RHAN UN:

Adroddiad Blynyddola Chyfrifon 2007/08
Arolwg ac asesiad Ymddiriedolaeth y BBC

07 08Cyflwyniad y Cadeirydd02

Ymddiriedolaeth y BBC

04

Trosolwg
Y BBC yn 2007/08

06

Trosolwg o berfformiad

08

Rhagolwg y BBC

14

Perfformiad y BBC
Cynnwys y BBC

21

Pwrpasau’r BBC

23

Gwasanaethau’r BBC

24

Cyllid a busnes y BBC

29Barn cynulleidfaoedd y BBC

32

Llywodraethedd y BBC
Trosolwg

37

Cyflawni gwerth am arian

37

Gwasanaethu pob cynulleidfa

42

Sicrhau natur ddiduedd

43

Pwer economaidd y BBC

45

Gwybodaeth reoleiddiol arall

48

Cynlluniau’r Ymddiriedolaeth
2008/0950

Cysylltu ag Ymddiriedolaeth
y BBC

52

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

01

BBC y cyhoedd yw hwn a’r cyhoedd sy’n talu
amdano drwy ffi’r drwydded. Mae wedi ei
gwneud yn gwbl glir ei fod am gael ansawdd,
gwerth a rhywbeth ychydig bach yn arbennig
yn ôl. Bydd y cynlluniau a gymeradwywyd
gennym ar gyfer cyfeiriad y BBC yn ydyfodol yn diogelu gwerthoedd craidd y
BBC mewn cyfnod o newid radical o ran
technoleg, marchnadoedd a disgwyliadau
cynulleidfaoedd.
Syr Michael Lyons
Cadeirydd, Ymddiriedolaeth y BBC
Hydref 2007 (yn dilyn cymeradwyaeth
yr Ymddiriedolaeth ar gyfer cynlluniau
strategol chwe blynedd newydd y BBC)02

CYFLWYNIAD Y CADEIRYDD

Bu eleni yn flwyddyn pan gefais yr
anrhydedd o gwrdd â thalwyr ffi’r
drwydded ledled y DU a dechrau
deall cryfder eu teimladau – yn
gadarnhaol ac yn negyddol – ynghylch
eu BBC.
Syr Michael Lyons
Cadeirydd, Ymddiriedolaeth y BBC
19 Mehefin 2008

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

CYFLWYNIADY CADEIRYDD

I wneud hyn, rhaid i ni sicrhau bod gan y BBC yr
adnoddau priodol: gosodwn y cyfeiriad strategol,y blaenoriaethau, a’r cyllidebau. Sicrhawn fod
y fframwaith golygyddol yn gadarn a bod yr hollffiniau y mae’n rhaid i’r BBC weithredu ynddynt
yn glir ac yn sefydlog. Ac yn bennaf oll, gosodwn
yr her o gyflawni – yn y ffordd fwyaf effeithlon
posibl – raglenni a gwasanaethau o ansawdd sy’nsefyll allan i gyfiawnhau ffi’r drwydded. Yn fyr,sicrhawn fod y BBC yn deall yr hyn a ddisgwylir
ganddo’n glir, ac yna bodlonwn ein hunain ei fod
yn bodloni’r disgwyliad hwnnw. Ac anelwn at
wneud ein gwaith gyda dealltwriaeth glir o’r hyn
mae’r amrywiaeth eang o dalwyr ffi’r drwydded
yn ei ddisgwyl ac yn ei feddwl am eu BBC.
Mae’r adroddiad hwn yn cwmpasu ein blwyddyn
lawn gyntaf fel Ymddiriedolwyr y BBC a sut
rydym wedi dechrau mynd ati i gyflawni ein tasg.
Yn yr adroddiad hwn gwelwch ein bod wedi
canolbwyntio ar dair prif thema: cyrraedd pawb;
cynyddu ansawdd a natur nodedig rhaglenni agwasanaethau’r BBC; ac ailennyn hyder ymhlith
cynulleidfaoedd.
Nid oedd yr olaf o blith y rhain ar ein hagenda
wreiddiol. Ond fel sy’n gallu digwydd weithiau,
gwnaeth yr annisgwyl ad-drefnu ein
blaenoriaethau rhywfaint. Mae uniondeb
golygyddol ac ymddiriedaeth yn y BBC yn
elfen hanfodol o’r contract rhwng y BBC a’i
gynulleidfaoedd. Roedd digwyddiadau’r haf
diwethaf yn ddifrifol, ond mae’r cynnydd awnaed hyd yma gan y rheolwyr wrth ymateb
iddynt a’r arwyddion bod hyder y cyhoedd yn
cael ei ailennyn wedi tawelu ein meddyliau.
O ran ‘cyrraedd pawb’ ac ‘ansawdd a natur
nodedig’, deilliodd yr amcanion hyn yn
uniongyrchol o’r hyn a glywsom gan dalwyr ffi’r
drwydded ac maent bellach yn rhan annatodo strategaeth hirdymor y BBC.
Ar dudalen 17 nodwn y rhain a’r pedwar amcan
arall a roddwyd i’r rheolwyr fis Hydref diwethaf
pan gymeradwywyd cynlluniau strategol y
Cyfarwyddwr Cyffredinol am y chwe blynedd
nesaf. Mae’r amcanion hyn yn anelu at sicrhau body BBC yn cyflawni’r holl flaenoriaethau cyhoeddus
ac yn mynd i’r afael â’r meysydd hynny lle nad yw’nperfformio mor gryf ag y mae angen iddo wneud.
Mae hyn yn cynnwys cyrraedd y rhai nad ydynt yn
gwerthfawrogi’r BBC yn fawr ar hyn o bryd, ond
heb beryglu teyrngarwch y rhai sydd yn
gwerthfawrogi’r BBC yn y fath fodd.
Y rheswm dros hyn yw bod cryn dipyn o’r hyn
a wneir gan y BBC – ar deledu, radio ac ar-lein– eisoes o safon arbennig o uchel ac yn cael ei
werthfawrogi’n fawr.

Felly, rydym wedi ceisio deall pa raglenni sy’n
nodedig neu o ansawdd ym marn cynulleidfaoedd,
yn enwedig ar deledu, ac wedi eu defnyddio iddangos yr hyn mae’r cyhoedd yn dymuno ei gael
i’r rheolwyr, yn ogystal â’r hyn nad yw am ei gael.
Eleni cafodd amrywiaeth eang o raglenni eu nodi
fel rhai o ansawdd – o’r enghreifftiau mwy amlwg,
fel Cranford a Life in Cold Blood; i’r clasuron fel
Question Time a Panorama; ac i’r newydd a mwy
mentrus, fel The Mighty Boosh a The No 1 Ladies
Detective Agency. Trafodwn hyn yn fanylach yn
ddiweddarach yn yr adroddiad.
Mae’r arbedion effeithlonrwydd blynyddol o 3% a
osodwyd gennym yn heriol, ond rydym yn hyderus
y gellir eu cyflawni heb effeithio ar ansawdd. Ynwir, unig ddiben yr arian a ryddhawyd yw ei
ail-fuddsoddi i gynyddu ansawdd a gwasanaethu’r
cyhoedd yn well.
Mae angen buddsoddi mewn technoleg newydd
i gyrraedd pawb yn yr 21ain ganrif. Mae’r ffaith body BBC wedi cynnal ei gyrhaeddiad cyffredinol ac
wedi cynyddu ei gyrhaeddiad ym maes teledu ynanhygoel. Serch hynny, bu dyfodiad BBC iPlayer yn
ddigwyddiad hollbwysig ac yn arwyddocaol o ran
awydd y cyhoedd am gynnwys ar alw.
Wrth gwrs, BBC iPlayer oedd testun ein prawf
gwerth cyhoeddus cyntaf, ac eleni rydym wedi
cynnal yr un prawf ar y sianel HD a’r Gwasanaeth
Digidol Gaeleg. Wrth wneud hynny rydym wedi
cynnal cyfarfodydd agored i eraill yn y diwydiantar ddechrau’r broses, yn ystod y broses i drafod
ein casgliadau cychwynnol, ac ar ôl i ni wneud ein
penderfyniadau terfynol – i’w hegluro a sut rydym
wedi ystyried eu hadborth. Hefyd anogwyd ycyhoedd i leisio ei farn ac fe’i holwyd drwy waithymchwil ffurfiol. Mae’r broses gadarn hon ograffu ar ein prosesau gwneud penderfyniadau
annibynnol a rhoi adborth arnynt o’r tu allan i’r
BBC yn gryfder gwirioneddol a chredaf ei fod yn
golygu ein bod yn gwasanaethu’r cyhoedd yn well.
Eleni bbc.co.uk oedd testun ein harolwg trwyadl
cyntaf o wasanaeth. Gwelsom wasanaeth awerthfawrogir yn fawr gan ei ddefnyddwyr, ond
un lle’r oedd angen talu sylw i’w reolaeth ariannol
ar fyrder. Ni wnawn gymeradwyo buddsoddiad
ychwanegol hyd nes y byddwn yn fodlon bod yrheolaethau cywir ar waith a hyd nes y byddwn
wedi craffu ar gynigion y rheolwyr yn fanylach.
Bu dylanwad y cyhoedd yn gryf drwy gydol y
flwyddyn. Arweiniodd ei sylwadau a’i bryderon
at ein harolwg o ddarllediadau newyddion
rhwydwaith mewn perthynas â chyfansoddiad
newidiol y Deyrnas Unedig, sydd wedi arwain at
gyflwyno newidiadau gan reolwyr y BBC. Cafodd
ymrwymiad newydd y BBC i wneud 50% o’iraglenni y tu allan i Lundain erbyn diwedd y Siarterhon ei sbarduno gan yr hyn a ddysgwyd ynghylch
anfodlonrwydd cynulleidfaoedd yn y rhannau
hynny o’r DU sydd gryn bellter o’r de-ddwyrain.

Ac arweiniodd pryderon y cyhoedd ynghylch
cyflogau’r sêr at adolygu rôl y BBC yn y ffordd mae
diwydiant y cyfryngau yn penderfynu ar yr hyn idalu’r rhai sy’n ymddangos ar yr awyr ac ar y sgrîn.
Er i ni ganfod nad oedd y BBC yn talu mwy na
darlledwyr eraill am yr enwau mawr yn gyffredinol,
mae’n amlwg bod lle i’r BBC wneud mwy i gadw’r
ffioedd hyn i lawr. Byddwn yn adolygu cynnydd yn
y maes hwn yr haf nesaf ac yn cyflwyno adroddiad
arall arno.
Ar y cyfan, rydym am weld BBC sy’n gweithredu
mewn ffordd agored ac atebol. Rydym am i’rcyhoedd fod yn fwy hyderus bod y BBC yn
gweithio er ei fwyn. Mae ymateb adeiladol achadarnhaol y rheolwyr i’r broses graffu gynyddol
maent wedi ei hwynebu wedi gwneud argraff ar
yr Ymddiriedolaeth. Mae wedi bod yn annifyrar adegau, ond credwn fod manteision y manwl
gywirdeb hwn yn dechrau cael eu cydnabod
gan y rhai sy’n destun iddo.
Rydym am i’r BBC fod yn gymydog corfforaethol
da i eraill yn sector y cyfryngau yn y DU. Credwn
hefyd y gallai cydweithredu â darparwyr eraill ycyfryngau – sy’n awgrymu elfen o gymryd gofal
masnachol gan y BBC – ddarparu gwell ffordd oddiogelu buddiannau hirdymor cynulleidfaoedd na
mwy o reoleiddio. Mae’r mater hwn yn un pwysig
ac yn un yr edrychwn arno ymhellach yn yflwyddyn i ddod.
Yn y misoedd nesaf byddwn yn cwblhau ein
harolwg o wasanaethau’r BBC i blant, ac yn
cychwyn yr un broses ar gyfer gwasanaethau
i bobl ifanc. Hefyd eleni byddwn yn adolygu’r
trefniadau ar gyfer casglu ffi’r drwydded.
O safbwynt personol, bu eleni yn flwyddyn pan
gefais yr anrhydedd o gwrdd â thalwyr ffi’r
drwydded ledled y DU a dechrau deall cryfder
eu teimladau – yn gadarnhaol ac yn negyddol –ynghylch eu BBC. Bu hefyd yn flwyddyn pan gefais
gyfle i gwrdd â mwy o’r bobl sy’n sicrhau mai’r
BBC yw conglfaen darlledu cyhoeddus yn y DU.
Yn arbennig cofiaf fynd i Wobrau Academi RadioSony yn gynharach eleni a’r llawenydd ar wynebau
staff World Service wrth iddynt ennill gwobr arôl gwobr – anrhydedd haeddiannol iawn gan y
diwydiant am wasanaeth sy’n dwyn clod enfawr
i Brydain ledled y byd.
Byddwn yn parhau i osod heriau mawr fel y gall y
BBC ddangos ei werth am arian, ei ansawdd uchel,a’i natur nodedig o gymharu â’r hyn a gynigir gan
eraill. Mae cyflawni hyn oll yn hanfodol er mwynsicrhau ei fod yn parhau fel conglfaen darlledu
cyhoeddus yn y DU.

Syr Michael Lyons
Cadeirydd
19 Mehefin 2008

03

CYFLWYNIAD Y CADEIRYDD

Mae’r Ymddiriedolaeth yn gweithio ar ran
y cyhoedd sy’n berchen ar y BBC ac yn talu
amdano. Iddo ef, sicrhawn fod y BBC ynannibynnol, yn effeithlon ac yn canolbwyntio’nbenodol ar ei bwrpasau cyhoeddus.

Mae’r cyhoedd yn ein hatgoffa’n aml mai ei BBC ef
ydyw ac, er nad yw’n ofni tynnu sylw at yr hyn nad
yw’n ei hoffi, mae’n disgwyl i ni fel Ymddiriedolwyr
gefnogi’r hyn mae yn ei hoffi.

04

YMDDIRIEDoLAEtH Y BBC: YR YMDDIRIEDoLWYR

Ymddiriedolaethy BBC
Yr Ymddiriedolwyr
Ymddiriedolaeth y BBC yw corff sofran y BBC – 12 o
Ymddiriedolwyr annibynnol sy’n gweithredu er budd y cyhoedd.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn sicrhau bod y BBC yn parhau i fod
yn annibynnol a sicrhau gwerth cyhoeddus drwy ddarparu
gwasanaethau nodedig o’r ansawdd uchaf i bawb yn y DU.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn gyfrifol am sicrhau bod y BBC yn
cyflawni ei Bwrpasau Cyhoeddus fel y’u nodir yn y Siartera’r Cytundeb, sy’n rhoi cyfres o ddulliau o lywodraethu i’r
Ymddiriedolaeth i gyflawni’r dasg hon. Mae’r rhain yn cynnwys
cylchoedd gwaith pwrpas, trwyddedau gwasanaeth a phrofion
gwerth cyhoeddus.

01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

11

12

Mae’r Ymddiriedolaeth yn gosod blaenoriaethau i’r Bwrdd
Gweithredol, sy’n rheoli gweithrediadau beunyddiol y BBC
ac fe’i harweinir gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol, a benodir
gan yr Ymddiriedolaeth.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn cyflawni swyddogaethau goruchwylio
a rheoleiddio. Ymhlith y rhain mae cymeradwyo strategaeth lefel
uchel a chyllidebau’r BBC; cymeradwyo canllawiau golygyddol y
BBC; gosod y fframwaith ar gyfer ymdrin â chwynion a, lle y bo’n
briodol, wrando apeliadau; a sicrhau bod y BBC yn cydymffurfio
â ’i bolisïau masnachu teg.
Un o egwyddorion allweddol yr Ymddiriedolaeth yw gweithredu
mewn modd agored a thryloyw, a deall ac ystyried barn ycyhoedd cyn gwneud penderfyniadau bob amser.
Am fanylion llawn rôl a swyddogaethau’r Ymddiriedolaeth ewch
i wefan yr Ymddiriedolaeth: bbc.co.uk/bbctrust

Nicholas Kroll
Cyfarwyddwr,
Ymddiriedolaeth y BBCAdroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

01 SYR MICHAEL LYONS
CAdEIRYdd

02 CHItRA BHARuCHA
IS-GAdEIRYdd

Cadeirydd Dros Dro hyd at 30 Ebrill 2007;
Cadeirydd, Pwyllgor Cynghorau Cynulleidfa
a Phwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau
Ymddiriedolaeth y BBC. Cyn-Haematolegydd
Clinigol Ymgynghorol a Dirprwy Gyfarwyddwr,
Gwasanaeth Trallwyso Gwaed Gogledd
Iwerddon. Cyn-aelod, Cyngor Meddygol
Cyffredinol; Cyn-Gadeirydd, Panelau Dyfarnu
Cymhwyster i Ymarfer y Cyngor Meddygol
Cyffredinol. Cyn-aelod o’r Comisiwn Teledu
Annibynnol ar gyfer Gogledd Iwerddon;
cyn-aelod, Cyngor Darlledu’r BBC ar gyfer
Gogledd Iwerddon; cyn-aelod, Awdurdod
Safonau Hysbysebu (Darlledu). Cadeirydd,
Pwyllgor Cynghori ar Fwydydd Anifeiliaid
ar gyfer yr Asiantaeth Safonau Bwyd.
Ymddiriedolwr, Marie Curie Cancer Care.
03 dIANE COYLE

Cadeirydd, Pwyllgor Gwerth Cyhoeddus
a Masnachu Teg Ymddiriedolaeth y BBC.
Ymgynghorydd economaidd technolegau
newydd a globaleiddio. Aelod, Comisiwn
Cystadleuaeth. Cyn-Olygydd Economeg
The Independent. Awdur llwyddiannus
a darlledwr ym maes economeg.
04 dERMOt GLEESON

Cadeirydd, Pwyllgor Cyllid a Strategaeth
Ymddiriedolaeth y BBC. Un o GynLywodraethwyr y BBC. Cadeirydd,
M J Gleeson Group plc. Cyn-Gadeirydd,
Major Contractors Group; un o gyn­gyfarwyddwyr y Gorfforaeth Dai a Bwrdd
Hyfforddi’r Diwydiant Adeiladu. CynBennaeth, Is-adran Materion Cartref, AdranYmchwil y Blaid Geidwadol; cyn-aelodo gabinet Christopher Tugendhat yn
y Comisiwn Ewropeaidd.

Cadeirydd, Cyngor Cynulleidfa Lloegr;
Ymgynghorydd y cyfryngau. Cyn-Olygydd,
Newcastle Evening Chronicle. Cyn-aelodo Gomisiwn Cwynion y Wasg.
06 dAME PAtRICIA HOdGSON dBE

Pennaeth, Coleg Newnham, Caergrawnt.
Llywodraethwr, Ymddiriedolaeth Wellcome;aelod o Gyngor Cyllido Addysg Uwch
Lloegr, a’r Pwyllgor ar Safonau mewn
Bywyd Cyhoeddus. Un o gyfarwyddwyr
anweithredol, Comisiwn Cystadleuaeth.
Cyn-Brif Weithredwr y Comisiwn Teledu
Annibynnol. Un o gyn-weithredwyr y BBC,a ddaliodd lawer o uwch swyddi gan gynnwys
Cyfarwyddwr Polisi.
07 ROtHA JOHNStON
YMddIRIEdOLwR dROS OGLEdd
IwERddON

Cadeirydd, Cyngor Cynulleidfa Gogledd
Iwerddon; Entrepreneur ym maes masnachac eiddo. Un o gyfarwyddwyr anweithredol
Allied Irish Bank (UK) plc; Is-Gadeirydd
Invest Northern Ireland; un o aelodau
anweithredol, Bwrdd Swyddfa Gogledd
Iwerddon. Dirprwy-Ganghellor, Queen’s
University, Belfast. Cadeirydd, Pwyllgor
Cyngor Cynulleidfa Ymddiriedolaeth y BBC
hyd at fis Mawrth 2008.
08 JANEt LEwIS-JONES
YMddIRIEdOLwR dROS GYMRu

Cadeirydd, Cyngor Cynulleidfa Cymru;
Is-lywydd, Bwrdd Dosbarthu Ffilmiau Prydain;
Ymddiriedolwr, Sefydliad Baring; Cadeirydd,
Panel Dethol Aelodau Glas Cymru (Dwr
Cymru). Cyn-aelod, Awdurdod Sianel Pedwar
Cymru (S4C); a chyn-Gomisiynydd,
Comisiwn Gwasanaethau Post. Wedi eistedd
ar fwrdd Awdurdod Strategol y Rheilffyrdd
a bwrdd Dyfrffyrdd Prydain.
09 dAvId LIddIMENt

Cadeirydd, Pwyllgor Cynulleidfaoedd a
Pherfformiad Ymddiriedolaeth y BBC;
Cyfarwyddwr Anweithredol, All3Media;
un o aelodau cyswllt The Old Vic Theatre
Company. Mae ei yrfa ddarlledu yn cynnwys
Cyfarwyddwr Rhaglenni, ITV; Dirprwy
Reolwr-Gyfarwyddwr, LWT; Cyfarwyddwr
Rhaglenni, Granada TV; Pennaeth Grwp
Adloniant, Teledu’r BBC.

10 MEHMudA MIAN PRItCHARd

Un o Gomisiynwyr Comisiwn Cwynion
Annibynnol yr Heddlu, Rhanbarth Llundain
a De Ddwyrain Lloegr. Aelod bwrdd,
Awdurdod Diogelu Annibynnol. Un ogyn-gyfarwyddwyr anweithredol
Ymddiriedolaeth Iechyd Meddwl Gogledd
Birmingham ac Awdurdod Ymgyfreitha’r
GIG. Cyn-gyfreithiwr mewn practis preifat
yn Birmingham.
11 JEREMY PEAt
YMddIRIEdOLwR dROS YR ALBAN

Cadeirydd, Cyngor Cynulleidfa’r Alban;
Cadeirydd, Ymddiriedolwyr Cynllun Pensiwn yBBC. Un o Gyn-Lywodraethwyr Cenedlaethol
y BBC ar gyfer yr Alban. Aelod o’r Comisiwn
Cystadleuaeth. Un o gyfarwyddwyr SefydliadDavid Hume. Colofnydd i’r Herald achylchgrawn Holyrood. Cyn-Brif
Economegydd Grwp yn y Royal Bank of
Scotland. Cyn-gynghorydd economaidd
i Lywodraeth Botswana, Trysorlys EM
a Swyddfa’r Alban.
12 RICHARd tAIt

Cadeirydd, Pwyllgor Safonau Golygyddol
Ymddiriedolaeth y BBC. Athro
Newyddiaduraeth a Chyfarwyddwr yGanolfan Astudiaethau Newyddiaduraeth,
Prifysgol Caerdydd. Cyn-Brif Olygydd ITN;
cyn-Olygydd, Channel 4 News. Yn y BBC,
golygodd Newsnight, The Money Programmea rhaglen canlyniadau Etholiad Cyffredinol
1987. Un o Gyn-Lywodraethwyr y BBC. Un
o Gymrodorion Sefydliad y Wasg Ryngwladol;
un o gymrodorion Cymdeithas y Golygyddion
a’r Gymdeithas Deledu Frenhinol.

05

YMDDIRIEDoLAEtH Y BBC: YR YMDDIRIEDoLWYR

Cadeirydd ers 1 Mai 2007. Cadeirydd
English Cities Fund. Un o gyfarwyddwyr
anweithredol Mouchel plc; Wragge & Co;
ac SQW Ltd. Cyn-Ddirprwy Gadeirydda Chadeirydd Dros Dro, Comisiwn
Archwilio. Cyn-Brif Weithredwr Cyngor
Dinas Birmingham; Cyngor Dinas Swydd
Nottingham; a Chyngor Bwrdeistref
Wolverhampton. Arweiniodd Ymchwiliad
Lyons i swyddogaethau a chyllid llywodraeth
leol. Cyn-Athro Polisi Cyhoeddus, Prifysgol
Birmingham. Cyn-gyfarwyddwr anweithredol,
Central Television Limited; Cyn-Gadeirydd
Cyngor Ymgynghorol Rhanbarthol ITV.
Llywodraethwr, Royal Shakespeare Company.
Cyn-Gadeirydd Cerddorfa Symffoni Dinas
Birmingham.

05 ALISON HAStINGS
YMddIRIEdOLwR dROS LOEGR

“

06

Y BBC YN 2007/08

Mater o ymddiriedaeth
Roeddwn yn eithaf siomedig i ganfod body BBC yn rhan o sgandal y ffonau. Collais
lawer o ffydd ynddo…” *17,000O S TA F F

a gafodd hyfforddiant ‘Safeguarding trust’y BBC mewn chwe mis“

Lansio BBC iPlayer
Mae BBC iPlayer yn gam mawr ymlaen.
Mae’n gymharol hawdd i’w ddefnyddio...maefy rhieni yn gwneud.” *42

Ased mwyaf gwerthfawr y BBC yw ei enw da am
uniondeb golygyddol. Dirywiodd yr enw da hwnnw
yn ystod y flwyddyn a chymerwyd camau brys gennym
i adfer ymddiriedaeth y cyhoedd yn y BBC a sicrhau
na fyddai unrhyw ddigwyddiadau niweidiol o’r fath i’w
gweld eto.

MILIWNo raglenni a wyliwyd gan ddefnyddio
BBC iPlayer yn ystod tri mis cyntaf 2008

Dim ond os bydd Ymddiriedolaeth y BBC o’r farn y
bydd gwasanaethau newydd y BBC yn cynnig gwerth
i’r cyhoedd ac y bydd y buddiannau cadarnhaol yn
gorbwyso unrhyw effeithiau negyddol y bydd yn
caniatáu iddynt gael eu lansio. Cymeradwywyd BBC
iPlayer gennym ar ôl prawf gwerth cyhoeddus a daeth
yn ychwanegiad gwerthfawr iawn i wasanaethau’r BBC.

Y BBC YN 2007/08:“

BBC sy’n addasu ar gyfer y dyfodol
Mae’n sefydliad – rydych yn dibynnu ar y
ffaith ei fod yno... credaf y byddem yn ei
golli yn fwy na’r disgwyl.” *50%

yw’r targed newydd ar gyfer cyfran staff y BBCa gaiff eu lleoli y tu allan i Lundain erbyn 2016

Mae’n rhaid i’r BBC feddwl drwy’r amser am sut iymateb i newidiadau mewn technoleg, yn y ffordd y
mae pobl yn byw a sut maent yn defnyddio’r cyfryngau.
Eleni cymeradwywyd cynllun chwe blynedd newydd
er mwyn i’r BBC sicrhau ei fod yn parhau i ddarparu
rhywbeth at ddant pawb a gwerth da i holl dalwyr
ffi’r drwydded.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

53,53607

Y BBC YN 2007/08“

BBC mwy agored ac atebol
Mae’n wych ei fod yn gweithredu’n fwy
agored a thryloyw...” *O BOBLa ymwelodd â’r Ganolfan Ddarlledu yn
Llundain i fynd ar daith o’r stiwdios

Mae’r BBC am wella ei ddull o wrando ar farn pobl ac
egluro’r hyn a wna. Eleni rhoddodd Ymddiriedolaeth
y BBC gyfle i bobl roi eu sylwadau cyn gwneud
penderfyniadau pwysig. Mae’r Ymddiriedolaeth wedi
dechrau egluro ei phenderfyniadau ar ei gwefan.

BETH OEDD EICH
UCHAFBWYNTIAU CHI?

“

BBC a werthfawrogir ledled y byd
Rwyf yn gwrando ar radio’r BBC i gael
newyddion rhyngwladol a dadansoddiadau
gan ei fod yn ffeithiol ac yn ddiduedd.” †233

MILIWN“

Rhaglenni nodedig o ansawdd uchel
Byddwn yn rhoi deg allan o ddeg i’r BBC
am ei raglenni byd natur. Dyna gryfder y
BBC… er enghraifft yn Life in Cold Blood.” *91%

o’r gynulleidfa yn cytuno’n gryf bod Life in Cold
Blood yn rhaglen o ansawdd uchel

Pan fyddwn yn barnu pa mor dda mae’r BBC yn
ei wneud rydym bob amser yn ystyried beth yw
barn cynulleidfaoedd ar ansawdd a natur nodedig
rhaglenni’r BBC – nid dim ond faint o bobl sy’ngwylio neu’n gwrando.

a ddefnyddiodd wasanaethau newyddion
byd-eang y BBC – teledu, radio ac ar-lein– y llynedd

Mae cynulleidfaoedd newyddion y BBC yn
gwerthfawrogi ei natur ddiduedd ac yn galw amhynny – dyma gonglfaen enw da’r BBC ledled y byd.
Mae Ymddiriedolaeth y BBC yn sicrhau bod safonau
golygyddol o’r ansawdd uchaf. Mae sicrhau bod y BBC
yn ddiduedd yn un o’n blaenoriaethau allweddol.

* Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r Ymddiriedolaeth.
† Gwraig ty, Herat, Affganistan.

08

tRoSoLWG

93%

Canran yr oedolion yn y DU sy’n defnyddio
gwasanaethau’r BBC.
Ffynhonnell: Astudiaeth olrhain y BBC.
Cyrhaeddiad honedig pobl 15+ oed 2007/08.

Wrth wraidd diwylliant y BBC mae gwerthoedd
gonestrwydd, uniondeb a didwylledd. Mae
cefnogaeth y cyhoedd yn y dyfodol yn dibynnu ary BBC yn parhau i ymgorffori’r gwerthoedd hyn
drwy’r sefydliad. Rhaid eu pwysleisio ar bobl ydiwrnod maent yn ymuno a sicrhau eu bod wrth
wraidd eu bywyd proffesiynol drwy gydol eu
hamser yn y BBC.
Richard tait
Ymddiriedolwr, Cadeirydd pwyllgor
safonau golygyddol yr Ymddiriedolaeth

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

TROSOLWG O
BERFFORMIAD

Yn y flwyddyn a adolygir rydym wedi
canolbwyntio ar dair thema allweddol:
cyrhaeddiad; ansawdd a natur nodedig;
ac ailennyn ymddiriedaeth.
Mae cyrhaeddiad – mesur o faint o bobl sy’ndewis defnyddio ein gwasanaethau – yn bwysig
am ei fod yn dangos gwerth y BBC i holl dalwyr
ffi’r drwydded a hefyd am na all y BBC gyflawni’r
pwrpasau cyhoeddus a roddwyd iddo gan y
Senedd oni chaiff ei wasanaethau eu defnyddio
gan y mwyafrif helaeth o bobl yn y DU.
Mae ansawdd a natur nodedig yn bwysig am fod
cynulleidfaoedd wedi nodi’n glir mai’r rhain yw’r
materion sydd bwysicaf iddynt.
Ac mae ailennyn ymddiriedaeth yn bwysig am fod
cynulleidfaoedd yn draddodiadol wedi ymddiriedyn fawr yn y BBC a phan niweidir yr hyder hwn –fel y digwyddodd yn sgîl y methiannau golygyddol
yr haf diwethaf – gall y gost i gydberthynas
allweddol rhwng y BBC a’i gynulleidfaoedd fod
yn uchel iawn.

Aelodau o’r cyhoedd yn un o weithdai ymchwil
yr Ymddiriedolaeth.

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

CYRRAEdd PAwB

cyrhaeddiad mwyaf posibl sy’n gyson â
phwrpasau a gwerthoedd y BBC. Gallai gosod
amcan i sicrhau’r cyrhaeddiad mwyaf posibl
yn unig greu cymhelliant croes a allai weithio
yn erbyn yr allbwn o ansawdd uchel y mae
cynulleidfaoedd yn ei ddisgwyl gan y BBC.

Mae’r Ymddiriedolaeth yn bodoli i hyrwyddo
ac amddiffyn buddiannau talwyr ffi’r drwydded– y cyhoedd sy’n berchen ar y BBC ac yn talu
amdano. Rhan allweddol o’n gwaith yw sicrhau
bod y BBC yn darparu allbwn o ansawdd uchel
i bawb yn y DU a werthfawrogir ganddynt. Dim
ond drwy wneud hyn y gall y BBC gyflawni eichwe phwrpas cyhoeddus a pharhau i gael
cefnogaeth o ran ffi’r drwydded.
Felly mae’n bleser gennym nodi perfformiad da’r
BBC ym maes cyrhaeddiad dros y flwyddyn
ddiwethaf. Nid cyrhaeddiad yw’r unig fesur
arwyddocaol o ran perfformiad, ond mae’n unpwysig sy’n ein galluogi i nodi faint o bobl sy’ndefnyddio gwasanaethau’r BBC. Drwy gydol
2007/2008 defnyddiodd tua 93% o’r boblogaethwasanaethau’r BBC yn wythnosol. Roedd
perfformiad yn gryf iawn ym maes Teledu awelodd gynnydd o 0.6% i 85% mewn cyrhaeddiad
yn gyffredinol ar ôl dirywiad mewn blynyddoedd
blaenorol. Lleihaodd cyrhaeddiad Radio’r BBC
rywfaint ond parhaodd bbc.co.uk i gynyddu
momentwm, fel y byddem yn ei ddisgwyl oystyried y twf cryf parhaus mewn rhannau eraillo’r sector.
Yn adroddiad blynyddol y llynedd nodwyd
ymddygiad newidiol pobl ifanc o ran y cyfryngau
wrth iddynt roi’r gorau i hen dechnolegau adechrau defnyddio rhai newydd yn gyflymachna grwpiau hyn o gynulleidfaoedd. Felly mae’ngalonogol nodi i gyrhaeddiad i deledu a radio’r
BBC barhau’n sefydlog ymhlith y grwp oedran
16–34, gyda thwf sylweddol ar gyfer BBC Twoa BBC Three, yn ogystal â Radio 1. Mae
cyrhaeddiad ar-lein wedi cynyddu i’r grwp
oedran hwn.
Er gwaethaf y perfformiad calonogol hwn rydym
yn ymwybodol bod pwysau cystadleuol yndwysáu ac y gall y BBC ei chael yn anodd parhau
i berfformio fel hyn mewn blynyddoedd i ddod.
Dyma pam, pan gymeradwywyd strategaethchwe blynedd y BBC y llynedd, y gosodwyd
yr amcan penodol i’r rheolwyr o gynnal y

Mae ein dymuniad i’r BBC sicrhau’r cyrhaeddiad
mwyaf posibl gydag allbwn o ansawdd uchel
wedi chwarae rhan yn ein penderfyniadau igymeradwyo nifer o wasanaethau newydd.
Wrth gynnal profion gwerth cyhoeddus ar BBC
iPlayer a’r sianel HDTV cawsom ein hargyhoeddi
y byddai’r ddau yn galluogi’r BBC i gyrraedd
pobl gan gynnig rhywbeth yr oeddent yn ei
werthfawrogi. Mae BBC iPlayer – a gafodd ei
lansio’n llwyddiannus eleni – yn galluogi’r BBC i
ymateb i’r galw clir gan y cyhoedd am gael gweld
allbwn y BBC pan fo’n gyfleus iddo ef. Ac yn achos
y sianel HDTV (gweler tudalen 45) rydym wedi
gweld tystiolaeth gref y byddai cryn nifer o’r
boblogaeth yn gwerthfawrogi’r fath wasanaethac yn credu y bydd ymrwymiad y BBC iddi –yn enwedig ar lwyfannau gwylio am ddim DTT
a DSat – yn sicrhau bod pawb sy’n dymuno
gwneud yn gallu mwynhau’r dechnoleg newydd
addawol hon.
Yn ystod ein trafodaethau â’r Bwrdd
Gweithredol ar y strategaeth chwe blynedd
dibynnwyd yn helaeth ar y gwaith ymchwil ac
ymgynghori sylweddol a wnaed gennym yn
2007 ar y cylchoedd gwaith pwrpas drafft,
gan ganolbwyntio ar feysydd lle y nodwyd
bylchau sylweddol mewn perfformiad gan
gynulleidfaoedd. Er enghraifft, gwelwyd er body BBC yn uchel iawn ei barch yn gyffredinol am
ei ddarpariaeth newyddion a materion cyfoes
nid yw’n cyrraedd cymeradwywyr isel y BBC yn
effeithiol ac rydym wedi gofyn i’r rheolwyr ddodo hyd i ateb. Un pwrpas lle nodwyd rhai bylchauamlwg iawn mewn perfformiad oedd Cynrychioli
gwledydd, rhanbarthau a chymunedau’r DU. Mae
ymdrin â’r gwendidau yma yn ffocws pwysig i’n
gwaith yn y dyfodol. Ceir mwy o wybodaeth
am hyn yn ddiweddarach yn yr adran hon.

09

tRoSoLWG

Bu hon yn flwyddyn lle y gosodwyd sylfeini
cadarn ar gyfer y blynyddoedd sy’n weddill
o’r cyfnod ffi’r drwydded hwn hyd at 2012.
Rydym yn glir ynghylch yr hyn y mae
cynulleidfaoedd y BBC am ei gael; rydym
wedi cymeradwyo strategaeth y Bwrdd
Gweithredol ar gyfer y blynyddoedd i ddod;
ac rydym wedi cytuno ar strategaeth ariannol
sy’n cynnwys targedau effeithlonrwydd heriol
i ryddhau arian ar gyfer gwella ansawdd
ymhellach. Ceir arwyddion bod perfformiad y
BBC yn dechrau adlewyrchu’r blaenoriaethau
a osodwyd gennym ar ei gyfer, er bod rhai
meysydd lle mae’n rhaid gwella prosesau
mewnol.

“Maent yn gwneud yn eithaf da– mae’r pedair cenhedlaeth o’m
teulu yn ei fwynhau.”10

tRoSoLWG“Gallai gwreiddioldeb fod yn
gwneud yr un fath o beth ond
i safon well, fel Cranford.”

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

Mae cynulleidfaoedd yn disgwyl
i’r BBC gynnig dewis amgen clir
i sianelau eraill drwy ddarparu
allbwn sy’n ffres ac yn gysonâ gwerthoedd craidd y BBC.

