หมวดหมู่การทดสอบ
(งานวิศวกรรมโยธา)้เนื อหาการทดสอบภาคปฏิ
บตั ิ

Ver.2022090
8

่
่
่
่
่ ในหน้างานก่อสร ้างบทที่ 5 ความรู ้เกียวกั
บเครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดทีใช้่ อ เครืองจั่ กร วัสดุ และเครืองมื่ อวัดเฉพาะประเภทงาน ...................................................... 96
5.1 เครืองมื่ กรก่อสร ้าง .............................................................................................................. 96
5.1.1 เครืองจั
5.1.2 งานอุโมงค ์ดันท่อ................................................................................................................. 98
5.1.3 งานโยธาทางทะเล ............................................................................................................... 99
5.1.4 งานขุดเจาะบ่อ .................................................................................................................... 101
5.1.5 งาน Wellpoint ................................................................................................................. 101
5.1.6 งานปูผวิ ทาง ........................................................................................................................ 101
5.1.7 งานเสาเข็ม ......................................................................................................................... 102
่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน) ...................................................................................... 102
5.1.8 งานบนทีสู
5.1.9 งานโครงเหล็ก ..................................................................................................................... 105
5.1.10 งานเหล็กเสริม .................................................................................................................. 106
5.1.11 งานขอ้ ต่อเหล็กเสริม ........................................................................................................ 107
่ .......................................................................................................................... 109
5.1.12 งานเชือม
5.1.13 งานแบบหล่อ .................................................................................................................... 109
๊ งคอนกรีต ........................................................................................................... 111
5.1.14 งานปัมส่
5.1.15 งานทาสี (งานทาสี) .......................................................................................................... 112
5.1.16 งานจัดสวน ....................................................................................................................... 114
่ อ เครืองจั่ กร วัสดุ และเครืองมื่ อวัดทีใช่ ้ร่วมกันในงานแต่ละประเภท................................. 116
5.2 เครืองมื่ อไฟฟ้ า .................................................................................................................... 116
5.2.1 เครืองมื
้ า ..................................................................................... 118
5.2.2 ขุดเจาะ/ปรบั ระดับ/บดอัด, จีเขย่
่
5.2.3 ตีเส ้นปักเตา้ /ทาเครืองหมาย
.............................................................................................. 119
5.2.4 วัด/ตรวจสอบ ..................................................................................................................... 119
5.2.5 ตัด/ดัด/ปอก....................................................................................................................... 121
5.2.6 เคาะ/ถอน, ดึงออก ............................................................................................................. 122
5.2.7 ไส/ขัด/เจาะรู ...................................................................................................................... 123
5.2.8 ขันแน่ น/ยึดติดตัง้ ............................................................................................................... 123
5.2.9 นวด/ผสม ........................................................................................................................... 124

5.2.10 ปกป้ องรกั ษา/บ่ม ............................................................................................................. 125
่
5.2.11 กาจัดสิงสกปรก
................................................................................................................ 125
่
5.2.12 ขนย ้ายสิงของ
.................................................................................................................. 125
5.2.13 แขวน/ยก/ดึง ................................................................................................................... 126
5.2.14 นั่งร ้าน, โต๊ะทางาน/บันไดลิง ............................................................................................ 127
5.2.15 ทาความสะอาด................................................................................................................. 128

่้ั หน้่ างานก่อสร ้างบทที่ 6 ความรู ้เกียวกั
บการก่อสร ้างติดตงที่ วมกันทัวไปในหน้
่
6.1 เรืองร่
างานก่อสร ้าง ............................................................................................. 129
6.1.1 ลักษณะเฉพาะของงานก่อสร ้าง ......................................................................................... 129
6.1.2 แผนงานก่อสร ้าง ................................................................................................................. 130
6.1.3 การควบคุมจัดการงานก่อสร ้าง ......................................................................................... 130
6.1.4 การเตรียมการก่อนงานก่อสร ้าง ........................................................................................ 131
่
6.1.5 การตีเส ้นปักเตา้ (ตีเส ้น, ทาเครืองหมาย)......................................................................... 132
่ บการก่อสร ้างในงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท ............................................. 133
6.2 ความรู ้เกียวกั
6.2.1 งานดิน................................................................................................................................. 133
6.2.2 งานอุโมงค ์ดันท่อ................................................................................................................. 134
6.2.3 งานโยธาทางทะเล ............................................................................................................... 135
6.2.4 งานขุดเจาะบ่อ .................................................................................................................... 138
6.2.5 งาน Wellpoint ................................................................................................................. 139
6.2.6 งานปูผวิ ทาง ........................................................................................................................ 139
่ ้เครืองจั่ กร ........................................................................................................ 140
6.2.7 งานดินทีใช
6.2.8 งานเสาเข็ม ......................................................................................................................... 141
่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน) ...................................................................................... 142
6.2.9 งานบนทีสู
6.2.10 งานโครงเหล็ก ................................................................................................................... 144
6.2.11 งานเหล็กเสริม .................................................................................................................. 145
6.2.12 งานขอ้ ต่อเหล็กเสริม ........................................................................................................ 147
่ .......................................................................................................................... 148
6.2.13 งานเชือม

6.2.14 งานแบบหล่อ .................................................................................................................... 149
๊ งคอนกรีต ........................................................................................................... 150
6.2.15 งานปัมส่
6.2.16 งานทาสี (งานทาสี) .......................................................................................................... 150
6.2.17 งานจัดสวน ....................................................................................................................... 151
้
6.2.18 งานรือถอน
....................................................................................................................... 152

บทที่ 7 ความปลอดภัยในงานก่อสร ้าง
7.1 อุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง .................................................................................................... 154
7.1.1 สถานะของอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง .................................................................... 155
7.1.2 ประเภทของอุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ต
ิ ...................................................................... 156
่ ดอุบต
7.1.3 งานก่อสร ้างซึงเกิั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จานวนมาก ............................................................ 158
7.2 กิจกรรมความปลอดภัยในหน้างานก่อสร ้าง ................................................................................... 159
7.2.1 วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัย ........................................................................................ 159
่ า้ มาหน้างานใหม่ .................. 161
7.2.2 การอบรมดา้ นความปลอดภัยและอาชีวอนามัยใหก้ บั ผูที้ เข่ ้ามาหน้างานใหม่ ....................................................................................... 162
7.2.3 การอบรมผูที
้ เข
่
7.2.4 อุปกรณ์สาหรบั การทางานทีปลอดภั
ย............................................................................... 163
7.2.5 มาตรการป้ องกันโรคลมแดด .............................................................................................. 164
่
7.2.6 เครืองหมายส
าหรบั สร ้างความตระหนักในการทางานอย่างปลอดภัย............................... 164
่ บขอ้ ผิดพลาดของมนุ ษย ์ ......................................................... 165
7.2.7 การทาความเขา้ ใจเกียวกั

่
่
่
่
่ ใน
บทที่ 5 ความรู ้เกียวกั
บเครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดทีใช้
หน้างานก่อสร ้าง่่่
5.1 เครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดเฉพาะประเภทงาน
่
5.1.1 เครืองจั
กรก่อสร ้าง่ กรทีท่ ำงำนขุด/ถมด ้วยกำรขับเคลือนของบู
่[รถตักดินไฮดรอลิก (รถแบ็คโฮ)] เครืองจั
มรถตักดินไฮดรอลิก่ บเคลือนโดยกระบอกสู
่อำร ์ม และบุ ้งกี๋ ซึงขั
บไฮดรอลิก และด ้วยกำรหมุนโครงสร ้ำงส่วนบน
่่ ตถุประสงค ์ต่ำงๆ เช่น ใช ้เป็ นเครืองจั่ กรสำหร ับทำลำย ขูดทีสำมำรถหมุนได ้ สำมำรถใช ้เพือวั
่หรือบด ฯลฯ โดยกำรเปลียนอุ
ปกรณ์ทที่ ำงำน๋ ดตังไว้ ้ทีปลำยอำร
่[รถขุดไฮดรอลิก] รถตักดินไฮดรอลิกประเภทหนึ่ ง มีบุ ้งกีติ
์ม๋ ดตังโดยหงำยขึ
้่ งกว่ำตัวเครืองจั่ กรโดยบุ ้งกีจะติน้ เหมำะสำหร ับกำรขุดในตำแหน่ งทีสู่ กรทีติ่ ดตังแผงเขี
้่ นแบบเคลือนย
่[รถดันดิน (Bulldozer)] เครืองจั
ยดิ้ำยได ้ (ดันดิน)่ ้ำนหน้ำของยำนพำหนะเคลือนที่่่ ำจำกโลหะหรือยำง)ไว ้ทีด
ประเภทตี
นตะขำบ (ล้อสำยพำนทีท่ วนใหญ่จะใช ้สำหร ับกำรขุดและขนย ้ำย นอกจำกนี ้ ยังมีเครืองจั่ กรทีเรี่ ยกว่ำ "รถขูด"ซึงส่่ หวั ขูดหรือริปเปอร ์ (Ripper) ทีขู่ ดดินและทรำยและชันหิ้ นออกซึงมี่่ กรบดอัดโดยใช ้น้ำหนัก มีหลำกหลำยประเภทตำมกำรประกอบ
[เครืองตบดิ
น] เครืองจั

รถดันดิน
(Bulldozer)รูปทรงและวัสดุของลูกกลิง้

่เครืองตบดิ
น่ กรบดอัดซึงมี่ ลูกกลิงที้ ท่ ำจำกเหล็ก ใช ้สำหร ับบดอัดดินชันซับเกรดและ
้[รถบดถนน] เครืองจั้ บเบส ฯลฯ ในงำนปูผวิ ทำงชันซั่ กรบดอัดซึงมี่ ลูกกลิงที้ ท่ ำจำกยำง เหมำะสำหร ับดินธรรมดำ
[รถบดถนนล้อยาง] เครืองจั
่้ บเบส ฯลฯ นอกจำกนี ้ ยังใช ้ในกำรบดอัดวัสดุ ผสมยำงมะตอยอีกด ้วยทีบดอัดได ้ง่ำย และหินบดสำหร ับปูผวิ ทำงชันซั่ เครืองจั่ กรทีท่ ำกำรบดอัดโดยทำให ้ลูกกลิงเหล็
้่[รถบดถนนแบบสัน]กสันสะเทือน่่ นกำรทำให ้สันสะเทื
่ปกติจะเป็ นกำรทำให ้สันสะเทื
อนในแนวตัง้ แต่สำหร ับรถบดอัดทีเป็
อนใน่่แนวนอน จะเรียกว่ำรถบดถนนแบบสันโดยเฉพำะ
ถึงแม้รถบดถนนแบบสันจะมี
ขนำดเล็ก
แต่ก็มปี ระสิทธิผลในกำรบดอัดได ้แน่ น่ กรทีสำมำรถท
่[รถขูดอุม้ ดิน] เครืองจั
ำงำนได ้หลำยอย่ำงในคันเดียว เช่น ขุดเจำะ ถม ขนย ้ำยรถบดถนนล้อยำง่ วนล่ำงของบุ ้งกีใส่๋ ดน่ ดขึน้
และดันดิน ขูดตัดดินด ้วยคมตัดทีส่ิ พร ้อมๆ กับเดินรถ และใส่ดนิ ทีขุ่้ ที่ จะท่ ำกำรถม ก็เปิ ดผ้ำคลุมเอำดินและทรำยออกและดันดิน
มำลงไป ในบุ ้งกี๋ เมือมำถึ
งพืนที
้เป็ นชันบำงๆ

รถบดถนนแบบสั่น

96

่
้
[รถขูดอุม้ ดินชนิ ดมอเตอร ์] รถขูดอุ ้มดินแบบขับเคลือนด
้วยตัวเอง มีกำรติดตังใบมี
ดระหว่ำง่ ดดินและทรำยออก และจะส่งดินและทรำยทีขู่ ดออกไปยังภำชนะที่
ล้อหน้ำและล้อหลังเพือขู
่
่ นดิ
้ น
อยู่เหนื อใบมีด ซึงจะขู
ดตัดและเกลียพื
่ น] เครืองจั่ กรสำหร ับปร ับระดับพืนผิ้ วดินและวัสดุชนซั
[รถเกลียดิั้ บเบส เช่น หินบดสำหร ับปูถนน
่่ ดและใบมีดระหว่ำงล้อหน้ำและหลังจะขูดพืนดิ้ นด ้วยเครืองขู่ ดและฯลฯ ให ้เรียบ ซึงจะมี
เครืองขู

รถขูดอุ ้มดิน้ ปโดย เกลียพื่ นผิ้ วดินด ้วยใบมีด
ขึนรู[รถแทรกเตอร ์ตักดิน]่ กรทีมี่ บุ ้งกีติ๋ ดตังอยู้ ่ทด่ี ้ำนหน้ำของตัวแทรกเตอร ์ สำมำรถตัก
เครืองจั่ นรถเกลียดิ

ดินและทรำย ฯลฯ ด ้วยบุ่งกี๋ แล้วบรรทุกลงในรถดัมพ ์ได ้ นอกจำกบุง้ กี๋้่ ้ในกำรเคลือนย
่ขุดตักดิน หิน ฯลฯ แล้วยังสำมำรถติดตังงำยกเพือใช้ำย่ ดขวำงอยู่ หรือติดตังหั้ วฉีดน้ำเพือใช่ ้ในกิจกรรม
ยำนพำหนะ ฯลฯ ทีกีกำรดับไฟได ้อีกด ้วย มีทงประเภทล้อ
ั้และประเภทตีนตะขำบ่ กรสำหร ับบรรทุกและขนย ้ำย[รถตักดินล้อยาง (Loader)] เครืองจั่ งด่ ้วยล้อและมีบุ ้งกีขนำดใหญ่
๋ซึงวิอยู่ทหน้ี่ ำรถ ตักวัสดุต่ำงๆ เช่น ดินและทรำย
่หินในเหมือง ฯลฯ แล้วบรรทุกลงในรถดัมพ ์ ฯลฯ โดยกำรขับเคลือนตัวรถ๋ไปข ้ำงหน้ำพร ้อมๆ กับกำรขยับบุ ้งกีและบูม รถตักดินล้อยำง (Loader)่ ้วยล้อ จึงเรียกอีกอย่ำงว่ำ รถดันดินล้อยำงเป็ นรถแทรกเตอร ์ตักดินทีวิ่ งดหรือรถตักดินล้อยำง

รถดัมพ ์และรถแทรกเตอร ์ตักดินประเภทตีนตะขำบ

[รถดัมพ ์] ยำนพำหนะสำหร ับขนย ้ำยดินและทรำย หิน ฯลฯ โดยเฉพำะ
่โดยสำมำรถยกตัวถังกระบะให ้เอียงลงเพือเทดิน (ดัมพ ์) ได ้ จึงเรียกว่ำรถดัมพ ์ส่วนใหญ่มกั ใช ้ร่วมกับรถตักดินไฮดรอลิกหรือรถตักดินล้อยำง (Loader)่่ กรสำหร ับบดหินแข็งและชันหิ้ น ใช ้สำหร ับเจำะรู เพือติ่ ดตังไดนำไมต
้[เครืองเจาะหิ
น] เครืองจั
์่ พุกเซริยะสำหร ับทำลำยหิน ฯลฯหรือเจำะรูเพือใส่่ กรซึงใช่ ้กำลังในกำรยกสิงของขึ
่้่[เครน] เครืองจั
นและขนย
้ำยสิงของในแนว
ระนำบรถตักดินล้อยำง (Loader)มีหลำกหลำยประเภท เช่น ทำวเวอร ์เครน รถเครน และรถเครนตีน ตะขำบ ฯลฯรถดัมพ ์่ กรสำหร ับกำรก่อสร ้ำงประเภททีมี่ เครนติดตัง้ อยู่บนรถบรรทุก
[รถเครน 4-8 ล้อ] เครืองจั
[รถเครนตีนตะขาบ] รถเครนประเภทตีนตะขำบ สำมำรถทำงำนได ้ในหลำก หลำยสถำนที่้ มะ และบนพืนดิ้ นทียั่ งไม่ได ้ปูผวิ ทำง ฯลฯเช่น บนพืนหิ

97รถเครน 4-8 ล้อรถเครนตีนตะขำบ

5.1.2 งานอุโมงค ์ดันท่อ
ภาพของรายละเอียดภาพ
รวมวิธกี ่อสร ้างแบบดนั ท่อ(12) ระบบเครน
ท่อดัน่(11) ระบบเท (สำรหล่อลืน,วัสดุทเติี่ มด ้ำนหลังผนัง)ทำงรถไฟ
แม่น้ำ

แพลตฟอร ์มรับหัว
ขุดเจำะอุโมงค ์ (15)(3) ปำกอุโมงค ์ดันท่อ
่ระบบขับเคลือน
ช่วงกลำง (10)หัวขุดเจำะ
อุโมงค ์ (1)แหวนขับ่ (4)เคลือน

โครงคำ้ (5)่แม่แรงขับเคลือนหลัก (6)ผนังรับแรงดัน (8)่ (7)บล็อกขับเคลือน

(2) ท่อดัน
(9) เฟรมดัน

(14) บ่อรับ

(13) บ่อดัน่ กรสำหร ับขุดดิน และมีหลำยประเภทขึนอยู้่ ด วิธก
[(1) หัวขุดเจาะอุโมงค ์] เครืองจั
่กบั คุณสมบัตขิ องดินทีจะขุี ำรขนย ้ำยดินที่
ขุดออกมำ ฯลฯ่ ้ในวิธก
[(2) ท่อดัน] ท่อทีใชี อ่ สร ้ำงแบบดันท่อ่่[(3) ปากอุโมงค ์ดันท่อ] ปำกอุโมงค ์ดันท่อเป็ นทำงเข ้ำซึงจะเริ
มผลักท่อดันจำกบ่อดันเข ้ำไปในดิน ปำกอุโมงค ์ดันท่อจะช่วย
่ั้ำบำดำลและสำรหล่อลืน
่ป้ องกันกำรรวไหลของน่่่[(4) แหวนขับเคลือน]แหวนขับเคลือนจะป้
องกันไม่ให ้ท่อดันแตกหักโดยกำรส่งแรงของแม่แรงขับเคลือนหลั
กไปยังท่อดัน
อย่ำงสม่ำเสมอเท่ำๆ กัน้ โครงคำจะใช
้่ งแรงขับเคลือนและเสริ
่่ เพียงพอ
[(5) โครงคา]้เป็ นเสำรองร ับเสริมเพือส่
มระยะชักของแม่แรงไฮดรอลิกทีไม่่[(6) แม่แรงไฮดรอลิกขับเคลือนหลัก]หัวขุดเจำะอุโมงค ์และท่อดันจะถูกผลักเข ้ำไปในดินโดยใช ้แรงดันไฮดรอลิกของ
่แม่แรงไฮดรอลิกขับเคลือนหลั
ก
98

่
่
[(7) บล็อกขับเคลือน]บล็อกขับเคลือนจะกระจำยแรงปฏิ
กิรยิ ำของแม่แรงและส่งไปยังผนังร ับแรงดัน่[(8) ผนังร ับแรงดัน] ผนังร ับแรงดันจะรองร ับและส่งแรงปฏิกิรยิ ำของแม่แรงขับเคลือนหลั
กไปยังฐำนด ้ำนหลังอย่ำงสม่ำเสมอ
เท่ำๆ กัน่ ำหนดไว ้[(9) เฟรมดัน] เฟรมดันคือ ฐำนยกสำหร ับนำท่อดันไปยังควำมสูงและทิศทำงทีก่่้ แรงไฮดรอลิกไว ้ทีส่่ วนกลำงของอุโมงค ์เพือเสริ่[(10) ระบบขับเคลือนช่
วงกลาง] ระบบขับเคลือนช่
วงกลำงจะติดตังแม่ม่่่ เพียงพอ
แรงขับเคลือนของแม่
แรงขับเคลือนหลั
กทีไม่่ วัสดุทเติ่ี มด ้ำนหลังผนัง ฯลฯ)[(11) ระบบเท] ระบบเทคือ ระบบทีจ่่ ำยวัสดุทจ่ี ำเป็ นสำหร ับกำรดันท่อ (สำรหล่อลืน,[(12) ระบบเครน] ระบบเครนจะยกและย้ำยท่อดัน ฯลฯ ลงไปใต ้บ่อ้ ปกรณ์ต่ำงๆ เช่น[(13) บ่อดัน] บ่อสำหร ับผลักหัวขุดเจำะอุโมงค ์และท่อดันเข ้ำไปในดิน ภำยในบ่อดันจะติดตังอุ
่่แม่แรงขับเคลือนหลัก ฯลฯ และเชือมต่
อกับท่อดัน่ ด ฯลฯ ขึนมำหลั
้่ อสร ้ำงอุโมงค ์เสร็จสิน้
[(14) บ่อร ับ] บ่อสำหร ับยกอุปกรณ์ต่ำงๆ เช่น เครืองขุ
งจำกทีก่่ ดหลังจำกทีเครื่ องขุ่ ดเคลือนที่่[(15) แพลตฟอร ์มร ับหัวขุดเจาะอุโมงค ์] ฐำนยกสำหร ับดันและเก็บเครืองขุ
มำถึง

5.1.3 งานโยธาทางทะเล
่่ กรสำหร ับขุดตักดินและทรำย ซึงติ่ ดตังอยู้ ่กบ[เรือขุด grab dredger] เรือก่อสร ้ำงซึงจะน
ำเครืองจัั เครนบริเวณส่วนปลำย่ ยกว่ำบุ ้งกีคี
๋ บ (Grab bucket) ลงสู่ก ้นทะเล และขุดตักดินและทรำยก ้นทะเลขึนมำ
้ของเรือทีเรี่ กรขุดดินและทรำยด ้วยกำรหมุน
[เรือขุดลอก pump dredger] เรือก่อสร ้ำงสำหร ับขุดก ้นทะเลโดยกำรหย่อนเครืองจั่ ยกว่ำหัวตัด (Cutter head) ซึงติ่ ดตังอยู้ ่กบ่ ดรวบรวมน้ำทะเลรวมถึงดินและทรำย
ทีเรีั ส่วนปลำยของเรือลงสู่ก ้นทะเลเพือดู่ ดออกขึนมำ้ทีขุ่ เครนทีติ่ ดอยู่กบ
้่ น้ำหนักมำก เช่น[เรือเครน] เรือก่อสร ้ำงซึงมีั เรือและใช ้ในกำรยก ขนย ้ำย และติดตังโครงสร
้ำงทีมี
บล็อกขนำดใหญ่หรือเคซอง ฯลฯเรือเครน

เรือขุดลอก
pump dredger่่ กรผสมวัสดุทำคอนกรีตและปัมส๊ ำหร ับเทคอนกรีตทีผสมเสร็
่[เรือผสมปู นสาหร ับเทคอนกรีต] เรือก่อสร ้ำงซึงบรรทุ
กเครืองจั
จ99

๋ บสำหร ับขนย ้ำยวัสดุหน
[เรือขนส่ง] เรือก่อสร ้ำงพร ้อมบุ ้งกีคีิ และทรำย สำมำรถแล่นได ้ด ้วยตัวเอง ดังนั้นจึงใช ้ขนย ้ำยทรำย่ ำงำน และเคลือนย่๋ บและหินไปทีหน้
้ำยหรือโยนทรำยและหินโดยใช ้บุ ้งกีคี่ ดลอกขึนมำรวมถึ
้่ นวัสดุกอ
[เรือบรรทุกทราย/หิน] เรือก่อสร ้ำงสำหร ับขนย ้ำยดินและทรำยทีขุ
งทรำยและหินทีเป็่ สร ้ำง
บำงประเภทจะมีท ้องเรือแบบเปิ ด่ี สำมำรถแล่นได ้ด ้วยตัวเองโดยใช ้สลิงหรือเชือก
[เรือลากจู ง] เรือก่อสร ้ำงสำหร ับลำกเรือก่อสร ้ำงขนำดใหญ่ทไม่่ ้กว ้ำนทีติ่ ดตังอยู้ ่บนเรือเพือยกหรื
่่[เรือสนับสนุ นการวางสมอ] เรือก่อสร ้ำงซึงใช
อโยนสมอเรือของเรือก่อสร ้ำงลำอืนลงทะเล
่่ี ้นทะเลเพือยึ่ ดตำแหน่ งของเรือ มีส่วนทีเป็่ นงำ[สมอเรือ] ตุ ้มน้ำหนักซึงวำงอยูท่ ก่ ้สำมำรถยึดตำแหน่ งได ้หรือแง่งสำหร ับปักลงก ้นทะเลเพือให่ กรสำหร ับวัดรูปร่ำงของก ้นทะเลซึงไม่่ สำมำรถมองเห็น
[ระบบโซนาร ์] เครืองจัด ้วยตำได ้โดยตรง่ อสำรวจซึงมี่ ตุ ้มน้ำหนักติดอยู่ทปลำยเชื
่ี[สายลูกดิง่ (Lead line)] เครืองมื
อกเรือสนับสนุ นกำรวำงสมอ่ สเกลมำตรำส่วน สำหร ับโยนลงในทะเลและอ่ำนค่ำมำตรำส่วนบนเชือกเพือ
่ทีมีวัดควำมลึกของทะเลได ้อย่ำงง่ำยๆ้ ้รอบๆ หน้ำงำนก่อสร ้ำงเพือแจ
่่[ทุ่นลอยน้า] อุปกรณ์ซงติึ่ ดตังไว
้งให ้เรือลำอืนๆ่ ได ้ทำงำนก่อสร ้ำงทรำบว่ำเป็ นหน้ำงำนก่อสร ้ำง บำงชนิดจะเรืองแสงใน
ทีไม่เวลำกลำงคืน
้[ชีทไพล ์เหล็ก] ผลิตจำกแผ่นเหล็กบำง ทังสองด
้ำนของชีทไพล ์เหล็กแต่ละแผ่น

ทุ่นลอยน้ำ

่่ ยกว่ำข ้อต่อ
จะมีรูปร่ำงเหมือนตะขอสำหร ับเชือมต่อ ชีทไพล ์เหล็กเข ้ำด ้วยกันทีเรี
่่ซึงจะสำมำรถสร
้ำงกำแพงทีป้่ องกัน ไม่ให ้ดินและทรำยพังทลำยด ้วยกำรเชือมต่อข ้อต่อ่ ตโดยกำรม้วนแผ่นเหล็กบำง เสำเข็มเหล็กมีหลำย
[เสาเข็มเหล็ก] เสำเข็มรูปท่อทีผลิ้ เส้นผ่ำนศูนย ์กลำง 40-50 ซม. จนถึงเส้นผ่ำนศูนย ์กลำงไม่นอ้ ยกว่ำ 1 ม.
ขนำดตังแต่
่่ ้ด ้วยกำรผลิต
[คอนกรีตบล็อก] สำมำรถสร ้ำงโครงสร ้ำงทีทนทำนคลื
นได้คอนกรีตบล็อกขนำดเล็ก แล้วนำติดตังและประกอบ
มีกำรนำคอนกรีตบล็อก
่บล็อกลดแรงปะทะของคลืน

รูปทรงต่ำงๆ มำใช ้ให ้เหมำะกับงำนโยธำทำงทะเล
่[เคซอง] กล่องคอนกรีตขนำดใหญ่ซงใชึ่ ้ในกำรสร ้ำงโครงสร ้ำงในทะเล เช่น เขือนกั
น่่คลืนและท่
ำเทียบเรือ ฯลฯ ประเภททีใหญ่
จะมีควำมยำว กว ้ำง และสูงไม่นอ้ ยกว่ำ 20เมตร่ ควำมแข็งแรงและขนำดเท่ำกัน (30[หินสาหร ับถมใต้น้า] หินสำหร ับงำนก่อสร ้ำงทีมี่ งถมเป็
่่ ยมคำงหมู
่
ถึง 1,000 กก.) ใช ้ในกำรสร ้ำงสถำนทีซึ
นรูปสีเหลี
(เนิ นฐำนรำก)สำหร ับก่อสร ้ำงโครงสร ้ำง
100

เคซอง

5.1.4 งานขุดเจาะบ่อ
่่ กรสำหร ับขุดหลุมในดินทีมี่ เส้นผ่ำนศูนย ์กลำงค่อนข ้ำงเล็ก นอกจำกจะใช ้ในกำรสร ้ำงบ่อน้ำแล้ว
[เครืองเจาะ]เครืองจั
่ยังใช ้สำหร ับสำรวจทำงธรณีวทิ ยำอีกด ้วย เครืองเจำะจะท
ำกำรขุดโดยใช ้แรงหมุนหรือแรงกระแทก มีประเภทต่ำงๆ เช่น่่่เครืองเจำะหมุน เครืองเจำะกระแทก
เครืองเจำะหมุ
นและกระแทก ฯลฯ้ วนทีใช่ ้ใน "วิธก่[หัวเจาะ] ชินส่ี ำรก่อสร ้ำงโดยใช ้เครืองเจำะแบบหมุ
น" สำมำรถขุดลงไปในดินได ้ด ้วยกำรหมุนหัวเจำะ้ วนทีใช่ ้ในวิธก้ ่ทปลำยแกน
่ี[ค้อนลม (Air hammer)] ชินส่ี ำรก่อสร ้ำงโดยใช ้ค ้อนลม (Air hammer) โดยจะติดตังอยู่ ดขึนสู้ ่บนพืนดิ้ นได ้ เนื่ องจำกทีปลำยค
่ขุดและขุดลงไปในดินโดยใช ้แรงหมุนและแรงกระแทก สำมำรถสูบดินทีขุ
้อนจะมีรู
และมีแรงดันอำกำศส่งผ่ำนแกนขุด๊ ำหร ับสูบน้ำบำดำลทีเกิ่ ดจำกกำรขุดเจำะ ใช ้ร่วมกับเครืองเจำะ
่[ปั๊มสาหร ับงานขุดเจาะ] ปัมส5.1.5 งาน Wellpoint่ ตะแกรงสำหร ับกรองติดตังอยู้ ่ ใช ้งำนโดยติดตังไว้ ้กับปลำยท่อจ่ำยน้ำทีเรี่ ยกว่ำท่อแนวตัง้
[Wellpoint] ท่อจ่ำยน้ำทีมี่้่้ โดยจะสร ้ำงสภำวะสุญญำกำศ
[ท่อเคสซิง] ท่อทีจะอยู่ด ้ำนนอกของท่อแนวตังในเวลำที
จะสร้ำง Wellpoint ท่อสองชัน๊ ญญำกำศ และบังคับเก็บน้ำทีแทรกออกมำรอบๆ
่ภำยในท่อเคสซิงด ้วยปัมสุ
บ่อไว ้่่ กรทีขุ่ ดรูในดินโดยกำรหมุนและกระแทก ในวิธ ี Wellpoint จะใช ้สำหร ับกำร
[เครืองขุ
ดแบบหมุนและกระแทก] เครืองจั่ เส้นผ่ำนศูนย ์กลำงขนำดใหญ่
เจำะรูสำหร ับ Wellpoint ทีมี๊ ำหร ับผลิตน้ำแรงดันสูงสำหร ับดันท่อแนวตังลงในดิ
้้[วอเตอร ์เจ็ท] ปัมสน โดยจะเจำะรูสำหร ับดันท่อแนวตังโดยใช
้นำ้่ นออกจำกหัวฉี ดตรงปลำย
แรงดันสูงซึงพ่

5.1.6 งานปู ผวิ ทาง่ อในกำรผลิตน้ำมันเบนซินหรือน้ำมันดีเซล โดยจะแข็งตัวทีอุ่ ณหภูมห
[ยางมะตอย] วัสดุทใชี่ ้ปูผวิ ทำง ผลิตจำกกำกทีเหลืิ ้อง่ อุณหภูมส
และกลำยสภำพเป็ นของเหลวเมือมีิ ูง่ กรสำหร ับปูและปร ับระดับยำงมะตอย ประกอบด ้วยส่วนรถแทรกเตอร ์ซึงติ่ ดตังเครื
้่[รถปู ยางมะตอย] เครืองจั
องยนต์ ถังฮอปเปอร ์และชุดเตำรีด (Screed) ส่วนรถแทรกเตอร ์มี 2 ประเภท ได ้แก่ ประเภทตีนตะขำบและประเภทล้อ ถังฮอปเปอร ์เป็ นอุปกรณ์่ี ้ปูและ ปร ับระดับยำงมะตอยโดยทียำงมะตอยในถั
่คล้ำยตะกร ้ำสำหร ับบรรจุยำงมะตอย ชุดเตำรีดเป็ นอุปกรณ์ทใช
งฮอปเปอร ์จะถูกส่งไปยังชุด เตำรีดด ้วยสำยพำนลำเลียง
่่ กรสำหร ับตัดคอนกรีตและยำงมะตอย
[เครืองตัดคอนกรี
ต] เครืองจั
่่ กรสำหร ับทำลำยผิวถนน ทีมี่ กำรปูผวิ ทำงใช ้งำนโดยติดตังไว้ ้กับปลำยของรถขุดตักดิน
[เบรกเกอร ์ (เครืองทาลาย)] เครืองจั
้่ อสร ้ำงประเภทคอนกรีต กำรขุดเจำะชันหิ้ น ฯลฯ ด ้วยหรือรถแบ็คโฮ นอกจำกนี ้ ยังใช ้ในกำรรือถอนสิ
งก่
101

่
่ กรสำหร ับโปรยแอสฟัลต ์อิมลั ซิไฟเออร ์[เครืองพ่
นยางมะตอย] เครืองจั

รถบดดินแบบใช ้มือลงบนถนนจะจัดเตรียม แอสฟัลต ์อิมลั ซิไฟเออร ์ ไว ้ในถังขนำดใหญ่่ ยำงมะตอยจำกด ้ำนหลังรถ
และโปรยลงบนผิวทำง ทีปู่ ้มือดัน
[รถบดดินแบบใช้มอ
ื ] รถบดถนนขนำดเล็กชนิดทีใช

5.1.7 งานเสาเข็ม
่่ กรสำหร ับขุดหลุมเพือเจำะเสำเข็
่่ ้ในวิธเี จำะเสำเข็มแบบหล่อในที่
[เครืองเจาะดิ
นสาหร ับเสาเข็มเจาะ] เครืองจั
มซึงใช้ ้วยกำรหมุนหัวขุดเจำะ ดินและทรำยจะสะสมอยู่ในหัวขุดเจำะและถูกปล่อยขึนสู้ ่พนดิ่ มโดยจะขุดเจำะพืนดื ้ นเมือเต็
จะเรียกวิธกี อ่ สร ้ำงนีว่้ ำวิธกี อ่ สร ้ำงแบบเจำะดิน
่่ กรซึงใช่ ้ในวิธเี จำะเสำเข็มแบบหล่อในที่ ซึงจั่ บท่อเหล็กทีเรี่ ยกว่ำเคสซิง
[เครืองเจาะดิ
นแบบหมุนรอบทิศทาง] เครืองจั
(หรือท่อเคสซิง) แล้วดันลงไปในดินพร ้อมๆ กับหมุน 360 องศำ จะเรียกวิธกี อ่ สร ้ำงนีว่้ ำวิธกี อ่ สร ้ำงแบบใช ้ท่อเคสซิงตลอดกำรเจำะ๋ บซึงคี่ บดินและทรำยภำยในท่อเคสซิงแล้วปล่อยขึนสู้ ่พนดิ
่[Hammer grab] บุ ้งกีคีื ้ น โดยจะใช ้ร่วมกับเครืองเจำะดิ
นแบบหมุนรอบทิศทำงในวิธกี อ่ สร ้ำงแบบใช ้ท่อเคสซิงตลอดกำรเจำะ
่่ กรสำหร ับขุดหลุมเพือตอกเสำเข็
่่[เครืองตอกเสาเข็
ม] เครืองจั
มสำเร็จ สำหร ับเครืองตอกเสำเข็
มขนำดใหญ่จะมีประเภท่่ จด่เครืองตอกเสำเข็
มชนิดทีมีุ รองร ับ 3 จุดเพือรองร
ับส่วนหัวตอกได ้อย่ำงมั่นคง

่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน)5.1.8 งานบนทีสู่ี ้จะแตกต่ำงกันสำหร ับนั่งร ้ำนประกอบท่อ นั่งร ้ำนแบบเฟรม
[วัสดุสาหร ับนั่งร ้าน] วัสดุสำหร ับประกอบนั่งร ้ำน วัสดุทใช
และนั่งร ้ำนแบบริงล็อก่ ้วัสดุน่ งร่[วัสดุสาหร ับนั่งร ้านแบบริงล็อก] "นั่งร ้ำนแบบริงล็อก" หมำยถึง นั่งร ้ำนประเภททีใชั ้ำนทีออกแบบมำให
้สำมำรถ้้ ่ งร ้ำนแบบขอเกียว
่ประกอบและรือถอนได
้โดยใช ้ค ้อนเพียงอย่ำงเดียว วัสดุพนฐำน
ื้ได ้แก่ แจ๊คเบส เสำรองร ับ รำวจับ แผ่นพืนนั้ นรองร ับแผ่นพืน้ เหล็กคำยั้ นนั่งร ้ำน บันไดเหล็ก คำยั้ นรำวจับ และแจ๊คเบสยึดติดผนัง ฯลฯ วัสดุพนฐำนชุ
คำยัื้บกัลวำไนซ ์ดังนั้นจึงทนต่อสนิ มและมีควำมทนทำน
้[วัสดุสาหร ับนั่งร ้านแบบเฟรม] "นั่งร ้ำนแบบเฟรม" หมำยถึง นั่งร ้ำนประเภทประกอบขึนจำกวั
สดุพนฐำน
ื้เช่น แจ๊คเบส้ นนั่งร ้ำน และแผ่นพืนนั้ ่ งร ้ำนเหล็กแบบขอเกียว่ ฯลฯ โดยมีส่วนประกอบหลักคือเฟรมขำตังรู้ ปประตู วัสดุพนฐำน
เหล็กคำยั
ื้ได ้แก่้ นนั่งร ้ำน หมุดข ้อต่อ แผ่นพืนนั้ ่ งร ้ำนแบบขอเกียว่ แคลมป์ ยึดผนัง รำวจับ เหล็กคำยั้ นส่วนล่ำง
เฟรมขำตัง้ แจ๊คเบส เหล็กคำยั
แผ่นกันของตก ฯลฯ

