မာတိကာစဉ်အေကကာင်ဵအရာအပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်အေကကာင်ဵ

၁ထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်ငငိမ်မှုစစ်ေဆဵစဉ် ဓါတ်ပမုဳ ှတ်တမ်ဵယူရသညဴ်ရည်ရွယ်ချက်(၁)ထူဵြြာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်ငြိမ်မှု စစ်ေေဵရာတွြ် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵကအဘယ်ေ ကာြဴ် အေရဵကကီဵပါသလဲ ?

စာမျက်နှာ(မူလ / ယခု)၁ - ၁၀၃ / ၁၁

၃ / ၁၁(၂)ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵအသုဳဵြပုြြြ်ဵ

၃ / ၁၁

၂ဓါတ်ပမုဳ ှတ်တမ်ဵယူရန်အတွက် အေြခခဳအချက်မျာဵ

၄ / ၁၂(၁)ဒီဂျစ်တယ်ကြ်မရာ အမျိုဵအစာဵမျာဵ

၄ / ၁၂(၂)ကြ်မရာ၏ လုပ်ေောြ်ပုဳမျာဵ၊ အေြြြဳလုပ်ြန်ဵစဉ်နှြ်ဴ ဓါတ်ပုဳရိုက်သညဴ်

၄ / ၁၃

နည်ဵလမ်ဵမျာဵ(၃)အေြြြဳဓါတ်ပရုဳ ိုက်နည်ဵမျာဵ

၈ / ၁၇

၃ဓါတ်ပရုဳ ိုက်သညဴ် နည်ဵပညာမျာဵ (လက်ေတွ့လမ်ဵညွှန်)၁၁ / ၂၁(၁) အပြ်မျိုဵ၏ လက္ခဏာနှြ်ဴ ကကီဵထွာဵြဖစ်ထွန်ဵသညဴ် အေြြအေနကို

၁၁ / ၂၁

ရှြ်ဵလြ်ဵေဖါ်ြပေသာ ဓါတ်ပမုဳ ျာဵ(၂)ထူဵြြာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုရှိေ ကာြ်ဵ ရှြ်ဵလြ်ဵေဖါ်ြပသညဴ်

၁၁ / ၂၂

ဓါတ်ပုဳမျာဵ(၃)ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူရာတွြ် အေရဵကကီဵသညဴ်အြျက်မျာဵ

၁၄ / ၂၅

၄မျိုဵစိတ်မျာဵတွင် ဖွဲ့စည်ဵပါဝင်မှု စာရင်ဵ

၁၆ / ၂၇(၁)ပုဳမှန်ဖွဲ့စည်ဵပါဝြ်မှု

၁၆ / ၂၇(၂)ထူဵြြာဵမှုကို ေဖါ်ြပေနသညဴ် ဖွဲ့စည်ဵပါဝြ်မှုမျာဵ

၂၅ / ၃၉အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်အေကကာင်ဵအပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်အပင်မျိုဵသစ် အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ဆိုသည်မှာ အပင်မျ ိုဵေမွဵြမူသူမျာဵက မိမတိ ို့ေမွဵြမူထုတ်လုပ်လကို ်သည်ဴ အပင်မျ ိုဵသစ်မျာဵအေပါ်မှ အထူဵသီဵသန့် အကျိုဵအြမတ် ခဳစာဵခွင်ဴအခွငဴ်အေရဵရရှိနိုငရ် န် အဆိပု ါအပင်မျိုဵသစ်မျာဵကို အပင်မျ ိုဵသစ် အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒေအာက်တွင် ကာကွယ်ခွင်ရဴ ယူနိုင်သည်ဴစနစ် ြဖစ်ပါသည်။အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေေအပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ေကာင်ဵစွာလည်ပတ်နိုင်ရန်ထိန်ဵေကျာင်ဵ

ေပဵသညဴ်ဥပေဒ ြဖစ်ပါသည်။အဘယ်ေကကာင်ဴ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ကျငဴ်သုဳဵရန် အေရဵကကီဵပါသလဲကမ္ဘာဴလူဦဵေရ တိုဵတက်မျာဵြပာဵလာြခင်ဵ၊ စိုက်ပျိုဵနိုင်သည်ဴေြမဧရိယာနှင်ဴ အြခာဵေသာသဘာဝပတ်ဝန်ဵကျင် အရင်ဵအြမစ်မျာဵ ရှာဵပါဵလာြခင်ဵ၊ ခန့်မှန်ဵမရသည်ဴ ရာသီဥတုေြပာင်ဵလဲမှုမျာဵြဖစ်ေပါ်ေနြခင်ဵတို့အြပင် ယခုလတ်တေလာ လူသာဵမျာဵ ရင်ဆိုငေ် နကကရသည်ဴ ကမ္ဘာလုဵဳဆိုင်ရာကပ်ေရာဂါ ကိုရိုနာဗိုင်ဵရပ်စ် COVID-19 disease စသည်တို့နှငဴ် ရင်ဆိုငက် ကုဳေတွေနကကရြခင်ဵတို့သည် ကမ္ဘာဴလူသာဵမျာဵ၏ စာဵဝတ်ေနေရဵကို စိန်ေခါ်လျက်ရှိရာ ေြဖရှင်ဵနိုင်မညဴန် ည်ဵလမ်ဵမျာဵကို အမမဲရှာေဖွေနကကရပါသည်။ နည်ဵလမ်ဵမျာဵစွာရှိသည်ဴအနက် အထွက်နှုန်ဵေကာင်ဵ၊အရည်အေသွဵေကာင်ဵမပီဵ ေြပာင်ဵလဲရာသီနှင်ဴေရာဂါ၊ ပိုဵမွှာဵဒဏ်ခဳနိုင်ရည်ရှိသည်ဴ အပင်မျိုဵသစ်မျာဵေမွဵြမူထုတ်လုပ် စိုက်ပျိုဵနိုင်ခွင်ဴရရှိြခင်ဵသည် အေရဵပါေသာ နည်ဵလမ်ဵတစ်ခု ြဖစ်ပါသည်။အပင်မျိုဵသစ်တစ်မျ ိုဵရရှိရန် အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူမှ အချ ိန်၊ ေငွ၊ ဉာဏ၊ နည်ဵပညာ၊ လုပ်အာဵနှင်ဴ အြခာဵအရင်ဵအနှီဵမျာဵစွာ အသုဳဵြပုကကရပါသည်။ အဆိပု ါရင်ဵနှီဵြမှုပ်နှဳလိုက်သည်ဴ အရင်ဵအနှီဵမျာဵအေပါ်မှ အကျိုဵအြမတ် ြပန်လည်ရရှိရန်အတွက် အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒေအာက်ရှိ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်မှ ကူညီေပဵနိုင်မည် ြဖစ်ပါသည်။အပင်မျိုဵသစ်မျာဵ၏အေရဵပါမှုြမစိမ်ဵေရာင်ေော်လှန်ေရဵ (Green Revolution)အပင်မျိုဵသစ်မျာဵ ေမွဵြမူထုတ်လုပ်သုဳဵစွဲြခင်ဵ၊ ေခတ်မီစိုကပ် ျိုဵနည်ဵစနစ်မျာဵ ေြပာင်ဵလဲအသုဳဵြပုြခင်ဵစသည်ဴ စိုက်ပျိုဵေရဵဆိုငရ် ာေြပာင်ဵလဲမှုမျာဵ (agriculture evolution) ေကကာင်ဴလူသာဵတိ၏ု့ စာဵဝတ်ေနေရဵစိန်ေခါ်မှုမျာဵကို ေြဖရှင်ဵေပဵနိုငခ် ဲဴသည်ဴ အထင်ရှာဵဆုဳဵ သာဓကကို1ြပရလျှင် ြမစိမ်ဵေရာင်ေတာ်လှန်ေရဵကို မီဵေမာင်ဵထိုဵြပရမည်ြဖစ်ပါသည်။ ၁၉၆၀-၁၉၆၅ ခုနှစ်ဝန်ဵကျင် စစ်မပီဵေခတ် ဖွဳ့မဖိုဵမှုေနာက်ကျသည်ဴနိုငင် မဳ ျာဵရှိ ြပည်သူမျာဵ အပါအဝင် ကမ္ဘာေပါ်ရှိလူသန်ဵေပါင်ဵမျာဵစွာသည် အစာေရစာအငတ်ေဘဵနှင်ဴ ရင်ဆိုငက် ကုဳေတွ့ခဲဴကကရပါသည်။ အဆိပု ါြပဿနာမျာဵကို ရင်ဆိုင်ေကျာ်လွှာဵရန်အတွက် သမရိုဵကျမိရိုဵဖလာမျိုဵနှငဴ် စိုက်နည်ဵစနစ်မျာဵအစာဵ အထွက်ေကာင်ဵမျိုဵသစ်မျာဵ အသုဳဵြပုြခင်ဵ၊ ဓါတ်ေြမကသဇာသုဳဵစွဲြခင်ဵ၊ ေရသွင်ဵစိုက်ပျိုဵြခင်ဵစသည်ဴ ေခတ်မစှီ ိုက်ပျိုဵနည်ဵစနစ်မျာဵြဖင်ဴ စိုက်ပျိုဵထုတ်လုပ်ြခင်ဵမျာဵြပုလုပ်လာခဲဴကကသည်။ယင်ဵကဲဴသို့ စိုက်ပျိုဵေရဵဆိုင်ရာ အေြပာင်ဵအလဲမျာဵ ြပုလုပ်ခဲဴေသာေကကာင်ဴ ရလဒ်အေနြဖင်ဴ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာေပါ်၌ အငတ်ေဘဵနှင်ဴရင်ဆိုင်ရသူ လူဦဵေရ ၁၀.၁၅ ေထာင်သန်ဵမှ ၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် ၈၂၅ သန်ဵ (၆၀%) ခန့်ထိေလျာဴကျနိုင်ခဲဴသည်။အပင်မျ ိုဵေမွဵြမူြြင်ဵ နှငဴ် အပင်မျိုဵသစ်မျာဵစိုက်ပျိုဵထုေ်လုပ်ရြြင်ဵ၏ အကျိုဵေကျဵဇူဵမျာဵအပင်မျိုဵသစ်မျာဵကို စိုက်ပျိုဵထုတ်လုပ်သုဳဵစွဲနိုင်သည်ဴ အခွငဴ်အေရဵရရှိပါက လူနှငဴ်လူ့ပတ်ဝန်ဵကျင်အတွက် ေကာင်ဵကျိုဵမျာဵစွာ ရရှိနိုင်မည်ြဖစ်ပါသည်။ ဥပမာ အထွက်နှုန်ဵနှင်ဴ အရည်အေသွဵေကာင်ဵ အပင်မျ ိုဵသစ်မျာဵ စိုက်ပျိုဵထုတ်လုပ် အသုဳဵြပုရေသာေကကာင်ဴ စီဵပွာဵေရဵ ဆိုင်ရာအကျိုဵ အြမတ်၊ ကျန်ဵမာေရဵဆိုင်ရာ အကျိုဵအြမတ်၊ ေရာဂါပိဵု မွှာဵဒဏ်ခဳနိုငသ် ည်ဴ အပင်မျိုဵသစ်မျာဵကို စိုက်ပျိုဵထုတ်လုပ် အသုဳဵြပုရေသာေကကာင်ဴ သဘာဝပတ်ဝန်ဵကျင် ညစ်ညမ်ဵမှု ေလျာဴကျနိုငသ် ည်ဴအကျိုဵတရာဵ၊ အလှစိုက်ပန်ဵမန်မျာဵကို စိုက်ပျိုဵရြခင်ဵေကကာင်ဴ ပတ်ဝန်ဵကျင် သာယာလှပေစသည်ဴအကျိုဵေကျဵဇူဵမျာဵရရှိနိုငမ် ည်ြဖစ်ပါသည်။ထိ့ေု ကကာငဴ်အပင်မျိုဵသစ်မျာဵစဉ်ဆက်မြပတ် ေမွဵြမူထုတ်လုပ် သုဳဵစွဲနိုငခ် ွငဴ်ရရှိေရဵသည် အလွန်ပင်အေရဵကကီဵပါသည်။အြပည်ြပည်ဆိုင်ရာ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵကွန်ဗန်ဵရှင်ဵအြပည်ြပည်ဆိုင်ရာ

အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵကွန်ဗန်ဵရှငဵ်InternationalUnion for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV) ကို လူမှုပတ်ဝန်ဵကျင်ေကာင်ဵကျ ိုဵအတွက် အပင်မျိုဵသစ်မျာဵ စဉ်ဆက်မြပတ် ေမွဵြမူထုတ်လုပ်သုဳဵစွဲနိုငေ် ရဵအလိ့ုငာှအပင်မျိုဵေမွဵြမူြခင်ဵလုပ်ငန်ဵ ဖွဳ့မဖိုဵတိုဵတက်မှုကို အာဵေပဵသည်ဴေသာ

အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ကမ္ဘာနှင်ဴအဝှမ်ဵ တေြပဵညီလက်ခဳကျင်ဴသုဳဵလာကကေစရန်ရည်ရွယ်၍၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်အေကာင်အထည်ေဖာ် ဖွဲ့စည်ဵခဲဴရာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အသက်ဝင်ခဲဴပါသည်။ UPOV ကွန်ဗန်ဵရှင်ဵကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငဳ၊ ဂျနီဗာမမို့တွင် ရုဳဵစိုက်ထာဵပါသည်။ ကမ္ဘာနှင်ဴအဝှမ်ဵ တေြပဵညီသညဴ် အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ် ြဖစ်ေပါ်လာရန်အတွက် UPOVကွန်ဗန်ဵရှငဵ် မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ် နှင်ဴ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မျာဵတွင် ဥပေဒမျာဵ ြပင်ဆင်ြပုစုခဲဴပါသည်။ ယခုအခါ UPOV ကွန်ဗန်ဵရှင်ဵ အဖွဲ့ဝင် ေပါင်ဵ (၇၆)ဖွဲ့ ရှပိ ါသည်။ အေရှ့ အာရှေဒသရှိ2UPOV အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငမဳ ျာဵမှာ ဂျပန်နိုင်ငဳ၊ တရုတ်ြပည်သူ့သမ္မတနိုင်င၊ဳ ကိုရီဵယာဵသမ္မတနိုငင် ၊ဳစင်ကာပူနိုင်ငဳ နှငဴ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငတဳ ို့ ြဖစ်ကကပါသည်။အေရှ့အာရှ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဖိုရမ်East Asia Plant Variety Protection Forum (EAPVP Forum)ေဒသတွငဵ် လိကု ်ေလျာညီေထွရှိသည်ဴ အပင်မျိုဵသစ် အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ် တည်ေထာင်ရန်အလိ့ုငာှ ဥေရာပေဒတွင်ဵနိုငင် မဳ ျာဵတွင် Community Plant Variety Office (CPVO)ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင်လည်ဵေကာင်ဵ၊ အာဖရိကေဒသတွငဵ် နိုင်ငဳမျာဵတွင် African IntellectualProperty Organization(OAPI) ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်လည်ဵေကာင်ဵ၊ အေရှ့အာရှေဒသတွငဵ်နိုငင် မဳ ျာဵတွင် East Asia Plant Variety Protection Forum (EAPVP Forum) ကို ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင်လည်ဵေကာင်ဵ ဖွဲ့စည်ဵတည်ေထာင် လုပ်ကငို ေ် ဆာင်ရွက်လျှက်ရပှိ ါသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အာဆီယဳ စိုက်ပျ ိုဵေရဵနှငဴ် သစ်ေတာဝန်ကကီဵမျာဵ အစည်ဵအေဝဵတွင် EAPVP ဖိုရမ် ဖွဲ့စည်ဵေရဵကိုညှနိ ှိုငဵ် သေဘာတူခဲဴကကမပီဵအာဆီယဳအေပါင်ဵသုဳဵနိုင်ငနဳ ှငဴ်စတင်ဖွဲ့စည်ဵခဲဴြခင်ဵြဖစ်ပါသည်။EAPVP ဖိုရမ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငမဳ ျာဵ၌ စဉ်ဆက်မြပတ် အပင်မျိုဵသစ်မျာဵေမွဵြမူထုတ်လုပ် သုဳဵစွဲနိုငခ် ွငဴ်ရရှိြခင်ဵမှသည်အစာေရဵစာလုေဳ လာက်မပီဵ လူမှုအသိုက်အဝန်ဵအကျိုဵအတွက် အြပည်ြပည်ဆိုင်ရာ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵကွန်ဗန်ဵရှငဵ် UPOVစနစ်ကိုအေြခခဳေသာအပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်အေကာင်အထည်ရာတွင်အချင်ဵချင်ဵ အြပန်အလှန်ပူဵေပါင်ဵကူညီေဆာင်ရွက် သွာဵရန်ြဖစ်ပါသည်။ ထိသု ို့ အာဆီယဳေဒသတွင်ဵ တေြပဵညီြဖစ်ေစမညဴ် အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ် အေကာင်အထည်ေဖာ်ရာတွင် အပင်မျ ိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်၏ အေရဵပါမှုအေကကာင်ဵကို ေဆွဵေနွဵပွဲမျာဵြပုလုပ်ြခင်ဵ၊ စီမီနာမျာဵကျင်ဵပြပုြခင်ဵ၊ လူသာဵအရင်ဵအြမစ် ဖွဳ့မဖိုဵေရဵသင်တန်ဵမျာဵ ပိခု့ ျြခင်ဵ၊နည်ဵပညာြဖန့်ေဝြခင်ဵနှင်ဴ ညှိနှိုင်ဵေဆွဵေနွဵပွဲမျာဵ ကျင်ဵပြပုလုပ်ြခင်ဵမျာဵကို အဖွဲ့ဝင်မျာဵကကာဵလိအု ပ်သလို ပူဵေပါင်ဵေဆာင်ရွက်လုပ်ကိုငလ် ျက်ရှိပါသည်။ြမန်မာနိုင်ငဳသည်လည်ဵ EAPVP Forum အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငတဳ စ်နိုင်ငြဳ ဖစ်သည်ဴ အာဵေလျာ်စွာနှစ်စဉ်အဖွဲ့ဝင်မျာဵေတွ့ဆုဳ၍ အဖွဲ့၏ရည်မှန်ဵချက်မျာဵကို ေဆွဵေနွဵညှိနှိုင်ဵ အေကာင်အထည်ေဖာ်ေဆာင်ရွက်သည်ဴ နှစ်ပတ်လည်အစည်ဵအေဝဵမျာဵတွင် ြမန်မာနိုငင် ဳမှ ကိုယ်စာဵလှယ်မျာဵပါဝင်တက်ေရာက်ခဲဴပါသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် EAPVP Forum ၏ (၁၀) ကကိမ်ေြမာက်နှစ်ပတ်လည်အစည်ဵအေဝဵကိုအိမ်ရှင်အြဖစ် တာဝန်ယကူ ျင်ဵပခဲဴပါသည်။ ၎င်ဵအြပင် ြမန်မာနိုငင် ဳသည် East Asia Plant Variety Protection Forum Pilot Project (EAPVPP) တွင်လည်ဵProject အဖွဲ့ဝင် နိုငင် ဳတစ်နိုင်ငဳြဖစ်ပါသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဖိလစ်ပိုငန် ိုငင် တဳ ွင် ကျင်ဵပြပုလုပ်ခဲဴေသာ (၁၁) ကကိမ်ေြမာက် အေရှ့အာရှ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဖိုရမ် အစည်ဵအေဝဵ3၌ (EAPVPP) ကို စတင်ေဆာင်ရွက်ရန် အတည်ြပုခဲဴကကပါသည်။ Project ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာအေရှ့အာရှေဒသတွငဵ် နိုငင် မဳ ျာဵ၌ အပင်မျ ိုဵေမွဵြမူသူ၏ ရပိုင်ခွငဴအ် ခွငဴ်အေရဵအတွက် အပင်မျိုဵသစ်ကာကွယ်ခွငဴ်ေလျှာက်ထာဵသည်မှခွငဴ်ြပုသည်အထိလုပ်ငန်ဵစဉ်မျာဵ၏လုပ်ကိုင်ေဆာင်ရွက်ရာတွင် တေြပဵညီ (harmonized) ြဖစ်ေစြခင်ဵြဖင်ဴ အပင်မျိုဵသစ်ကာကွယ်ခွင်ဴေလျှာက်ထာဵလာမည်ဴအပင်မျိုဵေမွဵြမူသူမျာဵအာဵအကူအညီေပဵရန်ြဖစ်ပါသည်။Projectကာလမှာ Phase-1 (၂၀၁၈-၂၀၂၁) နှင်ဴ Phase-2 (၂၀၂၂-၂၀၂၃) တို့ြဖစ်မပီဵ Project တွင် ဂျပန်၊ဗီယက်နမ်၊ မေလဵရှာဵ၊ ြမန်မာ၊ ဘရူနိုငဵ် စသညဴ် နိုငင် ဳ(၅) နိုငင် ဳ (ေဒသတွငဵ် ရှိ စိတ်ဝင်စာဵေသာUPOV အဖွဲ့ဝင်နိုငင် မဳ ျာဵနှငဴ် အဖွဲ့ဝင်ြဖစ်ရန် စတင်ကမ်ဵလှမ်ဵသညဴ်နိုငင် မဳ ျာဵ) ပါဝင်ပါသည်။ြမန်မာနိုင်ငဳ၏ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵစနစ်ြမန်မာနိုင်ငဳသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် Convention of Biological Diversity(CBD)နှင်ဴ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် World Trade Organization(WTO) အဖွဲ့တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်ြဖစ်ခဲဴပါတယ်။အဖွဲ့ဝင်ြဖစ်သည်ဴ အာဵေလျာ်စွာ အဆိပု ါအဖွဲ့မျာဵမှ ချမှတ်ထာဵသည်ဴ ကတိကဝတ်မျာဵကို လိကု ်နာကကရမည်ြဖစ်ေသာေကကာင်ဴ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ် အပါအဝင် ဉာဏမူပိုင်ခွင်ဴနှင်ဴသက်ဆိုင်သညဴ် အေကကာင်ဵအရာမျာဵကို လက်ခဳကျင်ဴသုဳဵသင်ဴသည်တို့ကို ပိုမိုနာဵလည်သတိြပုမိခဲဴရာ ၂၀၀၄ ၊ ၂၀၀၅ ၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မျာဵမှစတင်၍ UPOV မှ ကျင်ဵပသည်ဴ စီမီနာမျာဵ၊ေဆွဵေနွဵပွဲမျာဵ၌ ေလဴလာသူအြဖစ်ပါဝင် တက်ေရာက်ခဲဴပါတယ်။ ထိ့ေု နာက် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒ ေရဵဆွဲြပဋ္ဌာန်ဵနိုငေ် ရဵအတွက် စိုက်ပျိုဵေရဵသုေတသနဦဵစီဵဌာနကို focal ဌာနအြဖစ် တာဝန်ယူေဆာင်ရွက်ရန် စိုက်ပျိုဵေရဵနှင်ဴ ဆည်ေြမာင်ဵဝန်ကကီဵဌာန ြပည်ေထာင်စုဝန်ကကီဵမှ တာဝန်ေပဵအပ်ခဲဴပါသည်။ အဆိုပါ ဥပေဒြပုစုေရဵအဖွဲ့ကိုစိုက်ပျိုဵေရဵသုေတသနဦဵစီဵဌာန ညွှန်ကကာဵေရဵမှူဵချုပ် ဦဵေဆာင်သည်ဴ အဖွဲ့ဝင်(၁၀) ဦဵြဖင်ဴဖွဲ့စည်ဵခဲဴြခင်ဵြဖစ်ပါသည်။ြမန်မာနိုင်ငတဳ ွင် အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၂၀) ရက်ေန့တွင် ြပည်ေထာင်စုလွှတ်ေတာ်ဥပေဒအမှတ်-၁၅ ြဖငဴ် ြပဋ္ဌာန်ဵခဲဴပါသည်။ ထိ့ေု နာက်၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ေမလ (၁၀) ရက်ေန့တွင် စိုက်ပျိုဵေရဵ၊ ေမွဵြမူေရဵနှငဴ် ဆည်ေြမာင်ဵဝန်ကကီဵဌာန၊စိုက်ပျိုဵေရဵသုေတသနဉီဵစီဵဌာန၊စီမဳခန့်ခွဲေရဵနှင်ဴေငွစာရင်ဵဌာနခွဲေအာက်၌အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵလုပ်ငန်ဵစုကို လူမှုအဖွဲ့စည်ဵအကျိုဵြပုမညဴ် အပင်မျိုဵသစ်မျာဵ ပိုမိုေမွဵြမူထုတ်လုပ်လာေစရန်ရည်ရွယ်လျှက်အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ကိုလက်ခဳ

