﻠﻢ‪ ،‬و ﻏّﯿﺮ ﺗﺄوﯾﻠﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺿـﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﮑـﺎن ﯾﻘﻮل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ ﻟﯿﻨﻔﯽ ﻋﻦ ﻧﻔﺴﻪ ﺻـﻔﮥ اﻟﺒﻐﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ رﺟﻊ ﻓﺘﺄّوﻟﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﻄﻠﺐ و ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ ،‬أي اﻟّﻄﺎﻟﺒﮥ‬‫ﻟـﺪم ﻋﺜﻤـﺎن‪ ،‬ﻣﻦ اﻟﺒﻐـﺎء ﺑﻀّﻢ اﻟﺒـﺎء و اﻟﻤـّﺪ و ﻫﻮ اﻟﻤﻄﻠﺐ‪) .‬ب » ]‪ :(«[1‬اﻟﺒﻐﯽ ﻋﺮﻓـﺎ اﻟﺨﺮوج ﻋﻦ ﻃﺎﻋـﮥ اﻹﻣـﺎم ﻣﻐﺎﻟﺒـﮥ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﺑﻌﺪ‬‫اﻟّﺘﺄوﯾﻠﯿﻦ أو ﺧﻄﺆﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ دّر اﻟﺸﯿﺦ ﺣﯿﺚ ﮐﺎن ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟّﺼﺤﺒﮥ ]‪ [1‬أي‪ :‬ﻗﺎل اﻻﺑﯽ )‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪385 :‬‬‫ﺣﺼﻨﺖ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﺣﺎرب ﻋﻠّﯿﺎ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﻤﺎد اﻟﺪﯾﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟﻌﺎﻣﺮي در »رﯾﺎض ﻣﺴـﺘﻄﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺘﻞ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺼـّﻔﯿﻦ ﺳﻨﮥ ﺳﺒﻊ و‬‫ﺛﻠﺜﯿﻦ ﻋﻦ ﺛﻠﺚ و ﺧﻤﺴﯿﻦ ﺳﻨﮥ و ﮐﺎن ﻣﻦ أﺻﺤﺎب ﻋﻠّﯽ و ﻗﺘﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﺑﻘﺘﻠﻪ اﺳﺘﺪّل أﻫﻞ اﻟّﺴّﻨﮥ ﻋﻠﯽ ﺗﺼﺤﯿﺢ ﺟﺎﻧﺐ ﻋﻠّﯽ ﻷّن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 274‬از ‪285‬‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﮐﺎن ﻗـﺪ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬وﯾـﺢ اﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ! ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬و ﻗﺎل‪ :‬وﯾﺢ ﻋّﻤﺎر ﯾﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ و ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ‬‫اﻟّﻨﺎر‪ .‬و ﻗﺎل ﻗﺒﻞ أن ﯾﻘﺘﻞ‪ :‬اﺋﺘﻮﻧﯽ ﺑﺸﺮﺑﮥ ﻟﺒﻦ ﻓﺈﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫آﺧﺮ ﺷﺮﺑﮥ ﺗﺸﺮﺑﻬﺎ ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺷﺮﺑﮥ ﻟﺒﻦ‪ .‬و ﮐﺎن آدم ﻃﻮاﻻ ﻻ ﯾﻐّﯿﺮ ﺷﯿﺒﻪ‪ ،‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و رﺣﻤﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻤﻬﻮدي در »وﻓﺎء اﻟﻮﻓﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺳﻨﺪ ]‪ [1‬اﯾﻀﺎ أّن ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﮐﺎن ﯾﺮﺗﺠﺰ و ﻫﻮ ﯾﻌﻤﻞ ﻓﯿﻪ و ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻻ ﯾﺴﺘﻮي ﻣﻦ ﯾﻌﻤﺮ اﻟﻤﺴﺎﺟﺪا ﯾﺪأب ﻓﯿﻬﺎ ﻗﺎﺋﻤﺎ و ﻗﺎﻋﺪا‬‫و ﻣﻦ ﯾﺮي ﻋﻦ اﻟﻐﺒﺎر ﺣﺎﺋﺪا‬‫و أﺳـﻨﺪ ﻫﻮ أﯾﻀـﺎ و ﯾﺤﯿﯽ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻘﻪ و اﻟﻤﺠـﺪ و ﻟﻢ ﯾﺨﺮﺟﻪ ﻋﻦ أم ﺳـﻠﻤﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﻣﺴـﺠﺪه ﻓﻘّﺮب اﻟﻠّﺒﻦ و ﻣـﺎ ﯾﺤﺘـﺎﺟﻮن إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﻮﺿﻊ رداءه‪ ،‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ رأي ذﻟـﮏ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون اﻷّوﻟﻮن و‬‫اﻷﻧﺼﺎر أﻟﻘﻮا أردﯾﺘﻬﻢ و أﮐﺴﯿﺘﻬﻢ و ﺟﻌﻠﻮا ﯾﺮﺗﺠﺰون و ﯾﻌﻤﻠﻮن و ﯾﻘﻮﻟﻮن‪:‬‬‫ﻟﺌﻦ ﻗﻌـﺪﻧﺎ و اﻟّﻨﺒّﯽ ﯾﻌﻤـﻞ اﻟﺒﯿﺖ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ رﺟﻼ ﻧﻈﯿﻔﺎ ﻣﺘﻨّﻈﻔﺎ و ﮐﺎن ﯾﺤﻤﻞ اﻟّﻠﺒﻨـﮥ ﻓﯿﺠﺎﻓﯽ ﺑﻬﺎ ﻋﻦ ﺛﻮﺑﻪ‪ ،‬ﻓﺈذا‬‫وﺿﻌﻬﺎ ﻧﻘﺾ ﮐّﻤﻪ و ﻧﻈﺮ إﻟﯽ ﺛﻮﺑﻪ ﻓﺈن أﺻﺎﺑﻪ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟّﺘﺮاب ﻧﻔﻀﻪ‪ ،‬ﻓﻨﻈﺮ إﻟﯿﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻓﺄﻧﺸﺄ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻻ ﯾﺴـﺘﻮي ﻣﻦ ﯾﻌﻤﺮ اﻟﻤﺴﺎﺟﺪا اﻷﺑﯿﺎت اﻟﻤﺘﻘّﺪﻣﮥ‪ ،‬ﻓﺴـﻤﻌﻬﺎ‪ ،‬ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﺮﺗﺠﺰ ﺑﻬﺎ و ﻫﻮ ﻻ ﯾﺪري ﻣﻦ ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻬﺎ ]‪ [1‬أي‪ :‬ﺑا ﻦ زﺑﺎﻟﮥ‬‫)‪(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪386 :‬‬‫ﻓﻤّﺮ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ اﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ! ﻣﺎ أﻋﺮﻓﻨﯽ ﺑﻤﻦ ﺗﻌّﺮض و ﻣﻌﻪ ﺟﺮﯾﺪة‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺘﮑّﻔﻦ أو ﻻﻋﺘﺮﺿّﻦ ﺑﻬﺎ وﺟﻬﮏ! ﻓﺴﻤﻌﻪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳـﻠّﻢ و ﻫﻮ ﺟﺎﻟﺲ ﻓﯽ ﻇّﻞ ﺑﯿﺘﯽ‪ ،‬ﺗﻌﻨﯽ أّم ﺳـﻠﻤﻪ‪ .‬و ﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﯾﺤﯿﯽ‪ :‬ﻓﯽ ﻇّﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻐﻀﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إنّ‬‫ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﺟﻠﺪة‪ ،‬ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯽ و أﻧﻔﯽ ﻓﺎذا ﺑﻠﻎ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﺮء ﻓﻘﺪ ﺑﻠﻎ و وﺿﻊ ﯾﺪه ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯿﻪ‪ ،‬ﻓﮑّﻒ اﻟّﻨﺎس ﻋﻦ ذﻟﮏ ﺛّﻢ ﻗﺎﻟﻮا اﻟﻌّﻤﺎر‪:‬‬‫إّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺪ ﻏﻀﺐ ﻓﯿﮏ و ﻧﺨﺎف أن ﯾﻨﺰل ﻓﯿﻨﺎ اﻟﻘﺮآن! ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺎ أرﺿﯿﻪ ﮐﻤﺎ ﻏﻀﺐ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ ﻟﯽ و‬‫ﻷﺻـﺤﺎﺑﮏ؟ ﻗـﺎل‪ :‬ﻣﺎﻟـﮏ و ﻣـﺎ ﻟﻬﻢ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺮﯾـﺪون ﻗﺘﻠﯽ ﯾﺤﻤﻠﻮن ﻟﺒﻨـﮥ ﻟﺒﻨـﮥ و ﯾﺤﻤﻠﻮن ﻋﻠّﯽ اﻟّﻠﺒﻨﺘﯿﻦ و اﻟّﺜﻼث‪ .‬ﻓﺄﺧـﺬ ﺑﯿـﺪه ﻓﻄﺎف ﺑﻪ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺴـﺠﺪ و ﺟﻌـﻞ ﯾﻤﺴـﺢ وﻓﺮﺗﻪ ﺑﯿـﺪه ﻣﻦ اﻟّﺘﺮاب و ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾـﺎ اﺑﻦ ﺳـﻤﯿﮥ! ﻻ ﯾﻘﺘﻠﮏ أﺻـﺤﺎﺑﯽ و ﻟﮑﻦ ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ و ﻗـﺪ ذﮐﺮ اﺑﻦ‬‫إﺳـﺤﺎق اﻟﻘﺼﮥ ﺑﻨﺤﻮه ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »ﺗﻬﺬﯾﺐ« اﺑﻦ ﻫﺸﺎم‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﺳﺄﻟﺖ ﻏﯿﺮ واﺣﺪ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﺎﻟّﺸـ ﻌﺮ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﺰ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﺎ أّن ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ ارﺗﺠﺰ ﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻼ ﻧـﺪري أ ﻫﻮ ﻗﺎﺋﻠﻪ أم ﻏﯿﺮه‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﻗﺎل ذﻟﮏ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﻄﺎﺋﺒـﮥ و ﻣﺒﺎﺳـﻄﮥ ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻋﺎدة اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ‪ ،‬إذا‬‫اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ ﻋﻤﻞ و ﻟﯿﺲ ذﻟﮏ ﻃﻌﻨﺎ‪.‬‬‫و أﺧﺮج اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﮥ ﻣﻦ ﻣﺮﺳﻞ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﺨﻄﻤﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﺒﻨﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ رواﺣﮥ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬أﻓﻠﺢ ﻣﻦ ﯾﻌﺎﻟﺞ اﻟﻤﺴﺎﺟﺪا‪.‬‬‫ﻓﯿﻘﻮﻟﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯿﻘﻮل اﺑﻦ رواﺣﮥ‪ :‬ﯾﺘﻠﻮ اﻟﻘﺮآن ﻗﺎﺋﻤﺎ و ﻗﺎﻋﺪا‪ ،‬ﻓﯿﻘﻮﻟﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪.‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟـّﺼ ﺤﯿﺢ« ﻓﯽ ذﮐﺮ ﺑﻨﺎء اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ :‬و ﮐّﻨﺎ ﻧﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﮥ ﻟﺒﻨﮥ و ﻋّﻤﺎر ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺮآه اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻨﻔﺾ اﻟّﺘﺮاب‬‫ﻋﻨﻪ و ﯾﻘﻮل‪ :‬وﯾـﺢ ﻋّﻤﺎر! ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﯾﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠﻨﮥ و ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﻘﻮل ﻋّﻤﺎر‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ‪ .‬و أﺳـﻨﺪ اﺑﻦ‬‫زﺑﺎﻟﮥ و ﯾﺤﯿﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺠﺎﻫﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬رآﻫﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻫﻢ ﯾﺤﻤﻠﻮن اﻟﺤﺠﺎرة ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر و ﻫﻮ ﯾﺒﻨﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ‬‫ﻟﻬﻢ و ﻟﻌّﻤﺎر‪ ،‬ﯾﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ و ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر و ذﻟﮏ ﻓﻌﻞ اﻷﺷﻘﯿﺎء اﻷﺷﺮار!