ต้นฉบับของเอกสารฉบับนี้เป็ นภาษาญี่ปนุ่

คู่มือการดาเนินการธุรกิจต่อเนื่ อง ฉบับพิมพ์ครัง้ ที่ 1-การลดผลกระทบจากภัยพิ บตั ิ และการปรับปรุงการรับมือกับภัยพิ บตั ิ โดยบริ ษทั ญี่ปนุ่

1 สิ งหาคม พ.ศ.2548

สภาบริ หารจัดการภัยพิ บตั ิ กลางคณะสอบสวนพิ เศษด้านการปรับปรุงการบริ หารจัดการภัยพิ บตั ิโดยการใช้แนวทางภาคเอกชนและการตลาด

คณะทางานด้านการประเมิ นองค์กร/ความต่อเนื่ องของธุรกิ จสานักเลขาธิ การคณะรัฐมนตรี รัฐบาลประเทศญี่ปนุ่

สารบัญ
1. คาว่า “แนวปฏิบตั ทิ ด่ี ขี องการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง” คืออะไร?........................................................ 1
2. ลักษณะของการปฏิบตั ทิ ด่ี ใี นการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ................................................................... 2
3. คุณลักษณะของคู่มอื .................................................................................................................... 2
4. ความมุง่ หวังและประเดนนทีจ่ ะช่วยในการนาแนวทางการปฏิบตั ทิ ด่ี มี าใช้ ......................................... 3
5. สถานะของคู่มอื ........................................................................................................................... 4
6. การใช้เชนคลิสต์ ............................................................................................................................. 5ส่วนที่ 1 ความจาเปน นของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องและหลักแนวคิดขัน้ พืน้ ฐาน ............................ 6
1.1 ความจาเปนนของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง และประเดนน ..................................................... 6
1.1.1 ความจาเปน นสาหรับการดาเนินความพยายามเพื่อให้ธุรกิจสามารถดาเนินการอย่างต่อเนื่อง
ไปได้ในยามทีเ่ กิดสถานการณ์ภยั พิบตั ขิ น้ึ ................................................................................. 6
1.1.2 ประเดนนในหลักแนวคิดของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง .................................................. 6
1.1.3 ลักษณะของแผนการดาเนินธุรกิจเฉพาะในญี่ปนุ่ เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือภัยบัตทิ างธรรมชาติทเ่ี กิดขึน้ เปน นบริเวณกว้าง ........................................................................................... 7
1.2 หลักแนวคิดสาคัญ.................................................................................................................. 7
1.2.1 การคาดการณ์ภยั พิบตั ทิ จ่ี ะเกิดขึน้ ................................................................................... 7
1.2.2 สิง่ ทีต่ อ้ งทาไปพร้อม ๆ กันนอกเหนือจากแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ............................ 8
1.2.3 สถานะขององค์กระกอบย่อยทีไ่ ด้แจกแจงไว้ค่มู อื ฉบับนี้ .................................................... 9
1.3 การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง .................................................................................................... 10ส่วนที่ 2 สาระของการวางแผนธุรกิจต่อเนื่องและแนวทางการปฏิบตั ทิ ไ่ี ด้รบั การยอมรับ .................... 12
2.1 นโยบาย .............................................................................................................................. 12
2.2 แผน .................................................................................................................................... 13
2.2.1 การตรวจสอบความเสีย่ งจากภัยพิบตั .ิ ............................................................................ 13
2.2.2 การประเมินระดับของผลกระทบ .................................................................................... 13
2.2.2.1 การประมาณการระยะหยุดให้บริการและศักยภาพในการตอบสนอง ......................... 14
2.2.2.2 การกาหนดว่าสิง่ ใดเปนนกิจการสาคัญ ...................................................................... 14
2.2.2.3 การกาหนดเวลาเป้าหมายในการฟื้นฟูกจิ การ .......................................................... 15
2.2.3 การคาดการณ์ความเสียหายทีอ่ าจจะเกิดขึน้ กับกิจการสาคัญของบริษทั .......................... 15
2.2.4 การเลือกองค์ประกอบสาคัญ .......................................................................................... 1944

2.2.5 การจัดทาแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ................................................................................ 19
2.2.5.1 อธิบายให้เกิดความเข้าใจถึงสายการบังคับบัญชา .................................................... 20
2.2.5.2 การกาหนดอานาจหน้าทีข่ องสานักงานใหญ่และทีต่ งั ้ อื่น ๆ ....................................... 20
2.2.5.3 กระจายข่าวสารออกข้างนอกและการแลกเปลีย่ นข้อมูล ........................................... 21
2.2.5.4 สารองระบบข้อมูลข่าวสาร ...................................................................................... 21
2.2.5.5 การสนับสนุ นผลิตภัณฑ์และบริการ ......................................................................... 22
2.2.6 สิง่ ทีต่ อ้ งดาเนินการอย่างอื่นในเวลาเดียวกันนอกเหนือจากการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ........ 23
2.2.6.1 การรักษาชีวติ คนและการสร้างความปลอดภัย ......................................................... 23
2.2.6.2 การบรรเทาความเสียหายทีเ่ กิดกับสานักงาน อาคาร และเครือ่ งมือ .......................... 23
2.2.6.3 การป้องกันภัยพิบตั ทิ อ่ี าจจะเกิดตามมา (Secondary Disaster) ............................... 25
2.2.6.4 การประสานงานกับชุมชนท้องถิน่ และการให้การสนับสนุน ....................................... 25
2.2.6.5 การร่วมมือและการช่วยเหลือซึง่ กันและกัน .............................................................. 26
2.2.6.6 ข้อพิจารณาอื่น ๆ ................................................................................................... 26
2.3 การฝึกปฏิบตั แิ ละการควบคุม ............................................................................................... 27
2.3.1 การปฏิบตั กิ ารตอบโต้สถานการณ์ทส่ี อดคล้องกับแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ............... 27
2.3.2 การจัดเกนบเอกสาร (Documentation) ............................................................................ 28
2.3.2.1 การจัดทาแผนและคู่มอื ........................................................................................... 28
2.3.2.2 การจัดทาเชนคลิสต์ .................................................................................................. 28
2.3.3 การเงินการคลัง ............................................................................................................. 28
2.3.4 การยืนยันหรือรับรองว่าแผนสามารถใช้การได้ในทางปฏิบตั ิ ........................................... 28
2.3.5 ความสาคัญของการตัดสินใจในกรณีเกิดภัยพิบตั ิ............................................................ 29
2.4 การให้ความรูแ้ ละการฝึกอบรม ............................................................................................. 29
2.5 การตรวจสอบและการแก้ไข.................................................................................................. 30
2.6 การทบทวนโดยฝา่ ยบริหาร .................................................................................................. 30ส่วนที่ 3 คาแนะนาสาหรับฝ่ายบริหารและองค์กรภาคธุรกิจ ............................................................. 31ภาคผนวก: อธิบายคาศัพท์............................................................................................................. 32เชนคลิสต์สาหรับคู่มอื การดาเนินการธุรกิจต่อเนื่อง ฉบับพิมพ์ ครัง้ ที่ 1............................................... 3845

1. คาว่า “แนวปฏิ บตั ิ ที่ดีของการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ อง” คืออะไร?
ผูม้ สี ่วนเกีย่ วข้องทัง้ หลายรวมถึงตัวของลูกค้าเอง มีสงิ่ ทีต่ ้องการคือ หากมีการเกิดภัยพิบตั ิ หรืออุบตั ภิ ยั ขึน้ และก่อให้เกิดความเสียหายกับบริษทั บริษทั จะต้องไม่หยุดกิจการทีม่ คี วามสาคัญ หรือหาก
ว่าจาเปน นต้องมีการหยุดกิจการ กนจะต้องรีบเปิ ดให้บริการใหม่ให้เรนวทีสุดเท่าที่จะสามารถทาได้ การดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเปนนเรือ่ งทีไ่ ด้รบั การจัดลาดับจากบริษทั ต่าง ๆ ให้เปน นประเดนนยุทธศาสตร์ในระดับ
การบริหารจัดการ เปน นการดาเนินการไปเพื่อป้องกันไม่ให้ลูกค้าหันไปใช้สนิ ค้าและบริการของบริษทั อื่นหรือ บริษัท คู่แ ข่ง อัน จะส่ ง ผลให้มูล ค่ ก ารตลาดต่ า ลง และจะส่ ง ผลลบกับ ภาพพจน์ ข องบริษัท อันเนื่องมาจากการหยุดกิจการ
เราเรียกแผนที่มเี ป้าหมายเพื่อที่จะสามารถรับประกันความต่ อเนื่องของการดาเนินธุรกิจนี้ว่า
“แผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง” หรือ Business Continuity Plan (BCP) โดยตามปกติแล้วแผนนี้ม ีเนื้อหาเกี่ยวกับการจัดทางระบสารองบและสานักงาน บุคลากรตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน และการ
ยืนยันความปลอดภัยอย่างรวดเรนว การจะทาให้แผนนี้ประสบความสาเรนจทาได้โดยการปฏิบตั อิ ย่างถูก ต้อ งตามลัก ษณะกิจการบริษัทและขนาดของกิจการ ทุกบริษัทสมควรที่จะมีแผนดังกล่าวนี้ด้ว ยเหตุผลทีว่ ่าบริษทั ไม่ตอ้ งลงทุนมากในเรือ่ งนี้แนวคิดของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
ยุโรปและอเมริกามีความก้าวหน้ากว่าญี่ปุ่นในเรื่องของการนาเอาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
มาปฏิบตั ิ ในขณะทีย่ งั ปรากฏว่ามีความเหลื่อมล้านในมาตรการป้องกันสาธารณภัยของบริษทั ญี่ป่นุ แต่ก่อน แต่ยงั มีหลายประการทีแ่ นวคิดสาคัญและวิธกี ารมีความแตกต่างกัน ดังนัน้ จึงขอแนะนาให้บริษทั

1ได้ทบทวนแผนของบริษทั แต่เดิมกับหลักการและแนวคิดของการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ยกเว้นในกรณีท่ี
บริษทั ได้ดาเนินการในเรื่องนี้เปนนอย่างดีอยูแ่ ล้ว

2. ลักษณะของการปฏิ บตั ิ ที่ดีในการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องการปฏิบตั ทิ ด่ี ใี นการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ซึง่ เปน นผลจากการทีบ่ ริษทั ได้พฒั นาแผนดาเนินธุรกิจ
ต่อเนื่อง ผ่านการตรวจสอบสิง่ ต่าง ๆ ทีจ่ าเปน ต้องตรวจสอบ ผ่านการจัดฝึกอบรม ทบทวนแผนแล้ว นั ้นมีลกั ษณะดังต่อไปนี้ทม่ี คี วามแตกต่างจากมาตรการป้องกันภัยพิบตั เิ ดิมของบริษทั
(1) แผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องถูกพัฒนาขึน้ จากการคาดการณ์ว่าจะมีความเสียหายอย่างร้ายแรงที่
อาจจะส่งผลกระทบในเชิงลบกับธุรกิจของบริษทั
(2) เปน นที่สงั เกตว่าภายหลังจากเหตุ ภยั พิบตั ิจะมีท รัพยากรเหลืออยู่อย่างจากัด และความ
พยายามควรเน้นยา้ ในเรือ่ งของภารกิจทีส่ าคัญเท่านัน้
3. แต่ละบุคคลที่รบั ผิดชอบภารกิจสาคัญแต่ ละภารกิจจะต้อแตการายการกรณีต่างๆ ที่ความ
ต่อเนื่องของการปฏิบตั ภิ ารกิจสาคัญทีอ่ าจจะได้รบั ความเสียหาย และนอกจากนี้จะต้องตรวจสอบอย่าง
สม่าเสมอ ซึง่ ผลกนคอื จะสามารถคาดการณ์ภยั พิบตั ทิ จ่ี ะเกิดขึน้ ได้ทุกกรณี
4. มีการระบุปจั จัยสาคัญ (คอขวด) ซึง่ เปน นสิง่ ทีจ่ าเปน นอย่างยิง่ สาหรับความต่อเนื่องของภารกิจ
สาคัญ ที่อาจจะใช้เวลาและต้องใช้แรงงานสาหรับการจัดซื้อใหม่และการฟื้นฟู และสิง่ นี้อาจจะขัดขวาง
ภารกิจในการฟื้นฟู
5. มีการกาหนดเวลาในการบูรณะฟื้ นฟู และมีการเตรียมการล่วงหน้าสาหรับการบูรณะฟื้ นฟูโดยดาเนินการในรูปแบบบูรณาการ
6. มีการจัดตัง้ ระบบบริหารจัดการในสภาวะฉุกเฉินอย่างเปนนเอกภาพหนึ่งเดียว โดยระบบบริหาร
จัดการประกอบด้ว ยการบริหารธุ รกิจ การตัดสินใจและการบริหารงาน โดยในแผนดังกล่ าวจะรวม
องค์ประกอบของการจัดการสภาวะฉุ กเฉิน การตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน การคงไว้ซ่งึ สายการบังคับบัญ ชา การสื่อ สาร การแลกเปลี่ย นข้อ มูล ข่า วสาร และการตัด สิน ใจเกี่ย วกับ การด าเนิ น ธุ ร กิจ ที่ม ีความสาคัญ

3. คุณลักษณะของคู่มือ
(1) เมื่อคาถึงถึงการทีบ่ ริษทั ญี่ป่นุ มักจะมีความคุน้ เคยเปน นอย่างดีกบั ภัยพิบตั ทิ างธรรมชาติ และบริษทั ญีป่ นุ่ มักจะรูส้ กึ ว่าจะทาอะไรไม่ถูกเมือ่ ความเสียหายไม่เปน นไปตามทีต่ นเองคาดการณ์ไว้ ซึง่ เรื่อง
ดังกล่าวนี้ในแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องได้มคี าอธิบายเรื่องความสาคัญของการวางแผนและอธิบายว่าจะ
เริม่ ต้นอย่างไร ในเรื่องของการวางแผนนี้จะเน้นอธิบาย ในสิง่ ทีจ่ ะเกิดขึน้ ในโลกแห่งความเปน นจริงเปน นหลัก ซึ่งภัยพิบตั ิท่มี กั จะเกิดนัน้ ในญี่ปุ่นคือแผ่นดินไหว และภัยนี้กนเปน นที่หวาดกลัวของต่ างประเทศ
เช่นเดียวกันเพราะมีศกั ยภาพในการสร้างความเสียหายได้มาก หลังจากนั ้นกนค่อย ๆ เพิม่ ประเภทของ
ภัยพิบตั อิ ่นื ๆ ทีค่ าดการณ์ว่าจะเกิด
(2) ในการพัฒนาหรือปรับปรุงการเตรียมความพร้อมนัน้ ไม่จาเปน นต้องลงทุนสูง ขอแนะนาว่าให้
พิจารณาในประเดนนเฉพาะเรื่องไป ให้ใช้ทรัพยากรที่มอี ยู่ และทาในลักษณะบูรณาการ (ขอย้าว่าไม่ม ี
2ความจาเปน นเลยแม้แต่น้ อยที่จะต้องรื้อตึกหรืออาคารใหม่ทงั ้ หมดเพื่อสร้างตึกหรืออาคารที่สามารถ
ต้านทานแผ่นดินไหว)(3) เมื่อมีสถานการณ์ท่ธี ุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่อยู่ในซัพพลายเชน จะต้องถูกภาค
บังคับให้จดั ทาแนวปฏิบตั ทิ ด่ี ที ส่ี ุดในการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องแล้ว เป้าหมายการดาเนินการในชัน้ แรกนัน้ ไม่ จ าเปน น จะต้อ งท าให้ไ ด้ทุ ก เรื่อ งทุ ก ประเดนน ของแผนการด าเนิ น ธุ ร กิจ ต่ อ เนื่ อ ง (กล่ า วคือ ไม่จาเปน นต้องทาให้ได้เหมือนกับในยุโรปและอเมริกา) แต่ควรทาเท่าทีท่ าได้ในทางปฏิบตั ไิ ปก่อน ในทาง
กลับกันนัน้ บริษทั กนจะต้องมีความพยายามค่อย ๆ ยกระดับมาตรฐานให้เทียบเท่า มาตรฐานสากล แต่ขอยา้ ว่าการดาเนินการทีก่ ่อให้เกิดการลงทุนซ้าซ้อนนัน้ ไม่ได้อยูใ่ นคาแนะนาของคู่มอื นี้(4) เปน นที่ชดั เจนว่าการดาเนินธุรกิจต่อเนื่ องนัน้ ไม่ใช่เปน นงานสาคัญชิ้นแรกที่บริษทั จะต้องทา
ทันทีภายหลังการเกิดภัยพิบตั ิ แต่สงิ่ ทีบ่ ริษทั จะต้องทาก่อนเปน นลาดับแรกภายหลังจากการเกิดภัยพิบตั ิคือการมุ่งเน้ นไปในเรื่องของการรักษาชีวติ และการป้องกันไม่ให้เกิดภัยพิบตั ซิ ้าเติมขึน้ มาอีก ในการ
ดาเนินการธุรกิจต่อเนื่องนัน้ ควรจะต้องมีความร่วมมือจากชุมชนด้วย ทัง้ นี้เพื่อให้สอดคล้องกับแผน
มาตรการรองรับการเกิดภัยพิบตั ทิ ไ่ี ด้จดั ทาไว้ก่อนหน้า
(5) บริษทั ญีป่ นุ่ ทีป่ ระสบกับภัยพิบตั ทิ ส่ี ่งผลกระทบเปน นพืน้ ทีว่ งกว้าง ได้มกี ารนาเอาความร่วมมือ
กับชุมชน และมีก ารช่ วยเหลือ ชุมชน ในมาตรการป้องกันภัยพิบตั ิต่าง ๆ คณะผู้บริห ารยัง ได้มกี ารประกาศเรื่องความเสียหายทีค่ าดว่าจะเกิดจากภัยพิบตั เิ ปน นวงกว้างเพื่ อเปน นการกระตุ้นเตือนให้ชุมชน
ได้มกี ารนาแนวทางการปฏิบตั ทิ ด่ี มี าดาเนินการ
(6) ขอแนะนาว่าให้มกี ารปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และไม่ต้องคานึงมากนักว่าจะให้มคี วามสมบูรณ์แบบในช่วงแรก และในการที่จะทาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องนัน้ สิ่ งควรมองข้ามไม่ได้คอื
แบบแผนและแนวทางเดิมของบริษทั ในภาพรวมทัง้ หมดนัน้ มีความสาคัญ ซึง่ หมายความว่าถ้าบริษทั มีระบบการจัดการในเรือ่ งนี้ดอี ยูแ่ ล้ว กนควรให้การดาการแผนธุรกิจต่อเนื่องมีความสอดคล้องกับแผนและ
แนวทางเดิม

4. ความมุ่งหวังและประเด็นที่จะช่วยในการนาแนวทางการปฏิ บตั ิ ที่ดีมาใช้
จากการทีบ่ ริษทั ญีป่ นุ่ ได้ผ่านประสบการณ์เรื่องของแผ่นดินไหวมาก่อน บริษทั ญี่ปุ่นเองนัน้ กนได้ม ีมาตรการรับมือเช่นการสร้างตึกอาคารให้รองรับความรุนแรงของแผ่นดินไหว การมีแผนบูรณะฟื้ นฟูท่ี
ประสานสอดคล้องกันแผนของภาครัฐ ซึ่งแผนและมาตรการเหล่านี้ได้ผ่านการตรวจสอบและประเมิน
จนอาจกล่าวได้ว่ าญี่ปุ่นมีความก้าวหน้ ากว่าหลายประเทศในเรื่อ งนี้ แต่ อย่างไรกนดอี ยากจะบอกว่ าประเทศญี่ปุ่นของเรานัน้ ยังล้าหลังในเรื่องของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ซึ่งจะเปน นยุทธศาสตร์ใน
การป้องกันกิจการทีส่ าคัญยิง่ ยวด (critical operations) เพื่อให้บริการต่อไปได้ในยามทีป่ ระสบภัยพิบตั ิหรืออุบตั ภิ ยั ขัน้ รุนแรง ดังนัน้ หลักคิดคือว่าหากได้มกี ารส่งเสริมให้มกี ารนาแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องมา
ใช้แล้ว กนจะช่วยลดความเสีย่ งของตัวบริษทั เอง และรวมถึงความเสีย่ งของบริษทั ทีเ่ กี่ยวเนื่องด้วย และนอกจากนี้ยงั จะช่วยลดความเสียหายทางอ้อมได้ด้วยสิง่ ต่าง ๆ เหล่านี้ เปน นแรงจูงใจที่ทาให้ต้องเขียน
คู่มอื ฉบับนี้ขน้ึ อย่างทีไ่ ด้กล่าวแล้วว่าถึงแม้บริษทั จะมีและใช้แนวทางตลอดจนมาตรการป้องกันและลด
ผลกระทบจากภัยพิบตั ขิ องเดิมอยู่แล้ว แต่เมื่อเราดูหลักการ แนวคิดและวิธกี ารแล้วจะเหนนว่ามีความ
3แตกต่างกันในหลายประเดนน และในส่วนของเนื้อหาที่มคี วามคล้ายคลึงกันนัน้ เรากนควรที่จะหยิบมาใช้
ทัง้ สองส่วน (กล่าวคือภาครัฐกนคงจะต้องดาเนินการต่อไปในเรื่องของการคาดการณ์ความเสียหาย การบูรณะฟื้ นฟู การลงทุน โดยการรายงานแจ้งให้ผู้มสี ่ว นเกี่ยวข้อ งทราบ) ในการขับเคลื่อ นเรื่อ งแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง สิง่ ทีจ่ ะต้องคานึงถึงก่อนงมีหลายประการ ดังนี้
ประการที่ 1ขอย้ า อี ก ครัง้ หนึ่ ง ว่ า ถึ ง แม้ บ ริษั ท จะมีเ ป้ าประสงค์ ห ลัก ที่ จ ะท าให้ ม ีก ารดาเนินการธุรกิจต่อเนื่องต่อไปได้ในยามที่ประสบภัยพิบตั ินัน้ สิง่ ที่สาคัญที่สุดคือการรักษาชีวติ ของพนักงานเจ้าหน้าทีข่ องบริษทั
ประการที่ 2ความสนใจหลักในประเดนนเกี่ยวกับประเภทของภัยพิบตั ิในญี่ปุ่นจะแตกต่าง
จากยุโรปและอเมริกา กล่าวคือในยุโรปและอเมริกาให้ความสนใจในภัยพิบตั ทิ ่เี กิดจากการกระทาของมนุ ษย์เปน นหลัก เช่น การก่อการร้าย เปน นต้น ในขณะทีญ่ ปี ่นุ จะให้น้ าหนักมากกว่ากับภัยพิบตั ทิ เ่ี กิดขึน้
ตามธรรมชาติเมื่อเปรียบเทียบประเภทของภัยคุกคามทัง้ สองกรณีกนจะเหนนว่าในกรณีของภัยพิบตั ทิ างธรรมชาตินนั ้ เมือ่ เกิดขึน้ จะเกิดความเสียหายในวงกว้างมากกว่า และเปน นการยากทีม่ นุ ษย์จะป้องกันภัย
พิบตั เิ หล่านี้ไม่ให้เกิดขึน้ ได เมื่อมีความต่างเช่นนี้เรากน เหนนว่ามาตรการทีม่ ปี ระสิทธิภาพสาหรับภัยทัง้
สองลักษณะกนจะแตกต่างกัน เมือ่ เปน นเช่นนี้แล้วบริษทั ญี่ป่นุ ไม่ควรทาตามอย่างทีบ่ ริษทั ของอเมริกาและ
ยุโรปเสียทุกอย่างแต่ให้พฒั นารูปแบบให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในประเทศญี่ป่นุ ในทางกลับกันเรา
มุ่งหวังที่จะมีแ ผนที่ใ ช้ก รอบแนวเดียวกันเพื่อ ให้การด าเนินการแผนธุ รกิจเฉพาะประเทศญี่ปุ่นได้ม ีมาตรฐานเทียบเท่าระดับโลกเช่นเดียวกัน
ประการที่ 3แนวทางในเอกสารเล่ มนี้ได้ถู กเขียนไว้สาหรับบริษัทเอกชน และเน้ นย้าถึง
ความจาเปน นและมีประสิทธิภาพขององค์กร (Corporations) ที่ปฏิบตั ิงานในความร่วมมือ โดยคานึงถึงซัพลายเชนด้วย การทาแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องทีม่ ปี ระสิทธิภาพนัน้ จะต้องมีความรูแ้ ละความ
เข้าใจในการปกครองและการตอบสนองต่อสถานการณ์ทเ่ี หมาะสม ยกตัวอย่างเช่น ถ้าสมมติว่า ในการ
ซ่อมแซมโรงงานหรืออุปกรณ์การผลิตมีความจาเปน นต้อต้องได้รบั การอนุ มตั จิ ากผูม้ อี านาจหน้าที่ แต่ละหน่ วยการปกครองจะต้องสนองตอบเนื่องจากมองเหนนความสาคัญของการดาเนินแผนธุกจิ ต่อเนื่องใน
การบรรเทาภัยพิบตั ิ

