日本語・タイ語

日本の歴史ประวัติศาสตร์ญ่ีปุ่น

ชมรม รักภาษาไทย
日タイを言葉で結ぶ会
ラックパーサータイ（ＲＰＴ）

平成 23 年 3 月作成

日本の歴史ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น

もくじสารบาญ
年表

ตารางบันทึกเรื่องราวตามลาดับเหตุการณ์ (1)（1） 原始・古代社会สังคมยุคดึกดาบรรพ์และยุคโบราณ

……………1

年表ตารางบันทึกเรื่องราวตามลาดับเหตุการณ์ (2)（2）中世・近世社会สังคมยุคกลางและยุคก่อนสมัยใหม่

……………6

年表ตารางบันทึกเรื่องราวตามลาดับเหตุการณ์ (3) (4)（3）近代社会สังคมยุคใหม่

……………11（4）15 年戦争

สงคราม 15 ปี……………17ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น
(1) สมัยยุคดึกดาบรรพ์และยุคโบราณสมัย
หินเก่า

ค.ศ.

เหตุการณ์ในญี่ปุ่นยุคสมัยในไทย

หลายหมื่นปีกอ่ น ・วัฒนธรรมการนาหินมาทาเป็นเครื่องมือเครื่องใช้เริ่มขึ้นในหมู่เกาะ

ญี่ปุ่น (เซคคิบุนคะ)・ญี่ปุ่นยังเป็นส่วนหนึง่ ของจีนแผ่นดินใหญ่
โจมนประมาณ1หมื่น ・ช้างพันธุ์ “นาอุมัน” ยังมีชีวิตอยู่(ยุคหินใหม่)ปีที่แล้ว ・เกิดหมู่เกาะญี่ปุ่น・เริ่มใช้เครื่องปั้นดินเผาเป็นครั้งแรก (เรียกว่าเครื่องปั้นดินเผาโจมน)・ผู้คนขุดรูทาเป็นที่อยู่อาศัยและทาหลังคาทรงสามเหลี่ยมครอบรูนนั้
ประมาณ 5พันปีทแี่ ล้ว หากินโดยการล่าสัตว์และเก็บพืชผัก
ยาโยอิ

300 ปี ก่อนคริสต์ศักราช

วัฒนธรรมบ้านเชียง

・ รับเอาวิธีการปลูกข้าวจากคาบสมุทรเกาหลี57 ปี ก่อน ・กษัตริย์ประเทศ “วะโนะนะ” ได้รับตราประจาตัวกษัตริย์สที องจากคริสต์ศักราช อาณาจักรโกะคังของจีน・การใช้เครื่องมือที่ทาด้วยโลหะเริ่มแพร่หลาย239

โคะฟุน・กษัตริย์หญิงของประเทศ “ยามาไทโคะคุ” ชื่อฮิมิโกะ ส่งทูตไป
อาณาจักรกิของจีน (ประเทศ “ยามาไทโคะคุ”ปรากฎในบันทึกของจีนที่
เขียนในศตวรรษที่ 3 ชื่อ “กิชิวะจินเด็น” )ประมาณปี 300 ・เริ่มมีการทาหลุมฝังศพ (โคะฟุน )(อาซึคะ)・รัฐยามาโตะเริ่มก่อตั้งในช่วงนี้
ประมาณปี 500

นารา

เฮอัน

538

・รับเอาศาสนาพุทธเข้ามา (รวมทั้งตัวอักษรจีน)593

・โชโทะคุไทชิขึ้นเป็นผู้สาเร็จราชการปกครองประเทศ

607

・ส่งทูตไปจีนราชวงศ์สุ่ย

645

・ปฏิรูปไทคะ

710

・ย้ายเมืองหลวงไปเฮโจเคียว (นารา)712

・เกิดบันทึกประวัติศาสตร์เล่มแรกชื่อ “โคะจิคิ”720

・เกิดบันทึกประวัติศาสตร์เล่มต่อมาชื่อ “นิฮอนโชะคิ”752

・สร้างพระพุทธรูปไดบุซซึที่วัดโทไดจิเสร็จ

794

・ย้ายเมืองหลวงไปเฮอันเคียว (เกียวโต)・ฟุจิวาระโนะมิชินางะขึ้นเป็นผู้สาเร็จราชการ (เป็นช่วงที่ตระกูลฟุจิวาระมีอานาจสูงสุด)อาณาจักรทวารวดี ประมาณปีพ.ศ.
1100

(2) สังคมยุคกลางและยุคก่อนสมัยใหม่
สมัย

ค.ศ.

เหตุการณ์ในญี่ปุ่น

คามาคุระ

1192

・มินาโมโตะโนะโยริโทโมะจัดตั้งรัฐบาลทหารคามาคุระ (คามาคุระบะคุฝุ )1221

・กบฏโจคิว

1249

มูโรมาจิ

ค.ศ.1249-1438 (พ.ศ.1792-1981)อาณาจักรสุโขทัย

1274

・มองโกลบุกครั้งที่หนึง่ (เรียกอีกชื่อว่าบุนเอโนะเอคิ)1281

・มองโกลบุกครั้งที่สอง (เรียกอีกชื่อว่าโคอันโนะเอคิ)1333

・รัฐบาลทหารคามาคุระล่มสลาย

1338

・อาชิคางะ ทาคะอุชิ ตั้งรัฐบาลทหารมูโรมาจิ (มูโรมาจิ บะคุฝุ )1350

อะซึจิ-โมโมยามะ

ยุคสมัยในไทย

ค.ศ.1350-1767 (พ.ศ.1893-2310)
อาณาจักรกรุงศรีอยุธยา1397

・อาชิคางะ โยชิมิซึ สร้างวัดคินคะคุจิ (ช่วงนีต้ ระกูลอาชิคางะเรืองอานาจสูงสุด)1467

・สงครามโอนิน (เข้าสมัยสงครามกลางเมือง หรือเซ็นโคะคุจิได )1489

・สร้างวัดกินคะคุจิ

1543

・ปืนยาวแบบยุโรปเข้ามาเป็นครั้งแรก

1549

・บาทหลวงชาวยุโรปเข้ามาเผยแผ่ศาสนาคริสต์

1573

・รัฐบาลทหารมูโรมาจิถูกโอดะ โนบุนางะโค่น

1575

・เริ่มต้นสมัยอะซึจิ-โมโมยามะ1590・โทโยโทมิ ฮิเดโยชิ รวมประเทศ1600・สงครามเซคิกาฮาระ

สมัย

ค.ศ.

เหตุการณ์ในญี่ปุ่นเอโดะ

1603

・โทคุกาวะ อิเอยะสึ ตั้งรัฐบาลทหารเอโดะ (เอโดะ บะคุฝุ )1637

・สงครามชิมาบาระ

1639

・ญี่ปุ่นปิดประเทศ

ยุคสมัยในไทย

・ปฎิรูปซันได (ซันไดไคคะคุ )ปฎิรูปเคียวโฮะ ค.ศ.1716-1745ปฏิรูปคันเซ ค.ศ.1787-1793ปฏิรูปเท็นโป ค.ศ.1841-1843
・เกิดการลุกฮือของประชาชนและภาวะอดอยากในหลายที่
1767

ค.ศ.1767-1782 (พ.ศ.2310-2325)
อาณาจักรธนบุรี

1782

ค.ศ.1782-ปัจจุบัน (พ.ศ.2325ปัจจุบัน) อาณาจักรรัตนโกสินทร์
ค.ศ.1782-1809 (พ.ศ.2325-2352)
รัชกาลที่1

1809

ค.ศ.1809-1824 (พ.ศ.2352-2367)
รัชกาลที่2

1824

ค.ศ.1824-1851 (พ.ศ.2367-2394)
รัชกาลที่3

1851

ค.ศ.1851-1868 (พ.ศ.2394-2411)
รัชกาลที่4

1853

・นายพลแม็ธธิว เพอร์รี่เดินเรือมาญี่ปุ่น

1867

・รัฐบาลเอโดะถวายอานาจการปกครองประเทศคืนแด่จักรพรรดิ
(ไทเซโฮคัง )(3) สังคมยุคสมัยใหม่
สมัยค.ศ.

เมจิ1868เหตุการณ์ในญี่ปุ่น

ยุคสมัยในไทย

・ปฎิรูปเมจิ รัฐบาลทหารเอโดะคืนอานาจการปกครองให้กับจักรพรรดิ ค.ศ.1868-1910 (พ.ศ.2411-2453)
รัชกาลที่5

ไทโช1877・สงครามเซนัน

1889

・ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับแรก (ฉบับไดนิปปนเทโคะคุเค็นโป)1894

・สงครามญี่ปุ่น-จีน (นิชชินเซ็นโซ)1904

・สงครามญี่ปุ่น-รัสเซีย (นิจิโรเซ็นโซ)1910

・ยึดดินแดงส่วนหนึง่ ของคาบสมุทรเกาหลีมาเป็นของญี่ปุ่น

1912

・เริ่มต้นสมัยไทโช

1914

・สงครามโลกครั้งที่หนึง่

ค.ศ.1910-1925(พ.ศ.2453-2468)
รัชกาลที่6(4) สงคราม 15 ปี (สงครามแมนจู, สงครามญี่ปุ่น-จีน, สงครามเอเชียแปซิฟิก)
สมัย

ค.ศ.

