EK S1SÖZLÜK
Versiyon 1.2© 2021 Rainforest Alliance. Bütün hakları saklıdır.

Çeviri Konusunda Sorumluluk ReddiÇeviride yer alan bilgilerin tam anlamlarına ilişkin herhangi bir sorunuz olduğunda
netleştirmek için lütfen resmi İngilizce versiyona başvurun. Çeviriden kaynaklananuyuşmazlıklar veya anlam farkları bağlayıcı değildir ve denetim veya sertifikasyon açısından
herhangi bir etkisi yoktur.

Daha fazla bilgi edinmek mi istiyorsunuz?
Rainforest Alliance hakkında daha fazla bilgi edinmek için, www.rainforestalliance.org sitesine göz atın veya info@ra.org ya da De Ruijterkade 6, 1013AA
Amsterdam, The Netherlands adresindeki Rainforest Alliance Amsterdam Ofisiüzerinden iletişime geçin.
Döküman Adı:

Döküman Kodu:

Versiyon:

Ek S1 Sözlük

SA-GL-SD-1-V1.2TR

1.2

İlk yayıntarihi:

Revizyon tarihi:

Dökümanıngeçerliliğinin
başladığı tarih:

Dökümanıngeçerliliğinin sonaerdiği tarih:

30 Haziran 2020

31 Ocak 2022

1 Temmuz 2022

Bildirilinceye kadarGeliştiren:

Onaylayan:

Rainforest Alliance Standartlar ve
Güvence Departmanı

Standartlar ve Güvence Müdürü

Bağlantılı olduğu dökümanlar:
SA-S-SD-1 Rainforest Alliance 2020 Sürdürülebilir Tarım Standardı, Arazi
Gereklilikleri
SA-S-SD-2 Rainforest Alliance 2020 Sürdürülebilir Tarım Standardı, Tedarik Zinciri
Gereklilikleri

Yerini aldığı dökümanlar:
SA-GL-SD-1-V1.1 Ek 1: Sözlük

Aşağıdakilere uygulanır:
Arazi ve Tedarik Zinciri Sertifika sahipleri

Ülke/Bölge:
Hepsi

Ürün:

Sertifikasyon Türü:

Rainforest Alliance sertifikasyon sistemi
kapsamındaki bütün ürünler; bkz.
Sertifikasyon Kuralları

Arazi ve Tedarik Zinciri Sertifika
Sahipleri

Ekler bağlayıcıdır ve sertifikasyon için bunlara uyulmalıdır.
Bu içeriğin, Rainforest Alliance'ın önceden yazılı izni alınmadan çoğaltılması, değiştirilmesi, dağıtılması
veya yeniden yayınlanması dahil herhangi bir şekilde kullanılması kesinlikle yasaktır

SA-GL-SD-1-V1.2TR

TEMEL DEĞİŞİKLİKLER
31 Ocak 2022 tarihinde yayınlanan bu SA-GL-SD-1-V1.2, Ek S1 Sözlük V1.2 dökümanındakiönemli uyarlamalara, 3 Eylül 2021 tarihinde yayınlanan önceki SA-GL-SD-1-V1.2, Ek S1 Sözlük
V1.1 versiyonuyla karşılaştırılmalı olarak genel bakış
Terim
Ortalama ≥ 5 işçiçalıştırma
Marka sahibi
Sertifika sahibi
Aile işçisi
Arazi
Nihai tüketiciürünüİlk alıcı
Korunmuş Kimlik(IP)Çoklu arazi
Rainforest
Alliance beyanı
Risk

Güvenli içme
suyu
Ayrım (SG)Sevkiyat
Sürdürülebilirlik
Farkı
İşçi

Değişiklik
Hesaplama örnekleri ile birlikte tabloda düzeltme yapıldı
Tanım eklendi
Tanım eklendi
Aile işçisi tanımına “işçi değişimi” tanımı eklendi
Açıklama: "Arazi" terimine, arazinin coğrafi kapsamında yer alanbütün arazi birimleri, yani sertifikalı ve sertifikasız ürünler dahildir.
Tanım eklendi
Tanım, başka arazi CH'lerinden ürün satın alan arazi CH'lerini dekapsayacak şekilde uyarlandı.
Uyarlama: İzlenebilirlik tipi Karışık Korunmuş Kimlik, artık izlenebilirlik tipi
Ayrım tanımına değil, İzlenebilirlik tipi Korunmuş Kimlik'e dahil
edilmiştir.
Tanım eklendi
Açıklama: "Beyan", Rainforest Alliance sertifikasyonu veya Rainforest
Alliance sertifikalı ürün veya içeriğin/içeriklerin tedarik edilmesiyle ilgili
herhangi bir referanstır.
Açıklama: Risk, etkinin boyutuyla birlikte olumsuz bir olayın ortayaçıkma olasılığıdır. Risk hafifletme önlemleri, bu gibi olayların ortayaçıkmasını önlemek ve/veya etkilerini hafifletmek için alınanönlemlerdir.
Güvenli içme suyu parametreleri tanımında düzeltme: Sodyum
maksimum 200 mg/LDeğişiklik: İzlenebilirlik tipi Karışık Korunmuş Kimlik, artık izlenebilirlik tipi
Ayrım tanımına değil, İzlenebilirlik tipi Korunmuş Kimlik'e dahil
edilmiştir.
Tanım eklendi
Sürdürülebilirlik Farkı'nın her tip arazi sertifika sahibine ödendiğini
açıklamak için tanımda değişiklik yapıldı.
İşçi ifadesinin sadece kendisine ödeme yapılan işe alınmış işçileri
içermesine yönelik. "Aile işçisi" tanımının kaldırılması için yapılandeğişiklik. Bütün ilgili işçi gereklilikleri, aile işçileri veya işçi değişimi içingeçerli olmaya devam etmektedir.

2
SA-GL-SD-1-V1.2TR

Acil durum

Aile işçisi

A
Sağlık, yaşam, geçim kaynakları, insan hakları, mal veya çevre üzerindedoğrudan risk teşkil eden belirli bir durum ve/veya ortamda gerçekleşen
olay
Resmi çalışan olarak kabul edilmemek ve evden ortak yarar sağlamakkoşuluyla ailenin başka bir bireyine, bir tarım arazisini işletmekte veya
başka bir işi yürütmekte yardım eden (herhangi bir cinsiyetten) kişi. İşçideğişimi (birbirleri için ücretsiz olarak çalışan kişiler) de bu tanıma girer.

Akarsuya kıyısı olan
tampon bölge

Bir su ekosistemine bitişik, kalıcı bitki örtüsüyle kaplı ve ürün veya çiftlik
hayvanlarının bulunmadığı alan.

Alt yüklenici

Sertifikalı ürünler üzerinde bir veya birden çok belirli operasyon (örneğin
ürünlerin işlenmesi, depolanması, ambalajlanması ve/veya etiketlenmesi)
yürütmek üzere kendisiyle sözleşme imzalanan bir kuruluş veya kişi.

Aracı

Arazi

Arazi birimi

SA-GL-SD-1-V1.2TR

Arazi veya tedarik zinciri sertifika sahipleri için Rainforest Alliance sertifikalıürünlerin ticaretini (alım-satımını) yapan veya bu ürünlerle işlem yapan
herhangi bir aktörÜreticilerden ürün alıp arazi Sertifika Sahibine tedarik eden Fildişi
Sahili'ndeki "pisteur" veya Türkiye'deki "manav" gibi küçük işletmeler,
Rainforest Alliance sertifikalı tedarik zincirlerindeki aracılara verilebilecek
yaygın örneklerdendir. Düşük miktarlarla işlem yaptıklarından, aracıların
Rainforest Alliance platformlarında bağımsız olarak sertifikalandırılması
veya kayıt yaptırmasına gerek yoktur. Ancak aracıların Rainforest
Alliance Standardı'nın geçerli gerekliliklerine uymaları ve sertifika sahibi
yönetiminin de aracıların uygunluğuna dair sorumluluğu üstlenmesi
gerekir.
Rainforest Alliance sertifikasyonuna uygun bir arazinin coğrafi
kapsamında yer alan ve tarımsal üretim ve işleme faaliyetlerinde
kullanılan bütün arazi ve tesisler. Ortak bir yönetim organına bağlı olmak
kaydıyla bir arazi, aynı ülke içindeki, komşu veya coğrafi olarak ayrıyerlerdeki birkaç arazi biriminden oluşabilir. Bu coğrafi kapsama giren
bütün arazi birimleri, hem sertifikalı olarak satılacak ürünler hem de diğer
ürünler dahil olmak üzere Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım
Standardı’na uygun olmalıdır.
Bir arazinin parçası olan kesintisiz bir toprak parçası. Bir arazi birimi, binalar,tesisler, su kütleleri ve başka özellikler içeren, hem tarımsal hem de tarımdışı arazileri içerebilir. Bu açıklamanın görseli için lütfen aşağıdaki 1.2.
şemaya bakın.

3

Arazi dışında
konaklama

Arazi Yönetimi

Asgari ücret

Atık

Atık su

Atık suparametreleri

SA-GL-SD-1-V1.2TRŞema 1.2. Arazi birimlerinin gösterimi
Geçici işleri süresince geçici işçiler tarafından kullanılan ama arazi
tarafından sunulmuş olmayabilecek konaklama tesisleri; örneğin, resmi ve
gayriresmi çadır kampları, arazilerin yakınında toplu olarak kiralanmış
konutlarSertifikalı bir arazi için arazi ve idari faaliyetlerin planlanmasından veyönetiminden sorumlu kişi veya kuruluş Buna, bütün Rainforest Alliance
Sürdürülebilir Tarım Standardı gerekliliklerinin uygulanmasını sağlama
sorumluluğunu taşıyan bir Arazi Yöneticisi veya İdarecisi de dahildir. Arazi
yönetimi, bireysel araziler veya tek sahipli çoklu işletme arazileri için buişlevi yerine getiren sorumlu yönetim organı, arazi yöneticisi veya teknik
temsilciyi ifade eder.
Bir işverenin, belirli bir süre içinde yapılan iş için ücretlilere ödemekle
yükümlü olduğu ve toplu sözleşme veya bireysel sözleşmeyle altına
inilemeyecek olan minimum ücret miktarı.
İstenmeyen materyal veya madde. Materyalin tipine ve bölgesel
terminolojiye bağlı olarak döküntü, artık, çöp veya ıskarta olarak daadlandırılır. Çoğu atık, kağıt, plastik, metaller, cam, gıda atıkları, organik
materyaller, dışkı ve odundan oluşur. Tehlikeli materyaller içerir. Ev atıkları
veya endüstriyel atıkları, istenmeyen ürünleri, inşaat molozu veya
döküntülerini, kazılardan çıkan toprak ve taşları, arazinin temizlenmesi
veya hazırlanması sırasında ortaya çıkan toprak ve işe yaramaz diğer
atıkları içerir.
Evsel, endüstriyel, ticari veya tarımsal amaçlarla insan kullanımından
etkilenmiş veya kullanılmış her türlü su.
Endüstriyel işlemlerde ve işleme faaliyetlerinden geçen suyun kalitesi
olumsuz yönde etkilendiyse, bu sular da atık sudur. Değirmenler (örneğin
yaş kahve öğütme tesisleri, palmiye yağı öğütme tesisleri, şeker kamışı
öğütme tesisleri), yıkama faaliyetleri (örneğin meyve veya sebze yıkama
veya sağım tesisleri) veya ambalajlama (örneğin meyve suyu veya
meyve püresi fabrikaları) bunlar arasındadır.
Su ekosistemlerine atık su boşaltma konusundaki Rainforest Allianceparametreleri şunlardır:
Atık Su Kalite Parametresi
DeğerBiyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOD5) < 750 mg/lt
Uzaklaştırılmış toplam katı maddeler< 50 mg/lt
4Gres ve yağlar
pH< 50 mg/lt
5,5 ila 9,0Sulama için Rainforest Alliance atık su parametreleri şunlardır:
Atık Su Kalite ParametresiDeğerBağırsak nematodları (litrede<1yumurta sayısı aritmetik ortalaması)Dışkı koliformları (100 ml’deki≤ 1000sayısının geometrik ortalaması)
Avlanma

