EREMITORIVM
e lingua japonica
in latinam
vertitCHRISTOPHORVS FERRARIVS

edendum curavit
ALEXANDER RICIVS

方
丈
記
羅
譯

LVTETIAE PARISIORVM
MMVIII1

2

Hojokiseu
EREMITORIVM
auctore Theomaeo Camoensi
a iaponico in latinumvertit Christophorus Ferrarius Lusitanus
emendavit edendumque curavit
Alexander Ricius
Lotharingius◊◊◊

Defluentes amnes cursu non cessant, quorum aqua vero
pristina non exstat. In stagnante quae fluctuat spuma modo
solvitur, modo creatur, nec diu remanet umquam. Hujus mundi
homines habitationesque non aliter esse constat.

In urbe gemmea nobilium viliumque aedes quae fastigia
expandunt, tegularumque verniciatarum splendore certant, persaecula numquam perire videntur ; quod si vere sic se habeat
inquiritur, antiquitus exstitisse domos raras esse patet.
Aut procervae aedes rutae humiles factae sunt, item achomines qui ibi habitarent. Et si non mutata sunt loca gentesque3adhuc frequentes adsunt, olim qui aspiciebantur homines, exviginti trigintave paene unus duove reperiatur.

Nescitur nascentes morientesque unde venerint quoqueabeant. Neque scitur, in hoc caduco refugio, cujus causa vexetur
cor, quo praesidio laetetur oculus. Sic impermanentiâ
aemulantur heri aedesque non alio, dicamus, modo quam ros inflore matutino.
Aut cadit ros, flos autem restat ; tametsi restat, orto soleexarescit.
Aut marcescit flos nec dissipatur ros ; licet non dissipetur,numquam ad vesperem perdurat.

Utcumque quadraginta plusve praeteritis annis ex eo quod
rerum cor noverim, saepius mihi hujus mundi miranda viderecontigit.

Quondam anno, ni fallor, tertio aetatis Angen1, die vicesimo
octavo mensis quarti, cum ventis vehementibus nox perturbata
esset, ad Canis horam, ex urbis meridionali regione ortum est
incendium quod ad septentrionalem spatiatum est.
1

Anno gratiae 1177.

4

Extremum ad Miniaceae Avis Portam, Magni Fastigii
Palatium, Studiorum Collegium, Civilem Curiam diffuso, unius
noctis intervallo haec cineres facta sunt.
Fertur ignem in viculo Divitum ad Alvei Buccam ortum esse,a tugurio in quo commorabatur chorus.

Turbulente afflante vento, huc illucque cum ferretur, quasi
panditur flabellum se latius latiusque diffudit. Longinquae
aedes fumis suffocabantur, in vicinitate autem flammae humum
deflabantur. Ad coelum cum sufflarentur cineres, ignis lumine
illustrante universa dum rubescunt, vento cedentes flammae
separantur atque fere volitantes supra vicos transferuntur.
Numquid in tantis compotes sui essent homines ? Alii fumis
suffocati humi dejinciuntur, alii flammis circumdati continuo
moriuntur. Sunt vero qui aegre evaserant nudi, at substantiam
cum extrahere non valuissent, cuncti eorum thesauri bonaqueintegre ad cinera redierunt. Quanta fuere damna ! Tunc
procerum aedes sexdecim combustae sunt. Quanto minus fieri
posset ut numerarentur aliae. Fertur summam totius urbis
tertiam partem attingere. Viri mulieresque aliquotiens decem
decesserunt,

nesciturvero

equorumboumvenumerus.

Hominum labores omnes quidem stulti exsistunt, at in tot
5periculis freta urbe domus aedificandae causa gazam dilapidare
corque inquietare in primis inane evadit.