เหตุการณ์ในญี่ปุ่น1925
โชวะ

1926

・เริม่ ต้นสมัยโชวะ

1929

・ภาวะเศรษฐกิจตกต่าทั่วโลก

1931

・กบฏแมนจู (แมนจูจิเฮ็น)1934

ค.ศ.1925-1934 (พ.ศ.2468-2477)
รัชกาลที่7

ค.ศ.1934-1946 (พ.ศ.2477-2489)

1937

・สงครามญี่ปุ่น-จีน (นิจจูเซ็นโซ)1939

・สงครามโลกครั้งที่สอง

1941

・สงครามเอเชียแปซิฟิก

1945

・สงครามโลกครั้งที่สองยุติ
ลง
・ญี่ปุ่นประกาศยอมแพ้สงครามใน "ประกาศพอร์ตสดัม"1946ยุคสมัยในไทย

รัชกาลที่8

ค.ศ.1946-ปัจจุบัน (พ.ศ.2489ปัจจุบัน)รัชกาลที่9

(1) สังคมยุคดึกดาบรรพ์และยุคโบราณน้อยประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นเริ่มตั้งแต่เมื่อไหร่เหรอซาซากิ

เริ่มตั้งแต่ “สมัยหินเก่า”1 เมื่อหลายหมื่นปีที่แล้ว ตอนนั้นญี่ปุ่นยังเชื่อมติดกับจีนแผ่นดินใหญ่อยู่เลยน้อยตอนนั้นมีสัตว์อะไรอาศัยอยู่เหรอซาซากิ

มีช้างหายากเรียกว่า “นาอุมัน” อาศัยอยู่ และเริ่มมีการใช้เครื่องมือที่ทาจากหินน้อยหลังจากนั้นเป็นสมัยอะไรซาซากิ

หลังจากนั้นญี่ปุ่นเข้าสู่ “สมัยโจมน”2 เมื่อประมาณหนึ่งหมื่นปีที่แล้ว หลังจากนั้นก็เป็น“สมัยยาโยอิ”3 ซึ่งเริ่มประมาณ 300 ปีก่อนคริสต์ศักราชน้อยในช่วงสองสมัยนี้เกิดอะไรขึ้นบ้างซาซากิอืม ในสมัยโจมน ผู้คนขุดรูทาเป็นที่อยู่อาศัยแล้วสร้างหลังคาทรงสามเหลี่ยมปิด (ทาเทอานะจูเคียว4) และหากินโดยการล่าสัตว์และเก็บพืชผักเป็นหลัก มีการพบเศษเปลือกหอยที่คนสมัยนั้น
กินเหลือ
ต่อมาในสมัยยาโยอิญี่ปุ่นรับวิธีการปลูกข้าวเข้ามา ทาให้จากหมู่บ้านขยายตัวใหญ่ขึ้นเป็นเมือง
ตอนนั้นมีเมืองที่ใหญ่สุดชื่อยามาไทโคะคุ5 มีกษัตริย์หญิงชื่อฮิมิโกะเป็นเจ้าปกครอง

1旧石器時代（きゅうせっき じだい）2

縄文時代（じょうもん じだい）

3

弥生時代（やよい じだい）

4 竪穴住居（たてあなじゅうきょ）หลังจากทีป่ ระเทศวะ（倭）เกิดสงครามกลางเมือง เจ้าครองแคว้นเล็กๆประมาณ 30 แคว้นก็รวมตัวกันตั้งฮิมิโกะ เป็นกษัตริย์ปกครองประเทศ ประเทศนี้ตั้งอยู่ที่ใดไม่เป็นที่แน่ชัด บางทฤษฎีบอกว่าอยู่ในแถบคิวชูบางทฤษฏีบอกว่านารา
5 邪馬台国（やまたいこく）1น้อยสมัยของฮิมิโกะดาเนินอยู่นานไหม

ซาซากิ

ไม่นานหรอก พอเข้าศตวรรษที่ 4 รัฐยามาโตะก็ปกครองตระกูลที่มีอิทธิพลของแต่ละท้องถิ่น
กินบริเวณตั้งแต่แถบคิตะคิวชู (คิวชูตอนเหนือ) ถึงคันโต (แถบโตเกียว)และสั่งให้กษัตริย์หรือคนในตระกูลเหล่านี้สร้างหลุมฝังศพขนาดใหญ่เรียกว่าโคะฟุน
เลยเรียกสมัยนี้ว่าสมัยโคะฟุน6น้อย

ตอนนั้นญี่ปุ่นมีตัวอักษรใช้หรือยัง

ซาซากิ

ตัวอักษรชนิดแรกของญี่ปุ่นคือ “คันจิ”7 ซึ่งเป็นตัวอักษรจีน ญี่ปุ่นรับเอาตัวอักษรคันจิและ
ศาสนาพุทธเข้ามาประมาณศตวรรษที่ 5-6 ในช่วงนั้นมีคนจีนและเกาหลีเข้ามาอยู่ด้วย เรียกว่า
“โทะไรจิน”8 คนเหล่านี้มีอิทธิพลมากต่อประเทศญี่ปุ่น ในช่วงนี้มีผู้สาเร็จราชการชื่อเจ้าชาย
โชโทะคุ (โชโทะคุไทชิ9) เขาเป็นผู้เปลี่ยนระบบการเมืองจากที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ตระกูลที่มีอิทธิพล
มาเป็นการเมืองที่มีศูนย์กลางอยู่ที่จักรพรรดิ ด้วยเหตุนี้เจ้าชายโชโทะคุจึงส่งทูตไปจีนราชวงศ์สุ่ย
เรียกว่า “ทูตที่ถูกส่งไปสุ่ย” (เค็นซุยชิ10) สมัยนี้เรียกว่าสมัยอาซึคะ

6 古墳時代（こふんじだい）

7 漢字（かんじ）แปลตรงตัวว่าคนที่มาจากต่างประเทศหรือคนที่เดินเรือมา

8 渡来人 （とらいじん）
9

聖徳太子 （しょうとく たいし）ค.ศ 574-622

10

遣隋使（けんずいし） ทูตที่ถูกส่งไปจีนราชวงศ์สุ่ยไป 6 ครั้งในช่วงค.ศ 600-614
2น้อย

เหรอ ถ้าอย่างงั้นสมัยอาซึคะก็ดาเนินอยู่นานน่ะสิซาซากิ

ไม่หรอก พอเจ้าชายโชโทะคุสวรรคตลงบ้านเมืองก็กลับไปเป็นอย่างเดิม แต่มีคนสองคนที่เป็นกังวลต่อสถานการณ์ตอนนั้น คือเจ้าชายนากาโนะโอเอะโนะโอจิและนากาโทมิโนะคามาทาริสองคนนี้ทาการปฏิรูปประเทศโดยเอารูปแบบการปกครองมาจากราชวงศ์ถังของจีน
(เรียกว่าการปฏิรูปไทคะ11) แต่กว่าจะทาสาเร็จก็เข้าสมัยนาราไปแล้วน้อย

สมัยต่อมาคือสมัยนาราใช่ไหม

ซาซากิใช่ สมัยต่อมาคือสมัยนาราและสมัยเฮอัน สมัยนี้เป็นสมัยที่จักรพรรดิและขุนนางชั้นสูงปกครองราษฎรและชาวนา

น้อยเกิดอะไรขึ้นในช่วงนั้นเหรอ

ซาซากิ

ในสมัยนารา (ค.ศ 710- ) มีการสร้างเมืองหลวงชื่อเฮโจเคียว พระพุทธรูปไดบุซซึก็สร้างในช่วงนี้
เป็นสมัยที่ญี่ปุ่นพยายามปกครองประเทศด้วยศาสนาพุทธ ญี่ปุ่นเชิญพระจากจีนชื่อกังจิน12มาและส่งทูตไปจีนราชวงศ์ถัง (เรียกว่าเค็นโทชิ13)

11 大化の改新（たいかの かいしん）ค.ศ 645 เจ้าชายสองพระองค์นี้ช่วยกันโค่นล้มตระกูลโซกะ(蘇我)ที่มีอานาจอยู่

ในขณะนัน้ และปกครองประเทศแบบรวมอานาจเข้าสู่ศนู ย์กลาง มีการตั้งศักราชของญี่ปนุ่ เป็นครั้งแรกและยกเลิกการถือ
ครองทีด่ ินและทาสของราชวงศ์และตระกูลใหญ่ๆตามที่ต่างๆให้มาเป็นของรัฐ
12

鑑真（がんじん）ค.ศ 688-763 พระกังจินเดินเรือมาญี่ปนุ่ หลายครั้งแต่เจอพายุถึงห้าครั้ง ในที่สุดก็มาถึงในปี 754 เขาได้

สั่งสอนพระไตรปิฎกในญีป่ ุ่นและสร้างหอเก็บพระไตรปิฎกซึ่งอยูใ่ นวัดโทไดจิถวายให้แด่จักรพรรดิโชมุ(聖武天皇)
และพระมเหสี

遣唐使（けんとうし） ทูตไปจีนราชวงศ์ถังถูกส่งไป 16 ครัง้ ในช่วงปี 630-894 เพื่อนาหนังสือภาษาจีนและระบบ
การเมืองการปกครองของจีนที่ก้าวหน้า เข้ามาเผยแพร่ในญี่ปนุ่133น้อยแล้วสมัยต่อมาคือสมัยเฮอันหล่ะ

ซาซากิ

สมัยเฮอัน (ค.ศ 794- ) เมืองหลวงย้ายไปอยู่ที่เกียวโต เกียวโตเลยกลายเป็นเมืองหลวงตลอด
ระยะเวลา 1100ปี สมัยนี้ขุนนางชั้นสูงมีอานาจมาก โดยเฉพาะขุนนางตระกูลฟูจิวาระ ขุนนาง
ตระกูลนี้มีอานาจมากกว่าจักรพรรดิเสียอีกเพราะเป็นคนปกครองประเทศ มีกลอนวาคะ(กลอนญี่ปุ่น มีเสียงสัมผัส 5-7-5-7-7 ) ที่โด่งดังกล่าวไว้ว่า

“ฉันเป็นผู้ครอบครองโลกนี้ เหมือนดั่งพระจันทร์เต็มดวงที่ไม่มีสิ่งใดขาดตกบกพร่อง”4คาถามทบทวน (สังคมยุคดึกดาบรรพ์และยุคโบราณ)1.

บ้านเรือนที่คนสมัยโจมนอาศัยอยู่เรียกว่าอะไร(2.