Ayrım

Ayrımcılık

Bitki setleri

Borçla çalıştırma

BudamaBüyük arazi

Bir hayvanın gıda, spor veya kâr amacıyla takip edilip öldürülmesi.
Sertifikalı ürünün hem fiziksel olarak hem de dokümantasyon açısından
sertifikasız üründen ayrı tutulduğu bir izlenebilirlik süreci. Bu ayırma işlemi;
3
tedarik zincirinin bütün alma, işleme, ambalajlama, depolama ve nakliyeaşamalarında gerçekleşir. Sertifikasız ürünle sertifikalı ürün karıştırılmaz.
Dolayısıyla, farklı menşe ülkeler dahil olmak üzere, farklı sertifikalı
kaynaklardan/arazilerden de gelse ürün içeriğinin bütünü sertifikalandırılır.
Irk, ten rengi, etnik köken, cinsiyet, cinsel yönelim, din, siyasi görüş, ulusal
köken veya sosyal kökene dayalı her türlü ayrım ve fırsat eşitliğini veya
istihdamı veya mesleki faaliyette görülen muameleyi ortadan kaldırıcı
veya zayıflatıcı etkiye sahip herhangi başka bir ayrım. 1 Ayrımcı
uygulamalar, eşit işe eşit olmayan ücret, daha yüksek ücretli işlere veyönetim pozisyonlarına erişimde eşitsizlik, işe alma işlemlerinde veya
çalışma sürecinde herhangi bir aşamada zorunlu tutulan gebelik testini
içerir ancak bunlarla sınırlı değildir.
B
Püskürtülen pestisit serpintilerini azaltmak üzere tasarlanmış ve aşağıdaki
özelliklere sahip bitki setleri:▪ Yerden yapılan tarımsal ilaç uygulamalarında setler, en az ürünün yüksekliğiyle
veya püskürtme ekipmanının uygulama vanalarının yerden yüksekliğiyle
(hangisi daha yüksekse) aynı yüksekliktedir.
▪ Setler, yıl boyunca yapraklı kalan ancak hava akışını geçirerek setin pestisit
damlacıklarını tutmasına izin veren bitkilerden oluşur.
▪
Bir borçlunun, kendi kişisel hizmetlerini veya kendi kontrolündeki kişilerinkişisel hizmetlerini borcun teminatı olarak rehin vermesinden ortaya çıkan
durum Borçla çalıştırma, borcun kapatılmasına karşılık bu hizmetlerin
makul şekilde belirlenecek değerinin uygulanmaması veya bu hizmetlerin
süresinin ve doğasının gerektiği şekilde sınırlanmaması vetanımlanmaması sonucunda ortaya çıkar. Borçla çalıştırma (ayrıca borçesareti olarak da adlandırılır) farklı birkaç şekilde görülebilir. Zorlaçalıştırmanın bir şeklidir.
Zararlılarla ve hastalıklarla başa çıkmak ve/veya ürün yükünü idare etmek
için, ölü, hastalıklı veya üretken olmayan dalların kesilmesiyle
gerçekleştirilen mevsimsel veya yıllık etkinlik.
Büyük araziler, esas olarak aile veya ev işçiliğine ya da topluluğun diğer
5üyeleriyle işgücü alışverişine değil, çalıştırdıkları daimi ve/veya geçiciişçilere dayalıdır. Büyük araziler genelde kendi yönetim sistemlerini kullanır

1 ILO Konvansiyonları, Ayrımcılık (İstihdam ve Mesleki Faaliyet) Konvansiyonu, 1958 (No. 111)

SA-GL-SD-1-V1.2TR

veya sertifikasyon için bir grubun parçası olabilir. Büyük araziler, küçük
arazi tanımına uymaz.

Cinsel taciz

C
Cinselliğe dayalı, maruz kalan tarafından istenmeyen ve rahatsız edici
gelen davranış. Cinsel tacizin var olması için şu iki koşulun mevcut olması
gerekir:▪ Ücret artışı, prim, hatta istihdamın devamı gibi bir iş avantajının ‘Quid Pro
Quo’ (karşılık beklenerek) mağdura, herhangi bir şekildeki cinsel davranışa
katılma taleplerine razı olması şartıyla sunulması▪ Davranışın, mağdur için göz korkutucu veya küçük düşürücü koşullaroluşturduğu, düşmanca bir çalışma ortamı
Cinsel taciz kategorisine giren davranışlar:▪ Fiziksel: şiddet, dokunma, gereksiz mesafe yakınlığı
▪ Sözlü: Görünüm, yaşam tarzı, cinsel yönelim hakkında yorumlar ve sorular,
telefonla yakışıksız ve ısrarcı şekilde arama▪ Sözsüz: Islık çalma, cinsel imalı el/kol/baş/vücut hareketleri, cinsel
materyallerin gösterilmesi2

CinsiyetCoğrafi bölgeCoğrafi konumbilgisiÇifte satış

Erkeklerle dişilerin, üreme organları, kromozomlar, hormonlar vb. gibi, farklı
biyolojik ve fizyolojik karakteristikleri. Evrenseldir ve çoğunlukla ameliyatsız
olarak değişmez.3Çoklu işletme tedarik zinciri sertifika sahiplerinin sertifikalarının hangi sınırlar
içinde verileceğini belirleyen, tanımlanmış bir ülkeler kümesi.
Arazilerin ve arazi sınırlarının, arazi birimlerinin ve Rainforest Alliancesertifika sahiplerine ait diğer tesislerin coğrafi konumunu belirten verilerCoğrafi konum bilgileri, genelde ayrı ayrı konum noktaları (çevre katmanı
dahil olmak üzere) veya ilgili alanın tam sınırlarını tanımlayan çokgenler
kullanılarak Coğrafi Konum Belirleme Sistemleri (GPS) eşlemesi yoluyla
toplanan koordinatlarla temsil edilir.
Rainforest Alliance Sertifikalı olarak üretilen veya satın alınan aynı
miktarın, bir kez Rainforest Alliance Sertifikalı ve bir kez de konvansiyonelolarak veya başka bir sertifikasyon kapsamında olmak üzere iki kez
satılmasıÖrneğin, bir arazi tarafından üretilen 100 MT kahve, hem organik hem deRainforest Alliance olarak sertifikalandırılabilir ve bir alıcıya,yalnızca 100 MT Rainforest Alliance Sertifikalı veya
yalnızca 100 MT Organik veya
100 MT Rainforest Alliance Sertifikalı ve Organik (aynı seferde tek bir partide)olarak satılabilir.
Ancak aynı miktarda kahve, 100 MT organik kahve ve 100 MT Rainforest
Alliance Sertifikalı kahve olarak ayrı ayrı satılamaz. Rainforest Alliancekuralları uyarınca çifte satışa izin verilmez.

Çocuk

18 yaşından küçük her insan4

2 ILO, İşyerinde Cinsel Taciz Bilgi Formu (Sexual Harassment at Work Factsheet) (https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/--- declaration/documents/publication/wcms_decl_fs_96_en.pdf)
3 Dünya Sağlık Örgütü: Toplumsal cinsiyet, eşitlik ve insan hakları, Terimler ve tanımlar sözlüğü (Gender, equity and human rights, Glossary of terms and tools)(https://www.who.int/gender-equity- rights/knowledge/glossary/en/)John Hopkins Üniversitesi İştiraki: Sağlık Sistemleri için Cinsiyet Analizi Araç Takımı, Cinsiyet Kavramları ve Tanımları (Gender Analysis Toolkit for health Systems, Gender Concepts and Definitions)(https://gender.jhpiego.org/analysistoolkit/gender-concepts-and-definitions/)
4 (BM ÇHS, 1. madde)

SA-GL-SD-1-V1.2TR6Çocuk emeği

Çocuk işçiliği

Cocukların veya ergenlerin, sağlıklarını ve kişisel gelişimlerini etkilemeyen
veya eğitimlerini aksatmayan çalışmalara katılması genelde olumlu bir
şey olarak kabul edilir. Buna, ev işlerinde anne ve babalarına yardım
etmek, aile işine yardımcı olmak veya okul saatleri dışında ve okul
tatillerinde kendi harçlıklarını çıkartmak gibi faaliyetler dahildir. Bu tarz
faaliyetler çocukların gelişimine ve ailelerinin refahına katkıda bulunur,çocukların beceri ve deneyimini arttırır ve onları yetişkinliklerinde
toplumun üretken bireyleri olmaya hazırlar. Bunlar, aşağıdakileri içerir:
1) Düzenli istihdam/iş: 15 (gelişmekte olan ekonomilerde 14) yaşından itibaren,çocuklar haftada 48 saati aşmayan genel istihdama başlayabilir. Minimumyaşın daha yüksek olduğu veya izin verilen çalışma saatinin daha düşük olduğu
ülkelerde, belirlenmiş olan ulusal minimum yaş ve maksimum saat geçerlidir.
Çocukların yapacağı işlerin tehlikesiz, güvenli ve yaşlarına uygun olması vezorunlu eğitimi aksatmaması gerekir.
2) Hafif iş: Çocuğun sağlığına ve gelişimine zararlı olmayan, eğitim veöğrenimlerini aksatmayan, bir yetişkinin gözetiminde yapılan ve haftada 14
saati aşmayan işler. 138 sayılı ILO Konvansiyonu uyarınca, gelişmekte olan
ekonomilerde 12-14 yaşlarındaki çocuklar hafif işler yapabilir. Ulusal yasalarcaçocukların hafif işler yapmasına izin verilmeyen ülkelerde, ulusal minimum
istihdam yaşı geçerlidir.
3) Aile işçiliği: Kendi ailelerinin/evlerinin küçük ölçekli arazilerinde çocuklar
tarafından yapılan ve onlara becerilerini geliştirme fırsatı veren hafif, yaşlarınauygun görevlerden oluşan tarımsal faaliyetler, bu faaliyetlerin sağlıklarına vegelişimlerine zararlı olmaması, eğitimlerini aksatmaması ve bir yetişkinin
gözetiminde olması koşuluyla, çocuk işçiliği kategorisinde değerlendirilmez.5Çocukları çocukluklarından, potansiyellerinden ve onurlarından mahrum
eden ve çocuklar için manevi, fiziksel, sosyal veya ahlaki bakımdan zararlı
olan çalışma Okula devam etme fırsatını ellerinden almak veya okulu
erken bırakmak zorunda bırakmak suretiyle ya da okulla fazla uzun süreli
ve ağır işleri bir arada yürütmek zorunda bırakmak suretiyle eğitimlerini
aksatan işleri kapsar. Bunlar, aşağıdakileri içerir:▪
Çocuk işçiliğinin en kötü şekilleri:6 her türden kölelik veya köleliğe benzer
uygulamalar, örneğin çocukların satılması ve çocuk kaçakçılığı, borçlaçalıştırma, serflik ve zorla çalıştırma veya zorunlu çalışmadır. Buna, silahlıçatışmada kullanmak amacıyla çocukların baskı veya zor kullanılarak
görevlendirilmesi; bir çocuğun fuhuş, pornografik malzeme üretimi veya
pornografik gösteriler için kullanılması, kiralanması veya sunulması; birçocuğun başka yasa dışı faaliyetler için kullanılması, kiralanması veya
sunulması dahildir.
▪
Tehlikeli işlerde çalıştırma: Çocuk işçiliğinin en kötü şekilleri arasında, doğası
gereği veya içinde yürütüldüğü koşullarda çocukların sağlığına, güvenliğine
veya ahlakına zarar vermesi muhtemel olan tehlikeli işlerde çalışma dadahildir. Ağır yükler taşımak, tehlikeli yerlerde, sağlıksız koşullar altında,geceleri ya da tehlikeli maddeler veya ekipmanlarla ya da uzun saatler
boyunca veya yüksekte çalışmak dahildir, ancak bunlarla sınırlı değildir.
▪
182 sayılı ILO Konvansiyonu’nu imzalayan ülkelerin, çocuklar içintehlikeli olarak kabul edilen görevlerin belirtildiği bir liste hazırlama
yükümlülüğü vardır. Ülkelerin hazırladığı bu tehlikeli görevler listeleri ihtiyaç
duyulduğu yerlerde geçerlidir. Ülkeler tarafından tehlikeli görevler listelerinin

5 ILO Konvansiyonları, Ayrımcılık (İstihdam ve Mesleki Faaliyet) Konvansiyonu, 1958 (No. 111)
6 ILO Konvansiyonları, En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliği Konvansiyonu (Worst Forms of Child Labour Convention), 1999 (No. 182)

SA-GL-SD-1-V1.2TR

7

▪

hazırlanmamış olduğu durumlarda, Çalışma ve Tarım Bakanlıkları, Çocuk
Esirgeme Kurumları gibi ulusal yetkili kurumlardan ve/veya ülkede bulunan ILO
ofisinden tavsiye alınabilir.
Yasal yaşın altında çocuk işçiliği: Arazi, grup veya grup üreticileri için, 15yaşından küçük çocuklar tarafından yapılan ve çocukların eğitimini aksatan,
haftada 14 saati aşan ya da “hafif iş veya aile içi iş” olarak kabul edilmeyenişler. Ulusal yasalarda minimum çalışma yaşı 14 olarak kabul edilmişse
yasadaki yaş geçerlidir. Ulusal yasalarda minimum çalışma yaşı 15’ten
yüksekse istihdam altına alınma konusundaki ulusal minimum yaş geçerlidir.7Çocuk emeği ve çocuk işçiliği konusundaki yaş kısıtlamalarına ilişkin lütfen
aşağıdaki şemaya bakın.

Grafik 1.1'de; çocuk emeği ile çocuk işçi çalıştırmadaki yaş farkları veçocuk işçiliğinin en kötü şekilleri gösterilmektedir.8 Parantez içindeki
sayılar, ILO tarafından, ekonomileri ve eğitim kurumları yeterincegelişmemiş olan üye ülkeler için izin verilen, daha düşük minimumyaşlardır.
Çokgen (coğrafi
çokgenler)

Bir araziyi/arazi birimini temsil eden bir alanı çevreleyen coğrafi sınırlar
Çokgenler arazi hakkındaki, arazi kodu, arazi yüzölçümü (hektar), üretim
alanı, ürün, sahibi, sertifikasyon durumu gibi (özellikler olarak adlandırılan)temel verilerle haritalandırılıp kodlanabilir.

Çoklu arazi

Sertifikasyondan bağımsız olarak, faaliyetleri ve arazi işletme uygulamaları
merkezi olarak yönetilen bir oluşuma ait olan veya bu oluşum tarafından
kiralanan iki veya daha fazla arazi.
Rainforest Alliance sertifikasyonunun kapsamında arazi işletmeninbulunmadığı ve altında iki veya daha çok işletmenin çalışmakta olduğu,merkezi bir konum belirtmiş olan bir kuruluş.