5. สถานะของคู่มือ
คู่มอื นี้จดั ทาขึน้ เพื่อให้คาแนะนาแก่บริษทั ญี่ปุ่นในเรื่องของแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องทัง้ ในส่วน
ของเนื้อหากนดี และในส่วนของผลที่จะเกิดขึน้ เมื่อนามาใช้ นอกจากนี้คู่มอื ยังจะช่วยให้บริษัทในการ
พิจารณาอย่างอิสระบนพืน้ ฐานของความสาคัญของการคานึงถึงการป้องกันและบรรเทาภัยบัตเิ มื่อมอง
ในมิตขิ องสังคม บนพื้นฐานของความสาคัญของการดารงอยู่ของธุรกิจ และบนพื้นฐานของผลการทา
ความดีท่ไี ด้รบั หากมองไปยังภาคราชการและคณะกรรมการสอบสวนพิเศษ กนย่อมเปน นที่แน่ นอนว่า
อยากจะให้ทุกบริษทั ได้มกี ารดาเนินการในเรื่องนี้ และต้องการให้แนวความคิดเรื่องแผนธุรกิจต่อเนื่อง
ได้กระจายไปอย่างถ้วนทัว่

4

6. การใช้เช็คลิ สต์ในคู่มอื นี้ได้มกี ารจัดทา “เชนคลิสต์ของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง” ไว้ เพื่อให้สามารถตรวจสอบ
ว่าได้มกี ารนากระบวนการขัน้ ตอนต่าง ๆ ไปใช้อย่างถูกต้อง
นอกจากนี้แ ล้ว เชนค ลิส ต์น้ี ยังจะมีประโยชน์ สาหรับเปน นสิ่งยืนยันว่าสิ่งใหนเปน นสิ่งที่จาเปน นที่จะต้องปฏิบตั ใิ ห้ได้ในแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ความคาดหวังของผูเ้ ขียนคู่ม ือนี้คอื การใช้ เชนคลิสต์
นี้หลาย ๆ ครัง้ ใช้ซ้าแล้วซ้าอีก และในขณะเดียวกันกนมกี ารปรับปรุงเชนคลิสต์อย่างต่อเนื่องเพื่อทาให้ม ีกิจกรรมด้านแผนธุรกิจต่อเนื่องนี้ดาเนินต่อไปด้วยความเข้มแขนง

5ส่วนที่ 1 ความจาเป็ นของแผนการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องและหลักแนวคิ ดขัน้ พืน้ ฐาน
1.1 ความจาเป็ นของแผนการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ อง และประเด็น
1.1.1 ความจาเป็ นสาหรับการดาเนิ นความพยายามเพื่อให้ธรุ กิ จสามารถดาเนิ นการอย่าง
ต่อเนื่ องไปได้ในยามที่เกิ ดสถานการณ์ ภยั พิ บตั ิ ขึ้นในประเทศญีป่ นุ่ ซึง่ มีภยั พิบตั เิ กิดขึน้ บ่อย ๆ นัน้ ในภาพรวมคืออยากจะเหนนการทาให้ญป่ี นุ่ เปน นประเทศทีม่ คี วามเข้มแขนงพร้อมรับมือภัยพิบตั ิ มีความร่วมมือกันของทุกภาคส่วนไม่ว่าจะเปนนภาค
ราชการ เอกชน และประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิง่ ภายใต้สถานการณ์ทอ่ี าจจะทาให้เกิดผลกระทบไป
ยังภาคธุรกิจของโลกด้วยนัน้ กนยงิ่ มีความสาคัญทีภ่ าคธุรกิจของญีป่ ่นุ จะต้องพัฒนาการเตรียมความ
พร้อมของตนเองเพื่อให้เวลาทีเ่ กิดภัยพิบตั จิ ะสามารถฟื้นฟูบรู ณะกิจกรรมทางธุรกิจทีม่ คี วามสาคัญ
จาเปน นให้กลับสู่ระดับทีเ่ ปนนอยูก่ ่อนทีจ่ ะเกิดเหตุการณ์เช่นว่านี้ ความสาคัญอีกประการหนึ่งคือเรือ่ งของชุมชนหมูบ่ า้ นความพร้อมของบริษทั ในการรับมือภัยพิบตั ทิ าให้สามารถดูแลประชาชนเรือ่ งการจ้างงาน
และการรักษา Supply Chain เอาไว้ได้
ั่แต่ในอีกประเดนนหนึ่งนัน้ กนตอ้ งขอเน้นยา้ เช่นกันว่าในฝงของบริษทั ลูกค้าและตลาดนัน้ ได้มองเหนนความสาคัญเปน นอย่างสูงกับการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบตั อิ ย่างละเอียดและอย่างเปนน
ระบบโดยเฉพาะอย่างยิง่ ขณะนี้กเน ปนนทีย่ อมรับกันอย่างกว้างขวาง (เช่นกรณีทวีปยุโรปและอเมริกา)แล้วว่าการส่งเสริมการนาแผนธุรกิจต่อเนื่องมาใช้ในบริษทั นัน้ จริง ๆ แล้วเปนนการทาให้มมี ลู ค่าเพิม่ เกิดขึน้ กับบริษทั นัน่ เอง
1.1.2 ประเด็นในหลักแนวคิ ดของแผนการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ อง1
เปน นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าบริษัทญี่ปุ่นได้มกี ารเตรียมการรับมือภัยพิบตั ิทางธรรมชาติอย่างมี
มาตรฐานอยู่ในชัน้ แนวหน้ าของโลก แม้จะมันใจนั่ กหนาในเรื่องนี้ แต่เราควรศึกษาหลักแนวคิดที่ว่า
“เราควรจะให้ความสาคัญ และเตรียมพร้อมรับมือกับ ภัยพิบตั โิ ดยใช้แผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ซึ่งไม่ว่าจะเปนนภัยประเภทใหนกนรบั มือได้หมด”2ในประเทศญี่ปุ่ น ซึ่ง ภัย ธรรมชาติเ กิด ขึ้น ถี่นั น้ มีห ลายบริษัท ที่ม ีค วามยอดเยี่ย มที่ไ ด้ม ีก ารคาดการณ์ ล่ ว งหน้ า ว่ า จะมีภ ัย พิบ ัติเ กิด ขึ้น และได้ว างแผนเตรีย มความพร้อ มไว้แ ล้ว โดยอาศัย
ประสบการณ์เกี่ยวกับภัยพิบตั ทิ างธรรมชาติและเกี่ยวเนื่องกับการตอบโต้สถานการณ์เฉพาะหลังการ
เกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ จึงทาให้เรามีความเชื่อว่า จริง ๆ แล้วเราไม่มที างเลือกอื่นใดเลย นอกจากการตัดสินใจ
หลังจากมีความเข้าใจความเสียหายที่แท้จริง แต่อย่างไรกนตาม เปน นสิง่ จาเปน นทีจ่ ะพิจารณาว่าท่า ทีหรือ
ความคิดเยี่ยงนี้นาไปสู่ความเข้าใจที่คาดเคลื่อนเกี่ยวกับ “การส่งเสริมการเตรียมความพร้อมขัน้ สูงสาหรับทุกประเภทภัย” ซึง่ เปนนแนวคิดกระแสหลักของหลักการด้านการดาเนินธุรกิจเฉพาะ

1ในคู่มือนี้ขอให้มองการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเป็ นเรื่ องของ “business (jigyo) continuity” จากเดิมที่มองว่าเป็ น “business(gyomu) continuity”

2ในหลายแง่มุมที่เป็ นแนวการปฏิบตั ิที่ดีจะอยูภ่ ายใต้ความคิดที่วา่ ต้องเตรี ยมการรับมือภัยพิบตั ิทุกประเภทภัย

6บริษัทญี่ปุ่นน่ าจะต้องทราบด้วยว่าถ้าบริษัทได้มกี ารให้แต่ละแผนกของตนเอง มีทามาตรการรับมือ
แผ่นดินไหวเพียงประเภทเดียวเท่านัน้ ไม่ได้เผื่อให้กบั ภัยประเภทอื่นด้วย นัน้ ความเปน นจริงกนคอื ว่าใน
หลาย ๆ กรณีมาตรการทีเ่ ตรียมพร้อมรับมือเฉพาะเรื่องแผ่นดินไหว กนสามารถใช้กบั ภัยประเภทอื่น ๆทัง้ ภัยธรรมชาติแ ละภัยที่เ กิด จากการกระทาของมนุ ษ ย์ด้ว ย ถ้ามีค วามคิดเหนนตรงจุดนี้ ส อดคล้อ งต้อ งกัน แล้ว บริษัท ญี่ปุ่ น จะสามารถเข้า ใจว่ า ท าไมบริษัท ต่ า งชาติจ ึง ให้ค วามส าคัญ ในการพัฒ นาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องที่สามารถรับมือได้กบั ทุกภัย แทนที่จะเน้ นไปที่ภยั ธรรมชาติท่พี วกเขา
เหนนว่าความความเสีย่ งน้อย
1.1.3 ลักษณะของแผนการดาเนิ นธุรกิ จเฉพาะในญี่ปนเพืุ่ ่อเตรียมความพร้อมรับมือภัยบัติทาง
ธรรมชาติ ที่เกิ ดขึ้นเป็ นบริ เวณกว้าง
ดังที่ได้กล่าวแล้วว่าแผนการดาเนินธุรกิจเฉพาะไม่ใช่เปน นสิง่ ที่ทาภายหลังจากที่ได้มกี ารสารวจ
ตรวจสอบความเสีย่ ง แต่เปน นสิง่ ที่มกี ารพัฒนาขึน้ โดยมีวตั ถุประสงค์เพื่อให้สามารถเดินหน้ากิจกรรม
ทางธุรกิจทีส่ าคัญไม่ว่าความเสีย่ งจะเปนนเช่นไร3อย่างไรกนด ี ในประเทศญีป่ นุ่ นัน้ เมือ่ ได้เกิดแผ่นดินไหวกินพืน้ ทีบ่ ริเวณกว้างใหญ่ไพศาล ลักษณะ
การดาเนินการตอบสนองต่ อสถานการณ์ ของบริษัทญี่ปุ่นกนมคี วามเปน นไปได้สูงว่าจะต้องอาศัยความ
ร่วมมือกับชุมชนท้องถิน่ และบริษทั อื่น ๆ ด้วย ความคาดหวังสาหรับความร่วมมือจากท้องถิน่ มีสูงใน
ความคิดของบริษทั และในเหตุการณ์ภยั พิบตั ิท่เี คยเกิดขึ้นมาแล้วกนได้เคยมีประสบการณ์ท่หี ลาย ๆบริษัทร่วมมือกันเปน นอย่างดี ดังนัน้ เปน นที่เชื่อได้ว่ าประเดนนต่ อไปนี้ในญี่ปุ่นกนจะทาได้ดกี ว่าในบริษัท
ต่างประเทศ
คู่มอื นี้ได้รบั การพัฒนาขึน้ โดยพิจารณาถึงแนวโน้มในการเดินทางไปสู่มาตรฐานสากลในส่วนของ
การจัดทาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ถ้าความร่วมมือกับชุมชนท้องถิน่ ถูกนาไปผนวกกับแผนการด าเนิ น ธุ ร กิจ เฉพาะโดยเปน น ส่ ว นเสริม ที่แ ล้ว แต่ ค วามสมัค รใจ กนไ ม่ ต้อ งเปน น กัง วลว่ า จะท าให้ไ ม่ ม ีมาตรฐานสากล และเปน นหน้ าที่ของบริษทั ญี่ปุ่นที่อยู่ต่างประเทศที่จะต้องทาความเข้าถึงความสาคัญ
ของเรือ่ งนี้ดว้ ย ทัง้ นี้เพราะว่าภัยพิบตั สิ ามารถเกิดขึน้ ได้ทุกหนแห่งในโลก
1.2 หลักแนวคิ ดสาคัญ
1.2.1 การคาดการณ์ ภยั พิ บตั ิ ที่จะเกิ ดขึ้น
เมือ่ บริษทั เริม่ ทีจ่ ะทาการวางแผนรับมือกับภัยพิบตั ิ ขณะทีเ่ ริม่ คิดพินิจพิจารณาเกีย่ วกับความ
เสีย่ งภัยด้านต่าง ๆ อยูน่ นั ้ คาถามใหญ่ ๆ กนจะเริม่ ผุดขึน้ มาดังที่กล่าวไว้ด้านบน แผนการดาเนินธุรกิจต่อ เนื่องได้ถูกพัฒนาขึ้นโดยมีว ตั ถุประสงค์เพื่อให้
สามารถเดินหน้าเครื่องจักรสาคัญ ๆ ได้โดยไม่ต้องสนใจว่าภัยพิบตั ปิ ระเภทใหนจะมาเยือน ซึ่งหากมี
หลักคิดเช่นนี้แล้วกนจะหมายถึงว่าบริษัทกนจะต้องดูความเสี่ยงภัยทุกประเภทเปน นรายตัว บริษัทญี่ปุ่น
3ภัยพิบตั ิขนาดใหญ่ที่ลาพังธุรกิจนี้เพียงอย่างเดียวไม่สามารถรับมือไหว

7อาจจะมีความไม่เตนมใจทีจ่ ะทาหากจะต้องมาดูความเสีย่ งภัยทุกประเภท ดังนัน้ หนทางทีส่ ามารถเข้าใจ
ง่ายควรให้บริษทั คิดให้ได้ว่าจะเริม่ จากตรงใหนก่อน
ในทางกลับ กัน นัน้ ถ้า มาตรฐานสากลของการจัด ท าแผนด าเนิ น ธุ รกิจ ต่ อ เนื่ อ งมีก ารพัฒ นาก้าวหน้าไปเรื่อย ๆ (เรื่องนี้สามารถใช้จนิ ตาการได้จากตัวอย่างของมาตรฐานสากลอันก่อนหน้า ) กนดูเหมือนว่า “ความเสีย่ งต่อภัยพิบตั ทิ แ่ี ต่ะละบริษทั ได้คาดการณ์และได้เลือกไว้” จะไม่ถูกบรรจุไว้ในการ
กาหนดองค์ประกอบทีน่ าไปสู่มาตรฐาน และจะทาให้แต่ละบริษทั จะต้องใช้ดุลยพินิจของตนเอง
ในทานองเดียวกัน ถ้าดูในแนวทางในคู่มอื เล่มนี้ ซึง่ มีวตั ถุประสงค์ในการช่วยจูงใจและกระตุ้น ให้บริษทั หลายหลายประเภทได้มแี นวทางขัน้ พื้นฐานเปน นแนวปฏิบตั นิ ัน้ สิง่ ที่อยากจะแนะนาคือให้เพิม่
จากกิจกรรมภายใน (In-house activities) โดยตัง้ สมมติฐานว่าแผ่นดินไหวคือภัยพิบตั ทิ ค่ี าดการณ์ไว้ว่า
จะเกิดขัน้ ซึง่ จะทาให้งา่ ยทีส่ ุดในการจินตนการ และถูกพิจารณาว่าเปน นความเสีย่ งต่อภัยพิบตั ทิ ร่ี า้ ยแรงทีส่ ุดทีบ่ ริษทั จะต้องเผชิญ (ซึง่ เปนนเช่นเดียวกับทีป่ ระเทศอื่น ๆ มีทศั นคติ) บริษทั อาจจะเริม่ ต้นโดยการ
เลือกแห่งที่มาของความเสีย่ งอันอื่น (หรือแห่งความเสี่ยงอีกหลาย ๆ แห่ง ) ที่ก่อให้เกิดความกังวลใน
ระดับสูงมาก4กล่ า วโดยสรุป คือ ว่ า มัน เปน น สิ่ง ที่ส าคัญ ที่บ ริษัท ซึ่ง มีก ารปฏิบ ั ติก ารที่ส าคัญ อย่า งยิ่ง จะต้ อ งดาเนินการด้วยเป้าหมายที่ง่ายสาหรับการทาให้บรรลุ และบริษทั กนควรที่จะเริม่ นามาตรการเฉพาะที่
จาเปนนสาหรับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง สาหรับวัตถุประสงค์เช่นว่านี้สามารถดูได้จากตัวอย่างจากกรณี
แผ่นดินไหว (หรือภัยประเภทอื่น) ในช่วงเวลาทีม่ มี าตรการเฉพาะออกมานัน้ ถ้าหากท่านคิดเรื่องนี้เปน นการส่วนตัวว่ามาตรการนี้จะเปน นผลหรือไม่สาหรับภัยอื่น ๆ นอกจากแผ่นดินไหว หรือมีการทบทวน
มาตรการดังกล่าวอย่างสม่าเสมอ การทาเช่นนี้กเน ปนนทีค่ ่อนข้างแน่ ว่าท่านกาลังเข้าใกล้ แผนดาเนินธุรกิจ
ต่อเนื่องทีเ่ พียงพอเข้าไปทุกขณะ5
1.2.2 สิ่ งที่ต้องทาไปพร้อม ๆ กันนอกเหนื อจากแผนการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องดังทีไ่ ด้กล่าวมาตัง้ แต่ต้นถึงความจาเปน นและความสาคัญของการมีแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
ทีบ่ ริษทั ควรจะต้องมีไว้เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบตั ิ แต่อย่างไรกนตามในขณะทีเ่ ราดาเนินการ
เรือ่ งแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง มีสงิ่ สาคัญ 3 ประการดังต่อไปนี้ทเ่ี ราจะต้องคานึงถึง แผนมาตรการ
ตอบโต้ภยั พิบตั ทิ ไ่ี ด้เคยใช้ปฏิบตั กิ นั มาในญีป่นุ มันเปน นความจริงทีม่ คี วามซ้าซ้อนกันอยู่ และคงเปน นไปได้ยากทีจ่ ะอธิบายว่าทาไมถึงจะต้องทาให้เรือ่ งการทาแผนดาเนินธุ รกิจต่อเนื่องเปน นทีร่ บั รูแ้ ละเข้าใจ อันทีจ่ ริงแล้วประเภทและระดับของการจัดลาดับความสาคัญเปนนสิง่ ทีบ่ ริษทั จะพิจารณาด้วยตนเอง การทาให้เกิดความปลอดภัยต่อชีวติ
ในอุตสาหกรรมที่ลูกค้าเข้ามาเยีย่ มหรือยังคงอยู่ในบริเวณเขตของอุตสาหกรรมนัน้ ลาดับ
ความสาคัญเร่งด่วนสูงสุดคือการทาให้เกิดความปลอดภัยแก่ชวี ติ ของลูกค้า

4ความเสี่ ยงจากภัยพิบตั ิประเภทอื่นเช่นใต้ฝนุ่ ฝนตกหนัก หรื อความเสี่ ยงที่เกิดจากมนุษย์เป็ นผูก้ ระทาเช่นเชื้อโรค ก่อการร้าย ไฟไหม้
การจราจล ไฟฟ้ าดับทัว่ ทั้งเมือง เป็ นต้น5ในอันที่จริ งแล้วในแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องของบริ ษทั ในอเมริ กาและยุโรปนั้น ความเสี่ ยงภัยพิบตั ิที่คาดการณ์ได้น้ นั สามารถ
ยอมรับได้เว้นเสี ยแต่วา่ จะได้มีการตั้งคาถาม

8โดยหลักทัว่ ๆ ไป การรักษาความปลอดภัยต่อชีวติ สาหรับทุกชีวติ ทีเ่ กี่ยวข้องกับธุรกิจ อาทิเจ้าหน้าที่ ลูกจ้าง ลูกจ้างชัวคราว
่บุคลากรใกล้ชดิ หรือบุคลากรของบริษทั อื่นทีม่ าร่วมงาน6 การป้องกันเหตุเกิดซ้าซ้อน (Secondary Disaster)จากตัวอย่างของอุตสาหกรรมการผลิต แสดงให้เหนนถึงความจาเปน นที่จะต้องมีการฝึ กซ้อม
แผนเพื่อ ป้ อ งกันการเกิด เหตุ ซ้ าซ้อ นขึ้นมาอีก ซึ่ง หากเกิดขึ้นกนจะลุ กลามขยายไปถึงอาณาบริเ วณใกล้เคียง เหตุซ้าซ้อนเช่นว่านี้เช่น ไฟไหม้ ตึกหรือโครงสร้างถล่มทลายลงมา หรืออาจจะเปน นเรื่องของ
7การรัวไหลของสารเคมี
่ การมีส่วนร่วมและการอยูร่ ว่ มกับชุมชนท้องถิน่
เมื่อ เกิด ภัย พิบ ัติข้นึ มา ควรจะท าการฟื้ น ฟู ท่ีเ รนว ที่สุ ด เท่ า ที่จ ะเปน น ไปได้โ ดยร่ว มมือ กันระหว่างประชาชน ภาครัฐ และบริษทั ลูกค้า นอกจากชุมชนท้องถิน่ จะช่วยเหลือกันเองแล้ว โดยทัวไปกน
่จะมีการจ่ายเงินช่วยเหลือ การสร้างบ้านหรืออาคารให้ รวมถึงการให้วสั ดุสงิ่ ของอีกด้วย จะเปน นสิง่ ที่น่าชื่นชมทีบ่ ริษทั จะได้มสี ่วนร่วมด้วยโดยอาจจะสนับสนุ นทรัพยากรของบริษทั ทีม่ อี ยู่เช่นส่งวิศวกรหรือ
อาสาสมัคร อีกประการหนึ่งคือควรมีความร่วมมืออย่างใกล้ชดิ 8เป้าหมายของการดาเนินธุกจิ ต่อเนื่อง
1.2.3 สถานะขององค์กระกอบย่อยที่ได้แจกแจงไว้ค่มู ือฉบับนี้คู่ ม ือ ฉบับ นี้ ม ีเ ป้ าหมายเพื่อ แจกแจงรายการส าคัญ หลัก ๆ ที่จ าเปน น ส าหรับ การเตรียมการสาหรับภัยพิบตั แิ ละมาตรการสาหรับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องของกิจการขนาดเลนก ปาน
6มาตรการเฉพาะเช่นแผนอพยพ การตรวจสอบว่าทุกคนปลอดภัย การเก็บสารองน้ าดื่ม การอบรมให้ความรู้ เป็ นต้น7ยกตัวอย่างเช่น มันเป็ นธรรมดาที่บริ ษทั ที่เป็ นเจ้าของสารอันตรายจะต้องปฏิบตั ิตามระเบียบกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในยามเกิดภัย
พิบตั ิตอ้ งปฏิบตั ิให้เคร่ งครัดยิง่ ขึ้นไปอีก
8แล้วแต่ความสมัครใจของชาวบ้านชุมชน ถ้าเป็ นไปได้ให้มีการตกลงกันไว้ล่วงหน้า

