EK BÖLÜM 5:
Sosyal
Doküman SA-S-SD-23
Versiyon 1TR

1 Temmuz 2022'de yayınlanmıştır
1 Temmuz 2022'den itibaren bağlayıcıdır

Bu dökümanda yer alanlar:
S04 Rainforest Alliance İyileştirme Protokolü
S09 Ücret Miktarını ve Yaşam Ücreti ile Arasındaki Farkı Ölçme
Metodolojisi
S10 Ülkelere göre Yaşam Ücreti Rayiçleri
S11 Özgür, Önceden ve Bilgilendirilmiş Rıza (FPIC) Süreçleri
Bu bölümle ilgili Araçlar
S03 Risk Değerlendirme Aracı (detaylı Risk Değerlendirmesi'nin
parçası olarak)
S08 Maaş Çizelgesi Aracı

Rainforest Alliance; doğayı korumak, üreticilerin ve orman topluluklarının daha iyi bir yaşam
sürmesini sağlamak için sosyal güçlerden ve piyasa güçlerinden yararlanarak daha sürdürülebilir
bir dünya yaratmaktadır.

Dökümanın adı

İlk yayın tarihi

Dökümanıngeçerliliğinin
erdiği tarih

Ek Bölüm 5: Sosyal

1 Temmuz 2022

Bildirilinceye kadarsonaBağlantılı olduğu dökümanlar
SA-S-SD-1 Rainforest Alliance 2020 Sürdürülebilir Tarım Standardı, Arazi Gereklilikleri
SA-S-SD-2 Rainforest Alliance 2020 Sürdürülebilir Tarım Standardı, Tedarik Zinciri Gereklilikleri
Yerini aldığı dökümanlarAşağıdakiler için geçerlidir

SA-S-SD-5-V1.1 Ek S04: Rainforest Alliance İyileştirme
Protokolü; yayınlanma tarihi: 28 Şubat 2021

Arazi ve Tedarik Zinciri Sertifika Sahipleri

SA-S-SD-10-V1.1 Ek S09: Ücret Miktarını ve Yaşam
Ücreti ile Arasındaki Farkı Ölçme Metodolojisi;
yayınlanma tarihi: 15 Mart 2022

Arazi Sertifika Sahipleri

SA-S-SD-11-V1.2 Ek S10: Ülkelere göre Yaşam Ücreti
Rayiçleri; yayınlanma tarihi 1 Ocak 2022

Arazi Sertifika Sahipleri

SA-S-SD-12-V1.1 Ek S11: Özgür, Önceden ve
Bilgilendirilmiş Rıza (FPIC) Süreçleri; yayınlanma tarihi:
31 Ocak 2021

Arazi Sertifika Sahipleri

Ekler bağlayıcıdır ve sertifikasyon için bunlara uyulmalıdır.
Daha fazla bilgi edinmek mi istiyorsunuz?

Rainforest Alliance hakkında daha fazla bilgi edinmek için, www.rainforest-alliance.org sitesine göz
atın, info@ra.org internet adresinden veya De Ruijterkade 6, 1013AA Amsterdam, The Netherlands
adresinden ulaşabileceğiniz Rainforest Alliance Amsterdam ofisiyle iletişime geçin.
Çeviri Konusunda Sorumluluk Reddi:
Çeviride yer alan bilgilerin tam anlamlarına ilişkin herhangi bir sorunuz olduğunda netleştirmek için lütfen resmi İngilizce
versiyona başvurun. Çeviriden kaynaklanan uyuşmazlıklar veya anlam farkları bağlayıcı değildir ve denetim veya
sertifikasyon açısından herhangi bir etkisi yoktur.
Bu içeriğin, Rainforest Alliance'ın önceden yazılı izni alınmadan çoğaltılması, değiştirilmesi, dağıtılması veya yeniden
yayınlanması dahil herhangi bir şekilde kullanılması kesinlikle yasaktır.

SA-S-SD-23-V1TR

2ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLERE GENEL BAKIŞ
Değiştirilen dokümanlar, dokümanları daha kullanıcı dostu hale getirmek üzere kısaltılmıştır.
Bağlayıcı içerik değişmemiştir.

