การฉีดวัคซีนปองกันและ
สุขภาพของเด็ก
ฉบับป 2024เขียน, กํากับดูแลโดย
ออกโดย

คณะกรรมการพิจารณา เชน แนวทางการฉีดวัคซีนปองกัน ฯลฯศูนยวิจัยการฉีดวัคซีนปองกัน (มูลนิธิเพื่อสาธารณประโยชน)คํานํา

เด็กๆ มักเจ็บป่ วยได้ง่ายและเมื�อเป็ นแล้วก็จะมีอาการหนักขึ�น อย่างไรก็ตาม ก็ยงั มีโรค
ที�สามารถป้ องกันได้ดว้ ยการฉี ดวัคซีน
จุลสารเล่มนี� เรี ยบเรี ยงขึ�นโดยหวังว่าท่านจะได้รับความรู ้ที�ถูกต้องและได้รับความ
ปลอดภัยจากการฉี ดวัคซีนป้ องกันที�ลกู หลานอันเป็ นบุคคลสําคัญของท่านจะได้รับหลัง
จากนี�ไป
เราหวังว่าจุลสารเล่มนี�จะช่วยให้ลกู หลานของท่านเติบโตขึ�นอย่างแข็งแรงและมีสุ ขภาพที�ดี

1. มาฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

สารบััญ

1 มาฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ.......................................................................................................................................22 	การฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันคืือ.............................................................................................................................................23 	ประสิิ ทธิิภาพของการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน.....................................................................................................................24 	วััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดและวััคซีีนตามความสมััครใจ...................................................................3
5 มาสร้้างแผนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ.................................................................................................................4
6 	ก่่อนไปรัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน. ...............................................................................................................................97 	โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่� องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน. ...................................................................14วััคซีีนไวรััสโรต้้า......................................................................................................................................................14โรคไวรััสตับั อัักเสบ B..............................................................................................................................................16
โรค Hib....................................................................................................................................................................17โรคติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบในเด็็กเล็็ก. ............................................................................................................19โรคคอตีีบ / ไอกรน / บาดทะยััก / โปลิิโอ (ไขกระดููกสีีเทาอัักเสบเฉีี ยบพลััน).........................................................21วััณโรค......................................................................................................................................................................26โรคหััด / หััดเยอรมััน................................................................................................................................................27โรคอีีสุุกอีีใส.............................................................................................................................................................30โรคไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� น.........................................................................................................................................31โรคติิดเชื้้�อไวรััส HPV..............................................................................................................................................348 	การรัับมืือกรณีี ที่่�เกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง......................................................................................................................38<อ้้างอิิง 1> ไวรััสโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ (COVID-19).................................................................................................................40<อ้้างอิิง 2> โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันตามความสมััครใจที่่�สำ�คัำ ญั และข้้อมููลของวััคซีีนโดยสัังเขป..............44วััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล..................................................................................................................................44วััคซีีนคางทููม. ...........................................................................................................................................................45<อ้้างอิิง 3> ใบซัักประวััติิก่่อนฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน ................................................................................................................47<อ้้างอิิง 4> ใบสำำ�รวจสภาพร่่ างกายหลัังฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน .................................................................................................50ฉบัับปีี 2024 อิิงตามการแก้้ไขจนถึึงปััจจุุบันั ณ เดืือนกุุมภาพัันธ์์ ปีี เรวะ 6 (2024)ข้้อมููลล่่าสุุดกรุุ ณาตรวจสอบจากทางเทศบาลท้้องถิ่่น� ที่่�ท่า่ นอาศััยอยู่่� (รวมถึึงเขตพิิเศษ ซึ่่�งให้้มีคี วามหมายอย่่างเดีียวกัันในด้้านล่่างนี้้�)และตรวจสอบได้้จากโฮมเพจของกระทรวงสาธารณสุุ ข แรงงาน และสวััสดิิการ (https://www.mhlw.go.jp/index.html)
และศููนย์์ระบาดวิิทยา สถาบัันวิิจัยั โรคติิดต่่อแห่่งชาติิ (https://www.niid.go.jp/niid/ja/from-idsc.html)
กรณีี ที่่�มีีการแก้้ไขกฎหมายหรืื อข้้อบัังคัับ จะมีีการอััปโหลดประกาศการแก้้ไข ฯลฯ ให้้ทราบในเว็็บไซต์์
(https://www.yoboseshu-rc.com) ของเรา

1

1. มาฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

1. มาฉีีดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ
ภููมิต้ิ า้ นทาน (ภููมิคุ้้�ิ มกััน) ต่่อโรคที่่�แม่่ส่่งมอบให้้กับั ทารกนั้้�น หากเป็็ นโรคไอกรนจะหายไปภายใน 3 เดืือน
หลัังคลอด ส่่วนโรคหััดเกืือบจะหายไปเองตามธรรมชาติิเมื่่�ออายุุได้้ 12 เดืือนหลัังคลอด ด้้วยเหตุุนี้้� เมื่่�อเวลาผ่่านไป จึึงจำำ�เป็็ นต้้องทำำ�ให้้ทารกมีีภูมิู คุ้้�ิ มกัันเพื่่�อป้้องกัันการเจ็็บป่่ วย ซึ่่�งตััวช่ว่ ยก็็คือื การฉีีดวััคซีีนป้้องกััน
เมื่่�อเด็็กๆ เติิบโตขึ้้� นก็็จะมีีโอกาสได้้ออกไปข้้างนอกและได้้สัมั ผััสกัับบุุคคลอื่่�นมากขึ้้� น และโอกาสที่่�
จะติิดเชื้้�อก็็มากขึ้้� นด้้วยเช่่นกััน จึึงขอให้้ช่่วยกัันเสริิ มสร้้างสุุ ขภาพของเด็็กๆ ภายใต้้ความเข้้าใจต่่อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันอย่่างถููกต้้องร่่ วมกััน

● โรคติิดเชื้้�อ
เมื่่�อจุุลิินทรีี ย์์อย่่างไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยเข้้าสู่่�ร่่างกาย ก็็จะพััฒนาไปเป็็ นโรคจากการแบ่่งตััวเพิ่่�ม
จำำ�นวนขึ้้�นในร่่ างกาย ซึ่่�งจะมีีอาการปรากฏให้้เห็็นในรูู ปแบบต่่างๆ เริ่่� มตั้้�งแต่่เป็็ นไข้้ ไอ ปวดศีีรษะ เกิิดผื่่น� ท้้องเสีี ย ฯลฯ ตามแต่่ละสายพัันธุ์์�ของจุุลิินทรีี ย์์นั้้�นๆ

2. การฉีีดวััคซีีนป้้องกัันคืือ
การฉีี ดวััคซีี นคืื อ การผลิิ ตสารป้้องกัันขึ้้� นมา (วััคซีี น) เพื่่�อไปลดทอนกำำ�ลังั ของพิิษจากไวรัั สหรืื อแบคทีีเรีี ย หรืื อเชื้้�อต่่างๆ ที่่�เป็็ นสาเหตุุของโรคติิดเชื้้�อ เช่่น โรคหััดหรืื อไอกรน แล้้วจึึงฉีี ดวััคซีีนนี้้�เข้้าสู่่�ร่่ างกายเพื่่�อเสริิ มสร้้างภููมิิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ต่่อโรคนั้้�นๆ โดยจะเรีี ยกยาที่่�มีีลักั ษณะเป็็ นของเหลวที่่�ใช้้
“ฉีี ด” ว่่า “วััคซีีน”ซึ่่�งไม่่ใช่่ว่า่ จะสามารถผลิิตวััคซีีนมาป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อได้้ทั้้�งหมด ยัังมีีที่่�ไม่่สามารถผลิิตได้้ อัันเนื่่�อง
มาจากลัักษณะของแบคทีีเรีี ยและไวรััส ฯลฯ นั้้�นๆ

3. ประสิิทธิิภาพของการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน
การฉีี ดวััคซีีนมีีวัตถุั ุประสงค์์ที่่�จะทำำ�ให้้ไม่่เป็็ นโรคนั้้�นๆ หรืื อไม่่ให้้มีีอาการหนัักขึ้้�น และยัังมีีกรณีี ที่่�
เกิิดจากร่่ างกายไม่่มีีภูมิู ิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) จากสภาพร่่ างกายของเด็็ก หรืื อสภาพร่่ างกาย ณ ขณะนั้้�น
กรณีี ที่่�ต้อ้ งการทราบว่่ามีีภูมิู ิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) หรืื อไม่่นั้้�น ก็็มีีวิธีิ ีการวััดค่่าแอนตี้้�บอดี้้�ในเลืือดด้้วยการ
ตรวจเลืือด เป็็ นต้้น
นอกจากนี้้� หลัังจากที่่�ฉีีดผ่่านไปได้้ระยะหนึ่่�ง ภููมิิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ของวััคซีีนชนิิดเชื้้�อตายจะ
ค่่อยๆ ลดลง เพื่่�อเป็็ นการคงรัักษาระดัับภููมิิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ให้้อยู่่�อย่่างยาวนาน จึึงจำำ�เป็็ นต้้องฉีี ดวััคซีีนเพิ่่�มเติิมเป็็ นระยะๆ (ดูู 5 (3) ประเภทและคุุณสมบััติิของวััคซีีนในหน้้า 4)2

4. วััคซีีนที่่�ต้้องได้้ รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดและวััคซีีนตามความสมััครใจ

4. วััคซีีนที่่�ต้้องได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำำ�หนดและวััคซีีนตามความสมััครใจ
การฉีี ดวััคซีี นจะแบ่่งออกเป็็ นวััคซีี นที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดซึ่่� งจะกำำ�หนดโรคเป้้าหมาย,ผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมาย รวมถึึงช่่วงเวลาในการฉีี ดวััคซีีน ฯลฯ เอาไว้้ตามพระราชบััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
และการฉีี ดวััคซีีนตามความสมััครใจซึ่่�งหมายถึึงวััคซีีนนอกเหนืือจากที่่�กำ�ำ หนดดัังกล่่าว
ในการเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันจะมีีเวลาในการฉีี ดที่่�เหมาะสมกัับแต่่ละโรค สำำ�หรัับช่่วงเวลาที่่�
แนะนำำ�ในการฉีี ด (ช่่วงเวลาฉีี ดวััคซีีนมาตรฐาน) กรุุ ณาดููที่่�หน้้า 8 “รายการช่่วงเวลาฉีี ดวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับ
ตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนด (โรคกลุ่่�ม A)”วััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนด หมายถึึง

การฉีี ดวััคซีีนที่่�กำ�ำ หนดใน “พระราชบััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน” ซึ่่�งจะถููกแบ่่งออกเป็็ นการฉีี ดวััคซีีน
ของโรคกลุ่่�ม A และโรคกลุ่่�ม B ผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมายของการฉีี ดวััคซีีนโรคกลุ่่�ม A จะสามารถรัับวััคซีีนได้้
ด้้วยงบประมาณของภาครััฐ โดยหน่่วยงานรััฐบาลท้้องถิ่่�นจะเป็็ นผู้้�ชำำ�ระค่่าใช้้จ่่าย แต่่สำ�ำ หรัับการฉีี ดวััคซีีน
โรคกลุ่่�ม B อาจมีีกรณีี ที่่�ชำ�ำ ระค่่าใช้้จ่่ายด้้วยงบประมาณของภาครััฐเพีียงส่่ วนหนึ่่�งเท่่านั้้�น ทั้้�งนี้้� ตั้้�งแต่่วันั
ที่่� 30 มกราคม ปีี เฮเซ 25 (2013) ได้้มีีการกำำ�หนดมาตรการพิิเศษให้้กับั เด็็กที่่�ไม่่สามารถรัับการฉีี ดวััคซีีน
ที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนด เนื่่�องจากมีีอาการเจ็็บป่่ วยที่่�รุุนแรงและยาวนาน ฯลฯ สำำ�หรัับราย
ละเอีียด กรุุ ณาตรวจสอบกัับศููนย์์สาธารณะสุุ ขหรืื อฝ่่ายที่่�รัับผิิดชอบของเทศบาลท้้องถิ่่�นที่่�ท่่านอาศััยอยู่่�
โรคกลุ่ม Aโรคที�ให้ความสําคัญกับการป้ องกันอาการเจ็บป่ วยที�รุนแรงหรื อการป้ องกันแบบกลุม่ เป็ นหลัก
เจ้าตัว (ผูป้ กครอง) มีหน้าที�ในการให้ความร่ วมมือและรัฐบาลแนะนําให้รับวัคซีน

- การติดเชื�อไวรัสโรต้า - ตับอักเสบ B - โรคติดเชื�อ Hib - โรคติดเชื�อนิวโมคอคคัสในเด็กเล็ก
- คอตีบ - ไอกรน - บาดทะยัก - โปลิโอ - วัณโรค (BCG)- หัด - หัดเยอรมัน - อีสุกอีใส - ไข้สมองอักเสบญี�ปุ่น - โรคติดเชื�อไวรัส HPVโรคกลุ่ม Bโรคที�ให้ความสําคัญกับการป้ องกันรายบุคคลเป็ นหลัก
เจ้าตัว (ผูป้ กครอง) ไม่ได้มหี น้าที�ในการให้ความร่ วมมือและรัฐบาลก็ไม่ได้แนะนําให้รับวัคซีน

- ไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล* - โรคติดเชื�อนิวโมคอคคัสในผูส้ ูงอายุ
- การติดเชื�อ COVID-19 ในผูส้ ูงอายุ
*การรับวัคซีนป้ องกันไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลสําหรับเด็กเล็กจะถือเป็ นวัคซีนตามความสมัครใจ

3

5. มาสร้้างแผนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

วััคซีีนตามความสมััครใจ หมายถึึง

การฉีี ดวััคซีีนอื่่�นนอกเหนืือจาก “วััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนด” ที่่�กำ�ำ หนดใน “พระราช
บััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน” ซึ่่� งปกติิผู้้�รัับวััคซีีนจะเป็็ นผู้้�รัับผิิดชอบค่่าใช้้จ่่ายที่่�จำ�ำ เป็็ น ทั้้�งนี้้� หน่่วยงาน
รััฐบาลท้้องถิ่่�นบางส่่ วนอาจรัับผิิดชอบค่่าใช้้จ่่ายทั้้�งหมดหรืื อบางส่่ วนให้้ตามความจำำ�เป็็ นในการรัับวััคซีี นดัังกล่่าว กรุุ ณาตรวจสอบกัับศููนย์์สาธารณะสุุ ขหรืื อฝ่่ายที่่�รัับผิิดชอบของเทศบาลท้้องถิ่่�นที่่�ท่่านอาศััยอยู่่�

5. มาสร้้างแผนการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ
(1) การแจ้้งให้้ทราบถึึงการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
การฉีี ด วััค ซีี น ป้้ องกััน ตามระยะเวลาที่่� กำ�ำ หนดตามพระราชบััญญัติั ิ ก ารฉีี ด วััค ซีี น ป้้ องกััน นั้้�น ทางเทศบาลท้้องถิ่่�นจะเป็็ นผู้้�ดำำ�เนิินการ การแจ้้งไปยัังผู้้�ปกครองจะเป็็ นการแจ้้งรายบุุคคล ยกเว้้นกรณีี ที่่�มีีเหตุุ
อัันไม่่อาจหลีีกเลี่่�ยงได้้ เนื่่�องจากการแจ้้งเป็็ นรายบุุคคล ฯลฯ จึึงจะทำำ�การแจ้้งตามฐานข้้อมููลทะเบีียนบ้้าน
ผู้้�อยู่่�อาศััยขั้้�นพื้้�นฐาน ขณะที่่�ทารกเกิิด จึึงขอให้้ทำ�กำ ารแจ้้งหากมีีการโยกย้้าย
(2) กำำ�หนดช่่วงเวลารัับวััคซีีนโดยประมาณ
โดยหลัักการแล้้ว การฉีี ดวััคซีี นป้้องกัันตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดจะเป็็ นการฉีี ดส่่ วนบุุคคลสำำ�หรัับลำำ�ดับั
และกำำ�หนดการที่่�เป็็ นรูู ปธรรมของการฉีี ดวััคซีี นป้้องกััน ขอให้้ดููจากกำำ�หนดการของทางเทศบาลท้้องถิ่่�น
สภาพร่่ างกายของเด็็ก การแพร่่ ระบาดของโรค และขอให้้หารืื อกัับแพทย์์ประจำำ�ครอบครััวก่่อนทำำ�การ
ตััดสิิ นใจโปรดทราบว่่าเทศบาลบางแห่่งอาจเสนอการฉีี ดวััคซีีน BCG ให้้กับั ประชาชนจำำ�นวนมาก (ดำำ�เนิินการ
ตามวัันที่่�ระบุุในสถานที่่�ที่่�กำ�ำ หนด เช่่น ศููนย์์สาธารณะสุุ ข)(3) ประเภทและคุุณสมบััติิของวััคซีีน
วััคซีีนที่่�นำ�ำ มาใช้้ในการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันมีีดังั นี้้�: วััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ น (Live vaccine) วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย
(Inactivated vaccine) และวััคซีีน mRNA สำำ�หรัับ COVID-19
วััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�

เป็็ นการลดความเป็็ นพิิษ (ความสามารถในการก่่อโรค) ของไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยที่่�ยังั มีีชีีวิติ อยู่่�ให้้อ่่อนลง และใช้้เป็็ นวััคซีีนเพื่่�อให้้ร่่างกายสามารถสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันขึ้้�นแบบเดีียวกัับเมื่่�อเป็็ นโรคดัังกล่่าว ซึ่่� งเมื่่�อ
ได้้รัับวััคซีีนเข้้าสู่่�ร่่างกายแล้้ว ไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยที่่�มีีความเป็็ นพิิษ (ความสามารถในการก่่อโรค) อ่่อน
4

5. มาสร้้างแผนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

ลงดัังกล่่าวจะเริ่่� มเพิ่่�มจำำ�นวน ทำำ�ให้้อาจมีีอาการที่่�ไม่่รุุนแรง เช่่น มีีไข้้ เป็็ นผื่่น� ฯลฯ ตามคุุณลัักษณะของ
แต่่ละวััคซีีนได้้ โดยจะใช้้เวลาประมาณ 1 เดืือนเพื่่�อให้้เกิิดภููมิิคุ้้�มกัันที่่�เพีียงพอ แต่่ภูมิู ิคุ้้�มกัันนี้้�ก็อ็ าจลดลง
และอ่่อนแอลงไปเรื่่� อย ๆ จึึงมีีกรณีี ที่่�ต้อ้ งรัับวััคซีีนเพิ่่�มตามความจำำ�เป็็ นด้้วย
ประเภทของวัคซีน
ชนิดเชื�อมีชีวติ อ่อนฤทธิ�- วัคซีนไวรัสโรต้า - วัคซีน BCG- วัคซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน (MR) - วัคซีนโรคหัด
- วัคซีนโรคหัดเยอรมัน - วัคซีนโรคอีสุกอีใส
- วัคซีนโรคคางทูม - วัคซีนไข้เหลือง
- วัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดพ่นจมูก

วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย

เป็็ นการทำำ�ให้้ความเป็็ นพิิษ (ความสามารถในการก่่อโรค) หายไปโดยฆ่่าไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยและใช้้ส่่ วนที่่�จำ�ำ เป็็ นในการสร้้างภููมิิคุ้้�มกััน ซึ่่� งไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยจะไม่่เพิ่่�มจำำ�นวนในร่่ างกาย จึึงสามารถสร้้าง
ภููมิิคุ้้�มกัันได้้โดยการฉีี ดหลายครั้้�ง ซึ่่� งจะรัับวััคซีีนตามระยะที่่�กำ�ำ หนด 2 - 3 ครั้้�งเพื่่�อให้้ได้้ภูมิู ิคุ้้�มกัันขั้้�นต่ำำ��
เท่่าที่่�จำ�ำ เป็็ น (ภููมิิคุ้้�มกัันขั้้�นพื้้�นฐาน) และรัับเพิ่่�มหลัังจากนั้้� นหลายเดืือนถึึง 1 ปีี ก็็จะได้้ภูมิู ิคุ้้�มกัันที่่�เพีียงพอ
แต่่หากเวลาผ่่านไปภููมิิคุ้้�มกัันก็็จะค่่อย ๆ ลดลงทีีละน้้อย จึึงจำำ�เป็็ นต้้องรัับเพิ่่�มตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดตาม
คุุณลัักษณะของแต่่ละวััคซีีนเพื่่�อรัักษาระดัับภููมิิคุ้้�มกัันในระยะยาว
- วัคซีนโรคไวรัสตับอักเสบ B - วัคซีน Hib - วัคซีนป้ องกันโรคติดเชื�อนิวโมคอคคัส
- วัคซีนรวมคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน-โปลิโอเชื�อตาย (DPT-IPV)- วัคซีนรวม 5 โรค (DPT-IPV-Hib)
ประเภทของวัคซีนชนิด - วัคซีนรวมคอตีบ-บาดทะยัก (DT) - วัคซีนโรคโปลิโอ (IPV)เชื�อตาย
- วัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี�ปุ่น - วัคซีนไวรัส HPV- วัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล
- วัคซีนโรคเยือ� หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ - วัคซีนไวรัสตับอักเสบ A- วัคซีนโรคพิษสุ นขั บ้า - วัคซีนโรคบาดทะยัก (T)55. มาสร้้างแผนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

วััคซีีน mRNAวััคซีีน COVID-19 รวมถึึงวััคซีีนที่่�ผลิิตต่่างออกไปจากวิิธีีการทั่่�วไป อาทิิ วััคซีีน mRNA (วััคซีีนที่่�มีีmRNA หรืื อ Messenger RNA ซึ่่� งเป็็ นพิิมพ์์เขีียวของโปรตีีนแอนติิเจนบนพื้้�นผิิวของไวรััส COVID-19
ถููกห่่อหุ้้�มอยู่่�ในอนุุภาคนาโนชนิิดไขมััน) และวััคซีีนชนิิดใช้้ไวรััสเป็็ นพาหะ ซึ่่�งมีีการแทรกยีีนโปรตีีน
สไปค์์ของเชื้้�อ COVID-19 เข้้าไปในไวรััสอะดีีโนชนิิดไม่่แบ่่งตััว เนื่่�องจากวััคซีีนเหล่่านี้้�ไม่่สามารถจััด
ให้้อยู่่�ในหมวดหมู่่�ทั่่ว� ไปของวััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ นและชนิิดเชื้้�อตายได้้ จึึงจััดอยู่่�ในหมวดหมู่่�ที่่�แยกต่่างหาก
นอกจากนี้้� ได้้มีีการนำำ�วััคซีีน COVID-19 ชนิิดเชื้้�อตายไปใช้้งานจริิ ง ส่่ วนวััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ นก็็อยู่่�ระหว่่าง
การพััฒนาเช่่นกััน
ประเภทของวัคซีน
mRNA- วัคซีน COVID-19(4) ระยะห่่างในกรณีี ที่่�มีีการฉีี ดวััคซีีนต่่างชนิิดกััน
นัับจากวัันที่่� 1 ตุุลาคม ปีี เรวะ 2 (2020) ได้้มีีการทบทวนระยะห่่างในการฉีี ดวััคซีีนต่่างชนิิดกััน
วััคซีีนที่่�ใช้้ในการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันจะแบ่่งออกเป็็ นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ น วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย และวััคซีีนmRNA กรณีี ที่่�จะทำำ�การฉีี ดวััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ น จำำ�เป็็ นต้้องสัังเกตช่่วงระยะห่่างระหว่่างการฉีี ดเอาไว้้้�
และยัังมีีกรณีี ที่่�จำ�ำ เป็็ นต้้องฉีี ดวััคซีีนต่่างชนิิดกัันในเวลาเดีียวกัันด้้วย จึึงขอให้้ปรึึกษากัับทางแพทย์์
อนึ่่�ง กรุุ ณาอย่่าให้้เกิิดความผิิดพลาดจากการฉีี ดวััคซีีนชนิิดเดีียวกัันซ้ำำ��ซ้อ้ นกัันหลายครั้้�ง เนื่่�องจากมีี
ช่่วงเวลาที่่�กำ�ำ หนดไว้้แล้้ว

6

5. มาสร้้างแผนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

วัคซีนชนิดเชื�อมีชีวติ อ่อนฤทธิ�แบบฉี ดตามระยะเวลาที�กาํ หนดตามความสมัครใจ

BCG, MR,เวน 27 วันขึ้นไป

วัคซีนชนิดเชื�อมีชีวติ อ่อนฤทธิ�แบบฉี ดไมกําหนดระยะหาง

วัคซีนชนิดเชื�อเป็ นแบบหยอด
ทางปากหรื อแบบพ่นจมูก
วัคซีนชนิดเชื�อตาย ฯลฯหัด, หัดเยอรมัน, อีสุกอีใส
คางทูม, ไข้เหลือง

*ในการฉีดวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิตออนฤทธิ์อื่น ใหเวนระยะหางอยางนอย 27 วันนับจากวันถัดจากวันที่ฉีดวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิตออนฤทธิ์ตัวกอนหนา
*ไมมีขอกําหนดเกี่ยวกับระยะหางของการรับวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิตออนฤทธิ์แบบหยอดทางปากหรือการรับวัคซีนชนิดเชื้อตายหลังฉีดวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิตออนฤทธิ์

วัคซีนชนิดเชื�อเป็ นแบบหยอดทางปากหรื อแบบพ่นจมูก
ตามระยะเวลาที�กาํ หนดวัคซีนชนิดเชื�อมีชีวติ อ่อนฤทธิ�แบบฉี ดไวรัสโรต้า
ไมกําหนดระยะหาง

วัคซีนชนิดเชื�อตาย ฯลฯตามระยะเวลาที�กาํ หนดตับอักเสบ B, โรคติดเชื�อ Hib,โรคติดเชื�อนิวโมคอคคัสในเด็กเล็ก (��-valent, 15-valent), DPT-IPV-Hib,
DTP-IPV, DPT, DT, โปลิโอ, สมองอักเสบญี�ปุ่น, โรคติดเชื�อไวรัส HPV,ไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลในผูส้ ูงอายุ โรคติดเชื�อนิวโมคอคคัสในผูส้ ูงอายุ,COVID-19 ในผูส้ ูงอายุ

วัคซีนชนิดเชื�อเป็ นแบบหยอด
ทางปากหรื อแบบพ่นจมูก
วัคซีนชนิดเชื�อตาย ฯลฯตามความสมัครใจ ตับอักเสบ A, พิษสุ นขั บ้า, บาดทะยัก, คอตีบสําหรับผูใ้ หญ่,โรคเยือ� หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ, งูสวัด

(หมายเหตุุ)- อาจมีีอาการ เช่่น มีีไข้้หรืื อบวมตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีด ฯลฯ เกิิดขึ้้�นหลายวัันหลัังจากที่่�รัับวััคซีีน แม้้ว่า่ ช่่วงเวลาในการรัับวััคซีีนจะเป็็ นไปตามหลัักเกณฑ์์ก็็ตาม แต่่ก็ข็ อให้้ตรวจสอบแล้้วว่า่ ไม่่มีีปััญหากัับสภาพร่่ างกาย เช่่น มีีไข้้หรืื ออาการบวมตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีด ฯลฯ ก่่อนรัับวััคซีีน
- สามารถรัับวััคซีีนพร้้อมกัันได้้หากแพทย์์เห็็นชอบ
- สำำ�หรัับระยะห่่างในการรัับวััคซีีนเดีียวกัันหลายครั้้�ง โปรดปฏิิบัติั ิตามหลัักเกณฑ์์ในเอกสารแนบ ฯลฯ*การฉีี ดวััคซีีน COVID-19 ในผู้้�สููงอายุุจะดำำ�เนิินการเป็็ นประจำำ�หลัังจากที่่�มีีการกำำ�หนดให้้ COVID-19 เป็็ นโรคกลุ่่�ม B ในปีี งบประมาณ 2024การประชุุมของคณะอนุุกรรมการด้้านการฉีี ดวััคซีีนและวััคซีีนของสภาวิิทยาศาสตร์์สุุ ขภาพครั้้�งที่่� 55 ในเดืือนกุุมภาพัันธ์์ 2024 ได้้อนุุมัติั ิให้้ทำ�กำ ารฉีี ดวััคซีีน
COVID-19 และวััคซีีนอื่่�น ๆ พร้้อมกัันได้้โดยไม่่ต้อ้ งเว้้นระยะเวลาเมื่่�อแพทย์์ลงความเห็็นว่่ามีีความจำำ�เป็็ น มาตรการเหล่่านี้้�คล้้ายคลึึงกัับมาตรการของวััคซีีน
อื่่�น ๆ ยกเว้้นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ นแบบฉีี ด7

5. มาสร้้างแผนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันกัันเถอะ

รายการช่่วงเวลาฉีีดวััคซีีนที่่�ต้้องได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำำ�หนด (โรคกลุ่่�ม A)

8 เดือน

7 เดือน

หลังคลอด
32 สัปดาห์ 0 วัน

6 เดือน

5 เดือน

หลังคลอด
24 สัปดาห์ 0 วัน

4 เดือน

3 เดือน
หลังคลอด
14 สัปดาห์ 6 วัน

2 เดือน

1 เดือน

หลังคลอด
6 สัปดาห์ 0 วัน(หมายเหตุ) วันทีใช้เริ มนับระยะห่างในการฉี ดวัคซี นคือ วันถัดไปของวันทีมีการฉี ด ช่วงเวลาของระยะห่างในการฉี ดวัคซีนมีกาํ หนดไว้ในกฎหมายและกฤษฎีกา ตัวอย่างเช่น
“ระยะห่างหนึงสัปดาห์” หมายถึง “ในวันเดียวกันนันหรื อหลังจากวันเดียวกันนันของสัปดาห์ถดั ไป”

Human-derived monovalent
live-attenuated oral vaccine(*)(วัคซี น 1-valent)
Bovine-human reassortant pentavalent
live-attenuated oral vaccine(*)(วัคซีน 5-valent)*: ในการฉีดวัคซีนครังแรก ระยะห่างทีเ ป็ นมาตรฐานคือตังแต่วนั ทีค รบ 2 เดือนหลังคลอดจนถึง 14 สัปดาห์ 6 วันหลังคลอด

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

โรคติดเชือไวรัสโรต้า
(อ้างอิงหน้า 12)ตับอักเสบ B(ดูหน้า 14): อายุเป้ าหมายทีระบุไว้ในพระราชบัญญัติการสร้างภูมคิ ุม้ กันโรค

โรคติดเชือ Hib: ช่วงเวลาการฉีดวัคซีนมาตรฐาน

(ดูหน้า 15): ช่วงเวลาการฉีดวัคซีนทีต้องการ (ตัวอย่าง)โรคติดเชือแบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก
(ดูหน้า 18)คอตีบ (D), ไอกรน (P),บาดทะยัก (T), โปลิโอ (IPV) รอบที 1โรคติดเชือ Hib (ดูหน้า 15, 21) DPT-IPV-Hib
คอตีบ (D), ไอกรน (P),รอบที 1บาดทะยัก (T), โปลิโอ (IPV) (DPT-IPV / DPT /(ดูหน้า 21)
DT / IPV)คอตีบ (D)รอบที 2บาดทะยัก (T)(DT)(ดูหน้า 21)หมายเหตุ 1)การฉี ดวัคซีนครังแรกจะฉี ดทังหมด 3 ครังโดยให้เว้นระยะห่าง 20 วันขึนไป ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่ 20 วันถึง 56 วัน การฉี ดเพิมเติมจะฉี ดอีก 1 ครัง โดยเว้นระยะห่าง 6 เดือน
ขึนไปหลังจากทีฉีดครังแรกครบแล้ว ระยะห่างมาตรฐานคือตังแต่ 12 เดือนถึง 18 เดือน

BCG(ดูหน้า 25)
หัด (M)หัดเยอรมัน (R)(MR / M / R) (ดูหน้า 27)อีสุกอีใส
(ดูหน้า 30)ไข้สมองอักเสบญีปุ่น
(ดูหน้า 31)โรคติดเชือไวรัส HPV(ดูหน้า 34)การฉี ดวัคซีนครังแรกจะฉี ดทังหมด 2 ครัง โดยให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึนไป ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่ 6 วันถึง 28 วัน การฉี ดเพิมเติมจะฉี ด 1 ครัง โดยเว้นระยะห่าง 6 เดือนขึน
ไปหลังจากทีฉีดครังแรกครบแล้ว ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือ ณ เวลาทีผา่ นไป 1 ปีวัคซีน 2-valentหรื อ 4-valent*ผูห้ ญิงทีเกิดช่วงปี เฮเซ 9-19 (1997- 2007) ซึ งไม่ได้รับการฉี ดวัคซี นในช่วงยกเว้นการส่ งเสริ มอย่างจริ งจัง สามารถฉี ดย้อนหลังได้เฉพาะในช่วง 3 ปี ระหว่างปี เรวะ 4-6 (2022- 2024) (โปรดดูหน้า 38)วัคซีน 9-valentหมายเหตุ: กําหนดให้ฉีดวัคซี น 9-valent แค่ 2 ครังเท่านันในกรณี ทีฉี ดครังที 1 ก่อนอายุ 15 ปีหมายเหตุ 2)*หมายเหตุ:*หมายเหตุ 1): หากใช้ DT ในรอบที 1 จะต้องให้ไม่เกิน 3 เดือนหลังคลอด
หมายเหตุ 2): ผูท้ เี กิดระหว่างวันที 2 เมษายน ปี เฮเซ 7 (1995) ถึงวันที 1 เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007) หากอายุยงั ไม่ครบ 20 ปี บริบรู ณ์และยังไม่ได้เข้ารับการฉีดวัคซีนรอบที 1 และรอบที 2 สามารถเข้ารับการ
ฉีดวัคซีนตามระยะเวลาทีก าํ หนดได้

8

6. ก่่ อนไปรัั บการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน

6. ก่่อนไปรัับการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน
การตรวจเช็็คก่่อนไปรัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
1	สภาพร่่ างกายของเด็็กเป็็ นปกติิดีีหรืื อไม่่
2 ได้้ทำ�ำ ความเข้้าใจ เช่่น ความจำำ�เป็็ น ประสิิ ทธิิภาพ รวมถึึงปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง ฯลฯ ของวััคซีีนที่่�จะไปฉีี ดวัันนี้้�แล้้วหรืื อไม่่
หากยัังไม่่ทราบขอให้้บันั ทึึกคำ�ำ ถามเอาไว้้
3	มีีสมุุดคู่่�มืือสุุ ขภาพแม่่และเด็็กอยู่่�หรืื อไม่่
4 ใส่่ ข้อ้ มููลในใบซัักประวััติิเรีี ยบร้้อยแล้้วหรืื อไม่่