‬‫و أﺳﻨﺪ اﻟّﺜﺎﻧﯽ أﯾﻀﺎ ﻋﻦ أّم ﺳﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﯾﺒﻨﻮن اﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﺠﻌﻞ أﺻﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪387 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 275‬از ‪285‬‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﺤﻤﻞ ﮐّﻞ رﺟﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﺒﻨﮥ ﻟﺒﻨﮥ و ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻟﺒﻨﮥ ﻋﻨﻪ و ﻟﺒﻨﮥ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﻘﺎم‬‫إﻟﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻤﺴﺢ ﻇﻬﺮه و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ! ﻟﮏ أﺟﺮان و ﻟﻠّﻨﺎس أﺟﺮ‪ ،‬و آﺧﺮ زادك ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺷﺮﺑﮥ ﻣﻦ ﻟﺒﻦ و‬‫ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪.‬‬‫و ﻓﯽ »اﻟّﺮوض« ﻟﻠـّﺴ ﻬﯿﻠﯽ أّن ﻣﻌّﻤﺮ ﺑﻦ راﺷـﺪ روي ذﻟﮏ ﻓﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺰﯾﺎدة ﻓﯽ آﺧﺮه و ﻫﯽ‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﯾﻮم ﺻـّﻔﯿﻦ دﺧﻞ ﻋﻤﺮو ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤـﺎ ﻓﺰﻋـﺎ ﻓﻘـﺎل! ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻓﻤﺎ ذا؟ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ‬‫اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬دﺣﻀﺖ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ‪ ،‬أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ‪.‬‬‫و روي اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ ﻓﯽ »اﻟّﺪﻻﺋﻞ« ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ )أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ .‬ظ( اﻟـّﺴ ﻠﻤﯽ أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﯾﻘﻮل ﻷﺑﯿﻪ ﻋﻤﺮو‪:‬‬‫ﻗﺪ ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻫﺬا اﻟﺮﺟﻞ و ﻗﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﻗﺎل‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أّي رﺟﻞ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ ،‬أ ﻣﺎ ﺗﺬﮐﺮ ﯾﻮم ﺑﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ ،‬ﻓﮑّﻨﺎ ﻧﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﮥ ﻟﺒﻨﮥ و ﻋّﻤﺎر ﯾﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤّﺮ‬‫ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺗﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ و أﻧﺖ ﺗﺮﺣﺾ! أﻣﺎ إﻧّﮏ ﺳـﺘﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ و أﻧﺖ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‪ .‬ﻓﺪﺧﻞ‬‫ﻋﻤﺮو ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺎ ﻗﺎل‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺳﮑﺖ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺰال ﺗﺪﺣﺾ ﻓﯽ‬‫ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟! إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎؤوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﯿﻨﻨﺎ‪.‬‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻫﻮ ﯾﻘﺘﻀﯽ أّن ﻫﺬا اﻟﻘﻮل ﻟﻌّﻤﺎر ﮐﺎن ﻓﯽ اﻟﺒﻨﺎء اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻟﻠﻤﺴﺠﺪ ﻷّن اﺳﻼم ﻋﻤﺮو ﮐﺎن ﻓﯽ اﻟﺨﺎﻣﺴﮥ ﮐﻤﺎ ﺳﺒﻖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﻤﻬﻮدي در »ﺧﻼﺻﮥ اﻟﻮﻓﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻷﺣﻤﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ :‬ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺤﻤﻠﻮن اﻟّﻠﺒﻦ إﻟﯽ ﺑﻨﺎء اﻟﻤﺴـﺠﺪ و رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻌﻬﻢ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﺳﺘﻘﺒﻠﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﺎرض ﻟﺒﻨﮥ ﻋﻠﯽ ﺑﻄﻨﻪ ﻓﻈﻨﻨﺖ أﻧّﻬﺎ ﺛﻘﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﻠﺖ‪:‬‬‫ﻧﺎوﻟﻨﯿﻬﺎ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺧﺬ ﻏﯿﺮﻫﺎ ﯾﺎ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﻓﺎﻧﻪ ﻻ ﻋﯿﺶ اﻻ ﻋﯿﺶ اﻵﺧﺮة‪.‬‬‫و ﻫﺬا ﻓﯽ اﻟﺒﻨﺎء اﻟﺜﺎﻧﯽ ﻷّن اﺳﻼم أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ﻣﺘﺄّﺧﺮ‪ ،‬و ﮐﺬا ﻣﺎ‬‫ﻓﯽ »اﻟّﺼﺼﺢ« ﻓﯽ ذﮐﺮ ﺑﻨﺎء اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻧﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﮥ ﻟﺒﻨﮥ و ﻋّﻤﺎر ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺮآه اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪388 :‬‬‫و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺠﻌـﻞ ﯾﻨﻔﺾ اﻟـّﺘﺮاب و ﯾﻘﻮل‪ :‬وﯾـﺢ ﻋّﻤـ ﺎر ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ ،‬ﯾـﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨـﮥ و ﯾـﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨـﺎر‪ ،‬ﻷـّن اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ روي ﻓﯽ‬‫»اﻟّﺪﻻﺋﻞ« ﻋﻦ أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟـّﺴ ﻠﻤﯽ أﻧّﻪ ﺳﻤﻊ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﯾﻘﻮل ﻷﺑﯿﻪ ﻋﻤﺮو‪ :‬ﻗﺪ ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ و ﻗﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯿﻪ ﻣـﺎ ﻗـﺎل! ﻗـﺎل‪ :‬أّي رﺟـﻞ؟ ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻋّﻤـ ﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ ،‬أ ﻣـﺎ ﺗـﺬﮐﺮه ﯾﻮم ﺑﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫اﻟﻤﺴـﺠﺪ؟ ﻓﮑّﻨﺎ ﻧﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨـﮥ ﻟﺒﻨﮥ و ﻋّﻤﺎر ﯾﺤﻤﻞ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ ﻟﺒﻨﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤّﺮ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و ذﮐﺮ ﻧﺤﻮ رواﯾﮥ اﻟـّﺼ ﺤﯿﺢ‪ ،‬ﺛّﻢ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻤﺮو ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻫـﺬا اﻟﺮﺟﻞ و ﻗﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺎ ﻗﺎل! ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺳـﮑﺖ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺰال‬‫ﺗﺪﺣﺾ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎءوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﯿﻨﻨﺎ‪.‬‬‫و اﺳﻼم ﻋﻤﺮو رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮐﺎن ﻓﯽ اﻟﺴّﻨﮥ اﻟﺨﺎﻣﺴﮥ ﻓﻠﻢ ﯾﺤﻀﺮ إﻟّﺎ اﻟﺒﻨﺎء اﻟّﺜﺎﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﻦ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﻋﻦ اﺑﻨـﮥ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﻤّﺮض ﻋّﻤﺎرا ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺟﺎء ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻟﯽ ﻋّﻤﺎر ﯾﻌﻮده ﻓﻠّﻤﺎ ﺧﺮج ﻣﻦ ﻋﻨﺪه‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ ﻻ ﺗﺠﻌﻞ ﻣﻨّﯿﺘﻪ ﺑﺄﯾﺪﯾﻨﺎ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ )ع‪ .‬ﮐﺮ([‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷﺮح ﻓﻘﻪ أﮐﺒﺮ« در ذﮐﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣّﻤﺎ ﯾﺪّل ﻋﻠﯽ ﺻّﺤﮥ ﺧﻼﻓﺘﻪ دون ﺧﻼﻓﮥ‬‫ﻏﯿﺮه‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺸﻬﻮر »اﻟﺨﻼﻓﮥ ﺑﻌﺪي ﺛﻠﺜﻮن ﺳﻨﮥ ﺛّﻢ ﯾﺼﯿﺮ ﻣﻠﮑﺎ ﻋﻀﻮﺿﺎ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 276‬از ‪285‬‬‫و ﻗﺪ اﺳﺘﺸـﻬﺪ ﻋﻠﯽ )رض( ﻋﻠﯽ رأس ﺛﻼﺛﯿﻦ ﺳـﻨﮥ ﻋﻦ وﻓﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ .‬و ﻣّﻤﺎ ﯾﺪل ﻋﻠﯽ ﺻّﺤﮥ اﺟﺘﻬﺎده و ﺧﻄﺄ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﯽ ﻣﺮاده ﻣﺎ‬‫ﺻـّﺢ ﻋﻨﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﯽ ﺣّﻖ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬و أﻣﺎ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ أّن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أو أﺣﺪا ﻣﻦ أﺷـﯿﺎﻋﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻗﺘﻠﻪ إﻟّﺎ ﻋﻠّﯽ )رض(‬‫ﺣﯿﺚ ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻘﺎﺗﻠـﮥ ﻓﺮوي ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ أﻧّﻪ ﻗـﺎل ﻓﯽ اﻟﻤﻘﺎﺑﻠـﮥ‪ :‬ﻓﯿﻠﺰم أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﻌﻢ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﻪ ﺣﻤﺰة! ﻓﺘﺒّﯿﻦ أّن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و‬‫ﻣﻦ ﺑﻌﺪه ﻟﻢ ﯾﮑﻮﻧﻮا ﺧﻠﻔﺎء ﺑﻞ ﻣﻠﻮﮐﺎ و أﻣﺮاء[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﺷﺮح ﺷﻔﺎ« ﻓﺼﻞ أﺧﺒﺎر ﺑﺎﻟﻐﯿﻮب ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و إّن ﻋّﻤﺎرا و ﻫﻮ اﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬رواه اﻟّﺸﯿﺨﺎن‪ ،‬و ﻟﻔﻆ ﻣﺴﻠﻢ‪ :‬ﻗﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪389 :‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬و زاد‪ :‬و ﻗﺎﺗﻠﻪ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪ .