LUTY 2022

ISSN 2084-3143

Miesięcznik internetowy poświęcony
jazzowi i muzyce improwizowanej

Tatvamasi
Etad Vai Tad
Eric Vloeimans
Confusion Project
Last

W JAZZIEI MUZYCEIMPROWIZOWANEJ

POBIERZAPLIKACJĘ
JazzPRESS
Ciesz się udogodnieniami
i czytaj wygodniej
na iPhone i iPadOd Redakcji
redaktor naczelny
Piotr Wickowski„Mam wrażenie, że jeśli kiedyś sam się konkretnie określę, zapędzę siebie samego
w kozi róg. I nie będę miał innego wyjścia, jak grać już zawsze w tym właśnie stylu.
I stracę całą swoją wolność” – przyznaje się niderlandzki trębacz Eric Vloeimans,o którym można napisać wiele, ale nie to, że w pełni realizuje się tylko w jakimś ściśle
określonym, jednym muzycznym nurcie. Rock, jazz, muzyka filmowa – to jeszcze nie
wszystko, czym się intensywnie jednocześnie zajmuje.
„Często myślałem o tym, że zwolennicy jednego kierunku nie są w stanie zagrać
pewnych rzeczy, które dla muzyków z drugiej «opcji» są oczywiste. Jedni i drudzy
patrzyli na siebie wzajemnie z poczuciem lekkiej wyższości. Ja chyba zawsze znajdowałem się gdzieś pośrodku. Bo przecież dlaczego nie można siebie po prostu wzajemnie słuchać i być może nawet czegoś się od siebie nauczyć? Jak każdy, szukałem
swojego miejsca, swojej tożsamości i po żadnej ze stron nie czułem się zupełnie u siebie. Zadawałem sobie różne pytania – dlaczego na przykład we free jazzie perkusja
ma przestrzeń do najbardziej szalonych solówek, a kiedy zespół gra standardy, ten
cudowny instrument gra «bumcyk bumcyk bumcyk», czyli kompletne nudy?” – dzieli
się swoimi przemyśleniami Vloeimans.
Postawa działania zupełnie ponad czy poza podziałami nie jest u nas zbyt popularna, nie tylko w branży muzycznej. W tym kraju muzyków zbyt łatwo się szufladkuje, a wielu z nich woli funkcjonować w ciasnych kółkach wzajemnej adoracji niż
podejmować trud zrywania ograniczających etykietek, które zostały kiedyś do nichprzyczepione. Nic dziwnego, że w ostatnich latach tak wyraźnie zwrócili tu na siebieuwagę młodzi polscy jazzmani, którzy zahaczyli o duński model edukacji muzycznej– całkiem inny od tego obowiązującego w Polsce. Jednym z nich jest kontrabasista
Franciszek Pospieszalski, któremu udaje się na co dzień godzić dużą swobodę improwizacyjną projektów własnych i swoich kolegów z graniem (i śpiewaniem) kolęd
w rodzinnym, okazjonalnym bandzie oraz z rygorystycznym odtwarzaniem muzyki
Charlesa Mingusa.
Co z tego może wyniknąć? Bardziej doświadczony Eric Vloeimans ma na to swoją odpowiedź: „Nadal do końca nie wiem, jaki kierunek jest dla mnie najlepszy. Na
mojej drodze ciągle przytrafiają mi się nowe, nieznane sytuacje, którym nie jestemw stanie się oprzeć jako muzyk”.

4|

SPIS TREŚCI
3–

Od Redakcji

6–

Portrety improwizowane

7–

Zjawiska falowe

8–

Wydarzenia

12 – Wspomnienie
12

Zbigniew Namysłowski
Legenda i encyklopedia polskiego jazzu

14 – Płyty
14
22

Pod naszym patronatem
TOP NOTE
Marcin Wasilewski Trio – En Attendant

25

Recenzje
Tatvamasi – Etad Vai Tad
Miłosz Oleniecki Trio – Songs for A
Not Necessary Band – Niekoniecznie Konieczny
Piotr Baron – Moniuszko Jazz
Wojciech Karolak – Polish Radio Jazz Archives Vol. 34
Jerry & The Pelican System – Sariani
Sneaky Jesus – For Joseph Riddle
Eskaubei & Tomek Nowak Quartet – Tyrmand to jazz
Marek Kądziela Jazz Ensemble
Mateusz Pospieszalski – Koncert w fabryce
Jaimie Branch – Fly or Die Live
Dave Liebman Expansions – Selflessness. The Music of John
Coltrane
Pete Malinverni – On the Town. Pete Malinverni Plays Leonard
Bernstein
Enrico Rava – Edizione Speciale
Nils Landgren – Nature Boy
Makaya McCraven – Deciphering the Message
Sylvie Courvoisier & Mary Halvorson – Searching for the
Disappeared Hour
Słuchaj oczami i patrz uszami
Agnieszka Matynia-Dąbrowska – Andrzej Dąbrowski.
Do zwariowania jeden krok

JazzPRESS, luty 2022

54 – Koncerty
54

Przewodnik koncertowy

61 – Rozmowy
62

Franciszek Pospieszalski
Radocha72

Eric Vloeimans
Dar pandemii

80 – Słowo na jazzowo
80

Muzyka & poezja
Martwimy się

82

My Favorite Things (or quite the opposite…)
Jazz mrożący krew w żyłach

85

Kanon Jazzu
Spotkanie jazzu z rockiem

87 – Pogranicze
87

Down the Backstreets
Znacznie więcej niż debiut Nasa

90 – Redakcja

F

L

a

w w w.jazzpress.pl

Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego pochodzących
z Funduszu Promocji Kultury|5Po r t r e t y
Wydarzenia

i m p r o w i z o w a n erys. Jarosław Czaja

6|

JazzPRESS, luty 2022

|7

fot. Piotr Gruchała

Zjawiska falowe

30 maja 2014 r., godz. 19:52:12, Warszawa. Gina Damalfi, Ksawery Wójciński, Paweł Postaremczak. 
Piotr Gruchała

8|

Wydarzenia

Dominik Strycharski z Paszportem Polityki„Zfot. Piotr Gruchała

a muzyczne fonosfery, które nie tylko wyznaczają puls i oddają atmosferę
spektakli, ale są jednymi z ich bohaterów i scenicznymi partnerami dla aktorów i aktorek”- tak uzasadniona została nagroda tygodnika
Polityka dla Dominika Strycharskiego. Flecista
i kompozytor otrzymał Paszport Polityki w kategorii Teatr.
Jako kompozytor Dominik Strycharski współtworzył ponad 90 spektakli, jest także autorem
muzyki do dokumentu Symfonia Fabryki Ursus
Jaśminy Wójcik (recenzja – JazzPRESS 6/2021).
Często osobiście wykonuje swoją muzykę podczas spektakli, wchodząc też w interakcje z aktorami na scenie.
Jako muzyk ma na koncie ponad 30 wydanych płyt, najnowsza, nagrana we współpracy z braćmi Marcinem i Bartłomiejem Olesiami, zatytułowana Koptycus, ukaże się
11 lutego. Jazzowy debiut fonograficzny – zwycięzcy edycji 2022Z

iółek Kwartet oraz Artur Małecki & The
Creature – to zwycięzcy najnowszej edycji konkursu Jazzowy debiut fonograficzny Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca. Tradycyjnie zespoły uzyskają dofinansowanie swoich
pierwszych albumów i wystąpią podczas festiwalu Warsaw Summer Jazz Days. Ze względu

na wysoki poziom nadesłanych zgłoszeń komisja konkursowa w tym roku wyróżniła też zespoły Horntet oraz Petersson|Kostka_Dialogue.
Płyta Ziółek Kwartet ukaże się w wydawnictwie ZinaART Robert Wójtowicz, a wydawcą Artura Małeckiego & The Creature będzie
Fundacja Słuchaj. 

Pop-Jazz-Platform w Łodzi

A

kademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, jako pierwsza
w Polsce, będzie gospodarzem spotkania PopJazz-Platform 2022 organizowanego przez Association Européenne des Conservatoires, Académies de Musique et Musikhochschulen (AEC).
Pop-Jazz-Platform Meetings to spotkania
przedstawicieli uczelni z całego świata (głównie z państw europejskich), którzy w swo-

jej ofercie dydaktycznej mają studia związane z muzyką jazzową, rozrywkową i tradycyjną (folk, etno, world music). Po raz pierwszy
spotkanie poświęcone muzyce jazzowej i rozrywkowej odbędzie się w Polsce. Wydarzenie
odbywać się będzie od 10 do 13 lutego w formie
hybrydowej. Tematem przewodnim sesji jest
hasło Roads Less Travelled: Directions, connections and deviations. JazzPRESS, luty 2022

|9

Jazz Forum Talents na jazzahead! 2022

J

azz Forum Talents w składzie: Kasia Pietrzko (fortepian), Kacper Smoliński (harmonijka), Maciej Kądziela (saksofon altowy), Tomasz
Chyła (skrzypce), Jakub Mizeracki (gitara), Roman Chraniuk (bas), Adam Zagórski (perkusja) zakwalifikowany został do występu pod-

czas showcase’u najbliższych bremeńskich targów jazzahead!
Polska grupa wystąpi 29 kwietnia, podczas
drugiego, europejskiego dnia showcase’ów,
jako jeden z 16 wykonawców. Krajem partnerskim targów będzie tym razem Kanada. Premiera spektaklu Mój jazzOpoczątkachpierwszego w powojennej Polsce
zespołu jazzowego Melomani, o jazzie w ówczesnych realiach, łódzkiej Filmówce, a także o Łodzi – opowiada spektakl
Mój jazz, którego premiera odbędzie się 27 marca na deskach
Sceny Monopolis w Łodzi. Jest
to monodram muzyczny Igora
Mertyna, którego treść osnuta jest na wspomnieniach An-

R

E

K

drzeja Idona Wojciechowskiego Cztery sety jazzu.
W spektaklu występuje Mariusz Saniternik jako Andrzej
Idon Wojciechowski. Aktorowi
towarzyszyć będzie Michał Kobojek Quartet w składzie: Michał Kobojek – saksofon i klarnet, Marta Sobczak – instrumenty klawiszowe, BartoszStępień – kontrabas oraz Przemek Kuczyński – perkusja. 
L

A

M

A

10 |

Wydarzenia

Footprints! dla menedżerów

Do 14 lutego przyjmowanesą zgłoszenia do uczestniczenia w warsztatach Footprints! dla menedżerów jazzowych. Warsztaty odbędą się
w maju w Lyonie.
Fundacja Wytwórnia oraz Le
Periscope z Francji kontynuują projekt współpracy europejskiej, poszukując kolejnychsześciu agentów/menedżerów/
bookerów. Uczestnikami konkursu mogą być studenci lub
absolwenci
wyspecjalizowanych uczelni, a także osoby pracujące w dziedzinie kulturyi pragnące rozwinąć nową działalność. Uczestnicy muszą mieć
co najmniej 18 lat i biegle posługiwać się językiem angielskim.
Muszą także mieszkać w jednym z sześciu wskazanych krajów: w Polsce, Austrii, Holandii,
Norwegii, Słowenii lub Francji.
Poza warsztatami w Le Periscope w Lyonie uczestnicy programu w lipcu wezmą także
udział w INTL Jazz PLatformw Łodzi oraz będą mogli wykorzystać swoje umiejętności podczas trasy koncertowej
w Europie z wybranym w ra-

mach projektu zespołem w sezonie 2022-2023. Otrzymają także stypendium oraz pokryciekosztów podróży do Lyonu, zakwaterowanie i wyżywienie
podczas warsztatów w Lyonie
i INTL Jazz Platform.
Projekt realizowany jest przez Le
Periscope z Lyonu, Fundację Wytwórnia z Łodzi, Bimhuis z Amsterdamu, Druga Godba z Lublany, Music Austria z Wiednia
oraz Oslo Jazz Festival i współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu Kreatywna Europa. JazzPRESS, luty 2022

LUTY 2022

ISSN 2084-3143

Miesięcznik internetowy poświęcony
jazzowi i muzyce improwizowanej

Tatvamasi
Etad Vai Tad
Eric Vloeimans
Confusion Project
Last

JazzPRESS dostępny jest na takichurządzeniach jak iPhone i iPad w bardzo
przyjaznej formie!
Mamy nadzieję, że ułatwi Wam tolekturę naszego miesięcznika!
By przetestować jak czyta się nasz
magazyn na Waszych urządzeniach,kliknijcie tutaj »		Piszemy dla Was i dzięki Wam

|11

12 |

Wspomnienie

Zbigniew Namysłowski (1939-2022)
Legenda i encyklopedia polskiego jazzu

fot. Lech Basel

Zbigniew Namysłowski – legenda polskiego ruchu
jazzowego – zmarł 7 lutego w Warszawie. Był jednymz „ojców założycieli” polskiego jazzu nowoczesnego,
genialnym saksofonistą, którego kolejne muzyczne
kroki bacznie obserwowali wszyscy w branży, niezależnie od różnicy pokoleń. Niespełniony chyba
wiolonczelista, jeden z naszych najlepszych kompozytorów oraz organizatorów zespołów wszelakich,czasem grający na flecie, kiedyś doskonale na puzonie, z wykształcenia podstawowego pianista.

Jego autobiografia, jeśli kiedykolwiek zostanie napisana, będzie encyklopedią polskiego jazzu. Lista
tych, którzy jako młodzi muzycy
grali w jego zespołach, tworzy legendę na miarę Jazz Messengers
Arta Blakeya. Gdyby przez wszystkie lata działalności takich formacji jak kwintet, kwartet, Air Condition i The Q zespół nazywał sięciągle tak samo, miałby pełne prawo do licencji na nazwę Namysłowski Jazz Messengers. Albo Jazz
Messengers from Poland.
Zbigniew Namysłowski, rocznik
1939. Urodzony pod Warszawą całkiem przypadkiem, muzyki uczył
się w Krakowie, skąd pochodziła
jego rodzina, debiutował w Warszawie w wieku kilkunastu lat w działających w stolicy składach jazzu
tradycyjnego. Grając na wiolonczeli, był jedną z sensacji drugiej edycji jazzowego festiwalu w Sopocie.
Nagranie z tego festiwalu jest prawdopodobnie najstarszym fonograficznym dokumentem w katalogu
nagrań Zbigniewa Namysłowskiego(zespół Modern Combo).
Kilka lat później założył własny
skład grający dixieland, jednak już
wtedy poszukiwał form bardziej
nowoczesnych. Jego zespół był chyba wówczas jedynym dixielandowym zespołem na świecie mającymJazzPRESS, luty 2022

|13

w swoim repertuarze kompozycję
Johna Coltrane’a – Lazy Bird. W tym
czasie grał często na puzonie, zwyciężając na tym instrumencie w ankiecie organizowanej wtedy przez
magazyn Jazz, ale także na alcie.
Tego rodzaju ankiety miał później
wygrywać wielokrotnie.
Zanim nagrał swój pierwszy album, zyskał wśród polskich muzyków sławę jako geniusz, który
potrafi opanować w krótkim czasie grę na każdym instrumencie.
Podobno grał na gitarze, perkusji i nawet na trąbce. Swój pierwszy saksofon altowy pożyczył od
Krzysztofa Komedy, wtedy rozstałsię z puzonem na dobre, aby znaleźć się w składzie The Wreckers.
Wtedy też zorganizował swoją
pierwszą grupę grającą nowocześnie – The Jazz Rockers. Ten zespół
jako pierwszy grał autorski repertuar Zbigniewa Namysłowskiego.
Talent kompozycyjny Namysłowski rozwijał, pisząc dla kolejnegoskładu własnego zespołu z Czesławem Małym Bartkowskim i Włodzimierzem
Gulgowskim.
Już
wtedy w jego kompozycjach pojawiać się zaczęły motywy góralskie
i nietypowe rozwiązania rytmiczne. Ten skład pojechał na koncerty do Wielkiej Brytanii, gdzie grałw słynnym klubie Ronniego Scotta w Londynie i został zauważony
przez managerów wytwórni Decca,

W 1965 roku Zbigniew Namysłowski uczestniczył w nagraniu Astigmatic Krzysztofa Komedy.
Współpraca muzyków grupy Zbigniewa Namysłowskiego z niezwykle przez chwilę popularnymna całym świecie zespołem Novi Singers pozwoliła zorganizować egzotyczną trasę koncertową obejmująca Indie, Australię i Nową Zelandię. W wieku 30 lat Zbigniew Namysłowski miałjuż za sobą koncerty na wszystkich kontynentach(może z wyjątkiem Ameryki Południowej). Z The
Wreckers zagrał na Newport Jazz Festival, z własnym zespołem u Ronniego Scotta, a z Novi Singers
odwiedził Australię. W 1969 roku Namysłowskiwziął udział w nagraniu utworu Bema pamięci żałobny rapsod Czesława Niemena. W 1973 roku w legendarnym składzie z Tomaszem Szukalskim Zbigniew Namysłowski nagrywa Winobranie – jedną
ze swoich najważniejszych płyt, która byłaby wystarczającym powodem do uznania całej dekady
za udaną. Dwa lata później powstaje Kujaviak Goes
Funky. Działalność międzynarodową Zbigniew
Namysłowski prowadzi, nagrywając z Urszulą Dudziak i Michałem Urbaniakiem.
Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych prowadzi znakomity skład Air Condition. Jak
zwykle w jego składach pojawiają się młodzi muzycy pilnie obserwujący mistrza. Namysłowski gra
z grupami górali, uświetnia przeróżne jubileuszei występuje gościnnie. Pokazuje, jak można grać na
jazzowo Mozarta i polskie tańce ludowe.
Tak o przygotowywanym, kolejnym swoim autorskim materiale Zbigniew Namysłowskim mówił
w 2018 roku w JazzPRESSie: „Nowa płyta nie będzie
odpowiedzią na żadne przypisywane mi cechy.
Zresztą wciąż się zastanawiam. Mam dosyć dużywybór nowych kompozycji, które muszę poukładać
w zamkniętą całość”. 

która wydała na angielskim rynku
jego debiutancki album Lola.

Rafał Garszczyński / PW

14 |Pod naszym patronatem

CONFUSION PROJECT – LAST

fot. John Zheng & KobaruJ

azz narodził się jako forma protestu i od początku był wołaniem o coś: o równe prawa,
o walkę z dyskryminacją rasową itp. Te aspekty można zresztą spotkać nadal w twórczości młodych gniewnych współczesnej sceny – Shabaki Hutchingsa, Yazz Ahmed,
Ambrose’a Akinmusire’a czy Sarathy’ego Korwara. Ale współczesny jazz wypowiada się nie tylko w kwestiach dyskryminacji i nierówności, ale również porusza tematy ekologiczne. W 1998
roku Sonny Rollins pochylił się nad problemem globalnego ocieplenia, dając temu wyraz jużw nazwie swojego albumu Global Warming. Podobnymi sprawami (choć nie tylko) martwią siętakże jazzmani z Confusion Project – Michał Ciesielski (fortepian), Piotr Gierszewski (gitara
basowa) i Adam Golicki (perkusja) – a głosem ich niepokoju jest najnowsza płyta zatytułowana
Last.

artykuł promocyjny

Jazz w obronie
przyrodyJazzPRESS, luty 2022

|15

Michał Dybaczewski: Płyta Last Confusion Project wyraźnie wskazuje, że potencjał jazzu jako muzyki protestu wcale
się nie wyczerpał. Jazzmani protestowali
i protestują często przeciwko dyskryminacji rasowej, wasz sprzeciw ma natomiast
zabarwienie ekologiczne. Dlaczego?
Michał Ciesielski: Za mało wiem o historii
walki z dyskryminacją w Ameryce, by wypowiadać się w tym kontekście. Dla mnie osobiście jazz to przede wszystkim głos wolności.
Czasem przybiera on formę protestu, czasem
radosnej euforii, a czasem chodzi w nim o odnalezienie ukojenia, katharsis i uwolnienia
się choć na chwilę od tego, co nas trapi. Dlatego
powstała Last – płyta poświęcona problemom,które teraz budzą w nas niepokój. Dla mnie toz jednej strony sprzeciw, ale z drugiej próba
odnalezienia wewnętrznego spokoju i podzielenie się tymi emocjami ze słuchaczem.

ców nad próbę przekazania czegoś, co dlamnie ważne, lub zajęcia stanowiska w ważnej kwestii. Kryzys klimatyczny jest faktem, nie ma nic wspólnego z jakimkolwiekświatopoglądem czy ideologią. Istnieją niezliczone dowody naukowe na jego istnienie
i już teraz dotyka setek tysięcy, jeśli nie milionów, ludzi. Jeśli wciąż dla kogoś to „jakieś

Kryzys klimatyczny jest faktem, nie ma nic wspólnegoz jakimkolwiek światopoglądem czy ideologią
Zdajesz sobie zapewne sprawę, że współczesny świat jest spolaryzowany i chętnie nadaje etykiety, często niesprawiedliwei krzywdzące. Nie obawiasz się tego, że jakpotencjalny odbiorca waszej muzyki zobaczy wasz ekologiczny manifest, pomyśli: „jakieś lewackie brednie” i odłoży ją na bok?

lewackie brednie”, to myślę, że ta płyta i tak
nie przypadłaby mu do gustu.

Nie. Niewykluczone, że takie sytuacje będąsię zdarzać. Nie jest to jednak coś, czego

Nie jesteście pierwszymi, którzy wzięli ekologizm na sztandary. Kilka lat temu chociażby projekt Tomasza Dąbrowskiego Ocean Fanfare przełożył na jazz zagrożenie
efektem cieplarnianym. Tym, co muzycznie łączy wasz album z płytą Ocean Fanfare, jest surowość, refleksyjność, ale u wasbym się obawiał. Zacznę się przejmować,jeśli zauważę, że przedkładam zaspokojenie gustów jak najszerszego grona odbior-

momentami wylewa się też żywioł. Czyzgłębiałeś tematykę innych dzieł muzycznych poruszających sprawy ekologiczne?

16 |Pod naszym patronatem

Tych projektów pojawiło się rzeczywiście
kilka w ostatnich latach, jednak szczerzemówiąc, nie chciałem się nimi inspirować, aby nie powielać cudzej wizji. Jedyne,o czym możemy opowiedzieć szczerze na tej
płycie, to nasze własne odczucia i przemyślenia. Ta płyta jest głównie o emocjach, jakie wzbudza w nas kryzys klimatyczny. Jest
tam i o lęku, złości, rezygnacji, ale i o nadziei
czy akceptacji. To są utwory o uczuciach.

Poza ostatnim utworem – Acceptance, który
napisałem wspólnie z Adamem Golickim,
utwory na tej płycie to moje kompozycje,
nad ich zarysami pracowałem najpierwsam, a później nabierały kształtów w saliprób. Ja zazwyczaj piszę utwory dla Confusion, jednak wkład twórczej myśli Adamai Piotra jest tutaj nie do przecenienia. To, jakbrzmimy i gramy, jest wypadkową naszych
trzech osobowości, z których każda jest klu-

Przygotowywaliście się jakoś – mentalnie
czy duchowo – do nagrania tej płyty?
Przede wszystkim trzeba było się zastanowić, o czym dokładnie chcemy opowiedzieć,
i po co. Co ta płyta ma przynieść dobregosłuchaczowi. Przez jakie nastroje i refleksje chcielibyśmy go przeprowadzić. Jak tougryźć, by ta płyta była poważna, adekwatnie do tematyki, którą porusza, ale też nie
bezgranicznie dołująca. Nie chcemy nikogo
dołować – myślę, że udaje nam się zostawić
słuchaczy z nutką nadziei i wewnętrznego
spokoju. Gdy na te pytania sobie odpowiedzieliśmy, to potem pozostało nam przełożenie tego na muzykę..
Kompozycje są dopracowane, spójne, zakładam zatem, że powstawały w dłuższym procesie twórczym. Ile było tu koncepcji, a ile czystej improwizacji? Było tu
działanie kolektywne czy w jakiś sposób
podzieliście się obowiązkami?

czowa. Z pewnością też nad tą płytą pracowaliśmy dłużej i intensywniej niż nad którąkolwiek z poprzednich.
Tytuł albumu, Last, ma dwojakie znaczenie:może oznaczać „ostatnia”, ale i „trwać”. To taka furtka interpretacyjna dla słuchacza?
Myślę, że to słowo i jego dwojakie znaczenie dobrze oddaje to, o czym jest ta płyta.
Jesteśmy w takim punkcie, w którym wiele,
miejmy nadzieję, wciąż od nas jako gatunkuzależy, w tym to, czy będziemy pokoleniem,
które jako ostatnie doświadczy wielu zjawisk i dobrodziejstw naszej planety, czy pokoleniem, które zagwarantuje, że będą one
trwały.
Fakt, że jazzem wyrażacie niepokój o stanplanety, to jedno, ale jest też druga, bardziej praktyczna strona medalu: współpracujecie z fundacją ekologiczną, co przynosi namacalne skutki.

artykuł promocyjny

Nie chcemy nikogo dołować – myślę, że udaje
nam się zostawić słuchaczy z nutką nadziei
i wewnętrznego spokoju

JazzPRESS, luty 2022

To prawda. Rozpoczęliśmy naszą akcję #1CD1tree jeszcze na długo przed ukazaniem się
Last, bo na początku 2020 roku. W kilku słowach – środki ze sprzedaży naszych płyt przeznaczamy na sadzenie drzew. Robimy to przypomocy portalu internetowego Tree-Nation,
który zrzesza różne inicjatywy zadrzewiania
i odnowy zniszczonych ekosystemów na całym świecie. O każdej z tych inicjatyw można
poczytać i dowiedzieć się więcej.
Zazwyczaj są to inicjatywy, które nie tylko ratują podniszczone ekosystemy, ale teżangażują miejscową ludność, zapewniając
zatrudnienie i edukację w zakresie świadomego wykorzystywania zasobów natury.
Jest to w naszym odczuciu coś naprawdę
fajnego. Dlatego bardzo nam miło, że TreeNation zgodziło się być naszym oficjalnym
partnerem przy tej płycie. I cieszymy się, żenasi słuchacze posadzili już 1200 drzew!
Konsekwencją ekologicznego charakteru
tej płyty jest też to, że nie zapakowaliście
jej w plastik. Moim zdaniem naturalnym
skutkiem tego podejścia powinna być też
płyta winylowa. Myślicie o tym?
Myślimy o tym, ale na razie nie decydujemy się na to. Niestety produkcja płyt winylowych nie należy do najbardziej ekologicznych, więc jej wytłoczenie rozmijałoby
się z samą koncepcją albumu. Od pewnego
czasu obserwuję sytuację na rynku i pomału zaczynają się pojawiać pewne ekologiczne rozwiązania (jak np. płyta długogrająca
wytłoczona z plastiku wyłowionego z oceanu). Dotychczas jednak nie znaleźliśmy
żadnego rozwiązania, przy którym byśmy
nie zbankrutowali. Ale myślę, że jeśli poczekamy jeszcze trochę, to takie przystępne

|17

dla nas eko alternatywy zaczną się pojawiać i wtedy – czemu by nie?
Faktycznie, mówiąc o płycie winylowej,myślałem o samym opakowaniu, zapominając o tym, że polichlorek winylu, z którego płyta jest wykonana, to tworzywo
sztuczne, niekoniecznie przyjazne dla środowiska. Skoro jednak już wspomniałem
o opakowaniu – co dokładnie przedstawia
okładka? Kto jest jej autorem?
Autorem okładki jest Daniel Latsch – artysta, z którym współpracowaliśmy już przyokazji naszej wcześniejszej płyty Primal.
Bardzo się cieszę, że ta współpraca nadal
trwa, bo to niezwykle kreatywny i pomysłowy człowiek. Stanął tu przed nie lada
wyzwaniem, bo decydując się na ekologiczne digipacki, musiał się ograniczyć doużycia tylko czarnego atramentu. Okładka
powstała na podstawie dwóch zdjęć satelitarnych tego samego obszaru pokrytego
krą Morza Beauforta. Oba zdjęcia zostały
zrobione w odstępie roku. Różnica w ilości tej kry wymownie obrazuje tematykę
płyty.
Czy wątek ekologiczny będzie kontynuowany na kolejnych płytach?
Na pewno będziemy kontynuować wydawanie naszego materiału w sposób ekologiczny. Będziemy się też starać angażować
w różne charytatywne inicjatywy. Jeśli
chodzi o tematykę kolejnych albumów, naprawdę nie wiem. Będziemy grać o tym,co będzie nam w przyszłości leżało na wątrobie, a to już zależy od tego, co zaserwuje
nam rzeczywistość. 

