この PDF は以下の書籍から第 1 課（p.1-p.12, p.124-p.125）を抜粋したものです。
呉人徳司. 2009. 「モンゴル語実践会話入門 МОНГОЛООР ЯРЬЖ СУРЦГААЯ」. 府中: 東京
外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所.

第一課自己紹介（ӨӨРИЙГӨӨ ТАНИЛЦУУЛАХ））

Морита: Сайн байна уу? Миний нэр Морита. Таны нэр хэн бэ?
森田： こんにちは。私の名前は森田です。お名前は?
Баасан: Миний нэр Баасан. Энэ миний нэрийн хуудас.
バーサン：私の名前はバーサンです。これは私の名刺です。
Морита:森田：За баярлалаа. Энэ миний нэрийн хуудас.
はい、ありがとうございます。これは私の名刺です。

Баасан: Баярлалаа. Сайхан танилцлаа.
バーサン：ありがとうございます。お目にかかって嬉しいです。
Морита: Баярлалаа. Баяртай.
森田：ありがとうございます。さようなら。

-1-ЯРИАCD1-9Бат:Морита:Сайн байна уу? Миний нэр Бат.
Сайхан танилцлаа.
Сайн, сайн байна уу, миний нэр Морита.
Сайхан танилцлаа.

CD1-10Морита:Бат:Морита:Бат:Та оюутан уу?
Үгүй, би оюутан биш. Би монгол хэлний багш.
Өө, уучлаарай.
Зүгээр, зүгээр.

CD1-11Бат:Морита:Бат:Уучлаарай, та хаанаас ирсэн бэ?
Би Японоос ирсэн.
Өө тийм үү.

CD1-12Кондо:
Жаргал:Кондо:
Жаргал:Та Монголоос ирсэн үү?
Тиймээ, би Улаанбаатараас ирсэн.
Төмөр хаанаас ирсэн бэ?
Тэр бас Монголоос ирсэн.

-2-会話
CD1-9
バト： 今日は。私の名前はバトです。
お目にかかって嬉しいです。
森田： 今日は。私の名前は森田です。
お会いできて嬉しいです。
CD1-10
森田： あなたが学生ですか?
バト： いいえ、私は学生ではありません。モンゴル語の先生です。
森田： そうですか。失礼しました。
バト： どういたしまして。
CD1-11
バト： すみません、どこからいらっしゃいましたか。
森田： 私は日本から来ました。
バト： ああ、そうですか。
CD1-12
近藤： あなたはモンゴルからいらっしゃいましたか。
ジャルガル：はい。私はウランバータルから来ました。
近藤： トゥムルさんはどこからいらっしゃいましたか。
ジャルガル：彼もモンゴルから来ました。

新しい語句）CD1-13
しい語句（語句（ШИНЭ ҮГ ХЭЛЛЭГ）
нэрийн хуудас名刺өөби私уучлаарайнэр
名前таあなたхаанаирэх来るтийм ( ээ)Япон日本оюутан
хүн
人、人間
үгүй
Монгол
モンゴルтэр
хэл
言語；舌бас
багш
教師、先生Улаанбаатарбиш
違う、...ではないсайхан танилцлаа お目にかかって嬉しいです-3-

ああ、ええすみません（許してください
どこ
そうで大学生
いいえ
彼、彼女
もウランバータル会話練習に会話練習に使われる単語
われる単語 CD1-14
орчуулагчбанкны ажилтанхудалдагчсувилагчцагдаамалчинхуульчзамын цагдааалбан хаагчБээжинВашингтонжолоочэмнэлэг

通訳、翻訳者
銀行員
店員
看護婦
警察、警官
牧民
弁護士
交通係りの警官
公務員
北京
ワシントン
運転手
病院Англиイギリス
Итали
イタリア
Сингапурシンガポール
Өмнөд Солонгос 韓国
Орос
ロシア
Хятад
中国
Парис
パリ
СөүлソウルФранцフランスТокио
東京Лондон
ロンドンүйлчлэгч
ウェトレス、ボーイдэлгүүр店

会話練習（ЯРИАНЫ ДАСГАЛ））
CD1-151Мөнхөө:Заяа:Дорж орчуулагч уу?
Тиймээ, орчуулагч.

