สารบ ัญบทที 1ความรูเ้ กียวก ับโมบายเครนรองร ับนําหน ักเบา
ั
1.1 คําจําก ัดความของโมบายเครน คุณสมบ ัติของคนควบคุมเครน และอภิธานศพท์
........................3
1.2 ประเภทของโมบายเครน ...................................................................................................7
1.3 โครงสร้างหล ักของโมบายเครน........................................................................................12ํ หร ับการยก การปร ับบูมขึนหรือลง การแกว่งและการทํางานในล ักษณะอืน ..................22
1.4 กลไกสาํ หร ับโมบายเครนและฟังก์ชนของระบบเบรก
ั
1.5 อุปกรณ์นริ ภ ัยสา................................................29้ ปั
1.6 การใชอุ กรณ์สงการทํ
างานของโมบายเครน.....................................................................38บทที 2ความรูเ้ กียวก ับเครืองต้นกําล ังและกระแสไฟฟ้า
2.1 เครืองต้นกําล ัง ..............................................................................................................64
2.2 ระบบไฮดรอลิก ..............................................................................................................68
2.3 อ ันตรายจากการถูกไฟดูด ...............................................................................................77บทที 3ํ หร ับการทํางานของโมบายเครน
ความรูเ้ กียวก ับไดนามิกทีจําเป็นสา
รองร ับนําหน ักเบา
3.1 เรืองทีเกียวข้องก ับแรง....................................................................................................83
3.2 มวลและจุดศูนย์ถว่ ง .......................................................................................................88
3.3 การเคลือนที..................................................................................................................90
3.4 นําหน ักบรรทุก แรงกดด ัน ความแข็งแรงของว ัสดุ................................................................94
่ ยยกนําหน ักบรรทุกอืนๆ ...............................96
3.5 ความแข็งแรงของลวดสลิง ตะขอและอุปกรณ์ชวั ันธ์ระหว่างจํานวนของลวดสลิง tamagake มุมการยกและนําหน ักบรรทุก ................98
3.6 ความสมพ

1(th)บทที 4ั้ ับการทํางานของโมบายเครนรองร ับนําหน ักเบา
สญญาณทีใชกั้ ับการทํางานของโมบายเครนรองร ับนําหน ักเบา ...........................................100
4.1 สญญาณที
ใชกบทที 5กฎหมายและกฎระเบียบทีเกียวข้อง (ภาพรวม)5.1 พระราชบ ัญญ ัติความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ ...............................................101
ํ หร ับเครน ..........................................................108
5.2 พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยสา2(th)บทที 1ความรูเ้ กียวก ับโมบายเครนรองร ับนําหน ักเบา
1.1

1.1.1

คําจําก ัดความของโมบายเครน คุณสมบ ัติของคน
ัควบคุมเครน และอภิธานศพท์
คําจําก ัดความ

โมบายเครนคือ “เครืองจักรทียกนํ าหนักบรรทุกและใช ้แรงเคลือนไหวเพือเคลือนย ้ายนํ าหนักบรรทุกนันในแนวนอน เครืองจักร
เหล่านีติดตังมาพร ้อมกับเครืองยนต์ขบั เคลือนหรือไพร์มมูฟเวอร์ และเคลือนย ้ายไปยังสถานทีทีไม่ได ้ระบุไว ้ได ้” ซึงเราเรียก
โมบายเครนทีมีนําหนักการยกตังแต่หนึงตันขึนไปแต่ไม่เกินห ้าตันว่า “โมบายเครนรองรับนํ าหนักเบา”ขนย ้ายนํ าหนักบรรทุกในแนวนอน

มีเครืองยนต์ขบั เคลือนหรือไพร์มมูฟเวอร์อยูภ่ ายในตัวเครือง
เคลือนย ้ายไปยังตําแหน่งทีไม่ได ้ระบุไว ้ใช ้แรงทีทําให ้เคลือนทีเพือยกนํ าหนักบรรทุก

รูปภาพ 1-1 คําจําก ัดความของโมบายเครน

1.1.2คุณสมบ ัติของคนควบคุมเครน

มีการจําแนกคุณสมบัตขิ องผู ้ทีจะควบคุมโมบายเครนตามนํ าหนักการยกของโมบายเครนแต่ละประเภท หากจะใช ้โมบายเครน
ตามทีปรากฏในตาราง 1-1 สิงทีต ้องทําคือตรวจสอบใบอนุญาตของคนควบคุมโมบายเครน หรือคนควบคุมเครนต ้องเข ้าเรียน
หลักสูตรฝึ กอบรมทักษะหรือหลักสูตรการศึกษาพิเศษสําหรับการใช ้โมบายเครน มีการจําแนกคุณสมบัตติ ามนํ าหนักการยกและ
ความสามารถในการทํางานของโมบายเครนเท่านัน และจะไม่จําแนกตามมวลทีแท ้จริงของนํ าหนักบรรทุกทีจะยกึ าแนกตามคุณสมบ ัติของคนควบคุมเครน
ตาราง 1-1 โมบายเครนทีควบคุมได้ซงจํ

โมบายเครนนํ าหนักการยก
5 ตันหรือมากกว่า
1 ตันหรือมากกว่าและไม่เกิน
5 ตัน
0.5 ตันหรือมากกว่าและไม่
เกิน 1 ตันใบอนุญาตของคนหล ักสูตรการฝึ กอบรมท ักษะสาํ หร ับการใชโ้ มบายหลักสูตรการศึกษา
พิเศษสําหรับการใช ้ควบคุมเครน

เครนรองร ับนําหน ักเบา

โมบายเครน

○

✖

✕

○

◯

✕

○

◯

○

ความคิดเห็น

ไม่รวมการใช ้งานที
เกียวข ้องกับการขับบน
ถนน

3(th)

1.1.3ัอภิธานศพท์ั(1) การชกรอกขึ
น/การลดระด ับลง การปร ับขึนลงของเสาตงั การยืดยาวขึนหรือ
หดลง และการแกว่ง
การใช ้โมบายเครนเป็ นการใช ้งานในหลายๆ ลักษณะรวมกัน ทังการชักรอกขึน/การลดระดับลง การปรับขึนลงของเสาตัง การยืดยาวขึนหรือหดลง หรือการแกว่ง

การชักรอกขึนและการลดระดับลง

การปรับขึนลงของเสาตัง

การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง

การแกว่ง

รูปภาพ 1-2 การเคลือนทีของโมบายเครน

(2) เสาตงั
เสาตังคือแขนทีจุดรับนํ าหนักอยูต่ รงส่วนปลายสุดของโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งของโมบายเครน โดยเสาตังอาจเป็ นเสาตังแบบกล่องและเสาตังแบบโครงตาข่ายตามลักษณะรูปทรง โมบายเครนรองรับนํ าหนักเบาเกือบทุกรุน่ ทีมีนําหนักการ
ยกไม่ถงึ 5 ตันจะมีเสาตังแบบกล่อง
เสาตังเพิมเติมทีติดตังไว ้ตรงส่วนปลายสุดของเสาตังหลักคือเสาตังเสริม โดยทัวไปแล ้วเสาตังหลักของโมบายเครนหมายถึง
ับูม ในขณะทีรถขุดไฮดรอลิกทีมีฟังก์ชนของเครนด
้วยนันจะใช ้เสาตังแบบแขนพับ ส่วนทีอยูต่ ดิ กับตะกร ้าขุดเรียกว่าแขน และส่วนทีอยูต่ ดิ กับเบาะนังของคนควบคุมเครนเรียกว่าบูม (ดูท ี รูปภาพ 1-14 หน ้า 11 (th))(3) ร ัศมีการทํางาน
รัศมีการทํางานคือระยะห่างในแนวนอนตังแต่ศนู ย์กลางของการแกว่งจนถึงเส ้นแนวดิงทีพาดผ่านจุดกึงกลางของตะขอ
(รูปภาพ 1-3) แต่ไม่ใช่ระยะห่างจากหมุดเท ้าจนถึงจุดกึงกลางของตะขอ

หมุดเท ้าระนาบในแนวนอน

ว

ยา

าม

คว

แกนของเสาตัง

ตงั

เสา

ง
ขอ

จุดของเสาตัง

เสาตัง
มุมของ
เสาตัง

การขยายสลักสําหรับจุดของ
เสาตังออกเต็มที

ACรัศมีการทํางาน

Bศูนย์กลางของ
การแกว่งั ของเสาตงั
รูปภาพ 1-3 อภิธานศพท์

4(th)A: ความสูงของการยกเหนือพืนดิน
B: ความสูงของการยกตํากว่าพืนดิน
C: ความสูงรวมของการยก

(4) นําหน ักการยกนํ าหนักการยกคือนํ าหนักบรรทุกสูงสุดทีสามารถวางไว ้ได ้เมือยืดขาคํายันออกไปจนสุด และรัศมีการทํางานมีระยะแคบทีสุด
(นีคือสภาวะเมือเสาตังยืดออกน ้อยทีสุดและเสาตังมีมมุ กว ้างทีสุด) นํ าหนักการยกจะรวมมวลของอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกด ้วย เช่น ตะขอและตะกร ้าขุด

ลดความยาวของเสาตังลงให ้เหลือน ้อยทีสุด

เพิมมุมของเสาตังให ้กว ้างทีสุด
มวลของอุปกรณ์
ช่วยยกนํ าหนัก
บรรทุกนํ าหนักบรรทุก
ทีกําหนดนํ าหนักการยก (สําหรับ
โมบายเครนคือค่าสูงสุด
ของพิกดั นํ าหนักรวม)ขยายออกจนสุด

รูปภาพ 1-4 นําหน ักการยก

(5) นําหน ักบรรทุกทีกําหนดนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดคือนํ าหนักบรรทุกทีได ้จากการหักมวลของอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุก (เช่น ตะขอหรือตะกร ้าขุด)ออกจากนํ าหนักบรรทุกสูงสุดทีสามารถวางลงบนโมบายเครน โดยพิจารณาจากโครงสร ้าง วัสดุของส่วนประกอบ มุมของเสา
ตังและความยาวของเสาตัง

มวลของตะขอและอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกอืนๆ

พิกดั นํ าหนักรวมนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด

รูปภาพ 1-5 พิก ัดนําหน ักรวม

5(th)(6) พิก ัดนําหน ักรวม
พิกดั นํ าหนักรวมคือมวลทีได ้จากการเพิมมวลของตะขอหรืออุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกอืนๆ เข ้ากับนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด
(รูปภาพ 1-5 หน ้า 5 (th)) สําหรับโมบายเครนนัน มักมีการนํ าตะขอประเภทต่างๆ มาใช ้งานโดยดูจากลักษณะของงานทีทําแม ้ขณะทีความยาวของเสาตังเท่ากับรัศมีการทํางาน แต่นําหนักบรรทุกทีกําหนดจะไม่เหมือนเดิมเมือนํ าตะขอแบบต่างๆ มาใช ้ดังนันโดยทัวไปแล ้วข ้อมูลจะแสดงพิกดั นํ าหนักรวมทีได ้จากการเพิมมวลของตะขอหรืออุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกเข ้ากับนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด ค่าสูงสุดของพิกดั นํ าหนักรวมจะเท่ากับนํ าหนักการยก

(7) พิก ัดนําหน ักรวมทีสภาพไม่มโี หลดพิกดั นํ าหนักรวมทีสภาพไม่มโี หลดคือคําศัพท์ทนํี ามาใช ้กับเครนติดรถบรรทุกเท่านัน โดยพิกดั นํ าหนักรวมนีจะดูจากลักษณะ
การทรงตัวของเครนเมือไม่มนี ํ าหนักบรรทุกอยูบ่ นกระบะวางสินค ้า (สภาวะไร ้นํ าหนักบรรทุก) รวมถึงความแข็งแรงของเสาตัง
และส่วนประกอบอืนๆ พิกดั นํ าหนักรวมเป็ นตัวระบุถงึ สมรรถนะของโมบายเครนเมือเหยียดขาคํายันออกไปจนสุด (ซึงจะทําให ้เครนทรงตัวดีเยียม) และเมือเสาตังหันไปทางตําแหน่งเยืองด ้านหลังและเยืองด ้านข ้าง(8) Jigiri (ยกขึนเล็กน้อย)Jigiri (ยกขึนเล็กน ้อย) หมายถึงการชักรอกนํ าหนักบรรทุกขึนจนอยูเ่ หนือระดับพืน แพลตฟอร์มการทํางาน หรือบล็อกหมอน
รองเพียงเล็กน ้อยในระหว่างการชักรอก ให ้ค่อยๆ ยกนํ าหนักบรรทุกขึนโดยพยายามให ้เขยือนเพียงเล็กน ้อย และหยุดทันทีทนํี าหนักบรรทุกถูก
ยกขึนจากพืน และยืนยันว่านํ าหนักทียกขึนทรงตัวดีแล ้ว แล ้วจึงยืนยันสภาพของชุดอุปกรณ์ tamagake (การขึงสลิง) ด ้วยการตรวจสอบว่า ชุดอุปกรณ์แขวนเข ้ากับตะขอได ้ดีหรือไม่เพือรับประกันความปลอดภัย

การชักรอก

ยกนํ าหนักบรรทุกขึนจากพืนเล็กน ้อยรูปภาพ 1-6 Jigiri (ยกขึนเล็กน้อย)(9) ความสูงการยก
ความสูงการยกคือระยะห่างแนวดิงระหว่างเพดานจํากัดช่วงบนและช่วงล่างภายในช่วงทีตะขอหรืออุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนัก
บรรทุกอืนๆ สามารถยกขึนและลดลงได ้อย่างมีประสิทธิภาพเมือดูจากความยาวของเสาตังและมุมของเสาตัง ช่วงของความ
สูงทียกขึนจากพืน (พืนส่วนทีใช ้ยึดโมบายเครน) เรียกว่า “ความสูงในการยกเหนือพืน” และช่วงของความสูงทียกลงมาถึงพืน
เรียกว่า “ความสูงในการยกตํากว่าพืน” และเรียกทังหมดรวมกันว่า “ความสูงการยกสูงสุด” (ความสูงการยกโดยรวม) (รูปภาพ
1-3 หน ้า 4 (th)) โดยทัวไปนัน เมือใช ้เครนติดรถบรรทุก ความสูงในการยกเหนือพืนเมือยืดเสาตังออกจนสุดแล ้วจะถูกตังให ้เป็ นความสูงการยกสูงสุดเหนือพืน และไม่ได ้กําหนดความสูงในการยกตํากว่าพืน

6(th)

1.2
1.2.1

ประเภทของโมบายเครน
รถเครนบรรทุก

(1) รถเครนบรรทุก
รถเครนบรรทุกทีมีนําหนักการยกไม่ถงึ 5 ตัน มักมีสว่ นของแชสซีรถบรรทุกมาตรฐานแบบเสริมความแข็งแรงพร ้อมโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่ง (อุปกรณ์เครน) และติดตังมาพร ้อมกับขาคํายันเพือเพิมความสามารถในการทรงตัวในระหว่างทีใช ้เครนนอกจากนัน ยังติดตังแค็บสองแค็บไว ้ทีรถเครนบรรทุกแต่ละคัน โดยแค็บหนึงไว ้สําหรับควบคุมเครนและอีกแค็บหนึงไว ้สําหรับ
ขับเครน ระบบไฮดรอลิกหรือระบบเชิงกลจะส่งผ่านกําลังไปให ้กับอุปกรณ์เครน โมบายเครนส่วนใหญ่ทมีี นําหนักการยกไม่ถงึ 5ตันจะใช ้ระบบไฮดรอลิก

รูปภาพ 1-7 รถเครนบรรทุก

(2) เครนติดรถบรรทุก
เครนติดรถบรรทุกจะบรรทุกนํ าหนักอุปกรณ์ของเครนรองรับนํ าหนักเบาไว ้ทีกระบะวางสินค ้าและตัวแค็บ และควบคุมอุปกรณ์
เครนผ่านการดึงแรงทีทําให ้เคลือนทีออกมาจากเครืองยนต์ขบั เคลือนหรือไพร์มมูฟเวอร์ (เครืองยนต์) เพือขับเครน เครนติดู ร่างแตกต่างกันสองแบบ คือ เสาตังตรงและเสาตัง
รถบรรทุกหลายแบบมีนําหนักการยกไม่ถงึ 3 ตัน ส่วนเสาตังจะมีรป
แบบแขนพับ

เสาตังตรง

เสาตังแบบแขนพับ

รูปภาพ 1-8 เครนติดรถบรรทุก

7(th)1.2.2เครนแบบมีลอ้(1) เครนแบบมีลอ
้เครนแบบมีล ้อติดตังมาพร ้อมกับโทรลเลย์ทปรัี บเปลียนได ้ตามความต ้องการ ทีมีการติดตังโครงสร ้างส่วนบนของระบบการ
แกว่ง (อุปกรณ์เครน) เอาไว ้ เครนแบบมีล ้อจะช่วยให ้ขับเครนและควบคุมเครนได ้จากแค็บเดียวทีมีเครืองยนต์ขบั เคลือนหรือ
ไพร์มมูฟเวอร์เดียว เครนแบบมีล ้อแบ่งออกเป็ นแบบสีล ้อและสามล ้อ (สองล ้อหน ้า หนึงล ้อหลัง) เครนหลายแบบจะมาพร ้อมกับขาคํายันเพือให ้เครนทรงตัวได ้ดีขนึ แต่มเี ครนบางประเภททีติดตังวงแหวนเหล็กไว ้ทีด ้านนอกของล ้อหน ้า วงแหวนเหล็กจะ
สัมผัสกับพืนในระหว่างการยก ทําให ้เครนทรงตัวได ้ดียงขึิ นรูปภาพ 1-9 เครนแบบมีลอ้ี อ(2) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสล้
รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อเป็ นเครนทีมีเครืองยนต์ในตัวเอง ทีใช ้แค็บเดียวเพือบังคับเครนและขับเครน รถเครน
แบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อเป็ นเครนในกลุม่ เดียวกับเครนแบบมีล ้อ ซึงเราสามารถขับเครนประเภทนีบนพืนผิวทีขรุขระและ
ไม่แน่นได ้ เพราะมียางเส ้นใหญ่และใช ้ระบบขับเคลือนทุกล ้อ เครนเหล่านียังติดตังมาพร ้อมกับระบบบังคับเลียว 4 แบบ(ระบบบังคับเลียวด ้วยสองล ้อหน ้า ระบบบังคับเลียวด ้วยสองล ้อหลัง ระบบบังคับเลียวด ้วยสีล ้อ และระบบบังคับเลียวแบบปู)ดังนันเครนนีจึงขับเคลือนได ้ดีในพืนทีจํากัด

รูปภาพ 1-10 รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ

8(th)(3) เครนตีนตะขาบ
เครนตีนตะขาบมาพร ้อมกับตีนตะขาบทีช่วยในเรืองการเคลือนที ตีนตะขาบคือโครงอุปกรณ์ขบั โดยมีโครงสร ้างส่วนบนของ
้ระบบการแกว่งติดตังไว ้ด ้านบน เพือให ้มีพนทีื หน ้าสัมผัสกว ้างกว่าของยางทีใช ซึงจะทําให ้เครนตีนตะขาบขับเคลือนได ้แม ้ในื าเครนตีนตะขาบขนาด่ ซึงมีชอว่
สภาพพืนผิวเส ้นทางทีขรุขระและยุบตัวได ้ง่าย ส่วนเครนตีนตะขาบรองรับนํ าหนักเบาบางรุน
ึเล็ก จะมีขาคํายันมาด ้วยเพือช่วยให ้เครนทรงตัวได ้ดีขน

รูปภาพ 1-11 เครนตีนตะขาบรองร ับนําหน ักเบา

9(th)1.2.3เครนรางรถไฟ

เครนรางรถไฟจะมีอปุ กรณ์เครน (โครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่ง) ติดตังไว ้ทีด ้านบนสุดของโทรลเลย์พร ้อมกับล ้อทีจะ
เคลือนทีอยูบ่ นสุดของรางรถไฟ และเราใช ้เครนรางรถไฟในการก่อสร ้างทางรถไฟ

รูปภาพ 1-12 เครนรางรถไฟ

1.2.4

เครนลอยนํา

เครนลอยนํ าจะมีอปุ กรณ์เครนติดตังไว ้ทีด ้านบนสุดของเรือ มีเครนลอยนํ าหลายประเภททีเสาตังจะไม่ปรับบูมขึนหรือลง หรือแกว่ง เครนลอยนํ าจะเคลือนทีผ่านผืนนํ าด ้วยวิธอี อกแรงขับเคลือนด ้วยตัวเองหรือไม่ได ้ออกแรงขับเคลือนด ้วยตัวเอง และมี
ความสามารถในการจัดการกับนํ าหนักบรรทุกขนาดใหญ่และหนักได ้รูปภาพ 1-13 เครนลอยนํา

10(th)

1.2.5โมบายเครนแบบอืน

ัโมบายเครนอีกประเภทหนึงคือแบบขุดลาก (รถขุดไฮดรอลิกทีมีฟังก์ชนของเครน
[รูปภาพ 1-14]) โมบายเครนแบบนีจะมีสว่ นทีทําหน ้าทีของเครน เช่น ตะขอสําหรับยกนํ าหนักบรรทุกบนรถขุดไฮดรอลิก และอุปกรณ์นริ ภัย สิงทีพิเศษคือ จะติดตังตะขอ
แบบปรับเปลียนได ้ไว ้ทีด ้านหลังของตะกร ้าขุด (แบบทีพบเห็นโดยทัวไปคือตะขอแบบยืดหดได ้ทีสามารถจัดเก็บไว ้ทีด ้านหลัง
ของตะกร ้าขุด [รูปภาพ 1-15]) และปรับตะขอ และตังค่าโหมดเครนหรือโหมดรถขุดให ้เหมาะสมกับการทํางาน เพือทําให ้เราิ ตังตะขอแบบปรับเปลียนได ้เข ้ากับด ้านหลังของใช ้เครนเดียวกันทังงานขุดและงานเครนได ้ แต่จะไม่รวมเครนทีเพียงแค่ตด
ตะกร ้าขุดเท่านัน

บูมแผ่นป้ ายแสดงข ้อกําหนดเฉพาะของ
โมบายเครน

แขนอุปกรณ์ควบคุมนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด/เครืองหมายแสดง

ตะกร ้าขุด

แค็บไฟเตือนภายนอก
(จะสว่างเมืออยูใ่ นโหมดเครน)ตะขอแบบยืดหดได ้ตารางนํ าหนักบรรทุกปลอดภัย

ตีนตะขาบ

ัรูปภาพ 1-14 รถขุดไฮดรอลิกทีมีฟงั ก์ชนของเครน(ก) แบบยืดหดไม่ได ้(ข) แบบยืดหดได ้รูปภาพ 1-15 ตะขอแบบยืดหดได้

11(th)

1.3
1.3.1

โครงสร้างหล ักของโมบายเครน่ นบนของระบบการแกว่ง
โครงสร้างสว

โครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งหมายถึงโครงสร ้างทีจะมีการติดตังเสาตังและอุปกรณ์เครนสําหรับการชักรอก/การปรับ
ขึนลงของเสาตัง หรืออุปกรณ์ทคลี ้ายกันไว ้ภายในเฟรมของโครงสร ้างทีมีการเชือมไว ้นีทีเรียกว่า “เฟรมทีใช ้ในการแกว่ง” โดยใช ้แบริงรองรับการแกว่งเพือยึดเฟรมทีใช ้ในการแกว่งไว ้ทีด ้านบนสุดของโครงส่วนฐาน ตัวถังทังหมดจะแกว่งไปทางซ ้ายและ
ขวาในโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ จะมีการติดตังเสาตัง กลไกการยกบูมขึน
หรือลง (กระบอกสูบปรับบูมขึนหรือลง) กลไกการชักรอก และแค็บเพือควบคุมเครนและขับเครนไว ้ตรงฐานแกว่ง โดยฐานนี่ นเฟรมทีใช ้ในการแกว่ง (รูปภาพ 1-16 หน ้า 13 (th)) มีการติดตังตัวถ่วงนํ าหนักหรือโครงสร ้างทีมีนําหนักแบบอืนๆ
ยึดอยูบ
เพือรักษาสมดุลไว ้ทีด ้านหลังของกลไกการชักรอก
สําหรับรถเครนบรรทุก โครงสร ้างส่วนบนจะเหมือนกันมาก แต่แค็บสําหรับใช ้ควบคุมเครนเพียงอย่างเดียวจะอยูบ่ นเฟรมทีใช ้ในการแกว่ง แค็บทีใช ้ขับเครนจะติดตังอยูบ่ ริเวณโครงส่วนฐาน โครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งของเครนติดรถบรรทุกมี
กลไกการชักรอกและกลไกการปรับบูมขึนหรือลง (กระบอกสูบปรับบูมขึนหรือลง) อยูภ่ ายในเฟรมทีใช ้ในการแกว่ง ส่วนเสาตัง
ันันติดตังอยูท่ โครงสร
ี้างส่วนบน (รูปภาพ 1-17 หน ้า 13 (th)) นอกจากนัน ยังมีอปุ กรณ์สงการทํ
างานอยูท่ ทัี งสองด ้านของ
โครงส่วนฐาน เสาตังก็คอื แขนเมือยกนํ าหนักบรรทุก และเบืองต ้นจะทําให ้เกิดแรงดัดโค ้ง (โหลดดัดโค ้ง) เสาตังมีทงแบบ
ักล่องและแบบโครงตาข่าย และรูปทรงของพืนทีหน ้าตัดของเสาตังแบบกล่องนันโดยเบืองต ้นเป็ นรูปสีเหลียมผืนผ ้าหรือหลาย
เหลียม เพือให ้ความแข็งแรงทีสามารถทนทานต่อแรงดัดโค ้ง (รูปภาพ 1-20 และ รูปภาพ 1-21 หน ้า 13 (th)) เสาตังของ
โมบายเครนรองรับนํ าหนักเบาส่วนใหญ่เป็ นแบบกล่อง

12(th)

เสาตัง
กลไกการปรับบูมขึนหรือลง (กระบอกสูบปรับ
บูมขึนหรือลง)เสาตัง

แค็บกลไกการชัก
รอกกลไกการชักรอก
เฟรมทีใช ้ในการแกว่ง
(เสา)ฐานรองรับ
การแกว่ง

กลไกการ
แกว่งกลไกการปรับขึนหรือ
ลงสําหรับเสาตัง
(กระบอกสูบปรับบูม
ขึนหรือลง)รูปภาพ 1-16 โครงสร้างส่วนบนของระบบการแกว่งของ

รูปภาพ 1-17 โครงสร้างส่วนบนของระบบการแกว่งของเครนติด

รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ

รถบรรทุก

❶ อุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก
❷ สวิตช์ระบบเบรกป้ องกันการแกว่ง
❸ สวิตช์ PTO❹ คันโยกควบคุมการแกว่ง
❺ คันโยกควบคุมการยืดยาวขึนหรือ
หดลงัางานของขาคํายัน
❻ สวิตช์สงการทํ
❼ คันโยกควบคุมการชักรอกหลัก
❽ คันโยกควบคุมการชักรอกเสริม
❾ คันโยกควบคุมการปรับบูมขึนหรือลง

รูปภาพ 1-18 ต ัวอย่างแค็บของรถเครนแบบราฟเตอเรน

❶ มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุก
❷ คันโยกควบคุมการยืด
ยาวขึนหรือหดลง
❸ คันโยกควบคุมการชักรอก❹ คันโยกควบคุมการปรับ
บูมขึนหรือลง
❺ คันโยกควบคุมการแกว่ง
❻ สวิตช์เพือใช ้งอ/ยืดตะขอ
❼ สวิตช์สําหรับแม่แรง์ องเครนติดรถบรรทุก
รูปภาพ 1-19 ต ัวอย่างค ันโยกควบคุม/สวิตชข

หรือเครนสีล้อ

พืนทีหน ้าตัดของ
โครงสร ้างเสาตัง

รูปภาพ 1-20 เสาตงแบบกล่
ัองรูปภาพ 1-21 เสาตงแบบโครงตาข่ัาย13(th)

1.3.2กลไกการแกว่ง

กลไกการแกว่งคืออุปกรณ์ทหมุี นโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งไปทางซ ้ายและขวาขณะติดตังอยูบ่ นโครงส่วนฐาน เครนหลายแบบมีโครงสร ้างทีแบริงรองรับการแกว่งจะถูกติดตังไว ้ทีส่วนบนของโครงส่วนฐาน และโครงสร ้างส่วนบนของระบบการ
แกว่งจะติดตังอยูต่ รงส่วนบนของแบริงรองรับการแกว่ง ซึงเมือใช ้กลไกการแกว่งลักษณะนี เครนสามารถหมุนได ้ไม่จํากัด 360°
(ดู “กลไกการแกว่ง” (หน ้า 24) (th))

1.3.3

่ นฐาน
โครงสว

โครงส่วนฐานคือโครงสร ้างรองทีวางอยูบ่ นโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่ง และทําให ้เครนเคลือนที โครงส่วนฐานแบ่ง
ออกเป็ นประเภทต่างๆ ต่อไปนีโดยดูจากระบบการขับเคลือนํ หร ับเครนติดรถบรรทุก่ นฐานสา
(1) โครงสว
สําหรับเครนติดรถบรรทุก จะมีการใช ้รถบรรทุกสินค ้าเพือยืนยันตําแหน่งทีจะยึดอุปกรณ์เครน (ระหว่างแค็บและกระบะวางสินค ้าของรถบรรทุกสินค ้าโดยทัวไป) ยังมีเครนอีกหลายรุน่ ทีติดตังอุปกรณ์เครนไว ้ทีกระบะวางสินค ้าหรือด ้านหลังํ หร ับเครนติดรถบรรทุก
รูปภาพ 1-22 โครงส่วนฐานสา

14(th)ํ หร ับเครนแบบมีลอ่ นฐานสา
(2) โครงสว้ (รวมถึงรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือี อ)เครนสลุ้่ แบบสองเพลา และโครงส่วนฐานสําหรับเครนแบบมีล ้อผลิตขึนมาเป็ นพิเศษเพือใช ้กับเครนแบบมีล ้อ ซึงโดยปกติจะมีรน
ขับเคลือนสีล ้อ (4WD) และรุน่ ทีสามารถบังคับเลียวแบบสีล ้อ แรงทีทําให ้เคลือนทีทีใช ้สําหรับขับขีและควบคุมเครนมาจาก
เครืองยนต์เดียว และการควบคุมเครนทังหมดจะทําได ้จากเบาะนังคนขับเพียงจุดเดียว ขณะทีเครนแบบมีล ้อจะมีขาคํายันด ้วยแต่เครนแบบมีล ้อบางรุน่ จะไม่มอี ปุ กรณ์นี แต่มโี ครงสร ้างทีมาพร ้อมกับวงแหวนเหล็กทีมีเส ้นผ่านศูนย์กลางเล็กกว่ายางเล็กน ้อยิ นติดตังอยูด่ ้านนอกของยาง วงแหวนเหล็กเหล่านีจะสัมผัสกับพืนในระหว่างทีใช ้เครนและทําให ้เครนทรงตัวได ้ดียงขึ
รังผึงหม ้อนํ าเครืองยนต์
ทอร์กคอนเวอร์เตอร์
ระบบส่งกําลังข ้อต่อหมุน
เพลากลาง
กระบอกพวงมาลัย

ขาคํายันล ้อหลัง

ระบบรองรับแรงกระแทก
ถังนํ ามันเชือเพลิงล ้อหน ้าํ หร ับเครนแบบมีลอ
รูปภาพ 1-23 โครงส่วนฐานสา
้

15(th)

(3) ขาคําย ันขาคํายันจะมีอยูใ่ นรถเครนบรรทุก เครนแบบมีล ้อ (รวมถึงรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ) และเครนติดรถบรรทุกเพือให ้เครนทรงตัวได ้ดีขนในระหว่
ึางทีทํางาน ขาคํายันทํางานด ้วยระบบไฮดรอลิก และแบ่งออกเป็ นแบบ H และแบบ X

คานของขาคํายัน
กระบอกสไลด์
กระบอกแม่แรง
กระบอกแม่แรง
กระบอกสไลด์

คานของขาคํายัน
a: ขยายออกน ้อยทีสุด
b: ขยายออกปานกลาง
c: ขยายออกจนสุด

รูปภาพ 1-24 ขาคําย ันแบบ H (รถเครนแบบ

รูปภาพ 1-25 ขาคําย ันแบบ X (รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ)ราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ)เมือใช ้ขาคํายัน สิงทีต ้องทําคือขยายคานขาคํายันจนได ้ระดับความกว ้างทีกําหนดไว ้ และใช ้สลักล็อคเพือยึดไว ้ในตําแหน่งนัน สําหรับเครนติดรถบรรทุก ผู ้ใช ้สามารถยืดขยายขาคํายันไปทางด ้านข ้างของเครน ส่วนการเคลือนทีแนวดิงของแม่แรงนัน
ทํางานด ้วยระบบไฮดรอลิก

สลักล็อค

แท่นลอย
รูสลักํ หร ับขาคําย ันแบบ X
รูปภาพ 1-26 สล ักล็อคและรูสล ักสา16(th)

1.3.4ลวดสลิง

ลวดสลิงทียึดเข ้ากับกว ้านรอกบนตัวถังของโมบายเครนนํ ามาใช ้เพือชักรอก ลวดสลิงเหล่านีต ้องมีความแข็งแรงมากเป็ นพิเศษด ้วยเหตุนขี ้อกําหนดเฉพาะของลวดสลิงจึงแตกต่างกับทีใช ้สําหรับ tamagake ในส่วนของความแข็งแรง ค่าสัดส่วนความ
ปลอดภัยของลวดสลิงเพือการชักรอกและการปรับขึนหรือลงของเสาตังกําหนดไว ้ที 4.5 หรือสูงกว่า และ 3.55 หรือสูงกว่า
สําหรับการยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตังและ 3.75 หรือสูงกว่าสําหรับลวดสลิงทีใช ้คําเสาตัง ค่าสัดส่วนความปลอดภัยคือ
แรงดึงขาดของลวดสลิงหารด ้วยค่าสูงสุดของนํ าหนักบรรทุกทีใช ้กับลวดสลิง

(1) โครงสร้างของลวดสลิง
ลวดสลิงผลิตขึนจากการบิดเกลียวลวดเข ้าด ้วยกันหลายๆ เกลียว และแต่ละเกลียวได ้มาจากการบิดลวดไร ้ตะเข็บแบบขึนรูป
เย็นหลายสิบเส ้นทีทําจากเหล็กกล ้าคาร์บอนคุณภาพสูงเข ้าด ้วยกัน
แกนเกลียว
ลวดแกน: คํานีโดยทัวไปหมายถึงแกนของไฟเบอร์ แกนของเกลียวและแกนของเชือก
(แกนจะกลายเป็ นจุดกึงกลางของเชือกหรือเกลียว)เกลียว: ส่วนประกอบของเชือกลวดทีทํามาจากลวดจํานวนมากทีบิดรวมกัน
ลวด: ลวดเหล็กทีรวมกันเป็ นเกลียว ซึงแบ่งเป็ นลวดเปลือยและลวดเคลือบ

รูปภาพ 1-27 โครงสร้างของลวดสลิง

17(th)

แกนไฟเบอร์หรือแกนเชือกทีอยูต่ รงกลางลวดสลิงจะช่วยรักษารูปทรงของลวด ให ้ความยืดหยุน่ และดูดซับแรงกระแทกและ
แรงสันสะเทือนเพือป้ องกันไม่ให ้เกลียวลวดสลิงขาด ลักษณะนีเรียกว่ากลไกของแกน สําหรับโมบายเครน ลวดสลิงทีนิยมใช ้โดยทัวไปจะประกอบด ้วยเกลียวลวด 6 เกลียวทีบิดเข ้าด ้วยกัน สิงทีใช ้ระบุถงึ โครงสร ้างลวดสลิงคือรหัสเชิงโครงสร ้าง (จํานวน
ของเกลียว) x (จํานวนของลวดทีอยูภ่ ายในเกลียวแต่ละเกลียว) เช่น 6 x 37 ในกลุม่ ลวดสลิงแบบต่างๆ ทีมีเส ้นผ่านศูนย์กลาง
ทีกําหนดไว ้ ลวดสลิงทีมีลวดบางกว่าในจํานวนทีมากกว่าจะมีความยืดหยุน่ มากกว่า
ตาราง 1-2 รห ัสเชิงโครงสร้างของลวดสลิงและภาพหน้าต ัดรหัสเชิงโครงสร ้าง

6 x 37

IWRC6 x Fi(29)IWRC6 x WS(26)ลักษณะหน ้าตัด

แกนทํามาจากลวดสลิงเส ้นเดียว
คุณสมบัต ิแกนทําจากไฟเบอร์เพือให ้ความ

โดยจะมีลวดเติมมัดเข ้าด ้วยกันเพือ

ยืดหยุน่ สูงประกอบเป็ นแกน และนํ ามาใช ้เมือต ้องการค่าแรงดึงขาดสูงๆ

การใช ้งานการชักรอก/Tamagakeการชักรอก/Tamagake

18(th)

แกนทํามาจากลวดสลิงเส ้นเดียว
โดยลวดสลิงมีความยืดหยุน่ เป็ นเยียมและทนต่อการสึกหรอ
การชักรอก

(2) เกลียวแบบต่างๆ
เราเรียกลักษณะของเกลียวของลวดสลิงและลวดเชือกทีบิดในทิศทางตรงกันข ้ามกันว่า “เกลียวปกติ” และเรียกเกลียวทีบิดใน
ทิศทางเดียวกันว่า “เกลียวทิศทางเดียวกัน” ลักษณะของเกลียวยังแยกออกเป็ น “เกลียว Z” และ “เกลียว S” ตามทิศทางของ
เกลียวลวดสลิง
เมือเทียบกับลวดสลิงทีมีเกลียวทีพันไปทิศทางเดียวกัน พบว่าลวดสลิงทีมีเกลียวปกติจะเสือมสภาพเร็วกว่า แต่ใช ้ได ้ง่ายกว่า
เนืองจากลวดสลิงนีจะคลายตัวหรือเป็ นปมได ้น ้อยกว่า ดังนัน ลวดสลิงทีมีลกั ษณะเกลียวปกติจงึ นํ ามาใช ้กันอย่างแพร่หลาย

เกลียวปกติรปู ตัว Zเกลียวปกติรปู ตัว Sเกลียวทิศทางเดียวกันรูปตัว Z

เกลียวปกติ

เกลียวทิศทางเดียวกันรูปตัว Sเกลียวทิศทางเดียวกัน
รูปภาพ 1-28 เกลียวแบบต่างๆ้ ผ่านศูนย์กลางของลวดสลิง
(3) เสน
ดูเส ้นผ่านศูนย์กลางของลวดสลิงได ้จากเส ้นผ่านศูนย์กลางของวงกลมทีอยูร่ อบพืนทีหน ้าตัดของวงกลมนัน หาขนาดเส ้นผ่าน
ศูนย์กลางได ้โดยใช ้สไลด์คาลิเปอร์หรือปากกาวัด วัดเส ้นผ่านศูนย์กลางของลวดสลิงในสามทิศทางบนพืนทีหน ้าตัดทีให ้ ก่อนหาค่าเฉลียจากผลลัพธ์ทวัี ดได ้ ค่าความคลาดเคลือนเมือเทียบกับเส ้นผ่านศูนย์กลางปรากฏทีกําหนดไว ้ ณ เวลาทีผลิต (เส ้นผ่านศูนย์กลางปรากฏตามข ้อกําหนดของ JIS) ต ้องเป็ น 0% ถึง +7% (และต ้องเป็ น 0% ถึง +10% สําหรับลวดสลิงทีมีเส ้นผ่านศูนย์กลางไม่ถงึ 10 มม.)เส ้นผ่านศูนย์กลาง =วิธกี ารวัดทีถูกต ้องวิธกี ารวัดทีไม่ถกู ต ้อง้ ผ่านศูนย์กลางของลวดสลิง
รูปภาพ 1-29 วิธวี ัดเสน

19(th)

(4) การตรวจสอบลวดสลิงํ หร ับลวดสลิง
a. จุดทีควรตรวจสอบสา
● ลวดทีขาด
● เส ้นผ่านศูนย์กลางลดลงและสึกหรอ
● เป็ นปมและผิดรูป
● กัดกร่อน
● ความผิดปกติของจุดทีผูกปมและจุดเชือมต่ออืนๆํ หร ับการพิจารณาลวดสลิงทีห้ามนํามาใช ้b. เกณฑ์สา
● ลวดทีขาด: ในแต่ละเกลียวของลวดสลิง หากจํานวนลวดทีขาดมีเกิน 10% ของทังหมด (ยกเว ้นลวดเติม)จํานวนเกลียว

ลวดเติม

ความยาวของลวดสลิงหนึงเกลียว
(ประกอบด ้วยลวด 6 เกลียว)รูปภาพ 1-30 หนึงเกลียวของลวดสลิง

● เส ้นผ่านศูนย์กลางลดลง: ลวดสลิงทีเส ้นผ่านศูนย์กลางลดลงมากกว่า 7% ของเส ้นผ่านศูนย์กลางปกติ
● การผิดรูป: ลวดทีมีปม (ในกรณีนคืี อห ้ามซ่อมและนํ ามาใช ้อีก)ปมสภาพแบบไม่มปี มปมทางบวก

ปมทางลบ

รูปภาพ 1-31 ปม

20(th)

● การกัดกร่อน: ลวดทีผิดรูปมากและ/หรือผุกร่อนรุนแรง (รูปภาพ 1-32 และ รูปภาพ 1-33)(ก) ลวดทีสภาพด ้านนอกเสียหายยับเยิน(ข) ลวดทีผิวด ้านหน ้าบุบ(ค) ลวดทีคดไปคดมาจนเห็นได ้ชัด(ง) ลวดทีชํารุดเสียหายมาก

รูปภาพ 1-32 การผิดรูปอย่างรุนแรง

รายละเอียดทีกล่าวไว ้ข ้างต ้นคือเกณฑ์ตามทีบัญญัตไิ ว ้ในกฎหมายและกฎระเบียบเมือพิจารณาเลิกใช ้ลวดสลิง แนะนํ าให ้เปลียนลวดสลิงทีมีเส ้นลวดขาดหรือเส ้นผ่านศูนย์กลางลดลงมากตังแต่ระยะแรก ก่อนจะเข ้าเกณฑ์ทระบุี ไว ้ข ้างต ้นั ษณะผิดรูป ขาดและฉีก หรือมีลวดทีขาด
นอกจากนัน แนะนํ าให ้เลิกใช ้ลวดสลิงหากเข ้าเกณฑ์สองข ้อขึนไปรวมกัน เช่น มีลกี ้ประเมินการเลิกใช ้ลวดสลิง ให ้เลิกใช ้ลวดสลิงนันเมือเป็ นต ้น กล่าวคือ แม ้ความเสียหายในแต่ละลักษณะ ตํากว่าเกณฑ์ทใช่ ระดัี บใดระดับหนึงทีกําหนดไว ้ความเสียหายโดยรวมจากหลายๆ ลักษณะอยูท

รูปภาพ 1-33 การก ัดกร่อนอย่างรุนแรง

21(th)

1.4

1.4.1

ํ หร ับการยก การปร ับบูมขึนหรือลง การแกว่ง
กลไกสา
และการทํางานในล ักษณะอืน
PTO (Power Take Off)กลไกนีจะดึงแรงทีทําให ้เคลือนทีจากเครืองยนต์ทช่ี วยให ้เกิดการขับเคลือน และใช ้แรงดังกล่าวเพือสังการทํางานของเครน
และกลไกนีทํางานได ้ด ้วยการสลับมาทีตําแหน่ง ON และ OFF กลไก PTO จะอยูต่ ดิ กับจุดเชือมต่อทีติดตังอยูใ่ นระบบส่งกําลัง
ของอุปกรณ์ขบั เคลือน หรือชินส่วนอืน และใช ้เกียร์เพือดึงแรงทีทําให ้เคลือนทีออกมาจากเครืองยนต์ แรงดังกล่าวจะเป็ นตัวขับั เคลือนการทํางานของอุปกรณ์เครน (เช่น มอเตอร์ปั มไฮดรอลิกทีใช ้กับเครน และแรงดันไฮดรอลิกทีเกิดขึนจะทําให ้เกียร์ขบ
ไฮดรอลิกและกระบอกสูบไฮดรอลิก)กลไกบังคับ
เลียวกลไกการ
แกว่งกลไกการชัก
รอกกลไกการยืดขึน
หรือหดลง/ปรับขึนหรือลงของ
เสาตัง

เครืองยนต์ของ
รถบรรทุก
PTOระบบส่งกําลัง
เครืองยนต์ปั มไฮดรอลิก

PTO
ปั มไฮดรอลิก

ทอร์กคอนเวอร์เตอร์
ถังนํ ามันไฮดรอลิก

เครนติดรถบรรทุก (ตัวอย่าง)รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ (ตัวอย่าง)รูปภาพ 1-34 แหล่งกําล ังของอุปกรณ์เครน

1.4.2

ั
กลไกการชกรอก

กลไกการชักรอกประกอบด ้วยมอเตอร์ไฮดรอลิก เฟื องลดความเร็วในการชักรอก กว ้านรอก และชินส่วนอืน กว ้านรอกจะหมุน
ตามแรงบิดของมอเตอร์ไฮดรอลิกเพือพัน/คลายลวดสลิง ก่อนชักรอกนํ าหนักบรรทุกขึนและลง
การชักรอกและการลดความสูง
ของลวดสลิง

มอเตอร์ไฮดรอลิกส่งผ่านแรงบิด

มอเตอร์ไฮดรอลิกํ หร ับ
เกียร์ลดรอบสา
ัการชกรอก

กว้านรอก

เกียร์ลดรอบสําหรับการชักรอกจะชะลอความเร็วในการ
หมุนของมอเตอร์ไฮดรอลิกและรับแรงบิดเพิมขึน

ัรูปภาพ 1-35 โครงสร้างของกลไกการชกรอก

22(th)ัี อ(1) กลไกการชกรอกของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรื
อเครนสล้ปั จจุบนั รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อส่วนใหญ่จะมาพร ้อมกับกลไกการชักรอกสองแบบ ได ้แก่ กลไกการชักรอก
สําหรับการทํางานของการชักรอกหลักทีใช ้เสาตังหลัก และอีกกลไกหนึงสําหรับการทํางานของการชักรอกเสริมทีใช ้กับเสาตังเสริม ระบบเบรกเป็ นแบบอัตโนมัตทิ จะทํ
ีางานโดยอัตโนมัตเิ มือคันโยกควบคุมแบบวินซ์ไม่ทํางานั(2) กลไกการชกรอกของเครนติ
ดรถบรรทุก
เครนติดรถบรรทุกมักมาพร ้อมกับกลไกการชักรอกหลักเพียงกลไกเดียว เครนเหล่านีจะไม่ทําให ้เกิดการ “รูดลงทันที” หรือการ
ลดระดับความสูงของตะขอลงด ้วยการปลดคลัตช์ทใชี ้อยู่ และปล่อยให ้กว ้านรอกรูดลงทันที (และใช ้เบรกเท ้าแตะเพือควบคุม
ความเร็ว) กลไกการชักรอกประกอบด ้วยมอเตอร์ไฮดรอลิก เกียร์ลดรอบ เบรกกลไก และกว ้านรอก

(3) กลไกการเบรกของเครนติดรถบรรทุก
จะมีการใช ้ระบบห ้ามล ้อด ้วยกลไกในเครนติดรถบรรทุก เนืองจากเครนประเภทนีไม่มพี นทีื สําหรับติดตัง โดยระบบเบรกนีจะถูก
ติดตังไว ้ภายในเฟื องลดความเร็วของกลไกการชักรอก ระบบห ้ามล ้อด ้วยกลไกจะทํางานโดยอัตโนมัตเิ มือปรับคันโยกควบคุม
มาไว ้ทีตําแหน่งเกียร์วา่ ง และระบบเบรกอัตโนมัตสิ ามารถประคองนํ าหนักบรรทุกไว ้เฟื องล ้อพร ้อมสปริงสับทิศทางเดียวเฟื อง

การลดลง

การชักรอก

ดิสก์เบรก
ตัวตังเบรก

เพลารอง (เฟื องพีเนียน)ในระหว่าง
การชัก
รอกแผ่นเพลทป้ องกัน
แรงเสียดทาน

ลินสปริง

รูปภาพ 1-36 ระบบห้ามล้อด้วยกลไก

23(th)