18 |Pod naszym patronatem

Janusz Muniak Quartet – Rembrances

Leszek Kułakowski – Witkacy Narkotyki

Album Rembrances zawiera odnalezione i zremiksowane fragmenty koncertu, który kwartet
Janusza Muniaka zagrał w maju 2002 roku w niewielkim klubie Stodoła Pod Strzechą w Zbrosławicach koło Tarnowskich Gór. W zespole saksofoniście i liderowi towarzyszyli pianista Wojciech
Puszek, perkusista Arek Smolik oraz kontrabasista Piotr Kułakowski. Z ponad dwugodzinnegowystępu, który doszedł do skutku bez jakiejkolwiek próby, na płytę trafiły znane i wcześniej wykonywane przez Janusza Muniaka i jego zespoły
utwory: Just Friends, Recorda Me, I’ll Remember
April, Soul Eyes oraz Love Letters.
„Janusz Muniak prowadzi swe myśli pewnie, soczystym, rasowym dźwiękiem, uciekając niekiedy w rejony free, co jednak wypływa z naturalnej
logiki znanych kompozycji. Jak sam kiedyś mówił,«W muzyce nigdy nie jest tak, że wszystko wolno.
Swoboda może być w doborze środków, jednakza tą swobodą musi iść ogromna kontrola. Inaczej nie będzie muzyki, tylko bełkot»” – opisuje
wydawca.
Płyta pojawia się w katalogu Solitonu, premiera –11 lutego.

„Gdyby dziś żył Witkacy, jestem co do tego absolutnie pewien, byłby tym projektem wręcz
zachwycony” – napisał w słowie wstępnym dobookletu najnowszego albumu Leszka Kułakowskiego Andrzej Winiszewski. Witkacy Narkotyki tozapis koncertu z muzyką Leszka Kułakowskiego
zainspirowaną traktatem filozoficzno-estetycznym Narkotyki Ignacego Stanisława Witkiewicza. Wykonano ją podczas Komeda Jazz Festival
w Słupsku, w październiku 2021 roku.
„Jako «wizjoner jazzu» - bo tak nazywa mnie
krytyka – rzucam artystyczne wyzwanie wizjonerowi czystej formy. Poza tym jestem artystą
od «zadań specjalnych», lubię twórcze tajemnice,wyzwania” – wyjaśnia powody zajęcia się Witkacym i jego dziełem Leszek Kułakowski. Poza kompozytorem, grającym na instrumentach klawiszowych, program Witkacy Narkotyki wykonali:
Jorgos Skolias (wokal), Jerzy Karnicki (narrator),
Tomasz Dąbrowski (trąbka, flugelhorn), MarcinWądołowski (gitara), Konrad Żołnierek (kontrabas, gitara basowa) i Sebastian Frankiewicz (perkusja).
Wydawcą albumu jest Soliton.

JazzPRESS, luty 2022

|19

Paweł Palcowski Quintet – Influences

Jaremko Trio – Grow

Influences to druga autorska płyta trębacza Pawła Palcowskiego i jego kwintetu. Zamieszczone
na niej kompozycje autorstwa lidera zespołu były
przedmiotem jego pracy doktorskiej zatytułowanej Różnorodne oblicza jazzu akustycznego
w kontekście muzyki XXI wieku.
Album zarejestrował zespół w składzie: Paweł
Palcowski (trąbka, flugelhorn), Jarosław Bothur(saksofon tenorowy), Kajetan Borowski (fortepian, wurlitzer), Maciej Kitajewski (kontrabas, gitara basowa) i Arek Skolik (perkusja).
Paweł Palcowski jest absolwentem studiów
pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia Akademii Muzycznej w Katowicach, o stopniu doktora
sztuk muzycznych. Był wykładowcą tej uczelni.
Wśród muzyków, z którymi współpracował, są
cenieni na świecie – Ron Carter, Ed Cherry, Mike
Moreno, Jamie Callum, a z Polski Maciej Sikała,
Grzegorz Nagórski i Adam Jarzmik, w którego
zespole zdobył wiele nagród. Poprzednim albumem kwintetu trębacza był Old Fashioned Moodwydany w 2019 roku.
Płyta miała premierę 14 stycznia. Wydawcą jest
SJ Records.

Jaremko Trio tworzy trzech zaprzyjaźnionych
jazzmanów - kontrabasista Filip Arasimowicz,
perkusista Antoni Wojnar oraz gitarzysta Mateusz Jaremko. Zespół debiutował na scenie podczas koncertu magisterskiego na Akademii Muzycznej w Gdańsku. Po zakończeniu studiów
przez muzyków tria na rynek trafił pierwszy ich
album - Grow.
„Inspiracją do napisania kompozycji były etapy
dorastania na każdej płaszczyźnie życia. Natura
jest tutaj kluczowa w zrozumieniu świata i nas
samych. Akceptacja zmian i dostrzeganie w tym
piękna to bardzo ważny element dojrzewania.
Album jest wynikiem rozwoju, czy też pewnego
rodzaju ewolucji, której doświadczyłem w trakcie
tworzenia kompozycji oraz w momencie, gdy sięgałem po natchnienie do twórczości swoich ulubionych artystów” – wyjaśnia Mateusz Jaremko.
Oprócz kompozycji lidera na płycie znalazły się
nowe aranżacje utworów cenionych przez niego – Jimiego Hendrixa i zespołu The Beatles orazstandard My Favorite Things skomponowany
przez Richarda Rodgersa.
Płyta ukazała się 4 lutego.

20 |Pod naszym patronatem

Jah Ares Quartet– Odyssey

Marta Szefke Groove Band
– Złapać ostrość

Ares Chadzinikolau – urodzony w Poznaniu pianista, kompozytor, poeta i tłumacz o greckich korzeniach (w jego dorobku – 30 wydanych książek,20 nagranych płyt i ponad 200 utworów napisanych na fortepian), znany również jako Jah Ares znów daje o sobie znać. Po trzech albumach, które ukazały się w roku 2020, i dwóch w 2021, ten
rok otwiera kolejnym dziełem – tym razem nagraną w kwartecie płytą zatytułowaną Odyssey.
„Ares szuka własnej muzycznej wizji świata. Przechodząc z jazzu do world music, psychodelii i progresywnego rocka, Chadzinikolau, jak Grek, jak
Odys szuka własnej Itaki, odkrywając przed słuchaczem wielokulturową i wielobarwną muzyczną podróż” – interpretuje nowość pianisty ateński
dziennikarz radiowy Manthos Jourtzoglou.
Odyssey zarejestrowano w składzie: Jah Ares
Chadzinikolau (fortepian, syntezator, wokal),
Piotr Grossmann (gitara), Marcin Bonq Bąkowski(bas) i Jarosław Koczorowski (perkusja). Wszystko skomponował, zaaranżował i wyprodukował
lider zespołu. Materiał nagrano w Ariston Studiow Poznaniu.

Marta Szefke Groove Band jest autorskim projektem wokalistki wykonującej swoje kompozycje
z tym zespołem. Grupa debiutuje EP-ką Złapać
ostrość.
Marta Szefke jest absolwentką kierunków Wokalistyka Jazzowa oraz Edukacja Muzyczna Akademii
Muzycznej w Bydgoszczy. Była wokalistką toruńskiej formacji Tortilla, wystąpiła też z Wojciechem
Karolakiem podczas Toruń Blues Meeting. W swojej autorskiej twórczości inspiruje się ulubionymi gatunkami – bluesem, soulem, R&B i funkiem.
Pisane przez nią teksty utworów – czasem serio,a czasem z przymrużeniem oka – opowiadają
o zmaganiach człowieka z rzeczywistością i zesobą samym oraz o relacjach międzyludzkich.
Poza liderką zespół tworzą: Dmytro Poeta (instrumenty klawiszowe, chórek), Bartłomiej Szefke(chórek), Krzysztof Pawłocki (gitara elektryczna),
Konrad Żołnierek (gitara basowa) i Piotr Jankowski (perkusja). Marta Szefke Groove Band powstał
w 2016 roku w Trójmieście. Formacja zadebiutowała na scenie finałowej konkursu Polish Blues
Challenge 2017 podczas Suwałki Blues Festival.

JazzPRESS, luty 2022

|21

Płyty / Top NoteONTT P O E

22 |Requiem Records / Lydian, 2022

Tatvamasi – Etad Vai Tad
Ostatnimi czasy atakują z regularnością automatu. Tatvamasi,po świetnym Haldur Bildur (recenzja w JazzPRESSie 1/2020), jeszcze lepszym The Third Ear Music (recenzja w JazzPRESSie 7/2021), napoczątku 2022 roku przybyło z kolejną nowiną, wypuszczając naświat Etad Vai Tad. Lubelska czwórka (Lesiak, Downar, Piątek, Redas) dostała wsparcie od Marty Grzywacz (fortepian, wokal) i Piotra Damasiewicza (trąbka, fortepian).
W sumie nic nowego, bo Grzywacz i Damaś pojawili się już
przecież na The Third Ear Music (robiąc tam zresztą piekielniedobrą robotę), a Tatvamasi już chyba nawet zapomniało, jak nagrywa się płyty bez udziału gości (ale o tym później). I bardzo
dobrze, bo zdecydowanie wychodzi im to na korzyść! Materiał,który słyszymy na Etad Vai Tad, został zarejestrowany 30 listo-

Tatvamasi to otwartość – na style,nurty i przede wszystkim ludzi|23

TO P N OT E

JazzPRESS, luty 2022

Michał Dybaczewski

pada 2019 roku w Szkole Muzycznej im. Tadeusza Szeligowskiego
w Lublinie.
Dzień później muzycy, w tej samej konstelacji i w tym samym
miejscu, zagrali improwizowany
set przed publicznością. Miałemszczęście być jej częścią. I chociaż
teraz nie jestem w stanie przypomnieć sobie, na ile materiał nagrany dzień wcześniej miał momenty zbieżne z tym, który usłyszałem
podczas koncertu (improwizowali, a więc zapewne nie miał), toszczerze mówiąc, nie ma to żadnego znaczenia, ważny jest natomiast fakt, że byłem bezpośrednimświadkiem stanu twórczej ekstazy muzyków, który przekuty został
w Etad Vai Tad.
Sesję nagraniową z 30 listopada lider, Grzegorz Lesiak, na stronie in-ternetowej zespołu wspomina tak: „Postanowiliśmy totalnie się otworzyć i nie planowaliśmy za
wiele. Tym sposobem nagraliśmy w sumie około 150 minut muzyki na żywo. (…) Jeszcze nigdy
nie doświadczyłem tak progresywnej sesji nagraniowej. Miła i swobodna atmosfera. Kreatywność.
Pełna otwartość. Pierogi i bimber. To było to i takie rzeczy chcę robić”. Ze 150 minut muzyki na album trafiło niespełna 45, które „ubrano” w sześć
utworów. Nie będę recenzował płyty kawałek po
kawałku, bo do dzieła trzeba podejść nie wyrywkowo, a holistycznie.
Pełna improwizacja, ale w wydaniu Tatvamasi
i gości przeniknięta koncepcją, zmysłem i świadomością. Zaczyna się dźwiękami gitary Lesiaka. Jej surowe, psychodeliczne brzmienie czyni
wyłom w regule, jaką jest moja niechęć do gitary w jazzie (nie znoszę jej cukierkowej liryczności i słodyczy, która niestety dominuje w gatunku). Za chwilę włączają się goście. Robi się jakoś
tak pierwotnie. „Pokrzywiona” artykulacja Grzywacz (szeptucha?) i sound Damasia sprawiają,Płyty / Top NoteONTT P O E24 |że przenoszę się gdzieś w… rejony
Polski pogańskiej (cóż zrobić). Karuzela przyśpiesza, następuje złamanie dotychczasowej konwencji,
pojawia się Piątek na saksofonie,są efekty.
Im dalej, tym przed nami otwiera
się więcej kolejnych pól do interpretacji. Muzycy rzadko galopują,stawiają na wzajemne intuicyjne„macanko” (np. Damaś vs. Piątek),
na sonorystykę, każą nam delektować się dźwiękiem, wsłuchać sięw dźwięku „słowa”. Nawet jeśli jestprzyśpieszenie, to tylko po to, by za
chwilę wcisnąć ręczny, ostro wyhamować i rzucić nas w stockhausenowsko-peyotlowe klimaty. Ergo:
Tatvamasi jest obecnie najciekawszą formacją na polskiej scenie(około)jazzowej. I piszę tę śmiałą
tezę ze świadomością wagi słów.
Chociaż „formacja” nie jest dokońca właściwym określeniem,sugeruje przecież strukturę zamkniętą, a Tatvamasi to otwartość – na style, nurty i przede
wszystkim ludzi. Emanacją takiego podejścia są improwizowane cykle Muzyki Ucha Trzeciegoz catami improwizacji w roli gości (m.in. Trzaska, Vandermark,Küchen). Na rewersie albumu
Etad Vai Tad skład został wymieniony bez zwyczajowego podziału na „rdzeń” i gości. Można więcodnieść wrażenie, że Piotr Damasiewicz i Marta Grzywacz do-łączyli do Tatvamasi na stałe.
A może to nie wrażenie? Któż ichwie. To bardziej zjawisko niż zespół – polski kontynuator amerykańskiej tradycji jazzu loftowego z jego niczym nieskrępowaną
twórczą kreatywnością.
Żeby nie być tak totalnie bałwochwalczym – jeśli miałbym
się do czegoś przyczepić, to jednej rzeczy mi brakuje. Otóż lider Tatvamasi Grzegorz Lesiak,
wspomagany przez basistę Łukasza Downara, popełnił tekst,w którym nakreślił przyczynowo-skutkową ideę Etad Vai Tad. Ideęzakorzenioną w religiach orientu i filozofii dźwięku (w angielskiej wersji można go przeczytać
na stronie internetowej zespołu,a fragment przytoczyłem na początku). Jest to swoisty esej z filozoficznymi wstawkami, który powinien zostać dołączony do płyty,dopełniając warstwę muzyczną.
Aczkolwiek decyzję o jego braku w pewnym sensie rozumiem.
Tatvamasi nie chce dawać odbiorcom żadnych wskazówek i znaków co do interpretacji wygenerowanych dźwięków. Trop trzeba
odnaleźć samemu i po swojemu,podążając własną ścieżką. Tylko wtedy dostaniemy szansę na
odnalezienie znaczenia tytułowego Etad Vai Tad. I pomyśleć, żeza tym wszystkim stały pierogi
i bimber… JazzPRESS, luty 2022

Marcin Wasilewski
Trio – En Attendant
ECM, 2021

Marcina Wasilewskiego po
raz pierwszy spotkałem dobre 30 lat temu. W Puławach
trwały Warsztaty Jazzowe.
Marcin przyjechał ze swoim triem, które za chwilę stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnychmłodych zespołów polskiego jazzu. Pamiętam, zastanawiałem się wówczas, na
jak długo starczy tak młodemu, nastoletniemu, niewątpliwie utalentowanemu
pianiście twórczej inwencji
i artystycznej kreacji. Dziś,po trzech dekadach i bacznej obserwacji Wasilewskiego jako w pełni dojrzałego
artysty i jego rozwoju, przyznam, że pokłady te wydają
mi się wciąż niewyczerpane.
Po znakomicie przyjętej
płycie tria Arctic Riff (2020)z udziałem Joe Lovano, są-dziłem (nazwałbym to nawet obawą!), że trio zbliży
się bardziej do idiomu amerykańskiego jazzu. Obecność Lovano raczej ciążyła niż dawała nadzieję na
pozostanie w orbicie „eurojazzu”. Obawy okazały się
płonne, saksofonista nie narzucał własnej wizji muzyki, a w każdym razie tak
to czułem. Z niecierpliwością czekałem na kolejną zapowiadaną płytę tria. Kiedy
się pojawiła, rzuciłem szybko okiem na tracklistę. Bez
przesłuchania choćby jednego dźwięku wiedziałem,że muzyka nie zawiedzie.
Jest tu wszystko, czego oczekiwałem. Nawet powtórka
jednego utworu z poprzedniej płyty (Vashkar) zupełnie mi nie przeszkadza,choć słyszę głosy, że wizerunkowo to krok dość ryzykowny. Trio wypracowało
taki poziom artystycznego
zaawansowania, który sprawia, że wybrane kompozycjestają się rodzajem muzycznego studium, przeznaczonego do ostatecznego wyciśnięcia jak smakowity owoc.
Widać Marcin poczuł niedosyt po wersji z Joe Lovano.
To przypadek Vashkar, to też
przypadek Wariacji Goldber-|25

gowskich. Na tym poziomie to również Riders on the
Storm The Doors. Choć ten
ostatni element układanki jest także dowodem niezwykłej intuicji całego zespołu, jakiegoś pierwotnego
wyczucia ukrytych wartości w prostych piosenkach(przypominam znakomite
Hyperballad Björk i Message
in a Bottle Stinga na wcześniejszych płytach zespołu).
Całości dopełnia swoista
trzyczęściowa suita In Motion. Dowód, że w obecnych
czasach zespolenie muzyki
klasycznej i jej piękna nienaruszalności kompozytorskiego oryginału z jazzową
swobodą improwizacji staje się obowiązującą konwencją i nieodwracalnym artystycznym faktem. Andrzej Winiszewski

26 |Płyty / Recenzje

Miłosz Oleniecki
Trio – Songs for A
Soltan Art Group, 2021

MiłoszOleniecki
wraz
z kompanami – Pawłem
Zwierzyńskim-Pióremnakontrabasie i Rafałem Dutkiewiczem na perkusji –przedstawiając płytę zatytułowaną Music for A, już nawstępie z lekka ogranicza
nam pole do interpretacji:
do czego referuje owo „A”. Jakprzeczytałem, chodzi o imiężony lidera, ale i dźwięk „A”– ponoć nadmiernie bagatelizowany, choć nie zgodziliby się z tym chociażby ogniskowi gitarzyści grający
Morskie opowieści. Ja w ramach tej literkowej zabawy
dorzuciłbym swoje trzy grosze i postawił tezę, że rozwinięciem pierwszej litery alfabetu w tym przypadku
mogłoby być „Avishai” lub„Armando”. Dlaczego? Możecie się Państwo domyślić.
Nie dziwią bynajmniej tetropy, inspiracje, śmiałe

zerknięcia w stronę twórczości nieodżałowanego Armando Corei (czyli Chicka),czy święcącego tryumfy
Avishaia Cohena (kontrabasisty), wszak formuła fortepian-kontrabas-perkusja
ma swój współczesny kanon. Po wielokroć na łamach niniejszego periodyku zwracałem uwagę, żenader trudno przebić się
wielu składom przez pewne stylistyczne klisze, lecz
samo równanie do góryna drodze do rozwoju i poszukiwania własnego soundu nie jest i nie powinno być zarzutem per se. Nie
stawiam więc i ja zarzutów
polskiej, młodej drużynie,
która na płaszczyźnie siedmiu kompozycji udowadnia
wprawdzie swój wykonawczy kunszt, jednak nie dąży(chyba) do istotnego odróżnienia się od projektów tworzonych w tej samej, mainstreamowo wypróbowanej
konwencji.
Wyraźnie odznaczający się
jest „otwieracz” Sawa Bluesi dynamiczny Forbit, w których wspomniane wyżej inspiracje – na płaszczyźnie
melodii i rytmiki, są dlamnie wyjątkowo czytelne.
Pozostała zawartość krążka
nie jest bynajmniej muzakiem czy zawartością, która

zasługuje na litościwe pominięcie. To solidne, precyzyjne granie, w którym słychać
przywiązanie do tradycji
i satysfakcję czerpaną z eksplorowania tajników jazzowych rytmów i harmonii.
Gdzieniegdzie słychać tutęskną nutę muzyki ludowej, co przywodzi na myślkolejne skojarzenia, ale nie
bawmy się już w detektywów – wszystko „siedzi” naswoim miejscu w rozgrzanym, choć studzonym dla
stylistycznej wykwintności,dźwiękowym tyglu.
Całość brzmi niemal analogowo ciepło, co ułatwia odprężanie się we wszelkiej
formie, na czym to zleciało
mi 40 albumowych minut.
Nie jest to może waga Music
for K, ale rzetelności i ambicji tej muzyce na pewno niemożna odmówić. 
Wojciech Sobczak-WojeńskiJazzPRESS, luty 2022

Not Necessary Band
– Niekoniecznie
Konieczny
Paweł Serafiński, 2021

Katując Obrazki z wystawy i Tarkusa Emerson, Lake
& Palmer (z naciskiem na„Emerson”), dręczyłem mojąrodzinę i blokowe sąsiedztwo. Przez lata podniecałem
się napędzanymi przez organy Hammonda utworami„woodstockowego” Santany
czy zawartością „czerwonego” Niemena. Na wielu jazzowych albumach zachwycałem się popisami Joeya
DeFrancesco, a rok 2021 zabrałdwóch bliskich memu sercu
artystów – Wojciecha Karolaka i Dr. Lonniego Smitha.
Nie mówię tego celem popisania się znajomością,wszak tych kilka nazwisk
nie wyczerpuje tematu, jakim są organy Hammonda,
a i w moich eksploracjachnasłuchałem się tego znacznie bardziej. Mówię to tylko
po to, by zaznaczyć, że do nagrań, w których słynne orga-ny są gwoździem programu,
mam szczególny stosunek.
Płyta Not Necessary Band,nagrywana na tzw. setkę, jawiła mi się jako energetyczny
powiew, którego trzeba było
w tym smutnym roku dla fanów Hammonda. Czy takim
faktycznie się okazała? Niekoniecznie (sic).
Nie chodzi tu bynajmniej
o brak umiejętności samego lidera (Pawła Serafińskiego), te bowiem są słyszalne odpierwszych dźwięków enigmatycznego Pustelnika. Chodzi raczej o ogólny brak ognia,
dziarskości. Tematy rozgrywane przez dwa saksofony(Piotr Baron, Kuba Raczyński
– w obu przypadkach łamane na bas klarnety) są często
minimalistyczne, powściągliwe, co nie jest zarzutem, aletu stają się cokolwiek małoangażujące. Utwory często są
długie, ale dużo w nich – nowłaśnie! – dłużyzn, momentów, w których treść, czy to intelektualna czy natchniona,wypiera stary, dobry swing
i jazzowy ogień, w takim zestawieniu aż proszący się, by
go rozpalić.
Wszak klimat takiego krótszego, energetycznego Nam
daleko nam blisko to zupełnie
inna bajka… Na większą uwagę zasługuje również ostatnia kompozycja Buntem nie-|27

spełnionym jesteś (Ta nasza
młodość) w klimacie funkowo-rapowym (choć trzeba
się też naczekać, aż dojdziemy do tego momentu), która jest przedsmakiem tego,
co mogłoby powstać, gdyby
na Niekoniecznie Koniecznympopuścić nieco cugle poprawności i senioralnej powagi.
Okazuje się, że można zagrać
z biglem, a nawet do klasyka
Piwnicy pod Baranami napisać nowy tekst.
Płyta ta nie rozczarowuje o tyle, że można zapoznać
się z ciekawym katalogiem
brzmień współcześniejszego, cyfrowego Hammonda,
który pobrzmiewa… nad wyraz vintage’owo. Można też,o ile to czyjeś klimaty, wspomnieć twórczość Zygmunta Koniecznego z legendarnej krakowskiej Piwnicy (tuwskazane wyżej Buntem…
i melancholijny Tomaszów).
To jednak nieco za mało,
bym do tej płyty wracał i jakoś szczególnie ją celebrował. No cóż, kolejni artyści
mają prawo nagrywać swoje, a ja mam prawo wrócić dochociażby James Carter Organ Trio. Tam dęciaków jesto połowę mniej, a czadu… nowłaśnie. No i ten Hammond,stary, dobry Hammond! Wojciech Sobczak-Wojeński