(1) ข้้อควรระวัังทั่่�วไป
โดยหลัักการแล้้ว ให้้เข้้ารัับการฉีี ดวััคซีี นในขณะที่่�สภาพร่่ างกายเป็็ นปกติิดีี จึึงขอให้้ท่่านผู้้�ปกครอง
ใส่่ ใจกัับสภาพของร่่ างกาย เช่่น สภาพร่่ างกายโดยกำำ�เนิิด สภาวะปััจจุุบันั ของร่่ างกาย ฯลฯ ของลููกเป็็ นประจำำ�ทุุกวััน หากมีีข้อ้ กัังวลใดๆ กรุุ ณาหารืื อกัับแพทย์์ประจำำ�ครอบครััวหรืื อศููนย์์สุุ ขภาพ ฝ่่ายที่่�รัับผิิด
ชอบในเทศบาลท้้องถิ่่�นเป็็ นการล่่วงหน้้า
เพื่่�อให้้มีีการรัับวััคซีี นอย่่างปลอดภััย ขอให้้ท่่านผู้้�ปกครองได้้พิิจารณาว่่าสามารถเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีี นในวัันนั้้�นๆ ได้้หรืื อไม่่หลัังจากที่่�ได้้ระวัังในหััวข้อ้ ต่่างๆ ดัังต่่อไปนี้้� แล้้ว ในวัันดัังกล่่าว ขอให้้มีีการสัังเกตสภาพร่่ างกายของลููกตั้้�งแต่่เช้้า ดููว่า่ ต้้องไม่่มีีอาการอะไรที่่�ผิดิ
ปกติิไปจากเดิิม
แม้้ว่า่ จะมีีกำ�ำ หนดการต้้องเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนก็็ตาม แต่่หากคิิดว่่าสุุ ขภาพไม่่ดีีแล้้ว
ก็็ขอให้้พิิจารณาว่่าจะฉีี ดหรืื อไม่่หลัังจากที่่�หารืื อกัับแพทย์์ประจำำ�ครอบครััวแล้้ว ขอให้้อ่่ า นข้้อ มูู ล แจ้้ง ให้้ท ราบจากทางเทศบาลท้้อ งถิ่่� น หรืื อ แผ่่น พัับ ที่่� เ กี่่� ย วกัับ การฉีี ด วััค ซีี นป้้องกัันที่่�มีีกำ�ำ หนดการต้้องเข้้ารัับให้้เข้้าใจเป็็ นอย่่างดีี และทำำ�ความเข้้าใจถึึงความจำำ�เป็็ นหรืื อปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
หากไม่่เข้้าใจ ขอให้้สอบถามกัับแพทย์์ที่่�ทำ�กำ ารฉีี ดวััคซีีนก่่อนที่่�จะรัับการฉีี ด โปรดนำำ�สมุุดคู่่�มืือสุุ ขภาพแม่่และเด็็กไปด้้วย ใบซัักประวััติิเป็็ นข้้อมููลสำำ�คัญสำั �ำ หรัับแพทย์์ที่่�จะทำำ�การฉีี ดวััคซีี น กรุุ ณาบัันทึึกข้อ้ มููลตามที่่�เป็็ นความรัับผิิดชอบของตััวท่่านเอง ให้้พาผู้้�ปกครองที่่�ทราบเกี่่�ยวกัับสุุ ขภาพประจำำ�วัันของเด็็กที่่�จะเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีี นไปด้้วย
อนึ่่� ง หลัังจากที่่�เข้้าใจเกี่่�ยวกัับประสิิ ทธิิ ภาพหรืื อปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงของการฉีี ดวััคซีี นและเห็็นชอบกัับ
9

6. ก่่ อนไปรัั บการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน

การฉีี ดวััคซีีนแล้้ว จึึงทำำ�การฉีี ดวััคซีีนได้้

(2) กรณีี ที่่�ไม่่สามารถเข้้ารัับการวััคซีีนได้้ เด็็กมีีไข้้อย่่างชััดเจน (หมายถึึงเกิิน 37.5°C ที่่�เป็็ นปกติิ)แพทย์์ผู้้�ฉีีดวััคซีีนและผู้้�ดููแล (คนไข้้) จะต้้องตรวจสุุ ขภาพของบุุคคลที่่�มีีอุุณหภููมิิร่่างกายสููงกว่่า
37.5°C เล็็กน้อ้ ยอย่่างละเอีียดเนื่่�องจากสาเหตุุต่่าง ๆ เช่่น อุุณหภููมิิร่่างกายพื้้�นฐานที่่�สููง และตััดสิิ นตามความเหมาะสมว่่าจะทำำ�การฉีี ดวััคซีีนหรืื อไม่่ เด็็กเป็็ นโรคเฉีี ยบพลัันอย่่างรุุ นแรงเด็็กที่่�เป็็ นโรคเฉีี ยบพลัันอย่่างรุุ นแรง โดยหลัักการแล้้วจะไม่่สามารถรัับการฉีี ดวััคซีีนในวัันนั้้�น
ได้้ เนื่่�องจากยัังไม่่ทราบถึึงการเปลี่่�ยนแปลงของโรคหลัังจากนั้้� น เห็็นได้้ชัดั ว่่าเกิิดอาการแพ้้อย่่างรุุ นแรงจากส่่ วนประกอบที่่�อยู่่�ในสารของวััคซีี นป้้องกัันที่่�จะรัับ
การฉีี ดในวัันนั้้�น
“อาการแพ้้อย่่างรุุ นแรง” หมายถึึง การเกิิดปฏิิกิิริิยาแพ้้อย่่างรุุ นแรงที่่�เกิิดขึ้้�นภายในประมาณ 30 นาทีี
หลัังการฉีีดตามปกติิ เป็็ นปฏิิกิิริิยาทางร่่ างกายที่่�รุุนแรง เช่่น มีีเหงื่่�อออกมาก, หน้้าบวมฉัับพลััน,ลมพิิษขึ้้�นทั่่�วตัวั อย่่างรุุ นแรง, คลื่่น� ไส้้, อาเจีียน, พููดออกเสีียงยาก, หายใจลำำ�บาก หรืื อเกิิดอาการช็็อก เป็็ นที่่�ชัดั เจนว่่าผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมายของการฉีี ดวััคซีี นป้้องกัันโรคหััด, หััดเยอรมััน, อีีสุุกอีีใส รวมถึึง
โรคคางทููมนั้้�น กำำ�ลังั ตั้้�งครรภ์์
เป็็ นกฎระเบีียบที่่�ไม่่เกี่่�ยวข้้องกัับเด็็กโดยตรง ต้้องพิิจารณาตััวผู้้�เข้้ารัับการฉีี ดโดยความสมััครใจ ในกรณีี ของวััคซีี น BCG (ต่่อไปนี้้� จะเรีี ยกว่่า BCG) เด็็กที่่�มีีแนวโน้้มว่่าจะเกิิดคีีลอยด์์
	ผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีี ดวััคซีี นไวรััสตับั อัักเสบ B เป็็ นเด็็กที่่�ได้้รัับการฉีี ดวััคซีี นไวรััสตับั
อัักเสบ B หลัังคลอดแล้้ว ตามที่่�เป็็ นการป้้องกัันการติิดเชื้้�อจากแม่่สู่่�ลููก
	ผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีี ดวััคซีี นป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้า เด็็กที่่�มีีประวััติิภาวะลำำ�ไส้้กลืืน
กัันอย่่างชััดเจน เด็็กที่่�มีีความผิิดปกติิของระบบทางเดิินอาหารแต่่กำ�ำ เนิิด (ไม่่รวมถึึงเด็็กที่่�ผ่า่ นการรัักษาแล้้ว) รวมถึึงเด็็กที่่�พบภาวะภููมิิคุ้้�มกัันบกพร่่ องร่่ วมอย่่างรุุ นแรง	อื่่�นๆ กรณีี ที่่�แพทย์์พิิจารณาเห็็นแล้้วว่า่ มีีสภาพร่่ างกายไม่่เหมาะสม
แม้้ว่า่ จะไม่่เข้้าข่่ายในข้้อ ~ ข้้างต้้นก็็ตาม แต่่หากแพทย์์พิิจารณาแล้้วว่า่ ไม่่เหมาะสมในการฉีี ดวััคซีีน ก็็จะไม่่สามารถเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนได้้

10

6. ก่่ อนไปรัั บการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน

(3) กรณีี ที่่�จำ�ำ เป็็ นต้้องระวัังขณะเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีน
ท่่านผู้้�ปกครองที่่�คาดว่่าจะเข้้าข่่ายในเงื่่อ� นไขด้้านล่่างนี้้� หากมีีแพทย์์ประจำำ�ครอบครััว ขอให้้แพทย์์ดัังกล่่าว
ทำำ�การตรวจวิินิิจฉััยลููกหลานของท่่านล่่วงหน้้า ว่่าควรเข้้ารัับการฉีีดวััคซีีนหรืื อไม่่ กรณีีที่่ส� ามารถรัับการฉีีดได้้
ให้้ตรวจสอบว่่าสามารถรัับการฉีีดจากแพทย์์ประจำำ�ครอบครััวได้้หรืื อไม่่ หรืื อขอให้้ขอรัับใบรัับรองแพทย์์หรืื อใบแสดงความคิิดเห็็น ฯลฯ จากแพทย์์ดัังกล่่าวมา แล้้วจึงึ รัับการฉีีดวััคซีีนจากหน่่วยงานทางการแพทย์์อื่่�นๆำ งั ได้้รัับการรัักษา เช่่น โรคหััวใจ, โรคไต, โรคตัับ, โรคเลืือดหรืื อความผิิดปกติิทาง เด็็กที่่�กำ�ลั
พััฒนาการ ฯลฯ เด็็กที่่�เคยมีีไข้้ภายใน 2 วัันหลัังได้้รัับวััคซีี นป้้องกัันและการฉีี ดวััคซีี น รวมถึึงเด็็กที่่�เคยเกิิดความ
ผิิดปกติิที่่�คาดว่่าจะเป็็ นอาการแพ้้ เช่่น ผื่่น� ลมพิิษ ฯลฯ เด็็กที่่�เคยมีีอาการชััก (กระตุุก) ในอดีีต, อายุุที่่�เคยเกิิดอาการชััก (กระตุุก), มีีไข้้หรืื อไม่่มีีไข้้
ในขณะนั้้�น หลัังจากนั้้� นเกิิดขึ้้�นอีีกหรืื อไม่่ ซึ่่� งเงื่่�อนไขจะต่่างกัันไปตาม เช่่น ชนิิดของวััคซีีน
ที่่�ได้้รัับ ฯลฯ จึึงขอให้้หารืื อกัับแพทย์์ประจำำ�ตัวก่ั ่อนล่่วงหน้้า เด็็กที่่�ได้้รัับการวิินิิจฉััยว่่าเคยป่่ วยด้้วยโรคภููมิิคุ้้�มกัันบกพร่่ องในอดีีต รวมถึึงเด็็กที่่�มีีญาติิสนิิทเป็็ นโรคภููมิิคุ้้�มกัันบกพร่่ องแต่่กำ�ำ เนิิด (ตััวอย่่างเช่่น กรณีี ของผู้้�ที่่�เป็็ นตุ่่�มหนองซ้ำำ��ๆ รอบช่่องทวารหนััก
ขณะเป็็ นเด็็กทารก) เด็็กที่่�เคยได้้รัับการบอกกล่่าวว่่ามีีอาการแพ้้เหล่่านี้้� เนื่่�องจากในวััคซีี นบางชนิิดมีีส่่วนประกอบ
ของไข่่, สารต้้านจุุลชีีพ, สารกัันบููด ฯลฯ ที่่�ใช้้เพาะเลี้้�ยงในกระบวนการผลิิตนั้้�นๆ ในกรณีี ของการฉีี ดวััคซีี น BCG คืือเด็็กที่่�สงสััยว่่าเคยติิดเชื้้�อเชื้้�อวััณโรคมาก่่อน เช่่น กรณีี ที่่�เคย
สััมผััสกัับผู้้�ที่่�เป็็ นวััณโรคในครอบครััวมายาวนาน ฯลฯ ในการฉีี ดวััคซีี นป้้องกัันการติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้า เด็็กที่่�มีีความผิิดปกติิของระบบทางเดิินอาหาร เช่่น
โรคระบบทางเดิินอาหารหรืื อมีีอาการท้้องร่่ วง(4) ข้้อควรระวัังทั่่�วไปหลัังได้้รัับการฉีี ดวััคซีีน ประมาณ 30 นาทีีหลัังฉีี ดวััคซีี น ให้้สังั เกตอาการของเด็็กในหน่่วยงาน (สถานที่่�) ทางการแพทย์์
เอาไว้้ หรืื อเตรีี ยมการเพื่่�อให้้สามารถพบแพทย์์ได้้ในทัันทีี แต่่ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงมัักไม่่ค่่อยเกิิดขึ้้�น
ในช่่วงเวลานี้้� หลัังฉีี ดวััคซีี น ให้้ระวัังการเกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง สำำ�หรัับวััคซีี นชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�จะเกิิดใน
ช่่วง 4 สััปดาห์์ ส่่ วนวััคซีีนชนิิดเชื้้�อตายจะเกิิดในช่่วง 1 สััปดาห์์
	ดููแลจุุดที่่�ฉีีดวััคซีี นให้้สะอาด สามารถอาบน้ำำ��ได้้แต่่อย่่าขััดถููบริิ เวณที่่�ฉีีดวััคซีี น ในวัันที่่�ทำ�กำ ารฉีี ดวััคซีีน ให้้หลีีกเลี่่�ยงการออกกำำ�ลังั กายอย่่างหัักโหม หลัังฉีี ดวััคซีี น กรณีี ที่่� เกิิ ดปฏิิ กิิริิยาที่่� ผิิดปกติิ ตรงตำำ�แหน่่ งที่่� ฉีีดหรืื อสภาพร่่ างกายเปลี่่� ยนแปลง
แล้้ว ให้้เข้้าการตรวจวิินิิจฉััยจากแพทย์์อย่่างรวดเร็็ ว11

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

7. โรคที่่�เป็็นเป้้าหมายต่่อการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน
เนื่่� องจากสภาพร่่ างกายโดยกำำ�เนิิ ดของเด็็กจะแตกต่่างกััน มีีความต่่างในระดัับที่่� ต่่างกััน จึึ งอาจเกิิ ดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�หาได้้ยาก สิ่่� งสำำ�คัญคืั ือการเข้้ารัับการตรวจสภาพร่่ างกายโดยแพทย์์ประจำำ�ครอบครััวที่่�
เข้้าใจสภาพร่่ างกายของเด็็กเป็็ นอย่่างดีี หลัังจากที่่�หารืื อว่่าจะสามารถเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนได้้หรืื อไม่่เป็็ นอย่่างดีีแล้้ว จึึงตััดสิิ นใจว่่าจะฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันหรืื อไม่่
◆ โรคติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้า

(1) คำำ�อธิิบายโรค
ไวรััสโรต้้าเป็็ นไวรััสที่่�เป็็ นสาเหตุุของโรคกระเพาะและลำำ�ไส้้อักั เสบเฉีี ยบพลัันซึ่่� งพบได้้ทุุกที่่�ในโลก
และส่่ วนใหญ่่พบในทารกที่่�อายุุต่ำ��กว่ำ า่ 5 ขวบ อาการหลัักๆ คืือท้้องร่่ วง อาเจีียน มีีไข้้ ฯลฯ และบางครั้้�ง
อาจมีีอาการขาดน้ำำ�� ชััก ตัับทำำ�งานผิิดปกติิ ไตวาย และอาจเกิิดอาการสมองอัักเสบเฉีี ยบพลััน ฯลฯ ร่่ วมด้้วย การติิดเชื้้�อเกิิดขึ้้�นได้้หลายครั้้�งโดยไม่่คำ�นึำ ึงถึึงอายุุ แต่่การติิดเชื้้�อครั้้�งแรกในวััยทารกจะรุุ นแรงที่่�สุุด
จากนั้้� นอาการจะน้้อยลงเมื่่�อมีีการติิดเชื้้�อซ้ำำ��
(2) วััคซีีนไวรััสโรต้้า (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�)วััคซีีนไวรััสโรต้้าแบ่่งออกเป็็ น 2 ชนิิด ได้้แก่่ Oral live attenuated human rotavirus vaccine (Rotarix®
ซึ่่� งต่่อไปนี้้� จะเรีี ยกว่่าวััคซีีน 1-valent) ซึ่่� งใช้้ไวรััสโรต้้าที่่�ถููกทำ�ำ ให้้มีีพิิษอ่่อนลง และ 5-valent oral live
attenuated human rotavirus vaccine (RotaTeq® ซึ่่� งต่่อไปนี้้� จะเรีี ยกว่่าวััคซีีน 5-valent) ซึ่่�งใช้้ไวรััสโรต้้า
ชนิิดรีี แอสซอร์์ทแทนท์์
วััคซีีนไวรััสโรต้้าจะมีี Human-derived monovalent live-attenuated oral vaccine (ต่่อไปนี้้� จะเรีี ยกว่่า
วััคซีีน 1-valent) ชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�ที่่�มีีการทำำ�ให้้ไวรััสโรต้้ามีีพิิษอ่่อนลง (Rotalix®) และ Bovinehuman reassortant pentavalent live-attenuated oral vaccine (ต่่อไปนี้้� จะเรีี ยกว่่า วััคซีีน 5-valent) ชนิิดเชื้้�อ
มีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�ที่่�มีีการทำำ�ให้้ไวรััสโรต้้ามีีพิิษอ่่อนลง (Rotatech®) วััคซีีนทั้้�งสองชนิิดมีีประสิิ ทธิิภาพใน
การป้้องกัันโรคกระเพาะและลำำ�ไส้้อักั เสบเนื่่�องจากการติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้าได้้ประมาณ 80% และประมาณ
95% ของการติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้าที่่�รุุนแรง
การติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้าสามารถเกิิดขึ้้�นได้้หลายครั้้�งโดยไม่่คำ�นึำ ึงถึึงอายุุ แต่่เนื่่�องจากการติิดเชื้้�อครั้้�งแรก
ในวััยทารกจะมีีความรุุ นแรงที่่�สุุดและอาการจะน้้อยลงเมื่่�อมีีการติิดเชื้้�อซ้ำำ�� การฉีี ดวััคซีีนให้้กับั ทารกตั้้�งแต่่
เนิ่่�นๆ จึึงเป็็ นวััตถุุประสงค์์หลัักเพื่่�อป้้องกัันการติิดเชื้้�อในเบื้้�องต้้น
วััค ซีี น ไวรัั ส โรต้้า ตััว แรกที่่� นำ�ำ เข้้า มาใช้้ใ นสหรัั ฐ อเมริิ ก า พบว่่า ทำำ� ให้้เ กิิ ด ปฏิิ กิิ ริิ ย าข้้า งเคีี ย งหลาย
อย่่าง ภาวะลำำ�ไส้้กลืืนกัันที่่�เป็็ นอาการที่่�รุุนแรงสำำ�หรัับทารก ทำำ�ให้้มีีการยุุติิการผลิิตและจำำ�หน่่ายสิิ นค้้า
นี้้� ปััจจุุบันั วััคซีีนไวรััสโรต้้าทั้้�งสองชนิิดที่่�ใช้้กันั ทั่่�วโลกได้้รัับการยอมรัับว่่ามีีความเสี่่� ยงในการเกิิดภาวะ
12

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

ลำำ�ไส้้กลืืนกัันต่ำำ��กว่า่ วััคซีี นไวรััสโรต้้าครั้้�งแรกที่่�นำ�ำ มาใช้้ในสหรััฐอเมริิ กาจากการทดลองทางคลิินิิกขนาด
ใหญ่่ภายในหนึ่่�งสััปดาห์์หลัังจากการฉีี ดวััคซีีนไวรััสโรต้้าครั้้�งที่่� 1 ความเสี่่� ยงในการเกิิดภาวะลำำ�ไส้้กลืืนกััน
จะเพิ่่�มขึ้้�น
เมื่่�อเทีียบความเสี่่� ยงจากการฉีี ดวััคซีีนไวรััสโรต้้า (การเกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงเช่่น ภาวะลำำ�ไส้้กลืืนกััน)กัับประโยชน์์ (การป้้องกัันการติิดเชื้้�อโรตาไวรััสขั้้�นรุุ นแรง) แล้้ว การป้้องกัันการติิดเชื้้�อไวรััสโรต้้าถืือ
เป็็ นประโยชน์์ต่่อเด็็กๆ และหลายประเทศทั่่�วโลกกำำ�ลังั นำำ�วััคซีีนไวรััสโรต้้าเข้้าไปใช้้
หลัังการฉีี ดวััคซีีนไวรััสโรต้้า หากมีีอาการหายใจลำำ�บากเป็็ นระยะ ปวดท้้อง อาเจีียนซ้ำำ��ๆ ร้้องไห้้อย่่างรุุ นแรง หรืื ออุุจจาระเป็็ นเลืือด ฯลฯ แล้้ว ให้้คำ�นึำ ึงถึึงความเป็็ นไปได้้ของการเกิิดภาวะลำำ�ไส้้กลืืนกััน กรุุ ณาไปพบแพทย์์ทัันทีี
นัับจากวัันที่่� 1 ตุุลาคม ปีี เรวะ 2 (2020) ได้้กำ�ำ หนดให้้วัคั ซีีนไวรััสโรต้้าเป็็ นการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันตาม
ระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดอายุุและจำำ�นวนวััคซีีนจะแตกต่่างกัันไปตามประเภทของวััคซีีนที่่�ใช้้ การฉีี ดวััคซีีน 1-valent (Rotarix®)จำำ�นวน 2 ครั้้�ง โดยมีีระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไปสำำ�หรัับเด็็กตั้้�งแต่่ 6 สััปดาห์์ 0 วัันหลัังคลอดจนถึึง 24 สััปดาห์์
0 วัันหลัังคลอด ส่่ วนวััคซีีน 5-valent (RotaTeq®) จะมีีการฉีี ดจำำ�นวน 3 ครั้้�งโดยมีีระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไป
สำำ�หรัับเด็็กตั้้�งแต่่ 6 สััปดาห์์ 0 วัันหลัังคลอดและ 32 สััปดาห์์ 0 วัันหลัังคลอด ส่่ วน 5-valent (Rotatech®)สำำ�หรัับเด็็กตั้้�งแต่่ 6 สััปดาห์์ 0 วัันหลัังคลอดจนถึึง 32 สััปดาห์์ 0 วัันหลัังคลอดจำำ�นวน 3 ครั้้�งโดยมีีระยะ
ห่่าง 27 วัันขึ้้�นไป อย่่างไรก็็ตาม เพื่่�อเป็็ นการหลีีกเลี่่�ยงเกิิดการภาวะลำำ�ไส้้กลืืนกััน จึึงขอให้้ฉีีดวััคซีีนครั้้�ง
แรกให้้เสร็็ จสิ้้� นภายใน 14 สััปดาห์์ 6 วัันหลัังคลอด
ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงาน
ว่่าอาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) ของวััคซีีน 1-valent (Rotarix®) คืือ 0.003% และของ
วััคซีีน 5-valent (RotaTeq®) คืือ 0.0021% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25 (2013) ถึึงวัันที่่� 30กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) ที่่�มา: เอกสาร 2-23 และ 2-24 จากการประชุุมคณะทำำ�งานว่่าด้้วยปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง
คณะอนุุกรรมการฉีีดวััคซีีน สภาวิิทยาศาสตร์์สุุขภาพครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024)13

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

โรคติดเชือ
ไวรัสโรต้า

Human-derived
monovalent
live-attenuatedoral vaccine(วัคซีน -valent)
Bovine-humanreassortant pentavalent
live-attenuatedoral vaccine(วัคซีน -valent)เดือนหลังคลอด สัปดาห์  วัน เดือน เดือน เดือน
หลังคลอด­ สัปดาห์  วัน­ เดือน เดือน
หลังคลอด­ สัปดาห์  วัน เดือน

หลังคลอด สัปดาห์  วัน เดือน

(3) ช่่วงเวลาในการฉีี ดวััคซีีน

*** : ในการฉี ดครังแรกมีช่วงเวลาทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่วนั ทีครบ  เดือนหลังคลอดจนถึง  สัปดาห์  วันหลังคลอด

◆ โรคไวรััสตับั อัักเสบ Bวััคซีี นไวรัั สตับั อัักเสบ B จะมีี การฉีี ดตามระยะเวลาที่่� กำ�ำ หนดให้้กับั เด็็กทั้้�งหมดที่่� เกิิ ดหลัังวัันที่่� 1เมษายน ปีี เฮเซ 28 (2016) ตั้้�งแต่่ตุุลาคม ปีี เฮเซ 28 (2016) ในการฉีี ดวััคซีีนให้้กับั ทารกแรกเกิิดจากมารดาที่่�
มีีไวรััสตับั อัักเสบ B ผลบวก (HBs แอนติิเจน) นั้้�น หากมีีภาระค่่าใช้้จ่่าย เช่่น การสััมผััสกัับเลืือดที่่�มีีไวรััส
ตัับอัักเสบ B ผลบวกโดยบัังเอิิญ ฯลฯ แล้้ว จากการประกัันสุุ ขภาพ, การเกิิดอุุบัติั ิเหตุุแล้้ว การดำำ�เนิินการฉีี ดวััคซีีนโดยเป็็ นภาระค่่าใช้้จ่่ายของทาง เช่่น หน่่วยงานประกัันอุุบัติั ิเหตุุแรงงานหรืื อประกัันสุุ ขภาพจะ
ไม่่แตกต่่างไปจากเมื่่�อก่่อน
(1) คำำ�อธิิบายโรค
เมื่่�อติิดเชื้้�อไวรััสตับั อัักเสบ B (HB) แล้้ว ตัับจะเกิิดการอัักเสบเฉีี ยบพลััน หรืื ออาจหายเป็็ นปกติิหรืื ออาจเป็็ นโรคตัับอัักเสบเรื้้� อรัั งได้้ สำ�ำ หรัั บบางรายที่่� มีีอาการตัับวายรุุ นแรงอาจนำำ�ไปสู่่�การเสีี ยชีี วิิตจาก
อาการที่่�รุุนแรงได้้ นอกจากนี้้� ยัังมีีไวรััสที่่�ไม่่แสดงอาการให้้เห็็นอย่่างชััดเจน ที่่�ซ่่อนตััวอยู่่�ภายในตัับ เมื่่�อ
เวลาผ่่านไปก็็จะเกิิดอาการตัับอัักเสบเรื้้� อรััง, ตัับแข็็ง, มะเร็็ งตัับ ฯลฯ และยิ่่ง� อายุุน้อ้ ยเท่่าไร อาการของโรค
ตัับอัักเสบเฉีี ยบพลัันก็็จะมีีน้อ้ ยหรืื ออาการไม่่ชัดั เจน ในทางกลัับกััน เป็็ นที่่�รู้้�กันั ว่่าไวรััสจะอยู่่�ในรูู ปแบบของการติิดเชื้้�อต่่อๆ กัันแบบแฝงตััวอยู่่�อย่่างง่่ายดาย การติิดต่่อของโรคจะเกิิดขึ้้�นในกรณีี อย่่างเช่่น เด็็ก
แรกเกิิดจากแม่่ที่่�มีีเชื้้�อไวรััส HB (HBs แอนติิเจน) เป็็ นผลบวก มีีการสััมผััสโดยตรงกัับเลืือด/ของเหลวที่่�มีี
เชื้้�อไวรััส HB เป็็ นผลบวก หรืื อมีีเพศสััมพัันธ์์กัับผู้้�ที่่�มีีเชื้้�อไวรััส HB เป็็ นผลบวก เป็็ นต้้น
(2) วััคซีีนไวรััสตับั อัักเสบ B (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย)การป้้องกัันด้้วยวััคซีีนไวรััสตับั อัักเสบ B (HB) กรณีี ที่่�เป็็ นเด็็กเล็็กจะเป็็ นการป้้องกัันการติิดเชื้้�ออย่่าง
ต่่อเนื่่�องจากไวรััสมากกว่่าที่่�จะหมายถึึงการป้้องกัันจากตัับอัักเสบ วััตถุุประสงค์์หลัักคืือเพื่่�อป้้องกัันโรค
ตัับอัักเสบเรื้้� อรััง ตัับแข็็ง และมะเร็็ งตัับที่่�อาจขึ้้�นในอนาคต
ก่่อนหน้้านี้้�ได้้มีีการฉีี ด HB แกมม่่าโกลบููลิินและวััคซีีน HB ให้้เร็็ วที่่�สุุดเท่่าที่่�จะทำำ�ได้้หลัังคลอดให้้แก่่
14

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน เดือน เดือน เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

เด็็กที่่�เกิิดจากแม่่ที่่�มีีเชื้้�อไวรััส HB ผลบวก ในฐานะที่่�เป็็ นงานป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อจากแม่่สู่่�ลููก แต่่ ณ ขณะนี้้�ด้ว้ ยความต้้องการให้้คนจำำ�นวนมากขึ้้� นได้้รัับการฉีี ดวััคซีีน HB เพื่่�อเป็็ นการลดจำำ�นวนผู้้�ที่่�ต้อ้ งทนทุุกข์์
กัับโรคตัับอัักเสบ ตัับแข็็ง และมะเร็็ งตัับในอนาคตให้้น้อ้ ยลงมากที่่�สุุดเท่่าที่่�จะทำำ�ได้้ จึึงได้้มีีการฉีี ดวััคซีีน
ที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดให้้แก่่เด็็กทั้้�งหมดที่่�เกิิดหลัังจากวัันที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 28 (2016) นัับจากเดืือนตุุลาคม ปีี เฮเซ 28 (2016) เป็็ นต้้นไป เพิ่่�มเติิมจากงานป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อจากแม่่สู่่�ลููก
อนึ่่�ง งานป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อจากแม่่สู่่�ลููกจนถึึงตอนนี้้�ดำ�ำ เนิินงานโดยสำำ�นักั งานประกัันสุุ ขภาพผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีี ดวััคซีีนตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดคืือ เด็็กเล็็กที่่�อายุุไม่่ถึึง 1 ปีี ที่่�เกิิดหลัังจาก
วัันที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 28 (2016) ทั้้�งหมด นอกเหนืือจากเด็็กแรกเกิิดที่่�เป็็ นเป้้าหมายของงานป้้องกัันโรค
ติิดเชื้้�อจากแม่่สู่่�ลููก ช่่วงเวลาในการฉีี ดวััคซีีนที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือ เริ่่� มตั้้�งแต่่ครบ 2 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง
9 เดืือนหลัังคลอด ในพระราชบััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันได้้ระบุุไว้้ว่า่ หลัังจากฉีี ดวััคซีีน HB เข้้าใต้้
ผิิวหนััง 2 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไปแล้้ว ให้้เว้้นระยะห่่าง 139 วัันขึ้้�นไปหลัังจากที่่�ฉีีดในครั้้�งที่่� 1แล้้วจึึงฉีี ดเข้้าใต้้ผิวิ หนัังอีีก 1 ครั้้�ง (ครั้้�งที่่� 3)ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงของวััคซีีน HB ได้้รัับการรายงานว่่าพบการเกิิดอาการอ่่อนเพลีีย, ปวดหััว, บวมเฉพาะ
จุุด, แดง, เจ็็บปวด ฯลฯ สำำ�หรัับเด็็กแรกเกิิด/ทารกไม่่มีีปััญหาในการฉีี ดวััคซีีนด้้วยเช่่นกััน ความถี่่�ของ
ความถี่่�ของการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีี ที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0008% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ25 (2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-22 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
สำำ�นักวิั ทิ ยาศาสตร์์สุุ ขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 มกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

ไวรัสตับอักเสบ B◆ โรค Hib

(1) คำำ�อธิิบายโรค
เชื้�้ อแบคทีี เรีี ยอิิ นฟููลเอ็็นซ่่ า โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งชนิิ ด B เป็็ นแบคทีี เรีี ยที่่� ทำ�ำ ให้้เกิิ ดโรคที่่� เป็็ นปัั ญหาสำำ�หรัับเด็็กทารก ซึ่่�งนอกเหนืือไปจากการติิดเชื้้�ออย่่างผิิวเผิิน เช่่น หููชั้้�นกลางอัักเสบ, โพรงจมููกอักั เสบ,หลอดลมอัักเสบ ฯลฯ แล้้ว ยัังทำำ�ให้้เกิิดการติิดเชื้้�ออย่่างรุุ นแรง (ทั่่�วทั้้�งร่่ างกาย) เช่่น เยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบ, การติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยในร่่ างกาย, ปอดอัักเสบ ฯลฯ (โดยจะเรีี ยกอีีกอย่่างหนึ่่�งว่่าโรคติิด
เชื้้�อที่่�แพร่่ กระจายอย่่างรวดเร็็ ว) โรคเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบที่่�มีีสาเหตุุมาจาก Hib นั้้�น ก่่อน