Çoklu işletme

Daimi işçiDİstihdam süresinde önceden belirlenmiş bir bitiş tarihi olmayan bir işsözleşmesine sahip kişi.

Değerlendirme ve

Sertifika sahiplerinin, çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, ayrımcılık, işyerinde
8

7 ILO Konvansiyonları, Minimum Yaş Konvansiyonu (Minimum Age Convention), 1973 (No. 138)
8 ILO, İş Dünyası için Çocuk İşçi Çalıştırma Kılavuzluk Aracı, 2015 dökümanından uyarlanmıştır

SA-GL-SD-1-V1.2TR

yönlendirmeDoğal bitki örtüsüDoğal düşmanlarşiddet ve taciz risklerini saptamasını, azaltmasını, izlemesini ve meydana
gelen vakaları düzeltmesini sağlayan bir yönetim sistemi. Bu yaklaşımda
sertifika sahipleri, zaman içinde bu sorunları tespit edip düzeltmeyeyönelik, sürdürülebilir bir kapasite oluşturmaya teşvik edilir.
Ağırlıkla yerel veya lokal ortama adapte olmuş türlerden oluşan, türler
bileşimi ve yapı itibariyle, insan müdahalesi olmasaydı görülecek olan
bitki örtüsünü andıran bitki örtüsü. Doğal bitki örtüsü, arazinin ıslahı
açısından yararlıysa az miktarda yabancı tür bileşeni içerecek şekilde
yönetilerek (veya ıslah durumunda baştan oluşturularak) ekosistem, şuanki veya gelecekteki iklimlere adapte edilebilir ve/veya biyolojik çeşitlilik
arttırılabilir. İstilacı türler mevcutsa doğal bitki örtüsü, bunların varlığını
azaltacak şekilde yönetilir.
Başka bir organizmayı öldüren, üreme potansiyelini azaltan veya başka
bir şekilde sayısını azaltan organizmalar. Tarımsal üretimdeki doğal
düşmanlar, entegre zararlı yönetimi programlarının başlıca bileşenleridir.
Yırtıcı hayvanlar, parazitler ve patojenler, böceklerin ve zararlı akarlarınönemli doğal düşmanları arasındadır.
Tür bileşimi, yapı ve ekolojik fonksiyon açısından, belirli bir bölgede önemli
insan etkilerinin yokluğunda da bulunan veya bulunabilecek olan
ekosisteme önemli ölçüde benzeyen ekosistem. Buna, insanlarınyönettiği, doğal türler bileşiminin, yapının ve ekolojik fonksiyonun büyükölçüde mevcut olduğu ekosistemler de dahildir. Doğal ekosistemler,
bütün doğal karasal ekosistemleri (doğal ormanlar, ağaçlık alanlar,
makilikler, bozkırlar, otluk alanlar ve dağlık tundralar dahil) ve bütündoğal su ekosistemlerini içerir.
Aşağıdakiler, doğal ekosistemler arasındadır:•Doğal ekosistem

•

•

•

Büyük ölçüde “el değmemiş” doğal ekosistemler: yakın geçmişte önemli insan
etkilerine maruz kalmamış olan ekosistemler
Islah edilmiş doğal ekosistemler: geçmişte önemli etkilere (örneğin tarım,
hayvancılık, ağaç plantasyonları veya yoğun tomrukçuluk) maruz kalmış
olmakla birlikte başlıca etki nedenlerinin ortadan kalktığı veya büyük ölçüde
azaldığı ve ekosistemin daha önceki veya diğer çağdaş doğal
ekosistemlerinkine benzer bir türler bileşimi, yapı ve ekolojik fonksiyonakavuştuğu ekosistemler
Yönetilen doğal ekosistemler: “yarı doğal” olarak adlandırılabilecek birçok
ekosistem dahil olmak üzere, ekosistemin türler bileşimi, yapı ve ekolojik
fonksiyonunun büyük ölçüde mevcut olduğu ekosistemler; bunlara, yönetilendoğal ormanların yanı sıra geçmişte hayvancılık için otlak olarak kullanılmış
olan doğal otluk alanlar veya meralar dahildir.
Kısmen bozulmuş doğal ekosistemler: insan faaliyetleri sonucunda veya doğal
nedenlerle (örneğin ürün alma, yangın, iklim değişikliği, istilacı türler vb.)
bozulmuş olmakla birlikte toprak kullanımının başka bir kullanım şeklinedönüştürülmüş olmadığı ve ekosistemin türler bileşimi, yapı ve ekolojik
fonksiyonunun varlığını sürdürmeye devam ettiği ya da doğal yoldan veya
ekolojik ıslaha yönelik yönetimle eski haline dönmesinin beklendiği
ekosistemler

Ormanlar, 5 metreden uzun ağaçların yer aldığı ve yüzde 10’dan çok
SA-GL-SD-1-V1.2TR

9

bitki örtüsüne sahip olan veya ağaçların doğal gelişimleri içinde bu eşikdeğerlere ulaşabileceği, 0,5 hektardan büyük arazilerdir. Ağırlıklı olarak
tarımsal veya diğer türden arazi kullanımlarının söz konusu olduğu arazileri
içermez.
Sektör çapındaki taahhütler ya da ulusal veya yerel orman tanımlarında
miktarla ilgili (örneğin ağaç yüksekliği veya bitki örtüsünün kapladığı alankonusunda) eşik değerler belirlenmişse, bu tanımdaki genel eşikdeğerlerin yerine onlar önceliklidir.
Doğal ormanlar, türler bileşimi, yapı ve ekolojik fonksiyon dahil olmaküzere, belirli bir yerin doğal ormanının birçok veya çoğu özelliğine sahiptir.
Aşağıdakiler, doğal ormanlar arasındadır:•

Bakir ormanlar: yakın geçmişte önemli insan etkilerine maruz kalmamış olanormanlar•Islah edilmiş (ikincil büyüme) ormanlar: geçmişte önemli etkilere (örneğin
tarım, hayvancılık, ağaç plantasyonları veya yoğun tomrukçuluk) maruz kalmış
olmakla birlikte başlıca etki nedenlerinin ortadan kalktığı veya büyük ölçüde
azaldığı ve ekosistemin daha önceki veya diğer çağdaş doğal
ekosistemlerinkine benzer bir türler bileşimi, yapı ve ekolojik fonksiyona
büyük ölçüde kavuştuğu ekosistemler•

Yönetilen doğal ormanlar, aşağıdaki gibi faaliyetlerin varlığında ekosistemintürler bileşimi, yapı ve ekolojik fonksiyonunun büyük ölçüde varlığını koruduğu
ormanlardır:•

Yüksek değerdeki türleri desteklemeye yönelik yönetim dahil olmak üzere,
kereste ve diğer orman ürünleri hasadı•

Bir orman mozaiği içinde tarım alanı açmanın düşük yoğunluklu biçimleri gibi,
orman içinde küçük ölçekli tarım•

Kısmen bozulmuş ormanlar: insan faaliyetleri sonucunda veya doğal
nedenlerle (örneğin hasat alma, yangın, iklim değişikliği, istilacı türler vb.)
bozulmuş olmakla birlikte toprak kullanımının başka bir kullanım şeklinedönüştürülmüş olmadığı ve bozulmanın, ağaç örtüsü miktarının kalıcı şekilde
orman tanımındaki eşik değerlerin altına inmesine veya ekosistemin türler
bileşimi, yapı ve ekolojik fonksiyonunun diğer başlıca öğelerinin kaybına yol
açmadığı ekosistemlerDoğal ormanlarDoğal ormanlar, Yüksek Karbon Stoku Yaklaşımı (HCSA) yöntemiylebelirlenebilir; genelde yüksek yoğunlukta orman (HDF), orta yoğunlukta
orman (MDF), düşük yoğunlukta orman (LDF), ve yeni nesil (YR) HCSA
arazi örtüsü kategorilerinin hepsi, doğal orman tipleri olarak kabul edilir.
Bir doğal ekosistemin farklı bir arazi kullanım şekline dönüşmesi veya
doğal ekosistemdeki türlerin bileşimi, yapısı veya fonksiyonundaki şiddetlideğişiklik Buna, doğal bir ekosistemin plantasyona, tarlaya, meraya, su
SA-GL-SD-1-V1.2TR

10rezervine, altyapıya, madenciliğe ve kentsel alana dönüştürülmesi
dahildir.
Ormanların yok edilmesi, dönüştürme şekillerinden biridir (doğal
ormanların dönüştürülmesi).
Dönüştürme (arazi
kullanımında)Dönüştürme sonucunda ciddi bozulma olur veya yönetim
uygulamalarının devreye girmesiyle ekosistemin daha önceki türlerininbileşimi, yapısı veya fonksiyonunda önemli ölçüde ve kalıcı değişiklik
meydana gelir.
Doğal ekosistemler üzerinde bu tanıma karşılık gelen değişiklikler, isteryasal olsun ister olmasın, dönüştürme olarak kabul edilir.

Durum Tespit

Düzenli çalışma
saatleriEntegre Zararlı
Yönetimi (EZY)Eşik seviyeleri

Etken madde

Bir şirketin, ilgili bütün yasa ve yönetmeliklere sorumlu bir şekilde uyumsağlamak ve faaliyetleri veya tedarik zincirindeki faaliyetleri yoluyla çevre
veya insan hakları üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak neden olduğu
olumsuz etkileri önlemek için uyması gereken devam eden bir risk
yönetim sürecidir. Durum Tespit, bir şirketin faaliyetlerinin insan hakları veçevre üzerindeki olumsuz etkileriyle nasıl başa çıktığını tespit edipaçıklamak ve bu etkileri önleyip hafifletmeye yönelik bir süreç aracılığıyla
gerçekleştirilir. Süreç dört temel adımdan oluşur: mevcut ve potansiyel
etkilerin değerlendirilmesi, bulguların entegre edilip bunlara göre hareket
edilmesi, müdahale yöntemlerinin izlenmesi ve etkilerle nasıl başaçıkılacağı hakkında bildirimlerde bulunulması9Düzenli çalışma saatleri, fazla mesailer hariç, gün, hafta, ay ve/veya yılboyunca yasal olarak çalışılabilecek saat sayısıdır. Fazla mesai, düzenliçalışma saatlerinin dışında çalışılan saatler anlamına gelir. 10
E
Zararlılarla mücadeledeki mevcut bütün tekniklerin ve ardından zararlı
popülasyonlarının gelişimini zorlaştıracak, aynı zamanda pestisitleri vediğer müdahaleleri ekonomik açıdan makul düzeyde tutacak ve insansağlığı ve çevre üzerindeki riskleri minimuma indirecek uygun tedbirlerin
dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi. EZY’de, tarımsal ekosistemlerde
mümkün olan en az bozulmayla, sağlıklı tarım ürünleri ve hayvanlaryetiştirilmesi vurgulanır ve zararlılarla doğal mücadele mekanizmalarıteşvik edilir. Pestisitlerin uygulanması, hastalıkların veya zararlı istilalarınıngözlemlenmesine dayandırılır.
Bir bitkideki veya bitki popülasyonundaki zararlıyı veya hastalığı kontrol
altına almak için belirli önlemler alınması gerekliliği için, o zararlı veya
hastalığın vermesinin kabul edilebileceği maksimum zarar (veya zarar
belirtileri) seviyesi. Zarar arttığı takdirde, ekonomik kayıplar, kontrol
maliyetinin üzerine çıkar.
Bir pestisit, birkaç maddeden oluşur. Etken madde, bir zararlıyı öldüren,kovan, çeken, zararını azaltan veya başka bir şekilde kontrol altına alan
kimyasal maddedir. Geri kalan maddeler, bu etkiye doğrudan veya
dolaylı olarak yardımcı olabilir.
Bir ev veya hane içinde ve bir ev veya hane için yapılan işler (189 sayılı
ILO Konvansiyonu). Dolayısıyla ev işleri, kişisel mesken olan işyerine göre

9 Tanımın alındığı adres: https://www.ungpreporting.org/glossary/human-rights-due-diligence/

10 Uluslararası Çalışma Konferansı (ILC), 107. Oturum, 2018, çalışma süresine ilişkin araçlarla ilgili Genel Araştırma

SA-GL-SD-1-V1.2TR

11

Ev işleri

tanımlanır. Ev işi olarak kabul edilen işler ve görevler, ülkeden ülkeyedeğişiklik gösterir; yemek pişirmek, temizlik işleri, çocuklara, yaşlılara veengellilere bakmak, bahçe işleri, evcil hayvanların bakımı veya aileninarabasını sürmek bunlar arasında olabilir.
Ev işlerinde çocuk işçiliği, ev işlerinin, ilgili minimum yaşın altındakiçocuklar tarafından ya da tehlikeli koşullarda veya köleliğe benzerşartlarda yapıldığı durumlara işaret eder.

Fazla mesaiF
Düzenli çalışma saatlerinin dışında çalışılan saatler.

Geçerliliğini yitirmiş
kurallar, kanunlarG
Bu terim, yasalaşma nedeni ortadan kalktığından, konusu artık var
olmadığından, değişen koşullarda geçerliliği kalmadığından ya daaçıkça iptal edilmemiş veya yürürlükten kaldırılmamış olmasına rağmen
üstü kapalı olarak hiç kimse tarafından uygulanmadığından dolayı
zaman aşımına uğrayarak işlevsiz hale gelmiş olan yasalar için kullanılır. Bir
kuralın veya yasanın geçersizliğini yitirmiş olarak tanımlanması için önceRainforest Alliance tarafından onaylanması gerekir.