9กลางและขนาดใหญ่9 อย่างไรกนดอี ยากจะบอกว่าคู่มอื นี้ไม่ได้มเี จตนาจะบังคับให้บริษทั ถือเปน นมาตรฐาน
โดยจะให้แ ต่ ล ะบริษัทแต่ ล ะบริษัทใช้ดุ ล ยพินิจของตนเองในการนาไปใช้ ดังนัน้ การแจกแจงแต่ ล ะรายการจะเปน นอย่างไรในรายละเอียดนัน้ กนจะขึน้ อยู่กบั ปจั จัยเช่น สภาพเงื่อนไขของพื้นที่ วัฒนธรรม
และความเข้มแขนงของแต่ละบริษทั เองสิง่ ที่อยากจะเน้นย้าเปน นประการแรกที่สุดคือมาตรการต่าง ๆ ที่ภาครัฐเปน นผู้ท่กี าหนดโดยจะดู
ความเหมาะสม และคู่มอื นี้อาจจะไม่เหมาะในการนาไปใช้ในกรณีของการลงทุนขนาดใหญ่ แต่ โดยหลัก
ใหญ่แล้วคู่มอื จะเสนอแนะมาตรการแก่บริษทั ในการตรวจสอบ การวางแผน และการใช้ทรัพยากรอย่าง
มีประสิทธิภาพ โดยในการใช้แนวทางทีเ่ สนอไว้ในคู่มอื เล่มนี้บริษทั กนจะต้องพิจารณาแบบกว้าง ๆคู่มอื นี้ได้อธิบายรายการขัน้ พื้นฐานที่พบได้ทวไปั ่ ในบริษัทต่ าง ๆ ในญี่ปุ่นกนมหี นังสือคู่มอื ในลักษณะนี้ออกตีพมิ พ์เช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น “คู่มอื สาหรับการพัฒนาแผนธุรกิจต่อเนื่องในภาคการเงิน ”โดยมูลนิธศิ ูนย์ขอ้ มูลระบบการเงิน (Financial Information System Center) และ “คู่มอื การพัฒนา
แผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง” (รายงานผลการศึกษาเกี่ยวกับการทาอย่างไรให้บริษทั ประยุกต์ใช้เรื่อง
ของการดูและระบบความปลอดภัยของข้อมูลข่าวสาร) ซึ่งคู่มอื นี้จดั ทาโดยกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า
และอุตสาหกรรม เราเชื่อว่าเปน นเรื่องธรรมชาติท่หี นังสือคู่มอื เหล่านี้ควรจะได้รบั การเคารพและถูกใช้
งานในด้านนัน้ ๆ และเรากนเชื่อเช่นกันว่าคู่มอื ของเราเล่มนี้จะเปน นข้อมูลทีม่ ปี ระโยชน์สาหรับบริ ษทั หรือธุรกิจอื่น ๆ ทีเ่ กีย่ วข้อง
1.3 การปรับปรุงอย่างต่อเนื่ องคู่มอื เล่มนี้ไม่ได้ตอ้ งการให้เกิดความสมบูรณ์เลอเลิศในการพัฒนาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
เสียตัง้ แต่ช่วงแรก ๆ ทีด่ าเนินการ สิง่ ทีค่ าดหวังคือการค่อย ๆ พัฒนาโครงสร้างเพื่อไปสู่ความเข้มแขนง
และพร้อมรับมือภัยพิบตั แิ ละจะต้องทาอย่างต่อเนื่อง
ในการพัฒนา จัดท าแผน มาตรการ หากจะให้ม ีประสิทธิภาพจะต้อ งมีการทาอย่างต่ อ เนื่อ งแนวทางหนึ่งคือการดาเนินการโดยใช้ระบบการจัดการทีจ่ ะมีประโยชน์เมือเกิดภัยพิบตั ขิ น้ึระบบการจัดการคือเทคนิคการจัดการด้านธุรกิจทีเ่ ราจะพบว่าได้ถูกนาไปใช้แล้วในเรื่องของการ
ควบคุมคุณภาพสินค้า การบริหารจัดการด้านสิง่ แวดล้อม และการรักษาความปลอดภัยข้อมูลข่าวสาร
โดยในระบบนี้จะมีลกั ษณะ 3 ประการ คือ (1) ระบบนี้จะถูกใช้ในการบริหารงาน (2) บริษทั เปน นผู้กาหนดว่าจะใช้ส่วนใหนมาปฏิบตั ิ และ (3) การพัฒนาปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
ในการปรับ ปรุ ง ระบบบริห ารจัด การอย่า งต่ อ เนื่ อ ง (ดัง ภาพที่แ สดงด้า นล่ า ง) หมายถึง (1)ผูจ้ ดั การจัดทานโยบาย (2) จัดทาแผน (3) นาแผนมาปฏิบตั ใิ ห้เปน นส่วนหนึ่งของกิจกรรมประจาวันของ
บริษทั (4) ปรับปรุงเรื่องของการให้ความรูแ้ ละการฝึกอบรมแก่พนักงาน (5) ตรวจสอบและแก้ไข และ(6) มีการทบทวนอย่างสม่าเสมอ
ขอแจกแจงรายการทีเ่ กี่ยวข้องกับการบริหารจัดการดังนี้ การมีส่วนร่วมของผูจ้ ดั การ, มาตรการ
สามารถจัดทาได้โดยผนวกเอาการขัน้ ตอนการประเมินตนเองในกิจกรรมปกติประจาวัน , พื้นที่ท่เี ปน นจุดอ่อนของบริษทั และการพัฒนาคนสามารถทาได้โดยการให้การศึกษาและการฝึกอบรม10 11 12 13
9คู่มือนี้แม้จะเขียนไว้สาหรับบริ ษทั แต่องค์กรอื่น ๆ หรื อแม้แต่รัฐบาล องค์กรปกครองส่ วนท้องถิน่ ก็สามารถนาไปใช้ประโยชน์ได้

10ดูหวั ข้อ 2.4

10

11

แม้วา่ วิธีการสาหรับการจัดทาแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องจะสาเร็ จด้วยการทาโครงสร้างมากกว่าวิธีอื่น แต่การปรับปรุ งต่อเนื่องหรื อหลักไคเซนของญี่ปุ่นก็ถือว่าเป็ นจุดแข็ง
12ในคู่มือนี้เห็นว่าบริ ษทั ควรดาเนินการเชิงรุ กมากกว่าการตั้งรับ

13คู่มือนี้ไม่มีเจตนาที่จะให้มีการออกใบประกาศ

11ส่วนที่ 2 สาระของการวางแผนธุรกิ จต่อเนื่ องและแนวทางการปฏิ บตั ิ ที่ได้รบั การยอมรับ
ผังการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องทีไ่ ด้รบั การยอมรับแล้วว่าเปน นแบบอย่างทีด่ ี

2.1 นโยบาย
ผูจ้ ดั การจะต้องเตรียมแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่ องเพื่อรับมือภัยพิบตั ิ และต้องทาให้เปน นที่รบั รู้และเข้าใจอย่างถ่องแท้โดยไม่มขี อ้ ยกเว้น และจะต้องทาให้เปนนนโยบายพืน้ ฐานให้จงได้ ผูจ้ ดั การจะต้อง
อธิบายถึงกิจกรรมเกี่ยวกับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องให้แก่ผทู้ เ่ี กี่ยวข้องทัง้ ในและนอกบริษทั ให้พวกเขา
เหล่านัน้ ได้เข้าใจ14 ในการทาเช่นว่านี้ ทุกท่านในระดับบริหารสูงสุดจะต้องรับทราบและเกี่ยวข้องด้วย
14คาอธิบายโดยใช้ 5ws (ใคร ทาอะไร ที่ใหน เมื่อไหร่ อย่างไร) และ 2hs (อย่างไร และเท่าไหร่ )12มิฉะนัน้ จะเกิดปญั หาเรือ่ งของการสนับสนุ นและความร่วมมือทัง้ จากภายใน ภายนอกบริษทั หรือแม้แต่
จากต่างประเทศ
และในประการต่ อ มาคือ การได้รบั ความเหนน ชอบที่เ ปน นมติจากที่ประชุม คณะกรรมการระดับ
บริหารสูงสุดและระดับผูอ้ านวยการต่าง ๆ จากนัน้ จะต้องประกาศให้เปนนทีร่ บั ทราบโดยทัวกั่ นทัง้ บริษทั
ผูจ้ ดั การควรจะจัดหาแหล่งทรัพยากร งบประมาณ และบุคลากรเพื่อดาเนินการให้เปน นไปตาม
นโยบาย นอกจากนี้ผู้จดั การจะต้องจัดสรรเวลาของตนเองให้กบั การเข้าร่วมพัฒนาแผนดาเนิ นธุรกิจ
ต่อเนื่องของบริษทั
2.2 แผน
ในการจัดทาแผนประจาปีของบริษทั หนึ่ง ๆ นัน้ มีความจาเปน นทีจ่ ะต้องเตรียมแผนประจาปี เพื่อ
รับมือกับภัยพิบตั ิไ ว้ด้วยเพื่อ ให้ธุรกิจสามารถดาเนินไปได้อย่างต่อเนื่อ ง 15 (แผนนี้จะต้องได้รบั การทบทวนอย่างสม่าเสมอ (ดูขอ้ 2.6) ซึ่งในการนี้ แผนดังกล่าวควรจะได้รบั การบรรจุเปน นส่วนหนึ่งของ
แผนภาพรวมบริษทั ทัง้ หมดทีจ่ ะต้องได้รบั อนุมตั จิ ากระดับบริหารสูงสุดของบริษทั 16
2.2.1 การตรวจสอบความเสี่ยงจากภัยพิ บตั ิดังทีไ่ ด้กล่าวแล้วในข้อ 1.2.1 แผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องควรจะต้องได้รบั การจัดทาโดยมีเป้าหมาย
เพื่อการการปฏิบตั กิ ารสาคัญสามารถเดินหน้าต่อไปได้ไม่ว่าจะต้องเผชิญกับภัยพิบตั ชิ นิดใดกนตาม ซึ่งจะเปน นภัยประเภทใดนัน้ กนแล้วแต่บริษทั จะพิจารณาตามบริบทของตนเอง สิง่ ทีจ่ าเปน นกนคอื ว่าในการทา
ความเข้าใจกับบริษทั จะต้องมีวธิ กี ารนาเสนอทีง่ า่ ยสาหรับบริษทั ในการทาความเข้าใจถึง แนวปฏิบตั ทิ ด่ี ีดังนัน้ คู่มอื นี้ จึงมีข้อ แนะนาว่าควรเริม่ ต้นที่การมีกิจกรรมภายในบ้านของตนเอง (in-house
activities) ก่ อนโดยมองว่าแผ่นดินไหวเปน นความเสี่ยงของบริษัท ในประเทศญี่ปุ่นนัน้ แผ่นดินไหว
สามารถเกิดได้ทุกที่ ในกรณีน้ีการคาดการณ์เหตุการณ์ควรจะดูเฉพาะแผ่ นดินไหวที่อาจจะก่อให้เกิด
ความเสียหายแก่สานักงานใหญ่ แหล่งผลิตหรือโรงงานหลักของบริษทั ในการเริม่ ต้นกิจกรรมภายใน
บ้านนัน้ ท่านสามารถพิจารณาความเสี่ยงต่อแผ่นดินไหวหลาย ๆ จุด หรือพิจารณาความเสี่ยงจากภัย
อื่น ๆ ด้ว ย ท่านอาจจะพิจารณาความเสี่ยงจากภัยพิบตั ิทุกชนิดทุ กประเภทแต่ ไม่ขอแนะนาให้ทา
เช่นนัน้ ทีด่ แี ล้วท่านควรเริม่ ต้นจากจุดเลนก ๆ แล้วค่อย ๆ ปรับปรุง พัฒนาไปทีละขัน้ ทีละตอนจะดีกว่า
2.2.2 การประเมิ นระดับของผลกระทบ
ในหลักการของการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง หากเกิดกรณีทบ่ี ริษทั จะต้องหยุดกิจกรรมการผลิตไม่ว่า
จะด้วยเหตุผลใดกนแล้วแต่นนั ้ จะต้องมีการกาหนดเวลาทีจ่ ะเปิดกิจการใหม่ ซึง่ บริษทั กนจะต้องประเมินว่า
การหยุดกิจการเปนนเวลาเท่าใดทีจ่ ะเกิดผลกระทบต่อบริษทั ในการประเมินระดับของผลกระทบจะต้องดู
ถึงเรื่องการปฏิบตั ิการที่สาคัญและการจัดทาลาดับความสาคัญเร่งด่วนในเรื่องของการเยียวยาฟื้ นฟูจะต้องมีการจัดทารายการสิง่ ทีจ่ ะเปน นปญั หาอุปสรรคต่อการบูรณะฟื้นฟูให้ทนั กาหนดเวลาไว้ดว้ ย1715เช่นวงรอบของการพัฒนาแผน BCP ควรสอดคล้องกับวงรอบปกติของบริ ษทั

16การดาเนินการเรื่ องนี้ควรทาให้เป็ นธุระของบริ ษทั ทั้งระบบ มิเช่นนั้นอาจจะไม่ประสบผลสาเร็ จ

17เพือ่ ให้เป็ นไปตามมาตรฐานของยุโรปและอเมริ กาขอย้าให้มีการจัดทา Business Impact Analysis หรื อการวิเคราะห์ผลกระทบ
ต่อธุรกิจ

13

2.2.2.1 การประมาณการระยะหยุดให้บริ การและศักยภาพในการตอบสนอง
ประการแรก สมมติว่าซัพ พลายของผลิต ภัณฑ์และบริการสาคัญ มีการหยุดชะงัก 18 สิ่งที่ค วรจะต้องมีการดาเนินการคือการประเมินว่าการหยุดชะงักดังกล่าวจะส่งผลกระทบอย่างไรบ้าง โดยในการ
ประเมินนัน้ กล่าวได้ว่าจะทาในส่วนของการส่งมอบทีล่ ดลง การสูญเสียผลกาไร การจ่ายค่าชดเชย การสูญเสียความเชื่อมัน่ (จานวนลูกค้าลดลง) ปญั หาด้านการเงิน จากนัน้ กนจะเปน นการพิจารณาว่าบริษทั จะสามารถยืนอยูไ่ ด้นานเท่าใด
การประเมินระดับของผลกระทบเปน นสิง่ ทีจ่ าเปน นสาหรับการการประเมินว่าการปฏิบตั กิ ารสาคัญ
ใดจะต้อ งดาเนินการ ถ้าหากได้มกี ารด าเนินการอย่างละเอียดรอบคอบแล้ว มัน จะต้อ งใช้เ วลาและ
งบประมาณมากทีเดียว ซึง่ การทาโดยละเอียดนัน้ อาจจะไม่จาเปน นเท่าใดนัก โดยทางเลือกทีด่ ี คอื การใช้
วิธวี เิ คราะห์เชิงปริมาณอย่างง่าย ๆ โดยใช้ปริมาณของยอดขายแต่ละวัน และปริมาณงานด้านธุรการที่
ดาเนินอยู่กนสามารถทาได้แล้ว นอกจากนี้หากเปน นการยากที่จะหาค่าความเสียหายหรือค่าของความ
เชื่อมัน่ กนอาจจะใช้วธิ กี ารดูระดับความรุนแรงทีม่ ผี ลต่อการบริหารจัดการ
ในแนวปฏิบตั ทิ ด่ี ที ป่ี ระสบความเรนจนัน้ เปน นสิง่ ทีย่ อมรับได้ทจ่ี ะทาการวิเคราะห์แบบ prima facieโดยจาทาแบบสอบถามความคิดเหนนของเจ้าหน้าทีร่ ะดับหัวหน้ าของฝ่ายและแผนกต่าง ๆ รวมถึงการ
สัมภาษณ์ระดับบริหารจากนัน้ กนดาเนินการในขัน้ ตอนต่อไป ถ้าหากดาเนินการปรับปรุงเช่นนี้ต่อไปเรื่อยๆ อย่างต่อเนื่องกนเปน นที่แน่ นอนเด่นชัดว่าแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องของบริษทั กนจะมีความสมบูรณ์มาก
ขึน้ เรือ่ ย ๆในทางกลับ กัน หากมีก ารใช้เ วลานานมากเกิน ไปในการประเมิน ผลกระทบถึง แม้ว่ า จะได้
รายละเอียดครบถ้วนสมบูรณ์แต่อาจจะไรประโยชน์กนได้เพราะข้อมูลในแต่ล ะเวลากนสามารถเปลีย่ นได้ตลอด กล่าวคือข้อมูลทีไ่ ด้ในช่วงเวลาอนึ่งอาจจะใช้ไม่ได้แล้วในเวลาปจั จุบนั เปนนต้น
2.2.2.2 การกาหนดว่าสิ่ งใดเป็ นกิ จการสาคัญ
ถ้าหากเกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ และมีผลกระทบต่อบริษทั แล้ว ส่วนใหญ่จะเปน นการยากทีบ่ ริษทั จะสามารถขับ เคลื่อ นการปฏิบ ัติทุ ก อย่ า งไปพร้อ ม ๆ กัน ซึ่ง ในทางปฏิบ ัติแ ล้ว บริษัท กนต้ อ งเลือ กจัด ท าดับความสาคัญว่าจะคงกิจการที่สาคัญประเภทใดไว้ ในทานองเดียวกันในขณะที่เราระลึกถึงภัยพิบตั ิท่ีอาจจะเกิดขึ้น ไว้ใ นใจ มัน เปน น สิ่ง จ าเปน น ที่ จ ะต้อ งก าหนดหรือ เลือ กกิจ การส าคัญ ที่ส อดคล้อ งกับ มีความสาคัญเร่งด่วนสูงสุดของบริษทั ทีจ่ ะต้องมีการเดินหน้าการผลิต ในขณะทีเ่ รากาลังพิจารณากาหนด
อยู่น้ี สิง่ ทีเ่ หมาะสมคือการเลือกกิจการทีส่ าคัญทีเ่ กี่ยวข้องกับชีวติ ของมนุ ษย์ ทีส่ ร้างกาไรปริมาณมาก
ที่ผ ลิต สินค้าจ านวนมาก และกิจการสาคัญ ที่จะส่ ง ผลกระทบต่ อ ลูก ค้า บนพื้น ฐานของการค านวนเกีย่ วกับการหยุดชะงักของกิจการและความสามารถในการบูรณะฟื้นฟู
ถ้าหากเปน นไปได้ควรจะทาการสารวจประเมินเชิงปริมาณเรื่องระดับของผลกระทบต่อกิจการแต่
ละประเภทเชื่อมโยงกับระยะเวลาทีห่ ยุดกิจการ ประเดนนทีจ่ ะต้องทาคือเรื่องของชื่อรายการผลิตภัณฑ์ท่ี
ไม่สามารถส่งซัพพลายท์ได้ ปริมาตรของซัพพลายท์ การลดลงของยอดขายสุทธิ การลดลงของผลกาไร
และผลกระทบต่อลูกค้า พนักงาน สังคม และประชาชน
18เมื่อเริ่ มการตรวจสอบอาจจะเริ่ มจากการตรวจสอบการหยุดส่ งสิ นค้าและบริ การเนื่องจากภัยพิบตั ิกน็ ่าจะเพียงพอแล้ว

14โดยหลักการ การเลือกและตรวจสอบกิจการสาคัญเพียงหนึ่ง หรือสอง-สามรายการกนเปน นการเพียงพอแล้ว จากนัน้ ค่อยปรับปรุงและพัฒนาไปเรือ่ ย ๆ ตามทีไ่ ด้กล่าวแล้ว
2.2.2.3 การกาหนดเวลาเป้ าหมายในการฟื้ นฟูกิจการ
โดยอาศัย พื้น ฐานจากการประเมิน ระดับ ของผลกระทบดัง กล่ า วแล้ว ก่ อ นหน้ า นี้ บริษัท กนจ ะสามารถประสานกับ ทุ ก ส่ ว นที่เ กี่ย วข้อ งไม่ ว่ า จะเปน น ลู ก ค้า ฝ่ า ยบริห าร ภาคสัง คม เกี่ย วกับ การกาหนดเวลาได้ว่าจะหยุดกิจการได้เปนนเวลานานเท่าใด การทาเช่นนี้น่ีเองทีจ่ ะเปน นรากฐานสาคัญในการ
พัฒนาแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
ในสภาวะการเกิดภัยพิบตั ิท่แี ท้จริงนัน้ มันเปน นเรื่องธรรมดาที่สามารถเข้าใจว่าการที่จะฟื้ นฟูกิจการได้เรนวหรือช้านัน้ ขึน้ อยูก่ บั ขนาดของพืน้ ทีท่ เ่ี กิดภัยพิบตั แิ ละความเลนกหรือใหญ่ของความเสียหาย
ที่เกิดขึ้นกับโครงสร้างพื้นฐาน ดังนัน้ การกาหนดเวลาเป้าหมายที่จะฟื้ นฟู เข้าสู่สภาพเดิมนัน้ ควรทา
เฉพาะในส่วนที่สามารถทาได้ในทางปฏิบตั กิ นเปน นการเพียงพอแล้ว ยกตัวอย่างเช่นอาจจะเปน นเพียง 3ชัวโมงถั
่ดไป สามวันถัดไป หรือสิบวันถัดไป เปนนต้น
ในการการฟื้ นฟูกิจการตามเวลาที่กาหนดนัน้ มันเปน นสิง่ จาเปน นที่จะต้องมีการดาเนินการการ
จัดซือ้ จัดหาสิง่ ของหรือทรัพยากรให้ทนั เวลาทีก่ าหนดไว้ดว้ ยซึง่ ในเรื่องนี้ เมื่อได้คานึงถึงกาหนดเวลาแล้วนัน้ หากเปน นบริษทั ที่ (1) ดาเนินกิจการเกี่ยวกับ
โครงสร้างพืน้ ฐานทีส่ งั คมต้องการให้มกี ารฟื้นฟูอย่า งรวดเรนว (2) สถาบันด้านการเงินทีม่ คี วามสาคัญ
เกี่ยวกับความมีเสถียรภาพของระบบการเงินการคลัง และ (3) ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ทีม่ พี นั ธะกรณีตอ้ งดูแลผูท้ เ่ี ปนนสมาชิก มันเปน นสิง่ จาเปน นทีจ่ ะต้องกาหนดเวลาให้สอดคล้องกับเงื่อนไขต่าง ๆ ในความตกลง กฎหมาย ระเบียบ ต่าง ๆ ทีเ่ กีย่ วข้องด้วย19ในการกาหนดระยะเวลาในการฟื้ นฟูกิจการนัน้ มีผลกระทบต่อ การส่งเสริมมาตรการด้านการ
ป้องกันภัยพิบตั เิ พราะเจ้าหน้าทีข่ องบริษทั ทีร่ บั ผิดชอบนัน้ จะทาหน้าทีเ่ พื่อให้บรรลุเป้าหมายทีก่ าหนด2.2.3 การคาดการณ์ ความเสียหายที่อาจจะเกิ ดขึ้นกับกิ จการสาคัญของบริ ษทัในลาดับขัน้ ตอนต่อไปคือการคาดการณ์หรือทานายเกี่ยวกับระดับความรุนแรงของความเสียหาย
ทีอ่ าจจะเกิดขึน้ จากความเสี่ยงอย่างเช่นความเสี่ยงจากภัยพิบตั ิ 20 ขัน้ ตอนการประเมินผลกระทบทาง
ธุรกิจทีไ่ ด้อธิบายไปแล้วในข้อ 2.2.2 จะคาดการณ์ถงึ ผลกระทบทีม่ ตี ่อธุรกิจหากจะต้องหยุ ดกิจการ ในขัน้ ตอนนี้จะเปนนการคาดการณ์ความเสียหายทีอ่ าจเปน นไปได้และนาไปสู่การจัดทามาตรการเฉพาะด้าน
ในการคาดการณ์ ค วามเสียหายนัน้ จะต้อ งพิจารณาผลกระทบต่ อ ฟ งั ก์ชนของธุ
ั่รกิจหลายด้าน เช่ นโรงงาน สานักงาน เครือ่ งจักรกล เครือ่ งมือ พนักงาน วัตถุดบิ การขนส่ง การบรรจุหบี ห่อ และลูกค้า21ดังทีไ่ ด้กล่าวแล้วในข้อ 2.2.1 ว่าคู่มอื เล่มนี้ได้มขี อ้ เสนอแนะให้เริม่ ต้นจากกิจกรรม “ในบ้าน” ก่อนบนสมมติฐานที่ว่าจะมีแ ผ่ นดินไหวเกิดขึ้น ถ้าได้มกี ารเริม่ ต้นการประเมินผลกระทบโดยไม่ได้ระบุ
19เพือ่ ตัดสิ นใจในเป้ าหมายนี้ควรมีการประสานงานกับชุมชนท้องถิ่น ตามที่กล่าวแล้ว