15

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีนปีี เฮเซ 22 (2010) มีีผู้้�ที่่�เป็็ นโรคนี้้� 7.1 ถึึง 8.3 ต่่อประชากร 1 แสนคนที่่�อายุุไม่่ถึึง 5 ปีี ซึ่่�งแพร่่ กระจายไป
ประมาณ 400 คนต่่อปีี โดยคาดว่่าอีีกประมาณ 11% จะเป็็ นความบกพร่่ องในการพยากรณ์์โรค* นอกจาก
นี้้� โรคนี้้�ยังั ได้้เกิิดขึ้้�นกัับเด็็กทารกกว่่าครึ่่� งที่่�มีีอายุุในช่่วง 4 เดืือนหลัังคลอดถึึง 1 ปีี (*ตามข้้อมููลของคณะ
กรรมการการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน คณะทำำ�งานโรคติิดเชื้้�อ สภาวิิทยาศาสตร์์สุุ ขภาพ) ในปััจจุุบันั วััคซีีน Hib มีีความแพร่่ หลายมากขึ้้� น ทำำ�ให้้แทบจะไม่่พบโรคติิดเชื้้�อ Hib เลย(2) วััคซีีนฮิิโมฟิิ ลุุสแห้้ง (Dried Haemophilus) ชนิิด b (วััคซีีน Hib) (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย)ในเดืือนเมษายนปีี เรวะ 6 (2024) ได้้มีีการฉีี ดวััคซีีนรวม 5 โรค (DPT-IPV-Hib) เป็็ นประจำำ�เพื่่�อ
ใช้้ในการป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อ Hib ตามกฎทั่่�วไป
ในวััคซีีนรวม 5 โรคนั้้�น วััคซีีน Hib จะถููกเพิ่่�มเข้้าไปในวััคซีีนรวม 4 โรค (DPT-IPV) โดยถืือว่่า
มีีความปลอดภััยในระดัับเดีียวกัับวััคซีีนรวม 4 โรคและวััคซีีน Hib ที่่�มีีอยู่่� โดยสามารถฉีี ดเข้้าใต้้
ผิิวหนัังหรืื อฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อได้้ สำำ�หรัับจำำ�นวนและช่่วงเวลาของการฉีี ดวััคซีีน ดููหน้้า 8โปรดทราบว่่าในขณะนี้้�ยังั สามารถใช้้วัคั ซีีน Hib ได้้เนื้้�อหาในส่่ วนนี้้�จะเกี่่�ยวกัับวััคซีีน Hib หากต้้องการข้้อมููลล่่าสุุ ดเกี่่�ยวกัับการฉีี ดวััคซีีนรวม 5โรคเป็็ นประจำำ� โปรดดููข้อ้ มููลและแนวทางการดำำ�เนิินการสำำ�หรัับการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันตามปกติิที่่�
ออกโดยกระทรวงสาธารณสุุ ข แรงงาน และสวััสดิิการ
เชื้้�อแบคทีีเรีี ยอิินฟููลเอ็็นซ่่าแบ่่งออกได้้เป็็ น 7 ชนิิด แต่่เนื่่�องจากชนิิดที่่�ทำ�ำ ให้้ผู้้�ป่่วยมีีอาการรุุ นแรงคืือ
ชนิิด b จึึงได้้นำ�ชนิำ ิด b มาใช้้เป็็ นวััคซีีน วััคซีีนนี้้�ถููกนำ�ำ มาใช้้กันั อย่่างแพร่่ หลายทั่่�วโลก และในประเทศ
ของเราสามารถนำำ�มาฉีี ดได้้ตั้้�งแต่่เดืือนธัันวาคม ปีี เฮเซ 20 (2008) และได้้กำ�ำ หนดให้้เป็็ นวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้
รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดตั้้�งแต่่เดืือนเมษายน ปีี เฮเซ 25 (2013)สำำ�หรัับการฉีี ดวััคซีีนนี้้�พร้้อมกัับวััคซีีนอื่่�นๆ ขอให้้แพทย์์พิิจารณาถึึงความจำำ�เป็็ น โดยสามารถฉีี ดได้้
หลัังได้้รัับความเห็็นชอบจากผู้้�ปกครอง ซึ่่� งสามารถฉีี ดแต่่ละวััคซีีนแยกกัันได้้
หลัังจากนำำ�วััคซีีนเข้้าไปใช้้ในยุุโรปและสหรััฐอเมริิ กา โรคติิดเชื้้�อ Hib ที่่�แพร่่ กระจายอย่่างรวดเร็็วก็ล็ ดลงอย่่างมาก และหลัังนำำ�เข้้าไปใช้้เป็็ นวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดในประเทศเรา ก็็ทำ�ำ ให้้จำ�ำ นวนผู้้�ป่่วยลดลงอย่่างมากแทบจะไม่่พบอีีกเลย ในปีี เฮเซ 10 (1998) องค์์การอนามััยโลก (WHO) ได้้มีีการแนะนำำ�
ให้้ฉีีดวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดนี้้�แก่่เด็็กทารก และวััคซีีนนี้้�ถูกนำู �ำ มาใช้้ในกว่่า 110 ประเทศ
ทั่่�วโลก และได้้รัับการยกย่่องถึึงความมีีประสิิทธิิภาพสููง
สำำ�หรัับปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (ณ เวลาที่่�ได้้รัับการอนุุมัติั ิ) ส่่ วนใหญ่่จะเกิิดปฏิิกิิริิยาเฉพาะจุุด เช่่น แดง(44.2%), บวม (พอง) (18.7%), แข็็งเป็็ นก้้อน (เป็็ นไต) (17.8%) และเจ็็บปวด (5.6%) และเกิิดปฏิิกิิริิยาทั่่�วร่่ างกาย เช่่น มีีไข้้ (2.5%), อารมณ์์หม่่นหมอง (14.7%) และเบื่่�ออาหาร (8.7%) (ดููเอกสารแนบ แก้้ไขเดืือนสิิ งหาคม ปีี เรวะ 4 (2022) (ฉบัับที่่� 1))16

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0019% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25(2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 4 (2022) จาก 2-18 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักั
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 90 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 5 (2023))
การฉีีดวััคซีีนโรคติิดเชื้้�อ Hib นั้้�น มีีการดำำ�เนิินการตามวิิธีีการดัังต่่อไปนี้้� ให้้กับั เด็็กแต่่ละอายุุเดืือนในขณะ
ที่่�เริ่่� มฉีีดวััคซีีนครั้้�งแรก ในขณะที่่�เริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กมีีอายุุตั้้�งแต่่ 2 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 7 เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนฮิิโมฟิิ ลุุสแห้้งชนิิด b สำำ�หรัับการฉีี ดครั้้�งแรกจะฉีี ด 3 ครั้้�ง โดยจะเว้้นระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไป (กรณีี ที่่�แพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ นจะเป็็ น 20 วััน) โดยมาตรฐานแล้้วจะเว้้นระยะห่่าง 27 วัันถึึง 56 วััน(กรณีี ที่่�แพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ นจะเป็็ น 20 วััน) สำำ�หรัับการฉีี ดเพิ่่�มเติิมจะฉีี ดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง
7 เดืือนขึ้้�นไปหลัังการฉีี ดครั้้�งแรก โดยมาตรฐานแล้้วจะเว้้นระยะห่่างตั้้�งแต่่ 7 เดืือนจนถึึง 13 เดืือน
อย่่างไรก็็ตาม ในการฉีี ดครั้้�งที่่� 2 และครั้้�งที่่� 3 ที่่�เป็็ นการฉีี ดครั้้�งแรกนั้้� น ต้้องฉีี ดภายในอายุุ 12 เดืือน
หลัังคลอด กรณีี ที่่�เกิินจากนี้้� จะไม่่สามารถฉีี ดได้้ ซึ่่� งในกรณีี นี้้�สามารถฉีี ดเพิ่่�มเติิมได้้ โดยสามารถฉีี ดได้้
1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไป (กรณีี ที่่�แพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ นจะเป็็ น 20 วััน) หลัังจากฉีี ดครั้้�งหลัังสุุ ดของการฉีี ดครั้้�งแรก ในขณะเริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กอยู่่�ในช่่วงตั้้�งแต่่วันั ถััดไปของวัันที่่�ครบ 7 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 12เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนฮิิโมฟิิ ลุุสแห้้งชนิิด b สำำ�หรัับการฉีี ดครั้้�งแรกจะฉีี ด 2 ครั้้�ง โดยจะเว้้นระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไป (กรณีี ที่่�แพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ นจะเป็็ น 20 วััน) โดยมาตรฐานแล้้วจะเว้้นระยะห่่าง 27 วัันถึึง 56 วััน(กรณีี ที่่�แพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ นจะเป็็ น 20 วััน) สำำ�หรัับการฉีี ดเพิ่่�มเติิมจะฉีี ดอีีก 1 ครั้้�งโดยให้้เว้้นระยะห่่าง
7 เดืือนขึ้้�นไปหลัังการฉีี ดครั้้�งแรก โดยมาตรฐานจะเว้้นระยะห่่างตั้้�งแต่่ 7 เดืือนจนถึึง 13 เดืือน อย่่างไร
ก็็ตาม การฉีี ดครั้้�งที่่� 2 ของการฉีี ดครั้้�งแรกนั้้� น ต้้องฉีี ดภายในอายุุ 12 เดืือนหลัังคลอด กรณีี ที่่�เกิินจากนี้้�
จะไม่่สามารถฉีี ดได้้ ซึ่่�งในกรณีี นี้้�สามารถฉีี ดเพิ่่�มเติิมได้้ โดยสามารถฉีี ดได้้ 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 27วัันขึ้้�นไป (กรณีี ที่่�แพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ นจะเป็็ น 20 วััน) หลัังการฉีี ดครั้้�งหลัังสุุ ดของการฉีี ดครั้้�งแรก ในขณะเริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กอยู่่�ในช่่วงตั้้�งแต่่วันั ถััดไปของวัันที่่�ครบ 12 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 60เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนฮิิโมฟิิ ลุุสแห้้งชนิิด b ทำำ�การฉีี ด 1 ครั้้�ง
อนึ่่�ง เช่่นเดีียวกัันกัับเด็็กที่่�ยอมรัับได้้ว่า่ ไม่่สามารถรัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันได้้ เช่่น เป็็ นโรคที่่�จำ�ำ เป็็ นต้้องรัักษาระยะยาวนาน ฯลฯ17

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

โรคติดเชือ Hib

ࡳࡘ࡮ࡻࡤࡶࡁࡼ࡞ࡨ࠻ࡂ࡬ࡐ࡚࡞ࡘ 5 ࡵ࡚࠻ ࡋࡰࡢࡐࡼࡩ 8◆ โรคติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบในเด็็กเล็็ก

(1) คำำ�อธิิบายโรค
เชื้้�อแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบ เป็็ นหนึ่่�งในสองสาเหตุุหลัักของโรคติิดเชื้้�อในเด็็ก เด็็กส่่วนมากจะ
มีีเชื้้�อแบคทีีเรีี ยนี้้�อยู่่�ด้้านในสุุ ดของจมููก และหากเป็็ นเช่่นนั้้�นก็็จะทำำ�ให้้เกิิดโรคเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบจากแบคทีีเรีี ย, โรคติิดเชื้้�อ, ปอดอัักเสบ, โพรงจมููกอักั เสบ, หููชั้้�นกลางอัักเสบ
ก่่อนนำำ�วััคซีีนเข้้ามาใช้้ อุุบัติั ิการณ์์ของโรคเยื่่อ� หุ้้�มสมองอัักเสบจากการติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยที่่�เกิิดจาก
เชื้้�อ Streptococcus pneumoniae อยู่่�ที่่� 2.6 - 2.9 คนต่่อประชากร 1 แสนคนที่่�มีีอายุุต่ำ��กว่ำ า่ 5 ปีี โดยคาดว่่า
มีีผู้้�ป่่วยด้้วยโรคเยื่่อ� หุ้้�มสมองอัักเสบประมาณ 150 คนต่่อปีี * อััตราการเสีี ยชีีวิติ และความถี่่�ของตััวอย่่าง
ของอาการที่่�ตามมาทีีหลััง (เช่่น ภาวะโพรงสมองคั่่�งน้ำำ��, หููหนวก, ปััญญาอ่่อน ฯลฯ) ที่่�เกิิดจาก Hib จะมีีสููงกว่่าเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบ โดยคาดว่่าอีีกประมาณ 21% จะเป็็ นความบกพร่่ องในการพยากรณ์์โรค (ตามข้้อมููลของคณะกรรมการการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน คณะทำำ�งานโรคติิดเชื้้�อ สภาวิิทยาศาสตร์์สุุ ขภาพ) ในปััจจุุบันั วััคซีีนเชื้้�อแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบมีีความแพร่่ หลายมากขึ้้� น ทำำ�ให้้
โรคติิดเชื้้�อที่่�แพร่่ กระจายได้้อย่่างรวดเร็็ วอย่่างเช่่นโรคเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบจากเชื้้�อ
แบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบได้้ลดจำำ�นวนลงอย่่างมาก

18

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

(2) วัคั ซีีนรวมปอดอัักเสบชนิิดตกตะกอน 13-Valent (วััคซีีนรวมปอดอัักเสบ 13-Valent) (วััคซีีนชนิิด
เชื้้�อตาย)ในเดืือนเมษายน ปีี เรวะ 6 (2024) มีีการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันโรคปอดบวมชนิิด 15-valent(PCV15) เป็็ นประจำำ� โปรแกรมการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันโรคปอดบวมในเด็็กเป็็ นประจำำ�คืือการใช้้
วััคซีีน 15-valent เป็็ นกฎทั่่�วไป
วััคซีีนป้้องกัันโรคปอดบวมชนิิด 15-valent (PCV15) มีีวัตถุั ุประสงค์์เพื่่�อป้้องกัันซีีโรไทป์์
22F และ 33F นอกเหนืือจากซีีโรไทป์์ที่่�อยู่่�ในขอบเขตของวััคซีีน 13-valent (PCV13) คาดว่่าจะ
มีีประสิิ ทธิิภาพมากกว่่า PCV13 ในปััจจุุบันั และมีีความปลอดภััยพอ ๆ กััน โดยสามารถฉีี ดเข้้าใต้้
ผิิวหนัังหรืื อฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อได้้ สำำ�หรัับจำำ�นวนและช่่วงเวลาของการฉีี ดวััคซีีน ดููหน้้า 8โปรดทราบว่่าในขณะนี้้�ยังั สามารถใช้้วัคั ซีีน 13-valent ได้้เนื้้�อหาในส่่ วนนี้้�จะเกี่่�ยวกัับวััคซีีน 13-valent หากต้้องการข้้อมููลล่่าสุุ ดเกี่่�ยวกัับการฉีี ดวััคซีีน
15-valent เป็็ นประจำำ� โปรดดููข้อ้ มููลและแนวทางการดำำ�เนิินการสำำ�หรัับการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันตาม
ปกติิที่่�ออกโดยกระทรวงสาธารณสุุ ข แรงงาน และสวััสดิิการ
เป็็ นวััคซีีนแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบ ชนิิด 13 serotypes ที่่�มีีแนวโน้้มที่่�จะทำำ�ให้้เด็็กเจ็็บป่่ วยอย่่างรุุ นแรง(วััคซีีนรวมปอดอัักเสบ 13-Valent) ที่่�ผลิิตขึ้้�นเพื่่�อป้้องกััน เช่่น โรคเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง)อัักเสบจากเชื้้�อแบคทีีเรีี ย ฯลฯ ให้้แก่่เด็็ก
โดยได้้เริ่่� มนำำ�วััคซีีน 7-valent มาใช้้ในสหรััฐอเมริิ กาเป็็ นครั้้�งแรกในปีี เฮเซ 12 (2000) และนัับจากปีี เฮเซ 22 (2010) ก็็ได้้เปลี่่�ยนมาเป็็ นวััคซีีน 13-valent ปััจจุุบันั มีีการนำำ�วััคซีีน 13-valent นี้้�มาใช้้ใน
ประเทศต่่างๆ กว่่า 100 ประเทศ โดยมีีการรายงานจากหลายประเทศว่่าสามารถลดจำำ�นวนผู้้�เป็็ นโรคเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบจากแบคทีีเรีี ยหรืื อภาวะเลืือดมีีแบคทีีเรีี ยจากการฉีี ดวััคซีีนนี้้� ในประเทศของเราสามารถฉีี ดวััคซีีนนี้้�ได้้ตั้้�งแต่่เดืือนพฤศจิิกายน ปีี เฮเซ 25 (2013) ซึ่่�งทำำ�ให้้ผู้้�เป็็ นโรคติิด
เชื้้�อแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบที่่�แพร่่ กระจายอย่่างรวดเร็็ วนี้้�ลดลงด้้วยเช่่นกััน
เกี่่� ยวกัับการฉีี ดวััคซีี นนี้้� ในเวลาเดีี ยวกัับวััคซีี นอื่่� นๆ ขอให้้แพทย์์พิิจารณาถึึ งความจำำ�เป็็ น โดยสามารถฉีี ดได้้หลัังได้้รัับความเห็็นชอบจากผู้้�ปกครอง ซึ่่� งสามารถฉีี ดแต่่ละวััคซีีนแยกกัันได้้
สำำ�หรัับปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงนั้้�น ยอมรัับได้้ถึึงการเกิิดผื่่น� แดง (67.8-74.4%), บวม (47.2 - 57.1%), เกิิด
ปฏิิกิิริิยาทั่่�วทั้้�งร่่ างกาย เช่่น มีีไข้้ (37.5°C ขึ้้�นไป) 32.9 - 50.7% (ดููเอกสารแนบ แก้้ไขเดืือนกัันยายน ปีีเรวะ 3 (2021) (ฉบัับที่่� 3))ความถี่่�ของการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีี ที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์
รายงานว่่าอาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0019% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่เดืือน
ตุุลาคม ปีี เฮเซ 25 (2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-17 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการ
19

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีนฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักวิั ทิ ยาศาสตร์์สุุ ขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคมปีี เรวะ 5 (2023))
การฉีี ดวััคซีีนโรคติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบในเด็็กเล็็ก จะทำำ�การฉีี ดตามวิิธีีการดัังต่่อไปนี้้� ให้้กับั
เด็็กแต่่ละอายุุเดืือนในขณะที่่�เริ่่� มฉีี ดครั้้�งแรก โดยวิิธีี  ให้้เป็็ นวิิธีีการฉีี ดวััคซีีนมาตรฐาน ในขณะที่่�เริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กมีีอายุุตั้้�งแต่่ 2 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 7 เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนรวมปอดอัักเสบชนิิดตกตะกอน 13-Valent สำำ�หรัับการฉีี ดครั้้�งแรก โดยจะฉีี ด 3 ครั้้�ง
ภายใน 12 เดืือนหลัังคลอดโดยจะเว้้นระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไป สำำ�หรัับการฉีี ดเพิ่่�มเติิมจะฉีี ดอีีก 1 ครั้้�ง
หลัังจากวัันที่่�ครบ 12 เดืือนหลัังคลอด ช่่วงเวลาของการฉีี ดมาตรฐานคืือตั้้�งแต่่ 12 เดืือนหลัังคลอด
จนถึึง 15 เดืือนหลัังคลอด ซึ่่� งจะอยู่่�ในช่่วงหลัังจากเว้้นระยะห่่าง 60 วัันขึ้้�นไปหลัังฉีี ดครั้้�งแรกครบ
แล้้ว อย่่างไรก็็ตาม การฉีี ดครั้้�งที่่� 2 และครั้้�งที่่� 3 ที่่�เป็็ นการฉีี ดครั้้�งแรกนั้้� น ต้้องฉีี ดภายในอายุุครบ 24เดืือนหลัังคลอด กรณีี ที่่�เกิินจากนี้้� จะไม่่สามารถฉีี ดได้้ (สามารถฉีี ดเพิ่่�มเติิมได้้) นอกจากนี้้� การฉีี ดครั้้�ง
ที่่� 2 ของการฉีี ดครั้้�งแรกนั้้� น ต้้องทำำ�การฉีี ดภายในอายุุที่่�ครบ 12 เดืือนหลัังคลอด กรณีี ที่่�เกิินจากนี้้� จะไม่่
สามารถฉีี ดครั้้�งที่่� 3 ของการฉีี ดครั้้�งแรกได้้ (สามารถฉีี ดเพิ่่�มเติิมได้้) ในขณะเริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กอยู่่�ในช่่วงตั้้�งแต่่วันั ถััดไปของวัันที่่�ครบ 7 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 12เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนรวมปอดอัักเสบชนิิดตกตะกอน 13-Valent สำำ�หรัับการฉีี ดครั้้�งแรกจะฉีี ด 2 ครั้้�ง โดยมาตรฐานแล้้วจะเว้้นระยะห่่าง 27 วัันขึ้้�นไปภายใน 12 เดืือนหลัังคลอด สำำ�หรัับการฉีี ดเพิ่่�มเติิมจะฉีี ดอีีก 1 ครั้้�งหลัังจาก 12 เดืือนหลัังคลอด โดยเว้้นระยะห่่าง 60 วัันขึ้้�นไปหลัังฉีี ดครั้้�งแรกครบแล้้ว อย่่างไร
ก็็ตาม การฉีี ดครั้้�งที่่� 2 ของการฉีี ดครั้้�งแรกนั้้� น ต้้องฉีี ดภายในอายุุ 24 เดืือนหลัังคลอด กรณีี ที่่�เกิินจากนี้้�
จะไม่่สามารถฉีี ดได้้ (สามารถฉีี ดเพิ่่�มเติิมได้้) ในขณะเริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กอยู่่�ในช่่วงตั้้�งแต่่วันั ถััดไปของวัันที่่�ครบ 12 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 24เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนรวมปอดอัักเสบชนิิดตกตะกอน 13-Valent ฉีี ด 2 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 60 วัันขึ้้�นไป ในขณะเริ่่� มฉีี ดวััคซีี นครั้้�งแรก เด็็กอยู่่�ในช่่วงตั้้�งแต่่วันั ถััดไปของวัันที่่�ครบ 24 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 60เดืือนหลัังคลอด
จะใช้้วัคั ซีีนรวมปอดอัักเสบชนิิดตกตะกอน 13-Valent ฉีี ด 1 ครั้้�ง
อนึ่่�ง เช่่นเดีียวกัันกัับเด็็กที่่�ยอมรัับได้้ว่า่ ไม่่สามารถรัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันได้้ เช่่น เป็็ นโรคที่่�จำ�ำ เป็็ นต้้องรัักษาระยะยาวนาน ฯลฯ(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

20

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

โรคติดเชือแบค
ทีเรี ยปอดอักเสบ
ในเด็กเล็ก

◆ โรคคอตีีบ / ไอกรน / บาดทะยััก / โปลิิโอ (ไขกระดููกสีีเทาอัักเสบเฉีียบพลััน)ในเดืือนเมษายน ปีี เรวะ 6 (2024) ได้้มีีการฉีี ดวััคซีีนรวม 5 โรค (DPT-IPV-Hib) เป็็ นประจำำ�
โปรแกรมการฉีี ดวััคซีีนเป็็ นประจำำ�สำ�ำ หรัับโรคคอตีีบ ไอกรน บาดทะยััก และโปลิิโอ โดยให้้ใช้้
วััคซีีน 5-valent ถืือเป็็ นกฎทั่่�วไป ในวััคซีีนรวม 5 โรคนั้้�น วััคซีีน Hib จะถููกเพิ่่�มเข้้าไปในวััคซีีน
รวม 4 โรค (DPT-IPV) โดยถืือว่่ามีีความปลอดภััยในระดัับเดีียวกัับวััคซีีนรวม 4 โรคและวััคซีีน
Hib ที่่�มีีอยู่่� โดยสามารถฉีี ดเข้้าใต้้ผิวิ หนัังหรืื อฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อได้้ สำำ�หรัับจำำ�นวนและช่่วงเวลาของ
การฉีี ดวััคซีีน ดููหน้้า 8โปรดทราบว่่าในขณะนี้้�ยังั สามารถใช้้วัคั ซีีนรวม 4 โรคได้้
เนื้้�อหาในส่่ วนนี้้�เกี่่�ยวกัับโรคคอตีีบ ไอกรน บาดทะยััก และโปลิิโอ (โปลิิโออัักเสบเฉีี ยบพลััน)(สำำ�หรัับการติิดเชื้้�อ Hib ดููหน้้า 15) หากต้้องการทราบข้้อมููลล่่าสุุ ดเกี่่�ยวกัับการฉีี ดวััคซีีนรวม 5โรคเป็็ นประจำำ�รวมถึึงว้้คซีีน Hib โปรดดููข้อ้ มููลและแนวทางการดำำ�เนิินการในการสร้้างภููมิิคุ้้�มกััน
ตามปกติิที่่�ออกโดยกระทรวงสาธารณสุุ ข แรงงาน และสวััสดิิการ

(1) คำำ�อธิิบายโรค(ก) โรคคอตีีบ (Diphtheria)เป็็ นโรคที่่�เกิิดจากการติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยคอตีีบจากละอองเสมหะ
ในปีี โชวะ 56 (1981) ได้้มีีการนำำ�วััคซีีนรวมโรคคอตีีบ, ไอกรน และบาดทะยัักชนิิดปรัับปรุุ ง (DPT)(ชนิิดปลอดเซลล์์) มาใช้้ ปััจจุุบันั จำำ�นวนผู้้�ป่่วยในญี่่�ปุ่่� นยัังคงเป็็ น 0 ในทุุกปีี แต่่ในภููมิิภาคเอเชีียยัังคง
พบเห็็นการระบาดได้้เป็็ นครั้้�งคราว
การติิดเชื้้�อส่่ วนใหญ่่จะเป็็ นการติิดที่่�ลำ�ำ คอ และยัังมีีการติิดเชื้้�อที่่�โพรงจมููกด้ว้ ยเช่่นกััน แม้้ว่า่ จะติิดเชื้้�อ
คอตีีบก็็ตามแต่่ก็จ็ ะมีีเพีียงราว 10% ที่่�จะมีีอาการออกมา ส่่ วนจำำ�นวนที่่�เหลืือจะกลายเป็็ นพาหะที่่�ไม่่ส่่อ
อาการ จะมีีกรณีี ที่่�เป็็ นการติิดเชื้้�อผ่่านทางบุุคคลเหล่่านั้้�นด้้วยเช่่นกััน อาการของโรค ได้้แก่่ มีีไข้้สููง, เจ็็บ
คอ, ไอเหมืือนสุุ นัขั เห่่า, อาเจีียน ฯลฯ และหากเกิิดเนื้้�อเยื่่อ� ที่่�เรีี ยกว่่าเนื้้�อเยื่่อ� ปลอมขึ้้�นที่่�คอแล้้วก็ทำ็ �ำ ให้้เสีี ยชีีวิติ จากการหายใจไม่่ออกได้้ หลัังจาก 2-3 สััปดาห์์ที่่�มีีอาการ จึึงจำำ�เป็็ นต้้องระมััดระวัังเนื่่�องจากจะเกิิด
21

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

ความผิิดปกติิที่่�กล้า้ มเนื้้�อหััวใจหรืื อเส้้นประสาทพิิการจากพิิษที่่�ปล่่อยออกมาจากเชื้้�อแบคทีีเรีี ยได้้(ข) ไอกรน (Pertussis)เป็็ นโรคที่่�เกิิดจากการติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยไอกรนจากละอองเสมหะ
นัับจากที่่�ได้้เริ่่� มฉีี ดวััคซีีนไอกรนตั้้�งแต่่ปีีโชวะ 25 (1950) จำำ�นวนผู้้�ป่่วยก็็ลดลงเรื่่� อยๆ แต่่เมื่่�อเร็็ วๆ นี้้� ได้้พบว่่าได้้เกิิดโรคไอกรนตั้้�งแต่่เด็็กนักั เรีี ยนจนถึึงในวััยหนุ่่�มสาวและผู้้�ใหญ่่ที่่�มีีอาการไอยาวนานอย่่างเห็็น
ได้้ชัดั จึึงขอให้้ระมััดระวััง เนื่่�องจากจะกลายเป็็ นแหล่่งติิดเชื้้�อสู่่�ทารก โดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� เด็็กแรกเกิิดและ
เด็็กทารกนั้้� นจะมีีอาการหนัักมากจึึงจำำ�เป็็ นต้้องระวัังให้้มาก
แบบฉบัับของโรคไอกรนจะมีีอาการเหมืือนกัับการไอธรรมดาทั่่�วไป แต่่อาการไอจะหนัักขึ้้�น ใบหน้้า
จะเป็็ นสีี แดงและไอต่่อเนื่่�อง และต้้องหายใจเข้้าทัันทีีหลัังจากที่่�ไอ จึึงมีีเสีี ยงคล้้ายนกหวีีดดัังออกมา โดยทั่่�วไปจะไม่่มีีไข้้ เด็็กทารกจะไอจนไม่่สามารถหายใจได้้ ริิ มฝีีปากจะกลายเป็็ นสีี น้ำ� �ำ เงิิน (อาการตััวเขีียว)โดยอาจเป็็ นตะคริิ วหรืื อหยุุดหายใจฉัับพลัันได้้ เด็็กแรกเกิิดหรืื อเด็็กทารกอาจเสีี ยชีีวิติ ได้้เนื่่�องจากมีีเกิิด
ภาวะแทรกซ้้อนรุุ นแรงได้้ง่่ายจาก เช่่น ปอดอัักเสบหรืื อโรคทางสมอง ฯลฯ● โรคติิดเชื้้�อจากละอองเสมหะ

เกิิดจากไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยที่่�ล้อ้ มรอบน้ำำ��ลายหรืื อสารคััดหลั่่�งได้้กระเด็็นและแพร่่ ไปในอากาศจากการไอ จาม หรืื อพููด
คุุยกััน ฯลฯ ทำำ�ให้้เกิิดการติิดเชื้้�อไปสู่่�คนที่่�อยู่่�ในระยะประมาณ 1 เมตร(ค) โรคบาดทะยััก (Tetanus)โรคบาดทะยัักไม่่ได้้แพร่่ กระจายจากคนสู่่�คน แต่่ติิดต่่อโดยแบคทีีเรีี ยในดิินเข้้าสู่่�ร่่างกายมนุุษย์์ผ่่าน
ทางบาดแผล เมื่่�อแบคทีีเรีี ยเพิ่่�มจำำ�นวนมากขึ้้� นในร่่ างกาย สารพิิษที่่�เกิิดจากแบคทีีเรีี ยจะทำำ�ให้้กล้า้ มเนื้้�อ
กระตุุก ตอนแรกสัังเกตได้้จากอาการ เช่่น อ้้าปากไม่่ได้้ ฯลฯ ในที่่�สุุดก็็เริ่่� มมีีอาการชัักทั่่วร่� ่ างกาย เป็็ นโรคที่่�อาจถึึงแก่่ชีีวิติ ได้้หากได้้รัับการรัักษาล่่าช้้า ครึ่่� งหนึ่่�งของผู้้�ป่่วยเกิิดจากบาดแผลที่่�ถููกแทงหรืื อเจาะ
เล็็กๆ น้้อยๆ ซึ่่�งไม่่สามารถสัังเกตเห็็นได้้ด้ว้ ยตััวเองหรืื อคนรอบข้้าง เนื่่�องจากเชื้้�อแบคทีีเรีี ยมีีอยู่่�ในดิินจึึง
มีีโอกาสติิดเชื้้�อได้้เสมอ แต่่หากคุุณแม่่ตั้้�งครรภ์์มีีความต้้านทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ก็็สามารถป้้องกัันไม่่ให้้ทารก
แรกเกิิดติิดเชื้้�อบาดทะยัักได้้(ง) โปลิิโอ (ไขกระดููกสีีเทาอัักเสบเฉีี ยบพลััน) (Polio)โรคโปลิิโอ (ไขกระดููกสีีเทาอัักเสบเฉีี ยบพลััน) ที่่�เรีี ยกกัันว่่า “โรคเด็็กอัมั พาต” แม้้แต่่ในประเทศของ
เราก็็มักั เป็็ นกัันซ้ำำ��แล้้วซ้ำ� �ำ เล่่าจนถึึงครึ่่� งแรกของปีี 1960 จากประสิิ ทธิิภาพของการฉีี ดวััคซีีน ทำำ�ให้้ในท้้าย
ที่่�สุุดในปีี 1980 (ปีี โชวะ 55) ประเทศของเราก็็ไม่่มีีผู้้�ป่่วยเป็็ นอััมพาตเนื่่�องจากไวด์์โปลิิโอไวรััส (Wildpolioviruses) อีีก ในปีี 2000 (ปีี เฮเซ 12) WHO จึึงได้้ประกาศการกำำ�จัดั โปลิิโอในภููมิิภาคแปซิิ ฟิิกตะวัันตก
รวมถึึงญี่่�ปุ่่� นให้้หมดไป ในปีี ปััจจุุบันั ประเทศที่่�มีีการแพร่่ ระบาดของโรคโปลิิโอมีีเพีียง 2 ประเทศ ได้้แก่่
22

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

ปากีีสถานและอััฟกานิิสถาน และการกำำ�จัดั โรคโปลิิโอให้้หมดไปจากโลกก็็ไม่่ใช่่ความฝัันอีีกต่่อไป แต่่ยังั
คงมีีการเฝ้้าระวัังโรคโปลิิโอต่่อไปทั่่�วโลก
ไวรััสโปลิิโอที่่�เข้้าทางปากจะแพร่่กระจายตััวในเซลล์์ของคอหอยหรืื อลำำ�ไส้้เล็็ก กล่่าวได้้ว่า่ ไวรััสที่่อ� ยู่่�ใน
เซลล์์ของลำำ�ไส้้เล็็กจะเติิบโตเพิ่่�มจำำ�นวนในช่่วง 4-35 วััน (โดยเฉลี่่�ย 7-14 วััน) โดยไวรััสที่่เ� พิ่่�มขึ้้�นอย่่างทวีีคูณ
ูจะถููกขับั ออกมาทางอุุจจาระ และเข้้าทางปากของคนอีีกครั้้�ง และเติิบโตในลำำ�ไส้้ของคนที่่�ไม่่มีภูี มิู ต้ิ า้ นทาน(ภููมิคุ้้�ิ มกััน) ซึ่่�งทำำ�ให้้เกิิดการติิดเชื้้�อจากคนสู่่�คน หากได้้รับั ภููมิต้ิ า้ นทานตลอดชีีวิติ (ภููมิคุ้้�ิ มกัันตลอดชีีวิติ ) แม้้ว่า่
จะติิดเชื้้�อไวรััสโปลิิโอก็็ตามแต่่ส่่วนใหญ่่ก็จ็ ะไม่่มีอี าการ ในกรณีีที่่มี� อี าการ จะเกิิดจากการติิดเชื้้�อไวรััสผ่า่ นทางเลืือด และแพร่่กระจายไปยัังสมองและไขสัันหลััง ซึ่่�งทำำ�ให้้เป็็ นอััมพาตได้้ เมื่่�อติิดเชื้้�อไวรััสโปลิิโอ คน 5-10คนในจำำ�นวน 100 คนจะมีีอาการคล้้ายไข้้หวััดใหญ่่ เริ่่� มจากมีีไข้้ ตามมาด้้วยอาการปวดศีีรษะและอาเจีียน
นอกจากนี้้� ในจำำ�นวนคนที่่�ติิดเชื้้�อแล้้วจะเป็็ นอััมพาตที่่�มืือและเท้้าในสััดส่่ วน 1 คนต่่อราวๆ 1,0002,000 คน โดยบางส่่ วนจะเป็็ นอััมพาตตลอดไป อาการอััมพาตจะดำำ�เนิินคืืบหน้้าไป และอาจมีีการเสีี ยชีีวิติ
ลงได้้จากการหายใจลำำ�บาก
(2) วััคซีีนรวม 4 ชนิิดคอตีีบ/ไอกรน/บาดทะยััก/โปลิิโอชนิิดเชื้้�อตาย (DPT-IPV), วััคซีีนรวม 3 ชนิิด
คอตีีบ/ไอกรน/บาดทะยััก (DPT), วััคซีีนรวม 2 ชนิิดคอตีีบ/บาดทะยััก (DT) (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย)การเริ่่� มฉีี ดวััคซีีนรอบที่่� 1 หลัังจากเด็็กมีีอายุุ 2 เดืือน โดยจะฉีี ด 3 ครั้้�งในส่่ วนของ DPT-IPV และ DPTโดยจะเว้้นระยะห่่าง 20 วัันขึ้้�นไป โดยช่่วงเวลามาตรฐานคืือ 20 วััน ถึึง 56 วััน หากใช้้วัคั ซีีน DT จะต้้องฉีี ดวััคซีีน 2 ครั้้�งไม่่เกิิน 3 เดืือนหลัังคลอด การฉีี ดวััคซีีนเข็็มกระตุ้้�นรอบที่่� 1 จะฉีี ดอีีกครั้้�งหลัังจาก 6 เดืือน
(โดยปกติิคืือ 1 ปีี ถึึง 1 ปีี 6 เดืือน) หลัังฉีี ดครั้้�งแรกครบแล้้ว ควรดููแลไม่่ให้้พลาดการฉีี ดวััคซีีน เนื่่�องจาก
จำำ�เป็็ นต้้องฉีี ดหลายครั้้�ง การฉีี ดวััคซีีนรอบที่่� 2 จะฉีี ดครั้้�งเดีียวเมื่่�ออายุุ 11-12 ปีี โดยเป็็ นวััคซีีน DT
อนึ่่�ง เป็็ นการฉีี ดวััคซีีนตามความสมััครใจ โดยในขณะนี้้�สามารถฉีี ดด้้วยวััคซีีน DPT ได้้และเสริิ มสร้้าง
ภููมิิคุ้้�มกัันต่่อโรคไอกรนได้้
เพื่่�อให้้เกิิดภููมิิคุ้้�มกัันขึ้้�นอย่่างแน่่นอน สิ่่� งสำำ�คัญจึั ึงอยู่่�ที่่�การเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนตามระยะห่่างที่่�กำ�ำ หนดไว้้ หากอยู่่�ในช่่วงเว้้นระยะห่่างแล้้ว ขอให้้ปรึึกษากัับทางเทศบาลท้้องถิ่่�นหรืื อแพทย์์ประจำำ�ครอบครััว
เนื่่�องจากมีีวิธีิ ีการบางอย่่างที่่�สามารถใช้้ได้้
อนึ่่�ง เด็็กที่่�เป็็ นโรคไอกรน, คอตีีบ, โปลิิโอ (ไขกระดููกสีีเทาอัักเสบเฉีี ยบพลััน) หรืื อบาดทะยัักอย่่างใด
อย่่างหนึ่่�ง ก็็สามารถใช้้วัคั ซีีน DPT-IPV ได้้ในเดืือนพฤศจิิกายน ปีี เฮเซ 24 (2012) ได้้เริ่่� มจำำ�หน่่าย Quattrovac® (ผลิิตโดย KM Biologics) รวมถึึง
Tetrabik® (ผลิิตโดย Research Foundation for Microbial Diseases of Osaka University) อัันเป็็ นวััคซีีน
DPT รวม 4 โรค (คอตีีบ/ไอกรน/บาดทะยััก) + IPV (โปลิิโอชนิิดเชื้้�อตาย) ในเดืือนธัันวาคม ปีี เฮเซ 27(2015) ก็็ได้้เริ่่� มจำำ�หน่่ายวััคซีีนรวม 4 โรค DPT-IPV ซึ่่� งเป็็ นยาฉีี ดใต้้ผิวิ หนััง Squarekids® (ผลิิตโดย บริิ ษัทัไดอิิจิิ ซัันเคีียว วััคซีีน จำำ�กััด) อย่่างไรก็็ตาม ได้้มีีการยกเลิิกยาฉีี ดใต้้ผิวิ หนััง Squarekids® (บริิ ษัทั ไดอิิจิิ ซัังเคีียว วััคซีีน จำำ�กััด) ไปในเดืือนมีีนาคม ปีี เรวะ 3 (2021)
23

