Filipino

DisasterPrevention
Handbook parasa mga Banyaga

Public Interest Foundation
Akita International Association

May kasabihan sa Japan na "Dumarating ang natural na kalamidad kapag nakalimutan
mo na ito. Ang "natural na kalamidad" ay nangyayari dahil sa pwersa ng kalikasan. Hindi
mo alam kung kailan ito mangyayari. Ang paghahanda para sa kalamidad ay makakatulong upang maprotektahan ang sarili at pamilya at mabawasan ang pinsala.

Inilalarawan ng handbook na ito ang mga bagay na dapat paghandaan bago mangyari
ang sakuna, mga uri ng sakuna, at kung ano ang dapat gawin kapag may nangyaring sakuna. Paano protektahan ang sarili at mga mahal sa buhay gamit ang handbook na ito.

☜Alam mo ba kung saan ang lungsod,
bayan o nayon na iyong tinitirhan?
Ang mga balita tungkol sa sakuna ay may kasamang mapa. Mas
madaling mauunawaan mo ang impormasyon sa sakuna kungnatatandaan mo kung saan ka nakatira.
May malaking sakuna din ang nangyari dito sa Akita Prefecture.

Lindol sa Sentro ng Sea of Japan ( Mayo 26, 1983)

Talaan ng Nilalaman

Malakas na Niyebe/Snow Enero 2021

Panimula/Talaan ng Nilalaman
Alamin ang mga bagay tungkol
sa natural na kalamidad Lindol ......................... ２
Ang intensidad /tidhi ng lindol at pagyanig ... ４

Malakas na Ulan Hulyo 2017

Malakas na Ulan Hulyo 2023

Paghandaan natin ang kalamidad
Alamin ang mga impormasyon tungkol sa kalamidad.. ９Paano lumikas ............................................................. 10
Emergency Supplies

Tsunami ................................................................. ５
Bagyo/Malakas na ulan : Baha.......................... ６( mga dapat ihanda na bagay sakaling may kalamidad) ........ 12

Mga salitang Nihonggo sa kalamidad ..................... 14

Malakas na pag-niyebe / snow ........................ ７

Marka ng evacuation site/
Pag-gamit ng telephone booth ................................ 15

Pagguho ng lupa / landslide .............................. 8

Alamin ang kalagayan ( ligtas o hindi )/Disaster Prevention Memo ....................................... 16

１

Alamin ang mga bagay tungkol sa natural na kalamidad

LindolAng lindol ay isang marahas na pagyanig ng lupa. Maaring masira ang mga gusali sa malakas
na lindol, kaya ito ay lubhang mapanganib. Karagdagan dito, pagkatapos ng unang pagyanig,
maraming lindol na kung tawagin ay " after
shocks "ang susunod dito.
〈Mga salita ukol sa lindol〉○Magnitude・・・Kalakihan ng lindol○sidhi / intensity ng seismic・・・Laki / lakas ng pagyanig
Kahit na parehong lindol, nagkakaiba
ang intensity depende sa lokasyon.
○Sentro ng lindol・・・Lugar na sentro ng lindol ( sa ilalim ng lupa )Pag-iingat sa pagsimula ng pagyanig.
●Manatili sa loob ng bahay
・Magtago sa ilalim ng mesa o desk.

・Ingatan ang ulo.
・Maghintay hanggang sa tumigil na
ang pagyanig.
Kapag tumigil na ang pagyanig
・Patayin ang apoy kung gumagamit nito.

・Buksan ang pinto at bintana, gumawa ng
daan ng paglikas.
・Kapag lumikas sa ibang lugar, patayin ang breaker ng
kuryente. Maaaring magkasunog kapag dumadaloy ang
kuryente.

２

●Kapag nasa labas
・Lumayo sa mga bagay na maaaring matumba, tulad ng blokeo signboards.