102

่
่ น
[วัสดุสาหร ับนั่งร ้านประกอบท่อ] “นั่งร ้ำนประกอบท่อ” หมำยถึง นั่งร ้ำนประเภททีประกอบโดยใช
้วัสดุ เช่น แคลมป์ ซึงเป็่ ำจำกท่อเหล็กขนำดเส้นผ่ำนศูนย ์กลำง 48.6 มม. รูปทรงของนั่งร ้ำนสำมำรถ
อุปกรณ์ยดึ ติดตัง้ ฯลฯ เข ้ำกับท่อนั่งร ้ำนทีท
่
้ แคบ
่
เปลียนแปลงได
้อย่ำงยืดหยุ่น จึงสำมำรถประกอบนั่งร ้ำนได ้แม้ในพืนทีในด ้ำนควำมแข็งแรงและควำมปลอดภัยนั้น มีจดุ ที่่ ยบกับนั่งร ้ำนแบบเฟรม โดยทีส่่ วนใหญ่จะใช ้เป็ นนั่งร ้ำนสำหร ับทำสีผนังภำยนอกอำคำรแนวรำบทีไม่่ สูงด ้อยกว่ำบ ้ำงเมือเที้ นรองร ับแผ่นพืน้ แผ่นพืนนั้ ่ งร ้ำน และข ้อต่อ ฯลฯวัสดุพนฐำนประกอบด
ื้้วย ท่อนั่งร ้ำน เพลทร ับเสำนั่งร ้ำน แคลมป์ คำยันั่งร ้ำนแบบเฟรม

นั่งร ้ำนประกอบท่อ

นั่งร ้ำนแบบริงล็อก่ ำจำกท่อเหล็กเส้นผ่ำนศูนย ์กลำง 48.6 มม.
[ท่อนั่งร ้าน] ท่อสำหร ับนั่งร ้ำนซึงท
่[ข้อต่อ] วัสดุสำหร ับเชือมต่
อท่อนั่งร ้ำนเข ้ำด ้วยกัน
้[เพลทร ับเสานั่งร ้าน] อุปกรณ์ฐำนสำหร ับยึดท่อนั่งร ้ำนในแนวตังฉำก
(เสำหลักโครงสร ้ำงนั่งร ้ำน)่่ ดกันเป็ นมุมฉำกหรือแนวทแยง มีทงแคลมป์
้ั[แคลมป์ ] อุปกรณ์สำหร ับเชือมต่
อท่อนั่งร ้ำนทีตั
แบบเข ้ำมุมฉำกและแบบขยับอิสระ
้่งร ้าน] วัสดุทใช่ี ้เสริมโครงสร ้ำงและช่วยไม่ให ้นั่งร ้ำนล้มเนื่ องจำกลม ฯลฯ ซึงจะใส่
่[เหล็กคายันนัไว ้ในแนวทแยงระหว่ำง
เสำรองร ับกับเสำรองร ับ้ ่งร ้าน] แผ่นพืนซึ้ งท่ ำหน้ำทีเป็่ นทำงเดินหรือพืนส้ ำหร ับทำงำนบนนั่งร ้ำน[แผ่นพืนนั้ นนั่งร ้ำนเหล็กคำยั
แคลมป์

เพลทรับเสำนั่งร ้ำนแคลมป์

ท่อนั่งร ้ำนท่อนั่งร ้ำน้ ่ งร ้ำนแผ่นพืนนั

เพลทรับเสำนั่งร ้ำน้ ่งร ้านแบบขอเกียว]่่ึ นพืนส้ ำหร ับทำงำนบนนั่งร ้ำน จะแตกต่ำงจำกแผ่นพืนนั้ ่ งร ้ำนตรงทีมี่ ตะขอซึง่
[แผ่นพืนนั
วัสดุซงเป็
้่ งร ้ำนตำมขวำงทียึ่ ดกับเสำหลักโครงสร ้ำงนั่งร ้ำนได ้สำมำรถแขวนติดตังบนคำนนั

103้้ วัสดุสำหร ับรองร ับแผ่นพืนนั้ ่ งร ้ำนจำกด ้ำนล่ำง
[คายันรองร
ับแผ่นพืน]้ ่ งร ้ำนแบบขอเกียว
่แผ่นพืนนั

่่ งแผ่นพืน
้ซึงจะมี
โครงสร ้ำงรองร ับในแนวทแยงสำหร ับรองร ับส่วนแนวรำบทีพยุ
่นั่งร ้ำนแบบขอเกียว่ ดตังบริ้ เวณริมนอกของแผ่นพืนนั้ ่ งร ้ำน[แผ่นกันของตก] วัสดุแผ่นทีติ่ นกำรติดตังเพื้ อป้่ องกันวัตถุรว่ งหล่น
ซึงเป็่ องกันไม่ให ้[แคลมป์ ยึดผนัง] วัสดุทยึี่ ดนั่งร ้ำนเข ้ำกับผนัง ฯลฯ เพือป้
นั่งร ้ำนถล่ม่ ดตังเข้ ้ำกับนั่งร ้ำนเพือกั่ นเสียง
[แผ่นกันเสียง] วัสดุประเภทแผ่นทีติ่ ำจำกอะลูมเิ นี ยมหรือสเตนเลสสำมำรถป้ องกันกำรลุกลำม
ประเภททีท
ของเพลิงไหม้ได ้ด ้วย่ ดตังเข้ ้ำกับนั่งร ้ำนเพือกั่ นเสียง
[ชีทกันเสียง] วัสดุประเภทชีททีติ้ นรองรับแผ่นพืน
้
คำยั

่ ง
[รอกบล็อกนิ รภัย] อุปกรณ์สำหร ับป้ องกันไม่ให ้คนงำนนั่งร ้ำนตกจำกทีสู
่่ซึงจะใช
้โดยเกียวตะขอของรอกบล็
อกนิ รภัยเข ้ำกับเข็มขัดเซฟตี ้่ ้ในกำรประกอบนั่งร ้ำนเรียกว่ำ "ลวดบังเซน"[ลวดบังเซน] ลวดหนำทีใช

แผ่นกันของตก่ มควำมแข็
่จะนำเหล็กเผำไฟแล้วปล่อยให ้เย็นลงอย่ำงช ้ำๆ เพือเพิ
งแรงทำให ้มีควำมแข็งแรงมำกกว่ำลวดโดยทั่วไป่ อสำหร ับตัดลวดบังเซน
[คีมตัดลวด] เครืองมื่ อทีมี่ ปลำยโค ้งแหลมใช ้สำหร ับผูกและมัด
[ตะขอผูกลวด (ชิโนะ)] เครืองมื
ลวดบังเซนให ้แน่ น[ประแจบ็อกซ ์ฟรีสองหัวพร ้อมตะขอผูกลวด] ด ้ำนหนึ่ งของมือจับมีปลำยแหลม
สำมำรถใช ้มัดลวดบังเซน ฯลฯ ให ้แน่ นได ้ ส่วนปลำยแหลมเรียกว่ำ "ตะขอผูกลวด"อีกด ้ำนหนึ่ งจะเป็ นรูสำมำรถใช ้ขันและ คลำยโบลต ์ได ้จะใช ้ในงำนก่อสร ้ำงนั่งร ้ำนและงำน่ ำงก่อสร ้ำงนั่งร ้ำนใช ้จะเป็ นขนำด 17 x 21 มม. เป็ นหลัก
เหล็กเสริม ขนำดทีช่

ลวดบังเซน

คีมตัดลวด

104รอกบล็อกนิ รภัยตะขอผูกลวด

ประแจบ็อกซ ์ฟรีพร ้อมตะขอผูกลวด

่[ประแจบ็อกซ ์ฟรี] ประแจทีรวมคลัตช ์หรือแหวนสำหร ับเกำะ (เรียกว่ำ "กลไก่ วยล็อกทิศทำงกำรหมุนไปทำงเดียว ด ้วยกลไก Ratchet
Ratchet") ทีช่จะช่วยให ้สำมำรถขันโบลต ์และน็ อตได ้อย่ำงมีประสิทธิภำพด ้วยกำรหมุน
คันโยกไป-กลับเท่ำนั้น ในงำนก่อสร ้ำงโครงเหล็กจะมีกำรใช ้ประแจบ็อกซ ์ฟรี่ ปลำยแหลมข ้ำงหนึ่ งทีเรี่ ยกว่ำ "ตะขอผูกลวด"ซึงมีประแจบ็อกซ ์ฟรีพร ้อมตะขอผูกลวด

5.1.9 งานโครงเหล็ก
่่ อทีใช่ ้ในกำรจัดตำแหน่ งรูโบลต ์โดยกำรเคำะเข ้ำในรู เมือต่ ำแหน่ งของรูบริเวณรอยต่อของโครงเหล็ก
[สิวเจาะรู
เหล็ก] เครืองมื
ไม่ตรงกัน
[ประแจ Wrench, ประแจ Spanner]่ อทีใช่ ้สำหร ับหมุนเพือขั่ นหรือคลำยโบลต ์และน็ อต ประแจในภำษำอังกฤษ
เครืองมื
แบบอเมริกนั จะเรียกว่ำ Wrench และในภำษำอังกฤษแบบสหรำชอำณำจักร
่่ ยวกัน แต่ในญีปุ่่ นจะใช ้ในควำมหมำยทีต่่ ำงกัน
จะเรียกว่ำ Spanner ซึงหมำยถึ
งสิงเดี
่่ประแจ Wrench จะมีปลำยรูปหกเหลียมและยึ
ดโบลต ์ได ้ 6 จุด ในขณะทีประแจ

ประแจ Spanner

Spanner มีปลำยเปิ ดและยึดโบลต ์ได ้ 2 จุด่ ปำกทีมี่ เส้นผ่ำนศูนย ์กลำงต่ำงกันระหว่ำงปลำย สองด ้ำนทีเป็่ นตัวจับชินงำน
้[ประแจแหวนสองหัว] ประแจซึงมี่ ปำกเปิ ด สำมำรถใช ้จับและหมุนโบลต ์และน็ อตได ้ 2 จุด เรำจะเรียกประแจซึงมี่ ตวั จับ[ประแจแหวนข้างปากตาย] ประแจซึงมี
้ชินงำนด
้ำนหนึ่ งเป็ น "ประแจ Spanner" และอีกด ้ำนหนึ่ งเป็ น "ประแจแหวน" ว่ำ "ประแจแหวนข ้ำงปำกตำย" ปำกประแจจะทำมุม้่่ ประสิทธิภำพ
15 องศำกับตัวจับชินงำน
ดังนั้นกำรใช ้ด ้ำนหน้ำและด ้ำนหลังสลับกัน จะช่วยให ้เกิดจังหวะกำรหมุนเพือกำรท
ำงำนทีมี่่่ อไฟฟ้ ำทีใช่ ้แรงกระแทกของค ้อนทีติ่ ดตังมำในกำรหมุ
้[ประแจกระแทก (เครืองขั
นโบลต ์หกเหลียมไฟฟ้ า)] เครืองมื
นและขัน
่โบลต ์หกเหลียมให
้แน่ น

105

5.1.10 งานเหล็กเสริม
่่ อสำหร ับตัดเหล็กเสริม มีทงหมด
[เครืองตัดเหล็
กเสริม] เครืองมื
ั้
4 ประเภท คือ่ชนิ ดแมนนวล, ชนิดไฮดรอลิกแมนนวล, ชนิ ดไฮดรอลิกไฟฟ้ ำ และชนิ ดเลือยไฟฟ้ำ่่ อไฟฟ้ ำทีใช่ ้ปัมไฮดรอลิ
๊[เครืองตัดเหล็
กเสริมชนิ ดไฟฟ้า] เครืองมื
กในกำร่่ ดขยับใบมีดและตัดเหล็กเสริม โดยจับเหล็กเสริม ทีปลำยแล้วกดใบมี
ดลงเพือตั่ ดเหล็กเสริมชนิ ดไฟฟ้ ำเครืองตั

่่ ดสำหร ับพกพำซึงสำมำรถ
่[เครืองตัดเหล็
กเสริมชนิ ดไฮดรอลิกไฟฟ้า] เครืองตั
ตัดเหล็กเสริมโดยใช ้ไฟฟ้ ำและไฮดรอลิก
่่ อสำหร ับดัดเหล็กเสริม
[เครืองดัดเหล็
กเสริม] เครืองมื
่่ ดสำหร ับพกพำซึงสำมำรถ
่[เครืองดัดเหล็
กเสริมชนิ ดไฮดรอลิกไฟฟ้า] เครืองดั
ดัดเหล็กเสริมโดยใช ้ไฟฟ้ ำและไฮดรอลิก่ ดเหล็กเสริม
เครืองดั่้่ ดเหล็กเสริมแบบตังอยู้ ่กบ[เครืองดัดเหล็
กเสริมชนิดตังอยูก่ บั ที]่ เครืองดัั ที่่ วนใหญ่ใช ้ในโรงงำนแปรรูปเหล็กเสริมซึงส่่่ อไฟฟ้ ำสำหร ับงำนผูกเหล็กเสริมสำมำรถผูก
[เครืองผู
กเหล็กเสริม] เครืองมื
่่ กเสริมตัดกันแล้ว ดึงไกเท่ำนั้น
เหล็กเสริมได ้ด ้วยกำรยืนแขนจับเข ้ำไปบริเวณทีเหล็
[สเปซเซอร ์] วัสดุสำหร ับสร ้ำงระยะหุ ้ม (Covering) เหล็กเสริม
(ช่องว่ำงระหว่ำงเหล็กเสริมกับแบบหล่อ) วัสดุสำหร ับสร ้ำงระยะหุ ้มด ้ำนข ้ำงเรียกว่ำ่ ดเหล็กเสริมชนิ ดตังอยู้ ่กบเครืองดั
ั ที่

่ี
้
"โดนัท" และวัสดุทรองร
ับผิวด ้ำนบนและผิวด ้ำนล่ำงของแผ่นพืนและคำนเรี
ยกว่ำ "วัสดุรองร ับเหล็กเสริม (Bar support)"่ ดกับเหล็กเสริมเพือสร
่[โดนัท] สเปซเซอร ์รูปทรงโดนัททีติ
้ำงควำมหนำระยะหุ ้ม (Covering) สำหร ับเหล็กเสริมในเสำ คำนและผนัง
่่[คาราเมล] บล็อกมอร ์ตำร ์รูปทรงลูกเต๋ำซึงวำงใต
้เหล็กเสริมในพืน้ เพือสร
้ำงควำม หนำระยะหุ ้ม (Covering)้ของเหล็กเสริมในพืน
คำรำเมล

โดนัท่ กเหล็กเสริม
เครืองผู

106่[แคปพลาสติก] แคปพลำสติกสำหร ับป้ องกันกำรบำดเจ็บซึงจะครอบไว้ให ้เห็น

แคปพลำสติก้ วนบนของเหล็กเสริม ทียื่ นขึ่ นมำและปลำยของเหล็
้เด่นชัดทังส่
กเสริมในแนวนอน
่่ นมำตรกำรด ้ำนควำมปลอดภัย
หลังจำกทีวำงเหล็
กเสริมเสร็จแล้ว เพือเป็่ อพิเศษสำหร ับวัดระยะสันๆ้ ส่วนใหญ่ทำจำกวัสดุประเภท
[ไม้บรรทัดพับ] เครืองมื
่่ไฟเบอร ์กลำสหรือไม้ และมีควำมยำว 1 ม. เมือกำงออกซึ
งจะใช้งำนในกรณี ท่ี่ อทีมั่ กใช ้ในงำนเหล็กเสริม
ทำงำนคนเดียวหรือในสถำนกำรณ์ทที่ ำงำนยำกลำบำกเนื่ องจำกสำมำรถพับได ้ เป็ นเครืองมื่ ้สำหร ับผูก เหล็กเสริมเข ้ำด ้วยกัน
[ลวดผู กเหล็กเสริม] ลวดเหล็กกล้ำ (โดยทั่วไปคือลวดบังเซนเบอร ์ 21) ทีใช่ อที่ ใช ้บิดและมัดลวดผูกเหล็กเสริมนี ้[ตะขอผูกเหล็ก] กำรผูกเหล็กเสริม คือ กำรมัดและยึดเหล็กเสริมเข ้ำด ้วยกันเครืองมื่ นเครืองมื่ อทีส่ ำคัญ ทีสุ่ ดสำหร ับช่ำงเหล็กเสริม และจะมี "เคสเก็บตะขอผูกเหล็ก"สำหร ับจะเรียกว่ำ ตะขอผูกเหล็ก ซึงเป็
เก็บตะขอผูกเหล็ก

ลวดผูกเหล็กเสริม

ตะขอผูกเหล็ก

ไม้บรรทัดพับ่ ขนำด กำรใช ้งำน ตำแหน่ งทีใช่ ้ และจำนวนของ
[แท็ก] ป้ ำยขนำดเล็กทีระบุ
่่ ำงำน ซึงจะผู
่เหล็กเสริมซึงขนเข
้ำมำทีหน้กไว ้กับเหล็กเสริมด ้วยลวดเส้นเล็ก

5.1.11 งานข้อต่อเหล็กเสริม
่่่[อุปกรณ์เพิมแรงดัน]ส่วนทีประกอบด
้วยอุปกรณ์เพิมแรงดั
นชนิ ดไฟฟ้ ำกระบอกสูบ Ram่สำยท่อแรงดันสูง และกระบอกสูบ Ram ซึงจะสร
้ำงแรงดันไฮดรอลิกทีจ่ ำเป็ นสำหร ับ่กำรเชือมแบบใช
้แรงกด
่่ ดเหล็กเสริม 2 เส้นซึงจะเชื
่่[อุปกรณ์เชือมแบบใช้
แรงกด] ส่วนทีจะยึอม่่ ้ำงขึนจำกปั
้๊ มแรงดั
่แบบใช ้แรงกดเข ้ำด ้วยกัน ขับเคลือนด
้วยแรงไฮดรอลิกทีสร
มเพิน่[กระบอกสู บ Ram] อุปกรณ์สำหร ับส่งแรงดันไฮดรอลิกไปยังอุปกรณ์เพิมแรงดั
น

107

่
อุปกรณ์เชือม
แบบใช ้แรงกด่ โครงสร ้ำงทีสำมำรถทนแรงดั
่[สายท่อแรงดันสู ง] สำยท่อซึงมี
นสูง และโค ้งงอได ้อย่ำงยืดหยุน่่๊่้ ำกำรเพิมแรงดั
่[อุปกรณ์เพิมแรงดันชนิ
ดไฟฟ้า] ปัมไฮดรอลิ
กทีสำมำรถตั
งค่นได ้ตำม
่ต ้องกำร สำมำรถเปิ ด-ปิ ดกำรเพิมแรงดันได ้ด ้วยสวิตช ์ตรงหน้ำ
่่้[อุปกรณ์เพิมแรงดันอ
ัตโนมัติ] อุปกรณ์ทเพิี่ มแรงดั
นโดยอัตโนมัตดิ ้วยกำรตังโปรแกรม
่ลำดับกำรเพิมแรงดัน่่ นเปลวไฟสำหร ับให ้ควำมร ้อนส่วนทีเชื่ อมแบบใช
่่ หลำยรูปทรง
[หัวเชือม]ส่วนทีพ่
้แรงกด ซึงมี
[ท่อพ่น] อุปกรณ์ให ้ควำมร ้อนโดยผสมก๊ำซออกซิเจนและอะเซทิลนี แล้วส่งออกไป

่อุปกรณ์เพิมแรงดั
นชนิ ดไฟฟ้ ำ่[อีโควาล ์ว] วำล ์วทีสำมำรถเปิ
ด-ปิ ดก๊ำซออกซิเจนและอะเซทิลนี ได ้พร ้อมกัน่ ้งำนโดยติดเข ้ำกับท่อพ่น
ซึงใช่ ้วัดเส้น
[อุปกรณ์สาหร ับวัดลักษณะภายนอก] อุปกรณ์ตรวจสอบทีใช่ อมแบบใช
่ผ่ำนศูนย ์กลำง หรือควำมกว ้ำงของส่วนนู นของส่วนทีเชื
้แรงกด
[อุปกรณ์ตรวจสอบข้อบกพร่องด้วย Ultrasonic] อุปกรณ์ตรวจสอบ

่หัวเชือม

่่ ลตรำโซนิ กกับส่วนทีเชื่ อมแบบ
่ทีตรวจจับข ้อบกพร่องภำยในโดยกำรใช ้คลืนอัใช ้แรงกด

ท่อพ่น

่่[เครืองทดสอบแรงดึ
ง] อุปกรณ์สำหร ับทดสอบแรงดึงเพือตรวจสอบควำมแข็
งแรง่ ำนกำรเชือมแบบใช
่โดยกำรดึงเหล็กเสริมทีผ่
้แรงกด
่[เครืองทดสอบแรงดั
ด] อุปกรณ์ตรวจสอบสำหร ับตรวจสอบควำมต ้ำนทำน่ ำนกำรเชือมแบบใช
่ในกำรดัดของเหล็กเสริมทีผ่
้แรงกด
[PS Ring] ตัวรีดวิ ซ ์มำโครโมเลกุลสำหร ับป้ องกันกำรเกิดออกซิเดชัน่ อมแบบใช
่กับส่วนทีเชื
้แรงกด และยังได ้ร ับผลกระทบของลมและฝน ฯลฯ ยำกกว่ำอีกด ้วย

PS Ringอุปกรณ์สำหรับวัดลักษณะภำยนอก

108อีโควาล ์ว่
5.1.12 งานเชือม
่
่
่
่
่
่ ้ลวดเชือม
่[เครืองเชื
อมอาร์กลวดเชือมหุ
ม้ ฟลักซ ์ (SMAW)] เครืองเชือมซึงใช่ นแกนโลหะหุ ้มด ้วยวัสดุหุ ้ม (เรียกว่ำ "ฟลักซ ์") เป็ นเครืองเชื
่
่
่ง
ทีเป็
อมประเภทหนึ่ กพบเห็นทีหน้่ ำงำน กำรเชือมโดยใช
่
่
่
่
ทีมั
้เครืองเชื
อมอำร์กลวด เชือมหุ
้มฟลักซ ์ (SMAW)่่ ทังหมดด
้บำงครงเรีั้ ยกว่ำ "กำรเชือมด
้วยมือ" เนื่ องจำกทำกำรเชือม
้วยมือ่่่ี ำกำรเชือมในกำรเชื
่่[ลวดเชือม]แท่งโลหะสำหร ับใช ้เชือมติ
ดกับวัสดุทจะท
อมอำร
์กและ

่
่
่
เครืองเชื
อมอำร์กลวดเชือม
หุม้ ฟลักซ ์ (SMAW)่่่ี ำกำรเชือม
่เชือมแก๊ส ลวดเชือมจะหลอมรวมเข
้ำกับวัสดุทจะท่ อเหล็กสำหร ับคีบจับเหล็กร ้อน ฯลฯ ทำจำกแท่ง
[คีมหนี บด้ามยาว] เครืองมื่ อมต่
่่่โลหะ 2 แท่งทีเชื
อกันด ้วยแกนหมุนซึงสำมำรถคี
บจับวัตถุด ้วยกำลังทีแรง
่่โดยกำรใช ้หลักกำรของคำนงัดได ้ นอกจำกนี ้ ยังใช ้เมือจะดั
ดวัตถุในกำรเชือม
่ลวดเชือมด ้วย่่ อม/ตั
่่[ชอล ์กหิน] ใช ้สำหร ับทำเครืองหมำยบนแผ่
นเหล็ก ฯลฯ เพือเชืด กำรทำเครืองหมำย
หมำยถึงกำรวำดเส้นบนวัสดุโดยทำ ให ้เป็ นรอย่่ หมำยถึงเศษโลหะหรือเม็ดโลหะทีกระเด็
่[สารป้ องกันสะเก็ดงานเชือมติ
ด] สะเก็ดงำนเชือม
น่ ใช ้สำหร ับป้ องกันไม่ให ้สะเก็ดงำนเชือมเกำะติ
่ระหว่ำงกำรเชือม
ดวัตถุ เนื่ องจำกทำให ้คุณภำพ
่่ของกำรจบผิวงำนเชือมลดลง
โดยจะใช ้แปรงทำหรือสเปรย ์ พ่นลงบนวัสดุกอ่ นทำกำรเชือม

คีมหนี บด ้ำมยำว

่่[หมวกนิ รภัยพร ้อมกระบังหน้า] หมวกนิรภัยซึงรวมหมวกนิ
รภัยเข ้ำกับกระบังทีปกป้
อง้่ทังใบหน้ำ ส่วนใหญ่มกั จะใช ้ในงำนเชือม

5.1.13 งานแบบหล่อ

หมวกนิ รภัยพร ้อมกระบังหน้ำ่ ักษำระยะห่ำงระหว่ำงแบบหล่อ
[ฟอร ์มไท] ยึดเข ้ำกับเซเพเรเตอร ์เพือร่ ้เทคอนกรีตได ้ง่ำย และป้ องกันไม่ให ้แบบหล่อเสียรูปให ้คงที่ เพือใหฟอร ์มไท

เนื่ องจำกแรงดันด ้ำนข ้ำงของคอนกรีต เป็ นวัสดุสำหร ับกำรขันท่อ่ ยกกันทั่วไปว่ำ "เซพำ" หรือ[เซเพเรเตอร ์ชนิ ดแท่งกลม] หรือทีเรี่ ักษำ
"มำรูเซพำ" เป็ นวัสดุทเสีี่ ยบเข ้ำระหว่ำงแบบหล่อสองฝั่ง เพือร

เซเพเรเตอร ์ชนิ ดแท่งกลม

ผนังคอนกรีต
P-conระยะควำมหนำของคอนกรีตตำมแบบก่อสร ้ำงติดตัง้ (Shop drawings)
้ วนพลำสติกซึงยึ่ ดเข ้ำกับปลำยของเซเพเรเตอร ์[P-con] ชินส่
้ช่วยพยุงแผ่นแบบหล่อโดยยึดเข ้ำกับปลำยทังสองด
้ำนของเซเพเรเตอร ์109ไม้แบบเทคอนกรีต

ท่อนั่งร ้ำน่[ท่อนั่งร ้าน, ท่อเหล็ก] วัสดุทใชี่ ้สำหร ับเพิมควำมแข็
งแรงของแบบหล่อ

ท่อนั่งร ้ำน่ท่อนั่งร ้ำนมีรูปร่ำงกลม และท่อเหล็กมีรูปร่ำงเป็ นเหลียม
[ไม้สาหร ับรอง] แผ่นไม้ขนำด 25 x 50 มม. ใช ้ร่วมกับไม้อดั โดยใช ้สำหร ับเสริม
ควำมแข็งแรงของไม้แบบ, บริเวณรอยต่อของแผ่นฟอร ์มไท

[แบบไม้อ ัด] ไม้อดั สำหร ับใช ้เป็ นแบบหล่อ โดยทั่วไปจะใช ้ไม้แบบเทคอนกรีต
(ภำษำญีปุ่่ นเรียกย่อๆ ว่ำ "คมปำเนะ") หนำ 12 มม.
่ ้ตะปูตอกไม้สำหร ับรอง
[แผ่นแบบสาหร ับเทคอนกรีต] แผ่นแบบหล่อซึงใช้ อใช่ ้ซำ้เข ้ำกับไม้อดั เข ้ำเป็ นแผ่นเดียวกัน แผ่นแบบสำหร ับเทคอนกรีตทำขึนเพื่ ควำมกว ้ำง 90 มม. หรือ 105 มม. ใช ้ในกำรตังท่้ อคำ้
[ไม้หน้าสาม] ไม้โครงทีมี้ และยังใช ้เป็ นฐำนสำหร ับวำงของหนักๆ ได ้ยันโดยร ับท่อนั่งร ้ำนสำหร ับแบบหล่อพืน

แผ่นแบบสำหรับ
เทคอนกรีต

้ น] วัสดุทใช่ี ้รองร ับคำนร ับแผ่นใต ้ท ้องคำนหรือแบบหล่อพืน้ โดยจะทำหน้ำทีร่ ับแรงอัด จะเรียกย่อๆ ว่ำ "ซำโปะ"[ท่อคายั
"ซัปโปะ" หรือ "ซัพพอร ์ต" ฯลฯ่ ยกกันทั่วไปว่ำ "ทมโปะ" ใช ้ในกำรตังท่้ อคำยั้ นโดยร ับท่อนั่งร ้ำนสำหร ับแบบหล่อใต ้ท ้องคำน (เรียกว่ำ
[ไม้ร ัดแบบ] หรือทีเรี
"ท่อตง")แบบหล่อใต ้ท้องคำน
ไม้หน้ำสำม้ นท่อคำยั้ นท่อคำยั

ไม้รดั แบบ่ ยกกัน
[ไม้สาหร ับสร ้างร่อง] วัสดุทยึี่ ดเข ้ำกับแบบหล่อสำหร ับทำร่องหรือแนวบนคอนกรีต เช่น กรอบหน้ำต่ำง ฯลฯ หรือทีเรี
ทั่วไปว่ำ "ไม้สร ้ำงร่อง (อังโกะ)"่ี ้ในกำรบำกมุมคอนกรีต
[ไม้เข้ามุม] วัสดุทใช
[ไม้รอยต่อ] วัสดุทใชี่ ้ทำร่องบนระนำบคอนกรีต้ โซ่] เทิร ์นบัคเคิลและโซ่
้่ องกันไม่ให ้แบบหล่อยุบตัว รวมถึงเพือปร
่[เทิร ์นบัคเคิล,ใช ้เพือป้
ับกำรจัดแนวโครงสร ้ำง (กำรจัดแนว
้้เสำและคำนทังในแนวระนำบและแนวตั
งฉำกอย่
ำงละเอียดแม่นยำ) ด ้วยกำรดึง่ อสำหร ับนำเซเพเรเตอร ์เข ้ำไปในรูบนแบบหล่อ
[ตะขอเซเพเรเตอร ์] เครืองมื

110

โซ่

เทิร ์นบัคเคิล้

ตะขอเซเพเรเตอร ์่ อทีใช่ ้ในงำนขันและคลำยฟอร ์มไท[ประแจขันฟอร ์มไท] เครืองมื่ ้เพือประกอบแบบหล่
่้ งสำมำรถใช ้ถอนตะปูได ้[ค้อนเคาะแบบ] ค ้อนทีใช
อสำหร ับเทคอนกรีต ทังยัค ้อนเคำะแบบ

ประแจขันฟอร ์มไท่ี ้ทำบนพืนผิ้ วของแบบหล่อเพือช่่ วยให ้ถอดแบบหล่อได ้ง่ำย[น้ ายาสาหร ับช่วยแกะแบบ] สำรเคมีทใช

5.1.14 งานปั๊มส่งคอนกรีต่ี ้กวนคอนกรีตทีผสมไว
่่ ให ้คอนกรีตแข็งตัว รถบรรทุกทีมี่ ฟังก ์ชันนี เรี้ ยกว่ำ
[ใบพัดกวนคอนกรีต] อุปกรณ์ทใช
้แล้ว เพือไม่
"รถโม่ปูน" หรือ "รถคอนกรีตสด"่ กรทีปั่ มคอนกรี
๊่ ่ในสภำพไม่แข็งซึงผลิ่ ตในโรงงำน) ซึงขนส่
่[ปั๊มคอนกรีต] เครืองจั
ตสด (คอนกรีตทีอยู
งโดยรถโม่ปูนไปยังแบบ่ แรงดันสูงและสำมำรถปัมส่๊ งไปได ้ระยะไกล และ "แบบรีด" ซึงมี
่หล่อโดยใช ้แรงดันไฮดรอลิกหรือเชิงกล มีทง้ั "แบบลูกสูบ" ซึงมี๊ งทีจ่ ำกัด และจะเรียกยำนพำหนะทีมี่ อุปกรณ์ปมคอนกรี้ ่ว่ำ "รถปัมคอนกรี
๊แรงดันต่ำและมีระยะปัมส่
ั๊ตติดตังอยูต"่้่ องกันกำรร่วงตกและป้ องกันสิงแปลกปลอมเข
่[ฮอปเปอร ์] ส่วนทีร่ ับคอนกรีตสดจำกรถโม่ปูน ซึงจะติ
ดตังตะแกรงเพื
อป้้ำไปในฮอปเปอร ์่ ำงำนและหยุดโดยอัตโนมัตด
[อุปกรณ์เซนเซอร ์วัดระดับน้า] อุปกรณ์ทเริี่ มทิ ้วยกำรตรวจจับปริมำณคอนกรีตในฮอปเปอร ์๊่ คนเข ้ำไปติดหรือกำลังจะเข ้ำไปติดอยู่ในใบพัด
[อุปกรณ์หยุดฉุ กเฉิ น] อุปกรณ์สำหร ับหยุดกำรทำงำนของปัมคอนกรี
ตเมือมี
กวนคอนกรีต ฯลฯ่ ดตะแกรง
[อุปกรณ์หยุดใบพัดกวนคอนกรีตอ ัตโนมัติ] อุปกรณ์หยุดกำรทำงำนของใบพัดกวนคอนกรีตโดยอัตโนมัตเิ มือเปิ
ของฮอปเปอร ์

111

๊
่
[อุปกรณ์ส่งกาลัง (PTO)] อุปกรณ์ทดึี่ งกำลังทีจ่ ำเป็ นสำหร ับแต่ละส่วนของปัมคอนกรี
ตออกมำจำกเครืองยนต์ กำลังของ่่๊๊ มและบูม เป็ นพลังงำนให ้กับอุปกรณ์ส่งกำลังไฮดรอลิก
เครืองยนต
์จะถูกส่งไปขับเคลือนรถปั
มคอนกรีต ควบคุมขำรถปัมบู่ี ้ำงแรงไฮดรอลิกเพือควบคุ
่๊[วงจรไฮดรอลิก] อุปกรณ์ทสร
มอุปกรณ์ของรถปัมคอนกรีต วงจรไฮดรอลิกประกอบด ้วยอุปกรณ์่่ ๆส่งกำลังไฮดรอลิก อุปกรณ์ควบคุมไฮดรอลิก อุปกรณ์ขบั เคลือนไฮดรอลิก และอุปกรณ์เสริมอืน่ ัตโนมัต]ิ อุปกรณ์ซงส่่ึ งน้ำมันหล่อลืนที่ ส่่ งมำจำกปัมน๊ ้ำมันหล่อลืนไปยั
่[อุปกรณ์จ่ายน้ามันหล่อลืนอ
งกระบอกสูบคอนกรีต
ท่อรูปตัว S และตลับลูกปื นของใบพัดกวนคอนกรีต
่๊[อุปกรณ์ลา้ งทาความสะอาด] อุปกรณ์สำหร ับล้ำงทำควำมสะอำดคอนกรีตทีตกค
้ำงอยู่ในแต่ละส่วนของอุปกรณ์รถปัม๊ งคอนกรีต
คอนกรีตหลังจำกงำนปัมส่
่่ ทงสอง[บู มเทคอนกรีต] อุปกรณ์สำหร ับนำท่อขนส่งไปยังจุดทีจะเทคอนกรีต บูมมีทงแบบพั
ั้บได ้ แบบยืดหดได ้ หรือแบบทีมี
ั้อย่ำงรวมกัน ฯลฯ่ี นและขยับบูมขึนลง
้[อุปกรณ์ควบคุมบู มเทคอนกรีต] อุปกรณ์ทหมุ๊ มเข ้ำกับตัวถังรถ ประกอบด ้วยเฟรมย่อยและฐำนร ับบูม
[อุปกรณ์ฐานยก] ฐำนยกสำหร ับติดบูมเทคอนกรีตและขำรถปัมบู่ี นออกมำนอกตั
่่ ักษำควำมเสถียรของรถปัมคอนกรี
๊[ขารถเครน] อุปกรณ์ทยื
วถังรถ เพือร
ต๊่[ท่อขนส่ง] ท่อสำหร ับขนส่งคอนกรีตจำกรถปัมคอนกรี
ตไปยังจุดทีจะเทคอนกรีต ประกอบด ้วยท่อตรง ท่อโค ้ง ท่อเรียว และสำยท่อส่วนปลำย ฯลฯ[ซีเมนต ์] วัสดุสำหร ับผสมคอนกรีต มีคุณสมบัตใิ นกำรแข็งตัวด ้วยน้ำ
่[อะกรีเกต (Aggregate)] ทรำยและกรวดทีผสมเข
้ำกับซีเมนต ์ในกำรผสมคอนกรีตหรือมอร ์ตำร ์่่ มเพือเพิ่ มประสิ
่[น้ ายาผสมคอนกรีต] สำรทีนอกเหนื
อจำกซีเมนต ์ น้ำ ทรำย และกรวด ซึงเติ
ทธิภำพของคอนกรีต
้ัมีทงสำรลดนำ้ สำรทำให ้เหลวขึน้ และสำรเร่งกำรแข็งตัว ฯลฯ[กรวยทดสอบการยุบตัวของคอนกรีต (Slump cone)] แบบหล่อสำหร ับทำกำร "ทดสอบกำรยุบตัว (Slump test)"่เพือตรวจสอบยื
นยันคุณภำพคอนกรีตสด หลังจำกเทคอนกรีตสดลงในกรวยทดสอบกำรยุบตัวของคอนกรีตแล้ว จะถอดกรวย่ ยนแปลงไป
่ทดสอบออก และตรวจสอบยืนยันควำมสูงของคอนกรีตสดทีเปลี
ก่อนเทคอนกรีตจะต ้องทดสอบกำรยุบตัวเสมอ

