परीक्षा श्रेणी
(सिसिल इन्जिसियररङ)पाठ्यपुस्तक
व्यवहाररक परीक्षा को लागीसंस्करण 20220908

अध्याय 5: निर्ााण स्थलहरूर्ा प्रयोग हुिे औजार, र्ेनिि, िार्ग्री र र्ापि उपकरणरूको ज्ञाि
5.1 कामको वर्ग अनुसारको औजार, मेससन, सामग्री र मापन उपकरणहरू .................................. 104
5.1.1 सनमाग ण मेससनहरू .......................................................................................................... 104
5.1.2 पाइप ज्यसकङ टनेलीङ सवसि ........................................................................................ 107
5.1.3 समुद्री सससिल इन्जजसनयररङ कायग ................................................................................ 108
5.1. 4 इनार खन्ने कायग .............................................................................................................. 110
5.1.5 वेलपोइन्िङ ................................................................................................................... 111
5.1.6 पक्की र्ने कायग .............................................................................................................. 111
5.1.7 पाइसलङ कायग ................................................................................................................. 112
5.1. 8 स्क्याफोल्डीङ कायग....................................................................................................... 112
5.1.9 न्िल फ्रेसमङ कायग ......................................................................................................... 116
5.1.10 न्िल सुदृढीकरण कामय (डण्डीको काम)................................................................ 117
5.1.11 डण्डी स्पलाइसलससङ कायग ......................................................................................... 119
5.1.12 वेन्ल्डङ कायग ................................................................................................................ 121
5.1.13 फमाग ससकमी ................................................................................................................ 122
5.1.14 कङ् सिट पन्िङ कायग ................................................................................................ 124
5.1.15 पेिीङ कायग ................................................................................................................. 126
5.1.16 ल्यान्डस्केसपङ कायग ..................................................................................................... 129
5.2 साझा औजार, मेससन, सामाग्री, र मापन उपकरणहरू ............................................................ 131
5.2.1 शन्ि उपकरणहरू ....................................................................................................... 131
5.2.2 खन्ने/सम्याउने/दबाउने-सिच्ने ......................................................................................... 134
5.2.3 लेआउट मासकगङ/मासकगङ औजारहरू......................................................................... 136
5.2.4 मापन/सनरीक्षण ............................................................................................................... 137
5.2.5 काट् ने / बङ् याउने / िााँच्ने ............................................................................................ 139
5.2.6 ठोक्ने/तान्ने ....................................................................................................................... 140
5.2.7 फाइसलङ/पासलससङ/बोररङ ......................................................................................... 141
5.2.8 कस्ने/जोड् ने ..................................................................................................................... 142
5.2.9 मूछ्ने/समश्रण र्ने ............................................................................................................ 143

5.2.10 योररङ/तयारी............................................................................................................. 144
5.2.11 स्क्रसबङ ......................................................................................................................... 144
5.2.12 वस्तुहरू बोक्ने ............................................................................................................. 145
5.2.13 झुजयाउने/उचाल्ने/तान्ने .............................................................................................. 146
5.2.14 कायग प्लेटफमग/ससाँढी .................................................................................................... 147
5.2.15 सरसफाइ ...................................................................................................................... 148

अध्याय 6: निर्ााण स्थल कायाको ज्ञाि
6.1 सनमाग ण स्थलका समान सवषयहरू ................................................................................................. 149
6.1.1 सनमाग ण कायगका सवशेषताहरू ........................................................................................... 149
6.1.2 सनमाग ण योजना .................................................................................................................... 150
6.1.3 सनमाग ण व्यवस्थापन ............................................................................................................ 150
6.1.4 सनमाग ण पूवगका तयारीहरू.................................................................................................. 151
6.1.5 लेआउट माकीङ(माकीङ र्ने कायग) ............................................................................... 153
6.2 प्रत्येक सवशेष कायगको सनमागण ज्ञान ............................................................................................... 153
6.2.1 माटोको काम ..................................................................................................................... 154
6.2.2 पाइप ज्यसकङ टनेलीङ सवसि ........................................................................................... 156
6.2.3 समुद्री सससिल इन्जजसनयररङ कायग ................................................................................... 157
6.2.4 इनार खन्ने कायग .................................................................................................................. 160
6.2.5 वेलपोइन्िङ कायग ............................................................................................................. 161
6.2.6 पक्की र्ने कायग.................................................................................................................. 162
6.2.7 मेकासनकल माटोको काम ................................................................................................ 163
6.2.8 पाइसलङ कायग .................................................................................................................... 164
6.2.9 स्क्याफोल्डीङ कायग ........................................................................................................... 166
6.2.10 न्िल फ्रेसमङ कायग .......................................................................................................... 167
6.2.11 न्िल सबलीकरण कायग (डण्डीको काम) ..................................................................... 169
6.2.12 डण्डी स्पलाइसलससङ कायग ............................................................................................ 172
6.2.13 वेन्ल्डङ कायग.................................................................................................................... 173

6.2.14 फमाग ससकमी ................................................................................................................... 174
6.2.15 कङ् सिट पन्िङ कायग ................................................................................................... 175
6.2.16 पेिीङ कायग .................................................................................................................... 176
6.2.17 ल्यान्डस्केसपङ कायग ........................................................................................................ 177
6.2.18 ित्काउने कायग................................................................................................................. 178

अध्याय 7: निर्ााण कायाको िर्यर्ा िुरक्षा
7.1 सनमाग ण कायगमा मृत्यु ....................................................................................................................... 181
7.1.1 सनमाग ण कायगमा मृत्यु र चोटपटक ..................................................................................... 182
7.1.2 घातक दु घगटनाहरूको प्रकारहरू .................................................................................... 183
7.1.3 उच्च मृत्यु संख्यामा काम र्ने ............................................................................................ 185
7.2 सनमाग ण स्थलहरूमा सुरक्षा र्सतसवसिहरू...................................................................................... 187
7.2.1 सनमाग णमा सुरक्षाको चि ................................................................................................... 188
7.2.2 नायााँ िनाग हरूका लासर् सुरक्षा र स्वास्थ्य सशक्षा .............................................................. 190
7.2.3 नायााँ आउने व्यन्िहरूको लासर् सशक्षा ........................................................................... 190
7.2.4 कामको लासर् सुरक्षा सर्यर ............................................................................................... 192
7.2.5 सहट िर ोक को रोकिाम .................................................................................................... 193
7.2.6 कायग सुरक्षामा ध्यान सदन आह्वान र्ने सचन्हहरु ............................................................... 194
7.2.7 मानव त्रुसट बुझ्ने .................................................................................................................. 194

अध्याय 5: निर्ााण साइटहरूर्ा प्रयोग हुिे औजार, र्ेनसि, सार्ग्री र र्ापि
उपकरणहरूको ज्ञाि
5.1 कार्को वगा अिुसारको औजार, र्ेनसि, सार्ग्री र र्ापि उपकरणहरू
5.1.1 निर्ााण र्ेनसिहरू
[युआचु सभेल] (हाइड्र ोनलक एक्सकाभेटर (ब्याकहो)) हाइड्र ोलिकहाइड्र ोलिक एक्सकािेटर

लिलिन्डरहरूद्वारा िञ्चालित र मालिल्लो एकाइ घुमाएर बूम, आमम र बकेटप्रयोग गरर खन्ने र िोड् गर्ने काम गर्ने मेलिर्न। एट्याचमेन्टहरू पररवतमर्न गरे रयििाई ब्रेकर, ररप्पर, क्रिर आलिको रूपमा लवलिन्न तररकामा प्रयोग गर्नम
िलकन्छ।
[शक्ति सभेल] हाइड्र ोलिक एक्सकािेटर को एक प्रकार। बकेट आममको अन्त्यमा जोलड्एको हुन्छ। बकेटमालिपलि खुल्र्ने गरी राखीएको हुन्छ। मेलिर्नको स्थिलत िन्दा मालिल्लो तह उत्खर्नर्नका िालग उपयुक्त हुन्छ।
[बुलड्ोजर] मुख्यतया उत्खर्नर्न र ढु वार्नीका िालग प्रयोग हुर्ने चल्र्ने ब्लेड्
(ड्ोजर) िे िुिस्थित क्रिर (धातु वा रबरको बेल्ट) प्रकारको टर ािि युलर्नट
िमावेश िएको मेलिर्न। ररप्पेबि (बुिड्ोजर ररपर) र्नामक मेलिर्न पलर्न हुन्छ
जिमा ररपर हुन्छ जििे माटो र चिार्निाई उठाउँ छ।[तेिआचुनक] (कम्प्याक्टर) वजर्नद्वारा िबाउर्ने/लिच्ने मेलिर्न। रोिरको

बुिड्ोजर

कम्प्याक्टर

िामाग्री र आकार अलर्न लतर्नीहरूको िंयोजर्न अर्नुिार धेरै प्रकारका छर्न्।
[रोड् रोलर] स्थििको रोिर िएको कम्प्याक्टर। यो िड्क लर्नमाम णमा िबग्रेड्
तहहरू र िवबेि तहहरू िबाउर्ने/लिच्ने कामको िालग प्रयोग गररन्छ।
[टायर रोलर] रबरको रोिर िएको कम्प्याक्टर। यो िबाउर्न/लिच्न िलजिो
िामान्य माटोको िालग र िड्कको िवबेि तहमा राख्ने लगिीको िालगको
उपयुक्त हुन्छ। अलर्न अिकत्रा लमश्रणिाई मेलिर्निे िबाउर्न/लिच्नको िालग पलर्न
टायर रोिर

प्रयोग गररन्छ।

104

[नसन्दो रोलर] (कम्पि रोलर) कम्पर्न गर्ने स्थिि रोिरहरू िएकोकम्प्याक्टर। कम्पर्न िामान्यतया ठाड्ो हुन्छ तर तेिो रूपमा कम्पर्न
गर्नेहरूिाई खािगरी लिन्दो रोिर (कम्पर्न रोिर) िलर्नन्छ। कम्पर्न रोिरहरू
कम्पर्न रोिरआकारमा िार्नो िए तापलर्न लतर्नीहरूको बलियो िबाउर्ने/लिच्ने प्रिाव हुन्छ।
[स्क्र्यापर] एक मेलिर्न जििे एक्लैिे माटो खन्ने, िोड् गर्ने, ढु वार्नी गर्ने रफैिाउर्ने जस्ता कायमहरूको श्ररंखिा गर्नम िक्छ। बाउिको फेिमा रहे को काट् र्नेधार अगाड्ी बढ् िै गिाम माटोिे िररिै जान्छ, माटो काट् छ र उत्खर्नर्न गररएको
माटोिाई बाउिमा राख्छ। तटबन्धमा आइपुगेपलछ एप्रर्न खोिेर माटोस्क्र्यापर

लर्नकालिन्छ र मेलिर्निे यििाई पातिो तहमा फैिाउँ छ।[स्क्र्यापर] स्वचालित स्क्र्यापर। यििे अगालड् र पछालड्का पाङ्ग्ग्राहरू बीचको ब्लेड् प्रयोग गरे र माटो र बािुवा
कोतरे र जलमर्न काट् छ र िमिि बर्नाउँ छ र माटोिाई ब्लेड्को मालिको कन्टे र्नरमा पठाउँ छ।[र्ोटर ग्रेड्र] जलमर्नको ितहिाई िमति बर्नाउर्न र लफलर्नशीङ्ग गर्नम प्रयोग गररर्ने मेलिर्न वा ढु ङ्गा छाप्ने जस्ता
िवबेि िामग्रीहरू जम्मा गर्नम प्रयोग गररन्छ। स्क्याररफायर रमोटर ग्रेड्र

ब्लेड् अगालड् र पछालड् टायरको बीचमा अवस्थित हुन्छर्न्।
जलमर्निाई स्क्याररफायरिे फुटाइन्छ र जलमर्नको ितहिाई
ब्लेड्िे िमति र िबाउर्ने/लिच्ने गररन्छ।[टर ् याक्टर सभेल] (टर ् याक्टर एक्सकाभेटर) ट्याक्टरको
अगालड् जोलड्एको बकेट िएको मेलिर्न। माटो र बािुवा
उठाउर्न र बकेट प्रयोग गरे र ड्म्प टर कहरूमा िोड् गर्नम
िलकन्छ। माटो र चिार्नहरू उत्खर्नर्न गर्नम प्रयोग गररर्ने
बकेटका िािै अवरोध गर्ने िवारी िाधर्नहरू आलि िार्नम
प्रयोग गररर्ने फोकम र आगो लर्निाउर्न िकूर्न् िर्नेर वाटर गर्नपलर्न टर ् याक्टरमा जड्ार्न गर्नम िलकन्छ। िु ई प्रकारका
मोड्े िहरू छर्न्: पाङ्ग्ग्रा िएको प्रकार र क्रिर िएको प्रकार।

105पाङ्ग्ग्रा िएको टर ् याक्टर एक्सकािेटर र ड्म्प टर क[व्हील लोड्र] बड्ीको अगालड् ठूिो बकेट िएको र पाङ्ग्ग्राहरूमा गुड््र्ने मेलिर्न जििे िोलड्ङ्ग र बोक्ने कामगछम । गाड्ीिाई अगालड् बढाएर अलर्न बकेट र बूम चिाएर यििे माटो, बािुवा रउत्खर्नर्न ढु ङ्गा जस्ता लवलिन्न िामग्रीहरू उठाउँ छ र ड्म्प टर क वा अन्य िवारी
िाधर्नहरूमा िोड् गछम । व्हीि िोड्र एउटा टर ् याक्टर एक्सकािेटर हो जुर्न
व्हीि िोड्र

पाङ्ग्ग्राहरूमा गुड््छ, टायर ड्ोजर वा टायर एक्सकािेटर पलर्न िलर्नन्छ।
[ड्म्प टर क] माटो, बािुवा, चिार्न आलि ढु वार्नीका िालग लवशेष रूपमा प्रयोग

ड्म्प टर कहुर्ने िवारी िाधर्न जििे टर कको टर िी झुकाएर माटो (ड्स्थम्पङ्ग) उतार्नम िक्छ।
धेरैजिो हाइड्र ोलिक एक्सकािेटर र व्हीि िोड्र िँगै प्रयोग गररन्छ।
[सकुगाङ्की] (रक नड्र ल) कड्ा चिार्न र आधार चिार्नहरू फुटाउर्न प्रयोग
गररर्ने मेलिर्न। ड्ायर्नामाइटका िालग ब्लास्थिङ्ग प्वािहरू लड्र ि गर्नम र वेज ब्रेक चिार्नहरू घुिाउर्ने प्वािहरू लड्र िगर्नम प्रयोग गररन्छ।
[क्रेि] शस्थक्त प्रयोग गरे र िोड्िाई तेिो रूपमा उठाउर्न र ढु वार्नी गर्ने मेलिर्न। टावर क्रेर्न, टर क क्रेर्न र क्रिर क्रेर्न
जस्ता धेरै प्रकारका क्रेर्नहरू हुन्छर्न्।
[रफ-टे र क्रेि] (रफ टे रेि क्रेि) टर कमा रास्थखएको क्रेर्नको िएको एक प्रकारको लर्नमाम ण मेलिर्न।
[क्रलर क्रेि] एक क्रिर-प्रकारको क्रेर्न (चेर्नमा गुड््र्ने प्रकार)। यििे लहउँ र कच्ची जलमर्न िलहत लवलिन्न
िार्नहरूमा काम गर्नम िक्छ।रफ टे रेर्न क्रेर्न

क्रिर क्रेर्न

106

5.1.2 पाइप ज्यनकङ टिेलीङ नवनिपाइप-ज्यानकङ नवनिको चाटा(12) क्रेर्न उपकरण

(11) आपूलतम िुलवधा
(िुलब्रकेन्ट, खर्नेको खाल्डो
फेरी िर्ने िामग्री)ज्यालकङ्ग पाइपरे िमागम

र्निीटर्नेलिङ्ग मेलिर्न
ररलिलिङ्ग प्लेटफमम
(15)

थ्रि
ररङ्ग (4)(3) िन्च पोटम िटर्नेलिङ्ग
मेलिर्न (1)इन्टरलमलड्एट ज्यालकङ्गिे शर्न (10)िर ट (5)मुख्य थ्रस्थिङ्ग ज्याक (6)ररएक्सर्न वाि (8)(2) ज्यालकङ्गपाइप(14) ररलिलिङ्गशाफ्ट(9) ज्यालकङ्गबेि(13) िस्थन्चङ्ग
शाफ्टथ्रि ब्लक (7)[(1) कुक्तिङ्की] (टिेनलङ र्ेनसि) माटो खन्न िक्ने मेलिर्न। खन्ने माटोको प्रकार र उत्खर्नर्न गररएको माटोढु वार्नी गर्ने तररका अर्नुिार लवलिन्न प्रकारका मेलिर्नहरू छर्न्।
[ज्यानकङ पाइप] पाइप ज्यालकङ्ग लवलधमा प्रयोग हुर्ने पाइपहरू।
[(3) हाक्तिि कोगुची] (लन्च पोटा ल) खोल्र्ने ठाउँ जहाँ ज्यालकङ्ग पाइपिाई प्रक्षेपण शाफ्टबाट बालहर धकेलिन्छर जलमर्नमा धिाइन्छ। िन्च पोटम ििे िूलमगत पार्नी र िुब्रीकेन्टको चुहावटिाई रोक्छ।
[(4) ओनशवा] (थ्रस्ट ररङ) थ्रि ररङ्गिे ज्यालकङ्ग पाइपहरूमा मुख्य थ्रस्थिङ्ग ज्याकको बििाई िमार्न रूपमा
प्रिार गरे र ज्यालकङ्ग पाइप फुट् र्नबाट रोक्छ।
[(5) स्टर ट] िर टहरू हाइड्र ोलिक ज्याकहरूिे पार गर्ने िु रीको कमीिाई मद्दत गर्नम र ज्यालकङ्गको बििाई
प्रिारण गर्नम िहायक िर ट् िको रूपमा प्रयोग गररन्छ।
[(6) र्ोतो'ओशी युआचु ज्याक] (र्ुख्य थ्रक्तस्टङ हाइड्र ोनलक ज्याक) थ्रस्थिङ्ग हाइड्र ोलिक ज्याकको
हाइड्र ोलिक शस्थक्तिे टर्नेलिङ्ग मेलिर्न र ज्यालकङ्ग पाइपहरूिाई जलमर्नमा धकेल्छ।
[(7) ओनशकाकु] (थ्रस्ट ब्लक) थ्रि ब्लकिे ज्याकको प्रलतलक्रया बि लवतरण गछम र िपोटम वािमा िार्नान्तरणगछम ।[(8) नशयाचुहेकी] (ररएक्सि वाल) ररएक्सर्न वाििे ज्याकको पछालड् जलमर्नमा मुख्य थ्रस्थिङ्ग ज्याकको
प्रलतलक्रया बििाई िमार्न रूपमा प्रिारण गछम र िहारा लिन्छ।
[(9) सुइनशन्दाई] (थ्रस्ट फ्रेर्) थ्रि फ्रेम िर्नेको ज्यालकङ्ग पाइपहरूिाई लर्नलिम ष्ट उचाइ र लिशामा मागमिशमर्न
107गर्नम प्रयोग गररर्ने फ्रेम हो।[(10) िाकाओशी सेचुबी] (इन्टरनर्नड्एट ज्यानकङ स्टे शि) इन्टरलमलड्एट ज्यालकङ्ग िे शर्निे मुख्य थ्रस्थिङ्ग
ज्याकको ज्यालकङ्ग बिको कमीिाई पूलतम गर्नम िुरुङ्गको बीचमा हाइड्र ोलिक ज्याक रास्थखएको हुन्छ।
[(11) चुन्यु सेचुबी] (आपूनता सुनविा) यो िुलवधािे ज्यालकङ्गका िालग आवश्यक िामग्री (जस्तै िुलब्रकेन्ट रब्याकलफि िामग्री) आपूलतम गछम ।[(12) क्रेि सेचुबी] (क्रेि सुनविा) यो िुलवधािे ज्यालकङ्ग पाइप र अन्य वस्तुहरू उठाउँ छ र लतर्नीहरूिाई
शाफ्टबाट ति िैजान्छ।
[(13) हाक्तिि तातेको] (लनिङ शाफ्ट) टर्नेलिङ्ग मेलिर्न र ज्यालकङ्ग पाइपहरू िाई जलमर्नमा धकेल्र्न प्रयोग
गररर्ने शाफ्ट। िस्थन्चङ्ग शाफ्ट, मुख्य थ्रस्थिङ्ग ज्याक जस्ता उपकरणहरू िापर्ना गररन्छ र ज्यालकङ्ग पाइपहरू
जड्ार्न हुन्छर्न्।
[(14) तोताचु तातेको] (ररनसनभङ शाफ्ट) िुरुङ्ग पूरा िएपलछ िुरुङ्ग बर्नाउर्ने मेलिर्न जस्ता उपकरणहरू
हटाउर्न प्रयोग गररर्ने शाफ्ट।
[(15) कुक्तिङ्की उकेदाई] (टिेनलङ र्ेनसि ररनसनभङ प्लेटफर्ा) यो प्लेटफमम गन्तव्यमा आइपुगेपलछ
एक्सकािेटरिाई बालहर धकेल्र्न र पुर्नः प्राप्त गर्नम प्रयोग गररन्छ।

5.1.3 सर्ुद्री नसनभल इक्तजजनियररङ काया[ग्र्याब शुिसेचुसेि] (ग्र्याब ड्र े जर) काम गर्ने जहाज जििे जहाजको अन्त्य जोलड्एको क्रेर्नको ग्र्याब बकेटिलर्नर्ने मेलिर्न िाई ति झारे र िमुन्द्रको फेिबाट िेड्ीमेन्टिाई िमात्छ।
[पम्प स्युिसेचुसेि] (पम्प ड्र े जर) जहाजको अन्त्यमा जलड्त कटर हेड् िलर्नर्ने घुमाउर्ने मेलिर्निाई िमुद्री फेििम्म ति झारे र िमुद्री फेििाई खान्छ र खर्नेको बािुवा, माटो र िमुद्रको पार्नी िु बै िोस्न िक्छ।
[नकज्यूनकसेि] (क्रेि जहाज) क्रेर्न िएको काम गर्ने जहाज जििे ठूिा ब्लक र पार्नीलित्र काम गर्नमको िालगबक्स जस्ता िारी िंरचर्नाहरू उठाउर्ने, बोक्ने र िापर्ना गर्ने गछम ।108क्रेर्न जहाजपम्प ड्र े जर[कङ् नक्रट नर्क्सर सेि] (कङ् नक्रट नर्क्स गिे जहाज) कङ्ग्लक्रट िामग्री र लमलश्रत कङ्ग्लक्रट राख्नको िालगपम्पहरू लमिाउर्नका िालग मेलिर्नहरू जलड्त काम गर्ने जहाज।
[गत्तोसेि] (ग्र्याब जनड्त जहाज) बािुवा र ढु ङ्गा िामाग्री ढु वार्नी गर्नमको िालग ग्र्याब बकेट िएको काम गर्ने
जहाज। यो स्वचालित हुन्छ त्यिैिे यििे बािुवा र ढु ङ्गाहरू िाइटमा िैजार्न िक्छ, बािुवा र ढु ङ्गाहरू िमात्न रलतर्नीहरूिाई िार्नम वा लित्र फ्ाँक्न जहाजको ग्र्याब बकेट प्रयोग गर्नम िक्छ।
[दोउसेि] (बालुवा/ग्राभेल वाहक) लर्नमामण िामग्रीको िालग फेिबाट
उठाइएको माटो र बािुवा वा ढु ङ्गाहरू ढु वार्नी गर्नम प्रयोग गररर्ने कामगर्ने जहाज। लतर्नीहरूमध्ये केही ड्ु ङ्गाको तल्लो िाग खोल्र्न िलकन्छ।
[नहनकफुिे] (टगबोट) तार र ड्ोरीिे तार्नेर आफैं िार्नम र्निक्ने ठूिाकाम गर्ने जहाजहरू िार्नमिाई प्रयोग गररर्ने काम गर्ने जहाज।

एङ्कर ह्यार्नड्लिङ्ग कामगर्ने जहाज[योब्योसेि] (एङ्कर ह्यािड्नलङ्ग कार् गिे जहाज) काम गर्ने जहाजजििे अन्य कामका जहाजहरूको एङ्कर उठाउर्न वा िमुद्रमा फ्ाँ क्न जहाजको मालिल्लो िागमा जोलड्एको
लवन्च प्रयोग गछम ।[इकारी] (एन्कर) जहाजको एक स्थिलतमा बाँ ध्न िमुद्रीतटमा रास्थखर्ने वजर्न। यिमा पंजाहरू हुन्छर्न् जुर्न
जहाजिाई स्थिलतमा राख्नको िालग िमुद्रीतिमा घुिाइन्छ।
[सोिार] लिधै िे ख्न र्निलकर्ने िमुन्द्री फेिको आकार र्नाप्ने मेलिर्न।[रे ड्डो] (ध्वनि रे खा) र्नाप्नको िालग लर्नशार्नहरू बर्नाएको ड्ोरीको अन्त्यमा तौि िएको र्नाप्ने औजार, ड्ोरीमा रहेका
लर्नशार्नहरू पढे र िमुद्रको गलहराइ िलजिै मापर्न गर्नम िमुन्द्रमा फ्ाँ लकन्छ।
[फुह्यो] (बुओए) लर्नमाम ण िाइटको गैर-लर्नमाम ण जहाजहरूिाई िूलचत गर्नम लर्नमाम ण िाइट वररपरर रास्थखएको
109

उपकरण। लतर्नीहरूमध्ये केही रातमा चस्थम्प्कन्छर्न्।
[कोयाइता] (स्टील नशट पाइल) फिामको पातिो पत्रिे
बर्नेको। एकि स्थिि लशट पाइिका िु बै छे उमा इन्टरिक िलर्नर्ने
हुकहरू हुन्छर्न् जििे स्थिि लशट पाइििाई एकअकाम िँगबुओएजोड्् िछ। लतर्नीहरू लित्ता बर्नाउर्नको िालग एक अकाममा
जोलड्एका हुन्छर्न् जििे माटोिाई ित्कर्नबाट बचाउँ छ।[कोकािकुई] (स्टील ट्यूब पाइल) फिामको गोिाकार पातिो
प्लेटहरूिे बर्नेको ट्यूबको आकारको पाइि। स्थिि ट्यूब
तरङ्ग घटाउर्ने
ब्लकहरू

पाइिहरू लवलिन्न आकारहरूमा आउँ छर्न्, 40-50 िेन्टीलमटरिे स्थख1 लमटर व्यािमा।

[कङ् क्रीट ब्लक] िार्ना कङ्ग्क्रीट ब्लकहरू बर्नाउँ िा, िापर्ना गिाम र अिेम्बि गिाम तरङ्ग प्रलतरोधी िंरचर्ना
लिजमर्ना गर्नम िक्छ। लवलिन्न आकारका कङ्ग्क्रीट ब्लकहरू िमुद्री इस्थन्जलर्नयररङ्ग कायमहरूमा प्रयोग गररन्छ।
[Caisson] ब्रेकवाटर, क्वय र अन्य िामुलद्रक िंरचर्नाहरू लर्नमाम णगर्नम प्रयोग गररर्ने कङ्ग्क्रीटबाट बर्नेको ठूिो बक्स। ठूिाहरू
िम्बाइ, चौड्ाइ र उचाइमा 20 लमटरिन्दा बढी हुन्छर्न्।
[सुतेइशी] (एकसर्ाि ररपयााप) लर्नमाम णको िालग िमार्न आकारCaisson(30 ~ 1,000 लकिो) र बि िएको ढु ङ्गा। लतर्नीहरू टर ापेजोइड्आकारको िाइट (फाउन्डे शर्न माउन्ड) लिजमर्ना गर्नम िुपारे र िंरचर्नाहरू बर्नाइन्छ।

5.1. 4 इिार खन्ने काया[बोररङ र्ेनसि] (नड्र नलिंग र्ेनसि) जलमर्नमा अपेक्षाकरत िार्नो-व्यािको प्वाि खन्नका िालग मेलिर्नहरू। यो इर्नार
खन्नका िािै िूवैज्ञालर्नक िवेक्षणका िालग प्रयोग गररन्छ। उत्खर्नर्न घुमाउर्ने र ठोक्ने बिहरू द्वारा गररन्छ। रोटरी
लड्र लिङ्ग मेलिर्न, ठोक्ने लड्र लिङ्ग मेलिर्न, रोटरी ठक्कर लड्र लिङ्ग मेलिर्न आलि हुन्छर्न्।
[नबट] रोटरी कोहो (रोटरी लड्र लिङ्ग लवलध) मा प्रयोग हुर्ने पुजामिे लबटिाई घुमाएर जलमर्नमा खन्न लमल्छ।

110

[एयर हथौड्ा] एयर-हिौड्ा लवलधमा प्रयोग गररएको पुजाम। लड्र ि शाफ्टको अन्त्यमा जोलड्एको यििे घुमाउर्ने रठक्कर बिहरूद्वारा जलमर्नमा खन्दछ। हिौड्ाको अन्त्यमा एउटा प्वाि हुन्छ र लड्र ि शाफ्ट माफमत पठाइएको
हावाको चापिे खर्नेको माटोिाई जलमर्निन्दा मालििम्म उड्ाउर्न िक्छ।
[बोररङ पम्प] बोरहोिबाट िूलमगत पार्नी पम्प गर्नम प्रयोग गररर्ने पम्प। यो बोररङ्ग मेलिर्निँग िंयोजर्न मा प्रयोग
गररन्छ।

5.1.5 वेलपोइक्तन्टङ
[वेलपोइन्ट] छान्ने जािी जलड्त पार्नी जम्मा गर्ने पाइप। यो पार्नी आपूलतम पाइपको अन्त्यमा जोलड्एको हुन्छ
जििाई राइजर पाइप िलर्नन्छ।
[केनसङ काि] (केनसङ पाइप) ड्बि-पाइप वेिपोइन्टमा लित्र राइजर पाइप िएको बालहरी पाइप। भ्याकुम
पम्पको प्रयोग इर्नारको वररपररको लछद्र पार्नी बिपूवमक जम्मा गर्नमको िालग आवरण पाइप लित्र भ्याकुम लिजमर्ना
गर्नम प्रयोग गररन्छ।
[रोटरी ठक्कर नड्र ल] घुमाउर्ने र ठक्करद्वारा जलमर्नमा प्वािहरू लड्र ि गर्ने मेलिर्न। वेिपोइस्थन्टङ्ग लवलधमा योठूिो व्यािको वेिपोइन्टहरूमा प्वािहरू लड्र ि गर्नम प्रयोग गररन्छ।
[वाटर जेट] जलमर्नमा राइजर पाइपहरू धिाउर्नको िालग पार्नीको जेट बर्नाउर्न प्रयोग गररर्ने पम्प। टु प्पोमा
र्नोजिबाट पार्नीको उच्च-िबाबको जेट प्रयोग गररन्छ जिको माध्यमबाट राइजर पाइप धिाइन्छ।

5.1.6 पक्की गिे काया[अलकत्रा] पक्की गर्नममा प्रयोग गररर्ने िामग्री। यो पेटरोि वा लड्जेि उत्पािर्न गिाम बाँकी रहे को अवशेषबाट
बर्नाइन्छ। यो िामान्य तापक्रममा कड्ा हुन्छ र उच्च तापक्रममा तरि हुन्छ।
[असफाल्ट नफनिशर] अिकत्रा फैिाउर्न र िम्याउर्न प्रयोग गररर्ने मेलिर्न। यिमा इस्थन्जर्न, हपर र स्थस्क्रड्
िलहतको टर ् याक्टर खण्ड हुन्छ। िु ई प्रकारका टर याकटर खण्ड हुन्छर्न्:क्रिर िएको प्रकार र पाङ्ग्ग्रा िएकोप्रकार। हपर एउटा लपंजरा जस्तो उपकरण हो जिमा अिकत्रा रास्थखन्छ। स्थस्क्रड् अिकत्रा फैिाउर्नको िालग एकउपकरण हो। हपरको अिकत्रािाई कन्िेयर बेल्टद्वारा स्थस्क्रड्मा पठाइन्छ।
111

[कङ् नक्रट कटर] कङ्ग्लक्रट र अिकत्रा काट् र्ने मेलिर्न।
[ब्रेकर] (पक्की ब्रेकर) पक्की िड्कको िड्क ितह फुटाउर्न प्रयोग गररर्ने मेलिर्न। यििाई हाइड्र ोलिकएक्सकािेटर वा ब्याकहोको टु प्पोमा जोड्े र प्रयोग गररन्छ। यो कङ्ग्लक्रट िंरचर्ना ित्काउर्न र चिार्न उत्खर्नर्नको
िालग पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[नवतरक] िड्कमा अिकत्रा इमल्सीफायर फैिाउर्न प्रयोग गररर्ने मेलिर्न। एउटा ठूिो ट्याङ्कीमा अिकत्रा
इमस्थल्सफायर जड्ार्न गररएको हुन्छ जुर्न गाड्ीको पछालड्बाट

हाते रोिर

अिकत्रा फुटपािमा छलकमन्छ।
[हाते रोलर] एउटा िार्नो हातिे धकेलिर्ने रोड् रोिर।

5.1.7 पाइनलङ काया[अथा नड्र ल कुिाकुकी] (जनर्ि नड्र नलङ् र्ेनसि) काि-इर्न-लिटू कङ्ग्क्रीट पाइलिङ्ग लवलधमा प्रयोग गररर्ने
मेलिर्न जििे पाइिका िालग प्वािहरू लड्र ि गछम । कङ्ग्क्रीट बकेट घुमाएर जलमर्न उत्खर्नर्न गररन्छ। माटोबकेटमा जम्मा हुन्छ र िररएपलछ जलमर्नमा फ्ाँ लकन्छ। यो लवलधिाई माटो लड्र ि लवलध िलर्नन्छ।
[जेजस्युकाइतेि कुिाकुकी] (पूणा क्तिनवङ एक्काभेटर) काि-इर्न-लिटू कङ्ग्क्रीटपाइलिङ्ग लवलधमा प्रयोग
गररर्ने मेलिर्न जििे केलिङ्ग िलर्नर्ने स्थििको ट्युबिाई (वा केलिङ्ग ट्युब) िमात्छ र यििाई 360 लड्ग्री घुमाउँ िैजलमर्नमा धकेल्छ। यो लवलधिाई अि-केिीङ्ग लवलध िलर्नन्छ।
[ग्र्याब हथौड्ा] यो बकेट केलिङ्ग ट्यूबमा माटो र बािुवा िमातेर जलमर्नमा फाल्र्न गर्नम प्रयोग गररन्छ। पूणम केलिङ्ग
लवलधमा पूणम स्थिलवङ्ग एक्सकािेटर िंग िंयोजर्न मा प्रयोग गररन्छ।
[पाइल ड्र ाइभर] लप्र-काि पाइिहरू िेट गर्नम प्वािहरू लड्र ि गर्ने मेलिर्न। ठूिा मेलिर्नहरूको िालग, लड्र िखण्डिाई स्थिर रूपमा िहारा लिर्न तीर्न-लबन्िु िएको पाइि ड्र ाइिर हुन्छ।

5.1. 8 स्क्याफोल्डीङ काया[आनशबायोउ बुजाइ] (स्क्याफोल्डीङका पाटा हरू) स्क्याफोल्डीङ्ग लर्नमाम ण गर्ने पाटम हरू। ट्यूब स्क्याफोल्डीङ्ग,फ्रेम स्क्याफोल्डीङ्ग, र ररङ्गिक स्क्याफोल्डीङ्गका िालग प्रयोग गररएका िामग्रीहरू एकअकाम िन्दा लिन्न हुन्छर्न्।
112

[कुसाबी नकन्केचुनशकी आनशबायोउ बुजाइ] (ररङलक स्क्याफोल्डीङका पाटा हरू) कुिाबी लकन्केचुलिकी