(1)

(3)
(2)

(4)

(5)

(6)

1 Жон, банкны ажилтан
3 Равдан, худалдагч
5 Оюун, багш.

2 Сувд, сувилагч
4 Янсан, цагдаа
6 Балдан, малчин-4-

会話練習 CD1-16
2
Жон:Дулам:

Баасан оюутан уу?
Үгүй, тэр оюутан биш, малчин.

(1)
(2)

(4)

(3)

(5)

1 Ням, замын цагдаа
3 Равдан, банкны ажилтан
5 Долгор, сувилагч(6)2 Кери, худалдагч
4 Отгон, хуульч
6 Баатар, багш会話練習 CD1-173А:В:Жон хаанаас ирсэн бэ?
Жон Англиас ирсэн.

(1)

(2)

(3)

(4)(5)(6)(7)(8)

1 Вин, Англи 2 Дорж, Монгол 3 Ри, Итали 4 Ким, Өмнөд Солонгос
5 Жан, Хятад 6 Саша, Орос 7 Кондо, Япон 8 Легран, Франц-5-

会話練習 CD1-184
Мөнхөө:Мишээл:Уучлаарай, Та Франц хүн үү?
Тиймээ, би Парисаас ирсэн.

(1)

(2)

(4)

(5)(3)(6)

1. Хятад, Бээжин 2. Япон, Токио 3. Орос, Москва
4. Америк, Вашингтон 5. Өмнөд Солонгос, Сөүл 6. Англи, Лондон-6-文法の）文法の説明（説明（ХЭЛНИЙ ЗҮЙ）
人称代名詞（Биеийн төлөөний үг）
主格(Нэрлэх тийнялгалд)Би（1 人称単数）
Чи（2 人称単数）
Та（2 人称単数）
Тэр （3 人称単数）Та нар（２人称複数）
Бид （1 人称複数）
Тэд （3 人称単数）属格による変化の例（Харьяалах тийн ялгалд）
Миний （私の）Миний нэр Бат.
Чиний （あなたの）Чиний нэр хэн бэ?
Таны （あなたの）Таны алдар хэн бэ?
Түүний (彼の/彼女の) Түүний нэр Оюун.
Та нарын (貴方たちの) Та нарын нэприйг мэднэ.
Бидний（私たちの） Бидний хичээл амархан.
Тэдний（彼/彼女たちの）Тэдний нохой хөөрхөн

疑問詞 (Асуух үг)хэн「誰」― хэний「誰の」、юу「何」― юуны「何の」хэзээ「いつ」、хэдийд「いつ、何時に」、хаа「どこ」
аль「どれ、どちら、どの」、ямар「どんな、どのように」

疑問助詞 (асуух сул үг): вэ, бэ, уу, үү, юу, юүБэ 語末に н, м, в をもつ語につける。
例： Энэ хэн бэ?
Тэр ямар ном бэ?
この人は誰ですか。
あれはなんの本ですか。
вэ 語末に上記の 3 子音以外の子音を持つ語につける。
例：Энэ юу вэ?
Энэ ямар зураг вэ?
これはなんですか。 これはなんの絵ですか。
Тэр хэний цаас вэ
それは誰の紙ですか。
уу/үү 子音または短母音で終わる語の後につける。
例：Та Бат уу?
Энэ том уу?
あなたはバトさんですか。 これは大きいですか。
Тэр гэр үү?
Энэ уул уу?
あれは家ですか。 これは山ですか。
юу/юү 長母音と二重母音で終わる語の後につける。
例： Тэр харандаа юу?
Энэ Энхээ юү?
あれは鉛筆ですか？ この人はエンヘーさんですか。