İÇİNDEKİLER
ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLERE GENEL BAKIŞ ........................................................................................................... 3
S04 Rainforest Alliance İyileştirme protokolü ................................................................................................ 41.

İyileştirme sisteminin oluşturulması .................................................................................................. 42.

Bir vaka meydana geldiğinde: müdahale ve iyileştirme süreci .............................................. 5

S09 Ücret Miktarını ve Yaşam Ücreti ile Arasındaki Farkı Ölçme Metodolojisi ........................................ 7
S10 Ülkelere göre yaşam ücreti rayiçleri ....................................................................................................... 8
S11 Özgür, Önceden ve Bilgilendirilmiş Rıza (FPIC) Süreçleri ..................................................................... 9
1.

Uygulanabilirlik................................................................................................................................... 92.

Bir FPIC Sürecinin Yürütülmesi ....................................................................................................... 10

SA-S-SD-23-V1TR

3

S04 RAİNFOREST ALLİANCE İYİLEŞTİRME PROTOKOLÜ
İyileştirme Protokolü (“Protokol”), sertifika sahiplerinin ayrımcılık, zorla çalıştırma, çocuk işçiliği veişyerinde şiddet ve taciz vakalarını değerlendirmek ve yönlendirmek ve bunları iyileştirmek için bir
sistem kurmasını şart koşan Standardın 5.1.4 gerekliliğiyle bağlantılıdır.
Sertifikasyon kapsamında gereklilik 5.1'in yer aldığı bütün sertifika sahipleri için bu Protokolün
uygulanması zorunludur.
Bu ek, İyileştirme Protokolü'nün zorunlu adımlarını içerir.
Zorunlu adımların nasıl uygulanacağına ilişkin diğer isteğe bağlı adımlar ve kılavuz bilgiler, Kılavuz
Doküman S Rainforest Alliance İyileştirme Protokolü'nde bulunmaktadır.

1. İYİLEŞTİRME SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI
Sertifika sahibinin yönetimi, Gereklilik 5.1.4'ün uygulanmasını ve iyileştirmenin aşağıda belirtilen
zorunlu adımları takip etmesini sağlamaktan sorumludur.
Sorumlu tarafların atanması
Standardın 5.1.1 Gerekliliği, her sertifika sahibinin ayrımcılık, çocuk işçiliği, zorla çalıştırma veişyerinde şiddet ve tacizle mücadeleden sorumlu bir Değerlendirme ve Yönlendirme Komisyonu
kurmasını gerektirir. Bu komisyon:•

Bir kişiden ya da daha fazla kişiden oluşabilir.

•

Yönetimi temsil etmek için bir insan kaynakları çalışanını içerebilir.

•Bir iyileştirme planı geliştirmek de dahil olmak üzere Protokolün uygulanmasını yönetir.

•

Gereklilik 5.1.4 uyarınca doğrulanmış işçi ve insan hakları vakalarını iyileştirmekten sorumlu
olmalıdır.

•Gereklilik 5.1.3 uyarınca belirlenen bütün olası vakaları ve bu vakaların her birine ait
iyileştirme süreçlerini dökümante etmelidir.

•Doğrulanan vakaların iyileştirme süreçlerinin takibini de içeren izleme faaliyetlerini
dökümante etmelidir.

Lütfen unutmayın: Şikayet Komisyonu, insan haklarıyla ilgili doğrulanmış şikayetlerin Değerlendirmeve Yönlendirme Komisyonu'na/yetkilisine gönderilmesi de dahil olmak üzere vakalarınsoruşturulması ve çözüme kavuşturulmasından sorumludur.
Bir iyileştirme planının hazırlanması
Rainforest Alliance, işçi ve insan hakları ihlalleri açısından düşük riskli ortamlarda bile bir vaka
belirlendiğinde hızlı bir şekilde müdahale etmelerine yardımcı olduğu için sertifika sahiplerinin bir
iyileştirme planının olmasını gerektirir. İyileştirme planı geliştirmenin üç adımı aşağıdaki gibidir:
1. Paydaşların belirlenmesi – Değerlendirme ve yönlendirmeden sorumlu yetkili/komisyon,
iyileştirme de dahil olmak üzere, risk azaltma, izleme ve/veya iyileştirmenin uygulanmasını
desteklemek için STK'lar ve hükümetler gibi dış aktörlerle işbirliği yapabilir. Bkz. Kılavuz
Doküman S İlgili dış paydaşların nasıl belirleneceğine dair bir örnek için Rainforest Allianceİyileştirme Protokolü
2. İyileştirme planının geliştirilmesi – İyileştirme Planı, olası bir ihlal tespit edilmesi durumunda
etkili iyileştirmeyi uygulamaya hazır olmak için sertifika sahibinin uygulayacağı eylemleri
belirlemelidir. Plan, her eylemin nerede ve ne zaman uygulanacağını, başlangıç ve bitiş