20การตรวจสอบนี้เรี ยกว่า risk analysis คือการวิเคราะห์ความเสี่ ยงภัย รายละเอียดค้นคว้าเพิม่ เติมได้จาก JISQ2001

21สาหรับมาตรการต่อต้านการก่อการร้ายนั้นอาจจะต้องจินตนาการว่ามีตึกถล่ม แต่ไม่ใช่ทุกบริ ษทั จะต้องตั้งสมมติฐานว่าบริ ษทั ลูกเสี ยหายทุกแห่ง

15ประเภทของภัยทีจ่ ะเกิดขึน้ กนควรทีจ่ ะต้องดาเนินการบางสิง่ บางอย่างก่อนการคาดการณ์ โดยภัยพิบตั ทิ ่ีคาดว่าจะเกิดขึ้นอาทิ แผ่นดินไหว น้ าท่วม ไฟไหม้ โรคซารส์ การก่อการร้าย โดยพิจารณาถึงความเปน นไปได้และผลการวิเคราะห์ เปน นต้น ในส่วนของการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่องนัน้ ขอแนะนาให้
เลือกประเภทภัยพิบตั สิ าหรับการคาดการณ์ความเสียหาย และพยายามหลีกเลีย่ งการวิเคราะห์ภยั พิบตั ิแบบเหมาเข่งร่วมกัน

16การคาดการณ์ ความเสียหายจากแผ่นดิ นไหวแผ่นดินไหวเปนนภัยคุกคามทีร่ า้ ยแรงทีส่ ุดสาหรับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องของบริษทั ที่ตัง้ อยูใ่ นประเทศญีป่ นุ่ ความเสียหายทีไ่ ด้มกี ารคาดการณ์นนั ้ แตกต่างกันในแต่ละแห่งขึน้ อยู่กับว่าพื้นที่ใดจะมีความแรงของคลื่นแผ่นดินไหวเท่าใดบวกกับปจั จัยอื่น ๆ ด้วย ถ้าบริษทั
ของท่านมีท่ตี งั ้ อยู่สองหรือหลายแห่งทาเลกนน่าเชื่อว่าเมื่อเกิดแผ่นดินไหวความแรง 7 ริกเตอร์ขน้ึ กนจะไม่ได้รบั ผลกระทบทุกแห่งในคราวเดียวกัน แต่ถ้าบริษทั ของท่านมีท่ตี งั ้ เพียง
แห่งเดียวโอกาสทีบ่ ริษทั จะโดนถล่มด้วยแผ่นดินไหวขนาด 7 หรือ 6 หรือ 5 กนยงั ถือว่าน้อย
เนื่องจากความรุนแรงกนยงั ถือว่าไม่มาก ซึ่งกนจะเปน นเรื่องที่โชคดีทบ่ี ริษทั จะหาหนทางรับมือ
ของบริษทั เองดังนัน้ จึงขอแนะนาว่าให้เริม่ ต้นทาการทบทวนเสีย โดยตัง้ สมมติฐาน เช่น กิจการ
สาคัญของบริษทั ได้รบั ผลกระทบจากแผ่นดินไหวขนาดมากกว่า 6 ริกเตอร์ เปน นต้น หรืออีก
ทางเลือกหนึ่งบริษทั ของท่านอาจจะอ้างอิงจากการคาดการณ์ของหน่ วยงานภาครัฐเกี่ยวกับ
ความรุนแรงของแผ่นดินไหวที่อาจจะส่งผลต่อสานักงานใหญ่หรือโรงงานหลักของบริษัท
ท่าน (เรือ่ งนี้สามารถนาไปประยุกต์ใช้กบั เรือ่ งน้าท่วมได้)อีกเรื่องหนึ่งทีจ่ าเปน นคือการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการคาดการณ์ท่จี ะหยุดกิจการสา
ธารณปโภคสาคัญ (lifeline) อันอาจจะส่งผลต่อการประกอบกิจการของบริษัทของท่าน
ถึงแม้ว่าเรือ่ งการทาเรือ่ งนี้จะเกิดความยุง่ มากแต่เปนนสิง่ ทีค่ วรทา22ด้วยความตระหนักดีว่าจริง ๆ แล้ว แผ่นดินไหวในแต่ละครัง้ จะมีค วามแตกต่ างกัน
บริษทั ญีป่ นุ่ ทีต่ งั ้ อยู่ในพืน้ ทีเ่ สีย่ งภัยต่อการเกิดแผ่นดินไหวประเทศนี้อาจจะลังเลหรือไม่เตนม
ใจทีจ่ ะจัดทาแผนรับมือกับความเสียหายทีค่ าดว่าจะเกิดขึน้ อย่างไรกนดมี าตรการสาหรับการ
ดาเนินธุรกิจต่อเนื่องมักจะมีประสิทธิภาพในยามเกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ จริง ๆ นอกเหนือจากทีส่ งิ่ ที่ได้มกี ารคาดการณ์กนั เอาไว้ นอกจากนี้หากนาเอาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องไปบูรณา
การกับ การฝึ ก อบรมพนัก งานและการทบทวนประจ าวงรอบแล้ว จะช่ ว ยเสริม สร้า งขีดความสามารถของพนักงานแต่ละคนหรือรวมของบริษทั เองในภาพรวมให้สามารถป้องกัน
ภัยพิบตั ไิ ด้ สิง่ เหล่านี้คอื คาอธิบายว่าทาไมยุโรปและอเมริกาจึงให้ความสาคัญเปน นอย่างมาก
กับการจัดทาและใช้แผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง

2222

22

ในการคานวณผลกระทบบริ ษทั ส่ วนใหญ่จะคิดจากห้วงเวลาที่ระบบสาธารณปโภคหลักใช้การไม่ได้

17การปรับปรุงการเตรียมพร้อมรับมือแผ่นดิ นไหวทาได้อย่างไร?
สมมติว่ามีก ารคาดการณ์ ภยั ที่จะเกิดขึ้นคือ แผ่นดินไหว ท่านสามารถกาหนดได้ว่าจะ
คาดการณ์ความรุนแรงของแผ่นดินไหวไว้ในระดับใดและคาดการณ์ต่อไปถึงผลกระทบต่อธุรกิจ
ของท่ า น ถ้ า หากว่ า สามารถท าการคาดการณ์ ไ ด้แ บบละเอีย ดถี่ถ้ ว นได้กนข อแนะน าว่ า ให้ตรวจสอบปจั จัยทีจ่ ะเปน นต้นเหตุให้เกิดความเสียหายอย่างน้อย 1 ปจั จัย ยกตัวอย่างเช่น ปจั จัยที่
สามารถทาให้เกิด (1) ตึกทีไ่ ม่ได้มาตฐานรองรับแผ่นดินไหวเกิดการถล่มทาให้พนักงานเข้าตึก
ไม่ได้ (2) ความเสียหายกับอุปกรณ์การผลิตชิน้ สาคัญทาให้เกิดความล่าช้าในการฟื้นฟูท่อี าจยืดเวลาไปถึงประมาณ 1 เดือน23การจาลองสถานการณ์แผ่นดินไหวสามารถทาได้เ พื่อพิจารณา (1) ตึกอาคารใดที่จะ
เสียหายและเสียหายอย่างไร (2) สิง่ อุปกรณ์ใด ตัวต่อตัวเชื่อมใด ที่จะเสียหายและเสียหาย
อย่างไร (3) จะใช้เวลเท่าใดจึงจะซ่อมแซมอุปกรณ์เหล่านี้ได้ (4) จะมีพนักงานจานวนเท่าใดทีจ่ ะสามารถเข้าไปในสานักงานหรือโรงงานได้ (5) สัดส่วนของรายการสินค้าคงคลังที่ไม่ได้รบั
ผลกระทบ และ (6) สาธารณูปโภคพืน้ ฐานจะหยุดให้บริการเปนนเวลานานเท่าใด
ในประการแรก ท่า นไม่ต้อ งทาละเอียดในเรื่อ งของการสร้า งสถานการณ์ จ าลองเรื่อ งแผ่นดินไหว สิง่ สาคัญคือให้มกี ารเริม่ ต้นดาเนินการเสียก่อนแล้วค่อยปรับแต่งและพัฒนาไปอย่าง
ต่อเนื่อง24 25โดยทัวไปแล้
่วในปจั จุบนั เรื่องของการบริห ารจัดการความเสี่ยงหรือ การวิเคราะห์เพื่อ
จัดทาแผนการดาเนินธุ ร กิจต่ อ เนื่ อ งจะใช้ส ถานการณ์ จาลองที่เ ลวร้ายที่สุ ด (worst casescenario) เปนนตัวตัง้ (ซึง่ ก่อนหน้านี้จะใช้สถานการณ์ทน่ี ่าจะใกล้เคียงความจริงมากทีส่ ุด เปน นตัวตัง้ ) แต่ในการวิเคราะห์ขนั ้ พืน้ ฐานนัน้ ท่านกนไม่ต้องถึงกับใช้การจาลองสถานการณ์เลวร้ายทีส่ ุดแต่ให้ทาประมาณหนึ่งหรือสองขัน้ ตอนเพิม่ เติมจากสถานการณ์ทใ่ี กล้เคียงความจริงมากทีส่ ุด)ในบางบริษัทกนอาจพบว่าไม่สามารถทามาตรการอะไรได้เลยในการเตรียมความพร้อม
รับมือแผ่นดินไหวตามที่ได้ศึกษาวิเคราะห์ไว้ หากเปน นเช่นนี้กนอย่าเพิง่ หยุดและไม่ทาอะไรเลย
บริษทั ควรกลับไปทบทวนการวิเคราะห์สถานการณ์ให้อยู่ในขอบเขตทีจ่ ะบริหารจัดการได้แทน
กล่าวคือให้คาดการณ์ผลกระทบที่น้อยลงมาอีกและอยู่ในระดับที่จะสามารถจัดการได้ เช่นแค่
เพียง 5 ริกเตอร์แทนทีจ่ ะเปน น 6 ริกเตอร์ การมีมบี ริษทั ต่าง ๆ มากขึน้ เรื่อย ๆ มีมาตรการ ในการรับมือแผ่นดินไหวจะช่วยส่งเสริมเติมเตนมศักยภาพและขีดความสามารถของชุมชนนันเอง
่
2323
2424
25 25

23

ในการทาให้การทานายแม่นยานั้นควรสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กบั เงื่อนไขของเหตุการณ์ เช่นวันของสัปดาห์ เป็ นต้น24ในข้อความนี้ ความเสี ยหายที่เกิดจากแผ่นดินไหวคานวณได้จากระดับความรุ นแรงของคลื่นแผ่นดินไหว หรื อ seismic intensityในการดาเนินการควรใช้วธิ ีการที่ง่าย ๆ ที่สุด

18

2.2.4 การเลือกองค์ประกอบสาคัญ
บนพืน้ ฐานของความเสียหายทีค่ าดการณ์ว่าจะส่งผลกระทบต่อกิจการสาคัญของบริษทั เครื่องมือ
การผลิตชิน้ หลัก ข้อมูลข่าวสาร หรือทรัพยากรอื่น ๆ ซึง่ ความอยู่รอดของบริษทั ต้องขึน้ อยู่กบั การฟื้นฟู
ทีร่ วดเรนวนัน้ บริษทั จะต้องทาการเลือกองค์ประกอบสาคัญ (ทีใ่ ช้เวลาฟื้นฟูนาน หรือคอขวดทีส่ ่งผลให้
การผลิตทาได้อย่างจากัด26) เปนนเพราะระยะเวลาทีใ่ ช้ในการกู้คนื อุปกรณ์หรือเครื่องมือในกิจการสาคัญ
ของบริษทั จะส่งผลต่อระยะเวลาหรือจานวนวันทีธ่ ุรกิจจะกลับเข้าสู่สภาวะปกติ ดังนัน้ นึงต้องมีมาตรการ
เพื่อลดจานวนวันให้เหลือน้อยทีส่ ุดพึงระลึกไว้ว่าในการมีมาตรการดังกล่าวนัน้ เปน นการเปลีย่ นองค์กรประกอบหลักไปเปน นทรัพยากร
อื่น ๆ ด้วยเหตุน้ีควรเลือกเอาองค์ประกอบหลักสองประการหรือมากกว่านัน้ ในขณะนี้เป้าหมายของ
มาตรการกนจะต้องมีการทบทวนอย่างต่อเนื่อง
ในทางปฏิบตั นิ นั ้ จะมีการตรวจสอบผลัดกันไปมาระหว่างการประเมินผลกระทบ (ข้อ 2.2.2) และการเลือกเอาองค์ประกอบสาคัญ
2.2.5 การจัดทาแผนดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องเพื่อ ให้มนใจว่ั ่ าธุ รกิจจะด าเนิ นไปได้อ ย่างต่ อเนื่อง ฝ่ายบริหารจะต้องจัดทาแผนดาเนินธุ รกิจต่อเนื่องที่จะทาให้การฟื้ นฟูธุรกิจภายใต้กรอบเวลาที่กาหนด ในการนี้ฝ่ายบริหารอาจจะสามารถค้น
พบว่าการตอบสนองต่าง ๆ โดยใช้ประโยชน์จากสภาพแวดล้อมของบริษทั ขนาดและลักษณะของการ
ดาเนินธุรกิจ
ในกระบวนการจัดทามาตรการเฉพาะเจาะจงนัน้ ฝ่ายบริหารจะต้องตัดสินจากจุดยืนดังที่จะได้
กล่าวต่อไปนี้ (กล่าวคือจะทาอย่างไรจึงจะปกป้ององค์ประกอบหลัก และจะมีมาตรการอย่างไรหาก
องค์ประกอบหลักได้รบั ความเสียหาย)รายการดังต่อไปนี้คอื สิง่ ทีส่ าคัญเพื่อให้การขับเคลื่อนธุรกิจสามารถดาเนินต่อไปได้ในกรณีท่ี
บริษทั ประสบกับภัยพิบตั ิ(1) อธิบายให้เกิดความเข้าใจถึงสายการบังคับบัญชา
(2) การกาหนดอานาจหน้าทีข่ องสานักงานใหญ่และทีต่ งั ้ อื่น ๆ(3) กระจายข่าวสารออกข้างนอกและการแลกเปลีย่ นข้อมูล
(4) สารองระบบข้อมูลข่าวสาร
(5) การสนับสนุ นผลิตภัณฑ์และบริการ
ถ้าหากเกิดกรณีท่ผี ลิตภัณฑ์หรือบริการ (รายการที่ 5) เกิดปญั หาต้องหยุดกิจการเปน นการชัวคราว
่กนอาจจะไม่เปนนไร เพราะยังมีรายการที่ (1) และ (4) ได้มกี ารจัดตัง้ ไว้แล้ว และเมื่อระยะเวลาที่
หยุดกิจการกนอยูใ่ นกรอบทีส่ ามารถดาเนินการได้
รายการทีเ่ ปน นกุญแจสาคัญ (1) ถึง (5) มีคาอธิบายและรายละเอียดเพิม่ เติม ดังต่อไปนี้
25ในเทคนิคมาตรฐานของการจัดการความเสี่ ยงนั้นจะมีการเรี ยงลาดับความเสี่ ยงภัย มีการระบุเจาะจง คานวณ วิเคราะห์ ประเมิน เป็ นต้น ซึ่งไม่ได้ระบุไว้ในคู่มือนี้
26เช่นภาวะคอขวดจะมีต้ งั แต่องค์ประกอบของธุรกิจ เช่นงาน กระบวนงาน แผนก การส่ งสิ นค้า เจ้าหน้าที่ ข้อมูลและระบบ เครื่ องจักร
เครื่ องมือ วัตถุดิบ เป็ นต้น19

2.2.5.1 อธิ บายให้เกิ ดความเข้าใจถึงสายการบังคับบัญชา
การจัดทาระบบขององค์ก รที่เ กี่ยวเนื่อ งกับการดาเนินธุ รกิจต่ อ เนื่อ งและการกาหนดบทบาท
หน้าทีค่ วามรับผิดชอบทีจ่ ดั เจน การกาหนดผังการบังคับบัญชาทีช่ ดั เจนเปน นเรื่องทีจ่ าเปน นอย่างยิง่ ยวดและจะเปน น สิ่ง ที่ก ารัน ตีไ ด้ว่ า จะมีก ารรับ มือ กับ ภัย พิบ ัติไ ด้อ ย่า งประสบความส าเรนจ ผู้ท่ีจ ะเข้า มารับผิดชอบงานนี้จะต้องได้รบั การแต่งตัง้ จากคณะผู้บริหาร เนื่องจากมาตรการด้านการดาเนินธุรกิจ
ต่อเนื่องจะต้องได้รบั ความร่วมมือจากทุกฝ่าย ไม่ใช่เปน นเรื่องของหน่ วยงานใดหน่ วยงานหนึ่งตามลาพัง
ดังนี้แต่ละแผนกกนจะต้องมีการจัดตัง้ หน่ วยงานย่อยด้านการรับมือภัยพิบตั ไิ ว้ทแ่ี ผนกของตนเอง ไม่ว่า
จะเปน นด้านแผน ด้านอานวยการ ด้านปฏิบตั ิการ เปน นต้น และเรื่องของทรัพยากรกนมคี วามสาคั ญ ที่จะต้องมีการเตรียมการจัดซื้อไว้ ในธุรกิจขนาดเลนกและขนาดกลางนัน้ คณะผู้บริหารสูงสุด มักจะริเริม่
การดาเนินการเรื่องการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องด้วยตัวของพวกเขาเอง ไม่ว่าจะเปน นรูปแบบใหนกนตามกน
จะต้องทาให้บทบาทหน้าทีข่ องแต่ละคนแต่ละฝา่ ยมีความชัดเจน
เมือ่ กางเนื้อหาของแผนดาเนินธุรกิจเฉพาะออกดู มีบางประเดนนทีค่ วรจะได้รบั การพิจารณาอย่าง
ระมัดระวังซึง่ เกีย่ วข้องกับการ “แจกแจงทาความเข้าใจถึงสายการบังคับบัญชา” ซึง่ ประกอบด้วย เพื่อเพิม่ ประสิทธิภาพ ควรจัดให้มรี ะบบการบังคับบัญชาที่ชดั เจนของผู้ท่เี กี่ยวข้องต่าง ๆอาทิ หัวหน้ าที่ดูแลรับผิดชอบมาตรการตอบโต้ของสานัก งานใหญ่ ฝ่ายเลขานุ การ แผนกดาเนินการทีเ่ กีย่ วข้อง เปนนต้น เนื่อ งจากภัยพิบตั ิมกั ก่ อ ให้เ กิดกิจกรรมที่พิเ ศษเหนือ ธรรมดาขึ้น จึงควรมีการจัดระบบที่
สามารถระดมสรรพกาลังและการปฏิบตั ริ ะหว่างหน่วยงานภายในไว้27 ต้องมีมาตรการด้านกาลังคนรองรับกรณีทห่ี วั หน้าที่ดูแลมาตรการตอบโต้ของสานักงานใหญ่
ไม่อยู่ หรือไม่สามารถติดต่อได้ ในแต่ละแผนกกนจะต้องมีมาตรการด้านกาลังคนรองรับกรณีท่หี วั หน้างานที่รบั ผิดชอบเรื่องนี้
ไม่อยูห่ รือติดต่อไม่ได้
2.2.5.2 การกาหนดอานาจหน้ าที่ของสานักงานใหญ่และที่ตงั ้ อื่น ๆในยามทีเ่ กิดภัยพิบตั คิ วรจะมีสถานทีป่ ฏิบตั งิ านทีห่ วั หน้าต่าง ๆ พร้อมด้วยเจ้าหน้าทีส่ ามารถมา
ร่วมกันประชุมปรึกษาหารือแก้ไขปญั หาได้ ซึง่ หากกรณีทส่ี านักงานใหญ่ได้รบั ความเสียหายใช้การ
ไม่ได้กคน วรทีจ่ ะมีสถานทีส่ ารองทีเ่ หมาะสมใช้เพื่อการนี้ 28ต่อไปนี้คอื ข้อพิจารณาอย่างระมัดระวังในประเดนนทีเ่ กีย่ วข้องกับการกาหนดอานาจหน้าทีข่ องสานักงานใหญ่และทีต่ งั ้ อื่น ๆ นอกเหนือจากความเปน นไปได้ทจ่ี ะได้ฟ้ืนคืนชีพธุรกิจในพืน้ ทีท่ เ่ี กิดภัยพิบตั แิ ล้ว บริษทั ควรจะตรวจสอบความเปน นไปได้ของการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องในพืน้ ทีท่ ไ่ี ม่ได้ประสบภัยด้ว ย (นัน่คือการตรวจสอบการย้ายฐานควบคุมไปยังพืน้ ทีห่ รือโรงงานนอกพืน้ ทีป่ ระสบภัย) ถึงแม้ว่า
27เมื่อจะมีการจัดตั้งหน่วยงานรับมือสภาวะฉุกเฉิน วิธีหนึ่งคือใช้องค์กรที่มีอยูแ่ ล้ว วิธีอื่นคือการแบ่งตามหน้าที่เช่นการรวบรวมข้อมูล
ข่าวสาร วิเคราะห์ โลจิสติกส์ และขอแนะนาให้ปรับเปลี่ยนไปตามสถานการณ์
28จุดรวมพลอาจจะเป็ นสานักงานฝ่ ายขาย หรื อสานักงานด้านนอกที่ทาการค้าอย่างเดียวกัน สภาหอการค้า เป็ นต้น20การย้ายฐานบัญชาการไปยังพืน้ ทีป่ ลอดภัยอาจจะไม่ใช่สงิ่ ทีถ่ ูกระบุว่าจะต้องทากนตามแต่ว่า
มันกนมคี วามจาเปนนทีจ่ ะต้องพิจารณาในเรือ่ งนี้อย่างระมัดระวังว่าผูม้ สี ่วนเกีย่ วข้องให้ค วามเหนนชอบด้วยหรือไม่อย่างไรด้วย การใช้เอกสารและการใช้บริการข้อมูลอิเลคทรอนิกส์ในพืน้ ทีห่ ่างไกล ควรพิจารณาเรือ่ งของความแตกต่างเรือ่ งเวลา (เนื่องจากข้อมูลข่าวสารอาจจะต้องถูกส่งไป
ยังต่างประเทศซึง่ เปน นเวลาทางานในขณะทีญ่ ่ปี นุ่ เปน นวันหยุด เปน นต้น) การใช้ทรัพยากรของชุมชน เช่นแผนงานโครงการของเทศบาล หรือกิจกรรมด้านการ
ป้องกันภัยพิบตั ขิ องเพื่อนบ้าน เปน นต้น2.2.5.3 กระจายข่าวสารออกข้างนอกและการแลกเปลีย่ นข้อมูล
ภายหลังจากการเกิดเหตุภยั พิบตั ิ มันเปน นสิง่ ที่สาคัญที่จะต้องมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร
ระหว่างหุน้ ส่วนทางธุรกิจ ผู้บริโภค พนักงาน ผูถ้ อื หุน้ ประชาชน และรัฐบาลท้องถิน่ 29 ในบริบทนี้ควร
จะต้องมีมาตรการป้องกันสถานการณ์ดามืด (Blackout Situation) ซึง่ เปน นสภาวะทีท่ ุกคนไม่รวู้ ่าเกิด
อะไรขึ้นบ้างในองค์กร 30 เรื่องนี้เปน นข้อ ย้าเตือ นที่ดวี ่าการประสานงานกันก่ อนหน้ าในยามปกติของหน่ วยงานทีเ่ กีย่ วข้องเปนนสิง่ สาคัญทีจ่ ะต้องดาเนินการ
ประเดนนสาคัญในเรือ่ งนี้ทต่ี อ้ งพิจารณาอย่างรอบคอบ จัดตัง้ ระบบการรวบรวมข้อมูลข่าวสาร การกระจายและการประชาสัมพันธ์ การพัฒนาระบบการสื่อสารระหว่างส่วนทีเ่ กีย่ วข้อง ประชาชนในพืน้ ที่ ซัพพลายเชน เปนนต้น การจัดให้มเี ครือ่ งมือสื่อสารและการรับส่งข้อมูลข่าวสาร
2.2.5.4 สารองระบบข้อมูลข่าวสาร
ระบบข้อมูลข่าวสารเปน นหัวใจสาคัญของการดาเนินธุรกิจ เปน นสิง่ ทีจ่ าเปน นยิง่ ยวดทีข่ อ้ มูลข่าวสาร
จะต้องได้รบั การสารองไว้สาหรับใช้ในกรณีฉุกเฉินโดยเกนบไว้อย่างน้อยในที่สองแห่งหรือมากกว่านัน้
โดยต้องเปน นทีท่ ม่ี โี อกาสรับผลกระทบจากภัยพิบตั นิ ้อย 31 โดยเฉพาะอย่างยิง่ มีความจาเปน นต้องมีระบบ
สารองข้อมูลทีม่ ปี ระสิทธิภาพเพื่อดูแลกิจการที่เปน นหัวใจสาคัญของบริษทั แต่อย่างไรกนดหี ากว่าบริษทั
ได้ผ่านพ้นสภาวะวิกฤตแล้วกนให้ระมัดระวังปญั หาเรื่องความซ้าซ้อนหรือไม่ตรงกันของข้อมูลเมื่อได้ม ี29การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารระหว่างผูท้ ี่เกี่ยวข้องเป็ นประจานี้เรี ยกว่า “การสื่ อสารเกี่ยวกับความเสี่ ยง” หรื อ risk
communication ในอีกทางหนึ่งหากเป็ นช่วงหลังจากการเกิดภัยพิบตั ิเรี ยกว่า “การสื่ อสารในสภาวะฉุ กเฉิ น”30โดยเฉพาะอย่างยิง่ บริ ษทั ที่ทาการค้าระหว่างประเทศควรตอบสนองอย่างทันท่วงที เพราะข่าวแผ่นดินไหวอาจจะทาให้เกิดการเลิก
การติดต่อธุรกิจ การเลื่อนการทาสัญญา เป็ นต้น31รายละเอียดของการจัดระบบสารองดูได้จากคู่มือ “Guidebook for developing contingency plan in financial
institutions” ภายใต้ FISC หรื อ คู่มือ METI’s Guideline for developing business continuity plan21