Geçerliliğini yitirmiş
pestisitler

Tescili iptal edilmiş, geri çekilmiş veya askıya alınmış olduğundan dolayı
atılması gereken kimyasal maddeler.

Geçici işçi12 aydan kısa süre için sözleşme imzalamış veya beklenen çalışma süresi
12 aydan kısa olan işçi.

Genç işçi

Minimum çalışma yaşıyla (15 yaş / bazı ülkelerde 14 yaş) 17 yaş arasında
olup, 138 ve 182 sayılı ILO Konvansiyonları uyarınca tehlikeli olmayan veyaşına uygun bir işte çalışan çocuk.
Bkz. çocuk işçiliğinin tanımı

Genç üreticiler veişçiler

35 yaşından büyük olmayan ve kendi arazi işletmesinin veya tarım
arazisinin başı olarak bu arazinin aktif kontrolünü üstlenen bir kişi.

GençleştirmeYoğun budama veya ağaç sökme işlemlerini de içeren ürün bakım
faaliyetleri. Bu faaliyetler çoğunlukla 2 ila 10 yıllık periyodlarla, ana
gövdelerin veya ana dalların bazılarının veya hepsinin gençleştirilmesi
amacıyla yapılır. Periyoda bağlı olarak, sertifikalı ürün yüzölçümünün
yüzde 10 ila 50’sine uygulanır.

Genetiği
Değiştirilmiş
Organizma (GDO)

Genetik materyali üzerinde, eşleşme ve/veya doğal çapraz gen
birleşimleriyle doğal olarak ortaya çıkmayacak şekilde değişiklik yapılmış
olan organizma.

Gizlilik

Bir bireyin/kurumun, diğer tarafın açık rızası olmadığı ve bir çocuk söz
konusu olduğunda çocuktan sorumlu olanların izni olmadığı sürece, gizli
bilgileri başkalarıyla paylaşmaktan kaçınma yükümlülüğü

Göçmen işçiÇalışmak için bir ülke içinde ve/veya uluslararası olarak göç eden bir kişi.
Aşağıdaki tabloda, bitki örtüsünün kapladığı alan yüzdesi ve yerel ağaçtürlerine ilişkin Rainforest Alliance optimum gölge örtüsü belirtilmiştir.
Örtünün yüzdesi, ürün ağaçları hariç olmak üzere gölge yapan ağaçların,

SA-GL-SD-1-V1.2TR
12ağaçların yaprak sıklığının en fazla olduğu mevsimde havada kapladığı
alana dayalıdır.
Gölgeye Uygun Bölgeler
Bitki
Gölge verenÜrünörtüsünün
ağaç türlerinin
kapladığı
min. Sayısı
min. alan (%)
Afrika, Asya, Latin
Amerika ve
Karayipler

%40

12

Kahve

%40

5

Kakao

Batı Afrika, DoğuAfrika, Güneydoğu
Asya, Latin
Amerika, ve
KarayiplerDoğu Afrika

%40

12

Güney Asya

%20

12

Gölge örtüsü ve türçeşitliliği referansparametreleri
Karanfil,Vanilya

Biber
Ulusal araştırma kuruluşlarının veya devlet kuruluşlarının tavsiyelerine
dayalı olarak bu parametrelerin yerine ulusal kılavuz ilkeler kullanılabilir.
Gölgeye uygun
ürünTamamen veya kısmen gölge altında yaşamaya adapte olmuş bir ürün
türü.

Grup

Ortak bir İç Yönetim Sistemi’ne (İYS) sahip olan ve Rainforest Alliance
Sertifikasyon Kuralları uyarınca birlikte sertifikalandırılmış olan, organizeüreticiler birliği Organize üreticilerden oluşan grup, bir birlik veya
kooperatif olarak örgütlenebilir veya bir tedarik zinciri aktörü (örneğin bir
ihracatçı) veya başka bir oluşum tarafından yönetilebilir.

Grup personeli

Rainforest Alliance sertifikalı bir grup için çalışan personel. Buna, Grup
Yönetimi personeli (örneğin Grup Yönetimi için çalışan iç denetçiler ve
ofis personeli), merkezi üretim yerlerindeki, işleme tesislerindeki ve bakım
yerlerindeki işçiler dahildir.

Grup üreticisi

Bir grubun parçası olarak sertifikalandırılan üretici. Grup üreticisi, pratiktearaziyi işleten kişidir (örneğin küçük toprak sahibi üretici, ortakçı) ve arazi
sahibi olması gerekmez.

Grup üreticisi
temsilcisiDiğer grup üreticileri adına hareket etmek veya konuşmak üzere seçilen
veya atanan bir grup üreticisidir.

Grup Yönetimi

Grubun iç yönetim sisteminin geliştirilmesi ve uygulamaya konmasından
ve üreticilerin arazilerinin Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım
Standardı'na uygun olmasını sağlamaktan sorumlu oluşum Grup yönetimi,
grup sertifikasyonu alan organize üreticiler birliği için bu işlevi yerine

SA-GL-SD-1-V1.2TR
13

getiren sorumlu yönetim organı, grup yöneticisi veya teknik temsilciyi
ifade eder.
Bitkilerin büyümesine yardımcı olmak için bir veya birden çok bitki besin
maddesini vermek amacıyla toprağa eklenen, doğal veya sentetik
kökenli herhangi bir organik veya inorganik malzeme (kireçleme
malzemeleri hariç)
▪
Gübre

▪

İnorganik gübre: Temel kimyasal yapısının ana bileşenleri arasında karbon
bulunmayan bir gübreleme materyali Belirtilen besin maddelerinin,
ekstraksiyon ve/veya fiziksel ve/veya kimyasal endüstriyel işlemler aracılığıyla
elde edilen inorganik tuzlar formunda olduğu gübreler. Amonyum nitrat,
amonyum sülfat ve potasyum klorür, örnekler arasındadır.
Organik gübre: Hayvansal veya bitkisel maddelerin işlenmesindeki, gübre
olarak kullanılmaya yeterli miktarda bitkisel besin maddesi içeren yan ürünler.
Kompost, hayvansal gübre, tezek ve hayvansal sıvı gübre, örnekler arasındadır.

İnsanların, anında veya uzun vadeli zarar görme riski olmaksızın
tüketebileceği kalitedeki su.
WHO'ya göre güvenli içme suyu parametreleri aşağıdaki gibidir:

Güvenli içme suyu

Hane

Parametre
Koli basili veya ısıya dayanıklı
koliform bakteriler
Klor kalıntısı veya
arıtma dezenfektanları kaynaklı
diğer kalıntılarpH
SodyumNitratSülfatTürbidite (Bulanıklık)

Değer
Herhangi bir 100 ml'lik numunede
tespit edilemez
Maksimum 0,5 mg/L

6,5 ila 8,5Maksimum 200 mg/L
Nitrat olarak maksimum 10 mg/L
Maksimum 250 mg/L
5 NTU'ya eşit veya daha az(Nefelometrik Bulanıklık Birimi)HKişiler tarafından bireysel olarak veya gruplar halinde, kendilerineyaşamlarını sürdürmek için gereken gıda veya diğer temel ihtiyaçları
karşılamak üzere yaptıkları düzenlemeler. Hane, aşağıdakilerden biri
olabilir:• Tek kişilik hane Bir kişinin, başka herhangi bir kişiyle birden çok kişiyi
kapsayan bir hane oluşturmak üzere bir araya gelmeksizin, kendi yaşamını
sürdürmek için gereken gıda veya diğer temel ihtiyaçlarını karşılamasıdır.
• Birden çok kişilik hane Birlikte yaşayan iki veya daha fazla kişinin ortaklaşa
olarak, yaşamlarını sürdürmek için gereken gıda ve diğer temel ihtiyaçlarınıkarşılamasıdır.
Hanedeki kişiler gelirlerini ortak bir havuzda toplayabilir ve şu veya buölçüde ortak bir bütçeye sahip olabilirler. Bu kişiler akraba olabileceği
veya olmayabileceği gibi, akraba olan ve olmayan kişilerin
kombinasyonu da olabilir. Bir hane, bir konut biriminde veya pansiyon,
otel veya kamp gibi kolektif bir yaşam alanında yerleşik olabilir ya da bir
kuruluşun idari personelinden oluşabilir. Ev halkı evsiz de olabilir.11

11 OECD, İstatistik Terimleri Sözlüğü: Konaklama imkanları (https://stats.oecd.org/glossary/detail.asp?ID=1255)

SA-GL-SD-1-V1.2TR

14

Hane reisi erkek, kadın veya çocuk olabilir. Son iki durumda ev halkınınmali veya ayni kaynaklara erişimi kısıtlı olabileceğinden dolayı çoğunlukla
zayıf durumdadır.

Hasat öncesi
bekleme süresi

Son pestisit uygulamasıyla, işlem gören ürünlerin veya işlem gören alanın
hasat edilmesi için izin verilen zaman arasında geçen süre Bu zaman
aralığı, uygulanan tarımsal ilaca göre değişir.

Hasat sonrası

Hasattan hemen sonraki ürün üretim aşaması Buna, toplama, temizleme,depolama, tasnif, işleme, ambalajlama ve nakliye dahil olabilir.
‘Hayvan haklarındaki beş özgürlük’ prensibi uyarınca bir hayvanın refahı,aşağıdaki beş koşul yerine getirildiğinde sağlanır:

Hayvanhaklarındaki beşözgürlük

Hijyen, Sanitasyon

Hizmet sağlayıcı

1) İyi beslenme: Hayvanın içme suyuna ve uygun rasyona erişimi olduğundan aç,susuz ve yetersiz beslenmeye maruz kalmaz.
2) İyi barınma: Hayvanın hava şartlarından korunacak barınağa ve rahat bir
dinlenme alanına erişimi olduğundan fiziksel ve termal rahatsızlıktan korunur.
3) İyi sağlık: Hayvan, uygun koruma önlemleri ve/veya hızlı teşhis ve tedavi
sayesinde ağrı, yaralanma ve hastalıktan korunur.
4) Uygun davranış: Hayvan yeterli yere, uygun olanaklara ve kendi cinsinden
hayvanların eşliğine sahip olduğundan normal davranış şekillerinden çoğunu
gösterebilir.
5) Korku ve stresten korunma: Mental sıkıntıları önlemek için gereken koşullarsağlandığından, hayvan korku veya stres yaşamaz.12İnsan idrarı ve dışkısının güvenli şekilde atılmasını sağlayan tesislerin ve
hizmetlerin sağlanması. ‘Sanitasyon’ kelimesi aynı zamanda çöp toplamave atık su tahliyesi gibi hizmetler aracılığıyla hijyenik koşulların korunması
anlamında da kullanılır.13
Arazinin fiziksel sınırları dahilinde, yönetimin veya üreticinin Rainforest
Alliance sertifikasyonunun kapsamına dahil olan belirli görevleri yürütmek
üzere yönetim veya üretici tarafından görevlendirilen kuruluş veya kişi.
Tanımı gereği hizmet sağlayıcılar, Rainforest Alliance sertifikalı ürünün
yasal mülkiyetini edinmezler.
I
Arazi kapsamında: Grup yönetimi tarafından atanan ve bütün üyeüreticilerin ve arazi birimlerinin geçerli bütün Rainforest Alliance
Sürdürülebilir Tarım Standardı gerekliliklerine uygunluğunu kontrol eden birkişi (iç denetçi) tarafından yürütülen birinci veya ikinci taraf denetimi

İç denetim
Tedarik zinciri kapsamında: Yönetim tarafından atanan ve sertifikasyon
kapsamına giren bütün oluşumların geçerli bütün Rainforest Alliance
Sürdürülebilir Tarım Standardı gerekliliklerine uygunluğunu kontrol eden birkişi (iç denetçi) tarafından yürütülen birinci veya ikinci taraf denetimi
İç Yönetim Sistemi(İYS)

Grubun verimli bir şekilde örgütlenmesi ve yönetilmesini kolaylaştırmak ve
grubun ve grup üreticilerinin, Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım
Standardı’nın geçerli gerekliliklerine uymasını sağlamak amacıyla
15

12 Çiftlik Hayvanlarının Hakları Komisyonu, 1992; 1993
13 Dünya Sağlık Örgütü, Sağlık Konuları: Sanitasyon (http://www.who.int/topics/sanitation/en/)

SA-GL-SD-1-V1.2TRoluşturulan, dökümante edilmiş bir kalite yönetim sistemi.
Bu belirli güçlüklerle başa çıkmak amacıyla çeşitli sürdürülebilir araziişletime yöntemlerinin bir kombinasyonu. Üç ana direkten oluşur:İklim Açısından
Akıllı tarımİklim değişikliği

1) Tarımsal verimliliğin ve gelirlerin, sürdürülebilir şekilde arttırılması
2) İklim değişikliğine adaptasyon ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın
arttırılması
3) Sera gazı emisyonlarının azaltılması ve/veya mümkünse ortadan kaldırılması
İklim değişikliği, küresel sıcaklık, yağış, nem, rüzgar düzenleri ve diğer hava
modellerinde birkaç on yıl veya daha uzun süre boyunca meydana
gelen önemli değişiklikleri ifade eder. Hava modellerindeki budeğişikliklerin küresel düzeyde tarım koşulları, çevre ile deniz seviyeleriüzerinde önemli etkileri vardır. Mevcut iklim değişikliği eğilimleri, büyükölçüde, fosil yakıtların kullanımına bağlı olarak atmosfere salınan sera gazı(örneğin karbondioksit) seviyelerinin artması ve ormanların yok edilmesi
de dahil olmak üzere toprak kullanımı şekillerindeki değişiklikler gibi insan
faaliyetlerine bağlanıyor.

