MOʻOLELO HĀLĀWAI NO KE KOMIKINA HOʻOLAULEʻAHANA NOʻEAU A MOʻOMEHEU PĀKĪPIKA 13
POʻAKAHI, 13 PEPELUALI, 2022, MA KA HOLA 3:00 ʻAUI
HAWAIʻI CONVENTION CENTER
PAE KAʻA, KEʻENA PAPA HOʻOKŌ A
1801 KALĀKAUA AVENUEHONOLULU, HI 96815
E MĀLAMA ʻIA ANA KĒIA HĀLĀWAI MA O KA ʻENEHANA A ME HE ALO A HE ALO
Lālā Komikina Hōʻea:
Kalani Kaʻanāʻanā
Maenette Ah Nee-Benham
Snowbird Bento
Māpuana de Silva
Jarrett Keohokālole
Jamie Lum
Richard Onishi
Kehaulani Puʻu-

Keʻena Kuleana Hoʻokipa o Hawaiʻi (HTA)
Koho ‘Ia E Ke Kia ‘āina
KaiāuluKaiāuluʻAha Kenekoa o HawaiʻiKeʻena Hoʻomohala Waiwai a Hoʻokipa (DBEDT)ʻAha Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi
Ke Kūlanakauhale a Kalana o Honolulu

Nā Hoa Kipa:
Daniel Anthony
Eric Chang
Lynn Martin Graton
Richard Kurin
Adam Lee
Monte McComber
Piripi Menary
Aaron Salā
Makanani Salā
Mālia Sanders
Jose Inigo Santos
F. Palani SinenciKaʻiulani Spencer
Mikki-tae Tapara-

KaiāuluKaiāuluKaiāuluKaiāuluKaiāuluLālā Komikina Kākoʻo i ka CPAC
Kaiāulu
Luna HoʻolauleʻaKaiāuluʻAhahui Hoʻokipa ʻŌiwi Hawaiʻi
Gravitas Pasifika
KaiāuluʻAhahui Hoʻokipa ʻŌiwi HawaiʻiKaiāuluMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 2 o 11

Nā Limahana
Elise Amemiya
Micah ‘Ākau
Maka Casson Fisher
Irina De La Torre
Ilihia Gionson
Timothy Tiu-

Nā Mihi
Sylvia Hussey- Keʻena Kuleana Hawaiʻi (OHA)

Loio Kuhina
HTA
HTA
HTA
HTA
HTA

HOʻOMAKA
Ua aloha aku ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ka poʻe i hālāwai kelekaʻaʻike a he alo a he alo
mua a ua hoʻomaka ka hālāwai i ka hola 3:02 ʻaui. Na ka Luna Hoʻolauleʻa Salā i wehe i ka papa
hana e wehewehe ana i ia mea he wehena, ke ʻano i hoʻohana ʻia ai he ala e kahua ai ka hana. Uahīmeni ʻo Mika Salā he mele i kapa ʻia ʻo “Aloha Nō” me ko Mike Bento hula ʻana.
Ua mālama ka Luna Hoʻomalu i ke kikolā a penei nā Lālā Komikina i hōʻea: ka Luna HoʻomaluKaʻanāʻanā, Mike Ah Nee-Benham, Mike Bento, a me Mike Lum—ua hōʻea kelekaʻaʻike ʻoMike de Silva, Mika Keohokālole, Mika Onishi, a me Mike Puʻu.
ʻŌLELO HŌʻIKE A KA LEHULEHU
Ua kono ka Luna Hoʻomalu i nā lālā o ke kaiaulu nui ākea e hōʻike manaʻo no nā kumumanaʻo.
No ka ʻole, hoʻomau akula ʻo ia i nā kumumanaʻo.
ʻĀPONO ʻI KA MOʻOLELO HĀLĀWAI 23 IANUALI, 2023
Ua kākaʻahi ʻia akula ka moʻolelo hālāwai 23 Ianuali, 2023, me ka nānā pū ʻia na nā Lālā
Komikina. Ua nīnau ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā inā he manaʻo hoʻoponopono. Ua hōʻike ʻoMike Ah Nee-Benham he ʻelua wahi e pono ai ka hoʻoponopono.
No ka hoʻoponopono ʻia o kēia mau mea, ua noi ʻo ia he noi ʻāpono i kō iā Mike Bennham, a ikākoʻo ʻia na Mike Lum. Ua noi ʻia ke koho pāloka ma ke kikolā a penei nā Lālā Komikina iʻāpono i ka moʻolelo hālāwai 23 Ianuali, 2023: ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, Mike Benham,
Mike Bento, Mike de Silva, Mika Keohokālole, Mika Onishi, Mike Puʻu, a me Mike Lum.
Ua noi ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā iā Mike Amemiya inā hiki i ke komikina ke hoʻolele i ke
kumumanaʻo “Hōʻikeʻike, Kūkā, a Kiʻina no ka Moʻolelo Luna Hoʻolauleʻa” i mua i hiki kehoʻokuʻu iā Mika Salā ma mua o ke kūkā Mea Mālama Hoʻolauleʻa. Ua ʻāpono ʻo Mike
Amemiya.
KA HŌʻIKEʻIKE, KŪKĀKŪKĀ, A ME KA HANA PILI I KA PALAPALA HŌʻIKE A
KA LUNA HOʻOLAULEʻA
Ua hoʻomaka ʻo Mika Salā i kāna moʻolelo ma ke kālele i nā kumuhana āna e hōʻike ana no ka
Hālāwai Kōmike no ka Pāheona a Moʻomeheu Pākīpika ma waena o Malaki 2023: Papa Hana,
Wahi, Palekana Olakino, Lāliʻi Hoʻokō, a me ka Pāpahi a Hoʻolele ʻana.
E mālama ʻia ka Hālāwai Kōmike no ka Pāheona a Moʻomeheu Pākīpika mai ka 14-16 Malaki,
2023 ma ka East West Center (EWC) ma ke Kikowaena ʻAha Imin, a kono ʻia ke Komikina eMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 3 o 11

