MOLDOVA RESPUBLİKASININ
ÜÜRETMÄK BAKANNII

Gagauz dili hem gagauz
literaturası
Kurikulum
V -IX klaslarına deyniKişinău, 2010
1

Aprobat:-- la şedinţa Consiliului Naţional pentru Curriculum, proces verbal nr.10 din
21 aprilie 2010;-- prin ordinul Ministrului Educaţiei nr. 245 din 27 aprilie 2010

Avtorlar:Stoletneaia Anna, koordinator, Gagauz dili hem literaturasında baş uzmanı,
Moldova Respublikasının Üüretmäk Bakannıı;
Mavrodi Mariya, Gagauz dili hem literaturasında üüsek didaktika uurundabaş üüredicisi, Komrat Devlet Universiteti;
Uzun Oksana, Bilim aaraştırıcısı, Filologiya Bilimnerindä magistru, Pedagogika Bilim İnstitutu;
Pavlioglu Liliya, Lektor Rumun dili hem alolingva kafedrası filologiya fakulteti, Devlet Pedagogika Universiteti;
Kılçik Ekaterina, Gagauz dili hem literaturasında birinci didaktika uurundaüüredicisi, Komrat D.Kara Çobanın adına kasaba liţeyi;Sirkeli Galina, Gagauz dili hem literaturasında birinci didaktika uurunda üüredicisi, Komrat pedagogika koleci.
Öncä avtorlar:
Stoletneaia Anna, koordinator, Gagauz dili hem literaturasında baş uzmanı,
Moldova Respublikasının Üüretmäk Bakannıı;
Bankova İvanna, Filologiya Bilgilerindä Doktor, Komrat Devlet Universiteti;
Baboglu İgnat, Pedagogika Bilgilerindä Doktor, Üüsek Bilim işçisi.

Tipar efectuat la “Tipografia Centrală”

2ÖnsözBüük terbietmäk perspektivasındayız, gagauz dilinin hem literaturasının kurikulumunun okullarda girdirilmesi. Gagauz dilinin hem literaturasının kurikulumunun baş neeti, ki ana dilindä aaraştırılmış informaţiya dooru verilsin. Nicä dä başka
predmetlerin kurikulumnarı, gagauz dilinin hem literaturasının kurikulumu da izleer, ki ana dilindä bilgilär üürenicyä temellensinnär, üürenici üüretmäk/üürenmäkproţesindä subyekt olsun, hepsi neetlär ana dilindä konkret olsunnar, becermeklär
kazanılsınnar, üüretim fikirlemä, interaktiv metodların yardımınnan geçirilsin.
Gagauz dilinin hem literaturasının kurikulumunun baş funkţiyaları: okul kiyatlarının kurulmasını izlemäk, metodologiya gidı, didaktika proyektinin kurulmasını
bakmak, ki üüretim proţesi efektiv olsun, didaktika proţesini ilerletmäk, ana dilindä
bilgilerin sonuçlarını kantarlamak hem en önemli gagauz dilinin funkţiyası, ki gagauz dili hem literatura üüredicilerinä deyni teoriya hem sistema temelini kursun.
Şkolaların V –IX-ncu klaslarında gagauz dili üüreniler nicä ayırı bir obiyekt.
Üüretmäk planına göra onun üürenilmesinä 3-är saat aftada veriler. Soţial durumu
isteer, ki gagauzlar kendi adetlerini, kendi dilini, kendi kulturasını unutmasınnar.
Şindiki yaşamayı annamaa hem taa ii yapmaa deyni, lääzım öla üüretmeyi, terbietmeyi tamannamaa, ki üürenicılär yaratıcı kişi olsunnar. Bu soţial sımarlamaklarını, bu eni istediklerini tamannamaa deyni, şkolacılar lääzım ana dilini derindänüürensinnär hem bilsinnär, neçinki onunnan var nicä sevda duygularını dilimizä hem
Vatanımıza terbietmää, var nicä uşakların bilgilerini dünnä hem yaşamak için genişletmää hem derinnetmää.
Onun için gagauz dilinin hem literaturasının kurikulumun içindekiliinä görä ana
dilindä üüretmäk proţesindä var bu neetlär: temel hem aradakı, angılarını tamannadıynan, şkolacılara veriler derin bilgi hem lääzımnı becermeklär dil hem söz teoriyaları için. Bu bilgilär temel olêrlar onnarın orfografiya, punktuaţiya sınışlarına hem
baalantılı sözünä.

3

Gagauz dili hem literaturası

Predmetin
statusu

Programaya
görä mutlaküürenilän
Programaya
görä mutlaküürenilän
Programaya
görä mutlaküürenilän
Programaya
görä mutlaküürenilän
Programaya
görä mutlaküürenilän

içindekilik birciklerinin sayısı aftada
klaslara görä

Saatların
sayısı bütün yılda

Kurikulumnarın
angı bölümünä
girer

klas

Dil hemsözleşmäk

V

2

1

66

343

Dil hemsözleşmäk

VI

2

1

66

33

Dil hemsözleşmäk

VII

2

1

66

33

Dil hemsözleşmäk

VIIІ

2

1

66

33

Dil hemsözleşmäk

ІХ

2

1

66

33

Gagauzdili

GagauzGagaliteraturası uz dili

Gagauzliteraturası

I. Gagauz dili hem literatura disţiplinasının didaktika konţepţiyası
Gumanitar disţiplinaların arasında gagauz dili önemli eri kaplêêr, çünkü uşaan
büütmäk, terbietmäk, üüretmäk hem becermeklerini kurmak proţesindä ana dilindänpaalı yoktur. Ana dili üüreniciyi bilgi-terbietmäk tarafından ilerleder, hazırlêêr onu
insan arasında yaşamaa, biri-birinnän annaşmaa.
Sözleşmektä dil bilmesi - en paalı, en lääzımnı. Uşak büüyärkän, ana dili ona
yardımnêêr annamaa, -kimdir o, tanımaa kendi erini bu dünnedä, kendi kişiliini. Ana
dilinin kolayınnan şkolacı üürener kullanmaa dedelerimizin yaşamak sıralarını,
adetlerini. Ana dili yardımnêêr taa derindän annamaa, beenmää hem sevmää kendi
duuma tarafını, ananı-bobanı, senselerini. Dil açêr adama öla yaşamak, dünnä gözelliklerini, paalılıklarını, angılarını o dilsiz, sözleşmeksiz, aaraştırmaksız hiç birkerä
bilä annayamayaceydı.
Kurikulum üüretmesindä ilk erä disţiplinanın neetlerini koyêr, diil disţiplinanıniçindeiini.
Gagauz dilinin hem literaturasının üüretmäk/üürenmäk proţesinin baş neeti, kietişmää Moldovadakı hem Evropadakı üürenmäk uurlarına, tamannamaa gagauz dilinin standartlarını. Bu disţiplinanın konţepţiyasında isteniler, ki ana dili üürenilsin
4diil sade orfografiya kurallarını bilmäk için, ama taa çok sözleşmäk için, taa çoksözü kullanmak için. Gagauz dili lääzım üürenilsin ölä, ki olsun nicä kullanmaa onu
praktika işlerindä, yaşamanın herbir situaţiyasında.
Gagauz dilinin hem literaturasının disţiplinasını üürenärkän yıl-yıldan şkolacıların sözlerini lääzım ilerletsinnär, taa dolu, taa zengin onnarın lafetmesini leksika
tarafından yapsınnar, ki şkolacılar bilsinnär ana dilini kullanmaa diil sade derstä,şkolada, ama sokakta da, evdä dä, herbir iştä dä, topluşlarda da, takrir hem yaratma
yazmaklarında da.
Üürenicilär ana dilini dooru becersinnär kullanmaa, ana dilindä kendi fikirlerini
becersinnär açıklamaa, ana dilindä kendi üüsek duygularını ürek dalgalanmasını,
can sıkılıını söleyläbilsinnär, herbir adamın sözünä söz bulsunnar – budur ana dilinin, gagauz dilinin, en önemli üüretmäk/üürenmäk prinţipi. Bundan başka gagauz
dilinin hem literaturasının üüretmäk/üürenmäk proţesindä başka da prinţiplär gerçekleneer:• Semantika prinţipi. Bu prinţipin tamannaması götürer ona, ki üürenicilerin
sözü zenginnensin, dil birciklerinin maanaları annaşılı olsun diil sade konteksttä, ama konteksttän ayırı da.
• Janra hem stilistika prinţipi izleer, ki üürenicilerin aazdan hem yazılı sözleşmesi ilerlensin hem düzgün olsun.
• Sözleşmäk prinţipi. Kullanmaa dili nicä bir sözleşmäk kolaylıını.
• Aktiv aaraştırmak prinţipi. Aaraştırarkan eni informaţiayı, üürenicilär kendi bilgilerini, becermeklerini gagauz dilindä hem literaturasında üüsek uurakaldıraceklar.
• Autoterbietmäk prinţipi temelleneer ona, ki kabuledilmiş bilgileri üürenicilär
kendi-kendilerinin terbietmesini, kendi-kendilerinin ruh, annamak, seslemäk
becermeklerini zenginnetsinnär.
Gagauz dilinin üüretmesindä, nicä dä başka disţiplinaların üüretmesindä, mutlak
lääzım olsun terbietmäk proţesi, angısında esaba alınacek bu neetlär: ana dilinä, ana
tarafına, halkımıza, Vatammıza sevda duygularını uyandırmaa, oluşturmaa; terbietmää çalışkannık, mukayetlik, işi, üürenmeyi sevmäk, terbietmää moral zenginniini:şkolacılar olsunnar namuzlu; cana yakın, yalpak, analarına-bobalarına hatır gütsünnär, sevsinnär kafadarlarını, dostluu; ana dilinin hem literaturasının yardımınnan
üüretmää şkolacıları sevsinnär halkların etika hem estetika paalılıklarını, tanısınnar
dünnänın gözelliklerini, dayanmasınnar acı, fena lafa; terbietmää sevda sport iilenmesinä, şkolacılar bilsinnär, nica saalını korum­aa.
Gagauz dilinin üürenilmesindä üç aspekt aynalanêr: sözleşmäk (çünkü okulun enönemli neeti, ki üürenicileri üüretmää sözleşmää), dilin materialı hem dilin sisteması(çünkü bu iki aspekt sözleşmenin temelini kurêrlar). Serbest sözleşmektä gagauz dilindä üürenicilerin yaratıcılıı hem nicä açıklanmış informaţiayı annadılar belliolêr.
Gagauz dilinin hem literaturasının üürenilmesi gimnaziya basamaanda izleer, ki
lingvistika bilimnerinä temellenip, üürenicilerin fikirlii, aazdan hem yazılı sözleşmesi ilerlensin hem üürenicilär dooru gramatika hem literatura tarafından fikirlerini
açıklasınnar, kendi hem başka insannarın sözünä kritika yapsınnar.
5II. Gagauz dili hem literatura disţiplinasının üürenilmesindä öz ilişkilik
kompetenţiyalarÜürenilän okullarda gagauz dili hem literatura nicä ayırı bir disţiplina böläfunkţiyaları tamannêêr, ki açıklamaa gagauz üürenicilerinä ana dilinin rolünü uşakların terbietmesindä hem kendiliini kurmak için.
Gagauz dilinin üüretim proţesi başarılı olsun deyni öz kompetenţiyaların sisteması mutlak lääzım kurulsun. Bu sistemayı var nasıl bölelim üç paya:-- öz kompetenţiyalar, angıları bütün üüretim sistemasına baalı;-- disţiplinalararası kompetenţiyalar;-- temel, konkret gagauz dili hem literatura disţiplinasına deyni kompetenţiyalar.
Bu kompetenţiyalar cuvaplıdır, ki üüretim olayları geçirilsin didaktika
situaţiyalarına görä, bir konkret temaya görä. Bu tip kompetenţiyalar izleerlär, ki
temel öz kompetenţiyalar gagauz dilinin hem literaturasının üüretmäk/üürenmäkproţesindä tamannansın hep bu kompetenţiyalar üürenicilerin üüretim rezultatınısözleşmenin herbir tipinä görä (seslemäk, lafetmäk, okumak hem yazmak) bellieder.
Temel, öz kompetenţiyaların kurulmasında esaba taa alınêr bilgilär gagauz dili
hem literatura disţiplinası için (dilin hem sözleşmenin teoriyası), angılarını üürenicilär praktikada kullanaceklar.
III. Üüretmäk proţesinin basamaklarına görä predmetlärarası öz 		kompetenţiyalar
Gagauz dili şkolaların gimnaziya basamaanda en önemli disţiplinaların sırasındadurêr. Biliner, ki ana dili herkerä verer temel bilgilär okulun öbür disţiplinalarınıüürenmäk için deyecez, kendi ana dilini bilmediynän, kendi halkının adetlerini, istoriyasını, özelliklerini annamadıynan, başka disţiplinaları (istoriya, modern dillär,
romun dili, rus dili) okulcular üürenämeyeceklär.
Onun için dä ana dilinin üürenilmesindä te bu kompetenţiyaları kurmalıyız,nicä: serbest hem kolay sözleşmäk, annamak, becermäk kullanmaa, lingvistika kompetenţiyaları, kultura hem etiket kompetenţiyaları. Bu kompetenţiyalar
hepsi tamannanar sa, ozaman üürenicilär kolay bileceklär hem annayaceklar başka
halkların da istoriyasını, onnarın çekilmesini, gelmesini, yaraştıraceklar Moldovada
yaşayan halkların dilini, özelliklerini, adetlerini, etiket normalarını, yaraştıraceklar
onnarın giimnerini, folklorunu, literatura yaratmalarını kendi halk giimnerinnän, ana
dilinin folklorunnan hem literatura yaratmalarınnan.
Disţiplinalararası kompetenţiyalar izleerlär, ki urgulamaa okul disţiplinalarınaralarında baalantıları. Gagauz dilinin hem literaturasının da üürenilmesindädisţiplinalararası ilişkilär lääzım urgulansın.
6Diaţiplinalararası kompetenţiyaların didaktika neetlerinä görä esaba alınêr: metodların hem tehnologiyaların seçilmesi, üüretim proţesinin formaları, bilgilerin hem
becermeklerin kurulması, disţiplinalar, ki üürenicilerin intelektual becermekleri ilerlensin, üürenicilerin yaratıcılıı hem kendibaşına üürenmesi kurulsun.
Disţiplinalar arası ilişkilär (baalantılar) gagauz dili hem literatura derslerindä
bir sistema gibi lääzım geçirilsin. Burada üüredicinin rolü büüktür. Üüreidci lääzım
açıklasın gagauz dilinin hem literaturasının ilişkilerini başka okul disţiplinalarınnan
ölä, ani inandırsın, ki ana dilini ii bilärkän, sözleşmektä serbest hem dooru kullanarkan, onun kulturasını, adetlerini hem özelliklerini annarkan, öbür disţiplinaları kolay
olur annamaa, üürenmää.
Konkret burada var nasıl kullanmaa:-- informaţiyayı dil bilimnerinin istoriyasından (lingvistika terminnerinin açıklanması, bilgiç adamnarın yaşamaklarından olaylar);-- istoriya hem lingvistika kompetenţiyaları dilin sisteması için;-- etimologiya kaynakları kimi lafların açıklanması için (frazeologizmalar, arhaizmalar h.b.);-- yaraştırmaklar: gagauz dili yabancı dillärlän, gagauz dili hem romun dili, rus dili.
IV. Gagauz dili hem literatura disţiplinasının temel kompetenţiyaları
Terbietmäk kompetenţiyası.Gagauz dilinin üüretmäk/üürenmäk proţesi okullarda doorudêr, ki üürenicilär lääzım gagauz dilindä serbest, uygun sözleşsinnär, ki
onnar gagauz halkının kultura, istoriya özelliklerini annasınnar.
Annamak kompetenţiyası. Annamaa gagauz dilinin özelliklerini, onun terbietmäk funkţiyalarını, stilistika kolaylıklarını, dilin temel normalarını, dooru serbest
lafetmää deyni.
Sözleşmäk kompetenţiyası. Üürenici kullanabilir dilin temel kultura normalarını hem sözleşmektä, hem yazıda, türlü önemli yaşamak situaţiyalarında hem
lafetmäk proţesindä.
Becermeklerin kurulmak kompetenţiyası. Becermäk kendi sözünü zenginnetmää, gramatika hem literatura normalarını kullanmaa. Becermäk sözleşmäk
proţesindä biri-birilerini seslemää hem annamaa.
Lingvistika (dil aaraştıran) kompetenţiyası. Aaraştırmaa dilin öz elementlerini,çünkü bu öz elementlär dilin bütün sistemasını kurêrlar. Bilmää hem annamaa dilinkurulmasını, ilerlemesini hem tamannayan funkţiyalarını. Dili aaraştırarkan, zenginnetmää sözlüklerini türlü arhaizmalarlan, neologizmalarlan hem başka. Kurmaa üürenicilerdä becermäk gagauz dilinin özelliklerinä analiz yapmaa. Bilmää geneldän,
ne o lingvistika, ne aaraştırêr bu bilim.
Gagauz dilinin hem literaturasının, gagauz halkının kultura kompetenţiyası.
Bu kompetenţiya kaplêêr dilin annamasını, nicä gagauz halkının demekliini, kulturasını, dilin baalantılarını halkın istoriyasına, gagauz dilinin speţifikasına, dilin etiket normalarına.
7

