Дэлхийн Тогтвортой Аялал
Жуулчлалын Зөвлөл – Зорих
газрын шалгуур үзүүлэлт
Хувилбар 2.0
2019 оны 12 сарын 6Гүйцэтгэлийн үзүүлэлт болон Тогтвортой хөгжлийн
зорилтууд

ДТАЖЗ-ийн Олон улсын стандартын ажлын хэсэг албан ёсоор баталж, ДТАЖЗ-ийнЗахирлуудын зөвлөлөөс зорих газрын шалгуур үзүүлэлтийг ДТАЖЗ-ийн хууль
тогтоомжийн дагуу албан ёсоор баталсан анхны шинэчилсэн хувилбар болно.
© Зохиогчын эрхээр баталгаажсан, 2019, Дэлхийн Тогтвортой Аялал Жуулчлалын зөвлөл.

Дэлхийн Тогтвортой Аялал Жуулчлалын Зөвлөл
Шуудангийн хайрцаг 96503 - #51887
Вашингтон,ДС 20090 АНУ
info@gstcouncil.org
www.gstcouncil.org

1

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Удиртгал
Дэлхийн Тогтвортой Аялал Жуулчлалын Зөвлөлийн (GSTC) шалгууруудыг Тогтвортой аялал
жуулчлалын талаархи нэгдсэн ойлголт бий болгох зорилгоор гаргасан болно. Дэлхийн
Тогтвортой Аялал Жуулчлалын Зөвлөлийн (GSTC) зорих газрын шалгуурууд буюу албан
бусаар “GSTC-D” хэмээн нэрлэдэг шалгуурууд нь жуулчдын зорих газарт тавих минимум
үзүүлэлтүүд юм. Эдгээр үзүүлэлтүүд нь тогтвортой менежмент, нийгэм – эдийн засгийн
нөлөөлөл, соёлын нөлөөлөл болон байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл гэсэн үндсэн дөрвөн
сэдвүүдэд хуваагдах ба эдгээрийг аялал жуулчлалын бүхий л салбарт хэрэглэх боломжтой.
GSTC шалгуурыг тогтвортой байдлын стандартыг бүх салбарт боловсруулах олон улсын хэмхэмжээний талаар удирдамжаар хангадаг байгууллага болох ISEAL Alliance-ийн Стандарт
тогтоох кодыг дагаж мөрдөхийг хичээн, шинэчлэн боловсруулсан болно. GSTC-D-ийнхамгийн сүүлийн шинэчилсэн найруулга нь 2019 онд хийгдсэн бөгөөд оролцогч талуудын
хоёр удаагийн хэлэлцүүлэгт үндэслэсэн болно. Шалгуур үзүүлэлт, төлөвлөгөө боловсруулах
талаархи мэдээллийг www.gstcouncil.org сайтаас авах боломжтой.
Шалгуур үзүүлэлт ямар хэрэгтэй вэ?
GSTC зорих газрын шалгуур үзүүлэлтүүд нь:• Тогтвортой байдлын гэрчилгээ олгох үндэслэл болж үйлчилнэ,• Тогтвортой болгохыг зорьж буй зорилтыг үндсэн удирдамжаар хангана,• Хэрэглэгчдэд тогтвортой аялал жуулчлалын зорилтыг тодорхойлоход дэмжлэг үзүүлнэ,• Тогтвортой байдлын тухай нийтэд мэдээлэх ба зорилтуудыг зөвшөөрүүлэхийн тулдмэдээллийн хэрэгслүүдэд ашиглана,• Гэрчилгээжүүлэх болон сайн дурын зорилтот түвшний хөтөлбөрүүд нь нийтэд
зөвшөөрөгдсөн үндсэн түвшин, стандарттай нийцэх байдлыг хангана,• Тогтвортой аялал жуулчлалын шаардлагуудыг хэрэгжүүлж эхэлж буй төрийн, төрийн бусболон хувийн хэвшилд ижил үйлчилнэ,• Их сургуулиуд, аялал жуулчлалын сургууль гэх мэт боловсрол сургалтын байгууллагуудыг
удирдамжийн үндэслэлээр хангана,• Бусад газруудад манлайлж үлгэрлэн харуулах зэрэг хэрэглээний ач холбогдолтой юм.
Шалгуур нь юу хийсэн байх, хэрхэн хийх зорилгодоо хүрсэн эсэхийг илэрхийлэхгүй. Энэ үүрэгнь гүйцэтгэлийн үзүүлэлт, холбогдох сургалтын материал болон хэрэгжүүлэх хэрэгслийг
ашигласнаар биелэгдэх бөгөөд GSTC шалгуурт зайлшгүй шаардагдах нэмэлт зүйл юм.
Шалгуур нь хэнд хамаатай вэ?
GSTC-D шалгуур нь зорих газарт 1 зориулагдсан. Шалгуур нь дан ганц байгууллагад
хамаарахгүй ба өвөрмөц байдлаар тодорхойлох боломжтой газарт хамаарна. Шалгуур нь хэнхэрхэн хариуцах, эсвэл хэн хэрэгжүүлэхээс шалтгаалахгүйгээр нөхцөл байдлын
тодорхойлолт нь тухайн зорих газрын онцлогт тохирсон байхыг шаарддаг.
1Дэлхийн аялал жуулчлалын байгууллагын (UNWTO) тодорхойлсноор ”Зорих газар” гэдэг нь тухайн эсвэл хөрш зэргэлдээ
газарт аялж бүтээгдэхүүн үйлчилгээ авах, үзэх болон хийх зүйлс, аялал жуулчлалын сүлжээ байгууллагууд нэг дор байршсан
хоноглож болох физик газарзүйн орон зайг хэлнэ. Энэ бол бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, аялал жуулчлалын үнэ цэнийн гинжин
хэлхээний дагуу үйл ажиллагаа, туршлага, аялал жуулчлалын дүн шинжилгээ хийх үндсэн хэсэг юм. Зорих газар нь төрөл
бүрийн сонирхогч талуудыг нэгтгэдэг бөгөөд илүү том зорилтот сүлжээнд нэгтгэж болно.

1

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

GSTC-D-ийн хамрах хүрээ өргөн, шалгуурыг аль ч газар нутагт ашиглах боломжтой ба эдгээрнь дэлхийн аль ч хэсэгт (хот, хөдөө, уул, эрэг эсвэл холимог) байж болно. Шалгуурыг
томоохон (жишээлбэл, том хотууд эсвэл бүсүүд) эсвэл жижиг газруудад (жишээ нь, үндэсний
цэцэрлэгт хүрээлэн, орон нутгийн кластерууд гэх мэт) хаана ч хэрэглэж болно.
GSTC-D нь ямар нэг байгууллага бус харин зорин очих газартай холбоотой бөгөөд олоншалгуурыг тухайн газрын тогтвортой аялал жуулчлалыг зохицуулах чиг үүрэгтэй
байгууллагын удирдлагын байгууллагаар дамжуулан хэрэгжүүлж болно. Ийм байгууллагатай
байх нь шалгуур A1-д заасны дагуу GSTC-D-ийн гол шаардлага юм. Мөн энэ нь зөвхөн ороннутгийн засаг захиргаа, төрийн байгууллагын байгууллага байх төдийн бус төрийн болон
хувийн хэвшлийн оролцоог шаарддаг болохыг тэмдэглэх нь зүйтэй.
Зарим шалгуурууд нь үйл ажиллагаа, удирдлага зохион байгуулалтын хувьд өөр боловч биедаасан бизнес эрхэлдэг аж ахуйн нэгжүүдэд хамаарна. Жишээ нь зочид буудал эсвэл төлбөрт
үзмэр зэрэг зөвхөн ашгийн төлөө бизнесээс гадна музей, баяр наадам болон нийтийн
байгууламж хөшөө дурсгал зэрэг ашгийн бус үйл ажиллагааг багтааж болно.

