WêRELD DEFINISIE VIR DIE MAATSKAPLIKEWERKPROFESSIE
Maatskaplike werk is ‘n praktyk-gebaseerde professie en ‘n akademiesedissipline wat maatskaplike verandering en ontwikkeling, maatskaplike kohesie,
en die bemagtiging en bevryding van mense bevorder. Beginsels vanmaatskaplike geregtigheid, menseregte, kollektiewe verantwoordelikheid en
respek vir diversiteit is fundamenteel in maatskaplike werk. Versterk deur teorieëvir maatskaplike werk, sosiale wetenskappe, geesteswetenskappe en inheemse
kennis1, betrek maatskaplike werk mense en strukture om lewenseise te hanteer
en welsyn te bevorder.

Die bogenoemde definisie kan verder uitgebou word op nasionale en/ofstreekvlakke.

KOMMENTAAR

Die doel van die kommentaar is om die kernaspekte wat gebruik is in die
definisie te ontleed. Dit word spesifiek bespreek in verhouding tot diemaatskaplikewerkprofessie se kern mandate, beginsels, kennis en praktyk.

KERN MANDATE

Die maatskaplikewerkprofessie se kernmandate sluit in fasilitering vanmaatskaplike verandering, maatskaplike ontwikkeling, maatskaplike kohesie en
die bemagting en bevryding van mense.
Maatskaplike werk is ‘n praktykgerigte professie en ‘n akademise dissiplne waterken dat die onderlinge verbindings tussen historiese, sosio-ekonomiese,

1 In die Engelse definisie word deurgaans verwys na ‘knowledges’. In hierdie vertaling word na‘kennis’ verwys in die meerderheidsvorm wat impliseer dat dit verskeie kennisbasisse insluit.

1

kuturele, ruimtelike, politieke en persoonlike faktore dien as geleenthede en/ of
struikelblokke vir mense se welsyn en ontwikkelling. Strukturele struikelblokke
dra by tot die instandhouding van ongelykhede, diskriminasie, uitbuiting en
onderdrukking. Die ontwikkeling van kritiese bewussyn geskied deur te reflekteer
op strukturele oorsake vir onderdrukking en/of bevoordeling, gebaseer op kriteriasoos ras, klas, geslag, gestremdheid, kultuur en seksuele oriëntasie, en die
ontwikkeling van aksie strategieë vir die aanspreek van strukturele enpersoonlike struikelblokke, vorm die kern van geëmansipeerde praktyk waar die
doelstellings die bemagtiging en bevryding van mense is.

In solidariteit met diegene wat benadeel is, streef die professie daarna om
armoede te verlig, mense wat kwesbaar en onderdruk is te bevry, enmaatskaplike insluiting en maatskaplike kohesie te bevorder.

Die mandaat vir maatskaplike verandering is gebaseer op die uitgangspunt dat
maatskaplikewerkintervensie plaasvind wanneer die huidige situasie, of dit op dievlak van die person, gesin, klein groep, gemeenskap of samelewing is, dui op ‘nbehoefte aan verandering en ontwikkeling. Dit word gemotiveer deur die
behoefte om die strukturele omstandighede wat bydrae tot marginalisering,maatskaplike uitsluiting en onderdrukking uit te daag en te verander.
Maaskaplike veranderingsinisiatiewe erken die posisie van mense om self te
besluit oor die bevordering van menseregte en ekonomiese, omgewings- en
maatskaplike geregtigheid. Die professie is ook verbind tot die handhawing vanmaatskaplike stabiliteit; so lank sodanige stabiliteit nie gebruik word om enige
spesifieke groep of persone te marginaslieer, uit te sluit of te onderdruk nie.

Maatskaplike ontwikkeling is gekonseptualiseer om te beteken strategieë virintervensie, die verwagte eindresultate en ‘n beleidsraamwerk wat aanvullend is
tot die meer populêre residuele en instituele beleidsraamwerke. Dit is gebaseer
op holistiese bio-psigososiale, spirituele assesserings en intervensies wat die
mikro-makro divisie oorbrug; die inkorporering van multi sisteemvlakke, en inter2

sektoraleeninter-professionele

samewerking,gerig

opmaatskaplike

ontwikkeling. Dit prioritiseer sosio-kulturele en ekonomiese ontwikkeling en
onderskryf nie konvensionele wysheid dat ekonomiese groei ‘n voorvereiste is vir
maatskaplike ontwikkeling nie.