5.1.15 งานทาสี (งานทาสี)่ อสำหร ับทำสีซงมี
[แปรงทา] เครืองมืึ่ ขนติดอยูท่ ปลำยด
ี่้ำมจับไม้หรือพลำสติก้้ ่มีหลำยประเภท เช่น แปรงเคบำเกะ แปรงโกมูบำเกะ แปรงคูชบิ ำเกะ ฯลฯ ขึนอยู
่กบั พืนที
่่ี ำเป็ นสีสูตรน้ำมันหรือสูตรน้ำ
ทีจะทำสี
หรือสีททำว่้ วรองพืน
้[พุตตี]้ วัสดุลกั ษณะคล้ำยครีมสำหร ับกำจัดควำมไม่สม่ำเสมอของพืนผิ
และทำให ้เรียบ (เรียกว่ำ "เก็บรอยต่อด ้วยพุตตี ้ (โป๊ ว)")112แปรงทำ่ อทีสำมำรถใช
่[ไม้พาย] เครืองมื
้ผสม ทำ และขูดสี ฯลฯ ได ้้้[ไม้พายเรซิน] ใช ้ในกำรผสมพุตตี ้ โป๊ ว ทำกำว ยำมำสก
์กิงเทปให
้ติดแน่ น ฯลฯ โดยจะใช ้ไม้พำยเรซิน

้แยกตำมวัตถุประสงค ์ เนื่ องจำกมีหลำยประเภทขึนอยู
่กบั ควำมแข็ง (ควำมง่ำยในกำรงอ)่[ไม้พายโลหะ] ใช ้กับวัตถุประสงค ์ทีหลำกหลำย
เช่น ผสมพุตตี ้ ปร ับระดับ หรือกดซีลแลนต ์ฯลฯ้[จานโป๊ว (จานรองปู นฉาบ)] กระบะบำงๆ สำหร ับใส่มอร ์ตำร ์หรือพุตตีและถือไว ้ในมือเดียว
้โดยจะกวนผสมมอร ์ตำร ์หรือพุตตีบนจำนโป๊ว (จำนรองปูนฉำบ) โดยใช ้ไม้พำย่ อสำหร ับผสมวัสดุผนังหรือขนย ้ำยวัสดุผนังไปยังบริเวณทีจะฉำบหรื
่่[จอบสามง่ าม] เครืองมือทำ มีขนำดทีสำมำรถถื
อและใช ้งำนด ้วยมือเดียว
้้ ำหร ับทำสีเพือทำสี
่[ลู กกลิงขนแกะ]ลูกกลิงส
ระนำบกว ้ำงได ้อย่ำงมีประสิทธิภำพ่ ขนยำวจะดูดซับสีได ้ดี เหมำะสำหร ับกำร
โดยจะใช ้ร่วมกับด ้ำมจับลูกกลิง้ แปรงทีมี

้ลูกกลิงขนแกะ่ ขนสันจะทิ
้้ องรอยของขนแปรงน้อย ช่วยให ้จบผิวได ้สวยทำระนำบกว ้ำง แปรงทีมี
งร่้ งมีลูกกลิงประเภทโพลี
้่นอกจำกนี ยัยูรเี ทนทีสำมำรถใช
้กับสีสูตรน้ำและชนิ ดตัวทำ
ละลำยได ้่ อสำหร ับขูดลอกสิงสกปรกหรื
่่ี ยวติด ก่อนทำสีจะทำ
[เกรียงปาด] เครืองมื
อสีทเหนี
่่ึ ยกว่ำ "งำนเตรียมพืนผิ
้ ว" โดยจะใช ้เกรียงปำด
กำรขูดสนิ ม ฯลฯ บนผิวทีจะทำสี
ซงเรีส่วนคมของเกรียงปำด่ เพียงแต่ใช ้ในงำน
ในงำนนี ้ เกรียงปำดขนำดใหญ่เรียกอีกอย่ำงว่ำ "เคเรนโบ" ซึงไม่้ วเท่ำนั้น แต่ยงั ใช ้ในกำรลอกกระเบืองไวนิ้้ ้วยเตรียมพืนผิ
ลออกจำกพืนด่ อสำหร ับทำให ้ผิวของหนังต่ำงๆ บำงลง แต่เนื่ องจำกมี
[มีดลอก] เดิมเป็ นเครืองมื่ จึงใช ้สำหร ับ "งำนเตรียมพืนผิ
้ ว" ในงำนทำสีด ้วยคมมีดทีคม่ อสำหร ับทำสีโดยกำรพ่นสีเป็ นละอองละเอียด โดยใช ้กำลังลม[ปื นสเปรย ์] เครืองมื

มีดลอก

อัดจำกคอมเพรสเซอร ์ มีชนิ ดใช ้แรงโน้มถ่วง ชนิ ดใช ้แรงดูด ชนิ ดใช ้แรงดัน ฯลฯตำมวิธกี ำรจ่ำยสี
้่ วยปกป้ องบริเวณทีไม่่ ต ้องกำรทำสี โดยแปะบริเวณขอบ
[มาสก ์กิงเทป]เทปทีช่่ ำสีกบ่ ้องกำรปกป้ อง สำมำรถลอกออกได ้ง่ำย ใช ้นิ วกดเทปให
้่ ดไม่สนิ ทระหว่ำงส่วนทีจะทั ส่วนทีต
้ดีและพยำยำมไม่ให ้มีจดุ ทีติ่ ให ้สีลอดเข ้ำไปบริเวณช่องว่ำง
เพือไม่่ึ นชีทไนลอนพับติดอยู่บนเทปกำว ช่วยให ้สำมำรถปกป้ องพืนที้ ขนำดใหญ่
่[มาสก ์เกอร ์เทป] วัสดุซงเป็ได ้โดยง่ำย ติดเทปลงบนผิว่ ้องกำรป้ องกันแล้วกำงชีทไนลอนออก นอกจำกนี ้ ยังมีชนิ ดกันลืนด
่ ้วย
ทีต
้ งใช
่ ้กับบริเวณทีติ่ ดมำสก ์กิงเทปได
้่[ไพรเมอร ์สาหร ับเทป] สำรสำหร ับเตรียมรองพืนซึ
้ยำก เช่น ส่วนทีคอนกรี
ตไม่เรียบ ฯลฯโดยมักจะใช ้ชนิดสเปรย ์113มำสก ์เกอร ์เทป้มำสก ์กิงเทป

เทปปกป้ องรักษำ

ไพรเมอร ์สำหรับเทป

5.1.16 งานจัดสวน
่่ ในงานจัดสวน 1เครืองมื
อทีใช้
่้ ในสวน
[กรรไกรตัดแต่งต้นไม้ดา้ มยาว (1)] กรรไกรสำหร ับจัดรูปทรงและตัดใบไม้และกิงของพุ
่มไม้ และต ้นไม้เตียๆ่ ทหนำ
่ี[กรรไกรตัดแต่งกิง่ (2)] กรรไกรสำหร ับตัดกิงไม้่ ทบำง
[กรรไกรตัดแต่งต้นไม้ (3)] กรรไกรสำหร ับตัดกิงไม้
ี่หรือเรียกอีกอย่ำงว่ำ "กรรไกรตัดต ้นไม้"่่่ ทหนำเกิ่ี่ ้[เลือยตั
ดแต่งต้นไม้ (4)] เลือยสำหร ับตัดกิงไม้
นกว่ำจะใช ้กรรไกรตัดแต่งกิงได
่่ อทีสำมำรถตั
่่ ำงๆ ได ้ด ้วยกำรหมุนโซ่ทมี
[เลือยโซ่
(5)] เครืองมื
ดสิงต่ี่ คมมีดจำนวนมำก ใช ้ในกำรตัดลำต ้นของต ้นไม้ ฯลฯ่ ทงชนิ
้ั่ซึงมีดไฟฟ้ ำและชนิ ดเครืองยนต์่่ อทีใช่ ้ในกำรตัดแต่งต ้นไม้ สำมำรถตัดกิงและใบได
่[เครืองตัดแต่
งพุ่มไม้ (6)(7)] เครืองมื้ได ้เหมือนกรรไกรด ้วยกำรขยับใบมีดทัง้่ ทงชนิ
่
2 ใบให ้เสียดสีกนั ซึงมี
ั้ดไฟฟ้ ำและชนิดเครืองยนต์่่ อสำหร ับตัดวัชพืช
[เครืองตัดหญ้
ามือถือ (8)] เครืองมื

114่่ ในงานจัดสวน 2เครืองมื
อทีใช้
่ ด (2)] พลัวที่ ใช่ ้สำหร ับตัดรำกแขนงบริเวณรอบโคนต ้นไม้
[เสียมกึงมี
้[ตะลุมพุกไม้ (11)] ค ้อนขนำดเล็ก ทำจำกไม้เนื อแข็ง เช่น ไม้จำพวกบีช/โอ๊คหรือไม้เซลโควำ ฯลฯ ใช ้ในกำรตอกท่อนไม้่ นเสำรองร ับ ฯลฯ ลงในพืนดิ้ นเบำๆ
ทีเป็้ นเวลำทีจะกลบฝั
่[แท่งเสียบ (12)] ท่อนไม้สำหร ับแทงลงไปในพืนดิ
งรำกต ้นไม้ลงในหลุม
[มีดผ่ากระบอกไม้ไผ่ (13)] มีดด ้ำมเล็กสำหร ับผ่ำไม้ไผ่โดยเฉพำะ ใช ้ผ่ำไม้ไผ่ตำมยำวหรือปลอกเปลือกไม้ไผ่้ั ไผ่ (16)] เข็มทีใช่ ้ในกำรผูกไม้ไผ่เข ้ำด ้วยกันด ้วยเชือกปำล ์มเวลำสร ้ำงรวไม้้ั ไผ่ มีรป[เข็มร ัดรวไมู้ ร่ำงโค ้งเหมือนเบ็ดตกปลำใช ้ร ้อยเชือกปำล ์มผ่ำนรู้ น[หมุดเสียบ (19)] ใช ้ดึงด ้ำย (เอ็น) วัดระดับให ้ตึงโดยเสียบเข ้ำกับพืนดิ่ อสำหร ับปร ับระดับดินบำงส่วนโดยกำรเคำะกระทุ ้งดิน ทรำย และเม็ดดินก ้อนทีเห็่ นชัด ฯลฯ[แผ่นปร ับระดับ (20)] เครืองมื
สำมำรถใช ้จบงำนขอบหิน ฯลฯ ให ้สวยงำมได ้่ อต่อไปนี ้ โปรดดูตำมแต่ละหัวข ้อสำหร ับเครืองมื
่[พลัวหนีบ (เสียมโกย) (1)] [พลัว่ (3)] [สายวัด-ตลับเมตร (4)] [สว่าน (5)] [แชลง (6)] [ค้อนเหล็ก (7)]่้า (8)] [คราด (รู ปจอบ) (9)] [ค้อนไม้ขนาดใหญ่ (10)] [เลือย
่ (14)] [ด้าย (เอ็น) วัดระดับ (15)][เครืองวัดระดับน
[เกรียงสาหร ับงานอิฐ (17)] [เกรียงสาหร ับงานรอยต่อ (18)]

115

่
่
่
่ รว่ มกันในงานแต่ละประเภท
5.2 เครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดทีใช้
่
5.2.1 เครืองมื
อไฟฟ้า่ อไฟฟ้ ำมีทงประเภทไร
้ั่ ้แบตเตอรีแบบชำร
่่ ้ไฟฟ้ ำกระแสสลับ
เครืองมื
้สำยทีใช
์จไฟได ้ และประเภทมีสำยทีใช
่่่[สว่านไฟฟ้า (เครืองเจาะรูไฟฟ้ า)] สว่ำนไฟฟ้ ำทีสำมำรถใช
้ขันสกรูให ้แน่ นและเจำะรูได ้โดยกำรเปลียนดอกสว่
ำน่สำมำรถเปลียนควำมเร็
วกำรหมุนและแรงบิดได ้่ ้ค ้อนทีติ่ ดตังมำในกำรขั
้[ไขควงกระแทก] ไขควงไฟฟ้ ำซึงใช
นสกรูให ้แน่ นพร ้อมๆ กับส่งแรงกระแทก มีกำลังมำกกว่ำสว่ำนไฟฟ้ ำ่่่(เครืองเจำะรูไฟฟ้ำ) รวมถึงหมุนด ้วยแรงบิดและควำมเร็วในกำรหมุนทีคงที

สว่ำนไฟฟ้ ำ่(เครืองเจำะรูไฟฟ้
ำ)ไขควงกระแทก้ วนทีติ่ ดอยู่กบ
[ดอกสว่าน, ดอกไขควง] ชินส่ั ปลำยสว่ำนไฟฟ้ ำหรือไขควงไฟฟ้ ำ มีดอกสว่ำนหลำยประเภทสำหร ับเจำะรู่ ดดอกสว่ำนหรือดอกไขควงจะแตกต่ำงกันระหว่ำงสว่ำนไฟฟ้ ำ (เครืองเจำะรูไฟฟ้
่และสำหร ับขันสกรู ส่วนทียึำ) กับไขควงกระแทก
่สว่ำนไฟฟ้ ำ (เครืองเจำะรูไฟฟ้
ำ)ไขควงกระแทก

่่ อไฟฟ้ ำซึงสำมำรถตั
่[เครืองเจี
ยรชนิดใบตัด (หินเจียร)] เครืองมื
ดและเจียรท่อโลหะหรือคอนกรีต รวมถึงลอกสีออกได ้ด ้วย่่ ดอยู่กบ
กำรเปลียนใบตัด (หินเจียร) (หินลับรูปกลมแบนสำหร ับกำรตัดหรือเจียร) ทีติั ส่วนปลำย ประเภทแรงบิดควำมเร็วสูง
เหมำะสำหร ับกำรตัดโลหะ และประเภทแรงบิดควำมเร็วต่ำเหมำะสำหร ับกำรเจียร
่เครืองเจี
ยรชนิ ดใบตัด (หินเจียร)ใบตัด(หินเจียร)116่่ อไฟฟ้ ำสำหร ับกำรขัดผิวทีเรี่ ยบโดยกำรขยับกระดำษทรำย กลไกกำรขยับกระดำษทรำย
[เครืองขั
ดกระดาษทรายกลม] เครืองมื
่ได ้แก่ แบบสันสะเทือน แบบสำยพำน และแบบหมุน ฯลฯ่่ อไฟฟ้ ำสำหร ับตัดวัสดุ เช่น ไม้อด้ั้ ่กบ[เลือยวงเดื
อน] เครืองมืั ฯลฯ ให ้เป็ นเส้นตรง มีทงชนิ
ดมือถือและชนิ ดตังอยูั ที่ ชนิดมือถือ่ มผัสกับวัสดุ จะเกิดแรงต ้ำนจำกวัสดุ (เรียกว่ำ "ดีดกลับ") ซึงอำจท
่่ ได ้คำดคิด อุบต้เมือสัำให ้ขยับไปในทิศทำงทีไม่ั เิ หตุทเกิี่ ดขึน้ จำนวนมำก และในบำงกรณี ก็นำไปสู่อุบต
่ด ้วยสำเหตุนีมีั เิ หตุร ้ำยแรงทีอำจถึ
งแก่ชวี ติ ได ้ ก่อนใช ้งำน ขอให ้ตรวจสอบยืนยันว่ำ
ฝำครอบนิ รภัยทำงำนได ้อย่ำงถูกต ้อง่่ ดเข ้ำกับเลือยวงเดื
่[รางนาตัดเลือยวงเดื
อน] ไม้บรรทัดทีติ
อนสำหร ับตัดวัสดุให ้เป็ นเส้นตรง

่เลือยวงเดื
อน่รำงนำตัดเลือยวงเดื
อน

่
่
่
[เลือยวงเดื
อนชนิ ดเก็บฝุ่ น] เลือยวงเดื
อนทีสำมำรถตัดพร ้อมๆ กับเก็บฝุ่ นละเอียดได ้ มี 2 ประเภท ได ้แก่ ประเภทสำหร ับตัด้ งมีแบบทีมำพร
่่ อมต่
่่แผ่นบอร ์ดและประเภทสำหร ับตัดโลหะ นอกจำกนี ยั้อมกับกล่องเก็บฝุ่ น และแบบทีเชื
อเครืองเก็
บฝุ่ นเข ้ำกับ
่เลือยวงเดือน่่ อไฟฟ้ ำสำหร ับเก็บฝุ่ นทีเกิ่ ดจำกกำรตัด ใช ้ในเวลำทีตั่ ดกระเบืองหรื
้่ องกัน
[เครืองเก็
บฝุ่ น] เครืองมื
อผลิตภัณฑ ์คอนกรีตเพือป้่ ดกระจำยไปยังบริเวณโดยรอบ ฯลฯเศษทีตั
่่ อไฟฟ้ ำทีใช่ ้ตัดท่อโลหะ เหล็กเสริม
[เครืองตัดความเร็วสู ง] เครืองมื่ ดโครงเหล็กน้ำหนักเบำ ฯลฯ โดยกำรหมุนหินลับสำหร ับตัด จะคล้ำยกับเครืองตั
่ ด Chip saw จะใช ้ใบเลือยวงเดื
่Chip saw มำก แต่เครืองตั
อนในกำรตัดวัสดุ
่ ด Chip saw จะสึกหรอง่ำย ในขณะทีใบมี่ ดของเครืองตั่ ดใบมีดของเครืองตั่ ้งำนได ้นำนควำมเร็วสูงจะมีจดุ เด่นตรงทีใช่ ดควำมเร็วสูง
เครืองตั

่่ อไฟฟ้ ำทีตั่ ดวัสดุโดยกำรขยับใบมีดเรียวยำวไปมำ
[เลือยช
ัก] เครืองมื
่่ อไฟฟ้ ำสำหร ับตัดคอนกรีต
[เครืองตัดอิ
ฐบล็อกชนิ ดไฟฟ้า] เครืองมื
่่ อทีใช่ ้ยิงตะปูโดยใช ้แรงอัดอำกำศทีบี่ บอัดโดยคอมเพรสเซอร ์ คอมเพรสเซอร ์คือเครืองอั่ ดอำกำศ
[เครืองยิ
งตะปู ] เครืองมื่ อสำหร ับเพิมระยะทำงเต
่[โรลม้วนเก็บสายไฟ] เครืองมื้ำร ับ

117

โรลม้วนเก็บสำยไฟ่ งตะปู
เครืองยิ

้
5.2.2 ขุดเจาะ/ปร ับระดับ/บดอ ัด, จีเขย่า่่ อสำหร ับขุดพืนดิ้ นโดยวำงเท ้ำไว ้ด ้ำนบน จะเรียกย่อๆ อีกอย่ำงว่ำ "เคนซูโกะ" ห ้ำมใช ้เป็ น "คำนงัด"[พลัวปลายแหลม]เครืองมื
่่ อสำหร ับตักและขนย ้ำยดินหรือยำงมะตอย ฯลฯ มีลก่่[พลัวปลายตัด]เครืองมืั ษณะคล้ำยกับพลัวปลำยแหลม
แต่ปลำยพลัวจะ่ ้ตักดิน ฯลฯ ได ้ง่ำย นอกจำกนี ้ ส่วนบนจะโค ้งทำให ้ไม่สำมำรถวำงเท ้ำได ้ ห ้ำมใช ้เป็ น "คำนงัด" จะเรียกย่อๆ
ตัดตรงเพือให
อีกอย่ำงว่ำ "คำกูซ ูโกะ"่่ สำมำรถขุ่้ น สำมำรถจับและดึงดินทีขุ่ ดออกขึนมำได
้[พลัวหนีบ (เสียมโกย)] พลัวที
ดหลุมลึกได ้โดยกำรแทงลงไปในพืนดิ้เลย่้ใช ้สำหร ับขุดหลุมเวลำทีจะตอกเสำเข็
มหรือตังเสำไฟฟ้ำ ฯลฯพลั่วปลำยแหลม

พลั่วปลำยตัด

พลั่วหนี บ (เสียมโกย)่ อสำหร ับขุดพืนดิ้ นทีแข็่ งหรือบดยำงมะตอย
[อีเตอร ์] เครืองมื
่่ี้[คราด] ใช ้สำหร ับปร ับระดับดิน เกลียยำงมะตอย
และรวบรวมใบไม้ทร่่ี วงอยู่ มีรูปทรงและวัสดุทหลำกหลำยขึนอยู่กบั วัตถุประสงค ์ครำดสำหร ับปร ับระดับดินมีซเล็ี่ กๆ จำนวนมำก แต่ครำดสำหร ับยำงมะตอยจะไม่มซี ี่่ อทีใช่ ้สำหร ับกวำดรวบรวมดินและทรำยหรือขยะ
[คราดโจเรน] เครืองมื่ อสำหร ับกระทุ ้งและทำให ้ดิน ฯลฯ แข็งด ้วยน้ำหนัก
[ทาโกะ] เครืองมื่ อทีมี่ แผ่นโลหะแบนติดอยูท
[อุปกรณ์กระทุง้ (Tamper)] เครืองมื่ ปลำยด
ี่้ำมจับยำว ใช ้สำหร ับบดอัดยำงมะตอย ฯลฯ โดยจับที่ด ้ำมจับแล้วกระทุ ้งจำกด ้ำนบน
่่ กรสำหร ับบดอัดพืนดิ้ น เป็ นกำรบดอัดด ้วยน้ำหนัก
[เครืองกระทุ
ง้ (Rammer)] เครืองจั
่่ บขึนลง้่ ง เหมำะสำหร ับของเครืองกระทุ
้งและกำลังของแผ่นกระแทกซึงขยั
มีแรงกระแทกทีสู่ ทงชนิ
้ั่กำรบดอัดให ้แน่ น ซึงมี
ดเครืองยนต
์และชนิดไฟฟ้ ำ่่่ กรทีติ่ ดตังเครื
้่[เครืองสั
นกระทุ
ง้ (Vibro-compactor)] เครืองจั
องยนต์สำหร ับบดอัด
่่ กร ใช ้ในกำรบดอัด
ดินหรือดินและทรำยโดยใช ้กำรสันสะเทื
อนและน้ำหนักของเครืองจั
118

่เครืองกระทุ
ง้(Rammer)้ บเบส ชันซับเกรด้่่ กรไปมำ ด ้วยมือ
ชันซัหรือกำรถมกลับ ฯลฯ ซึงจะบดอั
ดโดยกำรดันและดึงเครืองจั่้ ่ ทีกว่ ้ำงได ้ในครำวเดียว เครืองจั่ กรทีคล้ำยกั
่มีแรงกระแทกน้อยกว่ำเครืองกระทุ
้ง (Rammer) แต่ก็สำมำรถบดอัดพืนทีนคือ่่่ นบดอัดทีใหญ่
่่เครืองตบดิ
นเล็ก (Plate compactor) เครืองตบดิ
นเล็ก (Plate compactor) มีพนทีื ้ แผ่
กว่ำและมีกำรสันสะเทื
อนน้อยกว่ำ ดังนั้นจึงเหมำะสำหร ับกำรปร ับดินให ้เรียบ่่ (Vibrator)][เครืองสั
น่ กรทีส่่ งแรงสันสะเทื
่่ ฟองอำกำศในคอนกรีตและเพิมควำมหนำแน่
่เครืองจั
อนระหว่ำงกำรเทคอนกรีตเพือไล่
น่
5.2.3 ตีเส้นปั กเต้า/ทาเครืองหมาย่ อทีใช่ ้ในกำรตีเส้นตรงยำวลงบนพืนผิ้ วของวัสดุ[ปั กเต้า] เครืองมื่ อซึงมี่ ส่วนทีแบนใช
่่[อุปกรณ์ตเี ส้นหมึก] เครืองมื
้สำหร ับตีเส้น และส่วนทีกลมใช ้เหมือนพู่กน
ั[ปั กเต้าแบบชอล ์ก] ใช ้ตีเส้นด ้วยผงชอล ์กคล้ำยกับปักเต ้ำ่่ ฉำยแสงเลเซอร
่[เครืองตี
เส้นด้วยเลเซอร ์] เครืองที
์ลงบนระนำบผนัง ฝ้ ำเพดำน

ปักเต ้ำ้ เพือตี่ เส้นอ้ำงอิงสำหร ับก่อสร ้ำงติดตัง้ เช่น แนวระนำบและแนวตังฉำก
้และพืน
ฯลฯ่ ำง ต ้องทำงำน
แสงเลเซอร ์มีสแี ดงและสีเขียว สีเขียวมองเห็นได ้ง่ำยกว่ำแม้ในบริเวณทีสว่่ ให ้แสงเลเซอร ์ส่องเข ้ำดวงตำโดยตรง
โดยสวมแว่นตำนิ รภัยสำหร ับงำนเลเซอร ์เพือไม่
่[ปากกามาร ์คเกอร ์, ชอล ์กทาเครืองหมาย]ปำกกำชนิ ดน้ำมันสำหร ับงำนสถำปัตยกรรม
ตัวอย่ำงเช่น ใช ้สำหร ับกำหนดตำแหน่ งจัดเรียงเหล็กเสริมและแบ่งระยะพิทช ์่ เส ้นด ้วยเลเซอร ์เครืองตี

(ระยะห่ำงระหว่ำงเหล็กเสริม)่่ อซึงใช่ ้ค ้อนทุบเพือท่ ำรอยบุ๋มเล็กๆ ในพืนผิ้ วโลหะ
[เหล็กทาเครืองหมาย]เครืองมื
่หรือเจำะรูกลมบนผ้ำหรือหนัง ฯลฯ "เหล็กทำเครืองหมำยศูนย ์กลำง" จะใช ้สำหร ับทำ่้ วโลหะ (เรียกว่ำ "ทำเครืองหมำย
่เครืองหมำยบนพื
นผิ
(Marking)")เหล็กทำ
่เครืองหมำย

5.2.4 วัด/ตรวจสอบ
่่ ดระดับทีใช่ ้ในกำรกำหนดควำมสูงทีจ่ ำเป็ นสำหร ับ[เครืองมื
อวัดระดับน้า] เครืองวั่ ดตังอยู้ ่บนขำตังกล้องและโดยผู
้กำรทำงำน ซึงติใ้ ช ้จะปร ับระนำบด ้วยตนเองพร ้อมๆ่ ดตังมำในตั
้่ อวัดระดับน้ำทีมี่ กลไกปร ับระนำบ
กับสังเกตท่อฟองอำกำศทีติว เครืองมื่ อวัดระดับน้ำอัตโนมัต"ิอัตโนมัตเิ รียกว่ำ "เครืองมื

119

่ อวัดระดับน้ำ
เครืองมื

[เลเซอร ์วัดระดับ] อุปกรณ์วดั ระดับด ้วยเลเซอร ์สำหร ับกำหนดควำมสูงทีจ่ ำเป็ นสำหร ับ กำรทำงำน
[กล้องร ังวัด (Transit)]่ึ ้วัดมุมทังแนวตั
้้่อุปกรณ์ซงใช
งและแนวระนำบโดยใช
้จุดมองทีรองร
ับกล้องโทรทรรศน์
่้ ่บนขำตังกล้อง
้ขนำดเล็กเป็ น จุดอ้ำงอิง ซึงจะใช
้งำนโดยติดตังอยู
ปัจจุบน
ั่ ยกว่ำ "กล้องวัดมุม (Theodolite)"มักจะใช ้อุปกรณ์ประเภทที่ มีจอแสดงผลดิจทิ ลั ทีเรี่ อร ังวัดซึงรวมเอำเครื
่่ ดระยะเลเซอร ์[กล้องร ังวัด (Total station)] เครืองมื
องวั
(Laser Range-Finder) เข ้ำกับกล้องร ังวัด (Transit) อิเล็กทรอนิ กส ์ สำมำรถวัด

กล้องรังวัด (Transit)่ระยะทำงและมุมจำกจุดอ้ำงอิงได ้พร ้อมกันโดยกำรจัดแนวเส้นกำกบำททีมองเห็
นผ่ำนกล้องโทรทรรศน์ให ้ตรงกับเป้ ำหมำยแล้วกดปุ่ มเท่ำนั้น มีกำรนำกล้องร ังวัด (Total station)มำใช ้ในกำรสำรวจร ังวัดหลำกหลำยด ้ำน เช่น กำรสำรวจภูมปิ ระเทศ กำรควบคุมตำแหน่ ง่ นก่อนเริมก่่ อสร ้ำง และกำรสำรวจ พิกดของหน้ำงำนก่อสร ้ำง กำรสำรวจทีดิั ฯลฯด ้ำย (เอ็น)วัดระดับ่ ้ในกำรทำแนวให ้ตรงหรือปร ับระดับควำมสูง เวลำทีจะสร
่[ด้าย (เอ็น) วัดระดับ] ด ้ำยทีใช
้ำง่ ออิฐหรือบล็อก ทำจำกวัสดุทยื่ี ดได ้ยำกฐำนรำกอำคำรหรือเวลำทีจะก่
่้า] เครืองมื่ อสำหร ับตรวจสอบว่ำวัตถุหรือระนำบทีก่่ อสร ้ำงติดตัง้
[เครืองวัดระดับน้ นหรือไม่ ซึงจะตรวจสอบยื
่อยู่ในแนวระนำบขนำนกับพืนดิ
นยันแนวระนำบโดยดู่ ่ในท่อฟองอำกำศ อีกทังยั้ งมีเครืองวั่ ดระดับน้ำประเภททีตรวจสอบยื
่ฟองอำกำศทีอยู
นยัน่ ดระดับน้ำ
เครืองวั่ ดระดับนำที้ มี่แนวระนำบโดยดูจำกเข็มและแบบดิจทิ ลั นอกจำกนี ้ ยังมีกำรใช ้เครืองวั
ควำมลำดเอียงในตัวในอุปกรณ์ระบบต่ำงๆ ของบ้ำนด ้วย่ ตุ ้มน้ำหนักทีมี่ ปลำยรูปทรงกรวย ซึงใช่ ้สำหร ับตรวจสอบยืนยันแนวตังฉำกของเสำ
้[ลู กดิง]ฯลฯ่ ยึ่ ดไว ้กับเสำ และตรวจสอบยืนยันแนวตังฉำกว่
้โดยจะห ้อยเอ็นจำกอุปกรณ์ยดื ลูกดิงที
ำ่ ดอุปกรณ์ยด
ระยะห่ำงระหว่ำงระนำบทียึื กับเส้นเอ็นเท่ำกันตลอดหรือไม่่ อทีท่ ำจำกโลหะ เช่น สเตนเลส ฯลฯ และใช ้สำหร ับวัดมุมฉำก
[ฉากก่อสร ้าง] เครืองมื
่บนฉำกมีสเกลทีสำมำรถวั
ดควำมยำวได ้ ด ้ำนหน้ำเป็ นมำตรำส่วนเมตริก และด ้ำนหลังคือ

ลูกดิง่

1.414(√2) เท่ำของด ้ำนหน้ำ
่[ฉากก่อสร ้างขนาดใหญ่] ไม้บรรทัดสำมเหลียมขนำดใหญ่
สำหร ับวำดมุมฉำก้ หน้่ ำงำนโดยใช ้สัดส่วน 3:4:5 ซึงเป็่ นทฤษฎีบทพีทำโกร ัส ทีหน้่ ำงำนจะเรียก
ทำขึนที
สัดส่วน 3:4:5 นี ว่้ ำ “ซำชิโงะ”120ฉำกก่อสร ้ำง่ อทีมี่ รูปร่ำงเป็ นแถบเส้นสำหร ับวัดควำมยำว บำงครงก็่ ำจำกเหล็กและทำจำกไวนิ ล[สายวัด] เครืองมืั้ เรียกว่ำ "เทปวัด" มีทงทีั้ ท่ ส่วนแถบเส้นสำหร ับวัดควำมยำวทำจำกโลหะบำงเรียกว่ำ
[ตลับเมตร] สำยวัดซึงมี้ั เรียกย่อๆ อีกอย่ำงว่ำ "คมเบะ" แต่ชออย่
่ื"ตลับเมตร" บำงครงก็
ำงเป็ นทำงกำรคือ

ตลับเมตร

"Convex Rule"่ อทีใช่ ้ในกำรวัดควำมยำวและวำดเส้นตรง วัสดุทใช่ี ้ทำ
[ไม้บรรทัด/ไม้วด
ั ] เครืองมืได ้แก่ อะลูมเิ นี ยม สเตนเลส และไม้ไผ่ ฯลฯ หำกไม่ต ้องกำรทำให ้วัสดุ เช่น ประตู่ ำจำกไม้ไผ่
หน้ำต่ำง ฯลฯ เสียหำย ให ้ใช ้ไม้บรรทัดทีท
ไม้บรรทัดอะลูมเิ นี ยมไม้บรรทัดสเตนเลส

ไม้บรรทัดไม้ไผ่

่[เครืองวัดความสู
งการยุบตัวของคอนกรีต (Slump scale)]่ บลงเมือถอด
่อุปกรณ์สำหร ับวัดค่ำกำรยุบตัวของคอนกรีต (ควำมสูงของส่วนทียุ
กรวยทดสอบกำรยุบตัวของคอนกรีต (Slump cone) ออก) ในกำรทดสอบกำร
ยุบตัว (Slump test)ภำพบรรยำกำศกำรทดสอบกำรยุบตัว
(Slump test)

5.2.5 ตัด/ดัด/ปอก่่ อซึงมี่ คมมีด (เรียกว่ำ "ฟัน") จำนวนมำกบนแผ่นโลหะ ใช ้สำหร ับตัดไม้ โลหะ ท่อ ฯลฯ จะเรียกย่อๆ ว่ำ "โนโกะ"[เลือย]เครืองมื่ อทีใช่ ้ตัดวัตถุโดยหนี บวัตถุไว ้ระหว่ำงคมมีด 2 ด ้ำน[กรรไกร] เครืองมื่ อทีใช่ ้ตัดสิงของโดยหนี
่[คีมปากนกแก้ว] คีมปำกนกแก ้วคือ เครืองมื
บวัตถุไว ้ระหว่ำง้ ตัดลวด ฯลฯ ทังยั้ งสำมำรถตัดหัวตะปูได ้คมมีด ใช ้ในกำรตัดแต่งกระเบือง
่[มีดคัตเตอร ์] มีดทีสำมำรถร
ักษำควำมคมได ้อย่ำงต่อเนื่ องด ้วยกำรหักใบมีด
่่ อรูปแท่งซึงมี่ คมมีดอยูท
่ี่[สิวโลหะ]เครืองมื่ ปลำยด
้ำนหนึ่ ง ซึงสำมำรถตอกด
้วยค ้อน

คีมปำกนกแก ้ว่ ดโลหะบำงได ้ นอกจำกนี ้ ยังใช ้สำหร ับกะเทำะคอนกรีตใน "งำนสกัดคอนกรีต"เพือตั้่่่้หรือวัดขนำดกระเบืองหลั
งคำด ้วย มีหลำยประเภท เช่น สิวปำกแบน,สิวสกั
ดคอนกรีต, สิวเมกิร ิ ฯลฯ ขึนอยู
่กบั วัตถุประสงค ์่ อทีใช่ ้ในกำรตัดแต่ง เช่น ดัดหรือตัด ฯลฯ ประกอบด ้วยส่วนสำหร ับบีบจับซึงมี่ รอ่ งละเอียดไม่ให ้ลืนมื่ อและส่วน
[คีมตัด] เครืองมื่ คมมีด
สำหร ับตัดซึงมี

121

คีมตัด

่สิวโลหะ

มีดคัตเตอร ์

5.2.6 เคาะ/ถอน, ดึงออก่ อสำหร ับตอกหรือเคำะสิงของ
่่ ้ตอกมีทงโลหะ
้ั[ค้อน] เครืองมื
วัสดุของส่วนทีใชยำง ไม้
่่ ส่วนทีใช่ ้ตอกทำจำกโลหะว่ำฯลฯ ซึงจะใช
้แยกตำมวัตถุประสงค ์ บำงครงจะเรี
ั้ยกค ้อนซึงมี"ค ้อนเหล็ก"่ ส่วนทีใช่ ้ตอกทำจำกยำง มีจด่[ค้อนยาง] ค ้อนซึงมีุ เด่นตรงทีแรงกระแทกสู
งและไม่
ทำให ้วัสดุเสียหำยง่ำย ในงำนเทคอนกรีต จะใช ้ในเวลำอัดคอนกรีตให ้แน่ นด ้วยกำร
่่ตอกแบบหล่อเพือสร
้ำงแรงสันสะเทื
อน่ ส่วนทีใช่ ้ตอกทำจำกไม้ แรงตอกน้อยกว่ำเมือเที่ ยบกับค ้อนเหล็ก
[ค้อนไม้] ค ้อนซึงมี