komo i ka hālāwai o ka 14 Malaki mai ka 9-11 kak. Ua hoʻomaopopo ka Luna Hoʻomalu i nālālā komikina, ʻaʻole e hōʻea a ma ʻō aku o ka ʻehā lālā komikina ma muli o nā koina Kānāwai
Sunshine.
Ua kūkā ʻo Mika Salā i nā papa hana e kūkā ʻia ana ʻo ia hoʻi ka ʻAha, Traditional Leaders’Summit, Festival Village, Hālāwai, ʻAha a Hōʻikeʻike, Ecumenical Service, Youth Ambassador
Program, a me ka Hōʻikeʻike a Mākeke Hoʻolauleʻa me ka ʻike, he pou hou ka Youth
Ambassador Program a Mika McComber e kālele ana i mea e kūkā ʻia ai ka mea e hana ʻia ai makēlā me kēia ʻāina e hoʻokipa ana, a pehea e holo ai kēia papa hana ma kēlā me kēia hoʻolauleʻa.
Penei nā wahi e noʻonoʻo ʻia nei no ka Hoʻolauleʻa:
•
•
•
•
•
•
•

Ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa — Wehena a Panina, Festival Village, a me Kahi Hōʻikeʻike
Nui
Ke Kikowaena Hālāwai o Hawaiʻi — Hālāwai, ʻAha, a Hōʻikeʻike; Hōʻikeʻike a Mākeke
Hoʻolauleʻa
Ka Hale Aliʻi ʻo ʻIolani Palace – Traditional Leaders’ Summit
Ka Luakini ʻo Kawaiahaʻo– Ecumenical Service
Ka Hale Hōʻikeʻike ʻo Pīhola– Delegate Engagement; he kuʻikahi o nā kānaka hana noʻeau ehiki ana ke ʻike i nā mea i loaʻa ma laila (nā mea ulana, kālai, a hana noʻeau, a pēlā aku.)
Ke Kikowaena Moʻomeheu – Delegate Engagement
Royal Hawaiian Center (RHC) – Kahi Hōʻikeʻike
Ua aʻoaʻo ʻo Mika Salā e hoʻopaʻa pū ʻia ka Stan Sheriff Center he pani no ka Ecumenica
Service ke pono.
No ka palekana olakino, ua mahalo ʻo Mika Salā iā Mika Benton Kealiʻi Pang, Ph.D. i konakākoʻo ma kēia māhele. Ua neʻe kūlana ʻo Mika Pang ma loko o ka Fish and Wildlife, ʻo ia mau
naʻe kona kuleana ma ke kākoʻo i ka Hoʻolauleʻa Hana Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika. Ke
hoʻomākaukau nei lāua ʻo Mika Salā he hōʻikeʻike i kēia pule aʻe e nānā ʻia ai ke komo ʻāinaʻana a komo neʻe ʻana. Ke kamaʻilio nei ʻo Mika Salā me ka SPC no ka ʻōnaehana i hoʻohana ʻia
no ka ʻōnaehana ʻākūloia The Pacific Games he mea e hahai ai paha.
Ua paʻa nā lāliʻi kahua, a ua kūkulu ʻia ka hōkele a meaʻai (ʻaina kakahiaka a ahiahi) i loko o ka
ʻaelike e kū nei. Hoʻolālā ʻia ka ʻaina awakea mai ka 11-2 ʻaui. No laila, hiki i nā lālā komo keʻai aia naʻe i ka hola i hoʻoholo ʻia e ka luna hui.
Ua loaʻa mai nā piki no ke alakau, a e hoʻopaʻa ʻia e like me ke kokoke ʻana mai o ka palena pau.
Ke holo nei kekahi mau hōʻikeʻike hana aupuni. E hoʻolohe ʻia ana ka SB449 ma ka 14
Pepeluali, 2023. Ke hoʻomākaukau nei ʻo Mika Salā he hōʻikeʻike i ke Kiaʻāina ma ka 16
Pepeluali, 2023, a me kekahi hōʻikeʻike i ka Hui ʻAhaʻōlelo ma ka 22 Pepeluali, 2023.
Ua hōʻoia pū ka Luna Hoʻolauleʻa i ke Kauka Richard Kurin o ka Smithsonian Institution ihōʻike i ko lākou hoihoi e kākoʻo i ka Hoʻolauleʻa Hana Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika maMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 4 o 11