SA-S-SD-23-V1TR

4

tarihini ve sorumlu kişiyi tanımlamalıdır. Planın uygulanması izlenmeli ve ilerleme dökümante
edilmelidir. Bkz. Kılavuz Doküman S İyileştirme Planı'na örnek bir taslak olarak Rainforest
Alliance İyileştirme Protokolü
3. İyileştirme planında paydaşların eğitilmesi – İyileştirme planı geliştirildiğinde, aşağıdaki
aktörler plan hakkında eğitilmelidir:•

Potansiyel bir vaka tespit edildiğinde veya bildirildiğinde tüm çalışanların üzerinedüşen görevler hakkında yönetim ekibine ilgili eğitim verilmelidir (Gereklilik 5.1.1).

•

Grup üreticileri ve işçiler, Şikayet Mekanizması ve İyileştirme Protokolü hakkında,haklarının neler olduğu ve iyileştirmelere nasıl erişebilecekleri konusundaeğitilmelidir (Gereklilik 5.1.4).

2. BİR VAKA MEYDANA GELDİĞİNDE: MÜDAHALE VE İYİLEŞTİRME SÜRECİ
Aşağıdaki tablo, müdahale ve iyileştirme için zorunlu iyileştirme adımlarını, aşamaları, takvimi ve
sorumlu tarafları göstermektedir.
Belirli durumlarda, takvimden sapma yaşanabilecek durumlar (gerekçelendirilmiş olmak şartıyla)onaylanabilir.
Zorunlu adımların nasıl uygulanacağına ilişkin diğer isteğe bağlı adımlar ve kılavuz bilgiler, Kılavuz
Doküman S Rainforest Alliance İyileştirme Protokolü.
Süre - hafta
48 saat48 saatAşama

Faaliyetler

1. Vaka bildirme

Vaka, Değerlendirme ve Yönlendirme
Komisyonu/Sorumlusu tarafından ele
alınır ve soruşturma için Şikayet
Komisyonu ile paylaşılır.

Değerlendirme
Yönlendirme Komisyonu

Bir vaka bildirilir bildirilmez, risk altındakikişinin güvenliği ve korunma birinciöncelik olmalıdır.

Değerlendirme
Yönlendirme Komisyonu,

2.

Müdahale anında
koruma altınaalma

Tespit edilen/bildirilen bir vakada işçilerin
ruhsal veya fiziksel sağlığına yönelikdoğrudan zarar riski teşkil eden bir durum
varsa destek verilir.

Sorumlu tarafveŞikayet KomisyonuveŞikayet Komisyonu

Dış uzmanlardan destek gerekiyorsa bu
ancak ilgili kişinin tam rızası alındıktan
sonra ve kişilerin gizliliği korunması şartıyla
sağlanmalıdır.
4 hafta3.

Müdahale ciddiyet
derecesi testiŞikayet Komisyonu, aşağıdaki soruları
kullanarak ciddiyet derecesi testi yapar.

Şikayet Komisyonu

Bu sorulardan herhangi birine yanıtınız"Evet" ise durum Ciddi'dir. Aşağıdaki
adımlara göre daha detaylı araştırma
yapılması gerekir.
Yanıtlar “Hayır” ise Vaka "Ciddi" değildir.
Şikayet Komisyonu araştırmayı tamamlarve iyileştirme adımlarına karar verir.

Ciddiyet Derecesi Testi Soruları
1. Durum, işçinin/çocuğun/işyerindeki usulsüzlükleri bildiren potansiyel çalışanın yaşamını tehdit ediyor mu?