V. Gagauz dili hem literatura disţiplinalarında klaslara görä
temalar hem saatlar
Klas

Temalar hem yaratmalar
I. Söz tematikasıV

Dil hem söz teoriyası

1. 1. Folklor yaratmaları, yazılı yaratmalar, moldovannarın hem
Bucakta yaşayannarın kulturası hem yaşaması için;
1.2. Kişilik
-- Nicä yaşamaa, kendini kullanmaa da insan olmaa?
1.3. Şkola hem adam-- Neçin insana bilgi lääzım?
-- Ne lääzım yapmaa, ki çok bilmää?
-- Bilgisiz yaşayabiliriz mi?
1.4. Söz etikası, kulturası-- Büülü laflar nedir?
-- Nicä dooru lafetmää?
-- Ne o söz kulturası?
1.5. Kiyat hem bilgi-- Dünäyi güneş aydınnadêr, insanı - bilgi.
-- Bilgidän zarar hiç yok, ama faydası pek çok.
1.6. Aylä-- Gagauz tradiţional imekleri. Başka halk imeklerindänbaşkalanması.
-- Gagauz giimneri. Başka halkların giimnerinnän yaraştırmak.
-- Aylä kişilerin aralarında ilişkilär.
1.7. Zaamet-- Zaametlän kısmet kol-kola gezerlär.
-- İnsanın yaşamakta eri, paası işinä görä.
1.8. Zanaat-- Edinecän zanaat, olacan kanaat.
-- Zanaatsız adam sakat.
1.9. Küü-- Neçin biz küüyü severiz?
-- Küü, tabiatın zenginnii.
1.10 Kasaba-- Moldovanın hem Gagauziyanın baş kasabaları. Kasabaların gösterilecek erleri. Kasaba hem küü neylän farklanêrlar.

8

Verilän
saat

2
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2

1.11. Tabiat (natura)-- Kurt-kuşlar, bizim dostlar, çok fayda yapêr onnar.
-- Tabiatı nasıl koruyalım?
1.12. Vatan-- Bizim Vatanımız, Moldova. Ana tarafımız, Bucak.
-- Gagauziyanın bayraa, gerbi hem milli marşı.
1.13. Saalık hem sport-- Sportlan sän zanaatlaşacan, çok yıllar yaşayacan.
-- Sport – kuvet, saalık, varlık.
1.14. Dost hem dostluk-- Eski dost, nicä kardaş.
-- Adam dostsuz, nicä ev kapusuz.
1.15. İncäzanaatlık-- Gözellik dünäyi kurtarar.
-- İncäzanaatlık klasta, şkolanın sţenasında çekeder.

1
1
1
1
1
1
1
1
1
1

II. Söz teoriyası

V

2.1. Dialog hem monolog sözü.
2.2. Gagauz dilinin fonetikası hem grafikası.
2.3. Dil hem söz. Dilin sisteması, rolü. Sözün dört temel funkţiyası:
seslemäk, lafetmäk, okumak, yazmak.
2.4. Baalantılı söz hem onun uurları: dooruluk hem demeklik. Tekst
baalantılı sözün bir payı.
2.5. Tekstin düzülmesi, payları. Tekstin paylarında leksika hem
gramatika baalantıları.
2.6. Tekstin temaları, öz fikiri. Tekstin planı.
2.7. Tekst tipleri: annatma, yazdırma, fikirlemä. Annatma tekstlerin
struktura elementleri. Annatma tekstlerdä yazdırma elementleri.
Tekrarlamak:
Aazdan hem yazılı tekst. Sözün uygun lafları (sinonimnär, antonimnär; epitetlär, metaforalar, tekrarlamak h.b.). Dialog hem monolog. Lafetmektä söz kulturası. Takrir, yaratma, diktant yazmak
becermeklerini kazanmak.
III. Dil teoriyası
Tekrarlamak:
Sadä hem katlı cümlä. Annatma, soruş, izin cümlelär. Cümlenin baş
payları. Cümlenin ikincili payları.
3.1. Fonetika-- Seslär. Vokal hem konson sesleri.
-- Vokal dönmeleri. Gagauz dilinin alfabeti.
-- Gagauz dilinin vokal garmoniyası. A hem E vokalların dönmesi Y
konsonundan sora.

9

1
1
1
1

2
1
1

2

1

V

-- Konsonnar. İkili konsonnar. V konsonun dooru yazılması .
-- H konsonun dooruyazılması. Y konsonun dooruyazılması.
-- Konson garmoniyası.
-- Kısım. Urgu. Lafların sıradan sıraya geçirilmesi.
-- Fonetika analizi.
3.2. Leksika-- Gagauz dilinin leksikası. Dialekt laflar.
-- Lafların maanaları. Birmaanalı, çokmaanalı laflar.
-- Kısım urgusu hem logika urgusu.
-- Profesional lafların hem terminnerin kullanılması.
-- Frazeologizmalar.
-- Sinonimnär. Omonimnär. Antonimnär.
3.4. Laf kuruluşu
-- Lafların morfemaları: kök, temel, afiks.
-- Laf kuran hem laf diiştirän afikslär.
-- Laf kuruluşu analizi.
-- Afikslerin dooruyazılması.
-- Sesli hem sessiz konsonnarlan başlanan afikslerin
dooruyazılması.
-- Afikslerdä konson dönmesi .
-- Yabancı laflarda afikslär.
-- Sadä hem katlı laflar .
4.4. Morfologiya-- Söz payları.
-- Adlık.Kendili hem adetçä adlıklar. Cannı hem cansız adlıklar.
-- Adlıkların kurulması.
-- Adlıkların hallanması.
-- Adlıkların saabilik forması.
-- Yabancı adlıkların hallanması.
-- Adlıkların çokluk sayısında hallanması.
-- Adlıkların morfologiya analizi.
-- Adlıkların dooruyazılması.
-- Nışannık. Nışannıın yarastırmak uurları.
-- Nışannıkların kurulması, dooruyazılması.

1

1

1

2

1

1
1

6
1

Literatura
I. Gagauz halk yaratmaları (folklor)

1

1.1. Masallar: “Cücä Todur*”, “Kardaşlar”, Dädunun hem babunun evi”

2

1.2. Miflär: Nedän Ayın üstündä lekä varmış? Dan yıldızı için.
Neçin gün kauşarkan kızararmış.
1.3. Halk türküleri: Adet hem şaka türkülerı. Bitki zamandakı
halk türküleri . Maanilär. Söleyişlär hem bilmeycelär.
1.4 Avtorlu masal: Padişaa hem çiftçi.

10

1
1

II. Yazılı literaturaV1

2.1. N.Tanasoglu.
Annatma: “Bucak, Bucak”
2.2. D .Tanasoglu.
Şiirlär: „Analar“, „İklyazım geldi“
2.3. D.Kara Çoban.
Annatmalar: “Otuz ley”, “Nışannar”
Şiirlär: „Panayırdan“
2.4. N .Baboglu
Annatmalar: „Vani Çilingir“, „Çiçeklik başçası“,Şiirlär: „Ana dilimiz“, „Anam“, „Lunga-Lunga derecik“,“Çiidemnär“ *2.5. Gavril Gaydarcı
Annatma: „İki ool“Şiir: „Ana tarafım“
2.6. S. Kuroglu
Annatma: ”Kemençeci”
2.7. K.Vasilioglu
Annatmalar: „Goguşun duuma günü“, „Karaca“Şiirlär: Tema: Ana toprak, Gagauz halkı: „Şannı ol sän, halkım“,„Bucak“; - „Brak gitsin“*, „Paskellä“*
2.8. M.Kösä
Annatma: „Dünnenin temeli“Şiirlär: „Ana toprak“, „Benim tarafım“, „Kimä ana biz deeriz“,
2.9. S.Bulgar
Annatma: „Karpuz“, „Çoban yıldızı“
2.10. P.Çebotar
Annatmalar: „Yıldız şafkı“, „Fenalık“Şiirlär: „Kasaba“, „Nastradinin türküsü“
2.11. M.Kuyumcu
Annatmalar: „Yardımcı“, „Kendi ekmäännän“
2.12. T.Zanet
Şiirlär: Tema: Ana toprak, Duuma erlär „Atılma
dilindän,halkım!“ „Zamannayêrsın, evim!“, „Evlär“;Tema: Gagauz halkı. „Şen oynêêr gaguzlar“;Tema: Natura. „Hafta günneri“, „İlkyaz“
2.13. T .Marinoglu
Annatama: „Dostluk“Şiirlär: Tema: Natura. „Biyaz fistan giimiş aaçlar“, „Lüzgär
oynêêr“, „Gül-çiçek dolaylar“;
2.14. V .Filioglu
Şiirlär: Tema: Ana toprak, Duuma erlär. „Bucak“, „Benim Beşalmam“, „Benim anam…“;Tema: Natura. „ İlkyaz sesi“, *„Güneş“;„ Ekmek için söz“11III. Çevirili literaturaV

3.1. Spiridon Vangeli
Annatma: „Yaamur“
3.2. Konstantin Dragomir„Büük dostlar“
3.4. George Georgiu„Kış nasıl olacek…“
3.5. Yahya Akengin„Oguz dede“ annatmasından bir fragment „Dört kafadar“
Dil hem söz teoriyası
I. Ana tarafımÜürenilmişin tekrarlanması
1.1. Söz çeşitleri
1.2. Monolog hem dialog sözü
1.3. Baalantılı söz (lafetmäk hem seslemäk, yazmak hem okumak)
1.4. Dil teoriyasının tekrarlanması
1.5. Sadä cümlelär
1.6. Danışmak
1.7. Sadä cümlelerin analizi
1.8. Sadä hem katlı cümlelär
1.9. Morfologiya. Adlıklar. Nışannıklar

VI

Eni temanın üürenilmesi
II. Musaafirlik
2.1. Sayılıklar nicä söz payı
2.2. Sayılıkların kuruluşça bölünmesi
2.3. Tekstin planı
2.4. Yazdırmalı tekstlerin kullanılması
III. Bilgi - şafktır insana
3.1. Aderlik
3.2. Üz aderlikleri
3.4. Üz aderliklerinin hallanması
3.5. Hatırlık aderlikleri hem onnarın hallanması
3.6. Gosterici aderliklär
3.7. Soruş hem ilişkilik aderlikleri
3.8. Soruş hem ilişiklik aderliklerinin hallanması
3.9. Bellisiz, inkär hem saabilik aderlikleri
3.10. Aderliklerin morfologiya analizi
3.11. Aderliklerin dooruyazılması

12

IV. Dostluk
4.1. İşhallıkların düzülmesi
4.2. İşhallıkların gramatika formaları
4.3. İşhallıkların bölümneri
4.4. İşhallıkların özellikleri
4.5. İşhallıkların dooruyazılması
4.6. İşhallıkların morfologiya analizi
V. Saalık hem sport
5.1. Baalantılı sözünün ilerlemesi
5.2. Yardımcı söz payları. Ardlaflar
5.3. Ardlafların özellikleri
5.4. Ardlafların dooruyazılması
VI. Ariflik sızıntısı
6.1. Baalayıcılar
6.2. Baalayıcıların klasifikaţiyası hem dooruyazılması
6.3. Laflar var , yok
Literatura
I. Gagauz halk yaratmaları (folklor)VI

1.1. Masallar için informaţiya
1.2. Masallar: „Delicä“, „Garga“
1.3. Gagauz dastannarından: „Köroglu“, Köroglu dastanı için (fragmentlär: Köroglunun duuması, Köroglu evlener), „Dengiboz“
II. Yazılı lıteratura
2.1 .Nikolay Tanasoglu
Yaratmalar: „Kuşlar bey seçerlär“ (Masal), „Bucak kırları“,„Bostanda“, „Güzün“Şiir: „Paalı Çadırım“
2.2. Dionis Tanasoglu
Annatma: „Bozka“Şiirlär: „Anam“, „Ko adama“
2.3. Dimitri Kara Çoban
Annatmalar: „Dua“, „Okolcu“, „Suratsız“, „Fanatik“Şiirlär: „Eni yıla karşı“, „Evelki adet“
2.4. Nikolay Baboglu
Annatmalar: „Dädum“, „Sıırcık“, „Vani“, „Karımcalık“, „Dut
imektä“Şiirlär: Tema: Ana toprak, Duuma erlär „Altıncık Bucak“,„Toprak“, „Sallangaç“, „Hay Moldova, Vatanım!“- „Gözäl gül sana!“
2.5. Gavril Gaydarcı
Şiirlär: „Ana dilimä“, „Ay, Bucaam, Bucaam!“

13

VI

2.6. Stepan KurogluŞiirlär: Tema: Ana toprak, Duuma erlär. „Toprak“, „Toprak
kokusu“, „Ekin şafkı“, „Çöşmenin dä boyunda“;- „Ana sıcaa“; „Olmasa bu gün…“ ; „Pipiruda türküsü“
2.7. Kosti Vasilioglu
Annatma: „Bucak“Şiirlär: „Küçük Bucak“, „Ana-boba“, „ Sabaa“, „ Gidän yaz“,„ Eni yıllan“
2.8. Mina KösäŞiirlär: Tema: Ana toprak, Duuma erlär. „Seläm sana, topraam!“,„Benim tarafım“, „Güllü korafım“, „Üreemin topraa“- „Ana dilim“
2.9. Stepan Bulgar
Annatmalar: „Sıkı Mirçu“, „Usta“, „Kardaşlar“, „Kim biler?“
2.10. Petri Çebotar
Fıkralar: „Seslemiş bobasını“, „Bän taradım“, „Şaşmalı tavşam“,„Padişahın eşää“, „Nicä Nastradin üürenärmiş şkolada“
2.11. Mariya Kuyumcu
Annatmalar: „Romantikalı oyunnar“, „Boril hem Anna“, „Boril –canavar oolu“
2.12. Todur Zanet
Şiirlär: Tema: Ana toprak, Duuma erlär. „Bucaam“, „Bucak
kışı“, „Eski çöşmä“;- „Ana dilim“; „Ana sözleri“; „Ayaz“
2.13. Todur Marinoglu
Annatmalar: „İlkyaz zararı“, İzin“, „Tabeet“, „Düş“, „Karezlik“, „Panayırda“, „Karayka“, „Pay etmektä“Şiir-masal: „Kabaatsızlar“
2.14. Vasi Filioglu
Şiirlär: „Adamın kısmeti“, İnsanın ustalıı“, „Baaşlêêrım“,„Üreemdän“, „Unudulma adet“
III. Çevirili literatura
3.1. Cümbüşlü moldovan masalı: „Tındală“
3.2. M.EminescuŞiirlär: „Uykulu kuşlar“, „O yıldızlar“, „Neçin, Kodru,
sallanêrsın?“
3.3. Spiridon Vangeli
Annatma: „Kaltak“
3.4. A.P.Çehov
Annatmalar: „Hameleon“, „Vanicik“
3.5. T.S. Turgenev
Annatma: „Mumu“
3.6. V.V.MayakovskiyŞiirlär: „Ne olmaa?“ „Neyä deerlär pek islää hem neyä dä prost“

