Morze Bałtyckie

Odpowiedzialne wykorzystanie zasobów
Materiał przygotowany przez MSC Polska. Kopiowanie bez zgody autora jest zabronione. W prezentacji wykorzystano materiały opracowane przez Akwarium Gdyńskie oraz Instytut Oceanologii PAN

Co wiemy o Bałtyku?
Najbliższe

Długość polskiego wybrzeża 775 km

NajpłytszeŚrednio 55 m

Najmłodsze
12 tys. lat

Najsłodsze

5 razy słodsze niż oceANŻycie w Bałtyku

• Duży zakres zasolenia pozwala nawystępowanie zarówno gatunków
słodkowodnych (okoń i płoć),DWUŚRODOWISKOWYCH (ŁOSOŚ, TROĆ) imorskich (Stornia, śledź).
• specyficzne warunki sprawiają, żejest tu mało drapieżników
wyższego rzędu. jednakbioróżnorodność Bałtyku trudno
nazwać ubogą – żyją tu liczne
gatunki bezkręgowców
i organizmów jednokomórkowych.

foki

ptaki

ludzieszprotyŚledziezooplankton

fitoplankton

Czas na zagadkę!
Które z tych zwierząt żyje w
morzu bałtyckim?
(zaznacz Odpowiedzi w zadaniu 1
na karcie pracy)

©Adamadamski
balticarium.com

naszbaltyk.pl

9

1

2

3

4

5

6

7

8

naszbaltyk.pl©Adamadamski
balticarium.com

naszbaltyk.pl912345678naszbaltyk.pl

Jak korzystamy z Bałtyku?

- turystyka i rekreacja- transport morski- ZŁOŻA ROPY, GAZU, Kruszyw, BURSZTYNU- połowyszproty, śledzie,stornieŁącznie 500 tys.
ton ryb rocznie

polska 1/5
inne

Co roku naukowcy doradzają rybakom ile ryb danego gatunku mogą złowić, tak aby
ryb nie zabrakło w przyszłościZagrożenia dla Bałtyku:• ZMIANY KLIMATU – GLOBALNEOCIEPLENIE, ZAKWASZENIE WÓD• Zanieczyszczenie morza• Przełowienie

Nadmierny połów, który uniemożliwiarybom rozmnażanie się i odbudowanie
populacji. Mówimy wtedy o przełowieniu.

Przełowienie Bałtyckiego
Dorsza – Dziś już go prawie nie Ma(tys. ton)Przełowienie

Wiadomości rybackie nr 5-6/2021

Przełowienie to duży problem. Jeślizabraknie ryb, będzie to miało negatywny
wpływ na cały ekosystem morski orazmiliony ludzi, którym połowy zapewniają
pożywienie i środki do życia. Istniejąjednak rozwiązania, pozwalające zapobiec
przełowieniu - jednym z nich jest

zrównoważone rybołówstwo!
Czym jest przełowienie – film
Lata 90: 40-50 cmObecnie: 30 cm

Bałtyk to przede wszystkim źródłopożywienia i miejsc pracy, aby było
tak dalej potrzebne sązrównoważone połowy.

Istotą odpowiedzialnego rybołówstwa
jest znalezienie równowagi pomiędzytym, jaka ilość ryb zostanie złowiona,a tym, ile ryb należy pozostawić wmorzu, aby stado mogło się dalej
rozmnażać – dlatego powstało MSC

Program MSC
Zgodny z najnowszą wiedzą

naukową

połowy dzikich ryb oraz owoców
morza
Oceniają Niezależni

3 zasady odpowiedzialnycheksperci

1.Zdrowe stado ryb
2.Ochrona innych gatunków

połowy w morzach, oceanach, w

połowów:zwierząt i morskich siedlisk

3.Skuteczne zarządzanie połowamirzekach, jeziorachZasady zrównoważonego
rybołówstwa MSC

Z1

Zdrowestado ryb –zostawiamy wmorzu dużo ryb,
aby mogły sięrozradzać

Zasady zrównoważonego
rybołówstwa MSC

Z2
Z1

Ochrona innych
gatunków orazsiedlisk

Rozwiąż zadanie 2
z karty pracy

Przyłów

W trakcie połowów zdarza się, że w sieci zaplątują się
zwierzęta niebędące celem połowów: morświny, foki, ptakimorskie lub inne gatunki ryb. Przyłowem są także małeosobniki poławianego gatunku. Zjawisko to nazywamy
przyłowem.