‬ﻓﻘﺘﻠﻪ‪ ،‬أي ﻋّﻤﺎر‪ ،‬أﺻـﺤﺎب ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬أي ﺑﺼـّﻔﯿﻦ‪ ،‬و دﻓﻨﻪ‬‫ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﺛﯿﺎﺑﻪ و ﻗﺪ ﻧّﯿﻒ ﻋﻠﯽ ﺳﺒﻌﯿﻦ ﺳﻨﮥ‪ ،‬ﻓﮑﺎﻧﻮا ﻫﻢ اﻟﺒﻐﺎة ﻋﻠﯽ ﻋﻠّﯽ‬‫ﺑﺪﻻﻟﮥ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻧﺤﻮه‪،‬‬‫وﻗﺪ ورد‪ :‬إذا اﺧﺘﻠﻒ اﻟّﻨﺎس ﮐﺎن اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ‪ ،‬و ﻗﺪ ﮐﺎن ﻣﻊ ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪،‬‬‫و أّﻣـﺎ ﺗﺄوﯾـﻞ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص ﺑﺄّن اﻟﺒﺎﻏﯽ ﻋﻠّﯽ و ﻫﻮ ﻗﺘﻠﻪ ﺣﯿﺚ ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ أّدي إﻟﯽ ﻗﺘﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺠﻮاﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ‬‫أﻧّﻪ ﯾﻠﺰم ﻣﻨﻪ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎﺗﻞ ﺣﻤﺰة ﻋّﻤﻪ‪ .‬و اﻟﺤﺎﺻﻞ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﻌﺪل ﻋﻦ ﺣﻘﯿﻘﮥ اﻟﻌﺒﺎرة إﻟﯽ ﻣﺠﺎز اﻹﺷﺎرة إﻟّﺎ ﺑﺪﻟﯿﻞ‬‫ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻦ ﻋﻘﻞ أو ﻧﻘﻞ ﯾﺼـﺮﻓﻪ ﻋﻦ ﻇﺎﻫﺮه‪ ،‬ﻧﻌﻢ‪ ،‬ﻏﺎﯾـﮥ اﻟﻌﺬر ﻋﻨﻬﻢ أﻧّﻬﻢ اﺟﺘﻬﺪوا و أﺧﻄﺌﻮا‪ ،‬ﻓﺎﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﺒﺎﻏﯿﮥ اﻟﺨﺎرﺟﮥ اﻟﻤﺘﺠﺎوزة‪ ،‬ﻻ اﻟّﻄﺎﻟﺒﮥ‬‫ﮐﻤﺎ ﻇّﻨﻪ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺎﺋﻔﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻗـﺎري در »ﻣﺮﻗـﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪) ] :‬و ﻋﻦ أﺑﯽ ﻗﺘﺎدة( ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﻣﺸـﻬﻮر )أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‬‫ﻟﻌّﻤﺎر( أي اﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ )ﺣﯿﻦ ﯾﺤﻔﺮ اﻟﺨﻨﺪق( ﺣﮑﺎﯾﮥ ﺣﺎل ﻣﺎﺿﯿﮥ )ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻤﺴﺢ رأﺳﻪ( أي رأس ﻋّﻤﺎر ﻋﻦ اﻟﻐﺒﺎر ﺗﺮﺣﻤﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻦ اﻷﻏﯿﺎر )و‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺑﺆس( ﺑﻀّﻢ ﻣﻮّﺣﺪة و ﺳـﮑﻮن ﻫﻤﺰ‪ ،‬و ﯾﺒﺪل‪ ،‬و ﺑﻔﺘﺢ اﻟّﺴﯿﻦ ﻣﻀﺎﻓﺎ إﻟﯽ )اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ( و ﻫﯽ ﺑﻀﻢ اﻟّﺴﯿﻦ و ﻓﺘﺢ اﻟﻤﯿﻢ و ﺗﺸﺪﯾﺪ اﻟّﺘﺤﺘﯿﮥ‬‫أّم ﻋّﻤـ ﺎر و ﻫﯽ ﻗـﺪ أﺳـﻠﻤﺖ ﺑﻤـّﮑ ﮥ و ﻋـّﺬﺑﺖ ﻟﺘﺮﺟﻊ ﻋﻦ دﯾﻨﻬﺎ ﻓﻠﻢ ﺗﺮﺟﻊ و ﻃﻌﻨﻬﺎ أﺑﻮ ﺟﻬﻞ ﻓﻤﺎﺗﺖ‪ ،‬ذﮐﺮه اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻏﯿﺮه‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ‬‫أّﻣﻪ اﺑﻨﮥ أﺑﯽ ﺣﺬﯾﻔﮥ اﻟﻤﺨﺰوﻣﯽ زّوﺟﻬﺎ ﯾﺎﺳـﺮا و ﮐﺎن ﺣﻠﯿﻔﻪ ﻓﻮﻟﺪت ﻟﻪ ﻋّﻤﺎرا ﻓﺄﻋﺘﻘﻪ أﺑﻮ ﺣﺬﯾﻔﮥ‪ .‬أي‪ :‬ﯾﺎ ﺷﺪة ﻋّﻤﺎر اﺣﻀـﺮي ﻓﻬﺬا أواﻧﮏ‪،‬‬‫و اﺗّﺴﻊ ﻓﯽ ﺣﺬف ﺣﺮف اﻟّﻨﺪاء ﻣﻦ أﺳـﻤﺎء اﻷﺟﻨﺎس و إﻧّﻤﺎ ﯾﺤﺬف ﻣﻦ أﺳﻤﺎء اﻷﻋﻼم‪ ،‬و روي ﺑﻮس ﺑﺎﻟّﺮﻓﻊ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟﻨﺴﺦ‪ ،‬أي‪:‬‬‫ﻋﻠﯿﮏ ﺑﺆس أو ﯾﺼﯿﺒﮏ ﺑﻮس‪ ،‬و ﻋﻠﯽ ﻫﺬا اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ ﻣﻨﺎدي ﻣﻀﺎف‪ ،‬أي‪ :‬ﯾﺎ اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ! و ﻗﺎل ﺷﺎرح »اﻟﻤﻐﻨﯽ«‪:‬‬‫ﯾﺎ ﺷّﺪة ﻣﺎ ﯾﻠﻘﺎه اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ ﻣﻦ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ ،‬ﻧﺎدي ﺑﺆﺳﻪ و أراد ﻧﺪاءه و ﺧﺎﻃﺒﻪ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪:‬‬‫)ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ(‬‫أي اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ اﻟﺨﺎرﺟـﮥ ﻋﻠﯽ إﻣﺎم اﻟﻮﻗﺖ و ﺧﻠﯿﻔـﮥ‪ ،‬اﻟّﺰﻣﺎن‪ .‬ﻗﺎل اﻟّﻄﯿﺒﯽ‪ :‬ﺗﺮﺣﻢ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﺴـﺒﺐ اﻟّﺸـ ّﺪة اﻟّﺘﯽ ﯾﻘﻊ ﻓﯿﻬﺎ ﻋّﻤﺎر ﻣﻦ ﻗﺒﻞ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‬‫ﯾﺮﯾﺪ ﺑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪390 :‬‬‫ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻗﻮﻣﻪ ﻓـﺎﻧّﻪ ﻗﺘﻞ ﯾﻮم ﺻـّﻔﯿﻦ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ‪ :‬اﻋﻠﻢ أّن ﻋّﻤﺎرا ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻓﺌﺘﻪ ﻓﮑﺎﻧﻮا ﻃﺎﻏﯿﻦ ﺑﺎﻏﯿﻦ ﺑﻬـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻷّن ﻋّﻤﺎر‬‫ﮐﺎن ﻓﯽ ﻋﺴﮑﺮ ﻋﻠﯽ و ﻫﻮ اﻟﻤﺴﺘﺤّﻖ ﻟﻺﻣﺎﻣﮥ ﻓﺎﻣﺘﻨﻌﻮا ﻋﻦ ﺑﯿﻌﺘﻪ‪ .‬و ﺣﮑﯽ أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﮐﺎن ﯾﺆّول ﻣﻌﻨﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻧﺤﻦ ﻓﺌـﮥ ﺑﺎﻏﯿـﮥ ﻃﺎﻟﺒﮥ ﻟﺪم ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬و ﻫﺬا ﮐﻤﺎ ﺗﺮي ﺗﺤﺮﯾﻒ إذ ﻣﻌﻨﯽ ﻃﻠﺐ اﻟّﺪم ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻨﺎ ﻷﻧّﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ذﮐﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫ﻓﯽ إﻇﻬﺎر ﻓﻀـﯿﻠﮥ ﻋﻤﺎر و ذّم ﻗﺎﺗﻠﻪ ﻷﻧّﻪ ﺟﺎء ﻓﯽ ﻃﺮﯾﻖ‪ :‬وﯾـﺢ! ﻗﻠﺖ‪ :‬وﯾـﺢ‪ ،‬ﮐﻠﻤﮥ ﺗﻘﺎل ﻟﻤﻦ وﻗﻊ ﻓﯽ ﻫﻠﮑﮥ ﻻ ﯾﺴـﺘﺤّﻘﻬﺎ ﻓﯿﺘﺮّﺣﻢ ﻋﻠﯿﻪ و ﯾﺮﺛﯽ‬‫ﻟﻪ‪ ،‬ﺑﺨﻼف وﯾﻞ‪ ،‬ﻓﺈﻧﻬﺎ ﮐﻠﻤﮥ ﻋﻘﻮﺑﮥ ﺗﻘﺎل ﻟّﻠﺬي ﯾﺴﺘﺤّﻘﻬﺎ و ﻻ ﯾﺘﺮّﺣﻢ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻫﺬا و‬‫ﻓﯽ »اﻟﺠﺎﻣﻊ ﻟا ـّﺼ ﻐﯿﺮ« ﺑﺮواﯾﮥ اﻹﻣﺎم أﺣﻤﺪ اﻟﺒﺨﺎري ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ‪ :‬وﯾﺢ ﻋّﻤﺎر ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ ،‬ﯾﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠﻨﮥ و ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 277‬از ‪285‬‬‫اﻟّﻨﺎر‪.‬‬‫و ﻫﺬا ﮐﺎﻟّﻨّﺺ اﻟّﺼﺮﯾﺢ ﻓﯽ اﻟﻤﻌﻨﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺢ اﻟﻤﺘﺒﺎدر ﻣﻦ اﻟﺒﻐﯽ اﻟﻤﻄﻠﻖ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪:‬‬‫َو َﯾﻨْﻬﯽ َﻋِﻦ اﻟ َْﻔْﺤﺸﺎِء َو اﻟ ُْﻤﻨَْﮑِﺮ َو اﻟ َْﺒْﻐِﯽ‬‫‪ ،‬و ﻗﻮﻟﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ‪َ :‬ﻓِﺈْن ﺑََﻐْﺖ ِإْﺣﺪاُﻫﻤﺎ َﻋَﻠﯽ اﻟ ُْﺄْﺧﺮي‬‫‪.‬‬‫ﻓﺈﻃﻼق اﻟّﻠﻔﻆ اﻟّﺸـ ﺮﻋﯽ ﻋﻠﯽ إرادة اﻟﻤﻌﻨﯽ اﻟّﻠﻐﻮي ﻋﺪول ﻋﻦ اﻟﻌﺪل و ﻣﯿﻞ إﻟﯽ اﻟّﻈﻠﻢ اﻟّﺬي ﻫﻮ وﺿﻊ اﻟﺸـﯽء ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﻮﺿـﻌﻪ‪ .‬و ﻟا ﺤﺎﺻﻞ‬‫أّن اﻟﺒﻐﯽ ﺑﺤﺴﺐ اﻟﻤﻌﻨﯽ اﻟّﺸﺮﻋﯽ و اﻻﻃﻼق اﻟﻌﺮﻓﯽ ﺧّﺺ ﻋﻤﻮم ﻣﻌﻨﯽ اﻟّﻄﻠﺐ اﻟّﻠﻐﻮي إﻟﯽ ﻃﻠﺐ اﻟّﺸّﺮ اﻟﺨﺎّص ﺑﺎﻟﺨﺮوج اﻟﻤﻨﻬّﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﯾﺼّﺢ‬‫أن ﯾﺮاد ﺑﻪ ﻃﻠﺐ دم ﺧﻠﯿﻔﮥ اﻟّﺰﻣﺎن و ﻫﻮ ﻋﺜﻤﺎن رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬و ﻗﺪ ﺣﮑﯽ ﻋﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺗﺄوﯾﻞ أﻗﺒﺢ ﻣﻦ ﻫﺬا ﺣﯿﺚ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و ﻓﺌﮥ‬‫ﺣﯿﺚ ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻘﺘـﺎل و ﺻﺎر ﺳـﺒﺒﺎ ﻟﻘﺘﻠﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﺂل‪ ،‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﺠﻮاب‪ :‬ﻓﺈذن ﻗﺎﺗﻞ ﺣﻤﺰة ﻫﻮ اﻟﻨّﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ ،‬ﺣﯿﺚ ﮐﺎن‬‫ﺑﺎﻋﺜﺎ ﻟﻪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ و اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬ﺣﯿﺚ أﻣﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺑﻘﺘﺎل اﻟﻤﺸـﺮﮐﯿﻦ‪ .‬و اﻟﺤﺎﺻﻞ أّن ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯿﻪ ﻣﻌﺠﺰات ﺛﻠﺚ‪ :‬إﺣﺪاﻫﺎ‬‫أﻧّﻪ ﺳـﯿﻘﺘﻞ‪ ،‬و ﺛﺎﻧﯿﻬﺎ أﻧّﻪ ﻣﻈﻠﻮم‪ ،‬و ﺛﺎﻟﺜﻬﺎ أّن ﻗﺎﺗﻠﻪ ﺑﺎغ ﻣﻦ اﻟﺒﻐﺎة‪ ،‬و اﻟﮑّﻞ ﺻـﺪق و ﺣّﻖ‪ .‬ﺛﻢ رأﯾﺖ اﻟّﺸـ ﯿﺦ أﮐﻤﻞ اﻟـّﺪﯾﻦ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻈﺎﻫﺮ أّن ﻫﺬا‬‫أي اﻟّﺘﺄوﯾـﻞ اﻟﺴـﺎﺑﻖ ﻋﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻣـﺎ ﺣﮑﯽ ﻋﻨﻪ أﯾﻀـﺎ ﻣﻦ أﻧّﻪ »ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ ﻟﻠﻘﺘـﻞ و ﺣّﺮﺿﻪ ﻋﻠﯿﻪ« ﮐـّﻞ ﻣﻨﻬﻤـﺎ اﻓﺘﺮاء ﻋﻠﯿﻪ! أّﻣـﺎ اﻻـّول‬‫ﻓﺘﺤﺮﯾﻒ ﻟﻠﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬و أّﻣﺎ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻓﻸﻧّﻪ ﻣﺎ أﺧﺮﺟﻪ أﺣﺪ ﺑﻞ ﻫﻮ ﺧﺮج ﺑﻨﻔﺴﻪ و ﻣﺎﻟﻪ ﻣﺠﺎﻫﺪا ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺎﺻﺪ إﻟّﺎ ﻗﺎﻣﮥ اﻟﻔﺮض‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪391 :‬‬‫ﮐـّﻞ ﻣﻨﻬﻤﺎ اﻓﺘﺮاء ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻷﻧّﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻋﻘﻞ ﻣﻦ أن ﯾﻘﻊ ﻓﯽ ﺷـﯽء ﻇﺎﻫﺮ اﻟﻔﺴﺎد ﻋﻠﯽ اﻟﺨﺎّص و اﻟﻌﺎّم‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﺎذا ﮐﺎن اﻟﻮاﺟﺐ‬‫ﻋﻠﯿﻪ أن ﯾﺮﺟﻊ ﻋﻦ ﺑﻐﯿﻪ ﺑﺈﻃـﺎﻋﺘﻪ اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ و ﯾﺘﺮك اﻟﻤﺨﺎﻟﻔـﮥ و ﻃﻠﺐ اﻟﺨﻼﻓـﮥ اﻟﻤﻨﯿﻔـﮥ‪ ،‬ﻓﺘﺒّﯿﻦ ﺑﻬـﺬا أﻧّﻪ ﮐـﺎن ﻓﯽ اﻟﺒـﺎﻃﻦ ﺑﺎﻏﯿﺎ و ﻓﯽ اﻟﻈﺎﻫﺮ‬‫ﻣﺘﺴّﺘﺮا ﺑـﺪم ﻋﺜﻤﺎن ﻣﺮاﻋﯿﺎ ﻣﺮاﺋﯿﺎ‪ ،‬ﻓﺠﺎء ﻫـﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻠﯿﻪ ﻧﺎﻋﯿﺎ‪ ،‬و ﻋﻦ ﻋﻤﻠﻪ ﻧﺎﻫﯿﺎ‪ ،‬ﻟﮑﻦ ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب ﻣﺴـﻄﻮرا‪ ،‬ﻓﺼﺎر ﻋﻨﺪه ﮐّﻞ‬‫ﻣﻦ اﻟﻘﺮآن و اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻣﻬﺠﻮرا! ﻓﺮﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ أﻧﺼﻒ و ﻟﻢ ﯾﺘﻌّﺼﺐ و ﻟﻢ ﯾﺘﻌّﺴﻒ و ﺗﻮﻟّﯽ اﻻﻗﺘﺼـﺎد ﻓﯽ اﻻﻋﺘﻘﺎد ﻟﺌّﻠﺎ ﯾﻘﻊ ﻓﯽ ﺟﺎﻧﺒﯽ ﺳﺒﯿﻞ‬‫اﻟّﺮﺷﺎد ﻣﻦ اﻟّﺮﻓﺾ و اﻟّﻨﺼﺐ ﺑﺄن‪ :‬ﯾﺤّﺐ ﺟﻤﯿﻊ اﻵل و اﻟّﺼﺤﺐ‪.‬‬‫)رواه ﻣﺴﻠﻢ([‪.‬‬‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﺣﻠﺒﯽ در »إﻧﺴﺎن اﻟﻌﯿﻮن« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻟّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر دﺧﻞ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﺰﻋﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺎر ﻓﻤﺎ ذا؟