ตัวอย่ำงของค ้อน (สำหรับนั่งร ้ำนแบบริงล็อก)ค ้อนยำง่ ทำให ้วัสดุเสียหำยง่ำย
แต่ก็มจี ดุ เด่นตรงทีไม่่ี ้ตอกเสำเข็ม ฯลฯ ว่ำ "คำเกยะ"[ค้อนไม้ขนาดใหญ่] จะเรียกค ้อนขนำดใหญ่ทใชค ้อนไม้ขนำดใหญ่ยงั ใช ้ในกำรตอก "เดือย" เข ้ำไปใน "ร่องเดือย" ในสถำปัตยกรรม่ึ ้วิธก
โครงสร ้ำงไม้ซงใชี อ่ สร ้ำงแบบโครงคร่ำวไม้ค ้อนไม้่ ด ้ำมจับยำวและส่วนทีใช่ ้ตอกขนำดใหญ่
[ค้อนใหญ่] ค ้อนซึงมี
้ใช ้ในงำนตอกเสำเข็มและงำนรือถอน่ อโลหะทีสำมำรถใช
่่ นรูปตัว L[ชะแลง] เครืองมื
้เป็ นคำนงัดได ้ ส่วนปลำยทีเป็
มีรอ่ งสำหร ับถอนตะปูโดยสอดหัวตะปูเข ้ำไปแล้วดึงตะปูออกโดยใช ้หลักกำร ของคำนงัด
อีกด ้ำนหนึ่ ง บำงชนิ ดจะมีรอ่ งสำหร ับถอนตะปูและบำงชนิดจะแบน เหมือนไม้พำย นอกจำกกำรถอนตะปูแล้ว้ ้อีกด ้วย นอกจำกนี ้ ยังสำมำรถใช ้งำนโดยกำรสอดเข ้ำไประหว่ำง
ชะแลงขนำดใหญ่ยงั สำมำรถใช ้ ยกของหนักขึนได
้ช่องว่ำงแล้วบิดหรืองัด และในงำนรือถอนแบบหล่
อจะใช ้ชะแลงขนำดใหญ่
ชะแลงค ้อนไม้ขนำดใหญ่
(คำเกยะ)122

5.2.7 ไส/ขัด/เจาะรู่ อสำหร ับขูดตัดหรือขัดโลหะ หิน ฯลฯ หินลับขนำดเล็กทรงสีเหลี่ ยมมุ่่ และ[หินลับ] เครืองมื
มฉำก ใช ้สำหร ับลับคมมีดของ "สิว"่ มควำมคม
่"กบไสไม้" ฯลฯ เพือเพิ่ อสำหร ับขัดแต่งพืนผิ้ วโลหะหรือไม้ มีหลำยประเภทตำมวัตถุประสงค ์ เช่น ตะไบสำหร ับโลหะ ตะไบสำหร ับช่ำงไม้
[ตะไบ] เครืองมื่ ดฟันตะไบ ให ้ใช ้แปรงโลหะเขียเศษที่่ฯลฯ หำกเศษทีไสติ
ไสออกให
้สะอำด่ เม็ดทรำยหรือแก ้วติดอยูบ้ วกระดำษ มีหลำยประเภท เช่น[กระดาษทราย] ถือเป็ น "ตะไบ" ชนิดหนึ่ งซึงมี่ นพืนผิ่ ควำมทนต่อน้ำ และ “กระดำษผ้ำ” ทีมี่ ควำมแข็งแรงทนทำน ฯลฯ ซึงจะมี
่“กระดำษทรำยทนน้ำ” ทีมีตวั เลขสำหร ับแสดงควำมหยำบ่ อยเม็ดทรำยก็จะยิงหยำบ่่่่้ วทีขั่ ดได ้เรียบเนี ยนของเม็ดทรำย เลขยิงน้
เลขยิงมำกเม็
ดทรำยก็จะยิงละเอียด ซึงจะสำมำรถจบงำนพื
นผิ
่ น้
ยิงขึ
่
[แปรงโลหะ] แปรงแข็งทำจำกลวดโลหะ สำมำรถใช ้กำจัดสนิ มออกจำกโลหะ ขูดลอกสี หรือเขียเศษทีอุ่ ดตันบนตะไบ ฯลฯแปรงโลหะ

แปรงโลหะ

5.2.8 ขันแน่ น/ยึดติดตัง้
่่ กลไกเปิ ด-ปิ ด สำมำรถปร ับควำมกว ้ำงของปำกส่วนบน
[ประแจเลือน]ประแจทีมี
และส่วนล่ำงโดยกำรปร ับให ้เข ้ำกับเส้นผ่ำน ศูนย ์กลำงของโบลต ์และน็ อตได ้ ปำก่ประแจเลือน้ ยวกับมือจับ ดังนั้นจึงใช ้ หมุนโดยทีให่ ้แรงกระทำกับปำกส่วนบน
ส่วนบนจะเป็ นชินเดี่ อประเภท "ประแจ Spanner"เนื่ องจำกส่วนปลำยเปิ ดอยู่ จริงๆ แล้วจะเป็ น เครืองมื
้แต่ในกรณี นีจะใช
้คำว่ำ "ประแจ Wrench" เป็ นข ้อยกเว ้น่[ประแจบ็อกซ ์ชุด] ประแจซึงสำมำรถรองร
ับโบลต ์และน็ อตได ้หลำยขนำดโดยกำร
่เปลียนข
้อต่อตรงส่วนหัว

่ประแจหกเหลียม

่[ประแจบ็อกซ ์] ประแจทีรวมส่วนข ้อต่อสำหร ับขันโบลต ์และน็ อตกับส่วนด ้ำมจับ้ั ปตัว L และรูปตัว T ฯลฯเข ้ำด ้วยกัน มีทงรู
่่ อซึงใช่ ้ขันโบลต ์ทีมี่ รห่ หรือเรียกอีกอย่ำงว่ำ
[ประแจหกเหลียม]เครืองมืู กเหลียม
่"ประแจแท่งหกเหลียม"123่ อสำหร ับขันสกรู มีทงไขควงปำกแฉกและไขควงปำกแบนเพื่ ้[ไขควง] เครืองมื
ั้
อให

ไขควง

่ ำคัญคือ ต ้องใช ้ไขควงทีมี่ ขนำดพอดีกบ่ ให ้ร่องบนเข ้ำกับร่องบนหัวสกรู สิงสั สกรูเพือไม่
หัวสกรูเสียหำย (เรียกว่ำ "นำเมรุ") รูปร่ำงของส่วนมือจับก็มคี วำมสำคัญ ตัวอย่ำงเช่น่ ้ใช ้มือจับกระชับได ้ง่ำย
ไขควงสำหร ับงำนไฟฟ้ ำ มือจับจะกลมและใหญ่เพือให
่ี่ อมวั่ สดุเข ้ำด ้วยกัน มีหลำยประเภทขึนอยู
้[ตะปู ] อุปกรณ์ทตอกด
้วยค ้อนเพือเชื
่กบัวัตถุประสงค ์ เช่น ตะปูเกลียว ตะปูสำหร ับตอกคอนกรีต ตะปูเข็มชุบสี และ ตะปูยดึ แผ่นเหล็กรีดลอน ฯลฯ่ รอ่ งเกลียว และใช ้ยึดเข ้ำกับวัสดุอนด
[สกรู ] อุปกรณ์รูปทรงกระบอกหรือทรงกรวยทีมีื่ ้วย กำรใช ้ไขควงขันเข ้ำกับวัสดุ
่ี[สกรู เกลียวปล่อย] สกรูทสำมำรถขันเข ้ำกับวัสดุพร ้อมๆ กับตัดร่องเกลียวในวัสดุได ้[โบลต ์] สกรูชนิดหนึ่ ง จะใช ้โบลต ์ (สกรูตวั ผู)้ และน็ อต (สกรูตวั เมีย) เป็ นเซ็ตคู่กนั บำงครงก็ั้ จะใช ้ร่วมกับแหวนอีแปะด ้วยตะปูโบลต ์น็ อตแหวนอีแปะ

5.2.9 นวด/ผสม่่่่[เครืองผสมปู
นด้วยมือ] เครืองกวนผสมสำหร ับสี มอร ์ตำร ์ และคอนกรีต โดยจะถือเครืองผสมปูนด ้วยมือไว ้ในมือเพือผสมวั
สดุในกระบะปูนหรือถัง
่่ กรทีใช่ ้ผสมของเหลวและวัสดุกอ
่[เครืองกวนผสมปู
น] เครืองจั่ สร ้ำง หรือเรียกอีกอย่ำงว่ำ "เครืองผสม"มีใช ้หลำยประเภท
ในหน้ำงำนก่อสร ้ำง่่ กรทีใช่ ้ผสมซีเมนต ์ นำ้ และทรำยให ้เป็ นมอร ์ตำร ์ มีทงประเภทที
้ั่ ้ไฟฟ้ ำ 100V และประเภททีใช่ ้[เครืองผสมมอร
์ตาร ์] เครืองจั
ใช่เครืองยนต
์เป็ นแหล่งพลังงำน
่่ กำลังมำกกว่ำ
[โม่ผสมคอนกรีต] เครืองผสมสำหร ับผสมคอนกรีตทีมี
่เครืองผสมมอร
์ตำร ์
่่่[เครืองผสมคอนกรี
ตเป็ นชุด] เครืองผสมชนิ
ดหนึ่ งทีผสมวั
สดุสำหร ับคอนกรีต้้ั ยวทังหมดในคร
งเดี่ ควำมแข็งแรงสำหร ับใส่และผสมวัสดุสำหร ับทำคอนกรีต
[กระบะปู น] กระบะทีมี

โม่ผสมคอนกรีต

หรือมอร ์ตำร ์ หรือเรียกอีกอย่ำงว่ำ "โทโรบูเนะ" หรือ "ฟูเนะ" จะผสมวัสดุทเทไวี่้่่ ำหร ับผสม
ในกระบะปูนโดยใช ้เครืองกวนผสมปู
นหรือพลัวส่ อทีมี่ ตำข่ำยซึงจะสำมำรถแยกวั
่[ตะแกรงร่อน] เครืองมื
สดุตำมขนำดได ้ แยกวัสดุทตี่ ้องกำรแยกออกตำมขนำดตำของตำข่ำย
124่ ดขึนมำได
้ตัวอย่ำงเช่น จะสำมำรถแยกดินละเอียดและกรวดออกจำกดินและทรำยทีขุ
้

5.2.10 ปกป้ องร ักษา/บ่ม่ รูปทรงแผ่น
[แผ่นพสาสติกสาหร ับบ่มคอนกรีต (แผ่นพสาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษา)] ฟิ ล ์มโพลีเอทิลนี ทีมี
้้ำจำกพืนดิ้ นเมือเทคอนกรี
่่ ำสี ป้ องกันฝนและฝุ่ น ฯลฯใช ้สำหร ับป้ องกันควำมชืนและนต รวมถึงใช ้ในกำรปกป้ องร ักษำเวลำทีท้ นรอย จะใช ้แผ่นไม้อด
[ไม้อ ัด] หำกไม่ต ้องกำรให ้พืนเป็ั บำงๆ ในกำรปกป้ องร ักษำ้[ผ้าใบบลู ชที ] ใช ้สำหร ับปกป้ องส่วนทำงเดินบนพืนจำกสี
และฝุ่ น่ ้คลุมทังอำคำร
้[ตาข่ายป้ องกันการกระเด็น] ตำข่ำยสำหร ับนั่งร ้ำนทีใช
นอกจำกนี ้ตำข่ำยนิ รภัยสำหรับ
แนวรำบ

่ยังใช ้สำหร ับป้ องกันวัสดุกอ่ สร ้ำงทีกองอยู
่ที่ หน้ำงำนกระเด็นหล่น และป้ องกันไม่ให ้สินค ้ำร่วงหล่นจำกกระบะบรรทุกของยำนพำหนะขนย ้ำย่ ตำข่ำยทีสำมำรถยึ
่[ตาข่ายนิ รภัยสาหร ับแนวดิง]ดติดกับนั่งร ้ำนได ้สำหร ับหลีก่ นตรำยจำกวัสดุปลิวกระเด็นหรือร่วงหล่นจำกนั่งร ้ำนในหน้ำงำนก่อสร ้ำงเลียงอั

่่ งในหน้ำงำนก่อสร ้ำง[ตาข่ายนิ รภัยสาหร ับแนวราบ] ตำข่ำยสำหร ับหลีกเลียงไม่ให ้คนหรือวัสดุรว่ งหล่นจำกทีสู

่
5.2.11 กาจัดสิงสกปรก่ มด่ ำๆ กันบนส่วนฐำน และใช ้สำหร ับขัดและกำจัดสิงสกปรก
่[แปรง] แปรงทีมีั ขนแปรงในระยะห่ำงทีเท่
ตัวอย่ำงเช่น ในงำนปูหน
ิ่ ำจัดครำบทีเกิ่ ดขึนบนหิ
้จะใช ้แปรงชุบน้ำให ้เปี ยกเพือกน่ นรู้ ปโฟม ซึงใช่ ้สำหร ับกำจัดสิงสกปรกโดยกำรชุ
่[ฟองน้า] เรซินสังเครำะห ์ เช่น โพลียูรเี ทน ฯลฯ ทีขึบน้ำให ้เปี ยก ตัวอย่ำงเช่น่ ำจัดสิงสกปรกออกจำกพื
่้ วทีเป็่ นครำบสกปรก
ในงำนปูหนิ จะใช ้เพือกนผิ้ ว]้ ผ้ำสำหร ับเช็ดสิงสกปรกที
่่ ดอยู่ออกด ้วยของเหลว เช่น น้ำมันหยอดเครืองจั่ กร ฯลฯ
[ผ้าขีริติ่่ งแรงซึงท่ ำจำกแผ่นเหล็กชุบกัลวำไนซ ์ (สังกะสี)[ถัง] ภำชนะมีหูหวสิ ้ ำหร ับใส่น้ำเพือขนย้ำย ในงำนก่อสร ้ำงจะใช ้ถังทีแข็่ อทีมี่ ด ้ำมจับใช ้สำหร ับตักน้ำ
[กระบวย] เครืองมื

่
5.2.12 ขนย้ายสิงของ่ อสำหร ับขนย ้ำยสิงของในบุ่๋ ก โดยมีล ้อยำง 1 ล้อ[รถเข็นปู น] เครืองมื
้งกีเหล็่ี ้ำนหน้ำ ซึงจะขนย
่่ติดอยูท่ ด้ำยสิงของโดยกำรจั
บมือจับแล้วเข็น ขนย ้ำยของหนัก
้ได ้ง่ำยขึนโดยใช
้หลักกำรคำนงัด โดยให ้ยำงเป็ นจุดหมุน (จุดรองร ับคำน)่๋ นแรงต ้ำน บำงครงก็
มือจับเป็ นจุดทีแรงกระทำ และบุ ้งกีเป็ั้ เรียกว่ำ "เนโกะ"125รถเข็นปูน่ ล ้อเลือน
่ 4 ล้อติดกับฐำน ใช ้สำหร ับขนย ้ำยสิงของ
่[รถเข็นขนของ] รถเข็นซึงมี
มีทงแบบมีั้มอื จับและแบบไม่มมี อื จับ นอกจำกนี ้่ เบรก
ยังมีรถเข็นขนของแบบทีมี

รถเข็นข
นของ่ อทีใช่ ้สำหร ับบรรทุก ลำกและขนย ้ำยของหนัก เช่น หิน ฯลฯ[แคร่ลาก] เครืองมื่ ้เวลำทีเคลื
่ อนย
่
่
[ซุงลาก] ซุงทีใช
้ำยของหนักเรียกว่ำ "โคโระ" โดยจะบรรทุกสิงของ่ ยงกันอยู่ และขนย ้ำยโดยให ้ท่อนไม้กลิงต่้ อๆ ไปข ้ำงหน้ำไว ้บนท่อนไม้หลำยๆ ท่อนทีเรี่ ดตังงำซึ
้่ บขึนลงโดยใช
้[รถโฟร ์กลิฟต ์] รถทีติ
งขยั้แรงไฮดรอลิก โดยจะบรรทุก่่้ สู่ งหรือนำสิงของลงจำกที่่ งสิงของไว
้บนงำ และยกสิงของขึ
นทีสู

5.2.13 แขวน/ยก/ดึง่ กรทีดึ่ งและม้วนเชือก หรือเรียกอีกอย่ำงว่ำ "เครืองดึ่ งม้วน"[กว้าน] เครืองจั

รถโฟร ์กลิฟต ์่[เชือกสลิง] เชือกทีประกอบด
้วย "เกลียวเชือก" หลำยเส้น

เชือกสลิง่ ดจำกกำรนำลวดทีมี่ ควำมทนทำนต่อแรงดึงสูงมำประกอบเข ้ำด ้วยกันหลำยๆ เส้นซึงเกิ่ และมีควำมยืดหยุ่น
เนื่ องจำกมีควำมทนทำนต่อ แรงดึงสูง ทนต่อแรงกระแทกได ้ดีเยียม่ ้งำนได ้ง่ำย เชือกสลิงทีมี่ กำรดัดแปลงปลำยทังสองจะใช
้จึงมีจดุ เด่นตรงทีใช
้เป็ น
สลิงสำหร ับงำนเครน นอกจำกนี ้ ยังมีเชือกสลิงสำหร ับยึดสินค ้ำบนกระบะรถบรรทุก ฯลฯด ้วย้ อุปกรณ์ในงำนเครนและสลิง สำหร ับเชือมต่
่่ี[แจ็คเกิล]อเชือกสลิงหรือโซ่กบั วัตถุทแขวนบรรทุ
ก้ อุปกรณ์สำหร ับขันเชือกหรือสลิง ฯลฯ ให ้แน่ น[เทิร ์นบัคเคิล]แจ็คเกิล้

เทิร ์นบัคเคิล้

126แจ็คเกิล้่ กรทีใช่ ้หลักกำรของคำนงัดและรอกในกำรยกของหนักขึน้
[รอกโซ่มอื สาว] เครืองจั

รอกโซ่มอื สำว้หรือลง ใช ้โดยติดเข ้ำกับขำตังสำมแฉก
ฯลฯ่ กรทีมี่ กลไกเหมือนกับรอกโซ่มอ
[รอกโซ่] เครืองจัื สำว แต่มขี นำดเล็กกว่ำรอกโซ่มอื สำว่ ดรถแบ็คโฮไว ้ไม่ให ้เคลือนที่่ใช ้ในกำรยึดสินค ้ำ ฯลฯ ให ้แน่ น ตัวอย่ำงเช่น จะใช ้เพือยึ
่เวลำทีจะบรรทุ
กและขนส่งรถแบ็คโฮด ้วยรถบรรทุก
่[ตัวจับยึดเชือกไลฟ์ไลน์] อุปกรณ์ทสำมำรถดึ
ี่งเชือกไลฟ์ ไลน์ให ้ตึงเพือแขวน่้ ้ ใช ้เมือท่ ำงำนบนทีสู่ ง เช่น งำนก่อสร ้ำงนั่งร ้ำน ฯลฯตะขอเกียวเข็
มขัดเซฟตีได
[สลิงดึง (Tirfor)] กว ้ำนแบบแมนนวล ใช ้สำหร ับดึงของหนัก สำมำรถดึง
่เชือกสลิงทีลอดผ่
ำนสลิงดึง (Tirfor) ได ้แรงโดยกำรควบคุมคันโยก และสำมำรถใช ้ตัวจับยึดเชือกไลฟ์ ไลน์่ ้องกำรได ้เวลำตัดต ้นไม้ทมี่ี ลำต ้นใหญ่
สลิงดึง (Tirfor) ดึงต ้นไม้ให ้ล้มไปในทิศทำงทีต
[แม่แรง] อุปกรณ์สำหร ับยกของหนักด ้วยแรงเพียงเล็กน้อย มีกลไกกำรยก
หลำยรูปแบบ เช่น สกรู เฟื อง และไฮดรอลิก ฯลฯ่ี้[แม่แรงชนิดเกลียว] อุปกรณ์ทสำมำรถยกของหนั
กในแนวตังฉำกได้ โดยใช ้่ ดขึนเวลำที
้่ นสกรู นอกจำกนี ้ ยังสำมำรถใช ้ในกำรเพิมแรงซ
่้แรงผลักทีเกิ
หมุ้ำยขวำโดยติดตังระหว่
ำงวัสดุแนวระนำบ 2 แท่ง่ในงำนโครงสร ้ำงชัวครำวสำหร ับกันดิน่ อสำหร ับกำรมัดและยกสินค ้ำ นอกจำกนี ้ ยังใช ้ในกำรจัดแนวโครงสร ้ำงใหม่ในงำนโครงเหล็ก (เพือให่ ้ได ้[รอกยก] เครืองมื
้แนวตังฉำก)5.2.14 นั่งร ้าน, โต๊ะทางาน/บันไดลิง่ อสำหร ับปี นขึนที้ สู่ ง ใช ้เท ้ำเหยียบบนขันบั้ นได ้แล้วปี นขึน้ เวลำกำงควรทำมุมประมำณ 75 องศำ หำกทำมุมที่
[บันไดลิง] เครืองมื
้่ จะล้มไปข่่ บั่ นไดลิงจะพับลงมำ
ตังตรงเกิ
นไปจะมีควำมเสียงที
้ำงหลังได ้ ในทำงกลับกัน หำกทำมุมน้อยเกินไปก็มคี วำมเสียงที่ วยพยุงบันไดลิงเสมอ
นอกจำกนี ้ ควรทำงำนร่วมกับผูช่้ วยทีช่่ อซึงรวมบั
่่[บันไดพับ] เครืองมื
นไดลิง 2 ตัวเข ้ำด ้วยกัน เมือกำงออกสำมำรถ้ ดท ้ำยเวลำทีใช่ ้เป็ นบันไดพับ นอกจำกนี ้ใช ้เป็ นบันไดลิงได ้ ห ้ำมนั่งหรือยืนบนบันไดขันสุ
่้ ดท ้ำย
ขอให ้หลีกเลียงกำรท
ำงำนโดยยืนหรือนั่งคร่อมฝั่งซ ้ำยและขวำของบันไดขันสุ
เนื่ องจำกอำจเสียกำรทรงตัวและเกิดอันตรำย
บันไดพับ

127่ อทีมี่ น่ งร่ ดหดได ้ หรือเรียก อีกอย่ำงว่ำ "โนบิอูมะ"[บันไดนั่งร ้านแบบพับได้] เครืองมืั ้ำนระหว่ำงขำ 2 ข ้ำงทียื
มีรำวจับอยูด่ ้ำนบนนั่งร ้ำน หำกโน้มตัวไปข ้ำงหน้ำหรือดันกำแพง อำจล้มเพรำะเสียกำรทรงตัวและเกิดอันตรำย่่ ง มีล ้อเลือนอยู
่่ี มทังสี้ จึ่ งสำมำรถ
[นั่งร ้านหอเลือน]นั่งร ้ำนสำหร ับกำรทำงำนบนทีสู
่ทมุบันไดนั่งร ้ำนแบบพับได ้่เคลือนย
้ำยได ้ และมีมำตรฐำนควำมปลอดภัยตำมกฎหมำยควำมปลอดภัยและอำชีวอนำมัย
ของแรงงำน
่ ง] ยำนพำหนะทีติ่ ดตังอุ้ ปกรณ์ซงสำมำรถยกตะกร
[รถกระเช้าทางานในทีสู
ึ่้ำสำหร ับ้่้้ทำงำนขึนลงที
ควำมสู
งตังแต่
2 เมตรขึนไป

5.2.15 ทาความสะอาด่ อสำหร ับกวำดทำควำมสะอำด โดยจะมีมด่ พืช เส้นใยสังเครำะห ์ ฯลฯ ติดอยู่ทปลำยด
่ี[ไม้กวาด] เครืองมืั กิงไผ่้ำม่่ อสำหร ับรวบรวมขยะหรือฝุ่ นทีใช่ ้ไม้กวำดรวบรวมมำ
[ทีโกยผง]เครืองมื
่ทีโกยผง

ไม้กวำด

่เครืองเป่
ำลม
(Blower)่่ งลม[เครืองเป่
าลม (Blower)] เครืองส่่ มี่ น้ำหนักเบำโดยใช ้กำลังลมเป่ ำให ้ปลิว เช่นใช ้ในกำรรวบรวมสิงที
ใบไม้ทร่่ี วงอยู่ ฯลฯ

128

่
้ หน้
่ างานก่อสร ้างบทที่ 6 ความรู ้เกียวกั
บการก่อสร ้างติดตังที่ วมกันทัวไปในหน้
่
6.1 เรืองร่
างานก่อสร ้าง่ ่ในหน้างานก่อสร ้างมีแรงงานทักษะหลากหลายประเภทงานเข ้า-ออก ถึงแม้แต่ละงานจะดูแตกต่างกัน แต่ก็มบี างเรืองที่่ ง ในส่วนนี จะอธิ
้่ วมกัน
แรงงานทักษะผูม้ ปี ระสบการณ์จะตระหนักอยู่เสมอ ซึงจะน
าไปสู่คณุ ภาพและความปลอดภัยทีสู
บายเรืองร่
่ทั่วไปทีแรงงานทั
กษะทุกคนควรทราบ

6.1.1 ลักษณะเฉพาะของงานก่อสร ้าง่ า"(1) งานก่อสร ้างเป็ น "การผลิตแบบสังท
่ า" หมายถึง การผลิตซึงจะมี
่้ เริมต่ ้นและจัดทาผลิตภัณฑ ์เพียงชินเดี้ ยวเท่านั้น
"การผลิตแบบสังท
การออกแบบตังแต่่่้ ในโรงงาน เช่น รถยนต ์ ฯลฯเพือตอบสนองความต
้องการของลูกค ้า แทนทีจะเป็
นผลิตจากการออกแบบครงเดีั้ ยวซาๆ
่ า" ซึงจะมี่่้ ขนาดใหญ่ไปจนถึงขนาดเล็ก
เราจะดาเนิ นงานก่อสร ้างเป็ น "การผลิตแบบสังท
ขนาดโครงการทีหลากหลายตั
งแต่
่
่
่
และถึงแม้จะดูเหมือนเป็ นงานก่อสร ้างทีคล้ายกัน แต่ว่างานก่อสร ้างแต่ละโครงการก็มลี กั ษณะเฉพาะและเงือนไขที
แตกต่างกันไป่ าคัญคือ ต ้องมีความตระหนักทีว่่ ากาลัง "ผลิตแบบสังท
่ า" ให ้กับลูกค ้าแต่ละราย
สิงส
่ ภ
่ น
(2) งานก่อสร ้างเป็ นงานทีอยู่ ายใต ้ข ้อจากัดของทีดิ่ นเฉพาะ และจะไม่มก
ส่วนใหญ่ งานก่อสร ้างจะเป็ นการสร ้างอาคารแต่ละหลังให ้พอดีกบั ทีดิี ารสร ้างอาคารแบบเดียวกัน
่ภายใต ้เงือนไขเดียวกัน(3) งานก่อสร ้างถูกควบคุมโดยสภาพธรรมชาติ่ แน่ นอน เช่น ได ้ร ับอิทธิพลจากสภาพธรรมชาติ อาทิส่วนใหญ่งานก่อสร ้างมักจะเป็ นงานกลางแจ ้ง และถูกควบคุมโดยปัจจัยทีไม่
ภูมปิ ระเทศ ฤดูกาล และสภาพอากาศ ฯลฯ่ ภ(4) งานก่อสร ้างเป็ นงานทีอยู่ ายใต ้ข ้อจากัดทางสังคม่ ภ่ างาน จึงจาเป็ นต ้องจัดการ
งานก่อสร ้างเป็ นงานทีอยู่ ายใต ้ "ข ้อจากัดทางสังคม" ในหน้างาน เนื่ องจากเป็ นการผลิตทีหน้่ างๆ โดยมีมาตรการร ักษาสิงแวดล้อมและมาตรการความปลอดภั
่้ โดยรอบ
่่ งคับใช ้สิงต่ยสาหร ับพืนที
กฎหมายและข ้อบังคับทีบั่ จะก่่ อสร ้าง ดังนั้นงานก่อสร ้างจึงต ้องปฏิบต
และสภาพแวดล้อมทางสังคมโดยรอบจะแตกต่างกันไปตามสถานทีทีั ิตามกฎระเบียบเหล่านี ้้้(5) คุณภาพเกิดขึนจาก
"ขันตอนความปลอดภั
ย"่ กสร ้าง" ทีสร่ ้างเสร็จ จะเกิดขึนจาก
้่ในงานก่อสร ้าง "คุณภาพของสิงปลู
"กระบวนการก่อสร ้างทีปลอดภั
ย" ตลอดงานก่อสร ้าง129

6.1.2 แผนงานก่อสร ้างไม่ว่าจะเป็ นงานก่อสร ้างประเภทใด จาเป็ นต ้องวางแผนงานก่อสร ้างก่อนเสมอ แผนงานก่อสร ้าง หมายถึง การวางแผน
่สาหร ับดาเนิ นการก่อสร ้างตามเอกสารการออกแบบต่างๆ เช่น เงือนไขสั
ญญาในสัญญาร ับเหมาก่อสร ้าง แบบแปลน่ บหน้างาน ฯลฯ จัดทาแผนงานก่อสร ้างโดยพิจารณาถึง
รายละเอียดข ้อกาหนด (Specifications) เอกสารอธิบายเกียวกั
ประเด็นต่อไปนี ้่ ยวข่□ วางแผนภายใต ้ข ้อจากัดทางสังคมต่างๆ เช่น กฎหมายและข ้อบังคับทีเกี้อง ฯลฯ้ อง่ "คุณภาพ" "งบประมาณงานก่อสร ้าง" "ขันตอน"้□ วางแผนวิธกี ารควบคุมจัดการอย่างครอบคลุมทังเรื
"ความปลอดภัย"่
และ "การร ักษาสิงแวดล้อม"่ ้สร ้าง "สิงปลู่ กสร ้างทีมี่ คุณภาพดี" ให ้แล้วเสร็จ "ภายในระยะเวลาก่อสร ้าง" ด ้วย "ต ้นทุนซึงต่ ่าทีสุ
่ ด" โดยรวม
□ วางแผนเพือให
"วิธกี ารก่อสร ้าง" ต่างๆ เข ้ามาอย่างมีประสิทธิภาพ่ านึ งถึง "การร ักษาสิงแวดล้อม"่□ วางแผนทีคด ้วย "อุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั เป็ นศูนย ์"□ วางแผนโดยใช ้ "5M สาหร ับวิธกี ารก่อสร ้าง" 5M สาหร ับวิธกี ารก่อสร ้าง ได ้แก่ "คนหรือแรงงาน (Men) วัสดุ (Materials)
่ กร (Machinery) และเงินทุน (Money)"วิธกี าร (Methods) เครืองจั
□ วางแผนวิธกี ารควบคุมจัดการและมาตรการทัง้ "ก่อนการก่อสร ้าง" และ "ระหว่างการก่อสร ้าง" พร ้อมๆกับทาความเข ้าใจสถานการณ์ "หน้างาน" ฯลฯ โดยการ "สารวจล่วงหน้า" อย่างเพียงพอ

6.1.3 การควบคุมจัดการงานก่อสร ้าง่ ท้ างานก่อสร ้างจาเป็ นต ้องสร ้างสิงปลู่ กสร ้างให ้แล้วเสร็จ
การควบคุมจัดการงานก่อสร ้าง หมายถึง การควบคุมจัดการทีผู่ าหนดตามแผนงานก่อสร ้าง ในหน้างานก่อสร ้าง จะทาการก่อสร ้างภายใต ้การควบคุมจัดการ 5 เรืองดั่ งต่อไปนี ้ตามคุณภาพทีก
(เรียกว่า "QCDSE")[ควบคุมคุณภาพ (Quality)]่่ กสร ้างทีได่ ้คุณภาพตามทีผู่ ว้ ่าจ ้างต ้องการอย่างเพียงพอ โดยจะทาการตรวจสอบ
หมายถึง การควบคุมจัดการเพือสร
้างสิงปลู่ าหนด ตามทีระบุ
่คุณภาพ ทดสอบคุณภาพวัสดุ ทดสอบการก่อสร ้างแต่ละประเภท และควบคุมขนาดหรือระยะและรูปร่างทีกไว ้ในแผนควบคุมคุณภาพ
[ควบคุมงบประมาณ (Cost)]่่ างานได ้ โดยจะควบคุมต ้นทุนวัสดุ ค่าแรง ค่าใช ้จ่ายทีหน้่ างาน ฯลฯ“งบประมาณ” หมายถึง จานวนเงินทีสามารถน
ามาใช ้ทีหน้่ ยวข่ซึงเกี
้องกับงานก่อสร ้าง ไม่ให ้เกินงบประมาณงานก่อสร ้าง้[ควบคุมขันตอนก่อสร ้าง (Delivery)]้่ ้สร ้างเสร็จภายในระยะเวลาก่อสร ้าง เพือไม่่ ให ้เกิดความล่าช ้าในขันตอน
้ควบคุมขันตอนก่อสร ้างโดยมีเป้ าหมายเพือให่ เพือให่ ้สามารถดาเนิ นงานก่อสร ้างของบริษท
ดาเนิ นการโดยประสานงานกับผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมารายอืนๆั ตนเองได ้130อย่างมีประสิทธิภาพ
[ควบคุมความปลอดภัย (Safety)]่ จ่ าเป็ น เช่น มาตรการป้ องกันอุบต
ควบคุมสิงทีั เิ หตุ เช่น พลัดตก ร่วงหล่น ฯลฯ และมาตรการป้ องกันความเจ็บป่ วย
่ ยวข
่
ทีเกี
้องกับงาน เช่น โรคฝุ่ นจับปอด และโรคลมแดด ฯลฯ นอกจากนี ้ จะดาเนิ นกิจกรรมฝึ กฝนการหยั่งรู ้ระวังอันตราย
้ในวงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัยในแต่ละวัน ลาดตระเวนระหว่างการทางาน ประชุมขันตอนความปลอดภัย ดาเนิ นกิจกรรม 5ส(5S) ฯลฯ โดยมีเป้ าหมายให ้อุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั เป็ นศูนย ์่[ควบคุมร ักษาสิงแวดล้อม (Environment)]่่่การควบคุมจัดการเพือลดผลกระทบต่
อสิงแวดล้อม
เช่น เสียงรบกวน แรงสันสะเทือน และมลพิษทางน้า ฯลฯ่ ดจากงานก่อสร ้างให ้เหลือน้อยทีสุ่ ด และต ้องปฏิบต่ าหนดโดยกฎหมายและบทบัญญัติ
ซึงเกิั ติ ามมาตรฐานทีก

6.1.4 การเตรียมการก่อนงานก่อสร ้าง่ ต่ ้องพิจารณาเป็ นหลักเกียวกั่（１） สิงที
บเอกสารรายละเอียดการก่อสร ้าง่ ้ทาการก่อสร ้างในวันนั้นๆ
จาเป็ นต ้องตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจรายละเอียดงานก่อสร ้างให ้ถูกต ้อง เพือใหได ้โดยมีคุณภาพสูง
□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจรายการในสัญญาร ับเหมาก่อสร ้าง่□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจรายละเอียดร ับเหมาก่อสร ้าง (เงือนไขการเสนอราคา)และขอบเขตการก่อสร ้าง□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจแบบดีไซน์ (Design drawings) และแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shop drawings)่□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจเงือนไขการก่อสร ้างและกฎระเบียบของหน้างาน่ ยวข่่ และความสัมพันธ ์กับงานก่อสร ้างก่อนและหลัง
□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจงานทีเกี
้องกับผูร้ ับเหมารายอืนๆ้□ ตรวจสอบยืนยันขันตอนการก่อสร ้าง จัดบุคลากร รวมถึงจัดเตรียมวัสดุและอุปกรณ์่้□ ตรวจสอบยืนยันว่ามีและพกบัตรเลือนขั
นในสายงาน
และใบอนุ ญาตทีจ่ าเป็ นสาหร ับการทางานไว ้หรือไม่
□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจปัญหาด ้านความปลอดภัย่(2) การตรวจสอบก่อนเริมงาน่ อและเครืองจั่ กรทีหลากหลาย่้ อ่ในการทางานในหน้างานก่อสร ้าง จะใช ้เครืองมื
อุบตั เิ หตุทใกล้ตั
ี่วคนงานจะเกิดขึนเมื่ อหรืออุปกรณ์ ดังนั้น ขอให ้ดาเนิ นการดังต่อไปนี เสมอในการตรวจสอบก่้่ใช ้งานเครืองมื
อนเริมงาน่ ้งานเครืองจั่ กร□ การตรวจสอบก่อนเริมใช่ กรทีตรงตามวั่- ตรวจสอบยืนยันว่าเครืองจั
ตถุประสงค ์การใช ้งานนั้นได ้ร ับการจัดเตรียม ได ้ร ับการตรวจสอบ/บารุงร ักษาดีหรือไม่่ อต่างๆ
□ ตรวจสอบยืนยันอุปกรณ์และเครืองมื
131่ อต่างๆ ทีจะใช่- ตรวจสอบยืนยันว่าอุปกรณ์และเครืองมื
้นั้นได ้ร ับการตรวจสอบ/บารุงร ักษาดีหรือไม่้□ ตรวจสอบยืนยันเอกสารขันตอนการทางาน้- ตรวจสอบยืนยันว่าขันตอนการท
างานดังกล่าวเป็ นการ "ฝื นตนเอง" หรือไม่
- ตรวจสอบยืนยันว่ามีการตกหล่นบกพร่องในการแบ่งงาน ความเข ้ากันได ้ในการทางานร่วมกัน และการแบ่งงานร ับผิดชอบของแต่ละคนหรือไม่
□ ตรวจสอบยืนยันความปลอดภัย
- ตรวจสอบยืนยันว่าได ้ใช ้อุปกรณ์นิรภัยสาหร ับความปลอดภัยและอาชีวอนามัย รวมถึงอุปกรณ์ความปลอดภัย ฯลฯอย่างถูกต ้องหรือไม่
- ตรวจสอบยืนยันว่าการร ับมือเวลาเกิดเหตุฉุกเฉิ นมีความเหมาะสมหรือไม่