Cydnabuwyd Cranford, drama ar BBC one, fel
rhaglen o ansawdd uchel gan gynulleidfaoedd.

Canfyddiad o waith ymchwil gan Ymddiriedolaeth
y BBC ar safbwyntiau cynulleidfaoedd ar deledu’r
BBC yn ystod tymor yr hydref 2007.

Cynyddu natur nodedig
ac ansawdd
Mae cynulleidfaoedd yn disgwyl i’r BBC osod
meincnod ar gyfer rhaglennu a chynnwys oansawdd. Fodd bynnag, yn adroddiad blynyddol
y llynedd adroddwyd ar waith ymchwil addangosodd lefel sylweddol o anfodlonrwydd
ymhlith cynulleidfaoedd: ‘Mae cynulleidfaoedd yn
datgan yn glir eu bod am weld syniadau ffres a
newydd ac ystod eang o raglenni sy’n eu diddanu
ac yn rhoi mwynhad iddynt – ac maent o’r farn ygallai’r BBC wneud yn well yn y maes hwn.’ Roedd
ymdeimlad clir nad oedd y BBC yn darparu digono raglennu a chynnwys a oedd yn wahanol i’r hyn
a oedd ar gael gan eraill, o ystyried bod y BBC yn
sefydliad a ariennir gan y cyhoedd a all gymryd
risgiau na all darlledwyr masnachol eu cymryd.
Rydym wedi trafod y materion hyn yn helaeth
gyda’r Bwrdd Gweithredol ac rydym wedi gosod
yr amcan i ‘geisio cynyddu natur nodedig ac
ansawdd ei allbwn’ i’r BBC yn ystod chwe blynedd
setliad cyfredol ffi’r drwydded. Bob blwyddyn
mesurwn gynnydd o ran cyflawni’r amcan hwn
a phum amcan strategol arall gan gyflwyno
adroddiad ar hyn. Mae gwahanol grwpiau ogynulleidfaoedd yn gosod gwerthoedd gwahanol
iawn ar y BBC; ac mae amcanion pellach yn galw
ar y BBC i gynyddu’r canfyddiad o werth ymhlith
cymeradwywyr canolig ac isel tra’n cynnal y
canfyddiad o werth ymhlith cymeradwywyr uchel.

Er mwyn helpu i ddeall yr hyn sy’n llywio
canfyddiadau cynulleidfaoedd yn well cynhaliwyd
mwy o waith ymchwil yr hydref diwethaf. Dengys
ein gwaith ymchwil nad yw cynulleidfaoedd yn
galw am newid cyfeiriad radical. Ond maent yn
disgwyl i’r BBC gynnig dewis amgen clir i sianelau
eraill drwy ddarparu allbwn sy’n ffres ac yn gysonâ gwerthoedd craidd y BBC. Ystyr ‘ffres’ yw
teledu a all fod yn gyfarwydd ond sy’n cynnig‘elfen newydd’ neu sydd ‘ychydig yn wahanol’
mewn rhyw ffordd – er eu bod hefyd yn gweld
lle i’r hyn sy’n wirioneddol newydd ac yn torri
tir newydd. Mae disgwyliadau cynulleidfaoedd ydylai’r BBC gynnig syniadau ffres yn uwch nag argyfer darlledwyr eraill oherwydd mae’r cyhoedd
o’r farn bod y ffordd y caiff y BBC ei ariannu yn
golygu ei fod yn rhydd o rywfaint o’r pwysau
sydd ar ddarparwyr masnachol.
Mae cynulleidfaoedd hefyd o’r farn bod teledu
aml-sianel wedi cymhlethu’r darlun. Lle’r oedd
y BBC ar un adeg yn unigryw oherwydd
amrywiaeth a dyfnder – yn ogystal ag ansawdd –ei allbwn, erbyn hyn mae ymdeimlad cryf y caiff
yr amrywiaeth hwnnw ei ddarparu gan yr ystodeang sydd ar gael yn y byd aml-sianel. Ar yr un
pryd, fodd bynnag, cred cynulleidfaoedd fod
amserlenni teledu wir yn cael eu rheoli gan
raglenni sy’n ceisio denu cymaint o wylwyr â
phosibl megis operâu sebon, sioeau adloniant
mawr a theledu realiti, ar draul drama ddifrifola rhaglenni dogfen ffeithiol, yr ystyrir eu bod
wedi lleihau mewn nifer ac amlygrwydd.

Rhown ystyriaeth ddifrifol i’r canfyddiadau hyn.
Gwyddom o’n gwaith ymchwil mai un o’r prif
ffactorau sy’n sbarduno cymeradwyaethgyffredinol y BBC yw hyder y cyhoedd y bydd y
BBC yn bodloni ei ddisgwyliadau uchel o ran ei
allbwn. Er mwyn tanlinellu ein natur benderfynol
y dylai’r BBC wahaniaethu ei hun drwy ansawdd
uchel ei allbwn rydym yn cyhoeddi canfyddiadau
ein gwaith ymchwil ar raglenni teledu sy’n sgorio’nuchel o ran canfyddiadau gwylwyr. Gobeithiwn
y bydd hyn yn ysgogi trafodaeth am y mathau
o raglenni y dylai’r BBC eu gwneud. Mae’nadlewyrchu ein cred y dylai’r gwaith o asesu
perfformiad ganolbwyntio ar ansawdd a natur
nodedig yn ogystal â chyrhaeddiad a chyfran.
Rhoddir rhagor o fanylion yn ddiweddarach yn
yr adroddiad hwn ar dudalen 21.
Parhaodd canfyddiadau o ansawdd – a fesurirfel cymeradwyaeth i wasanaethau’r BBC – yn
sefydlog flwyddyn ar ôl blwyddyn. Nodwn
gynnydd sylweddol mewn rhaglenni a sgoriodd
yn uchel ar y Mynegai Gwerthfawrogiad ar gyfer
teledu a radio. Mae newidiadau i gyfansoddiad ypanel cynulleidfa wedi arwain at gynnydd ffiniol
yn sgoriau’r Mynegai, ond nid yw’n debygol mai
dyma’r unig reswm am y cynnydd. Dim ond yny dyfodol y daw graddau gwirioneddol y cynnydd
i’r amlwg a ph’un a ellir ei gynnal neu ei wellaai peidio.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

o weithdy ymchwil Ymddiriedolaeth y BBC.

Canran y staff perthnasol a aeth ar y cwrs
‘Safeguarding trust’ yn ystod y flwyddyn
ddiwethaf. Mae’r cwrs hwn bellach yn cael
ei ddarparu i’r sector annibynnol.

Ailennynymddiriedaeth
Yn hanesyddol mae’r BBC wedi mwynhau
lefelau uchel iawn o ymddiriedaeth o gymharu
â sefydliadau eraill ym Mhrydain, a’r enw da
hwn am uniondeb golygyddol yw ased mwyaf
gwerthfawr y BBC. Yn ystod y flwyddyn
effeithiwyd yn andwyol ar yr enw da hwnnw
o ganlyniad i weithredoedd rhai gwneuthurwyr
rhaglenni. Rydym wedi cymryd camau i sicrhau
bod ymddiriedaeth y cyhoedd yn uniondeb y
BBC yn cael ei hadfer, a bod mesurau cadarn
yn cael eu rhoi ar waith i atal unrhyw achoso ailadrodd yr arferion a wnaeth y niwed.

Yn dilyn y digwyddiadau hyn, cytunwyd argynllun gweithredu deg pwynt gyda’r
Cyfarwyddwr Cyffredinol a gyhoeddwyd ganddo
ym mis Gorffennaf. Yn ei gynllun cynhwyswyd
newidiadau sefydliadol pwysig i wella manwl
gywirdeb a chysondeb safonau golygyddol
drwy’r BBC; ymchwiliad annibynnol i’ramgylchiadau a oedd ynghlwm wrth y rhagflas
camarweiniol; atal holl gystadlaethau’r BBC trabo canllawiau newydd yn yr arfaeth; a rhoi
hyfforddiant gorfodol ar safonau golygyddol y
BBC i bob aelod o staff rhaglenni a chynnwys.

Gwasanaethau ffôn cyfraddau premiwm
a chystadlaethau ar yr awyr

Fel y nodwyd gennym y llynedd roeddem eisoes
wedi comisiynu ein hymchwiliad ein hunaini ddefnydd y BBC o wasanaethau cyfraddau
premiwm, ac yn dilyn hynny ehangwyd yr
ymchwiliad hwn i gynnal arolwg mwy cyffredinolo effeithiolrwydd ymateb y Bwrdd Gweithredol
i’r gyfres hon o wallau difrifol mewn safonau
golygyddol. Hefyd gofynnwyd i’r Bwrdd
Gweithredol adolygu ei brosesau cydymffurfio,
gan ystyried modelau cydymffurfio mewn
rhannau eraill o’r diwydiant, er mwyn sicrhau
eu bod yn gadarn ymhob maes o allbwn y BBC.
Fe’n hysbyswyd gan y Bwrdd Gweithredol
ym mis Ionawr ei fod yn fodlon, yn dilyn y
newidiadau sylweddol a wnaed, gan gynnwys
rhoi rôl uwch i’r Cyfarwyddwr Polisi Golygyddol
a chyfrifoldebau rheoli newydd ym maes
cydymffurfiad mewn is-adrannau allbwn, fod
y prosesau cydymffurfio yn gadarn.

Fel y nodwyd gennym y llynedd, daeth achosion
i’r amlwg lle’r oedd gwneuthurwyr rhaglenni
wedi camarwain cynulleidfaoedd o ran
cystadlaethau a phleidleisiau ar yr awyr. Ym mis
Mai 2007 cyhoeddwyd arolwg y Cyfarwyddwr
Cyffredinol, a dderbyniodd fod gwallau difrifol
wedi’u gwneud. Daeth achosion eraill i’r amlwg
yn sgîl ymchwilio pellach.
Monarchy: the Royal Family at work

Ym mis Gorffennaf 2007 dangoswyd rhagflas ogyfres ddogfen newydd sef Monarchy: The Royal
Family at Work i newyddiadurwyr. Ymddangosai
fel petai’r Frenhines yn cerdded allan o’r sesiwn
tynnu lluniau mewn tymer ddrwg. Mewn
gwirionedd, nid oedd y Frenhines wedi cerdded
allan, ac roedd yr argraff ei bod wedi gwneud
hynny o ganlyniad i waith golygu camarweiniol
gan y cwmni cynhyrchu annibynnol a oedd yn
gwneud y rhaglen ddogfen. Ymddiheurodd y
BBC i’r Palas.

Ym mis Mai 2008 cyflwynwyd adroddiad ar ein
harolwg ac mae wedi cael ei gyhoeddi’n llawn
ar ein gwefan. Mae’n nodi’n glir na ddylai’r
camau gweithredu a amlinellwyd yng nghynlluny Cyfarwyddwr Cyffredinol gael eu hystyried yn
ateb cyflym ond yn hytrach yn newid hirdymor
i weithdrefnau, prosesau a mesurau diogelu
drwy’r BBC.

MEdRuSRwYdd A tHwYLL

Yn ystod y flwyddyn cafwyd cryn drafod
ynghylch y ffin rhwng medrusrwydd athwyll ym maes gwneud rhaglenni.
Er mwyn deall y mater hwn yn wellcomisiynwyd gwaith ymchwil i ganfod
yr hyn mae’r cyhoedd yn ei feddwl.
Dangosodd y gwaith fod gan
gynulleidfaoedd teledu ddealltwriaeth
soffistigedig o’r ffiniau rhwng yr hyn sy’ndderbyniol ac yn annerbyniol yn y maes
hwn. Mae gwylwyr am i raglenni ennyn
diddordeb ac maent yn derbyn y gallai
elfen o fedrusrwydd fod yn angenrheidiol
i gyflawni hyn – ond, heb beri syndod,
ni dderbyniant dwyll. Maent yn barodi dderbyn mwy o hyblygrwydd o ran
adloniant nag ar gyfer rhaglenni ffeithiol,ac o ran allbwn ffeithiol disgwyliant
broses ddyfarnu well ar rai pynciau mwy
sensitif. Os bydd rhaglen ffeithiol yn addo
taith emosiynol yna disgwyliant i’r daith
fod yn un wirioneddol, ac nid yn un sy’n
eu twyllo. Hefyd mae cynulleidfaoedd yn
disgwyl mwy gan rai cyflwynwyr unigol
nag eraill, a disgwyliant fwy o fanwl
gywirdeb gan raglenni sy’n addo effaith
fawr – cyfweliad pwysig neu ddigwyddiad
diwylliannol, er enghraifft.
Dangosodd y gwaith ymchwil fod gan y
BBC gysylltiadau cryfach â gwerthoedd
gonestrwydd, ymddiriedaeth a
dibynadwyedd na darlledwyr eraill a bod
cynulleidfaoedd yn disgwyl mwy gan y
BBC. Fodd bynnag nid ydynt am gael dwy
haen o safonau. Byddent yn hoffi gweld
pob darlledwr, gan gynnwys y BBC, yn
dilyn yr un canllawiau golygyddol. Ondar y cyfan, teimlant y gellir bodloni eu
disgwyliadau uchel drwy ddefnyddio
synnwyr cyffredin yn hytrach na rheolau
du a gwyn.

11

tRoSoLWG

99%“Rwyf yn ymddiried yn y BBC arlefel emosiynol – cefais fy magu
gyda’r sefydliad – ond oherwydd
y ffordd rwy’n gweld y byd nawr
ac yn ystyried ei weithredoedd
golygyddol, mae gennyf
amheuon.”12

tRoSoLWG“Wrth i mi heneiddio rwyf wedi
canfod mwy am yr hyn y gally cyfryngau ei wneud ac rwyf
wedi mynd yn fwy amheus.”

Mabwysiadodd y BBC ganllawiau
newydd i reoli pleidleisiau dros yffôn yn ystod y flwyddyn ac mae
newidiadau mewn technolegbellach yn atal pobl rhag gorfod
talu am bleidleisiau na chânteu cyfrif.

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth.

Strictly Come Dancing oedd un o raglenni mwyaf
poblogaidd y BBC gyda phleidleisiau ffôn.

SEMINAR AR YMddIRIEd MEwN
dARLLEdu

Wrth wraidd diwylliant y BBC mae gwerthoedd
gonestrwydd, uniondeb a didwylledd. Mae’r
gwerthoedd hyn wedi sicrhau ymddiriedaeth a
chefnogaeth y cyhoedd dros wyth degawd. Mae
cefnogaeth y cyhoedd yn y dyfodol yn dibynnu
ar y BBC yn sicrhau bod pawb yn y sefydliadyn mabwysiadu’r gwerthoedd hyn. Rhaid eu
pwysleisio ar bobl y diwrnod maent yn ymuno
a sicrhau eu bod wrth wraidd eu bywyd
proffesiynol drwy gydol eu hamser yn y BBC.

Ym mis Tachwedd cynhaliwyd seminar,ar y cyd ag Ofcom, ar ymddiriedaeth
mewn darlledu. Gwnaeth ddwyn ynghydarweinwyr o bob rhan o’r diwydiant iweithio ar ffyrdd o ailennyn ymddiriedaeth
y cyhoedd yn dilyn cyfres y llynedd ofethiannau golygyddol a chydymffurfio.
Cytunwyd i ystyried dull cyffredin o ymdrin
â gwasanaethau cyfraddau premiwm;
datblygu hyfforddiant drwy’r diwydiant arsafonau moesegol a golygyddol; ac ystyried
fframwaith cyffredin o egwyddorion ihyrwyddo arfer gorau ym maes gwneud
rhaglenni.
Bydd y cynrychiolwyr yn cwrdd yn
ddiweddarach eleni i adolygu hynt ygwaith hwn.

Ymhlith argymhellion allweddol ein harolwg
nodir y dylai Canllawiau Golygyddol y BBC
gael eu diwygio a’u hailddosbarthu ar fyrder,ac, fel mater o flaenoriaeth, dylai cynhyrchwyr
gweithredol gael mwy o gefnogaeth er mwyn
cyflawni eu rôl allweddol fel y rhai sy’n diogelu
safonau a gwerthoedd y BBC.
Ymhlith yr argymhellion eraill mae mesurau iwella’r broses o reoli risg – megis cyfleu profiad‘digwyddiadau a allai fod wedi bod yn niweidiol’
yn llawer ehangach er mwyn i gynhyrchwyr sy’n
gweithio mewn genres gwahanol allu rhannu
gwersi drwy’r BBC. Rydym hefyd am weld y
BBC yn llunio ffordd o sicrhau bod strwythurau
cydymffurfio ei gyflenwyr annibynnol o’r safon
uchaf ac yn effeithiol.

Fel rhan o’n hymchwiliad i ddefnydd y BBC owasanaethau cyfraddau premiwm comisiynwyd
arolwg annibynnol o’r agweddau economaidd
ar wasanaethau cyfraddau premiwm y BBC.
Yn sgîl y gwaith hwn, daeth arfer nas datgelwyd
yn flaenorol gan Audiocall (un o is-adrannau
masnachu BBC Worldwide) i’r amlwg, sef
cadw’r holl arian a godwyd drwy alwadau ffôna wnaed gan y gynulleidfa ar gam ar ôl i linellau
pleidleisio gau, gan gynnwys arian a allai fod yn
ddyledus i elusen. Er mai bach oedd y symiau
o raglenni unigol a oedd yn ddyledus i elusennau
a gadwyd gan Audiocall, roedd yr arfer hwn
yn gwbl anghywir ac ymddiheurwn yn fawr
amdano. Ad-dalwyd yr arian a oedd yn
ddyledus i elusennau gyda llog a gofynnodd
Ymddiriedolaeth y BBC i’r BBC ymddiheuroar yr awyr, a wnaed ganddo ar 24 Mai 2008.
Mae’r BBC yn cadw llygad ar lefelau oymddiriedaeth yn rheolaidd. Gofynnir i aelodau’r
cyhoedd i ba raddau maent yn cytuno â’rdatganiad ‘Rwy’n ymddiried yn y BBC’. Yn dilyn
digwyddiadau haf a hydref 2007 a nodwyd
gennym uchod, gostyngodd lefelau o ran cytuno
â’r datganiad hwn. Fodd bynnag, erbyn mis
Mawrth 2008 ymddangosodd fod ymddiriedaeth
wedi cael ei hadfer a dychwelodd i’r lefelau awelwyd cyn y digwyddiadau hyn. Yn galonogol,
roedd y mwyafrif o bobl (78% ym mis Mawrth
2008), hefyd yn ymddiried yn y BBC i unioni’r
sefyllfa a gwneud y peth cywir yn y dyfodol.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

13

tRoSoLWG

Rwyf yn ymddiried yn y
BBC i fod yn onest ac yn
agored. Yr unig beth sydd
wedi newid fy meddwl yw
sgandal y ffonau. Rwyf yn
ymddiried ynddo o hyd i
ddarparu amrywiaeth oraglenni o safon.
Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

14

RHAGoLWG Y BBC

16.2

%

Canran poblogaeth y DU sy’n byw yng
Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Un o’r heriau mawr sy’n wynebu’r BBC ar hyno bryd yw dod o hyd i ymatebion effeithiol i fap
cyfansoddiadol newidiol y DU wrth i ddatganoli
ymsefydlu’n ddyfnach yng Nghymru, yr Albana Gogledd Iwerddon ac wrth i ranbartholdeb
ddod yn bwysicach yn Lloegr.
Rotha Johnston
Ymddiriedolwr y BBC,
Ymddiriedolwr Cenedlaethol
dros Ogledd Iwerddon

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

RHAGOLWG
Y BBC

87

%

Canran y cartrefi yn y DU â theledu digidol
erbyn mis Ebrill 2008.

Rhaid i’r BBC fodloni llawer o ofynion gwahanola newidiol. O ran teledu, er enghraifft, mae
sianelau llinellol traddodiadol yn dal i ddenu
cynulleidfaoedd mawr – a disgwyliwn i hynnybarhau. Ond mae cynulleidfa fideo ar alw addarperir drwy’r rhyngrwyd yn tyfu – datblygiad
a gaiff ei lywio gan y cynnydd cyflym mewn band
eang. Eleni cymeradwyodd yr Ymddiriedolaeth
gynlluniau i’r BBC ateb yr her o fodloni’r gofynion
newydd a gaiff eu creu gan dechnoleg sy’n newid
yn gyflym, tra’n parhau i ddarparu gwasanaethau
o ansawdd uchel i gynulleidfaoedd presennol
drwy sianelau traddodiadol.

NEwId YM MARCHNAd EHANGACHY CYFRYNGAu

Yn yr adran hon ystyriwn sut mae’r BBC yn
addasu i fathau gwahanol o newid yn y DU;
nid dim ond yn dechnolegol ond hefyd yn
gymdeithasol, yn gyfansoddiadol ac yn
economaidd.

Ac mae mwy i ddod wrth i fand eang gynyddu
mewn poblogrwydd ac wrth i’r broses o lwytho
i lawr gyflymu, wrth i’r newid i ddigidol fynd
rhagddo ac wrth i Freesat gael ei ddefnyddio.

teleduMae cyflymdra’r newid mewn teledu, sy’n gyflym
yn barod, yn parhau i gynyddu. Dechreuodd ybroses o newid i ddigidol y llynedd ac erbyn hyn
gall dros 87% o gartrefi gael teledu digidol. Mae
gwasanaethau ar alw, gan gynnwys BBC iPlayer,
yn pylu’r ffiniau rhwng teledu a’r rhyngrwyd ac
mae sianelau newydd yn parhau i gael eu lansio.
Mae hyn oll yn gwneud y gystadleuaeth am
gynulleidfaoedd yn ddwysach, ac yn rhoi pwysau
ar sianelau teledu ‘llinellol’ traddodiadol.

Er bod yr amser a dreulir gan bobl yn gwylio’r
teledu yn parhau i fod yn gymharol sefydlog, sef
tua 3.5 awr y dydd, mae patrymau gwylio yn
dod yn fwy darniog. Erbyn hyn treulir llai na dwy
ran o dair o amser gwylio gyda’r pum sianel
ddaearol (BBC One, BBC Two, ITV1, Channel 4
a Five). Ond mae’r holl ddarlledwyr hyn wedi
creu portffolios o sianelau newydd ac mae
cyrhaeddiad portffolio cyffredinol pob darlledwr
wedi cynyddu yn ystod y flwyddyn. BBC One yw
sianel fwyaf poblogaidd y DU o hyd ac rydym ynfalch o nodi bod portffolio teledu’r BBC wedi
cynyddu ei gyrhaeddiad i 85% o’r boblogaeth.
Felly, mae teledu yn parhau i fod yn ganolog igyflawni pwrpasau’r BBC ac mae ganddo’r gallu
unigryw i ddwyn ynghyd gynulleidfaoedd mawr.

Radio

Mae radio yn boblogaidd iawn o hyd: mae 90%
o oedolion yn gwrando bob wythnos. Fodd
bynnag, mae cyfraddau gwrando cyffredinol ynlleihau’n araf, yn enwedig ymhlith pobl ifanc. Mae
pobl ifanc 15–24 oed yn gwrando bron deirawr
yn llai yr wythnos na phum mlynedd yn ôl.
Mae mantais Radio’r BBC dros radio masnachol
wedi cynyddu gan fod gwrando ar orsafoedd
masnachol wedi lleihau’n gymharol gyflymach.
Mae marchnad radio masnachol yn wynebu
llawer o heriau. Fodd bynnag, yn wyneb ffigurau
gwrando sy’n lleihau a mwy o gystadleuaethgan gyfryngau ar-lein, mae refeniw hysbysebu
radio wedi cynyddu pedwar chwarter yn
olynol. Mae cyfuno wedi parhau a chaiff ydiwydiant masnachol ei arwain gan ddau brifchwaraewr bellach.
Nid yw gorsafoedd digidol yn unig – gangynnwys gorsafoedd y BBC – wedi gwneud
argraff eto. Er eu bod yn tyfu, mae cyrhaeddiad
ac ymwybyddiaeth cynulleidfaoedd yn dal i
fod yn fach. Ym mis Tachwedd lansiodd y
llywodraeth Weithgor ar gyfer Radio Digidol iystyried sut i hyrwyddo radio digidol a chynyddu
ei boblogrwydd. Rhaid aros i weld a fydd
dyfodiad yr ail amlblecs digidol cenedlaethol
a arweinir gan Radio Channel 4 yn rhoi digono hwb i’r farchnad i sicrhau ei dichonoldeb
hirdymor.

15

RHAGoLWG Y BBC

Er bod yr amser a dreulir gan
bobl yn gwylio’r teledu yn parhau
i fod yn gymharol sefydlog, mae
patrymau gwylio yn dod yn
fwy darniog.

16p

RHAGoLWG Y BBC

Wrth i’r rhyngrwyd ymuno âtheledu a radio fel cyfrwng prif
ffrwd, mae presenoldeb ar-lein y
BBC yn dod yn bwysicach wrthwasanaethu grwpiau fel pobl ifanc
18–24 oed.

17.2

MILIWNThe Apprentice yw un o’r dewisiadau mwyaf
poblogaidd i bobl sy’n gwylio rhaglenni gyda
BBC iPlayer.

Nifer defnyddwyr gwasanaeth rhyngrwyd
bbc.co.uk bob wythnos yn y DU.

Ar-leinY BBC YN YR ECONOMI EHANGACH

Mae’r rhyngrwyd bellach yn rhan o fywyd bob
dydd llawer o bobl yn y DU, yn enwedig pobl
ifanc. Mae gan dros hanner y cartrefi gysylltiad
band eang, ac mae arwyddion bod y rhyngrwyd
ar ffonau symudol o bosibl ar fin dod ynboblogaidd. Mae band eang yn cynnig profiad
llawer cyfoethocach – gwylio a rhannu fideos,chwarae gemau, rhwydweithio cymdeithasol –ac o ganlyniad mae pobl yn troi at y rhyngrwyd
fwyfwy ar gyfer adloniant, nid dim ond
gwybodaeth.

Mewn marchnadoedd cyfryngau newidiol mae
trafodaeth bwysig i’w chynnal ar effaith (yngadarnhaol ac yn negyddol) y BBC ar economi
ehangach y DU. Er mwyn sicrhau bod ydrafodaeth hon yn cael ei llywio’n briodol,
comisiynwyd astudiaeth annibynnol eang gan
PricewaterhouseCoopers (PwC), a chynhaliwyd
seminar gydag arbenigwyr y diwydiant yn Ysgol
Fusnes Llundain.

StRAtEGAEtH CYNNwYS NEwYdd
AR GYFER Y BBC

I ddarlledwyr, mae’r rhyngrwyd, sydd eisoes ynfaes lle ceir cystadleuaeth ddwys, yn datblygu
fwyfwy felly, er enghraifft, mae papurau newydd
yn defnyddio eu safleoedd i ddangos fideos achynnig podlediadau, gan droi eu hunain yn
ddarlledwyr digidol i bob diben. Mae safleoedd
rhannu fideos megis YouTube yn gystadleuaethnewydd ym maes adloniant. Wrth i’r rhyngrwyd
ymuno â theledu a radio fel cyfrwng prif ffrwd,
mae presenoldeb ar-lein y BBC yn dod yn
fwyfwy pwysig i gyflawni ei bwrpasau
cyhoeddus, yn enwedig ymhlith grwpiau megis
pobl ifanc 18–24 oed sy’n treulio’r rhan fwyaf
o amser ar-lein.

Mae astudiaeth PwC yn ymchwilio i’r manteision
a’r costau i’r DU gyfan, a chyhyd â phosibl, i hollwledydd y DU a rhanbarthau Lloegr. Bydd yn
cwmpasu pethau megis effeithiau’r BBC arfarchnad ehangach y cyfryngau, ei effaith aransawdd, ei rôl fel comisiynydd rhaglenni gan
gynhyrchwyr annibynnol, ei effaith ar gynnwys,
ei rôl fel ‘hyfforddwr i’r diwydiant’, ei reolaetho’r partneriaethau y mae’n ymwneud â hwy,
ei hanes fel datblygwr technolegau newydd,
graddau ei fuddsoddiad uniongyrchol yn y sector
creadigol, ac effaith brand y BBC ar ddatblygu’r
sector cyfan.
Disgwyliwn i’r astudiaeth gael ei chwblhau ym
mis Gorffennaf 2008. Defnyddiwn y canlyniadau
i lywio ein dyfarniadau ar flaenoriaethau aphenderfyniadau buddsoddi yn y dyfodol a
byddwn hefyd yn gofyn i Fwrdd Gweithredol y
BBC ymateb i gasgliad yr Ymddiriedolaeth ar yr
adroddiad. Bydd gennym ddiddordeb arbennig
ym mhotensial y BBC i weithio’n amlach mewn
partneriaeth â sector ehangach y cyfryngau.

Yng nghyd-destun marchnadoedd cyfryngausy’n newid yn gyflym, a chefndir setliad ffi’r
drwydded sy’n llai hael na’r hyn y gobeithiwyd
amdano gan y Bwrdd Gweithredol, un odasgau allweddol yr Ymddiriedolaeth eleni fu
cymeradwyo strategaeth chwe blynedd y BBC(‘Cyflwyno Dyfodol Creadigol’). Arweiniwyd
ymarfer ailflaenoriaethu gennym a wnaeth ein
galluogi i gymeradwyo strategaeth cynnwys argyfer y BBC gan gadw llawer o elfennau cynnig
gwreiddiol ffi’r drwydded y BBC.
Derbyniwyd bod newidiadau cyflym mewn
technolegau, marchnadoedd ac ymddygiad
cynulleidfa yn gofyn am newid mawr mewn
adnoddau – yn amodol ar brosesau cymeradwyo
perthnasol – i’r hyn a gynigir ar-lein ac ar alw.
Golygodd hyn fuddsoddi yn Web 2.0 a BBC
iPlayer. Rydym wedi ystyried cryn dipyn ofanylion y buddsoddiad arfaethedig hwn yng
nghyd-destun yr arolwg o wasanaeth bbc.co.uk(gweler tudalen 28). Bydd rhai cynigion – megis
y rhai ar gyfer gwella’r hyn a gynigir ar y we yng
nghyd-destun y Gwledydd a’r Rhanbarthau –yn amodol ar brawf gwerth cyhoeddus.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Yr Ymddiriedolwyr Jeremy Peat, Mehmuda
Mian Pritchard ac Alison Hastings yn ymweld
â swyddfeydd y BBC ym Manceinion, ar gyfer
cyfarfod yr Ymddiriedolaeth ym mis Medi 2007.

Rydym wedi cymeradwyo buddsoddiadau
mewn drama, comedi ac adloniant ar y teledu– genres ag apêl eang. Hefyd cymeradwywyd
rhywfaint o fuddsoddiad newydd mewn cynnwys
a gynlluniwyd i gyrraedd grwpiau penodol ogynulleidfaoedd megis plant, pobl ifanc yn eu
harddegau, yn ogystal â newyddiaduraeth i’r rhai
y mae’r BBC yn ei chael yn anodd eu cyrraedd ar
hyn o bryd, a hefyd yng nghyd-destun ieithoedd
brodorol y DU. Yn olaf, cymeradwywyd
buddsoddiad mewn cydberthynas fwy
cydweithredol rhwng BBC Two a BBC Four fel
cam pwysig tuag at wella rhaglennu ffeithiol y
BBC – elfen nodedig o’i allbwn a werthfawrogir.
Er mwyn talu am y buddsoddiadau hyn
cymeradwywyd cynnig y Bwrdd Gweithredol
i ostwng lefel y rhaglennu gwreiddiol 10%.
Gwnaethom hyn gan ddeall er y byddai’n golygu
mwy o ailddarllediadau y tu allan i oriau brig y
byddai o fudd i gynulleidfaoedd – ar yr amod
bod rheolwyr yn comisiynu cynnwys a gaiff ei
werthfawrogi’n arbennig gan gynulleidfaoedd ac
y byddant yn croesawu’r cyfle i’w weld eto. Mae’r
dull hwn o weithredu yn gyson â chanfyddiadau’r
gwaith ymchwil a gynhaliwyd ar agweddau
cynulleidfaoedd at ailddarllediadau a nodwyd
yn adroddiad blynyddol y llynedd. Fodd
bynnag, cawsom ymrwymiad clir gan y Bwrdd
Gweithredol na fyddai unrhyw gynnydd yn lefel
yr ailddarllediadau yn ystod oriau brig ar BBC
One – ymrwymiad pwysig o ystyried y ffaith
bod cynulleidfaoedd yn amlwg yn casáu
ailddarllediadau yn ystod oriau brig.

Y targed o ran arbedion effeithlonrwydd cylchol
blynyddol canrannol a osodwyd gan
yr Ymddiriedolaeth.

AMCANION YR YMddIRIEdOLAEtH
AR GYFER Y BwRdd GwEItHREdOL

Fel rhan o’n cymeradwyaeth i flaenstrategaethy BBC rydym wedi gosod chwe amcan lefel
uchel i’r Bwrdd Gweithredol sy’n gyson â’nfframwaith o ran Cyrhaeddiad, Ansawdd,
Effaith a Gwerth am Arian (gweler isod).
Cyrhaeddiad
1 dylai’r BBC gynnal y cyrhaeddiad
mwyaf posibl sy’n gyson â’i bwrpasau
a’i werthoedd

Rhaid i’r BBC ddarparu rhywbeth y mae
pawb yn y DU yn ei werthfawrogi. Mewn
amgylchedd fwyfwy cystadleuol mae hyn yn
debygol o ddod yn anoddach, felly er ein bod
am sicrhau’r cyrhaeddiad mwyaf posibl dim
ond mewn ffordd sy’n gyson â phwrpasau
a gwerthoedd y BBC y dylid gwneud hyn.
Ansawdd
2 dylai’r BBC geisio cynyddu natur
nodedig ac ansawdd ei allbwn

Mae gan gynulleidfaoedd ddisgwyliadau uchelo ran y BBC ac ansawdd ei allbwn. Mae ein
gwaith ymchwil wedi datgelu gwendidau
sylweddol yng ngallu’r BBC i wahaniaethu
ei hun oddi wrth ddarlledwyr eraill drwy
ddarparu cynnwys sy’n ffres ac yn newydd.
3 dylai’r BBC gynnal y canfyddiad owerth ymhlith cymeradwywyr uchel.
dylai’r BBC gynyddu’r canfyddiad owerth ymhlith cymeradwywyr canolig
ac iselCeir tystiolaeth glir o’n gwaith ymchwil bodrhannau sylweddol o’r gynulleidfa o’r farn
nad yw’r BBC yn eu gwasanaethu mor dda ag
y dylai fod yn gwneud. Rhaid i’r BBC fynd i’rafael â’r broblem hon, ond rhaid iddo hefyd
gynnal canfyddiadau o werth ymhlith y rhai
sy’n gymeradwywyr uchel ar hyn o bryd.

4 dylai’r BBC adfer ymddiriedaeth yn
ei allbwn

Ymddiriedaeth yw sylfaen cydberthynas y
BBC â thalwyr ffi’r drwydded. Arweiniodd
methiannau golygyddol y llynedd at lai oymddiriedaeth yn y BBC ac mae’r BBC wedi
dechrau gwneud iawn am hyn fel mater o frys.
Effaith
5 dylai’r BBC gynyddu’r gwaitho gyflawni ei bwrpasau

Mae ein gwaith ymchwil wedi tynnu sylw
at feysydd allweddol o wendid yng ngwaithy BBC o gyflawni ei bwrpasau (gweler
tudalen 23) a chredwn fod yn rhaid i’r broseso gau’r bylchau hyn fod yn brif flaenoriaeth iweithredu strategaeth chwe blynedd y BBC.
Gwerth am Arian
6 dylai’r BBC gyflawni targedau
effeithlonrwydd flwyddyn ar ôl
blwyddyn o 3%

Mae arian ffi’r drwydded yn fraint fawr i’r
BBC ac mae ganddo ddyletswydd i sicrhau
ei fod yn gwario arian cyhoeddus yn y ffordd
fwyaf effeithlon ac effeithiol bosibl. Credwn
fod y targed effeithlonrwydd hwn, er yn
heriol, yn gyflawnadwy. Byddwn yn cadw
llygad agos ar gynnydd er mwyn sicrhau na
chaiff ei gyflawni ar draul amrywiaeth oraglennu a chynnwys o ansawdd y mae
cynulleidfaoedd yn eu disgwyl ac yn
eu haeddu.
Ar gyfer pob amcan rydym wedi sefydlu cyfres
lefel uchel o fesurau a ddefnyddir gennym i
gadw llygad ar berfformiad yn chwarterol achyflwyno adroddiad arno yn yr adroddiad
blynyddol bob blwyddyn. Caiff yr arbedion
eu hadolygu bob blwyddyn gan archwilwyry BBC ac yn 2010 gan y Swyddfa Archwilio
Genedlaethol.

17

RHAGoLWG Y BBC

3%

Mynnwyd cael ymrwymiad clir gan
reolwyr y BBC na fyddai unrhyw
gynnydd yn lefel yr ailddarllediadau
yn ystod oriau brig ar BBC One.

18

RHAGoLWG Y BBC

82%“Rhoddir gormod o sylw i Lundain
a’r siroedd cyfagos ar y BBC – erenghraifft nid ydym wedi gweld
yr un bluen eira yng Nghymru yr
wythnos hon ac eto mae eira yn
Llundain dros y newyddion i gyd.”
Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

Yr Ymddiriedolwyr yn ymgyfarwyddo ag
allbwn BBC Scotland yn ystod ymweliadâ Glasgow.

Canran poblogaeth y DU sydd â diddordeb
mewn newyddion am wledydd eraill yn y DU.