●Sa loob ng elevator
・Pindutin ang lahat ng button ,bumaba kung saang palapag ito tumigil.
・Kapag hindi mabuksan ang pinto,
pindutin ang emergency button●Kapag nagmamaneho ng sasakyan
・Iparada ang inyong sasakyan sa kaliwang
bahagi ng kalsada.
・Kapag nakaramdam ng panganib sa sasa
kyan, iwanan ang sasakyan at lumikas.

Sa pagkakataong ito, huwag i-lock ang
sasakyan, iwanan ang susi sa loob ng sasakyan.
● Kapag nasa bus o tren at iba pang sasakyan.
・Humawak ng mahigpit sa mga mga strap at mga handrail.

●Kapag nasa loob ng pasilidad na maraming tao.
・Huwag mag-panic, sundin ang tagubilin ng staff.

３

Ang intensidad /tidhi ng lindol at pagyanig

Seismic Intensity 0
Seismic Intensity 1

Hindi mararamdaman ang pagyanig
Kapag nasa loob ng isang kwarto, may mga taong nakakaramdam
ng mahinang pagyanig.
Kapag nasa loob ng isang kwarto, makakaramdam ng pagyanig

Seismic Intensity 2

ang maraming tao.
Umiindayog ang mga nakasabit na mga bagay.

Seismic Intensity 3

Kapag nasa loob ng isang kwarto, halos lahat ng tao ay makakaramdam ng pagyanig.
Maaaring mahulog ang mga hindi matatag na naka-display.

Seismic Intensity 4

Malakas na pag-indayog ng mga nakasabit na bagay.
Mayayanig ang mga hindi matatag na gamit sa bahay, gamit sa
Seismic Intensity

kusina o kaya mahuhulog ang mga libro.

5 Mahina

Maaari ring gumuho ang mga bloke.
Seismic Intensity
5 Malakas

Maaaring matumba ang mga mabibigat na gamit sa bahay.
Mahihirapang maglakad.
Hindi maaaring makatayo. Maaari ding hindi mabuksan ang mga

Seismic Intensity
6 Mahina

pinto.
Masisira ang mga pader at salamin na bintana ng mga gusali. Ang
mga furniture na hindi nakapako ay maaaring gumalaw.

Seismic Intensity
6 Malakas

Hindi ka makakagalaw ng hindi gumagapang.
May mga bahay na maaring gumuho.
Hindi ka makakagalaw. Maraming bahay ang guguho.

Seismic Intensity 7

Masisira din ang mga kalsada.

４

Tsunami
Matapos ang isang lindol, maaaring may
dumating na tsunami (mataas na alon).
Maaari ding magkaroon agad ng tsunami
kapag lumilindol. Kapag tumama ang isang
mataas na tsunami, maaanod din ang mga
sasakyan at gusali.

Mga dapat pag-ingatan●Kapag nasa malapit sa dagat o ilog
Lumikas agad sa mataas na lugar.
●Kapag nasa malapit sa bundok.

Maaaring mahulog ang mga bato. Lumayo sa bangin.
●Kahit na hindi lumindol sa malapit sa inyo, may posibilidad pa rin
na magka-tsunami.
Alamin sa telebisyon o radyo ang sari-saring impormasyon.
●Kapag naramdaman mong「nanganganib ka sa loob ng bahay」.
Lumikas sa mga evacuation center , evacuation site na nasa mataas
sa lugar kesa sa inyong bahay. (P15)〈Babala /Advisory ng tsunami.〉
Impormasyong inilalabas ng Japan Meteorological Agency. Kapag
lumindol, o parating na tsunami, ang mga pangunahing babala ,tsunami advisories ay iaanunsyo sa telebisyon.

Inaasahang taas ng tsunami
Mga uri ng babalaat advisories

Numerical na presenta-

Mga salitangsyon. (Pamantayan sa

nagpapahayag sa laki

pagtatanghal.)ng tsunami

Higit sa 10 metro

Major tsunami
warning ( malaki)

１０ metro

Malaki５ metroTsunami warning
Tsunami attention /warning

３ metroMataas１ metroー５BagyoMadalas dumating ang bagyo mula sa buwan ng Agosto hanggang Oktubre. Malakas ang hangin at ulan tuwing may bagyo.