kekahi mau ʻano.
Ua hōʻike ʻo Mike Bento, ʻaʻole hiki ke loaʻa he hui no ka hālāwai CPAC aia a paʻa he papa
kumumanaʻo. Ua hōʻike pū ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, ʻaʻole ka hālāwai CPAC he hālāwai
Komikina, he mau hālāwai kapu ka hālāwai CPAC no ke kuleana o nā lālā komikina i ke
Kānāwai Sunshine, he mea ia e noa ai ka hālāwai. ʻŌlelo ka Luna Hoʻolauleʻa, e hālāwai ana ʻoia me ka SPC, a e hāpai ʻo ia i mua o lākou.
Ua nīnau ʻo Mika Onishi inā pono ka SPC e hoʻopaʻa i ka hālāwai he hālāwai noa, a i ʻole, ināpono ke Komikina Hoʻolauleʻa Hana Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika e hoʻopaʻa he hālāwai noa.
E hōʻoia ke kime i ke kiʻina e hahai ai no ka hālāwai CPAC me ka Loio Kuhina.
He nīnau kā ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā iā Mika Salā a makemake i ka nūhou no ka ʻaelike
hale noho haumāna me Ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa. Ua nīnau pū ʻo ia no nā hālāwai hea oloko o ka papa hana o ka Hoʻolauleʻa e mālama ʻia ana e ka SPC. Ua hōʻike ka Luna HoʻolauleʻaSalā, e manaʻolana ana ka SPC, e mālama ʻia ana kēia mau hālāwai na Ke Kulanui o Hawaiʻi ma
Mānoa.
Ua hoʻomaopopo ka Luna Hoʻomalu i ke Komikina, inā makemake kekahi e mālama he hālāwai
keu ma ka holo ʻana o ka Hoʻolauleʻa, ʻaʻole nō ia he pilikia, me ka hāpai pū i kona manaʻo, ʻonā hālāwai wale nō e komo ana ma ka papa hana Hoʻolauleʻa nā hālāwai a ke Komikina emālama ana me kona kuʻia ʻole me nā hanana kūhelu (i alakaʻi ʻia na ka SPC a ʻāpono ʻia pahana ke Komikina).
Ua hōʻoia ʻo Mika Salā i kēia mau ʻōlelo; ua mālama ʻia nā kakaha a ua maopopo pono ʻia. Uahōʻike ka Luna Hoʻomalu, he nūhou kāna no ka ʻōnaehana visa a komoneʻe a hiki iā ia kehoʻohui iā Mika Salā me ka poʻe kūpono ke mākaukau.
Ua hōʻike ʻo Mike de Silva no ke kaʻa mua ʻole o ka hālāwai Culture for Sustainable
Development ma lalo o ka CPAC me ke noi i ka hoʻākāka ʻia mai, a inā koi ʻia ke komikina ekākoʻo i nā hālāwai Culture for Sustainable Development a Pacific Philosophies.
Ua nīnau ka Luna Hoʻomalu iā Mika Salā inā he kākoʻo e pono ai ʻo ia no ka hālāwai me ke
Kiaʻāina. Nīnau ʻo Mika Salā iā Mika Keohokālole inā he manaʻo, hōʻole maila ʻo Mika
Keohokālole.
E ʻae ʻo Mika Salā iā Mika Keohokālole a me Mika Onishi i ka hōʻike no ka poʻe e loaʻa ma kahālāwai. Ua aʻoaʻo ʻo Mika Salā no kona kūkulu ʻana he hōʻikeʻike no ka Hoʻolauleʻa HanaNoʻeau a Moʻomeheu Pākīpika me ka hōʻike ʻia o nā pahuhopu SPC i ka Hoʻolauleʻa HanaNoʻeau a Moʻomeheu Pākīpika e mohala ana me ka hana pū ʻana no ka MH 2050. Hōʻike ʻoMike de Silva i kona kaʻawale no ia mau lā ʻelua ke manaʻo ʻo Mika Salā he waiwai kona loaʻa.
Ua hoʻonoa ka luna hoʻomalu i ka wā no nā nīnau mai ka lehulehu. Ua nīnau ʻo Mika Miki-tae
Tapara no Aotearoa no nā wahi a ka CPAC e kipa ana ma Malaki. Ua pane ʻo Mika Salā e kipa
ana i Ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa, ka Hale Aliʻi ʻo ʻIolani, ka Luakini ʻo Kawaiahaʻo, ka
Hale Hōʻikeʻike ʻo Pīhopa, ke Kikowaena Moʻomeheu Polenesia, RHC, a me Kamokuʻākulikuli

