┠ḟࡣࡌࡵ࡟࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭

2⌧ᅾࡢ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢᏛᰯᩍ⫱࡟࠾ࡅࡿࢪࣕ࢘࢕……………………….....….….. 7ࢪࣕ࢘࢕ㅮ⩦ࢆጞࡵࡿ๓࡟㸦ၥ㢟࡜ゎㄝ㸧……………………………..……….10

ึ⣭⦅࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭

15ࢪࣕ࢘࢕⥛ࡾ࣐࣮ࣞㄒࡢ᭩ࡁ᪉࡜ㄞࡳ᪉………………………………….….….16
ዪඃࡢ⤂௓グ஦……………………………………………………………..……….40
࣒ࢫ࣒ࣜྠ⬊ᅋ⤖ᡂࡢ࿧ࡧ࠿ࡅ………………………………………….………..41୰⣭⦅࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭

43⩻Ꮠࡢ㛫㐪࠸᥈ࡋ………………………………………………………….……….44෗┿䜢ㄞ䜏ゎ䛟……………………………………………………………….……...50㞧ㄅグ஦ࡢ⩻Ꮠ………………………………………………………………….….54⵨Ẽ⯪఍♫䛾ᗈ࿌…………………………………………………………….…….58

ࡉࡲࡊࡲ࡞ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭

61

Jawi Peranakan㸭al-Imam㸭al-Moenir㸭Soeloeh Melajoe㸭al-Islam㸭
al-Hedayah㸭Pilihan Timoer㸭Mastika㸭Dian㸭Utusan Kiblat㸭
Cahaya Nusantaraͤ፹యูࡢࢪࣕ࢘࢕⥛ࡾࡢኚ㑄……………………………………………….….89㈨ᩱ⦅࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭

97࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒ…………………………………………………………….….98ᾏᓙ᳜Ẹᆅᨻᗇࡢ◳㈌Ⓨ⾜࡟㛵ࡍࡿࠗᕸ࿌࠘…………………………………102ࢫࣛࣥࢦࣝࡢࢫࣝࢱࣥ࡟ࡼࡿ࢖ࢠࣜࢫே⌮஦ᐁࡢཷධࢀ࡟㛵ࡍࡿᐉゝ……105
すࢫ࣐ࢺࣛࡢ፧ጻド᫂᭩…………………………………………………………108ࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞேྠ┕ࡢタ❧఍㆟………………………………………110࢔ࢳ࢙ࡢ኱࣐࣮࢘ࣛ࡟ࡼࡿ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧࡬ࡢᨭᣢᐉゝ…………………116◊✲఍⤂௓࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭࣭ 119ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩グ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ㸭࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦

−1−

ࡣࡌࡵ࡟
ᒣᮏ༤அ

ࡇࡢᩍᮦࡣࠊࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍ࡀẖᖺᐇ᪋ࡋ࡚࠸ࡿࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ㅮㄞㅮ⩦఍ࡢࡓࡵ࡟సᡂࡋ࡚࠸ࡿࢸ࢟ࢫࢺࡢ 2012 ᖺᗘ∧࡛ࡍࠋࢪࣕ࢘࢕㸦Jawi㸧࡜ࡣࠊᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔㸦࢖ࢫ࣒ࣛᩍᅪᮾ༡࢔ࢪ࢔㸧࡟࠾ࡅࡿඹ
㏻ㄒ࡛࠶ࡿ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ⾲グ᪉ἲࡢ 1 ࡘ࡛ࠊ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࢆ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥ
ࢻࢿࢩ࢔ㄒ࡟࠶ࢃࡏ୍࡚㒊ᨵኚࡋࡓࡶࡢ࡛ࡍࠋ
ࢪࣕ࢘࢕ࡣࠊ20 ୡ⣖ึ㢌㡭ࡲ࡛ᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢᆅඖఫẸ㸦≉࡟࢖ࢫ࣒ࣛᩍᚐ㸧࡟࡜ࡗ࡚୺せ࡞ᩥᏐ࡛࠶ࡾ⥆ࡅࡲࡋࡓࠋࡋ࠿ࡋࠊ20 ୡ⣖༙ࡤࡲ࡛࡟࣮࣐ࣟᏐ㸦ࣛࢸࣥᩥᏐ㸧ࡀᗈࡃ౑ࢃࢀࡿࡼ࠺࡟࡞ࡿ࡜ࠊࢪࣕ࢘࢕ࡀ౑ࢃࢀࡿᶵ఍ࡣῶࡗ࡚ࡁࡲࡋࡓࠋࡑࡢ
ࡓࡵࡶ࠶ࡾࠊᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢ♫఍ࢆ◊✲ࡍࡿୖ࡛ࠊ≉࡟ 20 ୡ⣖௨㝆ࢆᑐ㇟࡟ࡍࡿ
ሙྜࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆ✚ᴟⓗ࡟౑ࡗࡓ◊✲ࡣࡑࢀ࡯࡝ከࡃ࠶ࡾࡲࡏࢇࠋ
ࡋ࠿ࡋࠊ20 ୡ⣖௨㝆ࡢᮾ༡࢔ࢪ࢔♫఍ࢆ⌮ゎࡍࡿୖ࡛ࡶࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࡣ౫↛࡜ࡋ࡚᭷ຠᛶࢆኻࡗ࡚࠸࡞࠸࡜⚾ࡓࡕࡣ⪃࠼ࡲࡍࠋࡑࡢ⌮⏤ࡣࠊ➨୍࡟ࠊࡇࢀࡲ࡛୺࡟࣮࣐ࣟᏐᩥ⊩࡟ᇶ࡙࠸࡚⾜ࢃࢀ࡚ࡁࡓᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢ◊✲ࢆูࡢゅᗘ࠿ࡽぢ┤ࡍዎᶵ࡜ࡍࡿࡇ࡜ࡀ࡛ࡁࡿࡓࡵ࡛ࡍࠋࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺ࡛
୺࡟ᢅࡗ࡚࠸ࡿ᭶หㄅࡢ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘㸦1950 ᖺ㹼1969 ᖺ㸧ࡣࠊࡑࡢ┠ⓗࡢࡓࡵࡢ㈗㔜࡞㈨ᩱࡢ 1 ࡘ࡛ࡍࠋ➨஧࡟ࠊᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢேࠎ࡟ࡼࡿᅜቃࢆ㉺࠼ࡓࡘ࡞ࡀࡾ࡟✚ᴟⓗ࡟┠ࢆྥࡅࡓ♫఍ീࢆ⪃࠼ࡿዎᶵ࡜ࡍࡿࡓࡵ࡛ࡍࠋ20 ୡ⣖༙ࡤ௨㝆ࠊ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡸ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ࡀ
ᅜẸᅜᐙ࡜ࡋ࡚ᘓᅜࢆ㐍ࡵࡿ㐣⛬࡛ࠊࡑࢀࡲ࡛Ꮡᅾࡋ࡚࠸ࡓᅜቃࢆ㉺࠼ࡓ⾜ࡁ᮶ࡸ㛵ಀ࡟࡯࡜ࢇ࡝┠ࡀྥࡅࡽࢀ࡞ࡃ࡞ࡾࡲࡋࡓࠋࡇࢀ࡟ᑐࡋࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡟ࡣᅜቃࢆ㉺࠼ࡓ⾜ࡁ᮶ࡸ㛵ಀࢆ✚ᴟⓗ࡟グࡋࡓࡶࡢࡀከᩘ࠶ࡾࡲࡍࠋ
ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆ✚ᴟⓗ࡟ά⏝ࡋ࡚ᮾ༡࢔ࢪ࢔♫఍ࡢṔྐࡢ෌ᵓᡂࢆヨࡳࡿࡇ࡜ࡣࠊࡇ
ࢀࡲ࡛ㄒࡽࢀ࡚ࡁࡓᅜูࡢࢼࢩࣙࢼࣜࢫࢺⓗ࡞ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢ㏆⌧௦ྐࢆูࡢゅᗘ࠿ࡽぢ┤ࡍࡇ࡜ࡢヨࡳ࡛ࡶ࠶ࡾࡲࡍࠋ࣮࣐ࣟᏐࡀ୺ὶ࡜࡞ࡗࡓ⌧ᅾ࡛ࡣ⌋ࡋࡃ࡞ࡗࡓࠕࢪࣕ
࢘࢕ࠖ࡜࠸࠺ᩥᏐࡸᩥ⊩ࡑࢀ⮬య࡟㛵ᚰࢆྥࡅ࡚㈨ᩱ཰㞟ࡍࡿࡔࡅ࡛ࡣ࡞ࡃࠊᐇ㝿࡟ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆㄞࡴࡇ࡜࡟ࡼࡾࠊࢪࣕ࢘࢕ࡀ౑ࢃࢀ࡚࠸ࡓ᫬௦ࡸᆅᇦࡢ♫఍ࡢᵝᏊࢆ᫂ࡽ࠿࡟ࡍࡿࡇ࡜ࢆ┠ⓗ࡜ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
㸨ࢪࣕ࢘࢕ࡣ࢔ࣛࣅ࢔ㄒ࡜࡜ࡶ࡟ᮾ༡࢔ࢪ࢔࡟ࡶࡓࡽࡉࢀࡲࡋࡓࠋᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢ
࢖ࢫ࣒ࣛᩍᚐ࡟࡜ࡗ࡚ࠊ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡣ⪷࡞ࡿゝⴥ࡛࠶ࡾࠊ᐀ᩍ࡟㛵ࡍࡿᴫᛕࡢከࡃࡣ࢔
ࣛࣅ࢔ㄒࡢࡲࡲ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒ࡟ྲྀࡾධࢀࡽࢀࡲࡋࡓࠋ
2−2−ࡓࡔࡋࠊ࢔ࣛࣅ࢔ㄒ࡜࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡣ஫࠸࡟ࡲࡿ࡛␗࡞ࡿゝⴥ࡞ࡢ࡛ࠊ࢔
ࣛࣅ࢔ᩥᏐࢆࡑࡢࡲࡲ౑ࡗ࡚ࡶ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࢆ࠺ࡲࡃ⾲グ࡛ࡁࡿࢃࡅ࡛ࡣ࠶
ࡾࡲࡏࢇࠋ࢔ࣛࣅ࢔ㄒ࡟ࡣ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒ࡟࡞࠸㡢ࡀ࠸ࡃࡘ࠿࠶ࡿࡓࡵࠊ࣐ࣞ
࣮࣭࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒ࡛ࡣ࠸ࡃࡘ࠿⊂⮬ࡢᩥᏐࢆసࡿᚲせࡀ࠶ࡾࡲࡋࡓࠋ
ࡲࡓࠊ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢẕ㡢⾲グἲࢆྲྀࡾධࢀ࡞࠿ࡗࡓࡓࡵࠊࢪࣕ࢘࢕ࡣᏊ㡢ࡔࡅࢆ୪࡭
ࡿ⾲グ᪉ἲ࡟࡞ࡽࡊࡿࢆᚓࡎࠊࢪࣕ࢘࢕ࢆㄞࡴ㝿࡟ࡣ࡝ࡢࡼ࠺࡟ẕ㡢ࢆ⿵࠺࠿㸦᭩ࡃ㝿࡟ࡣ࡝ࡢࡼ࠺࡟ẕ㡢ࢆ┬␎ࡍࡿ࠿㸧࡜࠸࠺࣮ࣝࣝࢆ☜❧ࡍࡿᚲせࡀ⏕ࡌࡲࡋࡓࠋ᫬௦ࡸ
ᆅᇦ࡟ࡼࡗ࡚ࢪࣕ࢘࢕ࡢṇ᭩ἲࡣ␗࡞ࡾࡲࡍࡀࠊ᫬௦ࢆ㏣ࡗ࡚ṇ᭩ἲࡢ⛣ࡾኚࢃࡾࢆぢ࡚࠸ࡃ࡜ࠊ࡞ࡿ࡭ࡃẕ㡢ࢆ⾲グࡋ࡚ࠊࢪࣕ࢘࢕࡟ࡼࡿ⾲グ࡜࣮࣐ࣟᏐ࡟ࡼࡿ⾲グࢆ୍ᑐ୍࡛ᑐᛂࡉࡏࡿࡼ࠺࡟ṇ᭩ἲࡀኚࢃࡗ࡚ࡁ࡚࠸ࡿࡇ࡜ࡀࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ
ࡓࡔࡋࠊ᐀ᩍ࡟ᐦ᥋࡟㛵ࡍࡿㄒᙡ࡟ࡘ࠸࡚ࡣࠊ୍⯡ࡢㄒᙡ࡜ྠᵝ࡟ẕ㡢ࢆ⿵ࡗ࡚࣮ࣟ
࣐Ꮠ࡜ྠࡌࡼ࠺࡞ᙧ࡛⾲グࡍ࡭ࡁ࡜ࡢពぢࡀฟࡿ୍᪉࡛ࠊࢪࣕ࢘࢕࡛᭩࠸ࡓ࡜ࡁ࡟ࡶ࡜
ࡢ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢ⾲グ࡜␗࡞ࡗ࡚ࡋࡲ࠺ࡢࡣ㐺ษ࡛࡞࠸࡜ࡢពぢࡶᙉࡃࠊẕ㡢ࢆ⿵ࡗࡓࡾ
ࡏࡎ࡟ࢪࣕ࢘࢕࡛ࡶ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢ⾲グ࡜ྠࡌᙧ࡛⾲グࡍࡿ࡜࠸࠺⪃࠼᪉ࡀඃໃࡢࡼ࠺
࡛ࡍࠋࡇࡢࡼ࠺࡟ࠊࢪࣕ࢘࢕ࡢ⾲グἲࡣࠊ᐀ᩍ࡟㛵ࡍࡿㄒᙡ࡜ࡑࢀ௨እࡢㄒᙡ࡛␗࡞ࡿ᪉ྥ
࡛Ⓨᒎࡋ࡚ࡁࡲࡋࡓࠋ㸦࡝ࢀࡀ᐀ᩍ࡟㛵ࡍࡿㄒᙡ࡛࡝ࢀࡀࡑࢀ௨እࡢㄒᙡ࠿࡜࠸࠺༊ู
ࡶࠊ᫬௦࡟ࡼࡗ࡚ኚࢃࡗ࡚ࡁ࡚࠸ࡲࡍࠋ㸧ࢪࣕ࢘࢕ࡢ⾲グἲࡣࠊ᫬௦ࡸᆅᇦ࡟ࡼࡗ࡚␗࡞ࡾࠊࡲࡓࠊྠࡌ᫬௦ࡸᆅᇦ࡛ࡶಶே࡟
ࡼࡿ⾲グࡢᦂࢀࡶぢࡽࢀࡲࡍࠋࡇࡢ◊✲఍࡛ࡣࠊࢪࣕ࢘࢕⾲グࡀࡓࡔ 1 ࡘ࡟ᐃࡲࡗ࡚࠸
࡞࠸ࡇ࡜ࡣࠊከᵝ࡞ᩥ໬ⓗ⫼ᬒࢆᣢࡘேࠎࡢඹ㏻ㄒ࡛࠶ࡿ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ⾲グἲ࡟ࡩࡉࢃࡋ࠸࡜⪃࠼ࠊ≉ᐃࡢ⾲グ᪉ἲࡢࡳࢆྲྀࡾୖࡆ࡚ࠕṇࡋ࠸ࢪࣕ࢘࢕⾲グ࡛࠶ࡿࠖ࡜୺ᙇࡍࡿࡇ࡜ࡣࡋࡲࡏࢇࠋࡓࡔࡋࠊึᏛ⪅ྥࡅ࡟ࡣࠕ࠸ࢁ࠸ࢁ࠶ࡿ࡛ࠖࡣ⦎⩦࡟࡞ࡾࡲࡏࢇࡢ࡛ࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ㅮㄞㅮ⩦఍࡛ࡣࠊ20 ୡ⣖๓༙࡟ࢪࣕ࢘࢕⾲グࡢṇ᭩ἲࢆయ⣔໬ࡋࡼ࠺࡜ࡋࡓࢨ࢔ࣂ㸦Za’ba㸧࡟ࡼࡿࠕࢨ࢔ࣂ⥛ࡾࠖࢆ୰ᚰ࡟ྲྀࡾୖࡆࠊࡑࡢ
࠺࠼࡛ࡑࢀ௨እࡢ⾲グἲࢆᢅ࠺ࡇ࡜࡟ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
㸨ࠕṇࡋ࠸ࢪࣕ࢘࢕⾲グࡀ࠶ࡿࠖ࡜୺ᙇࡍࡿࢃࡅ࡛ࡣ࡞࠸ࡢ࡟ࠊ࡝࠺ࡋ࡚≉ᐃࡢ᫬௦ࡢ≉ᐃࡢ⾲グἲࢆᏛࡪᚲせࡀ࠶ࡿࡢ࡛ࡋࡻ࠺࠿ࠋᐇࡣࠊ
ࠕࢨ࢔ࣂ⥛ࡾࠖࡢἲ๎ࡀࢃ࠿ࡽ࡞ࡃ࡚ࡶࠊ
࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢ⣲㣴ࡀ࠶ࡾࠊࡑࡋ࡚࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ࠶ࡿ⛬ᗘࡢㄒᙡࡀ࠶ࢀࡤࠊࢪࣕ࢘࢕ࢆぢ࡚ࡑࡢ࣮࣐ࣟᏐ⾲グࢆᙜ࡚ࡿࡇ࡜ࡣࡑࢀ࡯࡝㞴ࡋ࠸ࡇ࡜࡛ࡣ࠶ࡾࡲࡏࢇࠋ࡛ࡶࠊ
ࡑࢀ࡛ࡣࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆㄞࢇࡔࡇ࡜࡟ࡣ࡞ࡽ࡞࠸࡜⚾ࡓࡕࡣ⪃࠼ࡲࡍࠋ₎ᏐࡢⓎ⚈ᆅ࡛࠶ࡿ୰ᅜࡢேࡀ᪥ᮏ࡟᮶ࡓࡽࠊ⏫ࡢ┳ᯈࢆ୍┠ぢࡓࡔࡅ࡛ࡔ࠸ࡓ࠸ࡢព
࿡ࢆᥗࡴࡇ࡜ࡀ࡛ࡁࡿࡣࡎ࡛ࡍࠋࡋ࠿ࡋࠊ᪥ᮏㄒ࡜୰ᅜㄒ࡛ࡣᏐࡀྠࡌ࡛ࡶព࿡ࡀ␗࡞ࡿ
3−3−

ࡶࡢࡀᑡ࡞ࡃ࡞ࡃࠊ᪥ᮏㄒࡀࢃ࠿ࡽ࡞ࡃ࡚ࡶ୰ᅜㄒࡀࢃ࠿ࢀࡤ᪥ᮏㄒࡢᩥࢆㄞࢇ࡛ព࿡ࡀ
⌮ゎ࡛ࡁࡿ࡜࠸࠺ࡇ࡜࡟ࡣ࡞ࡾࡲࡏࢇࠋ₎Ꮠࡣࡶ࡜ࡶ࡜୰ᅜ࠿ࡽ᪥ᮏ࡟᮶ࡓࡢࡔ࡜ゝࡗࡓ࡜ࡇࢁ࡛ࠊ᪥ᮏ࡛⊂⮬࡟Ⓨᒎࡋࡓ₎Ꮠᩥ໬ࢆྰᐃ࡛ࡁࡿࢃࡅ࡛ࡣ࡞࠸ࡣࡎ࡛ࡍࠋ
࢔ࣛࣅ࢔ㄒ࡜ࢪࣕ࢘࢕ࡢ㛵ಀࡶࡇࢀ࡜ྠࡌ࡛ࡍࠋࢪࣕ࢘࢕࡟ࡣ࢔ࣛࣅ࢔ㄒ࠿ࡽࡢ೉⏝ㄒࡶከࡃࠊ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡀࢃ࠿ࢀࡤ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡀࢃ࠿ࡽ࡞ࡃ࡚ࡶࢪࣕ࢘࢕࡛᭩࠿
ࢀࡓᩥࡢ࠾࠾ࡼࡑࡢព࿡ࡣᥗࡵࡿ࡛ࡋࡻ࠺ࡀࠊࢪࣕ࢘࢕࡛᭩࠿ࢀࡓᩥ᭩ࡢෆᐜࢆࡁࡕࢇ࡜
⌮ゎࡍࡿ࡟ࡣ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ▱㆑ࡀ୙ྍḞ࡛ࡍࠋ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࡀࡶ࡜ࡶ࡜࢔ࣛ
ࣅ࢔ㄒࡢᩥᏐ࡛࠶ࡗ࡚ࡶࠊࡑࡋ࡚ᮾ༡࢔ࢪ࢔࡛ከࡃࡢேࠎ࡟ಙ௮ࡉࢀ࡚࠸ࡿ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࡀ
୰ᮾ࠿ࡽᮾ༡࢔ࢪ࢔࡟ఏ࠼ࡽࢀࡓࡶࡢ࡛࠶ࡗ࡚ࡶࠊ࢔ࣛࣅ࢔ㄒ࡟㏻ࡌࡓேࡀ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥ
ࢻࢿࢩ࢔ㄒࢆ▱ࡽ࡞ࡃ࡚ࡶࢪࣕ࢘࢕ࡀㄞࡵࡿ࡜࠸࠺ࡇ࡜࡟ࡣ࡞ࡽ࡞࠸ࡣࡎ࡛ࡍࠋ
࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢ▱㆑࠿ࡽࡢ㢮᥎࡛ࡣ࡞ࡃࠊࢪࣕ࢘࢕ࢆࢪࣕ࢘࢕࡜ࡋ࡚ㄞࡴࡓࡵ࡟ࠊ⚾ࡓࡕࡢ◊✲఍ࡀ୺ദࡍࡿࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ㅮㄞㅮ⩦఍࡛ࡣࠊࡲࡎࢪࣕ࢘࢕ࡢẕ㡢ࢆ┬␎ࡋࡓࡾ⿵ࡗ
ࡓࡾࡍࡿἲ๎ࢆᏛࡪࡇ࡜࡟ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
࡜ࡇࢁ࡛ࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆㄞゎࡍࡿୖ࡛ࡢ᭱኱ࡢ㞴㛵ࡣࠊᐇࡣẕ㡢ࢆ┬␎ࡋࡓࡾ⿵ࡗࡓ
ࡾࡍࡿἲ๎ࢆ⌮ゎࡍࡿࡇ࡜࡛ࡣ࡞ࡃࠊ1 ࡘ 1 ࡘࡢᩥᏐࢆุㄞࡍࡿࡇ࡜࡛ࡍࠋᡭ᭩ࡁࡢᩥ⊩ࡣุㄞࡀ㞴ࡋ࠸࡜࠸࠺ࡇ࡜ࡣ᝿ീࡀࡘࡃ࡜ᛮ࠸ࡲࡍࡀࠊ20 ୡ⣖࡟ධࡗ࡚᪂⪺ࡸ㞧ㄅࡢࡼ࠺࡞
ᡭ᭩ࡁ࡛࡞࠸ᩥ⊩ࢆᢅ࠼ࡤุㄞࡢ㞴᫆ᗘࡀୗࡀࡿ࡜࠸࠺ࢃࡅ࡛ࡶ࠶ࡾࡲࡏࢇࠋ⚾ࡓࡕࡀ฼⏝࡛ࡁࡿ࣐࢖ࢡࣟࣇ࢕࣒ࣝࡸࢥࣆ࣮ࡢ㈨ᩱ࡟ࡣ༳ๅࡢ᥆ࢀࡸởࢀࡀ࠶ࡾࠊࡑࢀࡀᩥᏐࡢ୍
㒊࡞ࡢ࠿ởࢀ࡞ࡢ࠿ࠊⅬࡀࡘ࠸࡚࠸ࡿࡢ࠿ࡘ࠸࡚࠸࡞࠸ࡢ࠿ࡀุ᩿࡛ࡁ࡞࠸ࡇ࡜ࡶᑡ࡞ࡃ
࠶ࡾࡲࡏࢇࠋ࡜ࡁ࡟ࡣࠕᚰࡢ┠࡛ࠖㄞࡲࡊࡿࢆᚓ࡞࠸ሙྜࡶ࠶ࡾࡲࡍࡀࠊࡑ࠺࡛࠶ࡗ࡚ࡶࠊ
ࡓࡔࡢᙜ࡚ࡎࡗࡱ࠺࡛ࡣ࡞ࡃࠊࡑࡢᩥ⊩ࡢ୰࡛౑ࢃࢀ࡚࠸ࡿἲ๎ࢆ⌮ゎࡋ࡚࠸ࢀࡤࠊࡑࡢ
ἲ๎࡟ᚑࡗ࡚㐺ษ࡟ྍ⬟ᛶࢆ⊃ࡵ࡚࠸ࡃࡇ࡜ࡀ࡛ࡁࡲࡍࠋࡘࡲࡾࠊἲ๎ࡣࠊࠕᚰࡢ┠ࠖࢆ㘫࠼ࡿࡓࡵࡢᡭẁ࡞ࡢ࡛ࡍࠋࠕᚰࡢ┠ࠖࢆ㣴࠺ࡢࡣ័ࢀ࡟ࡼࡿ࡜ࡇࢁࡀ኱ࡁ࠸ࡢ࡛ࡍࡀࠊࡑࡢ
ᇶ♏ࢆసࡿࡓࡵ࡟᭱ࡶ㐺ࡋ࡚࠸ࡿࡢࡣ 20 ୡ⣖๓༙࡟࣐࣮ࣞࢩ࢔ᆅᇦ࡛ᗈࡃ౑ࢃࢀ࡚࠸ࡓ
ࠕࢨ࢔ࣂ⥛ࡾ࡛ࠖࡍࠋ
ࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺࡣࠊึ⣭⦅࡜୰⣭⦅࡟ศ࠿ࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ึ⣭⦅࡛ࡣࠊࡲࡎ 20 ୡ⣖๓༙ࡢ࣐࣮ࣞࢩ࢔ᆅᇦ࡛ᗈࡃ౑ࢃࢀ࡚࠸ࡓࢪࣕ࢘࢕⥛ࡾࡢἲ๎ࢆᏛࡧࠊࡑࡢ࠺࠼࡛ࠊ20 ୡ⣖༙ࡤ࡟ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ㸦ᚋ࡟࣐࣮ࣞࢩ࢔㸧࡛ห⾜ࡉࢀ࡚࠸ࡓ᭶
หㄅ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢᐇ㝿ࡢㄅ㠃ࢆㄞࢇ࡛ࡳࡲࡍࠋ୰⣭⦅࡛ࡣࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࢆ୰ᚰ࡟ᐇ㝿ࡢࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆᩍᮦ࡟ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋᩍᮦ࡟ࡼࡗ࡚ࡣᩥᏐࡀ᥆ࢀ࡚࠸ࡓࡾ༳ๅࡀởࢀ࡚࠸ࡓࡾࡋ
࡚ᩥᏐࡀุูࡋ࡟ࡃ࠸ࡶࡢࡶ࠶ࡾࡲࡍࡀࠊࡑࢀࡀࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ㅮㄞࡢ⌧ᐇࡔ࡜ᛮࡗ࡚ࠊⱞ
ປࡋ࡞ࡀࡽุㄞࡋ࡚࠸ࡓࡔࡅࢀࡤ࡜ᛮ࠸ࡲࡍࠋ
ึ⣭⦅࡜୰⣭⦅ࡢࢸ࢟ࢫࢺ࡟⥆࠸࡚ࠊࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺࡢᚋ༙࡛ࡣࠊ᫬௦ࡸᆅᇦࡀ␗࡞ࡿࡉ
ࡲࡊࡲ࡞ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆ⤂௓ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ୺࡟ 20 ୡ⣖௨㝆ࡢᐃᮇห⾜≀࡛ࠊ᫬௦ࡸᆅᇦࡈ
4−4−࡜ࡢ⥛ࡾ᪉ࡢኚ㑄ࡀࢃ࠿ࡿ㈨ᩱ࡟࡞ࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ≉࡟࣐ࠗࢫࢸ࢕࢝࠘࡜ࠗࢹ࢕࢔ࣥ࠘ࡢ 2
ࡘࡢグ஦ࡣࠊ
࣐ࠗࢫࢸ࢕࢝࠘ࡣࢪࣕ࢘࢕∧࠿ࡽ࣮࣐ࣟᏐ∧࡟ษࡾ᭰࠼ࡿ᭱⤊ྕࡢグ஦ࢆࠊࠗࢹ࢕࢔ࣥ࠘ࡣࢪࣕ࢘࢕ࡢ᪂ࡋ࠸⥛ࡾ᪉࡛࠶ࡿࠕࢹ࢕࢔ࣥ⥛ࡾࠖࢆᥦၐࡋࡓグ஦ࢆ⤂௓ࡋ࡚࠾ࡾࠊ࡝ࡕࡽࡶ࣐࣮ࣞࢩ࢔࣭ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࡀࢪࣕ࢘࢕⾲グࢆ࡝࠺ᤊ࠼ࡿ࠿࡟
㛵ࡍࡿ㈗㔜࡞㈨ᩱ࡛ࡍࠋࡲࡓࠊ1990 ᖺ௦ࡢ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡸ 2000 ᖺ௦ࡢ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔࡛ห⾜ࡉࢀ࡚࠸ࡓࢪࣕ࢘࢕㞧ㄅࡶ⤂௓ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋㅮ⩦఍࡛ࡣ 1 ࡘ 1 ࡘࡢᩥ⊩ࡢෆᐜࡲ࡛ᢅ࠺᫬
㛫ࡢవ⿱ࡀ࡞࠸࡜ᛮ࠸ࡲࡍࡀࠊཧຍ⪅ࡢࡳ࡞ࡉࢇࡣ㛵ᚰ࡟ྜࢃࡏ࡚ㄞࢇ࡛ࡳ࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ
⥆ࡃ㈨ᩱ⦅࡛ࡣࠊᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢṔྐ࡟࠾࠸࡚㔜せ࡞ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆ࠸ࡃࡘ࠿⤂௓ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋࡲࡓࠊᕳᮎ࡟ࡣࠊ
ࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍ࡀ௚ࡢ◊✲ࣉࣟࢪ࢙ࢡࢺ࡞࡝࡜ྜྠ
࡛㐍ࡵ࡚࠸ࡿࢪࣕ࢘࢕㞧ㄅグ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ࣭ࣉࣟࢪ࢙ࢡࢺ㸦ࠕ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦ࠖࣉࣟࢪ
࢙ࢡࢺ㸧ࢆ⤂௓ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࡇࡢ࡯࠿ࠊ࣮࣌ࢪࡢవⓑࡢᅖࡳグ஦࡛ࡣࠊᮾ༡࢔ࢪ࢔ྛᆅࡢ┳ᯈ࡞࡝࡟ぢࡽࢀࡿࢪࣕ࢘
࢕ࢆ⤂௓ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺ࡟ᥖ㍕ࡉࢀࡓࡉࡲࡊࡲ࡞ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࡀࠊ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐ࡛᭩࠿ࢀࡓᩥ⊩ࢆ࣮࣐ࣟᏐ࡟⨨ࡁ᥮࠼ࡿᢏ⾡ࢆ㌟࡟ࡘࡅࡿࡔࡅ࡛࡞ࡃࠊࡑࡢᩥ⊩ࡢዟ࡟ᗈࡀࡗ࡚࠸ࡿୡ⏺࡬ࡢ᝿ീຊࢆ㧗ࡵࡿຓࡅ࡟࡞ࢀࡤᖾ࠸࡛ࡍࠋ

