Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

Kriteret e KGTQ për Industrinë
VERSIONI 3, 21 Dhjetor 2016

ME

Indikatorët e Performancës të Sugjeruarpër Operatorët Turistik
Parathënie
Kriteret e Këshillit Global për Turizëm të Qëndrueshëm (KGTQ) u hartuan për të ofruar një konceptim unik në
gjithë botën për “turizmin e qëndrueshëm”, dhe janë minimumi që çdo biznes turizmi duhet të aspirojë tëpërmbush. Ato janë të organizuara rreth katër temave kryesore: planifikimi efikas i qëndrueshmërisë, maksimizimi
i përfitimeve sociale dhe ekonomike për komunitetin lokal, përmirësimi i trashëgimisë kulturore dhe reduktimi i
efekteve negative në mjedis. Këto kritere kanë zbatueshmëri në të gjithë industrinë e turizmit.
Kriteret janë hartuar dhe rishikuar me synimin që t’i përmbahen Kodit të Vendosjes së Standardeve të AleancësISEAL, organ i miratuar për ofrimin e udhëzimeve mbi normat ndërkombëtare për zhvillimin e standardeve tëqëndrueshmërisë në të gjithë sektorët. Kriteret rishikohen çdo 3 deri 5 vjet. Planet për rishikime dhe regjistrime
të avancuara për mendimin e publikut për rishikimet në të ardhmen janë të disponueshme në www.gstcouncil.
org. Faqja e internetit ofron gjithashtu informacion për procesin dhe historikun e hartimit të Kritereve.
Disa nga përdorimet e Kritereve përfshijnë si në vijim:• Shërbejnë si bazë për certifikimin për qëndrueshmëri.
• Shërbejnë si udhëzues bazë për bizneset e të gjitha madhësive për t’u bërë më të qëndrueshëm, dhe		 ndihmojnë bizneset të zgjedhin programe të turizmit të qëndrueshëm që përmbushin këto kritere		 globale.
• Ofrojnë askes më të madh në treg, në një treg në rritje për produkte të qëndrueshme, duke shërbyer
		 si udhëzues si për udhëtarët ashtu edhe për agjencitë turistike në përzgjedhjen e ofruesve dhe programeve		 të turizmit të qëndrueshëm.
• Ndihmojnë konsumatorët të identifikojnë programe dhe biznese turizmi të qëndrueshëm.
• Shërbejnë si statistika të përgjithshme për mediumet e informacionit për të njohur ofruesit e turizmit të		 qëndrueshëm.
• Ndihmojnë në certifikim dhe në programe1 të tjera vullnetare për t’u siguruar që standardet e tyre		 plotësojnë një bazë të pranuar gjerësisht.

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik• Ju ofrojnë programeve qeveritare, joqeveritare dhe sektorit privat një pikënisje për zhvillimin e kërkesave		 për turizëm të qëndrueshëm.
• Shërbejnë si udhëzues bazë për organizmat arsimore dhe trajnuese, siç janë shkollat e turizmit dhe		 universitetet.
• Demonstrojnë drejtim që frymëzon të tjerët të veprojnë.
Kriteret tregojnë se çfarë duhet të bëhet, jo si do të bëhet ose nëse objektivi është realizuar. Ky rol përmbushet
nga treguesit e performancës, materialet mësimore përkatëse dhe aksesi në mjetet për zbatim, që të gjitha janëplotësues të domosdoshëm të Kritereve të KGTQ.

Zbatimi i Kritereve
Rekomandohet që të gjitha kriteret të zbatohen në masën më të madhe praktike, përveç kur në një situatë
specifike kriteri nuk është i zbatueshëm dhe kjo është e justifikuar. Mund të ketë rrethana në të cilat një kriter nukështë i zbatueshëm për një produkt specifik turistik, duke marrë parasysh kushtet rregullatore lokale, mjedisore,sociale, ekonomike ose kulturore. Në rastin e bizneseve të turizmit mikro dhe në pronësi të komunitetit, të cilatkanë një ndikim të vogël social, ekonomik dhe mjedisor, pranohet që burimet e kufizuara mund të parandalojnë
zbatimin gjithëpërfshirës të të gjitha kritereve. Udhëzime të mëtejshme për këto kritere mund të gjenden në
indikatorët mbështetës dhe fjalorin e botuar nga KGTQ.

Indikatorët e Performancës
Indikatorët e performancës të prezantuar këtu janë hartuar për të ofruar udhëzime për matjen e përputhshmërisë
me Kriteret e KGTQ për Hotelet.
Ky draft i paketës së indikatorëve do të përditësohet në mënyrë periodike, me marrjen e informacioneve të reja.
Nëse dëshironi të sugjeroni indikatorë të rinj ose përmirësime të tjera, ju lutemi dërgoni sugjerimet tuaja nëaccreditation@gstcouncil.org

Indikatorët e Kombinuar dhe Kriteret
Ky dokument përmban Kriteret dhe Indikatorët e Performancës.

2www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

KRITERET E KGTQ PËR INDUSTRINË

INDIKATORËT PËR HOTELETSEKSIONI A: Demonstrimi i menaxhimit të qëndrueshëm efektiv
A1 Sistemi për menaxhim të qëndrueshëm

a.

Organizata ka zbatuar një sistem afatgjatë për menaxhimtë qëndrueshëm që përkon me madhësinë dhe qëllimine tij, që adreson çështjet mjedisore, sociale, kulturore,
ekonomike, çështjet e cilësisë, e të drejtave të njeriut,shëndetit, sigurisë, menaxhimit të riskut dhe krizave dhebën përpjekje të vazhdueshme për përmirësime.

b.

A2 Përputhshmëria ligjore

a.
b.

c.
d.
e.