Гүйцэтгэлийн үзүүлэлт болон тогтвортой хөгжлийн зорилтууд
Гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүд нь зорих газрын шалгуурт нийцэж буйг хэмжих удирдамж болно.
Гүйцэтгэлийн үзүүлэлт нь иж бүрэн бус ч
GSTC C-D-ийн хэрэглэгчдийг хангалттай
үзүүлэлтийн үр дүнг боловсруулах гарын авлага юм. Тэдгээр нь тодорхой багц эсвэл бүхэл
бүтэн багц байхаар төлөвлөөгүй боловч GSTC C-D-ийн хэрэглэгчдийг өөрийн үзүүлэлтийг
боловсруулан цаашид хөгжүүлэхэд хангалттай жишиг багц юм. Гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүд ньзорих газрын шалгуурын нийцлийг үнэлэхэд шаардлагатай үйл ажиллагаа, нөхцөл байдал,хүчин зүйлийн баримт нотолгоогоор хангадаг.
Шалгуурыг ашигласнаар зорих газрыг 2030 тогтвортой хөгжлийн тунхаглал болон тогтвортой
хөгжлийн 17 зорилтод хүрэхэд дэмжлэг үзүүлнэ. Шалгуур бүрийн хувьд Тогтвортой хөгжлийн
17 зорилтын нэг буюу эсвэл хэд хэдэн зорилтуудтай нягт уялдаатай байдаг.
Албан хэл болон орчуулга
GSTC-ын шалгуур болон системийн албан ёсны хэл нь Англи хэл байна. GSTC веб эсвэл өөргадаад хэлэнд орчуулсныг сургалт мэдээллийн зорилгоор ашиглах ба GSTC эсвэл стандарт
эзэмшигч болон гэрчилгээ, магадлан итгэмжлэх эрх бүхий байгууллага хоорондын албан
гэрээнд тусгаагүй л бол гэрчилгээ, итгэмжлэл олгох техникийн хөтөлбөрт ашиглахыг
зөвшөөрөхгүй. Англи хэлнээс өөр хэл ашиглахыг зөвшөөрсөн тохиолдолд хоёрдмол утгатай
зүйлсийг тайлбарлахдаа шалгуурын Англи хэл дээрхи албан ёсны хувилбарыг авч үзнэ.
Шилжилтийн үйл явц
GSTC-ын зорих газрын шалгуурын хувилбар 1.0-ээс 2.0-т шилжих үйл явц дараах байдлаар
явагдана.
• Бодлого боловсруулах, сургалт явуулах зэрэг гэрчилгээтэй холбоогүй бусад зорилгоор
хувилбар 2.0-г шууд ашиглана.
• GSTC зорих газрын стандартын хүлээн зөвшөөрөгдсөн Эзэмшигч нь өөрийн хэрэглэж буйстандартад өөрчлөлт оруулахыг хүсвэл шаардлагатай өөрчлөлт бүрийг GSTC-ийнүнэлгээнд нийцүүлэн 2021-12-31-с өмнө хоёр жилийн хугацаанд хийхийг зөвшөөрнө.
Эзэмшигчид өөрсдийн стандартаа өмнөх хувилбаруудтай нийцүүлэх хүсэлт гаргаж болох
бөгөөд 2021 оны 6-р сарын 30-ны өдрөөс өмнө GSTC-ийн шаардлагатай өөрчлөлтийг хийхболомжтой.
•GSTC- зорих газрын шалгуурын хувилбар 1.0 дагуу зорих газрыг гэрчилгээжүүлэхээр
итгэмжлэгдсэн байгууллагууд нь шинэчлэгдсэн 2.0 хувилбарыг нотолгооны хамт 2021 оны

2

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

12 сарын 31 гэхэд баталгаажуулах системд бүрэн нэгтгэсэн байх хэрэгтэй. Итгэмжлэгдсэн
статусын хэвийн байдал нь шилжилтийн үед хэвээр байна. 2019 оны 12 сараас шинээр
итгэмжлэгдэхээр хүсэлт гаргагчид нь хүсэлт гаргахаасаа өмнө GSTC-D хувилбар 2.0 эсвэл
GSTC-ийн хүлээн зөвшөөрөгдсөн стандарттай дүйцэх стандарт хэрэглэж байгаа гэдгээ
баталгаажуулах шаардлагатай.
GSTC-шалгуурын шинэчилсэн найруулга
2019 оны 12 сарын 6-с эхлэн (GSTC-D) хувилбар 2-ыг GSTC-ийн зорих газрын шалгуураар
захирлуудын зөвлөлөөс албан ёсоор баталсан. GSTC-ийн зорих газрын шалгуурын (v2.0)
хувилбар нь 2013 оны 12 сараас хойш шинэчлэгдсэн анхны албан хувилбар юм.
GSTC –нь өмнөх найруулгаас хойш 5 жилийн дотор тогтмол хянагдаж, одоогийн хувилбар ньхүчинтэй байгаа эсэх болон албан ёсны засаж сайжруулах шаардлагатай байгаа эсэхийг
тодорхойлдог. Дараагийн шинэчлэлт нь ойролцоогоор 2024 оны 12 сард хийгдэнэ. GSTC-ийншалгуурын талаархи санал хүсэлтийг www.gstcouncil.org. –ийн шалгуур хэсгээр хэзээ ч хүлээн
авах болно. Санал хүсэлтүүд нь баталгаажсан бол 2024 оны 12 сараас өмнө энэхүү
хувилбарыг GSTC урьдчилан шинэчилж болно.
Шалгуурын бүтэц
Шалгуур нь дөрвөн хэсэгтэй , хэсэг бүр доор үзүүлснээр хоёр буюу гурван дэд хэсэгтэй болно.
Хэсгүүд болон дэд хэсгүүдийн эрэмбэ нь сэдэв тус бүрийн ач холбогдлыг илэрхийлэхгүй.
A Хэсэг: Тогтвортой удирдлагаC Хэсэг: Соёлын тогтвортой байдал

A(a) Удирдлагын бүтэц болон хамрах
хүрээ

C(a) Соёлын өвийг хадгалан хамгаалах
C(b) Соёлын дурсгалт газруудаар аялах

A(b) Оролцогч талуудын үүрэг,оролцоо
A(c) Ачаалал болон өөрчлөлтийг
удирдах

D Хэсэг: Байгаль орчны тогтвортой
байдал
D(a) Байгалийн өвийг хадгалах

B Хэсэг: Нийгэм – Эдийн засгийн
тогтвортой байдал

D(b) Нөөцийн удирдлага

B(a) Орон нутгийн эдийн засагт үрөгөөж өгөхD(c) Хог хаягдлын менежмент бахүлэмжийн хийг бууруулах

B(b) Нийгмийн сайн сайхан байдал,нөлөөллүүд

3www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

ДТАЖЗ - Зорих газрын шалгуур - хувилбар2.0Шалгуур

ҮзүүлэлтүүдA ХЭСЭГ: Тогтвортой байдлын удирдлага
A(a) Удирдлагын бүтэц болон хамрах хүрээ
A1 Зорих газрын удирдлага
менежментийн үүрэг хариуцлага
Зорих газар нь иргэний нийгэм, хувийн
хэвшил болон төрийн байгууллагуудыг
багтаасан аялал жуулчлалын тогтвортой
байдалд чиглэсэн үүрэг хариуцлага
бүхий хуулийн этгээд буюу нэгж, бүлэг
эсвэл хороотой байна. Энэ нэгж ньнийгэм эдийн засаг, соёл, байгаль орчны
асуудлаар удирдлага менежментийн
үүрэг, хяналт, хэрэгжүүлэх чадамжаа
тодорхойлно. Мөн нэгж нь хангалттай
санхүүжилттэй, санхүү болон үйлажиллагааны хувьд тогтвортой, ил тодбайх зарчмыг мөрддөг, тогтвортой
байдлын талаар туршлагатай боловсон
хүчин бүхий байх бөгөөд зорих газрын
удирдлагыг хэрэгжүүлэгч бусад
байгууллагатай хамтран ажилладаг
байна.

a. Бүлгийн бүтэц, үүрэг хариуцлагыг
харуулсан нотлох баримт.
b. Санхүүгийн төлөвлөгөө, төсөв нь одооболон ирээдүйн санхүүжилтийн эхүүсвэрийг харуулна.
c. Бусад байгууллагын харилцаатай
холбогдох нотлох баримт
d. Байнгын болон гэрээт ажилчдын бүртгэл,холбогдох туршлагыг харуулна.
e. Гэрээ байгуулах болон бизнесийн үйлажиллагаанд ил тод тогтвортой байдлын
зарчмууд баримталж буй эсэхийг
харуулдаг удирдлагын удирдамж, үйл явц