Porro ad mensem quartum anni quarti aetatis Jishô 1 , acompito Mediae Portae et Urbifastigii ortus est ingens turbo qui
ad Sextam stratam usque flavit. Cum in tres quattuorve vicos
saeviret, inclusae aedes, seu magnae seu parvae, ad novissimas
eversae sunt. Aliae integre solo aequatae sunt, aliae trabes
columnaeque tantum relictae sunt. Portas flatu evellit atqueultra quattuor quinqueve vicos defert ; etiam saepes ita deflat ut
vicini una fiant, nedum bona quotquot in aedibus sunt adcaelum exsistunt. Tum cupressei cortices tabellaeque cum eis
similia sicut hiemalia folia ventis agitantur. Tamquam fumo
excitato pulvere occaecantur oculi ; propter immane resonantem
fragorem loquentium voces non audiuntur. Ipsum infernorum
manium ventum haud aliter demum esse aestimares.
Non domorum tantum facta sunt detrimenta, sed innumeri
fuerunt qui eas reficientes corpora sua laeserunt ac mutilaverunt.
Ventus iste ad partem inter occidentem et meridiem cursum
deflexit, atque multorum planctus suscitavit. Dubitabatur :1

Anno gratiae 1180

6

« Cumsaepiusturbines

moveantur,

tantineexsistant ?

Portentosum quid est ; numquid futurorum omen ? »Porro anno quarto aetatis Jishô 1 circa mensem sextum
repente translata est Urbs, quod admodum inopinatum fuit.
Plerumque de hujus civitatis origine fama erat jam annos
circiter quadringentos praeterisse postquam Caput constituta
esset. Cum sine certa causa haec leviter mutare nefas esset, satis
superquedemum

rationicongruebat

vulguspropterdifficultatem sollicitari.

Sed utcumque contra dicta non valuere, a rege incepto, tum
administri cum proceres omnes quotquot erant locum
mutaverunt. Quis enim aulico muneri potens in vetere oppido
unus remansisset ? Officia ac ordines spectantes qui domini
praesidio

niterentur

quam

citissimamtranslationem

exhortabantur ; qui vero occasionem amiserant atque neglecti
omni exspectatione indigebant in maerore commorabantur.
Domicilia quae frontibus certabant in dies tabescunt ; aedes
destructae in amni Iodo defluunt, solum ante oculos ager fit. Ethominum corda mutata sunt : equi ephippiaque tantum
1

Anno gratiae 1180

7

respiciuntur, jam nemini boes carpentave usui sunt. Optat
quisque ad mare occidentale et septentrionale fundos, orientales
septentrionalesque villae fastidio.

Eo tempore cum res ex improviso accidisset, ad hodiernum
Caput in Tuensi provincia adveni. Considerato situ, apparuit
terram angustiorem esse quam ut in stratas vicosque divideretur.
Pars septentrionalis juxta montes altior exsistit, meridionalis
vero prope mare humilior. Undarum tumultus jugiter molestiae
est, maritimus ventus singulariter invehitur. Cum autem
Palatium mediis montibus insit, propter illius regiae stipitibus
teretibus constructae similitudinem, satis mirandum est nec
formositate caret. Ubi vero sit quo aedificentur domus in dies
destructae perque flumen constipatum deportatae ? Adhuc
abundant vacuae terrae at paucae perficiuntur aedes. Iam
vastata est vetus urbs, novum autem caput nondum confectum.
Omnes ad unum homines sibi videntur errabundas esse nubes .
Qui a principio haec loca habitaverunt amissas terras lugent, quimodo transmigraverunt exstructionis labores conqueruntur.
Quoad viarum commeatus attingit, qui carpentis vehi debent
equos conscendunt, qui vero togas curiales induere debent saga

8

vestiunt. Continuo urbanos mores verterunt neque aliter acrustici milites evadunt.

Quod de seditionis portentis fama ferebat manifestabatur ; indies fluctuabat mundus nec hominum corda quiescebant. Cum
demum populi molestia supervacua non fuisset, ejusdem anni
hieme ad urbem nostram reversa est aula. Quae autem
evenerunt destructae ac transportatae aedes, cum omnes sane inpristinum restituae non essent ?

Imperantibus prudenter antiquis, misericordia regnum
gubernari traditum est ; palatia scilicet harundinibus tecta esse,
eisque ne ad frontem quidem ordinatis. Etiam, conspecta
fumorum

paucitate,vectigalium

moderamen

augusteconcessum esse. Nam curae erat tum populo gratificari cum rem
publicam adjuvare. Hodierna veteribus comparando agnoscere
licet.

Porro, an aetate Yôwa1 fuerit, propter nimium interpositum
tempus haud memini, facta est per biennium in mundo fame,taetra acciderunt. Alio vernalis aestivaque siccitas, alio
1

Circa annum gratiae 1181.