SA-S-SD-23-V1TR

5

2. Bu sistemsel bir vaka mı, yani arazide/işletmede bu soruna dair birden çok vaka gerçekleşmiş mi?
3. Durumun, işçinin/çocuğun refahı üzerinde fiziksel ve/veya psikolojik hasar dahil, ömür boyu olumsuz
etkileri olabilir mi?
4. Yönetimin veya personelin ihlalin gerçekleştiğini
ettiğine/uygulamayı onayladığına dair kanıt bulunuyor mu?
12 hafta1

52 hafta2

Süreçboyunca

4.

5.

6.

bildiğine,ancak

uygulamaya

devamİyileştirme düzeltmeleri
uygulama ve
düzeltici
faaliyetplanınıonaylama

Sertifika sahibi (harici taraflarla birlikte)
iyileştirme planı kapsamında düzeltmeleri
uygulamaya koyar ve ayrıntılı takvime
sahip bir düzeltici faaliyet planı hazırlar.

İyileştirmedüzeltici
faaliyetleri
uygulama-

Sertifika sahibi (harici taraflarla birlikte)kök nedenleri yönlendirmek için düzeltici
faaliyetleri uygular.

Sertifika sahibiDeğerlendirme
Yönlendirme
Komisyonu/Toplumsal
Cinsiyet Komisyonuveİyileştirme
izleme-DeğerlendirmeveYönlendirme
Komisyonu, üzerinde anlaşmaya varılandüzeltmelerin ve CH ve dış paydaş
tarafından
uygulanandüzeltici
faaliyetlerin uygulanmasını izler.

Değerlendirme
Yönlendirme Komisyonuveİyileştirmesürecininsonucu,kök
nedenlerinin analizine dayanarak ihlalintekrarlanmamasını sağlayacak önlemleri
mutlaka içermelidir.

Sertifika sahibi,Değerlendirme
Yönlendirme
Komisyonu/Toplumsal
Cinsiyet Komisyonu

veSertifika Sahibi
Dış paydaşlar

1 Bir denetim sırasında bir denetçi tarafından bir vaka tespit edilirse, düzeltmelerin yürütüldüğüne, bir kök neden analizinin

yapıldığına ve düzeltici faaliyetlerin planlandığına dair kanıtlar, denetimin son gününden 10 hafta sonra (12 hafta yerine)
CB'ye iletilir. Daha ayrıntılı bilgi için Rainforest Alliance 2020 Sertifikasyon ve Denetim Kuralları'na bakın.
2 Bir denetim sırasında denetçi tarafından bir vaka tespit edilirse vakanın tam olarak iyileştirilmesi (aşama 4), bir sonraki
denetimden önce ve bir önceki denetimin son gününden itibaren maksimum 50 hafta içinde (52 hafta yerine)
tamamlanacaktır. Düzeltici faaliyet planının uygulandığına dair kanıt, bir sonraki denetimden en az 2 hafta önce CB'ye
iletilecektir. Daha ayrıntılı bilgi için Rainforest Alliance 2020 Sertifikasyon ve Denetim Kuralları'na bakın.

SA-S-SD-23-V1TR

6

S09 ÜCRET MİKTARINI VE YAŞAM ÜCRETİ İLE ARASINDAKİFARKI ÖLÇME METODOLOJİSİ
Ek S09, 2020 Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım Standardı'nın Arazi gerekliliklerinin 5.4.1 temel
gerekliliğinin bir parçası olan Ek S8 Yaşam Ücreti Farkı Analizi için Maaş Çizelgesi Aracı doldurulurken
kullanılacak terimlerin açıklamalarını belirtir. Yaşam Ücreti Çizelgesi aracının nasıl doldurulacağı
hakkında daha fazla bilgi Maaş Çizelgesi Kılavuz Dökümanı'nda mevcuttur.
•

Geçerli ücret: Geçerli ücret aylık olarak hesaplanır. Çoğu durumda, aylık geçerli ücret, en
azından geçerli asgari ücret veya Toplu Pazarlık Sözleşmesi’nde (CBA) üzerinde anlaşmaya
varılan ücrettir (hangisi daha yüksekse). Geçerli bir asgari ücret veya bir CBA yoksa geçerli
ücret ödenen mevcut ücret olarak kabul edilir.