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) ของวััคซีีน DPT-IPV คืือ 0.0012%, ของวััคซีีน DPT คืือ0.0017% และของวััคซีีน DT คืือ 0.0002% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25 (2013) ถึึงวัันที่่� 30กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-16, 2-11 และ 2-12 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักั
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))และแม้้ว่า่ จะไม่่มีีปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�รุุนแรง ก็็ขอให้้ทำ�กำ ารปรึึ กษากัับทางแพทย์์ หากรู้้�สึึ กไม่่สบาย
หรืื อบวมอย่่างเห็็นได้้ชัดั
แม้้จะกล่่าวได้้ว่า่ โรคคอตีีบ, ไอกรน, บาดทะยััก, โปลิิโอ (ไขกระดููกสีีเทาอัักเสบเฉีี ยบพลััน) จะมีี จำ�ำ นวนลดลงก็็ตาม แต่่ก็็นัับว่่าเป็็ นโรคที่่� ก่่อให้้เกิิ ดโรคแทรกซ้้อนที่่� รุุนแรงหรืื อมีี ผลสืื บเนื่่� องที่่� เป็็ นอุุปสรรคต่่อการดำำ�เนิิ นชีี วิิตประจำำ�วััน หรืื ออาจนำำ�ไปสู่่�การเสีี ยชีี วิิตได้้ จึึงขอแนะนำำ�ให้้เข้้ารัั บการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันเพื่่�อหลีีกเลี่่�ยงต่่อการเป็็ นโรคเหล่่านี้้�
(3) วััคซีีนโปลิิโอ (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย)ำ ดั โรคที่่�เรีี ยกว่่าโปลิิโอได้้สิ้้� นซากด้้วย
จนถึึงเดืือนสิิ งหาคม ปีี เฮเซ 24 (2012) ประเทศของเราได้้กำ�จั
วััคซีีนโปลิิโอชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�ให้้ทางปาก (Oral Polio Vaccine: OPV) และสามารถรัักษาสภาพ
ความสิ้้� นโรคเอาไว้้ได้้เรื่่� อยมา แต่่เพื่่�อเป็็ นการหลีีกเลี่่�ยงภาวะอ่่อนแรง (Vaccine Associated Paralytic
Poliomyelitis: VAPP) ที่่�เป็็ นผลข้้างเคีียงที่่�รุุนแรงของ OPV แม้้ว่า่ จะเป็็ นเรื่่� องที่่�หายากประมาณ 1 คนในการฉีี ดวััคซีีนล้้านคนก็็ตาม จึึงได้้เปลี่่�ยนวััคซีีนโปลิิโอที่่�ต้อ้ งฉีี ดตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดจาก OPV มาเป็็ นวััคซีีนโปลิิโอชนิิดเชื้้�อตาย (Inactivate Polio Vaccine: IPV) ตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 กัันยายน ปีี เฮเซ 24 (2012) จึึงมีีการนำำ�วััคซีีนแบบฉีี ดใต้้ผิวิ หนััง IPV IMOVAX POLIO® (ผลิิตโดย Sanofi K.K.) มาใช้้ตั้้�งแต่่เดืือน
กัันยายน ปีี เฮเซ 24 (2012) ได้้มีีการนำำ�วััคซีีนรวม 5 โรคสำำ�หรัับป้้องกัันโรคคอตีีบ/ไอกรน/บาดทะยััก รวมถึึงโปลิิโอ (DPT-IPV ผลิิตโดย KM Biologics และ Research Foundation for Microbial Diseases of Osaka
University) มาใช้้ตั้้�งแต่่เดืือนพฤศจิิกายน ปีี เฮเซ 24 (2012)
IPV จะผสมกัับสารที่่�กระตุ้้�นการสร้้างแอนติิบอดี้้� (ภายใต้้การให้้ภูมิู ิคุ้้�มกััน) กัับไวรััสโปลิิโอทั้้�ง 3 ชนิิด
คืือ I, II, III จากการได้้รัับวััคซีีน IPV 3 ครั้้�ง จะสามารถสร้้างภููมิิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ต่่อไวรััสชนิิดต่่างๆ
ได้้เกืือบ 100% และเนื่่�องจากการคงสภาพภููมิิคุ้้�มกัันของ IPV จะสั้้�นกว่่า OPV จึึงต้้องมีีการฉีี ดครั้้�งที่่� 4สำำ�หรัับยาฉีีดใต้้ผิวิ หนััง Imovax Polio นั้้�น จากการทดลองทางคลิินิิกภายในประเทศได้้รัับการรายงาน
ว่่าพบอาการปวด 18.9%, เกิิดผื่่น� แดง 77.0%, บวม 54.1%, มีีไข้้ (37.5°C ขึ้้�นไป) 33.8%, ง่่วงซึึม 35.1%, ไวต่่อ
การถููกกระตุ้้�น 41.9% ความถี่่ข� องการเกิิดอาการยัังไม่่ชัดั เจน แต่่มีีบันั ทึึกในเอกสารแนบ เช่่น ให้้ระวัังอาการ
ช็็อกและอาการแพ้้อย่่างรุุ นแรง ให้้ระวัังต่่อการตอบสนองต่่ออาการเหล่่านั้้�น เนื่่�องจากพบได้้ว่า่ มีีการเกิิด
อาการชัักเกร็็งที่่�พบได้้ 1.4% (ดููเอกสารแนบ [ฉบัับที่่� 3] แก้้ไขในเดืือนเมษายน ปีี เรวะ 5 (2023))
ำ งั เปลี่่�ยนจาก OPV มาเป็็ น IPV แต่่ไวรััสที่่�เกิิดจาก OPV (circulating Vaccine Derived
ทั่่�วโลกก็็กำ�ลั
Polio Virus: cVDPV) ยัังคงแฝงตััวอยู่่�ในน้ำำ��ทิ้้ง� และน้ำำ��ในแม่่น้ำ� �ำ และยัังมีีกรณีีที่่�ผู้้�ที่่�ไม่่ได้้รัับวััคซีีนไปรัับเชื้้�อ
Ⓡ24

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี

cVDPV และเป็็ นอััมพาตอยู่่�ให้้เห็็นเรื่่� อยๆ ในพื้้�นที่่�ที่่�มีีอัตั ราการฉีีดวััคซีีนต่ำำ�� ระยะหลัังนี้้�มีรี ายงานว่่าพบใน
สหรััฐอเมริิ กา อิิสราเอล สหราชอาณาจัักร และอิินโดนีีเซีียด้้วย ทำำ�ให้้แต่่ละประเทศจำำ�เป็็ นต้้องเสริิ มอััตรา
การฉีีดวััคซีีนโปลิิโอ ประเทศญี่่ปุ่่�� นมีีอัตั ราการฉีีดวััคซีีน DPT-IPV สููง และไม่่พบ cVDPV จึึงพููดได้้ว่า่ มีีความเสี่่�ยงต่ำำ��มาก แต่่ก็มี็ โี อกาสที่่�จะมีีการพาไวรััสจากต่่างประเทศเข้้ามาในญี่่ปุ่่�� น จึึงขอแนะนำำ�ให้้รัับการฉีีด
วััคซีีนที่่�มีี IPV ด้้วย
(4) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

รอบที 
DPT-IPV-Hib
DPT-IPV /DPT / DT /IPV รอบที หมายเหตุ ),หมายเหตุ )การฉี ดวัคซีนครังแรกจะฉี ด  ครังโดยเว้นระยะห่าง  วันขึนไป ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่  วันถึง  วัน การฉี ดเพิมเติมจะฉี ดอีก  ครัง โดยเว้น
ระยะห่าง  เดือนขึนไปหลังจากทีฉีดครังแรก ระยะห่างมาตรฐานคือตังแต่  เดือนถึง  เดือน หากใช้ DT ในรอบที  จะต้องให้ไม่เกิน  เดือนหลังคลอด

DT รอบที หมายเหตุ ) : แม้วา่ จะเป็ นกรณี ทีเป็ นโรคไอกรนอย่างชัดเจน ก็สามารถใช้ DPT-IPV, DPT หรื อ DT ได้ หากใช้ DT จะต้องฉี ด  ครัง
โดยฉี ดครังแรกไม่เกิน  เดือนหลังคลอด นอกจากนี สําหรับเด็กทีเป็ นโรคคอตีบ, บาดทะยัก และโปลิโอก็สามารถใช้
DPT-IPV, DPT หรื อ DT ได้หมายเหตุ ) : การฉี ดครังแรกในรอบที  โดยหลักการแล้ว จะได้รับการฉี ดวัคซี นชนิดเดียวกันหลายครังเท่าทีจาํ เป็ น◆ วััณโรค
(1) คำำ�อธิิบายโรค
เกิิดจากการติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยวััณโรค ในประเทศญี่่�ปุ่่� นมีีจำ�ำ นวนผู้้�ป่่วยโรควััณโรคลดลงอย่่างมาก และจำำ�นวนผู้้�ป่่วยใหม่่ในปีี เรวะ 4 (2022) อยู่่�ที่่� 8.2 คน/ประชากร 1 แสนคน ซึ่่�งต่ำำ��กว่า่ มาตรฐานของ WHOสำำ�หรัับอุุบัติั ิการณ์์ของผู้้�ป่่วยโรควััณโรคต่ำำ�� (10.0 คน/ประชากร 1 แสนคน) อย่่างไรก็็ตาม วััณโรคสามารถ
แพร่่ เชื้้�อจากผู้้�ใหญ่่ไปสู่่�เด็็กได้้ นอกจากนี้้� ภููมิิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ต่่อวััณโรคนั้้�นไม่่สามารถรัับจากแม่่
ได้้ระหว่่างที่่�อยู่่�ในครรภ์์ จึึงเป็็ นเรื่่� องน่่าวิิตกต่่อเด็็กทารกแรกเกิิด เด็็กทารกมีีภูมิู ิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) ต่่อวััณโรคต่ำำ�� จึึงอาจทำำ�ให้้เป็็ นวััณโรคทั่่�วทั้้�งร่่ างกาย หรืื อเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบจากเชื้้�อ
วััณโรค ซึ่่� งอาจเป็็ นไปได้้ที่่�จะทำำ�ให้้เกิิดอาการในภายหลัังที่่�รุุนแรงตามมา
เนื่่� องจากได้้รัับการยืืนยัันถึึงประสิิ ทธิิ ภาพของ BCG ในการป้้องกัันวััณโรคในเด็็กเล็็กที่่�ง่่ายต่่อการ
เกิิดอาการที่่�รุุนแรง เช่่น เยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบหรืื อวััณโรค ฯลฯ ได้้ จึึงต้้องได้้รัับการฉีี ดวััคซีีนภายใน 1 ปีี หลัังคลอด
25

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

ช่่วงอายุุของการฉีี ดวััคซีีนที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือ 5 เดืือนถึึง 8 เดืือนหลัังคลอด
(2) วััคซีีน BCG (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิติ ฤทธิ์์�อ่่อน)BCG เป็็ นวััคซีีนที่่�ผลิิตจากเชื้้�อ Mycobacterium bovis ที่่�ถููกทำ�ำ ให้้อ่่อนฤทธิ์์�
วิิธีีการฉีี ดวััคซีีน BCG ในประเทศของเราเป็็ นแบบแสตมป์์ที่่�เรีี ยกว่่าวิิธีีเข็็มทรงกระบอก เป็็ นการฉีี ดลงบนต้้นแขน 2 ตำำ�แหน่่ง หากฉีี ดตรงตำำ�แหน่่งที่่�นอกเหนืือจากนี้้� จะมีีความเป็็ นไปได้้สููงที่่�จะเกิิดปฏิิกิิริิยา
ข้้างเคีียง เช่่น คีีลอยด์์ ฯลฯ จึึงต้้องหลีีกเลี่่�ยงโดยเด็็ดขาด หลัังจากฉีี ดวััคซีีนแล้้ว ต้้องทำำ�ให้้แผลแห้้งในที่่�ร่่ม
ซึ่่� งจะใช้้เวลาประมาณ 10 นาทีี
ประมาณ 10 วัันหลัังฉีี ดวััคซีีนอาจเกิิดจุุดสีี แดงตรงตำำ�แหน่่งที่่�ทำ�กำ ารฉีี ด และอาจเกิิดแผลเล็็กๆ (ที่่�มีีหนอง) ได้้ ปฏิิกิิริิยานี้้�จะรุุ นแรงที่่�สุุดในช่่วง 4 สััปดาห์์หลัังฉีี ดวััคซีีน แต่่หลัังจากนั้้� น จะตกสะเก็็ดและหาย
ไปภายใน 3 เดืือนหลัังฉีี ดวััคซีีน และจะคงเหลืือเป็็ นแผลเล็็กๆ ไว้้เท่่านั้้�นซึ่่� งไม่่ใช่่ปฏิิกิิริิยาที่่�ผิดิ ปกติิ แต่่เป็็ นเพีียงหลัักฐานว่่าได้้รัับภููมิิต้า้ นทาน (ภููมิิคุ้้�มกััน) จากการฉีี ดวััคซีีน BCG แล้้ว แผลนี้้�จะหายไปเองตาม
ธรรมชาติิ จึึงขอเพีียงให้้รัักษาความสะอาดโดยไม่่ต้อ้ งใช้้ผ้า้ พัันหรืื อพลาสเตอร์์ปิิดทัับแต่่อย่่างใด อย่่างไร
ก็็ตาม ขอให้้ทำ�กำ ารปรึึ กษาแพทย์์ หากรู้้�สึึกไม่่สบายหลัังฉีีดวััคซีีนแม้้ว่า่ จะเลย 3 เดืือนหลัังฉีีดไปแล้้วก็ต็ ามมีีน้อ้ ยรายที่่�อาจมีีอาการบวมตรงต่่อมน้ำำ��เหลืืองข้้างใต้้รัักแร้้ฝั่่�งที่่�ฉีีดวััคซีี นตามที่่�เป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง
โดยทั่่�วไปจะปล่่อยทิ้้�งไว้้สักพัั กก็ั ไ็ ด้้ แต่่ในบางครั้้�งอาจเกิิดการอัักเสบ บวมมากขึ้้� น หรืื ออาจเกิิดหนอง
และแตกออกเอง จึึงขอให้้ทำ�กำ ารปรึึ กษากแพทย์์หากมีีอาการเช่่นนี้้�
ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0028% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25(2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-20 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักั
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))กรณีี ที่่�เด็็กติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยวััณโรคจากคนใกล้้ตัวั เช่่น จากคนในครอบครััว ฯลฯ ภายใน 10 วัันหลััง
จากที่่�ฉีีดวััคซีีน อาจเกิิดปรากฏการณ์์ Koch (Koch’s phenomenon) (เป็็ นชุุดของปฏิิกิิริิยาที่่�จะเกิิดอาการ
บวมแดงตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีดรวมถึึงเกิิดหนองตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีด โดยทั่่�วไปอาการบวมแดงจะบรรเทาลง
หลัังจากผ่่านไป 2 ถึึง 4 สััปดาห์์ และกลายเป็็ นแผลเป็็ น (ร่่ องรอยที่่�ยังั เหลืืออยู่่�)) ซึ่่�งเวลาเริ่่� มต้้นของการเกิิด
ปฏิิกิิริิยาตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีดที่่�เป็็ นปฏิิกิิริิยาทั่่�วไปนั้้� นจะแตกต่่างกััน (โดยส่่ วนใหญ่่จะก่่อนหลัังกัันประมาณ
10 วััน) โดยจะปรากฏอาการให้้เห็็นเร็็ วที่่�สุุดคืือไม่่กี่่�วันั หลัังฉีี ดวััคซีีน หากพบว่่าเด็็กน่่าจะเกิิดปรากฎ
การณ์์ Koch แล้้ว ให้้ปรึึกษากัับทางเทศบาลท้้องถิ่่�นหรืื อเข้้ารัับการตรวจที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์ใน
ทัันทีี เนื่่�องจากต้้องได้้รัับการรัักษา ในกรณีี เช่่นนี้้� จำำ�เป็็ นต้้องพาคนใกล้้ตัวั เช่่น คนในครอบครััวที่่�เป็็ นไปได้้ว่า่ จะแพร่่ เชื้้�อวััณโรคไปสู่่�เด็็กไปตรวจที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์ด้้วยเช่่นกััน
(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน
26

9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี

3 เดือน
6 เดือน

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

BCG◆ โรคหััด / หััดเยอรมััน
(1) คำำ�อธิิบายโรค(ก) โรคหััด (Measles)
เกิิดจากการติิดเชื้้�อไวรััสโรคหััด กำำ�ลังั ของเชื้้�อมีีความแข็็งแกร่่ ง ไม่่เพีียงแต่่เกิิดจากละอองเสมหะหรืื อการสััมผััสเท่่านั้้�น แต่่ยังั ติิดเชื้้�อในอากาศได้้ด้ว้ ย หากไม่่ได้้รัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันแล้้ว อาจติิดโรคจาก
คนจำำ�นวนมากที่่�เป็็ นโรคนี้้�ได้้ อาการแบบฉบัับของโรคคืือมีีไข้้สููง, ไอ, น้ำำ��มููกไหล, ภาวะเลืือดคั่่�งที่่�ดวงตา,มีีเมืือกที่่�ตา และเกิิดผื่่น� ในช่่วง 3-4 วัันแรกอุุณหภููมิิร่่างกายจะอยู่่�ที่่�ราว 38°C ก็็จะคิิดว่่าเป็็ นแค่่ไม่่นาน แต่่จะกลัับมามีีไข้้สููงราว 39 - 40°C และเกิิดผื่่น� ขึ้้�นมาให้้เห็็น ไข้้สููงจะหายไปในช่่วง 3-4 วััน จากนั้้� นผื่่น� ก็็จะ
ค่่อยๆ หายไป แต่่เม็็ดสีี ของผื่่น� จะยัังคงอยู่่�ชั่่ว� ขณะหนึ่่�ง
โดยอาจเกิิดภาวะแทรกซ้้อนที่่�สำ�คัำ ญคืั ือ หลอดลมอัักเสบ, ปอดอัักเสบ, หููชั้้�นกลางอัักเสบ, ไข้้สมอง
อัักเสบได้้ ในจำำ�นวนผู้้�ป่่วย 100 คน จะเป็็ นโรคหููชั้้�นกลางอัักเสบ 7-9 คน, ปอดอัักเสบประมาณ 1-6 คนที่่�มีีอาการแทรกซ้้อนควบคู่่�กันั และสามารถพบการเกิิดโรคไข้้สมองอัักเสบในอััตราส่่ วน 1-2 คนต่่อผู้้�ป่่วย
ราว 1,000 คน นอกจากนี้้� โรคไข้้สมองอัักเสบเรื้้� อรัังที่่�เรีี ยกว่่าไข้้สมองอัักเสบแบบกึ่่�งเฉีี ยบพลััน (SSPE)
ยัังได้้เกิิดขึ้้�นกัับผู้้�ป่่วยโรคหััด 1-2 คนในจำำ�นวนราว 1 แสนคนด้้วย
แม้้แต่่ในประเทศที่่�เจริิญทางการแพทย์์ โรคหััดก็็ยังั เป็็ นโรคร้้ายแรงที่่�คร่่าชีีวิติิ ผู้้�ป่ิ ่ วย 1 คนต่่อราวๆ 1,000 คน ในราวปีี เฮเซ 12 (2000) ญี่่ปุ่่�� นก็็มีผู้้�ี เสีียชีีวิติ จากการติิดโรคนี้้�ราว 20-30 คนเช่่นกััน ในแต่่ละภููมิภิ าคในโลกมีีแนวโน้้มำ งั พััฒนานั้้�นมีีเด็็กจำ�ำ นวนมากที่่�ต้อ้ งจบชีีวิตด้
ที่่�โรคหััดจะขยายตััวเพิ่่�มสููงขึ้้�น โดยเฉพาะในประเทศที่่�กำ�ลัิ ว้ ยโรคหััด
● โรคติิดเชื้้�อทางอากาศ (โรคติิดเชื้้�อจากละอองเสมหะ)เป็็ นการติิดเชื้้�อสู่่�คนจากพื้้�นที่่�ว่า่ งเปล่่าขนาดใหญ่่ที่่�มีีไวรััสหรืื อแบคทีีเรีี ยลอยตััวอยู่่�ในอากาศ โรคติิดเชื้้�อทางอากาศ ได้้แก่่
โรคหััด, อีีสุุกอีีใส, วััณโรค ฯลฯ27

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน(ก) โรคหััดเยอรมััน (Rubella)โรคหััดเยอรมัันเกิิดจากไวรััสโรคหััดเยอรมััน และแพร่่ กระจายโดยการส่่ งผ่่านละอองเสมหะและการ
สััมผััส ระยะฟัักตัวั จะอยู่่�ในช่่วง 2-3 สััปดาห์์ โรคหััดจะมีีอาการหลัักๆ เช่่น เริ่่� มจากเป็็ นหวััดเล็็กน้อ้ ย, มีีผื่่น�
ขึ้้�น, มีีไข้้, ต่่อมน้ำำ��เหลืืองตรงคอด้้านหลัังบวม ฯลฯ นอกจากนี้้� จะสามารถพบอาการเลืือดคั่่�งที่่�เยื่่อ� บุุรอบ
ลููกตา โรคข้้ออัักเสบพบได้้บ่่อยในเด็็กโตและผู้้�ใหญ่่ และโดยทั่่�วไปการพยากรณ์์โรคจะเป็็ นไปด้้วยดีี แต่่อาจมีีภาวะแทรกซ้้อนของ purpura thrombocytopenic (ภาวะเกล็็ดเลืือดต่ำำ��) และโรคไข้้สมองอัักเสบ ในบางกรณีี ที่่�พบไม่่บ่่อยนัักคืือ Hemolytic anemia (ภาวะที่่�เกิิดการทำำ�ลายเม็็ดเลืือดแดงก่่อนอายุุขัยั ) จากการ
สำำ�รวจแนวโน้้มการระบาดของโรคติิดเชื้้�อตั้้�งแต่่ปีีเฮเซ 30 (2018) ถึึงปีี เรวะแรก (2019) พบว่่ามีีรายงานผู้้�ป่่ วยที่่�มีีภาวะเกล็็ดเลืือดต่ำำ�� 21 คนและโรคไข้้สมองอัักเสบ 2 คนในการแพร่่ ระบาดของโรคหััดเยอรมััน
(รวม 5,239 คน) เมื่่�อผู้้�ใหญ่่เป็็ นโรคนี้้�แล้้วจะมีีอาการหนัักมาก
เมื่่�อหญิิงตั้้�งครรภ์์ติิดไวรััสโรคหััดเยอรมัันในช่่วงราว 20 สััปดาห์์แล้้ว จะมีีความเป็็ นไปได้้สููงที่่�เด็็กจะ
เกิิดความผิิดปกติิ เช่่น โรคหััวใจ, ต้้อกระจก, สููญเสีี ยการได้้ยินิ , มีีพัฒั นาการล่่าช้้า ฯลฯ แต่่กำ�ำ เนิิดที่่�เรีี ยกว่่า
กลุ่่�มอาการของโรคหััดเยอรมัันแต่่กำ�ำ เนิิด
(2) วัคั ซีีนรวมโรคหััด/หััดเยอรมััน (MR), วััคซีีนโรคหััด (M), วััคซีีนโรคหััดเยอรมััน (R) (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อ
มีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�)เป็็ นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีวิี ตอ่ิ อ่ นฤทธิ์์�ที่่ผ� ลิิตขึ้้�นเพื่่�อลดทอนความเป็็ นพิิษของไวรััสโรคหััดและโรคหััดเยอรมััน
เมื่่�อเด็็กอายุุครบ 1 ปีี แล้้ว ขอให้้พยายามให้้เข้้ารัับการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันรอบที่่� 1 โดยเร็็วที่่�สุุด
เด็็ก 95% ขึ้้�นไปที่่�ได้้รัับการฉีีดวััคซีีนโรคหััดและหััดเยอรมััน 1 ครั้้�ง จะสามารถสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันขึ้้�นมาได้้
และเพื่่�อจุุดประสงค์์ในการระมััดระวัังความผิิดพลาดในการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันและป้้องกัันภููมิิคุ้้�มกัันลดต่ำำ��ลง
เมื่่�อเวลาผ่่านไปหลายปีี จึึงให้้มีีการฉีีดวััคซีีนครั้้�งที่่� 2 (รอบที่่� 2)แม้้ว่า่ จะเข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนโรคหััดและโรคหััดเยอรมัันอย่่างรวดเร็็ วเมื่่�ออายุุยังั ไม่่ถึึง 12 เดืือนหลััง
คลอดก็็ตาม แต่่ภูมิู ิคุ้้�มกัันก็็ยังั ไม่่เพีียงพอเนื่่�องจากไม่่ได้้รวมการฉีี ดวััคซีีนตอนอายุุ 0 ปีี อยู่่�ในจำำ�นวนครั้้�ง
ของการฉีี ดวััคซีีน ขณะที่่�อายุุครบ 1 ปีี ซึ่่� งเป็็ นอายุุเป้้าหมายของการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันรอบที่่� 1 ขอให้้เข้้ารัับ
การฉีี ดวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดด้้วย และขอให้้เข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนรอบที่่� 2 เมื่่�อครบอายุุ
ที่่�ต้อ้ งฉีี ดหลัังจากนั้้� นการฉีี ดวััคซีีนรอบที่่� 2 ผู้้�ที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการเข้้าฉีี ดวััคซีีนคืือเด็็กที่่�อยู่่�ในช่่วง 1 ปีี ก่่อนเข้้าระดัับ
ประถม เด็็กในระดัับชั้้�นที่่�อยู่่�นานที่่�สุุดของ เช่่น โรงเรีี ยนอนุุบาล สถานรัับเลี้้�ยง ฯลฯในการฉีี ดรอบที่่� 1 และรอบที่่� 2 สามารถใช้้วัคั ซีีนรวมโรคหััด/โรคหััดเยอรมััน (MR) ได้้แม้้แต่่ผู้้�ที่่�เป็็ นโรคหััดหรืื อโรคหััดเยอรมัันอย่่างใดอย่่างหนึ่่� ง ก็็สามารถใช้้วัคั ซีี นรวมโรคหััด/โรคหััด
เยอรมััน (MR) ได้้อนึ่่�ง สำำ�หรัับเวลาในการฉีีดวััคซีีนสำำ�หรัับเด็็กที่่ไ� ด้้รับั การฉีีดสารที่่�ทำ�ำ จากแกมม่่าโกลบููลินิ เพื่่�อ เช่่น รัักษาโรค
ป้้องกัันโรค ฯลฯ นั้้�น ขอให้้ทำ�กำ ารปรึึ กษาแพทย์์ประจำำ�ครอบครััว
28

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
¤ ปี
 ปี
¥ ปี
ปี
ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
¤ ปี
 ปี

จากข้้อมููลปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงของวััคซีีนโรคหััดและโรคหััดเยอรมัันจนถึึงปััจจุุบันั มีีความเป็็ นไปได้้ว่า่ อาจเกิิดปฏิิกิิริิยา เช่่น ภููมิแิ พ้้รุุนแรงอย่่างเฉีียบพลััน, ภููมิิคุ้้�มกัันทำำ�ลายเนื้้�อเยื่่อ� ตััวเอง, ไข้้สมองอัักเสบ, ชััก เป็็ นต้้น
นอกจากนี้้� กรณีี ที่่�ฉีีดวััคซีีนโรคหััดอาจทำำ�ให้้เกิิดอาการชัักควบคู่่�ไปกัับการมีีไข้้ได้้ (1 คนต่่อประมาณ
300 คน) นอกเหนืือจากนี้้� ยัังได้้รัับรายงานว่่าเกิิดโรคไข้้สมองอัักเสบ โรคสมองที่่�หาได้้ยากมาก (1 คนใน1 ล้้าน -1.5 ล้้านคน) ด้้วย
ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0010% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25(2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-1 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักั
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))เนื่่�องจากวััคซีีนโรคหััดเป็็ นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์� จึึงทำำ�ให้้ไวรััสที่่�เหมืือนกัับวััคซีีนโรคหััด
เพิ่่�มจำำ�นวนขึ้้�นในร่่ างกาย แต่่คนที่่�ฉีีดวััคซีีนจะไม่่มีีการแพร่่ เชื้้�อไปยัังผู้้�คนที่่�อยู่่�รอบๆ
เมื่่�อเป็็ นโรคหััดแล้้วอาการจะหนัักขึ้้�น และอาจทำำ�ให้้มีีอาการตามมาภายหลัังหรืื อเสีี ยชีีวิติ ได้้ เด็็กที่่�เกิิด
จากหญิิงตั้้�งครรภ์์ที่่�เป็็ นโรคหััดอาจเกิิดความผิิดปกติิแต่่กำ�ำ เนิิด ที่่�เรีี ยกว่่ากลุ่่�มอาการของโรคหััดเยอรมััน
แต่่กำ�ำ เนิิด เช่่น โรคหััวใจ, ต้้อกระจก, เบาหวานขึ้้�นจอตา, สููญเสีี ยการได้้ยินิ , บกพร่่ องทางสติิปััญญา ฯลฯจึึงขอให้้ทำ�กำ ารฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันให้้เรีี ยบร้้อย โดยอย่่าปล่่อยผ่่านเพื่่�อไม่่ให้้เป็็ นโรคนี้้�
(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

โรคหัด /โรคหัดเยอรมัน
(MR / M / R)(หมายเหตุ ),หมายเหตุ )MR รอบที : เมือเลยวันเกิดแล้ว ให้รีบฉี ดให้เร็ วทีสุ ดเท่าทีจะเป็ นไปได้
MR รอบที : ช่วง ปี ก่อนเข้าโรงเรี ยนประถม (ตังแต่วนั ที เมษายนถึงวันที  มีนาคม)เมือถึงกําหนดทีต้องฉี ดแล้ว ให้รีบฉี ดให้เร็ วทีสุ ดเท่าทีจะเป็ นไปได้

หมายเหตุ ) : การฉี ดวัคซีนป้องกันโรคหัดรวมถึงโรคหัดเยอรมันในรอบที และรอบที ทีเป็ นการฉี ดพร้อมกัน จะเป็ นการฉี ดด้วย
วัคซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน (MR)หมายเหตุ ) : กรณี ทีเป็ นโรคหัดหรื อหัดเยอรมันอย่างชัดเจน จะใช้วคั ซีนชนิดทียังไม่ได้เป็ น หรื อจะใช้วคั ซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน(MR) ก็ได้ แต่โดยทัวไปจะใช้วคั ซีน MR* เพศชายทีเกิดในช่วงตังแต่วนั ที เมษายน ปี โชวะ  (  ) ถึงวันที เมษายน ปี โชวะ  ( ) ได้ถูกเพิมเติมให้เป็ นเป้าหมายใน
การฉี ดวัคซีนป้องกันทีเกียวกับโรคหัดเยอรมันทีต้องได้รับตามระยะเวลาทีกําหนด (ฉี ดวัคซีนทีต้องได้รับตามระยะเวลาทีกําหนรอบที  ของโรคหัดเยอรมัน)29