14IV. Klastan dışarı okumaklara deyni yaratmalarVI

4.1. D.Tanasoglu. Annatma „Kanikulda“
4.2. D.Kara Çoban. Annatma toplumu „Alçak saçak altında“
4.3. N.Baboglu. Annatma toplumu „Bucak ecelleri“, Şiir toplumu„Güz“
4.4. S.Kuroglu. „Kauş avaları“, „Dastan“
4.5. K.Vasilioglu. Şiir toplumu „Vatanım - Bucak“
4.6. M.Kösä. „Kardaşlık, „Topraan ürek düülmesi“
4.7. S.Bulgar. Annatma toplumu „Canavar yortuları“
4.8. P.Çebotar. „Cana yakın“Dil hem söz teoriyası
I. Bilgi hem ruh zenginnii
1.1. Baalantılı söz elementleri hem tipleri
1.2. Tekstlerin stilleri
1.3. Mektup yazması hem onnarın tipleri
1.4. Nicä düzmää yazdırmalı yaratma
II. Tabiata (naturaya) meraklı oluşlar
2.1. İşlik. İşliklerin temel forması, morfologiya nışannarı hem
sintaksisi
2.2. İşliklerin düzülmesi
2.3. Katlı işliklerin dooruyazılması
2.4. İşliklerin infinitiv forması. İnfinitiv formasının cümledä
kullanılması
2.5. İşliklerin diişilmesi
2.6. İşliklerin inkärlik forması
2.7. İzin çalımında işliklerin diişilmesi

VII

III. Ev hayvannarı hem kuşları
3.1. Oluşluk çalımı
3.2. Şindiki zaman. Şindiki zamanda işliklerin diişilmesi,
dooruyazılması
IV.Zanaat adamın yaşamasında
4.1. Fikirlemä tekst
V. Sport hem saalık
5.1. Gelecek zaman. İşliklerin gelecek zamanda diişilmesi
5.2. Mutlak gelecek zaman.
VI. Esaplık hem namuzluk
6.1. Bellisiz gelecek zaman
6.2. Geçmiş zaman. Mutlak geçmiş hem bellisiz geçmiş zamanVII. Kultura
7.1. Geçmiş zaman: bitkisiz geçmiş zaman
7.8. İşliklerin dooruyazılması

15

VIII. Ömür yaşamak
8.1. İşliklerin sankilik çalımında şindiki hem geçmiş zamannardadiişilmesi
8.2. İşliklerin isteyişlik çalımında şindiki hem geçmiş zamannardadiişilmesi
8.3. İşliklerin inkärlik forması
IX. Bizim yollarımız
9.1. Nasıl kullanılêr baalantılı söz
9.2. Nicä lääzım yaratma yazmaa
9.3. Aazdan hem yazılı söz
9.4. Tekstlerin personajarına harakteristika nasıl yapmaa
X. Biz hem tabiat
10.1. İşliktän adlar, onnarın hallanması
10.2. İştennik. Morfologiya nışannarı hem sintaksis funkţiyası.
10.3. İştennik lafçevirtmesi
10.4. Haliştennik. Kurulması
10.5. Haliştennik lafçevirtmesi
10.6. Yardımcı söz payları: izmetçi adlar; paycıklar; modal lafları,baalayıcılar; duygucular
Literatura
VII

I. Gagauz halk yaratmaları (folklor)
Masallar: “Dimitraş -Pıtıraş”, “Kül Pepeleşkası” “Devlet
kuşu”*
II. Yazılı lıteratura
2.1. N.Tanasoglu
Annatmalar: „Yuvanoglular“ (fragment)
2.2. D .Tanasoglu
Poema “ Andrey Galaţan”Şiirlär: „Çalêr sazlar“, „Genç kasabam“, „Vatana“
2.3. D.Kara Çoban.
Annatma: „Yolda karı“Şiirlär: Tema: İnsanın eceli, yaşaması. „Kotlon başında düşünmäk“, „Nereyä kim gider?“- „Eh, kardaşım, ba kardaş!“; „Gecä bulut“
Annatma hem süjet için
2.4. N. Baboglu
Annatma: “Eski adetlär batêrlar”
Şiirlär: „Toprak“, „Sän, ecelim“, „Beklemäk“, „Yol-yolcaaz“
2.5. G. Gaydarcı
Masal: “Kara Kotoy”
Şiirlär: „Çatırık yolda“, „Tarafım diişer“
2.6. S. KurogluŞiirlär: „Girgin çoban“, „Tatlı ses“, „Canali“, *„Allahtan izin“

16

VII

2.7. K. Vasilioglu
Annatmalar: „Pavluşun dostu“, „Hoş geldiniz“Şiirlär: „Sana benim türküm“; „Yollar“;Tema: Natura. „Renkli güz“, „Kış gecesi“, „Severim herbir
zamanı“
Masal: „Okunmuş su“
Artistik yaratmalarının kompoziţiyası.
2.8. M. KösäŞiirlär: „Yaşa, Bucaam – ana topraam!“ „Fikir duuması“,„İlkyaz“, „İki usta“, „Kalmayayım borçlu“, „Eh, türküm“
2.9. S. Bulgar
Annatmalar: “Damga”, “Dolaşmak”, *“Topal”
2.10. P. Çebotar
Annatmalar: ”Aydarlı Adestä”, “Kıırma kokusu”Şiirlär: “Ana lafı”, “Uzaklıkta”, “Güz”
2.11. M .Kuyumcu
Annatmalar: ”Gel, anam, evä”, „Uzun yolun tozu…“
2.12. T. Zanet
Şiirlär: „Gagauz milli marşı“, İnsana lääzım“, „Olun yalpak!“„Aaçlık“, „Anama kiyat“, „Bucaam“, „Ana dilim“, *„Pınar“
2.13. T . Marinoglu.
Şiirlär: “Sana, mamu!” “Sancılar”, “Güz duyguları”, “Yaamur”
2.14. V .Filioglu
Şiirlär: “Üreemdän”, “Sevinerim”, “Cömertlik”, “Şen ol, Gagauzistan!”
2.15. O .Radova
Annatmalar: “Taazä piinir”, “Yalnız yıldız”
III. Kendibaşına okumaklar
3.1. N.Baboglu. „Çiftçi eceli”, „Trendä”, „Gagauzların eni yılı
için”, „Adetlerimiz”
3.2. Tudorka Arnaut. Şiirlär: „Yaamur”, „Kısmet”, „Ne vakıt?”
3.3. M.Eminescu. Şiirlär: „O yıldıza”, „Uykulu kuşçaazlar”
3.3. M.Sadoveanu. Annatma: „Petrişor daayında” (fragment)
3.4. A.S.Puşkin. Annatma: „Dubrovskiy” (fragment)
3.5. A.P.Çehov. Annatma: ”Can acısı” (fragment)
3.6. I.Creangă. Masal: „Dädunun hem babunun kızı”
3.7. I.A.Krılov. Fabulalar: „Garga hem tilki”, „Canavar hem
turna”
3.8. P.Yalıncı. Şiirlär: „Kucaklêêrım”, „Zeetlär” Annatma: “İkikardaş”
3.9. A.Tanıyıldız. „Mıhlardıç aacı” (romanın bir payı)

17

Dil hem söz teoriyası
I. Söz tematikası
1.1. Üürenmää, kendini terbietmää
1.2. Adam işinnän şannı olêr1.3. Çalışkannık
1.4. Musaafirlik
1.5. Adam hem Vatan
1.6. Adam hem literatura
1.7. Dostluk
II. Söz teoriyası-- Baalantılı sözün tipleri, sözün stilleri-- Baalantılı söz hem onun uurları: derin maanalık, kompoziţiya
uygunnuu-- Tekst, yaratma yazması-- Fikirlemä sözlerin payları. Takrir yazması-- Tekstlerin stilleri: lafetmäk, bilim, artistik, publiţistik

VIII

III. Dil teoriyası-- Çiftli laflar. Bölünmäz (stabil) lafbirleşmeleri. Serbest lafbirleşmeleri-- İzafetlär. İzafet konstrukţiyalarının strukturası-- Sadä cümlä. Baş hem ikincili cümlä payları-- Geniş hem dar, sadä hem katlı cümlä-- Annatma, soruş hem izin сümlelär-- Cümledä laf baalantıları: uzlaşmak, yamanmak, kullanmak. Subyektin hem predikatın uzlaşması
-- Cümlenin baş payları: subyekt hem predikat-- Gagauz dilindä predikatın tipologiyası: a) işliktän (verbal), b)
adlardan (adlıktan, aderliktän sayılıktan, nışannıktan, işliin nominal formalarından), c) var, yok tip predikatı-- Adlardan predikatların afiksleri-- Cümlenin ikincili payları: tamamnık (doorudan hem kıynaş
tamamnık)-- Bellilik. Eklembellilik-- Hallıklar. Er hem zaman hallıkları-- Nicelik hallıkları. Nekadarlık hallıkları-- Sebep hallıkları. Neet hallıkları-- Sadä cümlelerin kuruluşça soyları. Tamam hem yarı cümlä. Bir
hem iki başpaylı cümleleär-- Bir başpaylı cümlelär: belli üzlü cümlelär, bellisiz üzlü cümlelär,üzsüz cümlelär, bütünneştirici üzlü cümlelär
Literatura
I. Gagauz halk yaratmaları (folklor)
Masal: “Arif tilki”, “Kelcä-Külcä”
Gagauz legendası: “Bayır oolu”

18

VIII

II. Yazılı literatura
2.1. N.Tanasoglu
Annatma: „Sofi“ (fragment).
2.2. N.Arabacı
Poema: „Bizim Drumi“ (fragment)
2.3. D .Tanasoglu
Şiirlär: „Büüttün beni”, „Uzak dedäm“, „ Düzen türküsü“*,„İnanım“ *2.4. D.Kara Çoban.
Şiirlär: „ Eski Bucak“, „Sabaa“, „Temirä içindä“ , „Karı“
2.5. N. Baboglu
Annatmalar: „Tanaslan Nadi“, „Demirçu“Şiirlär: „Masallı toprak“, „Dayma düşlerimä geler“
2.6. G. Gaydarcı
Şiirlär: „Saalıcaklan , ana tarafım“, „Büük yaamurun ardına“
2.7. S.KurogluŞiirlär: „Şükürüm herbir insana“, „Kısmetliyim“, „Yıldızlı kaar“,„Saa-selemnik“, „Sızıntılarım“
2.8. K. Vasilioglu
Annatmalar: „Pantinin şekeri“Şiirlär: „Vatanım-Bucak“, „Durgun, yolcu“, „Kolada“
2.9. M. KösäŞiirlär: „Ana topraam“, „Bana ilin geler“, „Topraan kokusu“,„Ayozlu dilim“
2.10. S.Bulgar
Annatma: „Kervan kıran yıldızı“
2.11. T.Zanet
Şiirlär: „Atılma dilindän, halkım!“ „Ekmek için söz“,“Zamannayêrsın, evim!“ „Aaçlık“
2.12. V.Filioglu
Şiirlär: “Kısmet“, „Ekmek için söz“ , „Yaamurcuk“, „Ana toprak“, „Bucaan eceli“, „Pençerä gözü açıktı“
2.13. L.Çimpoeş
Şiirlär: „Havezlik“, „Yaamurlu hava severim“
2.15. K. Kreţu
Fabula: „Tilki hem üzüm“
Literatura teoriyasından: peyzaj, süjet; dramatika yaratmaları,
komediya, roman, lirika, proza; rifma, ritmika, ölçü; artistik
kolaylıkları
III. Çevirili literatura Rus yazıcıları
3.1. A.Puşkin. „Dubrovskiy“
3.3. M.Eminescu. „Tek kavakların yanında“Türk yazıcısı
3.4. Yunus Emre . „Ey, yanıklar“
Bulgar yazıcısı
3.5. D.Barbarov. „Al uzaklar“19IV. Kendibaşına okumak

VIII

4.1. D.Tanasoglu. Şiirlär: „Yaban gülü“, „Sensizim“, „Yapraklar“,„Kiriyet“, „Gecä peetleri“
4.2.D.Kara Çoban. Şiirlär: „Sanda“, „Mercankalar“, „Yollar“,„Küü müzeyindä“, „Benim dostum Manol“, „Çocucaam“, „Esmäk“, „Yaratmak zeetleri“
4.3. N.Baboglu. Şiirlär: „Açıldı“, „Kabaatsızlar“, „Gerçek midir“, „Susmak türküsü“
4.4. K.Vasilioglu Annatmalar: „Zaybir“, „Kudrik“, „Mamu“ ,„Emin ederim“ Şiirlär: „Ne gözäl“, „Gözellik“
4.5. T.Marinoglu
Annatma: „Kaymaklı“
Dil hem söz teoriyası
I. Serbestlik
1.1. Abzaţ hem plan kurulması.
1.2. Gagauz dilinin orfografiyası. Orfografiyanın temel prinţipleri.
Lafbirleşmelerindä lafların sıralıı.
1.3. Cümledä lafların sıralıı (topikası)
1.4. Cümlenin birsoy payları. Cümlenin birsoy paylarındabaalayıcılar hem bütünneştirici laflar
II. Tradiţiyalar hem adetlär
2.1. Danışmak. Koyulma laflar hem cümlelär
2.2. Laflar: da, belli ki, diil, yok
2.3. Duygucular cümledä
2.4. Katlı cümlä. Dalsız katlı cümlä Baalayıcılar dalsız katlı cümlelerdä

IX

III. Dostluk
3.1. Bilim hem ofiţial-izmetçilik stilleri
3.2. Daalı katlı cümlelär
Baalayıcılı hem baalayıcısız. Dallı
katlı frazanın soyları
3.3. Bellilikçi dal cümleleri. Tamamnıklı dal cümleleri
3.4. Hallık dal cümlelerin klasifikaţiyası:a) Erlik hallık dal cümlä; Zaman hallık dal cümlä;b) Nicelik dal cümlä; Nekadarlık dal cümlä ; Yaraştırma dal
cümlä; Sebeplik dal cümlä; Neetlik dal cümlä; Sankilik dal cümlä;Brakım dal cümlä;3.5. Baalayıcısız dallı katlı cümlelär, onnarda dal cümlelerin eklenmesi
3.6. Birkaç dal cümleli katlı cümlelär
3.7. Baalayıcısız dalsız katlı cümlä
3.8. Virgül hem noktaylan virgül baalayıcısız dalsız katlı cümledä
3.9. İki nokta hem çizgi baalayıcısız dalsız katlı cümlelerdä

20

IV. Tabiat
4.1. Publiţistika hem lafetmäk stillerinin janraları
V. Aylä5.1. Cümlenin ayırılı ikincili payları (belliliin, hallıkların,
tamamnıkların ayırılması)
5.2. Doorudan hem kıynaş sözü. Punktuaţiya
5.3. Doorudan sözün kıynaş sözünä çevirilmesi
5.4. Punktuaţiya: nokta, soruş nışanı, şaşma nışanı, virgül, nokta
virgül, iki nokta, parantezlär, kavıçlar (tırnaklar), çok nokta
Literatura
Artistik yaratmalarının janraları (epika, lirika, dramatika); artistik
kolaylıkları: alegoriya, metafora, giperbola, epitet, metonimiya,yaraştırmak, tekrarlamak, antiteza