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 5 o 11

kahi e mālama ʻia ai ka ʻAha Waʻa. E kipa ʻia nā wahi a nā lālā komo e hele nui ai.
He nīnau hou aku kā Miki-tae Tapara e noi ana e ʻike i nā wahi me ka hiki ke komo i kahihōʻikeʻike, e ʻike ai i ka nui o ka ʻāwai, ka ʻenehana no ka hōʻikeʻike.
Ua hōʻoia ʻo Mika Salā i ke noi me ke aʻoaʻo e loaʻa ana he palapala nona ia mau ʻikepili a pau ika wā o ka huakaʻi CPAC.
Ua hōʻike ʻo Miki-tae Tapara, ʻo ka loaʻa mai o ka ʻikepili wahi hōʻikeʻike ka makepono loa,ʻoiai, ʻo ia ka mea e hoʻoholo ʻia ai ko lākou nui kino e holo mai ana. Ua hāpai pū ʻo ia he nīnau
hou aku no ke kahuapaʻa Hoʻolauleʻa no ka wā e hoʻolaha ʻia ai ke kahuapaʻa, a Mika Salā i
hāpai ai i ke komikina.
E mālama ʻo Mika Salā he kūkala nūhou e hoʻolaha hou ʻia ai ka hoʻolauleʻa, e hoʻi nō naʻe iā ia
ke paʻa ka ʻikepili.
Ua noi ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā iā Mike Amemiya inā ua hiki i ke komikina ke hoʻolele ike kumumanaʻo “Moʻolelo no nā Hana ʻAe ʻIa, Ma lalo o ke Kānāwai 103, Kau Kānāwai o
Hawaiʻi 2023” i hiki ke hoʻokuʻu iā Mika Salā. Ua ʻāpono mai ʻo Mike Amemiya.
KA NŪ HOU NO NĀ WĀ HUI I ʻĀPONO ʻIA, ME KA HAHAI PONO ʻANA I KEKĀNĀWAI 103, KE KAU KĀNĀWAI O HAWAIʻI 2021
Ua aʻoaʻo ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā no ka hālāwai ʻole ʻana o ke Kōmike Hoʻokele a me ke
Kōmike Wahi a Papa Hana.
Ua noi ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā iā Mike Amemiya inā ua hiki i ke komikina ke hoʻolele ike kumumanaʻo “Kūkā no ke Kūlana Luna Hoʻomalu Wehi no ka Hoʻolauleʻa Hana Noʻeau aMoʻomeheu Pākīpika.” Ua ʻāpono mai ʻo Mike Amemiya.
Ua aʻoaʻo ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā no ke kākaʻahi ʻana aku o nā limahana i ke kāmua
Hoʻokūkū Noi Kālā no ka Mea Mālama Hoʻolauleʻa i nā Lālā Komikina i ka wā wale nō a ke
Komikina e kūkā ana no kekahi kumumanaʻo.
KŪKĀ NO KE KŪLANA LUNA HOʻOMALU WEHI NO KA HOʻOLAULEʻA HANANOʻEAU A MOʻOMEHEU PĀKĪPIKA 13
Ua hōʻike ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā ua lōʻihi ka wā i koho ʻole ʻia ai kekahi no ke kūlana
Luna Hoʻomalu Wehi. Ua hōʻike ka Luna Hoʻomalu, makemake ʻo ia e noʻonoʻo ʻia ka Wahine
Mua Green no kēia kūlana, a no laila ua wehe ʻia ke kumuhana kūkā. Ua nīnau ʻo Mike Bento nonā kuleana nui o ka Luna Hoʻomalu Wehi, a ka Luna Hoʻomalu i pane aʻe ai no ka hoʻākāka ʻia
ma ka Puke ʻŌkuhi Hoʻolauleʻa, he kūlana ʻaha nō naʻe ia a he mea hoʻopaipai ke ʻano. He mea
kēia e hiki ai i ka Wahine Mua Green (ke hoihoi ʻo ia i ke kūlana) ke kākoʻo i ka Hoʻolauleʻa apēlā pū kona pili ʻana i ke Kiaʻāina. Ua nīnau ʻo Mike Benham inā ua loaʻa mua kekahi mau
Luna Hoʻomalu Wehi, a inā paha he hoʻokahi wale nō. Ua hōʻike ka Luna HoʻomaluKaʻanāʻanā, aia i ka Hoʻolauleʻa.
Ua noi ʻo Mike Benham i ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā e hoʻākāka i nā kumu āna e noʻonoʻo ana
i kāna koho, āna i pane ai, he mau limahana kāna, he manawa a he hoihoi, a ʻo ia ka mea eMoʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 6 o 11

makemake ʻia ana. Ua hōʻike ʻo Mike Lum, mai ke kuanaʻike hahai ʻōnaehana, he koho akamai
kēia no ke komikina. Hōʻike mai ʻo Mika Keohokālole, inā hoihoi ka Wahine Mua, he akamai, a
he manaʻo maikaʻi kēia. Ua hōʻike ʻo Mika Onishi i kona hopohopo hoʻokahi ʻo ia ke kūlana, a ua
lohe a ʻike ʻo ia no kekahi pōʻaiapili i manaʻo ai ka Luna Hoʻomalu Wehi ua pono e luʻu a hohonu
i loko o ka hanana. Makemake ʻo ia e mōakāka leʻa ke kuleana o ke kūlana i ka Luna Hoʻomalu
Wehi.
Ua hāpai ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā e haku ʻo ia i ke kāmua o nā kūlana a me nā kuleana no
ka Luna Hoʻomalu Wehi no ke komikina e nānā a e kūkā ai.
Ua nīnau ʻo Mika Keohokālole inā he mea kēia e hoʻoholo ʻia ana, a inā he nīnau laulā enoʻonoʻo ai. Hōʻike ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, e pono e hoʻoholo ʻia, hiki naʻe iā ia ke ʻike
i ke kānalua, no laila, e hoʻomākaukau ʻo ia he palapala kākau lima ʻia e loaʻa ai ka wā ehoʻomohala ʻia ai ka ʻōwehe kūlana a me ka noʻonoʻo ʻia o nā inoa hou aku e noʻonoʻo ai no ka
hālāwai Malaki.
Ua hōʻike ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, i ka hopena, kaʻa ka hoʻolālā a hoʻokō i ke Komikina
e hoʻomohala ai i nā manaʻo alakaʻi a palena.
Ua hōʻike ʻo Mike Benham i kona mahalo i ke kamaʻilio ʻana, a me kekahi mau pōkā pōkole onā kuleana, a ʻoiai ua hiki ke helu papa ʻia nā ʻano kānaka like ʻole i mākaukau nona nāmākaukau like ʻole e pōmaikaʻi ai kēia hana, makemake pū ʻo ia i ka ʻalu e noʻonoʻo ʻia ai nāmākaukau o ka Luna Hoʻomalu Wehi e pōmaikaʻi ai kēia kūlana.
Ua kākoʻo ka Luna Hoʻomalu a hōʻike pū ʻo ia, ma kona ʻaoʻao ʻo ia ka Luna Hoʻomalu Wehi,
aia ka mākaukau ʻaha i ka Wahine Mua, i hoʻohui ʻia me ka ʻike o nā kūpuna, ʻōpio, keiki, a menā pilina kū hanauna o ka Hoʻolauleʻa, he mea ia a kākou e ʻike maka ai, ʻo ia ka mea e ō mau aika Hoʻolauleʻa Hana Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika.
KŪKĀ NO KA LOAʻA MAI O KA MEA MĀLAMA HOʻOLAULEʻA PĀHEONA A
MOʻOMEHEU PĀKĪPIKA 13
Ua hōʻoia ka Luna Hoʻomalu i ka loaʻa o ke kāmua i nā lālā komikina a pau, a kēlā me kēia lālākomikina i hōʻoia mai ai, “ʻAe.”
Ua hōʻike ʻo Mike Benham, ʻo ke kuleana o ke Kōmike Hoʻokele ka haku ʻana i ke kāmua o ka
Hoʻokūkū Noi Kālā no ka Mea Mālama Hoʻolauleʻa nona ke kuleana hoʻokahi ma ke ʻano he hui
ʻo ka ʻimi i nā hoa e hōʻaelike ʻia, ka hoʻokō ʻana i ka hoʻolālā, ka mālama papa hana, a me kahoʻokele ʻia o ka Hoʻolauleʻa, a me ka lawelawe kālā e like me ka mea e pono ai. Ua mahalo ʻoMike Benham iā Mike Amemiya a me Mike Lum i ko lāua kākoʻo ma ka haku ʻana i ke kāmua. Ua
makemake pū ʻo Mike Benham e mahalo iā Mika Keohokālole i kaʻana i kona ʻike no ke kuleana oka hana. Ua hōʻike ʻo ia, ke ʻimi nei ke Komikina he hui kū i ka ʻauhau ʻole 501c3 ʻo ia ka Mea
Mālama Hoʻolauleʻa e hiki ana ke ʻae i nā haʻawina manawaleʻa me ka hiki pū ke hoʻolako i ka
leka hōʻoia hāʻawi makana manawaleʻa. Hōʻike ʻia ma ka Māhele 2.2.2. ka papa helu piha o nākuleana no ke Komikina. Noi ʻia ma ke kāmua Hoʻokūkū Noi Kālā ka ʻikepili he nui e hōʻoia ʻia ai
ke ʻano e hiki ai ke hoʻokele i ka pāhana, ka papa helu o nā hana, a pēlā aku.