-7-

属格（ХАРЬЯАЛАХ ТИЙН ЯЛГАЛ））
所属、所有を表し、日本語の「～の」に対応する。
А. -ын: н- 以外の子音と短母音で終わる男性語につける。
例：ах + ын = ахын, буга + ын = бугын, улс + ын = улсын,гал + ын = галын
Б. -ийн н-以外の子音と短母音で終わる女性語につける。
 -ж, -ч, -ш, -г, -ь, -и などの子音で終わる男性語につける。
例： Даш + ийн=Дашийн, ач + ийн = ачийн, багш + ийн багшийн,гуч+ ийн = ãó÷èéí, анги + ийн = ангийн
＊間違い例： ачын, гучын, багшын, ангын, хувынВ. -ы: н-で終わる男性語につける。
例： олон + û = олны, баян + û = баяны, улаан + û = улааны,хаан + û = хааны, äóó(í) + û = äóóíû, õîðü(í) + û õîðèí û
Г. -ий: н-で終わる女性語につける例： хүн + ий = хүний, гүрэн + ий = гүрний,тэмээ(í) + ий = тэмээний, äºðºâ(í) + èé = äºðºâíèé＊間違い例：хүны, гүрэны, тэмээны, дөрөвны
Д. –н: 二重母音で終わる男性語、または –ий で終わる女性語につける。
例： далай + н = далайн, нохой + н = нохойн, бугуй + н = бугуйн,малгай + н = малгайн, дэлхий + н = дэлхийн

奪格（）
奪格（ГАРАХ ТИЙН ЯЛГАЛ）
使われる規則われる規則
短母音と子音で終わる語の後で隠れた -г をもつ語の後で隠れた -н を持つ語の後で 、また長母音と子音で終わる語の後で

形式
-аас
-ээс
-оос
-өөс
-аас
-ээс
-оос
-өөс
-наас
-нээс
-ноос
-нөөс

例
ааваас （父から）ээжээс （母から）номоос （本から）төрөөс(国から)байшингаас(家から)хүүгээс （息子から）
долоогоос (七から)далайгаас（海から）талхнаас (パンから)модноос (木から)сүүнээс (ミルクから)мориноос (馬から)өрөөнөөс （部屋から）Хятадаас（中国から）-8-奪格は、ある動作・行為の空間的或いは時間的起点、比較、原因・理由（日本語の～せいでにあたる）を表す。母音調和の規則によって、-аас,-ээс, -оос, -өөс の４種類に変化する。
例: Бид Улаанбаатараас гарсан.
私たちはウランバータルから出ました。
Чамаас болж би архинд согтсон.
あなたのせいで私は酒に酔いました。
Бат надаас гурав ах.
バトは私より三つ年上です。
Энэ номтэр номоос сайн.
この本はあの本よりいい。

動詞の動詞の不定形（不定形（辞書における辞書における見出における見出し見出し語形）語形）
モンゴル語の動詞語幹に -х がついたものが不定形になる。すべての動詞が辞書の見出し語としては、この形で現れる。
ав-аx
ай-х
алд-ах
алх-ах
бари-х
баярл-ахもらう
怖がる
失う、落とす歩く
捕まる
喜ぶ

март-ах
гар-ах
гүй-х
унш-их
хий-х
яв-ах

忘れる
出る
走る
読む
作る、する
行く

動詞の）
動詞の未来時制＋на4（Үйл үгийн ирээдүй цаг）
動詞語幹＋на4
例：Би маргааш хөдөө явна.
私は明日田舎に行きます。
Би толь бичиг олно.
私は辞書を見つけます。

未来時制の未来時制の疑問形
未来時制の疑問形は、動詞語幹に形動詞語尾 -х を付け、さらに疑問助詞уу （または вэ）を付けたものになる。
動詞語幹＋ -х уу
例：Та маргааш хөдөө явах уу?
あなたは明日田舎に行きますか。
2-9-動詞語幹＋ -х вэ
例：Та хэзээ хөдөө явах вэ?
あなたはいつ田舎に行きますか。

