1

Tuarascáil
agus Cuntais
Bhliantúla
2015

2

Clár na nÁbhar
Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF 3
Staitisticí

9

Rialachas Corporáideach14

Ráitis Airgeadais

22

Líonra Domhanda Oifigí

47

3Forbhreathnú an
Chathaoirligh
agus an POF

Ráiteas ó Chathaoirleach agus POF GFT Éireann
Straitéis Nua

D'fhoilsigh GFT Éireann staitéis nua in 2015 - Buachan:
Infheistíocht Eachtrach Dhíreach 2015 – 2019. Leagann
an Straitéis sin amach roinnt spriocanna atá thar a bheith
uaillmhianach, amhail:– 80,000 Post Nua– 900 Infheistíocht
– Méadú 30 – 40% ar infheistíochtaí isteachi suíomhanna réigiúnacha; agus
– Caiteachas €3bn ar Thaighde agus Forbairt
Is é aidhm fhoriomlán na straitéise nua ná go mbainfeadh
muintir na hÉireann leas as infheistíocht dhíreach eachtrachagus go mbeadh GFT Éireann ar an ngníomhaireacht cur chuncinn infheistíochta agus forbartha is rathúla ar domhan.
Ba í 2015 an chéad bhliain de chur i bhfeidhm na straitéise sin
agus tá GFT Éireann sásta a fhógairt go bhfuil tús den chéadscoth curtha aige le gach gné den straitéis.

Frank Ryan
Cathaoirleach4

Ráiteas ó Chathaoirleach agus POF GFT Éireann (ar leanúint)Príomhfhachtóirí
Agus í mar gheilleagar beag oscailte, tá bun thar ahacmhainn á dhéanamh ag Éirinn agus éiríonn léi méid
mór infheistíochta isteach a mhealladh anseo go fóill.
Tharla sé seo mar gheall ar mheascán roinnt nithe éagsúla
le cuid mhór blianta anuas.
Bíonn teist na hÉireann maidir le toradh ar infheistíocht,
an fháil atá ar dhaoine tréitheacha agus réimeas cánach
iomaíoch trédhearcach comhsheasmhach, bíonn siad á
lua ag ár gcliaint mar thrí phríomhchúis a ndéanann siad
infheistíocht in Éirinn.
Tacaíonn príomhghnéithe eile leo seo, amhail a éasca is atá
sé gnó a dhéanamh, an córas oideachais, teacht ar mhargaína hEorpa, taighde nasctha agus teacht ar chuideachtaíúrscothacha Éireannacha agus idirnáisiúnta atá bunaithe
anseo.
Téann siad seo agus nithe eile i gcion ar chuideachtaídomhanda go fóill nuair a bhíonn siad ag breithniú cá háita gcuirfidh siad a n-oibríochtaí taobh amuigh dá margadh
baile. Bhí cruthúnas go bhfuil na tosca seo bainteach go
fóill le tabhairt faoi deara trí fheidhmíocht an GFT mar
eagraíocht in 2015.

Feidhmíocht
Seo an bhliain ina raibh an eagraíocht in ann an leibhéal
fostaíochta is airde i gcliantchuideachtaí ó bunaíodh é 67
bliain ó shin a fhógairt, agus líon iomlán 187,056 duine
fostaithe ag cliantchuideachtaí.
Is iad seo na poist dhíreacha a tháinig ón earnáil
Infheistíochta Dírí Eachtraí, ach nuair a chuirtear róil
indíreacha san áireamh, measaimid go bhfuil post
amháin as cúig san earnáil phríobháideach ag baint lecliantchuideachtaí an GFT anois.
Bhí cumas na hÉireann a phunann Infheistíochta Dírí
Eachtraí a fhorbairt le feiceáil go soiléir in 2015 - chruthaighcliantchuideachtaí an GFT beagán faoi bhun 19,000 (18,983)
post i rith na bliana i réimse leathan earnálacha, agus fuairgach réigiún in Éirinn glanmhéid post nua mar chuid de sin.
B'ionann glanlíon na bpost agus 11,833 i gcomparáid le7,131 sa tréimhse ama chéanna anuraidh – is ionann seo
agus méadú 66% bliain i ndiaidh bliana. Bhí na caillteanais
mar chéatadán den phunann fhoriomlán fostaíochta ag anleibhéal ab ísle riamh.
Tá sé tábhachtach cuimhneamh go bhfuil sé mar thoradh argach post ar leith atá san áireamh sna staitisticí seo go bhfuilduine nó teaghlach eile in áit áirithe a bhfuil páphaicéad acu
ag deireadh na seachtaine nó na míosa. Anuas air sin, bíonn
tionchar ag an gcaiteachas ar phobail áitiúla.
Cé gur maith an rud é, ní gan stró a baineadh an fheidhmíocht
seo amach agus baintear amach gach post a chruthaítear in
Éirinn ó Infheistíocht Dhíreach Eachtrach (IDE) trí obair dhianin aghaidh iomaitheoirí móra idirnáisiúnta. Seo an cás atá anngo háirithe i gceantair taobh amuigh de na príomhchathracha
ina bhfuil treochtaí domhanda eacnamaíocha mar dhúshlán
roimh an GFT, amhail an ghnáthmhian nádúrtha a bhíonn ag
cuid mhaith cuideachtaí lonnú i gcathracha móra.

Martin ShanahanPríomhoifigeach Feidhmiúcháin

5

Ráiteas ó Chathaoirleach agus POF GFT Éireann (ar leanúint)Cliaint
Ba bhliain í 2015 inar lean cliantchuideachtaí an GFT demhuinín a bheith acu as Éirinn mar áit atá go maith doghnó, in ainneoin na ndúshlán sa gheilleagar domhanda.
Mhéadaigh líon na n-infheistíochtaí a buadh i rith na
bliana go 213 ó 197 sa bhliain roimhe sin. Mhéadaigh líon
na n-infheistíochtaí ainmneacha nua go 94 ó 88 sa bhliain
roimhe sin. Bhí an fheidhmíocht láidir trínar cruthaíodh
glanlíon mór post mar thoradh ar shraith fhíorláidir
infheistíochtaí nua a tháinig chun cinn in 2015 agus
laghdú ar chaillteanais phoist sa phunann fostaíochta.
Ar na cliantchuideachtaí a rinne infheistíochtaí móra in 2015,
bhí Apple, Sage, Uber, Pramerica, Northern Trust, Air Bnb,
LinkedIn, Slack, GE Healthcare, Medtronic, SAS, Pfizer,
Workday agus Amneal.
D'éirigh go maith le príomhearnálacha uile GFT Éireannin 2015, Teicneolaíocht, Eolaíochtaí Beatha, Seirbhísí
Airgeadais agus Innealtóireacht san áireamh. Leanadh
den mhéadú ar líon na gcuideachtaí éiritheacha a bhí ag
plé leis an GFT chun a gcéad infheistíochtaí idirnáisiúnta adhéanamh in Éirinn. Ba bhliain thar a bheith maith í 2015
chomh maith maidir le tionscadail atá dian ar chaipiteal,go háirithe i mbithchógaisíocht agus ionaid sonraí. Bhain
cuid de na gnóthachain le leathnú, agus cuid eile díobh óinfheistíochtaí céaduaire. Cé go raibh Meiriceá Thuaidh ar
an bpríomháit go fóill óna raibh an infheistíocht ag teacht,d'éirigh go maith leis an GFT san Eoraip agus i margaí atá
ag fás agus seo príomhghné de straitéis nua GFT Éireann.

Réigiúin
Cásanna suntasacha a bhain le rath na dtionscadalin 2015 ná infheistíochtaí a rinneadh in áiteanna
réigiúnacha, agus fás tagtha ar ghlanghnóthachan
fostaíochta i rith na bliana i réigiúin uile na hÉireann. Baé céatadán na bpost nua a bhí á gcruthú sna réigiúin in2015 ná 53%. Bhí sé seo tar éis méadú ó 49% in 2014. Tá
59% den fhostaíocht i gcliantchuideachtaí den GFT taobh
amuigh de Bhaile Átha Cliath anois.
Ar na tionscadail as an ngnách a bhain le 2015, bhíleathnú a ionad déantúsaíochta ag Zimmer in Órán Mór,
Gaillimh, ABEC Inc i Mainistir Fhear Maí, Co. Chorcaí,
dream a thóg ionad innealtóireachta ansin, agus Amneal
ag bogadh go Caiseal, Co. Thiobraid Árann.
Lean an GFT dá láithreacht réigiúnach a neartú in 2015,agus ceapadh bainisteoirí breise réigiúnacha atá ag obair
go gníomhach le páirtithe leasmhara áitiúla le cur leis
na cineálacha gnóthachan seo. Anuas air sin, tá méadú
ar líon na gcuairteanna ar shuíomhanna réigiúnacha ag
infheisteoirí a bhí éascaithe ag an GFT, rud a léiríonn suimmhór sna háiteanna seo don am amach anseo.
Ach ní féidir leis an GFT poist nua a chur ar fáil in ionaid
réigiúncha ina haonar agus is trí chomhoibriú amháin is
féidir torthaí fostaíochta a bhaint amach do na háiteanna
seo taobh amuigh de na príomhchathracha. Bhí an
comhoibriú seo le tabhairt faoi deara in 2015 nuair a bhí
sé phlean réigiúnacha gníomhaíochta post foilsithe ag an
Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta.
Tá GFT Éireann tiomanta do chlár infheistíochta maoine
le tacú lenár straitéis fíor-rathúil. Críochnaíodh an obair
ar an gcéad dhá cheann de na foirgnimh sa chlár seo in
2015, i bPort Láirge agus Baile Átha Luain, agus fuarthas

6

cead pleanála d'fhoirgnimh chomhchosúla i Sligeach agus
Caisleán an Bharraigh. Bhí cúig fhoirgneamh eile á dtógáil,
sa chóras pleanála, nó á dhearadh agus an tuarascáil seoá scríobh agus táimid muiníneach go gcabhróidh gachceann acu le cruthú post a éascú ina réigiúin féin
Foireann na hÉireann
Bíonn an GFT ag brath ar a gréasán fairsing de pháirtithe
leasmhara in earnáil leathan an rialtais agus san earnáil
phoiblí.
Sa chomhthéacs seo, ba mhaith linn aitheantas ar leitha thabhairt don Taoiseach, Enda Kenny TD; don Iar-AirePost, Fiontar agus Nuálaíochta, Richard Bruton TD, fear atá
mar Aire Oideachais agus Scileanna anois; agus don Aire
Airgeadais, Michael Noonan TD, agus daoine eile nach
iad a thacaigh le hobair GFT Éireann agus don líon mór
ionadaithe tofa a chuir a gcuid ama ar fáil go fial chun Éirea chur chun cinn.
Táimid ag súil go mór le hobair a dhéanamh leisan Aire nua Post, Fiontar agus Nuálaíochta, Mary
Mitchell O’Connor TD agus lena comhghleacaithe sachomhaireacht.
Don Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta athuairiscíonn an GFT agus oibríonn siad i ndlúthchomhpháirtíocht chomh maith leis an Roinn
Gnóthaí Eachtracha agus Trádála agus lena ngréasán
ambasáidí agus le gníomhaireachtaí rialtais eile amhail
Fiontraíocht Éireann, Fondúireacht Eolaíochta Éireann,An tÚdarás um Ard-Oideachas, Solas, an GNBS, Eirgrid,
GBCN agus Coillte.

Ráiteas ó Chathaoirleach agus POF GFT Éireann (ar leanúint)Tugann an GFT aitheantas d’ionchur luachmhar
ollscoileanna agus Institiúidí Teicneolaíochta na hÉireann idtairiscint infheistíochta na hÉireann.
Is mian linn aitheantas a thabhairt chomh maith don líon
mór cuideachtaí ilnáisiúnta agus Éireannacha a chuira gcuid ama ar fáil go fial le bualadh le hinfheisteoirí
ionchasacha a thug cuairt ar Éirinn in 2015.
Agus ar ndóigh is mian linn buíochas a ghabháil lefoireann GFT Éireann, dream a mbíonn na torthaí seo á
dtiomáint ag a n-obair agus a dtiomantas. Tá an fhoireannseo bunaithe in Éirinn agus thar lear, ach cibé áit a bhfuilsiad, tá a ndíograis, a dtreallús agus a bhfuinneamh án-aithint anseo.
Dearcadh agus Dúshláin
Bhí roinnt blianta deacra ag Éirinn agus tá an cás ann
anois go bhfuil muinín láidir ag infheisteoirí idirnáisiúnta
as Éirinn agus tá feabhsú ar bhuntosca an gheilleagair
fiontraíochta. Ach ní féidir linn a rá choíche go bhfuil anobair go hiomlán déanta agus tá sé ríthábhachtach go
leanfaimid ar aghaidh ag díriú an oiread iarrachta ar an
ngeilleagar fiontraíochta agus cruthú post amach anseo isa rinneamar le cúig bliana anuas. Tá gá le hinfheistíocht adhéanamh i mbonneagar an gheilleagair agus i bhforbairt
fiontraíochta.
Cé go bhfuil torthaí 2015 mar bhonn láidir don GFT ar ar
féidir forbairt a dhéanamh de réir mar a bhogann siad trí
chéimeanna a straitéise dar teideal Buachan, ní beag nadúshláin a bhaineann le tuilleadh fáis a dhéanamh ar anmbonn IDE, go háirithe sa ghearrthéarma ar aghaidh go
dtí an meántéarma.

Beidh ionchais IDE na hÉireann in 2016 agus ina dhiaidh
sin faoi thionchar ionchais fáis Eorpacha atá réasúntaíseal, tionchar féideartha fáis níos moille sa tSín agus
sa gheilleagar domhanda i gcoitinne, agus ceisteanna
geopholaitiúila ar fud na cruinne.
Mar shampla, príomhthoisc a bheidh ann ná an t-athrú
atá ag teacht ar an tírdhreach idirnáisiúnta cáinchorparáide agus níl cruth mionchruinn deiridh antírdhreacha seo soiléir go fóill agus anméid seo á scríobh.
Tá go leor cúiseanna againn le bheith ag ceapadh gur
féidir le hÉirinn éirí níos láidre in ainneoin na gclár oibreéagsúil athchóirithe cánach atá á bhfiosrú faoi láthair,próiseas BEPS an ECFE (OECD) san áireamh. Is é an
phríomhghné go fóill ná ráta cánach 12.5% na hÉireannagus an nasc idir téagar eacnamaíoch agus an cineál
infheistíochta a bhíonn á bhuachan ag Éirinn.
Sa bhliain atá faoi athbhreithniú, thug Éire isteachréimeas Bosca Forbartha Eolais do chuideachtaí atá ag
déanamh taighde úrscothach agus creidimid go bhfuil sé
seo mar bhonn agus taca suntasach ag tairisicint reatha
cánach na hÉireann.

7

Iomaíochas
Agus í mar gheilleagar oscailte, braitheann cumas na
hÉireann fás inbhuanaithe a bhaint amach ar a cumas
iomaíochas a chothú. Léirigh suirbhéanna tábhachtacha
le déanaí, amhail aicmiú iomaíochais IMD, gur áit
iomaíoch í Éire go fóill, agus í sa 7ú háit as 61 tír anois, tar
éis di dul in airde ón 16ú háit in 2015.
Ba chóir a aithint go ndearna Éire dul chun cinn mór sa
réimse seo i rith na géarchéime airgeadais in aghaidh
na ngeilleagar atá in iomaíocht linn agus caithfimid nagnóthachain a rinneadh san am sin a choinneáil agus achosaint san am amach romhainn.
Mar a bhí léirithe ag an gComhairle Náisiúnta Iomaíochais,d'fhonn na gnóthachain iomaíochais a rinneadh go dtí seo
a chosaint agus chun "téarnamh na hÉireann a dhaingniú
agus a chothú tuilleadh", caithfidh Éire leanúint de gachgné dá iomaíochas a fheabhsú.
Maidir le costais saothair, tá tugtha le fios ag an
gComhairle cé go dtuigeann siad na héilimh ar
mhéaduithe pá tar éis tréimhse marbhántachta
eacnamaíche agus ciorruithe pá, d'imreofaí tionchar
diúltach ar staid iomaíoch choibhéiseach na hÉireanndá méadófaí pá sa tír go leibhéil atá níos airde ná pá sna
tíortha a bhfuilimid in iomaíocht leo. Mar sin, ar mhaithe
le cinntiú go bhfuil an pá inbhuanaithe sa tír seo, níor
chóir go bhfásfadh pá níos mó ná fás ar tháirgiúlacht,
ach ag an am céanna, caithfear díriú gan staonadh ar
fhíorchaighdeáin mhaireachtála a chosaint trí mhéaduithe
suntasacha ar na costais mhaireachtála a sheachaint an
oiread agus is féidir.