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 7 o 11

Ua hoʻonoa ka Luna Hoʻomalu i ka wā no ke kūkā a ua hoʻomaka ʻo Mika Onishi ma ke noi i ka
hoʻākāka inā e ʻimi ana ke komikina he Mea Mālama Hoʻolauleʻa, a i ʻole, ʻo ka Luna Hoʻolauleʻa,a ma hope o kona heluhelu ʻana, hopohopo ʻo ia i ko ke Komikina hoʻi ʻana i ka mea kahiko i ka
wā i hihia ai ke Komikina i ka hoʻokele i ka hui. I kona nānā ʻana i ka papa helu kuleana i pono ai
ka hoʻolako ʻia, me he mea lā, e ʻimi ʻia ana he Mea Mālama he 501c3 keu hoʻi no ka ʻae ʻia mai onā haʻawina manawaleʻa. Ma ka nānā i ka Paukū 2.2.2, ʻo ke kuleana ia o ka Luna Hoʻolauleʻa ma
ka nui e hoʻokō ai. ʻO kāna nīnau ʻo ia hoʻi inā na ka Luna Hoʻolauleʻa, a i ʻole, ka Mea Mālama
Hoʻolauleʻa, ʻo wai ka mea e hōʻike ana i ka nūhou? ʻO wai ka mea kuleana? Ma o ka Native
Hawaiian Hospitality Association (NaHHA), ua hiki ke hoʻokele ʻia ka Luna Hoʻolauleʻa e ka
Luna Hoʻomalu, kānalua nui nō naʻe ʻo Mika Onishi i kēia ala no ka hopohopo i ka mea kuleana.
Manaʻo ʻo Mika Onishi, ʻaʻole helu ʻia ka hoʻokele ʻia o nā ʻaelike hana i loko o kēia papa helu
kuleana (e laʻa ka Hale Hōʻikeʻike ʻo Pīhopa, Ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa, HICC, a pēlā aku)
a me ke kūkulu pilina no ka hale noho, ka hoʻokō hana kahua, a pēlā aku, no ka mālama ʻana i ka
Hoʻolauleʻa. Makemake ʻo ia e wehewehe mōakāka ʻia kēia mau mea. Ma ka nānā i nā koina no ka
Mea Mālama Hoʻolauleʻa, manaʻo ʻo ia he paʻakikī ka ʻimi ʻana i kekahi ma Hawaiʻi e kō ai nākoina e pono ai ma ka Paukū 2.2.1.
Hōʻike ka Luna Hoʻomalu ma ka ʻaoʻao 4, ʻo ka manaʻo ko kākou hoʻokele ʻana i ka Mea Mālama
Hoʻolauleʻa me nā limahana koʻikoʻi i kuleana, a ʻo ka makaʻu ka hiki ʻole i ke Komikina ke hanaʻaelike me kekahi hui. He ala hoʻoponopono maʻalahi kēia i pono ʻole nā limahana o ke Keʻena
Pāʻoihana, Hoʻomohala ʻOihala Hoʻokele Waiwai, a ʻOihana Hoʻokipa e hoʻopaʻa i kēlā me kēiamea o ka Hoʻolauleʻa.
Ua hōʻike ʻo Mika Onishi, ʻaʻole i holo kēia ʻano kino ma mua, a no laila, no ke aha lākou e lele ai
mai ka mea e holo maikaʻi nei i kēia kāmua Hoʻokūkū Noi Kālā hou.
Ua hōʻike ʻo Mike Amemiya, ʻānō, ʻaʻohe Mea Mālama ʻAha no ko Mika Salā hana manawaleʻaʻana no ka pau ʻana o kāna ʻaelike me NaHHA. Hōʻike ʻo Mika Onishi i kona ʻike ʻana. Nīnau ka
Luna Hoʻomalu inā e hāpai ana ʻo Mika Onishi e hai wale ʻia aku nō he limahana i pani? Hōʻole ʻoMika Onishi, ʻo kona manaʻo ka ʻimi ʻana he Luna Hoʻolauleʻa e hiki ana ke hōʻaelike ʻia a me nāmea ʻē aʻe e pono ai ma ka ʻāpono ʻana o ke Komikina, a me ka ʻike, e hai ana ke Komikina ikanaka e kuleana ana.
Hōʻike ka Luna Hoʻomalu, ʻaʻole ʻo ia ʻike pehea e kiʻi ai i ke kanaka hoʻokahi, no ka mea, ua pilipaha i ka hai, ʻaʻole i ka hoʻopaʻa kālā. Inā ʻimi ʻia ke ala e hoʻopaʻa ʻia ai ke kanaka, pehea ʻo ia ehana ai?
Ua nīnau ʻo Mika Keohokālole, ʻo wai ka mea e hoʻopaʻa kālā no ka hoʻokō ʻana no ka
Hoʻolauleʻa? Aia ma lalo o ka Luna Hoʻokele o ke Keʻena Pāʻoihana, Hoʻomohala ʻOihala
Hoʻokele Waiwai, a ʻOihana Hoʻokipa? Manaʻo ʻo Mika Onishi e pono e noʻonoʻo i ka hai i kekūlana Luna Hoʻokele. Ua hoʻākāka ʻo Mike Benham, ua pili kēia kāmua Hoʻokūkū Noi Kālā i
ka Mea Mālama Hoʻolauleʻa (he hui) a na lākou e hai he Luna Hoʻolauleʻa nāna e hana ma loko
o ia kino hui.