Arolwg y gwledydd o natur ddiduedd

Mae pryderon penodol ynghylch cywirdeb
ac eglurder gohebu, cydbwysedd y darlledu,
a chyfleoedd a gollir i fanteisio ar amrywiaeth
cyfoethog y DU a’i gyfleu i gynulleidfaoedd
niferus. Er enghraifft, ystyrir bod darllediadau
gwleidyddol yn canolbwyntio’n ormodol ar
San Steffan o ran nifer ac arddull; ystyrir bod
tuedd gyffredinol o blaid straeon am Loegrneu adrodd straeon o safbwynt Lloegr; a cheir
tystiolaeth bod sawl stori yn y gwledydd a allai
fod wedi bod yn bwysig i’r DU nas darlledwyd
gan y rhwydwaith. Yn gyffredinol, daw’r Athro
King i’r casgliad nad yw’r BBC wedi ymatebyn ddigonol nac yn briodol i bensaernïaeth
newidiol y DU yn wleidyddol, yn gymdeithasol,yn economaidd nac yn ddiwylliannol.

Y BBC ledledy DU
Yn ogystal â newid technolegol, un o’r heriaumawr sy’n wynebu’r BBC ar hyn o bryd yw dodo hyd i ymatebion effeithiol i fap cyfansoddiadol
newidiol y DU wrth i ddatganoli ymsefydlu’n
ddyfnach yng Nghymru, yr Alban a Gogledd
Iwerddon, ac wrth i ranbartholdeb ddod ynbwysicach yn Lloegr. Mae sawl math o her.
Mae cynulleidfaoedd ledled y DU yn amlwg yn
dymuno gweld eu gwlad neu eu rhanbarth yn
cael eu cynrychioli’n llawnach a chywirach. Niddim ond ar lefel leol mae hyn, ond hefyd i weddill
cynulleidfa’r DU drwy raglennu rhwydwaith.
Mae pwysau cynyddol i symud mwy o gynhyrchu
o Lundain – nid dim ond i weddill Lloegr, ond i’rgwledydd datganoledig hefyd. Mae awydd am
fwy o raglennu yn ieithoedd brodorol y DU –eleni, er enghraifft, rydym wedi rhoi caniatâdamodol i lansio gwasanaeth teledu digidol mewn
Gaeleg (gweler tudalen 45). A chreffir yn llawer
mwy ar berfformiad pob darlledwr o ran ateb yr
heriau hyn – er enghraifft, Comisiwn Darlledu’r
Alban a sefydlwyd gan lywodraeth yr Alban yn
2007 i ‘ymchwilio i gyflwr presennol cynhyrchu
a darlledu ym maes teledu yn yr Alban a diffinio
ffordd strategol ymlaen i’r diwydiant’. Mae
Cynulliad Cenedlaethol Cymru hefyd wedi
sefydlu Comisiwn Darlledu i edrych ar ddyfodol
darlledu cyhoeddus yng Nghymru.
Mae’r Siarter yn gosod y pwrpas cyhoeddus
canlynol sef ‘Cynrychioli’r DU, ei gwledydd, ei
rhanbarthau a’i chymunedau’ ar y BBC ac mae’r
cyfrifoldeb hwn yn un a gymerwn yn ddifrifol
iawn fel Ymddiriedolwyr y BBC. Yn ystod y
flwyddyn rydym wedi lansio nifer o fentrau
pwysig i sicrhau bod y BBC yn parhau i ymateb
yn effeithiol yn y maes pwysig hwn. Mae’r BBC argyfer y DU gyfan a dylai adlewyrchu’r DU gyfan
o ran ei allbwn a’i benderfyniadau buddsoddi.

Un o’r negeseuon a gododd dro ar ôl tro yn ein
cyfarfodydd cyhoeddus ac o’n gwaith ymchwil
ar gynulleidfaoedd, yn ogystal â’n gwaith gyda
Chynghorau Cynulleidfa’r BBC yn y pedairgwlad, fu pryder ynghylch y diffyg cynrychiolaeth
canfyddedig o’r gwledydd mewn rhaglenni
rhwydwaith a dim digon o ganolbwyntio ary gwledydd datganoledig mewn newyddion
rhwydwaith.
Felly penderfynwyd y dylai’r arolwg cyntaf onatur ddiduedd a gomisiynwyd gennym asesu
a oedd allbwn newyddion a materion cyfoes
rhwydwaith y BBC yn ddiduedd, yn gywir ac yn
glir o ran pa ffeithiau a safbwyntiau a oedd yn
berthnasol i’r gwledydd unigol ac ystyried aoedd polisïau’r gwledydd yn cael eu hadlewyrchu
a’u hegluro’n gywir. Comisiynwyd Anthony King,
Athro Llywodraeth ym Mhrifysgol Essex, i gynnal
yr arolwg. Ategwyd ei waith gan ddadansoddiado gynnwys gan Ysgol Newyddiaduraeth Prifysgol
Caerdydd a gwaith ymchwil ar gynulleidfaoedd
gan Swyddfa Ymchwil y Farchnad Prydain(BMRB).
Mae’r Ymddiriedolaeth yn croesawu casgliad
yr arolwg mai prin yw’r dystiolaeth, os o gwbl,
nad yw darllediadau rhwydwaith y BBC yn ymaes hwn yn deg neu’n ddiduedd. Caiff y BBC
ei ganmol hefyd am fod yn ddiduedd o ran ei
ddarllediadau o wleidyddiaeth a pholisi yn
y pedair gwlad yn y DU. Mae’r casgliad hwn
yn bwysig ac yn ganolog i ddyletswydd yr
Ymddiriedolaeth i sicrhau bod allbwn y BBC
yn ddiduedd.
Ac eithrio enghreifftiau o arfer da, fodd bynnag,
ac wedi’i ategu gan ganfyddiadau gwaith ymchwil
Caerdydd, mae’r arolwg yn tynnu sylw at y
pryder nad yw rhaglenni newyddion a materion
cyfoes y BBC at ei gilydd yn sôn am y DU
newidiol gyda’r amrywiaeth a’r cywirdeb y gellid
eu disgwyl yn rhesymol o ystyried y safonau
uchel y mae’r BBC yn anelu at eu cyrraedd.

Rhaid i’r gwendidau mawr a nodwyd gan yr
Athro King gael eu hunioni. Yn rhannau olaf
ei adroddiad, mae’r Athro King yn cynnig
amrywiaeth o awgrymiadau a materion i’w
hystyried i ddatrys y pryderon y mae wedi
tynnu sylw atynt. Yn eu hymateb cychwynnol
i’n harolwg, mae Rheolwyr y BBC wedi mynegi
ymrwymiad i ymateb i’r pryderon pwysig dan
sylw. Rydym wedi tynnu sylw at nifer o faterion
y mae angen gweithredu arnynt ar unwaith o ran
cywirdeb ac eglurder gohebu, cyfleoedd a gollira chydbwysedd darlledu.
Rydym wedi gofyn i’r Bwrdd Gweithredol
ddarparu cynllun terfynol erbyn mis Gorffennaf
sy’n nodi sut y bydd yn cymryd y camau
gweithredu arfaethedig yn ystod y flwyddyn
nesaf. Byddwn yn gofyn i’r Cynghorau
Cynulleidfa am eu cydweithrediad i gadw llygad
ar lwyddiant y camau gweithredu a gymerir, aco fewn 18 mis byddwn yn ailadrodd y gwaithymchwil a wnaed i asesu cynnydd y BBC o ran
gwella ei berfformiad yn y maes hwn. (Gallwch
gael rhagor o wybodaeth am Gynghorau
Cynulleidfa a’u gweithgareddau, ar dudalennau
34–35. Mae’r map ar y dudalen gyferbyn yn
dangos eu cylchoedd gwaith daearyddol.)
Mae’r adroddiad llawn ar gael ar ein gwefan.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Doctor Who yw un o’r rhaglenni rhwydwaithniferus a wneir yng Nghymru ar hyn o bryd.

Cynhyrchu mwy o gynnwys y tu allani Lundain

Rydym am i’r BBC wneud cyfran sylweddol
uwch o’i gynnwys y tu allan i Lundain nag awneir ar hyn o bryd, a lleoli cyfran sylweddol
uwch o’i staff y tu allan i Lundain nag a wneir
ar hyn o bryd. Yn gyffredinol ein nod hirdymor
yw sicrhau bod y BBC yn gwneud o leiaf
gymaint o gynnwys yn y gwledydd â’r hyn sy’nadlewyrchu eu canran o’r boblogaeth yn y DU,
a bod o leiaf 50% o staff y BBC wedi’u lleoli y tu
allan i Lundain.
Ym mis Mai 2008 cymeradwywyd cynlluniau
a fydd yn helpu i wireddu’r dyheadau hyn. Yn
y dyfodol bydd y BBC yn defnyddio diffiniad
Ofcom o gynyrchiadau rhwydwaith gan y
gwledydd yn hytrach na’i ddiffiniad ei hun. Mae
diffiniad Ofcom yn llawer mwy heriol: o dan ydiffiniad blaenorol roedd 15.9% o gynyrchiadau
rhwydwaith y BBC yn cael eu gwneud gan y
gwledydd yn 2007/08; o dan ddiffiniad Ofcom
7.7% yw’r ganran.
Mae Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon gyda’igilydd yn cyfrif am bron i 17% o boblogaeth y
DU. Erbyn 2012, dylai cynyrchiadau rhwydwaithy gwledydd (yn ôl diffiniad Ofcom) gyrraedd
12% o leiaf o ran gwariant, gan gyrraedd y targed
o 17% erbyn 2016 fan bellaf, pan ddaw’r Siarter
bresennol i ben. Byddwn yn monitro’r targedau
hyn yn ofalus i sicrhau bod y BBC yn helpu i greu
cynyrchiadau cryf a chynaliadwy yn y tair gwlad.
Byddwn hefyd yn edrych ar gynhyrchu ynrhanbarthau Lloegr.
Dechreuodd y Bwrdd Gweithredol adolygu
cyflenwad cynnwys i rwydwaith teledu ym
mis Medi 2007, gan ganolbwyntio ar sicrhau
cynaliadwyedd hirdymor ledled y DU.
Disgwyliwn gael argymhellion terfynol yrarolwg yn ddiweddarach yn 2008.

%

Canran y targed ar gyfer cynyrchiadau’r
rhwydwaith yn y gwledydd erbyn 2016, o gymharu
â 7.7% yn 2007/08.

CYNYRCHIADAU RHWYDWAITH Y BBC LEDLED Y DU

Yr Alban
3.5%
Cymru
3.2%
Gogledd Iwerddon
1.0%
Cyfanswm y Gwledydd 7.7%
Gogledd Lloegr
8.9%
Canolbarth Lloegr
4.0%
De Lloegr
12.9%
Cyfanswm rhanbarthau
Lloegr
25.7%
Llundain

Cynghorau Cynulleidfa
Cenedlaethol
1–12 Lloegr
13 Yr Alban
14 Gogledd Iwerddon
15 Cymru

13

66.6%

14

Ardaloedd Cynghorau
Cynulleidfa Rhanbarthol
1 Gogledd-ddwyrain Lloegr
2 Gogledd-orllewin Lloegr
3 Swydd Efrog
4 Gorllewin Canolbarth Lloegr
5 Dwyrain Canolbarth Lloegr
6 Dwyrain Swydd Efrog a Swydd Lincoln
7 Dwyrain Lloegr
8 De-orllewin Lloegr
9 Gorllewin Lloegr
10 De Lloegr
11 Llundain
12 De-ddwyrain Lloegr

1

3

6

2
5
4

15

9
8

7

11
10

12

19

RHAGOLWG Y BBC

17“Mae lefel hoffter cyffredin tuag
at y BBC yn amlwg yn is y pellaf
y bydd pobl yn byw o Lundain.”

20

PERFFORMIAD Y BBC

Mae’n tawelu fy meddwl
i raddau bod rhywun yn
gwneud hyn... mae’n bwysig
bod rhywun yn sicrhau ydiwellir anghenion pawb
hyd yn oed os nad yw
unigolyn yn hoffi’r hollraglenni sydd ar gael.
Aelod o’r cyhoedd yn un oweithdai’r Ymddiriedolaeth
i gynulleidfaoedd,
Birmingham, Ebrill 2008

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

PERFFORMIAD
Y BBCSacred Music – enghraifft o allbwn ffeithiolarbenigol a gafodd ganmoliaeth uchel gan
ei gynulleidfa.

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

Cynnwys nodedig
o ansawdd
Fel Ymddiriedolwyr rydym yn gyfrifol am sicrhau
bod y BBC yn darparu gwasanaethau o ansawdd
uchel i holl bobl a holl gymunedau’r Deyrnas
Unedig. Fel rhan o’r ddyletswydd hon, bob
blwyddyn aseswn berfformiad y BBC yn erbyn
y blaenoriaethau a osodwn i bennu a yw’r BBC
yn defnyddio ei adnoddau’n dda ac yn darparu
gwasanaethau a werthfawrogir gan y cyhoedd.
Yn y rhan hon o’n hadroddiad cyflwynwn
ein hasesiad o berfformiad y BBC mewn nifero feysydd fel a ganlyn:
Cynnwys nodedig o ansawdd (tudalen 21)
Cyflawni pwrpasau’r BBC (tudalen 23)
Perfformiad gwasanaethau unigol(tudalen 24)
Perfformiad ariannol a busnes(tudalen 29)
Wrth lunio ein casgliadau rydym hefyd wedi
cael ein llywio gan safbwyntiau cynulleidfaoedd.
Nodir y ffordd rydym wedi ymgysylltu âchynulleidfaoedd a chrynodeb o’u safbwyntiau
ar dudalen 33.

Yn adroddiad blynyddol y llynedd nodwyd
bod ein gwaith ymchwil wedi dangos bod
cynulleidfaoedd am i’r BBC wneud mwy i lunio
syniadau ffres a newydd. Mae gwaith ymchwilpellach a wnaed yn 2007 wedi dangos nad yw
cynulleidfaoedd am i’r BBC newid cyfeiriad yn
radical, ond eu bod am iddo gynnig dewis amgen
yn lle rhaglenni sy’n ceisio denu cymaint owylwyr â phosibl, megis operâu sebon, rhaglenni
trawsnewid, rhaglenni selebs a rhaglenni realiti
sy’n rheoli amserlenni teledu yn gyffredinol
yn eu barn hwy. Er bod teledu aml-sianel wedi
cynyddu’r dewis sydd ar gael i wylwyr, credcynulleidfaoedd fod hyn wedi lleihau swm
ac amlygrwydd arlwy gwirioneddol amgen.
Credir yn gryf y dylai’r BBC wneud mwy
i gynnig y math hwn o raglennu.
Mae cynulleidfaoedd hefyd am i’r BBC roi mwy
o amlygrwydd i’w raglennu gwreiddiol a nodedig.
Mae ein gwaith ymchwil yn awgrymu y gallai’r
BBC wneud mwy i hyrwyddo’r amrywiaeth llawn
o’i bortffolio teledu presennol yn effeithiol. Pan
gyfeiriodd ein hymchwilwyr at yr amrywiaeth
a’r dyfnder sydd ar gael ar hyn o bryd ar hollsianelau teledu’r BBC, ymatebodd pobl yn
gadarnhaol gan gydnabod bod y BBC yn dangos
rhaglenni na allai darlledwyr eraill eu dangos neu
na fyddent yn eu gwneud. Ond y gwir yw mai’r
amser a dreulir yn gwylio BBC One a Two sy’ncyfrif am y rhan fwyaf o gyfran wylio’r BBC –felly mae profiad gwirioneddol cynulleidfaoedd
o’r amrywiaeth sydd ar gael yn fwy cyfyngedig.

Er mwyn ymchwilio i’r maes hwn ymhellach
rydym wedi defnyddio data gwerthfawrogiad
cynulleidfaoedd presennol y Bwrdd Gweithredol
i ystyried y rhaglenni teledu a ddarlledwyd yn
2007/08 yr oedd cynulleidfaoedd o’r farn eu
bod o ansawdd uchel ac yn nodedig, ar sianelau’r
BBC a sianelau masnachol. Defnyddiwyd dataa raddiodd rhaglenni fel rhai ‘gwreiddiol’ a‘gwahanol’ fel procsi ar gyfer nodweddion‘ffres’ a ‘newydd’. Ein nod wrth wneud hyn yw
newid ffocws asesu perfformiad rhaglenni tuag
at ansawdd a natur nodedig yn hytrach nag
ymwneud â chyrhaeddiad a chyfraddau gwylio
yn unig. Drwy gyhoeddi gwybodaeth am ba
raglenni sy’n nodedig ac o ansawdd uchel ymmarn cynulleidfaoedd, gobeithiwn y bydd hyn
yn ysgogi trafodaeth ymysg rheolwyr a thu hwnt
am y math o raglenni y mae cynulleidfaoedd
am i’r BBC wneud mwy ohonynt.
Y rhaglenni o’r ansawdd uchaf a ddarlledwyd
dros y flwyddyn ddiwethaf oedd y rhai yn ymdrin
â phynciau ffeithiol arbenigol. Mae 91% o’r
gynulleidfa yn cytuno’n gryf bod Life in Cold Bloodyn rhaglen o ansawdd uchel tra cafodd Tiger:
Spy in the Jungle a The Life of Birds lawer o glod
hefyd. Ar wahân i fyd natur a bywyd gwyllt,
mae cynulleidfaoedd yn gwerthfawrogi mathau
eraill o allbwn ffeithiol arbenigol, yn enwedig
gwyddoniaeth, er enghraifft ATOM ac Earth:
The Power of the Planet, a hanes, Sacred Musica The Art of Spain. Mae digwyddiadau cerddorol
hefyd yn cael sgôr uchel, yn enwedig BBC
Cardiff Singer of the World 2007 a First Nightof the Proms. Rydym yn falch o nodi y bydd yBwrdd Gweithredol yn buddsoddi £8 miliwn
ychwanegol bob blwyddyn mewn allbwn ffeithiolarbenigol, gan ganolbwyntio’n arbennig ar
wyddoniaeth a hanes.

21

PERFFORMIAD Y BBC“Hoffwn ganfod pethau
gwahanol ar y BBC ond
mae’n tueddu i fod yn
debyg yn fy marn i.”

22

PERFFORMIAD Y BBC“Mae rhai pethau a wnaed gany BBC gyntaf fel Strictly Come
Dancing. Roedd yn wreiddiol
iawn ond cafodd ei gopïo’normodol.”

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

O ran allbwn a gafodd ganmoliaeth uchel am
fod yn nodedig, gwerthfawrogir rhaglenni dogfen
unigol ac iddynt awdur hysbys ac allbwn ffeithiol.
Ar y BBC, mae Stephen Fry: The Secret Life ofa Manic Depressive yn enghraifft nodedig, ac
ar sianelau masnachol, ystyriwyd bod Autopsy:
Emergency Room (Channel 4), Ross Kemp in
Afghanistan (Sky One), Malcolm and Barbara:
Loves Farewell (ITV 1) a Return of the Tribe (five)oll yn deledu gwreiddiol iawn. Gellir hefyd
ystyried fformatau hirsefydlog ac ailddarllediadau
yn rhaglenni nodedig – roedd The Royal Institution
Christmas Lectures ar five a Fred Dibnah’s World of
Steam, Steel and Stone ar BBC Two yn yr 20 uchafo ran rhaglenni mwyaf nodedig 2007–08.
O ran drama’r DU, mae Cranford, The State
Within a Life on Mars yn enghreifftiau nodedig,
tra bo Doctor Who a Spooks yn parhau i fod oansawdd. Mae’n bleser arbennig nodi llwyddiantdwy ddrama unigol, o ran ansawdd a natur
nodedig, ar BBC One – The No 1 Ladies Detective
Agency a Ballet Shoes. Mae cynulleidfaoedd hefyd
yn gwerthfawrogi rhaglenni o ansawdd uchel o’r
UD megis The Sopranos (Channel 4, E4) a 24
(Sky One).
Mae ein canfyddiadau hefyd yn dangos bod
comedi yn gwneud cyfraniad pwysig i natur
nodedig teledu. Ymhlith llwyddiannau’r BBC eleni
mae Outnumbered, The Mighty Boosh, The Thick
Of It, QI, Extras, a Gavin and Stacey. Gall cyfresi
hirsefydlog hefyd wneud yn dda, yn benodol
Have I Got News For You, er na wnaeth rhaglenni
sgets traddodiadol eu naws, er iddynt sicrhau
niferoedd uchel o wylwyr o hyd, gael eu graddio
mor uchel o ran eu hansawdd a’u natur nodedig
yn gyffredinol.

Mae clasuron megis University
Challenge, Mastermind ac
Antiques Roadshow yn caeleu hystyried yn rhan o’r hyn
sy’n greiddiol i’r hyn ddylai’r
BBC ei wneud.
Mae cynulleidfaoedd o’r farn bod comedïau
llwyddiannus fel The Mighty Boosh yn gwneud
cyfraniad pwysig at natur nodedig y BBC.

Mae cynulleidfaoedd yn gwerthfawrogi’r
cyfarwydd yn ogystal â ’r newydd.

Rydym yn falch o nodi bod rhaglenni materion
cyfoes yn cael eu hystyried yn rhai nodedig aco safon yn gyffredinol. Ymhlith y rhain mae prifsioeau’r BBC sef Panorama a Question Time,tra bo cynulleidfaoedd hefyd yn gwerthfawrogi
Dispatches ar Channel 4.

Mae rhai themâu clir wrth edrych ar y rhaglenni
sy’n denu’r nifer leiaf o wylwyr o ran ansawdd
a natur nodedig. Mae’r rhaglenni hyn yn dueddolo gynnwys clipiau wedi’u hailbecynnu – erenghraifft sioeau rhestrau a chamgymeriadau
yn ogystal â rhai sgîl-raglenni. Er i’r rhan fwyaf
o’r rhaglenni hyn gael eu darlledu ar y sianelau
masnachol, ymddangosodd rhai ar y BBC hefyd.

Gall gwedd newydd ar hen fformat hefyd fod yn
nodedig. Roedd tymor bwyd Channel 4, a Kill It,
Cook It, Eat It ar BBC Three yn enghreifftiau dao raglenni bwyd yr ystyriwyd eu bod yn nodedig
ac o ansawdd uchel eleni. Mae rhai sioeau eiddo
hefyd yn cael sgôr uchel, yn benodol Grand
Designs ar Channel 4.
Ac nid yw gwylwyr o’r farn bod unrhyw genre
yn un na all y BBC ymdrin ag ef yn y bôn –ar yr amod bod y BBC yn dilyn trywydd ffres.
Er enghraifft, er y gall gwylwyr feirniadu sioeau
selebs a sioeau realiti yn gyffredinol, maent yn
cefnogi Strictly Come Dancing a The Apprenticeyn gryf am fod eu naws, cynnwys a’r modd
y’u cynhyrchir yn cael eu hystyried yn unolâ gwerthoedd y BBC.
Mae ein gwaith ymchwil hefyd yn dangos bod
cynulleidfaoedd yn gwerthfawrogi’r cyfarwydd
yn ogystal â’r newydd. Mae clasuron megis
University Challenge, Mastermind neu Antiques
Roadshow yn cael eu hystyried yn rhan o’r hyn
sy’n greiddiol i’r hyn ddylai’r BBC ei wneud.

Bwriadwn ddefnyddio’r dadansoddiad o’r
flwyddyn hon fel llinell sylfaen er mwyn cadw
llygad ar ansawdd a natur nodedig rhaglenni
teledu dros y blynyddoedd i ddod a byddwn
yn parhau i fonitro perfformiad y BBC yn
y maes hwn yn agos.
Rydym yn falch o nodi bod Datganiad y Bwrdd
Gweithredol o Bolisi Rhaglenni 2008/09
yn cydnabod yn benodol yr angen i BBC
One gynnig rhaglenni nodedig sy’n diddanu
cynulleidfaoedd ac yn rhoi mwynhad iddynt
yn ogystal â syniadau ffres a newydd a bod
ei gynlluniau strategol yn cynnwys ymrwymiad
i roi mwy o bwyslais ar gomisiynu cynnwys
nodedig ac arloesol o ansawdd uchel gan
ddefnyddio syniadau newydd sy’n dangos
uchelgais greadigol a golygyddol wirioneddol.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

Wrth bennu blaenoriaethau argyfer y BBC defnyddiwyd gwaithymchwil ar gynulleidfaoedd
a nododd y meysydd hynny
lle gallai’r BBC wneud yn well.

Birmingham, Ebrill 2008. Mae digwyddiadau
fel hyn yn galluogi Ymddiriedolwyr i glywed
safbwyntiau cynulleidfaoedd ar wasanaethau’r
BBC yn uniongyrchol.

Cyflawni pwrpasau’r
BBC
Mae’r Siarter yn gosod chwe phwrpas cyhoeddus
ar gyfer y BBC. Rydym wedi eu trosi’n gylchoedd
gwaith pwrpas sy’n diffinio ein blaenoriaethau i’r
Bwrdd Gweithredol. Cafodd fersiwn terfynol ycylchoedd gwaith eu llunio ym mis Rhagfyr 2007
yn dilyn ymgynghoriad cyhoeddus helaeth a
gwaith ymchwil helaeth ar gynulleidfaoedd, a
nododd y meysydd allweddol canlynol lle mae’r
cyhoedd am i’r BBC wneud yn well:* Mwy o raglenni sy’n ffres neu’n dangos
syniadau newydd* Rhaglenni newyddion ac addysg o ansawdd
uchel sy’n hygyrch i bob cynulleidfa* Gwasanaeth gwell i wledydd, rhanbarthau
a chymunedau’r DU
Defnyddiwyd y gwaith ymchwil hwn fel sail igytuno ar ddyraniad strategol ffi’r drwydded.
Ym mis Ebrill 2008 cymeradwywyd cynlluniau’r
Bwrdd Gweithredol ar gyfer cyflawni’r cylchoedd
gwaith pwrpas a byddwn yn eu defnyddio i lywio
ein trafodaethau ynghylch perfformiad gyda’r
Bwrdd Gweithredol yn y blynyddoedd i ddod.
Byddwn hefyd yn olrhain canfyddiadau
cynulleidfaoedd o ran pa mor dda y mae’r
BBC yn cyflawni ei bwrpasau. Er mwyn sefydlu
mesurau sylfaenol, ym mis Chwefror 2008
gofynnwyd i gynulleidfaoedd pa mor dda ycyflawnwyd pob blaenoriaeth yn eu barn hwy.
Mae’r canfyddiadau yn gyson â’r rhai o 2007 ary cyfan a ddefnyddiwyd gennym i gymeradwyo
cyfeiriad strategol y BBC.
Byddwn yn ailadrodd yr arolwg ogynulleidfaoedd yn 2009, ac yn ddiweddarach
eleni byddwn yn cynnal gwaith ymchwil manwlpellach ar gynulleidfaoedd i’n helpu i asesu
perfformiad. Caiff y canlyniadau eu cynnwys
yn adroddiad y flwyddyn nesaf.

1 Cynnal dinasyddiaeth a chymdeithas
waraidd

Ar y cyfan, dengys ein canlyniadau fod
cynulleidfaoedd yn cytuno bod y BBC
yn darparu allbwn newyddion a materion
cyfoes yn dda, ac yn fwy tebygol o enwi
gwasanaeth newyddion gan y BBC yn hytrachna gwasanaeth gan ddarlledwyr eraill fel yr un
sy’n sefyll allan iddynt. Fodd bynnag, mae pobl
iau mewn grwpiau cymdeithasol is yn llawer
llai tebygol o gytuno bod y BBC yn gwneud
rhaglenni newyddion a materion cyfoes
sy’n eu diddori. Felly, y brif her yw ymgysylltu
â chynulleidfaoedd newydd heb beryglu
cefnogaeth cynulleidfaoedd presennol.
Rydym wedi cymeradwyo cynlluniau’r Bwrdd
Gweithredol i atgyfnerthu darpariaeth ar alw,
cynyddu’r pwyslais ar ansawdd a natur nodedig
a rhoi gwerth i bob cynulleidfa. Mae’r bwletin
newyddion 90 eiliad newydd am 8pm ar BBC
One yn fenter wreiddiol i helpu i gyflawni’r
nodau hyn.
2 Hyrwyddo addysg a dysgu

Mae cynulleidfaoedd o’r farn bod addysg yn un
o gryfderau allweddol y BBC gyda 70% o bobl
yn cytuno eu bod wedi dysgu pethau newydd
tra’n mwynhau cynnwys ar y BBC. Ac mae
70% o’r rhai sy’n gyfrifol am blant neu’r rhai
yn eu harddegau sydd o dan 18 oed yn cytuno
bod y BBC wedi helpu i ategu anghenion
addysgol y grwp oedran hwn. Nodwn fod
cynulleidfaoedd o’r farn bod BBC Bitesize
yn arbennig yn enghraifft dda yn y maes
hwn. Ym mis Rhagfyr 2007, cymeradwywyd
mewn egwyddor y cyfeiriad strategol ar gyfer
dysgu sy’n seiliedig ar gynnig ffres ar sail sgiliau.
Byddwn yn ystyried cais y Bwrdd Gweithredol
am hyn yn fanwl yn ddiweddarach yn 2008.
3 Ysgogi creadigrwydd a rhagoriaeth
ddiwylliannol

Er yr ystyrir bod darparu adloniant o ansawdd
uchel yn un o gryfderau perthynol y BBC, erys
pryderon ynghylch darparu rhaglenni ffres a
newydd. Dim ond hanner y rhai a arolygwyd

gennym yn 2008 a gytunodd fod y BBC
yn gwneud hyn, gan ostwng hyd yn oedymhellach ar gyfer dynion iau. Rydym wedi
cytuno â’r Bwrdd Gweithredol fod darparu
cynnwys nodedig yn flaenoriaeth uchel yn ycyfnod i ddod. Rydym yn falch o weld bod yruchelgais hon yn dechrau cael ei hadlewyrchu
yng nghynlluniau rhaglenni’r BBC ar gyfer y
flwyddyn i ddod.
4 Cynrychioli’r DU, ei gwledydd, ei
rhanbarthau a’i chymunedau

Mae cynulleidfaoedd ledled y DU o’r farn
y gallai’r BBC wneud mwy i wasanaethu
eu gwlad neu eu rhanbarth yn ogystal â
chyflwyno eu gwlad neu eu rhanbarth
i weddill y DU. Rydym wedi nodi’n glir
bod yn rhaid i’r BBC wasanaethu ei holl
gynulleidfaoedd. Ymhlith y mentrau sydd
ar waith i wella perfformiad mae cynyddu
rhaglennu o bob cwr o’r DU a ddarlledirar y rhwydwaith a chynrychioli gwledydd
a rhanbarthau’r DU yn fwy effeithiol ar
newyddion rhwydwaith. Byddwn yn ystyried
cynnig y Bwrdd Gweithredol i atgyfnerthu
darpariaeth ar alw i gymunedau lleol
yn ystod 2008.
5 Cyflwyno’r DU i’r byd a’r byd i’r DU

Ym marn cynulleidfaoedd mae hyn yn un
o gryfderau gwirioneddol y BBC, yn enwedig
o ran rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf iddynt
am yr hyn sy’n digwydd yn y byd ehangach
a’u helpu i werthfawrogi diwylliannau a ffyrddo fyw gwahanol. Soniwn am berfformiad
World Service ar dudalen 27.
6 Cyflwyno buddiannau technolegau
cyfathrebu newydd

I’r rhai sy’n defnyddio gwasanaethau
penodol megis bbc.co.uk, BBCi a radio DAB,
gwerthfawrogir y cynnwys a ddarperir gan
y BBC ar y gwasanaethau hyn yn fawr iawn.
Rydym wedi cymeradwyo nifer o fentrau
eleni i helpu i gyflawni’r pwrpas hwn.
(Gweler tudalen 31.)

23

PERFFORMIAD Y BBC“Y perygl yw os byddant yn
canolbwyntio ar addysgu ahysbysu y byddant yn anghofio
difyrru. I’r rhan fwyaf o bobl
dylai teledu fod yn ddifyrrus.”

24

PERFFORMIAD Y BBC

23%

Mae cynulleidfaoedd yn
cydnabod bod BBC Four yn
darparu allbwn sy’n ‘wreiddiol ac
yn wahanol’ ac yn ‘lle i ddysgu’.

Mae BBC One wedi adfywio’r slot 7pm yn ystod
yr wythnos gyda The ONE Show.

Nifer y bobl 16 –34 oed sy’n gwylio BBC Threebellach, o gymharu â 17% yn 2006/07.

Mae cynulleidfaoedd BBC Two wedi tyfu
eleni, gan wrthdroi dirywiad hirdymor. Mae
cyrhaeddiad i gynulleidfaoedd iau (16–34 oed)wedi cynyddu gyda nifer o raglenni’n apelio ardraws grwpiau oedran yn llwyddiannus. Mae
BBC Two hefyd wedi cael llwyddiant o ran
defnyddio ailddarllediadau naratif i gynyddu
cyrhaeddiad cynulleidfaoedd megis Natural
World. Disgwyliwn i’r dull hwn gael ei ddefnyddio
yn fwy wrth i’r BBC geisio sicrhau’r gwerth
gorau o allbwn ansawdd uchel.

Yn adroddiad y llynedd codwyd y mater ynghylch
teitlau rhaglenni BBC Three ac ers hynny rydym
wedi trafod hyn gyda’r Bwrdd Gweithredol.
Er mai’r rheolwyr sydd yn amlwg yn gyfrifol
am benderfynu ar enwau rhaglenni, cytunwyd
y gallai defnyddio teitlau ‘sioc’ gyfyngu ar nifer ybobl sy’n gwylio’r sianel yn y tymor hwy a thynnu
sylw cynulleidfaoedd oddi ar gynnwys y rhaglen.
Byddwn yn ystyried rôl BBC Three fel rhan o’nharolwg o wasanaethau i bobl ifanc a fydd yn
dechrau’n ddiweddarach eleni.

Yr her sy’n wynebu sianel BBC Two yw cynnal
ei hapêl i gynulleidfaoedd tra’n cyflawni ei
hymrwymiad i ddarparu rhaglenni â dyfnder asylwedd. Er mai BBC Two yw sianel gryfaf y BBCo ran y celfyddydau, hanes a gwyddoniaeth, mae
canfyddiad cynulleidfaoedd ohoni fel sianel argyfer adloniant a rhaglenni ffordd o fyw ahamdden hefyd yn cynyddu. Mae ein gwaithymchwil ar ansawdd a natur nodedig (tudalen 21)
yn awgrymu bod cynulleidfaoedd o’r farn bod
BBC Two yn dod yn fwyfwy prif ffrwd. Mewn
egwyddor rydym wedi cymeradwyo cynnig
y Bwrdd Gweithredol i BBC Two feithrin
cydberthynas agos â BBC Four er mwyn
cyflwyno deunydd o ansawdd uchel i gynulleidfa
ehangach. Byddwn yn ymdrin yn fanwl â rôl
BBC Two fel rhan o’n harolwg o’r portffolio
teledu gan ddechrau’r flwyddyn nesaf.

Mae BBC Four yn perfformio’n arbennig ogryf o ran canfyddiadau cynulleidfaoedd gan
ddarparu allbwn sy’n ‘wreiddiol ac yn wahanol’
ac yn ‘lle i ddysgu’. Erbyn hyn mae’n cyrraedd 7%
o’r boblogaeth er bod cynulleidfaoedd yn fwy
ymwybodol o’r sianel ei hun na rhaglenni neu
gyfres unigol. Gall hyn olygu nad yw’r allbwn yncael ei wylio gan y gynulleidfa fwyaf eang bosibl.
Dylai’r gydberthynas agosach rydym wedi ei
chymeradwyo rhwng BBC Four a BBC Two
helpu i feithrin ymwybyddiaeth ac ehangu
cyrhaeddiad rhaglenni BBC Four. Byddwn yn
edrych ar rôl BBC Four yn fanwl fel rhan oarolwg portffolio teledu’r flwyddyn nesaf.

Perfformiad
gwasanaethau unigol
TElEDU

Mae canfyddiadau cynulleidfaoedd o BBC One
yn dueddol o newid yn unol â chanfyddiadau
cyffredinol o’r BBC – sy’n adlewyrchu
statws BBC One fel prif ddarparwr allbwn
y Gorfforaeth. Felly, gall y lleihad mewn
canfyddiadau a gofnodwyd ddiwedd haf 2007
adlewyrchu’r pryderon ynghylch ymddiriedaethar y pryd. Rydym yn falch o nodi, ers mis
Hydref 2007, fod lefelau ymddiriedaeth a
chymeradwyaeth ar gyfer BBC One wedi
gwella ac erbyn mis Mawrth 2008 roeddent
wedi cyrraedd lefelau tebyg i fis Ebrill 2007.
Rydym hefyd yn falch o nodi i gynulleidfa
gyffredinol BBC One aros yn sefydlog, ganwrthdroi gostyngiad tymor hwy mewn
blynyddoedd blaenorol. Fodd bynnag mae
cynulleidfaoedd iau wedi parhau i leihau.
Mae nifer y gwylwyr 16–34 oed wedi lleihautuag 1.5%.
Cylch gwaith sianel BBC One yw sicrhau mai
hi yw gwasanaeth teledu genre cymysg mwyaf
poblogaidd y BBC, gan gynnig amrywiaeth eango raglenni o ansawdd uchel. Ymhlith drama ac
adloniant cofiadwy BBC One roedd The Street,
The No 1 Ladies Detective Agency a Strictly Come
Dancing. Yr her sy’n wynebu’r sianel yw cyrraedd
yr entrychion hyn yn amlach, ac osgoi unrhyw
risg o beidio â bod yn newydd a ffres drwy
ddarparu adloniant a drama ffres sy’n cyfleu
ansawdd uchel ac uchelgais greadigol. Ni ddylai’r
sianel or-ddibynnu ar deitlau sefydledig.
Mae cylch gwaith BBC One hefyd yn cynnwys
allbwn ffeithiol o ansawdd uchel. Mae’r sianel
wedi adfywio’r slot 7pm yn ystod yr wythnos
gyda The ONE Show ac mae wedi denu
cynulleidfaoedd mawr i brif gyfresi megis Lifein Cold Blood a Tiger: Spy In The Jungle. Fodd
bynnag, mae’r sianel yn wynebu heriau i ddenu
cynulleidfaoedd yr un mor fawr i allbwn ffeithiolarbenigol ar gyfer pynciau megis gwyddoniaeth,
hanes a’r celfyddydau.