आलिबा (ररङ्गिक स्क्याफोल्डीङ्ग) एक प्रकारको स्क्याफोल्डीङ्ग हो जििे एकि हिौड्ािे अिेम्बि गर्नम रछु ट्याउर्न लड्जाइर्न गररएको स्क्याफोल्डीङ्ग पाटम हरू प्रयोग गछम । आधारिूत पाटम हरूमा ज्याकहरू, पोष्टहरू,ह्यान्डरे िहरू, हुकहरू, ब्राकेटहरू, क्रि ब्रेिेिहरू, स्थिि लिँढीहरू, रे िहरू र वाि ज्याकहरू िमावेश छर्न्।
आधारिूत पाटम हरू स्थखयाको प्रलतरोध गर्नम र िालयत्व प्रिार्न गर्नम जस्ता कोलटङ्ग गररएको हुन्छ।
[वाकुगुर्ी आनशबायोउ बुजाइ] (फ्रेर् स्क्याफोल्ड पाटा हरू) वाकुगुमी आलशबा (फ्रेम स्क्याफोल्ड) एकप्रकारको स्क्याफोल्डीङ्ग हो जिमा आधारिूत पाटम हरू जस्तै ज्याक, क्रि ब्रेि र हुकहरू िलहतको स्थिि
स्क्याफोल्डहरू पोटम ि फ्रेमहरू वररपरर अिेम्बि गररन्छ। आधारिूत पाटम हरूमा फमाम , ज्याक, क्रि ब्रेि, जोइन्ट
लपर्न, स्क्याफोल्ड प्लेक्स, वाि टाई एङ्करहरू, ह्यान्डरे िहरू, िेजरहरू, र औंिाहरू बोड्म हरू िमावेश छर्न्।
[तान्काि आनशबायोउ बुजाइ] (ट्युब स्क्याफोल्डीङ पाटा हरू) तान्कार्न आलशबा (ट्युब स्क्याफोल्डीङ्ग) एकप्रकारको स्क्याफोल्डीङ्ग हो जिमा क्याम्पहरू प्रयोग गरी 48.6 लममी-व्याि स्थिि ट्यूबहरू बर्नेको गोिाकार
खोक्रो खण्डहरू बाँधेर अिेम्बि गररन्छ। स्क्याफोल्डीङ्गको आकार िलचिो रूपमा पररवतमर्न गर्नम िलकन्छ,यििाई िाँघुरो ठाउँ हरूमा स्क्याफोल्डीङ्गको िालग प्रयोग गर्नम िलकन्छ। यो शस्थक्त र िुरक्षा को मामिा मा फ्रेम
स्क्याफोल्डीङ्ग िन्दा कम हुन्छ र मुख्यतया होँचा बालहरी पखामिको पेस्थन्टङ्गको िालग स्क्याफोल्डीङ्ग को रूप माप्रयोग गररन्छ। आधारिूत पाटम हरूमा गोिाकार खोक्रो खण्ड, फुट प्लेट, क्याम्प, गोिाकार खोक्रो खण्ड ब्राकेट,फ्रेमस्क्याफोल्डीङ्ग

ट्यूबस्क्याफोल्डीङ्ग

ररङ्गिक स्क्याफोल्डीङ्ग

स्क्याफोल्ड बोड्म जोड्हरू िमावेश छर्न्।

[ताङ्काि पाइप] (गोलाकार खोक्रो खण्ड) 48.6 लममी-व्यािको स्थिि ट्यूबहरूबाट बर्नेको स्क्याफोल्डीङ्गको
िालग ट्यूबहरू।
[जोइन्ट] गोिाकार खोक्रो खण्डहरू जड्ार्न गर्नम प्रयोग गररर्ने पाटम ।113

[कोतेई बेस] (फुट प्लेट) एक ठाड्ो गोिाकार खोक्रो खण्ड िाई ठाड्ो राख्न आधार लफलटङ्ग् (तातेजी (ठाड्ो
गोिाकार खोक्रो खण्ड))।
[क्ल्याम्प] गोिाकार खोक्रो खण्डहरू ठाड्ो वा तेिो रूपमा जड्ार्न गर्नम प्रयोग गररर्ने हाड्म वेयर। 90-लड्ग्री क्याम्पर िमायोजर्न योग्य क्याम्पहरू हुन्छर्न्।
[सुनजकाई] (क्रस ब्रेस) हावा वा अन्य कारकहरू बाट स्क्याफोल्डीङ्गहरू ढल्र्नबाट रोक्न प्रयोग गररर्ने पाटम । योपोष्टहरू बीचमा तेिो रूपमा रास्थखएको हुन्छ।
[अनशबाइता] (स्क्याफोल्ड बोड्ा ) बोड्म हरू जििे काम गर्ने गल्ली र स्क्याफोल्डीङ्गमा प्लेटफममको रूपमा कामगछम ।क्रि ब्रेि
क्याम्प

गोिाकार खोक्रो

क्याम्प

गोिाकार
खण्डखोक्रो
खण्डफुट प्लेट

स्क्याफोल्ड
बोड्मफुट प्लेट

[िुिोइता] (हुक सनहतको स्क्याफोल्डीङ फयाक)हुक िलहतको
स्क्याफोल्डीङ्ग फयाकस्क्याफोल्डीङ्गको काम गर्ने फ्लोरको रूपमा काम गर्ने पाटम ।स्क्याफोल्ड बोड्म हरू िन्दा फरक यििाई ठाड्ो गोिाकार
खोक्रो खण्डमा जोलड्एको बीमहरूमा

जोड्् र्न हुकहरू

हुन्छर्न्।
[ताङ्काि ब्राकेट] (गोलाकार खोक्रो खण्ड ब्राकेट) स्क्याफोल्डीङ्ग बोड्म िाई तिबाट िहारा लिर्न प्रयोग गररर्ने
पाटम । हुकिलहतको स्क्याफोल्डीङ्गिाई कोणमा िहारा लिइर्ने तेिो िाग।114

[हबाकी] (टो बोड्ा ) स्क्याफोल्डीङ्ग बोड्म को बालहरी लकर्नारमा
जोलड्एको बोड्म िामग्री। वस्तुहरू खस्नबाट रोक्नको िालगजोलड्एको।
[खाबेचुिागी]

(वाल

टाई

एिं कर)

पखामि

र

अन्य
गोिाकार खोक्रो खण्डब्राकेट

िंरचर्नाहरूिाई ढल्र्नबाट जोगाउर्न स्क्याफोल्डीङ्गहरू बाँध्ने
पाटम ।
[बोउ'ओि यािल] (ध्वनि प्रनतरोिी यािल) ध्वलर्न
प्रलतरोधको िालग स्क्याफोल्डीङ्गमा जोलड्एको यार्नि।टो बोड्म

एयुलमलर्नयम वा िे र्निेि िीिका िामग्रीहरूिे पलर्न आगोफैलिर्नबाट रोक्नको िालग काम गछम र्न्।
[बोउ'ओि शीट] (ध्वनि प्रनतरोिी पत्र) पार्ना ध्वलर्न
प्रलतरोधको िालग स्क्याफोल्डीङ्गमा रास्थखर्नेएक एक पत्र।
[आजजेि ब्लक] (सुरक्षा ब्लक) स्क्याफोल्डीङ्ग कामिारहरूिाई
उचाइबाट खस्नबाट रोक्न प्रयोग गररर्ने उपकरण। िेफ्टी ब्लकको हुकिेफ्टी बेल्टमा जोलड्एको हुन्छ।
[बान्सेि] (र्ोटो तार) स्क्याफोल्डीङ्ग अिेम्बि गर्नम प्रयोग गररर्ने मोटोतारिाई बान्सेर्न िलर्नन्छ। यििाई िामान्य तार िन्दा बलियो बर्नाउर्न,फिामिाई तापिे प्रशोधर्न गररन्छ र त्यिपलछ लबस्तारै लचिो हुर्न लिइन्छ।
[बान्सेि कटर] (र्ोटो तार कटर) बाक्लो तार काट् र्न प्रयोग गररर्ने औजार।

मोटो तार कटरमोटो तार

115िुरक्षा ब्लक[नचिो] लतखो टु प्पो िएको घुमाउरो औजार। यो मोटो तारहरू बाँ ध्न र कस्न प्रयोग गररन्छ।
[नचिो चुकी ऱ्योगुची ऱ्याचेट रे न्च] (नचिो सनहतको दु ईर्ुखे ऱ्याचेट रे न्च) लग्रपको एक छे उ लतखो पाररएको
हुन्छ जििे बाक्लो तारहरू आलििाई कस्न लमल्छ। लतखो पाररएको छे उिाई लशर्नो (चीर्नो) िलर्नन्छ। प्वाि िएकोअको छे उिे बोल्टहरूिाई कस्न र खोल्र्न लमल्छ। यो स्क्याफोल्डीङ्ग र ड्ण्डी लर्नमाम ण मा प्रयोग गररन्छ।
िीपिज्याकहरूिे मुख्य रूपमा प्रयोग गर्ने िाइज 17 x 21 लममी हो।लचर्नो िलहतको ऱ्याचेट रे न्चलचर्नो

[ऱ्याचेट रे न्च] क्लच िमावेश िएको रे न्च जििे घुमाउर्ने
लिशािाई एक लिशामा लर्नलित गछम (जििाई ऱ्याचेट लकको(ऱ्याचेट मेकालर्नज्म) िलर्नन्छ)। ऱ्याचेट मेकालर्नजमिे लििरको
अगालड् र पछालड्को गलत प्रयोग गरे र बोल्ट र र्नटहरूिाई
कुशितापूवमक घुमाउर्न लमल्र्ने बर्नाउँ छ। स्थिि फ्रेलमङ्ग कायममाएक छे उमा लचर्नो वा लतखो आकारको िएको ऱ्याचेट रे न्चलचर्नो िलहतको ऱ्याचेट रे न्चप्रयोग गररन्छ।

5.1.9 क्तस्टल फ्रेनर्ङ काया[बोरुनशि] (नड्र फ्ट नपि) बोल्ट प्वािहरू र्नलमिेको अविामा ठोकेर स्थिि खण्डको जोइन्टहरूमा बोल्ट
प्वािहरू पङ्ग्स्थक्तबद्ध गर्नम प्रयोग गररर्ने उपकरण।

116

[रे न्च, स्क्यािर] बोल्ट र र्नटहरूिाई घुमाएर कस्न र खुकुिो पार्नम
प्रयोग गररर्ने औजार। अमेररकर्न अंग्रेजीमा, यििाई रे न्च िलर्नन्छ रलब्रलटश अंग्रेजीमा स्क्यार्नर। लतर्नीहरू िु वैको अिम अंग्रेजीमा एउटै होतर जापार्नमा लतर्नीहरूिे फरक उपकरणहरू बुझाउँ छर्न्। रे न्चमा

स्क्यार्नरषट् कोण टु प्पो हुन्छ र यििे बोल्टिाई छ वटा लबन्िु मा िमात्छ
जबलक स्क्यार्नरमा खुिा टु प्पो हुन्छ र बोल्टिाई िु ईवटा लबन्िु मा िमात्छ।
[र्ेगािे रे न्च] (बक्स रे न्च) लग्रपको िु बै छे उमा फरक व्यािको छे उ िएको रे न्च।[कक्तििेशि रे न्च] िु ईवटा लबन्िु मा बोल्ट र र्नटहरू िमात्ने र घुमाउर्ने खुिा ठाउँ िएको रे न्च। एक िंयोजर्न रे न्चएक स्क्यार्नर अन्त र एक बक्स ररन्च अन्त िंग एक ररं च हो। अन्त्यिाई लग्रपको 15 लड्ग्री कोणमा गररएको हुन्छ
त्यिैिे कुशि कामको िालग घुमाउर्ने िर ोक प्रिार्न गर्नम पछालड् र अगालड्को िागहरू वैकस्थिक रूपमा प्रयोग
गर्नम िलकन्छ।
[इम्प्याक्ट रे न्च] लबल्ट-इर्न ह्यामरबाट इम्प्याक्ट प्रयोग गरे र षट् कोण बोल्टहरू घुमाउर्न र कस्नको िालग शस्थक्त
उपकरण।

5.1.10 क्तस्टल सुदृढीकरण कार्य (ड्ण्डीको कार्)[तेक्तक्कि कटर] (ड्ण्डी कटर) एक उपकरण िबिीकरण स्थिि
ड्ण्डीहरू काट् र्न प्रयोग गररन्छ। चार प्रकारहरू छर्न्: म्यार्नुअि,म्यार्नुअि हाइड्र ोलिक, इिेस्थक्टरक हाइड्र ोलिक र लटप ब्लेड् िएकोइिेस्थक्टरक ड्ण्डी कटरइिेस्थक्टरक गोिाकार आरी।[दे न्दो तेक्तक्कि कटर] (नवद् युतीय ड्ण्डी कटर) ब्लेड् िार्नम रड्ण्डी काट् र्न हाइड्र ोलिक पम्प प्रयोग गर्ने शस्थक्त उपकरण।
ड्ण्डीिाई लटपिे िमालतन्छ र यिको लवरुद्ध ब्लेड् लिचेर कालटन्छ।[दे न्दो युआचुनसकी तेक्तक्कि कटर] (नवद् युतीय हाइड्र ोनलकड्ण्डी कटर)लबजुिी र हाइड्र ोलिक िबाब प्रयोग गरे र ड्ण्डी काट् र्निक्ने पोटे बि काट् र्ने मेलिर्न ।

117ड्ण्डी बेन्डर

[तेक्तक्कि बेन्डर] (ड्ण्डी बेन्डर) ड्ण्डी बङ्ग्ग्याउर्न प्रयोग गररर्ने
उपकरण।[दे न्दो युअचुनसकी तेक्तक्कि र्ागेकी] (नवद् युतीय हाइड्र ोनलकड्ण्डी बेन्डर) पोटे बि बेन्डर जििे लबजुिी र हाइड्र ोलिक प्रेिर

Stationaryअचि ड्ण्डी
rebar बेbenderन्डरप्रयोग गरे र ड्ण्डीिाई बङ्ग्ग्याउर्न िक्छ।
[तेइनचनसकी तेक्तक्कि र्ागेकी] (अचल ड्ण्डी बेन्डर) अचि ड्ण्डी
बेन्डर मुख्यतया ड्ण्डी प्रशोधर्न प्लान्टहरूमा प्रयोग गररन्छ।
[तेक्तक्कि केिोकुनक] (ड्ण्डी बााँध्ने उपकरण) ड्ण्डी बाँ ध् को िालगएक शस्थक्त उपकरण। ड्ण्डीहरू क्रि हुर्ने ठाउँ मा हात घुिाउर्नुहोि् रड्ण्डी बाँध्ने
उपकरणलतर्नीहरूिाई बाँ ध्न लटर गर तान्नुहोि्।
[स्पेसर] ड्ण्डीको स्पेि (ड्ण्डी र फमाम बीचको स्पेि) िुरलक्षत गर्नम पुजाम। िाइड्हरूका िालग स्पेिरहरूिाई ड्ोर्नट् ि िलर्नन्छ र स्क्याब वाबीमको मालि र ति िमात्ने पुजामहरूिाई बार िपोटम िलर्नन्छ
[ड्ोिट] ड्ोर्नट आकारको स्पेिरहरू कोिम, बीम र लित्ताहरूमा िहीकङ्ग्लक्रट किर मोटाइको िालग ठाउँ िुरलक्षत गर्नम ड्ण्डीहरूमा लफटडोनटगररन्छ।
[कारार्ेल] फ्लोरको कङ्ग्लक्रट किरको िही मोटाइको िालग ठाउँकारामेल

िुरलक्षत गर्नम फ्लोर ड्ण्डीहरू मुलर्न रास्थखएको पािा आकारको लिमेन्ट
मििाको ब्लकहरू।
[पुरा याप] (प्लाक्तस्टक याप)चोट िाग्नबाट जोलगर्न िुरक्षा उपायको रूपमा ड्ण्डी राख्ने काम पूरा िएपलछ ठाड्ो जोइन्ट बारहरूको मालि रतेिो बारहरूको छे उमा प्लास्थिकको टोपीहरू स्पष्ट रूपमा रास्थखन्छ।

118

प्लास्थिक टोपी[ओररजाकु] (फोक्तल्डङ रुलर) छोटो िम्बाइ र्नाप्ने औजार। यो मुख्यतया फाइबरग्लाि वा काठको िामग्रीबाट
बर्नेको हुन्छ र यिको लवस्ताररत िम्बाइ एक लमटर हुन्छ। एक्लै काम गिामवा काम गर्नम गाह्रो िएको अविामा यो उपयोगी हुन्छ लकर्निर्ने यो फोल्ड
गर्नम िलकन्छ। यो उपकरण अक्सर ड्ण्डीको काम मा प्रयोग गररन्छ।
फोल्डीङ्ग रुिर[केिोकुसेि] (बााँध्ने तार) ड्ण्डीहरू बाँ ध्न प्रयोग गररर्ने एउटा र्नरम
स्थििको तार (िामान्यतया मोटाईमा र्नम्बर 21)।बाँध्ने तार[ह्याकर] स्थिि बारहरूिाई एकिाि जोड्् र्ने र लमिाउर्ने कायमिाई तेस्थक्कर्न

र्नो केस्सोकु िलर्नन्छ। ड्ण्डीहरू बाँध्न प्रयोग गररर्ने बाँध्ने तारिाई घुमाउर्न रकस्न प्रयोग गररर्ने उपकरणिाई ह्याकर िलर्नन्छ। यो एक ड्ण्डी कामिारको िालग िबैिन्दा महत्त्वपूणम उपकरण हो। ह्याकरिाई िण्डारण गर्नमको
िालग ह्याकर केि हुन्छ।
ह्याकर

[िीफुदा/एफु] (ट्याग) िाइज, प्रयोग, प्रयोगको स्थिलत र िाइटमा
याइएका ड्ण्डीको िङ्ग्ख्या िे खाउर्ने ट्याग। यििाई पातिो तारप्रयोग गरे र ड्ण्डीमा बाँ लधएको हुन्छ।

5.1.11 ड्ण्डी स्पलाइनलनसङ कायाराम लिलिन्डर

[काआचुनक] (दबाव प्रणाली) एउटा हाइड्र ोलिक पावर एकाइ, एउटाउच्च-िबाव र्निी र एउटा ऱ्याम लिलिन्डर लमिेर बर्नेको खण्ड, जििेप्रेशर वेस्थल्डङ्गको िालग आवश्यक हाइड्र ोलिक िबाव उत्पन्न गछम ।प्रेशर वेस्थल्डङ्ग
लफक्सचर

[अिेचुनक] (प्रेशर वेक्तल्डङ नफक्सचर) खण्ड जिमा िु ईवटाड्ण्डीहरू िबाब-वेस्थल्डङ्ग गर्नम िेट गररन्छर्न्। यो एक प्रेशर पम्प द्वारा उत्पन्न हाइड्र ोलिक िबाव द्वारा िंचालित
हुन्छ।

119

[रार् नसनलन्डर] हाइड्र ोलिक िबाविाई िबाव प्रणािीमा िार्नान्तरण गर्नम
प्रयोग गररर्ने यन्त्र।
[कोउआचु िली] (उच्च दावावको िली) िलचिो बङ्ग्ग्याउर्न लमल्र्ने िंरचर्ना
िएको र्निी जििे उच्च िबाविाई िेग्न िक्छ।[दे न्दोनशकी काआचुसोची] (इलेक्तक्टर क प्रेशराइजर) एक हाइड्र ोलिक पम्पजििे प्रेशराइलजंग पावरिाई इच्छा अर्नुिार िेट गर्नम िक्छ। प्रेशर उत्पन्न गर्ने

इिेस्थक्टरक प्रेिराइजर

प्रलक्रयािाई हातमा रहेको स्थस्वचिे खोल्र्न र बन्द गर्नम िलकन्छ।
[नजदोउ काआचुसोची] (स्वचानलत प्रेशराइजर) प्रेशर उत्पन्न गर्ने प्रलक्रयािाई स्वचालित िबाबको िालग प्रोग्राम
गररएको मलिर्न।
[बिार] (वेक्तल्डङ टचा) प्रेशर वेस्थल्डङ्ग गररर्ने िागको जोड्ाइिाई
तताउर्नको िालग आगो उत्सजमर्न गर्ने खण्ड। लवलिन्न आकारहरू
हुन्छर्न्।

बर्नमर

[सुइकि] (ब्लोपाइप) अस्थक्सजर्न र एलिलटिीर्न ग्याि लमिाउर्न रब्लोपाइप

लवतरण गर्नमको िालग तताउर्ने उपकरण।
[इको-भल्भ] एकै िमयमा अस्थक्सजर्न र एलिलटिीर्न ग्याि प्रवाह
खोल्र्न र बन्द गर्नम लड्जाइर्न गररएको िल्भ। यििाई ब्लोपाइपमाइको िल्भ

जोड्े र प्रयोग गररन्छ।
[गाइकाि सोकुतेइयोउ नकगु] (वेक्तल्डङ गेज) प्रेशर वेस्थल्डङ्गको
बल्जको व्याि र चौड्ाइ र्नाप्ने एउटा लर्नरीक्षण उपकरण।
[च्यो'ओन्पा तजशोनक] (अल्टर ासोनिक फ्ला नड्टे क्टर) प्रेशर
वेस्थल्डङ्ग गररर्ने िाग अल्टर ािोलर्नक तरं गहरू िगाएर गरे र आन्तररक
खराबीहरू पत्ता िगाउँ र्ने लर्नरीक्षण उपकरण।
[नहप्पारी नशकेन्की] (टे न्साइल परीक्षक) टे न्साइि परीक्षण गिेमेलिर्न, जििे प्रेशर-वेस्थल्डङ्ग गरे को ड्ण्डीहरू तार्नेर शस्थक्त परीक्षण
120वेस्थल्डङ्ग गेजगछम ।
[र्ागे नशकेन्की] (बेन्ड परीक्षक) मेलिर्न जििे प्रेशर-वेस्थल्डङ्ग गरे कोड्ण्डीहरूको शस्थक्त परीक्षण गर्नम बङ्ग्ग्याउर्ने परीक्षणहरू गछम ।[PS ररङ्ग] प्रेशर वेस्थल्डङ्ग गररर्ने िागहरूको अक्सीकरण रोक्ने एक उच्चमोिीकुिर वजर्न घटाउर्ने एजेन्ट। यििे हावा र वषाम प्रलत पलर्न कम िंवेिर्नशीिPS ररङ्ग

बर्नाउँ छ।

5.1.12 वेक्तल्डङ काया[नहफुकु आका योउसेचुसुकी] (नशल्डे ड् आका वेक्तल्डङ र्ेनसि)धातुको कोरिाई कोलटं ग िामग्रीिे ढालकएको वेस्थल्डङ्ग रड् प्रयोग
("फ्लक्स" िलर्नर्ने) गर्ने वेस्थल्डङ्ग मेलिर्न। वेस्थल्डङ्ग मेलिर्न को यो प्रकार

लशल्डे ड् आकम वेस्थल्डङ्ग मेलिर्न

अक्सर कामको िाइटहरु मा प्रयोग गररन्छ। लशल्डे ड् आकमवेस्थल्डङ्ग मेलिर्निे

वेस्थल्डङ्गिाई कलहिेकाहीँ तेयोउिेचु

(म्यार्नुअि वेस्थल्डङ्ग) िलर्नन्छ लकर्निर्ने यो पूणम रूपमा हातिे
गररन्छ।

वेस्थल्डङ्ग रड्[योउसेचुबो] (वेक्तल्डङ रड्) वेस्थल्डङ्ग गर्नमको िालग आधारिूत
धातुिाई बन्धर्न गर्नम प्रयोग गररर्ने धातुको रड्हरू। प्रेशर र ग्याि वेस्थल्डङ्गमा यो पग्लन्छ र आधार धातु िंग एकहुन्छ।
[यात्तोको] (प्लायर) तातो फिाम र अन्य िामग्रीहरू िमात्न फिामिे बर्नेको
औजार। यिमा धातुको िु ईवटा ड्ण्डीहरू हुन्छर्न् जुर्न एउटा लहन्जद्वारा
जोलड्एको हुन्छ। लतर्नीहरूिाई लििरे जको लिद्धान्त प्रयोग गरे र बलियो बिकोप्लाएरिाि वस्तुहरू िमात्न प्रयोग गर्नम िलकन्छ। लतर्नीहरूिाई वेस्थल्डङ्गमा चीजहरू
घुमाउर्न पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[सेनकनहचु] (ढु ङ्गा ले कोिे) वेस्थल्डङ्ग र टचम कटार्नका िालग फिामका प्लेटहरू इत्यालिमा केगाकी (कोरे को121लचन्हहरू) कोर्नम प्रयोग गररर्ने औजार। केगाकी (कोरे को लचन्हहरू) को अिम िामग्रीमा कोर्नुम र रे खाहरू कोर्नुम हो।[स्क्याटर फुच्याकु बोनशजाइ] (एन्टी-स्क्याटर कम्पाउन्ड) स्क्याटर िर्नेको वेस्थल्डङ्गको क्रममा उलछिीएका
स्क्याग र धातुका कणहरू हुर्न्। लतर्नीहरूिे वेस्थल्डङ्ग लफलर्नशको गुणस्तर कम गर्नम िक्ने हुर्नािे यो कम्पाउन्ड
स्क्याटरिाई टाँ लिर्नबाट रोक्न प्रयोग गररन्छ। कम्पाउन्ड ब्रश वा स्प्रे द्वारा
वेस्थल्डङ्ग गर्नुम अलघ िामग्रीमा िागू गररन्छ।
[नशल्ड-र्ेन्चुकी हेलर्ेट] (वेक्तल्डङ हेलर्ेट) हेिमेट जिमा नशल्ड
जोलड्एको हुन्छ जििे िम्पूणम अर्नुहारको िुरक्षा गछम । मुख्यतयाफेि लशल्ड िएको हेिमेट

वेस्थल्डङ्ग कायमको िालग प्रयोग गररन्छ।

5.1.13 फर्ाा नसकर्ीफमम टाई

[फर्ा टाई] फमाम स्पेलिङ्ग स्थिर राख्न, बाटो िुधार गर्नम, रकङ्ग्लक्रटको पार्श्म िबाबको कारण फमाम बालङ्गर्न रोक्नको

कङ्ग्लक्रट लित्तागोि लविाजक

िालग लविाजकहरूिँग जोलड्एको उपकरण। यो ट्यूबहरू

पी-कर्नबाँ ध्न प्रयोग गररन्छ।
[र्ारु सेपरे टर] (गोल नवभाजक) एक उपकरणिाई

गोिाकार खोक्रो
खण्डफमाम प्लाइवुड्

िामान्यतया िेपा वा मारुिेपा िलर्नन्छ कङ्ग्लक्रटको मोटाई
लर्नमाम ण रे खालचत्रमा िंकेत गररए अर्नुिार होि् िर्नेर एकअकाम लतरताङ्कान पाइपफकेको फमाम को बीचमा रास्थखएको हुन्छ।
[पी-कि] लविाजकको अन्त्यमा जोलड्एको प्लास्थिकको िाग।लविाजकको िु बै छे उमा जोलड्एको, लतर्नीहरूिे फमाम यार्नििाई

कोकान पाइपठाउँ मा राख्छर्न्।
[ताङ्काि पाइप/कोकाि पाइप] (गोलाकार खोक्रो खण्ड, क्तस्टल ट्यूब) फमाम को बि बढाउर्न प्रयोग गररर्ने
िामग्री। गोिाकार खोक्रो खण्डहरू गोिाकार हुन्छर्न् िर्ने स्थिि ट्यूबहरू वगम-आकारका हुन्छर्न्।
[साङ्गी] (बात्तेि) प्लाईवुड्िँग िँगै प्रयोग गररएको काठको 25 x 50 लमलमको काठको टु क्रा। फमाम हरू िप

122बलियो बर्नाउर्न यार्निहरू बीचको जोड्हरूमा प्रयोग गररन्छ।
[सेनकइता] (फर्ाा प्लाइवुड्) फमाम बर्नाउर्न प्रयोग गररर्ने प्लाईवुड्। िामान्यतया 12 लममी बाक्लो कोर्नपार्ने (फमामप्लाईवुड्) प्रयोग गररन्छ।
[यािल कातावाकु] (यािल फर्ाा) यार्नि बर्नाउर्नको िालगप्लाइवुड्मा बात्तेर्नका टु क्राहरू ठोकेर बर्नाइएको यार्नि
आकारको फमाम । यार्नि फमम िोहोयाम एर प्रयोगको िालग हो।यार्नि फमाम[बताकाकु] (फ्लोर सपोटा नटिर) 90 लममी वा 105 लममीचौड्ाइ िएको चौकोण काठ। यो ट्यूब को िाहाराहरू खड्ा गर्नम र फ्लोर फ्रेमको िालग गोिाकार खोक्रो
खण्डहरूिाई िमिमर्न गर्नम प्रयोग गररन्छ। यो िारी वस्तुहरू राख्ने प्लेटफममको रूपमा पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[पाइप सपोटा ] (ट्यूब सपोटा ) बीमको तल्लो प्लेटको िालग र फ्लोर फमाम को िालग िमिमर्नको रूपमा प्रयोग
गररएको पाटम । यििे लिच्ने बिहरू बोक्छ। यििाई छोटोमा िापो, िाप्पो, िपोटम आलि िलर्नन्छ।
[तोजबो बाता] (बीर् सपोटा नटिर) चौकुर्ने काठिाई प्राय: तोन्बो िलर्नन्छ र बीमको तिको फमामको िालगगोिाकार खोक्रो खण्ड ( र्नेिा पाइप (जोइि ट्यूब) िलर्नर्ने) बोक्नका िालग पाइप िपोटम हरू लर्नमाम ण गर्नम प्रयोग
गररन्छ।बीम मुलर्न फमामफ्लोर िपोटम
लटम्बर

ट्यूब िपोटम

ट्यूब िपोटमबीम िपोटम लटम्बर

[काकीकोर्ीजाई] (ग्रुनभङ सार्ाग्री) झ्यािका फ्रेमहरू इत्यालिका िालग कङ्ग्लक्रटमा ग्रुिहरू बर्नाउर्नको
िालग फमाम मा जोलड्एको िामग्री। यििाई िामान्यतया अन्कोजाई िलर्नन्छ।
[र्ेङ्गी] (कुिा बिाउिे सार्ग्री) कङ्ग्क्रीटबाट कुर्नाहरू बर्नाउर्न प्रयोग गररर्ने िामग्री।
[र्ेनजबो] (ग्रुनभङ रड्हरू) कङ्ग्लक्रटको िमति ितहमा खाल्डो बर्नाउर्न प्रयोग गररर्ने िामग्री।
[टिाबकल/चेि] फर् ढल्र्न बाट रोक्न र ठाड्ोपर्न िमायोजर्न गर्नम प्रयोग गररन्छ (अिाम त् कोिम र बीमहरूिाई
123

िही रूपमा स्तर लमिाउर्न र िीधा गर्नम)।
[नवभाजक हुक] लविाजकिाई फमाम मा लड्र ि गररएको प्वािमा गाइड् गर्नम प्रयोग गररर्ने उपकरण।
चेर्नटर्नमबकि

लविाजक हुक[फर्ाा टाई र्ावाशी] (फर्ाा टाई स्क्यािर) फमामको जोड्िाई कस्न पार्नम र खोल्र्न प्रयोग गररर्ने उपकरण।
[कारीवाकु ह्यार्र] (फर्ााक ह्यार्र) यो ह्यामरिाई कङ्ग्लक्रट खन्याउर्ने फमाम बर्नाउर्न प्रयोग गररन्छ। यििेलकिा पलर्न तान्न िक्छ।
फमाम हिौडा

फमाम टाई स्क्यार्नर

[हकुरीजाइ] (ररनलज एजेन्ट) हटाउर्न िलजिो बर्नाउर्नको िालग फमाम को ितहमा िगाइर्ने एजेन्ट।

5.1.14 कङ् नक्रट पक्तम्पङ काया[एजीटे टर] एक उपकरण जििे पूवम-लमलश्रत कङ्ग्लक्रटिाई जम्नबाट रोक्नको िालग घुमाई राक्छ। यि प्राकायम
जलड्त टर कहरूिाई टर क एजीटे टर (कङ्ग्लक्रट एजीटे टर टर कहरू) वा र्नामा-कोन्या (रे ड्ी लमक्स कङ्ग्लक्रटटर कहरू) िलर्नन्छ।
[कङ् नक्रट पम्प] एक मेलिर्न जििे हाइड्र ोलिक वा मेकालर्नकि िबाब प्रयोग गरी रे ड्ी लमक्स कङ्ग्लक्रट (कड्ािइर्निकेको कारखार्नामा बर्नाइएको कङ्ग्लक्रट) िाई कङ्ग्लक्रट एजीटे टर टर कहरूद्वारा याइएको फमाम माखन्याउँ छ। िु ई प्रकारका पम्पहरू छर्न्: लपिर्न लशकी (लपिर्न प्रकार) जिमा उच्च चाप हुन्छ र यििे िामो124िू रीमा पम्प गर्नम िक्छ र कम चाप र िीलमत पस्थम्पङ्ग िू री िएको स्कुइज लशकी (लर्नचोर्ने प्रकार)। एउटा यन्त्र
जिमा कङ्ग्लक्रट पम्प िवारी िाधर्नमा रास्थखएको हुन्छ त्यििाई कङ्ग्लक्रट पम्प टर क िलर्नन्छ।
[हपर] (कङ् क्रीट हपर) कङ्ग्लक्रट एलजटे टर टर कबाट रे ड्ी लमक्स कङ्ग्लक्रट प्राप्त गर्ने पाटम । मालर्नि र बालहरी
वस्तुहरू हपरमा खस्नबाट जोगाउर्न कङ्ग्क्रीट हपरिँग स्थस्क्रर्न जोलड्एको छ।[लेभल सेन्सर सोची] (लेभल सेन्सर उपकरण] हपरमा कङ्ग्लक्रटको मात्रा पत्ता िगाउर्ने र मेलिर्निाई
स्वचालित रूपमा िञ्चािर्न र बन्द गर्ने यन्त्र।
[नकजयु तेइसी सोची] (आकक्तिक बन्दगिे उपकरण) मान्छे एजीटे टरमा अड्् लकर्न िागेको वा अड्् लकएको
बेिा कङ्ग्लक्रट पम्पको घुमाई रोक्न प्रयोग गररर्ने उपकरण।
[एजीटे टर नजदोउ तेइसी सोची] (स्वचानलत एजीटे टर रोक्ने उपकरण) हपर स्थस्क्रर्न खोल्दा एलजटे टरकोघुमाई स्वतः रोक्ने उपकरण।
[दोयोकु दे न्ताचु सोची (PTO)] (पावर टे क-अफ (PTO)) कङ्ग्लक्रट पम्पको लवलिन्न िागहरूिाई चालहर्ने पावरइस्थन्जर्नबाट लिर्न प्रयोग गररर्ने उपकरण। कङ्ग्लक्रट पम्प टर क चिाउर्न, आउटररगर र बूम िञ्चािर्न गर्नम रहाइड्र ोलिक जेर्नेरेटरिाई िंचािर्न गर्नम इस्थन्जर्नको शस्थक्त प्रिाररत गररन्छ।
[युआचु काइरो] (हाइड्र ोनलक सनकाट) कङ्ग्लक्रट पम्प टर कको उपकरण चिाउर्न हाइड्र ोलिक िबाब उत्पन्न गर्ने
उपकरण। हाइड्र ोलिक िलकमटमा हाइड्र ोलिक पावर युलर्नट, हाइड्र ोलिक कन्टर ोि युलर्नट, हाइड्र ोलिक एक्युएिर्न
लििम र अन्य िहायक उपकरणहरू हुन्छर्न्।
[नजदोउ युयु सोची] (स्वचानलत लुनब्रकेटर) उपकरण जििे ग्रीि पम्पबाट कङ्ग्लक्रट लिलिन्डर, S-पाइपहरूर एलजटे टरहरूको लबयररङ्गहरूमा ग्रीि पठाउँ छ।[सेजजो सोची] (वाशर) पस्थम्पङ्ग गरे पलछ कङ्ग्लक्रट पम्प टर कहरूको उपकरणको लवलिन्न िागहरूमा बचेको
कङ्ग्लक्रट धुर्न प्रयोग गररर्ने उपकरण।
[बुर् सोची] (बूर्) कस्थन्क्रट राख्र्नु पर्ने िार्नमा ड्े लििरी पाइप याउर्न प्रयोग गररर्ने उपकरण। बूमहरू फोस्थल्डंग,टे लिस्कोलपक वा यी प्रकारहरूको िंयोजर्न हुर्न िक्छर्न्।
[सेन्काई सोची] (बूर् हेरफेर गिे) एउटा उपकरण जििे बूमिाई मालि र ति िाछम र यििाई घुमाउँ छ।[कादाई सोची] (सुपरस्टर क्चर) गाड्ीको बड्ीमा बूम र आउटररगर यन्त्रहरू जोड्् र्ने िंरचर्ना। यिमा िब-फ्रेमर बूम पेड्ेिि हुन्छ।
125