28 |Płyty / Recenzje

Piotr Baron– Moniuszko Jazz
Polskie Radio, 2021

Kompozycje Stanisława Moniuszki nie są tak często
obecne w jazzowym świecie, jak te napisane przez
innego wielkiego polskiego romantyka – Fryderyka
Chopina. Jednak Moniuszko pojawiał się w repertuarze zespołów jazzowych już
w latach sześćdziesiątych.
Pionierem, choć nie mamtu całkowitej pewności, byłAndrzej Kurylewicz, który grywał Ten zegar stary,
czyli arię z opery Strasznydwór. Po utwory z tekstemsięgały też wokalistki, jednak dopiero obchody 200-lecia urodzin kompozytora wprowadziły twórczość
Moniuszki na jazzowe salony. Trochę w tym mody,
trochę zapewne okazji do
grania i przeróżnych funduszy do wykorzystania.
Rok 2019 był rokiem Moniuszki oficjalnie ustanowionym stosowną uchwa-

łą sejmu. Piotr Baron swój
projekt związany z twórczością Moniuszki, który
dokumentuje jego najnowszy album Moniuszko Jazz,rozpoczął jednak wiele latwcześniej, przygotowując
specjalny program, który
pojawiał się na polskich
scenach i który udało się
uwiecznić na płycie w 2018
roku, jeszcze zanim zaczęły się oficjalne obchodyroku Moniuszki.
Repertuar płyty złożony
jest z kompozycji Moniuszki uzupełnionej słynną
Rotą Feliksa Nowowiejskiego, utworem, który o mało
co nie został polskim hymnem. Sam Nowowiejski,
który urodził się kilka lat pośmierci Moniuszki, bywauważany za artystycznego następcę i kontynuatora myśli muzycznej swojego wielkiego poprzednika,za życia był też opisywany
jako wybitny improwizator-organista. Nowowiejski,
mimo że koncertując, dożył
epoki powszechności techniki nagraniowej, nie pozostawił po sobie chyba żadnych rejestracji własnych
kompozycji.
Piotr
Baron
przygotował swój projekt poświęcony muzyce Moniuszki
w gwiazdorskiej obsadzieswojego kwintetu z udziałem Roberta Majewskiego(trąbka i flugelhorn), Michała Tokaja (fortepian),
Macieja Adamczaka (kontrabas) i Łukasza Żyty (perkusja). To zespół, który
zmierzył się z materią dlamuzyków jazzowych dośćnową. Przebojowe i energetyczne pomysły aranżacyjne lidera tworzą ekspresyjną muzykę cytującą tematy
poszczególnych kompozycji i dającą możliwość zagrania wyśmienitych partii solowych.
W tej płycie wszystko się
zgadza. Piotr Baron gragłębokim, tłustym i energicznym tonem. To nie jest
jednak zaskoczenie. Kiedy
Piotr Baron za coś się zabiera, to wiadomo, że będzie na serio i z pełnym
ogniem. Nie bierze jeńców, pozostawiając jednak
w ogniu saksofonowychdźwięków czytelne tematy, które u wielu wywołają myśl, że już to gdzieś
słyszeli. Moniuszko jednak jest obecny w polskiej
przestrzeni muzycznej.
Warto przy tym popatrzeć
na album Moniuszko Jazz,
zapominając na chwilę, że
to projekt poświęcony muzyce Stanisława Moniuszki. Nic nie ujmując dosko-

JazzPRESS, luty 2022

nałym kompozycjom z XIX
wieku, dla zespołu Piotra
Barona to jedynie podstawa do zbudowania jazzowego przekazu, w którym
temat przewodni w każdym utworze jest istotny,
ale nie najważniejszy. Najważniejszy jest jazz, a tegona najlepszym światowym
poziomie znajdziecie na
tej płycie całe mnóstwo. 
Rafał Garszczyński

Wojciech Karolak– Polish Radio Jazz
Archives Vol. 34
Polskie Radio, 2021

Wojciech Karolak pojawiał się już kilkukrotnie
w cyklu Polish Radio Jazz
Archives za sprawą archiwalnych nagrań z kolejnych edycji Jazz Jamboree.
Już druga części cyklu, zawierająca nagrania z festiwalu w 1962 roku, pozwoliła fanom usłyszeć

Karolaka na fortepianie
w jego triu akompaniującym Donowi Ellisowi. Uzupełnieniem zachowanych
nagrań z tej edycji byłytrzeci, szósty i ósmy odcinek serii, również poświęcone festiwalowi z 1962
roku i zachowanym nagraniom, między innymi zespołu Andrzeja Kurylewicza i występowi Karolaka
z Wandą Warską.
Rocznik 1962 to do dziś najobszerniej udokumentowany w serii Polish Radio
Jazz Archives festiwal. Ja
z niecierpliwością czekam
na materiały z lat siedemdziesiątych. W piętnastym
odcinku serii usłyszycie Karolaka na tenorze w zespole
Trzaskowskiego. Dwudziesty i dwudziesty drugi odcinek to festiwal z 1964 roku –Karolak z basistą Aladárem
Pege i w składzie Polish
Jazz Quartet (Wróblewski/ Karolak / Sandecki / Dąbrowski). W serii znajdziecie jeszcze nagrania z 1965
roku z Annie Ross (część
dwudziesta szósta cyklu).
W najnowszej edycji, która jest trzydziestym czwartym odcinkiem imponującej serii, wydawca sięgnął
po nowsze nagrania, które
zapowiadają kolejne rewelacyjne monografie poświęco-|29

ne kolejnym półkom obszernego archiwum Polskiego
Radia. Poświęcony w całości Wojciechowi Karolakowi album jest kompilacją
nagrań obejmującą lata od
1977 (nagranie studyjne tria
Tomasza Stańki) do 2010
(duet Karolaka ze Zbigniewem Wegehauptem). Prawdopodobnie śmierć Karolaka latem 2021 roku miała
wpływ na zmianę kalendarza wydawniczego serii
korzystającej z archiwów
Polskiego Radia. To piękny
hołd dla dorobku jednego
z gigantów polskiego jazzu,
który tak samo mocno
uwielbiał grać, jak nie lubił być liderem. W związku
z tym fani artysty muszą
śledzić jego gościnne występy w przeróżnych konfiguracjach.
W efekcie dostajemy przede
wszystkim obszerny, koncertowy i studyjny materiał jednego z najważniejszych polskich zespołów lat
osiemdziesiątych – Time
Killers (Karolak / Szukalski/ Bartkowski), uzupełniony o kilka innych wartościowych ciekawostek, które,
mam nadzieję, zapowiadają
kolejne ciekawe wydawnictwa. Przypuszczam, że trioStańki z Karolakiem i Bartkowskim, jeśli pojawiło się30 |Płyty / Recenzje

w studio radiowym w 1977
roku, nie nagrało tylko jednego utworu. Podobne nadzieje wiążę z pozostałymi
nagraniami, choć w przypadku występu Time Killers z Jazz Top 1987 to możebyć całość materiału. Pamiętam ten koncert w Teatrze Syrena i sporo artystów,
którzy występowali, więcbyć może zespół zagrał tylko
dwa utwory.
Z przyjemnością odnotowuję również fakt, że tojuż druga z płyt serii zaopatrzona w książeczkę
z komentarzem (tym razem autorstwa Tomasza
Tłuczkiewicza). Archiwalny i edukacyjny charakter całej serii od samego początku domagał się
krytycznego opracowania.
Trochę szkoda, że wykorzystano w części materiałstudyjny znany z albumu
Time Killers. A najbardziej
szkoda, że Wojciech Karolak nie zagra już niczego
nowego. Nawet jeśli składanka Polish Radio Jazz Archives Vol. 34 ułożona jestdość chaotycznie i zawiera materiał w części znany już wcześniej, to moim
zdaniem jest to doskonałe uzupełnienie kolekcji
nagrań Karolaka i mam
nadzieję, że również za-

powiedź kontynuacji poszukiwań w przebogatych
archiwach wydawcy albumu kolejnych równie doskonałych muzycznie nagrań
tego wybitnego muzyka, którego talentu dyskografia nigdy nie odda w całości, byłbowiem oprócz mistrzostwa
muzycznego również mistrzem przebywania w cieniu innych. 
Rafał Garszczyński

Jerry & The Pelican
System – Sariani
Yeyeh / Ninih, 2021

Zagadka na najbliższe paręsekund – co łączy Jerzego Mączyńskiego i Damona Albarna? Tadam, macierację, prawdopodobnie niezbyt wiele. Dociekliwi odkryją jednak, że obaj panowie oprócz tego, że tworzą
bardzo intrygującą muzykę, to formalnie przewodzą zespołom, które są ichsolowymi projektami. Albarnowi w projekcie Gorillaz pomaga rysownik Jamie
Hewlett, a Mączyńskiemu –występujący w roli producenta, znany i ceniony Wacław Zimpel. Tak czy inaczej,
muzyka drugiego wcielenia
Jerry & The Pelican System
to wyjątkowo łakomy kąsek
dla wszystkich tych, którzybardziej cenią sobie chwile
skupienia niż chaotycznego
miotania…
Już od samego początku nagrania Mączyński nie pozostawia złudzeń, co decydować będzie o sile Sariani.
Tym czynnikiem jest oczywiście brzmienie saksofonu,
wzbogaconego
odpowiednim użyciem elektroniki,
loopów czy różnych efektów. Mączyński nie popada
jednak w skrajność, znaną
chociażby z nagrań gitarzysty Davida Torna. Jerry’emu(z góry przepraszam za tępoufałość) na szczęście bardzo daleko do myślenia
w stylu „to ja i mój saksofon,
zobaczcie, ile jestem w stanie z niego wydobyć”. Takie
podejście do ukochanego instrumentu jest tak naprawdę bardzo ograniczające,myślący w ten sposób artyści łatwo wpadają w pułapkę taniego efekciarstwa
oraz chęci wywołania pu-

JazzPRESS, luty 2022

stego zdumienia. Na szczęście artystyczna myśl Mączyńskiego podąża w zgoła
innym kierunku.
Jego muzyka to synteza conajmniej kilku sposobów
pojmowania muzyki. Pelikanowy silnik artystycznynapędzany jest tak naprawdę przez próbę przedstawienia pogłębionej zadumy(być może nawet medytacji?) w nowoczesnej formule. Rzecz jasna, nie jest to
pierwsza tego typu próba,
wszak już w latach 90. przedsięwzięcia takie podejmował
sam Nils Petter Molvær. Mączyński swoją muzykę osadza w zgoła innym rejonie
muzycznym, gdyż odwołuje się raczej do transowej tradycji pieśni medytacyjnych.
Z drugiej jednak strony
brzmienie jego saksofonu,
a także częste, lecz nadaldość minimalistyczne wykorzystanie elektroniki powodują, że muzykę przenika typowo skandynawski
chłód. Jakby tego było mało,
w niektórych kompozycjach

obecny jest również duch…
rave’owy! Tak, tak, jak się
okazuje, mezalians medytacji możliwy jest nawet w takiej stylistyce. Cóż, Mączyński po raz kolejny pokazuje,że łamanie wszelkich muzycznych konwencji to dla
niego sprawa zupełnie oczywista i naturalna.
Sariani to dowód na to, jakosobista podróż artysty
może stać się przedmiotem
intrygującego dzieła sztuki. Podróż ta nie przybierajednak formy w pełni odizolowanego zagłębiania sięw odmętach swojego jestestwa, lecz przyodziana jest
w nowoczesną i stosunkowo lekką formę. W niczym
nie ujmuje to jednak samej
muzyce, która w ten sposób
staje się po prostu łatwiejsza
do przyswojenia. Cóż, to po
prostu świetna płyta, której dobrze się słucha i która
u uważnego odbiorcy pozostawi na pewno swoje całkiem trwałe odbicie… Jędrzej Janicki|31

Sneaky Jesus – For
Joseph Riddle
Shapes of Rhythm, 2021

Niejednoznaczność. Ta niejednokrotnie okazuje sięo wiele bardziej intrygująca
niż wszelkie przejawy bezapelacyjnego zachwytu czyteż bezlitosnej krytyki. Poczucie zadowolenia mieszasię z delikatnym rozczarowaniem, które, choć bywabolesne, to jednak intryguje
i o właśnie przyswojonychdźwiękach nie pozwala zapomnieć. Mniej więcej takie
refleksje towarzyszyły mi
przy każdym kolejnym odsłuchu debiutanckiej płyty zespołu Sneaky Jesus. Nagranie For Joseph Riddle, bo
to o nim właśnie mowa, na
pewno nie pozostawia obojętnym…
Podstępnego Jezusa (żebynie było, to nie ja wymyślam nazwy zespołów)
współtworzy czwórka młodych i niewątpliwie utalentowanych muzyków – sak-

32 |Płyty / Recenzje

sofonistka Matylda Gerber,
gitarzysta Maciej Forreiter,
basista Beniamin Łasiewicki oraz perkusista Filip Baczyński. Walorem, jak również zasadniczą przywarą
tego wrocławskiego kwartetu jest przywiązanie do tradycji. Już sama okładka orazwyraźne podzielenie płyty
na jej część A oraz część B
przywołują bardzo mocno
winylowego ducha (materiał oczywiście ukazał sięteż na analogu). Oczywiście nic w tym złego, choć,powiedzmy sobie szczerze,
dopełniająca nieco przebrzmiałego anturażu tandetna okładka na pewno
do słuchania nie zachęca.
Co jednak najgorsze, również pierwszy utwór z płyty może tych nieco mniej
cierpliwych zniechęcić i od
Sneaky Jesus skutecznie odstraszyć. Wszak Bugs jest po
prostu nudne – a w zasadzie w dobie poprawności
recenzenckiej napisać powinienem raczej, że „kompozycja ta nie jest przesadnie wciągająca”. Tak czy
inaczej, temu funkującemu utworowi kompletnie
brakuje wyrazistości. Tłojest przewidywalne i schematyczne, a saksofonowe
solówki pozbawione są jakiejkolwiek mocy rażenia,

tak potrzebnej w tego rodzaju stylistyce. Zespołowi
w tym utworze raczej bliżej
do sztampowych orkiestr towarzyszących solistom podczas dawnych edycji festiwalu w Opolu niż do kipiącego
energią funk-jazzowego ansamblu, który chce zmieniaćświat.
Drugi na płycie utwór, Józek
Zagadka, to tylko dalekie
echa i nieudolne nawiązanie do stylistyki rozwijanej
w Polsce już kilkadziesiąt
lat temu przez legendarny Koman Band czy orkiestrę Henryka Debicha. Naszczęście jednak Sneaky Jesus wszystko, co ma najlepsze, zostawia na końcówkę płyty. Już stosunkowo
krótki Battledance zwiastuje, że mamy oto do czynienia z zespołem o wiele, wiele bardziej intrygującym,niż wynikałoby to z wysłuchania dwóch pierwszych
kompozycji. Utwór napędza
hipnotyczny, niepokojący
groove perkusyjny wspomagany przez rewelacyjną,„skradającą się” partię basu
– doskonały dowód, że potęga tkwi w prostocie. Nad
wszystkim góruje jednakposępny saksofon, którego brzmienie przywodzi namyśl ponurą wizję staregomędrca, z niejasnych przy-czyn ignorowanego przez
wszystkich dookoła…
To wszystko jednak dopiero
przedsmak tego, co najlepsze, bo, jak śpiewał TomekLipiński, „najciekawsze dopiero przed nami”. To najciekawsze to blisko półgodzinna suita, zatytułowana
Minneapolis – Police Game.
Mieszają się w niej funkowo-jazzowe
kompozycje,sięgające jednak śmiało po
rozwiązania typowe dla rocka progresywnego (chociażby spod znaku Soft Machine). Poszczególne partie
utworów, choć czasami wydają się nieco sztucznie zesobą zespolone, cechują siętym, czego tak bardzo brakowało dwóm pierwszym
utworom – wyrazistością.
Muzycy zdają się być pewni swoich poczynaniach –ba! – być może nawet z nichdumni. W żadnym razie
nie przeradza się to jednak
w poczucie groźnej instrumentalnej szpanerki, lecz
pozostaje pełnym brawury
zamanifestowaniem kontroli nad powstającą strukturą muzyczną. 27 minut
muzyki najwyższej próby, muzyki, która ani przez
moment nie nuży!
For Joseph Riddle to debiut
w pełnym tego słowa znaczeniu. Nie brak mu dość

JazzPRESS, luty 2022poważnych wad, lecz taknaprawdę napawa nadzieją,że stanowić może pierwszy
krok na drodze wykluwania się wyjątkowo ciekawego zespołu. Sneaky Jesus zapowiadają się naprawdę
dobrze, miejmy tylko nadzieję, że nie skończą wyłącznie na jakże obiecującym początku. Jędrzej Janicki

Eskaubei & Tomek
Nowak Quartet– Tyrmand to jazz
JuNouMi, 2021

W 2020 roku doskonale
nam znani Eskaubei & Tomek Nowak Quartet wzięli na warsztat twórczość
Leopolda Tyrmanda w ramach projektu Muzyczny Tyrmand. Efektem byłycztery nowe utwory inspirowane dziełami pisarza,
opublikowane w internecie. Pod koniec 2021 ze-

brano te kompozycje, dorzucono Tyrmand to jazzz albumu Sweet Spot orazpremierowy Proszę o więcej
i wydano w postaci pięknego winyla w JuNouMi Records.
Tyrmand to jazz w mojej
ocenie jest przedłużeniem
tego etapu w karierze
i rozwoju zespołu Eskaubei & Tomek Nowak Quartet, którego produktem byłalbum Sweet Spot. Odbieram te same emocje i nastrój, co w przypadku tamtej płyty. Tę tezę zdaje się
potwierdzać umieszczenie
na Tyrmand to jazz utworu wcześniej wykorzystanego na Sweet Spot, a także kontynuacja motywu
graficznego i współpracy z Kamilem Jaczyńskim– Jakuzą. Z jednej strony
był to w mojej ocenie najlepszy album grupy, alemimo wszystko oczekiwałem czegoś nowego i po
przesłuchaniu czułem się
nieco zawiedziony. Trochę, jakbym zamiast całkiem nowego doświadczenia dostał addendum do
poprzedniego.
Muzycy nie odpowiadają
oczywiście za moje oczekiwania, więc jeśli położymy na szali obydwa teargumenty – plusy prze-|33ważają nad minusami.
Zespół kontynuuje obraną wcześniej drogę muzyki przystępnej dla nowicjuszy w świecie jazzu.
Wszystkie utwory łagodnie i przyjemnie uspokajają, otulają ciepłym kocem i zachęcają do zajęcia
miejsca przy kominku. Nie
wiem, jak mocno trzymamy się definicji gatunkowych, ale odczuwam mocny vibe „easy listening”.
Kompozycje kwartetu Tomka Nowaka wciąż są bliskie neo soulu i przystępne,a momenty stricte instrumentalne – nieinwazyjne.
Dla niektórych to brzmienie może być zbyt daleką
ucieczką od „trudniejszego”
grania. Potrafię sobie wyobrazić, że freejazzowi ortodoksi mieszają ten album
z błotem. Ale: a) nie jest on
skierowany do nich; b) ortodoksów nigdy nie warto słuchać. Poza tym – tacy
nigdy nie przesłuchaliby
albumu zawierającego rapowanie.
Co do rapu i występów wokalnych – odnoszę wrażenie,że w grze z zespołem jazzowym Eskaubei osiągnął już
niemal całkowity komfort.
W jego występie na Tyrmand
to jazz słychać pewność siebie – zarówno w kwestii

34 |Płyty / Recenzje

performance’u wokalnego,
jak i tematyki. Zna się człowiek zarówno na rapowaniu z akompaniamentem
jazzowego zespołu, jak i na
zabawach w interpretacje
i nawiązania do twórczości lubianego pisarza. Nie
przepadam natomiast za„dopowiedzeniami” w wersach – niektóre pojedyncze linijki, będące niejako przedłużeniem motywu
albo wcześniejszego tematu, są niepotrzebne i moim
zdaniem wypadają nieco
niezręcznie.
Konkretnie: „był też kelnerem” (Tyrmand to jazz) czy„powrotu Seattle SuperSonics, na który czekam chociaż nie ma go w najbliższych planach” (Proszęo więcej). Można było toinaczej rozegrać – chociażby adlibem, zamiast wrzucać informacje w zwrotkę. Te krótkie momenty na
chwilę przeistaczają fajnie płynący rap w zwyczajną wypowiedź do mikrofonu, naruszają flow
całego utworu. Niech tojednak nikogo nie zwiedzie – Eskaubei jest z albumu na album coraz lepszy w przyjętej konwencji,
co jest niezwykle rzadkie
w przypadku tak doświadczonych raperów. Wydaje

mi się, że nawet ucho niedzielnego słuchacza rapu
wyłapie, jak rozluźniony
jest teraz, w porównaniu
z początkami współpracyz jazzmanami.
Całkiem niezła gromadka
została zaproszona do gościnnego udziału na albumie. Pojawiają się doskonale znane twarze polskiej
społeczności
hip-hopowej: Eldo, Jarecki, Proceente, Afrojax. Mr. Krime teoretycznie też jest gościem,ale umówmy się – czas
najwyższy przestać bawić
się w dopisywanie go dowiększości utworów, tylko wrzucić raz na zawsze
do sekcji „skład zespołu”.
Większość z nich zaprezentowała się nieźle – Jarecki na czele pochodu –ale nikt nie skradł show
Eskaubeiowi, który dzieli i rządzi na własnym
muzycznym boisku (czymoże, jak sam by wolał –na własnym parkiecie). Na
oddzielne słowa uznania
zasłużyła cicha MVP albumu – Aleksandra Tocka,
której wokal wynosi utwory Tyrmand to jazz oraz
Proszę o więcej na wyższy
poziom i dodaje im dużouroku. 
Adam Tkaczyk

Marek Kądziela Jazz
Ensemble
Audio Cave, 2021

Marek Kądziela jest gitarzystą o niepodważalnym
statusie na polskiej scenie muzycznej – przez lata
współtworzył wiele cenionych projektów (m.in. Jaząbu, Hunger Pangs, Odpoczno), którymi na tozapracował. Tytuł jaki Kądziela nadał najnowszej płycie, choć brzmi trywialnie,
oddaje dokładnie to, co autor
chciał nią osiągnąć. Powołał
on Ensemble, którym stworzył przestrzeń do graniatego, co w muzyce aktualnieinteresuje go najbardziej. Zaproszeni przez niego: MaciejKądziela (saksofon altowy),
Jacek Namysłowski (puzon),
Paweł Puszczało (kontrabas)i Radosław Bolewski (perkusja) zdają się pochodzićz różnych muzycznych światów, ale – jak stwierdza lider – dla wszystkich jazz zajmuje ważne miejsce w życiu
zawodowym. Każdy z nich

JazzPRESS, luty 2022

nieraz udowadniał swoją wszechstronność, angażując się w projekty z odległych
brzmieniowo rejonów – trudno więc o lepszy kolektyw dorealizacji założonego celu.
W filmie promującym wydawnictwo Kądziela dodaje,że ma być ono przestrzenią,w której eksponuje „rolę gitary elektrycznej w jej wielu odsłonach, barwach i brzmieniach”. Taki właśnie jest ten
album. Choć pięcioosobowy
skład daje ogromne możliwości brzmieniowe, z których
autor skrzętnie korzysta, tonie ma wątpliwości, że to jego
instrument decyduje o charakterze kolejnych kompozycji. Popisowe solówki gitarzysty nie dominują jednak
przekazu, a służą przede
wszystkim spajaniu wykonań utalentowanych kolegów.
Uwagę zwraca zwłaszcza
praca sekcji dętej, na której
szczególnie zależało liderowi. Zestawienie zdyscyplinowanego Namysłowskiegoz nieprzewidywalnym Maciejem Kądzielą (bratem lidera) jest największą wartością
albumu. Ich dialogi każdorazowo intrygują słuchacza.
Trzeba przyznać, że w dzisiejszej muzyce nieczęsto można
usłyszeć podobną konfigurację – tym większe uznanienależy się tej produkcji.