9

autumnales turbines eluvionesque adeo infausta continuata sunt
ut omnino defuerint fruges. Inaniter arationi vere, aestu sationi
laborabatur, cum autumnali messi hiemalique conditioni
occupatio non daretur. Qua de causa provincialium alii, terris
derelictis,

limitestransgrediebantur,alii,familiarum

immemores, in montibus habitabant. Multifariam precationes
initiatum est sollemniaque extraordinaria factum, at nequiquam
demum.

Cum urbani mores, quocumque negotiorum pertineant, inrure omnes ceu fonte nitantur, si annona plane defuerit,numquid tantum decorum gerere liceat ? Deficientibus animis,
omnigenarum divitiarum, quales in promptu fuerint, quasi
jactura acta est, at nemo eis oculos attendebat. Quod si forte res
permutarentur, aurum in vilitate, granum in caritate habebatur.
Complures erant juxta vias mendici, ploratus ac lamentationes
aures implebant.

In talibus cum aegre annus exierit, prior, proximo ineunte
refecturas iri res censebatur, at his insuper addita lue, in deterius
sine boni vestigio delapsae sunt. Eo esuriebant homines ut diesde die in angustias adducti apte piscibus aqua carentibus
10compararentur. Extremum, imposito petaso ac impiliis crura
involutis decentem figuram praebentes desperanter ostiatim
mendicatum eunt. Dum tam macie hebetatos ambulare miratur,
extemplo decidunt. Iuxta aggeres viasque innumeri qui fame
confecti sunt. Cum eos tollere nequiretur, foetor mundum
implebat atque saepius a putidis formis oculi avertebantur. Eomagis ad fluvii ripam ne qua plaustra equive commearentur
quidem erat.

Cumhumilium

plebeculae

carbonariorumquevires

deficerent, ineunte lignorum penuria, opibus carentes proprias
aedes destruebant ut in mercatu venumdarentur. Ejus autem
quod secum ferre poterat pretium ne pro unius diei victu
quidem valebat. Horribile dictu, cum inter ligna purpurissa
aureataquereperirentur

sparsimadmixta,interrogati

respondebant se omni praesidio indigentes a veteribus templis
imagines furatos esse , fanorumque vasa sacra evelisse ac
minutatim fregisse. Qui simul in hac ferrea aetate nati sumus,
tanta immania nobis aspicere accidit.

Tristissima porro exstiterunt. Qui difficilius ab uxore virove
separaretur, propter validiorem amorem, profecto ad mortem
11alteri antecedit. Causa est quod, dum conjugis sollicitudine
laborat, quam sibi rarius paraverit escam, sese postponens,
alteri concedit. Sic inter parentes liberosque fataliter prius
decedunt parentes. Etiam innocui infantes reperiuntur qui, cummatrem animam egisse nesciant, adhuc mamillas sugentes
jacent.

In Bonae Pacis templo erat Faustus Auroreus nomine
Hierarchus qui, innumerabiles in talibus mortuos moerens,
quotiens caput aspiceret, ejus frontem littera A notabat ut hac
opera salutaris affinitas contraheretur. Cum hominum scire
cupiens numerum quarto ac quinto mense eos computavisset,
media in urbe juxta stratas, in meridie a Via Prima, septentrionea Via Nona, occidente ab Urbis Festigio, oriente ab Ave
Miniacea, in summa plus quam quadraginta duo milia trecenta
evaserunt. Quin etiam, his additis prius posteriusque decessis
multis, necnon regionibus aliquot Amnis Planitiei, Albi Fluvii,
Occidentalis Urbis, infinita exsisterent. Nedum in Septem
Plagarum provinciis. Regnante Sutocu imperatore, aetate, ni
fallor, Chôjô, his similia accidisse audivi, at istorum temporum
habitum nescio ; quod vero ante oculos habui perrarum exsistit.