[आउनटर गर सोची] (आउटररगर) कङ्ग्क्रीट पम्प टर कको स्थिरता कायम राख्नको िालग गाड्ीको शरीरबाट
बालहरी रूपमा फैलिएको उपकरण।
[युसोकाि] (नड्नलभरी पाइप) कङ्ग्लक्रट पम्प टर कबाट कङ्ग्लक्रट राख्र्नु पर्ने िार्नमा कङ्ग्लक्रट पुऱ्‍याउर्न प्रयोग
गररर्ने पाइप। यिमा िीधा पाइप, एल्बो पाइप, टे पड्म पाइप, प्लेलिङ्ग र्निी आलि हुन्छर्न्।
[नसर्ेन्ट] कङ्ग्लक्रट बर्नाउर्न प्रयोग हुर्ने िामग्री। पार्नीमा लमिाउँ िा कड्ा हुर्ने गुण हुन्छ।
[कोचुजाइ] (एग्रीगेट) कङ्ग्लक्रट वा लिमेन्ट मििा बर्नाउँ िा लिमेन्टमा लमिाइर्ने बािुवा वा लगिी।
[कोन्वाजाइ] (नर्श्रण एजेन्ट) लिमेन्ट, पार्नी, बािुवा र लगिी बाहे क अन्य कुर्नै पलर्न चीज जुर्न यिको कायम क्षमता
िुधार गर्नम कङ्ग्लक्रटमा िलपन्छ। ड्यास्थम्पङ्ग एजेन्ट, िुपरप्लास्थिकाइजर र हाड्म लर्नङ्ग एक्सेिेटर िमावेश छर्न्।
[िम्प कोि] रे ड्ी लमक्स कङ्ग्लक्रटको गुणस्तर जाँच गर्नम िम्प लशकेर्न (िम्प परीक्षण) िञ्चािर्न गर्नमको िालगएक फमाम । रे ड्ी लमक्स कङ्ग्लक्रट िम्प कोर्नमा खन्याएपलछ, रे ड्ी लमक्स कङ्ग्लक्रटको उचाइमा िएको पररवतमर्न
जाँच गर्नम िम्प कोर्न हटाइन्छ। कङ्ग्लक्रट राख्र्नु अलघ िधैं िम्प परीक्षण गररन्छ।

5.1.15 पेन्टीङ कायाब्रश[हाके] (ब्रश) काठ वा प्लास्थिकको ह्यान्डिको छे उमा जोलड्एको
लब्रििहरूिे पेन्टीङ्ग गर्ने उपकरण। लवलिन्न प्रकारका ब्रशहरू हुन्छर्न्
जिमा लब्रिि ब्रश, रबर ब्रश र फ्ल्याट ब्रश, पेन्टीङ्ग गर्ने क्षेत्र र रं गकोप्रकारमा लर्निमर गछम , जस्तै तेिमा आधाररत वा पार्नीमा आधाररत।
[पाते] (पुट्टी) अिमार्नता हटाउर्न र िब्सटर े टको ितह िमति गर्नम प्रयोग

प्लास्टिक स्प्याटु लागररर्ने पेि-जस्तो िामग्री (जििाई पातेशोरी िलर्नन्छ)।
[हेरा] (स्क्याटु ला) यो औजारिाई रं ग लमिाउर्न, िगाउर्न र कोतरे र हटाउर्न
प्रयोग गर्नम िलकन्छ।
[जुनशबेरा] (प्लाक्तस्टक स्क्याटु ला) पुिी लमिाउर्न, पुिी िर्नम, फैिाउर्न रमास्थस्कङ्ग टे पहरू िबाबिे टाँ स्न िालग प्रयोग गररन्छ। कड्ापर्न (टाँ लिर्ने क्षमता) को आधारमा लवलिन्न प्रकारहरू
छर्न् र लतर्नीहरू लवलिन्न उद्दे श्यका िालग प्रयोग गररन्छ।

126

[कािाबेरा] (िातु स्क्याटु ला) लवलिन्न उद्दे श्यका िालग प्रयोग गररन्छ जस्तै पुिी लमिाउर्ने, िेिलिङ्ग र लफलर्नलशङ्ग
गर्ने र िीिेन्ट लिच्ने।
[जोबाि] (नसर्ेन्ट र्सला बोड्ा ) एक हातिे िमात्ने पातिो बोड्म जिमा लिमेन्ट मििा वा पुिी रास्थखन्छ। लिमेन्ट
मििा बोड्म मा स्क्याटु िा प्रयोग गरे र लिमेन्ट मििा वा पुिी लमिाईन्छ।
[तेगुवा] (प्लास्टरर कोदालो) लित्ताका िामग्रीहरू लमिाएर रङ्ग िगाउर्नु पर्ने ठाउँ मा िैजार्न प्रयोग गररर्ने
औजार। यििाई एक हातिे िमात्न र चिाउर्न िलकर्ने िाइजमा बर्नाईएको हुन्छ।[ऊल रोलर] फरालकिो ितहहरूमा प्रिावकारी पेन्टीङ्गको िालगऊर्न रोिर

प्रयोग गररर्ने रोिर। रोिर ह्यान्डिहरूिँग को िंयोजर्नमा प्रयोग
गररन्छ। िामो लब्रििहरूिे रं गिाई राम्रोिँग लिजाउर्न लमल्र्ने बर्नाउछर ठूिा ितहहरू पेन्टीङ्ग गर्नम उपयुक्त हुन्छ। छोटोिे रौ ँको ड्ाम कमछोड्् छ र िफा लफलर्नश लिजमर्ना गछम । पोिीयुरेलिर्न रोिरहरू पलर्न
हुन्छर्न् जुर्न पार्नीमा आधाररत र लविायक-आधाररत पेन्टहरूको िालगस्क्र्यापरको ब्लेड्

प्रयोग गर्नम िलकन्छ।
[स्क्रेपर] अड्् लकएको पेन्ट रफोहोर हटाउर्न प्रयोग गररर्ने एकउपकरण। पेस्थन्टङ्ग गर्नुम अलघ ितहहरूबाट स्थखया र अन्य फोहरकोतरे र िफागर्ने प्रलक्रयािाई केरे र्न िाग्योउ (स्क्र्यालपङ्ग कायम) िलर्नन्छर यि प्रलक्रयामा स्क्र्यापर प्रयोग गररन्छ। केरे न्बो (स्क्र्यालपङ्ग स्थिक्स) पलर्न िलर्नर्ने ठूिा आकारकािाई स्क्र्यालपङ्ग
कामको िालग मात्र होइर्न फ्लोरबाट पी-टाइिहरू हटाउर्न पलर्न प्रयोग

स्थस्कलिङ्ग र्नाइफ

गररन्छ।
[कावासुकी] (क्तिनभङ िाइफ) यो औजार िुरुमा छािा ताछ्र्न
प्रयोग गररन्थ्यो तर यिको धाररिो ब्लेड्को कारण यो पेन्टीङ्ग
प्रलक्रयामा केरे र्न िाग्योउ (कोतर्ने कायम) को िालग पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[स्प्रे गि] पेन्टको मलिर्नो वाफ स्प्रे गर्नम कम्प्रेिरबाट कम्प्रेि गररएको हावा प्रयोग गर्ने पेस्थन्टङ्ग उपकरण। पेन्टको
आपूलतम लवलध अर्नुिार गुरुत्वाकषमण, िक्शर्न र प्रेशर-लफलड्ङ्ग प्रकारहरू छर्न्।
[र्ाक्तिङ टे प] लर्नलित क्षेत्रहरूिाई पेन्टबाट जोगाउर्न प्रयोग गररर्ने टे प। यो पेन्ट गररएको क्षेत्र र बचाउर्नु पर्ने
127

क्षेत्र बीचको लिमामा िगाइन्छ। यििाई िलजिै लर्नकाल्र्न िलकन्छ। पेन्टिाई खािी ठाउँ बाट लित्र पस्नबाट
रोक्नको िालग टे पिाई औंिािे राम्ररी ति लिच्नुहोि् तालक त्यहाँ कुर्नै उठे को क्षेत्रहरू र्नहोि्।
[र्ािर] (र्ािर टे प) ठूिो क्षेत्र िलजिै िुरलक्षत गर्नम टे प िएको फोल्ड गररएको लशट । टे प पलहिे िुरक्षात्मक
ितहमा िगाइन्छ र त्यिपलछ लशट खोलिन्छ। र्नर्न-स्थिप प्रकार पलर्न उपिब्ध छ।[टे प प्राइर्र] मास्थस्कङ्ग टे प टाँ लिर्न गाह्रो हुर्ने क्षेत्रहरूमा प्रयोग गररर्ने प्राइमर जस्तै कङ्ग्लक्रटको अिमार्न
क्षेत्रहरू। स्प्रे-गर्ने प्रकारका उत्पािर्नहरू प्रायः प्रयोग गररन्छ।

मास्थस्कङ्ग टे पिुरक्षात्मक टे पमास्कर टे पटे प प्राइमर

128

5.1.16 यान्डिेनपङ कायायान्डिेनपङ कायार्ा प्रयोग हुिे उपकरणहरू 1[काररकोर्ी बासार्ी (1)] (छााँट्िे काँ चीहरू) कैँचीिे पात र हाँ गाहरू काटे र झाड्ी र होँचा बगैंचाका
रूखहरूिाई आकार लिर्न प्रयोग गररन्छ
[सेन्तेइ बासार्ी (2)] (एक्तजभल काँ ची) बाक्लो हाँगाहरू काट् र्ने कैँची।
[नकबासार्ी (3)] (हााँगा छााँट्िे काँ ची) पातिो हाँगाहरू काट् र्नका िालग कैँची। लयर्नीहरूिाई उएकीबािामी
पलर्न िलर्नन्छ।
[सेन्तेइ िोकोनगरर (4)] (छााँट्िे आरा) छाँ ट्र्ने कैँचीिे काट् र्न र्निलकर्ने धेरै मोटा हाँ गाहरू काट् र्न प्रयोग गररन्छ।
[चेि आरा (5)] धेरै ब्लेड् िएका चेर्न घुमाएर काट् र्ने औजार। रूखका मुख्य िागहरू काट् र्नका िालग यिकोप्रयोग गररन्छ। लवि् युतीय र इस्थन्जर्न िएको प्रकारहरू हुन्छर्न्।
[झाड्ी नटर र्र (6) (7)] काँटछाँ ट गर्नम प्रयोग गररर्ने उपकरण। िु ईवटा ब्लेड्हरू कैँची जस्तै हाँ गा र पातहरू
काट् र्न स्क्र्यालपङ्ग चािमा िछम र्न्। लवि् युतीय र इस्थन्जर्न िएको प्रकारहरू हुन्छर्न्।
[कारीबाराइकी (8)] (घास काट् िे औजार) झार काट् र्ने औजार।

129

यान्डिेनपङ कायार्ा प्रयोग हुिे उपकरणहरू 2[एन्पी (2)] (चुच्चो कोदालो) रूखको जरा वररपरर फैलिएका जराहरू काट् र्न प्रयोग गररर्ने कोिािो।
[कोिोनकरी (11)] (काठको हथौड्ा) एउटा िार्नो हिौड्ा। यो ओक वा जेल्कोवा जस्ता कड्ा काठबाट बर्नेको
हुन्छ। यो हल्का रूपमा िहारा लिर्ने काठहरू वा अन्य िामग्रीहरू जलमर्नमा धस्न प्रयोग गररन्छ।
[चुकीबो (12)] (प्वाल गिे लट्ठी) रूखको जरािाई प्वािमा गाड्् िा माटोमा प्वाि गर्ने िठ्ठी।
[ताकेवारी (13)] (बााँस काट् िे खुाँड्ा) यो खुाँड्ा लवशेष गरी बाँ ििाई ठाड्ो रूपमा लचर्नम र खौररर्नका िालगलड्जाइर्न गररएको हुन्छ।
[कुरीबारी (16)] (बााँसको बारको लानग नसयो) बाँ िको बार बर्नाउँ िा बाँ ििाई युउरो र्नावा (पाम ड्ोरी)िे
बाँ िमा बाँध्न प्रयोग गररर्ने लियो। यो बल्छी जस्तै घुमाउरो हुन्छ र प्वाि माफमत युउरो र्नावा घुिारे र प्रयोग गररन्छ।
[नपि होल (19)] जलमर्नमा घुिाएर िेिि िाइर्नहरू राख्न प्रयोग गररन्छ।
[कोगाइ इता (20)] (लेभनलङ बोड्ा ) माटो, बािुवा र माटोको मुख्य िार्नािाई आं लशक रूपमा िमति बर्नाउर्न
प्रयोग गररर्ने औजार। यो ढु ङ्गा आलि वरपरको लकर्नारहरू िफा गर्नम प्रयोग गररन्छ।

लर्नम्न उपकरणहरूको िालग छु िै खण्डहरू हे र्नुमहोि्।
[ड्बल सुकोप्पु(1)] [केि सुकोप्पु (3)] [र्ानकजाकु (4)] [नड्र ल (5)] [बार (6)] [कािाजुची (7)][सुइहेइकी (8)] [रे की (9)] [काकेया (10)] [िोकोनगरी (14)] [नर्जुइतो (15)] [रे ङ्गा गोते (17)][र्ेजी गोते (18)]130

5.2 साझा औजार, र्ेनसि, सार्ाग्री, र र्ापि उपकरणहरू
5.2.1 शक्ति उपकरणहरू
पावर टु िि्‍मा ररचाजम गर्नम लमल्र्ने ब्याटर ीहरू प्रयोग गर्ने ताररलहत प्रकारहरू र AC पावर प्रयोग गर्ने तार िएकाप्रकारहरू हुन्छर्न्।
[नड्र ल ड्र ाइभर] यो लबजुिी स्क्रू ड्र ाइिरमा लबट पररवतमर्न गरे र स्क्रूइङ्ग र लड्र लिङ्गको िालग प्रयोग गर्नम िलकन्छ।
घुमाउर्ने गलत र टकम िमायोलजत गर्नम िलकन्छ।
[ठक्कर ड्र ाइभर] लबल्ट-इर्न हिौड्ाको ठक्कर लिएर स्क्रूिाई कस्न िक्ने लवि् युतीय स्क्रू ड्र ाइिर। यिमा लड्र िड्र ाइिर िन्दा बढी शस्थक्त हुन्छ। स्थिर घुम्ने गलत र टकममा घुम्प्छ।

लड्र ि ड्र ाइिरइम्प्याक्ट ड्र ाइिर[नबट] इिेस्थक्टरक स्क्रू ड्र ाइिरको टु प्पोमा जोलड्एको िाग। लड्र लिङ्ग र स्क्रूका िालग लवलिन्न प्रकारका लबटहरू
उपिब्ध छर्न्। लड्र ि ड्र ाइिर र इम्प्याक्ट ड्र ाइिरको लबट जोड्् र्ने िागमा फरक हुन्छ।

लड्र ि ड्र ाइिरइम्प्याक्ट ड्र ाइिर131

[नड्ि ग्राइन्डर] (एङ्गल ग्राइन्डर) यो पावर टु ििे टु िको छे उमा जोलड्एको लड्स्क (ग्राइस्थन्डङ्ग र काट् र्नका
िालग िमति ग्राइस्थन्डङ्ग िोर्न) पररवतमर्न गरे र धातुको पाइप र कङ्ग्क्रीटबाट पेन्ट हटाउर्न, ग्राइस्थन्डङ्ग गर्नम रहटाउर्न िक्छ। उच्च गलत टकम प्रकार धातु काटर्नका िालग उपयुक्त हुन्छ िर्ने कम गलत टकम प्रकार ग्राइस्थन्डङ्ग
गर्नमका िालग उपयुक्त हुन्छ।

एङ्गि ग्राइन्डर

लड्स्क

[स्यान्डर] यो शस्थक्त उपकरण यान्डपेपर चिाएर िमति ितहहरू पालिि गर्नम प्रयोग गररन्छ। यान्डपेपर
चिाउर्नका िालग कम्पर्न, बेल्ट र घुमाउर्ने प्रकारहरूका िंयन्त्रहरू छर्न्।
[र्ारुिोको] (गोलाकार आरा) प्लाइवुड् र अन्य िामग्रीहरूिाई िीधै काट् र्ने पावर टु ि। हाते प्रकार र जड्ार्न
गररएको लर्निि प्रकार उपिब्ध छर्न्। हाते प्रकारिे काट् र्नको िालग िामग्रीिाई छुँ िा एउटा बि (लककब्याक
िलर्नर्ने) को कारणिे अप्रत्यालशत लिशामा जार्न िक्छ जििे यििाई िामग्रीबाट टाढा िैजान्छ। यििे धेरैिु घमटर्नाहरू लर्नम्प्त्याउँ छ र केही अविामा लतर्नीहरू गम्भीर र जीवर्नमा खतरा हुर्ने िु घमटर्नाहरू हुर्न िक्छर्न्।
प्रयोग गर्नुम अलघ िुरक्षा आवरण ठीकिँग काम गरररहेको कुरा िुलर्नलित गर्नुमहोि्।
[र्ारुिोको गाइड् जोउगी] (गोलाकार आरा गाइड् रुलर) गोिाकार आरािँग जोलड्एको यो रुिरिाई िीधैिामग्री काट् र्न प्रयोग गररन्छ।

गोिाकार आरागोिाकार आरा गाइड् रुिर132

[स्युनजि र्ारुिोको] (िुलो सङ्कलि गिे गोलाकार आरा) मलिर्नो धुिो िंकिर्न गिै काट् र्न िक्ने गोिाकार
आरा। िु ई प्रकारमा उपिब्ध छर्न्: बोड्म काट् र्नको िालग एक प्रकार र धातु काटर्नको िालग अको प्रकार। िु ईप्रकारका हुन्छर्न्: धुिो िङ्किर्न गर्नम को िालग ड्ि बक्स िएको र धुिो िङ्किक गोिाकार आरािँग जोलड्एको।
[स्यूनजक्तन्क] (िूलो सङ्कलक) काट् िा लर्नस्थस्कर्ने धुिो िङ्किर्न गर्नम प्रयोग गररर्ने पावर टु ि। टाइि र कङ्ग्क्रीट
उत्पािर्नहरू काट् र्ने िमयमा यििाई कालटङ्गको धुिो वरीपरी उड्् र्नबाट रोक्न प्रयोग गररन्छ।
[कोउसोकु सेचुदान्की] (उच्च-गनत कटर) एक लवि् युतीय
औजार जििे धातुको पाइप, ड्ण्डी, हल्का स्थिि खण्डहरू आलिकाट् र्नको िालग ग्राइस्थन्डङ्ग ढु ङ्गा घुमाएर काट् छ। लचप आराकटरिँग एकिमै लमल्दो हुन्छ तर लचप आरािे िामग्री काट् र्नउच्च गलत कटरगोिाकार आरा प्रयोग गछम । लचप आरा कटरका ब्लेड्हरू िलजिै
स्थखइन्छर्न् तर उच्च-गलत कटरहरूको ब्लेड् िामो िमयिम्म
लटक्छ।[रे नसप्रो आरा] (रे नसप्रोकेनटङ आरा) िामो पातिो ब्लेड्िाई अगालड् र पछालड् िारे र िामग्री काट् र्ने पावरटु ि।[दे न्दो ब्लक कटर] (नवद् युतीय ब्लक कटर) कङ्ग्क्रीट काट् र्नको िालग प्रयोग गररर्ने पावर टु ि।[कुगीउचीनक] (िेल गि) कम्प्रेिरद्वारा कम्प्रेि गररएको हावाको िबाबको बि प्रयोग गरे र िामग्रीहरूमा लकिाठोक्ने औजार। कम्प्रेिर हावा कम्प्रेि गर्ने मेलिर्न हो।[दे न्को ड्र र्] (कड्ा रील) लबजुिीको आउटिेट लवस्तार गर्नमको िालग प्रयोग गररर्ने औजार।

कड्म रीि

र्नेि गर्न133

5.2.2 खन्ने/सम्याउिे/दबाउिे-नथच्ने
[केि सुकोप्पु] (नतखो हेड् भएको सोभेल) हेड्को मालिल्लो िागमा खुिा राखेर जलमर्नमा खन्न प्रयोग गररर्ने
औजार। यििाई छोटकरीमा केन्सुको पलर्न िलर्नन्छ। तेको (िीिर) को रूपमा प्रयोग र्नगर्नुमहोि्।
[काकु सुकोप्पु] (वगा आकारको हेड् भएको सोभेल) माटो, अिकत्रा आलि उठाउर्न र बोक्न प्रयोग गररर्ने
औजार। यो लतखो टु प्पो िएको िोिेि जस्तै हुन्छ तर माटो र अन्य िामग्रीहरू उठाउर्न िलजिो बर्नाउर्न ब्लेड्को
लकर्नारा िीधा हुन्छ। िािै मालिल्लो िाग गोिाकार िएकोिे त्यो िागमा खुिा राख्न िलकंिै र्न। तेको (उत्तोिक)को रूपमा प्रयोग गर्नुम हुँिैर्न। यििाई छोटकरीमा काकुिुको पलर्न िलर्नन्छ।
[ड्बल सुकोप्पु] (ड्बल सोभेल) यो िोििको टु प्पोको िागिे गलहरो खाड्ि खन्न जलमर्नमा घुस्क्छर्न्। खर्नेको
माटो ितहमुलर्न िमातेर बालहर लर्नकाल्र्न िलकन्छ। यो पाइि र उपयोलगता पोिहरूको िालग प्वािहरू खन्न प्रयोग
गररन्छ।
लतखो हेड् िएकोिोिेिवगम आकारको हेड्िएको िोिेि

ड्बि िोिेि

[चुरुहासी] (दु ई र्ुखे कोदालो) कड्ा जलमर्न उत्खर्नर्न र अिकत्रा तोड्् र्न प्रयोग गररर्ने उपकरण।[रे की] (दााँते) माटो िमति गर्नम, ड्ामर फैिाउर्न र झरे का पातहरू जम्मा गर्नम प्रयोग गररर्ने औजार।

प्रयोजर्न

अर्नुिार लवलिन्न आकार र िामग्रीहरूका छर्न्। माटो िमति गर्नमका िालग िाँतेहरूमा धेरै पातिो िाँतहरू हुन्छर्न्तर अिकत्राका िालग िाँ तेहरूमा िाँतहरू हुँ िैर्नर्न्।
[जोरे ि] (ड्र े ज हो) माटो, बािुवा र िग्नावशेष उठाउर्न प्रयोग गररर्ने औजार।
[ताको] (म्यािुअल कम्प्याक्टर) माटो र अन्य िामग्रीिाई िारिे लिच्ने र िबाउर्ने औजार।
[ट्याम्पर] िामो ह्यान्डिको अन्त्यमा जोलड्एको चेप्टो धातु प्लेट िएको उपकरण। ह्यान्डि िमातेर र मालिबाटितह ठोकेर अिकत्रा र अन्य िामग्रीहरू िबाउर्ने/लिच्ने गर्नम प्रयोग गररन्छ।

134

[ऱ्यार्र] जलमर्न िबाउर्ने/लिच्ने गर्नम प्रयोग गररर्ने मेलिर्न। ऱ्यामरको िार रऱ्यामर

मालि-ति िार्ने इम्प्याकटरको बििे ितहिाई िबाउर्ने/लिच्ने गछम । यिमाबलियो ठोक्ने शस्थक्त हुन्छ र िबाएर लिचेर कड्ा बर्नाउर्नको िालग उपयुक्त
हुन्छ। इस्थन्जर्न र लवि् युतद्वारा िंचालित हुर्ने प्रकारहरू छर्न्।
[भाइब्रो-कम्प्याक्टर] माटो र बािुवािाई आफ्ल्र्नै वजर्न र कम्पर्नद्वारा
िबाउर्ने/लिच्ने गर्नम इस्थन्जर्न जलड्त मेलिर्न। िड्क िवबेि तह, िड्क िबग्रेड् तह, ब्याकलफि आलि िबाउर्ने/लिच्ने
गर्नम प्रयोग गररन्छ। मेलिर्निाई हातिे अगालड् र पछालड् िारे र ितह िबाउर्ने/लिच्ने गररन्छ। ठक्कर शस्थक्त
ऱ्यामरको िन्दा कम िएपलर्न ठूिो क्षेत्र एकैचोलट िबाउर्ने/लिच्ने गर्नम िलकन्छ। यस्तै मेलिर्न प्लेट कम्प्याक्टर हो।कम्प्यास्थक्टङ्ग प्लेटको आकार ठूिो िएको र कम्पर्न िार्नो िएको कारण प्लेट कम्प्याक्टर िम्याउर्नका िालग बढीउपयुक्त हुन्छ।
[भाइब्रेटर] कङ्ग्लक्रटबाट हावाको फोका हटाउर्न र कम्पर्न माफमत कङ्ग्लक्रट खन्याउँ िाको िमयमा कङ्ग्लक्रटको
घर्नत्व बढाउर्न प्रयोग गररर्ने मेलिर्न।

135

5.2.3 लेआउट र्ानकाङ/र्ानकाङ औजारहरू
[सुर्ीचुबो] (लाइि र्ाकार) िामग्रीको ितहमा िामो िीधा रे खाहरू
मालकमङ्ग गर्नम प्रयोग गररर्ने औजार।
[सुनर्सासी] (र्सीको भााँड्ो) मिीको िाँ ड्ोको िमति िागिाईरे खाहरू कोर्नमका िालग प्रयोग गररन्छ र गोिो िाग (हो) ब्रश जस्तै गररिाइर्न माकमर

प्रयोग गररन्छ।[चक िाइर्न] िुलमचुबो िाइर्न माकमर जस्तै तर पाउड्र चकिे रे खा कोछम ।[लेजर र्ाकार] मेलिर्न जििे लित्ता, छत र िुइँहरूमा तेिो, ठाड्ो र लर्नमाम णकोिालग अन्य िन्दिम रे खाहरू बर्नाउर्न िेजर बीमहरू उत्सजमर्न गछम । िेजरबीमहरू रातो र हररयोमा उपिब्ध छर्न्। हररयो रङ्ग उज्यािो िार्नहरूमा हे र्नमरातोिन्दा िलजिो हुन्छ। तपाईंको आँ खामा िीधै िेजर लकरण प्रवेश गर्नमबाट

िेजर माकमर

रोक्न िेजर कायम गिाम िुरक्षात्मक चश्मा िगाइन्छ।
[र्ाकार पेि, र्ानकाङ चक] िवर्न लर्नमामणमा प्रयोग हुर्ने मुख्य घटक तेि िएको किम। उिाहरणका िालग योिबलिकरत ड्ण्डीहरू रास्थखर्ने स्थिलत र लपच (िबलिकरत ड्ण्डीहरू बीचको िू री) छु ट्याउर्न प्रयोग गररन्छ।
[पि] यो उपकरण हिौड्ािे ठोकेर धातुको ितहहरूमा िार्नो ड्ामबर्नाउर्न वा कपड्ा, छािा, आलिमा गोिो प्वाि बर्नाउर्न प्रयोग गर्नम
पञ्चिलकन्छ। िेन्टर पञ्च धातु ितहहरूमा लचन्ह िगाउर्न प्रयोग गररन्छ
(यििाई मालकमङ्ग िलर्नन्छ)।

136

5.2.4 र्ापि/निरीक्षण
[लेभल] कामको िालग आवश्यक उचाइ लर्नधाम रण गर्नम प्रयोग गररर्ने

िेिििेिलिङ्ग उपकरण। यो उपकरणिाई टर ाइपड्मा जड्ार्न गरी म्यार्नुअिमा
लबल्ट-इर्न बबि िायििे िन्तुिर्न लमिाएर िमति बर्नाउर्ने गररन्छ।
अटोमेलटक िेिलिङ्ग प्रणािी िएको िेिििाई अटो िेिि िलर्नन्छ।
[लेजर स्तर] िेजरद्वारा स्तर िवेक्षण गर्ने एक उपकरण र यो कामको
िालग आवश्यक उचाई लर्नधाम रण गर्नमको िालग प्रयोग गररन्छ।[टर ाक्तजजट] ठाड्ो र तेिो कोणहरू मापर्न गर्ने उपकरण एउटा िार्नोटे लिस्कोपिाई िमिमर्न गर्ने दृलष्टकोणमा आधाररत। यो टर ाइपड्मा
जड्ार्न गरे र प्रयोग गररन्छ। आजकि लियोड्ोिाइट िलर्नर्ने लड्लजटि
लड्स्क्प्ले िएको यन्त्र प्रायः प्रयोग गररन्छ।टर ास्थन्जट

[टोटल स्टे शि] प्रकाश-तरं ग रे न्जफाइन्डर र लवि् युतीय टर ास्थन्जट
िंयोजर्न गररएको एक िवेक्षण उपकरण। टे लिस्कोपबाट हेरी िक्ष्यिँग क्रिहे यर लमिाएपलछ बटर्न लियो िर्ने
एकैलछर्नमा िन्दिम लबन्िु बाट िक्ष्यिम्मको िू री र कोण र्नाप्न िालकन्छ। टोपोग्रालफक िवेक्षण, लर्नमाम ण िाइट िार्न
व्यविापर्न, प्रारस्थम्भक िू-िवेक्षण र लर्नलित लबन्िु िवेक्षण जस्ता फरालकिो क्षेत्रका िवेक्षण प्रयोजर्नहरूमा टोटििे शर्न प्रयोग गररन्छ।

[नर्जुइतो] (लाइि लेभल) िवर्नको जग लर्नमाम ण गिाम वा इँ टा र ब्लक चाँ च्िािहर िीधा बर्नाउर्न र उचाइ लमिाउर्न प्रयोग गररर्ने धागो। यो र्नतस्थन्कर्ने
िामग्रीबाट बर्नेको छ।िाइर्न
िेिि

137

[सुइहेकी] (लेभल) कुर्नै लर्नमामण ितह वा वस्तु जलमर्निँग िमति छ लक छै र्न िर्नी जाँच गर्नम प्रयोग गररर्ने
उपकरण। िायिमा िएको बबि हे रेर िेिि जाँच गररन्छ। केहीउपकरणहरूमा िेिि जाँच गर्नम िुई प्रयोग गररन्छ र अरू केहीलड्लजटि िेििहरू हुन्छर्न्। लबल्ट-इर्न इर्नक्लाइर्नोलमटर िएकािेिििेििहरू आवािीय जड्ार्नहरूमा पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[सागेफुरी] (साहुल) स्तम्भ वा अन्य वस्तुहरूको ठाड्ोपर्न जाँ च गर्नम
प्रयोग गररर्ने लतखो कोलर्नकि टु प्पो िएको िार। धागोको प्रयोग गरे र पोष्टमा लफक्स
गररएको होल्डरमा िाहुििाई झुण्ड्ड्याएर अलर्न होल्डर जोलड्एको ितह र थ्रेड्
बीचको िु री िमार्न छ लक छै र्न िर्नी जाँच गरी ठाड्ोपर्न जाँच गररन्छ।
[सानशगािे] (नसकर्ीको वगा) िे र्निेि िीि वा अन्य धातुबाट बर्नेको उपकरण
जुर्न िमकोण र्नाप्न प्रयोग गररन्छ। यो स्केलिङ्ग गररएको हुन्छ र िम्बाइ मापर्न गर्नम
पलर्न प्रयोग गर्नम िलकन्छ। अगालड्को िाग मेलटर क स्केिमा हुन्छ रपछालड्को िागमा अगालड्को 1.414 (√2) गुणा हुन्छ।

िाहुिलिकमीको
स्क्वायर

[ओगािे] (नत्रकोणीय रुलर) िमकोण र्नाप्ने ठूिो लत्रकोणीय रुिर।
पाइिागोरि थ्योरम प्रयोग गरे र िाइट मा बर्नाइएको हुन्छ, 3:4:5 कोअर्नुपात। यो 3:4:5 िाई कायमििमा िालिगो िलर्नन्छ।
[र्ापि] (िाप्ने टे प) िम्बाइ र्नाप्ने टे प जस्तो उपकरण। कलहिेकाहीँ मालकजाकु (र्नाप्ने टे प) िर्नेर लचलर्नन्छ। स्थििर िीर्नाइि प्लास्थिकमा उपिब्ध हुन्छर्न्।

कन्िेक्स

[कजभेक्स] (सर्ेट्ि नर्ल्िे क्तस्टलको िाप्ने टे प) िम्बाइ र्नाप्ने पातिो
धातुको टे प िएको र्नाप। कलहिेकाहीँ िंलक्षप्त रूपमा कोन्बे िलर्नर्नछतर आलधकाररक र्नाम कन्िेक्स रुिर हो।[जोउगी] (रुलर) िम्बाइ र्नाप्न र िीधा रे खा कोर्नम प्रयोग गररर्ने
उपकरण। एयुलमलर्नयम, िे र्निेि स्थिि र बाँ ि आलिबाट बर्नेका छर्न्। लफलटङ्गहरू जस्ता िामग्रीहरूिाई चोटिाग्न र्नलिर्नको िालग बाँ ि138रुिरको प्रयोग गररन्छ।
अिमुलर्नयम रुिरिे र्निेि स्थिि रुिरबाँि रुिर

[िम्प केजजाकु] (िम्प िेल) िम्प परीक्षणमा िम्प मार्न
(िम्प कोर्न हटाइएपलछ कम उचाइ) मापर्न गर्नम प्रयोग गररर्ने
उपकरण।
िम्प परीक्षण िञ्चािर्न
िइरहेको

5.2.5 काट् िे / बङ् याउिे / भााँच्ने

[िोकोनगरी] (आरा) धातुको प्लेटमा धेरै िाँतहरू (मे िलर्नर्ने) िएको औजार हो जििाई काठ, धातु, पाइप आलिकाट् र्न प्रयोग गररन्छ। यििाई छोटकरीमा र्नोको िलर्नन्छ।
[हासार्ी] (कैंची) िु ई धार बीचको वस्तु काट् र्न प्रयोग गररर्ने औजार।
[कुइनकरी] (एण्ड निप्पर) धारहरू बीचको वस्तु काट् र्न प्रयोग गररर्ने
औजार। टाइिहरू प्रशोधर्न गर्नम, तार काट् र्ने जस्ता कामका िालग प्रयोग
गररन्छ। यििे लकिाको टाउको पलर्न काट् र्न िक्छ।
[कटर िाइफ] (बक्स कटर) यो चक्कुिे ब्लेड्को टु प्पो िाँचेर आफ्ल्र्नो

एण्ड लर्नप्पर

तीखोपर्न कायम राख्न िक्छ।
[तागािे] (ड्कर्ी छे िी) एक छे उमा धार िएको छड्ीको आकारको औजार जििाई हिौड्ािे ठोकेर पातिो
धातु काट् र्न प्रयोग गर्नम िलकन्छ। यो हाचुरी िाग्योउ (फोड्् र्न) को िालग कङ्ग्क्रीट िाँच्न र छत टाइिहरूको
मापर्न लचन्ह िगाउर्न पलर्न प्रयोग गररन्छ। प्रयोगको आधारमा िमति ड्कमी छे र्नी, कङ्ग्क्रीट ड्कमी छे र्नी, कुँद्ने
ड्कमी छे र्नी र अन्य उपिब्ध छर्न्।