İklim değişikliğine
adaptasyon

Tarımsal uygulamalarda, mevcut veya beklenen iklim değişikliğinin
ürünler, tarım sistemleri, ekosistemler ve gelir kaynakları üzerindeki olumsuz
etkilerini azaltmaya yönelik düzenlemeler.

İklim değişikliğinin
hafifletilmesi

İklim değişikliğini azaltmaya yönelik insan müdahalelerine, atmosfere sera
gazları salımı yapan kaynakları azaltılması veya çevredeki sera gazı
stoklarının arttırılması gösterilebilir.

İlaç serpintisiİlgili yasalarİlk alıcı

İstilacı türler

İş Sağlığı ve
Güvenliği (İSG)

Tarımsal kimyasalların, hava hareketleriyle veya istenmeden hedef alanındışında birikmesi.
Belirli bir bağlamda veya durumda geçerli olan, ulusal ve onaylanmış
uluslararası yasalar. Ulusal kanunlar, bir ulusun (yerel, bölgesel ve ulusalçaptaki) bütün yetkili mercilerinin kanunlarını ve yönetmeliklerini içerir.
Ulusların taraf olduğu anlaşmalar aracılığıyla kabul ettikleri uluslararası
yasalar da ilgili yasalar kapsamına girer.
İlk arazi sertifika sahibinin ardından sertifikalı ürüne yasal olarak sahip olan
sertifika sahibi.
Belirli bir yerin yerlisi olmayan ve varlığı veya o yere gelmesinin ekonomik
zarara, çevresel zarara veya insan sağlığına zarara neden olma olasılığı
yüksek bir bitki veya hayvan türü. Bu standartta istilacı türler, IUCN/SSC
İstilacı Türler Uzman Grubu (ISSG) tarafından Dünya’nın En Kötü 100 İstilacı
Yabancı Türleri dökümanında belirtilenlerdir.14 Ekin veya çiftlik hayvanı
türleri istilacı türler olarak kabul edilmez.
İşyerindeki, işyerini çalışan ve diğer paydaşlar için daha iyi hale getirmeye
yönelik sağlık, güvenlik ve refah konuları. Tehlikelere karşı temel korumaya
büyük ağırlık verilir. İSG; yasaları, standartları, programları ve gönüllü
programları içerebilir.
Arazi yönetimi, grup yöneticisi veya şirket yönetimi gibi işverenler ileçalışanlar arasındaki yazılı bir anlaşma İş sözleşmesinde; iş tanımlaması,

14 İstilacı Türler Uzman Grubu (http://www.issg.org/worst100_species.html)

SA-GL-SD-1-V1.2TR

16İş sözleşmesi

İşçi örgütüİşçi temsilcisi

İşçi/çalışan

çalışma saatleri, maaş haddi, fazla mesai düzenlemesi, sosyal yardımlar
ve maaş kesintileri, yıllık ücretli izinler, hastalık, engellilik veya kaza
durumunda ücreti kaybetmeye karşı koruma önlemleri ve sözleşmeninfeshi için ihbar süresi yer almalıdır.
Haklarını ve çıkarlarını ilerletmeye ve savunmaya yönelik herhangi bir
gönüllü, bağımsız işçi örgütü15
Ulusal yasa veya şirket uygulamalarında bu şekilde tanınan kişi. Bunlar,aşağıdakilerden biri olabilir:• Sendika temsilcileri, yani işçi sendikaları veya bu gibi sendikaların üyeleri
tarafından atanan veya seçilen temsilciler• Seçilmiş temsilciler, yani ulusal yasaların veya yönetmeliklerin veya topluanlaşmaların hükümleri uyarınca kurumun işçileri tarafından serbest seçimle
işbaşına getirilmiş olan ve görevleri, sadece ilgili ülkedeki işçi sendikalarının
imtiyazı olarak kabul edilen faaliyetleri kapsamayan temsilciler16
Parasal bir meblağ karşılığında emek harcayan bir kişi. Bir
işçi/çalışan;daimi, geçici, mevsimlik, göçmen, parça başı ücretli işçi,belgeli, belgesiz ve ayrıca bir tarım iş aracısı tarafından işe alınmış olanlar,eğitimdeki kişiler, (grup) yönetim personeli, stajyerler ve çıraklar ve ayrıca
hastalık, ebeveyn izni, tatil, eğitim veya işle ilgili anlaşmazlık nedeniyle
yakın zamanda çalıştıkları bir işte veya işletmede geçici olarak
bulunmayan kişiler de dahil olmak üzere, sözleşmeli statülerine
bakılmaksızın çalışan her türlü kişiyi kapsar.17

İşlemefaaliyetlerinden
kaynaklanan atıksuÇalışmalarının veya toplanmalarının şekli, zamanlaması veya yerindenbağımsız olarak işçilerin istihdam veya yerleştirme durumunu güvence
altına almak için, işe alma sürecinde ortaya çıkan maliyetle ilgili her türlüödemeDeğirmenler (örneğin yaş kahve öğütme tesisleri, palmiye yağı öğütme
tesisleri, şeker kamışı öğütme tesisleri), yıkama faaliyetleri ya daambalajlama veya işleme (örneğin meyve suyu veya meyve püresi
fabrikaları) gibi işleme faaliyetlerinde kalitesi olumsuz olarak etkilenmiş
olan su.

İşletmeBir sertifika sahibine (arazi veya tedarik zinciri) ait olan ve belirli sayıda ve
tipte operasyonun yürütüldüğü, coğrafi olarak ayrı bir birim

İşe alma ücretiİşyerinde şiddet vetacizİyileştirme, ıslah

İş dünyasında “şiddet ve taciz” terimi, ister tek bir vaka ister tekrarlananvakalar olsun, fiziksel, psikolojik, cinsel veya ekonomik zarara yönelik,böyle bir zararla sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel olan ve
cinsiyete dayalı şiddet ve tacizi de içeren, kabul edilemez davranışları veuygulamaları ifade eder.
“Cinsiyete dayalı şiddet ve taciz” terimi, kişilere cinsiyetleri nedeniyle
yöneltilen veya orantısız olarak belirli bir cinsiyetten olan kişileri daha fazla
etkileyen ve cinsel tacizi içeren şiddet ve taciz anlamına gelir.18
Birbirinin yerine veya bir arada kullanılarak, hem olumsuz bir etkinin
düzeltilmesini hem de olumsuz etkiye karşı etkide bulunabilecek veya
daha iyi hale getirebilecek başlıca sonuçları ifade eder.

15 ILO Dernek Kurma Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Konvansiyonu’ndaki tanımdan uyarlanmıştır (ILO Konvansiyonları, Şiddet Ve Taciz Konvansiyonu, 2019 (No. 190) 10. madde)
16 ILO Tavsiyesi, İşçi Temsilcileri, 1971 (No. 143)

17 ILO Convention Violence And Harassment Convention, 2019 (No. 190)
18 ILO Konvansiyonları, Şiddet Ve Taciz Konvansiyonu, 2019 (No. 190)

SA-GL-SD-1-V1.2TR17

Bu sonuçlar, mazeret, zararı telafi, rehabilitasyon, eski haline geri
döndürme, mali veya mali olmayan tazminat ve (adli veya para cezası
gibi idari) cezai yaptırımların yanı sıra örneğin tekrarının olmamasını
garantileyen uyarılar veya garantiler gibi önlemlerle zararın önlenmesi
gibi çeşitli şekillerde olabilir.
İzlenebilirlik
platformu

Tüm tedarik zinciri boyunca, sertifikalı miktarların işlemlerini ve faaliyetleriniraporlamaya yarayan bir dijital Rainforest Alliance platformu.

İzlenebilirlik türü

Sertifikalı miktarları işlenmesi ve ilk çıkış yerine kadar izlenmesi içinkullanılan yöntem, örneğin: kütle denkliği, ayrım ve korunmuş kimlik

Kanalizasyon

KDışkı içeren atık su ve atık katı maddeler. Lavabo ve çamaşır makinesi vb.
kaynaklardan gelen suyla karışmış olsun olmasın, tuvaletlerin atıklarını
içeren her türlü atık su, kanalizasyon olarak kabul edilir.

Kayıp ürün

Artık satılamayacak derecede zarar görmüş ürün.

Kısıtlanmış Giriş
Süreleri (REI)

Bir pestisit uygulamasıyla, koruyucu kıyafet veya ekipman kullanmadan
tekrar tarlaya girilmesine izin verilecek zaman arasındaki bekleme süresini
ifade eder.19 Bu zaman aralığı, uygulanan pestisite göre değişir.

Kişisel Koruyucu
Ekipman (KKE)

KompostKonaklama

Konum noktası

KorumaHastalığa veya yaralanmaya yol açabilecek tehlikelere maruz kalmayı
minimuma indirmek amacıyla kullanılan giysi veya ekipmanlar. Bu
tehlikeler arasında kimyasal, biyolojik, radyolojik, fiziksel, elektrik, mekanik
veya diğer maddeler veya tehlikeler sayılabilir. Eldiven, koruyucu gözlük
ve ayakkabılar, kulak tıkacı veya gürültü önleyici kulaklıklar, sert başlıklar,solunum maskeleri veya iş tulumları, yelek vb., kişisel koruyucu ekipmanlar
arasındadır.
Organik maddelerin, kontrollü koşullar (sıcaklık, nem, oksijen düzeyi)
altında biyolojik olarak ayrışarak humus benzeri, doğal gübre olarak
kullanılabilen stabil bir ürüne dönüşmesi
Hava şartlarına (örneğin sıcaklık, yağmur, yağış, rüzgar, sıcak, soğuk, nem,
direkt güneş ışığı ancak bunlarla sınırlı değildir) karşı korunaklı olan ve
yırtıcı hayvanlara karşı koruma sağlayan bir barınak Güvenli, temiz ve
düzgün konaklama imkanları, insan refahı ve işçi haklarıyla ilgili kritik bir
unsurdur ve konum ve yapı, sağlık ve hijyen, konfor ve uygunluk açısından
yeterli yaşam koşullarını sağlamalıdır.
Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) Verileri aracılığıyla toplanan bir çiftenlem/boylam koordinatı Konum noktası tek bir veri noktasıdır. Çokgenbilgisi mevcut olmadığında bir arazinin/arazi biriminin konumunu temsil
etmek için kullanılabilir. Konum noktaları arazi biriminin merkezinde
alınmalıdır. Bir arazi birden fazla arazi biriminden oluşuyorsa, konum
noktası en büyük arazi biriminin merkezinde alınmalıdır.
Doğal bir ekosistemin, insanlar tarafından doğrudan veya dolaylı olarakdönüştürülmesine veya bozulmasına karşı korunması. Doğal ekosistemler,
mutlak koruma, restorasyon veya sürdürülebilir yönetim metodlarının

19 Ulusal Pestisit Bilgilendirme Merkezi (NPIC; National Pesticides Information Center), ABD (http://npic.orst.edu)

SA-GL-SD-1-V1.2TR

18

herhangi bir kombinasyonuyla korunabilir.

Korunmuş Kimlik

Kredi

Rainforest Alliance Sertifikalı içerik veya ürünün geriye doğru arazi sertifika
sahibine kadar tanımlanabildiği bir izlenebilirlik seçeneği. Bu, uyulması
gereken en önemli izlenebilirlik tipidir. Sertifikalı içerik veya ürünle
sertifikasız içerik veya ürün karıştırılmaz. Sertifikalı bir ürün farklı sertifikalı
kaynaklardan/arazilerden geliyor, ancak tedarik zinciri boyunca kimliği
korunuyorsa Karışık Korunmuş Kimlik (Mixed IP) alt türü uygulanabilir.
Kütle denkliği izlenebilirlik seviyesinde faaliyet gösteren sertifika sahipleri
için miktarın eşdeğeri.

Küçük arazi

Küçük araziler esas olarak, aile veya ev işçiliğine ya da topluluğun diğer
üyeleriyle iş gücü alışverişine dayalıdır. Mevsimlik işler için geçici işçiler
tutabilirler, hatta (az sayıda) daimi işçi tutabilirler. Küçük üreticilerçoğunlukla sertifika almak için grup halinde örgütlenirler ve kayıtgeliştirme ve kayıt tutma işlemleri için Grup Yönetimi'nden yararlanırlar.

Kütle denkliği

İdari izlenebilirlik; bir sertifika sahibinin, eşdeğer miktarın Rainforest Alliance
Sertifikalı olarak tedarik edilmesi durumunda, Rainforest Alliance Sertifikalı
olarak sertifikalandırılmamış bir ürünü beyan etmesine olanak tanır.

