Rhan Un: Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2008/09

British Broadcasting Corporation
Broadcasting House
London W1A 1AA
bbc.co.uk(h) BBC 2009

YMGYNGHORIÂ CHI/DARPARU AR
EICH CYFER CHI/

Rhan Un:
Adroddiad Blynyddola Chyfrifon 2008/09
Arolwg ac asesiad
Ymddiriedolaeth
y BBC

Mae’r BBC yn cynhyrchu mwy o oriau o raglenni
plant a wneir yn y DU nag unrhyw ddarlledwr
arall – ac mae naw miliwn o bobl yn eu gwylio
bob wythnos.

Papur Argraffwyd ar Cocoon Offset awneir o ffibrau wedi’u hailgylchu’n llwyr awneir o wastraff ôl-ddefnyddwyr yn unig.
Mae Cocoon Offset wedi’i ardystio yn unol
â’r rheolau ar gyfer y Cyngor Stiwardiaeth
Goedwigol.

Cert no. TT-COC 002228

Mae gwasanaethau a chynnwys y BBC ar gael yngynyddol i wylwyr, gwrandawyr a defnyddwyr aralw, pryd bynnag y mynnont a lle bynnag y maent.

Mae Radio Rhwydwaith a Lleol yn darparu mwy
o oriau o sylwebaeth chwaraeon nag unrhyw
ddarlledwr arall – gan gyrraedd dros 16 miliwn ounigolion ar gyfartaledd bob wythnos y llynedd.

Mae’r BBC yn darparu mwy o oriau ogerddoriaeth fyw nag unrhyw sianel arall, ardraws amryw o genres, yn cynnwys gwyliau
fel Glastonbury a T in the Park.

Gwyliodd 48 miliwn o bobl Deledu’r BBC
bob wythnos y llynedd; gwyliodd 44 miliwn
ohonynt BBC One ac 11 miliwn BBC Three.

Mae’r BBC yn gweithio’n barhaus i sicrhau
bod ei wasanaethau’n parhau i ateb gofynion
cynulleidfaoedd – lansiwyd BBC iPlayer ar ffonau
symudol yn gynharach eleni, ac mae’r amrywiaetho gynnwys a gwasanaethau rhyngweithiol, yn
cynnwys pod-ddarllediadau, yn tyfu’n gyson.

Cefnogir y 12 o Ymddiriedolwyr gan 60 aelod ostaff, a leolir yn Llundain, ac uwch-aelodau o staff
yng Nghymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon a
Rhanbarthau Lloegr yn Birmingham.

Ffotograffiaeth Mae pob ffotograff yn hawlfraint y BBC ac eithrio’r ffotograff ar dudalen
28 (h) Hawlfraint y Goron/Y Weinyddiaeth Amddiffyn. Ailgynhyrchwyd gyda chaniatâd
Rheolwr Llyfrfa Ei Mawrhydi. Mae’r ffotograffiaeth ar y clawr blaen ac ar dudalennau 1, 2,
16, 22, 26, 42, 46 gan Janie Airey. Mae’r ffotograffiaeth ar dudalennau 5, 24, 49, 58, 60, 61
gan Mike Abrahams. Mae’r pedwar ffotograff ar frig tudalen 32 gan Trevor Aston.
Dyluniad Dyluniwyd gan: luminous.co.uk
Cyfieithiad Cyfieithwyd gan Wasanaeth Cyfieithu Prysg
Argraffiad Argraffwyd gan Royle Print. Gwneir yr inciau argraffu o olew llysiau nad yw’nberyglus o ffynonellau adnewyddadwy. Caiff dros 90% o doddyddion a datblygyddion eu
hailgylchu i’w defnyddio eto ac mae mentrau ailgylchu ar waith ar gyfer pob gwastraff arall
sy’n gysylltiedig â’r cynhyrchiad hwn. Mae Royle Print wedi ei ardystio gan yr FSC ac ISO
14001 ac mae gweithdrefnau llym ar waith i ddiogelu’r amgylchedd ym mhob proses.

CAEL Y GORAU O’R BBC AR GYFERTALWYR FFI’R DRWYDDED.

RHAGAIR Y CADEIRYDD / PERFFORMIAD YN ERBYN AMCANIONSTRATEGOL / PERFFORMIAD ARIANNOL / CEFNOGI A HERIO’R
BWRDD GWEITHREDOL / cipolwg ar wasanaethau’r bbc /RÔL YR YMDDIRIEDOLAETH /16/
PERFFORMIADCYNLLUN 2008/09 / CYNGHORAU CYNULLEIDFA / PWRPASAU /PERFFORMIAD GWASANAETHAU /gwarchod FFI’R DRWYDDED /CYNNAL BUDDIANNAU TALWYR FFI’R DRWYDDED /42/
EDRYCH YMLAENCYNLLUNIAU’R YMDDIRIEDOLAETH AR GYFER 2009/10 /46 /LLYWODRAETHUYMDDIRIEDOLWYR Y BBC / CYFLAWNI GWERTH AM ARIAN /Y BBC A’R ECONOMI EHANGACH / SICRHAU SAFONAUGOLYGYDDOL / GWASANAETHU POB CYNULLEIDFA /58 /O FEWN YR YMDDIRIEDOLAETHO FEWN YR YMDDIRIEDOLAETH / CYSYLLTIADAU /TROSOLWG/

02/
TROSOLWG

01

TROSOL

04/ rhagair y cadeirydd/
06/ PERFFORMIAD YN ERBYN AMCANION STRATEGOL/
08/ PERFFORMIAD ARIANNOL/
10/ CEFNOGI A HERIO’R BWRDD GWEITHREDOL/
12/ CIPOLWG AR WASANAETHAU’R BBC/
14/ RÔL YR YMDDIRIEDolaeth/

TROSOLWG/

WG/
03TROSOLWG /RHAGAIR Y CADEIRYDD/CADEIRYDD YMDDIRIEDOLAETH Y BBC SYR MICHAEL LYONS YNEDRYCH NÔL DROS Y FLWYDDYN DDIWETHAF YN Y BBC AC YNNODI SUT Y BYDD YR YMDDIRIEDOLAETH YN GWASANAETHUTALWYR FFI’R DRWYDDED YN Y DYFODOL.

TROSOLWG/

04

Croeso i Adroddiad Blynyddol yr Ymddiriedolaeth. Fe’i cyhoeddwyd
ar adeg pan fuom yn rhan o drafodaeth eang iawn ynghylch dyfodol
cyfathrebu yn y DU, a anogwyd gan arolwg y Llywodraeth, Prydain
Ddigidol. Ein rôl yn y drafodaeth hon oedd sicrhau bod talwyr
ffi’r drwydded yn cael lleisio eu barn. Mae hyn wrth wraidd ein
swyddogaeth fel Ymddiriedolwyr – bod yn llais i dalwyr ffi’r drwydded
a sicrhau bod y BBC yn cyflawni i’r eithaf ar eu rhan. Wedi’r cwbl, hwy
sy’n berchen arno a hwy sy’n talu amdano.
Credaf fod rhai pethau y mae bron pawb am eu cael gan y BBC – ei
fod yn cynhyrchu cynnwys cyffrous ac yn gwthio’r ffiniau yn barhaus;
ei fod yn ddiduedd ac na chaiff ei ddylanwadu gan leisiau gwleidyddol
na masnachol; ei fod yn sicrhau’r gwerth gorau posibl o bob punt gan
dalwyr ffi’r drwydded; a’i fod yn cynnal y safonau uchaf posibl. Ac mae’r
pwynt olaf hwn yn golygu y dylai’r BBC ymdrechu i fod yn well na’igystadleuwyr, ac y dylai osod y safon.

Llywodraethu’r BBC ar gyfer talwyr
ffi’r drwydded

Sut y gallwn sicrhau bod y BBC yn cyflawni’r nodau hyn? Gall yr
Ymddiriedolaeth arfer pŵer sylweddol ar ran talwyr ffi’r drwydded i
ddylanwadu ar y BBC dros y tymor hwy er mwyn iddo wasanaethu’r
cyhoedd yn well – ac nid oes ofn arnom weithredu’n gyflym ac yn
bendant er eu budd. Ein rôl ni yw herio a chefnogi’r Cyfarwyddwr
Cyffredinol a’i staff i gyflawni ar gyfer talwyr ffi’r drwydded. Yn
ymarferol mae hyn yn golygu egluro’r hyn y mae’r cyhoedd am ei gael
i reolwyr a gwneuthurwyr rhaglenni a phan gyfyd problem, eu herio iroi ateb y byddwn yn ei roi ar waith, unwaith y bydd wedi’i archwilio a’igadarnhau, er mwyn sicrhau ei fod yn cyflawni’r nod.

Blwyddyn y BBC

Felly sut flwyddyn a gawsom? Barn cynulleidfaoedd yw ein man cychwyn.
Un o’r cwestiynau y byddwn yn ei holi’n rheolaidd yw: ‘Fyddech chi’n colli’r
BBC os na fyddai’n bodoli?’ Ac mae’n bleser gennyf nodi fod y gwerth y
rhydd y cyhoedd ar y BBC yn codi – eleni dywedodd 85% y byddent yn
ei golli, o gymharu â 70% ddwy flynedd yn ôl. Yn wir mae perfformiad
yn erbyn ein holl amcanion – cyrhaeddiad, ansawdd, gwerth am arian,ymddiriedaeth, cyflawni ein pwrpasau cyhoeddus ac effeithlonrwydd –yn symud i’r cyfeiriad cywir, diolch i ymdrechion staff talentog y BBC. Ond
mae angen gwneud mwy o waith er mwyn sicrhau bod y BBC wedi
paratoi’n briodol ar gyfer y dyfodol a’i fod yn ymateb i’r pryderon y mae’r
cyhoedd yn eu dwyn i’n sylw.

Tynhau rheolaethau golygyddol ar ôl helbul Ross/Brand

Cafodd y BBC ei feirniadu’n hallt eleni, gydag achos Ross/Brand.
Dangosodd hyn fod y cyhoedd yn teimlo’n rhwystredig iawn pan fydd y

BBC yn methu â chyflawni ei ddisgwyliadau, yn enwedig pan mai ef
sy’n gyfrifol am y methiant.
Roedd yr helbul yn fethiant gan y perfformwyr yn ddi-os, ond mewn
rheolaeth olygyddol fu’r methiant mwyaf ar ôl caniatáu i’r sioe gaelei darlledu. Cymerodd yr Ymddiriedolaeth gamau ar unwaith, gangyhoeddi ei chanfyddiadau a oedd yn anghyfforddus ar adegau. Ar ôl
wynebu ymateb cryf y cyhoedd am wythnos daethom at wraidd ybroblem. Rhoddwyd gwybod yn glir i’r Cyfarwyddwr Cyffredinol bod
yn rhaid dwyn y rhai hynny a oedd yn gyfrifol i gyfrif, a arweiniodd at
ddiswyddo dau uwch aelod o staff ac at wahardd Jonathan Ross drosdro, a bod angen sicrhau rheolaeth olygyddol llawer llymach. Roedd ein
sefyllfa o fewn y BBC yn golygu y gallem weithredu’n gyflym a chyflawni
canlyniadau clir.
Arweiniodd yr achos hwn hefyd at archwiliad llawer ehangach osafbwyntiau’r cyhoedd ar chwaeth a gwedduster, a fydd yn llywio ein
canllawiau golygyddol newydd y flwyddyn nesaf. Gwyddom fod llawero bobl am weld rheolaethau golygyddol llymach a byddwn yn cynnal
ymgynghoriad eang ar y canllawiau newydd. Ond rhaid gochel rhagrhoi baich rhy drwm ar wneuthurwyr rhaglenni er mwyn sicrhau ygallant barhau i gynhyrchu’r cynnwys mentrus, arloesol a heriol y mae’r
cyhoedd yn ei ddisgwyl.

Ansawdd rhaglennu

Yn hyn o beth, rydym wedi gweld tystiolaeth eleni bod lefelau boddhad
gydag ansawdd rhaglenni’r BBC yn gwella. Bydd gan bawb eu ffefrynnau,
ac yn bersonol, fy hoff raglenni i oedd A Short Stay in Switzerland, Being
Human a Five Minutes of Heaven. Dyma lle mae pobl am weld ffi’r
drwydded yn cael ei defnyddio. Mae’r fraint hynod o gael yr arian hwn
yn rhoi’r cyfle i’r BBC gymryd risgiau a gwneud pethau na all darlledwyr
masnachol ei wneud. Ond dyma’r maes sy’n galw am y mwyaf o waith
hefyd, o ran meddwl am syniadau newydd yn gyson a rhoi’r gorau ibethau sydd wedi mynd braidd yn ddiflas.

Gwasanaethu cynulleidfaoedd ledled y DU

Yn aml credir bod y BBC yn canolbwyntio’n ormodol ar Lundain a
De-ddwyrain Lloegr ac, fel unigolyn sydd bellach wedi ymgartrefu yng
Nghanolbarth Lloegr, mae mynd i’r afael â hyn yn un o’m gorchwylion
personol. Mae’n ddyhead a rennir gan fy nghyd-Ymddiriedolwyr. Rydym
wedi gwneud cynnydd da yn y maes hwn gyda thargedau newydd
ar wneud rhaglenni y tu allan i Lundain, a buddsoddiadau newydd
yn Salford a mannau eraill. Rydym hefyd wedi galw am newidiadau
mewn arddull olygyddol i adlewyrchu’n well realiti’r broses o wneud
penderfyniadau yng ngweinyddiaethau datganoledig y DU, ac mae’r
Cynghorau Cynulleidfa sy’n cynghori’r Ymddiriedolaeth yn dweud
wrthym fod hyn oll yn dechrau gwneud gwahaniaeth.

TROSOLWG/

05

Cyflawni gwerth am arian

Mae cyflawni gwerth am arian i dalwyr ffi’r drwydded yn bwysicach
nag erioed yn yr hinsawdd economaidd heriol sydd ohoni. Er gwaethaf
arian ffi’r drwydded nid yw’r BBC yn ddiogel rhag y dirwasgiad. Bydd
incwm o ffi’r drwydded a mentrau masnachol yn lleihau, sy’n rhoi
pwysau ar gyllideb y BBC, sy’n golygu bod sicrhau’r elw mwyaf arfuddsoddiad ar gyfer talwyr ffi’r drwydded mor bwysig ag erioed.
Eleni gwnaeth y BBC gynnydd da o ran lleihau gorbenion, ond rydym
wedi pennu rhai targedau heriol dros bum mlynedd i ryddhau£1.9 biliwn arall mewn effeithlonrwydd. Ac mae angen i ni gynnal achryfhau disgyblaeth ar y cyflogau uchaf. Mae pob ceiniog a gaiff ei
harbed yn golygu y caiff arian ei ryddhau ar gyfer rhaglenni gwell agwasanaethau newydd fel iPlayer.

Cynorthwyo darlledwyr cyhoeddus eraill

Mae gan y BBC hefyd ddyletswydd i helpu darlledwyr cyhoeddus eraill
sydd o dan bwysau ariannol cynyddol. Dros y flwyddyn ddiwethaf mae’r
BBC wedi cynyddu ei ymdrechion i weithio gyda darlledwyr eraill i
ganfod ffyrdd i’w helpu i leihau eu costau neu gynyddu eu hincwm drwy
bartneriaethau creadigol. Mae hyn yn bwysig oherwydd gwyddom
fod y cyhoedd yn croesawu dewis ac yn ystyried bod cystadleuaeth yn
bwysig, yn enwedig mewn perthynas â newyddion. Ond ar yr un prydmae angen i ni barhau i ganolbwyntio ar wasanaethau’r BBC ei hun, ganna all fforddio colli ei ffocws na lledaenu ei egni a’i adnoddau yn rhy eang.

Amddiffyn annibyniaeth y BBC

Un o’r pethau y mae talwyr ffi’r drwydded yn ei werthfawrogi fwyaf
am y BBC yw ei annibyniaeth, sy’n sylfaen i’w enw da yn y DU athramor. Mae’n ddyletswydd ar yr Ymddiriedolaeth i ddiogelu hawl y
Cyfarwyddwr Cyffredinol i wneud penderfyniadau golygyddol heb ofn
na ffafriaeth. Un enghraifft o hyn a welwyd dros y flwyddyn ddiwethaf
oedd Apêl Gaza’r Pwyllgor Argyfyngau. Roedd yn bwysig bod y
BBC yn penderfynu p’un a ddylai ddarlledu’r apêl ai peidio heb gael ei
ddylanwadu’n ddiangen. Ein gwaith ni oedd rhoi’r cyfle i’r Cyfarwyddwr
Cyffredinol wneud y penderfyniad hwn. Bydd amddiffyn annibyniaeth y
BBC yn parhau i fod yn un o elfennau pwysicaf ein rôl.

CHWE YMRWYMIAD YR YMDDIRIEDOLAETH

Mae cydberthynas y BBC â thalwyr ffi’r drwydded yn dibynnu ar chweymrwymiad clir:• Safonau: cynnal y safonau golygyddol uchaf sy’n adlewyrchu
safbwyntiau eang cynulleidfaoedd y BBC• Gwasanaethu pob cynulleidfa: cynnig gwerth i bawb yn y DU,
pwy bynnag y bônt, lle bynnag maent yn byw• Cynnwys: arwain y ffordd yn hytrach na dilyn, cynnig cynnwys o’r
safon uchaf sy’n unigryw• Cynorthwyo darlledwyr cyhoeddus: i’r graddau sy’n bosibl o fewn
y rhwymedigaethau i dalwyr ffi’r drwydded, cefnogi’r cynnwys
cyhoeddus a ddarperir gan eraill a pharhau i gyfrannu i sector
creadigol y DU
• Gwerth: peidio â gwario mwy o arian na’r hyn sydd ei angen ary BBC i gyflawni’r genhadaeth gyhoeddus a nodir yn y Siarter• Annibyniaeth: peidio byth â gadael i fuddiannau allanol ddylanwadu’n
ddiangen ar annibyniaeth olygyddol neu weithredol y BBC
Mae gan y BBC ddyheadau mawr i wasanaethu’r cyhoedd yn well, gan
gyflwyno technolegau a chynnwys newydd heb golli’r safonau uchel
iawn o ran newyddiaduraeth a phrosesau gwneud rhaglenni sy’n sylfaen
iddo. Fel Cadeirydd, rwyf yn benderfynol y bydd yr Ymddiriedolaeth yn
cynorthwyo ac yn herio’r BBC i wasanaethu’r holl gynulleidfaoedd yn y
DU yn well nag erioed o’r blaen, gan barhau i wella ei hun fel ei fod yn
cynnal ac yn haeddu’r lefel uchel o ymddiriedaeth a hoffter sydd gan
y cyhoedd ym Mhrydain tuag ato.

Syr Michael Lyons
Cadeirydd
18 Mehefin 2009

TROSOLWG/
PERFFORMIAD YN ERBYN AMCANION STRATEGOL/PERFFORMIAD YN ERBYNAMCANION STRATEGOL
MAE PERFFORMIAD AR DRAWS Y BBC YN ERBYN EI CHWE AMCANYN SYMUD I’R CYFEIRIAD CYWIR, ER RYDYM YN DISGWYL Y BYDD
UNRHYW WELLIANNAU SYLWEDDOL YN CYMRYD SAWL BLWYDDYN.

TROSOLWG/

06

Yma rydym wedi nodi asesiad yr Ymddiriedolaeth o berfformiad y BBC
yn erbyn y chwe amcan y cytunwyd arnynt gyda’r Bwrdd Gweithredol
y llynedd dros gyfnod ffi’r drwydded. Roedd cytuno ar yr amcanion
hyn yn un o’r amodau a oedd ynghlwm wrth ein cymeradwyaeth ogynllun strategol y Bwrdd Gweithredol, ‘Cyflawni Dyfodol Creadigol’, a’rllynedd gwnaethom ymrwymiad i gyhoeddi adroddiadau arnynt. Rydym
yn barnu perfformiad yn erbyn cyfres o fesurau y cytunwyd arnynt, achesglir y data o brif arolygon cynulleidfaoedd y BBC.

1. DYLAI’R BBC GYNNAL Y CYRHAEDDIAD
MWYAF POSIBL SY’N GYSON Â’I BWRPASAU
A’I WERTHOEDD.
Mae’r BBC yn rhagori ar ei darged cyrhaeddiad o 90%• Mae’r cyrhaeddiad wythnosol ar draws holl wasanaethau’r BBC yn
2008/09 wedi aros yn sefydlog ar 93% (93% yn 2007/08)1
Mae cyrhaeddiad yn fesur pwysig oherwydd dim ond pan fydd pobl
yn defnyddio ei wasanaethau y gall y BBC hyrwyddo ei bwrpasau.
Cytunwyd ar darged gyda’r Bwrdd Gweithredol y dylai’r BBC anelu at
gyrraedd 90% o oedolion yn y DU gyda’i wasanaethau bob wythnos,
ac eleni mae’r BBC wedi parhau i ragori ar y targed hwnnw, gangyrraedd 93%. Gyda dewis cynyddol o gyfryngau ar gael, mae’r Bwrdd
Gweithredol yn haeddu clod am y perfformiad hynod gryf hwn.
Mae nifer y bobl sy’n gwylio’r teledu wedi parhau i fod yn uchel, er
gwaethaf y niferoedd cynyddol sy’n troi at weithgareddau ar-lein achyfryngau ar alw. Mae nifer y bobl sy’n gwrando ar orsafoedd radio’r
BBC wedi parhau i fod yn uchel hefyd.

2. DYLAI’R BBC GYNYDDU NATUR NODEDIG
AC ANSAWDD EI ALLBWN.
Gwelliant bach ar draws pob metrig• Mae sgôr gyfartalog y BBC allan o 10 ar gyfer ‘Safon Uchel’ wedi
codi i 6.4 (6.3 yn 2007/08)1• Mae cyfran y rheini sy’n cytuno’n gryf bod y BBC yn cyflawni Safon
Uchel wedi codi i 34% (32% yn 2007/08)1• Mae cyfran y rheini sy’n cytuno bod y BBC yn cyflawni Safon Uchel
wedi aros yn sefydlog ar 66% (66% yn 2007/08)1• Mae’r sgôr gyfartalog ar y mynegai gwerthfawrogiad ar gyfer
Teledu’r BBC wedi codi i 80 (79 yn 2007/08)2, 3• Mae’r sgôr gyfartalog ar y mynegai gwerthfawrogiad ar gyfer
Radio’r BBC wedi codi i 79 (78 yn 2007/08)2, 3• Mae cyfran y rheini sy’n cytuno’n gryf bod Teledu’r BBC yn‘wreiddiol ac yn wahanol’ wedi codi i 36% (32% yn 2007/08)2, 3
Fel darlledwr a ariennir gan y cyhoedd, mae hwn yn gyfrifoldeb
mawr i’r BBC.
Mae’r prif fesurau yn dangos tueddiad cadarnhaol bach. Mae ein prif
fesur – y rheini sy’n cytuno’n gryf bod y BBC yn cyflawni safon uchel –yn heriol, a dim ond ychydig dros draean o’r rheini a arolygwyd sy’ncael eu cynnwys yn y categori hwn. Mae mesur arall, y rheini sy’n cytuno
bod y BBC yn cyflawni safon uchel, yn cynnwys tua dwy ran o dair o’rrheini a arolygwyd.
Mae sgorau gweithfawrogiad ar gyfer rhaglenni teledu a radio’r BBC
wedi codi rhywfaint eleni, ynghyd â chanfyddiadau cynulleidfaoedd bod
rhaglennu teledu yn ‘wreiddiol ac yn wahanol’. Fodd bynnag, dengys
ein hymchwil newydd ar gylch gwaith pwrpas (gweler tudalen 33) fod
cynulleidfaoedd yn credu bod yr amcan hwn yn gynyddol bwysig ac felly
mae’n parhau i fod yn flaenoriaeth bwysig i’r BBC.
Byddwn yn defnyddio ein harolygon o BBC One, Two a Four eleni
i ganolbwyntio ar sut y gall Teledu’r BBC gyflawni disgwyliadau
cynulleifaoedd o fod yn wreiddiol ac yn unigryw.

Arwyddion gwella bach• Mae cyfran y rheini sy’n ‘gymeradwywyr uchel’ o’r BBC wedi codi i
37% (36% yn 2007/08)1• Mae cyfran y rheini sy’n ‘gymeradwywyr isel’ o’r BBC wedi
gostwng i 12% (13% yn 2007/08)1
Mae lefelau cymeradwyaeth y cyhoedd o’r BBC wedi bod yn amrywiol
erioed, ond mae’r BBC bob amser wedi cynnal y nod o wasanaethu
pawb, waeth beth fo lefel eu cymeradwyaeth.
Erbyn diwedd y flwyddyn roedd ychydig yn fwy o gymeradwywyr
uchel ac ychydig yn llai o gymeradwywyr isel. Er ein bod yn cydnabod
nad yw’n realistig disgwyl y bydd y BBC yn perfformio’r un mor dda
ymysg pob grŵp yn y gymdeithas, gellir gwneud llawer mwy o waith iapelio at gymeradwywyr canolig ac isel.

4. DYLAI’R BBC ADFER YMDDIRIEDAETHYN EI ALLBWN.
Rydym yn parhau i ganolbwyntio llawer ar y maes hwn yn
dilyn achos o dorri canllawiau golygyddol yn ddifrifol eleniar BBC Radio 2• Mae’r sgôr gyfartalog allan o 10 ar gyfer ‘Rwy’n Ymddiried yn yBBC’ wedi codi i 6.0 (o 5.9 yn 2007/08)1• Mae cyfran y rheini sy’n cytuno’n gryf gyda’r datganiad ‘Rwy’n
Ymddiried yn y BBC’ wedi codi i 29% (28% yn 2007/08)1• Mae cyfran y rheini sy’n cytuno gyda’r datganiad ‘Rwy’n Ymddiriedyn y BBC’ wedi codi i 57% (55% yn 2007/08)1

Pennwyd yr amcan hwn mewn ymateb i nifer o ddigwyddiadau
golygyddol yn 2007 yr ymddengys iddynt gael effaith wirioneddol ar lefel
ymddiriedaeth cynulleidfaoedd yn y BBC.
Mae ein prif fesur ar gyfer yr amcan hwn yn heriol – y rheini sy’n‘cytuno’n gryf’ eu bod yn ‘ymddiried yn y BBC’. Cynyddodd cyfran
y rheini a arolygwyd sy’n rhan o’r categori hwn i 29%, ac mae 57% ooedolion yn ‘cytuno’ eu bod yn ymddiried yn y BBC. Yn bwysig, mae
cyfran y rheini sy’n ymddiried yn BBC News yn llawer uwch ar tua 78%.
Er bod sawl rhan o’r BBC wedi dysgu eu gwers o ran cymryd
ymddiriedaeth cynulleidfaoedd o ddifrif, dangosodd y toriad difrifol iawn
o Ganllawiau Golygyddol y BBC ar The Russell Brand Show ar Radio 2
yn yr hydref bod rheolaeth a chydymffurfiaeth olygyddol yn parhau i
fod yn wan mewn rhai meysydd, gan arwain at doriad difrifol iawn osafonau golygyddol y BBC. Fel y nodir ar dudalen 39, rydym wedi galw ary Bwrdd Gweithredol i gymryd nifer o fesurau o ganlyniad i’r digwyddiad
hwn a byddwn yn asesu effeithiolrwydd y camau hyn yn ddiweddarachyn y flwyddyn.

F fynhonnell: Arolwg Olrhain ar draws y BBC.
Arolwg BBC Pulse, cyfartaledd wedi’i bwysoli ar gyfer rhaglenni ar draws bob awr,
gydag isafswm o 50+ o ymatebwyr fesul rhaglen.
3
Efallai bod newidiadau i banel BBC Pulse wedi cael rhywfaint o effaith ar dueddiadau
rhwng 2007/08 a 2008/09.
12

5. DYLAI’R BBC GYNYDDU’R GWAITH OGYFLAWNI EI BWRPASAU CYHOEDDUS.
Ymddengys bod rhai meysydd lle mae’r pwrpasau
cyhoeddus yn cael eu cyflawni’n gynyddol, ond erys
disgwyliadau cynulleidfaoedd yn uchel felly mae angengwelliant sylweddol o hyd
Mae’r Siarter yn ei gwneud yn ofynnol i’r BBC hyrwyddo nifer obwrpasau cyhoeddus ar draws ei holl wasanaethau. Dangosodd ein
hymchwil cynulleidfa yn 2007 bod nifer o feysydd lle mae perfformiady BBC o ran cyflawni’r pwrpasau hyn yn is na’r disgwyliadau. Galwyd ymeysydd hyn yn ‘fylchau perfformiad’, ac mae’r amcan hwn yn cwmpasu
ein nod y dylid mynd i’r afael â’r bylchau hyn yn ystod cyfnod y Siarter
bresennol.
Mae’r gwaith ymchwil a gomisiynwyd gennym yn dangos bod y cyhoedd
yn credu y cafwyd rhai gwelliannau eleni. Fodd bynnag, mae gwelliant
ym mherfformiad y BBC yn cyd-fynd â disgwyliadau cynyddol gan ycyhoedd mewn rhai meysydd, fel newyddiaduraeth o safon a galw amraglenni teledu gwreiddiol o safon.
Rydym yn cydnabod graddau’r her o ran cyflawni’r disgwyliadau uchel
hyn a byddwn yn parhau i annog y Bwrdd Gweithredol i ganfod ffyrdd
o wneud hynny yn y flwyddyn i ddod. Bydd ein rhaglen waith ein hunain,
fel yr arolygon o wasanaethau teledu, yn cyfrannu drwy ein helpu i
ddeall disgwyliadau ac ymddygiad cynulleidfaoedd yn well. Gallwch
ddarllen rhagor am berfformiad y BBC o ran cyflawni ei bwrpasau
cyhoeddus ar dudalennau 22 i 32.

6. DYLAI’R BBC GYFLAWNI GWELLIANT O
3% BOB BLWYDDYN YN ERBYN EI DARGED
EFFEITHLONRWYDD
Gwnaed arbedion effeithlonrwydd o £192miliwn eleni(heb gynnwys costau); ymddengys bod y BBC ar y
trywydd cywir i gyflawni’r targed hwn
Mae arian ffi’r drwydded yn fraint fawr i’r BBC ac mae ganddo
ddyletswydd i sicrhau ei fod yn gwario arian cyhoeddus yn yffordd fwyaf effeithlon bosibl. Oherwydd hyn, pennwyd targed
effeithlonrwydd cronnol o 3% i’r Bwrdd Gweithredol dros y cyfnod obum mlynedd hyd at 2012/13.
Mae’r Bwrdd Gweithredol yn nodi cynnydd da yn erbyn y targed hwn
ond rydym yn derbyn ei bod yn rhy gynnar i fynegi barn o ran p’un ayw’r arbedion a nodwyd yn enillion effeithlonrwydd gwirioneddol neu
a ydynt wedi effeithio ar safon y cynnwys. Fodd bynnag, mae’r mesurau
perfformiad yn awgrymu bod safon y gwasanaeth yn parhau i fodyn gyson. Rydym wedi adolygu’r systemau gwybodaeth i sicrhau bod
gennym sylfaen dda ar gyfer asesu perfformiad a gallwch ddarllen mwy
am hyn ar y dudalen nesaf. Gallwch ddarllen mwy am y camau penodol
a gymerwyd i asesu a gwella effeithlonrwydd y BBC mewn meysydd
penodol, er enghraifft costau talent, yn nes ymlaen yn yr Adroddiad
Blynyddol hwn.

07

TROSOLWG/

3. DYLAI’R BBC GYNNAL Y CANFYDDIAD O
WERTH YMHLITH CYMERADWYWYR UCHEL;A DYLAI’R BBC GYNYDDU’R CANFYDDIAD
O WERTH YMHLITH CYMERADWYWYRCANOLIG AC ISEL.

TROSOLWG/
PERFFORMIAD ARIANNOL/

PERFFORMIAD ARIANNOLCAIFF Y BBC EI ARIANNU MEWN FFORDD UNIGRYW, GYDA’R RHANFWYAF YN DOD O FFI’R DRWYDDED Y TELIR AMDANI GAN GARTREFI
LEDLED Y DU. MAE’R ARIAN HWN YN RHOI BREINTIAU ARBENNIG I’R
BBC AC MAE GENNYM GYFRIFOLDEB I SICRHAU Y CAIFF YR ARIAN EIWARIO’N DDA.

TROSOLWG/

08

Yn wahanol i sefydliadau sy’n gwneud elw nid ydym yn canolbwyntio arelw. Yn hytrach mae angen i ni sicrhau bod y BBC yn cyflawni gwerth
gwirioneddol a sylweddol i dalwyr ffi’r drwydded ac i economi ehangach
y DU. Mae hyn yn cyfateb i bum amcan ariannol:• cynyddu incwm y BBC i’r eithaf drwy gasglu ffi’r drwydded mewnffordd mor effeithlon â phosibl• sicrhau bod y BBC mor effeithlon â phosibl, ac yn cyflawni gwerth
da am arian• cynyddu’r elw a wna’r BBC ar raglenni y telir amdanynt gan ffi’r
drwydded i’r eithaf• lledaenu’r budd a ddaw yn sgîl ffi’r drwydded ar draws y DU
• sicrhau bod ffi’r drwydded yn cynorthwyo’r economi greadigolehangachNodir perfformiad y BBC yn erbyn yr amcanion ariannol hyn gyferbyn,
a gallwch ddarllen sylwebaeth fanwl yn yr arolwg ariannol yn Rhan Dau’r
Adroddiad Blynyddol hwn. Rydym yn rhoi sylwadau isod ar y risgiau
ariannol sy’n wynebu’r BBC a’n hymateb iddynt.

RHEOLI RISG ARIANNOL YN Y DIRWASGIAD

Er bod ffi’r drwydded yn rhoi diogelwch sylweddol i’r BBC, nid yw’r
BBC yn ddiogel rhag y pwysau ehangach yn yr economi, sef:
• effaith gostyngiad mewn gwerthoedd eiddo ar gynlluniau i wneud
ystâd y BBC yn fwy effeithlon• llai o dwf yn nifer y cartrefi newydd sy’n talu ffi’r drwydded• yr amgylchedd masnachu ar gyfer BBC Worldwide, y mae ei elw
yn cael ei ddychwelyd i’r BBC i’w ddefnyddio er budd talwyr ffi’r
drwydded
Gallwch gael gwybod mwy am y risgiau penodol hyn yn yr arolwg
ariannol yn Rhan Dau’r adroddiad hwn. Gyda mwy o ansicrwydd
dros incwm yn y dyfodol mae’n bwysig i’r BBC fyw o fewn ei fodd. Ynunol â hynny mae’r Bwrdd Gweithredol wedi nodi arbedion pellach
posibl o fewn cyfnod presennol ffi’r drwydded, y tu hwnt i’r targed
effeithlonrwydd o 3% y flwyddyn (net) a nodwyd yn flaenorol, sef:
• lleihau graddau’r gwariant parhaus• rhewi cyflogau uwch swyddogion gweithredol yn 2009/10• peidio â thalu bonysau yn ystod y flwyddyn honno
Rydym wedi cymeradwyo’r arbedion costau pellach hyn, ond rydym
wedi pwysleisio na ddylent beryglu ansawdd rhaglenni, a byddwn yn
monitro hyn yn ofalus.