เฟื องล ้อพร ้อมสปริง
สับทิศทางเดียว

1.4.3กลไกการแกว่ง

กลไกการแกว่งคืออุปกรณ์ทประกอบด
ี้วยมอเตอร์ไฮดรอลิก เกียร์ลดรอบ เฟื องพีเนียนและแบริงรองรับการแกว่ง โดยอุปกรณ์
นีจะแกว่งโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งไปทางซ ้ายและขวา แบริงรองรับการแกว่งจะติดตังไว ้ภายในส่วนบนของเฟรม่ ริเวณพืนผิวส่วนบนของแบริงรองรับการแกว่ง
โครงส่วนฐาน และโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งจะอยูบ
เกียร์ลดรอบสําหรับการชักรอกจะชะลอความเร็วในการหมุนของ
มอเตอร์ไฮดรอลิกและรับแรงบิดเพิมขึน

มอเตอร์ไฮดรอลิกส่งผ่าน
แรงบิด

มอเตอร์ไฮดรอลิก

เกียร์ลดรอบสาํ หร ับัการชกรอกเฟื องพีเนียน

แบริงรองร ับการ
แกว่งใช ้เฟื องพีเนียนและเกียร์
ช่วยการแกว่ง

เฟรมทีใชใ้ นการแกว่งเฟรมทีใช ้ในการแกว่ง
จะหมุนต่อเนือง

รูปภาพ 1-37 โครงสร้างของกลไกการแกว่งี อ(1) กลไกการแกว่งของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสล้
ในกลไกการแกว่งของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ แบริงรองรับการแกว่งจะติดตังไว ้ภายในส่วนบนของเฟรมโครง
ส่วนฐาน และโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งจะอยูบ่ ริเวณพืนผิวส่วนบนของแบริงรองรับการแกว่ง กําลังในการหมุนจาก
มอเตอร์ไฮดรอลิกทีติดตังอยูต่ รงโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งจะลดลง และส่งต่อไปยังเฟื องพีเนียน ทําให ้แบริงรองรับ
การแกว่งทํางาน ซึงทําให ้ความเร็วลดลงต่อเนือง และปรับโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งซึงยึดอยูก่ บั ทีไปไว ้ทีร่องด ้านใน ในโมบายเครนรองรับนํ าหนักเบานัน แบริงเกียร์รองรับการแกว่งจะมีอยูท่ ดี ้านนอก

(2) กลไกการแกว่งของเครนติดรถบรรทุก
ัอุปกรณ์สงการทํ
างานของเครนติดรถบรรทุกจะติดตังอยูต่ รงโครงส่วนฐาน ดังนันเฟื องพีเนียนทีอยูต่ รงปลายสุดของเพลาขับเฟื องลดการแกว่งจะติดตังไว ้ตรงด ้านนอกของแบริงรองรับการแกว่ง แบริงรองรับการแกว่งทําให ้เกิดร่องด ้านนอก
ร่องด ้านในของแบริงรองรับ
การแกว่ง

เกียร์ชว่ ยการแกว่งเฟื องพีเนียนเฟื องตัวหนอน (ภายในเครือง)มอเตอร์ไฮดรอลิก

รูปภาพ 1-38 กลไกการแกว่งของเครนติดรถบรรทุก (ในกลุม่ แบริงรองร ับการแกว่ง)24(th)

กลไกการแกว่งของเครนติดรถบรรทุกยังรวมกลไกของเฟื องสะพานเอาไว ้ด ้วย กลไกนีใช ้ระบบทีกระบอกสูบไฮดรอลิกจะปรับ
เลือนเฟื องสะพานไปด ้านหนึงของก ้านให ้เลือนไปทางซ ้ายและขวา และหมุนเกียร์เพือให ้มีการแกว่งตัว ระบบนีไม่รองรับการ
หมุนแบบไม่จํากัด 360° จึงไม่คอ่ ยนํ ามาใช ้คอลัมน์
โลหะด ้านบน

โลหะด ้านล่าง
เกียร์ชว่ ยการแกว่งเฟื องสะพาน

ช่องนํ ามันเข ้า/ออกกระบอกสูบรับการแกว่งก ้านลูกสูบ

คอลัมน์
เกียร์ชว่ ยการแกว่งเฟื องสะพาน

กระบอกสูบไฮดรอลิกเฟื องสะพาน

เกียร์ชว่ ยการแกว่ง

ช่องเติมนํ ามันรูปภาพ 1-39 กลไกการแกว่งของเครนติดรถบรรทุก (ในกลุม่ เฟื องสะพาน)25(th)

1.4.4ํ หร ับเสาตงั
กลไกการปร ับขึนหรือลงสา

การปรับขึนลงของเสาตังเกิดขึนได ้ด ้วยการใช ้กระบอกสูบปรับบูมขึนหรือลงแบบไฮดรอลิก หรือใช ้กว ้านรอกสําหรับปรับบูมขึน่ ยนิยม
หรือลงเพือพันและคลายลวดสลิงสําหรับปรับบูมขึนหรือลง แต่การใช ้ลวดสลิงเพือปรับบูมขึนหรือลงเป็ นเรืองทีไม่คอ
โมบายเครนรองรับนํ าหนักเบาทีมีนําหนักการยกไม่ถงึ 5 ตันจะใช ้กระบอกสูบไฮดรอลิกทําหน ้าทีปรับบูมขึนหรือลง นอกจากนัน
โมบายเครนประเภทนีทีใช ้กระบอกสูบไฮดรอลิกจะถูกแบ่งออกเป็ นแบบดึงขึนและแบบผลัก และเมือไม่กปีี มานี โมบายเครน
แบบผลักได ้รับความนิยมกันอย่างแพร่หลาย กลไกการปรับขึนหรือลงในรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อและเครนติด
รถบรรทุกส่วนใหญ่ใช ้กระบอกสูบไฮดรอลิกแบบผลัก การปรับขึนลงของเสาตังมักทํางานได ้ด ้วยกระบอกสูบปรับบูมขึนหรือลง
ัแบบไฮดรอลิก หรือในรถขุดไฮดรอลิกทีมีฟังก์ชนของเครน
บูมจะเป็ นกระบอกสูบไฮดรอลิกแบบผลัก และแขนจะเป็ นกระบอก
สูบไฮดรอลิกแบบดึงขึน

กระบอกสูบปรับบูมขึนหรือลงแบบผลัก้ ระบอกสูบไฮดรอลิก
รูปภาพ 1-40 กลไกการปร ับบูมขึนหรือลงทีใชก

26(th)

1.4.5กลไกการยืดยาวขึนหรือหดลง

การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตังทํางานได ้ด ้วยกระบอกสูบไฮดรอลิกเพียงอย่างเดียวหรือใช ้ทังกระบอกสูบไฮดรอลิกและ
ลวดสลิงยืดยาวขึนหรือหดลงเพือทําให ้นํ าหนักเปล่าของเสาตังเบาขึน เสาตังทีปรับเลือนได ้สามจังหวะมักใช ้กระบอกสูบ
ไฮดรอลิก และเสาตังทีปรับเลือนสีจังหวะหรือมากกว่านีมักใช ้ทังกระบอกสูบไฮดรอลิกและลวดสลิงยืดยาวขึนหรือหดลง
นอกจากนัน เมือพูดถึงวิธกี ารยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง จะมี “การยืดยาวขึนหรือหดลงตามลําดับ” ประเภทหนึงทีการ
ยืดยาวขึนหรือหดลงจะเกิดขึนต่อเนือง ตัวอย่างเช่น ในการยืดเสาตังในจังหวะทีสามเมือยืดจังหวะทีสองเสร็จแล ้ว และยืด
จังหวะทีสีเมือยืดจังหวะทีสามเสร็จแล ้ว ทังยังมีในแบบ “ซิงโครไนซ์” ทีการยืดยาวขึนหรือหดลงจะเกิดขึนพร ้อมๆ กันใน
จังหวะทีสอง สามและสี เมือใช ้การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง ตะขอจะชักรอกขึนหรือลดระดับลงตามการเคลือนทีของ
การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง ดังนันจึงต ้องใช ้ความระมัดระวังในเรืองตําแหน่งของตะขอเมือทําการยืดยาวขึนหรือหดลงั จะรักษาระยะห่างระหว่างตะขอและปลายสุดของขาตังทีชนกับ
ของเสาตัง ขณะเดียวกัน ยังมีโมบายเครนในรุน่ ทีมีฟังก์ชนที
การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตังให ้โดยอัตโนมัต ิเสาตัง (ขันที 1)เสาตัง (ขันที 2)กระบอกสูบ 1เสาตัง (ขันที 3)กระบอกสูบ 2รูปภาพ 1-41 โครงสร้างของการยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตงตามลํ
ัาด ับ 3 ขนัเสาตัง (ขันที 1)เสาตัง (ขันที 2)กระบอกสูบ 1ลวดสลิงยืดยาวขึนหรือหดลง

เสาตัง (ขันที 3) เสาตัง (ขันที 4)กระบอกสูบ 2รูปภาพ 1-42 โครงสร้างของการยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตงตามลํ
ัาด ับ/แบบซิงโครไนซ ์ 4 ขนั

27(th)

1.4.6

อืนๆ(1) ตะขอ
โมบายเครนรองรับนํ าหนักเบาจะใช ้ตะขออันเดียว เหตุเพราะรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อและเครนแบบอืนๆ มาพร ้อมกับกลไกการชักรอกหลักและเสริม เครนเหล่านีจึงมีตะขอแกนคูไ่ ว ้ใช ้กับการชักรอกหลัก และตะขอไว ้ใช ้กับการชักรอกเสริม
เครนติดรถบรรทุกมีกลไกการชักรอกเดียว จึงมีตะขอชักรอกหลักเพียงอันเดียว และจะใช ้ตะขอแกนเดียวเพือยกนํ าหนัก
บรรทุกขนาดใหญ่ให ้สูงขึน ตะขอต ้องมีตวั เกียวนิรภัยเพือใช ้กับลวดสลิง tamagakeแกนลูกรอก
แกนลูกรอก/ตะขอตัวเกียวนิรภัย

ตัวเกียวนิรภัย

ตัวเกียวนิรภัย

แกนของตะขอ(ก) ตะขอแกนคูส่ ําหรับการชักรอกหลัก(ข) ตะขอแกนเดียวํ หร ับการชกรอกหล
ัรูปภาพ 1-43 ตะขอสา
ักํ หร ับการชกรอกเสริ
ัรูปภาพ 1-44 ตะขอสาม(2) กลไกการงอตะขอ
เครนติดรถบรรทุกและรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อรุน่ ล่าสุดหลายรุน่ มีกลไกเพือใช ้จัดเก็บตะขอไว ้ด ้านในปลายสุด
ของเสาตังเมือทํางานเสร็จแล ้ว ขันตอนการจัดเก็บจะเริมต ้นจากการยกตะขอขึนจนสุด พร ้อมๆ กับทีอุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอ
ขึนชนปลายจมูกบูมถูกเรียกใช ้งาน เมือการพันลวดสลิงหยุดลง (สําหรับโมบายเครนทีมีระบบแจ ้งเตือน ให ้หยุดพันลวดบน
ตะขอเมืออุปกรณ์เตือนหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมส่งเสียงเตือน) การจัดเก็บจะเริมต ้นขึนเมือใช ้สวิตช์จัดเก็บตะขอหรือเมือใช ้คันโยกเพือจัดเก็บตะขอ ตะขอจะถูกจัดเก็บไว ้ในพืนทีด ้านใต ้ของเสาตังโดยอัตโนมัต ิการงอการยืด

รูปภาพ 1-46 สวิตชเ์ พือใชง้ อ/ยืดตะขอ

รูปภาพ 1-45 กลไกการงอตะขอ

28(th)

1.5

ํ หร ับโมบายเครนและฟังก์ชนของ
ัอุปกรณ์นริ ภ ัยสาระบบเบรก

ััโมบายเครนติดตังมาพร ้อมกับอุปกรณ์นริ ภัย และฟั งก์ชนระบบเบรกเพื
อการทํางานได ้อย่างปลอดภัย อุปกรณ์นริ ภัยมีฟังก์ชน
ต่างๆ เพือส่งเสียงเตือนหรือหยุดการทํางานโดยอัตโนมัต ิ (เช่น อุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมหรืออุปกรณ์เตือน
หัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม) และถูกเรียกใช ้งานเมืองานทีทําเกินขีดความสามารถของโมบายเครน หรือมีการทํางานเกินช่วง
ทีระบุไว ้ อุปกรณ์นริ ภัยประกอบด ้วยอุปกรณ์ตา่ งๆ ทีปกป้ องเครืองจักรจากการออกแรงมากเกินไป (เช่น อุปกรณ์ควบคุมี ้ป้ องกันไม่ให ้แรงดันเพิมขึนผิดปกติภายใน
โมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุกและอุปกรณ์ป้องกันการรับนํ าหนักเกิน) อุปกรณ์ทใช
วงจรไฮดรอลิก และป้ องกันอุปกรณ์ไฮดรอลิก (เช่น วาล์วคายแรงดัน) และอุปกรณ์ทใชี ้ป้ องกันไม่ให ้นํ าหนักบรรทุกลดลง
ัทันทีเมือแรงดันลดลงผิดปกติ (เช่น วาล์วกันกลับ) ฟั งก์ชนของระบบเบรกประกอบด
้วยระบบเบรกทีต ้องใช ้เพือหยุด
การเคลือนไหว คงสภาพขณะหยุดเอาไว ้ และระงับการลดระดับลงของนํ าหนักบรรทุกหรือเสาตัง
อุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม/อุปกรณ์เตือนหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม

วาล์วกันกลับ (อุปกรณ์ล็อคด ้วยระบบไฮดรอลิก
สําหรับกระบอกสูบยืดยาวขึนหรือหดลง)เครืองหมายมุมของเสาตัง/นํ าหนักบรรทุก
อุปกรณ์ควบคุมนํ าหนักบรรทุกที
กําหนด/เครืองหมายแสดง
มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุก
วาล์วคายแรงดัน

ตัวเกียวนิรภัย
วาล์วกันกลับ (อุปกรณ์ล็อคด ้วยระบบไฮดรอลิกสําหรับกระบอกสูบปรับบูมขึนหรือลง)เกจวัดระดับ

อุปกรณ์เตือน
วาล์วกันกลับ (อุปกรณ์ล็อคด ้วยระบบ
ไฮดรอลิกสําหรับกระบอกสูบปรับบูมขึน
หรือลง)รูปภาพ 1-47 อุปกรณ์นริ ภ ัยของเครนติดรถบรรทุก

29(th)

1.5.1อุปกรณ์ป้องก ันห ัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม

การพันลวดสลิงชักรอกหลายทบเกินไป หรือการยืดเสาตังออกโดยไม่ได ้ลดตะขอลงอาจทําให ้เกิดอุบตั เิ หตุได ้ ไม่วา่ จะเป็ นตะขอทังชุดชนเข ้ากับเสาตังจนทําให ้ตะขอ ลูกรอกด ้านบนสุด และเสาตังชํารุดเสียหาย ขณะทีลวดสลิงทีใช ้ชักรอกขาด หรือื ยกดังนี: “อุปกรณ์เตือนหัวตะขอขึนี ามาใช ้เพือป้ องกันอุบตั เิ หตุเหล่านีมีชอเรีนํ าหนักบรรทุกทีชักรอกไว ้ตกลงมา อุปกรณ์ทนํ
ชนปลายจมูกบูม” ซึงเมือตะขอขยับขึนไปสูงสุด สวิตช์จะทํางานได ้ด ้วยการยกนํ าหนักทีลดลงไปตามลวดสลิงชักรอกและส่ง
เสียงเตือน และ “อุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม (อุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมประเภทขับเคลือน
โดยตรง)” ซึงจะหยุดการทํางานโดยอัตโนมัต ิ อุปกรณ์เหล่านีจะทํางานได ้อย่างมีประสิทธิภาพ หากมีการระบุระยะห่างแนวดิง
ระหว่างพืนทีส่วนบนของอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุก เช่น ตะขอ (รวมถึงพืนทีส่วนบนของลูกรอกชักรอกของอุปกรณ์ชว่ ยยก)และพืนทีส่วนล่างของลูกรอกของปลายเสาตังทีอาจแตะเข ้ากับพืนทีส่วนบนทีระบุไว ้นี ให ้ตรงตามมาตรฐานเชิงโครงสร ้างสําหรับโมบายเครนตามรายละเอียดด ้านล่างนี และต ้องปรับเปลียนให ้เหมาะสม
● อุปกรณ์เตือนหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมต ้องส่งเสียงเตือนเมือความยาว (เมตร) ตรงกับค่าทีเทียบเท่ากับ 1.5 เท่าของ
ความเร็วในการยกสูงสุด (เมตร/วินาที) (หรือ 1.0 เท่าสําหรับโมบายเครนทีสามารถหยุดการชักรอกของอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกหรือการขยายเสาตังได ้ด ้วยการดําเนินการครังเดียว)● สําหรับอุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม ต ้องหยุดชักรอกทีระดับ 0.25 เมตรหรือมากกว่า (0.05 เมตรหรือ
มากกว่าสําหรับอุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมทีขับเคลือนโดยตรง)ลําโพงสําหรับการแจ ้งเตือนเมือหัวตะขอขึน
ชนปลายจมูกบูมและข ้อความเสียง

สวิตช์ตรวจจับหัวตะขอ
ขึนชนปลายจมูกบูมนํ าหนักตรวจจับหัวตะขอ
ขึนชนปลายจมูกบูม

อุปกรณ์ให ้เสียงเตือน
เมือหัวตะขอขึนชน
ปลายจมูกบูม

รูปภาพ 1-48 อุปกรณ์เตือนห ัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม

1.5.2

อุปกรณ์ทปี ้ องก ันการบรรทุกเกิน

เครนทีมาพร ้อมเสาตัง เช่น เครนแบบเสาตังและโมบายเครนนันอาจพลิกควําได ้ หรือเสาตังอาจหักได ้เมือแขวนนํ าหนักบรรทุก
ทีเกินนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด สิงทีกําหนดสมรรถนะของโมบายเครนคือความยาวของเสาตังทีอิงจากตําแหน่งของงาน มุมของเสาตัง (รัศมีการทํางาน) มีการใช ้เสาตังเสริมหรือไม่ ความกว ้างในการขยายขาคํายัน พืนทีทํางาน (ทิศทางของเสาตัง)เป็ นต ้น โดยคุณสมบัตเิ หล่านีจะระบุถงึ พิกดั นํ าหนักรวม ในการบรรทุกนํ าหนักเกินกว่าทีระบุไว ้นีอาจทําให ้โมบายเครนพลิกควํา
หรือทําให ้ตัวถังชํารุดเสียหายได ้ ดังนัน จึงเป็ นกฎข ้อบังคับให ้ต ้องติดตัง “อุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก” ต่อไปนี
หรือ “อุปกรณ์ป้องกันนํ าหนักเกินอย่างอืนทีไม่ใช่อปุ กรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก” เพือป้ องกันไม่ให ้มีการบรรทุกนํ าหนักเกินกว่าช่วงทีกําหนดไว ้ของพิกดั นํ าหนักรวมเอาไว ้

30(th)

(1) อุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนําหน ักบรรทุก
ภายใต ้มาตรฐานเชิงโครงสร ้างสําหรับโมบายเครน โมบายเครนทีมีนําหนักการยกอยูท
่ ี 3 ตันขึนไปจะต ้องมีอปุ กรณ์ควบคุม
โมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก หากนํ าหนักบรรทุกทียกขึนนันเริมใกล ้เคียงกับพิกดั นํ าหนักรวมภายในรัศมีการทํางาน เสียงเตือน
จะดังขึนเพือดึงความสนใจของคนควบคุมเครน หรือเครนอาจหยุดทํางานโดยอัตโนมัตเิ มือนํ าหนักบรรทุกเกินพิกดั นํ าหนักรวมแม ้เครนจะหยุดทํางานเองโดยอัตโนมัต ิ แต่ยงั ต ้องดําเนินการต่างๆ ด ้วยความปลอดภัย ไม่วา่ จะเป็ นการลดระดับความสูงของนํ าหนักบรรทุก การงอหรือการยกเสาตังขึน
อุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก

หยุดอัตโนมัต ิ (ค่าโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก 100% หรือมากกว่า)การแจ ้งเตือนอัตโนมัต ิการยืดเสาตัง
การลดเสาตังลง
การชักรอก

รูปภาพ 1-49 อุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนําหน ักบรรทุก

31(th)่ ป(2) อุปกรณ์ป้องก ันการบรรทุกนําหน ักเกินแบบอืนทีไม่ใชอุ กรณ์ควบคุม
โมเมนต์ของนําหน ักบรรทุก
สําหรับเครนต่อไปนีตามทีบรรยายไว ้ในข ้อที 27 ของมาตรฐานเชิงโครงสร ้างสําหรับโมบายเครน การติดตัง “อุปกรณ์ป้องกันุ กรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก” ถือเป็ นเรืองทียอมรับได ้แทนการติดตังอุปกรณ์ควบคุมนํ าหนักเกินอย่างอืนทีไม่ใช่อป
โมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก
● โมบายเครนทีมีนําหนักการยกไม่ถงึ 3 ตัน● โมบายเครนทีทังมุมและความยาวของเสาตังคงที
ปกติแล ้ว รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อมักมาพร ้อมกับอุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก เนืองจากนํ าหนัก
การยกของเครนนีอยูท
่ ี 3 ตันขึนไป สําหรับเครนติดรถบรรทุกทีมีนําหนักการยกไม่ถงึ 3 ตันนัน จะมีการติดตังมิเตอร์วดั นํ าหนัก
้อุบรรทุกเพือทําหน ้าทีตรวจจับนํ าหนักบรรทุกทียกขึน แทนการใช ปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก อย่างไรก็ตาม นับั นํ าหนักบรรทุกถูกลบออกจากรายการ “อุปกรณ์ป้องกันนํ าหนักเกินอย่างอืนที
ตังแต่วนั ที 1 มีนาคม 2018 เป็ นต ้นมา มิเตอร์วด
ไม่ใช่อปุ กรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก” ภายใต ้มาตรฐานเชิงโครงสร ้างสําหรับโมบายเครน ดังนัน จึงกลายเป็ นกฎข ้อบังคับให ้ต ้องติดตังอุปกรณ์ควบคุมนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดหรือเครืองหมายแสดงนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด
● อุปกรณ์ควบคุมนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด: อุปกรณ์ทสามารถหยุ
ีดการทํางานของโมบายเครนได ้ทันทีและโดยอัตโนมัต ิหากนํ าหนักบรรทุกเกินกว่าทีกําหนด
ีงเสียงเตือนก่อนทีนํ าหนักบรรทุกจะเกินกว่าทีกําหนดไว ้● เครืองหมายแสดงนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด: อุปกรณ์ทสามารถส่
เมือมีความเสียงทีนํ าหนักบรรทุกจะเกินนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด
มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกทีใช ้วัดขณะเปลียนผ่าน ยังสามารถนํ ามาใช ้กับโมบายเครนรุน่ ทีติดตังมาพร ้อมกับมิเตอร์วดั นํ าหนัก
้งานก่
บรรทุกทีนํ ามาใช
อนหน ้าทีจะมีการทบทวนเปลียนแปลงมาตรฐานเชิงโครงสร ้างสําหรับโมบายเครนข ้างต ้น มิเตอร์วดัิ ลันํ าหนักบรรทุกประกอบด ้วย: มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกด ้วยระบบไฮดรอลิกและมิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกแบบดิจท

32(th)

1) มิเตอร์ว ัดนําหน ักบรรทุกด้วยระบบไฮดรอลิก
มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกนีจะแปลงแรงดันในการทํางานของมอเตอร์ไฮดรอลิกสําหรับกลไกการชักรอกเป็ นนํ าหนักบรรทุก ด ้วยเหตุนี มวลของนํ าหนักบรรทุกจะแสดงผลเฉพาะเมือมีการใช ้กลไกการชักรอกเพือชักรอกนํ าหนักบรรทุก และจะไม่แสดงข ้อมูล
เมือหยุด ลดระดับความสูงหรือดําเนินการอย่างอืนอยู่ ดังนัน จึงต ้องมีความเข ้าใจคําแนะนํ าของผู ้ผลิตอย่างถ่องแท ้ก่อนลงมือั นํ าหนักบรรทุกตามรายละเอียดดังต่อไปนีใช ้งาน โดยมากมักจะทําการวัดมวลนํ าหนักบรรทุกโดยใช ้มิเตอร์วด
1. ชะลอความเร็วของเครืองยนต์
2. ทําการชักรอกโดยไม่ได ้ยกนํ าหนักบรรทุกขึน (อยูใ่ นสถานะไร ้นํ าหนักบรรทุก) และปรับความเร็วของเครืองยนต์เพือให ้เข็ม
ของมิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกชีไปทีเลขศูนย์
3. เลือกสเกลมาร์กทีจะอ่านค่าตามจํานวนของเชือกทีอยูบ่ นตะขอของลวดสลิงชักรอกทีจะนํ ามาใช ้่ นสเกล (มวลนํ าหนักบรรทุก) ทีแสดงด ้วยเข็มของมิเตอร์วดั นํ า
4. ใช ้ตะขอเกียวนํ าหนักบรรทุกและค่อยๆ ยกขึน อ่านค่าทีอยูบ
หนักบรรทุกบนสเกลมาร์กทีเลือกในระหว่างการยก

รูปภาพ 1-50 มิเตอร์ว ัดนําหน ักบรรทุกด้วยระบบไฮดรอลิก

2) มิเตอร์ว ัดนําหน ักบรรทุกแบบดิจทิ ัลมิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกแบบนีจะแสดงมวลนํ าหนักบรรทุกบนหน ้าจอแสดงนํ าหนักบรรทุก เมือไม่กปีี มานี จํานวนของเครนติด
รถบรรทุกทีติดตังอุปกรณ์นไดี ้เพิมมากขึน มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกแบบดิจทิ ลั ไม่เหมือนกับแบบไฮดรอลิก เนืองจากมิเตอร์
แบบดิจทิ ลั นีจะแสดงมวลของนํ าหนักบรรทุกได ้ในทันทีขณะทียกนํ าหนักบรรทุก

รูปภาพ 1-51 มิเตอร์ว ัดนําหน ักบรรทุกแบบดิจทิ ัล

33(th)

1.5.3วาล์วคายแรงด ันวาล์วคายแรงดันหมายถึงวาล์วควบคุมแรงดันภายใต ้พระราชกฤษฎีกาว่าด ้วยความปลอดภัยสําหรับเครน เมือแรงดันไฮดรอลิก
ภายในวงจรไฮดรอลิกตรงตามแรงดันทีกําหนดแล ้ว วาล์วควบคุมแรงดันจะถ่ายนํ ามันบางส่วนหรือทังหมดออกโดยอัตโนมัต ิเพือป้ องกันไม่ให ้แรงดันเกินกว่าทีกําหนด และป้ องกันอุปกรณ์ไฮดรอลิก

สกรูปรับก ้านผลัก
สปูลไปทีถัง (ออก)เข ้ารูปภาพ 1-52 วาล์วคายแรงด ัน

34(th)

1.5.4ต ัวเกียวนิรภ ัยตัวเกียวนิรภัยจะป้ องกันไม่ให ้ลวดสลิง tamagake เลือนหลุดออกจากตะขอเมือโมบายเครนยกนํ าหนักบรรทุกขึน
ตัวเกียวนิรภัยจะมีแบบสปริงและแบบนํ าหนัก ขณะทีโมบายเครนรองรับนํ าหนักเบาส่วนใหญ่จะใช ้แบบสปริง

ตัวเกียวนิรภัย

รูปภาพ 1-53 ต ัวเกียวนิรภ ัยลวดสลิง tamagake อาจเลือนหลุดจากตะขอได ้ แต่ทงนีั ต ้องพิจารณาสภาพการทํางานประกอบด ้วย ดังนันจึงต ้องนํ าตัวเกียว
นิรภัยสองตัวมาใช ้ในบางกรณี รูปภาพ 1-54 แสดงขันตอน “การเลือนหลุด” จากตะขอ

เมือลวดสลิงทีบิดอยูค่ ลายตัวลง ลวดสลิงจะหมุนไปตามตะขอ (①) จนเลือนผ่านปลาย
ตะขอ (②) และมาอยูท่ ระหว่
ีางปลายตะขอและตัวเกียวนิรภัยก่อนเลือนหลุดออกมา (③)รูปภาพ 1-54 ขนตอนก่
ัอนเลือนหลุดจากตะขอ

1.5.5

่ งการทํางาน
อุปกรณ์จาํ ก ัดชวั างๆ เช่น การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง การปรับบูมขึนหรือลง และการ
อุปกรณ์จํากัดช่วงการทํางานจะควบคุมฟั งก์ชนต่
แกว่ง ทังยังจํากัดพืนทีทํางานเพือควบคุมการทํางานทีนอกเหนือช่วงการทํางานทีลงทะเบียนไว ้ล่วงหน ้า รวมถึงความสูงการั างๆทํางานและรัศมีการทํางาน และช่วงของการแกว่ง ทีพิเศษไปกว่านันคือ อุปกรณ์จํากัดช่วงการทํางานมาพร ้อมกับฟั งก์ชนต่
ดังนีั ป้ องกันไม่ให ้เสาตังเข ้าไปใกล ้สายไฟ ทางรถไฟ และ● จํากัดการยกเสาตังขึนและการขยายความยาวของเสาตัง: ฟั งก์ชนนี
อืนๆั จะจํากัดพืนทีทีจะแกว่งตัวได ้เมือเคลือนไหวในแนวดิง และจํากัดมุมการแกว่งเพือป้ องกันไม่ให ้● จํากัดการแกว่ง: ฟั งก์ชนนี
เสาตังเข ้าไปในฝั งตรงกันข ้าม เป็ นต ้น● ตรวจสอบจํานวนรอบทีพันในเบืองต ้นและหยุดโดยอัตโนมัต ิ (ด ้วยการกดลูกกลิงสําหรับลวดสลิง): การทํางานจะหยุดลง
โดยอัตโนมัตใิ นระหว่างทีลดระดับลง เมือจํานวนรอบพันลวดสลิงทีเหลือบนกว ้านรอกเหลืออยูท่ สามรอบ
ีเพือป้ องกันไม่ให ้ลดนํ าหนักบรรทุกลงอีก

35(th)

1.5.6

อุปกรณ์เตือน

อุปกรณ์เตือนจะป้ องกันอุบตั เิ หตุตา่ งๆ เช่น การชนกันเองระหว่างเครนและวัตถุอนๆื โดยอุปกรณ์เตือนจะส่งเสียงเตือนให ้กับผู ้ทีอยูใ่ กล ้เคียงขณะทีโมบายเครนกําลังแกว่ง สวิตช์แจ ้งเตือนจะติดตังไว ้ทีคันโยกควบคุมการแกว่งภายในแค็บของรถเครน
แบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ และตรงแผงควบคุมของเครนติดรถบรรทุก
สวิตช์แจ ้งเตือน

รูปภาพ 1-55 อุปกรณ์เตือนของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ (ต ัวอย่าง)

1.5.7

ั
ฟังก์ชนของระบบเบรก

โมบายเครนมาพร ้อมระบบเบรกสองแบบ: ระบบเบรกติดตังตรงโครงส่วนฐาน และระบบเบรกสําหรับกลไกการยก เป็ นต ้น่ นฐาน
(1) ระบบเบรกติดตงตรงโครงส
ัวระบบเบรกตรงโครงส่วนฐานมีด ้วยกันสองชนิดทีแตกต่างกันและจัดเตรียมไว ้แยกกัน ได ้แก่ ระบบเบรกสําหรับการเคลือนที
ของโมบายเครน และระบบเบรกสําหรับรักษาสภาพการหยุด สําหรับระบบเบรกการเคลือนไหวของโมบายเครน จะมีการระบุ
ระยะห่างเพือหยุดทีต ้องการโดยพิจารณาจากมวลรวมของโมบายเครน ความเร็วในการขับขีสูงสุดและความเร็วเริมต ้นเพือใช ้ระบบเบรกํ หร ับกลไกการยกและอืนๆ
(2) ระบบเบรกสา
กลไกการยก การปรับบูมขึนหรือลงและการยืดยาวขึนหรือหดลงมีระบบเบรกเพือใช ้หยุดการเลือนลงของนํ าหนักบรรทุกหรือ
เสาตัง แรงบิดในการเบรกอยูท
่ ี 1.5 เท่าหรือมากกว่าค่าแรงบิดในการยกของโมบายเครน การปรับบูมขึนหรือลงและกลไกการ
ยืดยาวขึนหรือหดลงเมือโมบายเครนยกนํ าหนักบรรทุกทีเทียบเท่ากับนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด

36(th)

1.5.8เกจว ัดระด ับเกจวัดระดับคือเครืองมือวัดทีใช ้วัดระดับของตัวถังของเครน เนืองจากสมรรถนะของโมบายเครน (เช่น พิกดั นํ าหนักรวม)กําหนดได ้เมือติดตังตัวถังของเครนในแนวนอน รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อจึงมาพร ้อมกับเกจวัดระดับเพือตรวจสอบ
ระดับของตัวถัง สมรรถนะของเครนติดรถบรรทุกยังกําหนดได ้จากสภาพการลงนํ าหนักของตัวถังเครนในทุกทิศทาง ดังนัน จึงต ้องยืนยันว่าทุกทิศทางได ้ระดับโดยใช ้เกจวัดระดับเมือทําการติดตัง
ฟองอากาศ

ฟองอากาศ

เกจวัดระดับํ หร ับรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ
รูปภาพ 1-56 เกจว ัดระด ับสา37(th)

เกจวัดระดับเส ้นอ ้างอิงํ หร ับเครนติดรถบรรทุก
รูปภาพ 1-57 เกจว ัดระด ับสา

1.6
1.6.1

้ ป
ั
การใชอุ กรณ์สงการทํ
างานของโมบายเครน
ัการจ ัดการอุปกรณ์สงการทํ
างาน

ี อ
(1) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสล้
แค็บของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อติดตังมาพร ้อมกับคันโยกควบคุมเพือใช ้ควบคุมเครน แป้ นเหยียบ สวิตช์และเก
จอุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก และอุปกรณ์เตือน เป็ นต ้นอุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก
สวิตช์ PTO
สวิตช์ควบคุมกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน

สวิตช์ระบบเบรกป้ องกันการแกว่งแป้ นคันเร่ง

สวิตช์ควบคุมหัวตะขอขึนชนปลาย
จมูกบูมกรณีฉุกเฉินแป้ นควบคุมการชักรอกเสริม

คันโยกควบคุมการชัก
รอกเสริมแป้ นควบคุมการยืดยาวขึนหรือหดลง

คันโยกควบคุมการชักรอกหลัก
คันโยกควบคุมการยืดยาวขึนหรือหดลง
คันโยกควบคุมการปรับ
บูมขึนหรือลง

คันโยกควบคุมการแกว่ง(พร ้อมสวิตช์แจ ้งเตือน)แผงควบคุมขาคํายัน

ัรูปภาพ 1-58 ล ักษณะการจ ัดวางอุปกรณ์สงการทํ
างานภายในแค็บของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ (ต ัวอย่าง)38(th)

(2) เครนติดรถบรรทุก
ัอุปกรณ์สงการทํ
างาน (คันโยกควบคุม) ภายในเครนติดรถบรรทุกมักติดตังไว ้ทีด ้านซ ้ายและด ้านขวาของอุปกรณ์เครน และ้ไดนํ ามาใช ้ไม่วา่ จะจากด ้านซ ้ายหรือด ้านขวา และเมือเร็วๆ นี อุปกรณ์รโี มทคอนโทรลทีช่วยให ้คนควบคุมเครนสามารถสัง
การทํางานต่างๆ ได ้จากพืนทีทีปลอดภัย โดยไม่ต ้องประจําคันโยกควบคุมถูกนํ ามาใช ้กันอย่างแพร่หลาย สําหรับอุปกรณ์
รีโมทคอนโทรลนัน มีให ้เลือกใช ้ทังแบบทํางานด ้วยสาย (รีโมทคอนโทรล) และทํางานแบบไร ้สาย (การควบคุมด ้วยวิทยุ)รูปภาพ 1-59 แบบทีทํางานไร้สาย (การควบคุมด้วยวิทยุ)รูปภาพ 1-60 แบบทีทํางานด้วยสาย (รีโมทคอนโทรล)1) ประเภทการควบคุมโดยตรง
ัอุปกรณ์สงการทํ
างานสําหรับการควบคุมโดยตรงนันจะประกอบด ้วยอุปกรณ์ตา่ งๆ ทีใช ้สังการทํางาน 4 ลักษณะ ได ้แกุ่ กรณ์ทใชี ้กับ
การชักรอกตะขอขึน/ลง การปรับขึนลงของเสาตัง การยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง และการแกว่ง ทังยังมีอป
ขาคํายันและตะขอ แป้ นคันเร่ง เป็ นต ้น② คันโยกควบคุมการปรับขึนลง
ของเสาตัง
③ คันโยกควบคุมการชักรอกตะขอขึน/ลง④ คันโยกควบคุมการยืดยาวขึนหรือ
หดลงของเสาตัง
⑤ คันโยกควบคุมการแกว่ง

ความเร็วตํา

ความเร็วสูง

ยกเสาตังขึน

ลดความสูงของเสาตังลง

ชักตะขอขึน

ลดตะขอลง

ปรับลดความสูงเสาตัง
เลียวขวา

⑥ คันโยกควบคุมขาคํายัน

① คันโยกสําหรับเร่งเครือง

ขาคํายัน (ฝั งตรงกันข ้าม): ออกขาคํายัน (ฝั งคนควบคุมเครน): ออกเพิมความสูงเสาตัง
เลียวซ ้ายขาคํายัน (ฝั งตรงกันข ้าม): เข ้าขาคํายัน (ฝั งคนควบคุมเครน): เข ้าํ หร ับวิธก
รูปภาพ 1-61 ค ันโยกควบคุมสาี ารควบคุมโดยตรงในเครนติดรถบรรทุก (ต ัวอย่าง)2) แบบทีทํางานด้วยสาย (รีโมทคอนโทรล)การทํางานผ่านรีโมทคอนโทรลจะไม่ได ้รับผลกระทบจากเสียงรบกวนและคลืนแทรกของวิทยุ แต่จําเป็ นต ้องใช ้ความระมัดระวัง
ัเมือใช ้การควบคุมแบบมีสาย และอุปกรณ์สงการทํ
างานด ้วยรีโมทคอนโทรลบางประเภทไม่มหี น ้าจอแสดงผลนํ าหนักบรรทุก
จึงจําเป็ นต ้องใช ้มิเตอร์วดั นํ าหนักบรรทุกหรือเครืองแสดงอืนๆ บนตัวถังของเครนเพือตรวจสอบนํ าหนักบรรทุก

39(th)

3) แบบทีทํางานไร้สาย (การควบคุมด้วยวิทยุ)การสังการผ่านการควบคุมด ้วยวิทยุจะไม่มสี ายควบคุม จึงช่วยให ้คนควบคุมเครนเดินไปมาได ้สะดวก ด ้วยเหตุนี อุปกรณ์
รีโมทคอนโทรลส่วนใหญ่จงึ เป็ นแบบสังการผ่านวิทยุ เนืองจากวิทยุอาจมีเสียงรบกวนและมีคลืนแทรก อุปกรณ์จงึ มาพร ้อมกับั จะเลียงการแทรกคลืนความถีฟั งก์ชนที
❶ แป้ นคันเร่ง (คันเร่งปรับความเร็ว)❷ หน ้าจอแสดงนํ าหนักบรรทุก
❸ สวิตช์เลือกการทํางาน
❹ สวิตช์ควบคุมการแกว่ง
❺ สวิตช์ปรับบูมขึนหรือลงั รอกตะขอขึน/ลง❻ สวิตช์ชก
❼ สวิตช์ควบคุมการยืดยาวขึนหรือหดลงํ หร ับเครนติดรถบรรทุก (แบบทีใชร้ โี มทคอนโทรล)รูปภาพ 1-62 อุปกรณ์รโี มทคอนโทรลสา(ต ัวอย่าง)

1.6.2

ั
ั
วิธส
ี งการทํ
างานของอุปกรณ์สงการทํ
างานโมบายเครนจะทํางานได ้ด ้วยการใช ้การทํางานรูปแบบต่างๆ รวมกันไม่วา่ จะเป็ นการชักรอกขึน/ลดระดับลง การปรับขึนลงของ
เสาตัง/การยืดยาวขึนหรือหดลง และการแกว่ง นํ าหนักบรรทุกสามารถขยับไปมาระหว่างจุดต่างๆ ทังหมดภายในช่วงสมรรถนะ
ของเครนทีระบุได ้จากพิกดั นํ าหนักรวม รัศมีการทํางาน ความสูงการยก เป็ นต ้น(1) การทํางานของค ันโยกควบคุม
1) การทํางานของเครนผ่านค ันโยกควบคุมต ัวถ ังของเครน
ตัวถังของเครนมีคนั โยกรองรับการทํางานต่างๆ ของเครน (รูปภาพ 1-58 หน ้า 38 (th)) คันโยกมีกลไกต่างๆ ดังนี: เมือคน
ควบคุมเครนปล่อยคันโยกควบคุม คันโยกจะกลับมาทีตําแหน่งเกียร์วา่ งโดยอัตโนมัตแิ ละหยุดการทํางาน เค ้าโครงของ
้งานที
คันโยกควบคุมจะแตกต่างกันตามผู ้ผลิต จึงจําเป็ นต ้องอ่านคูม่ อื การใช
มาพร ้อมกับเครนให ้เข ้าใจก่อน้ าย)2) การทํางานผ่านอุปกรณ์รโี มทคอนโทรล (แบบไร้สายหรือใชส
อุปกรณ์รโี มทคอนโทรลสําหรับเครนติดรถบรรทุกมาในรูปแบบการทํางานไร ้สาย (การควบคุมด ้วยวิทยุ) และแบบใช ้สาย(รีโมทคอนโทรล) เพือให ้เครนทํางานจากระยะไกลได ้ เครนใช ้ระบบไร ้สายทีใช ้กําลังไฟตําตามทีกําหนด โดยความถีจะ
เปลียนแปลงได ้ด ้วยการหมุนสลับอุปกรณ์เป็ น OFF และกลับเป็ น ON หากมีคลืนรบกวน เค ้าโครงของสวิตช์การทํางานจะ
แตกต่างกันตามผู ้ผลิต จึงจําเป็ นต ้องอ่านคูม่ อื การใช ้งานทีมาพร ้อมกับเครนให ้เข ้าใจก่อน

(2) PTO (Power Take Off)่ ัม
PTO คือกลไกทีจะใช ้กําลังของเครืองยนต์ในการขับเคลือนเพือเป็ นกําลังในการควบคุมเครน PTO ป้ อนกําลังเข ้าสูป
ไฮดรอลิกเมือสลับจาก OFF เป็ น ON ก่อนเริมใช ้เครนหลังจากขับเคลือนบนท ้องถนน
และก่อนขับเคลือนบนท ้องถนนหลังจากใช ้งานเครนเสร็จแล ้ว ให ้สลับ PTO จาก ON มาที OFF เพือหยุดการทํางานของปั มไฮดรอลิก

40(th)

(3) ค ันเร่ง
สําหรับรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ แป้ นคันเร่งในการขับเคลือนยังทําหน ้าทีเป็ นแป้ นคันเร่งของรถเครนด ้วย เครนติด
ัรถบรรทุกมักใช ้ระบบคันเร่งอัตโนมัต ิ ซึงเชือมโยงคันเร่งของรถบรรทุกเข ้ากับคันโยกควบคุมเพือการทํางานต่างๆ ทีสัมพันธ์กน
ความเร็วในการทํางานสามารถปรับได ้ตามระดับการขยับคันโยก เพือให ้ทํางานด ้วยความเร็วตําไปจนถึงความเร็วสูงได ้ด ้วยคันโยกอันเดียว หรือจะใช ้คันเร่งแบบแมนวลก็ได ้เมือใช ้แบบรีโมทคอนโทรล ความเร็วสามารถปรับได ้ด ้วยคันเร่งปรับความเร็วทีอยูบ่ นอุปกรณ์รโี มทคอนโทรล
คันเร่งแบบบังคับด ้วยมือ

คันเร่งอัตโนมัตทิ เชืี อมเข ้ากับ
คันโยกควบคุม
คันโยกควบคุมั เร่ง
สวิตช์คน

เพิมแป้ นคันเร่ง

ความเร็วสูง

ความเร็วสูง

ความเร็วตํา

ความเร็วตํา

ความเร็วรอบเดินเบา

เดินเบา(ก) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ(ข) เครนติดรถบรรทุก
รูปภาพ 1-63 การทํางานของค ันเร่ง

(4) ขาคําย ันัอุปกรณ์สงการทํ
างานของขาคํายันในรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อจะอยูภ่ ายในแค็บของโครงสร ้างส่วนบนของระบบ
การแกว่ง และทีด ้านหน ้ากับด ้านข ้างของโครงส่วนฐาน ในเครนติดรถบรรทุก ขาคํายันมักจะถูกยืดออกผ่านระบบขยายแบบปรับด ้วยมือ แต่บางรุน่ ใช ้กระบอกสูบไฮดรอลิก แม่แรงมักถูกขับเคลือนด ้วยกระบอกสูบไฮดรอลิกผ่านทางคันโยกควบคุมหรือการ
ทํางานของสวิตช์อเิ ล็กทริค และล่าสุด แม่แรงบางรุน่ ทํางานได ้จากรีโมทคอนโทรลหรือการควบคุมผ่านวิทยุ

การขยายด ้วยมือ

การขยายแบบไฮดรอลิก

รูปภาพ 1-64 วิธกี ารยืดขาคําย ันแบบปร ับด้วยมือ (เครนติดรถบรรทุก)41(th)

เมือยืดขาคํายันของเครนติดรถบรรทุก ให ้คายคันล็อคออกก่อน แล ้วจับทีก ้านแบบวันทัช (ทีเชือมต่อกับสลักล็อคโดยตรง) ซึงจะทําให ้สลักล็อคเด ้งออกมา ก่อนทีจะค่อยๆ ยืดขาคํายันออกมา และล่าสุด ทังอุปกรณ์จํากัดโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุกทีช่วยให ้คนควบคุมเครนตรวจสอบและลงทะเบียนสถานะของขาคํายันได ้ด ้วยตัวผู ้ใช ้เอง มีจํานวนเพิมมากขึน โดยบางรุน่ มาพร ้อมกับ
อุปกรณ์ตรวจจับความกว ้างของส่วนขยายขาคํายัน ทีห ้ามไม่ให ้คนควบคุมเครนลงทะเบียนสถานะขาคํายันทีไม่ถกู ต ้องด ้วยการ
ตรวจจับตําแหน่งทีใส่สลักล็อคก ้านแบบวันทัช
(เชือมต่อกับสลักล็อคโดยตรง)คายคันล็อคออกก ้านแบบวันทัช (เชือม
ต่อกับสลักล็อคโดยตรง)คันล็อค

รูปภาพ 1-65 ระบบล็อคขาคําย ัน

1.6.3

การใชโ้ มบายเครน

ัเมือใช ้โมบายเครน จําเป็ นต ้องทําความเข ้าใจเรืองสมรรถนะและฟั งก์ชนของเครนประเภทนีให ้ดีกอ่ น โดยเฉพาะส่วนของ
แผนภาพแสดงช่วงการทํางานและรัศมีการทํางาน เช่น แผนภาพแสดงความสูงการยกและตารางแสดงพิกดั นํ าหนักรวม ทีล ้วนต ้องทําความเข ้าใจและจดจําให ้ขึนใจ นอกจากนัน การหมันศึกษาหาความรู ้และการฝึ กใช ้วิธจี ัดการและควบคุมการทํางานก็ถอ
ืเป็ นหัวใจสําคัญด ้วย ในการจัดการโมบายเครน เรืองสําคัญทีสุดทีต ้องให ้ความสนใจคือการดําเนินมาตรการต่างๆ เพือป้ องกัน
ไม่ให ้เครนพลิกควํา เช่น การตรวจสอบสภาพพืนทีจะวางตัวถังของเครน การใช ้ขาคํายันให ้ได ้อย่างเหมาะสม และการเปิ ดใช ้อุปกรณ์นริ ภัยอยูเ่ สมอ(1) วิธคี ดิ ของคนควบคุมเครน
● ขันตอนแรกของความปลอดภัยคือการต ้องปฏิบตั ติ ามกฎกติกาในสถานทีทํางาน
● เตรียมความพร ้อมให ้เพียงพอทังในเรืองของเสือผ ้า หมวกนิรภัย รองเท ้านิรภัย เป็ นต ้นั● ทําความเข ้าใจเรืองสมรรถนะและฟั งก์ชนของโมบายเครนให้ดี เพือการควบคุมเครืองได ้อย่างเหมาะสม● ห ้ามใช ้เครนหากยังไม่ได ้เปิ ดการทํางานของอุปกรณ์นริ ภัย● พร ้อมปฏิเสธการควบคุมเครืองทีไม่มคี วามปลอดภัยแม ้มีผู ้ขอร ้องให ้คุณทําเช่นนัน
● ในกรณีทตี ้องทําการตรวจสอบหรือบํารุงรักษาในสถานทีทํางานทีมีความสูง (2 เมตรหรือสูงกว่า) ต ้องใช ้อุปกรณ์ป้องกัน
การพลัดตกทีมีสมรรถนะตรงตามเกณฑ์ทระบุี● ทวนซําสัญญาณทีคนให ้สัญญาณบอก