Maksimum Kalıntı
Seviyesi (MRL)

Malzeme Güvenliği
Bilgi Formu (MSDS)

Marka Sahibi

Mevsimlik işçiler

Misilleme

Nihai tüketici ürünü

SA-GL-SD-1-V1.2TRM
Gıdada izin verilen maksimum kimyasal madde kalıntısı miktarı.
MRL’lerden, pestisitlerin doğru kullanımına ilişkin bir gösterge olarak
yararlanılır.
Bir ürünün/maddenin kullanımına ilişkin olarak, ilgili iş güvenliği ve sağlık
bilgilerini içeren döküman Dökülme konusundaki prosedürlerle birlikte,belirli bir malzemeye veya ürüne ilişkin olarak güvenli kullanım, kullanma
talimatları, uygun potansiyel KKE tehlikeleri bunlar arasında olabilir ancak
bunlarla sınırlı değildir.
Tescilli bir marka adı veya etiketi altında herhangi bir mal veya ürünü
pazarlayan bir kişi veya şirket. Perakende şirketlerinin bünyesinde yer alanözel etikete sahip markalar veya mağaza markaları bu tanımın içinde yer
alabilir. Marka sahibi şu şekillerde tanımlanır: i) Bir veya daha fazla tescilli
marka adı veya etiketi altında bir ürünü pazarlayan bir tüzel kişilik. Bu
tüzel kişilik, ürünü kendisi veya üçüncü bir taraf aracılığıyla işleyebilir ve
ambalajlayabilir, ancak markanın sahibi kendisidir ve marka sorumluluğu
kendisine aittir. ii) Bir ürünü, kendilerine ait bir veya daha fazla özel etiket
veya mağaza markası altında pazarlayan bir perakende işletmesi
Bkz. geçici işçiler
Bir işverenin bir çalışanı, yasal olarak koruma altındaki bir faaliyete
katıldığından dolayı cezalandırması. Misilleme, alt pozisyona indirme,
disiplin cezası verme, işten çıkarma, maaş kesintisi veya işini veya
vardiyasını değiştirme gibi herhangi bir negatif iş muamelesi olabilir.
Ancak misilleme, görevini değiştirme gibi daha belirsiz şekilde degerçekleşebilir.
Tüketilmeye hazır ve işleme veya ambalajlama bakımından başka birdönüştürme işlemi gerektirmeyen Rainforest Alliance Certified etiketli bir
ürün.
O
19

Omurgalı

Ormanlardan kalanağaçlarOrtakçı

Memelileri, kuşları, sürüngenleri, amfibyumları ve balıkları içeren,belkemiğine veya omurgaya sahip olmalarıyla ayırt edilen organizmalar.
Arazideki orijinal doğal ekosistemin bir parçası olan ve biyolojik çeşitlilik
bakımından yüksek değere sahip ağaçlar Çoğunlukla tarım veya tarımsal
ormancılık sistemi içinde dikilen ve yönetilen diğer ağaçlardan daha yaşlı
ve daha büyüktürler.
Üründen pay alma veya ürünün satışından yüzde alma karşılığında bir
toprak sahibinin arazisini işleyen kiracı üretici.
Arazi bütün yıl boyunca, haftada beş gün veya eşdeğeri süre boyuncaçalışan en az beş işçiyi istihdam eder. Örnekler için lütfen örnek tablosuna
bakın:

Ortalama ≥ 5 işçiçalıştırma (Yalnızca
Küçük Araziler içingeçerlidir)Çalıştırılan işçi sayısı
5 işçi10 işçi
10 işçi
20 işçi
40 işçi
40 işçi

Gün sayısıİstihdam süresi
Haftada 5 gün 12 ay
Haftada 2,5 gün 12 ay
Haftada 5 gün 6 ay
Haftada 2,5 gün 6 ay
Haftada 2,5 gün 3 ay
Haftada 5 gün 1,5 ay

Bu işçiler daimi, yevmiyeli, geçici, göçmen veya mevsimlik işçi olabilir. Aileişçileri (Lütfen aile işçileri tanımına bakın) ücretli olarak çalıştırılan işçiolarak sayılmamaktadır.
Lütfen bu tanımın sadece yıl boyunca 5 veya daha fazla tam zamanlı işçiçalıştıran grup yönetimi kapsamındaki küçük araziler için geçerli
olduğunu unutmayın. Bu hesaplamalara yardımcı olacak bir araç Ek S13Grup Üreticisi Kaydı mevcuttur.

Örgütlenmeözgürlüğü

Öz değerlendirmeÖzgür, Önceden ve
Bilgilendirilmiş Rıza
(FPIC)
SA-GL-SD-1-V1.2TRİşçilerin ve çalışanların, hiçbir ayrım gözetilmeksizin, önceden izin almaya
gerek olmaksızın, kendi tercih ettikleri örgütleri kurma ve bunlara katılma
hakkı
Sürdürülebilir Tarım Standardı’nın geçerli gerekliliklerine uygunluğun
sertifika sahibi tarafından değerlendirilmesi. Yılda bir yapılır vetaşeronların, hizmet sağlayıcıların ve tarım iş aracılarının uygunluğunu
içerir (uygulanabilir olduğunda).
Karma bir grubun üreticileri olan büyük arazilerde öz değerlendirme, ya
grup yönetimi tarafından bir iç denetim aracılığıyla ya da büyük arazinin
yönetimi tarafından öz değerlendirme yoluyla yapılabilir.
Gruplarda öz değerlendirme, grup üreticilerinin iç denetimlerini ve grup
yönetiminin geçerli gereklilikler uyarınca kendi kendini değerlendirmesini
içerir.
Yerli halkların ve diğer yerel toplulukların, kendi arazilerinin ve
kaynaklarının kullanımı veya geliştirilmesi konusunda özgürce vebilgilendirilmiş şekilde seçim yapma hakkı. FPIC, herhangi bir geliştirme
planının tamamlanmasından veya uygulamaya konmasından önce,etkilenen bütün grupların katılımıyla yürütülen katılımcı bir süreçaracılığıyla uygulanır. Bir FPIC süreci, toplulukların zorlanmamasını veya
tehdit edilmemesini; kararların, toplulukların kendi seçtiği kurumlar veya
temsilciler aracılığıyla alınmasını; herhangi bir faaliyete yetki vermeden

20

Parça başı iş

veya başlamadan önce toplulukların rızasının alınmasını ve bu rızanınözgürce verilmesini; toplulukların, önerilen herhangi bir geliştirmeninkapsamı ve bu geliştirmenin toplulukların arazileri, geçim kaynakları veçevreleri üzerindeki olası etkileri konusunda eksiksiz olarak
bilgilendirilmesini; sonuçta rıza göstermek veya göstermemek
konusundaki kendi tercihlerine saygı gösterilmesini garanti altına alır.20
PÇalışmaya harcanan süreye göre değil birim başına ücretlendirilen iş.

Pazar fiyatı

Konvansiyonel (sertifikasız olarak) olarak üretilen aynı kalite ve menşeli birürün için yaygın olarak ödenen fiyat

Pestisit

Gıda ve tarımsal ürünlerin üretimi sırasında zarar veren veya başka şekilde
bunların üretimini, işlenmesini, depolanmasını, nakliyesini veya
pazarlanmasını aksatan, istenmeyen bitki veya hayvan türleri dahil olmaküzere, herhangi bir zararlıyı uzaklaştırmak, ortadan kaldırmak veya kontrol
altına almak üzere kullanılan kimyasal veya biyolojik içerikli herhangi bir
madde veya madde karışımı.
Yaprak dökücü, kurutucu veya meyvelerin seyreltilmesinde veya erken
dökülmesinin önlenmesinde kullanılan maddeler de bu terimin
kapsamına girer. Pestisitler ayrıca, ürünün depolama ve nakliye sırasındabozulmasını önlemek amacıyla hasattan önce veya sonra da ürünlere
uygulanabilir.

Rainforest Alliancebeyanı

Risk

Risk
değerlendirmesi

Rotasyon (Ürün)R
Rainforest Alliance sertifikasyonu veya Rainforest Alliance sertifikalı ürünveya içeriğin/içeriklerin tedarik edilmesiyle ilgili herhangi bir referanstır.
Beyan, ürün içi veya ürün dışı ve/veya ürünün arzı veya satışı ile ilgili
olabilir. Bu, hem işletmeler arasında hem de işletmeden tüketiciye
yönünde olabilir.
Risk, etkinin boyutuyla birlikte olumsuz bir olayın ortaya çıkma olasılığıdır.
Risk hafifletme önlemleri, bu gibi olayların ortaya çıkmasını önlemek
ve/veya etkilerini hafifletmek için alınan önlemlerdir.
Üreticilerin Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım Standardı'nın
gerekliliklerine uymasını ve beklenen sürdürülebilirlik sonuçlarınaulaşmasını önleyebilecek sorunları saptamaya yönelik sistematik bir süreç
Rainforest Alliance, bu analize destek olmak için bir araç geliştirmiştir (Ek 3
Arazi Risk Değerlendirme Aracı). Araç, hazırlık aşamasında yürütülecek,
standardın ana konularını kapsayan bir temel risk değerlendirmesinden
ve sertifikasyonun ilk yılında yürütülecek, detaylı risk değerlendirmesindenoluşur. Detaylı risk değerlendirmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği vedeğerlendirme ve yönlendirme yaklaşımı gibi, bu değerlendirmeningeliştirme gereklilikleri içindir. Detaylı iklim değişikliği risk değerlendirmesi,seçmeli geliştirme olarak yürütülebilir. Gerek temel gerekse detaylı riskdeğerlendirmesinin, en az üç yılda bir tekrarlanması gerekir. Riskdeğerlendirme aracı, risklerin hafifletilmesi için alınabilecek önlemlere
genel bakış sunar.
Aynı araziye, birkaç yetiştirme mevsimi boyunca art arda farklı ürünler
ekilmesi uygulamasıdır.

20 ILO, Özgür, Önceden ve Bilgilendirilmiş Rıza (Free, Prior and Informed Consent) http://www.fao.org/indigenous-peoples/our-pillars/fpic/en

SA-GL-SD-1-V1.2TR21

SÇalışanların güvenliği, sağlığı ve refahıyla ilgili olarak işyerlerinde veya
kamuya açık ortamlardaki bütün kaza ve yaralanmaları önlemeyeyönelik yasalar, yönetmelikler, kurallar, ilkeler ve prosedürler
Sağlık ve güvenlik
Ayrıca iş sağlığı ve güvenliği (İSG) ve iş içi ve dışı faaliyetlerin güvenliği
konusunda iş dışı sağlık ve güvenlik adı da verilir.
Savunmasız grup

Sayısallaştırılmış
(veri)

Sera gazları(GHG’ler)

Sertifika sahibi

Sertifika kapsamı

Sertifikalı
Sevkiyat

Sit alanı

Sorumlu iş idaresi
yaklaşımı

Genel nüfusa kıyasla daha fazla yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında
olan gruplar. Etnik azınlıklar, yerli halklar, göçmenler, engelli insanlar,
yalnız yaşayan yaşlı insanlar, kadınlar ve çocuklar çoğunlukla, düşük
eğitim düzeyi ve işsizlik gibi, daha da fazla sosyal dışlanmaya yol
açabilecek güçlüklerle karşı karşıya kalır.
Ya bir cihaz (örneğin tablet, telefon, GPS cihazı) vasıtasıyla toplanan ya
da dijital formata dönüştürülen ve karar alma işlemlerine yönelik olarak
kullanılabilecek ve analiz edilebilecek veriler oluşturmak üzere birbilgisayar tarafından işlenebilen bilgiler.
Isıyı veya uzun dalgalı ışınımları atmosferde hapseden bileşik gazlar. Bu
gazların atmosferdeki varlığı, dünyanın yüzeyinin ısınmasına neden olur.
GHG’lerin ana kaynağı, insan faaliyetleridir. Fosil yakıtların yakılması,ormanların yok edilmesi, yoğun hayvancılık, sentetik gübre kullanımı veendüstriyel işlemler, sera gazlarının oluşumuna katkıda bulunur.
Rainforest Alliance tarafından kendisine sertifika verilen herkes. Sertifika,
Rainforest Alliance tarafından verilen bir onay veya bir CB tarafından
verilen bir sertifika olabilir. Sertifika sahibi, bir arazi veya tedarik zinciri
aktörü veya birden fazla arazi veya tedarik zinciri aktörü için sertifikayı
yöneten bir oluşum olabilir.
Bir sertifika sahibinin sertifikasyonunun kapsadığı faaliyetler, işlemler,
aktörler ve ürünler kümesi
Gerekliliklerde geçen “sertifikalı” terimi, sertifika sahipleri tarafından,
Rainforest Alliance 2020 Sürdürülebilir Tarım Standardı uyarıncadoğrulanmak suretiyle üretilen ve ticareti yapılan ürüne/miktara işaret
eder.
Rainforest Alliance Sertifikalı ürünün bir sertifika sahibinden sonraki sertifika
sahibine fiziksel olarak taşınma işlemi.
Kabul edilen doğal, ekolojik ve/veya kültürel değerleri nedeniyledoğanın, ilişkili ekosistem varlıkları ve kültürel değerleriyle birlikte uzun
vadeli olarak korunmasını sağlamak amacıyla ilgili yetkili kuruluşlar
tarafından ilan edilen veya belirlenen alan. Milli parklar, yaban hayatı
sığınakları, biyolojik veya ormancılık koruma alanları, özel mülkiyetteki
koruma alanları ve UNESCO Biyosfer koruma alanları veya Dünya Mirası
Sit Alanları içindeki alanlar. Geçerli yasalara göre, koruma altındaki birbölge içinde üretime izin verilebilir: bir yönetim planındaki belirli bölgelerle(çok kullanımlı bölgelerle), koruma altındaki bölgelerin belirli bir
kategorisiyle (V, VI numaralı IUCN kategorileri) veya izin belgeleriyle(örneğin, izinli araziler) sınırlanabilir.
Çevrenin, insanların ve toplumun korunmasının sağlanması işuygulamalarının ve idaresinin temeline entegre edilir. Sorumlu iş idaresi
yaklaşımı, yasal yollarla kötü bir şekilde uygulansa bile, her şeyden önce,SA-GL-SD-1-V1.2TR
22

insan haklarına saygı, çevre koruma, işçi ilişkileri ve mali hesap verme
sorumluluğu gibi konularda yasalara uyulmasını gerektirir.21
Akarsular, durgun su kütleleri ve diğer sulak alanlar. Bunlar, aşağıdakileri
içerir:•Su ekosistemleri

Akarsular ve durgun su kütleleri: Doğal olarak ortaya çıkmış bütün
dereler, nehirler, su birikintileri, göletler, göller ve lagünler, ayrıca çoğu yıl
en az iki ay boyunca sürekli olarak akan veya kesintili olarak akan ve en
az 1 metre genişliğindeki mevsimsel akarsular. Tortul çökeltileri, kirli
akıntılar, kıyı erozyonu, termal kirlenmeyle veya 1 metrenin altındaki setler
nedeniyle değişiklik geçirmiş olan su birikintileri de doğal su ekosistemleri
olarak kabul edilir. Suni havuzlar, su arıtma gölcükleri ve sulama havuzları,
şu durumlar haricinde doğal su ekosistemi olarak kabul edilmez: a) bu su
kütlelerine, nesli tehlike altındaki türler yerleşmişse ve/veya b) su kütlesinin
yapılış amacı balıklara ve yaban hayata yaşam alanı sağlamaksa.