ကျငဴ်သုဳဵလာေစေရဵအာဵ ပဳဴပိုဵကူညီေဆာင်ရွက်ရန် ေမျှာ်မှန်ဵချက်ြဖငဴ် စတင်ဖွဲ့စည်ဵခဲဴပါသည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၂) ရက် ေန့မှစတင်၍ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဌာနစုအြဖစ်တိုဵချဲ့ဖွဲ့စည်ဵခဲဴပါသည်။ ဥပေဒကို အေကာင်အထည်ေဖါ် ေဆာင်ရွက်ရန်အတွက် လိုအပ်ေသာ4ေကာ်မတီမျာဵနှငဴ် အမိန့်ေကကာ်ြငာစာမျာဵကိုလည်ဵ ြပဋ္ဌာန်ဵမပီဵြဖစ်ပါသည်။မျိုဵေမွဵြမူသူမျာဵမှြမန်မာနိုင်င၏ဳအပင်မျိုဵသစ်ထိ့ုေနာက် အပင်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒေအာက်တွင်ကာကွယ်ခွင်ဴရယူရန်အတွက် အပင်မျိုဵသစ်မျာဵကို ကာကွယ်ခွငဴ် ေလျှာက်ထာဵခဲဴကကပါသည်။၂၀၁၆ ခုနှစ်က ြပဋ္ဌာန်ဵခဲဴသည်ဴ အပင်မျိုဵသစ် အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒကို အြပည်ြပည်ဆိုင်ရာ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵ ကွန်ဗန်ဵရှင်ဵ (UPOV) မှ ြပဋ္ဌာန်ဵထာဵသည်ဴ ၁၉၉၁ဥပေဒပါ ြပဋ္ဌာန်ဵချက်မျာဵနှင်ဴကိုက်ညီေစရန် ြပန်လည်ြပင်ဆင်၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလရက်ေန့ (၂၄) တွင် ြပည်ေထာင်စုလွှတ်ေတာ်ဥပေဒ အမှတ်-၂၉ြဖငဴ် အသစ်ြပဋ္ဌာန်ဵခဲဴပါသည်။အဆိပု ါဥပေဒကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၁) ရက်ေန့၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငဳ၊ ဂျနီဗာမမို့တွင် ကျင်ဵပသည်ဴ ၅၃ ကကိမ်ေြမာက် အြပည်ြပည်ဆိုင်ရာ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵ ကွန်ဗန်ဵရှင်ဵ(UPOV) ေကာင်စီအစည်ဵအေဝဵတွင် တင်ြပခဲဴရာ Positive Decision ရရှိမပီဵြဖစ်ပါသည်။အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဌာနစု၏ ေမျှော်မှန်ဵြျက်၊လုပ်ငန်ဵောဝန်နှငဴ် ရည်ရွယ်ြျက်ေမျှော်မှန်ဵြျက် (Vision) လူမှုအဖွဲ့အစည်ဵကိုအကျ ိုဵြပုမည်ဴ အပင်မျိုဵသစ်မျာဵ ပိုမိုေမွဵြမူထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်လျက် အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ကို လက်ခဳကျင်ဴသုဳဵလာေစေရဵအာဵ ပဳဴပိုဵကူညီေဆာင်ရွက်ရန်။လုပ်ငန်ဵောဝန် (Mission) အာဆီယဳ+၃ နိုငင် မဳ ျာဵအတွင်ဵ တေြပဵညီေသာ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ် ကျင်ဴသုဳဵလာြခင်ဵမှသည် အြပည်ြပည်ဆိုင်ရာ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵအဖွဲ့ဝင်ြဖစ်လာပါက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငမဳ ျာဵနှငဴ် တေြပဵညီေသာ အပင်မျိုဵသစ် အကာအကွယ်ေပဵေရဵစနစ်ကျင်ဴသုဳဵနိုင်ေရဵနှင်ဴ သက်ဆိုင်သညဴ်လုပ်ငန်ဵမျာဵ ေဆာင်ရွက်ရန်။ရည်ရွယ်ြျက် (Objective) အပင်မျိုဵသစ်ေမွဵြမူသူမျာဵ၏ ရပိုငခ် ွင်ဴအခွငဴ်အေရဵ ရရှိရန်အတွက် အပင်မျိုဵသစ်မျာဵအာဵ ကာကွယ်ခွင်ဴ ေလျှာက်ထာဵလာချ ိန်တွင် စီမဳေဆာင်ရွက်မနှု ှင်ဴနည်ဵပညာဆိုငရ် ာလုပ်ငန်ဵမျာဵ ေအာင်ြမင်စွာ အေကာင်အထည်ေဖါ်နိုငေ် ရဵ ပဳဴပိုဵကူညီေဆာင်ရွက်ရန်။5ြမန်မာနိုင်ငဳ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေေပါ အပိုေ်အြျ ို့၏ အဓိပ္ပါယ်မျာဵနှင်ဴမိေ်ဆက်ြြင်ဵဥပေဒ၏ ရည်ရွယ်ချက်မျာဵ(က)အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ ရပိုငခ် ွင်ဴ အခွငဴအ် ေရဵမျာဵကို အကာအကွယ်ေပဵရန်၊(ခ)အပင်မျိုဵေမွဵြမူြခင်ဵလုပ်ငန်ဵ ဖွဳ့မဖိုဵတိုဵတက်လာေစရန်၊(ဂ)အပင်မျိုဵေမွဵြမူြခင်ဵလုပ်ငန်ဵတွင် ြပည်တွငဵ် ၊ ြပည်ပရင်ဵနှီဵြမှုပ်နှဳမှုမျာဵ ပိုမိုတိုဵတက်လာေစရန်နှငဴ်(ဃ)အပင်မျိုဵသစ်မျာဵ ေမွဵြမူရရှိလာမပီဵ စိုက်ပျိုဵထုတ်လုပ်ြခင်ဵြဖင်ဴ နိုင်ငေဳ တာ်၏စီဵပွာဵေရဵဖွဳ့မဖိုဵတိုဵတက်မှုကို အေထာက်အကူြဖစ်ေစရန်တို့ြဖစ်ပါသည်။အကာအကွယ်ေပဵနိုင်သညဴ် အပင်အမျိုဵအစာဵမျာဵအဏုဇီဝသက်ရှိမျာဵအပါအဝင်အပင်ေလာကအတွင်ဵရှိမည်သည်ဴအပင်ကိုမဆိုကာကွယ်ခွငေ်ဴ ပဵနိုင်သည်။အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူအပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ (Plant Breeder) ဆိုသည်မှာ အပင်မျိုဵသစ် သို့မဟုတ် အပင်မျိုဵတစ်မျိုဵကို ေမွဵြမူသူ သို့မဟုတ် ရှာေဖွေဖာ်ထုတ်မပီဵ တိုဵတက်ေကာင်ဵမွန်ေအာင် ေဆာင်ရွက်သူကိုဆိုသည်။ ယင်ဵစကာဵရပ်တွင် အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူကို တာဝန်ေပဵအပ်သည်ဴ လုပ်ငန်ဵပိုင်ရှင်၊ယင်ဵ၏ ကိုယ်စာဵ ေဆာင်ရွက်ခွင်ဴရှိသူ သို့မဟုတ် အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ တာဝန်ကို တရာဵဝင်ဆက်လက် ေဆာင်ရွက်သူတို့ြဖစ်သည်။အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ရပိုငြ် ွင်ဴအြွငဴအ် ေရဵအပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ပိုင်ခွင်ဴအခွင်ဴအေရဵ ဆိုသည်မှာ ကာကွယ်ခွင်ဴရရှိထာဵသည်ဴ အပင်မျိုဵသစ်ကို အြခာဵသူတစ်ဦဵဦဵက ြမန်မာနိုငင် ဳ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵ ဥပေဒပုဒ်မ၂၃၊ ၂၄၊ ၂၅ နှင်ဴ၂၆ တို့ပါ လုပ်ငန်ဵမျာဵအာဵ လုပ်ကိုငေ် ဆာင်ရွက်ပါက အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူမှေတာင်ဵဆိုနိုင်သည်ဴ ရပိုင်ခွင်ဴအခွငဴ်အေရဵကိုဆိုသည်။အပင်မျိုဵသစ်အသိအမှေ်ြပုလက်မှေ်အပင်မျိုဵသစ် အသိအမှတ်ြပုလက်မှတ်ဆိုသည်မှာ အပင်မျိုဵသစ်ကို ကာကွယ်ခွငဴရ် ရှိေရဵအတွက် အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူအာဵ ဥပေဒအရထုတ်ေပဵေသာ လက်မှတ်ြဖစ်သည်။6အသိအမှေ်ြပု လက်မှေ်ထေု ်ေပဵပိုင်ြွင်ရဴ ိှသညဴ် အဖွဲ့အစည်ဵအသိအမှတ်ြပုလက်မှတ် ထုတ်ေပဵနိုငသ် ညဴ်အဖွဲ့အစည်ဵသည် အမျိုဵသာဵ အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဆိုင်ရာ ဗဟိုေကာ်မတီြဖစ်ပါသည်။ ဥပေဒအရ အဆိပု ါေကာ်မတီတွင်စိုက်ပျိုဵေရဵ၊ ေမွဵြမူေရဵနှငဴ် ဆည်ေြမာင်ဵဝန်ကကီဵဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကကီဵက ဥက္ကဌ၊ ဆက်စပ်သည်ဴဝန်ကကီဵဌာနမျာဵရှိ သက်ဆိုင်ရာဌာန၊ အဖွဲ့အစည်ဵမျာဵမှ ကိုယ်စာဵလှယ်မျာဵ၊ ကျွမ်ဵကျင်သူပညာရှင်မျာဵနှင်ဴ အြခာဵသင်ဴေလျာ်သူမျာဵက အဖွဲ့ဝင်မျာဵနှငဴ် စိုက်ပျိုဵေရဵသုေတသနဦဵစီဵဌာန၏ညွှန်ကကာဵေရဵမှူဵချုပ်က အတွင်ဵေရဵမှူဵအြဖစ်ပါဝင်ေစလျက် ဖွဲ့စည်ဵထာဵြခင်ဵြဖစ်ပါသည်။ဥပေေပါ အပင်မျိုဵသစ်ြဖစ်ရန် သေ်မှေ်ြျက်မျာဵ(က) မျိုဵအသစ်ြဖစ်ြြင်ဵ - အပင်မျ ိုဵေမွဵြမူသူ၏ရပိုင်ခွငဴ် အခွင်အဴ ေရဵခဳစာဵနိုငရ် န်အတွက် အပင်မျိုဵသစ်ကာကွယ်ခွင်ေဴ လျှာက်ထာဵလိုသညဴ် အပင်မျိုဵသည် ြမန်မာနိုငင် ဳအတွင်ဵတွင် (၁)နှစ်ထက်
ေစာ၍ စီဵပွာဵြဖစ်ေရာင်ဵဝယ်ေဖါက်ကာဵထာဵြခင်ဵမရှိရ၊ ြပည်ပနိုငင် ဳမျာဵတွင် (၄)နှစ်ထက်ေစာ၍
စီဵပွာဵြဖစ် ေရာင်ဵဝယ်ေဖါက်ကာဵထာဵြခင်ဵမရှိရ၊ နှစ်ရှည်ပင်နှင်ဴ နွယ်ပင်မျာဵြဖစ်ပါက (၆)နှစ်
ထက်ေစာ၍ စီဵပွာဵြဖစ် ေရာင်ဵဝယ်ေဖာက်ကာဵထာဵြခင်ဵမရှိရ စသည်တို့နှင်ဴ ကိုက်ညီမှုရှိြခင်ဵ(ြ) ထူဵြြာဵမှုရှိြြင်ဵ - အပင်မျိုဵသစ်အြဖစ် ေလျှာက်ထာဵေသာ အပင်မျိုဵသည် ကာကွယ်ခွငဴ်ရရှိရန် ေလျှာက်ထာဵသည်ဴအချ ိန်တွင် အမျာဵလက်ခဳသိရှိထာဵသည်ဴ အြခာဵမည်သည်ဴအပင်မျိုဵနှငမ်ဴ ဆို သိသာစွာကွဲြပာဵြခာဵနာဵသည်ဴ ထူဵြခာဵေသာလက္ခဏာရပ်ရှိြခင်ဵ(ဂ) ညီညာမှုရှိြြင်ဵ - အပင်မျိုဵသစ်အြဖစ် ေလျှာက်ထာဵေသာ အပင်မျိုဵသည် မျိုဵပွာဵြဖစ်စဉ်ေကကာင်ဴ အချ ို့ေသာလက္ခဏာရပ်မျာဵ ကွဲလွဲနိုင်ေသာ်လည်ဵ အဆိပု ါအပင်မျိုဵ၏မူရင်ဵ လက္ခဏာရပ်မျာဵသည် ညီညာမှုရှိြခင်ဵ(ဃ) ေည်ငငိမ်မှုရှိြြင်ဵ - အပင်မျ ိုဵသစ်အြဖစ်ေလျှာက်ထာဵေသာ အပင်မျိုဵသည် သာဵဆက်အဆင်ဴဆင်မဴ ျိုဵပွာဵရာတွင် သို့မဟုတ် အထူဵသြဖင်ဴ

မျိုဵပွာဵစက်ဝန်ဵတစ်ေလျှာက်နှငဴ် စက်ဝန်ဵ

အသီဵသီဵ၏အဆုဳဵတွင် ယင်ဵအပင်မျိုဵကို ကိုယ်စာဵြပုသည်ဴလက္ခဏာရပ်မျာဵ ေြပာင်ဵလဲမှုမရှိဘဲတည်မငိမစ် ွာေဖာ်ြပြခင်ဵနှင်ဴ(င) ဥပေဒပုဒ်မ ၁၂၊ ၁၃ တို့ပါသတ်မှတ်ချက်မျာဵနှငအဴ် ညီ အမည်ေပဵြခင်ဵတို့ ြဖစ်ပါသည်။7အပင်မျိုဵသစ်ကာကွယ်သည်ဴအြွငဴအ် ေရဵေလျှောက်ထာဵြွငဴ်ရှိသူမျာဵ(က) နိုငင် ဳသာဵမျာဵ၊(ခ) တည်ဆဲဥပေဒအရ ြမန်မာနိုင်ငအဳ တွင်ဵ အမမဲေနထိငု ခ် ွငဴရ် ရှိထာဵေသာ နိုငင် ြဳ ခာဵသာဵမျာဵနှင်ဴယင်ဵတို့၏အဖွဲ့အစည်ဵမျာဵ၊(ဂ) အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵအတွက် ြမန်မာနိုငင် နဳ ှင်ဴ သေဘာတူညီမှု ရရှိထာဵေသာနိုငင် ြဳ ခာဵတိုငဵ် ြပည်မျာဵမှ ယင်ဵတို့၏နိုင်ငဳသာဵမျာဵ၊ အဆိပု ါနိုင်ငမဳ ျာဵတွင် တရာဵဝင်ေနထိငု ်ခွင်ဴ ရရှိထာဵေသာ နိုင်ငြဳ ခာဵသာဵမျာဵနှငဴ် အဖွဲ့အစည်ဵမျာဵ။အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ ရပိုင်ြွင်ဴအြွငဴ်အေရဵ ကာကွယ်ြွငဴက် ာလအပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ရပိုင်ခွငဴ်အခွငဴ်အေရဵကာကွယ်ခွငက်ဴ ာလသည်

ကာကွယ်ခွင်ဴရရှိသည်ဴေန့မှစတင်၍ နှစ်ရညှ ်ပင်နှငဴ် နွယ်ပင်မျိုဵသစ်မျာဵြဖစ်ပါက ၂၅ နှစ်၊ အြခာဵအပင်မျိုဵသစ်မျာဵြဖစ်ပါက ၂၀ နှစ် ြဖစ်သည်။ြပစ်မှုနှငဴ် ြပစ်ေဏ်မျာဵမည်သူမဆို ကာကွယ်ခွင်ဴရရှိထာဵေသာခွင်ဴြပုချက်မရှိဘဲ ပုဒမ်အပင်မျိုဵသစ်ကို ယင်ဵအပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏၂၃၊ ၂၄၊ ၂၅ နှင၂်ဴ ၆ တိပု့ ါ ြပဋ္ဌာန်ဵချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ေဖာက်ဖျက်

ကျူဵလွန်ေကကာင်ဵ ြပစ်မှုထင်ရှာဵစီရင်ြခင်ဵခဳရလျှင် ထိုသူကိုအနည်ဵဆုဳဵ ေြခာက်လမှအမျာဵဆုဳဵသုဳဵနှစ်အထိ ေထာင်ဒဏ်ြဖစ်ေစ၊ အနည်ဵဆုဳဵေငွဒဏ် ကျပ်တစ်ဆယ်သိန်ဵမှ အမျာဵဆုဳဵ ေငွဒဏ်ကျပ်သိန်ဵ ငါဵဆယ်အထိြဖစ်ေစ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုဳဵြဖစ်ေစ ချမှတ်နိုင်သည်။အပင်မျိုဵသစ်ဟုေ်/မဟုေ်စစ်ေဆဵသညဴ် နည်ဵလမ်ဵမျာဵအပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ ရပိုင်ခွင်ဴအခွငဴ်အေရဵ ေပဵအပ်ြခင်ဵဆိုငရ် ာ မည်သည်ဴဆုဳဵြဖတ်ချက်ကိုမဆို ချမှတ်ေပဵရန်အတွက် အပင်မျိုဵသစ်အကာအကွယ်ေပဵေရဵဥပေဒတွင် ြပဋ္ဌာန်ဵထာဵသညဴ်အပင်မျိုဵသစ်၏ သတ်မှတ်ချက်မျာဵနှငဴက် ိုက်ညီမှု ရှိမရှကိ ို သတ်မှတ်ေဒသမျာဵ၌ စိုက်ပျိုဵ၍စစ်ေဆဵြခင်ဵ၊ အြခာဵလိုအပ်သည်ဴ စစ်ေဆဵမှုမျာဵ ေဆာင်ရွက်ြခင်ဵ၊ ယခင်ေဆာင်ရွက်မပီဵြဖစ်ေသာစမ်ဵသပ်ချက်မျာဵ သို့မဟုတ် စမ်ဵသပ်ကွက်မျာဵ၏ အေြဖမှတ်တမ်ဵမျာဵကို အသုဳဵြပု၍ စစ်ေဆဵြခင်ဵမျာဵ ြပုလုပ်ပါရန် ဗဟိုေကာ်မတီသည် သက်ဆိုင်ရာဝန်ကကီဵဌာန၏ သေဘာတူညီချက်ြဖင်ဴဖွဲ့စည်ဵတာဝန်ေပဵအပ်ထာဵေသာ