•

Brüt ücret: Ücretler, vergiler veya diğer yasal maaş kesintileri hesaba katılmadan ölçülür
(örneğin sosyal güvenlik vergileri veya sigortaları, ulusal sağlık sistemlerine katkılar, emeklilik
planları).

•İkramiye: Performansa ve/veya verimliliğe dayalı ek ücretlerin ödenmesi. Bu, parça başıbir teşvik ödemesi olabileceği gibi, belirlenen üretim kotasını aşmaya da dayalı olabilir.

•

Ayni yardımlar: İşçilere işverenleri tarafından, geçim giderlerini azaltmaya yönelik sağlananparasal olmayan yardımlar. Bu yardımlar, yemek ve gıda malzemeleri, konaklama
imkanları, ulaşım, çocuk bakımı, çocukların eğitimi ve tıbbi hizmetleri içerebilir, ancak
bunlarla sınırlı değildir.

•Ödeme birimi: Bir işçinin ücretinin hesaplandığı birim. Bu; saat, gün, hafta, iki hafta veya ay
gibi zaman birimleri veya kg, salkım, hektar, kutu vb. üretim birimleri olabilir.

•Parça başı iş (götürü iş): Yapılan iş miktarıyla orantılı olarak, yani çalışarak harcanan zaman
yerine tamamlanan üretim birimine göre ödenen iş. Bu birimler kilo, kutu, hektar vb. başına
tanımlanabilir.

•Üretim kotası: Bir işçinin temel ücret ve/veya ikramiye almaya hak kazanabilmesi için belirli
bir zaman diliminde (örneğin bir gün veya bir hafta) tamamlaması gereken üretim
birimlerinin sayısı. Üretim kotası, hem ikramiye ödemesini hem de bir işçinin ikramiye veyardımlardan önce elde etmeye hak kazandığı asgari tutarı belirlemek için kullanılabilir.
Örneğin, birçok çay işçisine, toplanan çayın kilogramı başına ek bir tutar olmak üzere
günlük bir ücret ödenir.

•Ücretlendirme: Çalışanın belirli bir dönemde elde ettiği toplam mali değer (ücretler,
parasal ve ayni yardımlar).

•İş kategorisi: Bir grup işçinin becerileri, gerçekleştirilen iş türü ve ücrete göre sınıflandırılması•

Yaşam ücreti: Bir çalışan tarafından standart bir çalışma haftasında elde edilen ve çalışan
ve ailesi için düzgün bir yaşam standardı sağlamaya yetecek ücret (15 ILO, 2011 uyarınca).

•

Standart çalışma haftası: Ülke veya sektör için standart olarak kabul edilen ve fazla mesaiücreti olarak ödenmeyen haftalık (veya aylık) çalışma saatleri. ILO (Uluslararası Çalışma
Örgütü) standart çalışma haftası 48 saattir.

•Yaşam ücreti rayici: Bir yaşam ücreti sağlamak için yeterli kabul edilen parasal miktar. Bu,
her ülke için ülkenin yerel para biriminde hesaplanır. Rainforest Alliance, Küresel Yaşam
Ücreti Koalisyonu (GLWC; Global Living Wage Coalition) tarafından geliştirilen ve Rainforest
Alliance Ek S10 Ülkelere Göre Yaşam Ücreti Rayiçleri