Ráiteas ó Chathaoirleach agus POF GFT Éireann (ar leanúint)Díríonn obair na Comhairle Náisiúnta Iomaíochais aird
chomh maith ar an ngá atá le inbhuanaitheacht leanúnach
fhioscach a chinntiú, an gá le tuilleadh forbartha ar anmbonneagar fhisiceach agus faisnéise, d'fhonn leanúintd'fheabhsú a dhéanamh ar an bhfáil atá ar thalann,nuálaíocht agus táirgiúlacht agus infheistíocht a dhéanamh
i dtacú le timpeallacht fiontraíochtaí níos fabhraí.
Tá Éire tar éis tairbhe a bhaint as treochtaí dearfacha
idirnáisiúnta: rátaí malartaithe, praghsanna tráchtearraí/ola,rátaí úis, rudaí a bhí an-fhabhrach dúinn, agus caithfimid achinntiú go ndírímid ar na fachtóirí sin atá faoinár smacht, ós
rud é go bhfuil a fhios againn nach mbeidh an timpeallacht
idirnáisiúnta chomh fabhrach dúinn i gcónaí amach anseo.
Mar a míníodh thuas, is féidir le hÉirinn a bheith ag súil lefeidhmíocht láidir sna blianta amach romhainn ón earnáil
infheistíochta isteach agus ba chóir go mbeidh na tairbhí
óna leithéid d'infheistíochtaí - idir inláimhsithe agus
doláimhsithe - le feiceáil go fóill amach anseo.
Ach caithfimid a bheith ar ár n-airdeall agus caithfear
leanúint de na beartais ar son fiontraíochta a rinne anoiread sin forbartha ar earnáil infheistíochta dírí eachtraína hÉireann go dtí an lá atá inniu ann, má táthar leis na
tairbhí seo a dhaingniú agus cur leo amach anseo.

Martin Shanahan
POF

Frank Ryan
Cathaoirleach8

9

Staitisticí

10

StaitisticíTáscairí GFT ÉireannTír Thionscnaimh Cuideachtaí
ar Thug GFT Éireann Tacaíocht Dóibh 2015

Táscaire		

Luach 2015

Líon Iomlán Infheistíochtaí Faofa		

213

Tír Thionscnaimh

Líon na gCuideachtaí

Fostaíocht Iomlán*

Líon na dTionscadal Láithreáin Úrnua		

94

Na Stáit Aontaithe

707

137,739

Líon na dTionscadal Leathnaithe		72

An Ghearmáin

96

12,423Líon na dTionscadal Taighde, Forbartha agus Nuálaíochta		

47

An Ríocht Aontaithe

105

6,827

Infheistíocht i dTionscadail Taighde, Forbartha agus Nuála		€1.23bn

An Fhrainc

56

6,230

% de Phoist Fhaofa a bhfuil Tuarastail níos airde ná €35,000 leo		

74%

An Chuid Eile den Eoraip

194

16,368% na dtionscadal taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath -		

41%

An Chuid Eile den Domhan

96

7,469

Meántuarastal sna hInfheistíochtaí		€49,118

1,254

187,056

Íocaíochtaí Bliantúla Cáin Chorparáide Chliant-Chomhlachtaí an GFT		

€3bn

Caiteachas iomlán intí ar Thaighde agus Forbairt *		

€1.5bnTabhair do d'aire **Is do 2014 a thagraíonn sonraí Cáin Corparáide agus caiteachas intí T agus F.

IomlánFoinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta an RPFN 2015.

11

Staitisticí (ar leanúint)Fostaíocht i gCuideachtaí lena dTacaíonn an GFT		Poist Bhreise		

Fostaíocht Iomlán de réir Réigiúin i gCuideachtaí
ar Thug GFT Éireann Tacaíocht Dóibh
2015
18,983

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta an RPFN 2015

Fostaíocht i gCuideachtaí lena dTacaíonn an GFT

Ceantar / Réigiún
2011
2012
2013
2014
2015
% Athrú						2014/2015
Baile Átha Cliath
agus antOirthear Láir

72,05776,07980,85385,54691,3396.8%

Iar- Dheisceart

26,54027,93829,09430,34533,831

11.5%

Iarthar Láir

13,583

13,90014,107

14,714

15,766

7.1%

Iarthar16,516

17,302

18,082

18,614

19,214

3.2%

2014

2015

Fostaíocht Iomlán*

175,223

187,056

Oir-Dheisceart

12,001

12,072

12,003

12,462

12,7662.4%

Lánaimseartha

157,377

167,990

Iar-Thuaisceart

5,313

5,194

4,919

5,079

5,370

5.7%

Eile

17,846

19,066

Oir-Thuaisceart

3,035

3,357

4,068

4,440

4,556

2.6%

Glanathrú ar fhostaíocht iomlán

8,182

11,833

Lár Tíre

3,732

3,937

3,915

4,023

4,214

4.7%

% Glanathú ar fhostaíocht iomlán

4.9%

6.7%

152,777

159,779

167,041

175,223

187,056

6.7%

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta an RPFN 2015

GFT Éireann

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta an RPFN 2015

12

Staitisticí (ar leanúint)Fostaíocht iomlán de réir earnála
i gCuideachtaí lena dtacaíonn GFT Éireann

Tionchar Eacnamaíoch Cuideachtaí
lena dTacaíonn GFT Éireann

Earnáil
2011
2012
2013
2014
2015
% Athrú						2014/2015

Gach Earnáil

2011
€m

2012
€m

2013
€m

2014
€m

% Athrú 		
13/14

Díolacháin

119,982

127,486

128,461

135,919

5.8%

Onnmhairí

116,022

123,300

123,311130,112

5.5%

Caiteachas Díreachi nGeilleagar na hÉireann

15,05015,582

16,74418,0838.0%

Ag Cuimsiú an Phárolla

7,796

8,046

8,601

9,080

5.6%

CeannacháinÁbhar Éireannach

2,869

3,030

3,272

3,739

14.3%

1%

Ceannacháin
Seirbhísí Éireannacha

4,385

4,506

4,870

5,264

8.1%

4.3%

Caiteachas Díreach
mar % de Dhíolacháin

12.5%

12.2%

13.0%

13.3%

Táirgí Cógaisíochta 22,292
TrealamhRíomhaireachta,
Leictreonachagus Optúil

16,014

Ionstraimí agus
Soláthairtí Leighis/
Fiaclóireachta
23,827
Miotail agus
Innealtóireacht
Tionsclaíocht
Ilghnéitheach

11,015
6,683

22,381

16,31024,727
11,162
6,879

22,81917,292

24,878
11,185
7,097

23,052

18,12025,863
10,987
6,864

24,492

20,22726,087
10,997
7,158

6.2%

11.6%

8.6%

Seirbhísí
Idirnáisiúnta
agus Airgeadais(lena n-áirítear
bogearraí)

72,94678,32083,77090,33798,095

8.6%

Iomlán152,777

159,779

167,041

175,223

187,056

6.8%

Foinse: Bunaithe ar an Suirbhé Bliantúil Gnó ar Thionchar Eacnamaíoch agus é comhordaithe
ag an RPFN.

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta an RPFN 2015

Nóta 1: Tá an suirbhé seo bunaithe ar chomhlachtaí déantúsaíochta agus seirbhísí a bhíonn
trádáilte go hidirnáisiúnta a bhfuil 10 bhfostaí nó níos mó acu (níl cuideachtaí rialáilte
seirbhísí airgeadais san áireamh).
Nóta 2: Tá na torthaí bunaithe ar chomhlachtaí a d’fhreagair an suirbhé in 2014 (arnaiomlánú le neamhfhreagróirí a chur san áireamh). Féadann torthaí a bheith éagsúil leblianta roimhe seo toisc athbhreithnithe déanta ag na cuideachtaí agus difríochtaí i líon na
bhfreagróirí ó thréimhse suirbhé amháin go dtí an cheád cheann eile.

13

Staitisticí (ar leanúint)An Costas ar Gach Post a Cothaíodh
2002/2008
An Costas ar Gach Post a Cothaíodh€12,029

2003/20092004/20102005/20112006/12

2007/13

2008/142009/15€13,776€13,960€13,876€13,457€12,716€11,852€10,553

An tAonad Beartais Straitéisigh, an Roinn Post, Fiontraíochta agus Nuálaíochta

14

Rialachas
Corporáideach15

Bord 2015
Feidhmíonn an Bord de réir na bprionsabal deachleachtais um rialachas corparáideach agus de réir na
dtreoirlínte atá leagtha amach sa Chód Cleachtais um
Rialachas Comhlachtaí Stáit arna eisiúint ag an Roinn
Airgeadais, ina chuid gníomhaíochtaí féin agus san úsáida bhaineann sé as coistí araon.
Tá sé freagrach as beartais ghinearálta na heagraíochta acheapadh agus a cuid oibriúcháin a mhaoirsiú. Déanannsé na feidhmeanna seo go díreach agus trí Choistí Boirdfócasaithe a fheidhmiú. Is í an fhoireann bhainistíochta
feidhmiúcháin atá freagrach as an mbeartas a chur chunfeidhme.
Tá údarás reachtúil ag an mBord chun cúnamh deontaisa fhaomhadh suas go dtí na leibhéil atá sonraithe sna
hAchtanna um Fhorbairt Tionscail agus cúnamh deontais
sa bhreis ar na leibhéil shonraithe a mholadh don Rialtas.
De réir na nAchtanna um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995
agus 2001, soláthraíonn Comhaltaí Boird GFT ÉireannRáiteas Leasanna don Rúnaí agus don Choimisiún um
Chaighdeáin in Oifigí Poiblí.
I gcomhréir leis an gCód Cleachtais um Rialachas
Comhlachtaí Stáit, cloíonn GFT Éireann go hiomlán
le beartas an Rialtais i ndáil le pá Príomhoifigigh
Feidhmiúcháin agus fostaithe Comhlachtaí Stáit agus
le treoirlínte an Rialtais i ndáil le táillí a íoc le Comhaltaí
Boird.

Frank Ryan
Cathaoirleach, GFT Éireann

Tinreamh na gComhaltaí Boird ag Cruinnithe an
Bhoird in 2015 (12 chruinniú in 2015)*

Martin ShanahanPríomhoifigeach Feidhmiúcháin, GFT Éireann

Tinreamh Chomhaltaí an Bhoird	Frank Ryan - Cathaoirleach

12 chruinniú

Lionel Alexander
Iar-Leas-Uachtarán agus Stiúrthóir Bainistíochta
Hewlett-Packard (Manufacturing) Ltd.

Martin Shanahan

12 chruinniú

Alan Gray

9 gcruinniú

John Murphy

7 gcruinniú

Lionel Alexander

11 chruinniú

Caroline Dowling

1 chruinniú amháin

Paul Duffy
Leas-Uachtarán, Pfizer Global Supply (Soláthar
Seachtrach)
Comhalta Boird, Cumann Tráchtála Chorcaí
Stiúrthóir, Cuideachtaí Éagsúla Pfizer

Geraldine McGinty

12 chruinniú

Peter Cassells

10 gcruinniú

Dermot Curran

2 chruinniú

Denis Collins

4 chruinniú

Geraldine McGinty
Ollamh Cúnta Raideolaíochta, Weill Cornell
Medical College, Nua-Eabhrac
Raideolaí Comhairleach Cúnta , New York
Presbyterian Hospital

Mary Campbell

11 chruinniú

Barry O’Sullivan

2 chruinniú

Paul Duffy

4 chruinniú

Alan Gray
Cathaoirleach, London Economics
Comhpháirtí Bainistíochta, IndeconInternational Economic Consultants
Stiúrthóir, Tedcastle Oil Products
Stiúrthóir, Hillington Investments* 10 gcruinniú sceidealta Boird agus 2 chruinniú speisialta

Mary Campbell
Stiúrthóir Bainistíochta, Deutsche Bank AG
Comhalta Boird, DB Services Centre Ltd

16

Bord 2015 (ar leanúint)Dermot CurranRúnaí Cúnta, An Rannóg Nuálaíochta agus
Infheistíochta, An Roinn Post,
Fiontar agus Nuálaíochta– Chuaigh Mary Campbell ar scor mar
Stiúrthóir ar 31 Nollaig 2015

Peter Cassells
Stiúrthóir Feidhmiúcháin, Institiúid Edward
M Kennedy, OÉ Má Nuad, Co. Chill Dara

– Chuaigh John Murphy in áit Dermot
Curran ar 6 Bealtaine 2015

John Murphy
An tArd-Rúnaí sa Roinn Post, Fiontar agus
Nuálaíochta
Denis J Collins
POF, Smarter Dynamics
Cathaoirleach, LearnLode Ltd
Caroline Dowling
Uachtarán Grúpa Gnó, An tAonad Gnó
Líonra Chomhtháite agus an tAonad Gnó
Seirbhísí Domhanda, Flextronics
Barry O’Sullivan
Bainisteoir Ginearálta, Johnson and Johnson
Vision Care (Vistakon)
Comhalta boird, Comhlachas Tráchtála
Mheiriceá
Deirdre Lyons
Rúnaí, GFT Éireann– Chuaigh Paul Duffy ar scor mar Stiúrthóirar 31 Nollaig 2015

– Bhí Caroline Dowling ceaptha mar
Stiúrthóir ar 4 Meán Fómhair 2015
– Bhí Barry O’Sullivan ceaptha mar Stiúrthóirar 4 Meán Fómhair 2015
– Bhí Denis Collins ceaptha mar Stiúrthóir ar
4 Meán Fómhair 2015

17

Coistí an Bhoird agus an Coiste Infheistíochta Bainistíochta
Rinne an Bord athbhreithniú i rith 2015 ar a struchtúr coistíagus chruthaigh siad struchtúr nua a bhfuil cur síos air
thíos in éineacht le comhdhéanamh struchtúr 2015.
An Coiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca
Cuidíonn sé agus tacaíonn sé leis an mBord i ndáil lena
fhreagrachtaí dlíthiúla agus cuntasaíochta a chomhlíonadh;déanann sé cumarsáid le hiniúchóirí seachtracha agusdéanann sé measúnú agus rialú ar an bhfeidhm iniúchta
inmheánaigh; déanann sé athbhreithniú ar phleanáilairgeadais agus ar an gcóras um rialú inmheánachairgeadais. Déanann sé maoirseacht freisin ar chur chunfeidhme bheartas riosca na heagraíochta lena n-áirítearforbairt a chlár riosca agus monatóireacht ar shocruithe
buiséadaithe agus baincéireachta.
Comhaltaí 2015:
Paul Duffy(Cathaoirleach)Peter Cassells
Dermot CurranJohn Murphy

Comhaltaí 2016:
Peter Cassells(Cathaoirleach)John Murphy
Denis Collins
Geraldine McGinty

An Coiste MaoineDéanann sé athbhreithniú ar bheartas i ndáil le maoiniú,
soláthar, cothabháil agus diúscairt maoine, déanann
sé nósanna imeachta a fhaomhadh maidir le tairiscintíagus bronnadh conarthaí agus déanann sé caiteachas/díolacháin suas le €12 mhilliún a fhaomhadh.
Comhaltaí 2015:
Lionel Alexander (Cath)Martin Shanahan
Mary Campbell
Alan GrayPeter Cassells

Comhaltaí 2016:
Lionel Alexander (Cath)Martin Shanahan
Alan GrayPeter Cassells

An Coiste Forbartha Réigiúnaí
Is rud é seo a cruthaíodh in 2016 agus cuireann sé
comhairle ar fáil ar chur i bhfeidhm na ngnéithe forbartha
réigiúnaí de Straitéis an GFT. Déanann sé athbhreithniú
agus monatóireacht ar spriocanna bliantúla agus carnacha
réigiúnacha an GFT agus ar a rannpháirtíocht i bhforbairt
straitéise náisiúnta agus réigiúnaí.
Comhaltaí 2016:
Alan Gray (Cathaoirleach)John Murphy

