འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་
བཤའི་སྲིད་བྱུས།
༢༠༡༥

Access and Benefit Sharing Policy of Bhutan
2015དཔལ་ལྡན་འབྲུག་གཞུང་།
སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག།
Royal Government of Bhutan
Ministry of Agriculture and Forestsདཀར་ཆག
དོན་ཚན་།							ཤོག་གྲངས་།

༡༽. ངོ་སྤྲོད་།.
.................................................................................................................................༡སྲིད་བྱུས་དང་ ཁྲིམས་ལྡན་གནས་སྟངས་།...................................................................༣༢༽. ཁུངས་ལྡན།.
.........................................................................................................................༦༣༽. ལམ་སྟོན་གྱི་གཞི་རྩ།.
.........................................................................................................༧༤༽. འཆར་སྣང་།..........................................................................................................................༨༥༽. ཁྱབ་ཡུལ་།.
...........................................................................................................................༨༦༽. ངེས་ཚིག།.............................................................................................................................༩༧༽. སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན།................................................................................................༡༤༨༽. སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་།

སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ དང་པ་།...............................................................................༡༥སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ གཉིས་པ་།..........................................................................༡༦སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ གསུམ་པ་།.
.........................................................................༡༧སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ བཞི་པ་།.
.............................................................................༡༨སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ ལྔ་པ་།.
.................................................................................༢༢

Table of Contents
Contents
1.

					

Page

Introduction................................................................... 1
Policy and Legal Environment...................................... 3

2.

Rationale........................................................................ 6

3.

Guiding Principles......................................................... 7

4.

Vision............................................................................. 8

5.

Scope............................................................................. 8

6.

Definitions..................................................................... 97.

Policy Objectives........................................................... 14

8.

Policy Measures:
Policy Objective 1......................................................... 15
Policy Objective 2......................................................... 16
Policy Objective 3......................................................... 17
Policy Objective 4......................................................... 18
Policy Objective 5......................................................... 22༡༽ ངོ་སྤྲོད་།༉ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་འདི་ འབྲུག་གི་གོང་འཕེལ་གྱི་བྱུང་རབས་དང་ རང་བཞིན་མཐའ་འཁོར་ལུ་ གལ་གནད་ཅན་ཅིག་འབད་ ནམ་རང་ཨིན་རུང་ གཞི་བཞག་སའི་དགོས་
དོན་ཅིག་སྦེ་ གནས་ཏེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་དེ་འབྲུག་གི་སྔར་སྲོལ་ བཟང་པོ་དང་
མི་སྡེ་ལམ་སྲོལ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་

རྒྱལ་ཁབ་གོང་འཕེལ་གྱི་ལྟ་བ་

དཔལ་འཛོམས་ནང་ཡང་གཏིང་ཟབ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།
དུས་རབ་༢༡

པའི་ནང་

རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་

དེ་ལུ་བརྟེན་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་

སྐྱེ་རིག་པའི་ཐོནཁུངས་རྒྱུ་སྟོབས་ལུ་རྐྱེན་ངན་ག་ནི་ཡང་མེདཔ་ཨིན།

འབྲུག་གི་ས་ཆའི་ཁྱོན་བསྡོམས་

བརྒྱ་ཆ་༧༠.༤༦

ནགས་ཚལ་གྱི་ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་དང་ བརྒྱ་ཆ་

༥༡.༣༢ དེ་ཅིག་ སྲུང་སྐྱོབ་ལྡན་པའི་ ས་ཁོངས་སྦེ་ཉེན་སྲུང་འབད་ནི་དང་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་པའི་

བར་ཁྱམས་སྦེ་བཟོ་ ཡོད་མི་ནང་ སྔོ་ཤིང་གི་རིགས་༥༦༠༣ དང་ ཀེརམ་༤༠༠ མངལ་སྐྱེས་སྲོག་
ཆགས་༢༠༠ དང་ བྱ་རིགས་༧༠༠ བརྩིས་ཏེ་ཤིང་སྣ་དང་ སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་གནས་ཏེ་ཡོདཔ་

ཨིན། ད་རུང་རྒྱ་མཚོ་ མཐའ་མར་ལས་ མཐོ་ཚད་ མི་ཊར་༢༠༠ ལས་༧༨༠༠ བར་ན་ སྨན་གྱི་
སྔོ་ཤིང་རིགས་༣༠༠ ལྷག་ཙམ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ ས་བཅུད་དང་ལྡན་ པའི་ཁར་ གངས་རི་དང་
སྨན་གྱི་སྔོ་ཤིང་

འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་

ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་

སྔར་སྲོལ་བྱུང་

རབས་ དང་འཁྲིལ་ སྔོན་མ་ལས་ ལྷོ་སྨན་ལྗོངས་ ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། སྨན་རིགས་ཀྱི་
སྔོ་ཤིང་ ལེ་ཤཱ་ཡོད་མི་དང་ དེ་བསྟུན་གྱི་ སྔར་སྲོལ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ལུ་བརྟེན་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་

སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་དང་ ཁྱད་ཆོས་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ སྔར་སྲོལ་
ཤེས་ཡོན་ཚུ་ དར་ཁྱབ་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐད་ལུ་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་རུང་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་དགོངས་
དོན་དང་འཁྲིལ་ འབྲུག་གི་ས་ཆའི་ཁྱོན་བསྡོམས་ལས་ ཉུང་ཤོས་ བརྒྱ་ཆ་ ༦༠ དུས་དང་རྣམ་
པར་ཀུན་ཏུ་

ནགས་ཚལ་གྱི་ཁྱབ་བརྡལ་འོག་ལུ་འཛིན་སྐྱོང་ངེས་གཏན་འཐབ་དགོཔ་སྦེ་ཡོདཔ་
༡

1. Introduction
Conservation of biological diversity has always played a pivotal
role in Bhutan’s development history and concern for the naturalenvironment and biological diversity is deeply embedded in
Bhutanese traditional beliefs, socio-cultural outlook and theoverarching development philosophy of Gross National Happiness(GNH). As a result, Bhutan has emerged virtually unscathed in thetwenty first century in terms of its biological wealth. The country
has 70.46 percent of the total area under forest cover and 51.32
percent, secured as protected areas and biological corridors and ishome to a diverse array of flora and fauna including 5603 species
of vascular plants, 400 ferns, 200 mammals and over 700 birds. To
date, over 300 species of medicinal plants are found at different
altitudes ranging from 200 to 7800 meters above sea level. This
is not surprising since Bhutan was traditionally and historicallyreferred to as Lhomenjong, valley of medicinal herbs becauseof its fertility, mountains and diversity of medicinal plants. Dueto the rich diversity of medicinal plants, a strong tradition of use
emerged resulting in the vast store of traditional knowledge heldby local communities on the use and properties of these biologicalresources.
In spite of the rich biological diversity in the country, it has become
increasingly important to assess and implement measures to fulfill
the constitutional mandate that requires a minimum of sixty
percent of Bhutan’s total land be maintained under forest cover
for all time. While it is clear that the long history of conservation1ལས་ དེ་མཐུན་གྱི་ཐབས་ལམ་ཚུ་བརྟག་ཞིབ་འབད་དེ་ལག་ལེན་འཐབ་དགོཔ་དེ་ ག་ནི་བ་གལ་ཆེ།
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྔོན་དང་ཕུགས་ལས་རང་ མཐའ་ཟུར་གྱི་གཡུས་ཚན་དང་ ས་གནས་
ཁག་ཚུ་ནང་ལུ་ རྒྱལ་རབས་དང་ལྡན་པའི་ ཉམས་སྲུང་གི་ལུགས་སྲོལ་ཡོད་མི་དེ་ དཔལ་འབྱོར་

སྤྲོ་འཐུས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་བཅུག་བཅུགཔ་མེན་པར་ ཁོང་རའི་ས་གནས་ཀྱི་སྐྱེ་ལྡན་གནས་
སྟངས་ལུ་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་མཐུན་འབྲེལ་ཡོད་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན།

དེ་འབདཝ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནོན་ཤུགས་ལུ་བརྟེན་ དེ་བཟུམ་མའི་མཐུན་འབྲེལ་ཚུ་མེདཔ་
འགྱོ་ནི་མེདཔ་ཅིག་འབད་དགོ།

འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་

དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་བར་ན་

བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཚད་མཉམ་སྒྲིག་དགོ

མཐུན་གྲོས་ གཉིས་ཀྱི་ ཉམས་སྲུང་གི་དམིགས་དོན་གྲུབ་ཐབས་ལུ་མི་སྡེ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ དེ་ལས་
དེའི་སྐབས་ཉམས་སྲུང་

འབད་ནི་དང་ མི་སྡེ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཚུ་གི་ བར་ན་ཚད་མཉམ་དེ་ སྔོན་མ་ལས་ རྒྱལ་
རབས་དང་བསྟུན་སྒྲིག་ཡོད་རུང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་

འབྲེལ་བ་དགོ་མི་ཚུ་ཕན་ནུས་

ཅན་ཅིག་སྦེ་ དཀའ་ངལ་སེལ་ཚུགསཔ་བཟོ་དགོ དེ་ཡང་འབྲུག་པའི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐོན་
ཁུངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ ཁྱད་ཆོས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཞིབ་འཚོལ་
དང་ཚོང་འབྲེལ་ལས་སྣ་ཚུ་ལས་འཐོན་པའི་

ཁེ་ཕན་ཚུ་

ཚུགསཔ་ བཟོ་དགོཔ་ཨིན།

རྣམ་དག་དང་འདྲ་མཉམ་

ཐོབ་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ཟླ་༡༠ པ་ནང་གནང་ཡོད་པའི་ ཞལ་འཛོམས་ཐེངས་༡༠ པའི་སྐབས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱེ་
ལྡན་རིགས་སྣའི་མཐུན་གྲོས་ཀྱི་ལས་ཚོགས་༡༩༣ གྱིས་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གོ་སྐབས་དང་
དེ་སྤྱོད་པའི་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་