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 8 o 11

Ua ʻōlelo pū ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, ʻo ka mea e nele nei ka hoʻākāka ʻia o ka hana me
NaHHA, he hoa hōʻaelike ʻia ke kūlana Luna Hoʻolauleʻa ma loko o ka papa helu kuleana a ua
loaʻa ka ʻōlelo kikoʻī i loko o ia ʻaelike no ke kākoʻo ʻana i ka Hoʻolauleʻa. Ua hōʻike ka Luna
Hoʻomalu no ke kaʻa ʻana o NaHHA i ke Keʻena Kuleana Hoʻokipa o Hawaiʻi a pēlā i loaʻa ai
ka nūhou i ke Komikina. Pēlā i hiki ai i ke kūlana Luna Hoʻolauleʻa ke kākoʻo i ke Komikina mao ke Keʻena Kuleana Hoʻokipa o Hawaiʻi.
Ua hāpai ʻo Mike Amemiya, ʻo ka pololei, ua kaʻa ma ka ʻōnaehana ke komikina i ke Keʻena
Pāʻoihana, Hoʻomohala ʻOihana Hoʻokele Waiwai, a ʻOihana Hoʻokipa, ua pili naʻe ke kāmua
Hoʻokūkū Noi Kālā a kumuhana nui o ke kūkā i ko ke Keʻena Pāʻoihana, Hoʻomohala ʻOihana
Hoʻokele Waiwai, a ʻOihana Hoʻokipa manaʻo e hōʻaelike i ka Mea Mālama Hoʻolauleʻa a me
ke Komikina e noho luna ma luna o ke kō.
Ua ʻōlelo ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, ua hiki ke hoʻoponopono i ke kāmua Hoʻokūkū Noi
Kālā no ia māhele.
Ua hōʻike ʻo Mike Amemiya, manaʻo ʻo ia, aia ka pilikia ma ke ʻano e loaʻa ai ka haʻawina
manawaleʻa, ʻaʻole mōakāka inā hiki ke helu ʻia he hoʻēmi ʻauhau ka haʻawina manawaleʻa i ka
mokuʻāina, he hiki nō naʻe no ka hui 501c3. Mai waho mai, aia a loaʻa mai kēia mau haʻawina
manawaleʻa, lilo he kālā mokuʻāina a e pono e hoʻohana i ka ʻōnaehana hoʻopaʻa e hoʻolilo ʻia ai
ke kālā no nā lako a lawelawe ʻana.
Ua nīnau ʻo Mike Benham inā ua hiki ke lele i kekahi ʻano moʻolelo hoʻolilo kālā, ua lawa pahakēlā? ʻŌlelo ʻo Mika Onishi, ʻaʻole ʻo ia manaʻo wale nō he pili i ka hōʻike moʻolelo hoʻolilo
kālā, no ka mea, na ke komikina e alakaʻi ana i ka hoʻokō a he hana ke noi i ka Luna
Hoʻolauleʻa. Kākoʻo ʻo Mike Benham, kaʻana like naʻe no ka hihia o ka Luna Hoʻolauleʻa no ka
hiki ʻole iā ia ke hōʻaelike ʻia i kēia manawa, a ʻelua wale nō ʻaelike i pūlima ʻia (HICC a me Ke
Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa), no ka mea, ʻaʻohe mana o ka Luna Hoʻolauleʻa e hoʻokō ai i kēia
manawa, a ʻo kona hopohopo ka hoʻāʻo e loaʻa he hui e hoʻoili ʻia ai kēia kuleana. ʻŌlelo ʻoMika Onishi, ʻo ka nīnūnē ma mua ke ala i hoʻopaʻa ʻia ai ke kālā, a ʻo kekahi, ʻaʻohe kālā ehoʻopaʻa ʻia ai kekahi mea, a ʻoiai he kālā i kēia manawa ma o nā haʻawina manawaleʻa, ʻo kona
hopohopo ka loaʻa mai o kekahi noi ma nā 10 miliona kālā no nā mea a pau, ʻaʻohe naʻe kālā nokēlā, pehea e pūlima ʻia ai ka ʻaelike?
Ua lele ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ka ʻōlelo, ʻo ka manaʻo no kēia hui ma lalo o kēiahoʻopaʻa ʻana ke kū ʻana ke ʻelele no ke Komikina ma ka ʻimi ʻana i nā haʻawina manawaleʻa ame ka hai limahana e pono ʻole ai ke Komikina e hana ma kekahi ʻano ʻokoʻa.
Ua like pū kā Mika Onishi ʻōlelo penei, “but again, it’s a proposal for the whole thing, right?
DBEDT can only sign the contract for what they have funds for, and I don’t believe we have thefunds.”
Ua hōʻike ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā e hoʻouna ana ʻo Mika Salā i ka pila kīkoʻo mai ka
mea hāʻawi manawaleʻa no ka $250,000, aia naʻe he $200,000 no ka lawelawe ʻana ma konaʻaoʻao he mea mālama ma ka ʻohiʻohi ʻana i ke kālā.