Mag-ingat●Huwag lumabas.
●Ipasok sa loob ng bahay ang anumang gamit na nasa labas na
maaaring ilipad.

●Maaaring mabasag ang salamin sa bintana, kaya para makaiwas
sa sugat takpan ng kurtina.
●Maaaring mawalan ng kuryente , kaya mag-handa ng flashlights.

Malakas na ulan : Baha
May mga pagkakataon na patuloy ang ulan ng
ilang oras, maaari naman na bumuhos ito ng
malakas subalit sandali lamang. Kapag
nakaramdam ng panganib, lumikas kayo sa
pinaka-ligtas na silid sa gusaling kinaroroonan.
Madalas magkaroon ng malakas na ulan obagyo kapag malapit ng matapos ang tagulan ( mula Hunyo hanggang Hulyo).
Kapag malakas ang ulan, maaaring mapanganib kung lilisan sa mga evacuation center.
Kapag nanganganib, mangyari lamang na lumikas kayo sa pinaka-ligtas na silid sa gusaling kinaroroonan.

Mag-ingat●Huwag lumabas ng bahay maliban na lang kung kailangang lumikas.
●Huwag lumapit sa ilog at bundok.
●Huwag magmaneho ng sasakyan.
●Kapag ang baha ay umabot na sa tuhod ng adulto, huwag na
kayong maglakad at lumisan pa.
６Malakas na pag-niyebe / snow
Maraming beses na umuulan ng niyebe
kapag tag-lamig dito sa Akita.

Mag-ingat●Maaaring tumigil ang biyahe ng mga bus at tren.
●Huwag sumakay sa bisekleta at motorsiklo.
●Magsuot ng sapatos na hindi madudulas.
●Palitan ng studless na gulong ang sasakyan.
●Mag-ingat sa nakabitin na yelo/icicles kapag maglalakad malapit
sa gilid ng bubong.
●Kung hindi kayo gagamit ng tubig, mangyaring 「paagusin」
ang tubig sa tubo, nagkakaiba ang paraan ng pag-agos ng tubig ,kaya alamin ng maaga kung paanong gawin sa tinitirhang bahay
o apartment.
Icicles / nakabitin na yelo

Studless na gulong

Maaaring malubhang masugatan kapag

Mas malalim ang grooves nito ikumpara

nahulog ito at tumama sa inyong ulo.

sa normal na gulong, meron din itongmga pino at mababaw na uka . Kahit na
mag-niyebe o yelo , hindi ito gaanong
madudulas.
May nakasulat na STUDLESS sa gilid ng
gulong.

Pagtanggal ng tubig

Tinanggalan ng tubig

７

Pagguho ng lupa / landslide
Dahil sa malakas na ulan o lindol,
maaaring gumuho ang lupa at buhangin sa
mga lumambot na dalisdis.

Tungkol sa mga antas ng alerto sa panahong may malakas na ulan,
at landslide.
Mga ilalabas na impormasyon ng lokal na pamahalaan. Tungkol sa
mga kalamidad sa hangin, baha at pagguho ng lupa , ay mayroong「5 level evacuation information」 na ginagamit. Tiyakin natin ito sa
TV, internet at mga apps.
Alert
level

５

Dapat gawin

Ganito ipakita ang
impormasyon sa
paglikas.

Tiyakin kaagad ang sariling kaligtasan.

( Emergency na tiyakin
ang sariling kaligtasan)

Lumikas ang lahat
４

Mangyaring lumayo sa mapanganib na
lugar at lumikas sa evacuation centero sa pinakamalapit na ligtas na lugar.

３

Ang mga matatanda at may kapansanan sa katawan, mga kinakailangan ng
oras para lumikas. Yung iba ay maghanda ng paglikas.