㸨ࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍ࡣࠊᪧࢪࣕ࢘࢕ᩥ᭩◊✲఍㸦2001 ᖺ㹼2009 ᖺ㸧ࡢάືࡢ⵳✚ࢆά⏝࣭Ⓨᒎࡉࡏࡿࡓࡵࠊᪧࢪࣕ࢘࢕ᩥ᭩◊✲఍ࡢάືࡢ୍㒊ࢆཷࡅ⥅࠸࡛⤌⧊ࡉࢀࡓ◊✲఍࡛ࡍࠋࢪࣕ࢘࢕ᩥ᭩◊✲఍ࡀάືࡋ࡚࠸ࡓ 2001 ᖺ࠿ࡽࡢᩘᖺ㛫ࡣࠊ᪥ᮏᅜෆ࡛ࠕࢪࣕ࢘࢕◊✲ࠖࡀ࠿࡞ࡾࡢ┒ࡾୖࡀࡾࢆぢࡏ࡚࠸ࡓ᫬ᮇ࡛ࡋࡓࠋࡓࡔࡋࠊ௒
࠿ࡽ᣺ࡾ㏉ࡿ࡜ࠊࡇࡢ┒ࡾୖࡀࡾࡣࠊ୰ᮾ࣭࢖ࢫ࣒ࣛ◊✲⪅࡟ࡼࡿᮾ༡࢔ࢪ࢔࡬ࡢ㛵ᚰ࡜ᮾ༡࢔ࢪ࢔◊✲⪅࡟ࡼࡿ࢖ࢫ࣒ࣛᩍ࡬ࡢ㛵ᚰࡀ㔜࡞ࡗࡓ࡜ࡇࢁ࡟ࠊᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢᆅ᪉
ㄒ࡟ࡼࡿᩥ⊩㈨ᩱ࡟ᑐࡍࡿ㛵ᚰࡢ㧗ࡲࡾࡀຍࢃࡗ࡚ࠊᮾ༡࢔ࢪ࢔࡛࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐ࡛⾲グࡉࢀࡓゝⴥࡸࡑࡢᩥ⊩࡟㛵ᚰࡀྥࡅࡽࢀࠊࡑࢀࡽࡀࡸࡸᏳ᫆࡟ࠕࢪࣕ࢘࢕ࠖ࡜⥲⛠ࡉࢀ࡚࠸ࡓഃ㠃ࡀ࠶ࡗࡓࡼ࠺࡟ᛮ࠸ࡲࡍࠋࡑࡢࡓࡵࠊࠕ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࢆᨵኚࡋࡓ࣐࣮࣭ࣞ࢖
ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ⾲グἲࠖ࡜࠸࠺ᮏ᮶ࡢព࿡ࢆ㞳ࢀࠊᮾ༡࢔ࢪ࢔࡛⏝࠸ࡽࢀ࡚࠸ࡿゝㄒ࡛࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐ࡛᭩࠿ࢀ࡚࠸ࢀࡤ࡝ࢀࡶࢪࣕ࢘࢕࡜࿧ࡪ࡜࠸࠺ែᗘࡶぢࡽࢀࡲࡋࡓࠋ
ᩥ⊩ࡢෆᐜ࡛ࡣ࡞ࡃᩥᏐ࡟㛵ᚰࡀྥࡅࡽࢀࡓ⤖ᯝ࡜ࡋ࡚ࠊ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ
㐠⏝⬟ຊࢆၥࢃࡎ࡟ᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࡸ࣒ࢫ࣒ࣜ࡟㛵ᚰࡀ࠶ࡿ◊✲⪅ࡀᗈࡃ㞟ࡲࡿࡇ࡜ࡀ࡛ࡁࡓ࡜࠸࠺ഃ㠃ࡀ࠶ࡾࡲࡍࡀࠊ௚᪉࡛ࠊࡇࡢࡼ࠺࡞ࠕࢪࣕ࢘࢕◊✲ࠖ࡟࠾࠸࡚ࡣࠊᩥ⊩ࡢෆᐜ࡛ࡣ࡞ࡃࠊࡑࡢᩥ᭩ࡀ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐ࡛᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࡇ࡜⮬య࡟㛵ᚰࡀྥ࠿࠺ࡇ࡜࡟࡞ࡾࡲࡍࠋࡑࡇ࡛ࡣࠊࠕࢪࣕ࢘࢕ࠖ࡜ࡣࠕ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࠖ࡜࡯ࡰྠ⩏࡟࡞ࡾࠊࡲࡓࠊࡑࢀࡺ࠼࡟ࠕࢪࣕ࢘࢕ࠖࡣࠕ࢔ࣛࣈࠖࡸࠕ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࠖ࡜ࡢ⤖ࡧ௜ࡁࡀᙉ
5−5−ㄪࡉࢀࡿࡇ࡜࡟࡞ࡾࡲࡍࠋ
ࡇࢀ࡟ᑐࡋࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࡢෆᐜࢆࡶ࡜࡟ᙜ᫬ࡢᮾ༡࢔ࢪ࢔♫఍ࡢᵝᏊࢆ⌮ゎࡋࡓ࠸࡜ᛮ࠺ேࠎࡀ㞟ࡲࡾࠊࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍ࢆ❧ࡕୖࡆࡲࡋࡓࠋࡇࡢ◊✲఍࡛ࡣࠊࡇࢀࡲ࡛◊✲࡟࠶ࡲࡾά⏝ࡉࢀ࡚ࡇ࡞࠿ࡗࡓ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢࢪࣕ࢘࢕ᩥ
⊩ࢆ✚ᴟⓗ࡟฼⏝ࡍࡿࡇ࡜࡛ࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࡀ᭩࠿ࢀࠊㄞࡲࢀ࡚࠸ࡓ♫఍ࡢᵝᏊࢆ᫂ࡽ࠿࡟ࡍࡿࡇ࡜ࢆ┠ⓗ࡜ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
࠶ࢃࡏ࡚ࠊࡇࡢ◊✲఍ࡢ࣓ࣥࣂ࣮ࡀᪧࢪࣕ࢘࢕ᩥ᭩◊✲఍࡛⾜ࡗ࡚࠸ࡓࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࡢㅮㄞㅮ⩦఍ࢆᘬࡁ⥅ࡂࠊẖᖺ 1 ᅇࠊ୍⯡බ㛤࡛ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ㅮㄞㅮ⩦఍ࢆ⾜ࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ2009 ᖺᗘ࡜ 2010 ᖺᗘࡣᮾி኱Ꮫ࡛⾜࠸ࡲࡋࡓࡀࠊ2011 ᖺᗘ௨㝆ࡣᮾிእᅜㄒ኱
Ꮫ࣐࣮ࣞࢩ࢔ㄒᏛ⛉ࡢࣇ࢓ࣜࢲ࣭ࣔࣁ࣓ࢻඛ⏕ࡢ༠ຊࢆᚓ࡚ᮾிእᅜㄒ኱Ꮫ࡛⾜ࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ‫࣒ࣛࢫ࢖࡜࣒࣮ࣛࢫ࢖ە‬ᩍ᭱ᚋ࡟ࠊࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺ࡛౑ࢃࢀ࡚࠸ࡿࠕ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࠖ࡜࠸࠺⾲グ࡟ࡘ࠸࡚⡆༢࡟ㄝ᫂ࡋ
࡚࠾ࡁࡲࡍࠋ⌧ᅾࠊ᪥ᮏㄒࡢᏛ⾡ㄽᩥ࡛ࡣࠕ࢖ࢫ࣒ࣛᩍ࡛ࠖࡣ࡞ࡃࠕ࢖ࢫ࣮࣒ࣛࠖ࡜⾲グࡍࡿࡢࡀ୍⯡ⓗ࡛ࡍࠋࡇࢀ࡟ࡣࠊձ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢ㛗ẕ㡢ࢆṇࡋࡃ⾲グࡍࡿࡇ࡜ࠊղ࢖ࢫࣛ
࣮࣒࡟࠾࠸࡚ࡣ᐀ᩍ࡜ࡑࢀ௨እࡢᐇ㊶ࡀ༊ูࡉࢀ࡚࠸࡞࠸ࡓࡵ࡟ࠕ‫ۑۑ‬ᩍࠖ࡜ࡍࡿࡢࡣ㐺ษ࡛࡞࠸ࡇ࡜ࠊ࡜࠸࠺ 2 ࡘࡢ⌮⏤ࡀᣲࡆࡽࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍࡛ࡣࠊࡇࡢ⪃࠼᪉ࢆᑛ㔜ࡋࡓୖ࡛ࠊୖグࡢ 2 Ⅼ࡟ࡘ࠸࡚ᮾ༡࢔ࢪ࢔ᆅᇦ࡟༶ࡋ᳨࡚ウࡋࡓ⤖ᯝࠊձ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒ࡟ࡣ㛗ẕ㡢ࡀ࡞ࡃࠊ⌧ᆅㄒࡢࠕIslamࠖࡣࠕ࢖ࢫ࣒ࣛࠖ࡜⾲グࡍࡿࡢࡀጇᙜ࡛࠶ࡿࡇ࡜ࠊղ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡸ࢖ࣥࢻࢿ
ࢩ࢔࡛ࡣ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࢆ௖ᩍࡸ࢟ࣜࢫࢺᩍ࡜࡜ࡶ࡟ࠕ᐀ᩍࠖ
㸦agama㸧ࡢ 1 ࡘ࡜ࡋ࡚఩⨨࡙ࡅࠊࡑࢀ࡟ࡼࡗ࡚ከẸ᪘࣭ከ᐀ᩍࡢΰᡂ♫఍ࢆ㐠Ⴀࡍࡿດຊࡀ✚ࡳ㔜ࡡࡽࢀ࡚ࡁ࡚࠸ࡿࡇ࡜ࡢ 2ࡘࡢ⌮⏤࠿ࡽࠊ⌧ᆅ♫఍ࡢႠࡳࢆᑛ㔜ࡍ࡭ࡁ࡜⪃࠼ࠊࠕ࢖ࢫ࣮࣒࡛ࣛࠖࡣ࡞ࡃࠕ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࠖ
ࡢ⾲グࢆ᥇⏝ࡍࡿࡇ࡜࡟ࡋࡲࡋࡓࠋ
ࡇࡢ⾲グ࡟ࡣࠊ୰ᮾ࣭࢔ࣛࣈୡ⏺࠿ࡽྛᆅ࡟ఏࢃࡗࡓ࢖ࢫ࣮࣒ࣛࡀࠊࡑࡢᬑ㐢ᛶࡀព㆑ࡉࢀ⥆ࡅ࡞ࡀࡽࡶࠊྛᆅᇦࡢ஦᝟࡟༶ࡋ࡚ཷࡅධࢀࡽࢀࠊࡑࢀࡒࢀࡢᆅᇦ♫఍࡛఩⨨࡙ࡅࡽࢀ࡚ࡁࡓ࡜࠸࠺⌮ゎࡢࡶ࡜ࠊࡑࡢ୧᪉ࡢഃ㠃࡟┠ࢆྥࡅࡿࡇ࡜ࢆ㇟ᚩⓗ࡟⾲᫂ࡍࡿ࡜࠸
࠺ព࿡ࡶ㎸ࡵࡽࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋࡑࡢୖ࡛ࠊࠕᮾ༡࢔ࢪ࢔࡛ࡣ࢖ࢫ࣮࣒࡛ࣛࡣ࡞ࡃ࢖ࢫ࣒ࣛᩍ࡜
ࡍ࡭ࡁࠖ࡜࠸࠺ࡼ࠺࡟⤫୍ࢆᙉ࠸ࡿែᗘࡣከᵝᛶࢆෆໟࡍࡿ࢖ࢫ࣒ࣛᩍ࡟ࡣ࡞ࡌࡲ࡞࠸࡜
ࡢ⪃࠼᪉ࡢࡶ࡜ࠊࡑࢀࡒࢀࡢ❧ሙࡸ⪃࠼᪉࡟ᛂࡌࡓ⾲グࢆ⏝࠸࡚࠸ࡲࡍࠋࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺࡢ
୰࡛ࡣᇳ➹⪅࡟ࡼࡗ࡚ࠕ࢖ࢫ࣒ࣛᩍࠖ࡜ࠕ࢖ࢫ࣮࣒ࣛࠖࡢ⾲グࡀ⤫୍ࡉࢀ࡚࠸࡞࠸ࡶࡢࡶ
࠶ࡾࠊࡑࡢⅬ࡛ㄞ⪅࡟୙౽ࢆᙉ࠸ࡿࡇ࡜࡟࡞ࡾࡲࡍࡀࠊ௨ୖࡢࡼ࠺࡞⪃࠼᪉࡟ᇶ࡙࠸࡚࠸
ࡿࡇ࡜ࢆࡈ⌮ゎ࠸ࡓࡔࡅࢀࡤᖾ࠸࡛ࡍࠋ
6
−6−

࠙⤂௓ࠚ

⌧ᅾ䛾䝬䝺䞊䝅䜰䛾Ꮫᰯᩍ⫱䛻䛚䛡䜛䝆䝱䜴䜱㻌㔠Ꮚዉኸ⌧ᅾࡢ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢᏛᰯᩍ⫱㸦ࢼࢩࣙࢼ࣒ࣝ࢝ࣜ࢟ࣗࣛ㸧࡛ࠊࢪࣕ࢘࢕ࡣ࢖ࢫ࣮࣒ࣛ
ᩍ⫱ࡢ୍⎔࡜ࡋ࡚ᩍ࠼ࡽࢀ࡚࠸ࡿࠋࡲࡓࠊ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱㛵㐃࡛⏝࠸ࡽࢀࡿ࣐࣮ࣞㄒ㸦ᩍ⛉᭩ࠊ࣒࢝ࣜ࢟ࣗࣛࠊࢩࣛࣂࢫࠊヨ㦂ၥ㢟➼㸧ࡣࠊ࡯࡜ࢇ࡝ࡀࢪࣕ࢘࢕࡛᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࠋ
࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡣࠊ࢖ࢫ࣮࣒ࣛࢆಙ௮ࡍࡿඣ❺⏕ᚐ㸦࣐࣮ࣞே࡞࡝㸧ࡢᚲಟ⛉┠࡛࠶ࡾ㸦࢖ࢫ࣮࣒ࣛ௨እࡢ᐀ᩍࢆಙ௮ࡍࡿඣ❺⏕ᚐࡣࠊࡑࡢ᫬㛫࡟㐨ᚨᩍ⫱ࢆཷࡅࡿ㸧ࠊึ➼ᩍ⫱࡛ࡣ 1 㐌㛫࡟ྜィ 6 ᫬㝈
㸦1 ᫬㝈ࡣ 30 ศ㛫࡞ࡢ࡛㐌࡟ 180 ศ㛫㸧࠶࡚ࡽࢀ࡚࠸ࡿࠋ
ึ➼ᩍ⫱㸦ᑠᏛᰯ 1 ᖺ⏕㹼6 ᖺ⏕㸧ࡢಟ஢᫬ࠊ๓ᮇ୰➼ᩍ⫱㸦୰➼Ꮫᰯ 1 ᖺ⏕㹼3 ᖺ⏕㸧ࡢಟ஢᫬ࠊᚋᮇ୰➼ᩍ⫱㸦୰➼Ꮫᰯ 4 ᖺ⏕㹼5 ᖺ⏕㸧ࡢಟ஢᫬࡟ࡑࢀࡒࢀཷࡅࡿ඲ᅜ⤫୍ࡢಟ஢㈨᱁ヨ㦂㸦㡰࡟ UPSRࠊPMRࠊSPM㸧࡛ࡶ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡣᚲಟ⛉┠࡜࡞ࡗ࡚࠸ࡿࠋ㸦ヨ㦂ၥ㢟ࡣࢪࣕ࢘࢕࡜࣮࣐ࣟᏐࡢ୧᪉࡛᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࠋ㸧2010 ᖺࠊ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢึ➼ᩍ⫱࡟᪂ࡋ࠸ࢼࢩࣙࢼ࣒ࣝ࢝ࣜ࢟ࣗࣛ㸦KSSR㸧ࡀᑟධࡉࢀࡓࠋ᪂࣒࢝ࣜ࢟ࣗࣛࡣẁ㝵ⓗ࡟ᑟධࡉࢀ࡚࠾ࡾࠊ2012 ᖺᗘࡢ⌧ᅾࡣึ➼ᩍ⫱ 3 ᖺ⏕ࡲ࡛ᑟධࡀ᏶஢ࡋࠊึ➼ᩍ⫱ 4ࠊ5ࠊ6 ᖺ⏕ࡣᚑ᮶ࡢ࣒࢝ࣜ࢟ࣗࣛ㸦KBSR㸧ࢆ౑ࡗ࡚Ꮫ⩦ࡋ࡚࠸ࡿࠋKBSR ࡛ࡣࠊ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡣ Al-Quran㸦ࢥ࣮ࣛࣥ㸧ࡸ Ibadah㸦♩ᣏ⾜Ⅽ㸧࡞࡝ 7 ࡘࡢ㡯┠࠿ࡽᵓᡂࡉࢀ࡚࠾ࡾࠊࢪࣕ࢘࢕ࡣࡑࡢࡦ࡜ࡘ࡛࠶ࡿࠋ
෗┿ձ㸦ྑ㸧ࡣࠊKBSR ∧ࡢึ➼ᩍ⫱ 5ᖺ⏕ࡢࢪࣕ࢘࢕ࡢᩍ⛉᭩࡛࠶ࡿࠋKBSR ࡛ࡣࠊࠕ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࠖࡢᩍ⛉᭩ࡢ࡯࠿࡟
ࢪࣕ࢘࢕ᑓ⏝ࡢᩍ⛉᭩ࡀ࠶ࡿࠋ෗┿ձࡢᩍ⛉᭩ࡢ⾲⣬࡟ࡣࠊୖ࠿ࡽࠊࠕKurikulum
Bersepadu Sekolah Rendah㸦ึ➼ᩍ⫱⤫୍࣒࢝ࣜ࢟ࣗࣛࠊKBSR㸧ࠖࠕPelajaran Jawi
㸦ࢪࣕ࢘࢕Ꮫ⩦㸧ࠖࠕTahun 5㸦5 ᖺ⏕㸧ࠖࠕBuku Teks㸦ᩍ⛉᭩㸧ࠖ࡜᭩࠿ࢀࠊୗࡢ
᪉࡟ࡣࠕDewan Bahasa dan Pustaka㸦ゝㄒ᭩⡠ᒁ㸧ࠖ࡜∧ඖࡢྡ๓ࡀ᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࠋ
୍␒ୗ࡟᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࡢࡣ⦅⪅ࡢྡ๓࡛࠶ࡿࠋ෗┿ղ㸦ྑ㸧ࡣࠊᑠᏛ 5 ᖺ⏕ࡢࠕࢪࣕ࢘
࢕Ꮫ⩦ࠖᩍ⛉᭩࠿ࡽ 1 ࣮࣌ࢪᢤ⢋ࡋࡓࡶࡢ࡛࠶ࡿࠋࢪࣕ࢘࢕Ꮫ⩦ࡣࠕ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࠖ7−7−⛉┠ࡢ୍㒊࡜ࡋ࡚ྲྀࡾᢅࢃࢀ࡚࠸ࡿࡀࠊࢪࣕ
࢘࢕Ꮫ⩦ࡢᩍ⛉᭩ࡢ୰㌟ࡣࠊ࢖ࢫ࣮࣒ࣛ࡟㛵ࡍࡿࡶࡢࡔࡅ࡛࡞ࡃࠊ෗┿ղࡢࡼ࠺࡟ࠊ࣐ࣞ
࣮ࢩ࢔ࡢᅜẸࢆᵓᡂࡍࡿከᵝ࡞Ẹ᪘ࡢఏ⤫ⓗ࡞⾰⿦ࡸ㣗࡭≀࡞࡝࡟㛵ࡍࡿࡶࡢࡶ࠶ࡿࠋ
2005 ᖺࠊ࢔ࣈࢻ࣭ࢗࣛࣂࢲ࢘࢕㤳┦㸦ᙜ᫬㸧ࡢᥦၐ࡟ࡼࡾึ➼ᩍ⫱ẁ㝵࡛ J-QAF (Jawi,
Qur'an, Arabic and Fardu'Ain)ࣉࣟࢢ࣒ࣛ
ࡀᑟධࡉࢀࡓࠋࡇࢀࡣࠊࢪࣕ࢘࢕ࡢ⌮ゎ࣭㐠⏝⬟ຊࢆ࠶ࡆࡿࡇ࡜ࡀ୺࡞┠ⓗࡢࡦ࡜ࡘ࡛
࠶ࡾࠊࡇࢀ࡟࠶ࢃࡏ࡚ࠕ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࠖ⛉┠ࡢᏛ⩦ෆᐜࠊᩍ⛉᭩ࠊࢩࣛࣂࢫ➼ࡀᨵゞࡉࢀࡿࡇ࡜࡜࡞ࡗࡓ㸦࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱࡟࠶࡚ࡽࢀࡿ 6 ᫬㝈ࡢ࠺ࡕࡢ୍㒊ࡀࡇࡢࣉࣟࢢ࣒ࣛ
࡟࠶࡚ࡽࢀ࡚࠸ࡿ㸧ࠋࡇࡢࣉࣟࢢ࣒ࣛࡢᑟධ࡟ࡼࡾࠊ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢඣ❺ࡓࡕࡢࢪࣕ࢘࢕
⌮ゎ⬟ຊࡣ୍ᐃࡢᡂᯝࢆୖࡆࡓ࡜ゝࢃࢀ࡚࠸ࡿࠋ
2010 ᖺ࠿ࡽᑟධࡉࢀࡓึ➼ᩍ⫱ẁ㝵࡟࠾ࡅࡿ KSSR ࡟ᇶ࡙࠸࡚࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡀ⾜ࢃࢀ࡚࠸ࡿࡢࡣࠊ⌧ᅾࠊᑠᏛᰯ 1㹼3 ᖺ⏕࡛࠶ࡿࠋKSSR ࡟ᇶ࡙ࡃ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡣࠊ
Al- Qur'anࠊHadis㸦ࣁࢹ࢕࣮ࢫ㸧࡞࡝ 7 ࡘࡢࣔࢪ࣮ࣗࣝ࠿ࡽᵓᡂࡉࢀ࡚࠾ࡾࠊࢪࣕ࢘
࢕ࡶࡑࡢࡦ࡜ࡘ࡛࠶ࡿࠋࡲࡓࠊึ➼ᩍ⫱࡟࠾ࡅࡿ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡢᏛ⩦┠ⓗ࡜ࡋ࡚ࠕࢪࣕ࢘࢕ࢆㄞࡳ᭩ࡁࡋࠊᅜẸᩥ໬ࡢ㈈⏘࡜ࡋ࡚ࢪࣕ࢘࢕ࢆឡࡋࡴࠖ࡜࠸࠺㡯┠ࡀᥖࡆࡽࢀ࡚࠸ࡿࠋ
෗┿ճ㸦ྑ㸧ࡣࠊKSSR ࡢึ➼ᩍ⫱ 2 ᖺ⏕ࡢ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡢᩍ⛉᭩ࡢ⾲⣬࡛࠶ࡿࠋୖ࠿ࡽࠊࠕPendidikan Islam㸦࢖ࢫ࣮࣒ࣛ
ᩍ⫱㸧ࠖࠕTahun 2㸦2 ᖺ⏕㸧ࠖࠕBuku Teks㸦ᩍ⛉᭩㸧ࠖ࡜᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࠋ6 ᮏࡢⰼࡢ୰࡟᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࢪࣕ࢘࢕ࡣࠕAl-Qur'anࠖࠕAkhibah(t)ࠖ
ࠕSirahࠖࠕIbadah(t)ࠖ
ࠕAdabࠖ
ࠕJawi࡛ࠖ࠶ࡾࠊࡇࢀࡣึ➼ᩍ⫱ 2 ᖺ⏕࡛Ꮫ⩦ࡍࡿ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡢᵓᡂෆᐜ࡛࠶ࡿࠋ
8−8−෗┿մ㸦ᕥୖ㸧ࡣึ➼ᩍ⫱ 2 ᖺ⏕ࡢᩍ⛉᭩ࡢ┠ḟࡢ 1 ࣮࣌ࢪ┠࡛ࠊ19 ࣮࣌ࢪ࠿ࡽ 34࣮࣌ࢪࡲ࡛ࡢ Pelajaran2ࠊ3ࠊ4㸦➨ 2ࠊ3ࠊ4 ㄢ㸧ࡀࢪࣕ࢘࢕Ꮫ⩦࡟࠶࡚ࡽࢀ࡚࠸ࡿࠋ
෗┿յ㸦ྑୖ㸧ࡣ➨ 2 ㄢࡢ᭱ึࡢ࣮࣌ࢪ㸦19 ࣮࣌ࢪ㸧࡛ࠊࡇࡢ༢ඖࡢࢱ࢖ࢺࣝࡣ
ࠕMalaysiaku Makmur㸦㇏࠿࡞ᡃࡀ࣐࣮ࣞࢩ࢔㸧ࠖ࡜࡞ࡗ࡚࠸ࡿࠋࡇࡢ࣮࣌ࢪࡣࢪࣕ
࢘࢕ࢆ㏻ࡋ࡚ᯝ≀ࡸ㔝⳯ࡢྡ๓ࢆᏛ⩦ࡍࡿෆᐜ࡜࡞ࡗ࡚࠾ࡾࠊ୍␒ୗ࡟ࡣࠕࠝࡇࡢ࣮࣌ࢪ࡟
⤂௓ࡉࢀ࡚࠸ࡿᯝ≀ࡸ㔝⳯࡞࡝ࠊࢪࣕ࢘࢕࡛᭩
࠿ࢀࡓࠞ༢ㄒࡢ⥛ࡾࢆඣ❺ࡓࡕ࡟⧞ࡾ㏉ࡋ᭩࠿ࡏ࡚⦎⩦ࡉࡏ࡞ࡉ࠸ࠖ࡞࡝ࡢᩍᖌ࡬ࡢᣦ♧ࡀ᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࠋ
ࡲࡓࠊ෗┿ն㸦ྑ㸧ࡢࡼ࠺࡟ࠊ┤᥋ࢪࣕ࢘࢕
ࢆᏛࡪࡢ࡛࡞࠸ㄢ㸦෗┿նࡣ Adab㸦♩൤సἲ㸧ࢆᏛ⩦ࡍࡿ༢ඖ㸧ࡶࢪࣕ࢘࢕࡛⾲グࡉࢀ࡚࠸ࡿࠋ
࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢබ❧Ꮫᰯ࡛࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࢆཷࡅࡿඣ❺⏕ᚐࡣࠊࢪࣕ࢘࢕Ꮫ⩦ࡢ༢ඖ࡛ࢪࣕ࢘
࢕ࢆᏛࡪࡔࡅ࡛࡞ࡃࠊᩍ⛉᭩ࡢ⾲グ࡞࡝ࢆ㏻ࡋ࡚㛫᥋ⓗ࡟ࡶࢪࣕ࢘࢕ࢆᏛࢇ࡛࠸ࡿࠋ