่
6.1.5 การตีเส้นปั กเต้า (ตีเส้น, ทาเครืองหมาย)่่"ตีเส้นปักเต ้า (ตีเส้น, ทาเครืองหมาย)"หมายถึง การทาเครืองหมายต
าแหน่ งหรือความสูงของโครงสร ้างหรือวัสดุ่ อสร ้างไว ้ทีหน้่ างาน ซึงเป็่ นสิงที่ ต่ ้องทาเป็ นลาดับแรกก่อนเริมงานก่
่ทีจะก่อสร ้างแต่ละประเภท้ เริมก่่ อสร ้างจนกระทั่งสิงปลู่ กสร ้างแล้วเสร็จ และเป็ นงานทีส่ าคัญทีสุ่ ดซึงต่ ้องการคุณภาพ (ความแม่นยา) เราจะทาการ
ตังแต่่ กต ้อง" เช่น เส้นปักเต ้าอ้างอิงซึงต่ ้องมีความแม่นยาสูง ระดับอ้างอิง และเส้นแนวเสาหรือผนังตามแบบดีไซน์
"กาหนดตาแหน่ งทีถู่ อทีเรี่ ยกว่า "ปักเต ้า" แต่ในปัจจุบน่ เส้น
(Design drawings) ฯลฯ ในการตีเส้นปักเต ้า จะใช ้เครืองมืั มีวธิ กี ารตีเส้นโดยใช ้เครืองตี่้ด ้วยเลเซอร ์เพือฉายแสงเลเซอร์ หากใช ้เลเซอร ์ก็จะสามารถตรวจสอบยืนยันแนวตังฉากและแนวระนาบได
้ง่ายๆ งานหลักๆ
่้ในการตีเส้นปักเต ้า/ทาเครืองหมายมี
3 ขันตอนดั
งต่อไปนี ้่งานตีเส้นปักเต ้า/ทาเครืองหมาย่ ตี่ เส้นปักเต ้า/ทาเครืองหมาย
่สถานทีที

ตีเส้นปักเต ้าเส้นปักเต ้าอ้างอิง/เส้นปักเต ้าหลัก เช่น ความสูง (ระดับอ้างอิง/GL)เส้นแนวเสาหรือผนัง ฯลฯตีเส้น,่ทาเครืองหมายบนแผ่
นโลหะ, ขนาดการตัดแต่งการประกับโครงสร ้างไม้,่ทาเครืองหมายสาหร ับทาการตัดแต่งวัสดุ

ขนาดการตัดแต่ง/ตัดวัสดุ เช่น เหล็กเสริม แบบหล่อ ท่อ สายไฟฟ้ า ฯลฯกาหนดตาแหน่ งการติดประกับยึด

้ประตู-หน้าต่างทังหมดสาหร ับภายในและภายนอก

อุปกรณ์ วัสดุทตัี่ ดแต่ง ฯลฯช่องดูดและระบายอากาศ เช่น ช่องเกล็ด ฯลฯ ท่อสุขาภิบาลน้าดีและน้าทิง้
อุปกรณ์ระบบสุขาภิบาลและปร ับอากาศ อุปกรณ์ระบบดับเพลิง

132่
6.2 ความรู ้เกียวกั
บการก่อสร ้างในงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท่ ้องจะขออธิบายรายละเอียดภาพรวมของการก่อสร ้างในงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท รวมถึงประเด็นทีต่่ บต่่ เข ้าใจ โปรดดูบทที่ 4 และบทที่ 5ระวังเพือหลี
กเลียงอุั เิ หตุและคุณภาพทีลดลง
สาหร ับคาศัพท ์ทีไม่

6.2.1 งานดิน
(1) งานขุดเจาะด้วยแรงคน่ ดเจาะ ตัวอย่างเช่น หากมีหน่ ่ในสภาพทีไม่่ ม่นคงบนฐานดิ
ลาดับแรก จะตรวจสอบยืนยันหน้างานทีจะขุิ ซึงอยู
ันธรรมชาติ่ ่ในสภาพทีไม่่ ม่นคงหรื
ก็อาจเกิดอุบตั เิ หตุจากการร่วงหล่นได ้ ดังนั้นควรตรวจสอบว่ามี หินซึงอยู
ัอไม่ นอกจากนี ้่ ดขึนมาหรื
้่ยังต ้องตรวจสอบว่ามีรอยแตก ปริมาณน้า น้าทีผุ
อไม่ รวมถึงตรวจสอบการเปลียนแปลงสภาพการแข็
งตัว้ การเปลียนแปลงเมื
่่ ฝนตกหนักหรือแผ่นดินไหว ดังนั้นจึงต ้องตรวจสอบใหม่อก
เนื่ องจากสภาพเหล่านี จะมีอมีี ครงั้ นอกจากนี ้่ างานในทีมื่ ดขอให ้ใช ้ไฟแสงสว่างเมือท้ วซึงเกื่ อบเป็ นแนวตังฉากว่
้เราจะเรียกการขุดลงไปถึงส่วนล่างสุดของพืนผิ
า "ซูกาชิโบริ" ห ้ามทาการขุดแบบซูกาชิโบริอย่าง่ อการพังทลายได ้เด็ดขาด เนื่ องจากเสียงต่่ อทีใช่ ้ในการขุด ได ้แก่ อีเตอร ์ อีเตอร ์เป็ นเครืองมื่ อทีอั่ นตราย เนื่ องจากมีปลายทีแหลมคม
่หนึ่ งในเครืองมื
ก่อนใช ้งาน่ เตอร ์กว ้างเกินไปและโดนคนที่ต ้องตรวจสอบยืนยันว่าได ้ยึดด ้ามจับเข ้ากับส่วนหัวอย่างแน่ นหนา นอกจากนี ้ หากเหวียงอี่ างานขุดด ้วยกันตังแต่
้้อยู่ด ้านหลังจะเป็ นอันตรายอย่างยิง่ เวลาทีท
2 คนขึนไป
ขอให ้ทางานโดยแยกห่างกัน โดยแยกห่าง
่ออกไปทางด ้านข ้าง ไม่ใช่ห่างกันในแนวบน-ล่าง ทาการขุดโดยใช ้น้าหนักของตัว อีเตอร ์เอง โดยไม่ต ้องเหวียงกว
้างเกินไป
(2) งานถมกลับ/บดอ ัด/รีดอ ัด่ าคัญคือต ้องบดอัดดินให ้เพียงพอ หากมีวสั ดุจากงานก่อนหน้าเหลืออยู่ในบริเวณทีจะถมกลั
่ในการถมกลับ สิงสบ่่ี าหนด ถมกลับพร ้อมๆ กับบดอัดให ้นาออกมาก่อน หากมีน้าอยู่ ก็ให ้เอาออกก่อนเริมงาน
ในการถมกลับจะใช ้วัสดุทก่ กรบดอัด เช่น รถบดดินแบบใช ้มือ ฯลฯหลายครงใหั้ ้มีความหนาไม่เกิน 30 ซม. โดยใช ้เครืองจั
่
่
่
่ อ
สาหร ับการบดอัดส่วนทีแคบ
เช่น ร่อง ฯลฯ จะใช ้เครืองกระทุ
้ง (Rammer) เมือจะบดอั
ดระนาบขนาดใหญ่ จะใช ้เครืองมื่ ยกว่า "เครืองตบดิ
่่ าให ้แผ่นบดอัดทีมี่ พนที
่่ เครืองกระทุ
่
่ อ
ทีเรี
นเล็ก (Plate compactor)" ซึงทื ้ ใหญ่
เกิดการสัน
้งเป็ นเครืองมื้ นด ้วยแรงกระแทกจาก การขยับขึนลงของแผ่
้่สาหร ับบดอัดพืนดิ
นกระแทกและน้าหนักของตัวอุปกรณ์เอง จับเครืองกระทุ
้งไว ้่่ข ้างหน้าเสมอ ค่อยๆ ดันและเคลือนไปข
้างหน้า ระวังอย่าให ้โดนเท ้าของตนเอง เนื่ องจากเครืองกระทุ
้งหนักและมีแรงกระแทกมาก่่่ สายไฟ ต ้องระวังเกียวกั่ บ การจัดการสายไฟด ้วยนอกจากนี ้ เมือจะใช
้เครืองกระทุ
้งชนิ ดทีมี
(3) งานถมดินหรือตัดดินด้วยแรงคน
้่ลาดับแรก จะทาการวัดความลาดเอียงของพืนลาดและความหนาของการจบงาน
ซึงจะเป็
นเกณฑ ์อ้างอิงสาหร ับ่่ตาแหน่ งการทางาน แล้วทาเครืองหมายด
้วยเสาเข็ม ฯลฯ หากมีรากต ้นไม้หรือน้าในบริเวณทีจะถมดิ
นหรือตัดดิน
133่ องกันอุบต่ นลาดกั
้ให ้กาจัดออกล่วงหน้า และเพือป้ั เิ หตุ ห ้ามวางของหนักบนไหล่ทางลาด (ส่วนทีพื
บระนาบด ้านบนตัดกัน)
่
้
้ ที
่ ตั
่ ดดิน ขอให ้ตรวจสอบยืนยันรูปร่าง
นอกจากนี ้ ควรทางานโดยระวังดินและทรายทีอาจถล่
มลงมาจากพืนลาดของพืนที้ ที่ ถมดิ
่ของพืนที
น/ตัดดินทุกวัน
(4) งานบาบัดน้า่ าคัญอย่างยิงในงานดิ
่้ วทิงไว้ ้ให ้เรียบหลังเลิกงาน เพือไม่่ ให ้ดินและทรายถูกฝนพัดไหลไป
การบาบัดน้าเป็ นงานทีสน จะปล่อยพืนผิ
ในกรณี ทฝนตก
ี่และยังจาเป็ นต ้องมีมาตรการป้ องกัน เช่น ไม่ให ้น้าฝนไหลเข ้ามาโดยคลุมด ้วยแผ่นชีท ฯลฯ นอกจากนี ้้ วทีท่ าการก่อสร ้างมีความลาดเอียงเพือระบายน
่้า หากพืนที้ ก่่ อสร ้างติดกับถนน
จะทาทางสาหร ับระบายน้าโดยทาให ้พืนผิ้ อระบายน้าให ้ติดตังท่้(5) งานป้ องกันพืนลาด
(กาแพงกันดินถล่ม)่ องกันการพังทลายของพืนลาด
้่ี นมอร ์ตาร ์ติดเพือป้
กรณี ทจะพ่

้งานพ่นพืนลาด

้ให ้พ่นมอร ์ตาร ์จากบนลงล่าง งานพ่นมอร ์ตาร ์ ให ้ดาเนิ นการโดยตังฉาก่ อสร ้างและมีความหนาทีสม่ ่าเสมอ สาหร ับไหล่ทางลาด
กับผิวทีก่่ ให ้น้าฝนซึมเข ้าไปจะพ่นมอร ์ตาร ์ไปตามฐานดินธรรมชาติ เพือไม่้ น ให ้กาจัดหินซึงอยู่ ่ในสภาพทีไม่่ ม่นคง
กรณี ทจะพ่ี่ นติดกับชันหิัโคลน่้ วทีพ่่ นเป็ นดินและทราย
ขยะสิงสกปรกฯลฯ ออกล่วงหน้า หากพืนผิต ้องระวังไม่ให ้ดินและทรายกระจายเนื่ องจากแรงดันของการพ่น่ กรเฉพาะและทาให ้มีความหนาทีสม่ ่าเสมอ หญ ้าทีถู่ กส่งไปยังหน้างาน
สาหร ับการพ่นเมล็ดหรือดิน ฯลฯ จะใช ้เครืองจั่ ด การรดนาในวั
้่ แดดออก จะทาในตอนเช ้าหรือตอนเย็น และหลีกเลียงตอนกลางวั
่ควรนาไปปลูกคลุมดินโดยเร็วทีสุ
นทีมีน

6.2.2 งานอุโมงค ์ดันท่อ้้ ที่ จะขุ่ ด ในทีนี่ จะอธิ้่วิธกี ารก่อสร ้างอุโมงค ์มีหลายวิธ ี ขึนอยู
่กบั สภาพทางธรณี วทิ ยาของพืนที
บายเกียวกั
บวิธก
ี อ
่ สร ้าง่ นการขุดใต ้ดินด ้วยเครืองขุ่ ดอุโมงค ์และสร ้างร่องท่อน้า
ในงานอุโมงค ์ดันท่อซึงเป็
รางรถไฟ / รถไฟถนนแม่น้า

ท่อดัน่ ดเครืองขุ

แม่แรง
ท่อดัน

บ่อรับ

ท่อดัน

ท่อดัน
บ่อดัน

134่ ดเริมต่ ้นของงานก่อสร ้างเพือเป็่ นจุดติดต่อสือสารระหว่่(1) ในงานอุโมงค ์ดันท่อ ลาดับแรกจะสร ้างบ่อทีจุ
างฐานในอุโมงค ์้ น บ่อจะใช ้สาหร ับการขนย ้ายวัสดุและอุปกรณ์ทจ่ี าเป็ นสาหร ับการก่อสร ้างอุโมงค ์ รวมถึงดินและทรายทีขุ่ ดกับบนพืนดิ
้่ี น้าหนักมาก เช่น วัสดุและอุปกรณ์ ฯลฯ เข ้า-ออกระหว่างด ้านบนบ่อ
ออกมาขึนไปด
้านบนบ่อ โดยจะทาการขนย ้ายวัตถุทมี
กับภายในบ่อ้่่ ดอุโมงค ์(2) หลังจากสร ้างบ่อเสร็จ จะติดตังระบบชั
วคราวเช่น แม่แรงสาหร ับดันท่อดันเข ้าไปในดิน ฯลฯ และขนย ้ายเครืองขุเข ้าไปในบ่อ่ นเครืองขุ่ ดอุโมงค ์เสร็จเรียบร ้อยแล้ว จะเริมต่ ้นขุดเจาะอุโมงค ์โดยดันเครืองขุ่ ดอุโมงค ์จากบ่อดัน
(3) หากเตรียมการเพือดั่ ้น) ทีสร่ ้างเตรียมไว ้ ในงานอุโมงค ์ดันท่อนั้น จะนาท่อทีผลิ่ ตไว ้ล่วงหน้าจากโรงงานมาเรียงต่อกับเครืองขุ่ ด แล้วดัน
(จุดเริมต่ ดตังอยู้ ่ทบ่้้้ ดงานก่อสร ้าง)เข ้าไปในดินโดยใช ้แม่แรงทีติี่ อ ทาซางานในขั
นตอนดั
งกล่าว และดันต่อไปจนถึงบ่อร ับ (จุดสินสุ
่่ ดอุโมงค ์ไปถึงยังบ่อร ับ จะรือถอนและขนย้่่ ดอุโมงค ์และแม่แรง ฯลฯ ออก(4) เมือเครื
องขุ้ายระบบชัวคราว
เช่น เครืองขุ
้้หากมีการออกแบบโครงสร ้าง เช่น บ่อพักขนาดใหญ่ (Manhole) ฯลฯ ไว ้ในบ่อ โดยปกติแล้วจะสร ้างหลังจากขันตอนนี
่ประเด็นทีควรสั
งเกตในงานอุโมงค ์ดันท่อมีดงั ต่อไปนี ้□ จาเป็ นต ้องระวังการขาดออกซิเจนและการเกิดก๊าซพิษภายในบ่อและอุโมงค ์ คาร ์บอนมอนอกไซด ์และคาร ์บอนไดออกไซด ์่ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องใช ้อุปกรณ์ตรวจจับว่าเกิดก๊าซดังกล่าวหรือไม่รวมถึงวัดความเข ้มข ้นของก๊าซ
ไม่มสี แี ละไม่มก
ี ลิน
่
่
้ั ้องทาการตรวจวัดก๊าซพิษเพือตรวจสอบยื
่เวลาทีจะเริ
มกะการท
างานแต่ละครงต
นยันความปลอดภัย นอกจากนี ้ ต ้องจัดให ้มีการถ่ายเทอากาศภายในบ่อและอุโมงค ์้่ เส้นผ่านศูนย ์กลางท่อขนาดเล็ก
□ งานอุโมงค ์ดันท่อมักใช ้ในงานก่อสร ้างร่องท่อระบายน้าทิงและร่
องท่อจ่ายน้าประปาซึงมี
่ัและมักจะมีเส้นผ่านศูนย ์กลางประมาณ 0.2 ถึง 3 เมตร ในบ่อจะประกอบด ้วยอุปกรณ์ชวคราวต่างๆ ทีจ่ าเป็ นสาหร ับ่ ดออกมาภายในบ่อด ้วย ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องระวังอุบต
การดันท่ออุโมงค ์ และทาการขนย ้ายดินและทรายทีขุั ภิ ยั ถูกหนี บปลิวกระเด็น/ร่วงหล่นหรือร่วงตก

6.2.3 งานโยธาทางทะเล่ างาน ซึงจะเรี
่ในหน้างานของงานโยธาทางทะเล จะมีเรือก่อสร ้างประเภทต่างๆ มารวมตัวกันเพือท
ยกการมารวมตัวของ่ นผูจ้ ด่ บเรือก่อสร ้าง แต่ละลาเพือท่ างาน นอกจากนี ้เรือก่อสร ้างนี ว่้ า กองเรือ ผูบ้ ญั ชาการกองเรือซึงเป็ั กองเรือจะออกคาสังกั
่่ ยกว่ากัปตันเรือหรือหัวหน้าลูกเรือ
จะมีการทางานบนเรือก่อสร ้างลาหนึ่ งภายใต ้คาสังของบุ
คคลทีเรี

135่่กองเรือ (งานเขือนกั
นคลืน)

่ าหร ับงานก่อสร ้าง(1) เตรียมสถานทีส่ าหนดขอบเขตตาแหน่ งทีจะท่ างานก่อสร ้างในทะเล และป้ องกันไม่ให ้เรือลาอืนเข
่วางทุ่นลอยน้าเพือก
้ามาระหว่างงานก่อสร ้าง่ ้ในงานก่อสร ้างจะแล่นจากท่าเรือฐาน (ท่าเรือทีจอดทอดสมอเวลาที
่่ มงี าน) ไปยังหน้างานก่อสร ้างโดยใช ้เรือก่อสร ้างทีใช
ไม่เรือลากจูง่ างานก่อสร ้าง จะลดและยึดสมอทังสี้ มุ่ มของเรือก่อสร ้างโดยใช ้เรือสนับสนุ นการวางสมอเพือไม่่ ให ้เรือก่อสร ้าง
ทีหน้
่
่
เคลือนออกจากหน้
างานก่อสร ้างเนื่ องจากคลืนหรื
อลม่ าบนเรือก่อสร ้าง(2) งานทีท
่่ งานท่าเทียบเรือ ฯลฯ บนเรือก่อสร ้างหรือทีหน้่ างาน
เรือก่อสร ้างจะทาการก่อสร ้างต่างๆ เช่น งานขุดลอก งานเขือนกั
นคลืนในทะเล จะมีการทางานต่างๆ ดังต่อไปนี ้้่[งานเครนและสลิง] งานติดตังและถอดสลิ
งกับวัตถุ เวลาทีจะยกวั
ตถุขนโดยใช
ึ้้เครน ในงานโยธาทางทะเล จะมีการใช ้เรือเครน
่เพือขนถ่
ายคอนกรีตบล็อก หิน ฯลฯ่่ กบริเวณหนึ่ ง จะทางานขุดลอก งานถมหิน
[งานเครน] งานเครนเป็ นงานยกของหนักขึน้ เคลือนย
้ายสถานที่ และเอาลงทีอี้ อก ฯลฯ โดยใช ้เครนทีอยู่ บสาหร ับถมใต ้น้า งานติดตังบล็่ นเรือก่อสร ้าง่ กรทีสามารถม้
่่ อนและยึ
่[งานกว้าน] กว ้านเป็ นเครืองจั
วนและปล่อยสลิงได ้ เวลาทีเคลื
ดเรือก่อสร ้างให ้อยู่กบั ที่ จะทางานโดย
่่ จะทาการติดตังเคซองโดยใช
้ควบคุมกว ้านบนเรือสนับสนุ นการวางสมอ นอกจากนี ้ ในงานเขือนกั
นคลืน้กว ้าน
งานเครนและสลิง

งานเครน

(งานถมหินสาหรับถมใต ้น้า)งานกว ้าน136

(3) ความปลอดภัยของงานโยธาทางทะเล่ คลืนขนาดใหญ่
่งานโยธาทางทะเลไม่สามารถดาเนิ นการได ้เวลาทีมี
เนื่ องจากเรือก่อสร ้างจะโคลง่ างานก่อสร ้างจึงจาเป็ นต ้องทราบพยากรณ์อากาศ และคลืนไว่ ้ก่อนเสมอ
ไปมาอย่างมาก เวลาทีจะท่ จะ่งานโยธาทางทะเลจะเป็ นการทางานบริเวณใกล้ทะเล บนทะเล หรือบนเรือก่อสร ้าง จึงมีความเสียงที่ กรจานวนมากอยู่บนเรือ
ร่วงตกหรือพลัดตกลงไปในทะเลขณะทางาน นอกจากนี ้ ยังมีเครืองจั
่่ าลังทางานก็จะอันตรายอย่างยิง่
ก่อสร ้างทีแคบ
หากชนกับร่างกายหรือสะดุดล้มขณะทีก้ ชพ่ างานในทะเล หากสวมใส่เสือชู้ ชพ่□ สวมเสือชูี เสมอ เมือที อย่างถูกต ้อง เวลาทีตกลงไปในทะเล
ปากจะอยู่เหนื อผิวน้า่ ่บนเรือก่อสร ้างมีอน
□ เชือกทีอยูั ตราย พยายามอย่าเหยียบเชือก และอย่าเหยียบเข ้าไปบริเวณ่ เชือกวางอยู่ หากเรือขยับเชือกอาจขยับกะทันหันจนพันรอบขาและทาให ้บาดเจ็บได ้
ทีมี

้ ชพ
ตัวอย่างเสือชูี้้□ ระหว่างการขึนลงเรื
อก่อสร ้าง อาจกลิงตกลงไปในทะเลได้ ดังนั้น
้ห ้ามกระโดดขึนหรื
อกระโดดลงเรือ กรณี ทจะปีี่ นจากเรือขนาดเล็ก่ ดตังไว้ ้ตัวอย่างการใช ้บันไดลิงทีติ

้
้
่ บน
ขึนมายั
งท่าเทียบเรือ ให ้ปี นขึนในบริ
เวณทีมีั ไดหรือบันไดลิงหรือใช ้่่ ้บันไดลิงแบบขยับเคลือนทีได่ี้ าหร ับเหยียบ"□ กรณี ทจะขนส่
งวัตถุระหว่างเรือ ให ้ติดตัง้ "แผ่นพืนส่ ความกว ้างพอสมควร โดยยึดแผ่นพืนส้ าหร ับเหยียบเข ้ากับเรือ
ทีมีเพียงฝั่งเดียว่□ บริเวณทีจะจอดเรื
อก่อสร ้างจะผูกเรือโดยใช ้เชือกเสริมเสมอเวลาที่่ นวงบริเวณปลายเชือก) เข ้ากับเสาสันที้ เรี่ ยกว่าบิต
คล้องห่วง (ส่วนทีเป็

งานจอดเรือโดยใช ้เชือกเสริมผูก้ กหนี บโดยระวังไม่ให ้นิ วถู
่ี
่
่
้ ที
่ ก
่ าหนด
□ กรณี ทจะเคลื
อนที
บนเรื
อก่อสร ้าง ให ้เดินผ่านพืนที้ ที่ ห่ ้ามเข ้า รวมถึงปฏิบต
และห ้ามเข ้าไปในพืนทีั ติ ามป้ ายแสดงบน
เรือก่อสร ้าง่ างๆ ให ้เป็ นระเบียบเรียบร ้อย (สะสาง (Seiri) / สะดวก (Seiton)) เสมอบนเรือเรือก่อสร ้าง นอกจากนี ้□ เก็บสิงต่
่้ ้องเช็ดออก
หากทาน้ามันหกอาจเป็ นสาเหตุให ้ลืนล้มได้ ดังนันต

137

6.2.4 งานขุดเจาะบ่อ
้บ่อน้าขนาดเล็กเป็ นบ่อน้าสาหร ับใช ้ในคร ัวเรือนทั่วไปและสูบน้าขึนมาด
้วยตนเอง้่่ าเนิ ดไฟฟ้ าบ่อน้าขนาดกลางจะติดตังในสถานที
อพยพหลบภัย ฯลฯ และมีเครืองก่ บน้าขึนมาด
้๊ บ่อน้าทีใช่ ้ดืมจ่ าเป็ นต ้องสามารถรวบรวมน้าฉุ กเฉิ นเพือสู
้วยปัม่ คุณภาพดีทีมี่ั(1) เตรียมโครงสร ้างชวคราว
กาหนดขอบเขตงานก่อสร ้างและปร ับระดับดิน หลังจากปร ับระดับดินแล้ว่ กรสาหร ับขุดเจาะ
จะประกอบเครืองจั
การเจาะสารวจดิน

(2) ขุดเจาะ้ นทีมี่ น้า (เรียกว่าชันหิ้ นอุ ้มน้า) โดยใช ้เครืองเจาะ
่้ นพังทลาย โดยจะใช ้เครืองจั่ กรเจาะรูตรงเข ้าไปในชันดิ
และไม่ให ้ชันดิ
่้ นและเพือให่ ้สามารถขุดได ้ในระยะเวลาทีสั
่ นที
้ สุ
่ ด จะถมหลุมทีขุ่ ดเจาะด ้วยโคลน
สาหร ับขุดเจาะทีเหมาะสม
สอดคล้องกับชันดิ่ ดจากละลายดินเหนี ยว เพือป้่ องกันการพังทลายและทาให ้เศษทีเกิ่ ดจากการขุดลอยขึนมา
้่ ดจาก
ซึงเกิ
จะสูบเอาเศษทีเกิ
้่ บน้า (Baler) โดยจะขุดลงไปจนถึงชันหิ้ นอุ ้มน้าโดยทาการขุดเจาะและสูบน้าซาไปมา
้การขุดขึนมาด
้วยอุปกรณ์ทเรีี่ ยกว่า เครืองสู้ั(3) เลือกชนเก็
บรวบรวมน้ า่ ดลงไปจนความลึกทีวางแผนไว
่้ นโดยใช ้วิธก่ ยกว่า "หยั่งธรณี
เมือขุ
้แล้ว จะตรวจสอบค่าความต ้านทานของชันดิี ารทีเรี
่หลุมเจาะด ้วยไฟฟ้ า (Electrical Logging)" โดยส่งกระแสไฟฟ้ าผ่านเข ้าไปภายในรูเพือตรวจสอบว่
าเหมาะสมสาหร ับ้ บรวบรวมน้าหรือไม่ สาหร ับชันดิ้ นเหนี ยวจะมีค่าความต ้านทานต่า และสาหร ับชันทรายและกรวดซึ
้่ ้าบาดาลเป็ นชันเก็
งน่ าหนดชันเก็้ บรวบรวมน้าแล้ว จะติดตังอุ้ ปกรณ์ทเรี
ไหลผ่านได ้ดีจะมีค่าความต ้านทานสูง เมือกี่ ยกว่าตะแกรง (Screen)่ าแหน่ งนี เพื้ อเก็่ บรวบรวมน้าบาดาลทีต(4) เติมกรวด
่่ ดกับท่อเคสซิงโดยการเติมกรวดหรือทรายซิลก
สอดท่อเคสซิงเข ้าไปในรูพร ้อมๆ กับเชือมต่อ จะอุดช่องว่างระหว่างผิวทีขุิ า่ ดเอาไว ้ เพือเป็่ นการยึดทราย ตะแกรงและท่อเคสซิงเอาไว ้ และป้ องกันไม่ให ้ผนังรูพงั ทลาย ระดับความลึกของการเติมทีคั่ ม ฯลฯ มีความสาคัญ ดังนั้นงานดังกล่าวจึงส่งผลต่อคุณภาพของบ่อน้า
และขนาดของเม็ดกรวดทีเติ
(5) จบงาน
้สูบน้าโคลนภายในบ่อน้าขึนมาและให
้น้าบาดาลไหลออกมา
(6) กันน้ารว่ ั้ นหรือชันหิ้ นอุ ้มน้าซึงมี่ คุณภาพต่าไหลเข ้าสู่บ่อน้า
พยายามไม่ให ้น้าจากบนพืนดิ้ ๊ม(7) ติดตังปั่ าหนดปริมาณน้าทีจะสู่ บขึนมา้้ ม๊ทาการทดสอบคุณภาพน้าและทดสอบการสูบน้าเพือก
และติดตังปั

138

6.2.5 งาน Wellpoint่ ดพืนส้ าหร ับทางานฐานรากอาคาร หากน้าใต ้ดินไหลเข ้าไปเวลาทีขุ่ ด ทาให ้เป็ นอุปสรรค
ดินและทรายจะไหลออกจากด ้านข ้างของบริเวณทีขุ

งาน Wellpoint่่ งแรง
ในงานก่อสร ้าง จึงมีการทางาน Wellpoint เพือสร
้างฐานรากทีแข็่ ่ใกล้ชันดิ้ น โดยจะสูบน้าอย่างต่อเนื่ องโดยการลดระดับน้าใต ้ดินทีอยู่ ้องการจะแล้วเสร็จ หลังจากงานฐานรากเสร็จสิน้
จนกว่างานก่อสร ้างทีต
และหยุดสูบน้าแล้ว การไหลของน้าใต ้ดินจะกลับสู่ระดับน้าตามธรรมชาติ้ ก่่ อนการก่อสร ้าง วิธ ี Wellpointทีจ่ าเป็ นสาหร ับสภาพแวดล้อมในพืนที
่่ บความลึกประมาณ 2 -7 ม. ขึนมา้้เป็ นวิธกี อ่ สร ้างทีเหมาะสาหร ับการดูดน้าทีระดั
หากความลึกมากกว่านี จะใช
้วิธก
ี อ
่ สร ้างที่
เรียกว่า "Deep well"(1) กาหนดรายละเอียดการสารวจ/งานก่อสร ้างสารวจว่าจะลดระดับน้าใต ้ดินลงจนถึงระดับใด แล้วคาดการณ์ป ริมาณการระบายน้า กาหนดระยะห่างและจานวน Wellpointรวมถึงกาหนดรายละเอียดของงานก่อสร ้างตามผลการสารวจ
(2) ขุดเจาะล่วงหน้า่ ้องการ โดยใช ้นาที้ มี่ แรงดันจากปัมแรงดั
๊่ ดอยู่กบใช ้ท่อสาหร ับเจาะขุดหลุมจนถึงความลึกทีต
นสูงทีติั ท่อ(3) เทคอนกรีต Wellpoint่่ ยกว่าท่อแนวตัง้ แล้วสอดเข ้าไปในรูทได่ี ้เจาะเอาไว ้ ทาซางานในขั
้้ติดตัง้ Wellpoint ไว ้ทีปลายท่
อทีเรี
นตอนดั
งกล่าว่ ้กาหนดไว ้ตามระยะห่างทีได
่้ ๊มสุญญากาศ
(4) เชือมต่
อไปยังท่อรวบรวม/ติดตังปั่่๊ ญญากาศเพือสู่ บน้า
เชือมต่
อ Wellpoint หลายจุดเข ้ากับท่อรวบรวมท่อหนึ่ ง และท่อรวบรวมดังกล่าวจะเชือมต่
อกับปัมสุ

6.2.6 งานปู ผวิ ทาง่ ผวิ ทางโครงสร ้างของถนนทีปู่ ้างขึนใหม่
้หากไม่ได ้เป็ นถนนทีสร
ก็จะมียานพาหนะทั่วไป้ วทาง
ชันผิและผูค้ นสัญจรผ่าน ดังนั้น จึงจาเป็ นต ้องมีมาตรการ

้ชันรองผิ
วทาง่ ้กาหนดให ้เป็ นสิงอ่ านวยความสะดวก
ความปลอดภัยซึงได

ปูผวิ ทาง่ ักษาความปลอดภัย เช่น จัดวางผูใ้ ห ้สัญญาณและนาทางเพือร้้ั ักษาความปลอดภัย และติดตังป้้ ายติดตังกรวยจราจรหรื
อรวร่ การปูผวิ ทางจะประกอบด ้วยจราจรงานถนน ฯลฯ ถนนทีมี้ บเบส
ชันซั้(ชันบน)้ บเบสชันซั้ าง)(ชันล่้ บเกรด
ชันซั้ จะทางาน ก่อสร ้างโดยแบ่งออกเป็ น 4 ขันตอน
้โครงสร ้าง 4 ชัน
139

(1) งานชนซั้ ับเกรด้ อยู่ ่ล่างสุดของถนนว่า "ชันซับเกรด"้่่จะเรียกชันที
แบบทีหนาจะลึ
กถึงประมาณ 1 เมตร ซึงจะใช
้รถแบ็คโฮและรถดันดิน้ เนื่ องจากมีการทางานทีแตกต่่่ น้ เช่น งานขุดด ้วยรถแบ็คโฮ
(Bulldozer) สาหร ับขุดลงไปในพืน
างไปพร ้อมๆ กันในระยะห่างทีสั่ ดออกมาใส่รถดัมพ ์ งานบดอัดโดยใช ้รถบดดินแบบใช ้มือ งานบดอัดและปร ับระดับกรวดด ้วยรถดันดิน (Bulldozer)งานขนดินทีขุ่ กรหนักชน ถูกดูดเข ้าไป หรือถูกทับ
และงานบดอัดด ้วยรถบดถนน ฯลฯ จึงต ้องระมัดระวังอย่างมากไม่ให ้เกิดอุบตั เิ หตุ เช่น เครืองจั
ฯลฯ้ั ับเบส
(2) งานชนซ้ บเบสเป็ นชันกลางของถนนที
้่ ผวิ ทาง แบ่งออกเป็ นชันบนและชั
้้ าง โดยจะปูหน้ บเกรดเพือกระจาย
่
ชันซั
ปู
นล่
ิ บด ฯลฯ บนชันซั่ างาน แต่หน่้ กๆน้าหนักและแรงกระแทก ถึงแม้จะไม่สามารถเห็นได ้ทีหน้ิ บดทีขนมาใช
้งานเหล่านั้นจะถูกบดเป็ นชินเล็่ กรทีเรี่ ยกว่าเครืองบด่้๋ด ้วยเครืองจั
Jaw crusher โดยจะตักหินบดขึนจากรถดัมพ ์ด ้วยบุ ้งกีของรถแบ็
คโฮหรือรถขุดตักดิน
่้ บเกรด มีคนงานซึงใช่ ้คราดเกลียปร
่่ าลังทางานในเวลาเดียวกัน จึงจาเป็ นต ้องแล้วนามาเกลียบนชั
นซัับระดับหินบดทีก
ระมัดระวังไม่ให ้เกิดอุบตั เิ หตุ้ั(3) งานชนรองผิ
วทาง
้
้ อยู
่ ่เหนื อชันซั้ บเบส โดยจะปูและปร ับระดับยางมะตอยทีให่ ้ความร ้อนด ้วยรถปูยางมะตอย
ชันรองผิ
วทางเป็ นชันที่ กรซึงเทยางมะตอยที
่่ ่ในถังฮอปเปอร ์ออกมาจากด ้านหลัง ส่วนขอบถนนจะถูกปร ับระดับ
รถปูยางมะตอยเป็ นเครืองจั
อยู่ อทีเรี่ ยกว่าทมโบะ จะบดอัดยางมะตอยทีปร่ ับระดับแล้วด ้วยรถบดถนนแมคคาดัม ฯลฯด ้วยแรงคนโดยใช ้เครืองมื้ ้วยรถบดถนนล้อยาง จึงสามารถอัดทังพื้ นผิ้ วไปจนถึงภายในด ้วยการใช ้เครืองจั่ กร 2 ชนิ ดแยกกัน
แล้วบดอัดซาด้ั วทาง
(4) งานชนผิ
้่ ้ในขันตอนนี
้้ คุณสมบัตท
่ีปูยางมะตอยด ้วยวิธเี ดียวกับงานชันรองผิ
วทาง ยางมะตอยทีใช
จะมีิ แตกต่
างจากยางมะตอย่ ้ในงานชันรองผิ
้่ทีใชวทางคือ มีคณุ สมบัตทิ นน้าได ้ดี และลืนยาก่ เครืองจั
่
6.2.7 งานดินทีใช้
กร่ ้เครืองจั่ กรเป็ นงานดินทีด่ าเนิ นการโดยใช ้เครืองจั่ กรก่อสร ้าง หากมีเครืองจั่ กรหรือคนงานจานวนมาก
งานดินทีใช่ อยู่บริเวณรอบๆ เมือจะขึ่้ อลงทางานในหน้างานก่อสร ้าง เดียวกัน ต ้องตรวจสอบยืนยันว่าไม่มยี านพาหนะหรือคนอืนๆ
นหรื่ กร ต ้องดับเครืองยนต
่จากเครืองจั
์และล็อกคันโยกนิ รภัยเสมอ้่ กรนอกจากนี ในงานตัด การวางแนวส่วนล่างของเครืองจั
้ให ้เป็ นมุมฉากกับปลายตัดถือ เป็ นพืนฐาน่ กรไปยังหน้างานก่อสร ้าง จะใช ้ยานพาหนะ
กรณี ทจะขนส่
ี่งเครืองจั่ กรโดยเฉพาะ ในการขนถ่ายจะติดตัง้
สาหร ับการขนย ้ายเครืองจั
้่ ยกว่าอุปกรณ์สาหร ับปี นขึนทางลาดเข
้แผ่นพืนลาดเอี
ยงทีเรี
้า
140