MESUR PERFFORMIAD

Mae Ymddiriedolaeth a Bwrdd Gweithredol y BBC wedi datblygu
fframwaith mesur i’n helpu i lunio barn hyddysg o ran pa mor dda ymae’r BBC yn cyflawni yn erbyn yr amcanion strategol a nodwyd yn
y cynllun chwe blynedd, a hefyd i asesu effeithiolrwydd y BBC o ran
annog effeithlonrwydd wrth gynnal ansawdd.
Yn benodol byddwn yn ystyried y mesurau ansawdd yng nghyddestun yr arbedion ariannol a wnaed er mwyn llunio barn ar b’un ayw’r arbedion a gyflawnir o dan raglen gwelliant parhaus y BBC yn
cynrychioli enillion effeithlonrwydd gwirioneddol, h.y. nad ydynt wedi
effeithio ar berfformiad y gwasanaethau y mae’r BBC yn eu darparu.
Er mwyn gallu llunio barn hyddysg ar berfformiad y BBC roeddem
am gael rhywfaint o sicrwydd ar y data a ddefnyddir i gyflwyno
adroddiadau ar berfformiad. Yn unol â hynny gofynnwyd i’r Swyddfa
Archwilio Genedlaethol (NAO) ystyried ansawdd y systemau data
sy’n sail i’r gwaith o gyflwyno adroddiadau ar berfformiad o ran
arbedion effeithlonrwydd. Mae’r NAO wedi cadarnhau i ni:“Mae’r BBC yn defnyddio systemau sefydledig ar gyfer mesur
perfformiad a ddefnyddiwyd ers cryn amser ac sy’n hŷn na’i raglen
gwelliant parhaus. Maent yn rhoi lefel dda o sicrwydd i’r BBC bod data
perfformiad yn gywir ac yn ddibynadwy. Mae’r BBC yn defnyddio’r
systemau mesur perfformiad hyn i gefnogi ei adroddiadau ar effaith ei
raglen gwelliant parhaus ar gyfer y cyfnod 2008/09 i 2012/13.
Fodd bynnag, dim ond sicrwydd cyfyngedig y gall trefniadau mesur y
BBC ei roi o effaith uniongyrchol y rhaglen gwelliant parhaus gan fod
sawl ffactor, nid dim ond mentrau effeithlonrwydd, yn dylanwadu ar
berfformiad. Fodd bynnag, dylai’r trefniadau roi gwybodaeth gywir adibynadwy ar berfformiad yn gyffredinol, a thros amser, gallent nodi
effeithiau andwyol ar berfformiad sy’n codi dro ar ôl tro.”
Roedd gwaith yr NAO yn canolbwyntio ar y data anariannol gan fod
KPMG, archwilwyr allanol y BBC, yn adolygu’r arbedion ariannol a gaiff
eu datgan bob blwyddyn.
Yn ystod y cam hwn o’r rhaglen gwelliant parhaus rydym yn cydnabodei bod yn rhy gynnar i lunio barn ar bu’n a yw’r arbedion a gyflawnir
yn cyflwyno effeithlonrwydd gwirioneddol o ran yr effaith arwasanaethau, a hynny er enghraifft oherwydd yr amser sy’n mynd
heibio rhwng penderfyniadau comisiynu a darparu cynnwys. Fodd
bynnag, rydym yn falch bod y systemau data perfformiad sy’n bodoli
yn cynnig sylfaen gadarn ar gyfer llunio ein barn yn y dyfodol.

Rydym am ei gwneud hi’n haws i bobl dalu ffi’r drwydded – trafodion
ar-lein a thros y ffôn yw dros draean o’r cyfanswm erbyn hyn, ac maent
wedi helpu’r BBC i gadw costau casglu ac osgoi talu ar lefelau 2007/08.
Casglu/osgoi talu ffi’r drwydded %
06/07
07/08
08/09

9.2
8.7
8.7

GWARIANT FFI’R DRWYDDED YN Y GWLEDYDD
A’R RHANBARTHAU

Mae gwariant y tu allan i Lundain wedi gostwng ychydig iawn flwyddyn
ar flwyddyn wrth i’r BBC gyflawni arbedion effeithlonrwydd a rhoi
cynlluniau ar waith i sicrhau bod 50% o’i gynyrchiadau teledu rhwydwaithyn cael eu gwneud y tu allan i Lundain erbyn 2016 – i fyny o ychydig
dros draean eleni. Rydym yn adolygu pa dargedau y dylid eu pennu argyfer radio.

Gwariant ffi’r drwydded yn ygwledydd/rhanbarthau £m
06/07
07/08
08/09

884
984
948

GWARIANT YN YR ECONOMI GREADIGOL

Unwaith eto, gwariwyd dros £1biliwn gennym yn economi greadigoly DU – gan gomisiynu rhaglenni gan gwmnïau annibynnol (37% ogyfanswm yr oriau cymwys yn ystod y flwyddyn) a chydweithreduâ phartneriaid creadigol eraill.
Gwariant yn yr economi greadigol £bn
06/07
1.1
1.1
07/08
1.1
08/09

09

BBC WORLDWIDE

Er gwaethaf amgylchiadau masnachu anodd i’r diwydiant, cynyddodd
BBC Worldwide ei werthiannau i £1biliwn am y tro cyntaf (gangynnwys ei gyfran o gyd-fentrau a gwerthiannau mewnol y grŵp),ond gostyngodd ei elw statudol – yn rhannol o ganlyniad i fuddsoddiad
parhaus yn ogystal â chostau a ddilëwyd mewn perthynas â chwymp
Woolworths a’r ffaith bod y Comisiwn Cystadleuaeth wedi gwrthod
Kangaroo, ei gynnig fideo ar alw.
Elw statudol BBC Worldwide
cyn llog a threth £m
06/07
07/08
86
08/09

111
118

ARBEDION EFFEITHLONRWYDD

Dechreuodd y BBC ei raglen effeithlonrwydd newydd ym mis Ebrill2008 ac mae eisoes wedi arbed £237miliwn (£192miliwn gan gynnwys
costau). Nodwyd targed gennym i’r BBC gyflawni arbedion cronnol
o 3%, sef £1.9biliwn (15% o sylfaen costau’r BBC), a gaiff ei ailfuddsoddi
mewn cynnwys a gwasanaethau gwell.
Arbedion effeithlonrwydd gros £mRhagamcanol

2,000

530

1.9bn

1,500

470
1,000

390
500

0

300
237
08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 Cyfanswm

TROSOLWG/

CASGLU FFI’R DRWYDDEDTROSOLWG/
CEFNOGI A HERIO’R BWRDD GWEITHREDOL/CEFNOGI A
HERIO’R BWRDD
GWEITHREDOLTROSOLWG/

10GWNAETHOM GEFNOGI’R BWRDD GWEITHREDOL WRTH IDDOGYFLAWNI GWERTH I DALWYR FFI’R DRWYDDED, GAN SICRHAUCYNNWYS O SAFON AC ELENI, GAN DDATBLYGU PARTNERIAETHAUGYDA DIWYDIANT, YNGHYD Â’U HERIO LLE NA CHYFLAWNODD YBBC EI SAFONAU UCHEL EI HUN.

50

11

16

12

6

16,93950%

28

o gyfarfodydd Cynghorau Cynulleidfa gyda thalwyr
ffi’r drwydded

o raglenni ffonio i mewn ar y radio a gynhaliwyd
gan Ymddiriedolwyr i gael clywed safbwyntiau
cynulleidfaoedd

gwrandawiad gan Bwyllgor Dethol y Senedd oSeneddau a Chynulliadau’r DU a fynychwyd gan
Ymddiriedolwyr fel cynrychiolwyr y BBCo gynyrchiadau Teledu Rhwydwaith i gael eu lleoli ytu allan i Lundain erbyn 2016 (yn unol â diffiniadau
Ofcom) – targed newydd heriol a bennwyd gan yr
Ymddiriedolaeth ar gyfer y Bwrdd Gweithredolo ddarnau o waith ymchwil cynulleidfa wedi’u comisiynu

o ymgynghoriadau cyhoeddus wedi’u cynnalo ymatebion a dderbyniwyd i 12 o ymgynghoriadau

o apeliadau am gwynion golygyddol a gadarnhawyd/cadarnhawyd yn rhannol gan y Pwyllgor Safonau
Golygyddol allan o gyfanswm o 75 a ystyriwyd

GWARIANT

Ymatebion i’r ymgynghoriad

Gwariant yr Ymddiriedolaeth £m
Mae gwariant yr Ymddiriedolaeth fel canran o wariant
gwasanaethau cyhoeddus y BBC yn y DU wedi gostwng
o 0.34% i 0.31%.

Cyfanswm yr ymatebion: 16,939

07/08
08/09

Arolwg o wasanaethau
i gynulleidfaoedd iau
Arolwg o’r gwaith o gasglu
ffi’r drwydded
Arolwg o wasanaethau plant
Asesiad yr Ymddiriedolaeth
o gynigion Prosiect Canvas
Fideo lleol dros dro
Arall

11,90910,517Cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr
Costau gweithredu eraill

Costau staff
Costau ailstrwythuro

54%
24%
15%
5%
1%
1%

Ffioedd Ofcom £m
07/08
08/09

3,744
4,482

11

TROSOLWG/

Ffioedd rheoleiddio
Ffioedd asesu effaith ar y farchnad

Digwyddiadau 2008/09
Ebrill 08• Cyhoeddi 27 odrwyddedaugwasanaeth y BBC a
ddiweddarwyd sy’nadlewyrchu canlyniad
y gwaith ymchwil ac
ymgynghori pwysig
a wnaed gan yr
Ymddiriedolaeth yllynedd.
• Yr Ymddiriedolaeth a’r
Bwrdd Gweithredol
yn lansio trafodaeth
ynghylch darlledu
cyhoeddus cyn cyhoeddi
adroddiad cyntaf Ofcom
ar ddyfodol darlledu
cyhoeddus.

Mai 08• Cyhoeddi arolwg
gwasanaeth o BBC
Online; canfyddiadau
allweddol arberfformiad, ei natur
nodedig a chyllidebau.
• Yr Ymddiriedolaeth
yn nodi cynnydd
sylweddol yng % targedy Teledu Rhwydwaitha gynhyrchir yn
y gwledydd a’rrhanbarthau.

Mehefin 08• Adroddiad o natur
ddiduedd yn dod i’r
casgliad bod yn rhaid
i’r BBC wella cwmpas,
eglurder a manylder
darllediadau newyddion
rhwydwaith o’r gwledydd
a’r rhanbarthau.
• Arolwg o gostau talenty BBC yn nodi nad oes
tystiolaeth i ddangos
bod y BBC yn chwyddo
prisiau’r farchnad nac
yn talu gormod am
dalent ac yn amlygu
pwysigrwydd meithrin
talent newydd a rheoli
pwysau sy’n gysylltiedig â
chostau.

Gorffennaf 08•Y
 r Ymddiriedolaeth yn
cadarnhau rhannau oapeliadau ynghylch ydefnydd o nawdd yn
BBC Sports Personalityof the Year ac yn
cychwyn ymgynghoriad
cyhoeddus ar bolisi
nawdd diwygiedig.
• Yr Ymddiriedolaeth
yn dechrau adolygu
gweithgareddaumasnachol y BBC.

Awst 08• Y sianel deledu Gaeleg
gyntaf yn y DU,
BBC ALBA, yn caeltrwydded wasanaethyn dilyn prawf gwerth
cyhoeddus llawn agynhaliwyd gan yr
Ymddiriedolaeth.
• Arolwg o’r ‘Cyfle i
Gystadlu’n Greadigol’(WOCC) yn canfod
ei fod yn gweithio’ndda, heb ddangos
unrhyw duedd tuag
at dimau mewnol neu
gynhyrchwyr annibynnol.

Medi 08• Ymgynghoriadau
cyhoeddus ar gyfer
adolygu gwasanaethau
ar gyfer cynulleidfaoedd
iau/y gwaith o gasglu ffi’r
drwydded yn dechrau.
• System gwyno newydd
yn cael ei rhoi ar waith.

Hydref 08• Yr Ymddiriedolaeth yn
cynnal ac yn cyhoeddi
ymchwiliad llawn ialwadau ffôn sarhaus
a ddarlledwyd ar The
Russell Brand Show ac
yn galw ar y Bwrdd
Gweithredol i ddarlledu
ymddiheuriad ar yr awyr.
Bwrdd Gweithredol y
BBC hefyd yn cyhoeddi
mesurau i sicrhau
cydymffurfiaeth âchanllawiau golygyddol
yn y dyfodol.

Tachwedd 08• Y cynlluniau gweithredol
ar gyfer gwasanaeth
fideo lleol yn cael
eu gwrthod gan yr
Ymddiriedolaeth; angeni’r Bwrdd Gweithredol
ddatblygu cynlluniau
newydd ar gyfer
newyddion lleol.

Rhagfyr 08• Cynlluniau partneriaeth y
BBC yn cael eu hamlygu
fel rhan o ymateb yr
Ymddiriedolaeth i Gam
2 o arolwg Ofcom oDdarlledu Cyhoeddus.
• Cwynion unigol amy broses o gasglu ffi’r
drwydded yn caeleu hystyried gan yr
Ymddiriedolaeth am ytro cyntaf.

Ionawr 09• Yr Ymddiriedolaeth
yn ystyried cwyn yn
erbyn penderfyniad
y Cyfarwyddwr
Cyffredinol i beidio â
darlledu apêl Gaza’r
Pwyllgor Argyfyngau,
gan ddyfarnu ei fod wedi
gweithredu’n briodol
drwy gydol y cyfnod.

Chwefror 09• Arolwg o wasanaethau’r
BBC i blant yn dod
i’r casgliad bod
gwasanaethau yn
perfformio’n dda iawn
ond bod angen gwellarhai meysydd.
• Lansio ymgynghoriad
cyhoeddus argynlluniau’r BBC argyfer cydfenter Internet
Protocol Television(Prosiect Canvas).

Mawrth 09• Arolwg o’r broses ogasglu ffi’r drwydded
yn dod i’r casgliad bod
yn rhaid i Drwyddedu
Teledu gydbwyso
cadernid gyda thegwch.
• Adroddiad gwerth
am arian ar gontractau
strategol yn dod
i’r casgliad bod
effeithlonrwydd yn
cael ei gyflawni ond
bod angen i’r BBC
wneud mwy i wellagwasanaethau.

TROSOLWG/CIPOLWG AR WASANAETHAU’R BBC/CIPOLWG AR
WASANAETHAU’R BBCTELEDU RHWYDWAITH

TROSOLWG/

12

Nod BBC One yw sicrhau
mai hi yw’r sianel a gaiff ei
gwerthfawrogi fwyaf yn
y DU, â’r ystod ehangaf oraglenni o safon ymysg yr hollrwydweithiau prif ffrwd yn
y DU.

Mae BBC Two yn cyflwyno
rhaglenni o ddyfnder asylwedd i gynulleidfa eang.
Mae’n gyfrifol am y swm
a’r ystod fwyaf o raglennu
ffeithiol o holl sianelau teledu’rBBC, ynghyd â chelfyddydau,
comedi a drama nodedig.

Nod BBC Four yw sicrhau
mai hi yw’r sianel sy’ncynnig y cyfoeth deallusol
a diwylliannol gorau ym
Mhrydain, gan gynnig cyfuniad
nodedig o raglenni dogfen,
perfformiadau, cerddoriaeth,
ffilm a phynciau amserol.

Mae sianel CBBC yn cynnig
amserlen gymysg nodedig
ar gyfer plant 6-12 oed,gan annog pob plentyn i
atgyfnerthu ei diddordebau
presennol a datblygu rhai
newydd.

Mae BBC Radio 3 yn
canolbwyntio ar gerddoriaeth
glasurol ac yn cyflwyno ystodeang o gerddoriaeth jazz,
cerddoriaeth y byd, rhaglenni
celfyddydol a drama; ceirpwyslais cryf ar berfformiadau
cerddorol o bob cwr o’r DU.

Nod BBC Radio 4 yw
defnyddio grym iaith lafar i
gynnig rhaglenni dwys sy’nceisio ennyn diddordeb ac
ysbrydoli, gyda chyfuniad
unigryw o raglenni ffeithiol,dramâu, darlleniadau achomedi.

Mae BBC Radio 5 yn darlledu
newyddion a chwaraeon byw
24 awr y dydd, gan gyflwyno
digwyddiadau wrth iddynt
ddigwydd mewn ffordd
hygyrch.

Mae BBC Global Newsyn dwyn ynghyd BBC
World Service, sianel
deledu BBC World News,
gwasanaethau newyddion
ar-lein rhyngwladol y BBC yn
Saesneg, BBC Monitoring a
BBC World Service Trust.

Cylch gwaith Radio Lleol y
BBC yw darparu gwasanaeth
newyddion, gwybodaetha thrafodaethau llafar yn
bennaf, gyda phwyslais cryf ar
ryngweithio.

Gwasanaeth llafar i oedolion
yw Radio Scotland;gwasanaeth radio llafar acherddoriaeth i siaradwyr
Gaeleg yw Radio nan
Gàidheal. Mae’r ddau
wasanaeth yn cynnig
amrywiaeth eang o genres
ac yn adlewyrchu materion,
digwyddiadau, diwylliant a
diddordebau pobl yr Alban.

Mae BBC Three ynymroddedig i gynnwys athalent arloesol o Brydain.
Nod y sianel yw darparu
cymysgedd eang o raglenni aanelir at gynulleidfaoedd iau
yn bennaf.

RADIO RHWYDWAITH

Nod BBC Radio 1 yw cynnig
gwasanaeth o ansawdd uchel
i gynulleidfaoedd ifanc gan
gyfuno’r gerddoriaeth newydd
orau, ystod gynhwysfawr
o sesiynau stiwdio byw,
cyngherddau a gwyliau, ac
allbwn llafar wedi’i deilwra.

Mae BBC Radio 2 yn
cynnig amrywiaeth eang ogerddoriaeth boblogaidd acarbenigol i wrandawyr gan
ganolbwyntio ar dalent o
Brydain a pherfformiadau
byw, yn ogystal ag ystodeang o allbynnau llafar yn
cynnwys materion cyfoes,
rhaglenni dogfen, crefydd a’r
celfyddydau.

NEWYDDIADURAETH

Gwasanaeth newyddion 24
awr ar y teledu yw’r sianel
BBC News, sy’n cyflwyno
darllediadau a dadansoddiadau
cynhwysfawr o’r straeon
mwyaf a phwysicaf yn y DU ac
yn rhyngwladol.

BBC Parliament yw’r
unig sianel yn y DU sy’nymroddedig i ddarlledu
gwleidyddiaeth, gan gynnwys
trafodaethau, pwyllgorau
a gwaith cyrff seneddol
a deddfwriaethol y DU a
Senedd Ewrop.

MAE’R YMDDIRIEDOLAETH YN ASESU PERFFORMIAD Y BWRDD
GWEITHREDOL O RAN DARPARU GWASANAETHAU’R BBC ACYN EI DDWYN I GYFRIF.

Llwyfan arddangos manylderuwch yw sianel HD y BBCi ddarlledu amrywiaeth oraglennu o holl wasanaethau
teledu eraill y BBC.

Mae BBC ALBA yn cynnig
darllediadau nodedig isiaradwyr Gaeleg a rhai sy’ndysgu’r iaith ar bynciau mor
amrywiol â cherddoriaethfyw, gyfoes a thraddodiadol,pêl-droed a rhaglennu plantac amrywiaeth o raglennu
gwreiddiol sy’n adlewyrchu ac
yn ategu diwylliant, hunaniaetha threftadaeth Gaeleg.

Rhwydwaith rhan amser
yw BBC Radio 5 live sports
extra sy’n cynnig darllediadau
chwaraeon ychwanegol gan
ddefnyddio hawliau y mae’r
BBC eisoes yn berchen arnynt
er mwyn cynnig gwerth
gwell am arian i dalwyr ffi’r
drwydded.

Mae BBC 1Xtra yn chwarae’r
gerddoriaeth ddu gyfoes orauâ phwyslais cryf ar gyflwyno
cerddoriaeth fyw o ansawdd
uchel a chefnogi artistiaid
newydd o’r DU.

Nod BBC 6 Music yw
denu’r rhai sy’n mwynhau
cerddoriaeth boblogaidd
drwy gynnig y gerddoriaethorau o archif sain y BBC yn
ogystal â cherddoriaeth gyfoes
o’r tu allan i’r brif ffrwd, a
newyddion a rhaglenni dogfen
am gerddoriaeth.

13

TROSOLWG/

Nod CBeebies yw cynnig
cymysgedd o raglennu o safon
a gynhyrchwyd yn y DU yn
bennaf a gynlluniwyd i annog
dysgu drwy chwarae mewn
amgylchedd cyson ddiogel i
blant o dan chwech oed.

Gwasanaeth radio llafar
digidol yw BBC 7 sy’n cynnig
rhaglenni comedi, dramâu adarlleniadau yn bennaf o archify BBC. Mae hefyd yn darlledu
rhaglenni i blant.

Nod BBC Asian Network yw
cynnig trafodaethau heriol,
newyddiaduraeth hyddysg,
cerddoriaeth, chwaraeon,
adloniant a drama i Asiaid
Prydeinig o genedlaethau
gwahanol.

CYFRYNGAU RHYNGWEITHIOL

Gwasanaeth llafar i oedolion
yw Radio Wales; gwasanaethradio llafar a cherddoriaeth
i siaradwyr Cymraeg yw
BBC Radio Cymru. Mae’rddau wasanaeth yn cynnig
amrywiaeth eang o genres
ac yn adlewyrchu materion,
digwyddiadau, diwylliant a
diddordebau pobl Cymru.

Mae BBC Radio Ulster/
Foyle yn wasanaeth llafar
sy’n cwmpasu ystod eang ogenres ac sy’n adlewyrchu
pob agwedd ar fywyd cyfoes
yng Ngogledd Iwerddon, gan
gyfuno darllediadau o faterion,
diddordebau a digwyddiadau
lleol gyda darllediadau oddatblygiadau cenedlaethol arhyngwladol.

Mae BBC Red Button yn
darparu gwasanaethau
rhyngweithiol i wylwyr
teledu digidol, gan gynnwys y
wybodaeth a’r cynnwys cyfoes
diweddaraf drwy’r dydd, gan
gynnwys newyddion, tywydd,
dysgu, adloniant a rhaglenni
rhyngweithiol.

Nod BBC Online yw darparu
cynnwys ar-lein arloesol a
nodedig sy’n adlewyrchu
ac yn ehangu amrywiaeth
gwasanaethau darlledu’r BBC.

TROSOLWG/
RÔL YR YMDDIRIEDolaETH

RÔL YR YMDDIRIEDolAETH
MAE’R CYHOEDD YN DISGWYL RHAGLENNU ARDDERCHOG,CYNNWYS CYFFROUS A CHYWIRDEB GOLYGYDDOL GAN Y BBC. EIN
RÔL NI YW HERIO A CHEFNOGI’R BWRDD GWEITHREDOL I SICRHAU
BOD Y BBC YN CYFLAWNI AR GYFER TALWYR FFI’R DRWYDDED.

TROSOLWG/

14

Mae gan gynulleidfaoedd ddisgwyliadau uchel o’r BBC – a gellir deall
hynny, gan ei fod yn cael ei ariannu gan ffi’r drwydded. Maent yn
ymddiried ynddo i wneud rhaglenni gwych; i gynnal y safonau darlledu
nodedig, annibynnol uchaf; i gynnig rhywbeth at ddant pawb; ac i wneud
pethau na all eraill ei wneud neu na fyddant yn mentro ei wneud. Maentyn disgwyl iddo fod yn arbennig ac i barhau i fod yn arbennig, yn enwedig
ar adeg pan mae darlledu yn mynd drwy’r fath newid, a phan fo gan
ddefnyddwyr gymaint o ddewis.

EICH YMDDIRIEDOLAETH CHI,EIN CYFRIFOLDEB NI

Yn Ymddiriedolaeth y BBC ein cyfrifoldeb ni yw cael y gorau o’r BBC argyfer talwyr ffi’r drwydded. P’un a yw hynny’n golygu ei ddiogelu rhag
ymyrraeth wleidyddol a’r pwysau i fod yn fwy masnachol, neu sicrhau
bod y BBC yn parhau i gyflawni gwerth gwych am arian ac yn aros yndriw i’w egwyddorion sylfaenol, ein gwaith ni yw sicrhau hyn.

PWY YDYM NI?

Yr Ymddiriedolaeth yw corff llywodraethu’r BBC, ac mae’n cynnwys
12 o Ymddiriedolwyr (gweler tudalennau 48 i 49 am fanylion). I’ncynorthwyo ni yn ein rôl, mae gennym dîm o staff proffesiynol, Uned yr
Ymddiriedolaeth, sy’n gweithio i’r BBC ond sy’n uniongyrchol atebol i ni.
Mae cyngor annibynnol Uned yr Ymddiriedolaeth yn ein helpu i gynnal
asesiad gwrthrychol o unrhyw gynigion gan y Bwrdd Gweithredol achyflawni ein rôl er budd talwyr ffi’r drwydded.

EIN CYDBERTHYNAS Â BWRDD GWEITHREDOLY BBC
Y Weithrediaeth sy’n rheoli’r BBC o ddydd i ddydd, dan arweiniad y
Cyfarwyddwr Cyffredinol gyda chymorth y Bwrdd Gweithredol.
Yr Ymddiriedolaeth sy’n penodi’r Cyfarwyddwr Cyffredinol – Prif
Olygydd y BBC sy’n gyfrifol am holl gynnwys y BBC – ac yn ei ddwyn
i gyfrif.

BETH RYDYM YN EI WNEUD

Mae gennym rôl oruchwylio a rheoleiddio. Ni sy’n gyfrifol am bennu
strategaeth lefel uchel y BBC a sicrhau bod y sefydliad yn cyflawni eichwe phwrpas cyhoeddus, fel y nodir yn y Siarter (gweler tudalennau
22 i 32).
Rydym hefyd yn mynegi barn ar rai agweddau ar weithrediadau’r BBC.
Un rôl bwysig yw gwrando ar apeliadau yn erbyn cwynion am allbwn
golygyddol. Mae’n rhaid i ni sicrhau bod y BBC yn cynnal y safonau
golygyddol uchaf a hefyd ei fod yn dysgu o’r camgymeriadau a wna.

SUT Y GWNAWN HYN• Ar gyfer pob pwrpas cyhoeddus rydym wedi pennu cylch gwaithyn diffinio ein blaenoriaethau ac yn egluro sut y byddwn yn barnu
perfformiad y BBC yn eu herbyn.
• Ar gyfer pob un o wasanaethau’r BBC rydym wedi sefydlu ‘trwydded
gwasanaeth’ sy’n nodi ein disgwyliadau ar gyfer y gwasanaeth ac
yn amlinellu cyllideb. Mae’r drwydded hefyd yn egluro sut mae’r
gwasanaeth yn cyfrannu at y pwrpasau cyhoeddus.
• Pan fydd Bwrdd Gweithredol y BBC am newid gwasanaeth ynsylweddol neu lansio gwasanaeth newydd, byddwn yn cynnig ‘prawf
gwerth cyhoeddus’. Mae’r prawf hwn yn asesu gwerth posibl ygwasanaeth yn erbyn yr effaith bosibl y gallai ei chael ar ddarparwyr
gwasanaethau eraill yn y farchnad.

CYFLAWNI EIN HEGWYDDORION

Mae’r BBC mewn sefyllfa freintiedig iawn, gan ei fod yn cael ei ariannu
gan ffi’r drwydded. Rydym yn annog y BBC i fod yn arloesol ac i
ddatblygu gwasanaethau newydd i ateb gofynion newidiol gan dalwyr
ffi’r drwydded, ond ar yr un pryd rydym yn ymwybodol o’r effaith agaiff hyn ar y farchnad cyfryngau ehangach. Rydym yn gwrando ar boblo fewn a’r tu allan i’r BBC wrth wneud penderfyniadau ar ba syniadau
newydd y bydd y BBC yn eu datblygu.
Un o’n hegwyddorion allweddol yw sicrhau ein bod bob amser yn
gweithredu mewn modd tryloyw, ac yn ystyried safbwyntiau’r cyhoedd
wrth wneud penderfyniadau. Rydym yn cyhoeddi’r dystiolaeth a
ddefnyddiwyd gennym wrth wneud ein penderfyniadau yn ogystal â’rpenderfyniadau eu hunain. Er mwyn canfod safbwyntiau’r cyhoedd,
rydym yn gwneud gwaith ymchwil cenedlaethol i’n cynulleifaoedd ac yn
cael cyngor gan Gynghorau Cynulleidfa ym mhob un o’n pedair gwlad.

Y FFRAMWAITH RHEOLEIDDIO

Diben y BBC yw hysbysu, addysgu a difyrru. Mae chwe phwrpas
cyhoeddus yn diffinio sut y dylai wneud hyn, ac fe’u nodir yng‘nghyfansoddiad’ y BBC, y Siarter Frenhinol a’r Cytundeb rhwng y BBC
a’r Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon.
Mae’r Siarter yn diffinio’r gydberthynas rhwng yr Ymddiriedolaeth a’r
Bwrdd Gweithredol, a dyletswyddau a swyddogaethau’r ddau. Mae
hefyd yn gwarantu annibyniaeth olygyddol y BBC. Mae’r Cytundeb ynymhelaethu ar nifer o’r pynciau a gaiff eu crybwyll yn y Siarter ac yn nodi
rhwymedigaethau rheoleiddio’r BBC.

Cydberthynas ag Ofcom

O dan delerau’r Siarter, y Cytundeb a Deddf Cyfathrebu 2003, (‘yDdeddf’), caiff rhai o feysydd gweithgarwch y BBC eu rheoleiddio
gan Ofcom, rhai gan yr Ymddiriedolaeth a rhai gan y ddau ar y cyd.
Cytunwyd ar Femorandwm Cyd-ddealltwriaeth ym mis Mawrth 2007
i egluro rolau a chyfrifoldebau perthnasol yr Ymddiriedolaeth ac Ofcom.
Isod ceir crynodeb o bwyntiau allweddol y cyfrifoldebau hyn.

MEYSYDD CYFRIFOLDEB YR YMDDIRIEDOLAETH AC OFCOM
Mae’r BBC yn atebol i’r Ymddiriedolaeth am gywirdeb a natur ddiduedd ei gynnwys; mae
Ofcom yn pennu rhai safonau rhaglenni. Mae gan y ddau ddyletswyddau i ystyried cwynion.

Cwotâu a chodau
Newyddion a materion cyfoes

Mae’r Ymddiriedolaeth yn pennu cwotâu ar gyfer rhaglenni newyddion a materion cyfoes
ar BBC One/Two, gan ymgynghori ag Ofcom (a chael cytundeb mewn rhai achosion) cyn
gweithredu’r gofynion hyn.

Cynyrchiadau gwreiddiol

Mae’n rhaid i’r BBC ac Ofcom gytuno ar gyfran briodol o raglennu i fod yn gynyrchiadau
gwreiddiol.

Rhaglennu’r Gwledydd a’r Rhanbarthau

Mae’r Ymddiriedolaeth yn pennu cwotâu ar gyfer rhaglenni am y Gwledydd a’r
Rhanbarthau, gan ymgynghori ag Ofcom (a chael cytundeb mewn rhai achosion) cyn
gweithredu’r gofynion hyn.

Rhaglenni a wneir y tu allan i Lundain

Mae’n rhaid i’r BBC ac Ofcom gytuno ar gyfran addas o raglennu i gael eu gwneud yn y DU
y tu allan i ardal yr M25.

Cynyrchiadau annibynnol

Mae’r Ymddiriedolaeth yn ei gwneud yn ofynnol i’r BBC ddilyn cod ymarfer ar gyfer comisiynu
cynyrchiadau annibynnol, ac mae’n adolygu cyflawniad yn erbyn y WOCC.
Mae’r Ymddiriedolaeth ac Ofcom yn monitro cydymffurfiaeth â thargedau ar gyfer
cynyrchiadau annibynnol.

Hygyrchedd

Mae’n rhaid i’r BBC ddilyn cod Ofcom ar gyfer darparu gwasanaethau ar gyfer pobl fyddar aphobl â nam ar eu golwg.

Profion gwerth cyhoeddus

Mae’n rhaid i’r Ymddiriedolaeth gynnal prawf gwerth cyhoeddus cyn caniatáu newid sylweddoli wasanaethau cyhoeddus y BBC yn y DU. Ofcom sy’n cynnal yr asesiad o effaith ar y farchnad
sy’n rhan o’r prawf.

Effaith gystadleuol

Mae’n rhaid i’r Ymddiriedolaeth ystyried effaith economaidd y BBC ar y sector darlledu.
Cyfrifoldeb Ofcom neu’r Swyddfa Masnachu Teg yw dyfarnu ar faterion sy’n ymwneud â
chyfraith cystadleuaeth.

Y sbectrwm radio

Mae’n rhaid i’r Ymddiriedolaeth sicrhau y gwneir defnydd effeithlon o’r sbectrwm a ddyrennir
i’r BBC; Ofcom sy’n gyfrifol am sicrhau y gwneir y defnydd gorau o’r holl sbectrwm.

Nodir rhai meysydd pellach o gyfrifoldeb a rennir (yn cynnwys darlledu cyhoeddus, llythrennedd y cyfryngau a hyrwyddo cyfle cyfartal ahyfforddiant) yn y Ddeddf a’r Cytundeb.

15

TROSOLWG/

Safonau rhaglenni

PERFFORMIAD/
17
PERFFORMIAD/

18/ EIN CYFLAWNIAD YN ERBYN EINCYNLLUNIAU AR GYFER 2008/09/
20/ CYNGHORAU CYNULLEIDFA/
22/ PWRPASAU/
30/ SUT Y CYFLAWNIR Y PWRPASAU/
33/ PERFFORMIAD GWASANAETHAU/
36/ GWARCHOD FFI’R DRWYDDED/
38/ CYNNAL BUDDIANNAU TALWYR
FFI’R DRWYDDED/PERFFORMIAD/
EIN CYFLAWNIAD YN ERBYN EIN CYNLLUNIAU AR GYFER 2008/09/

EIN CYFLAWNIAD YN ERBYNEIN CYNLLUNIAU AR GYFER
2008/09

PERFFORMIAD/

18

Ar y ddwy dudalen hyn ceir crynodeb o’r hyn a wnaethom o’igymharu â’r hyn y nodwyd gennym y byddem yn ei wneud yn ein
cynllun gwaith ar gyfer 2008/09, a gyhoeddwyd yn adroddiad yllynedd ym mis Gorffennaf 2008.
Bob blwyddyn, mae’r Ymddiriedolaeth yn cyhoeddi cynllun gwaith fel ygall pawb sy’n ymgysylltu â ni, o fewn y BBC a’r tu allan iddo, neu unrhyw
un a chanddynt ddiddordeb, gael gwybod beth yw ein blaenoriaethau,
pam y gwnaethom eu nodi, a beth y byddwn yn ei wneud i’w cyflawni
yn y flwyddyn i ddod. Rydym yn adrodd ar ein cyflawniad yn erbyn ycynllun gwaith ar gyfer y flwyddyn, felly gallwch gael gwybod i ba raddau
rydym wedi cyflawni ein bwriadau. Wrth gwrs, gan ein bod hefyd ynymateb i ddigwyddiadau wrth iddynt ddigwydd, ni fydd y cynllun gwaith
yn cynnwys popeth a wnaethom yn ystod y flwyddyn, ond rydym
yn adrodd ar ddigwyddiadau eraill o’r fath mewn rhannau eraill o’r
adroddiad hwn.
Ceir crynodeb o’n cynllun gwaith ar gyfer 2009/10 ar dudalennau 44 i
45, a cheir fersiwn llawn ar ein gwefan.