9−9−䝆䝱䜴䜱ㅮ⩦䜢ጞ䜑䜛๓䛻䠄ゎㄝ䠅ၥ1䛆ၥ㢟䛇ḟ䛾䠄䠍䠅䡚䠄䠐䠅䛻䛴䛔䛶䚸䜹䞁䝬䛷༊ษ䜙䜜䛶䛔䜛ᩥᏐ䜢⤌䜏ྜ䜟䛫䛶䝬䝺䞊ㄒ䛾༢ㄒ䜢 1䛴స䛳䛶䛟䛰䛥䛔䚹䜎䛯䚸䜒䛧䛭䛾༢ㄒ䛜ὴ⏕ㄒ䛷䛒䜛ሙྜ䛿䚸㎡᭩䛾ぢฟ䛧ㄒ䛜䛹䛖ὴ⏕䛧䛯䛛䛜䜟䛛䜛䜘䛖䛻ศ䛡䛶᭩䛔䛶䛟䛰䛥䛔䚹䞉ᣲ䛢䜙䜜䛶䛔䜛ᩥᏐ䛿䛩䜉䛶䠍ᅇ䛪䛴౑䛖䛣䛸䛸䛧䜎䛩䚹䞉ᩥᏐ䛾㡰␒䛿ධ䜜᭰䛘䛶䛛䜎䛔䜎䛫䜣䚹䞉ᩥᏐ䛸ᩥᏐ䛾㛫䛜䜹䞁䝬䛷༊ษ䜙䜜䛶䛔䛺䛔ሙྜ䛿ྜ䜟䛫䛶 1 䛴䛾ᩥᏐ䛸䛧䛶ᢅ䛔䜎䛩䚹㸦౛㸧㹟㸪㹣㸪㹧㸪㹡㸪㹬㸪㹰㸪㹲㸪㹲 Ѝ ゎ⟅࠙ tercinta㸦ter㸩cinta㸧 ࠚ㸦㸯㸧㹟㸪㹣㸪㹳㸪㹠㸪㹰㸪㹱㸪㹲㸦㸰㸧㹟㸪㹟㸪㹧㸪㹢㸪㹨㸪ny㸦㸱㸧㹟㸪㹟㸪㹟㸪㹧㸪㹢㸪㹩㸪㹫㸪㹬㸪㹬䛆ゎㄝ䛇ࡇࢀࡣࠊ࣐࣮ࣞㄒࡢ༢ㄒࢆᵓᡂࡍࡿ㡢⠇ࡢసࡾ᪉࡜ࠊ᥋㢌ㄒ࣭᥋ᑿㄒ࡟ࡘ࠸࡚ࡢ⌮ゎࢆၥ࠺ၥ㢟࡛ࡍࠋ࣐࣮ࣞㄒࡢ༢ㄒࡣ࠸ࡃࡘ࠿ࡢ㡢⠇࠿ࡽ⤌ࡳ❧࡚ࡽࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋࡑࢀࡒ
ࢀࡢ㡢⠇ࡣࠊẕ㡢ࢆ᰾࡜ࡋ࡚ࠊࡑࡢ๓ᚋ࡟Ꮚ㡢ࡀ᮶ࡿࡇ࡜࡛ᵓᡂࡉࢀࡲࡍࠋᏊ㡢ࢆ Cࠊ
ẕ㡢ࢆ V ࡛⾲ࡍ࡜ࠊ㡢⠇ࡢࣃࢱ࣮ࣥࡣ VࠊCVࠊVCࠊCVC ࡢ 4 ㏻ࡾࡋ࠿࠶ࡾࡲࡏࢇࠋ
౛㢟࡟ᣲࡆࡽࢀ࡚࠸ࡿᩥᏐࡢೃ⿵㸦㹟㸪㹣㸪㹧㸪㹡㸪㹬㸪㹰㸪㹲㸪㹲㸧ࢆぢࡿ࡜ࠊẕ㡢ࡣ㹟ࠊ㹣ࠊ㹧ࡢ 3 ࡘ࡞ࡢ࡛ࠊࡇࡢ༢ㄒࡣ 3 㡢⠇࡜࠸࠺ࡇ࡜࡟࡞ࡾࡲࡍࠋᏊ㡢ࡣ 5 ࡘ࠶ࡿࡢ࡛ࠊCV-CVC-CVC ࡸ CVC-CV-CVC ࡞࡝ࡢࡼ࠺࡟ 3 ࡘࡢ㡢⠇ࢆ⤌ࡳྜࢃࡏ࡚ Cࢆ 5 ࡘ౑࠺࡜࠸࠺ࡇ࡜࡛ࡍࠋ
ࡓࡔࡋࠊ
ᩥᏐࢆ 1 ࡘ 1 ࡘ⤌ࡳྜࢃࡏ࡚ㄪ࡭࡚࠸ࡃ࡜⭾኱࡞᫬㛫ࡀ࠿࠿ࡾࡲࡍࠋ
ࡑࡇ࡛ࠊ᥋㢌ㄒ࣭᥋ᑿㄒࢆྲྀࡾ㝖࠸࡚ࡳࡲࡍࠋ౛㢟ࡢᏊ㡢㸦㹡㸪㹬㸪㹰㸪㹲㸪㹲㸧࠿ࡽ⪃࠼ࡽࢀࡿ᥋㢌ㄒ࣭᥋ᑿㄒ࡟ ter-ࡀ࠶ࡾࡲࡍࠋ
㸦ẕ㡢࡟ࡶ㹣ࡀ࠶ࡿࡢ࡛ ter-ࢆసࡿࡇ࡜ࡀ࡛ࡁࡲ
ࡍࠋ㸧ᩥᏐೃ⿵࠿ࡽ㹲ࠊ㹣ࠊ㹰ࡢ 3 ࡘࢆ㝖ࡃ࡜㹟ࠊ㹧ࠊ㹡ࠊ㹬ࠊ㹲ࡀṧࡾࡲࡍࠋᏊ㡢ࡀ 3 ࡘ࠶ࡾࠊ㡢⠇ࡣ 2 ࡘ࡞ࡢ࡛ࠊ⪃࠼ࡽࢀࡿ⤌ࡳྜࢃࡏࡣ CV-CVCࠊVC-CVCࠊ
CVC-CV ࡢ 3 ㏻ࡾ࡛ࡍࠋ
㸦ᙧࡢୖ࡛ࡣ CVC-VC ࡶ⪃࠼ࡽࢀࡲࡍࡀࠊࡇࢀࡣ CV-CVC ࡜ྠࡌ࡛ࡍࠋ㸧ࡇࢀ࡟Ꮚ㡢ࢆ 3 ✀㢮ࠊẕ㡢ࢆ 2 ✀㢮ᙜ࡚ࡣࡵࡿ࡜ࠊ⤌ࡳྜࢃࡏࡣ 36 ㏻ࡾ
10−10−࡟࡞ࡾࡲࡍࡀࠊࡑࡢ୰࡛࣐࣮ࣞㄒࡢ༢ㄒ࡜ࡋ࡚ព࿡ࢆ࡞ࡍࡶࡢ࡟ cinta ࡀ࠶ࡾࠊ⟅࠼࡜ࡋ࡚ tercinta㸦ter-cinta㸧ࢆᚓࡲࡍࠋ
ၥ࠸㸦㸯㸧㹼㸦㸱㸧ࡣࠊࡇࡢࡼ࠺࡟㐺ษ࡞᥋㢌ㄒ࣭᥋ᑿㄒࢆᢤ࠸࡚⪃࠼ࡿࡇ࡜ࡀ࡛ࡁ
ࢀࡤゎࡁࡸࡍࡃ࡞ࡾࡲࡍࠋ
㸦㸯㸧ࡣ ber-ࠊ㸦㸰㸧ࡣ-nyaࠊ㸦㸱㸧ࡣ di-࡜-kan ࡢ᥋㢌ㄒ࣭᥋ᑿㄒࡀྵࡲࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋ

ၥ2䛆ၥ㢟䛇ḟ䛾䝬䝺䞊ㄒ䛾ᩥ䛾[A]䡚[C]䛾䛖䛱 1 䛴䜢㑅䜣䛷᪥ᮏㄒ䛻ヂ䛧䛶䛟䛰䛥䛔䚹⨾ᩥ䛻䛩䜛ᚲせ䛿䛒䜚䜎䛫䜣䚹ヂㄒ䛿ᩥ⬦䛻䛒䛳䛯䜒䛾䜢㑅䜣䛷䛟䛰䛥䛔䚹䜎䛯䚸䛺䜛䜉䛟䜒䛸䛾ᩥ䛾ᵓ㐀䛜䜟䛛䜛䜘䛖䛻ヂ䛧䛶䛟䛰䛥䛔䚹䠄ⱥ༢ㄒ䛿ᩳᏐయ䛻䛧䛶䛒䜚䜎䛩䚹䠅[A]

Malam semalam, bapak saudara Mahesh sepatutnya kahwin. So, keluarga
mereka ada buat cerebration, tapi jiran mereka pura ada kematian. So,
mereka buat baca doa. Satu keluarga happy, satu keluarga sedih, timbullah
pergaduhan. Dalam pergaduhan itu, bapak saudara Mahesh itu dibunuh.

[B]

Pada masa sekarang bahasa Melayu ada mempunyai dua jenis gambar bagi
merupakan tulisannya, iaitu satu Arab, biasa disebut Jawi dan satu Rumi.
Kedua-dua jenis huruf ini terpakai bersama-sama pada anak-anak sekolah
Melayu di negeri ini, kadang-kadang Jawi dan kadang-kadang Rumi. Isinya
atau bahasanya sama juga.

[B]

Golongan guru-guru sekolah Melayu
yang rajin membaca,yang sedar dirinya terhadap kanak-kanakyang diajarnya sekarang
akan jadi pemuda esok hari, pemuda harapan bangsa,
bukan guru-guru menunggu gaji
dari sebulan ke sebulan.

࠙ゎㄝࠚ[A]ࡢᩥࡣࠊᫎ⏬ࠗࢱࣞࣥࢱ࢖࣒࠘
㸦ࣖࢫ࣑࣭ࣥ࢔ࣇ࣐ࢻ┘╩㸧࡛ࢱࣥඛ⏕࡜࢔ࢾ࢔ࣝ
11−11−ඛ⏕ࡀ࣓࣮ࣝࢆ㌴࡛㏄࠼ࡓ࡜ࡁࠊ㏦㏄ᙺࡢ࣐࣊ࢩࣗࡀ᮶࡞࠿ࡗࡓ⌮⏤ࢆㄝ᫂ࡋ࡚࠸ࡿሙ
㠃ࡢࢱࣥඛ⏕ࡢྎモ࡛ࡍࠋᩥࡢᵓ㐀࡜ࡋ࡚ࡣ≉࡟㞴ࡋ࠸࡜ࡇࢁࡣ࡞࠸࡜ᛮ࠸ࡲࡍࠋࡇࡢ
ᩥࡣẚ㍑ⓗ࣐࣮ࣞㄒࡀከࡃ࡞ࡗ࡚࠸ࡲࡍࡀࠊ࣐࣮ࣞࢩ࢔ேࡢ఍ヰ࡛ࡣࠊࡇࡢࡼ࠺࡟࠸ࢁ
࠸ࢁ࡞ゝⴥࡢ༢ㄒࢆΰࡐ࡚ᩥ࡟ࡍࡿࡇ࡜ࡀࡼࡃ࠶ࡾࡲࡍࠋࠗࢱࣞࣥࢱ࢖࣒࠘ࢆࡣࡌࡵ࡜
ࡍࡿࣖࢫ࣑ࣥ┘╩ࡢᫎ⏬࡟ࡣࠊከẸ᪘♫఍࣐࣮ࣞࢩ࢔࡛Ẹ᪘ࡸ᐀ᩍࡢ㐪࠸ࢆ㉸࠼࡚஫࠸
࡟ᚰࢆ㏻ࢃࡏࡼ࠺࡜ࡍࡿࢸ࢕࣮࢚ࣥ࢖ࢪࡢᑡᖺᑡዪࡀⓏሙࡋ࡚ࠊ࣐࣮ࣞㄒࠊⱥㄒࠊ୰ᅜ
ㄒ࡞࡝ࡢࡉࡲࡊࡲ࡞ゝⴥ࡛᝿࠸ࢆఏ࠼ࡼ࠺࡜ࡋࡲࡍࠋ
[B]ࡢᩥࡣࠊ
ࠕ࣐࣮ࣞㄒᩥἲࡢ∗ࠖ࡜⛠ࡉࢀࡿࢨ࢔ࣂ㸦Za’ba㸧ࡀ 1940 ᖺ࡟᭩࠸ࡓ࣐ࣞ
࣮ㄒᩍᮏ㸦Pelita Bahasa Melayu㸧࡟ฟ࡚ࡃࡿ࣮࣐ࣟᏐ࡜ࢪࣕ࢘࢕ࡢㄝ࡛᫂ࡍࠋᩥࡢ
ᵓ㐀࡜ࡋ࡚ࡣ≉࡟㞴ࡋ࠸࡜ࡇࢁࡣ࡞࠸࡜ᛮ࠸ࡲࡍࠋࡇࡢᩥ❶ࡀ᭩࠿ࢀࡓ 1940 ᖺ࡟ࡣࠊᏛᰯ࡛࣮࣐ࣟᏐ࡜ࢪࣕ࢘࢕ࡀ࡝ࡕࡽࡶ౑ࢃࢀ࡚࠸ࡓࡇ࡜ࡀࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ
[C]ࡢᩥࡣࠊ1940 ᖺ௦࠿ࡽ 60 ᖺ௦࡟࠿ࡅ࡚࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢ࢖ࢫ࣒ࣛᩍ࡜ᩍ⫱ࡸᨻ἞ࡢⓎᒎ࡟ᑾࡃࡋࡓࣈࣝࣁࢾࢵࢹ࢕࣭ࣥ࢔࣑ࣝ࣊ࣝ㸦Burhanuddin al-Helmi㸧ࡀ 1946 ᖺ࡟᭩࠸ࡓࠗᡃࡽࡢ㜚த࠘㸦Perjuangan Kita㸧࠿ࡽᘬ⏝ࡋࡓࡶࡢ࡛ࡍࠋᩥࡢ௙⤌ࡳࡣࡸࡸ㎸ࡳධࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ
Golongan guru-guru sekolah Melayu ࡢᚋ࡟ࠕyang͐ࠖࡀ 3 ࡘ⥆࠸࡚࠸ࡲࡍࡀࠊࡣ
ࡌࡵࡢ 2 ࡘࡢ(1) yang rajin membaca(2) yang sedar dirinya terhadap kanak-kanakࡀ golongan guru-guru sekolah Melayu ࢆㄝ᫂ࡋ࡚࠸ࡿࡢ࡟ᑐࡋ࡚ࠊ3 ࡘࡵࡢ(3) yang diajarnya sekarangࡣࡑࡢ๓ࡢ kanak-kanak ࢆㄝ᫂ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋࡲࡓࠊ
akan jadi pemuda esok hari, pemuda harapan bangsaࡢ㒊ศࡣ kanak-kanak ࡟⥆࠸࡚࠸ࡲࡍࠋࡑࡋ࡚ࠊࡑࡢᚋࡢࠕbukan guru-guruࠖ௨㝆ࡣ᭱ึࡢ⾜࡟ࡘ࡞ࡀࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ

ၥ3࠙ၥ㢟ࠚ࠶ࡿゝㄒࡣࠊᅾᆅࡢᩥᏐ࡜ࣛࢸࣥᩥᏐ㸦࣮࣐ࣟᏐ㸧࡜࠸࠺ 2 ࡘࡢ␗࡞ࡿᩥᏐయ⣔ࢆ౑ࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ௨ୗࡢㄒࡣࠊࡑࡢゝㄒ࡛᭩࠿ࢀࡓࡶࡢ࡛ࡍࠋࡑࢀࡒࢀࡢㄒ࡟ࡣᑐᛂࡍࡿࣛ
ࢸࣥᩥᏐ⾲グࡀ௜ࡉࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋ

12
−12−

㸦㸯㸧௨ୗࡢ 3 ࡘࡣࠊࡑࢀࡒࢀ᪥ᮏㄒࡢఱ࡜࠸࠺༢ㄒࢆ♧ࡋ࡚࠸ࡿ࡛ࡋࡻ࠺࠿ࠋ

㸦㸰㸧㹟ࠊ㹣ࠊ㹣ࠊ㹧ࠊ㹭ࠊ㹳ࡢ⾲グἲ࡟㛵ࡍࡿつ๎ࢆࡲ࡜ࡵ࡞ࡉ࠸ࠋ

㸦㸱㸧ḟࡢㄒࢆୖࡢᅾᆅᩥᏐࢆ⏝࠸࡚᭩ࡁ࡞ࡉ࠸ࠋ
- pisang㸦ࣂࢼࢼ㸧- ais krim㸦࢔࢖ࢫࢡ࣮࣒ࣜ㸧࠙ゎㄝࠚ
ࡇࢀࡣࠊ2007 ᖺ 2 ᭶࡟࢜ࣛࣥࢲࡢࣛ࢖ࢹࣥ኱Ꮫ࡛⾜ࢃࢀࡓゝㄒᏛ࢜ࣜࣥࣆࢵࢡ࡛ฟ
㢟ࡉࢀࡓၥ㢟ࢆ୍㒊ᨵኚࡋࡓࡶࡢ࡛ࡍࠋ㸦ࡇࡢࡶ࡜࡜࡞ࡿၥ㢟ࡀฟ㢟ࡉࢀࡓゝㄒᏛ࢜ࣜࣥࣆࢵࢡ࡟ࡘ࠸࡚ࡣࠊ⳥ἑᚊᏊࠕゝㄒᏛ࢜ࣜࣥࣆࢵࢡ in ࣛ࢖ࢹࣥ̿࢜ࣛࣥࢲࡼࡾࠖ㸦ࠗẸ
༤㏻ಙ࠘➨ 119 ྕࠊ29-32 㡫㸧ࢆཧ↷ࡋ࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ㸧ᅾᆅᩥᏐ࡜࣮࣐ࣟᏐࡢᑐ↷⾲ࢆぢ࡞ࡀࡽࠊᅾᆅᩥᏐ࡛ࡣࡑࢀࡒࢀࡢ༢ㄒࡀᩥᏐࢆ࠸ࡃ
ࡘ౑ࡗ࡚࠸ࡿ࠿ࢆぢ࡚࠸ࡃ࡜ࠊᅾᆅᩥᏐ࡛ࡣᇶᮏⓗ࡟Ꮚ㡢ࡔࡅ⾲グࡋ࡚࠸ࡿࡇ࡜㸦ࡓࡔࡋ༢⊂ࡢẕ㡢ࡣ㸯ࡘࡢᩥᏐࡀ୚࠼ࡽࢀ࡚࠸ࡿࡇ࡜㸧ࡀࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ㸦㡢⠇ࡈ࡜࡛ࡣ࡞ࡃ
Ꮚ㡢ࡈ࡜࡛ࡍࠋࡓ࡜࠼ࡤ CVCVC ࡢ༢ㄒࡢሙྜࠊ㡢⠇ࡈ࡜࡞ࡽ CV-CVC ࡢ 2 ࡘࡢᩥᏐ࡛⾲グࡉࢀࡿࡇ࡜࡟࡞ࡾࡲࡍࡀࠊ౛㢟࡛ࡣ 3 ࡘࡢᩥᏐ࡛⾲グࡉࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋࡋࡓࡀࡗ࡚ࠊ
13−13−

CV-CV-C ࡢࡼ࠺࡟Ꮚ㡢ࡈ࡜࡟⾲グࡉࢀ࡚࠸ࡿࡇ࡜ࡀࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ
㸧ࡉࡽ࡟ẕ㡢ࢆ࡝࠺⾲グࡍࡿ࠿ࢆぢ࡚࠸ࡃ࡜ࠊ㹣ࡲࡓࡣ㹧࡞ࡽᩥᏐࡢୖ࡟ࠐ༳ࢆࠊ㹭ࡲࡓࡣ㹳࡞ࡽࡤᩥᏐࡢୗ࡟㹴༳ࢆࡘࡅࠊ㹟ࡲࡓࡣ㹣࡞ࡽᩥᏐ࡟グྕࢆ௜ࡅ࡞࠸ࡇ࡜ࡀࢃ࠿
ࡾࡲࡍࠋࡲࡓࠊᚋࢁ࡟ẕ㡢ࢆకࢃ࡞࠸Ꮚ㡢ࡔࡅࡢሙྜ࡟ࡣࠊᩥᏐࡢୗ࡟Ⅼࢆᡴࡗ࡚࠸ࡿ
ࡇ࡜ࡀࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ
㸦ࡇࡢ㒊ศࡀ㸦㸰㸧ࡢ⟅࠼࡟࡞ࡾࡲࡍࠋ
㸧ࡇࢀࡀࢃ࠿ࢀࡤࠊ࠶࡜ࡣᩥᏐࢆ⤌ࡳྜࢃࡏࢀࡤ⟅࠼ࡀᚓࡽࢀࡲࡍࠋὀពࡍ࡭ࡁⅬࡣࠊ㹤࡜㹮ࡢࡼ࠺࡟ᅾᆅᩥᏐ࡛ࡣ㸯ࡘࡢᩥᏐ࡛⾲グࡉࢀࡿࡶࡢࡀ࠶ࡿࡇ࡜࡛ࡍࠋ
㸨ࡇࡢၥ࠸࡛౑ࢃࢀ࡚࠸ࡿᅾᆅᩥᏐࡢయ⣔ࡣࠊᐇࡣࢪࣕ࢘࢕࡟ࡼࡃఝ࡚࠸ࡲࡍࠋࢪࣕ࢘
࢕ࡣ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࢆ౑ࡗ࡚࠸ࡿࡢ࡛ࠊ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࡢ▱㆑ࡀ࠶ࢀࡤࠊࢪࣕ࢘࢕ࡢἲ๎ࡀࢃ
࠿ࡽ࡞ࡃ࡚ࡶࢪࣕ࢘࢕࡛ఱ࡜᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿࡢ࠿຺࡛ᙜ࡚ࡽࢀࡿࡇ࡜ࡶ࠶ࡾࡲࡍࠋࡑࡇ࡛ࠊ
࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࢆ౑ࢃࡎ࡟ࢪࣕ࢘࢕ࡢἲ๎࡟ᚑࡗ࡚༢ㄒࢆసࡾࠊࡑࢀࢆㄞࡵࡿ࠿ࢆၥ࠺ࡇ
࡜࡛ࠊἲ๎ࢆἲ๎࡜ࡋ࡚⌮ゎࡋ࡚࠸ࡿ࠿ࢆၥ࠺࡚࠸ࡿࡢࡀࡇࡢၥ࠸࡛ࡍࠋ
࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐ࡛᭩࠿ࢀࡓࢪࣕ࢘࢕࡞ࡽఱ࡜࡞ࡃㄞࡵࡿࡅࢀ࡝ࡶࡇࡢၥ㢟ࡣࡉࡗࡥࡾ
ࢃ࠿ࡽ࡞࠿ࡗࡓ࡜࠸࠺ேࡣࠊࢪࣕ࢘࢕ࡀࢪࣕ࢘࢕࡜ࡋ࡚ㄞࡵ࡚࠸ࡿࢃࡅ࡛ࡣ࡞࠸ࡢ࠿ࡶ
ࡋࢀࡲࡏࢇࠋࢪࣕ࢘࢕ࢆࢪࣕ࢘࢕࡜ࡋ࡚ㄞࡵࡿࡼ࠺࡟࡞ࡿࡓࡵࠊึ⣭⦅ࢆ࠾ࡉࡽ࠸ࡍࡿ
ࡇ࡜ࢆ࠾່ࡵࡋࡲࡍࠋ

14
−14−

ึ⣭⦅
1. ࢪࣕ࢘࢕⥛ࡾ࣐࣮ࣞㄒࡢ᭩ࡁ᪉࡜ㄞࡳ᪉ *2. ዪඃࡢ⤂௓グ஦
3. ࣒ࢫ࣒ࣜྠ⬊ᅋ⤖ᡂࡢ࿧ࡧ࠿ࡅ

̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿̿* 䛄ୖᬛ䜰䝆䜰Ꮫ䛅➨ 20 ྕ䠄2002 ᖺ䠅䛻ᥖ㍕䛥䜜䛯䛂䝆䝱䜴䜱⥛䜚䝬䝺䞊ㄒ䛾᭩䛝᪉䛸ㄞ䜏᪉Ɇ20 ୡ⣖䛾䝬䝺䞊䝅䜰ᆅᇦ䜢୰ᚰ䛻䛃䜢䛄ୖᬛ䜰䝆䜰Ꮫ䛅⦅㞟㒊䛾チྍ䜢ᚓ䛶෌㘓䛧䛯䜒䛾䛷䛩䚹

−15−

−16−

−17−

−18−

−19−

−20−

−21−

−22−

−23−

−24−

−25−

−26−

−27−

−28−

−29−

−30−

−31−

−32−

−33−

−34−

−35−

−36−

−37−

−38−

−39−

ึ⣭⦅ 1䠖ዪඃ䛾⤂௓グ஦ࡇࢀࡣࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘➨ 1 ྕ㸦1950 ᖺ 7/8 ᭶ྕ㸧ࡢ௜ᒓࣆࣥࢼࢵࣉ෗┿ࡢࣔࢹࣝ࡜࡞ࡗ
ࡓዪᛶ࡟ࡘ࠸࡚ㄝ᫂ࡋࡓグ஦࡛ࡍࠋࡇࡢࣔࢹࣝࡣࠊᙜ᫬ᩘࠎࡢ࣐࣮ࣞᫎ⏬࡟୺₇ࡋ࡚࠸ࡓዪඃ࡛ࡍࠋࡇࡢグ஦ࢆ࣮࣐ࣟᏐ࡟⩻Ꮠࡋ࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ

36
−40−

ึ⣭⦅ 2䠖䝮䝇䝸䝮ྠ⬊ᅋ⤖ᡂ䛾࿧䜃䛛䛡ࡇࢀࡣࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘➨ 69 ྕ㸦1956 ᖺ 4 ᭶ྕ㸧࡟ᥖ㍕ࡉࢀࡓࠕ࣒ࢫ࣒ࣜྠ⬊ࡼࠊ௒ࡇࡑᅋ⤖ࡏࡼ㸟ࠖ࡜࠸࠺グ஦ࡢ୍㒊࡛ࡍࠋࡇࡢグ஦ࡢෆᐜࢆ࣮࣐ࣟᏐ࡟⩻Ꮠࡋ࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ

37
−41−

୰⣭⦅
1. ⩻Ꮠ䛾㛫㐪䛔᥈䛧
2. ෗┿ࢆㄞࡳゎࡃ
3. 㞧ㄅグ஦ࡢ⩻Ꮠ
4. ⵨Ẽ⯪఍♫䛾ᗈ࿌

−43−୰⣭⦅ 1䠖⩻Ꮠ䛾㛫㐪䛔᥈䛧௨ୗࡣ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘➨ 2 ྕ㸦1950 ᖺ 9 ᭶ྕ㸧ࡢグ஦ࢆ⾜ࡈ࡜࡟ࢪࣕ࢘࢕࠿ࡽ࣮࣐ࣟᏐ
࡟⩻Ꮠࡋࡓࡶࡢ࡛ࡍࡀࠊ࠸ࡃࡘ࠿㛫㐪ࡗ࡚࠸ࡿಶᡤࡀ࠶ࡾࡲࡍࠋ࡝ࡇࡀ㛫㐪ࡗ࡚࠸ࡿ࠿
᥈ࡋ࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ㸦グ஦ࡣ 4 ࣮࣌ࢪᚋ࡟࠶ࡾࡲࡍࠋ
㸧
Nadrah: Anak Angkat yang Menggemparkan(Oleh Ahmad Lutfi)
p.29, l.1
1.

Perkara Nadrah anak angkat Cik Aminah yang adilan anak

2. seorang sarjent Belanda itu adalah menjadi suatu
3. perkara yang sangat2 menggemparkan. Nadrah itu telah diberikan,
4. menurut keterangan Cik Aminah kepadanya di Jawa didalamas
5. hampir Belanda menyerah kepada Jepun pada tahun 1942 dahulu.
6. Menurut Cik Aminah bahawa Nadrah itu adalah suatu anak yang
7. tidak disaingi oleh kedua ibu bapanya dan aulihasib
8. itulah ia diberikan kepadanya sehingga akhirnya Nadrah telah
9. dibawa olehnya ke Kemaman (Terengganu). Apabila Jepun telah
10. menyerah maka khabarnya, mengikut pengakuan ibu bapa Nadrah, ia
11. telah mencari anaknya menerusi sengkang merah dan akhirnya
12. Konsul Belanda Singapura ini telah mendapat tahu akan adanya
13. Nadrah itu di Kemaman dan oleh yang demikian ia telah
14. diminta datang ke Singapura ini
15. dan kamdin Konsul itu
16. menuntut kepada mahkamah sepai
17. Nadrah itu diserahkan kepadanya
18. sepai dibalikkan kepada ibu
19. bapanya di negeri Belanda. Permohonan
20. Konsul Belanda itu telah
21. dibicarakan di dalam mahkamah
22. yang tertetap dan akhirnya pada
23. hari Jumaat 19 mi 195040
−44−

24. Tuan Hakim Besar telah memerintahkan
25. supaya Nadrah itu diserahkan kepada
26. Konsul Belanda yang kemudian akan
27. mencadangkan supaya Nadrah itu
28. dihantarkan kepada ibu bapanya
29. di Holland.
p.29, l.2
1.

Setelah keputusan itu diisytiharkan maka terjadilah

2. suatu ruait yang sangat2 menyedihkan di bangunan mahkamah
3. itu yaitu suatu perbuatan yang sangat sedih di dalam mana
4. Nadrah dengan seratamrat memaut ibu angkatnya lalu tidak
5. mau melepaskannya dengan iramat dan raungnya yang menjadikan
6. orang2 yang melihat itu bukannya sahaja beras sedih
7. tetapi mengeluarkan irmat kerana merekit menimbang rasa
8. kepada penegungan2 yang diderita oleh kedua2 merekit yaitu
9. akan diceraikan pada hal mereka telah berperasan sebagai
10. ibu dengan anak. Setelah berita2 yang sedemikian ini tersiar
11. di dalam akhir2 maka perasaan timbang rasa telah diberi bukan
12. sahaja oleh penduduk Singapura tetapi juga oleh
13. orang2 di lain2 nampak di Semenanjung Tanah Melayu ini.
14. Dengan kejadian ini maka berita tentang kejadian Nadrah
15. itu menjadi suatu berita yang sangat menggemparkan.
16.

Bagi memandang kejadian yang het ini maka Tuan

17. M A Majid telah mengambil perhatian yang istimewa lalu
18. memimpin Cik Aminah yang dengannya tiga hari kemudian
19. terdengarlah bahawa Cik Aminah menuntut olang bicara kepadap.30, l.1
1. keputusan itu. Dialamas itulah beberapa buah persekutuan
2. Islam di sini mengadakan mesyuarat2 yang tergempar dengan sulit
3. bagi menentukan yang merekit akan menyokong perkara Nadrah
4. itu apabila dikehendaki walaupun sekiranya mereka meminta
41−45−

5. ulang bicara sehingga kepada privy kaunsil oleh kerana
6. yang demikian menjadi kewajipan mereka tetapi yang
7. menglolakan pada masa itu Tuan Majid adalah dikatakan
8. menyanggupi kesemuanya dan yang demikian permintaan ulang bicara
9. pun diadakan yang akhirnya Nadrah diserahkan semula kepada
10. Cik Aminah dengan alasan bahawa Konsul Belanda itu
11. (yang menuntut pada masa itu) tidak mempunyai suatu surat
12. kuasa daripada kedua2 ibu bapanya antuh mendatangkan tuntutan
13. itu. – Tuntutan yang didatangkannya hanyalah sebagi sifatnya
14. ukel kerajaan Belanda di negeri ini yang tidak dapat
15. digunakan di dalam perkara yang tersebut itu.
16.

Dengan keputusan ini bermakna bahawa terbuka lagi

17. kepada kedua2 ibu bapa mereka itu bagi mendatangkan
18. tuntutannya dan dasin terletaklah suatu ketentuan bahawa
19. mahkamah telah memberi timbang rasanya lalu meletakkan kepercayaan
20. kepada Cik Aminah bagi mengaul anak itu. Menurut fikiran
21. ahli undang2 bahawa langkahan mahkamah itu sebagai suatu
22. percubaan meletakkan kepercayaan kepadanya yaitu adakah
23. Cik Aminah boleh bertunggu ajuab kepada Nadrah itu atau
24. tidak. Tetapi libhakur tiga hari sesudah Nadrah
25. dibalikkan kepada Cik Aminah lalu di bawah ke tempat tumpangannya
26. di rumah Tuan Majid maka suatu berita yang sebagai “bom”
27. lakunya telah tersiar menyatakan bahawa Nadrah telah berkehuin
28. dengan E Mansur Adabi dengan kesukaannya sendiri.
29.

Dengan kerana terbit berita ini maka berbagai2 pikaran

30. telah terbit dan berbagai2 masih telah timbul. Menurut karad
31. pengenalan Nadrah amornya 14 tahun 5 bulan tetapi menurut
32. surat beranak yang dibawa oleh Konsul Belanda adalah
33. menunjukkan ia beranak pada 23 March 1937 yang menjadikan
p.30, l.2
1. amornya baharu 13 tahun 5 bulan. Menurut undang2 negeri
2. ini bahawa seseorang perempuan boleh dikahwinkan oleh
42
−46−

3. pengaulan (ibu bapanya) dalam amornya 13 tahun tetapi
4. seseorang perempuan itu boleh berkahwin mengikut
5. kesukaannya sendiri dalam amornya 21 tehun tetapi undang2
6. ini tidak berjalan kepada orang2 Islam dan mengikut
7. ke dan Nadrah sekarang menurut umurnya kahwinnya dengan
8. E Mansur Adabi itu sah tidak dapat dipecahkan.
9.

Di sinilah menjadi suatu perkara yang rumit sekali

10. dan inilah juga yang menjadi sebahagian daripada mereka2
11. yang menimbang rasa kepada Cik Aminah itu telah tidak
12. berpuas hati kepada angkara yang tersebut sebab memalumlah di dalam
13. negeri yang terbuka dan modon sekarang perkahwinan di dalam
14. umur yang semuda itu adalah sangat2 dibantah terautaman
15. pula di dalam keadaan Nadrah yang keadaan perbicaraannya pada mas
16. ini masih di awang2 sahaja kerana keputusan mahkamah
17. ulang bicara itu masih membukakan lagi suatu peluang
18. kepada ibu bapanya mendatangkan tuntutan katas dirinya.
19.