Barry O’Sullivan
Mary Buckley

Coiste an INTOB / An Coiste Forbartha Earnála
Déanann sé athbhreithniú ar dhul chun cinn i ndáil letionscadal infheistíochta na hInstitiúide Náisiúnta um
Thaighde agus Oiliúint Bhithphróiseála (INTOB) d’fhonn achinntiú go bhfuil sé á sheachadadh de réir na gcuspóirí
agus na gcoinníollacha atá faofa ag Bord GFT Éireann.
Cuireadh an Coiste Forbartha Earnála ina áit in 2016, ruda dhéanann athbhreithniú agus moltaí infheistíochtaí/
tionscnaimh earnála don Bhord. Déanann sémonatóireacht ar dhul chun cinn tionscnaimh earnála agus
cinntíonn sé go bhfuil an bonneagar ann le tacú leis na
tionscnaimh.
INTOB
Comhaltaí 2015:
John Murphy (Cathaoirleach)
Paul Duffy
Mary Campbell

Comhaltaí an Choiste
Forbartha Earnála in 2016:
Geraldine McGinty(Cathaoirleach Sealadach)
Barry O’Sullivan
Lionel Alexander

An Coiste Forbartha Bainistíochta
agus Luach SaothairDéanann sé athbhreithniú ar fheidhmíocht na foirne
bainistíochta sinsearaí agus téann i mbun pleanála don
fhorbairt agus don chomharbas bainistíochta. Déanannan Coiste athbhreithniú freisin ar luach saothair na
bainistíochta sinsearaí i gcomhthéacs threoirlínte an
Rialtais.
Comhaltaí 2015:
Frank Ryan (Cath)Martin Shanahan
Lionel AlexanderPeter Cassells

Comhaltaí 2016:
Frank Ryan (Cath)Martin Shanahan
Lionel Alexander
Caroline Dowling

An Coiste Infheistíochta Bainistíochta
Déanann siad athbhreithniú ar gach togra cúnamh
deontais agus molann siad don Bhord iad. Faoi
chumhachtaí a bhí tarmligthe ag an mBord, ceadaíonn an
Coiste deontais suas le huasmhéid €500,000.
Comhaltaí 2016:
Martin Shanahan(Cathaoirleach)Mary Buckley

Eileen Sharpe
Regina Gannon

An Coiste Infheistíochta
Bhí sainchúram an Choiste comhlíonta ag an mBord in2015 agus cuirfidh an Bord a ról i gcrích amach anseo.
Comhaltaí 2015:
Dermot Curran (Cath)Martin Shanahan
Paul Duffy

Alan GrayPeter Cassells

18

Rialachas CorporáideachIs gníomhaireacht reachtúil uathrialach é GFT Éireanna bunaíodh faoi na hAchtanna um Fhorbairt Tionscail1986 - 2014. Feidhmíonn an Ghníomhaireacht i
gcomhréir le forálacha na nAchtanna agus faoi choimircean Aire Post, Fiontar agus Nuálaíochta, a bhfuil sé dechumhacht aige nó aici cistí a sholáthar chun a cuidoibleagáidí a chur i gcrích agus treoracha ginearálta
beartais a eisiúint/eolas a lorg faoi ghníomhaíochtaí na
Gníomhaireachta.
Cé gurb iad na hAchtanna um Fhorbairt Tionscail anphríomhfhoinse rialachais chorparáidigh do GFT Éireann,tá dualgas ar an nGníomhaireacht freisin cloí le raon
riachtanas reachtúil (náisiúnta agus AE) agus riaracháineile. Dearbhaíonn GFT Éireann go bhfuil a cuid oibleagáidí
comhlíonta aici maidir leis na riachtanais seo ar fad. Tá na
nósanna imeachta seo a leanas i bhfeidhm aici d’fhonncloí le riachtanais shonracha a chinntiú go háirithe:
1 Riachtanais Ghinearálta Riaracháin agus Bheartais
Go náisiúnta, oibríonn GFT Éireann i gcomhar lehoifigigh na Roinne Post, Fiontar agus Nuálaíochta agus
le hoifigigh ó Ranna Rialtais agus Gníomhaireachtaí
Stáit eile, chun a cuid cuspóirí a chur chun cinn agus lecinntiú go bhfuil riachtanais reachtúla, riaracháin agus
Aireachta/Rialtais á gcomhlíonadh. Ag leibhéal áitiúil,oibríonn an Ghníomhaireacht le hÚdaráis Áitiúla, Forais
Oideachais, Gníomhaireachtaí Stáit eile agus réimse
leathan Eagraíochtaí Áitiúla/Ionadaithe Poiblí chun antimpeallacht áitiúil atá riachtanach chun infheistíocht
nua a mhealladh a fhorbairt. Tá GFT Éireann ag leanúint
de threoir beartais eisithe ag an Aire Fiontar, Trádála agus
Nuálaíochta ar 18 Nollaig 2006 a chur chun feidhme,
treoir ina sonraítear an méid seo a leanas:"Ghlac an Coimisiún Eorpach le Treoirlínte um Chúnamh

Réigiúnach do na tréimhsí 2007-2013* agus 2014-2020,
maraon le Rialacháin Bhlocdhíolúine don dá thréimhse,
rud a fhágann gur féidir scéimeanna um chúnamh
réigiúnach a fheidhmiú gan cead a fháil roimh ré óngCoimisiún Eorpach. D’fhonn cloí leis na riachtanas aeascraíonn ó na Treoirlínte nua agus ó naRialacháin
Blocdhíolúine, táthar tar éis Rialacháin Riaracháin um
Chúnamh Réigiúnach maidir le scéimeanna um chúnamh
réigiúnach don Fhorbairt Tionscail don dá thréimhse achur i gcrích freisin. Soláthraíonn GFT Éireann deontais
taighde agus forbartha freisin i gcomhréir le Creatchlár an
Chomhphobail um Chúnamh Stáit do Thaighde, Forbairt
agus Nuálaíocht 2006."

2 Cód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí Stáit
Cloíonn GFT Éireann go hiomlán leis an gCód Cleachtais
seo agus dearbhaítear a géilliúlacht i ndáil leis na hAilt seo
a leanas ach go háirithe:
Ailt 7 agus 13: Arna gcomhlíonadh ag Cathaoirleach an
Bhoird i litir ar leithligh tugtha don Aire Post, Fiontar agus
Nuálaíochta.
Ailt 13.1 agus 13.1 (iii): Tá córas éifeachtach um rialú
inmheánach airgeadais á chothú agus á fheidhmiú
ag an nGníomhaireacht (Ráiteas ar Rialú Inmheánach
Airgeadais, leathanach 24).
Alt 13.1 (v): Tá beartas an Rialtais um pá nabPríomhoifigeach Feidhmiúcháin agus na bhfostaithei gcomhlachtaí Stáit á gcomhlíonadh (Bord 2015,
leathanach 15 agus Nótaí ag gabháil leis na RáitisAirgeadais Uimh 8, leathanaigh 34 agus 35).

Ailt 2.12, 2.14 agus 2.15: Tá Bord GFT Éireann tar éisglacadh le straitéis Horizon 2020. Lena chois sin, tá an Bord
tar éis próisis a bhunú d’fhonn pleanáil chorparáideachfhónta a chinntiú is araile, de réir mar a éilítear san Alt
seo (Bord 2015, leathanach 15 agus an Ráiteas ar Rialú
Inmheánach Airgeadais, leathanach 24).
Alt 13.1 (x): Léiríonn nósanna imeachta taistil GFT Éireannriachtanais beartas taistil an Rialtais agus táthar ag cloí
leis na nósanna imeachta sin.
Alt 19.2: Deimhníonn Cathaoirleach an Bhoird, sa litir arleithligh a thugtar don Aire Post, Fiontar agus Nuálaíochta,
go bhfuil GFT Éireann tar éis a cuid oibleagáidí de réir andlí cánach a chomhlíonadh.
Tá na scéimeanna agus na cláir arna riar ag GFT Éireanni gcomhréir leis an reachtaíocht a rialaíonn feidhmiú naGníomhaireachta agus tá córais bhainistíochta rioscaábhartha i bhfeidhm.

3 Ráiteas Cleachtais sp-it/04 na gCoimisinéirí Ioncaim
ar Chóireáil Cánach Luach Saothair do Chomhaltaí na
gCoistí agus na mBord Stáit agus Stát-Urraithe
Cloíonn GFT Éireann leis an Ráiteas Cleachtais seo go
hiomlán.

*Sínte go dtí 30 Meitheamh 2014

19

Rialachas Corporáideach (ar leanúint)4 Treoirlínte maidir le Luacháil agus Bainistiú Tograí
Caiteachas CaipitilTá nósanna imeachta láidre bunaithe le fada ag GFT
Éireann i ndáil le Luacháil agus Bainistiú na dTionscadal
Caiteachas Chaipitil a eascraíonn ó chláir na nDeontas
Caipitil nó Maoine. Tá na prionsabail atá sonraithe
sna Treoirlínte do Luacháil agus Bainistiú na dTograí
Caiteachais Chaipitil á gcomhlíonadh ag na nósanna
imeachta seo.
5 Na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta,
1998 agus 2004Tá an comhionannas mar thosaíocht bhunaidh ag GFT. Táclár oibre forásach comhionannais agus éagsúlachta ag aneagraíocht agus tá tionscnaimh nua á bhforbairt ar bhonn
leanúnach. Tá meas ag GFT Éireann ar an éagsúlacht
agus déanann sí gach iarracht feidhmiú mar fhostóir
comhionannais a spreagann ionchur an duine aonair agus
a léiríonn meas ar dhifríochtaí. Chuige seo, tá sí tiomanta
do chinntiú nach bhfaighidh aon chomhalta foirne dechuid GFT Éireann, ná iarrthóir ar fhostaíocht in GFT
Éireann, cóir is lú fabhar ná duine ar bith eile ar fhoraisgnéis, stádas pósta, stádas teaghlaigh, gnéaschlaonta,
creidimh, aoise, míchumais, cine, nó toisc gur den lucht
siúil iad nó ar aon fhorais eile nach mbaineann le deachleachtas fostaíochta. Baineann sé seo le hearcaíocht,
coinníollacha oibre agus deiseanna forbartha.
Tá GFT tiomanta do thimpeallacht chothromaithe oibre/
saoil a chothú agus a fhorbairt don fhoireann trí chéile.
6 An tAcht um Shábháilteacht, Sláinte agus Leas ag an
Obair, 2005
Déanann an tAcht seo, a tháinig in áit fhorálacha an Achta
um Shábháilteacht, Sláinte agus Leas, 1988, comhdhlúthú

agus nuashonrú ar an dlí atá ann faoi láthair. Leanann GFT
Éireann le bearta oiriúnacha a ghlacadh de láimh chunsábháilteacht, sláinte agus leas gach fostaí agus cuairteora
laistigh dá hoifigí a chosaint agus ar mhaithe le forálacha
an Achta seo a chomhlíonadh. Baineann sé seo freisin leis
na hAchtanna Sláinte Poiblí (Tobac) 2002 agus 2004.
7 An tAcht um Páirteachas Lucht Oibre (Fiontair Stáit),1988
Tá struchtúir chomhairleacha ag feidhmiú gohéifeachtach in GFT Éireann agus is gné aitheanta
iad de struchtúr cumarsáide agus comhairleach na
heagraíochta. Glacann anlucht bainistíochta agus anfhoireann araon leis an gComhchoiste Comhairleach
mar phróiseas dearfach. Ina theannta sin, tá socrú breise
comhpháirtíochta bunaithe leis na Ceardchumainn chungníomhaíochtaí a bhaineann le Comhaontú Náisiúnta
Bhóthar Haddington a bhrú chun cinn.
8 An tAcht um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995 agus an tAcht
um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí, 2001
I gcomhréir leis na hAchtanna anseo thuas tá ráitis leasa
a chloíonn le forálacha na nAchtanna comhlánaithe ag
Comhaltaí Boird agus comhaltaí foirne GFT Éireann abhfuil poist ainmnithe acu.
9 Na hAchtanna um Shaoráil Faisnéise, 2014
Cloíonn GFT Éireann leis an Acht seo. Ba chóir iarratais
ar fhaisnéis faoin Acht seo a sheoladh chuig an
bhFeidhmeannas um Shaoráil Faisnéise, GFT Éireann,
Teach Pháirc Wilton, Plás Wilton, Baile Átha Cliath 2.
10 Éifeachtúlacht Fuinnimh
I gcomhréir le meamram an Rialtais ó mhí an Mheithimh
2001, úsáideann GFT Éireann prionsabail an ‘chleachtais isfearr’ i gcónaí i ndáil le dearadh, pleanáil agus
tógáil foirgneamh oifigí agus déantúsaíochta ina
Páirceanna Gnó agus Teicneolaíochta. Chomh maith leissin, tá prionsabail an ‘dea-chleachtais’ á gcomhlíonadh ag
oifigí GFT Éireann sna réigiúin.
11 (I) Íoc Pras Cuntas
Leasaíodh an tAcht um Íoc Pras Cuntas 1997 (an tAcht),a tháinig i bhfeidhm an 2 Eanáir 1998, ag Rialacháin na
gComhphobal Eorpach (Íocaíocht Dhéanach in IdirbheartaTráchtála) 2002.
Tá an lucht bainistíochta sásta gur chloígh an GFT leforálacha an Achta sna gnéithe ábhartha uile.
11 (II) Íocaíocht Phras le SoláthraitheTá GFT Éireann tiomanta dá hoibleagáidí faoin Riail Íoc
Pras 15 lá a chomhlíonadh, riail a tháinig i bhfeidhm an
1 Iúil 2011.
Cinntíonn an fhoráil seo go ndéanfar íocaíochtaí lesoláthraithe i ndáil le gach sonrasc bailí faighte laistigh de
15 lá féilire.
Tuairiscíonn GFT Éireann ar bhonn ráithiúil sa chuid‘Rialachas Corparáideach’ (Corporate Governance) den
láithreán gréasáin ar chur chun feidhme na Rialach Íoc
Pras 15 lá.

Tuarascáil an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste

20

le cur faoi bhráid Thithe an Oireachtais
An Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail (Éire)Tá iniúchadh déanta agam ar ráitis airgeadais na
Gníomhaireachta Forbartha Tionscail (Éire) don bhliain dar
críoch 31 Nollaig 2015 faoin Acht um Fhorbairt Tionscail,1993. Cuimsíonn na ráitis airgeadais an ráiteas ioncaim
agus caiteachais agus cúlchistí ioncaim choinnithe, anráiteas faoi ioncam cuimsitheach, an ráiteas faoin staid
airgeadais, an ráiteas faoi shreafaí airgid agus na nótaí
gaolmhara. Ullmhaíodh na ráitis airgeadais san fhoirm atá
forordaithe faoi mhír 7 den chéad sceideal den Acht, agus i
gcomhréir leis an gcleachtas a bhfuil glacadh coitianta leis.
Freagrachtaí Chomhaltaí an Bhoird
Tá an Bord freagrach as ullmhú na ráiteas airgeadais, as
cinntiú go dtugann siad léargas ceart agus cóir agus as
rialtacht na n-idirbheart a chinntiú.
Freagrachtaí an Ard-Reachtaire Cuntas agus CisteTá sé de fhreagracht orm iniúchadh a dhéanamh ar na
ráitis airgeadais agus tuairisciú orthu de réir an dlí isinfheidhme.
Cuirtear m’iniúchadh i gcrích le tagairt do na gnéithe
speisialta a ghabhann le bainistiú agus le feidhmiú
comhlachtaí Stáit.
Déantar m’iniúchadh de réir na gCaighdeán Idirnáisiúnta
Iniúchóireachta (An Ríocht Aontaithe agus Éire) agus i
gcomhlíonadh na gCaighdeán Eiticiúil d’Iniúchóirí dechuid an Bhoird um Chleachtais Iniúchóireachta.

Raon an iniúchta ar na ráitis airgeadais
Is éard atá i gceist le hiniúchadh ná fianaise a fháil ar na
suimeanna agus an nochtadh atá sna ráitis airgeadais,
fianaise ar leor í chun dearbhú réasúnach a thabhairt go
bhfuil na ráitis airgeadais saor ó aon mhíráiteas ábhartha,cibé an mar gheall ar chalaois nó earráid é. Cuimsíonn sé
sin measúnú ar– cé acu an bhfuil nó nach bhfuil na beartais
chuntasaíochta feiliúnach do chúinsí na
Gníomhaireachta, agus an bhfuil siad curtha i bhfeidhm
go comhsheasmhach agus nochta go himleor– réasúntacht na meastachán suntasach cuntasaíochta
a rinneadh agus na ráitis airgeadais á n-ullmhú, agus
– cur i láthair foriomlán na ráiteas airgeadais.
Féachaim, leis, le fianaise a fháil i gcúrsa an iniúchta arrialtacht na n-idirbheart airgeadais.
Chomh maith leis sin, léigh mé tuarascáil bhliantúil na
Gníomhaireachta chun neamhréireanna ábhartha leis na
ráitis airgeadais iniúchta a aithint agus chun aon eolas abhfuil an chuma air go bhfuil sé mícheart go hábhartha
bunaithe air, nó atá ag teacht salach go hábhartha aran eolas a fuair mé féin le linn dom an t-iniúchadh adhéanamh. Má thugaim aon mhíráitis nó neamhréireachtaí
dealraitheacha ábhartha faoi deara, déanaim breithniú arna himpleachtaí do mo thuarascáil féin.
Tuairim ar na ráitis airgeadais
Maidir leis na ráitis airgeadais, is é mo thuairim go
dtugann siad
– léargas ceart agus cóir ar shócmhainní, dliteantais
agus staid airgeadais na Gníomhaireachta amhail ar
31 Nollaig 2015 agus ar a ioncam agus a caiteachas lehaghaidh 2015, agus
– gur ullmhaíodh iad i gceart de réir an chleachtais
chuntasaíochta a bhfuil glacadh coitianta leis.