BEGINSELS

Die oorkoepelende beginsels van maatskaplike werk is respek vir die inherente
waarde en waardigheid van mense; om nie skade aan te rig; respek vir
diversiteit, en handhawing van menseregte en maatskaplike geregtigheid.

Om advokaat te wees vir die handhawing van menseregte en maatskaplike
geregtigheid

isdiemotivering

enredevirmaatskaplike

werk.

Die

maatskaplikewerkprofessie erken dat menseregte gepaardgaan met kollektiewe
verantwoordelikheid. Die idee van kollektiewe verantwoordelikheid beklemtoon
die realiteit dat individuele menseregte slegs op ‘n daaglikse basis kan realiseer
as mense verantwoordelikheid neem vir mekaar en die omgewing en vir die
belangrikheid om onderlinge verhoudings in gemeenskappe te vestig. Daarom is‘n hooffokus van maatskaplike werk om te pleit (advokaat te wees) vir die regte
van mense op alle vlakke, en om uitkomste te fasiliteer waar mense
verantwoordlheid neem vir mekaar se welsyn en die onderlinge interafhanklikheid tussen mense en mense en hulle omgewing, verstaan en
respekteer.

Maatskaplik werk inkorporeer eerste, tweede en derde generasie regte. Eerste
generasie regte verwys na siviele en politieke regte soos vryspraak, bewussyn
en integriteit en vryheid van marteling en arbitrêre inhegtenisneming. Tweede
generasie regte verwys na sosio-ekonomiese en kulturele regte wat insluit die
reg tot aanvaarbare vlakke van opvoeding, gesondheidsorg, behuising en
minderheid taalregte. Derde generasie regte fokus op die natuurlike wêreld en
die reg tot spesie biodviversiteit en inter-generasie gelykheid. Hierdie regte is3wedersyds versterkend en interafhanklik en akkommodeer beide individuele enkollektiewe regte.
In sommige gevalle kan ‘om geen skade aan te rig’ en ‘respek vir diversiteit’konflikterende en kompeterende waardes verteenwoordig. Byvoorbeeld waar indie naam van kultuur, regte - ingesluit die reg op lewe, en regte vanminderheidsgroepe soos vroue en homoseksuele persone – geskend word. Die
Global Standards for Social Work Education and Training hanteer hierdie
komplekse verskynsel deur ‘n pleidooi dat maatskaplike werkers opgelei word in‘n basiese menseregte benadering. Dit word omskryf in die volgende verklarende
nota:
Sodanige benadering kan konstruktiewe konfrontasie en verandering fasiliteer waar
sekere kulturele oortuigings, waardes en tradisies mense se basiese menseregte
skend. Omdat kultuur maatskaplik geskonstrueer en dinamies is, is dit onderhewig
aan dekonstruksie en verandering. Sodanige konstruktiewe konfrontasie,dekonstruksie en verandering kan gefasilieer word deur ‘n instelling vir en begrip
van spesifieke kulturele waardes, oortuigings en tradisies en deur kritiese en
reflektiewe dialoog met lede van die kulturele groep in verhouding tot breër
menseregte verskynsels.

KENNIS
Maatskaplike werk is beide interdissiplinêr en transdissiplinêr en neem van ‘nwye versameling van wetenskaplike teorieë en navorsing. ‘Wetenskap’ word inhierdie konteks verstaan in die mees basiese betekenis as ‘kennis’. Maatskaplikewerk neem van sy eie konstante ontwikkelende teoretiese fundering en
navorsing, sowel as van teorieë van ander menswetenskappe, insluitend, maar
nie beperk tot gemeenskapsontwikkeling, maatskaplike pedagogie, adminstrasie,antropologie, ekologie, ekonomie, opvoeding, bestuur, verpleging, psigiatrie,
sielkunde,

openbaregesondheidensosiologie.

Dieuniekheid

vanmaatskaplikewerknavorsing en -teorieë is dat hulle toegepas en geëmansipeerdis. Baie navorsing en teorie in maatskaplike werk is saam met diensverbruikers in‘n interaktiewe, dialogiese proses ontwikkel en daarom ingelig deur spesifieke
praktykomgewings.