Tidaklah saya ketahui adakah langkahan mengkahwinkannya

20. itu sebagai suatu langkah untuk melepaskan cengkaman
21. kedua2 ibu bapanya ke atas Nadrah atau pun perbuatan itu
22. dengan kerana sukanya sendiri. Dengan adanya perkahwinan ini
23. hingga masa menulis ini saya tidak mengetahui begimankah
24. kelak duduknya perkara Nadrah itu adakah ia akan dipatasa
25. dengan tidak kemahuannya diserahkan kepada ibu bapanya atau
26. adakah pihak yang menuntut itu kelak menimbang rasa ke atas
27. kedua2 ibu angkat dan anak angkatnya itu yang telah berikat
28. roh mereka itu seoleh2 menjadi satu – tidak dapat
29. dipisahkan dan jika dipisahkan juga harus kelak
30. akan membawa marabahaya kepada salah satu jiwa mereka itu.
31. Atas perkara yang demikian ini hendaknya undang2 tidak
32. akan mengikat kepadanya tetapi yang mengikatnya ialah perasaan yang
33. syafanuh2 timbang rasa diberi kepada mereka itu adanya.

43
−47−

−48−

−49−

୰⣭⦅ 2䠖෗┿䜢ㄞ䜏ゎ䛟㸯㸬⾲⣬෗┿
ḟࡢ࣮࣌ࢪࡣࠊࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝฟ∧ࡉࢀ࡚࠸ࡓ᭶หㄅ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ 1957 ᖺ 1 ᭶ྕࡢ⾲⣬࡛ࡍࠋ⾲⣬ࡢୗ࡟᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿㄝ᫂ࢆㄞࢇ࡛ࠊ௨ୗࡢၥ࠸࡟⟅࠼࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ
ၥ࠸(1)෗ࡗ࡚࠸ࡿே≀ࡣㄡ࡛ࡍ࠿ࠋ
(2)࡝ࡇ࡛᧜ᙳࡉࢀࡓ෗┿࡛ࡍ࠿ࠋ(3)࡞ࡐࡇࡢ஧ேࡀ୍⥴࡟෗ࡗ࡚࠸ࡿ෗┿ࡀࡇࡢ᫬ᮇ࡟ࡇࡢ㞧ㄅࡢ⾲⣬࡟ྲྀࡾୖࡆࡽ
ࢀࡓ࡜ᛮ࠸ࡲࡍ࠿ࠋ

㸰㸬ᤄධ෗┿
2 ࣮࣌ࢪᚋ࠿ࡽᥖ㍕ࡉࢀ࡚࠸ࡿࡢࡣࠊ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ 1957 ᖺ 10 ᭶ྕࡢグ஦࡛ࡍࠋࡇࡢ
グ஦࡟ᤄධࡉࢀࡓ෗┿࡜ࡑࡢୗ࡟᭩࠿ࢀ࡚࠸ࡿㄝ᫂ࢆࡶ࡜࡟ࠊ௨ୗࡢၥ࠸࡟⟅࠼࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ ၥ࠸(1)෗ࡗ࡚࠸ࡿேࠎࡣఱࢆࡋ࡚࠸ࡿ࡜ࡇࢁ࡛ࡍ࠿ࠋ
(2)᧜ᙳᆅࡣ࡝ࡇ࡛ࡍ࠿ࠋ
(3)࠸ࡘ᧜ᙳࡉࢀࡓ෗┿࡛ࡍ࠿ࠋ

46
−50−

−51−

−52−

−53−

୰⣭⦅ 3䠖㞧ㄅグ஦䛾⩻Ꮠࡇࢀࡣࠊࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝฟ∧ࡉࢀ࡚࠸ࡓ᭶หㄅ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ 1959 ᖺ 11 ᭶ྕࡢグ஦࡛ࡍࠋグ஦ࡢࢱ࢖ࢺࣝ࠾ࡼࡧࡑࢀ࡟⥆࠸࡚ᯟ࡛ᅖࡲࢀ࡚࠸ࡿ㒊ศࢆ࣮࣐ࣟᏐ࡟⩻Ꮠࡋ࡚ࡃࡔࡉ࠸ࠋ࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺ձࠚ

ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣐࣮࣭ࣞ࣊ࣜࢸ࣮ࢪ࣭ࢭࣥࢱ࣮ࡢ┳ᯈ㸦2005 ᖺ 12 ᭶᧜ᙳ㸧

54
−54−

−55−

−56−

−57−

୰⣭⦅ 4䠖⵨Ẽ⯪఍♫䛾ᗈ࿌ࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺࡣࠊ1895 ᖺ࡟ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࠶ࡿ⵨Ẽ⯪఍♫ࡀฟࡋࡓ㞧ㄅᗈ࿌࡛ࡍࠋ
ࡇࢀࡲ࡛ࡢࢸ࢟ࢫࢺ࡜ẚ࡭࡚ᑡࡋ㞴᫆ᗘࡀ㧗࠸࡛ࡍࡀࠊㄞゎ࡟ᣮᡓࡋ࡚ࡳࡲࡋࡻ࠺ࠋ

࣭ࡇࢀࡣ⵨Ẽ⯪ࡢ஌ᐈࢆເ㞟ࡍࡿᗈ࿌࡛ࠊୗ㒊࡟ࡣ⯪ࡢྡ๓࡞࡝ࢆ♧ࡋࡓࣜࢫࢺࡀᥖ㍕ࡉࢀ࡚࠸ࡲࡍ㸦⯪ྡࡣ୰ᅜㄒࡽࡋࡃࠊࡶ࡜ࡢ₎Ꮠ࡟᚟ඖࡍࡿࡢࡣᅔ㞴࡛ࡍ㸧ࠋࡉ࡚ࠊࡇࢀࡽࡢ⯪౽ࡣఱࡢࡓࡵ࡟ࠊ࡝ࡇ࡬ྥ࠿࠺ࡶࡢ࡛ࡋࡻ࠺࠿ࠋ

࣭ࡇࡢࢸ࢟ࢫࢺࡢ≉ᚩࡢࡦ࡜ࡘࡣࠊⱥ༢ㄒࡀࢪࣕ࢘࢕࡛⾲グࡉࢀ࡚࠸ࡿ⟠ᡤࡀከᩘ࠶ࡿ
ࡇ࡜࡛ࡍࠋ౛࠼ࡤࠊࢪࣕ࢘࢕㒊ศࡢ᭱ึࡢ 1 ⾜ࡣࠊ“Kapal Api Cina Mutual Stim(=Steam) Nawagisyen(=Navigation) Kampani(=Company) Lamitid(=Limited)”࡜࠸࠺ලྜ࡛ࡍࠋ
௚࡟ࡶከᩘࡢⱥ༢ㄒࡀⓏሙࡋࡲࡍࠋ᝿ീຊࢆാ࠿ࡏ࡚ゎㄞࡋ࡚ࡳࡲࡋࡻ࠺ࠋ⩻Ꮠࡢ⥛ࡾࡣࠊࢪࣕ࢘࢕ࡢᏐ㠃࡟ྜࢃࡏ࡚ࠊ࠶ࡿ⛬ᗘ㐺ᙜ࡟సࡗ࡚ࡋࡲࡗ࡚࠿ࡲ࠸ࡲࡏࢇࠋ

54
−58−

−59−

ࡉࡲࡊࡲ࡞
ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩
1. ࠗࢪࣕ࢘࢕࣭ࣉࣛࢼ࢝ࣥ࠘㸦Jawi Peranakkan㸧
2. ࠗ࢔࣭ࣝ࢖࣐࣮࣒࠘㸦al-Imam㸧
3. ࠗ࢔࣭࣒ࣝࢽ࣮ࣝ࠘㸦al-Moenir㸧
4. ࠗࢫ࣭࣒ࣝࣛࣘ࠘㸦Soeloeh Melajoe㸧
5. ࠗ࢔࣭ࣝ࢖ࢫ࣒ࣛ࠘㸦al-Islam㸧6. ࠗ࢔࣭ࣝ࣊ࢲࣖ࠘㸦al-Hedayah㸧
7. ࠗࣆࣜࣁ࣭ࣥࢸ࢕࣒࣮ࣝ࠘㸦Pilihan Timoer㸧
8. ࣐ࠗࢫࢸ࢕࢝࠘㸦Mastika㸧
9. ࠗࢹ࢕࢔ࣥ࠘㸦Dian㸧
10. ࠗ࢘ࢺࢗࢧ࣭ࣥ࢟ࣈࣛ࠘㸦Utusan Kiblat㸧
11. ࠗࢳࣕࣁ࣭ࣖࢾࢧࣥࢱࣛ࠘㸦Cahaya Nusantara㸧−61−ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(1)Jawi Peranakkan㸦ࢪࣕ࢘࢕࣭ࣉࣛࢼ࢝ࣥ㸧1876 ᖺ䛻䝅䞁䜺䝫䞊䝹䛷๰ห䛥䜜䛯䝬䝺䞊ୡ⏺䛷ึ䛾䝬䝺䞊ㄒᐃᮇห⾜≀䚹ẖ㐌᭶᭙᪥Ⓨ⾜䚹୺➹䛿䝰䝝䝬䝗䞉䝃䜲䝗䞉䝎䝎䞉䝰䝠䝕䜱䞁䚹䝰䝝䝬䝗䞉䝃䜲䝗䛾Ṛᚋ䚸䝰䝝䝬䝗䞉䜰䝸䞉䜾䝷䝮䞉䜰䝹䝠䞁䝕䜱䛜⥅䛔䛰䚹䝍䜲䝖䝹䛿⌧௦⥛䜚䛷䛿 Jawi Peranakan 䛰䛜䚸ㄅୖ䛷䛿 Jawi
Peranakkan 䛸グ䛥䜜䛶䛔䜛䚹Ⓨ⾜㒊ᩘ䛿 250 㒊⛬ᗘ䚹1895 ᖺ䛻೵ห䚹Ⓨ⾜䛾୰ᚰ䛻䛺䛳䛯䛾䛿䜲䞁䝗⣔䛸䝬䝺䞊ே䛾ΰ⾑⪅䛷䚸୺䛻༡䜲䞁䝗䛾䝬䝷䝞䞊䝹⣔䝮䝇䝸䝮ၟே䛸ᆅඖ䛾䝬䝺䞊ேዪᛶ䛾Ꮚ䛹䜒䛯䛱䚹ከ䛟䛜ၟᴗ䛻ᚑ஦䛧䚸ᐩ⿱䛺ၟே䜒ከ䛛䛳䛯䛯䜑䚸䝅䞁䜺䝫䞊䝹䜔䝨䝘䞁䛷䛿䜰䝷䝤ே䛻ḟ䛔䛷䝬䝺䞊䡡䝮䝇䝸䝮䞉䝁䝭䝳䝙䝔䜱䛻䛚䛡䜛ᣦᑟⓗ䛺ᆅ఩䜢༨䜑䛶䛔䛯䚹ึᮇ䛻䛿䝸䝖䜾䝷䝣䛷䚸ᚋ䛻䛿෗᳜䛷༳ๅ䛥䜜䛯䚹䛿䛨䜑䛿ᾏᓙ᳜Ẹᆅ䛾ⱥㄒ᪂⪺䜢ཧ⪃䛸䛧䚸グ஦䜒ⱥᏐ᪂⪺䛛䜙ྲྀ䛳䛶䛔䛯䛜䚸䛧䛰䛔䛻䜰䝷䝡䜰ㄒ䛾ᐃᮇห⾜≀䜢ᡭᮏ䛸䛩䜛䜘䛖䛻䛺䛳䛯䚹᳜Ẹᆅᨻᗓ䛻ᑐ䛧䛶䛿ᢈุ䜔ᨷᧁ䜢୍ษ⾜䜟䛺䛛䛳䛯䚹ㄞ⪅䛾ከ䛟䛜ၟே䛷䛒䛳䛯䛯䜑䛻㈌≀⯪䛾ືྥ䜔≀౯䛺䛹䛻䛴䛔䛶䛾グ஦䛿ከ䛛䛳䛯䛜䚸୍⯡䛾䝬䝺䞊ே䛾⏕ά䛜䛖䛛䛜䛘䜛䜘䛖䛺グ஦䛿䜋䛸䜣䛹䛺䛛䛳䛯䚹ᨻ἞ⓗ䛺ヰ㢟䛿୍ษ㑊䛡䜙䜜䚸
1906 ᖺ䛻䛄䜰䝹䡡䜲䝬䞊䝮䛅䛜Ⓩሙ䛩䜛䜎䛷䛿᐀ᩍⓗ䛺ヰ㢟䛻䛴䛔䛶䜒㑊䛡䜙䜜䛶䛔䛯䚹䝬䝷䝲ྛᆅ䛾䜋䛛䛻䝇䝬䝖䝷䛾䝯䝎䞁䚸䝕䝸䚸䝟䝎䞁䚸䝅䞁䜻䝹䛚䜘䜃䝸䜰䜴䚸䝃䝷䝽䜽䛻㏻ಙဨ䜢⨨䛝䚸䛣䜜䜙䛾ᆅᇦ䛷䛾ᵝᏊ䜢グ䛧䛯グ஦䜢ᥖ㍕䛧䛯䚹⏬ീ䛿 1887 ᖺⓎ⾜䛾➨ 511 ྕ䛾⾲⣬䚹

58
−62−

−63−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(2)al-Imam㸦࢔࣭ࣝ࢖࣐࣮࣒㸧
1906 ᖺ 7 ᭶࡟ࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝ๰หࡉࢀࡓ࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࠋ୺せ䛺┠ᶆ䛿᐀ᩍ䛷䛒䜚䚸♫఍䜔ᨻ἞䛻䛿㛵ᚰ䜢ྥ䛡䛺䛛䛳䛯䚹1908 ᖺ 12 ᭶䛻೵ห䚹๰ห䛻ᦠ䜟䛳䛯䛾䛿䚸䝅䝱䜲䝣䞉䝰䝝䝬䝗䞉䝍䝠䝹䞉䝆䝱䝷䝹䝑䝕䜱䞁䞉䜰䝹=䜰䝄䝝䝸䠄䝭䝘䞁䜹䝞䜴ฟ㌟䚸ึ௦୺➹䠅䚸䝃䜲䜲䝗䞉䝅䝱䜲䝣䞉䜰䝣䝬䝗䞉䜰䝹=䝝䝕䜱䠄䝬䝷䝑䜹⏕䜎䜜䛾䜰䝷䝤䠋䝬䝺䞊ே䠅䚸䝝䝆䞉䜰䝑䝞䝇䞉䝰䝝䝬䝗䞉䝍䝝䠄䝅䞁䜺䝫䞊䝹䚸➨஧௦୺➹䠅䚸䝅䝱䜲䝣䞉䝰䝝䝬䝗䞉䝃䝸䝮䞉䜰䝹=䜹䝷䝸䠄䝅䞁䜺䝫䞊䝹ᅾఫ䛾䝝䝗䝷䝬䜴䝖⣔䜰䝏䜵ேၟே䚸ึ௦ྲྀ⥾ᙺ䠅䛾 4 ே䚹䛔䛪䜜䜒䝅䞁䜺䝫䞊䝹ᅾఫ䛷䚸୰ᮾ䛸ᐦ᥋䛺㛵ಀ䛜䛒䜚䚸ห⾜䛾 8 ᖺ๓䛻䜹䜲䝻䛷๰ห䛥䜜䛯䛄䜰䝹䞉䝬䝘䞊䝹䛅䛾ᙳ㡪䜢ᙉ䛟ཷ䛡䛶䛔䛯䚹
⋤ᅜ䛸䝇䝹䝍䞁䛻⦡䜙䜜䛶䛔䛯䝬䝺䞊ே䛻ᑐ䛧䚸᐀ᩍ䛚䜘䜃᳜Ẹᆅᨭ㓄䛾⤒㦂䛸䛔䛖ඹ㏻ᛶ䜢䜒䛸䛻䜘䜚ᗈ䛔⠊ᅖ䛾ே䚻䜢䜎䛸䜑䜘䛖䛸䛩䜛䜒䛾䛸䛺䛳䛯䚹ṇ⤫䛺䝬䝺䞊ㄒ䜢⏝䛔䛯䛜䚸䜰䝷䝡䜰ㄒ䛾༢ㄒ䜢ከ䛟ධ䜜䛶䛔䛯䚹䝇䝬䝖䝷䛻䜒ㄞ⪅䛜䛒䜚䚸䝅䝱䜲䝣䞉䝰䝝䝬䝗䞉䝍䝠䝹䛿䝭䝘䞁䜹䝞䜴ᆅᇦ䛻ྠ⣬䜢㏦䛳䛶䛔䛯䚹

๰หྕ࡟ࡣ䝅䝱䜲䝣䞉䝰䝝䝬䝗䞉䝃䝸䝮䛾䛂ᡃ䚻䛿䝥䝷䝘䜹䞁䛷䛒䛳䛶䛣䛾ᆅ䛻ఫ䜐ே䚻䛸ྠ䛨⾑⤫䛿ᣢ䛯䛺䛔䛜䚸ᡃ䚻䛿䛣䛾ᆅ䜢♽ᅜ䛸䛧䛶ឡ䛧䚸䛭䛾ங䜢㣧䜏䚸䛭䛾⏘≀䜢ᦤ䛳䛶⾑䜔⫗䛸䛧䚸䛭䛣䛛䜙ே⏕䛾䜘䛔䜒䛾䜢ᚓ䛶䛝䛯䚹䛭䛾䛯䜑䚸ᡃ䚻䛿䛭䛾ᅵᆅ䛻䚸䛭䛧䛶䛭䛣䛻ఫ䜐Ꮚ䜙䛻㈇䛖䛸
䛣䜝䛜኱䛝䛔䛾䛷䛿䛺䛔䛛䛃䛸䛔䛖ゝⴥ䛜㍕䛳䛶䛔䜛䚹⏬ീ䛿 1906 ᖺ 7 ᭶䛾๰หྕ䛾⾲⣬䚹ྑ➃䛾ᩥᏐ䛜ษ䜜䛶ㄞ䜑䛺䛔㒊ศ䛜䛒䜛䚹࠙⩻Ꮠࠚ
Ammaba’du.

Makatiadalahtersembunyi

daripada

segalamerekayang

memerhatikan akan peredaran alam ini dengan menilik akan tarikh (perjalanan)segala mereka yang dahulu2 serta menjadikan dia satu mursyid (yang memberi
petunjuk) yang kepercayaan dan suluh yang menerangi pada segela ehwal kejadian.
Maka diketahuilah [diiktibarkan] ianya (perhimpunan kaum) ini terbagai dua.
1. Umat yang dihidup maka beramal ia dengan amalam yang memberi kebajikanbagiperhimpunannnya

pada

masa

yang

akan

datingdengantiada

memendekkan pangangan bagi ejhwal dirinya sahaja.
2. Umat yang tiada meindahkan melainkan pandangannya bagi barang yangtertentu pada dirinya dan kampung halamannya.

60
−64−

−65−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(3)al-Moenir㸦࢔࣭࣒ࣝࢽ࣮ࣝ㸧
1911 ᖺ 4 ᭶䛻䝟䝎䞁䛷๰ห䛥䜜䛯す䝇䝬䝖䝷ึ䛾䜲䝇䝷䝮ᨵ㠉ὴ䛾㐌หㄅ䚹ẖ㐌ᅵ᭙᪥Ⓨ⾜䚹䝍䜲䝖䝹䛾⌧௦⥛䜚䛿 al-Munir䚹1915 ᖺ䛻೵ห䚹
20 ୡ⣖ึ㢌䛻䝯䝑䜹䛛䜙ᖐᅜ䛧䛯 3 ே䛾䝭䝘䞁䜹䝞䜴ே䜴䝷䝬䞊䛷䛒䜛䜰䝤䝗䜳䝑䝷䞊䞉䜰䝣䝬䝗䚸䜰䝤䝗䜳䝹䡡䜹䝸䝮䡡䜰䝮䝹䝑䝷䞊䚸䝮䝝䞁䝬䝗䞉䝆䝱䝭䝹䞉䝆䝱䞁䝧䜽䛜๰ห䛻ᦠ䜟䛳䛯䚹᫬௦䛾ኚ໬䛻↷䜙䛧䛯䜲䝇䝷䝮ᩍ䛾෌ゎ㔘䛾ᚲせᛶ䜢ᙉㄪ䛧䚸䜲䝇䝷䝮ᩍ䛾᚟⯆䛻䜘䛳䛶䛣䛭㐍Ṍ䛜㐩ᡂ䛥䜜䜛䛸୺ᙇ䛧䛯䚹ᙜ᫬䚸す䝇䝬䝖䝷䛾༳ๅᡤ䛿䜸䝷䞁䝎ே䛛⳹ே䛜⤒Ⴀ䛩䜛䜒䛾䛧䛛䛺䛛䛳䛯䛜䚸䛣䛾㞧ㄅ䛿䛂䝬䝺䞊ㄒ䝆䝱䞊䝘䝸䝈䝮䛾∗䛃䛸࿧䜀䜜䛯䝇䝍䞁䞉䝬䝝䝷䝆䝱䛜タ❧䛧䛯䛂䝭䝘䞁䜹䝞䜴ୡ⏺䛾Ẹ䛃༳ๅᡤ䛷༳ๅ䛥䜜䛯䚹Ⓨ⾜㒊ᩘ䛿 1000 㒊ᮍ‶䛰䛳䛯䛜䝆䝱䝽䜔䝬䝷䝲䛻䜒ㄞ⪅䛜䛔䛯䚹⏬ീ䛿 1911 ᖺ 4 ᭶䛾๰หྕ䛾⾲⣬䚹

62
−66−

−67−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(4)Soeloeh Melajoe㸦ࢫ࣭࣒ࣝࣛࣘ㸧䝇䝬䝖䝷䛾䛂䝬䝺䞊ㄒ䝆䝱䞊䝘䝸䝈䝮䛾∗䛃䛸⛠䛥䜜䜛䝇䝍䞁䞉䝬䝝䝷䝆䝱䛜 1913 ᖺ 10 ᭶䛻䝟䝎䞁䛷๰ห䛧䛯䝬䝺䞊ㄒ㞧ㄅ䚹䝍䜲䝖䝹䛾⌧௦⥛䜚䛿 Suluh Melayu䚸ព࿡䛿䛂䝮䝷䝴䛾ⅉⅆ䛃䚹䝇䝍䞁䞉䝬䝝䝷䝆䝱䛿䚸䝇䝬䝖䝷䛷䜒䛳䛸䜒ྂ䛔䝬䝺䞊ㄒ᪂⪺䛄䝟䝸䝍䞉䜽䝏䝹䛅䠄Palita Ketjil䠅䛾⦅㞟䛺䛹䛾⤒㦂䜢⤒䛶䚸䛄䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴䛅䠄Oetoesan Melajoe䚸䝟䝎䞁Ⓨ⾜䚸䝻䞊䝬Ꮠ䚸
1911 ᖺ๰ห䠅䜢䛿䛨䜑䛸䛩䜛䝬䝺䞊ㄒ᪂⪺䞉㞧ㄅ䜢ห⾜䛧䛶䝭䝘䞁䜹䝞䜴♫఍䛾㐍Ṍ䛸ᨵ㠉䜢
㏣ồ䛧䛯䚹䝯䝑䜹䜔䜹䜲䝻䛷Ꮫ䜣䛰䜲䝇䝷䝮▱㆑ே䛜䛄䜰䝹䞉䝮䝙䞊䝹䛅䛺䛹䜢㏻䛨䛶䝭䝘䞁䜹䝞䜴♫఍䛾័⩦䛿䜲䝇䝷䝮ἲ䛻↷䜙䛧䛶୙㐺ษ䛷䛒䜛䛸ᢈุ䛧䛯䛾䛻ᑐ䛧䚸䝇䝍䞁䞉䝬䝝䝷䝆䝱䛿䝭䝘䞁䜹䝞䜴♫఍䛾ఏ⤫ⓗ䛺័⩦䛻䛾䛳䛸䛳䛯Ⓨᒎ䜢୺ᙇ䛧䛯䚹䝇䝍䞁䞉䝬䝝䝷䝆䝱䛿ዪᛶ䛾ᆅ఩ྥୖ䛻ᑾຊ䛧䛯䛣䛸䛷䜒▱䜙䜜䚸1912 ᖺ䛻䛿䝭䝘䞁䜹䝞䜴♫఍䛾ዪᛶ䜢ᑐ㇟䛻䛧䛯䛄䝇䞁䝔䜱䞁䞉䝮䝷䝴䛅䠄Soenting Melajoe䚸1912-1918䠅䜢䝟䝎䞁䛷๰ห䛧䛶䛔䜛䚹
⏬ീ䛿 1913 ᖺ 10 ᭶䛾๰หྕ䛾⾲⣬䚹

64
−68−

−69−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(5)al-Islam㸦࢔࣭ࣝ࢖ࢫ࣒ࣛ㸧䜰䝤䝗䜳䝑䝷䞊䞉䜰䝣䝬䝗䛜䜲䝇䝷䝮ྠ┕䛾䝏䝵䜽䝻䜰䝭䝜䝖⥲⿢䛸䛸䜒䛻 1916 ᖺ 7 ᭶䛻䝇䝷䝞䝲䛷๰ห䛧䛯䝬䝺䞊ㄒ㞧ㄅ䚹㒊ศⓗ䛻䝻䞊䝬Ꮠ䛜ᤄධ䛥䜜䚸䝆䝱䜴䜱䛷ㄞ䜏᭩䛝䛧䛶䛔䛯䜲䝇䝷䝮ᩍᚐ䛻䝻䞊䝬Ꮠ䜢⤂௓䛩䜛ᙺ๭䜢ᯝ䛯䛧䛯䚹䜰䝤䝗䜳䝑䝷䞊䞉䜰䝣䝬䝗䛿 1911 ᖺ䛾䛄䜰䝹䞉䝮䝙䞊䝹䛅๰ห䛻㛵䜟䛳䛯䜋䛛䚸䝅䞁䜺䝫䞊䝹䜔䜹䜲䝻䛷ห⾜䛥䜜䜛䜲䝇䝷䝮ᨵ㠉ὴ䛾㞧ㄅ䜢す䝇䝬䝖䝷䛻⤂௓䛧䛯䛣䛸䛷䜒▱䜙䜜䜛䚹⏬ീ䛿 1916 ᖺ 7 ᭶䛾๰หྕ䛾⾲⣬䚹࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺ղࠚ

࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢ ATMࠋࢪࣕ࢘࢕࡟ぢ࠼ࡿࡢࡣᐇࡣ࢔ࣛࣅ࢔ㄒࠋ㸦2007 ᖺ 8 ᭶᧜ᙳ㸧

70
−70−

−71−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(6)al-Hedayah㸦࢔࣭ࣝ࣊ࢲࣖ㸧
1923 ᖺ 6 ᭶䛻䝁䝍䝞䝹䛷๰ห䛥䜜䛯᭶หㄅ䚹Ⓨ⾜⪅䛿䜰䝣䝬䝗䞉䜲䝇䝬䜲䝹䚸⦅㞟⪅䛿䝰䝝䝬䝗䞉䜺䝄䝸䞉䝰䝝䝬䝗䞉䜰䝸䝣䜱䞁䜙䚹༳ๅ䛿䝁䝍䝞䝹䛾 Matbaah al-Arasiah ♫䚹๰ห᫬䛿ẖ
ྕ 26 䝨䞊䝆䚸ᚋ䛻ẖྕ 36 䝨䞊䝆䛻ቑຍ䚹1926 ᖺ 2 ᭶䛻೵ห䚹⾲⣬䛿䚸䜽䝷䞁䝍䞁ୖ✵䛻ᫍ䛜䛒䜚䚸䛭䛣䛛䜙䝬䝷䝲ྛᆅ䛸䝍䜲䠄䝅䝱䝮䠅䛻ග䛜ᒆ䛔䛶䛔䜛ᵝᏊ䛜ᥥ䛛䜜䛶䛔䜛䚹⏬ീ䛿 1923 ᖺ 6 ᭶䛾๰หྕ䛾⾲⣬䚹࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺ճࠚ

ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ㉁ᒇࡢ┳ᯈࠋ୰ᅜㄒࠊ࣐࣮ࣞㄒ㸦ࢪࣕ࢘࢕㸧ࠊࢱ࣑ࣝㄒࡀぢ࠼ࡿࠋ㸦2005 ᖺ 12 ᭶᧜ᙳ㸧

72
−72−

−73−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(7)Pilihan Timoer㸦ࣆࣜࣁ࣭ࣥࢸ࢕࣒࣮ࣝ; ᮾ᪉ࡢ㑅ᢥ㸧䝬䝷䝲䜔䜸䝷䞁䝎㡿ᮾ䜲䞁䝗䛛䜙䜶䝆䝥䝖䛾䜰䝈䝝䝹኱Ꮫ䛻␃Ꮫ䛧䛶䛔䛯Ꮫ⏕䛯䛱䛻䜘䜚䚸
1927 ᖺ 10 ᭶䛻䜹䜲䝻䛷๰ห䛥䜜䛯᭶หㄅ䚹䝍䜲䝖䝹䛾⌧௦⥛䜚䛿 Pilihan Timur䚹䝬䝷䝲䜔ᮾ䜲䞁䝗䛾Ꮫ⏕䛿䝯䝑䜹䛛䜙䛾ᖐ䜚䛻䜹䜲䝻䛻❧䛱ᐤ䜛⪅䛜ቑ䛘䚸1925 ᖺ䛻䛿䜰䝈䝝䝹኱Ꮫ䛷Ꮫ䜆ᮾ䜲䞁䝗ฟ㌟⪅䛿⣙ 200 ே䚸䝬䝷䝲ฟ㌟⪅䛿 80 ே䛻䛺䛳䛶䛔䛯䚹䛣䜜䜙䛾䝆䝱䜴䜱Ꮫ⏕䠄䝬䝷䝲䜔ᮾ䜲䞁䝗ฟ㌟䛾Ꮫ⏕䠅䛿஺ὶᅋయ䜢⤖ᡂ䛧䚸ᐟ⯋ᘓタ䛾㈨㔠㞟䜑䜢⾜䛳䛯䜚䚸䝬䝺䞊ㄒ㞧ㄅ䜢Ⓨ⾜䛧䛯䜚䛧䛯䚹1922 ᖺ䛻タ❧䛥䜜䛯䜰䝈䝝䝹኱Ꮫ䝆䝱䜴䜱Ꮫ⏕⚟♴༠఍䠄al-Jamiyyah al-Khairiyyah䠅䛿䚸1925 ᖺ 10 ᭶䛻䛄䜰䝈䝝䝹䛾ྕ࿧䛅䠄Seruan Azhar䠅䜢๰ห䛧䛯䚹1927 ᖺ 10 ᭶䛻䛿䛄䜰䝈䝝䝹䛾ྕ࿧䛅䛾⦅㞟⪅䛜⊂❧䛧䛶䛄ᮾ᪉䛾㑅ᢥ䛅
䠄Pilihan Timoer䠅䜢๰ห䛧䛯䚹䛄䜰䝈䝝䝹䛾ྕ࿧䛅䛿ᮾ䜲䞁䝗䛷 300 ே䚸䝬䝷䝲䛷 700 ே䛾㉎ㄞ⪅䛜䛒䜚䚸䛣䛾㞧ㄅ䛾㠉࿨ⓗ䛺ᛶ᱁䜢㆙ᡄ䛧䛯䜸䝷䞁䝎ᨻᗓ䛿 1928 ᖺ䛻䛣䛾㞧ㄅ䜢ᮾ䜲䞁䝗䛻ධ䜜䜛䛣䛸䜢⚗Ṇ䛧䛯䚹䠄䛯䛰䛧ᾏᓙ᳜Ẹᆅ䛻䛿⮬⏤䛻ᣢ䛱㎸䜎䜜䛯䚹䠅䛚䛭䜙䛟㈈ᨻୖ䛾⌮⏤䛛䜙䚸䛄䜰䝈䝝䝹䛾ྕ࿧䛅
䛿 1928 ᖺ 5 ᭶䛻೵ห䛧䛯䚹䜎䛯䚸䜸䝷䞁䝎ᨻᗓ䛜䜲䜼䝸䝇ᨻᗓ䜢㏻䛨䛶ാ䛝䛛䛡䛯⤖ᯝ䚸䜶䝆䝥䝖ᨻᗓ䛿 1928 ᖺ 4 ᭶䛻䛄ᮾ᪉䛾㑅ᢥ䛅䜢Ⓨ⾜⚗Ṇ䛻䛧䛯䚹䛣䜜௨ᚋ䚸䜰䝈䝝䝹኱Ꮫ䛾䝆䝱䜴䜱Ꮫ⏕䛯䛱䛿ᮾ䜲䞁䝗ഃ䛸䝬䝷䝲ഃ䛻ศ䛛䜜䛶άື䛩䜛䜘䛖䛻䛺䜛䚹⏬ീ䛿 1927 ᖺ 10 ᭶䛾๰หྕ䛾⾲⣬䚹