SA-S-SD-23-V1TR

7

S10 ÜLKELERE GÖRE YAŞAM ÜCRETİ RAYİÇLERİ
Yaşam Ücreti ile arasındaki farkı hesaplamak için kullanılması gereken Yaşam Ücreti rayiçlerini
burada bulabilirsiniz: https://www.rainforest-alliance.org/resource-item/annex-s10-living-wagebenchmarks-per-country-list/
Rayiç tablosu, Küresel Yaşam Ücreti Koalisyonu (GLWC) aracılığıyla yeni Yaşam Ücreti rayiçleri
belirlendiğinde güncellenir.
Yaşam Ücreti Rayiçleri, Rainforest Alliance sertifikalı üreticilerin bulunduğu ülkeler içinsağlanmaktadır. Rayiçler ülke seviyesinde geçerlidir ve yerel para birimlerinde sunulur.
Ülkelere göre Yaşam Ücreti rayiçleri aşağıdaki iki tiptedir:
1. Yerel para birimi cinsinden brüt ücret: Bunlar, vergiler veya diğer yasal maaş kesintileri
hesaba katılmadan ölçülen ücretlerdir (örneğin sosyal güvenlik vergileri veya sigortaları,ulusal sağlık sistemlerine katkılar, emeklilik planları).
2. Geçerli ücret: Aylık geçerli ücret, en azından geçerli asgari ücret veya Toplu Pazarlık
Sözleşmesi’nde (CBA) üzerinde anlaşmaya varılan ücrettir (hangisi daha yüksekse). Bu
durum, 5.3.3 ve 5.3.4 Gerekliliklerine uygundur ve İşçilerin en azından geçerli asgari ücreti
veya Toplu Pazarlık Sözleşmesi'nde (CBA) üzerinde anlaşmaya varılan ücreti (hangisi dahayüksekse) aldığını belirtir.
Yaşam Ücreti rayicinin sunulmadığı ülkelerde, rayiç sağlanana kadar bütün işçi türleri için toplamücretin karşılaştırılması adına geçerli ücret kullanılmalıdır.
Not: Yaşam Ücreti gereklilikleri (5.4) küçük araziler veya işçi çalıştıran küçük araziler için geçerli
değildir.

SA-S-SD-23-V1TR

8

S11 ÖZGÜR, ÖNCEDEN VE BİLGİLENDİRİLMİŞ RIZA (FPIC)SÜREÇLERİ
2020 Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım Standardı'nın 5.8.1 numaralı gerekliliği; orta, büyük vebireysel arazilerin arazi yönetiminin yerli halkların ve yerel toplulukların yasal ve görenekselhaklarına saygı göstermesini şart koşmaktadır. 5. ve 6. dereceden Yüksek Koruma Değerine Sahip(HCV) alanlar da dahil olmak üzere, yerli halkların ve yerel toplulukların toprak ve kaynak kullanım
haklarını veya toplu çıkarlarını azaltan faaliyetler ancak özgür, önceden ve bilgilendirilmiş rıza
(FPIC) alındıktan sonra gerçekleştirilebilir:
Bu ek, FPIC sürecinin Zorunlu adımlarını içerir.
FPIC süreçlerinin nasıl uygulamaya koyulacağına yönelik bilgi Kılavuz Döküman T Özgür,Önceden ve Bilgilendirilmiş Rıza (FPIC) Süreçleri'nde mevcuttur.

1. UYGULANABİLİRLİK
FPIC sürecinin gerekli olduğu projeler veya faaliyetlerAşağıdaki faaliyetlerden herhangi birinin önerilmesi ve yerli halkların veya yerel toplulukların hakları,
arazileri, kaynakları, bölgeleri, geçim kaynakları veya gıda güvenliği üzerinde zararlı etkileri
olabileceği durumlarda FPIC gereklidir. Proje veya faaliyet sonucunda aşağıdakiler
gerçekleşecekse FPIC gereklidir:
1. Tarımsal olmayan arazilerin ürün üretimi yapılan arazilere dönüştürülmesi
2. Esas olarak geçinme veya yerel tüketim için kullanılan küçük arazi sahiplerinin ürünyetiştirdikleri arazilerinin, yerel alan dışında ticaret ve tüketim için ürün yetiştirilen arazileredönüştürülmesi
3. Geleneksel otlatma alanlarının, eski otlatma faaliyetlerini kapsam dışı tutan veya azaltandiğer tarım arazisi kullanımlarına dönüştürülmesi
4. Bir konumdaki su çekilme miktarını arttırarak yakınlardaki veya akarsuyun aşağı kısmında
kalan diğer kullanıcılar için kullanılabilir su miktarının önemli ölçüde azalmasına neden olma
5. Yerel halkların veya toplulukların doğal ekosistemlere veya halihazırda avlanma, balıkçılık
veya bitkiler veya bitki kısımlarından yiyecek, lif, yakıt, ilaç veya diğer ürün elde etmede
kullanılan diğer alanlara erişiminin ortadan kalkması veya azalması
6. Yerel halk tarafından geleneksel kültürel veya dini faaliyetler için kullanılan veya aşağıdaki
tanımlara göre Yüksek Koruma Değerine Sahip (HCV) olarak sınıflandırılan alanlar üzerinde
veya yakınında gerçekleşmesi:
HCV5: Yerel toplulukların veya yerli halkların (gelir kaynakları, sağlık, beslenme, su vb.) temelihtiyaçlarının giderilmesi için temel önem taşıyan yerler ve kaynaklar. Bu
topluluklarla ve yerli halklarla yapılan sözleşmelerle ayırt edilir.
HCV6: Küresel veya ulusal kültürel, arkeolojik veya tarihi önem taşıyan ve/veya yerel
toplulukların veya yerli halkların geleneksel kültürleri için kritik önemdeki kültürel,ekolojik, ekonomik veya dini/kutsal yerler, kaynaklar, yaşam alanları ve araziler. Bu
yerel topluluklarla veya yerli halklarla yapılan sözleşmelerle ayırt edilir.
Aşağıdaki FPIC sürecinin yürütülmesi paragrafında FPIC süreçlerinin adımları anlatılmaktadır. Adım
1, bütün FPIC süreçlerinde gereklidir. Adım 1'in sonuçları temel alınarak:
1. Önerilen projeler veya faaliyetler, yerli halkların ve yerel toplulukların haklarını azaltmazsabaşvuru sahibi gereklilik 5.8.1'e uygun kabul edilir.
SA-S-SD-23-V1TR