A2 Зорих газрын удирдлагын
стратеги, үйл ажиллагааны
төлөвлөгөө

a. Одоогийн зорих стратеги, үйл ажиллагааг
тодорхойлсон, нийтлэгдсэн баримт бичиг
b. Стратеги / төлөвлөгөө нь ойлгомжтой,онлайнаар харах боломжтой
c. Төлөвлөгөөг болосвруулахад оролцогч
талуудын зөвлөгөө, уулзалтын баримтууд
d. Тогтвортой хөгжлийн зарчим, стратеги, үйлажиллагааны төлөвлөгөөнд тусгагдсан
хөрөнгө, асуудал, эрсдлийн үнэлгээ.
e. Тогтвортой хөгжлийн бодлогыг өргөн
хүрээнд хэрэгжүүлэх стратеги / үйлажиллагааны төлөвлөгөөнд тусгасан
тодорхой заалтууд (SDGs хэрэгжүүлэлтийг
оролцуулаад), буюу уг заалтуудыг
бодлогын баримт бичигүүдэд тусгасан
байдал,Зорих газар нь тогтвортой байдлын
зарчим дээр үндэслэсэн
олоннийтэд нээлттэй, өргөн цар хүрээтэй,сонирхогч талуудын оролцоотойгоор
боловсруулсан
уртхугацааны
зорилтот удирдлагын стратеги, үйлажиллагааны
төлөвлөгөөг
хэрэгжүүлнэ.
Стратеги нь аялал жуулчлалын
хөрөнгийг тодорхойлон үнэлж нийгэм
эдийн засаг, соёл, байгаль орчны
асуудал, эрсдлүүдийг тооцдог. Энэхүү
стратеги нь зорилтот чиглэл дэхтогтвортой хөгжлийн өргөн хүрээний
бодлого, үйл ажиллагаатай холбоотой

4www.gstcouncil.org

ТХЗо-д

GSTC Destination Criteria v2.0

бөгөөд нөлөөлдөг.
A3 Хяналт, мониторинг ба тайлагнал
Зорих газар нь нийгэм, эдийн засаг,соёл, экологид аялал жуулчлалаас
үзүүлэх нөлөөллийн мониторинг хийх,хариу арга хэмжээ авах системийг
хэрэгжүүлнэ. Үйл ажиллагаа, үр дүнгтогтмол хянаж, үнэлж, нийтэд мэдээлнэ.
Мониторингийн системийг тодорхой
хугацаанд шалгаж байна.

a. Төлөвлөгөөт зорилтууд болон нийгэм
эдийн засаг, соёл хүрээлэн буй орчны
хэмжигдэхүйц тоон үзүүлэлтүүд
тодорхойлогдсон байдал
b. Эдгээр үзүүлэлтийг хэмжиж жилд нэгээс
доошгүй удаа бүртгэж нийтэд мэдээлнэ
c. Үйл ажиллагаа,үр дүнг хянаж тайлагнасан
баримтууд
d. Мониторингийн системийн өмнөх шалгалт
болон дараагийн шалгах хуваарь

A(b) Сонирхогч талуудын оролцоо
A4 Байгууллагын оролцоо болон
тогтвортой байдлын стандартууд
Аялал жуулчлалын чиглэлээр үйлажиллагаа эрхэлдэг аж ахуйн нэгжүүд
тогтвортой байдлын талаар тогтмол
мэдээлж, үйл ажиллагаагаа илүүтогтвортой болгоход нь дэмжиж, дэмжиж
ажилладаг.
Зорих газар нь аялал жуулчлалын
байгууллагуудад тогтвортой хөгжлийн
асуудлууд болон үйл ажиллагаагаа илүүтогтвортой байлгахад тусалж дэмжихийн
тулд тогтмол мэдээллэж байна. Зорих
газар нь батлагдсан тогтвортой байдлын
стандартуудыг дэмжих, боломжтой бол
GSTC-I-ийн хүлээн зөвшөөрөгдсөн
стандартууд болон GSTC-I-ийнмагадлан гэрчилгээжүүлэх тогтолцоог
аялал жуулчлалын байгууллагуудад
сурталчилна. Зорих газар нь тогтвортой
байдлын гэрчилгээтэй байгууллагуудын
жагсаалтыг нийтэлдэг.

a. Аялал жуулчлалын байгууллагуудтай
тогтвортой байдлын асуудлаар тогтмол
харилцаж байгаа баримт (хэвлэл
мэдээлэл, хурал, шууд харилцаа холбоо)b. Аялал жуулчлалын компаниудад
тогтвортой байдлын зөвлөгөө дэмжлэг
өгөхөд боломжтой байдал
c. Аялал жуулчлалын тогтвортой байдлын
стандартаар баталгаажуулсан бизнесийн
тоо, хувь (мөн GSTC хүлээн зөвшөөрөгдсөн
/ итгэмжлэгдсэн эсэх), өргөн хүрээг
хамарсан зорилтот түвшин
d. Гэрчилгээжүүлэх схемийн сурталчилгааны
нотолгоо
e. Гэрчилгээжсэн аялал жуулчлалын
байгууллагуудын шинэчилсэн жагсаалт

5www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

A5Байнгын
оршиноролцоо, санал хүсэлт

суугчдын

a. Зорих газрын төлөвлөлт, менежментэд
олон нийтийн оролцоог дэмжих,Зорих газар нь тогтвортой хөгжлийн
сурталчилсан байдлын нотолгоо
төлөвлөлт, менежментэд олон нийтийн
b. Оролцооны хэлбэр болон түвшний
оролцоог дэмжиж сурталчилдаг байна.
талаархи мэдээлэл
Аялал жуулчлалын тогтвортой байдал,c. Байнгын оршин суугчдын санал асуулга
зорих газрын менежментийн талаарх
болон аялал жуулчлалын бусад асуудлын
орон нутгийн иргэдийн хүсэл эрмэлзлэл,талаархи санал хүсэлтийн механизм
эргэлзээ, сэтгэл ханамжийг тогтмол
d. Байнгын оршин суугчдын санал хүсэлтэнд
хянаж, нийтэд мэдээллэж, шаардлагатай
өгсөн хариу арга хэмжээний нотолгоо
арга хэмжээг авна. Зорих газар ньe. Байнгын оршин суугчдад өгсөн аялал
тогтвортой аялал жуулчлалын
жуулчлалын боловсрол,сургалт
боломжууд болон шаардлагуудын
мэдээллийн хөтөлбөр
талаархи нутгийн иргэдийн ойлголтыг
дээшлүүлэх, чадамжийг сайжруулах
системтэй байдаг.
A6 Аялагчдын оролцоо болон санал
хүсэлт
Зорих газар нь аялагчдын сэтгэл ханамж
болон зорих газрын тогтвортой байдал,чанар, туршлагыг хянах, ил тодмэдээллэх, шаардлагатай бол хариу
арга хэмжээ авах системтэй байна.
Аялагчдад зорих газар дахь тогтвортой
байдлын асуудлууд болон тэдгээрийг
шийдвэрлэх боломжийн тухай мэдээлнэ.

a. Аялагчдын санал асуулга/ санал хүсэлтийн
механизм/ - хэрэгжүүлэлт ба мэдээлэл
b. Санал асуулга болон судалгаанд
аялагчдын тогтвортой байдлын асуудлын
талаархи санал бодлыг тусгасан байдал
c. Аялагчдын санал асуулга/ судалгааны
дүгнэлтээр авах арга хэмжээний нотолгоо
d. Тогтвортой байдлын асуудлууд болон
түүнд хэрхэн хариулах тухай аялагчдаас
авсан судалгаа мэдээллийн жишээ

A7 Мэдээлэл, сурталчилгаа
Зорих газрын тухай аялагчдад
зориулсан мэдээлэл, сурталчилгаа ньтогтвортой байдлын шаардлага,бүтээгдэхүүн үйлчилгээний талаар
багтаасан байна. Маркетингийн мессэж,мэдээлэл болон бусад харилцаанууд ньзорих газрын үнэ цэнэ ба тогтвортой
байдал, байгаль соёлын өвдхүндэтгэлтэй хандах хандлагыг тусгана.

a. Тухайн мэдээлэл болон сурталчилгааны
материал нь үнэн зөв байна.
b. Зорих газрын сурталчилгаа, мэдээллийн
үнэн зөв, зохистой байдлыг хянах үйлажиллагааг бүрдүүлсэн байна..
c. Мэдээлэл, харилцааны агуулга,хүртээмжийн талаар орон нутгийн иргэд,байгаль орчин, соёлын холбогдох
байгууллагуудтай зөвлөлдсөн тухай
нотолгоо.

A(c) Ачаалал болон өөрчлөлтийн менежмент

6www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

A8 Аялагчдын тоо, үйл ажиллагааны
менежмент
Зорих газар нь аялагчдын
менежментийн системтэй байх ба үүнийг
тогтмол хянана. Орон нутгийн эдийн
засаг, олон нийт, соёлын өв, хүрээлэнбуй орчны хэрэгцээг тэнцвэржүүлэхийн
тулд аялагчдын тоо хэмжээ, үйлажиллагааг хянах, шаардлагатай үедбагасгах, нэмэгдүүлэх зорилгоор аргахэмжээ авдаг байна.