42(th)

(2) การจ ัดทําแผนการทํางาน
สิงสําคัญเพือการควบคุมโมบายเครนให ้ได ้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพคือ การเข ้าใจสมรรถนะของโมบายเครนได ้อย่างั นํ าหนักรวมจากรัศมีการทํางานทีแท ้จริง ดังนัน จึงต ้องยืนยันสมรรถนะในการยกของโมบายเครน (เช่น การพิจารณาพิกด
สัมพันธ์กบั ส่วนทียืดขยายของขาคํายันและความยาวของเสาตัง) พิจารณาเลือกตําแหน่งทีจะวางเครน และวิธกี ารทํางานพร ้อมตรวจสอบว่าเครนทํางานได ้อย่างปลอดภัยหรือไม่

1) ปัจจ ัยสามประการทีมีผลต่อสมรรถนะของโมบายเครน
ัa. แรงในการชกรอก
แรงในการชักรอกสูงสุดทีผันแปรตามสมรรถนะของกลไกการชักรอก
b. ความสามารถในการทรงต ัวของเครน
เมือยกนํ าหนักบรรทุก เครนจะทรงตัวได ้ดีขนเมืึ ออยูใ่ กล ้กับศูนย์กลางของการแกว่ง และทรงตัวได ้น ้อยลงหากรัศมีการทํางานกว ้าง ดังนัน หากพิกดั นํ าหนักรวมซึงเหมาะสมกับรัศมีการทํางานเกินกว่าทีระบุไว ้ เครนจะรับนํ าหนักมากเกินไปและล ้มได ้เพราะไม่สามารถทรงตัวได ้c. ความแข็งแรงของเครน
ในเบืองต ้น สิงทีกําหนดถึงความแข็งแรงของเครนคือความแข็งแรงของเสาตัง ซึงการบรรทุกนํ าหนักเกินอาจทําให ้เสาตังหัก
หรือสร ้างความเสียหายในลักษณะอืน แม ้เครนจะไม่ล ้มหรือเสาตังหักในทันที แต่การรับนํ าหนักเกินถือเป็ นเรืองอันตรายเพราะ
จะทําให ้ชินส่วนต่างๆ ของเครนเกิดความล ้า เป็ นเหตุให ้หักได ้ง่ายขึน ในส่วนความแข็งแรงของเสาตังนัน กําลังการโก่งเดาะ
มีความสําคัญ ณ ตําแหน่งรอบๆ ศูนย์กลางของการแกว่ง ขณะทีแรงดัดงอจะมีความสําคัญมากขึนหากขยายรัศมีการทํางานให ้กว ้างขึน

การหัก

ตามทีอธิบายไว ้ข ้างต ้น มีการออกแบบสมรรถนะในการยกของโมบายเครน (พิกดั นํ าหนักรวม) เพือไม่ให ้เกินกว่าทีกําหนดของปั จจัยทังสามข ้อพิกดั นํ าหนักรวม (ตัน)ปั จจัยที 1: นํ าหนักบรรทุกทีกําหนดได ้จากแรงในการชักรอกของวินซ์ปั จจัยที 2: นํ าหนักบรรทุกทีกําหนดได ้จากความสามารถในการ
ทรงตัวของเครนปั จจัยที 3: นํ าหนักบรรทุกทีกําหนดได ้จากความแข็งแรง
ของเครน

การพลิกควํา

ศูนย์กลางของการแกว่ง

รัศมีการทํางาน (เมตร)้ โค้งแสดงปัจจ ัยสามประการทีกําหนดสมรรถนะของโมบายเครน (ต ัวอย่าง)รูปภาพ 1-66 เสน

43(th)

2) แผ่นเพลท
เบาะนังของคนควบคุมเครนภายในโมบายเครนรองรับนํ าหนักเบา จะมาพร ้อมกับแผ่นเพลทหลายๆ แผ่นทีแสดงข ้อมูลทีจําเป็ นต่อการทํางาน่ งการทํางาน)3) การอ่านค่าร ัศมีการทํางาน - แผนผ ังแสดงความสูงการยก (แผนผ ังแสดงชว
เมือใช ้โมบายเครน สิงสําคัญคือยืนยันจํานวนตันของนํ าหนักบรรทุกทีจะยก และพิจารณาอีกหลายๆ เรือง เช่น ระยะห่าง
(หน่วยเป็ นเมตร) ทีจะต ้องยกนํ าหนักบรรทุกขึนจากพืน รัศมีการทํางาน (หน่วยเป็ นเมตร) จากตําแหน่งของโมบายเครน
ความยาวทีเหมาะสมทีสุด (หน่วยเป็ นเมตร) ของเสาตังหากจะทํางานให ้ปลอดภัย และมุมของเสาตัง แผนภาพแสดงรัศมี
การทํางาน-ความสูงการยก (แผนภาพแสดงช่วงการทํางาน) จะบอกถึงช่วงทีสามารถยกนํ าหนักบรรทุกขึนมาได ้ตามความสูง
และมุมของเสาตังทีเปลียนแปลง โดยปกติ แกนในแนวนอนจะแสดงรัศมีการทํางาน ส่วนแกนในแนวตังจะแสดงความสูงการ
ยกเหนือพืน แผนภาพนีจะช่วยให ้เข ้าใจความสัมพันธ์ระหว่างรัศมีการทํางานและความสูงการยกเหนือพืนทีจะเปลียนแปลงตาม
ความยาวของเสาตัง ความยาวของเสาตังเสริมและมุมของเสาตัง แผนภาพแสดงรัศมีการทํางาน-ความสูงการยกจะรวมอยูใ่ นข ้อกําหนดเฉพาะทีมาพร ้อมกับตารางแสดงพิกดั นํ าหนักรวม นอกจากนัน ข ้อมูลนียังแสดงอยูใ่ นแค็บของเครน ทีนํ ามาใช ้ทังในระหว่างการทํางาน และเมือจัดทําแผนการทํางาน สําหรับเครนติดรถบรรทุกทีมีแผนภาพแสดงรัศมีการทํางาน-ความสูงการยกไว ้ใน รูปภาพ 1-67 เมือยืดเสาตังออกมาจนถึงขันที 4 (เสาตังมีความยาวอยูท
่ ี 10 เมตร) ขณะทีมุมของเสาตังเป็ น
60 องศา ความสูงการยกเหนือพืนจะอ่านค่าเป็ น 10.2 เมตร และรัศมีการทํางานจะอ่านค่าได ้เป็ น 4.8 เมตรความสูงของการยกเหนือพืนดิน

Ⓐ: ตําแหน่งของสลักสําหรับจุดของเสาตัง
Ⓑ: ตําแหน่งของส่วนปลายสุดส่วนล่างของตะขอ

ขันที 2ขันที 3ขันที 4(5.65 เมตร) (7.83 เมตร)(10.00 เมตร)รัศมีการทํางาน

รูปภาพ 1-67 แผนผ ังแสดงร ัศมีการทํางาน-ความสูงการยกของเครนติดรถบรรทุก

44(th)ั4) ข้อควรสงเกตเมื
ออ่านค่าแผนภาพแสดงร ัศมีการทํางาน-ความสูงการยก
● แผนภาพแสดงรัศมีการทํางาน-ความสูงการยกไม่ได ้รวมการโก่งตัวของเสาตัง เมือยกนํ าหนักบรรทุก เสาตังจะโก่งตัวและ
ทําให ้รัศมีการทํางานใหญ่ขนเล็ึ กน ้อย ซึงจะทําให ้ค่าของพิกดั นํ าหนักรวมลดลง
● สําหรับงาน ณ ตําแหน่งความสูงการยกทีตํากว่าพืน ให ้ยืนยันระดับการคลายลวดสลิง (แต่ต ้องมีลวดสลิงค ้างอยูท
่ กว
ี ้าน
รอกสองรอบขึนไป) พร ้อมตรวจสอบความสูงการยกตํากว่าพืนทีสามารถดําเนินการได ้ และเลือกรุน
่รัศมีการทํางาน - แผนภาพ
แสดงความสูงการยกไม่ได ้รวมการโก่งตัวของเสาตัง เมือยกนํ าหนักบรรทุก เสาตังจะโค ้งงอตามนํ าหนักบรรทุก
ทําให ้รัศมีการทํางานใหญ่ขน
ึรัศมีการทํางาน
ทียังไม่ได ้ยกนํ าหนักบรรทุกขึน
รัศมีการทํางานทียกนํ าหนักบรรทุกขึน

รูปภาพ 1-68 การเปลียนแปลงร ัศมีการทํางานเนืองจากการโก่งต ัว5) การอ่านค่าตารางพิก ัดนําหน ักรวม
พิกดั นํ าหนักรวมของโมบายเครนจะแตกต่างกันไปตามปั จจัยต่างๆ เช่น ความกว ้างในการขยายขาคํายันและพืนทีทํางาน (เยืองด ้านหน ้า เยืองด ้านข ้าง เยืองด ้านหลัง) และความยาวของเสาตัง ค่าพิกดั นํ าหนักรวมของโมบายเครนเป็ นค่าโดยประมาณทีอิง
กับสมมติฐานทีว่าเครนตังอยูอ่ ย่างมันคงบนพืนในแนวนอน จึงต ้องเสริมความแข็งแกร่งในกรณีทพืี นเอียงและอ่อนด ้วยบล็อก
และตัวรองหนุนขาคํายัน ณ ตําแหน่งทีจะวางตัวถังของเครนในแนวนอน ซึงโดยหลักการแล ้ว ต ้องใช ้เครนทีดึงขาคํายันออกมา
จนสุดแล ้วนันเอง

45(th)

6) การอ่านค่าตารางพิก ัดนําหน ักรวมทีสภาพไม่มโี หลดพิกดั นํ าหนักรวมในสภาพไร ้นํ าหนักบรรทุกเป็ นคําทีนํ ามาใช ้กับเครนติดรถบรรทุกเท่านัน และกําหนดขึนได ้เมือพิจารณาร่วมกับ
ัความสามารถในการทรงตัวของเครนในสภาพไร ้นํ าหนักบรรทุกบนกระบะวางสินค ้า (สภาพไร ้นํ าหนักบรรทุก) จากตารางพิกดนํ าหนักรวมในสภาพไร ้นํ าหนักบรรทุกทีแสดงไว ้ใน ตาราง 1-3 โดยมีการเหยียดขาคํายันออกจนสุด และใช ้เสาตังขนาด
3.54 ม. หรือ 5.78 ม. ค่าของพิกดั นํ าหนักรวมในไร ้นํ าหนักบรรทุกคือ 1.33 ตันทีรัศมีการทํางานที 4.0 ม. อย่างไรก็ตาม
ในกรณีทดึี งขาคํายันออกมาปานกลางหรือน ้อยทีสุด ค่าของพิกดั นํ าหนักรวมในสภาพทีไร ้นํ าหนักบรรทุกจะเป็ น 0.53 ตันตาราง 1-3 ตารางพิก ัดนําหน ักรวมทีสภาพไม่มโี หลด (ตําแหน่งเยืองด้านข้าง เยืองด้านหล ัง) หน่วย: (ต ัน)รัศมีการ
ความทํางาน
ยาวของ
(ม.)เสาตัง
(เมตร) ขาคํายัน
3.58/
5.78

7.98

10.14

12.3

1.5

2.0

2.5

3.0

3.5

4.0

4.5

5.0

5.59

2.93

2.93

2.78

2.23

1.68

1.33

1.08

0.88

0.73

ขยายออกน ้อย
1.73
ทีสุด

1.73

1.23

0.88

0.68

0.53

0.43

0.38

0.28

ขยายออกจน
สุด

2.23

2.23

2.23

2.03

1.68

1.33

1.08

0.88

ขยายออกน ้อย
0.63
ทีสุด

0.63

0.63

0.53

0.43

0.33

0.28

ขยายออกจน
สุด

1.03

1.03

1.03

1.03

1.03

0.93

ขยายออก
จนสุดขยายออกน ้อยทีสุดขยายออกจน
สุด

6.0

6.5

7.0

7.79

—

0.63

0.55

—

0.38

0.23

—

0.13

0.83

—

0.63

8.0

9.0

9.95

10.0

11.0

12.11

0.28

0.25

0.20

ห้ามใช้งาน
—

0.48

—

0.35

0.30

0.28

—

0.40

—

0.35

0.30

—

ห้ามใช้งาน
0.76

0.76

0.76

0.76

0.63

—

ขยายออกน ้อย
ทีสุด

0.48

ห้ามใช้งาน

● “ห ้ามใช ้งาน” (สีนําตาลอ่อน) หมายถึงพืนทีทีห ้ามมีการทํางานใดก็ตาม หลังจากพิจารณาเรืองความสามารถในการทรงตัวของเครน เพราะเครนอาจพลิก
ควําได ้เมือไม่มนี ํ าหนักบรรทุก
● “ว่างเปล่า” (สีเทา) หมายถึงพืนทีทีไม่อนุญาตให ้ทํางานกับเครนเนืองจากกลไกของเครน ตัวอย่างเช่น พืนทีทีเสาตังไม่สามารถเข ้าถึงได ้ หรือพืนทีทีไม่
สามารถเลือนตะขอเข ้าไปใกล ้ๆ ได ้แม ้ว่าได ้ยกเสาตังขึนไปจนสุดแล ้ว● ค่าทีแสดงรัศมีการทํางานเป็ นตัวเลขทศนิยมสองหลักคือรัศมีการทํางานสูงสุด ณ ระดับความสูงของเสาตังทีสัมพันธ์กนั แต่จะไม่แสดงค่าสําหรับความยาว
ระดับอืนๆ ของเสาตัง ณ รัศมีการทํางานเหล่านี (จะแสดงเป็ น “—”)

(3) พืนทีทํางาน
หากโมบายเครนแกว่งในขณะทียกนํ าหนักบรรทุก สมรรถนะในการยก (ความสามารถในการทรงตัวของตัวถัง) จะแตกต่างกัน
ไปตามพืนทีทํางาน (เยืองด ้านหน ้า เยืองด ้านหลัง เยืองด ้านข ้าง) ดังนัน คนควบคุมเครนจึงต ้องเข ้าใจพืนทีทํางานของเครน
หากมีการแกว่งจากพืนทีทํางานโดยสมรรถนะในการยกสูงอยูใ่ นทิศทางของสมรรถนะในการยกตํา (ตัวอย่างเช่น จากด ้านหลังไปด ้านข ้าง) ตัวถังของเครนอาจควํา จึงจําเป็ นต ้องใช ้ความระมัดระวัง เครนติดรถบรรทุกอาจควําได ้บ่อยในระหว่างทีแกว่งจาก
ตําแหน่งทีมันคงเมือยกนํ าหนักบรรทุกทีอยูบ่ นกระบะวางสินค ้าขึน ไปยังด ้านข ้างของเครน (ทิศทางทีไม่มนคง)ัขอบเขตพืนที
ทํางานของโมบายเครนจะแตกต่างกันไปตามประเภทของเครนและผู ้ผลิต แต่สามารถให ้คําจํากัดความได ้ดังนี

46(th)ํ หร ับเครนติดรถบรรทุก1) สาเมือใช ้เครนติดรถบรรทุกยกนํ าหนักบรรทุก ความสามารถในการทรงตัวของเครนจะแตกต่างกันขณะทีรถบรรทุกอยูใ่ นลักษณะ
เยืองไปข ้างหลัง เยืองไปด ้านข ้าง และเยืองไปด ้านหน ้าเยืองไปด ้านหลัง: มีความสามารถในการทรงตัวสูงสุด
เยืองไปด ้านข ้าง: มีความสามารถในการทรงตัวสูงสุดเป็ นอันดับสอง แต่พนทีื สีแดง Ⓐ ทีแสดงในภาพจะมีความสามารถในการ
ทรงตัวด ้อยทีสุด ด ้วยเหตุผลข ้อนี จึงจําเป็ นต ้องระบุพกิ ดั นํ าหนักรวม ณ สภาพไร ้นํ าหนักบรรทุกในกรณีของ
การเยืองไปด ้านข ้างและด ้านหลังจากพืนทีเหล่านี การแกว่งตัวจากตําแหน่งเยืองไปด ้านหลังทีมีความมันคง
สูงไปยังตําแหน่งเยืองไปด ้านข ้างทีมีความมันคงตํากว่านัน จะทําให ้เครนพลิกควําได ้ง่าย จึงต ้องใช ้ความ
ระมัดระวัง

ตําแหน่งเยืองด ้านข ้างตําแหน่งเยืองด ้านข ้างศูนย์กลางของขาคํายัน
ศูนย์กลางของการแกว่ง
ตําแหน่งเยืองด ้านหน ้าตําแหน่งเยืองด ้านหลัง

เยืองไปด ้านหน ้า: มีความสามารถในการทรงตัวน ้อยทีสุด ควรทํางานโดยทีสมรรถนะในการยกจะอยูท
่ ี 25% หรือน ้อยกว่า ณตําแหน่งเยืองไปข ้างหลังและเยืองไปด ้านข ้าง โดยเฉพาะเมือยกในตําแหน่งเยืองไปด ้านข ้างและมีการแกว่ง
ไปยังตําแหน่งเยืองไปด ้านหน ้า อาจทําให ้เครนควําได ้ง่ายๆ จึงต ้องใช ้ความระมัดระวังให ้มากพอ

ความสามารถในการทรงตัวของเครน ณตําแหน่งเยืองด ้านหน ้ามีน ้อยมาก ดังนัน
จึงควรทํางานด ้วยพิกดั นํ าหนักรวม ณ สภาพไร ้นํ าหนักบรรทุกที 25% หรือน ้อยกว่า

ช่วงการทรงตัวทีไม่มปี ระสิทธิภาพ พิกดั นํ าหนัก
รวม (หรือนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด) ณ สภาพไร ้นํ าหนักบรรทุกพิจารณาได ้จากสมรรถนะของเครนณ ตําแหน่งทีด ้อยทีสุดบริเวณด ้านข ้างรูปภาพ 1-69 พืนทีทํางานของเครนติดรถบรรทุกํ หร ับรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสล้
ี อ
2) สา
ตารางพิกดั นํ าหนักรวมสําหรับรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อเป็ นตารางสําหรับสภาพการใช ้ขาคํายันในแต่ละสภาพ
ความยาวเสาตัง และความยาวเสาตังเสริม แต่พนทีื ทํางานจะจํากัดเนืองจากสมรรถนะของเครนหากขยายความยาวของขาคํา
ยันออกปานกลาง เมือดึงขาคํายันออกไปจนสุดแล ้ว ทังเสาตังและเสาตังเสริมจะมีสมรรถนะเหมือนกันทัวทังพืนทีรายล ้อม ในกรณีทขยายความยาวของขาคํ
ีายันออกปานกลางและน ้อยทีสุด ตําแหน่งเยืองด ้านหน ้าและเยืองด ้านหลังจะมีสมรรถนะเหมือน
กันกับการดึงขาคํายันออกจนสุด มีเพียงตําแหน่งเยืองด ้านข ้างเท่านันทีมีพกิ ดั นํ าหนักรวมทีระบุไว ้ตามความกว ้างทีขยายออก
(รูปภาพ 1-70(ก), หน ้า 48 (th))นอกจากนัน สมรรถนะในการยกของรถบรรทุกเครนเมืออยูใ่ นตําแหน่งเยืองด ้านหน ้าคือ 21% ถึง 54% ของพิกดั นํ าหนักรวม
ของตําแหน่งเยืองด ้านข ้างและเยืองด ้านหลัง (รูปภาพ 1-70(ข), หน ้า 48 (th))

47(th)ํ หร ับเครนตีนตะขาบ (ทีมีรถขุดไฮดรอลิกแบบตีนตะขาบทีมีฟงั3) สาั ก์ชนของเครน)พืนทีทํางานจะใช ้ร่วมกันและพิกดั นํ าหนักรวมเป็ นค่าคงทีสําหรับบริเวณรายล ้อมทังหมด (รูปภาพ 1-70(ค))ตําแหน่งเยืองด ้านหน ้าตําแหน่ง
เยืองด ้านหน ้า
ประมา

ณ 1.0

ขยายออกจนสุด

าณ
ประม

เมตร

มตร

1.1 เ

ตําแหน่งเยืองด ้านหลัง

เยืองด ้านข ้าง/ตําแหน่งเยืองด ้านหลัง(ก) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ(ข) เครนติดรถบรรทุก(ค) เครนตีนตะขาบ

รูปภาพ 1-70 พืนทีทํางานอืนของเครน

(4) ความสามารถในการทรงต ัวของเครน
ความสามารถในการทรงตัวของเครนหมายถึงความเป็ นไปได ้ทีโมบายเครนจะพลิกควําหรือไม่ ซึงโดยปกติจะแสดงเป็ นอัตราส่วน โดยโมเมนต์ความสามารถในการทรงตัวคือจํานวนทีเป็ นเศษ และโมเมนต์ในการพลิกควําคือจํานวนทีเป็ นส่วน เมือค่านีเพิมขึน ความสามารถในการทรงตัวก็จะเพิมขึนด ้วย โมบายเครนต ้องผ่านการทดสอบความสามารถในการทรงตัวของเครน
ภายใต ้พระราชกฤษฎีกาว่าด ้วยความปลอดภัยสําหรับเครน เมือโมบายเครนยกนํ าหนักบรรทุกได ้ 1.27 เท่าของนํ าหนักบรรทุก
ทีกําหนดั(5) การแสดงเครืองหมายอย่างชดเจนบนไซต์
งานห ้ามคนงานทีไม่เกียวข ้องกับงานเข ้าสูไ่ ซต์งาน และติดป้ ายเตือนเรืองนีไว ้ในตําแหน่งทีมองเห็นได ้(6) การติดตงโมบายเครนั1) การยืนย ันร ัศมีการทํางาน
รัศมีการทํางานแสดงระยะห่างในแนวนอนจากศูนย์กลางของการแกว่งของโมบายเครนไปยังเส ้นแนวดิงทีขยายลงไปจากจุด
กึงกลางของตะขอ ดังนันเมือกําหนดพืนทีตังของโมบายเครนทีจะใช ้งาน ให ้พิจารณาช่วงการทํางานและการขยายออกของ
รัศมีการทํางานเนืองจากการโก่งตัวของเสาตัง รวมถึงระยะห่างจากศูนย์กลางของการแกว่งไปยังปลายสุดของขาคํายัน หรือจากศูนย์กลางของการแกว่งไปยังส่วนท ้ายของยานยนต์ (ด ้านหน ้า/ด ้านหลัง)ศูนย์กลางของการแกว่ง

ศูนย์กลางของการแกว่ง

L1: ช่วงทีแท ้จริงทีสามารถทํางานได ้
L2: ช่วงทีจําเป็ นสําหรับติดตังเครน
รัศมีการทํางาน

รัศมีการทํางาน

รูปภาพ 1-71 ช่วงการทํางานทีแท้จริง

48(th)

2) ภาพรวมการติดตงโมบายเครน
ัติดตังโมบายเครนบนพืนทีได ้ระดับและมีความมันคง เพือให ้ตัวถังอยูใ่ นแนวนอน
สลักล็อค
รูสลักเพือการขยายในระดับปานกลาง

เสาตัง

ขาคํายัน
สินค ้า

เสาตัง
ขาคํายัน

สําหรับการขยาย
ออกจนสุด
ขาคํายัน
รูสลัก
คานห ้ามยกยางขึนจากพืน

ยกยางขึนจากพืน(ก) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อสําหรับการงอ
รูสลัก(ข) เครนติดรถบรรทุก
ขาคํายันแบบ Hขาคํายันแบบ X

ขยายออกจนสุด

ขยายออกจนสุด(ค) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อรูปภาพ 1-72 ภาพรวมการติดตงโมบายเครน
ัหากต ้องวางบนพืนทีอ่อน ต ้องวางตัวรองหนุนทีมีความแข็งแรงสูงเพียงพอ (เช่น ไม ้ซุงทรงสีเหลียมจัตรุ ัส แผ่นเพลทวางบนพืน หรือแผ่นเพลทโลหะ) ไว ้ใต ้แท่นลอยของขาคํายันและแท่นลอยของขาคํายันต ้องไม่จมลงไปในดิน นอกจากนัน
ในหลักการแล ้ว ควรขยายขาคํายันออกจนสุดเพือทําการติดตัง ขยายคานทังสองด ้านของขาคํายันออกจนสุด แล ้วสอด
สลักล็อคเพือยึดคานทังสองด ้านให ้แน่น ควรขยายออกในระดับปานกลางหรือเล็กน ้อยเมือต ้องติดตังในพืนทีทีจํากัด
และไม่สามารถขยายออกจนสุด ต ้องอย่าลืมสอดสลักล็อคเพือขันยึดคานขาคํายันให ้แน่น
ส่วนทีอยูใ่ กล ้กับพืนทีขุดทีติดตังผนังป้ องกันดินถล่มหรือไหล่ถนนนันจะอ่อนตัว จึงแนะนํ าให ้ติดตังขาคํายันให ้ห่างจากพืนที
ดังกล่าว

การติดตังขาคํายันใกล ้ๆ กับแผ่นเหล็กทีใช ้ทําผนังป้ องกันดินถล่มถือเป็ นเรือง
อันตราย (เหมือนกับกรณีของบริเวณไหล่ทาง)รูปภาพ 1-73 การติดตงขาคํ
ัาย ันทีเป็นอ ันตราย (ต ัวอย่าง)49(th)

(7) ความรูเ้ กียวก ับพืน
เมือติดตังโมบายเครน ต ้องอย่าลืมตรวจสอบสภาพของพืนเพือยืนยันว่าขาคํายันจะไม่จม ซึงจําเป็ นต ้องใช ้ความรู ้ในเรืองต่างๆิ องดินและความแน่นของพืน ในงานวิศวกรรมโยธา จะมีการสํารวจความแน่นของพืนและยืนยันไว ้ประกอบ เช่น คุณสมบัตข
ก่อนล่วงหน ้า แต่มกั จะมองข ้ามเรืองงานสํารวจเบืองต ้นเมือติดตังโมบายเครนรองรับนํ าหนักเบา ดังนัน จึงมักมีการพิจารณาถึง
ความแน่นของพืนด ้วยการตรวจสอบความลึกของรอยเท ้าทีผู ้คนทีเดินผ่านไปมาทิงไว ้ หรือจากรอยของยางทีทิงไว ้ขณะทีขับิ องดินด ้วยตาเปล่า และใช ้ข ้อมูลทีได ้นีเป็ นเครืองจักร เช่น รถเครนบรรทุก หรือจากการตรวจสอบประเภทและคุณสมบัตข
แนวทาง ความแน่นของดินอาจเพิมขึนได ้เมือเสริมความแข็งแรงหรือบดอัด หรือด ้วยการวางบางอย่าง เช่น แผ่นเพลทเหล็ก
หรือตัวรองหนุนขาคํายันนํ าหนักบรรทุกสูงสุดทีใช ้กับแท่นลอยขาคํายันแท่นหนึงเท่ากับ 70% ถึง 80%ของมวลรวมของตัวถังเครนและนํ าหนักบรรทุกทียกขึนจริง

การขยายพืนทีรองรับโดยใช ้ตัวรองหนุนขาคํายัน
ขนาดใหญ่และแข็งแรงจะช่วยไม่ให ้ดินยุบตัวได ้หากวางแท่นลอยบนพืนโดยตรง นํ าหนักบรรทุก่ พืี นทีขนาดเล็ก
ทีใช ้กับขาคํายันจะกระจุกตัวอยูท
ทําให ้พืนดินยุบตัวลงไปได ้รูปภาพ 1-74 การติดตงขาคํัาย ัน(8) ข้อควรระว ังในการทํางาน
1) การทํางานข้างทาง
เมือจอดเครนติดรถบรรทุกไว ้ใกล ้ๆ กับ รางกัน เพือลําเลียงของลง สิงทีควรทําคือกําหนดเส ้นทางและพืนทีอพยพก่อน
เริมต ้นทํางาน หากเครนพลิกควําในระหว่างทํางาน จะไม่มพี นทีื อพยพตรงฝั งของรางกัน ซึงถือเป็ นเรืองทีอันตรายมากี นทีื ว่าง
(รูปภาพ 1-75) เหตุการณ์ทํานองเดียวกันนีจะเกิดขึนด ้วยเมือลําเลียงสัมภาระออกใกล ้ๆ กับนํ าหนักบรรทุกหากไม่มพ
อยูร่ ะหว่างกลาง จึงต ้องให ้ความสําคัญในเรืองสถานทีทํางาน (รูปภาพ 1-76)

รูปภาพ 1-75 การทํางานข้างทาง

ัรูปภาพ 1-76 การลําเลียงสมภาระออกใกล้ๆ ก ับนําหน ักบรรทุก

50(th)

2) รีโมทคอนโทรล
เมือควบคุมการทํางานด ้วยรีโมทคอนโทรล (เช่น การควบคุมผ่านวิทยุ) ห ้ามหันหลังให ้กับนํ าหนักบรรทุกขณะทํางาน ด ้านหลัง
ของคุณต ้องอยูฝ่ ั งเดียวกับตัวถังของเครน และให ้ความสําคัญกับนํ าหนักบรรทุก พร ้อมๆ กับคอยระวังเมือเครนเคลือนที หากคุณเห็นสัญญาณอันตราย เช่น รถเครนพลิกควํา ให ้รีบขนถ่ายนํ าหนักบรรทุกออกทันทีหรือสังอพยพ สังการทํางานภายในพืนทีั หิ น ้าที
ทีปลอดภัย และห ้ามใช ้มือประคองนํ าหนักบรรทุกทีห ้อยอยูใ่ นระหว่างปฏิบต

รูปภาพ 1-77 รีโมทคอนโทรล

3) ห้ามดึงนําหน ักบรรทุกจากด้านข้างห ้ามดึงนํ าหนักบรรทุกจากด ้านข ้างก่อนทํา Jigiri หรือยกนํ าหนักบรรทุกในแนวทแยง นํ าหนักบรรทุกจํานวนมากทีมีการดึงด ้านข ้างอาจทําให ้เครนชํารุดเสียหาย หรือแกว่งตัวอย่างรุนแรง ณ จุดทีนํ าหนักบรรทุกกําลังยกตัวขึนจากพืน หรือเมือนํ าหนักบรรทุกทีห ้อยอยูเ่ ลือนหลุดออกมา

รูปภาพ 1-78 ห้ามดึงนําหน ักบรรทุกจากด้านข้างหรือยกขึนแนวทแยง

51(th)

4) ตําแหน่งของตะขอ
เมือยกนํ าหนักบรรทุก ตะขอต ้องอยูเ่ หนือจุดศูนย์ถว่ งของนํ าหนักบรรทุกโดยตรง (รูปภาพ 1-79) หากจุดศูนย์ถว่ งของนํ าหนัก
บรรทุกและเส ้นแนวดิงทีขยายลงจากจุดกึงกลางของตะขอไม่ได ้อยูใ่ นแนวเดียวกัน นํ าหนักบรรทุกจะแกว่งตัวเมือถูกยกขึน
นอกจากนัน การยกนํ าหนักบรรทุกขณะทีตะขอไม่ได ้อยูเ่ หนือจุดศูนย์ถว่ งของนํ าหนักบรรทุก จะเป็ นสาเหตุให ้นํ าหนักบรรทุก
เขยือนสะเปะสะปะระหว่างตําแหน่งของตะขอและจุดศูนย์ถว่ งของนํ าหนักบรรทุก ซึงจะทําให ้นํ าหนักบรรทุกกระแทกเข ้ากับคน
หรือวัตถุทอยูี ร่ อบๆ หรือชนเข ้ากับคนควบคุมเครน (รูปภาพ 1-80)ลวดสลิง tamagake ทีมีความยาวเท่ากัน
การจัดตําแหน่งทีไม่เหมาะสมระหว่างตําแหน่ง
ของตะขอและจุดศูนย์ถว่ งของนํ าหนักบรรทุก

จุดศูนย์ถว่ งของนํ าหนักบรรทุก

รูปภาพ 1-79 ตําแหน่งของตะขอเมือยกนําหน ักบรรทุก

ตําแหน่งจุดศูนย์ถว่ งรูปภาพ 1-80 จุดศูนย์ถว่ งและการเคลือนทีของนําหน ักบรรทุก

5) Jigiri และการยืนย ันั นํ าหนักบรรทุกเพือยืนยันมวลของนํ าหนักบรรทุกขณะทีดึง
เมือได ้สัญญาณชักรอกจากคนให ้สัญญาณ โปรดใช ้มิเตอร์วดั นํ าหนักรวม ให ้ทํา Jigiri
ลวดสลิง tamagake ให ้แน่นและหยุดไว ้ชัวคราว หากมวลของนํ าหนักบรรทุกไม่เกินช่วงของพิกด
และหยุดไว ้ชัวคราวอีกครังก่อนยืนยันสภาพของ tamagakeหยุดทํางาน!

ตรวจสอบ!

รูปภาพ 1-81 Jigiri และการยืนย ัน

52(th)

6) การยืนย ันด้วยอุปกรณ์นริ ภ ัยเมือใช ้โมบายเครน ต ้องทํางานพร ้อมกับเปิ ดใช ้อุปกรณ์นริ ภัย เช่น อุปกรณ์จํากัดโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก เมือย ้ายไปยังฝั งทีเป็ นอันตรายซึงมีนําหนักบรรทุกทียกขึนไว ้ ให ้ดูเรืองค่าของอุปกรณ์จํากัดโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุกและสัญญาณเตือน
มุมเสาตังเสริม
อุปกรณ์ควบคุม
โมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก
ทํางานได ้ปกติ!

ค่าโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก
(กราฟแท่ง)ค่าโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก
(ค่าทีเป็ นตัวเลข)จํานวนของการพันรอบ
ความยาวของเสาตังเสริม
ความยาวของเสาตังหลัก
ความกว ้างในการขยายขาคํายัน

สวิตช์ควบคุมหัวตะขอขึนชนปลาย
จมูกบูมกรณีฉุกเฉิน

มุมเสาตังหลักนํ าหนักบรรทุก
ทีแท ้จริง
พิกดั นํ าหนักรวม
รัศมีการทํางาน
ตําแหน่งของการแกว่ง
สวิตช์ PTO(ไฟฟ้ า)สวิตช์ควบคุมกรณี
เกิดเหตุฉุกเฉิน

รูปภาพ 1-82 ต ัวอย่างการแสดงผลของอุปกรณ์จาํ ก ัดโมเมนต์ของนําหน ักบรรทุก (รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล้อ)7) ห้ามทํางานตามสมมติฐาน
ในระหว่างการทํางาน ให ้ทวนซําสัญญาณจากคนให ้สัญญาณ และทํางานให ้ตรงกับสัญญาณทีได ้รับ ห ้ามทํางานตาม
สมมติฐาน เพราะเป็ นเรืองทีอันตราย แม ้จะทํางานแยกออกมาตามลําพัง ให ้หยุดชัวคราวหลังจาก Jigiri เท่านัน
และยืนยันสภาพของลวดสลิงทามากาเกะ

สัญญาณ
ปกติ!

รูปภาพ 1-83 ห้ามทํางานตามสมมติฐาน

53(th)

8) ห้ามนงบนนํ
ัาหน ักบรรทุกและเข้าไปในพืนทีทํางานห ้ามยกนํ าหนักบรรทุกขณะทียังมีคนงานอยูบ่ นนํ าหนักบรรทุกนัน (รูปภาพ 1-84) และต ้องไม่อนุญาตให ้พนักงานคนใดเข ้าไปอยูใ่ ต ้นํ าหนักบรรทุกทียกไว ้ หรือภายในระยะแกว่งตัวของนํ าหนักบรรทุก (รูปภาพ 1-85) หากมีพนักงานอยูภ่ ายในช่วงการ
เคลือนทีของนํ าหนักบรรทุกทีจะเคลือนย ้าย ให ้อพยพคนเหล่านันออกก่อนยกนํ าหนักบรรทุก

รูปภาพ 1-84 ห้ามขึนไปบนนําหน ักบรรทุก

รูปภาพ 1-85 ห้ามเข้าไปใกล้พนทีื อ ันตราย

9) ข้อควรระว ังเมือมีการแกว่ง
โปรดทําตามสัญญาณของคนให ้สัญญาณหากนํ าหนักบรรทุกแกว่งไปมา เมือชักรอกนํ าหนักบรรทุกทีหนักขึน นํ าหนักบรรทุก
นันต ้องแกว่งตัวทีความเร็วตํา หากมีการแกว่งตัวในอัตราทีเร็ว นํ าหนักบรรทุกจะเหวียงออกตามแรงเหวียงหนีศนู ย์กลาง ทําให ้เกิดลักษณะเดียวกันกับเมือมีรัศมีการทํางานกว ้าง ซึงอาจทําให ้เครนพลิกควําได ้ ส่วนเครนติดรถบรรทุกมีความสามารถในการ
ทรงตัวทีตําลงหากอยูใ่ นตําแหน่งเยืองด ้านข ้าง จึงต ้องใช ้ความระมัดระวังเพือไม่ให ้เครนพลิกควําขณะทีแกว่งตัว

10) นําหน ักบรรทุกทีหล่นจากกระบะบรรทุก
เมือถ่ายสัมภาระลงจากเครนติดรถบรรทุก ให ้ความสําคัญกับลําดับการขนลง เพือป้ องกันไม่ให ้สัมภาระพังครืนลงมา เรียงซ ้อนสัมภาระให ้เป็ นระเบียบและมัดไว ้ถ ้าจําเป็ นเพือไม่ให ้นํ าหนักบรรทุกพังถล่มลงมาหรือตกลงมาเมือเจอกับแรงสันสะเทือนหรือ
การเคลือนทีลักษณะอืนในขณะทีขับรถ

54(th)

11) การยกนําหน ักบรรทุกทีเยืองไปด้านหน้า
สําหรับโมบายเครน ความสามารถในการทรงตัวและสมรรถนะในการยกในแต่ละพืนทีทํางานจะแตกต่างกันตามรุน่ ของโมบาย
เครน หากจะยกนํ าหนักบรรทุกทีเยืองมาด ้านหน ้าของเครนติดรถบรรทุกเป็ นการเฉพาะ เมือมีการแกว่งไปยังทิศทางทีมีปัญหาั องกันการพลิกควํา และเครนจะหยุด
เรืองความสามารถในการทรงตัว โมบายเครนในรุน่ ทีหยุดโดยอัตโนมัตจิ ะมีฟังก์ชนป้
ทํางานภายในช่วงความสามารถ แต่สําหรับโมบายเครนทีไม่หยุดทํางานโดยอัตโนมัตจิ ะเสียงเกิดการพลิกควําเมือมีการแกว่ง
ไปยังตําแหน่งเยืองด ้านหน ้า เนืองจากความสามารถในการทรงตัวลดลงเหลือ 25% หรือน ้อยกว่าของพิกดั นํ าหนักรวมทีสภาพ
ไม่มโี หลด(ขาคํายัน)เมือนํ าหนักบรรทุก
เยืองด ้านหน ้าเมือนํ าหนักบรรทุก
เยืองด ้านหลัง

รูปภาพ 1-86 จุดคะมําของเครนติดรถบรรทุก

12) การทํางานของระบบเบรก
ัองจากเจอกับห ้ามหยุดโมบายเครนด ้วยการเบรกกะทันหัน หรือใช ้คันโยกควบคุมในทันที เพราะจะทําให ้เครนไม่มนคงเนื
แรงกระแทก จนทําให ้เครนพลิกควําได ้หรือชินส่วนเชิงโครงสร ้างชํารุดเสียหาย

13) การวางนําหน ักบรรทุก
เมือวางนํ าหนักบรรทุกทียกขึนไว ้ ให ้ค่อยๆ ลดระดับลงมาด ้วยความเร็วตํา และหยุดเมืออยูเ่ หนือพืนเท่านัน ก่อนทีจะค่อยๆ วางนํ าหนักบรรทุกลงตามสัญญาณของคนให ้สัญญาณ เมือวางนํ าหนักบรรทุก ให ้หยุดชัวคราว และยืนยันว่านํ าหนักบรรทุกมันคง
ก่อนทีจะค่อยๆ ลดลง55(th)

14) การดึงลวดสลิง Tamagake ออกเมือดึงลวดสลิง tamagake ออกจากนํ าหนักบรรทุก ลวดสลิง tamagake อาจติดกับนํ าหนักบรรทุก ทําให ้นํ าหนักบรรทุกพัง
ครืนลงมาได ้ ดังนันจึงไม่ควรใช ้การชักรอกของเครนเพือดึงลวดสลิง tamagake ออกโดยเด็ดขาด
อันตรายห ้ามใช ้การชักรอกเพือดึงออกต ้องให ้คนควบคุมเครนเป็ นคนทําหน ้าทีนี

รูปภาพ 1-87 การดึงลวดสลิง tamagake ออก56(th)ั15) การผูกปมลวดสลิงชกรอกดูท ี รูปภาพ 1-88 และ รูปภาพ 1-89
① ผูกปมให ้แน่นเพือป้ องกัน
การคลายตัวออก

④ ดึงและผูกให ้แน่น

④ ส่วนปลายต ้องไม่เกะกะด ้านนอกของกว ้านรอก

② สอดลวดสลิงเพือให ้อยูใ่ นแนวเดียวกับหน ้าแปลนกว ้านรอก

ลิม③ ให ้ความสําคัญกับทิศทางของลิมหน ้าแปลน

รูปภาพ 1-88 การผูกปมในฝังกว้านรอก

③ ให ้ความสําคัญกับทิศทางของลิม

① ผูกปมให ้แน่นเพือป้ องกัน
การคลายตัวออก
② สอดลวดสลิงเพือให ้อยูใ่ นแนวเดียวกับรูสลักสําหรับ็ คเก็ตลวด
ใส่ซอ④ ดึงและผูกให ้แน่น

ซ็อคเก็ตลวด

การติดตังชินส่วน (ด ้านเสาตัง)ของลวดสลิงชักรอก

ลิม⑤ คลิป (ให ้ความ
สําคัญกับ
ทิศทางและ
ตําแหน่ง)6d หรือมากกว่า ④ ให ้ความสําคัญ
กับความยาวของ
ปลายลวดทีโผล่
ออกมาจาก
5d หรือน ้อยกว่า
ซ็อคเก็ต
d: เส ้นผ่านศูนย์กลางของลวดสลิง

รูปภาพ 1-89 การผูกปมในฝังเสาตงั

57(th)้ วดสลิงชกรอกั16) ข้อควรระว ังเมือใชล
a. การป้องก ันการบิดของลวดสลิง
อุบตั เิ หตุ เช่น นํ าหนักบรรทุกตกลงมา หรือลวดสลิงชักรอกขาดอาจเกิดขึนได ้หากลวดสลิงชักรอกเกิดบิดและตะขอหมุน จึงต ้องคลายลวดสลิงทีบิดอยูอ่ อกก่อน โดยทําตามขันตอนใน รูปภาพ 1-90 เพือคลายลวดสลิง แต่ต ้องไม่บดิ ลวดสลิงเกินกว่า
5 ครังขึนไป หากขันตอนข ้างต ้นไม่ได ้คลายลวดสลิงทีบิดอยูอ่ อก ต ้องเปลียนเป็ นลวดสลิงเส ้นใหม่
การขึงสลิงด ้วยเชือก nเส ้น (จํานวนของเชือก)ลดตะขอลงกับ
พืนนํ าซ็อคเก็ตออกจากเสาตัง
คลายลวดทีพันออกในทิศทาง
ตรงกันข ้ามกับทีบิดไว ้ตรวจสอบทิศทาง
และจํานวนของ
การบิด

เพิมความยาวของเสาตังให ้มากทีสุด
เพิมมุมของการปรับบูมขึนหรือลงให ้มากทีสุด และทําการชักรอกซํา ก่อนลดตะขอลงอีกหลายๆ ครังัรูปภาพ 1-90 การคลายส่วนทีบิดออกจากลวดสลิงชกรอก

b. จํานวนการพ ันรอบสูงสุดของกว้านรอก
เมือหย่อนลวดสลิงชักรอกลงมาจนสุด ต ้องให ้ลวดสลิงพันค ้างอยูใ่ นกว ้านรอกอย่างน ้อย 2 รอบ ในกรณีททํี างานกับความสูง
การยกระดับใต ้พืน ให ้ตรวจสอบจํานวนรอบทีคลายออกมา (จํานวนรอบทีเหลือในกว ้านรอก) เป็ นพิเศษ และกําหนดระดับ
ความสูงการยกทีทํางานได ้ใต ้พืนการพันลวดในเบืองต ้น (2 รอบขึนไป)กว ้านรอก

ลวดสลิงชักรอก

รูปภาพ 1-91 จํานวนการพ ันรอบสูงสุดของกว้านรอก

17) ข้อห้ามเมือกําล ังปฏิบ ัติหน้าทีในการยกห ้ามคนควบคุมเครนออกจากพืนทีทีทํางานขณะทียังยกนํ าหนักบรรทุกค ้างไว ้ และต ้องลดนํ าหนักบรรทุกลงมาทีพืนเมือพักการ
ทํางานชัวคราวิ ดปกติในระหว่างการทํางาน
18) สงผิ
ในขณะทีใช ้โมบายเครน ควรให ้ความสนใจกับสิงผิดปกติตา่ งๆ รวมถึงการสันสะเทือน ความร ้อนและกลินทีออกมาจากอุปกรณ์
ัเช่น อุปกรณ์ทํางาน อุปกรณ์นริ ภัยและจอแสดงผล หากเกิดปั ญหาขึน เช่นความผิดปกติทเกิี ดขึนกับฟั งก์ชนของอุ
ปกรณ์้เครนในทั
จอแสดงผลไม่มขี ้อมูลใดปรากฏขึน เสียงทีผิดปกติหรือการสันไหวในลักษณะทีผิดธรรมดา ให ้หยุดใช
นทีแล ้วตรวจสอบหาสาเหตุ รายงานเรืองนีต่อหัวหน ้างานและขอคําแนะนํ าวิธแี ก ้ไขปั ญหาิ แนะนําให้ทา
19) ข้อห้ามขณะตรวจสอบและสงทีํ ในระหว่างการใชเ้ ครนในขณะทีเครืองยนต์ขบั เคลือนหรือไพร์มมูฟเวอร์กําลังทํางาน ห ้ามทํางานต่างๆ เหล่านี เช่น ทําความสะอาด เติมนํ ามันและทํางานซ่อม

58(th)

(9) ขนตอนในแต่
ัละว ันก่อนเลิกงาน
1) การวางตําแหน่งของเครนเมือเลิกงานและการเคลือนย้าย
เมือทํางานแต่ละวันเสร็จแล ้ว ให ้เก็บตะขอให ้เรียบร ้อยและปรับ PTO มาทีตําแหน่ง OFF เมือกลับมาทีสํานักงานหรือย ้ายไปยัง
ไซต์งานอืน ให ้เคลือนย ้ายเครนไปยังพืนทีทีกําหนดไว ้การจัดเก็บไว ้ด ้านหน ้าการจัดเก็บไว ้ด ้านหลัง
(เก็บตะขอ)การจัดเก็บไว ้ด ้านหลัง
(ลวดสลิงทียึดไว ้ตายตัว)(ก) เครนติดรถบรรทุก(ข) รถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อรูปภาพ 1-92 การจ ัดตําแหน่งขณะข ับขี2) การตรวจเช็คเมือเลิกงาน
ทําการตรวจเช็คต่อไปนีหลังเลิกงาน
● ตรวจสอบซําและยืนยันตําแหน่งทีตรวจพบสิงผิดปกติในระหว่างการทํางาน และมาตรการฉุกเฉินทีนํ ามาใช ้● ยืนยันปริมาณนํ ามันเชือเพลิง นํ ามัน จาระบีและของเหลวอืนๆ ทําความสะอาดเครนและจัดเก็บไว ้ในพืนทีทีกําหนด พร ้อมทําการบันทึกสภาพของเครนในระหว่างทํางานลงในบันทึกการทํางาน่ ต่องานของโมบายเครน
3) การสง
เมือส่งต่องานของโมบายเครนให ้กับพนักงานคนอืน ต ้องอย่าลืมแจ ้งให ้บุคคลนันทราบถึงสภาพของเครนิ ดปกติเกิดขึนหรือไม่
และว่ามีสงผิ