Organizata është në përputhje me të gjithë legjislacionin në
fuqi, përfshi edhe rregulloret lokale, kombëtare dhendërkombëtare, duke përfshirë ndër të tjera, aspektetshëndetësore, të sigurisë, punës dhe mjedisit.
A3 Raportimi dhe komunikimic.
a.

Organizata ja komunikon politikat e veta tëb.
qëndrueshmërisë, veprimet e ndërmarra dhe performancën
aktorëve, përfshi konsumatorët dhe kërkon të marrc.
angazhimin dhe mbështetjen e tyre.
A4 Përfshirja e personelita.

Personeli përfshihet në zhvillimin dhe zbatimin e sistemit
pwr zhvillim të qëndrueshëm dhe merr udhëzime dhetrajnime periodike në lidhje me rolet dhe përgjegjësitë eveta për zbatimin e tij.

b.
c.
d.

A5 Eksperienca e konsumatorëve
Kënaqësia e konsumatorit, përfshirë aspektet e
qendrueshmerise, monitorohet dhe ndermerren masa
korrigjuese.

a.

A6 Promocioni korrekta.

Materialet promovuese dhe komunikimet për marketingjane korrekte dhe transparent per cka i perket organizates
dhe produkteve e shebimeve, perfshi pretendimet per
qendrueshmeri. Organizata nuk pretendon me shume nga
cka mund te ofroje.

b.

b.
c.
d.

c.

Sistemi për Menaxhim të Qëndrueshëm është i dokumentuarqartësisht.
Sistemi për MQ mbulon çështjet mjedisore, sociale, kulturore,
ekonomike, të cilësisë, e të drejtave të njeriut, shëndetit dhe sigurisë.
Sistemi për MQ merr në konsideratë menaxhimin e riskut dhe krizës.
Evidenca të dokumentuara pasqyrojnë zbatimin e sistemit për MQ.
Sistemi për MQ përfshin procesin e monitorimit të përmirësimit të
vazhdueshëm të performancës së qëndrueshme.
Lista e të gjithë kërkesave ligjore përditësohet vazhdimisht.
Certifikatat ose evidenca të tjera të dokumentuara provojnë
përputhshmërinëme të gjitha kërkesat ligjore në fuqi.
Kërkesat ligjore të të gjitha vendeve ku operohet janë kuptuar dhezbatuar.
Raporte të vazhdueshme për qëndrueshmërinë e performancës
vihen në dispozicion.
Politikat dhe veprimet për qëndrueshmërinë raportohen nëmaterialet për komunikim të brendshëm dhe të jashtëm.
Komunikimet përmbajnë mesazhe që ftojnë konsumatorët dheaktorët për mbështetje.
Evidencat për përfshirjen e personelit në sistemin për MQ janë të
disponueshme.
Të dhënat për kurset dhe trajnimin në vendin e punës, me nivelet epjesëmarrjes, janë të disponueshme.
Materialet e trajnimit dhe udhëzimit të personelit janë të
disponueshme në formate të aksesueshme (përfshi në gjuhën eminoriteteve, kur është nevoja).
Personeli ka certifikata dhe kualifikime në disiplinat/aftësitë
përkatëse.
Ekziston sistemi i feedback-ut të konsumatorëve, së bashku me
analizat e rezultateve.
Feedback-u negativ dhe reagimet përkatëse regjistrohen.
Ka evidenca të masave korrigjuese të ndërmarra.
Feedback-u i konsumatorëve i përcillet bizneseve të turizmit dhe
destinacioneve të kontraktuara/vizituara.
Imazhet e përdorura në promocion janë nga eksperiencat reale të
ofruara dhe produktet e realizuara.
Marketingu rreth jetës së egër dhe aktiviteteve kulturore nuk premton
vizita që nuk mund ti ofrojë.
Pretendimet për qëndrueshmëri bazohen në të dhënat e
performancave në të shkuarën.

3www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

A7 Godinat dhe infrastruktura

Indikatorët për kriterin A7 i përkasin godinave dhe infrastrukturës që janëne zoterim dhe perdoren nga organizata ose mbi te cilat ajo ka influence/
kontroll te drejtperdrejte.

Planifikimi, vendndodhja, projektimi, ndertimi,
rinovimi, venia ne funksion dhe shembja egodinave dhe infrastruktures...
A7.1 Përputhshmëria

a.

…përputhen me kërkesat dhe ligjet e vendndodhjes nëlidhje me zonat sensitive dhe të mbrojtura dhe që marrin
në konsideratë trashëgiminë.

b.
c.

A7.2 Impakti dhe integritetia.

…merret në konsideratë kapaciteti dhe integriteti natyror
dhe kulturor i zonës.

b.
c.
d.
e.
f.
g.
h.

A7.3 Praktika dhe materiale të qëndrueshmea.

…përdoren materiale dhe praktika të qëndrueshmetë përshtatshme për zonën.

b.
c.
d.
e.

A7.4 Akses për të gjithë

a.

.....ofrohet akses dhe informacion për personat me nevoja
të veçanta, kur është rasti i duhur.

b.
c.