EGWYDDORION A CHANLYNIADAU 2008/09

Rydym wedi pennu rhai egwyddorion i’n hunain i’w dilyn o ran sut
rydym yn gwneud ein gwaith. Ceir crynodeb o’r rhain gyferbyn ynghyd
â’n hasesiad o ba mor dda a wnaethom. O fewn y cynllun gwaith rydym
wedi rhannu ein gwaith yn dri phrif amcan ac wedi nodi blaenoriaethau
am y flwyddyn ar gyfer pob amcan. Mae’r tabl gyferbyn yn crynhoi’r hyn
a wnaethom ar gyfer pob blaenoriaeth. Caiff canlyniadau’r gwaith hwn,
yn cynnwys yr effaith a gafodd, eu hegluro’n llawnach yn yr adrannau
perthnasol o’r adroddiad hwn.
Ein prif flaenoriaeth oedd sicrhau bod yr Ymddiriedolaeth yn gweithio’nwell ar gyfer ein cynulleidfaoedd, sef talwyr ffi’r drwydded.

GWARCHOD FFI’R DRWYDDED
Ein rôl strategol

Sicrhau y caiff yr incwm a geir o ffi’r drwydded ei wario mewn
ffyrdd sy’n cyflawni disgwyliadau cynulleidfaoedd ac yn cyflawni
gwerth am arian.
Blaenoriaeth 1

ASTUDIAETHAU GWERTH AM ARIAN

Roeddem wedi bwriadu cynnal tair astudiaeth ar:a) costau cynyrchiadau radiob) rheoli contractau strategolc) rheoli asedau
Canlyniada) Comisiynwyd hyn gan y Swyddfa Archwilio Genedlaethol;cyhoeddwyd yr adroddiad ar ‘effeithlonrwydd cynyrchiadau radio yn yBBC’ ym mis Chwefror 2009.
b) Comisiynwyd hyn gan y Swyddfa Archwilio Genedlaethol;cyhoeddwyd yr adroddiad ar ‘reolaeth y BBC o gontractau strategol
gyda’r sector preifat’ ym mis Mawrth 2009.
c) Er mwyn lleihau costau, penderfynwyd gohirio’r arolwg hwn.
Blaenoriaeth 2

NEWID I DDIGIDOL

Roeddem wedi bwriadu monitro cynnydd y broses o newid i ddigidol a’r
cynllun help wedi’i dargedu.
Canlyniad
Adolygwyd adroddiadau chwarterol ar gynnydd y broses o newid i
ddigidol a’r broses o roi’r cynllun help ar waith.
Blaenoriaeth 3

CASGLU FFI’R DRWYDDED

Roeddem wedi bwriadu cynnal ymgynghoriad cyhoeddus ar y broses ogasglu ffi’r drwydded.
Canlyniad
Yn 2008 ymgynghorwyd â’r cyhoedd ynghylch sut y cesglir ffi’r
drwydded deledu. Cyhoeddwyd ein harolwg ym mis Mawrth 2009.

Am fwy o fanylion gweler tudalennau 36 i 37.

EGWYDDOR

Canlyniad

Rydym am fod yn agored ac yn dryloyw ymhob peth a wnawn.
Ar ein gwefan nodwn yr hyn a wnawn a pham.
Rydym yn ymgynghori â chynulleidfaoedd yn aml. Pan wnawn hynny
byddwn yn ceisio osgoi defnyddio iaith sy’n rhy dechnegol.

Cyhoeddwyd ein harolygon a’u tystiolaeth ategol ar ein gwefan yn ystod
y flwyddyn.
Cynhaliwyd 12 o ymgynghoriadau cyhoeddus yn ystod y flwyddyn. Eri ni wneud rhywfaint o gynnydd, rydym yn cydnabod bod angen i ni
weithio’n galetach i ddefnyddio iaith sy’n haws ei deall.
Gall aelodau o’r cyhoedd sydd am gael eu hysbysu o’n gwaith gofrestru
ar restr bostio electronig drwy ymweld â’n gwefan – bbc.co.uk/bbctrust

Byddwn yn adolygu perfformiad Bwrdd yr Ymddiriedolaeth bob
blwyddyn.
Byddwn yn adolygu gweithrediadau Uned yr Ymddiriedolaeth.

CYNNAL BUDDIANNAUTALWYR FFI’R DRWYDDED
Ein rôl strategol

Sicrhau bod y BBC yn gweithio’n effeithiol er budd y cyhoedd, a’i fod
mor ymatebol â phosibl i’r hyn y mae talwyr ffi’r drwydded am ei gael.

Adolygwyd gweithrediad y Cynghorau Cynulleidfa ac rydym yn gwneud
rhai newidiadau i wella’r defnydd a wnawn o’u gwaith.
(Gweler tudalennau 20 i 21.)
Adolygwyd perfformiad yr Ymddiriedolaeth ym mis Mai 2009.
(Gweler tudalen 62.)
Rydym wedi adolygu’r modd rydym yn cynorthwyo’r Cynghorau
Cynulleidfa rhanbarthol yn Lloegr ac wedi cytuno ar rai newidiadau.

HYRWYDDO PWRPASAUCYHOEDDUS Y BBC YNEFFEITHIOL
Ein rôl strategol

Blaenoriaeth 1

Sicrhau bod y BBC yn hyrwyddo’r chwe phwrpas cyhoeddus fel y’u
gosodwyd gan y Senedd yn ei holl weithrediadau.

SAFONAU GOLYGYDDOL A NATUR DDIDUEDDBlaenoriaeth 1a) Yn dilyn y methiannau golygyddol yn 2007, comisiynwyd arolwg o sut
yr aeth rheolwyr y BBC ati i ddatrys y sefyllfa.
b) Comisiynwyd arolwg o natur ddiduedd darllediadau newyddion
rhwydwaith o’r gwledydd.
Canlyniada) Cyhoeddwyd yr arolwg o gamau gweithredu’r rheolwyr ym mis Mai
2008.
b) Cyhoeddwyd yr arolwg o natur ddiduedd ym mis Mehefin 2008.
(Gweler tudalen 55.)
Blaenoriaeth 2

AROLWG O GYFLENWADAU RHWYDWAITH

Roeddem wedi bwriadu cwblhau ein harolwg o gyflenwadau
rhwydwaith gan ystyried faint o gynnwys mae’r BBC yn ei gynhyrchu
ymhob Gwlad a Rhanbarth.
Canlyniad
Cyhoeddwyd yr arolwg o gyflenwadau rhwydwaith ym mis
Mehefin 2008.
Blaenoriaeth 3

AROLWG O WERTH ECONOMAIDD

Roeddem wedi bwriadu ymchwilio i werth economaidd y BBC i’r DU.
Canlyniad
Cyhoeddwyd ein hadroddiad ar werth economaidd y BBC ym mis
Gorffennaf 2008. (Gweler tudalen 54.)

CAU BYLCHAU MEWN PERFFORMIAD

Yn 2007 ymgynghorwyd â’r cyhoedd ynghylch pa mor dda roeddy BBC yn perfformio yn erbyn ei bwrpasau cyhoeddus. Datgelodd
hyn fylchau mewn perfformiad, yn enwedig o ran bod yn arloesol
ac yn nodedig – darparu rhaglenni sy’n ffres ac yn newydd ym marn
cynulleidfaoedd. Heriwyd y Bwrdd Gweithredol i gau’r bylchau hyn a
gwnaethom gynlluniau i fonitro eu perfformiad.
Canlyniad
Gwnaed gwaith ymchwil newydd ym mis Tachwedd 2008 a mis
Chwefror 2009 i ddeall safbwyntiau’r cyhoedd ar berfformiad y BBC,ac felly i fesur pa mor dda y mae’r Bwrdd Gweithredol yn cau’r bylchau
a nodwyd. Bydd monitro cynnydd yn ffocws pwysig i ni yn yblynyddoedd i ddod.
Blaenoriaeth 2

AROLYGON O WASANAETHAU

Adolygwn holl wasanaethau’r BBC o leiaf unwaith bob pum mlynedd.
Roeddem wedi bwriadu edrych ar wasanaethau radio, teledu ac ar-leiny BBC ar gyfer:a) plantb) cynulleidfaoedd iau
Canlyniada) C yhoeddwyd yr arolwg plant ym mis Chwefror 2009.
b) Cyhoeddwyd yr arolwg cynulleidfaoedd iau ym mis Mehefin 2009.

Blaenoriaeth 4

AROLWG O’R ‘CYFLE I GYSTADLU’N GREADIGOL’(WOCC)

Datblygwyd y WOCC i sicrhau bod mwy o gomisiynau rhaglenni’r BBC
yn agored i gynhyrchwyr annibynnol. Roeddem wedi bwriadu cyhoeddi
arolwg o’i heffeithiolrwydd a chomisiynu arolygon o gomisiynau radio acar-lein ynghyd â strategaeth ffilm y BBC.
Canlyniad
Cyhoeddwyd arolwg o effeithiolrwydd y WOCC ym mis Gorffennaf
2008. Gohiriwyd yr arolygon eraill.

Am ragor o fanylion gweler tudalennau 38 i 41.

Am ragor o fanylion gweler tudalennau 22 i 32.

19
PERFFORMIAD/

Rydym yn bwriadu hysbysu cynulleidfaoedd a rhanddeiliaid eraill yn well
drwy greu rhestr bostio electronig, y gall pobl danysgrifio ar ei chyfer os
byddant yn dymuno.
Rydym yn bwriadu adolygu sut y gallwn ddefnyddio’r gwaith a wneir gan
y Cynghorau Cynulleidfa yn y ffordd orau.

PERFFORMIAD/CYNGHORAU CYNULLEIDFA/CYNGHORAU CYNULLEIDFA
MAE CYNGHORAU CYNULLEIDFA YNG NGHYMRU, LLOEGR, YR
ALBAN A GOGLEDD IWERDDON, DAN GADEIRYDDIAETH YR
YMDDIRIEDOLWR AR GYFER Y WLAD HONNO, YN CYNGHORI’R
YMDDIRIEDOLAETH AR BA MOR DDA Y MAE’R BBC YN CYFLAWNIEI BWRPASAU CYHOEDDUS, AC YN RHOI ASESIAD ANNIBYNNOL O
DDISGWYLIADAU CYNULLEIDFAOEDD.

PERFFORMIAD/

20

Er mwyn gwneud hyn, bydd y Cynghorau, sydd â’r nod o adlewyrchu
amrywiaeth y DU ac y mae eu haelodau yn wirfoddolwyr, yn cynnal
ymgynghoriadau â thalwyr ffi’r drwydded, yn cwrdd bob mis ac yn
cyflwyno eu cyngor i’r Ymddiriedolaeth. Maent hefyd yn rhoi sylwadau
ar gynigion gan y Bwrdd Gweithredol, ac ar faterion sydd o bwys igynulleidfaoedd ar y pryd. Bob blwyddyn maent yn awgrymu ffyrdd owella gwasanaethau’r BBC, yn seiliedig ar yr hyn mae’r cynulleidfaoedd
wedi’i ddweud wrthynt (‘blaenoriaethau cynulleidfaoedd’). Caiff Cyngor
Cynulleidfa Lloegr ei gynorthwyo gan 12 o gynghorau cynulleidfa
rhanbarthol sy’n adlewyrchu amrywiaeth y boblogaeth yn Lloegr. Ceir
manylion llawn ar wefannau’r Cynghorau yn:
bbc.co.uk/ace
bbc.co.uk/acs
bbc.co.uk/wales/acw
bbc.co.uk/northernireland/audiencecouncil

GWRANDO AR GYNULLEIDFAOEDD

Yn ystod y flwyddyn, cynhaliodd y Cynghorau fwy na 50 o gyfarfodydd
gyda thalwyr ffi’r drwydded ledled y DU. Cynhaliwyd rhai ar gyfer
grwpiau cynulleidfa penodol fel pobl ifanc a phobl ag anableddau, aceraill ar gyfer trawsdoriad o bobl. Cododd cynulleidfaoedd amrywiaetho faterion sy’n amrywio o broblemau gyda derbyniad, amserlenni a’r
broses o newid i ddigidol, i’r portread o bobl ifanc, y sylw a roddir i’r
celfyddydau yng Ngogledd Iwerddon, a safonau golygyddol.

PERFFORMIAD Y BBC YN ERBYNBLAENORIAETHAU CYNULLEIDFAOEDDAR GYFER 2008/09

Croesawodd y Cynghorau gynnydd ar yr awgrymiadau a wnaethant argyfer 2008/09. Roedd yr Ymddiriedolaeth wedi penderfynu y dylai mwy
o raglenni’r BBC gael eu gwneud y tu allan i Lundain, yn y pedair gwlad.
Croesawodd ACE fuddsoddiad yng nghanolfan gynhyrchu newydd y
BBC yn Salford, ond nodwyd pryder ynghylch dyfodol cynyrchiadau
rhwydwaith yn Birmingham a Bryste am y rheswm y gallai symud talenti Salford roi rhanbarthau eraill o dan anfantais. Dywedodd Cyngor
Cynulleidfa’r Alban (ACS) y dylai fod yn bosibl cyflawni’r cynnydd yno
cyn y dyddiad targed o 2016 y cytunwyd arno gyda’r BBC.
Cytunodd y Cynghorau, yn dilyn arolwg yr Ymddiriedolaeth o natur
ddiduedd (gweler tudalen 55 am fanylion), fod darllediadau newyddion
rhwydwaith o faterion datganoledig yn fwy cywir, ond nodwyd y gellid
gwneud mwy i archwilio cyd-destunau polisi gwahanol yn y gwledydd.
Cynghorwyd yr Ymddiriedolaeth gan Gyngor Cynulleidfa Gogledd
Iwerddon (ACNI) i graffu ar newyddion rhwydwaith, er mwynsicrhau ei fod yn parhau i wella. Awgrymodd ACE y dylid buddsoddi

mewn radio lleol er mwyn gwasanaethu cymunedau’n well yn Lloegr.
Dywedodd ACS fod cynulleidfaoedd am gael safbwynt mwy Albanaidd
ochr yn ochr â safbwynt y DU, a gofynnwyd am arolwg o strwythur
newyddion y BBC yn yr Alban.
Nododd y Cynghorau fod y BBC wedi gwneud cynnydd o ran gwellamynediad i holl gynnwys y BBC, er bod bylchau sylweddol o hyd ynargaeledd BBC Radio Cymru ar Ddarlledu Sain Ddigidol (DAB); BBCRadio Wales ar DAB ac FM; BBC Radio Foyle ac 11 o’r 40 o orsafoedd
radio lleol yn Lloegr ar DAB; a BBC Radio Scotland ar brif lwybrau yng
ngogledd yr Alban.
Croesawodd ACS lansiad y gwasanaeth Gaeleg BBC ALBA, a gaiff ei
redeg mewn partneriaeth ag MG Alba. Canmolodd Cyngor Cynulleidfa
Cymru (ACW) y ffordd y cyflawnodd y BBC ei rwymedigaethau atdeledu cyhoeddus yng Nghymru drwy ddarparu rhaglenni ar gyfer ysianel Gymraeg S4C y talwyd amdanynt drwy ffi’r drwydded.

CYNGHORI’R YMDDIRIEDOLAETH

Ymgynghorodd y Cynghorau ar y cynigion ar gyfer gwasanaethau fideo
lleol gan y BBC, a nodwyd cryfder y galw am ddarllediadau mwy lleola rhanbarthol. Roedd aelodau’r Cynghorau yn credu y byddai hyn yn
cyfrannu’n gryf at nod y BBC o gefnogi dinasyddiaeth, a chynrychioli
cymunedau’r DU.
Nododd ACE fwlch yn rhaglenni plant y BBC ar gyfer y rheini sy’n nesáu
at eu harddegau cynnar. Canfu ACE ac ACS fod llawer o bobl ifanc yn
eu harddegau ac oedolion ifanc am weld eu grŵp oedran yn cael eigynrychioli’n fwy cadarnhaol yn rhaglennu’r BBC.
Hysbyswyd yr Ymddiriedolaeth gan y Cynghorau o’r cryfder barn
ymysg cynulleidfaoedd ar faterion pynciol. Roedd cefnogaeth i
ymrwymiad yr Ymddiriedolaeth i gynnal y safonau golygyddol uchaf
yn dilyn The Russell Brand Show a ddarlledwyd ar Radio 2 ar 18 Hydref.
Trafodwyd dyfodol darlledu cyhoeddus yn dilyn arolwg gan Ofcom,
ac adroddiad y Llywodraeth, Prydain Ddigidol. Cytunodd y Cynghorau
fod cynulleidfaoedd am gael mwy nag un ffynhonnell o ddarlledu
cyhoeddus, ond pwysleisiwyd na ddylid ei ariannu drwy ffi’r drwydded.

CYFLAWNI’R PWRPASAU CYHOEDDUS

Mae’r Cynghorau yn cynghori’r Ymddiriedolaeth ar ba mor dda mae’r
BBC yn cyflawni ei chwe phwrpas cyhoeddus (gweler tudalennau
22 i 32).

Creadigrwydd

Pwysleisiodd ACNI y pwys a rydd cynulleidfaoedd ar gynnwys nodedig
a chreadigol gan y BBC. Nododd ACE y gallai adloniant a chomedi, o’r
cyfarwydd i’r arloesol, apelio at amrywiaeth eang o grwpiau cynulleidfa achyfrannu at ragoriaeth ddiwylliannol.

CYNGHORAU CYNULLEIDFA CENEDLAETHOL

C

1-12 LLOEGR
13 YR ALBAN
14 GOGLEDD IWERDDON
15 CYMRU

113
14
15

ARDALOEDD CYNGHORAUCYNULLEIDFA RHANBARTHOL
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

A
C

GOGLEDD-DDWYRAIN LLOEGR
GOGLEDD-ORLLEWIN LLOEGRSWYDD EFROGGORLLEWIN CANOLBARTH LLOEGRDWYRAIN CANOLBARTH LLOEGRDWYRAIN SWYDD EFROG A SWYDD LINCOLNDWYRAIN LLOEGR
DE-ORLLEWIN LLOEGRGORLLEWIN LLOEGR
DE LLOEGRLLUNDAIN
DE-DDWYRAIN LLOEGR

13

14

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

1

3

6

2
5
4

9
8

CymunedArweiniodd camau gweithredu’r Ymddiriedolaeth ar ôl yr arolwg onatur ddiduedd at rai gwelliannau o ran cynrychioli gwleidyddiaeth yny pedair gwlad, ond nid oedd newyddion rhwydwaith yn adlewyrchu’r
DU gyfoes o hyd gyda’r cwmpas a’r cywirdeb a ddisgwylir gan y BBC.
Dylai symud cynyrchiadau i Salford helpu’r BBC i ymgysylltu’n fwy
effeithiol â chynulleidfaoedd yng ngogledd Lloegr. Cyfrannodd lansiad
BBC ALBA yn gryf at y pwrpas hwn yn yr Alban, ynghyd â rhaglennu
newydd Gwyddeleg a Sgoteg Ulster yng Ngogledd Iwerddon.
Fodd bynnag, nododd y Cynghorau waith ymchwil yr Ymddiriedolaeth
a oedd yn dangos, yn gyffredinol, nad yw cynulleidfaoedd yn yr Alban a
Gogledd Iwerddon yn credu bod y BBC yn adlewyrchu eu hardaloedd
yn ddigonol. Yn Lloegr, nododd ACE y diffyg cynyrchiadau rhwydwaithyn nwyrain Lloegr, o Newcastle i Essex.

Dinasyddiaeth

Mewn blwyddyn o argyfwng economaidd, cymeradwyodd yCynghorau y rôl a chwaraewyd gan BBC Newyddion a materion cyfoes
o ran darparu dadansoddiad diduedd, manwl o ddigwyddiadau wrth
iddynt ddigwydd. Tanlinellodd y Cynghorau werth newyddiaduraeth y
BBC a rhaglennu cyffredinol i gynulleidfaoedd lleol a rhanbarthol.

Dysgu

Cymeradwyodd y Cynghorau yr amrywiaeth eang o raglennu o safon
a oedd yn ategu dysgu anffurfiol. Croesawodd ACS lansiad BBC ALBA
fel adnodd ar gyfer dysgwyr Gaeleg, a chydag is-deitlau, fel adnodd
diwylliannol ehangach ar gyfer cynulleidfaoedd nad ydynt yn deall Gaeleg.
Ar ôl atal y gwasanaeth dysgu ar-lein BBC Jam, croesawodd ACW ac
ACS gynlluniau i ryddhau cynnwys Cymraeg a Gaeleg i’w ailddefnyddio
mewn mannau eraill.

Byd-eang

Nododd ACW y dylai gwerthu Doctor Who a Torchwood i tua 40 owledydd godi proffil Cymru ledled y byd.

7

11
10

12

Digidol

Croesawodd ACW ac ACS y rhyngwynebau Cymraeg a Gaeleg ar
BBC iPlayer. Fodd bynnag, erys heriau cyfathrebu a dosbarthu mawro hyd, o’r broses o newid i ddigidol i’r broses o gyflwyno DAB a diffyg
gwasanaeth band eang mewn rhai ardaloedd o’r DU.

BLAENORIAETHAU AR GYFER Y FLWYDDYN I
DDODCytunodd y Cynghorau ar flaenoriaethau ar gyfer y flwyddyn i ddod ac
fe’u mabwysiadwyd gan yr Ymddiriedolaeth. Yn eu plith mae:• gweithio tuag at well mynediad i holl gynnwys y BBC ar lwyfannau
digidol• monitro’r gwaith o gyflawni cynlluniau’r BBC ar gyfer cynyddu
cynyrchiadau teledu rhwydwaith o’r tu allan i Lundain• gwella’r ffordd y mae’r BBC yn portreadu amrywiaeth y DU
• monitro darllediadau newyddion rhwydwaith o’r gwledydd
datganoledig, a gwella gwasanaethau lleol a rhanbarthol.

21
PERFFORMIAD/

15

PERFFORMIAD/
PWRPASAU/PERFFORMIAD/

22

EIN RÔL O RAN HYRWYDDO’R
PWRPASAU
Un o rwymedigaethau’r Ymddiriedolaeth yw pennu
cylch gwaith ar gyfer pob pwrpas cyhoeddus (agrynhoir ar y tudalennau canlynol). Mae gan bob
cylch gwaith restr o flaenoriaethau sy’n nodi’r hyn ymae angen i’r BBC ei wneud i hyrwyddo’r pwrpas
hwnnw, ac rydym yn mesur perfformiad y BBC yn
eu herbyn, gan ddefnyddio’r dulliau canlynol:• a rolwg blynyddol yn olrhain canfyddiadau
cynulleidfaoedd o ran pa mor dda y mae’r BBC
yn cyflawni ei bwrpasau. Rydym yn gofyn igynulleidfaoedd pa mor bwysig yw pob blaenoriaetho bob cylch gwaith iddynt hwy a pha mor dda y mae’r
BBC yn cyflawni’r blaenoriaethau yn eu barn hwy. Lle
ceir gwahaniaeth rhwng y ddwy sgôr, cyfeiriwn at hyn
fel y ‘bwlch perfformiad’• y mchwil ansoddol ychwanegol (ar gyfer rhai
blaenoriaethau na chânt eu cynnwys yn yr arolwg)•d adansoddiad o ddata eilaidd gan Ofcom a Digital
UK (ar gyfer y blaenoriaethau sy’n gysylltiedig â’r
chweched pwrpas)•d ata perfformiad cyffredin gan y BBC• a mrywiaeth eang o weithgareddau eraill, yn cynnwys
arolygon gwasanaeth, profion gwerth cyhoeddus ac
arolygon o natur ddiduedd/safonau, sy’n ein helpu i
ddeall pa mor dda y mae’r BBC yn cyflawni rhai o’r
blaenoriaethau allweddol
Bydd yr Ymddiriedolaeth yn adolygu’r cylchoedd
gwaith pwrpas yn 2011/12 er mwyn sicrhau eu bod
yn berthnasol o hyd.

23
PERFFORMIAD/

BETH YW’R PWRPASAU?
Cenhadaeth y BBC yw hysbysu, addysgu a difyrru.
O dan delerau’r Siarter a’r Cytundeb, drwy ei allbwn,
mae’n rhaid i’r BBC hyrwyddo’r chwe phwrpas
cyhoeddus canlynol:• ysgogi creadigrwydd a rhagoriaeth ddiwylliannol• cynrychioli’r DU, ei gwledydd, ei rhanbarthau
a’i chymunedau• cynnal dinasyddiaeth a chymdeithas waraidd• hyrwyddo addysg a dysgu• cyflwyno’r DU i’r byd a’r byd i’r DU• helpu i gyflwyno buddiannau technolegau a
gwasanaethau cyfathrebu newydd

PERFFORMIAD/
PWRPASAU /YSGOGI CREADIGRWYDD A
RHAGORIAETH DDIWYLLIANNOL
Gallwch ddisgwyl i’r BBC gynnig yr enghreifftiau gorau owaith creadigol sy’n ymgysylltu â chynulleidfaoedd ac yn eu
difyrru, yn torri tir newydd ac yn annog diddordeb mewn
gweithgareddau diwylliannol, creadigol a chwaraeon.
Penawdau 2008/09• blaenoriaeth bwysicaf y BBC yw gwella perfformiad wrth
gynhyrchu syniadau ffres a newydd; dyma fyddai’n cael yr effaith
fwyaf ar ganfyddiadau bod y BBC yn cynnig gwerth am arian• mae gwasanaethau plant y BBC yn cynhyrchu cynnwys nodedig
a chreadigol• mae ‘Cyfle i Gystadlu’n Greadigol’ y BBC yn helpu i feithrin
ymagwedd agored at syniadau a chreadigrwydd

PERFFORMIAD/

24

CYNRYCHIOLI’R DU, EI GWLEDYDD, EI
RHANBARTHAU A’I CHYMUNEDAU
Gallwch ddibynnu ar y BBC i adlewyrchu’r cymunedau niferus
sy’n bodoli yn y DU. Gall y cymunedau hyn fod yn seiliedig ar
ddaearyddiaeth, ar ffydd, ar iaith, neu ar ddiddordeb a rennir
fel chwaraeon. Gallwch ddisgwyl i’r BBC ysgogi trafodaetho fewn cymunedau yn y DU a rhyngddynt ac annog pobl igymryd rhan yn eu cymunedau lleol.
Penawdau 2008/09• gallai’r BBC wneud mwy i gynrychioli gwledydd, rhanbarthau
neu gymunedau cynulleidfaoedd i weddill y DU
• c ymeradwywyd targedau mwy heriol ar gyfer rhaglennu
rhwydwaith ar gyfer y Gwledydd a’r Rhanbarthau• cymeradwywyd buddsoddiad newydd mewn rhaglennu achynnwys lleol

PERFFORMIAD/

25

PERFFORMIAD/
PWRPASAU /CYNNAL DINASYDDIAETH A
CHYMDEITHAS WARAIDD
Gallwch ymddiried yn y BBC i ddarparu rhaglennu
newyddion, materion cyfoes a ffeithiol o safon sy’n rhoi’r
wybodaeth ddiweddaraf i chi ac yn cynnal trafodaeth am
faterion pwysig a datblygiadau gwleidyddol mewn ffordd
ddiddorol. Gallwch droi at y BBC am help i ddefnyddio
a deall mathau gwahanol o gyfryngau.
Penawdau 2008/09• mae cynulleidfaoedd am i’r BBC wneud mwy i’w helpu i ddeall
gwleidyddiaeth yn eu gwlad neu ranbarth• mae’r BBC wedi gwella perfformiad o ran darparu rhaglennu
newyddion a materion cyfoes annibynnol o safon; mae’r rhain
yn gynyddol bwysig i gynulleidfaoedd• mae’r BBC yn cael trafferth cyrraedd cynulleidfaoedd iau,
llai cefnog drwy gynnwys newyddion – mae angen rhoi hwb
i gynulleidfaoedd ar gyfer rhaglennu plant sy’n cyflawni’r
diben hwn

PERFFORMIAD/

26

HYRWYDDO ADDYSG A DYSGU
Gallwch ddibynnu ar y BBC i helpu pawb yn y DU i ddysgu.
Un o rolau pwysig y BBC yw cefnogi addysg ffurfiol mewn
ysgolion a cholegau. Hefyd, bydd y BBC yn cynnig ffyrdd
diddorol i bawb yn y DU gynyddu eu gwybodaeth a’u sgiliau ardraws amrywiaeth eang o bynciau.
Penawdau 2008/09• darparu cynnwys ar gyfer addysg ffurfiol yw un o’r
blaenoriaethau pwysicaf i rieni plant o dan 16 oed• mae cynulleidfaoedd yn gadarnhaol ynghylch cyfraniad y BBC at
ddysgu ond ceir bwlch mawr mewn perfformiad o hyd• mae’r gwaith o adolygu darpariaeth ddysgu ffurfiol yn mynd
rhagddo er mwyn nodi sut y gall y BBC ddiwallu anghenion
cynulleidfaoedd yn well
• mae cynulleidfaoedd wedi gweld gwelliant yn y modd y mae’r
BBC yn eu hannog i ddysgu’n anffurfiol ynghylch amrywiaeth obynciau a materion

PERFFORMIAD/

27

PERFFORMIAD/
PWRPASAU /CYFLWYNO’R DU I’R BYD A’R BYD I’R DU
Gallwch ddibynnu ar y BBC i ddarparu gwasanaethau
newyddion a berchir yn rhyngwladol i gynulleidfaoedd ledled
y byd. Gallwch ddisgwyl i’r BBC roi’r wybodaeth ddiweddaraf
i chi am yr hyn sy’n digwydd yn y byd, gan roi cipolwg ar yffordd mae pobl yn byw mewn gwledydd eraill.
Penawdau 2008/09• mae cyflwyno’r byd i’r DU yn bwysig iawn i gynulleidfaoedd,
ac mae’r BBC yn perfformio’n dda• cynyddodd cyrhaeddiad World Service yn gyffredinol, yn
rhannol yn sgîl gwasanaeth teledu newydd BBC Arabic, ond
gwrthbwyswyd hyn gan gynulleidfaoedd llai ar gyfer radio
World Service a theledu BBC World News• mae gwasanaeth teledu BBC Arabic yn diwallu angheniony gynulleidfa darged yn gyffredinol

PERFFORMIAD/

28

HELPU I GYFLWYNO BUDDIANNAUTECHNOLEGAU A GWASANAETHAUCYFATHREBU NEWYDD
Gallwch ddisgwyl i’r BBC helpu pawb yn y DU i fanteisio i’reithaf ar dechnolegau cyfryngau newydd nawr ac yn y dyfodol.
Penawdau 2008/09• ystyrir bod rôl y BBC o ran sicrhau bod cynnwys digidol
diddorol ar gael yn llai pwysig i gynulleidfaoedd na’r pwrpasau
eraill, ond mae hyn yn newid• ymgynghoriad ar Brosiect Canvas – menter i alluogi pobl
i wylio cynnwys ar alw a chynnwys rhyngrwyd ar y teledu• parhaodd y broses o newid i ddigidol ar draws rhanbarth
y gororau

PERFFORMIAD/

29

PERFFORMIAD/
SUT Y CYFLAWNIR Y PWRPASAU/SUT Y CYFLAWNIRY PWRPASAUYSGOGI CREADIGRWYDD A RHAGORIAETH
DDIWYLLIANNOLPERFFORMIAD/

30

Gallwch ddisgwyl i’r BBC gynnig yr enghreifftiau gorau o waithcreadigol sy’n ymgysylltu â chynulleidfaoedd ac yn eu difyrru, yn
torri tir newydd ac yn annog diddordeb mewn gweithgareddau
diwylliannol, creadigol a chwaraeon.
Blaenoriaeth bwysicaf y BBC yw darparu allbwn nodedig gyda llawer osyniadau ffres a newydd. Mae ein gwaith eleni wedi cyflwyno rhywfainto dystiolaeth gadarnhaol o gyflawniadau mewn perthynas â hyn.
Dywedodd rhieni plant ifanc wrthym eu bod yn credu bod CBeebies
yn nodedig ac mae cynulleidfaoedd iau yn credu bod BBC Three ynarloesol ac yn cymryd risgiau. Canfuwyd hefyd bod BBC Radio 1 yn
gwneud cyfraniad cryf o ran cyflawni’r pwrpas hwn drwy ei rôl yn
hyrwyddo artistiaid cerddorol newydd yn y DU. Mae gwrandawyr ynrhoi gwerth arbennig o uchel ar ei raglenni a digwyddiadau cerddoriaethfyw. Mae ein hymchwil i ansawdd a gwreiddioldeb yn nodi’r cynnwys
teledu y mae cynulleidfaoedd yn ystyried sydd o’r safon uchaf ac sydd
fwyaf gwreiddiol. (Gweler yr adran perfformiad gwasanaethau am
ragor o fanylion.) Er bod arwyddion cynnar yn awgrymu gwelliant, mae
disgwyliadau cynulleidfaoedd wedi cynyddu, sy’n golygu bod y bwlch
perfformiad y mae angen i’r BBC fynd i’r afael ag ef yn fawr o hyd.

Cyflawni gwerth am arian

Rydym wedi canfod mai gwelliannau o ran cyflwyno syniadau ffres
a newydd, ac ystod eang o gynnwys sy’n rhoi difyrrwch a mwynhad,
fyddai’n cael yr effaith fwyaf ar ganfyddiadau cyffredinol o’r gwerth amarian a gyflawnir gan y BBC. Bydd ein harolygon o BBC One, BBC Twoa BBC Four yn ddiweddarach eleni yn ein galluogi i asesu ymhellachberfformiad y BBC yn y maes allweddol hwn.

Talent

Mae gan y BBC rôl o fewn y pwrpas creadigrwydd i feithrin a chefnogi
talent yn y DU. Canfu ein harolwg o’r ‘Cyfle i Gystadlu’n Greadigol’ fod yfenter hon yn helpu i feithrin dull agored o weithredu ar gyfer syniadau achreadigrwydd ar draws diwydiant creadigol y DU, ac y caiff comisiynau
mewnol ac annibynnol eu trin yn gyfartal. Ni chanfu ein harolwg ogostau talent (gweler tudalen 36) unrhyw dystiolaeth i ddangos bod y
BBC yn talu mwy na phris y farchnad am brif dalent teledu na’i fod yngwthio prisiau i fyny yn systematig. Ar hyn o bryd rydym yn adolygu sut
mae’r BBC yn annog ac yn defnyddio talent newydd.