การย้ายกลับเข้าที่ตงั ้ ตามปกติ เพื่อป้องกันปญั หานี้บริษทั ควรต้องมีแผนอย่างละเอียดในการกลับเข้า
ทีต่ งั ้ ปกติ โดยทาไว้ล่วงหน้า32ประเดนนสาคัญในเรือ่ งนี้ทต่ี อ้ งพิจารณาอย่างรอบคอบ ทาให้กระจ่างในเรือ่ งของความสัมพันธ์ระหว่างการกิจการทีม่ คี วามสาคัญของบริษทั และระบบ
บริหารจัดการข้อมูลข่าวสาร พัฒนาระบบสารองข้อมูลของกิจการสาคัญ ระบบชัวคราว
่และการย้ายกลับทีต่ งั ้ ตามปกติั ่ อุปกรณ์ สายไฟฟ้า เปน นต้น ควรมีระบบไฟฟ้าสารอง อาทิเครือ่ งปนไฟ การใช้บริการเอกสารอิเลคทรอนิกส์ในพืน้ ทีห่ ่างไกล
2.2.5.5 การสนับสนุนผลิ ตภัณฑ์และบริ การในทุกวันนี้บริษทั ผูผ้ ลิตไม่ค่อยทีจ่ ะเข้าร่วมในกระบวนการทัง้ หมดตัง้ แต่ชน้ิ ส่วนต่าง ๆ ไปจนถึง
ผลิต ภัณ ฑ์ส าเรนจ รูป อย่ า งเบนด เสรนจ ด้ ว ยตนเองแล้ว ถ้ า มีภ ัย พิบ ัติเ กิด ขึ้น กับ ส่ ว นใดส่ ว นหนึ่ ง ในกระบวนการผลิต ไม่ว่าจะเปนนเรือ่ งของวัตถุดบิ อะไหล่ การขนส่ง โรงงานผลิต หรือการขาย ย่อมส่งผล
ให้การส่งผลิตภัณฑ์ไปยังตลาดมีปญั หา สิง่ นี้แสดงให้เหนนชัดเจนว่าการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องไม่ใช่เปน นสิง่ ที่บริษทั หนึ่งบริษทั เดียวจะดาเนินการอย่างเบนดเสรนจเดนดขาด ดังนัน้ จึงมีความสาคัญทีจ่ ะต้องมีการ
รวบรวมข้อมูลทีส่ าคัญของส่วนทีเ่ กีย่ วข้องทัง้ หมดอย่างเปนนระบบและอย่างเปน นประจาต่อเนื่อง และควร
มีการกระจายความรูเ้ รือ่ งการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องให้กบั บริษทั หุน้ ทุกแห่งให้มคี วามเข้าใจในเรือ่ งนี้ในส่วนของความต่อเนื่องของการส่งสินค้าหรือบริการนัน้ ความต่อเนื่องอาจจะตีความหมายว่าต่อเนื่อง
จากการที่โรงงานผลิตสามารถฟื้ นฟูกลับคืนสู่สภาพได้รวดเรนว หรือด้วยวิธอี ่นื เช่นการผลิตเองหรือใช้
การผลิตจากแหล่งอื่น ซึ่งกนจะช่วยแก้ไขปญั หาเรื่องซัพพลายเชนได้ นอกจากนี้อาจจะทาให้เกิดความ
ต่อเนื่องจาการที่มสี ตนอคของไว้อย่างเพียงพอ สรุปกนคอื ว่าเมื่อเกิดความเสียหายแก่ โรงงานที่เปน นส่วน
สาคัญของการผลิตแล้ว ธุรกิจกนยงั ดาเนินต่อไปได้โดยมีวธิ กี ารอย่างใดอย่างหนึ่ง
ประเดนนสาคัญในเรือ่ งนี้ทต่ี อ้ งพิจารณาอย่างรอบคอบ เพื่อเปนนมาตรการเพิม่ เติมจากมาตรการทีจ่ ะทาให้โรงงานฟื้นฟูอย่างรวดเรนวแล้ว ควรพิจารณา
ทางเลือกอื่น ๆ ของการผลิตทีอ่ ยู่นอกพืน้ ทีป่ ระสบภัย มันเปน นเรื่องที่สาคัญที่จะต้องรูว้ ่า ความเสียหายอะไรบ้างที่ซพั พลายเออร์ หรือวัสดุจะรับ เมื่อ
เกิดเหตุภยั พิบตั ขิ น้ึ คาแนะนาคือให้มองหาทางเลือกไว้ดว้ ยตรงนี้ และหากเปน นไปได้กคน วรทีจ่ ะทางานร่วมกับพวกเขาในการพัฒนาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง33

32

ยกตัวอย่างเช่น (1) สารองระบบสัง่ สื้ อสิ่ งของ โดยระวังเรื่ องการเข้ากันได้ของระบบ (2) หากเป็ นระบบ manual ระวังเรื่ อง

entries33ในเรื่ องของการจัดการความเสี่ ยงจะมีการแบ่งมาตรการออกเป็ นการหลีกเลี่ยง การลดความเสี่ ยง การถ่ายโอนความเสี่ ยง เป็ นต้น แต่ในคู่มือนี้จะไม่แสดงรายละเอียดเหล่านี้

22 ความสัมพันธ์และความร่วมมือที่ดเี ปน นที่ท่จี าเปน นต้องมี และต้องทาเปน นการล่วงหน้ ากับผู้ซ้อื
และซัพ พลายเอร์ใ นกระบวนการผลิต ทัง้ หมด (โดยเฉพาะอย่า งยิ่ง ในกรณีท่ีต ัง้ ไม่ก ระจัด
กระจาย) ควรมีการเตรียมการเรื่องโออีเอนม และจัดทาความร่วมมือระหว่างกันและกันไว้ (โดยเฉพาะ
อย่างยิง่ ในกรณีทต่ี งั ้ ไม่กระจัดกระจาย) ควรทีการทบทวนแนวคิดเรื่องการมีสตนอคที่เหมาะสม (โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในกรณีท่อี ะไหล่
หรือวัสดุจะต้องสังจากแหล่
่งนี้เพียงแหล่งเดียวเท่านัน้ )2.2.6 สิ่ งที่ต้องดาเนิ นการอย่างอื่นในเวลาเดียวกันนอกเหนื อจากการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องภัยพิบตั หิ นึ่งเมือ่ เกิดขึน้ มักจะก่อให้เกิดกิจกรรมต่าง ๆ มากมายตามมา 34 ไม่ใช่มเี ฉพาะเรือ่ งการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเท่านัน้ ไม่ว่าจะเปน นเรือ่ งการช่วยเหลือชีวติ คน การป้องกันภัยพิบตั ซิ ้าเติมอื่น ๆการช่วยเหลือชุมชน และการเปนนส่วนหนึ่งของชุมด้วยด้วย
2.2.6.1 การรักษาชีวิตคนและการสร้างความปลอดภัย
ในการช่วยชีวติ ลูกค้า ผูบ้ ริหาร พนักงาน เจ้าหน้าทีข่ องบริษทั เครือข่าย หรือลูกจ้างชัวคราวนั
่น้จะต้องใช้กาลังคนมากที่สุ ดเท่าที่จะสามารถระดมหาได้ วิธ ีหนึ่งที่ส ามารถช่วยรักษาชีวติ ได้คอื การเสริมสร้างความแขนงแรงของตึกให้ทนทานต่อ แผ่นดินไหว (Earthquake retrofits) มาตรการนี้มคี วามเหมาะสมอย่างมากกับอุตสาหกรรมหรือธุรกิจทีม่ ผี มู้ าใช้บริการซือ้ สินค้าจานวนมากในช่วงเวลาหนึ่ง ๆ
35 36เมือ่ เกิดภัยพิบตั กิ ระหน่ าโจมตี จะต้องมีการยืนยันถึงความปลอดภัยของพนักงานและลูกค้าอย่าง
ทันทีทนั ใด ซึ่งในเรื่องนี้ควรมีการจัดทาขัน้ ตอนวิธปี ฏิบตั ใิ นการยืนยันความปลอดภัยเช่นว่านี้ และทา
การฝึกทบทวนอย่างจริงจังต่อเนื่อง สิง่ นี้จะสามารถช่วยได้มากในยามเกิดฉุกเฉิน37
2.2.6.2 การบรรเทาความเสียหายที่เกิ ดกับสานักงาน อาคาร และเครื่องมือ
ถึงแม้ว่าการตรวจสอบเรื่องสถานที่สารองจะมีความสาคัญสาหรับความต่อเนื่องของการดาเนิน
กิจการสาคัญกนตาม แต่จะเปนนการดีทส่ี ุดถ้าสานักงานใหญ่ของบริษทั โรงงาน อาคารตลอดจนเครื่องมือ
อยู่ในสภาพที่ปลอดภัยไร้ผลกระทบหลังจากเกิดภัยพิบตั ิ ซึ่งเมื่ออาคารสานักงานไม่ได้รบั ผลกระทบย่อ มหมายถึงความปลอดภัยของชีว ิต คนด้ว ย ซึ่ง จะเปน นปจั จัยหนึ่ ง ที่ทาให้ก ารบูรณะฟื้ นฟู เ ยียวยา
สามารถดาเนินการได้อย่างรวดเรนว
34เช่นเรื่ องการต่อต้านแผ่นดินไหว จะมีเรื่ องมาตรการป้ องกันความเสี ยหายหรื อทาให้ความเสี ยหายมีนอ้ ยที่สุด มาตรการบรรเทา
ผลกระทบโดยตรงในการป้ องกันไฟไหม้และสารเคมีรั่วไหล หรื อมาตรการโดยอ้อมเช่นการรับมือกับผลกาไรหดหาย การจ่ายค่าชดเชยเป็ นต้น
35การพิจารณาควรรวมถึงเรื่ องของการเยียวยาสภาพจิตใจด้วย

36ควรให้ความสนใจกับเรื่ องของการเตรี ยมความพร้อมรับมือสึนามิ แผ่นดินไหว และอัคคีภยั สาหรับความจาเป็ นเรื่ องฝึ กอบรมขอให้ดู
หัวข้อเกี่ยวกับการฝึ กอบรมในคู่มือเล่มนี้
37ตัวอย่างเรื่ องนี้คือการสร้างเครื อข่ายการติดต่อ การใช้ระบบความปลอดภัยของพนักงาน การจัดระบบรวมพล เป็ นต้น23อีกเรื่องหนึ่งที่สาคัญเช่นกันคือความมันคงแขน
่งแรงทนทานต่อแรงสันสะเทื
่อนจากแผ่นดินไหว
ของตึกอาคารในญีป่ นุ่ จึงเปน นเรือ่ งสาคัญทีจ่ ะต้องมีความพยายามทาให้โครงสร้างต่าง ๆ มันคงแขน
่งแรงการเตรียมความพร้อมสาหรับรับมือพายุหรือน้ าท่วมกนเปน นสิง่ ที่ควรกระทา เนื่องจากสองสิง่ นี้กน
สามารถสร้างความเสียหายได้เช่นกัน38ปรับปรุงการเตรียมพร้อมของท่านในการรับมือกับแผ่นดิ นไหวในประเทศญี่ ปุ่ น การป้ องกั น แผ่ น ดิ น ไหวถื อ เปน น สิ่ง จ าเปน น พื้น ฐานที่บ ริษั ท หรือ สถานประกอบการจะต้องดาเนินการเพื่อช่วยปกป้องชีวติ ของมนุ ษย์ เพื่อป้องกันการเกิดอัคคีภยั ติดตามมา และเพื่อให้ธุรกิจสามารถดาเนินต่อเนื่องไปได้ และเพื่อให้การฟื้นฟูเยียวยาสามารถทาได้เรนวทีส่ ุดในกรณีทอ่ี าคารสานักงานหรือสถานประกอบการสร้างขึน้ ในสมัยก่อนทีม่ าตรฐานใหม่ในการรองรับ
แผ่นดินไหวประกาศบังคับใช้ กนมขี อ้ แนะนาให้ท่านจัดทาแผนปฏิบตั กิ ารในระยะปานกลาง ทาการ
ตรวจสอบสภาพและทาการเสริมความแขนงแรง ในกระบวนการนี้ท่านอาจจะกาหนดความสาคัญ
เร่งด่วนของการเสริมความแขนงแรงของอาคารโดยมองถึงแง่มุมด้านความคุม้ ค่าและดูจากผลของการ
ประเมินความเสีย่ งและผลกระทบตามทีไ่ ด้อธิบายไว้ในคู่มอื เล่มนี้
การบูรณะฟื้ นฟูจะล่าช้าลงไปถ้าอุปกรณ์จาเปน นเช่นระบบแอร์คอนดิชนได้ั ่ รบั ความเสียหาย
แม้ว่าตึกจะปลอดภัยกนตาม ควรจะต้องมีการป้องกันการตกหล่นของวัตถุต่าง ๆ 39ในการเสริมสร้างความแขนงแรงให้ตกึ อาคารเก่าเพื่อให้ต่อกรกับแรงเขย่าจากแผ่นดินไหวนัน้
อาจจะทาได้ยากสาหรับหลายบริษทั เพราะมีค่าใช้จ่ายที่สูงพอสมควร แต่ถงึ แม้จะยากปานใดกนตาม
ท่านกนไม่ควรเพิกเฉยหรือละเลยการจัดทาแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องและไม่ควรตอบสนองอย่างล่าช้า
เรือ่ งนี้ตอ้ งพูดยา้ ให้ชดั เจนว่าการจัดทาแผนธุรกิจต่อเนื่องและการลงทุนโดยใช้เงินเปนนคนละเรือ่ งกันนอกจากแผ่นดินไหวแล้ว ญีป่ นุ่ ยังเสีย่ งต่อภัยพิบตั อิ ่นื เช่น ใต้ฝ่นุ ทีน่ าห่าฝนจานวนมหึมาเข้า
มาด้วย พายุฝน (น้าล้นตลิง่ เปน นต้น) พายุกระโชกแรง และสึนามิ ถ้าหากท่านสามารถได้ขอ้ มู ลจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ กนขอแนะนาให้ใช้ขอ้ มูลนี้เปน นแหล่งอ้างอิงในการจัดทามาตรการที่จะ
รับมือภัยพิบตั ิตามที่ได้คาดการณ์ไว้ ถ้าสานักงานหรือสถานประกอบการของท่านตัง้ อยู่ในพื้นที่
เสีย่ งอุทกภัย มันอาจจะจาเปน นทีจ่ ะต้องป้องกันอุปกรณ์การผลิต อุปกรณ์สานักงาน อุปกรณ์เชื่อมต่อ
ต่าง ๆ จากความเสียหายทีอ่ าจจะเกิดขึน้ ได้ ซึง่ ทาได้โดยการยกอุปกรณ์เหล่านี้ให้อยู่ในระดับพ้นน้ าหรือขึน้ ไปชัน้ ทีส่ งู ขึน้ ไป

3939

38

ในยุคสังคมข้อมูลข่าวสารในปั จจุบนั นี้ การสูญหายของข้อมูลถือเป็ นเรื่ องใหญ่ที่มีผลกระทบอย่างรุ นแรงต่อบริ ษทั จึงต้องมีมาตรการ
ดูแลรักษาเครื่ องเซิร์ฟเวอร์ ดิสก์ และเครื่ องมือสาคัญอื่น ๆด้วยเช่นกัน
39มาตรการป้ องกันของหล่นควรมีพร้อม ๆ กับมาตรการป้ องกันการโจรกรรมด้วย

24

2.2.6.3 การป้ องกันภัยพิ บตั ิ ที่อาจจะเกิ ดตามมา (Secondary Disaster)ควรจะมีการกาหนดมาตรการต่าง ๆ เพื่อป้องกันการการเกิดไฟไหม้ เพื่อตรวจสอบการกระจาย
ของไฟ และป้องกันการประทุหรือรัวไหลของสารเคมี
่อันจะเปน นการสร้างปญั หาให้กบั ชุมชนหมู่บ้าน
ภายหลังที่เกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ ควรจะมีการสารวจตรวจสอบในทันที การตรวจสอบควรทาอย่างเปน นระบบ
เพื่อแสดงให้เหนนว่าปญั หาต่าง ๆ ทีไ่ ด้กล่าวมาแล้วยังคงมีอยู่หรือไม่ และเพื่อตรวจสอบว่ามีตกึ อาคาร
หรือสิง่ ปลูกสร้างใดที่อาจจะถล่มและกินพื้นที่ไปยังนอกอาณาเขตของบริษัท และถ้าหากตรวจสอบ
พบว่าชุมชนใกล้เคียงมีความเสีย่ งจะต้องดาเนินการดังนี้คอื 1) แจ้งเตือนชาวชุมชนทุกคน หรือขอให้
พวกเขาอพยพออกไป 2) แจ้งเจ้าหน้าทีท่ ่มี อี านาจหน้าที่ 3) ร่วมกับชุมชนในการตอบโต้สถานการณ์
ซึง่ ทุกเรือ่ งทีก่ ล่าวมาควรได้รบั การบรรจุไว้ในแผน
2.2.6.4 การประสานงานกับชุมชนท้องถิ่ นและการให้การสนับสนุน
หากดูสถิติการเกิดภัยพิบตั ิจากในอดีตที่ผ่านมาหลายครัง้ ที่ภยั พิบตั ิได้ส่งผลกระทบต่อรัฐบาลท้อ งถิ่น ชาวชุ ม ชน และสถานประกอบการไปพร้อ ม ๆ กัน ดัง นัน้ ทุ ก ส่ ว นจ าเปน น ที่จ ะต้อ งมีก ารประสานงานและมีความร่วมมือกันอย่างใกล้ชดิ เพื่อให้การบูรณะฟื้นฟูเปนนไปด้วยความเรียบร้อย
ถ้าบริษทั มุ่งทีจ่ ะทาเรื่องของการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเพียงอย่างเดียว สิง่ ที่ บริษทั ควรให้มลี าดับความสาคัญ สูงสุ ด คือ การได้มาซึ่ง ทรัพ ยากรภายนอกที่จ ะใช้ก ารการฟื้ นฟู เ ยียวยาและการพัฒ นาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง ถ้าบริษทั คิดได้เพียงเท่านี้โดยคานึงเพียงแค่ประโยชน์ของบริษทั ตนเอง
เพียงเท่านี้ ผลร้ายที่จะติดตามมาคือเกิดการจราจรติดขัดในทุกที่ เกิดความตื่นตระหนกในการสะสม
เสบียงอาหาร และปญั หาอื่น ๆ ทีจ่ ะเปน นอุปสรรคต่อการฟื้นฟูเยียวยาชุมชนท้องถิน่ ขอแนะนาอย่างแรง
กล้าให้หลีกเลีย่ งการกระทาที่ส่งจะผลร้ายดังเช่นว่านี้ในทุกวิถที าง ซึง่ คณะผูจ้ ดั ทาคู่มอื เล่มนี้ได้รบั การร้องขอจากรัฐบาลให้ขอให้ทุกบริษทั มีความเข้าใจและให้ความร่วมมือด้วย
สาหรับบริษัท่ไี ด้รบั ผลกระทบจากการมีสงิ่ อุปกรณ์ หรือเครื่องมือเสีย หายนัน้ ในช่วงของการฟื้ นฟูกนจะต้องมีกจิ กรรมการขนถ่ายเครื่องมืออุปกรณ์ กิจกรรมการก่อสร้าง การสร้างแรงสันสะเทื
่อนหรือกิจกรรมอื่น ๆ ที่ทาให้เกิดเสียงดังน่ าราคาญต่อ ชุมชนชาวบ้าน ดังนัน้ การสร้างความเข้าใจกับ
ชุมชนชาวบ้านเปนนสิง่ ทีพ่ งึ จะต้องกระทาเปนนอย่างยิง่
ยกตัวอย่างเช่น บริษัท (ยกเว้นกิจการที่จาเปน นและสาคัญจริง ๆ) ไม่ควรเรียกให้พนักงานมา
รายงานตัวที่บริษทั ในช่วงเกิดสถานการณ์ฉุกเฉิน ควรเรียกเฉพาะผู้ท่เี กี่ยวข้องกับการดาเนินการใน
สภาวะฉุกเฉินเท่านัน้ ส่วนพนักงานทีไ่ ม่ได้มสี ่วนเกี่ยวข้องกนให้อยู่ทบ่ี า้ น ซึง่ พวกเขาเหล่านัน้ กนจะปลอด
จากความเสี่ยงภัยอันตราย (เช่นช่วง 3 วันแรก ของการเกิดแผ่นดินไหว) และอาจจะมีโอกาสที่จะช่ ว ยเหลือ ผู้อ่ ืนให้รอดชีว ิต ได้ หรือ ป้อ งกันหรือ ดับไฟ ช่ ว ยผู้ท่ีอ่ อ นแอ ซึ่งกนค ือ การช่ว ยเหลือ สังคมั หานัน่ เอง 40 และถ้ า ที่ต ัง้ ของบริษัท อยู่ใ นเมือ ง บริษัท เองในกรณี น้ี กน ถือ ว่ า ได้ ช่ ว ยผ่ อ นคลายป ญการจราจรในภาพรวมได้
ภายหลังจากการเกิดภัยพิบตั ิข้นึ บริษัทควรร่ว มมือ กับประชาชน ภาครัฐ ภาคเอกชนที่เ ปน นหุน้ ส่วน และภาคอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องเพราะเนื่องจากว่าในส่วนของชุมชนนัน้ หากสามารถฟื้นฟูกลับคืนสู่
40โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในพื้นที่นครหลวงจะมีประเด็นปั ญหาต่าง ๆ พ่วงตามมาเช่นน้ า อาหารการกิน ของเสี ย ขยะ เป็ นต้น ซึ่งถ้าเรี ยกพนักงานเข้ามาบริ ษทั ก็จะต้องดูแลเรื่ องนี้เอง ไม่ควรโยนภาระให้กบั ชุมชน