้แผ่นพืน
ลาดเอียง

ยานพาหนะสาหรับ่ กรขนย้ายเครืองจั

้กับยานพาหนะขนย ้าย โดยยึดแผ่นพืนลาดเอี
ยงเข ้ากับ แท่นบรรทุกอย่างแน่ นหนา โดยให ้มีความลาดเอียงไม่เกิน 15 องศา่ กรพลิกคว่าอาจเกิดอุบต
หากเครืองจัั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ได ้ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องมีมาตรการห ้ามเข ้าไปยังบริเวณโดยรอบ่ ้เครืองจั่ กรมักเป็ งานก่อสร ้างซึงเกิ่ ดเสียงรบกวนและแรงสันสะเทื
่งานดินทีใชอน ดังนั้นจึงต ้องดาเนินมาตรการร ับมือ เช่น ใช ้่ กรก่อสร ้างประเภททีมี่ แรงสันสะเทื
่่ ้ร ับการกาหนดให ้เป็ นเครืองจั่ กรก่อสร ้างทีได่ ้ออกแบบมาเพือ
่"เครืองจั
อนต่า" ฯลฯ ซึงได่่ น โครงสร ้างพืนฐาน
้่ลดแรงสันสะเทื
อนและเสียงรบกวนตามข ้อกาหนดของกระทรวงทีดิ
การขนส่งและการท่องเทียว่ ้งานก่อสร ้างเป็ นไปตามแผนทีวางไว
่่ กรอย่างถูกต ้องและไม่ให ้เกิดการชารุดเสียหาย เมือสิ
่ นสุ
้ ด
เพือให้ จะต ้องใช ้งานเครืองจั
่้ เมือขยั
่งานในแต่ละวัน ให ้จอดรถในบริเวณทีปลอดภัย ลดอุปกรณ์การทางาน เช่น บุ ้งกี๋ ฯลฯ ลงกับพืน
บคันโยกนิ รภัย่้ ้ประมาณ 5 นาที จากนั้นลงจากเครืองจั่ กรและตรวจสอบยืนยันว่ามีน้ามันรว่ ัมาอยู่ในตาแหน่ งล็อกแล้ว ให ้เดินเครืองเบาๆ
ทิงไว
่
่
น้ายาหล่อเย็นรว่ ั ฯลฯ หรือไม่ ต ้องรายงานความผิดปกติทุกเรืองไปยั
งผูร้ ับผิดชอบเรืองการบ
ารุงร ักษา และบันทึกผลการ้ ดงานแล้วก็ตาม กฎหมายความ
บารุงร ักษาประจาวันไว ้ในตารางรายการตรวจสอบ ถึงแม้จะทาการตรวจสอบหลังจากสินสุ
่ปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงานก็ได ้กาหนดให ้ต ้องทาการตรวจสอบเบรกและคลัตช ์ก่อนเริมงาน

6.2.8 งานเสาเข็ม่ ฝั่ งอยู ่ใต้ดน
(1) การสารวจสิงทีิ ล่วงหน้า่่ ฝั่ งอยู่ใต ้ดิน ตัวอย่างเช่น หากมีท่อแก๊ส น้าประปา หรือไฟฟ้ า ฯลฯก่อนเริมงานเสาเข็
มจาเป็ นต ้องสารวจสิงที่ ด อาจเกิดอุบต้ นแข็ง วิธก่ กรทีใช่ ้ก็จะ
ฝังอยู่ในบริเวณทีจะขุั เิ หตุใหญ่ขนไดึ ้ ้ หากมีหนิ ขนาดใหญ่หรือชันหิี ารขุดและเครืองจั
่่ าคัญฝังอยู่ ก็จาเป็ นต ้องมีการสารวจขุดค ้น ฯลฯเปลียนไปด้วย และหากมีซากปร ักหักพังหรือทร ัพย ์สินทางวัฒนธรรมทีส้ น(2) การสารวจพืนดิ่ ฝั่ งอยู่/จมอยู่ใต ้ดินแล้ว ยังจาเป็ นต ้องสารวจพืนดิ้ น เช่น คุณภาพดิน ความแข็งแรงของพืนดิ้ นนอกเหนื อจากการสารวจสิงที
่้่และระดับน้าใต ้ดิน ฯลฯ ด ้วย ขุดหลุมลึกโดยใช ้เครืองเจาะ
เก็บดินขึนมาเพื
อตรวจสอบและประเมิน่ ต้่ องคานึ งถึงด้านความปลอดภัย
(3) สิงที่ กรขนาดใหญ่ซงอาจเกิ้ ้ อุบต
้ในงานฐานรากมีการใช ้เครืองจั
ึ่ดอันตรายต่างๆ ขึนไดั เิ หตุส่วนใหญ่เกิดจากขันตอนการท
างาน่ ดตังเครื
้่ กรไม่ม่นคง่ กรหรือวัสดุพลิกคว่าจากการสูญเสียการทรงตัว ล้มหรือพลิกควาเพราะ
่ผิดพลาด สถานทีติ
องจััเครืองจั
้่ ้ามเข ้า ฯลฯ เพือป้่ องกัน
ไม่ได ้ระวังบริเวณพืนหรื
อขณะถอยหลัง ร่วงหล่นไปในช่องเปิ ด หรือถูกหนี บจากการเข ้าไปในบริเวณทีห่ าคัญคือต ้องตรวจสอบยืนยันด ้านบนและบริเวณโดยรอบ ระมัดระวังเครืองจั่ กรทีก่ าลังเคลือนที
่่ไม่ให ้เกิดอุบตั เิ หตุ สิงสและส่งเสียงแจ ้งเตือนคนงานด ้วยกัน ฯลฯ- อันตรายจากวัตถุรว่ งหล่น้่่ สกรู่ จะหลุด
หากดาเนิ นขันตอนยึ
ดสกรูของเครืองตอก-เจาะเสาเข็
มผิด เช่น ถอดสลิงออกก่อนใส่หมุด ฯลฯ มีความเสียงที
ออกจากส่วนข ้อต่อและร่วงหล่นลงมา นอกจากนี ้ หากดึงหรือตอกชีทไพล ์หรือเหล็กรูปตัว H โดยใช ้ Vibro hammer เหล็กรูปตัว
H หรือชีทไพล ์อาจร่วงหล่นลงมาได ้141

- อันตรายจากการถูกหนี บ่ องตอก-เจาะเสาเข็่่่ หากควบคุมเครืองจั่ กรผิดพลาดหรือเข ้าไปในบริเวณทีห่ ้ามเข ้าเวลาทีเครื
มหรือเครนกาลังเคลือนที่ จะถู่ กหนี บระหว่างเสาเจาะนา ชีทไพล ์ เหล็กรูปตัว H ทีก่ าลังยกลงอยู่ ฯลฯ กับวัตถุรอบๆ
มีความเสียงที
- อันตรายจากการล้มหรือพลิกคว่า้่ ติ่ ดตังเครื
้่ กรขนาดใหญ่
อาจสูญเสียการทรงตัวและล้มหรือพลิกคว่าได ้ ขึนอยู
่กบั สถานทีทีองจั- อันตรายจากการร่วงตก
ประเด็นสาหรับความปลอดภัยในงานเจาะดิน้ ที่ ห้ามเข้าอย่
่แสดงพืนที
างชัดเจน

ทาการเปิ ดและปิ ดบุ ้งกี๋่ มอในบริเวณทีไม่ี นั ตรายผูท้ นี่ าทาง/นาการทางาน

ผูใ้ ห้สัญญาณ้ นเหล็กปูพน
ติดตังแผ่
ื้่ งจึงมีอน่ ดไว ้เนื่ องจากไม่ระมัดระวัง
งานฐานรากไม่ใช่งานบนทีสูั ตรายจากการร่วงตกน้อย แต่มอี ุบตั เิ หตุรว่ งตกไปในหลุมทีขุ่ กร เช่น เมือท่ างานข ้อต่อบริเวณเสาเจาะนาของเครืองตอก-เจาะเสาเข็
่ด ้านหลัง หรืออุบตั เิ หตุรว่ งตกจากด ้านบนของเครืองจั
ม่ าคัญคือต ้องสวมรองเท ้ากันลืน่ รวมถึงต ้องฟังคาสังในการท
่ฯลฯ สิงส
างานจากผูอ้ อกคาสัง่

่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน)6.2.9 งานบนทีสู่ ้อธิบายไว ้ในบทที่ 3 งานบนทีสู่ งมีหลายประเภท ในทีนี่ จะอธิ
้่ตามทีได
บายเกียวกั
บงานก่อสร ้างนั่งร ้าน ประเภทของนั่งร ้าน ได ้แก่่้นั่งร ้านท่อนซุง นั่งร ้านประกอบท่อ นั่งร ้านแบบเฟรม และนั่งร ้านแบบริงล็อก ฯลฯ ซึงงานก่อสร ้างนั่งร ้านทังหมดมี
ประเด็น่ คอ้้งานก่อสร ้างร่วมกัน ซึงก็ื ต ้องทาให ้ส่วนขาของนั่งร ้านมั่นคงแน่ นหนา แล้วจึงประกอบขึนในแนวตั
งฉาก/แนวระนาบ
่้ นนั่งร ้านในแนวทแยงเพือช่่ วยร ักษาสภาพดังกล่าว นอกจากนี ้ หากมีสงปลู
จากนั้นเพิมเหล็
กคายัิ่ กสร ้างให ้ยึดนั่งร ้านเข ้ากับ่ กสร ้างดังกล่าวด ้วย "แคลมป์ ยึดผนัง" หรือหากไม่มก่ กสร ้าง เพือไม่่ ให ้นั่งร ้านทังหมดล้ม
้สิงปลูี ็ให ้ใช ้ท่อนั่งร ้าน ฯลฯ ยึดกับสิงปลู
(1) ฐานรากของนั่งร ้าน้บดอัดฐานของนั่งร ้านให ้แข็งแรง หากเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านจมลงดินแค่เพียงจุดเดียวก็อาจทาให ้นั่งร ้านทังหมดพั
งทลายได ้่ ดเท่าทีจะเป็
่
้ ปู
่ กบ
้ น
นอกจากนี ้ ต ้องพยายามทาให ้ฐานรากของนั่งร ้านเรียบทีสุ
นไปได ้ และไม่ให ้มีชอ่ งว่างระหว่างแผ่นพืนทีั พืนดิ

142

(2) การยึดส่วนขา้ ปู่ ซงปู่ึ อยู่บนพืนดิ้ นด ้วยตะปู
ยึดเพลทร ับเสานั่งร ้านเข ้ากับแผ่นพืนที้(3) การติดตังเสาหลั
กโครงสร ้างนั่งร ้านและคานนั่งร ้านตามยาว้้้่ งร ้าน
ตังเสาหลั
กโครงสร ้างนั่งร ้านในแนวตังฉาก
และติดตังคานนั้ ปู่แผ่นพืนที

ตามยาวให ้เป็ นมุมฉากกับเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้าน ยึดส่วนขาของ
เสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านกับเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้าน เข ้าด ้วยกัน

เพลทรับเสานั่งร ้าน่ ให ้เกิดการขยับด ้วยเหล็กร ัดขานั่งร ้าน เพือไม่
เสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้าน้่งร ้านตามขวางและพืนส้ าหร ับทางาน
(4) การติดตังคานนั่ กสร ้างและฝั่งด ้านนอกเข ้าด ้วยกัน
ยึดเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านฝั่งสิงปลู้ าหรับพืนสทางาน้ นพืนนั้ ่ งร ้าน (พืนส้ าหร ับทางาน)ด ้วยคานนั่งร ้านตามขวาง และติดตังแผ่ไว ้บนคานดังกล่าว

คานนั่งร ้านตามยาว้้้้(5) การติดตังบันไดขึ
น-ลง/การติ
ดตังราวจับ
เหล็กคายันตรงกลาง

คานนั่งร ้านตามขวาง

้เหล็กคายันส่
วนล่าง และแผ่นกันของตก
้้ นตรงกลาง เหล็กคายั้ นส่วนล่างเพือป้่ องกันการพลัดตก และแผ่นกันของตก
ติดตังราวจั
บสาหร ับผูปฏิ้ บตั งิ าน เหล็กคายั่ องกันเครืองมื่ อ ฯลฯ ร่วงหล่น ติดตังราวจั
้้เพือป้
บบนบันไดขึน-ลง้้่งร ้าน
(6) การติดตังเหล็
กคายันนั
้้ นนั่งร ้านขนาดใหญ่เพือให่ ้นั่งร ้านทังหมดอยู
้้ติดตังเหล็
กคายั่ในแนวตังฉากและแนวระนาบ้ นเหล็กคายั
นั่งร ้านราวจับ้ นเหล็กคายั
ส่วนล่าง

แผ่นกัน
ของตก้บันไดขึน-ลง้(7) การติดตังแคลมป์
ยึดผนัง่ กสร ้างด ้วยอุปกรณ์แคลมป์ ยึดผนังเพือไม่่ ให ้นั่งร ้านทังหมดล้ม
้ยึดนั่งร ้านเข ้ากับฝั่งสิงปลู
หากไม่มสี งปลูิ่ กสร ้าง ก็ให ้ใช ้ท่อนั่งร ้านฯลฯ ยึดกับโครงสร ้างในแนวทแยง

143

6.2.10 งานโครงเหล็ก
่่ าให ้โครงสร ้างของสิงปลู่ กสร ้างเสร็จสมบูรณ์ โดยจะ
งานก่อสร ้างโครงเหล็กเป็ นงานก่อสร ้างซึงจะประกอบโครงเหล็
กเพือท
ดาเนิ นงานก่อสร ้างตามลาดับ คือ การดัดแปลงโครงเหล็ก → งานโครงสร ้างฐานราก → วิธกี อ่ สร ้างโครงเหล็ก
(1) การดัดแปลงโครงเหล็ก้ วนเหล็กและตัดโครงเหล็ก โครงเหล็กทีตั่ ดจะถูกประกอบ
จะทาการดัดแปลงโครงเหล็กในโรงงาน โดยจะมีการจัดทาแบบชินส่่ และตรวจสอบข ้อบกพร่องด ้วย Ultrasonic หลังจากตรวจสอบแล้วจะทาสีป้องกันสนิ มและขนส่งไปยังหน้างานก่อสร ้างและเชือม
(2) งานโครงสร ้างฐานราก

ตัวอย่างการก่อสร ้างติดตัง้
แผ่นเหล็กรองฐานเสา (Base plate)ยึดแองเคอร ์โบลต ์เข ้ากับลีนคอนกรีตโดยใช ้โครงสาหร ับยึดแองเคอร ์โบลต ์ ฯลฯหลังจากนั้นจะวางเหล็กเสริมคานคอดิน/ฐานราก → แบบหล่อฐานราก →เทคอนกรีตฐานราก
(3) วิธกี อ่ สร ้างโครงเหล็ก่ ดกับฐานรากจะเชือมเข
่เสาโครงเหล็กและแองเคอร ์โบลต ์ทียึ้าด ้วยกันโดยวัสดุ่ ยกว่าแผ่นเหล็กรองฐานเสา ในงานก่อสร ้างโครงเหล็ก งานก่อสร ้างส่วนขามีความสาคัญเช่นเดียวกับงานก่อสร ้างนั่งร ้านทีเรีตัวอย่างเช่น ความสูงของฐานราก อาจแตกต่างกันเล็กน้อย และหากไม่ได ้ปร ับ่ กสร ้างโดยรวม
จะส่งผลต่อความแม่นยาของ การจบผิวของสิงปลู

โครงเหล็ก
แองเคอร ์โบลต ์ตรวจสอบยืนยันความสูงของฐานราก และใช ้ปูนชนิดไม่หดตัว (Non-shrink)่้หรือแผ่นเหล็กบางซ ้อนกัน เพือปร
ับความสูงของแผ่นเหล็กรองฐานเสาทังหมด

แผ่นเหล็กรองฐานเสา
ปูนชนิดไม่หดตัว

ฐานราก

ตรวจสอบยืนยันว่า มอร ์ตาร ์แข็งตัวแล้ว
้จากนั้นจึงตรวจสอบยืนยันทิศทางและยึดติดตังเสาด ้วยโบลต ์้่วิธกี ารยึดติดตังคานเข
้ากับเสาหลักโครงสร ้างมี 2 วิธ ี ได ้แก่ แบบมีคานยืน

้วิธยี ดึ ติดตังโครงเหล็กด ้วย
แผ่นเหล็กรองฐานเสา

่ (Non-bracket) วิธก่
(Bracket) และแบบไม่มคี านยืนี อ่ สร ้างแบบมีคานยืน
่้ วนทีคานชน
่่ ฯลฯ ทีโรงงาน
่เป็ นวิธกี อ่ สร ้างซึงจะแบ่
งคานออกเป็ น 3 ส่วน โดยจะยึดติดตังส่
กับเสา (Bracket) 2 ฝั่งด ้วยการเชือม่ นวิธก่่่ างานวิธกี อ่ สร ้างแบบไม่มคี านยืนเป็ี อ่ สร ้างทีจะเชื
อมเสาและคานเข้าด ้วยกันโดยตรงทีหน้
่่ หากตาแหน่ งรูสาหร ับขันโบลต ์ไม่ตรงกัน ให ้ใช ้เครืองมื่ อทีเรี่ ยกว่าสิว่
ส่วนเชือมต่
อของเสากับคานจะยึดด ้วยโบลต ์แล้วจึงเชือม
้้ จะขันน็ อตแบบชัวคราว
่เจาะรูเหล็กจัดแนวให ้ตรงกันแล้วจึงขันโบลต ์ให ้แน่ น ในขันตอนนี่ คานเข ้าไป เสาจะถูกดึงและไม่สามารถตังตรงได
้่ าการจัดแนวโครงสร ้าง ขันน็ อตให ้แน่ นเมือใส่้ ลาดับสุดท ้าย ดึงด ้วยลวดเพือท่ (เชือมสตั
่แล้วจึงทาการเชือม
ด/Stud welding)144

6.2.11 งานเหล็กเสริม
คอนกรีตมีคุณสมบัตใิ นการร ับแรงอัดได ้สูงแต่ร ับแรงดึงได ้น้อย เนื่องจากเหล็ก
่ีเสริมมีคุณสมบัตทิ ทนทานต่
อแรงตึง ดังนั้นการใส่เหล็กเสริมลงในคอนกรีต
จึงสามารถชดเชยจุดอ่อนในคอนกรีตได ้เหล็กเสริมมีคุณสมบัตใิ นการเกิดออกซิเดชันและเป็ นสนิ ม คอนกรีตมีความเป็ น่่ด่างซึงสามารถปกป้
องเหล็กเสริมไม่ให ้เกิดสนิ ม แต่เมือเวลาผ่
านไปคอนกรีตจะ

ความหนาระยะหุม้ (Covering)้ของแผ่นพืน

มีความเป็ นกลางมากขึน้ หากความเป็ นกลางเข ้าไปถึงเหล็กเสริม เหล็กเสริมก็จะ
่่ ้องให ้มี "ระยะหุ ้ม"เกิดสนิ ม ดังนั้น เมือจะท
าการวางเหล็กเสริม จึงจาเป็ นทีจะต

เทปสาหรับตรวจสอบ
ยืนยันระยะพิทช ์้ วคอนกรีตเข ้ามาประมาณหนึ่ งให ้ห่างจากพืนผิ่ ักษาความแข็งแรงจาเป็ นต ้องใช ้เหล็กเสริมทีมี่ ความหนาตามทีก่ าหนด
เพือร่ กต ้อง พันเทปรอบ
และวางเหล็กเสริมให ้มีระยะห่างระหว่างเหล็กเสริมกับเหล็กเสริมทีถู่ ้ตรวจสอบยืนยันระยะพิทช ์ได ้ง่าย
เหล็กเสริมเพือให
้่ในกรณี ทเป็ี่ นเหล็กเสริมของแผ่นพืนบาง
จะเชือมต่
อเหล็กเสริมเข ้าด ้วยกันด ้วยวิธ ี่ ยกว่า "ข ้อต่อแบบซ ้อนกัน" ซึงเป็่ นวิธก่ ้ร ับความแข็งแรงจาก
ทีเรีี ารทาบต่อทีได

แรงยึดเกาะเหล็กเสริมของคอนกรีต แต่เนื่ องจากความแข็งแรงของคอนกรีต ส่งผลต่อการทาบต่อดังกล่าว จึงต ้องทาบต่อ่ ยงพอและยึดด ้วย ลวดผูกเหล็กเสริม
โดยมีความยาวทีเพี
่้่งานเหล็กเสริมเกียวข
้องกับงานก่อสร ้างทังหมดในอาคารโครงสร
้าง RC ทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิง่ เกียวข
้องกับงานแบบหล่อ
้่ นและกัน นอกจากนี ้ ยังจาเป็ นต ้องประชุมพูดคุยกับแรงงานทักษะ
อย่างใกล้ชิดและจาเป็ นต ้องประสานขันตอนการท
างานซึงกั
งานไฟฟ้ าและแรงงานทักษะงานท่อ เช่น ท่อน้าดีและน้าทิง้ ฯลฯ ในการเดินสายไฟฟ้ า/ท่อ เช่น ไฟฟ้ าและอุปกรณ์ ฯลฯ้งานเหล็กเสริมจะดาเนิ นงานก่อสร ้างตามลาดับ คือ ดัดเหล็กเสริม → วางเหล็กเสริมฐานราก → วางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิน(1) การดัดเหล็กเสริม่ านวณโดยผูเ้ ชียวชาญด
่จะจัดทาแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shop drawings) ตามแบบโครงสร ้างทีค
้านการออกแบบโครงสร ้าง่ ้องใช ้จากแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shopรวบรวมรูปร่างและขนาดของเหล็กเสริมทีจ่ าเป็ น รวมถึงจานวนของแต่ละรูปร่างและขนาดทีต
drawings) และจัดทารายละเอียดการดัดเหล็กเสริม ทาการดัดเหล็กเสริม เช่น ตัด/ดัดโค ้ง ฯลฯการดัดเหล็กเสริม

การตัดเหล็กเสริม

145้ าแท็กดัดเหล็กเสริมจากรายละเอียดการดัดเหล็กเสริม แท็กดัดเหล็กเสริม
ตามรายละเอียดการดัดเหล็กเสริม นอกจากนี จะท่ ดเสร็จแล้ว และใช ้ในการตรวจสอบหรือคัดแยกเวลาทีน่ าเข ้าไปยังหน้างาน
จะผูกติดอยู่กบั เหล็กเสริมทีดั
(2) การวางเหล็กเสริมฐานราก่ งเข ้ามาจากโรงงานดัดเหล็กเสริมจะต ้องผ่านการตรวจสอบเพือร่ ับเข ้ามาใช ้งาน และจัดวางโดยคานึ งถึงเหล็กเสริมทีส่
ความสะดวกในการหยิบใช ้สาหร ับงานหลังจากนั้น สาหร ับงานวางเหล็กเสริม
่ฐานราก ลาดับแรก จะตีเส้นปักเต ้าไว้บน ลีนคอนกรีตเพือแสดงต
าแหน่ งที่้ ฝั่ งถูกต ้องของฐานราก หลังจากตีเส้นปักเต ้าแล้ว จะจัดเรียง "เหล็กคาที
่่ในโครงสร ้าง" เพือยกเหล็
กเสริมหลักของคานฐานราก ไว ้ทีความสู
งระดับหนึ่ งและยึดด ้วยพุกหรือตะปูสาหร ับลีนคอนกรีต ในการ "วางเหล็กเสริม
ส่วนล่างของฐานราก" จะยกเหล็กเสริมให ้ลอยด ้วยบล็อก สเปซเซอร ์่ ้ได ้ความหนาระยะหุ ้ม (Covering) ทีเพี่ ยงพอ หลังจากวางเหล็กเสริม
เพือให

วางเหล็กเสริม
คานฐานราก่้้ นและ
ส่วนล่างของฐานรากแล้ว จะวางเหล็กเสริมของเสา เสาจะประกอบด ้วยเหล็กเสริมหลักซึงวางในแนวตั
งฉากกั
บพืนดิ้ อไม่่ ให ้เหล็กเสริมหลักเคลือนตั
่เหล็กปลอกเสา (เหล็กร ัดรอบ) ทีร่ ัดรอบเหล็กเสริมหลัก เหล็กปลอกเสาจะติดตังเพื
ว่ เช่น แผ่นดินไหว ฯลฯ และเพือเสริ
่่ กเหล็กปลอกเสากับเหล็กเสริมเสาแล้ว
เนื่ องจากการสัน
มการร ับแรงเฉื อน เมือผู
้่ ้ได ้ความหนาระยะหุ ้ม (Covering) ทีเพี่ ยงพอ ถัดจากเหล็กเสริมเสา จะวางเหล็กเสริมคาน
จะติดตังสเปซเซอร
์เพือให
้้หลังจากวางเหล็กเสริมฐานรากทังหมดเสร็
จสิน้ จะทาการประกอบติดตังแบบหล่
อ → เทคอนกรีตฐานราก้(3) การวางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิน่้้โดยทั่วไป จะทาการฝังท่อและถมกลับก่อนทีจะวางเหล็
กเสริมแผ่นพืนวางบนดิน การวางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิ
น้จะดาเนิ นการตามลาดับ คือ วางเหล็กเสริมหลัก → วางเหล็กเสริมกระจายแรง → ติดตังสเปซเซอร
์้้หลังจากวางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิ
นเสร็จแล้ว จะทาการเทคอนกรีตแผ่นพืนวางบนดิน(4) การวางเหล็กเสริมโครงสร ้าง้สาหร ับโครงสร ้าง จะวางเหล็กเสริมสาหร ับผนัง คาน และแผ่นพืน
้สาหร ับการวางเหล็กเสริมผนังจะทาตามขันตอนคือ ตรวจสอบยืนยันความหนาระยะหุ ้ม (Covering) → ตรวจสอบ
้ยืนยันความสัมพันธ ์ด ้านนอก-ในระหว่างเหล็กเสริมแนวตังและเหล็
กเสริมแนวนอน → แบ่งระยะพิทช ์และวางเหล็กเสริม →่วางเหล็กเสริมเพือเสริ
มบริเวณช่องเปิ ด → วางเหล็กเสริม Spreader → วางบล็อกสเปซเซอร ์้่่ อชน →
สาหร ับการวางเหล็กเสริมคานจะทาตามขันตอนคือ วางเหล็กเสริมล่าง → วางเหล็กปลอกชัวคราวบริ
เวณส่วนทีต่
่วางเหล็กเสริมบน → วางเหล็กเสริมล่าง/เหล็กเสริมบนของคานขนาดเล็ก → งานเชือมแบบใช
้แรงกด → แบ่งเหล็กปลอกคาน/ผูกกับเหล็กเสริมบน → วางเหล็กเสริมข ้างและเหล็กเสริม Spreader → ใส่ลงในแบบหล่อ → วางสเปซเซอร ์146้<องค ์ประกอบพืนฐานของคาน>เหล็กเสริมบน

เหล็กปลอกคาน

เหล็กเสริม
Spreaderสเปซเซอร ์เหล็กเสริม
ข้างแบบหล่อผนัง

ใส่ลงในแบบ
หล่อเหล็กเสริมล่าง

้้ คือ เหล็กเสริมล่างและเหล็กเสริมบนซึงเป็่ นเหล็กเสริมหลักและเหล็กเสริมกระจายแรง
สาหร ับแผ่นพืนจะวางเหล็
กเสริมสองชัน

6.2.12 งานข้อต่อเหล็กเสริมวิธกี อ่ สร ้างในงานข ้อต่อเหล็กเสริมมีหลายประเภท แต่ไม่ว่าจะใช ้วิธใี ดก็ตาม่ี าการเชือม
่จาเป็ นต ้องมีความแข็งแรงของส่วนข ้อต่อไม่นอ้ ยกว่าวัสดุทจะท
่่ อมติ
่ตัวอย่างเช่น หน้าตัดของ "ข ้อต่อเชือมแก๊
สแบบใช ้แรงกด" ซึงเชื
ดกัน่สมบูรณ์แล้วจะไม่สามารถแยกแยะรอยเชือมได้ และหากทาการทดสอบแรงดึง่ นวัสดุทจะ
่ีหรือทดสอบแรงดัด ส่วนข ้อต่อจะไม่ฉีกขาดแต่เหล็กเสริมซึงเป็
่่ทาการเชือมจะฉี
กขาดแทน ทางานเชือมแบบใช
้แรงกดพร ้อมๆ กับตรวจสอบ

การทดสอบแรงดึง

้ยืนยันประเด็นในการทางานตามขันตอนดั
งต่อไปนี ้(1) ตรวจสอบยืนยันผิวส่วนปลายของเหล็กเสริม
ตรวจสอบยืนยันว่าเหล็กเสริมมีการงอหรือไม่
(2) ตัดแต่งผิวส่วนปลายของเหล็กเสริม่ ่ในหน้างานก่อสร ้างเหล็กถูกตัดด ้วยแรงกดตัด จึงไม่เหมาะสาหร ับการเชือมแบบใช
่ผิวส่วนปลายของเหล็กเสริมทีอยู
้แรงกด่ ดจะเกิดออกซิเดชันเมือเวลาผ่
่่ ดเหล็กเสริมมุมฉากในวันที่
เช่นนั้นเลย เนื่ องจากผิวบริเวณทีตั
านไป จึงจะตัดโดยใช ้เครืองตั
่จะทาการเชือมแบบใช
้แรงกด่(3) ยึดเข้ากับอุปกรณ์เชือมแบบใช้
แรงกด
่
่
่
ตรวจสอบยืนยันว่าไม่มสี งสกปรกบนผิ
ิ่วเหล็กเสริมทีจะเชื
อมต่อ และยึดเข ้ากับอุปกรณ์เชือมแบบใช
้แรงกดด ้วยโบลต ์่่เนื่ องจากจะมีการเพิมแรงดั
นสูงให ้กับเหล็กเสริมในระหว่างงานเชือมแบบใช
้แรงกด ดังนั้นจะต ้องยึดโบลต ์ให ้แน่ น่ เวลาทียึ่ ดเหล็กเสริม ให ้ตรวจสอบยืนยันขนาดของช่องว่างระหว่างผิวส่วนปลายที่
ไม่ให ้คลายออกระหว่างงานเชือม
่จะเชือมแบบใช
้แรงกด

147่(4) งานให้ความร ้อน/เพิมแรงดั
น่ กเสริมมาบรรจบกันด ้วยหัวเชือม่ แล้วค่อยๆ กระจายส่วนทีให่ ้ความร ้อนไปทางซ ้ายและขวา
ลาดับแรก ให ้ความร ้อนส่วนทีเหล็
่่สาหร ับขอบเขตการให ้ความร ้อนโดยประมาณคือ ประมาณ 2 เท่าของเส้นผ่านศูนย ์กลางเหล็กเสริม โดยทีจะเพิ
มแรงดัน่้ ละน้อย และจะจบงานเมือมี่ ขนาดถึงทีก่ าหนด
เพือกดผิ
วส่วนปลายพร ้อมๆ กับการให ้ความร ้อน ผิวส่วนปลายจะนู นขึนที
้่ขันตอนของงานเชื
อมแก๊สแบบใช ้แรงกด
รักษา
ระยะ

ทาความ
สะอาดเปลวไฟลด

่เพิมแรงดัน้ ้นเบืองต

เปลวไฟ
กลางเปลวไฟ
กลางเปลวไฟลด

่เพิมแรง
ดันมีรูปร่างนู นขึน้

(5) การตรวจสอบ้ นย ์ การงอ รอยแตกหรือรอยบุบ
ตรวจสอบขนาด ความยาว การเยืองศู
่่ทีมองเห็น และการเบียงของส่
วนนู น ฯลฯ่ ดีตัวอย่างการนู นทีไม่

่
6.2.13 งานเชือม
่่ างๆ ในงานก่อสร ้าง หากกระแสไฟต่าเกินไปจะไม่สามารถเชือมได
่การเชือมอาร
์กเป็ นเทคนิคทีจ่ าเป็ นในสถานทีต่
้อย่างเหมาะสม
่่่แต่หากกระแสไฟสูงเกินไปวัสดุจะละลายและเกิดรู ร ักษาระยะห่างระหว่างลวดเชือมกั
บวัสดุทจะเชื
ี่อมให้คงทีและไม่
ตดิ กันจนเกินไป
่่หากเชือมได
้อย่างเหมาะสม รอยเชือมจะมี
ลกั ษณะคล้ายเปลือกหอยเรียงกัน่้เป็ นแถว การเชือมเป็
นงานทีง่่ ายสาหร ับทุกคนหากเข ้าใจพืนฐานแล้ว

่งานเชือมอาร
์กแต่สงสิ่ าคัญคือ ต ้องคานึ งถึงผลกระทบต่อร่างกายและมาตรการป้ องกัน่่อุบตั เิ หตุด ้วย การเชือมอาร
์กใช ้กาลังไฟฟ้ าในการเชือมโลหะเข้าด ้วยกัน่ นใดต่่ ส่ าคัญยิงกว่่ าก็คอ
ดังนั้นก่อนสิงอื
้องระวังไฟดูด และสิงทีื การป้ องกันผล
่กระทบต่อร่างกาย หากสูดดมควันเชือม่ นลงและแข็งตัวในอากาศกลายเป็ นอนุ ภาคละเอียดแข็ง
(ไอโลหะทีเย็
่ทีลอยอยู
่ในอากาศและดูเหมือนควัน) อาจเกิดอาการต่างๆ ได ้ เช่น ปวดหัว่ ปวดกล้ามเนื อ้ คอแห ้ง และเหนื่ อยล้า ฯลฯ สวมหน้ากากกันฝุ่ นเพือป้่ องกันการสูดดมควันเชือม่ นอกจากนี ้มีไข ้ หนาวสัน่ เพือปกป้
่่ นอันตราย บางครงอาจขัต ้องสวมแว่นตาตัดแสงและหน้ากากป้ องกันสาหร ับงานเชือม
องดวงตาจากแสงทีเป็
ั้ดส่วนที่
148

่
่
้
่
เชือมเสร็จด ้วยเครืองเจียร แต่ผงโลหะจะเกาะติดกับถุงมือและมือ และหากใช ้มือขยีตาต่อ อาจเกิดการบาดเจ็บทีดวงตาได
้่้ดังนั้นขอให ้หลีกเลียงการขยี
ตาระหว่
างการทางาน

6.2.14 งานแบบหล่อ่่ ป ริมาตรเท่ากัน หากไม่ได ้เสริม
เมือเทคอนกรี
ตสดลงในแบบหล่อ จะเกิดแรงดันในแบบหล่อเป็ นหลายเท่าของน้าทีมี
่ความแข็งแรงให ้กับแบบหล่ออย่างเพียงพอ อาจเกิดอุบตั เิ หตุ ทีแบบหล่
อพัง(เรียกว่า "ระเบิดออก") และคอนกรีตสดไหลออกมาได ้ ดังนั้น จึงจาเป็ นงานแบบหล่อ
(งานไม้แบบ)ต ้องมีการเสริมความแข็งแรงอย่างเพียงพอสาหร ับรองร ับแรงดันของ่ ให ้เกิดการระเบิดออก นอกจากนี ้ เนื่ องจากอาจ
คอนกรีต เพือไม่่ ง จึงต ้องประชุมพูดคุยกับ
เกิดการระเบิดออกหากเทคอนกรีตจากทีสู
๊่ผูร้ ับเหมาปัมคอนกรี
ตอย่างละเอียดเกียวกั
บวิธกี ารเทคอนกรีต่ กต ้องพร ้อมๆ กับตรวจสอบยืนยันแนวระนาบและแนวตังฉาก
้ในการประกอบแบบหล่อ ต ้องจัดแนวโครงสร ้างให ้อยู่ในตาแหน่ งทีถู่ ้สามารถร ับนาหนั
้รวมถึงประกอบอย่างแน่ นหนาเพือใหก แรงดันด ้านข ้างขันยึดฟอร ์มไท่้แรงสันสะเทือน แรงกระแทก ฯลฯ และไม่เกิดการเสียรูปหรือบิดเบียว
อย่างมีนัยสาคัญ
สาหร ับแบบหล่อผนังจะใช ้วัสดุตา่ งๆ เช่น เซเพเรเตอร ์ ฟอร ์มไท และ P่ ให ้เกิด "ระนาบผิวทีไม่่ ตรงกันหรือความคลาดเคลือน"่con ฯลฯ เพือไม่้ ้ด ้วยการขันผ่านท่อนั่งร ้านให ้แน่ นนอกจากนี ้ ฟอร ์มไทจะแข็งแรงขึนได
้สาหร ับแผ่นพืนจะรองร
ับจากด ้านล่างในแนวตัง้ เนื่ องจากน้าหนัก้้้ นทีเรี่ ยกว่างานคายั้ น คานร ับ ตง และด ้านบน
ของคอนกรีตจะกระทาในแนวตังโดยตรง
วัสดุทใชี่ ้จากล่างขึนบนได ้แก่ ท่อคายั่ ยกว่า "แบบไม้อด
จะติดตัง้ ไม้แบบเทคอนกรีต (หรือทีเรี
ั " ในงานแบบหล่อ)้<องค ์ประกอบของแผ่นพืน>คานรับ