Czym jest przyłów – film

Zasady zrównoważonego
rybołówstwa MSC

Z3SkuteczneZarządzanie
połowamiIle ryb rocznie zjada przeciętny Polak?

Ile ryb rocznie zjada przeciętny Polak?
w ciągu roku w Polsce zjadamy
13,5 kg ryb na mieszkańca

Ile ryb rocznie zjada przeciętny Polak?
w ciągu roku w Polsce zjadamy
13,5 kg ryb na mieszkańcaGłównie:• Śledzie• Mintaje• Makrele• Łososie• Szproty• Tuńczyki• dorsze

Ile ryb rocznie zjada przeciętny Polak?
w ciągu roku w Polsce zjadamy
13,5 kg ryb na mieszkańcaSkąd pochodzą ryby na naszym talerzu?

Link&Watson,2019

Głównie:• Śledzie• Mintaje• Makrele• Łososie• Szproty• Tuńczyki• dorsze

Które ryby bałtyckie mają certyfikat MSC?

©Adamadamski

turbot©Adamadamski

szprot©Adamadamski

stornia

Gładzica

Jakie produkty wybierać w sklepach?

Co Ty możesz zrobić?
••
•
•
•
•
•
•

Wybieraj produkty rybne ze znakiem MSC - FILM
Kupuj odpowiedzialnie
dbaj o czystość plaż i wód przybrzeżnychOszczędzaj wodęOszczędzaj energięOgranicz produkcję śmieciZbieraj śmieciUżywaj wielorazowych toreb i kubków

To już koniec?

Nie! Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o morzach i oceanach, przygotowaliśmy
dla was gry, filmy i quizy kahoot. Znajdziecie je na naszej stronie
www.msc.org/pl/edukacja

Materiały dodatkowe

Co wiemy o Bałtyku?

Co wiemy o Bałtyku?

• Morze śródlądowe
• Powierzchnia 415 tys. km2• Łączy się z Morzem Północnym cieśninamizewnętrznymi i wewnętrznymi• Dzieli się na 7 regionów

naszbaltyk.plNajbliższe

Długość polskiego wybrzeża 775 km

Najsłodsze• Zasolenie: 2–20‰, średnio 7‰• Ograniczona wymiana słonych wód z Morzem
Północnym• Dopływ słodkiej Wody z 250 rzek
• Dla porównania morze martwe – 34‰

naszbaltyk.plNajpłytsze• Średnio 55 m
• Głębia Landsort 459 m

naszbaltyk.plNajmłodsze• 12 tys. latPaństwa leżące nadMorzem bałtyckim

Typy wybrzeży

Fiordyklify

szkiery

Wybrzeże
Piaszczyste

Zatoki i zalewy
Typy wybrzeży - film

Wyspy•Ponad 6500 wysp i wysepek

bursztyn

naszbaltyk.pl• Kopalna żywica• Powstał 40 mln lat temu (okres trzeciorzędu) zżywicy drzew iglastych porastających tereny
obecnej Skandynawii i Bałtyku• Największe złoża występują wzdłuż południowego
wybrzeża• Największy znaleziony bursztyn ważył 10 kg• w dużych kawałkach można znaleźć zatopione
owadyEtapy rozwoju Morza Bałtyckiego
Bałtyckie Jezioro Lodowcowe• 12 tys. lat temu
• z wód topniejącego lodowca• Surowy, arktyczny klimat, zbliżony do klimatu
współczesnej Grenlandii• fauna i flora wód Jeziora Lodowcowego byłybardzo ubogie, składały się głównie z gatunków
słodkowodnych

naszbaltyk.pl

Morze Yoldiowe• 10 - 9 tysięcy lat temu
• W wyniku cofania się lodowca otwarło siępołączenie z Morzem Północnym przez którezaczęła napływać słona woda oceaniczna. Jezioro
przekształcało się w zbiornik morski,• Nazwa pochodzi od dominującego w nim
małża Yoldia arctica.