Demonstrohet ndërgjegjësim për, dhe përputhshmëri me ligjet, nëlidhje me përdorimin e tokës dhe veprimtarive në zonën lokale.
Të gjitha licensat dhe lejet e kerkuara jane te perditesuara
Demonstrohet ndërgjegjësim për, dhe përputhshmëri me planet dheudhëzimet jo-formale për menaxhimin e zonës (p.sh., për zona dheprojekte të veçanta).
Përzgjedhja e vendndodhjes, projektimi dhe aksesi kanë marr
parasysh kënaqësinë vizuale, peizazhin, trashëgiminë kulturore dhenatyrore.
Përzgjedhja e vendndodhjes, projektimi dhe aksesi kanë marr
parasysh mbrojtjen e zonave biologjikisht sensitive dhe kapacitetinasimilues të ekosistemeve.
Është ruajtur integriteti i siteve arkeologjike të trashëgimisë kulturore
dhe të vendeve të shenjta.
Është ruajtur integriteti dhe lidhja midis siteve natyrore dhe zonave të
mbrojtura.
Speciet e rrezikuara ose të mbrojtura nuk janë zhvendosur dhe
ndikimi në të gjitha habitatet e jetës së egër është minimizuar dhe
zbutur.
Rrjedhat e ujit/pellgjet natyrore/ligatinat nuk janë ndryshuar, kullimi
i tokës është reduktuar ku ka qenë e mundur dhe mbetjet janë kapurose kanalizuar dhe filtruar.
Faktorët e riskut (përfshi ndryshimet klimatike, fenomenet natyrore
dhe siguria e vizitorëve) javë vlerësuar dhe adresuar.
Vlerësimi i impakteve (përfshi impaktet e përgjithshme) është kryer
dhe dokumentuar siç duhet.
Për godinat dhe projektimin e tyre janë përdorur materiale, praktika
dhe zejtaria lokale, kur ka qenë e mundur dhe e përshtatshme.
Për peizazhin dhe dekorimin janë përdorur bimë të zonës dhe
endemike, të siguruara nga burime të qëndrueshme, duke shmangur
speciet ekzotike dhe invazive.
Bimët e përzgjedhura kanë aftësinë të durojnë kushtet atmosferike
mbizotëruese ose të paparashikuara, p.sh, bimë që durojnë
thatësirën.
Në godina janë përdorur projektime, materiale dhe praktika ndërtimitë qëndrueshme, me certifikimet përkatëse kur ka qenë e mundur
Mbetjet nga ndërtimet seleksionohen dhe depozitohen në mënyrë tëshëndetshme për mjedisin.
Sitet, godinat dhe veprimtaritë janë të aksesueshme për personat meaftësi të kufizuara fizike dhe nevoja të tjera të veçanta, në përputhje
me natyrën e operacionit.
Informacion i qartë dhe i saktë ofrohet në nivel të aksesueshëm.
Aksesueshmëria certifikohet ose inspektohet nga organizmat eekspertëve/përdoruesve.

4

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

A8 Të drejtat mbi tokën, ujin dhe pronën

a.

Marrja nga organizata e të drejtave mbi tokën,ujërat dhe pronën është e ligjshme, përputhet me të drejtat b.
lokale, komunale dhe autoktone, përfshi dakordësiminc.
e tyre të lirë, paraprak dhe të informuar dhe nuk kërkon
zhvendosje të pavullnetshme.
d.

A9 Informacioni dhe interpretimia.

Organizata ofron informacion për dhe interpretimin e
mjediseve natyrore të zonës, kulturës lokale, trashëgimisë
kulturore si dhe shpjegime për sjelljen e duhur ndërsa
vizitohen sitet e zonave natyrore, të kulturës lokale dhetrashëgimisë kulturore.

b.

A10 Përfshirja e destinacionita.

Kur ekzistojnë mundësitë, organizata përfshihet në
planifikimin dhe menaxhimin e qëndrueshëm të turizmit
në destinacion.

b.

c.

Për sitet në pronësi dhe të menaxhuara nga organizata ose mbi të cilat
ajo ushtron influencë/kontroll të drejtpërdrejtë, pronësia mbi tokën
dhe të drejtat e pronësisë janë dokumentuar.
Të drejtat e përdoruesit dhe për akses në burimet kryesore, përfshi
tokën dhe ujin, janë të dokumentuara kur është e mundur.
Ka evidenca të dokumentuara të komunikimeve, konsultimeve dhepërfshirjes me komunitetet lokale dhe autoktone
Evidenca të dokumentuara të dakordësimit të lirë, paraprak dhe të
informuar të komuniteteve lokale, kur është e mundur (që tregojnë se
nuk ka zhvendosje ose marrje të tokës në mënyrë të pavullnetshme.)
Për vizitorët përgatiten dhe ofrohen materiale informimi/interpretimi
për trashëgiminë natyrore dhe kulturore të zonës.
Personeli është informuar dhe trajnuar për trashëgiminë natyrore dhekulturore të zonës përreth.
Vizitorëve ju ofrohet informacion për sjelljen e duhur në zonën
përreth.

Organizata është në kontakt me Organizatën lokale për Menaxhimin e
Destinacionit ose të ndonjë organi ekuivalent, në ato vendndodhje që
ajo është më aktive.
Organizata përfshihet në planifikimin dhe menaxhimin e turizmit tëqëndrueshëm në ato destinacione ku ajo është më aktive.

SEKSIONI B: Maksimizimi i përfitimeve sociale dhe ekonomike për komunitetin lokal dhe minimizimi i
impakteve negative
B1 Mbështetja e komunitetita.

Organizata mbështet aktivisht iniciativat për zhvillimin
infrastrukturor dhe social të komunitetit. Shembujt e
iniciativave përfshijnë projekte për arsimin, trajnimin,shëndetësinë, higjienën publike dhe projekte që adresojnë
impaktet e ndryshimeve klimatike.

b.

B2 Punësimi i banorëve lokala.

Banorëve lokal ju jepen mundësi të barabarta për punësim
dhe avancim në karrierë, përfshi në pozicione menaxhimi.

b.

c.

c.
d.

Organizata mbështet iniciativat e komuniteteve lokale në zonat ku ajoështë veçanërisht aktive.
Niveli dhe lloji i kontributeve për skemat për komunitetet lokale
dokumentohet.
Kur përzgjedh ofruesit e shërbimeve dhe produkteve/përvojave që dotë përfshihen në programe, organizata favorizon ata që mbështesin
komunitetet lokale.
Organizata përpiqet të ofrojë mundësi punësimi për banorët lokal në
bizneset dhe veprimtaritë e veta.
Organizata monitoron nivelin dhe raportin e punësimit që i ofrohet
banorëve lokal.
Banorëve lokal ju ofrohen trajnime për të përmirësuar shanset e tyrepër punësim.
Në përzgjedhjen e ofruesve të shërbimeve dhe të mirave/eksperiencave pjesëmarrëse në program, organizata i jep përparësi
atyre që ofrojnë punësim vendas.