25

สภาพเดิมได้เรนวมากเท่าใดกนจะเปน นผลดีต่อตัวของบริษทั เองด้วย ซึง่ ถ้าบริษทั มีความเตนมใจ ใช้วธิ กี ารของตนเองในการฟื้ นฟูบูรณะชุมชนหรือช่วยบริการในการบรรเทาทุกข์ผู้ประสบภัยกนจะถือเปน นสิง่ ที่ดี
มากในมุมมองของสังคม ซึ่งเรื่องนี้สามารถกระทาได้โดยประสานกับหน่ วยงานกลางด้านสังคม การเตรียมการว่าจะต้องทาอะไรบ้างในช่วงของสถานการณ์ฉุกเฉิน 41 ซึ่งอันที่จริงแล้วบริษทั ควรจะทางาน
ร่วมกับเครือข่ายเหล่านี้ในลักษณะเปนนกิจวัตร ประจาสม่าเสมอ42บริษทั สามารถเกื้อกูลชุมชนท้องถิ่นได้ในหลาย ๆ ทาง เช่น (1) การบริจาคเงินช่วยเหลือ (2)เปิดให้ใช้อาคารสถานทีเ่ ปนนจุดรองรับการอพยพ43 (3) การแจกจ่ายสิง่ ของช่วยเหลือผูป้ ระสบภัย โดยใช้
สิง่ ของในสตนอคของบริษทั (ซึง่ เรื่องนี้เปน นสิง่ ทีไ่ ด้ปฏิบตั มิ าอยู่เปน นประจาอยู่แล้ว ) (4) การส่งเจ้าหน้าที่
วิศวกรและเจ้าหน้าทีเ่ ทคนิคออกปฏิบตั กิ าร (5) ส่งเสริมให้พนักงานบริษทั เข้าร่วมกิจกรรมอาสาสมัคร
ต่าง ๆ เหล่านี้คอื ตัวอย่างกิจกรรมทีบ่ ริษทั สามารถทาได้เพื่อสนับสนุ นการปฏิบตั กิ ารช่วยเหลือบรรเทาทุ ก ข์แ ละฟื้ น ฟู ช มชนที่ป ระสบภัย ซึ่ง ท้า ยที่สุ ด แล้ว ไม่ ว่ า จะช่ ว ยชุ ม ชนด้ว ยวิธ ีใ ด บริษัท กนจ ะได้ ม ีภาพลักษณ์ทด่ี ใี นสายตาของชุมชน
นอกจากนี้การปล่อยให้มกี ารขยายตัวของระบบอาสาสมัครในหมู่ของบริษทั ต่าง ๆ กนจะทาให้เกิด
การส่งเสริมกิจกรรมจิตอาสาของพนักงานแต่ละคนอีกด้วย
2.2.6.5 การร่วมมือและการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
การช่วยเหลือตนเองเพื่อกลับคืนสู่สภาพเดิมจะมีขอ้ จากัดหากภัยพิบตั ทิ เ่ี กิดขึน้ มีขนาดใหญ่และ
กินพื้นที่กว้างขวางมาก ในมุมมองของการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อ งนัน้ ควรจะได้มกี ารจัดตัง้ กลไกการ
ช่วยเหลือซึง่ กันและกันขึน้ ในเขตนิคมอุตสาหกรรม ในสมาคมบริษทั ร่วมกับกลุ่มผูซ้ อ้ื ในซัพพลายเชน
และกับภาคอื่น ๆ ในอุตสาหกรรมลักษณะเดียวกัน44
2.2.6.6 ข้อพิ จารณาอื่น ๆถ้าหากภัยพิบตั ิเ กิดขึ้นในช่ว งเวลาทางาน พนักงานควรได้รบั แจกสิ่งของจาพวกน้ า อาหาร
คอมฟอร์ต 100 หรือสิง่ จาเปนนอื่น ๆ ก่อนทีจ่ ะเดินทางกลับบ้าน ดังนัน้ จึงควรมีการทาคลังสารองสิง่ ของในปริมาณที่เหมาะสมเพื่อใช้สาหรับเจ้าหน้าที่ของบริษทั ที่จะต้องปฏิบตั หิ น้าที่จนกว่าจะเข้าสู่สภาวะ
ปกติ นอกจากนี้ควรเตรียมสิง่ ของจาพวกแท่งเหลนกหรือเครื่องมือช่วยเหลือชีวติ อื่น ๆ ไว้ใกล้มอื เพื่อ
ช่วยผูท้ ต่ี ดิ อยูก่ บั ซากตึก45
41

ความตกลงค่าใช้จ่าย-การเบิกคืน นั้น บางครั้งก็รวมเป็ นเรื่ องของกิจกรรมการให้ความช่วยเหลือในยามเกิดภัยพิบตั ิ ซึ่งควรครอบคลุม
ถึงเรื่ องอาหาร เครื่ องดื่ม การทาความสะอาด การซ่อมเครื่ องมือ การย้ายสิ่ งของ บริ การด้านการแปล
42บริ ษทั ต้องรักษาสัมพันธภาพที่ดีกบั NPOs และชุมชนอย่างเป็ นประจา เช่นการเสนอให้มีการใช้สถานที่ของบริ ษทั เป็ นที่พบปะ
ประชุม ทากิจกรรม เป็ นต้น43ถ้าบริ ษทั เป็ นเจ้าของโรงพยาบาล โรงแรม อาคารผูโ้ ดยสารที่จะสามารถเปลี่ยนเป็ นสถานพยาบาลชัว่ คราว ต้องเตรี ยมเครื่ องปั่ นไฟสารอง น้ าดื่ม เชื้อเพลิง เผือ่ กรณี ที่ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานของรัฐใช้การไม่ได้
44มีการดาเนินการได้หลายอย่างเช่น การสิ่ งสิ่ งของโดยใช้โออีเอ็ม การใช้สานักงาน และการส่ งเจ้าหน้าที่เป็ นหน่วยกูภ้ ยั เป็ นต้น45เนื่องจากในยามที่เกิดเหตุภยั พิบตั ิ เจ้าหน้าที่ปกติของหน่วยงานเช่นจากภาครัฐมักจะเดินทางมาถึงที่เกิดเหตุชา้ จึงต้องเตรี ยมอุปกรณ์
จาพวกนี้ไว้ อาจจะเพิม่ ในส่ วนของเลื่อย พลัว่ ค้อน เครื่ องตัดลวด แม่แรง เชือก บรรได หน้ากากกันฝุ่ น เป็ นต้น26

การบรรเทาความเสียหายที่เกิดกับบ้านของพนักงานเองกนมคี วามสาคัญโดยตัวของมันเอง คือเมื่อพนักงานไม่มคี วามกังวลกับเรื่องบ้านของตนกนจะสามารถให้เวลากับงานของบริษทั อย่างเตนมที่ ซึ่งเรือ่ งนี้บริษทั กนจะต้องพิจารณาอย่างจริงจังด้วย46
2.3 การฝึ กปฏิ บตั ิ และการควบคุม
2.3.1 การปฏิ บตั ิ การตอบโต้สถานการณ์ ที่สอดคล้องกับแผนการดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องหลัง จากได้จ ดั ท าแผนการด าเนิ น ธุ ร กิจ ต่ อ เนื่ อ งแล้ว ควรได้ม ีก ารจัด สรรงบประมาณ ให้กับ
โครงการและกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมความพร้อมรับมือสถานการณ์ภยั พิบตั ิ ซึ่งควรอยู่ใน
โครงการประจาปี ควรอยูใ่ นแผนระยะปานกลางหรือระยะยาว และทีส่ อดคล้องกับแผนการดาเนินธุรกิจ
ต่อเนื่อง ประเดนนสาคัญประการหนึ่งสาหรับงานด้านการเตรียมความพร้อมคือการมุ่งจุดสนใจไปในเรื่อง
ของการเลือกเอาส่วนสาคัญ (Extraction of Key Elements) ดังทีไ่ ด้กล่าวไว้ในข้อ 2.2.447
แผนจะไม่มคี วามหมายและกลายเปน นเพียงแค่กระดาษถ้าไม่ได้นามาปฏิบตั ิ ประเดนนกนคอื ว่าแผน
ทีม่ อี ยูน่ นั ้ จะต้องได้ถูกนามาปฏิบตั แิ ละเปน นไปตามทีไ่ ด้กาหนดเว้แต่แรก และทาอย่างไรให้แผนใหม่ถูก
นามาใช้เช่นเดียวกัน4846

สิ่ งสาคัญด้วยเช่นกันคือการที่พนักงานควรจะมีความรู้เกี่ยวกับการเสริ มสร้างความแข็งแรงให้กบั โครงสร้างบ้าน การป้ องกันการล้ม
ของเฟอร์ นิเจอร์ การสารองสิ่ งของจาเป็ น และการประกันภัย ควรฝึ กใช้ระบบบริ การข้อความฉุกเฉิน (หมายเลข 171) เพือ่ ช่วยในการ
ตรวจสอบสภาพความปลอดภัยของพนักงานด้วย
47มาตรการตอบโต้ข้นั พื้นฐาน อาจจะประกอบด้วย จัดทาผังการบังคับบัญชา ที่แสดงบทบาทชัดเจน จัดทากระบวนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง จัดทาแหล่งทรัพยากรและซัพพลายเออร์ ที่จาเป็ น กาหนดสถานที่สารอง เตรี ยมการเรื่ องเอการคู่มือ คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ สายโทรศัพท์ โต๊ะทางาน เอกสาร เครื่ องมือ
สานักงาน เตรี ยมวิธีสารองข้อมูล เลือกข้อมูลที่จะสารอง จัดระบบการนากลับมาสู่ ระบบปกติ สารองข้อมูลเอกสารที่สาคัญยิง่ ยวดต่อความอยูร่ อดของบริ ษทั พิจารณากระจายแหล่งผลิต พิจารณาแหล่งเก็บคลังสิ นค้า พิจารณาเรื่ องการมีหุน้ ส่ วนสองหุน้ ส่วนหรื อมากกว่านี้ พิจาณาจัดทาข้อตกลงโออีเอ็มกับบริ ษทั ที่คล้ายกัน จัดทาเครื อข่ายการติดต่อฉุ กเฉิ น เตรี ยมเครื่ องมือหรื อวิธีการติดต่อในยามฉุกเฉิ นหนึ่งหรื อสองวิธีั พนักงานเพือ่ เก็บไว้ที่บา้ นด้วย แจกจ่ายคู่มือให้กบ จัดทารายละเอียดการติดต่อของลูกค้า หุ น้ ส่ วนธุรกิจ ส่ วนราชการ หนังสื อพิมพ์ บริ ษทั โฆษณาั ผูใ้ ห้บริ การด้านดังกล่าว การทาสัญญาด้านการฟื้ นฟูกบ การจัดทาขั้นตอนการปฏิบตั ิสาหรับการดาเนินการด้วยระบบมือเปล่า (manual)* ข้อมูลสาคัญยิง่ ยวดคือข้อมูลที่จาเป็ นไม่วา่ จะทางตรงหรื อทางอ้อมในยามเกิดภัยพิบตั ิ จาเป็ นโดยตรงคือพวกแบบแปลน เลย์เอ้า
สเกตซ์ เอกสารการควบคุมคุณภาพ จาเป็ นโดยอ้อมคือเอกสารควบคุมภายใน เอกสารการเงิน เป็ นต้น48

ถ้าบริ ษทั มีความคุน้ เคยกับระบบการจัดการอยูแ่ ล้ว บริ ษทั ก็เพียงแค่ดาเนินการตามรายการมาตรฐานเช่นการจัดทารายการ การควบคุม
การปฏิบตั ิ การควบคุมเอกสาร

27

2.3.2 การจัดเก็บเอกสาร (Documentation)49
2.3.2.1 การจัดทาแผนและคู่มือ
แต่ละแผนกควรมีการจัดทาชุดเอกสารที่สมบูรณ์เกี่ยวกับแผนและคู่มอื ขัน้ ตอนการดาเนินการ
โดยแยกเปน นแต่ละบทบาท ในเอกสารควรบรรจุขอ้ มูลเรื่องนโยบายสาหรับมาตรการการดาเนินธุรกิจต่อ เนื่อ ง ข้อ มูล การคาดคะเนความเสียหาย แผนการดาเนินธุ รกิจต่ อ เนื่อ ง การเตรียมความพร้อ มล่วงหน้า กิจการของธุรกิจในห้วงเวลาที่เกิดภัยพิบตั ิ การควบคุมองค์กร ผังสายการบังคั บบัญชาของ
องค์กรในสภาวะฉุกเฉิน และข้อมูลแผนการปรับปรุงทีก่ าลังดาเนินอยู่50ในแผนนี้ควรมีส่วนทีแ่ สดงหรืออธิบายวิธกี ารสาหรับการเดินหน้ากิจการสาคัญของบริษทั ภายใต้
กรอบเวลาทีก่ าหนดคู่มอื ควรจะถูกใช้เพื่อทาให้พนักงานได้รบั ทราบและทาความคุ้นเคยกับนโยบายและมาตรการ
ตอบโต้สถานการณ์ และเพื่อส่งต่อความรูใ้ นเรื่องดังกล่าวไปให้กบั ผูท้ เ่ี ข้ามารับตาแหน่ งใหม่ และควรมี
การใช้ในช่วงการเรียนรูศ้ กึ ษางานประจาวัน
2.3.2.2 การจัดทาเช็คลิ สต์เมื่อ เกิดภัยพิบตั ิข้นึ พนักงานมักจะไม่มเี วลาที่จะเปิ ดดูแนวปฏิบตั ิท่กี าหนดไว้ ใ นเอกสารคู่มอื
ดังนัน้ เจ้าหน้าทีผ่ ทู้ ม่ี หี น้าทีร่ บั ผิดชอบทีจ่ ะต้องรับบทบาทผูน้ าจะต้องมีเชนคลิสต์อยู่ใกล้ตวั ตลอดเวลา ซึง่จะช่ ว ยให้ เ ขาตรวจสอบนโยบายและทิศ ทาง สิ่ง ที่จ ะต้ อ งด าเนิ น การในขัน้ ต่ า ที่สุ ด การควบคุ มสถานการณ์ ขัน้ ตอนวิธปี ฏิบตั สิ าหรับการเดินหน้ากิจการสาคัญของบริษทั อย่างต่อเนื่อง
2.3.3 การเงิ นการคลัง
บริษทั ทีป่ ระสบภัยพิบตั ลิ ว้ นแล้วแต่มคี วามต้องการเมนดเงินเพื่อซ่อมแซมหรือปรับปรุง ตึกอาหาร
ทีไ่ ด้รบั ความเสียหาย และเพื่อรักษาเครดิตทางด้านการเงิน การพิจารณาในเรื่องของการเงิน นัน้ อาจจะ
เกี่ยวข้องกับการประกันภัยและการสารองเงินกู้สาหรับใช้ในกรณีเกิดภัยพิบตั ิ นอกจากนี้ยงั ขอแนะนา
ให้พจิ ารณาเงินกูย้ มื จากเทศบาลด้วย
2.3.4 การยืนยันหรือรับรองว่าแผนสามารถใช้ การได้ในทางปฏิ บตั ิมันเปน นสิง่ ทีจ่ าเปน นที่จะต้องมีการรับรองว่ากิจการสาคัญของบริษทั จะสามารถได้รบั การฟื้ นฟูได้
ภายในกรอบเวลาที่กาหนดไว้ ยกตัวอย่างเช่น การตรวจสอบให้ชดั เจนว่า จะสามารถจัดซื้อจัดหาวัสดุ
อุปกรณ์ได้ตามกาหนดเวลาหรือไม่ และถ้าหากเกิดกรณีท่จี ะต้องดาเนินการด้วยมือแทนที่ด้วยระบบ
ไฟฟ้าในยามทีม่ กี ารปิดระบบนัน้ กนจะต้องมีการฝึกซ้อมว่าสามารถจะทาได้ตามทีก่ าหนดไว้หรือไม่

49รวมถึงแผนและคู่มือ ตลอดจนเอกสารอืน่ ๆ เช่นคาขอสาหรับการตัดสิ นใจสั่งการ รายงานการประชุม ประวัติการฝึ กอบรม บันทึก
การตอบโต้ภยั พิบตั ิ50กล่าวโดยทัว่ ไปแล้ว คูม่ ือที่จดั ทาขึ้นเหล่านี้มกั จะมีผงั ไฮราคี ที่จะประกอบด้วยนโยบาย ระเบียบ มาตรฐาน กระบวนการปฏิบตั ิ เป็ น

ต้น

28

2.3.5 ความสาคัญของการตัดสิ นใจในกรณี เกิ ดภัยพิ บตั ิในบางครัง้ ภัยพิบตั อิ าจจะมีความรุนแรงเกินกว่าทีค่ าดการณ์ไว้ และทาให้มาตรการเตรียมความ
พร้อ มของบริษัท ที่ไ ด้เ ตรียมการไว้ไม่เ พียงพอต่ อ การรับมือ 51 ดัง นัน้ จึง เปน นสิ่ง ส าคัญ ที่ฝ่า ยบริห าร(หัวหน้ าฝ่ายมาตรการตอบโต้สถานการณ์ของสานักงานใหญ่) และรวมถึงหน่ วยสนับสนุ นทัง้ หลายทัง้
ปวงจะต้ อ งไม่ ติด ยึด กับ แผนที่ม ีอ ยู่ เ ท่ า นั ้น แต่ ใ ห้ ใ ช้ แ ผนที่ม ีอ ยู่ เ ปน น พื้น ฐานส าหรับ การประชุ มปรึกษาหารือ และการตัดสินใจใด ๆ จะขึน้ กับสถานการณ์ปจั จุบนั ณ เวลานัน้ ๆ 52
2.4 การให้ความรู้และการฝึ กอบรมเปน นสิง่ สาคัญที่ทงั ้ ฝ่ายบริหารและพนักงานแต่ ละฝ่ายจะต้องมองเหนนความสาคัญของแผนการ
ดาเนินธุรกิจต่อเนื่องโดยทาเรื่องนี้ให้เปน นเรื่องทีเ่ ข้าใจตรงกัน หรือสร้างให้เปน นวัฒนธรรมองค์กรทีถ่ าวรซึง่ สิง่ นี้ได้ย้าให้เหนนถึงความจาเปน นทีจ่ ะต้องมีการให้การความรู้ การศึกษา และการฝึ กอบรมอย่า งเปน นประจาและต่อเนื่อง53ในยามที่เกิดภัยพิบตั นิ ัน้ คงจะเปน นเรื่องที่เพ้อฝนั หากจะบอกว่าพนักงานหรือคนที่เกี่ยวข้องจะ
สามารถปฏิบตั หิ น้าที่ท่ไี ด้รบั มอบหมายได้ เนื่องจากได้จดั ทาคู่มอื หรือทาเอกสารไว้แล้ว ดังนัน้ จึงมี
51ยกตัวอย่างเช่นกรณี แผ่นดินไหว “Niigata-Chubu Earthquake” ที่มีการการเกิดอาฟเตอร์ ชอ็ คใหญ่หลายครั้งตามมา ซึ่งเหนือ
ความคาดหมาย
52ขั้นตอนการปฏิบตั ิดงั ต่อไปนี้เป็ นการปฏิบตั ิตามเวลาก่อนหลัง และเป็ นสิ่ งที่ปฏิบตั ิกนั โดยทัว่ ไป• ตรวจสอบความเสี ยหายโดยไม่ชกั ช้า• จะเลวร้ายที่สุดหากไม่สามารถรู ้ขอ้ มูลข่าวสาร
• หาข้อมูลเกี่ยวกับความเสี ยหายที่เกิดกับซัพพลายเชน
• ระดมเจ้าหน้าที่โดยเร็ วที่สุด และแต่งตั้งคณะทางานทันที
• ส่ งเจ้าหน้าที่สารวจล่วงหน้า
• รายงานยืนยันผลกระทบต่อกิจการของบริ ษทั• จัดทาแนวนโยบายในการตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิ น• จัดลาดับความสาคัญของมาตรการตอบโต้สถานการณ์
• การให้ขอ้ แนะนาในการปฏิบตั ิในช่วงแรก และควบคุมความก้าวหน้า
• การสร้างทีมหรื อองค์กรฉุ กเฉิ น และแต่งตั้งผูน้ าทีม
• การตัดสิ นใจว่าจะย้ายกิจการไปยังที่อืน่ หรื อไม่• การตรวจสอบวัสดุสาหรับบูรณะฟื้ นฟู• การหาข้อมูลเกี่ยวกับเงื่อนไขของกิจการที่มีการกูค้ นื• เช็คว่าวัสดุใดที่จาเป็ นต้องใช้เพิม่ เติม
• ตัดสิ นใจว่ากิจการจะสามารถดาเนินการได้เป็ นปกติหรื อไม่• ตรวจสอบมาตรการเชิงป้ องกัน
• จัดหางบประมาณพิเศษเพิม่ เติม
• การแจ้งข้อมูลต่อสาธารณะ
• การสรุ ปทบทวนกิจกรรมในอดีต

53การโยกย้ายพนักงานเป็ นเรื่ องปกติของทุกบริ ษทั ซึ่งในช่วงหลายปี ที่ผา่ นมาก็จะเห็นว่ามีการแตกตัวของบริ ษทั การรวมตัวของบริ ษทัเป็ นต้น แต่ภายใต้ภาวะเช่นนี้สิ่งที่ควรทาคือการรักษาไว้ซ่ ึ งความรู้ความชานาญและความเชี่ยวชาญ การฝึ กอบรมจะสามารถตอบโจทย์
ตรงนี้ได้

29

ความจาเปน นทีจ่ ะต้องดาเนินการฝึ กซ้อมการปฏิบตั อิ ย่ างสม่าเสมอและต่อเนื่อง และในการฝึ กซ้อมการ
ปฏิบตั นิ ัน้ ควรมีกจิ กรรมย่อยทีเ่ กี่ยวข้องต่าง ๆ ให้ครบถ้วน เริม่ ตัง้ แต่การให้ความรู้ การฝึกซ้อมแผน
แบบบนโต๊ะ (desktop exercise) การฝึ กอบรมเรื่องการตัดสินใจสาหรับ ผู้ท่เี ปน นคียแ์ มนสาคัญ การฝึ กซ้อมการอพยพ การหนีไฟ การฝึ กซ้อมสารองข้อมูล หรือการฝึ กซ้อมการจัดตัง้ ศูนย์อานวยการฯ
เปนนต้น
เนื่องจากการเกิดภัยพิบตั ไิ ม่เอื้อต่อการอ่านหรือดูเอกสารคู่มอื ใด ๆ ในจุดทีเ่ กิดเหตุเลย ดังนัน้
พนัก งานหรือ บุ ค คลใดที่ม ีค วามช านาญหรือ คุ้น เคยกับ คู่ม ือ เหล่ า นี้ ค วรจะได้ร ับ การอบรมให้เ ปน นContingent
2.5 การตรวจสอบและการแก้ไข
บริษัทควรประเมินเงื่อ นไขของการดาเนินการธุ รกิจต่ อ เนื่อ งโดยจัดให้เ ปน นส่ ว นหนึ่งของการ
ตรวจสอบภายในของบริษทั (หรือตรวจสอบบ่อยครัง้ กว่านี้กนจะยิง่ ดี) การตรวจสอบควรจะดาเนินการ
เพื่อให้เหนนว่ามีสงิ่ ใดที่ยงั ไม่ได้มกี ารดาเนินการ หรือสิง่ ใดที่จะต้องเพิ่ มประสิทธิภาพ ผลการประเมิน
เหล่านี้ ตลอดจนรายละเอียดในการปรับปรุงแก้ไขควรรายงานให้ผบู้ ริหารทราบ
2.6 การทบทวนโดยฝ่ ายบริ หารเมื่อได้รบั รายงานผลการตรวจสอบแล้ว ฝ่ายบริหารควรจะปฏิบตั ดิ งั นี้คอื เรียงลาดับรายการที่
จะต้องมีการปรับปรุง ทบทวนกิจกรรมการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องในภาพรวม การกาหนดทิศทางการ
ดาเนินกิจกรรมสาหรับปี ต่อ ๆ ไป ในการทาเช่นว่านี้ ฝ่ายบริหารควรจะต้องสร้างสมดุลระหว่างการ
แก้ไขสถานการณ์ในปจั จุบนั และในขณะเดียวกันกนจะต้องตามให้ทนั กับการเปลี่ยนแปลงกิจกรรมด้าน
การประกอบธุรกิจ การทบทวนในลักษณะเช่นนี้ของฝ่ายบริหารอย่างเปน นประจาและสม่าเสมอจะเปน นการสร้างความเข้มแขนงและเตรียมพร้อมรับมือภัยภัยพิบตั ไิ ด้ดที ส่ี ุด54
นอกเหนื อ จากการทบทวนแผนการด าเนิ น ธุ ร กิจ ต่ อ เนื่ อ งโดยฝ่ า ยบริห ารแล้ว การทบทวน
แผนการดาเนินธุ รกิจต่อ เนื่อ งในภาพรวมทัง้ ระบบกนจะต้อ งทาด้ว ยถ้าหากมีค วามเปลี่ยนแปลงของ
กิจการต่าง ๆ เช่นปรับโครงสร้างใหม่ การขยายโรงงาน การมีผลิตภัณฑ์ใหม่ การย้ายทีต่ งั ้ โรงงาน เปน นต้น ซึง่ ในปจั จุบนั การดาเนินธุรกิจของในญีป่ นุ่ มีการเปลีย่ นแปลงอยูต่ ลอดเวลา