Diğer sulak alanlar: Doğal hidrolojik koşullar sonucunda aşağıdaki koşullardan
birinin veya her ikisinin ortaya çıktığı, doğal olarak oluşmuş bütün sulak
alanlar:a) Toprak yılın çoğu zamanında suya doymuş durumdadır; ve/veyab) arazi periyodik veya sürekli olarak sığ suyla kaplıdır. Bunlara, longozlar,
göletler, dereler veya denizlerin çevresindeki sulak alanlar dahildir.
Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım Standardı'nın amaçları açısından,aşağıdakiler doğal ekosistem olarak kabul edilmez:•

Sürdürülebilirlik
Farkı (SD)

Sürdürülebilirlik
Yatırımları (SI)Şikayetİnsan faaliyetlerine bağlı olarak mevsimsel veya kalıcı olarak sulak hale
getirilen alanlar (örneğin drenaj kanalları, sulama havuzları, su bentleri,atık toplama havuzları, su ürünleri yetiştirme havuzları, pirinç tarlaları veya
çakıl ocakları). İstisnası: a) bu su kütlelerine nesli tehlike altındaki bir tür
yerleşmişse ve/veya b) su kütlesi, insanlar tarafından sulak yaşam alanısağlamak üzere oluşturulmuşsa.

Rainforest Alliance Sertifikalı ürününün alıcıları tarafından, arazi sertifika
sahiplerine, diğer primler (kalite primleri) ve farklardan bağımsız olarak,söz konusu malın piyasa fiyatına ek olarak yapılan, zorunlu bir nakdi eködeme. Sürdürülebilirlik Farkı, (çoklu) grup, bireysel veya çoklu arazi
sertifika sahiplerine ödenir. (Çoklu) grup yapılandırmalarında, grup
yönetimi Sürdürülebilirlik Farkı’nın tamamını üreticilere orantılı olarak
yeniden dağıtır. Bireysel veya çoklu arazi yapılandırmalarında, arazi
yönetimi Sürdürülebilirlik Farkı’nı a) üreticinin ve/veya b) işçilerin menfaatidoğrultusunda harcayabilir.
Sürdürülebilirlik Yatırımları, Rainforest Alliance Sertifikalı ürünlerin alıcıları
tarafından arazi sertifika sahiplerine, belirli olarak Sürdürülebilirlik Tarım
Standardı’nın Arazi Gereklilikleri’ne uymalarına yardımcı olmak amacıyla
yapılan nakdi veya ayni yatırımlardır.
Bu yatırımlar, Sürdürülebilir Tarım Standardı'nın temel gerekliliklerine vegeliştirme gerekliliklerine uymak amaçlı yatırımları ve sertifikasyon maliyeti
için gereken (Dijital İç Yönetim Sistemi iç denetimlerinin yürütülme ve
denetim giderleri) yatırımları içerir. Yatırımlar, arazi sertifika sahipleri
tarafından kendi yatırım planlarında belirtilen ihtiyaçlara yönelik olmak
zorundadır ve alıcıların, yaptıkları yatırımları rapor etmesi gerekir.
Şikayet, herhangi bir kişinin başka bir kişinin veya kuruluşun, şikayetçi tarafı
olumsuz şekilde etkileyen eylemleri veya kuralları ve politikaları hakkındaki

21 OECD, Sorumlu İş İdaresi Yaklaşımının Tanımı, Yatırıma yönelik Prensip Çerçevesi, 2015. https://www.oecd.org/investment/toolkit/

SA-GL-SD-1-V1.2TR

23

yakınması veya kaygısıdır.

Şikayetmekanizması

Tampon bölge

Tarım İş Aracısı

Tarımsal
kimyasallar

Bireylerin, (işyerindeki usulsüzlükleri bildiren çalışanlar dahil olmak üzere)çalışanların, toplulukların ve/veya sivil toplum örgütlerinin, (teknik, sosyal
veya ekonomik nitelikteki) belirli arazi veya iş faaliyetleri ve/veya
operasyonlarından olumsuz bir şekilde etkilendikleri konusundakişikayetlerini yapabildikleri bir süreç Şikayet mekanizması, resmi veya resmi,
yasal veya yasal olabilir. Şikayetin sunulması, ele alınması, iyileştirme ve
izleme aşamalarını içerir.
T
Koruma altındaki bir bölgenin koruma değerini arttırmak amacıyla
yetkililer tarafından, kaynak kullanımında kısıtlamalar getirilen ve/veyaözel geliştirme önlemleri alınan ve ilgili yetkili kuruluşlar tarafından
belirtilen, koruma altındaki spesifik bir bölgenin çevresindeki alanlar.
Arazilere veya üretim tesislerine daimi, geçici veya mevsimlik işçi tedarik
etmek gibi işçi işe alım ve yerleştirme hizmetleri sunan bir kurum, kurum
temsilcisi veya şahıs Tarım iş aracıları, kâr amacı güden veya gütmeyenbirçok şekilde olabilir.
Gübreler, pestisitler, büyüme düzenleyiciler, nematisitler veya toprak
düzenleyiciler gibi, tarımsal üretimde kullanılan, ticari olarak üretilen,çoğunlukla sentetik kimyasal bileşiklerdir.

Tedarik zinciri
aktörü

Gıda üreten, biyolojik çeşitliliğe destek olan, sağlıklı toprakların oluşmasınısağlayan, kullanılabilecek suyun mevcut olmasını sağlayan ve
atmosferdeki karbonu azaltan sistemlerde ağaçlarla tarımsal ürünlerin ve
potansiyel olarak diğer bitki ve çiftlik hayvanlarının da bir arada yaşamasıÜretiminden son satışına varıncaya kadar sertifikalı ürünle ilişkili herhangi
bir kuruluş.

Tedarik Zinciri RiskDeğerlendirmesi(SCRA)

Kayıt sürecinin, Rainforest Alliance Sertifikasyon Platformu'nun, gerekendoğrulama tipini ve sıklığını belirlemek amacıyla bir tedarik zinciri sertifika
sahibinin operasyonlarının potansiyel risklerini değerlendirmekte temelaldığı bir dizi sorudan oluşan parçası

Tarımsal ormancılık

Tehdit altındaki
hayvanlar ve
bitkiler

Tehlike

Ulusal yasalarca veya sınıflandırma sistemlerinde tehdit altında veya
tehlike altında olarak ilan edilmiş ve/veya IUCN Tehdit Altındaki Türlerin
Kırmızı Listesi’nde Kritik Tehlike Altında, Tehlike Altında veya Savunmasız
Durumda olarak ilan edilmiş ve/veya Nesli Tehlike Altında Olan Yabani
Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme’nin (CITES)
Ek I, II veya III bölümünde listelenmiş olan türler.
Bir kişi veya kişiler üzerindeki potansiyel zarar veya olumsuz sağlık etkisi
kaynağı. Çeşitli tehlike tipleri vardır: "fiziksel tehlikeler" (örneğin kayma
veya takılıp düşme tehlikeleri, yangın, sıcak nesnelerle veya bakımı ihmal
edilmiş ekipmanlarla çalışma), "sağlık tehlikeleri" (örneğin gürültü, titreşim,uygun olmayan ışık düzeyi, zararlı tozlar veya stres) veya "kimyasal
tehlikeler" (örneğin temizlik maddeleriyle, yapıştırıcılarla veya pestisitlerleçalışma)Kişilere veya çevreye zarar verebilecek materyaller. Kullanılmış kurşunasitli piller/aküler, asbest, enerji tasarruflu cıvalı ampuller, elektronik atıklar,
POP (PCB) içeren elektrik transformatörleri, tıbbi ekipmanlar, radyoaktif

SA-GL-SD-1-V1.2TR
24

Tehlikeli materyaller

Temel koruyucu
kıyafetToplulukmalzemeler, pestisitler, süresi dolmuş insan ve hayvan ilaçları, kullanılmış
yağlar, bulaşıcı biyolojik atıklar, dezenfektanlar, hayvan parçaları vekadavraları ve partiküller (küller, toz, pestisit serpintileri) bunlar arasındadır.
Pestisitlerle çalışan kişilerin kıyafetleri, uzun kollu gömlek, pantolon veçorap üstüne giyilen iş tulumu, bot, kimyasal maddelere dayanıklı
eldiven, göz koruması (tüm yüz maskesi veya koruyucu gözlük) vesolunum korumasını (yani solunum maskesi) kapsar.
Bir arazinin, arazi grubunun veya şirketin varlığı veya operasyonları
tarafından etkilenen belirli bir yerde yaşayan insan grupları. Tarım işçileri,arazi sakinleri, komşular, yerliler ve yakın köylerde veya kentlerdeyaşayanlar, belirli bir arazi, arazi grubu veya şirket tarafından etkilenen
topluluklar olabilir.
Bkz. Yerliler ve yerel topluluklar

Toplumsal Cinsiyet

Toplumsal Cinsiyeteşitliği

Toplumsal Cinsiyete
Duyarlı

Toprakdeğerlendirmesi

Kadınlar ve erkekler ve kadın ve erkek grupları arasında, normlar, roller veilişkiler gibi, toplumsal olarak oluşturulmuş karakteristikler. Toplumdan
topluma farklılık gösterir ve değiştirilebilir. Çoğu insan ya erkek ya kadın
olarak doğmakla birlikte kendilerine uygun normlar ve davranış biçimleriöğretilir. Bunlar, evde, toplum içinde ve işyerlerinde aynı cinsiyetten veya
karşı cinsiyetten kişilerle nasıl etkileşimde bulunacaklarını içerir.22 İnsanlar
kendilerini hem erkek hem de kadın olarak veya hiçbiri olarak
tanımlayabileceğinden, Cinsiyet Tanımlaması erkek ve kadınla sınırlıdeğildir.
Kadınlarla erkeklerin ve kız çocuklarıyla erkek çocuklarının eşit haklara,
sorumluluklara ve fırsatlara sahip olması. Eşitlik, kadınlarla erkeklerin aynı
olması değil, kadınlarla erkeklerin haklarının, sorumluluklarının ve
fırsatlarının erkek olarak mı yoksa kadın olarak mı doğmuş olduklarınabağlı olmaması anlamına gelir. Cinsiyet eşitliği, farklı kadın ve erkek
gruplarının çeşitliliğine saygı göstererek, hem kadınların hem de erkeklerinçıkarlarının, ihtiyaçlarının ve önceliklerinin göz önüne alınmasını gerektirir.
Cinsiyet eşitliği bir kadın sorunu olmayıp, gerek erkekleri gerekse kadınları
ilgilendirmeli ve tam katılımlarını sağlamalıdır. Kadınlarla erkekler
arasındaki eşitlik hem bir insan hakları meselesi olarak hem de insan
merkezli sürdürülebilir gelişimin önkoşulu ve göstergesi olarak görülür.23
Toplumsal cinsiyet normları, rolleri ve ilişkileri göz önünde bulundurulur ve
toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile erkek ve kadınların özel ihtiyaçlarıyla ilgili
konuları ele almak, zararlı toplumsal cinsiyet normlarını, rollerini ve ilişkilerini
düzgün hale getirmek ve kadın ve erkek arasındaki güç ilişkilerindedeğişiklikleri teşvik etmek için bu anlayış temelinde faaliyetler yürütülür.
Toprağın dokusu, toprak hidrolojisi, toprak profili, topografi, organik
maddeler, bitki örtüsü özellikleri, toprak kullanımı gibi karakteristiklerin
gözlenerek toprağın koşullarının analiz edilmesine yönelik sistematik bir
süreç. Toprak değerlendirmesinin amacı, ürün seçimine ve toprak ve su
yönetim önlemlerine destek olmaktır. Toprak matrisi kılavuz dökümanında(J kılavuz dökümanı: Toprağın Verimliliği ve Korunması), toprakdeğerlendirme işleminin yürütülmesi hakkında bilgi verilmiştir.