Is é mo thuairim gur leor taifid chuntasaíochta na
Gníomhaireachta chun go bhféadfaí na ráitis airgeadais ainiúchadh go héasca agus go cuí. Tá na ráitis airgeadais
ag teacht leis na taifid chuntasaíochta.
Nithe a dtuairiscím de réir eisceachta orthu
Tuairiscím de réir eisceachta mura bhfuil an fhaisnéis agus
na míniúcháin uile a theastaigh uaim do m’iniúchadhfaighte agam, nó– má aimsím aon chás ábhartha nuair nach raibh airgeadá úsáid chun na críche a leagadh síos ina leith nó sachás nár chloígh na hidirbhearta leis na húdaráis a bhíá rialú, nó– mura bhfuil an t-eolas atá tugtha i dtuarascáil
bhliantúil na Gníomhaireachta ag teacht leis na ráitis
airgeadais ghaolmhara ná leis an eolas a fuair mé i rith
an iniúchta, nó– mura léiríonn an ráiteas ar rialú inmheánach airgeadaiscloí na Gníomhaireachta leis an gCód Cleachtais um
Rialachas Comhlachtaí Stáit, nó– go bhfuil nithe ábhartha eile ann a bhaineann leis anmbealach inar cuireadh gnó poiblí i gcrích.
Muirir éalaithe ó léas
Nochtann Nóta 8(g) gur thabhaigh an Ghníomhaireacht
caiteachas ar luach iomlán €10.4 milliún maidir leháitreabh ar léas, agus é ag cuimsiú €1 mhilliún ar chíosagus costais ghaolmhara a bhaineann le spás oifige nachraibh á úsáid ag dream ar bith i rith 2015 agus €9.4 milliún
faoi théarmaí comhaontaithe le héirí as an léas. Nochtann
an nóta cúlra an ábhair chomh maith, lena n-áirítear
réasúnaíocht na Gníomhaireachta le héirí as an léas.

Tuarascáil an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste
le cur faoi bhráid Thithe an Oireachtais (ar leanúint)Costais Dlí
Nochtann Nóta 23 gur thabhaigh an Ghníomhaireacht
costais dhlíthiúla €1.375 milliún ar imeachtaíathbhreithnithe bhreithiúnaigh ar chinneadh na
Gníomhaireachta talamh áirithe a fháil trí ordú ceannaighéigeantaigh. Thug an Chúirt Uachtarach breithiúnas inaghaidh na Gníomhaireachta. Cuireann an nóta in iúl
chomh maith go bhfuil impleachtaí an cháis á mbreithniú
ag an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta.

Séamus McCarthy
An tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste
15 Meitheamh 2016

21

22

RáitisAirgeadais

Ráiteas ar Fhreagrachtaí Chomhaltaí an Bhoird
Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird
Don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2015
Bunaíodh an Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail(an GFT) ar 1 Eanáir 1994 mar ghníomhaireacht de chuid
Forfás faoi fhorálacha an Achta um Fhorbairt Tionscail,
1993.
Ceanglaíonn Mír 7(2) den Chéad Sceideal leis an Acht um
Fhorbairt Tionscail, 1993 ar an nGníomhaireacht gachcuntas cuí agus gnách i ndáil leis an airgead a fuarthas
agus a caitheadh a choinneáil, ina leithéid d’fhoirm agus
a d’fhéadfadh an tAire Post, Fiontar agus Nuálaíochtaa fhaomhadh le toiliú an Aire Caiteachais Phoiblí agus
Athchóirithe. Agus na cuntais sin á n-ullmhú, ceanglaítearar an mBord. Agus iad ag ullmhú na gcuntas seo, is gá
don GFT:– beartais chuntasaíochta oiriúnacha a roghnú agus iad
a chur i bhfeidhm go comhsheasmhach– breithiúnais agus meastacháin a dhéanamh atáréasúnta agus stuama– na Ráitis Airgeadais a ullmhú ar bhonn gnóthaisleantaigh ach amháin sa chás gur míchuí talamh slána dhéanamh de go leanfaidh an Ghníomhaireacht araghaidh i mbun feidhme– lua cé acu ar leanadh nó nár leanadh caighdeáin
infheidhmithe chuntasaíochta, faoi réir imeachtaíábhartha ar bith atá nochta agus mínithe sna ráitis
airgeadaisTá an Bord freagrach as leabhair chuntais chuí achoinneáil a nochtann le cruinneas réasúnta ag amar bith staid airgeadais na Gníomhaireachta agus achuireann ar a cumas a chinntiú go gcloíonn na Ráitis
Airgeadais le Mír 7(2) den Chéad Sceideal den Acht um
Fhorbairt Tionscail, 1993. Tá an Bord freagrach freisin assócmhainní uile na Gníomhaireachta a chosaint agus dáréir sin as bearta réasúnta a dhéanamh de láimh chuncalaois agus mírialtachtaí eile a chosc agus a bhrath.

Thar ceann an Bhoird Dáta: 9 Meitheamh 2016

Frank Ryan
CathaoirleachMartin Shanahan
An PríomhfheidhmeannachPeter Cassells
Cathaoirleachan Choiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca

23

24

Ráiteas ar an Rialú Inmheánach Airgeadais
Thar ceann Bhord an GFT, aithním ár bhfreagracht as cinntiú
go gcoinníonn agus go bhfeidhmíonn an Ghníomhaireachtcóras éifeachtúil um rialú inmheánach airgeadais.
Ní féidir leis an gcóras ach deimhniú réasúnta seachas
deimhniú lándearfa a thabhairt go bhfuil sócmhainní
cosanta, go bhfuil idirbhearta údaraithe agus taifeadta
go cuí, agus go bhfuil earráidí nó mírialtachtaí ábhartha
coiscthe nó go n-aithneofaí iad in am tráthúil.
Tá bearta déanta ag an mBord chun a chinntiú go bhfuil
timpeallacht rialaithe chuí i bhfeidhm trí:– nósanna imeachta foirmiúla a bhunú trí fheidhmeanna
coistí éagsúla chun monatóireacht a dhéanamh
ar ghníomhaíochtaí agus chun sócmhainní naheagraíochta a chosaint;– freagrachtaí agus cumhachtaí bainistíochta a shainiú
agus a dhoiciméadú go soiléir;– cultúr láidir cuntasachta a fhorbairt ar fud leibhéil uilena heagraíochta.
Tá próisis curtha ar bun ag an mBord freisin chun rioscaígnó a aithint agus a mheas. Baintear é seo amach ar roinnt
bealaí lena n-áirítear:– oibriú go dlúth leis an Rialtas agus le gníomhaireachtaí
agus institiúidí éagsúla d’fhonn a chinntiú go mbíonn
tuiscint shoiléir ann ar chuspóirí an GFT agus tacaíocht
do straitéisí na Gníomhaireachta chun na spriocanna sin
a bhaint amach;– athbhreithnithe rialta a dhéanamh ar phleanannastraitéiseacha gearrthéarmacha agus fadtéarmacha
agus measúnú a dhéanamh ar na rioscaí i ndáil leis na
pleananna sin a thabhairt chun críche;– spriocanna bliantúla agus níos fadtéarmaí a leagan síos
do gach réimse dár ngnó á leanúint ag tuairisciú rialta ar
na torthaí a bhaintear amach;– athbhreithnithe rialta a dhéanamh ar fhorbairtí agus arstraitéisí inár n-earnálacha gnó;– nósanna imeachta agus forálacha fairsingecaighdeánacha a bhunú agus a fhorfheidhmiú
faoina bhféadfaí cúnamh airgeadais a chur ar fáil dothionscadail, lena n-áirítear forálacha ag éileamhaisíocaíochta mura gcomhlíonann an tionscadal na
tiomantais atá déanta ag an tionscnóir.

Cinneann an Coiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca
plean oibre rollach trí bliana um Iniúchadh Inmheánach
agus déantar athbhreithniú air ar bhonn bliantúil de réir
mar is gá. Tugann an plean oibre reatha aird ar réimsí
riosca fhéideartha a aithnítear i gcleachtadh measúnaitheriosca a bhí curtha i gcrích ag lucht bainistíochta agus é
athbhreithnithe ag an gCoiste Iniúchóireachta, Airgeadais
agus Riosca agus ag an mBord.

Tá an córas um rialú inmheánach airgeadais bunaithe archreat de bhainistíocht faisnéise rialta, nósanna imeachta
riaracháin lena n-áirítear leithscaradh dualgas, agus córas
tarmligin agus cuntasachta. Áirítear ann ach go háirithe:– córas buiséadaithe cuimsitheach le buiséad bliantúil abhíonn athbhreithnithe agus aontaithe ag an mBord;– athbhreithnithe rialta déanta ag an mBord ar
thuarascálacha airgeadais tréimhsiúla agus bliantúla aléiríonn feidhmíocht airgeadais i gcomparáid le réamhmheastacháin;– spriocanna a leagan síos chun feidhmíocht airgeadais
agus eile a thomhas;– treoirlínte rialaithe um infheistíocht chaipitil atá sainithe
go soiléir;– disciplíní foirmiúla bainistíochta tionscadal.

Soláthraíonn an tIniúchóir Inmheánach tuarascálacha ráithiúladon Choiste ar thascanna atá curtha i gcrích. Díríonn natuarascálacha seo aird ar easnaimh nó laigí, más ann dóibh,
sa chóras um rialú inmheánach airgeadais agus ar na bearta
ceartaitheacha molta ba cheart a chur i bhfeidhm nuair is gá.

Tá feidhm iniúchta inmheánaigh sheachfhoinsithe ag an
GFT, a thuairiscíonn díreach chuig Coiste Iniúchóireachta,
Airgeadais agus Riosca an Bhoird. Tagann an coiste seo lechéile ar bhonn ráithiúil ar a laghad chun athbhreithniú adhéanamh ar thuarascálacha arna n-ullmhú ag an rannógIniúchta Inmheánaigh agus ag rannóga eile. Coinníonn an
Coiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca an Bord aran eolas maidir le nithe atá pléite aige.
Feidhmíonn an fheidhm iniúchta inmheánaigh i gcomhréir
leis an gCreat-Chód Dea-Chleachtais atá leagtha amachsa Chód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí Stáit.

Bíonn monatóireacht agus athbhreithniú an Bhoird aréifeachtacht an chórais um rialú inmheánach airgeadais
faoi thionchar obair an Iniúchóra Inmheánaigh, obair an
Choiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca, dream adhéanann maoirseacht ar obair an Iniúchóra inmheánaigh,agus obair na mbainisteoirí feidhmiúcháin laistigh de GFT
Éireann atá freagrach as forbairt agus cothabháil an chreataum rialú airgeadais.
Deimhním, maidir leis an mbliain dar críoch 31 Nollaig
2015, go ndearna an Bord athbhreithniú ar an gcóras um
rialú inmheánach airgeadais.
Sínithe thar ceann an Bhoird

Frank Ryan
Cathaoirleach
9 Meitheamh 2016

25

An Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus
Cúlchistí Ioncaim Choinnithe

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

2015
2014
			Athluaite
Nótaí
€’000
€’000
IoncamDeontais Oireachtais
2
An Ciste Oiliúna Náisiúnta
3
Aisíocaíochtaí Deontais
4
Ioncam Cíosa 		
Ioncam Cíosa a fuarthas ó Chliaint Fhiontraíocht Éireann 		
Ioncam Eile
5
Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní
6
Maoiniú Iarchurtha Glan i gcomhair Pinsean
19 (f)

155,713
3,000
2,536
1,143
2,113
5,440
4,948

130,805
3,000
2,226
1,607
29
1,943
6,894
2,506

Caiteachas
Deontais Iníoctha
Costais Cur chun Cinn, Riaracháin agus Ghinearálta
Muirir Éalaithe ó Léas
Muirir i leith Foirgnimh Thionsclaíocha
Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta
Costais Phinsin

7
8 (a)
8 (g)
9
10
19 (c)

98,56344,780
9,400
3,168
3,872
6,036

88,001
41,797
2,882
4,757
3,089

		

165,819

140,526

Baineann na suimeanna a thaispeántar faoi Ioncam agus
Caiteachas le gníomhaíochtaí leanúnacha. Cuimsíonn an
Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim gachgnóthachan agus caillteanas a aithníodh sa bhliain.
Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh Airgid agus Nótaí
1 go dtí 26 mar chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Thar ceann an Bhord an GFT:
Dáta: 9 Meitheamh 2016

Frank Ryan		
174,893
149,010
Cathaoirleach

Barrachas na Bliana roimh Leithreasaí		
9,074
8,484
Ranníocaíocht leis an Státchiste
11(5,195)
Aistriú go Caipiteal
12(766)(11,539)
Barrachas / (Easnamh) na bliana tar éis Leithreasaí 		

8,308(8,250)Iarmhéid Tugtha ar Aghaidh ar 1 Eanáir 		

(11,760)(3,510)Iarmhéid Tugtha ar Aghaidh ar 31 Nollaig 2015 		

(3,452)(11,760)

Martin Shanahan
An PríomhfheidhmeannachPeter Cassells
Cathaoirleachan Choiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca

26

Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

2015
2014
			Athluaite
Nótaí
€’000
€’000

Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh Airgid agus Nótaí 1 go dtí 26
mar chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Thar ceann an Bhord an GFT:

Barrachas roimh Leithreasaí 		(Caillteanas) / gnóthachan taithí ó oibleagáidí sochar scoir
19 (d)
Athrú ar bhoinn tuisceanna atá mar bhonn leis an luach
reatha oibleagáidí sochar scoir
19 (d)

9,074
(666)

8,484
2,442

(3,532)(401)(Caillteanas) / gnóthachan iomlán achtúireach sa bhliain 		(4,198)2,041

Coigeartú ar mhaoniú sochair iarchurtha scoir 		

4,198(2,041)

Ioncam Cuimsitheach eile sa bhliain 		

9,074

8,484

Dáta: 9 Meitheamh 2016

Frank Ryan
CathaoirleachMartin Shanahan
An PríomhfheidhmeannachPeter Cassells
Cathaoirleachan Choiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca

27

Ráiteas faoin Staid Airgeadais

Amhail ar 31 Nollaig 2015

2015
2014
			
Athluaite
Nótaí
€’000
€’000

Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh Airgid agus Nótaí 1 go dtí 26
mar chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Thar ceann an Bhord an GFT:

Sócmhainní Seasta Inláimhsithe
Maoin ThionsclaíochSócmhainní Seasta Eile

Dáta: 9 Meitheamh 201613
14

112,088676

111,381617

		112,764
111,998
Sócmhainní DoláimhsitheFrank Ryan
Sócmhainní Teileachumarsáide
15
Cathaoirleach
Iomlán na Sócmhainní Inláimhsithe agus Doláimhsithe 		
112,764
111,998
Sócmhainní Reatha
Suimeanna Infhaighte
16
14,06911,505Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid Thirim 		
9,249
2,988
		
Dliteanais Reatha
Suimeanna Iníoctha
17

23,31814,493(6,654)(3,430)Glansócmhainní Reatha 		

16,664

11,063

16

210

272

17

(3,000)-18(17,326)(23,095)

19 (f)
19 (e)

106,133(106,133)

96,987(96,987)

Glansócmhainní Iomlána 		109,312100,238

In ionannas:
An Cuntas Caipitil
12
Cúlchistí Ioncaim Coinnithe 		

112,764(3,452)111,998(11,760)

109,312100,238

Infháltais Fhadtéarmacha
Suimeanna Infhaighte: suimeanna a bheidh
dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
Suimeanna Iníoctha Fadtéarmacha
Suimeanna Iníoctha: suimeanna dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
Forálacha
Forálacha le haghaidh Dliteanas agus Muirear
PinsinSómhainn Iarchurtha Mhaoinithe Pinsean
Dliteanas Pinsin