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

◆ อีีสุุกอีีใส

(1) คำำ�อธิิบายโรค
โรคอีีสุุกอีีใส เป็็ นโรคติิดเชื้้�อเฉีี ยบพลัันที่่�มองเห็็นได้้ ในขณะที่่�ติิดเชื้้�อไวรััส Varicella-Zoster เป็็ นครั้้�งแรก เป็็ นหนึ่่�งในโรคติิดเชื้้�อที่่�มีีการติิดเชื้้�อมากที่่�สุุดจากการสััมผััสโดยตรง ละอองเสมหะ หรืื อการติิดเชื้้�อ
ทางอากาศ เมื่่�อติิดเชื้้�อแล้้วจะฟัักตัวั อยู่่�ในร่่ างกายตลอดชีีวิติ (อยู่่�ที่่�ปมประสาทสมอง เช่่น ไทรเจมิินัลั ฯลฯและปมประสาทไขสัันหลััง) เมื่่�อเชื้้�อกลัับมามีีชีีวิตอีิ ีกครั้้�งเนื่่�องจาก เช่่น อายุุที่่�เพิ่่�มขึ้้�นหรืื อจากสภาวะการ
ทำำ�งานของภููมิิคุ้้�มกััน ฯลฯ อาจพััฒนาไปเป็็ นโรคงููสวััดได้้
ระยะฟัักตัวั ของโรคอีีสุุกอีีใส จะอยู่่�ที่่�ประมาณ 2 สััปดาห์์ (10-21 วััน) อาการหลัักๆ ของโรคอีีสุุกอีีกใส จะเกิิดผื่่น� ที่่�มีีลักั ษณะเฉพาะเป็็ นอาการหลัักควบคู่่�กับั มีีอาการคััน และอาจมาพร้้อมกัับการมีีไข้้ การเกิิดผื่่น� จะเริ่่� มจากเนิินสีี แดงเป็็ นเม็็ดเล็็กๆ หลัังจากนั้้� น 3-4 วัันจะกลายเป็็ นแผลพุุพอง และหลัังจากนั้้� นจะตกสะเก็็ดและหายในที่่�สุุด โดยมัักเกิิดผื่่น� ตามท้้องหรืื อหลััง ใบหน้้า ฯลฯ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� จะปรากฏให้้
เห็็นในส่่ วนที่่�มีีผมปกคลุุม เช่่น ศีีรษะ ฯลฯโดยปกติิจะหายไปเองในประมาณ 1 สััปดาห์์ แต่่อาจจะมาพร้้อมกัับโรค เช่่น ไข้้สมองอัักเสบหรืื อปอดอัักเสบ การทำำ�งานของตัับผิิดปกติิได้้ โดยมีีการนำำ�ยาต้้านไวรััส (อะไซโคลเวีียร์์) มาใช้้ นอกจาก
นี้้� ยัังมัักเกิิดการติิดเชื้้�อแบคทีีเรีี ยที่่�ผิวิ หนัังจนกลายเป็็ นหนอง และยัังอาจมีีอาการแทรกซ้้อนจากการติิด
เชื้้�อแบคทีีเรีี ยอย่่างรุุ นแรง เช่่น ภาวะพิิษเหตุุติิดเชื้้�อ ฯลฯ ด้้วย โดยเฉพาะผู้้�ป่่วยโรคที่่�มีีความเสี่่� ยงสููงจะมีี
อาการรุุ นแรงมาก (ผู้้�ป่่วยที่่�เป็็ นเนื้้�องอกที่่�เป็็ นอัันตราย เช่่น โรคมะเร็็ งเม็็ดเลืือดขาวชนิิดเฉีี ยบพลััน ฯลฯหรืื อผู้้�ที่่�ระบบภููมิิคุ้้�มกัันลดลงจากการรัักษาตััว หรืื อผู้้�ที่่�เกรงว่่าจะเป็็ นเช่่นนั้้�น)ตามระเบีียบที่่�นำ�ำ มาบัังคัับใช้้ตาม เช่่น พระราชบััญญัติั สุิ ุขภาพและความปลอดภััยในโรงเรีี ยน ฯลฯ จะมีีการ
ระงัับการรัับเข้้าเป็็ นนัักเรีี ยนในสถานรัับเลี้้�ยงเด็็ก, โรงเรีี ยนอนุุบาล, โรงเรีี ยน จนกว่่าผื่่น� จะกลายเป็็ นสะเก็็ด
อนึ่่�ง หากผู้้�ใหญ่่เป็็ นโรคอีีสุุกอีีใสแล้้ว มัักจะมีีอาการรุุ นแรงกว่่าเด็็ก
(2) วััคซีีนโรคอีีสุุกอีีใส (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�)เป็็ นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ อ่ นฤทธิ์์�ที่่�ทำ�ขึ้้ำ � นเพื่่�อให้้พิษิ ของ VZV อ่่อนลง โดยประเทศของเราได้้ทำ�กำ าร่พััฒนานำำ�ร่องในระดัับโลก ในกลุ่่�มของผู้้�ที่่�ได้้รัับวััคซีีนนี้้� 1 ครั้้�งจะเป็็ นโรคอีีสุุกอีใี สหลัังจากนั้้� นประมาณ
20% ซึ่่�งหากเป็็ นก็็จะมีีอาการเล็็กน้อ้ ยเท่่านั้้�น เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าจะไม่่เกิิดการติิดเชื้้�อให้้ทำ�กำ ารฉีีด 2 ครั้้�ง
กรณีี ที่่�ไปสััมผััสกัับผู้้�ที่่�เป็็ นโรคอีีสุุกอีีใสมา หากฉีี ดวััคซีีนภายใน 3 วััน จะสามารถป้้องกัันการเกิิดโรค
ได้้ ซึ่่�งสามารถนำำ�มาใช้้ เช่่น ในการป้้องกัันการติิดเชื้้�อในโรงพยาบาล ฯลฯ ได้้ด้ว้ ยปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงในเด็็กและผู้้�ใหญ่่ที่่�มีีสุุขภาพดีีนั้้�นพบได้้ยาก โดยในบางครั้้�งจะพบได้้ว่า่ มีีไข้้ มีีผื่่น� ขึ้้�น
และเห็็นได้้ถึึงอาการบวมแดง แข็็งเป็็ นก้้อน (เป็็ นไต) ตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีดได้้บ้า้ ง แม้้แต่่ผู้้�ป่่วยที่่�มีีความเสี่่� ยงสููง (ผู้้�ป่่วยที่่�ระบบภููมิิคุ้้�มกัันลดลงจากผลกระทบของการรัักษา เช่่น มะเร็็ งเม็็ดเลืือดขาวชนิิดเฉีี ยบพลััน
หรืื อกลุ่่�มอาการของโรคไตรั่่�ว) ก็็สามารถฉีี ดวััคซีีนได้้หากเป็็ นไปตามเกณฑ์์การฉีี ดวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับ
ตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนด โดยหลัังฉีี ดวััคซีีนอาจปรากฏให้้เห็็นถึึงตุ่่�ม แผลพุุพองพร้้อมกัับการมีีไข้้ (ดูู30

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

เอกสารแนบ แก้้ไขเดืือนมกราคม ปีี เรวะ 4 (2022) (ฉบัับที่่� 3))ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0010% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25(2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-5 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักั
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))เนื่่� องจากวััคซีี นนี้้� ได้้กลายเป็็ นวััคซีี นป้้องกัันที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดนัับจากเดืือนตุุลาคมปีี เฮเซ 26 (2014) จึึงทำำ�ให้้การเกิิดโรคอีีสุุกอีีใสน้้อยลงอย่่างรวดเร็็ ว ซึ่่�งสามารถฉีี ดพร้้อมกัับวััคซีีน MRได้้ โดยจะใช้้วัคั ซีีนโรคอีีสุุกอีีใสชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�พิิษอ่่อนแบบแห้้งกัับเด็็กที่่�อยู่่�ในช่่วงตั้้�งแต่่ 12เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 36 เดืือนหลัังคลอด โดยให้้ฉีีดครั้้�งที่่� 1 ตามช่่วงเวลาของการฉีี ดมาตรฐานคืือตั้้�งแต่่
12 เดืือนหลัังคลอดจนถึึง 15 เดืือนหลัังคลอด หลัังจากนั้้� น 3 เดืือนขึ้้�นไปจึึงฉีี ดครั้้�งที่่� 2 โดยมีีระยะห่่างที่่�
เป็็ นมาตรฐานคืือตั้้�งแต่่ 6 เดืือนถึึง 12 เดืือน นอกจากนี้้� สำำ�หรัับเด็็กที่่�ได้้รัับการฉีี ดวััคซีีนโรคอีีสุุกอีีใสไว้้
แล้้วตามความสมััครใจ จะถืือว่่าได้้รัับการฉีี ดตามจำำ�นวนครั้้�งที่่�ได้้ฉีีดไว้้แล้้ว
(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

โรคอีสุกอีใส

◆ โรคไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� น(1) คำำ�อธิิบายโรค
เกิิดจากการติิดเชื้้�อไวรััสโรคไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� น เป็็ นการติิดเชื้้�อที่่�ไม่่ใช่่โดยตรงจากมนุุษย์์ แต่่ถููกส่่ง
ผ่่านโดยยุุงที่่�ไปกััด เช่่น สุุ กร ฯลฯ ที่่�มีีจำ�ำ นวนเชื้้�อไวรััสในร่่ างกายจำำ�นวนมาก หลัังจากระยะฟัักตัวั 7-10
วััน จะมีีอาการไข้้สมองอัักเสบเฉีี ยบพลััน เช่่น มีีไข้้สููง, ปวดศีีรษะ, อาเจีียน, การรัับรู้้�ผิิดปกติิ, ชััก ฯลฯ ซึ่่�ง
ไม่่ใช่่การติิดเชื้้�อจากคนสู่่�คน
ในกลุ่่�มคนที่่�ติิดเชื้้�อไวรััสไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� นจะปรากฏอาการ เช่่น ไข้้สมองอัักเสบ ฯลฯ 1 คนในราว
100-1,000 คน และยัังมีีผู้้�ที่่�ต้อ้ งจบชีีวิติ ลงจากอาการเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบหรืื อหวััดฤดูู
ร้้อนที่่�นอกเหนืือไปจากไข้้สมองอัักเสบอีีกด้ว้ ย อััตราการเสีี ยชีีวิติ จากการติิดเชื้้�อไข้้สมองอัักเสบอยู่่�ที่่�ราว
20-40% หลัังจากได้้รัับการรัักษาแล้้วก็มี็ ีจำ�ำ นวนมากที่่�ยังั คงเหลืืออาการที่่�ตามมาภายหลัังที่่�เส้้นประสาท
การเกิิดขึ้้�นของผู้้�ป่่วยในประเทศส่่วนใหญ่่อยู่่�ที่่�เขตพื้้�นที่่�ตะวัันตกของญี่่ปุ่่�� น ไวรััสไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� นแพร่่ กระจายไปทั่่�วประเทศญี่่ปุ่่�� นโดยมีีญี่ปุ่่�่� นตะวัันตกเป็็ นศููนย์์กลาง การระบาดของโรคไข้้สมองอัักเสบ
ญี่่ปุ่่�� นจากสุุกรที่่�เลี้้�ยงอยู่่�จะต่่อเนื่่�อง ตั้้�งแต่่เดืือนมิิถุนุ ายนถึึงเดืือนราวตุุลาคมของทุุกปีี ในช่่วงเวลานี้้� สุุกรกว่่า
80% ตามแต่่ละพื้้�นที่่�จะเกิิดการติิดเชื้้�อโรคไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� น แต่่เดิิมจะเกิิดขึ้้�นกัับเด็็กเล็็กและเด็็กนักั เรีี ยน31

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

เป็็ นจำำ�นวนมาก แต่่ด้ว้ ย เช่่น ความแพร่่ หลายของวััคซีีนป้้องกััน สภาพแวดล้้อมที่่�เปลี่่�ยนแปลงไป ฯลฯ ก็็ทำำ�ให้้จำ�ำ นวนผู้้ �ป่่วยลดน้้อยลง ปััจจุบัุ นั ผู้้ �ป่่วยส่่วนใหญ่่จะเป็็ นผู้้ �สููงอายุุ ในปีี เฮเซ 27 (2015) ได้้รัับรายงานจาก
จัังหวััดชิิบะถึึงกรณีีการเกิิดโรคไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� นที่่�ได้้รับั การยืืนยัันแล้้วในเด็็กวััย 10 เดืือน นอกจากนี้้� ในปีี เฮเซ 28 (2016) ยัังมีีการรายงานว่่าผู้้ �ป่่วย 11 คนนั้้�นส่่วนใหญ่่เป็็ นผู้้ �สููงอายุุ นัับเป็็ นครั้้�งแรกนัับจากปีี เฮเซ 4(1992) ที่่�จำ�ำ นวนรายงานเกิิน 10 คนต่่อปีี วัันที่่� 3 ธัันวาคม ปีี เรวะ 5 (2023) มีีรายงาน 6 กรณีี (ที่่�มา: รายงาน
โรคติิดเชื้้�อรายสััปดาห์์ การเฝ้้าระวัังทางระบาดวิิทยาของโรคติิดเชื้้�อแห่่งชาติิ โดยสถาบัันโรคติิดเชื้้�อแห่่ง
ชาติิ สััปดาห์ที่์ ่� 48 ปีี เรวะ 5 (2023))(2) วััคซีีนโรคไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� นชนิิดเพาะเลี้้�ยงเซลล์์แบบแห้้ง (วััคซีีนชนิิดเชื้้�อตาย)วััคซีี นโรคไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� นชนิิดเพาะเลี้้�ยงเซลล์์แบบแห้้งที่่�นำ�ำ มาใช้้ในปัั จจุุบันั ในประเทศของเรา
เป็็ นการเพาะไวรััสด้้วยเซลล์์ที่่�เรีี ยกว่่า Vero cell แล้้วฆ่่าไวรััสด้้วย เช่่น ฟอร์์มาลิิน ฯลฯ (ทำำ�ให้้เป็็ นเชื้้�อตาย) แล้้วจึึงทำำ�ให้้สะอาดบริิ สุุทธิ์์�
ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้ �รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.0007% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 25(2013) ถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-21 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวัคั ซีีนป้้องกััน สำำ�นััก
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))เป้้าหมายของการฉีี ดวัคั ซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดรอบที่่� 1 คืือเด็็กอายุุตั้้�งแต่่ 6 เดืือนหลััง
คลอดจนถึึง 90 เดืือนหลัังคลอด วิิธีีการฉีี ดวัคั ซีีนที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือต้้องฉีี ด 2 ครั้้�งตั้้�งแต่่ครบ 3 ปีี จนถึึง
ครบ 4 ปีี โดยให้้เว้้นระยะห่่างตั้้�งแต่่ 6 วัันจนถึึง 28 วััน โดยให้้ฉีีด 1 ครั้้�งในช่่วงตั้้�งแต่่ที่่�อายุุครบ 4 ปีี จนถึึง
ครบ 5 ปีี เป้้าหมายของการฉีี ดวัคั ซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดรอบที่่� 2 คืือเด็็กที่่�อายุุ 9 ปีี ขึ้้�นไป
แต่่ไม่่ถึึง 13 ปีี วิิธีีการฉีี ดวัคั ซีีนที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือให้้ฉีีด 1 ครั้้�งตั้้�งแต่่เมื่่�อครบ 9 ปีี จนถึึงครบ 10 ปีี(3) เวลาในการฉีี ดวัคั ซีีนโรคไข้สมอง
อักเสบญีป ุ่ นการฉี ดวัคซี นครังแรกจะฉี ดทังหมด 2 ครัง โดยให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึนไป ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่ 6 วันถึง 28 วัน การฉี ดเพิมเติมจะฉี ด 1 ครัง โดยเว้นระยะห่าง 6 เดือนขึนไปหลังจากทีฉีดครังแรกครบแล้ว ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือ ณ เวลาทีผา่ นไป 1 ปีหมายเหตุ:หมายเหตุ : ผูท้ เี กิดระหว่างวันที 2 เมษายน ปี เฮเซ 7 (1995) ถึงวันที 1 เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007) หากอายุยงั ไม่ครบ 20 ปี บริบรู ณ์และยังไม่ได้เข้า
รับการฉีดวัคซีนรอบที 1 และรอบที 2 สามารถเข้ารับการฉีดวัคซีนตามระยะเวลาทีก าํ หนดได้

32

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

(4) กรณีี พิิเศษของการฉีี ดวััคซีี นป้้องกััน (การรัักษาโอกาสในการฉีี ดวััคซีี นแก่่เด็็กที่่�ถููกงดเว้้นการส่่ งเสริิ มให้้ฉีีดวััคซีีน จากที่่�ได้้มีีการงดเว้้นการส่่ งเสริิ มอย่่างจริิ งจัังในปีี เฮเซ 17 (2005))ผู้้�ที่่�มีีอายุุต่ำ��กว่ำ า่ 20 ปีี ซึ่่� งเกิิดตั้้�งแต่่วันั ที่่� 2 เมษายน ปีี เฮเซ 7 (1995) ถึึงวัันที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 19 (2007)และผู้้�ที่่�อาจจะยัังไม่่ได้้รัับวััคซีีนรอบที่่� 1 (3 ครั้้�ง) และรอบที่่� 2 (1 ครั้้�ง) เนื่่�องจากการงดเว้้นการส่่ งเสริิ มอย่่างจริิ งจัังในวัันที่่� 30 พฤษภาคม ปีี เฮเซ 17 (2005) มีีสิิทธิ์์�ได้้รัับมาตรการต่่อไปนี้้� เพื่่�อรัักษาโอกาสใน
การฉีี ดวััคซีีน(ก) เด็็กที่่�จะต้้องได้้รัับการฉีีดวััคซีีน 3 ครั้้�งที่่�เหลืือของรอบที่่� 1 และรอบที่่� 2 (เด็็กที่่�ได้้รัับการฉีีดวััคซีีนครั้้�ง
แรกของรอบที่่� 1 ไปแล้้ว 1 ครั้้�ง [เด็็กที่่�ได้้รัับการฉีีดครั้้�งที่่� 1 แล้้ว]) จะได้้รัับวััคซีีนไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� นชนิิดเพาะเลี้้�ยงเซลล์์แห้้งแบบเยืือกแข็็ง 2 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 6 วัันขึ้้�นไป การฉีีดครั้้�งที่่� 4 สำำ�หรัับเด็็ก
ที่่�มีอี ายุุ 9 ปีี ขึ้้�นไป ให้้เว้้นระยะห่่าง 6 วัันขึ้้�นไปหลัังเสร็็จสิ้้�นการฉีีดวััคซีีนครั้้�งที่่� 3 แล้้ว(ข) เด็็กที่่�จะได้้รัับการฉีี ดวััคซีีน 2 ครั้้�งที่่�เหลืือของรอบที่่� 1 และ 2 (เด็็กที่่�ได้้รัับวััคซีีนครั้้�งแรกของรอบ
ที่่� 1 ไป 2 ครั้้�งแล้้ว [เด็็กที่่�ได้้รัับวััคซีีนครั้้�งที่่� 2 แล้้ว]) จะทำำ�การฉีี ดวััคซีีนครั้้�งที่่� 3 ด้้วยวััคซีีนโรคไข้้
สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� นชนิิดเพาะเลี้้�ยงเซลล์์แห้้งแบบเยืือกแข็็ง โดยเว้้นระยะห่่าง 6 วัันขึ้้�นไป การฉีี ดครั้้�ง
ที่่� 4 แก่่เด็็กที่่�มีีอายุุ 9 ปีี ขึ้้�นไปให้้เว้้นระยะห่่าง 6 วัันขึ้้�นไปหลัังเสร็็ จสิ้้� นการฉีี ดวััคซีีนครั้้�งที่่� 3 แล้้ว(ค) เด็็กที่่�จะได้้รัับวััคซีีนรอบที่่� 2 (เด็็กที่่�ฉีีดวััคซีีนรอบที่่� 1 ครบแล้้ว [เด็็กที่่�ได้้รัับวััคซีีนครั้้�งที่่� 3 แล้้ว]) จะทำำ�การฉีี ดวััคซีีนครั้้�งที่่� 4 แก่่เด็็กที่่�มีีอายุุ 9 ปีี ขึ้้�นไปโดยให้้เว้้นระยะห่่าง 6 วัันขึ้้�นไปหลัังเสร็็ จสิ้้� นการฉีี ดวััคซีีนครั้้�งที่่� 3 แล้้วีี(ง) เด็็กที่่�ยังั ไม่่ได้้รัับการฉีี ดวััคซีีนในรอบที่่� 1 และรอบที่่� 2 เลย จะได้้รัับวััคซีีนไข้้สมองอัักเสบญี่่�ปุ่่� นชนิิดเพาะเลี้้�ยงเซลล์์แห้้งแบบเยืือกแข็็ง โดยฉีี ด 2 ครั้้�ง (ครั้้�งที่่� 1 และครั้้�งที่่� 2) โดยให้้ห่่างกััน 6 วัันขึ้้�นไป (โดยปกติิคืือ 6 วัันถึึง 28 วััน) สำำ�หรัับการฉีี ดเข็็มกระตุ้้�น ให้้เว้้นระยะห่่าง 6 เดืือนขึ้้�นไป (โดยปกติิประมาณ 1 ปีี ) หลัังการฉีี ดครั้้�งที่่� 2 (เช่่น การฉีี ดครั้้�งที่่� 3) การฉีี ดวััคซีีนครั้้�งที่่� 4 แก่่เด็็กอายุุ 9 ปีีขึ้้�นไปจะฉีี ด 1 ครั้้�งโดยให้้เว้้นระยะห่่าง 6 วัันขึ้้�นไปหลัังจากเสร็็ จสิ้้� นการฉีี ดครั้้�งที่่� 3 แล้้ว
เนื่่�องจากผู้้�ที่่�มีีอายุุครบ 18 ปีี ระหว่่างปีี เฮเซ 29 (2017) – ปีี เรวะ 6 (2024) (เกิิดตั้้�งแต่่วันั ที่่� 2 เมษายนปีี เฮเซ 11 (1999) - วัันที่่� 1 เมษายน ปีี เฮเซ 19 (2007)) จะไม่่ได้้รัับการส่่ งเสริิ มให้้ฉีีดวััคซีีนในรอบที่่� 2จากการงดเว้้นการส่่ งเสริิ มอย่่างจริิ งจัังในช่่วงตั้้�งแต่่วันั ที่่� 30 พฤษภาคม ปีี เฮเซ 17 (2005) จนถึึงวัันที่่� 31มีีนาคม ปีี เฮเซ 22 (2010) จึึงได้้ทำ�กำ ารส่่ งเสริิ มให้้ผู้้�ที่่�อายุุครบ 18 ปีี ในแต่่ละปีี เข้้ารัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
อย่่างจริิ งจัังตามวิิธีีการฉีี ดวััคซีีนในข้้อ (4)ในการฉีี ดวััคซีีนแก่่ผู้้�ที่่�มีีอายุุ 13 ปีี ขึ้้�นไป (เพศหญิิง) หากเป็็ นไปได้้ว่า่ จะอยู่่�ในระหว่่างการตั้้�งครรภ์์
หรืื อกำำ�ลังั ตั้้�งครรภ์์ โดยหลัักการแล้้วจะต้้องไม่่ทำ�กำ ารฉีี ดวััคซีีน แต่่ก็ส็ ามารถฉีี ดได้้เฉพาะกรณีี ที่่�เห็็นว่่า
ประโยชน์์ของการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันมีีมากกว่่าความเป็็ นอัันตราย
33

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

หากเกิิดข้้อสงสััยเกี่่�ยวกัับการฉีี ดวััคซีี นหรืื อต้้องการข้้อมููลใหม่่ล่่าสุุ ด กรุุ ณาสอบถามไปยัังเทศบาล
ท้้องถิ่่�นที่่�ท่่านอาศััยอยู่่� หรืื อกรุุ ณาอ่่านจาก “คำำ�ถามและคำำ�ตอบเกี่่�ยวกัับการฉีี ดวััคซีี นไข้้สมองอัักเสบ
ญี่่�ปุ่่� น” ของกระทรวงสาธารณสุุ ข แรงงาน และสวััสดิิการ (https://www.mhlw.go.jp/bunya/kenkou/
kekkakukansenshou21/dl/nouen_qa.pdf)◆โรคติิดเชื้้�อไวรััส HPV(1) คำำ�อธิิบายโรค
ไวรััส Human papilloma virus (HPV) ไม่่ใช่่ไวรััสชนิิดพิิเศษสำำ�หรัับคน แต่่เป็็ นการติิดเชื้้�อในคนโดยส่่ วนมาก และบางส่่ วนได้้พัฒั นาไปสู่่� เช่่น มะเร็็ งปากมดลููก ฯลฯ ในอััตราประมาณ 50-70% ของมะเร็็ งปากมดลููกในกลุ่่�ม HPV ที่่�อยู่่�ในรูู ปแบบพัันธุุกรรมกว่่า 100 ชนิิดขึ้้�นไป จะมีีสาเหตุุการติิดเชื้้�อจาก HPVชนิิด 16, 18 การติิดเชื้้�อ HPV ส่่ วนใหญ่่จะหายได้้เองและไม่่สามารถตรวจพบไวรััสได้้ อย่่างไรก็็ตาม ในผู้้�หญิิงบางคนใช้้เวลาหลายปีี หรืื อหลายสิิ บปีี ผ่่านสภาวะรอยโรคที่่�ทำ�ำ ให้้เป็็ นมะเร็็ งได้้และพััฒนาไปสู่่�การ
เป็็ นมะเร็็ งปากมดลููก ในประเทศของเรามีีผู้้�เป็็ นมะเร็็ งปากมดลููกราว 11,000 คนต่่อปีี โดยคาดกัันว่่ามีีผู้้�
เสีี ยชีีวิติ ราว 2,900 คนต่่อปีี (ที่่�มา : ศููนย์์วิิจัยั มะเร็็ งแห่่งชาติิ (องค์์กรปกครองอิิสระ) ศููนย์์ข้้อมููลควบคุุม
มะเร็็ ง “บริิ การข้้อมููลมะเร็็ ง”) ด้้วยการป้้องกัันไวรััส HPV จากการใช้้วัคั ซีีน ควบคู่่�ไปกัับการตรวจหา
มะเร็็ งปากมดลููก และเข้้ารัับการรัักษาหลัังตรวจพบรอยโรคที่่�กลายเป็็ นมะเร็็ งได้้ตั้้�งแต่่เนิ่่�นๆ จึึงคาดหวััง
ได้้ว่า่ จะเป็็ นการลดอััตราการพััฒนาไปสู่่�การเป็็ นมะเร็็ งปากมดลููกและการเสีี ยชีีวิติ ให้้น้อ้ ยลงได้้
(2) วัคั ซีี น HPVวััคซีี นป้้องกัันมะเร็็ งปากมดลููกที่่�สามารถรัับเป็็ นวััคซีี นที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดในปัั จจุุบันั
ในประเทศของเราจะมีีวัคั ซีีน 2-valent ที่่�มีแี อนติิเจนต่่อ HPV ชนิิด 16 รวมถึึงชนิิด 18 ที่่�มักตั รวจพบได้้มาก
®
ที่่�สุุดจากผู้้�ป่่วยมะเร็็งปากมดลููกทั้้�งในและนอกประเทศ (Cervarix ) และวััคซีีน 4-valent ที่่�เพิ่่�มชนิิด 6 และ
11 ที่่�เป็็ นต้้นเหตุุของโรคหููดหงอนไก่่และโรคหููดหงอนไก่่ที่่�ทางเดิินหายใจด้้วย (Gardasil®) วััคซีีน 9-valent(Silgard® 9) ซึ่่�งป้้องกัันเชื้้�อไวรััสสายพัันธุ์์� 31, 33, 45, 52 และ 58 ก็็ได้้รัับการอนุุมัติั ิแล้้วเช่่นกััน และในเดืือน
เมษายน ปีี เรวะ 5 (2023) ก็็รวมอยู่่�ในโปรแกรมการฉีีดวััคซีีนตามปกติิ จากรายงานของต่่างประเทศที่่�มีีผู้้�ยังั
ไม่่ติิดเชื้้�อ HPV เป็็ นกลุ่่�มเป้้าหมาย พบว่่าวััคซีีนแต่่ละชนิิดมีีประสิิทธิิภาพสููงในการป้้องกัันการติิดเชื้้�อรวม
ถึึงรอยโรคที่่�ทำ�ำ ให้้เป็็ นมะเร็็งได้้ แต่่ละประเทศจึึงได้้แนะนำำ�ให้้มีีการฉีีดวััคซีีนในกลุ่่�มอายุุก่อ่ นมีีเพศสััมพัันธ์์
ครั้้�งแรก
ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�อธิิบายไว้้ในเอกสารแนบในประเทศของเรา จะมีีปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงเฉพาะจุุด ได้้แก่่
ปวดตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีด (83-99%), แดง (30-88%), รวมถึึงบวม (25-79%) ฯลฯ และปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงทั่่�วทั้้�งร่่ างกาย เช่่น มีีไข้้เล็็กน้อ้ ย (5-6%), วิิงเวีียน ฯลฯ โดยมากจะกลัับสู่่�สภาพปกติิในไม่่นาน (ดููเอกสารแนบต่่อ
ไปนี้้� : Cervarix® [ฉบัับที่่� 1] แก้้ไขในเดืือนธัันวาคม ปีี เรวะ 5 (2023) Gardasil® [ฉบัับที่่� 1] แก้้ไขในเดืือน
34

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

มีีนาคม ปีี เรวะ 5 (2023) ® 9 [ฉบัับที่่� 1] แก้้ไขในเดืือนมีีนาคม ปีี เรวะ 5 (2023)ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงานว่่า
อาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) ของ Cervarix คืือ 0.0054%, ของ Gardasil คืือ 0.0006%
และของ Silgard 9 คืือ 0.0000% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่เริ่่� มจำำ�หน่่ายถึึงวัันที่่� 30 กัันยายน ปีี เรวะ 5 (2023) จาก 2-8,
2-9 และ 2-10 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักวิั ทิ ยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง
แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 100 เดืือนมกราคม ปีี เรวะ 6 (2024))แม้้ว่า่ จะได้้รัับวััคซีีนก็็ตาม ก็็เป็็ นไปได้้ที่่�ภูมิู ิคุ้้�มกัันจะไม่่เพีียงพอ หรืื ออาจเป็็ นมะเร็็งปากมดลููกจากไวรััส
ชนิิดอื่่น� ที่่�นอกเหนืือจากที่่�ผสมอยู่่�ในวััคซีีนได้้ ดัังนั้้�น สิ่่�งสำำ�คัญคืั อื เข้้ารัับการตรวจคััดกรองมะเร็็งปากมดลููก
อย่่างสม่ำำ��เสมอ
	ในกรณีี ที่่�ใช้้วัคั ซีี น 2-valent ในการป้้องกัันการติิดเชื้้�อไวรััส Papillomavirus ในมนุุษย์์ ช่่วงอายุุใน
การฉีี ดที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือนัับจากวัันแรกของปีี ที่่�เด็็กมีีอายุุครบ 13 ปีี จนถึึงวัันสุุ ดท้้ายของปีี ดัังกล่่าว
การฉีี ดที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือฉีี ด 2 ครั้้�ง โดยเว้้นระยะห่่าง 1 เดืือน แล้้วฉีี ดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 6เดืือนขึ้้�นไปหลัังจากการฉีี ดครั้้�งที่่� 1ก็็ตาม กรณีี ที่่�ไม่่สามารถทำำ�ตามวิิธีีดังั กล่่าวได้้ หลัังจากฉีี ดไป 2ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 1 เดืือนขึ้้�นไปแล้้ว ให้้ฉีีดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 5 เดืือนขึ้้�นไปจากที่่�ฉีีด
ครั้้�งที่่� 1 และให้้เว้้นระยะห่่าง 2 เดืือนครึ่่� งขึ้้�นไปหลัังจากที่่�ฉีีดครั้้�งที่่� 2 ในกรณีีที่่ใ� ช้้วัคั ซีีน 3-valent ในการป้้องกัันการติิดเชื้้�อไวรััส Papillomavirus ในมนุุษย์์ ช่่วงอายุุในการฉีีด
ที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือนัับจากวัันแรกของปีี ที่่เ� ด็็กมีอี ายุุครบ 13 ปีี จนถึึงวัันสุุดท้้ายของปีี งบประมาณดัังกล่่าว
การฉีีดที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือฉีีด 2 ครั้้�ง โดยเว้้นระยะห่่าง 2 เดืือน แล้้วฉีีดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 6 เดืือน
ขึ้้�นไปหลัังจากฉีีดครั้้�งที่่� 1 อย่่างไรก็็ตามกรณีีที่่ไ� ม่่สามารถทำำ�ตามวิิธีีดังั กล่่าวได้้ หลัังจากฉีีดไปไป 2 ครั้้�ง
โดยเว้้นระยะห่่าง 1 เดืือนขึ้้�นไปแล้้ว ให้้ฉีีดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 3 เดืือนขึ้้�นไปหลัังจากที่่�ฉีีดครั้้�งที่่� 2 ในกรณีี ที่่�ใช้้วัคั ซีี น 9-valent ในการป้้องกัันการติิดเชื้้�อไวรััส Papillomavirus ในมนุุษย์์ ช่่วงอายุุในการฉีี ดที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือนัับจากวัันแรกของปีี ที่่�เด็็กมีีอายุุครบ 13 ปีี จนถึึงวัันสุุ ดท้้ายของปีี งบประมาณ
ดัังกล่่าว ให้้ปฏิิบัติั ิตามวิิธีีใดวิิธีีหนึ่่�งในสองวิิธีีที่่�แสดงด้้านล่่างนี้้� (จะต้้องปฏิิบัติั ิตามวิิธีีที่่�แสดงในข้้อ(ก) เฉพาะในกรณีี ที่่�ฉีีดวััคซีีนแก่่เด็็กในระหว่่างวัันแรกของปีี งบประมาณที่่�เด็็กมีีอายุุครบ 12 ปีี และวัันที่่�เด็็กมีีอายุุครบ 15 ปีี ของการฉีี ดวััคซีีนครั้้�งที่่� 1)ก) การฉีี ดที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือฉีี ด 2 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 6 เดืือน กรณีี ที่่�ไม่่สามารถทำำ�ตามวิิธีีดังั
กล่่าวได้้ ให้้ฉีีด 2 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 5 เดืือนขึ้้�นไปข) การฉีีดที่่�เป็็ นมาตรฐานคืือฉีีด 2 ครั้้�ง โดยเว้้นระยะห่่าง 2 เดืือน แล้้วฉีีดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง
6 เดืือนขึ้้�นไปหลัังจากฉีีดครั้้�งที่่� 1 ในกรณีีที่่�ไม่่สามารถทำำ�ตามวิิธีีดังั กล่่าวได้้ ให้้ฉีีด 2 ครั้้�งโดยเว้้น
ระยะห่่าง 1 เดืือนขึ้้�นไป แล้้วฉีีดอีีก 1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 3 เดืือนขึ้้�นไปหลัังจากการฉีีดครั้้�งที่่� 235

7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน โดยทั่่�วไป หากเป็็ นไปได้้ควรใช้้วัคั ซีีน Human Papillomavirus สููตรเดีียวกัันเพื่่�อให้้ครบชุุด อย่่างไร

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
 ปี
 ปี
¤ ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
¤ ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี
 ปี