འདྲ་མཉམ་ཐོབ་ཐབས་ལུ་

ནཱ་གཱོ་ཡ་དཔྱད་གཞིའི་འགན་འཛིན་

འདི་ ཆ་འཇོག་གནང་ནུག། འགན་འཛིན་འདི་ བཟོ་དགོ་མི་དེ་ཡང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞི་བཀོད་བྱིན་ཏེ་

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ སྤྱོད་མི་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལས་འཐོན་པའི་ཁེ་
ཕན་ཚུ་ དེ་བཞིན་ཉམས་སྲུང་འབད་མི་དང་འཚོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ རྒྱལ་ཁབ་དང་ མི་སྡེ་ཚུ་ལུ་ ཁེ་༢practices of Bhutan’s rural communities, the local custodians havenot been motivated by economic incentives but by strong spiritualand cultural bonds with their local ecosystems, it is important thatthese bonds are not frayed due to growing economic pressures. A
balance between social, spiritual and economic wellbeing needs
to be maintained to realize the conservation objectives of theConstitution of Bhutan and the Convention on Biological Diversity(CBD). While the balance between conservation and the social andspiritual wellbeing of the Bhutanese people have been historicallymaintained, more has to be done to ensure that Bhutan’s economic
needs are effectively addressed. This can be done by securing the
economic value of Bhutan’s biological resources and associatedtraditional knowledge through facilitating their research andcommercial utilization and ensuring the fair and equitable sharingof benefits arising from such activities.
In October 2010, the 193 Parties to the CBD at their 10th Meeting
adopted the Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources
and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their
Utilization (The Nagoya Protocol). This Protocol was developedin order to provide an international framework that seeks toensure the fair and equitable sharing of benefits arising fromthe utilization of genetic resources and associated traditional
knowledge with countries and communities who have conserved2ཕན་བགོ་བཤའ་བྱིན་ནི་དོན་ལུ་ཨིནམ་ལས་

འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་

ནཱ་གཱོ་ཡ་དཔྱད་གཞིའི་འགན་

ཐོག་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཐབས་ལུ་

དྭངས་གསལ་ཅན་གྱི་

སྲིད་བྱུས་ལམ་སྟོན་ཅིག་

འཛིན་ བརྒྱུད་དེ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོནཚུ་ སྤྱོད་
དགོཔ་ ག་ནི་ལས་གལ་ཆེ་བས།

དེ་འབདཝ་ལས་བརྟེན་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་

སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ནི་དང་ དེའི་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་ཐོག་ལུ་ སྤྱོད་ཡོད་པའི་
ཁེ་ཕན་ཚུ་

རྣམ་དག་དང་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ལུ་

ཐོབ་ཐབས་ལུ་དམིགས་ཏེ་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་

བགོ་བཤའི་སྲིད་བྱུས་འདི་ བརྩམས་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ལྕོགས་གྲུབ་གོང་འཕེལ་
བཏང་ཚུགས་པའི་ཁར་ བྷུ་ཊན་ ༢༠༢༠ - ཞི་བདེ་དང་སྟོབས་འབྱོར་ དེ་ལས་ བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་

འཆར་སྣང་ རང་བཞིན་འཐོན་བསྐྱེད་ཚུ་ སྟབས་བདེ་ཏོག་ཏོ་ཐོག་ལས་གོང་འཕེལ་གྱི་ རྒྱུ་དངོས་
ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་དང་ འགྲོ་བ་མི་རིགས་ཀྱི་ཕན་བདེ་ལུ མི་སྡེ་དང་དཔལ་འབྱོར་
ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་ཟེར་བའི་དམིགས་ཡུལ་བསྒྲུབ་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོག་བྱུང་ཚུགས་ནི་ཨིན།

སྲིད་བྱུས་དང་ ཁྲིམས་ལྡན་གནས་སྟངས།
འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་རྩ་ཚན་༡ པའི་དོན་ཚན་༡༢ ནང་ “གཏེར་རྫས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་དང་

གཙང་ཆུ་ མཚོ་ ནགས་ཚལ་ཚུ་ རྒྱལ་ཁམས་ལུ་ཐོབ་དབང་ཡོད་པའི་ཁར་ དེ་ཚུ་ རྒྱལ་ཁམས་
ཀྱི་རྒྱུ་དངོས་ཨིནམ་ལས་ ཁྲིམས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་སྤྱོད་དགོ།” ད་རུང་ རྩ་ཚན་༥ པའི་དོན་ཚན་༡

པའི་ནང་ “འཕྲལ་དང་ཕུགས་ཀྱི་མི་རབས་རིམ་པའི་མཐའ་དོན་ལུ་ འབྲུག་མི་ཆ་མཉམ་ རྒྱལ་
ཁབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་དང་ མཐའ་འཁོར་གྱི་གཏེར་འཛིན་འབད་མི་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་
མཐའ་འཁོར་ལུ་

ཕན་པའི་གོམས་སྲོལ་དང་སྲིད་བྱུས་ཚུ་

ཆ་འཇོག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཐོག་ལས་

མཐོང་ཐོས་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་བཙོག་གྲིབ་ཚུ་ བརྩིས་པའི་རང་བཞིན་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཉེན་སྐྱོབ་
༣

and nurtured such resources and knowledge. In order for Bhutan
to secure the economic benefits arising from the utilization of its
genetic resources and associated traditional knowledge throughthe national implementation of the Nagoya Protocol, clear policy
directives are critical.
Therefore this Access and Benefit Sharing Policy is developed
to guide access to Bhutan’s genetic resources and associatedtraditional knowledge and ensure the fair and equitable sharing of
benefits arising from their research and commercial utilization. It
will also enable national capacity building and contribute to thevision outlined in Bhutan 2020 - A Vision for Peace, Prosperityand Happiness, that encourages the wise use of natural resources
as a development asset to contribute to the sustainable social andeconomic development of the country and the benefit of humankind.

Policy and Legal Environment
Article 1.12 of the Constitution of the Kingdom of Bhutan statesthat “the rights over mineral resources, rivers, lakes and forests
shall vest in the State and are the properties of the State, whichshall be regulated by law”. Further, Article 5.1 asserts that “Every
Bhutanese is a trustee of the Kingdom’s natural resources andenvironment for the benefit of the present and future generations
and it is the fundamental duty of every citizen to contribute to theprotection of the natural environment, conservation of the richbiodiversity of Bhutan and prevention of all forms of ecologicaldegradation including noise, visual and physical pollution through3དང་ འབྲུག་གི་འབྱོར་ཆེའི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་སྲུང་འཛིན་ སྣོད་བཅུད་ཉམས་ཆག་གི་རིགས་
སྔོན་འགོག་འབད་ནི་དེ་ མི་སེར་ཆ་མཉམ་གྱི་འགན་ཁུར་ངོ་མ་ཅིག་ཨིན།” ལྷག་པར་དུ་རྩ་ཚན་༥

པའི་དོན་ཚན་༢ ག༽ པའི་ནང་ གཞུང་གིས་ ཁུངས་ལྡན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་
གཏང་པའི་སྐབས་སྣོད་བཅུད་ཚད་མཉམ་ ལྡན་པའི་ ཐོག་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་དང་ཉེན་སྲུང་
ཡོདཔ་བཟོ་དགོ།

འབྲུག་གི་ནགས་ཚལ་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་བཅའ་ཁྲིམས་༡༩༩༥ གི་ནགས་
ཚལ་འཛིན་སྐྱོང་གཞུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ཡོད་པའི་

ནགས་ཚལ་ནང་

བཀག་དམ་དང་ཡངས་ཆག་ ནགས་ཚལ་གླར་ལེན་ མི་སྡེ་ནགས་ཚལ་ ཐོན་སྐྱེད་སྐྱེལ་འདྲེན་དང་ཚོང་འབྲེལ་ སྲུང་སྐྱོབ་
འབད་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་

རི་དགས་སེམས་ཅན་ཉམས་སྲུང་དང་ ས་དང་ཆུ་ཉམས་སྲུང་དེ་ལས་

ནགས་ཚལ་མེ་རྐྱེན་ སྔོན་འགོག་སྐོར་ལས་བཀོད་དེ་ཡོད་རུང་ དེ་ནང་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་
ཞིབ་འཚོལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་ ལས་འབྱུང་བའི་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་དགོ་པའི་སྐོར་ལས་བཀོད་
དེ་མིན་འདུག།

སྐྱེས་ལྡན་རིགས་སྣ་དང་ལེན་འཆར་གཞི་༡༩༩༨ དང་༢༠༠༢ དེ་ལས་༢༠༠༩ ཚུ་ ཧེ་མ་ལས་ཡོད་
པའི་ཡིག་ཆ་

སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐོན་ཁུངས་ ཉམས་སྲུང་དང་ ཡུན་བརྟན་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་

དོན་ལུ སྐྱེ་ལྡན་འཚོལ་ཞིབ་འདི་ ཐབས་ཤེས་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ ཨིན་པའི་ངོས་འཛིན་འབད་བའི་ཁར་ འབྲུག་པའི་རིགས་སོན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་འབྲེལ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐོར་ལས་ཞིབ་འཚོལ་དང་

ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ དྭངས་གསལ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཅིག་དང་ ཁྲིམས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་བཟོ་
དགོཔ་ཡོད་མི་ལུ་གཙོ་བོ་སྟོན་ནུག།

འབྲུག་གི་སྐྱེས་ལྡན་རིགས་སྣའི་བཅའ་ཁྲིམས་༢༠༠༣ ཅན་མར་དེ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཐོབ་