‬‫ﻗﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻞ ﻋّﻤﺎرا اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬دﺣﻀﺖ‪ ،‬أي زﻟﻘﺖ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬اﺳﮑﺖ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺰال ﺗﺪﺣﺾ‪،‬‬‫أي ﺗﺰﻟﻖ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎؤوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﯿﻨﻨﺎ‪ .‬و‬‫ذﮐﺮ أّن ﻋﻠّﯿﺎ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻟّﻤﺎ اﺣﺘـّﺞ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﺑﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻟﻢ ﯾﺴﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻧﮑﺎره ﻗﺎل‪ :‬إﻧﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ‬‫أﺧﺮﺟﻪ ﻣﻦ داره‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻠّﯿﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻓﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ إذن ﻗﺘﻞ ﺣﻤﺰة ﺣﯿﻦ أﺧﺮﺟﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻧﻮر اﻟـﺪﯾﻦ ﺣﻠﺒﯽ در »إﻧﺴـﺎن اﻟﻌﯿﻮن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐـﺎن ذو اﻟﮑﻼع رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻣﻊ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻗﺎل ﻟﻪ ﯾﻮﻣﺎ و ﻟﻌﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪:‬‬‫ﮐﯿﻒ ﻧﻘﺎﺗـﻞ ﻋﻠـّﯿ ﺎ و ﻋّﻤـ ﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ؟! ﻓﻘﺎﻻـ ﻟﻪ‪ :‬إّن ﻋﻤـﺎرا ﯾﻌﻮد إﻟﯿﻨـﺎ و ﯾﻘﺘـﻞ ﻣﻌﻨـﺎ‪ .‬ﻓﻘﺘـﻞ ذو اﻟﮑﻼع ﻗﺒﻞ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر‪ ،‬و ﻟّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﻗﺎل‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻟﻮ ﮐﺎن ذو اﻟﮑﻼع ﺣّﯿﺎ ﻟﻤﺎل ﺑﻨﺼﻒ اﻟّﻨﺎس إﻟﯽ ﻋﻠﯽ‪ ،‬أي ﻷّن ذا اﻟﮑﻼع ذووه أرﺑﻌﮥ آﻻف اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻋﺸﺮة آﻻف ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »أﺷﻌﮥ اﻟّﻠﻤﻌﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ أﺑﯽ ﻗﺘﺎدة أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل ﻟﻌّﻤﺎر ﺣﯿﻦ ﯾﺤﻔﺮ اﻟﺨﻨﺪق ﻓﺠﻌﻞ‬‫ﯾﻤﺴﺢ رأﺳﻪ و ﯾﻘﻮل‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 278‬از ‪285‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪392 :‬‬‫رواﯾﺘﺴﺖ از أﺑﯽ ﻗﺘﺎده ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت ﮔﻔﺖ ﻣﺮ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ را در ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ آن ﺣﻀـﺮت ﺑﺎ‬‫ﻋّﻤﺎر ﺧﻨﺪق را‪ ،‬ﭘﺲ ﺷﺮوع ﮐﺮد آن ﺣﻀﺮت ﮐﻪ ﻣﺴﺢ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺳﺮ ﻋّﻤﺎر را و ﭘﺎك ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮔﺮد از ﺳﺮ وي و ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﺑﺆس اﺑﻦ ﺳﻤﯿﮥ!‬‫أي ﺷـّﺪت و ﻣﺸـّﻘﺖ و ﻣﺤﻨﺖ ﭘﺴـﺮ ﺳـﻤّﯿﻪ‪ ،‬ﺑﻀّﻢ ﺳـﯿﻦ ﻣﻬﻤﻠﻪ و ﻓﺘـﺢ ﻣﯿﻢ و ﺗﺸﺪﯾـﺪ ﺗﺤﺘﺎﻧّﯿﻪ ﻧﺎم ﻣﺎدر ﻋﻤﺎرﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﺷـﺪ ﺑﻤّﮑﻪ و‬‫ﻋـﺬاب ﮐﺮده ﺷـﺪ در دﯾﻦ ﺧـﺪا و ﺑﯿﺮون ﻧﯿﺎﻣـﺪه از آن ﺗـﺎ آﻧﮑﻪ ﺧﻨﺠﺮ زد أﺑﻮ ﺟﻬﻞ ﻟﻌﯿﻦ در ﻓﺮج وي و ﺑﮑﺸﺖ او را! ﭘﺲ آن ﺣﻀـﺮت‬‫ﺳﺨﺘﯽ و ﻣﺤﻨﺖ ﻋّﻤﺎر )رض( را ﯾﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﻧﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ آن را‪ ،‬و در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻣﺮاد ﻧﺪاي ﻋّﻤﺎرﺳﺖ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪:‬‬‫ﻣﯽﮐﺸﺪ ﺗﺮا ﮔﺮوﻫﯽ ﮐﻪ ﺑﻐﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺑﯿﺮون ﻣﯽآﯾﻨﺪ از اﻃﺎﻋﺖ إﻣﺎم ﺑﺮ ﺣّﻖ‪ .‬ﻣﺮاد ﺑﺎﯾﻦ ﻓﺌﮥ ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﻗﻮم اوﺳﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺷﻬﺎدت ﻋّﻤﺎر‬‫در ﺣﺮب ﺻـّﻔﯿﻦ اﺳﺖ و ﻋّﻤﺎر ﺑﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻮد‪ ،‬و وي از دﻻﺋﻞ ﺣﻘﺎﻧّﯿﺖ ﻋﻠﯽ اﺳﺖ در آن ﻗﻀـّﯿﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ آوردهاﻧـﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺮو‬‫ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻧﺰد ﻣﻌﺎوﯾﻪ آﻣﺪ و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻋﺠﺐ ﮐﺎري ﻣﺸـﮑﻞ ﭘﯿﺶ آﻣﺪ ﮐﻪ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﺑﺮ دﺳﺖ ﻣﺎ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﺸﮑﻞ‬‫ﭼﯿﺴﺖ؟ ﮔﻔﺖ ﻣﻦ ﺷﻨﯿﺪم ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت ﺑﻌّﻤﺎر ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪.‬‬‫ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﺎر را ﻣﺎ ﻧﮑﺸﺘﻪاﯾﻢ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﮐﺸﺖ ﮐﻪ او را ﺑﺠﻨﮓ آورد‪.‬‬‫و در ﺑﻌﻀـﯽ أﺧﺒـﺎر آوردهاﻧـﺪ ﮐـﻪ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﺑﻌﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗـﻮ ﻋﺠﺐ ﻣﺮدي ﺑـﻮده در ﮐﻤﯿﺰ ﺧـﻮد ﻣﯽﻟﻐﺰي‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻋﻠﻢ‪ .‬و اﯾﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ را ﻃﺮق ﮐﺜﯿﺮه و ﺑﺎﻟﻎ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﺷﻬﺮت و ﺗﻮاﺗﺮﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در رﺳﺎﻟﻪ »ﺗﻌﻤﯿﻢ اﻟﺒﺸﺎرة« ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﯾﻢ و ﻣﻌﺠﺰه درﯾﻦ ﺟﺎ إﺧﺒﺎر ﺑﻐﯿﺐ‬‫اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﺮ وﺟﻪ ﻣﺨﺼﻮص ﺧﺒﺮ داد‪ .‬رواه ﻣﺴﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﺷـﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻔﺎﺟﯽ در »ﻧﺴـﯿﻢ اﻟّﺮﯾﺎض« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣّﻤﺎ أﺧﺒﺮ ﺑﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﻦ اﻟﻤﻐّﯿﺒﺎت أن ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ اﻟّﺼﺤﺎﺑّﯽ‬‫اﻟﻤﺸﻬﻮر ﻟﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﻣﻦ اﻟﺒﻐﯽ و ﻫﻮ اﻟﺨﺮوج ﺑﻐﯿﺮ ﺣّﻖ ﻋﻠﯽ اﻻﻣﺎم‪ .‬و‬‫ﻟﻔﻆ ﻣﺴﻠﻢ‪ :‬ﻗﺎل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪.‬‬‫و روي‪ :‬و ﻗﺎﺗﻠﻪ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪.‬‬‫ﻓﻘﺘﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﮐـﺎن ﻫـﻮ ﻣـﻊ ﻋﻠّﯽ ﺑﺼـّﻔﯿﻦ و ﻫﻮ ﺻـﺮﯾﺢ ﻓﯽ أّن اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ ﺑﺤّﻖ ﻫﻮ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و أّن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻣﺨﻄﺊ ﻓﯽ‬‫اﺟﺘﻬﺎده ﮐﻤﺎ‬‫ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ »إذا اﺧﺘﻠﻒ اﻟّﻨﺎس ﮐﺎن اﺑﻦ ﺳﻤّﯿﮥ ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪393 :‬‬‫و اﺑﻦ ﺳـﻤﯿﮥ ﻫـﻮ ﻋّﻤـ ﺎر رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﮐـﺎن ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و ﻫـﺬا ﻫﻮ اﻟّـﺬي ﻧـﺪﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ أّن ﻋﻠـّﯿ ﺎ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ‪ ،‬و‬‫ﻣﺠﺘﻬـﺪ‪ ،‬ﻣﺼـﯿﺐ ﻓﯽ ﻋـﺪم ﺗﺴـﻠﯿﻢ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﺜﻤـﺎن‪ ،‬و ﻣﻌﺎوﯾـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻣﺠﺘﻬـﺪ ﻣﺨﻄﺊ‪ ،‬ﻓـﺪع اﻟﻘﯿﻞ و اﻟﻘﺎل ﻓﻤﺎ ذا ﺑﻌـﺪ اﻟﺤّﻖ إﻟّﺎ‬‫اﻟّﻀﻼل؟! و ﻗﺪ ﺗﺄّول ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺣﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﻟﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺠﺪ ﻣﺠﺎﻻ ﻹﻧﮑﺎره ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ‪ ،‬و ﻟﺬا‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯽ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻟّﻤﺎ ﺑﻠﻐﻪ ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺘﻞ ﺣﻤﺰة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻟّﻤﺎ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ ﻻﺣﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻧﻘﻠﻪ اﺑﻦ دﺣﯿـﮥ رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬و ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﺼـّﻔﯿﻦ و ﻫﻮ اﺑﻦ ﺳـﺒﻌﯿﻦ ﺳـﻨﮥ ﻗﺘﻠﻪ اﺑﻦ اﻟﻌﻤﺎدﯾـﮥ )أﺑﻮ اﻟﻐﺎدﯾﮥ‪ .‬ظ( و اﺟﺘﺰ رأﺳﻪ اﺑﻦ ﺟﺰء و‬‫دﻓﻨﻪ ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺪﯾﺎرﺑﮑﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻤﯿﺲ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و ﻓﯽ »ﻋﻘﺎﺋﺪ اﻟﺸـﯿﺦ أﺑﯽ اﺳـﺤﺎق اﻟﻔﯿﺮوزآﺑﺎدي« و »ﺧﻼﺻﮥ اﻟﻮﻓﺎء« أّن ﻋﻤﺮو‬‫ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮐﺎن وزﯾﺮ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ أﻣﺴﮏ ﻋﻦ اﻟﻘﺘﺎل و ﺗﺎﺑﻌﻪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﺧﻠﻖ ﮐﺜﯿﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻟﻢ ﻻ ﺗﻘﺎﺗﻞ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﺘﻠﻨﺎ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 279‬از ‪285‬‬‫ﻗـﺪ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ ،‬ﻓـﺪّل ﻋﻠﯽ أﻧـﺎ ﻧﺤﻦ ﺑﻐﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬اﺳـﮑﺖ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺰال‬‫ﺗﺪﺣﺾ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﺎءوا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ أﻟﻘﻮه ﺑﺒﯿﻨﻨﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أرﺳﻠﻪ إﻟﯿﻨﺎ ﯾﻘﺎﺗﻠﻨﺎ و دﻓﻌﻨﺎ ﻋﻦ أﻧﻔﺴﻨﺎ ﻓﻘﺘﻞ‪.