Repertuar, w całości skomponowany przez Marka Kądzielę, charakteryzuje gatunkowy eklektyzm – płynniełączący tradycję z freejazzową awangardą oraz ambientową elektroniką. Pozorny
chaos, budowany na dysonansie i kontrastach, w istocie jest dobrze zaplanowaną
układanką. Autor świetnie
rozłożył akcenty tak, że płyty słuchała się płynnie, a jej
energetyzm zachęca do ponownych odtworzeń.
„Co jakiś czas pojawia się wemnie potrzeba indywidualnej wypowiedzi, gdzie ja decyduję o przebiegu zdarzeń”– dopowiada gitarzysta. Toważna deklaracja, charakteryzująca ducha prawdziwego artysty. Dla muzyka, któremu z uwagi na to, co do
tej pory osiągnął, nie brakuje okazji do współpracy
z czołowymi wykonawcami,
najprościej byłoby pewnie
odcinać kupony od wypracowanej renomy. Taka droga
nie wchodzi jednak w grę, jeśli potrzebuje on ciągle rozwijać swój język. Marek Kądziela Jazz Ensemble jest tego
dobrym przykładem. Udowadnia, że dla poszukującego twórcy kreatywność
może być nieskończona. 
Jakub Krukowski|35

Mateusz
Pospieszalski– Koncert w fabryce
SJ Records, 2021

O twórczym fermencie mawiamy często w przypadku nowych zjawisk w sztuce, młodych, niepokornych
twórców. Mateusz Pospieszalski na swojej najnowszej
płycie nadaje temu określeniu nowy, znacznie bardziej
dosłowny wymiar. Procesem ściśle powiązanym z powstaniem kolejnego solowego albumu artysty jest…
fermentacja brzeczki, czyli
najważniejszy etap produkcji piwa.
Po wydaniu poprzedniej
płyty Tam i sam (recenzja –JazzPRESS 4/2021), nagranejna łonie natury, muzyk zapowiadał dalszą eksplorację współbrzmień saksofonu z otaczającą przestrzenią,być może industrialną. Koncert w fabryce spełnia te zapowiedzi i przynosi słuchaczom ponad pół godziny

36 |Płyty / Recenzje

muzyki nagranej we wnętrzach jednego z najstarszych browarów w Polsce –w Tenczynku.
Ponownie otoczenie zostało wykorzystane jako akompaniament i główny czynnik kształtujący brzmienie
instrumentu. Z jednej stronyhałaśliwe fabryczne dźwięki – szum maszyn, brzęk butelek – stanowiły inspirację,a czasem wręcz wymuszały na muzyku bardziej dynamiczne, głośniejsze granie.
Z drugiej, akustyka dużych
piwnicznych pomieszczeń,czy niezwykły pogłos wielkich pustych kadzi, skłaniały
do zadumy, dźwiękowej medytacji. Sprawia to, że ten solowy materiał jest zróżnicowany zarówno brzmieniowo,
jak i co do nastroju. Całość
ubarwiają jeszcze wokalizy
Mateusza Pospieszalskiego.
Koncert w fabryce to płyta bardzo podobna i jednocześnie bardzo różna od swojej poprzedniczki. Koncepcja
solowego grania, a w zasadzie współgrania z przestrze-

nią i dźwiękami naturalnieją wypełniającymi, ściśle łączy oba albumy. Odmienność
tych dwóch przestrzeni – naturalnej i industrialnej – wyraźne je różnicuje. Ciekawymdoświadczeniem dla posiadaczy obu albumów może być
na przykład porównanie pogłosów generowanych przedtaflę jeziora i wnętrze warzelniczej kadzi. W obu przypadkach niezmienne jest jedno– kreatywność i instrumentalne mistrzostwo muzyka.
W nawiązaniu do obu płytnależy też wspomnieć o ichpięknej szacie graficznej przygotowanej przez Krzysztofa
Kokoryna.
Co jakiś czas możemy przeczytać o badaniach naukowych nad wpływem muzyki na hodowlę zwierząt czy
wzrost roślin. Czas sprawdzić wpływ muzyki na produkcję piwa. Słuchając Koncertu w fabryce, można
spodziewać się bardzo dobrych wyników. 
Piotr Rytowski

Jaimie Branch – Flyor Die LiveInternational Anthem, 2021

Koncertowy, dwupłytowy
album Jaimie Branch Fly
or Die Live został nagrany
w klubie Moods w Zurychu 23 stycznia 2020 roku.
Słuchając go, nie sposób
uwolnić się od świadomości, że już kilka dni później kolejne kraje Europy
po kolei zamknęły swoje podwoje, pogrążając się
w głębokim lockdownie.
Do dzisiaj nie udało się
nam w pełni z niego uwolnić, a stała od wtedy niepewność i inne jego skutki, przede wszystkim dla
muzyków, ale także dlanas, publiczności, wciąż są
dotkliwie odczuwane. Naszczęście w styczniu 2020
roku zespół był w znakomitej formie, dobrze ograny dzięki kilkutygodniowej trasie koncertowej.
Skład kwartetu trębaczki
był już od dłuższego czasu

JazzPRESS, luty 2022

stały: obok Jaimie Branch(której imię i nazwiskoczęstokroć, na życzenie samej artystki, pisze się też
małymi literami) na trąbce grali: Jason Ajemianna kontrabasie, Chad Taylor na bębnach i na zanzie (inaczej zwanej mbira,canca, insimbi albo kalimba). Muzykiem, który dołączył najpóźniej, w 2017
roku, zastępując Tomekę
Reid, był wiolonczelista Lester St. Louis.
Jaimie Branch na płycie Flyor Die Live w pełni prezentuje swoje wszechstronne
umiejętności wypracowane przez ostatnie lata na
scenach Chicago, Baltimore i Nowego Jorku. Dysponuje świetnym warsztatem
i solidnym wykształceniem, otrzymanym w New
England Conservatory ofMusic i na Towson University. Zbierała doświadczenie, koncertując i uczestnicząc w nagraniach płyt
tak różnorodnych muzyków jak: Keefe Jacksons,Nate McBride, Tim Daisy, Jeff Parker, Ken Vandermark, Jeb Bishop, Dave
Gisler czy James Brandon
Lewis (w składzie zespołu tego muzyka mogliśmy
ją usłyszeć na znakomitym koncercie w Warsza-

wie w 2019 roku; inne „polskie” płyty z jej udziałem
to wydane przez poznańską oficynę Multikulti Project: New Fracture Quartet 1,000 Lights i PredellaGroup Strade D ‚ Acqua /Roads of Water). W swojej
grze Branch czerpie z dziedzictwa trąbki jazzowej,
głównie awangardowej, alesięga do wielu innych obszarów chociażby korzeni
bluesa czy nawet do muzyki punkowej lat osiemdziesiątych.
Mimo że najczęściej znajdujemy Branch w projektach i składach zdecydowanej awangardy, jej
autorska muzyka jest z założenia dalece bardziej
przystępna. Słuchając zarówno jej poprzednichpłyt, jak i tej omawianej teraz, możemy sobieuświadomić, że muzyka
w naszych czasach jednak
się zmienia. Jaimie Branchjest jedną z tych osób, które mają odwagę poszukiwać i z powodzeniem nadawać kształt zupełnie
nowej formule. Mamy tutaj nowoczesną muzykę
pop, polityczny manifest,
odniesienia do współczesnych subkultur, a jednocześnie dawkę awangardy,
chociażby w postaci wsta-|37

wek zaawansowanego free.
Przyznam się, że osobiście
brakuje mi tu długich solówek, jakie słychać w nagraniach innych liderów,
ale wydaje się, że jest toświadoma decyzja artystki.
Prawdopodobnie słuszna,gdyż wiem, jak bardzo muzyka Branch podoba się nawet młodym słuchaczom,
dopiero wchodzącym w odbiór jazzu. A tą drogą mogąbardzo szybko stać się bywalcami koncertów nawet
najbardziej wymagających
wykonawców.
Wydany na płycie koncert zawiera w zasadzie
utwory z dwóch wcześniejszych płyt artystki, połączonych w jedną suitę, bez
przerw między utworami.
Otwiera go początek płyty
Fly Or Die II: Bird Dogs Of
Paradise. Zaraz po długim
odcinku – mistycznym,
granym na kalimbie i pizzicato na wiolonczeli i kontrabasie, wypełnionym davisowskim przymglonymdźwiękiem trąbki – zespółprzechodzi do dwuczęściowego Prayer For Amerikkka. To nawiązujący dobluesowego schematu, ale
w daleko nowocześniejszej
formie, wspomniany wyżej protest song, śpiewany
przez Jaimie. Bezpośrednio

38 |Płyty / Recenzje

zwraca się ona do szwaj­
carskiej publiczności, mó­wiąc „It’s a song about
America, but it’s about
a whole lotta places —‘cause it’s not just America where shit’s fucked up.
And it’s not always time
to be neutral, do you knowwhat I mean?”.
Dalej artystka śpiewa m.in.
o sytuacji 19-letniej dziewczyny z Ameryki Łacińskiej
przechwyconej na granicy i oddzielonej od rodziny
w tragicznie podobnej sytuacji do tej, którą mamyokazję poznawać i myw naszym kraju. Kolejny
Lesterlude to solo Lestera St.
Louisa. Brzmienie jego wiolonczeli w tym utworze, ale
i na całej płycie, dalekie jest
od romantycznego śpiewnego tonu, jakiego moglibyśmy się spodziewać. Jest
szorstki, ostry, zamazany, pełni tutaj bardziej rolęharmoniczną lub wręcz
perkusyjną.
Od tej chwili grupa coraz bardziej się rozkręca:bardzo ostre free w Twenty-Three n Me, Jupiter Redux, migotliwe Ref lections
on a Broken Sea i coraz dalej rozwijająca się muzyka, której już nie daje sięna szczęście opisać ani zaklasyfikować – coś zupeł-nie unikalnego i nowego.
Całość suity oparta jest na
solidnej sekcji rytmicznej
Jasona Ajemiana i Chada
Taylora. A i oni mają swoje
bardzo dobre sola pomiędzy utworami. Po kompozycji Whales, pochodzącej
z drugiej płyty studyjnej,
grupa wykonuje większość
materiału z pierwszej płyty Fly or Die: od Theme 001
do Waltzer i wreszcie wraca do drugiej połowy drugiego albumu studyjnego – od Simple Silver Surfer
do kończącej Love Song(proszę nie dać się zmylić tytułowi, piosenka ta
to „love song for assholes
and clowns”). Improwizacje zespołu lub poszczególnych muzyków wplecione w całą, podwójną suitę,otrzymały osobne tytuły Ref lections On A Broken
Sea, Sun Tines i Slip Tider.
Na bis grupa wykonałaświetną wersję kompozycji z pierwszej płyty Theme
Nothing.
Płyty w całości świetnie sięsłucha i pozostaje tylko żałować, że nie było się na
tym koncercie. Na szczęście, fragmenty tamtego występu można obejrzeć w internecie. 
Cezary Ścibiorski

Dave Liebman
Expansions –Selflessness.
The Music of John
Coltrane
Dot Time Records, 2021

Dave Liebman z niespożytą energią i mistrzostwemwystępuje i nagrywa już od
ponad 50 lat. Ostatnio dołożył do swojej dyskografii
jeszcze jedną świetną płytę.
Kolejną poświęconą Johnowi Coltrane’owi.
Dave Liebman urodził się
na Brooklynie w 1946 roku.
Po uzyskaniu na New York
University
wykształcenia
w dziedzinie historii amerykańskiej, na poważnie zajął
się grą na saksofonach. Tak
szybko uzyskał w tym biegłość, że już na samym początku lat siedemdziesiątych
znalazł angaż w zespole Elvina Jonesa, a już w czerwcu 1972 roku po raz pierwszy uczestniczył w nagraniu
płyty składu zaproszonego do studia przez Milesa

JazzPRESS, luty 2022

Davisa. W oficjalnej dyskografii Davisa Liebmana znajdziemy w utworach On theCorner, New York Girl, Thinkin’
One Thing and Doin’ Anotheri Vote for Miles z pierwszej
strony płyty On the Corner, na
albumie koncertowym Dark
Magus oraz w kompozycjach
He Loved Him Madly i Calypso
Frelimo, wydanych na albumie Get Up With It. To oznacza, że Liebman towarzyszył
Davisowi w najgorętszym
okresie gęstego, Davisowskiego fusion. To nie wszystko: Liebman w tamtym okresie miał jednocześnie istotny
udział w tworzeniu charakterystycznego brzmienia firmy ECM, wydając tam dwiebardzo udane płyty: Lookout
Farm i Drum Ode.
Muzyk od dawna zaskakuje nas swoimi koncertami i płytami. Nie dziwi jednak, że najnowszy
album Selflessness jest kolejnym w jego dorobku dziełem dedykowanym Johnowi Coltrane’owi (wcześniej
było ich aż pięć: Homage To
John Coltrane, Compassion,
Joy, John Coltrane’s Meditations i Lieb Plays the Blues ála Trane). To właśnie koncert
Coltrane’a w klubie Birdland w 1962 roku sprawił, żewówczas piętnastoletni Liebman zdecydował się na gra-nie jazzu. Potem, kiedy tylko
mógł, starał się dostawać na
koncerty mistrza, i, jak sam
przyznaje, to właśnie John
Coltrane wywarł decydujący
wpływ na jego własny styl.
Selflessness to płyta nagranaprzez zespół, z którym saksofonista regularnie koncertuje i nagrywa od 2014 roku.
Doświadczony i utytułowany lider zaprosił do współpracy basistę, z którym grywał już od wielu lat, Tony’ego
Marino oraz muzyków młodej generacji: Matta Vashlishana na saksofonach, flecie i syntezatorze dętym,Bobby’ego Aveya na klawiszach i Alexa Ritza na perkusji i bębnie obręczowym.
Sam Dave Liebman, pozajednym utworem zagranym
na flecie, gra wyłącznie na
saksofonie sopranowym.
Na okładce płyty widnieje informacja „All music byJohn Coltrane”. Chyba jednak
nie należy tego rozumieć dosłownie, gdyż nie wszystkie
tytuły na płycie są kompozycjami Johna Coltrane’a –utwór Olé jest dokonaną
przez Coltrane’a adaptacją
hiszpańskiej piosenki ludowej Venga Vallejo, a standard
My Favorite Things wyszedł
spod pióra Richarda Rodgersa i Oscara Hammersteina.
Utwory te zostały gruntow-|39

nie przearanżowane przez
członków zespołu – i rzeczywiście mamy do czynienia
z niezwykle odkrywczymi
interpretacjami klasycznych
już kompozycji.
Płytę rozpoczyna brawurowo, niemal bebopowo wykonany Mr. Day. Następujący
po nim Compassion przywołuje oniryczny klimat z czasów Get Up With It. Mocno przyczynia się do tegobrzmienie syntezatora dętego Vashlishana i instrumentu klawiszowego używanego
tutaj przez Bobby’ego Aveya,
przypominające legendarny fortepian Fender Rhodes.
Kolejny utwór, dobrze znany
My Favorite Things, po wirtuozowskim wstępie na fortepianie przynosi solidną
dawkę rzetelnego hard bopu.
Dalsze Olé jest udanym odniesieniem do world music.
Pomocne zapewne okazało
się doświadczenie zdobyte
przez pianistę podczas swoich studiów nad muzyką voodoo, odbytych na Haiti, czydwuletni pobyt i nauka perkusisty (który w tym utworze gra także na bębnie obręczowym) w Szanghaju.
Kompozycja Lazy Bird to kolejna porcja świetnie zagranego hard bopu, z latynoskim pulsem. Następny
Peace on Earth, zagrany na40 |Płyty / Recenzje

tle sekcji przez duet fletowy Liebman/Vashlishan, doskonale koresponduje z tytułem. W One Up, One Down
po krótkim wstępie następuje kunsztowne solo nabębnach, które przechodzi
w żywiołowy duet bębnów
i saksofonu, przypominjący album Interstellar Space Coltrane’a i Rashieda Ali,a jeszcze bardziej podobny do
duetu Trane’a z Elvinem Jonesem w utworze Vigil. Porównanie tym bardziej uzasadnione, że Liebman grałw zespole Jonesa w latach
1971-1976.
W dwóch kończących utworach dynamiczny album
powoli zwalnia tempo. Najpierw słyszymy pełen pasji i złożonych rytmów Selflessness, który umiejętnie
przywołuje fascynację Johna Coltrane’a duchowością Indii. Ostatni eteryczny
Dear Lord rozpoczynający
się masywną, miękką grą
Tony’ego Marino smyczkiem na kontrabasie, wypełnioną
medytacyjnym,
spokojnym brzmieniem pozostałych
instrumentalistów, pozostawia nas z poczuciem błogości i chęcią
kolejnych powrotów do tej
znakomitej płyty. 
Cezary Ścibiorski

Pete Malinverni– On the Town. Pete
Malinverni Plays
Leonard Bernstein
Planet Arts Recordings, 2022

Podtytuł niniejszej płyty
brzmi Pete Malinverni Plays
Leonard Bernstein i, jak nietrudno się domyślić, zawiera interpretacje utworów
napisanych przez wielkiego amerykańskiego kompozytora, dyrygenta i pianistę. Rozległa stylistycznie
twórczość Bernsteina rozpościerała się między muzyką klasyczną a musicalem, mającym swe silne
konotacje z folklorem amerykańskim i jazzem. Wiele kompozycji Bernsteina
jest ciągle grywanych przez
jazzmanów. W ich groniejest też amerykański pianista Pete Malinverni.
Postać Malinverniego jest
u nas mało znana, mimo
że działa on intensywnie
na jazzowej scenie Nowego Jorku już cztery dekady. Choć zdobył wykształce-

nie klasyczne, co wyraźnie
słychać w wysmakowanym
brzmieniu jego steinwaya,
jego kariera artystyczna jestzwiązana z jazzem i muzyką sakralną. Artysta posiada w swym dorobku czternaście albumów autorskich
zrealizowanych
najczęściej przez tria fortepianowe.
Od lat jest także wykładowcą muzyki na nowojorskim
uniwersytecie.
Jak w dołączonej książeczce opisuje autor płyty, Leonard Bernstein był dla niego postacią szczególną. Jako
młody pianista Malinverni zapewniał jazzowe tło
w wytwornym nowojorskim lokalu. Miał wtedyszczęście osobiście spotkać
Bernsteina.
Zaintrygowałmistrza swoją fortepianową
interpretacją jego kompozycji Lucky to Be Me, którą zaintonował na jego wejście.
Nie skończyło się potem nauściskach i przyjacielskiej
rozmowie obu panów o muzyce, ale Malinverni został
obdarowany plikiem papierów nutowych używanych
przez Bernsteina.
Wśród przypomnianych na
płycie dziewięciu kompozycji
Bernsteina znajduje się oczywiście ta szczególnie szczęśliwa dla Malinverniego Luckyto Be Me. Zbiór zamyka zaśJazzPRESS, luty 2022

autorski temat A Night on
the Town, napisany w hołdzie dla Bernsteina i utrzymany w dobrym stylu,
stanowiący doskonale spinającą całość klamrę. Wykonanie kompozycji Bernsteina celnie odzwierciedla
nowojorską atmosferę, gdy
milknie codzienny zgiełk,a bierze górę melancholia,
samotność, a nawet zagubienie.
Do nagrania płyty Malinverni wybrał starannie kompanów. Za układanie pięknie
kontrapunktujących z fortepianem linii basowych odpowiedzialny był kontra-

basista Ugonna Okegwo,
a perfekcyjny swing perkusji zaoferował Jeff Hamilton. Forma poszczególnych
utworów została przetransformowana z aranżacji napisanych pierwotnie na dętykwartet (okazją była setnarocznica urodzin Leonarda
Bernsteina). Przedstawienie
programu przez fortepianowe trio było jednak dobrym
pomysłem. Pianistyka Malinverniego jest wykwintnie
rasowa, przemyślana i transparentna. Może szkoda tylko,
że znakomici kompani lidera mieli tak mało partii solowych.

LUTY 2022

Najciekawiej potraktowanym utworem albumu
wydaje się być słynny Somewhere, we wstępie którego pojawia się akcentacja charakterystyczna dla
walca. Choć większość repertuaru posiada wyciszony i kameralny charakter,to wykonanie Some Other
Time cechuje adekwatna
werwa. Świetnie zintegrowany stylistycznie zbiór,
w którego niuanse można się wsłuchiwać, ale teżtraktować je jako moderujące tło. PIĄTEK

Cezary GumińskiGODZINA 20:00

Pasmo Live! Płyty koncertowe, których nie wypada nie znać, oraz retransmisje
wybranych koncertów z Promu Kultury Saska Kępa w Warszawie.

11.02.2022

Ella Fitzgerald
Mack The Knife: The Complete Ella In Berlin

18.02.2022

Art Blakey
The Complete Night At Birdland Vol. 1&2

25.02.2022

Cały Ten Jazz! LIVE!
Igor Zakus Quartet

04.03.2022

Jean-Luc Ponty
Live At Donte's

|41

42 |

Płyty / Recenzje

Enrico Rava
– Edizione Speciale
ECM, 2021

Enrico Rava jest od ponad pięćdziesięciu lat jednym z ważniejszych trębaczy jazzowych o światowym
znaczeniu, a jednak jest zadziwiająco mało znany.
Szczególnie, jeśli weźmie
się pod uwagę nie tylko muzyków, z którymi współpracował, ale także współczesnych trębaczy, głównie
europejskich, którzy przywołują go jako swoją inspirację.
W latach sześćdziesiątych
grał u boku Gato Barbieriego, a w latach 1965-1968 m.in.
w grupie Steve’a Lacy’ego.
Uczestniczył w nagraniu
Escalator Over the Hill. Polskim fanom najbardziej
chyba znany jest z płytyz 1975 roku, wybranej przez
Manfreda Eichera i wydanej ponownie w ramach serii ECM Touchstones z okazjiczterdziestolecia wytwórni: The Pilgrim and the Stars,

powstałej z udziałem Johna Abercrombiego, Palle Danielssona i Jona Christensena. Potem, z przerwami,
nagrywał dla ECM wielokrotnie na przestrzeni wielu lat. I teraz znowu dla monachijskiej wytwórni wydał
w październiku 2021 roku
swój najnowszy album: Edizione Speciale.
Płyta zawiera zapis koncertu, który zespół Ravy dał na
corocznym festiwalu jazzowym w Middelheim w Antwerpii. Występ miał miejsce 18 sierpnia 2019 roku,
dwa dni przed osiemdziesiątymi urodzinami lidera.
Kto nie jest tego faktu świadom, na pewno nie będzie
w stanie się go domyślić na
podstawie samego nagrania. W dużej części energia
grupy wynika z charakteru całego zespołu. Poza tenorzystą Francesco Bearzattim, młodszym od Enrico
Ravy o blisko ćwierć wieku,
pozostali muzycy: Francesco
Diodati na gitarze, Giovanni Guidi na fortepianie, Gabriele Evangelista na basie
i Enrico Morello na bębnach
są w wieku około trzydziestki. Szef, grający na trąbce
lub flugelhornie, daje całości solidną oprawę i stwarzasolidne spoiwo włoskiemu
temperamentowi całej gru-

py. Na szczególną uwagę zasługują przede wszystkim
pianista i gitarzysta. Obydwaj dają niezwykły popis
swoich umiejętności i inicjatywy.
W ogóle mało (zbyt mało)
mówi się u nas o włoskim
jazzie. A przecież to tam
odbywa się corocznie kilka ważniejszych festiwali
jazzowych (np. Umbria Jazz
czy Pescara Jazz). Także we
Włoszech znaleźli na wiele
lat swoją przystań wybitni
muzycy amerykańscy, którzy nie spotkali się z wystarczającym zrozumieniem dla
swojego nowatorstwa w macierzystym kraju. Chociażby Steve Lacy, u którego sam
Rava zdobywał szlify, ale też
np. Chet Baker. Tam też wielu miało możliwości nagrywania i wydawania płytz muzyką zbyt awangardową, jak na amerykańskie
standardy – przede wszystkim w wytwórniach BlackSaint i Soul Note (m.in. Arthur Blythe, Jimmy Giuffre,
George Russell). I właśnie
ostatnia płyta Enrico Ravyz zespołem składającym sięwyłącznie z włoskich muzyków pokazuje, na jak wysokim poziomie gra się jazz
we Włoszech. I że warto
mieć tam zwrócone ucho,gdyż właśnie w tym kraju

JazzPRESS, luty 2022

przyszłość może okazać się
niezwykle obiecująca.
Na płycie Edizione Speciale grupa gra repertuar od
kompozycji Enrico Ravy sięgających od lat siedemdziesiątych (The Fearless Five),przez lata osiemdziesiąte (Infant, Diva), dziewięćdziesiąte (Le Solite Cose, Theme for Jessica Tatum), do
najnowszych (Wild Dancez 2015 roku) – czyli coś w rodzaju bardzo skrótowych
greatest hits. Ponadto mamy
adaptację kompozycji Michela Legranda, a na konieckubańską piosenkę. Utwory, szczególnie w pierwszejczęści koncertu, kipią od inwencji i rozbudowanych
improwizacji, dzięki czemu
w większości trwają blisko
dwukrotnie dłużej od oryginalnych wykonań.
Płytę rozpoczyna kompozycja Infant, w której w ciągu kilku pierwszych minut
od razu otrzymujemy próbkę tego, co czeka nas na całej płycie. Po krótkim intro
Ravy dołącza reszta zespołu i utwór nagle nabieraiście bebopowego tempa, po
czym nagle następuje ostre,
hendriksowskie solo gitary. I tak już dalej, po chwili, znowu dołącza Rava na
flugelhornie, aby dość prędko dać przestrzeń gęstej

grze pianisty. Muzycy w improwizacjach szybko zamieniają się miejscami na
pierwszym planie. A całość przetkana jest rwanym,
synkopowanym
rytmem,z czytelną aluzją do Monka.
W drugim utworze pierwszą część stanowi balladowe wykonanie tematu Michela Legranda La valse
des lilas, noszącego tutaj tytuł Once Upon a Summertime. Po pięciu minutach następuje nagłe przejście dolatynizującej
kompozycji
Ravy Theme for Jessica Tatum. Najmłodsza kompozycja na płycie, Wild Dance,
podpisana przez członków
wcześniejszego
kwintetu
Ravy, to ostry, awangardowy utwór o elektrycznym,
futurystycznym brzmieniu.
Przechodzi ona bezpośrednio w wielokrotnie grywaną wcześniej przez Ravę The
Fearless Five – kolejną definiowaną przez charakterystyczny, wiodący rytm. Po
tych czterdziestu minutachżywiołowego występu tempo zaczyna wyraźnie zwalniać: najpierw następuje Le
Solite Cose, będące duetemtrąbki i saksofonu, po czym
zespół wykonuje powoli
rozkręcającą się, przypominającą brzmienie płyt wydawanych przez ECM w la-|43tach osiemdziesiątych, Divę.
Koncert kończy kubański
hit sprzed lat: Quizás, Quizás, Quizás Osvaldo Farrésa.
Na całej płycie słychać, jak
mistrz porywa za sobą zespół wraz z całą publicznością. I dzięki temu wydanemu właśnie nagraniumożemy bawić się razem
z nimi. Lider, świętując swój
jubileusz, sięga głęboko do
tradycji jazzu nowoczesnego i daje przestrzeń dla inicjatywy młodych wykonawców, przez co powstaje
zupełnie nowa jakość. 
Cezary Ścibiorski