A9 Төлөвлөлтийн журам болон
хөгжлийн удирдлага
Зорих газар нь хөгжлийн чиг хандлага,мөн хөгжлийн байдал чанар,байгаль,эдийн засаг, нийгэм-соёлын нөлөөллийн
үнэлгээ болон газар ашиглалт, эвдрэл,барилгажилтын талаар нэгтгэн удирдах
дүрэм журам, зохицуулалтын
удирдамжтай байна. Аялал жуулчлалын
зорилгоор эд хөрөнгө түрээслэх болон
хөнгөлөх зэрэг үйл ажиллагааг тодорхой
журмаар зохицуулна. Бодлого журам,удирдамжийг олон нийтийн
оролцоотойгоор боловсруулж тэдэнд
мэдээлж хэрэгжүүлнэ.

a. Зорих газрын менежментийн стратеги, үйлажиллагааны төлөвлөгөө нь улирлаас
хамааран аяллын хуваарийг багтаасан
байна.
b. Аялагчдын тоо хэмжээний өөрчлөлтийг
жилийн туршид
хамгийн их зорчдог
газруудыг оролцуулан хянана.
c. Аялагчдын тоо хэмжээ, үйл ажиллагааны
нөлөөллийг орон нутаг, оролцогч талуудын
ажиглалт санал хүсэлтээр тодорхойлно.
d. Аялагчдын урсгал болон нөлөөллүүдийг
удирдах талаар авсан арга хэмжээ.
e. Маркетингийн стратеги болон зорилтот захзээлийг сонгохдоо аялах хэлбэр, үйлажиллагааны нөлөө, зорилтот хэрэгцээгавч үзсэн байдал.
a. Гарчиг болон огноогоор тодорхойлогдсон
хөгжлийн хяналтын бодлого
зохицуулалтын удирдамж болох баримт
бичиг.
b. Нөлөөллийн үнэлгээний шаардлагууд ньурт хугацааны асуудлыг шийдвэрлэх
зорилтын хүрээнд хүрээлэн буй орчин,эдийн засаг, нийгэм соёлын нөлөөллүүдийг
зорилтуудыг тусгасан байдал.
c. Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа болонэд хөрөнгийг түрээслэх тусгай дүрэм журам
түүний хэрэглээ, хэрэгжилтийг нотлох
баримт.
d. Хөгжлийн бодлого, дүрэм журмуудад олоннийтийн оролцоог хангасан тухай баримт
нотолгоо
e. Тухайн нутаг дэвсгэрт аялал жуулчлал
хөгжүүлэх санал тавьсан эсвэл гүйцэтгэсэнбол тухайн орон нутгийн хүмүүс эсвэл
үндэсний цөөнхтэй зөвшилцөж зөвлөгөө
авсан тухай баримт нотолгоо.
f. Төлөвлөлт, хөгжил болон хэрэгжүүлэх үешатны бодлогыг тодорхойлох мэдээлэл,харилцааны баримт нотолгоо.

7

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

A10 Уур амьсгалын
дасан зохицох

өөрчлөлтөнд

a. Зорих газрын менежментийн стратеги
болон үйл ажиллагааны төлөвлөгөө нь уурЗорих газар нь уур амьсгалын
амьсгалын асуудлуудыг тодорхойлсон
өөрчлөлттэй холбоотой эрсдэл,байна.
боломжуудыг тодорхойлно. Уур
b. Дүрэм журмууд , аялал жуулчлалыг
амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох
бүсчлэн хөгжүүлэх үйл ажиллагаануудыг
стратеги нь аялал жуулчлалынуур амьсгалын өөрчлөлтийн үр дагаварт
байгууламжийн байршил тогтоох,уялдуулсан байна.
төлөвлөж хөгжүүлэх менежмент хийхэд
c. Уур амьсгалын эрсдлийн үнэлгээ,чиглэдэг. Уур амьсгалын урьдчилсан
одоогийн болон ирээдүйн эрсдлүүд – Олонмэдээ, тохиолдож болох нөхцөл байдал,нийтэд нээлттэй байна.
эрсдлийн тухай мэдээллийг аялагчид,d. Орон нутгийн экосистемүүд уур амьсгалын
байгууллагууд, орон нутгийн иргэдэд
өөрчлөлтөд дасан зохицоход нөлөөлж буйхүргэдэг байна.
нөлөөллийг харуулсан баримт нотолгоо.
e. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаархи
мэдээллийн олон нийтэд нээлттэй ил тодбайдал.
A11 Эрсдэл хямралын менежмент
Зорих газар нь шаардлагатай
тохиолдолд тухайн байдалд тохирсон
авах арга хэмжээний төлөвлөгөө,эрсдлийг бууруулах, хямралын
менежменттэй байна. Гол үйлажиллагаанууд нь байнгын оршин
суугчид, аялагчид болон аж ахуйн нэгжбайгуулагуудад чиглэсэн байна. Үйлажиллагаа ба нөөц нь төлөвлөгөөг
хэрэгжүүлэхэд чиглэх бөгөөд тогтмол
шинэчлэгдэж байна.

a. Зорих газарт эрсдлийг бууруулах,хямралыг удирдах, онцгой үед авах аргахэмжээний баримтжуулсан төлөвлөгөө.
b. Уг төлөвлөгөө нь байгалийн гамшиг,терроризм, эрүүл мэнд, нөөцийн хомсдол,байршилтай холбоотой бусад өргөн
хүрээний эрсдлийг багтаасан байдал.
c. Онцгой байдлын үед болон дараа ньашиглах харилцаа холбооны журам.
d. Эрсдэл, гамшгийн менежментийн талаархи
сургалт мэдээллийг орон нутагт түгээх
хөтөлбөр

8www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

B ХЭСЭГ: Нийгэм Эдийн Засгийн тогтвортой байдал
B(a) Эдийн засгийн үр өгөөжийг орон нутагт хүргэх
B1 Аялал жуулчлалын эдийн засгийн
хувь нэмрийг хэмжих
Зорих газрын эдийн засагт аялал
жуулчлалын шууд болон шууд бусэдийн засгийн хувь нэмрийг хянаж олоннийтэд мэдээлнэ. Аялагчдын тоохэмжээний түвшин, зарцуулсан мөнгө,хөдөлмөр эрхлэлт, хөрөнгө оруулалт
зэрэг зохих хэмжигдэхүүнүүдийн
мониторинг болон мөн эдийн засгийн үрөгөөжийг хуваарилах баримт нотолгоо
орно.

B2 Зохистой ажил мэргэжлийн
боломжууд
Зорих газар нь аялал жуулчлалд сургах,мэргэжлийн каръер хөгжлийн
боломжуудаар хангах боломжтой.
Зорих газрын аялал жуулчлалын
байгууллагууд нь тухайн орон нутагт
хөдөлмөр эрхлэх,сургалт, хөгжиж
дэвших, эрүүл аюулгүй ажлын байр,амьдрах цалин хөлс зэрэг боломжоор
тэгш хангах үүрэгтэй.

B3 Орон нутгийн бизнес эрхлэгчид,яармаг худалдааг дэмжих

a. Эдийн засгийн мэдээлэл цуглуулах
программ.
b. Зорих газарт үзүүлж буй аялал жуулчлалын
эдийн засгийн шууд болон шууд бус үрөгөөжийн жилийн тайлан.
c. Эдийн засгийн нөлөөллийг хэмжих өргөн
хүрээг багтаасан өгөгдлүүд (жишээ нь – тоохэмжээ, зарцуулалт, хөдөлмөр эрхлэлт,хөрөнгө оруулалт, зорих газарт эдийн
засгийн үр өгөөжийг хуваарилах).

a. Холбогдох ур чадварын сургалтын
хөтөлбөрийг орон нутагт боломжтой
байдлаар хангасан байдал.
b. Зохистой ажил, мэргэжлийн боломжуудаар
хангахад аялал жуулчлалын
байгууллагуудын үүрэг оролцоо, амлалт.
c. Орон нутгийн иргэд, түүний дотор
эмэгтэйчүүд, залуус, насанд хүрээгүй болон
хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг суралцах,хөдөлмөр эрхлэх боломжуудаар дэмжсэн
байдал.
d. Хөдөлмөрийн нөхцлүүдийг шалгах, гомдол
заргыг хүлээн авах / шийдвэрлэх сувгууд
(үйлдвэрчний эвлэлүүдийн оролцоо гэхмэт).