Gweithgareddau diwylliannol

Mae gan chwaraeon a ffilmiau rôl bwysig i’w chwarae yng
nghanfyddiadau cynulleidfaoedd o ba mor dda ac eang y mae’r BBC
yn rhoi sylw i weithgareddau diwylliannol. Ar hyn o bryd rydym yn
ystyried darllediadau’r BBC o ddigwyddiadau chwaraeon mawr fel rhano ymgynghoriad ehangach gan yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a
Chwaraeon, a byddwn yn dechrau ar arolwg o strategaeth ffilm y BBC
maes o law.

CYNRYCHIOLI’R DU, EI GWLEDYDD, EI
RHANBARTHAU A’I CHYMUNEDAU

Gallwch ddibynnu ar y BBC i adlewyrchu’r cymunedau niferus
sy’n bodoli yn y DU. Gall y cymunedau hyn fod yn seiliedig ar
ddaearyddiaeth, ar ffydd, ar iaith, neu ar ddiddordeb a rennir fel
chwaraeon. Gallwch ddisgwyl i’r BBC ysgogi trafodaeth o fewn
cymunedau yn y DU a rhyngddynt, ac annog pobl i gymryd rhan yn
eu cymunedau lleol.
Mae cynulleidfaoedd yn teimlo bod gwendidau yn y ffordd y mae’r BBC
yn cynrychioli’r gwledydd, y rhanbarthau a’r cymunedau gwahanol ibobl eraill yn y DU. Nododd ein harolwg o gyflenwadau rhwydwaith
fod sicrhau y cynrychiolir y Gwledydd a’r Rhanbarthau yn well eisoes yn
flaenoriaeth i’r BBC, ac rydym wedi cytuno ar dargedau mwy heriol argyfer cynyrchiadau rhwydwaith yn y gwledydd. Eleni byddwn hefyd yn
gweithio gyda’n Cynghorau Cynulleidfa i archwilio sut y caiff cymunedau
amrywiol y DU eu portreadu ar yr awyr.

Cynnwys lleol

Mae gorsafoedd radio’r gwledydd a radio lleol y BBC yn chwaraerhan allweddol yn y pwrpas hwn. Er gwaethaf hyn, mae llawer ogynulleidfaoedd yn teimlo nad yw’r BBC yn darparu cynnwys digonol
ar gyfer eu gwlad, rhanbarth neu gymuned. Drwy ein harolwg
o wasanaethau plant, gwnaethom roi sylw i sut y gallai’r Bwrdd
Gweithredol wella apêl cynnwys plant mewn cartrefi lleiafrifoedd ethnig.
Gobeithiwn y bydd lansiad gwasanaeth cyfryngau Gaeleg y BBC, BBC
ALBA, ym mis Medi 2008 yn gwella canfyddiadau o’r flaenoriaeth hon
ymysg cynulleidfaoedd yn yr Alban. Ymhellach, dylai cynigion y Bwrdd
Gweithredol ar gyfer gwasanaethau teledu a radio gwell ar gyfer y
Gwledydd a’r Rhanbarthau, y gwnaethom eu cymeradwyo’n gyffredinol
ym mis Ebrill 2009, helpu i fynd i’r afael â’r mater hwn.

“Mae pobl ym mhob cwr o’r byd yn troi
at y BBC i gael newyddion.” †Gallwch ymddiried yn y BBC i ddarparu rhaglennu newyddion,materion cyfoes a ffeithiol o safon sy’n rhoi’r wybodaeth
ddiweddaraf i chi ac yn cynnal trafodaeth am faterion pwysig a
datblygiadau gwleidyddol mewn ffordd ddiddorol. Gallwch droi at y
BBC am help i ddefnyddio a deall mathau gwahanol o gyfryngau.
Mae cynulleidfaoedd yn canmol y BBC o ran darparu newyddion amaterion cyfoes o safon, ond mae eu disgwyliadau yn uchel hefyd.
Felly erys y ddarpariaeth newyddion yn flaenoriaeth allweddol i’r
Ymddiriedolaeth a byddwn yn trafod ei safon gyda’r Bwrdd Gweithredol
yn ddiweddarach yn y flwyddyn, gan gadw mewn cof y gofyniad rydym
wedi’i roi ar bob is-adran o’r BBC i gwtogi gwariant yn sylweddol heb
amharu ar y safon.

Cynulleidfaoedd iau

Canfu ein harolwg o wasanaethau i gynulleidfaoedd iau fod BBC
Newyddion yn cael trafferthion arbennig cyrraedd cynulleidfaoedd iau,
llai cefnog. Mae ein hymchwil hefyd wedi dangos bod oedolion ifanc yn
credu fwyfwy y gallai’r BBC wneud mwy i ennyn eu diddordeb mewn
newyddion a materion cyfoes. Mae mynd i’r afael â’r mater hwn yn
her gynyddol i’r BBC. Cododd ein harolwg o wasanaethau plant hefyd
bryderon ynghylch y lleihad yng nghynulleidfaoedd Newsround ar CBBC.
Rydym hefyd wedi gofyn i’r Bwrdd Gweithredol ddatblygu cynlluniau
i fynd i’r afael â’r pwrpas dinasyddiaeth drwy gynyddu cynulleidfaoedd
rhaglennu sy’n cyflawni’r pwrpas hwn ar CBBC, a rhoi’r newyddion
diweddaraf i ni ar y cynnydd a wnaed erbyn haf 2009.

Deall gwleidyddiaeth

Mae cynulleidfaoedd (yn enwedig yn yr Alban) yn credu y gallai’r
BBC wneud mwy i’w helpu i ddeall gwleidyddiaeth yn y gwledydd
datganoledig. Bydd ein hymchwil i natur ddiduedd yn y gwledydd(y byddwn yn ei hailgomisiynu erbyn dechrau 2010) yn ein helpu i
ddeall p’un a yw perfformiad y BBC o ran adrodd ar ddiddordebau aphrofiadau’r gwledydd datganoledig yn gwella.

Llythrennedd y cyfryngau

Mae adroddiad interim y Llywodraeth, Prydain Ddigidol, wedi rhoi
mwy o bwyslais ar bwysigrwydd llythrennedd y cyfryngau. Mae einhymchwil yn awgrymu bod cynulleidfaoedd wedi gweld gwelliant ym
mherfformiad y BBC o ran eu helpu i fanteisio i’r eithaf ar dechnolegau
newydd. Fodd bynnag, dim ond un elfen o lythrennedd y cyfryngau yw
hyn ac ym mis Mehefin 2009 cymeradwywyd strategaeth llythrennedd
y cyfryngau newydd gan y Bwrdd Gweithredol, a fydd yn canolbwyntio† Aelod o’r cyhoedd yn cymryd rhan mewn ymgynghoriad ar y BBC.

ar gynyddu nifer y bobl sy’n defnyddio gwasanaethau ar-lein, gwelladealltwriaeth cynulleidfaoedd o sut y caiff cynnwys y cyfryngau ei
gynhyrchu, ac annog ymwybyddiaeth o ddiogelwch ar-lein.

HYRWYDDO ADDYSG A DYSGU

Gallwch ddibynnu ar y BBC i helpu pawb yn y DU i ddysgu. Uno rolau pwysig y BBC yw cefnogi addysg ffurfiol mewn ysgoliona cholegau. Hefyd, bydd y BBC yn cynnig ffyrdd diddorol i bawb
yn y DU gynyddu eu gwybodaeth a’u sgiliau ar draws amrywiaeth
eang o bynciau.
Mae cynulleidfaoedd yn rhoi llawer o bwys ar rôl y BBC o ran
hyrwyddo addysg a dysgu. Roedd rhieni, plant a phobl ifanc yn
eu harddegau a ymatebodd i’n harolygon o wasanaethau plant achynulleidfaoedd iau yn gadarnhaol ynghylch cyfraniad CBeebies a BBC
Bitesize at ddysgu.

Addysg ffurfiol

Ni wnaeth perfformiad y BBC o ran hyrwyddo a chefnogi addysg
ffurfiol, un o’r blaenoriaethau pwysicaf i rieni a chanddynt blant o dan 16oed, gyflawni’r disgwyliadau, ac mae angen i ni wneud mwy er mwyn
deall pam. Rydym yn aros am ganlyniadau asesiad strategol a chynigion
rheolwyr yn dilyn hynny ar sut y gellir gwella’r dysgu ffurfiol a ddarperir.

Dysgu anffurfiol

Mae cynulleidfaoedd wedi gweld gwelliant yn y modd y mae’r BBC yn
eu hannog i ddysgu’n anffurfiol am amrywiaeth o bynciau, ond maerhieni yn credu y gallai’r BBC wneud mwy eto. Dangosodd ein harolwg
o wasanaethau plant fod CBBC yn gwneud cyfraniad cadarnhaol at
ddysgu, er i’n harolwg o wasanaethau i gynulleidfaoedd iau ganfod nad
ydynt yn canmol BBC Three gymaint.

Gweithredu cymdeithasol

Mae’r BBC yn cynnal sawl ymgyrch ac apêl elusennol bob blwyddyn
sydd â’r nod o gyflawni canlyniadau penodol sydd o fudd i gymdeithas.
Roedd y cynulleidfaoedd a ymatebodd i’r ymgynghoriad fel rhan o’nharolwg o gynulleidfaoedd iau yn gadarnhaol ar y cyfan ynghylch yr
ymgyrchoedd gweithredu cymdeithasol a gynhelir gan BBC Radio 1, er
enghraifft ar iechyd meddwl a bwlio. Rydym yn cefnogi BBC Radio 1 yn
ei nod i gyflawni amrywiaeth ehangach o amcanion pwrpas cyhoeddus
drwy ei allbwn llafar a byddwn yn atgyfnerthu trwydded gwasanaethyr orsaf er mwyn sicrhau y cynhelir nifer ofynnol o ymgyrchoedd
gweithredu cymdeithasol bob blwyddyn.

31
PERFFORMIAD/CYNNAL DINASYDDIAETH A CHYMDEITHASWARAIDD

CYFLWYNO’R DU I’R BYD A’R BYD I’R DU

PERFFORMIAD/

32

Gallwch ddibynnu ar y BBC i ddarparu gwasanaethau newyddion
a berchir yn rhyngwladol i gynulleidfaoedd ledled y byd. Gallwch
ddisgwyl i’r BBC roi’r wybodaeth ddiweddaraf i chi am yr hyn sy’n
digwydd yn y byd, gan roi cipolwg ar y ffordd mae pobl yn byw
mewn gwledydd eraill.
Cred cynulleidfaoedd fod y BBC yn perfformio’n dda wrth wellaymwybyddiaeth a dealltwriaeth o faterion rhyngwladol ac ehangu eu
profiad o ddiwylliannau gwahanol a bod y rôl hon yn un bwysig. Fodd
bynnag, nododd ein harolwg o wasanaethau plant, er bod CBBC yn
cynhyrchu amrywiaeth o gynnwys sy’n cyfrannu at y pwrpas hwn, body gostyngiad yn ffigurau gwylio Newsround a Blue Peter yn fygythiad
i’r broses o gyflawni’r flaenoriaeth hon. Rydym wedi gofyn i’r Bwrdd
Gweithredol fynd i’r afael â’r bygythiad hwn a chyflwyno adroddiad i ni
gyda chynlluniau ar gyfer gwneud hynny erbyn haf 2009. Mae CBeebies
hefyd yn cyfrannu at y pwrpas hwn drwy gyflwyno plant i wledydd adiwylliannau eraill. Byddwn yn diwygio trwydded gwasanaeth CBeebies i
adlewyrchu’r cyfraniad hwn yn llawn a’i ddiogelu.

Gwasanaeth Teledu BBC Arabic

Yn y flwyddyn ddiwethaf, mae ein hymchwil i’r pwrpas hwn wedi
cwmpasu gwasanaeth teledu BBC Arabic a lansiwyd yn ddiweddar.
Roeddem yn teimlo ei bod yn bwysig cael gwell dealltwriaeth o’r
gwasanaeth strategol hwn a’i heriau golygyddol. Canfuwyd bod ygwasanaeth yn diwallu anghenion ei gynulleidfa darged yn dda yn
gyffredinol (gweler yr adran ar berfformiad gwasanaethau am
ragor o fanylion).

HELPU I GYFLWYNO BUDDIANNAUTECHNOLEGAU A GWASANAETHAUCYFATHREBU NEWYDD

Gallwch ddisgwyl i’r BBC helpu pawb yn y DU i fanteisio i’r eithaf ardechnolegau cyfryngau newydd nawr ac yn y dyfodol.
Yn gyffredinol nid yw cynulleidfaoedd yn ystyried bod rôl y BBCo ran sicrhau bod cynnwys a gwasanaethau digidol diddorol argael yn arbennig o bwysig. Fodd bynnag, mae hyn yn newid gyda
chynulleidfaoedd iau er enghraifft yn gynyddol awyddus i gael gafael argynnwys y BBC drwy ffonau symudol. Mae cynulleidfaoedd hefyd o’rfarn bod perfformiad y BBC o ran darparu cynnwys a gwasanaethau
digidol diddorol yn wael o gymharu â’r pwrpasau eraill. Rydym wedi
cymeradwyo darpariaeth y BBC o deledu manylder uwch ar bob
llwyfan a gobeithiwn y bydd hyn yn ei dro yn cael effaith gadarnhaol arganfyddiadau o argaeledd cynnwys digidol diddorol. Rydym hefyd yn
gobeithio y bydd cynulleidfaoedd yn gweld gwelliant ym mherfformiad
BBC Online, yn enwedig o ran y cyfleuster llywio, ar ôl i ni gymeradwyo
arian ychwanegol ar gyfer y gwasanaeth.

Partneriaethau

Mae angen partneriaethau gyda sefydliadau eraill er mwyn ymestyn
buddiannau dulliau cyfathrebu newydd i’n cynulleidfaoedd. Ar hyn obryd rydym yn asesu Prosiect Canvas, cynnig cyd-fenter gydag ITV a BTi hyrwyddo amgylchedd agored ar sail safonau ar gyfer dyfeisiau teledu
digidol sydd â chysylltiad â’r rhyngrwyd. Os caiff ei gymeradwyo gan yr
Ymddiriedolaeth, bydd yn rhoi mynediad heb danysgrifiad i amryw owasanaethau teledu ar alw (fel BBC iPlayer) a chynnwys ar y rhyngrwyd
drwy flwch pen set newydd sydd â chysylltiad band eang. Byddwn yn
cyhoeddi ein penderfyniad ar Brosiect Canvas maes o law.

Radio digidol

Mae cyrhaeddiad cenedlaethol radio digidol DAB yn 85% ar hyn o brydac mae’r BBC wedi nodi’n gyhoeddus y bydd hyn yn cynyddu i 90%. Yn
ei adroddiad interim Prydain Ddigidol, mae’r Llywodraeth wedi nodi
ei ddyhead i gyrhaeddiad DAB fod cystal â chyrhaeddiad FM. Nodwn
dystiolaeth y BBC o ran y gostyngiad mewn elw a’r cynnydd mewn
cost sy’n gysylltiedig ag ehangu’r cyrhaeddiad, ond rydym yn awyddus
i’r Bwrdd Gweithredol barhau i archwilio sut i gryfhau cyrhaeddiad yrhwydwaith darlledu DAB.

PERFFORMIAD/
PERFFORMIAD GWASANAETHAU /PERFFORMIADGWASANAETHAU
MAE GWASANAETHAU TELEDU, RADIO AC AR-LEIN WEDI RHOIDARPARIAETH DDA I GYNULLEIDFAOEDD ELENI AC MAE BARNCYNULLEIDFAOEDD AR SAFON GWASANAETHAU’R BBC YN DDA
IAWN AR Y CYFAN, ER YR HOFFEM WELD MWY O UCHELGAIS AGWREIDDIOLDEB O HYD MEWN RHAI MEYSYDD O’R ALLBWN.

TELEDUEr gwaethaf poblogrwydd cynyddol ffyrdd newydd o wylio cynnwys
teledu, fel drwy’r iPlayer, gwelwyd cynnydd o dros 20 munud yr
wythnos o amser gwylio teledu traddodiadol neu ‘linellol’ cyfartalog
eleni i dair awr 45 munud y dydd.

Cyrhaeddiad

Mae cyrhaeddiad yn ffactor pwysig o ran gallu’r BBC i hyrwyddo ei
bwrpasau cyhoeddus. Er gwaethaf y dewis anferth o sianelau sydd argael mewn cartrefi digidol, mae tua 85% o’r boblogaeth yn gwylio o leiaf
15 munud olynol o deledu’r BBC bob wythnos o hyd.

Safon a gwreiddioldeb

Mae ein hasesiad o berfformiad y Bwrdd Gweithredol o ran hyrwyddo’r
pwrpasau cyhoeddus (gweler tudalennau 30 i 32) wedi dangos bod
cynulleidfaoedd yn parhau i roi’r pwys mwyaf ar gynnwys y BBC sy’n
nodedig am ei safon a’i wreiddioldeb. Mae cynulleidfaoedd yn disgwyl
i’r BBC ddarparu cynnwys gwreiddiol o safon ym mhob genre oraglennu. Er bod perfformiad y BBC wedi gwella, mae disgwyliadau
cynulleidfaoedd wedi codi, sy’n golygu bod bwlch perfformiad mawro hyd. Credwn mai mynd i’r afael â’r bwlch hwn yw blaenoriaeth
bwysicaf y BBC.

Canfyddiadau o raglenni ‘o safon’

Sgoriodd amrywiaeth o raglenni’r BBC yn uchel o ran safon. Mae
rhaglenni byd natur a bywyd gwyllt fel Tiger, Spy in the Jungle a Nature’s
Great Events (BBC One) yn parhau i gael y sgorau uchaf, a gwnaethmathau eraill o raglenni dogfen, fel Anne Frank Remembered ar BBC
Four, argraff dda hefyd. Sgoriodd dramâu fel A Short Stay in Switzerland a

Doctor Who (BBC One), a rhaglenni a fewnforiwyd o America fel Heroes(BBC Three), yn uchel hefyd.

Canfyddiadau o raglenni ‘gwreiddiol a gwahanol’

Roedd cynulleidfaoedd o’r farn bod amrywiaeth eang o raglenni yn‘wreiddiol a gwahanol’. Cafwyd canmoliaeth fawr i raglenni ffeithiola materion cyfoes. Cafodd rhaglenni dogfen fel Iran and the West
(BBC Two), Blood Sweat and T-Shirts (BBC Three) ac Absolutely Chuffed– The Men Who Built a Steam Engine (BBC Four) sgorau uchel am
wreiddioldeb.
Mae comedi yn bwysig o ran cyflwyno syniadau gwreiddiol igynulleidfaoedd. Sgoriodd llwyddiannau’r llynedd, yn cynnwys The Mighty
Boosh (BBC Three) ac Outnumbered (BBC One) yn uchel eto eleni,
ynghyd â theitlau fel Ideal a Summer Heights High ar BBC Three. Fodd
bynnag, mae’r sgorau yn amrywio’n eang ar gyfer rhaglenni comedi, ac
rydym yn cydnabod nad yw cymryd risgiau creadigol bob amser yn
arwain at raglenni y mae cynulleidfaoedd yn ystyried eu bodo safon.
Sgoriodd rhai dramâu o’r DU yn dda am eu gwreiddioldeb: A Short
Stay in Switzerland a Criminal Justice (BBC One), God On Trial (BBCTwo), Being Human (BBC Three) a Taking Over the Asylum (BBC Four).
Fodd bynnag, nid ystyrir bod nifer o ddramâu hirsefydledig y BBC yn
arbennig o wreiddiol, er yr ystyrir eu bod o safon. Hoffem weld mwy oamrywiaeth ac uchelgais ar draws pob math o ddrama ar y BBC.

Canfyddiadau o raglenni nad ydynt yn wreiddiol nac o safon

Rhaglenni clip neu restr, rhai rhaglenni realiti a rhaglenni sy’n deillio oraglenni eraill sy’n parhau i gael y sgorau isaf o ran safon a gwreiddioldeb.

Arolwg gwasanaethau teledu’r Ymddiriedolaeth

Rydym yn falch bod y BBC wedi dechrau defnyddio mesurau safon
a gwreiddioldeb i lywio ei ddealltwriaeth o’r ffordd orau o gyflawni
disgwyliadau cynulleidfaoedd o ran safon a gwreiddioldeb. Byddwn yn
archwilio’r maes hwn yn fanylach yn ein harolwg o wasanaethau teledu
yn ddiweddarach yn 2009 er mwyn ein helpu i bennu sut y gellir gwellaperfformiad yn y maes hwn ymhellach.

Perfformiad fesul sianel
BBC OneBBC One yw’r sianel a gaiff ei gwylio fwyaf yn y DU o hyd, er bod ycyrhaeddiad wedi gostwng ychydig iawn eleni ac mae nifer y plant a’roedolion ifanc sy’n gwylio yn parhau i ostwng yn gynt na chyfradd yroedolion.
Mae BBC One yn ffactor pwysig iawn sy’n llywio canfyddiadau
cynulleidfaoedd o’r BBC yn gyffredinol. Er bod barn cynulleidfaoedd o
BBC One wedi gwella, ac yr ymddengys bod mesurau eraill yr arolwg

33
PERFFORMIAD/

Mae’r Ymddiriedolaeth yn asesu perfformiad y Bwrdd Gweithredol oran darparu gwasanaethau’r BBC ac yn eu dwyn i gyfrif. Yma rydym yn
adrodd ar eu perfformiad eleni, ym meysydd:• Teledu• Radio• Ar-lein• Newyddion• The World Service
Mae’r Ymddiriedolaeth yn defnyddio fframwaith mesur perfformiad
pedair elfen y BBC. Mae’r fframwaith yn cynnwys pedair elfen gwerth
cyhoeddus: cyrhaeddiad (faint o bobl sy’n defnyddio’r gwasanaethau bob
wythnos); ansawdd (canfyddiadau defnyddwyr o’r gwasanaethau); effaith(ymwybyddiaeth o’r pwrpasau cyhoeddus a’u cyflawni – ni chaiff hyn ei
fesur bob blwyddyn ar gyfer pob gwasanaeth ar hyn o bryd); a gwerth
am arian (caiff ei fesur yn ôl cost fesul awr defnyddiwr fel arfer).

PERFFORMIAD/
PERFFORMIAD GWASANAETHAU /sy’n ymwneud â safon yn gryf, credwn fod gan y sianel ran allweddol i’w
chwarae yn y broses o gau bwlch perfformiad cyffredinol y BBC o ran
safon a gwreiddioldeb.
Y llynedd amlygwyd yr angen i BBC One adfywio ei rhaglennu drama ac
adloniant. Gwelwyd lefelau cymeradwyaeth uchel gan gynulleidfaoedd
ar gyfer cyfresi drama newydd fel Criminal Justice a The Diary of Anne
Frank. Fodd bynnag, fel y nodwyd uchod, credwn fod cyfleoedd o hyd argyfer Teledu’r BBC, yn cynnwys BBC One, i ddatblygu dramâu newyddo safon ac i ddangos mwy o amrywiaeth ac uchelgais greadigol.
Mae comedi yn rhan bwysig arall o gymysgedd rhaglenni BBC One.
Cafodd BBC One rai llwyddiannau eleni, yn bennaf yr ail gyfres o
Outnumbered, a My Family yw’r comedi sefyllfa a gaiff ei wylio fwyaf
ar deledu Prydain o hyd. Erys cyflawni disgwyliadau cynulleidfaoedd
ar gyfer comedi o safon cyn y trothwy gwylio yn her i’r sianel ac mae
canfyddiadau cynulleidfaoedd mai BBC One yw’r sianel orau ar gyfer
comedi wedi gostwng.
Byddwn yn adolygu perfformiad BBC One yn ddiweddarach eleni felrhan o’n harolwg o wasanaethau teledu.

BBC Two

PERFFORMIAD/

34

Roedd y cyrhaeddiad yn sefydlog eleni. Y brif her i BBC Two, aadlewyrchir yn yr ymchwil i gynulleidfaoedd a gynhaliwyd yn 2007, yw
darparu rhaglenni o ddyfnder a sylwedd y gall cynulleidfaoedd nodi
eu bod yn wahanol i BBC One. Mae rhai rhannau o’r amserlen wedi
cyflawni hyn, yn benodol ar nos Sadwrn lle mae rhaglennu ffeithiol ysianel wedi cynnig dewis amgen i’r rhaglenni adloniant a gynigir ar sianelau
eraill. Credwn fod cyfleoedd i BBC Two weithredu yn yr un ffordd ardraws genres eraill a rhannau eraill o’r amserlen er mwyn cynnig dewis
amgen sy’n gyson wahanol i sianelau teledu eraill.
Credwn fod drama a chomedi yn chwarae rhan bwysig ar BBC Two, a
byddwn yn ystyried eu rolau, ynghyd ag allbwn ffeithiol, pan fyddwn yn
ystyried perfformiad y sianel yn ddiweddarach eleni fel rhan o’n harolwg
o wasanaethau teledu.

BBC Three

Mae BBC Three wedi cynyddu ei chyrhaeddiad ymysg ei chynulleidfa
darged ifanc. Adolygwyd y sianel yn erbyn ei thrwydded gwasanaetheleni a’r prif gasgliad oedd bod y sianel wedi datblygu i fod yn rhan bwysig
o bortffolio teledu’r BBC drwy ei chyrhaeddiad i gynulleidfaoedd iau a’irôl o ran comisiynu rhaglenni newydd sy’n cymryd risgiau creadigol. Ceir
manylion llawn yr arolwg hwn ar ein gwefan, bbc.co.uk/bbctrust

BBC FourGwelwyd cynnydd bach yng nghyrhaeddiad BBC Four eleni, ac mae
ei gwylwyr yn ei gwerthfawrogi’n fawr. Fel rhan o’n harolwg o BBC
Four yn ddiweddarach eleni, byddwn yn ystyried p’un a yw’r cynlluniau
i feithrin cydberthynas agosach gyda BBC Two, a gymeradwywyd
gennym yn 2007, yn llwyddo i wella ymwybyddiaeth o BBC Four a helpu
cynulleidfaoedd i fanteisio ar yr allbwn hwn.

BBC ALBA

Ym mis Medi 2008, yn dilyn prawf gwerth cyhoeddus, lansiodd y BBC
BBC ALBA sy’n darlledu rhaglenni Gaeleg ar loeren a chebl. Byddwn yn
cynnal arolwg o berfformiad BBC ALBA yn ddiweddarach eleni, cyn ybroses o newid i ddigidol yn yr Alban.

S4C

Mae’r BBC yn darparu rhaglenni Cymraeg i S4C, yn cynnwys ei bwletin
newyddion, Newyddion, a’r opera sebon Pobol y Cwm. Rydym yn falch
bod y rhain yn parhau i fod ymysg y rhaglenni mwyaf poblogaidd ar ysianel. Fodd bynnag rydym yn pryderu nad yw’r rhan fwyaf o wylwyr
S4C yn ymwybodol mai’r BBC sy’n cyflenwi’r rhaglenni hyn. Bydd yrarolwg o’n cytundeb ag S4C yn ddiweddarach eleni yn rhoi cyfle i ni
ystyried beth yw’r ffordd orau o sicrhau bod cynulleidfaoedd yn deall sut
mae ffi’r drwydded yn cael ei gwario ar S4C.

CBBC a CBeebies

Mae’r BBC yn perfformio’n dda iawn yn gyffredinol o ran gwasanaethau
a chynnwys i blant, fel y nodwyd yn ein harolwg o wasanaethau planteleni. Mae’r sianelau digidol CBeebies a CBBC yn gwneud cyfraniad
pwysig i bwrpasau cyhoeddus y BBC ac yn cynnig gwerth da am arian.
Darparu cynnwys y gall plant ei fwynhau a dysgu ohono yw un oswyddogaethau gwasanaeth cyhoeddus craidd y BBC ac mae’nswyddogaeth a gefnogir yn llawn gan yr Ymddiriedolaeth. Er mwynsicrhau bod y BBC yn parhau i gynhyrchu allbwn ardderchog rydym
wedi nodi rhai meysydd y mae angen gwella arnynt. Canfu ein harolwg
fod ffigurau gwrando ar gyfer radio i blant yn isel, fod y defnydd a wneiro wefan CBBC yn gostwng ac i lefelau cynulleidfaoedd ar gyfer rhaglenniallweddol fel Newsround a Blue Peter ostwng pan symudwyd rhaglenni
plant i amser cynharach yn amserlen BBC One yn y prynhawn.
Nodwyd hefyd risgiau allweddol a phwysau yn ymwneud â’r gyllideb aallai danseilio perfformiad yn y dyfodol pe na chaent eu gwirio. Dros y
misoedd nesaf byddwn yn gweithio gyda’r Bwrdd Gweithredol i fynd
i’r afael â’r materion hyn a sicrhau mai’r BBC yw conglfaen ar gyfer
rhaglennu o safon i blant yn y DU o hyd.

RADIO

Eleni cafwyd cynnydd yn nifer y bobl sy’n gwrando ar Radio’r BBC yn
fyw drwy’r rhyngrwyd. Mae gwrando ar alw yn boblogaidd, yn enwedig
o ran cynnwys llafar, gyda rhaglenni BBC Radio 4 a BBC 7 yn gyfrifol amdros hanner y ceisiadau am gynnwys sain ar iPlayer.

Perfformiad fesul gorsaf• BBC Radio 1 a BBC 1Xtra: cwblhawyd arolygon o’r gorsafoedd
hyn gennym ym mis Mehefin; mae’r manylion ar gael ar ein gwefan.
Mae Radio 1 yn benodol yn chwarae rhan bwysig yn y gwaitho hyrwyddo pwrpasau cyhoeddus y BBC ymysg pobl ifanc, agwnaethom gyfres o argymhellion y gobeithiwn y byddant yn ei
galluogi i barhau i wneud hynny.
• BBC Radio 2 a BBC 6 Music: rydym yn ystyried perfformiad ygorsafoedd hyn fel rhan o’u harolygon o drwyddedau gwasanaeth.
Ceir rhagor o fanylion ar ein gwefan.
• BBC Radio 3: ar ddiwedd y flwyddyn gwelwyd ei ffigurau cynulleidfa
uchaf ers diwedd 2006, sef ychydig o dan ddwy filiwn o oedolion. Mae
gwrandawyr yn werthfawrogol iawn o safon rhaglennu’r orsaf.
• BBC Radio 4: cofnododd ei chyfran uchaf o wrandawyr ers sawl
blwyddyn – 12.5% rhwng mis Ionawr a mis Mawrth 2009. Cyfrannodd
yr agenda newyddion gryf at ei pherfformiad, ond rydym hefyd yn
cydnabod pwysigrwydd a chryfderau rhannau eraill o’r amserlen, fel
rhaglenni dogfen, rhaglenni nodwedd, drama a chomedi. Credwn fod
Radio 4 wedi gallu adfywio ei hamserlen a chynnal manylder deallusol
ar yr un pryd.
• BBC Radio 5 live a 5 live sports extra: cafodd y gorsafoedd hyn
flwyddyn lwyddiannus, a oedd yn cynnwys darllediadau helaeth oGemau Olympaidd Beijing. Mae’n syndod nad arweiniodd y Gemau
Olympaidd at gynnydd sylweddol mewn cyrhaeddiad. Rydym yn
tybio bod hyn oherwydd poblogrwydd y cynnwys a gynigiwyd ar
BBC Online.
• BBC 7: gorsaf radio ddigidol yn unig fwyaf poblogaidd y BBC, gyda
chyrhaeddiad wythnosol o ychydig o dan filiwn o oedolion. Mae’r orsaf
yn denu nifer uchel iawn o geisiadau i wrando eto ar-lein, ac mae’rsioeau yn yr archif yn arbennig o boblogaidd.
• BBC Asian Network: gostyngodd y cyrhaeddiad eleni. Rydym
wedi trafod cynlluniau’r Bwrdd Gweithredol i fynd i’r afael â hyn ac
rydym yn disgwyl gweld rhywfaint o welliant mewn cyrhaeddiad y
flwyddyn nesaf.

“Mae’n hanfodol bod y BBC yn parhau
i fod yn annibynnol ac yn ddiduedd.” *BBC Online

Perfformiodd BBC Online yn dda eleni, gydag iPlayer yn boblogaidd
iawn ac yn ffactor a arweiniodd at gynnydd mewn defnyddwyr i tua
22 miliwn bob wythnos. Fodd bynnag, mae’n gynyddol anodd ehangu
cyrhaeddiad BBC Online, gyda nifer y defnyddwyr yn aros yn sefydlog
mewn sawl ardal.
Cafodd yr iPlayer flwyddyn gyntaf gryf iawn gyda’r defnydd yncynyddu i tua 40 miliwn o geisiadau ym mis Mawrth 2009. Ar gais
yr Ymddiriedolaeth, mae’r Bwrdd Gweithredol wedi sicrhau bod
y gwasanaeth iPlayer llawn ar gael ar systemau gweithredu heblaw
Windows, ac ehangwyd ei swyddogaethau ymhellach pan gafodd
ganiatâd i ddarparu gwasanaeth pentyrru ac archebu cyfresi ymlaen llaw.
Mae’r Bwrdd Gweithredol wedi gwneud cynnydd sylweddol yn y
gwaith o fynd i’r afael â’r camau gweithredu a nodwyd gennym yn
ein harolwg o wasanaeth BBC Online y llynedd, yn cynnwys datblygu
fframwaith rheoli newydd a dechrau mynd i’r afael â’r meysydd hynny y
nodwyd eu bod yn wan. Caewyd y cyfleuster chwilio allanol
ac ymddengys bod y broses o gysylltu â safleoedd allanol o
BBC Online yn gwella.
Cymeradwywyd buddsoddiad newydd yn BBC Online ar gyfer y tairblynedd nesaf ac edrychwn ymlaen at weld canlyniad y buddsoddiad* Aelod o’r cyhoedd yn cymryd rhan yn un o arolygon y BBC.

hwn, o ran cyfleuster llywio gwell a gwelliannau i feysydd gwasanaethau
cyhoeddus craidd fel safleoedd newyddion, safleoedd i blant a safleoedd
y gwledydd.

NEWYDDION

Mae’r ffigurau cynulleidfaoedd ar gyfer prif fwletinau newyddion arhaglenni materion cyfoes y BBC ar Deledu a Radio Rhwydwaith wedi
aros yn sefydlog eleni. Mae niferoedd defnyddwyr ar gyfer newyddionar BBC Online wedi parhau i gynyddu. Mae sianelau BBC News a BBC
Parliament wedi cynyddu cyrhaeddiad a chyfran o gymharu â’r llynedd,
ac mae canfyddiadau gwylwyr o safon y sianelau hyn yn uchel.
Parhaodd canfyddiadau cynulleidfaoedd o ddibynadwyedd, cywirdeb
a natur ddiduedd yn sefydlog eleni, ac mae enw da BBC News
wedi parhau i fod yn gryf iawn yn gyffredinol. Rydym yn nodi
canfyddiadau cynulleidfaoedd o natur ddiduedd yn fanylach yn yr
adran ar natur ddiduedd.
Oedolion iau a phobl o gefndiroedd llai cefnog yw’r cynulleidfaoedd
sydd mwyaf anodd eu cyrraedd o hyd. Mae’r Bwrdd Gweithredol ynymwybodol iawn o hyn ac yn edrych ar ffyrdd o fynd i’r afael â hyn. Mae
rôl BBC Online a bwletinau teledu a radio byr wedi’u targedu, fel bwletin
BBC One am 8pm, Newsbeat ar Radio 1 a 60second News ar BBC
Three yn chwarae rhan bwysig ynghyd â rhaglenni hwy a manylach.