naszbaltyk.pljezioro ancylusowe• 9 -7 tys. lat temu
• W efekcie topnienia lodowca i ponoszenia
Skandynawii nastąpiło odcięcie Bałtyku.
• Powstało wysłodzone jezioro zasilane wodami zrzek spływających z topniejącego lodowca• fauna słodkowodna, gatunki morskie niemal
całkowicie wyginęły
• Nazwa pochodzi od dominującego w nim ślimaka
przytulika - Ancylus fluviatilis.
• Ocieplenie klimatu
naszbaltyk.pl

Morze litorynowe• 7-3 tys. lat temu
• połączenie Jeziora Ancylusowego z Morzem
Północnym przez Cieśniny Duńskie
• przekształcenie w zbiornik słonawowodny(zasolenie o 5-6 ‰ wyższe niż obecnie)• Wraz z wodami oceanicznymi pojawiła się fauna iflora borealna, występująca do dziś• Nazwa pochodzi od dominującego w nim ślimaka
przebrzeżka – Littorina littorea• temperatura u południowych brzegów Bałtyku o 23°C wyższa od dzisiejszej
naszbaltyk.pl

Bałtyk współczesny• Ok. 3 tys. lat temu
• ponowne podniesienie się dna w cieśninachduńskich spowodowało słabszy dopływ wód
oceanicznych i obniżenie zasolenia Bałtyku
• typowe morze słonawe, jakie znamy dzisiaj• Obecne stadium nazywane jest Morzem Mya od
dominującego gatunku małża małgiew piaskołaz –Mya arenaria

naszbaltyk.plsiniceKrewetka bałtycka

Chełbia modrasercówka

morszczyn
naszbaltyk.pliglicznia

okońbelonadorsz
naszbaltyk.pl

Ssaki bałtyku

Foka pospolitamorświnFoka szara

Foka obrączkowana
Film ssaki Bałtyku

ptaki bałtyku
Łabędź niemy

Mewa śmieszka

Sieweczka obrożna

Mewa srebrzysta

Kormoran czarny
Ptaki wodne Bałtyku

Gatunki obce

balticarium.com

Babka bycza

Krab wełnistoszczypcy

naszbaltyk.pl

naszbaltyk.pl

Krewetka atlantycka

Krabik amerykański

Monika Normant-Saremba

balticarium.com

Małgiew piaskołaz

Zanieczyszczenie morza• Na obszarze zlewiska Morza Bałtyckiego leży 9
rozwiniętych rolniczo i uprzemysłowionychpaństw, których mieszkańcami jest 80 milionówosób.
• Zanieczyszczenia trafiają do morza w postaciścieków, spływu rzecznego lub drogą powietrzną.
• Najwięcej niebezpiecznych substancji wpływa
poprzez duże rzeki: Odrę, Wisłę, Niemen, Newę.
Rejony przyujściowe tych rzek należą donajbardziej zanieczyszczonych akwenów Morza
Bałtyckiego.
naszbaltyk.plZanieczyszczenie plastikiemeutrofizacja• to proces wzbogacania zbiornika głównie w
związki azotu i fosforu• Prowadzi do Zakwitów fitoplanktonu i masowego
rozwoju glonów• przyczynia się do pogarszania sytuacji tlenowej
w głębiach Morza Bałtyckiego (strefy beztlenowe)oraz pojawiania się toksycznego siarkowodoru →wymieranie organizmów dennych

naszbaltyk.pl

Film o eutrofizacji

Przyłów

W trakcie połowów zdarza się, że w sieci zaplątują
się zwierzęta nie będące celem połowów: morświny,
foki, ptaki morskie lub inne gatunki ryb. Zjawisko tonazywamy przyłowem.
Metody walki z przyłowem:• Odstraszacze akustyczne (pingery)• Dostosowanie narzędzi połowowych np. sieci odużych oczkach

W prezentacji wykorzystano materiały opracowane przez Akwarium Gdyńskieoraz Instytut Oceanologii PAN© Marine Stewardship Council 2022