กษัตริย์หญิงของ “ยามาไทโคะคุ” ที่ว่ากันว่าอยู่ในสมัยยาโยอิชื่ออะไร(3.

)หลุมฝังศพของกษัตริย์และตระกูลที่มีอิทธิพลของรัฐยามาโตะเรียกว่าอะไร(4.

))ใครเป็นคนส่งทูตไปจีนราชวงศ์สุ่ยอย่างโอโนโนะอิโมโกะ14และคนอื่นๆเพื่อเรียนรู้วัฒนธรรม
และระบบการเมืองการปกครองของจีน(5.

ในสมัยนารา ญี่ปุ่นเชิญพระจากจีนมาเพื่อสอนศาสนาพุทธ พระรูปนั้นมีชื่อว่าอะไร(6.

))ในค.ศ 794 มีการย้ายเมืองหลวงไปเกียวโต เมืองหลวงใหม่นี้มีชื่อว่าอะไร และตระกูลที่มีอานาจ
รุ่งเรืองในสมัยนี้คือตระกูลใด

เมือง(14) ตระกูล ()小野妹子（おのの いもこ）5(2) สังคมยุคกลางและยุคก่อนสมัยใหม่
น้อยสมัยเฮอันก็ดาเนินอยู่ไม่นานใช่ไหมซาซากิเธอก็รู้ดีเหมือนกันนะ ไม่มีอะไรคงอยู่ตลอดไปในประวัติศาสตร์ ในสมัยนั้น “บุชิ”15หรือนักรบซามุไรเริ่มเข้ามาปกครองชาวนา เรียกว่าสมัยศักดินา (โฮเค็งจิได16)ในปลายสมัยเฮอันเกิดการต่อสู้กันของนักรบซามุไรสองตระกูลคือตระกูลเก็นจิกับตระกูลเฮชิ17ตอนแรกตระกูลเฮชิชนะ (แต่ต่อมาตระกูลเก็นจิกลับมามีอิทธิพลได้)แต่กว่าจะเข้ายุคของบุชิหรือยุคของนักรบซามุไรจริงๆก็เข้าสมัยคามาคุระ (1192-) แล้วน้อย

คามาคุระที่เมืองคานากาวะเหรอซาซากิใช่ คนที่จัดตั้งรัฐบาลทหารคามาคุระและเริ่มปกครองประเทศคือมินาโมโตะโนะโยริโทโมะ18เขาได้รับตาแหน่ง “โชกุน”19 ซึ่งเป็นตาแหน่งสูงสุดในหมู่นักรบซามุไรทั่วประเทศ
แต่ตระกูลเก็นจิปกครองอยู่ได้เพียงสามรุ่น ต่อมาตระกูลโฮโจ20ก็กุมอานาจได้
แต่ในช่วงนี้กองทัพของมองโกลก็มาบุกญี่ปุ่นถึงสองครั้ง (เรียกว่าเก็นโค21)ทาให้รัฐบาลทหารคามาคุระต้องล่มสลายไปในที่สุด15

武士（ぶし）

16

封建時代 （ほうけん じだい）ศักดินาคือระบบสังคมที่เกิดขึ้นระหว่างยุคโบราณที่มีการปกครองแบบทาสและยุค

สมัยใหม่ที่เป็นสังคมทุนนิยม (ในกลางศตวรรษที่ 19) ระบบศักดินามีมานานแล้วในประเทศจีน ในญี่ปุ่นเกิดขึน้ ตั้งแต่สมัย
คามาคุระซึ่งเป็นสมัยทีน่ ักรบซามุไรขึ้นมาปกครองประเทศ หลักการก็คือเจ้าครองแคว้นจะแบ่งที่ดนิ ให้กับลูกน้องของตน
ไปครอบครอง ในขณะเดียวกันลูกน้องก็จงรักภักดีกับนายของตนเป็นการตอบแทน สังคมเกษตรกรรมของญีป่ ุ่นในยุคกลาง
มีรากฐานมาจากสังคมศักดินา จึงเรียกสมัยนีว้ ่าเป็นสมัยศักดินา
17

源氏と平氏 （げんじ と へいし）18

源頼朝 （みなもとの よりとも）ค.ศ 1147-99

19

将軍（しょうぐん）

20

北条氏（ほうじょうし）21

元寇（げんこう）6น้อยแล้วอานาจการปกครองกลับไปอยู่ที่จักรพรรดิหรือเปล่า

ซาซากิ

ก็กลับไปอยู่เหมือนกันแต่เป็นเวลาสั้นๆ สมัยนั้นยังเป็นสมัยของนักรบซามุไรอยู่
คราวนี้ นักรบซามุไรตระกูลอาชิคางะย้ายไปตั้งรัฐบาลทหารที่เมืองมูโรมาจิที่เกียวโต (มูโรมาจิบะคุฝุ22) ตระกูลอาชิคางะเป็นลูกหลานของตระกูลเก็นจิ สมัยนีเ้ รียกว่าสมัยมูโรมาจิ (ค.ศ 1338-)ยุคที่รุ่งเรืองที่สุดอยู่ในยุคของโชกุนคนที่สาม คือโชกุนโยชิมิซ23ึ วัด “คินคะคุ”24 ซึ่งเป็น
สัญลักษณ์อันโดดเด่นของญี่ปุ่นก็สร้างในสมัยนี้ พอมาในยุคโชกุนคนที่ 8 ก็สร้างวัด “กินคะคุ”25ตามแบบของโชกุนโยชิมิซึ แต่ในช่วงนี้ก็เกิดการต่อสู้กันเองในหมู่นักรบซามุไรบ้านเมืองก็วุ่นวายน้อย

เคยได้ยินว่ามีสมัยสงครามกลางเมือง หรือเซ็นโคะคุจิได26(ค.ศ.1467-) เป็นสมัยต่อจากนี้หรือเปล่า

ซาซากิใช่ เป็นสมัยที่ใครมีกาลังทางทหารก็ชนะ และยังเป็นสมัยที่มีการนาปืนยาวแบบยุโรปและศาสนาคริสต์เข้ามาเป็นครั้งแรก ในสมัยนี้มีนักรบซามุไรชื่อดังสามคน คือโอดะ โนบุนางะ27โทโยโทมิ ฮิเดโยชิ28และโทคุกาวะ อิเอยะสึ29 ในตอนหลังโทคุกาวะ อิเอยะสึเป็นผู้ชนะ จึงตั้ง
รัฐบาลทหารเอโดะ (เอโดะบะคุฝุ30) ขึ้น22

室町幕府 （むろまち ばくふ）23

足利義満（あしかが よしみつ） ค.ศ 1358-140824

金閣（きんかく）25

銀閣（ぎんかく）26

戦国時代（せんごく じだい）ปลายศตวรรษที่ 15-ปลายศตวรรษที่ 16 เป็นสมัยที่ญี่ปนุ่ มีการรบพุ่งกันในหมู่นักรบ

ซามุไรหลายที่ และยังเป็นยุคทีน่ กั รบซามุไรชั้นผู้น้อยสามารถขึ้นมาเป็นไดเมียว(เจ้าครองแคว้น)ได้โดยการรบชนะฝ่ายตรง
ข้าม หรือโค่นเจ้านายตนเอง ไดเมียวที่ขึ้นมาในช่วงนี้เรียกว่าเซ็นโคะคุไดเมียว (หรือไดเมียวในยุคสงครามกลางเมือง)27

織田信長 （おだ のぶなが）ค.ศ 1534-82

เป็นไดเมียว(เจ้าครองแคว้น)ในยุคสงครามกลางเมืองคนหนึง่ ครองแคว้นโอวาริ (尾張 จังหวัดไอจิในปัจจุบัน) รบชนะไดเมียวตระกูลอื่นจนรวมประเทศขึ้นเป็นใหญ่ได้ในช่วงปี1570-82 แต่สุดท้ายโดนลอบสังหาร
28

豊臣秀吉（とよとみ ひでよし）ค.ศ 1536-98 อดีตลูกน้องของโอดะ โนบุนางะ หลังจากโนบุนางะตาย ฮิเดโยชิรวมประเทศได้และได้รับแต่งตั้งเป็นผู้สาเร็จราชการ ฮิเดโยชิเป็นคนทีม่ ีความทะเยอทะยานสูง เขายกทัพไปยึดเกาหลีเพื่อจะเข้า
ไปจีนและวางแผนจะไปตีฟิลปิ ปินส์ด้วยแต่เสียชีวิตลงก่อน

徳川家康 （とくがわ いえやす）ค.ศ 1542-1616 หลังจากที่โทคุกาวะชนะในสงครามเซคิกาฮาระและรวมประเทศให้เป็นหนึ่งเดียวได้ เขาตัง้ รัฐบาลทหารเอโดะและได้เป็นโชกุนในปี 1603 แต่ไม่นานหลังจากนั้นคือปี1605 ก็สละตาแหน่ง
ให้กับลูกชายคือฮิเดทาดะ（秀忠）แต่ยงั มีอิทธิพลในรัฐบาลทหารอยู่
29

7น้อยเอโดะอยู่ที่ไหนเหรอซาซากิเอโดะปัจจุบันก็คือโตเกียว โทคุกาวะเป็นคนแรกที่บุกเบิกพื้นที่แถบคันโต (ตะวันออกของญี่ปุ่น)และทาให้โตเกียวพัฒนาขึ้นน้อย

ถ้าอย่างนั้นช่วยเล่าเกี่ยวกับสมัยเอโดะให้ฟังหน่อยสิ

ซาซากิ

สมัยเอโดะ (1603-) ดาเนินอยู่นานหลายร้อยปี ในสมัยโชกุนคนที่สาม คืออิเอมิซึ31ระบบการเมืองการปกครองพัฒนาขึ้นมาก ญี่ปุ่นยังเริ่มนโยบาย “ปิดประเทศ”คือการไม่ติดต่อสัมพันธ์กับต่างประเทศ ทาให้ญี่ปุ่นสร้างวัฒนธรรมที่โดดเด่นเป็นของตัวเอง แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นการแยกตัวเองออกจากโลกภายนอกเช่นกันนโยบาย
ปิดประเทศนี้เรียกว่าซาโคะคุ32น้อยช่วยเล่าเกี่ยวกับการปฏิรูปซันได (ซันไดไคคะคุ33) หน่อยซาซากิ