Nils Landgren– Nature Boy
ACT, 2021

Nils Landgren to muzyk
niezwykle wszechstronny
i do tego pracowity. W jegobogatej dyskografii znajdziecie przeróżne pozycje,
od kameralnych po niemal orkiestrowe, zwykle

44 |Płyty / Recenzjełączące różne gatunki muzyczne. Puzonista nie stroni od jazzowych standardów, bywa, że dedykujepłytę jednemu kompozytorowi. Od lat prowadzi również swój Funk Unit – jedenz najbardziej przebojowych
jazzowych zespołów w Europie. Jest animatoremświątecznych
wydarzeń
wytwórni ACT Music (seria
Christmas With My Friends),a gościnne występy na płytach innych artystów tej
wytwórni potrafią policzyć
tylko najwięksi fani.
Mimo wielu nagrań i dużej
różnorodności muzyki rejestrowanej przez Landgrena jego najnowszy album
Nature Boy jest nietypową pozycją w jego dyskografii. Jeśli czegoś nie przeoczyłem, to jest to pierwsza
solowa płyta, nagrana bez
udziału innych muzyków.
W przypadku puzonistów,
których i tak w jazzie nie
ma zbyt wielu, to coś zupełnie wyjątkowego. W dodatku album Landgrena nie
ma charakteru brzmieniowego eksperymentu – jakwielokrotnie
nakładaneścieżki puzonu nagrywane przez George’a Lewisa –czy freejazzowe eksperymenty nagrywane przez
jednego z największych pu-

zonistów wszechczasów, Alberta Mangelsdorffa.
Album Nature Boy to muzyka dla wszystkich. Nieco
chaotycznieułożony repertuar, zawierający
jazzowe standardy (utwór
tytułowy i dwie kompozycje Duke’a Ellingtona),
uzupełniają
skandynawskie melodie ludowe, w części o dość czytelnym pochodzeniu religijnym. To
zresztą potwierdza nagranie materiału w kościele na
południu Szwecji. Doskonała akustyka niewielkiego, choć oferującego spory
naturalny pogłos wnętrza
sprzyjała kameralnej rejestracji. Część melodii Nils
Landgren, jak sam przyznaje, znał z kościoła jeszcze z czasów dzieciństwa.
Inne, te amerykańskie,
poznał oczywiście niecopóźniej. Utwór tytułowy,który wielu słuchaczy i potencjalnych klientów możekojarzyć jako przebojową
piosenkę – najpierw Nata
Kinga Cole’a, później Franka Sinatry, a współcześnieDavida Bowiego, to piękna
melodia, która bez tekstu
jest jeszcze ciekawsza.
Jednak album Landgrena
nie jest płytą jednej melodii. Pozostałe są równie dobre, choć w większości po-

zostają dla mnie nowością.
Przypuszczam, że album
w Szwecji może być odbierany zupełnie inaczej. Jednak nawet jeśli to melodie
dla nas w Polsce nieznane,
to puzon Landgrena brzmipięknie i bardzo melodyjnie.
Nie brakuje mi w tym nagraniu innych instrumentów, a sposób budowania kolejnych utworów sprawia, żeani przez chwilę dość ograniczona formuła nie jest nużąca. Może z przyjemnością przyjąłbym nieco więcej
ognia znanego z Funk Unit,
ale to chyba niekoniecznie
w małym szwedzkim kościele… Może następnym razem. Nie czekajcie jednak,
bo Nature Boy to płyta wyśmienita, choć raczej nie dotańca. 
Rafał GarszczyńskiJazzPRESS, luty 2022

Makaya McCraven– Deciphering the
MessageBlue Note Records, 2021

Makaya McCraven – chicagowski perkusista i producent, od początku działalności
ze
znacznym
powo­dzeniem rozwija charakterystyczny dla siebie
proces produkcji swoich kolejnych albumów. Z jednej
strony regularnie koncertuje (a na pewno koncertował
przed epoką sprzed pandemii) ze swoimi zespołami,a następnie nagrania z tych
koncertów poddaje intensywnej obróbce studyjnej.
W efekcie powstają albumy o charakterystycznym,
szarpanym,
unikalnym
rytmie, który wraz z metodą produkcji staje się jegoznakiem rozpoznawczym
i zyskuje mu szybko rosnące grono entuzjastów.
Tak powstały m. in. płyty (nie wiadomo, jak je nazywać: koncertowe? stu-

dyjne?) In The Moment orazbardzo dobrze już znana
i szybko znajdująca swoje miejsce w kanonie najnowszego jazzu Universal
Beings. Niespełna dwa latatemu ukazała się znakomita płyta zawierająca wyłącznie przetworzone nagrania z ostatniej płyty Gila
Scotta-Herona I’m New Herezatytułowana We’re New
Again. A Reimagining by Makaya McCraven (recenzja –JazzPRESS 6/2020). Rzeczywiście zasłużenie powtórzyła
sukces Universal Beings i na
dobre ugruntowała pozycję
McCravena jako kreatywnego producenta, który istotnie umie zaproponować coś
nowego, a jednocześnie, jak
w przypadku dorobku Herona, twórczo i atrakcyjnie
korzystać z dziedzictwa poprzedników.
Zarówno sukces, jak i poziom płyty dedykowanej Heronowi skłoniły szefa Blue
Note Records, Dona Wasa,
aby namówić McCravena do
podobnego zabiegu z wykorzystaniem archiwalnych
nagrań tej legendarnej wytwórni. Pomysł już nie byłnowy, do historii przeszła
płyta Hand On the Torch zespołu Us3 z 1993 roku. Ówczesny prezes wytwórni,dopiero co reaktywowanej|45

po blisko 15 latach przerwy,
Bruce Lundvall, udostępnił liderowi Us3 Geoffowi
Wilkinsonowi cały katalog dawniejszych nagrań. 10
lat później podobne założenie leżało u podstaw płyty
Madliba Shades of Blue. Nie
wspominając już o samej
genezie rapu, do którego powszechnie wykorzystywano beaty właśnie z dawnychpłyt Blue Note.
Podobnie obecnie, po niemal 30 latach, Makaya McCraven otrzymał znowu
nieograniczony dostęp do
przepastnego katalogu Blue
Note Records. Sięgnął dopłyt najbardziej znaczących muzyków w historii
wytwórni, ale do ich mniej
znanych nagrań, z czasów,
kiedy byli jeszcze wschodzącymi gwiazdami. Chociaż
– nie w każdym przypadku – sample z kilku utworów pobrane są ze szczytowych lat popularności ich
wykonawców. I tak na płycie Deciphering the Message słuchamy próbek pobranych z płyt Hanka Mobleyaz 1966 roku (A Slice Of theTop), Kenny’ego Dorhama
z 1961 (Sunset) i 1956 (Monaco), Horace’a Silvera z 1952
(Ecaroh), Bobby’ego Hutchersona z 1966 (Tranquillity), Clifforda Browna z 1953

46 |Płyty / Recenzje(Wail Bait), Dextera Gordona z 1965 (Coppin’ The Haven), Jacka Wilsona z 1968
(Frank’s Tune) i z 1966 (C. F.
D.), Kennyego Burrella z 1958
(Autumn In New York), Arta
Blakeya z 1964 (Mr. Jin) i Eddiego Gale’a z 1969 roku
(Black Rhythm Happening).
Czyli, jak widzimy, od bebopu, przez hard bop, po rodzący się styl fusion.
Być może świadomym nawiązaniem do projektu Us3jest otwierająca płytę zapo-wiedź znanego konferansjera klubu Birdland Pee
Wee Marquettego, wykorzystana przez Brytyjczyków
w pierwszych dźwiękach
ich płyty z 1993 roku (w istocie będąca zapowiedzią nagrania płyty A Night at Birdland Arta Blakeya z 1954
roku, potem na niej wykorzystaną), a i tutaj rozpoczynająca album McCravena.
Jednakże na albumie Deciphering the Message charakterystyczny głos Marquettego

przewija się w kilku dalszych utworach, dając efekt
jakby jednego występu.
W tym wypadku taki byłświadomy zamysł Makayi,
aby – podobnie jak w przypadku np. płyt wspomnianych na wstępie – słuchacz
miał złudzenie uczestniczenia w jednym, niezwykłymwystępie zespołu. W tym
wypadku, korzystając z możliwości techniki, McCraven stworzył iluzję podróży w czasie i jednoczesnego

JazzPRESS, luty 2022

przebywania w klubie Birdland w połowie lat pięćdziesiątych oraz w latach, które dopiero mają nadejść. Nie
bez kozery właśnie Makayę
McCravena coraz powszechniej uważa się za jednego z twórców nowej formy
jazzu.
McCraven rozpoczął pracę
nad tym albumem na początku 2020 roku. Po wprowadzeniu restrykcji związanych z pandemią przeniósłsię do swojego domu na Hawajach i tam wszystko kontynuował, aż złagodzenie
przepisów w USA po przejściu pierwszej fali pandemii
pozwoliło mu powrócić do
studia i zaprosić do współpracy wibrafonistę Joela
Rossa, trębacza Marquisa
Hilla, saksofonistę altowego
Grega Warda, gitarzystów
Matta Golda i Jeffa Parkera, basistę Juniusa Paula oraz tenorzystę i flecistę
De’Seana Jonesa. I to przede
wszystkim grę tego zespołu
słychać na tej płycie.
Muzykę charakteryzuje znany już wcześniej specyficzny, rwany i polirytmiczny
puls McCravena, przy nakładających się i przenikających
przetworzonych
brzmieniach instrumentalistów. We wszystko wplecione są krótkie bity ze wspo-

mnianych utworów, w kilku
przypadkach w diametralnie zmienionym porządku
w porównaniu z pierwotnymi kompozycjami. Słuchacze, coraz już mniej liczni, dobrze zaznajomieni
z dawnym katalogiem Blue
Note, z mniejszą lub większą trudnością odnajdą tam
znajome fragmenty. Nowych odbiorców, jak mówi
sam McCraven, być może ta
płyta zainteresuje korzeniami współczesnego jazzu.
Niestety, większość utworów jest dość monotonnai przypomina bardzie rozgrzewkę i dogrywanie się
zespołu przed przejściem
do głównej części koncertu. W każdym praktycznie
utworze gęstniejący rytm
sprawia wrażenie, jakby
miał przejść do czegoś nareszcie istotnego. Tylko że
do tego oczekiwanego przełomu (w przeciwieństwie dooryginalnych nagrań, z których tutaj korzystano) nie
dochodzi.
Niezbytjeszczeobszerna dyskografia McCravena ewidentnie udowadnia
konsekwentną wizję artysty, zmierzającego do stworzenia muzyki zupełnie nowej jakości i torującej drogę
do przyszłości. W wypadku
Deciphering the Message jest|47

to dodatkowo głęboki i pełen szacunku ukłon w stronę tradycji. Kolejne płyty
producenta to lepsze i gorsze momenty w jego twórczości. Ostatnia, omawiana tutaj, jest nieco słabszym
krokiem na tej drodze, który jednak na pewno warto
było postawić. Cezary Ścibiorski

Sylvie Courvoisier& Mary Halvorson– Searching for the
Disappeared Hour
Pyroclastic Records, 2021

Wytwórnia Pyroclastic Records jest autorskim pomysłem kanadyjskiej pianistki Kris Davis. Początkowo
miała służyć upowszechnianiu autorskich nagrań
artystki, począwszy od jej
duetowych nagrań z Craigiem Tabornem. Ostatecznie
przerodziła się w platformę
wspierającą niesztampowe
wydawnictwa i muzyków.

48 |Płyty / Recenzje

W katalogu Pyroclastic Records znajdziemy nazwiska prawdziwie wybitnych
przedstawicieli sceny jazzowej i improwizowanej. Bezwątpienia należą do tegogrona pianistka Sylvie Courvoisier i gitarzystka Mary
Halvorson, które połączyły siły i nagrały swój drugi
w karierze duetowy album.
Instrumentalistki zapoczątkowały współpracę koncertem i rejestracją płyty Crop
Circles, wydanej w roku 2017.
Wówczas zaadaptowały na
potrzeby występu swojewcześniejsze utwory. Obecnie z myślą o płycie przygotowały nowe kompozycje, uzupełniając program
elementami improwizowanymi. Na Searching for the
Disappeared Hour znalazło się więc łącznie dwanaście ścieżek, a cały album

trwa niemal równą godzinę. W mojej ocenie to jedne z najlepszych sześćdziesięciu minut w muzyce
jazzowej i improwizowanej
w roku 2021. Owszem, nie
jest to muzyka z gatunku łatwych i przyjemnych. Jednak faktem jest również to,że mamy do czynienia z pokazem prawdziwego mistrzostwa, zaprezentowanego z niezwykłą lekkością.
Mary Halvorson przywołuje
klasyczny album Billa Evansa i Jima Halla Undercurrent
jako wzór rozumienia duetu
gitary i fortepianu. Wzorzec,
do którego wraz z Sylvie Courvoisier chciały doszlusować. Notabene tropienie nawiązań i cytatów może dać
tym razem uważnemu słuchaczowi sporo dodatkowej satysfakcji. Faceless Smears koresponduje z utworem

Last-Minute Smears, nagranym przez Halvorson na
płycie Artlessly Falling firmowanej przez jej zespół CodeGirl. Nie przesłyszą się także ci, którzy odnajdą w jednej z kompozycji ducha Ludwiga van Beethovena.
O wielkiej klasie całego
przedsięwzięcia
świadczytakże fakt, że w sukces przekuć umiały obie panie nawet potknięcia. Niezamierzony błąd przy nagrywaniu
poprzedniego wydawnictwa
stał się zalążkiem pomysłu, który został punktemwyjściowym nowego utworu. Raz jeszcze podkreślę,że nie jest to najłatwiejsza
w odbiorze propozycja. Uwagę odbiorcy odpłaca jednakwrażeniami wyjątkowymi
i niepowtarzalnymi. 
Krzysztof Komorek

PLAYLISTA 02/2022

JazzPRESS, luty 2022

Słuchaj oczami i patrz uszami
Jakub Krukowski

Marek Batorski – Visions Of Village
Marek Batorski, 2020

Pierwsze zdanie tytułu niniejszego tekstu to cytat otwierający katalog wystawy Marka Batorskiego
Politonalne harmonie dwuwymiarowe; słowa, które wypowiedziałkiedyś Charlie Parker. Polski malarz nieprzypadkowo przywołał genialnego saksofonistę, gdyżsam z powodzeniem realizuje sięjako jazzman. O ile wzajemne inspiracje malarzy i muzyków nie są
rzadką relacją, o tyle niewiele jest
przypadków, by obie te dziedziny
równomiernie realizowała jedna
osoba. Na myśl może przyjść Miles
Davis, jednak trudno uznać jegowkład w rozwój sztuk wizualnychza jakkolwiek porównywalny dotego, co osiągał w jazzie. W przypadku polskiego saksofonisty obie
te sfery przenikają się, bezpośred-nio wpływając na poczynania takna instrumencie muzycznym, jaki pędzlu.
Batorski, pytany o malarskie inspiracje, bez namysłu wskazuje na
przedstawicieli
ekspresjonizmu
abstrakcyjnego działających w Nowym Jorku w latach pięćdziesiątych. Trudno o bardziej „jazzowy”
nurt – jego dwie najważniejsze
tendencje zdają się być dosłownym ucieleśnieniem pryncypiów
tej muzyki. W technice action paintingu decydujące znaczenie dlaprocesu twórczego ma spontaniczny gest (np. Jackson Pollock), w color field paintingu zaś – przekazanie emocjonalnego odziaływania
koloru (np. Mark Rothko). Druga
płyta Batorskiego, Visions of Village (2020), to właśnie improwizacja
w czterech tonacjach, ukazujących
różne odcienie kolorystyczne. Bezpośrednią inspiracją do nagrania
był cykl szkiców malarskich powstałych w rodzinnej wsi artysty
koło Szczebrzeszyna.
Dzięki reprodukcjom zawartym
w booklecie można skonfrontować je z muzyką, co jest jeszcze
ciekawsze, gdyż mamy do czynienia ze sztuką abstrakcyjną. Należy dodać, że pomimo pozornie
sentymentalnego tematu, prace te

|49

50 |

Płyty / Recenzje

Marek Batorski, Autumn rhytm, oil on canvas, 150 × 100 cm, 2020

nie ocierają się o folkloryzm. Podobnie muzyka zawarta na płycie ma całkowicie nowoczesny wydźwięk. Ważne dla artysty nie jest bowiem ukazanie fizycznego obrazu, ale emocji, jakie wiążą sięz jego kontemplacją, a te mogą być różne. Świetnie oddaje to nastrojowa i subtelna muzyka. Co
prawda prace malowane są ekspresyjnie i emanuje z nich energia impulsywnego gestu, ale mająw sobie spokój dominujący na płycie.
O ile jednak Batorski-malarz jest indywidualistą
i samodzielnie decyduje o finalnym efekcie, o tyle
Batorski-muzyk musi odnaleźć się w kolektywie.
To ciekawe zagadnienie, jak artyście udaje się płynnie realizować siebie w obu tych skrajnych sytua-

cjach. Na pewno wpływ na udany
efekt ostatniej produkcji miała renoma zaproszonych gości. Poza liderem (saksofon tenorowy, altowy)wystąpili: Piotr Wyleżoł (fortepian),
Mikołaj Budniak (kontrabas), Piotr
Budniak (perkusja), a także gościnnie Janusz Witko (klarnet, saksofon sopranowy) oraz Tomasz Kudyk(flugelhorn). Nie ważne jednak, jakznakomici byliby wykonawcy, bez
wzajemnego zaufania i poddania
się tematowi polegliby, próbując
wyrazić ideę malarską, stąd trzeba
podkreślić walory liderskie saksofonisty.
Wydanie Visions of Village towarzyszyło monograficznej wystawie prac artysty zatytułowanej
Harmoniczna struktura natury, dostępnej w listopadzie 2020 roku
w tarnowskim BWA. Przeglądając katalog prezentowanych prac,trudno nie dostrzec licznych odniesień do jazzu. Okładkę zdobi obraz
z cyklu Blue and Green nawiązującego do kompozycji z albumu Kindof Blue Milesa Davisa. To kanoniczne wydawnictwo zdaje się być tu
główną inspiracją – niebieskie odcienie przewijają się niemal we
wszystkich wystawionych obiektach. Jak mówi autor: „W muzyce sąpewne tony harmoniczne, które zesobą współgrają. Tak samo ja jako
malarz staram się stworzyć pewną
harmonię barw na płótnie”.
Pozostałe prace zawarte są w cyklach mających również związekJazzPRESS, luty 2022z materią muzyczną m.in. Rhythm,
Groove czy Collective Improvisation.
Jeszcze bardziej dosłowne odwołania do historii jazzu odnajdziemy we wcześniejszych pracach artysty. Wśród obrazów z katalogu
wspomnianego na początku odnajdziemy m.in.: Groove Maxa Roacha, który podobnie jak tytułowy
perkusista kipi energią; niebiesko-żółty Trane w błękicie, przywołujący skojarzenie z King Zulu Jean-Michela Basquiata (choć tam
tytułową postacią był Louis Armstrong, a nie John Coltrane); czykolaż Bebop, oddający bezkompromisowość gatunku. Szczególnie intrygującym dla mnie obrazem jest znajdujący się na samymkońcu kolekcji, zanurzony w ciemnych odcieniach zieleni W nastroju Clifforda Browna. Kontemplacja
wszystkich prac okazuje się równie intrygująca, wszystkie bowiem
w abstrakcyjny sposób oddają emocje, które wzbudzają w artyście wybrane tematy.

|51

Marek Batorski , Autumn mood III, oil on canvas, 40 × 50 cm, 2020

„Ja tu widzę więcej muzyki” – miał powiedzieć
jeden z recenzentów pracy doktorskiej Batorskiego. Krytycy dostrzegają w jego obrazach
przeniesione z muzyki: zasadę kontrapunktu
oraz grę kontrastów barwnych i fakturowych.
To bardzo ciekawe spostrzeżenia, jednak w malarstwie abstrakcyjnym odbiór jest kwestią subiektywną i powinien opierać się na intuicji widza. Choć w tym przypadku akurat jest jeden
przewodnik, po który powinien sięgnąć odbiorca – muzykę, jaką artysta tworzy pod wpływem
tych prac. gość JazzPRESSjonizmu
Podkast rozmowy
z Markiem Batorskim

link dopodcastu52 |Książki / Recenzje

Agnieszka MatyniaDąbrowska– Andrzej Dąbrowski.
Do zwariowania
jeden krok
Czytelnik, 2021

Andrzej Dąbrowski jest bez
wątpienia ikoniczną postacią polskiej sceny muzycznej. Przy tym pochwalić sięmoże życiorysem niezwykłym nie tylko w warstwie
artystycznej. Przez lata zapisywał w kalendarzach znaczące dla siebie wydarzenia.

Owe notatki, wraz ze wspomnieniami spisanymi przez
autorkę – prywatnie żonę bohatera książki – stworzyły obszerną autobiograficzną opowieść.
Sporo ponad czterysta stronksiążki podzielonych zostało na dziewiętnaście rozdziałów. Historię uzupełnia zestawienie muzycznych,
sportowych, dziennikarskich
i fotograficznych osiągnięć
bohatera biografii oraz indeks
nazwisk oszałamiający bogactwem słynnych postaci z całego świata. Nie jest zaskoczeniem spora liczba fotografii– w większość autorstwa samego Andrzeja Dąbrowskiego. A wspomnienia i anegdoty przeplatane są obszernymi
cytatami z listów do rodziców.
Muszę przyznać, że największe wrażenie robią w całej
opowieści geograficzne „przeskoki”, których pełno było –i jest nadal – w życiu AndrzejaDąbrowskiego. Z Kuala Lum-

WSPIERAJWYDAWANIE KOLEJNYCHNUMERÓW JAZZPRESSU
Fundacja Popularyzacji Muzyki Jazzowej EUROJAZZ
nr konta:

05 1020 1169 0000 8002 0138 6994

Ważne: wpłata tytułem "Działalność statutowa Fundacji"

pur do Krakowa, z Olsztyna
do Innsbrucku. Od koncertuze śmietanką krajowego jazzu
na Kalatówkach po spotkaniez legendą rajdów samochodowych Walterem Röhrlem.
Wszystko wspominane odniechcenia,
mimochodem,
choć bez przesadnej skromności.
Jak mało do kogo pasuje
do Andrzeja Dąbrowskiego stwierdzenie, że jego aktywności i przeżytych zdarzeń wystarczyłoby na kilkażyciorysów. Można tylko pozazdrościć bohaterowi biografii i brać przykład z jego „chęci
do życia”. Książka kończy sięw ostatnich miesiącach roku
2021, ale wnosząc z życiowego entuzjazmu artysty, można
domniemywać, że przy ewentualnych wznowieniach publikacji będzie można uzupełnić ją o jeszcze kilka sporych
akapitów. 
Krzysztof Komorek

JazzPRESS, luty 2022

|53

fot. Archiwum ERA JAZZUPRZEWODNIKKONCERTOWY54 |KoncertyJazzPRESS, luty 2022

|55

56 |

Koncerty

21

lutegoPROGRESJA,WARSZAWA27

lutegoCHORZOWSKIE
CENTRUM
KULTURY,
CHORZÓWPROGRESJA: GOGO PENGUIN
Zespół nazywany „Radiohead brytyjskiego jazzu” – GoGo
Penguin wystąpi w warszawskiej Progresji.
Trio z Manchesteru pełnymi garściami czerpie zarówno z rocka czy jazzu, jak i muzyki minimalistycznej, czego owocem
jest ich eksperymentalna muzyka. Ostatni autorski album grupy zatytułowany po prostu GoGo Penguin ukazał się dwa latatemu. W ubiegłym roku na rynek trafiła płyta GGP/RMX zawierająca różne remiksy utworów GoGo Penguin. WIĘCEJ >>BEFORE VIII FESTIWAL JAZZ & LITERATURA: GRZEGORZTARWID
Recital solowy pianisty Grzegorza Tarwida z repertuarem
z jego najnowszego albumu Ay! zapowiada siódmą edycję
chorzowskiego festiwalu Jazz & Literatura.
Grzegorz Tarwid to pianista i kompozytor. Zebrał doświadczenie od mistrzów polskiej pianistyki: najpierw od weterana
jazzu tradycyjnego Wojciecha Kamińskiego, następnie Andrzeja Jagodzińskiego i Michała Tokaja, by przenieść się na
studia do Kopenhagi i inspirować się duńską sceną improwizacji. Ma na swoim koncie koncerty m.in. ze Zbigniewem Namysłowskim, Maciejem Obarą, ale też Marcinem Maseckim
i Janem Młynarskim. Współtworzy trio Sundial z Wojciechem
Jachną i Krzysztofem Szmańdą, duet Diomede z Tomaszem
Markaniczem, projekt Sprzedam z Maciem Morettim i Jędrzejem Łagodzińskim oraz duet Alfons Slik z Szymonem Gąsiorkiem. WIĘCEJ >>|57

Wojciech Korkuć

JazzPRESS, luty 2022

24 marcagodz.2022
18:00

PIOTR DAMASIEWICZ

FINA ul. Wałbrzyska 3/5
Warszawa
streaming ninateka.pl

Into the Roots „Watra”

58 |Rozmowy / Przewodnik koncertowy
KoncertyJazzPRESS, luty 2022

|59

60 |

Rozmowy / Przewodnik koncertowy
Koncerty„Noce i dnie”. Spotkanie w nenufarach:
12 lutego (sobota), godz. 18.00 – otwarcie Wystawy„Moje noce, moje dni. Maria Dąbrowska w 50.
rocznicę śmierci”, rotunda kina Iluzjon
12 lutego (sobota), godz. 19.00 – koncert
Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej,
kino Iluzjon – mile widziane stroje z lat 20.
13 lutego (niedziela), godz. 13.00 – projekcja filmu„Noce i dnie” (171’), sala Stolica
13 lutego (niedziela), godz. 17.00 – spotkaniez Aktorami i Twórcami „Nocy i Dni”, sala Stolica

RETROTEKA #6
19 lutego (sobota), godz. 19.00 – Jan Emil Młynarski
zaprasza na koncert Małej Orkiestry Dancingowej
Noama Zylberberga, kino Iluzjon

WYDARZENIA FINA Luty 2022

FINA na Ucho

ZAPOWIEDŹ 19. ŚWIĘTA NIEMEGO KINA

24 lutego (czwartek), godz. 18.00 – Kuba Więcek
& Piotr Orzechowski Pianohooligan– sala Ziemia Obiecana, ul. Wałbrzyska 3/5

26 lutego (czwartek), godz. 19.00 – pokaz filmu
niemego „Paryż śpi” z muzyką na żywo w wykonaniu
zespołu Księżyc,– sala Ziemia Obiecana, ul. Wałbrzyska 3/5

Streaming Ninateka.plJazzPRESS, luty 2022

fot. Kuba Majerczyk

ROZMOWY|61

fot. Kuba Majerczyk

62 |RozmowyJazzPRESS, luty 2022

|63

Franciszek Pospieszalski – tak, z tych Pospieszalskich! Rodzinnie kolęduje, ale indywidualnie– eksperymentuje, co z pewnością wyniósł z kopenhaskiego Rytmisk Musikkonservatorium,
w którym kontynuował swoją przygodę z kontrabasem w towarzystwie innych polskich jazzmanów młodego pokolenia. Jak większość z nich po licencjacie wrócił do ojczyzny, by dalej
rozwijać się w klasie Michała Barańskiego na Akademii Muzycznej w Katowicach. Wtedy stała
się dla niego ważna muzyka Charlesa Mingusa, co doprowadziło do powstania z jego inicjatywy Charles Mingus Group. Nagrodzony m.in. Złotym Kontrabasem (2019) i nagrodą specjalną
Krokus Jazz Festiwal (2020). Wyróżniający się muzycznym poczuciem humoru i czerpiący
z muzyki wiele dobrej zabawy. Kieruje autorskim sekstetem i triem, udziela się też w zespołach Jakuba Paulskiego, Sabiny Meck, Pimpono Ensemble, Jerry and the Pelican System, ASAF
i innych.