THE WORLD SERVICE

Ariennir The World Service gan Gymorth Grant Seneddol yn hytrachna ffi’r drwydded. Roedd ganddo gyrhaeddiad o 185 miliwn o bobl yllynedd. Cynyddodd y defnydd o World Service ar-lein i 17 miliwn, gyda
chynnydd arbennig o gryf ar gyfer y safle Sbaeneg, BBC Mundo. Cafwyd
cynnydd mewn meysydd eraill fel y gwasanaethau teledu newydd,
BBC Arabic a BBC Persian, ond parhaodd nifer y gwrandawyr radio achynulleidfaoedd World News i ostwng, gan ddilyn y gostyngiad yn nifer
y gwrandawyr radio tonfedd fer a’r gystadleuaeth gynyddol.
Aseswyd BBC Arabic TV fel rhan o’n rhaglen ymchwil i gynulleidfaoedd
ar The World Service. Canfuwyd bod cynulleidfaoedd yn
gwerthfawrogi BBC Arabic TV ond rydym yn cytuno â’r Bwrdd
Gweithredol bod yn rhaid i werthoedd golygyddol natur ddiduedd achywirdeb gael blaenoriaeth dros geisio’r math o ymgysylltiad emosiynol
gwell y mae gwylwyr yn ei werthfawrogi’n aml.
Darllediadau o’r gwrthdaro yn Gaza yn ystod gaeaf y llynedd oedd yprawf mawr cyntaf a wynebwyd gan BBC Arabic TV a dangosodd
gydbwysedd, tegwch a natur ddiduedd. Nododd ein harolwg nifer ofeysydd i wella arnynt, er enghraifft cynnwys amrywiol ac apêl weledol.
Gallwch ddarllen yr arolwg llawn ar ein gwefan.

35
PERFFORMIAD/• Gorsafoedd radio lleol yn Lloegr: mae’r lefelau gwrando ar y 40 oorsafoedd radio lleol y BBC yn Lloegr yn amrywio’n eang ond cafwyd
gostyngiad graddol yn niferoedd cynulleidfaoedd llawer o’r gorsafoedd
hyn. Mae’r Bwrdd Gweithredol yn mynd i’r afael â hyn a byddwn yn
edrych ar ganlyniad eu cynlluniau’r flwyddyn nesaf.
• BBC Radio Ulster/Foyle: hon yw’r orsaf radio fwyaf poblogaidd yng
Ngogledd Iwerddon o hyd gan gynnig amrywiaeth eang o raglenni ac
yn sgorio’n dda ar gyfer mesurau safon.
• BBC Radio Scotland: sefydlogodd y gostyngiad hirdymor mewn
niferoedd cynulleidfaoedd eleni.
• Mae’r BBC hefyd yn darparu BBC Radio nan Gàidheal, unig
wasanaeth radio cenedlaethol yr Alban sy’n benodol ar gyfer
gwrandawyr Gaeleg.
• Mae niferoedd cynulleidfaoedd ar gyfer BBC Radio Wales wedi
cynyddu rhywfaint flwyddyn ar ôl blwyddyn, ond mae’r niferoedd argyfer gorsaf Gymraeg y BBC Radio Cymru wedi aros yn sefydlog.
Mae’r ddwy orsaf hyn yn ceisio denu cynulleidfaoedd newydd, yn
enwedig gwrandawyr ifanc, a’r her fydd cyflawni hyn ynghyd â chynnalapêl y gorsafoedd i wrandawyr presennol.

PERFFORMIAD/GWARCHOD FFI’R DRWYDDED /GWARCHOD FFI’R
DRWYDDEDYN YR HINSAWDD ECONOMAIDD HERIOL SYDD OHONI, MAE
SICRHAU GWERTH AM ARIAN I DALWYR FFI’R DRWYDDED YN
BWYSICACH NAG ERIOED.

PERFFORMIAD/

36

Rôl yr Ymddiriedolaeth yw ‘sicrhau bod incwm ffi’r drwydded yn caelei wario mewn ffyrdd sy’n bodloni disgwyliadau cynulleidfaoedd ac yn
cyflawni gwerth am arian’. Gwnawn hyn mewn tair ffordd:• canolbwyntio ar effeithlonrwydd i sicrhau bod y BBC yn cael y gwerth
gorau am bob punt a wariwyd heb beryglu ansawdd• cynnal astudiaethau gwerth am arian• monitro gweithrediadau ym meysydd penodol casglu ffi’r drwydded a
newid i ddigidol

1. CANOLBWYNTIO AR EFFEITHLONRWYDD

Oherwydd natur hirdymor arian ffi’r drwydded, mae gan y BBC
rywfaint o sefydlogrwydd ariannol. Fodd bynnag ni all y BBC osgoi’r
pwysau sydd ar yr economi ehangach ac, fel llawer o sefydliadau, maewedi edrych eto ar ei gynlluniau ariannol ar gyfer y tymor hwy yn
ystod y flwyddyn ddiwethaf. Rydym wedi adolygu cynnydd yn erbyn
y targedau effeithlonrwydd a osodwyd gennym i’r BBC a hefyd wedi
cymeradwyo cynlluniau newydd ar gyfer arbedion effeithlonrwydd achynlluniau wrth gefn pellach er mwyn sicrhau bod sefyllfa ariannol y
BBC yn parhau’n iach.

Targed blynyddol: 3% o arbedion effeithlonrwydd sy’nrhyddhau arian

Ym mis Hydref 2007, cymeradwywyd cynllun chwe blynedd y BBC
gan yr Ymddiriedolaeth, gyda’r nod o sicrhau bod y BBC yn addas at
ddyfodol digidol. Nod y cynllun oedd sicrhau bod y gwasanaethau
presennol yn cael eu rheoli yn y ffordd fwyaf effeithlon posibl er mwyn
rhyddhau arian ar gyfer y buddsoddiad newydd sydd ei angen heb
beryglu ansawdd y gwasanaethau presennol. Drwy gymeradwyo’r
cynllun mae’r Ymddiriedolaeth wedi gosod targed o gyflawni 3% oarbedion effeithlonrwydd cronnol (net) y flwyddyn sy’n rhyddhau ariandros y pum mlynedd hyd at 2012/13 i’r BBC.
Mae’n rhy gynnar yn y rhaglen ar hyn o bryd i farnu a yw’r arbediona nodwyd wedi effeithio ar ansawdd cynnwys. Eleni rydym wedi
canolbwyntio ar ddeall ansawdd y data y byddwn yn ei ddefnyddio
i lunio ein barn yn y dyfodol. Gofynnwyd i’r Swyddfa Archwilio
Genedlaethol (NAO) ystyried ansawdd ein systemau data sy’n ategu’r
gwaith o gyflwyno adroddiadau ar berfformiad o ran arbedion
effeithlonrwydd a nodir ei sylwadau ar hyn ar dudalen 8. Rydym yn falch
bod y systemau data perfformiad sylfaenol yn cynnig sylfaen gadarn argyfer adolygu cynnydd a pherfformiad y BBC.

Costau talent

Mae costau talent yn rhan fawr o wariant y BBC. Y llynedd, comisiynwyd
adroddiad annibynnol ar rôl y BBC yn y farchnad ar gyfer talent ar ysgrîn ac ar yr awyr. Fe’i cyhoeddwyd ym mis Mehefin 2008. Ar sail yr
adroddiad hwn, canfu’r Ymddiriedolaeth nad oedd y BBC, ar y cyfan,
yn talu mwy o arian am ei dalent gorau nag yr oedd darlledwyr eraill yn
fodlon ei dalu, a bod cyfran fawr o’i gytundebau â thalent yn is na’r hyn
a fyddai ar gael ar y farchnad ehangach o bosibl. Fodd bynnag, canfuwyd
hefyd fod lle i wella yn arferion y BBC a allai sicrhau gwell gwerth amarian mewn rhai cytundebau.
Eleni gofynnwyd i’r Bwrdd Gweithredol roi adroddiad ar gynnydd.
Canfuwyd bod y BBC wedi gwneud cynnydd da o ran ein
hargymhellion, gan wneud rhai arbedion sylweddol. Fodd bynnag, yng
nghyd-destun yr hinsawdd economaidd gyfredol, credwn y dylai’r BBC
fynd ymhellach i leihau ei wariant cyffredinol ar dalent, ac rydym wedi
rhoi’r dasg o wneud arbedion sylweddol pellach i’r Bwrdd Gweithredolyn ystod gweddill y cyfnod hwn o ffi’r drwydded.

2. ASTUDIAETHAU GWERTH AM ARIAN

Mae’r rhaglen dreigl hon o astudiaethau, a gomisiynwyd gan yr NAO yn
bennaf, yn archwiliad annibynnol o weithgareddau’r Bwrdd Gweithredol.
Eleni comisiynwyd dwy astudiaeth gennym, sef effeithlonrwydd
cynhyrchu radio’r BBC a rheoli contractau strategol y BBC. Gallwch
ddarllen adroddiadau llawn ar yr astudiaethau hyn ar ein gwefan.

Cynhyrchu radio

Ystyriodd yr astudiaeth beth mae’r BBC yn ei wneud i sicrhau’r
effeithlonrwydd mwyaf o ran cynhyrchu radio ar draws pob gorsaf.
Cynhaliodd arolwg o gynlluniau effeithlonrwydd ac asesiad y BBCo effaith mentrau effeithlonrwydd ar berfformiad a defnyddiodd
gymariaethau cost ar gyfer mathau tebyg o raglenni o orsafoedd y
BBC ei hun a chystadleuwyr masnachol.
Canfyddiad yr astudiaeth oedd bod y BBC wedi gwneud arbedion ymmaes cynhyrchu radio, a’i fod yn bwriadu gwneud arbedion pellach, ond
bod angen iddo ddeall yn well pam bod cost cynhyrchu rhaglenni tebygar ei wahanol orsafoedd radio yn amrywio cymaint.
Cytunwn â’r NAO y dylai’r BBC fod yn fwy systematig o ran defnyddio
data cost cymharol a nodi arbedion posibl, ond rydym yn cymell gofal
bod unrhyw waith o’r fath hefyd yn ystyried yr effaith bosibl ar ansawdd
rhaglennu. Derbyniwn bob un o argymhellion yr astudiaeth ac rydym
wedi cytuno ar gynllun â’r Bwrdd Gweithredol ar gyfer eu rhoi ar waith
a bydd yn cyflwyno adroddiad ar gynnydd i ni.

“Rwyf bob amser wedi credu mai’r
BBC yw’r darlledwr cyhoeddus gorau
yn y DU. Mae ffi’r drwydded yn arianwedi’i wario’n dda yn fy marn i.”*“A ddylai’r BBC dalu cymaint o arian i’rsêr hyn, fel y’u gelwir?”‡

Ystyriodd yr astudiaeth hon a yw’r BBC yn cyflawni’r amcanion
gwasanaeth ac ariannol a nodwyd yn ei gontractau strategol
gwerth mawr cyfredol (ar gyfer gwasanaethau megis cymorth TG,
adnoddau dynol, rheoli cyfleusterau ac ati), y gwariodd £715 miliwn
arnynt yn 2007/08.
Daeth yr astudiaeth i’r casgliad ‘bod y BBC wedi cadw ei wariant ar
gontractau strategol yn unol â’r rhagolwg ac wedi rhagori ar ei dargedauo ran arbedion. Bellach mae angen iddo ganolbwyntio ar sicrhau’r lefelau
o wasanaeth y mae wedi talu amdanynt – yn ogystal â chael mwy oarloesi – i roi gwerth am arian i’r BBC a thalwyr ffi’r drwydded’. Canfu
hefyd fod y ffordd y mae’r BBC yn rheoli cydberthnasau, ym mhob
un o’r pum contract a ystyriwyd, yn well na’r cyffredinol o’i gymharu â
sefydliadau eraill yn y sector cyhoeddus a’r sector preifat.
Nododd yr astudiaeth nifer o argymhellion ar gyfer gwella’r ffordd
y rheolir contractau strategol. Unwaith eto rydym wedi derbyn yr
argymhellion hyn ac wedi cytuno ar gynllun â’r Bwrdd Gweithredol argyfer eu rhoi ar waith.

3. MONITRO GWEITHREDIADAU
Newid i ddigidol

Y Llywodraeth ac Ofcom sy’n gyfrifol am y newid i ddarlledu digidol yn
y DU, ond gofynnwyd i’r BBC helpu rhai grwpiau diamddiffyn mewn
cymdeithas ar adeg newid i ddigidol drwy sicrhau eu bod yn ymwybodol
o’r hyn a olygir gan newid i ddigidol a’u bod yn cael y cymorth sydd ei
angen arnynt i ymdrin â hyn (‘y cynllun cymorth wedi’i dargedu’). Prif rôl
yr Ymddiriedolaeth mewn perthynas â’r cynllun cymorth wedi’i dargedu
yw sicrhau bod y ffordd y mae’r Bwrdd Gweithredol yn gweithredu’r
cynllun yn rhoi gwerth am arian.
Mae’r arolwg ariannol yn Rhan Dau o’r adroddiad hwn yn rhoi trosolwg
o raddfa’r gweithrediadau yn y flwyddyn ddiwethaf a’r arian dan sylw,
gyda £24 miliwn yn cael ei wario gan y cynllun cymorth yn 2008/09. Hyd
yma mae’r cynllun cymorth wedi gwario llai na’r hyn a ragwelwyd yn
bennaf oherwydd bod y nifer sydd wedi ceisio cymorth o dan y cynllun
yn is na’r disgwyl. Er bod yr arolwg o’r gweithrediadau cyntaf i newid
trosglwyddydd yn awgrymu bod y cynllun cymorth yn gweithredu’n
foddhaol, caiff trefniadau eu profi yn ystod y flwyddyn sydd i ddod wrth
i’r gweithgarwch gynyddu’n sylweddol.

Casglu ffi’r drwydded

Mae gan yr Ymddiriedolaeth ddyletswydd i sicrhau bod y broses gasglu‘yn effeithlon, yn briodol ac yn gymesur’. Eleni cynhaliwyd astudiaeth
fanwl o’r trefniadau casglu gennym, a oedd yn cynnwys ymgynghoriad
cyhoeddus er mwyn cael barn talwyr ffi’r drwydded.
Daethom i’r casgliad bod yn rhaid i’r BBC, wrth gasglu ffi’r drwydded,
fod yn gadarn ac yn deg. Mae angen i’r adran Trwyddedau Teledu newid
naws ei gohebiaeth gynnar â’r cyhoedd, yn enwedig aelwydydd nad
ydynt yn meddu ar set deledu. Ar yr un pryd, dylai’r adran Trwyddedau
Teledu wneud mwy i dargedu’r lleiafrif o bobl sy’n osgoi talu ffi’r
drwydded o hyd er mwyn sicrhau bod pawb a ddylai dalu yn talu.
Roeddem yn falch o nodi bod y gyfradd osgoi wedi gostwng o 12.7% i
5.1% ers i’r BBC ddod yn gyfrifol am gasglu ffi’r drwydded yn 1991, er
bod y duedd honno tuag i lawr wedi lleihau ers hynny gyda chynnydd
bach i 5.39%. Mae’r BBC hefyd wedi gwneud arbedion o £43.5miliwn oran costau casglu ers 2006/07.
Rydym wedi awgrymu y dylai’r BBC wneud mwy o ymdrech i dargedu
gorfodi talu ffi’r drwydded, hyd yn oed os bydd hyn yn arwain at gost
ychwanegol fach. Yn ein barn ni mae’r amrywiol ddulliau talu a gynigir
yn foddhaol i’r rhan fwyaf o dalwyr ffi’r drwydded, ond hoffem weld
cynlluniau talu yn cael eu symleiddio, yn enwedig y cynlluniau hynny sy’n
gofyn am daliadau ymlaen llaw a all fod yn anodd i bobl ar incwm isel.
Bydd y Bwrdd Gweithredol yn ymateb i’n hargymhellion ar ddechrau
2009/10 a byddwn yn monitro cynnydd fel rhan o’n harolwg blynyddol ogasglu ffi’r drwydded.

Cydymffurfiaeth gyllidebol trwydded gwasanaethau

Yn 2008/09 cydymffurfiodd pob gwasanaeth ond dau â therfynau
cyllidebol eu gwasanaethau. Roeddem yn fodlon ar y rhesymau dros
danwariant HD TV a BBC ALBA o fwy na 10% o gymharu â’r gyllideb
sylfaenol. Y rheswm dros danwariant HD TV oedd ei fod wedi
cyflawni mwy o arbedion mewn costau cytundebol nag a ragwelwyd
ar y cychwyn. Rydym yn monitro tanwariant yn ogystal â gorwariant
er mwyn i ni allu llunio barn ar ba un a yw unrhyw ostyngiad mewn
buddsoddiad yn effeithio’n andwyol ar ansawdd gwasanaeth. Yn yr
achos hwn croesawyd yr arbedion effeithlonrwydd a gafwyd. Roedd
tanwariant BBC ALBA yn adlewyrchu dechrau’r gwasanaeth yn ystod y
flwyddyn yn erbyn sylfaen trwydded gwasanaeth flynyddol.

CYNLLUN GWAITH 2008/09* Aelod o’r cyhoedd yn cymryd rhan yn un o arolygon y BBC.
‡ Llythyr gan dalwr ffi’r drwydded i’r Ymddiriedolaeth yn ystod 2008/09.

Roedd yr holl feysydd a drafodwyd uchod wedi’u cynnwys yn ein cynllun
gwaith ar gyfer 2008/09. Hefyd roeddem wedi bwriadu cynnal trydydd
arolwg o werth am arian ar gyfer rheoli asedau, ond sylweddolwyd
bod dau arolwg y flwyddyn yn darged mwy realistig na thri, ac felly
canolbwyntiwyd ar y pynciau pwysicaf.

37
PERFFORMIAD/

Rheoli contractau strategolPERFFORMIAD/CYNNAL BUDDIANNAU TALWYR FFI’R DRWYDDED /CYNNAL BUDDIANNAUTALWYR FFI’R DRWYDDED/
MAE’N RHAID I NI WNEUD PENDERFYNIADAU AR RAN POB TALWR
FFI’R DRWYDDED, GAN YSTYRIED BUDDIANNAU UNIGOL A BUDDY CYHOEDD YN FWY CYFFREDINOL.

PERFFORMIAD/

38

Rôl yr ymddiriedaeth yw sicrhau bod y BBC yn gweithio’n effeithiol erbudd y cyhoedd, a’i fod mor ymatebol â phosibl i’r hyn y mae talwyr ffi’r
drwydded am ei gael.
Sut y gwnawn hyn? Drwy wneud pedwar peth:• gwrando ar dalwyr ffi’r drwydded er mwyn deall eu safbwyntiauynglŷn â’r BBC a sut y gellid ei wella• ystyried materion a ddygwyd i’n sylw drwy gwynion ac apeliadau,a llunio barn er mwyn sicrhau bod y BBC yn parhau i gyrraedd ysafonau uchaf• sicrhau ein bod yn ystyried barn pob un â diddordeb wrth wneud
penderfyniadau ynglŷn â gwasanaethau’r BBC a’r ffordd y cânt eu
cynnal• amddiffyn annibyniaeth y BBC drwy wrthsefyll dylanwad a phwysau
o unrhyw ffynhonnell

1. GWRANDO AR DALWYR FFI’R DRWYDDED

Er mwyn gallu ymateb i dalwyr ffi’r drwydded, rhaid wrth gwrs i ni
ddeall beth maent yn ei ddymuno. Mae gennym amryw ddulliau o gasglu
barn cynulleidfaoedd, gan gynnwys cyngor gan Gynghorau Cynulleidfa,
ymchwil uniongyrchol, ymgynghoriadau cyhoeddus, cyfarfodydd
cyhoeddus a rhaglenni ffonio i mewn ar y radio.

2. PARHAU I GYRRAEDD Y SAFONAU UCHAF

Mae’r rhan fwyaf o’r materion a ddygwyd i’n sylw drwy’r broses gwyno
ac apelio yn ymwneud â safonau golygyddol (gweler tudalen 57, am suty mae’r broses apeliadau golygyddol yn gweithio), er ein bod hefyd yn
ymwneud â safonau eraill, er enghraifft masnach deg.
Esbonnir canlyniadau pob apêl a ystyriwn ar ein gwefan. Nodwn isodyr apeliadau pwysicaf a ystyriwyd gennym yn ystod y flwyddyn ac sydd
wedi arwain at newid polisi’r BBC neu gymryd camau ychwanegol iadolygu cydymffurfiaeth â safonau.

Y digwyddiad ar The Russell Brand Show

Yr helynt ynglŷn â digwyddiad ar The Russell Brand Show oedd
y mater pwysicaf a gododd ynghylch safonau golygyddol eleni.
Arweiniodd at fwy na 42,000 o gwynion i’r BBC.
Ym mis Hydref 2008, gadawodd y darlledwyr Russell Brand a Jonathan
Ross negeseuon ffôn hynod dramgwyddus i’r actor Andrew Sachs yn
ystod rhaglen a recordiwyd ymlaen llaw ar BBC Radio 2. Canfyddiad
Pwyllgor Safonau Golygyddol yr Ymddiriedolaeth oedd bod achos
difrifol iawn o dorri Canllawiau Golygyddol y BBC ar dramgwyddo aphreifatrwydd, a bod y gweithdrefnau rheoli a chydymffurfio golygyddol
mewn meysydd nad oedd yn ymwneud â newyddion yn is-adran Saina Cherddoriaeth y BBC yn annigonol. Gosodwyd dirwyon o £150,000 i
gyd gan Ofcom.

“Byddai’n resynus pe bai ansawdd
rhaglenni’r BBC yn cael ei beryglu.”†

Nawdd/BBC Sports Personality of the YearNi chafwyd cynifer o gwynion am yr apêl hon ag a welwyd yn ydigwyddiad a oedd yn ymwneud â Brand a Ross ond roedd yn apêlbwysig yn yr ystyr bod yr Ymddiriedolaeth wedi mynnu newidiadau
mawr i bolisi’r BBC ynglŷn â noddi digwyddiadau ar yr awyr.
Ym mis Rhagfyr 2007, darlledwyd BBC Sports Personality of the Year gan
BBC One a Radio 5 live. Noddwyd y digwyddiad gan Britvic Soft Drinks.
Cyflwynwyd cwynion bod nifer o’r Canllawiau wedi cael eu torri am
resymau a oedd yn cynnwys amlygrwydd logo Robinsons ac, yn fwy
cyffredinol na ddylai’r BBC warantu cyfeiriadau ar yr awyr yn gyfnewid
am arian nawdd i ddigwyddiad ar yr awyr. Ymdriniwyd â’r cwynion ar y
cychwyn gan Fwrdd Gweithredol y BBC ond nis cadarnhawyd.
Ar ôl apêl, daeth yr Ymddiriedolaeth i’r casgliad bod sawl un o’r
canllawiau golygyddol wedi cael ei dorri. Credwn fod cynulleidfaoedd yn
disgwyl i raglenni’r BBC fod yn rhydd o hysbysebion, neu’r argraffo hysbysebu. Rhoddwyd cyfarwyddyd i’r Bwrdd Gweithredoli sicrhau na welir achosion tebyg o dorri’r Canllawiau Golygyddol
unwaith eto. Dywedwyd hefyd y dylai fod rheolaethau tynnachar noddi digwyddiadau.
Mae canllawiau a pholisi diwygiedig y Bwrdd Gweithredol ynglŷn â
nawdd yn cynnig na fydd y BBC yn derbyn noddwyr masnachol argyfer digwyddiadau’r BBC ar yr awyr mwyach a bydd yn terfynu
rhwymedigaethau cytundebol i gyfeirio ar yr awyr neu ar ei wefan at† Aelod o’r cyhoedd yn cymryd rhan mewn ymgynghoriad ar y BBC.

noddwr unrhyw ddigwyddiad ar yr awyr gan y BBC. Mae’r polisi, ynghyd
â’r canllawiau diwygiedig, wedi cael eu cyhoeddi ar gyfer ymgynghoriad
cyhoeddus a bwriadwn gyhoeddi’r canlyniadau yn ystod haf 2009.

3. YSTYRIED BARN POB UN Â DIDDORDEBMEWN GWNEUD PENDERFYNIADAU

Credwn mewn cynnal busnes mewn ffordd agored – ac mae’n ofynnol
i ni wneud hynny – sy’n cynnwys ystyried barn y rhai â diddordeb
wrth wneud penderfyniadau ynglŷn â chwmpas gwasanaethau a
gweithgareddau’r BBC. Gwnawn hyn mewn sawl ffordd wahanol gan
gynnwys cyfarfod â’r rhai â diddordeb ac ymgynghori â’r cyhoeddynglŷn â materion o bwys.
Nodwn isod y penderfyniadau pwysicaf a wnaed gennym yn ystod y
flwyddyn ddiwethaf.

Fideo lleol

Eleni gwrthodwyd rhoi caniatâd i’r Bwrdd Gweithredol ddatblygu
gwasanaeth fideo lleol, ar ôl cynnal prawf gwerth cyhoeddus.
Gwrthodwyd y cynigion gan yr Ymddiriedolaeth am nad oedd yn
credu y byddent yn gwella gwasanaethau i’r cyhoedd i’r fath raddau ag i
gyfiawnhau’r buddsoddiad o arian ffi’r drwydded neu’r effaith negyddol
ar y cyfryngau masnachol. Yn lle hynny, dylai’r BBC roi blaenoriaeth arwella ansawdd ei wasanaethau rhanbarthol yn ein barn ni. Gofynnwyd i’r
Bwrdd Gweithredol gyflwyno cynigion newydd i ni yn ystod 2009/10.

Arolwg o gyflenwadau rhwydwaith

Rydym wedi gosod targedau mwy heriol o ran faint o raglennu
rhwydwaith y BBC sy’n cael ei gynhyrchu y tu allan i Lundain.
Er mwyn cael yr allbwn creadigol gorau a sicrhau gwerth am arian,rydym am i’r BBC ddefnyddio’r talentau i gyd yn y DU wrth ddod o hyd
i gynyrchiadau Teledu Rhwydwaith. Cwblhawyd arolwg gan y Bwrdd
Gweithredol yn 2008, ac arweiniodd hynny at newid y ffordd rydym yn
gosod targedau i’r BBC yn y maes hwn.
Roeddem yn arfer defnyddio diffiniad penodol y BBC o’r hyn sy’n cyfrif
yn gynhyrchu rhwydwaith, ond rydym wedi penderfynu defnyddio
diffiniad Ofcom er mwyn i ni fod yn gyson â gweddill y diwydiantdarlledu yn y DU. Mae diffiniad Ofcom yn fwy ymestynnol na diffiniad
presennol y BBC a bydd angen ymestyn y targedau a osodwyd yn
flaenorol cryn dipyn er mwyn ei gymhwyso yn y dyfodol.
O dan y targedau newydd, mae’n rhaid i’r BBC:• sicrhau bod 50% o raglennu rhwydwaith yn cael ei gynhyrchu y tu allani Lundain erbyn 2016

39
PERFFORMIAD/

Cyfarwyddodd yr Ymddiriedolaeth y Bwrdd Gweithredol i:• gyflwyno cynigion i gryfhau rheolaethau golygyddol yn yr is-adran Saina Cherddoriaeth, a gymeradwywyd gan yr Ymddiriedolaeth ym mis
Rhagfyr 2008.
• cryfhau’r rheolaethau golygyddol ar unwaith ynglŷn ag unrhyw raglen
lle cyfyd cryn risg olygyddol• asesu ar unwaith y rheolaethau golygyddol a’r gweithdrefnau
cydymffurfiaeth sydd ar waith ar gyfer pob rhaglen teledu a radio lle
mae’r cwmni cynhyrchu yn eiddo i’r prif berfformiwr a/neu’n cael ei
reoli ganddo
Yn ystod hydref 2009, byddwn yn cynnal archwiliad annibynnol i ganfod
effeithiolrwydd mesurau’r Bwrdd Gweithredol i gryfhau rheolaethau
golygyddol yn yr is-adran Sain a Cherddoriaeth.
Mae’r digwyddiad hwn yn tanlinellu pwysigrwydd deall y terfynau
golygyddol ar gyfer deunydd risg uchel. Yn 2009 byddwn yn adolygu
Canllawiau Golygyddol y BBC, gan ystyried dealltwriaeth gyffredin o’r
hyn sy’n dderbyniol o ymchwil i farn y cyhoedd ar y pwnc hwn.

“Yn fy marn i, mae’r BBC yn ganol
y ffordd, yn ddosbarth canol ac yn
cynrychioli canol Lloegr ac nid
yw’n darparu ar gyfer safbwyntiau
amrywiol.” ^• cynyddu faint o raglennu rhwydwaith a gynhyrchir yn yr Alban, Cymru
a Gogledd Iwerddon (ar y cyd) i 12% erbyn 2012 a 17% erbyn 2016.
Nid ydym wedi gosod targedau ffurfiol i’r gwledydd unigol ond byddwn
yn monitro’r ffordd y cyflawnir hyn er mwyn sicrhau sylfaen cynhyrchu
rhwydwaith gadarn a chynaliadwy ym mhob gwlad.

Gwasanaeth manylder uwch ar deledu daearol digidol

PERFFORMIAD/

40

Gan weithio gydag Ofcom cytunwyd mewn egwyddor ar ffordd ogael HD ar Freewiew.
Mae teledu daearol digidol (DTT), gan gynnwys gwasanaeth Freeview yBBC, yn allweddol i strategaeth y Llywodraeth ar gyfer sicrhau darlledu
cyhoeddus am ddim i bawb. Mae newid i ddigidol yn cynnig cyfle ifanteisio ar dechnolegau newydd ac uwchraddio’r llwyfan i gynnig mwy
o wasanaethau, gan gynnwys y potensial i gynnig gwasanaethau mewn
manylder uwch (HD).
Rydym yn ymwybodol o ymgynghoriadau blaenorol bod llawer ogefnogaeth i wasanaethau HD ymhlith y cyhoedd. Fe’i gwnaed yn
glir yn ein penderfyniad i gymeradwyo sianel HD newydd y BBC, agyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2008, y dylai fod ar gael i bawb sy’ntalu ffi’r drwydded, gan gynnwys y rhai sy’n derbyn Freeview, mor fuanâ phosibl.
Felly croesawyd cynnig Ofcom i drwyddedu darlledwyr cyhoeddus
masnachol i ddarlledu gwasanaethau HD. Ym mis Ebrill 2008, cytunwyd
i weithio gydag Ofcom i gynnig HD ar Freeview, gan adlewyrchu ein
priod gyfrifoldebau am y gwasanaethau a’r trwyddedau sy’n hwyluso
gweithredu’r llwyfan DTT. Bellach mae’r BBC yn gallu symud ymlaen
gyda’i wasanaeth HD ar Freeview.

Archebu ymlaen llaw ar iPlayer

Ar ôl ymgynghoriad cyhoeddus, cymeradwywyd gennym
gynlluniau’r Bwrdd Gweithredu ar gyfer ychwanegu’r gallu i archebu
ymlaen llaw ar BBC iPlayer.
Bydd archebu ymlaen llaw yn galluogi defnyddwyr i ddewis rhaglenni o’ramserlen iPlayer hyd at saith diwrnod ymlaen llaw a’u llwytho i lawr i’w
gwylio ar eu cyfrifiaduron gartref. Byddwn yn monitro effaith archebu
ymlaen llaw ar gyrhaeddiad iPlayer a’r defnydd a wneir ohono er mwynsicrhau ei fod yn cynnig gwerth am arian, ac rydym wedi gofyn i’r Bwrdd
Gweithredol gyflwyno adroddiad i ni ar ôl chwe mis.

^ Cyfarfod cyhoeddus lle y bu Cadeirydd Ymddiriedolaeth y BBC yn bresennol.

Prosiect Canvas

Rydym yn asesu cynnig y Bwrdd Gweithredol ar gyfer menter ar y
cyd i hyrwyddo amgylchedd agored yn seiliedig ar safonau ar gyfer
dyfeisiau teledu sy’n gysylltiedig â’r rhyngrwyd.
Ym mis Tachwedd 2008, gofynnodd y Bwrdd Gweithredol am ganiatâd
i ddatblygu menter ar y cyd i hyrwyddo amgylchedd agored yn seiliedig
ar safonau ar gyfer dyfeisiau teledu sy’n gysylltiedig â’r rhyngrwyd, a elwir
fel arall yn Brosiect Canvas. Byddai hwn yn galluogi defnyddwyr i gael
mynediad am ddim at wasanaethau teledu ar alw a chynnwys arall ar yrhyngrwyd drwy ddyfais ddigidol band eang megis blwch pen set.
Ar sail y wybodaeth a gyflwynwyd gan y Bwrdd Gweithredol brydhynny, penderfynwyd gennym mai gweithgarwch nad yw’n ymwneud â
gwasanaeth yw Prosiect Canvas, ac na fyddai prawf gwerth cyhoeddus
llawn yn briodol. Felly cymhwyswyd asesiad at Brosiect Canvas nad
oedd yn asesiad o wasanaeth, gan gynnwys gwerthusiad manwl owerth cyhoeddus y cynigion a’u heffaith ar y farchnad. Cynhaliwyd
ymgynghoriad cyhoeddus cychwynnol, lle gwahoddwyd rhanddeiliaid
y diwydiant, grwpiau cynulleidfa a thalwyr ffi’r drwydded i wneud
sylwadau ar y cynigion. Cafwyd cryn ymateb i’r ymgynghoriad ac rydym
bellach wedi gofyn i’r Bwrdd Gweithredol roi rhagor o wybodaeth am
feysydd allweddol i ni cyn parhau â’n hasesiad.

“Rwyf wrth fy modd nad oeshysbysebion, a’i fod yn cynnwys
amrywiaeth mawr o raglenni o’r
digri i’r difrifol ac addysgol.” †Un o’r prif resymau y mae’r cyhoedd yn ymddiried yn y BBC yw
oherwydd ei annibyniaeth ac mae amddiffyn yr annibyniaeth honno yn
rôl allweddol i’r Ymddiriedolaeth felly.