Martin Shanahan
An PríomhfheidhmeannachPeter Cassells
Cathaoirleachan Choiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca

28

Ráiteas faoi Shreabhadh Airgid

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

2015
2014
			Athluaite
Nótaí
€’000
€’000
Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Oibriúcháin
Ioncam Breise thar Chaiteachas 		Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta- Maoin Thionsclaíoch
10- Sócmhainní Seasta Eile agus Sócmhainní Teileachumarsáide
10
Caiteachas Caipitlithe
8 (a)Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní
6Ús Bainc
5
Ranníocaíocht leis an Státchiste
11(Méadú) ar Shuimeanna Infhaighte dlite taobh istigh de bhliain amháin
16(Méadú) / (Laghdú) ar Shuimeanna Iníoctha dlite taobh istigh de bhliain amháin
17(Laghdú) ar Fhorálacha agus ar Mhuirir18
Méadú / (Laghdú) ar Shuimeanna Infhaighte dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
16(Méadú) / Laghdú ar Chuntais Iníoctha dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
17

9,074

8,484

3,506
366
(70)
(5,440)(4)(2,564)
3,224(5,769)
62
3,000

4,397
360
(335)
(6,894)(85)(5,195)(833)(2,521)(6,824)(108)-

Glan-Insreabhadh / (Glan-Eis-Sreabhadh) Airgid ó Ghníomhaíochtaí Oibriúcháin 		

5,385(9,554)

Sreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Infheistíochta
ÉadálachaDiúscairtí

(8,529)9,401(33,066)
23,999Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Infheistíochta 		

872(9,067)

Sreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí MaoiniúcháinÚs Bainc Faighte 		4

85

Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Maoiniúcháin 		

4

85

Glanmhéadú/Glanlaghdú ar Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid Thirim 		6,261
Airgad tirim agus coibhéisí airgid thirim ar 1 Eanáir 		
2,988(18,536)
21,524Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid Thirim ar 31 Eanáir 		

9,249

2,988

Nótaí leis na Ráitis Airgeadais
1 Beartais Chuntasaíochta
Tá bunús na cuntasaíochta agus beartais shuntasachachuntasaíochta atá glactha ag an GFT leagtha
amach thíos. Bhí siad go léir curtha i bhfeidhm go
comhsheasmhach i rith na bliana agus sa
bhliain roimhe sin:(a) Eolas Ginearálta
Bunaíodh Gníomhaireacht Forbartha Tionscail (GFT)
Éireann ar 1 Eanáir 1994 faoi fhorálacha an Achta
um Fhorbairt Tionscail, 1993. Tá príomhoifig GFT
Éireann suite i dTeach Pháirc Wilton, Baile ÁthaCliath 2. Is Aonán Leasa Phoiblí (ALP) í GFT Éireann.
Cuireann aonán leasa phoiblí earraí nó seirbhísí
ar fáil don phobal i gcoitinne, do phobal nó donleas sóisialta agus i gcás go gcuirtear cothromas arbith ar fáil, tá sé ann le tacú le príomhchuspóirí anaonáin seachas le toradh airgeadais a chur ar fáil dosholáthraithe cothromais, scairshealbhóirí nó baill.
Is é príomhchuspóir GFT Éireann mar atá leagtha
amach i gCuid II M8 den Acht um Fhorbairt Tionscail(GFT Éireann) 1993 ná:- bunú agus forbairt gnóthas tionsclaíoch ón iasacht achur chun cinn sa Stát seo- infheistíochtaí a dhéanamh i, agus tacaí a churar fáil do ghnóthais thionsclaíocha a chloíonn leriachtanais na n-achtachán atá i bhfeidhm i láthairna huaire.

- scéimeanna, deontais agus áiseanna airgeadais eilea riar, trína ndéantar Cistí an Aontais Eorpaigh agus
cistí eile dá leithéid a dháileadh de réir mar a bhíonnúdaraithe ó am go ham ag an Aire Caiteachais
Phoiblí agus Athchóirithe agus feidhmeanna eile achur i gcrích de réir mar a bhíonn sannta ag an Airedi ó am go ham.

(b) Ráiteas Cloí agus Bunús an UllmhúcháinTáthar tar éis na Ráitis Airgeadais a ullmhú igcomhréir leis an gcoinbhinsiún costais stairiúil,agus iad mionathraithe i gcomhréir le Caighdeán
Tuairiscithe Airgeadais 102 (CTA102), rud
atá eisithe ag an gComhairle um Thuairisciú
Airgeadais, san fhoirm atá faofa ag an AirePost, Fiontar agus Nuálaíochta le toiliú an Aire
Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe. Bhí ráitis
airgeadais na bliana roimhe sin luaite arís maidir
le mionathruithe ábhartha tar éis do CTA102a bheith glactha sa bhliain reatha. Ullmhaíodh
na ráitis airgeadais roimhe seo i gcomhréir leis
an gCleachtas Cuntasaíochta a bhfuil Glacadh
Coitianta Leis in Éirinn. Tá tuilleadh eolais i nóta 25.
Is é airgeadra léirithe Ráitis Airgeadais GFT
Éireann ná an Euro. Meastar gurb é airgeadra
feidhmiúil GFT Éireann ná an Euro ós rud gurb é an
phríomhthimpeallacht eacnamaíoch ina bhfuil an
Ghníomhaireacht ag oibriú.

29

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015(c) Ioncam
Deontais Oireachtais
Is gnách ioncam a aithint ar bhonn fabhruithe: is éan t-aon eisceacht ná Deontais Oireachtais, rudaí aaithnítear ar bhonn fáltais airgid.
Aisíocaíochtaí Deontas a Íocadh
Is gá deontais a íocadh a aisíoc i gcásanna áirithe,amhail leachtú/díscaoileadh na cuideachta a fuair
iad, nó mura gcloítear le coinníollacha an deontais.
Aithnítear aisíocaíochtaí deontais i gcásanna gur
dócha go bhfaighidh an GFT ar ais iad agus gur féidir
an méid a mheas go réasúnta iontaofa; déantar iad a
chuntas mar sin ar bhonn fabhruithe.
Ioncam Úis
Aithnítear ioncam úis ar bhonn fabhruithe le modh anráta úis éifeachtaigh.
Ioncam Cíosa
Cuimsíonn cíosanna méideanna dlite faoi théarmaí na
gcomhaontuithe léasa, le haghaidh tréimhsí suas le 35
bliain, agus iad déanta idir an Ghníomhaireacht agus
tionóntaí, muirir ar úsáid na dtailte neamhfhorbartha
agus muirir chothabhála eastáit gearrtha ar thionóntaí
agus bíonn cuntas déanta orthu ar bhonn fabhraithe.
Ioncam Eile
Aithnítear ioncam eile ar bhonn fabhruithe.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)(d) Sócmhainní Seasta Inláimhsithe
Cuimsíonn Sócmhainní Seasta Inláimhsithe:(i) Talamh a choimeádtar chun críocha forbartha
tionsclaíche.
(ii) Oibreacha forbartha láithreán.
(iii) Foirgnimh thionsclaíocha atá léasaithe le tionóntaí
lena n-áirítear foirgnimh á ndíol sa chás nach raibh
an teideal curtha ar aghaidh ag deireadh na bliana.
(iv) Maoin fholamh atá ar fáil do chur chun cinn
tionsclaíoch nó á díol sa chás nach raibh an teideal
curtha ar aghaidh ag deireadh na bliana.
(v) Sócmhainní Seasta eile amhail trealamhríomhaireachta agus oifige, daingneáin, feistí agus
motarfheithiclí.
Luaitear Sócmhainní Inláimhsithe Seasta ar a
gcostas lúide dímheas carntha agus foráil dobhearnú. Déantar cur ar fáil do dhímheas ar gachsócmhainn inláimhsithe seachas talamh ar rátaí aríomhtar chun an costas a dhísríobh, lúide luach
measta iarmharach gach sócmhainne ar bhonn líne
dírí thar an saol úsáideach measta mar seo a leanas:(i) Foirgnimh
3 % in aghaidh na bliana(ii) Forbairt Suímh
10 % in aghaidh na bliana(iii) Trealamh Oifige /Fearais agus Feistis 20 % in aghaidh na bliana(iv) Ríomhairí
33 % in aghaidh na bliana(v) Mótarfheithiclí
25 % in aghaidh na bliana(vi) Talamh
0 % in aghaidh na bliana

Is ionann an luach iarmharach agus an méid measta agheofaí ó dhiúscairt sócmhainne i láthair na huaire tar
éis do chostais mheasta na diúscartha a bheith bainte,
má bhí an tsócmhainn ag aois nó i riocht cheana abheifí ag súil leis ag deireadh a saoil úsáidigh.
Má tá fianaise oibiachtúil ann ar bhearnú luach
sócmhainne, aithnítear caillteanas bearnúcháin sa
Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim
Choinnithe sa bhliain.
Bearnú Maoine, Gléasra agus Trealamh
D’fhéadfaí forálacha le haghaidh bearnú a dhéanamhi ndiaidh athbhreithniú ar na sócmhainní seasta agus
na sócmhainní teileachumarsáide arna gcur i gcríchag oifigigh de chuid GFT Éireann nó ag luachálaithe
neamhspleácha, de mar is cuí, má léiríonn teagmhaisnó athruithe ar chúinsí nó ar dhálaí eacnamaíocha
go mb’fhéidir nach mbeidh méid glanluacha nasócmhainní in-aisghabhála go hiomlán. Aithneofar aleithéid de chur ar fáil sa Ráiteas Ioncaim, Caiteachais
agus Cúlchistí Ioncaim Choinnithe sa bhliain ina
ndéantar iad. I gcás ina léiríonn athbhreithniú ina
dhiaidh sin nach ann níos mó do na cúinsí as ar eascairforáil le haghaidh bearnú, nó go bhfuil athrú ábhartha
tagtha orthu, déanfar an fhoráil charntha le haghaidh
bearnú a laghdú dá réir. Má tá fianaise oibiachtúil ann
ar bhearnú luach sócmhainne, aithnítear caillteanas
bearnúcháin sa Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus
Cúlchistí Ioncaim Choinnithe sa bhliain. Áirítear sa
chostas i ndáil le talamh, forbairt suímh agus maoin
thionsclaíoch cionroinnt na gcostas riaracháin aghabhann le gnóthú nó forbairt na sócmhainní.

30

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015(e) Maoin Thionsclaíoch
Maoin Thionsclaíoch atá san áireamh i sócmhainníseasta inláimhsithe, táthar tar éis í a fháil, a fhorbairt
nó a thógáil chun críocha cuidiú le cur chun cinn
agus forbairt tionscail agus ní mheastar gur maoin
infheistíochta atá inti, ach gnáthshócmhainní seasta.
Tá Ioncam agus Caiteachas maidir le hidirbhearta
Maoine Tionsclaíche leagtha amach i nóta 22 de na
Ráitis Airgeadais trí mheán meamraim.

(f) Sócmhainní Seasta Doláimhsithe:
Cuimsíonn Sócmhainní Seasta Doláimhsithe
sócmhainní teileachumarsáide atá mar cheartúsáide dochealaithe sciar shainithe de líonra
teileachumarsáide domhanda go ceann tréimhse
25 bliain ó 2000.

(g) Suimeanna Infhaighte
Aithnítear suimeanna infhaighte ar luach cóir, lúide
soláthar d'fhiacha amhrasacha. Is foráil ar leith é anfhoráil d'fhiacha amhrasacha agus déantar é nuair abhíonnfianaise oibiachtúil ann nach mbeidh an GFT in ann
na méideanna go léir atá dlite di a bhailiú. Aithnítear
gach gluaiseacht san fhoráil d'fhiacha amhrasacha sa
Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim
Choinnithe. Cuimsíonn suimeanna infhaighte:(i) Maoine díolta ar bhonn iarchurtha. Gearrtar ús ar
na suimeanna seo ag Rátaí Iasachtaí an Státchiste
arna moladh ag an Roinn Airgeadais nó ag an Ráta
Tagartha Lascaine AE de réir mar is infheidhme.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)(ii) Cíosanna dlite faoi théarmaí na gcomhaontuithe
léasa, le haghaidh tréimhsí suas le 35 bliain, agus
iad déanta idir an Ghníomhaireacht agus tionóntaí,muirir ar úsáid na dtailte neamhfhorbartha agus
muirir chothabhála eastáit gearrtha ar thionóntaí.
(iii) Táillí ó roghanna ceannaigh tugtha ar mhaoin
an GFT, éarlaisí íoctha ag an GFT chun maoin acheannach sa chás nach bhfuiltear tar éis an teideala thabhairt don Ghníomhaireacht ar 31 Nollaig,
agus soláthar seirbhísí eile.
(iv) Suimeanna dlite i ndáil le diúscairt nó léasú
sócmhainní teileachumarsáide.
(v) Suimeanna dlite i ndáil le comhshocruithe.
(vi) Suimeanna dlite i ndáil le hiasachtaí tugtha agus úsina leith.

(h) Cuimsíonn Suimeanna Iníoctha méideannainíoctha i ndáil le:(i) Creidiúnaithe agus Fabhruithe.
(ii) Deontais atá tar éis teacht in aibíocht íocaíochta
nuair a chloíonn an deontaí le coinníollacha
ordaithe.
(iii) Éarlaisí do dhíolacháin neamhchríochnaithe.

(i) Cuimsíonn fóralacha do dhliteanais agus
muirir:(i) Méideanna soláthartha maidir le costais fhéideartha
a bhaineann leis an bhforáil trochluithe de léasanna
oibriúcháin.
(ii) Suimeanna soláthartha nuair a mheastar gosáróidh na costais amach anseo ag éirí as léasanna
oibriúcháin na suimeanna in-aisghabhála ófholéasaithe.

(j) Airgeadraí Eachtracha
Aistrítear sócmhainní agus dliteanais a ainmnítearin airgeadraí eachtracha ar na rátaí malairte atá ibhfeidhm ar dháta an Ráitis faoin Staid Airgeadais.
Aistrítear ioncaim agus costais ag na rátaí malairteatá i bhfeidhm ag dátaí na n-idirbheart bunúsach.
Déileáiltear sa Chuntas Oibriúcháin agus Caiteachais
agus i gCúlchistí Ioncaim Choinnithe le brabúisagus caillteanais ag eascairt ó aistrithe airgeadraí
eachtracha agus ar imréiteach na suimeanna infhálaagus iníoctha in airgeadra eachtrach.

(k) LéasannaDéileáiltear sna Ráitis Airgeadais leis na cíosanna faoi
léasanna oibriúcháin de réir mar a bhíonn siad dlite.
I gcás maoine tionsclaíche atá ar fáil lena cur chuncinn déanann an Ghníomhaireacht foráil, nuair isinfheidhme, le haghaidh íocaíochtaí cíosa na todhchaí.

(l) Sochair d'Fhostaithe
Sochair Ghearrthéarmacha
Aithnítear sochair ghearrthéarmacha amhail pá saoire
mar chostas sa bhliain agus bíonn sochair a bhíonn
fabhraithe ag deireadh na bliana san áireamh sanfhigiúr Suimeanna Iníoctha sa Ráiteas faoin Staid
Airgeadais.