59(th)

(10) อืนๆ1) ข้อควรระว ังขณะข ับขีa. การงอตะขอและระบบล็อคแบบต่างๆ
เมือขับรถเครน ต ้องควบคุมกลไกการงอตะขอ หรือยึดตะขอไว ้ให ้แน่นเพือไม่ให ้ตะขอแกว่งในขณะทีขับรถเครน และล็อคตัว
ล็อคป้ องกันการแกว่ง (ระบบเบรกป้ องกันการแกว่ง) ให ้เรียบร ้อย ทังยังต ้องจัดเก็บขาคํายัน ก่อนล็อคให ้เข ้าที เพือยึดคานของ
ขาคํายันไว ้กับเครน และล็อคระบบล็อคขณะขับขี เพือป้ องกันไม่ให ้ขาคํายันยืนออกมาขณะขับรถเครน
การแกว่งของเสาตังในขณะขับขีก ้านแบบวันทัช

② จัดเก็บขาคํายันด ้านข ้างใช ้คันล็อค

เครืองหมายสีฟ้า

① งอขาคํายันในแนวดิง
คันล็อค

รูปภาพ 1-93 ข้อควรระว ังขณะข ับขี (เครนติดรถบรรทุก)b. ค ันโยก PTO
ปรับคันโยกควบคุมทังหมดมาไว ้ทีตําแหน่งเกียร์วา่ งและปรับคันโยก PTO มาทีตําแหน่ง OFF อุปกรณ์เครนอาจทํางานขณะขับ
รถเครนได ้หากคันโยกยังค ้างอยูท่ ตํี าแหน่ง ONc. การข ับขีบนท้องถนน
เมือขับรถเครนผ่านทางลอดหรือโครงสร ้างพืนฐานแบบอืนๆ ทีจํากัดความสูง ให ้ลดความเร็วลงและตรวจสอบว่าอุปกรณ์ตา่ งๆั ไม่รวมถึงเสาตัง ไม่ได ้สัมผัสกับโครงสร ้างพืนฐานดังกล่าว และให ้ความสําคัญกับความสูงทีจํากัดด ้วย ในกรณีททัี ศนวิสยั จากตําแหน่งเบาะนังของคนควบคุมเครนเนืองจากเสาตัง ให ้ยืนยันว่าสถานการณ์ปลอดภัยก่อน
ชัดเจนหรือมองเห็นไม่ชด
เคลือนรถ

60(th)

2) ข้อควรระว ังเมือสภาพอากาศเลวร้ายต ้องพิจารณาเรืองสภาพอากาศเสมอเมือใช ้โมบายเครนกลางแจ ้ง ต ้องหยุดโมบายเครนชัวคราวหากความเร็วลมเฉลียสําหรับ
10 นาทีอยูท
่ ี 10 ม./วินาทีหรือสูงกว่าขณะทีกําลังใช ้โมบายเครน เนืองจากนํ าหนักบรรทุกอาจแกว่งไปมาหรือหมุนคว ้างเนืองจากแรงลม ซึงจะทําให ้คนงานตกอยูใ่ นอันตรายได ้ นอกจากนัน หากยกนํ าหนักบรรทุกทีมีนําหนักบรรทุกทีกําหนดตรง
ตามทีระบุไว ้แล ้ว แรงดันของลมอาจทําให ้รัศมีการทํางานของนํ าหนักบรรทุกเพิมขึน ซึงอาจส่งผลต่อนํ าหนักบรรทุก ทําให ้ปริมาณนํ าหนักเกินนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด โมบายเครนจะผันแปรตามแรงลมมากขึน โดยเฉพาะเมือนํ าหนักบรรทุกทียกขึน
หนักขึนกว่าเดิม มีการยกนํ าหนักบรรทุกให ้สูงขึน เสาตังมีความยาวมากขึน หรือเมือมีการยกเสาตังให ้สูงขึนกว่าเดิมนํ าหนักบรรทุก
จะเคลือนไหว
ในลักษณะนีเมือ
ปะทะกับแรงลม

a: รัศมีการทํางานเมือไม่มลี ม
b: รัศมีการทํางานทีขยายออกเนืองจาก
แรงลมการปะทะ

รูปภาพ 1-94 ผลกระทบจากแรงลม

เมือยกนํ าหนักบรรทุกด ้วยพืนทีขนาดใหญ่ทเปิี ดรับแรงลม เช่น แผ่นเพลทโลหะ แรงลมทีพัดจากด ้านหน ้า ด ้านหลัง หรือด ้านข ้างของเสาตังอาจเป็ นสาเหตุให ้เครนล ้มหรือทําให ้เสาตังชํารุดเสียหาย แรงลมจากด ้านหน ้าของเสาตังอาจทําให ้ีงขึนจนสุดโดยไม่มนี ํ าหนักบรรทุก เครนนํ าหนักบรรทุกชนเข ้ากับเสาตังและก่อให ้เกิดความเสียหายได ้ ในกรณีทยกเสาตั
อาจจะล ้มหงายไปด ้านหลังหากลมพัดจากด ้านหน ้าของเสาตัง นอกจากนัน โมบายเครนยังเสียงมากขึนทีจะพลิกควําได ้เมือ
เจอกับลมทีพัดแรง เนืองจากภาวะการทรงตัวของโมบายเครนคํานวณขึนมาโดยไม่ได ้พิจารณาเรืองนํ าหนักบรรทุก
ขณะมีแรงลม โดยเฉพาะเมือเสาตังยาวซึงจะไหวต่อแรงลมมากเป็ นพิเศษ

61(th)

1.6.4การตรวจเช็ค/การตรวจสอบและการบํารุงร ักษาเพือรับประกันถึงความปลอดภัยในระหว่างการทํางาน ควบคูก่ บั การปรับปรุงประสิทธิภาพของงาน สิงสําคัญคือชินส่วนทุกชิน
ของโมบายเครนต ้องอยูใ่ นสภาพทีดีทสุี ด ซึงจะทําได ้ด ้วยการตรวจเช็คสภาพก่อนการทํางาน การตรวจสอบด ้วยตัวเองเป็ นครังคราวและการตรวจสอบสมรรถนะ ต ้องซ่อมแซมทันทีหากพบสิงผิดปกติ หากไม่สามารถทําการตรวจสอบและการบํารุง
คต่อไปนีจึงกลายเป็ นข ้อบังคับตาม
รักษาทีเหมาะสมได ้ อุบตั เิ หตุอาจเกิดขึนตามมา ด ้วยเหตุนการตรวจสอบและการตรวจเช็
ีกฎหมาย

(1) การตรวจเช็คก่อนเริมงาน
ก่อนเริมต ้นทํางาน คนควบคุมโมบายเครนต ้องทําการตรวจเช็คสภาพของเครืองยนต์ทจะนํ
ีามาใช ้ทํางานในเรืองต่างๆ ดังต่อไปนีต ้องทําการตรวจเช็คตามตารางการตรวจเช็คตามรุน่ ทีผู ้ผลิตกําหนด หากพบสิงผิดปกติ ต ้องรายงานเรืองนีต่อหัวหน ้างาน
ทันที และทําการซ่อมแซมทีเหมาะสมก่อนเริมทํางานั● ในการตรวจสอบฟั งก์ชนของอุ
ปกรณ์เตือนหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม ให ้ชักรอกตะขอขึน ยกนํ าหนัก และฟั งเสียง
ัสัญญาณเตือน สําหรับฟั งก์ชนของอุ
ปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม ให ้ชักรอกตะขอขึน ยกนํ าหนัก และยืนยัน
ว่ากลไกการชักรอกหยุดทํางานั● ในการตรวจเช็คฟั งก์ชนของเครื
องหมายแสดงนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดและอุปกรณ์จํากัดโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก ให ้ใช ้วิธกี ารต่างๆ ทีผู ้ผลิตกําหนดขึนั● ในการตรวจสอบฟั งก์ชนของอุ
ปกรณ์เตือนอืน ให ้ปรับสวิตช์มาทีตําแหน่ง ON และฟั งเสียงสัญญาณเตือนั● ในการตรวจสอบฟั งก์ชนของระบบเบรกสํ
าหรับกลไกการชักรอกและคลัตช์ ให ้ใช ้คันโยกควบคุมกลไกการชักรอก และตรวจสอบสภาพของตะขอทีชักรอกอยู่ั● ในการตรวจสอบฟั งก์ชนของคั
นโยกควบคุม (คันควบคุม) ให ้ตรวจสอบการเคลือนทีของคันโยกควบคุมต่างๆ

(2) การตรวจสอบเมือเลิกงาน
1) การตรวจสอบด้วยต ัวเองแบบเป็นครงคราวประจํ
ัาเดือน
การตรวจสอบด ้วยตัวเองแบบเป็ นครังคราวประจําเดือนถือเป็ นข ้อบังคับสําหรับทุกธุรกิจทีมีโมบายเครนไว ้ใช ้ ควรทําการ
ตรวจสอบเป็ นครังคราวเดือนละหนึงครัง พร ้อมบันทึกผลการตรวจสอบและจัดเก็บไว ้สามปี

2) การตรวจสอบด้วยต ัวเองแบบเป็นครงคราวประจํ
ัาปีการตรวจสอบด ้วยตัวเองเป็ นครังคราวประจําปี ถอื เป็ นข ้อบังคับสําหรับทุกธุรกิจทีมีโมบายเครนไว ้ใช ้ ควรทําการตรวจสอบเป็ นครังคราวปี ละหนึงครัง พร ้อมบันทึกผลการตรวจสอบและจัดเก็บไว ้สามปี เมือทําการตรวจสอบ ให ้ทําการทดสอบนํ าหนัก
บรรทุก*1 ในระหว่างการตรวจสอบด ้วยตัวเองแบบเป็ นครังคราวประจําปี ตามทีอธิบายไว ้ใน “คูม่ อื การตรวจสอบด ้วยตัวเองเป็ นครังคราวสําหรับโมบายเครน” โดยผู ้ทีต ้องมีสว่ นเกียวข ้องในการตรวจสอบด ้วยตัวเองแบบเป็ นครังคราวประจําปี ควรได ้รับการฝึ กอบรมอย่างเหมาะสม*2*1 นํ าหนักบรรทุกทีเทียบเท่ากับนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดจะถูกยกขึน และมีการดําเนินการต่างๆ ณ ระดับความเร็วทีกําหนด ไม่วา่ จะเป็ นการยก การแกว่ง
และการขับเครน
*2 ผู ้ทีผ่านการฝึ กอบรมด ้านความปลอดภัยของผู ้ตรวจสอบเมือทําการตรวจสอบด ้วยตัวเองเป็ นครังคราวสําหรับโมบายเครน ภายใต ้การดูแลโดยสมาคมเครน
แห่งญีปุ่ น เป็ นต ้น

62(th)

3) การตรวจสอบอืนๆ
นอกจากการตรวจสอบด ้วยตัวเองเป็ นครังคราวแล ้ว กฎหมายมีข ้อกําหนดให ้องค์กรการตรวจสอบสมรรถนะทีจดทะเบียนต ้องทําการตรวจสอบโมบายเครนทีมีนําหนักการยกตังแต่ 3 ตันขึนไป 1 ครังทุกๆ 2 ปี พร ้อมทําการตรวจสอบทางเลือกเมือเปลียน
เสาตังหรือชินส่วนอืน

4) ข้อควรระว ังเมือตรวจเช็คและตรวจสอบ
เมือตรวจเช็คและตรวจสอบโมบายเครน หากไม่ใช ้ขันตอนทีมีประสิทธิภาพทีสุด อาจทําให ้สินเปลืองเวลา และพลาดจุดทีควรั างๆ ของเครนทีจะตรวจสอบให ้ถ่องแท ้ และตรวจเช็ค ซึงเรืองเหล่านีป้ องกันได ้ด ้วยการทําความเข ้าใจโครงสร ้างและฟั งก์ชนต่
เตรียมความพร ้อมก่อนตรวจเช็ค/ก่อนตรวจสอบ โดยพิจารณาถึงเรืองต่างๆ ต่อไปนีเสมอเมือทําการตรวจเช็คและตรวจสอบระบบ● ในระหว่างการตรวจเช็คและตรวจสอบ ควรระบุให ้ชัดเจนว่า “กําลังตรวจสอบ” โมบายเครน เพือป้ องกันไม่ให ้บุคคลทีสาม่ นทีเข ้าสูพื ตรวจสอบและรับประกันถึงความปลอดภัย● ต ้องจอดเครนทีจะตรวจเช็คและตรวจสอบบนพืนได ้ระดับและมันคง พร ้อมเปิ ดการทํางานของอุปกรณ์นริ ภัย เมือจําเป็ นต ้องยกตัวถังของเครนขึนเพือให ้สอดคล ้องกับรายละเอียดการตรวจเช็คและการตรวจสอบ ให ้วางไม ้ซุงไว ้ระหว่างตัวถังและพืน
เพือยึดให ้มันคงและรับประกันถึงความปลอดภัย
● หากตรวจพบสิงผิดปกติในระหว่างการตรวจเช็คและตรวจสอบ ให ้แจ ้งหัวหน ้างานของคุณทันที และติดต่อฝ่ ายบํารุงรักษา
ทีมีความเชียวชาญพิเศษเพือให ้เป็ นผู ้ดูแลงานบํารุงรักษาและซ่อมแซม

63(th)

บทที 2ความรูเ้ กียวก ับเครืองต้นกําล ังและกระแสไฟฟ้า
2.1

เครืองต้นกําล ังเครืองต ้นกําลังจะแปลงพลังงานประเภทต่างๆ เป็ นพลังงานกล เครืองต ้นกําลังบางประเภททีใช ้ในโมบายเครนรองรับนํ าหนักั ดาปภายใน
เบาเป็ นมอเตอร์ไฟฟ้ า แต่สว่ นใหญ่เป็ นเครืองยนต์สน

2.1.1

ั
เครืองยนต์สนดาปภายในั ดาปภายในประกอบด ้วยเครืองยนต์ดเี ซลทีใช ้นํ ามันเบาเป็ นนํ ามันเชือเพลิงและเครืองยนต์เบนซินจะใช ้นํ ามันเครืองยนต์สน
เบนซิน เครืองต ้นกําลังเหมาะทีจะใช ้กับโมบายเครนทีจําเป็ นต ้องมีความสามารถในการเคลือนที โมบายเครนรองรับนํ าหนัก
เบาบางรุน่ ใช ้เครืองยนต์เบนซิน แต่สว่ นใหญ่ใช ้เครืองยนต์ดเี ซลเนืองจากประสิทธิภาพทีได ้จะสูงกว่าซึงดูรายละเอียดได ้จากตาราง 2-1
ตาราง 2-1 ข้อเปรียบเทียบระหว่างเครืองยนต์ดเี ซลและเครืองยนต์เบนซิน

รายการ
ประเภทเชือเพลิง
ประเภทการจุดระเบิด

ประเภท
เครืองยนต์ดเี ซลเครืองยนต์เบนซินนํ ามันชนิดเบา

เบนซิน

จุดระเบิดเองด ้วยความร ้อนทีได ้จากการอัด
อากาศจุดระเบิดด ้วยประกายไฟฟ้ ามวลของเครืองยนต์ตอ่ แรงม ้า

มาก

น ้อย

ราคาเครืองยนต์ตอ่ แรงม ้า

สูง

ตํา

ประสิทธิภาพเชิงความร ้อน

ดี (30% - 40%)ไม่ด ี (20% - 28%)ค่าใช ้จ่ายในการดําเนินงาน

ตํา

สูง

ความเสียงทีจะเกิดเพลิงไหม ้

ตํา

สูง

เสียงรบกวนและการสันสะเทือน

มาก

น ้อย

ไม่ด ี

ดีความสามารถในการสตาร์ทเครืองเมือ
อากาศเย็น

64(th)

เครืองยนต์ดเี ซลประกอบด ้วยอุปกรณ์ตา่ งๆ ตามทีแสดงไว ้ใน รูปภาพ 2-1
ช่องเติมนํ ามันเครือง
คอมมอนเรลสําหรับระบบหัวฉีดนํ ามันเชือเพลิง
(แอคคูมเู ลเตอร์)ปั มนํ ามันเชือเพลิงสําหรับระบบหัวฉีดนํ ามันเชือเพลิง

พัดลมระบบสตาร์ทด ้วยตัวเอง
จานรองนํ ามันท่อร่วมไอดี

รูปภาพ 2-1 เครืองยนต์ดเี ซล

65(th)

2.1.2การทํางาน

เครืองยนต์คอื หัวใจของเครน ดังนัน จึงต ้องให ้ความสําคัญกับข ้อควรระวังทีปรากฏด ้านล่าง เพือป้ องกันไม่ให ้ระบบทังหมดของิ จากทีกําหนดหรือเครืองยนต์ชาํ รุดเสียหาย
โมบายเครนหยุดการทํางานอย่างสินเชิงเนืองจากการใช ้เครืองยนต์ผด

(1) ข้อควรระว ังก่อนสตาร์ทเครืองยนต์
a. นําม ันเครืองใช ้เกจวัดระดับนํ ามันเครืองเพือตรวจสอบว่านํ ามันเครืองยังอยูใ่ นปริมาณทีกําหนดไว ้ เติมนํ ามันเครืองหากปริมาณไม่เพียงพอ
b. นําหล่อเย็น
ตรวจสอบปริมาณนํ าหล่อเย็นได ้จากการตรวจสอบระดับนํ าภายในถังรอง (ถังพัก) หลังจากเครืองยนต์เย็นสนิทแล ้ว เติมนํ าหล่อ
เย็นหากปริมาณไม่เพียงพอ ระบบทําความเย็นของเครืองยนต์ทหล่ี อเย็นด ้วยนํ าส่วนใหญ่เป็ นแบบทีใช ้แรงดัน ดังนัน การเปิ ดฝารังผึงหม ้อนํ าในขณะทีเครืองยนต์ยงั ร ้อนอยูอ่ าจทําให ้ไอนํ าหรือนํ าร ้อนพุง่ ออกมา และถูกลวกได ้ ด ้วยเหตุนี จึงห ้ามเปิ ดฝารัง
ผึงหม ้อนํ าขณะทีเครืองยนต์ร ้อนอยูภ่ ายใต ้สภาพการณ์ปกติ

① ตัวยึดท่อด ้านบน
② ถังส่วนบน
③ ฝารังผึงหม ้อนํ า④ ปลักปิ ดรูระบาย
⑤ ถังส่วนล่าง
⑥ แกนหม ้อนํ า⑦ ตัวยึดท่อด ้านล่าง
⑧ ถังสํารอง

รูปภาพ 2-2 ร ังผึงหม้อนํา

ืc. นําม ันเชอเพลิ
งใช ้เกจวัดระดับนํ ามันเชือเพลิงเพือตรวจสอบปริมาณนํ ามันเชือเพลิง และเติมหากปริมาณไม่เพียงพอ
d. สายพานพ ัดลมตรวจสอบว่าสายพานพัดลมไม่หลวมหรือชํารุดเสียหาย และไม่มนี ํ ามันหรือวัสดุอนติื ดอยูบ่ นสายพาน

66(th)

(2) ข้อควรระว ังเมือสตาร์ทเครืองยนต์
● ยืนยันว่าพืนทีรอบๆ เครืองยนต์มคี วามปลอดภัย
● ตรวจสอบว่าคันโยกควบคุมทังหมดอยูท่ ตํี าแหน่งเกียร์วา่ ง● ตรวจสอบว่าได ้ใช ้เบรกมือแล ้ว ตรวจสอบว่าคันเลือนเปลียนเกียร์อยูท่ ตํี าแหน่งเกียร์วา่ ง● ตรวจสอบว่าก ้าน PTO อยูที าแหน่ง OFF่ ตํเมือยืนยันรายการข ้างต ้นเรียบร ้อยแล ้ว ให ้สตาร์ทเครืองยนต์ กดแป้ นคลัทช์ ปรับก ้าน PTO มาทีตําแหน่ง ON และค่อยๆ คายี้ออกแป้ นคลัทช์ทกดไวํ หร ับการอุน
(3) ข้อควรระว ังสา่ เครืองยนต์
● ตรวจสอบเครืองหมายแรงดันไฮดรอลิก แรงดันอากาศและเครืองหมายอืนๆ ทีแสดงค่าทีเป็ นปกติ
● ตรวจสอบว่ามีนําหรือนํ ามันรัวออกมาหรือไม่
● ตรวจสอบว่าแก๊สไอเสียมีสปี กติ● ตรวจสอบว่าเครืองยนต์ทํางานเป็ นปกติํ หร ับการทํางาน
(4) ข้อควรระว ังสา● ตรวจสอบว่าระบบไฮดรอลิกมีแรงดันทีถูกต ้อง● ตรวจสอบว่านํ าหล่อเย็นมีอณุ หภูมเิ หมาะสม
● ตรวจสอบว่าได ้ชาร์จแบตเตอรีไว ้เพียงพอแล ้ว● ตรวจสอบว่ามีเสียงดังผิดปกติหรือไม่

(5) ข้อควรระว ังเมือยุตกิ ารทํางาน
● ตรวจสอบว่าได ้เก็บเสาตังและขาคํายันไว ้อย่างดีแล ้ว● เลือนก ้าน PTO มาทีตําแหน่ง OFF และตรวจสอบว่าไฟเครืองหมาย PTO ดับลงแล ้ว (ห ้ามขับรถเครนหาก PTO อยูท่ ี ON)● เมือยืนยันรายการข ้างต ้นเรียบร ้อยแล ้ว ให ้ดับเครืองยนต์และเติมนํ ามันลงในถังนํ ามันเชือเพลิง
● เมือเติมนํ ามันเสร็จแล ้ว ให ้ดึงกุญแจออกและเก็บไว ้ให ้เรียบร ้อย

67(th)

2.2ระบบไฮดรอลิก

โมบายเครนส่วนใหญ่เพิงใช ้งานระบบไฮดรอลิกในช่วงไม่กปีี มานี ซึงเป็ นผลมาจากการพัฒนาเทคโนโลยีไฮดรอลิก ตาราง 2-2
แสดงตัวอย่างข ้อดีและข ้อเสียของระบบไฮดรอลิก
ตาราง 2-2 ข้อดี/ข้อเสียของระบบไฮดรอลิกข ้อดีข ้อเสีย

• เล็กกะทัดรัดและนํ าหนักเบา
• ป้ องกันไม่ให ้เกิดภาวะการบรรทุกนํ าหนักเกินทีเกิดกับอุปกรณ์
เครนได ้• สันสะเทือนตําและทํางานได ้อย่างลืนไหล

2.2.1• นํ ามันไฮดรอลิกมีความไวไฟ รัวซึมง่าย และอาจเป็ นสาเหตุให ้เกิด
การปนเปื อน• เปลียนความเร็วได ้โดยไม่ยงุ่ ยาก• ทําการควบคุมจากระยะไกลได ้ง่าย

• วางระบบท่อได ้ค่อนข ้างยาก

• เครืองยนต์จะมีประสิทธิภาพแตกต่างกันไปตามอุณหภูมขิ องนํ ามันไฮดรอลิกหล ักการของแรงด ันไฮดรอลิก

หลักการของแรงดันไฮดรอลิกจะใช ้ตามกฎของปั สกาล จากทีเห็นใน รูปภาพ 2-3 ในคอนเทนเนอร์ทมีี กระบอกสูบสองกระบอก
ทีมีลกู สูบพืนทีขนาด 10 cm2 และ 1 cm2 ตามลําดับ จะพบว่าการปรับใช ้แรงขนาด 10 N (นิวตัน) กับลูกสูบขนาดเล็กกว่าจะ
ส่งผ่านแรง 100 N ไปยังพืนทีของลูกสูบทีมีขนาดใหญ่กว่า กล่าวคือ แรงทีใช ้กับลูกสูบขนาดเล็กจะเพิมขึนทวีคณู เป็ นสัดส่วน
กับพืนทีของลูกสูบขนาดใหญ่ั ันธ์ระหว่างพืนทีลูกสูบและแรง
รูปภาพ 2-3 ความสมพ

68(th)

2.2.2โครงสร้างและกลไกของระบบไฮดรอลิก

(1) โครงสร้างของระบบไฮดรอลิก
ระบบไฮดรอลิกประกอบด ้วยอุปกรณ์ตา่ งๆ ดังต่อไปนีปั มไฮดรอลิก
กระบอกสูบไฮดรอลิก
มอเตอร์ไฮดรอลิก
วาล์วควบคุมทิศทาง
วาล์วควบคุมการไหล
วาล์วควบคุมแรงดัน
ถังนํ ามันไฮดรอลิกไส ้กรอง เกจวัดแรงดัน และอืนๆข ้อต่อหมุน
ระบบท่อ (ระบบท่อ คัปปิ ง)เครืองกําเนิดแรงดันไฮดรอลิก
หัวขับวาล์วแบบไฮดรอลิก
ระบบไฮดรอลิก

วาล์วควบคุมไฮดรอลิก

อุปกรณ์เสริม

(2) กลไกของระบบไฮดรอลิก
ตามทีแสดงใน รูปภาพ 2-4 การดึงคันโยกควบคุมจะเลือนแกนสปูนของวาล์วสลับทิศทางไปทางซ ้าย และนํ ามันจะไหล
ออกจากปั มไฮดรอลิกและไหลไปด ้านข ้าง ① ของกระบอกสูบเพือขยับลูกสูบไปทางขวา นํ ามันทีด ้าน ② จะไหลกลับไปที
ถังนํ ามันไฮดรอลิกผ่านทางวาล์วสลับทิศทาง และในทางกลับกัน การดันคันโยกควบคุมจะปรับวาล์วสลับทิศทางไปด ้านขวา และนํ ามันจะไหลไปทีด ้าน ② ของกระบอกสูบเพือขยับลูกสูบไปทางซ ้ายลูกสูบ

กระบอกสูบไฮดรอลิก

แกนสปูน

ดันดึงคันโยกควบคุม

เกจวัดแรงดัน

วาล์วสลับทิศทาง
วาล์วแบบคอคอด

วาล์วระบายแรงดัน

ถังนํ ามันไฮดรอลิกปั มไฮดรอลิกไส ้กรองด ้านดูด

รูปภาพ 2-4 กลไกของระบบไฮดรอลิก

69(th)

2.2.3ระบบไฮดรอลิกของโมบายเครน

การใช ้ระบบปั มไฮดรอลิกด ้วยการใช ้แรงของเครืองยนต์จะส่งนํ ามันไฮดรอลิกทีมีแรงดันจากปั มไปยังกระบอกสูบไฮดรอลิก
(กระบอกสูบยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตัง) หรือมอเตอร์ไฮดรอลิกผ่านทางวาล์วควบคุมทิศทาง ซึงจะทําให ้กระบอกสูบ
ไฮดรอลิกยืดยาวขึนหรือหดลง และมอเตอร์ไฮดรอลิกหมุน จนทําให ้อุปกรณ์ตา่ งๆ มีการขับเคลือน นํ ามันไฮดรอลิกจะคาย
ออกจากมอเตอร์ไฮดรอลิกหรือกระบอกสูบไฮดรอลิกมีแรงดันลดลง และนํ ามันไฮดรอลิกจะย ้อนกลับไปทีถังนํ ามันไฮดรอลิก
ผ่านทางวาล์วควบคุม
กระบอกสูบสําหรับการยืดยาว
ขึนหรือหดลงของเสาตังม ้วนเก็บสลิง

กระบอกสูบปรับบูม
ขึนหรือลง
แบริงรองรับการแกว่งเฟื องลดความเร็วในการชักรอก

มอเตอร์ไฮดรอลิกเฟื องลด
การแกว่งข ้อต่อหมุนไส ้กรองขากลับ

มอเตอร์ควบคุมการแกว่ง

มิเตอร์วด
ันํ าหนัก
บรรทุก

ถังนํ ามันไฮดรอลิก
วาล์วควบคุม

เครืองยนต์

PTO

ไส ้กรองด ้านดูด

ไฮดรอลิกปั มขาคํายัน
กระบอกแม่แรง

รูปภาพ 2-5 วงจรไฮดรอลิกของเครนติดรถบรรทุก

(1) เครืองกําเนิดแรงด ันไฮดรอลิกปั มไฮดรอลิกทีใช ้กับเครืองกําเนิดแรงดันไฮดรอลิกจะถูกขับเคลือนด ้วยเครืองยนต์และมอเตอร์ไฟฟ้ า นํ ามันจะถูกดูดจาก
ถังนํ ามันไฮดรอลิก คายออกมาในรูปของนํ ามันแรงดัน และส่งไปทีหัวขับวาล์วแบบไฮดรอลิก สําหรับปั มไฮดรอลิกของ
โมบายเครน พบว่าเครนติดรถบรรทุกส่วนใหญ่ใช ้ปั มเกียร์ (รูปภาพ 2-6) และรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อส่วนใหญ่ใช ้ปั มแบบลูกสูบ (รูปภาพ 2-7)
ช่องดูด

แผ่นหมุนกวาดหรือ
สวอชเพลท

ช่องดูด
ช่องระบาย

เพลาขับ
ช่องดูด
ท่อนสูบ

ช่องระบาย

รูปภาพ 2-6 ปัมเกียร์

เสือสูบ

แผ่นวาล์ว

รูปภาพ 2-7 ปัมลูกสูบ

70(th)

ช่องระบาย

(2) ห ัวข ับวาล์วแบบไฮดรอลิก
หัวขับวาล์วแบบไฮดรอลิกจะแปลงนํ ามันแรงดันทีส่งออกมาจากปั มไฮดรอลิกเป็ นการเคลือนไหวเชิงกล หัวขับวาล์วเหล่านีถูก
แบ่งกว ้างๆ ตามวิธกี ารขับเคลือนได ้เป็ นกระบอกสูบไฮดรอลิกสําหรับการเคลือนทีเชิงเส ้น และมอเตอร์ไฮดรอลิกสําหรับการ
เคลือนทีแบบหมุน

1) กระบอกสูบไฮดรอลิก
กระบอกสูบไฮดรอลิกของโมบายเครนมักเป็ นกระบอกสูบแบบ Double-Acting Single Rod Cylinder ซึงก็คอื กระบอกสูบทีมี
ช่องทางเดินนํ ามันไฮดรอลิกอยูบ่ นทังสองด ้าน นํ ามันไฮดรอลิกจะไหลเข ้าและออกผ่านทางช่องเหล่านีเมือเคลือนทีกลับไป
กลับมานํ ามันไฮดรอลิกนํ ามันไฮดรอลิก

กระบอกสูบ
ลวดลูกสูบ

รูปภาพ 2-8 กระบอกสูบไฮดรอลิก (Double-Acting)2) มอเตอร์ไฮดรอลิก
มอเตอร์ไฮดรอลิกไม่เหมือนกับปั มไฮดรอลิกเพราะมอเตอร์ไฮดรอลิกจะหมุนเพลาขับเมือแรงดันนํ ามันถูกฉีดเข ้าไปใน
มอเตอร์ไฮดรอลิก โดยปกติโมบายเครนจะใช ้มอเตอร์แบบท่อนสูบเป็ นมอเตอร์ไฮดรอลิกเพือทําการชักรอก แกว่งและ
ขับเคลือน มอเตอร์แบบท่อนสูบทีหมุนตามแนวแกน (รูปภาพ 2-9) มีทอ่ นสูบทีวางเรียงในทิศทางเดียวกัน และทําหน ้าทีเป็ นแกนหมุน ส่วนมอเตอร์แบบท่อนสูบทีหมุนตามแนวรัศมี (รูปภาพ 2-10) มีทอ่ นสูบทีเรียงตังฉากกับแกนหมุน ซึงในทังสอง
แบบนี เพลารับกําลังจะหมุนไปพร ้อมกับการเคลือนทีย ้อนกลับของท่อนสูบทีได ้จากนํ ามันแรงดัน
แผ่นหมุนกวาด
หรือสวอชเพลท

ท่อนสูบ
ไปทีถัง
เพลาเพลาออก
แรงดัน
ไฮดรอลิก
ท่อนสูบ

เสือสูบ

รูปภาพ 2-9 มอเตอร์แบบท่อนสูบทีหมุนตามแนวแกน

รูปภาพ 2-10 มอเตอร์แบบท่อนสูบทีหมุนตามแนวร ัศมี71(th)

(3) วาล์วควบคุมไฮดรอลิก
วาล์วควบคุมไฮดรอลิกจะควบคุมทิศทางการไหล แรงดันและอัตราการไหลของนํ ามันไฮดรอลิก มีการนํ าวาล์วควบคุมต่อไปนี
มาใช ้ตามจุดต่างๆ ของวงจรไฮดรอลิก โดยพิจารณาจากระบบการทํางานและลักษณะเฉพาะของวาล์วควบคุมนัน
วาล์วควบคุมทิศทาง

วาล์วสลับทิศทาง
วาล์วกันกลับ
วาล์วกันกลับแบบไพลอต

วาล์วควบคุมการไหล

วาล์วแบบคอคอด
วาล์วปิ ดระบบ

วาล์วควบคุมแรงดัน

วาล์วระบายแรงดัน
วาล์วลดแรงดัน
วาล์วควบคุมลําดับ
วาล์วเคาท์เตอร์บาลานซ์

วาล์วเหล่านีจําแนกออกเป็ นแบบต่างๆ ดังนี

1) วาล์วควบคุมทิศทาง
วาล์วควบคุมทิศทางจะควบคุมสิงต่างๆ ดังต่อไปนี: การสลับทิศทางการไหลของนํ ามันไฮดรอลิก การเคลือนทีแบบทิศทาง
เดียวของการไหลของนํ ามันไฮดรอลิก และการเริมและการหยุดการทํางานของหัวขับวาล์วแบบไฮดรอลิก
a. วาล์วสล ับทิศทาง
วาล์วสลับทิศทางจะสลับทิศทางการไหลของนํ ามันเพือเปลียนทิศทางการเคลือนทีของกระบอกสูบไฮดรอลิก และการหมุน
ของมอเตอร์ไฮดรอลิก คันโยกทีทําหน ้าทีชักรอกโมบายเครนขึนและลง การปรับขึนลงของเสาตัง การยืดยาวขึนหรือหดลง
ของเสาตังและการแกว่ง ล ้วนควบคุมด ้วยการทํางานของวาล์วสลับทิศทาง
คันโยกควบคุม

รูปภาพ 2-11 วาล์วสล ับทิศทาง

72(th)

b. วาล์วก ันกล ับแบบไพลอต
วาล์วกันกลับจะปล่อยนํ ามันไหลผ่านได ้เต็มทีในทิศทางหนึง และห ้ามไหลในทิศทางตรงกันข ้าม แต่วาล์วกันกลับแบบไพลอต
จะปล่อยให ้นํ ามันไหลในทิศทางตรงกันข ้ามด ้วย และนํ ามาใช ้เป็ นอุปกรณ์นริ ภัยเมือวงจรไฮดรอลิกของขาคํายันทีอยูใ่ นโมบาย
เครนเกิดเสีย
ช่องนํ ามันไฮดรอลิก(ด ้านทีขยายออกของกระบอกทีมีฐานตังฉาก)แรงดันไพลอต
วาล์วกันกลับแบบไพลอต

กระบอกทีมีฐานตังฉาก

ช่องนํ ามันไฮดรอลิก (ด ้านทีหดกลับ
ของกระบอกทีมีฐานตังฉาก)รูปภาพ 2-12 วาล์วก ันกล ับแบบไพลอต

2) วาล์วควบคุมแรงด ันวาล์วควบคุมแรงดันจะควบคุมแรงดันนํ ามันไฮดรอลิกเพือให ้ระบบไฮดรอลิกทํางานได ้อย่างปลอดภัยและคงระดับกําลังที
จําเป็ นเพือให ้เครนทํางานได ้อย่างต่อเนือง วาล์วควบคุมแรงดันประกอบด ้วยวาล์วระบายแรงดันเหมือนทีปรากฏใน รูปภาพ
1-52 (หน ้า 34 (th)) วาล์วลดแรงดันทีทําให ้แรงดันไฮดรอลิกตรงส่วนใดส่วนหนึงของวงจรไฮดรอลิกตํากว่าส่วนอืน วาล์ว
ควบคุมลําดับทีใช ้ในวงจรการยืดยาวขึนหรือหดลงของเสาตังในโมบายเครน และวาล์วเคาท์เตอร์บาลานซ์เพือรักษาค่า
ความเร็วทีลดลงให ้คงทีขณะทีโมบายเครนลดระดับลง

(4) อุปกรณ์เสริม
1) ถ ังนําม ันไฮดรอลิกนํ ามันไฮดรอลิกทีมีแรงดันจากปั มไฮดรอลิก จะใช ้อุปกรณ์เครนด ้วยการสังการทํางานของหัวขับวาล์วแบบไฮดรอลิกผ่านทางท่อ ด ้วยเหตุนี ถังนํ ามันไฮดรอลิกซึงเก็บนํ ามันไฮดรอลิกจึงมาพร ้อมกับตัวกรองอากาศเพือกันฝุ่ นและสารปนเปื อน ถังนํ ามันไฮดรอลิกยังติดตังไส ้กรองทีทําหน ้าทีกําจัดสารปนเปื อนออกจากนํ ามัน ทําให ้ถังนํ ามันเก็บเฉพาะนํ ามันทีสะอาดและเย็นอยู่
เสมอ

73(th)

2) เกจว ัดแรงด ันเกจวัดแรงดันจะแสดงค่าการอ่านแรงดันทีอยูใ่ นวงจร โดยเกจวัดแรงดันทีใช ้กันอย่างกว ้างขวางคือเกจวัดแรงดันชนิดบูรด์ องั นํ าหนักบรรทุกในเครนติดรถบรรทุกด ้วย แต่นับตังแต่เดือนมีนาคม 2019 ได ้มีข ้อห ้ามติดตัง
และยังมีการใช ้เกจนีเป็ นมิเตอร์วด
เกจวัดแรงดันเพือใช ้เป็ นอุปกรณ์ป้องกันการบรรทุกนํ าหนักเกิน
ไดอัลเพลท

บาลานซ์สปริง
จุดชีเฟื องพีเนียน
ท่อชนิดบูรด์ องปลายปล่อย
ลวดด ้ามประแจ
สกรูยด
ึรูปภาพ 2-13 เกจว ัดแรงด ัน3) ออยคูลเลอร์
ออยคูลเลอร์จะทําให ้นํ ามันเย็นลงเมือนํ ามันมีอณุ หภูมเิ พิมสูงขึนผิดปกติ โดยอุณหภูมจิ ะเพิมขึนเมือระบบไฮดรอลิกทํางาน
ต่อเนือง อุณหภูม ิ 55°C - 60°C ถือว่าเหมาะสมกับการใช ้เป็ นอุณหภูมขิ องนํ ามัน อุณหภูมทิ สูี งเกินกว่านีจึงทําให ้เกิดปั ญหามากมาย ด ้วยเหตุนี จึงต ้องติดตังออยคูลเลอร์เพือป้ องกันไม่ให ้อุณหภูมขิ องนํ ามันเพิมขึน

4) ข้อต่อหมุนข ้อต่อหมุนนํ ามาใช ้เพือเชือมต่อวงจรไฮดรอลิกระหว่างโครงสร ้างส่วนบนของระบบการแกว่งกับแท่นวางฐาน นอกจากนัน ในรถเครนแบบราฟเตอเรนหรือเครนสีล ้อ เราจะใช ้ข ้อต่อหมุนภายในวงจรการทํางานของคลัทช์ภายในกลไกการชักรอกแบบเบรก
อัตโนมัตทิ ติี ดตังมาพร ้อมกับอุปกรณ์ทปล่ี อยให ้มีการตกอย่างอิสระ

2.2.4

การบํารุงร ักษาระบบไฮดรอลิก

การบํารุงรักษามีวตั ถุประสงค์เพือคงสภาพทีดีทสุี ดของชินส่วนต่างๆ ของระบบไฮดรอลิก เพือรับประกันถึงความปลอดภัยใน
ระหว่างการทํางานของเครนและเพือปรับปรุงประสิทธิภาพในการทํางาน ความล ้มเหลวของระบบไฮดรอลิกทีเกิดขึนนันส่วนั พันธ์กบ
ใหญ่สมั สารปนเปื อนภายในนํ ามันไฮดรอลิก และการรัวไหลของนํ ามันภายในท่อดักท์ ดังนัน จึงจําเป็ นต ้องให ้ความ
สําคัญกับการบํารุงรักษาและการตรวจสอบเรืองต่างๆ เหล่านีก่อนเป็ นอย่างแรก

74(th)

(1) การเปลียนถ่ายและการประเมินนําม ันไฮดรอลิก
อากาศทีเข ้าไปในถังนํ ามันไฮดรอลิกมักมีสารปนเปื อนและความชืนปนอยูด่ ้วย นอกจากนัน อุปกรณ์ไฮดรอลิกก็จะค่อยๆ สร ้างเศษซากชินเล็กชินน ้อยทีเกิดจากการสึกหรอขณะทีอุปกรณ์ทํางาน ดังนัน จึงควรเปลียนถ่ายนํ ามันไฮดรอลิกเป็ นระยะๆ หากนํ ามันไฮดรอลิกสกปรกมาก ให ้เปลียนถ่ายทันทีกอ่ นถึงระยะเปลียนถ่าย และเปลียนอะไหล่ไส ้กรองด ้วยตาราง 2-3 วิธปี ระเมินสภาพของนําม ันไฮดรอลิกจากล ักษณะทีปรากฏ

ลักษณะภายนอก

กลินสาเหตุ

มาตรการรับมือใช ้ต่อได ้เหมือนเดิมใส และไม่เปลียนสี

ดี

—

ี าง
ใส แต่สจ

ดีผสมกับนํ ามันแบบอืน

เปลียนเป็ นสีขาวนํ านมดีมีทงฟองอากาศและนํ
ัาผสมอยู่

เปลียนถ่ายนํ ามันไฮดรอลิก

เปลียนเป็ นสีนําตาลเข ้มเหม็นการเสือมสภาพ

เปลียนถ่ายนํ ามันไฮดรอลิก

ใสแต่มองเห็นจุดสีดําเล็กๆ

ดีตรวจสอบความหนืด และใช ้งานเหมือนเดิมตาม
ความเหมาะสม

ขอให ้ผู ้ผลิตกรองนํ ามันไฮดรอลิกหรือ

มีสารปนเปื อนผสมอยู่

เปลียนใหม่

มีจาระบีผสมอยู่

เปลียนถ่ายนํ ามันไฮดรอลิกไส ้กรองด ้านดูดเกิดการอุดตัน
พืนผิวของนํ ามันทีอยูใ่ นถังดูดถูกเป็ นโฟม

—มีอากาศ

รบกวนผสมอยู่

ทําความสะอาดหรือเปลียนไส ้กรองด ้านดูด
ตรวจสอบนํ ามันไฮดรอลิก และเติมหากมีไม่พอ
ปรับอุณหภูมนิ ํ ามันไฮดรอลิกให ้เหมาะสมทีสุด

เกิดฟองอากาศภายในปั มตัดแหล่งพลังงานของระบบไฮดรอลิกและ
ปล่อยทิงไว ้ตามเดิม

ตรวจสอบปริมาณนํ ามันไฮดรอลิกขณะทีเครนอยูใ่ นตําแหน่งพร ้อมขับเคลือน โดยระดับของนํ ามันต ้องอยูร่ ะหว่างเครืองหมาย
HIGH (ขีดจํากัดบน) และ LOW (ขีดจํากัดล่าง) ขณะทีตรวจสอบปริมาณนํ ามัน นํ ามันไฮดรอลิกจะขยายและระดับนํ ามันจะ
ขยับขึนขณะทีอุณหภูมขิ องนํ ามันเพิมสูงขึน และในทางกลับกัน หากนํ ามันมีอณุ หภูมติ ํา (เช่น ในบริเวณทีมีอากาศเย็น) นํ ามันจะหดตัวและระดับนํ ามันจะลดลง ดังนัน จึงแนะนํ าให ้รักษาอุณหภูมขิ องนํ ามันไฮดรอลิกไว ้ทีอุณหภูมหิ ้อง (ประมาณ 20°C 30°C) เมือตรวจสอบปริมาณนํ ามันนํ ามัน

ปลักระบาย

รูปภาพ 2-14 วิธยี นื ย ันระด ับนําม ัน75(th)้ รอง
(2) ไสกไส ้กรองมีความสําคัญมาก เพราะเป็ นตัวขจัดสารปนเปื อนออกจากนํ ามันไฮดรอลิกเพือทําให ้นํ ามันสะอาดอยูต่ ลอดเวลา ซึง้งานของอุ
ปกรณ์ไฮดรอลิก ดังนัน จึงควร
จะช่วยป้ องกันอุปกรณ์ไฮดรอลิกไม่ให ้เกิดความเสียหาย พร ้อมๆ กับเพิมอายุการใช
เปลียนไส ้กรองเป็ นระยะๆ โดยดูจากช่วงเวลาทีมีการใช ้เครืองจักร (เวลาทีใช ้งาน) นอกจากนัน ยังมีไส ้กรองด ้านดูด (ตัวกรอง)ติดตังไว ้ทีด ้านดูดของถังนํ ามันไฮดรอลิก แกะไส ้กรองด ้านดูดออกทุกครังทีเปลียนถ่ายนํ ามันไฮดรอลิก หลังจากนัน ให ้ล ้างไส ้กรองด ้วยนํ ามันเบาทีสะอาดหรือของเหลวสําหรับใช ้ทําความสะอาด ก่อนทิงไว ้ให ้แห ้งสนิทและใส่กลับเข ้าทีเดิม

76(th)

2.3

อ ันตรายจากการถูกไฟดูด

(1) ข้อควรระว ังทีเกียวข้องก ับการถูกไฟดูด
ไฟดูดหมายถึงกระแสไฟฟ้ าทีไหลผ่านร่างกายของคนและทําให ้เจ็บปวดหรือส่งผลกระทบในลักษณะอืน ระดับของผลกระทบ
ทีมีสาเหตุจากการถูกไฟดูดจะขึนอยูก่ บั หลายๆ อย่าง เช่น ขนาดของกระแสไฟฟ้ า ระยะเวลาทีถูกดูด ประเภทของกระแสไฟฟ้ า(เช่น ไฟฟ้ ากระแสสลับหรือกระแสตรง) และลักษณะทางกายและสุขภาพของผู ้ถูกไฟดูด โดยขนาดของกระแสไฟฟ้ าและเวลาิ จากถูกไฟดูด ได ้แก่ ภาวะหัวใจเต ้นผิด
ทีถูกไฟดูดถือเป็ นสองปั จจัยทีมีผลมากเป็ นพิเศษ สาเหตุททํี าให ้เป็ นอันตรายถึงชีวต
จังหวะชนิดร ้ายแรง (หรือทีเรียกว่าหัวใจล ้มเหลว) และภาวะหยุดหายใจเมือถูกไฟฟ้ าแรงดันตําดูด นอกจากเหตุการณ์ดงั กล่าวแล ้ว หากถูกไฟฟ้ าแรงดันสูงดูด อาจเกิดแผลไฟไหม ้เนืองจากความร ้อนจากการอาร์คทีเป็ นผลมาจากการสัมผัส หรือความร ้อนแบบจูลทีเกิดจากเส ้นทางของกระแสไฟฟ้ า ภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรงคือ ภาวะหัวใจเต ้นไม่เป็ นจังหวะภายในลิน
หัวใจเนืองจากกระแสไฟทีไหลเข ้าไปในส่วนของหัวใจ ซึงจะป้ องกันไม่ให ้หัวใจทําการหดและขยาย จนเป็ นเหตุให ้เลือดไม่ิ ในทีสุด ภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรงคืออาการทีไม่สามารถฟื นคืนได ้ แม ้ไม่ถกู ไฟดูดอีก แต่หมุนเวียน และเสียชีวต
จะไม่มกี ารฟื นจากภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรงเว ้นแต่จะได ้ทําการช็อกหัวใจแบบไม่เจาะจงด ้วย AED (เครืองกระตุก
หัวใจไฟฟ้ าชนิดอัตโนมัต)ิ นอกจากนัน แผลไฟไหม ้จากไฟดูดอาจกินลึกเข ้าสูร่ า่ งกาย และทําลายเซลล์ของร่างกายคล ้ายๆกับแผลไฟไหม ้ทีเกิดจากแหล่งความร ้อนภายนอก