Mae BBC Three wedi perfformio’n dda o ran
cyrhaeddiad sydd tua 17% bellach. Mae bronun o bob pedwar o bobl 16–34 oed yn gwylio’r
sianel erbyn hyn. Mae BBC Three wedi parhau
i ddatblygu ei enw da cryf am gomedi gwreiddiol,yn benodol The Mighty Boosh a Gavin and Stacey,
ac mae wedi datblygu nifer o frandiau rhaglenni
ffeithiol cryf megis Kill it, Cook it, Eat it. Mae nifer
y gwylwyr ar gyfer slot 7pm yn peri pryder o hydac mae’n rhannol adlewyrchu diffyg cynulleidfa
etifeddol BBC Three ar yr adeg honno.

Mae BBCi yn parhau i chwarae rhan bwysig i
ddarparu amrywiaeth o allbwn anlinellol drwy’r
botwm coch. Byddwn yn ystyried dyfodol BBCiar ôl cael cynigion y Bwrdd Gweithredol iad-drefnu gwasanaethau’r BBC ar y llwyfan
Teledu Daearol Digidol ac fel rhan o arolwg
portffolio teledu’r BBC y flwyddyn nesaf.
Noda’r Ymddiriedolaeth berfformiad cryfsianelau plant CBBC a CBeebies o ran
cyrhaeddiad cynulleidfa a’r gyfran o’r gynulleidfa.
Caiff y ddwy eu gwylio gan gyfran sylweddol o’u
cynulleidfa darged – perfformiad da o ystyried
eu bod yn cystadlu yn erbyn mwy nag 20
o sianelau plant mewn cartrefi lloeren a chebl.
Dylid hefyd nodi bod CBeebies yn cael eihystyried yn glir fel y sianel cyn ysgol orau
yn erbyn nifer o fesurau ansawdd.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08%

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

Radio 4 sy’n sicrhau’r nifer fwyaf o oriau
gwrando ar gyfartaledd o blith unrhyw
un o orsafoedd y BBC.

Y ganran wrando ar gyfer gorsafoedd radio’r
BBC drwy lwyfannau digidol.

Mae CBBC yn wynebu cystadleuaeth lem gansianelau masnachol sy’n canolbwyntio’n arbennig
ar grwpiau penodol o blant. Yn ein harolwg obbc.co.uk eleni, nodwyd bod y broses o ail-lansio
gwefan CBBC ddiwedd 2007 yn ymddangos
fel petai wedi ysgogi ymateb negyddol ymhlithei defnyddwyr i gychwyn. Mae hyn yn dangos
pa mor anodd yw bodloni cynulleidfa o blant ac
edrychwn ymlaen at ddeall mwy am y gynulleidfa
bwysig hon a sut mae’r BBC yn darparu ar ei
chyfer fel rhan o’n harolwg o wasanaethau plant,
sydd bellach yn mynd rhagddo.

am ansawdd ei raglenni a’r amrywiaeth eango gerddoriaeth a chwaraeir ganddo. Nodwn
y gwaith a wnaed gan Radio 2 i ddatblygu talenta rôl yr orsaf i ddatblygu artistiaid newydd drwy
‘Music Club Introduces...’.

Mae maint cynulleidfa Radio 5 live yn eithaf
dibynnol ar y calendr chwaraeon. Fodd bynnag,
mae cyrhaeddiad blynyddol yr orsaf ar
gyfartaledd wedi lleihau tra bod y gyfran wedi
cynyddu fymryn. Er bod cymeradwyaeth yn
gryf ar y cyfan, bu gostyngiad yng nghyfran
y cymeradwywyr uchel, ac mae enw da’r
gwasanaeth fel y gorau am chwaraeon
wedi dirywio ychydig. Nodwn fod yr orsaf
yn adeiladu cronfa o wrandawyr digidol ynllwyddiannus, gan leihau ei dibyniaeth arddarlledu ar y donfedd ganol. Rhaid aros
i weld a fydd hyn yn helpu’r gwasanaethi sefydlogi ei chyrhaeddiad dros amser.

RaDio

Mae gorsafoedd radio rhwydwaith y BBC
yn parhau i berfformio’n gryf yn gyffredinol,gan gyrraedd dwy ran o dair o oedolion y DU
bob wythnos. Mae gwrandawyr yn defnyddio
llwyfannau digidol yn gynyddol, megis DAB
ac ar-lein, i wrando’n fyw neu wrando eto.
Mae cyrhaeddiad a chyfran Radio 1 ill dau
wedi tyfu yn y ddwy flynedd ddiwethaf, ac
rydym yn falch o nodi, ynghyd â’r poblogrwydd
cynyddol hwn, fod ei henw da fel gorsaf argyfer cerddoriaeth newydd, cerddoriaeth fyw
a cherddoriaeth o’r DU yn gryf o hyd. Mae
cyrhaeddiad ymhlith y gynulleidfa darged hefyd
wedi tyfu yn y ddwy flynedd ddiwethaf ac mae’r
orsaf bellach yn cyrraedd ychydig dros 5 miliwno bobl 15–29 oed. Byddwn yn edrych yn fanylachar y ffordd mae Radio 1 a 1Xtra yn gwasanaethu
cynulleidfaoedd iau yn ein harolwg o wasanaethau
a chynnwys y BBC ar gyfer cynulleidfaoedd iau
yn ddiweddarach eleni. Bwriedir i lansiad
rhaglenni newydd sy’n targedu plant a phobl
ifanc yn eu harddegau o dan faner ‘Switch’apelio’n uniongyrchol at gynulleidfa nas
gwasanaethir yn ddigonol.
Radio 2 yw’r orsaf fwyaf poblogaidd yn y DU
o hyd. Er bod ei chyrhaeddiad wedi gostwng
fymryn eleni, mae ei chyfran o’r gynulleidfa
wedi bod yn sefydlog ac mae cymeradwyaeth
gwrandawyr i’r orsaf wedi cynyddu. Mae ei
gwrandawyr yn canmol y rhwydwaith yn fawr

Mae lefel cymeradwyaeth Radio 3 wedi cynyddu
yn ystod y flwyddyn ddiwethaf ond mae eichyrhaeddiad a’i horiau gwrando ar gyfartaledd
yn lleihau. Nid yw newidiadau i amserlenni awnaed yn 2007 wedi cynyddu cyrhaeddiad
hyd yma – 1.9 miliwn ydyw o hyd. Byddwn ynparhau i gadw llygad ar berfformiad y gwasanaethyn sgîl y tueddiadau hyn, ond nodwn fod yr unig
orsaf radio cerddoriaeth glasurol arall yn y DU,
Classic FM, hefyd yn wynebu dirywiad mewn
cyrhaeddiad a chyfran a allai fod o ganlyniad
i wrando ar Radio 2 a Radio 4 yn fwy.
Mae Radio 4 yn parhau i fireinio ei hallbwn ynllwyddiannus. Mae wedi cynnal ei chyrhaeddiad
wythnosol, tra bod ei chyfran o oriau gwrando
wedi cynyddu fymryn. Yr orsaf hon sy’n sicrhau’r
nifer fwyaf o oriau gwrando ar gyfartaleddo blith unrhyw un o orsafoedd y BBC: ychydig
o dan 13 awr yr wythnos. Mae’r orsaf yn uchel
ei bri ymhlith ei gwrandawyr o hyd. Mae ganddi’rsgoriau cymedr uchaf yn erbyn nodweddion
darlledu cyhoeddus o blith yr holl wasanaethau
radio a arolygwyd, a chafodd y sgôr uchaf am‘raglenni o ansawdd uchel a wnaed yn dda.’
Sefydlogwyd lleihad mewn cyrhaeddiad ymhlithpobl 35–55 oed i ryw raddau ond mae angencanolbwyntio ar hyn yn barhaus. Nodwn fod
cyfran uchel o wrandawyr yn gwrando’n fyw
yn ddigidol, gyda’r mwyafrif yn gwrando drwy
radio digidol DAB. Mae gwrando ar-lein yn
fyw yn cynyddu’n gyflym ac yn gyflymach nag
unrhyw un o orsafoedd radio eraill y BBC. Mae
podlediadau wedi dod yn boblogaidd iawn ac
nid ymddengys fod hyn wedi effeithio ar lefelau
cyrhaeddiad yn gyffredinol. Yn wir, ceir rhywfainto dystiolaeth gynnar bod y rhai sy’n ‘gwrando
eto’ ar y rhyngrwyd bellach yn gwrando ar fwy
o radio byw.

Mae gwrando ar radio digidol yn tyfu’nraddol. Gwrandewir ar orsafoedd y BBC
drwy lwyfannau digidol bellach mewn
dros 17% o achosion – DAB yn arbennig.
Mae gwrando ar bodlediadau hefyd yn cynyddu.
Fodd bynnag, gwrando ar wasanaethau analog y
BBC (Radio 1, 2, 3, 4 a 5 live) a wneir drwy radio
digidol yn y mwyafrif helaeth o achosion. Bacho hyd yw’r ymwybyddiaeth o’r gwasanaethau
digidol yn unig hefyd: dim ond 41% o’r boblogaethsydd wedi clywed amdanynt, hyd yn oed pan
ofynnir iddynt amdanynt, ac mae pryderon wedi
cynyddu ynghylch dyfodol DAB yn y farchnad
radio masnachol.
BBC7 yw’r orsaf ddigidol fwyaf poblogaidd
ar y BBC o hyd a’r gwasanaeth radio digidol
yn unig y gwrandewir arno fwyaf yn y DU
namyn dau. Rydym yn adolygu darpariaeth
BBC7 i blant fel rhan o’n harolwg plant.
Mae BBC 6 a 1Xtra wedi cynyddu eu cynulleidfa
dros y flwyddyn ond dim ond tua hanner miliwn
o wrandawyr yr wythnos maent yn eu denu ohyd. Mae 1Xtra wedi adnewyddu ei hamserlen
ac mae’n dal i fod yn ymrwymedig i gynnig
rhaglennu llafar i’w chynulleidfa darged, ynghyd
ag amrywiaeth nodedig o gerddoriaeth. Mae
cynulleidfa a phresenoldeb Radio 5 live Sports
Extra ar yr amlblecs yn amrywio yn ôl y tymor.
Mae ganddi’r gallu i sicrhau lefelau uchel ogyrhaeddiad ond mae’r rhain yn gostwng pan
gaiff llai o oriau eu darlledu. Nodwn amcan

25

PERFFORMIAD Y BBC

17“Mae’n agos iawn at fy nghalon.
Byddwn yn colli’r radio yn fwy
nag unrhyw beth.”

26

PERFFORMIAD Y BBC“Mae’r sylw a roddant i
newyddion sy’n digwydd ar y
pryd yn wych. Maent yno pan
fydd pethau’n digwydd. Maentyn adrodd straeon fel y maent.
Nid wyf yn credu eu bod yncamliwio pethau.”
Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

y rheolwyr i feithrin ymwybyddiaeth o Sports
Extra. Nodwn nad yw cyrhaeddiad, cyfran nac
amser gwrando yn tyfu o ran BBC Asian Network
er gwaethaf twf cyffredinol y farchnad DAB.
Mae rheolydd newydd bellach wedi’i benodi
a disgwyliwn ganlyniad ei newidiadau arfaethedig
i’r amserlen.
RaDio llEol a RaDio’R GwlEDYDD

Mae gorsafoedd radio lleol y BBC yn Lloegr
yn darparu newyddion a gwybodaeth leola werthfawrogir yn fawr i gynulleidfaoedd
a all deimlo weithiau na chânt eu gwasanaethu’nddigonol gan weddill y BBC. Mae’r 39 oorsafoedd gyda’i gilydd yn cyrraedd 2.8 miliwno bobl nad ydynt yn gwrando ar unrhyw radio
rhwydwaith arall ar y BBC. Fodd bynnag, maegorsafoedd radio lleol y BBC yn wynebu’r hero barhau i apelio a bod yn berthnasol a bod
yn nodedig o hyd o fewn marchnadoedd lleola phortffolio radio’r BBC. Cyrhaeddiad wythnosol
cyfunol y 39 o orsafoedd radio lleol oedd 19%
o oedolion ar gyfartaledd yn 2007/08. Mae
cyrhaeddiad a chyfran wythnosol ar gyfartaledd
wedi bod yn gostwng yn ystod y blynyddoedd
diwethaf ac mae rhai gwasanaethau sy’ngwasanaethu dinasoedd yn dangos dirywiad
penodol fel gwasanaethau masnachol lleol.
Nodwn hefyd fod cyfran y cymeradwywyr
uchel ar gyfer radio lleol Lloegr yn ymddangos
fel petai wedi cynyddu ychydig i 65% yn
y flwyddyn ddiwethaf.
BBC Radio Ulster/BBC Radio Foyle yw’r orsaf
radio y gwrandewir arni fwyaf yng Ngogledd
Iwerddon gan gyrraedd dros 38% o oedolion
a chymryd dros 20% o’r gyfran wrando. Fe’i
gwerthfawrogir yn fawr iawn ac mae ei sgôrcymeradwyaeth yn sylweddol uwch na sgôry BBC yn gyffredinol yng Ngogledd Iwerddon.
Mae ei chyfran o gymeradwywyr uchel yn gyson
uwch na gwasanaethau radio eraill y gwledydd.
Mae cyrhaeddiad BBC Radio Wales wedi lleihau
eleni, er bod ei chyfran wrando wedi cynyddu.
Nodwn y newidiadau diweddar i’w hamserlen
yn ystod y dydd. Mae cyrhaeddiad a chyfranRadio Cymru ill dau wedi lleihau dros y ddwy
flynedd ddiwethaf a nodwn fod ei chyrhaeddiad
i bob oedolyn yn ei hardal ddarlledu ychydig
dros 6.2% yn unig erbyn hyn.

2.8

MILIWN

Mae BBC Newyddion yn perfformio’n dda iawn
o ran cynnal cyrhaeddiad ar deledu a radio.

Nifer y bobl sy’n gwrando ar un o’r 39 o orsafoedd
lleol ac nad ydynt yn gwrando ar unrhyw radio
rhwydwaith arall ar y BBC.

Mae Radio Scotland yn cynnig amrywiaeth eango genres llafar, chwaraeon a cherddorol a gwneir
newidiadau i’w moderneiddio a’i hadnewyddu.
Fodd bynnag, mae cyrhaeddiad a chyfran Radio
Scotland wedi lleihau’n sylweddol ac mae hyn yn
peri pryder. Roedd cyrhaeddiad Radio Scotland
yn is yn 2007/08, o 23.1% i 21.5%, ac mae
ei chyfran wrando wedi gostwng i 8% hefyd.
Gall hyn fod oherwydd mwy o gystad
leuaeth gan radio masnachol ond gall fod wedi
colli gwrandawyr i BBC Radio 2 a Radio 4 hefyd.
Fodd bynnag, nodwn fod cyfran ei gwrandawyr
sy’n ‘gymeradwywyr uchel’ i’r orsaf wedi tyfu
eleni. Mae’r orsaf hefyd yn cael ei chanmol
am ansawdd a natur nodedig ei rhaglenni.

Er bod sianel BBC News (News 24 gynt) ymhellar y blaen i Sky News erbyn hyn o ran nifer
y gwylwyr, nodwn fod Sky News yn parhau
i fod yn uchel ei bri ymhlith gwylwyr am gynnig
gwasanaeth o ansawdd uchel sy’n rhoi llawero wybodaeth.

Am nad yw o fewn cwmpas RAJAR, prin yw’r
data sydd gennym ar berfformiad Radio nan
Gàidheal, ond fe’n calonogir gan waith ymchwil
ar gynulleidfaoedd a phatrymau gwrando sy’ndangos bod y cyrhaeddiad yn sefydlog flwyddynar ôl blwyddyn.
NEwYDDiaDURaETH

Fe’n calonogir gan y ffaith bod BBC Newyddion
yn perfformio’n dda iawn o ran cynnal
cyrhaeddiad ar deledu a radio, ac mae’n parhau
i gynyddu cyrhaeddiad ar-lein ac ar ddyfeisiau
symudol. Ategwyd cyrhaeddiad BBC Newyddion
gan berfformiad cryf Radio 1 a Radio 2 amser
brecwast. Mae hyn wedi arwain at gynnydd
cyffredinol yng nghyrhaeddiad BBC Newyddion
ar y radio – gan gynnwys ymhlith rhywfaint o’r
gynulleidfa y mae’r BBC wedi ei chael yn anodd
ei chyrraedd yn draddodiadol.
Gwnaeth problemau golygyddol ehangachy BBC yn ystod haf 2007 effeithio dros dro
ar ganfyddiadau’r cyhoedd o BBC Newyddion– er na ddeilliodd yr un o’r rhain o gamau
a gymerwyd gan yr is-adran Newyddion.
O ran bod yn ddiduedd, mae canfyddiadau’r
cyhoedd yn sefydlog flwyddyn ar ôl blwyddyn.
Dywed tri chwarter y gynulleidfa ei bod
yn ymddiried yn rhaglenni newyddion y
BBC i gyflwyno barn deg, hyddysg a chytbwys
am ddigwyddiadau a materion pwysig. Mae
canfyddiadau cynulleidfaoedd o ran y graddau
y gellir ymddiried yn y BBC yn sefydlog
flwyddyn ar ôl blwyddyn.

Croesawn gyflwyniad y bwletin am 8pm
ar BBC One fel ffordd arloesol o gyrraedd
cynulleidfaoedd na fyddent fel arall efallai yn
dewis gwylio newyddion. Fe’n hanogir hefyd
gan berfformiad cryf newyddion BBC One
am 10pm. Rydym wedi cynnal trafodaeth â’rrheolwyr ynghylch yr angen i gydbwyso ymatebi ddiddordeb cryf y cyhoedd yn y straeon
mawr am droseddau â’r ddyletswydd i gynnwys
amrywiaeth o bynciau eraill. Rydym yn fodlon
bod y rheolwyr yn deall ein pryderon ac y
byddant yn anelu at sicrhau’r cydbwysedd
cywir yn y dyfodol.
Cefnogwn ymrwymiad y Bwrdd Gweithredoli gynnig amrywiaeth o straeon materion cyfoes
o ansawdd uchel i gynulleidfaoedd prif ffrwd
drwy gadw Panorama yn ei slot 8.30pm acfe’n hanogwyd gan yr amrywiaeth o bynciau
a gwmpesir a’u natur. Fodd bynnag, rydym
yn pryderu nad yw allbwn materion cyfoes
ar BBC Two – This World yn benodol –yn cael cynulleidfaoedd cryf, er gwaethaf
y ffaith ei bod yn gwneud yn dda o ran ennill
gwobrau’r diwydiant. Rydym wedi gofyn i’rrheolwyr ystyried sut y gallai’r rhaglenni hyn gael
mwy o amlygrwydd ar BBC Two a nodwn yr
ymrwymiad yn Natganiad y Bwrdd Gweithredolo Bolisi Rhaglenni 2007/08 i arbrofi gyda dulliau
newydd o weithredu er mwyn cynyddu effaith
allbwn materion tramor BBC Two.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

182

MILIWN

Defnyddio mesur ansawdd newydd: Graddau
eiriolaeth hyrwyddwyr net.

Gwragedd Affgan yn gwrando ar radio
BBC World Service.

Nifer y bobl sy’n gwrando ar BBC World Service
bob wythnos.

BBC WORLD SERVICE

gyfryngau eraill yn Affganistan, gan gynnwys
teledu, yn tyfu. Yr her yw parhau i fod yn
nodedig ac yn berthnasol yn ystod cyfnod onewid cymdeithasol, economaidd a gwleidyddol
mawr. Cynhaliwyd ein gwaith ymchwil ary Gwasanaeth Craidd Saesneg mewn
marchnadoedd allweddol ymhlith llunwyr barn
– cynulleidfa â blaenoriaeth i’r World Service.
Gwelwyd bod y Gwasanaeth hwn yn cael ei
werthfawrogi am ei newyddiaduraeth nodedig
sy’n ategu ffynonellau newyddion eraill. Fodd
bynnag, datgelodd ein gwaith ymchwil, er bod
awydd am allbwn sy’n gysylltiedig â newyddion
drwy’r Gwasanaeth hwn, nad oes fawro ymwybyddiaeth ohono. Mae’r rheolwyr
yn gweithio i ddatrys y broblem hon.

Rydym yn falch o nodi bod BBC iPlayer,
a gafodd ei lansio yn ystod Nadolig 2007, yn
ymddangos fel petai ar y trywydd iawn i fodloni
rhagolygon o ddefnydd. Mae ceisiadau am
gynnwys wedi mwy na dyblu ers ei lansio
i 4.7 miliwn yr wythnos erbyn diwedd mis
Mawrth 2008. Fodd bynnag, ymddengys na fyddai
hyn wedi digwydd heb gyflwyno gwasanaeth
ffrydio, sy’n fwy poblogaidd na llwytho cynnwys
i lawr yn ôl cymhareb o wyth i un. Byddwn
yn monitro effeithiau ffrydio ar gostau, traffig
y we ac ymddygiad defnyddwyr. Fe’n calonogir
gan arwyddion y gall BBC iPlayer gynyddu
cyrhaeddiad i raglennu niche, gyda sioeau gan
BBC Three a BBC Four yn ymddangos ynrheolaidd ymhlith yr ugain uchaf o blith y sioeau
y gofynnir amdanynt fwyaf. Mae’n rhy gynnar
gwerthuso perfformiad BBC iPlayer yn llawn
ond rydym yn ymrwymedig i gynnal arolwg llawn
erbyn diwedd 2009. Rydym hefyd yn monitro’nagos y broses o gyflawni ymrwymiad y Bwrdd
Gweithredol i sicrhau bod y gwasanaeth llawn
ar gael ar systemau gweithredu nad ydynt
yn rhai Windows.

Ariennir y World Service gan Gymorth Grant
seneddol yn hytrach na ffi’r drwydded. Rôl
yr Ymddiriedolaeth yw cytuno ar amcanion
hirdymor a’u cyhoeddi ar y cyd â’r Swyddfa
Dramor a Chymanwlad a chymeradwyo
strategaeth lefel uchel. Ym mis Mehefin 2007
cyhoeddwyd Cytundeb Gweithredu’r World
Service gennym, sy’n cyfateb i’r trwyddedaugwasanaeth a roddir gennym ar gyfer
gwasanaethau’r BBC yn y DU. Ymhlith
digwyddiadau allweddol y flwyddyn roedd
lansio BBC Arabic TV ym mis Mawrth 2008,
a throsglwyddo’r wefan newyddion Saesneg
ryngwladol i weithrediadau masnachol fel
BBCNews.com.
Nodwn fod y World Service wedi cynnal ei
gyrhaeddiad, er bod y gynulleidfa gyffredinol,sef 182 miliwn o wrandawyr wythnosol, ychydig
yn is na’r lefelau uchaf erioed a welwyd yn
2006/07. Mae’r rhyngrwyd yn dod yn gyfrwng
cynyddol bwysig i’r World Service mewn sawlrhan o’r byd. Tyfodd y gynulleidfa ar-lein 34%
flwyddyn ar ôl blwyddyn, er y nodwn nad yw’r
wefan Sbaeneg BBC Mundo yn llwyddo i dyfu ar
yr un gyfradd â’r twf cyffredinol yn y defnydd o’rrhyngrwyd. Mae denu cynulleidfaoedd newydd
ac iau yn allweddol i i wella perfformiad yn ymaes hwn.
Mae’r World Service yn parhau fel y prifddarlledwr rhyngwladol o ran mesurau
ansawdd megis ymddiriedaeth, gwrthrychedd
a pherthnasedd, ac mewn rhai marchnadoedd,
megis Nigeria a Bangladesh, mae’r World
Service yn cael sgôr uwch ar gyfer y mesurau
hyn na chyfryngau lleol.
Comisiynodd pwyllgor cynulleidfaoedd apherfformiad yr Ymddiriedolaeth waith ymchwil
annibynnol ar wasanaeth BBC Afghanistan,ac ar y Gwasanaeth Craidd Saesneg ar y radio.
Cafodd gwasanaeth Affganistan ymatebion
cadarnhaol dros ben. Dyma’r ffynhonnell
newyddion yr ymddiriedir ynddi fwyaf, ac mae’n
un o’r gwasanaethau radio mwyaf poblogaidd
yn y wlad. Fodd bynnag, mae cystadleuaeth gan

AR-LEIN

Eleni cynhaliwyd arolwg mawr o bbc.co.uk(gweler y dudalen nesaf). Gan fod ein harolwg
wedi edrych yn fanwl ar berfformiad dros y tairblynedd diwethaf dim ond penawdau a roddir
yn yr adroddiad hwn ar bbc.co.uk yn 2007/08.
Rydym yn falch bod cyrhaeddiad bbc.co.uk
wedi tyfu 16.2% dros y flwyddyn, gyda’r safle
yn denu 17.2 miliwn o ddefnyddwyr yr wythnosar gyfartaledd yn y DU yn unig, a chyfanswm
o 33.2 miliwn ledled y byd. Er i gyfradd y twf fod
yn is na blynyddoedd blaenorol, mae’r cynnydd
parhaus mewn cyrhaeddiad yn galonogolo ystyried y gystadleuaeth gynyddol.
Cyflwynwyd mesur newydd a mwy sensitif
o ansawdd: graddau eiriolaeth Hyrwyddwyr Net.
Caiff sawl maes ar bbc.co.uk sgoriau uchel iawn
o ran y mesur hwn, gan gynnwys newyddion,chwaraeon, CBeebies a nifer o safleoedd dysgu.
Er bod hyn yn galonogol, nodwn fod safleoedd
lleol yn dueddol o gael sgoriau isel o ran y mesur
hwn o ansawdd (ac eraill), ac mae ein gwaithymchwil wedi nodi mai darpariaeth leol yw un
o’r meysydd y cred cynulleidfaoedd y dylai’r BBC
wneud yn well ynddo. Mae’r rheolwyr wrthi’nadnewyddu safleoedd lleol a byddwn yn ystyried
eu cynigion am wasanaeth fideo band eang lleol,
newydd yn ddiweddarach eleni.

Yn olaf, croesawn ddatblygiadau i adnewyddu
safle bbc.co.uk, gan gynnwys lansio hafan ygall defnyddwyr ei gwneud yn bersonol iddynt
hwy. Bu’r ymateb cychwynnol yn gadarnhaol
ar y cyfan ac mae’r dudalen wedi cael sgoriau
ansawdd sy’n uwch na’r cyfartaledd.

27

PERFFORMIAD Y BBC

O fewn gwasanaethau ar-lein y
BBC rhoddir canmoliaeth uchel iansawdd newyddion, chwaraeon
a CBeebies.

28

PERFFORMIAD Y BBC“Nid oes safle arall sy’n cynnig
gwybodaeth mor amrywiol ond
eto mor gynhwysfawr a manwl.
Mae’r ansawdd yn gosod y safonyn ddiau.”“Gellir ymddiried yn safle
bbc.co.uk yn fwy nag mewn
safleoedd eraill gan nad yw’nceisio hysbysebu neu werthu
rhywbeth i chi.”Cyfrannwr i’r gwaith ymchwil ar gyfer arolwg
Ymddiriedolaeth y BBC o bbc.co.uk

bbc.co.uk yw’r unig safle Prydeinig sydd ymysg
y deg safle mwyaf poblogaidd ar gyfer defnyddwyr
yn y DU.

Cyfrannwr i’r gwaith ymchwil ar gyfer arolwg
Ymddiriedolaeth y BBC o bbc.co.uk

aRolwG o waSaNaETH BBC.Co.Uk

byd i’r DU a’r DU i’r byd. Yn ein barn ni mae
buddsoddiad y BBC yn y gwasanaeth ynrhesymol ac mae’n cynnig gwerth da am
arian i dalwyr ffi’r drwydded.

y gwario i’r amlwg, ac roedd yn llawer uwch
na’r hyn a nodwyd yn y drwydded gwasanaeth.
Hefyd roedd gwendidau o ran goruchwyliaeth
strategol a golygyddol. Rydym wedi ei gwneud
yn ofynnol i’r rheolwyr gyflwyno cynigion i
ymdrin â’r diffygion hyn yn gynt. Credwn hefyd
y dylai’r rheolwyr ddangos yn gliriach sut mae
bbc.co.uk yn cyflawni gwerth cyhoeddus tra’nystyried effaith negyddol bosibl ar y farchnad,
ac rydym wedi gofyn iddynt ddatblygu systemi asesu allbwn a fydd yn dangos hyn.

Adolygwn holl wasanaethau’r BBC yn fanwl oleiaf unwaith bob pum mlynedd. Yn 2007/08
adolygwyd bbc.co.uk, gan ystyried sut y
gwnaeth berfformio yn erbyn ei drwydded
gwasanaeth ac a ddylid diwygio ei drwydded
i adlewyrchu anghenion defnyddwyr anewidiadau yn y farchnad. Yn gyffredinol cafwyd
bod bbc.co.uk yn wasanaeth ardderchog,
sy’n uchel ei fri ymhlith ei ddefnyddwyr,
ac sy’n cyflawni’r rhan fwyaf o ymrwymiadau
ei drwydded gwasanaeth. Fodd bynnag, roedd
meysydd a oedd yn achosi pryder yr hoffem
weld newid mewn perthynas â hwy.
Yn y tair blynedd y gwnaethom adolygu
bbc.co.uk perfformiodd yn dda iawn yn erbyn
y mesurau gwerth cyhoeddus sy’n ymwneud
â chyrhaeddiad, ansawdd, effaith a gwerth
am arian. Tyfodd ei gyrhaeddiad er gwaethaf
cystadleuaeth gref. Hwn yw’r unig safle
Prydeinig sydd ymhlith y deg cyrchfan uchaf
i ddefnyddwyr y DU yn gyson.
Gwnaeth y ffaith bod defnyddwyr mor
uchel eu bri am y safle o ran ei ansawdd
uchel, amrywiaeth a dyfnder argraff arnom.
Caiff ei ddisgrifio gan gynulleidfaoedd fel safle
sy’n gosod safonau ac fel un o’r safleoedd gorau
yn y byd. Mae sgoriau ansawdd yn cefnogi hyn.
Yn ystod y cyfnod a adolygwyd bu bron dwy
ran o dair o’i ddefnyddwyr yn ‘gymeradwywyr
uchel’ ac mae cyfradd eiriolaeth y safle, a fynegirar ffurf sgôr Hyrwyddwyr Net, yn uwch na’rrhan fwyaf o safleoedd y DU a arolygwyd.
Drwy ddarparu newyddion a chynnwys arallo ansawdd uchel, mae bbc.co.uk yn gwneud
cyfraniad cryf i gyflawni pwrpasau cyhoeddus
y BBC. Mae ei berfformiad yn arbennig o gryf
ym meysydd cynnal dinasyddiaeth, hyrwyddo
dysgu, cynrychioli’r DU a’i gwledydd, ei
rhanbarthau a’i chymunedau, a chyflwyno’r

Y meysydd yr hoffem weld newid ynddynt yw:
Natur nodedig: er bod cynulleidfaoedd
o’r farn bod bbc.co.uk yn nodedig, mae ganweithredwyr eraill bryderon am ei bresenoldeb
mewn rhai marchnadoedd. Cafwyd nad oedd
y rheolwyr yn meddu ar ddiffiniad cytûn o natur
nodedig nac unrhyw ffordd gyson o’i mesur.
Rydym wedi gofyn i’r rheolwyr fabwysiadu
ein cynigion am ddull manwl gywir a chysono asesu natur nodedig bbc.co.uk.
Chwilio a gwe-lywio: mae hyn yn wendid
amlwg. Prin yw’r gwe-lywio llorweddol, ac nid
yw peiriant chwilio mewnol y BBC yn effeithiol.
Nodwn fod y rheolwyr yn ceisio gwella’r ddau
faes. Cwestiynwyd a ddylai’r BBC fod yn darparu
peiriant chwilio allanol prif ffrwd, ac rydym
wedi gofyn i’r rheolwyr adolygu ei ddyfodol.
Cysylltu â safleoedd allanol: cawsom
ein siomi nad yw cysylltiadau bbc.co.uk âsafleoedd allanol yn arwain at fwy o achosion
o fynd i safleoedd eraill er i hyn gael ei nodi
fel blaenoriaeth yn arolwg Graf yn 2004. Rydym
wedi gofyn i’r rheolwyr sicrhau bod defnyddwyr
yn cael eu hannog i we-lywio i safleoedd allanol
a byddwn yn monitro hynt hyn yn agos.
annog deialog: mae disgwyliadau defnyddwyr
yn cynyddu o ran deialog agored a gobeithiwn
y bydd cynlluniau rheolwyr i fuddsoddi
yng nghyfranogiad a rhyngweithgaredd
cynulleidfaoedd yn diwallu’r angen hwn.
Gwell rheolaeth gan reolwyr: cafwyd bodrheolaeth rheolwyr yn annigonol o gryf. Nid
oedd atebolrwydd ariannol yn effeithiol: dim
ond o ganlyniad i’n harolwg y daeth gwir lefel

Ni wnawn gymeradwyo buddsoddiad newydd
yn bbc.co.uk nes y byddwn yn fodlon ar
gynigion y Bwrdd Gweithredol o ran gwellrheolaeth a’n bod wedi ystyried ei gynlluniau
buddsoddi mewn mwy o fanylder. Ym mis
Hydref cymeradwywyd cyfeiriad cyffredinol
cynlluniau’r rheolwyr ar gyfer y gwasanaeth
pan gymeradwywyd strategaeth chwe blynedd
y BBC. Yn sgîl ein harolwg credwn fod
mabwysiadu dull gofalus o gymeradwyo
cynlluniau manylach er budd gorau talwyr ffi’r
drwydded. Byddwn yn edrych ar y cynlluniau
gan ystyried eu gwerth cyhoeddus, eu natur
nodedig a’u heffaith gystadleuol.
Er mwyn sicrhau gwell atebolrwydd byddwn yn
ailstrwythuro trwydded gwasanaeth bbc.co.uk.
Yn ystod ein harolwg codwyd pryderon
ynghylch lefel yr atebolrwydd a oedd yn bosibl
drwy gael un drwydded gwasanaeth ar gyfer
gwasanaeth mor amrywiol â bbc.co.uk.
Ni chredwn y dylai’r gwasanaeth gael ei reoli
drwy fwy nag un drwydded gwasanaeth,
ond byddwn yn creu atodiadau ar wahân
i’r drwydded gwasanaeth sy’n cwmpasu’r prif
feysydd golygyddol: newyddion, chwaraeon,y gwledydd a rhanbarthau lleol, dysgu ffurfiol,sain a cherddoriaeth, a gwasanaethau gweledol.
Mae manylion llawn yr arolwg ar ein gwefan.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Rydym wedi gosod targedau
effeithlonrwydd newydd ar gyfer
y BBC sy’n cysylltu arbedion âpherfformiad gwasanaeth i sicrhau
na chaiff ansawdd ei beryglu wrth
leihau costau.

29

MILIWN

Mae’r Ymddiriedolaeth yn adolygu’r trefniadau
ar gyfer casglu ffi’r drwydded.

Gwerth yr arbedion blynyddol a gyflawnwyd
dros y tair blynedd diwethaf.

werthu eiddo gan olygu ei fod yn fuddiant untro
yn hytrach nag arbediad parhaus.

strategol chwe blynedd y BBC. Fel y nodwn
ar dudalen 28 rydym wedi codi rhai pryderon
penodol gyda’r Bwrdd Gweithredol ynghylch
y broses strategol ac ariannol o oruchwylio
gwasanaeth bbc.co.uk. Yn y flwyddyn i ddod
disgwyliwn weld adroddiadau a rhagolygon
mwy cadarn o wariant yn ôl gwasanaeth.