31

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

Sochair Scoir
Rinne an tAcht um Fhorbairt Tionscail (Forfás adhíscaoileadh ) 2014 (Uimh 13/ 2014), a ritheadh
le bheith ina dhlí ar an 16 Iúil 2014, foráil dodhíscaoileadh Forfás agus rinne foráil do: bhunú
GFT Éireann, Fiontraíocht Éireann agus Fondúireacht
Eolaíochta Éireann mar fhostóirí dlíthiúla ar leith;
forbraíonn gach gníomhaireacht a scéim pinsin féinagus tugann siad le fios go mbeidh an lucht oibre a bhí
ina mbaill de Scéim Pinsin Forfás ag dul isteach i Scéim
nua na Gníomhaireachta ar théarmaí aoisliúntais atá
chomh fabhrach leis na téarmaí a bronnadh orthu
faoi Scéim Forfás díreach roimh an dáta aistrithe, agus
beidh foireann na ngníomhaireachtaí ina mbaill de na
scéimeanna seo; na heagraíochtaí seo ag déanamh
cuntasaíochta do Dhliteanais ghaolmhara Pinsin faoi
CTA102. Beidh freagracht dhlíthiúil ar an Roinn Post,
Fiontar agus Nuálaíochta i leith na Scéimeanna Pinsin
atá ann faoi láthair, pinsinéirí agus iarbhaill foirne lesochair choinnithe ó Fhorfás.
Faoin Acht Um Pinsin na Seirbhíse Poiblí (Scéim Aonair
agus Forálacha eile) 2012 beidh daoine a théann
isteach sa tseirbhís poiblí in n-iontrálaithe den chéaduair ar 1 Eanáir 2013 nó ina dhiaidh sin ina mbaill den
Scéim Pinsean Seirbhíse Poiblí Aonair. Tá freagracht
dlíthiúil iomlán ar an GFT as a bhfostaithe mar fhostóir
dhlíthiúil orthu. Áirítear anseo freagracht i leith
phinsean na bhfostaithe reatha a d’éirigh as tar éis
16 Iúil 2014. Léiríonn na Ráitis Airgeadais na costais
phinsin i leith bhaill foirne an GFT atá á n-íoc ag an
Scéim Pinsean Seirbhíse Poiblí Aonair.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)Léiríonn costais phinsin an GFT scéimeanna
neamhchistithe pinsin le sochar sainithe, a mhaoinítear
in aghaidh na bliana ar bhonn íoc mar a úsáidtear
ón airgead atá ar fáil chuige, lena n-áirítear airgeada chuirtear ar fáil tríd an Roinn Post, Fiontar agus
Nuálaíochta agus ó ranníocaíochtaí áirithe a bhaintear
de thuarastail foirne. Léiríonn costais phinsin na
sochair phinsin a ghnóthaigh fostaithe i rith an
tréimhse agus léirítear na costais mar ghlaniomlán
ranníocaíochtaí coinnithe pinsin foirne. Aithnítear
méid atá comhfhreagrach leis an ranníocaíocht phinsin
mar ioncam sa mhéid is a bhfuil sé in-aisghabhála,agus cuidíonn deontais, a fhaightear i rith na bliana
le híocaíochtaí pinsin a chomhlíonadh, leis an mbrúa sheachaint. Léirítear gnóthachain nó caillteanais
achtúireacha a thagann chun cinn i ndliteanais scéimesa Ráiteas Ioncaim Chuimsithigh agus aithnítear
coigeartú comhfhreagrach sa mhéid in-aisghabhála
ón Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta. Léiríonn
dliteanais phinsin luach láithreach na n-íocaíochtaípinsin todhchaí atá tuillte ag an bhfoireann go dtí seo.
Léiríonn maoiniú pinsin iarchurtha an tsócmhainnchomhfhreagrach atá le haisghabháil amach anseo ónRoinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta. Déantar dliteanais
scéim pinsin a thomhas ar bhonn achtúireach trí mhodh
chreidiúint réamh-mheasta an aonaid.

(m) Breithiúnais, Meastacháin agus Boinn
Tuisceana Ríthábhachtacha
Agus beartais chuntasaíochta GFT Éireann á gcur i
bhfeidhm, is gá do lucht bainistíochta breithiúnais,
meastacháin agus boinn tuisceana a thabhairt/adhéanamh faoi mhéideanna glanluacha sócmhainní
agus dliteanas nach bhfuil follasach ó fhoinsí eile.

Tá na meastacháin agus na boinn tuisceanaghaolmhara bunaithe ar thaithí stairiúil agus tosca
eile a mheastar a bheith bainteach. D'fhéadfadh
fíorthorthaí a bheith difriúil leis na meastacháin seo.
Déantar athbhreithniú leanúnach ar na meastacháinagus na boinn tuisceana bhunúsacha. Aithnítear
leasuithe ar mheastacháin chuntasaíochta sa tréimhse
ina ndéantar athmheas ar an meastachán má théann
an leasú i bhfeidhm ar an tréimhse sin amháin, nó
sa tréimhse sin agus i dtréimhsí ina dhiaidh sin máthéann an leasú i bhfeidhm ar thréimhsí i láthair na
huaire agus amach anseo. Bhí an tionchar is mó ag
na breithiúnais agus meastacháin seo a leanas ar
mhéideanna a aithnítear sna ráitis airgeadais:
Luachanna iarmharacha agus dímheas sócmhainní
Tá lucht bainistíochta tar éis athbhreithniú adhéanamh ar shaol agus luachanna gaolmhara
iarmharacha shócmhainní na n-aicmí sócmhainní
seasta go léir agus tá sé mar chonclúid acu go bhfuilsaol agus luachanna iarmharacha na sócmhainní cuí.
Athbhreithnithe bearnúcháin ar shócmhainní
Déantar athbhreithniú bearnúcháin ar shócmhainní
a ndéantar amúchadh orthu cibé uair a thugann
teagmhais nó athruithe ar dhálaí le fios go bhfuil
an seans ann nach féidir an méid glanluacha a fháil
ar ais. Aithnítear caillteanas bearnúcháin i leith anmhéid lena sáraíonn suim ghlanluacha na sócmhainne
a mhéid in-aisghabhála. Is ionann an méid inaisghabhála agus an ceann is airde de luach cóirsócmhainne lúide costas díola agus luach úsáide.

32

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

Oibleagáid na sochar scoir
Bíonn na boinn tuisceana atá mar bhonn leis na
luachálacha achtúireacha a gcinntear na méideanna
atá aitheanta san ráitis airgeadais dóibh (lenan-áirítear rátaí lascaine, rátaí méadaithe ar leibhéil
cúitimh agus rátaí básmhaireachta amach anseo),bíonn siad nuashonraithe go bliantúil i bhfianaisedálaí reatha eacnamaíocha agus maidir le hathruithebainteacha ar théarmaí agus coinníollacha na
bpleananna pinsean agus iar-scoir.
D'fhéadfadh na nithe seo a leanas dul i bhfeidhm ar na
boinn tuisceana:(i) an ráta lascaine, athruithe ar an ráta fáltais arbhannaí corparáideacha ardchaighdeáin(ii) leibhéil chúitimh amach anseo, dálaí margaidhsaothair amach anseo(iii) athruithe ar dhéimeagrafaic
Forálacha
Déanann an Ghníomhaireacht foráil d'oibleagáidí
dlí agus cuiditheacha, agus tá a fhios aici go bhfuil
siad seo gan íoc ar dháta dheireadh na tréimhse. Is
gnách na forálacha seo a dhéanamh i bhfianaise
eolais stairiúil nó ábhartha eile, agus iad athraithe
do threochtaí le déanaí pé áit ar bainteach. Ach ismeastacháin iad de na costais airgeadais a bhaineannle teagmhais a bhfuil an seans ann nach dtarlóidh
siad go ceann roinnt blianta. Mar thoradh air seo agus
an leibhéal éiginnteacha a bhaineann leis na torthaídeiridh, d'fhéadfadh an fíorthoradh a bheith difriúil go
mór leis an méid a measadh.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)2 Deontais Oireachtais
Soláthraítear na Deontais Oireachtais faoi alt 35 den Acht um Fhorbairt Tionscail(Fondúireacht Eolaíochta Éireann) 2003. B’ionann an comhiomlán a soláthraíodh don GFT
i ndáil le Deontais do Thionscal agus Deontais do Mhaoin Thionsclaíoch sa tréimhse idir 1
Eanáir 1994 agus 31 Nollaig 2015 agus €2.392bn.
Cuimsíonn na Deontais Oireachtais mar atá sonraithe sna Ráitis Airgeadais na suimeanna
airgid seo a íocadh ó Vóta 32: - Poist, Fiontair agus Nuálaíocht:
		20152014		€’000€’000

Deontas um Chaiteachas ar Chur chun Cinn agus ar RiarachánCaitheachas Riaracháin

Vóta 32 - Fo-mhírcheann A5 (i)39,71338,805

Deontas do Thionsclaíocht

Vóta 32 - Fo-mhírcheann A5 (ii)

98,00084,500

Deontas um Maoin Thionsclaíoch

Vóta 32 - Fo-mhírcheann A5 (iii) 18,000

7,500

		
155,713 130,805
Tá an Deontas um Chaiteachas ar Chur chun Cinn agus ar Riarachán ar €39.713m luaite
mar ghlanmhéid ranníocaíochtaí pinsin fostaithe ar luach €886,433 (€344,831 - 2014) a
cuireadh ar ais go dtí an Státchiste.

3 An Ciste Oiliúna NáisiúntaÁirítear leis na híocaíochtaí deontais oiliúna €8.808m (féach nóta 7)íocaíochtaí deontais oiliúna dear luach €3 mhilliún (€3 mhilliún in 2014)a íocadh le cistí a fuarthas tríd an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochtaón gCiste Náisiúnta Oiliúna, a riartar trí Fho-mhírcheann B3 na Roinne
Oideachais agus Scileanna. Cloíonn na híocaíochtaí a rinneadh leriachtanais reachtúla an Chiste mar a cuireadh ar fáil in alt 7 den Acht um
Chiste Náisiúnta Oilúna, 2000.

33

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

4 Aisíocaíochtaí Deontas
Nuair a sháraíonn cliantchuideachta na coinníollacha i gcomhaontú deontais, bíonn an
deontas in-aisghabhála. I gcaitheamh na bliana, fuair an Ghníomhaireacht €2.536 milliún(€2.226m in 2014) ar ais maidir le haisíocaíochtaí deontais.

5 Ioncam Eile		
2015
2014
		
€’000
€’000
Ioncam ó fholigean maoine athshannta ó Forfás 		

226

848

Cóiríocht Oifige ar Léas a fholigean leis an earnáil phríobháideach 		

1,583

612

Ús Bainc 		485

Ioncam Táille i ndáil le Tailte Neamhfhorbartha 		

227

350

Ús ar Idirbhearta Maoine Tionsclaíche 		27

23

Ioncam Ilghnéitheach 		

46

25

		
2,113
1,943

6 Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní		
2015
2014
		
€’000
€’000
Comaoin (táillí agus costais dhíreacha ghlana) 		

9,401

23,999

Costais Stairiúla 		(12,753)(25,048)

Cuntas forálacha bearnúcháin 		

2,008

1,676

Cuntas forálacha dímheasa 		

6,784

6,267

		
5,440
6,894
Tá an brabús ar dhiúscairt €5.44m luaite mar ghlanmhéid caillteanais €0.575m.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)7 Deontais Iníoctha		

2015

		
		
€’000

2014
Athluaite€’000

Caipiteal 		

13,09522,565

Fostaíocht 		

20,24013,817

T agus F 		55,59546,061

Oiliúint 		

8,808

5,044

Deontais Eile 		

825

514

		
98,56334

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

* Cuimsíonn sé seo costais dhá mhaoin ar tháinig deireadh lena léasanna in Iúil 2014 agus
Nollaig 2015 - féach ar nóta 8 (f)** Tá an luach saothair, costais mhargaíochta agus riaracháin a bhain le clár Buachan Thar
Lear a chur chun cinn san áireamh thuas. Taifeadadh na costais i nDeontais Iníoctha
in 2014. B'ionann na costais in 2015 agus €3.866 milliún (2014 €438,000). Rinneadhathaicmiú ar chomparáid 2014 i gcomhréir leis an gcóireáil athmheasta. Tá clár BuachanThar Lear, rud a tosaíodh in 2014, tá sé mar chuid de thionscnamh den Rialtas clár
infheistíochta trí bliana a chur i gcrích chun earnálacha agus deiseanna gnó nua a aithintd'Éirinn sa mhargadh domhanda agus poist nua a chruthú.

88,0018 Costais ar Chur chun Cinn, Riarachán agus Nithe Ginearálta		
(a)		20152014
			Athluaite

(b)

2015

2014

Is iad na costais eile luach saothair atá i gceist::

€’000

€’000

Pá agus tuarastail21,88520,067

1,213

1,128

-

210

23,09821,405ÁSPC Fostóra
		
€’000
€’000
Costais pinsean - ranníocaíocht an fhostóra
Táillí, speansais agus luach saothair
248

253

Costais eile luach saothair ** – féach 8 (b) 		 23,098

21,405

8,710

8,951

Riarachán ginearálta **		 11,932

9,567

chomhaltaí an Bhoird - féach 8 (d) 		
Margaíocht, comhairleacht, tionscnaimh agus fógraíocht ** 		
Costais maoin léasaithe neamhthionsclaíoch
a athshannadh ó Forfás* 		

1,187

2,418

Táille Iniúchóireachta 		50

51

Soláthar in aghaidh Fiacha Amhrasacha 		

(375)

(513)

(70)

(335)

44,78041,797

Lúide: Caipiltliú caiteachaisa bhain le forbairt maoine tionsclaíche		In 2015, baineadh €1.01m de thobhach pinsin agus íocadh leis an Roinn Post, Fiontar
agus Nuálaíochta é.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)(c)Miondealú Tuarastal Buan

Líon na bhFostaithe

Sochair d'Fhostaithe

2015

2014

€60,000 go €70,000

35€70,001 go €80,000

35

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

		2015
Ba é seo a leanas luach saothair chomhaltaí an Bhoird: (ar leanúint)
€

2014
€

Caroline Dowling (Ceaptha in 2015)

-

n/a

36

Paul Duffy

-

-

31

31

Alan Gray--€80,001 go €90,000

25

28Geraldine McGinty

11,970

4,762€90,001 go €100,000

1013Heather Ann McSharry (d'éirigh as 2014)

n/a

11,970€100,001 go €110,000

14John Murphy--€110,001 go €120,000-

1Gerard O’ Mahoney (imithe ar scor in 2014)n/a-€120,001 go €130,000

35Barry O’Sullivan (ceaptha in 2015)

3,757

n/a

€130,001 go €140,000--

63,944

61,192€140,001 go €150,000

33€150,001 go €160,000-

1€160,001 go €170,000

1-€170,001 go €180,000--€180,001 go €190,000--€190,001 go €200,000--

B'ionann caiteachas Chomhaltaí an Bhoird in 2015 agus €16,091 agus é miondealaithe
mar seo - €4,897 ar chóiríocht agus €11,194 ar chostais eile taistil, ar chostais
chothabhála agus ar chostais dheimhnithe bhia.
2015
€

2014
€

-

126,238(Ceaptha ar 1 Meán Fómhair 2014)

168,21056,070

Iomlán168,210

182,308

		
Luach Saothair an Phríomhfheidhmeannaigh
An tUas. Barry O’Leary(Imithe ar scor ar 31 Lúnasa 2014)(d)
Ba é seo a leanas luach saothair chomhaltaí an Bhoird:

2015
€

2014
€

20,52020,520Martin Shanahan (Príomhfheidhmeannach)--

Lionel Alexander--

Mary Campbell

11,97011,970Peter Cassells

11,97011,970Denis Collins (ceaptha in 2015)

3,757

n/a

Frank Ryan (Cathaoirleach)

An tUas. Martin Shanahan

Faigheann an Príomhfheidhmeannach €168,210 de thuarastal bliantúil i gcomhréir lesocruithe pinsin caighdeánacha san earnáil phoiblí agus is féidir leis úsáid a bhaint as carrcuideachta i gcomhréir le sochar comhchineáil ar €14,070 in aghaidh na bliana (€4,265
in 2014).

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)(e) Cíos Bliantúil Iníoctha i ndáil le Cóiríocht Oifige ar Léas
Líon
na nOifigí

Dáta
Éaga Léasa

Cíos Comhlán
Iníoctha 2015

Cíos Comhlán
Iníoctha 2015*

			
€’000

€’000

Ceannoifig

1

2019

4,626

2,010

Oifigí Réigiúnacha

4

2017-2028

328

328

Oifigí Thar Lear

18

2016-2021

1,776

1,776

			
6,730

4,114

* 	Áirítear anseo suimeanna a fuarthas ó chomhlachtaí Stáit eile agus ó thionóntaípríobháideacha atá i gcuid de na foirgnimh oifige atá i gceist.
(i) I gcás na Ceannoifige agus deich n-oifig thar lear, is amhlaidh go bhfuil an chóiríocht
comhlonnaithe le Gníomhaireachtaí Stáit eile agus / nó le Misin de chuid Rialtas na
hÉireann.
(ii) Rinneadh athnuachan ar cheithre léas oifige thar lear agus ceann amháin réigiúnach
in 2015.
(iii) Níl clásal scoir i gceann ar bith de léasanna na n-oifigí.
(iv) (iv) Níl aon mhaoin a úsáidtear nó atá ar fáil do chóiríocht a cuid foirne faoi úinéireacht
na Gníomhaireachta.