２

Alamin kung paano kumilas sa paglikas ( paano kayo lilikas).

１

Mag-ingat na makakuha lagi ng bagong impormasyon.

８( Utos ng paglikas /evacuation order)( Palikasin ang mga
matatanda atbp.)

Paghandaan natin ang kalamidad
Alamin ang mga impormasyon tungkol sa kalamidad
Kapag may nangyaring kalamidad, buksan natin ang TV at radyo.
Maaati rin tayong makakuha ng impormasyon sa mga disaster tools
at apps.
●Portal site ng
Akita Prefecture Disaster
Prevention
Ito ay website kung saan
makakahanap ka ng iba't-bang
impormasyon na kapaki-pakinabangsa panahon ng kalamidad.
Maaari ninyong makita ang mga impormasyon tungkol sa lagay ng
panahon at paglikas sa iba't-ibang
wika.
URL https://www.bousai-akita.jp/●NHK WORLD JAPANMaaari kayong makapanood ng balita sa iba't-ibang wika sa NHK.
Maaari ring makakuha ng impormasyon tungkol sa kalamidad.
Ito ay libre.
AndroidiOS●Safety Tips（Mga tips sa kaligtasan）
Maaaring makakuha ng impormasyon sa kalamidad sa iba't - ibang

wika. Libre ito.
Android( Safety Tips ) logo
Pinagmulan :Homepage ng Japan Tourism Agency

９iOSPaano lumikas
Kapag may dumating na kalamidad, saan at paano ba lumikas ,ito ay dapat alamin na natin bago pa man magkaroon ng sakuna.
●Tiyakin sa Hazard Map
Ito ay mapa kung saan nakasaad ang mga lugar na
maaaring mapanganib kapag may kalamidad na
mangyari at mga lugar na maaari niyong malikasan.
Ginawa ito ng lokal na pamahalaan. Alamin sa inyong
tinitirhang lokal na pamahalaan. Maaari rin makita sa
homepage nila.

Sa kaso ng
malalaking
lungsod ,bayan atnayon, ang
mga mapa
ay hinahati
ayon sa lu-

gar.

●Pumunta sa evacuation center・Ang mga paaralang elementarya , junior at highschool , community center at iba pang pasilidad
ang nagsisilbing evacuation center kapag mayroong
kalamidad.
・Libre at kahit-sino ang pwedeng makinabang dito. Tanda ng evacuation center
・Makakatanggap din ng pagkain at inumin.
・Mayroong kumot at matutulugan.
( minsan ay matigas na sahig ang tulugan.)・Makakakuha kayo ng impormasyon sa
kalamidad at pamumuhay dito.

１０

●Mga manner at patakaran sa evacuation center
・Isulat ang pangalan sa reception. Ipaalam din sa reception kungkayo ay uuwi na sa sariling bahay kaya lilipat ng ibang evacuation
center.
・Nakatakda na kung anong oras magbibigay ng pagkain , at gaaano
karami ito. Kapag mayroong pila, pumila at tanggapin ito.
・Marami ang taong lumikas sa lugar na ito, kung kaya iwasang
magsalita sa malakas na boses.
●Pananamit sakaling lumikas
・Magsuot ng mahabang manggas , mahabang
pantalon, upang huwag malantad ang inyong
balat.
・Magsuot ng guwantes
・Mag-suot ng kinasanayan ng sapatos
・Magsuot ng helmet o kaya sombrero・Ilagay sa backpack ang mga gamit.

●Mga dapat ingatan sa paglikas
・Lumikas na suot ay damit na madaling makakilos,
at sapatos na maayos ipanglakad. Kapag baha
at magsusuot ng boots, maaaring pumasok saloob ng boots ang tubig at mahirapan kayong maglakad.
・Kapag madilim sa labas, may panganib na matumba at mahulog sa
kanal. Dumaan lamang sa maliwang at malawak na daan.
・Magdala ng flashlight, mag-ingat sa dadaanan habang naglalakad.