Apêl Argyfwng Gaza’r Pwyllgor Argyfyngau

Un o’r materion mwy dadleuol y bu’n rhaid i ni ddyfarnu yn ei gylch
oedd y penderfyniad ym mis Ionawr 2009 gan y Cyfarwyddwr
Cyffredinol i beidio â darlledu apêl y Pwyllgor Argyfyngau am gymorth
dyngarol i drigolion Gaza. (Gweler tudalen 56 am fanylion am y cwynion
a’r apeliadau ynghylch y mater hwn a’r rhesymau pam na chadarnhawyd
yr apeliadau gan yr Ymddiriedolaeth.)
Bu dadl gyhoeddus fawr ynglŷn â phenderfyniad y Cyfarwyddwr
Cyffredinol a galwodd sawl gwleidydd blaenllaw ar y Cyfarwyddwr
Cyffredinol i newid ei benderfyniad. Oherwydd y fath deimladau dwys
ysgrifennodd ein Cadeirydd lythyr agored at y Cyfarwyddwr Cyffredinol
yn gwneud datganiad digamsyniol ynglŷn â rôl yr Ymddiriedolaeth i
ddiogelu annibyniaeth y BBC. Dywedodd ei fod yn teimlo bod ‘lefel anaws’ rhai o’r sylwadau gwleidyddol ‘bron â bod yn ymyrryd amhriodol
yn annibyniaeth olygyddol y BBC’. Rhoddodd Syr Michael sicrwydd
i’r Cyfarwyddwr Cyffredinol y byddai’r Ymddiriedolaeth ‘yn gwneud
popeth o fewn ein gallu i sicrhau eich bod yn cael y lle i wneud ypenderfyniadau golygyddol sy’n briodol o dan yr amgylchiadau, yn eichbarn chi, ar ôl ystyriaeth ddyladwy’.

† Aelod o’r cyhoedd yn cymryd rhan mewn ymgynghoriad ar y BBC.

CYNLLUN GWAITH 2008/09

Roedd rhai o’r penderfyniadau a’r canlyniadau a ddisgrifir uchod yn deillio
o waith yr oeddem wedi cynllunio ei wneud o fewn ein cynllun gwaith
ar gyfer 2008/09. Roedd eraill yn deillio o’n gwaith i ystyried apeliadau achwynion yn ystod y flwyddyn. Roedd gennym nifer o flaenoriaethau
eraill ar gyfer gwaith yn ystod y flwyddyn, ac er nad oedd eu canlyniad
mor sylweddol, eto i gyd roeddent yn bwysig.

Arolwg o natur ddiduedd

Cynhaliwyd arolwg o natur ddiduedd ein sylw o bedair gwlad y DU.
Gallwch ei ddarllen ar dudalen 55.

Arolwg o werth economaidd

Mae sicrhau bod effaith economaidd y BBC yn un gadarnhaol ynfater pwysig i’r Ymddiriedolaeth. I’r perwyl hwn, ym mis Ionawr 2008,
comisiynwyd PricewaterhouseCoopers i gynnal ymchwil i effaitheconomaidd gwasanaethau’r BBC a ariennir gan y cyhoedd ar y sector
darlledu a chreadigol yn y DU. Nodir ei ganfyddiadau ar dudalen 54.

Arolwg o’r WOCC

Fel y nodwyd yn y Siarter a’r Cytundeb, mae’r BBC yn gwneud
50% o raglenni teledu yn fewnol, yn ogystal â chomisiynu 25% ogwmnïau cynhyrchu annibynnol. Mae’r BBC hefyd yn gweithredu’r‘Cyfle i Gystadlu’n Greadigol’ (WOCC) lle gall cynhyrchwyr mewnol
ac annibynnol gystadlu am y 25% sy’n weddill. Yn 2008 adolygodd
yr Ymddiriedolaeth pa mor dda roedd y trefniant yn gweithio, gangeisio barn amrywiaeth mawr o randdeiliaid yn ogystal â chynnal
ymgynghoriad cyhoeddus.
Yn gyffredinol, daethom i’r casgliad bod syniadau yn cael eu trin yn
gyfartal a bod penderfyniadau comisiynu yn cael eu gwneud yn ôl
teilyngdod o dan y system gyfredol. Mae gan gomisiynwyr gymhellion cliri ddewis y syniadau gorau ac nid oes tueddfryd amlwg tuag at dderbyn
syniadau mewnol yn lle syniadau annibynnol nac fel arall. Yn ogystal
â rhoi manteision i gynulleidfaoedd drwy raglennu gwell, datgelodd
ein dadansoddiad o randdeiliaid fod WOCC yn cael ei groesawu’ngyffredinol gan gomisiynwyr, cynhyrchwyr mewnol a chynhyrchwyr
annibynnol.
Mae cyfleoedd i wella bob amser, fodd bynnag, ac rydym wedi gwneud
amrywiol argymhellion i’r Bwrdd Gweithredol i’r perwyl hwn. Byddwn
yn asesu cynnydd drwy arolwg dilynol yn 2010.

41
PERFFORMIAD/

4. AMDDIFFYN ANNIBYNIAETH Y BBC

EdrychYmlaen/43
EDRYCH YMLAEN//

44/ CYNLLUNIAU’R
YMDDIRIEDOLAETHAR GYFER 2009/10/

EDRYCH YMLAEN/CYNLLUNIAU’R YMDDIRIEDOLAETH AR GYFER 2009/10/

CYNLLUNIAU’R
YMDDIRIEDOLAETHAR GYFER 2009/10
Fel yr esboniwyd ar dudalennau 18 i 19 lle rydym yn rhoi adroddiad arein cynllun ar gyfer 2008/09, bob blwyddyn, mae’r Ymddiriedolaeth yn
cyhoeddi cynllun gwaith fel y gall pawb sy’n ymgysylltu â ni, o fewn a’rtu allan i’r BBC, neu unrhyw un a chanddynt ddiddordeb, gael gwybod
beth yw ein blaenoriaethau, pam y gwnaethom eu nodi, a beth y
byddwn yn ei wneud i’w cyflawni yn y flwyddyn i ddod. Ceir crynodeb
o’n cynllun ar gyfer 2009/10 isod. Gallwch ddarllen manylion llawn ycynllun a’r ymgynghoriad yn ei gylch ar ein gwefan bbc.co.uk/bbctrust

CAEL Y MWYAF O’R BBC I DALWYR FFI’R
DRWYDDEDEDRYCH YMLAEN/

44

Yn y flwyddyn sydd i ddod, rydym am atgyfnerthu’r gwaith a wnaed
gennym yn ein dwy flynedd gyntaf, ond gwasanaethu talwyr ffi’r
drwydded yn well drwy gyflawni mwy drostynt drwy ganolbwyntio’nfanylach ar nifer lai o faterion. Sut y gwnawn hynny? Drwy ganfod pa
faterion sydd o’r pwys mwyaf iddynt hwy, a sicrhau ein bod yn gwneud
rhywbeth yn eu cylch. Rydym yn cael ein cynorthwyo yn hyn o beth gan
gyfraniadau gwerthfawr y rhwydwaith o Gynghorau Cynulleidfa.
Byddwn hefyd yn parhau i chwarae rhan lawn yn y ddadl sy’n datblygu
ynglŷn â dyfodol darlledu cyhoeddus. Byddwn yn asesu’r cynigionynglŷn â phartneriaeth a gyflwynwyd i ni gan y Bwrdd Gweithredol sy’namlinellu sut y gall y BBC ddefnyddio ei nerth yn well er budd y sector
darlledu yn y DU yn ei gyfanrwydd.
Mae ein cynllun gwaith ar gyfer 2009/10 yn canolbwyntio ar sicrhau body BBC yn parhau i ddarparu rhaglenni unigryw o safon uchel; ei fod yneffeithlon; a’i fod ar y cyfan yn cynnig y gwerth gorau i gynulleidfaoedd
ledled y DU. Yn ogystal â gwaith dwysach ar safonau golygyddol,
byddwn yn adolygu rhai o wasanaethau mwyaf poblogaidd y BBC gan
gynnwys BBC One, BBC Two a BBC Radio 2. Ochr yn ochr â hynny,
byddwn yn parhau i adolygu perfformiad yr Ymddiriedolaeth ac Unedyr Ymddiriedolaeth i sicrhau ein bod yn cyflawni gwerth am arian.

GWARCHOD FFI’R DRWYDDED
Ein rôl strategol

Sicrhau bod incwm ffi’r drwydded yn cael ei wario mewn ffyrdd
sy’n bodloni disgwyliadau cynulleidfaoedd ac yn cyflawni gwerth
am arian.
Blaenoriaeth 1

CYNLLUN CHWE BLYNEDD

Byddwn yn parhau i fonitro’r ffordd y mae’r Bwrdd Gweithredol yn rhoi
cynllun chwe blynedd y BBC ar waith. Yn benodol, byddwn yn ystyried
ansawdd gwasanaethau’r BBC, ac a yw’r Bwrdd Gweithredol wedi
gwneud arbedion drwy fwy o effeithlonrwydd, i’w gwneud yn bosibl ifuddsoddi mewn gwasanaethau newydd.
Blaenoriaeth 2

AMGYLCHEDD ECONOMAIDD HERIOL

Byddwn yn rhoi sylw manwl i effeithiau amgylchedd economaidd mwy
heriol ar y BBC.
Blaenoriaeth 3

GWERTH AM ARIAN

Byddwn yn comisiynu dwy astudiaeth gwerth am arian:a) buddsoddiad cyfalaf ym mhortffolio eiddo’r BBCb) rheoli ariannol a rheoli prosiect o ran nifer o ddigwyddiadau allanol
mawr a ddarlledir gan y BBC megis y Gemau Olympaidd a Glastonbury.
Blaenoriaeth 4

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLAETH AR DALENT

Byddwn yn cyhoeddi adroddiad dilynol ar y cynnydd a wnaed ynglŷn â’r
argymhellion yn adroddiad yr Ymddiriedolaeth ar Dalent a gyhoeddwyd
yn 2008.

YN Y FLWYDDYN SYDD I DDOD BYDDWN YN CANOLBWYNTIO’N
FANYLACH AR NIFER LAI O FATERION.

Ein rôl strategol

Sicrhau bod y BBC yn gweithio’n effeithiol er budd y cyhoedd,
a’i fod mor ymatebol â phosibl i’r hyn y mae talwyr ffi’r drwydded
am ei gael.
Blaenoriaeth 1

SAFONAU GOLYGYDDOLYn y flwyddyn sydd i ddod bydd yr Ymddiriedolaeth yn goruchwylio’r
arolwg o Ganllawiau Golygyddol y BBC. Fel rhan o’r gwaith hwn, ac ar
ôl achos annerbyniol o dorri’r safonau yn The Russell Brand Show, byddwn
yn edrych ar chwaeth a safonau yn rhaglenni’r BBC ac yn comisiynu
arolwg annibynnol o gydymffurfiaeth gan is-adran Sain a Cherddoriaethy BBC.
Blaenoriaeth 2

AROLWG O DDARLLEDU CYHOEDDUS

Gwelwyd nifer o arolygon dros y tair blynedd diwethaf yn sector
darlledu’r DU. Yn ganolog iddynt bu ail arolwg Ofcom o ddarlledu
cyhoeddus ac arolwg y Llywodraeth o Brydain Ddigidol.
Byddwn yn parhau i gymryd rhan yn yr arolwg o Brydain Ddigidol gan
ein bod yn credu ei bod yn hanfodol bod buddiannau cynulleidfaoedd
yn cael y flaenoriaeth bennaf yn yr hyn sy’n deillio ohono.
Blaenoriaeth 3

PROFION GWERTH CYHOEDDUS

Yn unol â’n haddewid byddwn yn dychwelyd at y penderfyniad a wnaed
gennym ar brofion gwerth cyhoeddus ar gyfer yr iaith Aeleg ac iPlayer iystyried sut y mae’r gwasanaethau’n gweithredu.
Blaenoriaeth 4

CYNIGION AR GYFER PARTNERIAETH

Mae gennym rôl ffurfiol yn y gwaith o gymeradwyo cynigion newydd
gan y Bwrdd Gweithredol i weithio mewn partneriaeth agosach â’rdiwydiant darlledu ehangach. Byddwn yn adolygu’r cynigion hyn ac yn
gwneud sylwadau arnynt yn ystod y flwyddyn.

HYRWYDDO PWRPASAUCYHOEDDUS Y BBC YNEFFEITHIOL
Ein rôl strategol

Sicrhau bod y BBC yn hyrwyddo’r chwe phwrpas cyhoeddus fel y’u
gosodwyd gan y Senedd yn ei holl weithrediadau.
Blaenoriaeth 1

CYLCHOEDD GWAITH PWRPAS

Mae cylchoedd gwaith pwrpas yn nodi sut y disgwyliwn i’r BBC gyflawniei holl bwrpasau cyhoeddus. Yn 2007/08 nodwyd nifer o fylchau o ran
perfformiad gennym, yn enwedig mewn perthynas â rhaglennu sy’nffres ac yn newydd yn nhyb cynulleidfaoedd, a hefyd mewn perthynasâ darparu newyddion a materion cyfoes i gynulleidfaoedd nad ydynt yncael eu gwasanaethu’n dda ac o ran pa mor effeithiol y mae’r BBC yn
cynrychioli gwahanol wledydd. Byddwn yn parhau i fonitro perfformiady BBC yn hyn o beth.
Blaenoriaeth 2

AROLYGON O WASANAETHAU

Mae gan yr Ymddiriedolaeth ddyletswydd i adolygu pob un owasanaethau’r BBC o leiaf unwaith bob pum mlynedd, gan gynnig cyfle
i aelodau’r cyhoedd gael mynegi barn ynglŷn â sut y mae’r BBC yn ei
wneud yn erbyn ei gylch gwaith yn eu tyb hwy. Yn 2009/10 byddwn yn
adolygu:a) Teledu• BBC One
• BBC Two
• BBC Four
• BBC Red Buttonb) Radio• BBC Radio 2• BBC 6 Music45
EDRYCH YMLAEN/CYNNAL BUDDIANNAUTALWYR FFI’R DRWYDDED

LLYWODRAETHU/

47
LLYWODRAETHU/

48/ YMDDIRIEDOLWYR Y BBC/
50/ CYFLAWNI GWERTH AM ARIAN/
52/ Y BBC A’R ECONOMI EHANGACH/
55/ SICRHAU SAFONAU GOLYGYDDOL/
57/ GWASANAETHU POB CYNULLEIDFA/LLYWODRAETHU/YMDDIRIEDOLWYR Y BBC/YMDDIRIEDOLWYR Y BBC
MAE YMDDIRIEDOLAETH Y BBC, FEL CORFF LLYWODRAETHU’R BBC, ARWAHÂN I’R BWRDD GWEITHREDOL SY’N RHEOLI GWEITHREDIADAU’RBBC O DDYDD I DDYDD.
Ein gwaith yw cynrychioli talwyr ffi’r drwydded a sicrhau bod y Bwrdd
Gweithredol yn darparu’r rhaglenni a’r gwasanaethau o safon uchel ymae’r cyhoedd eu heisiau, a hefyd sicrhau bod y BBC yn atebol ac yn
agored. Rydym hefyd yn diogelu annibyniaeth y BBC rhag dylanwad
masnachol neu wleidyddol.

SYR MICHAEL LYONS CADEIRYDD

Rolau eraill: Cadeirydd, English Cities Fund; cyfarwyddwr anweithredol,
Mouchel plc, Wragge & Co, ac SQW Ltd; llywodraethwr, Cwmni
Brenhinol Shakespeare.

CHITRA BHARUCHA MBE IS-GADEIRYDD

Mae’n cadeirio’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau a
Phwyllgor y Cynghorau Cynulleidfa. Arweiniodd arolwg o’r broses
gwyno (gweler tudalen 57).
Rolau eraill: Ymddiriedolwr, Marie Curie Cancer Care.

DIANE COYLE OBE

Mae’n cadeirio Pwyllgor Cymeradwyo Strategol yr Ymddiriedolaeth.
Arweiniodd y prawf gwerth cyhoeddus ar y gwasanaeth fideo lleol
arfaethedig (gweler tudalen 39).
Rolau eraill: Economegydd; aelod, y Comisiwn Cystadleuaeth; aelod,
y Ganolfan er Ymchwil i Bolisi Economaidd; athro gwadd, Prifysgol
Manceinion, Sefydliad Llywodraethu Gwleidyddol ac Economaidd.

ANTHONY FRY

Ymunodd â’r Ymddiriedolaeth ar 1 Tachwedd 2008
Rolau eraill: Uwch reolwr gyfarwyddwr, Evercore Partners;
cyfarwyddwr anweithredol, Control Risks a Dairy Crest; aelod o’r
bwrdd gweithredol, Gŵyl Deledu Ryngwladol Caeredin; aelod bwrdd,
English National Opera.

Alison Hastings

LLYWODRAETHU/

48

Ymddiredolwr dros Loegr (mae’n cadeirio Cyngor Cynulleidfa
Lloegr). Arweiniodd arolwg o wasanaethau i gynulleidfaoedd iau(gweler tudalen 31).
Rolau eraill: Ymgynghorydd y cyfryngau; is-lywydd, Bwrdd Dosbarthu
Ffilmiau Prydain.

Y FONESIG PATRICIA HODGSON DBE

Arweiniodd arolwg o wasanaethau ar-lein y BBC (gweler tudalen 35).
Rolau eraill: Pennaeth, Coleg Newnham, Caergrawnt; cyfarwyddwr
anweithredol, y Comisiwn Cystadleuaeth; aelod, Cyngor Cyllido Addysg
Uwch Lloegr.

ROTHA JOHNSTON CBE

Ymddiriedolwr dros Ogledd Iwerddon (mae’n cadeirio Cyngor
Cynulleidfa Gogledd Iwerddon); mae’n cadeirio’r Pwyllgor Cyllid
a Chydymffurfiaeth. Arweiniodd arolwg o’r ‘Cyfle i Gystadlu’nGreadigol’ (gweler tudalen 41).
Rolau eraill: Cyfarwyddwr anweithredol, Allied Irish Bank (UK) plc
a Swyddfa Gogledd Iwerddon; dirprwy gadeirydd, Invest Northern
Ireland; dirprwy-ganghellor, Queen’s University, Belfast.

JANET LEWIS-JONES

Ymddiriedolwr dros Gymru (mae’n cadeirio Cyngor Cynulleidfa
Cymru). Arweiniodd arolwg o ddulliau casglu trwyddedau teledu(gweler tudalen 37).
Rolau eraill: Cadeirydd, panel dethol aelodau Glas Cymru Cyf (DŵrCymru); ymddiriedolwr, Sefydliad Baring ac Elusen Maytree.

David Liddiment

Cadeirydd, Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad. Arweiniodd
waith ar natur nodedig (gweler tudalen 30).
Rolau eraill: Cyfarwyddwyr anweithredol, All3Media; aelod cyswllt, Old
Vic Theatre Company.

MEHMUDA MIAN

Arweiniodd arolwg o wasanaethau plant (gweler tudalen 31).
Rolau eraill: Aelod bwrdd, Awdurdod Diogelu Annibynnol;
cyfarwyddwr cyswllt, Sefydliad Lokahi.

Jeremy Peat

Ymddiredolwr dros yr Alban (mae’n cadeirio Cyngor Cynulleidfa’r
Alban). Arweiniodd astudiaethau gwerth am arian (gweler
tudalennau 36 i 37).
Rolau eraill: Cadeirydd, Bwrdd Ymddiriedolwyr Cynllun Pensiwn
y BBC; cyfarwyddwr, Sefydliad David Hume; aelod, y Comisiwn
Cystadleuaeth.

RICHARD TAIT CBE

Cadeirydd, Pwyllgor Safonau Golygyddol. Mae’n arwain gwaith yr
Ymddiriedolaeth ar safonau golygyddol a chydymffurfiaeth (gweler
tudalennau 55 i 56).
Rolau eraill: Athro Newyddiaduraeth a chyfarwyddwr y Ganolfan
Astudiaethau Newyddiaduraeth, Prifysgol Caerdydd; is-lywydd,
Sefydliad Diogelwch Newyddion Rhyngwladol.
Am ragor o wybodaeth am yr Ymddiriedolwyr, eu gyrfaoedd a’u
profiad blaenorol, gweler ein gwefan www.bbc.co.uk/bbctrust
Mae’r adran hon o’n hadroddiad yn amlinellu sut y mae ein
gweithgareddau llywodraethu yn gwasanaethu’r cyhoedd, o dan ypenawdau:• cyflawni gwerth am arian• y BBC a’r economi ehangach• sicrhau safonau golygyddol• gwasanaethu pob cynulleidfa
Mae tudalennau 60 i 67 yn amlinellu prosesau llywodraethu
corfforaethol yr Ymddiriedolaeth ei hun tra bydd Rhan Dau o’r
Adroddiad Blynyddol hwn yn rhoi mwy o wybodaeth am sefyllfa’r
Bwrdd Gweithredol o ran llywodraethu corfforaethol.

SYR MICHAEL LYONSCADEIRYDD

CHITRA BHARUCHA
IS-GADEIRYDD

Diane coyle

Anthony Fry

Alison Hastings
LLOEGRY FONESIG PATRICIAHODGSON

Rotha Johnston
GOGLEDD IWERDDON

Janet Lewis-JonesCYMRUDavid Liddiment

LLYWODRAETHU/

49

mehmuda mian

Jeremy peat
YR ALBAN

Richard tait

Bu Dermot Gleeson yn aelod o Ymddiriedolaeth y BBC yn ystod 2008/09. Daeth ei gyfnod yn y swydd i ben ar 31 Hydref 2008.

LLYWODRAETHU/
cyflawni gwerth am arian/

CYFLAWNI GWERTHAM ARIANFEL YMDDIRIEDOLWYR, EIN CYFRIFOLDEB PENNAF YW SICRHAU
BOD Y BBC YN CYFLAWNI GWERTH AM ARIAN.

Rydym yn goruchwylio perfformiad ariannol a busnes y BBC, gan
gadw golwg fanwl ar ei anghenion ariannol ei hun ac ar y ffordd ymae’n gwario ei incwm.
Rydym yn cyflawni ein dyletswyddau ariannol drwy’r Pwyllgor Cyllid a
Chydymffurfiaeth (gweler tudalen 61 am yr aelodaeth), sy’n craffu argyllidebau’r BBC, ei berfformiad ariannol, a chydymffurfiaeth weithredol
arall, yn ogystal â chynnal arolygon o feysydd gwariant penodol. Bu’r
pwyllgor hwn yn gweithredu fel y Pwyllgor Cyllid a Strategaeth gynt ond
fe’i hailsefydlwyd ym mis Ionawr 2009 o dan ei enw newydd gyda chylch
gorchwyl diwygiedig. Mae penderfyniadau strategol allweddol yn cael eu
hadolygu gan y Pwyllgor Cymeradwyo Strategol erbyn hyn.

Arolygon penodol.

Gosod cyllidebau ac amcanion
ariannolDrwy ein pwyllgor cydnabyddiaeth a phenodiadau (gweler tudalen 62
am yr aelodaeth), nodwn y strategaeth sy’n pennu tâl a buddiannau’r
Bwrdd Gweithredol.
Wrth bennu tâl swyddogion gweithredol rydym yn ceisio sicrhau ei
fod yn adlewyrchu disgwyliadau talwyr ffi’r drwydded yn ogystal ag
anghenion y sefydliad.
Ein tair egwyddor sylfaenol ar gyfer tâl swyddogion gweithredol yw:• dylai fod yn gyson â strategaeth gydnabyddiaeth y BBC cyfan• dylai ystyried y cyfleoedd unigryw y gall gweithio yn y BBC eu cynnig• dylai’r BBC ddilyn, nid arwain, y farchnad
Rydym yn gyfrifol am gydnabyddiaeth y Cyfarwyddwr Cyffredinol a’r
Cyfarwyddwyr anweithredol ac yn ei gosod. I aelodau eraill o’r Bwrdd
Gweithredol rydym yn pennu’r strategaeth gydnabyddiaeth ond nid
ydym yn pennu cyflogau unigol nac yn dyfarnu bonysau. Pwyllgor
Cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol, sy’n cynnwys Cyfarwyddwyr
anweithredol yn unig, sy’n gyfrifol am bennu’r rhain.

Bob blwyddyn rydym yn adolygu cyllid y BBC ac yn holi yn ei gylch
ac, unwaith yr atebir ein cwestiynau ac y gwneir unrhyw newidiadau
a ddymunwn, cymeradwywn gyllideb y BBC a’i gynlluniau ariannol
hirdymor. Fel rhan o hyn rydym yn gosod cyllideb ar gyfer pob
trwydded gwasanaeth unigol. Lle y bo angen, gallwn hefyd osod
amcanion ariannol i’r rheolwyr i lywio’r ffordd mae’r Bwrdd
Gweithredol yn rheoli gweithrediadau. Y llynedd, pennwyd targed
effeithlonrwydd cronnol o 3% i’r BBC dros y cyfnod o bum mlynedd o
2008/09 hyd at 2012/13. Rydym yn cyflwyno adroddiad ar gynnydd yn
erbyn y targed hwnnw ar dudalen 7.

Rheoli risg

LLYWODRAETHU/

50

Bob blwyddyn rydym yn adolygu gweithgareddau rheoli risg yr
ymgymerwyd â hwy o fewn y BBC ac yn holi yn eu cylch er mwynsicrhau bod y Bwrdd Gweithredol yn nodi’r risgiau gweithredol
allweddol a wynebir gan y BBC ac yn mynd i’r afael â hwy yn ddigonol.
Gwnawn hyn drwy adolygu adroddiadau rheoli risg rheolaidd a thrwy
holi’r archwilwyr allanol, archwilwyr mewnol a’r Pwyllgor Archwilio.
Byddwn yn gwneud argymhellion o bryd i’w gilydd ynglŷn â meysydd ymae angen eu adolygu’n fanylach. Mae system gwybodaeth reoli briodol
yn hanfodol i unrhyw sefydliad i wneud penderfyniadau’n effeithiol. Yn
ystod y blynyddoedd diwethaf, mae’r BBC wedi diwygio ei systemau
ariannol, gan wneud arbedion sylweddol drwy sefydlu canolfan
gwasanaethau cyllid ganolog yng Nghaerdydd a threfniadau gosod ar
gontract eraill. Rhoddwyd adroddiad y llynedd ar rai materion a oedd yn
ymwneud â rheolaethau ynglŷn â gwariant a chyfrifyddu i BBC Online.
Yng ngoleuni hyn rydym wedi gofyn i’r Bwrdd Gweithredol roi sicrwydd
i ni ynglŷn â statws cyfredol ac ansawdd adroddiadau rheoli ym mhob un
o wasanaethau cyhoeddus y BBC.
Rydym yn croesawu cynigion y Bwrdd Gweithredol i benodi’r
archwilwyr allanol i adolygu hyn yn ystod 2009/10.

Bob blwyddyn edrychwn yn fanwl ar feysydd penodol i sicrhau ycyflawnir gwerth am arian ganddynt, yn unol â’n dyletswyddau o dan
y Siarter. Ceir manylion am arolygon eleni ar dudalennau 36 i 37. Ynogystal â’r rhaglen arfaethedig hon, rydym yn cynnal arolygon eraill,wedi’u llywio gan ein dyletswyddau o dan y Siarter. Eleni adolygwyd yffordd y cesglir ffi’r drwydded, gan ystyried a yw’n effeithlon, yn briodol
ac yn gymesur. Rydym yn adolygu’r camau gweithredu a gymerwyd
gan y Bwrdd Gweithredol mewn ymateb i’n harolwg o gostau talentyn ystod y flwyddyn flaenorol.

Tâl y Bwrdd GweithredolRydym yn parhau i roi sylw manwl i bryderon talwyr ffi’r drwydded arhanddeiliaid eraill ynglŷn â thâl swyddogion gweithredol yn y BBC. Mae’r
BBC yn gweithredu mewn marchnad gystadleuol ac rydym am ddenu’r
goreuon i weithio i’r sefydliad; bydd hyn yn sicrhau y gallwn barhau i
ddarparu’r rhaglenni a’r gwasanaethau o safon uchel y mae talwyr ffi’r
drwydded yn eu disgwyl. Fodd bynnag, rydym yr un mor glir bod angen
i’r lefel o gydnabyddiaeth – yn enwedig i’r prif swyddogion gweithredol– adlewyrchu’r ffaith bod y BBC yn cael ei ariannu gan y cyhoedd drwy
ffi’r drwydded.
Fel rhan o’n cyfrifoldeb parhaus i gyflawni gwerth am arian yn y maes
hwn, rydym wedi penderfynu adolygu’r ffordd rydym yn ymdrin âthâl a buddiannau swyddogion gweithredol, yn cynnwys bonysau arsail perfformiad. Caiff yr arolwg hwn ei gynnal yn ystod 2009. Bydd yCyfarwyddwr Cyffredinol, yn gyson â’n hegwyddorion sylfaenol, yn
adolygu’r strategaeth gydnabyddiaeth i’r BBC yn ei gyfanrwydd, ganystyried yr amgylchiadau economaidd cyfredol a’r angen i ddangos
gwerth am arian i dalwyr ffi’r drwydded. Ar ôl ystyried canlyniadau ei
arolwg byddwn yn pennu’r strategaeth i’r Bwrdd Gweithredol.

CYDNABYDDIAETH Y BWRDD GWEITHREDOL2009
1. Cyfarwyddwr CyffredinolMark Thompson, y Cyfarwyddwr Cyffredinol yw Prif Swyddog
Gweithredol y BBC. Ef yw prif olygydd y BBC a chadeirydd y Bwrdd
Gweithredol. Rydym yn pennu cyflog ac amodau’r Cyfarwyddwr
Cyffredinol ac yn penderfynu a ddylid dyfarnu unrhyw fonws arsail perfformiad.
Wrth bennu cydnabyddiaeth y Cyfarwyddwr Cyffredinol rydym
yn ceisio cynnig pecyn sy’n denu ac yn cadw unigolyn o’r safon sydd
ei hangen i ymgymryd â’r rôl ymestynnol hon a rhoi’r arweiniad
sydd ei angen i gyfarwyddo darlledwr cyhoeddus mwyaf y DU.
Mae cydnabyddiaeth y Cyfarwyddwr Cyffredinol yn cynnwys
cyflog sylfaenol, pensiwn a’r opsiwn i gael bonws ar sail perfformiad(hyd at 10% o’i gyflog sylfaenol). Darperir car a gyrrwr ar gyfer y
Cyfarwyddwr Cyffredinol hefyd ac mae’n eu defnyddio’n bennaf argyfer teithiau busnes yn Llundain, ond nid oes ganddo hawl i gael car
personol na lwfans tanwydd.
Ym mis Awst 2008 dyfarnwyd cynnydd o 2% o’i gyflog sylfaenol i’r
Cyfarwyddwr Cyffredinol, gan adlewyrchu’r cynnydd a ddyfarnwyd
i’r staff. Ar gyfer 2008/09 ataliwyd cynllun bonws ar sail perfformiad
cyfarwyddwyr gwasanaeth cyhoeddus y BBC (gweler isod), ac felly ni
chafodd y Cyfarwyddwr Cyffredinol fonws.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn cynnal asesiad blynyddol o berfformiad
y Cyfarwyddwr Cyffredinol. Mae’n parhau i gyflawni’r amcaniona bennwyd gan yr Ymddiriedolaeth a chredwn ei fod yn cynnig
arweiniad cadarn ac effeithiol i’r sefydliad.

2. Cyfarwyddwyr anweithredol

Mae’r Cyfarwyddwyr anweithredol yn cael ffi a bennir gan yr
Ymddiriedolaeth, sy’n adlewyrchu cymhlethdod y rôl a’r amser sydd
ei angen i ymgymryd â’r rôl yn effeithiol. Pennir y ffioedd drwy
gyfeirio at gyfraddau a delir gan gorfforaethau eraill yn y DU, ond
ar lefel fel na fydd y Cyfarwyddwyr anweithredol yn ddibynnol ynariannol ar y BBC.
Mae pob Cyfarwyddwr anweithredol yn cael ffi sylfaenol (£35,700 y
flwyddyn ar hyn o bryd), a rhoddir ffi ychwanegol (£5,100 y flwyddyn
ar hyn o bryd) i gadeirydd pob pwyllgor am bob rôl yr ymgymerirâ hi. Mae’r Uwch Gyfarwyddwr Annibynnol yn cael ffi ychwanegolo £10,200 y flwyddyn am ymgymryd â’r rôl. Caiff y Cyfarwyddwyr
anweithredol eu had-dalu hefyd am dreuliau yr eir iddynt wrth

Gweithredu Pwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau’r
Ymddiriedolaeth

Cynghorir pwyllgor yr Ymddiriedolaeth gan staff o Uned yr
Ymddiriedolaeth. Fel y nodwyd yng Nghod Cyfunol 2006 ar
Lywodraethu Corfforaethol, lle y bo angen, mae’r pwyllgor yn cael
cyngor arbenigol gan ein cynghorwyr proffesiynol allanol, Towers Perrin.
Maent yn rhoi gwybodaeth berthnasol am y farchnad a chyngor ar y
strategaeth gydnabyddiaeth os gofynnir am hynny. Ar gyfer materion
sy’n ymwneud â’r Bwrdd Gweithredol, mae’r Cyfarwyddwr Cyffredinol,
Cyfarwyddwr BBC People, y Cyfarwyddwr Gwobrwyon a Chadeirydd
Pwyllgor Cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol yn bresennol
mewn cyfarfodydd o Bwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau’r
Ymddiriedolaeth yn ôl y galw. Nid yw’r Cyfarwyddwr Cyffredinol bythyn bresennol pan ystyrir materion yn ymwneud â’i gydnabyddiaeth eihun.

Cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr

Gweler tudalen 65 am fanylion am gydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr.

gynnal busnes y BBC, a chaiff unrhyw dreth sy’n codi o’r buddiannau
trethadwy hynny ei thalu’n uniongyrchol gan y BBC. Nodir eu ffioedd
a’u buddiannau trethadwy yn Rhan Dau o’r adroddiad hwn.
O 1 Ionawr 2009, rhoddwyd cynnydd o 2% i’w ffioedd i’r
Cyfarwyddwyr anweithredol (mae symiau’r flwyddyn a restrir uchodyn adlewyrchu’r cynnydd hwn). Adolygir ffioedd y Cyfarwyddwyr
anweithredol gan yr Ymddiriedolaeth bob yn ail flwyddyn, a hwn
oedd yr arolwg cyntaf.
Mae’r Bwrdd Gweithredol yn cynnal ei asesiad perfformiad ei hun,a chyflwynir adroddiad arno i’r Ymddiriedolaeth. Ceir y manylion yn
Rhan Dau o’r adroddiad hwn.