77(th)

ขณะทีเกณฑ์ในการประเมินอันตรายของการถูกไฟดูดมักรวมไว ้พร ้อมกับค่าของกระแสไฟฟ้ าเท่านัน แต่คณะกรรมาธิการด ้านเทคนิคไฟฟ้ าระหว่างประเทศ (International Electrotechnical Commission (IEC)) ได ้ใช ้ผลิตภัณฑ์ทมีี กระแสไฟฟ้ านันและ

ระยะเวลาทีเป็ นสือนํ าไฟฟ้ า (มิลลิวนิ าที)

เวลาเป็ นเกณฑ์ในการประเมิน ตามทีแสดงไว ้ใน รูปภาพ 2-15 ค่าทีแสดงไว ้ในแผนภาพนีตังอยูบ่ นสมมติฐานทีว่า กระแส
ไฟฟ้ าได ้ไหลจากมือซ ้ายไปยังเท ้าทังสองข ้าง แผนภาพแสดงให ้เห็นว่า ภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรงเกิดจากการิ าที กระแสไฟฟ้ าขนาด 100 mA เป็ นเวลา 500 มิลลิวนิ าที และสัมผัสถูกกระแสไฟฟ้ าขนาด 50 mA เป็ นเวลา 1000 มิลลิวน
กระแสไฟฟ้ าขนาด 500 mA เป็ นเวลา 10 มิลลิวนิ าที ซึงทังหมดเป็ นอันตรายถึงชีวติ ได ้ อย่างไรก็ด ี แม ้ร่างกายสัมผัสถูกไฟฟ้ าแรงดันสูง โดยมีกระแสไฟฟ้ าแรงสูงไหลผ่านร่างกาย แต่อาจทําให ้เกิดเป็ นเพียงแผลไฟไหม ้เท่านันหากเวลาทีร่างกายเป็ นสือนํ าทางไฟฟ้ านันสันมาก

กระแสไฟฟ้ าทีไหลผ่าน (mA)
AC-1: รับรู ้ได ้ แต่มกั ไม่มปี ฏิกริ ยิ า “สะดุ ้ง”
AC-2: การหดตัวของกล ้ามเนือทีอยูน่ อกการควบคุมของอํานาจจิตใจ โดยปกติจะไม่มผี ลกระทบทางสรีรวิทยาทีเป็ นอันตราย
AC-3: การหดตัวอย่างรุนแรงของกล ้ามเนือทีอยูน่ อกการควบคุมของอํานาจจิตใจ การหายใจลําบาก และความผิดปกติชนิดกลับคืนเป็ นปกติได ้ของการ
ทํางานของหัวใจ โดยมักจะไม่ทําให ้อวัยวะต่างๆ เสียหาย
AC-4: ผลกระทบในระดับพยาธิสรีรวิทยา เช่น ภาวะหัวใจหยุดเต ้นเฉียบพลัน ภาวะหยุดหายใจ และแผลไฟไหม ้ ภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรงเพิม
ขึนตามขนาดของกระแสไฟฟ้ าและเวลา
AC-4.1: แนวโน ้มทีจะเกิดภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรง: ประมาณ 5% หรือน ้อยกว่า
AC-4.2: แนวโน ้มทีจะเกิดภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรง: ประมาณ 50% หรือน ้อยกว่า
AC-4.3: แนวโน ้มทีจะเกิดภาวะหัวใจเต ้นผิดจังหวะชนิดร ้ายแรง: เกิน 50%รูปภาพ 2-15 ระด ับทีปลอดภ ัยกรณีทเกิี ดไฟฟ้าช็ อต (การแก้ไข IEC60479-1)

ความเสียงทีจะถูกไฟดูดนันกําหนดได ้ด ้วยกระแสไฟฟ้ า แต่แหล่งจ่ายไฟมักแสดงเป็ นแรงดันไฟฟ้ า ดังนัน จึงเข ้าใจได ้ง่าย
ขึนหากจะใช ้แรงดันไฟฟ้ าระบุถงึ ความเสียงทีจะถูกไฟดูด ด ้วยเหตุนี บางประเทศจึงระบุวา่ แรงดันไฟฟ้ าทีไม่ได ้ส่งผลอันตราย
ต่อร่างกายคือแรงดันไฟฟ้ าทีปลอดภัย ตัวอย่างเช่น แรงดันไฟฟ้ าขนาด 24 V ถือว่าปลอดภัยในเยอรมนีและอังกฤษ ขณะที
แรงดันไฟฟ้ าขนาด 50 V ถือว่าปลอดภัยในเนเธอร์แลนด์ นอกจากนัน ทังเสาตังและลวดสลิงเป็ นตัวนํ าทียอมให ้กระแส
ไฟฟ้ าไหลผ่านได ้อย่างง่ายดาย สิงทีเกิดขึนคือ แม ้เสาตังหรือลวดสลิงแทบไม่ได ้เข ้าใกล ้สายไฟแรงดันสูงเลย (และไม่ได ้สัมผัสกัน) แต่กระแสไฟฟ้ าก็อาจไหลจากเสาตังผ่านทางตัวถังของเครนลงพืนเนืองจากการคายประจุของกระแสไฟฟ้ าดังนัน จึงจําเป็ นต ้องรักษาระยะห่างขันตําจากสายไฟไว ้ และระวังไม่เข ้าไปใกล ้สายไฟเหล่านัน

78(th)

(2) ข้อควรระว ังเมือทํางานใกล้ก ับสายไฟั สวิตช์ การแจกจ่ายไฟฟ้ าหมายถึง
การส่งผ่านกําลังหมายถึงการส่งกระแสไฟฟ้ าจากโรงงานไฟฟ้ าไปยังสถานียอ่ ยและสถานีสบ
ั้ปลายทาง่ ยและสถานีสบสวิตช์ไปยังผู ้ใชกระแสไฟฟ้ า (ไฟฟ้ า = แรงดันไฟฟ้ า x กระแส
การส่งผ่านกระแสไฟฟ้ าจากสถานียอ่ ยไฟฟ้ า) จะถูกส่งผ่านโดยใช ้แรงดันไฟฟ้ าสูงเพือลดการสินเปลืองให ้น ้อยทีสุด ดังนัน กระแสไฟฟ้ าจึงส่งผ่านไปยังสถานียอั สวิตช์โดยใช ้แรงดันไฟฟ้ าแรงสูงพิเศษ (22,000 V - 500,000 V) แล ้วก็จะส่งผ่านไปยังผู ้ใช ้ทัวไปด ้วยแรงดัน
และสถานีสบ
ไฟฟ้ าแรงสูง (6,600 V) ก่อนลดลงมาอยูท
่ ี 100 V - 200 V สําหรับการใช ้ภายในบ ้านผ่านทางเสาหม ้อแปลง อย่างไรก็ด ีสําหรับการใช ้ในอุตสาหกรรม กระแสไฟฟ้ าจะแจกจ่ายทีระดับ 200 V - 400 V หรือ 6,600 V หากต ้องการจัดทําแผนการ
ทํางานทีต ้องเข ้าใกล ้สายไฟ สิงทีต ้องดําเนินการคือ หารือเรืองตารางการทํางานกับเจ ้าของสายไฟก่อนล่วงหน ้า เช่น บริษัที ารทํางาน มาตรการป้ องกัน และมาตรการกํากับดูแล
ไฟฟ้ าในพืนที โดยหัวข ้อทีนํ ามาพูดคุยกันคือ วิธกเมือทํางาน คนงานทีรับผิดชอบต ้องเข ้าใจแผนการทํางานอย่างทะลุปรุโปร่ง นอกจากนัน ต ้องยืนยันว่ามีการนํ ามาตรการต่างๆ
มาใช ้ป้ องกันไฟฟ้ าช็อต เช่น ไลน์การ์ดครอบสายสําหรับงานก่อสร ้างและเครืองกัน/แถบเตือนภัยแบบยกขึน พร ้อมแต่งตังผู ้ทีจะควบคุมดูแลงาน สําหรับโมบายเครนทีมีอปุ กรณ์จํากัดช่วงการทํางาน ให ้ยืนยันช่วงการทํางานเพือรักษาระยะห่างที
ปลอดภัยจากสายไฟไว ้ล่วงหน ้าไลน์การ์ดครอบสําหรับสายส่งกําลังไฟ

เครืองกัน/แถบเตือนภัยแบบยกขึน
การติดตังอุปกรณ์
อุปกรณ์จํากัดช่วงการทํางาน

วัดเพือป้ องกัน
หัวหน ้างานทีทําหน ้าที่ นทีื โดย ควบคุมทีได ้รับมอบหมาย
การเข ้าสูพ
ไม่ได ้รับอนุญาต

รูปภาพ 2-16 การทํางานใกล้ก ับสายไฟ

79(th)

ตามทีระบุไว ้ข ้างต ้นว่า สายส่งกําลังไฟฟ้ าแรงสูงอาจคายกระแสไฟฟ้ าออกมาได ้แม ้เสาตังหรือลวดสลิงไม่ได ้สัมผัสกับสายไฟ
โดยตรง ด ้วยเหตุนี บริษัทผลิตกระแสไฟฟ้ าจึงได ้กําหนดระยะห่างขันตําจากสายไฟ โดยมีแรงดันไฟฟ้ าทีปลอดภัยต่อการ
ทํางาน ต ้องรักษาระยะห่างเหล่านีไว ้ และใช ้ความระมัดระวังเป็ นพิเศษขณะทียืดเสาตัง ยกหรือแกว่งเสาตังใกล ้ๆ กับสายไฟ
การปล่อยให ้เสาตังหรือลวดสลิงเข ้าใกล ้หรือสัมผัสกับสายไฟจะทําให ้คนควบคุมเครนและคนงานขึงลวดสลิง tamagake(การขึงสลิง) ถูกไฟดูดได ้สายส่งกําลังไฟฟ้ าแรงสูง

สายดรอปวายด์ไฟฟ้ าแรงสูง
(อันตรายร ้ายแรง)สายล่อฟ้ าหม ้อแปลงไฟฟ้ าสายไฟแรง
ดันตํา

สายนํ าสัญญาณ

พืนทีปลอดภัยฝั งบ ้านพืนทีปลอดภัยฝั งถนน

สายส่งกําลังไฟฟ้ าพืนทีปลอดภัย

สายนํ าสัญญาณ

รูปภาพ 2-17 ระยะปลอดภ ัยตําสุด (ระยะในการแยก) (ℓ ในภาพ: เขตอ ันตราย)80(th)

ตาราง 2-4 ระยะปลอดภ ัยตําสุดและจํานวนของฉนวนทีบริษ ัทผลิตกระแสไฟฟ้าใช ้ระยะปลอดภัยตําสุด (เมตร)Tohoku-epcoTokyo-epco

Chubu-epco

Hokuriku-epcoKansai-epco

Chugoku-epco

Shikoku-epco

Kyushu-epco

Okinawa-epco

J-POWERจํานวนของ

Hokkaido-epcoแรงดันอ ้างอิง)

100

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

—

1

200

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

—

1

6,600

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

2.0

—

1-2

11,000

—

—

3.0

3.0

—

—

—

—

—

—

—

13,800

—

—

—

—

—

—

—

—

—

2.0

—

22,000

3.0

3.0

3.0

3.0

—

3.0

3.0

—

2.0

2.0

—

33,000

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

3.0

4.0

—

2.0

44,000

—

—

—

3.0

—

—

—

—

—

—

—

แรงดันไฟฟ้ า

66,000

4.0

4.0

4.0

4.0

4.0

—

4.0

4.0

4.0

2.2

2.2

แรงสูงพิเศษ

77,000

—

—

—

4.0

4.0

4.0

4.0

—

—

—

2.4

(สายนํ า

110,000

5.0

—

—

—

—

—

5.0

5.0

4.0

—

3.0

132,000

—

—

—

—

—

—

—

—

—

3.6

—

154,000

—

5.0

5.0

5.0

5.0

5.0

—

—

—

—

4.0

187,000

7.0

—

—

—

—

—

—

6.0

—

—

4.6

220,000

—

—

—

—

—

—

6.0

—

6.0

—

5.2

275,000

10.0

7.0

7.0

7.0

7.0

7.0

—

—

—

—

6.4

16 - 24500,000

—

11.0

11.0

11.0

11.0

11.0

11.0

11.0

11.0

—

10.8

35

ประเภท

ไฟฟ้ า
ปกติ
(V)แรงดันไฟฟ้ า

ฉนวน
(ค่า

ตํา
(สายส่งกําลัง
ไฟฟ้ า)แรงดันไฟฟ้ าสูง(สายส่งกําลัง
ไฟฟ้ า)สัญญาณ)2-4

5-8

10 - 16นอกจากบริษัทไฟฟ้ าทีปรากฏในตาราง ยังมีบริษัทอืนๆ อีกเช่น เจอาร์ ทีจัดการเรืองสายไฟฟ้ า ดังนัน จึงต ้องยืนยันระยะปลอดภัยตําสุดจากบริษัทเหล่านี

หากเสาตังหรือลวดสลิงของโมบายเครนทีมีแค็บเกิดแตะกับสายไฟในระหว่างควบคุมเครือง คนควบคุมเครนต ้องรีบแยกส่วนที
สัมผัสกับสายไฟออกมาทันที และออกจากแค็บหลังจากยืนยันระยะปลอดภัยตําสุดเรียบร ้อยแล ้ว หากไม่สามารถบังคับเครนให ้อยูใ่ นแค็บก่อนจนกว่ามีการตัดไฟ หากจําเป็ นต ้องออกจากแค็บ คนควบคุมเครนต ้องปฏิบตั โิ ดยไม่ก ้าวลงตามบันไดหรือ
แตะรางโดยเด็ดขาด เนืองจากกระแสไฟฟ้ าอาจถูกส่งผ่านเข ้ามาอีกครังแม ้จะมีการตัดไฟแล ้ว แต่ให ้กระโดดลงมาให ้ไกลจาก
ตัวถังของรถเครนให ้มากทีสุด และระมัดระวังไม่ปล่อยให ้ร่างกายกลายเป็ นสือนํ าของกระแสไฟฟ้ า ขณะเดียวกัน คนงานั ผัสกับตัวถังของเครน ลวดสลิง หรือชินส่วนอืน ในส่วนของเครนทีคนควบคุมสังการจากพืน
คนอืนๆ ทีอยูบ่ นพืนต ้องไม่สม
เช่น เครนติดรถบรรทุก คนงานต ้องไม่แตะตัวถังของเครนหรือนํ าหนักบรรทุกทียกอยู่ รวมถึงส่วนของคันโยกควบคุม หลังเกิด
อุบตั เิ หตุทางไฟฟ้ า คนงานต ้องตรวจสอบโมบายเครนทีถูกไฟช็อตและทําให ้ลวดสลิงชํารุดเสียหายอย่างละเอียด รวมถึง
ตรวจสอบจุดไหม ้บริเวณหมุดเท ้า และความเสียหายทีเกิดกับระบบไฟฟ้ า (รวมถึงอุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก)81(th)ี หายเนืองจากคลืนวิทยุ (ค่าอ้างอิง)(3) เครนชํารุดเสย
เสาตังและลวดสลิงของเครนและโมบายเครนทีกําลังไต่อาจทํางานเป็ นเสาอากาศได ้ด ้วยการรับคลืนวิทยุทส่ี งมาจากหอส่ง
สัญญาณวิทยุคลืนสัน (AM) ทีอยูใ่ กล ้เคียง ซึงอาจทําให ้แรงดันไฟฟ้ าไม่เป็ นปกติ และเป็ นสาเหตุให ้คนงานทีทําหน ้าทีขึง
ลวดสลิง tamagake ถูกไฟดูดได ้ํ ค ัญ
1) เหตุการณ์ทสี า● การแตะถูกตะขอของเครนหรือลวดสลิงเป็ นสาเหตุให ้เกิดไฟฟ้ าช็อตและผิวหนังเป็ นรอยไหม ้ได ้● ชุดควบคุมเครน เช่นแผงวงจรของคอมพิวเตอร์ จะชํารุดเสียหาย
● อุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุกทํางานผิดพลาด
● ตะขอของเครนหรือลวดสลิงแตะเข ้ากับโครงทีเป็ นโลหะ ทําให ้เกิดประกายไฟและเป็ นสาเหตุให ้ลวดสลิงชํารุดเสียหาย

2) ต ัวอย่างของมาตรการร ับมือ
● ใช ้สายเข็มขัดสลิง (ผ่านการรับรองจาก JIS) ร่วมกับอุปกรณ์ tamagake● เคลือบตะขอด ้วยอีพ็อกซีเรซิน (เคลือบลามิเนตด ้วยกลาสไฟเบอร์)● กําหนดให ้คนงาน tamagake ต ้องสวมถุงมือยาง (สําหรับการทํางานกับสายไฟแรงสูง) หากจําเป็ น● ใช ้วัตถุป้องกันสายไฟเพือเคลือบสายเคเบิลป้ องกัน หรือเปลียนเป็ นสายชิลด์
● คลุมแผงควบคุมด ้วยตาข่ายลวด● ต ้องตรวจสอบว่า ลวดสลิงทีใช ้ชักรอกไม่ได ้สัมผัสกับโครงทีเป็ นโลหะทีอยูร่ อบๆ82(th)

บทที 3ํ หร ับการ
ความรูเ้ กียวก ับไดนามิกทีจําเป็นสา
ทํางานของโมบายเครนรองร ับนําหน ักเบา
3.1
3.1.1

เรืองทีเกียวข้องก ับแรง
องค์ประกอบทงสามของแรง
ัแรงมีทงขนาดและทิ
ัศทาง หากจุดการกระทําบนวัตถุเปลียนไป ผลกระทบทีเกิดกับวัตถุกจ็ ะเปลียนไปด ้วย ซึงก็คล ้ายกันกับเมือ
ขนาดหรือทิศทางมีการเปลียนแปลง ในลักษณะนี แรงมักประกอบด ้วยขนาด ทิศทางและจุดของการกระทํา ซึงทังหมดรวม
เรียกว่า “องค์ประกอบทังสามของแรง” ในการแสดงถึงกําลังในแผนภาพตามทีปรากฏใน รูปภาพ 3-1 จุดของการกระทําจะอยู่
ที A และเส ้นตรงจะถูกลากจาก A ในทิศทางของแรงเพือให ้ได ้ความยาว AB ซึงจะเป็ นสัดส่วนกับขนาดของแรง ตัวอย่างเช่น
หาก 1 N เท่ากับความยาว 1 เมตร ดังนัน 5 N จะยาวเท่ากับ 5 เมตร เส ้นตรงทีขยายออกจาก AB เรียกว่า “เส ้นการกระทํา”ดูทศิ ทางของแรงได ้จากลูกศร จุดของการกระทําของแรงจะมีผลเหมือนกันไม่วา่ จะย ้ายไปอยูท่ ตํี าแหน่งใดบนเส ้นการกระทํา
ขนาดของแรง
ทิศทาง
องค์ประกอบทัง
สามของแรงเส ้นการกระทํา
ของแรง

ขนาดจุดการกระทํา

จุดการกระทําของแรง

ทิศทางของแรง

รูปภาพ 3-1 องค์ประกอบทงสามของแรง
ั

3.1.2

การกระทําและปฏิกริ ยิ าิ สองมักส่งแรงอีกแรงหนึงไปยังวัตถุชนแรก
ิเมือวัตถุหนึงจากสองวัตถุสง่ แรงไปยังอีกวัตถุหนึง วัตถุชนที
แรงเริมต ้นเรียกว่า
“การกระทํา” และอีกแรงหนึงเรียกว่า “ปฏิกริ ยิ า” การกระทําและปฏิกริ ยิ าต่างกระทําบนเส ้นตรงเดียวกัน โดยมีขนาดเท่ากัน
และในทิศทางตรงกันข ้ามกัน

83(th)

3.1.3การรวมแรงย่อย

แรงตังแต่สองแรงทีกระทําบนวัตถุเดียวสามารถรวมเข ้าด ้วยกันเป็ นแรงเดียวทีให ้ผลกระทบทีเหมือนกันทุกประการ แรงเดียวที
รวมเข ้าด ้วยกันนีเรียกว่า “แรงลัพธ์” ของแรงสองแรงก่อนหรือมากกว่านัน การกําหนดแรงลัพธ์เรียกว่า “การรวมแรงย่อย”ตัวอย่างเช่น ตามทีปรากฏใน รูปภาพ 3-2(a) ขณะทีคนสองคนใช ้เชือกดึงตอไม ้ ตอไม ้จะถูกดึงไปตามทิศทางของลูกศร ซึงใน
ลักษณะนี แรงสองแรงทีกระทําบนวัตถุจะถูกแทนทีด ้วยแรงหนึง (แรงลัพธ์) ทีให ้ผลแบบเดียวกันิ ทางรูปภาพ 3-2(b) แสดงวิธรี ะบุถงึ แรงลัพธ์ หากสร ้างสีเหลียมด ้านขนาน (OBDA) ขึนมา โดยสองด ้านได ้มาจากแรงทีมีทศี ดขึน ลักษณะนีเรียก
ต่างกันเป็ น F1 และ F2 กระทําบนจุด O ดังนันเส ้นทแยงมุม R จึงแทนขนาดและทิศทางของแรงลัพธ์ทเกิ
ว่า “กฎสีเหลียมด ้านขนาน”

(a)

(b)
รูปภาพ 3-2 แรงล ัพธ์สําหรับแรงลัพธ์ทมีี แรงตังแต่สามแรงขึนไปกระทําบนจุดจุดเดียว แรงลัพธ์จะเกิดขึนได ้จากการสร ้างสีเหลียมด ้านขนานซําไป
ซํามา ตัวอย่างเช่น ให ้พิจารณาแรง F1, F2, F3 และ F4 ทีกระทําบนจุด O เช่นทีแสดงใน รูปภาพ 3-3 แรงลัพธ์ R1 สําหรับ F1
และ F2 ได ้มาจากกฎสีเหลียมด ้านขนาน แรงลัพธ์ R2 สําหรับ R1 และ F3 ได ้มาจากลักษณะเดียวกัน และยังจะได ้แรงลัพธ์ของ
R2 และ F4 ซึงเป็ นแรงลัพธ์ R ซึงกระทําบนจุด O ด ้วยรูปภาพ 3-3 การรวมแรงย่อย

84(th)

3.1.4การแตกแรง

การแตกแรง คือการแยกแรงเดียวทีกระทําต่อวัตถุออกเป็ นสองแรงหรือมากกว่านันโดยมุมของแต่ละแรงจะมีคา่ ทีแน่นอน แต่ละ
แรงทีแยกออกมาจากแรงเดียวเรียกว่า “แรงองค์ประกอบ” ของแรงตังต ้น หากต ้องการแรงองค์ประกอบ กฎสีเหลียมด ้านขนาน
ทีอธิบายไว ้ในส่วนการรวมแรงย่อย จะนํ ามาใช ้แบบย ้อนกลับเพือแยกแรงแรงเดียวออกเป็ นสองแรงหรือมากกว่านันโดยแต่ละ
แรงทํามุมทีแน่นอนกับอีกมุมหนึง
ตัวอย่างเช่น ให ้ดูทการลากเลื
ีอนตามทีปรากฎใน รูปภาพ 3-4(a) เชือกจะถูกดึงในแนวทแยงขึน แต่เลือนจะถูกยกขึนและดึง
ในแนวนอนไปพร ้อมๆ กัน เช่นทีเห็นใน รูปภาพ 3-4(b) แรง F (OA) สามารถแบ่งออกเป็ น F1 (OB) และ F2 (OC) โดยใช ้กฎสีเหลียมด ้านขนานแบบย ้อนกลับ นีคือการแตกแรง ทีแสดงให ้เห็นว่าแรงแนวนอนของเลือนคือ F1 (OB)

(a)

(b)
รูปภาพ 3-4 การแตกแรง

3.1.5

โมเมนต์ของแรง

โมเมนต์ของแรงคือผลกระทบของแรงทีพยายามหมุนวัตถุ หากใช ้ประแจขันน็ อตให ้แน่น คุณจะออกแรงน ้อยลงหากคุณจับ
ประแจใกล ้ๆ กับปลายสุดของด ้ามประแจ เมือเทียบกับทีคุณจับประแจตรงกลางด ้ามตามทีแสดงใน รูปภาพ 3-5รูปภาพ 3-5 ขนาดของแรงและความยาวแขน

ในลักษณะนี โมเมนต์ของแรงคือจํานวนทีแทนด ้วยผลิตภัณฑ์ของขนาดของแรงและความยาวแขน สําหรับแกนทีให ้หรือจุดรับนํ าหนักของการหมุน ดังนัน หากขนาดของแรงเป็ น F และความยาวแขนเป็ น L โมเมนต์ของแรง M คือ M = F x L ซึงเมือ
แสดงขนาดของแรง F ในหน่วย N (นิวตัน) และความยาวแขน L ในรูปของ m (เมตร) ทําให ้โมเมนต์ของแรง M สามารถแสดงเป็ น N·m (นิวตันเมตร)85(th)

3.1.6

สมดุลของแรง

หากวัตถุไม่เคลือนทีแม ้จะมีหลายแรงกระทําบนวัตถุนัน แสดงว่าแรงเหล่านันเป็ นแรงทีสมดุล ตัวอย่างเช่น ใน รูปภาพ 3-6
ไม ้คานจะเป็ นตัวแบกรับนํ าหนักของโหลด และเพือให ้ไม ้คานอยูท่ ระดัี บไหล่อยูต่ ลอดเวลา จึงต ้องพาดไม ้คานไว ้ตรงกลางเมือ
โหลดสองโหลดมีมวลเท่ากัน เมือโหลดมีมวลต่างกัน ควรหามไม ้คานในจุดทีใกล ้กับโหลดทีหนักกว่า หากต ้องการทําให ้แรงั ศูนย์กลาง
ขนานมีความสมดุล ให ้ปรับสมดุลของโมเมนต์ของแรงด ้วยการทําให ้โมเมนต์ทวนเข็มและตามเข็มเท่ากันสัมพันธ์กบ
ของการหมุน

ศูนย์กลางของการ
หมุนรูปภาพ 3-6 สมดุลของแรง

ในลักษณะนี ให ้มองว่าไหล่คอื ศูนย์กลางของการหมุนสําหรับโมเมนต์ของแรงหากตําแหน่งทีรองรับนํ าหนักบรรทุก (ระยะห่าง
แนวนอนระหว่างนํ าหนักบรรทุกและไหล่) บนไม ้คานโดยมวลของนํ าหนักบรรทุกของ m1 และ m2 คือ L1 และ L2โมเมนต์ตามเข็มคือ M1 = 9.8 x m1 x L1,
โมเมนต์ทวนเข็มคือ M2 = 9.8 x m2 x L2 และั ศูนย์กลางของการหมุน
M1 = M2 ตามสภาพของสมดุลของโมเมนต์ทสัี มพันธ์กบ

86(th)

หากพิจารณารูปแบบเช่นทีแสดงไว ้ใน รูปภาพ 3-7 เมือเครนติดรถบรรทุกกําลังยกนํ าหนักบรรทุกทีมีมวล m1 โมเมนต์ทกระทํ
ีาจนทําให ้รถเครนพลิกควําคือส่วนต่างระหว่างตอนทีเสาตังปรับลดระดับลงมาที A และเมือลดระดับลงมาที B ขณะทีขาคํายันเป็ นจุดพลิกผัน ความยาวแขนสําหรับโมเมนต์ตามเข็ม (เรียกว่า “โมเมนต์พลิกผัน”) คือ L1 และ L2 ตามลําดับ และ L1 < L2ดังนัน โมเมนต์คอ
ื 9.8 x m1 x L1 < 9.8 x m1 x L2 โมเมนต์การพลิกควําจะเพิมขึนเมือลดเสาตังลงมาที B

O: จุดพลิกผัน

รูปภาพ 3-7 โมเมนต์ของเครนติดรถบรรทุก

ในภาพนี เมือทําให ้เครนทรงตัว โมเมนต์ทวนเข็ม (หรือทีเรียกว่า “โมเมนต์ททํี าให ้มีเสถียรภาพ”) 9.8 x m2 x L คือค่าคงที
การลดมุมของเสาตังหรือการขยายเสาตังออกไปจะทําให ้แขนยาวขึน แม ้จะมีมวลนํ าหนักบรรทุกเหมือนเดิม ทําให ้โมเมนต์การ
พลิกควําเพิมขึน เครนล ้มได ้เมือโมเมนต์ตามเข็มเกินโมเมนต์ทวนเข็ม
ดังนัน เมือทํางานกับโมบายเครน สิงทีสําคัญคือควบคุมให ้เครนมีโมเมนต์ททํี าให ้มีเสถียรภาพมากกว่าโมเมนต์การพลิกควํา
หากขาคํายันขยายออกปานกลางหรือขยายออกน ้อยสุด (ในสถานะงอเต็มที) โมเมนต์ททํี าให ้มีเสถียรภาพจะลดลงขณะที
ความกว ้างจากการขยายขาคํายัน L ลดลง ดังนัน พิกดั นํ าหนักรวม (นํ าหนักบรรทุกทีกําหนด) จะถูกตังให ้ตําลงรองรับการยืด
ขาคํายันออกจนสุด เพือลดโมเมนต์การพลิกควําและป้ องกันไม่ให ้โมบายเครนล ้ม

87(th)

3.2
3.2.1

มวลและจุดศูนย์ถว่ งมวลตาราง 3-1 แสดงมวลโดยประมาณต่อลูกบาศก์เมตร (m3) สําหรับวัสดุตา่ งๆ เมือใช ้ตารางนีแบบย ้อนกลับ เราจะได ้มวลของ
วัตถุหากทราบปริมาตร (m3) ตัวอย่างเช่น หากจะหามวล m (t) ของนํ าหนักบรรทุก ให ้คูณปริมาตรของนํ าหนักบรรทุก
V (m3) ด ้วยมวล d (t) ต่อลูกบาศก์เมตรโดยดูจากวัสดุของนํ าหนักบรรทุกเป็ นหลัก (m = d x v)
ตาราง 3-1 มวลของว ัตถุตอ่ ลูกบาศก์เมตร

ประเภทของวัตถุ

มวลต่อลูกบาศก์เมตร (t)ประเภทของวัตถุ

มวลต่อลูกบาศก์เมตร (t)

ตะกัว

11.4

ทราย

1.9

ทองแดง

8.9ผงถ่านหิน

1.0เหล็กกล ้า

7.8

ก ้อนถ่านหิน

0.8

เหล็กหล่อ

7.2

ถ่านโค ้ก

0.5อลูมเิ นียม

2.7

นํ า

1.0

3.2.2

หินแกรนิต

2.6

ไม ้โอ๊ค

0.9คอนกรีต

2.3

ไม ้ซีดาร์

0.4

ดิน

2.0

สนไซเปรส

0.4

กรวด

1.9

พอโลเนีย

0.3

ความถ่วงจําเพาะ่ มวลของนํ าบริสทุ ธิ ณ อุณหภูม ิ 4°C โดยมีปริมาณเท่าเดิม ซึงความถ่วงจําเพาะของวัตถุคอื อัตราส่วนของมวลของวัตถุตอ
สามารถแสดงได ้ด ้วยสมการต่อไปนี
ความถ่วงจําเพาะ = มวลของวัตถุ / มวลของนํ าบริสทุ ธิ ณ อุณหภูม ิ 4°C โดยมีปริมาณเท่าเดิมุ ธิทีอุณหภูม ิ 4°C คือ 1 kg สําหรับ 1 L และ 1 t สําหรับ 1 m3 ดังนันค่าความถ่วงจําเพาะโดยประมาณของ
มวลของนํ าบริสท
วัสดุตา่ งๆ จะแสดงไว ้ใน ตาราง 3-1

88(th)

3.2.3จุดศูนย์ถว่ งความถ่วงทีกระทําบนวัตถุทงหมด
ัเมือตังสมมติฐานว่าวัตถุเหล่านีแบ่งออกเป็ นหลายๆ ส่วน สิงทีเกิดขึนคือ ความถ่วงจะกระทํา
บนแต่ละส่วน สําหรับแรงลัพธ์ของความถ่วงเหล่านี ให ้ถือว่าความถ่วงทังหมดนีจะมีความเข ้มข ้น ณ จุดๆ เดียว ซึงจุดของการ
กระทําของแรงลัพธ์นเรีี ยกว่า “จุดศูนย์ถว่ ง” จุดศูนย์ถว่ งของวัตถุคอื จุดทีคงที แม ้ตําแหน่งหรือการวางวัตถุเปลียนไป่ ายในวัตถุ (รูปภาพ 3-8(b))จุดศูนย์ถว่ งจะไม่เปลียนแปลง (รูปภาพ 3-8(a)) นอกจากนัน จุดศูนย์ถว่ งไม่จําเป็ นต ้องอยูภ
ตําแหน่งจุดศูนย์ถว่ งตําแหน่ง
จุดศูนย์ถว่ ง

(a)

(b)

รูปภาพ 3-8 ตําแหน่งจุดศูนย์ถว่ ง

3.2.4

ความสามารถในการทรงต ัวของว ัตถุเมือมือข ้างหนึงจับวัตถุทยึี ดอยูก่ บั ทีเอียงไปข ้างหนึง และวัตถุนันจะพยายามกลับมาทีจุดเดิมเมือปล่อยมือ ให ้ถือว่านีคือภาวะ
เสถียร (รูปภาพ 3-9(a)) ในทางกลับกัน หากวัตถุนันพลิกควํา ให ้ถือว่าไม่เสถียร (รูปภาพ 3-9(b)) ตัวอย่างเช่น หากวัตถุทวางีอยูบ่ นพืนทีเรียบเสมอกันถูกจับให ้เอียงแบบทีแสดงใน รูปภาพ 3-9(a) หลังจากปล่อยมือ วัตถุจะกลับมาทีตําแหน่งเดิม

G: จุดศูนย์ถว่ ง
W: นํ าหนัก
O: จุดพลิกผัน

(a) ทรงตัวได ้(b) ทรงตัวไม่ได ้รูปภาพ 3-9 ความสามารถในการทรงต ัวของว ัตถุเหตุผลก็คอื ความถ่วงทีกระทําบนจุดศูนย์ถว่ ง G จะกระทํากับโมเมนต์ในทิศทางของการส่งวัตถุกลับไปยังตําแหน่งเดิม
โดยมีศนู ย์กลางการหมุน O เป็ นจุดรับนํ าหนัก หากวัตถุเอียงจนกระทังเส ้นแนวดิงพาดผ่านจุดศูนย์ถว่ งและเลยไปด ้านนอก
จุดพลิกผัน O ตามทีเห็นใน รูปภาพ 3-9(b) แสดงว่าวัตถุจะไม่กลับมาทีตําแหน่งเดิมอีก แต่จะพลิกควํา

89(th)

3.3
3.3.1

การเคลือนที
การเคลือนทีั อีกวัตถุหนึงเรียกว่า “การเคลือนที” การเคลือนทีแบ่งออกเป็ นการเคลือนทีอย่าง
วัตถุทเปลี
ียนแปลงตําแหน่งสัมพันธ์กบ
สมําเสมอและการเคลือนทีทีไม่สมําเสมอ ในการเคลือนทีอย่างสมําเสมอนัน ความเร็วจะคงเดิมตลอดเวลา ในการเคลือนที
ทีไม่สมําเสมออย่างทีเห็นใน รูปภาพ 3-10 ความเร็วจะอยูท
่ ี 0 ณ จุดออกเดินทาง ก่อนเพิมสูงสุด ณ จุดทีแน่นอน และลด
ลงเมือก่อนถึงปลายทางเท่านัน ก่อนจะกลายเป็ น 0 อีกครัง ลักษณะนีคล ้ายกับรถทีกําลังขับเคลือน
การเคลือนทีทีไม่สมําเสมอ

ความเร็วสูงสุด

จุดออกเดินทาง

การเคลือนทีทีไม่สมําเสมอ

จุดเดินทางถึง

รูปภาพ 3-10 การเคลือนที

3.3.2

อ ัตราเร็ว/ความเร็ว

“อัตราเร็ว” หมายถึงระยะห่างทีวัตถุทกํี าลังเคลือนทีได ้เดินทางต่อหนึงหน่วยเวลาทีแน่นอน หากวัตถุทกํี าลังเคลือนทีอย่าง
สมําเสมอในระยะ 50 เมตรใน 10 วินาที อัตราเร็วของวัตถุคอ
ื 5 เมตร/วินาที หากจะระบุการเคลือนทีของวัตถุ การดูแค่เรือง
อัตราเร็วอย่างเดียวไม่เพียงพอ จําเป็ นต ้องพิจารณาถึงทิศทางการเคลือนทีประกอบกันด ้วย ความเร็วคือจํานวนทีแสดงให ้เห็นได ้จากทิศทางและอัตราเร็วของการเคลือนที

3.3.3

ความเฉือย

วัตถุมแี นวโน ้มว่าจะคงสภาพเดิมเมืออยูน่ งๆิ และน่าจะเคลือนทีต่อในแนวเส ้นตรงตลอดไปเมือเคลือนทีในทิศทางของเส ้นตรงเว ้นแต่จะมีแรงภายนอกมากระทํา แนวโน ้มลักษณะนีเรียกว่า “ความเฉือย” ขนาดของความเฉือยจะขึนอยูก่ บั มวลของวัตถุ
ความเฉือยจะเพิมขึนตามมวลทีเพิมขึน
หากรถไฟทีหยุดอยูอ่ อกตัวในทันที คนทียืนอยูใ่ นรถไฟจะเสียหลักในทิศทางตรงกันข ้ามกับทิศทางทีรถไฟกําลังเคลือนที
เหมือนกับทีเห็นใน รูปภาพ 3-11 นอกจากนัน หากรถไฟทีกําลังวิงอยูเ่ กิดหยุดกระทันหัน คนทียืนอยูใ่ นตู ้ขบวนอาจเสียหลัก
และล ้มในทิศทางทีรถไฟกําลังเคลือนที ตัวอย่างเช่น หากหยุดการทํางานของเครนในทันทีขณะทีนํ าหนักบรรทุกกําลัง
เคลือนทีในแนวนอน นํ าหนักบรรทุกจะไม่หยุดในทันที แต่จะแกว่งไปมาแทน ทังนีเนืองจากแรงเทียม

เริมทันที!

รูปภาพ 3-11 ความเฉือย

90(th)

3.3.4่ นแรงหนีศนู ย์กลางและแรงสูศู ย์กลาง

เมือวัตถุเคลือนทีเป็ นวงกลม แรงสองแรงจะกระทําบนวัตถุนัน ได ้แก่ แรงหนีศนู ย์กลางทีทํางานเพือทําให ้วัตถุหลุดออกจาก่ นวงกลม และแรงสูศู ย์กลางทีจะนํ าวัตถุกลับไปยังแกนหมุนเพือไม่ให ้วัตถุหลุดออกจากวงจร แรงเหล่านีจะคอยรักษาสมดุล่ นู ย์กลางมีขนาดและทิศทางตรงกันข ้ามทีเหมือนกัน
ของวัตถุ แรงหนีศนู ย์กลางและแรงสูศ
แรงหนีศนู ย์กลาง

แรงหนีศนู ย์กลาง่ นแรงสูศู ย์กลาง่ นแรงสูศู ย์กลาง
ศูนย์กลาง
ทิศทางของเส ้นสัมผัส
วงกลมทิศทางของเส ้นสัมผัสวงกลม

ศูนย์กลาง่ นู ย์กลาง
รูปภาพ 3-12 แรงหนีศนู ย์กลางและแรงสูศ่ นหากวัตถุมมี วลและความเร็วมากขึน ทังแรงหนีศนู ย์กลางและแรงสูศู ย์กลางของวัตถุกจ็ ะเพิมขึน เมืออัตราเร็วในการหมุนของนํ าหนักบรรทุกเพิมขึน ผลทีได ้คือนํ าหนักบรรทุกจะเหวียงออกด ้านนอก

รัศมีการทํางานเพิมขึนเนืองจากแรง
หนีศนู ย์กลาง
aa: รัศมีการทํางานก่อนการแกว่ง
b: รัศมีการทํางานขณะแกว่งbรูปภาพ 3-13 การเหวียงออกด้านนอกของนําหน ักบรรทุกเนืองจากแรงหนีศนู ย์กลางและร ัศมีการทํางาน

ในกรณีนี โมเมนต์ททํี างานจนทําให ้โมบายเครนล ้มจะเพิมขึนมาก เมือเทียบกับกรณีตา่ งๆ ทีนํ าหนักบรรทุกอยูก่ บั ที จึงจําเป็ นต ้องใช ้ความระมัดระวังเนืองจากเครนอาจล ้มได ้

3.3.5

ี ดทาน
แรงเสย

หากใช ้แรงดึงกับวัตถุทอยูี บ่ นพืน แรงนีจะดึงวัตถุไปตามพืน และสร ้างแรงต ้านทานระหว่างพืนผิวของพืนกับวัตถุ เพือขัดขวาง
การเคลือนทีของวัตถุ วัตถุจะไม่ขยับหากมีแรงดึงไม่มากพอ แต่จะเริมขยับเมือแรงเกินระดับใดระดับหนึงทีกําหนดไว ้ แรงต ้านทานทีกระทําบนพืนผิวสัมผัสของวัตถุทอยูี ก่ บั ทีนันเรียกว่า “แรงเสียดทานสถิต” แรงเสียดทานทีกระทําบนวัตถุทเคลื
ีอนทีขณะทีสัมผัสกับอีกวัตถุหนึงนันเรียกว่า “แรงเสียดทานจลน์” แรงเสียดทานทังสองแบบเป็ นสัดส่วนกับแรงแนวดิงไม่วา่ จะมีพืนทีหน ้าสัมผัสหรือไม่กต็ าม แรงเสียดทานจลน์จะเล็กกว่าแรงเสียดทานสถิต กล่าวคือ วัตถุทอยูี ก่ บั ทีต ้องการแรงมากกว่าเพือให ้วัตถุเริมขยับบนพืนผิว

91(th)

3.3.6

บล็อกลูกรอก

เมือใช ้ลวดสลิงยกนํ าหนักบรรทุก หากนํ าหนักบรรทุกทีจะยกหนักขึน แรงทีจะใช ้ยกก็จะมากขึนด ้วย จึงมีการนํ าบล็อกลูกรอก
มาใช ้เพือลดแรงทีจะยกนํ าหนักบรรทุกหรือเพือเปลียนทิศทางของแรง โดยเราสามารถจําแนกบล็อกลูกรอกสําหรับเครนออกเป็ นประเภทต่างๆ ดังนี:(1) ลูกรอกแบบยึดก ับทีลูกรอกแบบยึดกับทีจะติดตังไว ้ในตําแหน่งเฉพาะเช่นทีแสดงใน รูปภาพ 3-14 และนํ ามาใช ้เปลียนทิศทางของแรง หากจะใช ้ลูกรอกนี เพียงแค่ดงึ เชือกลงเพือให ้โหลดถูกยกขึน เมือทิศทางของแรงเปลียนแปลงไป ขนาดของแรงทีต ้องการจะคงเดิม
หากต ้องการยกนํ าหนักบรรทุกขึน 1 เมตร ให ้ดึงเชือกลง 1 เมตรลูกรอกแบบยึดกับที

การดึงเชือก 1 เมตรยกนํ าหนักบรรทุก 1 เมตรรูปภาพ 3-14 ลูกรอกแบบยึดก ับที(2) ลูกรอกแบบเคลือนทีได้
ลูกรอกแบบเคลือนทีได ้นํ ามาใช ้ในชุดประกอบตะขอของเครนเหมือนกับทีแสดงในภาพ 3-15 ลูกรอกจะขยับขึนและลงเมือมี
การดึงเชือกทียึดอยูก่ บั ลูกรอกขึนหรือลง

การดึงเชือก 2 เมตรยกนํ าหนักบรรทุก 1 เมตรลูกรอกแบบ
เคลือนทีได ้รูปภาพ 3-15 ลูกรอกแบบเคลือนทีได้

ลูกรอกแบบเคลือนทีได ้นํ ามาใช ้ลดแรงดึงของเชือก เมือใช ้ลูกรอกแบบเคลือนทีได ้เพือยกนํ าหนักบรรทุก แรงครึงหนึงของนํ าหนักบรรทุก (แรงดึงลงทีได ้มาจากมวล) ถือว่าเพียงพอ แต่การยกนํ าหนักบรรทุกขึน 1 เมตรต ้องอาศัยการดึงเชือก 2 เมตรหรือกล่าวได ้ว่า ต ้องใช ้แรงน ้อยลงเมือใช ้ลูกรอก แต่ระยะทางทีดึงขึนได ้จะเพิมขึนเป็ นสองเท่า นอกจากนัน ทิศทางของแรงดึง
คือการดึงขึน ซึงเป็ นทิศทางเดียวกับทีนํ าหนักบรรทุกกําลังเคลือนที ดังนันทิศทางของแรงจึงไม่เปลียนแปลง

92(th)

(3) ลูกรอกแบบผสม
ลูกรอกแบบผสมคือลูกรอกแบบเคลือนทีได ้และแบบยึดกับทีทีรวมกัน ลูกรอกแบบนีสามารถยกโหลดขนาดหนักขึนหรือลงได ้ด ้วยแรงเพียงเล็กน ้อย ลูกรอกแบบเคลือนทีได ้สองอันและลูกรอกแบบยึดกับทีหนึงอันเมือใช ้รวมกันตามทีแสดงใน
รูปภาพ 3-16(a) จะสามารถยกนํ าหนักบรรทุกด ้วยแรงเพียงหนึงในสีของนํ าหนักของนํ าหนักบรรทุก บนสมมุตฐิ านทีว่าไม่ม ีี ํ าหนัก อย่างไรก็ด ี การยก
แรงเสียดทานหัวลูกรอก ขณะทีชุดประกอบตะขอรวมทังลูกรอกแบบเคลือนทีได ้ ไม่มนนํ าหนักบรรทุกขึน 1 เมตรต ้องดึงเชือก 4 เมตร รูปภาพ 3-16(b) แสดงตัวอย่างของลูกรอกแบบผสมทีใช ้ในโมบายเครน
ลูกรอกแบบยึดกับที

ลูกรอกแบบ
ยึดกับที
ลูกรอกแบบ
เคลือนทีได ้ลูกรอกแบบเคลือนทีได ้

(a)

(b)
รูปภาพ 3-16 ลูกรอกแบบผสม

93(th)

3.4
3.4.1

นําหน ักบรรทุก แรงกดด ัน ความแข็งแรงของว ัสดุนําหน ักบรรทุกื แรงภายนอก (หน่วย: N, kN)นํ าหนักบรรทุกคือแรงทีกระทําภายนอกบนวัตถุ (แรงภายนอก) ในส่วนนี นํ าหนักบรรทุกก็คอนํ าหนักบรรทุกสามารถแบ่งออกได ้หลายแบบตามวิธที แรงทํีางาน(1) การจําแนกประเภทตามทิศทางของแรง (นําหน ักบรรทุก)1) แรงดึง
“แรงดึง” คือแรงทีทํางานเพือยืดขยายวัสดุ เช่นทีเห็นใน รูปภาพ 3-17 แรง F ทํางานบนแกนตามแนวยาวของเชือกเพือดึง
เชือก นีคือแรงดึง แรงนีนํ ามาใช ้กับลวดสลิงเพือยกนํ าหนักบรรทุกขึน

รูปภาพ 3-17 แรงดึง

2) ค่าแรงอ ัด“ค่าแรงอัด” คือแรงทีทํางานเพือบีบอัดวัสดุ ซึงตรงกันข ้ามกับแรงดึง เช่นทีเห็นใน รูปภาพ 3-18 แรง F จะทํางานเพือบีบอัด
เชือกตามแนวยาว นีคือค่าแรงอัด ค่าแรงอัดนีนํ ามาใช ้กับแม่แรงของขาคํายัน

รูปภาพ 3-18 ค่าแรงอ ัด3) แรงเฉือน
“แรงเฉือน” คือแรงทีทํางานคล ้ายกับกรรไกรหนึงอันทีกําลังตัดวัสดุ เช่นทีเห็นใน รูปภาพ 3-19 แรง F จะทํางานเพือตัดโบลท์
ทีขันยึดแผ่นเพลทโลหะสองแผ่นบนระนาบทีขนานไปกับแรง F

รูปภาพ 3-19 แรงเฉือน

94(th)