12

Porro in eodem, opinor, tempore ingens terrae motus accidit,
et quidem potentificus. Ruti montes flumina sepeliverunt ;eversa maria terras inundaverunt. Hiabat tellus unde scatebant
aquae, dereptae rupes in valles devolvebant. Prope litus
remigantes naviculae undis fluctuant, iter agentes equi ubi
pedem ponant dubitant. Ubicumque circa urbem nec fanum nec
templum integrum remanet. Alia subruunt, concidunt alia ;consurgunt cinerei pulveres sicut spissus fumus. Telluris
tremores, aedium inter dirumpendum fragores haud aliter ac
tonitrus exsistunt. Qui domi residerunt actutum conteruntur
fere ; si foras fugierunt, solum hiscit eis. Alis carentes per aera
volarenequeunt ;utinamdraconesfierent

ut

nubes

conscenderent ! Omnium terrorum, ut equidem sentio, maxime
terribilis est terrae motus.

Inter haec, cujusdam militis filius annorum sex septemve qui
sub aggeris tecto sibi casulam aedificaverat in qua innocuis
inanibusque ludis delectabatur, subita diruptione sepultus
informiter ad solum contritus est, binis oculis digito fere acapite protrusis. Quem amplexi parentes ululanti voce, visu
miserrimum, plorabant simul. Propter filii maerorem, et

13

ferocem militem constabat pudorem amittere, quae ratio me
videntem tristitia afflixit.

Tam ingens terrae motus diutius quidem cessavit, at ejus
repercussus aliquamdiu continuati sunt. Motus terrae qualibus
solitus stuperet mundus cottidie viceni tricenique acciderunt.
Decem vigintive diebus interpositis, paulatim ita sparsi sunt ut
quaterni quinive, dein bini ternive, aut altero quoque die, deinde
tertio quartove quoque die semel facti, plerumque menses tres,
opinor, continuati sunt repercussus.

Quattuor inter elementa, aqua ignis aër jugiter damna faciunt,
at quod ad tellurem pertineat, singularia portenta non efficit.
Olim, aetate ut puto Saicô, magnus accidit terrae motus
quapropter in Magno Orientali templo decidit, inter alia
infortunia, Evigilati caput ; huic autem recenti minime
aequiperaretur. Statim quidem homines rerum inconstantiam
declaraverunt, visaque sunt aliquantum dilui animarum turbida ;cum vero transierint dies mensesque praeteritis aliquot annis,
nullus jam invenitur qui talia verba in ore faciat.

14Sic adeo mundana omnia difficilia, futiles inanesque tam nos
ipsi quam habitationes nostrae. Nedum secundum loca
statusque aegritudines cordis referre infinitum esset.

Qui infimo loco nati prope magnates habitant, etsi quod
penitus gaudeant habent, vehementer delectari non possunt.
Neque, si quod doleant exstiterit, eis magna voce flere licet.
Nihil facile agunt, sive stent sive sedeant, pavore tremunt
perinde ac passeres accipitris nido appropinquantes. Qui
pauperes divitum vicini habitant mane vespereque vili specie
vercundantur, nec sine adulatione commeant. Tum uxoris
liberorum famulorum invidiam advertentes cum locupletium
contemptuosam faciem sentientes, jugiter corde agitantur nec
quietis intervallo quidem fruuntur. Qui in angustis habitant,proximo conflagrante incendio, calamitatem fugere nequeunt.
Quiinreconditis

sunt,perincommodeiter

faciunt,

imminentibus crebro latronibus.

Porro potentes avaritia profundi ac gente orbi a plerisquespernuntur. Si divitiae eis exstant, multum habent metum ; quodsi paupertas, odio laborant. Si in aliis nituntur, sese alienant ;quod si alios nutriunt, affectibus gratiaque sollicitantur.
15

Communes mores sequentes cruciantur, non sequentes pro
insanis habentur. Quem locum occupantes, quo munere
fungentes, parumper corporibus refugium, cordibus brevem
inveniant quietem ?

Ipse a paterna avia domum hereditate accepi ibique diu
habitavi. Postea vero necessitudinum praesidio carens de statu
meo declinavi ; quamvis multiformes abundarent recordationes,
tandem ibi demorari non licuit. Annos plus quam triginta natus
tugurium secundum cor meum aedificavi, quod priscae
habitationi comparatum vix decima pars erat. Mansionis
habitaculum tantum instruxi, circum autem casas cum diligentia
construere non valui. Aegre id muro quidem munivi, at opes ad
portulam instruendam defuerunt. Bambusae pro columnis erant ;ibi carpentum collocavi. Nivium ventorum periculorum omnino
securus non eram. Cum locus prope flumen esset, admodum
imminebant aquae, latronumque timore perturbabar.