3. Cyfarwyddwyr gweithredol

Nodir y ffordd rydym yn pennu tâl swyddogion gweithredol
mewn strategaeth sy’n cynnig cydnabyddiaeth sy’n gallu denu’r
dalent allweddol sydd ei hangen i arwain y BBC a darparu darlledu
cyhoeddus nodedig, ei symbylu a’i chadw. Fel y nodwyd uchod,
credwn fod yn rhaid i hyn adlewyrchu disgwyliadau talwyr ffi’r
drwydded yn ogystal ag anghenion y sefydliad. Yn yr amgylchedd
economaidd sydd ohoni, mae’r disgwyliadau hyn yn rhoi pwysau
cynyddol ar lefelau tâl swyddogion gweithredol.
O fewn strategaeth a nodwyd gan yr Ymddiriedolaeth, mae Pwyllgor
Cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol yn pennu cydnabyddiaeth
unigol cyfarwyddwyr gweithredol. Yna mae’n cyflwyno adroddiad
ffurfiol gan roi sicrwydd i ni fod y strategaeth hon wedi cael ei dilyn. Ar
ôl adolygu’r adroddiad eleni, daethom i’r casgliad bod ein strategaethwedi cael ei dilyn mewn perthynas â thâl cyfarwyddwyr gweithredol,ac felly derbyniwyd sicrwydd y pwyllgor ar y mater hwn.
Eleni mae’r Bwrdd Gweithredol wedi atal trefniadau bonws yn ôldisgresiwn i’r rhan fwyaf o staff y BBC. Oherwydd y penderfyniad
hwn ni fu’r un cyfarwyddwr gweithredol gwasanaeth cyhoeddus yn
gymwys i gael bonws ar sail perfformiad. Mae Prif Weithredwr BBC
Worldwide yn cael bonws sy’n gysylltiedig â’r elw o weithrediadau
masnachol y BBC. Ceir rhagor o fanylion am hyn yn Rhan Dau o’r
adroddiad hwn.
Mater i’r Cyfarwyddwr Cyffredinol yw perfformiad cyfarwyddwyr
gweithredol. Ceir adroddiad Pwyllgor Cydnabyddiaeth y Bwrdd
Gweithredol yn Rhan Dau o’r adroddiad hwn.

51
LLYWODRAETHU/

Adolygu tâl i swyddogion gweithredol yn y dyfodol

LLYWODRAETHU/
y BBC A’R ECONOMI EHANGACH/y BBC A’R ECONOMI
EHANGACH
EIN DYLETSWYDD FEL YMDDIRIEDOLWYR YW ATAL Y BBC RHAG
DEFNYDDIO EI BŴER ECONOMAIDD MEWN FFYRDD A ALLAIRWYSTRO MENTERGARWCH GAN ERAILL A SICRHAU BOD Y BBCYN CYNNAL EI WEITHGAREDDAU MASNACHOL YN DEG.
Mae’r BBC yn chwarae rhan flaenllaw yn sector y cyfryngau yn y DU.
Gwariodd £3.6biliwn yn 2008/09 (£3.5biliwn yn 2007/08), gan gynnwys£1.1biliwn a wariwyd y tu allan i’r BBC ar gynyrchiadau annibynnol,
artistiaid ac adnoddau rhaglenni eraill (£1.2biliwn yn 2007/08).
Gwyddom fod y cyhoedd yn rhoi gwerth mawr ar yr amrywiaeth oddewis sy’n deillio o farchnad ffyniannus ymhlith y cyfryngau yn y DU ac
ar gadw’r dewis hwnnw er budd y cyhoedd. Rydym yn sicrhau bod y
BBC yn chwaraewr teg yn sector ehangach y cyfryngau yn y DU.

CYMERADWYO GWASANAETHAU NEWYDD

Un o’r prif bethau a ystyriwn wrth edrych ar fuddsoddiad y BBC mewn
gwasanaethau newydd yw beth fyddai’r effaith ar y farchnad. Rydym
yn pwyso a mesur y budd i grŵp penodol o dalwyr ffi’r drwydded o’igymharu â budd y cyhoedd yn fwy cyffredinol. Er mwyn sicrhau ein
bod yn cael y cydbwysedd iawn pan fo buddiannau sy’n groes i’w gilydd,
rydym yn cymhwyso prawf gwerth cyhoeddus cyn cymeradwyo
unrhyw wasanaethau newydd. Mae’r prawf yn ystyried effeithiau
cadarnhaol a negyddol ar y farchnad. Ni chymeradwywyd unrhyw
wasanaethau newydd yn ystod y flwyddyn.

GWEITHGAREDDAU MASNACHOL Y BBCLLYWODRAETHU/

52

Yn ogystal â’i wasanaethau cyhoeddus, mae’r BBC yn ymgymryd ârhai gweithgareddau masnachol, y mae’n rhaid ymgymryd â hwy drwy
is-gwmnïau. Y prif is-gwmni yw BBC Worldwide. Y nod yw creu
refeniw i’w ailfuddsoddi mewn gwasanaethau cyhoeddus er budd
talwyr ffi’r drwydded.
Ein rôl ni yw sicrhau bod y BBC yn cynnal ei weithgareddau masnachol
yn deg ac atal y BBC rhag defnyddio ei bŵer economaidd mewn ffyrdd
a allai rwystro mentergarwch gan eraill. Gosodwn y fframwaith sy’ncymeradwyo ac yn goruchwylio gwasanaethau masnachol newydd, sy’n
cwmpasu pedwar maen prawf. Fel y nodwyd yng Nghytundeb y BBC,mae’n rhaid i wasanaethau:• gydweddu i bwrpasau cyhoeddus y BBC• dangos effeithlonrwydd masnachol• peidio â pheryglu enw da’r BBC• cydymffurfio â chanllawiau masnachu teg y BBC ac, yn arbennig, osgoi
ystumio’r farchnad
Er mai ni sy’n gosod y fframwaith ac yn ei gwneud yn ofynnol i’r Bwrdd
Gweithredol gyflwyno adroddiadau yn ei erbyn, yn ymarferol Bwrdd
BBC Worldwide neu’r Bwrdd Gweithredol sy’n gwneud y rhan
fwyaf o benderfyniadau gweithredol. Mewn nifer fach o achosion
mae angen ein cymeradwyaeth ni ar gyfer gwasanaethau newydd. Ni
chymeradwywyd unrhyw wasanaethau newydd yn 2008/09.

GORUCHWYLIO TREFNIADAU MASNACHU TEG

Mae cyfundrefn masnachu teg y BBC yn cwmpasu holl weithgareddaumasnachu’r BBC ac fe’i cynlluniwyd i sicrhau bod gweithgareddaumasnachol a gweithgareddau masnachu eraill y BBC yn cael eu
cynnal yn deg gyda’r nod o leihau unrhyw effaith negyddol ar yfarchnad. Mae’r BBC yn cydnabod ei fod yn chwarae rhan unigryw
ym marchnad y cyfryngau ac mae wedi dewis glynu wrth gyfyngiadau
ar ei weithrediadau sy’n ychwanegol at y rhai a osodwyd arno gan
gyfraith cystadleuaeth yn y DU ac Ewrop a’r rheolau ar gymorth
gwladwriaethol.
O dan y Siarter mae’n ofynnol i’r Ymddiriedolaeth fabwysiadu
datganiad polisi ar fasnachu teg a dwyn y Bwrdd Gweithredol i gyfrif
am gydymffurfio ag ef. Daeth Polisi Masnachu Teg Ymddiriedolaeth y
BBC a Chodau Effaith Gystadleuol Ymddiriedolaeth y BBC i rym ar 1
Gorffennaf 2007.
Y Bwrdd Gweithredol sy’n gyfrifol am gydymffurfiaeth y BBC o ddydd
i ddydd o ran masnachu teg ac am ymdrin â chwynion sy’n ymwneud âmasnachu teg drwy ei Bwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg.
Pwyllgor Cyllid a Chydymffurfiaeth yr Ymddiriedolaeth (a ddisodlodd
Bwyllgor Gwerth Cyhoeddus a Masnachu Teg yr Ymddiriedolaeth ar 1
Ionawr 2009) sy’n gyfrifol am fonitro cydymffurfiaeth â masnachu teg ac
am ymdrin ag apeliadau masnachu teg.
Cred yr Ymddiriedolaeth fod Ymrwymiad y BBC i Fasnachu Teg, Polisi
Masnachu Teg a Chodau Effaith Gystadleuol Ymddiriedolaeth y BBCa Chanllawiau Masnachu Teg Rheolwyr y BBC yn gyson â gofynion
y Siarter a’r Cytundeb. Drwy waith ein Pwyllgor, rydym wedi caelsicrwydd rhesymol bod rheolaethau a gweithdrefnau a gynlluniwyd i
sicrhau bod y polisïau hyn yn cael eu cymhwyso drwy’r BBC wedi bod
yn gweithredu’n effeithiol drwy gydol y flwyddyn. Byddwn yn parhau iadolygu’r polisïau yng nghyd-destun marchnad y cyfryngau sy’n datblygu
o hyd. Yn Rhan Dau o’r adroddiad hwn mae’r Bwrdd Gweithredol yn
sôn am ei fesurau ei hun i sicrhau cydymffurfiaeth.
Yn 2008, ystyriodd yr Ymddiriedolaeth bedair apêl masnachu
teg a chadarnhaodd ddwy yn rhannol. Ar adeg ysgrifennu, mae’r
Ymddiriedolaeth yn ystyried tair apêl masnachu teg; byddwn yn
cyflwyno adroddiad ar y canfyddiadau y flwyddyn nesaf. Cyhoeddir
canfyddiadau ein holl apeliadau ar ein gwefan.
Caiff yr Ymddiriedolaeth ei chynghori gan archwilwyr a chynghorwyr
annibynnol ym maes masnachu teg. Mae’r archwilwyr annibynnol yn
cynnal archwiliad blynyddol o fasnachu teg i ganfod a yw’r BBC wedi
sefydlu ac wedi cymhwyso system o reolaethau mewnol sy’n rhoi
sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio â’i Bolisi ar Fasnachu
Teg, Codau ar Effaith Gystadleuol a’r Canllawiau Masnachu Teg. Mae’r
archwiliad yn cynnwys rhaglen eang o arolygon, profion a gwerthusiadau
ar draws holl is-adrannau’r BBC.

Yn ein rôl fel archwilwyr masnachu teg y BBC rydym wedi archwilio’rsystem o reolaethau mewnol a sefydlwyd o fewn y BBC i roi
sicrwydd rhesymol i’r BBC bod Bwrdd Gweithredol y BBC wedi
cydymffurfio â gofyniad ei Bolisi Masnachu Teg, Codau Effaith
Gystadleuol a’r Canllawiau ar Fasnachu Teg (‘y Trefniadau MasnachuTeg’) am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2009.
Cytunwyd ar ein cyfarwyddiadau ar gyfer yr archwiliad hwn, gan
gynnwys cwmpas y gwaith i’w wneud, gyda Phwyllgor Gwerth
Cyhoeddus a Masnachu Teg Ymddiriedolaeth y BBC (a ddisodlwydar 1 Ionawr 2009 gan y Pwyllgor Cyllid a Chydymffurfiaeth). Mae’r
cyfarwyddiadau hyn yn cynnwys cytundeb y dylid cynnal ein
harchwiliad yn unol â’r Safon Ryngwladol ar Ymrwymiadau Sicrwydd(ISAE) 3000, cytundeb ar derfyn ein hatebolrwydd mewn perthynas
â’r gwaith hwn a chytundeb mai ar ran Ymddiriedolaeth y BBC, fel
corff, yn unig y mae ein dyletswydd gofal mewn perthynas â’r gwaithhwn. Rydym yn fodlon bod y cwmpas y cytunwyd arno ar gyfer ein
harchwiliad yn ddigonol i’n galluogi i fynegi’r farn a nodir isod.

Priod gyfrifoldebau Ymddiriedolaeth y BBC, Bwrdd
Gweithredol y BBC a’r Archwilwyr Masnachu Teg

Ymddiriedolaeth y BBC sy’n gyfrifol am sicrhau bod Bwrdd
Gweithredol y BBC yn masnachu’n deg. Mae hefyd yn gyfrifol ambaratoi’r adran o fewn yr adroddiad hwn o’r enw ‘Goruchwylio
trefniadau masnachu teg’ sy’n cynnwys datganiad am fasnachu teg.
Mae Bwrdd Gweithredol y BBC, drwy Ymddiriedolaeth y BBC,yn gyfrifol am sefydlu a gweithredu system o reolaethau mewnol
a gynlluniwyd i sicrhau cydymffurfiaeth â threfniadau masnachu teg
y BBC ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2009, gan
gynnwys nodi ac asesu risgiau a allai fygwth masnachu teg, a chynllunio
a gweithredu ymatebion i risgiau o’r fath.
Fel archwilwyr masnachu teg y BBC, ein cyfrifoldeb ni yw llunio barnannibynnol, yn seiliedig ar ein gwaith archwilio, o ran y graddau ymae’r BBC wedi sefydlu, ac wedi cymhwyso, system o reolaethau
mewnol sy’n rhoi sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio â
gofynion ei Drefniadau Masnachu Teg ar gyfer y flwyddyn a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2009. Dim ond i’r graddau yr oedd angen gwneud
hynny er mwyn llunio barn ar gymhwyso’r system o reolaethau
mewnol yr adolygwyd penderfyniadau penodol a wnaed gan y
BBC ar faterion masnachu teg. Rydym hefyd wedi adolygu a yw
datganiad Ymddiriedolaeth y BBC am fasnachu teg yn adlewyrchu
ein canfyddiadau o gydymffurfiaeth y BBC â’i system o reolaethau
mewnol, a nodwn os nad yw’n gwneud hynny.
Paratowyd ein barn i Ymddiriedolaeth y BBC, fel corff, yn unig, yn unol
â’n cyfarwyddiadau y cytunwyd arnynt gydag Uned Ymddiriedolaeth
y BBC ar ran Pwyllgor Gwerth Cyhoeddus a Masnachu Teg
Ymddiriedolaeth y BBC. Drwy roi’r farn hon, nid ydym yn derbyn nac
yn cymryd cyfrifoldeb at unrhyw ddiben arall nac i unrhyw berson
arall ac eithrio Ymddiriedolaeth y BBC neu Fwrdd Gweithredol y
BBC y dangosir yr adroddiad hwn iddo, neu y daw i’w ran, ac ni fydd
hawl gan unrhyw berson arall i ddibynnu ar ein barn, ac eithrio pan
gytunwyd ar hynny’n benodol drwy ganiatâd ysgrifenedig ymlaen
llaw gennym.

Ein dull o weithredu

Rydym wedi ymgymryd ag ymrwymiad sicrwydd rhesymol fel y’idiffinnir yn ISAE 3000. Amcan ymrwymiad sicrwydd rhesymol
yw ymgymryd â’r cyfryw weithdrefnau ag i gael y wybodaeth a’resboniadau sydd eu hangen yn ein barn ni i roi tystiolaeth ddigonola phriodol i ni fynegi barn ar gydymffurfiaeth y BBC â’i Drefniadau
Masnachu Teg am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2009.
Roedd ein gwaith yn cynnwys ymholi a phrofi i’n galluogi i lunio barn
ynghylch a oedd system briodol o reolaethau mewnol ar waith.
Adolygwyd y gwaith o brosesu sampl o drafodion perthnasol gennym
hefyd er mwyn cael sicrwydd rhesymol bod y system o reolaethau
mewnol wedi’i chymhwyso.

Cyfyngiadau cynhenid

Fel gydag unrhyw system reoli, nid yw’n ymarferol sicrhau nad oes
unrhyw wallau nac afreoleidd-dra wedi digwydd heb iddynt gael eu
canfod. Nod ein gwaith archwilio oedd rhoi sicrwydd rhesymol i
Ymddiriedolaeth y BBC o ran digonolrwydd y system o reolaethau
mewnol a oedd ar waith ac yn cael ei chymhwyso er mwyn sicrhau
cydymffurfiaeth â’i threfniadau Masnachu Teg ar gyfer y flwyddyn addaeth i ben 31 Mawrth 2009. At hynny, gan fod materion masnachu
teg yn gofyn am farnau a allai gael eu profi mewn llys barn, awdurdod
cystadlu neu mewn man arall yn y pen draw, mae risg bob amser
y cyflwynir her hyd yn oed lle y dilynwyd y system o reolaethau
mewnol ac y gwnaed penderfyniadau gyda’r gofal pennaf.

Barn

Yn seiliedig ar ganlyniadau ein gweithdrefnau, yn ein barn ni mae’r
BBC wedi sefydlu ac wedi cymhwyso system o reolaethau
mewnol sy’n rhoi sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio
â gofynion y Trefniadau Masnachu Teg am y flwyddyn a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2009.
Deloitte LLP
Cyfrifwyr Siartredig
Llundain
18 Mehefin 200953
LLYWODRAETHU/

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR masnachu
teg ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLAETH Y
BBC AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31
MAWRTH 2009

LLYWODRAETHU/
y BBC A’R ECONOMI EHANGACH/

DEALL EFFAITH Y BBC AR SECTORDARLLEDU’R DU

Cafwyd dadl gyhoeddus ers amser ynglŷn â maint ffi’r drwydded a’reffaith andwyol bosibl y gallai BBC a ariennir yn gyhoeddus ei chaelar ddarlledwyr masnachol eraill. Mae deall y ddadl hon a sicrhau
bod effaith gyffredinol y BBC er budd talwyr ffi’r drwydded yn rôlhollbwysig i’r Ymddiriedolaeth. Wrth ystyried y mater, ac a yw effeithiau
andwyol yn codi oherwydd graddfa a chwmpas gweithgareddau’r
BBC, mae’n bwysig deall y manteision ehangach a ddaw yn sgîl sianelu
arian cyhoeddus i fyd darlledu. I’r perwyl hwn, ym mis Ionawr 2008,
comisiynwyd PricewaterhouseCoopers (PwC) i gynnal ymchwil i effaitheconomaidd gwasanaethau’r BBC a ariennir gan y cyhoedd ar y sector
darlledu a chreadigol yn y DU.

Crynodeb o adroddiad PwC

Amcangyfrifodd PwC mai effaith gadarnhaol gyffredinol gwariant y BBC
ar weithgareddau creadigol, gan gynnwys gorbenion a seilwaith, oeddtua £6.5biliwn y flwyddyn, gyda mwy na £5biliwn yn cyfrannu i’r sector
creadigol yn unig. Crëwyd senario damcaniaethol gan PwC lle cafodd y
BBC ei ddisodli gan ddarlledwr a ariennir yn fasnachol, a’r canlyniad
oedd effaith economaidd o £4.4biliwn yn unig, gan fod ffi’r drwydded
yn dod ag arian ychwanegol i’r diwydiant na fyddai refeniw hysbysebion
yn ei ddarparu.

LLYWODRAETHU/

54

Felly, casgliad yr adroddiad oedd bod statws ariannu’r BBC yn yr
hirdymor drwy ffi’r drwydded flynyddol, er yn fraint i’r BBC, hefyd ynffynhonnell hollbwysig o sefydlogrwydd i ddiwydiant darlledu cyfan y
DU. Byddai BBC llai o faint neu wedi’i ariannu’n fasnachol yn golygu, er
enghraifft, lai o fuddsoddiad yn sector cynhyrchu’r DU.
Daeth PwC i’r casgliad mai cadarnhaol yn bennaf oedd effaith y
BBC ar y farchnad ddarlledu, ac nad yw’r BBC yn mynd â refeniw
oddi ar ddarparwyr masnachol. Eto i gyd, mae angen cadw llygad arrai meysydd, megis effaith y BBC ar radio masnachol a dewis o ran
technoleg. Er bod effaith economaidd buddsoddiad ychwanegol y BBC
ym mhedair gwlad y DU ac mewn darlledu rhanbarthol yn dechrau dod
yn amlwg, mae potensial i’w gynyddu drwy ddatblygu cydberthnasau
cryfach â darlledwyr lleol.
Yr her i’r BBC yw sicrhau, lle y bo modd, ei fod yn darparu buddiannau
cadarnhaol i randdeiliaid eraill yn y sectorau y mae’r BBC yn gweithredu
ynddynt, a hynny heb beryglu ei allu i gyflawni ei bwrpasau cyhoeddus.
Mae adroddiad llawn PwC ar gael ar ein gwefan bbc.co.uk/bbctrust

LLYWODRAETHU/
SICRHAU SAFONAU GOLYGYDDOL/SICRHAU SAFONAUGOLYGYDDOLCYNNAL SAFONAU GOLYGYDDOL YW UN O’N CYFRIFOLDEBAUPWYSICAF. O FEWN HYNNY, MAE AMDDIFFYN natur ddiduedd
OLYGYDDOL Y BBC YN HOLLBWYSIG.

natur ddiduedd a’r gwledydd

Yn ôl ein gwaith maes drwy gyfarfodydd cyhoeddus, ymchwil icadarnhaol gynulleidfaoedd a’r Cynghorau Cynulleidfa dywedwyd
wrthym fod llawer o dalwyr ffi’r drwydded o’r farn fod y BBC yn
methu ag adlewyrchu’r newidiadau a welwyd yn y DU yn sgîl datganoli
yn ddigonol. Yn benodol, teimlai pobl nad oedd rhaglenni rhwydwaithy BBC yn adlewyrchu amrywiaeth pedair gwlad y DU, ac nad oedd
newyddion rhwydwaith y BBC ychwaith yn nodi’n gywir wahanol
bolisïau gwleidyddol a chymdeithasol y gwledydd.
Felly trafododd arolwg cyntaf yr Ymddiriedolaeth o natur ddiduedd, agyhoeddwyd ym mis Gorffennaf 2008, p’un a oedd allbwn newyddion
a materion cyfoes rhwydwaith y BBC ynglŷn â phedair gwlad y DU yn
ddiduedd, yn gywir ac yn glir o ran pa ffeithiau a safbwyntiau a oedd yn
berthnasol i’r gwledydd unigol, a p’un a oedd polisïau’r gwledydd yn cael
eu hadlewyrchu a’u hegluro’n gywir. Cynhaliwyd yr arolwg gan Anthony
King, yr Athro mewn Llywodraeth ym Mhrifysgol Essex.
Daeth yr arolwg i’r casgliad, er nad oedd fawr ddim tystiolaeth bod
darllediadau’r BBC yn y maes hwn yn ddiffygiol o ran natur ddiduedd,
bod pryderon ynglŷn â chywirdeb ac eglurder yr adroddiadau, ystod
y darllediadau a’u manwl gywirdeb, a chyfleoedd coll i gyfeirio atamrywiaeth cyfoethog y DU.
Yn sgîl cyhoeddi’r arolwg, cyflwynodd y Bwrdd Gweithredol gynllun
gweithredu i’r Pwyllgor Safonau Golygyddol i fynd i’r afael â’r gwendidau
a nodwyd, a rhoddwyd blwyddyn iddo ei roi ar waith.
Ym mis Chwefror 2009, cyflwynodd y Bwrdd Gweithredol adroddiad
interim i’r Ymddiriedolaeth. Daethom i’r casgliad bod cynnydd sylweddol
wedi’i wneud ar draws rhaglenni newyddion rhwydwaith o ran cynnwys
a dealltwriaeth. Fodd bynnag, nodwyd bod angen gwneud mwy o hydi sicrhau bod newyddion rhwydwaith yn cyflawni ei gyfrifoldebau am
gyfoethogi cynnwys i adlewyrchu pedair gwlad y DU a bod newidiadau
yn y diwylliant gwaith yn barhaol.

Mae angen i ni fod yn siŵr y gall y newidiadau a nodwyd yn adroddiad
y Bwrdd Gweithredol gael eu dangos yn annibynnol er ein boddhad ni,
ac felly bwriadwn gynnal ymchwil annibynnol i gynnwys. Yn y cyfamser
byddwn yn parhau i fonitro’r cynnydd fel y’i nodwyd yn adroddiadau’r
Bwrdd Gweithredol.

MYND I’R AFAEL Â CHWYNION AC
APELIADAU golygyddol

Un o swyddogaethau pwysig gwaith yr Ymddiriedolaeth yw sicrhau
yr eir i’r afael â chwynion yn briodol. Lle y bo’n addas, gwrandawn
apeliadau. Pan gaiff apêl ei chadarnhau, gall yr Ymddiriedolaeth ofyn i’r
Bwrdd Gweithredol gymryd camau unioni.

Perfformiad y Bwrdd Gweithredol wrth ymdrin â chwynion

Bob chwe mis mae’r Bwrdd Gweithredol yn cyflwyno adroddiad i’r
Ymddiriedolaeth ar faterion golygyddol difrifol, ymdrin â chwynion achanfyddiadau ymchwiliadau i gwynion. Rhwng mis Ebrill 2008 a mis
Mawrth 2009, cafodd y BBC ychydig dros 262,000 o gwynion. Roedd
y ffigur wedi mwy na dyblu o’i gymharu â nifer y cwynion yn ystod y
flwyddyn flaenorol. Cyfrannodd cwynion ynglŷn â The Russell Brand
Show ac apêl Argyfwng Gaza’r Pwyllgor Argyfyngau yn fawr iawn at ycyfanswm hwn. Atebwyd 90% o gwynion o fewn deg diwrnod gwaith,
sy’n is na’r targed o 93% y cytunwyd arno. Fodd bynnag, cafodd 93% ogwynion eu hateb neu eu cydnabod o fewn deg diwrnod.

Apeliadau i’r Ymddiriedolaeth

Yn 2008/09, gwrandawodd y Pwyllgor Safonau Golygyddol ar 75 oapeliadau neu geisiadau am apêl, yr oedd 36 ohonynt yn ymwneud âmaterion ynglŷn â natur ddiduedd. O’r apeliadau hyn cadarnhawydpedair apêl gennym a chadarnhawyd 24 o apeliadau’n rhannol, a oedd
yn uwch na’r flwyddyn flaenorol pan wrandawsom ar 63 o apeliadau
gan gadarnhau tair yn llawn a 19 yn rhannol. Ymdriniwyd â 9% o fewn
y targed o 16 wythnos o gael yr apêl i anfon y canfyddiad, a hynnyoherwydd cynnydd yn nifer yr apeliadau yr ymdriniwyd â hwy a’u
cymhlethdod, a’r gwaith ychwanegol a wnaed gan y Pwyllgor Safonau
Golygyddol ar safonau golygyddol a oedd yn ymwneud â digwyddiadau
megis Brand/Ross.

55
LLYWODRAETHU/

Mae Pwyllgor Safonau Golygyddol yr Ymddiriedolaeth yn chwarae rhanallweddol o ran cyflawni ein dyletswyddau mewn perthynas â chynnalsafonau golygyddol. Yn 2009, bydd y Pwyllgor Safonau Golygyddol ynadolygu’r canllawiau golygyddol sy’n diffinio’r gwerthoedd a’r safonau sy’nsail i allbwn y BBC. Mae’r Pwyllgor Safonau Golygyddol hefyd yn gyfrifol
am wrando apeliadau ynglŷn â safonau golygyddol ac am gomisiynu
ymchwil i faterion penodol sy’n ymwneud â pherfformiad golygyddol y
BBC megis natur ddiduedd.

LLYWODRAETHU/
SICRHAU SAFONAU GOLYGYDDOL/

Enghreifftiau o benderfyniadau apêl yr YmddiriedolaethApêl Argyfwng Gaza’r Pwyllgor Argyfyngau

Ym mis Ionawr 2009 penderfynodd y Cyfarwyddwr Cyffredinol beidio
â darlledu apêl y Pwyllgor Argyfyngau am gymorth dyngarol i drigolion
Gaza. Cyfiawnhaodd ei benderfyniad drwy ddweud bod y gwrthdaro
rhwng Israel a Gaza yn parhau i fod yn stori newyddion ac na allai’r BBC
ddarlledu apêl unigol, waeth pa mor ofalus y cafodd ei llunio, heb godi’rrisg o leihau hyder y cyhoedd o ran natur ddiduedd y BBC yn y ffordd
roedd yn trin y stori’n fwy cyffredinol.
Bu dadl gyhoeddus fawr ynglŷn â’r penderfyniad hwn, gyda’r Bwrdd
Gweithredol yn cael tua 40,000 o gwynion yn ystod wythnos gyntaf mis
Chwefror. Gwrthodwyd y cwynion, gan arwain at tua 200 o apeliadau
i’r Ymddiriedolaeth. Oherwydd pwysigrwydd y mater i’r cyhoedd,
ffurfiwyd pwyllgor arbennig i wrando ar yr apeliadau, a gyfarfu ar 11
Chwefror a gwnaeth argymhellion y cytunwyd arnynt mewn cyfarfodllawn o’r Ymddiriedolaeth ar 18-19 Chwefror.
Roedd yr Ymddiriedolaeth yn fodlon bod penderfyniad y Cyfarwyddwr
Cyffredinol yn rhesymol ar ôl ystyried pwysigrwydd diogelu enw da’r
BBC am natur ddiduedd. Roedd yr Ymddiriedolaeth hefyd yn fodlon
bod y Cyfarwyddwr Cyffredinol wedi ceisio cyngor priodol wrth
benderfynu peidio â darlledu’r apêl, gan y bobl briodol, gan gynnwys
Cynghorydd Apeliadau Elusennol y BBC, uwch olygyddion ac aelodau
o’r Pwyllgor Cynghori annibynnol ar Apeliadau ac ystyriodd yn ofalus
farn y Pwyllgor Argyfyngau ei hun.

Y Dwyrain CanolLLYWODRAETHU/

56

Mae eitemau ynglŷn â’r gwrthdaro yn y Dwyrain Canol yn sensitif achyflwynwyd apeliadau i’r Ymddiriedolaeth yn honni tueddfryd o blaid
ac yn erbyn safbwyntiau Israel a’r Palestiniaid. Un apêl a gadarnhawydyn rhannol gennym oedd apêl ynglŷn ag erthygl gan BBC News Online,
How 1967 Defined The Middle East. Er i ni wrthod llawer o’r pwyntiau
a godwyd gan yr achwynwyr, canfu’r Pwyllgor Safonau Golygyddol
fod yr erthygl yn torri’r canllawiau ar natur ddiduedd oherwydd gallai
darllenwyr fod wedi cael yr argraff mai’r dehongliad a gynigiwyd oedd
yr unig safbwynt synhwyrol ynglŷn â’r rhyfel. Dyfarnodd y Pwyllgor ydylid bod wedi gwneud mwy i esbonio bod safbwyntiau croes ynglŷn
â’r pwnc y gellid rhoi pwys arnynt. Cadarnhawyd pwyntiau o gywirdeb
yn rhannol hefyd. Fodd bynnag, nid yw’r Ymddiriedolaeth wedi gweld
tystiolaeth o unrhyw dueddfryd systematig yn adroddiadau’r BBC ary gwrthdaro.

MATERION GOLYGYDDOL ERAILL

Gofynnwyd hefyd i’r Bwrdd Gweithredol gyflwyno adroddiadau i ni arachosion cydnabyddedig o dorri’r canllawiau golygyddol na fu cwynion
yn eu cylch. Ystyriwyd y rhain gan y Pwyllgor Safonau Golygyddol
ynghyd â’r ffordd yr ymdriniodd y Bwrdd Gweithredol â hwy. Ceir
isod rai enghreifftiau o’r achosion a ystyriwyd gan y Pwyllgor Safonau
Golygyddol yn 2008/09.

Dermot O’Leary (BBC Radio 2) a Tony Blackburn(BBC London)

Mewn fersiynau a recordiwyd ymlaen llaw o’r rhaglenni hyno 2005/06, darlledwyd cystadlaethau fel petaent yn fyw, a olygai nad
oedd gan wrandawyr unrhyw obaith o ennill. Daeth y Pwyllgor Safonau
Golygyddol i’r casgliad, er bod yr achosion hyn yn ddifrifol ac yn cynnwys
twyllo’r gynulleidfa, y dylai camau unioni a gymerwyd gan y Bwrdd
Gweithredol yn ystod 2007/08 atal achosion tebyg rhag codi
yn y dyfodol.

World Service

Roedd Afghan Radio Educational Features yn gwneud rhaglenni ar ran
Ymddiriedolaeth y World Service i’w darlledu ar y World Service. Yn
2008, tynnwyd sylw at anghysonderau mewn rhaglenni gan chwythwr
chwiban. O ganlyniad i ymchwiliad canfuwyd tystiolaeth o ddiffygion
golygyddol difrifol lle’r oedd cyfweliadau ag aelodau o staff yn cael eu
cyflwyno i’r gynulleidfa fel cyfweliadau ag arbenigwyr neu aelodau o’r
cyhoedd. Roedd y diffygion hyn yn hynod ddifrifol ym marn y Pwyllgor
Safonau Golygyddol a gofynnodd i’r World Service gynnal arolwg osgiliau a phrofiad timau Ymddiriedolaeth y World Service sy’n gwneud
rhaglenni i’r World Service a chyflwyno system gydymffurfiaeth fwy
trwyadl ar gyfer allbwn Ymddiriedolaeth y World Service.

LLYWODRAETHU/GWASANAETHU POB CYNULLEIDFA/GWASANAETHU POBCYNULLEIDFAGAN FOD YN RHAID I BAWB SY’N GWYLIO RHAGLENNI TELEDUBRYNU TRWYDDED, MAE CYFRIFOLDEB PENODOL ARNOM I SICRHAU
BOD Y BBC YN GWASANAETHU POB UN CYSTAL Â PHOSIBL.

GWRANDO AR GYNULLEIDFAOEDD

Bob blwyddyn rydym yn cynnal rhaglen ymchwil ar wahanol agweddauar wasanaeth y BBC; rydym yn cael cyngor gan ein Cynghorau
Cynulleidfa yn y pedair gwlad; ac rydym yn gwahodd y cyhoedd igyfathrebu’n uniongyrchol â ni drwy ein hymgynghoriadau. Eleni, rydym
wedi gwella ein technegau ymgynghori, er enghraifft drwy ddarparu
gwefan at ddefnydd plant yn ein harolwg o wasanaethau plant. Rydym
hefyd yn cynnal nifer fach o gyfarfodydd cyhoeddus, er ein bod yn
cydnabod nad yw’r rhan fwyaf o bobl am ymgysylltu â sefydliadau
yn y ffordd hon erbyn hyn. Felly mae rhaglenni ffonio i mewn ar yradio yn chwarae rhan werthfawr o ran rhoi cyfle i’r cyhoedd holi’r
Ymddiriedolwyr yn uniongyrchol.

CWYNION AC APELIADAU

Mae cwynion yn rhan bwysig o wrando ar gynulleidfaoedd, ac rydym yn
gyfrifol am sicrhau bod y Bwrdd Gweithredol yn ymdrin â chwynion yn
briodol. Ein hegwyddorion pennaf yw bod yn rhaid i’r Ymddiriedolaeth
weithredu’n annibynnol ar y Bwrdd Gweithredol wrth ymdrin â hwy ac
y dylai’r system drin achwynwyr yn yr un modd â’r BBC cyhyd ag y bo’nymarferol. Mae’r Ymddiriedolaeth yn gwrando ar apeliadau terfynol os
bydd pobl yn anfodlon ar y ffordd yr ymdriniodd y Bwrdd Gweithredol
â’u cwynion yn wreiddiol.
Er mwyn ymdrin â chwynion yn effeithlon, rydym yn eu rhannu’n chwechategori – cyffredinol, golygyddol, masnachu teg, Trwyddedau Teledu,
Cynllun Cymorth Newid i Ddigidol a chwynion am yr Ymddiriedolaeth
ei hun – ac mae gennym weithdrefnau penodol ar gyfer pob un. Ceirrhagor o wybodaeth ar ein gwefan yn bbc.co.uk/bbctrust/appeals

BETH YW BARN CYNULLEIDFAOEDD AM Y BBC

Ceir cefnogaeth gref i’r BBC yn gyffredinol. Dangosodd ein harolwg
yn 2009 y byddai 85% o oedolion yn gweld eisiau’r BBC pe na bai’nbodoli, sef cynnydd o gymharu â 70% yn 2007. Fodd bynnag mae gan
rai grwpiau mewn cymdeithas gysylltiad cryfach â’r BBC nag eraill. Yn
gyffredinol, mae pobl hŷn a gwell eu byd yn fwy tebygol o roi gwerth
ar y BBC tra bod lleiafrifoedd ethnig, pobl yn y gwledydd datganoledig aphobl ymhellach i ffwrdd o Lundain yn tueddu i fod yn fwy beirniadol.