36

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

37

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015(i) Gealltanais faoi Léasanna Oibriúcháin
Ar 31 Nollaig, b'ionann an gealltanas faoi léasanna oibriúcháin agus €32.6m. Beidh deireadh leis na léasanna seo mar seo a leanas:			
2015			
2014
		
€’000
		
€’000
		
Maoin
Maoin
Maoin
Maoin
Maoin
		
neamh- Thionsclaíoch
thionsclaíoch Neamhthionsclaíoch
Thionsclaíoch		thionsclaíochÁitithe faoi ar fáil i gcomhair
Athluaiteá hÚsáid faoi
			léasanna
cur chun cinn		 Léasanna Athluaite

Maoin
Thionsclaíoch ar Fáil
i gComhair Cur
Chun Cinn Athluaite

laistigh de bhliain amháin

6,730

1,957

2,630

6,589

3,046

3,461

sa dara go dtí an cúigiú bliain agus na blianta sin san áireamh

17,217

1,258

2,321

22,687

4,039

5,824

488

-

-

587

13

-

24,435

3,215

4,951

29,863

7,098

9,285

breis is cúig bliana		

In 2013, shann Forfás na léasanna ar Theach Wilton Park, Teach Knockmaun agus Teach Carrisbrook House don GFT. Cuireadh deireadh le léas Theach
Knockmaun in 2014. Thabhaigh an GFT caiteachas €1.01 milliún in 2015 ar chíos agus costais ghaolmhara mar thoradh ar spás folamh oifige i dTeach
Carrisbrook mar atá leagtha amach thíos. Tá an folúntas ann le fada.
Foirgneamh				

Caiteachas
Ráta
2015
folúntais€		

Teach Carrisbrook

1,186,155

84.9%

				

Costas anspáis fholaimh€
1,007,046
1,007,046

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)(g) Muirir Éalaithe ó Léas
Bhí leas bunaidh na léas-seilbhe, léas iomlán deisiúcháin agus árachais ar feadh 65
bliain tógtha i dTeach Carrisbrook ag an gComhairle Oiliúna (AnCO – réamhtheachtaí
FÁS/SOLAS) in 1969. Tugadh an léas don iar-Údarás Forbartha Tionscail in 1976 agus
tugadh é ina dhiaidh sin do Forfás in 1994. sular díscaoileadh Forfás in 2014, bhí Teach
Carrisbrook tugtha do GFT Éireann.
Bhí 85% de Theach Carrisbrook folamh ar feadh roinnt blianta, cé go raibh sé á mhargú
go gníomhach ag Forfás agus an GFT i ndrochdhálaí margaidh. Bhí an costas ard ar
athchóiriú ar an bpríomhchúis nár baineadh comhaontú amach chun an foirgneamha fholigean. Anuas air sin, ní raibh foirgneamh iomlán ag an GFT mar gheall ar an léas
le tionónta go dtí 2025, rud a chuireann teorainn leis an oiread margaíochta is féidir adhéanamh air.
Rinne an GTF breithniú in 2015 ar roinnt roghanna maidir le húsáid an fhoirgnimh amachanseo. Tar éis dóibh machnamh a dhéanamh ar na roghanna, chinn an GFT ar éirí as anléas le héifeacht ó Nollaig 2015 agus ba é an rogha ba shaoire don Stát. Chuaigh an GTF imbun comhaontú chun iomlán €9.4m a íoc leis an tiarna talún thar 3 bliana (luach reatha€8.93m), agus bhí €2.4m i gceist leis an gcéad íocaíocht, rud a íocadh i Nollaig 2015.
Rinne an GTF cinneadh sa chomhthéacs go bhfuil dliteanas conarthach ar an Stát cíos aíoc thar an gcuid eile den léas go dtí 2034 agus dliteanais bhreise i gceist ó léas iomlán
deisiúcháin agus árachais.
Bhí an íocaíocht €9.4m (luach reatha €8.93m) i bhfad níos fearr ná leanúint den léas ar
ghlanluach measta reatha €22.58m thar an gcuid eile de shaol an léasa, méid arb ionanné agus coigilteas mór don stát, is é sin, méid measta €13.65m.
Nochtann Nóta 8(f) gur thabhaigh an GFT cíos agus muirir ghaolmhara ar an
bhfoirgneamh ar luach €1m in 2015 sular éirigh siad as an léas.

38

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

9 Muirir i leith Foirgnimh Thionsclaíocha
Cuimsíonn na costais seo na glanchostais a bhaineann le foirgnimh thionsclaíocha atá
curtha ar fáil ag an earnáil phríobháideach agus costais chothabhála maidir le gachfoirgneamh tionsclaíoch atá ag an GFT is féidir a chur chun cinn. Cuimsíonn na costais:
costais ghairmiúla, dlí agus chomhairleachta €1.008m [2014 €1.275m], glanchostais
oibriúcháin léasa €4.236m [€3.937m - 2014] agus costais chothabhála ionad gnó ar€3.693m [2014 €4.494m], agus iad laghdaithe ag an nglanghluaiseacht forálacha maidir
le léasanna oibriúcháin (mar atá leagtha síos i nóta 18) ar luach €5.769m [2014 €6.824m].

10 Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta

		
2015
2014
Nótaí

€’000

€’000

- Maoin Thionsclaíoch

13

3,506

4,397

- Sócmhainní Seasta Eile

14

366

360

13

-

-

Muirir Dímheasa

Muirir Bearnúcháin- Maoin Thionsclaíoch

		
3,872
4,757

Ríomhtar dímheas d’fhonn costas sócmhainní a dhíscríobh lúide, nuair is infheidhme, aon
fhoráil bhearnúcháin le linn na coda eile dá saolré measta úsáideach. Ní dhéantar aon
fhoráil do dhímheas maidir le talamh ná infheistíochtaí.
Tagann muirir bearnúcháin aníos nuair is mó an luach de réir na leabhar ar Mhaoin
Thionsclaíoch agus Sócmhainní Teileachumarsáide ná a luach measta in-aisghabhála.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)11 Ranníocaíocht leis an Státchiste
Trí chomhaontú leis an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta, tá fáltais ó
ghníomhaíochtaí poiblíochta agus riaracháin, aisíocaíochtaí deontais, fáltais
CSTE (ESF), díolachán maoine tionsclaíche agus teacht isteach ó dhíolachán nó/agus léasú sócmhainní teileachumarsáide, más amhlaidh go bhfuil siad níosmó ná riachtanais chaiteachais na Gníomhaireachta, tá siad in-aisíoctha leisan Státchiste. Ní raibh aon Ranníocaíochtaí déanta leis an Státchiste in 2015(€5.195m in 2014):

		
Talamh Forbairt
Maoin
Maoin
			
Suímh thionsclaíoch thionsclaíoch ar				Áitithe faoi fáil i gcomhair			léasanna
cur chun cinn

2015

2014

€’000

€’000

-

386

Aisíocaíochtaí Deontais

-

2,359

Sócmhainní Teileachumarsáide

-

2,450

-

5,195

12 Caipiteal
		

Nótaí

€’000

2015 		2014
€’000

€’000

€’000

111,998 		100,459

Ar 1 Eanáir 		Glanghluaiseachtaí ar:- Maoin Thionsclaíoch

13707 		11,453- Sócmhainní Seasta Eile

1459 		86

Aistriú ón Ráiteas Ioncaim agus
Caiteachais agus Cúlchistí
Ioncaim Choinnithe 			Ar 31 Nollaig 		

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

13 Sócmhainní Seasta Inláimhsithe – Maoin Thionsclaíoch

Riarachán

				

39

766 		11,539
112,764 		111,998

Iomlán

CostasAr 1 Eanáir
Breiseanna
AistritheDiúscairtí	€’000
263,622
6,154(5,330)€’000
158,5531,533(7,384)€’000
24,72820(1,953)
-

€’000
€’000
5,401 452,304
467
8,174
1,953
- (12,714)

Ar 31 Nollaig

264,446

152,702

22,795

7,821

447,764Foráil do Bhearnúchán
Ar 1 Eanáir
168,829
Muirear don Bhliain
AistritheDiúscairtí	(1,680)

8,164
(328)

6,510
(548)
-

469
548
-

183,972(2,008)

Ar 31 Nollaig

167,149

7,836

5,962

1,017

181,964Foráil do Dhímheas
Ar 1 Eanáir
Muirear don Bhliain
AistritheDiúscairtí	-

145,251
2,941(6,745)

13,953224(1,045)-(2,253)
341
1,045
-

156,951
3,506(6,745)

Ar 31 Nollaig-

141,447

13,132(867)

153,712Glanmhéid na Leabhar
Ar 31 Nollaig
97,297

3,419

3,701

7,671

112,088

Ar 1 Eanáir

5,138

4,265

7,185

111,381

Glanghluaiseacht na Bliana 					

70794,793

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)(a)	Áirítear sa tábla thuas suim a bhaineann le comhaontú a rinne an Ghníomhaireacht
in 2004 le Comhairle Contae Fhine Gall le tailte a fhorbairt i mBaile Bhlainséir, BaileÁtha Cliath ar leis an Chomhairle iad, chun iad a dhíol ina dhiaidh sin le fiontair
thionsclaíocha. Faoi théarmaí an tsocraithe, tá an GFT freagrach as feabhsúcháinbonneagair a dhéanamh ar na tailte. Íocann an Ghníomhaireacht as costais iomlána nahoibre seo agus tá sí i dteideal leath de na fáltais ó dhíolacháin ar bith a fháil. €Nialas anghlansuim leabhair a chuimsítear thuas maidir leis an socrú seo.

14 Sócmhainní Seasta Eile		
Mótarfheithiclí

Trealamh Oifige agus
Ríomhaireachta,
Daingneáin agus Feistis

Iomlán			
Costas€’000
Ar 1 Eanáir
12
Breiseanna
Aistriú ó ghníomhaireacht stáit eileDiúscairtí	-€’000
10,179
425
(39)

€’000
10,191425(39)

Ar 31 Nollaig

10,565

10,577

12

40

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

15 Sócmhainní Teileachumarsáide
Agus é ag gníomhú de bhun cinneadh Rialtais, chuaigh GFT Éireann, i gcomhar leis an
Roinn Fiontar Poiblí (arb í an Roinn Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha
anois í), i mbun conarthaí in 1999 do cheannach sócmhainní teileachumarsáide i
bhfoirm ceart dochloíte chun leas a bhaint as cion ainmnithe de líonrateileachumarsáide
domhanda ar feadh tréimhse 25 bliain ón mbliain 2000 ar aghaidh. Díoladh cuid den
toilleadh a cheannaigh GFT Éireann le roinnt soláthróirí seirbhíse. Tá costas stairiúil€38.85 milliún ar na sócmhainní fágtha, méid a díscríobhadh trí mhuirear bearnúcháin€21 milliún in 2002 agus dímheas comhchruinnithe €17.85m thar 8 mbliana ó 2000, ruda raibh glanluach leabhar nialais i gceist leis.

16 Suimeanna Infhaighte		
			
2015
2014
Suimeanna a bheidh dlite laistigh de bhliain amháin:		€’000€’000
Cuntais Infhála agus Réamhíocaíochtaí 		
15,344
13,992Soláthar le haghaidh Fiacha Amhrasta 		
(1,274)(2,487)
Suimeanna dlite i ndáil le diúscairt Maoine Tionsclaíche(1)(1)
Ús Infhála 		1			Foráil do Dhímheas
Ar 1 Eanáir
12
Muirear don Bhliain
Aistriú ó ghníomhaireacht stáit eileDiúscairtí	
-

9,562
366
(39)

9,574
366
(39)

Ar 31 Nollaig

12

9,889

9,901

Glanmhéid na Leabhar
Ar 31 Nollaig
Ar 1 Eanáir

-

676
617

676
617

Glanghluaiseacht na Bliana

-

59

59

Suimeanna a bheidh dlite tar éis níos mó ná bliain amháin:
Suimeanna dlite i ndáil le diúscairt Maoine Tionsclaíche			

14,06911,505210

272

14,279

11,777

Cuimsíonn figiúr na gCuntas Infhaighte agus Réamhíocaíochtaí ar luach €15.344m méid
€3m maidir le híocaíocht €3m a bhí faofa ag an mBord le Comhairle Contae Shligigh lecabhrú le forbairt bóthair a mhaoiniú i mBaile Shligigh. Beidh an bóthar mar fheabhsú
ar an teacht ar na tailte atá faoi úinéireacht na Gníomhaireachta d'fhonn páirc ghnó afhorbairt. Tá an Ghníomhaireacht tiomanta €2m breise a chur ar fáil don fhorbairt, rud aíocfar in 2017 nuair a bheidh an tionscadal tosaithe.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)41

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

19 Pinsin
17 Suimeanna Iníoctha
(a)
			
2015
2014
Tá freagracht ar an GFT i leith costais phinsin do bhaill foirne a théann ar scor tar éis 16			Athluaite
Iúil 2014, faoin Acht um Fhorbairt Tionscail (Acht um Fhorfás a Dhíscaoileadh 2014).
		
€’000
€’000
Beidh na baill foirne a bhí ina mbaill de Scéim Pinsin Forfás ag dul isteach i Scéim nua
Cuntais Iníoctha agus Fabhruithe 		
6,457
3,260
an GFT ar théarmaí aoisliúntais atá chomh fabhrach leis na téarmaí a bronnadh orthu
Suim atá dlite ar Dhíolacháin Neamhchríochnaithe 		
197
170
faoi Scéim Forfás díreach roimh an dáta aistrithe ó Fhorfás go dtí an GFT. Beidh na
			
6,654
3,430
catagóirí foirne seo a leanas sa GFT faoi chumhdach scéim an GFT:
Suimeanna a bheidh dlite tar éis níos mó ná bliain amháin: 		Méideanna dlite i leith éirí as léas 		
3,000

-

			

9,654

3,430

18 Foráil do Dhliteanais agus Muirir			Foráil le haghaidh Léasanna Oibriúcháin 		
Ar 1 Eanáir 		Glan(laghdú) don bhliain 		

2015
€’000
23,095(5,769)2014€’000
29,919(6,824)

17,32623,095

Iomán ar 31 Nollaig 		

Cuimsíonn an Soláthar do Léasanna Oibriúcháin:- Costais fhéideartha ar athchóiriú foirgnimh a bhaineann le hoibleagáidí faoi léasanna
oibriúcháin.
- Costais todhchaí ag éirí as léasanna oibriúcháin a mheastar a sháróidh na suimeanna
is in-aisghabhála ó fholéasaithe.

Baill Foirne Chumdaithe(a) Baill foirne a earcaíodh suas go dtí 5 Aibreán 1995 agus a bhí inphinsin tar éis andáta sin.
(b) Baill foirne a earcaíodh tar éis 5 Aibreán 1995 agus roimh 1 Eanáir 2013.
(c) Baill foirne a earcaíodh ó 1 Eanáir 2013 ar baill iad den Scéim Pinsean Seirbhíse
Poiblí Aonair.
Áirítear scéimeanna do Chéilí agus do Pháistí i ngach ceann de na Scéimeanna. Tháinig
an Scéim nua Seirbhíse Poiblí Aonair ("Scéim Aonair") in éifeacht ar 1 Eanáir 2013.
Beidh daoine a théann isteach sa tseirbhís poiblí ina n-iontrálaithe den chéad uair an
1 Eanáir 2013 nó ina dhiaidh sin ina mbaill den Scéim Pinsean Seirbhíse Poiblí Aonair,
i gcoitinne. Leagtar amach rialacha na Scéime Aonair san Acht um Pinsin Seirbhíse
Poiblí (Scéim Aonair agus Forálacha eile) 2012. Ní chuirtear dliteanais phinsin i leith na
ndaoine atá fostaithe faoin Scéim Seirbhíse Poiblí Aonair ar feadh tréimhse is giorra ná
2 bhliain san áireamh i ríomh pinsean 2015, mar nach ngnóthóidh siad cearta pinsin go
dtí go mbeidh dhá bhliain curtha isteach acu.
Déanann GFT na glanchostais a bhaineann le gnáthscor a shásamh. Íoctar na costais
seo as ioncam reatha. Úsáidtear ranníocaíochtaí a fhaigheann an GFT ó bhaill foirne sna
scéimeanna ranníocaíochta neamhchistithe mar atá leagtha amach thuas chun cuid dena dliteanais reatha phinsin a mhaoiniú.
Faoin Acht um Bearta Airgeadais (Forálacha Ilghnéitheacha) 2009, aistríodh nasócmhainní a bhain leis an Iar-Údarás Forbartha Tionscail go dtí an Cúlchiste Náisiúnta
Pinsean ar 31 Nollaig 2009. Tá na scéimeanna pinsin atá bainteach leis an dá chiste seo
bailí go fóill do bhaill atá ann cheana féin gan cur isteach ar shochair ná ar fhorálacha

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)ábhartha do bhaill. Cuireann GFT Éireann ranníocaíochtaí fostaithe ar ais go dtí an
Státchiste. Chuir an GFT €886k de ranníocaíochtaí fostaithe ó na scéimeanna seo ar ais
go dtí an Státchiste in 2015 agus íoctar costais phinsin de réir Deontas Oireachtais Vóta
32 Fo-mhírcheann A5 (i).