In hoc inhabitabili mundo patienter inter cordis sollicitudines
annos plus quam triginta omnino degi. Quo in spatio, adversis
saepius rebus, sortis tenuitatem animadverti ; quapropter,
quinquagesimo aetatis meae ineunte vere, domum reliqui
16mundumque rejeci. Cum uxor et liberi utique deessent, nullum
erat vinculum aegre revellendum. Publico munere carens
quonam praesidio adhaesissem ? Inaniter autem inter montis
Oharae nubes recumbens, annos amplius quinque consumpsi.

Hic, cum ad aetatis meae roscido modo evanidae annum
sexagesimum

pervenissem,

rursumrefugium

ultimum

aedificavi, tamquam, ut ita dicam, viator sibi ad noctem
casulam conficit, seu bombyx senescens sibi globulum texit.
Quod si priori habitaculo compararetur, nondum centesimae
parti aequaret. Inter varias loquelas aetate quotannis provehimur,
habitaculaque totiens magis fiunt exigua. Domus haec aspectu
inusitatior est. Superficies vix novem quadratorum pedum,celsitudo autem infra pedem septem. Quoniam locus nonconstituendus

esset,

aedificandi

solum

non

respexi.

Fundamento instructo, tegimen appendi ; commissuras singulas
ferro operui. Idcirco, si quid cordi non congrueret, expedite
locum mutare liceret ; quid enim incommodi in hoc restituendo
foret ? In binis omnino plaustris strueretur, praeterqueplaustrarii mercedem amplius sumptu non esset opus.

17

Nunc in intimis Hino montibus dum lateo, ab orientali lateretrium circiter pedum protectum struxi, ad ligna caedenda
urendaque commodum. A meridiano latere bambuseum
perambulacellum stravi, inque occidentali aquae lustralis pegma
confeci ;adseptentrionale,interposito

pluteo,Amidaeimaginem statui, juxta quem Omnisapientem pinxi ; Orsa Loti
eis anteposui. In orientali parte, filices stravi spiciferas quae
nocte pro lectulo essent. In parte inter meridiem et occidentem
pegma pensile bambuseum fixi in quo cistellas scorteas nigras
posui tres. Continent scilicet carmina japonica, musica,
compendia librorum, inter alios, de Beatifica Renascentia.
Prope vero citharam lyramque singulas statui, quae vulgo
plicabiles appellantur. Talis est eremitorii mei aspectus.

Quod ad loci figuram pertinet, in austrina parte aquaductulus
est, saxumque ad aquam colligendam institutum est. Cum
vicinae sunt silvae arbores, non est lignorum carpendorum
egestas.

NomineToiamaappellatur ;hederisvestigia

sepeliuntur. Vallis uberrima est, occidentalis pars autem nudior,quod contemplationis praesidio exsistit. Verno tempore
glycinarum undas specto, quasi purpureas nubes ab occidente
splendentes. Aestate cucullum audio, cujus loquela jugiter18

ductionem ad Orcum promittit. Autumno cicadarum caducarum
voces aures implent. Auditu caducum hunc mundum lugere
videntur. Hieme nives intuens commoveor, quarum congeries
dissolutioque peccatis comparentur.

Siquando debilitatur apud me Evigilati Commemoratio, vellanguescit Scripturarum recitatio, sponte requiesco, sponte vaco.
Nemo est qui impediat neque ullus mihi verecundiam moveat.
Quamvis haud expresse silentium teneam, qui solus habito
lingua favere necesse est. Quamquam profecto disciplinam
servare non conor.

Si quando mane me ipsum albis sulcorum undis compono,
Lophoeciam petentes naves dum specto, Entelii monachi stilum
furtim imitor ; quod si in ventis acerum vespere folia sussurant,
Seuniangensis fluminis memor Gennii Praetoris mores gero.
Quod si supersit ardor, ad pinorum canorem autumnales modos,
ad aquarum sonorem liquida mele cano. Ingenio quidem parum
possum, ut vero alterius aures delectem consilium non est.
Solus canto, solus recito, animo solitarius indulgeo.

19Est porro ad montis radicem lignea casula, montani custodis
scilicet habitaculum. Ibi est parvulus qui interdum me visitat. Si
quando vaco, eo comitante deambulatum imus. Iste annos
decem natus est, equidem sexaginta, quae aetas extra ordinem
exsistit, at eisdem consolamur corda.