སྤྱོད་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚད་འཛིན་འབད་ནི་དོན་ལུ་ ཆ་འཇོག་གྲུབ་ཡོདཔ་
༤the adoption and support of environment friendly practices andpolicies.” In addition, Article 5.2(c) requires the government
to secure ecologically balanced sustainable development while
promoting justifiable economic and social development.
The Forest and Nature Conservation Act of Bhutan 1995
covers forest management, prohibitions and concessions ingovernment reserve forests, forestry leases, social and community
forestry, transport and trade of forestry produce, protected areas,
wildlife conservation, soil and water conservation, and forest fire
prevention. It however does not cover the research and commercial
utilization of genetic resources and the fair and equitable sharingof benefits arising thereof.
The Biodiversity Action Plans of 1998, 2002 and 2009 wereamongst the earliest documents to recognize bioprospecting
as one of the measures for the conservation and sustainableutilization of biological resources and stressed the need to develop
a comprehensive policy and legal framework for research andcommercial utilization of Bhutan’s genetic resources and associatedtraditional knowledge.
The Biodiversity Act of Bhutan 2003 was enacted to regulate
access to genetic resources and associated traditional knowledge
prior to the adoption of the Nagoya Protocol on Access to genetic

4དང་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཐོབ་སྤྱོད་ཀྱི་ ནཱ་གཱོ་ཡ་དཔྱད་གཞིའི་གན་འཛིན་ ཆ་འཇོག་མ་བསྒྲུབ་

པའི་ སྔ་གོང་ལུ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ དྲང་བདེན་དང་ འདྲ་མཉམ་ཐོག་ལས་ཁེ་
ཕན་བགོ་བཤའི་སྐོར་ བཀོད་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ ལས་འགོ་བཙུགས་པའི་ཉམས་མྱོང་དང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ལུ་ནཱ་གཱོ་ཡ་དཔྱད་གཞིའི་འགན་འཛིན་ ཆ་འཇོག་གྲུབ་པའི་ཤུལ་ལུ་ ཐོབ་སྤྱོད་
དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་
པའི་ཁར་

སྲིད་བྱུས་མཐིལ་ཕྱིན་ཅིག་བརྩམ་དགོཔ་ཁག་ཆེ་བའི་མཐོང་གསལ་བྱུང་

དེ་གིས་དང་ལེན་དང་གཞན་ཡང་བཅའ་ཁྲིམས་དེའི་ལག་ལེན་བསྟར་བསྐྱར་ཞིབ་འབད་

ནི་ལུ་ཕན་ཐོག་ཚུགས་ནི་ཨིན།

འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༥ ལོར་ སྐྱེ་ལྡན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོད་ཡིག་ ཆ་འཇོག་མཛད་གནང་

ནུག། ལྷན་བཞུགས་ཆོད་ཡིག་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ ལག་ཆ་ངོ་མ་ཅིག་ཨིན། ལྷན་བཞུགས་དེ་གི་ དམིགས་ཡུལ་གསུམ་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་
ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་དང་ དེའི་ཆ་ཤས་ ཡུན་བརྟན་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ དེ་ལས་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་

ཁུངས་ལག་ལེན་ འཐབ་མི་ལས་ཐོབ་པའི་ ཁེ་ཕན་ཚུ་ དྲང་བདེན་དང་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ལས་བགོ་
བཤའ་རྐྱབ་ནི་ཚུ་ཨིན་།

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་པའི་ཁེ་ཕན་ཚུ་ འདྲ་མཉམ་དང་རྣམ་དག་
ཐོག་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་དགོ་པའི་ནཱ་གཱོ་ཡ་དཔྱད་གཞིའི་འགན་འཛིན་འདི་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ནང་་ལྷན་
བཞུགས་ ཐེངས་༡༠ པའི་སྐབས་སུ་ ཆ་འཇོག་གྲུབ་གནང་ནུག། དཔྱད་གཞིའི་འགན་འཛིན་ཆ་

འཇོག་གནང་མི་འདི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ལྷན་བཞུགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་༣ པ་གྲུབ་ནིའི་དོན་ལུ་
འགོ་བཙུགས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་

མི་སྡེའི་བདག་འཛིན་འབད་མི་ཚུ་ལུ་

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་

ཁུངས་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་གྱི་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་བྱིན་ནི་ནང་ ཐབས་ལམ་
ཀུན་མཐུན་བཟོ་ནི་དོན་ལུ་ཨིན།

༥resources and the fair and equitable sharing of benefits arisingfrom their utilization. However experience since 2003 and theadoption of the Nagoya Protocol in 2010 has triggered the needfor a comprehensive access and benefit sharing policy for Bhutanthat will guide the implementation and where required review ofthis Act.
Bhutan ratified the Convention on Biological Diversity in
1995. The Convention is the only international instrument
comprehensively addressing biological diversity. The Convention’s
three objectives are the conservation of biological diversity, thesustainable use of its components and the fair and equitable sharingof benefits arising from the utilization of genetic resources.
The Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources andthe Fair and Equitable Sharing of Benefits arising from their
Utilization was adopted during the 10th meeting of the Conferenceof Parties (COP10) to the CBD in 2010. The Protocol was adopted
in order to further the implementation of the third objective of the
CBD by providing a strong compliance mechanism that ensures
the sharing of benefits arising from the research and commercial
utilization of genetic resources and associated traditional knowledge
with their countries of origin and community custodians.

5༢༽ ཁུངས་ལྡན།ཀ༽ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་ ཧི་མ་ལ་ཡ་གི་ཆ་ཤས་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ ཐུགས་

རིགས་དང་ མཁྱེན་རྒྱ་ཆེ་བའི་ དབུ་ཁྲིདཔ་བཟང་པོ་དང་སྲིད་བྱུས་ལེགས་ཤོམ་ ཡོད་མི་དང་ འབྲུག་མི་ཚུ་གི་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལུ་ གུས་བཏུད་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་
སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ འབྱོར་པ་དང་ལྡནམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།ཁ༽ འབྲུག་མི་ཚུ་

རང་བཞིན་གནས་སྟངས་དང་ཅིག་ཁར་

མཐུན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་སྡོད་པའི་

སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཡོད་མི་ལུ་ བརྟེན་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ཀྱི་སྐོར་ལས་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ སྦོམ་ཐོབ་སྟེ་ཡོད།ག༽ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་མགྱོགས་དྲག་སྦེ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་དེ་ གདོང་ལེན་ཆེ་སུ་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ ཉམས་སྲུང་ཡུན་བརྟན་ཐོག་བཞག་ཐབས་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་སྤྱོད་ཐངས་ དེ་ལས་ རྣམ་དག་དང་འདྲ་མཉམ་ཐོག་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ཚུགས་པའི་ དགོས་
དོན་གྲུབ་ཐབས་ལུ་བརྩོན་ཤུགས་ བསྐྱེད་དགོཔ་འདུག།ང༽ ད་ལྟོ་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་སྐོར་ལས་ མཁས་མཆོག་ཚད་ཅིག་ལས་མེདཔ་ལས ང་བཅས་རའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ ཐོན་ཁུངས་ སྐོར་ལས་ གོ་རྟོགས་ལེགས་ཤོམ་བྱུང་
སྟེ་ཕན་ནུས་ཅན་གྱི་ཉམས་སྲུང་དང་ ཡུན་བརྟན་ཐོག་ལུ་སྤྱོད་ནིའི་དོན་ལུ་

ཡོངས་ཀྱི་ལྕོགས་གྲུབ་ གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་དེ་ རྩ་གཏན་བཟོ་དགོཔ་འདུག།

༦

རྒྱལ་

2. Rationalea) Bhutan is part of the Eastern Himalayas and endowed withrich biological resources which have been protected dueto the wise and far-sighted leadership, sound policies andinherent respect for nature by the Bhutanese people.
b) The Bhutanese have an age old tradition of living inharmony with nature and as a result have accumulated richtraditional knowledge on the use of biological resources.
c) Conservation is becoming an increasing challenge with therapid socio-economic development of the country. There isa palpable need to incentivize and ensure the continuity of
biodiversity conservation through research and commercial
utilization and the securing of fair and equitable sharing of
benefits.
d) The existing pool of expertise in the field of biodiversity islimited and there is a need to strengthen national capacity
in order to develop a better understanding of our biologicalresources for effective conservation and sustainableutilisation.

6ཅ༽ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་མཐུན་གྲོས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང་

ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་ སྐོར་ལས་ ནཱ་གཱོ་ཡ་དཔྱད་གཞིའི་འགན་འཛིན་གུ་
མཚན་རྟགས་བཀོད་ཡོད་མི་དང་འཁྲིལ་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་སྐོར་ལས་

ཞིབ་འཚོལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་དོན་ལུ་

སྤྱོད་པའི་ཁེ་ཕན་བྱུང་མི་ཚུ་རྣམ་དག་དང་འདྲ་མཉམ་སྦེ་
དེ་བསྟུན་གྱི་ཁྲིམས་བརྩམ་དགོ།

བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ནིའི་དོན་ལུ་༣༽ ལམ་སྟོན་གྱི་གཞི་རྩ།
འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་གྱི་སྲིད་བྱུས་
གཞི་རྩ་ཚུ་ལུ་གཞི་བཞག་བརྩམས་ཡོད།

དེ་གཤམ་འཁོད་ཀ༽ འབྲུག་པའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ ཐོན་ཁུངས་ཚུ་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་
ཡོན་དང་

དཔལ་འབྱོར་དང་མི་སྡེ་དེ་ལས་འབྲུག་མི་གིས་

འཕྲལ་དང་མ་འོངས་པའི་མི་རབས་ལུ་

འཇིག་རྟེན་ཁམས་དང་

བདེ་སྐྱིད་དང་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནིའི་དོན་ལུ་

རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལུ་ བློ་གཏད་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་མི་ཚུ་གིས་བར་ན་ མེད་དུ་མི་
རུང་བའི་མཐུན་འབྲེལ་བཟོ་སྟེ་ཡོད།ཁ༽ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལུ་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་མཁོ་སྤྱོད་འབད་ནི་ཚུ་ འབྲུག་པའི་ ལམ་སྲོལ་དང་ ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་དང་

འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཁར་ འཇིག་རྟེན་དང་ འཕྲལ་དང་མ་འོངས་པའི་མི་ རབས་ཚུ་གི་
བདེ་སྐྱིད་བྱུང་ཐབས་ལུ་ ཕན་ཐོགས་དགོ།༧e) As a member country to the CBD and signatory to the
Nagoya Protocol on ABS, Bhutan has to develop lawson the fair and equitable sharing of benefits arising fromresearch and commercial utilization of genetic resources
and associated traditional knowledge.