139

[पेन्ची] (प्लाएर) बङ्ग्ग्याउर्ने, काट् र्ने आलिको औजार। लचप्लर्नबाट जोलगर्नका िालग मलिर्नो खाल्डो िएको िमात्ने
एउटा िाग र काट् र्नको िालग ब्लेड्िलहतको िाग हुन्छ।

बक्स कटर

प्लाएर

ड्कमी छे र्नी5.2.6 ठोक्ने/तान्ने
[हथौड्ा] वस्तुहरू ठोक्न प्रयोग गररर्ने उपकरण। ठोक्ने हे ड्को िामग्री
धातु, रबर वा काठ हुर्न िक्छ जुर्न प्रयोगको उद्दे श्यमा लर्निमर गछम ।धातुको हेड् िएकाहरूिाई कलहिेकाहीं कार्नाजुची िलर्नन्छ।
[रबर ह्यार्र] रबरको हेड् िएको हिौड्ा। िामग्रीिाई र्नोक्सार्न र्नगरी
बलियो शस्थक्त द्वारा प्रहार गर्नुम यिको लवशेषता हो। यो फमामिाई ठोकेर

हिौड्ाको उिाहरण (ररङ्गिक स्क्याफोल्डीङ्गको िालग)रबर हिौड्ा

कङ्ग्लक्रट राख्ने प्रलक्रयामा कम्प्याक्ट बर्नाउर्न प्रयोग गररन्छ।
[नकजुची] (काठको हथौड्ा) काठिे बर्नेको हे ड् िएको हिौड्ा। प्रहारबि धातु हिौड्ाको िन्दा कमजोर िएपलर्न यििे िामग्रीिाई र्नोक्सार्न गर्ने
काठको हिौड्ा

िम्भावर्ना कम हुन्छ।
[काकेया] (ठूलो काठको हथौड्ा) काठको ठु िो लकिा ठोक्ने आलिको
िालग ठूिो काठको हिौड्ा। काकेयािाई काठको फ्रेम िंरचर्ना लवलधमा

होजो (चूि) िाई होजो आर्ना (खाँ चा) मा ठोक्न पलर्न प्रयोग गररन्छ
[ओ-ह्यार्र] (ठूलो ह्यार्र) िामो ह्यान्डि र ठूिो हे ड् िएकोहिौड्ा। यििाई पाइि ठोक्न र ित्काउर्ने कामको िालग प्रयोग
गररन्छ।
ठूिो काठको हिौड्ा

140

[बार] (क्रोबार) लििरको रूपमा प्रयोग गर्नम िलकर्ने धातुको औजार।

क्रोबारएि आकारको टु प्पोमा लकिाहरू हटाउर्नको िालग खाल्डो हुन्छ।टु प्पोिाइ लकिाको हे ड् मुलर्न लछराइन्छ र िािको लिद्धान्त प्रयोग गरे रलकिा लर्नकालिन्छ। अको पक्ष या त पंजा जस्तै हुन्छ वा पन्योउ जस्तै
िमति हुन्छ। लकिाहरू तान्नको अलतररक्त, ठूिो क्रोबार िारीवस्तुहरू उठाउर्न प्रयोग गर्नम िलकन्छ। घुमाउर्न र प्वाि पार्नमको िालग यििाई खािी ठाउँ मा पलर्न घुिाउर्न
िलकन्छ। फमाम खोल्र्नको िालग ठूिो क्रोबार प्रयोग गररन्छ।

5.2.7 फाइनलङ/पानलनसङ/बोररङ
[तोइसी] (ग्राइन्डस्टोि) धातु, चिार्न आलि काट् र्ने र पालिि गर्ने(घोट् र्ने) औजार। िार्ना आयताकार आकारका
औजारहरू र्नोमी (काठको छे र्नी) र कान्ना (जापार्नी हाते रन्दा) को ब्लेड्िाई लतखार्नम प्रयोग गररन्छ।
[यासुरी] (रे नत) धातु र काठको ितहहरू घोट् र्ने औजार। लवलिन्न उद्दे श्यका िालग धेरै प्रकारका रे लतहरू छर्न्
जस्तै धातु रे लतहरू र काठ रे लतहरू। यलि मलिर्ना टु क्राहरू खाल्डाहरूमा अड्् लकएमा, मलिर्ना टु क्राहरू
िावधार्नीपूवमक हटाउर्न तार ब्रश प्रयोग गररन्छ।
[स्याण्ड पेपर] (खाक्सी) यािुरी (रे लत) को एक प्रकार, बािुवा वा काँच जस्तो िार्ना कागजको ितहमा
िगाइएको हुन्छ। धेरै प्रकारका पेपरहरू छर्न् जिमा ताइिुई कागज (पार्नी-प्रलतरोधी कागज) िमावेश छ जििेपार्नी प्रलतरोध गछम , बािुवा र्नुर्नो पेपर (कपड्ा कागज) को जुर्न बलियो हुन्छ। अङ्किे खस्रोपर्निाई िंकेत गछम ।अङ्क जलत िार्नो हुन्छ िार्ना त्यलत खस्रो हुन्छ र जलत ठूिो अङ्क हुन्छ, उलत र्नै मलिर्नो हुन्छ र फिस्वरूप लचल्लो
पालिश ितह बन्छ।
[तार ब्रश] धातुको तारिे बर्नेको कड्ा ब्रश। यििाई धातुबाट स्थखया हटाउर्न, पेन्ट हटाउर्न र रे लत ग्रुिहरू िफागर्नम प्रयोग गर्नम िलकन्छ।तार ब्रशतार ब्रश

141

5.2.8 कस्ने/जोड्् िे[र्ङ्की रे न्च] खोल्र्ने र बन्द हुर्ने मेकालर्नजम िएको रे न्च। बोल्ट वा र्नटको

मङ्की रे न्चव्याि लमिाउर्न मालिल्लो र तल्लो बङ्गारा बीचको चौड्ाइ पररवतमर्न गर्नम
िलकन्छ। मालिल्लो बङ्गारािाई लग्रपिँग एकीकरत हुन्छ त्यिैिे घुमाउँ िाबि मालिल्लो बङ्गारामा िगाउर्नुपछम । टु प्पो खुिा िएकोिे योउपकरणिाई स्क्यार्नरको रूपमा वगीकरत गररएको छ, तर यििेअपवािको रूपमा "रे न्च" शब्द प्रयोग गछम ।[सकेट रे न्च] हे ड्मा िकेटहरू पररवतमर्न गरे र लवलिन्न आकारका र्नट र बोल्टहरूका िालग प्रयोग गररर्ने रे न्च।[बक्स रे न्च] रे न्च जिमा र्नट र बोल्टहरू घुमाउर्नको िालग िकेटको िाग र ह्यान्डि िागिाई एक रूपमा
एकीकरत गररएको हुन्छ। गररन्छ। एि आकार र टी आकारका प्रकारहरू छर्न्।
[रोक्काकु रे न्च] (हेक्सागि रे न्च) यो उपकरणमा षड्् िुजहेक्सागर्न रे न्चआकारको प्वाि हुन्छ र बोल्ट घुमाउर्न प्रयोग गररन्छ। रोक्काकु बो रे न्चपलर्न िलर्नन्छ।
[ड्र ाइभर] (पेचकस) स्क्रू घुमाउर्न प्रयोग गररर्ने उपकरण। स्क्रूकोहे ड्मा खाल्डोहरू लफट गर्नमको िालग लफलिप्स-हे ड् र फ्ल्याट-ब्लेड्

पेचकिपेचकि हुन्छर्न। स्क्रू हेड्को खाल्डो िाँचीर्न (र्नामेरु (स्थिरलपङ्ग) बाट बच्निही िाइज प्रयोग गर्नुम महत्त्वपूणम छ। पकड् को आकार पलर्न महत्त्वपूणम
हुन्छ। उिाहरणका िालग लवि् युतीय कामको पेचकिको पकड् गोिो रठूिो हुन्छ जििे गिाम हातिे िलजिैिँग यिको वररपरर िमात्न िक्छ।
[कुगी] (नकला) पाटम हरूिाई िँगै जोड्् र्न हिौडािे ठोलकर्ने चीज। प्रयोगमा

लकिाआधाररत लवलिन्न प्रकारका लकिाहरू छर्न्, जस्तै स्क्रू लकिाहरू, कङ्ग्क्रीट
लकिाहरू, केलिङ्ग लकिाहरू, र र्नािीिार छतका लकिाहरू।
[िेजी] (स्क्रू) िलपमि आकारको ग्रूि िएको बेिर्नाकार वा शंक्वाकार आकारको
वस्तु जुर्न अको पाटम िाई जोड्् र्न स्क्रु ड्र ाइिर प्रयोग गरे र पाटम मा स्क्रु गररन्छ।
[ट्यानपङ िेजी] (सेल्फ-ट्यानपङ स्क्रू) स्क्रु जििाई स्क्रु गिै जाँ िा िामग्रीमा आफ्ल्र्नो थ्रेड् आफैँ बर्नाउँ छ।142

[बोल्ट] एक प्रकारको स्क्रु। बोल्ट (िािे थ्रेड्) र र्नट (पोिी

बोल्ट

र्नट

थ्रेड्) एक िेटको रूपमा प्रयोग गररन्छ। वाशर पलर्न प्रयोग गर्नम
िलकन्छ।
वाशर

5.2.9 र्ूछ्िे/नर्श्रण गिे[ह्यान्ड नर्क्सर] पेन्ट, लिमेन्ट मििा र कङ्ग्क्रीटको िालग लमक्सर। िामग्रीहरू लिमेन्ट मििा बक्स वा बकेटमा
रास्थखन्छर्न् र ह्यान्ड लमक्सरिे लमिाइन्छ।
[काकुहाङ्की] (घोल्िे र्ेनसि) तरि पिािम र लर्नमाम ण िामग्री लमिाउर्ने मेलिर्न। लमक्सर पलर्न िलर्नन्छ, लवलिन्न
प्रकारका लर्नमामण िाइटहरूमा प्रयोग गररन्छ।
[नसर्ेन्ट र्सला नर्क्सर] लिमेन्ट मििा बर्नाउर्न लिमेन्ट, पार्नी र बािुवा लमिाउर्ने मेलिर्न। िु ई प्रकारका शस्थक्त
स्रोतहरू छर्न्: एउटा जििे 100 V पावर स्रोत प्रयोग गछम र अको इस्थन्जर्न िएको प्रकार।
[कङ् क्रीट नर्क्सर] कङ्ग्क्रीटको िालग लड्जाइर्न गररएको लमक्सर,लिमेन्ट मििा लमक्सरहरू िन्दा बढी बि िएको।
[ब्याच नर्क्सर] लमक्सर जििे एक पटकमा एक ब्याच कङ्ग्क्रीटको
िालग िामग्रीहरू लमिाउँ छ।[तोरोबाको] (नसर्ेन्ट र्सला बक्स) कङ्ग्क्रीट वा लिमेन्ट मििाकङ्ग्क्रीट लमक्सर

बर्नाउर्न िामग्रीहरू लमिाउर्नको िालग बलियो बक्स। तोरोबुर्ने वा फुर्ने को रूपमा पलर्न लचलर्नन्छ। लिमेन्ट मििाबक्समा िएका िामग्रीहरू घोल्र्ने मेलिर्न वा मुछ्र्ने िोिेि प्रयोग गरे र मुलछन्छ।
[फुरुई] (चाल्िो) िामग्रीहरू आकार अर्नुिार छु ट्याउर्ने जािी िएको उपकरण। हटाउर्नु पर्ने वस्तुहरू जािीको
आकार अर्नुिार छु ट्याइन्छ। उिाहरणका िालग यििे उत्खर्नर्न गररएको माटो र बािुवा लिर्न िक्छ र राम्रो
माटोिाई लगिीबाट अिग गर्नम िक्छ।

143

5.2.10 योररङ/तयारी
[योजोयो पोली शीट] (योररङको लानग प्लाक्तस्टकको नशट) पार्नाको रूपमा पोलिलििीर्न लफल्म। कङ्ग्लक्रट
खन्याउँ िा जलमर्नबाट ओि-प्रलतरोध र वाटरप्रुफीङ्गको िालग, पेन्टीङ्ग गिाम योररङ्गको िालग र वषाम र धुिोबाट
जोगाउर्न प्रयोग गररन्छ।
[नभनियर] (प्लाइवुड्) फ्लोरिाई कोररर्नबाट जोगाउर्न पातिो प्लाइवुड् रास्थखन्छ।
[ब्लु नशट] फ्लोरको लहड्् र्ने क्षेत्रहरूिाई पेन्ट र धुिोबाट जोगाउर्न प्रयोग गररन्छ।
[नहसाि बोउशी िेट] (उनछट्टीि रोक्ने जाल) स्क्याफोल्डीङ्गको िालग जाि जस्तो शीट जििे िम्पूणम िवर्निाई
ढाक्छ। यो िाइटमा जम्मा िएका लर्नमाम ण िामग्रीहरू छररएर र कागो यातायात िवारी िाधर्नहरूको पछालड्कोटर िीबाट खस्नबाट रोक्न पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[सुइच्योकु योजो िेट] (ठाड्ो सुरक्षा जाल) िामग्रीहरू उड्् र्न र स्क्याफोल्डीङ्गहरू बाट खस्नबाट जोगाउर्न
लर्नमाम ण िाइटहरूमा स्क्याफोल्डीङ्गहरूमा जोलड्एको जाि।[सुइहेइ योजो िेट] (तेसो सुरक्षा जाल) मालर्नि र िामग्रीहरू
उचाइबाट खस्नबाट जोगाउर्न लर्नमाम ण िाइटहरूमा प्रयोग गररर्ने

तेिो िुरक्षा जािजाि।

5.2.11 स्क्रनबङ
[ब्रश] आधारमा लर्नयलमत अन्तरािहरूमा रोलपएको लब्रििको बन्डिहरू िएको एउटा औजार, फोहोर हटाउर्न
रगर्नम प्रयोग गररन्छ। उिाहरणका िालग, ढु ङ्गाको काममा, ढु ङ्गाहरू बीचबाट लिमेन्टको अलतररक्त िेिो हटाउर्न
पार्नीिे लिजाइएको ब्रश प्रयोग गररन्छ।
[स्पजज] फोम-को रूपमा मोल्ड गरे को लिंिेलटक प्लास्थिक जस्तै पोिीयुरेलिर्न, पार्नीिे लिजेको र फोहोर हटाउर्न
प्रयोग गररन्छ। उिाहरणका िालग ढु ङ्गाको काममा, यो लिमेन्ट िेिोिे फोहोर िएको ितहहरू िफा गर्नम प्रयोग
गररन्छ।
[वेस] (झुत्रो कपड्ा) मेलिर्नको तेि र अन्य तरि पिािमबाट िाग मेटाउर्न प्रयोग गररर्ने कपड्ा।
[बाल्टी] पार्नी िमात्न र बोक्नको िालग ह्यान्डि िएको कन्टे र्नर। लर्नमाम ण उद्दे श्यका िालग जस्ता कोटीङ्ग गरे को144पाताहरूबाट बर्नेको बलियो बास्थल्टर्नहरू प्रयोग गररन्छ।
[नहश्याकु] (ड्ाड्ु ) पार्नी लर्नकाल्र्नको िालग ह्यान्डि िएको एउटा औजार।

5.2.12 वस्तुहरू बोक्ने
[इनचररजस्या] (निलव्यारो) िामार्न बोक्ने एउटा औजार, जिमाव्हीिब्यारो

अगालड् एउटा पां ग्रा िएको स्थििको बकेट हुन्छ। ह्यान्डिहरू
िमातेर र धक्का लिएर प्रयोग गररन्छ। यििे िारी वस्तु बोक्न
िलजिो बर्नाउर्न चक्कािाई टे कोको रूपमा, ह्यान्डििाई प्रयािको
रूपमा र बकेटिाई िारको रूपमा प्रयोग गछम । कलहिेकाहीँ र्नेको
िलर्नन्छ।

पाङ्ग्ग्रा िएकोप्लेटफमम

[दाइस्या] (पाङ् ग्रा भएको प्लेटफर्ा) चार िार्ना पाङ्ग्ग्रा िएकोप्लेटफमम जुर्न

वस्तुहरू बोक्न प्रयोग गररन्छ। कुर्नैमा

ह्यान्डि

हुन्छर्न् कुर्नै मा हुँ िैर्नर्न्। ब्रेक िलहतको पाङ्ग्ग्रा िएको प्लेटफमम पलर्न
उपिब्ध छर्न्।
[सोरी] (िेज) ढु ङ्गा जस्ता िारी वस्तुहरूिाई मालि राखेर तार्नेर िार्नम प्रयोग गररर्ने औजार।
[कोरो] (रोलर) िारी वस्तुहरू िार्नम प्रयोग गररर्ने रोिर। धेरै रोिरिाई एकअकाम िँग िमार्नान्तर रास्थखएको हुन्छ,वस्तुिाई मालि रास्थखन्छ र रोिरहरू गुड्ेिँगै वस्तुिाई िाररन्छ।
[फोकानलफ्ट] हाइड्र ोलिक प्रेिर प्रयोग गरे र मालि र ति िर्ने फोकमजलड्त गाड्ी। फोकममा रास्थखएका वस्तुहरू उच्च िार्नहरूमा मालिउठाइन्छ वा झाररन्छ।

फकमलिफ्ट

145

5.2.13 झुजयाउिे/उचाल्िे/तान्ने
[नवन्च] ड्ोरीिाई घुमाउर्ने मेलिर्न।

माकीआगेलक पलर्न िलर्नन्छ।

[तार ड्ोरी] धेरै उच्च टे न्साइि-शस्थक्त िएका स्थििका तारहरूिाई एकै ठाउँ मा बेरेर िर ् यान्ड बर्नाइन्छ रत्यिपलछ धेरै िर ् यान्डहरूिाई एकै ठाउँ मा बेरेर ड्ोरी बर्नाइन्छ। यिमातार ड्ोरी

उच्च टे न्साइि-शस्थक्त, उत्करष्ट ठक्कर प्रलतरोधी शस्थक्त र िलजिो
ह्यान्डलिङ्गको िालग िलचिोपर्न हुन्छ। प्रशोलधत छे उ िएकाहरूिाई
झुण्ड्ड्याउर्ने कायमका िालग प्रयोग गररन्छ। अड्् काउर्ने कायमका िालगकड्ीड्ोरीहरू पलर्न हुन्छर्न्।
[कड्ी] तारको ड्ोरी वा चेर्निाई झुण्ड्ड्याउर्ने िोड्मा जोड्् र्नको िालग झुण्ड्ड्याउर्ने लफक्स्चर।
[टिाबकल] ड्ोरी र तारहरू कस्न प्रयोग गररर्ने उपकरण।
कड्ीटर्नमबकि

[चेि ब्लक] लििर र पुिीको लिद्धान्तहरू िागू गरे र िारी वस्तुहरू
उठाउर्न र झार्ने मेलिर्न। यििाई टर ाइपड् आलिमा जोड्े र प्रयोग
गररन्छ।
[लीभर होइस्ट] चेर्न ब्लक जस्तै िंयन्त्र हुन्छ तर चेर्न ब्लक िन्दा िार्नो
मेलशर्न। यो िोड् आलि बाँध्न प्रयोग गररन्छ। उिाहरणको िालग,ब्याकहो िाई ढु वार्नी को िालग टर क मा िोड् गिाम यो ब्याकहो बाँ ध्नको
िालग प्रयोग गररन्छ तालक यो र्निरोि्।

146चेर्न ब्लकमुख्य ड्ोरीटे न्सर्नर

[ओयाजुिा नकन्चोकी] (मुख्य ड्ोरी टे न्सर्नर) िुरक्षा बेल्टको हुकजोलड्एको मुख्य ड्ोरीको तर्नाविाई बर्नाई राख्न िक्ने उपकरण। योउचाइमा काम गिाम प्रयोग गररन्छ, जस्तै स्क्याफोल्डीङ्गको काम।[नटरफोर] िारी वस्तुहरू तान्नको िालग प्रयोग गररर्ने म्यार्नुअि
लवन्च। लटरफोरबाट गएको तारको ड्ोरीिाई लििर अपरे शर्नद्वारा

कड्ा रूपमा तान्न िलकन्छ। ठूिो रूख काट् िा, लटरफोरिे रूख तान्दा यििाई इस्थच्छत लिशामा ति याउर्न
िलकन्छ।
[जक्की] (ज्याक) िोरै मात्रामा बि प्रयोग गरी िारी वस्तुहरू उठाउर्ने उपकरण। लिस्थफ्टङ्ग िंयन्त्रमा स्क्रू, लगयरर हाइड्र ोलिक िवाव िमावेश छर्न्।
[नकररि जक्की] (स्क्रू ज्याक) स्क्रू घुमाउँ िा उत्पन्न हुर्ने थ्रि प्रयोग गरे र ठाड्ो रूपमा िारी वस्तुहरू उठाउर्न
िक्ने उपकरण। यििाई माटो अड्याउर्ने िंरचर्नाको कायममा िु ई तेिो पाटम हरू बीचमा राखेर बायाँ वा िायाँ तफमबि िगाउर्न पलर्न प्रयोग गररन्छ।
[लीभर ब्लक] िार उठाउर्ने र बाँ ध्ने औजार। यो स्थिि फ्रेमहरू पुर्नः पङ्ग्स्थक्तबद्ध गर्नम (ठाड्ो बर्नाउर्न) पलर्न प्रयोग
गररन्छ।

5.2.14 काया प्लेटफर्ा/नसाँढी
[हानशगो] (सीढी) उच्च िार्नहरूमा चढ् र्ने उपकरण। यो पाइिामा पाइिा राखेर चलढन्छ। यो िगिग 75लड्ग्रीको कोणमा िेट गर्नुमपछम । यलि कोण धेरै ठाड्ो छ िर्ने पछालड् झर्ने जोस्थखम हुन्छ। यिको लवपररत यलि कोणिार्नो छ िर्ने लिँढी िाँलचर्ने जोस्थखम हुन्छ। िािै िधैं िीढीिाई िहारा लिर्ने एक िहायकिँग काम गर्नुमहोि्।
[याताचु] (स्टे पलेड्र) िु ई िऱ्याङ्गको िंयोजर्न हो। यििाई खोल्दा योलिँढीको रूपमा प्रयोग गर्नम िलकन्छ। यििाई िे पयाड्रको रूपमा
प्रयोग गिाम मालि र्नबस्नुहोि् वा उलिर्नुहोि्। िािै, िु बै छे उमा खुिा राखेर
मालिल्लो िागमा टाँ लिएको बेिा काम र्नगर्नुमहोि्, लकर्नलक यििे िन्तुिर्न
लबग्रर्न िक्छ र िम्भालवत रूपमा खतरर्नाक हुर्न िक्छ।

147

िे पयाड्र

पोटे बि उचाई कायमप्लेटफमम

[ काहािनसकी सयोउदाई] (पोटे बल एनलभेटेड् वका प्लेटफर्ा) िु ईखुिाहरू बीचमा प्लेटफमम िएको औजार जुर्न तस्थन्कन्छ र लफताम जान्छ।

र्नोबीउमा को रूपमा पलर्न लचलर्नन्छ। कायम प्लेटफममको शीषममा
ह्यान्डरे िहरू हुन्छर्न्। बालहर झुक्दा वा लित्तामा धकेल्दा िन्तुिर्न गुम्न िक्छर खस्न िक्छ।
[रोनलङ टावर] उचाइमा काम गर्ने प्लेटफमम। यििाई चारै लतर घुमाउर्न
चारै कुर्नामा चक्काहरू हुन्छर्न्। औद्योलगक िुरक्षा र स्वास्थ्य ऐर्न अन्तगमत
रोलिङ्ग टावरहरूको िुरक्षा मापिण्डहरू छर्न्।
[कोशो सयोउस्या] (एररयल वका प्लेटफर्ा) एउटा यन्त्रिे िुिस्थित िवारी िाधर्न जििे मालर्नििएको
टोकरीिाई 2 लमटर वा िोिन्दा बढीको उचाइमा मालि उठाउर्न र झार्नम िक्छ।

5.2.15 सरसफाइ
[होकी] (झाड्ू) बढारे र िफा गर्नम को िालग एक उपकरण। बाँ िका हाँगाहरू, बोटलबरुवाका बन्डिहरू वालिंिेलटक फाइबरहरू िट्ठीको अन्त्यमा जोलड्एका हुन्छर्न्।
[नचररतोरी] (ड्स्टयाि) झाड्ु िे बढारे को धूिो र फोहर जम्मा गर्ने एउटा औजार।
ड्ियार्न

झाड्ू[ब्लोअर] ब्लोअर। यििाई हावाको बििे उड्ाएर झरे का पातहरू
जस्ता हल्का वस्तुहरू िङ्किर्न गर्नम प्रयोग गररन्छ।

148ब्लोअर

अध्याय 6: निर्ााण स्थल कायाको ज्ञाि
6.1 निर्ााण स्थलका सर्ाि निषयहरू
निर्मा ण स्थलहरु निनिन्न कमर्को िर्ाकम प्रमनिनिकहरूको घर हुि्। उिीहरुले र्िे कमर् एकअकमाको िन्दमफरक दे खिए पनि अिुििी प्रमनिनिकहरू निनित र्मनर्लमहरूर्म सिैं जमिकमर हुन्छि्। यसले उच्च र्ुणस्तर रसुरक्षमको र्हसुस प्रमप्त हुन्छ। यस िण्डले सबै प्रमनिनिकहरूलमई थमहम हुिुपिे कुरमहरू िणाि र्दा छ।

6.1.1 निर्ााण कायाका निशेषताहरू
(1) निर्मा ण कमया नबल्ड-टु -अर्ा रको आिमरर्म र्ररन्छ।
नबल्ड-टु -अर्ा र िन्ने िमक्मांशले र्मर्ीहरू जस्तो कमरिमिमहरूर्म उही नर्जमइिको िस्तु बमरम्बमर उत्पमदि र्िेकुरम ििई ग्रमहकको आिश्यकतमहरू पूरम र्िा शुन्यबमट नर्जमइि र्ररएको एकल उत्पमदिको निर्मा णलमईजिमउँ छ। निर्मा ण कमया नबल्ड-टु -अर्ा रको आिमरर्म र्ररन्छ। नतिीहरू निनिि हुन्छि, ठूलम-ठूलम दे खि समिमस्तरकम पररयोजिमहरू हुन्छ र केही सर्मि दे खिए पनि प्रत्येक पररयोजिमको फरक निशेषतम र सताहरू हुन्छि्।
प्रत्येक ग्रमहकको लमनर् नबल्ड-टु -अर्ा रको र्िसमय हुिु र्हत्त्वपूणा छ।(2) निर्मा ण कमया स्थमिको बन्धिहरूको अनििर्म हुन्छि्।
अनिकमां स निर्माण कमया प्रत्येक सम्पत्तीको स्थमिको निनशष्ट आिश्यकतमहरु अिुसमर निर्माण र्ररएको हुन्छ
यसको र्तलब एउटम पररयोजिम उही सताहरूर्म कनहल्यै दोहोररदै ि।(3) निर्मा ण कमया प्रकृनत अिुरुप हुन्छि्।
निर्मा ण कमया प्रमयः बमनहर सञ्चमलि र्ररन्छ र स्थलमकृनत, ऋतु, र्ौसर् र अन्य प्रमकृनतक अिस्थमहरू जस्तम
अनिनित कमरकहरूको अिीिर्म हुन्छ।
(4) निर्मा ण कमया समर्मनजक बन्धि अिुसमर हुन्छि्।
निर्मा ण कमया स्थमिीय उत्पमदि हो र त्यसैले समइटर्म समर्मनजक बमिमहरूको अिीिर्म हुन्छ। िरपरको क्षेत्र रिमतमिरण सांरक्षणकम उपमयहरूको लमनर् सुरक्षम उपमयहरूको आिमरर्म समइट व्यिस्थमपि र्िा र्हत्त्वपूणा छ।लमर्ू हुिे कमिूि तथम नियर्हरू र िरपरको समर्मनजक िमतमिरण निर्मा णको स्थमिर्म नििार र्दा छ र निर्माण
कमयाले बमिमहरू समर्िम र्िे अपेक्षम र्ररन्छ।
149

(5) सुरनक्षत प्रनियम र्मफात र्ुणस्तर नसजािम र्ररन्छ।
निर्मा ण कमयार्म सम्पन्न सांरचिमको र्ुणस्तर सम्पूणा सुरनक्षत निर्मा ण प्रनियम र्मफात नसजािम र्ररिे कुरम पनिकुरम एउटम सत्य हो।

6.1.2 निर्ााण योजिासबै निर्मा ण पररयोजिमहरूको निर्मा ण योजिम हुन्छ। निर्माण योजिम ििेको निर्मा ण सम्झौतम, िक्सम,स्पेसीनफकेसि, समइट नििरण र अन्य नर्जमइि कमर्जमतकम नियर् र सताहरूर्म आिमररत निर्मा ण पररयोजिमको
योजिम हो। निम्न बुँदमहरूलमई ध्यमिर्म रमिी निर्मा ण योजिम तयमर र्ररन्छ।
> निनिन्न समर्मनजक बन्धिहरू जस्तै प्रमसांनर्क कमिूि र नियर्हरू नित्र रहे र योजिमको निर्माण।
> र्ुणस्तर, निर्मा ण बजेट, प्रनियम, सुरक्षम र िमतमिरण सांरक्षणको लमनर् व्यिस्थमपि निनिहरूको निस्तृत
योजिमको निर्मा ण ।> निर्मा ण अिनि नित्र सम्पन्न िएर न्यूितर् लमर्तर्म रमम्रो र्ुणस्तर प्रमप्त र्िा निर्मा ण निनिहरूलमई प्रिमिकमरी
रूपर्म सांयोजि र्िे योजिमको निर्मा ण।> िमतमिरण सांरक्षणलमई ध्यमिर्म रमिी दु घाटिमर्ुक्त र प्रकोपर्ुक्त आयोजिमको योजिम निर्माण ।> निर्मा ण व्यिस्थमपिको 5Mहरू प्रयोर् र्िे योजिमको निर्मा ण। निर्मा ण व्यिस्थमपिको 5Mहरू ले म्यमिपमिर
(जिशखक्त), र्टे ररयल (समर्ग्री), र्ेथर् (निनि), र्ेनसिरी (यन्त्र) र र्नि (पैसम) लमई जिमउँ छ।> स्थमिीय/समइटको अिस्थम आनद बुझ्नको लमनर् पयमा प्त प्रमरखिक अिुसन्धमि सञ्चमलि र्िे र निर्मा ण अनघ रनिर्मा णको सर्यर्म उपमयहरू र व्यिस्थमपि निनिहरू को योजिम निर्मा ण र्िे।

6.1.3 निर्ााण व्यिस्थापि
निर्मा ण योजिम बर्ोनजर् तोनकएको र्ुणस्तरर्म निर्मा ण लक्ष्य पूरम र्िा ठे केदमरले आिश्यक व्यिस्थमपि र्िुा िैनिर्मा ण व्यिस्थमपि हो । निर्माण समइटको कमया निम्न पमँच व्यिस्थमपि सूचकहरू ( QCDSE िनििे) अन्तर्ात
सञ्चमलि र्ररन्छ।

150

[क्वानलटी] (गुणस्तर)सम्पन्न सांरचिम बिमउि को लमर्ी व्यिस्थमपि, जसले ग्रमहकलमई आिश्यक र्ुणस्तर पूणा रूपर्म सन्तुष्ट र्दा छ।र्ुणस्तर निरीक्षण, समर्ग्रीको र्ुणस्तर परीक्षण र र्ुणस्तर नियन्त्रण योजिमर्म तोनकए बर्ोनजर् निनिन्न निर्मा णपरीक्षणहरू नििमा ररत िमप र आकमरहरू सुनिनित र्िाकम लमनर् र्ररन्छ।
[कस्ट] (लागत)लमर्त ििेको समइटर्म िचा र्िा सनकिे पैसम हो। निर्मा ण पररयोजिमसँर् सम्बखन्धत समर्ग्री, श्रर् र नफल्ड
िचाको लमर्त निर्मा ण बजेटिन्दम बढी िहोस् ििेर व्यिस्थमपि र्ररन्छ।[डे नलभरी] (हस्तान्तरण)कम्पिीहरूले र्ुख्य ठे केदमर र अन्य ठे केदमरहरूसँर् उिीहरूको निर्मा ण कमया कुशलतम पूिाक सम्पन्न हुिेकुरम
सुनिनित र्िा र िमस्तनिक कमर्र्म नढलमइ हुि िनदि निर्मा ण प्रनियमलमई व्यिखस्थत र्िाकम लमनर् निर्मा ण अिनिनित्र पूरम हुिे सुनिनित र्िाकम लमनर् सर्न्वय र्दा छ।[सेफ्टी] (सुरक्षा)व्यखक्त र िस्तुहरू िस्ने जस्तम दु घाटिमहरू रोक्न र कमर्सँर् सम्बखन्धत रोर्हरू जस्तै निर्ोकोनियोनसस र नहटस्ट्र ोकहरू रोक्न आिश्यक व्यिस्थमपि र्ररन्छ। अनि निर्मा णर्म शून्य दु घाटिम र शून्य पेशमर्त चोटपटकहरू
प्रमप्त र्िे लक्ष्यकम समथ सुरक्षमको दै निक चिर्म जोखिर् िनिष्यिमणी प्रनशक्षण, कमर्को िर्र्म र्स्ती, सुरनक्षत
प्रनियम बमरे बैठक, 5S प्रिर्द्ा ि र्नतनिनि र अन्य र्नतनिनिहरू सञ्चमलि र्ररन्छ।
[इन्भायरिर्ेन्ट] (िातािरण)यो आिमज, कम्पि र जल प्रदू षण लर्मयत िमतमिरणर्म निर्मा णको प्रिमिलमई कर् र्िे व्यिस्थमपि हो। कमिुिर अध्यमदे शले तोकेको र्मपदण्ड पमलिम र्िुापछा ।

6.1.4 निर्ााण पूिाका तयारीहरू
（１） निर्मा ण प्रनियम पुखस्तकमको लमनर् निचमर र्िुापिे र्ुख्य कुरमहरू
उक्त नदिको निर्मा ण कमयार्म उच्च र्ुणस्तर सुनिनित र्को लमनर् निर्मा ण नििरणहरू जमँच र्िा र सही रूपर्म
बुझ्न आिश्यक छ।> निर्मा ण सम्झौतमकम सताहरू सर्ीक्षम र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
151

> सम्झौतम र्ररएको निर्माणको अन्तरिस्तु (इखस्ट्र्ेटकम सता र नियर्हरू) र कमर्को दमयरम सर्ीक्षम र्िुाहोस्र बुझ्िुहोस्।
> िमकम र निर्मा ण िक्समहरूको सर्ीक्षम र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
> समइट निर्मा ण सताहरू र समइट नियर्हरू सर्ीक्षम र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
> पररयोजिम अनघ र पनछ अन्य ठे केदमरहरू र निर्मा णहरूसँर् सम्बखन्धतहरूको कमया तमनलकमको सर्ीक्षम
र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
> निर्मा ण प्रनियम जमँच र्िुाहोस्, कमर्दमरहरू छु ट्टयमउिुस्, समर्ग्री र उपकरणहरू तयमर र्िुाहोस्।
> कमर्को लमनर् आिश्यक क्मररयर उन्ननत कमर्ा र लमइसेन्सहरू नलि र बोक्न् सुनिनित र्िुाहोस्।
> सुरक्षम सर्स्यमहरू पनहचमि र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।