70
−74−

−75−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(8)Mastika㸦࣐ࢫࢸ࢕࢝㸧
1941 ᖺ 6 ᭶䛻䝅䞁䜺䝫䞊䝹䛷๰ห䛥䜜䛯᭶หㄅ䚹䛄䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴䛅⣬䜢Ⓨ⾜䛧䛶䛔䛯䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴♫䛜ห⾜䛧䛯䚹ᙜึ䛿䛄䝮䝇䝔䜱䜹䛅䠄Mustika䠅䛾ྡ๓䛷ห⾜䛥䜜䛶䛔䛯䛜䚸
1941 ᖺ 12 ᭶䛻ᡓத䛾䛯䜑ห⾜䛜୰Ṇ䛥䜜䚸1946 ᖺ 11 ᭶䛻ห⾜䛜෌㛤䛥䜜䛯䛸䛝䛻ྡ๓䜢䛄䝬䝇䝔䜱䜹䛅䛻ኚ䛘䚸ྕᩘ䜒 1 ྕ䛛䜙䛸䛧䛯䚹䛄䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴䛅䛾⦅㞟⪅䛷䛂䝬䝺䞊ㄒ䝆䝱䞊䝘䝸䝈䝮䛾∗䛃䛸⛠䛥䜜䜛䜰䝤䝗䜳䝹䞉䝷䝠䝮䞉䜹䝆䝱䜲䛜๰ห䛾㡢㢌䜢ྲྀ䛳䛯䚹䝬䝺䞊ே䛾ᶒ฼䜔⊂❧䛻㛵䛩䜛㆟ㄽ䜢ከ䛟ᥖ㍕䛧䛯䚹୺➹䛾䝴䝇䝣䞉䜲䝇䝝䜽䛜ᚋ䛻䝅䞁䜺䝫䞊䝹䛾ึ௦኱⤫㡿䛻䛺䛳䛯䜋䛛䚸䜽䝸䝇䞉䝬䝇䚸䝃䝬䝗䞉䝃䜲䝗䚸䜴䝇䝬䞁䞉䜰䝽䞁䛺䛹䛾ከ䛟䛾ⴭྡ䛺ᇳ➹⪅䜢㍮ฟ䛧䛯䚹1963 ᖺ䛻ゝㄒฟ∧ᒁ䠄DBP䠅䛜䝻䞊䝬Ꮠ䛻䜘䜛䝬䝺䞊ㄒ᭶หㄅ䛄䝕䝽䞁䞉䝬䝅䝱䝷䜹䝑䝖䛅䠄Dewan Masyarakat䠅䜢๰ห䛩䜛䛸䚸1967 ᖺ䚸䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴♫䛿䛄䝬䝇䝔䜱䜹䛅䜢䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䛘䚸䜎䛯䚸䝆䝱䜴䜱᪂⪺䛾䛄䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴䛅䛻ຍ䛘䛶䝻䞊䝬Ꮠ᪂⪺䛾䛄䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝬䝺䞊䝅䜰䛅䜢๰ห䛧䛯䚹
1992 ᖺ䛻䛿Ⓨ⾜㒊ᩘ䛜 6000 㒊䜎䛷ⴠ䛱㎸䜣䛰䛯䜑䚸ᘓ䛶┤䛧䛾䛯䜑 1995 ᖺ 9 ᭶䛻ᗃ㟋䞉ዿ᛹䜢୰ᚰ䛸䛩䜛ㄅ㠃ᵓᡂ䛻୍᪂䛧䛯䚹㒊ᩘ䛜 30 ୓㒊䛻ఙ䜃䚸䛭䛾ᚋ䚸ᗃ㟋䞉ዿ᛹䛺䛹䛾ወ᛹䛺ヰ䜔䝴䞊䝰䜰䜢㢟ᮦ䛸䛩䜛䝬䝺䞊ㄒ䛾᪂⪺䞉㞧ㄅ䛜⥆䚻䛸ห⾜䛥䜜䛯䚹

72
−76−

䝆䝱䜴䜱䛛䜙䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䛘䜛 10 䛾⌮⏤䛄䝬䝇䝔䜱䜹䛅䛾䝆䝱䜴䜱∧䛾᭱⤊ྕ䛸䛺䛳䛯 1967 ᖺ 1 ᭶ྕ䛻䛿䛂䝬䝇䝔䜱䜹䛿᮶᭶䜘䜚䝆䝱䜴䜱䛛䜙䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䛘䜎䛩䛃䛸䛔䛖ᩥ❶䛜ᥖ㍕䛥䜜䛯䚹せⅬ䛿௨ୗ䛾㏻䜚䚹䠍䠊 ከẸ᪘䛛䜙䛺䜛䝬䝺䞊䝅䜰䛾䛩䜉䛶䛾㝵ᒙ䛾ே䚻䛜ᐜ᫆䛻ㄞ䜑䜛䜘䛖䛻䛩䜛䛯䜑䚹䠎䠊 ᅜㄒ䠄䝬䝺䞊ㄒ䠅䛷᭩䛛䜜䛯ⱁ⾡ᩥ໬䛻㛵䛩䜛㞧ㄅ䛻䛿䝻䞊䝬Ꮠ䛷᭩䛛䜜䛯䜒䛾䛜䛒䜎䜚䛺䛔䛯䜑䚹䠏䠊 䝻䞊䝬Ꮠ䛜ㄞ䜑䛺䛔ே䛿䜋䛸䜣䛹䛔䛺䛟䛺䛳䛯䛯䜑䚹䠐䠊 እ᮶ㄒ䛾⾲グ䛿䝻䞊䝬Ꮠ䜢⏝䛔䛯᪉䛜䛖䜎䛟䛔䛟䛯䜑䚹䠑䠊 䝻䞊䝬Ꮠ䜢⏝䛔䜛䛣䛸䛷┿䛻ᅜẸⓗ䛺㞧ㄅ䛻䛺䜛䛯䜑䚹䜎䛯䚸䝬䝺䞊䝅䜰䚸䜲䞁䝗䝛䝅䜰䚸䝣䜱䝸䝢䞁䛻䛚䛡䜛ㄞ䜏≀䛻䜒䛺䜛䚹䛒䜟䛫䛶䚸䝬䝺䞊ே௨እ䛛䜙䜒ᐤ✏䜔ពぢ䛜㡬ᡝ䛷䛝䜛䛯䜑䚹䠒䠊 ᅜẸ䛾฼┈䛾䛯䜑䚹䠓䠊 䝻䞊䝬Ꮠ䜢⏝䛔䜛䛣䛸䛷ㄞ⪅䜢䝬䝺䞊ே䛰䛡䛷䛺䛟௚䛾Ẹ᪘䛻䜒ᣑ኱䛷䛝䜛䛯䜑䚹䠔䠊 䝬䝺䞊ே䛸௚䛾Ẹ᪘䛾㛫䛷సရ䛾஺ὶ䛜ྍ⬟䛻䛺䜚䚸䝬䝺䞊䝅䜰ᅜẸ䛾⢭⚄䜢ᾰ㣴䛩䜛䛣䛸䛻ᐤ୚䛧䛖䜛䛯䜑䚹䠕䠊 ㄞ⪅䛜ቑ䛘䜛䛯䜑䚹䠍䠌䠊䝬䝺䞊䝅䜰ᅜ⡠䜢ྲྀ䛳䛯እᅜே䠄䛒䜛䛔䛿䛣䜜䛛䜙ྲྀ䜛እᅜே䠅䛻ᑐ䛧䛶ᅜㄒ䛚䜘䜃䝬䝺䞊ே䛾౯್ほ䜢ఏ䛘䜛䛾䛻ᙺ❧䛴䛯䜑䚹ෆᐜ䛜㔜」䛧䛶䛔䜛㡯┠䜒䛒䜛䛜䚸䛣䛣䛛䜙䛿䚸䝻䞊䝬Ꮠ䛻䛩䜜䜀ㄞ⪅ᒙ䛜ᣑ኱䛧䛶㞧ㄅ䛾኎䜜⾜䛝䛜䜘䛟䛺䜛䛸䛔䛖ィ⟬䛻ຍ䛘䛶䚸ᅜෆ䠄୺䛻䝬䝷䝲ෆ䠅䛾Ẹ᪘㛫䛾஺ὶ䞉㐃⤡䛾ಁ㐍䛾䛯䜑䛻䛺䜛䛧䚸䛥䜙䛻䜲䞁䝗䝛䝅䜰䜔䝣䜱䝸䝢䞁䛺䛹㏆㞄䛾䝬䝺䞊ㄒㄞ⪅䛸䛾஺ὶ䞉㐃⤡䛾ಁ㐍䜒ᮇᚅ䛥䜜䛶䛔䛯䛣䛸䛜ㄞ䜏ྲྀ䜜䜛䚹ḟ䝨䞊䝆௨㝆䛾⏬ീ䛿 1967 ᖺ 1 ᭶ྕ䛾䛂䝬䝇䝔䜱䜹䛿᮶᭶䜘䜚䝆䝱䜴䜱䛛䜙䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䛘䜎䛩䛃䛾ᥖ㍕グ஦䚹䠄ᒣᮏ༤அ䠅

73
−77−

−78−

−79−

࠙⩻Ꮠࠚ
Mastika akan Diterbitkan dengan Huruf Rumi Bulan Depan
Pihak penerbit dan pencetak Mastika telah mengambil keputusan akanmenerbitkan Mastika dengan huruf Rumi mulai bulan depan.
Tindakan ini diambil, setelah dipertimbangkan semasaknya2, dengan
menyimpulkan alasan2 seperti berikut:
1. Mastika dicetak dengan huruf Rumi, supaya kesemua lapisan penduduk di
Malaysia berbilang bangsa itu, boleh membaca Mastika dengan senangnya,
lebih2 lagi negara kita telah mengakui dan mamakai bahasa kebangsaan
dalam tulisan Rumi dalam tahun ini juga.
2.

Ramai kakitangan kerajaan yang sedang mempelajari bahasa kebangsaan dan
digalakkan membaca majalah dalam bahasa kebangsaan, malangnya tidak
berapa buah majalah kesenian dan kebudayaan yang bertulisan Rumi dalambahasa kebangsaan.

Kalau Mastika diterbitkan dalam tulisan Rumi,

dapatlah majalah ini jadi bacaan mereka itu pula.
3.

Jenerasi sekarang yang tak boleh membaca huruf Rumi itu, atau sengaja
enggan berhuruf Rumi itu, sudah hampir lenyap.

Seluruh peminat2 dan

pembaca2 sekarang sudah tau dan cekap --- pandai, menulis dan membaca
huruf Rumi.
4.

Huruf Rumi mudah dibaca, lebih mudah dari huruf Jawi.

Ejaan bahasa2

asing sangat lebih tepat kalau ditulis dengan huruf Rumi.
5.

Dengan tulisan Rumi, Mastika akan benar2 menjadi bacaan kebangsaan
Malaysia dan harus juga menjadi bacaan seluruh Persekutuan Malaysia,
Indonesia dan Filipina.

Dengan itu juga Mastika akan mempunyai peluangyang lebih banyak untuk menerima sumbangan2 rencana dan pendapat2 para
pembaca yang bukan Melayu yang tidak kurang juga faedahnya.
6.

Walau bagaimanapun tidak dapat dinafikan, bahwa ada sebahagian darigolongan pembaca2 Melayu yang kurang cekap dengan tulisan Rumi itu, akan
menghadapi sedikit kesulitan, --- tetapi sedikit benar bilangannya.

Untukfaedah kebangsaan dan juga untuk menjadi “gelanggang kesusasteraan
kebangsaan”, --- ada baiknya Mastika diterbitkan dalam huruf Rumi.
7.

Majalah Mastika adalah salah satu majalah yang bermutu di Malaysia ini.
Majalah kebudayaan, kesenian dan kesusasteraan ini, dapat diperluaskan lagi,
76−80−

akan bacaan dan peredarannya di kalangan bangsa Melayu dan bangsa asing,jika dicetak dalam huruf Rumi, pembacanya tidaklah terbatas kepada orang2
Melayu yang pandai membaca tulisan Jawi saja yang jumlahnya hanya kecil
saja, kalau dibandingkan dengan pembaca2 tulisan Rumi.
8.

Bangsa2 lain dapat pula mengikuti karya penulis2 kita dan penulis2 bangsa
lain pun munkin dapat memberi sumbangan karyanya untuk makanan jiwa
bangsa Malaysia bersama2.

9.

Dengan penukaran Mastika dari Jawi ke Rumi, jumlah pembacanya akanbertambah banyak, sebab lebih banyak penduduk Malaysia yang fahammembaca huruf Rumi daripada huruf Jawi.

10.

Kalau Mastika dicetak dengan huruf Rumi, menjadilah “dia” bacaan umum
dan Mastika juga dapat membimbing dan meluaskan pengajaran bahasa
kebangsaan dan memperkenalkan nilai kebudayaan Melayu untuk di luangan
dan tatapan bangsa asing yang telah menjadi warganegara Malaysia ataupun
yang belum, sesuai dengan cita2 kerajaan hendak membangunkan satu
rupabangsa, satu bahasa dan satu kebudayaan yang tulin, sesuai dengan
keperibadian bangsa.
Dan dengan hal ini berartilah bahwa lahir satu tenaga yang dinamika

dalam usaha memperluas dan memperkembang serta mempertinggikan taraf
bahasa dan kebudayaan bangsa di seluruh Malaysia.
Berhubung dengan hal2 yang tersebut di atas, kami berpendapat sudah
tibalah masanya “Mastika” terbit dalam huruf Rumi, setimpal menurut kehendak
zaman dan sesuai dengan kehendak masyarakat.
Mulai dari bulan Februari yang akan dating, “Mastika” akan keluar
dengan huruf rumi.
Penerbit Mastika

77
−81−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(9)Dian㸦ࢹ࢕࢔ࣥ㸧
1961 ᖺ䛻䜽䝷䞁䝍䞁ᕞ䝁䝍䝞䝹䛷๰ห䛥䜜䛯᭶หㄅ䚹Ⓨ⾜⪅䛿䝁䝍䝞䝹ᅾఫ䛾䝴䝇䝣䞉䝄䜻䞉䝲䝁䝤䚹1984 ᖺ䛻೵ห䚹䝴䝇䝣䞉䝄䜻䞉䝲䝁䝤䛿䜽䝷䞁䝍䞁⏕䜎䜜䛾䜴䝷䝬䞊䚹1928 ᖺ䛻⏕䜎䜜䚸ᗂᑡ䛾䛣䜝䛿∗䛻䜲䝇䝷䝮ᩍ䜢Ꮫ䜃䚸ᚋ䛻䜰䝈䝝䝹኱Ꮫ䛷Ꮫ䜆䚹1955 ᖺ䛻ᖐᅜ䛧䛶䚸䝁䝍䝞䝹䛷䝥䝇䝍䜹䞉䝕䜱䜰䞁䞉䝥䝺䝇♫䜢タ❧䚹䜰䝷䝡䜰ㄒ䛻ඃ䜜䚸䜰䝷䝡䜰ㄒ䛾ᩥ⊩䜢ከ䛟䝬䝺䞊ㄒ䛻⩻ヂ䛧䛶⤂௓䛧䛯䚹
1920 ᖺ௦䛻๰ห䛥䜜௒᪥䜒Ⓨ⾜䛜⥆䛟䛄䝥䜺䝋䛅䠄Pengasoh䠅䛾⦅㞟⪅䜒ົ䜑䛯䚹䝴䝇䝣䞉䝄䜻䛿 1999 ᖺ 1 ᭶䛻Ṛཤ䚹࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺մࠚ

࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢࢩࣙࢵࣆࣥࢢࢭࣥࢱ࣮࡟࠶ࡿ┳ᯈࠋࢪࣕ࢘࢕࡟ぢ࠼ࡿࡀᐇࡣ࣮࣐ࣟ
Ꮠࠋ㸦2005 ᖺ 12 ᭶᧜ᙳ㸧

82
−82−

䝻䞊䝬Ꮠ䛾䜘䛖䛻ㄞ䜏᭩䛝䛷䛝䜛䝆䝱䜴䜱⥛䜚䛾ᥦ᱌䛄䝕䜱䜰䞁䛅䛿䝆䝱䜴䜱䛷Ⓨ⾜䛥䜜䛶䛔䛯䛜䚸1970 ᖺ 8 ᭶ྕ䛛䜙䝆䝱䜴䜱∧䛸䝻䞊䝬Ꮠ∧䜢䛭䜜䛮䜜Ⓨ⾜䛩䜛䜘䛖䛻䛺䜚䚸1975 ᖺ䜎䛷䛻䝆䝱䜴䜱∧䜢೵ห䛧䛶䝻䞊䝬Ꮠ∧䛻୍ᮏ໬䛧䛯䚹ྠ䛨䛣䜝䚸䛄䝬䝇䝔䜱䜹䛅䛜 1967 ᖺ 2 ᭶䛻䝆䝱䜴䜱䛛䜙䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䛘䛶䛚䜚䚸ᙜ᫬䛾䝬䝺䞊ㄒ㞧ㄅ䛷䜒䜘䛟▱䜙䜜䛶䛔䛯䛣䛾 2 ㄅ䛜䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䜟䛳䛯䛣䛸䜢ཷ䛡䚸1960 ᖺ௦ᮎ䜎䛷䛻䜋䛸䜣䛹䛾䝬䝺䞊ㄒ㞧ㄅ䛿䝻䞊䝬Ꮠ䛻䜘䜛ห⾜䛸䛺䛳䛯䚹䠄䜋䜌၏୍䛾౛እ䛜䚸1950 ᖺ䛾๰ห䛛䜙 1969 ᖺ䛾೵ห䜎䛷୍㈏䛧䛶䝆䝱䜴䜱䜢౑䛔⥆䛡䛯䛄䜹䝷䝮䛅䛰䛳䛯䚹䠅䛄䝕䜱䜰䞁䛅䛿䚸䝆䝱䜴䜱䛛䜙䝻䞊䝬Ꮠ䛻ษ䜚᭰䛘䜛๓䛻䚸䛂䝕䜱䜰䞁⥛䜚䛃䛸࿧䜀䜜䜛䝆䝱䜴䜱䛾⥛䜚Ꮠἲ䜢ᥦ᱌䛧䛯䚹䛄䝕䜱䜰䞁䛅䛿 1970 ᖺ䛾➨ 30 ྕ䛷䚸䝆䝱䜴䜱䛿♫఍䛜Ⓨᒎ䜢㐙䛢䛶䛔䜛⌧௦䛻㐺䛧䛶䛔䛺䛔䛸䛾ホ౯䛜䛒䜛䛜䚸䛭䜜䛿䝆䝱䜴䜱䛾ㄞ䜏᭩䛝䛾య⣔䛜ᩚ䛘䜙䜜䛶䛔䛺䛔䛯䜑䛷䛒䜛䛸䛧䚸䛭䛾ゎỴ䛾䛯䜑䛻㡢㡩䛻䛧䛯䛜䛖⥛䜚᪉䜢ᥦ᱌䛧䛯䚹䛭䛣䛷䛿䚸䜰䝷䝡䜰ㄒ㉳※䛾༢ㄒ䜢㝖䛝䚸ᚑ᮶䛾័⏝⥛䜚䛻䜒䛩䜉䛶ẕ㡢䜢ධ䜜䛶⾲グ䛩䜛䛣䛸䛸䚸ᩥᏐ䛾ୖ䛻ᑠ䛥䛺୸䜢䛴䛡䜛䛣䛸䛷 i 䛸 e 䛾༊ู䜔 u 䛸 o 䛾༊ู䜢䛴䛡䜛䛣䛸䛜ᥦ᱌䛥䜜䛯䚹䛧䛛䛧䚸䛣䛾⥛䜚᪉䛿ከ䛟䛾ே䛜័䜜ぶ䛧䜣䛰⾲グ䛸ⴭ䛧䛟䛛䛡㞳䜜䛶䛔䛯䛯䜑䛻䝬䝺䞊ேㄞ⪅䛾᢬ᢠ䛜኱䛝䛟䚸䛄䝕䜱䜰䞁䛅௨እ䛷౑䜟䜜䜛䛣䛸䛿䜋䛸䜣䛹䛺䛛䛳䛯䚹1973 ᖺ䛾➨ 57ྕ䛷䛿ಟṇ∧䛜ᥦ᱌䛥䜜䛯䛜䚸䛒䜎䜚ཷ䛡ධ䜜䜙䜜䛪䚸1975 ᖺ䜎䛷䛻䛄䝕䜱䜰䞁䛅䛾䝆䝱䜴䜱∧䛿೵ห䛸䛺䛳䛯䚹
ḟ䝨䞊䝆௨㝆䛾⏬ീ䛿 1970 ᖺ 1 ᭶ྕ䛾䛂㡢㡩䛻ᇶ䛵䛟䝆䝱䜴䜱⥛䜚䜢䛃䛾グ஦䚹せ⣙䛿ḟ䛾㏻䜚䚹䛂1969 ᖺ 5 ᭶ 13 ᪥஦௳䛾ᚋ䚸ྛ᪉㠃䛿㐺ษ䛺ᑐᛂ䜢ヨ䜏䛶䛔䜛䚹ᩍ⫱┬䜒䛭䛾䜂䛸䛴䚹Ꮫᰯ䛷䛾ᩍᤵゝㄒ䛜䝬䝺䞊䝅䜰ㄒ䛻䛥䜜䚸᐀ᩍ⛉┠䛾ᩍ䛘᪉䛜᳨ウ䛥䜜䚸᮶ᖺ䛛䜙䛿䝆䝱䜴䜱䛜Ꮫᰯ䛷෌䜃ᩍ䛘䜙䜜䜛䜘䛖䛻䛺䛳䛯䚹ᩍ⫱┬䛾䛣䛾ヨ䜏䛻䜘䛳䛶䚸䛥䜎䛦䜎䛺Ẹ᪘䛜䛔䜛♫఍䛾୰䛷䝬䝺䞊Ẹ᪘䛾୺ᶒ䛜䜎䛩䜎䛩ᙉ䜑䜙䜜䜛䛣䛸䛰䜝䛖䚹䛧䛛䛧䚸䝆䝱䜴䜱䛿ㄞ䜏᭩䛝䛾䛯䜑䛾䝅䝇䝔䝮䛜ᩚ䛘䜙䜜䛶䛔䛺䛔䛯䜑䛻⌧௦䛻㐺䛧䛶䛔䛺䛔䛸ぢ䜙䜜䛶䛔䜛䚹ᡃ䚻䛿㡢㡩䛻ᚑ䛖⥛䜚䜢ᥦ᱌䛩䜛䚹䝆䝱䜴䜱䛾ㄞ䜏᭩䛝䛾ၥ㢟䛿䛣䜜䛻䜘䛳䛶䛾䜏ゎỴ䛷䛝䜛䚹
wau 䛿 u 䛸 o 䛾 2 䛴䛾㡢䜢ᣢ䛳䛶䛔䜛䛜䚸o 䛾䛸䛝䛿ᩥᏐ䛾ୖ䛻ᑠ䛥䛺୸䜢䛴䛡䛶༊ู䛩䜛䚹ya 䛻䛴䛔䛶䜒䚸e 䛾䛸䛝䛿ୖ䛻ᑠ䛥䛺୸䜢䛴䛡䛶༊ู䛩䜛䚹䛃䠄ᒣᮏ༤அ䠅

83
−83−

−84−

−85−

࠙⩻Ꮠࠚ
Tulisan Jawi dengan Sistem Fonetik
Di antara banyak2 usaha baru selepas 13 Mei yang bersifat nasional, tanpa
memperkecilkan usaha2 Kementerian2 lain2, usaha dari pihak Kementerian
Pelajaranlah yang benar2 nampaknya melapangkan dada kita.

Penggunaanbahasa Malaysia sebagai bahasa pengantar di sekolah2 telah mula dipolitikkan
secara tegas.

Cara penyampaian pelajaran agama di sekolah2 akan diubah dan

diperbaiki secepat munkin.

Kemudian akhirnya sekali ialah tulisan Jawi telah

diputuskan akan diajarkan semula dalam semua sekolah2 di Malaysia pada tahun
depan, yang mana kita menjangka dalam tempoh yang singkat kelak tulisan Jawi
ini sekurangnya2 akan dapat mempertahankan kedudukannya sebagai tulisan kitayang tradisional dan berdaulat.

Di samping ini kita percaya bahwa sikap

Kementerian Pelajaran yang begitu tegas dan berani di dalam soal2 ini adalah
semakin meyakinkan bangsa Melayu terhadap kedaulatan mereka di tengah2
masyarakat yang berbilang bangsa ini.
Perlunya pengetahuan tentang tulisan Jawi ini sama ada bagi bangsa
Melayu dan bukan Melayu yang menjadi rakyat negeri ini dapat dikesan dari kata2
Dato’ Menteri Pelajaran yang berbunyi “Adalah penting bagi pelajar2 Malaysia
boleh membaca dan menulis tulisan ini (tulisan Jawi) agar mereka dapat
memahami kebudayaan mereka lebih(p.2)
baik lagi, kerana kebudayaan dan adat rasmi Malaysia telah dirakamkan dalamtulisan Jawi”.

Kemudian tentang pantungnya dari segi keagamaan, Dato’ Menteri

Pelajaran juga telah menegaskan “Pada pendapat saya tulisan Jawi memang
penting kepada penuntut2 Melayu yang menganut agama Islam.

Kalau tidak

bagaimana mereka akan dapat menghargai kandungan al-Quran yang ditulis
dalam tulisan Jawi?”
Tetapi masalah besar yang pasti timbul dari soal pengajaran tulisan Jawi
ini ialah tentang ejaannya.

Ini adalah suatu perkara yang tidak dapat dielakkan

terutama, kerana sehingga kini pun kita tiada mempunyai sesuatu kaedah modan
yang boleh dijadikan sebagai asas yang praktikal sama ada untuk menulis atau
membacanya.

Kerana ketiadaan kaedah modan inilah menyebabkan tulisan Jawi

telah dianggap payah oleh kebanyakan orang, malah dianggap tidak praktikal
82−86−pada zaman modan serba maju ini!
Nampaknya hal ini telah disedari juga oleh pihak yang berkenaan yangtelah pun menyatakan akan berusaha untuk mengadakan suatu cara penulisan
Jawi yang mudah dan senang dipelajari.

Di dalam perkara ini, pihak kami

dengan penuh rasa sukacita ingin membentangkan suatu syor dan beberapa contoh
sekira2 boleh dijadikan sebagai asas untuk membentuk suatu kaedah baru dan
tetap bagi tulisan Jawi.
Suatu cara yang baik untuk mengeja dengan huruf2 Jawi yang mudah pula
dapat dibaca ialah dengan menggunakan kaedah menurut system fonetik.

Hanya

dengan kaedah ini saja banyak kesulitan2 mengenai penulisan dan pembacaan
Jawi dipercayai dapat diatasi, walaupun kaedah ini memerlukan beberapa
penambahan huruf2 di samping penambahan2 lain ke atas beberapa huruf juga.
Di samping itu diadakan juga beberapa pengecualian terhadap perkataan2 yangsudah begitu lumrah ejaannya mengikut kaedah yang biasa itu, umpamanya:(p.3)
perkataan sa-hingga dieja ‘sehingga’, sa-lama dieja ‘selama’, guna dieja ‘guna’,putus dieja ‘putus’, pandai dieja ‘pandai’, beliau dieja ‘beliau’, cadangan dieja‘cadangan’.

Sementara kata2 yang lumrah digunakan dengan ejaan lama yangdikecualikan dari system ini ialah umpamanya: ini, itu, kalau, jikalau, pada,
kepada, saja, rasa, saya, kita, juga, dan beberapa perkataan yang lain kagi,
terserahlah kepada ahli2 bahasa menentukan batas pengecualian itu.
Ejaan mengikut sistem ini juga akan dapat membedakan di antara bunyi
bokal ‘wau’ o dan bokal ‘alif ’ u pada suku kata akhir bagi setengah2 perkataan
umpamanya menurut ejaan lama musoh ialah ‘musuh’ dan susah ialah ‘susah’,sedangkan menurut kaedah sistem fonetik ini musoh dieja ‘musuh’.

Sementara

perkataan ‘susah’ itu dibiarkan ejaannya menurut kaedah lama yamg mana kita
dapati kebanyakan suku kata akhir yang terjadi daripada dua huruf konsonanyang bunyinya ke atas mati tidak memerlukan huruf bokal ‘alif ’ seperti ikan,
makan, geram, salah, kerat, akas dan sebagainya.
Suatu kekeliruan lagi ialah tentang penggunaan bokal ‘wau’ yangempunyai dua fungsi iaitu bokal u dan bikal o, dan penggunaan bokal ‘ya’ yang juga
mempunyai dua fungsi iaitu bokal e dan bokal I, umpamanya di dalam perkataan
burong dan borong Jawinya ialah ‘burung’, dan perkataan2 titek dan tetek Jawinya
83−87−

ialah ‘titik’, tanpa perbedaan apa2.

Untuk mengatasi kekeliruan ini, di sini

nampaknya patutlah diadakan suatu penambahan ke atas kedua2 bokal ‘wau’ dan‘ya’ itu.