3. Guiding Principles
The Access and Benefit Sharing Policy of Bhutan is based on thefollowing principles:a) There is an integral link between Bhutan’s biologicalresources and associated traditional knowledge and theeconomic, social and spiritual wellbeing of the Bhutanesepeople who hold Nature in trust for the benefit of the planet
and the current and future generations.
b) Access to and utilization of Bhutan’s genetic resources
and associated traditional knowledge should affirm thecultural and spiritual values of the Bhutanese people, andcontribute to the wellbeing of the planet and the current
and future generations.

7ག༽ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐོན་ཁུངས་དང་
ཚོང་སྒྱུར་དང་

ཞིབ་འཚོལ་

དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་སྐོར་ལས་

ཐོག་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་

ཁེ་ཕན་འབྱུང་ཡོད་མི་ཚུ་

འབྲེལ་ཡོད་ས་གནས་ཀྱི་བདག་འཛིན་པ་དང་སྤྱིར་གཏང་འབྲུག་མི་ཚུ་ལུ་རྣམ་དག༌དང་

འདྲ་མཉམ་ ཐོག་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་པ་ཅིན་ དེ་གིས་ ཡུན་བརྟན་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལུ་
སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ ཡང་ན་ འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ རྩ་ཚན་ ༥ པའི་ནང་ བཀོད་ཡོད་མི་ ཉམས་སྲུང་འབད་དགོ་པའི་དགོངས་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཚུགསཔ།ང༽ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལུ་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་མཁོ་སྤྱོད་
ལས་ལས་བརྟེན་

ང་བཅས་རའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐོན་ཁུངས་སྐོར་

གོ་རྟོགས་ལེགས་ཤོམ་བྱུང་སྟེ་

ཕན་ནུས་ཅན་གྱི་ཉམས་སྲུང་དང་ཡུན་བརྟན་

སྤྱོད་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ལྕོགས་གྲུབ་གོང་འཕེལ་བཏང་ནི་དེ་ རྩ་གཏན་བཟོ་
དགོཔ་འདུག།༤༽ འཆར་སྣང་།
དཔལ་འབྱོར་དང་ མི་སྡེ་འབྲུག་མི་ཡོངས་ཀྱི་ བདེ་སྲུང་ བཙན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་ཐོག་ འབྲུག་པའི་་སྐྱེ་
་ལྡན་རིགས་སྣའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཚུ་ ཉམས་སྲུང་ དང་ཡུན་བརྟན་ཐོག་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི།༥༽ ཁྱབ་ཡུལ་།
རྒྱལ་ཡོངས་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་སྲིད་བྱུས་དེ་གིས་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་
དེའི་དམིགས་ཡུལ་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་གི་

ཞིབ་འཚོལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་ལག་ལེན་ཚུ་འགབ་

ཨིན། སྲིད་བྱུས་དེ་གིས་ འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ལག་ལེན་ལུ་འཇུག་ཁྱབ་མེདཔ་ཨིན།༨c) The fair and equitable sharing of the benefits generated
from the commercial and research utilization of Bhutan’s
genetic resources and associated traditional knowledge with
its local custodians and the Bhutanese people as a wholewill incentivize sustainable use and lead to the fulfillmentof the conservation mandate enshrined in Article 5 of theConstitution of Bhutan.
d) Access to and utilization of Bhutan’s genetic resources
and associated traditional knowledge should result instrengthened national capacities to develop a better
understanding of our biological resources for effective
conservation and sustainable utilization.

4. Vision
The conservation and sustainable use of Bhutan’s biological
heritage through securing the economic, social and spiritual
wellbeing of the Bhutanese people.

5. Scope
The National ABS Policy covers the research and commercial
utilization of Bhutan’s genetic resources, their derivatives andassociated traditional knowledge. It does not apply to access ofhuman genetic resources.

8སྲིད་བྱུས་དེ་གིས་

སྐྱེ་ལྡན་རིག་པའི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་

ཚོང་སྒྱུར་འཐབ་ནི་དང་ གཞན་ལུ་བྱིན་ནི་

བརྗེ་སོར་འབད་ནི་དང་ ཉེར་སྤྱོད་མཁོ་ཆས་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཆོགཔ༌ཨིན། ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་ སྐྱེ་
ལྡན་རིགས་སྣའི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ཡང་ན་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་
ཁུངས་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་པ་ཅིན་ འདི་བཟུམ་སྦེ་ སྤྱོད་ནིའི་གོ་སྐབས་ཚུ་ སྲིད་བྱུས་འདི་གིས་
གབ་ཚུགསཔ་ཨིན།

སྲིད་བྱུས་དེ་གིས་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ མི་སྡེའི་ནང་འཁོད་དང་ མི་སྡེའི་བར་ན་ལུ་ སྤྱོད་ནི་དང་

བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ བགོ་བརྡ་སྤེལ་ནི་ཚུ་ འབད་ཆོགཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་མའི་ ཡོན་ཏན་ཚུ་ ཁོང་རའི་སྔར་སྲོལ་གྱི་སྐབས་དོན་ལས་ལྷག་སྟེ་ཞིབ་འཚོལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་

ལག་ལེན་

འཐབ་པ་ཅིན་ དེ་བཟུམ་སྦེ་སྤྱོད་ཐབས་ཀྱི་ གོ་སྐབས་དེ་ཡང་ སྲིད་བྱུས་འདི་གིས་གབ་ཚུགསཔ་
ཨིན།༦༽ ངེས་ཚིག།ཀ༽ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ།
ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་ཟེར་མི་འདི་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བ་ ཡོད་པའི་ སྔར་སལྲོ ་ཤེས་ཡོན་ སྔ་གོང་གི༌གནང་བ༌དང་ ཕན་ཚུན་ཁ་
འཆམ་གྱི་གན་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་ བར་ན་གན་རྒྱ་བཟོ་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན།ཁ༽ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་གི་ མ་དངུལ།
ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་གི་ མ་དངུལ་ཟེར་མི་དེ་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་

ཁུངས་ཀྱི་ ཞིབ་འཚོལ་ དང་ཚོང་འབྲེལ་ ལག་ལེན་ཚུ་ལས་ འཐོབ་མི་མ་དངུལ་གྱི་
༩This policy excludes biological resources when traded, shared,
exchanged and used as commodities. If biological resources tradedas commodities are later utilized as genetic resources for research
and/or commercial purposes, such utilization shall be covered by
the scope of this policy.
This policy further excludes the use, sharing and exchange of
traditional knowledge within and between local communities.
If such knowledge is utilized beyond its traditional context forcommercial and/or research purposes, such use shall be coveredby the scope of this policy.

6. Definitionsa) Access and Benefit Sharing Agreement (ABS Agreement)
ABS Agreement means an agreement between the user andproviders of genetic resources and/or associated traditional
knowledge consisting of Prior Informed Consent (PIC) and
Mutually Agreed Terms (MAT).
b) Access and Benefit Sharing Fund (ABS Fund)
The ABS Fund shall mean a fund established to receive
monetary benefits derived from the research and9ཁེ་ཕན་ཚུ་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལག་ལེན་ འཐབ་པའི་ འཐུས་དང་ གོ་སྐབས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནང་ མ་དངུལ་བཙུགས་བཞག་མི་ མ་དངུལ་ཚུ་ལུ་གོཝ་
ཨིན།ག༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ལུ་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ མཁོ་སྤྱོད་ཀྱི་ གོ་སྐབས་ལེན་ནི།
རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ལུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནིའི་ གོ་སྐབས་ལེན་ནི་ ཟེར་མི་དེ་

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལག་ལེན་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ཁོང་རའི་
ས་ཁོངས་ ངོ་མ་ནང་སྐྱེས་ཡོད་མི་ ནང་ལུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནིའི་ གོ་སྐབས་ ལེན་རུང་འདྲ་ ས་ཁོངས་ གཞན་གསརཔ་ ཅིག་ནང་ལུ་ འཛུགས་སྐྱོང་ འཐབ་ཡོད་མིའི་

ནང་གོ་སྐབས་ལེན་རུང་འདྲ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ སྐྱེ་ལྡན་རྫས་སྦྱོར་ སྦྱོར་ཚུལ་

ལུ་སྐྱེ་ལྡན་འཕྲུལ་རིག་འཇུག་ཁྱབ་འབད་ནི་ལས་འགོ་བཟུང་ཞིབ་འཚོ ལ ་དང་གོང་
འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན།

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ལུ་ཐོབ་སྤྱོད་འབད་ནི་ཟེར་བའི་སྐབས་འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་

ཐོན་ཁུངས་ ཡང་ན་ སྐྱེ་ལྡན་རིག་པའི་འབྱུང་ཚུལ་ ཚུ་ གོང་འཕེལ་དང་ ཞིབ་འཚོལ་
འབད་ནི་ཚུ་ཡང་ཚུདཔ་ཨིན།ང༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་
ནིའི་གོ་སྐབས།

འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་དང་

འབྲེལ་བ་འཐབ་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ལུ་ཐོབ་སྤྱོད་ཟེར་མི་འདི་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་འབྲེལ་
བ་ཡོད་པའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་གོང་འཕེལ་དང་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་
འཐབ་ནི་ལུ་གོཝ་ཨིན།

༡༠

commercial utilization of Bhutan’s genetic resources and/or associated traditional knowledge including processing
fee and the cash deposit payable at the Scoping Phase.
c) Access to Genetic Resources
Access to genetic resources means the utilization of genetic
resources from Bhutan irrespective of whether they areaccessed in situ or ex situ for the purpose of conducting
any research and/or development on the genetic and/or
biochemical composition of genetic resources including
through the application of biotechnology.
Access to genetic resources also includes the conducting of
any research and development on derivatives of biologicalor genetic resources from Bhutan.
d) Access to Traditional Knowledge associated with Genetic
Resources
Access to traditional knowledge means the utilization of
traditional knowledge associated with genetic resources forthe purpose of conducting any research and development.