IX

I.Yazılı literatura
1.1. N.Tanasoglu
Annatma: „Sofi“ (fragment)
1.2. D.Tanasoglu„Uzun kervan“ romanından fragment „Oguzistan “
1.3. D. Kara Çoban
Annatmalar: „Bir çift çarık“, „İnandırılmadık“, „İhtär“Şiirlär: „Oolum, oolum“, Geldim yoldan dingin bän“
1.4. N.Baboglu
Annatma: „Kulilär“
Poema: „Oglanın legendası“
1.5. G.Gaydarcı
Şiirlär: „Çörek“, „Zor yolu kısmet“
1.6. S. Kuroglu
Annatma: „Harmanda“Şiirlär: „Güneşli dünnä“, „Bucakta seslär“, „Canımıbaaşlêêrım“, „Allaa adamı“
1.7. K. Vasilioglu
Annatmalar: „Küçüklüüm“ (seçili paylar: „Satılık-Hacı“,„Anam“, „Tätü“ )Şiirlär: „Alatlama fenalık yapmaa“, „Sana bu çiçeklär“, „Sevda
için çok yazılı“
1.8. M. KösäŞiirlär: „Turnalar“, „Baş yol“, „Dostlaştım“
1.9. P. Çebotar
Nastradin Hocanın fikraları: „İkram“, „Kardaşça“, „Nastradingüveyä nasaat verer“Şiirlär: „Adamaklar“, „Bulmadım“, „Bakış“
1.10. T. Zanet
Annatmalar: „Deräylän sözleşmäk“, „Malinin mezarında“Şiirlär: „Sana, halkım“, „Bän bilerim“, „Çizilär“, „Açan güneş
dün Batıya kaydı“

21

1
1
4

1
2
2

6

1
1
1
1
1

1

2
4
1
8

1.11. T. Marinoglu
Annatma: “Uursuz Dokäna”Şiirlär: „Vatanım“, „Ana dilim“, „Ömür“
1.12. V. Filioglu
Şiirlär: „Sabaa zamanında“, „Çeşmä“, „Budur yaşamak“
1.13. L. Çimpoeş
Şiirlär: „İkimiz“, „Dünnä kantarı“ (T.Zanetin şiirinnän „Çizilär“yaraştırmaa)
1.14. O. RadovaŞiirlär: „Mamu için söz“, „Güllär“, „Yolcu geçärdi“
1.15. T. ArnautŞiirlär: „Yaz yaamuru“, „Can seseder, o kız sana aşık“, „Sessiz
dialog“1.16. P.MoyseŞiirlär: „Havezlär“, „Acı hem tatlı“, „Biyaz yortu“, „Evlenmäk“

IX

II. Kendibaşına okumak
2.1. D.Tanasoglu.
„Uzun kervan“ romanından fragmentlär „Hak-Oguzlar”, „Senseläkarşılaşması”, „Aşına-beyin türküleri”, „Kaganlık”, „Kara
Deniz hem Dnipru kırlarında”
2.2. D.Kara Çoban.
Annatmalar: „Düşär yıldız”, „Bobayı dolaşmak”, „Kudal”,„Karaspandit”
2.3. N.Baboglu.
Annatmalar: „Allahın izininnän”, „Manuş”, „Tomaylı
Kapaklılar”; Legenda: „Çatal kulak”, „Valkaneş adetleri”,Şiirlär:„Kötücülär”, „Külüm – sana erim”
2.4. K.Vasilioglu. „Neyi bekleeriz, dostlarım?
2.5. M.Kösä. Şiirlär. „Alatlama gülmää”, „İnsan”
2.6. T.Marinoglu. „Zaman sözü”, „Düş”
2.6. L. Çimpoeş.
Şiirlär: „Ecelimdä”, „Güttüm” Dastan: „Nicä Tepägözleri ensemişlär”
2.7. P.Yalıncı.
Şiirlär: „Oguzistan”, „İnsan canı”, „Küsülü dünnä”, „Kaybederim”, „Güneşli sancı”, „Kısmeti baaşla, bulut”
III. Çevirili literatura
3.1. İ.Kreangă. Annatma: „Küçüklüümdän anmaklar”
3.2. A.S.Puşkin. Şiirlär: „Sevdim sizi”, „Çiçek”
3.3. M.Eminescu. Şiir: „Luceafărul”
3.4. G.Voda. Şiir: „Cevizim, sän, cevizim!”
3.5. V.Teleukă. Şiir: „Arada uzaklar”

Nota: yıldızçıklan gösterili yaratmalar mutlak üürenilän materialın sırasınagirmeer. Bu yaratmalar olur üürenilsin tanışmak uurunda. Materialı üürenmäk yılın zamanında üüredicilär kendi bakışlarına görä saatlara bölerlär.
22

VI. Gagauz dili hem literaturası disţiplinalarının speţifika(sub)kompetenţiyaları, içindekileri, iş hem kantarlamak çeşitleri
V klas
1. Farklı komunikativ situaţiyalarda sözlü informaţiyayı kabul etmäk.
(seslemäk sınışlarını oluşturmak)

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- informaţiyanın ideyası, türlü tekstlerin tipleri öz fikimeklär
baş ideyası;rini, strukturasını
açıklasın;
informaţiyanın öz fi- -- türlü informaţiya tipleri informaţiyayı işlettirsin;
kirini identifikaţiyala(monolog, dialog, audio,mak (tanımak);video);
sözlü tekstlerdä dia- -- monolog: annatma teksti, dialogu devam etmää becersin;log, annatma, yazdıryazdırma tekst; onnarın informaţiyayı logika sıralıında
aazdan açıklasın;
ma elementlerini tanıstrukturası;
mak hem ayırtmak;-- fikirini açıklayıp, yaratma
kurmak; dialog dartışmalarında kendi bakışını
açıklamak;
konteksttä eni leksi- -- konteksttä lafın maanası tekstlerdä lafların baş maanasını, ikincili manasını açıklasın;
kanın maanasını anna(semantikası);
mak hem açıklamak; -- sinonimneri, omonimne- sözdä semantika kategoriyalarıri, antonimneri tanımak nı kullansın; sözünü sinonimnerin, antonimnerin, omonimne(identifikaţiyalamak);rin yardımınnan zenginnetsin;-- lafkuran afiksleri;-- lafın fonetika strukturası; lafkuran afikslerin yardımınnan
-- literatura hem nonliterar eni laflar kursun; fonetika anali(başka tekst tipleri) tekst- zini gerçekleştirsin;
lerdä eni lafları duymak;
fonetika analizini yaparkan,
aazdan sözdä leksika -- ses hem bukva (farkı);
bukvalardan
ayırthem gramatika yan- -- vokal, konson; singarmo- seslerinışlıklarını duymak;
nizm: vokal garmoniyası, sın; vokalların, konsonnarın
klasifikaţiyası; singarmonizm
konson garmoniyası;
kurallarını esaba alsın; lafet-- urgu; kısım;-- orfoepiya yannışlıkları; mektä orfoepiya yannışlıklarına dikat etsin; sözündä dooru
intonaţiyayı kullansın;
seslenmiş tekstin per- -- folklor yaratmaları; yazılı masaldan, dastandan personajları seçsinnär; onnarın yaptıklaliteratura;
sonajlarına harakte-- personajların moral hem rına görä analiz yapsınnar; yaristika yapmak;
fizika kaliteleri; baş hem zılı literaturadan personajlarlanyaraştırsınnar; autorun harakteikincili personaj;
ristikası personajlara;

23

1.6

Yaşamak paalılıkları -- monologta ya dialogta dialog dartışmalarında aktiv pay
aktiv seslemeyi uygun
ideyaları hem argument- alsın; başkasını meraklandırsın;
yapmak; komunikativ
leri kabul etmäk;prinţiplerini kullan- -- dialogta aktiv pay almak,
mak; informaţiyanın
fikirini serbest açıklakabul
edilmesindämak;meraklandıını göstermäk;
2. Monolog hem dialog situaţiyalarında aazdan sözdä Gagauz dilini uygun
hem adekvat kullanmak.

(lafetmäk sınaşlarını oluşturmak)

İş hem kantarlamakSpeţifik (sub)İçindekilärçeşitlerikompetenţiyalar
informaţiyanın öz fikirini
2.1 Bilgilär hem becer- -- sadä cümlä, katlı cümlä;meklär-- fikirlemä, yazdırma teksti kur- açıklasın; kendi bakışını araazdan sözdä ideyagumentlesin; plan kursun;
mak;ları açık hem dooru -- seslenmiş tekstin öz fikiri;
sözünü sintaksis normalasincirlemäk (sırala- -- sadä ya katlı plan kurmak; rına görä kursun; okunmuş
mak);
takstleri annadabilsin;
strukturası;-- okunmuş, işidilmiş teksti sözlüişlendirmäk;-- okunmuş teksti, kullanıp temel
lafları, annatmak;
2.2 farklı
lafetmäk -- informaţiyanın ideyası, baş tekstlerin ideyasını hem baş
ideyasını identifikaţiyalasın;situaţiyalarına görä
ideyası;uygun leksikayı seç- -- türlü konteksttä lafların maa- kontekstä görä lafların maana diişilmesini açıklasın
mäk;
nası;
yardımınnan);-- temel laflar; derivaţiyalı laflar; (sözlüün
derivaţiya yolunnan eni laflafın kökü, sufiksleri;-- sinonimnär, antonimnär, omo- lar kursun; sinonimnärlän,
antonimnärlän, omonimnärnimnär;
län sözünü zenginnetsin;
2.3 cümleleri gramati- -- dar hem geniş cümlelär; sadä cümlelerdä üürenilmiş söz
kayca dooru kursun;
cümledän katlı cümlä kurmak; paylarını dooru kullansın;
gagauz dili gramatik -- annatma, soruş, şaşma, izin dar cümleleri genişletsin türlü söz paylarının yardımınnormalarını esaba
cümleleri;almak;-- dar cümleyi genişletmäk (ikin- nan (fikirini açıklamakta,
cili cümlä payları: bellilik, resimi yazdırmakta);
tamamnık, hallık); türlü söz
paylarının kullanılması; söz
paylarının gramatik kategoriyaları;24tekstlerin öz fikirini açıkla2.4 türlü komunikativ -- dialog situaţiyaları;
situaţiyalarında sö- -- literatura tekstleri kısadan an- sın, kendi bakışını verili temalara açıklamaa becersin;
zünä dikat etmäk;
natmak;-- kendi fikirini açıklamak; argu- kısa dialoglar kursun; dialog
sözünü devam etsin;
mentlemäk;-- dialog kurmak;
2.5 Yaşamak paalı-- replikaları dialog sözündä yaşamak situaţiyalarında dilıkları
kullanmak; dialogu kapatmak; alog hem monolog sözünü
komunikativ
mimikanınnonverbal elementlerin dialog- kullanabilsin;
situaţiyalarında
hem jestlerin kullanılmasınata adekvat kullanılması;
aktiv pay almak;-- dialogta bakışını (karşılık ba- dikat etsin;sözünü ilerletmäk;kışını) açıklamak;
3. Literatura tekstlerinin analiz gerçekleştirilmesindä tematika, stilistika kolaylıklarını
kullanmak.

(okumak sınaşlarını oluşturmak)

3.1

3.2

3.3

3.4

İş hem kantarlamakSpeţifik (sub)İçindekilärçeşitlerikompetenţiyalar
Bilgilär hem-- ideya, baş ideya;türlü janrada tekstleri okubecermeklär-- artistik literatura: yazılı literatu- sun; masalların temasını,
okunmuş tekstinra, folklor (masal, dastan);ideyasını, baş ideyasını
öz fikirini-- tekstlerin içindekilii hem struk- açıklasın; yazılı literatura
identifikaţiyalamak;
turası (proza ya şiir formada);
yaratmalarında
temayı,ideyayı, baş ideyayı bulsun,
tekstlerdä eni lafları, -- sinonimnär, antonimnär; deyim- epik tekstlerinin speţifikasını esaba alsın; lirik
deyimneri tanımak,när;
açıklamak;-- yaratmalarda artistik kolaylık- yaratmalarının ekspresivlarının rolu (personifikaţiya, liini annasın; artistik koyaraştırma, tekrarlama, epitet, laylıklarını bulsun;
metafora);
okunmuş tekstlerdä -- lafların öz maanası; ikincili ma- tekstlerdä eni leksikayı
eni leksikanın eksanası;
seçmäk; lafların öz hem
presivliini
açıkla- -- kontekstä görä lafların maana di- ikincili maanalarını
mak;işilmesi,
açıklasın; birmaanalı hem-- kurulu laflar, yabancı laflar;çokmaanalı laflara analiz
yapsın;literatura tekstleri- -- türlü yaratmalarda temaların, baş literara tekstlerinin temaideyaların açıklanması;
larını, baş ideyalarını belli
nin temalarını, başetsin; başka tekstlerin teideyalarını
bellimalarınnan, baş ideyalaetmäk; başka tekstrınnan yaraştırsın;
lerin temalarınnan,başideyalarınnan
yaraştırmak;

25

3.5

3.6

3.7

3.8

iki personajı yaraş- -- personajları yazdırmak: moral türlü kolaylıkların yardımınnan
personajlara
tırıp, harakteristika
hem fizik kaliteleri;yapmak;-- personajların harakteristika ya- harakteristika yapsın; başpılmasında dialogun kullanılma- hem ikincili personajları
ayırtsın;sı;-- epik hem lirik personajı;
gramatik kategori- -- adlık(özhem
adetçä tekstlerdä adlıkları tanıyalarının dooru kuladlıı; hal, saabilik kategoriyası); sın; öz hem adetçä adlıklanılmasını duymak;
aderlik (gramatik kategoriyaları: ları ayırtsın; aderliklerä
analizini
üz, sayı, hal); nışannık (kalitelik morfologiya
hem ilişkilik nışannıı; yaraştır- gerçekleştirsin; cümlelermak uurları; işhallık, işlik (za- dä nışannıkların rolunu
man, çalım kategoriyası); kon- açıklasın; tekstlerdä işlikleri zaman kategoriyada
teksttä dooru kullanılması;
kullanılmasınınrolünubelli etsin;
tekstlän iş: eni me- -- kiyat – bilgi verän: adı, autoru, türlü tip tekstlärlän işlesin;bölümneri;
todları, strategiyaları
logıka fragmentlerinä böl-- teksti dooru hem açık okumak; sün; plan kursun; adlasın;kullanmak;-- eni metodlarının kullanıl
kısadan annatsın; bir perması; literatura/nonliteratura
sonajın adından annatsın;
tekstlän iş /algoritm: leksikaysoruşları cuvaplasın;lan iş (praktikada kullanmak,
aklında tutmak); ilk okumanıngeçirilmesi; okumak – model;
tekstin içindekiliini annamak;
ikinci okumak – model (üüredici, üürenci); ayırma (seçmä)
okumak; soruşları cuvaplamak;
teksti fragmentlerä logika hem
semantika pay etmäk hem adlamak (teksttän lafbirleşmelärlän, söleyişlärlän h.b.); planın
kurulması; teksti adlamak/adınıdiiştirmäk; bir fragmentin annadılması; içindekiliin annadılması, bir personajın adından (I, IIIüzdä); personajların karakteristikası; teksti çalıştırmak (rezüme
yapmak); dialogların kurulması;
yaratmalı sınaşlar; subyekti devam etmäk/diiştirmäk h.b.;Yaşamak paalılık- -- literatura tekstlerdä etika hem kendibaşına okumayı ilerları
kultura elementleri; kendi bakı- letsin; dedelerdän kalma
kendibaşına okumaliteraturayı saysınnar, söşını açıklamak;yı ilerletmäk; yaratleyişleri, türküleri, maanemalarda etika hem
leri, masalları, bilsinnär;
kultura paalılıklarını
identifikaţiyalamak(tanımak);26

4. Yazmak becermeklerinin kazanılmasında Gagauz dili normalarını uygun
hem adekvat kullanmak.

(yazmak sınaşlarını oluşturmak)