１１

Emergency Supplies( mga dapat ihanda na bagay sakaling may kalamidad)
Maaaring mahirapang makabili ng pagkain at gamit sa pang arawaraw kapag may nangyaring sakuna. Maghanda ng pinaka-minimum
na kinakailangang bagay at ihanda itong dalhin sakaling lumikas.
Mayroong 2 klase ng emerhency supplies na kailangang ihanda.

① (Emergency supplies) na dadalhin ninyo kapag lumikas② (Emergency Storage Supplies) Mga ihahanda sakaling mawalanng kuryente, gas at tubig sa bahay.
Alamin kung ano-ano ang mga dapat ihanda.
●Emergency Supplies na dadalhin
Upang maging mabilis ang inyong paglikas, ilagay ito sa bag tulad ng
backpack na madaling dalhin. Ilagay sa bag ang mga dadalhin , bitbitin at lumakad. Mag-ingat na hindi naman ito maging masyadong
mabigat.

Tubig

Pagkain

Tuwalya,tissueDamit ,
under garments

First Aid Kit

Pera ( 10 yen ,Passbook ng
bangko, atbp.

Residence
Passport

Flashlight ,Battery charger
extra na baterya
ng cellphone

Card

Kopya ng
Insurance card

Portable

Gamot nana radyopalaging iniinom

１２

100 yen na
maaring gamitinsa telephonebooth )

At iba pa na
kinakailanganmo●Emergency Storage Supplies
Pang 3 araw, o kung maaari pa ay pang 1 linggo na supplies ang
ihanda natin.

Tubig
3 litro sa 1 araw

Kumot

Disposable

Pagkain

Plastic wrap,
aluminum foil

Shampoona hindi na
kailangan ng tubig

Toothbrush set ,mouthwash

Cassette stove ,gastableware

Ang mga kailangan na emergency supplies , ay nagkakaiba sa bawattao.
Kaya ihanda kung ano ang kailangang pang-sarili at pang- pamilya.

１３

Mga salitang Nihonggo sa kalamidad
Ito ay mahalaga para sa sariling proteksiyon. Tandaan ninyo.

Paglikas

避難

Hinan

Lumikas sa ligtas na lugar
Sunod na lindol pagkatapos ng isang mala-Aftershock

余震

Yoshinkas na lindol( maaring sunod-sunod na dumating)

Intensity /lakas ng seismic
Pagbagsak
Apoy / Sunog

Brownout

震度

Shindo倒壊

Toukai

火事/火災 Kaji/Kasai

Lakas ng pagyanig ng lindol
Pagbagsak at pagkasira ng mga bahay at
gusali
Pagkasunog ng bahay at kagamitan

停電

TeidenPagtigil ng kuryente

断水

Dansui

Hindi makakagamit ng tubig

不通

Futsuu

給水所

Kyuusuijo

Ambulansya

救急車

Kyuukyuusya

Soup kitchen

炊き出し

Takidashi

Charging

充電

JuudenPagkawalang tubig
Out of service
Istasyonng tubig

Walang kuryente, tubig at gas /kalsadang hindi madadaanan
Makakakuha ng tubig na maaaring inumin
Sasakyang magdadala sa taong may sakit osugatanLugar sa evacuation center na maraming lutong pagkain na binibigay ng libre
Mag-puno ng baterya ng cellphone ,radyo at iba pa

Ito ay sakuna na dulot ng malakas na ulan ,
Baha

洪水

Kouzuipagkatunaw ng niyebe , pagtaas ng tubig sa
ilog

Pagbaha

浸水

ShinsuiBaha

氾濫

Hanran

Ilog

河川

Kasen

Kapag pumasok ang tubig sa loob ng gusali
Kapag biglang tumaas ang tubig sa ilog, atumagos ang tubig na ito palabas ng ilog
Ilog

１４

Marka ng evacuation site
Hanapin sa kapaligiran ng inyong tinitirhan, tandaan kung nasaan ang markang ito

Evacuation

Site

Ito ay pangunahing likasan kapag nagkaroon ng kalamidad. Malawak na lugar tulad ng liwasan , grounds ng

paaralan atbp.