10ཅ༽ ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གནང་བ།
ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གནང་བ་ཟེར་མི་འདི་རྒྱལ་ཡོངས་དམིགས་གནད་ཀྱི་ཆ་འཇོག་

འབད་ཡོད་པའི་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་དང་ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་

རིམ་གཏན་འཁེལ་བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་གནང་བ་གནང་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན།ཆ༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་

དེ་དང་འབྲེལ་བའི་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལག་ལེན་གྱི་

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་

དེ་དང་འབྲེལ་བའི་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལག་ལེན་གྱི་

ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ།

ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་ཟེར་མི་འདི་ འདི་བཟུམ་མའི་

ཐོན་ཁུངས་དང་ཤེས་

ཡོན་གུ་ དམིགས་པ་བསྐྱེད་དེ་ ཞིབ་འཚོལ་ཡང་ན་ཚོང་འབྲེལ་ནང་ འབྲེལ་གཏོགས་
འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱི་ ཐབས་ལམ་གྱི་གོ་རིམ་སྒྲིག་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན།

ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་ནང་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ལས་འབྱུང་བའི་རིག་པ་ཚུ་
ཤེས་རབ་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་དབང་ ཐོན་སྐྱེད་གོང་འཕེལ་དང་བརྟག་ཞིབ་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་ལུ་ཚད་འཛིན་འབདཝ་མེན།ཇ༽ སྐྱེ་ལྡན་འཕྲུལ་རིག།
སྐྱེ་ལྡན་འཕྲུལ་རིག་ཟེར་མི་འདི་ སྐྱེ་ལྡན་རིམ་ལུགས་དང་ སྲོག་ཆགས་ ཡང་ན་ འདི་གཉིས་ལས་ཐོན་པའི་རྒྱུ་ཆས་ཚུ་ འཕྲུལ་རིག་གང་རུང་ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ལས་ཐོན་

སྐྱེད་བཟོ་ནི་ ཡང་ན་ ཐོན་སྐྱེད་ལེགས་བཅོས་འབད་ནི་ ཡང་ན་ དམིགས་བསལ་ལག་
ལེན་གྱི་དོན་ལུ་བཟོ་སྦྱོར་འབད་ནིའི་ རིག་པ་ལུ་ གོཝ་ཨིན།༡༡e) Actualization Permit
Actualization Permit means a permit issued by the National
Focal Point endorsing the ABS Agreement and formalizing
the Actualization Phase.
f) Actualization Phase of utilization of Genetic Resources
and/or associated Traditional Knowledge
The Actualization Phase of utilization of genetic resources
and/or associated traditional knowledge shall mean thephase when specific steps are undertaken to commercializeor engage in focused research on such resources and/or
knowledge.
The Actualization Phase includes, but is not limited toapplications for intellectual property rights, productdevelopment and testing and marketing.
g) Biotechnology
Biotechnology means any technological application thatuses biological systems, living organisms, or derivatives
thereof, to make or modify products or processes for
specific use.

11ཉ༽ མི་སྡེའི་སྒྲིག་ལུགས།
མི་སྡེའི་སྒྲིག་ལུགས་

ཟེར་མི་འདི་

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་

འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ས་གནས་ཁག་ཚུ་ནང་ སྲོལ་རྒྱུན་འཐབ་ཡོད་པའི་ལམ་

ལུགས་སྲོལ་དང་ འབྲེལ་བ་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་བརྩི་མཐོང་དང་ ཁྲིམས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་
བཅའ་མར་གཏོགས་མིའི་ ལཱ་རིམ་དང་འཁྲིལ་ སྒྲིག་ལུགས་བཟོ་ཡོད་མི་དེ་ཡང་རིགས་
རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་

ལག་ལེན་ཐབས་པའི་

སྐབས་ སྔ་གོང་གི༌གནང་བ༌དང་ ཕན་ཚུན་ཁ་འཆམ་གྱི་གན་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་ ལམ་ལུགས་ ཧིང་སངས་ས་དང་ རིན་མེད་སྟོང་པ་སྦེ་བཟོ་ཐོག་ལས་ འཐོབ་ཐབས་ཚུ་ ཁ་གསལ་སྦེ་ཤེས་དགོ།ཏ༽ རྒྱལ་ཡོངས་ཚད་ལྡན་དབང་འཛིན།
རྒྱལ་ཡོངས་ཚད་ལྡན་དབང་འཛིན་ཟེར་མི་འདི་
ཚལ་ལྷན་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་ལུ་ གོཝ་ཨིན།

འབྲུག་གཞུང་གི་སོ་ནམ་དང་ནགས་ཐ༽ རིགས་བརྒྱུད་འབྱུང་ཚུལ།
རིགས་བརྒྱུད་འབྱུང་ཚུལ་ཟེར་མི་འདི་ རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་ ནུས་པ་མེད་རུང་ རིགས་རྒྱུན་

ཐོན་ཁུངས་ ཡང་ན་ སྐྱེ་ལྡན་རིག་པའི་ བཅུད་འགྱུར་ ཡང་ན་ རིགས་བརྒྱུད་ཁ་
གསལ་ལས་འབྱུང་བའི་ རང་བཞིན་གྱིས་ སྐྱེ་ལྡན་རྫས་སྦྱོར་ལས་ འབྱུང་མི་ལུ་ གོཝ་
ཨིན།

༡༢

h) Community Protocols
Community Protocols means protocols developed througha participatory process based on customary laws and values
by local custodians of Bhutan’s genetic resources and/or
associated traditional knowledge detailing at the minimum
a clear process for acquiring their free and prior informed
consent and establishing mutually agreed terms and benefit
sharing with respect to any utilization of their resources
and knowledge.
i) Competent Authority
Competent Authority means the Head of the Ministryof Agriculture and Forests of the Royal Government of
Bhutan.
j) Derivatives
Derivatives means naturally occurring biochemicalcompounds resulting from the genetic expression or
metabolism of biological or genetic resources, even if it
does not contain functional units of heredity.

12ད༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས།
རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཟེར་མི་འདི་

ཤིང་དང་སེམས་ཅན་

སྲོག་ཆགས་ཕྲ་འབུབ་

རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུད་ཁུངས་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་དང་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ སྐྱེ་
ལྡན་རྫས་སྦྱོར་གྱི་སྦྱོར་ཚུལ་ རིགས་རྒྱུན་བརྡ་དོན་དང་འབྱུང་ཡུལ་ཚུ་གེ་ར་ཚུདཔ་ཨིན།ན༽ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན།
རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་ཟེར་མི་འདི་

རྒྱལ་ཡོངས་ཚད་ལྡན་དབང་འཛིནགྱིས་

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཤེས་ཡོན་དང་ འབྲུག་གི་
རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་སྤྱོད་ནི་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི་དང་ ཚད་འཛིན་ འབད་ནིའི་
དོན་ལུ་ བསྐོ་བཞག་གནང་བའི་ བཀོད་ཚོགས་ལུ་གོཝ་ཨིན།པ༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་སྤྲོད་མི།
འབྲུག་གཞུང་གི་ སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག་ལས་བརྒྱུད་དེ་འབད་མི་ལུ་ གོཝ་ཨིན།ཕ༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་མི།

མི་སྡེ་ཡང་ན་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་འཆང་མི་
མི་སྡེ་ལུ་གོཝ་ཨིན།བ༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ ལག་ལེན་ལུ་ གོ་སྐབས་ཀྱི་གོ་རིམ།

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཐོབ་སྤྱོད་འབད་༡༣k) Genetic Resources
Genetic resources means all material of plant, animal,
microbial or other origin containing functional units ofheredity and include the biochemical composition ofgenetic resources, genetic information and derivatives.
l) National Focal Point
National Focal Point means the body designated by theCompetent Authority to facilitate and regulate the accessto Bhutan’s genetic resources and associated traditional
knowledge.
m) Provider of Genetic Resources
The Royal Government of Bhutan acting through the
Ministry of Agriculture and Forests.
n) Provider of TK associated with Genetic Resources
Community/Communities holding TK associated withgenetic resourceso) Scoping Phase of utilization of Genetic Resources and/or
associated Traditional Knowledge
The Scoping Phase of utilization of genetic resources and/or associated traditional knowledge shall mean the initial13ནི་ལུ་གོ་སྐབས་གོ་རིམ་ཟེར་མི་འདི་ ཚོང་ལམ་དང་ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ ལྕོགས་གྲུབ་གཞི་
བཙུགས་འབད་ནིའི་ དམིགས་ཡུལ་བསྐྱེད་དེ་ གོང་འཕེལ་དང་ཞིབ་འཚོལ་གྱི་དཔྱད་
ཞིབ་འགོ་ཐོག་འབད་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན།མ༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན།
རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་དང་

འབྲེལ་གཏོགས་ཟེར་མི་འདི་

འབྲུག་གི་མི་སྡེའི་ནང་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་རིག་པ་གསརཔ་
ལྡན་རིགས་སྣ་སྤྱོད་མི་དང་ འབྲེལ་བ་ཡོད་མི་ཚུ་

ལུགས་སྲོལ་ཚུ་

སྐྱེ་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་པའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་

གཞི་བཀོད་དང་འབྲེལ་བའི་ ཡོན་ཏན་ཚུ་ལུ་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་མེན།ཙ༽ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་སྤྱོད་མི།

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ལུ་ སྤྱོད་འདོད་ཡོད་མི་ སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ ཡང་ན་
ཁྲིམས་དོན་གྱི་མི་ཚུ་ལུ་ གོཝ་ཨིན།༧༽ སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན།
༡.