အစိုဵရဌာနမျာဵမှပညာရှငမ် ျာဵအပါအဝင်အပင်မျိုဵသစ်

စစ်ေဆဵြခင်ဵဆိုင်ရာ နည်ဵပညာေကာ်မတီ၊ သီဵြခာဵအဖွ့ဲ အစည်ဵမျာဵ၊ကျွမ်ဵကျင်ပညာရှင်မျာဵအာဵတာဝန်ေပဵအပ်ပါသည်။8

DUS စစ်ေဆဵရာေွင် ထညဴ်သွင်ဵစိုက်ပျိုဵသညဴ် မျိုဵမျာဵအေကကာင်ဵအမျာဵလက်ြဳ သိရိှထာဵသညဴ်မျိုဵ (Common Knowledge Variety)အမျာဵလက်ခဳသိရှိထာဵသညဴ်မျိုဵ ဆိုသည်မှာ အပင်မျိုဵြပာဵဆိုသညဴ် သတ်မှတ်ချက်နှငဴ်ြပညဴ်စုဳမပီဵ အပင်မျိုဵ၏ မျိုဵပွာဵနိုင်သညဴ်အပိုင်ဵ သို့မဟုတ် ရိတ်သိမ်ဵထာဵသညဴ် အစိတ်အပိုင်ဵမျာဵကို စီဵပွာဵြဖစ် ေရာင်ဵဝယ်ေဖါက်ကာဵထာဵသညဴ် မျိုဵြပာဵမျာဵ၊ စာေစာင်မျာဵတွင် ေကကာ်ြငာထာဵသညဴ်မျိုဵြပာဵမျာဵ၊ National List တွင် မှတ်ပုဳတင်ထာဵသညဴ်မျိုဵြပာဵမျာဵ၊ အပင်မျိုဵေမွဵြမူသူ၏ ရပိုငခ် ွငဴ်အခွင်ဴအေရဵေလျှာက်ထာဵသညဴ်/ ရယူထာဵသညဴ်မျိုဵြပာဵမျာဵ၊ အမျာဵြပည်သူစုေဆာင်ဵထာဵသညဴ် မျ ိုဵြပာဵမျာဵပင်ြဖစ်သည်။ေလျှောက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ( Applied Variety/ Candidate Variety)ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵဆိုသည်မှာ အပင်မျ ိုဵေမွဵြမူသူမှ ၎င်ဵတို့၏ ေမွဵြမူထုတ်လုပ်ထာဵသညဴ်အပင်မျိုဵမျာဵကို အပင်မျိုဵသစ်အကာကွယ်ေပဵေရဵ ဥပေဒေအာက်တွင် ကာကွယ်ခွငဴ်ရယူနိုငရ် န် ေလျှာက်ထာဵလာသညဴ်အပင်မျိုဵ ြဖစ်ပါသည်။ေူညီေသာမျိုဵ (Similar Variety / Reference Variety)တူညီေသာမျိုဵဆိုသည်မှာ ကာကွယ်ခွငဴ်ရယူနိုင်ရန် ေလျှာက်ထာဵလာသညဴ် အပင်မျိုဵသည် အမျာဵလက်ခဳသိရှိထာဵသည်ဴ ရှိရှိသမျှမျိုဵမျာဵအာဵလုဳဵထက် ထူဵြခာဵမှုရှိေကကာင်ဵကို ေဖါ်ြပနိုငရ် န်အတွက် DUS စမ်ဵသပ်ကွက်တွင် ေလျှာက်ထာဵသည်ဴမျိုဵနှင်ဴအတူ နှိုငဵ် ယှဉ် စိုက်ပျိုဵ မညဴ်အဆိပု ါေလျှာက်ထာဵလာသညဴ် အပင်မျိုဵနှင်ဴ အတူညီဆုဳဵ မျိုဵြဖစ်ပါသည်။ တူညီေသာမျိုဵကိုေရွဵချယ်ရာတွင် အပင်မျ ိုဵေမွဵြမူသူထဳမှ ေပဵပိလု့ ာသညဴ်ေလျှာက်လွှာ (Technical Questionnaire– TQ) အရ Test Guideline တွင်ေဖါ်ြပပါရှိသညဴ် အထူဵအြဖငဴ် Grouping Characteristics ပါလက္ခဏာမျာဵနှင်ဴ ဆန်ခါစစ်သဖွယ် (sieve or screen) စစ်ချမပီဵ ေရွဵချယ်ရပါသည်။ ထိုသို့ေဆာင်ရွက်ရာတွင် အမျာဵလက်ခဳသိရှိထာဵသညဴ်မျိုဵမျာဵ၏ လက္ခဏာမျာဵကို သိရှိမှတ်တမ်ဵတင်(Data Base) ထာဵနိုငလ် ျှင် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ေဆာင်ရွက်နိုင်မည်ြဖစ်ပါသည်။စဳနမူနာမျိုဵ (Example Variety / Reference Variety)စဳနမူနာမျိုဵဆိုသည်မှာ အပင်မျိုဵမျာဵ၏ အချ ို့ေသာလက္ခဏာမျာဵသည် စိုက်ပျိုဵသညဴ်ရာသီ၊ စိုက်ပျိုဵသညဴ်ေဒသတို့ကို မူတည်၍ ေြပာင်ဵလဲနိုငေ် သာေကကာငဴ် ကာကွယ်ခွငဴ်ရယူနိုင်ရန်ေလျှာက်ထာဵလာသညဴ်မျိုဵ၏ ထူဵြခာဵမှုနှငဴ် တည်မငိမ်မှု ရှိ /မရှိ ဆိုေသာအချက်မျာဵကို တိုငဵ် တာစစ်ေဆဵရာတွင်စဳေပတဳသဖွယ်ထာဵ၍ နှိုင်ဵယှဉ်စိုက်ပျိုဵ စစ်ေဆဵေပဵရေသာမျိုဵ ြဖစ်ပါသည်။

Test Guideline မျာဵတွင် စဳနမူနာမျိုဵမျာဵကို ေဖါ်ြပထာဵပါသည်။ လိအု ပ်ပါက မိမနိ ိုငင် ဳနှင်ဴလိကု ်ေလျာညီေထွရှိမညဴ် စဳနမူနာမျိုဵမျာဵကို ရှာေဖွြပုစုထာဵသငဴ်ပါသည်။

9DUS test ေွင် ဓါေ်ပမုဳ ှေ်ေမ်ဵ ဘာေကကာငဴ်ယူရောလဲ ?
1. To show that plant growth and growth condition are suitable for DUS test.
(အပင်၏ကကီဵထွာဵမှုနှငဴ် ကကီဵထွာဵသညဴ်အေြခအေနမျာဵသည် DUS test စစ်ေဆဵြခင်ဵအတွက်သငဴ်ေတာ်ေကကာင်ဵကို ြပသနိုင်ရန်)2. To show the states of characteristics of varieties. (အပင်မျိုဵြပာဵမျာဵ၏လက္ခဏာမျာဵ၏ အေြခအေနမျာဵကိုေဖါ်ြပရန်)3. To show the evidence that distinctness and uniformity are satisfied, or not.
(ထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှုအေထာက်အထာဵမျာဵသည် ေကျနပ်ဖွယ်ရှိ/မရှိ ေဖါ်ြပရန်)မှတ်တမ်ဵ ယူထာဵသညဴ်ဓါတ်ပုဳသည် DUS test အေြဖကိုအေထာက်အကူြဖစ်ရမည်။DUS test ေွင် မည်ကဲဴသို့ေသာ ဓါေ်ပုဳအမျိုဵအစာဵမျာဵ လိုအပ်ပါသလဲ?
1. To show that plant growth of each variety is enough to assess.
အပင်မျိုဵြပာဵအသီဵသီဵ၏ အပင်ကကီဵထွာဵမှုသည် DUS အကဲြဖတ်ရန်အတွက် လုဳေလာက်စွာ ကကီဵထွာဵမှုအေြခအေနရှေိ ကကာင်ဵကို ြပသနိုင်ရန်2. To show the states of characteristics of each varieties clearly.
အပင်မျိုဵြပာဵအသီဵသီဵကို ေဖါ်ြပသညဴ်လက္ခဏာ အေြခအေနမျာဵသည် ရှင်ဵလင်ဵြပတ်သာဵမှုရှိေကကာင်ဵကို ေဖါ်ြပနိုင်ရန်3. To show that candidate variety and similar variety are distinct or not.
ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ်တူညီေသာမျိုဵတို့အကကာဵထူဵြခာဵစွာဵကွဲြပာဵြခင်ဵရှ/ိ မရှိကိုေဖါ်ြပနိုငရ် န်4. To show that uniformity of candidate variety is satisfied or not.
ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ၏ ညီညာမှုအေြခအေနသည် လက်ခဳနိုငြ် ခင်ဵရှိ/မရှိကိုေဖါ်ြပနိုင်ရန်အရည်အေသွဵေကာင်ဵဓါေ်ပုဳ Good photos မျာဵြဖစ်ရန် ဘာေကကာငဴ်လအို ပ်ပါသလဲ?
အရည်အေသွဵေကာင်ဵဓါတ်ပုဳ Good photos မျာဵသည် DUS test results ကို အလွယ်တကူနာဵလည်ရန် Easy-understanding နှငဴ် အလွယ်တကူနိုင်ဵယှဉ်နိုငရ် န် Easy-comparingမျာဵအတွက် မျာဵစွာ အေထာက်အကူြပုနိုငပ် ါသည်။10၁။ ထူဵြြာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ ေည်ငငိမ်မှုစစ်ေဆဵစဉ် ဓါေ်ပမုဳ ှေ်ေမ်ဵယူရသညဴ် ရည်ရွယ်ြျက်ထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်မငိမ်မှုစစ်ေဆဵစဉ် မှတ်တမ်ဵယူထာဵသညဴ် ဓါတ်ပုမဳ ျာဵသည်အပင်မျိုဵ၏လက္ခဏာ၊ ကကီဵထွာဵြဖစ်ထွန်ဵမှုအေြခအေနနှငဴ် ထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်မငိမ်မှုစစ်ေဆဵချက် အေြဖမှန်ကန်ြခင်ဵတို့နှငဴ်ပတ်သက်သညဴ် အေရဵကကီဵေသာ အချက်အလက်မျာဵကိုေထာက်ပေဳဴ ပဵပါသည်။ အဆိပု ါ အေကကာင်ဵြပချက်ေကကာင်ဴ ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူရာတွင် တိကျြပတ်သာဵမပီဵ မှန်ကန်သညဴ် ဓါတ်ပမုဳ ျာဵရရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။(၁) ထူဵြြာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ ေည်ငငိမ်မှု စစ်ေဆဵရာေွင် ဓါေ်ပုဳမှေ်ေမ်ဵမျာဵက အဘယ်ေကကာငဴ်အေရဵကကီဵပါသလဲ ?
ထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်မငိမ်မှု စမ်ဵသပ်စစ်ေဆဵထာဵသညဴ် အေြဖမျာဵတင်ြပရာတွင်DUS test စစ်ေဆဵစဉ် မှတ်တမ်ဵယူထာဵသညဴ် ဓါတ်ပုဳမျာဵကို အပင်မျ ိုဵ၏လက္ခဏာမျာဵ နှငဴ်စိုက်ပျိုဵြဖစ်ထွန်ဵမှု အေြခအေနမျာဵကို ပိုမိုသိြမင်နိုငရ် န် ပူဵတွဲအစီရင်ခဳ တင်ြပရပါသည်။အစီရင်ခဳစာတွင် သငဴ်ေလျာ်ေသာ ဓါတ်ပုဳမျာဵတွဲ၍ တင်ြပြခင်ဵအာဵြဖငဴ် အစီရင်ခဳစာနှငဴ် စစ်ေဆဵြခင်ဵအေြဖမျာဵ၏ အရည်အေသွဵေကာင်ဵမွန်ေစရန် အေထာက်အကူြပုနိုင်မည် ြဖစ်ပါသည်။(၂) ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵ အသုဳဵြပုြခင်ဵ၁) DUS test အစီရင်ခဳစာDUS test အစီရင်ခဳစာတွင် ပူဵတွဲေဖါ်ြပသညဴ် ဓါတ်ပုဳမျာဵသည် အပင်မျိုဵ၏ လက္ခဏာေဖါ်ြပမှုကို ရှငဵ် လင်ဵေဖာ်ြပရမည်။၂) အပင်မျိုဵ၏ ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵကို စုေဆာင်ဵထိန်ဵသိမ်ဵြခင်ဵDUS test အစီရင်ခဳစာတွင် ပူဵတွဲေဖါ်ြပသညဴ် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵကို စမ်ဵသပ်ချက်အလိုက်နှငဴ် မျိုဵအလိုက် စုေဆာင်ဵထိန်ဵသိမ်ဵထာဵမှသာ စစ်ေဆဵထာဵသည်မျာဵကို ြပန်လည်ကကညဴ်ရှုနိုငသ် ကဲဴသို့ ေနာင်တစ်ချိန် စစ်ေဆဵမညဴ် စမ်ဵသပ်ကွက်မျာဵတွင်လည်ဵ materials အြဖစ်အသုဳဵြပုနိုငမ် ည်။၃)နှိုင်ဵယှဉ်မျ ိုဵမျာဵေရွဵချယ်ြခင်ဵအမှတ်စဉ်၂)တွင်ေဖါ်ြပထာဵသညဴ် စုေဆာင်ဵထိန်ဵသိမ်ဵထာဵသညဴ် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵကို ေနာင်တစ်ချိန် DUS testစစ်ေဆဵရာတွင် ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် နှိုင်ဵယှဉ်စစ်ေဆဵမညဴ်မျိုဵမျာဵ ေရွဵချယ်ရန်အတွက် အသုဳဵြပုသွာဵနိုငမ် ည်ြဖစ်ပါသည်။11၄) အြခာဵရည်ရွယ်ချက်မျာဵစုေဆာင်ဵထိန်ဵသိမ်ဵထာဵသညဴ် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵကို DUS test လက်ဆမွဲ ျာဵ ေရဵသာဵြပုစုြခင်ဵတို့တွငလ် ည်ဵေကာင်ဵ၊ အပင်မျိုဵသစ်၏ကာကွယ်ခွငဴ် အခွင်ဴအေရဵေပဵရန် တရာဵဝင်ြငင်ဵပယ်ရြခင်ဵ အေကကာင်ဵြပချက်ကိစ္စမျာဵ အပါအဝင်အြခာဵကိစ္စမျာဵတွငလ် ည်ဵအသုဳဵြပုနိုင်ပါသည်။၂။ ဓါေ်ပမုဳ ှေ်ေမ်ဵယူရန်အေွက် အေြြြဳအြျက်မျာဵ(၁) ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာအမျိုဵအစာဵမျာဵတိကျြပတ်သာဵေသာပုဳမျာဵရရှိရန်အတွက်အလင်ဵြပန်မှန်ဘီလူဵတစ်ခုပါသညဴ်ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာနှငဴ် ကျစ်ကျစ်လစ်လစ်နှငဴ် အလွယ်အသုဳဵြပုနိုင်သညဴ် ကင်မရာဟူ၍ အမျ ိုဵအစာဵ နှစ်မျိုဵရှိပါသည်။ အဆိပု ါ ကင်မရာအမျ ိုဵစာဵ နှစ်မျိုဵ၏ အဓိကကွာြခာဵချက်မှာ ေဖါ်ြပလိုသညဴ်ပုဳ၏ရည်ရွယ်ချက်နှင်ကဴ ိုက်ညီေအာင် မှန်ဘီလူဵကို လိအု ပ်သလို ေြပာင်ဵနိုင်ြခင်ဵ မေြပာင်ဵနိုငြ် ခင်ဵတို့ပင်ြဖစ်သည်။ မှန်ဘီလူဵ၏ လုပ်ေဆာင်နိုင်မှု၊ ပုဳရိပ်ဆင်ဆာ နှငဴ် ပုဳရိပ်၏ရှု့ေထာငဴ်အချ ိုဵတို့တွင်လည်ဵ ကွာြခာဵကကပါသည်။ DUS test ေဆာင်ရွက်ရာတွင် ဓါတ်ပုဳရိုကမ် ညဴ်ပတ်ဝန်ဵကျင် အေြခအေနကို မူတည်၍ သငဴ်ေလျာ်ေသာ ကင်မရာကို ေရွဵချယ်ရပါသည်။၁) အလင်ဵြပန်မှန်ဘီလူဵတစ်ခုပါသညဴ်ကင်မရာမှန်ဘီလူဵကို ဓါတ်ပုဳရိုက်လုိသညဴ် အေြခအေနနှငဴ် ကိုက်ညီေအာင် ေြပာင်ဵနိုင်သကဲဴသို့တိကျ ြပတ်သာဵသညဴ်ပုဳရရှိရန် အေသဵစိတ် အေနအထာဵြပုလုပ်နိုင်သည်။ သို့ေသာ်လည်ဵကင်မရာသည် ကကီဵေသာေကကာငဴ် ကျစ်ကျစ်လစ်လစ်နှငဴ် အလွယ်အသုဳဵြပုနိုင်သညဴ် ကင်မရာကဲဴသို့ ေပါဴပါဵြခင်ဵ မရှိပါ။၂) ကျစ်ကျစ်လစ်လစ်နှငဴ် အလွယ်သုဳဵနိုင်သညဴ်ကင်မရာမှန်ဘီလူဵကိုေြပာင်ဵြခင်ဵ သို့မဟုတ် အေသဵစိတ်အေနအထာဵ ြပုလုပ်နိုင်ြခင်ဵမျာဵကိုမေဆာင်ရွက်နိုငေ် သာ်လည်ဵ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ်နှငဴ် အလွယ်အသုဳဵြပုနိုင်သညဴ် ကင်မရာသည်လွယ်ကူစွာ အသုဳဵြပုနိုငပ် ါသည်။ အလင်ဵြပန်မှန်ဘီလူဵတစ်ခုပါသညဴ် ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာနှငဴ်နှိုင်ဵယှဉ်လျှင် CCDD, CMOS စသည်တို့သည် အလွန်ေသဵငယ်ေသာေကကာငဴ် ပုဳရိပ်မျာဵသည်မြပတ်သာဵပါ သို့ေသာ်လည်ဵ မကကာေသဵမီကာလက ေစျဵကွက်တွင် အေသဵစိတ်အေနအထာဵြပုလုပ်နိုင်သညဴ် အရည်အေသွဵေကာင်ဵမပီဵ အရွယ်အစာဵကကီဵေသာ ေမာ်ဒယ်မျာဵရရှိနိုင်မပီ ြဖစ်ပါသည်။DUS test အစီရင်ခဳစာတွင် ပူဵတွဲေဖါ်ြပသညဴ် ဓါတ်ပုဳမျာဵကိုြပုြပင်ြခင်ဵ သို့မဟုတ်ပုဳ၏အချ ိုဵ အစာဵေြပာင်ဵြခင်ဵမျာဵ မြပုလုပ်သငဴ်ပါ။