Modo arundines legimus, pera agrestia carpimus, bulbos
campestres evellimus, pastinacas conferimus. Modo ad agros
submontanos imus ut decisas spicas colligamus fascesqueconficiamus. Si quando sereni fiunt dies, montis cacumen
ascendimus, inde procul patrium caelum conspicimus atqueMontes Covatenses, Fusimim vicum, Tobam, Hatucasim
contemplamus. Excelsis locis non est erus, quin corda
consolemur nemo obstat.

Nihil in ambulatione molesti ; cum cor procul attigerit, hinc
per fastigia Carboneum Montem transeuntes et Casatorim
supergredientes, modo ad Scopulum imus, modo ad Saxosum
Montem venerandi causa. Interdum vero, Avassuensem
planitiem

transgredientes, Cicadensium

CarminumSenis

vestigia inquirimus, vel Tanacamiensem rivum transeuntes
Pithecocycli Magistri tumulum visitamus. Redeuntes pro anni
20

tempore, cerasos venamur, acera rubescentia quaerimus, filices
carpimus, poma legimus, quorum alia Evigilato offerimus, alia
domum pro munusculis referimus.

Si quando tranquilla fit nox, nitente per fenestram luna,veteres amicos in memoriam redigo ; clamantibus simiis
madescuntlacrimis

manicae.

Dumorum

cicindelae

prolonginquae Podocarporum Insulae foculis piscatoriis videntur ;dilunculi imbres procellis in arborum foliis mugientibus
nimirum similiores sunt. Dum phasianum querentem audio, anpater sit materve dubito. Mihi appropinquantibus montanis
cervis, quam a mundo procul sim adverto.

Interdum porro favillas excito ut senilis insomniae comites
fiant. Cum haud terribiles sint montes, bubonis commoveor
vocibus ; sic montani conspectus, quodquod sit tempus,
exhauriuntur numquam. Eo amplius eis qui altius cogitentaltiusque sapiant manifestentur.

Cum fere in hoc loco habitationem sumens brevem fore
aestimarem, jam vero annum quintum degi. Temporalis casula
mihi paulatim patria facta est ; in protecto alte cumulantur folia
21

caduca, solo abundat muscus. Cum forte aliqua ex causa deurbe rogem, proceres multos, postquam in hos montes
recesseram, decessisse audio. Nedum eorum qui parvi ducuntur
numerus ad unum non scietur. Quae crebrioribus incendiis
perierunt domus atque adeo plures sunt. In temporali casula
tantum tranquillitas timorisque absentia. Quamvis sit angustior,
est tamen lectulus quo nocte recumbam storeaque qua diesedeam ; satis superque est ad unum hospitandum. Paguri testas
diligunt exiguas, quippe qui se ipsos noverunt. Ossifragae inlittoribus incultis habitant, qui homines timent. Et ego eorum
similis sum. Me ipsum novi, novi et mundum : nihil opto, ad nil
festino, nonnisi tranquillitatem spero mihique anxietatum
absentia voluptati est.

Plerumque non suapte causa hujus mundi homines
habitationes aedificare solent ; alii uxoris liberorum cognatorum
causa, alii propinquorum amicorumve causa faciunt. Sunt etiam
qui domini causa magistrive necnon thesaurorum pecudumve
sic faciunt. Equidem nunc mei ipsius causa id confeci, haudalterius. Rationem rogas ? Propter hodiernos mores meumquestatum, neque est quem comiter, neque servus in quo nitar. Etsi

22

ampliorem aedificavissem, quemnam hospitarer, quemnam
reciperem ?

Nam qui pro amicis habentur plerumque divitias honori
ducunt comitatemque praeponunt ; haud demum humanos
sincerosque diligunt. Expedit ergo fides tantum Floramque pro
amicis habere. Qui autem serviunt, cum maximi faciant
mercedes castigationesque, indulgentiam praeponunt liberalem ;sibi prorsus neque misericordem sollicitudinem neque placidam
tranquillitatem optant. Expedit ergo corpus tantum pro servo
habere.