(2) कमया पूिा निरीक्षण
निर्मा ण स्थलर्म कमर् र्दमा , कमर्दमरहरूले निनिन्न औजमर र र्ेनसिरीहरू प्रयोर् र्छा ि्। औजमर रउपकरणहरू ह्यमन्डल र्दमा कमर्दमरहरूको लमनर् समर्मन्य दु घाटिमहरू हुन्छि्। कमया पूिा निरीक्षणको रूपर्म
निर्् कुरमहरु सञ्चमलि र्िा निनित हुिुहोस्।
> र्ेनसिरीको कमया पूिा निरीक्षण
- इखित कमया सञ्चमलि र्िा सक्षर् र्ेनसिरीहरू ठमउँ र्म छि्, निरीक्षण र्ररएको छ, र र्र्ात र्ररएको छिन्ने निनित र्िुाहोस्।
> यन्त्र, औजमर र उपकरणहरूको जमँ च- प्रयोर् र्ररिे यन्त्र, औजमर र उपकरणहरू निरीक्षण र र्र्ात र्ररएको कुरम पुनष्ट र्िुाहोस्।
> कमया प्रनियमहरूको पुनष्ट
- कमयाप्रिमह िमस्तनिक रुपर्म सिि रहे को पुनष्ट र्िुाहोस्।
- व्यखक्तर्त कमया समझेदमरी र सहिमनर्तमत्मक कमर् नर्ल्दो तररकमले र्ररएको छ र कमया नििमजि सही छिन्ने कुरम पुनष्ट र्िुाहोस्।
> सुरक्षमको पुनष्ट
- स्वमस्थ्य र सुरक्षम सुरक्षमत्मक यन्त्र तथम उपकरणहरु आनद सही रूपर्म प्रयोर् िइरहेको निनित र्िुाहोस्।
152

- आपतकमलीि प्रनतनियमहरू उपयुक्त छि् नक छै िि् ििी पुनष्ट र्िुाहोस्।

6.1.5 लेआउट र्ाकीङ(र्ाकीङ गिे काया)सुनर्दमशी (सुनर्चुके) (लेआउट र्मनकाङ (र्मकीङ र्िे कमया)) ले निर्माण स्थलर्म निर्मा ण र्ररिे सांरचिम िमपुजमाको स्थमि र उचमइ नचन्ह लर्मउिुलमई जिमउँ छ। सुरुदे खि सम्पन्न हुँदमसम्म सम्पूणा निर्मा ण प्रनियमर्म योपनहलो चरण हो। यो सबैिन्दम र्हत्त्वपूणा कमर् हो जसर्म र्ुणस्तर (सनह) चमनहन्छ। िक्सम अिुसमर सटीक ररफरे न्सर्मकीङ र ररफरे न्स लेिल, अक्ष रे िम आनद सही खस्थनतको लमनर् नचन्ह लर्मइन्छ। लेआउट र्मकीङको लमनर्,सुनर्चुबो (लमइि र्मकार) िनििे औजमर प्रयोर् र्ररन्छ तर आजकल लेजरको िएको नचन्ह लर्मउि लेजर बीर्उत्सजाि र्िा लेजर इल्युनर्िेटर प्रयोर् र्ररन्छ। लेजरले लेिल र सर्कोण जमँ च र्िा सनजलो बिमउँ छ। लेआउट
र्मनकाङ र लेआउट र्मकीङ र्िे कमयाकम तीि र्ुख्य प्रकमरहरू निम्न हुि्।
लेआउट र्मकीङ र र्मकीङ र्िे कमयालेआउट र्मनकाङ

लेआउट र्मकीङ र र्मकीङ र्िे कमयाको स्थमि
खस्थनत, उचमइ (सन्दिा स्तर/GL), अक्ष रे िम आनदकम लमनर् सन्दिार अनििमिक नचन्हहरू।

पमटा निर्माणको लमनर् नचन्ह लर्मउिे

सबलीकरण र्ण्डी, फर्मा , पमइनपङ, िमयररङ र अन्य पमटा हरूको
कटमई र प्रशोिि र्िे िमपहरू; कमठको िकानपस को प्रशोिि
िमप; र शीट-र्ेटलर्म कोरे को नचन्हहरू

जर्मिको

लमनर्प्रशोनित

पमटा हरू,समर्मन्य नित्री र बमनहरी नफनटङहरू, इन्टे क र िेखन्टलेसि

उपकरण, हमर्ा िेयरआनदको खस्थनत नचन्ह

होलहरू जस्तम निकमस िलीहरू, पमिी आपूनता र र्र े िेज सेिेटरी

लर्मउिे

पमइनपङ, िमतमिुकूलि र सफमई उपकरणहरू र अनि नियन्त्रण
उपकरणहरू

6.2 प्रत्येक निशेष कायाको निर्ााण ज्ञाियस िण्डले प्रत्येक निशेष कमर्को रुपरे िम र दु घाटिम तथम र र्ुणस्तरर्म सम्झौतम हुिबमट जोनर्ि ध्यमिर्म
रमख्िु पिे र्ुख्य बुँदमहरू प्रदमि र्दा छ। अपररनचत सताहरूको लमनर्, अध्यमय 4 र 5 हे िुाहोस्।

153

6.2.1 र्ाटोको कार्(1) हातले उत्खिि कायापनहले उत्खिि समइट जमँच र्िुाहोस्। उदमहरणकम लमनर्, अछु तो जनर्िर्म रहे कम अखस्थर ढु ङ्गमहरू िस्नसक्छि् र दु घाटिमहरू निम्त्यमउि सक्छ, त्यसैले त्यहमँ अखस्थर ढु ङ्गमहरू छि् नक छै िि् ििेर जमँ च र्िुाहोस्।
नचरमहरू, पमिीको र्मत्रम, र्ुहमिहरूको उपखस्थनत र जम्ने अिस्थमहरूर्म पररितािहरू जमँच र्िुाहोस्। िमरी िषमािम िूकम्प पनछ, यी कमरकहरू पुि: निरीक्षण र्ररन्छ नकिििे पररखस्थनत पररिताि िएको हुि सक्छ। समथै,अँध्यमरो
क्षेत्रर्म कमर् र्दमा समथै प्रकमशको प्रयोर् र्िुाहोस्।
लर्िर् ठमर्ो सतहको सबैिन्दम तल्लो िमर्र्म िन्ने कमर्लमई सुकनशबोरी (अण्डरकनटङ) िनिन्छ। िखििे
ितरम िएको कमरण अण्डरकनटङ कनहल्यै र्िुा हुँदैि।दु इतफी कोदमलो उत्खििकम लमनर् प्रयोर् हुिे औजमर हो। नतिो टु प्पो हुिे िएकोले दु इतफी कोदमलो एकितरिमक औजमर हो। प्रयोर् र्िुा अनघ ह्यमन्डल हे र्र्म सुरनक्षत रूपर्म बमँ निएको सुनिनित र्िुाहोस्। समथै, ठूलोर्मर हमन्नु िेरै ितरिमक हुि सक्छ नकिििे तपमईांको पछमनर् कसैलमई चोट लमि सक्छ। दु ई िम बढी व्यखक्तहरू
उत्खिि र्दमा निनित दू रीर्म कमर् र्िुाहोस्। ठमर्ो नदशमर्म दु री रमख्िुको सट्टम, तेसो नदशमर्म अलर् रहिुहोस्।
ठूलो र्मर हमन्नुको सट्टम उत्खििको लमनर् दु इतफी कोदमलोको आफ्िै िजि प्रयोर् र्िुाहोस्।
(2) ब्याकनिनलङ, निच्ने/दबाउिे र र्ेनसिले निच्ने/दबाउिे कायाब्यमकनफलको सर्यर्म र्मटो पयमा प्त रूपर्म दबमउिे/नथच्ने र्ररिु र्हत्त्वपूणा हुन्छ। ब्यमकनफल र्िाको लमनर्
क्षेत्रर्म अनघल्लो कमर्बमट बमँ की रहे कम समर्ग्रीहरू हटमउिुहोस्। यनद पमिी छ ििे कमर् र्िुा अनघ हटमउिु पछा ।ब्यमकनफनलङको लमनर् पूिानििमाररत समर्ग्रीहरू प्रयोर् र्िुाहोस्। हमते रोलर िम अन्य नथच्ने/दबमउिे र्ेनसि प्रयोर्
र्रे र र्मटोलमई बमरम्बमर कम्यमक्ट र्िा एक पटकर्म 30 सेखन्टनर्टर िम कर् र्नहरमइर्म ब्यमकनफनलङ र्ररन्छ।
िमर्ल र अन्य समँघुरो क्षेत्रहरूको दबमउिे/नथच्ने कमर्को लमनर् ऱ्यमर्र प्रयोर् र्ररन्छ। र्ेनसिले ठूलो सतहलमई
दबमउिे/नथच्ने कमया र्दमा , प्लेट िनििे उपकरण प्रयोर् र्ररन्छ जसले ठूलो सतह िएको प्लेट कम्पि र्रे रदबमउिे/नथच्ने र्दा छ। ऱ्यमर्र ििेको उपकरणको िजि र तलम-र्मथी चमलको ठक्करले जनर्िलमई दबमउिे/नथच्ने
कमया र्िा प्रयोर् र्ररिे उपकरण हो। ऱ्यमर्रलमई सँिै अर्मनर् ऱ्‍यमर्र रमिेर चलमउिुहोस्, यसलमई अर्मनर् समिानबस्तमरै िकेल्िुहोस्। यसको ठक्कर िेरै िमरी हुन्छ त्यसैले िुट्टमर्म िनहकमा उि समििमि रहिुहोस्। समथै, पमिरकेबल सनहत ऱ्यमर्र प्रयोर् र्दमा केबल रूनटङर्म ध्यमि नदिुहोस्।
154

(3) जनर्ि उठाउिे र हातले र्ाटो काट् िेसुरुर्म, स्लोप र स्लोपको नफनिशीङ पनछको र्ोटमई, कमया स्थमिको ररफरे न्सको रूपर्म कमठको नकलम िमअन्य र्मध्यर्हरूले सिेक्षण र नचन्ह लर्मइ नििमा रण र्ररन्छ। यनद कुिै जनर्ि उठमउिु पिे िम कमट् िु पिे क्षेत्रर्म
रूिको जरम िम पमिी छ ििे नतिीहरूलमई पनहले िै हटमउिुहोस्। दु घाटिमहरू रोक्न स्लोपको र्मनथ (स्लोपको
र्मनथको सतहको नकिमरम) र्म िमरी िस्तुहरू िरमख्िुहोस्। समथै, कमर् र्दमा कमनटएको र्मटोको स्लोपबमट तलझिे र्मटो प्रनत ध्यमि नदिुहोस्। जनर्ि उठमउिे स्थमिको आकमर जमँच र्िुाहोस् र दै निक र्मटो कमट् िुहोस्।
(4) पािी व्यिास्थापि
र्मटोको कमर्र्म पमिी व्यिमस्थमपि र्िुा एक निशेष र्हत्त्वपूणा कमया हो। यनद पमिी पयो ििे कमर् र्ररसकेपनछ
नचल्लो सतह छोर्् िुहोस् तमनक र्मटोलमई िषमाले बर्मउिबमट जोर्मउि। िषमाको पमिीलमई शीट िम अन्य र्मध्यर्ले
छोपेर नित्र पस्नबमट रोक्ने उपमयहरू पनि अपिमउिु आिश्यक छ। अनि, पमिी निकमसको लमनर् निर्मा ण सतहस्लोप बिमइएको र पमिी निकमसी र्मर्ा नसजािम र्ररएको सुनिनित र्िुाहोस्। सर्क नतर फनकाएको िए र्र े िेजपमइपहरू जर्मि र्िुाहोस्।
(5) स्लोप संरक्षण कायानसर्ेन्ट र्सलम स्प्रे र्दमा स्लोपलमई िखििबमट जोर्मउि,स्लोप सतहर्म स्प्रे र्दैर्मनथदे खि तलसम्म स्प्रे र्िुाहोस्। स्प्रे र्िे कमर् निर्माण
सतहर्म ठमर्ो रूपर्म र समर्मि र्ोटमईर्म र्ररिुपछा । िषमा कोपमिी प्रिेश रोक्नको लमनर् स्लोपको र्मनथल्लो िमर्र्म
प्रमकृनतक जनर्ि सँर्ै स्प्रे र्ररन्छ। बेर्रकर्म स्प्रे र्दमा ,अखस्थर चट्टमि, नहलो र्मटो र फोहर पनहले िै हटमउिुहोस्।यनद स्प्रे र्ररएको सतह र्मटो िम बमलुिम हो ििे, स्प्रेको दबमबलमई र्मटो िम बमलुिम छररिबमट रोक्नको लमनर्
समििमिी अपिमउिु पछा ।बीउ, र्मटो र अन्य समर्मग्री स्प्रे र्दमा , निशेष र्ेनसि प्रयोर् र्िुाहोस् र एक सर्मि र्ोटमई रहिे कुरम निनित
र्िुाहोस्। समइटर्म र्े नलिर र्ररएको टफा सकेसम्म चमँ र्ो रमख्िुपछा । घमर् लमर्ेको नदिहरूर्म पमिी हमल्िे नदउँ सोिर्री नबहमि िम बेलुकम र्िुापछा ।155

6.2.2 पाइप ज्यनकङ टिेलीङ निनिउत्खिि र्ररिे समइटको िौर्ोनलक निशेषतमहरूर्म नििार रही सुरुङ निर्मा णकम निनिन्न निनिहरू छि्। यसिण्डले टिेनलङको पमइप-ज्यमनकङ निनिको िणाि र्दा छ, जसर्म टिेनलङ र्ेनसिहरू िूनर्र्त उत्खिि र्िा रसुरुङ निर्मा ण र्िा प्रयोर् र्ररन्छ।रे लर्मर्ा/टर े ि

सर्क

िदी

ज्यमनकङ
पमइपज्यमकटिेनलङ र्ेनसि
ज्यमनकङ
पमइपआर्र्ि शमफ्ट

ज्यमनकङ
पमइपज्यमनकङ
पमइपलखिङ शमफ्ट

(1) पमइप ज्यमनकङर्म, सुरुङको सुरुिमती नबन्दु र्म सुरुङको आिमर र जनर्िको स्तरर्म जोर्् िे कमर् र्िा पनहलोपटक एउटम शमफ्ट बिमइन्छ। सुरुङ निर्मा णको लमनर् आिश्यक समर्ग्रीहरू ढु िमिी र्िा र उत्खिि र्ररएको
र्मटोलमई जनर्ि सतहर्म पठमउि शमफ्टको प्रयोर् र्ररन्छ। िमरी समर्ग्री र उपकरणहरू शमफ्टको नित्रै रर्मनथबमट नित्र र बमनहर बोनकन्छ।
(2) शमफ्ट निर्मा ण िइसकेपनछ ज्यमनकङ पमइपहरूलमई जनर्िर्म िकेल्िे ज्यमक र अन्य अस्थमयी उपकरणहरू
जर्मि र्ररन्छ र टिेनलङ र्ेनसिलमई शमफ्टर्म ल्यमइन्छ।
(3) टिेनलङ र्ेनसि तयमर िएपनछ सुरुङ उत्खिि सुरु र्िा पूिा-निनर्ात लखिङ शमफ्टबमट सुरु र्ररन्छ। पमइपज्यमनकङ निनिर्म, कमरिमिमबमट बिेकम पमइपहरू टिेनलङ र्ेनसिर्म जोनर्न्छि् र लखिङ शमफ्टर्म जर्मि
र्ररएकम ज्यमकहरूद्वमरम जनर्िर्म िकेनलन्छि्। आर्र्ि शमफ्ट (टिेलको अन्त्य) िपुर्् दमसम्म यो प्रनियम
दोहोयमा एर उत्खिि जमरी रमखिन्छ।
(4) टिेनलङ र्ेनसि आर्र्ि शमफ्टर्म पुर्ेपनछ, टिेनलङ र्ेनसि, ज्यमक र अन्य अस्थमयी उपकरणहरू ििमइन्छर हटमइन्छ। यनद म्यमिहोल िम अन्य सांरचिमहरू शमफ्टर्म नर्जमइि र्ररएकम छि् ििे नतिीहरू समर्मन्यतयम योचरण पनछ निर्मा ण र्ररन्छ।
पमइप ज्यमनकङ टिेनलङ निनिर्म निचमर र्िुापिे कुरमहरू निम्नमिुसमर छि्।156

> सुरुङ नित्र, अखक्सजिको कर्ी र निषमक्त ग्यमसको सिमििम बमरे सचेत रहिुहोस्। कमबाि र्ोिोअक्समइर् रकमबाि र्मइअक्समइर् रां र्हीि र र्न्धहीि हुन्छि्, त्यसैले नतिीहरूको रहे को िम िरहेको र त्यसको एकमग्रतम
नर्टे क्टर प्रयोर् र्रे र र्मपि र्िुापछा । सुरक्षम सुनिनित र्िाकम लमनर् प्रत्येक कमया नशफ्टको सुरुर्म निषमक्त ग्यमसको
र्मपि र्ररिुपछा । अनि शमफ्ट र टिेल नित्र िेखन्टलेसि प्रदमि र्ररिु पछा ।> पमइप-ज्यमनकङ टिेनलङ प्रमयः 0.2 दे खि 3 नर्टर व्यमसको समिो पमइप-व्यमस िएको ढल र पमिीको पमइपनिर्मा णकम लमनर् प्रयोर् र्ररन्छ। पमइप-ज्यमनकङ टिेनलङकम लमनर् आिश्यक निनिन्न अस्थमयी उपकरणहरूकम
अनतररक्त, उत्खिि र्ररएको र्मटो र बमलुिम शमफ्टहरू र्मफात बमनहर निकमनलन्छ। नबचर्म च्यमनपिे, उर्् िे/िस्ने
िस्तु र उचमइबमट िस्नबमट जोनर्ि ध्यमि नदिुहोस्।

6.2.3 सर्ुद्री नसनभल इन्न्जनियररङ कायासर्ुद्री नसनिल ईखन्जनियररङ् कमयास्थलहरूर्म, िेरै निनिन्न प्रकमरकम कमर् र्िे जहमजहरू कमर् र्िा िेलमहुन्छि्। यसलमई फ्लीट िनिन्छ। फ्लीट नलर्रले फ्लीटलमई व्यिखस्थत र्दा छ, प्रत्येक कमर् र्िे जहमजलमई कमर्र्िा निदे शि नदन्छ। अनि प्रत्येक कमर् र्िे जहमजलमई कप्तमि िम र्े क अनफसर िनििे व्यखक्तद्वमरम निदे नशतर्ररन्छ।

फ्लीट (ब्रेकिमटर निर्माण)(1) निर्ााण साइटको तयारी
सर्ुद्रर्म निर्मा ण स्थल नचन्ह लर्मउि एउटम बुओए रमख्िुहोस्। यसले निर्मा णको िर्र्म अन्य जहमजहरू
आउिबमट रोक्छ।
निर्मा णको लमनर् प्रयोर् र्ररएकम कमर् र्िे जहमजहरूलमई आिमर बन्दरर्महबमट (कमर् िर्दमा जहमजहरू
एङ्करर्म रमखििे बन्दरर्मह) बमट टर्बोट प्रयोर् र्री निर्मा ण स्थलर्म समररन्छ।
निर्मा ण स्थलहरूर्म छमल िम हमिमको कमरणले कमर् र्िे जहमजलमई निर्मा ण स्थलबमट सिाबमट रोक्नको लमनर्
157

कमर् र्िे जहमजको चमर कुिमर्म रहे कम एङ्करहरूलमई एङ्कर ह्यमन्डनलङ जहमज प्रयोर् र्री झमरे र बमँ ध्ने र्ररन्छ।
(2) कार् गिे जहाजहरूर्ा/द्वारा गररिे कार्कमर् र्िे जहमजहरूले निनिन्न प्रकमरकम निर्माण कमयाहरू र्दा छ जस्तै र्र े नजङ, ब्रेकिमटर निर्मा ण र क्वे िमलनिर्मा ण। निम्न कमयाहरू कमर् र्िे जहमज िम सर्ुद्री समइटर्म र्ररन्छ
[तर्ागाके सग्योउ] (क्रेि आनदर्ा झुण्ड्याउिे काया) िेिले उठमउँ दमतमरहरूलमई लोर्र्म जोर्् िे र छु टमउिे। समर्ुनद्रक नसनिल इखन्जनियररङिेि आनदर्म
झुण्ड्यमउिे

कमयार्म, कङ् िीट ब्लक, ढु ङ्गम र अन्य समर्ग्री लोर् र अिलोर् र्िा िेिजहमजहरू प्रयोर् र्ररन्छ।
[क्रेि साग्योउ] (क्रेिको अपरे शि) िेि अपरे शिर्म िमरी िस्तुहरू
उठमउिे, एक ठमउँ बमट अको ठमउँ र्म समिे र ठमउँ -ठमउँ र्म झमिे कमयासर्मिेश हुन्छ। कमर् र्िे जहमजहरूर्म रहे कम िेिहरू र्र े नजङ,िेि अपरे शि (एकसर्मि
नर्ट्टी र्खम्पङ )एकसर्मि नर्ट्टीको र्खम्पङ र ब्लकहरू स्थमपिम र्िा प्रयोर् र्ररन्छ।
[निन्च साग्योउ] (निन्च अपरे शि) निि एउटम यस्तो र्ेनसि होजसले तमरहरू बेिा र हटमउि सक्छ। कमर् र्िे जहमजलमई समदमा िमबमँ ध्दम, एङ्कर ह्यमन्डनलङ जहमजको निि सञ्चमलि र्ररन्छ। समथै,ब्रेकिमटर निर्मा णर्म, क्मसिहरू निि अपरे शिद्वमरम स्थमपिम र्ररन्छ।
(3) सर्ुद्री नसनभल इन्न्जनियररङ कायाको सुरक्षा
ठूलम छमलहरू आउँ दम सर्ुद्री नसनिल इखन्जनियररङको कमर् र्िासनकँदै ि नकिििे कमर् र्िे जहमजहरू िेरै निचनलत हुन्छि्। निर्मा णर्दमा , यो सिैं र्ौसर् र लहर पूिमािुर्मि जमन्न आिश्यक छ।158

निि अपरे शिसर्ुद्री नसनिल इखन्जनियररङ कमयाहरू सर्ुद्रको िनजक, सर्ुद्रर्म र कमर् र्िे जहमजहरूर्म र्ररन्छ। कमर् र्दमा
नचखप्लिे र लर्् िे िम पमिीर्म िस्ने ितरम हुन्छ । समथै, कमर् र्िे जहमजहरू िेरै समँघुरो हुन्छि् र नतिीहरूर्म
निनिन्न र्ेनसिहरू छि् जसले र्दमा कमर्दमरहरूलमई त्यसर्म ठोनकिे िम ठे स लमि सनजलो हुन्छ। जुि िेरैितरिमक छ।> सर्ुद्रर्म कमर् र्दमा सिै ँ लमइफ िेस्ट् लर्मउिुहोस्। लमइफ ज्यमकेटहरू सहीतररकमले लर्मउँ दम व्यखक्त जहमजबमट िस्दम, उसको र्ुि पमिी र्मनथ हुिेर्री
नर्जमइि र्ररएको हुन्छ।
> कमर् र्िे जहमजर्म र्ोरीहरू ितरिमक हुन्छि्। र्े कर्म र्ोरीहरू बीच आफ्िो िुट्टम
िरमख्िुहोस् िम त्यसर्म िटे क्नुहोस्। यनद र्ु ङ्गम हखल्लयो र र्ोरी अचमिक सयो ििे,र्ोरीले तपमईांको िुट्टम िररपरर बेछा र चोटपटक लमि सक्छ।
> कमर् र्िे जहमजर्म चढ् दम र अितरण र्दमा सर्ुद्रर्म िस्न सनकन्छ। तल-र्मनथ
िउनििुहोस्। एउटम समिो र्ु ङ्गमबमट घमटर्म चढ् दम नसँढीिम ियमा ङहरू जर्मि र्ररएको ठमउँ र्म िम पोटे बललमइफ िेस्ट्को
उदमहरण

जर्मि र्ररएको सीढी प्रयोर् र्िेउदमहरण

ियमा ङको प्रयोर् र्िुापछा ।> जहमजहरू बीच कमर्ो ढु िमिी र्दमा , फरमनकलो अयुनर्इतम
(ग्यमङ्गप्ल्ल्यमङ्क) सेट र्ररएको हुन्छ। र्ु ङ्गमको एउटम ठमउँ र्मर्मत्रै बमँ निएको हुन्छ।
> कमर् र्िे जहमजलमई बमँध्दम, आँ िम (र्ोरीको छे उर्म लुप र्ररएको िमर्) लमई बोलमर्ा िनििे छोटो पोष्टर्म
झुण्ड्यमइन्छ र त्यसो र्दमा औांलमहरू च्यमनपिबमट जोर्मउि
सिैं सहमयक र्ोरी प्रयोर् र्िुाहोस्।

सहमयक र्ोरीबमट र्ुररङ अपरे शि> कमर् र्िे जहमजर्म नहांर््दम, तोनकएको क्षेत्रबमट र्मत्रै
जमिुहोस् र प्रनतबखन्धत क्षेत्रर्म प्रिेश िर्िुाहोस्। कमर् र्िेजहमजर्म सांकेतहरूको पमलिम र्िुाहोस्।
> कमर् र्िे जहमजको र्े क सिैं व्यिखस्थत र सफम रमख्िुहोस्।
समथै, कुिै पनि तेल पोिीएको छ ििे पुछ्िुहोस् नकिनक त्यसले नचप्लि र िस्न सनकन्छ।

159

6.2.4 इिार खन्ने कायासमिम इिमरहरू समर्मन्य घरमयसी प्रयोर्कम लमनर् हुि् र पमिीम्यमिुअल रूपर्म पम्प र्ररन्छ। निस्थमपि स्थलहरू आनदर्म र्ध्यर्
स्तरकम इिमरहरू बिमईन्छ र आपतकमलीि जिरे टर प्रयोर् र्रे रपमिी पम्प र्ररन्छ। नपउिे पमिीको लमनर् प्रयोर् र्ररिे इिमरबमट रमम्रो
र्ुणस्तरको पमिी निकमल्िुपछा ।(1) अस्थायी तयारी संरचिा
निर्मा णको दमयरम नििमा रण र्िुाहोस् र समइट िमली र्िुाहोस्। समइटबोररङ सिेक्षण

िमली र्ररसकेपनछ, नर्र नलङ र्ेनसि असेम्बल र्ररन्छ।
(2) नडि नलङबोररङ र्ेनशि पमिी-िमहक सतह (जसलमई तमइसुइसोउ (पमिी िएको सतह) िनिन्छ) र्म सतह ििखििे
सुनिनित र्दै नसिै नर्र ल र्िा प्रयोर् र्ररन्छ। स्तर अिुसमर, सिि िएसम्म छोटो सर्यर्म उत्खिि र्िा उपयुक्त
नर्र नलङ उपकरण प्रयोर् र्िुाहोस्। िििबमट जोर्मउि र िन्ने ििमिशेषलमई तैरमइरमख्न नर्र ल र्ररएको प्वमललमई
र्लेको नर्र नलङ र्मटोले िररन्छ। ििेको ििमिशेषलमई बेलर िनििे उपकरणद्वमरम हटमइन्छ। नर्र नलङ र हटमउिे
प्रनियम पमिी िएको सतह िपुर्ेसम्म दोहोयमाइन्छ।
(3) पािी भएको सतहको चयियोजिम र्ररएको र्नहरमइर्म पुर्ेपनछ सतहको प्रनतरोिलमई दे न्की केन्सो (निद् युतीय लनर्ङ) िनििे निनि प्रयोर्
र्रे र जमँच र्ररन्छ, जसर्म सतह पमिीको स्रोतको रूपर्म उपयुक्त छ नक छै ि ििेर प्वमलबमट निद् युतीय प्रिमह
प्रसमर र्ररन्छ। र्मटोको तहर्म प्रनतरोि कर् हुन्छ र रमम्रो िूजल प्रिमह िएको बमलुिम र नर्ट्टी तहहरूर्म उच्चहुन्छ। पमिी िएको सतह नििमारण िएपनछ यस स्थमिर्म िूनर्र्त पमिी निकमल्ि खिि िनििे उपकरण स्थमपिम
र्ररन्छ।
(4) नगट्टी भिेप्वमलर्म केनसङ पमइपहरू जर्मि र्िुाहोस् र घुसमउिुहोस्। नर्र ल र्ररएको सतह र आिरण बीचको क्षेत्र
िर्बर्द् नर्ट्टी िम नसनलकम बमलुिमले िररएको हुन्छ। यो बमलुिम नियन्त्रण र्िा, खिि अनि आिरण सुरनक्षत र्िा रबोरहोलको पिमाल िखििबमट रोक्नको लमनर् हो। नफलको र्नहरमइ, ििाको लमनर् प्रयोर् र्ररिे नर्ट्टी दमिमको
160

आकमर र अन्य कमरकहरू र्हत्त्वपूणा हुन्छि्, जसले सम्पन्न इिमरको र्ुणस्तरलमई असर र्छा ।(5) निनिशीङ
इिमरर्म नहलो पमिी पम्प र्री िूनर्र्त पमिी बमनहर निस्कि नदन्छ।
(6) पािी बाट सुरक्षा
जनर्िको सतह िम िरमब पमिीको र्ुणस्तरको पमिी िएको सतहबमट पमिी इिमरर्म प्रिेश र्िाबमट रोनकन्छ।
(7) पम्प जडािपम्प र्िे पमिीको र्मत्रम नििमारण र्िा पखम्पङ परीक्षण र पम्प र्ररिे पमिीको र्ुणस्तर नििमा रण र्िा पमिीको
र्ुणस्तर परीक्षण र्ररन्छ र पम्प जर्मि र्ररन्छ।

6.2.5 िेलपोइन्न्टङ कायाजर् निर्मा णकम लमनर् जनर्ि उत्खिि र्दमा उत्खििर्म

िेलपोइखन्टङ कमयाजनर्िको पमिी बिे हो ििे उत्खिि र्ररएको क्षेत्रको छे उबमटर्मटो र बमलुिम निस्केर निर्मा ण कमयार्म बमिम पुग्छ । बनलयोजर् निर्मा ण र्िा निर्मा ण िइरहेको सतहको िनजकर्म िूनर्र्त
पमिीको स्तर घटमउि िेलपोइखन्टङ र्ररन्छ। आिश्यक निर्मा णसम्पन्न ििएसम्म पखम्पङ जमरी रहिेछ। जर्को कमर् पूरमिएपनछ र पखम्पङ बन्द िएपनछ, िूनर्र्त पमिी निर्मा ण हुिु अनघ स्थमिीय िमतमिरणर्म प्रमकृनतक स्तरर्म
फनकािेछ। िेलपोइखन्टङ निनि 2 नर्टरदे खि 7 नर्टरको र्नहरमइर्म पमिी पम्प र्िा उपयुक्त हुन्छ। अनिकर्नहरमइको लमनर् र्नहरो कुिम निनि प्रयोर् र्ररन्छ।
(1) निर्ााण नििरणहरूको अिुसन्धाि र नििाारण
जनर्िर्ुनिको पमिीको स्तर कनत तल झिुा पछा ििेर अध्ययि र्िुाहोस्। सिेक्षणको िनतजमको आिमरर्म, जर्मि
र्ररिे िेलप्वमइन्टहरूको दु री र सांख्यम नििमारण र्िा, ढल निकमस र्ररिे र्मत्रमको प्रक्षेपण र्रीन्छ।
(2) प्रारन्िक जेनटङ
जेनटङ पमइप प्रयोर् र्रे र पमइपसँर् जोनर्एको जेट पम्पबमट दबमब सनहतको पमिी प्रयोर् र्रे र आिश्यक
र्नहरमइर्म प्वमल पमररन्छ।
161

(3) िेलपोइन्टको जडाििेलपोइन्ट रमइजर पमइपको अन्त्यर्म जोनर्एको हुन्छ र पनहले िै बिमएको जेटेर् प्वमलर्म घुसमइन्छ। यो प्रनियम
पूिा-नििमा ररत अन्तरमलहरूर्म दोहोयमा इन्छ।
(4) हेडर पाइपर्ा जोड् िे र भ्याकुर् पम्पको जडािहे र्र पमइपर्म िेरै िेलपोइन्टहरू जर्मि र्िुाहोस्। हेर्र पमइप पमिी पम्प र्िा भ्यमकुर् पम्पर्म जर्मि हुन्छ।

6.2.6 पक्की गिे कायायनद कमर् र्ररिु पिे सर्क पनहले िै अिखस्थत छपक्की सर्कको सांरचिम

ििे, यो समर्मन्य सिमरी समिि र र्मिि टर मनफककोनपच सतह तहनिषय हुन्छ र टर मनफक सुरक्षम सुनििमहरूको लमनर्बेस नपच सतहफुटपमथ

निनदा ष्ट र्ररएको सुरक्षम उपमयहरू आिश्यक पदा छ,जस्तै र्मइर्ीङ र्िे व्यखक्तहरू, सुरक्षम कोिहरू,सिबेस (र्मनथल्लो तह)सिबेस (तल्लो तह)सुरक्षम बमरहरू र सर्क निर्माण नचन्हहरू। पक्की

सबग्रेर् तहसर्क चमर तहले बिेको हुन्छ । प्रत्येक तहको लमनर्
एउटम र्री निर्माणलमई चमर प्रनियमर्म नििमजि र्ररिेछ।
(1) सबग्रेड तहको कार्सर्कको सबैिन्दम तल्लो तहलमई रोशो (सबग्रेर् सतह) िनिन्छ। बमक्लो हुँ दम, यो लर्िर् 1 नर्टर र्नहरो हुिसक्छ। ब्यमकहो िम बुलर्ोजर जनर्िर्म िन्न प्रयोर् र्ररन्छ। ब्यमकहोले उत्खिि र्िे, उत्खिि र्ररएको र्मटो र्म्पटर कर्म लोर् र्िे, ह्यमन्ड रोलरले दबमउिे/नथच्ने र्िे, बुलर्ोजरले नर्ट्टी फैलमउिे र दबमउिे/नथच्ने र्िे र रोर् रोलरले
कम्यमक्ट र्िे जस्तम कमर्हरू निनिन्न कमयाहरू छोटो दू रीर्म एकैसमथ र्ररिे िएकोले िमरी उपकरणहरूसँर्
टक्कर लमिे, अखल्झिे र नथनचिे सनहतकम दु घाटिमहरू बमट जोनर्ि निचमर पुयमा उिुहोस्।
(2) सिबेस तह निर्ााण
सिबेस तह ििेको पक्की सर्कको बीचको तह हो, र्मनथल्लो र तल्लो तहर्म नििमनजत हुन्छ। िमर र ठक्करकोअसर लमइ नििमनजत र्िा सबग्रेर् तहर्म फुटमइएको ढु ङ्गम िम अन्य समर्ग्रीहरू रमखिन्छि्। कमयास्थलर्म िदे खिएपनि ढु ङ्गमलमई समिम टु िम पमिाकम लमनर् ज-िसर िमर्क र्ेनसि प्रयोर् र्ररन्छ, जसलमई पछी कमयास्थलर्म ल्यमएर
प्रयोर् र्ररन्छ। फुटमइएकम ढु ङ्गमहरू र्म्प टर कहरूबमट ब्यमकहो िम एक्कमिेटर बकेटबमट निकमनलन्छि् र सबग्रेर्
162