RadochaMarta Goluch: Gdy słyszysz Pospieszalski, myślisz muzyk. Co właściwie dla ciebie oznacza ta „muzyczna rodzina”, te korzenie?
Franciszek Pospieszalski: Ostatnio
po roku przerwy zagraliśmy pierwszy rodzinny koncert z kolędami
i nie ukrywam, że ten czas wspólnego kolędowania, a więc czas Bożego Narodzenia, szczególnie skłonił
mnie do myślenia o swoich korzeniach. Nie wiem, co w tym naszym
rodzinnym graniu takiego jest, że
nie mogę się doczekać wspólnych
koncertów. Ta tradycja towarzyszy
mi od najmłodszych lat. Pierwsze
koncerty, wyjazdy, autokary – święta były czasem intensywnym muzycznie, ale też rodzinnie – z kuzynami tak umocniliśmy więzi,że właściwie stali się moimi brać-

Marta Goluch

mi. Wiąże się z tą rodzinną muzyką też pewna mistyka. Zaczynałemśpiewać w wieku zaledwie kilku lat,więc wszystko, co działo się wokół,
w tych pięknych katedrach czy kościołach, oddziaływało na moją wyobraźnię, konstruowało ją.
Występy wdrukowały we mnie natyle silne wrażenia, że później nie
wyobrażałem sobie zimy bez tego. Jak przyszedł lockdown, mocno odczułem ich brak. Na szczęście
w tym roku udało się wrócić razem
na scenę. Muzyka rodzinna jest inna od tej, którą tworzę sam, ale uczyszukania nowych rozwiązań aranżacyjnych, bazujących na tradycyjnych melodiach. I choć na co dzień
chodzę własnymi instrumentalnymi ścieżkami, to w rodzinnym projekcie udzielam się wokalnie i tojest ciekawe doświadczenie.

64 |Rozmowy

Jaki wpływ miała rodzina na twój rozwój? Zdeterminowała twoją ścieżkę edukacyjno-zawodową czy miałeś inne motywacje i to był samodzielny wybór?
Pamiętam pierwszy raz, kiedy miałem zaśpiewać.
Rodzicom zależało na tym, żebym spróbował, chociaż było to dla mnie nie lada wyzwanie – nie dokońca rozumiałem tę sytuację,co wiązało się ze sporym stresem. Ale z czasem przychodziło mi to coraz łatwiej, więc swoje obycie ze sceną zawdzięczam
właśnie im. Pokierowanie mnie
do szkoły muzycznej to też ich
zasługa. Najpierw uczyłem się
gry na fortepianie, potem zmieniłem instrument i dostałem
się na kontrabas na Wiktorską,następnie na Miodową, aż w końcu spędziłem rok
na Bednarskiej (szkoły muzyczne w Warszawie –przyp. red.) i nadszedł czas autonomicznych decyzji. Wyjazd do Danii był dla mojej rodziny zaskakującym krokiem. A ja musiałem wreszcie nauczyć
się radzić sobie sam. Był to też czas rozwoju własnej
twórczości. Spędzanie czasu w pojedynkę przekuwałem w tworzenie.

zdawać do Danii. Na miejscu okazało się, że byli tam też inni Polacy– Szymon Gąsiorek i Jędrzej Łagodziński, więc na akademii miałem
kompanów. I również dzięki naszym relacjom było nam łatwiej łapać kontakt z muzykami z innychkrajów, stąd te wszystkie formacje.

W Dani mogłem wreszcie
realizować swoje pomysły, nauczyć się pracy na programach,które otworzyły przede mnącałkiem nowe możliwości

Podczas twoich studiów w Danii zawiązało się kilka intrygujących mieszanych narodowościowoskładów, w których brałeś udział. Postanowiłeś
jednak wrócić, aby kontynuować naukę i karierę
w Polsce. Myślisz, że to było rzucenie się na głęboką wodę?
Ten pomysł zaszczepił we mnie Kuba Więcek,z którym poznaliśmy się na warsztatach jazzowych w Puławach. Z Albertem Karchem założyliśmy wtedy zespół FreeO i postanowiliśmy razem

Wychodziłem z założenia, że warto spróbować od razu po maturze,
bo w końcu to jest konkurs i może w następnym roku nie znalazłoby się dla mnie miejsce. A później los tak chciał, że na magisterceznalazłem się w Katowicach u Michała Barańskiego. Wówczas poznałem Franka Raczkowskiegoi zaczęło formować się moje trio.
Również Petera Somosa poznałem
w mojej rodzinnej Warszawie. Co
ciekawe, grał w zespole Dagadanawraz z moim kuzynem Mikołajem,więc kojarzył już moje nazwisko...
[śmiech].
Ach, ci Pospieszalscy... [śmiech].
Wszędzie się jakiś trafi!

JazzPRESS, luty 2022

|65

Mam przeświadczenie, że do pewnego czasu byłeś takim „familijnym” muzykiem, tzn. z regułygrającym w swoim zaufanym towarzystwie. Zastanawiam się, co bybyło, gdybyś nie wyjechał do Danii.
Jak byś muzycznie zestawiał swoje
zespoły, z kim współpracował?
Jako warszawiak miałem taki problem, że jeśli chciałem ukończyć licencjat i magistra na wydziale jazzu,
to mój wyjazd z rodzinnych stronbył nieunikniony. W Warszawie
wtedy była jeszcze tylko Bednarska.
Kopenhaga jest ośrodkiem jazzu.
Pod kątem jazzowych wydarzeń, jamów, koncertów czy festiwali zrobiła na mnie ogromne wrażenie.
Oprócz uczelni był to kolejny powód,
dla którego cieszyłem się ze studiowania w tym miejscu. Być może gdyby nie Dania, to Katowice byłybywcześniej. Pewne jest, że nie poznałbym tak wielu świetnych polskich
muzyków, którzy tam wyjechali.
Marek i Maciek Kądzielowie też tam
studiowali, a potem wrócili. Wróciłtakże Grzesiu Tarwid. Nie wiem, co
bym dzisiaj robił, gdyby nie ten wątek. Może poszedłbym w klasykę?
A może trzeci nurt? Chyba lubisz
takie połączenia.
Muzyka improwizowana mimo
wszystko różni się znacznie od tych
klasycznych rozwiązań. W Polsce
grałem przeważnie standardy albo

fot. Yatzek Piotrowski

czyjeś kompozycje. Grałem wtedy z Sabiną Myrczek,
która pisała swoje utwory, i dla mnie to był istnykosmos. W Dani mogłem wreszcie realizować swoje
pomysły, nauczyć się pracy na programach, które otworzyły przede mną całkiem nowe możliwości, inny wymiar produkcji. Wyniknęły z tego różne rzeczy – jedne bardziej dziwne, inne mniej [śmiech].
Poniedziałkowe Eksperymenty Muzyczne organizowane w Warszawie przy twoim udziale można postrzegać jako zaprzeczenie tej familijności,o której mówiłam – pojawiły się przy tobie nowe
twarze, świeże brzmienia w duchu improwizacji.
Zacząłeś przenosić realia duńskie na polskie?
Nie odwoływałbym się za każdym razem do realiów duńskich, ponieważ w Polsce też mamy całe zaplecze improwizujących muzyków, którzy nie mieli styczności z tamtą szkołą, a propagują podobny
styl życia i tworzenia. Sławek i Kuba Janiccy to najlepszy przykład muzyków, którzy już długo w taki
niekonwencjonalny sposób tutaj działają. To właśnie Sławek z Jerzym Mazzollem zainicjowali projekt Supersam +1, który zakłada występy solo zwieńczone improwizowanym duetem artystów, którzy

66 |Rozmowy

fot. Kuba Majerczyk

nigdy wcześniej ze sobą nie występowali. Pewnegorazu zaprosili i mnie – do występu z pianistą Chrisem Jarrettem. Ta formuła dała mi do myślenia.
Minęło trochę czasu, ale ta inicjatywa obrodziła tegotypu spotkaniami, które z Gosią z 4 pokoi (kawiarnia
w Warszawie – przyp. red.) podszyliśmy pod reaktywację Poniedziałkowych Eksperymentów Muzycznych. Z niektórymi muzykami miałem okazję graćtylko w większych składach, np. z Szymonem Wójcikiem w Space Welders Kuby Paulskiego, a poprzez
Poniedziałkowe Eksperymenty Muzyczne mogłem
przysłuchać się jak gra solo i potem skonfrontować
na osobności z moim kontrabasem. To też odkrywanie samego siebie, w końcu muszę odnaleźć się w róż-nych muzycznych sytuacjach, zupełnie nieprzewidywalnych – raz
z gitarą, a raz z drugim kontrabasem. Te spotkania, ze względu na to,że to ja jestem tą stałą jednostką, wymuszają też na mnie ciągły rozwój,
przygotowywanie nowych pomysłów na solo, żeby nie popaść w jakąś
powtarzalność. Tym bardziej cieszę
się, że 4 pokoje umożliwiły mi przeprowadzanie eksperymentalnych
spotkań w ramach tego cyklu.
Współpraca z Jakubem Paulskim– tym razem w sporej grupie Space
Welders – to taki mały skok w kosmos czy dłuższa tam wyprawa?
Kuba, u którego gram też w triu,
tym razem wziął na warsztat większy skład, dzięki czemu, poprzez
uczestnictwo w tym projekcie, mogłem poznać innych muzyków, takich, z którymi wcześniej nie grałem – flecistkę Zosię Ilinicką, KubęWosika na skrzypcach czy Piotra
Bednarczyka na elektronice. Koncepcja z wykorzystaniem muzyka grającego na elektronice szczególnie mi się spodobała. W moim
sekstecie Szymon (Gąsiorek) też
gdzieniegdzie wprowadza takie
rozwiązania, ale jednak skupia się
na perkusji, a tutaj jest osoba, która
koncentruje się wyłącznie na tym.
Czy twoim zdaniem takie supergrupy na polskiej scenie mają prawo bytu?

JazzPRESS, luty 2022

Power of The Horns Piotra Damasiewicza jest jeszcze większym zespołem, a bez niego nie powstałaby chociażby wytwórnia For Tune.
Również sam Piotr dotychczas byłrozpoznawalny w pierwszej kolejności właśnie z działalności w tym
zespole. Czasem niektóre festiwa-|67

W twoim sekstecie też występuje pewna symetria. Dwa zestawy perkusyjne, dwa saksy… To na
pewno daje spore możliwości, ale też ogranicza, bo
przecież im więcej indywidualnych brzmień, tym
umiejętniej trzeba wykorzystać ich zasoby, by nie
przesycić słuchacza. A jednak Second Step jest już
drugim wydawnictwem z tym składem, więc chyba dobrze ci się tworzy na takie instrumentarium?
Na pierwszej płycie faktyczniesporą rolę odegrały obie perkusje,a przy okazji drugiego albumu
najzwyczajniej chciałem, żebysekstet pozostał sekstetem, dlatego nie dokonywałem żadnych
zmian. Nie podchodziłem do tegow ten sposób, że mam dwie linie
perkusji i jedna musi grać rytmósemkowy, a druga trójkowy i się w ten sposób uzupełniać – zależało mi bardziej na wyodrębnieniu
tych osobowości, aczkolwiek było też sporo grania
unisono, co dodawało w niektórych miejscach uroku, takiego pozytywnego przesycenia i charakteru
tej „muzycznej armii” [śmiech].

W życiu często musimy robić
to, co się nam każe, a w muzyce, szczególnie autorskiej, myślę,że trzeba kierować się przede
wszystkim tym, czego się samemu chcele wręcz szukają takich wielkich
grup, ale myślę, że nie na wielkości zależało Kubie w tym projekcie,
nie stworzył wielkiego zespołu dlawielkiego zespołu, tylko miał uzasadnienie w muzyce. Podwójna obsada jest też praktyczna ze względu na nagłe sytuacje – jeśli któryś
z muzyków z przyczyn losowych
nie może brać udziału w koncercie, to jest zawsze ta „druga paraskrzypiec” i problem rozwiązuje sięsam. Do tej pory może zbyt wielu
sytuacji do grania z zespołem Space Welders nie było, jedynie koncert w Muzeum Sztuki Współczesnej i nagrania Solaris w Jassmine,ale jeśli wszystko dobrze pójdzie,
to szykujemy się na Jazz Jantar. Zatem te wielkie zespoły zdecydowanie mają rację bytu. No!

Z twoją muzyką to trochę jest tak, jak z tym hamburgerem na okładce Second Step – z każdym kęsem możesz poznać nowe smaki i współbrzmienia
poszczególnych warstw, ale wystarczy podeptać
i pocieknie keczup... Wprowadzasz taki element
grozy, wynikający z efektu zaskoczenia. Nowa
emocja, której chyba wcześniej nie spotkałam.
Inspirację zmiennością nastroju w utworach, takim nagłym przeskakiwaniem z ballady romantycznej do fast swingu zaciągnąłem chyba z Charlesa Mingusa. Zastanawiałem się, czy on tę muzykę
traktował śmiertelnie poważnie, czy było to dla
niego zabawą, dowcipem. A może był zwykłym

68 |Rozmowy

zgrywusem i to objawiało się w jego muzyce? Nie
ukrywam, że w trakcie rozczytywania moich numerów i koncepcji przez muzyków w zespole spotykam się z reakcją śmiechu czy zaskoczeniem. Ale todlatego, że my szukamy w muzyce funu.
W życiu często musimy robić to, co się nam każe,a w muzyce, szczególnie autorskiej, myślę, że trzeba
kierować się przede wszystkim tym, czego się samemu chce. Żeby nie myśleć, „co się lepiej sprzeda”,
bo wówczas zapominamy o tej radosze, która wynika czasem z samego pomysłu. Zrealizowanie go jest
celem samym w sobie. Później dochodzi ta warstwa
eksperymentalna, próba nakładania efektów – sama świadomość, że możemy do takiej sytuacji doprowadzić i próbować różnych rozwiązań z naszej
wyobraźni na żywo.

tego rozwiązania. Są inżynierowie, których rajcują silniki hybrydowe i elektryczne, i chociaż możenie są one w każdym aspekcie lepsze niż te tradycyjne benzynowe,to stanowią kolejne technologiczne odkrycie, które interesuje zarówno konstruktora, jak i tego, który chce z nich korzystać. Tak samo
jest w muzyce.
Twoje trio i sekstet to dla ciebie
dwa światy czy tylko zmiana ludzi
i okoliczności?

Poczucie humoru w muzyce jest w cenie, szczególnie w impro i jazzie. Chociaż i klasyczne podejście
wcale nie musi wiązać się ze sztywniactwem.

Zupełnie inne światy. Wychodząc
od podstawy, jaką jest perkusja –Peter Somos, z którym gram w triu,
jest stricte matematycznym umysłem. Sporo czerpie z nurtu indieMyślę, że to kwestia celu naszego działania. Niektórzy mogą chcieć w znakomity sposób
ograć ustalone wcześniej funkcje i nie poddać tego życiowej
obróbce. Nagrywają dziesiątki take’ów i z nich wybierają
ten najdoskonalszy. To też jest w porządku, ja całkowicie to rozumiem, bo chociażby w moim triu
przy okazji płyty Accumulated Thoughts odbywało
się coś na podobnej zasadzie, proces komponowania był odseparowany od procesu ćwiczenia z zespołem, który trwał dość długo w przypadku takich utworów jak np. Medieval Train. Pada pytanie,
po co to komu, przecież można było wyrównać każdy takt o tę jedną ósemkę i byłoby prościej. Wydaje mi się, że także inni muzycy nadają nieregularne metra swoim utworom z ciekawości brzmienia

i to bardzo mi imponuje i rajcuje mnie. Dlatego chciałem to zaimplikować do moich utworów i ogólnie do zespołu. Peter stara się grać
z innymi muzykami, ale w solówkach wrzuca te swoje komplikacje, jakby z natury daje je na warsztat. Może to wyprowadzić zespółna manowce, bo np. nie złapiemy
się na „czwórkach” z powrotem. Za
cel wzięliśmy sobie jednak to, że-Chcę, żeby choć w pewnym
stopniu rzeczywistość z procesu tworzenia przekładała się na
realia koncertowe

JazzPRESS, luty 2022

by znaleźć coś nowego, dokończyć
to, co się zaczęło w ćwiczeniówce, bo koncert jest przecież wyrywkiem tej codzienności. Chcę, żebychoć w pewnym stopniu rzeczywistość z procesu tworzenia przekładała się na realia koncertowe. Wiele utworów z naszej płyty w triu
ma w kontekście rytmu swoją matematyczną głębię.
Natomiast w sekstecie zealizujemy idiom łączenia całkowicie wolnej improwizacji z tym, co zapisane. Myślę, że na pierwszej płycie
te kompozycje były bardziej zbitei krótkie, więc można traktować jeblokowo. Jakby DJ wrócił po przerwie z inną płytą, ale w tym samym
time’ie. Niektórzy twierdzili, że totakie podanie free jazzu w bardziej
przystępnej postaci. Na koncertachteż traktuję to impro jako część planu jakiejś kompozycji. Często muzycy się burzą, że chcieliby niecowięcej wariacji. Second Step trochę
przychylniej potraktował tego typu
wołania i postawił na więcej swobody. Przynajmniej tak mi się wydaje, ale chyba musiałbym się zapytać chłopaków [śmiech].
Podążając tropem wspomnianegoprzez ciebie Charlesa Mingusa, nieboisz się i nie wstydzisz grać standardów. Duńska szkoła stawia bardziej
na kreowanie własnej przestrzeni w muzyce, co zresztą realizujesz
w swoich kompozycjach. A jak czujesz się w roli interpretatora?

|69

fot. Yatzek Piotrowski

Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że w przypadku powołania Charles Mingus Group absolutnie
nie kierowałem się oczekiwaniami niektórych odbiorców, którzy sugerowali, że koniecznie trzeba
by tego Mingusa sprowadzić na nowe, współczesne tory. Tego typu rzeczy robię w moim sekstecie
czy w Poniedziałkowych Eksperymentach Muzycznych. I tak w tym repertuarze są części w pełni improwizowane, że aż tej wolności jest pod dostatkiem. Trzymam się płyt, z którymi się najbardziej
osłuchałem – Changes One i Changes Two – wbrew
temu, co mówią niektórzy, uważający, że nie były one nie wiadomo jakim odkryciem, ale być może po prostu wcześniejszych z dorobku Mingusa natyle w siebie nie wdrukowałem jak tych. Sama próba zagrania tych kompozycji jota w jotę wydawała
mi się wystarczającą wartością i tą radochą, o której mówiłem wcześniej.
Tym albumom tuza basu poświęciłeś swoją pracę
magisterską. Jak się gra muzykę, z którą wcześniej
zmierzyłeś się w kontekście dogłębnie analitycznym? To pomaga czy ogranicza?

70 |Rozmowy

Być może to powodowało we mnie nadmierne próby odwoływania się do wzorca, czyli jak ktoś chciałiść w innym kierunku, to już coś mi nie grało, bo
w głowie słyszałem oryginał. Finalnie jednak dałem się namówić mojemu kuzynowi Markowi – bo
to od niego dostałem te płyty kilka lat temu, więcsię go posłuchałem z myślą, że skoro przekazał mi
ten materiał, to zrobił to z intencją, żeby przyniósł
mi coś dobrego. W związku z jego znaczącą roląw drodze do zajęcia się tym repertuarem również
jemu chciałem oddać głos. To były takie niuanse,które wyszły w praniu i na próbach, a nie były z góry założonym konceptem kompozytorskim. Można
powiedzieć, że wyszedł taki tribute [śmiech].
Niby tak, ale ta muzyka odwołuje się do pewnego
uniwersum wartości, do których każdy może sięodnosić w różnoraki sposób. W tym roku obchodzimy setną rocznicę urodzin Mingusa. Twórcy,który wrzucał w swoje kompozycje przemyślenia społeczno-polityczne, w tym antyrasistowski krzyk. O czym dla ciebie jest ta muzyka, biorąc pod uwagę ówczesne realia i w przełożeniu na
czasy współczesne? Na czym polegają te tytułowezmiany?
Tytułowe zmiany to zmiany w podejściu do muzyki.
Przejścia z jednych rozwiązań muzycznych, charakterystycznych dla danej epoki, do drugich. Te zmiany mogą mieć również podłoże charakterologiczne,
odpowiadać zmiennościom naszych charakterów.
Zacząłem sobie zadawać pytanie, czy zanurzenie
się w tym projekcie nie jest dla mnie formą komunikowania się z Mingusem. Przy okazji pisania pracy magisterskiej nie tylko skupiałem się na samych
utworach, lecz także na kontekście biograficznym.
Zdaję sobie sprawę, że utwór Remember Rockefeller at Attica odwołuje się do zamieszek w więzieniu
w Attyce w 1971 roku, a Sue’s Changes było dedyka-

fot. Yatzek Piotrowski

cją dla jego czwartej żony, co byłomałą podpuchą, bo ten sam utwór,
tylko pod inną nazwą zadedykował jej poprzedniczce [śmiech]. Nie
przymierzałem więc tego, co było,
do tego, co dzieje się aktualnie, bo
trudno określić szczerze, czym dziśsą te zmiany dla nas. To mogą być
zmiany wywołane konkretnymi
sytuacjami na różnych frontach.
Z sekstetem zrobiliśmy utwór Coronation, który napisałem w dobie epidemii koronawirusa, oglądając serial The Crown. Wydźwięk
miał być taki, że ten koronawirus
nas tak właśnie ukoronował, uwięził. Nie wiem, czy inni to słyszą, aleJazzPRESS, luty 2022

dla mnie ma taki koronacyjny, patetyczny vibe i zwraca uwagę na
to, jak w wyniku tej przysłowiowej
koronacji zmienił się świat. Również dla muzyków.
Komunikowanie się z Mingusem?
Duże składy, trzeci nurt, free i ten
kontrabas – coś jeszcze was łączy?
Mam nadzieję, że nie charakter!
[śmiech]. Charles potrafił potraktować muzyków pięścią, a publiczność kuflem od piwa. Chociaż mam
na koncie jedną haniebną sytuację
podczas próby. Ta próba miała sięodbyć w ramach nagrania mojego utworu na zaliczenie na studia.
Nie mieliśmy możliwości dostania
wolnej sali o normalnej porze, więcmusieliśmy się spotkać przed zajęciami bardzo wcześnie rano. A tonie była taka prosta akcja, bo trzeba było zorganizować nagłośnie-|71

na godzina – ludziom, którzy normalnie do trzeciej
w nocy grają na jamach, nie ułatwiała skupienia
się. I w pewnym momencie Grzesiek Tarwid zapytał, czy może wyjść do kantyny uczelnianej, żebyzjeść kanapkę. Wtedy krzyknąłem, że nie ma żadnego wychodzenia, nagrywamy! To poskutkowałotym, że co jakiś koncert chłopaki w żartach wypominają mi tę moją „apodyktyczność”. Tak że możejednak coś z tego Mingusa mam... Mój zespół nigdy
nie był za bardzo demokratyczny [śmiech].
Może to była jednak koronacja Pospieszalskiegona króla zespołu?
W kontekście pastiszu i wygłupu mogłoby tak być,
ale nie... Nie tym razem!
Ponoć kłębi ci się w głowie sporo dziwnych pomysłów. Co teraz?
Ostatnimi czasy staję nieco pragmatyczny ze względu na wielość spraw prywatnych, niezwiązanychz muzyką, aczkolwiek gdzieś tam chodziło mi po
głowie założenie zespołu, który odtwarzałby muzykę rozrywkową ubiegłego millenium i w którym chwyciłbym za
basówkę. Ale to są póki co zdecydowanie szkicowe pomysły i nie
chciałbym zapeszać. Niemniejmyślę o koncertach z sekstetem,
którego premiera drugiej płyty
niefortunnie zbiegła się w czasie z lockdownem, więc chciałoby się jeszcze pograć. Z triem również długo nie grałem, a chłopaki
z Charles Mingus Group czekają na terminy, więcna pewno coś się będzie działo niebawem.