54สาระสาคัญดังต่อไปนี้จะเกี่ยวข้องกับหัวข้อที่ 2.5 และ 2.6: ถ้าระบบการจัดการเรื่ องคุณภาพ หรื อ ISO9000 ระบบการจัดการสิ่ งแวดล้อม ISO14001 ระบบการจัดการความเสี่ ยง JISQ2001 หรื อระบบการจัดการด้านความปลอดภัยข้อมูลข่าวสาร ISO17799 ได้ถูกนามาใช้อยูแ่ ล้ว สิ่ งที่จะต้องมีการดาเนินการก็คอื ทาให้เป็ นส่ วนหนึ่งของระบบเหล่านี้นนั่ เอง (กล่าวคือ “การติดตาม” , “การประเมินผล”, “การปรับปรุ งแก้ไข” และ “การควบคุม” )30ส่วนที่ 3 คาแนะนาสาหรับฝ่ ายบริ หารและองค์กรภาคธุรกิ จโดยการอ้างถึงกรอบแนวทางเกี่ยวกับการดาเนิ นธุรกิจต่อเนื่องที่เปน นที่นิยมอย่างแพร่หลายใน
ยุโรปและอเมริกาเหนือ คู่มอื เล่มนี้ได้กล่าวถึงสิง่ ทีค่ วรทาและไม่ควรทาในการนามาตรการด้านดังกล่าว
มาปฏิบตั ิ และในบรรดาสิง่ ต่าง ๆ นัน้ ฝา่ ยบริหารได้ถูกคาดหวังต่อการตัดสินใจทีถ่ ูกต้อง ไม่ผดิ พลาดใน
สถานการณ์ต่าง ๆ ทีห่ ลากหลาย
สาหรับคู่มอื นี้กล่าวโดยสรุปแล้ว คณะสืบสวนพิเศษแห่งสภาการจัดการภัยพิบตั กิ ลางของรัฐบาลญีป่ นุ่ได้มขี อ้ เสนอแนะดังต่อไปนี้สาหรับองค์กรภาคธุรกิจ และฝา่ ยบริหารของบริษทั ได้พจิ ารณาในการจัดทา
มาตรการรับมือกับภัยพิบตั ิ(1) เปนนสิง่ จาเปนนทีจ่ ะต้องให้มจี านวนบริษทั มากขึน้ เรือ่ ย ๆ ได้รบั รูว้ ่าการทีบ่ ริษทั จะมีลูกค้าจานวน
มากและมีมูล ค่ าที่สูงขึ้นนัน้ สิ่งนี้จะเกิดขึ้นได้จาก ชื่อ เสียงในการดาเนินการเรื่อ งแผนดาเนินธุ รกิจต่อเนื่องเพื่อพร้อมรับมือภัยพิบตั ิ ในหมูผ่ ถู้ อื หุน้ หุน้ ส่วนทางธุรกิจ ผูบ้ ริโภค เจ้าหน้าที่ พนักงาน งานที่
รออยูข่ า้ งหน้าคือการขยายการเตรียความพร้อมตรงนี้ไปอีก
(2) เมือ่ เกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ คราใด สิง่ ทีอ่ าจจะต้องจาเปนนสาหรับธุรกิจทีไ่ ด้รบั ผลกระทบคือการตัดสินใจ
ทีจ่ ะกระชับรายการประกอบกิจการให้แคบเข้าและระดมคนทีม่ อี ยูจ่ ากัดไปอยูใ่ นส่วนนี้เท่านัน้
(3) มันเปน นสิง่ จาเปน นที่จะต้อ งทาให้บริษัทจานวนมากขึ้นทราบว่าการสารวจตรวจสอบมาตรการ
เกี่ยวกับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องนัน้ เปน นสิง่ ทีน่ ่ าสนใจอย่างยิง่ ในการบริหารธุรกิจเพราะจะทาให้บริษทั
ได้เรียนรูว้ ่าในกิจการทีส่ าคัญ กระบวนการ หรือวัสดุนนั ้ สิง่ ใดเปนนสิง่ สาคัญเร่งด่วน และดาเนินมาตรการ
ทีม่ ปี ระสิทธิภาพให้สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงและระดับความสาคัญ และในท้ายที่สุดเพื่อให้บรรลุ
เป้าหมาย มีประสิทธิภาพ คุม้ ค่ากับการลงทุน
(4) ความเสี่ย งต่ อ แผ่ น ดิน ไหวของบริษั ท ญี่ ปุ่ น เปน น ความกัง วลอย่ า งฝ งั รากลึก ต่ อ นั ก ลงทุ นต่างประเทศด้วยเช่นกัน เพื่อกาจัดความกังวลนี้ขอแนะนาให้เปิ ดเผยรายละเอียดของความเสี่ยงต่อ
แผ่นดินไหวไปพร้อม ๆ กับมาตรการตอบโต้โดยวิธกี ารบางอย่าง (อาทิรายงานด้านการเงิน รายงาน
ยอดการขาย และรายงานด้านสิง่ แวดล้อม) การทาเช่นนี้อาจจะสะท้อนถึงเครดิตของบริษทั ไปด้วยในตัว
(5) มันมีความจาเปน นที่จะต้องทาให้บริษทั จานวนยิง่ มากยิ่งดีรวู้ ่าการเตรียมความพร้อมรับมือภัย
พิบตั ิ และการตอบโต้ภยั พิบตั ทิ เ่ี กิดถือว่าเปน นส่วนหนึ่งของความรับผิดชอบของฝ่ายบริหาร ซึง่ แนวคิด
แบบนี้ ค วรต้อ งให้ม ีก ารรับรู้ก ันทัวทั่ ง้ บริษัทว่ าเปน นส่ ว นหนึ่ งของความรับ ผิดชอบต่ อ สังคม ถ้ามอง
ในเง่ทางด้านเศรษฐกิจแล้วการบรรเทาความเสียหายจากภัยพิบตั แิ ละการนาเอาการดาเนินการธุรกิจ
ต่อเนื่องมาปฏิบตั ินัน้ ถือเปน นการหยิบยื่นโอกาสให้กบั บริษัทในการลดความสูญเสียในด้านเศรษฐกิจ
และยังได้กาไรเสียอีกจากดีมานด์ท่เี กี่ยวกับการบูรณะฟื้ นฟูท่จี ะติดตามมา ในมุมมองด้านสิง่ แวดล้อม
มาตรการป้องกันภัยพิบตั ซิ ้าสองเช่นมลพิษด้านสิง่ แวดล้อมนัน้ ถือว่าเปน นทีน่ ิยมสูง ถ้ามองในด้านสังคม
การฟื้นฟูธุรกิจทีร่ วดเรนวจะทาให้เกิดการจ้างงานทีอ่ าจจะมาพร้อม ๆ กับชื่อเสียงด้านความปลอดภัย

31ภาคผนวก: อธิ บายคาศัพท์
BCP (Business Continuity Plan) แผนดาเนิ นธุรกิ จต่อเนื่ องเปนนนิยามของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องISO (International Organization for Standardization)เปนนองค์กรระหว่างประเทศด้านการกาหนดมาตรฐาน มีสมาชิกทีเ่ ปน นหน่วยงานกาหนดมาตรฐาน
ของประเทศต่าง ๆ ทาหน้าทีพ่ ฒั นาและแก้ไขมาตรฐานอุตสาหกรรมทุกประเภท
JIS (Japanese Industrial Standard)เปน นหน่ วยงานกาหนดมาตรฐานอุตสาหกรรมของประเทศญีป่ นุ่ ก่อตัง้ เมือ่ ปี ค.ศ.1949
NPO (Non-Profit Organization)เปนนหน่วยงานทีด่ าเนินการโดยไม่หวังผลกาไร ทีม่ กั จะปฏิบตั งิ านช่วยเหลือสังคม กฎหมายที่
เรียกว่า NPO law ได้ให้สถานะสาหรับหน่วยงานประเภทนี้เช่นเดียวกับบริษทั โดยมีขนั ้ ตอนตามที่
กาหนดตามกฎหมาย
OEM (Original Equipment Manufacturing)เปนนระบบในการจัดส่งสินค้า เปนนการทาให้อุปกรณ์และผลิตภัณฑ์สุดท้ายเปน นแบรนด์ของผูซ้ อ้ื
Decision Making Trainingคือการฝึกอบรมทีเ่ กีย่ วกับการตัดสินใจและการให้กาหนดทิศทางในเวลาทีม่ อี ยูส่ นั ้ ๆ ว่าจะ
จัดการอย่างไรต่อองค์กร บุคลากร และเงินทุน โดยสมมติสถานการณ์ หรือเหตุการณ์เกิดขึน้
Business Suspension Lossesยอดการขายทีล่ ดลงและรวมถึงการหายไปของผลกาไรจากการหยุดกิจการของธุรกิจ
Desk Trainingเปนนรูปแบบหนึ่งของการฝึกอบรมด้านการตัดสินใจ โดยจะฝึกอบรมเกีย่ วกับสิง่ ต่าง ๆ ทีส่ าคัญตามช่วงเวลา โดยสมมติสถานการณ์หรือเหตุการณ์เกิดขึน้
32

Previous Earthquake-proof Standardsเปนนข้อกาหนดเกีย่ วกับความทนทานต่อแรงของแผ่นดินไหว แนบท้ายกฏหมายมาตรฐานอาคาร
ทีต่ ราขึน้ เมื่อปี ค.ศ.1950 มีการแก้ไขเพิม่ เติม 2 ครัง้ ในปี 1971 และ ปี 1981 ภายหลังจากการเกิด
แผ่นดินไหวขนาดใหญ่สองครัง้ ในคู่มอื เล่มนี้อ้างถึงมาตรฐานอาคารทีใ่ ช้ก่อนปี ค.ศ.1981 ซึง่ เปน นความ
กังวลของผูค้ นเกีย่ วกับตึกทีส่ ร้างก่อนมีมาตรฐานนี้มาบังคับใช้
Crisis Communicationsคือการแลกเปลีย่ นข้อมูลข่าวสารในช่วงทีเ่ กิดสถานการณ์ฉุกเฉิน ซึง่ รวมถึงการแถลงข่าวในช่วง
เกิดวิกฤติการณ์ การสื่อสารในช่วงวิกฤติเปนนส่วนหนึ่งของการสื่อสารเกีย่ วกับความเสีย่ งภัยCritical Pathในกรณีทม่ี กี ารแยกออกเปน นสองทางหลาย ๆ ครัง้ ในกระบวนการของโครงการ Critical Path คือเส้นทางการทางานทีส่ ามารถทาให้กระบวนการปฏิบตั งิ านทัง้ หมดสาเรนจได้ในเวลารวดเรนว มันเปน นสิง่ ที่จาเปน นที่จะต้อ งติด ตามกระบวนการนี้ อ ย่า งใกล้ชิด เนื่อ งจากหากล่ า ช้าจะท าให้เ กิดผลกระทบต่ อกระบวนการทัง้ หมดContingency Plan
คือแผนทีจ่ ดั เตรียมไว้ก่อนหน้า เปนนแผนทีร่ ะบุถงึ กระบวนการขัน้ ตอนในการรับมือกับ
สถานการณ์ฉุกเฉินDisaster Loanเทศบาลหลายแห่ ง มีร ะบบการปล่ อ ยเงิน กู้ ส าหรับ ใช้แ ก้ ไ ขความเสีย หาย โดยให้ เ งิน กู้ แ ก่ผูป้ ระสบภัยจากแผ่นดินไหว อัคคีภยั ขนาดใหญ่ พายุ หรืออุทกภัย รายละเอียดของเงินกู้น้ีถูกตีพมิ พ์ในเวปไซต์ของเทศบาล สาหรับในส่วนของเงิน กู้แก่เอส-เอม-อี รัฐบาลได้จดั ตัง้ ระบบสาหรับเงินกู้เพื่อ
ช่วยเร่งรัดการบูรณะฟื้นฟูหลังเกิดภัยพิบตั ิ
Supply Chainคือห่วงโซ่ซพั พลายทีเ่ ชื่อมโยงระหว่างซัพพลายเออร์ไปจนถึงลูกค้า ประกอบด้วยการพัฒนา การจัดซื้อ ผู้ผลิต การกระจาย และการขาย ซัพพลายเชนเกี่ยวข้องกับซั พพลายเออร์ ผู้ผลิต ผู้กระจ่าย
(ผูค้ า้ ส่ง) ผูค้ า้ ปลีก และผูบ้ ริโภค
33

Service Level Agreementในการดาเนินการตามความตกลง ความตกลงทีเ่ ปน นลายลักษณ์อกั ษรสาหรับระดับคุณภาพของ
การให้บริก ารบนพื้นฐานของขอบเขตและเนื้อ หาที่จะต้อ งให้ต ลอดจนสาหรับกฎการปฏิบตั ิเ พื่อ ให้ตระหนักของรายละเอียดของข้อตกลง
Assistance Agreementความตกลงก่อนหน้าทีด่ าเนินการระหว่างรัฐบาลท้องถิน่ กับบริษทั ซึ่งเกี่ยวกับธุรกิจทีก่ ่อกาเนิด
ขึน้ ภายหลังจากการเกิดภัยพิบตั ิ เนื้อหาของความตกลงจะเกี่ยวกับการจัดส่งอาหาร ศูนย์อพยพ และการสนับสนุนให้เปิดถนน
Business Continuity Planเปน นยุทธศาสตร์ใ นการดาเนินธุ รกิจที่จะไม่ทาให้กิจการที่มคี วามสาคัญ ของบริษัทหยุดชะงัก
ในช่วงการเกิดภัยพิบตั ิ และถึงเม้เมื่อเกิดภัยพิบตั กิ จน ะทาให้บริษทั ฟื้นตัวได้เรนวตามเวลาทีก่ าหนด และปกป้องการสูญเสียลูกค้าไปให้กบั คู่แข่งซึง่ จะทาให้มลู ค่ารวมของบริษทั ถดถอยลงในทีส่ ุด มาตรการเช่นว่า นี้ป ระกอบด้ว ย การปรับ ปรุงระบบการสารอง การมีท่ีต งั ้ บริษัท สารองไว้ การยืน ยัน เรื่อ งความ
ปลอดภัยที่รวดเรนว การมีบุคลากรและสานักงานทางเลือกพร้อมใช้ แผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องไม่ใช่เปน นเพียงแค่แผนธรรมดา แต่รวมถึงการบริหารจัดการแบบเบนดเสรนจ
Initial Response Systemเปน นระบบที่ถูกนามาใช้ทนั ทีภายหลังจากการเกิดเหตุภยั พิบตั ิข้นึ เปน นหน้ าที่ของหน่ วยงานที่
จะต้อ งแต่ ง ตัง้ บุ ค คลที่ม ีห น้ า ที่ร บั ผิด ชอบเปน น หัว หน้ า ในการตอบโต้ส ถานการณ์ ท่ีม ีอ านาจในการ
ตัดสินใจ เปน นระบบทีม่ อี านาจในการสังการและค
่าสัง่ ไปยังหน่ วยงานในพื้นที่ และมีหน้าที่แลกเปลี่ยน
ข้อมูลข่าวสารด้วย
Information Security Governanceในส่วนของการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลข่าวสาร การจัดทาระบบสาหรับการตัดสินใจ การให้ความสนใจต่อความรับผิดชอบต่อสังคม และกลไกระบบภายในทีจ่ ะช่วยให้การดาเนินการภายในของ
บริษทั ได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
Earthquake-proof Repair Promotion Law(Law concerning Promoting of Earthquake-proof Repair of Buildings)
34เปน นกฎหมายที่ตราขึน้ เมื่อ 25 ธันวาคม ค.ศ.1995 มีวตั ถุประสงค์เพื่อปรับปรุงความปลอดภัย
ของอาคารจากแผ่นดินไหว ซึ่งจะนาไปสู่ความปลอดภัยต่อชีวติ และทรัพย์สนิ ของประชาชนจากการ
ถล่มของตึกและอาคารจากการเกิดของแผ่นดินไหว
Third Party Certification Systemระบบการให้การรับรองโดยบุคคลที่ 3 เปน นระบบที่เกี่ยวกับการรับรองว่าบุคคลหรือองค์กร มีความเกีย่ วข้องหรือได้ดาเนินการกิจกรรมที่เปน นไปตามข้อกาหนดของมาตรฐาน ซึง่ เปน นการรับรองและ
ให้ใบประกาศนียบัตรโดยผูท้ ไ่ี ม่ได้มสี ่วนในการดาเนินธุรกรรมโดยตรงกับบริษทั
Opening-up of Roadsการเคลื่อนย้ายสิง่ ทีเ่ ปนนอุปสรรคต่อการจราจรทางถนนเพื่อให้สามารถใช้เปนนเส้นทางสัญจรได้
Hazard Map
เปน นแผนที่ระบุภยั คุกคามที่ได้มกี ารศึกษาคาดการณ์ไว้เปน นการล่วงหน้าแล้ว เทศบาลจะทาการเปิ ด เผยและตีพ ิม พ์ข้อ มูล เหล่ า นี้ ซ่ึง ขึ้น อยู่กับ สถานการณ์ ข องชุ ม ชนและเมือ งนั น้ ๆ รายการภัย
ประกอบด้วยการระเบิดของภูเขาไฟ พืน้ ทีท่ เ่ี สีย่ งต่อการเกิดแผ่นดินถล่มและอุทกภัย หรือพืน้ ทีร่ องรับ
การอพยพ เส้นทางการอพยพในช่วงเวลาทีเ่ กิดแผ่นดินไหว
Back-up Officeสานักงานสารองทีเ่ ตรียมไว้เปนนการล่วงหน้าเพื่อรับมือกรณีทส่ี านักงานหลักไม่สามารถใช้การได้
เนื่องจากเหตุภยั พิบตั หิ รือการก่อการร้าย สานักงานสารองนี้จะสามารถรองรับเจ้าหน้าทีท่ เ่ี กี่ยวข้องกับ
การดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง และจะมีเครือ่ งมืออุปกรณ์ทจ่ี าเปนนสาหรับการปฏิบตั งิ าน
BIA: Business Impact Analysis
เปน นกระบวนการที่ยนื ยันถึงผลกระทบต่อกิจการของบริษัทและต่อการเงินซึ่งเกิดจากการหยุดกิจ การของบริษัท เปน น การระบุ ถึง ธุ ร กิจ ที่ม ีค วามส าคัญ ยิ่ง ยวด การปฏิบ ัติก ารและกระ บวนการ
ตลอดจนทรัพ ยากรด้านธุ รกิจ และจะทาการสารวจวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดาเนินธุ รกิจต่ อเนื่อ งยกตัวอย่างเช่น เปนนการดาเนินการตามกระบวนการดังต่อไปนี้ (1) การเลือกกิจการทีม่ คี วามสาคัญ (2)การวิเคราะห์กระบวนการทางธุรกิจ การระบุถงึ องค์ประกอบที่มคี วามสาคัญยิง่ ยวด (คอขวด) ในการ
ดาเนินงานธุรกิจต่อเนื่อง (3) การกาหนดลาดับความสาคัญเร่งด่วนในการฟื้นฟู และ (4) การกาหนด
กรอบเวลาในการฟื้นฟู
35

Blackoutเปนนสภาพการณ์ทเ่ี ปนนไปไม่ได้ทจ่ี ะรับส่งและแลกเปลีย่ นข้อมูลข่าวสารระหว่างกันในองค์เอง และระหว่างองค์กรกับหน่วยงานภายนอก
Bottleneckสภาพการณ์ ท่ีอ งค์ป ระกอบหลัก ในหลาย ๆ ส่ ว นของการด าเนิ น ธุ ร กิจ ต่ อ เนื่ อ งไม่ส ามารถ
ดาเนินการให้มคี วามคืบหน้าต่อไปได้
Management Systemคือวิธกี ารที่เปน นมาตรฐานสาหรับการบริหารจัดการ ผู้จดั การมีส่วนร่วมกับการพัฒนานโยบาย
การวางแผน การดาเนินการ การตรวจสอบ และการทบทวน

Rally Point Systemระบบจุดนัดพบ เปนนระบบทีม่ กี ารนัดหมายผูค้ นให้มารวมตัวกันตามเวลาและสถานทีท่ ก่ี าหนดไว้เปน นการล่วงหน้า ยกตัวอย่างเช่นเมื่อเกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ ให้ไปรวมตัวกัน ณ จุดรวมพล X ภายในเวลา 48
ชัวโมงภายหลั
่งจากเกิดภัยพิบตั ิ จากนัน้ บริษทั กนจะแจ้งให้ทราบเกีย่ วกับการดาเนินการต่อไป เปนนต้น
Risk Communicationเปน นกิจกรรมและกระบวนการสาหรับการส่งเสริมให้เกิดความเข้าใจทีต่ รงกันว่ามีความเสีย่ งเปน นอย่างไรบ้าง โดยการสื่อสารผ่านการแลกเปลีย่ นข้อมูลจากผูส้ ่งและผูร้ บั โดยการแลกเปลีย่ นสามารถทา
ได้ทงั ้ ในองค์กรเองและระหว่างองค์กรของตนเองกับองค์กรอื่น ๆ
Qualification of Risksเปน นการประเมินเชิงตัวเลขเกี่ยวกับความถี่และระดับของผลกระทบจากความเสี่ยงด้วยกรรมวิธ ีบางอย่าง
Risk Management36เปน น การคาดการณ์ เ กี่ย วกับ ความเสี่ย งและการด าเนิ น การเพื่อ ลดความเสี่ย งถ้า หากพบว่ าสภาพแวดล้อมมีความเสี่ยงภัย การดาเนินการประกอบด้วยการจัดการ ความเชี่ยวชาญ ระบบ และมาตรการตอบโต้สาหรับการเอาชนะความเสีย่ ง
Risk Analysis
คือการระบบสาเหตุของปญั หาโดยการใช้ขอ้ มูลอย่างเปน นระบบ และทาการวิเคราะห์ความเปน นไปได้ของเหตุการณ์ และระดับของผลกระทบจากเหตุการณ์ทค่ี าดว่าจะเกิดขึน้