92. Önerilen projeler veya faaliyetler, yerli halkların veya yerel toplulukların (HCV'ler 5 veya 6
dahil) arazi veya kaynak kullanım haklarını veya toplu çıkarlarını azaltırsa, başvuru sahibi
sadece gereklilik 5.8.1'e uygun kabul edilir (Bölüm 5,3'ün 2-6. adımları (FPIC Sürecinin
yürütülmesi) uygulanmışsa).

FPIC süreci gerektirmeyen operasyonlar
1 Haziran 2020 itibarıyla geçerli bir Rainforest Alliance sertifikasına sahip olan ve (yukarıda bölümde
tanımlandığı üzere) FPIC süreci gerektiren herhangi bir proje veya faaliyeti hayata geçirmeyi
planlamayan veya 1 Haziran 2020 tarihinden sonra kapsam genişletmeleri yapılmayacak sertifikalı
operasyonlar, 2017 Rainforest Alliance, Sürdürülebilir Tarım Standardı 4.20 temel kriterine uygun
olması nedeniyle 2020 Rainforest Alliance Standardı'nın 5.8.1 numaralı gerekliliğine de uygun
olarak kabul edilir.
Gereklilik 5.8.1, 1 Haziran 2020 tarihinden itibaren yeni sertifikasyon almayı hedefleyen ve bir FPIC
sürecinin gerekli olduğu (yukarıdaki bölümde tanımlandığı şeklilde) herhangi bir proje veya
faaliyeti hayata geçirmeyi planlamayan operasyonlar için geçerli değildir.

2. BİR FPIC SÜRECİNİN YÜRÜTÜLMESİ
Özgür, Önceden ve Bilgilendirilmiş Rıza (FPIC) süreci, aşağıda özetlenen altı adımı izlemelidir.
ŞEKİL 1: ÖZGÜR, ÖNCEDEN VE BİLGİLENDİRİLMİŞ RIZA SÜRECİ ADIMLARI
Planlama,araştırma vedeğerlendirme