未来時制の未来時制の否定形
未来時制の否定形は、動詞語幹に形動詞語尾 -х を付け、さらに否定の助詞 гүй を付けたものになる。
動詞語幹＋ -х гүй
例：Би хөдөө явахгүй.
Дорж хоол идэхгүй.
私は田舎に行きません。 ドルジはご飯を食べません。

動詞の）動詞の過去時制 -сан4, -лaa4, -в, -aa4（Үйл үгийн өнгөрсөн цаг）
モンゴル語では動詞の過去時制を表すのに、４種類の接尾辞が使われる。
1. -сан4
動詞語幹に-сан4 という接尾辞をつけて、動作・行為が完了したこと、または発話時よりだいぶ前に完了したことを表す。なお、母音調和の規則に従って-caн, -сэн, -сон, -сөн の４通りに変化する。
例：Би Японоос ирсэн。
私は日本から来ました。
Би энэ хавар Японд очсон。
私はこの春日本に行きました。
過去時制の疑問形は-сан4 の後に疑問助詞 уу2 をつけて表す。
例：Та Японоос ирсэн үү?
あなたは日本から来ましたか。
Та хөдөө явсан уу?
あなたは田舎へ行きましたか。

＊次の例は間違いです
間違いです。
いです。
Та Японоос ирсэн бэ?
あなたは日本から来ましたか。
2. -лaa4
動詞語幹に-лaa4 をつけると多くの場合発話時より近い過去を表すが、未来時制や未完了アスペクトを表すこともある。この点では-сан4 とかなり異なる。
例：Дорж хотоос ирлээ.
ドルジは町から来ました。
Би сая бослоо.
私はさっき起きました。

- 10 -

3. -в
この接尾辞は過去の出来事に関する疑問文に多く使われる。
例：Та Монголоос ирэв үү?
あなたはモンゴルから来ましたか。
Чи миний хүүг харав уу?
あなたは私の息子を見ましたか。
4. -aa4
この形は口語に良く使われる。
例：Дорж хоол идээ.
ドルジはご飯を食べました。
Бат Бээжин яваа.
バトは北京に行きました。

過去時制の過去時制の否定形
過去に起こったある動作・行為を否定するのに、動詞の過去時制に否定を意味する助詞 -гүй をつけて表す。この付属語には母音調和による変化形はない。
例：Та Япон хоол идсэн үү?
あなたは日本料理を食べましたか。
Үгуй, идсэн-гүй （идээгүй）
いいえ、食べませんでした。

否定を否定を表す助詞 биш (үгүйсгэх сул үг）
例： Та оюутан уу?
あなたは学生ですか。

Үгүй, би оюутан биш.
いいえ、私は学生ではありません。

Та багш уу?
あなたは先生ですか。

Үгүй, би багш биш.
いいえ、私は先生ではありません。

Та монгол хүн үү?
Үгүй, би монгол хүн биш, япон хүн.
あなたはモンゴル人ですか。 いいえ、私はモンゴル人ではありません。日本人です。

- 11 -

練習問題（ДАСГАЛ））
1. かっこの中かっこの中の語を正しく書しく書き直しなさい。
しなさい。
1. (Та) нэр хэн бэ?
2. (Би) нэр Цолмон.
3. Энэ (та) нэрийн хуудас уу?
4. Тийм ээ, энэ (би) нэрийн хуудас.
5. Тэр (чи) багш уу?
6. Үгүй, тэр (би) багш биш.
2. 次の例の国名に国名に奪格の奪格の語尾 -аас4 を正しく付しく付けなさい。
けなさい。
1. Алан Англи... ирсэн.
2. Хуа Хятад... ирсэн.
3. Наташа Орос... ирсэн.
4. Юми Япон… ирсэн.
5. Крис Америк... ирсэн.
6. Мухаммед Араб... ирсэн.
7. Кондо Осака... ирсэн үү?