Zacząłem sobie zadawać pytanie, czy zanurzenie się w tym
projekcie nie jest dla mnie formą
komunikowania się z Mingusem
nie na cały sekstet, wydrukować
stos nut, poprzynosić pulpity, rozstawić instrumenty i samemu zrealizować nagranie... Było już spore opóźnienie, mogliśmy się nie
wyrobić przed rozpoczęciem zajęć
w tej sali, a do tego jeszcze ta wczes-

Czyli kaplicy nie ma! No... chyba że ta na Second
Step! 

Rozmowy
fot. xxxxxx

72 |Ten instrumentalista, jeśli pisze się o scenie muzycznej Królestwa Niderlandów, niemoże zostać pominięty. Eric Vloeimans – urodzony w 1963 roku niderlandzki trębacz,
od dekad wyznacza kierunki rozwoju muzyki w tym kraju. Trudno zakwalifikować go do
jakiegoś nurtu, wyraźnie określić. Czy jest muzykiem jazzowym? Na pewno – kiedy gra
jazz. Eric Vloeimans wymyka się wszelkim klasyfikacjom i to sprawia, że jest jednymz najbardziej ekscytujących muzyków, jakich znam.
Jazzman, rockman, kompozytor muzyki filmowej, nie boi się podejmować kolejnych
wyzwań, jak choćby współpraca ze słynnym DJ-em Arminem van Buurenem. Zdobywca wielu prestiżowych nagród, pozostaje skromny, ale zna swoją wartość. Jest ciekawyświata i nieznanych dla niego samego obszarów muzycznych.

Dar pandemii
Małgorzata Smółka

Małgorzata Smółka: Od kiedy zaczęłam interesować się holenderską sceną muzyczną, natrafiałam na twoje nazwisko bardzo często. Miałam
też wrażenie, że powszechnie trak-

towany jesteś z wielkim szacunkiem
i podziwem. Patrząc na ten rynek
z zewnątrz, doszłam do wniosku, żemożna zaliczyć cię do arystokracji
muzycznej Królestwa Niderlandów.

JazzPRESS, luty 2022

Eric Vloeimans: Och, naprawdę?
[szczere zdziwienie – przyp. MS].
Ja tak to na pewno odebrałam!
Eric, twoje zainteresowania muzyczne są niezwykle różnorodne,
na pewno nie ograniczają się tylko do jazzu. Chcąc cię przedstawić
publiczności w Polsce, od czego powinnam zacząć?
Zanim się nad tym zastanowię,chciałbym tylko zaznaczyć, że kiedyś już w Polsce grałem. Z Jackiem
Kochanem i Piotrem Wojtasikiem.
Ale dawno, dawno temu…

nicy jednego kierunku nie są w stanie zagrać pewnych rzeczy, które dla muzyków z drugiej „opcji”
są oczywiste. Jedni i drudzy patrzyli na siebie wzajemnie z poczuciem lekkiej wyższości.
Ja chyba zawsze znajdowałem się gdzieś pośrodku. Bo przecież dlaczego nie można siebie po prostu wzajemnie słuchać i być może nawet czegoś
się od siebie nauczyć? Jak każdy, szukałem swojego miejsca, swojej tożsamości i po żadnej ze stronnie czułem się zupełnie u siebie. Zadawałem sobieróżne pytania – dlaczego na przykład we free jazzie perkusja ma przestrzeń do najbardziej szalonych solówek, a kiedy zespół gra standardy, ten cudowny instrument gra „bumcyk bumcyk bumcyk”,
czyli kompletne nudy? Niezwykle ważna, naprawdę istotna była dla mnie recenzja, którą napisał Ruud Kuyper, wspaniały muzyczny
dziennikarz niderlandzki, który zaprezentował pierwszą płytę
tria Keitha Jarretta z Jackiem DeJohnettem i Garym Peacockiem.
Gary i Jack towarzysząc Keithowi, grali na swoich instrumentach bardzo melodycznie, jednocześnie kreując zupełnie własną melodię w tym
wspólnym brzmieniu. Dla mnie było to prawdziwym szokiem! Sekcja rytmiczna była w stanie
przejąć taką rolę, w tradycyjnym wydawałoby się
zestawieniu, podczas gdy normalnie to fortepian
gra melodie. To było prawdziwe objawienie.
Kolejnym ważnym etapem mojej kariery było w latach dziewięćdziesiątych odkrywanie hard bopu z moim własnym kwartetem oraz w sekstecie– z pianistą Michielem Borstlapem, saksofonistą
altowym Benjaminem Hermanem, saksofonistą tenorowym Yurim Honingiem, basistą Antonem Drukkersem i perkusistą Joostem Lijbaartem.
W roku 1998 dostałem propozycję nagrania płytyz Johnem Taylorem, Markiem Johnsonem i Joey Ba-

Jak każdy, szukałem swojego
miejsca, swojej tożsamości i pożadnej ze stron nie czułem się
zupełnie u siebie
Zadałaś mi trudne pytanie. Od czego zacząć, co jest ważne, a co nie?
A przede wszystkim – w jaki sposób mam podejść do samego pojęcia jazzu i muzyka jazzowego?
Mam wrażenie, że na przykład Polska jest krajem, w którym dominuje raczej jazz tradycyjny. W Niderlandach lata temu istniało coś
takiego jak scena amsterdamska,
charakteryzująca się nowym, bardzo szerokim podejściem do muzyki, i mainstream, z centrum
w mieście Hilversum. Już wtedyczęsto myślałem o tym, że zwolen-

|73

74 |

Rozmowy

ronem i w efekcie powstała Bitches And Fairy Tales.
I jeśli miałbym wrócić do sedna twojego pytania –to jest ten moment, ta płyta, ta współpraca, z której
chyba już zawsze będę najbardziej dumny. To był
prawdziwy przełom dla mnie jako muzyka.
Wiedziałem, że na pewno nie znajdę zupełnie komfortowego miejsca w tradycyjnym nurcie, w którym tak dobrze, rewelacyjnie wręcz, znalazł się na
przykład, według mnie, Piotr Wojtasik. To nie była droga dla mnie. I tak na marginesie, ja nadal dokońca nie wiem, jaki kierunek jest dla mnie najlepszy. W mojej drodze ciągle przytrafiają mi się nowe, nieznane sytuacje, którym nie jestem w staniesię oprzeć jako muzyk. Takim ekscytującym przystankiem było spotkanie z Holland Baroque, który
to zespół bardzo chciałbym wszystkim polecić! Zaowocowało to dwiema pięknymi, interesującymi
płytami – Old, New & Blue i Carrousel.
Holland Baroque jest już dobrze
znany także polskiej jazzowej
publiczności. A to dzięki współpracy Leszkiem Możdżerem.
Bardzo bym chciał go kiedyś spotkać na swojej muzycznej drodze.
Pozostaje trzymać kciuki za pomyślny układ gwiazd.

Grając z Holland Baroque miałemmożliwość improwizowania w kierunku, który sam wybierałem,
mogłem wnieść do tej muzyki coś
własnego.
Każdy kolejny projekt ma w sobie
coś wyjątkowego. Miałem wielkieszczęście pracować z genialnymi
muzykami, zwłaszcza pianistami.
Na przykład przy płycie z roku 2018
Viento Zonda, na której razem ze
mną zagrał wspaniały pianista Juan Pablo Dobal, czy Live at Concertgebouw z Florianem Weberem.
Czekam teraz na premierę nowego
filmu z moją muzyką – Wild Port ofEurope – De nieuwe wildernis 2.0. Tociąg dalszy dramatyzowanego fil-Nadal do końca nie wiem,
jaki kierunek jest dla mnie najlepszy. W mojej drodze ciągle
przytrafiają mi się nowe, nieznane sytuacje, którym nie jestem w stanie się oprzeć jako
muzyk[śmiech] Dlaczego nie? Współpraca z Holland Baroque była dla mnie kolejnym ważnym momentem
w mojej karierze. Zgłosili się do mnie w poszukiwaniu improwizującego partnera. Uświadomiłem
sobie wtedy, że tego rodzaju klasyka jest naprawdę piękna. Ale na moich warunkach. W ogóle toprzecież muzyka klasyczna była jedną wielką improwizacją, a wydaje mi się, że muzycy klasyczni o tym zapomnieli. I zaczęli pisać i czytać nuty.

mu dokumentalnego z roku 2013,
olbrzymiego sukcesu niderlandzkiego dokumentu. Historia o zaskakującym bogactwie, odporności
i dynamice przyrody w największym obszarze portowym i przemysłowym Europy – w Rotterdamie.
Krainie kilkudziesięciu tysięcy par
mew i innych ptaków wędrownych

|75fot. Jacinto

JazzPRESS, luty 2022

w sezonie lęgowym, jeży, ropuch
paskówek, saren, królików, bobrów,
myszołowów i pustułek oraz największych drapieżników Holandii– fok. Brałem udział w nagrywaniu
soundtracku do pierwszej części jako trębacz. Do kolejnej części, której premiera odbędzie się w kwietniu 2022, zostałem zaproszony jako
kompozytor całości.
Bywasz czasami muzykiem jazzowym, ale nie tylko. Jak właściwie
powinien cię zakwalifikować ten,który opisuje, co grasz?
Mam wrażenie, że jeśli kiedyś samsię konkretnie określę, zapędzę siebie samego w kozi róg. I nie będęmiał innego wyjścia, jak grać już
zawsze w tym właśnie stylu. I stracę całą swoją wolność.
Być może w tym tkwi sekret twojej popularności? Dzięki swojej
wszechstronności trafiasz do bardzo zróżnicowanej publiczności.
Myślisz, że dajesz przy tym słuchaczom okazję do poszerzenia muzycznych horyzontów?
Tego na pewno nie wiem. Jak
wszystko, ma to swoje dobre, alei mniej jasne strony. Wiem, że dlamiłośników klasyki i mojej współpracy z tym światem zagranie z DJem Arminem van Buurenem byłosporym muzycznym faux pas… A ja
po prostu gram to, kim jestem. To

nie tak, że siedzę sobie i dumam – co by tutaj mądrego wymyślić? Nie szukam dla samego szukania.
To przychodzi samo, naturalnie i jest dla mnie po
prostu moim sposobem na życie.
I tylko dlatego kończy się to w twoim przypadku
sukcesem. Tej prawdy w muzyce nie można sobiewymyślić. Muzyka jest jedną z tych dziedzin sztuki, w której fałsz można usłyszeć mimo perfekcyjnie zagranych nut.
Masz absolutnie rację. Czasami musi się też coś poprostu zadziać. Jakaś chemia między muzykami,którą nawet trudno nazwać. Najczęściej bardzo zaskakująca dla wszystkich, łącznie z samymi muzykami. Takim przykładem jest moja współpracaz instrumentalistą, z którym mam wielką nadzieję w końcu wyruszyć na odkładaną już parę ra-76 |Rozmowy

zy trasę koncertową – akordeonistą i kompozytorem Willem Holshouserem, na stałe mieszkającym
w Nowym Jorku. Z jakiegoś powodu od pierwszego
naszego spotkania wszystko miało po prostu sens.
Mimo że akordeon uznawany jest powszechnie za
instrument bardzo, nazwijmy to, ludyczny.

filmów z twoją muzyką. Wyjątkowa melodyka, nieprzeintelektualizowana harmonia. Stwierdziłabym nawet, że dużo jest w twojej
muzyce słowiańskości. Zgadzasz
się z tym?

Przypadkowo moja znajomość tego instrumentu jest całkiem dobra. Przez kilka lat właśnie na
akordeonie uczyłam się grać w szkole muzycznej. Mało atrakcyjny instrument dla sześcioletniej
dziewczynki, więc tę przygodę doceniłam w pełni dopiero po wielu, wielu latach. I absolutnie kocham te dźwięki.

Dobra melodia jest według mnie
podstawą. Taka melodia, którą
wszyscy prawie od razu są w stanie
zanucić razem z moim graniem.
Oczywiście pod warunkiem, że nie
są to tanie chwyty pod publiczkę.
A ta granica jest bardzo cienka.

To jestem pewien, że ta współpraca ci się spodoba.
Miejmy nadzieję, że zaplanowane na rok 2022 w Niderlandach i w Stanach Zjednoczonych trasy dojdą
do skutku.
Jeśli miałabym szukać jednego słowa na określenie twoich kompozycji, to użyłabym tego – „filmowe”. Ale z zaskoczeniem odkryłam, że nie ma wielu
fot. Hans Colijn

Ale bardzo istotna. Fascynują mnie
ci muzycy, którzy poruszają się naprawdę bardzo blisko tej granicy.
Jeden nieuważny krok i wychodzi
zwykły kicz. Takim przykładem
był pianista holenderski Misha
Mengelberg. Kiedy słucha się tych
melodii, to są one właśnie bardzo
na granicy. Trąbka jest też instrumentem melodycznym, zawsze dosyć łatwo przychodziło mi pisanie
na nią melodii. Co potem z tą melodią zrobię, na przykład improwizując, to już inna sprawa, ale dlamnie jest to absolutnie podstawa.
Bardzo długo byłam przekonana, że nie lubię dźwięku trąbki.
I dopiero kiedy zaczęłam powoli odkrywać różne style, doszłam
do wniosku, że może jednak jest
w tym więcej, niż mi się wydawało? Niby takie oczywiste…

JazzPRESS, luty 2022

Od kiedy pamiętam, nie znosiłem
kiermaszowych, karnawałowych
brzmień akordeonowych. I akordeon właśnie kojarzył mi się z takim
graniem. Aż na mojej drodze pojawił się belgijski akordeonista Tuur
Florizoone. Razem z czelistą Jörgiem
Brinkmannem stworzyliśmy nasze
płyty. Tuur kompletnie zmienił moją percepcję tego instrumentu. Czyli
problem tkwi nie w samym instrumencie, ale kto i co z niego potrafi
wydobyć. Trąbka jest trochę instru-

Nie mamy wyboru, w jakich czasach na ten świat
przychodzimy. Bierzemy z tego to, co nas otacza, cojest nam w tym momencie dane, i staramy się wykorzystać jak najlepiej. Kiedy ja zaczynałem swoją karierę, nie było jeszcze w powszechnym użyciu telefonów komórkowych, komputerów. Po całej
tej automatyzacji bardzo widać tę różnicę. Czy miałem łatwiej, czy trudniej? Tego nie jestem w stanie
stwierdzić. Wiem tylko, że zaczynając, miałem dodyspozycji całkiem dobrą infrastrukturę. W Niderlandach było naprawdę wiele dobrych klubów,
w których można było grać. Teraz głównymi scenami są sceny teatralne. Populacja ludzka zmienia się
bardzo szybko. Jest nas po prostu
o wiele więcej niż kiedyś. Zmiany są nieuniknione. Na każdym
polu.
Kiedy pojawiła się pandemia,
znalazłem się w całkiem bezpiecznej pozycji. Mam
swoje rezerwy, mogę na tym budować, z tego czerpać, funkcjonować jako artysta. Mogę sobie pozwolić na to, aby nawet kilka lat nie koncertować.
I w takich chwilach zawsze pojawia się myśl: „Wow,
jak muszą się czuć ci młodzi muzycy, którzy dopiero skończyli szkoły, zaczynają, startują?!”. Kiedy chcesz po prostu GRAĆ! A za oknem jest kompletnie nieznane im terytorium. Kiedy po godzinie
21.00 nie można nawet wyjść na ulicę.
I jeszcze coś. Jeszcze trzydzieści lat temu zaczynając karierę, miało się po prostu czas na rozwój, nazbudowanie podstaw, gromadzenie publiczności,osiągniecie czegoś, po dłuższym nawet czasie. Teraz mam wrażenie, że aby w ogóle zaistnieć, najlepiej trzeba od razu wypuścić jakiś hit. Inaczej nie
ma się szansy na zaistnienie w mediach. Te wszystkie programy telewizyjne w formie zawodów, wyścigów, walki między uczestnikami. A na publiczności siedzi producent, który wybiera swoją ofiarę,wciąga ją w ten cały kołowrotek, bez przygotowa-

Po prostu gram to, kim jestemmentem pornograficznym. Bardzo
szybko chciałoby się jak najgłośniej, najwięcej, z całą siłą na niej zagrać. Często rzeczywiście właśnie
na trąbce można grać w wyjątkowo złym guście. Starając się bardzo
pokazać źle pojętą w tym przypadku męskość, za dużo testosteronu.
Szukając taniego poklasku, bo kiedy w czasie koncertu trębacz zagra
bardzo wysoką nutę, efekt w postaci
aplauzu murowany. Niestety, jeśli ta
wysoka nuta ma służyć tylko i wyłącznie takiej reakcji słuchaczy, bezżadnego muzycznego celu, to też jest
rodzaj oszustwa, fałszu.
Czy według ciebie zaczynać karierę muzyczną było łatwiej w czasach twoich początków czy właśnie teraz?

|77

78 |

Rozmowy

nia, bez ostrzeżenia, z nastawieniem na zysk. Na
hit. Na sukces. Za wszelką cenę.

Z jakimi nazwiskami kojarzy cisię polska scena muzyczna?

Po otrzymaniu nagrody Edison Oeuvre 2020, czyli za tak zwany całokształt osiągnięć muzycznych(najstarszej nagrody muzycznej w Niderlandach –przyp. MS), powiedziałeś coś bardzo mi bliskiego.
Że dla ciebie świat zatrzymał się chyba w najlepszym z możliwych momentów. Miałeś czas na refleksje, na przemyślenie tego, co było, podjęcie decyzji dotyczących przyszłości. Bo do rozpoczęcia
pandemii prowadziłeś niezwykle intensywne życie zawodowe. Czy udało ci się ten czas względnego
spokoju wykorzystać tak, jak chciałeś?

Oczywiście przychodzi mi do głowy Tomasz Stańko, od którego
bardzo wiele się nauczyłem. Drugim, którego niestety nie jestemw stanie poprawnie wymówić,jest Leszek Możdżer. Uważam goza jakiś siódmy cud świata. Mam
wrażenie, że jego i moja energia
to jest dokładnie ta sama energia. W tej chwili pomyślałem sobie nawet, że zupełnie nie wiem,
dlaczego jeszcze nie próbowałemnawiązać z nim jakiegoś kontaktu. Zupełnie szczerze, współpracaz Leszkiem Możdżerem to jedno
z moich największych muzycznych marzeń.
Z trasy koncertowej ponad dwadzieścia pięć lat temu w Polsce pamiętam kilka rzeczy. Mnóstwo
ludzi szło w niedziele do kościoła. W jakiś dziwny sposób i zupełnie nie mogę wytłumaczyć dlaczego, uświadomiłem sobie cały
ten katolicyzm w czasie tego pobytu. Muszę się przyznać, że drugą sprawą, która bardzo mnie zaskoczyła, był fakt, że koncerty
jazzowe były w Polsce cool, hip...
Na koncertach jazzowych było
mnóstwo młodzieży, w odróżnieniu od średniej wieku, która jest
na nich tutaj. To właśnie było jednym z największych zaskoczeń tej
trasy, które zostało w mojej pamięci. Z całym szacunkiem dla osób, którym pandemiażycie utrudniła, dla mnie osobiście ten czas był
jakby specjalnym darem. Już wcześniej myślałemo tym, żeby na chwilę przestać choćby tak dużokoncertować. Kiedy zaczął się pierwszy lockdown,
pewnego dnia zobaczyłem, jak ludzie niemal zabijają się o kolejną paczkę papieru toaletowego. I wtedy podjąłem decyzję, że czas na zmianę. Przeprowadziłem się z Rotterdamu do wschodniej części
Niderlandów, do domku na wieś. Rotterdam stałsię bardzo modnym miejscem. Tętniącym życiem,gdzie bardzo dużo się działo. W konsekwencji
wszystko działo się tam coraz szybciej. Kiedy przebywałem w Drenthe (region Niderlandów – przyp.
MS), czas płynął zupełnie inaczej. Wolno, leniwie,
ale nie kompletnie do znudzenia. Było więcej czasu
na to, aby poświęcić uwagę osobie obok. Bardzo mi
to odpowiadało.
Ta przeprowadzka była jedną z najlepszych decyzji, jakie kiedykolwiek podjąłem. W środku lasu,
w ciszy, w środku natury napisałem mnóstwo nowej muzyki. Jeszcze nie wiem do końca, jak, kiedy
i gdzie ją wykorzystam, ale ten czas był dla mniebardzo owocny.

JazzPRESS, luty 2022

|79

80 |

Słowo na jazzowo / Muzyka & poezja

Martwimy się
Gabriela Kurylewicz

Wieje, jakby diabeł się powiesił.
Wieje od wczoraj, ale diabeł się powiesił znacznie wcześniej. To starepowiedzenie nie oznacza, że diabełskończył ze sobą, tylko postanowiłskończyć z nami. Wyobrażałam sobie zawsze, że na ogromnych, długich sznurach, na gigantycznejhuśtawce zawieszonej nad całymnaszym globem buja się ów Pan D.
Buja się i wprawia nas wszystkich
w szaleństwo. Nie jest winien wiatr
Nord-West, tylko Pan D. Starszy od
nas wszystkich, dawniejszy od lodów i śniegu, od spiekoty i pustyni, i od samego najgwałtowniejszego wiatru.
Kant w swojej Rozprawie o pochodzeniu zła zauważa, że zło jest dawniejsze od ludzi, ich umiejętności
i braków. Zło pochodzi autorsko odanioła zła. Wczesnochrześcijański
filozof Dionizy Pseudo-Areopagita,
rozwijając myśl św. Pawła, a jeszcze
wcześniej zapewne Platona, twierdził, że zło to zawiść, smutek z powodu dobra, stan ducha, którego
nie może mieć Bóg, ale duch czysty, demon może całkiem prawdopodobnie. Zawiść też może dotykać i często zaraża ludzi. Tylko
ludzi. Gdyż cała natura stworzona – fizyczna i duchowa – rośliny,
zwierzęta, kosmos, są od zawiści
wolne. A więc jedynie ludzie i huśtający się nad ich głowami i w ich
głowach Pan D. chorują na zawiść.
Zawiść i nienawiść (invidia) to najcięższe choroby, jakie mogą dotknąć duszy człowieka i zniszczyć
jeśli nie świat cały, to wielką jegoczęść, tę, która jest domem ludzi.

JazzPRESS, luty 2022

Lekarstwem na nienawiść i zawiść są przyjaźń
i miłość. Powinny nim być filozofia, poezja i muzyka, cała kultura logiczna i racjonalna, opartana uszanowaniu mądrości naturalnej i nadnaturalnej, boskiej. Tak twierdził Platon i Boecjusz,i chcę wierzyć, że tak jest. Łagodniejsza odmianazawiści to intelektualna małość, małoduszność,skąpstwo ducha, na które cierpią niekiedy również profesjonaliści i komisje konkursowe, a także festiwalowe gremia. Bo czym, jeśli nie małodusznością i chyba zawiścią, wytłumaczyć to, żew 1971 roku zarząd Jazz Jamboree w Warszawie
odmówił moim Rodzicom, Andrzejowi Kurylewiczowi i Wandzie Warskiej, wystąpienia z awangardowym i świetnym programem Contemporary
Music Formation?
Kurylewicz i Warska występowali ze swoimi programami autorskimi na Jazz Jamboree co roku odpoczątku istnienia festiwalu. Wiem, że program
proponowany przez nich w 1971 roku był wybitny,bo mam płytę pod tym samym tytułem, Contemporary Music Formation, nagraną i wydaną w Londynie przez Apollo Sound w roku 1973. Mam tę płytę
z Taty podpisem i słucham jej tej zimy z ogromnym
wzruszeniem.
Treścią płyty jest pięć super kompozycji Kurylewicza: Rondo (9.25), Shimmy (3.30), Oscillaziones(6.14), Confrontation (15.35), Oberek (3.17). Dwoje
skrzypiec, altówka, kontrabas, perkusja i zwłaszcza Ojca puzon, fortepian i Matki głos są dlamnie szlachetną bronią przed smutkiem i gniewem i – nie daj Bóg – znienawidzeniem tych, którzy lekceważą wielkie sprawy ducha i degradują
nasz dom i kosmos. Dotyka mnie jednak – i pewno nie mnie jedną – finansowe zero albo nawet
zero i zero. Ale angielskiej płyty nie sprzedam.
Nikomu nie zazdroszczę, nikogo nie nienawidzę,ale martwię się, a raczej martwimy się filozoficznie, ja i mój pies. |81fot. Gabriela KurylewiczŻEBYŻeby dziś było wczoraj,a wczoraj przedwczoraj,
to bym wiele dała.
Żeby sto było tysiąc,a tysiąc dziesięć
tysięcy –to miałabym spokój
na kilka miesięcy.
Mogę przysiąc.
Zajmowałabym się
nutkami, harmoniami,
słowami, melodiami.
Rozmawiałabym
z jaszczurkami
słowikami, jeżami
i naturalnie z wybitnymi
psami.
Bym się nie przejmowałabliźnimi bandziorami
dóbr intelektu.
Chociaż przez chwilę
byłoby milej!
Wiersz z tomu Gabrieli Kurylewicz,Zaśpiew, Warszawa 2020.