तहर्म फैलमइन्छि्। फुटमइएकम ढु ङ्गम रे कले सर्तल र्िे कमर्दमरहरू प्रमयः एकै सर्यर्म कमर् र्रररहेकम हुन्छि्
त्यसैले दु घाटिमबमट बच्न समििमिी अपिमउिु पछा ।(3) बेस नपच सतहको तह निर्ााणबेस नपच सतह सिबेस तह र्मनथको तह हो। ततमइएको अलकत्रम फैलमइन्छ र अलकत्रम नफनिशरले सर्तल
बिमइन्छ। अलकत्रम नफनिशर पछमनर्बमट हपरर्म अलकत्रम िन्यमउिे र्ेनसि हो। तेन्बो (अलकत्रम रे क) िमर्क
औजमर प्रयोर् र्रे र सर्कको नकिमरमहरू हमतले सर्तल र्ररन्छ। फैलमईएको अलकत्रमलमई म्यमकमर्र् रोलर िमअन्य र्ेनसिरीले दबमउिे/नथच्ने र्ररएको हुन्छ र थप टमयर रोलरले दबमउिे/नथच्नेट र्ररएको हुन्छ। दु ई फरकर्ेनसि प्रयोर् र्रे र यो सतह र्मत्र होइि नित्री िमर् पनि दबमउिे/नथच्ने र्िा सिि छ।(4) र्ानिल्लो नपच सतहको तह निर्ााण
आिमर तह निर्मा णको लमनर् एउटै निनि प्रयोर् र्रे र अलकत्रम फैलमइएको हुन्छ। यस प्रनियमर्म प्रयोर् र्ररएको
अलकत्रम आिमर तह निर्मा णर्म प्रयोर् हुिे अलकत्रम िन्दम उच्च पमिी प्रनतरोिी र र्ैर-खस्लप र्ुणहरू िइ निन्न
प्रकृनतको हुन्छ।

6.2.7 र्ेकानिकल र्ाटोको कार्र्ेकमनिकल र्मटोको कमर् ििेको निर्मा ण र्ेनसिरी प्रयोर् र्रे र र्ररएको र्मटोको कमर् हो। यनद एउटै निर्मा णसमइटर्म िेरै र्ेनसि िम कमर्दमरहरू कमर् र्रररहेकम छि् ििे, कमर् सुरु र्िुा अनघ त्यहमँ कुिै अन्य सिमरी समिििम र्मन्छे हरू छै िि् ििी सुनिनित र्िुाहोस्। सिमरीसमिि नित्र र बमनहर निस्कँदम, इखन्जि बन्द र्िा र सुरक्षम नलिरलक र्िा निनित र्िुाहोस्। अनि र्ेनसिले कमट् िे कमयाहरू र्दमा, र्ेनसिको अन्डरक्मरे जको नदशमलमई समर्मन्य
नियर्को रूपर्म कमट् िे नकिमरर्म सर्कोणर्म उन्मुि हुिुपछा ।निर्मा णस्थलर्म

र्ेनसिरीढु िमिी

र्दमा ,

र्ेनसि

स्थमिमन्तरणको लमनर् सर्नपात िमहि प्रयोर् र्ररन्छ।टर मन्सफर र्मर्ीर्म लोनर्ङ र अिलोनर्ङकम लमनर् तोहमि

योउर्ु (लोनर्ङ ऱ्‍यमम्प) िमर्क ऱ्‍यमम्प जर्मि र्ररएको
हुन्छ। ऱ्‍यमम्प लोनर्ङ बेर्र्म सुरनक्षत रूपर्म 15 नर्ग्री िमऱ्‍यमम्प लोर्र्दैर्ेनसिरी ढु िमिीकम
लमनर् सिमरी समििकर्को स्लोपले जोनर्एको हुिुपछा । र्ेनसिबमट िस्दम घमतक दु घाटिम हुिसक्ने िएकमले िरपरको क्षेत्रलमई पनि163सीर्मबमट टमढम रमख्िुपछा ।र्ेकमनिकल र्मटोको कमर्ले प्रमयः आिमज र कम्पि उत्पन्न र्िे हुिमले, िूनर्, पूिमािमर, यमतमयमत र पयाटि
र्न्त्रमलयको नियर् अिुसमर कर् कम्पि/आिमज निर्मा ण र्ेनसिरीको रूपर्म तोइनसन्दोर्मतम केन्सेचु नककमई (कर्कम्पि निर्माण र्ेनसिरी) को प्रयोर् र्िे उपमयहरू नलइन्छ।
निर्मा ण कमया योजिम अिुसमर सम्पन्न र्िाकम लमनर्, र्ेनसिहरूले िरमबी िर्री ठीकसँर् कमर् र्िुापछा । एकनदिर्म र्ररएको कमर्को अन्त्यर्म सुरनक्षत ठमउँ र्म पमका र्िुाहोस् र बकेट तथम अन्य सांलि समर्मिहरु तलझमिुाहोस। सेफ्टी नलिर लक र्ररएको खस्थनतर्म िएपनछ र्ेनसिबमट बमनहर निस्कँदम र्ेनसि इखन्जिलमई लर्िर्पमँ च नर्िेट निखिय हुि नदिुहोस् र तेल चुहमिट, कुलेन्ट चुहमिट आनद जमँच र्िुाहोस्। असमर्मन्य िएर्म र्र्ात
सिमरको नजम्मेिमर व्यखक्तलमई ररपोटा र्ररिु पछा र दै निक र्र्ातकम पररणमर्हरू निरीक्षण चमटा र्म रे कर्ा र्ररिुपछा । कमर् सम्पन्न िएपनछ निरीक्षणहरू र्ररए पनि, पेशमर्त स्वमस्थ्य र सुरक्षम ऐि अिुसमर कमर् सुरु र्िुा अनघब्रेक र क्लचहरू निरीक्षण र्िा आिश्यक छ।

6.2.8 पाइनलङ काया(1) भूनर्गत िस्तु र सुनििाहरूको प्रारन्िक अिुसन्धाि
पमइनलङ कमया सुरु र्िुा अनघ र्मनर्एकम िस्तुहरूको सिेक्षण आिश्यक हुन्छ। उदमहरणकम लमनर्, प्वमल िन्ने
ठमउँ र्म ग्यमस, पमिी िम नबजुलीकम तमर पुररएकम छि् ििे यसले ठूलो दु घाटिम निम्त्यमउि सक्छ। ठूलम चट्टमि रकर्म बेर्रकको लमनर् उत्खिि र र्ेनसिहरूको निशेष निनिहरू आिश्यक पदा छ। यनद र्हत्त्वपूणा पुरमतमखिक
समइट िम समांस्कृनतक सम्पनत्तहरू र्मनर्एकम छि् ििे, पुरमतमखिक उत्खिि र अन्य अिुसन्धमि आिश्यक हुिेछ।
(2) भू-प्रानिनिक सिेक्षण
िूनर्र्त िस्तु र सुनििमहरूको अिुसन्धमिको अनतररक्त, र्मटोको र्ुणस्तर, र्मटोको बल र िूजल स्तरको िूप्रमनिनिक सिेक्षण पनि आिश्यक छ। र्नहरो प्वमल िन्न र अिुसन्धमि र नििमा रणको लमनर् र्मटोको िर्ूिमहरू
सांकलि र्िा बोररङ र्ेनसि प्रयोर् र्ररन्छ।
(3) सुरक्षा साििािीहरू
फमउन्डे शि निर्मा णर्म ठूलम र्ेनसिरीहरूको प्रयोर् सर्मिेश हुन्छ, जसले निनिन्न प्रकमरकम ितरमहरू
निम्त्यमउि सक्छ। अनिकमां श दु घाटिमहरू कमया प्रनियमर्म त्रुनटहरू, र्ेनसिको अखस्थर स्थमिहरू, सन्तुलि
164

र्ुर्मउँ दम र्ेनसि िम समर्ग्रीहरू िस्ने, लमपरिमहीकम समथ टे क्ने िम पछमर्ी पनट्ट नहर्् िे कमरणले र्दमा िम िोल्समर्म
िस्ने िम नसर्म बमनहर कुिै क्षेत्रर्म प्रिेश र्दमा बीचर्म अर्् नकिे कमरणले हुिे र्दा छ। । दु घाटिमहरूबमट बच्नको लमनर्
र्मनथ र िरपर जमँ च र्िा र्हत्त्वपूणा छ, र्ेनसिरी चलमउँ दम ध्यमि नदिुहोस् र अन्य कमर्दमरहरूलमई सचेत र्िुाहोस्।
- िस्ने िस्तुहरूको ितरमनपि घुसमउिु अनघ तमर हटमउिे जस्तम पमइल र्र मइिर प्रयोर् र्दमाकम र्लत प्रनियमले िूलमई जोइन्टबमट अलर्र्रे र िस्न सक्छ। समथै, एच-बीर् िम नशट पमइल नित्र िम बमनहर तमन्न िमइब्रो ह्यमर्र प्रयोर् र्दमा एच-बीर् िम नशटपमइल िस्न सक्छ।
- बीचर्म च्यमनपिे ितरमपमइल र्र मइिर िम िेि चनल रहँ दम यनद र्ेनसि र्लत तररकमले सञ्चमलि र्ररएको छ िम यनद कुिै कमर्दमर
निषेनित क्षेत्रर्म प्रिेश र्छा ििे झुन्यमएकम एच-बीर्हरू, नशट पमइल, नलर्र आनद र अन्य िरपरकम िस्तुहरूको
बीचर्म सर्मनतिे जोखिर् हुन्छ।
- नकिमरमबमट िस्ने ितरमठूलम र्ेनसिहरू स्थमि अिुसमर नतिीहरूले आफ्िो सन्तुलि र्ुर्मउि सक्छि् र िस्न सक्छि्।
- उचमइबमट िस्ने ितरमजनर्ि नर्र नलङ कमयाको लमनर् सुरक्षम समििमिीहरू
कुिै सिमनित ितरम ििएको
अिस्थमर्म र्मत्र बकेटिोल्िुहोस् र बन्द र्िुाहोस्

निषेनित क्षेत्र सांकेतहरू
र्िुाहोस्

र्मर्ादशाक
कमर्दमर

नसिल नदिे
कमर्दमर

खस्ट्ल रोर् प्लेटहरू जर्मि
र्िुाहोस्

जर्को कमर् उचमइर्म िहुँ दम उचमइबमट िस्ने ितरम कर् हुन्छ, बेिमस्तमको कमरणले उत्खिि र्ररएको
िमल्डोर्म िस्ने र पमइल र्र मइिर नलर्रर्म सांयुक्त कमर् र्दमा र्ेनसिरीबमट िस्ने सिमनित दु घाटिम हुि्। िि-खस्लप
जुत्तम लर्मउिुको अनतररक्त, कमया पयािेक्षकबमट कमर्को निदे शिहरू प्रमप्त र्िा र्हत्त्वपूणा छ।165

6.2.9 स्क्यािोल्डीङ कायाअध्यमय 3 र्म व्यमख्यम र्ररएझैं, िेरै प्रकमरकम स्क्क्मफोल्डीङहरू छि्। यस िण्डले स्क्क्मफोल्डीङ निर्मा णकोिणाि र्दा छ। स्क्क्मफोल्डीङहरू िेरै प्रकमरकम हुन्छि्, जसर्म नटम्बर स्क्क्मफोल्डीङ, ट्यूब स्क्क्मफोल्डीङ, िेर्र्ररएको स्क्क्मफोल्डीङ, र ररङ्गलक स्क्क्मफोल्डीङहरू छि् तर केही निर्मा ण सम्बखन्ध सुझमिहरू छि् जुि सबैप्रकमरकम स्क्क्मफोल्डीङ कमयाहरूर्म सर्मि छि्। यो िुट्टम बमँ निएको छ ििेर सुनिनित र्िे, त्यसपनछ यसलमई
ठमर्ो र सर्तल हुिे र्रर असेम्बल र्िे र यसलमई सीिम रमख्नको लमनर् छर्् के रूपर्म ब्रेस र्िे हो। पूरैस्क्क्मफोल्डीङ िििबमट जोर्मउि ििि िएको ठमउँ र्म त्यसलमई कमबेचुिमर्ी (िमल टमई एङ्कर) ले िििर्म बमँध्ने
र्ररन्छ। ििि ििएको ठमउँ र्म यसलमई र्ोलो िोिो पमइपहरू िम अन्य र्मध्यर्हरूले ब्रेस र्ररएको हुन्छ ।(1) स्क्यािोल्डीङ को आिारस्क्क्मफोल्डीङ िर्म र्ररएको जनर्ि बनलयो बिमउि कम्यमक्ट र्ररएको हुन्छ। यनद एउटमपनि ठमर्ो ट्यूब
िनसयो ििे सम्पूणा स्क्क्मफोल्डीङ िखिि सक्छ। अनि जनर्िलमई सकेसम्म सर्तल बिमइएको हुन्छ तमनक र्मटोर जनर्िको बीचर्म कुिै िमर्ल िरहोस्।
(2) खुट्टा निक्स गिेआिमर नफनटङ फ्लोरर्म रमखिएको र्मर्नसलर्म
नकलमले ठोनकन्छ।

र्र्नसल

(3) ठाडो ट्यूब र फ्ल्याक जडािठमर्ो ट्युबहरू ठमर्ो रूपर्म िर्म र्ररन्छि् रआिमर नफनटङ

फ्ल्यमकहरू ठमर्ो ट्युबहरूर्म सीिम जोनर्एको हुिुपछा ।

ठमर्ो
ट्यूब

कमर् र्िे फ्लोर

ठमर्ो ट्युबहरूको िुट्टम सुरनक्षत र्िा तेसो पमटा हरूद्वमरम
एकअकमा सँर् जोनर्एको हुन्छ।

आइ-बीर्
फ्ल्यमक

(4) बीर् र कार् गिे प्लेटिर्ाको स्थापिा
ब्रेसहरू प्रयोर् र्रे र अर्मनर्को छे उर्म (ििि छे उ) र पछमनर्पनट्ट (बमनहर) र्म ठमर्ो ट्यूबहरू जर्मि र्िुाहोस्र यसको र्मनथ । स्क्क्मफोल्डीङ बोर्ा (कमर् र्िे प्लेटफमर्ा) जोर्् िुहोस्।
(5) नसिँढीहरू, ह्यान्डरे लहरू, र्ध्य र तल्लो खाताहरू, र औ िँला बोडा को स्थापिा।
166

कमर्दमरहरूको लमनर् ह्यमन्डरे लहरू, िस्नबमट रोकथमर्को लमनर् र्ध्य र तल्लो लेजर र औजमरहरू र अन्यिस्तुहरू िस्नबमट रोक्नको लमनर् टो बोर्ा हरू स्थमपिम र्िुाहोस्। सीढीहरूकम लमनर् ह्यमन्डर मइलहरू पनि स्थमपिम
र्ररन्छि्।
(6) क्रस ब्रेसेस को स्थापिा
सम्पूणा स्क्क्मफोल्डीङ ठमर्ो र सर्तल रमख्न ठूलम िस ब्रेसहरू जर्मि र्िुाहोस्।िस ब्रेस

ह्यमन्डरे लतल्लो लेजरटो बोर्ा

िऱ्यमङ्गहरू

(7) िाल टाई एङ्करको स्थापिा
पूरै स्क्क्मफोल्डीङलमई िििबमट जोर्मउि, जब त्यहमँ ििि हुन्छ, त्यसलमई कमबेटसुिमर्ी (नित्तम टमई एन्कर)द्वमरम िििर्म बमँ ध्ने र्ररन्छ। यनद कुिै ििि छै ि ििे तेसो सहमरम (यमरमजु) र्ोलमकमर िोिो िण्डहरू िम सर्मि
पुजमा हरू प्रयोर् र्री स्थमपिम र्ररन्छ।

6.2.10 न्स्टल फ्रेनर्ङ कायाखस्ट्ल िेनर्ङ कमयार्म, िििको ढमँ चम पूरम र्िा खस्ट्लकम िण्डहरू असेम्बल र्ररन्छि। यो स्ट्ील िण्ड निर्माण,आिमर िेर् निर्मा ण, र स्ट्ील िण्ड ठयमउिे िर्र्म कमर् र्ररन्छ।
(1) स्टील खण्ड प्रशोिि
खस्ट्ल िण्डहरू कमरिमिमर्म बिमइएकम हुन्छि्। निर्मा ण योजिम कोररए सँर्ै स्ट्ील िण्डहरू तदिुसमर
कमनटएकम हुन्छि्। कमनटएको स्ट्ील िण्डहरू एसेम्बल र िेल्डेर् र्ररएको हुन्छि्, र िेल्डहरू अल्ट्र मसोनिक
परीक्षणद्वमरम निरीक्षण र्ररन्छ। निरीक्षण पनछ नतिीहरू खियम प्रनतरोिी पेन्टले कोटीङ र्ररन्छि् र निर्मा ण समइटर्मढु िमिी र्ररन्छ।

167

(2) आिार फ्रेर् निर्ााण
एङ्कर बोल्ट्हरू एङ्कर बोल्ट् स्क्ट्यमन्ड िम अन्य र्मध्यर्हरूद्वमरम र्ैर-बेस प्लेट स्थमपिम को उदमहरणिि स्ट्र कचरल कङ् निटर्म जोर्ीन्छि्। यसपनछ िूनर्र्त बीर् रफमउन्डे शि सबलीकरण रमखिन्छ, फमउन्डे शि फर्मा बिमइन्छ रफमउन्डे शि कङ् िीट िन्यमइन्छ।
(3) स्टील फ्रेर् निर्ााण
फमउन्डे सिर्म नफक्स र्ररएकम खस्ट्ल स्तिहरू र एङ्कर
खस्ट्ल िण्डबोल्ट्हरू आिमर प्लेट िनििे पमटा द्वमरम एक अकमा र्म जोनर्एकम
हुन्छि्। खस्ट्ल निर्मा णर्म फमउन्डे शिको कमर् स्क्क्मफोल्डीङ

एङ्कर बोल्ट्बेस प्लेट
सांकुनचत िहुिे र्ोटमार

निर्मा णर्म जस्तै र्हत्त्वपूणा छ। उदमहरणकम लमनर्, फमउन्डे सिकोजर्उचमइहरू थोरै फरक हुि सक्छि् जस लमई सर्मयोजि र्ररएिििे सर्ग्र ििि नफनिशीङको सनतकतमलमई असर र्िेछ।बेस प्लेटहरूसँर् स्ट्ील िेर्हरू
नफक्स र्िेफमउन्डे सिको उचमइ जमँच र्िुाहोस् र सांकुचि िहुिे नसर्ेन्ट
र्सलम िम पमतलो खस्ट्ल प्लेटहरूको तहहरू प्रयोर् र्रे र सबै स्तिहरूको बेस प्लेटको उचमइसँर् नर्लमउिुहोस्।
नसर्ेन्ट र्सलम सेट िएको निनित र्रे पनछ अनिर्ुिीकरण जमँच र्िुाहोस् र ठमउँ र्म कोलर्हरू बोल्ट्ले कस्नुहोस्।
ठमर्ो पमटा हरूलमई बीर्र्म जोर्् िे दु ई तररकमहरू छि्: ब्रमकेट र र्ैर-ब्रमकेट। ब्रमकेट निनिर्म बीर्लमई तीििण्डर्म नििमजि र्ररएको हुन्छ र बीर्को दु ई छे उ र ती छे उहरू पमर र्िे कोलर्हरूलमई कमरिमिमर्म िेखल्डङिम अन्य र्मध्यर्द्वमरम एकसमथ ब्रमकेटर्म जोनर्न्छ। ब्रमकेट रनहत निनि ििेको कोलर् र बीर्हरू नसिै समइटर्म
जोनर्िे निर्मा ण निनि हो।कोलर् र बीर् िस हुिे ठमउँ र्म बोल्ट् कनसन्छ र त्यसपछी िेखल्डङ र्ररन्छ। यनद बोल्ट्कम लमनर् प्वमलहरू र्ेलिमएिि् ििे, बोल्ट्हरू कस्नु अनघ नतिीहरूलमई पङ् खक्तबर्द् र्िा नर्र फ्ट नपि िनििे उपकरण प्रयोर् र्ररन्छ।यस चरणर्म िट अस्थमयी रूपर्म कनसएको हुन्छ।
बीर्हरू थपेपछी स्तिहरू तमनिन्छि् र नतिीहरूको ठमर्ोपि कमयर् रमख्न सक्षर् हुदै िि्। खस्ट्ल िेर्हरू
पुि: पङ् खक्तबर्द् र्िाको लमनर् िेर्लमई तमरहरूद्वमरम तमनिन्छ, त्यसपनछ िटहरू रमम्ररी कनसन्छि् र त्यसपनछिश िएको ठमउँ र्म िेखल्डङ (स्ट्र् िेखल्डङ) र्ररन्छ।
168

6.2.11 न्स्टल सबलीकरण काया (डण्डीको कार्)कङ् िीट कम्प्रेनसि फोसा प्रनतरोिी हुन्छ तर तेन्समइल फोसा निरुर्द् कर्जोर हुन्छ। यसको तेन्समइल शखक्तको
कमरण कङ् िीटको कर्जोरीलमई क्षनतपूनता र्िा र्ण्डीलमई कङ् िीटर्म रमख्न सनकन्छ।
र्ण्डी अखक्सर्मइज िएर खियम लमि सक्छ। कङ् िीट क्षमरीय
हुन्छ जसले र्ण्डीलमई खियमबमट जोर्मउँ छ तर सर्यसँर्ै यो झि्झि् तटस्थ हुदै ँ जमन्छ। यनद र्ण्डीर्म तटस्थीकरण हुँ दै र्यो ििेर्ण्डीर्म

खियमलमिेछ।

त्यसकमरण,सबलीकरण

रमख्दमकङ् िीटको सतह िम कमबुरी (कङ् िीट आिरण र्ोटमई) बमटस्क्ल्यमब कङ् िीट आिरणर्ोटमई

निनित दू री सुनिनित र्िा र्हत्त्वपूणा छ।शखक्त कमयर् रमख्नको लमनर्, निनदा ष्ट र्ोटमईको र्ण्डी प्रयोर् र्िादु री पुनष्टकरण टे पर र्ण्डीहरू बीच उनचत दू री रमिेर नितरण र्िा आिश्यक छ। दु रीजमँच र्िा सनजलो बिमउिको लमनर् र्ण्डी िररपरर टे प बेररएको
हुन्छ।
पमतलो स्क्ल्यमब र्ण्डी िएको अिस्थमर्म, र्ण्डीहरू र्ण्डी
ल्यमनपङ िनििे निनिद्वमरम जोनर्न्छि्। यो जोइन्ट निनिले र्ण्डीर्मकङ् िीटको टमँ समइबमट बनलयो बिमउँ छ । तर कङ् िीटको शखक्तले जोइन्टको शखक्तलमई असर र्िे हुिमले
पयमा प्त लम्बमइको ओिरल्यमप सुरनक्षत र्िा र बमइखन्डङ तमरहरूसँर् र्ण्डीहरू सुरनक्षत र्िा सुनिनित र्िुाहोस्।
एउटम िर्ुिम RC सांरचिमको िििर्म सम्पूणा निर्माणर्म र्ण्डीको कमर् सांलि हुन्छ। निशेष र्री यो फर्मा
नसकर्ीसँर् िनजकबमट सम्बखन्धत छ र प्रनियमहरू एकअकमा सँर् सर्न्वय र्िा आिश्यक छ। अनि निद् युत रउपकरणहरूको पमइनपङ र िमयररङको कमर्को लमनर् निद् युत प्रमनिनिकहरूसँर् बैठकहरू आिश्यक हुिेछि्र पमिी आपूनता र ढल निकमसकम लमनर् प्लखम्बङ प्रमनिनिकहरूसँर् र्ररिे बैठकहरू आिश्यक हुिेछ। र्ण्डीको
कमर् निम्न िर्र्म र्ररन्छ: र्ण्डी बिमउिे, आिमर सबलीकरण र फ्लोर स्क्ल्यमब सबलीकरण।

169

(1) डण्डी प्रशोिि
निर्मा ण िक्समहरू सांरचिमत्मक नर्जमइि निशेषज्ञ द्वमरम नहसमब र्रे र बिमएको सांरचिमत्मक िक्समहरूर्म
आिमररत हुन्छि्। निर्माण िक्समबमट आिश्यक र्ण्डीको आकमरहरू र समइज अनि प्रत्येकको आिश्यक सांख्यम
र्णिम र्ररन्छ र सिनलकरण नििरण नसजािम र्ररन्छ। र्ण्डी कमनटन्छ, बङ् ग्यमइन्छ िम अन्यथम

सिनलकरण

नििरण अिुसमर प्रशोिि र्ररन्छ। अनि र्ण्डी ट्यमर्हरू सिनलकरण नििरणर्म आिमररत िएर बिमइन्छ। र्ण्डी
ट्यमर्हरू निनर्ात र्ण्डीहरूर्म जोनर्एकम हुन्छि् र नितरणको सर्यर्म िर्बर्द् र्िा र रनसद निरीक्षणको लमनर्
प्रयोर् र्ररन्छ।

र्ण्डी बग्यमउिे

र्ण्डी कमट् िे(2) जग सबलीकरण
प्रशोिि कमरिमिमबमट र्े नलिर र्ररएको र्ण्डी रनसदर्म निरीक्षण र्ररन्छ र पनछकम कमयाहरूर्म िेट्टमउि
सनजलोको लमनर् व्यिखस्थत र्ररन्छ। आिमर सबलीकरण कमया लेआउट द्वमरम सुरु हुन्छ आिमर को सही स्थमि ििस्ट्र कचरल कङ् निट र्म नचन्ह लर्मइन्छ। लेआउट र्मनकाङ पूरमिएपनछ एम्बेर्ेर् बीर् नबयररां र् ब्रमकेटहरू जर्को र्ुख्य बीर्बमरहरूलमई स्तरको उचमइर्म रमख्नको लमनर् पङ् खक्तिर्द् र्ररन्छर िि स्ट्र कचरल कङ् निटको नकलम िम एङ्करहरूद्वमरम बमँ निन्छ।
आिरण र्ोटमई सुनिनित र्िा स्पेसर ब्लकहरू आिमरफमउन्डे शि बीर्सबलीकरण

सबलीकरण उठमउि प्रयोर् र्ररन्छ। आिमर सबलीकरण पनछस्ति सबलीकरण रमखिन्छ। एउटम कोलर्र्म जनर्िर्म सीिम रमखिएको र्ुख्य र्ण्डी र र्ुख्य र्ण्डीको िररपररहुप र्ण्डीहरू हुन्छि्। हुप र्ण्डीहरू नशयर-शखक्त निरुर्द् सुदृढ पमिा र िूकम्प र अन्य झट् कमहरूकम कमरणहुिे कम्पिकम कमरण र्ुख्य र्ण्डीलमई समिाबमट रोक्नको लमनर् स्थमपिम र्ररएको हुन्छ। एक पटक कोलर् र्ण्डीर हुप र्ण्डीहरू बमँ निएपनछ आिरण र्ोटमई सुरनक्षत र्िा स्पेसरहरू स्थमपिम र्ररन्छ। कोलर् र्ण्डीहरू पनछबीर् र्ण्डीहरू रमखिन्छि्। सबै फमउन्डे शि सबलीकरण पूरम िएपनछ फर्मा िर्म र्ररन्छ र आिमर कङ् िीट170िन्यमइन्छ।
(3) दोर्ा (घर र्ुनिको जनर्ि) को सबलीकरण
समर्मन्यतयम दोर्म सबलीकरण अनघ पमइप र्मर्् िे र ििेको िमल्डो फेरी ििे कमया र्ररन्छ। दोर्म सबलीकरण
निम्न िर्र्म रमखिन्छ: र्ुख्य र्ण्डी रमख्ने, नितरण र्ण्डी रमख्ने र स्पेसरहरूको जर्मि। दोर्म सबलीकरण पूरमर्रे पनछ, दोर्म कङ् िीट िन्यमइिेछ।
(4) फ्रेर् सबलीकरण
िेर्ले नित्तम, बीर् र स्क्ल्यमबहरूको लमनर् सबलीकरण प्रदमि र्दा छ।नित्तम सबलीकरण निम्न िर्र्म रमखिएको हुन्छ: आिरण र्ोटमई जमँच र्िे, लमर्ो र छर्् के सबलीकरणको
आन्तररक/बमह्य सम्बन्ध जमँच र्िे, दु री छु ट्टयमउिे र सबलीकरण रमख्ने, िुल्िे स्थमिको सबलीकरणको लमनर्
सबलीकरण रमख्ने, स्प्रेर्र र्ण्डीहरू रमख्ने र स्पेसर ब्लकहरू रमख्ने।
बीर् सबलीकरण निम्न िर्र्म रमखिएको हुन्छ: तलको र्ण्डी रमख्ने, छे उर्म हुपहरू अस्थमयी रूपर्म रमख्ने,र्मनथल्लो र्ण्डी रमख्ने, समिो बीर्को तल र र्मनथको र्ण्डी रमख्ने, प्रेशर िेखल्डङ, खस्ट्र प रमख्ने र शीषा र्ण्डीहरूर्मबमँ ध्ने, समइर् र स्प्रेर्र र्ण्डीहरू रमख्ने, फर्मा नित्र िसमल्िे र स्पेसरहरू रमख्ने।
स्क्ल्यमबलमई र्ुख्य र्ण्डी र नितरण र्ण्डीहरू नर्लेर तल र र्मनथको सबलीकरणले दोब्बर बनलयो बिमइिुपछा ।र्मनथल्लो
र्ण्डीहरू

<बीर्को आिमरिूत सांरचिम>खस्ट्रप

स्प्रेर्र
र्ण्डीहरू

स्पेसर

समइर्र्ण्डीहरूिमल फर्मा

नित्र िसमल्िे

171

तल्लो
र्ण्डीहरू

6.2.12 डण्डी स्पलाइनलनसङ कायािेरै प्रकमरकम र्ण्डी स्क्प्लमईनसङ निनिहरू छि् तर जुिसुकै निनि प्रयोर् र्ररएको िए पनि स्क्प्लमईस र्ररएको
जोइन्टर्म जर् र्ण्डीको बरमबर िम सोिन्दम बढी बनलयो हुिुपछा । उदमहरणकम लमनर् कुशलतम पुिाक र्ररएको
ग्यमस प्रेशर िेल्डीङ् जोर्मइको िण्ड हे दमा स्क्प्लमईस पत्तम लर्मउि
सनकँदै ि र जब टे न्समइल िम बङ् ग्यमउिे परीक्षण र्दमा स्क्प्लमईसिमँ नचदै ि बरु यसको सट्टम जर् र्ण्डी िमँ नचन्छ। प्रेशर िेखल्डङ र्दमा
प्रनियम जमँ च र्िा निम्न चरणहरू प्रयोर् र्ररन्छ।
(1) डण्डीको बट जािँच गिेतिमि परीक्षण

र्ण्डीर्म बमङ्गीएको जमँ च र्िुाहोस्।
(2) डण्डी बटको प्रशोिि
खस्ट्ल निर्माण समइटहरूर्म पुश-कनटङद्वमरम र्ण्डीहरू कमनटन्छि् र त्यसैले नतिीहरूको बटहरू दबमबिेखल्डङको लमनर् अिुपयुक्त हुन्छि्। सर्यसँर्ै कमनटएको सतह अखक्सर्मइज हुिे हुिमले प्रेशर िेखल्डङ र्िे नदिर्म
नचसो कमट् िे निनि, रमइट-एां र्ल र्ण्डी कटर प्रयोर् र्रे र र्ण्डी कमनटन्छ।
(3) प्रेशर िेन्ल्डङ निक्सचर र्ाउन्ट गिेबोल्ट्हरू प्रयोर् र्रे र िेखल्डङ नफक्स्चरर्म सेट र्िुा अनघ र्ण्डीहरूको िेखल्डङ िमर्हरू सफम छि् ििीसुनिनित र्िुाहोस्। प्रेशर िेखल्डङ प्रनियमको िर्र्म र्ण्डीर्म उच्च दबमब लर्मइएको हुिमले बोल्ट्हरू सुरनक्षत
रूपर्म बमँ निएको हुिुपछा तमनक नतिीहरू कमर्को िर्र्म िुलम िहोउि्। नफखक्सङ र्दमा प्रेशर िेखल्डङ हुिेबटहरू बीचको िमर्लको आकमर जमँच र्िुाहोस्।
(4) तताउिे र प्रेशर नदिेसुरुर्म र्ण्डीको सँर्ै बट र्ररएको िमर्लमई बिारले ततमइन्छ र तमतो िमर्लमई नबस्तमरै बमयमँ र दमयमँ निस्तमर
र्ररन्छ। ततमउिु पिे अिुर्मनित दमयरम र्ण्डीको व्यमसको दोब्बर हो। ततमउिुको समथसमथै बटहरू सँर्ै नथच्नको
लमनर् प्रेसर प्रयोपर् र्ररन्छ । बटहरू नबस्तमरै बमनहर निस्कन्छि् र नतिीहरू पूिानििमाररत आकमरर्म पुर्ेपनछ कमर्सर्मप्त हुन्छ।

172

ग्यमँस प्रेशर िेखल्डङ को कमया प्रनियम
सर्मत्ने
सरसफमई

ज्वमलमकर् र्िे

प्रमरखिक दबमबज्वमलमकर् र्िे

तटस्थज्वमलम

तटस्थज्वमलम

दबमब लमर्ू
र्िेबल्ज बिमउिे

(5) निरीक्षण
आकमर, लम्बमइ, शमफ्ट नर्सअलमइिर्ेन्ट, बङ् ग्यमउिे, बमनहरी
िमर्र्म नचरम र र्े न्ट र बल्जको ठु लोपि सबै निरीक्षण र्ररन्छ।
िरमम्रो बखल्जङकम
उदमहरणहरू

6.2.13 िेन्ल्डङ कायाआका िेखल्डङ निर्माण कमया को िेरै क्षेत्रहरु र्म एक आिश्यक प्रनिनि हो। यनद करे न्ट िेरै कर् छ ििे, उनचतिेखल्डङ र्िा सनकँदै ि। यनद करे न्ट िेरै उच्च छ ििे, पमटा य पखििेछ र प्वमल बिमउिेछ। िेखल्डङ रर् र िेखल्डङ
र्िे समर्ग्रीबीच िेरै िनजक िर्इकि उनचत र खस्थर दू रीआका िेखल्डङ कमयाकमयर् र्िुापछा । एक उनचत िेखल्डङले एक िेखल्डङ दमर्उत्पमदि र्दा छ जुि शांिेनकरमको िोलको रे िम जस्तोदे खिन्छ। आिमरिूत कुरमहरूर्म कुशलतम हमनसल र्रे पनछिेखल्डङ जो कोहीलमई पनि र्िा सनजलो कमर् हो तरशमरीररक प्रिमि र दु घाटिमहरू निरुर्द् समििमिी अपिमउिु
र्हत्त्वपूणा छ। आका िेखल्डङले िमतुहरू सँर्ै िेखल्डङ र्िानिद् युतीय शखक्त प्रयोर् र्दा छ त्यसैले निद् युतीय झटकमहरूबमट बच्नु प्रमथनर्कतम हो। अझ र्हत्त्वपूणा कुरमर्मनिसहरूर्म पिे प्रिमिहरूको रोकथमर् हो। िेखल्डङबमट निस्किे िुिमँले (िमतुको िमफ हमिमर्म नचनसन्छ र ठोसहुन्छ र हमिमर्म तैररिे अलर् कणहरू बन्छि्, जुि िुिमँ जस्तो दे खिन्छ) टमउको दु ख्ने, ज्वरो, नचसो, र्मां सपेशी दु ख्ने,नतिमा र थकमि जस्तम लक्षणहरू निम्त्यमउि सक्छ। िुिमँ समस तमन्नबमट बच्न िुलोबमट बच्ने र्मस्क लर्मउिु पछा ।173समथै हमनिकमरक नकरणहरूबमट आँ िमलमई जोर्मउि प्रकमश छे क्ने चश्मम िम िेखल्डङ फेस नशल्ड लर्मउिुहोस्।
िेखल्डङ र्ररएको क्षेत्रलमई ग्रमइन्डरले घोटीन्छ त्यो बेलम िमतुको िुलो पन्जम र हमतहरूर्म टमँ नसन्छ, आफ्िो आँ िमिनर्च्नुहोस्, नकिनक तपमईांको आँ िमर्म रर्र्् दम नतिीहरूलमई क्षनत हुि सक्छ।