4) โมเมนต์ด ัด“โมเมนต์ดด
ั ” คือแรงทีทํางานเพืองอวัสดุ เช่นทีเห็นใน รูปภาพ 3-20(a) คานทีรองรับปลายทังสองด ้านจะงอหากแรงตังฉาก
F กระทําบนคาน นีคือโมเมนต์ดดั โมเมนต์ดดั ประกอบด ้วยนํ าหนักของโหลดหรือโทรลเลย์ทนํี ามาใช ้กับคานของเครนเหนือ
ศีรษะ หรือแรงทีทํางานเพืองอเสาตังของเครน เช่นทีเห็นใน รูปภาพ 3-20(b)

(a)

(b)
รูปภาพ 3-20 โมเมนต์ด ัด5) แรงบิด
"แรงบิด" คือแรงบิดทีทํางานเพือบิดวัสดุ เพลาจะถูกบิดเมือปลายด ้านหนึงของเพลายึดอยูก่ บั ทีและแรง F ทีทํางาน
ในทิศทางตรงกันข ้ามกัน จะถูกนํ ามาใช ้กับเส ้นรอบวงของปลายอีกด ้าน เช่นทีแสดงใน รูปภาพ 3-21 นีคือแรงทีนํ ามาใช ้กับเพลาของม ้วนเก็บสลิงทีถูกดึงและบิดพร ้อมกับลวดสลิง

รูปภาพ 3-21 แรงบิด

6) นําหน ักบรรทุกกระทํารวม
แรงทีกล่าวถึงข ้างต ้นทีกระทําบนส่วนต่างๆ ของเครนมักรวมกันเป็ นแบบหลายๆ แรง มากกว่าแรงใดแรงหนึง
ตัวอย่างเช่น ลวดสลิงและตะขอต่างขึนอยูก่ บั ทังแรงดึงและโมเมนต์ดดั ขณะทีเพลาในชุดกําลังโดยทัวไปจะเปลียนแปลงตาม
โมเมนต์ดดั และแรงบิด

95(th)

3.5

่ ยความแข็งแรงของลวดสลิง ตะขอและอุปกรณ์ชว
ยกนําหน ักบรรทุกอืนๆ

ทังลวดสลิง tamagake หลายๆ เส ้นและโซ่ tamagake หลายๆ อันมักถูกนํ ามาใช ้บ่อยๆ เพือขึงสลิง tamagake (การขึงสลิง)และยกนํ าหนักบรรทุกในระหว่างการทํางานกับเครนจริงๆ นํ าหนักบรรทุกสูงสุดทีลวดสลิง tamagake และโซ่ tamagakeสามารถยกได ้ ซึงดูจากจํานวนของลวด/โซ่และมุมการยก จะเรียกว่า “ขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกการทํางาน”นอกจากนัน แรงทีทําให ้อุปกรณ์ tamagake รวมถึงลวดสลิง tamagake และตะขอ tamagake ขาดหรือหัก รวมเรียกว่า “แรงดึงขาด” อัตราส่วนระหว่างแรงดึงขาดและแรงทีสอดคล ้องกับขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกการทํางาน รวมเรียกว่า “สัมประสิทธิ
ความปลอดภัย”(1) แรงดึงขาด
แรงดึงขาดคือแรงสูงสุดทีทําให ้ลวดสลิง tamagake หนึงเส ้นหรืออุปกรณ์ tamagake ขาด (หน่วย: kN)ัิ ธิความปลอดภ ัย(2) สมประส
ทสัมประสิทธิความปลอดภัยคือ อัตราส่วนของแรงดึงขาดสําหรับอุปกรณ์ tamagake เช่น ลวดสลิงทามากาเกะและตะขอ
tamagake กับนํ าหนักบรรทุกสูงสุดทีจะนํ ามาใช ้ในระหว่างการใช ้งาน โดยจะมีการพิจารณาถึงประเภท รูปร่าง วัสดุและ
วิธกี ารใช ้งานของอุปกรณ์ tamagake เมือกําหนดสัมประสิทธิความปลอดภัย สัมประสิทธิความปลอดภัยสําหรับอุปกรณ์
tamagake กําหนดไว ้ดังนีภายในพระราชกฤษฎีกาว่าด ้วยความปลอดภัยสําหรับเครน
● ลวดสลิง Tamagake: 6 เส ้นหรือมากกว่า
● โซ่ Tamagake: 5 เส ้นหรือมากกว่า (หรือ 4 เส ้นหรือมากกว่าเมือตรงตามเงือนไขทีกําหนด)● ตะขอและสะเก็น Tamagake: 5 เส ้นหรือมากกว่า
รูปภาพ 3-22 แสดงแผนภาพของลวดสลิง tamagake และโซ่ tamagake แบบทีใช ้กันทัวไป
ห่วงวงแหวน

ตะขอวงแหวน

(a) ลวดสลิงแบบทีมีหว่ งทีปลายทังสองด ้าน(b) ลวดสลิงพร ้อมวงแหวน(c) โซ่พร ้อมตะขอ้ ันทวไป
รูปภาพ 3-22 ลวดสลิง Tamagake และโซ่ Tamagake แบบทีใชก
ั96(th)

(3) ขีดจําก ัดนําหน ักบรรทุกใชง้ านมาตรฐาน
ขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกใช ้งานมาตรฐานคือนํ าหนักบรรทุกสูงสุดทีสามารถใช ้ลวดสลิง tamagake หนึงเส ้นยกขึนได ้ในแนวดิง
โดยต ้องพิจารณาถึงสัมประสิทธิความปลอดภัยด ้วย โดยหาค่าขีดจํากัดนีได ้จากสมการต่อไปนี
ขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกใช ้งานมาตรฐาน (t) = [แรงดึงขาด (kN)] / [9.8 x สัมประสิทธิความปลอดภัย](4) ขีดจําก ัดนําหน ักบรรทุกใชง้ าน“ขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกใช ้งาน” (นํ าหนักบรรทุกการทํางาน) คือนํ าหนักบรรทุกสูงสุด (t) ทีสามารถใช ้อุปกรณ์ tamagakeรวมถึงลวดสลิง tamagake และโซ่ tamagake ยกขึนมาได ้ โดยดูจากมุมของการยกและจํานวนของลวด/โซ่

97(th)

3.6

3.6.1

ั ันธ์ระหว่างจํานวนของลวดสลิง
ความสมพ
tamagake มุมการยกและนําหน ักบรรทุก้ ับลวดสลิง
แนวคิดเรืองนําหน ักบรรทุกทีนํามาใชกนํ าหนักบรรทุกทีใช ้กับลวดสลิงจะแตกต่างกันตามมวลของนํ าหนักบรรทุก จํานวนของลวดสลิงและมุมการยก

(1) จํานวนของลวดและมุมการยก
“จํานวนของลวด” หมายถึงจํานวนของลวดสลิง ซึงจะแสดงเป็ น “สลิงขาเดียวพร ้อมจุดสองจุด” “สลิงสองขาพร ้อมจุดสองจุด”“สลิงสามขาพร ้อมจุดสามจุด” หรือ “สลิงสีขาพร ้อมจุดสีจุด” โดยดูจากจํานวนของจุดทีใช ้สลิงบนฝั งนํ าหนักบรรทุก “มุมการยก”คือมุมระหว่างลวดสลิง tamagake ทียึดเข ้ากับตะขอ

เสน้ ทแยงมมุ

สลิงสองขาพร ้อมจุดสองจุด

สลิงสามขาพร ้อมจุดสามจุด

สลิงสีขาพร ้อมจุดสีจุด

รูปภาพ 3-23 จํานวนของลวดและมุมการยก (“a” ในแผนภาพคือมุมการยก)เช่นทีปรากฏใน รูปภาพ 3-24 เมือใช ้ลวดสลิงสองเส ้นยกนํ าหนักบรรทุก แรงทีคํามวลของนํ าหนักบรรทุก m คือแรงลัพธ์ (F)ของแรงดึง (F1, F2) ทีนํ ามาใช ้กับลวดสลิงสองเส ้น F1 และ F2 มากกว่า F/2 ตามลําดับ แม ้กับนํ าหนักบรรทุกทีมีมวลเท่ากันนัน ขณะทีมุมการยกเพิมขึน แรงดึงของลวดสลิง F1 และ F2 ก็จะเพิมขึน และเมือมุมการยกเพิมขึน แรงองค์ประกอบแนวนอน P
ของ F1 และ F2 ก็จะเพิมขึน แรงองค์ประกอบแนวนอน P นีกระทําบนนํ าหนักบรรทุกในรูปของแรงอัด โดยพยายามดึงลวดสลิงเข ้า ดังนันจึงต ้องให ้ความสําคัญกับมุมการยกทีเพิมขึน
m: มวลของนํ าหนักบรรทุก (t)Fw: 9.8 x m (kN)
F1, F2: แรงดึงของลวดสลิง Tamagake:
F: แรงลัพธ์ (F=Fw)
P: แรงทีดึงลวดสลิง tamagake เข ้าหาตัว (kN)ลวดสลิง tamagake
มุม
การยก

รูปภาพ 3-24 แรงดึงของลวดสลิง Tamagake

98(th)ั ว่ นแรงดึง
(2) ค่าสดส
“ค่าสัดส่วนแรงดึง” คือค่าทีจะคํานวณแรง (แรงดึง) ทีใช ้กับลวดสลิง tamagake หรืออุปกรณ์ tamagake อืนๆ โดยมุมการยก แรงดึงต่อลวดสลิงหนึงเส ้นสามารถคํานวณได ้ด ้วยการใช ้ค่าสัดส่วนแรงดึงและจํานวนของลวด แม ้จํานวนของลวดจะ
เปลียนแปลง
รูปภาพ 3-25 แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมุมการยกและแรงดึงของลวดสลิง ขณะทีมุมการยกเพิมขึน แรงดึงทีนํ ามาใช ้กับลวดสลิงก็จะเพิมขึนแม ้มวลของนํ าหนักบรรทุกยังคงเดิม ดังนัน จึงต ้องใช ้ลวดสลิงทีหนาขึน นอกจากนัน หากมุมการยก
่ ี 60 องศาเพิมขึนมากเกินไป ห่วงของลวดสลิง tamagake อาจเลือนหลุดออกจากตะขอ จึงต ้องมันใจว่ามุมการยกอยูท
หรือน ้อยกว่านีั ันธ์ระหว่างมุมการยกและแรงดึงทีนํามาใชก้ ับลวดสลิง Tamagakeรูปภาพ 3-25 ความสมพั ว่ นฐานนิยม
(3) ค่าสดส
“ค่าสัดส่วนฐานนิยม” คืออัตราส่วนของขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกใช ้งานของลวดสลิง tamagake หรืออุปกรณ์ tamagakeอืนๆ ทีมีจํานวนของลวดทีแน่นอนและมุมการยกเฉพาะ กับขีดจํากัดนํ าหนักบรรทุกใช ้งานมาตรฐาน ค่าสัดส่วนฐานนิยมมัก
แตกต่างกันไปตามมุมการยก แต่จะตังเป็ นค่าคงทีสําหรับมุมการยกแต่ละช่วงทีจัดกลุม่ ไว ้ตามช่วงเวลาหนึง เพือความสะดวก
ในการนํ ามาใช ้

99(th)

บทที 4ั้ ับการทํางานของโมบายเครน
สญญาณที
ใชกรองร ับนําหน ักเบา
4.1

ั้ ับการทํางานของโมบายเครนรองร ับสญญาณที
ใชกนําหน ักเบา

สัญญาณทีคนให ้สัญญาณใช ้เพือสือสารกับคนควบคุมโมบายเครนประกอบด ้วยสัญญาณมือและสัญญาณธง และอาจจําเป็ น่ ารเกิดต ้องใช ้นกหวีดร่วมด ้วยเพือทําให ้การให ้สัญญาณสมบูรณ์ แต่คนให ้สัญญาณต ้องไม่ใช ้แค่นกหวีดเพราะอาจนํ าไปสูกิ สําคัญคือต ้องใช ้สัญญาณมือเฉพาะให ้ได ้อย่าง
อุบตั เิ หตุได ้ง่าย โดยทัวไป มีการใช ้สัญญาณมือกันอย่างกว ้างขวาง แต่สงที
ชัดเจน
ตามกฎหมายบัญญัตวิ า่ เมือทํางานทีใช ้โมบายเครน นายจ ้างต ้องกําหนดสัญญาณทีจะใช ้ควบคุมโมบายเครน กําหนดตัวคนให ้สัญญาณ และให ้บุคคลทีได ้รับการมอบหมายนีเป็ นคนให ้สัญญาณ คนให ้สัญญาณทีได ้รับมอบหมายต ้องเป็ นผู ้ให ้สัญญาณที
กําหนดขึน มีข ้อกําหนดไว ้ล่วงหน ้าแล ้วว่าคนงานทีมีสว่ นเกียวข ้องในการทํางานต ้องปฏิบตั ติ ามสัญญาณ คนควบคุม
โมบายเครนทีบังคับโมบายเครนจึงต ้องยืนยันและปฏิบตั ติ ามสัญญาณจากคนให ้สัญญาณ
สิงทีสําคัญคือคนควบคุมโมบายเครนทีทํางานประจําเขตก่อสร ้างต ้องยืนยันสัญญาณทีจะนํ ามาใช ้ นอกจากนี คนควบคุม
โมบายเครนยังต ้องหยุดควบคุมโมบายเครนเป็ นการชัวคราวในสถานการณ์ตอ่ ไปนีเพือป้ องกันอุบตั เิ หตุทอาจเกิ
ีดขึนจาก
สัญญาณทีไม่เหมาะสม
● เมือสัญญาณไม่ชดั เจน● เมือคนควบคุมโมบายเครนได ้รับสัญญาณอืนนอกเหนือจากสัญญาณทีได ้กําหนดไว ้● เมือคนควบคุมโมบายเครนได ้รับสัญญาณจากคนให ้สัญญาณสองคนขึนไป
● เมือคนทีให ้สัญญาณไม่ใช่ผู ้ทีได ้รับมอบหมายให ้ทําหน ้าทีนี

100(th)บทที 5กฎหมายและกฎระเบียบทีเกียวข้อง (ภาพรวม)พระราชบ ัญญ ัติความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและ
สุขภาพ

5.1

บทที 4 มาตรการป้องก ันอ ันตรายหรือความบกพร่องทางสุขภาพของ
คนงาน(มาตราการทีนายจ้างนํามาใช)้
มาตราที 20นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการต่างๆ ทีจําเป็ นเพือป้ องกันอันตรายทีเกิดจากเครืองจักรและอุปกรณ์อนๆื รวมถึงระเบิด สารติดไฟ
และสารไวไฟ และไฟฟ้ า ความร ้อนและพลังงานอืนๆ
[พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ](การใชเ้ ครืองจ ักรและอุปกรณ์อนๆื ให้สอดคล้องก ับมาตรฐาน)มาตราที 27นายจ ้างต ้องไม่ใช ้เครืองจักรและอุปกรณ์อนเว
ื้นแต่ได ้ปฏิบตั ติ ามมาตรฐานทีกําหนดไว ้ในพระราชบัญญัตขิ องกระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการํ หร ับอุปกรณ์นริ ภ ัย)ิ ธิภาพสา
(การบํารุงร ักษาทีมีประสท
มาตราที 28นายจ ้างต ้องตรวจสอบและบํารุงรักษาอุปกรณ์นริ ภัยเพือให ้อุปกรณ์นริ ภัยทีนํ ามาใช ้อยูใ่ นสภาพทีสมบูรณ์
(การป้องก ันไฟดูด)มาตราที 349
นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการข ้อใดข ้อหนึงหรือหลายข ้อต่อไปนีตามความเหมาะสมเมือมีความเสียงทีคนงานจะถูกไฟดูดใน
ระหว่างปฏิบตั หิ น ้าทีหรือเมือเดินผ่าน
1. เปลียนตําแหน่งทีตังวงจรไฟฟ้ า
2. ใช ้โครงเครืองเพือป้ องกันอันตรายจากการถูกไฟดูด
3. ใช ้อุปกรณ์ป้องกันแบบมีฉนวนเพือป้ องกันวงจรไฟฟ้ า
4. หากไม่สามารถดําเนินการตามรายการข ้างต ้น แนะนํ าให ้แต่งตังหัวหน ้างานเป็ นผู ้ควบคุมงาน

101(th)มาตราที 21นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการต่างๆ ทีจําเป็ นเพือป้ องกันไม่ให ้เกิดอันตรายจากวิธกี ารทํางานทีเกียวข ้องกับขันตอนการปฏิบตั ิงาน เช่น การขุด การระเบิดหิน การจัดการสินค ้าหรือการหยังธรณี
2. นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการต่างๆ ทีจําเป็ นเพือป้ องกันอันตรายทีเกียวข ้องกับสถานทีทีคนงานอาจพลัดตกลงมา หรือทีมี
ความเสียงว่าจะเกิดดินถล่ม
มาตราที 24นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการต่างๆ ทีจําเป็ นเพือป้ องกันไม่ให ้เกิดอุบตั เิ หตุทเกีี ยวข ้องกับอุตสาหกรรมอันเนืองมาจากกิจกรรม
การทํางานของคนงาน
มาตราที 25นายจ ้างต ้องหยุดการดําเนินงานในทันทีหากมีแนวโน ้มชัดเจนว่าจะเกิดอันตรายจนได ้รับอุบตั เิ หตุ และดําเนินมาตรการทีจําเป็ นเพืออพยพคนงานออกจากพืนทีทํางาน
[พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ]มาตราที 29คนงานต ้องไม่ย ้ายอุปกรณ์นริ ภัยออกหรือปิ ดระบบการทํางานของอุปกรณ์ดงั กล่าว หากจําเป็ นต ้องดําเนินการดังกล่าว
คนงานต ้องขออนุญาตจากนายจ ้างก่อนเป็ นการล่วงหน ้า เมือไม่จําเป็ นต ้องย ้ายอุปกรณ์นริ ภัยหรือปิ ดระบบการทํางานแล ้วจะต ้องรีบนํ าอุปกรณ์นริ ภัยกลับมาไว ้ทีเดิมหรือเปิ ดระบบการทํางานอีกครังโดยทันที หากคนงานพบว่ามีการย ้ายอุปกรณ์
นิรภัยออก/ปิ ดระบบการทํางานของอุปกรณ์ คนงานต ้องรายงานเรืองนีต่อนายจ ้าง้ ละอุปกรณ์อน่ เครืองจ ักรนํามาใชแ
(มาตรการทีผูใ้ ห้เชาื ๆ)มาตราที 33
ั เิ หตุทเกีี ยวข ้องกับอุตสาหกรรมอันเนืองมาจากผู ้ให ้เช่าเครืองจักรต ้องดําเนินมาตรการทีจําเป็ นเพือป้ องกันไม่ให ้เกิดอุบต
เครืองจักรทีเกียวข ้อง ณ สถานทีทํางานของนายจ ้างทีเช่าเครืองจักร
2. นายจ ้างทีเช่าเครืองจักรจากผู ้ให ้เช่าต ้องดําเนินมาตรการทีจําเป็ นเพือป้ องกันไม่ให ้เกิดอุบตั เิ หตุทเกีี ยวข ้องกับ
อุตสาหกรรมอันเนืองมาจากการทํางานของเครืองจักรทีเกียวข ้องหากบุคคลทีควบคุมเครืองจักรนีไม่ใช่คนงานทีจ ้างมาเพือทํางานดังกล่าว
3. คนงานทีควบคุมเครืองจักรต ้องปฏิบตั ติ ามกฎระเบียบทีเหมาะสมสอดคล ้องกับมาตรการทีนายจ ้างทีเช่าเครืองจักรนีนํ ามาใช ้102(th)้ ระราชบ ัญญ ัติความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ][การบ ังค ับใชพั(ดูคาํ จําก ัดความของคําว่าเครืองจ ักรตามคําสงของคณะร
ัฐมนตรีได้จากย่อหน้าที (1) ของมาตราที 33 ของพระราชบ ัญญ ัติ)มาตราที 10เครืองจักรทีนิยามโดยคําสังของคณะรัฐมนตรีตามทีปรากฏในย่อหน ้าที (1) ของมาตราที 33 ของพระราชบัญญัตจิ ะหมายถึงโมบายเครนทีมีความสามารถในการยก 0.5 ตันหรือมากกว่า
[พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ]ั้ งการทํ
ั(ความเป็นเอกภาพของสญญาณเพื
อใชสางานของเครน)มาตราที 639
นายจ ้างทีเป็ นผู ้ว่าจ ้างจะต ้องกําหนดสัญญาณทีจะใช ้ร่วมกันเพือใช ้สังการทํางานของเครน ในกรณีทคนงานในสั
ีงกัดของ
นายจ ้างคนดังกล่าวและผู ้รับเหมาทีเกียวข ้องต่างใช ้เครนทํางานในสถานทีเดียวกัน นายจ ้างทีเป็ นผู ้ว่าจ ้างกําหนดสัญญาณ
ทีจะใช ้ร่วมกันกับทีผู ้รับเหมาทีเกียวข ้องรู ้จัก้ ละอุปกรณ์อน่ เครืองจ ักรนํามาใชแ
(มาตรการทีผูใ้ ห้เชาื ๆ)มาตราที 666
ผู ้ให ้เช่าเครืองจักรต ้องดําเนินมาตรการต่อไปนีเมือปล่อยเช่าซือเครืองจักรทีเกียวข ้องให ้กับนายจ ้างคนอืน
1. ตรวจสอบเครืองจักรทีเกียวข ้องล่วงหน ้าและทําการซ่อมและการบํารุงรักษาทีจําเป็ นอืนๆ หากพบสิงผิดปกติ
2. จัดทําเอกสารทีระบุถงึ ความสามารถ คุณลักษณะพิเศษ และข ้อควรระวังสําหรับเครืองจักรทีเกียวข ้องให ้กับนายจ ้างทีจะ
ทําการเช่าซือเครืองจักรเหล่านัน

103(th)บทที 5 กฎระเบียบว่าด้วยเครืองจ ักรและสารอ ันตราย
(การออกใบร ับประก ันการตรวจสอบ)มาตราที 39โมบายเครน (ทีมีความสามารถในการยก 3 ตันหรือมากกว่า) ต ้องได ้รับการตรวจสอบการผลิตโดยบริษัททีลงทะเบียนไว ้ทีดูแลการตรวจสอบหลังการผลิตเมือเครืองจักรเหล่านีได ้รับการผลิต นํ าเข ้า ติดตังใหม่หรือนํ ามาใช ้ใหม่ จะต ้องออก
ใบรับประกันการตรวจสอบให ้เมือเครืองจักรผ่านเกณฑ์การตรวจสอบแล ้ว เมือเปลียนองค์ประกอบทีเป็ นโครงสร ้างหลัก
ของโมบายเครน จะต ้องให ้หัวหน ้าสํานักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงาน (Chief of the Labour Standards Inspection
Office) ทําหน ้าทีตรวจสอบเครืองจักรเหล่านี จะมีการออกใบรับรองการตรวจสอบหรืออนุมตั ใิ บรับรองการตรวจสอบทีออกไว ้เรียบร ้อยแล ้วหากเครืองจักรผ่านเกณฑ์การตรวจสอบ
(ข้อจําก ัดในการใชง้ าน)มาตราที 40
ห ้ามใช ้โมบายเครน (ทีมีนําหนักการยก 3 ตันหรือมากกว่า) ทีไม่มกี ารออกใบรับรองการตรวจสอบให ้ ห ้ามส่งมอบเครนเหล่านี
หรือปล่อยให ้เช่าซือเครนเหล่านีเว ้นแต่จะแนบใบรับรองการตรวจสอบไปด ้วย้ องใบร ับรองการตรวจสอบ)(ระยะเวลาทีมีผลใชข
มาตราที 41บุคคลทีต ้องการต่ออายุใบรับรองการตรวจสอบต ้องให ้บริษัททีลงทะเบียนไว ้เพือทําหน ้าทีตรวจสอบประสิทธิภาพเป็ นผู ้ทําการตรวจสอบประสิทธิภาพของเครืองจักร
(ข้อจําก ัดในการโอนย้าย)มาตราที 42
ห ้ามโอนย ้าย ทําการเช่าซือ หรือติดตังเครืองจักรทีไม่ได ้ระบุไว ้ตามคําสังของคณะรัฐมนตรีตามทีปรากฏในย่อหน ้าที (1) ของมาตราที 37 ของพระราชบัญญัต ิ แต่จําเป็ นต ้องทํางานทีเป็ นอันตรายหรือเสียงภัย นํ ามาใช ้ในพืนทีอันตรายหรือนํ ามาใช ้เพือป้ องกันไม่ให ้คนงานตกอยูใ่ นอันตรายและส่งผลเสียต่อสุขภาพของคนงาน และได ้รับการกําหนดไว ้ตามคําสังของคณะรัฐมนตรีเว ้นแต่เครืองจักรดังกล่าวมาพร ้อมกับอุปกรณ์นริ ภัย หรือเป็ นไปตามมาตรฐานทีกําหนดโดยกระทรวงสาธารณสุข แรงงานและ
สวัสดิการ้ ระราชบ ัญญ ัติความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ][การบ ังค ับใชพ
(เครืองจ ักรทีต้องสอดคล้องก ับมาตรฐานหรือติดตงอุั ปกรณ์นริ ภ ัยตามทีกําหนดไว้โดยกระทรวงสาธารณสุข
แรงงานและสว ัสดิการ)มาตราที 13เครืองจักรตามทีกําหนดไว ้โดยคําสังของคณะรัฐมนตรีทปรากฏในมาตราที
ี42 ของพระราชบัญญัต ิ คือโมบายเครน
ทีมีนําหนักการยก 0.5 ตันขึนไปแต่ไม่ถงึ 3 ตัน

104(th)(การตรวจสอบด้วยต ัวเองเป็นครงคราว)ัมาตราที 45เพือให ้สอดคล ้องกับคําสังของคณะรัฐมนตรี จะต ้องทําการตรวจสอบและบันทึกผลการตรวจสอบเครืองจักรและอุปกรณ์อนๆื่ อื ทีจําเป็ นเช่น หม ้อไอนํ า ตามทีกําหนดไว ้ในคําสังของคณะรัฐมนตรี กระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการจะเปิ ดเผยคูม
เพือการตรวจสอบด ้วยตัวเอง และหากจําเป็ นอาจเผยแพร่คําแนะนํ าทีจําเป็ นเกียวกับคูม่ อื ดังกล่าวเพือการตรวจสอบด ้วยตัวเอง
นีให ้กับนายจ ้าง บริษัทตรวจสอบทีลงทะเบียนไว ้ และสมาคมต่างๆ้ ระราชบ ัญญ ัติความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ][การบ ังค ับใชพ
(เครืองจ ักรและอุปกรณ์อนๆื ทีต้องทําการตรวจสอบด้วยต ัวเองเป็นครงคราว)ัมาตราที 15ต ้องทําการตรวจสอบด ้วยตัวเองกับโมบายเครนและอุปกรณ์ควบคุมโมเมนต์ของนํ าหนักบรรทุก พร ้อมบันทึกผล
การตรวจสอบ

105(th)บทที 6 มาตรการทีนํามาใชเ้ มือว่าจ้างพน ักงาน
(การให้ความรูเ้ รืองความปลอดภ ัยและสุขภาพ)มาตราที 59เมือว่าจ ้างพนักงานใหม่ นายจ ้างต ้องให ้ความรู ้พนักงานในเรืองความปลอดภัยหรือสุขภาพทีเกียวข ้องกับการทํางานทีคนงานได ้รับมอบหมายให ้ดูแล เพือให ้สอดคล ้องกับพระราชกฤษฎีกาของกระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการ
(พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ)ึ ษาพิเศษทีจําเป็นต่อการทํางาน)(การศก
มาตราที 36การทํางานทีเป็ นอันตรายหรือเสียงภัยตามทีกําหนดไว ้ในมาตราที 59 ของกฎหมายนีหมายถึง
16. การทํางานทีเกียวข ้องกับโมบายเครนทีมีความสามารถในการยกไม่ถงึ 1 ตัน (ยกเว ้นการทํางานต่างๆ ทีเกียวข ้องกับ
การขับรถเครนบนถนน)มาตราที 60นายจ ้างต ้องให ้ความรู ้เรืองความปลอดภัยหรือสุขภาพแก่โฟร์แมนทีเพิงเข ้ามารับตําแหน่งดังกล่าว และคนงานคนอืนๆ ทีเพิงเข ้ามาทําหน ้าทีแนะนํ าหรือควบคุมดูแลการทํางานของคนงานคนอืนโดยตรง (ยกเว ้นการทํางานในตําแหน่งหัวหน ้างาน)ํ หร ับคนทีปัจจุบ ันทํางานทีเป็นอ ันตรายหรือเสยงภึ ษาเรืองความปลอดภ ัยและสุขภาพสา
ี
[คูม
่ อ
ื การศก
ัย]การศึกษาเรืองความปลอดภัยและสุขภาพสําหรับคนควบคุมโมบายเครน
สําหรับคนงานทีดูแลงานต่างๆ ทีต ้องใช ้ใบอนุญาตของคนควบคุมโมบายเครนประกอบ คนงานต ้องเข ้าศึกษาในหลักสูตร
การฝึ กอบรมทักษะสําหรับการทํางานของโมบายเครนรองรับนํ าหนักเบา หรือหลักสูตรการศึกษาพิเศษสําหรับการใช ้โมบายเครน และการศึกษาเรืองความปลอดภัยและสุขภาพเป็ นระยะๆ หรือเมือได ้เปลียนเครืองจักรและอุปกรณ์ใหม่แทน
ของเดิมแล ้ว นอกจากนัน ยังแนะนํ าให ้ต ้องจัดการศึกษาเรืองความปลอดภัยและสุขภาพสําหรับบุคคลต่างๆ ดังต่อไปนี:คนงานทีจะต ้องทํางานทีรับมอบหมายเป็ นครังแรกในรอบกว่า 3 ปี หลังจากมีคณุ สมบัตเิ หมาะสมตรงกับงานทีรับผิดชอบ
และคนงานทียังไม่เคยได ้รับมอบหมายให ้ทํางานทีเกียวข ้องในรอบกว่า 5 ปี และจะได ้รับมอบหมายให ้ทํางานนันอีกครัง
(ภาคผนวก: หลักสูตรการศึกษาเรืองความปลอดภัยและสุขภาพสําหรับคนควบคุมเครน, รวม 6 ชัวโมง)หัวข ้อ
เครนและอุปกรณ์นริ ภัยรุน่ ล่าสุด
การจัดการและการบํารุงรักษาเครน

เนือหา
โครงสร ้างและกลไกการควบคุม
วิธกี ารทํางาน แผนการทํางาน การตรวจสอบและ
การบํารุงรักษา

ตัวอย่างการเกิดอุบตั เิ หตุและกฎหมายที

มาตรการป้ องกันและการบังคับใช ้พระราชบัญญัต ิเกียวข ้องความปลอดภัยเชิงอุตสาหกรรมและสุขภาพ

106(th)เวลา
2.0 ชัวโมง
2.5 ชัวโมง
1.5 ชัวโมง

(ข้อจําก ัดในการจ้างงาน)มาตราที 61นายจ ้างต ้องไม่มอบหมายให ้คนงานทํางานต่างๆ ของเครนหรือการทํางานอืนๆ ตามทีบัญญัตไิ ว ้ในคําสังของคณะรัฐมนตรี เว ้นแต่คนงานคนดังกล่าวได ้รับใบอนุญาตจากผู ้อํานวยการกรมแรงงานประจําจังหวัด (Prefectural Labour Bureau) รวมถึงได ้เข ้าร่วมหลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะ หรือมีคณุ สมบัตอิ นๆื ตรงตามทีกําหนดไว ้ในคําสังของคณะรัฐมนตรี เมือได ้ปฏิบตั หิ น ้าที
ต่างๆ เหล่านีแล ้ว คนงานต ้องแสดงเอกสารยืนยันการมีคณุ สมบัตขิ องตน้ ระราชบ ัญญ ัติความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ][การบ ังค ับใชพ่ นร่วม)(การทํางานทีเกียวข้องก ับข้อจําก ัดในการมีสว
มาตราที 20การทํางานทีกําหนดไว ้ในมาตราที 61 ของพระราชบัญญัตนิ หมายถึ
ีง
7. การทํางานของโมบายเครนทีมีความสามารถในการยก 1 ตันหรือมากกว่า (ยกเว ้นการทํางานทีเกียวข ้องกับการขับ
รถเครนบนถนน)16. งาน tamagake (การขึงสลิง) หรือการขึงสลิงทีเกียวข ้องกับเครนและโมบายเครนทีมีความสามารถในการยก
1 ตันหรือมากกว่า
[พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยเชงิ อุตสาหกรรมและสุขภาพ](เงือนไขทีเกียวข้องก ับข้อจําก ัดในการจ้างงาน)มาตราที 41สําหรับการทํางานทีระบุไว ้ในรายการที 7 ของมาตราที 20 ของการบังคับใช ้พระราชบัญญัตคิ วามปลอดภัยเชิง
อุตสาหกรรมและสุขภาพระบุวา่ คนงานทีมีคณุ สมบัตติ รงกับการทํางานทีเกียวข ้องกับโมบายเครนทีมีความสามารถในการ
ยกไม่ถงึ 5 ตัน ต ้องมีใบอนุญาตสําหรับคนควบคุมโมบายเครนหรือจบหลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะสําหรับการทํางานของ
โมบายเครนรองรับนํ าหนักเบา

107(th)5.2

ํ หร ับเครน
พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยความปลอดภ ัยสาบทที 1 บทบ ัญญ ัติทวไป
ั(ข้อยกเว้นในการดําเนินการ)มาตราที 2พระราชกฤษฎีกานีไม่ได ้นํ ามาใช ้กับเครน โมบายเครนหรือเดอร์รคิ ทีมีความสามารถในการยกไม่ถงึ 0.5 ตันบทที 3 โมบายเครน่ นที 1 การผลิตและการติดตงั
สว(การตรวจสอบการผลิต)มาตราที 55
นายจ ้างทีผลิตโมบายเครนทีมีความสามารถในการยก 3 ตันหรือมากกว่า ต ้องให ้ผู ้อํานวยการกรมแรงงานมีฝีมอื ประจําจังหวัด
(Competent Prefectural Labour Bureau) ทําหน ้าทีตรวจสอบโมบายเครน (การตรวจสอบการผลิต)ั
2. การตรวจสอบการผลิตประกอบด ้วยการตรวจสอบโครงสร ้างและฟั งก์ชนของแต่
ละชินส่วนของโมบายเครน และทําการ
ทดสอบนํ าหนักบรรทุกและการทดสอบความสามารถในการทรงตัว
3. การทดสอบนํ าหนักบรรทุกครอบคลุมถึงการทําการยก การแกว่ง การขับรถเครนและการดําเนินการอืนๆ ขณะทียกนํ าหนัก
บรรทุกทีเทียบเท่ากับ 1.25 เท่าของนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด
4. การทดสอบความสามารถในการทรงตัวประกอบด ้วยการทํา Jigiri (ยกขึนเล็กน ้อย) ภายใต ้สภาพทีไม่เอือต่อการทรงตัวมาก
ทีสุดขณะทียกนํ าหนักบรรทุกทีเทียบเท่ากับ 1.27 เท่าของนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดํ หร ับโมบายเครน)(ใบร ับรองการตรวจสอบสา
มาตราที 59
ผู ้อํานวยการกรมแรงงานมีฝีมือประจําจังหวัด (Competent Prefectural Labour Bureau) หรือผู ้อํานวยการกรมแรงงานประจํา
จังหวัด (Prefectural Labour Bureau) จะต ้องออกใบรับรองการตรวจสอบให ้กับโมบายเครนทีผ่านการตรวจสอบด ้านการผลิต
หรือการตรวจสอบการใช ้งานตามลําดับแล ้ว
2. ในกรณีทใบรัี บรองการตรวจสอบโมบายเครนเสียหายหรือสูญหาย ต ้องออกใบรับรองใหม่
3. หากมีการจัดสรรคนงานทีติดตังโมบายเครนอีกครัง สิงทีต ้องทําคือต่ออายุใบรับรองการตรวจสอบโมบายเครนภายใน 10 วันนับจากมีการจัดสรรกําลังคนอีกครัง้ องใบร ับรองการตรวจสอบ)(ระยะเวลาทีมีผลใชข
มาตราที 60ใบรับรองการตรวจสอบโมบายเครนจะมีผลใช ้ติดต่อกัน 2 ปี อย่างไรก็ด ี เมือพิจารณาจากผลของการตรวจสอบการผลิตหรือ
การตรวจสอบการใช ้งาน ระยะเวลามีผลใช ้ทีเกียวข ้องอาจจํากัดอยูท่ ไม่ี ถงึ สองปี
(รายงานการติดตง)ัมาตราที 61นายจ ้างทีต ้องการติดตังโมบายเครนจะต ้องยืนรายงานการติดตังโมบายเครนพร ้อมรายละเอียดข ้อกําหนดเฉพาะของ
โมบายเครน และใบรับรองการตรวจสอบโมบายเครน ให ้กับหัวหน ้าสํานักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงานมีฝีมือ (CompetentLabour Standards Inspection Office) ก่อนล่วงหน ้า แต่ข ้อกําหนดนีไม่เกียวข ้องกับนายจ ้างทีได ้รับมอบอํานาจ

108(th)(การทดสอบนําหน ัก และอืนๆ)มาตราที 62นายจ ้างทีติดตังโมบายเครนจะต ้องทําการทดสอบนํ าหนักบรรทุกและการทดสอบความสามารถในการทรงตัวของเครน้ ละการทํางาน่ นที 2 การใชแ
สว(พร้อมยืนแสดงใบร ับรองการตรวจสอบ)มาตราที 63นายจ ้างต ้องยืนแสดงใบรับรองการตรวจสอบโมบายเครนสําหรับโมบายเครนเมือใช ้โมบายเครนทํางาน
(ข้อจําก ัดในการใชง้ าน)มาตราที 64นายจ ้างต ้องไม่ใช ้โมบายเครนหากไม่ตรงตามมาตรฐานทีกําหนดไว ้โดยรัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการ(ล ักษณะการโหลดเพือใชเ้ ป็นพืนฐานในการออกแบบ)มาตราที 64-2
นายจ ้างจะต ้องพิจารณาลักษณะการโหลดทีจะใช ้อ ้างอิงเมือออกแบบโมบายเครน
(การปร ับอุปกรณ์ป้องก ันห ัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม)มาตราที 65
ต ้องปรับอุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมของโมบายเครนเพือให ้ระยะห่างจากพืนผิวด ้านบนของอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกอยูท
่ ี 0.25 เมตรหรือมากกว่า (0.05 เมตรหรือมากกว่าสําหรับอุปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูมแบบ
ขับเคลือนโดยตรง)(การปร ับวาล์วระบายแรงด ัน)มาตราที 66
ต ้องปรับวาล์วระบายแรงดันเพือให ้วาล์วทํางานไม่เกินนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดสูงสุด
มาตราที 66-2
ป้ องกันอันตรายทีจะเกิดขึนกับคนงานได ้โดยนายจ ้างต ้องกําหนดวิธกี ารทํางานกับโมบายเครน วิธปี ้ องกันการพลิกควําของ
โมบายเครน การกําหนดตําแหน่งทีอยูใ่ ห ้กับคนงาน และระบบการกําหนดทิศทางการทํางานทีเกียวข ้องกับการทํางานของ
โมบายเครนเท่านัน้ ัวเกียวนิรภ ัย)(การใชต
มาตราที 66-3
ต ้องใช ้ตัวเกียวนิรภัยเมือใช ้โมบายเครนยกนํ าหนักบรรทุก
(ข้อจําก ัดในการจ้างงาน)มาตราที 68ในส่วนของการทํางานกับโมบายเครนทีมีความสามารถในการยก 1 ตันหรือน ้อยกว่าและน ้อยกว่า 5 ตัน (โมบายเครนรองรับั ินํ าหนักเบา) คนงานทีจบหลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะสําหรับการทํางานของโมบายเครนรองรับนํ าหนักเบาอาจเป็ นคนปฏิบตหน ้าที

109(th)การจําก ัดการบรรทุกนําหน ักเกิน
มาตราที 69นายจ ้างต ้องไม่ใช ้โมบายเครนทีบรรทุกนํ าหนักเกินนํ าหนักบรรทุกทีกําหนดของเครน
(การจําก ัดมุมของเสาตง)ัมาตราที 70นายจ ้างต ้องไม่ใช ้โมบายเครนทีมุมของเสาตังเกินช่วงทีระบุไว ้ในข ้อกําหนดเฉพาะของโมบายเครน
(การแสดงความสามารถทีกําหนด)มาตราที 70-2นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการเพือแสดงข ้อมูลนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด เพือให ้คนควบคุมโมบายเครนและคนงานขึงสลิง
tamagake สามารถยืนยันได ้ตลอดเวลา
(ข้อห้ามในการใชง้ าน)มาตราที 70-3นายจ ้างต ้องไม่ใช ้โมบายเครนทํางานในสถานทีโมบายเครนเสียงจะพลิกควําเนืองจากปั ญหาดินอ่อนหรือทําให ้วัตถุทฝัี งอยู่
ชํารุดเสียหาย แต่กรณีนไม่ี เกียวข ้องหากมีการใช ้มาตรการป้ องกันการพลิกควํา (แผ่นเพลทวางบนพืน หรือแผ่นเพลทโลหะเป็ นต ้น) ในพืนทีทีเกียวข ้อง(ตําแหน่งของขาคําย ัน)มาตราที 70-4
เมือนายจ ้างใช ้โมบายเครนทีใช ้ขาคํายันด ้วยทํางาน นายจ ้างต ้องวางโมบายเครนไว ้บนตัวรองหนุนขาคํายัน เช่น แผ่นเพลท
โลหะ ในตําแหน่งทีโมบายเครนอาจจะพลิกควําได ้การยืดขาคําย ันมาตราที 70-5นายจ ้างต ้องยืดขาคํายันออกจนสุดเมือทํางานทีต ้องใช ้โมบายเครนพร ้อมกับขาคํายัน แต่ไม่ใช ้กรณีนหากไม่
ีสามารถยืดั ว่าไม่เกินนํ าหนักบรรทุกที
ขาคํายันออกจนสุด และต ้องมีการคาดการณ์นําหนักบรรทุกทีโมบายเครนจะรองรับได ้อย่างแน่ชด
กําหนดซึงสอดคล ้องกับความกว ้างทีขยายออกแล ้วของขาคํายัน
ั(สญญาณแสดงการทํ
างาน)มาตราที 71
ั ญาณทีแน่นอนเพือใช ้กับโมบายเครน แต่งตังบุคคลทีทําหน ้าทีให ้เมือทํางานทีต ้องใช ้โมบายเครน นายจ ้างจะต ้องระบุสญ
สัญญาณดังกล่าว และให ้บุคคลดังกล่าวเป็ นผู ้ให ้สัญญาณทีกําหนดขึนนัน อย่างไรก็ด ี ไม่จําเป็ นต ้องปฏิบตั ติ ามนีหากมี
คนควบคุมโมบายเครนเพียงคนเดียวทีทํางานโดยเป็ นการทํางานเพียงลําพัง

110(th)(ข้อจําก ัดในการข ับขี)มาตราที 72นายจ ้างต ้องไม่ใช ้โมบายเครนเป็ นพาหนะเคลือนย ้ายคนงาน หรือให ้คนงานทํางานด ้วยการห ้อยตัวลงมาจากเครน
มาตราที 73
นายจ ้างอาจเตรียมอุปกรณ์ชว่ ยขับไว ้บนอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุก และให ้คนงานนังบนโมบายเครน ในกรณีทไม่ี สามารถ
หลีกเลียงได ้เนืองจากธรรมชาติของงานหรือในกรณีทจํี าเป็ นต ้องใช ้อุปกรณ์ดงั กล่าวเพือความปลอดภัยในการทํางาน
(การห้ามเข้าไปในพืนที)มาตราที 74นายจ ้างต ้องไม่อนุญาตให ้คนงานเข ้าไปในพืนทีทีอาจทําให ้คนงานเสียงได ้รับอันตรายจากการสัมผัสกับโครงสร ้างส่วนบนของ
ระบบการแกว่งของโมบายเครน
มาตราที 74-2
นายจ ้างต ้องไม่อนุญาตให ้คนงานเข ้าไปอยูด่ ้านล่างนํ าหนักบรรทุกทียกไว ้ทีอาจตกลงมาภายใต ้สถานการณ์ตอ่ ไปนี
1. เมือใช ้ตะขอยกเพือยกนํ าหนักบรรทุกขึน
2. เมือใช ้แคลมป์ ตัวเดียวเพือยกนํ าหนักบรรทุกขึนุ หนึงจุดสําหรับใช ้ลวดสลิงเป็ นตัวยกนํ าหนักบรรทุก
3. เมือใช ้สลิงแบบขาเดียวโดยทีมีจด
4. เมือยกนํ าหนักบรรทุกหลายอย่าง และนํ าหนักบรรทุกเหล่านันไม่ยดึ ไว ้ให ้เป็ นกลุม่ ก ้อนและเก็บไว ้ในกล่อง
5. เมือยกนํ าหนักบรรทุกด ้วยอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกหรืออุปกรณ์ tamagake ทีแรงยึดจะขึนอยูก่ บั แรงแม่เหล็กหรือ
แรงดันลบี ารอืนทีไม่ใช่การใช ้ไฟฟ้ า
6. เมือลดความสูงของโหลดหรืออุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุกลงด ้วยวิธก
ั(การหยุดทํางานชวคราวเมื
อลมแรง)มาตราที 74-3
นายจ ้างต ้องหยุดการทํางานทีเกียวข ้องกับโมบายเครนไว ้ชัวคราวเมือคาดว่าจะมีลมกรรโชกแรง ซึงจะส่งให ้การทํางานต่างๆ
ทีเกียวข ้องมีอนั ตราย
(การป้องก ันการพลิกควําเมือลมแรง)มาตราที 74-4
เมือต ้องหยุดทํางานชัวคราวเนืองจากลมกรรโชกแรง นายจ ้างต ้องดําเนินมาตรการต่างๆ เช่น ยึดเสาตังไว ้ให ้แน่น เพือป้ องกัน
อันตรายทีจะเกิดกับคนงานเมือมีแนวโน ้มว่าโมบายเครนอาจพลิกควําได ้ี นดูแล)(การห้ามทิงโมบายเครนไว้โดยไม่มค
มาตราที 75คนควบคุมโมบายเครนต ้องไม่ออกจากจุดทีปฏิบตั งิ านโดยเฉพาะเมือมีนําหนักบรรทุกทียกขึนแล ้ว111(th)(งานการประกอบเสาตง)ัมาตราที 75-2
ย่อหน้า (1)นายจ ้างต ้องใช ้มาตรการต่างๆ ต่อไปนีเมือประกอบหรือถอดแยกชินส่วนของเสาตังโมบายเครน
1. แต่งตังตัวบุคคลทีจะดูแลการทํางานและให ้พนักงานทํางานภายใต ้การกํากับดูแลของบุคคลทีได ้รับการแต่งตัง
2. ห ้ามพนักงานคนอืนทีไม่เกียวข ้องกับการทํางานเข ้าออกพืนที พร ้อมติดประกาศแสดงข ้อห ้ามนี
3. ห ้ามพนักงานทํางานหากคาดว่าสภาพอากาศจะเลวร ้ายซึงจะทําให ้เกิดอันตรายได ้หากทํางาน
ย่อหน้า (2)นายจ ้างต ้องให ้คนงานทีควบคุมการทํางานเป็ นผู ้ดําเนินการต่างๆ ดังต่อไปนีี ารทํางานและกําหนดตัวคนงานทีจะทํางานต่างๆ และกํากับดูแลงาน
1. พิจารณาเลือกใช ้วิธก
2. ตรวจสอบจุดบกพร่องของวัสดุ ระบบการทํางานของเครืองมือและอุปกรณ์ตา่ งๆ และยกเลิกการใช ้รายการทีมีข ้อบกพร่อง
3. ควบคุมการใช ้อุปกรณ์ป้องกันการพลัดตก ทีต ้องมีสมรรถนะตรงตามทีกําหนดและใช ้ร่วมกับหมวกนิรภัยในระหว่างทํางาน่ นที 3 การตรวจสอบด้วยต ัวเองเป็นครงคราว
ัสว(การตรวจสอบด้วยต ัวเองเป็นครงคราว)ัมาตราที 76
นายจ ้างต ้องทําการตรวจสอบโมบายเครนปี ละหนึงครัง หลังจากติดตังโมบายเครนแล ้ว
3. นายจ ้างต ้องทําการทดสอบนํ าหนักบรรทุกในระหว่างทําการตรวจสอบด ้วยตัวเองประจําปี แต่ข ้อกําหนดนีไม่ได ้นํ ามาใช ้กับโมบายเครนหากช่วงเวลามีผลบังคับใช ้ของใบรับรองการตรวจสอบกําลังจะหมดอายุ
4. ทําการทดสอบนํ าหนักบรรทุกเพือตรวจสอบการทํางานต่างๆ เช่น การยก การแกว่ง และการขับเครนตามความเร็วทีกําหนด
ในขณะทียกนํ าหนักบรรทุกทีมีมวลตรงกับนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด
มาตราที 77นายจ ้างต ้องทําการตรวจสอบด ้วยตัวเองตามรายการต่อไปนีของโมบายเครนเดือนละหนึงครัง
1. ความผิดปกติของอุปกรณ์นริ ภัย อุปกรณ์เตือน เบรกและคลัทช์
2. ความเสียหายของลวดสลิงและโซ่ยก
3. ความเสียหายของอุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุก เช่น ตะขอและตะกร ้าขุด
4. ความเสียหายของลวด สวิตช์บอร์ดและชุดควบคุม