5

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

B3 Blerje lokalea.

Kur blen dhe ofron produkte dhe shërbime, organizata i
jep përparësi furnitorëve lokal dhe të ndershëm nëse ata
ekzistojnë dhe ofrojnë cilësinë e kërkuar.

b.

B4 Sipërmarrësit lokala.

Organizata mbështet sipërmarrësit lokal
për prodhimin dhe zhvillimin e produkteve dhe shërbimevetë qëndrueshme, sidomos ata që operojnë në zonat
natyrore, historike dhe kulturore.

b.

B5 Shfrytëzimi dhe ngacmimia.

Organizata ka një politikë kundër shfrytëzimit oseb.
ngacmimit tregtar, seksual ose të formave të tjera,c.
veçanërisht të fëmijëve, adoleshentëve, grave, minoriteteveose grupeve të tjera vulnerabël
d.
e.
f.

B6 Mundësi të barabartaa.

Organizata ofron mundësi punësimi,përfshi në pozicione menaxhimi,
pa diskriminim ndaj gjinisë , racës, besimit,
paaftësisë ose në mënyra të tjera.

b.
c.

B7 Puna e mirëa.

Të drejtat për punë respektohen, ofrohet një
mjedis pune i sigurt dhe i siguruar dhe punonjësve
u jepet të paktën një pagë minimale. Punonjësve
ju ofrohen rregullisht trajnime, eksperienca dhemundësi për të avancuar.

b.
c.
d.
e.
f.
g.

B8 Shërbime për komunitetina.

Veprimtaritë e organizatës nuk rrezikojnë ofrimin
për komunitetet përreth të shërbimeve bazë si ushqimi, uji,energjia dhe përkujdesi shëndetësor
dhe sanitar.

b.
c.

Organizata rregullisht inspekton burimet e furnizimit me produkte
dhe shërbime.
Kur përzgjedh ofruesit e shërbimeve dhe produkteve/përvojave që
do të përfshihen në programe, organizata favorizon ata që janë nëzotërim të dhe menaxhohen nga komunitetet lokale.
Kur është e volitshme, organizata ofron këshillime dhe mbështetje për
ofruesit lokal të shërbimeve me të cilët ajo bashkëpunon, në lidhje
me qëndrueshmërinë dhe cilësinë e shërbimeve të tyre.
Kur është e mundur, merren në konsideratë dhe stimulohensipërmarrjet dhe partneritetet e përbashkëta me sipërmarrësit lokal.
Organizata e ka të dokumentuar politikën kundër shfrytëzimit dhengacmimit të grupeve vulnerabël.
Ndërmerren veprime për komunikimin dhe zbatimin e politikës.
Organizata përfshihet me komunitetin lokal, në destinacionet ku
ajo është veçanërisht aktive, për të punuar kundër shfrytëzimit dhengacmimit.
Ruhen të dhënat e moshës së punonjësve dhe ato tregojnë se nuk ka
shfrytëzim të punës së fëmijëve ( sipas përkufizimit të OBP).
Organizata mbështet veprimet kundër shfrytëzimit seksual të fëmijëve
në turizëm.
Ofruesit dhe mjediset e shërbimit ku ka evidenca të ndonjë
shfrytëzimi të mundshëm, nuk kontraktohen apo vizitohen.
Organizata ka identifikuar grupet e rrezikuara nga diskriminimi, përfshi
gratë dhe minoritetet.
Monitorohet numri i punonjësve të punësuar nga secili grup.
Promovimi i brendshëm përfshin anëtarët e këtyre grupeve.

Organizata demonstron ndërgjegjësim për, dhe përputhshmëri me,
standardet dhe rregulloret ndërkombëtare të punës.
Monitorohet dhe rishikohet rregullisht niveli i pagave, duke ju referuar
nivelit kombëtar të pagës minimale.
Mbahen të dhëna për trajnimin e personelit, duke treguar nivelin dhe
shpeshtësinë e tyre.
Kontratat e punonjësve tregojnë që paguhen sigurimet shëndetësore
dhe shoqërore.
Objektet e ujit, kanalizimeve dhe higjienës janë të aksesueshme nga
të gjithë punonjësit.
Monitorohet kënaqësia e punonjësve.
Sistemi i ankesave të punonjësve është funksional.
Organizata monitoron impaktin e vet në disponueshmërinë eshërbimeve lokale.
Është në funksion një mekanizëm për komunikim/feedback/ankesa
nga komunitetet lokale.
Adresohet ndonjë reduktim në disponueshmërinë e shërbimeve bazëpër komunitetin, kur ky është rrjedhojë e veprimtarisë së organizatës.

6www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

B9 Mjetet e jetesës së komunitetit lokala.

Aktivitetet e organizatës nuk ndikojnë negativisht
në aksesin nga vendasit në mjetet e jetesës, përfshi
përdorimin e tokës dhe burimeve ujore,të drejtave për kalim, transport dhe strehim.

b.

Aksesi i vendasve në mjetet e jetesës është marr parasysh në
vendimet për zhvillim dhe kryerjen e operacioneve.
Funksionon një mekanizëm që komunitetet lokale të raportojnë
ndonjë rast të reduktimit të aksesit të komunitetit lokal në mjetet e
jetesës në zonat ku zhvillohet biznesi/vizitat.

SEKSIONI C: Maksimizimi i përfitimeve për trashëgiminë kulturore dhe minimizimi i impakteve negativea.