Perfformiad ariannol
a busnes
Fel Ymddiriedolwyr rydym yn gyfrifol am
oruchwylio perfformiad ariannol a pherfformiad
busnes y BBC. Cadwn lygad barcud ar anghenion
ariannol y BBC, sicrhawn fod y BBC yn cyflawni
gwerth am arian, ac adolygwn berfformiad y
BBC yn erbyn ei dargedau ac amcanion ariannol.
CYNllUN aRiaNNol a STRaTEGol
NEwYDD i’R BBC

Rhoddodd setliad ffi’r drwydded a gyhoeddwyd
gan y llywodraeth ym mis Ionawr 2007 fantais
sicrwydd i’r BBC o ran ei incwm am y chweblynedd nesaf, ond perodd rai problemau hefyd.
Roedd y setliad yn is na’r hyn y gobeithiwyd
amdano gan y Bwrdd Gweithredol, a gallai greu
anawsterau os bydd cynnydd mewn chwyddiant.
Gweithiom gyda’r Bwrdd Gweithredol ar arolwg
o gynlluniau a chyllidebau a chymeradwywyd
cynllun strategol chwe blynedd newydd ar gyfer
y BBC (gweler tudalen 17). Mae’n cynnwys
targed heriol i sicrhau effeithlonrwydd o 3% bob
blwyddyn i ryddhau arian parod i weithrediadau
sy’n bodoli eisoes. Dylai’r arbedion hyn, yn ogystal
â’r incwm uwch y disgwyliwn i weithrediadau
masnachol y BBC ei gynhyrchu, alluogi’r BBC i
fodloni disgwyliadau cynulleidfaoedd heb beryglu
ansawdd. Mae’r arolwg hefyd wedi ein galluogi
i gyfeirio cronfeydd at feysydd sy’n flaenoriaeth
yn ein barn ni. Byddwn yn monitro perfformiady BBC yn ofalus yn erbyn y cynlluniau hyn.
TaRGED PERffoRmiaD YN E RBYNaRBEDioN

Daw ein targed effeithlonrwydd newydd ar gyfer
y BBC i rym o 2008/09. Yn ystod y flwyddyn
ddiwethaf hon gwelwyd cam terfynol amcan tairblynedd blaenorol y BBC i wneud arbedion arianparod blynyddol o £355 miliwn. Mae adroddiad
y Bwrdd Gweithredol ar ei berfformiad yn erbyn
y targed hwn i’w weld yn ei arolwg yn Rhan Dau(tudalen 84). Cawsom ein siomi na chyflawnodd
y Bwrdd Gweithredol y targed, gyda diffyg o£8 miliwn, er i’r arbedion a wnaed ganddo fod
yn gyflawniad sylweddol serch hynny. Disgwylir
gwneud iawn am y diffyg yn y blynyddoedd i
ddod drwy weithredoedd sydd eisoes ar waith.
Nodwn i tua £4 miliwn o’r arbedion ddeillio oWrth nodi ein targed effeithlonrwydd newydd
rydym, am y tro cyntaf, wedi cysylltu arbedionâ pherfformiad gwasanaeth i sicrhau na chaiffansawdd ei beryglu wrth leihau costau. Rydym
wedi sefydlu diffiniadau clir o ran yr hyn sy’ngyfystyr ag arbedion effeithlonrwydd a’r llinellau
sylfaen y mesurir targedau yn eu herbyn. Wrthwneud hynny rydym wedi dilyn canllawiau sydd
ar gael gan y sector cyhoeddus ehangach achyngor y Swyddfa Archwilio Genedlaethol.
PERffoRmiaD YN ERBYN TRwYDDEDaU
GwaSaNaETH

Mewn man arall (tudalen 24) rydym wedi nodi
sut y perfformiodd gwasanaethau’r BBC o ran
eu cynnwys. Rhaid i’r holl wasanaethau hefyd
weithio o fewn y terfynau cyllidebol a nodir
yn eu trwyddedau gwasanaeth. Fodd bynnag,
dengys y canlyniadau ariannol a nodir yn Rhan
Dau i 11 o wasanaethau wario mwy na’ucyllidebau yn 2007/08. Roeddem yn falch bod
un o’r achosion hyn yn achos o danwario mewn
gwirionedd o ganlyniad i fwy o effeithlonrwydd
nag a ragwelwyd i ddechrau. Fodd bynnag ary cyfan mae’r achosion o orwario yn dangos
rhywfaint o ddryswch ynghylch sut i ddyrannu
costau rhwng gwariant ar gynnwys a gwariant
nad yw ar gynnwys. Ni chaiff gwariant areitemau megis cymorth a seilwaith canolog,
a gweithgareddau datblygu ei gynnwys yng
ngwariant cynnwys ac nid yw’n rhan o drefn
gyllidebol trwyddedau gwasanaeth.
Er mwyn datrys y mater hwn gofynnwyd i’rcyfrifwyr annibynnol, KPMG, adolygu’r ffordd ycaiff costau eu dosbarthu fel bod yr holl gostau
priodol yn cael eu cynnwys mewn cyllidebau
trwyddedau gwasanaeth yn y dyfodol. Mae
ein cyllidebau sylfaenol newydd ar gyfer pob
gwasanaeth yn 2008/09 a ddosbarthwyd ym
mis Mai 2008 yn ystyried y gwaith hwn a hefyd
yn adlewyrchu’r arbedion effeithlonrwydd ydisgwyliwn i’r Bwrdd Gweithredol eu gwneud
a blaenoriaethau buddsoddi newydd cynllun

CaSGlU ffi’R DRwYDDED

Mae cyflwr ariannol y BBC yn dibynnu ar gasglu
ffi’r drwydded yn effeithlon ac yn effeithiola chadw nifer yr achosion o osgoi ei thalu danreolaeth. Dros y flwyddyn ddiwethaf rydym ynfalch o nodi i gost gyfunol casglu ffi’r drwydded
ac osgoi ei thalu fod yn is na’r flwyddyn flaenorol
fel canran o incwm gros ffi’r drwydded. Fodd
bynnag, mae nifer yr achosion o osgoi talu
ffi’r drwydded wedi aros yn sefydlog sef 5.1%
gyda’r cwymp yn cael ei lywio gan leihad mewn
costau casglu.
Mae gan yr Ymddiriedolaeth ddyletswydd
i sicrhau bod y broses gasglu nid yn unig yn
effeithlon, ond hefyd yn briodol ac yn gymesur.
Cydnabuwn fod hwn yn fater a all ysgogi
emosiynau cryf. Rydym wedi cychwyn ar arolwg
i sicrhau’r cydbwysedd cywir rhwng yr angeni godi’r refeniw mwyaf posibl a’r angen i osgoi
bod yn llaw drwm, yn enwedig gyda phobl nad
ydynt yn berchen ar deledu ac felly nad oes angentrwydded arnynt. Disgwyliwn gyflwyno adroddiadar ein canfyddiadau erbyn diwedd 2008.
CommERCial BUSiNESSES

Rydym yn falch bod BBC Worldwide ar y
trywydd iawn i gyflawni’r targedau ariannol aosodwyd yn ei gynllun pum mlynedd y cytunodd
yr Ymddiriedolaeth arno ym mis Mawrth 2007.
Yn ystod 2007/08 creodd refeniw o £916 miliwn(£810 miliwn 2006/07) ac elw o £118 miliwn(£111 miliwn 2006/07) cyn llog a threthiant,a oedd ill dau yn rhagori ar y gyllideb. Fodd
bynnag, nodwn i rywfaint o weithgarwch
buddsoddi gael ei ohirio tan 2008/09 y disgwylir
iddo gael ei adlewyrchu ar ffurf llai o elw
y flwyddyn honno.

PERFFORMIAD Y BBC

£347

30

PERFFORMIAD Y BBC“Mae’n rhaid i’r BBC fod yn barodi droi ei gefn ar gytundebau nad
ydynt yn cynnig gwerth da i’rgynulleidfa a sicrhau ei fod yn
gallu gwneud hyn drwy gyflwyno
talent newydd yn barhaus.”£75

MILIWN

Syr Michael Lyons, Cadeirydd y BBC, yn trafod
canfyddiadau arolwg yr Ymddiriedolaeth ogostau talent. Mai 2008.

Ymddiriedolwyr yn gwylio ymarfer gan Gerddorfa
Ffilharmonig y BBC yn ystod ymweliad â stiwdios
y BBC ym Manceinion.

Gwerth yr arbedion a wnaed gan y BBC
yn y tair blynedd hyd at fis Ebrill 2008 drwy
wella ei brosesau caffael.

aSTUDiaETH GwERTH am aRiaN
o aRfERioN CaffaEl Y BBC

aRolYGoN GwERTH am aRiaN* Nid oedd tystiolaeth bod y BBC yn gwthio
prisiau i fyny yn y farchnad dalent yn
systemataidd. Lle yr ymddengys fod cyfraddau
uchel o chwyddiant yn bodoli yn y BBC ar hyno bryd, mae hyn yn adlewyrchu grymoedd yfarchnad sydd ar waith mewn marchnadoedd
cyfryngau sy’n newid yn gyflym yn y DU
ar y cyfan.

Gwariodd y BBC £531 miliwn ar nwyddau
a gwasanaethau yn 2006/07 a gofynnwyd i’r
Swyddfa Archwilio Genedlaethol ymchwilio
i’r ffordd y rheolir y gwario hwn.
Ar y cyfan nododd y Swyddfa Archwilio
Genedlaethol fod gan y BBC arferion
caffael da iawn. Fodd bynnag, cafwyd rhai
argymhellion ar gyfer newid yn yr arolwg.
Ymhlith y rhain roedd parhau i ddatblygu’r
defnydd o dechnoleg i leihau costau
gweinyddol; sicrhau cytundebau gwellgyda chyflenwyr drwy negodi contractau
mwy canolog a lleihau nifer y cyflenwyr
lle mae gwariant o werth isel; a chryfhau’r
ffordd mae’r BBC yn asesu ei berfformiad
caffael drwy ddechrau mesur boddhad
defnyddwyr.
Derbyniwyd argymhellion y Swyddfa
Archwilio Genedlaethol. Fe’u trafodwyd
â’r Bwrdd Gweithredol, ac rydym yn
fodlon bod ei gamau gweithredu ynymateb priodol.

Mae talwyr ffi’r drwydded yn iawn i ddisgwyl
i’r BBC wario pob punt o’u harian yn ddoeth,
ac mae gennym ddyletswydd o dan y Siarteri sicrhau bod y BBC yn cyflawni gwerth amarian yn y ffordd mae’n gwario ffi’r drwydded.
Er mwyn cyflawni’r ddyletswydd hon rydym
yn comisiynu ac yn cyhoeddi arolygon gwerth
am arian annibynnol mewn ymgynghoriad â’r
Rheolwr ac Archwilydd Cyffredinol – pennaethy Swyddfa Archwilio Genedlaethol. Caiff yr
arolygon eu cynnal gan y Swyddfa Archwilio
Genedlaethol neu asiantaethau annibynnol eraill.
Yn ystod 2007/08 cwblhawyd tri arolwg o’r
fath gennym. Mae’r adroddiadau llawn ar ein
gwefan a cheir crynodebau yn y blychau tywyll
ar y dudalen hon ac ar dudalen 31. Yn ogystal
comisiynwyd arolwg o waith comisiynu mewnol– hynny yw, gwneud rhaglenni gan ddefnyddio
staff y BBC ei hun. Byddwn yn cyhoeddi’r
arolwg hwn yn ystod haf 2008 ac yn cyflwyno
adroddiad arno y flwyddyn nesaf.
CoSTaU TalENT Y BBC

Yn ogystal â’n rhaglen ffurfiol o arolygon gwerth
am arian, ym mis Tachwedd 2007 dechreuodd yr
Ymddiriedolaeth gynnal astudiaeth o gost talentar yr awyr ac oddi ar yr awyr. Codwyd pryderon
bod y BBC yn defnyddio ei incwm gwarantedig
i gynnig gormod am dalent, a thrwy hynny
gynyddu costau i’r diwydiant cyfan ac roedd
y cyhoedd hefyd yn holi cwestiynau am y ffioedd
a dalwyd i rai o berfformwyr y BBC.
Cyflwynwyd adroddiad ar yr astudiaeth, agynhaliwyd gan yr ymgynghorwyr annibynnol
Oliver and Ohlbaum Associates Limited, ym
mis Mehefin 2008. Ei brif ganfyddiadau oedd:* Nid oedd tystiolaeth bod y BBC yn talu
mwy na phris y farchnad am brif dalent teledu
wrth gystadlu â darlledwyr eraill. Mewn rhaiachosion gallai’r BBC fod yn talu llai na phrisy farchnad.

* Mae gan y BBC systemau ar waith i sicrhau ei
fod yn cyflawni gwerth am arian wrth negodi
ffioedd talent – ac mae wedi atgyfnerthu’rsystemau hyn yn y blynyddoedd diwethaf.
Cydnabu’r Ymddiriedolaeth hefyd er na fyddai’rholl dalent yn boblogaidd gyda phawb dylai’r
BBC gynnig rhywbeth o werth i bob cynulleidfa.
Fodd bynnag, roedd meysydd lle y gellid gwellaperfformiad y BBC a lle y gellid cyflawni gwell
gwerth am arian i dalwyr ffi’r drwydded mewn
perthynas â rhywfaint o’i gytundebau talent.
Ym marn yr Ymddiriedolaeth mae angen mynd
ati i gasglu data annibynnol a chraffu’n fanylach
ar gytundebau mewn ffordd fwy cyson asystemataidd. Dylai’r BBC fod yn barod i
droi ei gefn ar gytundebau nad ydynt yn cynnig
gwerth da a dylai allu gwneud hynny. Golyga hyn
fod angen iddo wneud mwy i gyflwyno talent
newydd. Hefyd tynnodd yr adroddiad sylw at
feysydd megis rhai rhannau o radio rhwydwaith a
newyddion a materion cyfoes lle y bydd y Bwrdd
Gweithredol yn ystyried ei strategaeth dalent.
Bydd Uned yr Ymddiriedolaeth yn cynnal arolwg
o gynnydd erbyn mis Mehefin 2009 a chaiff ei
hadroddiad ei chyhoeddi. Mae’r adroddiad ar
gostau talent ar gael ar ein gwefan.
CYflwYNo BUDDiaNNaU TECHNolEGaUa GwaSaNaETHaU NEwYDD

Mae pwrpasau cyhoeddus y BBC yn cynnwys
dyletswydd i gyflawni rôl arweiniol yn y broseso newid i deledu digidol yn y DU a helpu i
gyflwyno buddiannau technolegau a gwasanaethau
newydd i’r cyhoedd. Drosodd nodwn rai o’r
ffyrdd y mae’r BBC yn ymateb. Ar dudalen
27 edrychwn ar wasanaethau ar-lein y BBC
ac ystyriwn sut mae angen i wasanaethau addasu
a newid mewn ymateb i dechnolegau newydd.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08“Dylai lledaenu’r gair am ddigidol
fod yn rhan o gylch gorchwyl y
BBC. Nid yw pawb yn deall
digidol. Felly mae’n rhaid i’r BBC
fel y darlledwr cenedlaethol fod
yn rhan o hyn.”

CYNllUN CYmoRTH i NEwiD i DDiGiDol

Mae’r llywodraeth yn ei gwneud yn ofynnol i’r
BBC gynorthwyo grwpiau penodol o’r cyhoedda allai ei chael yn arbennig o anodd newid ideledu digidol. Pennwyd y cymorth y mae’nrhaid i’r BBC ei roi, a’r bobl sy’n gymwys i gaely cymorth hwn, gan y llywodraeth ond materi’r BBC yw cynnal y cynllun cymorth.
Bwriedir i’r cynllun cymorth gynorthwyo’r grwpiau
hynny sydd fwyaf tebygol o’i chael yn anodd
newid i deledu digidol. Mae’r cynllun yn agoredi unrhyw un sy’n 75 neu drosodd, ag anabledd
difrifol, neu’n ddall neu’n rhannol ddall. Fe’i hariennir
gan arian wedi’i glustnodi o ffi trwydded deledu’r
BBC (amcangyfrif cost o £603 miliwn), a chaiff ei
gynnal gan y BBC drwy DSHS Limited, is-gwmni
sy’n eiddo llwyr i’r BBC. Mae’r BBC yn gyfrifol
am gynnal y cynllun er mai trydydd parti sy’nei weithredu o ddydd i ddydd, sef eaga plc.
Prif rôl yr Ymddiriedolaeth o ran y Cynllun
Cymorth i Newid i Ddigidol yw dwyn Bwrdd
Gweithredol y BBC i gyfrif am sicrhau bod
gwerth am arian yn cael ei gyflawni wrthweithredu’r cynllun. I’r perwyl hwnnw, ym mis
Chwefror 2008 gosododd yr Ymddiriedolaeth
feini prawf llwyddiant ar gyfer y cynllun addefnyddir ganddi i fonitro ac asesu perfformiad
y cynllun drwy gydol ei oes, er mwyn sicrhau
bod arian talwyr ffi’r drwydded yn cael ei wario
yn y ffordd fwyaf cost effeithiol.
fREESaT

Roedd lansio Freesat ym mis Mai 2008
yn gam pwysig ymlaen o ran cynnig dewis
o wasanaethau digidol i bawb yn y DU.
Mae Freesat yn llwyfan lloeren a ddatblygwyd
drwy gyd-fenter rhwng y BBC a darlledwyr
eraill y DU, sy’n cynnig ystod eang o deledu
a radio digidol, gwasanaethau rhyngweithiol a
HDTV – am un taliad am offer a’i osod. Dylai
gynyddu nifer y cartrefi analog â theledu digidol
gan gynnwys y rhai nad ydynt mewn ardaloedd
lle gellir cael Freeview, a chynnig gwasanaeth
digidol am ddim yn fytholbarhaus. Disgwyliwn
i nifer y gwasanaethau sydd ar gael drwy Freesat
gynyddu’n gyflym i fwy na 200 erbyn 2009.
Yn ôl yr arwyddion cynnar bydd y gwasanaethyn boblogaidd.

25,000
Bydd angen i dros 1,100 o orsafoedd
trosglwyddo teledu fynd yn ddigidol yn ystod
y cyfnod hyd at 2012.

aSTUDiaETH GwERTH am aRiaN o
Ba moR BaRoD maE’R BBC i NEwiDi DDiGiDol

Mae newid i ddigidol, a ddechreuodd yn
Copeland yn 2007 ac a fydd yn gorffen yn 2012
yn Ulster, Tyne Tees a Llundain, yn brosiect
hir a chymhleth sy’n cynnwys sefydliadau
eraill yn y sector cyhoeddus a’r sector preifat.
Bydd yn effeithio ar bron bob cartref yn
y DU a chymerwn ein dyletswydd i sicrhau
ei lwyddiant yn ddifrifol iawn. Er mwyn i ni fod
yn sicr bod y BBC yn y sefyllfa orau i gyflawni’r
ddyletswydd hon, gofynnwyd i’r Swyddfa
Archwilio Genedlaethol ymchwilio i ba mor
barod mae’r BBC i newid i ddigidol.
Gwnaeth y Swyddfa Archwilio Genedlaethol
dri argymhelliad allweddol – y gwnaethy BBC eu derbyn i gyd sef: cryfhau’r broseso oruchwylio’r gwaith o newid drwy
gynrychiolaeth annibynnol ar fwrdd
llywodraethu’r prosiect; cyflwyno dangosyddion
i fesur gwerth am arian cyllid £200 miliwn y
BBC ar gyfer Digital UK; a chynnwys y gwersio’r broses o newid yn Copeland yn y broseso gaffael Cynllun Cymorth Cenedlaethol
i Newid i Ddigidol.
Trafodwyd yr argymhellion hyn gyda’r Bwrdd
Gweithredol ac rydym yn fodlon bod ei gamau
arfaethedig yn ymateb priodol. Byddwn ynparhau i graffu ar baratoadau’r BBC ar gyfer
newid i ddigidol ac yn comisiynu arolwg oGynllun Cymorth i Newid i Ddigidol oddeutu
2009 i fonitro gwerth am arian gweithredol
y cynllun.

Nifer y cartrefi yn Whitehaven, Cumbria, y lleoliad
cyntaf i golli eu signalau daearol yn 2007.

aSTUDiaETH GwERTH am aRiaN
o DDEfNYDD SBECTRwm Y BBC

Mae sbectrwm yn adnodd gwerthfawr ac
mae’r BBC yn defnyddio swm sylweddol
i ddarlledu ei wasanaethau teledu a radio
daearol analog a digidol ledled y DU.
Gofynnwyd i Deloitte & Touche edrychar ba mor effeithlon ac effeithiol mae’r BBC
yn defnyddio sbectrwm gan ganolbwyntio’nbennaf ar Deledu Daearol Digidol a elwir
hefyd yn Freeview.
Nododd yr arolwg mai blaenoriaeth y BBC
oedd annog gwylwyr i gael Freeview, ac mae
wedi cyflawni hyn drwy gynnig y signal a’ransawdd llun gorau posibl. Fodd bynnag, oystyried bod Freeview bellach wedi’i hen
sefydlu, a bod y galw am sbectrwm yn cynyddu(yn rhannol o ganlyniad i lwyddiant Freeview),
daeth yr arolwg i’r casgliad y dylai’r BBC
ailystyried y polisi hwn. Awgrymodd yr arolwg
y dylai’r BBC fod yn barod i amnewid capasiti
sbectrwm am ansawdd llun er mwyn sicrhau
y defnyddir sbectrwm yn effeithiol ar gyfer
gofynion cystadleuol y gwasanaeth.
Mewn ymateb mae Bwrdd Gweithredoly BBC wedi amlinellu ei gynlluniau i gynyddu
effeithlonrwydd ei ddefnydd o sbectrwm drwy
ddefnyddio technoleg newydd ac mae wedi
cytuno i wneud gwaith ymchwil ar ddefnyddwyr
ym maes ansawdd llun gwasanaethau’r BBC
ar Deledu Daearol Digidol.

PERFFORMIAD Y BBC

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

31

32

BARN CYNULLEIDFAOEDD Y BBC

7
Nifer yr ymgynghoriadau cyhoeddus ffurfiol
a gynhaliwyd gan yr Ymddiriedolaeth yn ystod
2007/08 ar faterion yn amrywio o gynigion
am wasanaethau newydd i fframwaith cwynion
newydd ar gyfer y BBC.

Er ein bod wedi gwneud cynnydd gwirioneddolyn rhoi mwy o lais i’r cyhoedd mae angen i ni
wneud mwy. Mae’r cyhoedd am wybod y gall
gymryd rhan a gwybod pa gamau a gymerwyd
gan yr Ymddiriedolaeth o ganlyniad i hynny,fel y gall asesu a yw’n werth iddo roi o’i amser
a’i ymdrech.
Syr Michael Lyons
Cadeirydd, Ymddiriedolaeth y BBC,yn siarad yng nghynhadledd flynyddol Llaisy Gwrandäwr a’r Gwyliwr ar
29 Tachwedd 2007

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

GwRaNDo aR GYNUllEiDfaoEDD

Mae gan yr Ymddiriedolaeth ddyletswydd
i aros mewn cysylltiad agos â thalwyr ffi’r
drwydded, ac ystyried eu safbwyntiau wrth
wneud penderfyniadau. Caiff rhan dda o’n
gwaith ei llywio gan waith ymchwil helaeth
ar gynulleidfaoedd a gomisiynir gennyml, yn
ogystal â thrwy gyswllt personol â thalwyr ffi’r
drwydded mewn digwyddiadau ledled y DU
a thrwy bethau megis aelodau’r Ymddiriedolaeth
yn cymryd rhan mewn rhaglenni ffonio i mewn
ar radio lleol. Hefyd, cynhaliwn ymgynghoriadau
cyhoeddus rheolaidd ar faterion allweddol sy’neffeithio ar y BBC, a chawn gymorth pedwar
Cyngor Cynulleidfa i gyflawni ein gwaith –un ar gyfer holl wledydd y DU.

“Pe byddai pobl yn cael mwy ogyfle i leisio eu barn, byddent
yn teimlo’n fwy bodlon ar ffi’r
drwydded.”

104 o bobl o bob cwr o’r DU yn mynegi barn.

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

trafodaethau, a rhoddwyd cyfle iddynt holi
Cadeirydd yr Ymddiriedolaeth, Syr Michael
Lyons. Mae’r prif gasgliadau fel a ganlyn:

BBC yn fawr. Er mwyn ein helpu i ddeall ymaterion hyn yn well, cynhaliwyd gwaith ymchwilar gryfder y gydberthynas rhwng cynulleidfaoedd
gwahanol a’r BBC.

* Mae rhai agweddau ar werthoedd a chynnwys
y BBC yn cael eu parchu’n fawr: mae pobl yn
ymddiried yn fwy yn y BBC na’i gystadleuwyr
masnachol – gwerthfawrogir annibyniaeth
newyddion y BBC yn arbennig – ac ystyrir body BBC yn addysgiadol. Gall cynulleidfaoedd
nodi cynnwys nodedig yn nrama a rhaglenni
ffeithiol y BBC – naill ai am ei fod o ansawdd
uchel, neu am nad yw darlledwyr eraill yn
darparu’r allbwn hwn i’r un graddau. Byddai
cynulleidfaoedd yn hoffi gweld mwy o raglennu
i deuluoedd, mwy o wreiddioldeb, a gwelldarpariaeth i bobl ifanc.

GwNEUD i faRN CYNUllEiDfaoEDD GYfRif

Yn ogystal â’r gwaith a ddisgrifir uchod, a’nharolwg blynyddol o dalwyr ffi’r drwydded,
eleni hefyd, gofynnwyd i’r cyhoedd gyfrannu’nuniongyrchol at ein hasesiad blynyddol oberfformiad y BBC. Gwnaed hyn drwy weithdy
ymchwil ystyriol a gynhaliwyd yn Birmingham
ar 7 Ebrill 2008. Mewn gwaith ymchwil ystyriol,
caiff y rhai sy’n cymryd rhan gipolwg ar gefndirmaterion penodol ac yna gofynnir iddynt ddodi gasgliadau.
Cafodd 104 o bobl o bob cwr o’r DU eu
dwyn ynghyd, gan greu sampl cynrychioliadolo’r boblogaeth, a gofynnwyd iddynt asesu
amrywiaeth o faterion. Ymhlith y rhain roedd
y ffordd mae’r BBC yn perfformio yn erbyn
ei flaenoriaethau ac amcanion strategol; i ba
raddau mae wedi llwyddo i wneud ei allbwn
yn fwy gwreiddiol ac o ansawdd uwch; i ba
raddau mae wedi gallu ailennyn ymddiriedaeth
yn ei allbwn; ac i ba raddau mae wedi llwyddo
i argyhoeddi cynulleidfaoedd amheus ynghylch
ei werth tra’n parhau i gael cefnogaeth y rhai
sy’n canmol y BBC yn fawr. Cyn dod i’w casgliadau,clywodd y rhai a gymerodd ran gyflwyniadau
gan yr Ymddiriedolaeth, cymerwyd rhan mewn

1 Ceir canlyniadau ein gwaith ymchwil ar wefan Ymddiriedolaeth
y BBC.

* Cafodd cynulleidfaoedd eu siomi gan dor­ymddiriedaeth y BBC ond roeddent hefyd o’rfarn bod dull tryloyw’r BBC o ymdrin â’r
problemau wedi cyfyngu ar y niwed, ac nid
ystyriwyd ei fod wedi gwneud unrhyw niwed
parhaol i’r BBC. Er eu bod yn bendant yn
gwerthfawrogi’r BBC fel sefydliad ac am
rywfaint o’i gynnwys, nid oeddent o’r farn bod ei
werth yn cynyddu – adlewyrchodd hyn eu
pryderon ynghylch ymddiriedaeth a gwreiddioldeb,
ynghyd â chost gynyddol ffi’r drwydded a’r
amrywiaeth o ddewis mewn mannau eraill.
Ceir dyfyniadau gan bobl a gymerodd ran
yn y gwaith ymchwil drwy’r adroddiad.
GwaSaNaETHU PoB CYNUllEiDfa

Mae sicrhau bod y BBC yn cynnig rhywbetho werth i bawb yn y DU yn egwyddor bwysig
i ni. Fodd bynnag, gwyddom fod y BBC yn
gwneud yn well gyda rhai cynulleidfaoedd nag
eraill. Un o’r prif amcanion a roddwyd i’r Bwrdd
Gweithredol yw cynyddu’r gwerth yr ystyrir body BBC yn ei ddarparu i’r rhai sydd o’r farn bod
y BBC yn isel ei werth ar hyn o bryd tra’n cynnal
ei statws ymhlith y rhai sy’n gwerthfawrogi’r

Cadarnhaodd hyn fod y BBC yn parhau iweithredu orau ymhlith cynulleidfaoedd hyn
sy’n well eu byd. I’r gwrthwyneb mae’r
BBC yn wynebu mwy o heriau i gyrraedd
cynulleidfaoedd iau, yn enwedig cynulleidfaoedd
iau sy’n llai cefnog, ac ymddengys fod y broblem
hon wedi gwaethygu dros y pum mlynedd
diwethaf. Mae’r BBC hefyd yn wynebu her
i gyrraedd cynulleidfaoedd canol oed llai cefnog.
Mae cynulleidfaoedd du ac Asiaidd yn llai tebygolo gredu bod ffi’r drwydded yn cynnig gwerth
da am arian na chynulleidfaoedd gwyn – i ryw
raddau gallai hyn adlewyrchu oedran yn ogystal
ag ethnigrwydd, gan fod cynulleidfaoedd du ac
Asiaidd, ar gyfartaledd, yn iau na’r boblogaeth
yn ei chyfanrwydd.
Dangosodd y gwaith ymchwil hefyd fod lefelau
cymeradwyaeth yn amrywio yn dibynnu ar ble
mae pobl yn byw yn y DU. Er bod cyfran gwylio
teledu’r BBC yr un fath ymhob rhan o’r DU ary cyfan, mae pobl sy’n byw yn yr Alban yn llawer
llai tebygol o deimlo bod ffi’r drwydded yn werth
da am arian na chynulleidfaoedd eraill y DU,
ac mae pobl yng Ngogledd Iwerddon a Chymru
yn llai tebygol o deimlo bod ffi’r drwydded
yn werth da na chynulleidfaoedd yn Lloegr.
Ar yr ochr gadarnhaol, mae’r BBC yn gwneud ynwell na darlledwyr eraill o ran mesurau cyswllt
â chynulleidfaoedd: mae bron 77% yn cytuno
y byddent yn gweld eisiau’r BBC os nad oedd
yn bodoli mwyach, o gymharu ag ychydig dros
71% ar gyfer ITV, a 64% ar gyfer Channel 4.
Fodd bynnag, gan edrych ar y canlyniadau yn
fanylach, mae’n amlwg bod cynulleidfaoedd iau
a chynulleidfaoedd du hefyd yn teimlo cysylltiad
cryf â Channel 4 a Sky.

33

BARN CYNULLEIDFAOEDD Y BBCBARNCYNULLEIDFAOEDD
Y BBC

34

BARN CYNULLEIDFAOEDD Y BBC

95%

Byddwn bob amser yn egluro’rrhesymau dros y penderfyniadau
a wnawn a sut y gwnaethom
ddefnyddio’r wybodaeth a
ddarparwyd gan y cyhoedd iwneud ein penderfyniadau.
Addewid Ymddiriedolaeth y BBCi gynulleidfaoedd.

Ein Haddewid i Chi

Yn 2007, ar ôl ymgynghoriad cyhoeddus helaeth,cyhoeddwyd, Ein Haddewid i Chi1, sy’n nodi
sut y byddwn yn ymgysylltu â chynulleidfaoedd.
Dangosodd ein hymgynghoriad mai dim ond
cyfran fach o bobl sydd â diddordeb mewn rhoi
adborth i sefydliadau – mae hon yn her eang,nid rhywbeth sydd ond yn effeithio ar y BBC.
Mae’r cyfranogiad sy’n bodoli yn dueddol o fod
ar lefel leol ac yn ymwneud â materion beunyddiol
megis gwasanaethau cynghorau lleol, ysgolion ac
ysbytai. Dim ond 8% a nododd eu bod wedi rhoi
adborth i’r BBC.
Fodd bynnag, roedd y rhan fwyaf o boblyr ymgynghorwyd â hwy o’r farn y dylai’r
Ymddiriedolaeth, am ei bod yn cynrychioli
cynulleidfaoedd, greu cynifer o gyfleoedd âphosibl i annog y cyhoedd i ymwneud â’i gwaith.
Nid oedd yn syndod i ni weld llawer mwy
o barodrwydd i gymryd rhan mewn
penderfyniadau a oedd yn ymwneud yn
uniongyrchol â gwerth am arian a gwasanaethau
na’r rhai yn ymwneud â chydymffurfio a gwaithrheoleiddio.
Datgelodd yr ymgynghoriad ymwybyddiaethisel o’r Ymddiriedolaeth a’i gwaith – ond hefyd
ddymuniad am fwy o ddealltwriaeth, a allai,
yn ei dro, annog mwy o bobl i gymryd rhan.
Rydym wedi ystyried hyn a byddwn yn gweithio
i gynyddu natur weladwy yr hyn a wnawn
er mwyn annog cyfranogiad gan y cyhoedd.
Dywedodd pobl wrthym hefyd y dylem ei
gwneud mor hawdd â phosibl i ymgysylltu
â’r Ymddiriedolaeth, ac rydym wedi mynd ati
i wneud ein dulliau o ymgysylltu yn ymarferol,yn gyfleus, ac yn hawdd i’r rhai sy’n cymryd rhan.
Ymhlith y cyngor arall gan y cyhoedd afabwysiadwyd gennym mae: bod yn agoredac yn dryloyw wrth hysbysu’r cyhoedd am
ganlyniadau ein hymgysylltiad; ysgrifennu
ein dogfennau ymgynghori mewn iaith syml;
a pheidio â dibynnu gormod ar ddulliau
ymgynghori ar-lein. Dywedodd pobl wrthym
hefyd mai dim ond os oedd yr hyn a allai newido ganlyniad yn glir y byddent am gymryd rhanyn ein hymgynghoriadau, ac rydym wedi mynd

Is- Gadeirydd Chitra Bharucha yn canfod barnplant yng Ngogledd Iwerddon ar y BBC.

Canran yr ymatebwyr a oedd am i
Ymddiriedolaeth y BBC adrodd yn ôl arei gweithgareddau i’r cyhoedd.

ati i sicrhau bod union gwmpas ein prosiectau yn
glir o’r cychwyn. Cafwyd pryder hefyd na ddylem
adael i grwpiau â diddordeb gael gormod o
ddylanwad, ac rydym wedi addo peidio â gadaeli grwpiau o’r fath ddominyddu trafodaethau ac
ystyried eu barn ochr yn ochr â’r hyn a ddysgwn
o ymgynghoriadau a gwaith ymchwil agored.

CYNGoR CYNUllEiDfa lloEGR

Gan adeiladu ar y gwaith hwn, rydym wrthi’ndatblygu cyfres o fesurau i asesu effeithiolrwydd
ein gwaith ymgysylltu a byddwn yn cyflwyno
adroddiad ar hynt hyn mewn adroddiadau
blynyddol yn y dyfodol.
CYNGHoRaU CYNUllEiDfa

Mae Siarter y BBC yn darparu ar gyfer pedwar
Cyngor Cynulleidfa – un ar gyfer pob gwlad.
Mae’r Cynghorau yn cynghori’r Ymddiriedolaeth
ynghylch pa mor dda mae’r BBC yn hyrwyddo
ei bwrpasau cyhoeddus yn eu priod wledydd.
Deilliodd rhannau allweddol o waith yr
Ymddiriedolaeth dros y flwyddyn ddiwethafo bryderon a godwyd gan y Cynghorau. Ymhlithy rhain roedd Arolwg y Gwledydd o Natur
Ddiduedd (gweler tudalen 18) a’r Arolwg
o Gyflenwad Rhwydwaith (gweler tudalen 19).
Hefyd gwnaeth y Cynghorau gyfraniadau pwysig
i ymgynghoriadau’r Ymddiriedolaeth yn ystod
y flwyddyn, a lywiwyd gan y nifer helaeth
o ddigwyddiadau ymgysylltu â chynulleidfaoedd
y mae pob Cyngor yn eu cynnal.
Mae pob Cyngor yn cyflwyno ei adroddiad
blynyddol – a grynhoir yn fras isod – mewn
cyfarfod arbennig o’r Ymddiriedolaeth lle yr
ystyrir y materion mae’r Cynghorau am i’r
Ymddiriedolaeth wneud cynnydd yn eu cylch
yn ystod y flwyddyn ganlynol.1

Canmolodd Cyngor Cynulleidfa Lloegr gynnwys
ac ymdeimlad o hunaniaeth gryn dipyn o allbwn
BBC English Regions, sydd wedi meithrin gwerth
cyhoeddus ac wedi ymgysylltu’n gryf âchynulleidfaoedd.
Fodd bynnag, beirniadodd y Cyngor effaithcynlluniau ailflaenoriaethu’r BBC ar BBC English
Regions. Rhoddwyd y gorau i gynlluniau am
bedair gorsaf radio leol newydd, a theimlwyd
y byddai’r penderfyniad hwn, ynghyd â chwtogi
arall, yn lleihau gallu’r BBC i gyrraedd cymunedaua chynulleidfaoedd nas gwasanaethir yn ddigonol.
Gobeithiwyd y byddai cynnig BBC Local, petai’n caelei gymeradwyo, yn helpu i adennill tir a gollwyd.
Roedd y Cyngor o’r farn bod llawer i’w wneud
o hyd i sicrhau yr adlewyrchir Lloegr a’i hollamrywiaeth ar lefel genedlaethol. Cafodd
rhwydweithiau’r BBC eu beirniadu hefyd ambarhau i ddefnyddio cyflwynwyr rhwydwaithi ohebu ar faterion rhanbarthol, gan wneud
hyn yn anghywir yn aml.
Rhoddwyd canmoliaeth uchel i Radio Lleol y BBC
am ei gysylltiadau cryf â chymunedau lleol a’i allu
i gyrraedd cynulleidfaoedd nas gwasanaethir yn
ddigonol gan wasanaethau eraill y BBC weithiau.
Gwerthfawrogwyd gwaith Connecting in a Crisis
Radio Lleol y BBC yn ystod llifogydd haf a hydref
2007 yn arbennig.
Ymhlith digwyddiadau ymgysylltu âchynulleidfaoedd y Cyngor roedd cyfres ogyfarfodydd â phobl ifanc a roddodd ddealltwriaeth
ddyfnach i aelodau’r Cyngor o ddisgwyliadau
pobl ifanc o ran y BBC a darlledwyr eraill.
Hefyd ymgysylltodd aelodau’r Cyngor â grwpiau
o deuluoedd i ystyried beth maent yn chwilio
amdano o ran rhaglennu adloniant – canolbwyntir
ar y gwaith hwn ymhellach yn y flwyddyn i ddod.

1 Cyhoeddir adroddiadau’r Cynghorau fel rhan o ddogfen
Arolwg Blynyddol pob gwlad ac maent yn ymddangos areu gwefannau.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

8

Un o ddigwyddiadau Cyngor Cynulleidfa’r Albanyn St Andrews, Fife.

Nifer y digwyddiadau a gynhaliwyd gan Gyngor
Cynulleidfa’r Alban wrth geisio safbwyntiau yn
ystod prawf gwerth cyhoeddus y Gwasanaethau
Gaeleg.