KapsambelirlemeGörüşmeMüzakere

Sözleşme

Uygulamaya

Adım 1 – Kapsam belirlemea) Arazi tarafından; geliştirilmesi, tahsis edilmesi, kullanılması önerilen veya tavsiye edilen
faaliyet, proje veya genişlemeden etkilenmesi beklenen toprak veya kaynaklarda
potansiyel çıkarları olan yerli halkları ve yerel toplulukları belirleyin.
b) Bu toplulukların, önerilen faaliyet, proje veya genişletmeye tabi olacak arazi/araziler
veya alan/alanların içinde veya bitişiğinde yer alan topraklar veya kaynaklar üzerindeki
haklarını veya iddialarını (örneğin su hakları, su erişim noktaları veya avlanma veya
orman ürünleri hasat etme hakları) tanımlayın.
c) Yerel toplulukların veya yerli halkların Küresel veya ulusal kültürel, arkeolojik veya tarihiönem taşıyan ve/veya önerilen faaliyet, proje veya genişlemeden etkilenmesi beklenen
yerel toplulukların veya yerli halkların geleneksel kültürleri için kritik önemdeki kültürel,ekolojik, ekonomik veya dini/kutsal yerler, kaynakları belirleyin. Bu araziler, bu yerel
topluluklar veya yerli halklarla görüşülerek belirlenmelidir.
d) Önerilen faaliyet, proje veya genişletmenin Adım 1 - b ve c'de tanımlanan hakları,
talepleri veya menfaatleri azaltıp azaltamayacağını belirleyin. Bu, aşağıdakileri içeren
ancak bunlarla sınırlı olmayan durumlarda geçerlidir:i.

Şu anda topluluklar veya bir topluluğun üyeleri tarafından temel geçim
faaliyetleri için kullanılan araziler.

ii.

Topluluklar veya bir topluluğun üyeleri, yerel tüketim veya geçinme amaçlı
kullandıkları doğal kaynaklara artık erişemez veya erişimleri azalır.

SA-S-SD-23-V1TR

10

Adım 2 – Planlama, araştırma ve değerlendirmea) Arazi ve doğal kaynak kullanımını katılımcı bir şekilde haritalandırın.
b) Projenin potansiyel etkilerini (olumlu ve olumsuz) değerlendirin.
c) Haritalandırma ve değerlendirme sürecini desteklemek için bağımsız tarafları dahil edin.
Topluluklar, FPIC sürecinde kendilerini destekleyebilecek bağımsız bir taraf seçme
hakkına sahiptir. Bu bağımsız taraflar arasında yerel STK'lar da olabilir. FPIC sürecininadımlarına ve anlaşmalarına uygunluğun tarafsız bir doğrulayıcısı olarak hareket etmekiçin bağımsız taraflar da FPIC sürecine dahil edilmelidir.
d) Yerli halkların ve yerel toplulukların haklarıyla ilgili olası etkileri ele almak için gerekirse
projeyi yeniden tanımlayın ve revize edin.

Adım 3 – Görüşme
a) Topluluk temsilcilerine, topluluk temsilcilerinin eğitim düzeyleri ve kültürel bağlam gözönüne alınarak erişilebilir ve uygun bir şekilde sunulan proje faaliyetlerinin, faydalarınınve etkilerinin tanımlamasını sunun.
b) Topluluğun önerilen projenin kabul edilebilirliği konusunda kendi içinde görüşme
yapması için topluluğa zaman tanıyın.
c) Projeyi kabul edip etmeyeceklerini (TAMAM/DEVAM kararı) öğrenmek ve hangi koşullar
altında kabul edeceklerini belirlemek için toplulukla görüşün.
d) Görüşme sırasında topluluk tarafından dile getirilen endişeleri düzeltmeye yönelik
gerekirse projeyi yeniden tanımlayın ve gözden geçirin.

Adım 4 – Müzakerea) Topluluk projeye rıza göstermeye hazır olduğunda, etkilenen arazilere ve kaynaklarasürekli erişim gibi hükümler de dahil olmak üzere ilerlemek için anlaşma şartlarını
müzakere edin: bu gibi bir kayıpla orantılı olarak arazi ve kaynakların kullanım kaybı içinmakul ve adil tazminat; ve/veya proje faydalarından adil bir pay.
b) Gerekirse görüşme sürecinde topluluğu desteklemek için toplulukların hukukidanışmanlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırın. Hukuki danışmanlığa ve bağımsız taraflaraerişim, FPIC süreci boyunca, özellikle de müzakere aşamasında topluluklara sunulmalıdır.
c) Topluluğun ve üyelerinin şikayetleri dile getirmesi ve bu şikayetlerin gerektiği gibi ele
alınıp çözüme kavuşturulabileceği bir mekanizma da dahil olmak üzere katılımcı izlemeve anlaşmazlık çözüm planı geliştirin.

SA-S-SD-23-V1TR

11