‬‬‫ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬إن ﮐﻨﺖ أﻧﺎ ﻗﺘﻠﺘﻪ ﻓﺎﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺘﻞ ﺣﻤﺰة ﺣﯿﻦ أرﺳﻠﻪ إﻟﯽ ﻗﺘﺎل اﻟﮑّﻔﺎر[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ اﻟﺰرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷﺮح ﻣﻮاﻫﺐ ﻟﺪﻧّﯿﻪ« در ﺑﺤﺚ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »وﯾﺢ ﻋﻤﺎر ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ«‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬و ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻣﺘﻮاﺗﺮ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ‪:‬‬‫و ﻟّﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﻘﺪر ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻋﻠﯽ إﻧﮑﺎره ﻗﺎل‪ :‬إﻧﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ أﺧﺮﺟﻪ ﻓﺄﺟﻠﺒﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﺄّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ إذا ﻗﺘﻞ ﺣﻤﺰة ﺣﯿﻦ أﺧﺮﺟﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ دﺣﯿﮥ‪ :‬و ﻫﺬا ﻣﻦ اﻹﻟﺰام اﻟﻤﻔﺤﻢ اﻟّﺬي ﻻ ﺟﻮاب ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﺣّﺠﮥ ﻻ اﻋﺘﺮاض ﻋﻠﯿﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ‪ :‬ﻓﺮﺟﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﺗﺄّوﻟﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﻄﻠﺐ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ ،‬أي اﻟّﻄﺎﻟﺒﮥ ﻟﺪم ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻣﻦ اﻟﺒﻐﺎء ﺑﻀّﻢ اﻟﺒﺎء و اﻟﻤّﺪ و ﻫﻮ اﻟّﻄﻠﺐ‪ .‬ﻗﺎل اﻷﺑّﯽ‪ :‬اﻟﺒﻐﯽ ﻋﺮﻓﺎ اﻟﺨﺮوج ﻋﻦ ﻃﺎﻋﮥ اﻹﻣﺎم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪394 :‬‬‫ﻣﻐﺎﻟﺒﮥ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﺑﻌﺪ اﻟّﺘﺄوﯾﻠﯿﻦ أو ﺧﻄﺆﻫﻤﺎ و اﻷّول واﺿﺢ و ﮐﺬا اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻷّن ﺗﺮك ﻋﻠّﯽ اﻟﻘﺼﺎص ﻣﻦ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﺜﻤﺎن اﻟّﺬﯾﻦ ﻗﺎﻣﻮا ﺑﻄﻠﺒﻪ و‬‫رأوه ﻣﺴـﺘﻨﺪ اﺟﺘﻬﺎدﻫﻢ ﻟﯿﺲ ﻷﻧﻪ ﺗﺮﮐﻪ ﺟﻤﻠـﮥ واﺣـﺪة و إﻧّﻤﺎ ﺗﺮﮐﻪ ﻟﻤﺎ ﺗﻘـّﺪم أي ﺣّﺘﯽ ﯾـﺪﺧﻠﻮا ﻓﯽ اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﺛّﻢ ﯾﺪﻋﻮ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﻗﺘﻞ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و‬‫أﯾﻀﺎ ﻋـﺪم اﻟﻘﺼﺎص ﻣﻨﮑﺮ ﻗﺎﻣﻮا ﻟﺘﻐﯿﯿﺮه و اﻟﻘﯿﺎم ﻟﺘﻐﯿﯿﺮ اﻟﻤﻨﮑﺮ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺆّد إﻟﯽ ﻣﻔﺴـﺪة أﺷـﺪ‪ .‬و أﯾﻀﺎ اﻟﻤﺠﺘﻬـﺪ إﻧّﻤﺎ ﯾﺤﺴﻦ ﺑﻪ اﻟّﻈّﻦ‬‫إذا ﻟﻢ ﯾﺒّﯿﻦ ﻣﺴـﺘﻨﺪ اﺟﺘﻬﺎده و أّﻣﺎ إذا ﺑّﯿﻨﻪ و ﮐﺎن ﺧﻄﺄ ﻓﻼ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ دّر اﻟﺸـﯿﺦ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ ﻋﺮﻓﮥ ﺣﯿﺚ ﮐﺎن ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟـّﺼ ﺤﺒﮥ ﺣّﺼﻨﺖ ﻣﻦ ﺣﺎرب‬‫ﻋﻠّﯿﺎ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺻـﻼح اﻷﻣﯿﺮ اﻟﯿﻤﺎﻧﯽ اﻟﺼـﻨﻌﺎﻧﯽ در »روﺿﻪ ﻧـﺪّﯾﻪ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر ﻗﺘﺎل ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺎ ﻧﺎﮐﺜﯿﻦ و ﻗﺎﺳﻄﯿﻦ و ﻣﺎرﻗﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺗﻨﺒﯿﻪ‪ -‬ﻗﻠﺖ‪ :‬اﺷﺘﻤﻠﺖ ﻫﺬه اﻟﻘﺼﺺ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺠﺰات ﻧﺒﻮّﯾﮥ و ﮐﺮاﻣﺎت ﻋﻠﻮّﯾﮥ و أﺧﻼق ﻋﻨﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺮﺿـّﯿﮥ‪ ،‬ﻓﻨﺬﮐﺮ ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ .‬أّﻣﺎ اﻟﻤﻌﺠﺰات ﻓﻤﻨﻬﺎ‪ :‬إﺧﺒﺎره ﺻـﻠﻌﻢ ﺑﺄّن وﺻـّﯿﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﯾﻘﺎﺗﻞ اﻟﺜﻼث اﻟّﻄﻮاﺋﻒ و أﻣﺮه ﻟﻪ ﺑﺬﻟﮏ‬‫ﻓﺈﻧّﻪ إﺧﺒﺎر ﺑﺎﻟﻐﯿﺐ اﻟّﺬي ﻫﻮ إﺣﺪي اﻟﻤﻌﺠﺰات و وﺻﻒ ﮐّﻞ ﻃﺎﺋﻔﮥ ﺑﻮﺻـﻔﻬﺎ اﻟّﺘﯽ ﻗﻮﺗﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﮑﺚ و اﻟﻘﺴﻂ و اﻟﻤﺮوق‪ ،‬و ﻗّﺪﻣﻨﺎ ﻓﯽ‬‫ﻗﺘﺎﻟﻪ اﻟّﻨﺎﮐﺜﯿﻦ ﻧﮑﺘﺎ ﻣﻦ ﻣﻌﺠﺰات و ﮐﺮاﻣﺎت و ﻣﻦ اﻟﻤﻌﺠﺰات ﻓﯽ ﻗﺘﺎﻟﻪ اﻟﻘﺎﺳﻄﯿﻦ ﻣﺎ‬‫ﺗﻮاﺗﺮ ﻋﻨﺪ أﺋّﻤﮥ اﻟّﻨﻘﻞ ﻣﻦ أّن ﻋّﻤﺎرا ﯾﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ و أﻧّﻪ ﯾﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ و ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر‪.‬‬‫و ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻣﺘﻮاﺗﺮ ﻣّﺘﻔﻖ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﯿﻦ اﻟّﻄﻮاﺋﻒ ﺣّﺘﯽ أّن رأس اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ و رﺋﯿﺴـﻬﺎ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن ﻣﻘّﺮ ﺑﻪ ﻓـﺈﻧّﻪ ﺗﺎّوﻟﻪ ﺑﺎﻟّﺘﺄوﯾﻞ‬‫اﻟﺒﺎﻃـﻞ و ﻟﻢ ﯾﻨﮑﺮه‪ ،‬ﺑـﻞ ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺘﻠﻪ ﻣﻦ ﺟـﺎء ﺑﻪ‪ ،‬ﻓـﺄﻟﺰم ﺑﺄّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻫﻮ اﻟﻘﺎﺗﻞ ﻟﺤﻤﺰة‪ .‬و ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻣﻦ أﻋﻼم اﻟّﻨﺒّﻮة ﻓﺈﻧّﻪ ﻗﺎﻟﻪ‬‫ﺻﻠﻌﻢ أّول ﻗـﺪوﻣﻪ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻋﻨﺪ ﺑﻨﺎء ﻣﺴـﺠﺪه ﺻـﻠﻌﻢ ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻣﻌﺮوف ﻓﯽ ﮐﺘﺐ اﻟـّﺴ ﯿﺮ و اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻟﻢ ﯾﺤﻀـﺮﻧﺎ ﻣﻨﻪ ﺷـﯽء ﻓﻨﺘﻘﻞ ﻟﻔﻈﻪ‪ ،‬و‬‫ﻣﻌﻨﺎه‬‫أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻋّﻤﺎر رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻗـﺪ ﺣّﻤﻠﻮه أﺣﺠﺎرا ﻋﻨﺪ ﺑﻨﺎﺋﻪ ﺻـﻠﻌﻢ اﻟﻤﺴـﺠﺪ‪ :‬ﻗﺘﻠﻮﻧﯽ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﯾﺤﻤﻠﻮﻧﻨﯽ ﻓﻮق ﻣﺎ أﻃﯿﻖ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻤﺎ‬‫ﯾﺤﻤﻠﻪ رﺟﻼن‪.‬‬‫ﻓﻨﻔﺾ ﺻـﻠﻌﻢ اﻟﻐﺒﺎر ﻋﻨﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﯿﺴﻮا ﺑﻘﺎﺗﻠﯿﮏ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ ﯾﻘﺘﻠﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬ﺗﮑّﻠﻢ ﺻـﻠﻌﻢ ﺑﻬﺬا ﻗﺒﻞ وﻗﻌﮥ ﺑﺪر و ﻗﺒﻞ ﻓﺘﺢ ﻣّﮑﮥ و ﻗﺒﻞ اﺳـﻼم‬‫رأس اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ و ﻗﺒﻞ أن ﯾﻔﺘﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪395 :‬‬‫ﻣﻦ اﻟﺒﻼد ﺷﺒﺮ واﺣﺪ‪،‬‬‫و ﺗﮑّﺮر ﻣﻨﻪ ﺻﻠﻌﻢ ذﮐﺮ أّن ﻋّﻤﺎرا )رض( ﯾﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 280‬از ‪285‬‬‫ﻓﯽ ﻋّﺪة ﻣﻮاﻗﻒ و ﻗﺪ ﮐﺎن ﻋّﻤﺎر )رض( ﻣﻦ أﻋﯿﺎن أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻌﺎﻣﺮي )رض(‪ :‬و ﮐﺎن ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻣﻦ اﻟﺮﺳﻮل ﺻﻠﻌﻢ‬‫ﺑﺎﻟﺒﺸﺎرة و اﻟّﺘﺮﺣﯿﺐ و اﻟﺒﺸﺎﺷﮥ و اﻟﺘﻄﯿﯿﺐ‪ ،‬و‬‫أﺧﺒﺮ اﻟﺮﺳﻮل ﺻﻠﻌﻢ أﻧّﻪ أﺣﺪ اﻷرﺑﻌﮥ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﺸﺘﺎق إﻟﯿﻬﻢ اﻟﺠّﻨﮥ و ﻗﺎل ﻟﻪ‪:‬‬‫ﻣﺮﺣﺒﺎ ﺑﺎﻟّﻄّﯿﺐ اﻟﻤﻄّﯿﺐ‬‫‪،‬و‬‫ﻗﺎل ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬ﻋّﻤﺎر ﺟﻠﺪة ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯽ و أﻧﻔﯽ‪،‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬اﻫﺘﺪوا ﺑﻬﺪي ﻋّﻤﺎر‪،‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻋﺎدي ﻋّﻤﺎرا ﻋﺎداه اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﻦ أﺑﻐﺾ ﻋّﻤﺎرا أﺑﻐﻀﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫ذﮐﺮ ﻫـﺬه اﻷﺣﺎدﯾﺚ ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻠﻪ اﻟﻔﻘﯿﻪ اﻟﻌﻠّﺎﻣـﮥ اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ اﻟﻤﺤـّﺪث ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟﻌﺎﻣﺮي )رض( ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »اﻟّﺮﯾﺎض اﻟﻤﺴـﺘﻄﺎﺑﮥ« ﻓﯽ‬‫ﺗﺮﺟﻤﮥ ﻋّﻤﺎر رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻌﺎﻣﺮي‪:‬‬‫و ﮐﺎن ﻣﻦ أﺻﺤﺎب ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و ﻗﺘﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﺑﻘﺘﻠﻪ اﺳﺘﺪّل أﻫﻞ اﻟّﺴّﻨﮥ ﻋﻠﯽ ﺗﺼﺤﯿﺢ إﻣﺎﻣﮥ ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و‬‫أن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﻗﺪ ﮐﺎن ﻗﺎل‪ :‬وﯾﺢ اﺑﻦ ﺳﻤﯿﮥ ﯾﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪،‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬وﯾﺢ ﻋّﻤﺎر ﯾﺪﻋﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ و ﯾﺪﻋﻮﻧﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر‬‫‪ ،‬ا ﻧﺘ ﻬ ﯽ ﮐ ﻼ ﻣ ﻪ ‪.‬‬