CYNGoR CYNUllEiDfa’R alBaN

CYNGoR CYNUllEiDfa CYmRU

Nododd Cyngor Cynulleidfa’r Alban fod
BBC Scotland wedi perfformio’n gryf yn erbyny Pwrpasau Cyhoeddus mewn blwyddyn lle
cafwyd sawl her, gan gynnwys etholiad cyffredinol
yr Alban a symud i bencadlys newydd BBC
Scotland yn Pacific Quay yn Glasgow.

Canmolodd Cyngor Cynulleidfa Cymru BBC
Cymru am ei lwyddiant yn sicrhau comisiynau
Rhwydwaith, yn enwedig ym meysydd ffeithiol,
cerddoriaeth a drama. Fodd bynnag, roeddy Cyngor o’r farn bod llawer i’w wneud cyn
i Gymru gael ei hadlewyrchu’n ddigonol mewn
allbwn Rhwydwaith. Mae’r Cyngor yn dal
i bryderu am y ffaith na chaiff datganoli
ei adlewyrchu’n ddigonol mewn newyddion
a materion cyfoes Rhwydwaith a byddwn
yn monitro camau gweithredu i fynd i’r afael
â’r pryderon hyn unwaith y cyhoeddir Arolwg
y Gwledydd o Natur Ddiduedd.

CYNGoR CYNUllEiDfa GoGlEDD
iwERDDoN

Darparodd BBC Scotland ddarllediadau
cynhwysfawr o ansawdd uchel o’r etholiad
cyffredinol a chwaraeodd ran ddefnyddiol
yn y gwaith o egluro’r system bleidleisio
cynrychiolaeth gyfrannol a gyflwynwyd argyfer etholiadau cyngor yr Alban. Fodd bynnag,
nid yw’r Cyngor wedi’i argyhoeddi o hyd bod
darllediadau rhwydwaith o faterion yr Alban bob
amser yn ddigon cywir, cynhwysfawr, neu’n caeleu hystyried yn briodol.
Mae BBC Scotland yn cynhyrchu allbwn cryfar draws amryw genres, gan gynnwys dysgu,
y celfyddydau, drama, comedi, chwaraeon arhaglenni ffeithiol. Mae defnydd cynulleidfaoedd
o dechnoleg newydd, yn enwedig y rhyngrwyd
a band eang, yn amlwg wedi’i ysgogi gan gynnwys
newydd BBC Scotland ym meysydd newyddion,chwaraeon, addysg a cherddoriaeth.
Roedd cymeradwyo’r Gwasanaethau Digidol
Gaeleg (gweler tudalen 45) yn gam pwysig
ymlaen. Gwnaed cynnydd wrth fynd i’r afaelâ materion allweddol eraill – yn arbennig lefel
y comisiynau rhwydwaith gan yr Alban, a darlledu
materion yr Alban ar newyddion rhwydwaith– ond, gan nad yw’r gwaith wedi cychwyn eto,
bydd y rhain yn dal i fod yn flaenoriaethau
yn y flwyddyn i ddod. Ymhlith y blaenoriaethau
newydd ar gyfer cynulleidfaoedd yr Alban mae
darlledu pêl-droed cenedlaethol a gwell signal
radio yn yr Ucheldiroedd.
Roedd a wnelo cryn dipyn o waith y Cyngoro ymgysylltu â chynulleidfaoedd â phrawf gwerth
cyhoeddus Gwasanaethau Gaeleg. Trefnwyd
wyth digwyddiad ac mae ymwybyddiaeth o’r
Ymddiriedolaeth bellach yn uchel yn y byd Gaeleg.

Croesawodd y Cyngor lansiad Freesat, sy’ncynyddu faint o deledu digidol sydd ar gael yng
Nghymru yn fawr; ond erys pryderon difrifol am
y graddau y mae Radio Cymru a Radio Wales argael ar DAB, yn enwedig yng Ngogledd-orllewin
Cymru a chymoedd De Cymru. Roedd diffyg
signal FM da ar gyfer Radio Wales yn golygu bod
hyn yn fater hyd yn oed yn fwy difrifol – un a
godwyd yn gyson gan y cyhoedd yn nigwyddiadau
atebolrwydd ac allgymorth y Cyngor.
Cafodd y Cyngor ei blesio gan lwyddiant blwyddyn
gyntaf partneriaeth strategol tair blynedd
BBC-S4C. Mae’n ofynnol i’r BBC ddarparu
deg awr yr wythnos o raglennu Cymraeg
i’w ddarlledu gan S4C y telir amdano gan ffi’r
drwydded. Ym marn y Cyngor mae cyflawni
cyfrifoldebau Cymraeg y BBC ym maes darlledu
cyhoeddus yn ganolog i ailnegodi partneriaeth
strategol BBC-S4C.
Mae’r Cyngor o’r farn ei bod yn hanfodol sicrhau
bod unrhyw wasanaeth sy’n dilyn BBC jam yn
darparu deunydd Cymraeg yn ogystal â deunydd
Saesneg sydd wedi’i deilwra i’r cwricwlwm
yng Nghymru.

Mae Cyngor Cynulleidfa Gogledd Iwerddon
wedi nodi pryderon parhaus ynghylch ymdrin
â darllediadau sy’n ymwneud a’r weinyddiaeth
ddatganoledig a’r meysydd gwleidyddol, cyfreithiol,
economaidd a diwylliannol ehangach yn ogystal
â’u blaenoriaethu. Mae’r Cyngor wedi croesawu
Arolwg y Gwledydd o Natur Ddiduedd, ycymerodd ran lawn ynddo. Yn ei farn ef mae
angen gwneud mwy o gynnydd yn y maes hwn
i gynulleidfaoedd Gogledd Iwerddon.
Roedd y Cyngor hefyd yn dal i bryderu am
y nifer isel o oriau a’r lefel isel o wariant o ran
comisiynau lleol ar gyfer teledu rhwydwaith.
Yn y flwyddyn i ddod bydd yn gweithio i gynyddu
swm, gwerth a chynaliadwyedd rhaglennu
rhwydwaith a gynhyrchir yn lleol, gan ystyried
materion sy’n ymwneud â chynrychiolaeth
ddiwylliannol, manteision cynulleidfaoedd acanghenion datblygu diwydiannau creadigol
Gogledd Iwerddon.
Mae’r Cyngor yn dal i bryderu am y ffaith
mai prin yw’r gynrychiolaeth mewn allbwn
rhwydwaith o fywyd yng Ngogledd Iwerddon.
Bydd y Cyngor yn gweithio i sicrhau bod
cynnwys creadigol a nodedig o ansawdd uchel,sy’n berthnasol i anghenion cynulleidfaoedd
amrywiol yng Ngogledd Iwerddon a ledled y
DU ac yn eu hadlewyrchu, ar gael ar bob llwyfan.
Mae’r Cyngor yn cydnabod pryderon
cynulleidfaoedd am argaeledd cyfyngedig
gwasanaethau digidol yn ogystal â’r rhaniad digidol
cydnabyddedig yng Ngogledd Iwerddon. Bydd yCyngor yn gweithio i ddatblygu mynediad digidol,
gan sicrhau bod anghenion cynulleidfaoedd
Gogledd Iwerddon yn cael eu diwallu.

35

BARN CYNULLEIDFAOEDD Y BBC

Mae Cynghorau Cynulleidfa yn
dwyn safbwyntiau amrywiol
cymunedau ledled y DU atsylw’r Ymddiriedolaeth.

36

LLYWODRAETHEDD Y BBC

25%

Canran y cyhoedd sy’n dweud ei bod
yn gwybod rhywfaint o leiaf am yr hyn
y mae’r Ymddiriedolaeth yn ei wneud.
(Holden Pearmain.)

Mae Ymddiriedolaeth y BBC, corff llywodraethu’r
BBC, yn bodoli er mwyn cynrychioli buddiannau
talwyr ffi’r drwydded a sicrhau y caiff y BBC ei
redeg er eu budd hwy, nid er budd ei reolwyr.
Rydym yn diogelu annibyniaeth golygyddol y BBC
ac yn sicrhau nad yw’n ddyledus i unrhyw fuddallanol, boed hynny’n wleidyddol neu’n fasnachol.
Syr Michael Lyons
Cadeirydd, Ymddiriedolaeth y BBCAdroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

LLYWODRAETHEDD
Y BBC

Chitra Bharucha, Is- Gadeirydd, Ymddiriedolaeth
y BBC.

Cyflawni gwerth
am arian
Dechreuodd Ymddiriedolaeth y BBC ar ei gwaithar 1 Ionawr 2007 – rhan o newidiadau eang y
BBC ym maes llywodraethedd a gyflwynwyd
gan y Siarter newydd. Mae’r Ymddiriedolaeth,
fel corff llywodraethu’r BBC, ar wahân i’r Bwrdd
Gweithredol sy’n rheoli gweithrediadau dyddiol.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn cynrychioli’r cyhoedd
ac yn sicrhau bod y Bwrdd Gweithredol yn
darparu’r rhaglenni a’r gwasanaethau cyhoeddus
o ansawdd uchel y mae’r cyhoedd eu heisiau, acmae hefyd yn sicrhau bod y BBC yn atebol ac
yn agored. Mae’r Ymddiriedolaeth yn diogelu
annibyniaeth y BBC rhag dylanwad masnachol
neu wleidyddol.
Fel Ymddiriedolwyr y BBC rydym yn
ymrwymedig i gynnal y safonau uchaf o ran
llywodraethu corfforaethol. Yn yr adran hon
cyflwynwn ein hasesiad o’n perfformiad ein
hunain a hefyd sut mae ein gweithgareddaullywodraethu wedi gwasanaethu’r cyhoedd:

Fel Ymddiriedolwyr rydym yn goruchwylio
perfformiad ariannol a busnes y BBC. Ni sy’nbennaf gyfrifol am y ffordd mae’r BBC yn
gwarchod ei adnoddau gan gynnwys, yn bwysicaf
oll, yr arian a delir gan y cyhoedd am ydrwydded deledu. Cadwn lygad barcud aranghenion ariannol y BBC a sicrhawn fod y BBC
yn cyflawni gwerth am arian o ran y ffordd
mae’n gwario ei incwm.
Gwnawn hyn mewn dwy ffordd. Adolygwn
gyllidebau a chynlluniau lefel uchel cyffredinol ynbarhaus. Bob blwyddyn edrychwn yn strategol argyllid y BBC ac, unwaith yr atebir ein cwestiynau
ac y gwneir unrhyw newidiadau a ddymunwn,
cymeradwywn gyllideb y BBC a’i gynlluniau
ariannol hirdymor. Gallwn osod amcanion
ariannol i’r rheolwyr i lywio’r ffordd maent ynrheoli eu gweithrediadau. Mae pwyllgor cyllid astrategaeth yr Ymddiriedolaeth yn chwarae rhanallweddol yma. Nodir aelodaeth y pwyllgor ar
dudalen 48.

Cyflawni gwerth am arian (tudalen 37)
Gwasanaethu pob cynulleidfa(tudalen 42)
Sicrhau natur ddiduedd(tudalen 43)
Pwer economaidd y BBC (tudalen 45)
Gwybodaeth reoleiddiol arall(tudalen 48)
Rhydd Rhan Dau o Adroddiad Blynyddol y BBC
fwy o wybodaeth am y ffordd mae’r Bwrdd
Gweithredol wedi cyflawni ei gyfrifoldebau
llywodraethu corfforaethol.

Hefyd edrychwn yn rheolaidd ar feysydd
penodol i sicrhau y cyflawnir gwerth am arian
ganddynt. Rydym wedi crynhoi canfyddiadau
ein harolygon gwerth am arian penodol agynhaliwyd yn y flwyddyn ddiwethaf ardudalen 30.
Mae dyletswydd y BBC i gyflawni gwerth amarian yn gymwys i’r Ymddiriedolaeth hefyd. Er
mwyn helpu i sicrhau hyn, mae’r pwyllgor cyllid
a strategaeth yn goruchwylio materion ariannol
yr Ymddiriedolaeth ei hun ac yn rheoli unrhyw
wrthdaro buddiannau sy’n ymwneud ag
Ymddiriedolwyr.

UNED YR YMDDIRIEDOLAETH

Caiff yr Ymddiriedolaeth ei chefnogi yn ei
gwaith gan Uned yr Ymddiriedolaeth, sy’ndarparu cyngor annibynnol a gwrthrychol,gan alw ar arbenigwyr allanol pan fo
angen. Mae Uned yr Ymddiriedolaeth
yn annibynnol ar reolwyr y BBC, caiff
ei Chyfarwyddwr ei benodi gan yr
Ymddiriedolaeth ac mae ei staff y tu allan
i gadwyn reoli’r BBC. Mae’r Uned yn
cynnwys staff proffesiynol sy’n arbenigo
mewn amrywiaeth o ddisgyblaethau ac
yn cynghori Ymddiriedolwyr ar gyflawni
eu dyletswyddau ac yn cefnogi eu gwaith
mewn meysydd allweddol.
Ar y dudalen nesaf nodwn wariant yr
Ymddiriedolaeth, ynghyd ag adroddiad yr
archwilydd allanol ar hyn. Eleni mae gwariant
uniongyrchol yr Ymddiriedolaeth yn 0.34% owariant cyhoeddus y BBC. Mae’r Ymddiriedolaeth
wedi gosod y targed iddi’i hun o sicrhau bod
gwariant yn 0.35% o wariant cyhoeddus y
BBC neu’n is dros y pum mlynedd nesaf.
Adolygodd yr Ymddiriedolaeth ei pherfformiad
ei hun i ystyried pa mor effeithiol mae’n
gweithredu ac yn cyflawni ei hamcanion.
Ceir canlyniadau’r arolwg ar dudalen 39.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn goruchwylio’r polisi
sy’n pennu cyflog a buddiannau’r Bwrdd
Gweithredol. Mae’r Ymddiriedolaeth yn rheoli
hyn drwy ei phwyllgor cydnabyddiaeth aphenodiadau. Dangosir ei haelodaeth ardudalen 48. Ceir adroddiad yr Ymddiriedolaeth
ar gydnabyddiaeth – gan gynnwys ffioedd yr
Ymddiriedolwyr eu hunain – ar dudalennau 39-41.

37

LLYWODRAETHEDD Y BBC“Fel Ymddiriedolwyr ni redwn
weithrediadau dyddiol y BBC.
Ein gwaith ni yw sicrhau bod
gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol
a’i staff flaenoriaethau clir
ac y gwneir defnydd dao’u hadnoddau.”

38

LLYWODRAETHEDD Y BBC“Mae cost ffi’r drwydded yn
codi o hyd ac mae’r rhaglenni
yn aros yr un fath, sy’n golygu
bod y gwerth yn dirywio.”

0.34

%

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai’r
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

DATGANIAD O WARIANTYR YMDDIRIEDOLAETH

Nodyn

12 mis2007/08£000

Cydnabyddiaeth yr
Ymddiriedolwyr

1

642

209

Costau staff

2

4,526

Costau gweithredol eraill

3

Gwariant uniongyrchol
yr Ymddiriedolaeth

4,5

3 mis
2006/07£000

Dermot Gleeson, Ymddiriedolwr, yn gwrando aralwadau i BBC Gwybodaeth ym Melffast.

Cyfran gwariant y BBC ar wasanaethau cyhoeddus
yr eir iddi gan yr Ymddiriedolaeth.

NIFER YR YMDDIRIEDOLWYR A STAFF

Paratowyd ein hadroddiad i’r Ymddiriedolaeth
mewn perthynas â’r Siarter yn unig. Cynlluniwyd
ein hadroddiad i fodloni’r gofynion y cytunwyd
arnynt â’r Ymddiriedolaeth a nodweddion
arbennig ein penodiad a bennwyd gan anghenionyr Ymddiriedolaeth ar y pryd. Felly ni ddylid
ystyried ein hadroddiad fel deunydd addas i’w
ddefnyddio nac i ddibynnu arno gan unrhyw
barti sy’n awyddus i gaffael hawliau yn ein herbyn
ac eithrio’r Ymddiriedolaeth at unrhyw ddiben
neu mewn unrhyw gyd-destun. Bydd unrhyw
barti ac eithrio’r Ymddiriedolaeth a fydd yn caelgafael ar ein hadroddiad neu gopi ohono ac yn
dewis dibynnu ar ein hadroddiad (neu unrhyw
ran ohono) yn gwneud hynny ar ei fenter ei hun.
I’r graddau eithaf a ganiateir gan y gyfraith, ni
fydd KPMG LLP yn derbyn unrhyw gyfrifoldebna rhwymedigaeth mewn perthynas â’nhadroddiad i unrhyw barti arall.

31 Mawrth 31 Mawrth
2008
2007
Nodyn
Nifer
Nifer
1
CALl
CALl

Ymddiriedolwyr

2

12

11

865

Staff Uned yr
Ymddiriedolaeth

3

61.0

42.0

6,741

1,564

Aelodau eraill o staff

4

9.8

21.5

11,9092,638

Nodiadau
1 Ystyr CALl yw niferoedd cyfwerth ag amser llawn.
2 Penodwyd y cadeirydd presennol ar 1 Mai 2007.
3 Staff Uned yr Ymddiriedolaeth yw’r rhai a gyflogir yn
uniongyrchol gan Uned yr Ymddiriedolaeth. O’r rhain,lleolir 12 y tu allan i Lundain gan gefnogi’r gwaith a wneir
gan yr Ymddiriedolaeth yng Nghymru, yr Alban, Gogledd
Iwerddon a Rhanbarthau Lloegr. Trosglwyddwyd y 12
aelod o staff hyn i gyflogres Uned yr Ymddiriedolaeth ar
1 Ebrill 2007. Yn flaenorol roedd yr Ymddiriedolaeth yn
ad-dalu cost y staff hyn.
4 Mae aelodau eraill o staff yn staff sy’n cefnogi’r 12 oGynghorau Cynulleidfa rhanbarthol ond nad ydynt yn
gyflogeion uniongyrchol i Uned yr Ymddiriedolaeth. Caiff
costau’r staff hyn eu had-dalu gan yr Ymddiriedolaeth.
Lleolir yr holl staff hyn y tu allan i Lundain. (Mae nifer
y flwyddyn flaenorol yn cynnwys y 12 aelod o staff
a drosglwyddodd i gyflogres Uned yr Ymddiriedolaeth
ar 1 Ebrill 2007 y cyfeiriwyd atynt yn nodyn 2 uchod).

Gwariant yr
Ymddiriedolaeth fel %o wariant gwasanaethau
cyhoeddus y BBC
yn y DU

0.34%

Ffioedd rheoleiddio Ofcom 6
Ffioedd MIA Ofcom
7

3,253
491

875
620

Cyfanswm ffioedd Ofcom

3,744

1,495

Nodiadau
1 Mae’r gydnabyddiaeth ar gyfer y cyfnod blaenorol
yn cynnwys pum mis o gydnabyddiaeth ar gyfer yrwyth ymddiriedolwr a benodwyd o fis Tachwedd
2006. Cyn sefydlu’r Ymddiriedolaeth roedd gan y BBC
Fwrdd Llywodraethwyr. Dangosir cydnabyddiaeth y
Llywodraethwyr ar gyfer naw mis cyntaf 2006/07
yn y tablau cydnabyddiaeth yn Rhan Dau.
2 Mae costau staff yn cynnwys cyflogau, costau nawdd
cymdeithasol a chyfraniadau pensiwn y cyflogwr.
3 Mae costau gweithredol yn cynnwys gwariant
uniongyrchol ar weithgareddau megis ymchwil, cyngor
cyfreithiol a gwasanaethau cynghori arbenigol eraill.
4 Mae’r gwariant a nodir uchod ar gyfer yr Ymddiriedolaeth
yn cynrychioli gwariant allanol uniongyrchol gan
yr Ymddiriedolaeth. Yn ogystal defnyddiodd yr
Ymddiriedolaeth wasanaethau cyffredin a ddarparwyd
gan y BBC a oedd yn cynnwys defnyddio gwasanaethau
eiddo, cyllid, adnoddau dynol a gwybodaeth.
5 O wariant yr Ymddiriedolaeth, mae £1,595,000 yn
ymwneud â gwariant ar weithgareddau’r Ymddiriedolaeth
yn y pedair gwlad sy’n cwmpasu cymorth i’r pedwar
Cyngor Cynulleidfa a’r 12 o Gynghorau Cynulleidfa
rhanbarthol yn bennaf (2006/07 £244,000).
6 Mae Ofcom yn dyrannu ei gostau rheoleiddio teledu a radiorhwng y BBC a’r sianelau masnachol. Uned yr Ymddiriedolaeth
sy’n gyfrifol am gyfran y BBC o’r dyraniad hwnnw.
7 Mae ffioedd MIA Ofcom yn cynnwys costau uniongyrchol
ac anuniongyrchol Ofcom i gynnal Asesiad o’r Effaithar y Farchnad ar gyfer y Profion Gwerth Cyhoeddus agynhaliwyd yn ystod y cyfnod. Ymhlith yr Asesiadau o’r
Effaith ar y Farchnad a gwblhawyd yn y flwyddyn roedd
HDTV a’r gwasanaeth Gaeleg.

ADRODDIAD KPMG LLP I YMDDIRIEDOLAETHY BBC (‘YR YMDDIRIEDOLAETH’)

Yn unol â thelerau ein llythyr penodi dyddiedig
3 Mehefin 2008, rydym wedi astudio’r datganiad
o wariant uchod (‘datganiad o wariant yr
Ymddiriedolaeth’) ar gyfer y cyfnod a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2008 a baratowyd, yn unol â
gofynion Siarter y BBC dyddiedig Hydref 2006,
gan Ymddiriedolwyr yr Ymddiriedolaeth a hwy
yn unig sy’n gyfrifol amdano. Paratowyd
datganiad o wariant yr Ymddiriedolaeth gan
Ymddiriedolwyr yr Ymddiriedolaeth gan
gymhwyso gofynion cydnabod a mesur Arfer
Cyfrifyddu a Dderbynnir yn Gyffredinol yn y DU.
Ein cyfrifoldeb ni, yn unol â thelerau ein llythyr
penodi, yw ffurfio barn annibynnol, ar sail ygwaith a wnaed, a chyflwyno ein barn i’r
Ymddiriedolaeth. Nid oedd ein hastudiaeth
mor fanwl ag archwiliad o gryn dipyn.

Yn ein barn ni, mae’r gwariant fel y’i nodir ynnatganiad o wariant yr Ymddiriedolaeth wedi’i
dynnu’n gywir o lyfrau a chofnodion yr
Ymddiriedolaeth ar y sail a nodir yn y Nodiadau
i ddatganiad o wariant yr Ymddiriedolaeth.
KPMG LLP
Cyfrifwyr Siartredig
Archwilydd Cofrestredig, Llundain
19 Mehefin 2008

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Yn ystod ei blwyddyn gyntaf
mae’r Ymddiriedolaeth wedi
dechrau sefydlu ei hun fel corff
annibynnol ac agored sy’nseiliedig ar dystiolaeth ac sy’ncynrychioli talwyr ffi’r drwydded.

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai yr
Ymddiriedolaeth yn trafod y BBC.

Pobl ifanc yn mynegi barn ar y BBC
i Ymddiriedolwyr ym Melffast.

ASESIAD O BERFFORMIAD YR
YMDDIRIEDOLAETH

Mae’r Ymddiriedolaeth wedi nodi meysydd lle
gallai rhai newidiadau wella ei heffeithiolrwydd.
Ymhlith y rhain roedd neilltuo mwy o amser argyfer trafodaethau strategol yng nghyfarfodydd
yr Ymddiriedolaeth ac adolygu calendr busnes
yr Ymddiriedolaeth. Roedd yr Ymddiriedolaeth
hefyd o’r farn y gallai ddatblygu mwy o ffyrddo ymgysylltu â rhanddeiliaid.

Yn dilyn ei blwyddyn lawn gyntaf o weithredu
adolygodd yr Ymddiriedolaeth ei pherfformiad
ei hun a pherfformiad ei phwyllgorau yn ffurfiol.
Mae hyn yn unol â’i Rheolau Sefydlog ei hun
ac arfer gorau fel y nodir yn y Cod Cyfun ar
Lywodraethu Corfforaethol.
Edrychodd yr arolwg, a arweiniwyd gan y
Cadeirydd, Syr Michael Lyons, ar ba mor
effeithiol mae’r Ymddiriedolaeth yn cyflawni eichylch gwaith a pha mor dda mae ei phrosesau
busnes yn gweithredu ac asesodd gyfraniad
Ymddiriedolwyr unigol. Fel rhan o’r broses
cafwyd holiadur strwythuredig a gwblhawyd
gan yr holl Ymddiriedolwyr, gwerthusiad
o berfformiad unigol gan y Cadeirydd athrafodaethau yng nghyfarfodydd yr
Ymddiriedolaeth. Hefyd rhoddwyd cyfle i
Ymddiriedolwyr roi sylwadau ar berfformiad
y Cadeirydd. Rhoddodd y Cadeirydd
ganlyniadau ei werthusiad o berfformiad i bob
Ymddiriedolwr a chyflwynwyd adroddiad i’r
Ymddiriedolaeth gan ddwyn ynghyd y prifthemâu, ynghyd â dadansoddiad o’r holiaduron
a luniwyd gan Uned yr Ymddiriedolaeth.
Cytunwyd ar ffyrdd o wella perfformiad ac
maent wrthi’n cael eu gweithredu, a chaiffcynnydd ei fonitro yn ystod y flwyddyn.
Mae’r Ymddiriedolaeth wedi gwneud cynnydd
yn ystod ei blwyddyn lawn gyntaf o weithredu oran sefydlu’r Ymddiriedolaeth fel corff annibynnol
ac agored sy’n seiliedig ar dystiolaeth ac sy’ncynrychioli talwyr ffi’r drwydded ledled y DU.
Mae strwythurau cyfarfodydd a phwyllgorau
yn gweithredu’n dda ar y cyfan gan alluogi
Ymddiriedolwyr i gyfrannu eu sgiliau a’u profiad
unigol yn effeithiol. Mae pob Ymddiriedolwr
wedi dangos ei ymrwymiad i’r rôl, er bod
galwadau gwaith yr Ymddiriedolaeth ar ei amser
yn sylweddol yn aml.

Cynhelir ymarfer gwerthuso arall ddechrau 2009
gan gynghorwyr allanol a chyhoeddir ycanlyniadau yn adroddiad y flwyddyn nesaf.
ADRODDIAD AR GYDNABYDDIAETH YR
YMDDIRIEDOLAETH

Mae’r adroddiad hwn yn nodi’r gydnabyddiaetha gafwyd gan aelodau’r Ymddiriedolaeth,
gweithredu pwyllgor cydnabyddiaeth aphenodiadau’r Ymddiriedolaeth a’iddyletswyddau o ran strategaeth
cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol,
cydnabyddiaeth y Cyfarwyddwr Cyffredinol achydnabyddiaeth y Cyfarwyddwyr anweithredol.
Er bod y BBC wedi’i eithrio rhag gofynion
Rheoliadau Adroddiadau ar Gydnabyddiaeth
Cyfarwyddwyr 2002 a rheoliadau’r Awdurdod
Gwasanaethau Ariannol, paratowyd yr
adroddiad hwn fel petai’r gofynion hynny yn
gymwys lle bynnag y mae’r darpariaethau datgelu
yn berthnasol ac yn gymwys. Caiff yr adran ar
gydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr ei harchwilio.
AELODAU’R YMDDIRIEDOLAETH: POLISICYDNABYDDIAETH

Caiff aelodau’r Ymddiriedolaeth ffi a bennir
gan yr Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant,y Cyfryngau a Chwaraeon a adolygir bob
blwyddyn fel rheol. Ar 1 Ebrill 2007, cafodd pob
Ymddiriedolwr mewn swydd gynnydd o 0.66%
mewn ffioedd (a dalgrynnwyd i’r £5 agosaf), fel
yr argymhellwyd gan yr Adran dros Ddiwylliant,y Cyfryngau a Chwaraeon.

Yn ogystal caiff Ymddiriedolwyr eu had-dalu am
unrhyw dreuliau yr eir iddynt ar fusnes y BBC,er enghraifft ar deithio neu lety, yn unol â Chod
Ymarfer yr Ymddiriedolaeth. Caiff rhai o’r
treuliau allan o boced hyn, ynghyd â rhai
gwasanaethau cymorth a archebir yn ganolog
gan Uned yr Ymddiriedolaeth, eu dosbarthu fel
buddiannau trethadwy gan Gyllid a Thollau EM,
megis teithio o gartref i’r gwaith. Caiff unrhyw
dreth sy’n deillio o dreuliau Ymddiriedolwyr ei
setlo’n uniongyrchol gan y BBC. Mae buddiannau
trethadwy uwch y Cadeirydd a’r Is-Gadeirydd
yn adlewyrchu eu hymrwymiadau amser adyletswyddau ychwanegol, lleoliad eu cartrefi
a’r gofynion i deithio i’w prif weithle yn y BBC.
Ers mis Gorffennaf 2007, mae’r Cadeirydd wedi
gallu defnyddio un o yrwyr a cheir y BBC ynrhan-amser pan yn gweithio yn Llundain, ar
fusnes y BBC.
Mae’r tabl ar dudalen 40 yn dangos y ffioedd
a’r buddiannau trethadwy a gafodd yr
Ymddiriedolwyr yn ystod 2007/8.
Pensiynau

O dan delerau ei benodiad, mae’r Cadeirydd yn
gymwys i fod yn aelod o gynllun pensiwn gyda
buddiannau sy’n cyfateb i rai Cynllun Pensiwn yBBC. Mae Syr Michael Lyons wedi dewis peidio
â chymryd rhan yn y cynllun hwn, felly nid yw’r
BBC wedi gwneud unrhyw gyfraniadau pensiwn.
Yn hytrach, mae’r Cadeirydd yn cael aswiriant
bywyd ar lefel sy’n debyg i aelodau’r cynllun
pensiwn. Yn ogystal caiff yswiriant meddygol
preifat sydd ar yr un lefel ag uwch reolwyry BBC. Heblaw’r Cadeirydd, nid yw’r
Ymddiriedolwyr yn gymwys i fod yn aelodauo Gynllun Pensiwn y BBC.

39

LLYWODRAETHEDD Y BBC“Nid oeddwn yn ymwybodol bod
yr Ymddiriedolaeth yn bodoli.
Pwy sy’n talu eu cyflogau?”40

LLYWODRAETHEDD Y BBC“Mae’r Ymddiriedolaeth eisoes
wedi profi ei bod yn chwaraerhan bwysig yn y gwaith ogynnal safonau uchel darlledu
cyhoeddus ym Mhrydain ac
mae’n bleser bod yn aelod ohoni
am ddwy flynedd arall.”Richard Tait, Ymddiriedolwr, ar gael ei ailbenodi
gan DCMS am ddwy flynedd arall. 11 Ebrill 2008.

Caiff gwerth y ffioedd
cydnabyddiaeth a dderbynnir gan
yr Ymddiriedolwyr ei bennu gan
DCMS ond fe’i delir o gronfeyddy BBC.

Richard Tait, Ymddiriedolwr, yn Glasgow.

CYDNABYDDIAETH A GAFWYD

Dangosir cydnabyddiaeth aelodau’r Ymddiriedolaeth yn ystod y flwyddyn isod:
Cyfanswm
1 Tach 06 –Cyfnod penodi
31 Maw 073£000 Dyddiad dechrau Dyddiad gorffen

Ffioedd£000

Buddiannau
trethadwy£000

Cyfanswm
2007/08£000

Ymddiriedolwyr
Cadeirydd
Syr Michael Lyons1, 5

128

35

163

–

1 Mai 2007 30 Ebrill 2011

Is-Gadeirydd
Chitra Bharucha 2

81

22

103

65

1 Tach 2006 31 Hyd 2010

Ymddiriedolwyr Cenedlaethol
Alison Hastings (Lloegr)
Rotha Johnston (Gogledd Iwerddon)
Janet Lewis-Jones (Cymru)
Jeremy Peat (Yr Alban) 4

40
40
40
40

2
–
1
1

42
40
41
41

19
17
18
11

1 Tach 2006 31 Hyd 2010
1 Tach 2006 31 Hyd 2010
1 Tach 2006 31 Hyd 2010
1 Ion 2005 31 Rhag 2008

Ymddiriedolwyr
Diane Coyle
Dermot Gleeson4
Patricia Hodgson
David Liddiment
Mehmuda Mian Pritchard
Richard Tait4

35
35
35
35
35
35

1
1
–
–
–
–

36
36
35
35
35
35

16 1 Tach 2006 31 Hyd 2010
9 1 Tach 2000 31 Hyd 200815 1 Tach 2006 31 Hyd 201015 1 Tach 2006 31 Hyd 201015 1 Tach 2006 31 Hyd 2010
9 1 Awst 2004 31 Gor 2010

Cyfanswm Ymddiriedolwyr

579

63

642

209

1 Penodwyd Syr Michael Lyons fel Cadeirydd ar 1 Mai 2007 ac mae ei ffioedd yn ymwneud â’r cyfnod 1 Mai 2007 – 31 Mawrth 2008.
2 Chitra Bharucha oedd y Cadeirydd Dros Dro nes i Syr Michael Lyons gael ei benodi a chafodd ffioedd am gyflawni’r swydd honno rhwng 1 – 30 Ebrill 2007.
3 Mae’r ffigurau cymharol ar gyfer 2006/7 yn ymwneud â’r cyfnod 1 Tachwedd 2006 – 31 Mawrth 2007 yn unig gan mai ar 1 Tachwedd 2006 y penodwyd yr Ymddiriedolwyr.
4 Am weithredu fel Llywodraethwyr y BBC rhwng 1 Ebrill 2006 a 31 Rhagfyr 2006, cafodd Dermot Gleeson, Jeremy Peat a Richard Tait £26,000, £34,000 a £19,000 yn y drefn honno fel y datgelwyd
yn Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2006/07. Mae’r ffigurau a ddangosir uchod am eu ffioedd ar gyfer 2006/07 yn ymwneud â’r cyfnod Ionawr – 31 Mawrth 2007 yn unig.
5 Hefyd cafodd y cadeirydd aswiriant bywyd a oedd yn werth £3,951 am y cyfnod. Costiodd ei yswiriant meddygol preifat £1,792 ar gyfer y cyfnod; mae hwn yn fuddiant trethadwy ac fe’i cynhwysir
yn y ffigur buddiannau trethadwy yn y tabl.

Nid yw aelodau’r Ymddiriedolaeth yn gymwys i gael taliadau am derfynu contract nac iawndal am golli swydd.
Cyfnodau penodi Ymddiriedolwyr

Mae’r tabl cydnabyddiaeth hefyd yn dangos cyfnodau penodi pob Ymddiriedolwr. Dylai cyfnod Richard Tait fod wedi dod i ben ar 31 Gorffennaf 2008
ond ym mis Ebrill cyhoeddodd yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon ei fod wedi cael ei ymestyn i 31 Gorffennaf 2010.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Dylai cydnabyddiaeth ystyried ycyfleoedd unigryw y gall gweithio
yn y BBC eu cynnig.

Aelodau o’r cyhoedd yn un o weithdai ymchwil
yr Ymddiriedolaeth.

pwyllGor cydnaByddiaetha phenodiadau: cyfansoddiad
a Gweithrediad

Mae’r Siarter yn rhoi cyfrifoldebau penodol i’r
Ymddiriedolaeth a’r Bwrdd Gweithredol am
gydnabyddiaeth aelodau’r Bwrdd Gweithredol.
Mae’r pwyllgor cydnabyddiaeth a phenodiadau yn
un o is-bwyllgorau’r Ymddiriedolaeth ac mae’ngyfrifol am bennu’r strategaeth cydnabyddiaeth
ar gyfer y Cyfarwyddwyr Gweithredol, am
wneud argymhellion i’r Ymddiriedolaeth ar y
gydnabyddiaeth (gan gynnwys y cyflog sylfaenol
ac unrhyw fonysau) i’r Cyfarwyddwr Cyffredinol,a ffioedd y Cyfarwyddwyr anweithredol. Dangosir
aelodaeth y pwyllgor ar dudalen 48.
Mae gan y Bwrdd Gweithredol bwyllgor
cydnabyddiaeth hefyd a nodir ei gyfansoddiad a’igyfrifoldebau yn Rhan Dau.
Caiff cyfarfodydd pwyllgor yr Ymddiriedolaeth eu
llywio gan aelodau Uned yr Ymddiriedolaeth. Fel
sy’n ofynnol, mae’r Cyfarwyddwr Cyffredinol,
Cyfarwyddwr, BBC People, y Cyfarwyddwr
Gwobrwyon a Chadeirydd pwyllgor
cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol ynbresennol o ran materion sy’n ymwneud ag
aelodau eraill o’r Bwrdd Gweithredol. Nid yw’r
Cyfarwyddwr Cyffredinol yn bresennol pan ystyrirmaterion yn ymwneud â’i gydnabyddiaeth ei hun.
Gan gydymffurfio â Chod Cyfun 2006, mae’r
pwyllgor yn cael cyngor arbenigol gan gynghorwyr
proffesiynol allanol ar faterion yn ymwneud âchydnabyddiaeth. Mae pwyllgor yr
Ymddiriedolaeth wedi penodi Towers Perrin
i roi cyngor ar strategaeth cydnabyddiaeth agwybodaeth am y farchnad fel y bo angen.