C1 Ndërveprimet kulturore
Organizata ndjek praktikat e mira ndërkombëtare
dhe kombëtare dhe udhëzuesit e dakordësuar në
nivel lokal për menaxhimin dhe promovimin e vizitave
në komunitetet autoktone dhe në site kulturore
ose historike sensitive, për të minimizuar efektet negative
dhe maksimizuar përfitimet e komunitetit dhe kënaqësinë
e vizitorëve.

b.
c.
d.
e.
f.
g.

C2 Mbrojtja e trashëgimisë kulturorea.

Organizata kontribuon në mbrojtjen, ruajtjen dhemirëmbajtjen e pronave lokale, siteve dhe traditave merëndësi historike, kulturore dhe shpirtërorë dhe nuk e
pengon aksesin në to të banorëve lokal.

b.

C3 Prezantimi i kulturës dhe trashëgimisë

a.

Organizata çmon dhe përfshin në operacionet e veta
elementë autentik të kulturës bashkëkohore lokale,
kompozime, zbukurime, kuzhinën, ose dyqane, ndërkohë
që respekton të drejtat për pronësinë intelektuale të
komuniteteve.

b.

C4 Artefaktea.

Artefaktet historike dhe arkeologjike nuk shiten,
tregtohen ose ekspozohen, përveç kur lejohet
nga ligji ndërkombëtar apo lokal.

b.

c.

c.
d.

c.

Organizata demonstron ndërgjegjësim për, dhe përputhshmëri me,
praktikat e mira ekzistuese ndërkombëtare, kombëtare dhe lokale dheudhëzimet për vizitat e turistëve në site kulturore dhe komunitetet
autoktone.
Organizata angazhohet me komunitetet/sitet në rishikimin eudhëzuesve dhe hartimin e dakordësimin e udhëzimeve shtesë sipas
nevojës.
Udhëzuesit përdoren dhe komunikohen me efikasitet.
Ekzistojnë masa të veçanta për të shmangur ndërveprimin epapërshtatshëm me fëmijët.
Organizata përfshihet në/ dhe mbështet trajnimin dhe përdorimin e
guidave lokale.
Kur përcaktohet madhësia e grupeve dhe shpeshtësia dhe orari ivizitave, merret në konsideratë kapaciteti dhe brishtësia e siteve dhekomuniteteve,si dhe niveli i presionit mbi to.
Inkurajohet marrja e feedback-ut nga komunitetet lokale dhe vizitorët,mbi bazën e të cilit merren masat përkatëse.
Organizata jep dhe mban shënim kontribute financiare për mbrojtën etrashëgimisë kulturore në zonat kryesore të operimit/vizitave.
Organizata ofron mbështetje në natyrë ose të llojeve të tjera për
mbrojtjen e trashëgimisë kulturore në zonat kryesore të operimit/
vizitave.
Organizata sigurohet që aktivitetet e saj të mos pengojnë aksesin e
banorëve lokal në site.
Sitet që vizitohen dhe eksperiencat që ofrohen përçojnë eksperienca
unike të kulturës dhe trashëgimisë lokale.
Trashëgimia kulturore e ruajtur deri në ditët e sotme dhe traditat janëtë dukshme në kuzhinën, shitjen me pakicë, aktivitete dhe shërbime
të tjera.
Të drejtat e autorit dhe të pronësisë intelektuale zbatohen dhepër këtë janë marr lejet e nevojshme.
Për prezantimin e trashëgimisë kulturore lokale është kërkuarkëndvështrimi i komunitetit lokal.
Përdorimi i ndonjë artefakti është transparent dhe/ose i dokumentuar
dhe raportuar.
Aty ku përdoren artefaktet, janë identifikuar ligjet dhe aktet nënligjoreqë e lejojnë këtë përdorim.
Vizitorëve nuk u lejohet ti lëvizin apo dëmtojnë artefaktet.

7

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

SEKSIONI D: Maksimizimi i përfitimeve për mjedisin dhe minimizimi i impakteve negative
D1 Ruajtja e burimevea.

D1.1 Blerjet e mallrave miqësorë për mjedisin

Politikat e blerjes favorizojnë furnitorët dhe produktetb.
miqësore për mjedisin, përfshi pajisje, produkte ushqimore,pije, materiale ndërtimi dhe materiale konsumi.
c.

d.
e.
f.

a.

D1.2 Blerje efikasePër të minimizuar mbetjet, organizata menaxhon me kujdes b.
blerjen e mjeteve të konsumit dhe mallrave të konsumit,c.
përfshi ushqimet.
D1.3 Kursimi i energjisë

a.

Matet konsumi i energjisë sipas llojit dhe ndërmerren masa
për minimizimin e konsumit të përgjithshëm. Organizata
bën përpjekje për rritjen e përdorimit të energjisë së
rinovueshme.

b.
c.
d.
e.

D1.4 Kursimi i ujita.

Vlerësohet risku i mungesës së ujit, matet konsumi iujit sipas llojit, dhe ndërmerren hapa për minimizimin
e konsumit të përgjithshëm. Burimi i ujit është iqëndrueshëm dhe nuk ka efekte negative në burimet
mjedisore.
Në zonat me rrezik të lartë të mungesës së ujit,
identifikohen dhe zbatohen objektiva mbi bazën ekontekstit dhe ndërmerren hapa për minimizimin.

b.
c.
d.
e.
f.
g.
h.