4.1

4.2

4.3

4.4

Speţifika (sub)kompetenţiyaları
Bilgilär hem becermeklär
verili temaya görä
kısa annatma kurmak;İçindekilär

İş hem kantarlamak çeşitleri

türlü tekstlär okusunnar, te-- takririn strukturası;-- fikirleri sayfaya erleştir- malarını yazsınnar; öz fikirini
açıklasın; bir resimä görä yamäk;-- ideyalara not yapmak; kısa ratma kursunnar; takrir yazmaa becermeklerini ilerletplan kurmak;-- dialoglu tekstleri annatma sinnär; yaratmalarını artistik
kolaylıklarınnnan zenginnettekstlerinä çevirmäk;-- tekstlerin üzerinä kendi sinnär; okunmuş tekstlerin özbakışını açıklamak; perso- fikirini yazıya erleştirsin;
najların harakteristikası;
resimi yazdırmak;-- artistik kolaylıkları;
tekstlerdä sinonim-- sinonimnerin, antonimne- okunmuş tekstlerdän eni lekneri, antonimneri
rin, omonimnerin kullanıl- sikayı seçsin; sinonim, antonim çiftlerini yazsın; yazılı
kullanmak; leksikaması;yı zenginnetmäk;-- laflar aylesi (lafkuran afiks- sözünü zenginnetsin;
lerin yardımınnan, katlamak);-- sözlüün zenginnemäk yolları (leksika afıkslerı);
cümleleri, frazaları -- sadä cümlenin strukturası; sadä cümleleri genişletsin,
dooru kurmak; orfogannatma, soruş, izin, şaşma fraza kursun; durguçluk nışannarını dooru kullansın; cümlä
ragiya, punktuaţiya
cümlelär;
normalarını
dooru -- sadä cümlelerdä, fraza- kurarkan, baalayıcıları dooru
kullanmak;da punktuaţiya nışannarı kullansın hem punktuaţiya
(nokta, virgül, nokta virgül, nışannarını esaba alsın; andialog çizisi); cümlelerdä natma, soruş, izin, şaşma
cümleleri identifikaţiyalasın;
lafların sıralıı (topikası);-- tekstlerin sintaksis tarafından dooru kurulması;-- sadä cümledä hem frazada
baalayıcıların kullanılması;Yaşamak- türlü tip tekstlär; yaşamak farklı temalara görä yaratpaalılıkları
situaţiyaları;
malar kursun; yaratmalar sitürlü temalara görä
nonimnärlän, antonimnärlän;
takrir havezlän kurprofesional laflarınnan zenmak; kendi bakışını
gin olsun.
açıklamak27

VI klas
1. Farklı komunikativ situaţiyalarda sözlü informaţiyayı kabul etmäk.
(seslemäk sınaşlarını oluşturmak)

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

Speţifika (sub)kompetenţiyaları
Bilgilär hem becermeklär
sözlü informaţiya
içindä temel hem
detaylı informaţiyayı
ayırtmak;monolog sözünü
dialog sözündän
ayırtmak; dialog
dartışmalarında aktiv
pay almak;

İş hem kantarlamakçeşitleri-- monolog formada tekstlär, türlü tip tekstlerin öz fikiridialog formada tekstlär;
ni, strukturasını açıklasın;-- annatma, yazdırma, fikirle- informaţiyayı işletsin;
mä tekstlerin strukturası;İçindekilär-- monolog: annatma teksti, dialogu devam etmää beceryazdırma teksti, argumentli sin; informaţiyayı logika sıralıında aazdan açıklasın;tekst;-- fikirini açıklayıp, yaratma
kurmak; dialog dartışmalarında kendi bakışını açıklamak;
konteksttä eni-- konteksttä lafın maanası tekstlerdä lafların baş maanasını, ikincili manasını
leksikanın maana(semantikası);sını annamak hem-- sinonimneri, omonimneri, açıklasın; sözdä semantika
açıklamak;
antonimneri tanımak (iden- kategoriyalarını kullansın;
sözünü sinonimnerin, antifikaţiyalamak);-- leksika (lafkuran) afiksleri; tonimnerin, omonimnerin
yardımınnan zenginnetsin;-- lafın fonetik strukturası;-- literatura hem nonliterar leksika afikslerinin yardıtekstlerdä eni lafları duy- mınnan eni laflar kursun;
mak;-- kurulu laflar;-- laflar aylesi;
aazdan sözdä leksika -- leksika kurallarını dooru fikirini açıklarkan, tekstlerkullanarak yazması;
dä yada üürencilerin başka
hem gramatika yannışlıklarını duymak;
sözündä leksika hem gramatika yannışlıklarını duysun;Yaşamak paalılık-- monologta ya dialogta ide- dialog dartışmalarında aktiv
ları
yaları hem argumentleri ka- pay alsın; başkasını merakaktiv seslemeyi
landırsın;
bul etmäk;
uygunnandır-- dialogta aktiv pay almak, fimak; komunikativ
kirini serbest açıklamak;prinţiplerini kullanmak; informaţiyanın
kabul edilmesindä
meraklandıını göstermäk;

28

2. Monolog hem dialog situaţiyalarında aazdan sözdä gagauz dilini
uygun hem adekvat kullanmak.
(lafetmäk sınışlarını oluşturmak)

2.1

2.2

2.3

2.4

İş hem kantarlamakSpeţifika (sub)İçindekilärçeşitlerikompetenţiyaları
Bilgilär hem becer-- fikirini açıklayıp, yarat- fikirlemä, yazdırma tekstlär kurmeklär
ma kurmak; plan kur- sun; öz fikirini açıklasın; kendi
monolog sözündäbakışını argumentlesin;mak;fikirini açık hem dooru -- fikirlemä,
yazdırmasincirlemäk (sıralateksti kurmak; işletmäk;
mak);-- kendi bakışını argumentlemäk;
bir resimä görä tekst-- tekst kurmak için ana- kurulmuş tekstlerä sadä hem
kurmak; plan kurmak;
tar-laflar(yardımcı), katlı plan kursunnar, annatma,
lafbirleşmelär (serbest, yazdırma hem fikirlemä elementlerini kullansınnar;stabil);-- sadä hem katlı planın
strukturası
aazdan sözdä gagauz-- konteksttä
gramatika cümlelerdä üürenilmiş söz
dilinin gramatikakategoriyaların dooru paylarını dooru kullansın; morkategoriyalarını kulkullanılması: adlık, sa- fo-sintaksis analizini gerçeklanmak;
yılık, aderlik, nışannık, leştirsin; sözündä durguçlukişhallık; baalayıcı, ard- nışannarını intonaţiyaylan bellaflar; cümledä kulla- li- etsin;nılması hem sintaksisfunkţiyaları;-- sadä hem katlı cümlelär(fraza); sadä hem katlı
cümleleri ayırtmak;-- punktuaţiya nışannarını
dooru kullanmak;Yaşamak paalılıkları -- replikaları dialog sözün- yaşamak situaţiyalarında dialog
komunikativ
dä kullanmak; dialogu hem monolog sözünü kullanasituaţiyalarında aktiv
kapatmak;nonverbal bilsin; mimikanın hem jestlerin
pay almak; sözünü
(başka sözleşmäk tipi, kullanılmasına dikat etsin;
ilerletmäk;
jest, mimika) elementlerin dialogta adekvat
kullanılması;-- dialogta bakışını (karşılık bakışını) açıklamak;29

3. Literatura tekstlerinin analiz gerçekleştirilmesindä tematika,
stilistika kolaylıklarını kullanmak.
(okumak sınışlarını oluşturmak)

3.1

3.2

3.3

İş hem kantarlamakSpeţifika (sub)İçindekilärçeşitlerikompetenţiyaları
Bilgilär hem becer- -- annatma tekstlerinin struktu- literatura yaratmalarına artismeklär
rası; lirika tekstlerinin struk- tik analizini gerçekleştirsin;
okunmuş tekstin
artistik kolaylıklarını tanıturası;öz hem detaylı-- öz problemasını üzä çıkarmak; sın; epika, lirika, dramatika
elementlerinioluşların ilerlenmesi; yaratma- yaratmalarının (eserlerinin)diferenţiyalamak
strukturasını belli- etsin;
ların öz fikiri;(ayırtmak);-- epika, lirika, dramatika yaratmalarının özellii; artistik yaratmanın teması;
epika tekstlerinin -- epika yaratmalarının (eserle- epika tekstlerinin speţifirinin) harakteristikası: teması, kasını esaba alsın; lirikaspeţifikasını esabaoluşların gerçekleşmesi, per- yaratmalarının (eserlerinin)
almak; lirika yaratsonajlar; dialogların rolü, yaz- ekspresivliini annasın; permalarının (eserleridırma elementleri (personajla- sonajlara analiz yapsın;nin) ekspresivliini
epika personajını lirika perrın yazdırılması, peyzaj);annamak;-- epika hem lirika janralarının sonajından ayırtsın; gagauz
literaturasında dastannarınözellikleri; başkalıkları;-- yaratmalarda artistik kolaylık- rolünu, özelliini açıklasın;
larının rolü (personifikaţiya,yaraştırma, tekrarlama, epitet, metafora, antiteza); şiirin
struktura elementleri: ölçü–(kaç kısımnı laflar); ritmika(urguların sıralanması, rifma(sıraların sonunda ses ya kısım uydurulması;-- epika janrasının çeşitleri: roman, annatma, novela, fabula,dastan, masal;
okunmuş tekstlerdä -- okunmuş teksttä eni lafların, okunmuş tekstlerdä deyimdeyimnerin açıklanması (söz- nerin maanasını açıklasın;eni leksikanın ekslüün yardımınnan);gagauz yaratmalarında yapresivliini açıkla-- sözlüün zenginnetmäk kolay- bancı lafların bulunmasımak;lıkları;nı esaba alsın; angı dildän-- tekstlerdä yabancı lafların bugelmesini açıklasın; folklor
lunması;-- tekstlerdä sinonimnerin, anto- yaratmalarında arhaizmalanimnerin, omonimnerin rolü; rın rolünu identifikaţiyalasıneski (arhaizmalar) lafların, di- (bellietsin); gagauz sözlüün
zenginnenmesini kantarlaalekt lafların rolü;-- sözlüün zenginnenmäk yolla- sın;
rı: leksika afikslerinin yardımınnan, katlamak, gramatika
sayımnıının diişilmesi;

30

3.4

3.5

3.6

3.7

literatura tekstleri- -- temaların, baş ideyaların literatura tekstlerinin temaaçıklanması türlü yaratmalar- larını, baş ideyalarını bellinin temalarını, başda;etsin; başka tekstlerin temaideyalarını belli- etlarınnan, baş ideyalarınnan
mäk; başka tekstyaraştırsın;
lerin temalarınnan,
baş ideyalarınnan
yaraştırmak;
iki personajı yaraş- -- personajları yazdırmak: moral türlü kolaylıkların yardımınnan personajlara harakteristırıp, harakteristika
hem fizik kaliteleri;yapmak;-- personajların harakteristika tika yapsın; baş hem ikincili
yapılmasında dialogun kulla- personajları ayırtsın;
nılması;-- epika hem lirika personajı;
tekstlerdä morfo- -- söz paylarının morfologiya ka- tekstlerdä söz paylarını
sintaksis elementletegoriyaları: adlık, aderlik (üz, identifikaţiyalasın (tanısın,rini esaba almak;
hatırlık, gösterici, soruş, ilişki- bellietsin); morfosintaksis
gerçekleştirsin;lik, bellisiz, inkärlik, saabilik analizini
aderlikleri; aderliklerin mor- söz paylarını konteksttä
fologiya sayımnıının diişil- morfologiya sayımnıının dimesi: nışannık sayımnıında – işilmesini esaba alsın;bölä kız; işhallık sayımnıında –bölä yazêr), sayılık (sayı, sıra,
paylaştırıcı, bölmä, bellisiz
sayılıklar; sayılıkların morfologiya sayımnıının diişilmesi:nışannık, işhallık; yardımcı
söz payları: baalayıcılar, ardlaflar; sintaksis funkţiyaları;Yaşamak paalılık- -- literatura tekstlerindä etika kendibaşına okumayı ilerları
hem kultura elementleri; ken- letsin; analiz yapmak becerkendibaşına okumameklerini yaşamakta uygun
di bakışını açıklamak;yı ilerletmäk; yaratkullansın;
malarda etika hem
kultura paalılıklarını
identifikaţiyalamak(tanımak,bellietmäk); analiz yapmak becermekleriniyaşamakta uygun
kullanmak31

4. Yazmak becermeklerinin kazanılmasında gagauz dilinormalarını uygun hem adekvat kullanmak.
(yazmak sınışlarını oluşturmak)

4.1

4.2

4.3

4.4

Speţifika (sub)kompetenţiyalar
Bilgilär hem becermeklär
türlü temalara görä
yaratma kurmak;İçindekilär

İş hem kantarlamak çeşitleri-- bakışını argumentlemäk; türlü tekstlär okusunnar, teokunmuş teksti işletmäk; malarını yazsınnar; öz fikirini
okunmuş tekstlerä görä açıklasınnar; bir resimä görä
kendi fikirini açıklamak; yaratma kursunnar;
resimi yazdırmak;

zengin -- sinonimnerin, antonimne- verili temaya yaratma kurkullanrin, omonimnerin kulla- sun; sinonimneri, antonimneri,omonimneri kullansın; leksika
nılması;-- laflar aylesi (afikslerin yar- afikslerin yardımınnan eni laf
kursun, yaratmasında kullandımınnan laf kurmak);-- sözlüün
zenginnemäk sın;yolları (leksika afiksleri,gramatika sayımnıının diişilmesi);
cümleleri,fraza- -- sadä cümlenin strukturası; birsoy paylı cümlelär kursun;
sadä cümleleri genişletsin, fraza
birsoy paylı cümlelär;ları dooru kurmak; orfogragiya, -- sadä cümlelerdä, fraza- kursun; durguçluk nışannarını
da punktuaţiya nışannarı dooru kullansın; artistik tekstpunktuaţiya norma(nokta, virgül, nokta vir- lerindä punktuaţiyayı açıklasın;
larını dooru kullangül, dialog çizisi); cümle- türlü tekst tipleindä aderlikleri,mak;
lerdä lafların sıralıı (topi- sayılıkları identifikaţiyalasın(tanısın, bellietsin), morfosinkası);-- tekstlerin sintaksisä görä taksis analizini gerçekleştirsin;nışannıkları yaraştırmak uurdooru kurulması;-- fikirin açıklanmasında sa- larında işhallıklarlan yaraşyılıkların, aderliklerin, iş- tırmak uurlarında yaraştırsın;
tekstlerdä ardlafların rolünu
hallıkların kullanılması;-- işhallıkların yaraştırmak açıklasın; cümlä kurarkan, baalayıcıları dooru kullansın hem
uurları;-- sadä cümledä hem frazada punktuaţiya nışannarını esababaalayıcıların kullanılma- alsın;sı;-- ardlaflarıncümlelerdäfunkţiyası;Yaşamak paalılık- -- türlü tekst tipleri; tekst farklı temalara görä yaratmalar
ları
stilleri;kursun, birsoy paylı cümleleri
türlüyaratmalar
kullansın; yaratmalar aderlikhavezlän kurmak;
lärlän, sayılıklarlan, işhallıklarkendi bakışını açıklan zengin olsun.
lamak
yaratmadaleksikayı
mak;32

VII klas
1. Farklı komunikativ situaţiyalarında sözlü informaţiyayı kabul etmäk.
(seslemäk sınışlarını oluşturmak)