Bwrdd Gweithredol: strateGaeth
cydnaByddiaeth

Mae pwyllgor cydnabyddiaeth a phenodiadau
yr Ymddiriedolaeth yn pennu’r strategaeth
cydnabyddiaeth ar gyfer Cyfarwyddwyr
Gweithredol a weithredir gan bwyllgor
cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol.
Bwriedir i’r strategaeth gynnig gwobrwyon
sy’n denu, yn cymell ac yn cadw talent
allweddol sy’n ofynnol i arwain y BBC
a darparu darllediadau cyhoeddus rhagorol
tra’n cydnabod statws y BBC fel corfforaeth
a ariennir gan y cyhoedd y mae’n rhaid iddi
sicrhau gwerth i dalwyr ffi’r drwydded.
Y prif elfennau o gydnabyddiaeth yw cyflog
sylfaenol, bonws blynyddol a phensiwn. Mae’r
Ymddiriedolaeth yn gyfrifol am bennu cyflog
sylfaenol a bonws cronedig y Cyfarwyddwr
Cyffredinol yn unol â’r strategaeth hon ac
mae wedi asesu ei berfformiad yn ystod y
flwyddyn. Penderfynwyd ar gyflog a bonysau’r
Cyfarwyddwyr Gweithredol ar gyfer 2007/08
gan bwyllgor cydnabyddiaeth y Bwrdd
Gweithredol. Nodir y strategaeth
cydnabyddiaeth a’r gydnabyddiaeth a gafwyd
yn Rhan Dau.
Mae pwyllgor cydnabyddiaeth a phenodiadau’r
Ymddiriedolaeth wedi gosod nifer oegwyddorion y dylai’r strategaeth gyflawni
yn eu herbyn yn y flwyddyn i ddod, sef:
* Dylai cydnabyddiaeth ystyried y cyfleoedd
unigryw y gall gweithio yn y BBC eu cynnig* Dylai’r BBC ddilyn y farchnad o ran cyflog
gweithredol yn hytrach na’i harwain

Un o’r egwyddorion sy’n rheoli cydnabyddiaeth
weithredol a bennir gan bwyllgor
cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolaeth.

* Dylai’r fframwaith cydnabyddiaeth
adlewyrchu’r marchnadoedd llafur gwahanol
ar gyfer swyddi gwahanol* Dylid ystyried cydnabyddiaeth Weithredol
ochr yn ochr â strategaeth gydnabyddiaethy BBC cyfan
Bydd pwyllgor cydnabyddiaeth a phenodiadau’r
Ymddiriedolaeth yn cael adroddiad blynyddol
gan bwyllgor cydnabyddiaeth y Bwrdd
Gweithredol i dawelu ei feddwl bod y cyflog
a’r bonysau yn unol â’r strategaeth agymeradwywyd gan yr Ymddiriedolaeth.
cyfarwyddwyr anweithredol:
polisi cydnaByddiaeth

Mae’r Siarter yn gwneud yr Ymddiriedolaeth
yn gyfrifol am gymeradwyo penodiadau
Cyfarwyddwyr anweithredol ac am bennu’r
polisi ar gyfer eu ffioedd ynghyd â lefel y rhain.
Ym mis Rhagfyr 2007 cymeradwyodd yr
Ymddiriedolaeth benodiad, gan gynnwys
telerau’r penodiad, Gyfarwyddwr anweithredol
ychwanegol i ymuno â’r pump a oedd eisoes
yn aelodau o’r Bwrdd Gweithredol. Nodir yffioedd a gafodd y Cyfarwyddwyr anweithredolyn ystod 2007/08 yn Rhan Dau; nid yw lefel yffioedd hyn wedi newid ers iddynt gael eu
penodi’n gychwynnol. Yn unol ag arfer gorau,
bydd yr Ymddiriedolaeth yn adolygu lefel
y ffioedd bob yn ail flwyddyn. Cynhelir yrarolwg cyntaf yn 2008 a daw i rym ym mis
Ionawr 2009.

41

LLYWODRAETHEDD Y BBC

Mae’r Ymddiriedolaeth yn
cymeradwyo cydnabyddiaethy Cyfarwyddwr Cyffredinol ac
yn pennu’r ffioedd ar gyfer
cyfarwyddwyr anweithredoly BBC.

42

LLYWODRAETHEDD Y BBC

13

Fel ymddiriedolwyr rydym yn
gyfrifol am sicrhau bod y BBC
yn darparu gwasanaethau oansawdd uchel i holl bobl a holl
gymunedau’r DU.

Janet Lewis- Jones, Ymddiriedolwr dros Gymru,
yn siarad â chyfranogwyr yn un o ddigwyddiadau
Cyngor Cynulleidfa Cymru yng Nghaerdydd.

Nifer y rhaglenni ffonio i mewn a gynhaliwyd gan
Ymddiriedolwyr ar radio lleol yn ystod 2007/08
i glywed safbwyntiau cynulleidfaoedd lleol.

Mae aelodau’r Cynghorau yn dalwyr ffi’r
drwydded sydd â diddordeb hyddysg yng
ngwaith y BBC, a dealltwriaeth o ddiddordebau,
pryderon ac amrywiaeth y gynulleidfa yn eu
gwledydd. Gwirfoddolwyr yw’r aelodau ac nid
oes ganddynt unrhyw gyswllt proffesiynol â’rBBC. Caiff pob Cyngor Cynulleidfa cenedlaethol
ei gadeirio gan yr aelod o’r Ymddiriedolaeth argyfer y wlad honno. Ceir crynodeb o adroddiad
blynyddol pob Cyngor ar dudalennau 34–35.

Gwahaniaethu ar sail Rhyw – yn golygu bod
yn rhaid i’r BBC, mewn perthynas â’r
swyddogaethau cyhoeddus hyn, ystyried dileu
gwahaniaethu anghyfreithlon, hyrwyddo cyfle
cyfartal, a hyrwyddo cysylltiadau da rhwng pobl
o grwpiau hiliol gwahanol, a hynny’n briodol. Ar
gyfer pob maes mae’r BBC yn cyhoeddi cynllun
cydraddoldeb ac yn cyflwyno adroddiad ar ei
berfformiad. Cafodd y cynlluniau hyn o ran hil,rhyw ac anabledd eu diweddaru’n ddiweddar achânt eu cyhoeddi ar wefan yr Ymddiriedolaeth.

Gwasanaethu pob
cynulleidfa
Mae’r cyhoedd yn cynnwys llawer o grwpiau
gwahanol sy’n adlewyrchu pethau megis oedran,daearyddiaeth, diddordebau, crefydd a chefndir
ethnig. Fel Ymddiriedolwyr sy’n cynrychioli’r
cyhoedd gweithiwn i ddeall safbwyntiau adisgwyliadau pawb. Gan gael ein llywio gan y
gwaith hwn, defnyddiwn ein barn i wneud ypenderfyniadau sy’n pennu trywydd y BBC.
Un o’n blaenoriaethau allweddol yw sicrhau body BBC yn darparu gwasanaethau ffres o ansawdd
uchel i holl bobl a holl gymunedau’r Deyrnas
Unedig. Gwnawn hyn drwy edrych yn fanwl ar yffordd mae’r BBC yn perfformio ymhlith grwpiau
gwahanol o gynulleidfaoedd a defnyddio’r hyn
a ddysgwn i osod heriau i’r BBC yn y dyfodol.

Y PWYLLGOR YMGYNGHOROL CANOLOGAR GREFYDD (CRAC)

Pwyllgor cynulleidfaoedd a pherfformiad yr
Ymddiriedolaeth sy’n goruchwylio’r gwaith hwn.
Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf mae wedi trafod
perfformiad gwasanaethau cyhoeddus y BBC
gyda’r Bwrdd Gweithredol, ac mae wedi
goruchwylio’r arolwg manwl o bbc.co.uk yn
drwyadl (gweler tudalen 28). Rhestrir aelodau’r
pwyllgor ar dudalen 48.

O dan y trefniadau llywodraethu blaenorol,roedd y pwyllgor ymgynghorol canolog ar
grefydd (CRAC) yn cynghori’r BBC ac Ofcom arbolisïau a darllediadau’n ymwneud â chrefydd.
Roedd ei aelodaeth yn cynnwys y prif enwadau
Cristnogol a chrefyddau eraill sy’n gyffredin ym
Mhrydain. Ystyriodd yr Ymddiriedolaeth
ddyfodol CRAC ddiwedd 2007, a chytunodd
nad oedd yn gweddu’n dda i’r trefniadau
llywodraethu newydd. Yr unig gyrff ymgynghorol
ffurfiol sydd gan yr Ymddiriedolaeth o dan ySiarter yw’r pedwar Cyngor Cynulleidfa; aco dan fodel ymgynghorol newydd yr
Ymddiriedolaeth, gall pob cyfranddeiliad leisio eifarn drwy ymgynghoriadau ar gylchoedd gwaith
pwrpas, arolygon o wasanaethau, profion
gwerth cyhoeddus a materion eraill. Efallai y
gwnaiff CRAC barhau mewn rhyw ffordd fel
corff ymgynghorol i wneuthurwyr rhaglenni –trafodir hyn gan y Bwrdd Gweithredol ar hyno bryd.

CYNGHORAU CYNULLEIDFAHYRWYDDO CYDRADDOLDEB ACAMRYWIAETH

Defnyddiwn waith ymchwil helaeth ar
gynulleidfaoedd i lywio ein gwaith, ac rydym
hefyd wedi ymgynghori â’r cyhoedd ynghylch y
trwyddedau gwasanaeth a chylchoedd gwaith
pwrpas lle y nodwn yr hyn a ddisgwyliwn gan
y BBC. Ceir rhagor o wybodaeth am ytrwyddedau a’r cylchoedd gwaith a sut maent
yn ein helpu i lywodraethu’r BBC ar ein gwefan.

Cynghorau Cynulleidfa yw un o’r ffyrdd
allweddol o sicrhau bod safbwyntiau’r cyhoedd
yn cael eu cynrychioli ar lefelau uchaf y BBC.
Ceir pedwar Cyngor Cynulleidfa – un yr un yng
Nghymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon– gyda gwaith y Cyngor yn Lloegr yn cael eigynorthwyo gan rwydwaith o 12 o Gynghorau
Cynulleidfa rhanbarthol (gweler y map ardudalen 19).

Mae gan y BBC ddyletswyddau o dan
ddeddfwriaeth cydraddoldeb mewn perthynas
â’i ‘swyddogaethau cyhoeddus’ – pethau megis
trwyddedau teledu, y trefniadau ar gyfer newid
i ddigidol, a rhai o swyddogaethau rheoleiddiol
yr Ymddiriedolaeth. Mae’r ddeddfwriaeth –y Ddeddf Cysylltiadau Hiliol, y Ddeddf
Gwahaniaethu ar sail Anabledd a’r Ddeddf

Mae’r BBC wedi gwneud cynnydd da i gyflawni
ei ddyletswyddau o ran cydraddoldeb. Ymhlith
yr enghreifftiau mae ymgynghoriadau â phobl
anabl a phobl o gefndiroedd ethnig a diwylliannol
gwahanol i sicrhau bod eu hanghenion yn cael euhystyried yn ystod y broses o newid i ddigidol.
Mae Trwyddedu Teledu wedi gwella hygyrchedd
ei gyhoeddusrwydd teledu drwy is-deitlo, ac
mae’n ymdrechu i sicrhau bod ei ddeunyddiau
marchnata yn berthnasol i anghenion aphroblemau grwpiau gwahanol o bobl. Mae’r
Ymddiriedolaeth bellach yn monitro amrywiaeth
pan gynhelir ymgynghoriadau cyhoeddus neu
gyfarfodydd cyhoeddus; ac rydym hefyd bellach
yn cynnal asesiadau o effaith ar gydraddoldeb
wrth ystyried gwaith o natur gyhoeddus.
SICRHAU GWEITHLU AMRYWIOL YN Y BBC

Fel Ymddiriedolwyr rydym yn ymrwymedig
i sicrhau bod y BBC yn datblygu gweithlu
amrywiol. Mae adroddiad 2007/08 gan y Bwrdd
Gweithredol ar ei drefniadau i hyrwyddo cyfle
cyfartal yn dangos er y gwneir cynnydd mewnrhai meysydd, fod gwaith i’w wneud o hyd, yn
enwedig o ran staff o grwpiau pobl dduon alleiafrifoedd ethnig. Gwnawn fonitro datblygiadau
yn ofalus.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08“Mae sicrhau bod y BBC
yn ddiduedd yn un o’nblaenoriaethau allweddol.
Rydym wedi gofyn i bob maes
rhaglenni – nid dim ond y
newyddion – ystyried hyn.”
Yr Ymddiriedolwr, Mehmuda Mian Pritchard,
aelod o’r pwyllgor safonau golygyddol (Manceinion
Medi 2007).

Sicrhau natur
ddiduedd
Mae natur ddiduedd yn un o gonglfeini
gwerthoedd golygyddol y BBC. Mae’r cyhoedd
yn ei gwerthfawrogi ac yn ei mynnu. Mae’n ategu
ymddiriedaeth y cyhoedd yn y BBC na fyddai’ngallu gweithredu hebddi. Mae natur ddiduedd yn
dibynnu ar gywirdeb, cydbwysedd, cyd-destun,pellter, cysondeb, tegwch, gwrthrychedd,
meddwl agored, cadernid, hunan­
ymwybyddiaeth, tryloywder a’r gwirionedd. Maea wnelo ag amrywiaeth barn a chyflawnrwydd.
Mae sicrhau bod allbwn y BBC yn ddiduedd
yn flaenoriaeth allweddol i’n gwaith o gynnalsafonau golygyddol. Mae’r gwaith hwn yn
cynnwys goruchwylio’r ffordd mae’r BBC yn
gosod ac yn cyrraedd ei safonau golygyddol
ei hun a’r ffordd mae’n cydymffurfio â safonau
darlledu Ofcom.
Cymeradwywn ganllawiau golygyddol y Bwrdd
Gweithredol gan nodi’r gwerthoedd a’r safonau
y disgwyliwn gan holl gynnwys y BBC. Rydym
hefyd yn gyfrifol am sicrhau bod y Bwrdd
Gweithredol yn ymdrin â chwynion yn briodol.
Lle y bo’n addas, gwrandawn apeliadau. O brydi’w gilydd comisiynwn waith ymchwil i lywio
ein gwaith ar safonau golygyddol. Yn ystod
y flwyddyn ddiwethaf gwnaethom gomisiynu
arolwg o natur ddiduedd darllediadau
newyddion a ffeithiol rhwydwaith y BBC o’rpedair gwlad yn y DU (gweler tudalen 18).
Hefyd rydym wedi adolygu ymateb y Bwrdd
Gweithredol i fethiannau golygyddol difrifol
y flwyddyn ddiwethaf (gweler tudalen 11).
Caiff y gwaith hwn ei reoli drwy bwyllgor
safonau golygyddol yr Ymddiriedolaeth, sef
y corff sy’n gwrando apeliadau ar gwynion
golygyddol hefyd. Rhestrir aelodau’r pwyllgor
ar dudalen 48.
Cydymffurfiad golygyddol

Bob chwe mis mae’r Bwrdd Gweithredol yncyflwyno adroddiad i’r Ymddiriedolaeth argydymffurfiad golygyddol ac mae’r pwyllgor
yn craffu ar yr adroddiadau hyn. Yn 2007/08
nododd y pwyllgor 56 o achosion o dor­cydymffurfiad golygyddol a gafodd eu cadarnhau

naill ai gan reolwyr y BBC neu’r pwyllgor ei
hun. Cafwyd 38 o achosion o’r fath y flwyddyn
flaenorol. Er bod hyn yn gynnydd o’r 47%, dim
ond 0.045% o’r cwynion a gafodd y BBC yr
oeddent yn cyfrif amdanynt.
Ystyriodd y pwyllgor nifer o gwynion ynghylch
bod yn ddiduedd. Roedd tair ohonynt yn
ymwneud â Horizon: Nuclear Nightmares, addarlledwyd ar BBC Two ym mis Gorffennaf
2006, lle trafodwyd tystiolaeth wyddonol ar
effeithiau ymbelydredd niwclear heb gyfeirio’nddigonol at ddewisiadau amgen. Nododd ypwyllgor bwysigrwydd sicrhau natur ddiduedd
pob math o allbwn – nid dim ond newyddion –a gofynnodd i bob maes rhaglenni ystyried hyn.
Hefyd cadarnhaodd y pwyllgor nifer o gwynion
ynghylch gwallau golygyddol o ran
newyddiaduraeth ar-lein y BBC. Er nad oedd yrhain yn achosion difrifol o dor-cydymffurfiad
golygyddol, tynnwyd sylw at yr angen i dimau
gwe gydnabod gwallau y mae defnyddwyr yntynnu eu sylw atynt a’u cywiro’n brydlon.
Gofynnodd y pwyllgor i’r Bwrdd Gweithredol
annog timau gwe i ymateb yn fwy effeithiol i’r
cwynion cychwynnol hyn er mwyn eu hatalrhag mynd ar eu hynt drwy’r broses cwynion.
Gall sicrhau uniondeb ac annibyniaeth olygyddol
gyflwyno heriau penodol i wneuthurwyr
rhaglenni’r BBC pan fyddant yn gweithio gyda
phartneriaid allanol. Un o raglenni mwyaf
llwyddiannus BBC One yn 2006 oedd How Do
You Solve a Problem Like Maria? – cystadleuaeth
dalent lle roedd gwylwyr yn helpu i ddewis
seren ar gyfer cynhyrchiad West End masnacholo The Sound of Music. Ym mis Gorffennaf 2007
ystyriodd y pwyllgor gwyn fod y rhaglen wedi
torri canllawiau’r BBC. Cyfeiriodd y gwyn at
ymgysylltiad cynhyrchwyr sioe’r West End,
Andrew Lloyd Webber a David Ian, âchynhyrchiad y BBC.
Wrth benderfynu peidio â chadarnhau’r gwyn,
nododd y pwyllgor gan mai dyma’r rhaglen gyntaf
o’i math ei bod yn debygol o brofi’r canllawiau
ac, o ystyried fformat y rhaglen, y byddai wedi

bod yn amhosibl osgoi elfen o roi amlygrwydd
i gynnyrch o ran sioe’r West End. Er i rai
camgymeriadau gael eu gwneud ar y cychwyn,
roedd y tîm cynhyrchu wedi cymryd camau ifynd i’r afael â hwy ac roedd yn briodol gadaeli raglenni arloesol wneud iawn am eu
camgymeriadau i ryw raddau.
Cafodd y pwyllgor adroddiadau gan y Bwrdd
Gweithredol ar yr achosion hynny o dorri’r
canllawiau y mae’r Bwrdd Gweithredol ei hun
wedi’u cydnabod. Mae hyn yn galluogi’r pwyllgor
i benderfynu a oes angen cymryd rhagor ogamau. Y llynedd soniodd y Bwrdd Gweithredol
am achosion o dorri’r canllawiau sy’n ymwneud
â natur ddiduedd a chywirdeb mewn dwy ragleno Newsnight a ddarlledwyd ym mis Ionawr a mis
Mehefin 2007 ac o ganlyniad gofynnodd ypwyllgor am gael gweld canllawiau newydd ararolygon, pleidleisiau ac arolygon anffurfiol, achyhoeddodd ei ganfyddiadau ar yr achosion hyn.
Hefyd soniodd y Bwrdd Gweithredol am achoso dorri canllawiau ynghylch y defnydd o’r iaith
fwyaf anweddus cyn y trothwy gwylio yn ystod
cyngerdd Live Earth a ddarlledwyd ym mis
Gorffennaf 2007. Roedd y pwyllgor yn pryderu,
yn dilyn achosion tebyg o dor-cydymffurfiad
golygyddol yn ystod cyngerdd Live 8 yn 2005,
fod Ofcom wedi nodi i’r BBC gynnig oedi
darllediadau yn y dyfodol i atal achosion tebyg,
ond nid oedd unrhyw oedi ar gyfer Live Earth.
Penderfynodd y pwyllgor na fyddai unrhyw
achosion pellach o’r fath yn dderbyniol.
Nododd y pwyllgor hefyd nad oedd yr
esboniad am beidio ag oedi darllediadau a
roddwyd gan y Bwrdd Gweithredol ar ywefan cwynion yn cynnwys y manylion cywir,a gofynnodd am newidiadau.
Bu rhegi ar yr awyr yn ystod Live Earth hefyd
yn destun cosb a gyhoeddwyd gan Ofcom yn
erbyn y BBC ym mis Ebrill 2008. Fe’i gwnaed yn
ofynnol i’r BBC gyhoeddi canfyddiad ar yr awyr.
Cadarnhaodd Ofcom gyfanswm o 17 o gwynion
ynghylch safon rhaglenni yn erbyn y BBC achafodd tair arall eu datrys. Mewn un achos o’rfath, cosbodd Ofcom y BBC mewn perthynas

43

LLYWODRAETHEDD Y BBC

Fel ymddiriedolwyr rydym yn
gyfrifol am ddiogelu annibyniaeth
olygyddol y BBC ac am sicrhau
nad yw’n ddyledus i unrhyw fuddallanol, boed hynny’n wleidyddol
neu’n fasnachol.

44

LLYWODRAETHEDD Y BBC

57

Gall y BBC fforddio bod yn
niwtral gan nad oes rhaid iddo
ystyried sefydliadau masnachol.

Aelod o’r cyhoedd yn un o weithdai ymchwily BBC.

Nifer yr apeliadau golygyddol y gwrandawyd
arnynt gan yr Ymddiriedolaeth – cadarnhawyd dau
ohonynt a chadarnhawyd saith ohonynt yn rhannol.

â chystadleuaeth ar Blue Peter ym mis Tachwedd
2006, lle cafodd y BBC ddirwy gan Ofcom
am y tro cyntaf. Nododd y pwyllgor safonau
golygyddol fod nifer o’r achosion yn ymwneud
â thriniaeth deg a chydsynio, ac mae am i’r
Bwrdd Gweithredol sicrhau bod gwneuthurwyr
rhaglenni yn ymdrin â chyfranwyr mewn
modd syml.

Cafodd yr Uned Cwynion Golygyddol 270
o gwynion yn 2007/08, o gymharu â 187 yn
2006/07, a chadarnhaodd 47 o’r rhain yn llawn
neu’n rhannol. Roedd y pwyllgor yn falch o nodi
er gwaethaf y cynnydd mewn cwynion, i’r unedwella ei hamseroedd ymateb ac ymdrin â 74%
o gwynion o fewn yr amser targed o gymharu
â 42% y llynedd.

Nifer y cwynion golygyddol a gafwyd ar
Gam 1

Yn 2008/09 bydd y pwyllgor yn parhau i graffu
ar ymdrechion y Bwrdd Gweithredol i sicrhau
cydymffurfiad golygyddol ei holl allbwn. Yn
arbennig mae angen sicrhau bod y broseso guddio pwy yw pobl yn effeithiol mewn
recordiadau dirgel. Hefyd mae’n rhaid i’r Bwrdd
Gweithredol barhau i fonitro amlygrwydd ardraws holl allbwn teledu’r BBC i sicrhau
annibyniaeth a natur ddiduedd olygyddol y BBC.
Bydd y pwyllgor yn parhau i fonitro gwaith
Bwrdd Rheoli Cwynion y Bwrdd Gweithredol.
Mae gan y bwrdd hwn, a gadeirir gan y Dirprwy
Gyfarwyddwr Cyffredinol ac sy’n cynnwys
cynrychiolaeth gan uwch reolwyr o bob is-adranrhaglenni, yr awdurdod i orchymyn newidiadau
mewn meysydd rhaglenni a sefydlu mesurau
cywirol i atal camgymeriadau rhag cael eu
hailadrodd.

Gwrandawodd y pwyllgor ei hun 57 o apeliadau
yn 2007/08, y cafodd dau eu cadarnhau a saith eu
cadarnhau’n rhannol. Effeithiodd y cynnydd mewn
apeliadau, yn ogystal â chymhlethdod y cwynion,ar amseroedd ymateb y pwyllgor ei hun. Mae’n
ymddiheuro am hyn a bydd yn ceisio gwella ei
berfformiad yn 2008/09. Mae’r pwyllgor bob
amser wedi mesur yr amser mae’n ei gymryd
i ystyried cwyn o’r dyddiad y caiff gais am apêli’r dyddiad yr anfonir y canfyddiad i’r achwynydd.
O dan y mesur hwn ymdriniodd y pwyllgor ag
16% o apeliadau o fewn ei amser ymateb targed
o 16 wythnos. Fodd bynnag, mae cylch gorchwyl
cyhoeddedig y pwyllgor yn cyfrifo amseroedd
ymateb o’r dyddiad y mae’r pwyllgor yn cytuno
i gymryd apêl i’r dyddiad mae’n ei gwrando ac yn
penderfynu ar y mater. Nid yw’r mesur hwn o’ramser a gymerir i wrando cwynion yn ystyried
y gwaith paratoi sy’n angenrheidiol i benderfynu
a yw cwyn yn dod o dan gylch gwaith y pwyllgor
yn ogystal â gweithdrefnau gweinyddol yn dilyn
y gwrandawiad sydd ynghlwm wrth gyhoeddi’r
canfyddiad. Ar sail hyn penderfynodd y pwyllgor
safonau golygyddol ar 67% o apeliadau o fewn
16 wythnos.

CWYNION GOLYGYDDOLRhennir proses y BBC o ymdrin â chwynion
golygyddol yn dri cham. Ar y cam cyntaf tîm yrhaglen neu BBC Gwybodaeth sy’n ymdrin â
chwynion. Gall achwynwyr nad ydynt yn fodlon
ar yr ymateb hwn ar Gam 1 gyflwyno eu cwyn
naill ai i’r Uned Cwynion Golygyddol annibynnol
neu uwch aelod o’r is-adran briodol yn y BBC.
Gall achwynwyr nad ydynt yn fodlon ar y
dyfarniad hwn ar Gam 2 apelio i’r pwyllgor
safonau golygyddol, sy’n gwrando’r cwynion
hynny sy’n briodol ac o sylwedd yn ei farn ef.
Cafodd y BBC 123,529 o gwynion Cam 1 yn
2007/08, a chyflawnwyd y targed o ymateb
i 93% ohonynt o fewn 10 diwrnod. Roedd ypwyllgor safonau golygyddol yn falch o nodi’rgwelliant o 90% y llynedd.

Cwynion a atebwyd

05/06

150,143

06/07

123,69307/08

123,529

Canfyddiadau apeliadau golygyddol awrandawyd gan y pwyllgor safonau golygyddol
Cadarnhawyd

06/07
07/08

2
2

Cadarnhawyd yn rhannol

06/07
07/08

4
7

Heb eu cadarnhau

06/07
07/08

26
48

Gwella’r broses o ymdrin â chwynion
Yn ystod 2007/08 datblygodd y pwyllgor safonau
golygyddol fframwaith cwynion newydd (gweler
y blwch), a gyhoeddir ym mis Gorffennaf 2008.
Bydd y pwyllgor yn monitro effeithiolrwydd yprosesau newydd, a gynllunnir i wneud y gwaitho ymdrin â chwynion yn fwy effeithlon a thryloyw.

HyfforddiantMae’r Bwrdd Gweithredol yn cyflwyno
adroddiad i’r Ymddiriedolaeth bob blwyddyn
ar sut mae ei drefniadau ar gyfer hyfforddi staff
yn helpu i gyflawni’r pwrpasau cyhoeddus, yn
ogystal â chyfrannu at y diwydiant darlledu
ehangach. Croesawn y buddsoddiad a wnaed
yn ystod y flwyddyn ddiwethaf i hyfforddi
gweithlu medrus iawn, yn enwedig y gwaith oganolbwyntio ar safonau golygyddol lle y credwn
y gall y BBC chwarae rhan allweddol i gefnogi
safonau drwy’r diwydiant. Mae’r adroddiad llawn,a sylwadau’r Ymddiriedolaeth, ar gael ar wefan
yr Ymddiriedolaeth.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Jeremy Peat, Ymddiriedolwr Cenedlaethol
dros yr Alban, yn siarad pan gymeradwywyd
y gwasanaeth digidol Gaeleg gan yr
Ymddiriedolaeth. 28 Ionawr 2008.

Mae gan yr Ymddiriedolaeth
ddyletswydd i ystyried effaith
gystadleuol gweithgareddau’r
BBC ar y farchnad ehangach.

Jeremy Peat, Ymddiriedolwr Cenedlaethol drosyr Alban.

Pwer economaidd y BBC
Mae’r BBC yn chwarae rhan flaenllaw yn sector
y cyfryngau yn y DU. Gwariodd £3.5 biliwn yn
2007/08 (£3.33 biliwn 2006/07), gan gynnwys£1.2 biliwn y tu allan i’r BBC ar gynyrchiadau
annibynnol, artistiaid ac adnoddau rhaglenni
eraill (£1.1 biliwn yn 2006/07). Mae’r BBC yn
gwario mwy y tu allan i Lundain – gwariodd£994 miliwn yn y gwledydd a’r rhanbarthau yn
2007/08 (£856 miliwn yn 2006/07). Gwyddom
fod y cyhoedd yn gosod gwerth uchel ar yr
amrywiaeth o ddewis sy’n deillio o farchnad
ffyniannus y cyfryngau yn y DU ac mae’n amlwg
bod buddiannau’r cyhoedd yn ymwneud âchynnal yr amrywiaeth hwn o ddewis.
Gall rhai o weithgareddau’r BBC greu gwerth
cyhoeddus cadarnhaol, ond cael effaith negyddol
rywle arall – er enghraifft ar ddarlledwyr
masnachol neu gyflenwyr y cyfryngau. Er mwynsicrhau’r cydbwysedd cywir lle ceir buddiannau
cystadleuol, cynhaliwn brawf gwerth cyhoeddus
cyn cytuno y gall y BBC ddechrau gwasanaeth
newydd neu wneud newid sylweddol i wasanaethsy’n bodoli eisoes. Mae’r prawf yn ystyried
effeithiau cadarnhaol a negyddol ar y farchnad.
Mae’r BBC yn cyflawni rhai gweithgareddauar sail fasnachol. Y nod yw creu refeniw i’w
ailfuddsoddi yn y gwasanaethau cyhoeddus er
budd y cyhoedd. Ni all gweithgarwch masnachol
ddigwydd yn uniongyrchol o fewn Corfforaeth
y BBC ond rhaid ei gynnal drwy is-gwmnïau
masnachol. Mae’n ddyletswydd arnom fel
Ymddiriedolwyr i sicrhau bod y BBC yn cyflawni
ei weithgareddau masnachu masnachol yn deg ac
atal y BBC rhag defnyddio ei bwer economaidd
mewn ffyrdd a allai rwystro mentergarwch ogyfeiriadau eraill. Gosodwn y fframwaith sy’ncymeradwyo ac yn goruchwylio gwasanaethau
masnachol y BBC. Rhaid i wasanaethau
masnachol y BBC fodloni pedwar maen prawf.

Rhaid iddynt:* Gydweddu i weithgareddau pwrpasau
cyhoeddus y BBC* Dangos effeithlonrwydd masnachol* Peidio â pheryglu enw da’r BBC na gwerthy BBC na gwerth brand y BBC* Cydymffurfio â chanllawiau masnachu teg
y BBC ac, yn arbennig, osgoi effeithio’nandwyol ar y farchnad
Er mai’r Ymddiriedolaeth sy’n gosod y fframwaithac yn ei gwneud yn ofynnol cyflwyno adroddiadau
yn ei erbyn, o dan y fframwaith Bwrdd BBC
Worldwide (prif is-gwmni masnachol y BBC)neu’r Bwrdd Gweithredol sy’n gwneud yrhan fwyaf o benderfyniadau gweithredol.
Mewn cyfran fach o achosion mae angencymeradwyaeth yr Ymddiriedolaeth ar gyfer
cynigion am wasanaethau newydd. Ym mis
Hydref 2007 cymeradwyodd yr Ymddiriedolaeth
gynigion i lansio bbc.com, menter fasnachol i
gynnig hysbysebu ar wefan ryngwladol y BBCi ddefnyddwyr o’r tu allan i’r DU a phroses
BBC Worldwide o gaffael 75% ym musnes
tywyslyfrau teithio Lonely Planet.
Rydym hefyd yn gyfrifol am gymeradwyo polisi’r
BBC ar fasnachu teg ac am ddwyn y Bwrdd
Gweithredol i gyfrif am gydymffurfio â’r polisi
hwn. Lle y bo’n briodol gwrandawn apeliadau
ar gwynion masnachu teg.
Mae pwyllgor gwerth cyhoeddus a masnachu teg
yr Ymddiriedolaeth yn chwarae rhan allweddol
yn y gwaith hwn. Sefydlwyd y pwyllgor hwn
ym mis lonawr 2008 pan ddaeth yn gyfrifol
am ddyletswyddau’r pwyllgor masnachu teg a’r
grwp llywio gwerth cyhoeddus blaenorol. Yn
arbennig mae’r pwyllgor yn gyfrifol am fonitro
cydymffurfiad â masnachu teg, gwrando
apeliadau a chynnal profion gwerth cyhoeddus.
Rhestrir aelodau’r pwyllgor hwn ar dudalen 48.

GWASANAETHAU NEWYDD A
GYMERADWYWYD GAN YRYMDDIRIEDOLAETH

Gwasanaethau manylder uwch

Ym mis Tachwedd 2007 cymeradwywyd
lansio sianel deledu manylder uwch y BBC.
Mae’r sianel ar gael ar Freesat, a bydd yn caelei lansio ar gebl a lloeren Sky cyn gynted â
phosibl, ac ar Freeview cyn gynted ag y bydd
hyn yn ymarferol.
Roeddem yn fodlon y byddai’r gwerth
cyhoeddus a grëwyd gan y gwasanaeth
newydd yn ddigon uchel ac nad oedd yn
debygol y byddai unrhyw effaith negyddol
ar y farchnad. Daethom i’r casgliad pan gaiffy gwasanaeth ei lansio ar Freeview y byddai’nwell ceisio gwneud hyn ar y cyd â darlledwyr
cyhoeddus eraill.
Gwasanaeth digidol Gaeleg

Ym mis Ionawr 2008 gwnaethom
gymeradwyo lansio gwasanaeth digidol Gaeleg
yn amodol. Bydd y gwasanaeth – partneriaeth
rhwng y BBC a’r Gwasanaeth Cyfryngau
Gaeleg – yn cael ei lansio’n ddiweddarach
eleni ar gebl, lloeren a band eang ond nid
ar Freeview eto. Daethom i’r casgliad y
byddai’r gwasanaeth yn sicrhau gwerth igynulleidfaoedd, yn enwedig yn yr Alban, er
i ni ofyn i’r gwasanaeth gynnwys mwy o elfen
addysgol. Roedd yn rhy gynnar barnu a fyddai’r
gwerth cyhoeddus a grëwyd yn cyfiawnhau ei
ddarparu ar Freeview, o ystyried y gost a’r
gynulleidfa bosibl.
Fodd bynnag, gwnawn gynnal arolwg oberfformiad cyn newid i ddigidol yn y prifranbarthau lle siaredir Gaeleg yn yr Alban yn
2010/11. Bydd ei ddarparu ar Freeview yn un
opsiwn a ystyriwn wedyn. Bydd yr arolwg yn
ystyried a yw’r gwasanaeth yn darparu gwerth
am arian i dalwyr ffi’r drwydded ac o fudd i’rgynulleidfa darged yn y ffordd orau bosibl.

45

LLYWODRAETHEDD Y BBC“Cred yr Ymddiriedolaeth y bydd
y gwasanaeth hwn yn cynnig
gwerth cyhoeddus ac y bydd
yn arwyddocaol yn ddiwylliannol
i siaradwyr Gaeleg ac i’r Albanyn gyffredinol.”46

LLYWODRAETHEDD Y BBC

3

Mae cyfundrefn masnachu teg
y BBC yn cwmpasu hollweithgareddau masnachol y BBC.

GORUCHWYLIAETH YR YMDDIRIEDOLAETHO DREFNIADAU MASNACHU TEG

Mae cyfundrefn masnachu teg y BBC yn
cwmpasu holl weithgareddau masnachu’r BBCa gynllunnir i sicrhau bod gweithgareddaumasnachol a masnachu’r BBC yn cael eu
cyflawni’n deg. Mae’r BBC yn cydnabod ei fod ynchwarae rhan unigryw ym marchnad y cyfryngau
ac mae wedi dewis glynu wrth gyfyngiadau sy’nychwanegol at y rhai a osodwyd arno gan
gyfraith cystadleuaeth yn y DU ac Ewrop a changyfraith Ewropeaidd ar gymorth gwladol.
Mae’r Siarter yn ei gwneud yn ofynnol i’r
Ymddiriedolaeth fabwysiadu datganiad polisi arfasnachu teg a dwyn y Bwrdd Gweithredol i gyfrif
am gydymffurfio ag ef. Daeth Polisi Masnachu Teg
a Chodau Effaith Gystadleuol Ymddiriedolaeth
y BBC i rym ar 1 Gorffennaf 2007.
Cyn 1 Gorffennaf 2007 roedd yr
Ymddiriedolaeth yn parhau i weithredu o danreolau’r gyfundrefn masnachu teg flaenorol.
Ar gyfer y cyfnod a gwmpesir gan yr adroddiad
hwn, cydymffurfiodd y BBC â’i Ymrwymiad
Masnachu Teg cyhoeddedig ar gyfer y cyfnod
rhwng 1 Ebrill 2007 a 30 Mehefin 2007 ac
â gofynion Polisi Masnachu Teg a Chodau
Effaith Gystadleuol Ymddiriedolaeth y BBCa Chanllawiau Masnachu Teg Rheolwyr y BBC
ar gyfer y cyfnod rhwng 1 Gorffennaf 2007a 31 Mawrth 2008.
Y Bwrdd Gweithredol sy’n gyfrifol am
gydymffurfiad masnachu teg y BBC o ddydd
i ddydd ac am ymdrin â chwynion sy’n ymwneud
â masnachu teg drwy ei bwyllgor cydymffurfio
â masnachu teg.
Pwyllgor gwerth cyhoeddus a masnachu teg
yr Ymddiriedolaeth sy’n gyfrifol am fonitro
cydymffurfiad â masnachu teg ac am ymdrin ag
apeliadau masnachu teg. Dechreuodd ei waithym mis Ionawr 2008 gan olynu pwyllgor polisi
ac apeliadau masnachu teg yr Ymddiriedolaeth,
a oedd yn ymdrin â’r materion hyn yn flaenorol.
Rhestrir aelodau’r ddau bwyllgor ar dudalen 48.