3. 次の例の空白のところに空白のところに -сан4, -аагүй4, -сан4 уу, -сан4 бэ を正しく入れ、文を完成させなさい完成させなさい。
させなさい。
1. Дорж Монголоос ирэх_____.
2. Жан Хятадаас ирэх_____?
3. Ким Японоос ирэх, Өмнөд Солонгос ирэх ____?
4. Та өнөөдөр ирэх____?
5. Та хэзээ ирэх ____?
6. Та хаанаас ирэх___?
7. Би Токиогоос ирэх___, Осакагаас ирэх ___.
4. 次の文の空白のところに空白のところに Үгүй と биш を正しく入しく入れなさい。
なさい。
1. Энэ бол толь бичиг _______ сурах бичиг.
2. Та Бээжингээс ирсэн үү? _____ би Хөххотоос ирсэн.
3. Энэ чиний орчуулагч уу? ____, миний орчуулагч______.
4. Та Япон хүн үү? ____, би монгол хүн.

- 12 -会話練習）
会話練習の練習の回答（ЯРИАНЫ ДАСГАЛЫН ХАРИУ）

第一課 自己紹介ӨӨРИЙГӨӨ ТАНИЛЦУУЛАХЯРИАНЫ ДАСГАЛCD1-15
1Мөнхөө:Заяа:123456

Жон банкны ажилтан уу?
Тиймээ, банкны ажилтан.
Сувд сувилагч уу?
Тиймээ, Сувд сувилагч.
Равдан худалдагч уу?
Тиймээ, Равдан худалдагч.
Янсан цагдаа юу?
Тиймээ, Янсан цагдаа.
Оюун багш уу?
Тиймээ, Оюун багш.
Дорж малчин уу?
Тиймээ, Дорж малчин.

CD1-162Жон:Дулам:
123456.

Дорж орчуулагч уу?
Тиймээ, орчуулагч.

Баасан оюутан уу?
Үгүй, тэр оюутан биш, малчин.

Ням замын цагдаа юу?
Үгүй, тэр замын цагдаа биш, банкны ажилтан.
Кери худалдагч уу?
Үгүй, Кери худалдагч биш, сувилагч.
Равдан банкны ажилтан уу?
Үгүй, тэр банкны ажилтан биш, худалдагч.
Отгон хуульч уу?
Үгүй, тэр хуульч биш, замын цагдаа.
Долгор сувилагч уу?
Үгүй, тэр сувилагч биш, багш.
Баатар багш уу?
Үгүй, тэр багш биш, малчин.

- 124 -

CD1-173Мөнхөө: Жон хаанаас ирсэн бэ?
Долгор:Жон Англиас ирсэн.
1Вин хаанаас ирсэн бэ?
Вин Англиас ирсэн.
2Дорж хаанаас ирсэн бэ?
Дорж Монголоос ирсэн.
3
Ри хаанаас ирсэн бэ?
Ри Италиас ирсэн.
4Ким хаанаас ирсэн бэ?
Ким Өмнөд Солонгосоос ирсэн.
5Жан хаанаас ирсэн бэ?
Жан Хятадаас ирсэн.
6Саша хаанаас ирсэн бэ?
Саша Оросоос ирсэн.
7Кондо хаанаас ирсэн бэ?
Кондо Японоос ирсэн.
8Легран хаанаас ирсэн бэ?
Легран Францаас ирсэн.
CD1-184Мөнхөө:Мишээл:1
2
3
4
56

Уучлаарай, Та Франц хүн үү?
Тиймээ, би Парисаас ирсэн.

Уучлаарай, та Хятад хүн үү?
Тиймээ, би Бээжингээс ирсэн.
Та Япон хүн үү?
Тиймээ, би Токиогоос ирсэн.
Та Орос хүн үү?
Тиймээ, би Москвагаас ирсэн.
Та Америк хүн үү?
Тиймээ, би Вашингтоноос ирсэн.
Та Өмнөд Солонгос хүн үү?
Тиймээ, би Сөүлээс ирсэн.
Та Англи хүн үү?
Тиймээ, би Лондоноос ирсэн.

- 125 -