82 |Słowo na jazzowo / My Favorite Things (or quite the opposite…)

Jazz mrożący krew w żyłach
Piotr Rytowski

W grudniu ubiegłego roku w warszawskim teatrze Studio miała premierę nowa sztuka Doroty
Masłowskiej Bowie w Warszawie.
Kilkugodzinny pobyt artysty naŻoliborzu w 1976 roku traktowany jest dziś jako wydarzenie z pogranicza faktu i miejskiej legendy. Spektakl nie jest jednak próbą
odtworzenia tego „legendarnego spaceru” – jest kryminalną historią z Warszawy połowy lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku
z wyraźnym tłem społecznym.
Rzecz jasna postać Davida Bowiego pojawia się nie tylko w tytule
sztuki, ale nie będę zdradzał fabuły czytelnikom, którzy jeszcze
Bowiego w Warszawie nie widzieli. Na scenie teatru poza aktorami
pojawił się dobrze znany czytelnikom JazzPRESSu zespół Błoto, odpowiedzialny za oprawę muzyczną. Miałem okazję zobaczyć jeden
z grudniowych spektakli, z udziałem grupy na żywo. W tym roku
muzyka najprawdopodobniej będzie już tylko odtwarzana, co jednak z pewnością nie umniejszy
jej wartości. Jak powiedział reżyser przedstawienia Marcin Liber,z ówczesnymi marzeniami o wolności kojarzą mu się jazz i dżinsy.
Jazzową oprawę zrealizował Ma-

rek Pędziwiatr z zespołem, natomiast kreatywnie wykorzystanydżins zdominował warstwę kostiumową sztuki.
Jazz bez wątpienia kojarzy sięz wolnością, niezależnie czy myślimy o Polsce, czy o Ameryce, alewybór właśnie takiej muzyki ilustracyjnej do przedstawienia ma
moim zdaniem jeszcze inne oblicze. Jazz to także muzyka z silnymi
koneksjami kryminalnymi. Możenie tak bezpośrednimi jak gangsta rap, jednak już u swojego zarania jazz trafił do miejsc z definicji będących na bakier z prawem.
Rozbrzmiewał w nielegalnych klubach czasu prohibicji. Bawili się
przy nim bossowie gangów i drobni szulerzy. Z drugiej strony dla
wielu utalentowanych ludzi jazz

JazzPRESS, luty 2022

stał się możliwością wyrwania sięz kryminogennego środowiska.
Wystarczy wspomnieć historię
Louisa Armstronga, który na przełomie 1912 i 1913 roku trafił do zakładu poprawczego. Żeby uciec odtamtejszej rzeczywistości, zaczął
grać w młodzieżowej orkiestrze, copomogło mu doskonalić warsztat
i rozwijać zainteresowania muzyczne. Po wyjściu z poprawczakajuż całkowicie oddał się muzyce.
Ale wracając do Bowiego w Warszawie – ta kryminalna historia
przeplatająca fakty, legendę i realia Warszawy z epoki komunizmu nieodparcie przywodzi mi
na myśl Złego Leopolda Tyrmanda. W ostatnim wywiadzie, udzielonym w 1985 roku naczelnemu
Jazz Forum Pawłowi Brodowskiemu, autor powieści mówił: „Zły tojest ballada, która wywodzi się z jakichś jazzowych bluesowych wzorów. Zły to warszawski Frankie andJohnny. W jednej z przedmów pisałem o związkach Złego jako powie-|83ści z jakąś wczesnojazzową stylistyką”. Autor przyznał, że już w książce U brzegów jazzu znajdowały
się pewne wzory dla Złego, pierwociny tej powieści. Skojarzenia jazzu i środowisk przestępczych
były w ówczesnej Polsce na porządku dziennym.
Porządni ludzie nie słuchali przecież zdegenerowanej, imperialistycznej muzyki. Do dziś w materiałach dydaktycznych Centrum Szkolenia Policji dotyczących subkultur młodzieżowych znajduje
się charakterystyka bikiniarzy, wśród których jedną z najbarwniejszych postaci (jak możemy tam
przeczytać) był właśnie Leopold Tyrmand, a muzyką najlepiej wyrażającą tęsknoty za kolorowym,
wolnym światem – jazz.
W tym samym wydaniu Jazz Forum, w którym znalazł się wspomniany wywiad z Tyrmandem, możemy znaleźć inny materiał doskonale wpisujący się
w kontekst „kryminalnego jazzu”. Jest nim artykuł
zatytułowany W areszcie, o jeszcze wówczas niewydanej (kwiecień 1985) płycie Milesa Davisa – You’re
Under Arrest. Na odsłuchiwanej w redakcji kasecie pojawiły się wprawiające słuchaczy w zdumienie słowa po polsku: „Hej! człowieku, masz prawo
milczeć, pamiętaj że cokolwiek powiesz, będzie użyte
przeciwko tobie, więc lepiej siedź cicho!”. Okazało się,że głos wypowiadający tę kwestię należał do tej samej osoby, która przywiozła kasetę prosto z Nowego Jorku, ze studia, w którym Miles nagrywał płytę. Był to Marek Olko, którego Jazz Forum określiło
jako „warszawskiego bon vivanta, przyjaciela jazzmanów”.
Jedna z wersji historii utworu One Phone Call / Street Scenes mówi, że Davis będąc w więzieniu, spotkał się z polszczyzną za pośrednictwem któregoś
ze strażników i stwierdził, że ten twardy, tajemniczy i potęgujący uczucie grozy język doskonale nadaje się do wykorzystania na płycie. Według innej
wersji w założeniu miał to być rosyjski, ale w otoczeniu Milesa znalazł się Olko, który mówił akurat84 |Słowo na jazzowo / My Favorite Things (or quite the opposite…)

po polsku… Kryminalne historie Milesa Davisa nie
ograniczają się do muzyki z tej płyty. Nie brakowało ich w życiu prywatnym trębacza (narkotyki,
bójki, liczne zatargi z policją… – po szczegóły odsyłam do biografii muzyka), ale także w jego twórczości. Szczytowym osiągnięciem w tej dziedzinie jest
chyba muzyka do filmu Louisa Malle’a Windą na
szafot. Zarówno kryminalna intryga filmowa, jaki ścieżka dźwiękowa osiągnęły status kultowych.
Muzyka jazzowa często była wybierana przez reżyserów na ilustrację dźwiękową filmów z kryminalną fabułą. Można byłoby im poświęcić na pewno
nie tylko ten artykuł, ale cały numer JazzPRESSu,
ale warto wspomnieć chociaż największe z tych,
które bezpośrednio pokazywały związki świata
przestępczego z jazzem – Cotton Club Francisa Forda Coppoli czy Kansas City Roberta Altmana. Na
naszym podwórku wielokrotnie kryminalne intrygi ilustrował muzycznie nieodżałowany Jerzy Duduś Matuszkiewicz.
Bardzo szczególną płytą na jazzowo-kryminalnym
poletku jest wydany w 1960 roku przez Irvinga Josepha, jazzowego muzyka, aranżera i dyrygenta, album Murder Inc. Tytuł bezpośrednio nawiązuje dozbrojnego ramienia Syndykatu mafii amerykańskiej, które działało na początku lat trzydziestych.
Także w historii tego albumu jest pewien polski
akcent. W 1983 roku egzemplarz tej w zasadzie zapomnianej płyty znalazł się jakimś sposobem
w Telewizji Polskiej i jeden z dwunastu utworów
opowiadających o mrocznej stronie Nowego Jorku(State’s Evidence) posłużył do udźwiękowienia czołówki popularnego programu Sensacje XX wieku.
W 2015 roku wytwórnia GAD wydała wznowienie
Murder Inc. na CD w Polsce.
Aby nie kończyć w takim morderczym nastroju, przytoczę jeszcze cytat z wyroku Sądu Najwyższego z 1980 roku, jazz odgrywał tu kluczową rolę.
Wyrok dotyczył sprawy z powództwa Stowarzy-szenia Autorów przeciwko Polskiemu Stowarzyszeniu Jazzowemu: „(…) ów brak legalności byłdwojakiego rodzaju. Po pierwsze,
polegał na wykonywaniu przez
Stowarzyszenie Jazzowe utworów
muzyki niejazzowej (…). Jeżeli chodzi o brak legalności pierwszego
rodzaju, to trafnie rewizja podnosi, że bezumowne wykorzystanieprzez Stowarzyszenie muzyki, która nie wchodzi w zakres normalnej działalności jednostki, która
to czyni, nie zmienia faktu, że jest
to działalność bezprawna w rozumieniu art. 56 Prawa autorskiegoi że za taką działalność należy się
pokrzywdzonemu co najmniej odszkodowanie”.
Wybierając się na koncert, warto więc sprawdzić, czy aby na pewno jest to koncert jazzowy i czy
muzycy mają na to „odpowiednie
papiery”, bo jak widać, nietrudnowplątać się w jakąś kryminalną historię. Tak jak David Bowie na scenie teatru Studio. JazzPRESS, luty 2022

Spotkanie jazzu z rockiem

fot. Rafał Garszczyński

Rafał Garszczyński

The Tony Williams Lifetime – Ego
Polydor / Verve, 1971

Tony Williams mógł przez całe życie być „perkusistą Milesa Davisa”.
Uwielbiał jednak muzyczne eksperymenty, którym sprzyjał przełom
lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, gdy wynaleziono wiele nowych instrumentów elektronicznych i studyjnych technik realizacjidźwięku. Ten przełom był dla muzyki moim zdaniem dużo istotniejszy niż powszechna cyfryzacja
i komputeryzacja dwie dekady później. Dużo więcej jazzu z tego okresu dobrze zniosło próbę czasu. Do
tych właśnie nagrań, wtedy mocno
eksperymentalnych i awangardowych, poszukujących nie tylko nowych brzmień, ale również nowej
publiczności i nowej jazzowej tożsamości, pozwalającej konkurować
z szalejąca wtedy muzyką rockową,należy cały dorobek zespołu LifeTime albo, jak inni wolą, Lifetime.
W Kanonie Jazzu przedstawiałem
Wam już debiut tej formacji – album
Life Time z 1964 roku. Dziś pora na
nagranie z roku 1971, które z początkami zespołu łączy w zasadzie tylko
nazwa i osoba lidera – Tony’ego Williamsa, geniusza jazzowej perkusji,
ale też kompozytora, co w przypadku perkusistów prowadzących własne zespoły nie zdarza się znowu takczęsto. Skład zespołu od tego pierwszego dzielą lata świetlne. Life Time to
Sam Rivers, muzyk, w którego zespole Williams grał na stałe już w wieku 13 lat, i Herbie Hancock, a także
kilku basistów i gościnnie pojawiający się w jednym utworze Bobby
Hutcherson. W nagraniu Ego jedynym muzykiem oprócz lidera, który
pojawiał się systematycznie w składach nagraniowych i koncertowych
zespołu, jest Ron Carter, a rolę główną przejął jeden z najważniejszych
jazzowych organistów wszech czasów, notorycznie niedoceniany przez
publiczność i uwielbiany przez krytyków Larry Young.
Ego to jednak płyta perkusyjna –trzech perkusistów musiało zrobić
niezły hałas. Life Time to była niemal zawsze umowna nazwa solowych projektów Tony’ego Williamsa,

|85

86 |

Słowo na jazzowo / Kanon Jazzu

skład i styl zmieniał się tak, jak zmieniały się pomysły lidera na muzykę i jazzowe mody. Od solowego debiutu w 1964 roku (wspomniany już album Life Time)niemal do śmierci Williamsa ukazywały się kolejne
jego solowe albumy. Ostatni powstał zaledwie miesiące przed jego śmiercią w 1996 roku (Young At Heart),a wytwórnia Hi Hat od kilku lat wydaje kolejne archiwalne nagrania koncertowe.
Ego nie jest albumem przebojowym. Jeśli chcecie posłuchać wirtuozerskich, energetycznych solówek
Williamsa w towarzystwie niemal rockowej gitary Johna McLaughlina, sięgnijcie po Emergency! Jednak Ego to interesujące spotkanie jazzu z rockiem,albo może nawet dokładniej – post hard bopu wspomaganego przez organy Larry’ego Younga z rockową
psychodelią transowych rytmów i śpiewów lidera.
Dla mnie Ego to album Tony’ego Williamsa – kompozytora, płyta, która nieco za wolno się rozkręca i zawcześnie kończy, osiągając kulminację w ostatnim

utworze, w którym nie brakuje organowego szaleństwa. Kilka lat później jazzrockowe granie fusion stało się jakby nudniejsze i nieco mniej
jazzowe. W wielu krytycznych opracowaniach album Ego uznawany jest za mniej ciekawy niż wcześniejsze nagrania zespołu, ja jednakuważam, że warto przyjrzeć się składowi pozbawionemu jakichś wielkich nazwisk i gwiazd, które chcąkoniecznie zagrać szybciej, głośniej
i ciekawiej, stojąc w kolejce do kolejnej solówki. Ego to fusion do dobrego klubu jazzowego, a nie na stadion
wypełniony fanami rocka, czekającymi na kolejne nagranie w stylu wczesnego Pink Floyd lub Franka
Zappy. JazzPRESS, luty 2022

Znacznie więcej niż debiut Nasa
Adam Tkaczyk

Main Source – Breaking Atoms
Wild Pitch, 1991

Jedna z najsłynniejszych zwrotek
w historii hip-hopu zaczyna się takimi sześcioma wersami: Street’s disciple, my raps are trifle / I shoot slugs
from my brain just like a rifle / Stampede the stage, I leave the microphone
split / Play Mr. Tuffy while I’m onsome Pretty Tone shit / Verbal assassin, my architect pleases / When I was
12, I went to Hell for snuffin’ Jesus. ���
Cytuję akurat sześć, bo musiałem zahaczyć o najbardziej pamiętny. Tak
oto z kopa otworzył sobie drzwi dobranży muzycznej 17-letni Nasir Jones, czyli Nas – jedna z najważniejszych postaci w historii naszej kultury. Każdy słuchacz zaznajomionychociaż odrobinę z dziejami hip-hopu wie, że jego oficjalny debiut nastąpił w utworze Live at the Barbeque.

Odnoszę jednak wrażenie, że o wielemniej znany jest cały album zawierający ów kawałek – Breaking Atoms
grupy Main Source. Informuję zatem: to niepodważalny klasyk, jednaz najlepszych rapowych płyt początku lat 90.
Skład Main Source był… niekonwencjonalny. Grupę tworzyli nowojorski producent/raper Large Professor, zdecydowanie najważniejsza jej
twarz, oraz dwaj DJ-e/producenci
z Toronto: K-Cut i Sir Scratch – prywatnie bracia, co okaże się kluczowe
dla dalszych losów zespołu. Mówi
się, że podkłady na album tworzyło
całe trio (miejscami z drobną pomocą wtedy młodego i nieopierzonego,dziś żywej legendy – Pete’a Rocka).
Natomiast, wnioskując z przebiegu
dalszej kariery każdego z nich orazelementów łatwych do zidentyfikowania i skojarzenia z konkretnym
producentem, można w ciemno
strzelić, że zdecydowana większość
odpowiedzialności za brzmienie
Breaking Atoms spada na Large Pro.
A jeśli dodamy fakt, że tylko on na
tym albumie rapuje… To trudno nie
odnieść wrażenia, że ktoś tu odwaliłza innych robotę.
K-Cut opisywał ich proces twórczy
następująco: „Breaking Atoms byłorezultatem wspólnej pracy. Large

|87

88 |

Pogranicze / Down the Backstreets

Pro przynosił pomysły – coś, nad
czym wcześniej pracował. Potem razem szliśmy do studia i dodawaliśmy wszystkie pozostałe elementy.
On dawał fundamenty, a my dorzucaliśmy wisienkę na torcie”. No, niebrzmi jak sprawiedliwy podział pracy, ale najważniejszy jest efekt. Large
Pro z kolei opowiadał, że tworzenie
Breaking Atoms było bardzo spontanicznym procesem, w który zaangażowani byli nawet np. inżynierowiedźwięku i że okładka dobrze oddaje
jego twórczą atmosferę.
Breaking Atoms jest festiwalem kreatywności Large Professora – niezrównanego mistrza samplingu
i produkcji. Otwierające album Snake Eyes zawiera elementy aż pięciu różnych utworów, a Looking at
the Front Door – sześciu! Sposoby ichużycia, gładkie połączenia, umiejętne cięcia i transformacje, czasami
aż do kompletnej przemiany dźwięków – do dzisiaj wzbudzają zachwyt
kolegów z branży. Sample z utworów
m.in. Ike’a Turnera, Donalda Byrda, Boba Jamesa, Sister Nancy, Lou
Donaldsona i Melvina van Peeblesa
bezszwowo zgrywają się z podkręconym tempem automatu perkusyjnego i tłustym basem. Swoje dwa
grosze w postaci skreczy dorzucają
również obydwaj DJ-e.
Całość zaaranżowana jest niemal orkiestralnie – Large Professor nadzoruje i prowadzi każdy dźwięk
w odpowiednie, nadające całości kolejnego poziomu smakowe-

go miejsce. Wielokrotnie słyszałem
wypowiedzi raperów i muzyków nazywających bity na Breaking Atoms
wprost arcydziełami. Finezja, pasjonująca wielowarstwowość, pełnia
emocji wykorzystywanego funku
i soulu – tak, Large Professor i Main
Source wycisnęli ze sprzętów produkcyjnych naprawdę maksimum.
Również za mikrofonem Large Pro
nie jest laikiem. Chociaż najbardziej znany jest ze swoich popisów
produkcyjnych, Breaking Atoms jest
zwrotka w zwrotkę bardzo dobrym
albumem, pełnym ciekawych opowieści, soczystych panczlajnów orazkoncepcji lirycznych. Co prawda
pod względem techniki jego zwrotki dość mocno trzymają się szablonu – sztywnego kończenia wersów
rymem na werbel. Odnoszę wrażenie, że nie czuje się na tyle pewnie,
by próbować kombinowania z flow
i zmianami używanych schematów
rymów, ale to jest atrybut dodatkowy, często wyróżniający najlepszych.
LP potrafi za to fajnie zagęścić
rymy, jak np. już w Snake Eyes.
Opowiada m.in. o brutalności policji w stosunku do czarnej i latynoskiej społeczności (Friendly
Game of Baseball – świetna metafora gry w baseball), problemach
w relacjach damsko-męskich (Looking at the Front Door), hipokryzji
i nadużywaniu słowa „peace” (Peace is Not the Word to Play), ale także o swoich codziennych zajęciach(Just Hangin’ Out). Pojawiają się teżJazzPRESS, luty 2022

momenty przechwałek, jak utwór
zatytułowany po prostu Large Professor czy słynny posse cut Live At
the Barbeque, w którym gościnnie
zaprezentowali się wkrótce słynni
Nas i Akinyele, a także Fatal Joe.
Pomimo popularności singla Looking at the Front Door album sprzedał się słabo i nie osiągnął statusu
złotej płyty. Large Professor wkrótce odszedł z zespołu, a nawet zdissował dwóch DJ-ów w utworze Keep
It Rollin’ A Tribe Called Quest. Powodem rozłamu były niesprawiedliwe,jego zdaniem, rozliczenia. Menedżerem zespołu była matka K-Cuta i Sir Scratcha – Sandra McKenzie,
zatem wpływające pieniądze tra-|89

fiały w pierwszej kolejności do synów, a w gorszych
czasach w ogóle do Large Pro nie docierały. Nie pozostało mu zatem nic innego, jak pójść własną drogą,z dala od dawnych kolegów. Na szczęście teraz wszyscy mają ze sobą dobre relacje i nawet zdarzają się
im wspólne koncerty i celebrowanie rocznic (szczególnie związanych z Breaking Atoms).
K-Cut i Sir Scratch, wraz z MC Mikeyem D, wydali pod szyldem Main Source album Fuck What
You Think. Temu pierwszemu zdarzało się jeszcze
produkować np.dla Big Puna czy Queen Latifah,a obecnie koncertuje z Kiki Rowe. Large Professor
jest uważany za jednego z najlepszych producentów w historii rapu, a jego ksywa pojawia się na takich albumach jak (oczywiście) Illmatic Nasa, Wanted: Dead or Alive Kool G Rapa i DJ Polo, Mecca andthe Soul Brother duetu Pete Rock & C.L. Smooth oraz
Midnight Marauders A Tribe Called Quest. Kontakt z redakcją: jazzpress@radiojazz.fm
ul. Górczewska 201, 01-459 Warszawa
www.jazzpress.pl

Redakcja
redaktor naczelny:Piotr Wickowski
redaktor prowadzący jazzpress.pl
Krzysztof Komorek
Janusz Falkowski
Aya Al Azab
Mery Zimny
Jerzy Szczerbakow
Rafał Garszczyński
Dominika Naborowska
Ryszard Skrzypiec
Wojciech Sobczak-Wojeński
Sławomir Orwat
Jakub Krukowski
Radek Wośko
Lech Basel
Małgorzata Smółka
Vanessa Rogowska
Basia Gagnon
Jarosław Czaja
Marek Brzeski
Piotr Rytowski
Barnaba Siegel
Cezary Ścibiorski
Adam Tkaczyk
Anna Piecuch
Rafał Zbrzeski
Anna Mrowca
Piotr Pepliński
Michał K. Dybaczewski
Katarzyna NowickaJędrzej Janicki
Paulina Sobczyk
Marta Goluch

Wydawca
Fundacja Popularyzacji Muzyki
Jazzowej EuroJAZZISSN 2084-3143
Fotograficy:
Piotr Gruchała
Marta Ignatowicz
Kuba Majerczyk
Lech Basel
Marcin Wilkowski
Piotr Fagasiewicz
Piotr Banasik
Jarek Misiewicz
Barbara Adamek
Bogdan Augustyniak
Krzysztof Wierzbowski
Katarzyna Stańczyk
Paulina Krukowska
Katarzyna Kukiełka
Jarosław Wierzbicki
Beata Gralewska
Przemek Kleczkowski
Anna Mrowca
Kasia Idźkowska
Jacek Piotrowski
Korekta
Katarzyna Czarnecka
Dorota Matejczyk
Przemek BychawskiŁucja Kubicka
Marta Pijanowska-Kwas
Magdalena Kowalewicz
Projekt layoutu
Beata Wydrzyńska
Projekt okładki
Dominika Naborowska
Opracowanie graficzne,
skład i łamanie
Klara Perepłyś-Pająk
Marketing i reklama
Agnieszka Holwek
promocja@radiojazz.fm

Wszystkie materiały w numerze objęte są licencją Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska, to znaczy, że wolno je kopiować i rozpowszechniać, jednak należy
oznaczyć w sposób określony przez Twórcę lub Licencjodawcę, nie wolno używać do celów komercyjnych
i nie wolno zmieniać, przekształcać ani tworzyć nowych dzieł na podstawie tego utworu. Z tekstem licencji
można zapoznać się na stronie »ARCHIWUM JAZZPRESSW W W. JA Z Z P R E S S . P L /A R C H I W U MDanielNosewicz

Grzegorz
TarwidThe Shining

AY

Piotr
GruchałaRAFAŁ
SARNECKIKUBA

STANKIEWICZ

Zjawiska falowe

Non-Simultaneous
Double Squeeze

Perry Lehmann

ALEKSANDRAKUTRZEPA

Artur Dutkiewicz Trio
Comets Sing

Konarski& Folks

Bartosz Smorągiewicz
nie-Uprzejmość w operze

MarcinPendowskiPAŹDZIERNIK 2021

GRUDZIEŃ 2021

STYCZEŃ 2022

Miesięcznik internetowy poświęcony
jazzowi i muzyce improwizowanej

Miesięcznik internetowy poświęcony
jazzowi i muzyce improwizowanej

Miesięcznik internetowy poświęcony
jazzowi i muzyce improwizowanej

ISSN 2084-3143

ISSN 2084-3143

Paweł Mańka
Semiotic Quintet
KubizmArtur
Dutkiewicz
Trio

ISSN 2084-3143

Zawartko/Piasecki

Wagabunda

Takeshi Asai

TOP
NOTE

Comets Sing

Skerebotte
Fatta
Appaz

Bastarda& ChórUniwersytetu
SWPS

Kołowrót
Piotr
ScholzBirds From
Another Planet

AdamBałdychSilbermanGawędaPOZA STREFĄ KOMFORTU

własność świata

Dominik Strycharski Core,
Orkiestra Dęta Ursus– Symfonia Fabryki Ursus

TOP
NOTE

Polish Jazz! YES!
Konkurs

PIOTRLEMAŃCZYKWOLNOŚĆ TO POPRAWIANIEGRAŻYNAAUGUŚCIK