12

(၂) ကင်မရာ၏ လုပ်ေဆာင်ပုဳမျာဵ၊ အေြခခဳလုပ်ငန်ဵစဉ် နှငဴ် ဓါတ်ပရုဳ ိုက်သညဴ်နည်ဵလမ်ဵမျာဵဓါတ်ပုဳရိုက်မညဴ်သူသည် ကင်မရာ၏ လုပ်ေဆာင်ပုဳနှငဴ် အေြခခဳလုပ်ငန်ဵစဉ်မျာဵကို သိရှိနာဵလည်၍ ဓါတ်ပုဳရိုက်မညဴ် ပတ်ဝန်ဵကျင်အတွက် သငဴ်ေလျာ်ေသာ အေနအထာဵြပုလုပ်ရမည်ြဖစ်မပီဵ DUS test အစီရင်ခဳစာတွင် ပူဵတွဲေဖါ်ရန် သငဴ်ေလျာ်သညဴ် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵရယူရမည် ြဖစ်ပါသည်။၁) Pixel အေရအတွက်နှင်ဴ နှိုင်ဵယှဉ်အချ ိုဵဓါတ်ပုမဳ ှတ်တမ်ဵမျာဵကို အသုဳဵြပုမညဴ်နည်ဵလမ်ဵ(ပုဳထုတ်ြခင်ဵ၊ database တွင် မှတ်တမ်ဵတင်ြခင်ဵ၊ ကွန်ပျူတာြဖငဴ်ကကညဴ်ရှုြခင်ဵ) စသည်တို့အေပါ် မူတည်၍ Pixel အေရအတွက် နှငဴ်နှိုင်ဵယှဉ်အချ ိုဵတို့ကုိ ဆုဳဵြဖတ်ရမည်ြဖစ်ေသာ်လည်ဵ ဓါတ်ပုမဳ ှတ်တမ်ဵမျာဵကို အသုဳဵြပုလိုသညဴ်နည်ဵလမ်ဵမျာဵကိုေတာဴ စစ်ေဆဵရန် တာဝန်ရှိသညဴ်အဖွဲ့မှ ဆုဳဵြဖတ်ကကပါသည်။ ဂျပန်နိုင်ငတဳ ွင်အသုဳဵြပုေလဴရှိေသာ pixel အေရအတွက်မှာ ၁၆၀၀ x ၁၂၀၀ ြဖစ်မပီဵ နှိုင်ဵယှဉ်အချ ိုဵကို ‘အသငဴ်အတငဴ’် ‘Fine’ တွင် ထာဵေလဴရှိသည်။ အဆိုပါ သတ်မှတ်ချက်မျာဵကို ပုဳထုတ်ြခင်ဵ၊ databaseတွင်မှတ်တမ်ဵတင်ြခင်ဵ၊ ကွန်ပျူတာြဖငဴ် ကကညဴ်ရှုြခင်ဵ စသညဴ်အချက်မျာဵကို မူတည်၍ စဉ်ဵစာဵဆုဳဵြဖတ်ခဲဴကကပါသည်။၂) ISO အရှိန်နှုန်ဵISO အရှိန်နှုန်ဵြမငဴ်ြဖငဴ် ဓါတ်ပုဳမျာဵကို အေမှာင်ထဲတွင် ရိုက်နိုင်ေသာ်လည်ဵ ‘ဆူညဳသဳ’‘noise’ ကို ြဖစ်ေစပါသည်။ ထိ့ေု ကကာငဴ် DUS test အတွက် ဓါတ်ပုဳရိုက်ရာတွင် ISO အရှိန်နှုန်ဵအနိမ်ကဴ ိုသာ အသုဳဵြပုေလဴရှိပါသည်။ သို့ေသာ်လည်ဵ အေမှာင်ေနရာမျာဵအတွက် လုေဳ လာက်ေသာ shutter (ကင်မရာအတွငဵ် သို့ အလင်ဵေရာင်ပုဳရိပ်ဝင်ရန် ဖွငဴ်ေပဵသညဴ်ကရိယာ) နှုန်ဵမရခဲဴလျှင် ISO အရှိန်နှုန်ဵကို အေြခအေနတစ်ခုအထိ ြမှငဴ်တင်၍ဆူညဳသဳြဖစ်ေပါ်ြခင်ဵမရှိေစဘဲဓါတ်ပုဳမျာဵကို ရိုက်ကူဵနိုငပ် ါသည်။၃) ဓါတ်ပုဳ ModeDUS test အတွက် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူရာတွင် ဓါတ်ပုဳ Mode ကို Auto (အလိုအေလျာက်) အေနအထာဵ မြဖစ်သငဴ်ပါ။ ၎င်ဵအစာဵ P (program) mode (white balanceချ ိန်ညှိနိုငေ် သာ) သို့မဟုတ် A (aperture priority) mode တွင် ချ ိန်ထာဵရပါသည်။P mode: အလင်ဵေရာင် အေြခအေန (အေရာင်ေတာက်ပမှု) ေပါ်မူတည်၍ အလိေု လျှာက်ချ ိန်ေပဵေသာ သငဴ်ေလျာ်သညဴ် shutter speed အပိတ်အဖွငဴ်နှုန်ဵနှင်ဴ aperture (ကင်မရာတွင်ကျဉ်ဵနိုင်ချဲ့နိုငေ် သာ အလင်ဵေရာင်ဝင်ေပါက်) ြဖငဴ် ဓါတ်ပမုဳ ှတ်တမ်ဵယူြခင်ဵ ြဖစ်ပါသည်။13

A mode: သတ်မှတ်ထာဵသညဴ် aperture နှငဴ် အလင်ဵေရာင် အေြခအေန (အေရာင်ေတာက်ပမှု)ေပါ်မူတည်သညဴ် shutter speedတို့ြဖငဴ် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူြခင်ဵ ြဖစ်ပါသည်။- A (aperture priority) mode ြဖငဴ် ဓါတ်ပမုဳ ှတ်တမ်ဵယူြခင်ဵA mode (F အေရအတွက်တိုဵြခင်ဵ)တွင် aperture အရွယ်အစာဵအေသဵြဖငဴ် ဓါတ်ပုဳရိုက်ကူဵြခင်ဵသည် စိုက်ခင်ဵ၏အနက်ကို ပို၍နက်နက်ရရှိယုဳမျှမက စိုက်ခင်ဵ၏ အကျယ်ကိုလည်ဵပို၍ကျယ်ကျယ်ရရှိနိုငေ် သာ်လည်ဵအလင်ဵရရှိမှုအေနြဖငဴ်