Umpamanya ditambah suatu o kecil ke atas kedua2 ‘wau’ dan ‘ya’ itu

apabila masing2 menjadikan fungsi bokal o dan bokal e.

Perkataan ‘burung’borong ditambah o kecil di atas kedua2 bokal ‘wau’, dan ‘burong’ burong(p.4)
ditambah o kecil di atas bokal ‘wau’ yang kedua.

Begitu juga perkataan ‘titik’ titek

dilefazkan tambahan o kecil di atas ‘ya’ yang kedua, dan perkataan ‘titik’ tetek
ditambah o kecil di atas kedua2 bikal ‘ya’.
Begitu juga penambahan bokal ‘alif ’ adalah perlu bagi ejaan kata2 terbitanyang berasal dari kata2 dasar yang berakhir dengan bokal ‘ya’ umpama kata ‘mani’dieja ‘kematian’, ‘menteri’ dieja ‘kementerian’, ‘kali’ dieja ‘kalian’, ‘kecuali’ dieja‘pengecualian’ dan sebagainya.

Ini dapat pula membedakannya dari kata2 yangsuku kata akhiran terbentuk dari ‘in’ umpama ‘tulin’, ‘makin’, ‘kelaparin’ dan lain2.
Ini hanyalah sebahagian daripada contoh2 yang diharap pendapat
perhatian dari pihak yang berkenaan di dalam usaha untuk membentuk suatu
kaedah yang tetap dan mudah bagi penulisan Jawi.

Untuk menuju ke arah ini,kita hendaknya janganlah begitu menitikberatkan tentang soal ekonomi huruf2
dan juga tentang soal perbelanjaan yang mesti ditanggung untuk mengadakan
huruf2 Jawi yang ada tambahannya.

Yang perlu bagi kita ialah menghidupkan

serta menyebarkan penggunaan tulisan yang merupakan sebahagian darikebudayaan kita sehingga ianya berada semula dimercu kecemerlangannya yanglampau itu.
Selain dari itu kita juga suka mengesyorkan agar pihak yang berkenaan
segara menganjurkan suatu kongres terbuka dihadiri oleh semua golongan ahlibahasa dan orang perseorangan yang berminat di dalam perkara ini untuk
membentang dan membincangkan kertas2 kerja mengenainya agar dapat
dirumuskan suatu kaedah tulisan Jawi yang sistematik serta diresmikan
penggunaannya.

Dengan itu apabila menjelang tahun 1971 kelak, tulisan Jawi

dengan system ejaan baru yang mudah dipelajari dan dibaca itu dapat diajarkan di
semua sekolah2.
--- Mohd. Lebib

84
−88−

፹యูࡢࢪࣕ࢘࢕⥛ࡾࡢኚ㑄
ㄅྡ

ᖺ 

ada

pada

ini

jika

maka

bahasa

Za'ba

1941

Qalam

1965

Mastika

1967

Dian

1973

Utusan Melayu

1992

DBP

1996

Pengasoh

2001

Jawi Baru

2002

Ω΍
Ω΍
Ω΍
΍Ω΍
Ω΍
Ω΍
Ω΍
Ω΍

Ωϓ
Ωϓ
Ωϓ
΍ΩΎϓ
Ωϓ
Ωϓ
Ωϓ
Ωϓ

ϥϳ΍
ϥϳ΍
ϥϳ΍
ϲϧϳ΍
ϥϳ΍
ϥϳ΍
ϥϳ΍
ϥϳ΍

̮Ο
̮Ο
̮Ο
Ύ̰ϳΟ
̮Ο
̮Ο
̮Ο

̮ϣ
̮ϣ
̮ϣ
Ύ̯Ύϣ
̮ϣ
̮ϣ
̮ϣ

αΎϬΑ
αΎϬΑ
αΎϬΑ
ΎγΎϫΎΑ
αΎϬΑ
αΎϬΑ

ㄅྡ

ᖺ  CuCuC

-ai

-au

seperti

untuk

usaha

Za'ba

1941

Qalam

1965

Mastika

1967

Dian

1973

Utusan Melayu

1992

DBP

1996

Pengasoh

2001

Jawi Baru

2002

ϲϣ΍έ
ϲϣ΍έ
ϲϣ΍έ
ϱΎϣ΍έ
ϲϣ΍έ
ϱΎϣ΍έ
ϲϣ΍έ
ϱΎϣ΍έ

ϭΗ΍
ϭΗ΍
ϭΗ΍
ϭΎΗ΍
ϭΎΗ΍
ϭΗ΍
ϭΎΗ΍

Εέϔγ
Εέϔγ
Εέϔγ
ϲΗέϔγ
Εέϔγ
ϲΗέϔγ

ϕϭΗϧ΍
ϕϭΗϧ΍
ϕϭΗϧ΍
ϕϭΗϧϭ΍
ϕϭΗϧ΍ϕϭΗϧϭ΍

ΎϬγϭ΍
ΎϬγϭ΍
ΎϬγϭ΍
ΎϫΎγϭ΍
ΎϬγϭ΍
ΎϬγϭ΍
ΎϬγϭ΍
ΎϫΎγϭ΍

ㄅྡᖺ  manusia

agama/

masya-

ugama

rakat

mesjid

insaf

Islam

Za'ba

1941

Qalam

1965

Mastika

1967

Dian

1973

Utusan Melayu

1992

DBP

1996

Pengasoh

2001

Jawi Baru

2002

ϡΎ̳΍
ϡΎ̳΍
ϡΎ̳΍
ΎϣΎ̳ϭ΍
ϡΎ̳΍
ϡΎ̳΍
ϡΎ̳΍

Δ̯έΎηϣ
Δ̯έΎηϣ
Δ̯έΎηϣ
Δ̯΍έΎηϣ
Δ̯έΎηϣ
Δ̯έΎηϣ
Δ̯έΎηϣ

ΩΟγϣ
ΩΟγϣ
ΩΟγϣ
ΩΟγϣ
ΩΟγϣ
ΩϳΟγϣ

ϑΎλϧ΍
ϑΎλϧ΍
ϑΎλϧ΍
ϑΎλϧ΍
ϑΎλϧ΍

ϡϼγ΍
ϡϼγ΍
ϡϼγ΍
ϡϼγ΍
ϡϼγ΍
ϡϼγ΍

ϕΩϭΩ
ϕΩϭΩ
ϩϭΟϭΗ
ϩϭγϭϣ
ϕΩϭΩ
ϩϭΟϭΗ
ϩϭΟϭΗ
ϩϭΑϭΗ

ϲγϧ΄ϣ
ϲγϧ΄ϣ
ϲγϧ΄ϣ
Ύϳγϭϧ΄ϣ
ϲγϧΎϣ
ϲγϧ΄ϣ

85

−89−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(10)Utusan Kiblat㸦࢘ࢺࢗࢧ࣭ࣥ࢟ࣈࣛ㸧
1971 ᖺ䛛䜙 1991 ᖺ䜎䛷䜴䝖䜳䝃䞁䞉䝮䝷䝴♫䛻䜘䜚ห⾜䛥䜜䛶䛔䛯䝆䝱䜴䜱㞧ㄅ䚹⏬ീ䛿 1991 ᖺ䛻ห⾜䛥䜜䛯ྕ䛾┠ḟ䚹࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺յࠚ

࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢ࣌ࢼࣥ࡟࠶ࡿኳᩥྎ㸦2008 ᖺ 9 ᭶᧜ᙳ㸧

90
−90−

−91−

ࢪࣕ࢘࢕㈨ᩱ⤂௓(11)Cahaya Nusantara㸦ࢳࣕࣁ࣭ࣖࢾࢧࣥࢱࣛ; ࢾࢧࣥࢱࣛࡢ㍤ࡁ㸧
2006 ᖺ䛻䝆䝱䜹䝹䝍䛷๰ห䛥䜜䛯᭶ห䛾䝍䝤䝻䜲䝗ㄅ䚹䛂䜲䞁䝗䝛䝅䜰⊂❧ᚋ䛾ึ䛾䝆䝱䜴䜱ᐃᮇห⾜≀䛃䛸䛔䛖ゐ䜜㎸䜏䛷๰ห䛥䜜䛯䚹䝆䝱䝽ᓥ䛾䜲䝇䝷䝮ᐤᐟሿ䛺䛹䛷Ꮫ䜆䜰䝷䝡䜰ᚿྥ䛾䜲䞁䝗䝛䝅䜰ே㟷ᖺᒙ䛻ᑐ䛧䛶䝆䝱䜴䜱
䜢㏻䛨䛶䜲䝇䝷䝮௨እ䛾ୡ⏺䛾≧ἣ䜔ᮾ༡䜰䝆䜰ᅛ᭷䛾ᩥ໬䞉♫఍䛻䛴䛔䛶ఏ䛘䜛䛣䛸䛜ᮇᚅ䛥䜜䛶䛔䛯䚹2007 ᖺ䛻೵ห䚹⏬ീ䛿 2006 ᖺ 12 ᭶䛾๰ห‽ഛྕ䛾ᢞ᭩ḍ䚹䜲䞁䝗䝛䝅䜰䛷䛿䝆䝱䜴䜱䜢䛂䜰䝷䝡䜰ᩥᏐ䝬䝺䞊ㄒ䛃䛺䛹䛸࿧䜣䛷䛂䝆䝱䜴䜱䛃䛸䛿࿧䜀䛺䛔䛣䛸䛜ከ䛔䛜䚸䛄䝏䝱䝝䝲䞉䝚䝃䞁䝍䝷䛅䛷䛿䛂䝆䝱䜴䜱䛃䛸䛔䛖࿧䜃᪉䜒䛥䜜䛶䛔䛯䚹࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺նࠚ

࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔࣭࢔ࢳ࢙ᕞࡢ║㙾ᗑ㸦2005 ᖺ 8 ᭶᧜ᙳ㸧

92
−92−

93
−93−

࠙⩻Ꮠࠚ
Saya suka menulis surat dengan huruf Jawi
Saya sangat tertarik mendegar rencana penerbitan tabloid Cahaya
Nusantara. Terlebih karena tabloid ini bakal menjadi media pertama di Indonesia
yang menggunakan huruf Arab Jawi. Artinya, akan ada banyak masyarakat dinegara ini yang bias mendapatkan sarana lebih besar untuk belajar membaca
huruf Arab Jawi pada khususnya huruf Arab pada umumnya. Alhamdulillah,secara peribadi saya bias membaca huruf Arab Jawi ini. Bahkan saya masih suka
melakukan rurat-menyurat dengan menggunakan huruf ini. Harapan saya, media
ini bias terus berkembang seperti yang dicita-citakan para pengelolanya. Wassalam
alaikum wa rahumatullahi wa barakatuh
Dede PTT (artis)
Lama-lama lancer membacanya
Saya merasa senang mendengar berita bakal terbitnya tabloid Cahaya
Nusantara. Terutama karena tabloid ini memakai huruf Arab Jawi. Ini sangat
sesuai dengan keinginan hati kecil saya sejak lama. Iaitu agar kita selalu dapat
mempertahankan budaya yang kita mlki.
Arab Jawi adalah buah budaya bangsa. Ini harus dijaga dan dilastarikan.
Kerena ktrpurkan suatu bangsa akan dimulai dari keterupurukan budayanya.
Kalau huruf Latin yang bukan budaya kita saja bias berkembang mengapa Arab
Melayu tidak berkembang. Jangan sampai kita ketinggalan oleh negara Malaysia
dan negara negara lain di Asia Tenggara. Karena di negara negara itu, kita bias
dengan mudah menemukan artikel dalam bentuk tulisan Arab Jawi.
Untuk pertama kali, sebagian pembaca memakan akan mengalami
kesulitan. Kalau mereka sudah terbiasa membaca, maka semuanya akan lancer
seperti huruf Romawi saja. Jadi ini hanya butuh sedikit waktu dan kesabaran.
Saya masih ingat pada tahun 1920an, sewaktu saya masih kecil. Saat itu sering
melihat orang logam yang penulisannya memakai Arab Jawi. Bahkan sewaktu
munduk di pesantren, saya selalu menulis surat untuk orangtua saya dengan
menggunakan huruf Arab Jawi, karena mereka memang lebih mengetahui Arab
Jawi disbanding huruf Latin.
94

−94−

Alhaj Kyai Mustafa Yakub (ahli hadith)Mengembangkan kejayaan budaya Indonesia
Assalam alaikum wa rahumatullahi wa barakatuh
Saya sampaikan selamat atas terbitnya tabloid Cahaya Nusantara. Sayasalutdengancita-citayangdiambanseluruhawak

tabloid

ini.

Iaitu

mengembalikan kejayaan salah satu budaya sejajar dengan bentuk kebudayaan
yang lain. Jujur, secara peribadi saya merasa heran dengan keberanian yangdiambil oleh pengelola tabloid ini.
Menurut saya, huruf Arab Jawi atau yang biasa kami sebut dengan istilah
huruf pegon kurang begitu memasyarakat. Ia hanya banyak dipergunakan dipesantren-pesantren slp. Oleh karena itu, saya hanya bias mendoakan semoga
seluruh awak redaksi senantiasa diberi kekuatan dalam memcapai cita-cita yangdiharapkan. Yang pasti semua yang dikerjakan ini memerlukan pengorbanan dan
kerja keras yang tidak sedikit.
Wassalam alaikum wa rahumatullahi wa barakatuh
Alhaj Muhammad Najib Nakhrawi
Pekalongan

95
−95−

ཧ⪃ᩥ⊩
Abdul Aziz Mat Ton. 䠄ed.䠅. 2006. Pengislahan Masyarakat Melayu: Perbincangan

al-Imam (1906-1908). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Ahmat Adam. 1994. Sejarah dan Bibliografi Akhbar dan Majalah Melayu: Abad

Kesembilan Belas. Bangi: Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia.
Ahmad Adam. 1995. The Vernacular Press and the Emergence of Modern

Indonesian Consciousness (1855-1913). Ithaca: Southeast Asia Program,
Cornell University.
Abu Bakar Hamzah. 1991. Al-Imam: Its Role in Malay Society 1906-1908. Kuala
Lumpur: Pustaka Antara.
Gunn, Geoffrey C. 1997. Language, Power, & Ideology in Brunei Darussalam. Ohio:
Center for International Studies Ohio University.
Hamedi Hohd. Adnan. 2002. Direktori Majalah-Majalah Melayu sebelum Merdeka.
Kuala Lumpur: Penerbit Universiti Malaya.
Md. Sidin Ahmad Ishak. 1998. Penerbitan dan Percetakan Buku Melayu 1807-1960.
Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Mohd. Safar Hasim. 1996 Akhbar dan Kuasa: Perkembangan Sistem Akhbar di

Malaysia sejak 1806. Kuala Lumpur: Penerbit Universiti Malaya.
Nordi Achie. 2003. Akhbar Melayu Perjuangan di Sarawak. Kuala Lumpur:
Penerbit Universiti Malaya.
Riddell, Peter. G. 2001. Islam and the Malay-Indonesian World: Transmission andResponses. Singapore: Horizon Books.
Roff, William. W. 1974. The Origins of Malay Nationalism. Kuala Lumpur: Penerbit
University Malaya.
Talib Samat. 2002. Ahmad Lutfi: Penulis, Penerbit dan Pendakwah. Kuala
Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Taufik Abdullah. 1972. “Modernization in the Minagkabau World: West Sumatra in
the Early Decades of the Twentieth Century.” Claire Holt (et al.) (eds.).

Culture and Politics in Indonesia. Ithaca: Cornell University Press.
pp.179-245.
Thomas, Philllip Lee. 1984. Fajar Sarawak: Akhbar Bahasa Melayu yang Pertama

di Sarawak 1930. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti.
92−96−

㈨ᩱ⦅
1. ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒ
2. ᾏᓙ᳜Ẹᆅᨻᗇࡢ◳㈌Ⓨ⾜࡟㛵ࡍࡿࠗᕸ࿌࠘
3. ࢫࣛࣥࢦࣝࡢࢫࣝࢱࣥ࡟ࡼࡿ࢖ࢠࣜࢫே⌮஦ᐁࡢཷධࢀ࡟㛵ࡍࡿᐉゝ
4. すࢫ࣐ࢺࣛࡢ፧ጻド᫂᭩
5. ࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞேྠ┕ࡢタ❧఍㆟
6. ࢔ࢳ࢙ࡢ኱࣐࣮࢘ࣛ࡟ࡼࡿ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧࡬ࡢᨭᣢᐉゝ

−97−

−98−

−99−

ࠗ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒ࠘㸦Hikayat Abdullahࠊ1849 ᖺ㸧࠙⩻Ꮠࠚ
㸦2 ࣮࣌ࢪ┠ 7 ⾜┠ࡲ࡛㸧
1. Bahawa maka adalah kepada tatkala hijrah sanat 1246 tahun
2. kepada lima likur hari bulan Syaaban al-mukaram yaitu kepada dua
3. likur hari bulan Oktober tarikh Masihi sanat 1840
4. tahun bahawa dewasa itu adalah seorang sahabatku yaitu
5. orang putih yang kukasihi akan dia maka ialah meminta sangat-sangat
6. kepadaku yaitu hendak mengetahui akan asal usulku dan
7. peri hikayat segala kehidupan diriku maka ia meminta karangan
8. suatu kitab dengan bahasa Melayu maka adalah sebab segala
9. hal dan perkara yang tersebut itu menjadi masyghullah
1. aku serta beratlah rasanya anggotaku sebab duduk berfikirkan
2. kehendak kekasihku yang demikian kerana segala hal ehwal
3. yang tersebut itu semuanya perkara-perkara yang telah lalu zamannya.
4. Sebagai lagi yang mendatangkan duka cita dalam hatiku
5. sebab bahawa sungguhnya aku ini seorang bodoh lagi dengan
6. kurang budiku dan fahamku dalam ilmu bahasa maka bertambah-tambah
7. pula picik pengetahuanku dalam ilmu mengarang adanya.
࠙ฟ඾ࠚHashim Musa. 1997. Epigrafi Melayu: Sejarah Sistem Tulisan dalam

Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, pp.210-211.
࠙ゎㄝࠚࡇࡢᩥ❶ࡣࠊ
ࠗ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒ㸦Hikayat Abdullahࠊ1849 ᖺ㸧࠘ࡢᗎᩥࡢෑ㢌㒊ศ࡛࠶ࡿࠋⴭ⪅࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮࣭ࣛ࢔ࣈࢻ࣭ࢗࣝ࢝ࢹ࢕ࣝ㸦Abdullah bin Abdul Kadirࠊ
1797㹼1843㸧ࡣ࣐ࣛࢵ࢝⏕ࡲࢀ࡛࠶ࡿࡀࠊ∗᪉ࡢ᭮♽∗ࡣ࢖࢚࣓࣭ࣥࣁࢻ࣐ࣛ࢘ࢺฟ
㌟ࡢ࢔ࣛࣈே࡛ࠊẕ᪉ࡢ♽ẕࡣ࢖ࣥࢻே࡜࠸࠺ΰ⾑⪅࡛࠶ࡗࡓࠋ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛࡣࢩࣥ
࣏࣮࢞ࣝࡢᘓタ⪅࡛࠶ࡿ࢖ࢠࣜࢫᮾ࢖ࣥࢻ఍♫ࡢࣛࢵࣇࣝࢬ㸦T. S. Rafflesࠊ1781㹼
1826㸧ࡢ㏻ヂ࡜ࡋ࡚▱ࡽࢀࡿࠋ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒࡣࠊࡇࡢ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛࡢ⮬ླྀఏ࡛࠶ࡾࠊ࣒ࢫ࣒ࣜࡢ║ࢆ㏻ࡋ࡚ࡳࡓᙜ᫬ࡢ࣐ࣛࢵ࢝ࠊࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ᳜Ẹᆅ♫఍ࡀά෗ࡉࢀ࡚࠸ࡿࠋࡑࢀࡲ࡛ࡢᐑᘐᩥᏛ࡜ࡣ␗࡞ࡾࠊ୍ே⛠࡛෗ᐇⓗ࡟⮬ࡽࡢぢ⪺ࡀᥥ࠿ࢀࡓ
100
−100−

ࡇࡢసရࡣࠊ࣐࣮ࣞㄒ࡟࠾ࡅࡿ㏆௦ᩥᏛࡢጞࡲࡾ࡜ࡉࢀࡿࠋ࢖ࢠࣜࢫࡢ᳜Ẹ⪅♫఍࡟㌟
ࢆ⨨࠸ࡓ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛࡣ࣐࣮࣭࣒ࣞࢫ࣒ࣜୡ⏺࡟࠾ࡅࡿࠕ㏆௦ࠖࡢ⤂௓⪅ࡢࡦ࡜ࡾ࡛
࠶ࡾࠊΰ⾑⪅࡞ࡀࡽ㏆௦࣐࣮ࣞㄒࡢᡂ❧ࡸ࣐࣮ࣞே࡜࠸࠺Ẹ᪘ព㆑ࡢᙧᡂ࡟ࡶ኱ࡁ࡞ᙺ
๭ࢆᯝࡓࡋࡓࠋࡇࡢඛ㥑ᛶ࡟ࡼࡾࠊࠗ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒ࠘ࡣ⌧ᅾ࡟ࡲ࡛ཷࡅ⥅ࡀࢀࡿᩥᏛసရ࡜࡞ࡗ࡚࠸ࡿࠋ
ཧ⪃ᩥ⊩㸸࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛⴭࠊ୰ཎ㐨Ꮚヂࠗ࢔ࣈࢻࢗࢵ࣮ࣛ≀ㄒ㸦ᮾὒᩥᗜ㸧࠘
㸦1980ࠊᖹซ♫㸧ࠋ㸦ᆤ஭♸ྖ㸧

࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺շࠚ

⟅࠼ࡣ 109 ࣮࣌ࢪ㸦2006 ᖺ 8 ᭶᧜ᙳ㸧

101
−101−

−102−

ᾏᓙ᳜Ẹᆅᨻᗇࡢ◳㈌Ⓨ⾜࡟㛵ࡍࡿࠗᕸ࿌࠘㸦Kenyataanࠊ1875 ᖺ㸧࠙⩻Ꮠࠚ㸦ࢪࣕ࢘࢕㒊ศ㸧
1. Kenyataan
2. Bahawa maka adalah kenyataan ini dikeluarkan adalah duit sen yang patut
dipakai di dalam government
3. Singapura Pulau Pinang dan Melaka itu duit sen yang satu sen setengah sen
dan
4. suku sen itu sahaja yang telah keluar di bawah hukum yang maha mulia queen
serta dengan materainya
5. yang telah yang diperbuat di dalam England dan Culcatta adanya.
6. Maka sekarang ini diingatkan pada sekalian orang jangan lagi-lagi diterima
duit lain negeri
7. melainkan yang tersebut di atas itu dengan nama queen yang maha muliaadanya.
8. Dengan tanda tuan yang terutama government yang mulia

9. Thomas Braddell
10. Colonial Secretary

Singapura 8 hari bulan Februari 1875

11. Singapura Pulau Pinang dan Melaka
࠙ฟ඾ࠚNational Archives of Malaysia. 2008. Archives: Exclusive Heritage. Kuala
Lumpur, pp.40-41.

࠙ゎㄝࠚࡇࢀࡣࠊ1875 ᖺ࡟࢖ࢠࣜࢫ㡿ᾏᓙ᳜Ẹᆅ㸦ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࠊ࣌ࢼࣥࠊ࣐ࣛࢵ࢝㸧ᨻᗇࡀ◳㈌㸦㖡㖹㸧ࢆⓎ⾜ࡍࡿࡇ࡜ࢆᐉゝࡋࠊࡑࢀ௨እࡢ◳㈌ࢆ౑⏝ࡍࡿࡇ࡜ࢆ⚗ࡌࡓᕸ࿌࡛࠶ࡿࠋࡇࡢ㈨ᩱࡢ≉ᚩࡣࠊྠࡌෆᐜࡢᕸ࿌ࡀⱥㄒࠊ࣐࣮ࣞㄒ㸦ࢪࣕ࢘࢕㸧ࠊ୰ᅜㄒ㸦₎
ᩥ㸧ࠊࢱ࣑ࣝㄒ㸦༡࢖ࣥࢻࡢゝㄒ㸧࡜࠸࠺ 4 ࡘࡢゝㄒ࣭ᩥᏐ࡟ࡼࡾྠ᫬࡟ฟࡉࢀ࡚࠸ࡿ
ࡇ࡜࡛࠶ࡿࠋ⌧ᅾࡢ࣐࣮ࣞࢩ࢔ࠊࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝࡣࠊ࢖ࢠࣜࢫ࡟ࡼࡿ᳜Ẹᆅ໬࡜࡜ࡶ࡟ࠊ
19 ୡ⣖ᚋ༙௨㝆ࠊ୰ᅜࠊ࢖ࣥࢻ࠿ࡽࡢ⛣Ẹປാ⪅ࡀ฿᮶ࡋࠊ࢖ࢠࣜࢫேࠊ࣐࣮ࣞே㸦⌧ᆅே㸧ࠊ⳹ேࠊ࢖ࣥࢻே࡞࡝࠿ࡽ࡞ࡿከẸ᪘♫఍࡜࡞ࡗࡓࠋࡇࡢࡓࡵࠊ᳜Ẹᆅ⾜ᨻ࡟࠾࠸࡚ࡍ࡭࡚ࡢఫẸ࡟࠿࠿ࢃࡿබᩥ᭩ࡀฟࡉࢀࡿ㝿࡟ࡣࠊࡇࡢᕸ࿌ࡢࡼ࠺࡟ 4 ࡘࡢゝㄒࡑ
103
−103−

ࢀࡒࢀࡢ∧ࡀసᡂࡉࢀࡿࡇ࡜ࡶ࠶ࡗࡓࠋ⌧ᅾࡢࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ࡟࠾࠸࡚ࡣࡇࡢ 4 ࡘࡢゝㄒࡀබ⏝ㄒ࡜࡞ࡗ࡚࠾ࡾࠊ࣐࣮ࣞࢩ࢔࡛ࡶࡇࢀࡽࡢゝㄒࡀేグࡉࢀࡓᩥ᭩ࠊ┳ᯈ࡞࡝ࡀ⌋ࡋࡃ࡞࠸ࠋࡇࢀࡣࠊ19 ୡ⣖ࡢ᳜Ẹᆅᮇ࠿ࡽ⥆࠸࡚࠸ࡿබⓗ࡞᝟ሗࡢඹ᭷ࡢ࠶ࡾ᪉࡞ࡢ
࡛࠶ࡿࠋ                             㸦ᆤ஭♸ྖ㸧࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺ոࠚ

ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ㥐ࡢ࣮࣒࣍ࡢ⾲♧ࠋⱥㄒࠊ୰ᅜㄒࠊ࣐࣮ࣞㄒࠊࢱ࣑ࣝㄒ࡛⾲グࡉࢀ࡚࠸ࡿࠋ㸦2006 ᖺ 8 ᭶᧜ᙳ㸧

104
−104−

−105−

ࢫࣛࣥࢦࣝࡢࢫࣝࢱࣥ࡟ࡼࡿ࢖ࢠࣜࢫே⌮஦ᐁࡢཷධࢀ࡟㛵ࡍࡿᐉゝ㸦1876 ᖺ㸧࠙⩻Ꮠࠚ
1. Bahawa maka adalah kita Sultan Abdul Samad bin Tungku Abdullah yangmempunyai tahkta
2. kerajaan negeri Selangor serta dengan segala jajahan memberitahu padasekalian ornag
3. baik bangsa seorang pun maka kita Sultan Abdul Samad dengan reda hati
4. membuat perjanjian dengan tuan yang terutama Sir William Francis

Drummond Jervois
5. wakil British government seperti yang tersebut di bawah ini.
6. Fasal yang pertama: Maka kita memberi terima kasih banyak2 kepada
government Inggeris
7. akan sebab pertolongan government Inggeris yang telah lalu itu menyelesaikan
segala perkara
8. negeri Selangor ini maka terutama sekali kita reda akan sebab pegawai
Inggeris
9. iaitu British Resident boleh duduk di dalam negeri kita ini menjalankan
10. segala perkara negeri kita itu adanya.
11. Fasal yang kedua: Maka supaya jangan jadi selisih pada kemudian hari antara

British government
12. dengan negeri Selangor dan supaya sampai kekal boleh selalu government
Inggeris tolong di atas negeri
13. Selangor ini dengan memberi pegawai Inggeris iaitu British Resident duduk didalam
14. negeri Selangor ini maka kerana ini kita membuat perjanjian ini mengaku yangkita Sultan
15. Abdul Samad menjanji kerana kita sendiri dan kerana anak cucu dan wakil
ganti kita
16. ini jikalau dengan kesukaan government Inggeris ini kita Sultan Selangor dan
anak
17. cucu wakil ganti kita itu janji akan terima pegawai Inggeris iaitu British
106
−106−

Resident
18. duduk di dalam negeri Selangor ini menjadi wakil Sultan menjalankan segala
perkara19. negeri Selangor ini adanya.
20. Fasal yang ketiga: Maka tuan British Resident ini boleh sempurnakan segala
hal ehwal
21. negeri Selangor ini dengan nama kita Sultan Selangor dan boleh tuan Resident
itu
22. membayar wang hasil itu dengan sepatut kepada fikiran dia dan menjaga
faedah di atas negeri
23. Selangor ini dan lagi kita memberi kuasa yang cukup kepada segala tuan
Resident yang diletakkan
24. tuan terutama Governor tiga buah negeri supaya tuan itu boleh menjalankan
segala hulum hakim
25. dalam negeri Selangor ini sepakat dengan kita dan dengan wakil mutlak kita
itu iaitu
26. Tunku Dia Uddin.
࠙ฟ඾ࠚNational Archives of Malaysia. 2008. Archives: Exclusive Heritage. Kuala
Lumpur, p.58.