ก็็ตาม เนื่่�องจากมีีหลัักฐานระดัับหนึ่่�งที่่�บ่ง่ ชี้้�ถึงึ ความปลอดภััยและภููมิิคุ้้�มกัันของวััคซีีน 2-valent,
4-valent หรืื อ 9-valent ที่่�ฉีีดให้้กับั เด็็กคนเดีียวกััน ในกรณีีที่่�มีีสถานการณ์์ที่่�ถือื ว่่าหลีีกเลี่่ย� งไม่่ได้้
เทศบาลอาจดำำ�เนิินการชุุดที่่�เหลืือตามวิิธีีใดวิิธีีหนึ่่�งที่่�แสดงด้้านล่่างสำำ�หรัับเด็็กที่่�ได้้รัับวััคซีีน 2-valentหรืื อ 4-valent สำำ�หรัับการฉีีดครั้้�งที่่� 1 หรืื อครั้้�งที่่� 2ก) เด็็กที่่�ได้้รัับวััคซีีน 2-valent หรืื อ 4-valent ในการฉีี ดครั้้�งที่่� 1 จะได้้รัับวััคซีีน 9-valent ชนิิดฉีี ดเข้้า
กล้้ามเนื้้�อ 1 ครั้้�ง โดยเว้้นระยะห่่าง 2 เดืือนนัับจากการฉีี ดครั้้�งที่่� 1 ตามด้้วยวััคซีีนชนิิดเดีียวกััน
1 ครั้้�งโดยเว้้นระยะห่่าง 6 เดืือนนัับจากการฉีี ดครั้้�งที่่� 1 อย่่างไรก็็ตาม กรณีี ที่่�ไม่่สามารถทำำ�ตาม
วิิธีีดังั กล่่าวได้้ เด็็กจะได้้รัับการฉีี ดวััคซีีน 9-valent แบบฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อ 1 ครั้้�ง โดยมีีระยะห่่าง
1 เดืือนนัับจากการฉีี ดครั้้�งที่่� 1 โดยการฉีี ดครั้้�งที่่� 2 และครั้้�งต่่อ ๆ มาจะฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อโดยใช้้
วััคซีีนชนิิดเดีียวกัันโดยมีีระยะห่่าง 3 เดืือนขึ้้�นไปข) เด็็กที่่�ได้้รัับวััคซีีน 2-valent หรืื อ 4-valent ในการฉีี ดครั้้�งที่่� 1 และครั้้�งที่่� 2 จะได้้รัับวััคซีีน 9-valentแบบฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อ 1 ครั้้�ง โดยเว้้นระยะห่่าง 6 เดืือนนัับจากการฉีี ดครั้้�งที่่� 1 อย่่างไรก็็ตาม กรณีี
ที่่�ไม่่สามารถทำำ�ตามวิิธีีดังั กล่่าวได้้ เด็็กจะได้้รัับวััคซีีน 9-valent แบบฉีี ดเข้้ากล้้ามเนื้้�อ 1 ครั้้�ง โดยเว้้นระยะห่่าง 3 เดืือนขึ้้�นไปนัับจากการฉีี ดครั้้�งที่่� 2⑤ ในส่่วนของการฉีีดวััคซีีนเก็็บตก หากไม่่ทราบชนิิดของวััคซีีนอนุุภาคคล้้ายไวรััส Human Papillomavirus ที่่�
ให้้ในอดีีต ควรพิิจารณาโดยการปรึึกษาหารืือระหว่่างผู้้�รับั วััคซีีนกัับแพทย์์ของสถาบัันทางการแพทย์์ที่่�ทำ�กำ ารฉีีดวััคซีีนว่่าจะเลืือกให้้วัคั ซีีนชนิิดใด
⑥ หลัังฉีี ดวััคซีี นป้้องกัันโรคติิดเชื้้�อไวรััส HPV อาจปรากฏอาการมึึนงงจนเป็็ นลมได้้ ตามที่่�เป็็ นปฏิิกิิริิยาสะท้้อนกลัับที่่�ประสาทเวกััส เพื่่�อป้้องกััน เช่่น การหกล้้มจากการอาการเป็็ นลม ฯลฯ ขณะเคลื่่�อนย้้ายหลัังฉีี ดวััคซีีน ให้้ผู้้�ปกครองหรืื อผู้้�ดููแลสุุ ขภาพที่่�มาด้้วยคอยประคอง เช่่น ตามคล้้องแขนฯลฯ เอาไว้้ หลัังฉีี ดวััคซีีน และจำำ�เป็็ นต้้องคอยเฝ้้าสัังเกตอาการของผู้้�ที่่�ได้้รัับการฉีี ด โดยแนะนำำ�ให้้
เช่่น นั่่�งอยู่่�ในตำำ�แหน่่งที่่�ทิ้้�งน้ำำ��หนัักได้้ ฯลฯ ประมาณ 30 นาทีีและอย่่าให้้ลุุกขึ้้�นยืืนเท่่าที่่�จะเป็็ นไปได้้
(3) เวลาในการฉีี ดวััคซีีน

โรคติดเชือ
ไวรัส HPV36วัคซีน -valentหรื อ -valent* ผูห้ ญิงทีเกิดช่วงปี เฮเซ  -  ( - ) ซึงไม่ได้รับการฉี ดวัคซีนใน
ช่วงยกเว้นการส่ งเสริ มอย่างจริ งจัง สามารถฉี ดย้อนหลังได้ในช่วง  ปีระหว่างปี เรวะ  -  (  -  ) ดูหน้า )วัคซี น -valentหมายเหตุ: กําหนดให้ฉีดวัคซีน -valent แค่ ครังเท่านันในกรณี ทีฉีดครังที  ก่อนอายุ ¤ ปี*หมายเหตุ:*7. โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายต่่ อการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันและเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับวััคซีีน

(4) การฉีีดวััคซีีน HPV ตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดในการประชุุมของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักวิั ทิ ยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน กลุ่่�มสำำ�รวจมาตรการความปลอดภััยใน เช่่น ผลิิตภัณั ฑ์์ทางการแพทย์์ ฯลฯ สภาเภสััชกรรมและ
สุุขาภิิบาลอาหาร เมื่่�อวัันที่่� 14 มิิถุนุ ายน ปีี เฮเซ 25 (2013) “ได้้พบว่่าเกิิดอาการเจ็็บปวดอย่่างต่่อเนื่่�องที่่�ไม่่
สามารถปฏิิเสธได้้ถึงึ ความสััมพัันธ์์เชิิงสาเหตุุที่่�เกิิดจากวััคซีีนหลัังจากที่่�มีีการฉีีดวััคซีีน HPV เช่่น ความถี่่�
ของการเกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง ฯลฯ นั้้�นชััดเจนมากขึ้้� น จึึงไม่่ควรให้้การสนัับสนุุนอย่่างจริิ งจัังในการฉีีด
วััคซีีนจนกว่่าจะให้้ข้อ้ มููลที่่�ถูกู ต้้องแก่่ประชาชนได้้” กระทรวงสาธารณสุุข แรงงาน และสวััสดิิการจึึง
ได้้ตัดั สิินใจงดเว้้นการส่่งเสริิ มให้้ฉีีดวััคซีีนอย่่างจริิ งจัังชั่่�วคราว จากนั้้� น ในการประชุุมเดีียวกัันในเดืือน
พฤศจิิกายน ปีี เรวะ 3 (2021) ได้้มีีการหารืื อต่่อเนื่่�องเกี่่�ยวกัับการประเมิินประสิิทธิิผลและความปลอดภััยของ
วััคซีีน HPV, การรัับมืืออาการที่่�เกิิดหลัังรัับวััคซีีน HPV, กลไกการนำำ�เสนอข้้อมููลเกี่่�ยวกัับวััคซีีน HPV ฯลฯซึ่่�งมีีมติิว่า่ ในด้้านความปลอดภััยไม่่ได้้มีคี วามกัังวลใดเป็็ นพิิเศษ และประสิิทธิิผลจากการรัับวััคซีีนเหนืือกว่่า
ความเสี่่�ยงของปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงอย่่างเห็็นได้้ชัดั จากนั้้� นในเดืือนพฤศจิิกายน ปีี เรวะ 3 (2021) ได้้มีีประกาศ
แจ้้งยุุติิ “การยกเว้้นการส่่งเสริิ มอย่่างจริิ งจััง” และในเดืือนธัันวาคม ปีี เรวะ 3 (2021) ก็็มีีประกาศแจ้้งผู้้�ที่่�พลาด
โอกาสในการรัับวััคซีีนจากการยกเว้้นการส่่งเสริิ มอย่่างจริิ งจัังดัังกล่่าวให้้สามารถมารัับวััคซีีนได้้ แม้้เกิินอายุุ
เป้้าหมายการรัับวััคซีีนตามที่่�กำ�ำ หนดไว้้เดิิม (ซึ่่�งต่่อไปนี้้� จะเรีี ยกว่่า “การรัับวััคซีีนเก็็บตก”) เป็็ นการชั่่�วคราว
ซึ่่�งได้้มีีการแก้้ไขเพิ่่�มเติิมคำำ�สั่่ง� บัังคัับใช้้ของพระราชบััญญัติั กิ ารฉีีดวััคซีีนป้้องกััน (คำำ�สั่่ง� รััฐบาลที่่� 197 ปีีโชวะ 23 (1948)) และมีีผลบัังคัับใช้้ตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เรวะ 4 (2022)เพื่่�อให้้ผู้้�ที่่�พลาดโอกาสในการรัับวััคซีีนจากการยกเว้้นการส่่งเสริิ มอย่่างจริิ งจัังมีีโอกาสได้้รัับวััคซีีนอย่่าง
เท่่าเทีียมกััน จึึงให้้รัับวััคซีีนได้้แม้้เกิินอายุุเป้้าหมายการรัับวััคซีีนตามที่่�กำ�ำ หนดไว้้เดิิมดัังนี้้�
บุุคคลเป้้าหมายการ
รัับวััคซีีนย้้อนหลััง

ผู้้�หญิิงที่่�เกิิดระหว่่างปีี เฮเซ 9 (1997) ถึึงปีี เฮเซ 19 (2007) ซึ่่� งเป็็ นควรได้้รัับวััคซีีน
แบบตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดในช่่วงยกเว้้นการส่่ งเสริิ มอย่่างจริิ งจััง (เพิ่่�มผู้้�หญิิงที่่�
เกิิดปีี เฮเซ 18 (2006) เป็็ นกลุ่่�มเป้้าหมายในปีี เรวะ 5 (2023) และเพิ่่�มผู้้�หญิิงที่่�เกิิดปีี เฮเซ 19 (2007) เป็็ นกลุ่่�มเป้้าหมายในปีี เรวะ 6 (2024))ช่่วงเวลาเป้้าหมาย

3 ปีี ตั้้�งแต่่เดืือนเมษายน ปีี เรวะ 4 (2022) ถึึงเดืือนมีีนาคม ปีี เรวะ 7 (2025)* มีีผลบัังคัับใช้้ตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 เมษายน ปีี เรวะ 4 (2022) ตามคำำ�สั่่ง� รััฐบาลเพื่่�อแก้้ไขเพิ่่�มเติิมคำำ�สั่่ง� บัังคัับใช้้ของพระราช

บััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันบางส่่ วน (คำำ�สั่่ง� รััฐบาลที่่� 105 ปีี เรวะ 4 (2022))37

8. การรัั บมืือกรณีี ที่่�เกิิดปฏิิกิิริิยาข้้ างเคีียง

ข้้อมููลโดยละเอีียดเกี่่�ยวกัับความปลอดภััยและประสิิทธิิผลของวััคซีีน HPV มีีอยู่่�ในเอกสารเกี่่�ยวกัับ
วััคซีีน HPV บนเว็็บไซต์์ของกระทรวงสาธารณสุุข แรงงาน และสวััสดิิการ (https://www.mhlw.go.jp/
bunya/kenkou/kekkaku-kansenshou28/index.html) สำำ�หรัับรายละเอีียดและวิิธีีดำ�ำ เนิินการรัับวััคซีีนย้้อน
หลััง กรุุ ณาตรวจสอบข้้อมููลล่่าสุุดจากกระทรวงสาธารณสุุข แรงงาน และสวััสดิิการ และข้้อมููลล่่าสุุดจาก
เทศบาลที่่�ท่า่ นอาศััยอยู่่�
ทั้้�งนี้้� สมาคมวิิชาการทางการแพทย์์ของญี่่�ปุ่่� นและ WHO ได้้กำ�ำ หนดเอาไว้้เป็็ น “วััคซีีนที่่�จำ�ำ เป็็ นสำำ�หรัับการปกป้้องผู้้�หญิิงจาก ‘มะเร็็ ง’” โดยในประเทศญี่่�ปุ่่� นได้้เพิ่่�มเฉพาะวััคซีีน 4-valent และให้้ฉีีด
วััคซีีนแก่่ผู้้�ชายอายุุ 9 ปีี ขึ้้�นไปได้้ตั้้�งแต่่เดืือนธัันวาคม ปีี เรวะ 2 (2020) (วััคซีีนตามความสมััครใจ)8. การรัับมืือกรณีีที่่�เกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง
(1) ปฏิิกิิริิยาที่่�พบเห็็นได้้โดยทั่่�วไป
จะขึ้้�นอยู่่�กับั ชนิิดของวััคซีีนที่่�มีีความถี่่�ในการเกิิดค่่อนข้้างสููง (หลาย % จนถึึงหลายสิิ บ %) ได้้แก่่ มีีไข้้,แดง/บวม, แข็็งเป็็ นก้้อน (เป็็ นไต) ตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีดวััคซีีน, มีีผื่่น� ขึ้้�น ฯลฯ โดยทั่่�วไปไม่่จำ�ำ เป็็ นต้้องกัังวล
เนื่่�องจากจะหายไปเองตามธรรมชาติิภายในไม่่กี่่�วันั
(2) ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�รุุนแรง
หลัังได้้รัับการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันแล้้ว หากมีีอาการ เช่่น บวมรุุ นแรงตรงตำำ�แหน่่งที่่�ฉีีด, มีีไข้้สููง, สั่่�นอย่่างรุุ นแรง ฯลฯ แล้้ว โปรดพบแพทย์์ หากอาการของเด็็กอยู่่�ในเกณฑ์์ที่่�มีีการรายงานข้้อสัังสััยในปฏิิกิิริิยาข้้าง
เคีียงหลัังฉีี ดวััคซีีนแล้้ว ให้้ทางแพทย์์รายงานไปยัังหน่่วยงานเวชภััณฑ์์และอุุปกรณ์์ทางการแพทย์์ (องค์์กร
ปกครองอิิสระ)โดยอาจเกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�รุุนแรง เช่่น ไข้้สมองอัักเสบหรืื อโรคทางระบบประสาทซึ่่�งหาได้้ยาก
มากขึ้้� นอยู่่�กับั ชนิิดของวััคซีีน (ประมาณ 1 คนต่่อล้้านหรืื อหลายล้้านคน) ด้้วยเหตุุนี้้� จึึงได้้มีีการทบทวน
การบรรเทาทุุกข์์ ตามแนวคิิดพื้้�นฐานของระบบบรรเทาทุุกข์์แบบดั้้�งเดิิมในประเทศของเราที่่�ว่า่ “แม้้แต่่
กรณีี ที่่�ไม่่สามารถปฏิิเสธได้้ว่า่ อาการที่่�เกิิดขึ้้�นหลัังฉีี ดวััคซีีนนั้้�นเกิิดจากการฉีี ดวััคซีีน โดยไม่่จำ�ำ เป็็ นต้้อง
มีีความเกี่่�ยวพัันของสาเหตุุในทางการแพทย์์ที่่�เข้้มงวด” ในขณะที่่�รััฐมนตรีี ว่่าการกระทรวงสาธารณสุุ ขแรงงาน และสวััสดิิการอนุุมัติั ิแล้้ว ก็็จะได้้รัับสิิ ทธิ์์�ในการได้้รัับการบรรเทาความเสีี ยหายต่่อสุุ ขภาพภายใต้้
พระราชบััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
(3) ปฏิิกิิริิยาที่่�สร้้างความสัับสน
บางครั้้�งหลัังจากได้้รัับการฉีี ดวััคซีีนไปสัักครู่่�หนึ่่�ง หากมีีอาการใดๆ เกิิดขึ้้�น ก็็อาจสงสััยว่่าสาเหตุุนั้้�น
เกิิดจากการฉีี ดวััคซีีนหรืื อไม่่ อย่่างไรก็็ตาม อาจเป็็ นที่่�ชัดั เจนว่่าสาเหตุุนั้้�นเกิิดจากการติิดเชื้้�ออื่่�นๆ ที่่�ทำ�ำ ให้้เกิิดอาการขึ้้�นในเวลาเดีียวกััน สิ่่� งนี้้�เรีี ยกว่่า “ปฏิิกิิริิยาที่่�สร้้างความสัับสน”38

8. การรัั บมืือกรณีี ที่่�เกิิดปฏิิกิิริิยาข้้ างเคีียง

(4) ระบบบรรเทาความเสีี ยหายต่่อสุุ ขภาพจากการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
	ผู้้�ที่่�มีีปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงเนื่่�องจากการฉีี ดวััคซีี นตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดหรืื อการฉีี ดวััคซีี นเป็็ นกรณีี พิิเศษ
และมีีความสามารถในการทำำ�กิิจกรรมประจำำ�วัันลดลงเนื่่�องจากความเสีียหายต่่อสุุขภาพ สามารถขอรัับ
การชดเชยจากรััฐบาลตามพระราชบััญญัติั ิการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันได้้ั เช่่ น ระดัับของความเสีี ยหายต่่ อสุุ ขภาพ ฯลฯ เช่่ น ค่่ารัั กษา ขอบเขตของการเยีีย วยาจะขึ้้� น อยู่่�กับ
พยาบาล, เบี้้� ย เลี้้� ย งในการรัั ก ษาพยาบาล เงิิ น ปีี สำำ� หรัั บ เลี้้� ย งดูู บุุ ต รที่่� ทุุ พ พลภาพ, เงิิ น ปีี สำำ� หรัั บ ผู้้�
ทุุพพลภาพ, เงิินเยีียวยาจากการเสีี ยชีีวิิต และเงิินช่่วยเหลืืองานศพ โดยจะได้้รัับเงิินตามจำำ�นวนตามที่่�
พระราชบััญญัติั ิได้้กำ�ำ หนดไว้้ นอกเหนืื อจากเงิินเยีียวยาจากการเสีี ยชีีวิิตและเงิินช่่วยเหลืืองานศพ จะจ่่ายให้้จนกว่่าจะสิ้้� นสุุ ดการรัักษาหรืื อภายในช่่วงของการเยีียวยารัักษาความทุุพพลภาพ อย่่างไรก็็ตาม ทางคณะกรรมการตรวจสอบที่่�มาจากผู้้�เชี่่�ยวชาญหลากหลายสาขา เช่่น ทางด้้านการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน/การรัักษาโรคติิดเชื้้�อ ทางด้้านกฎหมาย ฯลฯ จะทำำ�การพิิจารณาความเกี่่�ยวข้้องของ
สาเหตุุว่า่ ความเสีี ยหายต่่อสุุ ขภาพนั้้�นเกิิดจากการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน หรืื อเกิิดจากสาเหตุุอื่่�น (เกิิดจาก
โรคติิดเชื้้�อที่่�สับั สนว่่าเกิิดขึ้้�นก่่อนหรืื อหลัังการฉีี ดวััคซีีน หรืื อเกิิดจากสาเหตุุอื่่�น) กรณีี ที่่�ยอมรัับได้้ว่า่
เกิิดจากการฉีี ดวััคซีีนแล้้วสามารถขอรัับเงิินเยีียวยาได้้
	กรณีีที่่ต้� อ้ งการฉีีดวััคซีีนหลัังจากระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดสำำ�หรัับการฉีีดวััคซีีนตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดหรืื อการฉีีดวััคซีีนเป็็ นกรณีีพิเิ ศษ จะถืือว่่าการฉีีดวััคซีีนดัังกล่่าว (ฉีีดตามความสมััครใจ) ไม่่เป็็ นไปตามพระราช
บััญญัติั ว่ิ า่ ด้้วยการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน กรณีีที่่ไ� ด้้รับั ความเสีียหายต่่อสุุขภาพจากการฉีีดวััคซีีนนั้้�นๆ แล้้ว จะเป็็ นการขอรัับการบรรเทาทุุกข์์ตามพระราชบััญญัติั หิ น่่วยงานเวชภััณฑ์์และอุุปกรณ์์ทางการแพทย์์ (องค์์กร
ปกครองอิิสระ) ซึ่่�งเมื่่�อเทีียบกัับพระราชบััญญัติั กิ ารฉีีดวััคซีีนป้้องกัันแล้้ว จะมีีความแตกต่่างใน เช่่น เป้้า
หมายของการบรรเทาทุุกข์์ จำำ�นวนเงิินเยีียวยา ฯลฯ*	กรณีี ที่่�จำ�ำ เป็็ นต้้องการยื่่�นเรื่่� องขอรัับเงิิน กรุุ ณาหารืื อกัับแผนกที่่�รัับผิิดชอบการฉีี ดวััคซีี นป้้องกัันของ
เทศบาลท้้องถิ่่�นที่่�อาศััยอยู่่�

39

อ้้ างอิิง 1 การติิดเชื้้อ� ไวรัั สโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ (COVID-19)* รายการที่่�ระบุุด้า้ นล่่างนี้้� อ้้างอิิงจาก “แนวปฏิิบัติั ิการรัับวััคซีีนป้้องกััน ฉบัับปีี 2024” ของมููลนิิธิิ
สาธารณะศููนย์์วิิจัยั วััคซีีนเกี่่�ยวกัับการฉีี ดวััคซีีน COVID-19(อ้้างอิิง 1) การติิดเชื้้�อไวรััสโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ (COVID-19)่่

(1) ข้้อมููลของโรคโดยสัังเขป
มีีรายงานการระบาดของโรคปอดอัักเสบไม่่ทราบสาเหตุุที่่�เมืืองอู่่�ฮั่่น� มณฑลหููเป่่ ย ประเทศจีีน เมื่่�อ
ปลายเดืือนธัันวาคม ปีี เรวะ 1 (2019) และต่่อมาในวัันที่่� 9 มกราคม ปีี เรวะ 2 (2020) ได้้มีีการประกาศว่่า
ไวรััสที่่�เป็็ นต้้นเหตุุคือื ไวรััสโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ มีีการประกาศชื่่�อสากลของโรคคืือ COVID-19 และไวรััสที่่�เป็็ นต้้นเหตุุถูกกำู �ำ หนดให้้เป็็ นไวรััสโคโรนากลุ่่�มอาการทางเดิินหายใจเฉีียบพลัันรุุ นแรง 2 (SARSCoV-2) เนื่่�องจากคาดการณ์์ว่่าไวรััสจะแพร่่ กระจายอย่่างรวดเร็็วไปยัังประเทศอื่่น� ๆ ทั่่�วโลก องค์์การอนามััย
โลก (WHO) จึึงประกาศสถานการณ์์ฉุุกเฉิินด้้านสาธารณสุุขระหว่่างประเทศที่่�น่่ากัังวล (Public Health
Emergency of International Concern: PHEIC) เมื่่�อวัันที่่� 30 มกราคม และกำำ�หนดให้้การระบาดดัังกล่่าว
เป็็ นการระบาดครั้้�งใหญ่่ทั่่ว� โลก (Pandemic) ในวัันที่่� 11 มีีนาคม
วัันที่่� 28 มกราคม ปีี เรวะ 2 (2020) ญี่่ปุ่่�� นได้้กำ�ำ หนดให้้ COVID-19 เป็็ น “โรคติิดเชื้้�อที่่�กำ�ำ หนด” ตามกฎหมายควบคุุมโรคติิดเชื้้�อ ในแง่่ของพระราชบััญญัติั ิสุุขภาพและความปลอดภััยของโรงเรีี ยน ถืือว่่าเทีียบ
เท่่ากัับหมวดหมู่่�ที่่� 1 ตามกฎหมายควบคุุมโรคติิดเชื้้�อ ในวัันที่่� 13 มีีนาคม ได้้มีีการแก้้ไขพระราชบััญญัติั ิว่่าด้้วยมาตรการพิิเศษเพื่่�อต่่อต้้านไข้้หวััดใหญ่่สายพัันธุ์์�ใหม่่ ฯลฯ เพื่่�อกำำ�หนดให้้มีีการใช้้มาตรการป้้องกััน
COVID-19 ตามพื้้�นฐานของพระราชบััญญัติั ินี้้� ต่่อมาในวัันที่่� 9 ธัันวาคมของปีี เดีียวกััน COVID-19 กลายเป็็ นโรคที่่�เข้้าเกณฑ์์ให้้ฉีีดวััคซีีนป้้องกัันเป็็ นกรณีีพิเิ ศษได้้ หลัังจากนั้้� นญี่่ปุ่่�� นได้้รัับผลกระทบจาก COVID-19 ถึึง8 ระลอกจนถึึงเดืือนพฤษภาคม ปีี เรวะ 5 (2023) COVID-19 ถููกจัดั เป็็ นโรคติิดเชื้้�อประเภทที่่� 5 ตั้้�งแต่่วันั ที่่� 8พฤษภาคม ปีี เรวะ 5 (2023) ซึ่่�งเป็็ นช่่วงที่่�การระบาดระลอกที่่� 8 มีีสัญญั าณลดลง และส่่งผลให้้กลายเป็็ นโรคประเภทที่่� 2 ภายใต้้พระราชบััญญัติั สุิ ุขภาพและความปลอดภััยของโรงเรีี ยนในวัันที่่� 5 พฤษภาคม ปีี เรวะ 5 (2023) WHO ได้้ประกาศว่่า COVID-19 ไม่่ได้้อยู่่�ในกลุ่่�ม PHEIC อีีกต่อ่ ไปแม้้จะมีีคำ�ำ เตืือนว่่ายัังคงเป็็ นภััยคุุกคามทั่่�วโลกก็็ตาม
นัับตั้้�งแต่่มีีสายพัันธุ์์� Omicron เกิิดขึ้้�น ระยะฟัักตัวั ของโรคก็็สั้้�นลงเหลืือ 2 หรืื อ 3 วัันในกรณีีส่่วนใหญ่่
การแพร่่ เชื้้�อจะมาทางฝอยละอองเป็็ นช่่องทางหลััก แม้้ว่า่ การแพร่่ กระจายของฝอยละอองจะเกิิดขึ้้�นในพื้้�นที่่�ปิิ ดก็็ตาม การติิดเชื้้�อจากการสััมผััสก็เ็ ป็็ นไปได้้เช่่นกััน แต่่พบได้้น้อ้ ยกว่่า
เนื่่�องจากเป็็ นโรคติิดเชื้้�อทางเดิินหายใจ อาการหลััก ๆ ได้้แก่่ มีีไข้้ เจ็็บคอ ไอ ฯลฯ ในช่่วงเริ่่� มต้้นของ
การระบาด กรณีีเกิิดในเด็็กพบได้้น้อ้ ยและไม่่แสดงอาการ หรืื อส่่วนใหญ่่จะไม่่รุุนแรงแม้้จะมีีอาการก็็ตาม
แต่่หลัังจากสายพัันธุ์์� Omicron กลายเป็็ นศููนย์์กลางของการแพร่่ ระบาด จำำ�นวนผู้้�ติิดเชื้้�อเด็็กได้้เพิ่่�มขึ้้�น และอาการชัักจากไข้้และอาการกลุ่่�มโรคครู้้�ปก็็พบบ่่อยมากขึ้้� น เด็็กที่่�มีอี ายุุต่ำ��กว่ำ า่ 2 ปีี และผู้้�ที่่�มีโี รคประจำำ�ตัวมีั ีความเสี่่�ยงต่่อการเจ็็บป่่ วยที่่�รุุนแรง อััตราการเกิิดโรคร้้ายแรงและการเสีียชีีวิติ ในผู้้�สููงอายุุอยู่่�ในระดัับสููง
40อ้้ างอิิง 1 การติิดเชื้้อ� ไวรัั สโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ (COVID-19)(2) ประโยชน์์ของการฉีี ดวััคซีีน
รายงานหลายฉบัับในญี่่ปุ่่�� นและต่่างประเทศยืืนยัันว่่าการให้้วัคั ซีีนแก่่เด็็กมีปี ระสิิทธิิผลในการป้้องกัันการ
เกิิดโรค การติิดเชื้้�อ และการเจ็็บป่่ วยที่่�รุุนแรงจาก COVID-19 สมาคม Japan Pediatric Society แนะนำำ�ให้้ทำ�กำ ารฉีีดวััคซีีนแก่่เด็็กที่่มี� อี ายุุระหว่่าง 6 เดืือนถึึง 17 ปีี จากการศึึกษาในประเทศสหรััฐอเมริิ กาเกี่่ย� วกัับประสิิทธิิผล
ในระยะยาวของการฉีีดวััคซีีน พบว่่าการฉีีดวััคซีีนหลััก (2 ครั้้�ง) และวััคซีีนเข็็มกระตุ้้�น 1 ครั้้�ง มีีประสิิทธิิผลใน
เด็็กอายุุ 5 - 11 ปีี และมีีรายงานว่่าประสิิทธิิผลของการฉีีดวััคซีีนเข็็มกระตุ้้�นชนิิด 2-valent ในการป้้องกัันการ
เกิิดโรคคิิดเป็็ น 76.7% ใน 1 เดืือนหลัังจากการฉีีดวััคซีีน การติิดเชื้้�อซ้ำำ��อาจเกิิดขึ้้�นได้้หลัังหายจากโรค พบว่่าการ
ฉีีดวััคซีีนสััมพัันธ์์กัับโอกาสที่่�จะกลัับมาติิดเชื้้�อซ้ำำ��ได้้น้อ้ ยลง ในเด็็กอายุุ 0 - 4 ปีี มีีรายงานว่่าผลการป้้องกัันการ
เกิิดโรคของการฉีีดวััคซีีนหลััก (3 ครั้้�ง) อยู่่�ที่่� 63.8% ใน 2 เดืือน และ 58.1% ใน 5 เดืือนหลัังการฉีีดวััคซีีนครั้้�ง
ที่่� 1 ในทุุกกลุ่่�มอายุุ พบว่่ามีีประสิิทธิิผลในการป้้องกัันโรคร้้ายแรง (การเข้้ารัักษาตััวในโรงพยาบาล) สููงกว่่า
ประสิิทธิิผลในการป้้องกัันการเกิิดโรค จากการศึึกษาประสิิทธิิภาพของวััคซีีนในการป้้องกัันการเสีียชีีวิติ ในเด็็ก
และเยาวชนอายุุ 5 - 25 ปีี ในต่่างประเทศ พบว่่าประสิิทธิิผลของวััคซีีนในการป้้องกัันการเสีียชีีวิติ ในช่่วงการ
ระบาดของ Omicron อยู่่�ที่่� 42% เมื่่�อฉีีดวััคซีีน 2 ครั้้�ง และ 64.5% เมื่่�อฉีีดวััคซีีนเข็็มกระตุ้้�น
(3) ลัักษณะเฉพาะของวััคซีีน
แม้้ว่า่ การพััฒนาวััคซีีน COVID-19 มีีความก้้าวหน้้าทั้้�งในญี่่ปุ่่�� นและต่่างประเทศ แต่่วัคั ซีีนชนิิดแรกที่่�ใช้้
งานได้้จริิ งคืือวััคซีีน mRNA ที่่�มีี mRNA ของโปรตีีนขััดขวาง SARS-CoV-2 ที่่�ห่่อหุ้้�มอยู่่�ในอนุุภาคนาโนไข
มััน วััคซีีนอื่่น� ๆ ที่่�ใช้้งานจริิ ง ได้้แก่่ วััคซีีนชนิิดใช้้ไวรััสเป็็ นพาหะซึ่่�งใช้้ไวรััสที่่�ไม่่ทำ�ำ ให้้เกิิดโรคซึ่่�งมีีโปรตีีน
ขััดขวาง SARS-CoV-2 และวััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ อ่ นฤทธิ์์� ประเทศญี่่ปุ่่�� นได้้อนุุมัติั ิให้้จำ�ำ หน่่ายวััคซีีน mRNAของบริิ ษัทั Pfizer ในวัันที่่� 14 กุุมภาพัันธ์์ ปีี เรวะ 3 (2021) โดยเริ่่� มฉีีดวััคซีีนเป็็ นกรณีีพิเิ ศษตามพระราช
บััญญัติั ิการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันให้้แก่่บุคุ ลากรทางการแพทย์์ตั้้�งแต่่วันั ที่่� 17 กุุมภาพัันธ์์ และให้้แก่่ผู้้�สููงอายุุตั้้�งแต่่
วัันที่่� 12 เมษายน ต่่อมาในวัันที่่� 21 พฤษภาคม ปีี เรวะ 3 (2021) ก็็ได้้อนุุมัติั ิการจำำ�หน่่ายวััคซีีน mRNA ของบริิ ษัทั Takeda/Moderna และวััคซีีนชนิิดใช้้ไวรััสอะดีีโนของลิิงชิิมแปนซีีเป็็ นพาหะของบริิ ษัทั AstraZenecaที่่�ศูนู ย์์ฉีีดวััคซีีนขนาดใหญ่่ ตั้้�งแต่่วันั ที่่� 24 พฤษภาคม ปีี เรวะ 3 (2021) ได้้เริ่่� มการฉีีดวััคซีีนโดยใช้้วัคั ซีีนmRNA ของบริิ ษัทั Takeda/Moderna ให้้แก่่ผู้้�สููงอายุุ และเริ่่� มฉีีดวััคซีีนสำำ�หรัับองค์์กรในวัันที่่� 21 มิิถุนุ ายนของปีี เดีียวกััน การฉีีดวััคซีีนด้้วย AstraZeneca ได้้สิ้้�นสุุดลงในปลายเดืือนกัันยายน ปีี เรวะ 4 (2022)ในเดืือนมิิถุนุ ายน ปีี เรวะ 3 (2021) ได้้เริ่่� มการฉีีดวััคซีีน COVID-19 ให้้กับั เด็็กที่่�มีอี ายุุ 12 ปีี ขึ้้�นไป และใน
วัันที่่� 21 มกราคม ปีี เรวะ 4 (2022) มีีการอนุุมัติั ติ ามกฎระเบีียบให้้วัคั ซีีนดัังกล่่าวให้้ใช้้ในเด็็กอายุุ 5 - 11 ปีี ได้้และกำำ�หนดให้้เป็็ นผลิิตภัณั ฑ์์สำำ�หรัับการฉีีดวััคซีีนในกรณีีพิเิ ศษโดยเฉพาะ นอกจากนี้้� ในเดืือนตุุลาคมของปีี เดีียวกััน ก็็เริ่่� มมีีการฉีีดวััคซีีนสำำ�หรัับเด็็กอายุุ 6 เดืือนถึึง 4 ปีี ด้้วย ในส่่วนของวััคซีีนที่่�จะใช้้สำ�ำ หรัับการฉีีดที่่�
เริ่่� มตั้้�งแต่่ฤดููใบไม้้ร่่วงในปีี เรวะ 5 (2023) ผลการประชุุมของคณะอนุุกรรมการการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันและวััคซีีน
ในเดืือนมิิถุนุ ายน ปีี เรวะ 5 (2023) มีีมติิให้้ใช้้วัคั ซีีน 1-valent ที่่�มีีส่่วนประกอบของสายพัันธุ์์� XBB.1
41