ในสมัยเอโดะมีการปฏิรูปประเทศสามครั้งด้วยกันในช่วงเคียวโฮะ คันเซและเท็นโป34
เนื่องจากรัฐบาลทหาร(บะคุฝุ)เองก็มีปัญหาด้านการเงิน จึงต้องทาการปฏิรูปประเทศไม่อย่างนั้นจะไม่มีเงินพอที่จะบริหารประเทศ

30

江戸幕府 （えど ばくふ）ค.ศ 1603-1867

31

家光（いえみつ）32

鎖国（さこく） ถึงแม้ญี่ปุ่นจะปิดประเทศ แต่ยังอนุญาตให้ชาวต่างชาติสองชาติเข้ามาค้าขายได้คือชาวจีนและชาว

ฮอลันดาและยังติดต่อกับเกาหลีผา่ นไดเมียว(เจ้าครองแคว้น)แคว้นซึชิมะ(津島) ค้าขายกับฮอกไกโดทางตอนเหนือผ่านได
เมียวแคว้นมัตซึมาเอะ(松前) ส่วนการติดต่อค้าขายกับจีนราชวงศ์หมิงและชิงก็มีอยู่โดยทางอ้อมผ่านริวกิว(琉球)เพราะฉะนั้นถึงญี่ปุ่นจะปิดประเทศแต่ยังได้สินค้า ข้อมูลข่าวสารจากต่างประเทศอยู่เสมอ วิทยาการที่ทันสมัยจากตะวันตกก็
รับผ่านชาวฮอลันดา จนกระทั่งปี 1853 ที่อเมริกาเดินเรือมาขอให้เปิดท่าเรือเพื่อทาการค้าขาย ระบบนีถ้ ึงเลิกไป33

三大改革（さんだい かいかく）

34

享保・寛政・天保 （きょうほ・かんせい・てんぽう）
8

น้อย

แล้วทาสาเร็จหรือเปล่า

ซาซากิ

ไม่สาเร็จ ท้ายที่สุดบะคุฝุก็ไม่สามารถแก้ปัญหาได้จนต้องล่มสลายลงน้อย

อะไรเป็นสาเหตุที่ทาให้ล่มสลายลงเหรอ

ซาซากิ

ก่อนอื่นเป็นเพราะนายพลแม็ธธิว เพอร์รี่เดินเรือมาจากอเมริกาเพื่อเรียกร้องให้ญี่ปุ่นเปิดประเทศ
ตัง้ แต่นั้นมาบะคุฝุก็ค่อยๆอ่อนแอลง และพอแคว้นที่เข้มแข็งอย่างซัตซึมะและโจชู35ร่วมมือกัน
โค่นล้มบะคุฝุ โชกุนคนสุดท้าย (คนที่15) คือโยชิโนบุ36 จึงต้องถวายอานาจการปกครองคืน
ให้กับจักรพรรดิ (หรือเท็นโน) การคืนอานาจสู่จักรพรรดิเรียกว่า “ไทเซโฮคัง” 37น้อยก็เลยสิ้นสุดสมัยเอโดะเหรอซาซากิใช่ พอหมดสมัยเอโดะ ยุคของนักรบซามุไรซึ่งปกครองญี่ปุ่นติดต่อกันมา 700 ปีก็หมดลงไปด้วย
สมัยต่อมาคือสมัยเมจิ เป็นการเข้าสู่ยุคใหม่ของญี่ปุ่นน้อย

ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นนี่ยากแต่ก็สนุกดีนะ ช่วยเล่าเกี่ยวกับสมัยเมจิและสมัยต่อจากนั้นด้วยนะ35

薩摩藩・長州藩 （さつま はん・ちょうしゅう はん）จังหวัดคาโงชิมะและจังหวัดยามากุจิในปัจจุบัน

36

徳川慶喜（とくがわ よしのぶ） ค.ศ 1837-1913 โชกุนคนสุดท้ายของญี่ปุ่นเป็นโชกุนอยู่แค่เกือบสองปีคือในช่วง

1866-6737

大政奉還 （たいせい ほうかん）ในปี 1867 กลุ่มนักรบซามุไรหนุ่มจากแคว้นซัตซึมะ(薩摩) โจชู(長州)โทสะ(土佐) และฮิเซ็น(肥前) ร่วมกันโค่นล้มรัฐบาลเอโดะโดยได้รับการสนับสนุนอย่างลับๆจากราชสานัก เมื่อทาสาเร็จรัฐบาลเอโดะจึงต้องจายอมคืนอานาจให้แก่จักรพรรดิ เป็นการเริ่มต้นสมัยใหม่คือสมัยเมจิที่มีจักรพรรดิกลับมาเป็นศูนย์กลางของประเทศอีกครั้ง
9คาถามทบทวน (สังคมยุคกลางและยุคก่อนสมัยใหม่)1. หลังจากเริ่มตั้งรัฐบาลทหารคามาคุระและเริ่มการปกครองโดยนักรบซามุไร ใครได้รับตาแหน่ง “โชกุนผู้ยิ่งใหญ่” (เซอิไทโชกุน38)()

2. ในสมัยคามาคุระ ประเทศใดที่เป็นผู้ปกครองจีนและนาทัพมาบุกญี่ปุ่นถึงสองครั้ง()3. ใครเป็นคนสร้างวัด “คินคะคุ(จิ)” ซึ่งเป็นสิ่งก่อสร้างที่เป็นสัญลักษณ์โดดเด่นของสมัยมูโรมาจิ()4. ในสมัยสงครามกลางเมือง คนที่ปกครองญี่ปุ่นต่อจากโอดะ โนบุนางะและโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ และตั้ง
รัฐบาลทหารเอโดะ(เอโดะบะคุฝุ) หลังจากรวมประเทศได้คือใคร()5. ในสมัยเอโดะ ญี่ปุ่นแทบไม่ได้ติดต่อค้าขายกับต่างชาติเลย นโยบายนี้เรียกว่าอะไร()6. สาเหตุหนึ่งที่ทาให้รัฐบาลทหารเอโดะซึ่งปกครองมายาวนานเข้าสู่ยุคล่มสลาย เป็นเพราะการมาญี่ปุ่นของชาวอเมริกันคนหนึ่ง ชาวอเมริกันคนนี้มีชื่อว่าอะไร()7. หลังจากที่สมัยเอโดะหมดลง ยุคของ “บุชิ” หรือนักรบซามุไรก็หมดลงด้วย ยุคนีด้ าเนินมากี่ปี(38)

征夷大将軍（せいい たいしょうぐん）
10

(3) สังคมยุคใหม่น้อยช่วยเล่าเกี่ยวกับสังคมยุคใหม่ของญี่ปุ่นหน่อยสิซาซากิ

ในปี 1868 ญี่ปุ่นเปลี่ยนจากสมัยเอโดะ (ซึ่งเป็นสังคมศักดินา) มาเป็นสมัยเมจิ (สังคมยุคใหม่)ในสมัยเมจิญี่ปุ่นพยายามปรับปรุงประเทศให้ทันสมัยอย่างรวดเร็วเพื่อให้ทัดเทียมกับประเทศตะวันตก (เช่น ยกเลิกการปกครองแบบแคว้นและตั้งจังหวัดขึ้นแทน (เรียกว่าไฮฮังจิเค็น39),
ทาให้คนชนชั้นต่างๆ คือนักรบซามุไร เกษตรกร ช่างฝีมือและ พ่อค้า มีความเท่าเทียมกัน(เรียกว่าชิมินเบียวโด40), ส่งเสริมการผลิตสินค้า,วางระบบการศึกษา,ออกกฎเกณฑ์ทหาร,ปรับปรุงการเก็บภาษีที่ดิน เป็นต้น) และยังรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามา เรียกว่า “บุงเมไค
คะ41” ในหมู่ประชาชนก็มีการรับเอาประเพณีแบบแผนแบบตะวันตกเข้ามา การปฏิรูปแบบนี้เรียกว่าการปฏิรูปเมจิ (เมจิอิชิน42)39

廃藩置県（はいはん ちけん）เกิดขึ้นในปี 1871 เพื่อล้มเลิกการปกครองของไดเมียว(เจ้าครองแคว้น)ตามแคว้นต่างๆ

และเป็นการรวมอานาจสู่ศนู ย์กลาง จากการปฏิรูปการปกครองครัง้ นี้ ทาให้ญี่ปุ่นมีเขตการปกครองพิเศษสามแห่งคือโตเกียว
เกียวโตและโอซากา และจังหวัด 303 จังหวัดทั่วประเทศ แต่ต่อมาลดเหลือ 72 จังหวัด ไดเมียวที่ถูกปลดจากตาแหน่งถูกสั่ง
ให้ย้ายมาอยู่โตเกียว มีการแต่งตั้งผู้ว่าราชการจังหวัดขึ้นแทนโดยถูกส่งไปจากส่วนกลาง40

四民平等（しみん びょうどう）

41

文明開化（ぶんめい かいか）42

明治維新（めいじ いしん）การปฏิรูปเมจิเป็นการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากรัฐบาลทหารเอโดะไปสู่การปกครอง

โดยมีศูนย์กลางอยู่ทจี่ ักรพรรดิในช่วงกลางถึงปลายศตวรรษที่ 19 โดยรวมแล้วกินเวลาตั้งแต่การที่ญปี่ ุ่นยอมเปิดเมืองท่า(หรือเปิดประเทศ) ให้พ่อค้าจากตะวันตกเข้ามาทาการค้าไปจนถึงปี 1872 ที่ญี่ปุ่นรวมริวกิวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของประเทศในช่วงดังกล่าวญี่ปุ่นพัฒนาประเทศในหลายด้านโดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจและการผลิตสินค้าแบบอุตสาหกรรม ในขณะเดียวกันก็รับเอาระบบการทหารและวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามาด้วย