6.2.14 िर्ाा नसकर्ीजब तमजम कङ् िीट फर्मा र्म िन्यमइन्छ, फर्मा र्म पमिीको

फर्मा नसकर्ी कमयासर्मि र्मत्रमको िन्दम िेरै र्ुणम बढी दबमब लमर्ू हुन्छ।
फर्माको अपयमा प्त सबलीकरणले दु घाटिमहरू निम्त्यमउि
सक्छ जसर्म फर्मा फुट् छ (ब्लो-आउट) र रे र्ी नर्क्सकङ् निट बमनहर निस्कन्छ। ब्लो-आउटहरू रोक्नको लमनर्,कङ् िीटको दबमबको समर्िम र्िा फर्मा लमई पयमाप्त रूपर्म बनलयो बिमउिु पछा । समथै, उचमइबमट कङ् िीटरमख्दम ब्लो-आउट हुि सक्छ, कङ् िीट पखम्पङ ठे केदमरसँर् कङ् िीट रमख्ने निनिको बमरे र्म निस्तृत छलफलर्ररन्छ।
फर्मालमई सही खस्थनतर्म िर्म र्ररिुपछा , ठमर्ो र सर्तल र असेम्बल र्ररिु पछा तमनक यसले िमर, पमर्श्ा दबमब,कम्पि, प्रिमिहरू आनद र्हत्त्वपूणा निकृनत िम क्षनत नबिमफर्माको बन्धिलमई कस्ने

समर्िम र्िा सक्छ।िमल फर्मा र्ीिमइर्र, फर्मा टमई, र P-Con जस्तम
समर्ग्रीहरूबमट बिमइिु पछा तमनक कुिै र्लत अलमइिर्ेन्टिम त्रुनटहरू िहोस्। फर्मा टमईहरू बनलयो बिमउि र्ोलमकमर
िोिो िण्डहरू बमट कस्न पनि सनकन्छ।
स्क्ल्यमबलमई तलबमट ठमर्ो रूपर्म सपोटा नदिुपछा नकिििे कङ् िीटको िजि सीिम ठमर्ो नदशमर्म लमर्ू हुिेछ।
प्रयोर् र्ररएकम समर्ग्रीहरू तलबमट पमइप सपोटा हरू हुि् जसलमई शोररङ, फ्लोर जोइस्ट् ह्यमङ्गर र फ्लोर जोइस्ट्
िनिन्छ। जसको र्मनथ फर्मा प्लमइिुर् (जसलमई फर्मा नसकर्ी कमयार्म सेकीइतम पनि िनिन्छ) जोनर्एको हुन्छ।

174

<स्क्ल्यमब सांरचिम>फर्मा प्लमइिुर्

फ्लोर जोइस्ट् फ्लोर जोइस्ट् ट्यूब (र्ोलमकमर
ह्यमङ्गर
िोिो िण्ड)ट्यूब सपोटा

स्क्ल्यमबलमई सपोटा र्िा पयमा प्त सांख्यमर्म पमइपको

सहमरम आिश्यक हुन्छ। शोररङलमई सिाबमट रोक्नको लमनर्

फुनटङहरू दु ई तेसो नदशमहरूर्म िेर्मरमर्ी िनििे पमइपहरूद्वमरम जोनर्एकम हुन्छि्। यनद पमइप सपोटा लमर्ो छििे र्ोलमकमर िोिो िण्डहरू प्रयोर् र्री प्रत्येक 2 नर्टर िम कर् उचमइर्म तेसो जोइन्टहरु स्थमपिम र्ररन्छ।
अन्तर्म ठमर्ोपि जमँच्न र अक्ष रे िम सर्मयोजि र्दमा चेि, टिाबकल र सपोटा लमई िकेल्ि र तमन्न प्रयोर् र्ररन्छ।

6.2.15 कङ् नक्रट पन्म्पङ कायाकङ् िीट पखम्पङ कमयार्म टर क एजीटे टरहरूले पम्प टर कहरूस्वीकृनत निरीक्षण

प्रयोर् र्रे र र्े नलिर र्ररएको तयमर रे र्ी नर्क्स कङ् निट फर्मार्म
िन्यमउिे र्छा ि्। रे र्ी नर्क्स कङ् निट ल्यमएपछी रे र्ी नर्क्सकङ् निट र्े नलिरी िोटको आिमरर्म स्वीकृनत निरीक्षण (स्लम्प
अांक, हमिमको र्मत्रम र क्लोरमइर्को र्मत्रम) र्ररन्छ र कम्प्रेनसि
शखक्त परीक्षण स्यमम्पल त्यनह सर्यर्म तयमर र्ररन्छ।
पम्प टर कबमट िन्यमउिे कमर् सुरु र्िुा अनघ यो ििसोस् ििेरर्िुा पिे एउटम र्हत्त्वपूणा कुरम ििेको पम्प टर कलमई अयमउिे
आउनटर र्रहरू बमनहर रमख्नको लमनर् जर्ीि तयमर र्िुा हो।कम्पिकम कमरण आउनटर र्रहरूलमई जनर्िर्म िस्नबमट जोर्मउि,आउनटर र्रको ज्यमकहरू ठोस जनर्िर्म कमठकम टु िमद्वमरम सपोटा

पम्प टर क द्वमरम कङ् िीट रमख्ने कमयाहुन्छि् र िरर् जर्ीिर्म पम्प टर क स्ट्ील प्लेट नबछ्यमएर
नतिीहरूको अनिकतर् चौर्मइर्म आउटररर्र िोलेर स्थमपिम र्ररन्छ। अनि टमयर स्ट्पहरू रमम्रोसँर् घुसमउिु
175

पछा । ढखिएको िू-िमर्र्म आउटररर्रको ज्यमकहरू सर्मयोजि र्िुाहोस् तमनक तेसो कोण अर्मनर् दे खि पछमनर्र बमयमँ दे खि दमयमँ दु िै 3 नर्ग्री नित्र रहोस्।
निर्मा णको िर्र्म बूर्को चमलले र्दमा नबजुली लमइिसँर् सम्पका हुिे िम कमनटिेबमट बच्न समििमिी अपिमउिुपछा । उच्च िोल्ट्े ज तमरहरूको र्मर्लमर्म, प्रत्यक्ष सम्पका नबिम पनि, स्पमका नर्स्क्चमजाले नबजुली प्रिमह र्िा रनिद् युतीय झट् कम लमि सक्छ। सुरक्षम खक्लअरे न्स दू री (तमरदे खि को दु री) जमँच र्िुाहोस् र अिलोकि र्िुाहोस्।
नितरण पमइपहरू निरीक्षण र्िा र जोर्हरू जमँच र्िुा पनि र्हत्त्वपूणा छ। यनद र्े लीिरर पमइप फुट्यो ििे रे र्ीनर्क्स कङ् निट बमनहर निस्कन्छ र दु घाटिम निम्त्यमउँ छ। यो ठोकेर (ठोक्दम आउिे आिमज जमँ च र्रे र) िमअल्ट्र मसोनिक र्ोटमई र्ेज द्वमरम दै निक आिमरर्म निरीक्षण र्िुापछा । लोनर्ङ र अिलोनर्ङको सर्यर्म क्षनतबमट
बच्न पमइपहरू समििमिीपूिाक ह्यमन्डल र्िुापछा ।रे र्ी नर्क्स कङ् निट रमख्िु अनघ नित्री नित्तमलमई थप नचप्लो बिमउि पनहले र्े लीिरर पमइप र्मफात प्रमइर्र
पठमइन्छ। फर्मा र्म कमस्ट् र्रे पनछ कङ् िीटको शखक्त र र्ुणस्तरर्म सम्झौतम हुिे िएकोले यो प्रमइर्र िमरे जर्ररन्छ। प्रमइर्र सनहत प्रमइर्रको लर्िर् 1.5 र्ुणम र्मत्रम, फर्मा कर्म रमखिदै ि, बरु यसलमई िमरे ज र्ररन्छ।

6.2.16 पेन्टीङ कायापेखन्टङ कमयाकम िेरै प्रकमर छि्। पेन्टले पेखन्टङ सतहर्म रमम्ररी लमग्छ िन्ने कुरम सुनिनित र्िुा सबै प्रकमरकम
लमनर् समर्मन्य र्हत्त्वपूणा कुरम हो। यनद कमर् रमम्ररी र्िा सनकएि ििे, पेन्टको नफल्म फुट् िे िम उखप्ल्किे र चर्कर्ुर्मउिे जस्तम सर्स्यमहरू एक दे खि तीि िषा पनछ दे िम पछा ि्।पेन्टीङ र्ूलतः तीि प्रनियमहरूर्म नििमनजत छ: प्रमइर्र, नर्र्ल-कोट र टप कोट। पेन्ट सुक्न नदिको लमनर्
प्रनियमको प्रत्येक चरणको बीचर्म उपयुक्त सर्य नबतमउि र्हत्त्वपूणा छ, जसलमई प्रनियम अन्तरमल अिनििनिन्छ। पेखन्टङ प्रनियमहरू बीचको सर्य कखिर्म प्रत्येक कोनटङको लमनर् निनदा ष्ट र्ररएजनत लमर्ो हुिुपछा रअको पेन्टीङ प्रनियमर्म जमिु अनघ कोनटङलमई रमम्ररी सुक्न नदिुपछा । प्रनियम अन्तरमल अिनि तमपर्मि, सूयाको
नकरणहरूको सम्पका र ह्युनर्नदती सनहत निनिन्न अिस्थमहरूर्म नििार र्दा छ र कमर्दमरले कमर्र्म अर्मनर्बढ् दम खस्थनतको र्ूल्यमङ्कि र्िा सक्षर् हुिुपदा छ। ह्युनर्नदती 85% िम बढी हुँदम, त्यस्तै र्री िषमा को र्ौसर्र्म
निर्मा ण कमया र्िुा हुँ दैि।प्रमइनर्ङ सुरु र्िुा अनघ, पेन्टीङ सतह फोहरबमट र्ुक्त िएको पक्कम र्िुाहोस्। यस प्रनियमलमई केरे ि176

(ि्यमनपङ) िनिन्छ। यनद बमनहरी नित्तमहरू रङ्गमउिे हो ििे, िुलो र फोहोर हमई-प्रेशर िमशीङ् िम अन्यनिनिहरूद्वमरम हटमउिुपछा र चनकाएको क्षेत्रहरू ( दरमरहरू ) र्िुापछा ।सब्सटर े ट र र्ध्य-कोनटङ् समर्ग्री बीचको जोर्मइ सुिमर र्िा प्रमइर्र कोट लमर्ू र्ररन्छ। सीलर, प्रमइर्र, नफलरर अन्य प्रमइनर्ङ समर्ग्रीहरू निनिन्न उद्दे श्यकम लमनर् छिौट र्ररन्छ।
र्ध्य-कोनटङ् ले सर्मि नफनिशीङ प्रमप्त र्िाकम लमनर् कोररएर िम दरमरहरूकम कमरण असर्मि िएकमसतहहरूलमई नचल्लो पमछा । यसले टपकोट समर्ग्रीको जोर्मइलमई पनि सुदृढ र्िा र बढमउि सक्छ।टप कोट पेन्टीङ प्रनियमको अखन्तर् चरण हो र यसको नफनिशीङले र्ौसर् र दमर् प्रनतरोिको समथसमथै सौन्दया
उद्दे श्य नर्जमइिर्म प्रदशाि र्छा । पेखन्टङ कमयाको

स्प्रे पेखन्टङ

कमयासम्पमदि रङको तीि तह (प्रमइर्र, नर्र्ल-कोट र टपकोट) द्वमरम नििमा रण र्ररन्छ तर समर्मन्यतयम शीषा कोटपेन्टको प्रदशािको आिमरर्म र्ूल्यमङ्कि र्ररन्छ। स्प्रे
पेन्टीङर्म सतहले समर्मन्यतयम दु ई कोटहरू प्रमप्त र्दा छ।पेन्ट आिश्यक िएर्म र्मत्र लमर्ू र्ररिुपछा र त्यसकमरण पेखन्टङ र्िा आिश्यक ििएकम क्षेत्रहरू ढमक्न
िनबसािुहोस्। फ्लोरलमई पोनलनथि शीटले छोप्नुहोस्, पेन्ट र्ररिु पिे क्षेत्रको नसर्मिमर्म र्मखस्कङ टे प लर्मउिुहोस्र नित्तमहरू जस्तम ठूलम सतहहरू ढमक्न र्मस्कर टे प प्रयोर्
र्िुाहोस्। अनि बमनहरी नित्तम पेन्टीङ र्दमा कमरहरू आनदर्म

ढमक्ने कमयारङ छररि सक्छ र सर्स्यमहरू निम्त्यमउि सक्छ। पूरै िििढमनकएको हुिुपछा र रङ नछिा सक्ने क्षेत्र नित्रकम र्मर्ी रअन्य सिमरीहरूलमई पनि शीटले छोनपएको हुिुपछा ।

6.2.17 यान्डस्केनपङ कायाल्यमन्डस्केनपङ ििेको प्रमकृनतक ढु ङ्गम, रूि, बोटनबरुिम र फूलहरू रमिेर ठमउँ को नर्जमइि र्िुा हो।ल्यमन्डस्केप आनकाटे क्टहरू, कनहलेकमहीां नििमशी (र्मली) िनिन्छ, परम्परमर्त जमपमिी ल्यमण्डस्केनपङ सांस्कृनतर्म
आिमररत बर्ैंचम र आिमसीय आँ र्िहरू नसजािम र्छा ि्। हमलैकम िषाहरूर्म, िििको छमिम, पिमालको सतहहरूर कृनत्रर् आिमरहरू हररयो बिमउिकम लमनर् ल्यमण्डस्केनपङ प्रनिनिहरू पनि आिश्यक पिे र्रे को छ।177ल्यमन्डस्केप आनकाटे क्टहरूसँर् रोपण, नबरुिमहरू र रोपण सब्सटर े टहरू, र प्रत्यमरोपणको लमनर् र्मत्र ज्ञमि रसीपहरू र्मत्र ििएर कलमत्मक र नर्जमइि क्षर्तमहरू पनि आिश्यक छ। निशेष र्री बर्ैंचमर्म रूिहरू छमँट्िे
कमयाले नफनिशीङ पररदृश्यलमई असर र्िे िएकोले र्ुिमसोहरूबमट बच्नको लमनर् ग्रमहकसँर् निस्तृत रूपर्म
छलफल र्िुापछा । निनिन्न रूिहरूको फरक फरक छमँ ट्िे सर्य हुन्छ ििेर जमन्न पनि र्हत्त्वपूणा छ। र्लतसर्यर्म कमँ टछमँ ट र्दमा नबरुिम र्िा िम फूल्ि िसक्ने हुि सक्छ।
ल्यमन्डस्केनपङर्म उचमइर्म र्िुा पिे कमर् िेरै हुन्छ । अखस्थर नसढी िम स्ट्े पल्यमर्रर्म कमर् र्दमा दु घाटिमर्म पिासनकन्छ। स्ट्े पल्यमर्रको लमनर् िर्र्र्र्मउिे र खस्थर स्थमि छिौट र्िुाहोस् र यसलमई िस्नबमट रोक्नको लमनर्
स्ट्े पल्यमर्रलमई रूिर्म बमँ िेर र सुरनक्षत र्रे र उपमयहरू नलिुहोस्। हमँ र्मको र्मनथ कमर् र्दमा हमँ र्म िमँ नचदमदु घाटिमर्म हुि सक्छ। यनद उचमइ 2 नर्टर िन्दम बढी छ ििे, सुरक्षम बेल्ट् प्रयोर् र्िुाहोस्।िेि टर कहरू नबरुिमहरू र बर्ैंचमको ढु ङ्गमहरू समिा प्रयोर् र्ररन्छ र र्र ् यमर् सिेलहरू कनहलेकमहीां उत्खिि
कमयाको लमनर् प्रयोर् र्ररन्छ। र्ेनसिरीलमई िस्नबमट रोक्नको लमनर् पयमाप्त निचमर र्िुाहोस्। स्व- चमनलत घमँसकमट् िे र्नसिर्म अल्मनलिे, चेि आरमले रुि कमट् दम ढलेको रुिर्ुनि फसेर टमउकोर्म नसिम लमिे जस्तम दु घाटिम
िएकम छि् ।छमँट्िे

6.2.18 भत्काउिे कायाििमउिे कमर् सबै आकमरकम सांरचिमहरूर्म र्ररन्छ। ििि ििमउिे दु ई तररकमहरू छि्: ब्लक कमइतमइ

कोहो (एकपनछ अको तल्लम ििमउँ दै जमिे) र हप्पम कमइतमइ कोहो (निस्फोट र्रे र ििमउिे)। यहमँ फ्लोर-दे खिफ्लोर ििमउिे कमयाको व्यमख्यम र्ररिेछ। सबै लमइफलमइि पूिमा िमरहरू (नबजुली, टे नलफोि, फमइबर अनिककेबल, केबल नटिी, ग्यमस, पमिी, ढल आनद) बन्द र्ररएको पुनष्ट र्रे पनछ र्मत्र ििमउिे कमर् सुरु हुन्छ।
178

उदमहरणकम लमनर्, सनिय ग्यमस, पमिी, र ढल निकमस लमइिहरू ििमउँ दम ठूलम दु घाटिमहरू हुि सक्छि्।
ििमउिे कमया निम्न चरणहरूर्म अर्मनर् बढ् िेछ।(1) बानहरी क्षेत्रहरू भत्काउिे कायाकमर् सनजलो बिमउि ििि िरपरबमट िस्तुहरू हटमउिुहोस्। घर-जग्गम पररसर नित्र ििमउिे कमया लमर्ु
िहुिे िस्तुहरू पनि हुिे िएकोले के ििमउिे हो ििेर पुनष्ट र्िा आिश्यक हुन्छ, ।(2) स्क्यािोल्डीङ र ध्वनि प्रनतरोिी प्यािलहरूको
जडािििमउिे कमर्दमरहरूको लमनर् स्क्क्मफोल्डीङ स्थमपिम।
ििमउिे कमयाबमट आउिे ध्विी र िुलो छरपष्ट हुिबमट
जोर्मउि सम्पूणा सतह ध्वनि प्रनतरोिी यमिल, ध्वनि प्रनतरोिी

ध्वनि प्रनतरोिी शीटपमतमहरू आनदले ढमनकन्छ।
(3) भििको नभत्री भाग भत्काउिे कायाहमतले नफनटङ, प्लमस्ट्र र्ु ङ्गम, चौकोस र निनिन्न उपकरणहरू हटमउिुहोस्। यस सर्यर्म, पुि: प्रशोिि र्िानर्ल्िे समर्ग्री अलर् र्िुाहोस्। पुिः प्रशोिि र्मफात स्रोतहरू प्रयोर् र्िा र फोहोरको अिैि निसजाि रोक्न निर्मा णसमर्ग्री पुिः प्रशोिि ऐिले 80 िर्ानर्टर िम सोिन्दम बढी फ्लोर क्षेत्रफल िएकम िििहरू ििमउिकम लमनर्

र्मपदण्ड र दण्डहरू स्थमपिम र्रे को छ।(4) प्रत्येक तल्लाका फ्लोरहरूर्ा प्वालहरू नडि नलङ गिेिखिएकम पिमाल र सांरचिमत्मक फोहर तल िस्न नदिको लमनर् िुइँर्म प्वमलहरू नर्र ल र्िुाहोस्।
(5) भारी र्ेनसिरी को लागी सपोटा को जडािनित्तम र कोलर्हरू िमरी उपकरणहरू र्मनथ उठमएर ििमइन्छ। िमरी उपकरणको िजि समर्िम र्िासमहमरमहरू नदिुहोस्।
(6) नभत्ता र संरचिा भत्काउिे, उत्खिि र जग भत्काउिेजर् िन्ने कमया िूनर्र्त निर्माण प्रनियम िएकोले कम्पि अनििमया रूपर्म उत्पन्न हुन्छ। यो कमर् सञ्चमलि र्िानदिको सही सर्य छिोट र्िा र्हत्त्वपूणा छ।179

(7) िोहोरको निसजाि, जनर्िको सतहबाट िोहोर हटाउिे, जग्गा सिा गिे र सडक सिाइपुि: प्रशोिि र्िा नर्ल्िे समर्ग्रीहरू निसजाि समइटर्म लनर्न्छ र जनर्िबमट फोहर िमली र्ररन्छ। कमर्बमट
फोहोर िएकम िरपरकम र्ल्लीहरू पनि सरसफमइ र्री पुरमिै अिस्थमर्म पुऱ्य
‍ मइिु पछा ।र्मनथ उल्लेखित कुरम र्मनथ नतर बमट ििमउिे एक निनि हो तर ज्यमकले कमनटएकम कोलर्हरूलमई सहमरमनदँ दै पनहलो तल्लमबमट ििमउिे निनि पनि छ। (5) र्मसपोटा जर्मि कमयाको आिश्यकतमलमई हटमउिे र्मत्रििई यसले ििमउिे समर्ग्रीहरू कुशलतमपूिाक हटमउिे र िर्बर्द् र्िा पनि अिुर्नत नदन्छ।

180

अध्याय 7: निर्ााण कायाको सर्यर्ा सुरक्षा
7.1 निर्ााण कायार्ा र्ृत्यु
निर्मा ण स्थलहरूर्म निनिन्न प्रकमरकम औद्योनिक दु र्ाटिमहरू हुन्छि्। स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण र्न्त्रमलयले
जमरी िरे को तथ्यमङ्कको आधमरर्म तमनलकम 7-1 ले ठूलम दु र्ाटिमकम प्रकमरकम आधमरर्म 2021 र्म निर्मा ण उद्योिर्म
िएकम र्मतक औद्योनिक दु र्ाटिमहरूको सङ्ख्यम दे खमउँ छ। निनिन्न प्रकमरकम औद्योनिक दु र्ाटिमहरूर्ध्ये,उचमइबमट खस्ने, निर्मा ण र्ेनसिरी र क्रेिहरू संलग्न दु र्ाटिमहरू र ित्कििे/ढल्िे निर्माण उद्योिर्म हुिे तीििटम
प्रर्ुख दु र्ाटिमहरू हुि् जुि सबै दु र्ाटिमहरूको 40-70% हो। तलको तमनलकमर्म दे त्कखएकम धेरै जसो लमग्ने प्रहर
िररिे र अड् नकिे/च्यमनििे/अत्कल्ििे र्टिमहरू निर्माण र्ेनसिरी र क्रेिहरू संलग्न िएकम दु र्ाटिमहरू हुि्।
तीििटम ठूलम दु र्ाटिमहरूर्ध्ये सबैिन्दम हुिे उचमइबमट खस्नु हो, जुि उच्च स्थमिहरूर्म कमर् िदमा हुिे िदा छ।तीििटम ठूलम दु र्ाटिमहरू बमहेक, सबैिन्दम समर्मन्य प्रकमरको दु र्ाटिम समिाजनिक सडकर्म यमत्रम िदमा हुिेटर मनिक दु र्ाटिमहरू हुि्। अध्यमय 7 ले नसनिल ईत्कन्जनियररङ्ख् निर्मा ण समइटहरूर्म हुिे दु र्ाटिमहरूको प्रकमर रकमरणहरू समथै प्रनतरोधी उिमयहरू र र्मिनसक रूिर्म तयमर हुिे तररकमहरू िणाि िदा छ।उचमइबमट नचत्कििे/अत्कल्ििे/खस्ने/ ठोत्कि
खस्नेित्कििे
िुनसनिल इत्कन्जनियररङ्ख कमयाउड् िे /खस्नेित्कििे/ढल्िे

लमग्नेअड् नकिु/च्यमनििु
/अत्कल्ििुडु ब्िु

खतरिमक
तमतो/नचसो
िदमथाहरु
िस्तुहरूसँिसँि सम्पका
सम्पका हुिुहुिु आनद।

निद् युतीय सिमरी दु र्ाटिम सिमरी दु र्ाटिमकुल जम्ममिट् कम
(सडक)(अन्य)

19

5

1

4

13

11

15

9

4

3

2

10

1

102

सुरुङ्ख निर्माण

0

0

0

0

1

0

0

1

０

0

0

1

0

3

िुल निर्माण

1

0

0

0

2

0

1

2

０

0

0

0

0

6

सडक निर्माण

3

0

1

1

2

1

2

0

1

0

0

5

0

17

िदी इत्कन्जनियररङ्ख कमया

1

3

0

0

1

1

1

2

0

1

0

0

0

10

िूक्षय नियन्त्रण कमया

2

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

1

0

4

बन्दरिमह / तटीय

0

1

0

0

0

0

1

2

0

1

0

0

1

6

अन्य नसनिल इत्कन्जनियररङ्ख कमया

9

0

0

2

4

8

8

2

3

1

2

1

0

44

ििि निर्माण कमया

71

0

0

5

15

7

6

0

6

5

2

9

0

139

त्किल फ्रेर् र सबनलकृत कङ्ख्क्रीट
र्रहरू

23

0

0

3

5

2

0

0

3

4

0

5

0

48

कमठ फ्रेर्को र्र निर्माण

12

0

0

0

1

1

0

0

0

0

1

1

0

19

निर्माण उिकरण जडमि

8

0

0

0

2

0

0

0

0

0

1

2

0

16

अन्य ििि निर्माण कमया

28

0

0

2

7

4

6

0

3

1

0

1

0

56

20

0

0

1

3

1

6

1

1

1

4

6

0

47

दू रसञ्चमर कमया

4

0

0

0

1

0

2

0

1

0

2

2

0

13

र्ेनसिरी र उिकरण जडमि

4

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

6

अन्य निर्माण कमया

12

0

0

1

1

1

4

1

0

1

2

4

0

28

110

5

1

10

31

19

27

10

11

9

8

25

1

288

अन्य निर्माण कमयानिर्माण उद्योि उि-कुल जोडतमनलकम 7-1 प्रर्ुख दु र्ाटिमकम प्रकमर अिुसमर 2021 र्म निर्माण उद्योिर्म िएकम र्मतक औद्योनिक दु र्ाटिमहरू

(स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण र्न्त्रमलयको कमयास्थल सुरक्षम िेबसमइटबमट संकलि िररएको)181

7.1.1 निर्ााण कायार्ा र्ृत्यु र चोटपटक
तमनलकम 7-2 ले स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण र्न्त्रमलयले संकलि िरे को आनथाक िर्ा 2020 र 2021 र्म सबैउद्योिहरूर्म निदे शी कमर्दमरहरू संलग्न रहेकम र्मतक दु र्ाटिमहरूको सङ्ख्यम दे खमउँ छ। तमनलकम 7-3 लेनिर्मा ण उद्योिर्म सबैिन्दम बढी संयम रहेको दे खमउँ छ।दु र्ाटिमको प्रकमर
उचमइबमट खस्ने
नचत्कििे/अत्कल्ििे/खस्ने/ित्कििे
ठोत्कििुउड् िे / खस्ने
ित्कििे/ढल्िे
लमग्नेअड् नकिु/च्यमनििु/अत्कल्ििु
खतरिमक िदमथाहरु सँि सम्पका
हुिु।निद् युतीय िट् कमआिलमिी
सिमरी दु र्ाटिम (सडक)डु ब्िु
अन्यकुल जम्मम

र्ृत्यु हुिेको संयमआनथाक िर्ाआनथाक िर्ा
2020
2021
5
5
2
0
1
0
1
2
3
3
4
2
2
3
2

0

2
0
7
0
1
30

1
1
4
1
2
24

← तमनलकम 7-2 सबै उद्योिहरूर्म निदे शीकमर्दमरहरूको र्मतक दु र्ाटिमहरूको र्टिम

उद्योि प्रकमर

र्ृत्यु हुिेको संयमआनथाक िर्ा 2020आनथाक िर्ा 2021

3

8

17

10

उत्पमदि र्ू लकउद्योि
निर्मा ण उद्योि
अन्य

10

6

कुल जम्मम

30

24

तमनलकम 7-3 उद्योि अिुसमरको र्ृत्यु संयम[चुइराकु/तेन्राकु] (उचाइबाट खस्ने) औद्योनिक दु र्ाटिमहरू उच्च स्थमिहरूबमट खसेर, निर्मा णको क्रर्र्म
शमफ्टहरू तल खस्दम िम उत्खििकम क्रर्र्म प्वमलहरू नित्र खसेर िएकम हुन्छि् ।[तेन्तोउ] (नचप्लििे/ठे स लाग्ने/खस्ने/पप्लििे) िस्तुहरू र्मनथ ठे स लमिेर िम सन्तुलि िुर्मउँ दम र खस्दम हुिेऔद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[गेनकतोचु] (ठोप्लििे) कुिै चीजसँि खतरिमक टिरको कमरणले हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[निराइ/रािा] (उड् िे/खस्ने) क्रेिले उठमएको िमर िम औजमर िम समर्मग्री अग्लो ठमउँ बमट खसेको कमरणले
हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरु ।[िोकाइ/तोकाइ] (भप्लििु/ढल्िु) यी स्क्यमिोल्डीङ्ख ित्किँदम िम ििमइएकम िििहरू ढल्दम हुिे औद्योनिकदु र्ाटिमहरू हुि्।
[गेनकतोचुसारे ] (प्रिार गररिे) चनलरहेको िमरी र्ेनसिरी, र्ुनर्रहे को बकेट आनदको कमरणले हुिे औद्योनिकदु र्ाटिमहरू।

182

[िासार्ारे /र्ाकीकोर्ारे ] (बीचर्ा च्यानपिे/अप्लल्ििे) र्ेनसिरीर्म अड् नकिे िम अत्कल्ििे कमरणले हुिेऔद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[युगाइबुचु तोिो सेस्सोकु] (खतरिाक पदार्ािरूको जोप्लखर्) रसमयनिक जस्तम खतरिमक िदमथाहरू र्मिि
शरीरको सम्पकार्म आउँ दम हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[कान्दे ि] (निद् युतीय िटका) शरीरर्म निद् युतीय प्रिमहको कमरण हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू, उदमहरणकम
लमनि, उजमा युक्त तमर कमटे र िम चुनहएको उिकरण छोएर।
[कासाई] (आगलागी) निनिन्न कमरणले आिलमिीर्म िरे र हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[कोउचुउ नजको (दोरो)] (टर ानिक दु र्ाटिा (सडक)) निर्मा ण स्थलहरूर्म जमिे र आउिे क्रर्र्म हुिे औद्योनिकदु र्ाटिम र सडकको छे उर्म निर्मा ण कमयाको क्रर्र्म कमर्दमर समधमरण अटोर्ोबमइल दु र्ाटिमर्म संलग्न हुँदम हुिेऔद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[ओबोरे ] (डु ब्ने) औद्योनिक दु र्ाटिमहरू जुि सर्ुद्र, िदीहरू र ढल निकमस कमयाहरू जस्तम िमिी व्यिस्थमििििे ठमउँ हरूर्म िमिीर्म खस्दम हुन्छि।

7.1.2 र्ातक दु र्ाटिािरूको प्रकारिरू
(1) उचमइबमट खस्ने
उचमइबमट खसेको र्ृत्यु सधैं चरर् उचमइबमट दु र्ाटिमर्म िदै ि, तर तल्लोउँ चमईहरूर्म िनि हुि सक्छ, जस्तै डम्प टर कको िछमनडबमट खस्ने। उत्खिि
िररएकम खमल्डोर्म खसेर दु र्ाटिम िनि िएकम छि् । सन्तुलि िुर्मउँ दम िमनचत्किँदम प्रमयः खस्ने िएकोले िुल-हमिेस िल सुरक्षम नियर उच्च उचमइर्म
रमम्रोसँि लिमउिु िछा । यद्यनि, नियर लिमएको तर प्रयोि ििदमा दु र्ाटिम हुिेिरे को छ ।183

(2) लाग्ने /नबचर्ा च्यानपिे
नसनिल इत्कन्जनियररङ्ख कमयार्म िमरी उिकरण नििद् को खतरमहुन्छ नकिििे कमर्र्म प्रमयः ठूलो निर्मा ण र्ेनसिरीको प्रयोि
सर्मिेश हुन्छ। निर्मा ण र्ेनसिरी र्मनथबमट चढ् िु िम नबचर्म
च्यमनििु समथै निर्मा ण र्ेनसिरी ित्कििे र खस्ने दु र्ाटिमहरू
समर्मन्य छि्। ब्यमकहो बमट यी दु र्ाटिमहरू जस्तै र्ुनर्रहेको बकेट र व्यत्कक्त बीचको टिर िम व्यत्कक्त बकेट रिस्तुको बीचर्म च्यमनििे जस्तम दु र्ाटिमहरू हुि्।अको िमडीको फ्ल्ल्यमिरले डम्प टर कलमई ब्यमक िरररहे को दे ख्न िसक्दम
बीचर्म च्यमनिएर दु र्ाटिम िनि िएको छ। अनि, डम्प टर कले समइटको
लोनडङ्ख र्‍यमम्पर्म रमत्कखएको र्डनसललमई उचमल्िे र फ्ल्ल्यमिरलमई ठोक्ने
जस्तम दु र्ाटिमहरू िनि िएकम छि्।ब्यमकहो ित्किदम कसैलमई कुच्यो ििे र्मतक दु र्ाटिम निम्त्त्यमउि
सक्छ। अनि ब्यमकहो ित्कििे दु र्ाटिमहरू टर कहरूर्म चढमउिे रटर कबमट िमिे आनद िदमा हुिे सम्भमििम बढी हुन्छ।
र्‍यमम्पर्म यमत्रम िदमा िम सडकको नकिमरमबमट खसेर िनि निर्मा णर्ेनसिरीहरू खस्न र ित्किि सक्छि्। निर्मा ण र्ेनसिरीकम लमनि र्मिाहरूसडक नकिमरम ित्किि बमट रोक्न ियमा प्त चौडम हुिुिछा । ब्यमकहोले िमरी िस्तुहरू उठमउिे प्रयमस िदमा ित्कििेिनि हुि सक्छ। ब्यमकहोहरू र्मत्र ििई जुि अन्य निर्मा ण र्ेनसिरीहरू र्ूल रूिर्म जुि उद्दे श्यकम को लमनिहुन्छ। त्यस बमहे क अन्य उद्दे श्यकम लमनि प्रयोि ििुा हुँदैि।
(3) सिमरी दु र्ाटिम (सडक)टर मनिक दु र्ाटिमबमट हुिे र्ृत्यु, निर्मा ण कमयार्म र्मत्र सीनर्त ििई निर्माण, उिकरण र लमइिलमइि िूिमाधमर
िररयोजिमहरूर्म िनि हुन्छि। धेरै टर मनिक दु र्ाटिमहरू
निर्मा ण स्थलहरूर्म आितजमित ििे क्रर्र्म हुन्छि् र केहीटर मनिक दु र्ाटिमहरू निर्मा णकम सिमरी समधिहरू समिाजनिक
सडकर्म यमत्रम िदमा हुन्छि्। दु र्ाटिमहरूर्म समिाजनिक सडकर्म समर्मिहरू लोड िम अिलोड िदमा अको सिमरी
184

समधिले ठिर खमिु िम अनतररक्त र्मटो बोकेको डम्प टर क धेरै नछटो चलमउिु र र्ुर्मउरो बमटोर्म ित्कििु िनििछा ।(4) उड् िे / खस्ने
उनडरहे को िम खसेको िस्तुले र्मनिसलमई ठिर नदँ दम उड् िे/लड् िेदु र्ाटिम हुन्छ। उदमहरण को लमिी, क्रेिले बोकेको िस्तु द्वमरम प्रहमर हुिुिम िदै िरे को िुन्यमएको लोड र्ुनि िस्ने। अियमा प्त िुण्ड्यमउिे कमया,िुन्डीएकम लोडहरू समदम आनद दु र्ाटिमहरू हुि सक्छ। र्हत्त्विूणा कुरमकनहले िनि िुन्यमएकम लोडहरूको र्ुनि िजमिु हो। जडमि ििे औजमरर कम्पोिेन्ट खसेकम कमरण दु र्ाटिम िनि हुिे िरे को छ।(5) भप्लििु/ढल्िु
नसनिल इत्कन्जनियररङ्खको कमर् प्रकृनतसँि सम्बत्कित हुिे िएकमले िनहरो र रुख ढलेर दु र्ाटिम हुिे िरे को छ ।दु र्ाटिमहरू निशेर् िरी उत्खिि कमयार्म हुि सक्छ, जहमँ र्मटोको िखमाल ििि सक्छ।