‫ﻗﻠﺖ‪ :‬و‬‫أﺧﺮج اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ و اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ أّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻗﺎل ﺣﯿﻦ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر‪ :‬إّن اﻣﺮاء ﻣﻦ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻟﻢ ﯾﻌﻈﻢ ﻋﻠﯿﻪ ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ و ﺗﺪﺧﻞ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﺼـﯿﺒﮥ اﻟﻤﻮﺟﻌـﮥ ﻟﻐﯿﺮ رﺷـﯿﺪ‪ .‬رﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻤﺎر ﯾﻮم أﺳـﻠﻢ‪ ،‬و رﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻤﺎرا ﯾﻮم ﻗﺘﻞ‪ ،‬و رﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﻤﺎرا ﯾﻮم ﯾﺒﻌﺚ ﺣّﯿﺎ‪ ،‬ﻟﻘـﺪ رأﯾﺖ‬‫ﻋّﻤﺎرا و ﻣﺎ ﯾـﺬﮐﺮ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ أرﺑﻌﮥ إﻟّﺎ ﮐﺎن راﺑﻌﺎ و ﻻ ﺧﻤﺴﮥ إﻟّﺎ ﮐﺎن ﺧﺎﻣﺴﺎ و ﻻ ﮐﺎن أﺣﺪ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻﻠﻌﻢ ﯾﺸـّﮏ أّن ﻋﻤـﺎرا ﻗـﺪ وﺟﺒﺖ ﻟﻪ اﻟﺠّﻨـﮥ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﻮﻃﻦ و ﻻـ ﺷّﮏ‪ ،‬ﻓﻬﻨﯿﺌﺎ ﻟﻌّﻤﺎر ﺑﺎﻟﺠّﻨـﮥ‪ ،‬و ﻟﻘـﺪ ﻗﯿﻞ‪ :‬أّن ﻋّﻤﺎرا ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ و اﻟﺤّﻖ ﻣﻌﻪ‬‫ﯾﺪور ﻋّﻤﺎرا ﻣﻊ اﻟﺤّﻖ ﺣﯿﺚ دار‪ ،‬و ﻗﺎﺗﻞ ﻋّﻤﺎر ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪،‬‬‫اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﺑﻘﺘﻠﻪ اﺳﺘﺪّل ﻋﻠﯽ أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﯽ ﺣﺮﺑﻪ و ﻗﺘﺎﻟﻪ ﺑﺎغ ﻇﺎﻟﻢ ﻏﯿﺮ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﮐﻤﺎ ﯾﻘﻮﻟﻪ ﺑﻌﺾ اﻟّﺴﻨّﯿﮥ أﻧّﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻣﺨﻂ و أﻧّﻪ ﻏﯿﺮ آﺛﻢ‪،‬‬‫ﮐﻤـﺎ ﻗـﺎل اﻟﻌـﺎﻣﺮي‪ .‬أﯾﻀـﺎ‪ .‬و أّﻣـﺎ اﻟﻤﺨـﺎﻟﻔﻮن ﻟﻪ ﻓﮑﺎﻧﻮا ﻣﺘﺄّوﻟﯿﻦ و ﮐﺎن ﻟﻬﻢ ﺷـﺒﻬﻪ أّداﻫﻢ اﺟﺘﻬﺎدﻫﻢ إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬ذﮐﺮه ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤـﮥ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪.‬‬‫ﻓﻨﻘﻮل‪ :‬إﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺸـّﮏ ﻣﻦ ﯾﻌﺮف ﺣـﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أﻧّﻪ ﻟﯿﺲ ﻣﻦ اﻻﺟﺘﻬـﺎد ﻓﯽ ورد و ﻻـ ﺻـﺪر‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ اﻟﺮﺟﻞ ﯾﺘﺤّﯿﻞ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻠﮏ ﻓﻨﻔﻖ ﺷـﺒﻬﮥ‬‫اﻟّﻄﻠﺒﮥ ﺑﺪم ﻋﺜﻤﺎن ﻟﯿﻀّﻞ أﻫﻞ اﻟﺸﺎم ﺑﻬﺎ و أي اﺟﺘﻬﺎد ﻣﻊ اﻟّﻨّﺺ أﻧّﻪ ﺑﺎغ‪ ،‬و أي اﺟﺘﻬﺎد‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪396 :‬‬‫ﻣﻊ إﺧﺒﺎر رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻟﻌﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺄﻧّﻪ ﯾﻘﺎﺗﻞ اﻟﻘﺎﺳﻄﯿﻦ‪ ،‬و ﺳﻤﻌﺖ ﺻّﺤﮥ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻨﺪ إﻣﺎم اﻟﻤﺘﺄّﺧﺮﯾﻦ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﺴّﻨﮥ اﻟﺤﺎﻓﻆ‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ ،‬ﻓـﺈﻧّﻪ ﻗـﺎل‪ :‬و ﺛﺒﺖ ﻋﻨـﺪ اﻟّﻨﺴـﺎﺋّﯽ و ﻧﻘﻠﻪ و ﻓـّﺴ ﺮه و ﻟﻢ ﯾﻘـﺪح ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﺛﺒﺖ ﻣﻦ ﻃﺮق ﻋـّﺪة‪ ،‬و أّي اﺟﺘﻬﺎد ﻣﻊ ﻧّﺺ ﻋّﻤﺎر و ﻧّﺺ‬‫اﻟﻘﺮآن أّن اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ ﺗﻘﺎﺗﻞ ﺣﺘﯽ ﺗﻔﯽء إﻟﯽ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ ﻋّﻤﺎر ﻧّﺺ أّن ﻓﺌﮥ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬و أﺣﺴﻦ ﻣﻦ ﻗﺎل ﻣﺸـﯿﺮا إﻟﯽ اﻟّﺮد‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﻦ زﻋﻢ اﺟﺘﻬﺎد ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪:‬‬‫ﻗﺎل اﻟّﻨﻮاﺻﺐ ﻗﺪ أﺧﻄﺄ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﯽ اﻻﺟﺘﻬﺎد و أﺧﻄﺎ ﻓﯿﻪ ﺻﺎﺣﺒﻪ‬‫و اﻟﻐﻔﻮر ﻓﯽ ذاك ﻣﻦ ﺣّﻖ ﻟﻔﺎﻋﻠﻪ و ﻓﯽ أﻋﺎﻟﯽ ﺟﻨﺎن اﻟﺨﻠﺪ راﮐﺒﻪ‬‫ﻗﻠﻨﺎ ﮐﺬﺑﺘﻢ ﻓﻠﻢ ﻗﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ ﻟﻨﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر ﻗﺎﺗﻞ ﻋّﻤﺎر و ﺳﺎﻟﺒﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 281‬از ‪285‬‬‫دﻋﻮي اﺑﻦ ﺣﺰم أن اﺑﻦ ﻣﻠﺠﻢ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻓﯽ ﻗﺘﻠﻪ ﻟﻌﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‬‫و ﻣﺎ دﻋﻮي اﻻﺟﺘﻬﺎد ﻟﻤﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﯽ ﻗﺘﺎﻟﻪ إﻟّﺎ ﮐـﺪﻋﻮي اﺑﻦ ﺣﺰم أّن اﺑﻦ ﻣﻠﺠﻢ أﺷـﻘﯽ اﻵﺧﺮﯾﻦ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻓﯽ ﻗﺘﻠﻪ ﻟﻌﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﻤﺎ ﺣﮑﺎه‬‫ﻋﻨﻪ اﻟﺤﺎﻓـﻆ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻓﯽ »ﺗﻠﺨﯿﺼﻪ« و إذا ﮐﺎن ﻣﻦ ارﺗﮑﺐ ﻫﻮاه و ﻟّﻔﻖ ﺑﺎﻃﻼ ﯾﺮّوج ﺑﻪ ﻣﺎ ﯾﺮاه اﺟﺘﻬﺎدا ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻓﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻣﺒﻄﻞ‪ ،‬إذ ﻻ ﯾﺄﺗﯽ‬‫أﺣﺪ ﻣﻨﮑﺮا إﻻ و ﻗﺪ أﻫﺐ ﻟﻪ ﻋﺬرا‪ ،‬و ﻫﻮﻻء ﻋﺒﺪة اﻷوﺛﺎن ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻣﺎ ﯾﻌﺒﺪوﻧﻬﻢ إﻟّﺎ ﻟﯿﻘﺮﺑﻮﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ زﻟﻔﯽ! و ﮐﻢ ﻣﻦ ﻣﺤﺘّﺞ ﺣّﺠﺘﻪ داﺣﻀـﮥ‬‫ﻋﻨﺪ رﺑّﻪ و ﻋﻠﯿﻪ ﻏﻀﺐ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻋﺒﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻠّﺎ ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ ﺳﻬﺎﻟﻮي در »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺴﻠﻢ اﻟّﺜﺒﻮت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﻘﯽ أﻣﺮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬و اﻟّﺬي ﻋﻠﯿﻪ ﺟﻤﻬﻮر‬‫أﻫﻞ اﻟـّﺴ ّﻨﮥ أّن ﻫـﺬا أﯾﻀﺎ ﺧﻄﺄ ﻓﯽ اﻻﺟﺘﻬﺎد و ﯾﻠﺰم ﻣﻨﻪ ﺑﻄﻼن اﻟﻌﺪاﻟـﮥ‪ ،‬ﻟﮑﻦ ﯾﺨـﺪﺷﻪ ﻋـﺪم إﻇﻬﺎر اﻟﺤّﺠـ ﮥ ﻓﯽ ﻣﻘﺎﺑﻠﮥ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ و‬‫ﮐﺎن ﻫﻮ أﻟﯿﻦ ﻟﻠﺤّﻖ و اﺳـﺘﻤﺮاره ﻋﻠﯽ اﻟـّﺼ ﻨﻊ اﻟّﺬي ﺻﻨﻊ‪ ،‬ﻣﻊ أّن ﻗﺘﻞ ﻋّﻤﺎر ﮐﺎن ﻣﻦ أﺑﯿﻦ اﻟﺤﺠﺞ ﻋﻠﯽ ﺣّﻘّﯿﮥ رأي أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬و ﻟﻢ‬‫ﯾﻨﻘﻞ ﻓﯽ اﻟّﺪﻓﻊ إﻟّﺎ أﻣﺮ ﺑﻌﯿﺪ ﻫﻮ أّن اﻟﺠﺎﺋﯽ ﺑﺮﺟﻞ ﺷﯿﺦ ﻓﯽ اﻟﻤﻌﺮﮐﮥ ﻗﺎﺗﻞ إّﯾﺎه! و ﻫﻮ ﮐﻤﺎ ﺗﺮي ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻓﻮاﺗـﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﺑﻌﻀـﻬﻢ‪ :‬ﻓﯽ ﮐﻮن ﻣﺨﺎﻟﻔـﮥ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد ﻧﻈﺮ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﻟﻮ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد ﻟﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎﻟﺤّﺠﮥ و أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠّﯽ ﮐﺎن أﻟﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪397 :‬‬‫ﻟﻠﺤّﻖ و ﻗﺼﺪ ﻣﻨﺎﻇﺮﺗﻪ ﺑﺎﻟﺤّﺠﮥ و إﻗﺎﻣﮥ اﻟﺤّﺠﮥ ﻋﻠﯿﻪ و ﻟﻢ ﯾﺼﻎ إﻟﯿﻪ و ﻋﻨﺪ ﺷﻬﺎدة ﻋّﻤﺎر ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ ﻋﻠّﯽ ﺣﯿﺚ ﺟﺎء ﺑﻪ ﺷﯿﺨﺎ ﮐﺒﯿﺮا‪ ،‬و ﻟﯿﺲ‬‫ﻫﺬا ﻣﻦ اﻟﺤّﺠﮥ ﻓﯽ ﺷـﯽء‪ ،‬و ﻟﺬا ﻗﺎل أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﺠﻮاب‪ :‬ﻓﺈذا ﻗﺘﻞ ﺣﻤﺰة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯽ آﻟﻪ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪،‬‬‫ﺑﻞ اﻟﮑﻼم ﻓﯽ ﮐﻮﻧﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪا‪ ،‬ﮐﯿﻒ و ﻗﺪ ﻋّﺪه ﺻﺎﺣﺐ »اﻟﻬﺪاﯾﮥ« ﻣﻦ اﻟّﺴﻼﻃﯿﻦ اﻟﺠﺎﺋﺮة ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻟﻌﺎدﻟﯿﻦ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد ﻟﻤﺎ ﮐﺎن ﺟﻮرا‬‫و ﻟﻢ ﯾﻨﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﻓﺘﻮي ﻋﻠﯽ ﻃﺮﯾﻘﻪ اﻷﺻﻮل اﻟّﺸﺮﻋّﯿﮥ[‪.‬‬‫و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« در ﺑﺎب ﺛﺎﻟﺚ و أرﺑﻌﻮن آورده‪] :‬‬‫و ﻓﯽ »ﺟﻤﻊ اﻟﻔﻮاﺋـﺪ« ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث أّن ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻗﺎل ﻟﻤﻌﻮﯾـﮥ‪ :‬أ ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ؟! ﯾﻘﻮل‬‫ﺣﯿﻦ ﮐـﺎن ﯾﺒﻨﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ‪ ،‬ﻟﻌّﻤﺎر‪ :‬إﻧّﮏ ﻟﺤﺮﯾﺺ ﻋﻠﯽ اﻟﺠﻬﺎد و إﻧّﮏ ﻟﻤﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨـﮥ و ﻟﺘﻘﺘﻠّﻨﮏ اﻟﻔﺌـﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿـﮥ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﯽ! ﻗﺎل ﻋﻤﺮو‪ :‬ﻓﻠﻢ‬‫ﻗﺘﻠﺘﻤﻮه؟ ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺰال ﺗـﺪﺣﺾ ﻓﯽ ﺑﻮﻟﮏ! أ ﻧﺤﻦ ﻗﺘﻠﻨﺎه؟ إﻧّﻤﺎ ﻗﺘﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺟﺎء ﺑﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻋﻠّﯽ‪ -‬ﻷﺣﻤﺪ‪ .‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‬‫رأي رﺟﻠﯿﻦ ﯾﺨﺘﺼـﻤﺎن ﻓﯽ رأس ﻋّﻤﺎر ﯾﻘﻮل ﮐّﻞ واﺣـﺪ ﻣﻨﻬﻤﺎ‪ :‬أﻧﺎ ﻗﺘﻠﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﺗﻘﺘﻠﻪ اﻟﻔﺌﮥ اﻟﺒﺎﻏﯿﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﺑﺎﻟﮏ أﻧﺖ ﻣﻌﻨﺎ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺷﮑﺎﻧﯽ أﺑﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﻘﺎل ﻟﯽ‪ :‬أﻃﻊ أﺑﺎك ﻣﺎ دام ﺣّﯿﺎ و ﻻ ﺗﻌﺼﯿﻪ )ﺗﻌﺼﻪ‪ .‬ظ( ﻓﺄﻧﺎ ﻣﻌﮑﻢ و ﻟﺴﺖ أﻗﺎﺗﻞ‪ -‬ﻷﺣﻤﺪ[‪.