112(th)(การตรวจสอบก่อนการทํางานทีมีขนก่ึ อนเริมการทํางาน)มาตราที 78ันายจ ้างต ้องตรวจสอบฟั งก์ชนของอุ
ปกรณ์ป้องกันหัวตะขอขึนชนปลายจมูกบูม เครืองหมายนํ าหนักบรรทุกทีกําหนด และอุปกรณ์เตือนอืนๆ รวมถึงระบบเบรก คลัทช์ และชุดควบคุมก่อนเริมทํางานในแต่ละวันเมือทํางานต่างๆ ทีต ้องใช ้โมบายเครน(บ ันทึกการตรวจสอบด้วยต ัวเอง)มาตราที 79นายจ ้างต ้องบันทึกผลการตรวจสอบด ้วยตัวเองและเก็บบันทึกนันไว ้ 3 ปี่ มแซม)(การซอ
มาตราที 80นายจ ้างต ้องทําการซ่อมทันทีหากพบสิงผิดปกติใดๆ ในระหว่างการตรวจสอบด ้วยตัวเองหรือการตรวจสอบ่ นที 4 การตรวจสอบประสทิ ธิภาพ
สว(การตรวจสอบสมรรถนะ)มาตราที 81สําหรับการตรวจสอบสมรรถนะของโมบายเครน จําเป็ นต ้องทําการทดสอบนํ าหนักบรรทุกด ้วย นอกเหนือจากการตรวจสอบ
ัโครงสร ้างและฟั งก์ชนของแต่
ละชินส่วนของโมบายเครน
(การต่ออายุใบร ับรองการตรวจสอบ)มาตราที 84บริษัทตรวจสอบสมรรถนะทีลงทะเบียนไว ้จะต่ออายุใบรับรองการตรวจสอบโมบายเครนเมือโมบายเครนผ่านการตรวจสอบ
สมรรถนะแล ้ว

113(th)่ นที 5 การปร ับเปลียน การระง ับการใชง้ านและการเลิกใช ้สว(ประกาศเรืองการปร ับเปลียน)มาตราที 85นายจ ้างทีตังใจเปลียนแปลงอะไหล่ตามรายการทีปรากฏด ้านล่างนีต ้องยืนเอกสารแสดงการปรับเปลียนโมบายเครนพร ้อมแผนภาพต่อหัวหน ้าสํานักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงานมีฝีมือ (Competent Labour Standards Inspection Office)1. เสาตังหรือชินส่วนอืนๆ ของระบบโครงสร ้าง
2. เครืองต ้นกําลัง
3. เบรก
4. กลไกการยก
5. ลวดสลิงหรือโซ่ยก
6. อุปกรณ์ชว่ ยยกนํ าหนักบรรทุก เช่น ตะขอและตะกร ้าขุด
7. โครงแชสซี

114(th)บทที 8 การขึงลวดสลิง Tamagake่ นที 1 อุปกรณ์ tamagakeสวัิ ธิความปลอดภ ัยของลวดสลิง tamagake)(สมประส
ทมาตราที 213
ั ประสิทธิความปลอดภัยอยู่
นายจ ้างต ้องไม่ใช ้ลวดสลิงเป็ นอุปกรณ์ tamagake สําหรับเครน โมบายเครนหรือเดอร์รคิ เว ้นแต่สม
ที 6 หรือมากกว่า
ัิ ธิความปลอดภ ัยของโซ่ Tamagake)(สมประส
ทมาตราที 213-2
ั ประสิทธิความปลอดภัยของโซ่เท่ากับหรือมากกว่าค่าต่อไปนีเมือพิจารณาจากประเภทของโซ่
นายจ ้างต ้องไม่ใช ้โซ่เว ้นแต่สมี คา่ ความแข็งแรงแรงดึงเป็ น 400 N/mm2 หรือมากกว่า: 4
1. โซ่ทมี
2. โซ่ทมีี คา่ ความแข็งแรงแรงดึงน ้อยกว่า 400 N/mm2: 5
้ วดสลิงคุณภาพตํา)(ข้อห้ามของการใชล
มาตราที 215
นายจ ้างต ้องไม่ใช ้ลวดสลิงหากอยูใ่ นสภาพใดสภาพหนึงต่อไปนีร่วมกับอุปกรณ์ tamagake ของเครน โมบายเครนหรือเดอร์รคิ :1. ลวดทีขาด: ภายในแต่ละเกลียวของลวดสลิง หากมากกว่า 10% จํานวนลวดสลิงทังหมด (ยกเว ้นลวดเติม) ขาด
2. เส ้นผ่านศูนย์กลางลดลง: ลวดสลิงทีเส ้นผ่านศูนย์กลางลดลงมากกว่า 7% ของเส ้นผ่านศูนย์กลางปกติ
3. การผิดรูป: ลวดสลิงทีมีปม
4. การกัดกร่อน: ลวดสลิงทีผิดรูปมากและ/หรือผุกร่อนรุนแรง่ นที 2 ข้อจําก ัดในการจ้างงาน
สว(ข้อจําก ัดในการจ้างงาน)มาตราที 221
นายจ ้างต ้องไม่มอบหมายให ้คนงานรับผิดชอบการทํางานขึงลวดสลิง tamagake สําหรับเครนทีมีนําหนักการยก 1 ตันหรือ
มากกว่าเว ้นแต่คนงานได ้ศึกษาหลักสูตรหนึงหรือหลายหลักสูตรต่อไปนีจนสําเร็จแล ้ว
1. คนงานทีศึกษาหลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะสําหรับการขึงลวดสลิง tamagake
2. คนงานทีศึกษาหลักสูตรการฝึ กอบรมการขึงลวดสลิง tamagake ภายใต ้พระราชบัญญัตกิ ารส่งเสริมการพัฒนาทรัพยากร
บุคคล
3. หลักสูตรอืนตามทีกระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการเป็ นผู ้กําหนด

115(th)116(th)หลั ักสููตรการฝึึ กอบรมทั ักษะการใช้โ้ มบายเครนรองรั ับงานเบาื แบบฝึึ กหั ัดหนั ังสือ
thโปรดดููคำำ�ตอบของคำำ�ถามแต่่ละข้ ้อถััดจากส่ว่ นของคำำ�ถาม
หรืือจะเลืือกดููคำำ�ตอบและคำำ�อธิิบายเป็็ นภาษาญี่่ปุ่� นได้
่�้จากท้ ้ายเล่่ม

タイ語版
1(th)

≪ I. ความรู้้�เกี่่ย� วกั ับโมบายเครนรองรั ับน้ำำ�� หนั ักเบา ≫[คำำ�ถามที่่� 1]ข้้อใดต่่อไปนี้้�แสดงถึึงรั ัศมีีการทำำ�งานของโมบายเครนในภาพประกอบได้้อย่่างถููกต้้อง
(1)

A

(2)

B

(3)

C

(4)

D

ศููนย์์กลางของการแกว่่ง

จุุดกึ่่�งกลางของตะขอ
จุุดกึ่่�งกลางของสลั ักเท้้า

ศููนย์์กลางของขาค้ำำ�ยั
� ัน

th

[คำำ�ถามที่่� 2]ข้้อใดต่่อไปนี้้�แสดงถึึงพิิกั ัดน้ำำ�� หนั ักรวมในภาพประกอบได้้อย่่างถููกต้้อง
(1)

A

(2)

B

(3)

A+B

(4)

B-A
A

B

2(th)

[คำำ�ถามที่่� 3]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ[้ ับเครนติิดรถบรรทุุกเท่่านั้้�น และกำำ�หนดได้้จากความสามารถในการทรงตั ัว] คืือคำำ�ที่นำ่� ำ�มาใช้กัิ ค้้า
ของเครนเมื่่�อไม่่มีีน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกอยู่่�บนกระบะวางสิน
(1)พิิกัดั น้ำำ� �หนััก

(2)น้ำำ� �หนัักการยก

(3)พิิกัดั น้ำำ� �หนัักรวม

(4)พิิกัดั น้ำำ� �หนัักรวมในสภาพที่่ไ� ม่่มีีโหลด

[คำำ�ถามที่่� 4]ำ หรั ับคำำ�ศัพท์์ั ของโมบายเครน่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องสำ�
(1)ั รอกขึ้้นั รอกตะขอขึ้้น
การชัก� และการลดระดัับลงหมายถึึงการทำำ�งานเพื่่�อชัก� หรืือ
ลดตะขอลง

(2)การขัับหมายถึึงพฤติิกรรมการขัับรถโมบายเครนด้ ้วยแรงเคลื่่�อนที่่ข� องรถโมบาย
เครนเอง

(3)มุุมของเสาตั้้�งหมายถึึงมุุมระหว่่างแกนของเสาตั้้�งและระนาบในแนวนอน
การปรัับขึ้้น� หรืือลงสำำ�หรัับเสาตั้้�งหมายถึึงการทำำ�งานเพื่่�อเปลี่่ย� นความยาวของเสาตั้้�ง

(4)[คำำ�ถามที่่� 5]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของโครงสร้้างและระบบการทำำ�งานของโมบายเครน
(1)ความสููงการยกหมายถึึงระยะห่่างแนวดิ่่�งระหว่่างขีีดจำำ�กััดช่ว่ งบนและขีีด
จำำ�กััดช่ว่ งล่่างที่่สา� มารถยกอุุปกรณ์์ช่ว่ ยการยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกขึ้้น� หรืือลง
ิได้ ้อย่่างมีีประสิทธิิภาพ

(2)น้ำำ� �หนัักการยกหมายถึึงน้ำำ� �หนัักบรรทุุกสููงสุุดที่่สา� มารถวางบนโมบายเครนได้ ้โดย้่พิิจารณาจากโครงสร้ ้างและวััสดุุที่ใ่� ช้ทำำ�ส่วนประกอบต่่าง ๆ ของโมบายเครนั รอกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกขึ้้น
จิิกิริิ ิ (การยกขึ้้น� เล็็กน้ ้อย) หมายถึึงการทำำ�งานเพื่่�อชัก� จากพื้้�นก่่อน 2 เมตรและพัักไว้ ้ในตำำ�แหน่่งนั้้�น
การปรัับขึ้้น� หรืือลงสำำ�หรัับเสาตั้้�งหมายถึึงการทำำ�งานเพื่่�อเปลี่่ย� นมุุมของเสาตั้้�ง

(3)
(4)

3(th)

th

[คำำ�ถามที่่� 6]ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายคำำ�จำ�กัำ ัดความของโมบายเครนได้้อย่่างถููกต้้อง
(1)เครื่่�องจัักรที่่สา� มารถยกหรืือลดน้ำำ� �หนัักบรรทุุกได้ ้ด้ ้วยแรงเคลื่่�อนที่่เ� ท่่านั้้น
�

(2)เครื่่�องจัักรที่่สา� มารถยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกได้ ้เองและเคลื่่�อนย้ ้ายน้ำำ� �หนัักบรรทุุกนั้้�น
ในแนวนอน
้เครื่่�องจัักรที่่สา� มารถยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกและใช้แรงเคลื่่�
อนที่่เ� พื่่�อเคลื่่�อนย้ ้ายน้ำำ� �หนััก
บรรทุุกนั้้�นในแนวนอน เครื่่�องจัักรจะมีีเครื่่�องต้ ้นกำำ�ลัังอยู่่�ภายในและสามารถเคลื่่�อนย้ ้ายไปยัังตำำ�แหน่่งต่่าง ๆ ได้ ้

(3)

(4)

เครื่่�องจัักรที่่สา� มารถยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกด้ ้วยแรงเคลื่่�อนที่่� แต่่ไม่่สามารถเคลื่่�อนย้ ้ายน้ำำ� �หนัักบรรทุุกในแนวนอน

[คำำ�ถามที่่� 7]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บิ ค้้ากั ับแค็็บ โดย [เครนติิดรถบรรทุุกส่ว่ นใหญ่่มีีอุปุ กรณ์์เครนติิดตั้้�งไว้้ระหว่่างกระบะวางสิน
th] ต้้อง

น้้อยกว่่าสามตั ัน(1)น้ำำ� �หนัักการยก

(2)พิิกัดั น้ำำ� �หนัักรวม

(3)พิิกัดั น้ำำ� �หนััก

(4)ความสามารถในการรองรัับน้ำำ� �หนััก

[คำำ�ถามที่่� 8]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ่� อรถเครนแบบราฟเตอเรนหรืือเครนสี่ล้้ สามารถ [] บนพื้้�นที่่ขุ� รุ ขระและค่่อนข้้างยุุบตั ัวได้้ง่า่ ย(1)ขัับเคลื่่�อน

(2)หยุุดกระทัันหััน

(3)ขัับเคลื่่�อนด้ ้วยความเร็็วสููง

(4)ออกตััวในทัันทีี

4(th)[คำำ�ถามที่่� 9]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของคุุณลั ักษณะพิิเศษของโมบายเครนหรืือโครงส่ว่ นฐาน
(1)
(2)
(3)
(4)

เครนรางรถไฟมีีโครงส่ว่ นฐานที่่ติ� ดิ ตั้้�งมาพร้ ้อมกัับโครงเซสซีีและล้ ้อที่่วิ่่� ง� อยู่่�ด้ ้านบน
สุุดของทางรถไฟ่� ้อผลิิตขึ้้น
โครงส่ว่ นฐานของรถเครนแบบราฟเตอเรนหรืือเครนสี่ล้� มาเป็็ นพิิเศษเพื่่�อ่� ้อใช้กัั้ บรถเครนแบบราฟเตอเรนหรืือเครนสี่ล้
เครนติิดรถบรรทุุกมีีลัักษณะเด่่นคืือมีีอุุปกรณ์์เครนสำำ�หรัับบรรทุุกและขนถ่่ายิ ค้ ้าเพื่่�อไว้ ้บรรทุุกสินิ ค้ ้า
และกระบะวางสิน
การสั่่ง� งานเครนติิดรถบรรทุุกจะดำำ�เนิินการจากภายในแค็็บสำำ�หรัับการขัับขี่่�

[คำำ�ถามที่่� 10]ด้้านล่่างเป็็นรายละเอีียดของโมบายเครนประเภทหนึ่่�ง โปรดพิิจารณาว่่าเป็็นรายละเอีียดของเครน
ประเภทใดต่่อไปนี้้�
เครนประเภทนี้้�มีีความเร็็วในการขั ับขี่่ที่� ช้่� า้ กว่่าความเร็็วของเครนติิดรถบรรทุุก และสามารถขั ับเคลื่่�อน่ การเลี้้�ยวทั้้�งล้้อหน้้าและล้้อหลั ังในทิิศทางเดีียวกั ัน และมีีรั ัศมีีการ
ในโหมดบั ังคั ับเลี้้�ยวแบบพิิเศษ เช่น่ ในเขตเมืือง
เลี้้�ยวที่่แ� คบ จึึงสามารถเข้้าสู่่�พื้้�นที่่แ� คบได้้ เช่น(1)เครนตีีนตะขาบ

(2)เครนลอยน้ำำ� �(3)เครนรางรถไฟ

(4)

่� ้อ
รถเครนแบบราฟเตอเรนหรืือเครนสี่ล้

[คำำ�ถามที่่� 11]ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่เ่ รื่่�องที่่ต้� อ้ งวิิตกกั ังวลเมื่่�อติิดตั้้�งขาค้ำำ�ยั� ันของโมบายเครน
(1)การติิดตั้้�งขาค้ำำ��ยัันบนพื้้�นที่่มั่่� น� คงและเรีียบเสมอกัันเพื่่�อให้ ้ตััวถัังของเครนวางได้ ้ในแนวนอน

(2)การวางตััวรองหนุุนขาค้ำำ��ยัันขนาดใหญ่่และแข็็งแรงเนื่่�องจากน้ำำ� �หนัักบรรทุุกสููงสุุด
ที่่อ� ยู่่�บนแท่่นลอยของขาค้ำำ��ยัันแท่่นหนึ่่�งอาจเท่่ากับ
ั 70% - 80% ของมวลรวมของ
ตััวถัังรถเครนและน้ำำ� �หนัักจริิง ๆ ที่่ย� กขึ้้น
�(3)เมื่่�อติิดตั้้�งขาค้ำำ��ยัันของเครนติิดรถบรรทุุก ให้ ้ยกยางล้ ้อหน้ ้าขึ้้น� จนพ้ ้นจากพื้้�น
้เมื่่�อติิดตั้้�งขาค้ำำ��ยััน ให้ ้ยืืดคานของขาค้ำำ��ยัันทั้้�งด้ ้านซ้ายและด้
้านขวาออกมาจนสุุดพร้ ้อมสอดสลัักล็็อคเข้ ้าไปเพื่่�อขัันยึึดคานให้ ้แน่่น

(4)

5(th)

th

[คำำ�ถามที่่� 12]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บำ หรั ับเสาตั้้�งเป็็นขั้้�นตอนที่่ทำ
การยืืดยาวขึ้้�นหรืือหดลงสำ�� �ร่ำ ว่ มกั ับกระบอกไฮดรอลิิกเท่่านั้้�น หรืือกั ับกระ
บอกไฮดรอกลิิกและ [�] ที่่ยื� ดื ยาวขึ้้�นหรืือหดสั้้นลงรวมกััน เพื่่�อทำำ�ให้้เสาตั้้�งที่่ยั� ังไม่่มีีน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก

เบาขึ้้�น
(1)มอเตอร์์ไฮดรอลิิก

(2)ลวดสลิิง

(3)สปริิง

(4)เฟืื อง

[คำำ�ถามที่่� 13]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ วดสลิิงหากลวด (ยกเว้้นลวดเติิม) ภายในลวดสลิิงหนึ่่�งเกลีียวชำำ�รุด
ห้้ามใช้ลุ เกิิน [] เปอร์์เซ็็นต์์ของ

จำำ�นวนลวดทั้้�งหมด
th

(1)

3

(2)

5

(3)

7

(4)

10

[คำำ�ถามที่่� 14]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ กรอกลงมาจนต่ำำ
ัเมื่่�อลดความสููงของลวดสลิิงที่่ใ� ช้ชั�สุ� ดุ แล้้ว ให้้เหลืือลวดสลิิงส่ว่ นต้้นบนดรั ัมเก็็บลวดำ หรั ับการชักรอกไว้้
ัสลิิงสำ�
[](1)อย่่างน้ ้อย 1 รอบหรืือมากกว่่า

(2)อย่่างน้ ้อย 2 รอบหรืือมากกว่่า

(3)อย่่างน้ ้อย 3 รอบหรืือมากกว่่า

(4)อย่่างน้ ้อย 4 รอบหรืือมากกว่่า

[คำำ�ถามที่่� 15]ั่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของกลไกการชักรอกหรืื
อตะขอของโมบายเครน
(1)ั รอกประกอบด้ ้วยมอเตอร์์ไฮดรอลิิก เกีียร์์ลดรอบสำำ�หรัับการชักั รอกกลไกการชัก
ำั์ดรััมเก็็บลวดสลิิงสำ�หรัับการชักรอก คลััทช์ เบรก เป็็ นต้ ้น(2)ตะขอของเครนประกอบด้ ้วยตะขอเดีียวและตะขอคู่่� โมบายเครนรองรัับน้ำำ� �หนััก
้เบาส่ว่ นใหญ่่จะใช้ตะขอคู่่�ั รอกขึ้้นั รอกตะขอขึ้้น
การชัก� และการลดระดัับลงหมายถึึงการทำำ�งานเพื่่�อชัก� หรืือลด
ตะขอลงั รอกจะขึ้้นั รอกม้ ้วนลวดสลิิงขึ้้น
ความเร็็วที่่ใ� ช้ชั้ ก� อยู่่�กัับความเร็็วที่่ก� ลไกการชัก� และจำำ�นวนของลวดสลิิง

(3)
(4)

6(th)

[คำำ�ถามที่่� 16]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของเสาตั้้�งของโมบายเครน
(1)เสาตั้้�งเทีียบเท่่ากับั แขนเมื่่�อยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุก

(2)เมื่่�อเสาตั้้�งมีีมุุมเพิ่่�มขึ้้น� รััศมีีการทำำ�งานก็็ขยายใหญ่่ขึ้น
้�การยืืดยาวขึ้้น� หรืือหดลงสำำ�หรัับเสาตั้้�งหมายถึึงการเปลี่่ย� นแปลงความยาวของ
เสาตั้้�งด้ ้วยการยืืดหรืือหดเสาตั้้�ง
เสาตั้้�งแบบโครงตาข่่ายมัักนำำ �มาใช้ร่่้ วมกัับเครนตีีนตะขาบขนาดใหญ่่

(3)
(4)

[คำำ�ถามที่่� 17]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในเครื่่�องหมายวงเล็็บใต้้ภาพประกอบลวดสลิิงด้้านล่่าง
(1)เกลีียว

(2)

ปม

(3)

ตะขอ

(4)

ลููกรอก

th[คำำ�ถามที่่� 18]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของลวดสลิิง
(1)็ ลวดสลิิงเป็็ นครั้้�งคราว พร้ ้อมหล่่อลื่่�นลวดสลิิงเหล่่า
สิ่่ง� สำำ�คััญคือื ต้ ้องตรวจเช็ค
นั้้�นโดยพิิจารณาจากสภาพที่่เ� ห็็น(2)เกลีียวของลวดสลิิงจะเป็็ นแบบ “เกลีียวปกติิ” หรืือแบบ “เกลีียวทิิศทางเดีียว”้ต้ ้องไม่่ใช้ลวดสลิิ
งที่่เ� ป็็ นปมหรืือผุุกร่่อน

(3)
(4)

้ านศููนย์์กลางของลวดสลิิงได้ ้จากเส้นผ่่้ านศููนย์์กลางของวงกลมที่่สลั
ดููข้ ้อมููลเส้นผ่่� กั ไว้ ้และหาได้ ้จากค่่าเฉลี่่ย� ที่่ไ� ด้ ้จากการวััดพื้้�นที่่ห� น้ ้าตััดที่่ใ� ห้ ้ในสองทิิศทาง

[คำำ�ถามที่่� 19]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของขาค้ำำ�ยั
� ัน
(1)

้ บปรุุงความสามารถในการทรงตััวของตััวถัังรถ
ขาค้ำำ��ยัันคืืออุุปกรณ์์ที่นำ่� ำ �มาใช้ปรัั้ �งานลำำ�เลีียงน้ำำ� �หนัักบรรทุุก
เครนเมื่่�อใช้ทำำ

(2)ขาค้ำำ��ยัันเป็็ นอุุปกรณ์์นิริ ภััยที่่จ� ะทำำ�งานเมื่่�อตััวถัังของเครนกำำ�ลัังจะพลิิกคว่ำำ��

(3)น้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่อ� ยู่่�บนแท่่นลอยของขาค้ำำ��ยัันจะเปลี่่ย� นแปลงไปตามทิิศทางของ
เสาตั้้�ง

(4)พื้้�นดิินใกล้ ้ผนัังป้้ องกัันดิินถล่่มหรืือไหล่่ทางมีีความอ่่อนแอ ดัังนั้้�นจึึงต้ ้องติิดตั้้�งขา
ค้ำำ��ยัันไว้ ้ให้ ้ห่่างจากพื้้�นที่่ที่� มีีลั่� กั ษณะดัังกล่่าว

7(th)[คำำ�ถามที่่� 20]ำ หรั ับโมบายเครน่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของอุุปกรณ์์นิริ ภั ัยสำ�
(1)อุุปกรณ์์ควบคุุมโมเมนต์์ของน้ำำ� �หนัักบรรทุุกคืืออุุปกรณ์์ที่ป้่� ้ องกัันไม่่ให้ ้น้ำำ� �หนัักั รอกกระแทกกัับลวดสลิิงชัก

(2)

(3)

เครื่่�องหมายแสดงมุุมของเสาตั้้�งและเครื่่�องหมายแสดงน้ำำ� �หนัักบรรทุุกคืืออุุปกรณ์์ั พัันธ์์ระหว่่าง
ที่่ไ� ม่่ได้ ้แสดงแค่่มุุมของเสาตั้้�งเท่่านั้้น� แต่่ยังั แสดงให้ ้เห็็นถึึงความสัม
พิิกัดั น้ำำ� �หนัักรวมและความยาวของเสาตั้้�ง
้็ ระดัับของตััวถัังของเครน
เกจวััดระดัับคืือเครื่่�องมืือวััดเพื่่�อใช้ตรวจเช็
ค(4)วาล์์วระบายแรงดัันจะป้้ องกัันไม่่ให้ ้แรงดัันเพิ่่�มขึ้้น� อย่่างผิิดปกติิในวงจรไฮดรอลิิก

[คำำ�ถามที่่� 21]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
โมบายเครนที่่ผ� ลิิตก่่อนวั ันที่่� 1 มีีนาคม 2019 ที่่มีีน้ำ� ำ�� หนั ักการยกไม่่ถึงึ 3 ตั ันจะติิดตั้้�งมาพร้้อมกั ับ [้ ้ องกั ันการบรรทุุกน้ำำ�� หนั ักเกิิน
แทนอุุปกรณ์์ที่ใ่� ช้ป้th(1)มิิเตอร์์วัดั น้ำำ� �หนัักบรรทุุก

(2)มิิเตอร์์วัดั การไหล

(3)เครื่่�องหมายแสดงน้ำำ� �หนััก

(4)อุุปกรณ์์ทดสอบ

[คำำ�ถามที่่� 22]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ[้ ้ องกั ันไม่่ให้้ลวดสลิิงทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง) เลื่่�อนหลุุดออกจากตะขอ
] คืืออุุปกรณ์์ที่ใ่� ช้ป้เมื่่�อยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก
(1)วาล์์วระบายแรงดััน

(2)อุุปกรณ์์แจ้ ้งเตืือน

(3)อุุปกรณ์์ตรวจจัับ

(4)ตััวเกี่่ย� วนิิรภััย

[คำำ�ถามที่่� 23]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
[] คืืออุุปกรณ์์ที่ป้่� ้ องกั ันไม่่ให้้ส่ว่ นปลายของเสาตั้้�งหรืือลวดสลิิงชำำ�รุดุ เสีียหายเนื่่�องจากม้้วนลวดำ หรั ับชักรอกหลายรอบเกิิ
ัสลิิงสำ�
นไป
(1)อุุปกรณ์์ป้้องกัันหััวตะขอขึ้้น� ชนปลาย
จมููกบููม

(2)วาล์์วระบายแรงดััน

(3)ขาค้ำำ��ยััน

(4)เกจวััดระดัับ

8(th)

]

[คำำ�ถามที่่� 24]ภาพประกอบด้้านล่่างแสดงพื้้�นที่่ทำ� �ำ งานของเครนติิดรถบรรทุุก พื้้�นที่่ใ� ดต่่อไปนี้้�มีีความมั่่�นคงที่่สุ
� ด
ุ
(1)

A (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้ ้านหลััง)(2)

B (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้ ้านข้ ้าง)(3)

C (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้ ้านหน้ ้า)(4)

A และ B (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้ ้านหลััง/ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้ ้านข้ ้าง)ศููนย์์กลางของขาค้ำำ�ยั� ัน

A (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้้านหลั ัง)
B (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้้านข้้าง)C (ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้้านหน้้า)ศููนย์์กลางของการแกว่่ง

th[คำำ�ถามที่่� 25]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ นพื้้�นที่่ไ� ม่่ได้้ลาดยาง เมื่่�อติิดตั้้�งโมบายเครน ให้้ตรวจเช็็คสภาพของ [การใช้เ้ ครนมั ักใช้บ

] เพื่่�อ

ไม่่ให้้ขาค้ำำ�ยั� ันจม
(1)ตััวถัังของเครน

(2)

ยาง

(3)

พื้้�น

(4)ระดัับ

[คำำ�ถามที่่� 26]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ่ [พิิกั ัดน้ำำ�� หนั ักรวมของโมบายเครนขึ้้�นอยู่่�กั ับสภาพต่่าง ๆ เช่น] ของขาค้ำำ�ยั� ัน รั ัศมีีการทำำ�งานและ

ความยาวของเสาตั้้�ง
(1)แท่่นลอย

(2)(3)ความกว้ ้างในการยืืดยาวขึ้้น
�หรืือหดลง

(4)

9(th)

ความกว้ ้างเมื่่�อยืืดออก
พื้้�นที่่ใ� ช้ติิ้ ดตั้้�ง

[คำำ�ถามที่่� 27]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บำ หรั ับเครนติิดรถบรรทุุก ถืือว่่าการสั่่ง� การทำำ�งานของเครนในตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้้านหน้้าเป็็นจุุดที่่มั่่
สำ�
� น
� คง
น้้อยที่่สุ� ดุ ดั ังนั้้�น จึึงต้้องทำำ�งานดั ังกล่่าวภายใน [ิ ธิิภาพในการยกของ
]% หรืือน้้อยกว่่าของประสิท

ตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้้านหลั ังและตำำ�แหน่่งเยื้้�องด้้านข้้าง
(1)

10

(2)

15

(3)

25

(4)

100

[คำำ�ถามที่่� 28]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
ความสามารถในการทรงตั ัวของเครนหมายถึึงความเป็็นไปได้้ที่โ่� มบายเครนจะหรืือจะไม่่ [

th

(1)
(3)

พลิิกคว่ำำ��
�
สั่่น

(2)

ทรงตััว

(4)ยืืนได้ ้เอง][คำำ�ถามที่่� 29]ำ หรั ับคนควบคุุมโมบายเครน่ อข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ ควรระวั ังสำ�
(1)
(2)
(3)
(4)

่ มในระหว่่างที่่ใ� ช้งานเครน
้ไม่่ทำำ�ความสะอาด เติิมน้ำำ� �มัันหรืือซ่อ
ััสั่่ง� การเครนให้ ้สอดคล้ ้องกัับสัญญาณ
จากคนให้ ้สัญญาณ� มีีความร้ ้อนหยุุดทำำ�งานทัันทีีและตรวจสอบสาเหตุุหากเกิิดเสีียงผิิดปกติิ เครนสั่่น
้กลิ่่�น หรืือความผิิดปกติิอื่่น� ๆ ในระหว่่างที่่ใ� ช้งานั ระยะหากจำำ�เป็็ นต้ ้องใช้โมบายเครนทำำ
้ปิิ ดการทำำ�งานของอุุปกรณ์์นิริ ภััยไว้ ้สัก�งานเกิินขีีดความสามารถในการยก

[คำำ�ถามที่่� 30]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
ัิ ธิิภาพในการยกของโมบายเครนกำำ�หนดได้้จากแรงของการชักรอก
ประสิท
ความสามารถใน
การทรงตั ัวของเครน และ [](1)ความสููงการยก

(2)รััศมีีการทำำ�งาน

(3)ความเร็็วในการยืืดยาวขึ้้น� และหดลง

(4)ความแข็็งแรงของเครน

10(th)

[คำำ�ถามที่่� 31]ำ หรั ับการใช้ง้ านโมบายเครน
ข้้อควรระวั ังทั่่�วไปข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ถูกู ต้้องสำ�
(2)

� ผ้ ้า หมวกนิิรภััย หรืือรองเท้ ้านิิรภััย และอุุปกรณ์์อื่่น
เตรีียมเสื้้อ� ๆ ไว้ ้ให้ ้เพีียงพอ
ตรวจสอบสภาพของพื้้�นที่่ทำ� ำ�งานและสิ่่ง� กีีดขวางที่่อ� าจมีีอยู่่�ภายในพื้้�นที่่ทำ� ำ�งาน

(3)ปฏิิบัติั ติ ามคำำ�แนะนำำ �แม้ ้ว่่าคุุณจะถููกขอให้ ้ทำำ�งานที่่ไ� ม่่มีีความปลอดภััยก็็ตาม

(4)ยืืนยัันว่่าผู้้�ที่จ่� ะปฏิิบัติั หิ น้ ้าที่่กั� บั เครนได้ ้แสดงใบอนุุญาตที่่ถู� กู ต้ ้องแล้ ้ว(1)[คำำ�ถามที่่� 32]ิ ธิิภาพของโมบายเครน หรืือต้้องวิิตกกั ังวลในระหว่่างที่่ใ� ช้ ้ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ถูกู ต้้องเกี่่ย� วกั ับประสิท
โมบายเครน
(1)ิ ธิิภาพในการยกของโมบายเครน
สิ่่ง� สำำ�คััญคือื ต้ ้องยืืนยัันถึึงประสิท

(2)ค่่าที่แ่� สดงในตารางพิิกัดั น้ำำ� �หนัักรวมคืือผลรวมของมวลที่่แ� ท้ ้จริิงของน้ำำ� �หนัักบรรทุุก
ที่่ย� กขึ้้น� และมวลของอุุปกรณ์์ช่ว่ ยยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุก ดัังนั้้�น จึึงต้ ้องคำำ�นวณมวลที่่แ� ท้ ้
จริิงของน้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่จ� ะยกค่่าของพิิกัดั น้ำำ� �หนัักรวมสำำ�หรัับเครนติิดรถบรรทุุกกำำ�หนดได้ ้จากความแข็็งแรงของ
่เครน (ส่วนใหญ่่เป็็ นความแข็็งแรงของเสาตั้้�ง) โดยจะไม่่พิจิ ารณาเรื่่�องของรััศมีีการ
ทำำ�งานเลยิ ธิิภาพในการยกเครนของเครนติิดรถบรรทุุกจะไม่่เท่่ากัน
ประสิทั โดยขึ้้น� อยู่่�กัับิ ค้ ้า
ลัักษณะของน้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่อ� ยู่่�บนกระบะวางสิน

(3)

(4)

[คำำ�ถามที่่� 33]
ิ ธิิภาพของโมบายเครนได้้ถูก
ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายประสิทู ต้้อง
(1)
(2)

(3)
(4)

หากแกว่่งด้ ้วยความเร็็วมากเกิินไป น้ำำ� �หนัักบรรทุุกจะแกว่่งออกไปด้ ้านนอกเนื่่�องจาก
เกิิดแรงเหวี่่ย� งหนีีศููนย์์กลางในระหว่่างการแกว่่ง และรััศมีีการทำำ�งานจะเพิ่่�มขึ้้น
�ั รอกน้ำำ� �หนัักบรรทุุก การยก
มีีรายละเอีียดทั้้�งในส่ว่ นความเร็็วในการทำำ�งานของชัก
เสาตั้้�ง การยืืดเสาตั้้�งออก และการแกว่่งของโมบายเครนเมื่่�อเครนอยู่่�ในสภาวะไร้ ้น้ำำ� �หนัักบรรทุุก และเครื่่�องยนต์์เดิินด้ ้วยความเร็็วต่ำำ��
้ิ ธิิภาพในการยกจะ
เมื่่�อใช้เครนติิ
ดรถบรรทุุกเพื่่�อยกและแกว่่งน้ำำ� �หนัักบรรทุุก ประสิท
ไม่่แตกต่่างกัันในแต่่ละพื้้�นที่่ทำ� ำ�งานิ ธิิภาพในการยกจะไม่่แตกต่่างกัันตาม
เมื่่�อติิดตั้้�งโมบายเครนในแนวนอน ประสิท
ความกว้ ้างในการยืืดขาค้ำำ��ยัันออก

11(th)th[คำำ�ถามที่่� 34]
ำ หรั ับการใช้ง้ านโมบายเครน่ อข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ ควรระวั ังสำ�
(1)ไม่่ดึึงน้ำำ� �หนัักบรรทุุกทางด้ ้านข้ ้าง แนวดิ่่�งหรืือแนวเฉีียงก่่อนทำำ�จิิกิริิ ิ (การยกขึ้้น� เล็็กน้ ้อย)(2)เมื่่�อดึึงลวดสลิิงทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง) ออกจากน้ำำ� �หนัักบรรทุุก ให้ ้คล้ ้องั รอกเพื่่�อดึึงลวด
ห่่วงของลวดสลิิงทามากาเกะเข้ ้ากัับตะขอของเครน ก่่อนใช้วิิ้ ธีีชัก
สลิิงออกมา
้ััเมื่่�อเกิิดการแกว่่งในระหว่่างที่่ใ� ช้เครนให้ ้ทำำ�ตามสัญญาณที่ไ่� ด้ ้จากคนให้ ้สัญญาณ

(3)
(4)

้
ทำำ�การแกว่่งขณะที่่ใ� ช้ความเร็็
วต่ำำ�� เนื่่�องจากน้ำำ� �หนัักบรรทุุกจะแกว่่งตััวออกด้ ้านนอก
ตามแรงเหวี่่ย� งหนีีศููนย์์กลาง ซึ่่ง� อาจทำำ�ให้ ้เครนคว่ำำ�� ได้ ้[คำำ�ถามที่่� 35]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
คนควบคุุมโมบายเครนต้้อง [ ] เครนที่่จ� ะใช้ง้ านก่่อนเริ่่�มต้้นทำำ�งานในแต่่ละวั ัน

th

(1)

� ส่ว่ นถอดแยกชิ้้น

(2)

(3)

ิ ธิิภาพของ
ทำำ�การตรวจสอบประสิท

(4)ทำำ�การตรวจสอบการผลิิตของ
็ทำำ�การตรวจเช็ค

[คำำ�ถามที่่� 36]ำ หรั ับการใช้ง้ านโมบายเครน่ อข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ ควรระวั ังสำ�
(1)ทำำ�การแกว่่งขณะที่่ค� วามเร็็วต่ำำ��

(2)

� ลง เนื่่�องจาก
ระวัังเรื่่�องตำำ�แหน่่งของตะขอเมื่่�อยืืดเสาตั้้�งให้ ้ยาวขึ้้น� หรืือหดให้ ้สั้้นั รอกขึ้้น
ตะขอที่่ใ� ช้ร่่้ วมกัันจะถููกชัก� หรืือลดระดัับลงสอดคล้ ้องกัับการยืืดเสาตั้้�งหรืือ
การหดเสาตั้้�งห้ ้ามหยุุดการทำำ�งานของโมบายเครนด้ ้วยการแตะเบรกหรืือใช้คัั้ นโยกอย่่างกะทัันหััน
เพราะวิิธีีการเหล่่านี้้อ� าจทำำ�ให้ ้เครนล้ ้ม ทำำ�ให้ ้เสาตั้้�งชำ�ำ รุุดเสีียหาย หรืือทำำ�ให้ ้ลวดสลิิงขาด
ใช้คัั้ นโยกควบคุุมทัันทีีเพื่่�อยกหรืือลดน้ำำ� �หนัักบรรทุุกเฉพาะก่่อนการทำำ�จิิกิริิ ิ(การยกขึ้้น� เล็็กน้ ้อย) เท่่านั้้น� หรืือลดความสููงของน้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่ห� นัักลง

(3)(4)[คำำ�ถามที่่� 37]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของงานหรืือเมื่่�อทำำ�งานงานด้้วยโมบายเครนเสร็็จแล้้ว
(1)
(2)
(3)
(4)

หลัังจากทำำ�งานเสร็็จแล้ ้ว ต้ ้องเก็็บตะขอไว้ ้ที่่ค� วามสููงของจิิกิริิ ิ (การยกขึ้้น� เล็็กน้ ้อย)ั ภาระขณะที่่ปห้ ้ามเคลื่่�อนย้ ้ายสัม� ระคองไว้ ้ห้ ้ามทำำ�จิิกิริิ ิ (การยกขึ้้น� เล็็กน้ ้อย) ด้ ้วยการยกเสาตั้้�งขึ้้น� หรืือยืืดเสาตั้้�งออก
เมื่่�อทำำ�งานเสร็็จแล้ ้ว ให้ ้เก็็บเสาตั้้�งและขาค้ำำ��ยััน ส่ว่ นเครนต้ ้องอยู่่�ประจำำ�ในตำำ�แหน่่ง
ขัับขี่่�

12(th)

[คำำ�ถามที่่� 38]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของการทำำ�งานกั ับโมบายเครนที่่อ� ยู่่�ใกล้้สายไฟ
(1)
(2)
(3)
(4)

สายไฟฟ้้ าแรงสููงมีีโครงสร้ ้างที่่ป้� ้ องกัันไม่่ให้ ้กระแสไฟฟ้้ าไหลแม้ ้เสาตั้้�งหรืือลวดั ผััสกับ
สลิิงสัมั สายไฟดัังกล่่าวั ผััส
สายไฟฟ้้ าแรงสููงอาจคายกระแสไฟฟ้้ าออกมาได้ ้แม้ ้เสาตั้้�งหรืือลวดสลิิงไม่่ได้ ้สัมกัับสายไฟโดยตรง
้่เมื่่�อทำำ�งานใกล้ ้สายไฟ ให้ ้ตรวจสอบว่่ามีีการใช้มาตรการป้้
องกัันไฟดููด เช่นไลน์์การ์์ดครอบสายไฟ หรืือแต่่งตั้้�งเจ้ ้าหน้ ้าที่่กำ� ำ�กัับดููแลเรื่่�องนี้้�แล้ ้วั ผััสกับ
้การปล่่อยให้ ้เสาตั้้�งหรืือลวดสลิิงสัมั สายไฟในระหว่่างการใช้เครนติิ
ดรถบรรทุุกจะทำำ�ให้ ้คนควบคุุมเครนหรืือคนงานที่่ทำ� ำ�งานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง)ถููกไฟดููดได้ ้[คำำ�ถามที่่� 39]ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่เ่ รื่่�องที่่ต้� อ้ งวิิตกกั ังวลเมื่่�อใช้โ้ มบายเครนในขณะที่่ส� ภาพอากาศแปรปรวน
(1)
(2)
(3)
(4)

แม้ ้ว่่าจะมีีเหตุุการณ์์ฟ้้าร้ ้องอยู่่�ในบริิเวณใกล้ ้เคีียงในระหว่่างการทำำ�งาน เสาตั้้�งจะ
ทำำ�หน้ ้าที่่เ� ป็็ นสายล่่อฟ้้ าเอง จึึงไม่่ต้ ้องเป็็ นห่่วงเรื่่�องฟ้้ าผ่า่ั ในการมองเห็็น และทำำ�ให้ ้พื้้�นอ่่อนตััวได้ ้ง่่าย ดัังนั้้�น
ฝนตกหนัักจะทำำ�ลายทััศนวิิสัย
จุุดที่่ติ� ดิ ตั้้�งขาค้ำำ��ยัันอาจยุุบตััวลงได้ ้ั รอกสููงขึ้้น
โมบายเครนไวต่่อกระแสลมหากน้ำำ� �หนัักบรรทุุกมากขึ้้น� หรืือชัก� ไป หรืือ
หากเสาตั้้�งยาวขึ้้น
�หากความเร็็วลมเฉลี่่ย� ตลอดระยะเวลา 10 นาทีีเท่่ากับ
ั 10 ม./วิินาทีีหรืือสููงกว่่า
้ต้ ้องระงัับการใช้เครนไว้
้ชั่่ว� คราว[คำำ�ถามที่่� 40]่ อข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ ควรระวั ังที่่ถู� กู ต้้องเมื่่�อทำำ�การตรวจเช็็คโมบายเครน หรืือทำำ�งานใกล้้ ๆ กั ับสายไฟ
หรืือเมื่่�ออยู่่�ท่่ามกลางสภาพอากาศแปรปรวน
(1)อนุุญาตให้ ้คนงานเข้ ้าไปในพื้้�นที่่ต� รวจสอบและบำำ�รุุงรัักษา

(2)เมื่่�อเกิิดเหตุุการณ์์ฟ้้าร้ ้อง ให้ ้หยุุดทำำ�งาน ปรัับเสาตั้้�งมาไว้ ้ที่่ตำ� ำ�แหน่่งขัับเคลื่่�อน
และสั่่ง� อพยพ(3)

็ ให้ ้จอดรถเครนไว้ ้บนพื้้�นผิิวที่่มั่่
ขณะที่่ต� รวจเช็ค� น� คงและเรีียบเสมอกัันภายใน
สถานที่่ป� ลอดภััย
้็ ให้ ้เข้ ้าใจก่่อน
ทำำ�ความเข้ ้าใจคู่่�มืือการใช้งานของโมบายเครนที่่
จ� ะทำำ�การตรวจเช็ค

(4)

13(th)th≪ II. ความรู้้�เกี่่ย� วกั ับเครื่่�องต้้นกำำ�ลั ังและกระแสไฟฟ้้า ≫[คำำ�ถามที่่� 1]่ น้้าที่่ที่
ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ห
� ถู
่� ก
ู ต้้องของน้ำำ�มั� ันเครื่่�อง
(1)ทำำ�ความเย็็น

(2)ทำำ�ความสะอาด

(3)ทำำ�ให้ ้แห้ ้ง(4)หล่่อลื่่�น

[คำำ�ถามที่่� 2]ด้้านล่่างเป็็นรายละเอีียดของอุุปกรณ์์ชนิดิ หนึ่่�ง โปรดพิิจารณาว่่าเป็็นรายละเอีียดของอุุปกรณ์์ใดต่่อไปนี้้�่ มอเตอร์์สตาร์์ทและระบบ� ัดเก็็บกระแสไฟฟ้้าและป้้อนไฟให้้กั ับอุุปกรณ์์อื่่น
อุุปกรณ์์นี้้จั� เช่น่ งสว่่าง
ไฟส่อ

th

(1)

สายพานพััดลม

(2)แบตเตอรี่่�

(3)รัังผึ้้ง� หม้ ้อน้ำำ� �(4)หม้ ้อกรองอากาศ

[คำำ�ถามที่่� 3]่ ณสข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คุ
ุมบั ัติิที่ถู่� กู ต้้องของเครื่่�องยนต์์ดีีเซล
(1)
(2)
(3)
(4)

ต้ ้นทุุนการดำำ�เนิินการที่่ต่ำ� ำ���เสีียงดัังและเครื่่�องสั่่นิ เป็็ นเชื้้อ� เพลิิง
ใช้น้ำำ้ � �มัันเบนซินิ ธิิภาพ
ทำำ�ความร้ ้อนได้ ้อย่่างมีีประสิท

[คำำ�ถามที่่� 4]ข้้อใดต่่อไปนี้้�คือื ข้้อควรระวั ังเมื่่�อใช้ง้ านเครื่่�องยนต์์
(1)
(2)
(3)
(4)

้ องยนต์์ที่ค
เมื่่�อเครื่่�องยนต์์และน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิกเย็็นลงแล้ ้ว ให้ ้ใช้เครื่่�่� วามเร็็วสููง
จนกระทั่่�งอุุณหภููมิเิ พิ่่�มขึ้้น� มาอยู่่�ในระดัับที่่เ� หมาะสม
้เมื่่�อใช้เครนเสร็็
จแล้ ้ว ให้ ้ปรัับสวิิตช์ ์ PTO มาที่่ตำ� ำ�แหน่่ง OFF และเสีียบกุุญแจ
สตาร์์ทค้ ้างไว้ ้เพื่่�อให้ ้สตาร์์ทเครื่่�องได้ ้ทุุกเมื่่�อที่่ต้� ้องการ
้เมื่่�อใช้เครนเสร็็
จแล้ ้ว ต้ ้องอย่่าลืมื ปรัับสวิิตช์ ์ PTO มาที่่ตำ� ำ�แหน่่ง OFF ก่่อนขัับรถ็ รถเครน ให้ ้สตาร์์ทเครื่่�องยนต์์เพื่่�อทำำ�ความสะอาด
ในระหว่่างการตรวจเช็ค่ มเติิมน้ำำ� �มัันหรืือลงมืือซ่อ

14(th)

[คำำ�ถามที่่� 5]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บั ว่ นกั ับพื้้�นที่่ที่่ ไปยั ัง [ ] ในพื้้�นที่่ที่
�ในระบบไฮดรอลิิก แรงที่่ส่� ง� เ่� ล็็กลงจะเพิ่่�มขึ้้�นทวีีคููณเป็็นสัดส่� ใ่� หญ่่ขึ้้น
(1)วาล์์ว