TsunamiEvacuation

Likasan kapag may tsunami. Mataas na lugar , bundok sa
inyong kapaligiran, hotel at iba pang mataas na gusali.

Site
Evacuation

Likasan ng mga taong nasiraan ng bahay , o hindi na lig-

Center /tas tirhan. Makakatanggap ng tubig at pagkain. Ito ay

Shelterpaaralan, community center atbp.

Sea level

May nakasulat sa lugar na ito, kung gaano kataas ito kesa

displaysa dagat. Kapag may tsunami, magmadaling lumikas sa
mataas na lugar.

Pag-gamit ng telephone booth●Kapag tatawag ng ambulansya, bumbero , pulis atbp.
Ambulansya , bumbero 119
Walang emergency button
na telepono

Pulis 110
Teleponong mayroong emergency
call button① Damputin ang receiver① Damputin ang receiver② Pindutin ang 119/110② Pindutin ang emergency call button③ Pindutin ang 119/110●Kapag tatawag sa taong na nasa Japan tuwing may kalamidad( Maaaring makatawag sa teleponong ito kapag may malaking kalamidadna nangyari)

Walang emergency button
na telepono

Teleponong mayroong emergency
call button① Damputin ang receiver① Damputin ang receiver② Pindutin ang numero② Maghulog ng barya (10 Yen o 100 Yen)ng taong nais tawagan③ Pindutin ang numero ng taong nais
tawagan

１５Emergency Call
ButtonAlamin ang kalagayan ( ligtas o hindi )Maaaring hindi makakontak sa pamamagitan ng telepono sa panahon ng sakuna.
Maghanda ng iba't-ibang paraan kung paano ninyo malalaman o ipapaalam sa kapamilya
at kaibigan ang iyong kalagayan.

●Disaster Message Dial

Maaaring mapakinggan ng ibang tao ang inyong iniwan na mensahe sa telepono.
Maaaring gamitin ang landline na telepono, cellphone at telephine booth.
Kapag mag-iiwan ng mensahe , pindutin ang 171 → pindutin ang 1→ pindutin
Paano

ang sariling numero →1→kumpleto na ang pag-record.

gamitin

Kapag makikinig sa mensahe

171→2→numero ng taong nais makontak→1→

makinig●Disaster Message Board (web171)
Isulat sa message board ang mensahe, makikita ito ng ibang tao. Maaari gawin ito sa PC o sa
smartphone.

Paano
gawin

Access http://www.web171.jp →sariling numero ( numero ng nais kontakin)●Person Finder
Maaari kayong magsiyasat sa kalagayan ng iba o mag-iwan ng sariling balita. Maaring
magamit sa iba't-ibang wika.
https://www.google.org/personfinder/japan

Disaster Prevention Memo
Isulat natin ito para sa kung may mangyaring kalamidad.
Pangalan
TirahanTelepono
Allergy kung meron
Pangalan ng gamot napalaging iniinom
Telepono ng Embahada ,Consular OfficeEvacuation site na malapit

sa inyong bahay
Evacuation Center na
malapit sa inyong bahay
Pangalan ng pamilya
Telepono ng pamilya
Lugar kung saan kayo
magkikita-kita ng pamilya

１６Disaster Prevention Handbook para sa mga Banyaga
Inilathala Marso 2024

Maglalabas kami ng balita kapag
nagkaroon ng kalamidad.

Inilathala ng Akita International Association
Akita International Association
1 F Atorion Nakadori 2-3-8 Akita City
ＴＥＬ：018-893-5499 ＦＡＸ：018-825-2566 E-mail: aia@aiahome.or.jp

Mangyaring paki- follow nyo kami