‬‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ دﻻﺋـﻞ ﻋـﺪم اﻫﺘـﺪاي ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﻏـﺎوﯾﻪ ﺑﻬـﺪاي ﺣﻀـﺮت ﻋّﻤـ ﺎر رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او در ﺣﯿﺎت ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺨﻄﺎب‬‫ﺟﻨـﺎب ﻋّﻤـ ﺎر ﻋﻠﯿﻪ رﺣﻤـﮥ اﻟﻤﻠـﮏ اﻟﻐّﻔﺎر ذﺧﯿﺮه ﺷـﻘﺎق و ﻧﻔﺎق اﻧـﺪوﺧﺘﻪ ﺑﺘﺤﻘﯿﺮ و ازراي آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬آﺗﺶ ﻏﻀﺐ ﻣﻠﮏ ﻋّﻠﺎم ﺑﺮاي ﺧﻮد‬‫اﻓﺮوﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺑﻮ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒـﮥ اﻟـّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻻﻣﺎﻣﮥ و اﻟـّﺴ ﯿﺎﺳﮥ« زﯾﺮ ﺗﺮﺟﻤﻪ »ذﮐﺮ اﻻﻧﮑﺎر ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤﺎن‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ« آورده‪:‬‬‫]ﻗﺎل‪ :‬و ﻗﺪم ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﻋﻠﯽ أﺛﺮ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟّﺸﺎم‪ ،‬ﻓﺄﺗﯽ ﻣﺠﻠﺴﺎ ﻓﯿﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و ﻃﻠﺤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ اﻟﻌّﻮام و‬‫ﺳﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف و ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﻢ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ! أوﺻﯿﮑﻢ ﺑﺸﯿﺨﯽ ﻫﺬا ﺧﯿﺮا‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،20‬ص‪398 :‬‬‫ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺌﻦ ﻗﺘـﻞ ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﮐﻢ ﻷﻣﻸﻧّﻬﺎ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺧﯿﻼ و رﺟﺎﻻ! ﺛّﻢ أﻗﺒﻞ ﻋﻠﯽ ﻋّﻤﺎر اﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر! إّن ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻣﺎﺋـﮥ أﻟﻒ ﻓﺎرس ﮐّﻞ‬‫ﯾﺄﺧﺬ اﻟﻌﻄﺎء ﻣﻊ ﻣﺜﻠﻬﻢ ﻣﻦ أﻧﺒﺎﺋﻬﻢ و ﻋﯿﺪاﻧﻬﻢ‪ ،‬ﻻ ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻋﻠّﯿﺎ و ﻻ ﻗﺮاﺑﺘﻪ‪ ،‬و ﻻ ﻋّﻤﺎرا و ﻻ ﺳﺎﺑﻘﺘﻪ‪ ،‬و ﻻ اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻻ ﺻـﺤﺎﺑﺘﻪ‪ ،‬و ﻻ ﻃﻠﺤﮥ و ﻻ‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 282‬از ‪285‬‬‫ﻫﺠﺮﺗﻪ‪ ،‬و ﻻـ ﯾﻬـﺎﺑﻮن اﺑﻦ ﻋﻮف و ﻻـ ﻣـﺎﻟﻪ‪ ،‬و ﻻـ ﯾّﺘﻘﻮن ﺳـﻌﺪا و ﻻ دﻋﻮﺗﻪ‪ ،‬ﻓﺎّﯾﺎك ﯾﺎ ﻋّﻤﺎر أن ﺗﻘﻊ ﻏـﺪا ﻓﯽ ﻓﺘﻨـﮥ ﺗﻨﺠﻠﯽ ﻓﯿﻘﺎل‪ :‬ﻫـﺬا ﻗﺎﺗﻞ‬‫ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬و ﻫﺬا ﻗﺎﺗﻞ ﻋﻠﯽ!![‪.‬‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﺑ ِْﺴِﻢ اِﷲ اﻟ َّﺮْﺣَﻤِﻦ اﻟ َّﺮﺣﯿِﻢ‬‫ﻏﺪﯾﺮ ﻣﯿﺜﺎق آﺳﻤﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن ﺑﺎ ﺧﺪاﺳﺖ‪،‬ﭼﺮا ﮐﻪ در آن روز دﯾﻦ ﺧﺪا ﮐﺎﻣﻞ و ﻧﻌﻤﺖ اﻟﻬﯽ ﺑﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻧﻬﺎﯾﺖ رﺳﯿﺪ‬‫ﻏﺪﯾﺮ ﻋﻨﻮاِن ﻋﻘﯿﺪه و دﯾِﻦ ﻣﺎﺳﺖ‪،‬و اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ آن‪،‬ﯾﻌﻨﯽ اﯾﻤﺎن ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﺒﻮد و ﺷﮑﺮ ﮔﺰاري اﻧﺴﺎن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻤﮥ ﻧﻌﻤﺘﻬﺎي ﻧﺎزل ﺷﺪة او‪.‬‬‫ﺑﺮ اﺳـﺎس اﻣﺮ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم در آﯾﻪ ﺷـﺮﯾﻔﻪ ‪َ :‬ﯾـﺎ َأﱡﯾَﻬـ ﺎ اﻟﱠﺮُﺳﻮُل ﺑَﱢﻠْﻎ َﻣـ ﺎ ُأﻧِﺰَل ِإﻟَﯿـْ َﮏ ﻣِﻦ ﱠرﺑﱢَﮏ َوِإن ﻟﱠْﻢ َﺗْﻔَﻌْﻞ َﻓَﻤﺎ ﺑَﱠﻠْﻐَﺖ‬‫ِرَﺳﺎﻟَﺘُﻪ؛ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﺑﺎزﮔﻮﯾﯽ واﻗﻌﻪ ﻏـﺪﯾﺮ و اﻧﺠﺎم ﺳـﻔﺎرش ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺻـﻠﯽ اﷲ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ وﺳـﻠﻢ در رﺳﺎﻧﺪن ﭘﯿﺎم ﻏﺪﯾﺮ ﺑ‪،‬ﺮ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﺆﻣﻨﯿﻦ واﺟﺐ‬‫ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺳﺮ ﭘﯿﭽﯽ از اﯾﻦ واﺟﺐ اﻟﻬﯽ ﮔﻨﺎﻫﯽ اﺳﺖ ﻧﺎ ﺑﺨﺸﻮدﻧﯽ‪.‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ ﺻـﻠﯽ اﷲ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ وﺳﻠﻢ ﮐﻪ داراي ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﻏﯿﺮ اﻧﺘﻔﺎﻋﯽ اﺳﺖ‪،‬ﺑﺎ اﻋﺘﻘﺎد راﺳﺦ ﺑﺮ اﯾﻦ‬‫ﺑـﺎور ﺗﻮﺣﯿـﺪي و ﺑـﺎ ﻫـﺪف ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﻧﺸـﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺳﺘﺮگ ﺑﺸـﺮي‪،‬ﺑﺎ ﺗﺄﯾﯿـﺪات اﻟﻬﯽ و ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﻣـﺪاﻓﻊ راﺳﺘﯿﻦ ﺣﺮﯾﻢ اﻣﺎﻣﺖ و‬‫وﻻﯾﺖ ﻣﺮﺣﻮم آﯾﺖ اﷲ ﺣﺎج ﺳـﯿﺪ ﺣﺴﻦ ﻓﻘﯿﻪ اﻣﺎﻣﯽ ﻗـﺪس ﺳـﺮه‪،‬در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت اﯾﻦ ﺑﺰرﮔﻮار و ﻫﻤﺖ وﺗﻼش ﺧﺎﻟﺼﺎﻧﻪ و ﺷـﺒﺎﻧﻪ روزي‬‫ﺟﻤﻌﯽ از ﻣﺆﻣﻨﯿﻦ وﻻﯾﺖ ﻣـﺪار از ﺳﺎل ‪ 1381‬ﭘﺎﯾﻪ ﮔـﺬاري ﮔﺮدﯾـﺪه وﺗﺎ ﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي ﭼﺸﻢ ﮔﯿﺮ ﺧﻮد اداﻣﻪ داده اﺳﺖ‪ .‬و ﻫﺰﯾﻨﻪ‬‫ﻫـﺎي آن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺮدﻣﯽ و از ﻃﺮﯾﻖ وﺟﻮﻫﺎت ﺷـﺮﻋﯿﻪ‪،‬ﺑﺎ اﺟﺎزات ﻣﺮاﺟﻊ ﻋﻈﺎم ﺗﻘﻠﯿـﺪ‪،‬ﻫـﺪاﯾﺎ ‪،‬ﻧـﺬورات‪،‬ﻣﻮﻗﻮﻓﺎت و ﻫﻤﯿﺎري اﻓﺮاد ﺧﯿﺮ‬‫اﻧﺪﯾﺶ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد‪.‬‬‫اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﺑﺎ ﺗﯿﻤﯽ ﻣﺮﮐﺐ از ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﺎن و ﻣﺘﺨﺼﺼـﯿﻦ ﺣﻮزه وداﻧﺸـﮕﺎه‪،‬ﻫﻨﺮﻣﻨﺪان رﺷﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‪،‬ﻣﺮدم وﻻﯾﺖ ﻣﺪار‪،‬ﻫﯿﺌﺎت ﻣﺬﻫﺒﯽ‬‫و ﮐﺴﺒﻪ ﺑﺎزار ﺳﻌﯽ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ در ﻋﺮﺻﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠِﻒ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﻬﺎﻧﯽ‪،‬اﻗﺪام ﺑﻪ ﻧﺸﺮ ﻣﻌﺎرف ﻣﺘﻌﺎﻟﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬ﺷﻤﺎ ﻫﻢ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﯿﺪ‬‫ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﮥ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻈﺮات و ﭘﯿﺸـﻨﻬﺎدات‪،‬ﮐﻤﮑﻬﺎي ﻣﺎﻟﯽ در اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻬﻢ ﺳـﻬﯿﻢ ﺑﻮده و ﺟﺰء ﺧﺎدﻣﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎﺷﯿﺪ‪ .‬ﻣﻨﺘﻈﺮ‬‫ﺗﻤﺎﺳﻬﺎي ﺷﻤﺎ ﻫﺴﺘﯿﻢ‬‫ﺗﻠﻔﻦ ﻫﺎي ﺗﻤﺎس‪03112206252 -03112206253 :‬‬‫ﺗﻠﻔﮑﺲ‪03112206253 :‬‬‫ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه‪09118000109 :‬‬‫ﺳﺎﯾﺖ ‪www.Ghadirestan.com-www.Ghadirestan.ir :‬‬‫اﯾﻤﯿﻞ‪info@Ghadirestan.com :‬‬‫آدرس ﻣﺮﮐﺰ‪ :‬اﺻـﻔﻬﺎن‪ -‬ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق‪ -‬ﻧﺒﺶ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺣﮑﯿﻢ‪ -‬ﻃﺒﻘﻪ دوم ﺑﺎﻧﮏ ﻣﻠﺖ‪ -‬ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ ﺻﻠﯽ‬‫اﷲ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠﻢ ‪ -‬ﮐﺪ ﭘﺴﺘﯽ‪8147865894 :‬‬‫ﺷﻤﺎره ﺣﺴﺎب ﻣﻠﯽ ﺳﯿﺒﺎ‪327564722005 :‬‬‫ﺷﻤﺎره ﮐﺎرت ﺑﺎﻧﮏ ﻣﻠﯽ‪6037991146890243 :‬‬‫و آﻧﭽﻪ از دﺳﺘﺎوردﻫﺎي اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ در ﭘﯿِﺶ رو دارﯾﺪ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﻀﻞ اﻟﻬﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺎل ﺧﺎدﻣﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫ﺗﺄﺳﯿﺲ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت دﯾﺠﯿﺘﺎل و ﮐﻼﺳﯿﮏ ‪:‬‬
‫راه اﻧـﺪازي ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ و ﺟﺎﻣﻌﺘﺮﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺗﺨﺼﺼـﯽ‪ -‬دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ ﻏـﺪﯾﺮ در ﺳﺎﯾﺖ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت‬‫ﮐﻼﺳﯿﮏ ﺑﺮاي ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان و ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ در ﻣﺤﻞ ﻣﺮﮐﺰي ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 283‬از ‪285‬‬‫ﻫﻤﺎﯾﺸﻬﺎ وﻧﺸﺴﺘﻬﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﺗﺨﺼﺼﯽ‪:‬‬‫ﻫﻤﺎﯾﺸﻬﺎي اﺳﺘﻘﺒﺎل از ﻏﺪﯾﺮ در ﺳﺎل ﻫﺎي ﻣﺘﻮاﻟﯽ از ﺳﺎل ‪ 88‬ﺣﺪود ﯾﮏ ﻣﺎه ﻗﺒﻞ از ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺟﺸﻦ ﻫﺎي‬‫دﻫﻪ ي ﻏـﺪﯾﺮ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻘﺒﺎل اﻗﺸـﺎر ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮدم وﻻﯾﺘﻤـﺪار و ﺣﻀﻮر ﮐﺎرﺷـﻨﺎﺳﺎن اﻣﻮر ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎﺷـﮑﻮﻫﯽ ﺑﺮﮔﺰار ﮔﺮدﯾـﺪ و‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺸـﺴﺖ ﻫﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻫـﺪف ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺑﺮرﺳـﯽ در ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻏـﺪﯾﺮ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﺎن ارﺗﺒﺎط ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ‬‫ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ ﻫـﺎي ﻣـﺬﻫﺒﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓـﺎﻃﻤﯿﻪ و ﻣﻬـﺪوﯾﺖ ﺑﺮﮔﺰار ﮔﺮدﯾـﺪ‪ ،‬ﮐﻪ در آن ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ و ﻧﻮﯾﺴـﻨﺪﮔﺎن ‪ ،‬ﻣﻘﺎﻻـت ﺧﻮد را ﺑﻪ دﺑﯿﺮ ﺧﺎﻧﻪ‬‫ﻧﺸﺴﺖ ارﺳﺎل ﻧﻤﻮده و ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﯿﺌﺖ داوران ‪ ،‬ﻣﻘﺎﻻت ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه در ﻧﺸﺴﺖ اراﺋﻪ و ﭼﺎپ ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬‫اﺣﯿﺎي ﺧﻄﺎﺑﻪ ﻏﺪﯾﺮ‪:‬‬‫ﺑﺮﮔﺰاري ﺟﻠﺴﺎت ﻫﻔﺘﮕﯽ ﺷـﺮح ﺧﻄﺎﺑﻪ ﻏﺪﯾﺮ در ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ‪،‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻮزﯾﻊ ﮐﺘﺎب ﻫﺎي ﺧﻄﺎﺑﻪ و ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻓﺮازﻫﺎي آن‪،‬‬‫ﺑﺎ ﻫﺪف ﻧﺸﺮ و ﺗﺮوﯾﺞ ﺧﻄﺎﺑﻪ ي ﻏﺪﯾﺮ ‪.‬‬