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- sözlü informaţiyasının türlü tekst tiplerinin içindekimeklär
öz lafları (monolog for- liini, öz fikirini, baş ideyasını,
türlü tekst tiplerinin
mada tekstlär, dialog temasını, strukturasını, işleminiçindekiliini, öz fikiilerlenmesini açıklasın;formada tekstlär);rini, baş ideyasını, te- -- aazdan tekstlerin önemlimasını, strukturasını,elementleri (komunikaişlemin ilerlenmesinitiv situaţiyalar);annamak;
informaţiyayı logi- -- speţifika kolaylıklarını dialogu devam etmää becersin;
ka sıralıında aazdan
kullanmak;
informaţiyayı logika sıralıında
açıklamak;-- dialog sözünü devam et- aazdan açıklasın;
mäk hem başarmak;işidilmiş
tekstin -- konteksttä lafın maanası tekstlerdä lafların baş maanasını, ikincili manasını açıklasın;(semantikası);leksika-gramatikaözelliklerini esaba -- sinonimneri, omonim- sözdä semantika kategoriyalarıneri, antonimneri identi- nı kullansın; yabancı lafları dooalmak; sözdä semanfikaţiyalamak(tanı- ru kullansın; sözünü sinonimnetika kategoriyalarınırin, antonimnerin, omonimnerin
mak);kullanmak;
yardımınnan zenginnetsin;-- alma laflar;
aazdan sözdä leksika -- leksika kurallarını dooru fikirini açıklarkan, tekstlerdä
hem gramatika yankullanmak;
yada üürencilerin başka sözünnışlıklarını duymak;
dä leksika hem gramatika yannışlıklarını duysun;Yaşamak paalılık- -- monologta ya dialogta dialog dartışmalarında aktiv pay
ları
ideyaları hem argu- alsın; başkasını meraklandırsın;
aktiv
seslemementleri kabul etmäk;
yiuygunlandır- -- dialogta aktiv pay almak; komunikativ
mak, fikirini serbestprinţiplerini kullanaçıklamak;
mak; informaţiyanın
kabul edilmesindä
meraklandıını göstermäk;

33

2. Monolog hem dialog situaţiyalarında aazdan sözdä gagauz dilini
uygun hem adekvat kullanmak.
(lafetmäk sınışlarını oluşturmak)

2.1

2.2

2.3

2.4

Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- fikirini açıklayıp, ya- Fikirlemä, yazdırma tekstlär
meklärratma kurmak; dialog kursun; öz fikirini açıklasın;
aazdan sözdä fikirini
dartışmalarında kendi kendi bakışını argumentlesin;serbest açıklamak;bakışını açıklamak;-- fikirlemä teksti, yazdırma teksti kurmak; işletmäk;-- kendi bakışını argumentlemäk;
aazdan sözdä gaga- -- türlü tekst tiplerindä türlü tekst tiplerindä sözlerin maanasını annatsın; birmaanalı hem
uz dilinin semantika
sözlerin maanası;
kategorialarını esaba -- sinonimnär, antonimnär; çokmaanalı lafları tanısın; sözünü
almak;
omonimnär, çokmaanalı zenginnetsin;
laflar;-- neologizmaların dooru
kullanılması;
Morfo-sintaksis nor- -- diişilän (adlık, aderlik, aazdan sözdä diişilän hem diimalarını dooru kulişlik h.b.) hem diişil- şilmäz söz paylarını kullansın;lanmak;mäz (nışannık, işhallık, analiz yapsın; fikirini açıklariştennik,haliştennik, kan, cümleleri dooru kursun;
yardimcı s.p.) söz pay- cümlelerdä cümlä paylarının topikasını (sıralıını) kullansın;
larının kullanılması;-- cümleleri dooru kurmak;-- sözün açık hem demekli
kullanılması;Yaşamak paalılık- -- dialogu devam etmäk; yaşamak situaţiyalarında dialog
ları
nonverbal (başka söz- hem monolog sözünü kullanayaşamak
leşmäk tipleri) element- bilsin; mimikanın hem jestlerin
situaţiyalarında
lerini (mimika, jest) kul- kullanılmasına dikat etsin;
dialog hem monolog
lanmak;sözünü kullanabil-- dialogta bakışını (karşımäk;lık bakışını) açıklamak;34

3. Literatura tekstlerinin analiz gerçekleştirilmesindä temalar,stilistika kolaylıklarını kullanmak.
(okumak sınışlarını oluşturmak)

3.1

3.2

3.3

3.4

Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- annatma tekstlerin struk- Literatura yaratmalarına artismeklär
turası; lirika tekstlerinin tik analizini gerçekleştirsin;
Literatura tekstlerinin
artistik kolaylıklarını tanısın;strukturası;öz fikirini annamak;-- artistik kolaylıkları (ale- epika, lirika, dramatika yaratgoria, metafora, giper- malarının (eserlerinin) strukbola, epitet, metonimiya, turasını belli- etsin;
fonetika
tekrarlaması,yaraştırmak, tekrarlamak,
antiteza);-- epika, lirika, dramatika
yaratmalarının (eserlerinin) özellii;
epika
tekstlerinin -- epika, lirika, dramatika epika tekstlerinin speţifikasını
esaba alsın; lirika yaratmalarıspeţifikasını esaba altekstlerinin öz fikiri;
mak; lirika yaratmala- -- epika hem lirika janraları- nın (eserlerinin) ekspresivliini
annasın; personajlara analiz
rının (eserlerinin) eksnın özellikleri;presivliini annamak;-- epika yaratmalarının (eser- yapsın; epika personajını lirilerinin) strukturası; perso- ka personajından ayırtsın;
najların strukturası;-- lirika yaratmalarında artistik kolaylıklarının kullanılması;
literatura teksttä grama- -- literatura tekstlerinä ar- artistik tekstlerindä işlikleri
tika kategoriyalarınıntistik analizini yaparkan, seçsin; işliklerin gramatika
dooru kullanılmasınıişlikleri şindiki, geçmiş, kategoriyalarınıbellietmäk;
gelecek zamannarda hem bellietsin; yaratmalarda yarzaman formalarında kul- dımcı söz paylarının kullanılmasını hem rolünu bellietsin;
lanmak;-- yardımcı söz paylarının yabancı laflarını ayırtsın;
kullanılmasını hem rolünu
bellietmäk;-- sözlüünü zenginnetmäk
kolaylıkları;-- tekstlerdä yabancı laflarınbulunması;
literatura tekstlerinin -- temaların, baş ideyaların literatura tekstlerinin temalarıaçıklanması türlü yarat- nı, baş ideyalarını belli- etsin;
temalarını, baş ideyalabaşka tekstlerin temalarınnan,
malarda;rını bellietmäk; başka
baş ideyalarınnan yaraştırsın;
tekstlerin temalarınnan,
baş ideyalarınnan yaraştırmak;

35

3.5 iki personajı yaraştırıp, -- personajları
yazdırmak: Türlü kolaylıkların yardımınharakteristika yapmak;
moral hem fizik durumna- nan personajlara harakteristika yapsın; baş hem ikincilirını;-- personajların harakteristika personajları ayırtsın;
yapılmasında dialogun kullanılması;-- epika hem lirika personajı;
3.6 Yaşamak paalılıkları -- literatura tekstlerindä etika Kendibaşına okumayı ilerkendibaşına
okumahem kultura elementleri; letsin; analiz yapmak beceryı ilerletmäk; yaratkendi bakışını açıklamak; meklerini yaşamakta uygun
malarda etika hem
kullansın;
kultura paalılıklarını
identifikaţiyalamak(tanımak, bellietmäk);
analiz yapmak becermeklerini yaşamakta
uygun kullanmak
4. Yazmak becermeklerinin kazanılmasında gagauz dilinormalarını uygun hem adekvat kullanmak.
(yazmak sınışlarını oluşturmak)

4.1

4.2

4.3

Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- bakışını argumentlemäk; Türlü tekstlär okusunnar, temeklär
personajları yazdırmak; malarını yazsınnar; öz fikirini
kendi bakışını takriraçıklasınnar;
dä açıklamak;
verilmiş temaya görä -- yazıda kendi fikirini, verilmiş temaya görä takrir
takrir yazmak;
duygularını açıklamak; yazsın; tekstlerin planını kur-- fikirlemä,
yazdırma sun; işletsin;
tekstlär;-- oluşların, personajların
yazdırılmasında dil, stilkolaylıklarını kullanmak;-- plan kurmak; işletmäk;
orfogragiya,-- işliklerin diişilmesi şin- yazıda katlı işlikleri dooru kuldiki, geçmiş, gelecek za- lansın; tekstlerdä işliklerin zapunktuaţiya normalamannarda;rını dooru kullanmak;
mannarını identifikaţiyalasın,gramatika kurallarını -- tekstlerin sintaksisä görä analiz yapsın; iştennik hem
dooru kurulması;esaba almak;
haliştennikçevirtmelerindä-- fikirin açıklanmasında
durguçluk
nışannarını
dooruişlikli hem iştennik, haliştennik formalarını kul- kullansın;lanmak;-- orfografiya hem
punktuaţiya prinţipleriiştennik hem haliştennik
lafçevirtmelerindä;

36

4.4

Yaşamak paalılık- -- türlü tekst tipler;i tekst farklı temalara görä yaratmalar
ları
stilleri;kursun, işlii, işliin formalarını
türlü yaratmalar hakullansın; sözünü zenginnetvezlän kurmak; kendisin.
bakışını açıklamak

VIII klas
1. Farklı komunikativ situaţiyalarında sözlü ınformaţiyayı kabul etmäk.
(seslemäk sınışlarını oluşturmak)

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

İş hem kantarlamakSpeţifika (sub)İçindekilärçeşitlerikompetenţiyalar
Bilgilär hem becermeklär -- sözlü informaţiyasının öz okunmuş tekstlerin tipişidilmiş tekstlerin içindelerini belli- etsinnär,
lafları;kiliini adekvat kabul etmäk, -- monolog:
yazdırma, baş ideyasını, temasını,
sözlü informaţiyasının öz
strukturasını,özelliini
informaţiyalı tekstlär;
fikirini, baş ideyasını, tema- -- türlü temalara görä dialog- açıklasınnar;sını, strukturasını, işleminlar;ilerlenmesini annamak;
aazdan tekstlerdä işlikli -- aazdan sözdä nonverbal nonverbal elementlerini
hem nonverbal (başka tip
elementleri;adekvat kullansınnar;sözleşmäk) elementlerini -- lafetmektä nonverbal ele- işlikli hem nonverbal eleayırtmak;
mentlerinin kullanılması; mentlerinin özelliklerini
açıklasınnar;işidilmiş tekstin leksika- -- halk lafetmesindä literatura sözdä literatura normagramatika özelliklerini esanormalarından ayırtmak; larını dooru kullansın;ba almak;-- halk lafetmesinin özellik- cümleleri sintaksisä görä
dooru kursun;
leri;-- sözlü
informaţiyasında
sintaksis ilişkilerini esaba
almak: sadä cümlenin sintaksisi, subyekt, predikat;
cümlenin ikincili payları:bellilik, tamamnık, hallık;
türlü stildä tekstleri okutekstlerin intonaţia hem -- türlü stildä tekstlär;
maa becersinnär, stilististilistikaözelliklerini -- stilistik elementleri,ka analizini gerçekleştirdiferenţiyalamak(ayırtsinnär;
mak): emoţia renginä görä,
okumanın hızlılıına hem
okumak kuvedinä görä;
yazdırma, annatma hem fi- -- türlü tekst tiplerinin prob- tekstlerin içindekiliinä
sadä hem katlı plan kurlemaları;
kirlemä tekstlerin plannarı-- sadä hem katlı planın sunnar, annatma, yazdırnı kurmak;
ma hem fikirlemä elestrukturası
mentlerini kullansınnar;37

1.6 personajlara harakteristika -- personajların moral hem fi- metodları, çalımnarı kulyapmak; moral durumnarızik durumnarı; personajları lanarak, personajlara hanı belli- etmäk;yaraştırmak;
rakteristika versinnär
1.7 Yaşamak paalılıkları-- literatura hem başka tekst- kendibaşına
okumayıişidilmiş tekstin etika hem
lerdä etika hem kultura ilerletsin; analiz yapmak
estetika paalılıklarını duyelementleri; kendi bakışını becermeklerini yaşamaksun;
açıklamak;ta uygun kullansın;

2. Monolog hem dialog situaţiyalarında aazdan sözdä gagauz dilini
uygun hem adekvat kullanmak.
(lafetmäk sınışlarını oluşturmak)

2.1

2.2

2.3

İş hem kantarlamakSpeţifika (sub)İçindekilärçeşitlerikompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- monolog: annatma teksti, monolog hem dialog kurmeklär
yazdırma teksti, argumentli maa becersin; dartışmaverili temaya görä anlarda kendi fikirini serbest
tekst;
natma, yazdırma hem -- fikirini açıklayıp, yaratma açıklasın;
fikirlemä tekst kurkurmak; dialog proţesindämak;kendi bakışını açıklamak;-- personajlara harakteristika
yapmak;-- işlendirmäk;-- kendi bakışını argumentlemäk;-- bir cümleyi ya fikiri devam
etmäk;
aazdan sözdä gagauz -- lafın öz hem kıynaş maanası, sinonimnerin, antonimnerin, omonimnerin yardıdilinin leksika normaikincili maana;
larını kullanmak-- sinonimnär,
antonimnär; mınnan sözünü zenginnetomonimnär, çokmaanalı laf- sin; tekstlerdä çokmaanalı
laflara analiz yapsın; omolar;-- neologizmaların hem arhaiz- nimneri hem çokmaanalı
maların dooru kullanılması; lafları ayırtsın;işidilmiş tekstlerdä yannış-- frazeologiya
lıkları bulsun hem doorutkonstrukţiyalarının sözdä
sun; frazeologizmalarlan
kullanılması;-- sözdä yannışlıkların dooru- sözünü zenginnetsin;
dulması;lafetmektä sintaktik- -- bölünmäz
lafbirleşmele- lafbirleşmelerinä
analizrin çeşitleri; sadä cümlenin yapsın; gagauz dili cümsis ilişkilerini dooru
kullanmak;
strukturası; sadä cümledä lelerindä predikat tiplerini
topika;identifikaţiyalasın (tanısın,bellietsin); bir baipaylı
cümleleri tanısın hem kullanabilsin; dar hem geniş
cümleleri dooru kullansın;

38

2.4

2.5

-- lafların arasında sintaksisbaalantıları: uzlaşmak yamanmak, kullanmak; subyektin hem predikatın arasındabaalantı;-- sadä cümlenin baş payları
hem ikincili payları;-- bir başpaylı cümlelär;-- dar hem geniş cümlelär;
annatma hem yazdır- -- publiţistika silindä tekstlär, iki ya bir başpaylı cümlema elementlerini kulsadä cümlä, bölünmäz lafbir- leri kullanarak, publiţistika
lanarak, publiţistikaleşmelär;
stilindä tekst kursunnar;
stilindä tekst kurmak,Yaşamak paalılıkları -- türlü kolaylıkların yardımın- meraklı informaţiya buldialogta aktiv pay alnan sesleyennerin dikatını sun, yaratsın;
sın, gagauz dilindäçekmäk;lafetmää istediini gös- -- sesleyenneri
meraklandırtersin, söz kulturasını
mak;kullansın;
3. Literatura hem nonliterar tekstlerinin analiz gerçekleştirilmesindä
tematika, stilistika kolaylıklarını kullanmak.