Diane Coyle, Ymddiriedolwr, yn gwrando
ar alwadau i BBC Gwybodaeth, Belffast.

Nifer yr apeliadau masnachu teg a ddechreuwyd yn
ystod 2007/08.

Cred yr Ymddiriedolaeth fod Ymrwymiad
Masnachu Teg y BBC, Polisi Masnachu Teg â
Chodau Effaith Gystadleuol y BBC a Chanllawiau
Masnachu Teg Rheolwyr y BBC yn gyson â
gofynion y Siarter a’r Cytundeb. Drwy waithei phwyllgor, mae’r Ymddiriedolaeth wedi
cael sicrwydd rhesymol bod rheolaethau a
gweithdrefnau a gynlluniwyd i sicrhau bod ypolisïau hyn yn cael eu cymhwyso drwy’r BBC
wedi bod yn gweithredu’n effeithiol drwy gydol
y flwyddyn. Bydd yr Ymddiriedolaeth yn parhau
i adolygu’r polisïau yng nghyd-destun marchnad
ddynamig y cyfryngau. Yn Rhan Dau mae Bwrdd
Gweithredol y BBC yn sôn am ei fesurau ei hun
i sicrhau cydymffurfiad.

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR MASNACHUTEG ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLAETHY BBC AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN
31 MAWRTH 2008

Yn 2007, ystyriodd yr Ymddiriedolaeth un apêlac fe’i cadarnhaodd yn rhannol. Yn y flwyddyn
ariannol gyfredol, mae’r Ymddiriedolaeth wrthi’nystyried tair apêl masnachu teg – gan eu bod
yn mynd rhagddynt ni allwn adrodd ar eu
canfyddiadau. Cyhoeddir canfyddiadau pob apêlar ein gwefan.

Cytunwyd ar ein cyfarwyddiadau ar gyfer yrarchwiliad hwn, gan gynnwys cwmpas y gwaithi’w wneud, gyda phwyllgor polisi ac apeliadau
masnachu teg Ymddiriedolaeth y BBC a gafodd
ei ddisodli gan bwyllgor gwerth cyhoeddus amasnachu teg Ymddiriedolaeth y BBC ym mis
Ionawr 2008. Mae’r cyfarwyddiadau hyn yncynnwys cytundeb y dylid cynnal ein harchwiliad
yn unol â’r Safon Ryngwladol ar Ymgysylltiadau
Sicrwydd (ISAE) 3000, cytundeb ar derfyn ein
hatebolrwydd mewn perthynas â’r gwaith hwn
a chytundeb mai ar gyfer Ymddiriedolaeth y BBC,fel corff, yn unig y mae ein dyletswydd gofal mewn
perthynas â’r gwaith hwn. Rydym yn fodlon bod ycwmpas y cytunwyd arno ar gyfer ein harchwiliad
yn ddigonol i’n galluogi i fynegi’r farn a nodir isod.

Caiff yr Ymddiriedolaeth ei chynghori gan
archwilwyr a chynghorwyr annibynnol ym maes
masnachu teg. Mae’r archwilwyr annibynnol
yn cynnal archwiliad masnachu teg blynyddol
i benderfynu a yw’r BBC wedi sefydlu achymhwyso system o reolaethau mewnol sy’nrhoi sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio
â’r Ymrwymiad Masnachu Teg cyhoeddedig
rhwng 1 Ebrill 2007 a 30 Mehefin 2007 ac â
gofynion ei Bolisi Masnachu Teg, Codau Effaith
Gystadleuol a’r Canllawiau Masnachu Teg argyfer y cyfnod rhwng 1 Gorffennaf 2007 a
31 Mawrth 2008. Mae’r archwiliad yn cynnwys
rhaglen eang o arolygon, profion a
gwerthusiadau ar draws holl is-adrannau’r BBC.

Rydym wedi archwilio, yn ein rôl fel Archwilwyr
Masnachu Teg y BBC, y system o reolaethau
mewnol a sefydlwyd o fewn y BBC i roi sicrwydd
rhesymol i Ymddiriedolaeth y BBC fod y BBC
wedi cydymffurfio â’i Ymrwymiad Masnachu Tegcyhoeddedig rhwng 1 Ebrill 2007 a 30 Mehefin
2007 ac â gofynion ei Bolisi Masnachu Teg, Codau
Effaith Gystadleuol a’r Canllawiau Masnachu Teg
rhwng 1 Gorffennaf 2007 a 31 Mawrth 2008
(y trefniadau Masnachu Teg ar gyfer y flwyddyn
a ddaeth i ben 31 Mawrth 2008).

Priod gyfrifoldebau Ymddiriedolaeth y
BBC, rheolwyr ac archwilwyr

Mae Ymddiriedolaeth y BBC yn gyfrifol amsicrhau bod y BBC yn bodloni holl ofynion
deddfau cystadleuaeth a’i fod yn masnachu’ndeg. Mae hefyd yn gyfrifol am baratoi’r adranyn Adroddiad Blynyddol y BBC o’r enw‘Goruchwyliaeth y BBC o drefniadau masnachu
teg’ sy’n cynnwys datganiad ar fasnachu teg.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Mae archwilwyr allanol yn rhoibarn ar b’un a yw’r BBC wedi
sefydlu a chymhwyso system oreolaethau mewnol sy’n sicrhau ei
fod yn cydymffurfio â’r gyfundrefn
masnachu teg.
Aelodau o’r cyhoedd yn un o weithdai ymchwil
Ymddiriedolaeth y BBC.

Mae rheolwyr y BBC, drwy Ymddiriedolaeth y
BBC, yn gyfrifol am sefydlu a gweithredu systemo reolaethau mewnol a gynlluniwyd i sicrhau
cydymffurfiad â threfniadau Masnachu Teg y BBC
ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth
2008 gan gynnwys nodi ac asesu risgiau a allai
fygwth masnachu teg a chynllunio a gweithredu
ymatebion i’r fath risgiau.
Fel Archwilwyr Masnachu Teg y BBC, ein
cyfrifoldeb ni yw llunio barn annibynnol, yn
seiliedig ar ein gwaith archwilio, o ran y graddau
y mae’r BBC wedi sefydlu, ac wedi cymhwyso,
system o reolaethau mewnol sy’n rhoi sicrwydd
rhesymol ei fod wedi cydymffurfio â gofynion
y trefniadau Masnachu Teg ar gyfer y flwyddyn
a ddaeth i ben 31 Mawrth 2008. Dim ond i’r
graddau yr oedd angen gwneud hynny er mwynllunio barn ar gymhwyso’r system o reolaethau
mewnol yr adolygwyd penderfyniadau penodola wnaed gan y BBC ar faterion masnachu teg.
Ni chynlluniwyd ein harchwiliad i fynegi barn aransawdd y penderfyniadau penodol a wnaed gany BBC o ran masnachu teg. Rydym hefyd wedi
adolygu a yw datganiad Ymddiriedolaeth y BBC
ar fasnachu teg yn adlewyrchu ein canfyddiadau
o gydymffurfiad y BBC â’i system o reolaethau
mewnol, a nodwn os nad yw’n gwneud hynny.
Paratowyd ein barn i Ymddiriedolaeth y BBC,fel corff, yn unig, yn unol â’n cyfarwyddiadau ycytunwyd arnynt gydag Uned yr Ymddiriedolaeth
o fewn y BBC ar ran pwyllgor polisi ac apeliadau
masnachu teg Ymddiriedolaeth y BBC (a gafodd
ei ddisodli gan bwyllgor gwerth cyhoeddus amasnachu teg Ymddiriedolaeth y BBC ym mis
Ionawr 2008). Drwy roi’r farn hon, nid ydym
yn derbyn nac yn cymryd cyfrifoldeb at unrhyw
ddiben arall nac i unrhyw unigolyn arall ydangosir yr adroddiad hwn iddo neu y daw i’wran, ac ni chaiff unrhyw unigolyn arall ddibynnu
ar ein barn, heblaw lle y cytunwyd ar hynny’nbenodol drwy gyfrwng caniatâd ysgrifenedig
ymlaen llaw gennym.

Ein dull o weithredu

Barn

Rydym wedi mynd ati i gyflawni ymgysylltiad
sicrwydd rhesymol fel y diffinnir yn ISAE 3000.
Amcan ymgysylltiad sicrwydd rhesymol yw
cyflawni’r fath weithdrefnau sy’n ein galluogi
i gasglu gwybodaeth ac esboniadau sy’nangenrheidiol yn ein barn ni er mwyn rhoi digono dystiolaeth briodol i ni i ddod i gasgliad
cadarnhaol ar gydymffurfiad y BBC â’i drefniadau
Masnachu Teg ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben
31 Mawrth 2008.

Yn seiliedig ar ganlyniadau ein gweithdrefnau,
yn ein barn ni mae’r BBC wedi sefydlu ac wedi
cymhwyso system o reolaethau mewnol sy’nrhoi sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio
â gofynion ei drefniadau Masnachu Teg, ymhob
ffordd berthnasol, yn ystod y flwyddyn a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2008.

Roedd ein gwaith yn cynnwys ymholiadau
a phrofion i’n galluogi i lunio barn ynghylch
a oedd system briodol o reolaethau mewnol
ar waith. Adolygwyd y gwaith o brosesu sampl
o drafodion perthnasol gennym hefyd er mwyn
cael sicrwydd rhesymol bod y system oreolaethau mewnol wedi’i chymhwyso.
Cyfyngiadau cynhenid

Fel gydag unrhyw system o reolaeth, nid yw’nymarferol sicrhau na fu unrhyw wallau neu
afreoleidd-dra nas canfuwyd. Nod ein gwaitharchwilio oedd rhoi sicrwydd rhesymol i
Ymddiriedolaeth y BBC ond nid sicrwydd llwyr oran digonolrwydd y system o reolaethau mewnol
a oedd ar waith ac yn cael ei chymhwyso er mwynsicrhau cydymffurfiad â gofynion ei threfniadau
Masnachu Teg ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben
31 Mawrth 2008. At hynny, gan fod materion
Masnachu Teg yn gofyn am farnau a allai gael eu
profi mewn llys barn, awdurdod cystadlu neu
mewn man arall yn y pen draw, mae risg bob
amser y cyflwynir her hyd yn oed lle y dilynwyd
y system o reolaethau mewnol ac y gwnaedpenderfyniadau gyda’r gofal pennaf.

Pwysleisio’r mater – Newid i gyfundrefn
masnachu teg newydd

Tynnwn sylw at yr adran yn Adroddiad Blynyddol
y BBC o’r enw’r ‘Datganiad Gweithredol
ar Fasnachu Teg’ sy’n egluro i gyfundrefn
Masnachu Teg ddiwygiedig ddod i rym ar 1
Gorffennaf 2007 ac i’r BBC, rhwng 1 Gorffennafa 31 Mawrth 2008, gymhwyso cyfuniad o hen
weithdrefnau a gweithdrefnau newydd yn
hytrach na gweithredu’r gyfundrefn ddiwygiedig
ar 1 Gorffennaf 2007. Ar ôl adolygu’r mater,
mae’r BBC yn fodlon i’r trywydd a ddilynwyd fod
yn effeithiol i sicrhau bod ei rwymedigaethau
Masnachu Teg wedi’u cyflawni ar gyfer y cyfnod
hwn o newid. Nid yw ein barn yn amodol o ran
y materion hyn.
PricewaterhouseCoopers LLP
Cyfrifwyr Siartredig
19 Mehefin 2008

47

LLYWODRAETHEDD Y BBC

Mae barn yr archwilwyr arsystem y BBC o ran rheolaethau
masnachu teg yn ddiamod.

48

LLYWODRAETHEDD Y BBC

Mae Ymddiriedolaeth lawn y
BBC yn cwrdd yn ffurfiol unwaithy mis fel arfer a chyhoeddir
cofnodion y cyfarfodydd hyn ar
ein gwefan.

Mae’r Ymddiriedolaeth yn
gwneud llawer o’i gwaith drwy
nifer o bwyllgorau sy’n atebol
i’r Ymddiriedolaeth lawn.

Cyfarfod yr Ymddiriedolwyr Mai 2007, Siambry Cyngor, Broadcasting House, Llundain.

Gwybodaeth
reoleiddiol arall
Mae’r Ymddiriedolaeth lawn fel arfer yn cwrdd bob mis ond gwnawn gryn dipyn o’n gwaith mewn pwyllgorau bach o Ymddiriedolwyr sy’n adrodd yn ôl i’r
Ymddiriedolaeth lawn. Mae gan y pwyllgorau hyn bwerau gwneud penderfyniadau. Dangosir aelodau’r pwyllgorau, eu cadeiryddion a’u presenoldeb yn ystod
y flwyddyn yn y tabl isod.
PRESENOLDEB YMDDIRIEDOLWYR MEWN CYFARFODYDD

1 Ebrill 2007 i 31 Mawrth 2008

Nifer y cyfarfodydd

Ymddiried­olaethPwyllgor
Safonau
Golygyddol

1414Cadeirydd
Syr Michael Lyons1

12/12

Is-Gadeirydd
Chitra Bharucha

13/14

11/14

Ymddiriedolwyr Cenedlaethol
Alison Hastings (Lloegr)
Rotha Johnston (Gogledd Iwerddon)
Janet Lewis-Jones (Cymru)
Jeremy Peat (Yr Alban)

12/14
13/14
14/14
13/14

2/3

Ymddiriedolwyr
Diane Coyle
Dermot Gleeson
Y Fonesig Patricia Hodgson
David Liddiment
Mehmuda Mian Pritchard
Richard Tait

13/14
13/14
14/14
14/14
11/14
13/14

10/11

PwyllgorPwyllgor Cydnabydd­
Cyllid aiaeth aStrategaeth Phenodiadau
133

Pwyllgor
Cynulleidfa-oedd aPherfform­
iad

Pwyllgor
Cynghorau
Cynulleidfa

PwyllgorGwerthCyhoeddus
a Masnachu
Teg

Grwp
Llywio’r
Prawf
GwerthCyhoeddus3

8

3

3

8

7/84

3/32

6/8

3/3
3/35
3/3
3/3

Pwyllgor
Polisi ac
Apeliadau
Cynghorau
Masnachu Cynulleidfa’r
3
Teg
Gwledydd†
4

3/3
3/32

12/13
13/13
13/13

13/131
13/13
14/14
11/14
14/142

3/3

2/3

7/8
6/6
8/82
4/4

6/8
3/3

4/4

3/3

7/8

4/4

3/32

8/8

3/4

3/3

8/8

3/3

4/8

6/62
10/102
10/102
11/112

2/4

1 Penodwyd 1 Mai 2007.
2 Cadeirydd pwyllgor.
3 Ym mis Ionawr 2008 disodlwyd y Pwyllgor Polisi ac Apeliadau Masnachu Teg (cadeirydd: Jeremy Peat) a Grwp Llywio’r Prawf Gwerth Cyhoeddus (cadeirydd: Diane Coyle) gan y Pwyllgor Gwerth
Cyhoeddus a Masnachu Teg.
4 Chitra Bharucha oedd y cadeirydd tan fis Ebrill 2008.
5 Rotha Johnston oedd y cadeirydd tan fis Mai 2008.
† Nid yw Cynghorau Cynulleidfa’r Gwledydd yn bwyllgorau’r Ymddiriedolaeth ond yn hytrach maent yn gyrff ymgynghorol a gyfansoddwyd arwahân, ac a gadeirir gan y priod Ymddiriedolwr Cenedlaethol.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Chitra Bharucha, wrth lansio ymgynghoriad
Ymddiriedolaeth y BBC ar gwynion, 29 Hydref
2007.

O dan y system gwyno newydd
bydd yr Ymddiriedolaeth yn
ystyried ystod lawer ehangacho gwynion sy’n destun apeliadau
nag o’r blaen.

Pobl ifanc yn mynegi barn ar y BBC i’r
ymddiriedolwyr ym Melffast.

DATGANIAD O GYFRIFOLDEBAU’R
YMDDIRIEDOLAETH O R AN YRADRODDIAD BLYNYDDOL A CHYFRIFONDATGANIAD O DDATGELU GWYBODAETHI ARCHWILWYR

Mae’r Siarter yn ei gwneud yn ofynnol iadroddiad blynyddol a datganiad o gyfrifon
gael eu paratoi a’u harchwilio. Manylir ar
gyfrifoldebau’r Bwrdd Gweithredol yn ei
ddatganiad o gyfrifoldebau ar dudalen 95
o Ran Dau o’r Adroddiad Blynyddol hwn.
Yn gryno, mae’r Bwrdd Gweithredol yngyfrifol am baratoi’r datganiadau ariannol
a’r datganiadau o gydymffurfiad â chodau
llywodraethu corfforaethol cymwys arheoliadau yn ymwneud â chydnabyddiaeth,gan gyflwyno’r rhain i’r Ymddiriedolaeth yn
Rhan 2 o’r Adroddiad Blynyddol.

Mae’r Ymddiriedolwyr a oedd yn dal swydd
ar adeg cymeradwyo’r Adroddiad Blynyddola Chyfrifon yn cadarnhau, hyd y gwyddant,
nad oes unrhyw wybodaeth archwilio
berthnasol am ddatgeliadau llywodraethu’r
Ymddiriedolaeth, datgeliadau cydnabyddiaethna datganiad yr Ymddiriedolaeth o wariant
nad yw archwilwyr y BBC yn ymwybodol
ohoni; ac mae pob Ymddiriedolwr wedi
cymryd yr holl gamau y dylai fod wedi eu
cymryd fel Ymddiriedolwr i’w wneud ei
hun yn ymwybodol o unrhyw wybodaeth
archwilio berthnasol ac i gadarnhau bod
archwilwyr y BBC yn ymwybodol o’r
wybodaeth honno.

Wrth baratoi ei ddatgeliadau cysylltiedig sy’nymwneud â llywodraethu corfforaethol mae’r
Bwrdd Gweithredol wedi dewis cydymffurfio
â Chod Cyfunol 2003 y Cyngor Adroddiadau
Ariannol a darpariaethau datgelu Deddf
Cwmnïau 1985 a, lle y bo’n gymwys, Reolau
Rhestru’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol
sy’n gymwys i gwmni a restrir ar farchnada reoleiddir gan yr UE.
Er mwyn cydymffurfio â’r gofynion hynny
mae’n rhaid i’r adroddiad blynyddol hefyd
gynnwys datgeliadau ar drefniadau
llywodraethu’r Ymddiriedolaeth yn ogystal ârhai’r Bwrdd Gweithredol. Caiff y datgeliadau
hyn, a archwilir, eu cynnwys yn Rhan Un o’r
Adroddiad Blynyddol a chyfrifoldeb yr
Ymddiriedolaeth ydynt.
Yn ogystal, mae’r Siarter yn ei gwneud yn
ofynnol i’r Ymddiriedolaeth baratoi datganiad
o’i gwariant a’i chynnwys yn Rhan Un o’r
Adroddiad Blynyddol.

Cymeradwywyd y datganiad hwn gan yr
Ymddiriedolaeth ar 19 Mehefin 2008.

FFRAMWAITH CWYNION

Rhaid i BBC agored a theg ymateb yn
effeithiol ac yn gyfiawn i gwynion, ac
mae’r Siarter yn ei gwneud yn ofynnol
i’r Ymddiriedolaeth osod a chyhoeddi
fframwaith a gweithdrefnau sy’n nodi sut
y gwnaiff y BBC hyn.
Yn ystod 2007/08 mabwysiadwyd fframwaithcwynion newydd. Mae’n nodi proses gwyno
gyffredinol, yn ogystal â gweithdrefnau
penodol ar gyfer cwynion ynghylch materion
golygyddol, ffi’r drwydded a masnachu teg,yn ogystal ag ar gyfer cwynion ynghylch
Cynllun Cymorth i Newid i Ddigidol. Ceir
proses hefyd ar gyfer cwynion yn erbyn
yr Ymddiriedolaeth.
Cyn mabwysiadu’r fframwaith newydd
ymgynghorwyd â’r cyhoedd ac o ganlyniad
gwnaed nifer o newidiadau i’n cynigion
gwreiddiol.
Bydd y system newydd yn golygu y gellir
cynnal apeliadau i’r Ymddiriedolaeth yn
gyflymach ac, am y tro cyntaf, bydd yr
Ymddiriedolaeth yn ystyried apeliadau
ynghylch casglu ffi’r drwydded. Ar y cyfan
bydd yr Ymddiriedolaeth yn ystyried ystod
lawer ehangach o gwynion sy’n destun
apeliadau nag yn y gorffennol. Bydd hyn
yn cryfhau ein gallu i sicrhau bod y BBC
yn ymateb yn effeithiol i gwynion.

49

LLYWODRAETHEDD Y BBC“Mae’r Ymddiriedolaeth am
sicrhau bod cwynion yn dod
i law drwy system sy’n agoredi bawb, sy’n gyson o ran ei
thegwch i bawb, ac sy’n syml
i’w dilyn.”50

CYNLLUNIAU ’ R YMDDIRIEDOLAETH 2008/09

Cynlluniau’r
Ymddiriedolaeth
2008/09
Gwneud i’r Ymddiriedolaeth
weithio’n well i gynulleidfaoedd

Bod yn agored ac yn dryloyw

Rydym am i bob rhan o’r BBC fod yn fwy
ymatebol i anghenion cynulleidfaoedd, ac
mae hyn yn gymwys i’r Ymddiriedolaeth ei
hun. Rydym am fod yn agored ac yn dryloyw
ymhob peth a wnawn. Ar ein gwefan nodwn
yr hyn a wnawn a pham. Ymgynghorwn âchynulleidfaoedd yn rheolaidd – ac rydym wedi
ystyried sylwadau bod yr iaith a ddefnyddiwn
yn ein hymgynghoriadau yn rhy dechnegolar adegau. Ceisiwn wneud yn well yn ydyfodol. Bwriadwn hysbysu cynulleidfaoedd achyfranddeiliaid eraill yn well drwy greu rhestr
bostio electronig. Ac mae gennym brosiect ar
y gweill hefyd i sicrhau ein bod yn defnyddio’r
gwaith a wneir gan Gynghorau Cynulleidfa’r
Ymddiriedolaeth yn y ffordd orau.

Yn ein blwyddyn lawn gyntaf fel Ymddiriedolwyr
rydym wedi sefydlu systemau agored athryloyw; wedi pennu cyfeiriad strategol y
BBC dros y chwe blynedd nesaf; wedi gweithio
gyda’r Cyfarwyddwr Cyffredinol i wneud iawn
am rai methiannau golygyddol difrifol; ac wedi
cynnal profion gwerth cyhoeddus cyn cytuno
ar rai gwasanaethau newydd, gan gynnwys
BBC iPlayer, sianel deledu manylder uwch,
a’r gwasanaeth digidol Gaeleg newydd.

Mae’n bwysig bod yr Ymddiriedolaeth ac Unedyr Ymddiriedolaeth sy’n cefnogi ein gwaith yn
effeithiol ac yn effeithlon. Adolygwn berfformiad
y Bwrdd bob blwyddyn a byddwn yn adolygu
gweithrediadau Uned yr Ymddiriedolaeth i
sicrhau ei bod yn cyflawni gwerth am arian.

Rydym wedi gosod cynulleidfaoedd wrth
wraidd popeth a wnawn – er enghraifft,
drwy ymgynghori â’r cyhoedd cyn cyhoeddi’rcylchoedd gwaith pwrpas terfynol sy’n rhoi
cyfeiriad strategol i’r Bwrdd Gweithredol. Rydym
hefyd wedi cytuno ar raglen effeithlonrwydd
fanwl gywir gyda’r Bwrdd Gweithredol i sicrhau
bod talwyr ffi’r drwydded yn cael gwerth da ameu harian.
Yn y flwyddyn i ddod byddwn yn parhau â’nhymdrechion i helpu’r BBC i gyflawni ansawdd
uchel, effeithlonrwydd, gwerth am arian a bod
yn nodedig. Mae’r tabl gyferbyn yn rhoi rhai
penawdau ar gyfer yr hyn a wnaed gennym
y llynedd. Mae hefyd yn dangos ein cynlluniau
ar gyfer y flwyddyn i ddod – y gwnaethomymgynghori â’r cyhoedd yn eu cylch. Byddwn
yn nodi sut y gwnaethom berfformio yn erbyn
y cynlluniau hyn yn adroddiad y flwyddyn nesaf.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2007/08

Gwarchod ffi’r
drwydded

Hyrwyddo pwrpasau
cyhoeddus y BBC
yn effeithiol

Sicrhau bod y BBC yn gweithio er budd ycyhoedd mewn ffordd mor effeithiol â phosibl
a’i fod mor ymatebol â phosibl i anghenion
cynulleidfaoedd.

Sicrhau mai nod cyffredinol y BBC yw
hyrwyddo’r chwe phwrpas cyhoeddus
a roddwyd i’r BBC gan y Senedd.

Rôl yr Ymddiriedolaeth
Sicrhau bod incwm ffi’r drwydded yn cael ei
wario mewn ffyrdd sy’n bodloni disgwyliadau
cynulleidfaoedd ac yn cyflawni gwerth am arian.

Blaenoriaethau a chanlyniadau 2007/08
AILFLAENORIAETHUPROFION GWERTH CYHOEDDUSCYLCHOEDD GWAITH PWRPAS

Ad-drefnodd y Bwrdd Gweithredol ei gyllidebau
yn dilyn setliad ffi’r drwydded a lluniodd gynllun
strategol chwe blynedd newydd o’r enw‘Dyfodol Creadigol’. Arweiniwyd y gwaithailflaenoriaethu hwn gennym a gwnaethomyn siwr bod y cynllun newydd yn bodloni
disgwyliadau ac yn cyflawni blaenoriaethau
talwyr ffi’r drwydded.

Cynhaliwyd dau brawf gwerth cyhoeddus
gennym (gweler tudalen 45). Mae’r rhain yn
ein helpu i sicrhau pan fydd y BBC yn bwrw
ati i gyflawni gweithgarwch newydd, y rhoddir
ystyriaeth briodol i’r gwerth posibl i dalwyr ffi’r
drwydded ac effeithiau ar gyfranogwyr eraill
yn y farchnad.

Mae cylchoedd gwaith pwrpas yn nodi sut
y disgwyliwn i’r BBC gyflawni ei holl bwrpasau
cyhoeddus. Cyn cyhoeddi ein fersiynau terfynol
o’r cylchoedd gwaith yn 2007/08 ymgynghorwyd
â’r cyhoedd ac ystyriwyd ei farn.

YMGYSYLLTU â CHYNULLEIDFAOEDD

Cynhaliwyd ymgynghoriad helaeth gennym
i ganfod sut mae’r cyhoedd am i ni ymgysylltu
ag ef (gweler tudalen 34). Bydd hyn yn ein
helpu i’w gwneud mor hawdd â phosibl
i gynulleidfaoedd ein hysbysu o’u barn amfaterion allweddol y BBC.
FFRAMWAITH CWYNION

Mae’n bwysig bod unrhyw un sy’n anhapus ag
unrhyw beth mae’r BBC yn ei wneud yn gallu
cwyno amdano’n hawdd – a bod yn siwr ycymerir y gwyn o ddifrif ac yr ymdrinnir â hi ynamserol. Cynhaliwyd ymgynghoriad cyhoeddus
gennym ar fframwaith newydd ar gyfer ymdrin
â chwynion a byddwn yn ei roi ar waith yn 2008.

Blaenoriaethau 2008/09

ASTUDIAETHAU GWERTH AM ARIAN

Comisiynwyd pedair astudiaeth gwerth am arian
gennym (gweler tudalen 30) ac arolwg o rôly BBC yn y farchnad dalent. Mae’r rhain yn ein
helpu i sicrhau bod y BBC yn rhoi’r gwerth
mwyaf posibl i’w gynulleidfaoedd.
ASTUDIAETHAU GWERTH AM ARIAN

Byddwn yn ystyried:* Costau cynhyrchu ym maes radio i sicrhau
y cyflawnir y gwerth gorau am y £550 miliwn
a warir bob blwyddyn* Rheoli contractau strategol i sicrhau body BBC yn gwneud yn siwr bod y rhai sy’n
gyfrifol am werth £800 miliwn y flwyddyn
o gostau cymorth a osodir ar gontract yn
cydweithio’n effeithiol* Rheoli asedau i sicrhau bod y BBC yn
defnyddio ei brif adnoddau stiwdio achludiant ledled y DU yn y ffordd fwyaf
effeithiol
Byddwn hefyd yn monitro hynt y broses o newid
i ddigidol a’r cynllun cymorth wedi’i dargedu, ac
yn cynnal ymgynghoriad cyhoeddus ar gasglu
ffi’r drwydded.

SAFONAU GOLYGYDDOL A NATUR
DDIDUEDDTRWYDDEDAU GWASANAETH

Mae trwyddedau gwasanaeth yn nodi’r hyn addisgwyliwn gan holl wasanaethau’r BBC a sut
y disgwyliwn iddynt gyfrannu at gyflawni’r
Pwrpasau Cyhoeddus. Cyn i ni gyhoeddi’r
fersiynau terfynol yn 2007/08 ymgynghorwyd
â’r cyhoedd ac ystyriwyd ei farn.
AROLYGON O WASANAETHAU

Adolygwn holl wasanaethau’r BBC o leiaf
unwaith bob pum mlynedd. Yn 2007/08
cynhaliwyd arolwg o bbc.co.uk

CAU BYLCHAU MEWN PERFFORMIAD

Yn dilyn y methiannau golygyddol yn 2007
comisiynwyd arolwg o gamau gweithredu’rrheolwyr i ddatrys y sefyllfa. Byddwn yn
cyhoeddi’r arolwg hwn yn ddiweddarach yn
2008. Hefyd byddwn yn cyhoeddi arolwg
o natur ddiduedd darllediadau newyddion
rhwydwaith o’r gwledydd.

Yn 2007 ymgynghorwyd â’r cyhoedd ynghylch
pa mor dda roedd y BBC yn perfformio yn erbyn
ei bwrpasau cyhoeddus. Datgelodd hyn fylchaumewn perfformiad, yn enwedig o ran darparu
rhaglenni a chynnwys nodedig. Rydym wedi
herio’r Bwrdd Gweithredol i gau’r bylchau hyn
a bydd monitro ei berfformiad yn y maes hwn yn
brif ffocws i’n gwaith yn y blynyddoedd i ddod.

AROLWG O GYFLENWADAU RHWYDWAITH

AROLYGON O WASANAETHAU

Mae arolwg o gyflenwadau rhwydwaith – ynystyried faint o gynnwys mae’r BBC yn ei
gynhyrchu ymhob gwlad a rhanbarth wedi
cychwyn a chaiff y canlyniadau eu cyhoeddi yn
2008. Byddwn hefyd yn cyhoeddi canlyniadau
ein harolwg o werth economaidd y BBC i’r DU.

Bydd ein harolygon o wasanaethau yn 2008/09
yn ystyried gwasanaethau radio, teledu ac ar-leiny BBC i blant a phobl ifanc.

AROLWG O’R ‘WINDOW OF CREATIvE
COMPETITION’

Cafodd y gystadleuaeth ei chreu i sicrhau bod
mwy o gomisiynau rhaglenni’r BBC yn agored igynhyrchwyr annibynnol. Byddwn yn cyhoeddi
arolwg o’i heffeithiolrwydd. Byddwn hefyd yn
comisiynu arolygon o gomisiynau radio ac ar-lein
ynghyd â strategaeth ffilm y BBC.

51

CYNLLUNIAU ’ R YMDDIRIEDOLAETH 2008/09

Cynnal buddiannau talwyr
ffi’r drwydded

52

CYSYLLTU AG YMDDIRIEDOLAETH Y BBC

Cysylltu ag
Ymddiriedolaeth
y BBC
Mae’r BBC yn croesawu sylwadau neu ymholiadau
am unrhyw agwedd ar ei weithrediadau.
Ymddiriedolaeth y BBC
Dylid anfon unrhyw sylwadau neu gwestiynau
sydd gennych am waith yr Ymddiriedolaeth yn
uniongyrchol at:
BBC Trust Unit
Room 211
35 Marylebone High Street
London WIU 4AA
Ffôn: Llinell BBC Gwybodaeth
0870 010 3100*
Ffôn testun: 03700 103 100*
(Llinellau ar agor o ddydd Llun i ddydd Gwener
rhwng 9.30am a 5.30pm)
E-bost: trust.enquiries@bbc.co.uk
Cwynion am raglenni a chwynion golygyddol
Os byddwch o’r farn bod un o raglenni neu
wefannau’r BBC wedi methu â chyrraedd safonau
golygyddol y BBC dylech gysylltu â:
BBC Complaints
PO Box 1922
Glasgow G2 3WT
Ffôn: 03700 100 222
Ffôn testun: 08700 100 212
Gwefan: bbc.co.uk/complaints

Gweithrediadau’r BBC
Adran berthnasol y BBC sydd yn y sefyllfa orau
i ymdrin â sylwadau neu ymholiadau amweithrediadau’r BBC. Cysylltwch â:
BBC Information
PO Box 1922
Glasgow G2 3WT
Ffôn: 08700 100 222*
(24 awr y dydd, saith diwrnod yr wythnos)
Ffôn testun: 08700 100 212
Ffacs: 0141 307 5770
Gwefan: bbc.co.uk/info

Head of Governance and Accountability Scotland
BBC Audience Council Scotland
Zone G.11
40 Pacific Quay
Glasgow G512 1DA* Efallai y caiff galwadau i’r rhif hwn eu monitro neu
eu recordio at ddibenion hyfforddi.

Head of Governance and Accountability England
BBC Audience Council England
BBC Birmingham
The Mailbox
Birmingham B1 1RF

Cynghorau Cynulleidfa’r BBC
Mae’r Cynghorau Cynulleidfa yng Nghymru,
Lloegr, Gogledd Iwerddon a’r Alban yn helpu
Ymddiriedolaeth y BBC i ddeall anghenion,
buddiannau a phryderon cynulleidfaoedd ledledy DU, ac i nodi ffyrdd y gall y BBC wasanaethu
ei gynulleidfaoedd yn well. Os hoffech gysylltu
â’r Cynghorau Cynulleidfa gallwch ysgrifennu
atynt yn y cyfeiriadau isod:
Pennaeth Llywodraethu ac Atebolrwydd Cymru
Cyngor Cynulleidfa’r BBC yng Nghymru
Ystafell E5108
Y Ganolfan Ddarlledu
Llandaf
Caerdydd CF5 2YQHead of Governance and Accountability Northern
Ireland
BBC Audience Council Northern Ireland
BBC Broadcasting House
Ormeau Avenue
Belfast BT2 8HQ

Gwybodaeth arall
Mae Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC
ar gael mewn llyfrgelloedd cyhoeddus ledled y
DU ac ar wefan Ymddiriedolwyr y BBC yn
bbctrust.co.uk. Mae hefyd ar gael yn Saesneg, mewn
fersiwn sain ac mewn Braille. Cyhoeddir Arolygon
Blynyddol ar gyfer BBC Cymru, BBC Scotland,
BBC Northern Ireland, BBC English Regions
a BBC World Service hefyd.

G W Y B O DA E T H A R A L L

Atgynhyrchwyd y lluniau canlynol drwy
garedigrwydd:
Mike Abrahams a Murray Langton
Clawr blaen
Andrew Catterall
Tudalen 2 (Syr Michael Lyons)
Tudalen 12 (Ymddiriedolwyr y BBC)
Atgynhyrchwyd yr holl luniau eraill drwy
garedigrwydd Ymddiriedolaeth y BBC

Papur
Argraffwyd ar Revive 100 Offset, papur wedi’i
ailgylchu 100% ag achrediad yr FSC. Gwnaed ypapur o wastraff ôl-ddefnyddiwr wedi’i ddad-incio
100%. Gwneir yr holl fwydion gan ddefnyddio
dulliau Elfennol Di-glorin (ECF) ac achredwydy felin weithgynhyrchu â’r safon ISO 14001
ar gyfer rheolaeth amgylcheddol.
Argraffu
Argraffwyd gan Royle Print. Gwneir yr inciau argraffu
gydag olew llysieuol nad yw’n beryglus a wnaed offynonellau adnewyddadwy. Caiff dros 90% o’r
toddyddion a’r datblygwyr eu hailgylchu i’w
defnyddio eto ac mae cynlluniau ailgylchu ar waith
ar gyfer yr holl wastraff arall sy’n gysylltiedig â’r
cynhyrchiad hwn. Mae gan Royle Print ardystiad FSC
ac ISO 14001 ac mae gweithdrefnau llym ar waith iwarchod yr amgylchedd drwy gydol yr holl brosesau.

Cert no. TT-COC 002228

Dyluniwyd a chynhyrchwyd gan Sheppard Day
Corporate (rhan o Grwp 35)
Cyfieithwyd gan Wasanaeth Cyfieithu Prysg

Mae’n ofynnol i’r BBC o dan delerau ei Siarterlunio Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon mewn
dwy ran. Mae Ymddiriedolaeth y BBC yn paratoi’rrhan gyntaf a Bwrdd Gweithredol y BBC yn
paratoi’r ail ran gan adlewyrchu swyddogaethau
a chyfrifoldebau gwahanol y ddau gorff. Gyda’igilydd mae’r ddwy ran yn ffurfio arolwg ac asesiady BBC o’i flwyddyn.

British Broadcasting Corporation
Broadcasting House
London W1A 1AA
bbc.co.uk(h) BBC 2008