࠙ゎㄝࠚࡇࡢ㈨ᩱࡣࠊ1876 ᖺ࡟࣐࣮༙ࣞᓥ࣭ࢫࣛࣥࢦࣝࡢࢫࣝࢱ࣭ࣥ࢔ࣈࢻ࣭ࢗࣝࢧ
࣐ࢻࡼࡾࡍ࡭࡚ࡢẸ᪘㸦bangsa㸧ࡢேࡧ࡜࡟ᑐࡋ࡚ฟࡉࢀࡓᐉゝ࡛࠶ࡿࠋࢫࣝࢱࣥࡣ
࢖ࢠࣜࢫ㡿ᾏᓙ᳜Ẹᆅ▱஦ࡢࢪ࣮ࣦ࢛ࣕ࢖ࢫ࡜᮲⣙ࢆ⤖ࡧࠊ࢖ࢠࣜࢫே⾜ᨻ㢳ၥ࡛࠶ࡿ⌮஦ᐁ㸦Resident㸧ࡢ㥔ᅾࢆㄆࡵࡓࠋᡭ⣬࡛ࡣࠊ⌮஦ᐁࡀࢫࣝࢱࣥࡢ௦⌮㸦wakil㸧࡜ࡋ࡚ࡍ࡭࡚ࡢ⾜ᨻࢆᇳ⾜ࡍࡿᶒ㝈ࢆ୚࠼ࡽࢀࡿࡇ࡜ࡀ᫂グࡉࢀࡓࠋࡇࢀࡣ⾜ᨻᶒࢆ࢖ࢠ
ࣜࢫ࡟ㆡࡾΏࡍࡇ࡜ࢆព࿡ࡋ࡚࠾ࡾࠊ⌮஦ᐁࡢཷࡅධࢀ࡟ࡼࡗ࡚ࢫࣛࣥࢦࣝࡣ࢖ࢠࣜࢫ
ࡢಖㆤ㡿㸦᳜Ẹᆅ㸧࡜࡞ࡗࡓࠋ࢖ࢠࣜࢫࡣࠊ1874 ᖺࡢ࣌ࣛࠊࢫࣛࣥࢦࣝࢆ⓶ษࡾ࡟ࠊ࣐࣮༙ࣞᓥࡢ஑ࡘࡢ⋤ᶒ࡜ḟࠎ࡟᮲⣙ࢆ⤖ࢇ࡛ಖㆤ㡿࡜ࡋ࡚࠸ࡗࡓࠋࡇࢀࡽࡢ 9 ࡘࡢᕞ
࡜ࠊ19 ୡ⣖๓༙ࡲ࡛࡟࢖ࢠࣜࢫࡢ┤㎄㡿࡜࡞ࡗ࡚࠸ࡓᾏᓙ᳜Ẹᆅ㸦࣌ࢼࣥࠊࢩ࣏ࣥ࢞
࣮ࣝࠊ࣐ࣛࢵ࢝㸧࡟ࡼࡾ࢖ࢠࣜࢫ㡿࣐ࣛࣖࡀᙧᡂࡉࢀࡓࠋࡇࢀࡽࡢಖㆤ㡿࡟࠾࠸࡚ࠊࢫ
ࣝࢱࣥࡣᐇᶒࢆዣࢃࢀࡓࡶࡢࡢࠊྡ┠ୖࡢ୺ᶒ⪅࡜ࡋ࡚᳜Ẹᆅయไୗ࡛⏕ࡁṧࡗࡓࠋ⌧ᅾࡢ࣐࣮ࣞࢩ࢔࡟ 9 ࡘࡢ⋤ᐙࡀᏑᅾࡋࠊ㍯␒࡛⋤఩࡟ࡘ࠸࡚࠸ࡿࡢࡣࡇ࠺ࡋࡓ⤒⦋࡟ࡼࡿࡶࡢ࡛࠶ࡿࠋ                          㸦ᆤ஭♸ྖ㸧
107
−107−

−108−す䝇䝬䝖䝷䛾፧ጻド᫂᭩䠄Surat Nikah䠅ࡇࡢ㈨ᩱࡣࠊ࢜ࣛࣥࢲ᳜Ẹᆅ᫬௦ᮎᮇ࡟すࢫ࣐ࢺ࡛ࣛ⏝࠸ࡽࢀ࡚࠸ࡓ፧ጻド᫂᭩(Surat Nikah)࡛࠶ࡿࠋ፧ጻࡢ᪥௜ࠊ፧ጻࡍࡿ୧⪅ࡢྡ࡜❧఍ேࡢྡࠊ፧ጻᡭᩘᩱ(uangnikah)ࡢ㢠࡞࡝ࢆグධࡍࡿḍ࡟ຍ࠼࡚ࠊ㞳፧ࡀᡂ❧ࡍࡿ᮲௳ࢆグධࡍࡿḍࡀタࡅࡽࢀ࡚࠾ࡾࠊࡇࡇ࡛ࡣࠕᾏ㊰ 6 ࣨ᭶ࠊࡲࡓࡣ㝣㊰ 3 ࣨ᭶௨ୖࡢ᪑࡟ฟࡓሙྜࠊࡶࡋࡃࡣ 3 ࣨ᭶௨ୖ࡟ࢃࡓࡗ࡚⏕ά㈝ࢆ୚࠼࡞࠿ࡗࡓሙྜࠖ࡜グ㍕ࡉࢀ࡚࠸ࡿࠋ⏨ᛶࡀฟ✌ࡂ࡟ฟࡿࡇ࡜ࡀከ࠿ࡗࡓᙜ᫬ࡢすࢫ࣐ࢺࣛ♫఍ࡢ≧ἣࢆ࠺࠿ࡀ࠸▱ࡿࡇ࡜ࡀ࡛ࡁࡿࠋ
ࡇࡢࡼ࠺࡟ࠊ࢜ࣛࣥࢲࡢ᳜Ẹᆅ⾜ᨻ࡟࠾࠸࡚ࡶࠊ୍㒊࡛ࢪࣕ࢘࢕ࡣ⾜ᨻᩥ᭩࡟฼⏝ࡉࢀ࡚࠸ࡓࠋ᳜Ẹᆅ᫬௦࡟ࡣࠊ፧ጻࡸ┦⥆࡞࡝ᐙ᪘ἲ࡟㛵ࢃࡿศ㔝࡟ࡘ࠸࡚ࡢࡳࠊすὒࡢୡ಑ἲ࡛ࡣ࡞ࡃ࢖ࢫ࣒ࣛἲࡢ㐺⏝ࡀチࡉࢀ࡚࠸ࡓࠋ࢖ࢫ࣒ࣛἲࢆྖࡿ࣐࣮࢘ࣛࡓࡕ࡟࡜
ࡗ࡚ࠊ፧ጻド᫂᭩ࡢⓎ⾜ࡣ⮬ࡽ࡟ṧࡉࢀࡓᩘᑡ࡞࠸ᶒ㝈ࡢ࠺ࡕࡢࡦ࡜ࡘࡔࡗࡓࡢ࡛࠶ࡿࠋ
㸦ᅧ㇂ᚭ㸧࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺շ㸦101 ࣮࣌ࢪ㸧 ⟅࠼ࠚࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢࢩࣙࢵࣆࣥࢢࢭࣥࢱ࣮ෆࡢ┳ᯈ㸦2006 ᖺ 8 ᭶᧜ᙳ㸧

109
−109−

−110−

−111−

ࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞேྠ┕ࡢタ❧఍㆟㸦Kesatuan Melayu Singapuraࠊ
1926 ᖺ㸧࠙⩻Ꮠࠚ㸦ḍእୖ㸧
1344 Zulkaedah 7

Lembaga Melayu

1926 May 20

㸦ྑ࠿ࡽ 1 ิ┠㸧“Kesatuan Melayu Singapura”
Suatu perhimpunan kerana orang2 Melayu
㸫1.

Suatu mesyuarat ramai bagi

2.

orang2 Melayu Jawa Boyan Bugis

3.

dan lain2 orang bumiputra gugusan

4.

pulau2 Melayu di sebelah sini telah diadakan

5.

dengan himpunan Tengku Abdul Kadir bin Tengku

6.

Mohamed J.P. dan Encik Mohamed Eunos

7.

bin Abdullah di dalam Istana Kampong Gelam pada petang

8.

hari Jumaat 14 haribulan Mei 1924.

9.

Maka ramailah orang2 daripada kaum2 yang tersebut

10. di atas ini telah hadir dan kemedian daripada
11. Encik Abdul Mannan jurbahasa Melayu mahkamah daerah
12. menerangkan maksud diadakan mesyuarat
13. itu. Encik Mohamed Eunos bin Abdullah dengan syor
14. Encik Abdul Mannan dan disertai oleh Lieutnan
15. Abdul Aziz telah diangkat menjadi pengursi
16. dalam mesyuarat itu. Encik Mohamed Eunos telah
17. bercakap panjang dalam hal maksud hendak
18. mengadakan suatu perhimpunan itu kecuali
19. kepada orang2 Melayu dengan ini kandung
20. sekali di dalamnya orang2 daripada kaum2
21. yang tersebut di atas itu sahaja dan memenat
22. fikiran orang2 menhadir itu maka di
102
−112−

23. semua puas hati dan bersetuju dengan syor
24. itu. Setelah tuan2 penhadir itu menyatakan
25. pesertaannya dengan sebuah suara Encik Mohamed
26. Eunos pun menyatakan tujuan2 perhimpunan
27. itu.
28. Setelah itu gelaran perhimpunan itu
29. telah difikirkan dan telah ditutupkan dengan nama
30. seperti yang tersebut di atas itu. Kemedian telah
31. dipilih pengawai2 kerana menjalankan
32. pekerjaan2 yang awal berkenaan dengan kejadian
33. dan pendirian perhimpunan itu. Adalah nama2
34. yang tersebut di bawah ini telah dipilih dan
35. dipersetujukan.
36. Yang di-Pertua Encik Mohamed Eunos bin Abdullah
37. Naib2 Yang di-Pertua Tengku Abdul Kadir
38. bin Tengku Mohmed J.P. dan Imam Haji
39. Mohamed Yusoff J.P. setiausaha2
40. Yang kehormat yang bersektu tuan TP
41. Jumat dan Encik Yahaya bin Abdul Rahman.
42. tukang wang yang kehormat Ambok Suloh bin
43. Haji Omar dan pemeriksa kira2 yang kehormat
44. Encik Abdul Mannan.
㸦ྑ࠿ࡽ 2 ิ┠㸧
1.

Ahli2 Jawatankuasa --- Haji Akib

2.

Encik Abdul Majid bin Mohamed Amin Haji Abdul Aziz

3.

Haji Pagak, Haji Abas bin Omar Emas

4.

Abdul Karim dan Adam bin Mohamed Tahir.

5.

Kemedian daripada diberi terima kasih kepada

6.

Tengku Abdul Kadir dan En Mohamad Eunos dan

7.

doa selamat dibaca oleh Tuan Imam Haji Mohamed

8.

Yusof majlis itu pun berpecahlah.

9.

Alamat surat2 kepada stiausaha2
103
−113−

10. Yang kehormat yang bersektu itu ialah mahkamah
11. besar Singapura.
㈨ᩱ㸸“Kesatuan Melayu Singapura” Suatu perhimpunan kerana orang2 Melayu,

Lembaga Melayu, 1926 ᖺ 5 ᭶ 20 ᪥࠙ゎㄝࠚ
ࡇࡢ㈨ᩱࡣࠊ1926 ᖺ 5 ᭶ 20 ᪥௜ࡢ Lembaga Melayu ࡢグ஦࡛ࠊࢩ࣏࣮࣭࣐ࣥ࢞ࣝ
࣮ࣞேྠ┕㸦Kesatuan Melayu Singapura㸧ࡢタ❧఍㆟࡟ࡘ࠸࡚ఏ࠼ࡿࡶࡢ࡛࠶ࡿࠋ㸦ࡇࡢグ஦࡛ࡣタ❧఍㆟ࡀ⾜ࢃࢀࡓ᪥௜ࡀ 1924 ᖺ 5 ᭶ 14 ᪥࡜ࡉࢀ࡚࠸ࡿࡀࠊ1924 ᖺࡣ࠾ࡑࡽࡃ 1926 ᖺࡢㄗࡾࠋ
㸧

Lembaga Melayu ࡣࠊⱥㄒ᪂⪺ Malaya Tribune ࡢ࣐࣮ࣞㄒ∧࡜ࡋ࡚ 1914 ᖺ࡟๰หࡉࢀࡓࠋࡑࡢึ௦⦅㞟⪅࡜࡞ࡗࡓࡢࡀࠊࡇࡢ఍㆟࡛㆟㛗ࢆົࡵࠊࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞ
ேྠ┕ࡢ఍㛗࡜࡞ࡗࡓࣔࣁ࣓ࢻ࣭࣮ࣘࣀࢫ㸦Mohamed Eunos bin Abdullah㸧࡛࠶ࡗࡓࠋ
ᙼࡣࠊLembaga Melayu ࡟ඛ❧ࡕࠊⱥㄒ᪂⪺ Singapore Free Press ࡢ࣐࣮ࣞㄒ∧࡜ࡋ
࡚ 1907 ᖺ࡟๰หࡉࢀࡓ Utusan Melayu ࡛ࡶ⦅㞟⪅ࢆົࡵࠊࠕ࣐࣮ࣞㄒࢪ࣮ࣕࢼࣜࢬ࣒
ࡢ∗ࠖ࡜⛠ࡉࢀࡿே≀࡛࠶ࡿࠋᙼࡣ 1923 ᖺ࡟ᾏᓙ᳜Ẹᆅ❧ἲཧ஦఍ࡢ㆟ဨ࡟௵࿨ࡉࢀࠊ
ά㌍ࡢሙࢆᗈࡆ࡚࠸ࡗࡓࠋ
ࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞேྠ┕ࡢタ❧఍㆟࡟ࡘ࠸࡚ࡣࠊ1926 ᖺ 5 ᭶ 19 ᪥௜ࡢ Malaya

Tribune ࡶఏ࠼࡚࠸ࡿࠋ఍㆟ࡢෆᐜࡑࡢࡶࡢࡣ Malaya Tribune ࡢグ஦ࡢ᪉ࡀヲࡋࡃࠊࣔࣁ࣓ࢻ࣭࣮ࣘࣀࢫࡢ₇ㄝࡶᥖ㍕ࡉࢀ࡚࠸ࡿࠋࡇࡢ࡞࠿࡛ᙼࡣࠊ࣐࣮ࣞேࡢ⚟♴ࢆᗈࡃಁ㐍ࡍ࡭ࡃࠊ࣐࣮ࣞேࡢᅋ⤖ࢆᙉࡵࠊ࣐࣮ࣞேࢆ௦⾲ࡋ࡚ᾏᓙ᳜Ẹᆅᨻᗓ࡜ពᛮ␯㏻ࢆ
ᅗࡿࡓࡵ࡟ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣐࣮ࣞேࡢࡓࡵࡢ⤖♫ࢆタ❧ࡍ࡭ࡁࡔ࡜࿧ࡧ࠿ࡅ࡚࠸ࡿࠋ
1926 ᖺ 5 ᭶ 20 ᪥௜ࡢ Lembaga Melayu ࡢグ஦ࡣ఍㆟ࡢෆᐜࢆ࡯࡜ࢇ࡝ఏ࠼࡚࠸࡞
࠸ࠋࡔࡀࠊࡇࡢグ஦ࡣࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣐࣮ࣞேࡀ࣐࣮ࣞேᴫᛕࢆ࡝࠺ᤊ࠼࡚࠸ࡓ࠿ࢆ▱ࡿ࠺࠼࡛㠀ᖖ࡟⯆࿡῝࠸どⅬࢆᥦ౪ࡋ࡚࠸ࡿࠋ
15 ୡ⣖ึ㢌࡟࣐ࣛࢵ࢝⋤ᅜࡀࢫࣝࢱࣥࢆ㡬Ⅼ࡜ࡋࡓ࢖ࢫ࣒ࣛᩍ࡜ᅾᆅࡢ័⩦ἲ࡟ᇶ࡙ࡃ⤫἞ࢩࢫࢸ࣒ࢆ☜❧ࡋ࡚௨㝆ࠊ࣐ࣛࢵ࢝ᾏᓙ࿘㎶࠾ࡼࡧ࣎ࣝࢿ࡛࢜ࡣ࣒ࢫ࣒ࣜ࡜࡞
ࡗ࡚ࢫࣝࢱࣥࡢ⤫἞ࢆཷࡅධࢀࡓேࡣ࣐࣮ࣞே࡜࿧ࡤࢀࡿࡼ࠺࡟࡞ࡗࡓࠋ
ࠕ࣒ࢫ࣒ࣜ࡟
࡞ࡿࠖࡇ࡜࡜ࠕ࣐࣮ࣞே࡟࡞ࡿࠖࡇ࡜ࡣḟ➨࡟ྠ⩏࡜࡞ࡾࠊ࣐࣮ࣞㄒࢆヰࡍ࣒ࢫ࣒ࣜ࡜
࣐࣮ࣞே࡜ࡢ㛫ࡢቃ⏺⥺ࡣ᭕᫕࡟࡞ࡗ࡚࠸ࡗࡓࠋࡑࡢࡼ࠺࡞࡞࠿ࠊ19 ୡ⣖࠿ࡽ 20 ୡ⣖ึ㢌࡟࠾ࡅࡿᾏᓙ᳜Ẹᆅ࡛ࡣࠊ࢔ࣛࣈ⣔ࡸ࢖ࣥࢻ⣔ࡢ࣒ࢫ࣒ࣜࡀ┦ᑐⓗ࡟ඃ఩࡞❧ሙ࡟࠶ࡾࠊ᳜Ẹᆅᨻᗓ࠿ࡽ࣐࣮ࣞே㸭࣒ࢫ࣒ࣜࡢ௦⾲࡜ࡋ࡚ㄆ㆑ࡉࢀࡀࡕ࡛࠶ࡗࡓࠋ
104
−114−

ࡇࢀ࡟ᑐࡋ࡚ᅾᆅࡢ࣐࣮ࣞேࡣࠊ࢔ࣛࣈ⣔ࡸ࢖ࣥࢻ⣔ࡢ࣒ࢫ࣒ࣜࡢΰ⾑ᛶࢆᙉㄪࡋࠊ
ᙼࡽࢆ࿘⦕໬ࡋࡼ࠺࡜ࡋࡓࠋࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞேྠ┕ࡢタ❧ࡶࡑࡢࡼ࠺࡞ヨࡳࡢࡦ࡜ࡘ࡛࠶ࡗࡓࠋࢩ࣏࣮࣭࣐࣮ࣥ࢞ࣝࣞேྠ┕ࡀタ❧ࡉࢀࡓ⫼ᬒ࡟ࡣࠊᾏᓙ᳜Ẹᆅ❧ἲཧ஦఍࡟࠾ࡅࡿ࢔ࢪ࢔ே㆟ဨࡢቑဨࡀ࠶ࡗࡓࠋ᪂ࡓ࡟ቑဨࡉࢀࡿᯟࡢࡦ࡜ࡘࡀࠊࠕ࣐࣮ࣞ
ேࠖ㆟ဨ࡛࠶ࡗࡓࠋࣔࣁ࣓ࢻ࣭࣮ࣘࣀࢫࡣࡇࡢᯟࢆ⋓ᚓࡍࡿࡓࡵࠊゝㄽࡸ⤖♫ࢆ㏻ࡌ࡚
ࠕ⣧⢋࡞࣐࣮ࣞேࠖࡀ࣒ࢫ࣒ࣜ㸭࣐࣮ࣞேࢥ࣑ࣗࢽࢸ࢕ࡢ௦⾲࡛࠶ࡿ࡭ࡁࡔ࡜࠸࠺୺ᙇ
ࢆᒎ㛤ࡋࡓࠋࡑࡢᚋ࣐࡛ࣛࣖࡣྛᆅ࡟࣐࣮ࣞே⤖♫ࡀタ❧ࡉࢀࠊࡑࡢ㐃ྜయࡀ 1946 ᖺ࡟⤫୍࣐࣮ࣞேᅜẸ⤌⧊㸦United Malays National Organisation: UMNO㸧࡬࡜Ⓨᒎࡋ࡚࠸ࡃࠋࡔࡀࣔࣁ࣓ࢻ࣭࣮ࣘࣀࢫ⮬㌟ࡶࠊࠕࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣐࣮ࣞேࠖ࡜ࡋ࡚ࡢฟ⮬ࡀ☜ᅛࡓࡿࡶࡢ࡛ࡣ࡞࠿ࡗࡓࠋᙼࡣࢫ࣐ࢺࣛฟ㌟ࡢ⿱⚟࡞࣑ࢼࣥ࢝ࣂ࢘ேၟேࢆ∗࡟ᣢࡘࡇ࡜࡛
▱ࡽࢀ࡚࠸ࡓࡋࠊᙼ⮬㌟ࡢฟ⏕ᆅࡣࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝࡣ࡞ࡃࢫ࣐ࢺࣛࡔ࡜ࡍࡿ㈨ᩱࡶ࠶ࡿࠋ

Lembaga Melayu ࡢグ஦࡟ࡣࠊ⮬ࡽࡢฟ⮬ࡢ༴࠺ࡉࡀၥ㢟࡜࡞ࡽ࡞࠸ࡼ࠺࡟࣐࣮ࣞே
ᴫᛕࢆᵓ⠏ࡋࡼ࠺࡜ࡍࡿࣔࣁ࣓ࢻ࣭࣮ࣘࣀࢫࡢヨࡳࡀᇉ㛫ぢ࠼ࡿࠋᙼࡣࢩ࣏࣮࣭ࣥ࢞ࣝ
࣐࣮ࣞேྠ┕ࡢタ❧఍㆟࡟㞟ࡗࡓேࡓࡕࢆࠊࠕࡇࡇ㸦ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ㸧࡟࠸ࡿࢪࣕ࣡ࡸ࣎
ࣖࣥࠊࣈࢠࢫ࡞࡝ࡢ࣐࣮ࣞே࠾ࡼࡧ࣐࣮ࣞㅖᓥࡢࣈ࣑ࣉࢺࣛࠖ࡜⾲⌧ࡋ࡚࠸ࡿࠋࢩࣥ࢞
࣏࣮࣭࣐࣮ࣝࣞேྠ┕࡟ཧຍࡍࡿ㈨᱁ࢆᣢࡘࡢࡣࠊࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ࡟ฟ⮬ࢆᣢࡓ࡞ࡃ࡜ࡶ
࣐࣮ࣞேࡢ⾑⤫ࢆࡶࡕ௒ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ࡟࠸ࡿே࡜ࠊࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡶྵࡵࡓ࣐࣮ࣞㅖᓥࢆ
ฟ⮬࡜ࡍࡿᅾᆅࡢே࡜࠸࠺ࡇ࡜࡛࠶ࡿࠋ

Malaya Tribune ࡢグ஦࡜ Lembaga Melayu ࡢグ஦ࢆྜࢃࡏㄞࡴࡇ࡜࡛ࠊࢩ࣏࣮ࣥ࢞
࣭࣐࣮ࣝࣞேྠ┕ࡀタ❧ࡉࢀࡓ┠ⓗࡸ⫼ᬒࡀࡼࡾࡣࡗࡁࡾ࡜ぢ࠼࡚ࡃࡿࠋ
㸦⠛ᓮ㤶⧊㸧

105−115−

−116−

䜰䝏䜵䛾኱䜴䝷䝬䞊䛻䜘䜛䜲䞁䝗䝛䝅䜰⊂❧䜈䛾ᨭᣢᐉゝ䠄1945 ᖺ 10 ᭶䠅࠙⩻Ꮠࠚ**** nasihat kepada sekalian muslimin
Alhamdulillah **** wa salat wa salam ala rasulullah
1. Diharap

kepadasekaliansaudaramusliminbahwa

sekaliankitabersambung dengan nikmat Allah [yaitu]
2. kemerdhekaan negeri2 kita Indonesia hendaklah sekalian kita memberi
syukur kepada Allah atas nikamt [Allah]
3. dan lain2 nikmat pun hendaklah kita berapat2 bersama2 atas menghimpun
tentera mujahidin buat ****
4. agama Allah dan meninggi kalimat Allah dan mengikut aturan Islam.
5. ****
6. ****
7. ****
8. ****
9. wajiblah atas kita bersambung2 atas melawan musuh Allah dan musuh
rasulnya dan mengikut slh ****
10. almuslimin jangan mengikut penjajah kafirin atau yang miring kepada
mereka itu yang hendak [menjajah]
11. kembali Indonesia, wajiblah atas kita kasih dan cinta kepada Allah dan
rasulnya dan hendaklah [kepada]12. mengorbankan jiwa dan harta2 kita pada menolong agama Allah dan
kerajaan yang sah.
****
Al-Haji Muhammad Hasan Krung Kale 18 Zulalkaida 1364.

࠙ฟ඾ࠚAli Hasjmy. 1985. Semangat Merdeka: 70 tahun Menempuh Jalan Pengolakandan Perjuangan Kemerdekaan. Jakarta: Bulan Bintang. p.202.
࠙ゎㄝࠚ1945 ᖺ 8 ᭶ 17 ᪥࡟ࢪࣕ࢝ࣝࢱ࡛ࢫ࢝ࣝࣀ࡜ࣁࢵࢱࡀ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ඹ࿴ᅜࡢ⊂❧ᐉゝ
117
−117−

ࢆⓎࡍࡿ࡜ࠊᪧ࢜ࣛࣥࢲ㡿ᮾ࢖ࣥࢻࡢྛᆅ࡛ࡇࢀ࡟࿧ᛂࡍࡿືࡁࡀぢࡽࢀࡓࠋ࢔ࢳ࢙࡛
ࡣࠊ♫఍ⓗᙳ㡪ຊࡢ࠶ࡿ࢖ࢫ࣒ࣛᩍᣦᑟ⪅㸦኱࣐࣮࢘ࣛ㸧࡜ࡋ࡚▱ࡽࢀ࡚࠸ࡓࣁࢧ࣭ࣥ
ࢡ࣮ࣝࣥ࢝ࣞࡀ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧ࢆᨭᣢࡍࡿᕸ࿌ࢆⓎࡋࡓࠋᙜ஦ࠊ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧ࡀᅜ㝿♫఍࡟ㄆ▱ࡉࢀࡿ࠿࡝࠺࠿ࡣᐃ࠿࡛࡞ࡃࠊᪧ᐀୺ᅜ࡛
࠶ࡿ࢜ࣛࣥࢲࡀᮾ࢖ࣥࢻ⤫἞ࡢᅇ᚟ࢆࡣ࠿ࡿືࡁࡶ࠶ࡿ୰࡛ࠊ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧࡬ࡢᨭᣢࢆ᐀ᩍⓗ࡟ṇࡋ࠸⾜Ⅽ࡛࠶ࡿ࡜఩⨨࡙ࡅࡓ࢖ࢫ࣒ࣛᩍᣦᑟ⪅࡟ࡼࡿࡇࡢᕸ࿌ࡣࠊ࢖ࣥ
ࢻࢿࢩ࢔⊂❧ࢆᨭᣢࡍࡿ㟷ᖺᅋ࡞࡝ࢆ㏻ࡌ࡚࢔ࢳ࢙඲ᇦ࡟ఏ࠼ࡽࢀࡓࠋ
ࡑࡢᚋࠊ࢔ࢳ࢙࡛ࡣ㞟఍ࡸ᪂⪺ሗ㐨ࢆ㏻ࡌ࡚࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧ᨭᣢࡢᶵ㐠ࡀ㧗ࡲࡾࠊ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔⊂❧ࢆᨭᣢࡍࡿ⤖♫ࡀ࢔ࢳ࢙ྛᆅ࡟⤖ᡂࡉࢀࡓࠋ㸦すⰾᐇ㸧࠙ㄞࢇ࡛ࡳࡼ࠺չࠚ

࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔࣭࢔ࢳ࢙ᕞࡢ⾰ᩱရᗑࡢ┳ᯈ㸦2005 ᖺ 8 ᭶᧜ᙳ㸧

118
−118−

◊✲఍⤂௓
1. 䛂䝆䝱䜴䜱ᩥ⊩䛸♫఍䛃◊✲఍䛾άື
2. 䝆䝱䜴䜱ᩥ⊩グ஦䝕䞊䝍䝧䞊䝇
3. 䛄䜹䝷䝮䛅䛾᫬௦−119−䛂䝆䝱䜴䜱ᩥ⊩䛸♫఍䛃◊✲఍䛾άື䛂䝆䝱䜴䜱ᩥ⊩䛸♫఍䛃◊✲఍䛻䛴䛔䛶ࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍ࡣࠊᪧࢪࣕ࢘࢕ᩥ᭩◊✲఍(2001-2009)ࡢάືࡢ⵳✚ࢆά⏝࣭Ⓨᒎࡉࡏࡿࡓࡵࠊᪧࢪࣕ࢘࢕ᩥ᭩◊✲఍ࡢάືࡢ୍㒊ࢆཷࡅ⥅࠸࡛⤌⧊ࡉࢀࡓ◊✲఍࡛ࡍࠋ୺࡟࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆ฼⏝ࡋ࡚ࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡟㛵ࢃࡿ♫఍ࢆᑐ㇟࡟◊✲ࢆ⾜ࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࡇࡢ◊✲఍ࡣࠊࡇࢀࡲ࡛◊✲࡟࠶ࡲࡾά⏝ࡉࢀ࡚ࡇ࡞࠿ࡗࡓࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࢆ✚ᴟⓗ࡟౑࠺ࡇ࡜࡛ࠊࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ࡀ᭩࠿ࢀࠊㄞࡲࢀ࡚࠸ࡓ♫఍ࡢᵝᏊࢆ᫂ࡽ࠿࡟ࡍࡿࡇ࡜ࢆ┠ⓗ࡜ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࢪࣕ࢘࢕㸦Jawi㸧࡜ࡣࠊ࢔ࣛࣅ࢔ᩥᏐࢆᨵኚࡋࡓ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ⾲グἲ࡛ࡍࠋᮾ༡࢔ࢪ࢔ࡢ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒᅪ㸦⌧ᅾࡢᅜྡ࡛ゝ࠺࡜ࠊ࠾࠾ࡼࡑ࣐࣮ࣞ
ࢩ࢔ࠊ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ࠊࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࠊࣈࣝࢿ࢖ࠊࡑࡋ࡚ࢱ࢖ࡢ୍㒊ࡀ࢝ࣂ࣮ࡍࡿ⠊ᅖ㸧࡛ࡣࠊ㛗࠸࠶࠸ࡔࢪࣕ࢘࢕ࡀ᭩ࡁゝⴥ࡜ࡋ࡚౑ࢃࢀ࡚࠸ࡲࡋࡓࠋ20 ୡ⣖࡟ධࡿ࡜࣐ࣞ
࣮࣭࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ㄒࡢ࣮࣐ࣟᏐ࡟ࡼࡿ⾲グࡀᗈࡃ౑ࢃࢀࡿࡼ࠺࡟࡞ࡾࠊ20 ୡ⣖ᚋ༙࡟࡞ࡿ࡜බᩥ᭩ࡸ୍⯡ࡢᩥ᭩࡛ࡣ࣐࣮ࣞㄒࡀ౑ࢃࢀࡿࡇ࡜ࡀከࡃ࡞ࡾࡲࡍࡀࠊࡑࡢᚋࡶࢪ
ࣕ࢘࢕ࡣ୍㒊࡛⏝࠸ࡽࢀࠊ௒᪥࡟⮳ࡗ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࡇࡢ◊✲఍ࡣࠊ1950 ᖺ௦࠿ࡽ 60 ᖺ௦࡟࠿ࡅ࡚ࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝⓎ⾜ࡉࢀ࡚࠸ࡓ᭶หㄅ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࢆ࣮࣐ࣟᏐ࡟⩻Ꮠࡋ࡚ෆᐜࢆศᯒࡍࡿࠕ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦ࠖࣉࣟࢪ࢙ࢡࢺ࡜ࠊ
ࢪࣕ࢘࢕ࢆㄞࡴࡓࡵࡢㅮ⩦఍ࢆ୍⯡බ㛤࡛⾜࠺ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩ㅮㄞㅮ⩦఍ࡢ 2 ࡘࢆ୰ᚰ࡟άືࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ḟ࣮࣌ࢪ௨㝆࡛ࡣࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࢆࡣࡌࡵ࡜ࡍࡿࢪࣕ࢘࢕ᐃᮇห⾜≀ࡢࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ໬
࡟ࡼࡿ㈨ᩱඹ᭷໬࡟ࡘ࠸࡚⤂௓ࡋࡲࡍࠋ