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 9 o 11

Ua nīnau ʻo Mika Onishi, “What then happens to the festival during the lulls and will they havethe funds to hire a Festival Director?”ʻŌlelo ʻo Mike Benham, e hoʻohana ʻia kekahi o ke kālā ma ka hai he Luna Hoʻolauleʻa a me nālimahana, me ke kālele pū ma ka uku ʻana, loaʻa kekahi māhele e ʻōlelo ana, ʻaʻole lawa ke kālā
no ka Hoʻolauleʻa holoʻokoʻa a no ka Mea Mālama Hoʻolauleʻa ke kuleana ʻo ka ʻimi a hoʻoulu
kālā no ka Hoʻolauleʻa.
Ua ʻōlelo ʻo Mika Onishi, ua hoʻopuka ʻo ia i kona mau manaʻo a pau. ʻŌlelo ʻo Mike Benham,ʻo ka mea maikaʻi o kēia mau ʻano kūkā ʻana, ʻo ia hoʻi ka mākaukau o ke Komikina ke komo ikēia ʻōnaehana. Kūikawā ke Komikina a he mea hou kēia hana e hana ai, a he pupū loa kekahiala.
ʻŌlelo ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, ʻo ke ala maʻalahi ke ala e hehi ʻia no ka loaʻa mai o ka
Mea Mālama Hoʻolauleʻa nāna e hai he Luna Hoʻolauleʻa e kaʻa ana ma lalo o ke Komikina.
Ua nīnau ʻo Mike Bento no nā kuleana, a ma hope o ka heluhelu ʻana, ua nīnau ʻo ia inā loaʻakekahi hui kū i ka ʻauhau ʻole kūloko e hiki ana ke ʻauamo i kēia ʻano hana. Ke kuhi nei ʻo ia
ʻaʻole, a ʻaʻole ʻo ia makemake e ʻike i kēia hoʻolauleʻa e holo i kahi ʻē, ʻoiai, ʻaʻole nō loaʻakēia ʻano hoʻolauleʻa ma Hawaiʻi.
Ua noi ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā e hāpai ʻia nā manaʻo hoʻoponopono kikoʻī (huapalapala
B/K ma ka 2.2.1). Hōʻike ʻo Mike Benham, ʻoluʻolu lākou i nā manaʻo hoʻoponopono.
Ma ke kuhikuhi aku i kā Mike Bento nīnau, mahalo aku ʻo Mika Keohokālole i kona manaʻo meka ʻōlelo i ka lōkahi pū o kona manaʻo, a me ka paʻakikī o kona ʻike ʻana i kekahi mea mālama
hoʻolauleʻa nui aʻe no waho o Hawaiʻi e hiki ana ke ʻauamo i ke koena o nā kuleana.
Ua ʻōlelo ʻo Mike de Silva, ʻaʻole mōakāka loa iā ia ke kāmua Hoʻokūkū Noi Kālā, no ka mea, maika wā mai i loaʻa ai, ʻaʻole nō ia ma kona ikaika, ua mōakāka naʻe nā hopohopo i hāpai ʻia, ahopohopo maoli ʻo ia no ka pupū o ka holomua. ʻIke naʻe ʻo ia i ka ʻoiaʻiʻo o ka hana a pilina
aupuni, makemake naʻe ʻo ia e noʻonoʻo inā he kumu e hoʻomāhelehele ʻia ai ke kāmua Hoʻokūkū
Noi Kālā a he mau mea liʻiliʻi mai ʻoiai ma kahi hou loa a ʻaʻohe manawa e piliwaiwai ai akaupalena ʻia ka manawa, a ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i kākoʻo ai. Ua kaʻana pū ʻo Mike deSilva i kona hopohopo i ka hiki ʻole ke hoʻokele, ʻoiai, ʻo ia ko lākou kuleana.
Hāpai ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā, maliʻa paha, e pono e noʻonoʻo i nā limahana manawa
piha i loko o nā kuleana. ʻŌlelo ʻo Mika Keohokālole, ʻaʻole paha e hiki no ka hiki ʻole ke loaʻanā limahana a hiki i Ianuali 2024. Kākoʻo ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā a ʻo ia wale nō kekahi
ala e hiki ai ke hoʻopaʻa limahana.
Hōʻike ʻo Mike Benham i ke koʻikoʻi loa me ka hiki ʻole paha ke hoʻomanawanui i ke kāmua
Hoʻokūkū Noi Kālā.
Ua hoʻomalolo wikiwiki ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ka 4:43 ʻaui.