อ้้ างอิิง 1 การติิดเชื้้อ� ไวรัั สโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ (COVID-19)* การฉีีดวััคซีีน COVID-19 จะดำำ�เนิินการเป็็ นประจำำ�หลัังจากที่่�ได้้กำ�ำ หนดให้้ COVID-19 เป็็ นโรคประเภท B ในปีี งบประมาณ 2024 (ประกาศจากฝ่่ายปกครองลงวัันที่่� 22 พฤศจิิกายน ปีี เรวะ 5 (2023) โดยกองการฉีีดวััคซีีน กรมป้้องกัันและควบคุุมโรคติิดเชื้้�อ สำำ�นักั งานสาธารณสุุข กระทรวงสาธารณสุุข แรงงาน
และสวััสดิิการ)(4) ข้้อควรระวัังในการฉีี ดวััคซีีน
ปััจจุุบันั วััคซีีน COVID-19 ทุุกชนิิดเป็็ นแบบฉีีดเข้้ากล้้ามเนื้้�อ
วััคซีีน COVID-19 และขนาดการใช้้ที่่�แตกต่่างกัันออกไปจะขึ้้�นอยู่่�กับั อายุุ โดยจะอนุุมัติั ิให้้ใช้้วัคั ซีีนบาง
ชนิิด (เช่่น วััคซีีน Pfizer mRNA) ในผู้้�ใหญ่่และเด็็กในสููตรที่่�แตกต่่างกััน ดัังนั้้�นจึึงจำำ�เป็็ นต้้องตรวจสอบอายุุ
ของผู้้�รัับวััคซีีนเทีียบกัับชนิิดของวััคซีีนก่่อนทำำ�การฉีีด
ในการประชุุมคณะอนุุกรรมการการสร้้างภููมิิคุ้้�มกัันและการวััคซีีนของสภาวิิทยาศาสตร์์สุุขภาพครั้้�งที่่� 55
ในเดืือนกุุมภาพัันธ์์ ปีี เรวะ 6 (2024) มีีการอนุุมัติั ว่ิ า่ ตั้้�งแต่่ปีีงบประมาณ 2024 เป็็ นต้้นไป วััคซีีน COVID-19
สามารถใช้้ร่่วมกัับวััคซีีนอื่่น� ได้้โดยไม่่ต้อ้ งกำำ�หนดช่่วงเว้้นระยะห่่าง หากแพทย์์เห็็นว่่าจำำ�เป็็ น มาตรการเหล่่า
นี้้�คล้้ายคลึึงกัับมาตรการของวััคซีีนอื่่น� ๆ ยกเว้้นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ นแบบฉีีด
(5) ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง
ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�พบ ได้้แก่่ อาการปวดและบวมตรงบริิ เวณที่่�ฉีีด ปวดศีีรษะ และมีีไข้้ แต่่ส่่วนใหญ่่จะมีี
อาการเล็็กน้อ้ ยถึึงปานกลางและเป็็ นอยู่่�ไม่่นาน จากข้้อมููลที่่�ได้้รัับจนถึึงปััจจุุบันั ยัังไม่่มีีการระบุุข้อ้ กัังวลด้้าน
ความปลอดภััยอย่่างมีีนัยั สำำ�คัญั นอกจากนี้้� ยังั มีีรายงานที่่�ระบุุว่า่ การเกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงพบได้้ลดลงในคน
อายุุน้อ้ ย การวิิเคราะห์์อาการต่่าง ๆ ภายหลัังการฉีีดวััคซีีนของสหรััฐอเมริิ กา พบว่่ามีีรายงานการเกิิดกล้้าม
เนื้้�อหััวใจอัักเสบในผู้้�ชายอายุุ 5 - 11 ปีี หลัังจากได้้รัับวััคซีีนครั้้�งที่่� 2 แต่่พบรายงานการเกิิดอาการนี้้�ลดลงเมื่่�อ
เปรีี ยบเทีียบกัับผู้้�ชายอายุุ 12 - 15 ปีี และ 16 - 17 ปีี จากการศึึกษาของญี่่ปุ่่�� น พบกรณีีการเกิิดภาวะกล้้ามเนื้้�อ
หััวใจอัักเสบที่่�เข้้าเกณฑ์์ระดัับ 1-3 ของ Brighton criteria จำำ�นวน 0.6 รายจากจำำ�นวนการฉีีด 1 ล้้านครั้้�งใน
เด็็กอายุุ 5 - 11 ปีี และยัังไม่่มีรี ายงานในปััจจุุบันั เกี่่�ยวกัับเด็็กอายุุ 0 - 4 ปีี ในญี่่ปุ่่�� น มีีรายงานการพบภาวะช็็อก
จากภููมิแิ พ้้รุุนแรงเฉีียบพลัันเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงที่่�รุุนแรง จึึงควรสัังเกตผู้้�ได้้รัับวััคซีีนเป็็ นเวลาอย่่างน้้อย 30นาทีีหลัังจากการฉีีดวััคซีีน และในกรณีีที่่�เกิิดอาการต่่าง ๆ เช่่น เจ็็บหน้้าอก หายใจลำำ�บาก หรืื อรู้้�สึึกมึนึ งงเป็็ นเวลาหลายวัันหลัังการฉีีดวััคซีีนจะต้้องไปพบแพทย์์

42อ้้ างอิิง 1 การติิดเชื้้อ� ไวรัั สโคโรนาสายพัันธุ์์�ใหม่่ (COVID-19)*ข้้อมููลนี้้�เป็็ นข้้อมููลล่่าสุุด ณ เดืือนกุุมภาพัันธ์์ ปีี เรวะ 6 (2024) การฉีีดวััคซีีนตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนด(ประเภท B) จะเริ่่� มในปีี งบประมาณ 2024 โปรดดููข้อ้ มููลการอััปเดตและรายละเอีียดที่่� MHLW มีีให้้

43อ้้ างอิิง 2 โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันตามความสมััครใจที่่�สำ�คัำ ัญและข้้ อมูลู ของวััคซีีนโดยสัังเขป

(อ้้างอิิง 2) โรคที่่�เป็็นเป้้าหมายในการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันตามความสมััคร
ใจที่่�สำำ�คััญและข้้อมููลของวััคซีีนโดยสัังเขป

การฉีีดวััคซีีนตามความสมััครใจที่่�ไม่่ได้้เป็็ นเป้้าหมายในพระราชบััญญัติั ิการฉีีดวััคซีีนป้้องกัันนั้้�น จะเป็็ นรูู ปแบบของการตััดสิินใจหลัังการหารืื อระหว่่างผู้้�รัับการฉีีดวััคซีีนกัับแพทย์์ ซึ่่�งรััฐไม่่รัับภาระเรื่่� องค่่าใช้้จ่า่ ยและไม่่มีกี ารแนะนำำ�จากทางภาครััฐ แต่่วัคั ซีีนที่่�ใช้้จะได้้รัับอนุุญาตตามพระราชบััญญัติั ิที่่�เกี่่�ยวกัับคุุณภาพ
ประสิิทธิิภาพ รวมถึึงความปลอดภััยใน เช่่น เวชภััณฑ์์ อุุปกรณ์์ทางการแพทย์์ ฯลฯ จากทางกระทรวง
สาธารณสุุข แรงงาน และสวััสดิิการ
การฉีี ดวััคซีีนตามความสมััครใจ เช่่น วััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล (เป็็ นวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะ
เวลาที่่�กำ�ำ หนดสำำ�หรัับผู้้�ที่่�มีีอายุุ 65 ปีี ขึ้้�นไป), คางทููม, ไวรััสตับั อัักเสบ A, ไข้้เหลืือง, โรคพิิษสุุ นัขั บ้้า,บาดทะยััก, โรคไข้้กาฬหลัังแอ่่น, เริิ มงููสวััด (งููสวััด) และฝีีดาษลิิง และยัังหมายถึึงการฉีี ดวััคซีีนตามระยะ
เวลาที่่�กำ�ำ หนดในกรณีี ที่่�อยู่่�นอกช่่วงอายุุหรืื อช่่วงเวลาที่่�มีีสิิทธิ์์�
โดยจะขออธิิบายถึึงวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล โรคคางทููมที่่�เด็็กจำ�ำ นวนมากได้้รัับการฉีี ดวััคซีีน
อนึ่่�ง กรณีี ที่่�ได้้รัับความเสีี ยหายต่่อสุุ ขภาพใดๆ จากการฉีี ดวััคซีีนตามความสมััครใจแล้้ว อาจเป็็ นกรณีี
ที่่�จะกลายเป็็ นเป้้าหมายของการบรรเทาทุุกข์์ตามพระราชบััญญัติั ิหน่่วยงานเวชภััณฑ์์และอุุปกรณ์์ทางการ
แพทย์์ (องค์์กรปกครองอิิสระ) อย่่างไรก็็ตาม ซึ่่� งเมื่่�อเทีียบกัับพระราชบััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันแล้้ว จะมีีความแตกต่่างใน เช่่น เป้้าหมายของการบรรเทาทุุกข์์ จำำ�นวนเงิินเยีียวยา ฯลฯ*	กรณีี ที่่�จำ�ำ เป็็ นต้้องการยื่่�นเรื่่� องขอรัับเงิิน กรุุ ณาหารืื อกัับแผนกที่่�รัับผิิดชอบการฉีี ดวััคซีี นของเทศบาล
ท้้องถิ่่�นที่่�อาศััยอยู่่�

◇ วััคซีี นไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล (วััคซีี นชนิิ ดเชื้้�อตาย วััคซีี นเชื้้�อเป็็ นชนิิ ดพ่่นจมููก)การฉีี ดวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาลแก่่ผู้้�สููงอายุุนั้้�น จััดเป็็ นการฉีี ดวััคซีีนที่่�ต้อ้ งได้้รัับตามระยะเวลา
ที่่�กำ�ำ หนดตามคำำ�สั่่ง� บัังคัับใช้้ของพระราชบััญญัติั ิการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน แต่่การฉีี ดวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตาม
ฤดููกาลแก่่เด็็กเล็็ก จะถืือเป็็ นการฉีี ดวััคซีีนตามความสมััครใจ
(1) คำำ�อธิิบายโรค
ไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาลเกิิดจากการติิดเชื้้�อทางเดิินหายใจเฉีียบพลััน ที่่�ทำ�ำ ให้้เกิิดอาการฉัับพลััน เช่่น
มีีไข้้, หนาวสั่่�น, ปวดศีีรษะ และปวดกล้้ามเนื้้�อ ฯลฯ ระยะฟัักตัวคืั อื 24 ถึึง 72 ชั่่�วโมง อาการในระบบทาง
เดิินหายใจมัักปรากฏให้้เห็็นช้้า เช่่น คััดจมููก เจ็็บคอ หรืื อไอ หากไม่่มีภี าวะแทรกซ้้อนจะรัักษาได้้ใน 2 ถึึง7 วััน กรณีีที่่�เกิิดภาวะแทรกซ้้อนโดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� ปอดอัักเสบและโรคไข้้สมองอัักเสบนั้้�นจะอัันตรายมาก
(2) ข้้อมููลวััคซีีนโดยสัังเขป
ไวรััสไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาลแบ่่งออกเป็็ น 2 ชนิิด โดยแบบ Type A จะมีี 2 ชนิิด (ประเภท H1N1 และ
H3N2) และแบบ Type B จะมีี 2 ชนิิด (สายพัันธุ์์�ยามากาตะและสายพัันธุ์์�วิคิ ตอเรีี ย) โดยจะฉีี ดวััคซีีนแต่่ละำ งั เติิบโต
ชนิิ ดเข้้าไปในโพรงเนื้้� อเยื่่อ� ที่่�คลุุมอยู่่�บนเอ็็มบริิ โอซึ่่� งมีีเส้้นเลืือดจำำ�นวนมากมายของไข่่ไก่่ที่่�กำ�ลั
44อ้้ างอิิง 2 โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันตามความสมััครใจที่่�สำ�คัำ ัญและข้้ อมูลู ของวััคซีีนโดยสัังเขป

เพื่่�อให้้เชื้้�อเพิ่่�มจำำ�นวน จากนั้้� นจึึงเก็็บรวมส่่ วน HA ตรงผิิวหน้้าไวรััสที่่�เพิ่่�มอีีเธอร์์เข้้าไป เป็็ นวััคซีีนชนิิด
ที่่�ทำ�ำ ให้้เชื้้�อตายจากฟอร์์มาลิิน สายพัันธุ์์�ของไวรััสที่่�อยู่่�ในวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล จะมีีการกำำ�หนด
ทุุกๆ ปีี โดยดููจากสถานการณ์์การแพร่่ ระบาดของไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาลและสถานการณ์์ของไวรััส
รายงานมีีความแตกต่่างกัันไปตามประสิิทธิิผลของวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ในทารกและเด็็กเล็็ก จากการศึึกษา
ในฤดููกาลที่่� 2015/16 ในเด็็กอายุุต่ำ�กว่� ำ า่ 6 ปีี พบว่่าประสิิทธิิภาพในการป้้องกัันโรคของวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่อยู่่�ที่่�
60% วััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ถือื ว่่ามีีประสิิทธิิผลในการป้้องกัันการเกิิดโรคในระดัับหนึ่่�ง ตลอดจนป้้องกัันการเจ็็บป่่ วยรุุนแรงและเสีียชีีวิติ ในกรณีีมีอี าการเกิิดขึ้้�น (อ้้างจากเว็็บไซต์์ MHLW “คำำ�ถามและคำำ�ตอบเกี่่ย� วกัับไข้้หวััด
ใหญ่่ ปีี 2023” Q21)ำ งั เติิบโตจะถููกนำ�ำ มาใช้้ในกระบวนการผลิิตวััคซีีนไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล ส่่ วนประกอบ
ไข่่ไก่่ที่่�กำ�ลั
ของไข่่จะถููกขจััดออกไปในขั้้�นตอนการทำำ�ให้้สะอาดบริิ สุุทธิ์์� อย่่างไรก็็ตาม ในการฉีี ดวััคซีีนให้้แก่่ผู้้�ที่่�มีี
อาการแพ้้ไข่่อย่่างชััดเจนนั้้�น จำำ�เป็็ นต้้องระมััดระวัังอย่่างเต็็มที่่� กรณีี ที่่�ต้อ้ งการฉีี ดวััคซีีนให้้แก่่ผู้้�ที่่�มีีภาวะ
ภููมิิแพ้้ไข่่และเนื้้�อไก่่นั้้�น กรุุ ณาสอบถามจากศููนย์์บริิ การเฉพาะทาง
ความถี่่ข� องการเกิิดอาการที่่�ร้้ายแรง (กรณีีที่่�ผู้้�รายงานเห็็นว่่าร้้ายแรง) ที่่�หน่่วยงานทางการแพทย์์รายงาน
ว่่าอาจเป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง (เหตุุการณ์์ที่่�เป็็ นอัันตราย) คืือ 0.00006% (ตััวเลขของตั้้�งแต่่วันั ที่่� 1 ตุุลาคม ปีีเรวะ 4 (2022) ถึึงวัันที่่� 31 มีีนาคม ปีี เรวะ 4 (จาก 2-26 ของเอกสารของกลุ่่�มศึึกษาการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน สำำ�นักั
วิิทยาศาสตร์์สุุขภาพ / ปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง แผนกวััคซีีน ครั้้�งที่่� 94 เดืือนกรกฎาคม ปีี เรวะ 5 (2023))
วััคซีีนชนิิดเชื้้�อเป็็ นแบบพ่่นจมููกสำ�ำ หรัับเด็็กอายุุ 2 - 18 ปีี จะเปิิ ดตััวในปีี งบประมาณ 2024 สำำ�หรัับราย
ละเอีียด โปรดดููข้อ้ มููลอััปเดตที่่�มีใี ห้้◇ วััคซีี นโรคคางทููม (วััคซีี นชนิิ ดเชื้้�อมีีชีีวิติ ฤทธิ์์�อ่่อน)(1) คำำ�อธิิบายโรค
โรคคางทููมเกิิดจากการติิดเชื้้�อไวรััสโรคคางทููมจากละอองเสมหะ ไวรััสจะแพร่่ กระจายไปทั่่�วร่่างกาย
และเกิิดรอยโรคไปยัังอวััยวะต่่างๆ ระยะฟัักตัวั จะอยู่่�ที่่�ประมาณ 2-3 สััปดาห์์ ช่่วงเวลาที่่�สามารถแพร่่ เชื้้�อ
ไปยัังคนรอบตััวได้้นั้้�น คาดกัันว่่าจะเริ่่� มตั้้�งแต่่ไม่่กี่่�วันั ก่่อนเริ่่� มมีีอาการ จนถึึง 5 วัันผ่่านไปหลัังจากที่่�เริ่่� มมีีอาการบวมตรงต่่อมใต้้หูู, ต่่อมน้ำำ��ลายใต้้ขากรรไกรล่่าง, ต่่อมใต้้ลิ้้�น อาการหลัักๆ คืือ ต่่อมใต้้หููบวมที่่�มีี
ขอบเขตไม่่ชัดั เจน และมีีอาการเจ็็บปวดเล็็ก ๆ น้้อยๆ ควบคู่่�ไปกัับอาการบวม อาการบวมที่่�ต่่อมน้ำำ��ลายใต้้
ขากรรไกรล่่าง ต่่อมใต้้ลิ้้�นอาจมาพร้้อมกัับการมีีไข้้ เมื่่�อเด็็กโตหรืื อผู้้�ใหญ่่ติิดเชื้้�อนี้้�แล้้ว อาการของโรคจะรุุ นแรงและความถี่่�ในการเกิิดภาวะแทรกซ้้อนจะมีีสููง ภาวะแทรกซ้้อนที่่�เกิิดขึ้้�นมากที่่�สุุดคืือเยื่่อ� หุ้้�มสมอง
(และไขสัันหลััง) อัักเสบชนิิดไม่่มีีเชื้้�อ ความถี่่�ที่่�ถููกตรวจพบอยู่่�ที่่�ราว 1-10% แม้้ว่า่ ความถี่่�จะน้้อยก็็ตาม
แต่่ก็ยั็ งั มีีโรคอื่่�นๆ อีีก เช่่น ไข้้สมองอัักเสบ ตัับอ่่อนอัักเสบ ฯลฯ เพศชายหลัังวััยแรกรุ่่�นจะมีีโอกาสเกิิด
อััณฑะอัับเสบ ส่่ วนเพศหญิิงอาจเป็็ นรัังไข่่อักั เสบที่่�เป็็ นภาวะแทรกซ้้อนที่่�อาจเกิิดขึ้้�นได้้ โดยเฉพาะอย่่าง
ยิ่่ง� จำำ�เป็็ นต้้องระวัังต่่อการเกิิดภาวะหููหนวกแทรกซ้้อนที่่�เป็็ นโรคที่่�รัักษาได้้ยาก
45

อ้้ างอิิง 2 โรคที่่�เป็็ นเป้้าหมายในการฉีี ดวััคซีีนป้้องกัันตามความสมััครใจที่่�สำ�คัำ ัญและข้้ อมูลู ของวััคซีีนโดยสัังเขป

(2) ข้้อมููลวััคซีีนโดยสัังเขป
เป็็ นวััคซีีนชนิิดเชื้้�อมีีชีีวิตอ่ิ ่อนฤทธิ์์�ที่่�ถููกทำ�ำ ให้้พิิษของไวรััสคางทููมอ่่อนลง อััตราการเปลี่่�ยนแปลงใน
ตััวอย่่างเลืือดหลัังฉีี ดวััคซีีนจะสููงถึึง 90% จากการสำำ�รวจความแพร่่ หลายในประเทศ คาดว่่าประสิิ ทธิิภาพ
ของวััคซีีนจะอยู่่�ที่่�ราว 80% คนส่่ วนใหญ่่ที่่�เป็็ นโรคนี้้�จะมีีจำ�ำ นวนเบาบางลง โดยไม่่คำ�นึำ ึงว่่าจะได้้รัับวััคซีีน
แล้้วหรืื อไม่่ก็ต็ าม (รายงานจากส่่ วนการฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน/คณะทำำ�งานวััคซีีนโรคคางทููม)โดยพบว่่าจะเกิิดอาการบวมเล็็กน้อ้ ยตรงต่่อมใต้้หููประมาณ 1% ตามที่่�เป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงของวััคซีีน
โรคคางทููมที่่�วางขายในตลาดอยู่่�ในปััจจุุบันั ความถี่่�ตามการรายงานถึึงการเกิิดอาการเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบชนิิดไม่่มีีเชื้้�อที่่�เป็็ นปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียง ระบุุไว้้ว่า่ อยู่่�ที่่�ราว 1 คนต่่อการฉีี ดวััคซีีน 1,6002,300 คน (เอกสารแนบวััคซีีน) แต่่ในรายงานล่่าสุุ ดนั้้�น แสดงให้้เห็็นว่่าแม้้ว่า่ ความถี่่�นั้้�นจะแตกต่่างกัันไป
ตามอายุุในการฉีี ดวััคซีีนก็็ตาม แต่่ความถี่่�ก็อ็ ยู่่�ในระดัับต่ำำ�� เมื่่�อคำำ�นึึงถึึงการเกิิดอาการเยื่่อ� หุ้้�มสมอง (และไขสัันหลััง) อัักเสบชนิิดไม่่มีีเชื้้�อที่่�เป็็ นการติิดเชื้้�อเองตามธรรมชาติิที่่�เป็็ นภาวะแทรกซ้้อนอยู่่�ราว 1-10%
หรืื อโรคหููหนวก หรืื อหากเมื่่�อติิดเชื้้�อแล้้วต้้องหยุุดไปสถานรัับเลี้้�ยงหรืื อโรงเรีี ยนเป็็ นเวลานาน หรืื อโดยมากมัักเป็็ นกัับเด็็กวััย 3-6 ปีี แล้้ว ก็็ขอแนะนำำ�ให้้ทำ�กำ ารฉีี ดวััคซีีนให้้แก่่เด็็กที่่�มีีอายุุก่่อน 3 ปีี ซึ่่�งเป็็ นอายุุ
ที่่�ดีีโดยให้้ฉีีดพร้้อมกัับวััคซีีน MR ในรอบที่่� 1, วััคซีีนอีีสุุกอีีใสครั้้�งที่่� 1, ฉีี ดวััคซีีน Hib เพิ่่�มเติิม, วััคซีีน
แบคทีีเรีี ยปอดอัักเสบในเด็็กเล็็ก ฯลฯ หรืื อเร็็ วที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็ นไปได้้หลัังฉีี ดครบแล้้ว นอกจากนี้้� ทางสมาคมวิิทยาศาสตร์์เด็็กเล็็กแห่่งญี่่�ปุ่่� น ยัังขอแนะนำำ�ให้้ฉีีดวััคซีีนครั้้�งที่่� 2 พร้้อมกัับวััคซีีน MR รอบที่่� 2 เพื่่�อ
ให้้แน่่ใจถึึงประสิิ ทธิิภาพในการป้้องกััน

46อ้้ างอิิง 3 ใบซัักประวััติิก่่อタイ語版
นฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน
แบบพิมิพ ์ที่่� 2� ด้กร่อุงก่อุนการ่ให ้วัคซี่น [แบบสอุบถามิเพ่อุคั

] (เด้็กอุ่อุน/เด้็กร่ะด้ับปีร่ะถมิศึกษา)�อุุณหภููมิร่ิ า่ งกายก่อุนที่่จะได้้ร่ ับการ่ตร่วจจากแพที่ย ์

อุงศา

� ่
ที่่อุยู� กชื่่อุเด้็

ชื่ายหร่่อุ
หญิิง� อุแมิ่/ผูู้ ้ปีกคร่อุง
ชื่่อุพ่

/วันเด้่อุนปี่ เกิด้

อุายุ (

�หัวข ้อุคำาถามิเก่ยวกั
บการ่ให ้วัคซี่น

คำาตอุบ
เคยไมิ่เคย

�โปีร่ด้ตอุบคำาถามิเก่ยวกั
บเด้็กด้ังต่อุไปีน่ ��นำ าหนั
กแร่กเกิด้

ในตอุนคลอุด้ เด้็กมิ่อุาการ่ผู้ิด้ปีกติอุะไร่หร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่

หลังจากคลอุด้ เด้็กมิ่อุาการ่ผู้ิด้ปีกติอุะไร่หร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่

ใชื่่ไมิ่ใชื่่

มิ่ไมิ่มิ่

เคยไมิ่เคย

เปี็ น

ไมิ่เปี็ น) กร่ ัมิ�ได้ ้พบอุาการ่ผู้ิด้ปีกติเมิ่อุตร่วจร่่
างกายขอุงที่าร่กหร่่อุไมิ่?
ในวันน่ � เด้็กมิ่อุาการ่ปี่ วยหร่่อุไมิ่?
ถ ้ามิ่ โปีร่ด้อุธีิบายร่ายละเอุ่ยด้ขอุงอุาการ่ปี่ วยด้ ้วย ()ในเด้่อุนก่อุน เด้็กเคยปี่ วยหร่่อุไมิ่?
�ชื่่อุโร่ค
()

�สมิาชื่ิกคร่อุบคร่ ัว หร่่อุเพ่อุนฝูู
งคนใด้เปี็ นโร่คหัด้ โร่คหัด้เยอุร่มิัน โร่คอุ่สกุ อุ่ใส หร่่อุโร่คคางทีู่มิในเด้่อุนก่อุนหร่่อุไมิ่?
�ชื่่อุโร่ค()

� นโร่ควัณโร่คหร่่อุไมิ่ (ร่วมิที่ังสมิาชื่ิ
�เด้็กเคยอุยูใ่ กล ้ชื่ิด้คนที่่เปี็
กคร่อุบคร่ ัว)?

เคยไมิ่เคยได้ ้ร่ ับไมิ่ได้ ้ร่ ับมิ่ไมิ่มิ่

อุนุ ญิาต

ไมิ่อุนุ ญิาตเคยไมิ่เคย

มิ่ไมิ่มิ่

��เด้็กเคยมิ่ผู้นหร่่
่�อุลมิพิษ (ผู้่นหร่่
อุผู้่นแด้ง)เพร่าะแพ้ยาหร่่อุอุาหาร่ หร่่อุปี่ วยหลังจากกินอุาหาร่บางอุย่าง หร่่อุได้ ้ร่ ับยาบางชื่นิ ด้หร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่

เด้็กมิ่สมิาชื่ิกในคร่อุบคร่ ัวหร่่อุญิาติที่มิ่่� โร่คภููมิคิ ุ ้มิกันบกพร่่อุงมิาแต่กาำ เนิ ด้หร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่

มิ่ไมิ่มิ่

เด้็กได้ ้ร่ ับวัคซี่นมิาในเด้่อุนก่อุนหร่่อุไมิ่?
� คซี่น (ชื่่อุวั

)ปี่เด้่อุน)ความิเห็นขอุงแพที่ย ์� านักงานเที่ศบาลได้ ้ส่งมิาให ้แล ้ว) ซีึงอุธีิ� บายถึงการ่ให ้วัคซี่นในวันน่ มิาแล
�คุณเคยอุ่านเอุกสาร่ (ที่่สำ
้วหร่่อุไมิ่?

(� อุน/ปี่ )(วันที่่/เด้่/� ที่่คุ� ณได้ ้ปีร่ึกษา
เด้็กมิ่ความิผู้ิด้ปีกติมิาแต่กาำ เนิ ด้ มิ่โร่คหัวใจ โร่คไต โร่คตับ โร่คร่ะบบปีร่ะสาที่ส่วนกลาง โร่คภููมิคิ ุ ้มิกันบกพร่่อุง หร่่อุโร่คอุ่นๆ
แพที่ย ์หร่่อุไมิ่?
�ชื่่อุโร่ค()

� อุไมิ่?
หากมิ่ แพที่ย ์ผูู้ ้ร่ ักษาอุนุ ญิาตให ้ร่ ับวัคซี่นในวันน่ หร่่เด้็กเคยมิ่อุาการ่ชื่ ัก (กร่ะตุกหร่่อุเกร่็ง) มิาก่อุนหร่่อุไมิ่?
� อุอุายุ
�ถ ้ามิ่ เกิด้ขึนเมิ่
เที่่าไร่? ()ถ ้าคุณตอุบว่า "เคย" ในคำาถามิข ้อุก่อุน ในตอุนนั�น เด้็กมิ่ไข ้หร่่อุไมิ่?

เด้็กเคยมิ่อุาการ่แพ้อุย่างรุ่นแร่งต่อุวัคซี่นมิาแล ้วหร่่อุไมิ่?
� คซี่น (ชื่่อุวั

)สมิาชื่ิกในคร่อุบคร่ ัวหร่่อุญิาติขอุงเด้็กเคยมิ่อุาการ่แพ้อุย่างรุ่นแร่งต่อุวัคซี่นมิาแล ้วหร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่� ยกว่า แกมิมิากลูโบลินมิาในร่ะยะ 6 เด้่อุนก่อุนหร่่อุไมิ่?
เด้็กเคยร่ ับการ่ถ่ายเล่อุด้หร่่อุผู้ลิตภูัณฑ์ ์จากเล่อุด้ หร่่อุได้ ้ร่ ับยาที่่เร่่

เคยไมิ่เคย

�� อุไมิ่?
คุณมิ่คาำ ถามิใด้ๆ เก่ยวกั
บการ่ให ้วัคซี่นในวันน่ หร่่มิ่ไมิ่มิ่

ชื่่อุงความิเห็นขอุงแพที่ย ์จากคำาตอุบและจากผู้ลขอุงการ่สัมิภูาษณ์ข ้างต ้น ข ้าพเจ ้าได้ ้ตัด้สินว่า เด้็ก (สามิาร่ถจะ / ไมิ่ควร่จะ) ได้ ้ร่ ับวัคซี่นในวันน่ ��ข ้าพเจ ้าได้ ้อุธีิบายพ่อุแมิ่/ผูู้ ้ปีกคร่อุงขอุงเด้็กถึงข ้อุมิูลเก่ยวกั
บปีร่ะโยชื่น์และอุาการ่ข ้างเค่ยงจากวัคซี่น และบร่ิการ่สนับสนุ นต่อุผูู้ที่้ เกิ่� ด้อุาการ่ข ้างเค่ยงเน่� อุงจากการ่ร่ ับวัคซี่น� บตร่าลายมิ่อุชื่่อุขอุงแพที่ย
�ลายมิ่อุชื่่อุ� หร่่อุชื่่อุกั
์:� ด้กร่อุงน่ เพ่� อุปีร่�� (ร่วมิที่ังอุาการ่ข
�ใชื่ ้แบบสอุบถามิเพ่อุคั
ับปีรุ่งความิปีลอุด้ภูัยจากวัคซี่น เด้็กได้ ้ร่ ับการ่สัมิภูาษณ์จากแพที่ย ์ และข ้าพเจ ้าได้ ้ร่ ับข ้อุมิูล ปีร่ะโยชื่น์ วัตถุปีร่ะสงค ์ และความิเส่ยง
้างเค่ยงที่่รุ่� นแร่ง)� การ่ที่่จะได้
�� ด้อุาการ่ข ้างเค่ยงขึนมิา�� า ข ้าพเจ ้าเข ้าใจข ้อุมิูลเหล่าน่ ��้ร่ ับเมิ่อุเกิข ้าพเจ ้าเชื่่อุว่
เก่ยวกั
บวัคซี่นจากแพที่ย ์แล ้ว ร่วมิที่ังบร่ิข ้าพเจ ้า ( ยินยอุมิ/ ไมิ่ยนิ ยอุมิ ) ให ้เด้็กร่ ับวัคซี่น� ้อุความิใด้ข ้อุความิหนึ� งในวงเล็บตามิที่่คุ� ณเล่อุก
* โปีร่ด้วงกลมิที่่ข

�� งสำานักงานเที่ศบาลข ้าพเจ ้าเข ้าใจเน่ อุหาข
้างต ้น และยินยอุมิให ้ส่งแบบสอุบถามิน่ ไปียั
�ลายมิ่อุชื่่อุขอุงพ่
อุแมิ่ / ผูู้ ้ปีกคร่อุง:� คซี่น
ชื่่อุวั� คซี่น
ชื่่อุวั
หมิายเลขชืุ่ด้[ข ้อุควร่ร่ะวัง] ให ้ตร่วจดู้วา่ วัคซี่นยังไมิ่หมิด้อุายุ��� ้วัคซี่น
ชื่่อุสถานพยาบาล
/ ชื่่อุแพที่ย
์ / วันที่่ให

ปีร่ิมิาณให ้วัคซี่น
* วิธีฉี่ ่ ด้
มิล.

สถานพยาบาล:�ชื่่อุแพที่ย
์:� ้วัคซี่น:วันที่่ให//� อุน/ปี่ )(วันที่่/เด้่� ้ฉี่ ด้เพ่อุปี้� อุงกันการ่ติด้เชื่่อุ� เชื่่นโร่คตับอุักเสบชื่นิ ด้เอุ และใชื่ ้ร่ ักษาอุาการ่ติด้เชื่่อุอุย่� างรุ่นแร่ง วัคซี่นบางชื่นิ ด้ (เชื่่น วัคซี่นโร่คหัด้) อุาจได้ ้ผู้ลน้อุยใน
หมิายเหตุ) แกมิมิากลูโบลิน เปี็ นผู้ลิตภูัณฑ์ ์จากเล่อุด้ที่่ใชื่� ้ร่ ับผู้ลิตภูัณฑ์ ์น่ มิาแล
�คนที่่ได้
้วในร่ะยะ 3 ถึง 6 เด้่อุนก่อุน� าหนด้โด้ยใชื่ ้เข็มิสำาหร่ ับ BCG โด้ยเฉีพาะ” ฯลฯ และสำาหร่ ับการ่ฉี่ ด้วัคซี่นผู้สมิ 5 ชื่นิ ด้ (DPT-IPV-Hib) หร่่อุวัคซี่นปีอุด้อุักเสบ 15 สาย*สำาหร่ ับการ่ฉี่ ด้วัคซี่น BCG โปีร่ด้ร่ะบุ “ฉี่ ด้ที่างผู้ิวหนังในปีร่ิมิาณที่่กำ
�พันธีุ ์ (PCV15) โปีร่ด้ร่ะบุวา่ “ฉี่ ด้ใต ้ผู้ิวหนัง หร่่อุ ฉี่ ด้เข ้ากล ้ามิเน่ อุ”

47

タイ語版

อ้้ างอิิง 3 ใบซัักประวััติิก่่อนฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน

แบบพิมิพ ์ที่่� 8�แบบสอุบถามิเพ่อุการ่คั
ด้กร่อุงก่อุนการ่ให ้วัคซี่นปี้ อุงกันโร่คตับอุักเสบชื่นิ ด้บ่�อุุณหภููมิร่ิ า่ งกายก่อุนที่่จะได้้ร่ ับการ่ตร่วจจากแพที่ย ์

อุงศา

� ่
ที่่อุยู� กชื่่อุเด้็

ชื่ายหร่่อุ
หญิิง� อุแมิ่/ผูู้ปี้ กคร่อุง
ชื่่อุพ่

/วันเด้่อุนปี่ เกิด้

อุายุ (

�หัวข ้อุคำาถามิเก่ยวกั
บการ่ให ้วัคซี่น

คำาตอุบ� านักงานเที่ศบาลได้ ้ส่งมิาให ้แล ้ว) ซี่งอุธิิ� บายถ่งการ่ให ้วัคซี่นในวันน่ มิาแล
�คุณเคยอุ่านเอุกสาร่ (ที่่สำ
้วหร่่อุไมิ่?
�โปีร่ด้ตอุบคำาถามิเก่ยวกั
บเด้็กด้ังต่อุไปีน่ ��นำ าหนั
กแร่กเกิด้� อุน/ปี่ )(วันที่่/เด้่/เคยในตอุนคลอุด้ เด้็กมิ่อุาการ่ผู้ิด้ปีกติอุะไร่หร่่อุไมิ่?