(2)มอเตอร์์

(3)ถัังน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก

(4)ลููกสููบ

[คำำ�ถามที่่� 6]่ ไปยั ังลููกสููบ B เมื่่�อแรง
ในระบบไฮดรอลิิกที่่แ� สดงในภาพประกอบ แรงข้้อใดต่่อไปนี้้�ที่ถู
่� ก
ู ส่ง
ำ หรั ับคำำ�ถามข้้อนี้้� จะไม่่คำ�นึ
10 นิิวตั ันกระทำำ�กั ับลููกสููบ A สำ�ำ งึ ถึึงมวลของลููกสููบ
(1)

10 นิิวตััน

(2)

50 นิิวตััน

(3)

100 นิิวตััน

(4)

200 นิิวตััน

th

1 cm2

10 cm2น้ำำ�มั� ันไฮดรอลิิก

[คำำ�ถามที่่� 7]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บหลั ักการของแรงดั ันไฮดรอลิิกเป็็นไปตามกฎของปาสคาลที่่ว่� า่ “แรงดั ันที่่ก� ระทำำ�กั ับส่ว่ นหนึ่่�งของ [่ ผ่่าน [ที่่ถู� กู จำำ�กั ัดไว้้จะถููกส่ง

] ตามลั ักษณะที่่เ� ป็็นอยู่่�เดิิม”

(1)

แก๊๊ส

(2)

ของเหลว

(3)เนื้้�อสารที่่แ� ข็็ง

(4)เนื้้�อสารที่่ห� นืืดข้ ้น

15(th)]

[คำำ�ถามที่่� 8]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของข้้อดีีและข้้อเสีียของระบบไฮดรอลิิก
(1)
(2)
(3)
(4)

ระบบไฮดรอลิิกมีีขนาดเล็็กกะทััดรััดและน้ำำ� �หนัักเบา่ ั ญหา และเราสามารถควบคุุมได้ ้จากระยะไกล
น้ำำ� �มัันไฮดรอลิิกรั่่�วซึึมไม่่ใช่ปั
การวางระบบท่่อของระบบไฮดรอลิิกทำำ�ได้ ้ยากิ ธิิภาพแตกต่่างกัันไปตามอุุณหภููมิข
เครื่่�องยนต์์จะมีีประสิทิ องน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก

[คำำ�ถามที่่� 9]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
วาล์์วควบคุุมไฮดรอลิิกทำำ�หน้้าที่่ค� วบคุุม [th] ของน้ำำ�มั� ันไฮดรอลิิก แรงดั ัน และอั ัตราการไหล

(1)

ขนาด

(2)

ระบบท่่อ

(3)ทิิศทาง

(4)เวลา[คำำ�ถามที่่� 10]ด้้านล่่างเป็็นรายละเอีียดของวาล์์วควบคุุมไฮดรอลิิก โปรดพิิจารณาว่่าเป็็นรายละเอีียดของวาล์์วควบคุุม
ไฮดรอลิิกใดต่่อไปนี้้�
วาล์์วนี้้�จะปล่่อยน้ำำ�มั� ันไหลผ่่านได้้เต็็มที่่ใ� นทิิศทางหนึ่่�ง และห้้ามไหลในทิิศทางตรงกั ันข้้าม
(1)วาล์์วสลัับทิิศทาง

(2)วาล์์วกัันกลัับ

(3)วาล์์วควบคุุมลำำ�ดัับ

(4)วาล์์วระบายแรงดััน

[คำำ�ถามที่่� 11]ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายระบบไฮดรอลิิกไม่่ถูกู ต้้อง
(1)กระบอกสููบไฮดรอลิิกคืืออุุปกรณ์์ทางกลที่่จ� ะแปลงน้ำำ� �มัันแรงดัันที่่ส่� ง่ เข้ ้ามาเป็็ นการิ้เคลื่่�อนที่่เ� ชิงเส้น

(2)ถัังน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิกคืืออุุปกรณ์์ที่จั่� ัดเก็็บน้ำำ� �มััน

(3)มอเตอร์์ไฮดรอลิิกคืืออุุปกรณ์์ที่สร้่� ้างแรงดัันไฮดรอลิิก

(4)วาล์์วควบคุุมไฮดรอลิิกทำำ�หน้ ้าที่่ค� วบคุุมทิิศทางของน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก แรงดััน
และอััตราการไหล

16(th)

[คำำ�ถามที่่� 12]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
[] ขั ับเคลื่่�อนด้้วยเครื่่�องยนต์์และจะดููดน้ำำ�มั� ันจากถั ังน้ำำ�มั� ันไฮดรอลิิก คายออกมาในรููปของน้ำำ�มั� ัน่ ไปที่่หั
แรงดั ัน และส่ง� ัวขั ับวาล์์วแบบไฮดรอลิิก
(1)เครื่่�องกำำ�เนิิดแรงดัันไฮดรอลิิก

(2)อุุปกรณ์์ควบคุุมไฮดรอลิิก

(3)อุุปกรณ์์เสริิม

(4)อุุปกรณ์์ควบคุุมแรงดััน

[คำำ�ถามที่่� 13]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บตั ัวกรองจะทำำ�ความสะอาดน้ำำ�มั� ันไฮดรอลิิกและขจั ัด [](1)ความเค็็ม

(2)ความร้ ้อน(3)สารปนเปื้้� อน(4)กระแสไฟฟ้้ าth[คำำ�ถามที่่� 14]ด้้านล่่างเป็็นรายละเอีียดของวาล์์วควบคุุมไฮดรอลิิก โปรดพิิจารณาว่่าเป็็นรายละเอีียดของวาล์์วควบคุุม
ไฮดรอลิิกใดต่่อไปนี้้�� ส่ว่ นของวงจรไฮดรอลิิก
วาล์์วที่่นำ� ำ�มาใช้เ้ พื่่�อลดแรงดั ันในชิ้้น
(1)วาล์์วกัันกลัับ

(2)วาล์์วลดแรงดััน

(3)วาล์์วระบายแรงดััน

(4)วาล์์วควบคุุมลำำ�ดัับ

[คำำ�ถามที่่� 15]ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายถึึงการบำำ�รุงุ รั ักษาระบบไฮดรอลิิกได้้อย่่างถููกต้้อง
(1)
(2)
(3)
(4)

ั พัันธ์์กับ
ความล้ ้มเหลวของระบบไฮดรอลิิกที่่เ� กิิดขึ้้น� นั้้�นส่ว่ นใหญ่่สัมั สารปนเปื้้� อนภายในน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก และการรั่่�วไหลของน้ำำ� �มัันภายในท่่อดัักท์์� เข้ ้ามาท่่อของระบบไฮดรอลิิกจะถููกซีีลไว้ ้ เพื่่�อไม่่ให้ ้สารปนเปื้้� อนและความชื้้น
ภายในหากจาระบีีรวมเข้ ้ากัับน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก น้ำำ� �มัันไฮดรอลิิกจะเปลี่่ย� นเป็็ นสีีขาวน้ำำ� �นมซึ่่ง� จะไม่่มีีผลต่่อการทำำ�งานของเครน จึึงไม่่จำำ�เป็็ นต้ ้องเปลี่่ย� นถ่่ายน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก
้ไม่่จำำ�เป็็ นต้ ้องเปลี่่ย� นอะไหล่่ไส้กรองแม้
้น้ำำ� �มัันไฮดรอลิิกสกปรกมาก

17(th)

[คำำ�ถามที่่� 16]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ ำ�มัิ ธิิภาพที่่สุ
ระบบไฮดรอลิิกจะมีีประสิท� ดุ หากใช้น้ำ� ันไฮดรอลิิกภายใต้้อุณุ หภููมิที่ิ เ่� หมาะสม และ []ำ ัญเป็็นส่ว่ นที่่สำ
� �คั
(1)

อากาศ

(2)

�
ความชื้้น

(3)การกลายเป็็ นโฟม(4)การบำำ�รุุงรัักษา

[คำำ�ถามที่่� 17]� ปะปน
ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายลั ักษณะของน้ำำ�มั� ันไฮดรอลิิกได้้อย่่างถููกต้้องเมื่่�อมีีฟองอากาศหรืือความชื้้น

th

(1)

เปลี่่ย� นเป็็ นสีีน้ำำ� �ตาลเข้ ้ม(2)กลายเป็็ นโฟม(3)เปลี่่ย� นเป็็ นสีีขาวน้ำำ� �นม(4)ใสแต่่มองเห็็นจุุดสีีดำำ�เล็็ก ๆ[คำำ�ถามที่่� 18]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของอั ันตรายจากการถููกไฟดููด
(1)การบาดเจ็็บของมนุุษย์์จากการถููกไฟดููดเป็็ นผลโดยตรงจากระบบประสาทที่่�
กลายเป็็ นอััมพาตเมื่่�อกระแสไฟฟ้้ าไหลผ่่านร่่างกาย

(2)ไฟฟ้้ ากระแสสลัับขนาด 50mA ที่่ไ� หลผ่่านร่่างกายมนุุษย์์ไม่่ทำำ�ให้ ้เสีียชีีวิิตแม้ ้จะมีีอัันตรายมากก็็ตาม่ อวััยวะที่่ถู
ระดัับของไฟฟ้้ าดูดู ขึ้้น� อยู่่�กัับหลายปัั จจััย เช่น� กู ไฟดููด ระยะเวลาที่่ถู� กูไฟดููด ประเภทของกระแสไฟฟ้้ า ขนาดของกระแสไฟฟ้้ า รวมถึึงสภาพร่่างกายและ
สุุขภาพของผู้้�ที่่ถู� กู ไฟดููด็ ตเป็็ นอัันตรายเพราะอาจทำำ�ลายเซลล์์ในร่่างกาย และเจาะ
รอยไหม้ ้จากการถููกไฟช็อ� ผิิวหนััง
ลึึกลงในชั้้น

(3)

(4)

18(th)

[คำำ�ถามที่่� 19]ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายถึึงการทำำ�งานใกล้้สายไฟของโมบายเครนไม่่ถูกู ต้้อง
(1)
(2)
(3)
(4)

คนควบคุุมโมบายเครนที่่ค� วบคุุมคัันโยกของเครนติิดรถบรรทุุกจะไม่่ถูกู ไฟดููดแม้ ้ว่่า
เสาตั้้�งหรืือลวดสลิิงแตะกัับสายไฟ
สายส่ง่ กำำ�ลัังไฟฟ้้ าแรงสููงอาจคายกระแสไฟฟ้้ าออกมาได้ ้แม้ ้เสาตั้้�งหรืือลวดสลิิงั ผััสกับ
ไม่่ได้ ้สัมั สายไฟโดยตรง
หากทำำ�งานใกล้ ้กัับสายไฟ (สายส่ง่ กำำ�ลัังไฟ) ในเมืือง ต้ ้องมีีระยะห่่างขั้้�นต่ำำ�� จากสายไฟ 2 เมตรหรืือมากกว่่านั้้น
�่เมื่่�อทำำ�งานใกล้ ้กัับสายไฟ ต้ ้องติิดต่่อพููดคุุยกัับเจ้ ้าของสายไฟก่่อนล่่วงหน้ ้า เช่นบริิษััทผลิิตกระแสไฟฟ้้ าในพื้้�นที่่� เพื่่�อให้ ้สอดคล้ ้องกัับประกาศของอธิิบดีีกรม
มาตรฐานแรงงาน (Labour Standards Bureau)[คำำ�ถามที่่� 20]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ �สููตรที่่ใ� ช้คำำ นวณกระแสไฟฟ้้าคืือ [

]

th

(1)

กำำ�ลัังไฟฟ้้ า = ความต้ ้านทาน x แรงดัันไฟฟ้้ า(2)กำำ�ลัังไฟฟ้้ า = ความต้ ้านทาน x กระแสไฟฟ้้ า(3)กำำ�ลัังไฟฟ้้ า = แรงดัันไฟฟ้้ า x กระแสไฟฟ้้ า(4)กำำ�ลัังไฟฟ้้ า = กระแสไฟฟ้้ า x ปริิมาณของกำำ�ลัังไฟฟ้้ า

19(th)

≪ III. ความรู้้�เกี่่ย� วกั ับไดนามิิก ≫[คำำ�ถามที่่� 1]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของแรง
(1)(2)

แม้ ้น้ำำ� �หนัักบรรทุุกจะมีีมวลเท่่ากันั แต่่หากลดระดัับเสาตั้้�งลงมากเท่่าใด เครนก็็มีี
โอกาสพลิิกคว่ำำ�� มากขึ้้น� เท่่านั้้น
�้ใช้แรงขัันน้ ้อยลงเมื่่�อจัับที่่ป� ลายด้ ้ามของประแจขณะที่่ขั� นั น็็ อตให้ ้แน่่น

(3)จำำ�นวนที่่แ� ทนด้ ้วยผลิิตภััณฑ์์ของจำำ�นวนของแรงและความยาวของแขน รวมเรีียกว่่า
“การรวมแรงย่่อย”(4)หากวััตถุุไม่่เคลื่่�อนที่่แ� ม้ ้จะมีีหลายแรงกระทำำ�บนวััตถุุนั้้�น แสดงว่่าแรงเหล่่านั้้น� เป็็ นแรงที่่� “สมดุุล”[คำำ�ถามที่่� 2]แรงประกอบด้้วยองค์์ประกอบสามอย่่าง องค์์ประกอบใดที่่ร� วมกั ันเป็็นองค์์ประกอบที่่ถู� กู ต้้อง
th(1)ขนาด ทิิศทาง ความเร็็ว

(2)ขนาด ทิิศทาง จุุดของการกระทำำ�

(3)ความเร็็ว ทิิศทาง จุุดของการกระทำำ�

(4)ความเร็็ว ขนาด จุุดของการกระทำำ�

[คำำ�ถามที่่� 3]ข้้อใดต่่อไปนี้้�คือื แรงลั ัพธ์์ที่ถู่� กู ต้้องเมื่่�อแรง OA และ OB กระทำำ�บนจุุด O ตามที่่แ� สดงในภาพประกอบ
(1)

แรง OC(2)

แรง OD(3)

แรง OE(4)

แรง OF

A

C

D

E

F
O

B

20(th)

[คำำ�ถามที่่� 4]ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายโมเมนต์์ของแรงได้้อย่่างถููกต้้อง
(1)(2)โมเมนต์์ของแรงคืือผลกระทบของแรงที่่พ� ยายามหมุุนวััตถุุ
เมื่่�อใช้คัั้ นโยกเพื่่�อยกวััตถุุขึ้้น� หากจัับคัันโยกใกล้ ้กัับจุุดรัับน้ำำ� �หนัักมากขึ้้น� เท่่าใด
้ก็็ยิ่่ง� ใช้แรงน้ ้อยลงเท่่านั้้น
�(3)หากเสาตั้้�งยาวเท่่ากันั ค่่าโมเมนต์์การพลิิกคว่ำำ�� จะคงเดิิมไม่่เปลี่่ย� นแปลงเมื่่�อลด
ระดัับความสููงของเสาตั้้�งลงขณะที่่ย� กน้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่มีี� มวลเท่่ากับั พิิกัดั น้ำำ� �หนััก

(4)โมเมนต์์ของแรงกำำ�หนดได้ ้จากขนาดของแรงเพีียงอย่่างเดีียว

[คำำ�ถามที่่� 5]ำ หรั ับขนาดของโมเมนต์์ของแรงเมื่่�อใช้ป้ ระแจที่่มีี
ข้้อใดต่่อไปนี้้�เป็็นข้้อมููลที่ถู่� กู ต้้องสำ�� แรง 100 นิิวตั ันขั ันน็็ อตให้้แน่่นตามที่่แ� สดงในภาพประกอบ โดยระยะห่่างจากจุุด O ไปยั ังจุุด A คืือ 20 ซม.
(1)

10 N·m(2)

20 N·m(3)

100 N·m(4)200 N·mthAO
20 ซม.

21(th)

100 นิิวตั ัน[คำำ�ถามที่่� 6]ในภาพประกอบด้้านล่่าง เมื่่�อเสาตั้้�งอยู่่�ที่่ตำ� �ำ แหน่่ง (A) เสาตั้้�งจะยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกได้้ถึงึ 4 ตั ัน เมื่่�อปรั ับำ หรั ับน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกสููงสุุดที่่ส
เสาตั้้�งลงมาที่่ตำ� �ำ แหน่่ง (B) ข้้อใดต่่อไปนี้้�เป็็นคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องสำ�� ามารถยกำ หรั ับคำำ�ถามข้้อนี้้� จะไม่่คำ�นึ
ได้้ สำ�ำ งึ ถึึงมวลของเสาตั้้�ง
(1)

1 ตััน

(2)2 ตััน

(3)

3 ตััน

(4)4 ตััน
(A)(B)

4 ตั ัน

th
2 ม.

4 ม.

จุุดรั ับน้ำำ�� หนั ัก[คำำ�ถามที่่� 7]ข้้อใดต่่อไปนี้้�คือื มวล (น้ำำ�� หนั ัก) ที่่ถู� กู ต้้องของแผ่่นคอนกรีีตยาว 1 เมตร กว้้าง 3 เมตร และสููง 0.2 เมตรโดยแผ่่นคอนกรีีตมีีมวลต่่อลููกบาศก์์เมตรเป็็น 2.3 ตั ัน(1)

0.6 ตััน

(2)

1.38 ตััน

(3)

6 ตััน

(4)

138 ตััน
1 ม.
0.2 ม.

3 ม.

22(th)

[คำำ�ถามที่่� 8]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
แม้้น้ำำ�� หนั ักบรรทุุกจะมีีมวลเท่่ากั ัน แต่่โมเมนต์์ของแรงที่่จ� ะทำำ�ให้้เครนพลิิกคว่ำำ�จ� ะ[] ขณะที่่ล� ดเสา่ ผลให้้เครนล้้มได้้
ตั้้�งลง ส่ง(1)ใหญ่่ขึ้น
้�

(2)

(3)

เล็็กลง

(4)ยาวขึ้้น
�
� ลง
สั้้น

[คำำ�ถามที่่� 9]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
หามวลของน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกที่่จ� ะยกได้้ด้ว้ ยการคููณ [] ของน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกกั ับมวลต่่อลููกบาศก์์เมตร

โดยดููจากวั ัสดุุของน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก
(1)พื้้�นที่่�

(2)

ขนาด

(3)

ปริิมาตร

(4)น้ำำ� �หนััก

[คำำ�ถามที่่� 10]ข้้อใดต่่อไปนี้้�อธิิบายจุุดศููนย์์ถ่ว่ งของวั ัตถุุได้้อย่่างถููกต้้อง
(1)การเปลี่่ย� นตำำ�แหน่่งหรืือการวางวััตถุุ (ตััวถัังที่่แ� ข็็ง) จะเปลี่่ย� นจุุดศููนย์์ถ่ว่ งของวััตถุุนั้้�น

(2)จุุดศููนย์์ถ่ว่ งมัักอยู่่�ภายในวััตถุุเสมอไม่่ว่าวั่ ตั ถุุนั้้�นจะมีีรููปทรงใด

(3)จุุดศููนย์์ถ่ว่ งของวััตถุุ (ตััวถัังที่่แ� ข็็ง) คืือจุุดคงที่่� และไม่่เปลี่่ย� นแปลงแม้ ้จะมีีการ
เปลี่่ย� นตำำ�แหน่่งหรืือลัักษณะการวางวััตถุุดัังกล่่าว
้จุุดศููนย์์ถ่ว่ งของสี่เ่� หลี่่ย� มด้ ้านขนานจะไม่่อยู่่�ที่่จุุ� ดตััดของเส้นทแยงมุุม

(4)[คำำ�ถามที่่� 11]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของจุุดศููนย์์ถ่ว่ งของวั ัตถุุ
(1)วััตถุุที่่มีีพื้้� น� ผิิวด้ ้านล่่างกว้ ้างกว่่าย่อ่ มทรงตััวได้ ้ดีีกว่่า

(2)วััตถุุที่่มีีจุุ� ดศููนย์์ถ่ว่ งสููงขึ้้น� จะทรงตััวได้ ้ดีีขึ้้น
�(3)จุุดศููนย์์ถ่ว่ งจะไม่่เปลี่่ย� นแปลงแม้ ้มีีการเปลี่่ย� นตำำ�แหน่่งของวััตถุุหรืือลัักษณะ
การวางวััตถุุ

(4)จุุดศููนย์์ถ่ว่ งคืือจุุดกึ่่�งกลางของน้ำำ� �หนัักของวััตถุุ

23(th)th[คำำ�ถามที่่� 12]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ ตรงตลอดไปเมื่่�อวั ัตถุุมีีแนวโน้้มว่่าจะคงสภาพเดิิมเมื่่�ออยู่่�นิ่่�ง ๆ และน่่าจะเคลื่่�อนที่่ต่� อ่ ในแนวเส้น
เคลื่่�อนที่่� เว้้นแต่่จะมีีแรงภายนอกมากระทำำ� แนวโน้้มลั ักษณะนี้้�เรีียกว่่า “[

]”

(1)

ความเฉื่่�อย

(2)แรงเหวี่่ย� งหนีีศููนย์์กลาง

(3)การเร่่งความเร็็ว

(4)แรงสู่่�ศููนย์์กลาง

[คำำ�ถามที่่� 13]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของการเคลื่่�อนที่่เ� ป็็นวงกลม

th

(1)

ในขณะที่่ค� วามเร็็วในการหมุุนน้ำำ� �หนัักบรรทุุกเพิ่่�มขึ้้น� แรงเหวี่่ย� งหนีีศููนย์์กลาง
จะเพิ่่�มขึ้้น� ทำำ�ให้ ้เครนล้ ้มได้ ้(2)แรงที่่ทำ� ำ�ให้ ้วััตถุุเคลื่่�อนที่่เ� ป็็ นวงกลมเรีียกว่่าแรงเสีียดทาน

(3)เมื่่�อวััตถุุเคลื่่�อนที่่เ� ป็็ นวงกลม แรงจะถููกกระทำำ�จนทำำ�ให้ ้วััตถุุเคลื่่�อนที่่ไ� ปตามแกน
การหมุุนทัันทีี
แรงที่่ทำ� ำ�งานเพื่่�อทำำ�ให้ ้วััตถุุซึ่่ง� กำำ�ลัังเคลื่่�อนที่่เ� ป็็ นวงกลม เหวี่่ย� งออกด้ ้านนอกเรีียก
ว่่า แรงเหวี่่ย� งหนีีศููนย์์กลาง

(4)[คำำ�ถามที่่� 14]� งจากพื้้�น 2 เมตร เช่น้ ก่ ที่่แ
ใช้ลูู รอกยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก (W) ขึ้่่�นสูู� สดงในภาพประกอบื กที่่ร� ะดั ับใดจึึงเป็็นระดั ับที่่ถู
ควรดึึงเชือ� กู ต้้อง
(1)

4 ม.

(2)

8 ม.

(3)

10 ม.

(4)

12 ม.

เชืือก

24(th)

[คำำ�ถามที่่� 15]เมื่่�อยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกด้้วยลููกรอกตามที่่แ� สดงในภาพประกอบ ข้้อใดคืือมวลที่่ถู� กู ต้้องที่่ทำ� �ำ ให้้น้ำำ�� หนั ักำ หรั ับคำำ�ถามข้้อนี้้� จะไม่่คำ�นึ
บรรทุุกมีีความสมดุุล สำ�ำ งึ ถึึงแรงเสีียดทานหรืือมวลของลููกรอก
(1)

0.3 ตััน

(2)

0.4 ตััน

(3)

0.5 ตััน

(4)

0.8 ตััน

เชืือก

2.4 ตั ันth[คำำ�ถามที่่� 16]้ ับลวดสลิิงชักรอกเมื่่�
ัข้้อใดต่่อไปนี้้�คือื แรงที่่จ� ะนำำ�มาใช้กั
อโมบายเครนกำำ�ลั ังยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก
(1)แรงบิิด

(2)แรงเฉืือน

(3)แรงดึึง

(4)ค่่าแรงอััด

[คำำ�ถามที่่� 17]ในภาพประกอบด้้านล่่าง น้ำำ�� หนั ักบรรทุุกขนาด 7 กก. แขวนอยู่่�ทางด้้านซ้า้ ยของเสายก และน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกขนาด 3 กก. อยู่่�ทางด้้านขวา จุุดรั ับน้ำำ�� หนั ักใดคืือจุุดรั ับน้ำำ�� หนั ักที่่ถู� กู ต้้องเพื่่�อทำำ�ให้้น้ำำ�� หนั ักำ หรั ับคำำ�ถามข้้อนี้้� จะไม่่คำ�นึ
บรรทุุกเหล่่านี้้�สมดุุล สำ�ำ งึ ถึึงมวลของเสายก(1)้
a (ด้ ้านซ้ายของเสายก)(2)b (ตรงกลางของเสายก)(3)c (ด้ ้านขวาของเสายก)(4)ค่่อนไปทางขวามากกว่่า c25(th)

[คำำ�ถามที่่� 18]ข้้อใดต่่อไปนี้้�คือื แรงภายนอก (แรง) ที่่จ� ะทำำ�ให้้วั ัตถุุทรงกระบอกขยายออกในแนวนอน
(1)แรงบิิด

(2)แรงดึึง

(3)โมเมนต์์ดัด
ั(4)แรงเฉืือน

[คำำ�ถามที่่� 19]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ้ รงกั ับวั ัตถุุจะทำำ�ให้้เกิิด “แรงภายใน” ภายในวั ัตถุุที่ต่
การใช้แ่� อ่ ต้้านแรงนั้้�น แรงภายในที่่แ� บ่่งออก
ตามพื้้�นที่่ห� น้้าตั ัดของวั ัตถุุจะให้้ขนาดของแรงต่่อพื้้�นที่่ห� นึ่่�งหน่่วย ซึ่่ง� เรีียกว่่า [

th

(1)

แรงบิิด

(2)ความเครีียด

(3)แรงกดดััน

(4)โมเมนต์์ดัด
ั][คำำ�ถามที่่� 20]เมื่่�อใช้วิ้ ธีีทิ ามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง) ยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกตามที่่แ� สดงในภาพประกอบ การยกตามข้้อ้ ำ�� หนั ักบรรทุุกที่่ม
ใดต่่อไปนี้้�จะปรั ับใช้น้ำ� ากที่่สุ� ดุ กั ับลวดสลิิงทามากาเกะ
(1)

0°

(2)

30°

(3)

60°

(4)

90°

26(th)

≪ IV. กฎหมายและกฎระเบีียบที่่เ� กี่่ย� วข้้อง ≫[คำำ�ถามที่่� 1]ำ ักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงาน
อุุบั ัติิเหตุุลั ักษณะใดต่่อไปนี้้�ที่ไ่� ม่่จำ�ำ เป็็นต้้องรายงานต่่อหั ัวหน้้าสำ�นั
(Labour Standards Inspection Office)(1)เสาตั้้�งหััก

(2)ลวดสลิิงขาด

(3)อุุปกรณ์์ป้้องกัันหััวตะขอขึ้้น� ชนปลายจมููกบููมไม่่ทำำ�งาน

(4)เกิิดการพลิิกคว่ำำ��

[คำำ�ถามที่่� 2]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
เมื่่�อสั่่ง� การทำำ�งานของโมบายเครน สิ่่ง� ที่่ต้� อ้ งระบุุคือ
ื [ ] หรืือต้้องดำำ�เนิินมาตรการอื่่�นเพื่่�อให้้คนควบคุุม
โมบายเครนและคนทำำ�งานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง) สามารถยืืนยั ัน [ ] ได้้(1)พิิกัดั ความเร็็ว

(2)มวลของน้ำำ� �หนัักบรรทุุก

(3)พิิกัดั น้ำำ� �หนััก

(4)แรงดัันน้ำำ� �มัันไฮดรอลิิก

[คำำ�ถามที่่� 3]่ �ข้้อใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่คำำ อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องของการทำำ�งานของโมบายเครน
(1)
(2)
(3)
(4)

ในหลัักการ ต้ ้องยืืดขาค้ำำ��ยัันออกมาจนสุุดิ ธิิภาพในการยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกสามตัันหรืือมากกว่่า
สำำ�หรัับโมบายเครนที่่มีี� ประสิท
้นายจ้ ้างต้ ้องไม่่ใช้โมบายเครนที่่
มุุ� มของเสาตั้้�งเกิินช่ว่ งที่่ร� ะบุุไว้ ้ในข้ ้อกำำ�หนดเฉพาะ่� งได้ ้รัับ
นายจ้ ้างต้ ้องไม่่อนุุญาตให้ ้คนงานเข้ ้าไปในพื้้�นที่่ที่� อ่� าจทำำ�ให้ ้คนงานเสี่ยั ผััสกับ
อัันตรายจากการสัมั โครงสร้ ้างส่ว่ นบนของระบบการแกว่่งของโมบายเครน
้เมื่่�อออกจากพื้้�นที่่ทำ� ำ�งานในขณะที่่ยั� งั ยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกไว้ ้ จะต้ ้องใช้ระบบเบรกั รอกและระบบล็็อคนิิรภััย
ของกลไกการชัก

[คำำ�ถามที่่� 4]่ อคำำ�บรรยายลั ักษณะการทำำ�งานของโมบายเครนใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ บั ังคั ับที่่ก� ฎหมายบั ัญญั ัติิไว้้
(2)

ต้ ้องใช้ตัั้ วเกี่่ย� วนิิรภััยทุุกครั้้�ง
้หยุุดใช้โมบายเครนเมื่่�
อคาดว่่าจะมีีลมกรรโชกแรงที่่จ� ะทำำ�ให้ ้การทำำ�งานต่่าง ๆ ที่่�
เกี่่ย� วข้ ้องเกิิดอัันตรายได้ ้(3)เมื่่�อออกจากพื้้�นที่่ทำ� ำ�งาน ต้ ้องยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกสููงเหนืือพื้้�น 10 ซม.

(4)ติิดตั้้�งขาค้ำำ��ยัันบนพื้้�นที่่มั่่� น� คงและเรีียบเสมอกััน

(1)

27(th)th[คำำ�ถามที่่� 5]่ อคำำ�บรรยายลั ักษณะการทำำ�งานของโมบายเครนใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ บั ังคั ับที่่ก� ฎหมายบั ัญญั ัติิไว้้
(1)
(2)
(3)
(4)

ยกน้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่เ� กิินพิิกัดั น้ำำ� �หนัักบรรทุุกได้ ้หากอยู่่�ในสถานการณ์์ที่ไ่� ม่่สามารถ
หลีีกเลี่่ย� งได้ ้้ต้ ้องไม่่ใช้เครนเป็็
นพาหนะเคลื่่�อนย้ ้ายคนงาน หรืือต้ ้องไม่่อนุุญาตให้ ้คนงานทำำ�งาน
ในขณะที่่ยั� งั ห้ ้อยอยู่่�กัับเครน่� งอัันตรายต้ ้องไม่่อนุุญาตให้ ้คนงานเข้ ้าไปภายในพื้้�นที่่ที่� เ่� สี่ยเมื่่�อออกจากพื้้�นที่่ทำ� ำ�งาน ต้ ้องลดความสููงของน้ำำ� �หนัักบรรทุุกลงมาวางไว้ ้บนพื้้�น
เสมอ[คำำ�ถามที่่� 6]ัำ หรั ับลวดสลิิงทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง)ิ คข้้อใดต่่อไปนี้้�คือื สัมประสิ
ทธิ์์� วามปลอดภั ัยที่่ถู� กู ต้้องสำ�
ภายใต้้กฎหมาย
(1)

10 หรืือมากกว่่า

(2)

3 หรืือมากกว่่า

(3)

6 หรืือมากกว่่า

(4)

5 หรืือมากกว่่า

th[คำำ�ถามที่่� 7]คนงานคนใดที่่เ� หมาะกั ับงานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง) โดยใช้โ้ มบายเครนที่่มีีน้ำ� ำ�� หนั ักการยก
1 ตั ันหรืือมากกว่่าและไม่่เกิิน 5 ตั ัน(2)้คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จหลัักสููตรการฝึึกอบรมทัักษะสำำ�หรัับการใช้โมบายเครนรองรัั
บน้ำำ� �หนััก
เบาคนงานที่่สำ� ำ�เร็็จการศึึกษาพิิเศษด้ ้านงานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง)(3)คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จหลัักสููตรการฝึึกอบรมทัักษะสำำ�หรัับงานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง)(4)้คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จการศึึกษาพิิเศษสำำ�หรัับการใช้โมบายเครนรองรัั
บน้ำำ� �หนัักเบา

(1)[คำำ�ถามที่่� 8]คนงานคนใดที่่เ� หมาะสมกั ับการทำำ�งานโมบายเครนรองรั ับน้ำำ�� หนั ักเบาที่่มีีน้ำ� ำ�� หนั ักการยก 1 ตั ันหรืือ
มากกว่่าและไม่่เกิิน 5 ตั ัน(2)้คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จหลัักสููตรการฝึึกอบรมทัักษะสำำ�หรัับการใช้โมบายเครนรองรัั
บน้ำำ� �หนัักเบา
้คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จการศึึกษาพิิเศษสำำ�หรัับการใช้โมบายเครนรองรัั
บน้ำำ� �หนัักเบา

(3)คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จการศึึกษาพิิเศษด้ ้านงานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง)(4)คนงานที่่สำ� ำ�เร็็จหลัักสููตรการฝึึกอบรมทัักษะสำำ�หรัับงานทามากาเกะ

(1)(การขึึงลวดสลิิง)28(th)

[คำำ�ถามที่่� 9]ข้้อใดต่่อไปเป็็นคำำ�อธิิบายที่่ถู� กู ต้้องเกี่่ย� วกั ับการตรวจเช็็คโมบายเครนและการตรวจสอบด้้วยตั ัวเอง
เป็็นครั้้�งคราว
(1)ต้ ้องทำำ�การตรวจสอบด้ ้วยตััวเองเป็็ นครั้้�งคราวกัับโมบายเครนปีีละหนึ่่�งครั้้�งหลัังติิด
ตั้้�งโมบายเครนแล้ ้ว(2)ทำำ�การทดสอบน้ำำ� �หนัักบรรทุุกในระหว่่างการตรวจสอบด้ ้วยตััวเองตามระยะเวลา
ประจำำ�ปีีได้ ้ด้ ้วยการยกมวลของน้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่เ� ท่่ากับ
ั 1.25 เท่่าของพิิกัดั น้ำำ� �หนััก
บรรทุุกของโมบายเครน
สำำ�หรัับโมบายเครนที่่มีีน้ำ� ำ� �หนัักการยกน้ ้อยกว่่า 5 ตััน คุุณไม่่จำำ�เป็็ นต้ ้องทำำ�การ
ทดสอบน้ำำ� �หนัักบรรทุุกในระหว่่างการตรวจสอบด้ ้วยตััวเองตามระยะเวลาประจำำ�ปีี็ อ้ไม่่จำำ�เป็็ นต้ ้องทำำ�การตรวจเช็คก่่ นเริ่่�มงานหากใช้โมบายเครนทุุกวัั
น

(3)
(4)

[คำำ�ถามที่่� 10]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บำ หรั ับ [การตรวจสอบด้้วยตั ัวเองตามระยะเวลาประจำำ�ปีี เป็็นข้้อบั ังคั ับสำ�

] ทุุกคนที่่มีี� โมบายเครน

(1)ผู้้�จััดการฝ่่ ายยานยนต์์

(2)ผู้้�ปฏิิบัติั งิ าน

(3)นายจ้ ้าง(4)หััวหน้ ้างานด้ ้านการรัักษาความ
ปลอดภััย

[คำำ�ถามที่่� 11]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
บริิษั ัท [ ] ที่่ล� งทะเบีียนไว้้จะต่่ออายุุใบรั ับรองการตรวจสอบโมบายเครนเมื่่�อโมบายเครนผ่่าน [ ] แล้้ว
(1)ตรวจสอบสมรรถนะ

(2)การตรวจสอบด้ ้วยตััวเอง

(3)การศึึกษาพิิเศษ

(4)การศึึกษาเรื่่�องความปลอดภััยและ
สุุขภาพ

[คำำ�ถามที่่� 12]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
นายจ้้างต้้องไม่่ใช้โ้ มบายเครนที่่มีีน้ำ� ำ�� หนั ักบรรทุุกเกิิน [](1)ความสามารถในการทรงตััวของเครน

(2)พิิกัดั น้ำำ� �หนััก

(3)ความสามารถในการรองรัับน้ำำ� �หนััก
ของเครน

(4)น้ำำ� �หนัักการยก

29(th)th[คำำ�ถามที่่� 13]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
ต้้องปรั ับอุุปกรณ์์ป้้องกั ันหั ัวตะขอขึ้้�นชนปลายจมููกบููมของโมบายเครนเพื่่�อให้้ระยะห่่างเป็็น [] หรืือ่ ยยกน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก เช่น่ ตะขอและตะกร้้าขุุด หรืือ
มากกว่่าเมื่่�อวั ัดจากพื้้�นผิิวด้้านบนของอุุปกรณ์์ช่ว
ัพื้้�นผิิวด้้านบนของลููกรอกชักรอก
และพื้้�นผิิวด้้านล่่างของลููกรอกของปลายเสาตั้้�งหรืือวั ัตถุุใดก็็ตามั ัสกั ับพื้้�นผิิวด้้านบนที่่ก
ที่่อ� าจสัมผั� ล่่าวไว้้
(1)

0.45 ม.

(2)

0.25 ม.

(3)

0.35 ม.

(4)

0.15 ม.

[คำำ�ถามที่่� 14]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ� ของ [
นายจ้้างต้้องตรวจสอบฟัังก์์ชั่่น
th] เครื่่�องหมายพิิกั ัดน้ำำ�� หนั ักบรรทุุก และอุุปกรณ์์เตืือนอื่่�น ๆรวมถึึงระบบเบรก คลั ัทช์ ์ และชุุดควบคุุมก่่อนเริ่่�มทำำ�งานในแต่่ละวั ันเมื่่�อทำำ�งานต่่าง ๆ ที่่ต้� อ้ งใช้ ้โมบายเครน
(1)ลวดสลิิง

(2)(3)อุุปกรณ์์ป้้องกัันหััวตะขอขึ้้น� ชนปลายจมููกบููม

(4)ชุุดประกอบตะขอ์ อร์์ด
สวิิตช์บ

[คำำ�ถามที่่� 15]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
ใบรั ับรองการตรวจสอบโมบายเครนจะมีีผลใช้เ้ ป็็นระยะเวลารวม [ำ หรั ับโมบายเครนที่่มีีน้ำ] สำ�� ำ�� หนั ักการยก 3 ตั ันหรืือมากกว่่า
(1)

2 ปีี

(2)

3 ปีี

(3)

4 ปีี

(4)

5 ปีี

[คำำ�ถามที่่� 16]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
นายจ้้างต้้องบั ันทึึกผลการตรวจสอบด้้วยตั ัวเองและเก็็บบั ันทึึกนั้้�นไว้้ [
(1)

3 ปีี

(2)

2 ปีี

(3)

1 ปีี

(4)

8 ปีี

30(th)] ปีี[คำำ�ถามที่่� 17]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
นายจ้้างต้้อง [ ] ทั ันทีีหากพบสิ่่ง� ผิิดปกติิใด ๆ ในระหว่่างการตรวจสอบด้้วยตั ัวเองหรืือการตรวจเช็็ค
(1)(3)ส่ง่ รายงาน่ มทำำ�การซ่อ

(2)ติิดต่่อบุุคคลที่่เ� หมาะสม

(4)ปรึึกษาบุุคคลที่่เ� หมาะสม

[คำำ�ถามที่่� 18]เลืือกคำำ�ตอบที่่ถู� กู ต้้องและเติิมลงในวงเล็็บ
นายจ้้างต้้องเตรีียม [ำ หรั ับโมบายเครนไว้้ให้้พร้้อม เมื่่�อทำำ�งานที่่ใ� ช้โ้ มบายเครนที่่มีีน้ำ] สำ�� ำ�� หนั ักการยกสามตั ันหรืือมากกว่่า
(1)ใบอนุุญาต

(2)รายการตรวจสอบ

(3)ใบรัับรองการตรวจสอบ

(4)ใบรัับรอง
th[คำำ�ถามที่่� 19]้ ับการทดสอบความสามารถ
ข้้อใดต่่อไปนี้้�เป็็นข้้อความที่่ถู� กู ต้้องเกี่่ย� วกั ับน้ำำ�� หนั ักบรรทุุกที่่นำ� ำ�มาใช้กั
ในการทรงตั ัวในระหว่่างการตรวจสอบการผลิิตโมบายเครน
(1)น้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่เ� ทีียบเท่่ากับ
ั 1.25 เท่่าของน้ำำ� �หนัักการยก

(2)น้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่เ� ทีียบเท่่ากับ
ั 1.27 เท่่าของพิิกัดั น้ำำ� �หนัักบรรทุุก

(3)น้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่เ� ทีียบเท่่ากับ
ั 1.27 เท่่าของน้ำำ� �หนัักการยก

(4)น้ำำ� �หนัักบรรทุุกที่่เ� ทีียบเท่่ากับ
ั 1.25 เท่่าของพิิกัดั น้ำำ� �หนัักบรรทุุก

[คำำ�ถามที่่� 20]ั่ อคำำ�บรรยายลั ักษณะสัญญาณการทำำ
�งานของโมบายเครนใดต่่อไปนี้้�ไม่่ใช่ข้้ บั ังคั ับที่่ก� ฎหมายบั ัญญั ัติิไว้้
(2)ััผู้้�ให้ ้สัญญาณที่ไ่� ด้ ้รัับมอบหมายเท่่านั้้น� ที่่จ� ะเป็็ นผู้้�ให้ ้สัญญาณ
ัผู้้�ที่่ทำ� ำ�งานทามากาเกะ (การขึึงลวดสลิิง) ต้ ้องเป็็ นคนให้ ้สัญญาณ

(3)ัคนควบคุุมโมบายเครนต้ ้องทำำ�ตามสัญญาณ

(4)ัต้ ้องระบุุสัญญาณที่
แ่� น่่นอนที่่จ� ะนำำ �มาใช้ ้(1)� สุุดคำำ�ถามสิ้้น31(th)

≪ I. ความรู้้�เกี่่ย� วกั ับโมบายเครนรองรั ับน้ำำ�� หนั ักเบา ≫ คำำ�ตอบ

thคำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*้คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*้คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*
้

1

(2)

หน้ ้า 416(2)

หน้ ้า 431(3)

หน้ ้า 73

2(3)

หน้ ้า 517(1)

หน้ ้า 2232(3)

หน้ ้า 83

3(4)

หน้ ้า 618(4)

หน้ ้า 234(4)

หน้ ้า 219(2)

หน้ ้า 20

33

(1)

5

(3)

หน้ ้า 620(1)

หน้ ้า 43หน้ ้า 74,
หน้ ้า 85,
หน้ ้า 88

6(3)

หน้ ้า 1

21(1)

หน้ ้า 4634(2)

หน้ ้า 109

7(1)

หน้ ้า 822(4)

หน้ ้า 49

35(4)

หน้ ้า 122

8(1)

หน้ ้า 923(1)

หน้ ้า 41

9(4)

หน้ ้า 5924(1)

หน้ ้า 8836(4)

หน้ ้า 6,หน้ ้า 108

10

(4)

หน้ ้า 925(3)

หน้ ้า 99

37(1)

หน้ ้า 114

11

(3)

หน้ ้า 9726(2)

หน้ ้า 81

38(1)

หน้ ้า 162

12

(2)

หน้ ้า 3727(3)

หน้ ้า 89

39(1)

หน้ ้า 120

13

(4)

หน้ ้า 24

28(1)

หน้ ้า 90

40(1)

หน้ ้า 95

14(2)

หน้ ้า 112

29

(4)

หน้ ้า 40

15(2)

หน้ ้า 3830(4)หน้ ้า 74* โปรดอ ้างอิงจากหน ้าที่เกี่ยวข ้องใน “หลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะ: การใช ้โมบายเครนรองรับน�้ำหนักเบา” ที่ตีพิมพ์โดยสมาคมเครนแห่งญี่ปุ่ น(แก้ ้ไขเมื่่�อวัันที่่� 1 สิิงหาคม 2019, พิิมพ์์ครั้้ง� ที่่� 2)≪ II. ความรู้้�เกี่่ย� วกั ับเครื่่�องต้้นกำำ�ลั ังและกระแสไฟฟ้้า ≫ คำำ�ตอบ
คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*้คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*
้

1

(3)

หน้ ้า 139

11

(3)

หน้ ้า 148

2(2)

หน้ ้า 140

12

(1)

หน้ ้า 147

3(3)

หน้ ้า 136

13

(3)

หน้ ้า 160

4(3)

หน้ ้า 113,หน้ ้า 143

14

(2)

หน้ ้า 152

15

(1)

หน้ ้า 157

5(4)

หน้ ้า 145

16

(4)

หน้ ้า 157

6(3)

หน้ ้า 145

17

(3)

หน้ ้า 158

7(2)

หน้ ้า 145

18

(2)

หน้ ้า 160

8(2)

หน้ ้า 157

19

(1)

หน้ ้า 162

9(3)

หน้ ้า 149

20

(3)

หน้ ้า 162

10

(2)

หน้ ้า 150* โปรดอ ้างอิงจากหน ้าที่เกี่ยวข ้องใน “หลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะ: การใช ้โมบายเครนรองรับน�้ำหนักเบา” ที่ตีพิมพ์โดยสมาคมเครนแห่งญี่ปุ่ น(แก้ ้ไขเมื่่�อวัันที่่� 1 สิิงหาคม 2019, พิิมพ์์ครั้้ง� ที่่� 2)

32(th)

≪ III. ความรู้้�เกี่่ย� วกั ับไดนามิิก ≫ คำำ�ตอบ
คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*
้

1

(3)

หน้ ้า 175

2(2)

หน้ ้า 171

3

(3)
(1)

4

คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*
้

10

(3)

หน้ ้า 182,หน้ ้า 183

หน้ ้า 173

11

(2)

หน้ ้า 185

หน้ ้า 175,หน้ ้า 178,หน้ ้า 179

12

(1)

หน้ ้า 188

13

(2)

หน้ ้า 189

14

(2)

หน้ ้า 193

5(2)

หน้ ้า 175

15

(2)

หน้ ้า 193

6(2)

หน้ ้า 179

16

(3)

หน้ ้า 194

7(2)

หน้ ้า 180

17

(1)

หน้ ้า 177

8(1)

หน้ ้า 178,หน้ ้า 179

18

(2)

หน้ ้า 194

19

(3)

หน้ ้า 196

9(3)

หน้ ้า 180

20

(4)

หน้ ้า 204* โปรดอ ้างอิงจากหน ้าที่เกี่ยวข ้องใน “หลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะ: การใช ้โมบายเครนรองรับน�้ำหนักเบา” ที่ตีพิมพ์โดยสมาคมเครนแห่งญี่ปุ่ น(แก้ ้ไขเมื่่�อวัันที่่� 1 สิิงหาคม 2019, พิิมพ์์ครั้้ง� ที่่� 2)≪ IV. กฎหมายและกฎระเบีียบที่่เ� กี่่ย� วข้้อง ≫ คำำ�ตอบ
คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*้คำำ�ถามข้ ้อที่่�

คำำ�ตอบหน้ ้า
ที่่เ� กี่่ย� วข้อง*
้

1

(3)

หน้ ้า 225

11

(1)

หน้ ้า 234

2(3)

หน้ ้า 230

12

(2)

หน้ ้า 230

3(4)

หน้ ้า 232

13

(2)

หน้ ้า 229

4(3)

หน้ ้า 232

14

(3)

หน้ ้า 234

5(1)

หน้ ้า 230

15

(1)

หน้ ้า 228

6(3)

หน้ ้า 236

16

(1)

หน้ ้า 234

7(3)

หน้ ้า 239

17

(3)

หน้ ้า 234

8(1)

หน้ ้า 222

18

(3)

หน้ ้า 228

9(1)

หน้ ้า 233,
หน้ ้า 234

19

(2)

หน้ ้า 227

20

(2)

หน้ ้า 231

10

(3)

หน้ ้า 233* โปรดอ ้างอิงจากหน ้าที่เกี่ยวข ้องใน “หลักสูตรการฝึ กอบรมทักษะ: การใช ้โมบายเครนรองรับน�้ำหนักเบา” ที่ตีพิมพ์โดยสมาคมเครนแห่งญี่ปุ่ น(แก้ ้ไขเมื่่�อวัันที่่� 1 สิิงหาคม 2019, พิิมพ์์ครั้้ง� ที่่� 2)

33(th)thth

34(th)