a. Зорих газарт байгаа аялал жуулчлалтай
холбоотой жижиг дунд бизнес эрхлэх
зөвлөгөө, санхүү эсвэл бусад дэмжлэг
Зорих газар нь орон нутгийн аж ахуйн
үзүүлсэн байдал.
нэгжүүд, хангамжийн сүлжээ, тогтвортой
b. Орон нутгийн аялал жуулчлалтай
хөрөнгө оруулалтыг дэмжих замаар
холбоотой жижиг дунд бизнес эрхлэгчдийг
орон нутгийн эдийн засагт аялалзах зээлд нэвтрэхэд дэмжих
жуулчлалын зардлыг хадгалахыг
c.
Ороннутгаас бараа бүтээгдэхүүн,9дэмжих зорилготой. Тухайн бүс нутгийн
үйлчилгээг худалдан авалт хийхэд оронбайгаль соёлыг тусгасан, харилцан
нутгийн аялал жуулчлалын
www.gstcouncil.org
ашигтай худалдааны зарчимд
байгууллагуудаас дэмжих үйл ажиллагаа
тулгуурласан бүтээгдэхүүнийг оронd. Орон нутгийн тариаланчид, гар урчууд,GSTC Destination Criteria v2.0

нутгаас тогтвортой худалдан авч,хөгжүүлэхийг дэмжинэ. Эдгээрт хоолундаа, гар урлал, ардын урлагын
үзүүлбэр, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн
зэрэг орно.

хүнсний үйлдвэрлэгчдэд аялал
жуулчлалын өртгийн сүлжээнд оролцоходнь туслах санал санаачлага
e. Орон нутгийн бүтээгдэхүүн, гар урлалыг
таниулж, сурталчлан боломжтой болаялагчдад зарж борлуулах боломжийг
бүрдүүлэх.

B(b) Нийгмийн сайн сайхан болон нөлөөлөл
B4 Орон нутгийг дэмжих
Зорих газар нь аж ахуйн нэгжбайгууллага, аялагчид болон олоннийтээс орон нутагт дэмжлэг үзүүлэх,тогтвортой байдлын санаачлагуудыг
хариуцлагатайгаар хэрэгжүүлэх
системтэй байна.

B5 Дарлал, ялгаварлан гадуурхахаас
урьдчилан сэргийлэх
Зорих газар нь хүний эрхийн олонулсын стандартуудыг хэрэгжүүлнэ.
Хүний наймаа, орчин үеийн боолчлол,арилжааны, бэлгийн болон бусад
хэлбэрээр, хэн нэгнийг, ялангуяа
хүүхэд, өсвөр насныхан, эмэгтэйчүүд,ЛГБТ, бусад цөөнхүүдийн эсрэг буюуялгаварлан гадуурхах, доромжлохоос
урьдчилан сэргийлж мэдээлэх хууль эрхзүй болон ёс зүйн дүрэм, бодит
практиктай байна. Холбогдох дүрэм,журам болон тогтоосон практикуудыг
мөрдөж, олон нийтэд ил тод мэдээлнэ.
B6 Өмчлөл болон хэрэглэгчийн эрхӨмчлөл, хөрөнгө худалдан авахтай
холбоотой хууль тогтоомжуудыг
баримтжуулан мөрдөнө. Үүний дагуу
орон нутаг болон уугуул иргэдтэй
зөвшилцөж, олон нийтийн зөвлөгөөг
авч, нөхөн олговорыг тохиролцож,урьдчилан мэдээллэж
зөвшилцөхгүйгээр нүүлгэн
шилжүүлэхийг зөвшөөрдөггүй. Хууль,a. Орон нутгийн аялал жуулчлалын
байгууллагууд нь орон нутгийн иргэдийн
тогтвортой байдлын талаархи санаачлагыг
дэмжиж, тусалдаг байна.
b. Аялагчдаас орон нутгийг дэмжих, тэдний
тогтвортой хөгжлийн санаачлагын
хөтөлбөрүүдтэй байх, сурталчилдаг байх.
c. Сайн дурын ажил, олон нийтийн оролцоонь ямар нэгэн тулгалт, дарлал мөлжлөгийг
агуулдаггүй байх.
a. Хүний эрх, хүчирхийлэл, ялгаварлан
гадуурхахтай холбоотой тухайн газар
нутагт хамаарах хууль тогтоомжуудын
тайлбар /Нэр, огноо/b. Дээрх хууль тогтоомж, холбогдох
практикийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой
баримт нотолгоо/ Аялал жуулчлалын
байгууллага, аялагчидад хамаарах/.
c. Хүний наймаа, хүүхдийн хөдөлмөр,боолчлол, зэрэг хүний эрхийн болон
эрсдлийн ба нөлөөллийн дүн шинжилгээг
тогтмол хийдэг байдал.
d. Зорих газар, аялал жуулчлалын голоролцогчид нь аялал жуулчлалд хүүхдийг
бэлгийн мөлжлөгт өртөхөөс хамгаалах ёсзүйн дүрмийг баталж гарын үсгээ зуржбаталсан байна.
a. Зорих газрын нөөцийг ашиглах, эзэмших
болон өмчлөх эрхийн зохицуулалттай
холбогдох хууль тогтоомжийн үндэслэл
/Нэр, Огноо/.
b. Холбогдох хууль тогтоомжийн орон нутгийн
уугуул иргэдийн эрх, нийтийн зөвлөгөө,нүүлгэн шилжүүлэх үндэслэл.
c. Аялал жуулчлалын хөгжил, үйлажиллагаатай холбоотой дээрх хуулиудын
хэрэгжилтийн баримт нотолгоо.

10

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

тогтоомж нь хэрэглэгчийн эрхийг
хамгаалж байгаль, соёлын гол нөөцтэй
харилцах эрхийг нээнэ.

d. Нийтийн асуулга, зөвшилцөл, нөхөн
олговорын баримт нотолгоо.

B7 Аюулгүй байдал
Зорих газар нь аялагчид, оршин
суугчдын хэрэгцээнд нийцсэн гэмтхэргээс урьдчилан сэргийлэх, аюулгүй
байдал, эрүүл мэндийн эрсдлийг хянах
чиглэлээр олон нийтэд мэдээлэх,холбогдох арга хэмжээ авах системтэй
байна.

B8 Бүх хүмүүст аялахад нээлттэй
байхХөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд болон
бусад тусгай хэрэгцээ шаардлагатай
хүмүүс байгаль соёлын ач холбогдол
бүхий үзмэрүүд, байгууламж,үйлчилгээг авах, нэвтрэн ороход
нээлттэй байна. Үзмэр, байгууламжид
шууд нэвтрүүлэх боломжгүй бол тухайн
газрын бүрэн бүтэн байдал, тусгай
шаардлага бүхий хүмүүс зэргийг
харгалзан үзэж шийдлийг боловсруулж
хэрэгжүүлэх замаар нэвтрүүлнэ.
Үзмэрүүд, байшин, барилга
байгууламжид нэвтрэх болон бусад
холбогдох үйлчилгээний талаар
мэдээлэл хүртээмжтэй байна.

a. Зорих газарт аюулгүй байдал, эрүүл
мэндийн үйлчилгээ сайн хөгжсөн идэвхитэй
байна.
b. Аялагчдын хэрэгцээ шаардлагыг
тодорхойлж, тохирох эрүүл мэнд, аюулгүй
байдлын үйлчилгээ үзүүлдэг байна.
c. Аялал жуулчлалын байгууламжууд ньаюулгүй байдал, эрүүл ахуйн стандартад
нийцэж байгаа эсэхийг хянан шалгадаг
байна.

a. Үзмэрүүд, барилга байгууламж,үйлчилгээний нэвтрэх зохицуулалтын
талаар дүрэм журам стандарт байгаа эсэх.
b. Нийтийн зориулалттай үйлчилгээнд
стандартыг тууштай хэрэгжүүлж байгаа
байдал.
c. Аялж болох газар, үйлчилгээний хувьхэмжээ/ харьцааны талаархи хэрэглэж
болох мэдээлэл.
d. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс зорчиход
зориулсан зохицуулалтыг сайжруулах
хөтөлбөрүүдийн баримт нотолгоо.
e. Зорих газрын тухай хэрэглэж болох бүх лмэдээлэлд нэвтрэн орох тухай тусгасан
байдал.
f. Гол газруудад зорчин нэвтрэх тухай
аялагчдад зориулсан мэдээлэлд тусгасан
байдал.