འབྲུག་གི་མི་ཚུ་ལུ་ ཁོང་རའི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་པའི་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་

༢.

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ གནས་གོང་ཉམས་སྲུང་དང་ ཡུན་བརྟན་གནས་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལུ་ བློ་གཏད་ ཡིད་ཆེས་དྲོངས་ནི།

ཐབས་བཙན་ཏོག་ཏོ་དང་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི།

༡༤

exploratory phase of research and development with theaim of establishing market or research potential.
p) Traditional Knowledge associated with Genetic Resources
Traditional Knowledge associated with genetic resourcesmeans the knowledge, innovations and practices of
Bhutanese communities that is related to the utilizationof biodiversity and is not limited to knowledge relating to
genetic structure of biological resources.
q) User of Genetic Resources
A natural or legal person seeking access to Bhutanese
Genetic Resources.

7. Policy Objectives
1. To secure the trusteeship of the Bhutanese people over their
biological resources and associated traditional knowledge.
2. To augment and secure the value of Bhutan’s genetic
resources for conservation and sustainable use.

14

༣.

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་མི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་

བར་ན་བློ་གཏད་ཐོག་

ཕན་ཚུན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་

༤.

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་

དེ་དང་འབྲེལ་བའི་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་

༥.

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ལག་འབྲེལ་བ་ ཡར་དྲག་བཏང་ནི།

ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་ གོ་སྐབས་ཚད་འཛིན་ འབད་ནི།

ལེན་འཐབ་ཐོག་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཁེ་ཕན་འབྱུང་ཡོད་མི་ཚུ་ འདྲ་མཉམ་
དང་རྣམ་དག་ཐོག་ལུ་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ནི་ གཏན་འཁེལ་བཟོ་ནི།༨༽ སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ཐབས་ལམ།
སྲིད་བྱུས་དམིགས་དོན་ དང་པ། འབྲུག་པའི་མི་ཚུ་ལུ་ ཁོང་རའི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལུ་ བློ་གཏད་ཡིད་ཆེས་དྲོངས་ནི།
༡.༡

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ཁས་

ལེན་དང་ འབྲུག་གི་རང་བཙན་གྱི་དབང་ཆ་དང་ མི་སེར་གྱི་བློ་གཏད་ཡིད་ཆེས་ཐོག་ལུ་
ངོས་ལེན་འབད་ནི།

༡.༢ མི་སྡེ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དེ་ རང་སའི་གཡུས་སྒོ་ཚུ་ནང་ སྒྲིག་ལུགས་བཟོ་ཞིནམ་ལས་
དེ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་

དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་

སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་ གོ་སྐབས་ལེན་ནི་དང་དབང་ཆ་ལེན་ནིའི་དོན་ལུ་
སྔ་གོང་གི་གནང་བ་དང་ ཕན་ཚུན་ཁ་ཆམ་གྱི་གན་ཚིག་གི་ བདེ་སྒྲིག་བཟོ་དགོ།
༡༥

3. To promote long term mutually supportive relationships
based on trust between the providers and users of Bhutan’s
genetic resources and associated traditional knowledge.
4. To regulate access to Bhutan’s genetic resources andassociated traditional knowledge.
5. To ensure fair and equitable sharing of the benefits arisingfrom the commercial and research utilization of Bhutan’s
genetic resources and associated traditional knowledge.

8. Policy Measures
Policy Objective 1: To secure the trusteeship of the Bhutanesepeople over their genetic resources and associated traditional
knowledge.
1.1 Affirm and exercise the sovereign rights of Bhutan and thetrusteeship of its people over its biological resources andassociated traditional knowledge.
1.2 Support local communities to develop community protocols
based on which they can grant Prior Informed Consent (PIC)and negotiate Mutually Agreed Terms (MAT) where they
have established rights to grant access to genetic resources
and/or associated traditional knowledge.

15༡.༣ ཤེས་ཡོན་དང་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ བདག་འཛིན་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཡུན་བརྟན་ཐོག་ བཞག་ཡོད་པའི་ མི་སྡེ་ངོས་འཛིན་འབད་དགོ།

༡.༤ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སལྲོ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཚད་འཛིན་འབད་ནི་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་སྒྲིག་ནི་ཚུ་ ཡར་དྲག་བཏང་ནི།

༡.༥ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་ལུ་ གཞི་བཞག་སྟེ་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་

ཁུངས་དང་ དེ་དང་ འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ གནས་གོང་ཐོག་ མི་མང་ལུ་
གོ་བ་བརྡ་སྤྲོད་དང་ ལྕོགས་གྲུབ་གོང་འཕེལ་བཏང་ནི་ལུ་ ཕན་ཐབས་བཟོ་ནི།

སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ གཉིས་པ། འབྲུག་གི་རིགས་་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ གནས་གོང་ཉམས་
སྲུང་དང་ཡུན་བརྟན་གནས་ཐབས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་དང་ གཏན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་ནི།

༢.༡ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་གི་ཐོ་དང་ དངོས་གསལ་གློག་བརྙན་ཆ་ཚང་བཟོ་ནིའི་ གཙོ་རིམ་བཏོན་ཏེ་འབྲུག་གི་རིགས་
རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཐོག་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་
ཚོང་འབྲེལ་ལས་ ཁེ་ཕན་མང་སུ་ཅིག་བཟོ་ནིའི་ གཏན་འཁེལ་བཟོ་ནི།

༢.༢ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ ལྕོགས་གྲུབ་ཡར་རྒྱས་གཏང་ནི་དང་ ལཱ་གཡོག་གི་གོ་སྐབས་བྱིན་ནིའི་

དོན་ལུ་ འཕྲུལ་རིག་བརྗེ་སོར་དང་ རྒྱལ་སྤྱི་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཞིབ་འཚོལ་ཐོག་ལས་
རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཐོག་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གོ་སྐབས་བྱིན་ནི།
༡༦

1.3 Recognize communities that have sustained genetic
resources and/or associated traditional knowledge as thecustodians of such resources and knowledge.
1.4 Strengthen national mechanisms to regulate research andcommercial utilization of genetic resources and associatedtraditional knowledge of Bhutan.
1.5 Facilitate capacity development and public awareness on
the value of Bhutan’s genetic resources and associatedtraditional knowledge in the context of Access and Benefit
Sharing.
Policy Objective 2: To augment and secure the value of Bhutan’s
genetic resources and associated traditional knowledge forconservation and sustainable use.
2.1 Secure maximum benefits from the commercial and researchutilization of Bhutan’s genetic resources and associatedtraditional knowledge by prioritizing a comprehensive
genetic resource and traditional knowledge inventory anddocumentation.
2.2 Promote in-country research and commercial utilizationof Bhutan’s genetic resources and associated traditional
knowledge through technology transfer and collaborative
research to generate employment and build national
competence.

16༢.༣ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་

དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ་ཤེས་ཡོན་ཐོག་ལུ་

ཞིབ་འཚོལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ཁེ་ཕན་འབྱུང་ཡོད་མི་ཚུ་ སྐྱེ་ལྡན་གནས་སྟངས་རིམ་
ལུགས་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་བཟོ་ནི་དང་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཉམས་སྲུང་

དང་ཡུན་བརྟན་ཐོག་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགསཔ་བཟོ་ནིའི་བྱ་བ་ཚུ་ནང་ལུ་བཏང་ནི་གཏན་
འཁེལ་བཟོ་ནི།

སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ གསུམ་པ། འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་
སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ སྤྲོད་མི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ བློ་གཏད་ཐོག་ ཕན་ཚུན་
རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡར་དྲག་བཏང་ནི།

༣.༡ འབྲུག་གི་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་གི་ ཁས་ལེན་གན་ཡིག་གི་ དགོས་མཁོ་དང་ གན་ཡིག་དང་འཁྲིལ་ འགན་འཁྲི་ཧྲིལ་བུ་འབག་ནི་དང་ དུས་རྒྱུན་ཁས་ལེན་

གན་ཡིག་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་པའི་ གོ་སྐབས་ཀྱི་བརྡ་དོན་ཚུ་འཐོབ་ཚུགསཔ་བཟོ་
ནིའི་དོན་ལུ་ མཉམ་འབྲེལ་དང་ དྭངས་གསལ་ དམ་ཚིག་དང་ བློ་གཏད་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐོག་ལུ་ ཕྱག་ལཱ་ གནང་ ཚུགས་པའི་ ཁས་ལེན་འབད་དགོ།
༣.༢ སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྤྲོ་བ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ་

འབྲུག་པའི་བརྩི་མཐོང་དང་རྒྱབ་འགལ་ཡོད་

མེད་བལྟ་སྟེ་ ཚོང་སྡེ་དང་ཞིབ་འཚོལ་གཙུག་སྡེ་ཚུ་དང་ ཡུན་བརྟན་ཐོག་མཐུན་འབྲེལ་
བཞག་ནི་དང་ ཕན་ཚུན་གུས་ཞབས་ ཁེ་ཕན་འབྱུང་ནིའི་ལྕོགས་གྲུབ་ཡར་དྲག་བཏང་
ནིའི་ གོ་སྐབས་འཚོལ་ནི།

༣.༣ ཁག་འབག་གན་རྒྱ་འདི་

འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དགོ་པའི་ཁར་

རྩོད་རྙོགས་ག་ཅི་རང་འབྱུང་རུང་ རྩ་ཕན་ གཉིས་ཆ་རའི་ཁ་ཐུག་ལས་ ཁ་འཆམ་ཐོག་
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་རང་ འཆམ་ཁ་དང་ བདེ་སྒྲིག་བཟོ་དགོ།
༡༧

2.3 Ensure that the benefits arising from the research andcommercial utilization of Bhutan’s genetic resources andassociated traditional knowledge are directed towards
the conservation and sustainable use of biodiversity andsecuring ecosystem services.
Policy Objective 3: To promote long term mutually supportive
relationships based on trust between the providers and usersof Bhutan’s biological resources and associated traditional
knowledge.
3.1 Commit to being an ethical, reliable, committed andtransparent partner who will provide full and easily
accessible information about Bhutan’s ABS requirements,
facilitate a consistent process for access and do its utmost
to fulfill its contractual obligations.
3.2 Explore the potential of developing a mutually beneficial
and respectful, long-term relationship with a company or
research institute, by identifying common interests andpossible areas of conflict with Bhutanese values.
3.3 Ensure that the contractual agreement is governed by lawsof Bhutan and any disputes arising are resolved primarily
through negotiation and mediation in Bhutan using a
mediator that both parties are in agreement with.

17སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ བཞི་པ། འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་
སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ ནིའི་གོ་སྐབས་ ཚད་འཛིན་འབད་ནི།

༤.༡ སོ་ནམ་དང་ནགས་ཚལ་ལྷན་ཁག་གི་ བསྐོ་བཞག་འབད་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་

ཚབ་གཙོ་ཅན་གིས་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་

གོ་སྐབས་འདྲ་མཉམ་དང་རྣམ་དག་ཐོག་

སྤྲོད་ནིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ གཏན་འཁེལ་བཟོ་ནི།

༤.༢ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་འབྲུག་
པའི་མི་སེར་དང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་བའི་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཀྱི་ གནས་ཚད་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ ཀུན་སྤྱོད་རྣམ་གཞག་ ཚུལ་མཐུན་སྤྱོད་ནིའི་ ཁས་ལེན་
འབད་དེ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ཚུ་ལུ་འབྲེལ་བ་འཐབ་ནིའི་ གོ་སྐབས་ཡར་དྲག་བཏང་ནི།

༤.༣ ཆོས་ལྡན་གྱི་རྩ་ཅན་ས་ཁོངས་སྦེ་ ངོས་འཛིན་འབད་ཡོད་མི་ ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ འགྱོ་

ནིའི་གོ་སྐབས་ ཚད་འཛིན་འབད་མི་དེ་ ཁྱད་ཆོས་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ འབྲུག་གི་
མི་སེར་ཚུ་གིས་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་དང་གཅིག་ཁར་ ལམ་སྲོལ་དང་ ཆོས་ཀྱི་
འབྲེལ་བ་ ཡོད་མི་ཚུ་ ཡར་དྲག་དང་ སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན།

༤.༤ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སལྲོ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཐོབ་སྤྱོད་འབད་ནི་གི་དབྱེ་བ་གཉིས་ནང་ལུ་ཕྱེ་ཡོད་མི་དེ་ཡང་
ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་
སོར་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།

༡༨གོ་སྐབས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཅིག་དང་

དེ་ཚུ་གི་གནས་སྟངས་ཚུ་ཡང་

སོ་

Policy Objective 4: To regulate access to Bhutan’s genetic
resources and associated traditional knowledge.
4.1 Ensure that access to Bhutan’s genetic resources andassociated traditional knowledge is regulated in a clear andtransparent manner by the National Focal Point designatedby the Competent Authority.
4.2 Promote access to Bhutan’s genetic resources and/or
associated traditional knowledge to users that conform to
the ethical and environmental standards of Bhutan and its
people.
4.3 Access to genetic resources in areas declared and/or regarded
as sacred will be limited to safeguard and uphold the uniquespiritual and cultural relationships of the Bhutanese people
with Nature.
4.4 Access to Bhutan’s genetic resources and/or associated
TK shall be divided in two phases: a Scoping Phase andan Actualization Phase with differing conditions for eachphase.

18

༤.༤.༡ གོ་སྐབས་གོ་རིམ་གྱི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་ ཡང་ན་ ངོས་འཛིན་འབད་ཡོད་པའི་ལས་སྡེ་གཅིག་དང་ གོ་སྐབས་ལེན་ནིའི་ གན་རྒྱ་བཟོ་
དགོ། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་ཡང་ན་ ངོས་འཛིན་འབད་ཡོད་པའི་
ལས་སྡེ་དེ་གིས་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ལག་ལེན་གྱི་ གོ་སྐབས་གོ་རིམ་ནང་ལུ་ འབྲེལ་གཏོགས་
འབད་ནིའི་ དང་འདོད་བསྐྱེད་མི་ལག་ལེན་པ་ཚུ་གིས་ བརྡ་དོན་དེ་ལུ་ཡིད་ཆེ་
བསྐྱེད་ཚུགས་པ་ཅིན་

ལག་ལེན་པ་འདི་ལུ་གོ་སྐབས་ཀྱི་གནང་བ་བྱིན་ནི།

འདི་བཟུམ་གྱི་ཐོབ་སྤྱོད་ཀྱི་གནང་བ་འདི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅནདང་

ལག་ལེན་འཐབ་མི་གི་ བར་ན་གན་རྒྱ་སྦེ་ བརྩི་དགོཔ་དང་ དེ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་ཚུད་དགོཔ་དང་
ཕན་བགོ་བཤའ་གི་

ཐོབ་སྤྱོད་དང་

ཁེ་ཁས་ལེན་གན་རྒྱ་གཏན་འཁེལ་གྱི་གནས་སྟངས་དེ་

བཟུམ་མའི་ཐོན་ཁུངས་དང་ ཤེས་ཡོན་ ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་ནང་
འབྲེལ་གཏོགས་མ་འབད་བའི་ སྔ་གོང་གི་ལག་ལེན་ གྱི་གནང་བ་བྱིན་ ཡོད་མི་ཚུ་ ཡང་ཚུད་དགོཔ་ཨིན། གོ་སྐབས་ཀྱི་གནང་བ་དེ་ གོ་སྐབས་ཀྱི་གོ་རིམ་
མཇུག་བསྡུ་ཞིནམ་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་འཐུས་སྤྲོད་མི་དང་ མ་དངུལ་
གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོད་མི་ ལོག་འཐོབ་མི་དང་འཁྲིལ་འོང།

༤.༤.༢ ལག་ལེན་དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་གྱི་དོན་ལུ་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་་སྤྲོད་མི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་
གཉིས་ཀྱི་བར་ན་

ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་

ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱི་ གནང་བའི་ལག་ལེན་གྱི་གནང་བ་ཚུ་དགོ། ལག་ལེན་
དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་དེ་

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་

༡༩དེ་དང་

4.4.1 The Scoping Phase will require a Scoping
Agreement with the National Focal Point and/or
any other Designated Agency. The National Focal
Point and/or the designated agency, if satisfied with
the information received from a user intending toengage in the Scoping Phase of utilization of genetic
resources and /or associated traditional knowledge
from Bhutan, shall issue such user with Scoping
Permit. This Scoping Permit shall be in the formof an agreement between the National Focal Pointand the user and shall contain a set of conditions
for utilization, including the condition to securean Access and Benefit Sharing Agreement (ABS
Agreement) and Actualization Permit prior to
engaging in the Actualization Phase of utilizationof such resources and/or knowledge. The Scoping
permit will be conditional on the payment of aprocessing fee and a cash deposit returnable on the
conclusion of the scoping phase.
4.4.2 The Actualization Phase shall require an
Actualization Permit issued by the National Focal
Point and an Access and Benefit Sharing Agreement
between the users and providers of the genetic
resources and/or associated traditional knowledge.
The Actualization Phase shall be governed by the
ABS Agreement between the users and the providersof genetic resources and/or associated traditional

19འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་མི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་
བར་ན་ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་བཟོ་ཡོད་མི་

དེ་གིས་

དབང་དགོཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱིས་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་ ཐོག་སྤྲོད་མི་དང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ འཛོལ་བ་རེ་འཐོན་ཚེ་ འོས་འབབ་དང་འཁྲིལ་ མཐུན་སྒྲིག་བཟོ་བྱིན་
འོང།

༤.༥ ལག་ལེན་ དངོས་གཞིའི་གོ་རིམ་ནང་ གཞུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ཡོད་པའི་ ས་ཁོངས་
ཚུ་ནང་ཚུད་ཡོད་པའི་

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་གོ་སྐབས་དེ་

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱི་

ལམ་སྟོན་ཐོག་ལུ་ནགས་ཚལ་དང་གླིང་ཀ་ཞབས་

ཏོག་ལས་ཁུངས་དང་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ གཉིས་ཀྱི་བར་ན་
ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་ གན་རྒྱ་ བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་ གཞི་བཞག་ཐོག་བྱིན་ནི།

༤.༦ མི་སྡེའི་ནགས་ཚལ་ནང་ཚུད་ཡོད་པའི་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ལོངས་སྤྱོད་ནིའི་གོ་
སྐབས་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་དམིགས་གནད་ཀྱི་

ལམ་སྟོན་དང་

མི་སྡེའི་སྒྲིག་ལུགས་དང་

འཁྲིལ་ མི་སྡེ་ཚུ་གི་ ནགས་ཚལ་འདི་ཚུ་ འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་མི་དང་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་
ཁུངས་ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་

གན་རྒྱ་བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་ གཞི་བཞག་ཐོག་བྱིན་ནི།

ཐོབ་སྤྱོད་དང་

ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་

༤.༧ བཟའ་འཐུང་དང་ སོ་ནམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ལུ་ འཛུགས་