4

Die voorgestelde definisie erken dat maatskaplike werk ingelig word nie net deurspesifieke praktykomgewings en Westerse teorieë nie, maar ook deur inheemse
kennis. Deel van die erfenis van kolonialisme is dat Westerse teorieë en kennis
eksklusief waardeer is en inheemse kennis gedevalueer en geïgnoreer is en
oorheers is deur Westerse teorieë en kennis. Die voorgestelde definisie poog om
die proses te stop en die proses om te keer deur te erken dat inheemse mense inelke streek, land of area hulle eie waardes het, eie wyses om kennis te bekom en
oor te dra, en dat hulle waardevolle bydraes tot wetenskap gemaak het.
Maatskaplike werk streef daarna om die historiese Westerse wetenskaplikekolonialisme en oorheersing aan te spreek deur te luister na en te leer vaninheemse

mense

regoordiewêreld.

Ophierdie

wysesalmaatskaplikewerkkennis saam met inheemse mense ontwikkel word en
sodoendemaatskaplikewerkpraktyk meer toepaslik maak in sowel plaaslike

omgewings as internasionaal. Ontleen uit die werk van die Verenigde Nasies,
definieer die International Federation of Social Work (IFSW) inheemse mensesoos volg:•

Hulle leef in (of handhaaf konneksies met) aparte geografiese oor outydse(voorvader) omgewings.

•

Hulle neig om afsonderlike maatskaplike, ekonomiese en politieke instellings
te handhaaf binne hulle streek.

•Hulle aspireer gewoonlik om kultureel, geografies en institusioneel afsonderlik
te wees, eerder as om ten volle in die nasionale samelewing geïntegreer teword.

•Hulle self-identiteit is inheems of etnies.
http://ifsw.org/policies/indigenous-peoples

PRAKTYK

Maatskaplike werk se geldigheid en mandaat lê in sy intervensie by die puntwaar mense in interaksie is met hulle omgewing. Die omgewing sluit die
5verskillende maatskaplike sisteme in waarin mense gevestig is en die natuurlike,geografiese omgewing, wat ‘n pertinente invloed op mense se lewens het. Die
deelnemende metodologie waarvoor gepleit word in maatskaplike werk isgereflekteer in “Betrek mense en strukture om lewenseise te hanteer en hulle
welsyn te bevorder”. Sover as moontlik ondersteun maatskaplike werk dit om met
mense saam te werk eerder as om vir mense te werk. In lyn met diemaatskaplike ontwikkelingsparadigma, gebruik maatskaplike werkers ‘n reeks
vaardighede, tegnieke, strategieë, beginsels en aktiwiteite op verskillendesisteemvlakke wat gerig is op sisteemhandhawing en/of

sisteemverandering-pogings. Maatskaplikewerkpraktyk strek oor ‘n wye spektrum van aktiwiteite,
insluitend

verskillende

vorms

vanterapie

enberading;

groepwerkengemeenskapswerk; beleidsformulering en analise; aktivisme en politiekeintervensies. Vanuit ‘n geëmansipeerde perspektief, ondersteun hierdie definisie
maatskaplikewerkstrategieë wat gerig is daarop om mense se hoop, selfwaarde
en kreatiewe potensiaal te versterk om dominerende magsdinamika en
strukturele oorsake van ongeregtighede te konfronteer en uit te daag; dus die
inkorporering van die mikro-makro, persoonlik-politieke dimensie van intervensie
in ‘n logiese geheel. Die holistiese fokus van maatskaplik werk is universeel,maar die prioriteite vir maatskaplikewerkpraktyk sal verskil van een land na die
volgende en van tyd tot tyd afhangende van die historiese, kulturele, politieke ensosio-ekonomiese omstandighede.

Dit is die verantwoordlikheid van maatskaplike werkers regoor die wêreld om die
waardes en beginsels wat in die definisie gereflekteer is te verdedig, te verryk en
te realiseer. ‘n Maatskaplikewerkdefinisie kan slegs betekenisvol wees wanneer
maatskaplike werkers aktief verbind is tot die1 definisie se waardes en visie.

6