11www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

C ХЭСЭГ: Соёлын тогтвортой байдал
C(a) Соёлын өвийн хамгаалалт
C1 Соёлын эд зүйлсийг хамгаалах
Зорих газар нь хүний бүтээсэн болон
бусад соёлын үнэт зүйлсийг хамгаалах,нөхөн сэргээх, үнэлэх, соёлын үнэ цэнэбүхий газар нутгуудыг бий болгох зэрэг
бодлого системтэй байна.

a. Эмзэг байдлын үзүүлэлт, үнэлгээ бүхий
соёлын үнэт зүйлсийн жагсаалт.
b. Үнэт зүйлсийг хамгаалах, нөхөн сэргээх
хөтөлбөр.
c. Аялал жуулчлалаас орох орлогыг соёлын
үнэт зүйлсийг хадгалахад дэмжлэг үзүүлэх
механизм.

C2 Соёлын олдворууд
Зорих газар нь түүх, археологийн
олдворыг зохих ёсоор үзүүлж харуулах,худалдах, бэлэглэх зэргийг зохицуулсан
хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлнэ.
Холбогдох хуулиудыг аялал
жуулчлалын байгууллага, аялагчид
болон нийтэд мэдээлж хэрэгжүүлнэ.

a. Тухайн газарт хамаарах түүхэн
олдворуудтай холбоотой хууль, журмын
жагсаалт (гарчиг, огноо).
b. Холбогдох хууль тогтоомжийг аялал
жуулчлалын байгууллагууд болон
аялагчдад мэдээлж буй нотолгоо.
c. Холбогдох хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлж
байгаа тухай нотолгоо.

C3 Биет бус өвЗорих газар нь тухайн нутгийн
уламжлал, урлаг, дуу хөгжим, хэл соёл,хоол ундаа болон орон нутгийн өвөрмөц
байдал, онцлог шинж чанарыг
багтаасан биет бус соёлын өвийг
тэмдэглэж, хамгаалах үйл ажиллагааг
дэмжинэ. Орон нутгийн ахуй, соёлуламжлалыг үзүүлж олшруулах болон
тайлбарлахдаа мэдрэмжтэй,хүндэтгэлтэй хандаж, орон нутгийн
иргэдийн хүртэх өгөөжийг
нэмэгдүүлэхийн тулд тэднийг татан
оролцуулж, аялагчдад жинхэнэ бодит
туршлагыг санал болгоно.
C4Уламжлалт
байдал

зорчин

a. Биет бус соёлын өвийн жагсаалт болон
тодорхойлолт
b. Биет бус соёлын өвийг тэмдэглэх жишээ,аялагчдын туршлага (үйл ажиллагаа,өвөрмөц бүтээгдэхүүн гэх мэт).
c. Соёлын биет бус өвд тулгуурласан
аялагчдын туршлагыг хөгжүүлж, хүргэхэд
нутгийн уугуул иргэдийн оролцоог нотлох
баримт.
d. Биет бус соёлын өвийн туршлага
хуваалцсан аялагчид, уугуул иргэдийн
санал хүсэлт.

нэвтрэх

Байгаль соёлын өв, үзмэрүүдийн
байдалд хяналт тавьж, хамгаалах башаардлагатай үед сэргээн засварлахүйл ажиллагаанд оролцоход ороннутгийн уугуул иргэдийн зорчин

a. Нутгийн уугуул иргэдийг байгаль соёлын
дурсгалт газарт нэвтрэх байдлын хяналт.
b. Уламжлалын дагуу уугуул иргэд зорчин
нэвтрэхийг хангаж байгаа нотолгоо.
c. Уугуул иргэдийн зорчин нэвтрэхийг сэргээх
буюу хамгаалах тусгай арга хэмжээнүүд.

12www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

нэвтрэхэд дэмжлэг үзүүлнэ.
C5 Оюуны өмчЗорих газар нь нийгэм, хувь хүний
оюуны өмчийн эрхийг хадгалж,хамгаалахад дэмжлэг үзүүлэх
системтэй байна.

a. Зорих газарт хамаарах оюуны өмчийн
хууль, тогтоомжийн жагсаалт (гарчиг,огноо).
b. Оюуны өмчийн харилцааг аялал
жуулчлалын оролцогч талуудад хүргэсэн
байдал.
c. Аялагчдад зориулсан соёлын мэдээлэл ньоюуны өмчийн эрхээр хамгаалагдсаны
баталгаа.

C(b) Соёлын дурсгалт газруудад зочлох
C6 Соёлын дурсгалт газрууд дахьаялагчдын менежмент
Зорих газар нь соёлын дурсгалт газрууд
түүний орчимд аялагчдыг удирдах
системтэй
байхбөгөөд
тухайн
газруудын шинж чанар, хүчин чадал,эмзэг байдлыг харгалзан жуулчдын
урсгалыг оновчтой болгож, сөрөг
нөлөөллийг
багасгахыг
эрмэлзэнэ.
Онгон зэлүүд эмзэг газар нутаг, соёлын
арга хэмжээнд оролцон зочлоход биеэавч явах талаар удирдамжийг зочид,тур оператор, хөтөч нарт тухайн үедболон аялахаас өмнө өгдөг байна.

C7 Үзмэрийн тайлбар
Аялагчдыг тухайн үзмэрийн байгаль,соёлын шинж чанар, ач холбогдлыг
үнэн зөв тайлбарласан материалаар
хангана. Тайлбар мэдээллийг ороннутгийнхны оролцоотой хамтран
боловсруулж уугуул иргэд болон
аялагчдад ойлгомжтой хэлээр
соёлтойгоор мэдээлэгдэнэ.

a. Зорих газраар аялан өнгөрөхөд соёлын
дурсгалт газарт аялагчдын тоо бахөдөлгөөний нөлөөллийн мониторинг.
b. Соёлын дурсгалт газар, түүний орчимд
аялал жуулчлалаас үзүүлэх нөлөөлөлийг
удирдах үйл ажиллагааны баримт
нотолгоо.
c. Эмзэг газар нутаг, соёлын арга хэмжээнд
оролцох аялагчдын биеэ авч явах байдлын
талаар хэвлэгдсэн удирдамжтай эсэх,түгээлт.
d. Тур оператор, аяллын хөтөч болон бусад
оролцогчид соёлын дурсгалт газарт
аялагчийг удирдах ёс зүйн дүрэм, практик.
e. Хөтчүүдэд зориулсан сургалттай эсэх.
a. Мэдээллийн тайлбар материалыг тухайн
газарт нь болон урьдчилан авах боломжтой
хэлбэрээр хангасан байдал.
b. Тайлбар материал нь үнэн зөв, сайтар
судлагдсан тухай баримт нотолгоо.
c. Газар нутгийн эмзэг байдал болон
үзмэрийн ач холбогдлыг тодорхойлсон
тухай тайлбар материал.
d. Тайлбар мэдээллийг орон нутгийнхантай
хамтран бэлтгэсэн тухай баримт нотолгоо
e. Тайлбар материалыг шаардлагатай хэлдээр бичиж бэлтгэсэн байх.

13

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

D ХЭСЭГ: Байгаль орчны тогтвортой байдал
D(a) Байгалийн өвийг хамгаалах
D1 Ариун дагшин байгаль орчны a. Байгалийн өвийн дурсгалт газар, үнэтзүйлсийн эмзэг дагшин байдал болон
хамгаалалт
хамгаалалтын статус, илэрхийлэх хэлбэр
Зорих газар нь аялал жуулчлалаас
бүхий жагсаалт.
байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллүүдийг
b. Байгалийн өвийн дурсгалт газар болон
хэмжих, хянах, хариу арга хэмжээ авахбиологийн төрөл зүйлийг хамгаалах
махчин зэрлэг амьтдын тархацаас
хөтөлбөрүүд.
урьдчилан сэргийлж экосистемийг
c. Махчин амьтдын төрөл зүйлийн тархалтыг
хадгалах системтэй байна.
хянах хөтөлбөрүүд.
d. Байгалийн өвийн дурсгалт газар, биологийн
төрөл зүйлд үзүүлэх аялал жуулчлалын
сөрөг нөлөөллийг багасгах, хянах,тодорхойлох үйл ажиллагаа.
e. Аялал жуулчлалаас олох орлогыг
байгалийн өвийн үнэт зүйлсийг
хамгаалахад ашиглах механизм.
f. Гадны төрөл зүйлийн тархалтыг бууруулах
талаар байгууллага, аялагчидтай харилцах
харилцаа
D2 Байгалийн дурсгалт газар дахь a. Зочдын урсгал болон байгалийн дурсгалт
газруудад үзүүлэх нөлөөллийг хянах, үраялагчдын менежмент
дүнгийн мониторинг.
Зорих газар нь байгалийн дурсгалт
b. Байгалийн дурсгалт газар түүний орчимд
газрууд орчмын шинж чанар, чадавхи,аялал жуулчлалаас үзүүлэх нөлөөллийг
эмзэг байдал зэргийг харгалзан
багасгах, удирдах үйл ажиллагааны баримт
аялагчдын урсгалыг оновчтой болгож
нотолгоо.
сөрөг нөлөөллийг багасгах аялагчдын
c. Ариун дагшин газар нутагт биеэ авч явахменежментийн тогтолцоотой байна.
байдлын талаар хэвлэгдсэн удирдамжийн
Ариун дагшин газар нутагт биеэ авчтүгээлт, даган мөрдөж байгаа тогтмол
явах байдлын талаархи удирдамжийг
хяналт.
аялагчид, тур оператор, хөтөч нартd. Байгалийн дурсгалт газрын аяллын
тухайн үед болон аялахаас өмнө өгдөг
менежментэд тур операторууд, хөтөч
байна.
болон бусад оролцогчдын баримтлах ёсзүйн дурэм, практик.
e. Аялал жуулчлалтай холбоотой байгаль
орчны эрсдлүүдийг тодорхойлж, түүнийг
бууруулах арга хэмжээний талаар ороннутгийн байгаль хамгаалах байгууллагатай
тогтоосон хамтын ажиллагаа.
f. Хөтчид зориулсан сургалттай эсэх.