7.1.3 उच्च र्ृत्यु संख्यार्ा कार् गिे(1) सडक निर्ााण कायार्ा हुिे दु र्ाटिािरू र निशेषतािरू
दमयमँ िनिको िोटो सडक कमलोित्रेको हो। अिमडी बनढरहेकम धेरै निर्मा ण र्ेनसिरीहरूको िङ्ख्त्कक्त िछमनड,धेरै कमर्दमरहरू अलकत्रम सर्तल िदै छि्। सडक निर्मा ण दु र्ाटिमहरूर्म रोलरसँि ठोत्कििु र ब्यमक ििे डम्पटर कहरू बमट ठिर लमनििु सर्मिेश छि्। ििी सडक र्र्ात कमयाको क्रर्र्म आर्ा र बकेटसँि ठोत्किएरदु र्ाटिम िनि हुिे िरे कम छि्। सडक निर्मा ण ििेको निर्मा ण र्ेनसिरी र व्यत्कक्तहरू िनजक रहे र कमर् ििुा हो।निर्मा ण र्ेनसिरी सञ्चमलकहरूसँि सङ्केत िरे र र्जदु रहरूको सुरक्षम सुनिनित ििा फ्ल्ल्यमिरहरू तोनकएकम हुन्छि्तर कमर्दमरहरू आिैं िनि आफ्ल्िो िरिरको सुरक्षम अिस्थमको बमरे र्म निरन्तर सचेत हुिुिछा ।185

(2) िदी इप्लजजनियररङ कायािदी इत्कन्जनियररङ्खको कमर्र्म हुिे सबैिन्दम समर्मन्यिदी इत्कन्जनियररङ्ख कमयादु र्ाटिम निर्मा ण र्ेनसिरी र सिमरी समधिसँि सम्बत्कित
छि्। यी निर्मा ण स्थलहरूर्म ब्यमकहोहरू स्लोिबमट
ित्कििे िम चनलरहेको सिमरीले र्मनिसहरू र्मनथ चढ् िेजस्तम दु र्ाटिमहरू हुि सक्छि्। प्रमयः ठूलम ब्लकहरू
प्रयोि िररन्छि् र क्रेिकम अरु प्रकमरको ब्यमकहोहरूले
उठमउिे र समिे क्रर्र्म दु र्ाटिमहरू हुि सक्छि्।
(3) पुल निर्ााणिुल निर्माणर्म प्रमयः

उचमइर्म कमर् ििुा िछा ।िलस्वरूि, उचमइबमट खसेर र उड् िे / खस्ने िस्तुलेठिर नदँ दम दु र्ाटिम हुिे सम्भमििम बढी हुन्छ ।िलस्वरूि, उचमइबमट खसेर र उड् िे / खस्ने िस्तुलेठिर नदँ दम दु र्ाटिम हुिे सम्भमििम बढी हुन्छ ।िुलको र्मनथल्लो िमिर्म अस्थमयी रूिर्म जोनडएको
िोलमकमर

खोक्रो

खण्डर्म

कमर्दमरकोिुल निर्माण

खुिमअड् नकदम िर्मा खुलेर तल खस्दम दु र्ाटिमहरू िनि हुन्छि्। नदइएको र्मिा बमहे क अन्य बमटो प्रयोि िरी र्मनथचढ् िे प्रयमस िदमा यस्तो दु र्ाटिम िएको हो। खस्ने रोकथमर्र्म समर्मन्य नियर् ििेको िुल-हमिेस िल सुरक्षम
नियर लिमउिु र िरिदो रूिर्म प्रयोि ििुा हो। खस्नेको कमरण ठे स लमिेर आफ्ल्िो सन्तुलि िुर्मउँ दम िनि हुिसक्छ। तिमईंको िमइलमहरू हे िुाको अनतररक्त र्मिाहरूर्म अिमिश्यक िस्तुहरू िरमख्ने कुरम िनि र्हत्त्विूणा छ।(4) सुरुङ निर्ााण
अध्यमय 3 खण्ड 3.1.1 र्म छलिल िररए अिुसमर िौिनिाक र िमतमिरणीय अिस्थमहरूकम आधमरर्म प्रयोिििा सनकिे निनिन्न टिेनलङ्ख निनधहरू छि्। िूििा, प्रयोि िररएको निर्मा ण र्ेनसिरी, र आिश्यक अस्थमयी
सुनिधमहरू निनध अिुसमर िरक हुन्छि्, त्यसैले सुरक्षमर्म ध्यमि नदिुििे कुरमहरूर्म केही निन्नतमहरू छि् तर धेरैसर्मितमहरू िनि छि्। सुरुङ्खहरूर्म उत्खिि िररएको र्मटो समँ र्ुरो र अँध्यमरो िमतमिरणर्म रे लिे उिकरण
186

त्यस्तै िरी डम्प टर कहरूद्वमरम समर्ग्रीहरू ढु िमिी िररन्छ र कमर्दमरहरूले कमर् िदमा धेरै सिमरी समधिहरू
सुरुङ्खबमट िुड्छि्। िलस्वरूि, िमरी र्ेनसिरी सर्मिेश िदमा धेरै दु र्ाटिमहरू हुन्छि्। िूििा िरक िएिनि
बलौटे र्मटो र र्ौसर्ले कर्जोर िएकम चिमिहरू तथम कर्जोर िूििा िनि उत्खिि िररन्छ जसले उत्खिि
कमयाबमट हत्कल्लएको ित्कििे अिस्थम निम्त्त्यमउि सक्छ, जसको िररणमर्स्वरूि चिमि खस्ने दु र्ाटिमहरू हुन्छि्।
सुरुङ्ख उत्खििर्म, सुरुङ्खको र्ुख िनजकको िौिनिाक अिस्थमलमई ध्यमििूिाक अिलोकि ििा र िौिनिाक
अिस्थमकम लमनि उियुक्त उत्खिि कमया योजिम बिमउिु र्हत्त्विूणा छ।यो खण्डले िमइि-ज्यमनकङ्ख टिेनलङ्ख निनध सञ्चमलि िदमा निचमर ििुाििे कुरमहरू िणाि िदा छ।> सुरुङ्ख नित्र, अत्किजिको कर्ी र निर्मक्त ग्यमसको सम्भमििम बमरे सचेत रहिुहोस्। कमबाि र्ोिोअिमइड रकमबाि डमइअिमइड रं िहीि, ििहीि हुन्छि र नतिीहरूको उत्पनि कहमँ बमट हुन्छ ििेर िनिष्यिमणी ििा िमह्रो
हुन्छ। त्यसैले, नतिीहरूको उित्कस्थनत िम अिुित्कस्थनत र एकमग्रतम नडटे क्टर प्रयोि िरे र र्मिि ििुािछा । सुरक्षम
सुनिनित ििाकम लमनि प्रत्येक कमया नशफ्टको सुरुर्म निर्मक्त ग्यमसको र्मिि िररिुिछा । हमलसमलै, धेरै सुरुङ्ख
निर्मा ण समइटहरूले नदिको 24 र्ण्टम लिमतमर र्मिि नलि स्वचमनलत र्मिि उिकरणहरू जडमि िछा ि्।> यनद ज्वलिशील ग्यमँ सहरू उत्पन्न हुिे सम्भमििम छ ििे, आिोलमई कडमइकम समथ निर्ेध िररएको हुन्छ।
> िमइि-ज्यमनकङ्ख सुरुङ्ख निर्मा ण प्रमयः 0.8 दे त्कख 3 नर्टरको व्यमस िएको समिो-व्यमसको ढल र िमिीको
िमइिलमइि निर्मा णको लमनि प्रयोि िररन्छ। िमइि-ज्यमनकङ्ख टिेनलङ्खकम लमनि आिश्यक निनिन्न अस्थमयी
उिकरणहरूकम अनतररक्त, उत्खिि िररएको र्मटो र बमलुिम शमफ्टहरू र्मिात बमनहर निकमनलन्छ। नबचर्म
च्यमनििे, उड् िे/खस्ने िस्तु र उचमइबमट खस्नबमट जोनिि ध्यमि नदिुहोस्। उत्खिि िररएको र्मटो हटमउिे क्रर्र्म
शमफ्टर्म प्रिेश निर्ेध ििे उिमयहरू आिश्यक छि्।7.2 निर्ााण स्थलिरूर्ा सुरक्षा गनतनिनििरू
निर्मा ण समइटहरू धेरै कमर्को ििाकम प्रमनिनधकहरूको र्र हुि्। यद्यनि िररएको कमर् िरक दे त्कखए िनिअिुििी प्रमनिनधकहरू सधैं केही समिम र्मनर्लमहरूर्म ध्यमि नदन्छि्। यसले उच्च िुणस्तर र सुरक्षमको र्हसुस
प्रमप्त हुन्छ। 7.2 ले सबै प्रमनिनधकहरूलमई थमहम हुिैििे समिम सुरक्षम िनतनिनधहरू िणाि िदा छ।187

7.2.1 निर्ााणर्ा सुरक्षाको चक्रनिर्मा णर्म सुरक्षमको चक्रलमई निरन्तरतम नदएर, हमर्ी कमयास्थलहरूलमई औद्योनिक दु र्ाटिमको जोत्कखर् कर्ििा सक्छौं। निर्मा णर्म सुरक्षमको चक्र निम्न उद्दे श्यहरू प्रमप्त ििाको लमनि हुन्छ।क) निर्मा ण प्रनक्रयम र सुरक्षमलमई एकीकृत ििुाहोस्।ख) र्ुय ठे केदमर र अन्य सम्बत्कित उि- ठे केदमरहरू बीचको सहयोिलमई सहज बिमउिुहोस्।ि) सुरक्षम र स्वमस्थ्य िनतनिनधलमई बमिी बिमउिुहोस्।र्) िूिा सुरक्षम उिमयहरू नलि आनिष्कमरशील हुिुहोस्।ङ्ख) निर्मा ण र सुरक्षम आिश्यकतमहरू सबैलमई सूनचत ििुाहोस्।
निर्मा ण स्थलहरूको दै निक सञ्चमलिर्म निनिन्न सुरक्षम िनतनिनधहरू सर्मिेश िररिुिछा । औद्योनिकदु र्ाटिमहरू रोक्नको लमनि, निर्मा णर्म सुरक्षमको दै निक चक्र स्थमनित ििा र जमरी रमख्न र्हत्त्विूणा हुन्छ।

निर्माणर्म सुरक्षमको चक्र(1) कमर् अनर् सुरक्षम सम्बिी नबहमिीको नर्नटङ्ख
(सबै र्ुय ठे केदमर र सम्बत्कित िेटीठे केदमरहरू द्वमरम सहिमिीतम हुिुिछा )(8) कमया नदिको अन्त्यर्म
सुरक्षम जमँ च(2) सुरक्षम बैठकनिर्माणर्म सुरक्षमकोदै निक चक्र(3) कमर् सुरु ििुा अनर्निरीक्षण

(7) आफ्ल्िो तोनकएको क्षेत्रसिम ििे

(4) कमर्को क्रर्र्म निदे शिर ियािेक्षण
(6) सुरनक्षत प्रनक्रयमहरूर्मबैठक(5) सुरक्षम िस्ती

188

(1) कार् अनर् सुरक्षा सम्बन्धी नबिािीको नर्नटङ
बैठकर्म सबै र्ुय ठे केदमरहरू र सम्बत्कित िेटी ठे केदमरहरूले िमि नलन्छि्, जसर्म कमयास्थल
प्रबिकहरूद्वमरम अनर्ल्लो नदि िररएको सुरक्षम िस्तीको िनतजमहरू, नदिको कमर्को लमनि कमया सुरक्षम सम्बिी
निदे शिहरू र रे नडयो व्यमयर् सर्मिेश हुन्छ ।(2) सुरक्षा बैठकछलिलहरू िेशम सर्ूह , िोरम्यमि द्वमरम िेतृत्व िररिेछ। तमनलर्र्म अनर्ल्लो नदिको कमया प्रनक्रयमको
िनतजमको सर्ीक्षम, आजको कमया प्रनक्रयमसँि सम्बत्कित जोत्कखर् िनिष्यिमणी (KY) िनतनिनधहरू र िमयमँ आउिेव्यत्कक्तको नशक्षम सर्मिेश छि्।(3) कार् सुरु गिुा अनर् निरीक्षण
कमर् सुरु ििुा अनर् प्रयोि िररएकम र्ेनशिहरू र उिकरणहरूको निरीक्षण, कमया समर्ग्री जमँच ििे आनदसुरक्षम निरीक्षणहरू सञ्चमलि िररन्छ।
(4) कार्को क्रर्र्ा निदे शि र पयािेक्षण
समइट सुिरिमइजर (िोरम्यमि, अिरे सि सुिरिमइजमर आनद) ले कमर्दमरहरूलमई निदे शि र ियािेक्षण
प्रदमि िदा छ।(5) सुरक्षा गस्ती
कमयास्थल प्रबिक र िेटी ठे केदमरहरूद्वमरम सुरक्षम िस्तीहरू सञ्चमलि िररन्छ र प्रत्येक िोरम्यमि आनदलमईआदे श र निदे शि नदइन्छ।
(6) सुरनक्षत प्रनक्रयािरूर्ा बैठकर्ुय ठे केदमर र प्रत्येक निशेर्ज्ञ ठे केदमरले अको नदि कमर्को सन्दिार्म एक अकमा सँि कुरमकमिी र सर्न्वय
ििेछि् र कमयानिनधहरू आनद बमरे छलिल ििेछि्।
(7) आफ्िो तोनकएको क्षेत्र सिा गिेप्रत्येक कमर्दमरले आिूले कमर् िरे को क्षेत्रलमई व्यित्कस्थत, सुग्घर, सिम र सेनिटमइज ििुा िछा ।(8) काया नदिको अन्त्यर्ा सुरक्षा जााँच
र्ुय ठे केदमर र निशेर्ज्ञ ठे केदमरको नजम्मेिमर व्यत्कक्तले आिलमिी, चोरी, समिाजनिक नििद आनद रोक्न
उिमयहरूको िुनि ििेछ।
189

7.2.2 िायााँ भिाािरूका लानग सुरक्षा र स्वास्थ्य नशक्षा
व्यिसमयले ियमँ कमर्दमरहरू रमख्दम िमयमँ आउिे व्यत्कक्तलमई सुरक्षम र स्वमस्थ्य नशक्षम प्रदमि िररन्छ। औद्योनिक
सुरक्षम र स्वमस्थ्य सम्बिी अध्यमदे श अिुसमर िमयमँ आउिे व्यत्कक्तकम लमनि सुरक्षम र स्वमस्थ्य नशक्षमको कमयमान्वयि
आिश्यक छ।[1] र्ेनसि आनदको खतरम िम हमनिकमरक प्रिमि िम कच्चम िदमथा आनद र त्यसको व्यिस्थमिि ििे निनधहरूसँि
सम्बत्कित निर्यहरू
[2] सुरक्षम उिकरण, हमनिकमरक िदमथा नियन्त्रण उिकरण िम व्यत्कक्तित सुरक्षमत्मक उिकरणहरूको कमया रत्यसको ह्यमन्डल ििे निनधहरूसँि सम्बत्कित र्मनर्लमहरू
[3] सञ्चमलि प्रनक्रयमसँि सम्बत्कित निर्यहरू
[4] कमर् सुरु िदमा कम निरीक्षणसँि सम्बत्कित निर्यहरू
[5] कमर्को सन्दिार्म कमर्दमरहरूलमई संिेदिशील हुिे रोिहरूको कमरण र रोकथमर्सँि सम्बत्कित निर्यहरू
[6] कमयास्थललमई व्यित्कस्थत रमख्न र यसको सिमईको अिस्थमहरूको कमयर् रमख्नेसँि सम्बत्कित निर्यहरू
[7] दु र्ाटिमको सर्यर्म आितकमलीि उिमयहरू र निकमससँि सम्बत्कित निर्यहरू
[8] अनर्ल्लो प्रत्येक बुँदमर्म उल्लेख िररएको िन्दम बमनहर, कमर्सँि सम्बत्कित सुरक्षम र स्वमस्थ्य कमयर् रमख्न
आिश्यक कुरमहरू

7.2.3 िायााँ आउिे व्यप्लििरूको लानग नशक्षा
निर्मा ण स्थलर्म िखारै प्रिेश ििे कमर्दमरलमई ियमँ आउिे व्यत्कक्त िनिन्छ। सबै निर्मा ण स्थलर्म हुिे र्ृत्युको
िण्डै आधम र्टिम ियमँ समइटर्म प्रिेश िरे को एक हप्तम नित्र हुन्छ। यसकम लमनि स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण
र्न्त्रमलयले ियमँ आउिे व्यत्कक्त नशक्षमलमई अनििमया िरे को छ । निर्मा ण समइट सुरक्षम व्यिस्थमिि को लमिीनदशमनिदे श कमयमान्वयि र्मिदण्डहरु लमई र्मिर रोजिमरदमतम द्वमरम निम्न अिुसमर िररिमनर्त िदा छ।[ियााँ आउिे व्यप्लिको नशक्षाको कायाान्वयि]कुिै िनि कर्ाचमरीलमई निर्मा ण स्थलर्म कमर् ििा ियमँ खटमएको अिस्थमर्म सम्बत्कित िेटी ठे केदमरहरूले त्यस्तम
कमर्दमरहरूलमई कमर् सुरु ििुा अनर् उक्त निर्माण स्थलको निशेर्तमहरूको आधमरर्म निम्न कुरमहरूको
जमिकमरी नदि आफ्ल्िम िोरम्यमि आनदलमई निदे शि नदिेछि् र िररणमर्हरू र्मिर रोजिमरदमतमलमई ररिोटा
ििेछ।
190

[1] र्ुय रोजिमरदमतमकम कर्ाचमरीहरू र सम्बत्कित उि-ठे केदमरकम कर्ाचमरीहरू दु िै नर्लेर कमर् ििे नर्नश्रत
कमयाबलद्वमरम सञ्चमलि हुिे स्थमिहरूसम्बिी सताहरू
[2] कमर्दमरहरूलमई खतरम हुिे स्थमिहरू (खतरिमक र हमनिकमरक ठमउँ हरू र प्रिेश निर्ेध क्षेत्र)[3] नर्नश्रत कमया समइटहरूर्म िररिे कमया प्रनक्रयमहरू बीचको सम्बि
[4] निकमस निनधहरू
[5] आदे शको संरचिम
[6] संलग्न कमर्को अन्तरिस्तु र औद्योनिक दु र्ाटिम रोकथमर् उिमयहरू
[7] सुरक्षम र स्वमस्थ्यकम नियर्हरू
[8] निर्मा ण स्थलर्म सुरक्षम र स्वमस्थ्य व्यिस्थमििको आधमरिूत िीनत र लक्ष्यहरू र अन्य आधमरिूत औद्योनिकदु र्ाटिम रोकथमर् उिमयहरू निधमा रण ििे योजिमहरू
र्मनथको कमयालमई दे हमयबर्ोनजर् कमयमान्वयि िररिेछ।
(1) कमर् सुरु ििे नदि कमर् ििा िनहले ठे केदमर समइटर्म प्रिेश िछानिर्मा ण कम्पिी (नबल्डर), िोरम्यमि र स्वमस्थ्य तथम सुरक्षम अनधकृतबमट नजम्मेिमरी प्रमप्त व्यत्कक्तले तमनलर्
सञ्चमलि ििेछि्।
(2) कमर् ििुा अनर् ठे केदमरको कमयाबलर्म ियमँ आउिे व्यत्कक्त थनिएको नदििोरम्यमि र स्वमस्थ्य तथम सुरक्षम अनधकमरीले तमनलर् सञ्चमलि ििेछि् ।निल्ड अनिसको सम्मेलि िम बैठक कोठमर्म कररब 30 नर्िेटसम्म तमनलर् हुिेछ।

191

7.2.4 कार्को लानग सुरक्षा नगयरतलको िोटोले कमर्को लमनि सुरक्षम नियर दे खमउँ छ। िुल-हमिेस िल सुरक्षम नियर (1), हेलर्ेट (2), हुक (3) रसुरक्षम जुिम (4) आधमरिूत नियर हुि्।

[िुल िािेस गाता चुइराकु बोउसीयोउ नकगु] (िुल-िािेस पति सुरक्षा नगयर)िुल-हमिेसिति सुरक्षम
नियरले खस्नबमट रोक्छ। सि् 2022 समल, जििरी 2 दे त्कख कमर् ििे िेटिर्ाको उचमइ 6.75 नर्टर िन्दम बढीछ ििे यो लिमउि अनििमया छ। यद्यनि, निर्माण उद्योि जहमँ दु र्ाटिमहरू बमरम्बमर हुन्छि्, 5 नर्टरिन्दम र्मनथको
उचमइर्म कमर् िदमा िनि िुल-हमिेस िल सुरक्षम नियरको प्रयोि आिश्यक हुन्छ। तर खस्ने दु र्ाटिमहरूर्म
लिमएको तर नियर प्रयोि िििेहरूर्म हुन्छि्, त्यसैले यसलमई प्रयोि ििा निनित हुिुहोस्।
अनि, निम्न सुरक्षमत्मक र सुरक्षम उिकरणहरू कमयाको आधमरर्म प्रयोि िररन्छ।
[िोगो र्ेगािे] (सुरक्षा चश्मा) यी चश्ममहरू धमतु र कमठको धुलो, निल्कम, तमि, धुिमँ (निर्मक्त ग्यमसहरू सनहत),192

लेजर र निर्मा ण समइटहरू र समर्ग्री प्रशोधि समइटहरूर्म उत्पन्न हुिे अन्य हमनिकमरक नकरणहरूबमट आँ खमलमई
जोिमउि नडजमइि िररएको हुन्छ। आफ्ल्िो उद्दे श्यको लमनि उिर् चश्मम चयि ििुाहोस्।
[िोगो र्ास्क] (सुरक्षा र्ास्क) धुलो र अन्य िोहरबमट जोिमउि प्रयोि िररिे र्मस्क। नडस्पोजेबल र्मस्कहरू रप्रनतस्थमिि योग्य नििरहरू छि्। स्वमस्थ्य, श्रर् र कल्यमण र्न्त्रमलय (MHLW) ले र्मस्कको र्मिदण्ड सेट िदा छ।उदमहरणकम लमनि, लमर्ो सर्यसम्म आका िेत्कल्डङ्ख र चिमि कमट् िे कमयाहरूबमट धुलो समस िेदमा िोिोको
सर्स्यम (न्युर्ोकोनिनसस) हुि सक्छ, त्यसैले सुरक्षमत्मक र्मस्कको प्रयोि अनििमया छ।[तेबुकुरो] (पजजा) र्ेनसि िम हमतले कमट् िे प्रशोधि, िेत्कन्टङ्ख कमया, निनिन्न प्रकमरकम जडमि कमया र रमसमयनिक
िदमथाहरू सर्मिेश ििे कमर् िदमा हमतहरू जोिमउि प्रयोि िररन्छ। तर, िोलमकमर आरम, नडर नलङ्ख र्ेनसि,च्यमम्त्िररङ्ख र्ेनसि, िमइि थ्रेनडङ्ख र्ेनसि आनद जस्तम र्ुर्मउरो ब्लेडहरू प्रयोि िदमा िन्जम (िका ग्लोभ्स) प्रयोि
ििुा हुँ दैि नकिििे िन्जम (िका ग्लोभ्स) र्ुम्ने ब्लेडर्म अत्कल्िएर दु र्ाटिम हुि सक्छ।
[नशल्ड-र्ेिचुकी िेलर्ेट] (िेप्लल्डङ िेलर्ेट) हे लर्ेट जसर्म नशल्ड जोनडएको हुन्छ जसले सम्पूणा अिुहमरको
सुरक्षम िदा छ। र्ुयतयम िेत्कल्डङ्ख कमर्को लमनि प्रयोि िररन्छ।

7.2.5 निट स्ट्र ोक को रोकर्ार्
जमिमिर्म ग्रीष्म ऋतुर्म धेरै र्मिमचुबी (िर्ी नदि) हुन्छ जसको तमिर्मि 30 नडग्री सेत्कियस िन्दम बढी हुन्छ रर्ोउशोबी (अत्यन्त िर्ी नदि) तमिक्रर् 35 नडग्री सेत्कियस िन्दम बढी हुन्छ। िरर् तमिक्रर्र्म िरे को कमर्ले
कमर्दमरहरूलमई नहट िर ोक लमग्न सक्छ। नहट िर ोकले चिरलमग्ने र बेहोस हुिे, र्मं सिेशी दु ख्ने र कठोर हुिे, अत्यनधक िनसिम
आउिे, टमउको दु ख्ने, र्ूडर्म असहजतम, िमकिमकी, बमन्तम, थकमि,डु बेको र्हसुस, बेहोस हुिे, आर्मत, हमतखुिम चलमउि िसक्ने,उच्च शरीरको तमिक्रर् र अन्य लक्षणहरू निम्त्त्यमउि सक्छ। कमर्WBGT र्मिि उिकरण

जमरी रमख्न असम्भि बिमउँ िे र्मत्र होइि र्ृत्यु िनि हुि सक्छ।
जमिमिको र्ौसर् निज्ञमि एजेन्सीले प्रत्येक क्षेत्रर्म िेब बल्ब ग्लोब टे म्परे चर (WBGT) को प्रक्षेनित र्मिको िणिमर जमिकमरी प्रदमि िदा छ। WBGT र्मिहरू कर् ििा, समइट प्रबिकहरूले ठूलम फ्यमि, छमयमँ नदिे िेटहरू, डर मईनर्ि प्रणमलीहरू, निश्रमर् क्षेत्रहरू, िमतमिुकूलि उिकरण, िमिी आिूनता उिकरण, रे नफ्रजरे टर, आइस र्ेनसिहरू
193

निउिे िमिी िेत्कन्डङ्ख र्ेनसि आनद स्थमििम िछा ि्। अत्यनधक िर्ी नदिहरूर्म, कमर् सुरु र अन्त्य ििे सर्यसमिासक्छ। कमर्दमरहरूले तोनकएको निश्रमर्को सर्यर्म िमतमिुकूनलत निश्रमर्स्थल जस्तम ठण्डम ठमउँ र्म आरमर् ििेर कमर् ििुा अनर् र िनछ िमिी निउिे र िुि खमिे प्रयमस ििुािछा । समथै, हमिम संचमरििे िोशमक, सेफ्टी िेिहरू
लिमउिुहोस् जसले िर्ी सनजलै सोस्क्छ, आनद।7.2.6 काया सुरक्षार्ा ध्याि नदि आह्वाि गिे नचन्हिरु
सेतो िृष्ठिूनर्र्म हररयो क्रसको िएको नचन्हहरू निर्मा ण समइटर्म निनिन्न स्थमिहरूर्म दे ख्न सनकन्छ। योनचन्हलमई नर्डोररज्यूजी (हररयो क्रस) िनिन्छ र यो सुरक्षम र स्वमस्थ्यको प्रतीक हो। यो प्रमयः आन्जेि दमइइची
(सुरक्षम िनहलो) शब्दहरू सँिसँिै नडजमइि िररएको हुन्छ नकिििे सुरक्षम निर्मा ण समइटर्म सुरक्षम िनहलो रसबैिन्दम र्हत्त्विूणा कुरम हो। चोटिटक लमिेर्म प्रमथनर्क उिचमरकम लमनि और्नध र औजमरहरू सनहतकोहे लर्ेट र युयुबमको (प्रमथनर्क उिचमर नकट)र्म िनि हररयो क्रस नचन्ह लिमइएको हुन्छ। कनहलेकमहीँ सुरक्षम रस्वमस्थ्य िण्डम, हररयो क्रसलमई इइसेई (स्वमस्थ्य) को प्रनतनिनधत्व ििे नशरोज्यूजी (सेतो क्रस) संि संयोजि िरे रप्रयोि िररन्छ।

हररयो क्रस को उदमहरण
सुरक्षम र स्वमस्थ्य िण्डमकम
उदमहरणहरू

7.2.7 र्ािि त्रुनट बुझ्ने
र्मनिसबमट हुिे िल्तीलमई र्मििीय त्रुनट िनिन्छ। हमर्ी र्मिि िएकमले र्मििीय त्रुनटहरू हुन्छि्। यसर्म
लमिरिमहीकम कमरण हुिे िल्तीहरू र्मत्र सर्मिेश छै िि्, तर तेिुकी (शटा -कट तररकम अििमउिे), छोड् ि िहुिे
प्रनक्रयमहरू िुरम िििे िनि सर्मिेश छि्। निर्मा ण समइटहरूर्म दु र्ाटिमर्म संलग्न हुि िम त्यसको कमरण हुिबमट
जोनिि सम्भमनित र्मिि त्रुनटहरू बमरे सचेत हुिु र्हत्त्विूणा छ। अनि, र्मििीय त्रुनटहरूले र्मनिसहरू संलग्न हुिे194दु र्ाटिम र्मत्र होइि, िूरम निर्मा णको िुणस्तरर्म िनि असर िमछा र प्रनक्रयमर्म नढलमइ िनि निम्त्त्यमउँ छ। िनिन्छ नकर्मििीय त्रुनटकम 12 निनिन्न कमरणहरू छि्।(1) संज्ञािात्मक त्रुनटिरू
अिुर्मिको कमरण हुिे र्मििीय त्रुनट हो। उदमहरणकम लमनि, "यस अिस्थमर्म यस्तो िम त्यस्तो निदे शिहरू
नदइिेछ" िन्ने धमरणम बिमएर, नदएकम िमस्तनिक निदे शि र सङ्केतहरूलमई िलत रुिर्म बुझ्न सनकन्छ।
(2) साििािीको कर्ीध्यमि िनदँ दम हुिे र्मििीय त्रुनट हो । एक निशेर् कमयार्म ध्यमि केत्कित ििमाले आफ्ल्िो िरिरको ध्यमि कर् ििासक्छ र दु र्ाटिमहरू निम्त्त्यमउि सक्छ। उदमहरणकम लमनि त्यस्तम केसहरू छि् जहमँ व्यत्कक्त आफ्ल्िो अिमनडको
कमर्र्म यनत केत्कित हुन्छ नक उसले आफ्ल्िो िछमनडको प्वमललमई निचमरििा असिल हुन्छ र नित्र खस्क्छ।
(3) साििािीको कर्ी र चेतिाको कर्ीनिशेर् िरी सरल र दोहोररिे कमयाहरू र्म संलग्न हुँ दम ध्यमि िंि हुन्छ र कर् जमिरूकतम हुि सक्छ। जब सरलकमयाहरू बमरम्बमर िररन्छ, कमर्दमरहरूले ती कमर्हरूको बमरे र्म सोच्न छोडे र नबिम होसर्ै कमर् िदा छि।(4) अपयााप्त अिुभि/ज्ञाियो अिुििको कर्ी र अज्ञमितमले िदमा हुिे र्मििीय त्रुनट हो। यसले उिकरणको अिुनचत प्रयोि, कमयाप्रनक्रयमको िलत बुिमइ िम कमर्सँि सम्बत्कित दु र्ाटिमहरू अिुर्मि ििा असर्थातमको िररणमर् बन्न सक्छ। KYिनतनिनधहरू कमर् सुरु ििुा अनर् अिुििी प्रमनिनधकहरूकम लमनि खतरमहरूको िनिष्यिमणी ििे अिुिि समिमििे अिसर हो। िनहलो िटक कमयार्म संलग्न हुँ दम िनि कमर्दमरहरूले के हे िे ििेर नसक्न सक्छि्।
(5) सन्तुनि
र्मनिसहरु िररनचततम बमट आत्मनिश्वमस प्रमप्त िछा ि र िररणमर् स्वरूि, त्यो कमयार्म शुरुिमत िरे कम बेलमको
िन्दम कर् समिधमिी अििमउिे िम िे िहरू छमड् िे प्रिृनि नलन्छि। कर्ाचमरीहरू सन्तुनि र आरमर्दमयी अिस्थमर्महुँ दम दु र्ाटिमहरू हुिे सम्भमििम बढी हुन्छ। तिमईं कमर्सँि जनतसुकै िररनचत िए िनि सुरनक्षत आचरण अभ्यमसििा निनित हुिुहोस्, तिमईंले कमर् ििुा अनर् उिकरणहरू निरीक्षण ििुाहोस्, आफ्ल्िो सुरक्षम उिकरणहरू जमँचििुाहोस् र तिमईंको सुरक्षम नियरको िनहररएर निट जमँच ििुाहोस्।
(6) सार्ुनिक त्रुनटिरूयो सर्ूहर्म हुिे र्मििीय त्रुनट हो। उदमहरणकम लमनि, जब निर्मा ण सर्यसीर्म िूरम ििा असम्भि जस्तो दे त्कखन्छ,195

सर्ग्र िमतमिरण असुरनक्षत आचरणलमई िजरअन्दमज ििे तिा िुकमउि सनजलो हुन्छ। निर्माण सर्यसीर्म िूरमििा र्हत्त्विूणा हुँ दमहुँदै िनि र्मनिसहरूको सुरक्षम प्रमथनर्क नचन्तमको निर्य हो। अनि, यनद असुरनक्षत आचरणको
कमरण दु र्ाटिमहरू हुन्छि् ििे, नतिीहरूले निर्मा ण कमया तमनलकमर्म नढलमइ हुि सक्छ।
(7) सटा कट र छु टिरूयो छोटो सर्यर्म कमर् ििे चमहिमबमट आिश्यक कमयाहरू र प्रनक्रयमहरू छोड् दम हुिे र्मििीय त्रुनट हो।(8) सञ्चार त्रुनटिरू
निदे शिहरू स्पि रूिर्म व्यक्त ििदमा हुिे र्मिि त्रुनट हो। निदे शिहरू िबुिेर कमर् िदमा दु र्ाटिम र निर्माण
नढलमइ हुि सक्छ।
(9) पररप्लस्थनतजन्य प्रिृनिर्ा आिाररत व्यििार
हमर्ी निनित अिस्थमर्म हुँदम अिजमिर्म नलईिे कदर्। निशेर् िरी जब र्मनिसहरू एक नबन्दु र्म ध्यमि केत्कितिछा ि, नतिीहरू आफ्ल्िो िरिर बेखबर हुन्छि्। उदमहरणको लमनि, जब व्यत्कक्त िे िल्यमडरबमट खस्न लमिेको
हुन्छ, उसले/उिले िे िल्यमडरर्म आँ िु अडीरमख्नको लमनि आफ्ल्िो औजमरहरू फ्यमँ क्छ। ती उिकरणहरूले अकोकमर्दमरलमई ठोनकएर्म दु र्ाटिम हुन्छ।
(10) आनििे
आकत्किक आिया िम आनिदम सहजै असुरनक्षत व्यिहमर िम अिुियुक्त निदे शि नदि सनकन्छ।

(11) शारीररक र र्ािनसक कायािरूर्ा नगरािट
युिम अिस्थमर्म जे कुरम सम्भि नथयो उर्ेरले िदमा सम्भि िहुि सक्छ। निशेर् िरी, खुिम र कम्मरको कमयाक्षर्तमर दृनिर्म आएको कर्जोरी यमद ििा िमह्रो हुन्छ नकिििे नतिीहरू नबस्तमरै हुन्छि्। यसर्म सचेत हुिु र्हत्त्विूणाछ तमनक तिमईं असहज कमया िम र्ुद्रमहरू ििे प्रयमस िििुाहोस्।
(12) र्काि
संनचत थकमिले सतकातम कर् िछा र यसले दु र्ाटिम निम्त्त्यमउि सक्छ। उनचत निद्रम र िोर्ण सनहत दै निकरूिर्म आफ्ल्िो स्वमस्थ्यको रमम्रो हे रचमह ििा र्हत्त्विूणा छ।"तपाईकं ो नदि सुरनक्षत रिोस्!"196