แบบไม้อด
ัท่อตง (ท่อนั่งร ้าน)้ นท่อคายั้ นในจานวนทีเพี่ ยงพอเพือรองร
่้ และจะเชือมต่
่่ ยกว่า
จาเป็ นต ้องมีท่อคายั
ับแผ่นพืน
อส่วนขาในแนวระนาบ 2 ทิศทางด ้วยท่อทีเรี่ องกันไม่ให ้งานคายั้ นเลือนหลุ
่้ นยาว จะติดตังเหล็
้่"เหล็กร ัดขานั่งร ้าน" เพือป้ด หากท่อคายักร ัดเชือมต่
อแนวระนาบด ้วย149

่ กๆ ความสูงไม่เกิน 2 ม. ลาดับสุดท ้าย จะปร ับและตรวจสอบยืนยันเส้นแนวเสาหรือผนังและความตังฉาก
้ท่อนั่งร ้านทีทุ
(จัดแนวโครงสร ้าง) พร ้อมๆ กับ "ผลักหรือดึง" โดยใช ้โซ่ เทิร ์นบัคเคิล้ และอุปกรณ์รองร ับ

6.2.15 งานปั๊มส่งคอนกรีต๊ งคอนกรีตเป็ นงานทีจะเทคอนกรี
่่งานปัมส่
ตสด (คอนกรีตผสมเสร็จ) ซึงขนส่
งมา๊ คอนกรีตสด (คอนกรีตผสมเสร็จ) ทีขนส่
่โดยรถโม่ปูนลงในแบบหล่อโดยใช ้รถปัม
งการตรวจสอบ่ บเข ้ามาใช ้งานเพือรั่ ับเข ้ามาใช ้งาน (ค่าการยุบตัว (Slump) ปริมาณ
มาจะต ้องผ่านการตรวจสอบเพือร
้อากาศ ปริมาณคลอไรด ์) ตามเอกสารจัดส่งคอนกรีตผสมเสร็จ และจะจัดทาชินงาน
ทดสอบสาหร ับทดสอบความแข็งแรงในการร ับแรงบีบอัดขึน้ ในเวลาเดียวกันด ้วย่ าคัญทีต่ ้องดาเนิ นการก่อนเริมงานเทคอนกรี่๊ อ กางขา
สิงสตโดยใช ้รถปัมคื๊ มออกและจัดให ้มีการรองร ับทีมั่ ่นคงเพือไม่่ ให ้รถปัมล้ม
๊รถปัมบู
โดยจะรองร ับแม่แรง๊ มด ้วยไม้รองร ับเมืออยู่้ แข็่ งและหากเป็ นพืนที้ ไม่่ แข็ง
ของขารถปัมบู
่บนพืนที๊ มออกสุดและติดตัง้ รถปัมเพื๊ อไม่่ ให ้ขาให ้ปูแผ่นเหล็กแล้วจึงกางขา รถปัมบู๊ มจมลงในพืนดิ้ นเนื่ องจากแรงสันสะเทื
่่ นล้อ
้รถปัมบูอน นอกจากนี ้ ต ้องเสียบลิมกั้ มี่ ความลาด จะปร ับมุมแนวระนาบไม่เกิน 3 องศาไว ้กับยางรถเสมอ บนพืนที้๊ มทังหน้
าหลังซ ้ายขวาด ้วยแม่แรงของขารถปัมบู่ ต่ ้องระมัดระวังระหว่างงานเทคอนกรีตก็คอ
่่ มผัสโดน
สิงทีื บูมอาจเคลือนที
ไปสังานเทคอนกรีตโดยใช ้รถปั๊ม

่หรือตัดสายไฟขาดได ้ หากเป็ นสายไฟฟ้ าแรงสูง อาจเกิดไฟดูดจากกระแสไฟฟ้ า ทีไหลเพราะเกิ
ดการถ่ายเทประกายไฟได ้่ถึงแม้จะไม่ได ้สัมผัสโดนโดยตรงก็ตาม ตรวจสอบยืนยันและปฏิบตั ติ ามระยะห่างทีปลอดภัย (ระยะห่างจากสายไฟ)่ าคัญคือ ต ้องตรวจสอบยืนยันการเชือมต่
่สิงสอและตรวจสอบท่อขนส่ง หากท่อ ขนส่งแตก คอนกรีตสดอาจไหลออกมา
่่ ดความหนาด ้วย Ultrasonic เป็ นประจาทุกวัน
จนทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุได ้ ตรวจสอบด ้วย เสียงเคาะ (เสียงเมือเคาะ)หรือเครืองวั
จัดการท่ออย่างระมัดระวังไม่ให ้เกิดความเสียหายระหว่างการขนถ่าย๊ งวัสดุทฉี่ี ดนาไปก่อนเพือให่ ้ภายในท่อขนส่งลืนและใช
่้ สดุทฉี่ี ดนาไปก่อนนี ้ก่อนเทคอนกรีตสด ให ้ปัมส่
้งานได ้ง่ายขึน้ และจะทิงวั้่ ป ริมาณรวมถึงปริมาณ
เนื่ องจากจะส่งผลต่อความแข็งแรงและคุณภาพของคอนกรีตหากเทลงในแบบหล่อ จะต ้องทิงคอนกรี
ตซึงมี้ ประมาณ 1.5 เท่าขึนไปโดยไม่
้ของวัสดุทฉีี่ ดนาไปก่อนตังแต่
เทลงในแบบหล่อ

6.2.16 งานทาสี (งานทาสี)่ าคัญทีมี่ รว่ มกันคือ การทาให ้สีเกาะติดกับผิวทีก่่ อสร ้างอย่างดี หากไม่ดาเนิ นงานก่อสร ้างอย่าง
งานทาสีมหี ลายประเภท สิงส้เหมาะสม จะเกิดปัญหาต่างๆ ขึนหลั
งจากผ่านไป 1-3 ปี เช่น เกิดรอยแตกบนฟิ ล ์มสี ฟิ ล ์มสีลอกหลุด หรือสูญเสียความเงา ฯลฯ150

้้ "สีชนกลาง"่ าคัญคือ
โดยทั่วไป การทาสีจะแบ่งออกเป็ น 3 ขันตอน
คือ "สีรองพืน"ั้
และ "สีทบั หน้า" สิงส้่ ยกว่า "ระยะเวลาทีต่ ้องเว ้นสาหร ับแต่ละขันตอน"้ต ้องเว ้นระยะเวลาให ้สีจะแห ้งอย่างเหมาะสมสาหร ับแต่ละขันตอน
ซึงเรี่ ้องเว ้นสาหร ับแต่ละขันตอนซึ
้่ าหนดไว ้สาหร ับสีแต่ละตัว และตรวจสอบให ้แน่ ใจว่าจะต ้องเว ้นระยะเวลาอย่างน้อยตามระยะเวลาทีต
งก่ นตอนทาสี
้่ ้องเว ้นสาหร ับแต่ละขันตอนจะเปลี
้่สีแห ้งสนิ ทแล้วจึงเริมขั
ในลาดับถัดไป ระยะเวลาทีต
ยนแปลงตามสภาวะต่างๆ เช่น
อุณหภูมิ แสงอาทิตย ์ส่อง และความชืน้ ฯลฯ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องมีความสามารถในทางานโดยตัดสินได ้อย่างถูกต ้อง่ ความชืนตั้ งแต่
้้่พยายามไม่ทางานงานก่อสร ้างเมือมี
85% ขึนไป
เช่น วันทีฝนตกฯลฯ่่้ ต ้องทาให ้ผิวทีจะทาสี่่่้ ว (เคเรน)" หากเป็ นก่อนทีจะเริ
มทาสีรองพืน
ไม่มฝี ุ่ นหรือสิงสกปรก
ซึงจะเรี
ยกงานนี ว่้ า "เตรียมพืนผิ
่่การทาสีบนผนังภายนอก จะต ้องซ่อมแซมบริเวณทีแตกร
้าว (เรียกว่า "แคร็ก") กาจัดฝุ่ นและสิงสกปรกด
้วยวิธกี ารต่างๆ เช่นล้างทาความสะอาดด ้วยน้าแรงดันสูง ฯลฯ้ อเพือปร
่้ั้การทาสีรองพืนคื
ับปรุงการยึดเกาะระหว่างแผ่นโครงและวัสดุสชี นกลาง
โดยจะใช ้วัสดุสรี องพืนแยกตามวั
ตถุประสงค ์เช่น ซีลเลอร ์ น้ายาประสานไพรเมอร ์ และฟิ ลเลอร ์ ฯลฯ้ วทีไม่่ เรียบ เช่น รอยขีดข่วนหรือรอยแตกร ้าว ฯลฯ เรียบเนี ยน เพือจบผิ
่การทาสีชนกลางจะท
ั้าให ้พืนผิวให ้เรียบสม่าเสมอ
่นอกจากนี ้ ยังสามารถเพิมประสิ
ทธิผลการเสริมความแข็งแรงและประสิทธิผลการยึดเกาะของวัสดุสที บั หน้าด ้วย้่ ้เกิดความ
การทาสีทบั หน้าเป็ นขันตอนสุดท ้ายของการทาสี เพือให
การทาสีพ่น

่ทนทานต่อสภาพอากาศและความทนทานต่อสิงสกปรกพร ้อมๆ่ การจบผิวอย่างสวยงาม
กับทาให ้เกิดประสิทธิภาพ/การออกแบบซึงมี้ คือ สีรองพืน้ สีชนกลางฟิ ล ์มสีจะทาให ้เกิดประสิทธิภาพผ่านฟิ ล ์มสี 3 ชันั้และสีทบั หน้า แต่โดยทั่วไปจะได ้ร ับการประเมินตามประสิทธิภาพของ้สีทบั หน้า การทาสีพ่น ปกติจะทาการพ่น 2 ชันการทาสีจะทาเฉพาะบริเวณทีจ่ าเป็ นเท่านั้น ดังนั้นห ้ามลืมปกป้ องร ักษา่ ได ้ทาสีด ้วย คลุมพืนด้ ้วยแผ่นพสาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษาส่วนทีไม่

งานปกป้ องรักษา
้ ว
พืนผิ

้
่ าสี และปกป้ องร ักษาติดมาสก ์กิงเทปบริ
เวณระหว่างขอบกับส่วนทีจะท้ วขนาดใหญ่ เช่น ผนัง ฯลฯ ด ้วยมาสก ์เกอร ์เทป นอกจากนี ้พืนผิในการทาสีผนังภายนอก สีอาจกระเด็นไปบริเวณโดยรอบและเกาะติด่ กสร ้างทังหมด
้รถยนต ์ ฯลฯ และเป็ นสาเหตุให ้เกิดปัญหาได ้ คลุมสิงปลู่ ่ในขอบเขตทีสี่ อาจ กระเด็นโดนด ้วยแผ่นพสาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษาและคลุมรถยนต ์ ฯลฯ ซึงอยู

6.2.17 งานจัดสวน้ โดยจั
่้ั เรียกว่า "นักจัดสวน"การจัดสวนเป็ นงานสร ้างพืนที
ดวางดอกไม้ หญ ้า ต ้นไม้ และหินธรรมชาติ ภูมสิ ถาปนิ กหรือบางครงก็้ มของญีปุ่่ น นอกจากนี ้ ในช่วงไม่กปีี่ ทีผ่่ านมา มีความต ้องการเทคนิคการจัดสวน
จะสร ้างสวนหรือสวนในบ ้านตามวัฒนธรรมดังเดิ
151

้ ซึ
่ งมนุ่ ษย ์สร ้างขึนให้ ้มีสเี ขียวของต ้นไม้ ฯลฯ ภูมสสาหร ับดาดฟ้ าอาคาร ผิวผนังอาคาร และพืนทีิ ถาปนิ กไม่เพียงต ้องมีเทคนิค้ นในการปลูกต ้นไม้ และเทคนิ คการย ้ายต ้นไม้เท่านั้น แต่ยงั ต ้องมีความสามารถ
การปลูกต ้นไม้ เทคนิ คการวินิจฉัยพืชและพืนดิ่ี จสมบูรณ์ ดังนั้น หากไม่ด ้านศิลปะและการออกแบบด ้วย โดยเฉพาะอย่างยิง่ การตัดแต่งต ้นไม้ในสวนจะส่งผลต่อภูมทิ ศั น์ทเสร็
่พูดคุยหารือกับผูร้ ับเหมาอย่างเพียงพอก็อาจนาไปสู่การเคลมได ้ นอกจากนี ้ จาเป็ นต ้องทราบเอาไว ้ด ้วยว่ามีชว่ งเวลาทีเหมาะสม
ในการตัดแต่งตามต ้นไม้แต่ละประเภท การตัดแต่งต ้นไม้ผดิ เวลาอาจเป็ นสาเหตุให ้ต ้นไม้ "แห ้งเฉา" หรือ "ดอกไม้ไม่บาน" ฯลฯ ได ้่ ยวข่่ งเป็ นส่วนใหญ่ การทางานบนบันไดลิงหรือบันไดพับทีไม่่ ม่นคงอาจเป็
งานจัดสวนเป็ นงานซึงเกี
้องกับการทางานบนทีสูัน้ ท่ างานทีมั่ ่นคง และดาเนิ นมาตรการป้ องกันไม่ให ้บันไดล้ม
สาเหตุให ้เกิดอุบตั เิ หตุรว่ งตกได ้ ตรวจสอบให ้แน่ ใจว่าบันไดพับมี พืนที่ ้องปี นเช่น ยึดบันไดพับเข ้ากับลาต ้นของต ้นไม้ ฯลฯ งานทีต
้่ อาจเกิดอุบต่ หกขึนบนกิ
งไม้ั เิ หตุรว่ งตกได ้หากกิงไม้
ั่ี างานทีความสู
่กรณี ทท
งเกิน 2 เมตร ต ้องใช ้เข็มขัดเซฟตี ้่้ัในการเคลือนย
้ายต ้นไม้หรือหินในสวน บางครงจะใช
้เครนหรือใช ้รถแบ็คโฮ (รถตักดิน) ในงานขุด ดังนั้นจึงต ้องระมัดระวัง่ กรพลิกคว่าให ้ดี นอกจากนี ้ ยังเกิดอุบต
เครืองจัั เิ หตุถูกดูดเข ้าไป่ ดหญ ้าแบบขับเคลือนด
่ในเครืองตั
้วยตัวเอง หรือถูกต ้นไม้ล ้มทับ

งานตัดแต่งต ้นไม้่ ดต ้นไม้โดยใช ้เลือยโซ่่่ รษะเวลาทีตั
หรืออุบตั เิ หตุถูกกระแทกทีศี
โดยตรง

้
6.2.18 งานรือถอน
้่ อสร ้างทุกขนาด สาหร ับการรือถอนอาคารจะมี
้้มีการดาเนิ นงานรือถอนกั
บสิงก่
"วิธกี ารรือถอนแบบบล็
อก" และ "วิธกี าร้่ จะขออธิ้่้่ ้นขึนหลั
้รือถอนโดยการระเบิ
ด" ในทีนี
บายเกียวกั
บวิธ ีรอถอนแบบบล็
ื้อก การรือถอนจะเริ
มตงจากได ้ตรวจสอบยืนยัน
้ว่าได ้หยุดการทางานของสาธารณู ปโภคพืนฐาน
(ไฟฟ้ า โทรศัพท ์ สายใยแก ้วนาแสง เคเบิลทีวี แก๊ส น้าดีและน้าทิง้ ฯลฯ) แล้ว้่ งมีการจ่ายแก๊สหรือน้าดีและน้าทิงอยู้ ่ อาจนาไปสู่อุบต
้ตัวอย่างเช่น หากรือถอนในสภาพที
ยัั เิ หตุร ้ายแรงได ้ งานรือถอนจะ
้ดาเนิ นการตามขันตอนดั
งต่อไปนี ้้(1) รือถอนโครงสร
้างภายนอก้่่ ่รอบๆ อาคารออก เพือให่ ้งานรือถอนด
้่ ได ้ต ้องการรือถอน
้รือถอนสิ
งของที
อยูาเนิ นการได ้ง่าย เนื่ องจากอาจมีสงทีิ่ ไม่้ ่ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องตรวจสอบยืนยันสิงที่ ต่ ้องการรือถอน
้หลงเหลืออยู่ในพืนที

152

้ ่งร ้าน/ติดตังแผ่้(2) ติดตังนั
นกันเสียง้ ่ งร ้านสาหร ับผูป้ ฏิบต้้ ทั่ งหมดด
้่ นมาตรการป้ องกัน
ติดตังนัั งิ านรือถอน
จะคลุมพืนที
้วยแผ่นกันเสียง/ชีทกันเสียง ฯลฯ เพือเป็่ ดจากการรือถอนและป้
้เสียงรบกวนทีเกิ
องกัน ฝุ่ นฟุ้ งกระจาย้(3) รือถอนภายในอาคาร
่ถอดประตู-หน้าต่าง แผ่นยิปซัมบอร์ด วงกบและบานกรอบและอุปกรณ์ระบบ
้้ จะแยกสิงที่ สามารถน
่ต่างๆ ฯลฯ ด ้วยมือ ในขันตอนนี
าไปรีไซเคิลได ้เอาไว ้่่กฎหมายรีไซเคิลงานก่อสร ้าง (หรือชืออย่
างเป็ นทางการคือ "กฎหมายเกียวกั
บ่ี ยวข
่การรีไซเคิลวัสดุทเกี
้องกับงานก่อสร ้าง ฯลฯ") ได ้กาหนดมาตรฐาน

ชีทกันเสียง่้่ พนที่ ้สอยตังแต่
้และบทลงโทษ ฯลฯ เกียวกั
บงานรือถอนอาคารซึงมีื ้ ใช
80้่่ าน การรีไซเคิล และปราบปรามการทิงขยะอย่
้ตารางเมตรขึนไป
เพือการใช้ทร ัพยากรทีผ่
างผิดกฎหมาย้้ั(4) เจาะรู บนพืนแต่
ละชน้ าหร ับทิงเศษวั
้้เจาะรูบนพืนส
สดุผนังหรือโครงสร ้างที่รือถอน้ ัพพอร ์ตสาหร ับเครืองจักรหนั่(5) ติดตังซก้่ กรหนักขึนไป้้่้่ กรหนักได ้รือถอนผนั
งและเสา ฯลฯ โดยยกเครืองจั
โดยจะติดตังซัพพอร
์ตทีสามารถร
ับนาหนั
กของเครืองจั้้(6) รือถอนผนั
งและโครงสร ้าง/ขุดและรือฐานราก้้่่่ าคัญคือ ต ้องทางานโดยเลือกช่วงเวลา
การขุดและรือฐานรากเป็
นงานรือถอนในดิน ดังนั้นจึงหลีกเลียงแรงสั
นสะเทื
อนไม่ได ้ สิงส้ น/ปร ับระดับดิน/ทาความสะอาดถนน
(7) กาจัดขยะของเสีย/กาจัดเศษวัสดุบนพืนดิ่ สามารถน
่้ นแล้วทาการปร ับระดับดิน ทาความสะอาดขนย ้ายสิงที
าไปรีไซเคิลได ้ไปยังสถานทีร่ ับจัดการ กาจัดเศษวัสดุบนพืนดิ
่ถนนโดยรอบทีสกปรกและปร
ับปรุงให ้กลับสู่สภาพเดิม้้้ งมีวธิ ก้้ 1 โดยการรองร ับเสาทีถู่ กตัดด ้วยวิธกี ารข ้างต ้นเป็ นการวิธกี ารรือถอนจากชั
นบนแต่นอกจากนี ยัี ารรือถอนจากชัน่้ พพอร ์ตตามข ้อ (5) แล้ว ยังสามารถทาการขนย ้ายและแยกวัสดุท่ีรือถอน
้แม่แรงด ้วย ซึงนอกจากจะไม่
จาเป็ นต ้องทางานติดตังซัได ้อย่างมีประสิทธิภาพด ้วย153บทที่ 7 ความปลอดภัยในงานก่อสร ้าง
7.1 อุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง่ างานก่อสร ้างมีอุบต้ านวนมาก ตารางที่ 7-1 แสดงจานวนการเกิดอุบต
ทีหน้
ั ภ
ิ ยั ในการทางานต่างๆ เกิดขึนจั ภิ ยั ในการทางาน้ ยชีวต่ ดทาขึนตามข
้่ถึงขันเสีิ โดยแยกตามประเภทอุบตั เิ หตุหลักๆ ในกิจการก่อสร ้างในปี 2021 ซึงจั
้อมูลทีเผยแพร่
โดย่ ดขึน้ "อุบตกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ ในบรรดาอุบตั ภิ ยั ในการทางานต่างๆ ทีเกิั ภิ ยั หลัก 3 ประการ"้่ กรก่อสร ้าง/เครน ฯลฯ" และ "อุบตในกิจการก่อสร ้าง ได ้แก่ "ร่วงตก/กลิงตก"
"อุบต
ั ภ
ิ ยั จากเครืองจัั ภิ ยั จากการพังทลาย/ถล่ม"้คิดเป็ น 40-70% ของอุบตั ภิ ยั ทังหมด
ในตารางด ้านล่าง การ "ถูกกระแทกชน" และ "ถูกหนี บ/ถูกดูดเข ้าไป" ส่วนใหญ่เป็ น่ กรก่อสร ้าง/เครน ฯลฯ"
"อุบต
ั ภ
ิ ยั จากเครืองจั่ พบบ่่้่ ดขึนขณะท้่ ง นอกจากนี ้ในบรรดาอุบตั ภิ ยั หลัก 3 ประการ สิงที
อยเป็ นพิเศษคือ การ "ร่วงตก/กลิงตก"ซึงเกิ
างานบนทีสู่ พบบ่
่่ ดขึนขณะเดิ
้สิงทีอยนอกเหนื อจากอุบตั ภิ ยั หลัก 3 ประการก็คอ
ื “อุบตั เิ หตุจราจร” ซึงเกิ
นทางบนถนนสาธารณะ ในบทที่ 7่ึ ดขึนในหน้
้่ ควรใส่
่จะอธิบายประเภทและสาเหตุของอุบตั เิ หตุซงเกิ
างานก่อสร ้างด ้านโยธา ตลอดจนมาตรการป้ องกันและสิงทีใจ ฯลฯ

ร่วงตก/้กลิงตก

ล้ม

19งานก่อสร ้างอุโมงค ์งานก่อสร ้างสะพาน

กระแทก

ปลิวกระเด็น พังทลาย/ถูกกระแทก ถูกหนี บ/ถูกจมน้าสัมผัสกับวัตถุที่

สัมผัสกับสาร

มีอุณหภูมสิ ูงหรือตา่่ นอันตราย
ทีเป็

อุบต
ั เิ หตุ
ไฟดูด

จราจร

อุบต
ั เิ หตุ
่จราจร (อืนๆ)

รวม

ชน

/ร่วงหล่น

ถล่ม

ชน

ดูดเขา้ ไป

5

1

4

13

11

15

9

4

3

2

10

1

102

0

0

0

0

1

0

0

1

0

0

0

1

0

3

1

0

0

0

2

0

1

2

0

0

0

0

0

6

งานก่อสร ้างถนน

3

0

1

1

2

1

2

0

1

0

0

5

0

17

งานโยธาแม่น้า

1

3

0

0

1

1

1

2

0

1

0

0

0

10

งานก่อสร ้างแนวกัน

2

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

1

0

4

ชายฝั่งท่าเรือ

0

1

0

0

0

0

1

2

0

1

0

0

1

6

่
งานโยธาอืนๆ

9

0

0

2

4

8

8

2

3

1

2

1

0

44

งานก่อสร ้างอาคาร

71

0

0

5

15

7

6

0

6

5

2

9

0

139

บ้านโครงเหล็ก/

23

0

0

3

5

2

0

0

3

4

0

5

0

48

12

0

0

0

1

1

0

0

0

0

1

1

0

19

งานระบบอาคาร

8

0

0

0

2

0

0

0

0

0

1

2

0

16

งานก่อสร ้างอาคาร
่
อืนๆ

28

0

0

2

7

4

6

0

3

1

0

1

0

56

่
งานก่อสร ้างอืนๆ

20

0

0

1

3

1

6

1

1

1

4

6

0

47

่
งานสายสือสาร

4

0

0

0

1

0

2

0

1

0

2

2

0

13

้ ปกรณ์
งานติดตังอุ่ กรเครืองจั

4

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

6

่
งานก่อสร ้างอืนๆ

12

0

0

1

1

1

4

1

0

1

2

4

0

28

ผลรวมย่อยของ

110

5

1

10

31

19

27

10

11

9

8

25

1

288

งานก่อสร ้างด้านโย

ฯลฯ(ทางถนน)ธาดินถล่ม

คอนกรีตเสริมเหล็ก
สถาปัตยกรรมบ้าน
โครงสร ้างไม้

กิจการก่อสร ้าง้ ยชีวต
ตารางที่ 7-1 สถานะการเกิดอุบตั ภิ ยั ในการทางานถึงขันเสีิ โดยแยกตามประเภทอุบตั เิ หตุหลักๆ ในกิจการก่อสร ้างในปี 2021้
่ างานของกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ)(จัดทาขึนจากเว็
บไซต ์ความปลอดภัยในสถานทีท

154

7.1.1 สถานะของอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง่ ดกับแรงงานต่างชาติในทุกประเภทอุตสาหกรรมในปี งบประมาณ
ตารางที่ 7-2 แสดงจานวนการเกิดอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงเกิ่ ตารางที่ 7-3 จะพบว่ากิจการก่อสร ้างมีจานวน
2020 และ 2021 รวบรวมโดยกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ เมือดู่ ดมากทีสุ
← ตารางที่ 7-2

จำนวนผูเ้ สียชีวต
ิปี งบประมำณปี งบประมำณ่ ดกับแรงงานต่างชาติ
สถานะการเกิดอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงเกิ

2020

2021

ในทุกประเภทอุตสาหกรรม

้ร่วงตก/กลิงตก

5

5

ล ้ม

2

0

กระแทกชน

10ปลิวกระเด็น/ร่วงหล่น

12พังทลำย/ถล่ม

3

3ถูกกระแทกชน

42ถูกหนีบ/ถูกดูดเข ้ำไป2

3

่ นอันตรำย
สัมผัสกับสำรทีเป็

2

0

ไฟดูด

2

1

เพลิงไหม้

0

1

อุบต
ั เิ หตุจรำจร (ทำงถนน)

7

4

จมน้ำ

0

1

ตารางที่ 7-3 จานวนผูเ้ สียชีวติ แยกตามประเภท

่
อืนๆ

1

2

อุตสาหกรรม

้รวมทังหมด

30

24

ประเภทอุบตั เิ หตุ

จำนวนผูเ้ สียชีวต
ิประเภทอุตสำหกรรมปี งบประมำณปี งบประมำณ

2020

2021

อุตสำหกรรมกำรผลิต

38กิจกำรก่อสร ้ำง

17

10

่
อืนๆ

10

6

้
รวมทังหมด

30

24

้
่ ดจากการร่วงหล่นจากทีสู่ งหรือกลิงตกผ่
้[ร่วงตก/กลิงตก]อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
านช่องว่างในอาคารระหว่างงานก่อสร ้างหรือหลุมระหว่าง การขุดเจาะ ฯลฯ่ ดจากการสะดุดสิงของ
่[ล้ม] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิฯลฯ ล้ม หรือสูญเสียการทรงตัวและล้ม่ ดจากการชนกับบางสิงบางอย่
่[กระแทกชน] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
างอย่างรุนแรง่ ดขึนจากการที
้่ สงของร่่ องมื่ อ[ปลิวกระเด็น/ร่วงหล่น] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
มีิ่วงหล่นขณะยกด ้วยเครน หรือการทีเครื่ งหรือวัสดุรว่ งหล่นจากทีสู่ ดขึนจากการที้่ ่ งร ้าน ฯลฯ พังทลายหรือสิงปลู่ กสร ้างทีก่ าลังรือถอนถล่
้[พังทลาย/ถล่ม] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกินัมลงมา่ ดขึนจากการที้่ ปฏิ่ กรหนักทีก่ าลังเคลือนที่่[ถู กกระแทกชน] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิผู้ บตั งิ านถูกกระแทกชนโดยเครืองจั
๋่ กรทีก่ าลังหมุน ฯลฯหรือบุ ้งกีรถเครื
องจั่ ดจากการถูกหนี บหรือถูกดูดเข ้าไปในเครืองจั่ กร[ถู กหนี บ/ถูกดู ดเข้าไป] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ่ นอ ันตราย] อุบต่ ดขึนจากการที
้่ นอันตราย เช่น[สัมผัสกับสารทีเป็ั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิร่่ างกายมนุ ษย ์สัมผัสกับสารทีเป็
155

สารเคมี ฯลฯ่ ดขึนจากการที้่่ งมีการจ่ายไฟ
[ไฟดู ด] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
กระแสไฟฟ้
าไหลผ่านร่างกายเนื่ องจากตัดสายไฟทียั่ี ไฟฟ้ ารว่ ั ฯลฯหรือสัมผัสกับอุปกรณ์ทมี่ ดขึนจากการเข
้[เพลิงไหม้] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
้าไปพัวพันกับเพลิงไหม้ทเกิี่ ดจากสาเหตุต่างๆ่ ดขึนขณะก้[อุบตั เิ หตุจราจร (ทางถนน)] อุบตั เิ หตุจราจรซึงเกิ
าลังเดินทางไป-กลับหน้างานก่อสร ้าง หรืออุบตั ภิ ยั ในการทางาน่ ดขึนจากการที
้่ ป้ ฏิบต่ งอยู่ ่ตดซึงเกิ
ผูั งิ านถูกรถยนต ์ทั่วไปชนระหว่างงานก่อสร ้างในสถานทีซึิ กับถนน่ ดขึนจากการตกลงไปในน
้้าในสถานทีซึ่ งมี่ การจัดการน้า เช่น ทะเล แม่น้า หรืองานระบบน้าทิง้
[จมน้า] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
ฯลฯ

7.1.2 ประเภทของอุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ(1) การร่วงตกอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จากการร่วงตกไม่ได ้เกิดจากการร่วงตกจากทีสู่ งเท่านั้น แต่ยงั เกิดจาก
้่ สูงอย่างเช่นบนหลังรถดัมพ ์ ฯลฯ ด ้วย นอกจากนี ้ ยังมีอุบต
การกลิงตกจากที
ไม่ั เิ หตุรว่ งหล่น่ ดเจาะอีกด ้วย เนื่ องจากมักเกิดการร่วงตก ซึงเกิ่ ดจากการเสียการทรงตัว
ไปในหลุมทีขุ่ ฯลฯ การทางานบนทีสู่ งจึงต ้องสวมอุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตก
หรือเท ้าลืน
แบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัวอย่างแน่ นหนา นอกจากนั้น ยังมี การเกิดอุบตั เิ หตุจากการไม่ใช ้อุปกรณ์ระหว่างทางานถึงแม้จะสวมใส่อยู่ก็ตาม ดังนั้นจึงขอให ้ใช ้อุปกรณ์เสมอ
(2) การถูกกระแทกชน/ถูกหนี บ่ ้เครืองจั่ กรก่อสร ้างขนาดใหญ่
งานก่อสร ้างด ้านโยธามักจะเป็ นงานก่อสร ้างทีใช่ กรหนักได ้ง่าย ลักษณะเฉพาะก็คอื มีอุบต
ดังนั้นจึงเกิดอุบตั ภิ ยั จากเครืองจัั เิ หตุ่ กรก่อสร ้าง "ชน" หรือ "หนี บ" รวมถึงอุบต่ี ดจาก
ถูกเครืองจัั เิ หตุทเกิ่ กรก่อสร ้างพลิกคว่าหรือล้มเกิดขึนจ้ านวนมาก สาหร ับรถแบ็คโฮ
เครืองจั๋ ออาร ์มทีก่ าลังหมุนกระแทกชนกับคน
จะเกิดอุบตั เิ หตุบุ ้งกีหรื
่ึ๋ บสิงของต่
่หรืออุบตั เิ หตุซงคนถู
กหนี บอยู่ระหว่างบุ ้งกีกั
างๆและยังเกิดอุบตั เิ หตุซงผูึ่ ใ้ ห ้สัญญาณและนาทางยานพาหนะอีกคันหนึ่ งไม่ทนั สังเกตเห็น่ าลังถอยหลังมาและถูกหนี บ นอกจากนี ้ ยังเกิดอุบต
รถดัมพ ์ทีกั เิ หตุ เช่น รถดัมพ ์ทาให ้้ ปู่ ซงวางอยู
่ึ้แผ่นพืนที
่บนถนนทางเข ้าหน้างานกระเด็นขึนและชนผูใ้ ห ้สัญญาณและนาทาง
ฯลฯ

156

้ ยชีวต
การพลิกคว่าของรถแบ็คโฮก็อาจนาไปสู่อุบตั เิ หตุถงึ ขันเสีิ เนื่ องจากการถูกทับได ้่้เวลาทีขนย
้ายรถแบ็คโฮขึนหรื
อลงจากรถบรรทุก ฯลฯ อาจเกิดการพลิกคว่าของ
รถแบ็คโฮได ้ง่าย
้่ กรก่อสร ้าง ยังอาจเกิดขึนระหว่้่ บรถการกลิงตก/พลิกคว่าของเครืองจั
างทีขั
้่ องจั่ กรก่อสร ้างผ่านต ้องมีความกว ้างบนทางลาดหรือกลิงตกจากไหล่ทาง เส้นทางทีเครื่ องกันไม่ให ้ไหล่ทางพังทลาย และเวลาทีพยายามจะยกของหนั
่้เพียงพอเพือป้
กขึนโดยใช
้่ กรก่อสร ้าง (ซึงไม่่ จากัดเฉพาะรถแบ็คโฮ) เพือวั่ ตถุประสงค ์อืน่รถแบ็คโฮก็อาจเกิดการพลิกคว่าได ้ ห ้ามใช ้งานเครืองจั้ มนอกเหนื อจากวัตถุประสงค ์ดังเดิ
(3) อุบ ัติเหตุจราจร (ทางถนน)้ไม่เพียงแต่ในงานก่อสร ้างอาคารเท่านั้น ยังเกิดอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จากอุบตั เิ หตุจราจรจานวนมากทังในงานก่อสร ้างอาคาร
้งานระบบ และงานสาธารณู ปโภคพืนฐานด้วย อุบตั เิ หตุจราจรจานวนมาก
้่ นทางไป-กลับหน้างานก่อสร ้าง และบางครงก็
เกิดขึนระหว่
างทีเดิั้ เกิด้ อยานพาหนะงานก่่อุบตั เิ หตุจราจรขึนเมือสร ้างกาลังขับผ่านไปบน
่ถนนสาธารณะ เกิดอุบตั เิ หตุ เช่น มีผถู ้ ูกยานพาหนะคันอืนชนขณะขนสินค ้า่่ ดจากหน้างานก่อสร ้างขับเร็วเกินไปจนพลิกคว่าบนทางโค ้ง ฯลฯลงบนถนนสาธารณะ หรือรถดัมพ ์ซึงบรรทุ
กดินทีขุ
(4) การปลิวกระเด็น/ร่วงหล่น
การปลิวกระเด็น/ร่วงหล่นคือ อุบตั เิ หตุซงเกิึ่ ดจากวัตถุปลิวหรือตกลงมาชน
่่ าลังขนย ้ายด ้วยเครน
ตัวอย่างเช่น อุบตั เิ หตุจาพวกชนเข ้ากับสิงของทีก่ี่ี าให ้เกิดอุบต
หรือถูกวัตถุทแขวนบรรทุ
กร่วงหล่นลงมาทับ ฯลฯ สาเหตุททั เิ หตุ ได ้แก่่ แน่ นหนาเพียงพอ, วัตถุทแขวนบรรทุ่่ ฯลฯสลิงสาหร ับงานเครนทีไม่
ี่กขยับเคลือนที่ าคัญคือ ห ้ามเข ้าไปใต ้วัตถุทแขวนบรรทุ่ีสิงสก นอกจากนี ้ ยังมีอบุ ตั เิ หตุ่ ดจากการร่วงหล่นของเครืองมื่ อหรือวัสดุทยั่ี งไม่ได ้ติดตัง้
ซึงเกิ
(5) พังทลาย/ถล่ม
่ ยวข
่
้
เนื่ องจากงานก่อสร ้างด ้านโยธาเป็ นงานก่อสร ้างทีเกี
้องกับธรรมชาติ จึงมีอุบตั เิ หตุเกิดขึนจากดิ
นและทรายถล่มหรือ
่ต ้นไม้ล ้ม โดยเฉพาะอย่างยิงในงานขุ
ดเจาะอาจเกิดอุบตั เิ หตุกาแพงดินพังทลายได ้157

่ ดอุบต
7.1.3 งานก่อสร ้างซึงเกิั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จานวนมาก
(1) ลักษณะเฉพาะและอุบ ัติเหตุของงานถนน
รูปถ่ายด ้านขวาเป็ นภาพบรรยากาศของงานปูผวิ ทางถนน มีคนงาน