11น้อยสังคมญี่ปุ่นในยุคใหม่ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว แล้วเกิดปัญหาอะไรตามมาบ้างซาซากิ

สังคมญี่ปุ่นเข้าสู่สมัยใหม่ก็จริงแต่ประชาชนยังถูกจากัดสิทธิอยู่ ปัญหาแบ่งแยกชนชั้นที่มีมาตั้งแต่สมัยเอโดะก็ยังมีอยู่ เกิดช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจนมาก ผู้คนเริ่มไม่พอใจการปฏิรูป
ประเทศ ในช่วงแรกของรัฐบาลเมจิ นักรบซามุไรจากสี่แคว้นที่ร่วมกันโค่นล้มรัฐบาลทหารเอโดะ คือแคว้นซัตซึมะ โจชู โทสะและฮิเซ็นต่างกุมตาแหน่งสาคัญในรัฐบาล เรียกว่ารัฐบาล
ฮังบัตซึ43เกิดความไม่พอใจในการบริหารประเทศมากขึ้น มีการต่อต้านรัฐบาลจนเกิดเป็น
สงครามเซนัน44 นาโดย ไซโก ทาคาโมริ ในขณะเดียวกัน มีการออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้อง
“สิทธิเสรีภาพของประชาชน”45 เช่น เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นซึ่งนาโดย อิตาคาคิ
ไทสึเคะ46จนเกิดกระแสต่อต้านรัฐบาล(ฮันเซฝุอุนโด47) เพื่อเรียกร้องสิทธินั้น
หลังจากนั้น มีการตั้งรัฐสภาขึ้น และมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญจักรวรรดิญี่ปุ่นในปี 1889(เรียกว่าไดนิปปนเทโคะคุเค็นโป48) รัฐธรรมนูญฉบับนี้กาหนดให้จักรพรรดิเป็นศูนย์กลางในการ
ปกครองประเทศ ทาให้ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่จักรพรรดิมีอานาจสูงสุด49

43

藩閥政府（はんばつ せいふ）44

西南戦争（せいなん せんそう）เกิดขึน้ ในปี 1873 เป็นการก่อกบฏของกลุ่มนักรบซามุไรเก่าในแคว้นซัตซึมะเดิมนา

โดยไซโก ทาคาโมริ 西郷隆盛（さいごう たかもり） ซึ่งเคยเป็นหนึ่งในผูเ้ ข้าร่วมปฏิรูปเมจิ แต่ต่อมาเขาไม่พอใจ
นโยบายของรัฐบาลเมจิเรื่องการไปยึดเกาหลี จึงรวมตัวกันกบฏแต่รัฐบาลส่งทหารมาปราบจนแพ้ไป
45

自由民権運動（じゆう みんけん うんどう）การเคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิเสรีภาพของประชาชน

46

板垣退助（いたがき たいすけ）ค.ศ1837-1919 นักการเมืองในสมัยต้นเมจิ เป็นหนึ่งในผู้ร่วมโค่นล้มรัฐบาลทหารเอโดะ และก่อตั้งรัฐบาลเมจิในช่วงแรก แต่เขาเข้าร่วมกับฝ่ายของไซโก ทาคาโมริในสงครามเซนันทาให้ต้องลาออกจาก
รัฐบาล ต่อมาออกมาตั้งพรรคการเมืองชื่อจิยูโต(自由党)47

反政府運動（はん せいふ うんどう）

48

大日本帝国憲法（だいにっぽん ていこく けんぽう） เรียกอีกอย่างหนึ่งว่ารัฐธรรมนูญเมจิ รัฐธรรมนูญนี้ให้อานาจของจักรพรรดิเป็นอย่างมากในการปกครองประเทศ เช่นเป็นผู้นากองทัพ แต่งตั้งและปลดข้าราชการ ประกาศสงคราม ลงนามในสนธิสัญญาและออกกฎหมายต่างๆรวมทั้งแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ แต่ก็ในขณะเดียวกันก็ให้มีรัฐบาลภายใต้รัฐธรรมนูญและให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเมืองได้ในระดับหนึ่ง มีผลบังคับใช้ระหว่างปี 1890-194749

天皇主権の国家（てんのう しゅけん の こっか）12คาถามทบทวน
1. ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นยุคหลังสมัยเอโดะเรียกว่าสมัยอะไร()2. การปฏิรูปที่ทาให้ญี่ปุ่นเป็นประเทศสมัยใหม่เรียกว่าการปฏิรปู อะไร()3. การที่ประชาชนญี่ปุ่นรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามาเรียกว่าอะไร()4. คนที่กุมตาแหน่งสาคัญๆในรัฐบาลเมจิในยุคต้นเป็นคนจากแคว้นซัตซึมะและโจชูในสมัยเอโดะ จึงเรียกรัฐบาลในสมัยนี้ว่าอะไร()5. ในสมัยนี้ เกิดกระแสต่อต้านรัฐบาลเพื่อเรียกร้องสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การเคลื่อนไหวนี้เรียกว่าอะไร
()()

6. รัฐธรรมนูญฉบับแรกของญี่ปุ่นมีชื่อว่าอะไร
7. จงเขียนคาอ่านของตัวคันจิดังต่อไปนี้

廃藩置県
徴兵令
土佐

四民平等
地租改正

肥前

殖産興業
薩摩西郷隆盛学制長州板垣退助13น้อยญี่ปุ่นพัฒนาประเทศไปได้เร็วขนาดนี้ แล้วทาไมต้องทาสงครามด้วยหล่ะซาซากิ

ญี่ปุ่นพยายามทาประเทศให้เป็นประเทศอุตสาหกรรม จึงรุกรานประเทศเพื่อนบ้านอย่างจีนและ
เกาหลีเพราะต้องการทรัพยากรจากที่นั่น(สงครามญี่ปุ่น-จีน50 สงครามญี่ปุ่น-รัสเซีย51) และเพื่อเป็นการขยายดินแดนและตลาดการค้าด้วย
ในขณะเดียวกันก็ยึดไต้หวันและเกาหลีเป็นเมืองขึ้น พอทาสงครามมากขึ้นค่าใช้จ่ายด้านการทหารก็เพิ่มขึ้นด้วย แต่ในขณะที่ญี่ปุ่นพัฒนาไปสู่ประเทศอุตสาหกรรม ก็เกิดปัญหาสังคมตามมาไม่น้อย นั่นคือเกิดช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจน ในชนบทเกิดช่องว่างระหว่างเจ้าของ
ที่นากับผู้เช่าที่นา ในเมืองใหญ่เกิดช่องว่างระหว่างแรงงานยากจนกับนายทุน (หรือไซบัตซึ52)นอกจากนี้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ญี่ปุ่นยังคิดที่จะครอบครองจีนทาให้เกิดการรวมตัว
ต่อต้านการปกครองของญี่ปุ่นอย่างรุนแรงในที่ต่างๆ (เช่นในปี 1919 เกิดเหตุการณ์เรียกร้อง
อิสรภาพในวันที่ 1 เดือน 3 ในเกาหลี หรือซัง-อิจิ โดะคุรซิ ึอุนโด53 ส่วนในจีนเกิดเหตุการณ์วันที่
4 เดือน 5หรือโก-ยง อุนโด54)

50

日清戦争（にっしん せんそう）ค.ศ.1894 สงครามญี่ปน
ุ่ -จีน51

日露戦争（にちろ せんそう）ค.ศ.1904 สงครามญีป่ ุ่น-รัสเซีย

52

財閥（ざいばつ）เป็นการผูกขาดการทาการค้าและการลงทุนโดยกลุ่มตระกูลใหญ่ๆของญี่ปุ่นในช่วงก่อนสงครามโลก

ครั้งที่สอง ไซบัตซึที่เป็นที่รจู้ ักกันดีได้แก่มิตซุย มิตซูบิชิ ซูมิโตโมะและยาซึดะ แต่ระบบไซบัตซึถกู ล้มเลิกไปหลัง
สงครามโลกครั้งที่สอง
53

三・一独立運動（さん いち どくりつ うんどう）

54

五・四運動（ご よん うんどう）
14น้อยแล้วในญี่ปุ่นเองไม่มีกระแสต่อต้านสงครามเหรอซาซากิในญี่ปุ่นเองก็มีกลุ่มต่อต้านสงครามเหมือนกัน เช่น คนที่นับถือศาสนาคริสต์และนักสังคมนิยม
ในสมัยไทโช55แนวคิดประชาธิปไตยและเสรีนิยมได้รับความสนใจมาก เลยเรียกแนวคิดนี้ว่าประชาธิปไตยยุคไทโช (ไทโชเดโมเครซี56) เกิดขบวนการทางการเมืองเรียกว่า “ขบวนการปกป้องรัฐธรรมนูญ” (โกะเค็นอุนโด57) เพื่อเป็นกระบอกเสียงให้กับประชาชน จึงนาไปสู่การจัดตั้งรัฐบาลโดยพรรคการเมืองอย่างเต็มรูปแบบ นอกจากนี้ยังเกิดขบวนการเรียกร้องเพื่อสังคมอีกหลายอย่างเช่น การลุกฮือของประชาชนเพื่อต่อต้านราคาข้าวที่สูงขึ้น (โคเมะโซโด58) และขบวนการเรียกร้องให้ยกเลิกการกดขี่ผู้หญิง เป็นต้น ในสมัยไทโชเกิดระบบเลือกตั้งทั่วไปโดยให้
ผู้ชายมีสิทธิออกเสียงได้ (ฝุซือเซ็นเคียวเซ59) แต่รัฐบาลก็ทาการปราบปรามคนที่ต่อต้านระบบจักรพรรดิและสงครามอย่างหนักเหมือนกันโดยการออกกฎหมายรักษาความสงบเรียบร้อยของ
บ้านเมือง (จิอันอิจิโฮ60)