14

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

D3 Зэрлэг амьтдын оршин тогтнох, a. Зэрлэг ан, амьтдын талаар тухайн зорих
газарт хамаарах олон улсын, үндэсний
харилцан нөлөөлөл
болон орон нутгийн хууль тогтоомжийн
Зорих газар нь зэрлэг амьтдын оршин
үндэслэл /нэр, огноо/тогтнох, харилцан нөлөөллийн талаар
b. Далайн болон хуурай газрын зэрлэг анорон нутаг, үндэсний болон олон улсын
амьтдыг ажиглах олон улсын стандартанд
хууль тогтоомж, стандартуудын
даган орсон байх.
хэрэгжилтийг хангах системтэй байна.
c. Олон улсын стандартын дагуу зэрлэг
Зэрлэг амьтадтай шууд харилцах,амьтдын оршин тогтнох, тэднийг үзэжхуримтлагдан бий болох нөлөөллийг
ажиглах талаар тусгасан ёс зүйн журмыг
харгалзан үзэж, зэрлэг байгаль дахьолон нийтэд түгээх.
популяцийн амьдрах чадвар, зан авирт
d. Аялал жуулчлалын үйл ажиллагааны
сөргөөр нөлөөлөхөөс зайлсхийх үүднээс
ёсзүйн дүрэм, журмыг мөрдөж буйг шалгах
хариуцлагатайгаар удирдан зохицуулна.
системтэй байх.
e. Зэрлэг амьтдын амгалан тайван байдлыг
хянаж, харилцан нөлөөлөх газруудад
тохиолдох саад тотгорыг багасгах аргахэмжээ.
f. Аялагчдыг зэрлэг ан амьтдад хүрэх,хооллох гэх мэт хор хөнөөлтэй харилцан
нөлөөллийн талаар мэдээллээр хангах.
D4 Амьд амьтны төрөл зүйлийн
хамгаалал
Зорих газар нь биологийн төрөл
зүйлийг (амьтан, ургамал, бүх амьдорганизм) хамгаалдаг олон улсын,үндэсний болон орон нутгийн хууль,стандартуудыг дагаж мөрдөх системтэй
байна. Үүнд зэрлэг ан амьтдын төрөл
зүйл, тэдгээрийн гаралтай
бүтээгдэхүүнийг хураан авах,худалдаалах, үзэсгэлэн гаргах,борлуулах зэрэг орно. Зохих тоноглол
хэрэгсэл бүхий албан зөвшөөрөлтэй
хүмүүс болон албан ёсоор зохион
байгуулж байгаа үйл ажиллагаанаас
бусад тохиолдолд зэрлэг амьтадыг
барих, хорих, өсгөхийг хориглоно.
Тэжээвэр болон зэрлэг амьтдыг хашиж
хамгаалахдаа амьтан хамгаалах
стандарттай дээд зэргээр нийцүүлсэн
байна.

a. Тухайн газар нутагт холбогдох ан, амьтад
түүний төрөл зүйлийг хамгаалж хадгалах
талаархи олон улсын, үндэсний болон ороннутгийн тусгай хууль, стандарт,удирдамжын үндэслэл /нэр, огноо/b. Аялал жуулчлалын байгууллага болон
хөтөч нарт өгөх хууль, стандарт,удирдамжын мэдэгдэл
c. Тэжээвэр болон зэрлэг амьтдыг
байршуулах, арчлах гэх мэтээр хорьж
хашиж буй нөхцлийг шалгах систем.
d. Зэрлэг амьтдыг барьж хамгаалах үүрэг
бүхий ажилтны лиценз олгох, ур чадварыг
шалгах.
e. Ховордсон төрөл зүйлийг худалдаалах
тухай олон улсын конвенцийг (CITES)
аялал жуулчлалын салбарт сурталчилах,дагаж мөрдөж байгаа байдлыг тодорхойлох
арга хэмжээ.
f. Аялагчдыг ховордсон амьтдын төрөл зүйлтүүний гаралтай эд зүйлсийг худалдаж авахгэх мэт ховордсон амьтны худалдаанаас
зайлсхийх тухай IUCN болон CITESбайгууллагуудын мэдэгдлийн талаар
мэдээллээр хангах.
g. Ан агнуурын аливаа үйл ажиллагаа ньшинжлэх ухааны үндэстэй, зөвменежментийн дор ан амьтдын төрөл

15

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

зүйлийг хамгаалахад чиглэсэн хандлагыннэг хэсэг байхаар зохицуулагдаж холбогдох
хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах.

D(b) Нөөцийн менежмент
D5 Эрчим хүчний хэмнэлт
Зорих газар нь эрчим хүчний
зарцуулалтыг бууруулах, түүний үрашгийг дээшлүүлэх, сэргээгдэх эрчим
хүчний хэрэглээг нэмэгдүүлэх
зорилтуудыг хэрэгжүүлнэ. Зорих газарнь дээрхи зорилтуудад оруулсан хувьнэмрээ хэмжиж, хянах, бууруулах болон
нийтэд тайлагнахад нь аж ахуйн нэгж,байгууллагуудад дэмжлэг үзүүлэх
системтэй байна.
D6 Усны менежмент
Зорих газар нь байгууллагуудын усныхэрэглээг хэмжих, хянах, удирдах
нийтэд мэдээлэхийг дэмжинэ. Зорих
газар дахь усны эрсдлийг үнэлж
баримтжуулсан байна. Усны эрсдэл
өндөр тохиолдолд байгууллагууд усныменежментийн зорилтуудыг
тодорхойлж, идэвхитэй хэрэгжүүлэх
бөгөөд аялал жуулчлалын усныхэрэглээ нь орон нутгийн уугуул иргэд,экосистемийн хэрэгцээтэй зөрчилдөхгүй
байх шаардлагатай.

D7 Усны чанар
Зорих газар нь чанарын стандартуудаар
ундны, амралтын болон экологийн
зорилгоор хэрэглэх усны чанарыг
хянадаг байна. Хяналтын үр дүн ньнийтэд нээлттэй ил тод байх бөгөөд
зорих газар нь усны чанарын
асуудлуудад цаг тухайд нь хариу аргахэмжээ авах системтэй байдаг.

a. Эрчим хүчний хэрэглээний зорилтуудыг
нийтэд хэвлэмэл байдлаар сурталчилна.
b. Дулаалах материалыг дэмжих, сурталчлах
зэргээр эрчим хүчний хэмнэлтийг
нэмэгдүүлэх хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ.
c. Сэргээгдэх эрчим хүчний хөрөнгө оруулалтба нийт хангамж/ хэрэглээний хувь.
d. Аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын эрчим
хүчний хэмнэлт, хяналтыг дэмжиж
урамшуулах.

a. Байгууллагууд усны хэрэглээгээ хянах,бууруулахад нь дэмжих удирдамжаар
хангах.
b. Усны эрсдлийг тогтмол үнэлэх хөтөлбөртэй
байх.
c. Усны эрсдэл өндрөөр үнэлэгдсэн
тохиолдолд усны менежментийн зорилтыг
мөрдөж, хэрэгжүүлэн нийтэд мэдээлнэ.
d. Аялал жуулчлалын зорилгоор ашигладаг
усны хэрэглээний эх үүсвэрүүд болон
хэмжээ нь экосистем болон нутгийн уугуул
иргэдэд үзүүлж буй нөлөөллийн хяналт
мониторинг. Аялал жуулчлалын
байгууллагууд усны талаар тавьсан
зорилтыг хэрэгжүүлж буй эсэхийг шалгаж
сурталчилах.
e. Аялагчдад усны эрсдэл болон усныхэрэглээг багасгах тухай хүргэх мэдээлэл.
a. Усны чанарын хяналт, мониторингийн
хөтөлбөр.
b. Усны чанарын тайлан, мэдээлэлтэй байх.
c. Угаалгын усыг хянах, тогтоосон стандартад
хүрсэн газруудыг тодорхойлж
гэрчилгээжүүлсэн байх.
d. Усны чанарыг сайжруулах үйлажиллагааны нотолгоо.
e. Аялагчдад орон нутгийн ундны уснычанарыг мэдээлж, үйлдвэрийн савласан усашиглахыг сурталчлан дэмжих.