‫دوره ﻫﺎي ﻏﺪﯾﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪:‬‬‫اﯾﻦ دوره ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺟﺬب و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺒﻠﻐﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ‪ ،‬ﺟﻬﺖ اﻋﺰام ﻧﯿﺮوي اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﺳـﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ‪ ،‬در راﺳـﺘﺎي اﻫﺪاف ﻋﺎﻟﯿﻪ ي ﻣﺮﮐﺰ‬‫و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻃﻼب ‪ ،‬داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن و ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان‪،‬ﺑﺎ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ ‪،‬ﺑﺮﮔﺰار ﻣﯽ ﮔﺮدد‪.‬‬‫اﺣﯿﺎي دﻫﻪ ﻏﺪﯾﺮ‪:‬‬‫ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺮﮔﺰاري ﺟﺸـﻨﻬﺎي ﻏﺪﯾﺮ از ﯾﮏ روز ﺑﻪ ﯾﮏ دﻫﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف اﻧﺠﺎم وﻇﯿﻔﻪ ي ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏﺪﯾﺮ ‪ ،‬ﺗﻌﻈﯿﻢ ﺷـﻌﺎﺋﺮ اﻟﻬﯽ ﺑﻮده و ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺮوﯾﺞ و‬‫ﮔﺴﺘﺮش ﺟﺸﻦ ﻫﺎي ﻏﺪﯾﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد ‪.‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﺣﯿﺎي دﻫﻪ ي ﻏﺪﯾﺮ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي را ﺑﺮاي ﻣﺒﻠﻐﯿﻦ و ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در اراﺋﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻏﺪﯾﺮ و ﭘﺬﯾﺮش آن ﻓﺮاﻫﻢ‬‫ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺮﮐﺰ ‪:‬‬
‫ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻧﺮ م اﻓﺰار ﻫـﺎي ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه و راه اﻧـﺪازي ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ ﻏـﺪﯾﺮ‪ ،‬ﺑﺮ روي وب ﺳﺎﯾﺖ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن ‪ ،‬ﺑﺎ اﻣﮑﺎن‬‫داﻧﻠﻮد راﯾﮕﺎن ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﺑﺮ روي ﺗﻠﻔﻦ ﻫﺎي ﻫﻤﺮاه ‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﺪف ﺗﻮﺳﻌﻪ ي ﻧﺸﺮ و اﻃﻼع رﺳﺎﻧﯽ ﻣﻌﺎرف ﻗﺮآن وﻋﺘﺮت و دﻓﺎع از ﺣﺮﯾﻢ ﺷﯿﻌﻪ ‪.‬‬
‫ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻠﯿﭙﻬﺎ ‪ ،‬ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺮوﺷﻮرﻫﺎ و ﭘﻮﺳﺘﺮﻫﺎ ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع ﻏﺪﯾﺮ و وﻻﯾﺖ و اﻣﮑﺎن داﻧﻠﻮد راﯾﮕﺎن آﻧﻬﺎ از روي ﺳﺎﯾﺖ ﺑﺮاي ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان‬‫راه اﻧﺪازي وب ﺳﺎﯾﺖ ﻫﺎي ﻣﺮﮐﺰ‪:‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﺑﺎ درك رﺳﺎﻟﺖ ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺧﻮد درراﺳﺘﺎي ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏﺪﯾﺮ ﭘﺎ در ﻋﺮﺻﻪ ي ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺗﻼش ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و‬‫ﻣﺘﺨﺼﺼـﯿﻦ اﻗﺪام ﺑﻪ راه اﻧﺪازي وب ﺳﺎﯾﺖ ﻫﺎﯾﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ‪ :‬ﺳﺎﯾﺖ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ‪ ،‬ﺳﺎﯾﺖ دﻫﻪ ي ﻏﺪﯾﺮو ﺳﺎﯾﺖ دﻋﺎ ﺑﺮاي‬‫وارث ﻏـﺪﯾﺮ )ﻣﮑﯿﺎل اﻟﻤﮑﺎرم( ‪،‬ﻧﻤﻮده اﺳﺖ و اﻧﺠﺎم اﯾﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺑﺎﻋﺚ اﯾﺠﺎد ﺑﺴﺘﺮ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﺎرف ﻏﻨﯽ ﺷـﯿﻌﻪ ﺑﺎ اﻧﮕﯿﺰه‬‫ﻧﺸـﺮ ﻣﻌـﺎرف‪،‬ﺳـﺮوﯾﺲ دﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ و ﻃﻼـب‪،‬ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻏﻨﯽ ﮐﺮدن اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨـﺪان ﺑﻪ ﻧﺮم اﻓﺰار ﻫﺎي‬‫ﻋﻠﻮم اﺳﻼﻣﯽ در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟِﺖ رﻓﻊ اﺑﻬﺎم از ﺷﺒﻬﺎت ﻣﻨﺘﺸﺮه در ﺟﺎﻣﻌﻪ‪،‬ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﻬﺪ ﮐﻮدك ﻏﺪﯾﺮ‪:‬‬‫ﺑﺮﮔﺰاري ﻣﻬـﺪﻫﺎي ﮐﻮدك ﻏـﺪﯾﺮ‪ ،‬وﯾﮋه ي ﺧﺮدﺳﺎﻻن ‪،‬ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺑﺮﮔﺰاري ﻫﻤﺎﯾﺸـﻬﺎ و ﻣﺮاﺳـﻤﺎت دﻫﻪ ي ﻏـﺪﯾﺮ ‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﺪف ﺷـﮑﻮﻓﺎﯾﯽ‬‫ﻣﺤﺒﺖ دروﻧﯽ آﻧﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم در ﻗﺎﻟﺐ ﻧﻘﺎﺷﯽ ﻫﺎي زﯾﺒﺎ ‪،‬ﺑﯿﺎن ﻗﺼﻪ ﻫﺎي ﻏﺪﯾﺮ و اﻫﺪاي ﺑﺴﺘﻪ ﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ‪ ،‬از‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺳﻔﺮه اﺣﺴﺎن اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ‪:‬‬
‫ﺳﻔﺮه ﻫﺎي اﺣﺴﺎن ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم ﺑﺎ ﻫـﺪف ﺗﺮوﯾﺞ ﺳـﻨﺖ ﺣﺴـﻨﻪ اﻃﻌﺎم و اﻫﺪاي ﻧﺎن در روز ﻏﺪﯾﺮ‪،‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺑﺮوﺷﻮرﻫﺎي ﺣﺎوي‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 284‬از ‪285‬‬‫ﻣﻌـﺎرف ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﺟﻠﻮه اي زﯾﺒﺎ در ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻫﺎ و ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﺷـﻬﺮ در ﺳﺎل ﻫﺎي اﺧﯿﺮ‪،‬ﺟﻬﺖ ﺗﺮوﯾـﺞ و ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺴﺘﺮده ‪،‬ﺑﺮﮔﺰار‬‫ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬ﺑﻪ ﺣﻤﺪ اﷲ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﻫﯿﺎت ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﺧﯿﺮﯾﻦ ﻣﺤﺘﺮم و اﺳـﺘﻘﺒﺎل ﻣﺮدم از اﯾﻦ ﺳـﻨﺖ ﺣﺴﻨﻪ ي اﻧﺒﯿﺎي اﻟﻬﯽ و اﺋﻤﻪ ي اﻃﻬﺎر‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم‪،‬ﺧﺎﺻﻪ ﺣﻀﺮت رﺿﺎ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﺷﮑﻮه ﺗﺮ در ﺣﺎل ﺑﺮﮔﺰاري ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺗﺠﻠﯿﻞ از ﺧﺎدﻣﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ‪:‬‬
‫ﺑﺮﮔﺰاري ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﻣﺮاﺳـﻤﺎت ﺗﺠﻠﯿﻞ از ﺧﺎدﻣﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎ ﺷﮑﻮﻫﯽ ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﭼﻬﺮه ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻏﺪﯾﺮ و ﺗﺠﻠﯿﻞ از اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ‬‫ﻧﺤﻮي ﺧﺪﻣﺘﮕـﺬار ﻏـﺪﯾﺮ و اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم ﺑﻮده اﻧـﺪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻌﺮﻓﯽ و ﺗﺠﻠﯿﻞ از ﻫﯿﺌﺖ ﻫﺎي ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺬﻫﺒﯽ ‪ ،‬ﻣﺮاﮐﺰ ‪،‬‬‫ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ‪ ،‬ﺳﺘﺎد ﻫﺎ و ﻧﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﻏﺪﯾﺮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ و ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺗﻨﺪﯾﺲ‪ ،‬ﻟﻮح ﺗﻘﺪﯾﺮ و ﻫﺪاﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﺮاﮐﺰ‪.‬‬‫ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻫﯿﺌﺖ ﻫﺎي ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﻣﺮاﮐﺰ ‪:‬‬
‫ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻫﯿﺌﺖ ﻫﺎي ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﻣﺮاﮐﺰ و ﻫﻤﮑﺎري ﺑﺎ آﻧﻬﺎ و اراﺋﻪ راﻫﮑﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﯽ‪ ،‬ﻃﺮﺣﻬﺎ‪ ،‬ﮐﻠﯿﭙﻬﺎ و ﺑﺮوﺷﻮرﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮاي ﻏﺪﯾﺮ‬‫و وﻻﯾﺖ‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﺷﮑﻮه ﺗﺮ ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪن ﺟﺸﻨﻬﺎي ﺑﺰرگ ﻏﺪﯾﺮ در اﯾﺎم ﺳﺮور آل ﻣﺤﻤﺪ‬‫ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي آﯾﻨﺪه ﻣﺮﮐﺰ ‪:‬‬
‫راه اﻧﺪازي ﭘﻮرﺗﺎل ﺟﺎﻣﻊ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ اﻣﺎﻣﺖ در ﺷﺒﮑﻪ اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ‬‫ﺗﺄﺳﯿﺲ ﻣﻮزه ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع وﻻﯾﺖ واﻣﺎﻣﺖ ﺟﻬﺖ ﺑﺎزدﯾﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن داﺧﻠﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ‬‫ﺗﺄﺳﯿﺲ ﺷﺒﮑﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع ﭘﺨﺶ و ﺗﻮﻟﯿﺪ آﻣﻮزه ﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﺤﻮر اﺋﻤﻪ اﻃﻬﺎر ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم‬‫اﯾﺠﺎد ﻣﮑﺎﻧﻬﺎﺋﯽ ﺑﺮاي ﮔﺬراﻧﺪن اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ ﺑﺮاي ﮐﻠﯿﻪ ﺳﻄﻮح و ﺳﻨﯿﻦ‬‫ﺑﺮﭘﺎﺋﯽ اردوﻫﺎي ﺳﯿﺎﺣﺘﯽ وزﯾﺎرﺗﯽ ﺑﺮاي ﻧﺨﺒﮕﺎن وﻓﻌﺎﻻن در زﻣﯿﻨﻪ ﻏﺪﯾﺮ‬‫ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ اﺟﺮاي ﻣﺎﮐﺖ ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻏﺪﯾﺮ در ﻣﺮاﮐﺰ و ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﺧﺎص وﺣﺴﺎس‬