22 Dünya Sağlık Örgütü (WHO)23 BM, Kadınlar, Kavramlar ve Tanımlar (Women, Concepts and Definitions) https://www.un.org/womenwatch/osagi/conceptsandefinitions.htm

SA-GL-SD-1-V1.2TR

25

Uygulama dışıbölgeÜcretler

U
Pestisit uygulaması yapılmayan alan Uygulama dışı bölgenin genişliği,pestisit uygulama yöntemine dayanır ve metre cinsinden mesafeylebelirtilir:
1) Sırt pulverizatörü, bantlama, yemleme, spesifik granül yerleştirme, toprak
veya bitki enjeksiyonu, tohum işleme ve ot boylama gibi mekanik, elyardımıyla ve hedefe dönük uygulama yöntemleriyle uygulandığı takdirde 5
metre2) Motorlu pulverizatörler veya püskürtme bomları, hava püskürtmeli
pulverizatörler veya sis makineleri (ULV sis makineleri) gibi yayma ve basınçlı
püskürtme uygulama yöntemleriyle uygulandığı takdirde, ekipmanın teknik
spesifikasyonlarına bağlı olarak 10 metre.
Para cinsinden ifade edilen ve karşılıklı anlaşmayla ya da ulusal yasa
veya yönetmeliklerle belirlenen ücret veya kazançlar. Ücretlerin birçalışana, yapılan iş ya da yerine getirilmiş veya getirilecek olan hizmetlerkarşılığında işveren tarafından ödenmesi gerekir.

Üretici

Ticari amaçla veya kendi ve/veya ailesinin geçimini sağlamak için bir
tarım işletmesine sahip olan veya işleten (erkek veya kadın) kişi.

Vekil kullanıcı
haklarıV
Bir sertifika sahibine, izlenebilirlik platformunda bir arazi sertifikası sahibi
adına işlemler yapmak üzere verilen yetki.

Yaban hayatıYİnsanlar tarafından esas olarak çiftlik hayvanı veya evcil hayvan olarak
beslenen hayvanlar dışındaki bütün omurgalı karasal türler.

Yaban hayatı
zararlısı

Bitkilere veya bitki ürünlerine zararlı olan herhangi bir yabani omurgalı
hayvan.

Yakın tehlike

Mantık çerçevesinde bakıldığında ya hemen ya da tehlike ortadan
kaldırılamadan önce ölüme yol açmasının veya ağır fiziksel zarar
vermesinin bekleneceği her türlü koşul, durum veya hareket şekli.
Bir ev halkının, o ev halkının bütün üyeleri için düzgün bir yaşam standardısağlamaya yetecek, yıllık net kazançları. Düzgün bir yaşam standardının
unsurları, beklenmedik olaylara karşı güvence dahil olmak üzere, gıda, su,
barınma, eğitim, sağlık, ulaşım, giyim ve diğer temel ihtiyaçları içerir.

Yaşam geliriYaşam gelirinde, bir ev halkının kazandığı gelirin birden çok kaynaktangelebileceği kabul edilir. Örneğin küçük toprak sahibi üreticilerde gelir,ürün satışlarının yanı sıra arazi dışı işlerden ve yardımlardan da eldeedilebilir.24

Yaşam ücreti

Bir çalışan tarafından belirli bir yerde standart bir çalışma haftasında eldeedilen ve çalışan ve ailesi için düzgün bir yaşam standardı sağlamaya
yetecek ücret.
Düzgün bir yaşam standardının unsurları, beklenmedik olaylara karşı
güvence dahil olmak üzere, gıda, su, barınma, eğitim, sağlık, ulaşım,giyim ve diğer temel ihtiyaçları içerir. Birçok ülkede, yaşam ücreti

24 Küresel Yaşam Ücreti Koalisyonu, Yaşam Ücreti (https://www.globallivingwage.org/about/living-income/)

SA-GL-SD-1-V1.2TR

26

konusunda tek bir tanım ve metodolojiye dayalı rayiç tahminlerigeliştirilmektedir.25

Yenileme
Yerel bitki örtüsü

Eski ağaçları ve diğer bitkileri sökme ve yerlerine yeni bitki örtüsü dikme
faaliyeti
Kendi doğal yayılma alanında, yani insanlar tarafından getirilmeden
veya insanların bakımına gerek kalmadan varlık gösteren tür, alt tür veya
daha alt taksonomik kategorideki bitkiler.
Nispeten yaygın olarak kabul edilen yerli halklar tanımlarından26 birine
uyan, farklı insan grupları. Bu tanımlarda (başka faktörlerin yanı sıra),aşağıdakiler göz önüne alınır:
•
•
•

•
•
Yerliler ve yerel
topluluklar

Belirli bir sosyoekonomik, politik ve tarihi bağlam içinde kendi insan gelişimi
kavramını ve şeklini edinmiştir
Farklı grup kimliği, dilleri, geleneksel inançları, töreleri, yasa ve kurumları,
dünya görüşleri ve yaşam tarzlarını korumaya çalışmıştır
Tarihsel olarak kullandığı ve yerleştiği, özel bir bağ kurduğu ve fiziksel ve
kültürel varlığının tipik olarak bağlı olduğu topraklar, doğal kaynaklar vebölgeler üzerinde belirli bir zaman boyunca kontrol sahibi olmuştur
Kendilerini yerli halklar olarak görür
Kökenleri; varlıkları, orijinal olarak bulundukları veya sonradan el konulup
sürüldükleri toprakların sömürgeleştirilmesinden önceye dayanan halklardan
gelmiştir

Rainforest Alliance standardının amaçları açısından bu tanım aynı
zamanda, yerli halklarla aynı temel karakteristikleri paylaşan diğer yerel
toplulukları da kapsayacak şekilde kullanılır. Örneğin:•••Yetkinprofesyonel/teknisy
en

Yönetim planı

Toprağa ve doğal kaynaklara, kültür, töre, tarih ve kimlik kaynakları olarak özelbir anlam yüklemek
Gelir kaynaklarını, sosyal örgütlenmelerini, kültürlerini, geleneklerini veinançları dahil olmak üzere, kendi kültürel ve fiziksel varlıklarını sürdürmek için
toprağa ve doğal kaynaklara bağlı olmak
Toprağı, devlet kurumları tarafından resmi olarak tanınmış olsa da olmasa dageleneksel mülkiyet sistemlerine göre kullanmak ve yönetmek.

Belirli bir uzmanlık alanında kanıtlanmış profesyonel uzmanlık, beceriler,
deneyim ve sicile sahip birey. Ülkedeki yetkili makamlarca verilmiş lisans
veya sertifikaya sahip, pestisit uygulamaları için hava taşıtlarını sürmek
veya dron kullanmak gibi spesifik teknik faaliyetler konusunda yetkinprofesyonel/teknisyen
Yönetim tarafından, (hem yönetim, hem çalışanlar ve/veya grupüreticileri için) gerekliliklere uymak üzere belirlenen hedeflere ve bu
hedeflere ulaşmak için gereken ilgili hizmetlere ayrıntılı bir genel bakış.
Faaliyetler arasında risk hafifletme faaliyetleri, iyileştirme faaliyetleri
olabileceği gibi, eğitim, teknik destek, girdilere (örneğin fideler) erişim ve
farkındalık arttırıcı faaliyetler gibi hizmetler de olabilir. Yönetim Planı’nda
faaliyetler hakkında, takvim, sıklık, faaliyetlerin yürütülmesinden sorumlu
kişi, hedef grup ve durum gibi ayrıntılar belirtilir.

25 ILO, 2011

26 Bağımsız Ülkelerdeki Yerli ve Kabile Halkları Hakkındaki Konvansiyon (169 sayılı ILO Konvansiyonu), Yerli Nüfuslara Karşı Ayrımcılık Sorunu Hakkında Araştırma ve Yerli Nüfuslar Konusunda Çalışma Grubu

tarafından “Yerli Halklar” kavramı hakkındaki BM Ön Raporu, yaygın olarak kabul edilen tanımlar arasındadır.

SA-GL-SD-1-V1.2TR

27

Ulusal, bölgesel ve küresel ölçekte olağanüstü önemli veya kritik önemde
kabul edilen biyolojik, ekolojik, sosyal veya kültürel değerler:
Yüksek KorumaDeğerine Sahip(HCV)1) HCV1: Küresel, bölgesel veya ulusal ölçekte önem taşıyan endemik türlerin ve
ender, tehdit altındaki veya tehlike altındaki türlerin toplandığı yerler.
2) HCV2: Küresel, bölgesel veya ulusal ölçekte önem taşıyan ve doğal dağılım ve
miktarda doğal olarak görülen türlerin büyük çoğunluğunun yaşamını
sürdürme yeteneğine sahip olduğu, el değmemiş orman arazileri ve geniş arazi
seviyesindeki ekosistemler ve ekosistem mozaikleri.
3) HCV3: Ender, tehdit altındaki veya tehlike altındaki ekosistemler, yaşam
alanları veya soyu tükenmekte olan canlıların korunması için ayrılmış bölgeler.
4) HCV4: Su kütlelerinin korunması ve dayanıksız topraklarda ve eğimli arazilerde
erozyon kontrolü gibi kritik durumlardaki temel ekosistem hizmetler.
5) HCV5: Yerel toplulukların veya yerli halkların (gelir kaynakları, sağlık,beslenme, su vb.) temel ihtiyaçlarının giderilmesi için temel önem taşıyan
yerler ve kaynaklar. Bu topluluklarla ve yerli halklarla yapılan sözleşmelerle
ayırt edilir.
6) HCV6: Küresel veya ulusal kültürel, arkeolojik veya tarihi önem taşıyan
ve/veya yerel toplulukların veya yerli halkların geleneksel kültürleri için kritikönemdeki kültürel, ekolojik, ekonomik veya dini/kutsal yerler, kaynaklar,yaşam alanları ve araziler. Bu yerel topluluklarla veya yerli halklarla yapılansözleşmelerle ayırt edilir.
HCV alanlarının ve Doğal Ekosistemlerin korunması konusundaki özel bir
Rainforest Alliance kılavuz dökümanında, HCV alanlarının ayırt edilmesineilişkin daha ayrıntılı tanımlar ve talimatlar mevcuttur.

Zararlı
Zorla çalıştırmaZ
Bitkilere veya bitki ürünlerine zarar veren herhangi bir bitki (otlar), hayvan(örneğin nematodlar, böcek, eklembacaklılar, kemirgenler) veya patojen
ajan (mantarlar, bakteriler ve virüsler gibi mikroorganizmalar) türü, ırkıveya biyotipi27
Bir kişinin, herhangi bir cezaya uğrama tehdidi altında yapmak zorunda
bırakıldığı ve kendisinin gönüllü olarak sunmadığı bütün iş veya hizmetler.
Bir kişi, gönüllü olmayan (çalışanın özgür ve bilgilendirilmiş rızası
bulunmayan) bir işe koşulduğunda ve cezalar ya da herhangi bir baskı
veya zorlama aracılığıyla çalışmaya mecbur bırakıldığında, zorlaçalıştırıldığı kabul edilir.
Gönülsüzlük şekilleri, aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlı değildir:
•
•
•
•
•

Kölelik veya borçla çalıştırma gibi bir işlem yoluyla çalıştırma
Askerlik gibi, devlet tarafından dayatılan ve 29 sayılı ILO Konvansiyonu’nda
belirtilen beklentileri karşılamayan işçilik
Gönüllü olmayan cezaevi işçiliği
Ücretsiz veya aşırı düşük ücretli çalışma
Çalışma koşulları (işveren, ücretler, çalışma saatleri, işin cinsi,koşullar/tehlikeler/maruziyetler, süre) üzerinde, çalışanın rızası olmadan
yapılan değişiklikler

27 Uluslararası Bitki Koruma Konvansiyonu Sekreterliği Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, BİTKİ SAĞLIĞI ÖNLEMLERİ KONUSUNDAKİ ULUSLARARASI STANDARTLAR (INTERNATIONAL STANDARDS FOR PHYTOSANITARY MEASURES),

2002 (http://www.fao.org/docrep/004/Y3241E/y3241e00.htm#Contents)

SA-GL-SD-1-V1.2TR
28

•
•
•

İşveren veya işe alan tarafından çalışma veya yaşam koşullarında düşüş
meydana getirilmesi
Gönüllü olmayan ve aşırı fazla mesaiİş sözleşmesi veya anlaşmasını sona erdirme konusunda sınırlı özgürlük

Baskı veya zorlama şekilleri, aşağıdakileri içerebilir ancak bunlarla sınırlıdeğildir:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Fiziksel veya cinsel şiddet
Fiziksel sınırlama
Hareket veya iletişim kısıtlamalarıPara cezaları veya başka finansal cezalar
Yemek, su, tuvalet, uyku veya diğer temel ihtiyaçlardan mahrum bırakmaİzolasyon
Zorla uyuşturucu veya alkol kullandırma
Borçla çalıştırma veya avansların ve borçların manipülasyonu dahil olmaküzere borç manipülasyonu
İstihdam şartı olarak depozito, mali veya ek teminatlar veya kişisel eşyalarınzorunlu tutulması
Ücretlerin veya diğer sosyal yardımların verilmemesi veya geciktirilmesi
Kimlik belgesi veya önemli başka dökümanların, çalışanın rızası olmadan
ve/veya çalışana bunlara kolayca erişim olanağı sağlamadan alıkonulması
İşten çıkarma, sınırdışı etme, yasal işlem veya yetkililere şikayet etme
tehditleri

29
SA-GL-SD-1-V1.2TR