Ekziston dhe është e dokumentuar politika e blerjeve të produktevemiqësore për mjedisin.
Preferohen produkte dhe furnitorë me certifikatë mjedisore– veçanërisht për drurin, letrën, peshkun, produkte të tjera
ushqimore, dhe produkte nga natyra.
Kur nuk ekzistojnë produkte dhe furnitorë të certifikuar, merret në
konsideratë origjina dhe metodat e rritjes ose prodhimit.
Speciet e rrezikuara nuk përdoren ose shiten.
Ofruesit e shërbimeve dhe operatorë të tjerë të përzgjedhur dhe tëpërfshirë në turne kanë certifikata mjedisore/qëndrueshmërie, kur
kjo është e mundur.
Kur nuk ekzistojnë biznese të certifikuara, merret në konsideratë
qëndrueshmëria e performancës së ofruesve të cilëve u kërkohet tëbëhen përmirësimet e nevojshme.
Preferohen blerjet e produkteve të ripërdorshme, rikthyeshme dhericiklueshme.
Blerja dhe përdorimi i mallrave dhe mjeteve të konsumit monitorohen
dhe menaxhohen.
Paketimi i panevojshëm (veçanërisht ai plastik) shmanget, duke blerë
me shumicë, sipas mundësisë.
Monitorohet dhe menaxhohet konsumi total i energjisë në të gjitha
operacionet e organizatës dhe në bizneset që ai ka nën kontroll.
Favorizohen burimet e rinovueshme dhe raporti i energjisë së
rinovueshme me totalin e furnizimit me energji, monitorohet dhemenaxhohet.
Për minimizimin e përdorimit të energjisë përdoren pajisjet dhe
praktikat përkatëse.
Janë përcaktuar objektivat për reduktimin e shpenzimit të energjisë.
Personelit dhe vizitorëve u jepen udhëzime për minimiziming eshpenzimit të energjisë.
Vlerësohet dhe dokumentohet rreziku i mungesës së ujit në
destinacionet kryesore të vizituara.
Në destinacionet ku rreziku i mungesës së ujit është vlerësuar si ilartë, përcaktohen objektiva për administrimin e ujit.
Monitorohet dhe menaxhohet uji i përdorur në operacionet
kryesore të organizatës dhe në ato që ajo ka influencë/kontroll të
drejtpërdrejtë.
Për minimizimin e konsumimit të ujit përdoren pajisje dhe praktika.
Uji vjen nga burim i ligjshëm dhe i qëndrueshëm, që nuk ka pasur, dhenuk ka gjasa të ketë, ndikime negative në burimet mjedisore.
Merren në konsideratë impaktet e përgjithshme të turizmit në
burimet lokale të ujit.
Janë përcaktuar objektivat për reduktimin e konsumit të ujit.
Personeli dhe vizitorët janë udhëzuar për minimizimin e përdorimit të
ujit.

8

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

D2 Reduktimi i ndotjes
D2.1 Emetimi i gazrave serrë

a.

Emetimet e konsiderueshme të gazrave serrë nga të
gjitha burimet e kontrolluara nga organizata identifikohen
dhe llogariten. Kur është e mundur, zbatohen procedurapër ti shmangur ose minimizuar ato.
Inkurajohet neutralizimi i çdo emetimi të mbetur.

b.
c.
d.
e.

D2.2 Transportia.

Organizata kërkon të reduktohen nevojat përtransport dhe inkurajon fort përdorimin e alternativave nga
burime më të pastra dhe efikase nga gjithë konsumatorët,punonjësit dhe furnitorët në të gjitha operacionet.

b.
c.
d.
e.

D2.3 Ujërat e zezaa.

Ujërat e zeza, përfshi ujin gri, trajtohen me efikasitet dheripërdoren ose shkarkohen në mënyrë të sigurt, pa efekte
negative në popullatën ose mjedisin lokal.

b.

c.

a.

D2.4 Mbetjet e ngurta
Mbetjet, përfshi mbetjet ushqimore, maten.
Funksionojnë mekanizma për reduktimin e mbetjeve.
Kur reduktimi nuk është i mundshëm, mbetjetripërdoren ose riciklohen. Asnjë mbeturinë e mbetjeve
të depozituara nuk ka efekt negativ në popullatën dhemjedisin lokal.

b.
c.
d.
e.
f.

Monitorohet dhe menaxhohet emetimi total, ai direkt dhe indirekt, igazrave serrë.
Monitorohet dhe menaxhohet sasia e gazit karbonik të emetuar nga
turist/natë.
Ndërmerren hapa për të shmangur dhe reduktuar emetimet ekonsiderueshme të shkaktuara nga të gjitha burimet e kontrolluara
nga organizata.
Ndërmerren hapa për të inkurajuar furnitorët e shërbimeve dhe
produkteve të shmangin emetimin e lartë vjetor.
Kur është e mundur përdoren mekanizma për neutralizimin e
karbonit.
Ku është praktike dhe e mundur, për programet e turneve dheekskursioneve përdoren opsione transporti më të pastra dhe efikase.
Konsumatorëve u ofrohet dhe promovohet informacion për
alternativat (miqësore me mjedisin) e transportit si për mbërritjen,
largimin dhe gjatë vizitës.
Alternativat e mundshme për transport (p.sh., biçikleta me qira,ndarja e automjetit me të tjerë udhëtar, marrja nga/dërgimi në
aeroport) ofrohen ose mundësohen për vizitorët dhe personelin.
Favorizohen tregjet e zonës ose ato që ofrojnë mundësi transporti tëqëndrueshëm.
Favorizohen furnitorët lokal dhe operacionet e përditshme përpiqen
të minimizojnë përdorimin e transportit.
Organizata është e vetëdijshme për praktikat e trajtimit të ujërave
të zeza në destinacionet kryesore të vizituara, dhe përpiqet të
influencojë përmirësimin e tyre kudo që është e nevojshme dhe erealizueshme.
Ujërat e zeza që gjenerohen nga operacionet kryesore të organizatës
dhe bizneset mbi të cilat ajo ka influencë/kontroll të drejtpërdrejtë,shkarkohen në një sistem trajtimi të miratuar nga bashkia apo
qeveria, nëse një i tillë ekziston.
Nëse sistemi bashkiak i trajtimit të ujërave të zeza nuk ekziston,në vendndodhjen e biznesit ka një sistem (që plotëson kërkesatndërkombëtare të cilësisë së ujërave të zeza) dhe që garanton se nukka efekte negative në popullatë dhe mjedis.
Organizata është e vetëdijshme për praktikat e menaxhimit të
mbetjeve të ngurta në destinacionet e vizituara, dhe përpiqet të
influencojë përmirësimin e tyre kurdo që është e mundur.
Ekziston plani i menaxhimit të mbetjeve të ngurta të gjeneruara nga
operacionet e destinacionit dhe bizneset në të cilat ai ka influencë/kontroll të drejtpërdrejtë
Plani i menaxhimit të mbetjeve të ngurta përfshin reduktimin,ndarjen, ripërdorimin ose riciklimin e mbetjeve ushqimore, kur është
e mundur.
Depozitimi i mbetjeve bëhet në vende të menaxhuara ose miratuara
nga qeveria dhe ka evidenca që këto vende nuk kanë efekte negativenë popullatë ose mjedisin lokal.
Matet sasia e mbetjeve të ngurta të depozituara dhe janë përcaktuar
objektivat për minimizimin e mbetjeve të pandryshueshme.
Vizitorët dhe personeli janë udhëzuar si të reduktojnë mbetjet.