งานปูผวิ ทางจานวนมากกาลังทางานปร ับระดับยางมะตอยอยู่บริเวณด ้านหลังของ่ กรก่อสร ้างหลายคันที่ กาลังเคลือนไปข
่แถวเครืองจั
้างหน้า ในงานถนน
่มักจะเกิดอุบตั เิ หตุ เช่น กระแทกชนกับรถบด หรือถูกรถดัมพ ์ทีถอยหลั
ง่ การปูผวิ ทาง ฯลฯมาชน ฯลฯ นอกจากนี ้ ในงานซ่อมแซมถนนทีมี๋ ้ก็อาจเกิดอุบตั เิ หตุ ชนเข ้ากับอาร ์มของรถแบ็คโฮหรือบุ ้งกีได่ กรก่อสร ้างและคนจะทางานอยู่ตด
่งานถนนมีลกั ษณะเฉพาะคือ เครืองจัิ ๆ กัน มีการจัดวางผูใ้ ห ้สัญญาณและนาทางเพือ่ กรก่อสร ้าง แต่คนงานเองก็ต ้องตระหนักถึงความปลอดภัยรอบๆ
ความปลอดภัยของคนงานและให ้สัญญาณแก่ผควบคุ
ู้มเครืองจั
ตัวอยู่เสมอ
(2) งานก่อสร ้างในแม่น้า้ ้ง่ายในงานก่อสร ้างในแม่น้าจะเกียวข่อุบตั เิ หตุทเกิี่ ดขึนได
้องกับ

งานก่อสร ้างในแม่น้า่ กรก่อสร ้างและยานพาหนะ ทีหน้่ างานก่อสร ้างมีอุบต
เครืองจัั เิ หตุ เช่นรถแบ็คโฮพลิกคว่าจากบนกาแพงกันดินถล่มและชนกับยานพาหนะ่ าลังวิงมา่ทีกฯลฯ มักมีการใช ้บล็อกขนาดใหญ่ และเกิดอุบตั เิ หตุ่้่ ้งาน
ในงานเคลือนย
้ายหรือขณะกาลังยกขึนโดยใช
้รถแบ็คโฮทีใช
แบบเครน
(3) งานสะพาน่ งเป็ นจานวนมาก ดังนั้นจึงเกิด
งานสะพานมีการทางานบนทีสู
อุบตั เิ หตุจากการร่วงตกหรือปลิวกระเด็น/ร่วงหล่นได ้ง่าย้ งอาจเกิดอุบต่ ป้ ฏิบต
ทังยัั เิ หตุจากการทีผูั งิ านเหยียบท่อนั่งร ้าน่ ดติดตังไว้ ้ชัวคราวกั
่้ งานก่
่ซึงยึบพืนทีอสร ้างส่วนบนของสะพาน
ทาให ้แบบหล่อหลุดออกและร่วงหล่นลงมา เป็ นอุบตั เิ หตุซงึ่้่้่เกิดขึนจากการที
พยายามปี
นขึนโดยใช
้เส้นทางอืนนอกเหนื
อจาก่ าหนด พืนฐานในการป้
้เส้นทางทีก
องกันอุบตั เิ หตุรว่ งตกคือ

งานสะพาน

การสวมใส่อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิด้ ้เมือสู่ ญเสียการทรงตัวจากการ "สะดุด" นอกจากจะต ้องเต็มตัวและใช ้งานอย่างจริงจัง การร่วงตกยังอาจเกิดขึนได้ ก่ ้าวออกไปแล้ว สิงส่ าคัญคือต ้องไม่วางสิงของที
่่ จาเป็ นทิงไว้ ้บนทางเดินด ้วยระมัดระวังบริเวณพืนที
ไม่

158

(4) งานอุโมงค ์่ ้กล่าวไว ้ในส่วนที่ 3.1.1 ของบทที่ 3 วิธก้่ตามทีไดี อ่ สร ้างอุโมงค ์มีหลายวิธ ี ขึนอยู
่กบั สภาพทางธรณี วทิ ยาและสิงแวดล้อม้ ที่ ท่ างานและเครืองจั่ กรก่อสร ้างรวมถึงอุปกรณ์ชวคราวที
่ั่ ้มีความแตกต่างกัน
เนื่ องจากสภาพทางธรณี วทิ ยาของพืนที
ใช่ วมกันทั่วไปหลายประเด็น ภายในบ่อและอุโมงค ์ จะมีการ
ดังนั้นจึงข ้อควรระวังด ้านความปลอดภัยจึงแตกต่างกัน แต่ก็มเี รืองร่่ ดออกมาโดยใช ้อุปกรณ์ประเภทรางหรือรถดัมพ ์ ฯลฯ ภายใต ้สภาพแวดล้อมทีแคบและมื
่ขนย ้ายวัสดุและดินทีขุด และมียานพาหนะ่่่ อหนักจานวนมาก นอกจากนี ้วิงไปมาจ
านวนมากขณะทีคนงานก
าลังทางาน ส่งผลให ้เกิดอุบตั ภิ ยั ประเภทถูกดูดเข ้าไปในเครืองมื
้ ซึ
่ งมี
่ สภาพทางธรณี วท่ถึงแม้สภาพทางธรณี วทิ ยาจะมีความแตกต่างกัน แต่เนื่ องจากมีการขุดเจาะในพืนทีิ ยาทีเปราะบาง
เช่น่ การเปลียนแปลงตามสภาพอากาศ่่้ นทีถู่ กล้วงจากงานขุดเจาะพังทลายลง
ดินและทราย หรือหินทีมีฯลฯ ซึงอาจทาให ้ชันดิ่ าคัญในการทางานขุดเจาะอุโมงค ์คือ ต ้องสังเกตสภาพทางธรณี วทและเกิดอุบตั เิ หตุถูกฝังในดินถล่มได ้ สิงสิ ยาบริเวณที่
ทาการขุดเจาะอย่างระมัดระวัง และวางแผนงานขุดเจาะให ้เหมาะสมกับสภาพทางธรณีวทิ ยา่ ้ จะขออธิบายถึงเรืองที่ ควรระวั
่ในทีนี
งในการทางานอุโมงค ์ดันท่อ
□ จาเป็ นต ้องระวังการขาดออกซิเจนและการเกิดก๊าซพิษภายในบ่อและอุโมงค ์ คาร ์บอนมอนอกไซด ์และคาร ์บอนไดออกไซด ์่ จึงเป็ นการยากทีจะคาดเดาได
่
้
ไม่มส
ี แี ละไม่มกี ลิน้ว่าเกิดขึนจากบริ
เวณใด ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องใช ้อุปกรณ์ตรวจจับว่า
่้ั ้องทาการตรวจวัดก๊าซพิษ
เกิดก๊าซดังกล่าวหรือไม่รวมถึงวัดความเข ้มข ้นของก๊าซ ก่อนเริมกะการท
างานแต่ละครงต
่่ ดตังอุ้ ปกรณ์ตรวจวัดอัตโนมัตภ
เพือตรวจสอบยื
นยันความปลอดภัย ในปัจจุบนั มีหน้างานซึงติิ ายในบ่อและอุโมงค ์ และทาการ
่่ตรวจวัดอย่างต่อเนื่ องตลอด 24 ชัวโมงเพิ
มมากขึ
น้่ จะเกิ่□ หากมีความเสียงที
ดก๊าซไวไฟ ห ้ามทาให ้เกิดเปลวไฟอย่างเด็ดขาด้ งมี่ เส้นผ่านศูนย ์กลางขนาดเล็กและงานก่อสร ้างร่องท่อจ่ายน้าประปา
□ งานอุโมงค ์ดันท่อมักใช ้ในงานก่อสร ้างร่องท่อระบายน้าทิงซึ
่ัและมักจะมีเส้นผ่านศูนย ์กลางประมาณ 0.8 ถึง 3 เมตร ในบ่อจะประกอบด ้วยอุปกรณ์ชวคราวต่างๆ ทีจ่ าเป็ นสาหร ับ่ ดออกมาภายในบ่อด ้วย ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องระวังอุบต
การดันท่ออุโมงค ์ และทาการขนย ้ายดินทีขุั ภิ ยั ถูกหนี บ, ปลิวกระเด็น/่ าลังขนย ้ายดินทีขุ่ ดออกมา ฯลฯร่วงหล่นหรือร่วงตก และจาเป็ นต ้องใช ้มาตรการต่างๆ เช่น ห ้ามเข ้าไปภายในบ่อในขณะทีก

7.2 กิจกรรมความปลอดภัยในหน้างานก่อสร ้าง่ ต่ ้องเข ้าใจในหน้างานก่อสร ้างมีแรงงานทักษะหลากหลายประเภทงานเข ้า-ออก ถึงแม้แต่ละงานจะดูแตกต่างกัน แต่ก็มเี รืองที่่่ ง ในส่วนที่ 7.2
ร่วมกัน ซึงแรงงานทั
กษะผูม้ ปี ระสบการณ์จะตระหนักอยู่เสมอ ซึงจะน
าไปสูค่ ุณภาพและความปลอดภัยทีสู่ วมกันทั่วไปเกียวกั
่่จะอธิบายเรืองร่
บกิจกรรมความปลอดภัยทีแรงงานทั
กษะทุกคนควรทราบ

7.2.1 วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัย่ โอกาสเกิดอุบต
เราสามารถสร ้างหน้างานทีมีั ภิ ยั ในการทางานได ้ยาก ด ้วยการใช ้วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัย
159

่ ้บรรลุสงต่
วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัยมีจดุ มุ่งหมายเพือใหิ่ างๆ ดังต่อไปนี ้่
a. ทาให ้การก่อสร ้างและความปลอดภัยเป็ นเรืองเดี
ยวกัน
่ ยวข
่
่ มีความราบรืน
่b. ทาให ้การสร ้างความสัมพันธ ์ความร่วมมือระหว่างผูร้ ับเหมาหลักกับผูร้ ับเหมาทีเกี
้องอืนๆ
c. ทาให ้กิจกรรมความปลอดภัยและอาชีวอนามัยเป็ นนิ สยั่d. ใช ้ความคิดสร ้างสรรค ์ในการป้ องกันล่วงหน้าเพือความปลอดภัย่่ จ่ าเป็ นในงานก่อสร ้างและความปลอดภัย
e. แจ ้งให ้ทุกคนทราบอย่างทั่วถึงเกียวกั
บเรืองที่ างานก่อสร ้าง เพือป้่ องกันอุบต
เราจะรวมเอากิจกรรมความปลอดภัยต่างๆ เข ้ามาไว ้ในการทางานประจาวันทีหน้ั ภิ ยั ในการทางาน่ าคัญคือต ้องกาหนดวงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัยในแต่ละวันและปฏิบตสิงสั ติ ามอย่างต่อเนื่ องวงจรกำรก่อสร ้ำงอย่ำงปลอดภัย่(1) ประชุมเช ้ำเพือควำมปลอดภั
ย่ก่อนเริมงำน่ ยวข้อง
่(ผูร้ บั เหมำหลักและผูร้ บั เหมำทีเกี
ทุกคนต ้องเข้ำร่วม)(8) ตรวจสอบยืนยันควำมปลอดภัย
่เมือเสร็จงำน่(2) ประชุมเกียวกั
บควำมปลอดภัย

วงจรกำรก่อสร ้ำงอย่ำงปลอดภัย
ในทุกวัน้ ที่ ร่ บั ผิดชอบ
(7) เก็บกวำดพืนที
หลังเสร็จงำน่(3) ตรวจสอบก่อนเริมงำน้(4) ชีแนะ/กำรควบคุ
มดูแลระหว่ำงกำรทำงำน่้(6) ประชุมพูดคุยเกียวกั
บขันตอน
ควำมปลอดภัย

(5) ลำดตระเวนด้ำนควำมปลอดภัย่่(1) ประชุมเช้าเพือความปลอดภั
ยก่อนเริมงาน่ ยวข่ผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมาทีเกี
้องทุกคนต ้องเข ้าร่วม และผูจั้ ดการไซต ์งาน ฯลฯ แจ ้งผลการลาดตระเวนด ้านความ
้่ปลอดภัยของวันก่อนหน้า ฯลฯ ชีแจงเรื
องความปลอดภั
ยในการทางานสาหร ับวันนั้น และทาการบริหารร่างกายพร ้อมกัน่(2) ประชุมเกียวกั
บความปลอดภัย
้พูดคุยหารือโดยแยกตามประเภทงานโดยมีหวั หน้าผูดู้ แลคนงานเป็ นศูนย ์กลาง ทาการทบทวนผลลัพธ ์ของขันตอน
่ ยวข
่
้
การทางานของวันก่อนหน้า ดาเนิ นกิจกรรมหยั่งรู ้ระวังอันตราย (KY) ทีเกี
้องกับขันตอนการท
างานของวันนี ้่ี ้ามาหน้างานใหม่
และอบรมผูท้ เข่(3) ตรวจสอบก่อนเริมงาน่่ กร/เครืองมื่ อทีจะใช
่ก่อนเริมงาน
จะทาการตรวจสอบความปลอดภัย เช่น ตรวจสอบเครืองจั้ และตรวจสอบยืนยันการทางาน
ฯลฯ
160

้
(4) ชีแนะ/ควบคุ
มดูแลระหว่างการทางาน
้ผูค้ วบคุมดูแลหน้างาน (หัวหน้าผูด้ ูแลคนงาน หัวหน้างาน ฯลฯ) จะให ้คาชีแนะและควบคุ
มดูแลคนงาน
(5) ลาดตระเวนด้านความปลอดภัย่ างานร่วมกัน โดยออกคาสัง/ให่้ดาเนิ นการลาดตระเวนด ้านความปลอดภัยโดยผูจ้ ดั การไซต ์งานและผูร้ ับเหมาทีท
้คาชีแนะ
แก่หวั หน้าผูดู้ แลคนงานแต่ละคน ฯลฯ่้(6) ประชุมพูดคุยเกียวกับขั
นตอนความปลอดภั
ยผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละรายจะติดต่อและประสานการทางานในวันถัดไปและพิจารณา
วิธกี ารทางาน ฯลฯ้ ที่ ร่ ับผิดชอบหลังเสร็จงาน
(7) เก็บกวาดพืนที้ ที่ ร่ ับผิดชอบ
ดาเนิ นกิจกรรมสะสาง (Seiri) สะดวก (Seiton) สะอาด (Seisou) สุขลักษณะ (Seiketsu) ฯลฯ พืนที่ี ยวข
่โดยผูท้ เกี้องทุกคน่(8) ตรวจสอบยืนยันความปลอดภัยเมือเสร็
จงานผูร้ ับผิดชอบของผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละรายจะตรวจสอบยืนยันมาตรการป้ องกันเพลิงไหม้
/โจรกรรม/อุบตั ภิ ยั สาธารณะ ฯลฯ

7.2.2 การอบรมด้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยให้กบั ผู ท้ เข้ี่ ามาหน้างานใหม่
การอบรมด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยให ้กับผูท้ เขี่ ้ามาหน้างานใหม่ หมายถึงการอบรมด ้านความปลอดภัย่ ประกอบการจั้ อมี่ การจ ้างงานแรงงานเข ้ามาใหม่ การจัดการอบรมด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
ซึงผู้ดขึนเมื่ี ้ามาหน้างานใหม่เป็ นไปตามทีก่ าหนดไว ้ในกฎระเบียบด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงานให ้กับผูท้ เข่่่่ กร ฯลฯ วัตถุดบ
่[1] เรืองเกี
ยวกับความเสียงหรื
ออันตรายของเครืองจัิ ฯลฯ และวิธกี ารจัดการสิงเหล่
านั้น
่
่
่ นอันตราย หรืออุปกรณ์ป้องกัน
[2] เรืองเกี
ยวกับประสิทธิภาพของอุปกรณ์ความปลอดภัย อุปกรณ์ควบคุมสารทีเป็
่และวิธกี ารจัดการสิงเหล่
านั้น
่
่
้
[3] เรืองเกี
ยวกับขันตอนการท
างาน
่
่
่
่
[4] เรืองเกี
ยวกับการตรวจสอบในเวลาทีจะเริ
มงาน
่
่
่
้
่ ยวข
่
[5] เรืองเกี
ยวกับสาเหตุและการป้ องกันโรคทีอาจเกิ
ดขึนจากงานที
เกี
้อง
่
่
[6] เรืองเกี
ยวกับการร ักษาสภาพ สะสาง (Seiri) สะดวก (Seiton) และสุขลักษณะ (Seiketsu)่่่ ดอุบต
[7] เรืองเกี
ยวกับมาตรการฉุ กเฉิ นและการอพยพในเวลาทีเกิั เิ หตุ ฯลฯ่ จ่ าเป็ นสาหร ับความปลอดภัยหรือสุขอนามัยเกียวกั
่่ ระบุไว
่[8] เรืองที
บงานดังกล่าว นอกเหนื อจากสิงที
้ในแต่ละรายการข ้างต ้น161

7.2.3 การอบรมผู ท้ เข้ี่ ามาหน้างานใหม่่ ้ามาในหน้างานก่อสร ้างใหม่จะเรียกว่า "ผูที่ ้ามาหน้างานใหม่" เกือบครึงหนึ่ ่ งของอุบต
คนงานทีเข้ เขั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ต
ิ
้
่ งเข
่ ้ามาหน้างาน ด ้วยเหตุนี ้ กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน
ในหน้างานก่อสร ้างเกิดขึนภายใน
1 สัปดาห ์หลังจากทีเพิ่ ้องให ้ "การอบรมผูที่ ้ามาหน้างานใหม่" “แนวทางการควบคุมความปลอดภัยของ
และสวัสดิการจึงได ้กาหนดหน้าทีต้ เขหน้างานก่อสร ้างโดยผูประกอบการหลั้ก” ได ้กาหนดมาตรฐานการดาเนิ นการดังนี ้่ี ามาหน้างานใหม่][การจัดการอบรมผู ท้ เข้่่ ้ร ับการจ ้างงานเพิงเข่ ้ามาทางานใหม่ในหน้างานก่อสร ้าง ผูร้ ับเหมาทีเกี่ ยวข่เมือแรงงานที
ได้องจะต ้องให ้หัวหน้าผูดู้ แลคนงาน่ อไปนี ้ ตามลักษณะของหน้างานก่อสร ้างนั้นๆ ก่อนทีแรงงานจะเริ
่่ างานดังกล่าว และรายงานผลให ้ฯลฯ แจ ้งเรืองต่
มทผูป้ ระกอบการหลักทราบ่ งแรงงานของผู
่
่ ยวข
่
[1] สภาพสถานทีซึป้ ระกอบการหลักและผูร้ ับเหมาทีเกี
้องจะทางานร่วมกัน้ ซึ่ งอาจเกิ
่
้ ที
่ มี
่ อน
่ ้ามเข ้า)[2] สภาพพืนที
ดอันตรายกับแรงงาน (พืนทีั ตรายและบริเวณทีห่่่ าเนิ นการในสถานทีที่ ท่ างานร่วมกัน
[3] เกียวกั
บการติดต่อสือสาร/ประสานระหว่
างงานซึงด่ ดอุบต
[4] วิธอี พยพในเวลาทีเกิั ภิ ยั[5] สายการบังคับบัญชา
[6] รายละเอียดงานทีร่ ับผิดชอบและมาตรการป้ องกันอุบตั ภิ ยั ในการทางาน
่[7] กฎระเบียบเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย่ ้กาหนดนโยบายพืนฐาน้้่ ในการป้ องกันอุบต
[8] แผนการซึงไดเป้ าหมาย และมาตรการพืนฐานอืนๆั ภิ ยั ในการทางาน
สาหร ับควบคุมจัดการความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของหน้างานก่อสร ้าง้และดาเนิ นการดังต่อไปนี ตามรายละเอียดข ้างต ้น่่ ร้ ับเหมาเข ้ามายังหน้างานและเริมงานคร่้ั(1) ก่อนเริมงานในวั
นทีผู
งแรก
ผูร้ ับผิดชอบดูแลของฝ่ าย (ผูร้ ับเหมา) หลัก หัวหน้าผูด้ ูแลคนงาน และผูร้ ับผิดชอบความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
จะเป็ นผูด้ าเนิ นการฝึ กอบรม
่่ ้ามา
(2) ก่อนเริมงานในวั
นทีฝ่่ ายผูร้ ับเหมามีคนงานใหม่เพิมเข
หัวหน้าผูดู้ แลคนงาน และผูร้ ับผิดชอบความปลอดภัยและอาชีวอนามัยจะเป็ นผูด้ าเนิ นการฝึ กอบรม
การอบรมจะใช ้เวลาประมาณ 30 นาทีในห ้องประชุมหรือห ้องประชุมพูดคุย ฯลฯ ของสานักงานของหน้างาน

162

่
7.2.4 อุปกรณ์สาหร ับการทางานทีปลอดภั
ย่รูปถ่ายด ้านล่างแสดงอุปกรณ์สาหร ับการทางานทีปลอดภัย อุปกรณ์พนฐาน
ื้ได ้แก่ อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตก
แบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัว (1) หมวกนิ รภัย (2) ตะขอ (3) และรองเท ้าเซฟตี ้ (4)[อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัว]้ วนอุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิ ดเต็มตัวเป็ นอุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการพลัดตก ตังแต่ั ที่ 2 มกราคม 2022
่ ้องสวมใส่กรณี ทพื่ี นส้ าหร ับทางานมีความสูงเกิน 6.75 เมตร อย่างไรก็ตาม ในกิจการก่อสร ้างเป็ นต ้นมา ผูป้ ฏิบตั งิ านมีหน้าทีต่ อุบต
ซึงมีั เิ หตุรว่ งตกจานวนมาก จาเป็ นต ้องใช ้อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัว ถึงแม้จะทางานที่้ ทีได่ ้สวมใส่เอาไว ้ ดังนั้นขอให ้ใช ้งานเสมอ
ความสูงเกิน 5 เมตรก็ตาม อย่างไรก็ตาม ยังมีอุบตั เิ หตุซงเกิึ่ ดจากการไม่ใช ้งานทังๆ
้นอกจากนี ้ จะใช ้อุปกรณ์ป้องกัน/อุปกรณ์ความปลอดภัยต่อไปนีตามประเภทของงาน

[แว่นตานิ รภัย] แว่นตาสาหร ับปกป้ องดวงตาจากฝุ่ นโลหะหรือไม้ ประกายไฟ ความร ้อน ควัน (รวมถึงก๊าซพิษ) และแสง่ นอันตราย เช่น เลเซอร ์ ฯลฯ ซึงเกิ่ ดขึนในหน้
้
่ ด
ทีเป็
างานก่อสร ้างและหน้างานตัดแต่งวัสดุ ขอให ้เลือกอุปกรณ์ทเหมาะสมที
ี่สุตามวัตถุประสงค ์้่[หน้ากากป้ องกัน] หน้ากากสาหร ับป้ องกันฝุ่ น ฯลฯ มีทงแบบใช
ั้้แล้วทิงและแบบเปลี
ยนฟิลเตอร ์ได ้ กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน
163่ ดจากการเชือมอาร
่และสวัสดิการเป็ นผูก้ าหนดมาตรฐานอุปกรณ์เหล่านี ้ ตัวอย่างเช่น หากสูดดมฝุ่ นทีเกิ
์กหรืองานตัดหิน ฯลฯ่ ้องสวมหน้ากากป้ องกันเป็ นเวลานาน อาจทาให ้ปอดทางานผิดปกติ (โรคฝุ่ นจับปอด) ได ้ ดังนั้นผูปฏิ้ บตั งิ านจึงมีหน้าทีต่ างานขูดตัด/ตัดแต่ง งานทาสี งานติดตังต่้ างๆ งานทีต่ ้องจัดการกับสารเคมี ฯลฯ อย่างไรก็ตาม
[ถุงมือ] ใช ้สาหร ับป้ องกันมือเมือท
่ ้ "ใบมีดหมุน เช่น เลือยวงเดื่่่่ าปเกลียวท่อ ฯลฯ" ห ้ามใช ้ถุงมือ (ถุงมือทางาน)เวลาทีใชอน เครืองเจาะ
เครืองลบมุม เครืองต๊่ าลังหมุน
เนื่ องจากอาจเกิดอุบตั เิ หตุถุงมือ (ถุงมือทางาน) ถูกดูดเข ้าไปในใบมีดทีก
่่้[หมวกนิ รภัยพร ้อมกระบังหน้า] หมวกนิรภัยซึงรวมหมวกนิ
รภัยกับกระบังทีปกป้
องทังใบหน้าเข ้าด ้วยกัน
่ส่วนใหญ่จะใช ้ในงานเชือม

7.2.5 มาตรการป้ องกันโรคลมแดด่ อุณหภูมเิ กิน 30°C และ "วันทีอากาศร
่่ อุณหภูมเิ กิน 35°C จานวนมาก
ฤดูร ้อนในญีปุ่่ นมี "วันกลางฤดูร ้อน" ซึงมี
้อนจัด" ซึงมี่ ร่ ้อนอาจทาให ้เกิดโรคลมแดดได ้ เมือเกิ่ ดโรคลมแดดอาจเกิดอาการต่างๆ เช่น เวียนศีรษะ/เป็ นลมการทางานในสถานทีที้้ ง เหงือออกมาก
่ปวดกล้ามเนื อ/กล้ามเนื
อตึปวดศีรษะ/รู ้สึกไม่สบาย/่คลืนไส้/อาเจี
ยน/รู ้สึกเหนื่ อยล้า/รู ้สึกอ่อนแรง หมดสติ/ชัก/ขยับแขนขาไม่ได ้่ เพียงแต่ไม่สามารถทางานต่อได ้หรืออุณหภูมริ า่ งกายสูง ฯลฯ ซึงไม่้ ยชีวต
แต่ยงั อาจถึงขันเสีิ ได ้ สานักงานอุตุนิยมวิทยาญีปุ่่ นได ้คานวณ
ค่าพยากรณ์ของ "ดัชนีความร ้อน (WBGT)" ในแต่ละภูมภิ าค และเผยแพร่
่้ ดลมขนาดใหญ่ข ้อมูลดังกล่าวไว ้ เพือลดค่
า WBGT ผูจ้ ดั การดูแลจะติดตังพั่ อวัด WBGTเครืองมื่้ พั่ กผ่อน จัดเตรียม
ตาข่ายกรองแสง เครืองพ่
นหมอกไอน้า จัดเตรียมพืนที
่้ ้กดน้า ตู ้เย็น เครืองท่ าน้าแข็ง ติดตังตู้ ้จาหน่ ายนาดื้ มอั่ ตโนมัติ ฯลฯ ในวันทีอากาศร
่เครืองปร
ับอากาศ ติดตังตู
้อนจัด
่่ นสบาย เช่นอาจมีการเปลียนแปลงเวลาเข
้างานและออกจากงานให ้เร็วขึน้ ในฐานะคนงาน ขอให ้พักผ่อนในบริเวณทีเย็้ พั่ กผ่อนทีติ่ ดตังเครื้่่ าหนดไว ้ และอย่าลืมดืมน่ าและร
้
พืนที
องปร
ับอากาศ ฯลฯ ในช่วงเวลาพักทีก
ับประทานเกลือให ้เพียงพอ่้้ ดู่ ดซับความร ้อนได ้ง่าย ฯลฯก่อนและหลังทางาน ฯลฯ นอกจากนี ้ ขอให ้ใช ้ชุดปฏิบตั งิ านทีระบายอากาศได
้ดีและเสือเซฟตี
ที่
7.2.6 เครืองหมายสาหร ับสร ้างความตระหนักในการทางานอย่างปลอดภัย่้่ างๆ ในหน้างานก่อสร ้าง เครืองหมายนี
่้ ยกว่า
จะสามารถเห็นเครืองหมายกากบาทสี
เขียวบนพืนหลั
งสีขาวได ้ตามสถานทีต่
เรี่ างานก่อสร ้าง ความปลอดภัยเป็ นสิงส่ าคัญทีสุ่ ด"กากบาทสีเขียว" เป็ นสัญลักษณ์ของความปลอดภัยและสุขอนามัย ทีหน้
่ดังนั้นจึงมักใช ้โดยออกแบบควบคู่กบั คาว่า "ปลอดภัยไว้ก่อน (Safety First)" เครืองหมายกากบาทสี
เขียวยังติดอยู่บน่ ยาและเครืองมื่ อในการปฐมพยาบาลฉุ กเฉิ นเวลาทีได่ ้ร ับบาดเจ็บ บางครงก็
หมวกนิ รภัยและ "กล่องปฐมพยาบาล" ซึงมีั้ จะมี
่การชักธงความปลอดภัยและอาชีวอนามัยร่วมกับ "กากบาทสีขาว" ซึงแสดงถึ
ง "สุขอนามัย"164

ตัวอย่างกากบาทสีเขียว
ตัวอย่างธงความปลอดภัยและ
อาชีวอนามัย

่
7.2.7 การทาความเข้าใจเกียวกั
บข้อผิดพลาดของมนุ ษย ์่ ดขึนโดยมี
้ข ้อผิดพลาดซึงเกิ
สาเหตุจากมนุ ษย ์เรียกว่า "ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์" ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์คือ ความผิดพลาด่ ดขึนเพราะเราเป็้่้่ ดจากความประมาท และความผิดพลาดทีเกิ่ ดจาก “ความไม่
ทีเกินมนุ ษย ์ ซึงรวมถึ
งทังความผิ
ดพลาดทีเกิ
่่ ทาสิงที่ ควรท่่่่ าคัญคือ
รอบคอบครบถ้วน” ซึงหมายถึ
งการทีไม่า เพือหลี
กเลียงและไม่
ทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุในหน้างานก่อสร ้าง สิงสต ้องทางานโดยตระหนักถึงข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์อยู่เสมอ นอกจากนี ้ ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ไม่เพียงแต่ทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุ
้่ ้างเสร็จอีกด ้วย มีการสรุปว่าสาเหตุทท่ี าให ้กับคนเท่านั้น แต่ยงั ส่งผลต่อความล่าช ้าของขันตอนและคุ
ณภาพของอาคารทีสร
เกิดข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์มี 12 ประการ
(1) ข้อผิดพลาดทางการร ับรู ้่ ดจากการเข ้าใจไปเอง ตัวอย่างเช่น การเข ้าใจไปเองว่า "ในสถานการณ์เช่นนี ้ คงจะได ้ร ับข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ่ นนี อย่้ างแน่ นอน" ก็อาจนาไปสู่ความเข ้าใจผิดเกียวกั
่่ อการให ้สัญญาณของผูอ้ นไดคาสังเช่
บคาสังหรืื่ ้(2) การขาดความระมัดระวัง่ ดจากการขาดความระมัดระวัง หากมุ่งความสนใจไปทีงานใดงานหนึ
่่ งเป็ นพิเศษ จะลดข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
่่ความสามารถในการระมัดระวังสิงรอบตั
วซึงอาจน
าไปสู่อุบตั เิ หตุได ้ ตัวอย่างเช่น มีบางกรณี ทผูี่ ป้ ฏิบตั งิ านกาลังมุ่งความสนใจ่ ่ข ้างหน้า แต่ไม่ทน่ ดไปกับงานทีอยูั สังเกตเห็นหลุมทีอยู่ ้านหลังและพลัดตกลงไป่(3) ความระมัดระวังและความตระหนักรู ้ตัวทีลดลง
่้ อยเวลาทีท่ างานง่ายๆ ซาๆ้ เมือท่ างานง่ายๆ ซาๆ้ เรามักจะไม่คด
ความระมัดระวังและความตระหนักรู ้ตัวทีลดลง
มักเกิดขึนบ่ิ ถึงงานนั้นและทางานดังกล่าวโดยขาดความตระหนักรู ้ตัว่ เพียงพอ
(4) ประสบการณ์ทไม่ี่ เพียงพอ/ความรู ้ทีไม่่ ดจากประสบการณ์ทไม่่ี เพียงพอหรือความไม่รู ้ สาเหตุ เช่น ไม่สามารถใช ้เครืองมื่ อได ้อย่างเหมาะสมข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
้่ี อนอยู่ในงานได ้ ฯลฯ กิจกรรม KY ก่อนเริมงาน
่ไม่เข ้าใจขันตอนการท
างานอย่างถูกต ้อง หรือไม่สามารถคาดการณ์อุบตั เิ หตุทซ่
่่ ้มาจากประสบการณ์ได ้ ถึงแม้จะเป็ นงานเป็ นโอกาสซึงแรงงานทั
กษะผูม้ ปี ระสบการณ์สามารถแบ่งปันการหยั่งรู ้ระวังอันตรายทีได่ งท่ าครงแรก
้ั่ ้องระวัง
ทีเพิก็สามารถเรียนรู ้ประเด็นทีต
165

(5) ความไม่รอบคอบครบถ้วนเนื่องจากความเคยชิน่่่ ่ งก็จะเกิดความมั่นใจในตนเองขึน้ และส่งผลให ้มักจะละเลยสิงที่ เคยระมั
่เมือมนุษย ์คุ ้นเคยกับสิงใดสิ
งหนึดระวัง่้่้เมือตอนยั
งเป็ นมือใหม่ หรือข ้ามขันตอนที
ควรทา อุบตั เิ หตุมกั จะเกิดขึนในเวลาทีรู่ ้สึกผ่อนคลายเพราะคุ ้นเคย ไม่ว่าจะ่ อ ตรวจสอบยืนยันอุปกรณ์ความปลอดภัยคุ ้นเคยเพียงใด ก็ขอให ้ปฏิบตั งิ านอย่างปลอดภัยเสมอ ตรวจสอบเครืองมื
่สวมใส่และตรวจสอบยืนยันอุปกรณ์ความปลอดภัยก่อนเริมงานเสมอ
(6) ข้อบกพร่องกลุ่ม่ ดขึนเป็้ นกลุ่ม ตัวอย่างเช่น เมือพบว่
่ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
าการก่อสร ้างไม่น่าจะเสร็จทันกาหนดเวลา ก็มกั จะเกิด่่ ส่ าคัญ
ความรู ้สึกว่า "ช่วยไม่ได ้ทีจะปฏิ
บตั งิ านอย่างไม่ปลอดภัย" ถึงแม้การก่อสร ้างให ้เสร็จทันกาหนดเวลาเป็ นสิงที
แต่สงสิ่ าคัญอันดับแรกคือ การคานึ งถึงความปลอดภัยของคน นอกจากนี ้ หากเกิดอุบตั เิ หตุเนื่ องจากการปฏิบตั งิ าน
่อย่างไม่ปลอดภัยแล้ว ยิงจะทาให ้ระยะเวลาการก่อสร ้างล่าช ้าออกไป่ี่ี(7) การปฏิบ ัติทลัด/การปฏิบตั ทิ ลดทอน่ ดขึนจากการลดทอนการปฏิ
้่ างานอย่างมีประสิทธิภาพข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิบตั ทิ ปกติ
ี่ควรทา เนื่ องจากต ้องการทีจะท
่่ เพียงพอ
(8) การสือสารที
ไม่่ ดจากไม่ได ้สือสารรายละเอี
่่ ้เข ้าใจอย่างชัดเจน การทางานโดยไม่เข ้าใจรายละเอียดข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
ยดของคาสังให
่ของคาสังอาจทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุและเกิดความล่าช ้าในการก่อสร ้าง ฯลฯ ได ้(9) สัญชาตญาณพฤติกรรมตามสถานการณ์่ าลงไปโดยไม่ได ้คิดในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะอย่างยิง่ เมือมุ่ ่งความสนใจไปทีจุ่ ดใดจุดหนึ่ ง ก็จะมองไม่เห็น
พฤติกรรมทีท่ อยู่ ่รอบตัว ตัวอย่างเช่น เวลาทีก่ าลังจะตกจากบนบันไดพับก็อาจปล่อยเครืองมื่ อเพือปกป้
่สิงทีองความปลอดภัยของตนเอง ฯลฯ่่ อทีถู่ กปล่อยไปกระแทกเข ้ากับคนงานคนอืน
่ซึงอาจเกิ
ดอุบตั เิ หตุขนหากเครื
ึ้
องมื
่
(10) ความตืนตระหนก่่่ างไม่เหมาะสม
เมือตกใจหรื
อตืนตระหนกกะทั
นหัน ก็มกั จะเกิดการปฏิบตั งิ านอย่างไม่ปลอดภัยหรือออกคาสังอย่่(11) การเสือมสมรรถภาพของจิ
ตใจและร่างกาย่ เคยท
่่่มีบางสิงทีาได ้สมัยยังวัยรุน่ แต่อาจไม่สามารถทาได ้แล้วเมืออายุ
มากขึน้ โดยเฉพาะอย่างยิง่ จะค่อยๆ เกิดการเสือม
่่ าคัญคือ ต ้องตระหนักถึงสิงเหล่
่้ ้วยตนเอง
สมรรถภาพของขาและสะโพก การมองเห็นทีลดลงฯลฯ และสังเกตได ้ยาก สิงสานี ดไม่ปฏิบตั หิ รือใช ้ท่าทางทีฝื่ นตนเอง
(12) ความเหนื่อยล้า
หากมีความเหนื่ อยล้าสะสมและความระมัดระวังลดลงก็อาจทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุได ้ การดูแลสุขภาพเป็ นประจาทุกวัน่ ส่ าคัญ
รวมถึงการนอนหลับและการร ับประทานสารอาหารอย่างเหมาะสม ฯลฯ จึงเป็ นสิงที้ ขอให้ปฏิบต
“วันนี ก็ั อิ ย่างปลอดภัยเช่นกัน!”166