(okumak sınışlarını oluşturmak)

3.1Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- annatma
tekstlerinin epika hem lirika yaratmalarına
meklärstrukturası; lirika tekstle- (eserlerinä) analiz yapsın; liriliteratura hem başka
ka geroyunun epika geroyunrinin strukturası;
tekstleri tanımak, lite- -- tekstä oluşların hronolo- dan farkını açıklasın; analiz
ratura yaratmalarının
yapmakta artistik kolaylıklarıgiya sıralıı;(eserlerinin) janraları- -- artistik kolaylıkları (ale- nı kullansın; onnarı tekstlerdä
nı identifikaţiyalamak(tanısın);goria, metafora, giperbo- identifikaţiyalasın(tanımak, bellietmäk),la, epitet, fonetika tek- lirika yaratmalarının (eserleriliteratura terminnerini
rarlaması, yaraştırmak, nin) strukturasına analiz yapsın;
aklında tutmak;
nonliteratura (başka tekst tipletekrarlamak, antiteza);-- teksttä kimi lafların kıy- ri), tekstlerinin stillerini tanısın;naş maanası,-- şiirin struktura elementleri: ritmika (urguların sıralanması); rifma (sıralarınsonunda ses ya kısım uydurulması);-- epika, lirika, dramatika
yaratmaların (eserlerinin)özellii;-- nonliteratura (başka teksttipleri) tekstlär;

39

3.2

3.3

3.4

3.5

tekstleri duygulu hem -- epika, lirika, dramatika tekstleri duygulu okusun; tedemekli okumak;
tekstlerinin öz fikiri;
masını öz fikirini süjetini açıköz fikirini annamak; -- oluşların özellii;
lasın;
tekstlän işlemäk;
Literatura tekstleri- -- literatura tekstlerinin sü- tekstleri logikayca fragmentjeti, strukturası, epizod- lesin, tekstin içindekiliini
nin süjetini açıklaları;açıklasın;mak, logika-semantika fragmentlerä
bölmäk, fragmentlerin aralarında baalantıyı göstermäk;
literatura yaratmaları- -- cümlä paylarının hem tekstlerdä artistik kolaylıklarını
cümlelerin teksttä de- bulsun; analiz yapsın; dilin zennın struktura kompomeklii; koyulma laflar ginnetmäk yollarını bellietsin;
nentlerini, artistik koliteratura yaratmalarında arhahem cümlelär;
laylıklarını duymak;
morfo-sintaktiksis -- arhaizmalar, neologizma- izma laflarını tanısın;lar;
kategorialarını esaba
almak; sözün zengin- -- kurulu laflar, katlı laflar;
netmäk yollarını izle- -- literatura tekstlerindä stilistika elementleri; artistik
mäk;
kolaylıkları; dildä zenginnetmäk kolaylıkları;Yaşamak paalılık- -- literatura hem nonliterar kendibaşına okumayı ilerletsin;ları(diil literatura tekstlär) yaratmalarda etika hem kultura
kendibaşına okumatekstlerdä etika hem kul- paalılıklarını identifikaţiyalasın
yı ilerletmäk; yarattura elementleri; kendi (tanısın);malarda etika hembakışını açıklamak;
kultura paalılıklarını
identifikaţiyalamak(tanımak, bellietmäk);
4. Yazmak becermeklerinin kazanılmasında Gagauz dili normalarını
uygun hem adekvat kullanmak.

(yazmak sınaşlarını oluşturmak)Speţifika (sub)kompetenţiyalar
4.1 Bilgilär hem becermeklär
sintaktiksis
konstrukţiyalarını
kullanarak, türlü tip
tekstlär kurmak;İçindekilär

İş hem kantarlamak çeşitleri-- sadä cümlä, cümlä payları cümlä paylarına (subyekt,(subyekt, predikat; bellilik, predikat; bellilik, tamamnık,
hallıklar) sintaksis analizini
tamamnık, hallıklar);-- predikat tipleri, adlıktan gerçekleştirsin; dooru yazmak
için morfologiya hem sintakpredikat;-- sadä cümlelerin çeşitleri: sis kurallarını kullansın;iki, bir baş- paylı cümlä;40

4.2 tekst kurulmasında-- sadä cümlä, cümlä payları cümlelerä sintaktiksis analimorfo-sintaksis nor(subyekt, predikat; bellilik, zini gerçekleştirsin; cümleninmalarını kullanmak,tamamnık – doorudan hem baş hem ikincili paylarını
punktuaţiya kurallarıkıynaş tammanık, hallıklar ayırtsın; lafbirleşmelerinä
nı esaba almak;- er hem zaman hallıkları, analiz yapsın; bir başpaylı
nıcelik, nekadarlık, sebep, cümleleri klasifikaţiyalasın;gagauz dili predikatlarını
neet hallıkları);-- cümledä laf baalantıları: identifikaţiyalasın (tanısın,bellietsin); adlardan predikatyamanmak, kullanmak;-- gagauz dili predikatın ti- ların kurulmasına dikat etsin,
pologiyası, adlardan predi- afikslerini bellietsin;kat, adlardan predikatların
afiksleri;-- bir başpaylı cümlelär;-- morfosintaktiksis bilgilerini yazmakta dooru kullanmak;
4.3 argumentli tekst yarat- -- argumentli tekstin struktu- kurulu tekstlerdä fikir baalantıları olsun; tekstleri struktumak;
rasını;-- problemasını bellietmäk; rayca kursun: kompoziţiya,oluşların ilerlemesi, kulçıkış yapmak;-- türlü temalara görä dartış- minaţiya, çıkış;malar;
4.4 Yaşamak paalılıkları -- orfografiya prinţipleri; sö- yazıda gagauz dilinin gramagramatika normalarınazün yazıda yannışlıksız tika normalarını dooru kulgörä dooru yazmaya
kullanılması (takrir yazma- lansın; tekstlerdä yannışlıklasınaşmak hem yaşasında, fikirini açıklamasın- rı tanısın da doorutsun;
makta kullanmak.
da, kiyat yazmasında h.b.)

IX klas
1. Farklı komunikativ situaţiyalarında sözlü informaţiyayı kabul etmäk.

(seslemäk sınaşlarını oluşturmak)

1.1Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- sözlü informaţiyasının okunmuş tekstlerin tiplerini
meklärbellietsinnär, baş ideyasını, teöz lafları;
türlü tip tekstlerin -- monolog: yazdırma tek- masını, strukturasını, özelliini
içindekiliini
dikataçıklasınnar;
stlär;lı seslemäk, sözlü -- türlü temalara görä diainformaţiyasının öz
loglar;fikirini, baş ideyasını,
temasını, strukturasını, işlemin ilerlenmesini annamak;

41

1.2

1.3

1.4

1.5

1.6

aazdan tekstlerdä iş- -- aazdan sözdä nonverbal nonverbal elementlerini adeklikli hem nonverbal
elementleri;vat kullansınnar;(başka sözleşmäk tipi, -- lafetmektä
nonverbal işlikli hem nonverbal elementmimika, jest) elementelementlerinin kullanıl- lerinin özelliklerini açıklasın;
lerini ayırtmak;
ması;
sözdä literatura normalarınıişidilmiş tekstin leksi- -- literatura normaları;
ka-gramatika özellik- -- halk lafetmesinin özel- dooru kullansın; cümleleri sintaksisä görä dooru kursun;
lerini esaba almak;
likleri;-- sözlü informaţiyasında
sintaktiksis ilişkilerini
esaba almak;
okunmuş teksti ad- -- türlü tip tekstlerin prob- tekstlerin içindekiliinä sadä
lamak, plan kurmak,
lemaları;hem katlı plan kursun
tekstin problemasını -- sadä hem katlı planınbelli- etmäk;
strukturası
personajları-- personajların moral hem metodları, çalımnarı kullanaidentifikaţialamak, hafizik durumnarını; perso- rak, personajlara harakteristika
rakteristika yapmak;
najları yaraştırmak
versinmoral durumnarınıbelli- etmäk;Yaşamak paalılıkları -- grupada işlärkän, başka- grupada işi kullansın; dialog,
uygun komunikativ
monolog sözünü kursun;sını dikatlı seslemäk;
davranış durumunda -- monologta ya dialogta
seslemäk prinţiplerini
ideyaları hem argumentkullanmak,
leri kabul etmäk;
informaţiyanın kabul -- dialogta aktiv pay almak,
edilmesindä merakfikirini serbest açıklalandıını göstermäk;
mak;
2. Monolog hem dialog situaţiyalarında aazdan sözdä gagauz
dilini uygun hem adekvat kullanmak.

(lafetmäk sınışlarını oluşturmak)

2.1Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
Bilgilär hem becer- -- monolog: annatma teks- monolog hem dialog kurmaa
meklärti, yazdırma teksti, argu- becersin; dartışmalarda kendi
monolog sözünü dialog
fikirini serbest açıklasın;
mentli tekst;
sözündänayırtmak; -- fikirini açıklayıp, yadialog dartışmalarında
ratma kurmak; dialog
aktiv pay almak;
dartışmalarında kendibakışını açıklamak;-- personajlara harakteristika yapmak;-- kendi bakışını
argumentlemäk;

42

2.2

2.3

2.4

2.5

aazdan sözdä gagauz -- öz hem kıynaş maana, Sinonimnerin, antonimnerin,omonimnerin yardımınnan
dilinin leksika-gramaikincili maana;tika normalarını kul- -- sinonimnär, antonimnär; sözünü zenginnetsin; tekstlerdä
lanmakomonimnär, çokmaanalı çokmaanalı laflara analiz yapsın; omonimneri hem çokmaalaflar;-- neologizmaların dooru nalı lafları ayırtsın;işidilmiş tekstlerdä yannışlıklakullanılması;-- sözdä yannışlıklarının rı bulsun hem doorutsun;
doorudulması;
lafetmektä sintaktiksis -- lafbirleşmelerin çeşit- lafbirleşmelerinä analiz yapilişkilerini dooru kulleri; cümlenin birsoy sın; sadä cümlelerdän katlı
lanmak;payları; bütünneştirici cümlä kursun; baalayıcıları
laflar; koyulma laflar, hem baalayıcı lafları kullansın;
intonaţiyaylan sözünü açıklasın,danışmaklar;-- sadä cümlä; katlı cümlä; durguçluk nışannarını kullanıp-- cümlä paylarından cümlä hem sadä cümlelerdän
katlı cümlä kurmak;-- baalayıcılar hem ilişkilik
laflar katlı cümledä;-- Durguçluknışannarı(Punktuaţiya)kendi fikirini açıkla- -- personajlarının moral metodları, çalımnarı kullanayıp, personajların mohem fizika durumnarı; rak, personajlara harakteristika
ral durumnarını yazpersonajlarıyaraştır- versin
dırmakmak;Yaşamak paalılıkları -- türlü kolaylıkların yar- meraklı informaţiya bulsun, yadialogta uygun ilişdımınnan sesleyennerin ratsın;
kilär kurmak; kendi
dikatını çekmäk;
fikirinin açıklamasında -- sesleyenneri meraklansesleyennerin dikatını
dırmak;çekmäk;3. Literatura hem nonliterar tekstlerinin analiz gerçekleştirilmesindä tematika,
stilistika kolaylıklarını kullanmak.

(okumak sınışlarını oluşturmak)Speţifika (sub)kompetenţiyalar
3.1 Bilgilär hem becermeklär
literatura hem
nonliteratura (başka
tekst tipleri) tekstlerini
tanımak;İçindekilär

İş hem kantarlamak çeşitleri-- annatma
tekstlerinin Epika hem lirika yaratmalarına
strukturası; lirika tekstleri (eserlerinä) analiz yapsın; lirika
nin strukturası;
geroyunun epika geroyun-- teksttä oluşların hronolo- dan farkını açıklasın; analiz
giya sıralıı;
yapmakta artistik kolaylıklarını-- artistik kolaylıkları (alegoriya, metafora, giper- kullansın;onnarı tekstlerdä
bola, epitet, fonetika tek- identifikaţiyalasın (tanısın,rarlaması, yaraştırmak, bellietsin);tekrarlamak, antiteza);

43

3.2

3.3

3.4

3.5

3.6

-- teksttä kimi lafların kıy- lirika yaratmalarının (eserlerinin) strukturasına analiz yapsın;naş maanası,-- şiirin struktura element- türlü tekstlerinin stillerini tanıleri: ritmika (urguların sın;
sıralanması); ölçü, rifma(sıraların sonunda ses
ya kısım uydurulmasıepika, lirika, dramatika
eserlerin özellii;-- nonliteratura(başkatekst tipleri) tekstlär:
publiţistika,ofiţializmetçilik stilindä tekstlär;
tekstleri duygulu hem -- epika, lirika, dramatika tekstleri duygulu okusun; tedemekli okumak; öztekstlerinin öz fikiri;
masını öz fikirini süjetini açıkfikirini annamak; tekst- -- oluşların özellii;
lasın;
län işlemäk;
teksti lologika seman- -- literatura yaratmalarının Tekstleri fragmentlerä bölsün;
tika
fragmentlerinä
semantika strukturası;
plan kursun; herbir fragmenti
bölmäk; fragmentleri -- planın strukturası;
adlasın;adlamak;literatura tekstlerinin -- temaların, baş ideya- literatura tekstlerinin temalarını,
ların açıklanması türlü baş ideyalarını belli- etsin; baştemalarını, baş ideyalayaratmalarda;
ka tekstlerin temalarınnan, başrını belli- etmäk; başka
ideyalarınnan yaraştırsın;
tekstlerin temalarınnan,
baş ideyalarınnan yaraştırmak
iki personajı yaraştırıp, -- personajları yazdırmak: Personajlara harakteristika verharakteristika yapmak;
moral hem fizik durum- sin; kendi bakışını açıklasın;narı;-- personajların harakteristika yapılmasında dialogun kullanılması;-- epika hem lirika personajı;
literatura
yaratmala- -- cümlä paylarının hem tekstlerdä artistik kolaylıklarını
cümlelerin teksttä de- bulsun; analiz yapsın; dilin zenrının struktura kommeklii; koyulma laflar ginnetmäk yollarını bellietsin;
ponentlerini,
artistikliteratura yaratmalarda arhaizhem cümlelär;
kolaylıklarını duymak;
morfo-sintaksis katego- -- arhaizmalar, neologiz- maları tanısın;malar;
riyalarını esaba almak;
sözün
zenginnetmäk -- kurulu laflar, katlı laflar;-- literatura tekstlerindä
yollarını izlemäk;
stilistika elementleri; artistik kolaylıkları; dildä
zenginnetmäk kolaylıkları;443.7 Yaşamak paalılıkları -- literatura hem nonlitera- kendibaşına okumayı ilerletsin;
kendibaşına
okumatura (başka tekst tipleri) yaratmalarda etika hem kultura
yı ilerletmäk; yarattekstlerdä etika hem kul- paalılıklarını identifikaţiyalasın
malarda etika hem
tura elementleri; kendi (tanımak, bellietmäk);
kulturapaalılıklarınıbakışını açıklamak;
identifikaţiyalamak(tanımak, bellietmäk);
analiz yapmak becermeklerini yaşamakta
uygun kullanmak

4. Yazmak becermeklerinin kazanılmasında gagauz dilinormalarını uygun hem adekvat kullanmak.
(yazmak sınışlarını oluşturmak)Speţifika (sub)İçindekilär
İş hem kantarlamak çeşitleri
kompetenţiyalar
4.1 Bilgilär hem becer- -- sadä cümlä, katlı cüm- cümlä paylarına (subyekt, premeklär
lä; cümlä payları (sub- dikat; bellilik, tamamnık, haltekst
kurulmasınyekt, predikat; bellilik, lık) sintaksis analizini gerçekda dilin orfografiya,
tamamnık, hallık); dal- leştirsin; dalsız katlı hem dallı
punktuaţiya, sintaksissız katlı hem dallı katlı katlı cümleleri (bellilikçi dallı
kurallarını, prinţiplerini
cümlelär (bellilikçi dallı cümlä, tamannıklı dallı cümlä,bilmäk hem dooru kulcümlä, tamannıklı dal- hallıklı dallı cümlä) tekstlerlanmak;lı cümlä , hallıklı dallı dä tanısın hem analiz yapsın;frazalarda baalayıcılarını hem
cümlä );-- punktuaţiya nışannarının punktuaţiyayı dooru kullansın;
dooru kullanılması;-- dooru yazmak için morfologiya hem sintaksiskurallarını kullanmak;
4.2 türlü temalara görä -- yazıda kendi fikirini, verili temalara görä fikirlemä,
tekst kurmak;
duygularını açıklamak; yazdırma tekstlerini kursun,-- oluşların, personajların fikirini açıklasın; tekstlerä koyazdırılmasında, dil, stil mentariya yapsın;kolaylıklarını
kullanmak;-- plan kurmak;-- tekstlerä komentariya
yapmak;4.3 argumentli tekst yarat- -- argumentli tekstin struk- Kurulu tekstlerdä fikir baalantıları olsun; tekstleri strukturaycamak;turası;-- problemasını belli-et- kursun: kompoziţiya, oluşlarınilerlemesi, kulminaţiya, çıkış
mäk; çıkış yapmak;-- türlü temalara görä dar- yapsın;tışmalar;45