မလုဳေလာက်ေသာေကကာငဴ်shutterspeed သည် ေနှဵမပီဵ လက်နှငဴ်ေရွ့ရ၍ ပုဳ၏ြပတ်သာဵထင်ရှာဵမှုကို အဟန့်အတာဵြဖစ်ေစပါသည်။ကင်မရာတွင် ကျဉ်ဵနိုငခ် ျဲ့နိုင်ေသာ အလင်ဵေရာင် ဝင်ေပါက်အငယ်စာဵကို အသုဳဵြပုမည်ဆိုပါကကင်မရာကို သုဳဵေချာင်ဵေထာက်တိုင် သို့မဟုတ် ေထာက်တိုင်တွင် ချနိ ်ထာဵရပါမည်။ သို့ေသာ်အရည်အေသွဵေကာင်ဵေသာ ကင်မရာြဖစ်ခဲဴလျှင် ISO နှုန်ဵနှငဴ် shutter နှုန်ဵကိုြမှငဴ်မပီဵ အြခာဵမေကာင်ဵသညဴ် အချက်မျာဵစွာမပါေအာင် ဓါတ်ပုဳမျာဵကို မှတ်တမ်ဵတင်နိုငပ် ါသည်။ဳ ိုမျက်ြမင်ြဖငဴ်Focusချိန်ထာဵြခင်ဵF: 2.0 ပန်ဵပွငဴ်မျာဵကိုမျက်ြမင်ြဖငဴ်Focusချိန်ထာဵြခင်ဵ F:8.0 ပန်ဵပွငဴ်မှေနာက်ခက၄) Macro ModeDUS test စစ်ေဆဵရာတွင် ပန်ဵပွငဴ်အစိတ်အပိုငဵ် မျာဵကဲဴသို့ေသာ အရာဝတ္ထုအေသဵမျာဵကိုမှတ်တမ်ဵတင်ဓါတ်ပုဳရိုက်ရန်အတွက်ဆိုလျှင်အချ ိန်မျာဵစွာေပဵရပါသည်။အရာဝတ္ထုအေသဵမျာဵအာဵ မှတ်တမ်ဵတင်ဓါတ်ပုဳတင်ရန် Macro Mode ကို အသုဳဵြပုပါသည်။ MacroMode ၏ ဓါတ်ပုဳရိုက်မညဴ် အကွာအေဝဵသည် ကင်မရာ၏မှန်ဘီလူဵ အရွယ်အစာဵေပါ် မူတည်ေနမပီဵ ေယဘုယျ သေဘာတရာဵတစ်ခုမှာ ရိုက်ကူဵမညဴ် အရာဝတ္ထုနှင်ဴ ကင်မရာကကာဵ အကွာအေဝဵသည် ၅၀ စင်တီမီတာထက် နည်ဵေသာအခါ Macro Mode ကိုသုဳဵြပုေလဴရှိသည်။14 ပုဳပျက်သွာဵြခင်ဵကင်မရာမှ အရာဝတ္ထုအေပါ်ေထာငဴ်ကျယ်ကျယ်ယူမပီဵ ဓါတ်ပုဳရိုက်ခဲဴလျင် ဓါတ်ပုဳ၏အစွန်ဵဖက် ေနရာမျာဵသည် ပုဳမှန်မဟုတ်ပဲ ေကွဵသွာဵေပလိပဴ်မည်။ ဤကဲဴသို့ေသာ ပျက်စီဵြခင်ဵကို ေရှာင်ရှာဵရန် အေဝဵရိုက် ဓါတ်ပုဳကင်မရာမှန်ဘီလူဵြဖငဴ် ဓါတ်ပုဳရိုက်သငဴ်ပါသည်။ ပုဳတွငေ် ပတဳေကွဵေနရြခင်ဵမှာအရာဝတ္ထုနှငဴ်ကင်မရာကိုအလွန်နီဵကပ်စွာထာဵ၍ြမင်ကွငဵ် ကျယ် အေနအထာဵြဖငဴ် ရိုက်ထာဵေသာေကကာငဴ်ြဖစ်သည်။ အေဝဵရိုက်ကင်မရာမှန်ဘီလူဵြဖင်ဴ ရိုက်ထာဵေသာေကကာငဴ် ေပတဳကိုအေြဖာငဴ်အတိုငဵ်ြမင်ရြခင်ဵြဖစ်ပါသည်။15၅) အရာဝတ္ထုမျာဵကို အနီဵကပ်ဆွဲကကညဴ်ြခင်ဵ/ Zoomအရာဝတ္ထုမျာဵကို ြမင်ကွငဵ် အတိုငဵ် သာ အနီဵကပ်ဆွဲကကညဴ်ေလဴရှိသည်။ software ကိုသုဳဵ၍ မူလပုဳရိပ်ကို ဆွဲဆန့်ေပဵနိုင်ေသာ digital zoom သည် ပုဳ၏အရည်အေသွဵကို ပျက်စီဵေစေသာေကကာငဴ် digital zoom ကို အသုဳဵမြပုသငဴ်ပါ။၆) အလင်ဵမီတာအမျိုဵအစာဵနှငဴ် exposure compensationDigital ကင်မရာမျာဵအာဵလုဳဵသည် shutter ကို တစ်ဝက်ခန့်ပိတ်ထာဵလျင် AF/AE(auto focus/ auto exposure)မျာဵကို ေသာဴချလိကု ်သညဴ်အေြခအေနမျိုဵ ြဖစ်သွာဵေပလိပဴ်မည်။Digital ကင်မရာမျာဵအာဵလုဳဵ၏ မူလအေနအထာဵသည် ြမင်ကွငဵ် တစ်ခုလဵုဳ တွင်ရှိသညဴ် ပျမ်ဵမျှအလင်ဵပမာဏကို မူတည်၍ exposure သည် ပုဳေသြဖစ်ေနပါသည်။ DUS test ၌ ပန်ဵပွငမဴ် ျာဵကို အေပါ်စီဵကရိုက်ရာတွင် ဆုဳမှတ်ကို ပန်ဵပွင်ေဴ ပါ်တွငထ် ာဵလျှင် အလင်ဵ၏ ပမာဏသည်ပန်ဵပွငဴ်၏ အေရာင်ေပါ်မူတည်၍ ကွဲြပာဵေသာေကကာင်ဴ exposure ကို အမျိုဵမျိုဵြဖစ်ေစပါသည်။ဉပမာ ပုဳတစ်ခုလုဳဵသည် အလွန်မဲေနြခင်ဵ (underexposure) သို့မဟုတ် အလွန်ေတာက်ေနြခင်ဵ(overexposure) တို့ြဖစ်သည်။ ဤကဲဴသို့ေသာြဖစ်ရပ်မျာဵတွင် ပိုမိုသငဴ်ေတာ်ေသာ အလင်ဵပမာဏကို အသုဳဵြပုမပီဵ ပိုမိုေကာင်ဵမွန်ေသာ exposure ကိုညှ၍ိ ဓါတ်ပုဳရိုက်မညဴ် ပုဳဝတ္ထုအသီဵသီဵအတွက် အလင်ဵမီတာကို ချ ိန်ေပဵသငဴ်ပါသည်။ ကင်မရာ၏ မှန်ဘီလူဵ အလင်ဵအာဵ (F အေရအတွက်) နည်ဵပါက အသုဳဵြပုမညဴ်အတိုငဵ် အတာ ကကီဵေပလိမ်မဴ ည်။၇) မူလအေရာင်ရရန်ချ ိန်ညြှိ ခင်ဵ (white balance)DUS Test အတွက် ဓာတ်ပမုဳ ှတ်တမ်ဵယူရာတွင် မူလအေရာင်ရရန် ချ ိန်ညြှိ ခင်ဵသည်အလွန်အေရဵကကီဵပါသည်။ ရိုက်ကူဵေနစဉ် မူလအလင်ဵေရာင်နှငဴ်ကိုက်ညီေအာင် ေသချာချ ိန်ညှိနိုငပ် ါကမိမရိ ိုက်ကူဵမညဴ်အရာဝတ္ထု၏အေရာင်သည်ပုဳမှန်အေရာင်ထက်ေလျာဴသွာဵမည်မဟုတ်ေပ။ ထိ့ေု ကကာငဴ် DUS test တွင် ဓါတ်ပုဳရိုက်မညဴ်ေနရာ (အြပင်ဘက် ေနေရာင်ရှိသညဴ်ေနရာ၊ အြပင်ဘက် မိုဵသာဵရှိေနေသာေနရာ၊ အရိပ်ကျသညဴ်ေနရာ၊ အခန်ဵအတွင်ဵ၊ မီဵအလင်ဵေရာင်ေအာက် စသည်ြဖငဴ်) ကိုလကို ်၍ အလင်ဵေရာင်အရင်ဵအြမစ်၏ color temperatureေြပာင်ဵသွာဵတိုင်ဵ မူလအေရာင်ရရန် ချ ိန်ညှိြခင်ဵကို ေဆာင်ရွက်ေပဵသငဴ်ပါသည်။ မူလအေရာင်ရရန်ချ ိန်ညြှိ ခင်ဵကို ၁၈ ရာခိုငန် ှုန်ဵ မီဵခိုဵေရာင်ကဒ် သို့မဟုတ် အြဖူေရာင် စက္ကူေပါ်တွင် ချ ိန်ေပဵရမည်။ အကယ်၍ ေဈဵကွက်တွင် ေရာင်ဵချသညဴ် စက္ကူအြဖူေရာင်အာဵ မူလအေရာင်ရရန်ချ ိန်ည၍ှိ အသုဳဵြပုပါက စက္ကူကို တစ်မျိုဵတစ်စာဵတည်ဵသာ အသုဳဵြပုသငဴ်ပါသည်။မူလအေရာင်ရရန်ချ ိန်ညြှိ ခင်ဵမြပလုပ်ခဲဴလျှင်

ဆိုဵရွာဵစွာ သက်ေရာက်မှု ရှေိ ပလိမဴ်မည် -16ဓာတ်ပတုဳ စ်ခုလဳဵု ၏အေရာင်အေပါ်သငဴ်ေလျာ်သညဴ်အေနအထာဵမသငဴ်ေလျာ်သညဴ်အေနအထာဵ၈) လျှပတ် ြပတ်မီဵေရာင်(Flash)အသုဳဵြပုြခင်ဵဓာတ်ပမုဳ ျာဵကို လျှပ်တြပတ်မီဵေရာင် အသုဳဵြပုရန်မလိုအပ်သညဴ် ပတ်ဝန်ဵကျင်မျာဵတွင်ရိုက်သငဴ်ပါသည်။ အကယ်၍ လျှပ်တြပတ်မီဵေရာင် အသုဳဵြပုရန်လိုအပ်ပါက အရိပ်ကျေရာက်ြခင်ဵနှငဴ် အလင်ဵြပန်နိုငြ် ခင်ဵတို့ကုိ သတိြပုရန်လအို ပ်ပါသည်။

DUS test အေြဖမှတ်တမ်ဵ

မျာဵတွင် ဓါတ်ပုဳရိုက်ခဲဴစဉ်က Flash အသုဳဵြပုခဲဴေကကာင်ဵကို ေသချာစွာမှတ်သာဵေဖါ်ြပရပါမည်။(၃) အေြခခဳဓာတ်ပရုဳ ိုက်နည်ဵမျာဵ၁) လက်တည်မငိမ်ြခင်ဵ(လှုပ်ြခင်ဵမှကာကွယ်ြခင်ဵ)ဓာတ်ပရုဳ ိုက်စဉ် လက်လပှု ်ရှာဵသွာဵြခင်ဵမျ ိုဵ မြဖစ်ေစရန်အတွက် ြဖစ်နိုင်ပါက သုဳဵေချာင်ဵေထာက် သို့မဟုတ် ေထာက်တိုငေ် ပါ်တွင် ကင်မရာကိုတင်၍ ရိုက်သငဴ်သည်။ သုဳဵေချာင်ဵေထာက် သို့မဟုတ် ေထာက်တိုငမ် ရရှိနိုငပ် ါက လက်မလှုပ်နိုငရ် န်အတွက် လက်ေမာင်ဵကိုမငိမ်ေအာင်ထာဵ၍ ရိုက်ရပါမည်။ နဳရကဳ ိုမီ၍ှ ရိုက်ြခင်ဵ စသည်တို့သည်လည်ဵ လက်မငိမ်ရန်အတွက်အေထာက်အကူ ြဖစ်ေစမည်။ အကယ်၍ Shutter ၏ နှုန်ဵသည် ၁/၁၀၀ထက် ေနှဵခဲဴလျှင်ကင်မရာကို ေနရာမေရွ့ဘဲ ဓာတ်ပရုဳ ိုက်ြခင်ဵသည် အေကာင်ဵဆုဳဵြဖစ်ပါသည်။၂) ဓာတ်ပုဳရိုက်မညဴ်အရာဝတ္ထုမျာဵမိမရိ ိုက်ကူဵမညဴ်အရာဝတ္ထုမျာဵသည် ပုဳမှန်လက္ခဏာမျာဵကို ေဖာ်ြပနိုငေ် သာ အပင်မျိုဵ၏ေကာင်ဵမွန်သန်စွမ်ဵေသာ နမူနာမျာဵ ြဖစ်သငဴ်ပါသည်။ အေြခခဳအာဵြဖငဴ် ေလျှာက်ထာဵသညဴ်အပင်မျိုဵကို