9

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

D2.5 Substancat e dëmshmea.

Përdorimi i substancave të dëmshme, përfshi pesticide,b.
bojëra, disinfektantë për pishina, dhe materiale për pastrim
minimizohen, dhe kur është e mundur zëvendësohen me
c.
produkte të padëmshme.
d.
Menaxhohen me kujdes ruajtja, përdorimi, trajtimi dhe
depozitimi i kimikateve.
D2.6 Minimizimi i ndotjesa.

Organizata zbaton praktika për minimizimin e ndotjes nga
zhurma, drita, derdhjet, erozioni, substancat që shkaktojnë
erozion, dhe ndotjen e ajrit dhe tokës.

b.
c.

Kryhet inventari i materialeve të dëmshme dhe plotësohet e ruhet
formulari i sigurisë së materialeve të dëmshme (FSMD).
Ndërmerren veprime për sigurimin e më shumë alternativavemiqësore me mjedisin.
Kimikatet, veçanërisht ato në sasi të madhe, ruhen dhe trajtohen nëpërputhje me standardet përkatëse.
Vizitorët informohen për përdorimin personal të substancave qëmund të konsiderohen të dëmshme për mjedisin përreth (si krem
plazhi toksik apo kremra kundër insekteve).
Burimet potenciale të ndotjeve të përshkruara në kriter rishikohen dhe
identifikohen.
Burimet potenciale të ndotjeve të përshkruara në kriter monitorohen.
Ndërmerren veprime për minimizimin dhe , kur është e mundur,
eliminimin e ndotjeve të përshkruara në kriter.

D3 Ruajtja e biodiversitetit, ekosistemeve dhe peizazheve
D3.1 Ruajtja e biodiversitetita.

Organizata mbështet dhe kontribuon në ruajtjen e
biodiversitetit, përfshi përmes menaxhimit të mirëtë pronave të veta.
Vëmendje e veçantë tregohet për zonat natyrore të
mbrojtura me vlerë të lartë të biodiversitetit. Çdo ndërhyrjenë ekosistemet natyrore minimizohet dhe rehabilitohet
dhe, ka një kompensim për kontributin në menaxhimin e
ruajtjes.

b.
c.
d.
e.
f.
g.
h.

D3.2 Speciet invazivea.

Organizata merr masa për të shmangur hyrjen e
specieve invazive. Speciet lokale përdoren në terreninpërqark dhe kur është e realizueshme, përpërmirësimin e tij, veçanërisht në terrene natyror.

b.
c.
d.

D3.3 Vizitat në sitet natyrorea.

Organizata zbaton udhëzimet përkatëse për
menaxhimin dhe promovimin e vizitave në sitet natyrore,me qëllim minimizimin e impakteve negative dhemaksimizimin e kënaqësisë së vizitorëve.

b.
c.
d.
e.
f.

Organizata demonstron ndërgjegjësim për zonat natyrore të
mbrojtura dhe me vlerë të lartë të biodiversitetit në zonat e vizituara.
Organizata ofron dhe regjistron mbështetjen monetare për ruajtjen e
biodiversitetit në zonat e operimit/vizituara.
Organizata ofron dhe regjistron mbështetjen në natyrë dhe lloje tëtjera për ruajtjen e biodiversitetit në zonat e operimit/vizituara.
Pronat në zotërim ose në përdorim nga organizata dhe ato të
bizneseve mbi të cilat ajo ka influencë/kontroll të drejtpërdrejtë
menaxhohen në mënyra që mbështesin ruajtjen e biodiversitetit.
Organizata është e vetëdijshme për dhe redukton aktivitetet me
potencial për të çrregulluar jetën e egër dhe habitatet.
Ku ka pasur çrregullime jepet kompensim.
Merren masa për inkurajimin e vizitorëve të mbështesin ruajtjen e
biodiversitetit.
Organizata përfshihet me OJQ-të lokale për ruajtjen e biodiversitetit
në zonat kryesore ku ajo operon.
Pronat në zotërim ose në përdorim nga organizata dhe ato të
bizneseve mbi të cilat ajo ka influencë/kontroll të drejtpërdrejtë
monitorohen për prezencën e ndonjë specie invazive.
Merren masa për tu siguruar që speciet invazive nuk janë futur apopërhapur.
Është përgatitur programi për shfarosjen dhe kontrollin e specieveinvazive.
Këqyret terreni i siteve për të konsideruar përdorimin e specieve tëzonës.
Organizata është e vetëdijshme për, dhe zbaton, udhëzimet ekzistuesepër vizitat turistike në sitet natyrore.
Udhëzimet përdoren gjatë vizitave dhe për informimin e vizitorëve.
Organizata përfshihet me organet lokale të mbrojtjes për
identifikimin/ përmirësimin e çështjeve në lidhje me vizitat në site tëveçanta.
Organizata nxit dhe mbështet trajnimin dhe përfshirjen e udhëzuesve
lokalë në atraksionet natyrore.
Kur përcaktohet madhësia e grupeve dhe shpeshtësia dhe ora e
vizitave, merret në konsideratë kapaciteti dhe brishtësia e siteve dhekomuniteteve, si dhe niveli i presionit mbi to.
Inkurajohet dhënia e feedback-ut nga komunitetet lokale dhevizitorët, mbi bazën e të cilit merren masat përkatëse.