16www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

D(c) Хог хаягдлын менежмент
D8 Бохир усЗорих газар нь бохир усыгболовсруулах систем болон
тунгаагуураас бохирын шинжилгээ хийх,цэвэршүүлэн хадгалах тухай тодорхой
мөрдөх удирдамжтай байна. Зорих
газар нь хог хаягдлыг зохих ёсоор
боловсруулж, дахин ашиглах буюу ороннутгийн хүн ам, байгаль орчинд сөрөг
нөлөөгүйгээр устгана.
D9 Хатуу хаягдал
Зорих газар нь хог хаягдлын эх үүсвэр,хэмжээг хэмжиж, бууруулах зорилт
дэвшүүлэн тайлагнадаг байна. Энэхүү
зорилтын хүрээнд хог хаягдлыг ангилан
ялгаж салгах олон урсгал бүхий
цуглуулах, дахин боловсруулах
системээр хатуу хог хаягдлыг зохих
ёсоор боловсруулж, холдуулан
гүйцэтгэнэ. Зорих газар ньбайгууллагуудыг хүнсний хаягдал зэрэг
хатуу хог хаягдлыг боловсруулах, дахин
ашиглах, бууруулах, зайлсхийхэд ньтусална. Нэг удаагийн хэрэглээ,ялангуяа хуванцарын хэрэглээг
арилгах, бууруулах арга хэмжээ авна.
Аливаа дахин ашиглагдаагүй болон
боловсруулагдалгүй үлдсэн хатуу
хаягдлыг аюулгүй болгож тогтмол
устгана.

D10 Хүлэмжийн хийн ялгаралт болонуур амьсгалын өөрчлөлтийг
бууруулах
Зорих газар нь хүлэмжийн хийнялгаруулалтыг бууруулах болон
бууруулах бодлого үйл ажиллагааг
хэрэгжүүлэх тайлагнах зорилттой
байна. Аж ахуйн нэгж, байгууллагууд ньөөрийн бүхий л үйл ажиллагаандаа
(бэлтгэн нийлүүлэгч, үйлчилгээ

a. Хаягдал усны ариутгалын тухай
боловсруулсан дүрэм журам, удирдамж.
b. Аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад дээрх
удирдамжийг хэрэгжүүлэх тогтолцоо.
c. Боловсруулсан хаягдал усны сорьцийн
хяналт мониторинг.
d. Энэ нь хэрэглээнд нийцсэн, тохиромжтойбол аялал жуулчлалын салбарыг ороннутгийн цэвэрлэх байгууламжаар
тогтвортой хангах.
a. Олон нийтэд ил тод зорилт, үр дүн бүхийхог хаягдлын хяналт мониторингийн
хөтөлбөртэй байх.
b. Хоол хүнсний хаягдал зэрэг хог хаягдлын
менежментийн талаар аялал жуулчлалын
байгууллагуудад нэгдсэн арга хэмжээ
зохион байгуулж, арга зүйн зөвлөгөө
дэмжлэг үзүүлэх.
c. Нэг удаагийн хэрэгсэл, ялангуяа
хуванцарын хэрэглээг бууруулах нэгдсэн
арга хэмжээнүүд.
d. Төрийн захиргааны байгууллага, газруудынхог хаягдлын менежментийн хөтөлбөр.
e. Багадаа дөрвөн урсгалаар (органик,цаас, металл, шил, хуванцар) хогхаягдлыг
цуглуулах,дахинболовсруулах системээр хангах.
f. Үлдэгдэл хог хаягдлыг зайлуулах
системээр тогтвортой хангах.
g. Аялагчдыг оролцуулан хог хаягдал,нийтийн эзэмшлийн талбайг цэвэрлэх
зохион байгуулалттай үйл ажиллагаа.
h. Хогийг ангилж хаях зориулалттай хогийн
савны хүрэлцээ.
a. Тодорхой хугацаанд ялгарлыг бууруулах
зорилтот хувь хэмжээг мэдээлж байх.
b. Мониторинг болон бууруулах үйлажиллагааг багтаасан уур амьсгалын
жилийн тайлан мэдээ.
c. Хүлэмжийн хийн ялгарлыг багасгах болон
бууруулахад аялал жуулчлалын
байгууллагын оролцоог дэмжих кампанит
ажлууд.
d. Төрийн байгууллагын үйл ажиллагаанаас

17www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

үзүүлэгчдийг оролцуулан) хүлэмжийн
хийг бууруулах, багасгах, үнэлж хянах,нийтэд мэдээлэхийг дэмжинэ. Үлдэгдэл
ялгарлын тэнцвэржүүлэхийг нөхөн
олговроор дэмждэг байна.
D11 Нөлөөлөл
ээлтэй тээвэр

багатай

үүдэлтэй хүлэмжийн хийн ялгаралыг
бууруулах арга хэмжээ.
e. Хүлээн зөвшөөрөгдсөн стандартад нийцсэн
нөхөн олговрын тогтолцооны талаар
байгууллагууд болон аялагчдад зориулсан
мэдээлэл

Байгальд

Зорих газар нь зорих газар луу зорчих
болон тухайн газар нутагт аялахад
зорчигч тээвэрээс үүсэх хийн ялгарлыг
бууруулах зорилтуудтай. Агаарын
бохирдол, түгжрэл, уур амьсгалын
өөрчлөлтөд аялал жуулчлалаас үзүүлжбуй нөлөөллийг бууруулах зорилгоор
тогтвортой, хийн ялгаралт багатай
тээврийн хэрэгсэлийг нийтийн тээвэр
болон идэвхтэй аялал (алхах, унадаг
дугуй унах гэх мэт)-д ашиглахыг
тогтвортой нэмэгдүүлнэ.

D12 Гэрэл ба дуу чимээ шуугиан
Зорих газар нь гэрэл, дуу чимээг
багасгах журам, зөвлөмжтөй байна.
Мөн аж ахуйн нэгж, байгууллагуудыг
холбогдох журам, зөвлөмжийг мөрдөж
хэрэгжүүлэхийг дэмжинэ.

a. Нийтийн тээвэр болон ялгаралт багатай
тээврийн хэрэгсэл зэрэг тээврийн дэдбүтцэд тогтвортой хөрөнгө оруулалт хийх.
b. Зорих газар луу зорчин очих болон аялахад
тээврийн хэрэгслийн боломжит
хувилбаруудыг аялагчдад мэдээлэх.
c. Аялагчид ашиглаж болох боломжит
тээврийн хэрэгслүүдийн талаар мэдээлэл.
d. Дугуйгаар болон явганаар аялах
боломжуудыг улам сайжруулж суртачлах.
e. Аялал жуулчлалын зах зээлийг богино
бөгөөд илүү тогтвортой тээврийн
сонголтоор эрэмбэлэх.
f. Төрийн байгууллага, аялал жуулчлалын
байгууллагуудыг үйл ажиллагаандаа сөрөг
нөлөөлөл багатай тээврийн хэрэгсэл
ашиглаж буй эсэхээр нь эрэмбэлэх.
a. Гэрэл, дуу чимээг бууруулах удирдамжийг
боловсруулж аялал жуулчлалын
байгууллагуудад сурталчлах.
b. Аялал жуулчлалаас шалтгаалан үүсэх
гэрэл дуу чимээний бодит эх үүсвэрийг
тодорхойлж мониторинг хийх.
c. Нутгийн оршин суугчдад гэрэл, дуучимээний нөлөөллийн тухай тайлагнах
механизмууд, түүний мөрөөр авах аргахэмжээнүүд.

18

www.gstcouncil.org