ค.ศ 1912-192655

大正時代 （たいしょう じだい）56

大正デモクラシー （たいしょう でもくらしー）หลังสงครามญี่ปุ่น-รัสเซียจนถึงช่วงต้นสมัยโชวะ (ราวค.ศ1904 -ทศวรรษ 1930) เกิดกระแสสร้างประชาธิปไตย คือเรียกร้องให้มีการเลือกตั้งแบบพรรคการเมือง มีการตั้งสหภาพ
แรงงานขึน้ เกิดการรวมตัวของผูห้ ญิงเพื่อยกสถานะของตนให้เท่าเทียมกับผู้ชาย ในชนบทก็เกิดการรวมตัวของชาวนาเพื่อ
เรียกร้องความเป็นธรรม แนวคิดมาร์คซิสก็แพร่หลายในหมู่นักเรียนนักศึกษา จึงเรียกยุคนี้ว่าประชาธิปไตยยุคไทโช57

護憲運動（ごけん うんどう）เป็นการเรียกร้องที่นาโดยนักรัฐศาสตร์ชื่อโยชิโน ซะคุโซ(吉野作造)ให้มีการเลือกตั้ง

โดยมีพรรคการเมืองเข้าร่วมอย่างแท้จริง เนื่องจากการเมืองของญีป่ ุ่นตั้งแต่เข้าศตวรรษที่20 มีเพียงสองกลุ่มที่ผลัดกันตั้ง
รัฐบาล คือพรรคริคเค็นเซยูไค （立憲政友会） และกลุ่มอิทธิพลเก่าที่ร่วมกันโค่นล้มรัฐบาลทหารเอโดะ（藩閥勢力）

米騒動（こめ そうどう）ค.ศ 1918 ในช่วงนั้นมีข่าวลือว่าพ่อค้าข้าวกักตุนข้าวไว้ให้ทหารที่ถูกส่งไปรบที่ไซบีเรีย จึงทาให้ราคาข้าวสูงขึ้น ประชาชนเกิดความโมโหจึงรวมตัวกันโจมตีพ่อค้าข้าวซึ่งลุกลามไปทั่วประเทศ58

普通選挙制（ふつう せんきょせい）จากกฎหมายเลือกตัง้ ทั่วไปที่ออกมาในปี 1925 ทาให้เกิดการเลือกตั้งครัง้ แรกในปี 1928 แต่กฎหมายนี้ยังให้สิทธิเฉพาะผู้ชายอายุ 25 ปีขึ้นไปในการเลือกตั้ง ต่อมาในปี 1945 จึงให้สิทธิผู้หญิงในการ
เลือกตั้งได้ ต่อมาในปี 1947 เมื่อญี่ปุ่นมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หลังสงคราม ได้มีการรับรองระบบเลือกตั้งนี้ในรัฐธรรมนูญ
ฉบับใหม่ด้วย
59

60

治安維持法（ちあん いじほう）ค.ศ 1925 เป็นกฎหมายลงโทษคนที่ต่อต้านระบบจักรพรรดิและกลุ่มคนที่รวมตัวกันเพื่อปกปิดทรัพย์สินของตัวเอง มีบทลงโทษหนักถึงขั้นประหารชีวติ ต่อมาใช้ปราบปรามคนที่ต่อต้านนโยบายรัฐบาลอย่างคนในพรรคคอมมิวนิสต์ นักประชาธิปไตยและนักศาสนาด้วย กฎหมายนี้ถูกยกเลิกหลังจากที่อเมริกาเข้ามาปกครองญีป่ ุ่นใน
ปี 194515คาถามทบทวน
1. สงครามที่ญี่ปุ่นบุกเกาหลีและจีนเรียกว่าสงครามอะไร(และ)และ)2. ขบวนการต่อต้านการปกครองของญี่ปุ่นต่อเกาหลีและจีนเรียกว่าอะไร(3. แนวคิดเสรีนิยมและประชาธิไตยที่เกิดในสมัยไทโชเรียกว่าแนวคิดอะไร()4. กฎหมายที่ปราบปรามคนที่ต่อต้านระบบจักรพรรดิและสงครามเรียกว่ากฎหมายอะไร()5. จงเขียนคาอ่านของตัวคันจิต่อไปนี้

日清戦争

日露戦争

護憲運動

米騒動

財閥

大正時代

普通選挙法

治安維持法

16

(4 ) สงคราม 15 ปี (กบฏแมนจู,สงครามญี่ปุ่น-จีน,สงครามเอเชียแปซิฟิกหรือสงครามมหาเอเชียบูรพา)น้อยทาไมญี่ปุ่นถึงต้องทาสงครามเพื่อครอบครองจีนต่อด้วยหล่ะ

ซาซากิ

ในปี 1929 เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่าทั่วโลก ในประเทศญี่ปุ่นเองก็เกิดขบวนการเรียกร้องของผู้ใช้แรงงานและผู้เช่าที่นาซึ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น ในประเทศต่างๆเช่นจีนและเกาหลียังเกิดกระแสการต่อต้านญี่ปุ่นมากขึ้นด้วย ญี่ปุ่นทาการปราบปรามขบวนการเหล่านี้ ในขณะเดียวกัน ก็ทาสงครามเพื่อขยายดินแดนอาณานิคม (เมืองขึ้น) ต่อไป ในเดือนกันยายน ปี 1931 กองทัพญี่ปุ่นที่
อยู่ใน “แมนจู” ระเบิดทางรถไฟสายใต้ของแมนจูในเมืองเฟิ่งเทียน (โฮเท็น61) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีน (ปัจจุบันคือเมืองเฉิ่นหยางหรือชินโย62ในภาษาญี่ปุ่น) เรียกว่า
เหตุการณ์ริวโจโคะ(ริวโจโคะจิเค็น63) ญี่ปุ่นกล่าวหาว่า “ฝ่ายจีนเป็นคนทา” จากนั้นก็ก่อสงคราม
กับจีน (เรียกว่ากบฏแมนจูหรือแมนจูจิเฮ็น64)น้อยแล้วญี่ปุ่นทาอะไรบ้างในจีน

61

奉天（ほうてん）62

瀋陽（しんよう）63

柳条湖事件（りゅうじょうこ じけん）

64

満州事変 （まんしゅう じへん）ค.ศ.1931 การใส่ร้ายคนจีนว่าเป็นคนวางระเบิดทางรถไฟเป็นข้ออ้างทาให้กองทัพ

ของญี่ปนุ่ เข้าไปยึดแมนจูได้ ซึ่งเป็นแผนของกองทัพหน่วยคันโต(กองทัพบก) ทั้งๆที่รัฐบาลญี่ปนุ่ และฝ่ายกลางของ
กองทัพไม่เห็นด้วยกับแผนการนี้ จนในปี 1932 ญี่ปุ่นตั้งประเทศแมนจูขนึ้ และให้จักรพรรดิปูยขี องจีนขึน้ มาเป็นจักรพรรดิ
ซึ่งเป็นเพียงหุ่นเชิดของญี่ปนุ่

17ซาซากิญี่ปุ่นครอบครองดินแดนทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีน และสร้าง “แมนจูโคะคุ”65หรือประเทศ
แมนจูขึ้นและวางแผนที่จะทาให้ “แมนจูโคะคุ” เป็นเมืองขึ้นโดยให้มีประชากร 1ล้านครัวเรือน
ในเวลา 20 ปีให้ได้ จึงโฆษณาชวนเชื่อคนญี่ปุ่นว่า “ถ้าไปแมนจูแล้วจะได้เป็นเจ้าของที่ดินขนาด
ใหญ่ มีชีวิตสุขสบาย” ในช่วงที่ญี่ปุ่นครอบครองแมนจูจนถึงแพ้สงคราม รัฐบาลส่งคนญี่ปุ่นไป
อยู่ที่นั่นเป็นจานวน 270,000 คนภายใต้ชื่อ “คณะพัฒนาแมนจูและมองโกล” (มังโมไคทะคุดันอิน66) แต่การไป “พัฒนา”แมนจู แท้จริงแล้วก็คือการไปฉกฉวยที่ดินโดยการบีบบังคับเอาจากคนจีนและคนเกาหลีนั่นเอง
ในเดือนกรกฎาคมปี 1937 สงครามญี่ปุ่น-จีน (นิจจูเซ็นโซ67) ก็เริ่มขึ้นในแถบต่างๆของประเทศจีน

น้อยพอสงครามเริ่มขึ้นแล้วสถานการณ์ในประเทศญี่ปุ่นเป็นอย่างไรบ้างซาซากิ

ในประเทศญี่ปุ่น ใครที่ต่อต้านสงครามจะถูกปราบปราม จากนั้นในปี 1938 รัฐบาลก็ออก
กฎหมายที่ชื่อว่า “คกกะโซโดอินโฮ68” คือการที่รัฐบาลมีอานาจในการเกณฑ์กาลังคนและใช้ทรัพยากรของประเทศในยามคับขันได้ ซึ่งเท่ากับเป็นการบังคับให้ประชาชนต้องยอมร่วมมือใน
การทาสงคราม ในโรงเรียนมีการเรียนการสอนที่เน้นลัทธิทหารนิยม69 ทาให้ลัทธิทหารนิยม
แพร่กระจายไปทั่วประเทศ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร วิทยุเริ่มไม่พูดถึงการต่อต้านสงคราม
ประชาชนไม่ได้รับรู้ข่าวสารใดๆ ต่างหลงเชื่อว่าญี่ปุ่นชนะสงคราม การกระทาใดๆที่เป็นการต่อต้านสงคราม แม้แต่การแสดงความคิดเห็นก็ทาไม่ค่อยได้65