มิ่หลังจากคลอุด้ เด้็กมิ่อุาการ่ผู้ิด้ปีกติอุะไร่หร่่อุไมิ่?

ความิเห็นขอุงแพที่ย ์ไมิ่มิ่

มิ่ไมิ่มิ่
ไมิ่ใชื่่

มิ่ไมิ่มิ่

เคยไมิ่เคย

เปี็ น

ไมิ่เปี็ นได้ ้ร่ ับไมิ่ได้ ้ร่ ับมิ่ไมิ่มิ่

อุนุ ญิาต

ไมิ่อุนุ ญิาตเคยไมิ่เคย

มิ่ไมิ่มิ่

��เด้็กเคยมิ่ผู้นหร่่
่�อุลมิพิษ (ผู้่นหร่่
อุผู้่นแด้ง)เพร่าะแพ้ยาหร่่อุอุาหาร่ หร่่อุปี่ วยหลังจากกินอุาหาร่บางอุย่าง หร่่อุได้ ้ร่ ับยาบางชื่นิ ด้หร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่

เด้็กมิ่สมิาชื่ิกในคร่อุบคร่ ัวหร่่อุญิาติที่มิ่่� โร่คภููมิคิ ุ ้มิกันบกพร่่อุงมิาแต่กาำ เนิ ด้หร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่

มิ่ไมิ่มิ่

) กร่ ัมิในวันน่ � เด้็กมิ่อุาการ่ปี่ วยหร่่อุไมิ่?
ถ ้ามิ่ โปีร่ด้อุธิิบายร่ายละเอุ่ยด้ขอุงอุาการ่ปี่ วยด้ ้วย ()ในเด้่อุนก่อุน เด้็กเคยปี่ วยหร่่อุไมิ่?
�ชื่่อุโร่ค
()

�สมิาชื่ิกคร่อุบคร่ ัว หร่่อุเพ่อุนฝูู
งคนใด้เปี็ นโร่คหัด้ โร่คหัด้เยอุร่มิัน โร่คอุ่สกุ อุ่ใส หร่่อุโร่คคางทีู่มิในเด้่อุนก่อุนหร่่อุไมิ่?
�ชื่่อุโร่ค
()เด้็กได้ ้ร่ ับวัคซี่นมิาในเด้่อุนก่อุนหร่่อุไมิ่?
� คซี่น (ชื่่อุวั

)เด้่อุน)ไมิ่เคย

ใชื่่

(

�
ได้ ้พบอุาการ่ผู้ิด้ปีกติเมิ่อุตร่วจร่่
างกายขอุงที่าร่กหร่่อุไมิ่?

ปี่� ที่่คุ� ณได้ ้ปีร่่กษา
เด้็กมิ่ความิผู้ิด้ปีกติมิาแต่กาำ เนิ ด้ มิ่โร่คหัวใจ โร่คไต โร่คตับ โร่คร่ะบบปีร่ะสาที่ส่วนกลาง โร่คภููมิคิ ุ ้มิกันบกพร่่อุง หร่่อุโร่คอุ่นๆ
แพที่ย ์หร่่อุไมิ่?
�ชื่่อุโร่ค()

� อุไมิ่?
หากมิ่ แพที่ย ์ผูู้ร่้ ักษาอุนุ ญิาตให ้ร่ ับวัคซี่นในวันน่ หร่่เด้็กเคยมิ่อุาการ่ชื่ ัก (กร่ะตุกหร่่อุเกร่็ง) มิาก่อุนหร่่อุไมิ่?
� อุอุายุ
�ถ ้ามิ่ เกิด้ข่นเมิ่
เที่่าไร่? ()ถ ้าคุณตอุบว่า "เคย" ในคำาถามิข ้อุก่อุน ในตอุนนั�น เด้็กมิ่ไข ้หร่่อุไมิ่?

เด้็กเคยมิ่อุาการ่แพ้อุย่างรุ่นแร่งต่อุวัคซี่นมิาแล ้วหร่่อุไมิ่?
� คซี่น (ชื่่อุวั

)สมิาชื่ิกในคร่อุบคร่ ัวหร่่อุญิาติขอุงเด้็กเคยมิ่อุาการ่แพ้อุย่างรุ่นแร่งต่อุวัคซี่นมิาแล ้วหร่่อุไมิ่?

มิ่ไมิ่มิ่� ยกว่า แกมิมิากลูโบลินมิาในร่ะยะ 6 เด้่อุนก่อุนหร่่อุไมิ่?
เด้็กเคยร่ ับการ่ถ่ายเล่อุด้หร่่อุผู้ลิตภูัณฑ์ ์จากเล่อุด้ หร่่อุได้ ้ร่ ับยาที่่เร่่

เคยไมิ่เคย� อุงกันการ่ติด้จากแมิ่สล
เด้็กได้ ้ฉี่ ด้วัคซี่นปี้ อุงกันโร่คตับอุักเสบชื่นิ ด้บ่หลังคลอุด้ เพ่อุปีู้่ กู หร่่อุไมิ่�?

มิ่ไมิ่มิ่

�� อุไมิ่?
คุณมิ่คาำ ถามิใด้ๆ เก่ยวกั
บการ่ให ้วัคซี่นในวันน่ หร่่มิ่ไมิ่มิ่

ชื่่อุงความิเห็นขอุงแพที่ย ์จากคำาตอุบและจากผู้ลขอุงการ่สัมิภูาษณ์ข ้างต ้น ข ้าพเจ ้าได้ ้ตัด้สินว่า เด้็ก (สามิาร่ถจะ / ไมิ่ควร่จะ) ได้ ้ร่ ับวัคซี่นในวันน่ ��ข ้าพเจ ้าได้ ้อุธิิบายพ่อุแมิ่/ผูู้ปี้ กคร่อุงขอุงเด้็กถ่งข ้อุมิูลเก่ยวกั
บปีร่ะโยชื่น์และอุาการ่ข ้างเค่ยงจากวัคซี่น และบร่ิการ่สนับสนุ นต่อุผูู้ที่้ เกิ่� ด้อุาการ่ข ้างเค่ยงเน่� อุงจากการ่ร่ ับวัคซี่น� บตร่าลายมิ่อุชื่่อุขอุงแพที่ย
�ลายมิ่อุชื่่อุ� หร่่อุชื่่อุกั
์:� ด้กร่อุงน่ เพ่� อุปีร่�� (ร่วมิที่ังอุาการ่ข
�ใชื่ ้แบบสอุบถามิเพ่อุคั
ับปีรุ่งความิปีลอุด้ภูัยจากวัคซี่น เด้็กได้ ้ร่ ับการ่สัมิภูาษณ์จากแพที่ย ์ และข ้าพเจ ้าได้ ้ร่ ับข ้อุมิูล ปีร่ะโยชื่น์ วัตถุปีร่ะสงค ์ และความิเส่ยง
้างเค่ยงที่่รุ่� นแร่ง)�� การ่ที่่จะได้
�� ด้อุาการ่ข ้างเค่ยงข่นมิา�� า ข ้าพเจ ้าเข ้าใจข ้อุมิูลเหล่าน่ �เก่ยวกั
บวัคซี่นจากแพที่ย ์แล ้ว ร่วมิที่ังบร่ิ้ร่ ับเมิ่อุเกิข ้าพเจ ้าเชื่่อุว่ข ้าพเจ ้า ( ยินยอุมิ/ ไมิ่ยนิ ยอุมิ ) ให ้เด้็กร่ ับวัคซี่น� ้อุความิใด้ข ้อุความิหน่� งในวงเล็บตามิที่่คุ� ณเล่อุก
* โปีร่ด้วงกลมิที่่ข

�� งสำานักงานเที่ศบาลข ้าพเจ ้าเข ้าใจเน่ อุหาข
้างต ้น และยินยอุมิให ้ส่งแบบสอุบถามิน่ ไปียั
�ลายมิ่อุชื่่อุขอุงพ่
อุแมิ่ / ผูู้ปี้ กคร่อุง:� คซี่น
ชื่่อุวั� คซี่น
ชื่่อุวั
หมิายเลขชืุ่ด้[ข ้อุควร่ร่ะวัง] ให ้ตร่วจดู้วา่ วัคซี่นยังไมิ่หมิด้อุายุ

48��� ้วัคซี่น
ชื่่อุสถานพยาบาล
/ ชื่่อุแพที่ย
์ / วันที่่ให

ปีร่ิมิาณให ้วัคซี่น
* (ฉี่ ด้เข ้าใต ้ผู้ิวหนัง)มิล.

สถานพยาบาล:�ชื่่อุแพที่ย
์:� ้วัคซี่น:วันที่่ให//� อุน/ปี่ )(วันที่่/เด้่อ้้ างอิิง 3 ใบซัักประวััติิก่่อนฉีี ดวััคタイ語版
ซีีนป้้องกััน
แบบฟอร ์มที่ 10้ใบซ ักประวัตกิ อ่ นฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคติดเชือไวร
ัสโรต้า่ นตัวหนา∗ผู ป้ กครองกรุณาใส่ขอ้ มู ลในกรอบทีเป็่ าร ับการฉี ดวัคซีน
วันเดือนปี ทีเข้

วันที่

เดือนปี เรวะ

อุณภู มริ า่ งกายก่อนตรวจ

่ ่
ทีอยู

°C

หมายเลขโทรศ ัพท ์่ เ้ ข้าร ับการฉี ดวัคซีน
ชือผู

ชาย

/

)

（

－

วันที่

หญิง

เดือน

ปี เรวะ

(เกิดได ้สัปดาห ์วัน)วันเดือนปี เกิด

่ ป
ชือผู
้ กครอง

「เกิดได้○สัปดาห ์●วัน」หมายถึง่ นั่ บจากวันถัดไปของ
การระบุวนั ทีที่ ดให้เป็ นวันที่ 1วันทีเกิ

ช่องสําหรับหน่ วยงานทางกา้ั เป็้ นครงที้ั ่ 1 ได ้ตรวจสอบแล ้วหรือยังว่า
หากครงนี้ เลย 14 สัปดาห ์ 6 วันหลังคลอด
วันนี ไม่หัวข้อคําถาม

รแพทย ์ใส่ข ้อมูล
()ช่องคําตอบ

ช่องแพทย ์ระบุ้ั เป็้ นครงที้ั เท่่ าไรการฉี ดวัคซีนในครงนี้ั ่ 1ครงที้ั ่ 2ครงที่ ้มีการฉี ดวัคซีนจนถึงปัจจุบน้ นการฉี ดหลังจากครงที
กรุณาระบุวนั เดือนปี ทีไดั (เฉพาะกรณี ทการฉี
ี่ดวัคซีนในครงนีั้ เป็ั้ ่ 2)้∗ตรวจสอบระยะห่างว่าเป็ น 27 วันขึนไปนั
บจากการฉี ดวัคซีนไวร ัสโรต ้าในครงก่
ั้ อน

ครงที
ั้ ่ 1วันที่

เดือน้ั ่ 3
ครงที
ปี

ครงที
ั้ ่ 2วันที่

เดือน

ปี

่
่
้ ทางเทศบาลท่่ได ้อ่านเอกสารอธิบายเกียวกั
บการฉี ดวัคซีนป้ องกันทีจะเข้าร ับในวันนี ที้องถินได
้แจกจ่ายให ้แล ้วหรือไม่

ใช่ไม่ใช่้ ้วหรือไม่ได ้ทําความเข ้าใจถึงประสิทธิภาพและปฏิกริ ยิ าข ้างเคียงจากการฉี ดวัคซีนในวันนี แลใช่ไม่ใช่

่ได ้รบั คําอธิบายเกียวกั
บภาวะลําไส ้กลืนกันและมีความเข ้าใจแล ้วหรือไม่

ใช่ไม่ใช่

มี

ไม่มี

่
สอบถามเกียวกั
บประวัตพิ ฒั นาการบุตรหลานของท่านนํ ้าหนักแรกคลอด

gมีความผิดปกติขณะคลอดหรือไม่
มีความผิดปกติหลังคลอดหรือไม่

มี

ไม่มี

ท่านเคยได ้รบั การบอกกล่าวถึงความผิดปกติของทารกจากการตรวจสุขภาพหรือไม่

เคยไม่เคย

ใช่ไม่ใช่

วันนี ้ สภาพร่างกายของเด็กมีสงใดผิ
ิ่ดปกติหรือไม่
กรุณาเขียนอาการให ้เป็ นรูปธรรม ()ภายใน 1 เดือนล่าสุด เด็กเคยเป็ นโรคใดๆ หรือไม่
่ชือโรค
()่ในช่วง 1 เดือน มีผูท้ เป็ี่ นโรค เช่น โรคหัด, หัดเยอรมัน, อีสกุ อีใส, คางทูม ฯลฯ ในครอบคร ัวหรือเป็ นเพือนเล่
นของเด็กหรือไม่
่ชือโรค()่ านมาหรือไม่
เคยได ้ร ับการฉี ดวัคซีนป้ องกันภายในช่วง 1 เดือนทีผ่่ ้าร ับการฉี ด () วันทีเขชนิ ดของวัคซีนป้ องกัน ()่ จจุบน่ งไม่ได ้ร ับการร ักษาหรือไม่
จนกระทังปัั เด็กเคยมีภาวะลําไส ้กลืนกันหรือไม่ หรือมีความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารทียั
∗ในกรณี นี ้ จะไม่สามารถฉี ดซีนไวรสั โรต ้าได ้่ จจุบน
้จนกระทังปัั เด็กเคยได ้รบั การวินิจฉัยว่าเป็ นโรคภูมคิ ุ ้มกันบกพร่อง หรือเคยติดเชือ้ เช่น ปอดบวมหรือหูชนกลางอั
ั้กเสบ ฯลฯ หรือท ้องเสียซําๆ
∗ในกรณี นี ้ จะไม่สามารถฉี ดซีนไวร ัสโรต ้าได ้่ นของนํ
้้าหนักตัวมีความผิดปกติหรือไม่
หรือการเพิมขึ่ จนกระทังปั่ จจุบน
อืนๆั เด็กเคยเป็ นโรคผิดปกติตงแต่ั้ กาํ เนิ ด, มีความผิดปกติในระบบทางเดินอาหาร, โรคหัวใจ, โรคไต, โรคตับ, โรคเลือด, ประสาทสมอง,่ หรือไม่ และได ้รบั การตรวจวินิจฉัยจากแพทย ์หรือไม่
อาการเจ็บป่ วยอืนๆ
่ชือโรค
(ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

)่้ อไม่
เด็กเคยได ้รบั การบอกกล่าวจากแพทย ์ทีไปตรวจร
ักษาอาการว่าควรจะเข ้าร ับการฉี ดวัคซีนป้ องกันในวันนี หรืเด็กเคยมีอาการชัก (กระตุก) หรือไม่

(ตอนประมาณ

เดือน)

ณ ขณะนั้นมีไข ้หรือไม่่ นหรื้ อเป็ นลมพิษบนผิวหนัง หรือรู ้สึกไม่สบายตัวจากยาหรืออาหารหรือไม่
เด็กเคยมีอาการผืนขึ
่ชือยา/อาหาร
()จนถึงปัจจุบนั สภาพร่างกายของเด็กเคยผิดปกติหลังจากได ้ร ับการฉี ดวัคซีนป้ องกันหรือไม่ชนิ ดของวัคซีนป้ องกัน ()้แม่เคยได ้รบั ยาดูแลภูมคิ ุ ้มกันระหว่างการตังครรภ
์หรือไม่
่
ชือยา
(

)

ใช่

ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่่ ้ร ับการวินิจฉัยว่าเป็ นโรคภูมค
มีญาติใกล ้ชิดกับเด็กทีไดิ ุ ้มกันบกพร่องแต่กาํ เนิ ดหรือไม่

ใช่ไม่ใช่

่มีญาติใกล ้ชิดกับเด็กทีเคยมี
สภาพร่างกายผิดปกติหลังเข ้ากร ับการฉี ดวัคซีนป้ องกันหรือไม่

ใช่ไม่ใช่

จนถึงปัจจุบนั เด็กเคยได ้รบั การถ่ายเลือดหรือฉี ดแกมม่าโกลบูลนิ หรือไม่

ใช่ไม่ใช่

ใช่ไม่ใช่

่้ อไม่
ท่านมีคาํ ถามเกียวกั
บการฉี ดวัคซีนป้ องกันในวันนี หรืช่องใส่ขอ้ มู ลของแพทย ์่ผลจากการซ ักประวัตแิ ละตรวจร่างกายข ้างต ้น พิจารณาได ้ว่า ( สามารถ / ควรเลือน
) การฉี ดวัคซีนป้ องกันในวันนี ้และได ้ทําการอธิบายประสิทธิภาพของการฉี ดวัคซีนป้ องกัน, ปฏิกริ ยิ าข ้างเคียง (โดยเฉพาะภาวะลําไส ้กลืนกัน) รวมถึงระบบบรรเทาความเสียหายต่อสุขภาพจากการวัคซีนป้ องกันให ้ผูป้ กครองได ้ร ับทราบแล ้ว่่ลายมือชือแพทย
์หรือตราประทับชือ
ช่องใส่ขอ้ มู ลของผู ป้ กครอง่ ้ทําความเข ้าใจเกียวกั
่ข ้าพเจ ้าได ้รบั การตรวจร่างกายและอธิบายจากแพทย ์แล ้ว หลังจากทีได
บประสิทธิภาพของการฉี ดวัคซีนป้ องกัน, ปฏิกริ ยิ าข ้างเคียง (โดยเฉพาะภาวะลําไส ้กลืนกัน)รวมถึงระบบบรรเทาความเสียหายต่อสุขภาพจากการวัคซีนป้ องกันแล ้ว จึงได ้ ( เห็นชอบ / ไม่เห็นชอบ ) กับการฉี ดวัคซีน ∗ กรุณาวงกลมข ้อใดข ้อหนึ่ งในวงเล็บ้ วต่ ้ทําความเข ้าใจแล ้ว ข ้าพเจ ้าจึงเห็นชอบทีจะนํ่ าส่งใบซ ักประวัตน้ ทางเทศบาลท ้องถิน
่ใบซกั ประวัตนิ ี มีั ถุประสงค ์ในการรกั ษาความปลอดภัยจากการฉี ดวัคซีนป้ องกัน หลังจากทีไดิ ี แก่
่ลายมือชือของผู
ป้ กครอง่ คซีนทีใช้่ชือวั่ าการฉี ดวัคซีน / ชือแพทย
่่ าการฉี ดสถานทีทํ
์ / วันเดือนปี ทีทํปริมาณของวัคซีน่ คซีน
ชือวัฉี ดวัคซีนแบบหยอดทางปาก่ าการฉี ดวัคซีน
สถานทีทํ

Lot No.

Rota Teq ®

Rotarix ®

่ชือแพทย
์

2mL

1.5mL

่ าการฉี ดวันเดือนปี ทีทํ(หมายเหตุ) จําเป็ นต ้องยืนยันว่ายังไม่หมดอายุ

วันที่

เดือนปี เรวะ

49

อ้้ างอิิง 4 ใบสำำ�รวจสภาพร่่างกายหลัังฉีี ดวััคซีีนป้้องกััน

ตารางนี้้� ได้้รวบรวมข้้อมููลความถี่่ข� องการเป็็ นไข้้ และการเกิิดปฏิิกิิริิยาข้้างเคีียงเฉพาะจุุด และสำำ�หรัับ BCG,ไข้้หวััดใหญ่่ตามฤดููกาล และโรคติิดเชื้้�อนิิวโมคอคคััสในผู้้�สููงอายุุจะเป็็ นตััวเลขของอาการหลัักที่่�พบได้้ง่า่ ย จากรายงานสรุุ ปข้อ้ มููลการสำำ�รวจสถานการณ์์สุุขภาพหลัังฉีีดวััคซีีนป้้องกัันปีี เรวะ 3 (2021) ของกระทรวงสาธารณสุุข
แรงงาน และสวััสดิิการ ซึ่่�งมีีทั้้�งกรณีีของการได้้รัับการฉีีดวััคซีีนเดีียวและกรณีีที่่�ได้้รัับการฉีีดวััคซีีนพร้้อมกััน แต่่เนื่่�องจากมีีวัคั ซีีนหลายชนิิดที่่�ฉีีดให้้กับั เด็็กที่่�มีอี ายุุระหว่่าง 0 - 1 ปีี จึึงมัักให้้ฉีีดพร้้อมกััน สภาวะสุุขภาพหลัังการ
ฉีีดวััคซีีนพร้้อมกัันโปรดดููจากรายงาน
การสำำ�รวจสถานการณ์์สุุขภาพหลัังฉีีดวััคซีีนป้้องกัันปีีเรวะ 3 (2021) (จำำ�นวนสำำ�รวจ)ประเภทวััคซีีนป้้องกััน*DPT-IPV รอบที่่� 1 ครั้้�งที่่� 1 (หลััก)DPT-IPV รอบที่่� 1 ครั้้�งที่่� 2 (หลััก)DPT-IPV รอบที่่� 1 ครั้้�งที่่� 3 (หลััก)DPT-IPV รอบที่่� 1 เพิ่่�มเติิม
DT รอบที่่� 2
MR รอบที่่� 1
MR รอบที่่� 2โรคไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� น รอบที่่� 1 ครั้้�งที่่� 1 (หลััก)โรคไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� น รอบที่่� 1 ครั้้�งที่่� 2 (หลััก)โรคไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� น รอบที่่� 1 เพิ่่�มเติิม
โรคไข้้สมองอัักเสบญี่่ปุ่่�� น รอบที่่� 2
โรค Hib ครั้้�งที่่� 1
โรค Hib ครั้้�งที่่� 2
โรค Hib ครั้้�งที่่� 3
โรค Hib เพิ่่�มเติิม
โรคติิดเชื้้�อนิิวโมคอคคััสในเด็็กเล็็ก ครั้้�งที่่� 1โรคติิดเชื้้�อนิิวโมคอคคััสในเด็็กเล็็ก ครั้้�งที่่� 2โรคติิดเชื้้�อนิิวโมคอคคััสในเด็็กเล็็ก ครั้้�งที่่� 3โรคติิดเชื้้�อนิิวโมคอคคััสในเด็็กเล็็ก เพิ่่�มเติิม
โรคอีีสุุกอีใี ส ครั้้�งที่่� 1โรคอีีสุุกอีใี ส ครั้้�งที่่� 2โรคไวรััสตับั อัักเสบ B ครั้้�งที่่� 1 (หลััก)โรคไวรััสตับั อัักเสบ B ครั้้�งที่่� 2 (หลััก)โรคไวรััสตับั อัักเสบ B ครั้้�งที่่� 3 (หลััก)ประเภทวััคซีีนป้้องกััน*โรต้้ารอบแรกครั้้�งที่่� 1โรต้้ารอบแรกครั้้�งที่่� 2โรต้้ารอบแรกครั้้�งที่่� 3จำำ�นวนคนที่่�
มีีไข้้ทั้้�งหมด (%)สำำ�รวจ (คน)
1,327
14.8
991
14.6
1,065
2.8
972
10.4
1,549
1.9
1,759
13.2
1,332
2.9
1,278
14.8
805
6.0
728
6.0
366
2.2
1,177
4.2
1,037
16.7
992
12.9
786
17.8
1,287
5.5
1,168
14.6
1,051
12.1
816
21.7
1,536
16.1
1,374
10.3
1,430
4.8
1,248
13.9
1,125
5.1

มีีไข้้ 37.5 - มีีไข้้ 38.5°C ขึ้้�น
38.4°C (%)ไป (%)
9.9
4.8
10.2
4.4
1.9
0.9
6.2
4.2
1.4
0.5
6.0
7.2
1.4
1.5
7.1
7.7
3.1
2.9
3.6
2.5
1.6
0.5
3.4
0.8
11.2
5.5
9.1
3.8
8.0
9.8
3.8
1.7
9.7
4.9
8.9
3.1
11.4
10.3
6.2
10.0
4.3
6.0
4.3
0.6
9.0
4.9
2.3
2.8

มีีปฏิิกิิริิยาข้้าง
เคีียงเฉพาะ
จุุด (%)
8.4
12.2
6.4
7.5
24.9
5.8
2.9
2.7
2.4
2.9
6.3
4.2
11.2
11.5
7.9
12.5
16.7
16.6
22.1
4.5
3.4
4.1
9.9
7.7

จำำ�นวนคนที่่�
มีีไข้้ทั้้�งหมด (%)สำำ�รวจ (คน)
1,721
4.9
1,324
12.8
267
15.4

มีีไข้้ 37.5 - มีีไข้้ 38.5°C ขึ้้�น
38.4°C (%)ไป (%)
3.7
1.3
8.2
4.7
12.0
3.4

ท้้องเสีีย (%)
2.7
3.0
3.0

* รวมอััตราการเกิิดทั้้�งหมดในช่่วงเวลาสำำ�รวจ (28 วััน)* เพิ่่�มวััคซีีนป้้องกัันไวรััสโรต้้าเป็็ นเป้้าหมายการสำำ�รวจตามการปรัับเป็็ นวััคซีีนตามระยะเวลาที่่�กำ�ำ หนดในเดืือนตุุลาคม ปีี เรวะ 2 (2020)สำำ�หรัับ BCG เป็็ นอััตราการเกิิดของ “ต่่อมน้ำำ��เหลืืองบวม” และ “เปีี ยกชื้้�นเฉพาะจุุด” ซึ่่�งเป็็ นอาการหลัักที่่�พบได้้ง่า่ ย และตััวเลขของ “รวมอาการทั้้�งหมด” ช่่วงเวลาสำำ�รวจเฉพาะ
ของ BCG เป็็ น 4 เดืือน

ประเภทวััคซีีนป้้องกััน
BCG

50จำำ�นวนคนที่่สำ� �ำ รวจ ต่่อมน้ำำ�เหลืืองบวม (%) เปีี ยกชื้้�นเฉพาะจุุด (%) รวมอาการทั้้�งหมด
�
(คน)
(%)
1,622
0.4
0.0
0.4

เอกสารดู (กรุ ณาดูได้จาก https://www.yoboseshu-rc.com/publics/index/7)
� “แนวทางการฉีดวัคซีนป้ องกัน”ฉบับแก้ไขเดือนมีนาคม ปี ���� (ขนาด A5)
เป็ นคู่มือข้อมูลทางการแพทย์และกฎระเบียบเกี�ยวกับ
การฉี ดวัคซีนสําหรับบุคลากรทางการแพทย์ ในการ
ปฏิบตั ิเพื�อดําเนินการฉี ดวัคซีนอย่างปลอดภัยและ
เหมาะสม

� “แนวทางการฉีดวัคซีนป้ องกัน (โรคไข้ หวัดใหญ่ ,โรคติดเชื�อแบคทีเรียปอดอักเสบชนิด B)”ฉบับปี ���� (ขนาด A5)
เป็ นเอกสารอธิบายเกี�ยวกับความรู ้ เช่น แพทย์ศาสตร์
รวมถึงกฎระเบียบทีเ� กี�ยวกับชนิดของวัคซีนทีต� อ้ งได้รบั
ตามระยะเวลาที�กาํ หนดของโรคไข้หวัดใหญ่และโรค
ติดเชื�อแบคทีเรี ยปอดอักเสบในผูส้ ู งอายุ

� “การฉีดวัคซีนป้ องกันและสุ ขภาพของเด็ก”ฉบับภาษาต่ างประเทศ

ฉบับแก้ไขเดือนมีนาคม ปี ����เป็ นการแปล “การฉี ดวัคซีนป้องกันและสุ ขภาพของเด็ก” รวมถึง
“ใบซักประวัติ” ที�เกี�ยวกับความรู ้ที�ถูกต้องในการฉี ดวัคซีนป้องกัน
สําหรับผูป้ กครอง
ไว้เป็ นภาษาที�ระบุไว้ดา้ นล่างนี� โดยได้เผยแพร่ เป็ นสาธารณะไว้ใน
โฮมเพจ สําหรับผูท้ ี�ตอ้ งการข้อมูลสามารถดาวน์โหลดได้จาก
https://www.yoboseshu-rc.com/publics/index/8/ภาษาที�แปลจากจุลสารทั�งเล่ม (�� ภาษา)ภาษาอังกฤษ, ภาษาจีน, ภาษาเกาหลี, ภาษาเวียดนาม, ภาษาสเปน, ภาษาโปรตุเกส, ภาษาไทย, ภาษาอินโดนีเซีย, ภาษาตากาล็อก, ภาษาเนปาล
ภาษาที�แปลเฉพาะใบซักประวัติ (� ภาษา)ภาษาอาหรับ, ภาษาอิตาลี, ภาษาเยอรมัน, ภาษาฝรั�งเศส, ภาษามองโกเลีย, ภาษารัสเซีย, ภาษายูเครน

� “คู่มือการฉีดวัคซีนป้ องกัน”ปี เรวะ � (����) (ขนาด A4)
เป็ นเอกสารเรี ยบเรี ยงข้อมูลเพื�อประโยชน์ในการ
ทํางานของแพทย์ที�ทาํ การฉี ดวัคซีนป้องกันและผูท้ ี�เกี�ยวข้องในการฉีดวัคซีนป้องกันของเทศบาลท้องถิ�น� เรียนรู้ เกีย� วกับการฉีดวัคซีนกับลูก ๆ ของคุณ

ฉบับเดือนสิ งหาคม ปี ���� (ขนาด A5)
เป็ นการ์ตูนที�มุ่งเป้าไปที�เด็ก ๆ และคําแนะนําสําหรับ
ผูใ้ หญ่ หนังสื อเล่มนี�จะช่วยให้คุณเข้าใจการฉี ดวัคซีน
ได้ดีข� ึนรายชื่่�อคณะกรรมการพิิจารณา เช่่น แนวทางการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน ฯลฯ○◎ชื่่�อ

สัังกััด / ชื่่�อตำำ�แหน่่ง

เท็็ตสึึ อิิโซเบะ
เคนจิิ โอคาดะ
โนบุุฮิิโกะ โอคาเบะ
ซาโตชิิ คามายาชิิ

ศาสตราจารย์์ โรงเรีี ยนกฎหมายมหาวิิทยาลััยเคโอ
ศาสตราจารย์์ วิิทยาลััยพยาบาลฟุุคุุโอกะ
ผู้้�อำำ�นวยการ สถาบัันสาธารณสุุ ขเมืืองคาวาซากิิ
สมาชิิกคณะกรรมการบริิ หารของสมาคมแพทย์์ญี่่�ปุ่่� นศาสตราจารย์์ภาควิิชาสาธารณสุุ ขและอาชีีวเวชศาสตร์์ บััณฑิิตวิทิ ยาลััยมหาวิิทยาลััยมิิเอะ /คณะแพทยศาสตร์์
ผู้้�อำำ�นวยการ สถาบัันสุุ ขภาพจัังหวััดคานากาวะ
รองผู้้�อำำ�นวยการ แผนกกุุมารเวชกรรม โรงพยาบาลมิินามิิเกีียวโต องค์์การโรงพยาบาลแห่่งชาติิ
ประธานและผู้้�อำำ�นวยการ มายแฟมิิลี่่�คลิินิิกกามาโกริิ นิิติิบุุคคลการแพทย์์เมฟาจิินไอไก
ศาสตราจารย์์ภาควิิชากุุมารเวชศาสตร์์ มหาวิิทยาลััยการแพทย์์ฟูคุู ุชิิม่่า
กรรมการผู้้�จััดการผู้้�รัับผิิดชอบงานสำำ�รวจและวิิจัยั หนัังสืื อพิิมพ์์โยมิิอูริู ิ ชิิมบุุน สำำ�นักั งานใหญ่่
โตเกีียว
ที่่�ปรึึกษาสมาคมแพทย์์โอดาวาระ
ผู้้�อำำ�นวยการคลิินิิกเด็็กโยโกตะ
ผู้้�อำำ�นวยการศููนย์์อนามััยผู้้�สููงอายุุ มหาวิิทยาลััยเทเกีียว

ฮาจิิเมะ คามิิยะ
เคโกะ ทายะโอซามุุ โทกููนากะ
คููนิิโกะ นากายามะ
มิิซึึอากิิ โฮโซยะ
มาซาโกะ มิินามิิ
ชุุนอิิชิิโร โยโคตะ
ฮิิโรชิิ วาตานาเบะ

เครื่่� องหมาย ◎ คืือ ประธานกรรมการ เครื่่� องหมาย

○ คืือรองประธานกรรมการ

(ตามลำำ�ดับั 50 อัันดัับเสีี ยงตารางแสดงพยางค์์/ละเว้้นนามแสดงศัักดิ์์�)ข้้อมููล ณ มีีนาคม 2024ศููนย์์วิิจััยการฉีีดวััคซีีนป้้องกััน (มููลนิิธิิเพื่่�อสาธารณะประโยชน์์)14-1 ตำำ�บลนิิฮอนบาชิิโอเดนมะ เขตชููโอ กรุุ งโตเกีียว 〒103-0011
โทร (03) 6206-2113 FAX (03) 5643-8300
https://www.yoboseshu-rc.com/(กัันยายน ปีี 1994 ออกฉบัับที่่� 1)(ปีี 1995 พิิมพ์์ครั้้�งที่่� 1 ฉบัับแก้้ไขครั้้�งที่่� 1)(ปีี 1998 พิิมพ์์ครั้้�งที่่� 4 ฉบัับแก้้ไขครั้้�งที่่� 1)(ปีี 2002 พิิมพ์์ครั้้�งที่่� 5 ฉบัับแก้้ไขครั้้�งที่่� 1)(พฤศจิิกายน ปีี 2003 ฉบัับแก้้ไข)(ปีี 2005 เรีี ยบเรีี ยงใหม่่)(มีีนาคม ปีี 2006 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2007 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2008 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2009 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2010 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2011 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2012 ฉบัับแก้้ไข)(เมษายน ปีี 2013 ฉบัับแก้้ไข)(เมษายน ปีี 2014 ฉบัับแก้้ไข)(เมษายน ปีี 2015 ฉบัับแก้้ไข)(เมษายน ปีี 2016 ฉบัับแก้้ไข)(เมษายน ปีี 2017 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2018 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2019 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2020 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2021 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2022 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2023 ฉบัับแก้้ไข)(มีีนาคม ปีี 2024 ฉบัับแก้้ไข)การทำำ�ซ้ำำ��, พิิมพ์์ซ้ำำ��โดยไม่่ได้้รัับอนุุญาต เป็็นสิ่่�งต้้องห้้ามตามกฎหมาย