ဓါတ်ပုဳရိုက်ေသာအခါဓာတ်ပုဳနှင်ဴစစ်ေဆဵသညဴ်အေြဖ

ေတွ့ရှခိ ျက်တို့ကကာဵ

ဆန့်ကျင်ဘက်ြဖစ်ေနမှု အနည်ဵငယ်သာရှိရပါမည်။ သို့ေသာ်လည်ဵ စစ်ေဆဵေနစဉ် (မှတ်တမ်ဵေကာက်ယူစစ်ေဆဵေနစဉ်) ဓာတ်ပရုဳ ိုက်ရန် ခက်ခဲေသာေကကာငဴ် ဓာတ်ပုဳရိုက်ရန်အတွက် သီဵသန့်17အရာဝတ္ထုအသစ်ကို ေရွဵချယ်မပီဵမှ ရိုက်ကူဵေလဴရှိသည်။ မှတ်တမ်ဵယူသညဴ် အပင်မျာဵနှငဴ် ဓါတ်ပုဳရိုက်သညဴ် အပင်မျာဵသည် တူညီေသာ အပင်မျိုဵြပာဵတစ်ခုအတွင်ဵက ယူထာဵသည် ဆိုေသာ်လည်ဵအပင်မျာဵ၏လက္ခဏာမျာဵသည်rangeတစ်ခုအတွင်ဵတွင်ရှိေနေသာေကကာငဴ် အစွန်ဵေရာက်ေနသညဴ် (ဆိုလုိသည်မှာ normal မဟုတ်သညဴ်) အပင်မျာဵကို မေရွဵချယ်ပဲ ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ၏ လက္ခဏာအမှန်ကို ြပသနိုငေ် သာ အပင်မျာဵကိုသာ ေရွဵချယ်သငဴ်ပါ သည်။၃) ေပါင်ဵစပ်ဖွဲ့စည်ဵြခင်ဵ composition consistency(က) တေြပဵညီတည်ဵေပါင်ဵစပ်ဖဲ့ွ စည်ဵြခင်ဵတေြပဵညီတည်ဵေပါင်ဵစပ်ဖဲ့ွ စည်ဵြခင်ဵကို ထိန်ဵသိမ်ဵထာဵြခင်ဵြဖငဴ် DUS Testမျာဵတွင်အသုဳဵြပုမညဴ် ဓာတ်ပမုဳ ျာဵကို ေနာင်တစ်ချိန် အပင်မျိုဵြပာဵမျာဵအာဵ နှိုင်ဵယှဉ်ရာတွင်လွယ်ကူစွာအသုဳဵြပုနိုင်သည်။ ထို့ေကကာငဴ် လိုအပ်ပါက အပင်မျိုဵအသီဵသီဵ၏ ေပါင်ဵစပ်ဖဲ့ွ စည်ဵမှုကို ဆုဳဵြဖတ်သငဴ်ပါသည်။ ေပါင်ဵစပ်ဖဲွ့စည်ဵမှု ေြပာင်ဵလဲြခင်ဵေကကာငဴ် နှိုင်ဵယှဉ်ရန် ခက်ခဲသာွ ဵြခင်ဵမျိုဵ မြဖစ်ေစရန် ေသချာစဉ်ဵစာဵ၍ ေဆာင်ရွက်သငဴ်ပါသည်။(ခ) ပုဳတွငစ် ာတမ်ဵထိုဵြခင်ဵDUS Test မှတ်တမ်ဵတွင် အသုဳဵြပုမညဴ် ဓါတ်ပုဳအာဵလုဵဳ တွင် စာတမ်ဵထိုဵေပဵရပါမည်။အထူဵသတိြပုရမညဴ် အချက်သည် ပုဳတွငစ် ာတမ်ဵထိုဵထာဵသညဴ် စာတမ်ဵ၌ အသုဳဵြပုေသာ အပင်ဆိုင်ရာ ေဝါဟာရမျာဵသည် စစ်ေဆဵေရဵလမ်ဵညွှန်တွင် အသုဳဵြပုသညဴ် လက္ခဏာ၏ အမည်မျာဵအတိုငဵ် ြဖစ်ရပါမည်။(ဂ) ဓါတ်ပုဳ၏ရက်စွဲDUS Test မှတ်တမ်ဵ၌ တွဲ၍တင်ြပရမညဴ် ဓါတ်ပုဳမျာဵတွင် ဓါတ်ပုဳရိုက်ထာဵသညဴ် (ရက်၊လ၊ ခုနှစ်) မျာဵကို ေဖာ်ြပရပါမည်။ ဓါတ်ပမုဳ ျာဵတွင် ရက်စွဲကိုေဖါ်လျှင် ပုဳနှိပ်ထတု ်မညဴ် ပုဳစဳဒဇီ ိုင်ဵအေနအထာဵကိုလကို ်၍ ေသချာစွာေဖာ်ြပသင်ဴပါမည်။(ဃ) အပင်မျိုဵ၏အမည်မျာဵကို ေလဘယ်တပ်ြခင်ဵအပင်မျိုဵ၏အမည်ကို ေဖာ်ြပသညဴ်ေလဘယ်သည် ဓါတ်ပနုဳ ှငဴ်ကိုက်ညီရပါမည်။ အမည်ေဖါ်ြပသညဴေ် လဘယ်၏ အရွယ်အစာဵနှငဴ် ဓါတ်ပရုဳ ိုက်မညဴ် အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစာဵမျာဵမျှတမှန်ကန်ရပါမည်။(င) ဓါတ်ပရုဳ ိုက်မညဴ် အရာဝတ္ထု၏ မျှေြခအေနအထာဵဓါတ်ပုဳ၏အကျယ်နှင်အဴ ရှည်သည် ဓါတ်ပုဳရိုက်ကူဵမညဴ် အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်နှင်ဴပုဳသဏ္ဍန်ေပါ်မူတည်၍ စဉ်ဵစာဵဆုဳဵြဖတ်သငဴ်ပါသည်။ ဓါတ်ပုဳ၏မလိုလာဵအပ်သညဴ် အပိုငဵ် မျာဵြဖတ်မထုတ်18ရေသာ အေနအထာဵထိေအာင် အရာဝတ္ထုကို ကကီဵနိုင်သမျှကကီဵကကီဵယူ၍ ရိုက်ပါက အေကာင်ဵဆုဳဵြဖစ်ပါသည်။(စ) စေကဵစေကဵ၏အတိုင်ဵအတာကို ေြပာင်ဵသညဴ်အခါ ဓါတ်ပရုဳ ိုက်မညဴ်အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစာဵနှငမဴ် ျှေြခ အေနအထာဵြဖစ်ေအာင် ချ ိန်ညှိစဉ်ဵစာဵ ေဆာင်ရွက်သငဴ်ပါသည်။ စေကဵမရှိပါကေပကကိုဵကို အသုဳဵြပုသငဴ်ပါသည်။(ဆ) CASMATCH ကာလာညှိကတ်သုဳဵြပုြခင်ဵCASMATCH ကာလာညှိသညဴ်ကတ် ရနိုင်ပါက ဓါတ်ပမုဳ ျာဵတွင် အဆိုပါကတ်ကို အသုဳဵြပုေပဵသငဴ်ပါသည်။ ဂျပန်တွင် CASMATCH ကို လက္ခဏာ၏ အေရာင်နှငဴ် ကိုက်ညီေနေအာင်ြပုလုပ်ေလဴရှိပါသည်။ CASMATCH နှငဴ် ေဆာင်ရွက်ပါက အလင်ဵေရာင်အေြခအေနနှငဴ် ဓါတ်ပုဳရိုက်ကူဵမညဴ် အရာဝတ္ထုမျာဵ၏ အေရာင်မျာဵကွဲြပာဵခဲဴလျှငေ် တာင်မှ တည်မငိမ်ေသာ အေရာင်အဆငဴ်ထိေရာက်ေအာင် Software နှငဴ် ညှိေပဵနိုငပ် ါသည်။ ပုဳမှန် DUS Test တွင် ဓါတ်ပ၏ုဳသငဴ်ေလျာ်ေသာ အေရာင်အရည်အေသွဵအာဵ CASMATCH ကို အေြခခဳ၍ ညှိေပဵပါသည်။Software ြဖငဴ် အေရာင်ကို မှန်ကန်သညဴ် အဆငဴ်တစ်ခုသို့ ေရာက်ေအာင် ချ ိန်ညှိေပဵနိုင်ေသာေကကာင်ဴ ေဆဵပညာရပ်တွင် ေရာဂါကျေနသညဴ်ဧရိယာ နှငဴ် ေရာဂါကာကွယ် နှိမ်နှင်ဵထာဵေသာေကကာငဴ် ေကာင်ဵမွန်လာသညဴ် အေြခအေနတို့၏ ေြပာင်ဵလဲသွာဵမှုကို ေလဴလာနိုင်ရန်CASMATCH ကို အဓိကအသုဳဵြပုပါသည်။(ဇ) ေနာက်ခဳေနာက်ခဳသည် ြဖစ်နိုင်လျှင် အြပာနုေရာင် သို့မဟုတ် ခဲနုေရာင်စက္ကူ သို့မဟုတ် အဝတ်ေြပာင်ေချာတို့သာ ြဖစ်သငဴ်ပါသည်။ ဓါတ်ပုဳအတွက် ေနာက်ခဳအသုဳဵြပုရန် မရှိခဲဴလျှင် အေဆာက်အဉီဵနဳရဳ သို့မဟုတ် အုတ်နဳရဳေြပာင်ေချာတို့ကုိ အသုဳဵြပုသင်ဴပါသည်။ ဖွဲ့စည်ဵပုဳတူေသာ ဓါတ်ပုဳမျာဵကို ရိုက်ကူဵခဲဴလျှင် ေနာက်ခဳအေရာင်ကို ၎င်ဵတိနု့ ှငဴ် လိုက်ေလျာညီေထွ ြဖစ်သငဴ်သည်။(ဈ) အေထွေထွမငိမ်ေသာအေြခအေနမျာဵတွင်မမငိမ်သညဴ်ရာဝတ္ထုမျာဵကိုပင်အပ်၊ ညှပ်၊ ဇာဂနာအေသဵ စသည်တို့ကို ြပင်ဆင်ထာဵသငဴ်ပါသည်။19ဓါတ်ပုဳရိုက်ကူဵရန်အတွက်၄) ဓါတ်ပရုဳ ိုက်သညဴ်ပတ်ဝန်ဵကျင်ဓါတ်ပရုဳ ိုက်သညဴ်ပတ်ဝန်ဵကျင်ကို ပုဳေသထာဵြခင်ဵသည် အေကာင်ဵဆုဳဵြဖစ်ပါသည်။ ဉပမာဓါတ်ပရုဳ ိုက်ရန် လိုအပ်သညဴ် အေထာက်အကူပစ္စည်ဵမျာဵကို ရင်ဵနှီဵြမှပ်နှဳနိုငပ် ါက ဓါတ်ပုဳရိုက်ရန်အတွက် အထူဵသီဵသန့် အလင်ဵေရာင်ေပဵနိုင်သညဴ် ေထာက်တိုင်မျိုဵကို အသုဳဵြပုသငဴ်ပါသည်။ဓါတ်ပုဳရိုက်ရန်လိုအပ်ေသာ အေထာက်အကူပစ္စည်ဵမျာဵမှာ ကင်မရာ၊ အလင်ဵနှငဴ်သက်ဆိုင်သညဴ်ပစ္စည်ဵစသည်တို့ြဖစ်ေသာေကကာငဴ် လွယ်ကူရန်နှင်ဴ ေလဵလဳသညဴ်ပစ္စည်ဵမျာဵကို အသုဳဵြပုရာတွင်လည်ဵ ပိုမတို ည်မငိမ်စွာထာဵ၍ အသုဳဵြပုနိုင်ရန်လအို ပ်သည်။ Copy stand ကိုအသုဳဵြပုရန်ြပင်ဆင်ထာဵနိုငပ် ါက ပုဳမှန်ပတ်ဝန်ဵကျင်၌ ဓါတ်ပုဳမျာဵကို ရိုက်ကူဵနိုငမ် ည် ြဖစ်ပါသည်။(က)အခန်ဵအတွငဵ် ဓါတ်ပုဳမျာဵရိုက်ကူဵရာတွင် သတိြပုရမညဴ်အချက်မျာဵ- အရိပ်ကျေရာက်မှုနှင်ဴ အလင်ဵြပန်ြခင်ဵတို့အေပါ် ပိုမိုအာရုဳစိုက၍် အလင်ဵေရာင် အတိမ်ဵအေစာင်ဵနှင်ဴ အေနအထာဵတို့ကုိ ချ ိန်ညှိသငဴ်ပါသည်။ ေနာက်ခဳတွင် အလင်ဵမြပန်ေသာစာရွက်ကိုအသုဳဵြပုြခင်ဵသည် အေကာင်ဵဆုဳဵြဖစ်ပါသည်။(ခ) အခန်ဵအြပင် ဓါတ်ပုဳမျာဵရိုက်ကူဵရာတွင် သတိြပုရမညဴ်အချက်မျာဵ- အခန်ဵအြပင် ဓါတ်ပုဳမျာဵရိုက်ကူဵရာတွင် အရိပ်ကျေရာက်မှုနှငဴ် အလင်ဵြပန်ြခင်ဵတို့အေပါ် ပိုမိုအာရုဳစိုက်၍ ေတာက်ပေသာအလင်ဵနှင်ဴ အချ ိန်အခါအရ ပါဵလွှာေသာ မိုဵတိမ်အကာအေနအထာဵတို့ကုိ မူတည်၍ နည်ဵပညာမျာဵတီထွင် အသုဳဵြပုကာ အလင်ဵတိုက်ရိုက် ကျေရာက်မှုကို ေရှာင်သင်ဴပါသည်။- သုဳဵေချာင်ဵေထာက် ေထာက်တဳကို အသုဳဵြပုခဲဴလျင် မိမရိ ိုက်ကူဵမညဴ် အရာဝတ္ထုသည်ေလထဲတွင် ေရွ့သွာဵနိုင်ေကကာင်ဵကို သတိြပုသငဴ်ပါသည်။

ေတာက်ပေသာအရိပ်ေနေရာင်တိုက်ရကို ်ကျေရာက်ြခင်ဵ20၃။ ဓါေ်ပရုဳ ိုက်ကူဵသညဴ်နည်ဵပညာမျာဵ(လက်ေေွ့လမ်ဵညွှန်)(၁)အပင်မျိုဵ၏လက္ခဏာနှငဴ် ကကီဵထွာဵသညဴ်အေြခအေနမျာဵကို ရှင်ဵလင်ဵေဖာ်ြပေသာဓါတ်ပုဳမျာဵအပင်မျိုဵ၏

လက္ခဏာနှငကဴ် ကီဵထွာဵသညဴ်အေြခအေနမျာဵကို

ရှငဵ် လင်ဵေဖါ်ြပနိုငရ် န်ဓါတ်ပမုဳ ျာဵကို အပင်မျိုဵတိုင်ဵအတွက် ရိုက်ကူဵသငဴ်ပါသည်။ တတ်နိုင်သေရွ့ လက္ခဏာအေတာ်မျာဵမျာဵကို လွမ်ဵခခုဳနိုင်သညဴ် ဓါတ်ပမုဳ ျာဵ ြဖစ်ရမညဴ်အစာဵ လက္ခဏာတစ်ခုအတွက် ဓါတ်ပုဳတစ်မျ ိုဵစီ ရိုက်ကူဵပါက ဓါတ်ပုဳရိုက်ရာတွင် လုပ်အာဵမျာဵစွာ သုဳဵရသညဴ်အြပင် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵမျာဵကို စီမဳထနိ ်ဵသိမ်ဵရမညဴ် အလုပ်မျာဵ ပိုလာေပလိမ်မဴ ည်။ ထိ့ေု ကကာငဴ် လက္ခဏာ အေတာ်မျာဵမျာဵကို ေဖာ်ြပနိုင်သညဴ် ဓါတ်ပုဳအနည်ဵငယ်ကိုသာ ရိုက်ကူဵမှတ်တမ်ဵတင်သငဴ်ပါသည်။

ကာေနရှငဵ် ပင်နမူနာ၁၂၁။စမ်ဵသပ်ကွက် စိုက်ပျိုဵြဖစ်ထွန်ဵေနသညဴ်အေြခအေန၂။ အပင်ကကီဵထွာဵသညဴ်အေလဴအထ အပင်အြမငဴ်၊ ေဘဵကိုင်ဵအေရအတွက်နှင်ဴ အရွက်လိပ်ေနသညဴ်ဒီဂရီ21၃၄၅၃။ အရွက် အရွက်အလျာဵ၊ အနဳ၊ ပုဳသဏ္ဍန်၊ အေရာင်နှငဴ် ဖေယာင်ဵပါဝင်မှု၄။ ပန်ဵပွငဴ် ပန်ဵပွငဴ်အေရာင်၊ အချင်ဵ၊ အမျိုဵအစာဵ၊ ေဘဵတိုင်ြမင်ကွငဵ်၅။ ပန်ဵပွငအဴ် စိတ်အပိုငဵ် မျာဵ ပန်ဵပွငဴ်၏ပွင်ခဴ ျပ်အေရာင်၊ ပုဳစဳ၊ ပွငဴ်ချပ်အလျာဵအနဳ၊ အဖူဵ၊ calyces ပွငဴ်ဖတ်မျာဵ၊ovaries အမအဂေါ၊ pistil ပွငဴ်မဝတ်ဆဳ(၂) ထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်မငိမ်မှုရှိေကကာင်ဵ ရှင်ဵလင်ဵေဖါ်ြပသညဴ်ဓာတ်ပုဳမျာဵထူဵြခာဵမှု၊ ညီညာမှု၊ တည်မငိမ်မှုရှိေကကာင်ဵ ရှငဵ် လင်ဵေဖါ်ြပရန်အတွက် ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် နှိုငဵ် ယှဉ်သညဴ်မျိုဵမျာဵအြပင် ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် မျိုဵကွဲမျာဵကို အတူတကွဓါတ်ပုရဳ ိုက်ကူဵထာဵရန် လိအု ပ်ပါသည်။၁) ထူဵြခာဵမှုရှိြခင်ဵထူဵြခာဵမှုရှိလျင် ထူဵြခာဵမှုရှိသညဴ် လက္ခဏာမျာဵကို ေပါ်လွငေ် အာင် ဓါတ်ပုဳမျာဵကိုရိုက်ရပါမည်။ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵ

ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျ ိုဵ22နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျ ိုဵေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵတို့၏ ပန်ဵပွငဴ်မျာဵတစ်ထပ်တည်ဵ တူေသာ်လည်ဵထူဵြခာဵမှုရှိြခင်ဵကို pistil အေရာင်တွငေ် တွ့ရသညဴ် အေနအထာဵြပပုဳ၂) ထူဵြခာဵမှုမရှိြခင်ဵထူဵြခာဵမှုမရှိလျင် အပင်မျိုဵသစ်ကာကွယ်ခွင်ဴ ေလျှာက်ထာဵြခင်ဵကို ပယ်ဖျက်ေလဴရှိေသာေကကာငဴ်ဴ ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် နှိုငဵ် ယှဉ်သညဴ်မျိုဵမျာဵ၏ လက္ခဏာမျာဵကကာဵ ကွဲြပာဵမှုမရှိေကကာင်ဵကို ရှငဵ် လင်ဵစွာေဖာ်ြပေနေသာ ဓါတ်ပမုဳ ျာဵကို ရိုက်ကူဵမှတ်တမ်ဵတင်ထာဵရန် လိအု ပ်ပါသည်။ အကယ်၍ ကာကွယ်ခွင်နဴ ှင်ဴ ပတ်သတ်မပီဵ ခွငဴ်မြပုဘဲ ပယ်ချသညဴ် အေြခအေနမျာဵတွင်ကန့်ကွက်ြခင်ဵ၊ တိုင်ကကာဵြခင်ဵ စသည်တို့ကို သာမန်ြပန်လည်ေချပနိုင်ရန်အတွက် အသုဳဵြပုနိုင်မညဴ် ဓါတ်ပုဳသက်ေသမျာဵ ရှိထာဵရပါမည်။

ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵ

ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵလ
ျေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵ

ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵ ေလျာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် နှိုင်ဵယှဉ်သညဴ်မျိုဵတို့၏ လက္ခဏာမျာဵကကာဵမရှိသညဴ် အေနအထာဵြပပုဳ23ထူဵြခာဵမှု၃) ညီညာမှုမရှိခဲဴလျင်ညီညာမှုမရှိလျင် အပင်မျိုဵသစ်ကာကွယ်ခွင်ဴ ေလျှာက်ထာဵြခင်ဵကို ပယ်ဖျက်ေလဴရှိေသာေကကာငဴ်ဴ မျိုဵကွဲအပင်မျာဵနှငဴ် မျိုဵကွဲေတွ့ရှိသညဴ် အေြခအေနကို ခွဲြခာဵေဖါ်ြပနိုင် သညဴ် ဓါတ်ပမုဳ ျာဵမှတ်တမ်ဵတင်ထာဵရန် လိအု ပ်ပါသည်။ မျိုဵကွဲပင်မျာဵကို ခွဲြခာဵေဖာ်ြပရန်အတွက် ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှင်ဴ မျိုဵကွဲပင်မျာဵကို အတူတွဲ၍ ဓါတ်ပုဳရိုကက် ူဵထာဵရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ကာကွယ်ခွငဴ်နှင်ပဴ တ်သတ်မပီဵ ခွငဴ်မြပုဘဲ ပယ်ချသညဴ်အေြခအေနမျာဵတွင် ကန့်ကွက်ြခင်ဵ၊ တိုင်ကကာဵြခင်ဵ စသည်တို့ကို သာမန်ြပန်လည် ေချပနိုငရ် န်အတွက် အသုဳဵြပုနိုငမ် ညဴ် ဓါတ်ပုဳသက်ေသမျာဵရှိထာဵရပါမည်။စမ်ဵသပ်ကွက်တွင် မျိုဵကွဲေတွ့ရှမိ ှုအာဵ အတည်ြပုနိုင်ရန် မှတ်တမ်ဵတင်ထာဵေသာဓါတ်ပုဳမျာဵဘယ်ဘက်ပ-ုဳ ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵအေပါ်ပုအေပါ်ပုဳ ဳ-- ေလျှေလျှာာက်က်ထထာဵသညဴာဵသညဴ်မ်မျိုျိုဵဵ

အေပါ်ပုဳ - ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵ

ညာဘက်ပုဳ - မျုိ ဵကွဲပင်ေအာက်ေအာက်ပပုဳ-ုဳ-မျိမျိုဵကွုဵကွဲပဲအင် ပင်ေအာက်ပုဳ- မျိုဵကွဲပင် ေလျှာက်ထာဵသညဴ်မျိုဵနှငဴ် မျ ိုဵကွဲပင်မျာဵကို အတူတွဲ၍ ရိုက်ကူဵထာဵသညဴ်ဓါတ်ပုဳမျာဵ

24

(၃) ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူရာတွင် အေရဵကကီဵသညဴ်အချက်မျာဵ၁) ဓါတ်ပတုဳ ွငေ် ဖာ်ြပသညဴ် လက္ခဏာမျာဵသည် အပင်မျိုဵ၏ ေဖာ်ြပသညဴ်လက္ခဏာမျာဵနှငဴ်ကိုက်ညီရန် လိုအပ်ပါသည်။DUS Test အစီရင်ခဳစာမျာဵတွင်ပါရှိသညဴ် ဓါတ်ပုဳမျာဵတွင်ေတွ့ရသညဴ် ြပဿနာတစ်ခုမှာဓါတ်ပတုဳ ွင် ေဖာ်ြပသညဴ် လက္ခဏာမျာဵနှငဴ် အပင်မျိုဵကို ေဖာ်ြပသညဴ် လက္ခဏာမျာဵကကာဵကိုက်ညီမှု မရှိြခင်ဵပင်ြဖစ်သည်။ ဉပမာ ဘယ်ဘက်ြခမ်ဵတွင် အပင်မျိုဵ၏ လက္ခဏာ နဳပါတ် ၁“အပင်အြမငဴ်” သည် ၈၀ စင်တီမီတာြဖစ်ေသာ်လည်ဵ ဓါတ်ပတုဳ ွင် ၁၀၀ စင်တီမီတာထက်ေကျာ်ေနပါသည်။ ဤကဲဴသို့ေသာ အေြခအေနမျာဵ၌ ဓါတ်ပရုဳ ိုက်သညဴ် အရာဝတ္ထုကို ေရွဵချယ်ရာတွင်ခက်ခသဲ လာဵသို့မဟုတ်အတိုငဵ် အတာမှာဵသလာဵဆိုသညဴ်ေမဵခွန်ဵအချ ို့ရှိနိုင်ပါသည်။ဓါတ်ပမုဳ ျာဵသည် ေဖာ်ြပသညဴ် လက္ခဏာမျာဵနှငဴ် ဆန့်ကျင်ေနြခင်ဵမျ ိုဵ မြဖစ်ရပါ။25၂) ကင်မရာ၏လက္ခဏာမျာဵမူလအေရာင်ရရန်ချ ိန်ညြှိ ခင်ဵ သငဴ်ေတာ်မနှ ်ကန်ခဲဴလျင်ေတာင်မှ ပန်ဵပွငဴ်၏ မူလအေရာင်အတိုငဵ် မှန်ကန်စွာ ေဖါ်ြပနိုင်မည်ဟု မဆိုနိုငေ် ပ။ ကာလာေဖါ်ြပမှုသည် ကင်မရာအမျိုဵအစာဵကိုမူတည်၍ကွဲြပာဵနိုငေ် သာေကကာငဴ် ကင်မရာအမျိုဵအစာဵကို ေရွဵချယ်ရာတွင် ကင်မရာ၏ အေရာင်ေဖါ်ြပနိုငသ် ညဴ် အေနအထာဵကို အထူဵသတိြပုရန် လိအု ပ်ပါသည်။ ဓါတ်ပုဳရိုကမ် ပီဵလျှင်မပီဵြခင်ဵပုဳကုစိ စ်ေဆဵကကညဴ်မပီဵ ၎င်ဵပုဳမျာဵသည် မူလအေရာင်မေဖါ်ြပပါက မူလအေရာင်ရရန် ထပ်မဳချ ိန်ညြှိ ခင်ဵကဲဴသို့ေသာ လိအု ပ်သလိမု ှန်ကန်သညဴ် လုပ်ေဆာင်ချက်မျာဵြပုလုပ်ရပါမည်။

ကင်မရာ- ၁ မူလအေရာင်မဟုတ်(အလွန်နြီ ခင်ဵ)မူလအေရာင်ရရန်ချိန်ညှိြခင်ဵကို

ကင်မရာ-၂ မူလအေရာင်( လိေမ္မာ်ေရာင်ြဖစ်ြခင်ဵ)သငဴ်ေတာ်စွာချနိ ်ထာဵေသာ်လည်ဵအေရာင်ေဖါ်ြပမှု အမျိုဵမျုိ ဵြဖစ်ြခင်ဵ26ကင်မရာအမျ ိုဵအစာဵအရ၄။ မျိုဵစိေ်မျာဵေွငဖ် ွဲ့စည်ဵပါဝင်မှုစာရင်ဵ(၁) ပုဳမနှ ်ဖွဲ့စည်ဵပါဝင်မှု (၁၃.၁.၂၀၀၉)စေတာ်ဘယ်ရီ(ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)စမ်ဵသပ်ကွက်ပုဳအပင်ကကီဵထွာဵပုဳ

အရွက်အပွငဴ်

ပထမအသီဵ

ဒုတိယအသီဵ27

အသီဵကန့်လန့်ြဖတ်ပငို ဵ် ပုဳအာလူဵ (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၈.၇.၂၀၀၉စမ်ဵသပ်ကွက်ပုဳ

အပင်ကကီဵထွာဵသည်ဴပဳု28အရွက်ပဳုအပွငဴ်ပုဳ

အသီဵပုဳ

အသီဵကန့်လတ်ြဖတ်ပုဳ29ကဇွန်ဵဥ (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၈.၁၁.၂၀၁၀စမ်ဵသပ်ကွက်ပုဳကန်ဇွန်ဵဥအေနအထာဵအရွက်ပဳု

ကန်ဇွန်ဵဥ၏ အေရာင်နှင်ဴ ပုဳသဏ္ဍန်30ြပုတ်ထာဵေသာဥ၏အေရာင်ပဲပုပ် (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၅.၁၀.၂၀၀၉၂၁။၁။ စမ်ဵသပ်ကွက် ( သီဵေတာငဴ်အနုမျာဵကိုရိတ်သိမ်ဵြခင်ဵ)၂။ အပင်၏ကကီဵထွာဵေနသညဴ်အေြခအေန ( သီဵေတာငဴ်အနုမျာဵကိုရိတ်သိမ်ဵြခင်ဵ)31အရွက်အပွငဴ်

ရိတ်သိမ်ဵထာဵသည်ဴပင်စည်(သီဵေတာငဴ်အနု) သီဵေတာငဴ်(ရိတ်သိမ်ဵထာဵသညဴ်သီဵေတာငဴ်အနု)

32

၁၂

၁။ စမ်ဵသပ်ကွက် ( အေစဴရတိ ်သိမ်ဵချိန်)၂။ ရိတ်သိမ်ဵထာဵသညဴ်ပင်စည် ( မျ ိုဵေစဴရိတ်သိမ်ဵချ ိန်)သီဵေတာငဴ်၏အေြခအေန( အေစဴရတိ ်သိမ်ဵချ ိန်)

33

အေစဴ

မျိုဵေစဴ ( အကကီဵချဲ့ထာဵသညဴ်ပဳု)ဆလပ်သီဵနှဳ (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၁၉.၅.၂၀၀၉၂၁၁။ အပင်၏ကကီဵထွာဵေနသညဴ်အေြခအေန (ေဘဵတိုက်ြမင်ကွငဵ် )၂။ အပင်၏ကကီဵထွာဵေနသညဴ်အေြခအေန ( အေပါ်စီဵမှြမင်ကွငဵ် )34ဆလပ်ထုတ်ြဖစ်ေပါ်လာသညဴ်အေြခအေနအရွက်အေစဴ35

ဂန္ဓမာပန်ဵ (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၁၀.၁၁.၂၀၀၉

စမ်ဵသပ်ကွက်ပုဳ

အပင်၏ကကီဵထွာဵေနသညဴ်အေြခအေနအရွက်အပွငဴ်

ပွငဴ်ဖတ်ပုဳ36နှင်ဵဆီ (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၁၀.၁.၂၀၁၀စမ်ဵသပ်ကွက်ပုဳ

အညွှန့်ပုဳ

ပင်စည်(အလည်ပိုငဵ် )အရွက်37ပန်ဵပွငပဴ် ါေသာပင်စည်

ပန်ဵပွငဴ်

ပွငဴ်ချပ်ပဳု38

(၂) ထူဵြခာဵမှုကို ေဖါ်ြပေနသညဴ် ဖွဲ့စည်ဵပါဝင်မှုမျာဵငရုတ် (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၃.၁၀.၂၀၀၈

အပင်၏ကကီဵထွာဵမှုနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳအသီဵသီဵေနမှုအာဵနှိုင်ယှဉ်ြပပုဳအရွက်မျာဵနှိုငဵ် ယှဉ်ြပပုဳ

အသီဵမျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳ39

စပါဵသီဵနှဳ (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၂၂.၁၂.၂၀၁၀

အပင်၏ကကီဵထွာဵမှုနှိုငဵ် ယှဉ်ြပပုဳအေစဴမျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳအနှဳမျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳ

အခွဳချွတ်ထာဵသညဴ်အေစဴမျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳ40ဇီဵပင် (ေဖါ်ြပပါရက်စွဲသည် ဓါတ်ပုဳမှတ်တမ်ဵယူထာဵေသာရက်ကို ညွှန်ဵဆိုထာဵပါသည်။)၂၈.၄.၂၀၁၀ဇီဵကိုငဵ် မျာဵနှိုငဵ် ယှဉ်ြပပုဳ

ဇီဵပန်ဵခိုင်မျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳပန်ဵပွငဴ်မျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳပန်ဵပွင်ခဴ ျပ်မျာဵနှိုင်ဵယှဉ်ြပပုဳ41