37เช็คลิ สต์สาหรับคู่มือการดาเนิ นการธุรกิ จต่อเนื่ อง ฉบับพิ มพ์ ครัง้ ที่ 1เชนคลิสต์น้ที าขึน้ เพื่อใช้ในการประเมินการดาเนินการธุรกิจต่อเนื่องของบริษทั ตามทีไ่ ด้กล่าวถึงไว้
ในบทที่ 2 เรื่อง “เนื้อหาสาระของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องและแนวทางการปฏิบตั ทิ ่ดี ”ี ของคู่มอื
การดาเนินการธุรกิจต่อเนื่อง ฉบับพิมพ์ครัง้ ที่ 1 นอกจากนี้เชนคลิสต์น้ี ยังช่วยให้มองภาพของการ
ดาเนินธุรกิจต่อเนื่องมีความชัดเจนมากขึน้ ในส่วนของการบอกว่า กิจกรรมใดมีความสาคัญตามลาดับ
ก่อนหลัง ในขณะทีด่ า้ นหนึ่งนัน้ เชนคลิสต์น้นี ่าจะมีประโยชน์ในการส่งเสริมให้บริษทั หรือธุรกิจได้พร้อมใจ
กันมาจับเรื่องนี้ แต่อกี ด้านหนึ่งนัน้ กนขอให้ฝ่ายบริหารได้ตระหนักถึงผลของการตรวจสอบด้วย ในเชนค
ลิสต์น้หี วั ข้อทีม่ เี ครื่องหมาย * กากับหมายถึงเปน นหัวข้อทีส่ าคัญ และหากต้องการดูรายละเอียดของแต่
ละข้อให้กลับไปอ่านรายละเอียดในคู่มอื
2.1 นโยบาย
*  1.ฝา่ ยบริหารได้จดั ทาแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเพื่อเตรียมความพร้อมรับมือหากมีเหตุภยั
พิบตั เิ กิดขึน้ และพร้อมกันนี้ฝา่ ยบริหารได้แจ้งให้ทุกคนในองค์กรทราบ
*  2.ผูจ้ ดั การได้จดั ทานโยบายขัน้ พืน้ ฐานเกี่ยวกับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องทีจ่ ะดาเนินการ
*  3. ผูจ้ ดั การได้อธิบายและทาความเข้าใจถึงกิจกรรมทีเ่ กีย่ วข้องกับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องให้กบั
ผูม้ สี ่วนเกีย่ วข้องทัง้ ในและนอกบริษทั
*  4. นโยบายได้รบั ความเหนนชอบจากมติของบอร์ดผูอ้ านวยการหรือคณะกรรมการบริหาร
 5. นโยบายทีไ่ ด้รบั ความเหนนชอบแล้วนัน้ ได้รบั การเผยแพร่ให้ทุกฝา่ ยทราบอย่างกว้างขวาง
*  6. ผูจ้ ดั การได้จดั สรรทรัพยากร อาทิ งบประมาณและบุคลากรเพื่อดาเนินกิจกรรมทีเ่ กีย่ วข้อง
ตามทีก่ าหนดไว้ในนโยบาย
*  7. ผูจ้ ดั การได้จดั สรรของตนเองสาหรับเข้าร่วมในการพัฒนาแผนของบริษทั
2.2 แผน
*  1. ผูจ้ ดั การได้พฒั นาแผนประจาปีเกี่ยวกับการทาอย่างไรให้แผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเปนน
ส่วนหนึ่งของแผนการจัดการธุรกิจประจาปี
*  2. แผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องเปนนส่วนหนึ่งของแผนการจัดการธุรกิจประจาปีของทัง้ บริษทั ที่ได้รบั ความเหนนชอบจากฝา่ ยบริหารสูงสุด
2.2.2.1 การคาดการณ์ช่วงเวลาหยุดกิจการและศักยภาพในการตอบโต้สถานการณ์ (การวิเคราะห์
ผลกระทบ)*  1. โดยเปน นการดาเนินการแบบจาเพาะเจาะจง การทาการประเมินมูลค่าสินทรัพย์ของบริษทั
(turnover) ทีล่ ดลง กาไรทีห่ ดหาย ค่าชดเชย การลดลงของความน่าเชื่อถือ (การหายไปของลูดค้า) และสถานะทางด้านการเงินถดถอย จากนัน้ ทาการประเมินว่าจะหยุดกิจการเปน นเวลานานเท่าใด โดยการ
ประเมินผลกระทบจากการหยุดส่งซัพพลายส์ ของสินค้าและบริการที่สาคัญในส่วนของการลดลงของ

38มูลค่าสินทรัพย์ของบริษทั กาไรทีห่ ดหายไป ค่าชดเชย การลดลงของความน่ าเชื่อถือ (การหายไปของ
ลูกค้า และสถานะการเงินทีถ่ ดถอย2.2.2.2 การกาหนดว่ากิจการใดเปนนกิจการสาคัญยิง่ ยวด*  1. มีการจัดลาดับความสาคัญของกิจการทีส่ าคัญยิง่ ยวดทีจ่ ะต้องดาเนินการอย่างต่อเนื่องในช่วง
การเกิดภัยพิบตั ิ บนพืน้ ฐานของการประเมินระดับของผลกระทบ
 2. มีการประเมินผลกระทบในเชิงคุณภาพต่อแต่ละกิจการในระหว่างการหยุดการดาเนินธุรกิจ
2.2.2.3 การกาหนดเป้าหมายและกรอบเวลาในการฟื้นฟู
*  1. ได้มกี ารกาหนดกรอบเวลาการฟื้นฟูเมื่อได้มกี ารยอมรับว่าจะมีการหยุดการดาเนินกิจการทีม่ ีความสาคัญยิง่ ยวด โดยมีพน้ื ฐานจากผลของการประเมินระดับของผลกระทบ และทีม่ สี ่วนเกี่ยวข้องกับ
ลูกค้า ภาครัฐ และพันธกิจต่อสังคม
*  2.มีการกาหนดกรอบเวลาในการฟื้นฟูโดยดาเนินการให้เปนนไปตามสัญญาหรือกฎหมายพิเศษ
2.2.3 การคาดการณ์ความเสียหายต่อกิจการทีส่ าคัญอย่างยิง่ ยวดทีอ่ าจจะเกิดขึน้
*  1.ได้มกี ารพยากรณ์ความเสียหายทีอ่ าจจะเกิดจากกิจการทีม่ คี วามสาคัญยิง่ ยวด โดยพิจารณาถึง
ผลกระทบต่อเป้าหมายต่าง ๆ ยกตัวอย่างเช่น สานักงาน โรงงาน เครือ่ งมือ เครือ่ งจักร คนงาน วัตถุดบิ
การขนส่ง การบรรจุหบี ห่อ และลูกค้า
2.2.4 การคัดสรรสิ่ งที่เป็ นองค์ประกอบสาคัญ
*  1. ได้ดาเนินการคัดสรรเอาสิง่ ทีเ่ ปน นองค์ประกอบสาคัญของการดาเนินธุรกิจ เช่น เครื่องมือการ
ผลิต ข้อมูลข่าวสาร และทรัพยากรอื่น ๆ ทีจ่ าเปน นต่อการฟื้นฟูการผลิตหรือการดาเนินกิจการทางด้าน
ธุรกิจ โดยตัง้ อยูบ่ นพืน้ ฐานของการคาดการณ์เกี่ยวกับความเสียหายทีอ่ าจจะเกิดขึน้ จากผลกระทบของ
ภัยพิบตั ิ*  2. ได้มกี ารคาดการณ์องค์ประกอบสาคัญหลายประการและทาการทบทวนอยูส่ ม่าเสมอ
2.2.5.1 การทาให้สายการบังคับบัญชามีความกระจ่างชัด
*  1. ได้มกี ารทาให้ระบบการจัดองค์กร บทบาทและสายการบังคับบัญชา ภายใต้แผนการดาเนิน
ธุรกิจต่อเนื่อง มีความชัดเจน
*  2. ได้มกี ารแต่งตัง้ บุคคลทีร่ บั ผิดชอบระบบการจัดองค์กรของแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง จากฝา่ ยบริหาร
 3. ควรมีการจัดตัง้ ระบบการประสานงานระหว่างแผนกต่าง ๆ*  4. ได้มกี ารจัดตัง้ ไว้เปน นการล่วงหน้าซึ่งอานาจในการโยกย้ายบุคลากรหรือ อานาจสังการของ
่หัวหน้ามาตรการตอบโต้ภยั พิบตั ขิ องสานักงานใหญ่ และหัวหน้ามาตรการตอบโต้ภยั พิบตั ขิ องแต่ละ
แผนก
2.2.5.2 การสร้างความมันใจว่่ าการดาเนินงานของสานักงานใหญ่ และสถานที่สาคัญอื่น ๆ สามารถ
ดาเนินต่อไปด้
*  1. ได้มกี ารเลือกทีต่ งั ้ ของศูนย์บญั ชาการสาหรับการปฏิบตั งิ านของหัวหน้ามาตรการตอบโต้ภยั
พิบตั แิ ละเจ้าหน้าทีท่ เ่ี กีย่ วข้อง โดยเลือกไว้หลายแห่ง

39

*  2. นอกเหนือจากความเปน นไปได้ในการฟื้นฟูการดาเนินการของบริษทั ในพืน้ ทีป่ ระสบภัย ได้ม ีการตรวจสอบการดาเนินการธุรกิจต่อเนื่องในพืน้ ทีท่ ไ่ี ม่ได้รบั ผลกระทบ (กล่าวคือ การย้ายการควบคุม
การปฏิบตั ไิ ปยังสถานทีห่ รือโรงงานด้านนอกพืน้ ทีร่ บั ผลกระทบ)2.2.5.3 การส่งข้อมูลข่าวสารสู่ภายนอกและการแลกเปลีย่ นข่าวสาร
*  1.ได้มกี ารดาเนินมาตรการเกี่ยวกับการส่งข้อมูลข่าวสารกับผูม้ สี ่วนได้ส่วนเสียหลังจากการเกิด
ภัยพิบตั ิ และป้องกันสถานการณ์ทเ่ี รียกว่าสูญญากาศด้านข้อมูล (Blackout) ซึง่ กนคอื สถานการณ์ทแ่ี ต่ละคนแต่ละฝา่ ยต่างกนไม่ทราบว่ามีกจิ การอะไรบ้างเกิดขึน้
*  2.ได้พจิ ารณาอย่างเพียงพอสาหรับการจัดตัง้ ระบบสาหรับการรวบรวมข้อมูลข่าวสาร การกระจาย
ข่าวสาร และการประชาสัมพันธ์
2.2.5.4 การสารองระบบข้อมูลข่าวสาร
*  1. ได้ทาการสารองข้อมูลข่าวสารทีจ่ าเปน น และได้มกี ารเกน บข้อมูลสารองเช่นว่านี้ไว้ ณ หลายแห่ง
ทีจ่ ะทาให้เปนนไปได้ยาก ว่าจะไม่ได้รบั ผลกระทบจากภัยพิบตั ทิ เ่ี กิดขึน้ ในพร้อม ๆ กัน
 2. ใช้ประโยชน์จากแหล่งเกนบข้อมูลอิเลคทรอนิกส์และเกนบเอกสารในระยะไกล
*  3. บารุงรักษาระบบสารองข้อมูลทีเ่ ปนนส่วนสนับสนุนกิจการทีม่ คี วามคัญอย่างยิง่ ยวด*  4. ได้มกี ารพัฒนาแผนฟื้นฟูทม่ี กี ารกาหนดรายละเอียด เพื่อป้องกันความล้มเหลวของการเปลีย่ นผ่านจากระยะฉุกเฉินเข้าสู่ระยะปกติ
 5. ได้มกี ารดาเนินการมาตรการเพิม่ ติมประกอบด้วยการเตรียมเครื่องมือและระบบไฟฟ้าสารอง
ระบบจ่ายไฟ และระบบสายไฟ
2.2.5.5 การป้อนสินค้าและบริการ
*  1. ได้มกี ารรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องของบริษทั ภาคีเครือข่ายซึง่ เปน นซัพพลายเออร์ ขนส่ง การผลิต การขาย อย่างสม่ าเสมอ และพร้อมกันนี้ได้มกี ารทาความเข้าใจเกี่ยวกับ
เงือ่ นไขในการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องของภาคีเครือข่ายเหล่านี้ดว้ ย
 2. ได้พจิ ารณาสถานประกอบการหรือแหล่งผลิตเพิม่ เติมทีไ่ ม่ได้อยูใ่ นพืน้ ทีท่ ไ่ี ด้รบั ผลกระทบ
 3. ได้มกี ารเตรียมการในส่วนของซัพพลายอะไหล่และวัตถุดบิ
 4. ได้มกี ารทาความตกลงกันไว้ล่วงหน้ากับซัพพลายเออร์ทอ่ี ยูใ่ นซัพพลายเชน
 5. ได้มกี ารใช้การเตรียมการด้านโออีเอนม และความตกลงทีจ่ ะช่วยเหลือกันและกัน กับบริษทั อื่นๆ ทีม่ คี วามคล้ายคลึงกัน
 6. ได้มกี ารทบทวนหลักการแนวคิดในการสตนอคสิง่ ของ
2.2.6.1 การจัดให้มแี ละยืนยันถึงความปลอดภัยของชีวติ
*  1. ได้มกี ารพิจารณาเตรียมการในส่วนของบุคลากรทีจ่ ะทาหน้ าทีค่ น้ หาและกู้ชพี กู้ภยั ให้ได้ม ีจานวนมากทีส่ ุดเท่าทีท่ าได้ เพื่อทีจ่ ะสามารถช่วยรักษาชีวติ ของบุคลกรบริษทั และหน่ วยงานทีเ่ กี่ยวข้อง
ในทุกระดับ
40

*  2. ได้มกี ารเตรียมความพร้อมในกรณีทเ่ี กิดภัยพิบตั ขิ น้ึ นัน้ สามารถดาเนินการช่วยเหลือชีวติ ของเจ้าหน้าทีบ่ ริษทั ได้ทนั ที
2.2.6.2 การบรรเทาความเสียหายทีอ่ าจจะเกิดกับสานักงาน สถานประกอบการ และเครือ่ งมือ*  1. ได้มกี ารดาเนินมาตการป้องกันแผ่นดินไหวสาหรับอาคารสานักงานสถานทีป่ ฏิบตั งิ าน สถานประกอบการและเครือ่ งมือต่าง ๆ*  2. ได้มกี ารดาเนินการป้องกันวัตถุสงิ่ ของ หรือเครือ่ งมือต่าง ๆ ตกหล่น
 3. ได้มมี าตรการเตรียมพร้อมรับมือกับลมพายุ หรืออุทกภัย เพื่อปกป้องเครือ่ งจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์ต่าง ๆ
2.2.6.3 การป้องกันมิให้เกิดภัยพิบตั อิ ่นื ซ้าเติม
*  1. ได้มกี ารดาเนินมาตรการป้องกันการเกิดไฟไหม้ การตรวจสอบการกระจายตัวของไฟ การป้องกันการฟุ้งกระจายหรือรัวไหลของสารเคมี
่ของเหลว
*  2. ในแผนการดาเนินธุรกิจเฉพาะ มีการเตรียมการในส่วนของการแจ้งเตือนชุมชนหมู่บา้ นทีต่ งั ้ อยู่บริเวณใกล้เคียง ในกรณีทเ่ี กิดความเสีย่ ง และนอกจากนี้ได้มกี ารร้องขอให้ชุมชนชาวบ้านใกล้เคียงช่วย
รายงานข้อมูลให้กบั เจ้าหน้าทีก่ รณีทส่ี ยั ว่าจะเกิดสภาพความเสีย่ ง*  3. ได้มมี าตรการเตรียมพร้อม เช่นการฝึ กซ้อม การฝึกอบรม ในส่วนของการรวมพลพนักงาน
เจ้าหน้าที่ โดยให้มกี ารดาเนินการล่วงหน้า
2.2.6.4 การประสานงานกับชุมชนท้องถิน่ และการช่วยเหลือชุมชนท้องถิน่
*  1. ในการจัดทาและการดาเนินการให้เปน นไปตามแผนดาเนินธุรกิจต่อเนื่องนัน้ ได้มุ่งความสนใจ
หรือการให้ความสาคัญกับการที่จะไม่สร้างปญั หาต่องานด้านการการบูรณะฟื้ นฟู้ของภาครัฐบาล ไม่ซ้าเติมปญั หาด้านการจราจร และการทาให้ผคู้ นเกิดความแตกตื่นกักตุนซือ้ สินค้า
*  2. ได้มกี ารพิจารณาว่าในช่วงหลังจากผ่านพ้นสถานการณ์ภยั พิบตั นิ ัน้ บริษทั ได้ให้โอกาสแก่
พนักงานเจ้าหน้าทีไ่ ด้หยุดงานและไปช่วยงานสาธารณะของชุมชนหมู่บา้ น เช่นการช่วยควบคุมอัคคีภยั
การช่วยชีวติ เพื่อมนุ ษย์ หรือช่วยเหลือผู้ทอ่ี ่อนแอ โดยข้อยกเว้นคือเจ้าหน้าที่ทจ่ี ะต้องปฏิบตั งิ านด้าน
มาตราในสภาวะฉุ กเฉินของบริษทั ทีไ่ ม่อาจจะอนุญาตได้ในช่วงเวลาดังกล่าว
 3. ได้มกี ารพิจารณาการให้ความร่วมมือกับภาคประชาชน ภาครัฐ และภาคธุรกิจทีเ่ ปน นหุน้ ส่วนเพื่อให้ภาพรวมของการฟื้นฟูเปนนไปอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถฟื้นฟูได้โดยเรนวทีส่ ุด
2.2.6.5 ความร่วมมือและความช่วยเหลือกันและกัน
 1. ได้มกี ารจัดตัง้ กลไกการให้ความช่วยเหลือกันและกันในยามฉุ กเฉิน ระหว่างอุตสาหกรรม
โรงงานที่ตงั ้ อยู่บริเวณนิคมอุตสาหกรรมเดียวกัน ระหว่างสมาคม ซัพพลายเชน หรือบริษทั อื่น ๆ ในประเภทอุตสหกรรมเดียวกัน

41

2.2.6.6 ข้อพิจารณาอื่น ๆ
 1. ได้มกี ารเตรียมสิง่ ของต่าง ๆ ทีจ่ าเปน นไว้ เช่น น้ า อาหาร สุขาเคลื่อนที่ โดยตัง้ สมมติฐานว่ามี
การเกิดภัยพิบตั ใิ นช่วงเวลาทางาน
*  2. ได้มกี ารเตรียมเครื่องมือ อุปกรณ์ สิง่ ของต่าง ๆ ทีจ่ าเปน นสาหรับ การปฏิบตั งิ านของเจ้าหน้าที่
ปฏิบตั ิการค้นหา ช่วยเหลือกู้ภยั และของเจ้าหน้ าที่ท่จี ะต้องกู้คนื กิจการที่มคี วามสาคัญยิง่ ยวดของ
บริษทั
*  3. ได้มกี ารเตรียมเครื่องมือเครื่องไม้เช่นท่อนเหลนกไว้เผื่อเอาไว้ใช้ช่วยชีวติ คนทีต่ ดิ อยู่ในซากตึก
เปนนต้น
 4. ได้มกี ารดาเนินการบรรเทาความทุกข์จากความสูญเสียต่าง ๆ ที่เกิดขึน้ กับครอบครัวของ
พนักงานเจ้าหน้าที่
2.3.1 การดาเนินกิจกรรมทีส่ อดคล้องกับแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
*  1. ได้มกี ารจัดสรรงบประมาณในจานวนที่เหมาะสมสาหรับการขับเคลื่อนงานด้านการดาเนิน
ธุรกิจต่อเนื่องไว้แล้ว
*  2. ได้มกี ารดาเนินการกิจกรรมต่าง ๆ ตามทีไ่ ด้กาหนดไว้ในแผนการดาเนินธุร กิจต่อเนื่อง โดยมี
ลักษณะเปนนกิจกรรมประจาปี
2.3.2.1 การจัดทาแผนและคู่มอื
*  1. ได้มกี ารจัดทาแผนและคู่มอื การปฏิบตั เิ พื่อให้เปน นไปตามแผนโดยแยกเปน นแต่ละแผนก และแยกตามบทบาท ซึ่งรวมถึงวิธกี ารสาหรับการสาหรับการทาให้การกู้คนื กิจการทีม่ คี วามสาคัญยิง่ ยวดประสบผลสาเรนจเปนนไปตามกรอบเวลา
*  2. ได้มกี ารจัดทาคู่มอื ทีค่ รอบคลุมเกี่ยวกับการดาเนินการให้เปน นไปตามแผนการดาเนินธุรกิจ
ต่อเนื่อง
2.3.2.2 การจัดทาเชนคลิสต์
 1. ได้จดั ทาเชนคลิสต์ท่คี รอบคลุมกระบวนการในขัน้ ต่ าทีส่ ุดที่ต้องดาเนินการสาหรับการดาเนิน
ธุรกิจต่อเนื่อง
2.3.3 การเงิน
 1. ได้มกี ารพิจารณาทางเลือกด้านการเงินต่าง ๆ เช่นการประกันภัย การกู้เงินสาหรับภัยพิบตั ิดอกเบี้ยต่ าจากธนาคาร และสิทธิความชอบธรรมในการกู้เงินจากเทศบาล โดยการตัง้ สมมติฐานว่า
สานักงานและสถานประกอบการได้รบั ผลกระทบ
2.3.4 การรับรองยืนยันว่าแผนทีม่ อี ยู่สามารถนามาใช้ปฏิบตั ไิ ด้จริง
*  1. มีการรับรองยืนยันว่าการกู้คนื และการฟื้ นฟูกิจการที่มคี วามสาคัญยิง่ ยวดจะสามารถ
ดาเนินการได้ภายในกรอบเวลาทีก่ าหนด42

*  2. มีการรับรองยืนว่าว่าการจัดซื้อจัดหาเครื่องมืออุปกรณ์ท่จี าเปน นสาหรับการกู้คนื กิจการที่ม ีความสาคัญยิง่ ยวดสามารถดาเนินการได้ภายในกรอบเวลาทีก่ าหนด*  3. มีการรับรองและยืนยันว่าในกรณีท่จี ะต้องใช้ระบบ manual แทนระบบอัตโนมัตทิ ่อี าจจะเสียหายนัน้ สามารถปฏิบตั ไิ ด้จริง
2.3.5 ความสาคัญของการตัดสินใจทางธุรกิจในกรณีทเ่ี กิดภัยพิบตั ขิ น้ึ
 1. ฝ่ายบริหาร (หัวหน้ ามาตรการการตอบโต้สถานการณ์ของสานักงานใหญ่ ) และสานักงาน
สนับสนุ นได้มองเหนนความสาคัญของการที่จะต้องตัดสินใจภายใต้สภาพการณ์ท่เี ปน นอยู่ ณ ตอนนัน้
ขณะนัน้ แทนที่จะยึดติดกับแผนหรือแนวปฏิบตั ทิ ่ใี ช้อยู่ ซึ่งในกรณี้หมายถึงเมื่อยามที่สถานการณ์ภยั
พิบตั อิ ยูน่ อกเหนือจากความคาดหมายและเกินขีดความสามารถของบริษทั จ่ี ะรับมือ
2.4 การให้ความรู้และการฝึ กอบรม
*  1. ได้มกี ารจัดกิจกรรมในการให้ความรูแ้ ละการฝึกอบรมเกี่ยวกับแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่อง
อย่างสม่าเสมอ
*  2. สมาชิกมีความคุน้ เคยกับคู่มอื เปนนอย่างดี
2.5 การตรวจสอบและแก้ไข
*  1. ได้มกี ารดาเนินการตรวจสอบสถานการณ์เกี่ยวกับการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องอย่างสม่าเสมอ ให้มากกว่าปีละหนึ่งครัง้ และทาให้เปนนส่วนหนึ่งของกิจกรรมของหน่วยตรวจสอบภายใน
*  2. ได้มกี ารหาจุดบกพร่องและดาเนินการปรับปรุงถ้าสามารถดาเนินการได้ในช่วงเวลาปกติ
*  3. ได้มกี ารส่งผลของการประเมินและรายละเอียดของการปรับปรุงเสนอต่อฝา่ ยบริหาร
2.6 การทบทวนโดยฝ่ ายบริ หาร*  1.ฝ่ายบริหารได้จดั ลาดับรายการที่จะต้องได้รบั การปรับปรุง โดยอาศัยผลจากการประเมิน
จากนัน้ ฝ่ายบริหารได้ทาการทบทวนกิจกรรมด้านการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องในภาพรวมทัง้ หมด และกาหนดทิศทางในการดาเนินกิจกรรมในปีต่อ ๆ ไป
*  2. เมื่อได้มกี ารเปลี่ยนแปลงกิจการทีม่ คี วามสาคัญยิง่ ยวด เช่น เปลี่ยนการดาเนินธุรกิจ หรือปรับปรุงโครงสร้าง การขยายธุกจิ การมีการผลิตสินค้าตัวใหม่ การย้ายโรงงาน เปน นต้น ฝ่ายบริหารได้
ทาการทบทวนแผนการดาเนินธุรกิจต่อเนื่องใหม่ทงั ้ หมด------------------------------------

43