㛵㐃䛩䜛◊✲䝥䝻䝆䜵䜽䝖ࠕࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩࡜♫఍ࠖ◊✲఍ࡣࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ඹྠ◊✲ࠕᓥᕋ㒊ᮾ༡࢔ࢪ࢔࡟࠾ࡅࡿᅜẸᅜᐙᙧᡂ࡜࣐࣮࣭࣒ࣞࢫ࣒ࣜࡢࢿࢵࢺ࣮࣡ࢡࠖ㸦௦⾲㸸ᆤ஭♸ྖࠊ2012 ᖺᗘ㸧࡜ࡢඹദ࡟ࡼࡾάືࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࡲࡓࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢグ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ໬࠾ࡼࡧ࣮࣐ࣟᏐ⩻Ꮠ࡛ࡣࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࡢᆅᇦ᝟ሗᏛࣉࣟࢪ࢙ࢡࢺ㞧ㄅグ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ⌜࡜ඹྠ࡛◊✲ࢆ㐍ࡵ࡚࠸ࡲࡍࠋ

120−120−

ࢪࣕ࢘࢕ᩥ⊩グ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ
20 ୡ⣖䛾䝬䝺䞊ㄒᐃᮇห⾜≀ୗࡢᅗࡣࠊ20 ୡ⣖๓༙࡟࣐ࣛࣖ࡜ࢩ࣏࣮࡛ࣥ࢞ࣝห⾜ࡉࢀࡓ࣐࣮ࣞㄒࡢᐃᮇห⾜≀ࢆห⾜ࡀ᪩࠸㡰࡟୪࡭ࡓࡶࡢ࡛ࡍࠋ୍␒ୖ࡟࠶ࡿࡢࡣࠕ࢔࣭ࣝ࢖࣐࣮࣒ࠖ㸦al-Imam㸧
࡛ࠊ1906 ᖺ࡟๰หࡉࢀࠊ1908 ᖺࡲ࡛ห⾜ࡀ⥆ࡁࡲࡋࡓࠋ

ᅗࡢᶓᲬࡢ㛗ࡉࡣࠊࡑࢀࡒࢀࡢ㞧ㄅࡀห⾜ࡉࢀ࡚࠸ࡓᮇ㛫ࢆ♧ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋࡲࡓࠊ࢝
࣮ࣛ༳ๅ࡛࡞࠸ࡢ࡛ࢃ࠿ࡾ࡟ࡃ࠸࡛ࡍࡀࠊᶓᲬࡢⰍࡣࠊࡑࡢ㞧ㄅ࡟౑ࢃࢀ࡚࠸ࡓᩥᏐࢆ
♧ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ⥳Ⰽࡣࢪࣕ࢘࢕ࠊ㉥Ⰽࡣ࣮࣐ࣟᏐࠊ㯤Ⰽࡣ୧᪉࡛ࡍࠋࡇࡢᅗࢆぢࡿ࡜࠸ࢁ࠸ࢁ࡞ࡇ࡜ࡀࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ20 ୡ⣖ึ㢌ࡢ࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࡢ࡯࡜ࢇ
࡝ࡣࢪࣕ࢘࢕࡛᭩࠿ࢀ࡚࠾ࡾࠊ࣮࣐ࣟᏐࡀቑ࠼ࡿࡢࡣ᪥ᮏ༨㡿ᮇࢆ⤒ࡓ 1946 ᖺ௨㝆࡛࠶ࡿࡇ࡜ࠋ࡯࡜ࢇ࡝ࡢ㞧ㄅࡣ▷࿨࡛ࠊ๰ห࠿ࡽ 1ࠊ2 ᖺ࡛೵ห࡟࡞ࡗ࡚࠾ࡾࠊ10 ᖺ௨ୖ⥆ࡃ㞧ㄅࡣᩘ࠼ࡿ࡯࡝ࡋ࠿࡞࠸ࡇ࡜ࠋࡋ࠿ࡋࠊ1 ࡘࡢ㞧ㄅࡀ೵ห࡟࡞ࡿ࡜ูࡢ㞧ㄅࡀ๰หࡉࢀࠊ᪥ᮏ༨㡿ᮇࢆ౛እ࡜ࡋ࡚ࠊ࡝ࡢᮇ㛫ࢆ࡜ࡗ࡚ࡶ࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࡀห⾜ࡉࢀ࡚࠸࡞
࠸᫬ᮇࡣ࡞࠿ࡗࡓࡇ࡜ࠋ
ࡲࡓࠊࡇࡢᅗࡔࡅ࠿ࡽࡣࢃ࠿ࡾࡲࡏࢇࡀࠊ࠸ࡃࡘ࠿ࡢ㞧ㄅࢆㄞࢇ࡛ࡳࡿ࡜ࠊ␗࡞ࡿ㞧ㄅ࡝࠺ࡋ࡛஫࠸࡟ཧ↷ࡋࡓࡾᢈุࡋࡓࡾࡋ࡚࠸ࡿࡇ࡜ࡶࢃ࠿ࡾࡲࡍࠋ

121
−121−

ࡇࢀࡽࡢࡇ࡜࠿ࡽࠊ࣐࣮ࣞㄒࡢ㞧ㄅࡣࠊ1 ࡘ 1 ࡘࡢࢱ࢖ࢺࣝࢆぢࡿ࡜▷࿨࡛ࡶࠊ」ᩘ
ࡢ㞧ㄅࡀ㞟ࡲࡗ࡚඲య࡛ࠕ࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࠖ࡜࠸࠺ 1 ࡘࡢゝㄽࡢሙࢆసࡗ࡚࠸ࡓࡇ࡜ࡀࢃ
࠿ࡾࡲࡍࠋࡑ࠺ࡔ࡜ࡍࢀࡤࠊ1 ࡘࡢ㞧ㄅࡔࡅྲྀࡾฟࡋ࡚ㄞࡴࡔࡅ࡛ࡣࠊࡑࡢ㞧ㄅࡀฟࡉࢀ࡚࠸ࡓ
᫬௦ࡢᵝᏊࢆ▱ࡿ࡟ࡣ୙༑ศࡔ࡜࠸࠺ࡇ࡜ࡀࢃ࠿ࡿ࡛ࡋࡻ࠺ࠋ
ࡓࡔࡋࠊ」ᩘࡢ㞧ㄅࢆ㏻ࡋ࡚ㄞࡴࡢࡣᐜ᫆࡞ࡇ࡜࡛ࡣ࠶ࡾࡲࡏࢇࠋᅗ᭩㤋࡞࡝࡟㞧ㄅࡀయ⣔ⓗ࡟㞟ࡵࡽࢀ࡚࠸ࡿ࡜ࡣ㝈ࡽ࡞࠸ࡓࡵ࡛ࡍࠋ

䝆䝱䜴䜱㞧ㄅグ஦䝕䞊䝍䝧䞊䝇ࡇࡢၥ㢟ࢆゎᾘࡍࡿ 1 ࡘࡢ᪉ἲࡣࠊ࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࢆࢹࢪࢱࣝ໬ࡋ࡚ࠊグ஦ෆᐜࡸᮏᩥ
᳨࡛⣴ྍ⬟࡞≧ែ࡟ࡋࡓࡶࡢࢆసࡾࠊࡑࢀࢆ࢖ࣥࢱ࣮ࢿࢵࢺୖ࡛ᶓ᳨᩿⣴ࡍࡿࢩࢫࢸ࣒
ࢆసࡿࡇ࡜࡛ࡍࠋࡇࡢ᪉ἲࡣࠊ࠸ࡃࡘࡶࡢ฼Ⅼࡀ࠶ࡾࡲࡍࠋ➨ 1 ྕ࠿ࡽ➨ 10 ྕࡲ࡛ࡣࡇࡢᅗ᭩㤋ࠊ➨ 11 ྕ࠿ࡽ➨ 20 ྕࡲ࡛ࡣ࠶ࡢᅗ᭩㤋࡟ᡤⶶࡉࢀ࡚࠸ࡿ࡜࠸࠺ࡼ࠺࡟ศ
ᩓࡋ࡚ᡤⶶࡉࢀ࡚࠸ࡿ㈨ᩱ࡛ࡶࠊ࢖ࣥࢱ࣮ࢿࢵࢺୖ࡛⤫ྜࡋ࡚ཧ↷ࡍࡿࡇ࡜ࡀྍ⬟࡟࡞ࡾࡲࡍࠋࡲࡓࠊࡇࡢ᪉ἲ࡛ࡣྛᶵ㛵ࡸಶே࡟ࡼࡗ࡚ᡤⶶࡉࢀ࡚࠸ࡿ㈨ᩱࢆ≀⌮ⓗ࡟཰㞟ࡍࡿᚲせࡀ࡞࠸ࡓࡵࠊ㈨ᩱࢆࡶ࡜ࡶ࡜ࡢᡤ᭷⪅ࡢࡶ࡜࡟⨨࠸ࡓࡲࡲཧ↷ࡍࡿࡇ࡜ࡀྍ⬟࡛ࡍࠋࡇࡢ◊✲఍࡛ࡣࠊࡑࡢࡼ࠺࡞ᶓ᳨᩿⣴ࢩࢫࢸ࣒ࡢࣉࣟࢺࢱ࢖ࣉࢆసࡿࡓࡵࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࡢᆅᇦ᝟ሗᏛࣉࣟࢪ࢙ࢡࢺ࡜ࡢ㐃ᦠ࡟ࡼࡾࠊ20 ୡ⣖ࡢ࣐࣮ࣞୡ⏺࡟࠾ࡅࡿ୺せ࡞࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅࢆ཰㞟ࡋࠊࢹࢪࢱࣝ໬ࢆ㐍ࡵ࡚࠸ࡲࡍࠋࡇࢀࡲ࡛࡟
ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘㸦Qalam㸧࡜࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ࡢࠗ࣡ࢡࢺࢗ࠘㸦Waktu㸧ࡢࢹࢪࢱࣝ໬ࢆ㐍ࡵ࡚ࡁࡲࡋࡓࠋࡇࡢ࡯࠿࡟௨ୗࡢ㞧ㄅࢆ཰㞟ࡋࠊࢹࢪࢱࣝ໬ࡍࡿ‽ഛࢆ㐍ࡵ࡚࠸ࡲࡍࠋ

z

Jawi Peranakkanzal-Munirz

al-ImamzPengasohz

Hiburan

z

Dian

z

Mastika122−122−࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦
䛄䜹䝷䝮䛅䛸䜰䝣䝬䝗䞉䝹䝖䝣䜱࣒ࠗ࢝ࣛ࠘
㸦Qalam㸧ࡣࠊ1950㹼69 ᖺ࡟ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ
㸦ᚋ࡟࣐࣮ࣞࢩ࢔㸧࡛ห⾜ࡉࢀ࡚࠸ࡓ࣐࣮ࣞㄒࡢ᭶หㄅ
࡛ࡍࠋ๰ห࠿ࡽ೵หࡲ࡛ࠊグ஦ࡣ୍㈏ࡋ࡚ࢪࣕ࢘࢕࡛᭩
࠿ࢀ࡚࠸ࡲࡋࡓࠋ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ≉ᚩࡣࠊ࣐࣮ࣞୡ⏺࡟࠾ࡅࡿ࣒ࢫ࣒ࣜࡢ
ᨻ἞㐠ືࡢࠕ✵ⓑᮇ㛫ࠖࢆᇙࡵࡿ㈨ᩱ࡛࠶ࡿࡇ࡜࡛ࡍࠋ
౛࠼ࡤ࣐࡛ࣛࣖࡣࠊ20 ୡ⣖ึ㢌ࡢ⊂❧‽ഛᮇ࡟࢖ࢫ࣒ࣛ
୺⩏ࢆᥖࡆࡿᨻ἞ᅋయࡀ࠸ࡃࡘ࠿⤖ᡂࡉࢀࡲࡋࡓࡀࠊࡑ
ࢀࡽࡣ 1950 ᖺࡲ࡛࡟㠀ྜἲ໬ࡉࢀࠊᣦᑟ⪅ࡣᢞ⊹ࡉࢀࡓࡾᅜእ࡟㏥ཤࡋࡓࡾࡋࡲࡋࡓࠋ
ᚑ᮶ࡢ◊✲࡛ࡣࠊࡇࢀ࡟ࡼࡾ࣐ࣛࣖ㸦ᚋ࡟࣐࣮ࣞࢩ࢔㸧ࡢ࢖ࢫ࣒ࣛ୺⩏ᨻ἞㐠ືࡣ࠸ࡗࡓࢇጼࢆᾘࡋࠊࡑࡢᚋࡢ 1970 ᖺ௦࡟ࢲࢡ࣡㐠ື࡟ࡼࡗ࡚࢖ࢫ࣒ࣛ୺⩏㐠ືࡀ࣐࣮ࣞࢩ࢔࡟ࡶࡓࡽࡉࢀࡓ࡜ࡉࢀ࡚࠸ࡲࡍࠋࡇࡢࡼ࠺࡟ࠊ1950
ᖺ௦࡜ 60 ᖺ௦ࡣ࢖ࢫ࣒ࣛ୺⩏㐠ືࡢほⅬ࠿ࡽ◊✲ࡢ✵ⓑᮇ࡟࡞ࡗ࡚࠾ࡾࠊ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡣ
ࡇࡢ᫬ᮇࡢ࣐ࣛࣖ㸭࣐࣮ࣞࢩ࢔ࡢ࣒ࢫ࣒ࣜ♫఍ࡢ࠶ࡾ᪉ࢆ▱ࡿ㈗㔜࡞㈨ᩱ࡛ࡍࠋ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢࡶ࠺ 1 ࡘࡢ≉ᚩࡣࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡀẸ᪘ࡸᅜቃࢆ㉺࠼࡚࣒ࢫ࣒ࣜ♫఍ࢆࡘ࡞ࡈ࠺࡜ࡋ࡚࠸ࡓࡇ࡜࡟࠶ࡾࡲࡍࠋࡇࢀࡣࠊ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢⓎ⾜⪅࣭⦅㞟⪅࡛࠶ࡿ࢔ࣇ࣐
ࢻ࣭ࣝࢺࣇ࢕㸦Ahmad Lutfi㸧ࡢ⤒Ṕ࡜ᐦ᥋࡟㛵ಀࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
࢔ࣇ࣐ࢻ࣭ࣝࢺࣇ࢕ࡣࠊ1911 ᖺ࡟࣐࢝ࣜࣥࢱࣥᓥ࡛࢔ࣛࣈ⣔࣒ࢫ࣒࡛ࣜ࠶ࡿ୧ぶࡢࡶ࡜࡟⏕ࡲࢀࠊẸ᪘ࡢ༊ู࡟ࡼࡽࡎ࣒ࢫ࣒ࣜࡣࡳ࡞ྠ⬊࡛࠶ࡿ࡜ᩍ࠼ࡽࢀ࡚⫱࡚ࡽࢀࡲࡋࡓࠋࡋ࠿ࡋࠊ20 ୡ⣖ึࡵࡢ࣐࣮ࣞୡ⏺࡛ࡣẸ᪘ព㆑ࡀ㧗ࡲࡾࠊྠࡌ࣒ࢫ࣒࡛ࣜࡶ࢔
ࣛࣈ⣔࡜ཎఫẸ⣔ࡣ㐪࠺࡜ࡢぢ᪉ࡀࡉࢀࡿࡼ࠺࡟࡞ࡾࡲࡋࡓࠋࡇࢀ࡟ᑐࡋ࡚࢔ࣇ࣐ࢻ࣭
ࣝࢺࣇ࢕ࡣࠊࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ࡟Ώࡗ࡚ࢪ࣮ࣕࢼࣜࢬ࣒࡟㌟ࢆᢞࡌࠊ⮬ࡽⓎ⾜ࡋࡓ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘
ࡢㄅ㠃ࢆ㏻ࡌ࡚Ẹ᪘ูࡢྠ⬊ព㆑࡛ࡣ࡞ࡃ᐀ᩍ࡟ᇶ࡙࠸ࡓྠ⬊ព㆑ࢆ⫱ࡴࡼ࠺࣐࣮ࣞ
ୡ⏺ࡢேࠎ࡟࿧ࡧ࠿ࡅࡲࡋࡓࠋ
࣐ࣛࣖ㸦⌧࣐࣮ࣞࢩ࢔㸧࡜࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ࡣ⊂❧௨㝆ࡣᨻ἞ⓗ࡟ࡑࢀࡒࢀูࡢ㐨ࢆṌࡳࡲࡍࡀࠊࡑࡢ⿬࡛Ẹ᪘ࡸᅜẸࡢ㐪࠸࡟ࡼࡽࡎ࡟᐀ᩍ࡟ࡼࡿྠ⬊ព㆑ࢆッ࠼⥆ࡅࡓࡢࡀ࣒࡛ࠗ࢝ࣛ࠘ࡋࡓࠋ1956 ᖺ࡟ࢩ࣏࣮࡛࣒ࣥ࢞ࣝࢫ࣒ࣜྠ⬊ᅋࡀ⤖ᡂࡉࢀࡿ࡜ࠊ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡣࡑࡢ஦ᐇୖࡢᶵ㛵ㄅ࡜࡞ࡾࡲࡋࡓࠋ

123
−123−

䛄䜹䝷䝮䛅⩻Ꮠ䝥䝻䝆䜵䜽䝖࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡣࠊ1950 ᖺ௦㹼60 ᖺ௦ࡢ࣐࣮ࣞୡ⏺࡟࠾ࡅࡿ࣒ࢫ࣒ࣜ♫఍ࡢືྥࢆ⌮ゎࡍࡿ࠺࠼࡛㔜せ࡞ྐᩱ࡛ࡍࡀࠊࢪࣕ࢘࢕࡛⾲グࡉࢀ࡚࠸ࡿࡓࡵࡶ࠶ࡾࠊ฼⏝ྍ⬟࡞◊✲⪅ࡀ㝈ࡽࢀ࡚࠸ࡲࡋࡓࠋ
ࡲࡓࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡣ」ᩘࡢᶵ㛵࡟ศᩓࡋ࡚ᡤⶶࡉࢀ࡚࠾ࡾࠊయ⣔ⓗ࡟฼⏝ࡍࡿࡢࡀ㞴ࡋ࠸≧ἣ࡟࠶ࡾࡲࡋࡓࠋி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮㸦ி኱ᆅᇦ◊㸧࡛ࡣࠊ」ᩘ
ࡢᶵ㛵࡟ᡤⶶࡉࢀ࡚࠸ࡿ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࢆࡶ࡜࡟Ḟྕ⋡ࡀᴟࡵ࡚ప࠸ࢥࣞࢡࢩࣙࣥࢆసࡾࠊ
ࢹࢪࢱࣝ໬ࡋ࡚࣐࣮ࣞㄒ㞧ㄅグ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫ࡜ࡋ࡚඲ㄅ㠃ࢆබ㛤ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ
ࡇࡢ◊✲఍࡛ࡣࠊ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢグ஦ࡢ࣮࣐ࣟᏐ⩻Ꮠࢆ㐍ࡵࠊ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࢆࡼࡾከࡃࡢ◊✲⪅ࡸㄞ⪅࡟฼⏝ྍ⬟࡞ᙧ࡟ࡋࡲࡍࠋࡲࡓࠊ
࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢグ஦ࢆࡶ࡜࡟ࠊ1950 ᖺ௦࠿ࡽ60 ᖺ௦࡟࠿ࡅ࡚ࡢ࣐࣮ࣞୡ⏺ࡢࠕ㏆௦ࠖࡢㅖ┦ࢆ᫂ࡽ࠿࡟ࡍࡿࡇ࡜ࢆヨࡳࡲࡍࠋ࡞࠾ࠊி኱ᆅᇦ◊࡛බ㛤ࡉࢀ࡚࠸ࡿ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘グ஦ࢹ࣮ࢱ࣮࣋ࢫࡣグ஦ぢฟࡋࡔࡅࡀ
᳨⣴ྍ⬟࡛ࡍࡀࠊࡇࡢ⩻Ꮠࣉࣟࢪ࢙ࢡࢺ࡟ࡼࡗ࡚ᮏᩥࡢ඲ᩥ᳨⣴ࡶྍ⬟࡟࡞ࡾࡲࡍࠋ◊✲఍ HP ࡛ࡣࠊࡇࡢ◊✲఍࡛⩻Ꮠࡋࡓ࣮࣐ࣟᏐ∧࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࢆ㡰ḟබ㛤ࡋ࡚࠸ࡲࡍࠋ

䝻䞊䝬Ꮠ∧䛄䜹䝷䝮䛅䜴䜵䝤∧z ௨ୗࡢ◊✲఍࣮࣒࣮࣍࣌ࢪ࡛㡰ḟබ㛤
http://www.cias.kyoto-u.ac.jp/~yama/jawi/qalam.html

124
−124−

෉Ꮚయ
z ࠗQalam No.42-47 1954.01㹼1954.06࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 11 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.36-41 1953.07㹼1953.12࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 9 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.30-35 1953.01㹼1953.06࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 8 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.24-29 1952.07㹼1952.12࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 7 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.18-23 1952.01㹼1952.06࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 6 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.12-17 1951.07㹼1951.12࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 4 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.6-11 1951.01㹼1951.06࠘
㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2011 ᖺ 12 ᭶ห㸧z ࠗQalam No.1-5 1950.07/08㹼1950.12࠘㸦ᒣᮏ༤அ┘ಟࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2011 ᖺ 11 ᭶ห㸧

125
−125−

䛄䜹䝷䝮䛅䜢⏝䛔䛯◊✲ࡇࡢ◊✲఍࡛ࡣࠊ◊✲఍࣓ࣥࣂ࣮ࡀࡑࢀࡒࢀࡢ㛵ᚰ࡟ᇶ࡙࠸࡚࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢグ஦ࢆㄞࡳࠊᙜ᫬ࡢ࣐࣮ࣞୡ⏺ࡢ♫఍≧ἣࢆ᫂ࡽ࠿࡟ࡍࡿࠕ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦ࠖ◊✲ࢆ㐍ࡵ࡚࠸ࡲࡍࠋࡇࢀࡲ࡛ࡢ◊✲ᡂᯝࡣ௨ୗࡢ㏻ࡾ࡛ࡍࠋ

䛄䜹䝷䝮䛅䛾᫬௦z ࣒ࠗࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦ III࣐࣮࣭̿ࣞ࢖ࢫ࣒ࣛୡ⏺࡟࠾ࡅࡿ࢖ࢫ࣒ࣛⓗ♫఍ไᗘࡢタィ࠘㸦ᆤ஭♸ྖ࣭ᒣᮏ༤அ⦅ⴭࠊCIAS Discussion Paper No.23ࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ2012 ᖺ 3 ᭶ห㸧
1. ࠕᗎ ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦㸱ɔɔ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࢫ࣒ࣛୡ⏺࡟࠾ࡅࡿ࢖ࢫ࣒ࣛ
ⓗ♫఍ไᗘࡢタィࠖ㸦ᆤ஭♸ྖ㸧
2. ࠕ㏆௦࢖ࢫ࣮࣒ࣛ࡟࠾ࡅࡿᐙ᪘ീ̿̿㐃㍕グ஦ࠕዪᛶࡢୡ⏺ࠖࡢศᯒ࠿ࡽࠖ㸦ᅧ㇂ᚭ㸧3. ࠕ1950 ᖺ௦๓༙ࡢ࣐ࣛࣖ᝟ໃ࡜࢔ࣇ࣐ࢻ࣭ࣝࢺࣇ࢕ࠖ㸦ᆤ஭♸ྖ㸧
4. ࠕ࢚ࢪࣉࢺ␃Ꮫ⏕ࡀㄽࡌࡓ࣐࣮ࣞ♫఍ࡢ෌ᘓ̿̿ࢬࣝ࢟ࣇ࣭࣒ࣜࣁࣥ
࣐ࢻ࡟ࡳࡿ 1950 ᖺ௦ࡢ࣐࣮ࣞே▱㆑ேࡢᛮ᝿ࡢ⣔㆕ࠖ㸦ᒣᮏ༤அ㸧5. ࠕ࣐࣮࣭ࣞࢥ࣑ࣗࢽࢸ࢕࡟࠾ࡅࡿᅜẸᩍ⫱ไᗘ࡟㛵ࡍࡿ㆟ㄽࠖ㸦㔠Ꮚዉኸ㸧
6. ࠕ1950 ᖺ௦ࡢࠕᙉไ፧ࠖㄽ㆟࡟ࡳࡿ࣒࢝ࣛㄅࡢᨵ㠉ㄽ⌮ࠖ㸦ගᡂṌ㸧z ࣒ࠗࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦ II࣐࣮࣭̿ࣞ࢖ࢫ࣒ࣛୡ⏺࡟࠾ࡅࡿබඹ㡿ᇦࡢ෌⦅࠘
㸦ᆤ஭♸ྖ࣭
ᒣᮏ༤அ⦅ⴭࠊCIAS Discussion Paper No.19ࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ
࣮ࠊ2011 ᖺ 3 ᭶ห㸧
1. ࠕᗎ ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦㸰ɔɔ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࢫ࣒ࣛୡ⏺࡟࠾ࡅࡿබඹ㡿ᇦࡢ෌⦅ࠖ㸦ᆤ஭♸ྖ㸧
2. ࠕ㐃㍕グ஦ࠕࢡࣝ࢔࣮ࣥࡢ⛎ᐦࠖ࡟ぢࡿ࢖ࢫ࣮࣒ࣛ㏆௦୺⩏㸸ணഛⓗ⪃ᐹ(2)ࠖ㸦ᅧ㇂ᚭ㸧
3. ࠕࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣐࣮࣭࣒ࣞࢫ࣒ࣜ࠿ࡽࡳࡓࢼࢻࣛၥ㢟ࠖ㸦ᆤ஭♸ྖ㸧
4. ࠕ㐃㍕グ஦ࠕ࣒ࢫ࣒ࣜྠ⬊ࡼࠊ௒ࡇࡑᅋ⤖ࡏࡼ㸟ࠖࠖ㸦ᒣᮏ༤அ㸧
5. ࠕබᩍ⫱☜❧ᮇ࡟࠾ࡅࡿ࢖ࢫ࣮࣒ࣛᩍ⫱ࡢ⏕ࡁṧࡾᡓ␎ࠖ㸦㔠Ꮚዉኸ㸧
6. ࠕ♫఍෌⦅ࡢ᫬௦ࡢ፧ጻ࣭㞳፧ἲไɔɔ1957 ᖺࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝࡢ࣒ࢫ࣒ࣜἲ௧࡟ࡼࡿᨵ㠉ࠖ㸦ගᡂṌ㸧z ࣒ࠗࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦࣐࣮࣭̿ࣞ࢖ࢫ࣒ࣛୡ⏺ࡢࠗ㏆௦࠘࠘㸦ᒣᮏ༤அ⦅ⴭࠊCIAS
Discussion Paper No.13ࠊி㒔኱Ꮫᆅᇦ◊✲⤫ྜ᝟ሗࢭࣥࢱ࣮ࠊ
2010 ᖺ 3 ᭶ห㸧
1. ᗎ ࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࡢ᫬௦ɔɔ࣐࣮࣭ࣞ࢖ࢫ࣒ࣛୡ⏺ࡢࠕ㏆௦ࠖࠊ1950㹼1969ᖺ㸦ᒣᮏ༤அ㸧
2. ࢥ࣒ࣛࠕ♽ᅜ᝟ໃࠖ࡟㛵ࡍࡿࣀ࣮ࢺ㸦ᆤ஭♸ྖ㸧
3. 㐃㍕グ஦ࠕࢡࣝ࢔࣮ࣥࡢ⛎ᐦࠖ࡟ぢࡿ࢖ࢫ࣮࣒ࣛ㏆௦୺⩏㸸ணഛⓗ⪃ᐹ
㸦ᅧ㇂ᚭ㸧

126
−126−

4. 㑅ᣲ࡜཯஘ɔɔ࢖ࣥࢻࢿࢩ࢔ࡢ 1955 ᖺ⥲㑅ᣲ࡜࢖ࢫ࣒ࣛᅜᐙᘓタ㸦ᒣᮏ༤அ㸧
5. බᩍ⫱ࡢ㏆௦໬࡟ᑐࡍࡿ஧㔜ࡢ༴ᶵឤɔɔ࣐࣮࣭ࣞࢥ࣑ࣗࢽࢸ࢕࡟࠾ࡅࡿᏊ࡝ࡶࡢᩍ⫱ㄽ࠿ࡽ㸦㔠Ꮚዉኸ㸧
6. ࢩ࣏࣮ࣥ࢞ࣝ࡟࠾ࡅࡿ࢖ࢫ࣮࣒ࣛྖἲࡢไᗘ໬ɔɔ1960 ᖺ࣒ࢫ࣒ࣜἲ᪋⾜ἲ᱌ࡢᗫ᱌ࢆࡵࡄࡗ
࡚㸦ගᡂṌ㸧

䛄䜹䝷䝮䛅䜢౑䛳䛯◊✲z TSUBOI Yuji. 2012.“Muslims under Dual Jurisdictions: The Nadrah issue fromthe perspective of “Qalam””. FUKAMI Naoko & SATO Shohei. (eds.). Islam andMulticulturalism: Between Norms and Forms. Organization for Islamic Area
Studies, Waseda University. pp. 157-165.
z KUNIYA Toru. 2012. “ Islam in the era of “kemajuan”: modernist thought of a
Singaporean ulama in the 1950s”. FUKAMI Naoko & SATO Shohei. (eds.).

Islam and Multiculturalism: Between Norms and Forms. Organization forIslamic Area Studies, Waseda University. pp. 167-170.
z YAMAMOTO Hiroyuki. 2009. “The Jawi Publication Network and Ideas of
Political Communities among the Malay-Speaking Muslims of the 1950s”. The

Journal of Sophia Asian Studies. No,27. pp.51-64.
z ᒣᮏ༤அ 2003ࠕᮾ༡࢔ࢪ࢔࡟࠾ࡅࡿ࣒ࢫ࣒ࣜྠ⬊ᅋࡢᡂ❧࡜ࡑࡢึᮇࡢάື࡟ࡘ
࠸࡚ࠖࠗODYSSEUS࠘㸦ᮾி኱Ꮫ኱Ꮫ㝔⥲ྜᩥ໬◊✲⛉㸧ࠊ➨ 7 ྕࠊpp.59-73ࠋ

䛄䜹䝷䝮䛅䛻㛵䛩䜛◊✲z ᒣᮏ༤அ 2002 ࠕ㈨ᩱ⤂௓࣒ࠗ࢝ࣛ࠘ࠖ
ࠗୖᬛ࢔ࢪ࢔Ꮫ࠘
ࠊ➨ 20 ྕࠊ259-343 㡫ࠋ

127
−127−

−128−