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 10 o 11

Ua hoʻomaka hou ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ka hālāwai i ka 4:51 ʻaui. me ka mahalo i ke
komikina i ke kūkā maikaʻi loa. Makemake ʻo ia e hāpai he noi i kēia ahiahi e ʻae ana i ka
hoʻopaʻa ʻia o kekahi Mea Mālama Hoʻolauleʻa, i kākoʻo ʻia e Mike de Silva, a ua wehe ʻia kekūkā.
Ua hōʻike ka Luna Hoʻomalu no ka hiki ke hāpai i nā manaʻo hoʻoponopono no ke kāmua
Hoʻokūkū Noi Kālā, ʻaoʻao ʻehā huapalapala R — e noi ana i ka hāʻawi ʻia o ka moʻolelo paʻama mua o ʻAukake 2023. ʻO kekahi manaʻo hoʻoponopono ka huinanui kālā no ka loaʻa o nākuleana koʻikoʻi e pono ana e holo i ka mālama hālāwai (mālama hālāwai CPAC a me ka huakaʻi
Hālāwai CPAC i Nūkaledonia). Makemake ka Luna Hoʻomalu e hoʻoponopono i kāna noi ehoʻomau ke komikina i ka hāpai manaʻo hoʻoponopono ma mua o ka hoʻopuka ʻana i ke kāmua
Hoʻokūkū Noi Kālā, a ʻaʻole e ʻaʻe ka huinanui kālā a ma ʻō aku o ka heluna o ka mālama ʻana i
ka CPAC a me ko ka Lālā Komikina a me kekahi ʻelele hou aku holo ʻana i ka hālāwai CPAC
ma Nūkaledonia. Ua kākoʻo ʻo Mike de Silva i ka manaʻo hoʻoponopono o ka Luna Hoʻomalu.
Ke hoʻākāka nei ʻo Mike Benham i ka palena pau. ʻOiai e ʻimi ana i ka hoʻopuka i ka Hoʻokūkū
Noi Kālā ma ka 20 Pepeluali. Ua noi ka Luna Hoʻomalu e loaʻa mai nā manaʻo hoʻoponopono
ma mua o ka 4:30 ʻaui. ma ka Poʻalima, 17 Pepeluali, 2023.
ʻŌlelo ʻo Mike Lum, hiki ke noi ʻia kekahi manawa i emi i ke 30 lā e ka luna o ka hoʻopaʻa ināhoʻoholo ka Luna Hoʻomalu he pono. Ke nīnau nei ka luna hoʻomalu inā he lālā komikina emakemake ana e hoʻouna ʻia kēia noi, a Mike Lum i ʻōlelo ai, ʻaʻohe ʻaha noi hiki mua i ke
Keʻena, akā, ua hiki. ʻŌlelo ʻo Mika Keohokālole, manaʻo ʻo ia, e hana lākou i ka hoʻopaʻa e likeme ke kūhelu i hiki, a ka Luna Hoʻomalu i kākoʻo ai, a i hoʻoholo ʻia ai ka hana a emi i ke 30 lā.
Hoʻomau ka Luna Hoʻomalu Kaʻanāʻanā i ke koho pāloka me ke koho pāloka hōʻoia, a pēlā pūnā lālā komikina ʻē aʻe. Holo ka manaʻo me ka mahalo pū i ka poʻe i ka ʻae e holomua kaʻōnaehana hoʻopaʻa.
KA HŌʻIKEʻIKE, KŪKĀKŪKĀ, A ME KA HANA PILI I KA NŪHOU MAI KEKŌMIKE PAPA LUNA HOʻOKELE
Hoʻopaneʻe ka Luna Hoʻomalu i kēia kumumanaʻo no ka hōʻike mua ʻia o ka hapa nui o kēianūhou ma ke kumumanaʻo 5.
KA HŌʻIKEʻIKE, KŪKĀKŪKĀ, A ME KA HANA PILI I KE KŌMIKE WAHI, A ME
KA NŪHOU MAI KA KŌMIKE PAPA HANA
Hoʻopaneʻe ka Luna Hoʻomalu i kēia kumumanaʻo no ka hālāwai ʻole ʻana o ke Kōmike Wahi.
ʻŌLELO HŌʻIKE A KA LEHULEHU
Kono ka Luna Hoʻomalu i ke kaiaulu nui ākea e hāpai manaʻo. No ka ʻole, hoʻomau akula ʻo ia inā hoʻolaha.
NĀ HOʻOLAHA
No Mike Bento ke kuleana ʻo ka wehena i kekahi hālāwai aku.

Moʻolelo Hālāwai o ke Kōmike no ka Hoʻolauleʻa Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika 13
Pōʻalima, 13 Pepeluali, 2023, hola 3:00 ʻaui
ʻAo ʻao 11 o 11

KA HOʻOPAʻA HĀLĀWAI - 20 MALAKI 2023
Aia kekahi hālāwai Hoʻolauleʻa Hana Noʻeau a Moʻomeheu Pākīpika ma ka Zoom ma ke 31
Malaki, 2023.
HOʻOKUʻU
Hoʻokuʻu ka Luna Hoʻomalu Ka‘anā‘anā i ka hālāwai i ka 5:02 ahi.
Me ka hōʻihi,______________________________
Kalani Kaʻanāʻanā
Luna Hoʻomalu

31 Malaki 2023
Lā