(b) Nochtadh Pinsin faoi CTA102
Éilíonn an Caighdeán Tuairiscithe Airgeadais (CTA102) go léireoidh na ráitis airgeadaisluach cothrom na sócmhainní agus na ndliteanas ó oibleagáidí aoisliúntais fostóra agus
aon mhaoiniú ábhartha, agus go mbeidh na costais a bhaineann le sochair aoisliúntais
a chur ar fáil aitheanta sna tréimhsí cuntasaíochta ina ngnóthaíonn fostaithe iad.

42

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015(e) Dliteanas Pinsin 		2015

2014

Athrú ar Dhliteanais Scéimeanna Pinsin		
Iarmhéid Tosaigh / Aistriú ó Forfás (féach ar nóta 19 (i))
Uasdátú* 		
Costas Seirbhíse Láithreach 		
Costais Úis 		Íocaíochtaí do Phinsinéirí
Caillteanas/(gnóthachan) achtúireach		

€’000
96,987
4,605
2,317(1,974)
4,198

€’000
88,770
7,752
2,028
1,406
(928)
(2,041)

Luach Reatha Oibleagáidí na Scéime ar 31 Nollaig

106,133

96,987*Uasdátú – Tar éis an aistrithe ó Forfás, rinneadh luach an aistrithe a uasdátú le go(c) Anailís ar an Muirear Iomlán Pinsin		
2015
2014
mbeidh taifead ann de líon na bpinsinéirí a d’éirigh as tar éis an dáta aistrithe ar 16 Iúil
		
€’000
€’000
2014.
			Athluaite
Costais Seirbhíse 		
4,605
2,028
(f) Glanmhaoiniú iarchurtha do phinsin i mbliana 		
2015
2014
Ús ar Dhliteanais Scéim Pinsin		
2,317
1,406
		
€’000
€’000
Ranníocaíochtaí Fostaithe a úsáidtear in íocaíocht Phinsean
(886)
(345)
Maoiniú in-aisghabhála i leith Chostais Phinsin na Bliana Láithrí 6,922
3,434
			
6,036
3,089
Maoiniú i gcomhair Pinsin a íoc 		
(1,974)
(928)
			
4,948
2,506
(d) Anailís ar mhéid a aithníodh sa Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach
Aithníonn an GFT mar shócmhain méid atá comhfhreagrach leis an dliteanas
		
2015
2014
neamhchistithe iarchurtha le haghaidh pinsean de réir na mbonn tuisceana a leagtar
		
€’000
€’000
amach thíos agus de réir roinnt imeachtaí san am a chuaigh thart. I measc na gcásanna(Caillteanais) / gnóthachain taithí
(666)
2,442
seo áirítear an bonn reachtúil le haghaidh bhunú na scéimeanna aoisliúntais, agus an
Athruithe sna Boinn Tuisceana (Caillteanais)		
(3,532)(401)
beartas agus cleachtas atá ann i leith maoiniú i gcomhair pinsin seirbhíse poiblí lena
(Caillteanas) / Gnóthachan Achtúireach 		(4,198)2,041
n-áirítear ranníocaíochtaí fostaithe agus an próiseas meastachán bliantúil. Níl aon
fhianaise ann a thabharfadh le fios don GFT nach mbeidh an beartas maoinithe seo inann suimeanna dá leithéid a sheasamh i gcomhréir leis an gcleachtas reatha.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)Luach €106.133m san iomlán a bhí ar an tsócmhainn iarchurtha mhaoinithe i gcomhairpinsean ar 31 Nollaig 2015 (2014 - 96.987m, mar a athluadh). Bunaítear cainníochtú andliteanais ar bhoinn tuisceana airgeadais a leagtar amach i nóta 19 (g). Déantar na boinn
tuisceana atá in úsáid, agus atá bunaithe ar chomhairle achtúireacha, a mholadh don
Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta.
(g) Luacháil
Bunaíodh an luacháil atá in úsáid le haghaidh nochtadh CTA102 ar luacháil iomlán
achtúireach ar 31 Nollaig 2015. Ba iad seo a leanas na boinn tuisceana airgeadais acuireadh i bhfeidhm le dliteanais scéime faoi CTA102 a ríomh amhail ar 31 Nollaig 2014;
Modh Luachála- Aonad réamh-mheasta 		
Ráta Lascaine 		Méaduithe ar thuarastail todhchaí 		
Méaduithe ar phinsin stáit todhchaí 		
Méaduithe ar phinsin todhchaí 		
Boilsciú Amach Anseo 		2015
2.70% p.a.
3.20% p.a.
3.20% p.a.
2.70% p.a.
1.70% p.a.

20142.40% p.a.
2.75% p.a.
2.75% p.a.
2.25% p.a.
1.25% p.a.

Bliain ina mbaintear amach aois 65 		
Ionchas Saoil - Fir 		
Ionchas Saoil - Mná 		

2015
20.9
23.5

2035
23.5
25.6

(h) Stair na nOibleagáidí Sochair Shainithe - Tosaithe in 2014		
2015
Ag deireadh na bliana 31 Nollaig 		
€’000
Oibleagáid Sochair Shainithe 		
106,133

2014€’000
96,987(Caillteanais) / gnóthachain taithí ar Dhliteanais Scéime:Méid 		Mar Chéatadán de Dhliteanais na Scéime 		(666)(0.6%)

2,442
2.5%(Caillteanas) / gnóthachan iomlán aitheantasa Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach:
Méid 		Mar Chéatadán de Dhliteanais na Scéime 		(4,198)(4.0%)

2,041
2.0%

43

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015(i) Tá figiúirí comparáideacha 2014 tar éis a bheith athluaite (féach ar nóta 25)

20 Gealltanais
Meastar gurbh ionann na híocaíochtaí amach anseo ar dócha iad a bheith ag eascairt
as Gealltanais Deontais agus €298m amhail ar 31 Nollaig 2015 (2014: €232m).
B'ionann Gealltanais Chaipitiúla gan íoc ar 31 Nollaig 2015 ar chonarthaí chun Maoin
Thionsclaíoch a fháil agus a fhorbairt agus €13m (2014: €11m).

21 Cánachas
Foráiltear díolúine ó cháin in alt 227 den Acht Comhdhlúite Cánacha 1997 d’ioncam
na gcomhlachtaí stáit neamhthráchtála. Níl feidhm ag an díolúine seo maidir le hús ó
thaiscí. Nuair a bhíonn an t-ús infhaighte faoi réir cánach ag an bhfoinse (e.g. DIRT),
cuirtear an ghlansuim infhaighte do shochar an Chuntais Oibriúcháin.
Táthar tar éis leas a bhaint as díolúine ó chánachas áitiúil i roinnt tíortha ina
bhfeidhmíonn an Ghníomhaireacht faoi alt Seirbhísí Rialtais an chomhaontaitheábhartha um chánachas dúbailte. Leanann an Ghníomhaireacht lena hathbhreithniú
ar an staid sin, agus í ag féachaint go gníomhach le soiléiriú a fháil an mbaineann aon
chánacha fostaíochta thar lear le haon cheann de na dlínsí inar baineadh leas as andíolúine seo. D’fhéadfadh dliteanas cánacha eascairt ón athbhreithniú ach i bhfianaise
na héiginnteachta maidir leis an tsuim, más ann di, i leith dliteanais theagmhasaighfhéideartha ar bith dá leithéid, ní dhearnadh aon fhoráil ina leith sna ráitis airgeadais
don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2015.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)22 Ioncam agus Caiteachas Maoine Tionsclaíche				
Ioncam: 		 Nótaí
Deontas an Oireachtais 		2
Ioncam Cíosa Chliantchuideachtaí GFT Éireann 			
Ioncam Táille i ndáil le Tailte Neamhfhorbartha 		5Ús ar Idirbhearta Maoine Tionsclaíche		5Brabús ar Dhiúscairt Maoine Tionsclaíche 			

2015
€’000
18,000
1,143
227
27
5,440

2014
€’000
7,500
1,636
350
23
6,886

			

24,837

16,395

Caiteachas:
Cur chun Cinn, Riarachán agus Speansais Ghinearálta 			Muirir i leith Foirgnimh Thionsclaíocha 		9
Muirir agus Forálacha Dímheasa 		
10

1,355
3,168
3,506

1,395
2,882
4,397

			

8,029

8,674

Glanghluaiseacht na Bliana 			Aistriú Caipitil		
12

16,808(707)

7,721(11,453)

Ranníocaíocht chuig gníomhaíochtaí
Cur chun Cinn agus Riaracháin 			

16,101(3,732)

44

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 201523 Ordú Ceannaigh Éigeantaigh
Bhí an Ghníomhaireacht i mbun imeachtaí dlí a bhain lena gcinneadh tailte a fháil trí
ordú ceannaigh éigeantaigh. Éisteadh leis an gcás san Ard-Chúirt agus thug an chúirt
breithiúnas ar son na Gníomhaireachta. Rinne úinéir na talún achomharc chuig an
gCúirt Uachtarach ina dhiaidh sin agus thug an cúirt breithiúnas ar a shon in 2015, ruda chuir cinneadh na Gníomhaireachta an talamh a cheannach go héigeantach ar ceal.
B'ionann na costais dlí a chaith an Ghníomhaireacht ar an gcás agus €1.375 milliún.
Tá breithniú á dhéanamh ag an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta ar impleachtaí anbhreithiúnais agus seans go dtabharfaidh siad leasuithe reachtúla chun tosaigh más gá.

24 Nochtadh maidir le Páirtithe Gaolmhara
Féach ar Nóta 8 chun miondealú ar luach saothair agus na sochair a íocadh lepríomhphearsana bainistíochta a fheiceáil le do thoil.
Is iondúil go bhféadann an Ghníomhaireacht deontais a fhaomhadh agus socruithe
conartha eile a dhéanamh le fiontair ina bhfuil comhaltaí Boird de chuid an GFT
fostaithe nó ina bhfuil leasanna eile acu.
Ghlac an Ghníomhaireacht le nósanna imeachta de réir na dtreoirlínte a d’eisigh an
Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe maidir le leasanna pearsanta comhaltaí
Boird agus tá na nósanna imeachta sin comhlíonta ag comhaltaí Boird agus ag annGníomhaireacht. Le linn 2015, bhí nochtadh de dhíth i gcás dhá idirbheart óir bhainan íocaíocht deontais agus fáltas airgid bainteach le cuideachtaí ina bhfuil comhaltaí
Boird fostaithe nó a bhfuil baint éigin eile acu leo. Chuimsigh na hidirbhearta íocaíocht
deontais dar suim €5.09 milliún agus fáltas airgid ó dhíol talún dar suim €785 míle.
Má bhíonn cásanna de choinbhleacht leasa fhéideartha i gceist, ní fhaigheann
comhaltaí an Bhoird doiciméid Boird agus ní bhíonn siad páirteach ar bhealach ar bitheile i bplé faoi na hidirbhearta seo. Coinnítear clár agus tá sé ar fáil ar iarratas maidir legach cás dá leithéid.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)25 Idirbheart de réir CTA 102 			
Amhail ar
Amhail ar				
1 Eanáir 2014 31 Nollaig 2014
Réiteach Caipitil agus Cúlchistí 		Nóta
€’000
€’000
Caipiteal agus Cúlchistí (mar a luadh roimhe seo)		
97,241
100,524
Fabhrú Pá Saoire suas go dtí 01.01.14 		25 (a)
(292)
(292)
Freaschur ar Fhabhrú Pá Saoire suas go dtí 01.01.14 		25 (a) 		
292
Fabhrú Pá Saoire suas go dtí 31.12.14 		25 (a) 		
(286)
Caipiteal agus Cúlchistí (mar a luadh arís) 			
96,949100,238
									
An Bhliain Dar Críoch			
31 Nollaig 2014
Réiteach Barrachais don bhliain 		Nóta 		
€’000
Barrachas na bliana mar a luadh roimhe seo				3,283
Fabhrú Pá Saoire 		25 (a) 		
6
Barrachas na bliana (mar a luadh arís) 				3,289(a) Ní raibh fabhrú déanta ag an GFT roimhe seo le haghaidh pá saoire a bhí tuillte ag
fostaithe, ach nach raibh leas bainte acu as faoin dáta tuairiscithe. Faoi CTA102,
caithfidh na ráitis airgeadais a leithéid d'fhabhruithe a aithint.
Is é tionchar an athraithe seo ná méadú €292,000 ar chreidiúnaithe ar dháta anaistrithe agus €286,000 sa bhliain dar críoch 31 Nollaig 2014. Rinneadh laghdú€292,000 ar an mbarrachas sa bhliain dar críoch 31 Nollaig 2013 agus bhí méadú €6
mhíle sa bhliain dar críoch 31 Nollaig 2014.

45

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015(b) Coigeartú na bliana roimhe sin - Pinsin
Cuireadh freagracht ar an GFT as costais agus dliteanais phinsin fhoireann an GFT athéann ar scor tar éis 16 Iúil 2014. Rinneadh cuntas orthu seo roimhe seo i gcuntais
Forfás. Agus Ráitis Airgeadais 2015 á n-ullmhú, tháinig ceist chun solais maidir leis na
sonraí a bhí curtha ar fáil ag an GFT don achtúire maidir le dáta tosaithe roinnt de bhaill
foirne an GFT sa scéim pinsin. Mar thoradh air seo:
– Bhí an méid a bhí nochta mar Dhliteanas agus an tSócmhainn Iarchurtha Pinsin
chomhoiriúnach a bhí aistrithe ó Forfás ar 15 Iúil 2014 ganniontráilte ar luach€12.048m.
– Bhí na costais phinsin agus an maoiniú iarchurtha pinsin sa Ráiteas Ioncaim,
Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim Choinnithe ganniontráilte ar luachannacomhoiriúnacha €176 míle in 2014.
– Bhí an méid a bhí nochta mar Dhliteanas agus an tSócmhainn Iarchurtha Pinsin
chomhoiriúnach amhail ar 31 Nollaig 2014 ganniontráilte ar luach €11.848m.
Tá cuntais 2014 athluaite chun an méid thuas a léiriú. Ní raibh aon éifeacht ag an athrúar bharrachas / easnamh na Gníomhaireachta ná ar a ghlansócmhainní don bhliain dar
críoch 31 Nollaig 2015.

Achoimre ar thionchar cuntasaíochta
na bliana roimhe sin
		
Ráiteas Tosaigh faoin Staid Airgeadais
Dliteanas Pinsin
Sómhainn Iarchurtha Mhaoinithe Pinsean
An Ráiteas Ioncaim agus
Cúlchistí Ioncaim Choinnithe
Costas Pinsin
Sómhainn iarchurtha mhaoinithe pinsean

2014 mara luadh cheana€’000

2014 mara luadh arís€’000

76,722
76,722

88,77088,770

2,913
2,330

3,089
2,506

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais(ar leanúint)Achoimre ar thionchar cuntasaíochta na bliana roimhe sin (ar leanúint)				

2014 mara luadh cheana€’000

2014 mara luadh arís
€’000

2,263

2,442

Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach(Caillteanas) / gnóthachan taithíó oibleagáidí sochar scoir
Athrú ar bhoinn tuisceana atá mar bhonn leisan luach reatha oibleagáidí sochar scoir
Coigeartú ar Mhaoiniú Iarchurtha Pinsean

(598)

(401)

(1,665)(2,041)

Ráiteas Deiridh faoin Staid Airgeadais
Dliteanas Pinsin
Sómhainn Iarchurtha Mhaoinithe Pinsean

85,13985,13996,987
96,98726 Faomhadh na Ráiteas Airgeadais
Rinne an Bord na Ráitis Airgeadais a fhaomhadh ar 9 Meitheamh 2016.

46

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2015

47

LíonraDomhanda
Oifigí

48@IDAIRELAND
www.idaireland.com

Líonra Domhanda Oifigí

Moscó

Baile Átha Cliath

LondainFrankfurt
Páras

ChicagoTuaisceart California

Béising

BostúnSúl
Nua-Eabhrac
Deisceart California

TóiceoAtlanta
AustinShang-hai
ShenzhenMumbaiSingeapór

Sao Paulo

Sydney49