満州国（まんしゅう こく）กินบริเวณสี่มณฑลทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีน เป็นรัฐบาลหุ่นเชิดที่กองทัพบกของญี่ปุ่นตั้งขึ้นและอัญเชิญปูยขี ึ้นมาเป็นจักรพรรดิอีกครั้งหลังจากที่เขาถูกปลดสถานะลงโดยกลุ่มปฏิวตั ิของซุนยัดเซ็นในปี
1912 ประเทศแมนจูล่มสลายลงหลังจากญี่ปุ่นแพ้สงครามและกองทัพของโซเวียตเข้ามาในปี 194566

満蒙開拓団員（まんもう かいたく だんいん）

67

日中戦争 （にっちゅう せんそう）ค.ศ 1937 เมื่อญี่ปุ่นได้แมนจูเป็นเมืองขึน้ แล้วก็พยายามที่จะแยกส่วนเหนือของจีนออกจากประเทศจีน ในปี 1935 จึงเกิดการต่อต้านอย่างรุนแรงจากฝ่ายจีนจนกลายเป็นสงคราม68

国家総動員法（こっか そうどういん ほう）กฎหมายนี้ถูกคัดค้านจากสภาผู้แทนราษฏรว่าเป็นการละเมิดสิทธิ

และทรัพย์สินของประชาชนแต่รฐั บาลไม่ฟัง กฎหมายนี้ถูกยกเลิกไปในปลายปี 194569

軍国主義（ぐんこく しゅぎ）เป็นลัทธิทเี่ ชื่อว่าการทาสงครามและการเพิ่มกาลังทางทหารเป็นสิ่งสาคัญที่สุดในการพัฒนาประเทศ เริ่มจากการที่กองทัพไปขึน้ อยู่กับจักรพรรดิโดยตรงในสมัยเมจิ พร้อมกับการสร้างสโลแกน “ประเทศมั่งคั่งการทหารเข้มแข็ง” ลัทธิทหารนี้ออ่ นแอลงไปพักหนึง่ ในช่วงประชาธิปไตยยุคไทโช แต่พอมาถึงช่วงหลังสงครามแมนจูก็กลับมาได้รับความนิยมอีก จนนาไปสู่การขยายอาณานิคมในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง18น้อยแล้วลองเล่าเกี่ยวกับสงครามเอเชียแปซิฟิก(ไทเฮโยเซ็นโซ)หน่อยสิ

ซาซากิ

ในปี 1939 เกิดสงครามโลกครั้งที่สองในยุโรประหว่างฝ่ายอักษะคือเยอรมันและอิตาลี
กับฝ่ายพันธมิตร คืออังกฤษและฝรั่งเศส ญี่ปุ่นเข้าร่วมกับฝ่ายเยอรมัน,อิตาลี เรียกว่า
“ไตรภาคีอักษะ” (ซังโคะคุโดเม70) ร่วมกันก่อสงครามญี่ปุ่นยังยกทัพบุกไปถึงเอเชีย

ตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อเอาทรัพยากรธรรมชาติอย่างน้ามันและยางพาราในขณะเดียวกันก็

เริ่มทาสงครามกับอเมริกาและอังกฤษ สงครามนี้เรียกว่า “สงครามเอเชียแปซิฟิก” (ไทเฮโยเซ็นโซ71)ในตอนนั้นญี่ปุ่นขาดแรงงานเนื่องจากผู้ชายถูกเกณฑ์ทหารไปเป็นเป็นจานวนมาก จึงบังคับให้คนเกาหลีและจีนเข้ามาเป็นแรงงานทางานในเหมืองแร่และโรงงานโดยกดขี่แรงงาน
ว่าคนเกาหลีที่เข้ามามีจานวน 7 แสนคน ส่วนคนจีนมีจานวน 4 หมื่นคนว่ากัน

นอกจากนี้กองทัพ

ญี่ปุ่นยังเกณฑ์ผู้หญิงจากหลายประเทศเช่นเกาหลีมาเป็นนางบาเรอให้กับทหารญี่ปุ่นอีกด้วย
(เรียกว่าจูกุนอิอันปุ72) ซึ่งถือเป็นการกระทาที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน
ว่ากันว่าเหยื่อจากสงครามโลกครั้งที่สองมีจานวนกว่า 30 ล้านคน เป็นคนจีนกว่า 10 ล้านคน
คนญี่ปุ่นประมาณ 2 ล้านคนและคนเกาหลีประมาณ 2 แสนคน

70

三国同盟（さんごく どうめい） ค.ศ. 1940 การที่ญี่ปุ่นเข้าร่วมกับเยอรมันเป็นเพราะเห็นว่าเยอรมันได้เป็นใหญ่ใน

ยุโรปจากการชนะสงคราม ญี่ปนุ่ จึงต้องการเป็นใหญ่ในเอเชียบ้าง ต่อมาอิตาลีเข้าร่วมด้วย แต่การร่วมมือกันนี้ไม่ค่อยราบรืน่
นักเพราะญี่ปุ่นอยู่ไกลกับเยอรมันและอิตาลี แถมยังเป็นสาเหตุทาให้ความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปนุ่ กับอเมริกาแย่ลง71

太平洋戦争 （たいへいよう せんそう）ค.ศ. 1941-1945 ในช่วงสงครามเรียกว่าสงครามมหาเอเชียบูรพา เริ่มจาก

การที่ญี่ปุ่นปล่อยระเบิดลง เพิร์ล ฮาร์เบอร์ในฮาวายและทาสงครามในแถบแหลมมลายูและฟิลิปปินส์ในเดือนธันวาคมปี
1941 สงครามนี้สิ้นสุดลงเมื่ออเมริกาปล่อยระเบิดปรมาณูลงฮิโรชิมาและนางาซากิในเดือนสิงหาคมปี 1945 ทาให้ญปี่ ุ่นลง
นามในหนังสือยอมแพ้สงครามในวันที่ 2 กันยายนปีเดียวกัน

従軍慰安婦 （じゅうぐん いあんふ）ว่ากันว่าจานวนของผู้หญิงเหล่านี้มีตงั้ แต่ 8 หมื่นถึง 2 แสนคน ส่วนใหญ่เป็น
คนเกาหลี นอกนั้นเป็นคนในประเทศอาณานิคมอื่นๆของญีป่ ุ่นเช่นไต้หวันและสิงคโปร์72

19คาถามทบทวน
1. เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีนในปี 1931 เรียกว่าอะไร()2. สงครามระหว่างญี่ปุ่นกับจีนเริ่มแผ่ขยายไปทั่วประเทศในปีใด()3. กฎหมายที่กาหนดให้ประชาชนญี่ปุ่นให้ความร่วมมือในการทาสงครามที่ออกมาในปี 1938เรียกว่ากฎหมายอะไร()4. สงครามที่เริ่มขึ้นในยุโรปในปี 1939 เรียกว่าสงครามอะไร()5. สามประเทศที่ร่วมมือกันทาสงครามในชื่อ “ไตรภาคีอักษะ”(三国同盟) คือประเทศใดบ้าง()6. สงครามที่ญี่ปุ่นทากับอเมริกาและอังกฤษในปี 1941 เรียกว่าอะไร()()

7. เหยื่อจากสงครามเหล่านี้มีจานวนเท่าใด

8. จงเขียนคาอ่านของตัวคันจิต่อไปนี้

世界大恐慌

満州事変

日中戦争

国家総動員法

第二次世界大戦

三国同盟

満蒙開拓団
軍国主義

太平洋戦争

20

น้อย

แล้วตอนญี่ปุ่นแพ้สงคราม ประเทศเป็นอย่างไร

ซาซากิ

แม้ว่าจะเข้าปี 1945 แล้วญีป่ ุ่นก็ยังทาสงครามอยู่ กรุงโตเกียวถูกระเบิดลงเมื่อรุ่งสางของวันที่ 10มีนาคม(โตเกียวไดคูชู73) ทาให้มีคนเสียชีวิตและบาดเจ็บประมาณ 1 แสนคน นอกจากเมืองใหญ่
อย่างโตเกียวและโอซากาแล้ว ยังมีเมืองกว่า 100 เมืองที่ได้รับความเสียหาย ผู้คนบาดเจ็บล้มตาย
เป็นจานวนมาก
และยังมีการสงครามที่โอกินาวา ซึ่งเกณฑ์ประชาชนทั่วไปเข้าร่วมการสู้รบด้วย ทาให้คนตายหมู่
และล้มป่วยตายไปกว่า 120,000 คนจนในที่สุด อเมริกาปล่อยระเบิดปรมณูลงที่ฮิโรชิมาในวันที่ 6 สิงหาคม 1945 ต่อมาปล่อยลูกที่
สองลงในนางาซากิในวันที่ 9 สิงหาคม การปล่อยระเบิดปรมณูครั้งนี้ นอกจากจะเป็นการทาให้
ญี่ปุ่นยอมแพ้สงครามแล้ว ว่ากันว่ายังทาไปเพื่อแสดงแสนยานุภาพของอเมริกาต่อสหภาพโซ
เวียตอีกด้วย ผลจากระเบิดปรมณูทาให้เมืองทั้งสองถูกทาลายอย่างราบคาบ คนที่อาศัยอยู่ที่นั่น
บาดเจ็บและล้มตายจากรังสีปรมณู ฮิโรชิมามีเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายจากเหตุการณ์ครั้งนี้ 200,000 กว่าคน ส่วนนางาซากิมี130,000 คนนอกจากนี้ในวันที่ 8 สิงหาคม สหภาพโซเวียตยังประกาศสงครามกับญี่ปุ่น ทาให้ญี่ปุ่นยอมรับ
ข้อตกลงใน “ประกาศพอร์ตสดัม” (พอร์ตสดัมเซ็งเก็ง74) ซึ่งนาไปสู่การยอมแพ้สงครามอย่างไม่
มีเงื่อนไข ในวันที่ 15 สิงหาคม 194573

東京大空襲（とうきょう だいくうしゅう）

74

ポツダム宣言 （ぽつだむ せんげん）เป็นการประกาศเงื่อนไขยกเลิกการทาสงครามกับญีป่ นุ่ และประกาศเกี่ยวกับ