སྐྱོང་འཐབ་ཡོད་མི་ཚུ་བསྡུ་ལེན་ འབད་དེ་ ཐོ་བཀོད་འབད་ཡོད་མི་ཚུ་ རྒྱལ་སྤྱི་བཟའ་

འཐུང་དང་ སོ་ནམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྔོ་ཤིང་ ཆིངས་ཡིག་གི་ ཟུར་སྦྲགས་
དང་པའི་ནང་བཀོད་ཡོད་མི་ འོག་ལུ་ཚུདཔ་ཨིན་པའི་ཁར་ འདི་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་ལེ་ཤ་
༢༠knowledge. The National Focal Point whereappropriate will provide oversight over negotiations
between the users and the providers towards an ABS
Agreement.
4.5 The access to genetic resources from government reserved
forests in the Actualization Phase will be based on an ABS
Agreement between the user of such genetic resources
and the Department of Forests and Park Services with theguidance of the National Focal Point.
4.6 The access to genetic resources from community forestsin the Actualization Phase will be based on an ABS
Agreement between the user of such genetic resources andthe communities managing these forests
4.7 The access to duly registered ex situ collections of genetic
resources for food and agriculture that fall under Annex-1of the International Treaty for Plant Genetic Resources
for Food and Agriculture (ITPGRFA) and are under the
management and control of the government as well as in
the public domain shall be in accordance with the terms and20འཛོམས་ཏེ་བཟོ་ཡོད་པའི་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ གནས་སྟངས་དང་འཁྲིལ་ གཞུང་གི་འཛིན་སྐྱོང་དང་ཚད་འཛིན་འབད་ཆོགཔ་མ་ཚད་ མི་མང་
གི་དབང་བའི་རྒྱུ་དངོས་ཨིན་པའི་ཁར་

ཚད་ལྡན་རྒྱུ་དངོས་སྤོ་སོར་

གན་རྒྱ་གི་གྲོས་

ཐག་ཆོད་ཡོད་མི་ བརྩི་སྟེ་ ངེས་ཅན་གྱི་བྱ་རིམ་ནང་ལུ་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ས་
ཁོངས་ཚུ་ནང་ལུ་འཛུགས་སྐྱོང་འཐབ་མི་ཚུ་

བསྡུ་ལེན་འབད་ཡོད་མི་ཚུ་

ལག་ལེན་

འཐབ་ནིའི་གོ་སྐབས་དེ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་དང་ ཐོན་ཁུངས་ལག་ལེན་
འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་
གཞི་བཞག་ནི་ཨིན།

ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་

༤.༨ ལག་ལེན་དངོས་གཞི་གྱི་གོ་རིམ་ནང་ བཟའ་འཐུང་དང་ སོ་ནམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་

ཁུངས་ཚུ་ ཁོང་རའི་ས་ཁོངས་ངོ་མ་ནང་ལུ་སྐྱེས་ཡོད་ མི་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་གོ་
སྐབས་དེ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱི་ མི་སྡེའི་དབང་འཛིན་པ་ཚུ་དང་ གྲོས་

བསྟུན་ཐོག་ ཐོན་ཁུངས་ལག་ལེན་འཐབ་མི་དང་ གན་རྒྱ་བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་ གཞི་བཞག་
ནི་ཨིན།

༤.༩ མི་སྡེ་ནང་ཡོད་པའི་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་
ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་ གོ་སྐབས་འདི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱི་ ལམ་སྟོན་

འོག་ མི་སྡེའི་སྒྲིག་ལུགས་ཀྱི་མངའ་འོག་ལུ་གནས་ཡོད་མི་ མི་སྡེ་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་
བའི་ཤེས་ཡོན་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ གན་རྒྱ་བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་ གཞི་བཞག་ནི་ཨིན།

༢༡

conditions of the Multilateral System of Access and Benefit
Sharing, including the conclusion of a Standard Material
Transfer Agreement (SMTA) while the access to othergenetic resources in ex situ collections in the Actualization
Phase shall be based on an ABS Agreement between theuser of such resources and the National Focal Point.
4.8 The access to in situ genetic resources for food andagriculture in the Actualization Phase shall be based on
an ABS Agreement between the National Focal Point in
consultation with the relevant community custodians andthe users of such resources.
4.9 Access to traditional knowledge associated with genetic
resources that is held within a community will be basedon an ABS Agreement between the community based on
their community protocol with the guidance of the National
Focal Point and the user of such knowledge.

21༤.༡༠ མི་སྡེ་གཅིག་ལས་ལྷག་པའི་

གཞན་ཚུ་ནང་ལས་ཐོབ་པའི་

སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་

ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་གོ་སྐབས་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱིས་ལམ་སྟོན་འོག་

མི་སྡེའི་སྒྲིག་ལུགས་ཀྱི་མངའ་འོག་ལུ་ གནས་ཡོད་མི་ མི་སྡེ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་
ཤེས་ཡོན་

ལག་ལེན་འཐབ་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་

གན་ཡིག་བཟོ་ཡོད་མི་ལུ་

གཞི་བཞག་ནི་ཨིན། གན་ཡིག་ དེ་གི་ཐོག་ ཕྱག་ལཱ་གནང་མི་ཚུ་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་

ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱི་
ཕྱག་ལཱ་གནང་ནི།

ཐོབ་སྤྱོད་དང་

ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་ཐོག་མི་སྡེ་ངོ་ཚབ་སྦེ་

སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ ལྔ་པ་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་

སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ ཁེ་ཕན་འབྱུང་ཡོད་མི་ཚུ་ འདྲ་མཉམ་དང་རྣམ་དག་ཐོག་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ནི་གཏན་འཁེལ་བཟོ་ནི།

༥.༡ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་གཙོ་ཅན་གྱིས་ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་
འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཁེ་ཕན་འབྱུང་

ཡོད་མི་ཚུ་ འདྲ་མཉམ་དང་རྣམ་དག་ཐོག་ལུ་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་བྱིན་ནིའི་འགན་འཁྲི་
ཕོགཔ་ཨིན།

༥.༢ འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་དང་ དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཁེ་ཕན་འབྱུང་ཡོད་མི་ཚུ་ དངུལ་དང་ དངུལ་མ་ཡིན་པའི་
རིགས་ཀྱི་ ཁེ་ཕན་འབྱུང་མི་ཚུ་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་གན་རྒྱ་གུ་ གཞི་བཞག་ཐོག་སྤྲོད་ནི།

༢༢

4.10 Access to traditional knowledge held by more than one
community where feasible shall be based on an ABS
Agreement between the communities in accordance with
their community protocols under the guidance of the
National Focal Point and the user of such knowledge. Where
this course of action is not feasible the National Focal Point
shall enter into an ABS Agreement on the communities
behalf.
Policy Objective 5: To ensure fair and equitable sharing of thebenefits arising from the research and commercial utilizationof Bhutan’s genetic resources and traditional knowledge.
5.1 The National Focal Point shall provide oversight to ensure
fair and equitable sharing of benefits arising from researchand commercial utilization of Bhutan’s genetic resources
and associated traditional knowledge.
5.2 The sharing of benefits arising from research andcommercial utilization of Bhutan’s genetic resources andassociated traditional knowledge shall be based on the
ABS Agreement and may include both monetary and nonmonetary benefits.

22༥.༣ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་མ་དངུལ་ཟེར་མི་འདི་

འབྲུག་གི་རིགས་རྒྱུན་ཐོན་

ཁུངས་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ སྔར་སྲོལ ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ཞིབ་འཚོལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་
དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ ཡོད་མི་ལས་འབྱུང་བའི་ མ་དངུལ་གྱི་ཁེ་ཕན་ དང་ གོ་སྐབས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནང་ལུ་མ་དངུལ་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་དང་ལག་ལེན་གྱི་འཐུས་
བསྡུ་ལེན་འབད་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་གོཝ་ཨིན།

༥.༤ གཞུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ཡོད་པའི་ ནགས་ཚལ་དང་ ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་གཞི་བཙུགས་

འབད་མི་ཡོད་མི་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ནང་ཚུད་ཡོད་མི་ རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ
ཞིབ་འཚོལ་དང་

ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་

ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་མ་དངུལ་བསྡུ་ལེན་

འབད་ཡོད་མི་ཚུ་ ཐོབ་སྤྱོད་དང་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་མ་དངུལ་ནང་ གཏང་དགོ།
༥.༥

མི་སྡེའི་ནགས་ཚལ་ནང་ཡོད་པའི་

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་

མི་སྡེའི་ཡུན་བརྟན་དང་

གོང་འཕེལ་ཐོག་ལུ་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་ཡོད་མི་ སོ་ནམ་ བཟའ་འཐུང་དང་འབྲེལ་བའི་

རིགས་རྒྱུན་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ལས་ འབྱུང་ཡོད་པའི་ མ་དངུལ་གྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་བགོ་བཤའ་ཚུ་དུམ་གྲ་ཅིག་ ཐོབ་སྥྱོད་དང་ ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའི་མ་དངུལ་ནང་གཏང་དགོ།

༢༣

5.3 The ABS Fund shall be established to receive monetary
benefits derived from the research and commercial
utilization of Bhutan’s genetic resources and/or associatedtraditional knowledge including the processing fee and the
cash deposit payable at the Scoping Phase. The Fund shall be
managed by the National Focal Point which shall disburse
the monies therein for the benefit of conservation andsustainable use of Bhutan’s biodiversity and enhancementof rural livelihoods.
5.4 Monetary benefits arising out of the research and commercial
utilization of genetic resources from government reserved
forests and ex situ collections shall be channeled into ABS
Fund.
5.5 A portion of the monetary benefits arising from the researchand commercial utilization of genetic resources from
community forestry including genetic resources related
to food and agriculture developed and sustained by thecommunities, shall be channeled into the ABS Fund.

23