Quomodo, rogas, servit ? Si aliquid exsistit agendum, meo
ipsius corpore utor. Quod licet non sine incommodo sit, tamen
levius est quam secutoribus praesidere. Si ambulare debeo, ipse
ambulo ; licet molestiae sit, equi, ephippii, bovis, raedae
sollicitudines non aequiperat. Nunc demum personam unam inusus duos divido : manuum servi, pedum vehicula bene cordi
oboediunt. Quia cor novit corporis dolorem, cum hoc dolet
requiescit, cum autem vigescit servit. Etsi servit, nimia
repetitione posse non transgreditur. Etsi pigratur, cor numquam.
Huc adjice quod jugiter ambulare jugiterque operari vitali
23

exercitationi sunt ; curnam in vana quiete resideam ? Peccatum
est homines vexare ; curnam alterius vires usurpem ?

Haud aliter de veste ciboque. Glycinea vestimenta, stragula
linea qualiacumque nanctus sum cutem tegunt ; agrestes asteres,montana poma quantulumcumque vitam sustinent. Quoniam me
hominibus non immisceo, non est quod aspectu verecundus
paeniteam. Cum tenuis sit victus, et rustici fructus deliciis sunt.
Tales voluptates plerumque locupletibus non sunt narrandae ;mihi tantum, qui solus sim, vetera hodiernis comparare licet.

Nam trimundus una tantum mens est ; nisi pacata est mens,
pecudes thesaurique irriti fiunt, palatia aedesque abjecta. Nunc
solitariam habitationem, unius diaetae tugurium equidem diligo.
Cum forte urbem petam, verecundiae quidem est corporis
mendicus aspectus, at reversus cum hic commorer, aliorum
misereor qui in mundano pulvere circumcursent. Quod si in
dubium veniant verba haec, piscium aviumque respiciantur
habitus : pisces aquam non fastidiunt ; nisi piscis fueris, hujus
mentis nescius eris. Aves silvam optant ; quisquis avis non
fuerit, hunc animum non percipiet. Haud aliter de vitae
solitariae sapore ; a quo nisi in ea habitante intellegatur ?
24

Agedum, aetatis meae luna umbram inclinat, summos
vertices appropinquat reliquae vitae numerus. Protinus ad trium
viarum tenebras proficiscar. Quapropter conquerar ? Hanc
sententiam docet Evigilatus quod nulli omnino rei adhaereat cor.
Nunc opprobrio est herbosum meum tugurium diligere. Et
obstabit quod ad solitudinem applicer. Quomodo futiles
voluptates enarrans caras horas degere possim ?

Tranquillo diluculo, dum praeceptum illud meditor, cor
ipsius meum rogo : « Ut mentem exerceas inque via proficias,
relicto mundo, in montibus silvisque versaris. Attamen figuram
tantum sancti viri praebes, cor vero turbidis contactum est.
Habitatione certe Catharonymi1 vestigia maculas, observantia
autem ne Sribandae2 mores quidem aequas. Meritone paupertate
adeo te ipsum vexas, an propter errationes spirituales delires ? »Nihil vero his respondet cor. Linguam tantum quae in promptu
est usurpans bis terve inexoratum Amidam voco desinoque.

1
2

Sanscritice : Vimalakîrti
Evigilati discipulus spiritu pauper qui scopis operando rerum causas intellexit.

25Tempore Kenryaku, anno secundo1, circa mensis tertii diem
novissimum, monachus Lotigena in Toiamensi tugurio haec
inscripsit.

FINIS

◊◊◊

De scriptore
Theomaeus Camoensis (japonice Kamô no Chômei seu Nagaakira ; 1155-1216)
ortus est a gente sacerdotali quae per generationes sacris in fano Camoensi(Kamo-jinja) in parte septentrionali urbis Meaco (Kyôto) insito fungebatur.
Pater ejus a vita decessit cum adulescens esset ; postea artes musicas etlitterarias coluit, donec voluerit munere sacro in Camoensi fano succedere.
Decepta vero exspectatione, graduatim a mundo curiali secessit tuguriumquesibi instruxit in locis silvestribus haud procul a Meaco.
Ibi circa annum aetatis suae sexagesimum opusculum conscripsit brevissimumsedaureumcuititulum

dedit

Eremitorium(Hôjôki,seu‘Cellamonastica’ ;1212). Alios sermone soluto conscriptos libros duos, poemata vero
plura reliquit.

1

Anno gratiae 1212.

26