10

www.gstcouncil.org

Kriteret & Indikatorët e KGTQ
Industria - Operatorë Turistik

D3.4 Ndërveprimi me jetën e egëra.

Ndërveprimet me kafshët e egra që lëvizin lirisht,
duke marr parasysh impaktet totale-nuk janë invazive dhemenaxhohen me përgjegjshmëri
për të shmangur efektet negative në kafshët
në fjalë dhe në qëndrueshmërinë dhe sjelljen ekëtyre popullatave në natyrë.

b.

c.

d.

e.
f.

D3.5 Mirëqenia e kafshëve

a.

Asnjë specie e kafshëve të egra nuk mund të kapet,mbarështohet, ose mbahet në kafaz përveçse nga personat
e autorizuar dhe me pajisjet përkatëse dhe, për veprimtari
të lejuara me rregullore në zbatim të ligjit lokal dhendërkombëtar.
Strehimi, kujdesi dhe trajtimi i kafshëve të egra dhe atyreshtëpiake duhet të përmbushin standardet më të larta tëmirëqenies së kafshëve.

b.
c.
d.
e.

f.
g.

D3.6 Kapja dhe tregtimi i kafshëve të egraa.

Speciet e jetës së egër nuk kapen, konsumohen,
ekspozohen, shiten apo tregtohen, përveçse kur janë pjesë
e aktiviteteve të ligjshme që garantojnë se përdorimi i tyreështë i qëndrueshëm dhe në përputhje me ligjet lokale dhendërkombëtare.

b.
c.

d.

Organizata është e vetëdijshme për, dhe zbaton, rregulloret dheudhëzimet ekzistuese lokale, kombëtare dhe ndërkombëtare, nëlidhje me ndërveprimin me kafshët e egra, përfshi vëzhgimin e tyre.
Organizata përfshihet për hartimin dhe zbatimin e kodeve dheudhëzuesve lokal për ndërveprimin me jetën e egër, përfshi vëzhgimine kafshëve të egra sikurse kërkohet, bazuar në këshillat e ekspertëve
të jetës së egër.
Organizata sigurohet që të gjithë ofruesit e shërbimeve dhe sitet të
vizituara janë në përputhje me rregulloret dhe udhëzimet ekzistuese
lokale, kombëtare dhe ndërkombëtare në lidhje me ndërveprimin me
speciet e egra, përfshi vëzhgimin e tyre.
Ndërveprime direkte, veçanërisht të ushqyerit, nuk duhet të lejohet,veçse nëse sanksionohet specifikisht nga standardet e pranuarabotërisht. Kur standardet nuk janë të disponueshme, ndiqen këshillat
e ekspertëve të pavarur të jetës së egër.
Merren masa për të minimizuar shqetësimin e kafshëve të egra.
Impaktet në mirëqenien e jetës së egër monitorohen dhe adresohen
rregullisht.
Organizata është e vetëdijshme për, dhe zbaton, ligjet dhe rregulloretpërkatëse për kafshët e egra të kapura.
Zbatohen udhëzuesit ekzistues për aktivitete turistike të veçanta qëkanë lidhje me kafshët e egra të kapura.
Personeli përgjegjës për kafshët e egra të kapura ka kualifikimet dheeksperiencën përkatëse dhe është i licencuar.
Organizata është e vetëdijshme për, dhe zbaton, ligjet dhe rregulloretpërkatëse për mirëqenien e kafshëve.
Organizata sigurohet që të gjitha shërbimet e ofruara dhe sitet e
vizituara janë në përputhje me ligjet, rregulloret dhe udhëzuesitpërkatës në lidhje me mbajtjen në kafaz dhe mirëqenien e kafshëve
të egra.
Bëhen inspektime të vazhdueshme për kushtet e kafshëve të egra dhestrehimin e tyre.
Bëhen inspektime të vazhdueshme për kushtet e kafshëve shtëpiake,për strehimin dhe trajtimin e tyre.
Organizata është e vetëdijshme për, dhe zbaton, ligjet dhe rregulloretpërkatëse për kapjen dhe tregtimin e kafshëve të egra.
Organizata sigurohet që të gjitha shërbimet e ofruara dhe sitet e
vizituara janë në përputhje me ligjet, rregulloret dhe udhëzuesitpërkatës në lidhje me kapjen dhe tregtimin e kafshëve të egra.
Vizitorët informohen për rregulloret në lidhje me kapjen e kafshëve
të egra, konsumimin dhe tregtimin e tyre, dhe që duhet të shmangin
blerjen e produkteve/suvenirëve të paligjshëm me prejardhje nga
kafshët e egra të rrezikuara, të shpallura të tilla nga UICN ose CITES
Kur gjuetia është veprimtari e ligjshme, ajo është pjesë e qasjes mebazë shkencore e menaxhuar siç duhet dhe zbatuar me përpikëri.

11www.gstcouncil.org