Yazıda gagauz dilinin gramati4.4 Yaşamak paalılıkları -- orfografiya prinţipleri;gramatika normalarına -- sözün yazıda yannışlık- ka normalarını dooru kullansın;
görä dooru yazmaya sısız kullanılması (takrir tekstlerdä yannışlıkları tanısınnaşmak hem yaşamakyazmasında,fikirini da doorutsun;
ta kullanmak.
açıklamasında,kiyat
yazmasında h.b.)VII. Gagauz dilinin hem gagauz literaturasının genelüüretmäk tehnologiyaları
Tehnologiya teoriyaları XX-nci asirin ortasından beeri (bilim-revoluţiya vakıdında) bizim yaşamamızda geniştän kullanılêrlar. Gumanitar üüretmesinin dä sferasına onnar girdilär. Onnarın arasında pedagogika üüretmesinä dä.
“Tehnologiya” termini urum dilindän geler: techne – “”incäzanaat”, “ustalık”,“becermäk”. Gumanitar üüretmesinä bakarak, tehnologiyaların kullanılması metodikaya karşı gitmeer, bilim gibi olarak, ama üüretmeyi bir incäzanaat gibi gösterer,
angısına görä üüredici lääzım bilsin türlü-türlü metodları hem kolaylıkları, uşaklaraüürenmäk materialını vermää deyni. Bundan kaarä, büünkü liţeylerdä bu tehnologiyalar şindiki insan topluluun yaşamasında türlü informativ sistemalarına görä bir eni“üüretmäk süretini” göstererlär, angıları gagauz dilinin hem literaturasının gagauzüüretmesindä üüredicilerä büük yardım vereceklär. Büünkü gündä üüredici, incäzanaat içindekisinin speţifikasını bozmayarak, lääzım şkola üüretmesinin büünkü
tehnologiya başarılarını esaba alsın.
Belliedili seçilmiş tehnologiyalar işleerlär aşaada verili prinţiplerä görä:• üüredici liţeyistlerin literaturada ilerlemäk uurunu, onnarın becermeklerini,intereslerini lääzım esaba alsın;• üürenilän tekstinin estetika özelliklerinä orientir yapması;• literatura üüretmesinin neetlerinä hem standartlarına görä üüretmäk tehnologiyalarını seçmäk;• urokların çeşitli tiplerinä görä üüretmäk tehnologiyalarını seçmäk.
Liţey klaslarında gagauz dilinin üüretmesindä hem kognitiv, hem refleksiv, hem
komunikativ çalışmak soyları teklif edilerlär.
Kognitiv soylarının aşaada verili tipleri var:
• artistik faktların bellietmesi hem onnarın konkret literatura tekstinin işlemesindä maana annaması;• yaratmanın istoriya-literatura hem belliedili asirin kontekstindä analiz yapması becermekleri;• literatura teoriyasının bakışına görä çıkışların hem gipotezalarınargumentaţiyası;• kendibaşına okumaa deyni literatura yaratmaların hem kritika statyaların seçilmesi;• toplanılmış hem kontrol edilmiş literatura materialların sistematizaţiyası;
46

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

artistik olayların analizi.
Refleksiv (yaratıcı) soylarının bölä tipleri var:liţeyistlerin yaratıcı bakışların ilerlemesi;
literatura yaratmasının analiz metodların bilmesi;
literatura alayında yaratıcı davaları (yaratmalar, testlär, reţenziyalar, kritika
statyaları, monologlar-fikirlemelär, eselär h.b.) ;bilim-aaraştırıcı harakterindä davalar (referatlar, tezislär, nasaatların hem haberlerin hazırlaması).
Üürenmäk soylarının bölä tipleri var:kişilärarasında dayanmak temelindä davranmakların kurulması;
artistik tekstinin kolektiv analiz yapmasında dialogların, polilogların, polemikaların götürmäk becermekleri;verili literatura olayına avtorun poziţiyasını başka avtorların bakışlarınnan
yaraştırması;kişinin farklı soţial yaşamasının hepsindä sferalarında aazdan hem yazılı literatura sözlerinin ilerlemesi.
VIII. Kantarlamak strategiyaları

Sonuçları kantarlamak
Kantarlamak, kurikulumun bölünmäz payıdır. Kantarlamak kazanılmış
bilgileri, becermekleri bellietmää yardım eder. Kantarlamak olabilir: uroon herbir
etapında, temanın sonunda kontrol işi yada testlemäk, final (ekzamen), okul kontrolişi (üüredici okul kontrol işini verer), dışardan gelän kontrol işi (Üüretmäk Bakannıı kontrol işini verer), aazdan (sözlü), yazılı.
Kantarlamak neetlerinin strukturasının sonuçları budur:
Kantarlamak neetlerinin strukturası 3 komponenttän kurulu:
1. İş nicä gerçeklener (nicä?)
2. İşlerin uurlarını hem kriteriyalarını beellietmäk (nekadar?)
3. Becermeklär, angılarını üürenici lääzım göstersin (ne?)
1. Variantlar bu türlü strukturalarlan açıklanêrlar: ilk okumaktan sora (enitekst), yazılı, sözlü, tekstin temelindä, kullanıp tabliţayı, resimi (yada başka yardımcı kolaylıkları).
2. Başarıların kriteriyaları olabilirlär:
a. sayısı – ţifraların yardımınnan (konkret zaman içindä yada cuvabın uzunnuunda), proţentlerin yardımınnan gerçekleştiriler. Örnek: 5 minut, 25%, 6 sıra, 7
cümlä, 0,5 sayfa h.b.
b. kalitesi – örneklär: dooru, açık kısa, hronologiya sıralıında, baş ideyaları
sıralayıp, alfabet sıralıında h.b.

47

Kantarlamak metodları
1. Tradiţional- yazılı (test, sınışlar, diktant)- sözlü- ekzamen- kontrol işi
2. Alternativ- üürenicinin becermeklerini notalamak (faydalı informaţiya veriler, gerçekleştirmää deyni kantarlamak fişası, kontrol etmäk listesi).
- Portfolio. Uroktan dışarı türlü metodların yardımınnan kazanılmış rezultatları hem denemekleri kaplêêr. Üürenicinin individual işini kontrol etmää yardım eder.
- Aaraştırmak. Bilgilerin yaratıcılıını kullanmaa yardım eder. Bir urokta konkret sınışların tamannanmasını izleer. İndividual hem grupada gerçekleştiriler(referat, kendibaşına iş h.b.)
Test tipleriSınış (item) = soruş + bekleyän cuvap
1. Alternativ seçimni sınış:-- Üürenicilär iki alternativadan dooru cuvabı ayırêrlar: dooru – yannış (diildooru), dooru – yannış, oluş – fikir.
-- Cümleyi oku. Dooru cuvabın bukvasını G yuvarlak içinä al. Cuvap dooru diilsä, F bukvayı yuvarlak içinä al.
G F Şiirin „Zamannêrsın evim” autoru St.Kuroglu.
-- Cümleyi oku. Oluş realsaydı, bukvayı O yuvarlak içinä al. Oluş bir fikir açıklarsaydı, bukvayı F yuvarlak içinä al.
O F Yok istoriya halksız, nicä halk istoriyasız-- Cumleyi oku. Cümlenin ikinci payı ilk payının dooru olduunu açıklarsaydı,
bukvayı D yuvarlak içinä al. Yannışsaydı, bukvayı Y yuvarlak içinä al.
D Y Baalayıcı, kendi başına söz payıdır.
1.2. Çiftli sınaş
-- iki direciktä verili informaţiyayı uygun erleştirmää teklif eder.
Örneklär:-- Okçazların yardımınnan adlıkları A direciktän nışannıklarlan B direciktän
birleştir.
-- B direciktän yaratmaların adlarına A direciktän avtorlarını bul. Okçazlan birleştir.
A
B
N.Baboglu				„Kısmetliyim”
S.Kuroglu				„Ekmek için söz”
D.Tanasoglu				„Mumnar saalık için”
T.Zanet				„Bucak, Bucak...”						
„Uzun kervan”
48

A direciktän lafların B direciktän sinonim çiftlerini bulun. Okçazlarlan birleştirin.
1.
2.
3.
4.
5.
6.

A
gelmää			biyaz			savmaa			laf			
ük			
at			

1.
2.
3.
4.
5.
6.

B
uzaklaştırmaa
söz
varmaaak
beygiraarlıkNota:. Cuvapların sayısı ikinci direciktä taa çok lääzım olsun.
1.3. Birkaç cuvaplı (variantlı) sınaş.

-- Bir cümlä (fikir) hem birkaç variant cuvap veriler. Üürenci dooru variantı seçer. Örnek:-- Dooru cuvabı yuvarlak içinä al:Aşaadakı lafbirleşmelerindä izafet konstrukţiasını bul:
A. Eşil kırlar
B. Üçär üürenici
C. Av eriD. İşlemää severNota. Cuvap konkret lääzım olsun.
2. Cuvap açıklamak elementlerinnän sınışlar
2.1. Kısa cuvaplı sınaşlar

-- Üürencilerä cümleyi doldursunnar teklif ediler. Örneklär.

Gagauz halkı Hederlez yortusunu nezaman kutlêêr?______________________
Gagauz halkının senselä kökleri_____________________________

2.1. Strukturalı soruşlar.
-- Strukturalı soruş birkaç biri-birinä maanayca baalı soruşlardan kurulu.
-- Temellenip tekstin temasına, soruşlara cuvap ediniz.
3. Açık cuvaplı:
3.1. Problemaları çözdürmäk sınaşları.
-- Problemaları çözdürmäk için neetlär:-- Problemayı annamak;-- Problemayı çözdürmää deyni önemli informaţiyanın kazanılması;49

-- Gipotizaların (bakışların, fikirlerin) kurulması hem analizi;-- Problemayı çözdürmää deyni metodların açıklanması;-- Kısa raportun kurulması kazanılmış rezultatlar için;-- Genelleştirmäk (çıkışlar).
Model: Bakışlarını açıklayıp, üüredici üürenicilerä cümleyi-problemayı çözdürsünnär teklif eder. Deyecez, Naturanın korunmaması, dünnä katastrofasına getirircümlä-problema.
3.2. Serbest cuvap (esse kurulması).
-Üüreniciyä serbest cuvaplı (diil strukturalı esse) ya da birkaç variantlı cuvap (strukturalı esse): soruş, plan, resimnär h.b. kursun teklif ediler.
Strukturalı esse (denemä)
Kural:
İtem (sınış), angısı üüreniciyä birkaç koyulu davaya görä serbest cuvap kursun
teklif ediler.
Sonuç:
1. Analiz, sintez hem becermeklerin/bilgilerin kullanılması.
2. İdeyaların açıklanması.
Tipologiya:
1. Sınırlı cuvaplı esse, konkret kaç laf oldunu, sıra, paragraf açıklamasınnan.
2. Geniş içindekili esse, konkret zaman içindä.

50Bibliografiya
1. Bankova İ., Marinoglu F. Ana Dilindä (diktant toplumu 5 -11 klaslar için)
2. Arnaut T. Gagauzum bucaktır yerim. Ankara. 1994.
3. Baboglu N. Bir öküzümüz var. Çevirdi T. Tahiroglu. Kişinev, 1984.
4. Baboglu N. Güz çiçekleri. Seçmä yaratmalar (şiirlär). Kişinev: Pontos. 2003.
5. Baboglu N. Publiţistika yazılarından. Kişinev, 2000.
6. Baboglu N. Baboglu I. Gagauz literaturası. Hrestomatiya 7-nci klaslar için. Kişinev:
Ştiinţa, 1997.
7. Baboglu N., Baboglu İ. Gagauz literaturası: Hrestomatiya 7-9 klaslar için. Kişinev:
Ştiinţa. 1987.
8. Baboglu N., Babogl İ. Gagauz literaturası. Hrestomatiya 10-11 klaslar için. Kişinev:
Ştiinţa, 1987.
9. Baboglu N. Mumnar saalık için. Kişinev: Basım evi Ana sözü, 1989.
10. Çimpoeş L. Duygu Başçası. (şiir toplumu).
11. Filioglu V. Ha, tutunalım kol-kola. Okulda üürenicilerä peet toplumu. Komrat, 2004.
12. Filioglu V. Can sızıntısı. Peetlär, poyemalar. Kişinev, 2005.
13. Gagauz Dili hem Literaturası 5-nci klas. Ştiinţa.
14. Gagauz Dili hem Literaturası. 6-ncı klas, Ştiinţa.
15. Gagauz Dili hem Literaturası. 7-nci klas, Ştiinţa.
16. Gagauz Dili hem Literaturası. 8-nci klas, Ştiinţa.
17. Gagauz Dili hem Literaturası. 9-ncu klas, Ştiinţa.
18. Gagauz Dilindä control işleri 10-uncu – 12-nci klaslara. Komrat, 2008.
19. Gagauzça-Rusça-Romınca sözlük. Chişinău: Pontos, 2002.
20. Kara Çoban D. Seçmä yaratmalar. Türk kültür ve sanatları örtek önetimi. Ankara,
2004.
21. Köcä S. Var neyä yaşamaa. Kişinev, 2004.
22. Kösä M. Gercik yerim. Şiirlär. Tiraspol, 1996.
23. Kösä M. Gülümsemää diil günaa. Tiraspol, 1996.
24. Kösä M. Düşünmeklär: peetlär. Komrat, 2000.
25. Kuroglu S. Kauş avaları. Stihlar. Kişinev, 1977.
51

26. Kuroglu S. Kızgın çiilar Kişinev: Kartea moldoveneaska, 1974.
27. Kuroglu S. Üüsek kuşlar. Stihlar. Kişinev, 1977
28. Yalancı P. Sünmaz yıldızlar. Şiirlär. Kişinev: Huperion, 1995.
29. Zanet T. Dramaturgiya (yaratma pyesalar hem çevirmelär). Kişinev, 2006.
30. Zanet T. Akar yıldız. Şiirlär. Kişinev, 1998.
31. Vasilioglu K. Bucak dannarı. Chişinău: Ştiinţa, 2007.
32. Vasilioglu K. Olimpiada. Chişinău: Ştiinţa, 2007.
33. Базовый куррикулум. Нормативные документы. Chişinău: TIPCM 1998.
34. Бабоглу Н. Бужак ежеллери. Kишинев, 1979.
35. Бабоглу Н. Тарафымын пеетлери. Кишинёв: Литература артистикэ, 1988.
36. Богданова O. Методика преподавания литературы. Москва, 1995 .
37. Булгар С. Дев адамын оолу. Масаллар. Кишинев: Литература артистикэ, 1989.
38. Булгар С. Жан пазары. Кишинев, 1988.
39. Гуцу В., Кришан А. Проектирование базового куррикулума. Методическое
пособие. Кишинев,1998.
40. Чеботарь П. Жана йакын. Кишинев: Литература артистикэ, 1989.
41. Чеботарь П. Гагаузская художественная литература. Очерки. Кишинев, 1992.
42. Чимпоеш Л. Дастанный эпос гагаузов. Кишинёв, 1987.
43. Дьячук И. Избранные произведения о гагаузской литературе. Комрат, 2003.
44. Кара Чобан Д. Азбука открытий. Стихи. Кишинев, 1989.
45. Филиоглу В. Йыл кушаан корафлары. Кишинев, 1985.
46. Кеся M. Kысмет. Кишинёв: Литература артистикэ, 1973.
47. Кеся M. Tопраан ÿрек дÿÿлмеси. Кишинёв: Литература артистикэ, 1983.
48. Танасоглу Д. Aдамын ишлери. Кишинев, 1969.

52