ข้อตกลง หลังสงครามของสามประเทศคืออังกฤษ อเมริกาและจีนในวันที่ 26 กรกฎาคม 1945 ที่ชานเมืองกรุงเบอร์ลินชื่อ
พอร์ตสดัม ในขณะเดียวกันสหภาพโซเวียตก็ประกาศเข้าร่วมการทาสงครามกับญีป่ ุ่น เงื่อนไขการเลิกสงครามมีหกประการ
เช่นให้ล้มล้างลัทธิทหารของญีป่ นุ่ และให้สหประชาชาติเข้ามาปกครองด้านการทหารของญี่ปนุ่21น้อยหลังสงครามญี่ปุ่นมีสภาพเป็นยังไง ช่วยเล่าให้ฟังคร่าวๆหน่อยสิซาซากิ

พอญี่ปุ่นยอมแพ้สงคราม กองทัพของฝ่ายพันธมิตรนาโดยกองทัพอเมริกาก็เข้ามาปกครองโดยให้รัฐบาลญี่ปุ่นทาตามนโยบายของฝ่ายพันธมิตร

รัฐบาลญี่ปุ่นได้ออกรัฐธรรมนูญ(นิฮอนโคะคุเค็นโป) 75 โดยมีหลักการใหญ่ๆสามประการ คือให้ความสาคัญกับสิทธิของประชาชน(โคะคุมินเค็น) ความสาคัญด้านสันติภาพ(เฮวะชุงิ) และสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน(คิฮงเทกิจินเค็นโนะซงโจ) 76
ในด้านเศรษฐกิจ มีการปฏิรูปพื้นที่เกษตรกรรม(โนจิไคคะคุ) และยกเลิกระบบการผูกขาดการค้า(ไซบัตซึไคไต)77ซึ่งนาไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยมากขึ้น ในด้านการศึกษาก็เช่นกัน มีการออก
กฎหมายการศึกษาขั้นพื้นฐาน(เคียวอิกุคิฮงโฮ)78ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สองญี่ปุ่นจึงกลายเป็นประเทศที่ให้ความสาคัญกับสันติภาพและประชาธิปไตยอย่างไรก็ตาม ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง มีทหารญี่ปุ่นตายไปกว่า 130,000 คนประชาชนอีกกว่า 600,000 คนตกเป็นเหยื่อของสงคราม นอกจากนั้น หลังจากที่สหภาพโซเวียตเข้าร่วมสงคราม มีคนญี่ปุ่นที่ถูกจับตัวไปเป็นเชลยศึกที่ไซบีเรีย ในบรรดานั้นมีคนล้มตายไปเป็นจานวนมาก ส่วนที่เมืองจีนหลังสงครามมีเด็กญี่ปุ่นหลายพันคนถูกทิ้งไว้ที่นั่น พวกเขาต้องแยกจาก พ่อแม่ตัวเองและให้คนจีนเป็นผู้เลี้ยงดู เด็กเหล่านี้เรียกว่า “เด็กกาพร้าญี่ปุ่นที่ถูกทิ้งไว้ที่เมืองจีน”79 ตั้งแต่ปี 1981 เป็นต้นมาพวกเขาเริ่มหาพ่อแม่ที่แท้จริงของตัวเอง แต่มีส่วนน้อยเท่านั้นที่หาพบ ประเทศต่างๆที่ถูกญี่ปุ่นยึดครองในช่วงสงครามทั้งในเอเชียหรือหมู่เกาะแปซิฟิกต่างก็ได้รับความเสียหายเช่นกันไม่ว่าจะเป็นคนหรือทรัพย์สิน
บาดแผลของสงครามยังหลงเหลืออยู่จนทุกวันนี้
7576

日本国憲法（にほんこく けんぽう）
国民主権（こくみん しゅけん）平和主義（へいわ しゅぎ）
基本的人権の尊重（きほんてき じんけん の そんちょう）77

農地改革（のうち かいかく）財閥解体（ざいばつ かいたい）

78

教育基本法（きょういく きほんほう）

79

中国残留日本人孤児 （ちゅうごく ざんりゅう にほんじん こじ）ว่ากันว่าเด็กญี่ปุ่นที่ถูกทิ้งให้อยูเ่ มืองจีนหลังสงครามมีจานวนหลายพันคน บ้างเป็นเพราะพ่อแม่ตาย บ้างเป็นเพราะถูกขาย หลังจากทีจ่ ีนกับญี่ปุ่นฟืน้ ฟูความสัมพันธ์
ทางการทูตกันใหม่ในปี 1972 ก็เริม่ ทาให้คนญีป่ ุ่นเหล่านี้กลับมาญีป่ ุ่นได้ ต่อมาไม่นานรัฐบาลญี่ปุ่นก็เริ่มทาการสารวจหาคนเหล่านี้อย่างจริงจัง

22คาถามทบทวน
1. เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นในรุ่งสางของวันที่10มีนาคม1945()

2. สงครามที่โอกินาวามีผู้คนที่ต้องล้มตายไปประมาณกี่คน()3. เมืองอะไรที่ถูกโจมตีด้วยระเบิดปรมณู(และ)

4. ประกาศที่ทาให้ญี่ปุ่นยอมแพ้สงครามอย่างไม่มีเงื่อนไขในปี1945 เรียกว่าประกาศอะไร()5. ญี่ปุ่นยอมแพ้สงครามอย่างไม่มีเงื่อนไขเมื่อวันที่เท่าไหร่เดือนอะไร()6. รัฐบาลญี่ปุ่นได้ออกรัฐธรรมนูญโดยมีหลักการใหญ่ๆสามประการได้แก่อะไรบ้าง

7.

()

()

()

หลังสงคราม ญี่ปุ่นได้ทาอะไรเพื่อนาไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยด้านเศรษฐกิจ(8.

)ญี่ปุ่นได้ออกกฎหมายอะไรเพื่อนาไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยด้านการศึกษา()9. หลังจากแพ้สงคราม เด็กญี่ปุ่นที่ต้องแยกจากพ่อแม่ตวั เองและให้คนจีนเป็นผู้เลี้ยงดู
เด็กเหล่านี้เรียกว่าอะไร

()10. จงเขียนคาอ่านของตัวคันจิต่อไปนี้

東京大空襲

原子爆弾

ポツダム宣言国民主権

基本的人権の尊重

平和主義

日本国憲法

農地改革

財閥解体

23

คาอธิบายบุคคลสาคัญ
ひみこฮิมิโกะ 卑弥呼 (วันเดือนปีเกิดไม่แน่ชัด)กษัตริย์หญิงของญี่ปุ่นในยุคที่แบ่งเป็นแคว้นเล็กๆ มีบันทึกเกี่ยวกับการเมืองของญี่ปุ่นและการติดต่อกับจีน
ในเอกสารสมัยก่อนของจีน
しょうとくたいしเจ้าชายโชโทะคุ 聖徳太子 (ค.ศ 574-622)
เป็นผู้ที่ทาให้ญี่ปุ่นกลับสู่ความสงบโดยวางระบบการเมืองที่มีจักรพรรดิเป็นศูนย์กลางและนาศาสนาพุทธเข้า
มาญี่ปุ่น นอกจากนี้ยังนาเอาวัฒนธรรมที่ก้าวหน้าของจีนเข้ามาใช้ในญี่ปุ่นด้วย
ふじわらのみちながฟูจิวาระโนะ มิชินางะ 藤 原 道長 (ค.ศ 966-1027)
เป็นผู้กุมอานาจการเมืองในสมัยเฮอันโดยให้ลูกสาวแต่งงานกับจักรพรรดิโดยที่ตนขึ้นเป็นผู้สาเร็จราชการใช้ชีวิตอย่างหรูหราในฐานะขุนนางชั้นสูง
みなもとのよりともมินาโมโตะโนะโยริโทโมะ 源 頼 朝 (ค.ศ1147-1199)นักรบซามุไรคนสาคัญในตระกูลเก็นจิ เป็นศัตรูกับนักรบซามุไรตระกูลเฮชิซึ่งกุมอานาจการเมืองอยู่
หลังจากที่เขาโค่นล้มตระกูลเฮชิได้ก็ตั้งรัฐบาลทหารขึ้นที่คามาคุระ(คามาคุระบะคุฝุ)お だ のぶながโอดะ โนบุนางะ 織田信長 (ค.ศ1534-1582)ไดเมียว(เจ้าครองแคว้น)ผู้พยายามรวมประเทศหลังจากเอาชนะไดเมียวคนอื่นในสมัยสงครามกลางเมือง แต่
あ け ち みつひでほんのうじท้ายที่สุดถูกลอบสังหารโดยลูกน้องของตนเองคืออาเคจิ มิซึฮิเดะ（明智光秀）ที่วัดฮนโนจิ（本能寺）とよとみひでよしโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ 豊臣秀吉 (ค.ศ 1536-1598)
เป็นผู้สานต่ออานาจของโอดะ โนบุนางะ และรวมญี่ปุ่นเป็นหนึ่งเดียวได้สาเร็จ ออกกฎสารวจที่ดินทั่ว
けんちかたな がประเทศ（検地）และกฎห้ามใช้อาวุธ เช่น ดาบ（ 刀 狩り）เพื่อปราบปรามกบฏกลุ่มต่างๆ
とくがわいえやすโทคุกาวะ อิเอยะสึ 徳川家康 (ค.ศ 1542-1616)
หลังจากที่โอดะ โนบุนางะตาย เขาต่อสู้กับโทโยโทมิ ฮิเดโยชิซึ่งเป็นคู่แข่ง หลังจากที่โทโยโทมิตาย โทคุกา
せきがはら

たたかวะชนะคู่ต่อสู้ในสงครามเซคิกาฮาระ（関ケ原の 戦 い）และตั้งรัฐบาลทหารเอโดะขึ้น(เอโดะบะคุฝุ)24