Felly yn 2007 pennwyd dau amcan i’r BBC y gellir eu crynhoi fel a ganlyn:• ennill mwy o gefnogaeth ymhlith y rhai sydd fwyaf beirniadol(cymeradwywyr isel)• cynnal cefnogaeth ymhlith ein cynulleidfaoedd teyrngar(cymeradwywyr uchel)
Dengys y prif ddata ar dudalennau 6 i 7 fod y BBC yn gwneud peth
cynnydd, gydag ychydig yn fwy o gymeradwywyr uchel ac ychydig yn llai
o gymeradwywyr isel.

CYDRADDOLDEB AC AMRYWIAETH

Credwn y dylai staff y BBC adlewyrchu amrywiaeth poblogaeth y
DU er mwyn cynrychioli talwyr ffi’r drwydded fwyaf effeithiol. Un
o’n pryderon mawr yw cyfran y staff ar lefel uwch o gefndir du alleiafrifoedd ethnig. Mae’r gyfran wedi codi o 5% yn 2008 i 5.6% yn 2009,
ond methir o hyd â chyrraedd ein targed gwreiddiol sef 7%, yr oeddem
wedi anelu at ei gyflawni erbyn 2007. Rydym wedi ei gwneud yn glir i’r
Bwrdd Gweithredol ein bod yn disgwyl iddynt gymryd camau i fynd i’rafael â hyn.
Mae gan y BBC ddyletswyddau hefyd o dan ddeddfwriaeth
cydraddoldeb i hyrwyddo cydraddoldeb yn gadarnhaol a gweithio iddileu gwahaniaethu anghyfreithlon o ran anabledd, rhyw a hil mewn
perthynas â rhai ‘swyddogaethau cyhoeddus’, sy’n cynnwys Trwyddedau
Teledu, trefniadau newid i ddigidol a rhai o swyddogaethau rheoleiddio’r
Ymddiriedolaeth. Rydym wedi cyhoeddi cynlluniau cydraddoldeb sy’nnodi sut y bwriadwn gyflawni hyn ac yn rhoi adroddiad ar berfformiad
bob blwyddyn.
Dros y flwyddyn ddiwethaf mae’r BBC wedi gwneud cynnydd. Ymhlith
yr enghreifftiau mae cynnwys pobl anabl wrth ddatblygu’r Cynllun
Cymorth Newid i Ddigidol a chynnal ymchwil ar y cyd â Channel 4gyda chynulleidfaoedd anabl ynglŷn â mynediad at wasanaethau’r BBC
gan gynnwys iPlayer. Eleni dechreuodd yr adran Trwyddedau Teledu
ar Raglen Asesu Effaith ar Gydraddoldeb dros dair blynedd a fydd yn
ystyried dulliau a phrosesau talu i sicrhau eu bod yn briodol i amryw
anghenion a ffyrdd o fyw.
Fel yr Ymddiriedolaeth, bydd angen hefyd i ni sicrhau ein bod yn ystyried
cydraddoldeb ac amrywiaeth yn ein gweithrediadau a’n hymddygiad ein
hunain. Eleni rydym wedi gwneud cynnydd da, gan geisio safbwyntiau
amrywiaeth mawr o bobl ar ein gwaith. Roedd ein harolwg owasanaethau plant yn cynnwys ymchwil ansoddol ymhlith plant ogartrefi lleiafrifoedd ethnig, ac roedd ein harolwg o Gasglu Trwyddedau
Teledu yn cynnwys ymchwil gyda mewnfudwyr diweddar, pobl anabl,
pobl ar incwm isel a’r henoed. Cyhoeddir crynodebau o berfformiad argyfer 2008/09 yn llawn ar ein gwefan.

57
LLYWODRAETHU/

Nod ffi’r drwydded, sy’n unigryw i’r BBC, yw sicrhau allbwn osafon uchel, am ddim wrth ei ddarparu, sydd ar gael i bawb. Ond
wrth gwrs, mae’n golygu bod yn rhaid i bawb sy’n gwylio rhaglenni
teledu brynu trwydded beth bynnag fo’u barn am y BBC. Felly mae
cyfrifoldeb penodol ar yr Ymddiriedolaeth i sicrhau bod pawb yn
cael ei wasanaethu cystal â phosibl.

O FEWN YR
YMDDIRIEDOL59
O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

AETH/

60/ O FEWN YR YMDDIRIEDOLAETH/
68/ Cysylltiadau/

O FEWN YR YMDDIRIEDOLAETH/O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETHFEL YMDDIRIEDOLWYR Y BBC RYDYM YN
YMRWYMEDIG I GYNNAL Y SAFONAU UCHAFO RAN LLYWODRAETHU CORFFORAETHOL.

Yn yr adran hon rydym yn nodi:
1. Sut rydym yn gweithredu
2. A
 sesu ein perfformiad ein hunain
3. C ostau rhedeg yr Ymddiriedolaeth
4. Cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr
5. Presenoldeb yr Ymddiriedolwyr mewn cyfarfodydd
6. Cyfrifoldebau mewn perthynas â’r Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon

1. SUT RYDYM YN GWEITHREDU

Ein cyfrifoldeb ni yw cael y gorau o’r BBC ar gyfer talwyr ffi’r drwydded.
Mae sut y gwnawn hyn yr un mor bwysig â beth a wnawn. Wrthymgymryd â’n dyletswyddau, fel y diffinnir yn y Siarter a’r Cytundeb, ein
hymrwymiad yw:• amddiffyn annibyniaeth y BBC yn chwyrn bob amser• gwrando ar y cyhoedd a defnyddio safbwyntiau cynulleidfaoedd ilywio’r penderfyniadau a wnawn• gwerthfawrogi natur broffesiynol, arloesedd a chreadigrwydd staff achyfranogwyr y BBC• dwyn rheolwyr y BBC i gyfrif yn llym
Yn bwysicaf, rydym hefyd yn sicrhau bod ein prosesau mor agoreda thryloyw â phosibl. Mae Siarter y BBC yn ei gwneud yn ofynnol i’r
Ymddiriedolaeth sicrhau bod y sefydliad cyfan yn cadw at safonau uchelo ran bod yn agored a thryloyw ac mae hyn yn rhywbeth rydym yn ei
gymryd o ddifrif.
Amlinellir dyletswyddau a chyfrifoldebau’r Ymddiriedolaeth yn y Siartera’r Cytundeb. Er mwyn ategu’r dogfennau hyn rydym wedi sefydlu‘protocolau’ sy’n rhoi mwy o fanylion ar sut y byddwn yn cyflawni’r
dyletswyddau a’r cyfrifoldebau hyn. Maent hefyd yn nodi’n fanwl ygydberthynas rhwng yr Ymddiriedolaeth a’r Bwrdd Gweithredol.
Cyhoeddir yr holl ddogfennau hyn ar ein gwefan bbc.co.uk/bbctrust

O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

60

Wrth i ni gynllunio ein rhaglen waith flynyddol rydym yn cyhoeddi
ac yn ymgynghori ar gynllun gwaith blynyddol ac yn ceisio sylwadau
gan eraill ar y blaenoriaethau y dylem eu cael. Fel rhan o’r broses
hon mae’r Cynghorau Cynulleidfa hefyd yn cynnig blaenoriaethau i’r
Ymddiriedolaeth eu hystyried.
Ar ôl i ni wneud penderfyniad, rydym yn cyhoeddi ein casgliadau yn
eglur ynghyd â’r dystiolaeth a ddefnyddiwyd i lywio ein barn. Rydym yn
egluro ein penderfyniadau i dalwyr ffi’r drwydded ac i’r rheini y gallent
effeithio arnynt yn y BBC.
Cynhelir ein busnes rheolaidd mewn cyfarfodydd misol o’r
Ymddiriedolaeth lawn. Yn y cyfarfodydd hyn byddwn yn gwneud
penderfyniadau yn seiliedig ar ein dyletswyddau a’n cyfrifoldebau ac
yn ystyried cynigion gan y Bwrdd Gweithredol. Rydym yn cyhoeddi
cofnodion y cyfarfodydd hyn ar ein gwefan. Yn ogystal â chwrdd fel yr
Ymddiriedolaeth lawn, rydym yn cwrdd mewn pwyllgorau llai.

Uned Yr Ymddiriedolaeth

Cawn ein cefnogi yn ein gwaith gan Uned yr Ymddiriedolaeth, sy’n rhoi
cyngor annibynnol a gwrthrychol, gan alw ar arbenigwyr allanol pan
fydd angen. Mae Uned yr Ymddiriedolaeth yn annibynnol ar y Bwrdd
Gweithredol; caiff ei Chyfarwyddwr ei benodi gan yr Ymddiriedolaeth;
ac mae ei staff y tu allan i gadwyn reoli’r BBC. Mae’r uned yn cynnwys
staff proffesiynol sy’n arbenigo mewn amrywiaeth o ddisgyblaethau, yn
cynnwys ymchwil i gynulleidfa, economeg, datblygu polisi, dadansoddi
perfformiad a dadansoddi ariannol, a llywodraethu corfforaethol.
Mae’r Uned yn cynghori’r Ymddiriedolwyr ar eu dyletswyddau,
yn rheoli swyddogaethau rheoleiddio a goruchwylio’r Ymddiriedolaeth,
ac yn rhoi asesiadau annibynnol o gynigion gan y Bwrdd Gweithredol
i’r Ymddiriedolaeth.

Pwyllgorau Ymddiriedolaeth Y BBC

Gwnawn lawer o’n gwaith drwy saith pwyllgor sy’n gallu gwneud
penderfyniadau penodol ar ran yr Ymddiriedolaeth gyfan. Mae llawer o’r
pwyllgorau hyn yn cwrdd yn fisol, a cheir rhestr o nifer y cyfarfodydd aphresenoldeb yr Ymddiriedolwyr ar dudalen 66.

Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad

Mae hefyd yn comisiynu ac yn rheoli arolygon o natur ddiduedd ar ran
yr Ymddiriedolaeth.

Pwyllgor Cyllid a Chydymffurfiaeth

David Liddiment (Cadeirydd)
Diane Coyle
Alison Hastings
Y Fonesig Patricia Hodgson
Mehmuda Mian

Rotha Johnston (Cadeirydd)
Anthony Fry
Y Fonesig Patricia Hodgson
Janet Lewis-Jones
Jeremy Peat

Y Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad sy’n gyfrifol, ar ran yr
Ymddiriedolaeth, am oruchwylio perfformiad holl wasanaethau
cyhoeddus y BBC a’r pwrpasau cyhoeddus a gyflawnir ganddynt. Mae
hyn yn cynnwys y rheini yn y DU yn ogystal â BBC World Service.
Mae’r Pwyllgor yn monitro perfformiad gwasanaethau’r BBC yn erbyn
y meini prawf a nodir yn y trwyddedau gwasanaeth. Mae’r Bwrdd
Gweithredol yn darparu data perfformiad i’r Pwyllgor ei adolygu, ac
mae’r Pwyllgor hefyd yn cynnal dadansoddiad annibynnol drwy Uned yr
Ymddiriedolaeth.
Un o brif ffrydiau gwaith y Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad
yw ei raglen o arolygon gwasanaeth. Mae’n rhaid i’r Ymddiriedolaeth
gynnal arolwg ffurfiol o holl wasanaethau cyhoeddus y BBC yn y DUo leiaf unwaith bob pum mlynedd. Yn dilyn arolwg, mae’r Pwyllgor
Cynulleidfaoedd a Pherfformiad yn ystyried pa gamau y dylid eu cymryd,os o gwbl, i sicrhau bod y gwasanaeth(au) yn cyflawni’r amcanion a
nodwyd gan yr Ymddiriedolaeth. Os oes angen newidiadau i drwydded
gwasanaeth o ganlyniad i arolwg, mae’r Pwyllgor Cynulleidfaoedd a
Pherfformiad yn argymell y newidiadau hyn i’r Ymddiriedolaeth lawn
eu hystyried.
Mae’r Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad hefyd yn goruchwylio
rhaglen yr Ymddiriedolaeth o ymgysylltu â chynulleidfaoedd ac ymchwil
i gynulleidfaoedd, yn cynnwys yr arolwg blynyddol o gylchoedd gwaith
pwrpasau’r BBC.

Mae’r Pwyllgor Cyllid a Chydymffurfiaeth yn ymgymryd â
chyfrifoldebau’r Ymddiriedolaeth am faterion cyllid, gwerth am arian achydymffurfiaeth.
Mae’n ystyried, a gall gymeradwyo, gynigion mawr a sylweddol ar gyfer
buddsoddiadau ariannol gan y Bwrdd Gweithredol. Mae hefyd yn
ystyried ac yn craffu ar y gyllideb flynyddol gan y Bwrdd Gweithredol
cyn i’r Ymddiriedolaeth ei hystyried.
Mae’n rheoli rhaglen astudiaethau gwerth am arian yr Ymddiriedolaeth
ac mae’n gyfrifol am sicrhau bod argymhellion yr arolygon yn cael eu
gweithredu gan y Bwrdd Gweithredol.
O ran cydymffurfiaeth, mae’n goruchwylio swyddogaethau
cydymffurfiaeth y Bwrdd Gweithredol (heblaw am gydymffurfiaeth
olygyddol a oruchwylir gan y Pwyllgor Safonau Golygyddol) ac yn
monitro rheolaethau mewnol a rheoli risg.
Mae hefyd yn gyfrifol am ystyried apeliadau yn erbyn cwynion
sydd eisoes wedi cael eu hystyried gan y Bwrdd Gweithredol ynglŷn
â masnachu teg a Thrwyddedau Teledu. Mae hefyd yn ymgymryd
â chyfrifoldebau’r Ymddiriedolaeth o ran y Cynllun Cymorth Newidi Ddigidol.

Pwyllgor Safonau Golygyddol

Richard Tait (Cadeirydd)
Chitra Bharucha
Anthony Fry
Alison Hastings
David Liddiment
Mehmuda Mian

Mae’r Pwyllgor Safonau Golygyddol yn gyfrifol am gomisiynu canllawiau
ar safonau golygyddol gan y Bwrdd Gweithredol, a hwn yw’r corff
apelio terfynol o fewn y BBC o ran penderfynu a gyrhaeddwyd ysafonau hynny.
Mae’n ystyried ac yn argymell canllawiau golygyddol drafft i’r
Ymddiriedolaeth eu cymeradwyo ac mae’n cynghori’r Ymddiriedolaeth
ar y ffordd y cymhwysir y canllawiau drwy’r BBC cyfan drwy fonitro
cydymffurfiaeth y BBC â hwy. Gwna hyn drwy gomisiynu adroddiadau
rheolaidd gan y Bwrdd Gweithredol ar brosesau a pherfformiad
cydymffurfiaeth olygyddol.
Mae’n rhaid i’r Pwyllgor Safonau Golygyddol hefyd sicrhau bod
fframwaith ar gyfer ymdrin â chwynion golygyddol o fewn y BBCac, wrth wneud hynny, mae’n cynnal arolwg blynyddol o’r broses oymdrin â’r cwynion hyn a’r perfformiad. Nid yw’n ystyried apeliadau
ynglŷn â chwynion oni bai eu bod wedi mynd drwy broses gwyno’r
Bwrdd Gweithredol. Bydd yn rhaid i unrhyw apêl a ystyrir gan y
Pwyllgor Safonau Ymddygiad ymwneud â chanfyddiad bod Canllawiau
Golygyddol y BBC wedi cael eu torri a/neu â’r ffordd yr ymdriniwyd âchwyn am fater golygyddol gan y Bwrdd Gweithredol.

Pwyllgor Cymeradwyo Strategol
Diane Coyle (Cadeirydd)
Y Fonesig Patricia Hodgson
Rotha Johnston
Jeremy Peat
Richard TaitDavid Liddiment (yn mynychu yn rhinwedd ei swydd fel cadeiryddy Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad, a dim ond ar gyfer
materion sy’n ymwneud â chymeradwyo gwasanaethau).
Mae’r Pwyllgor Cymeradwyo Strategol yn ystyried cynigion gan y
Bwrdd Gweithredol ar gyfer gwasanaethau newydd neu newidiadau iwasanaethau sy’n bodoli eisoes, ac eithrio’r rhai a gynigiwyd fel rhan o’r
broses adolygu gwasanaethau, a ystyrir gan y Pwyllgor Cynulleidfaoedd
a Pherfformiad. Mae’n rhaid i’r Pwyllgor Cymeradwyo Strategolbenderfynu a oes angen prawf gwerth cyhoeddus a hysbysu’r
Ymddiriedolaeth yn unol â hynny.
Mae’r Pwyllgor yn rheoli profion gwerth cyhoeddus ar ran yr
Ymddiriedolaeth ac yn gwneud argymhellion i’r Ymddiriedolaeth ynglŷn
â chanlyniadau posibl.
Mae hefyd yn ystyried cynigion gan y Bwrdd Gweithredol ynglŷn â
materion ‘nad ydynt yn wasanaethau’, megis Freesat, a, phe bai rhaid,
bydd y Pwyllgor yn rheoli unrhyw asesiad o gymeradwyo mater nad
yw’n wasanaeth ar ran yr Ymddiriedolaeth.
Hefyd, mae’r Pwyllgor yn goruchwylio strategaeth fasnachol y BBC
ac yn rheoli unrhyw broses gymeradwyo sydd ei hangen er mwyn i’r
Ymddiriedolaeth ystyried mentrau masnachol.

61
O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

Gellir gweld cylch gorchwyl llawn pob un o bwyllgorau’r
Ymddiriedolaeth ar ein gwefan.

O FEWN YR YMDDIRIEDOLAETH/

Pwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau
Chitra Bharucha (Cadeirydd)
Anthony Fry
Syr Michael Lyons
Janet Lewis-Jones

Mae’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau yn rheoli cyfrifoldebau’r
Ymddiriedolaeth o ran cydnabyddiaeth a phenodiadau’r Bwrdd
Gweithredol. Mae’n gosod y strategaeth gydnabyddiaeth i’r Bwrdd
cyfan, a hefyd yn gwneud argymhellion i’r Ymddiriedolaeth ynglŷn
â thâl a buddiannau’r Cyfarwyddwr Cyffredinol a Chyfarwyddwyr
anweithredol. Fodd bynnag penderfynir ar dâl a buddiannau
cyfarwyddwyr gweithredol gan Bwyllgor Cydnabyddiaeth y Bwrdd
Gweithredol, sy’n cynnwys Cyfarwyddwyr anweithredol yn unig.

Pwyllgor Cynghorau Cynulleidfa

Chitra Bharucha (Cadeirydd)
Alison Hastings (Ymddiriedolwr dros Loegr)
Rotha Johnston (Ymddiriedolwr dros Ogledd Iwerddon)
Janet Lewis-Jones (Ymddiriedolwr dros Gymru)
Jeremy Peat (Ymddiriedolwr dros yr Alban)
Mae’r Pwyllgor Cynghorau Cynulleidfa yn dwyn ynghyd y pedwar
Ymddiriedolwr cenedlaethol i oruchwylio a chydlynu cyfraniadau
Cynghorau Cynulleidfa’r BBC â gwaith yr Ymddiriedolaeth. Ei rôl yw
sicrhau yr ymdrinnir â materion a nodwyd gan Gynghorau Cynulleidfa
mewn ffordd briodol gan yr Ymddiriedolaeth a bod y Cynghorau
Cynulleidfa yn gweithio o fewn eu cylch gwaith.
Ar ran yr Ymddiriedolaeth, mae’r Pwyllgor yn cymeradwyo aelodaeth
o’r Cynghorau Cynulleidfa.

Panel Apeliadau Cyffredinol

Nid yw’r aelodaeth yn sefydlog. Mae’r Panel yn cynnwys dau
Ymddiriedolwr ac fe’i cadeirir gan yr Is-Gadeirydd (Chitra
Bharucha) fel arfer.
Mae’r Panel Apeliadau Cyffredinol hefyd yn un o bwyllgorau’r
Ymddiriedolaeth, er nad yw’n cyfarfod yn rheolaidd. Ei rôl yw gwrando
ar apeliadau ar gwynion cyffredinol ar ran yr Ymddiriedolaeth, sef y rhai
nad ydynt yn dod o dan weithdrefnau penodol y BBC ar gyfer cwynionynglŷn â materion golygyddol, masnachu teg, Trwyddedau Teledu neu’r
Cynllun Cymorth Newid i Ddigidol.

O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

62

2. ASESU EIN PERFFORMIAD EIN HUNAIN

Bob blwyddyn rydym yn adolygu ein perfformiad ein hunain, gan
gynnwys perfformiad pob pwyllgor, ac yn crynhoi ein canfyddiadau yn
yr Adroddiad Blynyddol. Mae hyn yn ofyniad rydym yn ei osod
ein hunain yn ein Rheolau Sefydlog ein hunain, a gyhoeddir ar ein
gwefan, ac fe’i hargymhellir hefyd gan y Cod Cyfunol ar Lywodraethu
Corfforaethol.
Eleni penodwyd ymgynghorydd allanol i’n helpu i asesu ein
perfformiad. Cyfwelodd yr ymgynghorydd â phob Ymddiriedolwr
yn unigol a gofynnodd iddynt asesu pa mor effeithiol ydym o ran
ymgymryd â’n dyletswyddau a’n cyfrifoldebau. Drwy’r arolwg
myfyriwyd ar y ffordd y mae’r Ymddiriedolaeth a’i phwyllgorau yn
gweithredu a’r ffordd y mae’r Ymddiriedolaeth yn cynnal ei busnes
ac yn cyflawni ei chylch gwaith.
Nododd Ymddiriedolwyr rai meysydd y mae angen i ni ganolbwyntio’nfanylach arnynt er mwyn gwella effeithiolrwydd ein gwaith:• er gwaethaf y cynnydd a wnaed eleni, mae angen i ni sicrhau ein
bod yn treulio digon o amser ar ddyfodol y BBC yn yr hirdymor
yn ogystal â’r tymor canolig – gan edrych y tu hwnt i’r cynllun chweblynedd cyfredol• mae angen i ni gytuno ar y ffordd orau o geisio barn cynulleidfaoedd
a rhanddeiliaid ar faterion sydd weithiau’n dechnegol iawn, ac nad
ydynt bob amser yn hawdd eu deall• mae angen i ni fyfyrio ymhellach ar y ffordd orau o gyfleu canlyniadau
ein gwaith o fewn y BBC ac yn allanol
Yn gyffredinol, daeth ein hasesiad i’r casgliad:• bod prif rannau goruchwylio a rheoleiddio gwaith yr Ymddiriedolaeth
bellach yn cael eu deall a’u profi’n gliriach, o fewn y BBC ac yn allanol,
ond mae angen gwneud mwy i sicrhau bod y trefniadau llywodraethu
mor effeithiol â phosibl• mae’r gydberthynas â’r Cyfarwyddwr Cyffredinol a’i gydweithwyr yn y
Bwrdd Gweithredol yn gryf ac yn gynhyrchiol ac mae hyn yn arwain at
fuddiannau i dalwyr ffi’r drwydded• mae ein dull o bennu safonau llym a dwyn y Bwrdd Gweithredol i
gyfrif i’w cyflawni wedi bod yn effeithiol
Edrychwn ymlaen at yr heriau yn y flwyddyn i ddod ac at gyflwyno’r
agenda lawn a bennwyd gennym ein hunain.

RYDYM WEDI LLEIHAU GWARIANT UNIONGYRCHOL YR
YMDDIRIEDOLAETH MEWN TERMAU GWIRIONEDDOL I 0.31%
O WARIANT CYHOEDDUS Y DU yn Y BBC.

3. COSTAU RHEDEG YR YMDDIRIEDOLAETH

Ariennir yr Ymddiriedolaeth drwy arian ffi’r drwydded. Fel y cyfryw, mae’n bwysig iawn y caiff yr Ymddiriedolaeth ei rhedeg yn effeithlon. Y llynedd,
ymrwymwyd i sicrhau bod gwariant uniongyrchol yr Ymddiriedolaeth yn llai na 0.35% o wariant cyhoeddus y BBC yn y DU.
Mae’n bleser gennym nodi ein bod wedi lleihau gwariant uniongyrchol mewn termau gwirioneddol i 0.31% o wariant cyhoeddus y BBC yn y DU,
o 0.34% y flwyddyn flaenorol. Mae hyn yn deillio o effeithlonrwydd gweinyddol gyda’r Ymddiriedolaeth ei hun, ac o ganolbwyntio mwy ar ein
gwaith ein hunain. Yn ystod y flwyddyn adolygwyd y ffordd y caiff y Cynghorau Cynulleidfa rhanbarthol eu cynorthwyo hefyd a chytunwyd ar rai
newidiadau. Bydd hyn yn arwain at leihau’r gost o’u cynorthwyo i ddatblygu.
Isod nodir datganiad gwariant uniongyrchol yr Ymddiriedolaeth ac adroddiad yr archwilydd allanol ar y datganiad hwn.

Datganiad o wariant yr Ymddiriedolaeth

				
				

2008/09£000

2007/08£000

Cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr1 				Costau staff 2 				Costau gweithredu eraill3 				Costau ailstrwythuro4 				

677
4,674
4,858
308

642
4,526
6,741
–

Gwariant uniongyrchol yr Ymddiriedolaeth5, 6 				10,517

11,909							

2008/09%

2007/08%

Gwariant yr Ymddiriedolaeth fel % o wariant
cyhoeddus y BBC yn y DU 				

0.31

0.34

				
				

2008/09£000

2007/08£000

Ffioedd rheoleiddio Ofcom7 				Ffioedd MIA Ofcom8 				

3,571
911

3,253
491

Cyfanswm ffioedd Ofcom sy’n daladwy gan yr Ymddiriedolaeth 				

4,482

3,744

Nodiadau ar ddatganiad o wariant yr Ymddiriedolaeth:1Dangosir y gydnabyddiaeth a gaiff pob Ymddiriedolwr yn y tabl ar dudalen 65.
2
Mae costau’r staff yn cynnwys cyflogau, costau nawdd cymdeithasol a chyfraniadau pensiwn y cyflogwr. Roedd y swm ar gyfer 2007/08 yn cynnwys croniad ar gyfer taliadau bonws.
Ni thelir bonysau ar gyfer y flwyddyn 2008/09.
3
Mae costau gweithredu yn cynnwys gwariant uniongyrchol ar weithgareddau megis ymchwil, cyngor cyfreithiol a gwasanaethau cynghori arbenigol eraill.
4
Mae’r gwariant ar ailstrwythuro yn deillio o arolwg i’r ffordd y caiff y Cynghorau Cynulleidfa rhanbarthol eu gwasanaethu. Mae hyn wedi arwain at leihau nifer y staff sydd ei angen.
5
Mae’r gwariant a nodir uchod ar gyfer yr Ymddiriedolaeth yn cynrychioli gwariant allanol uniongyrchol gan yr Ymddiriedolaeth. Mae’r Ymddiriedolaeth hefyd wedi defnyddio
gwasanaethau cyffredin a ddarparwyd gan wasanaethau cyhoeddus y BBC a oedd yn cynnwys gwasanaethau eiddo, cyllid, adnoddau dynol a gwybodaeth.
6O wariant uniongyrchol yr Ymddiriedolaeth, mae £1,539,000 yn ymwneud â gwariant ar ein gweithgareddau yn y pedair gwlad sy’n cwmpasu’r cymorth i’r pedwar Cyngor
Cynulleidfa cenedlaethol a’r 12 Cyngor Cynulleidfa rhanbarthol yn bennaf (2007/08: £1,595,000).
7
Mae Ofcom yn dyrannu ei gostau rheoleiddio teledu a radio rhwng y BBC a’r sianelau masnachol a darlledu cyhoeddus eraill yn y DU. Yr Ymddiriedolaeth sy’n talu cyfran y BBC o’r
dyraniad hwnnw.
8Mae ffioedd Asesiad Effaith ar y Farchnad (MIA) Ofcom yn cynnwys costau uniongyrchol ac anuniongyrchol Ofcom i gynnal yr MIA ar gyfer y profion gwerth cyhoeddus agynhaliwyd yn ystod y cyfnod. Cwblhawyd un MIA yn ystod y flwyddyn (fideo lleol) o gymharu â dau yn 2007/08 (HDTV a’r gwasanaeth Gaeleg).

Cydnabyddiaeth y Cyfarwyddwr

63
O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

Cyfarwyddwr Ymddiriedolaeth y BBC yw prif swyddog Uned yr Ymddiriedolaeth fel y nodir yn Siarter y BBC. Ef yw prif gynghorydd
Ymddiriedolaeth y BBC a phrif weithredwr Uned yr Ymddiriedolaeth. Roedd ei gyflog sylfaenol ar gyfer 2008/09 yn £237,900 (2007/08: £231,000)
ac roedd cyfanswm ei enillion hyd at 31 Mawrth 2009 yn £282, 648 (2007/08: £296,471). Ynghyd ag aelodau eraill o’r staff ni fydd yn cael bonws am
y flwyddyn 2008/09. Mae’n aelod o Gynllun Pensiwn y BBC.

O FEWN YR YMDDIRIEDOLAETH/

Nifer staff yr Ymddiriedolaeth				 Cyfartaledd
Cyfartaledd				am y flwyddyn am y flwyddyn
				
2009
2008
				
Nifer*
Nifer *

Ymddiriedolwyr				Staff Uned yr Ymddiriedolaeth1 				Aelodau eraill o staff2 				

12.0
60.4
9.8

11.9
56.0
9.7

Nodiadau:*Mae’r niferoedd a ddangosir yn gyfwerth ag amser llawn.
1
Staff Uned yr Ymddiriedolaeth yw’r rhai a gyflogir yn uniongyrchol gan Uned yr Ymddiriedolaeth. O’r rhain, lleolir 12 y tu allan i Lundain gan gefnogi’r gwaith a wneir gan yr
Ymddiriedolaeth yn y pedair gwlad, Cymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon a Lloegr.
2Mae aelodau eraill o staff yn cyfeirio at y rheini sy’n cefnogi’r 12 Cyngor Cynulleidfa rhanbarthol ond nad ydynt yn gyflogeion uniongyrchol i Uned yr Ymddiriedolaeth. Caiff costau’r
staff hyn eu had-dalu gan yr Ymddiriedolaeth. Mae’r Ymddiriedolaeth wedi adolygu’r trefniadau ar gyfer cefnogi’r Cynghorau Cynulleidfa rhanbarthol ac yn ystod 2009/10, bydd y staff
y mae’n ofynnol iddynt gefnogi’r cynghorau yn trosglwyddo i gael eu cyflogi’n uniongyrchol gan yr Ymddiriedolaeth.

Caiff gwariant yr Ymddiriedolaeth ei gynnwys yn natganiad ariannol y BBC a archwiliwyd a nodir yn Rhan Dau o’r adroddiad hwn. Gofynnwyd i
KPMG gadarnhau ein bod wedi tynnu gwariant yr Ymddiriedolaeth ei hun yn briodol, gan gynnwys cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr, o wariant
llawn y BBC. Caiff eu hadroddiad ei gynnwys isod.

Adroddiad KPMG LLP i Ymddiriedolaeth y BBC(‘yr Ymddiriedolaeth’)

O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

64

Yn unol â thelerau ein llythyr penodi dyddiedig 3 Mehefin 2008,
rydym wedi astudio’r datganiad o wariant uchod (‘datganiad o
wariant yr Ymddiriedolaeth’) ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben
31 Mawrth 2009 a baratowyd, yn unol â gofynion Siarter y BBC
dyddiedig Hydref 2006, gan yr Ymddiriedolwyr a hwy yn unig
sy’n gyfrifol amdano. Paratowyd datganiad o wariant
yr Ymddiriedolaeth gan yr Ymddiriedolwyr gan gymhwyso
gofynion cydnabod a mesur Arfer Cyfrifyddu a Dderbynnir yn
Gyffredinol yn y DU.
Ein cyfrifoldeb ni, yn unol â thelerau ein llythyr penodi, yw ffurfio
barn annibynnol, ar sail y gwaith a wnaed, a chyflwyno ein barn i’r
Ymddiriedolaeth. Nid oedd ein hastudiaeth mor fanwl ag archwiliado gryn dipyn.
Paratowyd ein hadroddiad i’r Ymddiriedolaeth mewn perthynas
â’r Siarter yn unig. Cynlluniwyd ein hadroddiad i fodloni’r gofynion
y cytunwyd arnynt â’r Ymddiriedolaeth a nodweddion arbennig
ein penodiad a bennwyd gan anghenion yr Ymddiriedolaeth ar y
pryd. Felly ni ddylid ystyried ein hadroddiad fel deunydd addas i’w
ddefnyddio nac i ddibynnu arno gan unrhyw barti sy’n awyddus
i gaffael hawliau yn ein herbyn ac eithrio’r Ymddiriedolaeth atunrhyw ddiben neu mewn unrhyw gyd-destun. Bydd unrhyw
barti arall ac eithrio’r Ymddiriedolaeth a fydd yn cael gafael ar ein
hadroddiad (neu unrhyw ran ohono) yn gwneud hynny ar ei fenterei hun. I’r graddau eithaf a ganiateir gan y gyfraith, ni fydd KPMG LLPyn derbyn unrhyw gyfrifoldeb na rhwymedigaeth mewn perthynas
â’n hadroddiad i unrhyw barti arall.
Yn ein barn ni, mae’r gwariant fel y’i nodir yn natganiad yr
Ymddiriedolaeth wedi’i dynnu’n gywir o lyfrau a chofnodion
yr Ymddiriedolaeth ar sail y tybiaethau a nodir yn y Nodiadau iddatganiad o wariant yr Ymddiriedolaeth.
KPMG LLP
Cyfrifwyr Siartredig
Archwiliwr Cofrestredig, Llundain
18 Mehefin 2009

4. CYDNABYDDIAETH YR YMDDIRIEDOLWYR
Ffioedd

Caiff ein ffioedd fel Ymddiriedolwyr eu pennu gan yr Ysgrifennydd
Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, a’u hadolygu bob
blwyddyn gan ei adran. Yn 2008 argymhellodd yr Adran gynnydd o
3% mewn ffioedd ar gyfer aelodau’r Ymddiriedolaeth. Ystyriwyd yrargymhelliad hwn ond penderfynwyd derbyn 2% yn unig, yn unol â’r
hyn a gynigir i staff y BBC. Daeth y cynnig i rym ar 1 Ebrill 2008 ac fe’i
hadlewyrchir yn y tabl gyferbyn. Nid yw aelodau’r Ymddiriedolaeth yn
cael tâl am derfynu contract nac iawndal arall am golli swydd.

Treuliau

Cawn ein had-dalu am dreuliau yr eir iddynt ar fusnes y BBC, sy’ncynnwys teithio, llety, prydau bwyd sy’n gysylltiedig â’r gwaith alletygarwch, a thanysgrifiadau lloeren mewn rhai achosion. Caiff ytreuliau rydym yn gymwys i’w hawlio eu llywodraethu gan God
Ymarfer yr Ymddiriedolaeth, a gyhoeddir ar ein gwefan. Bob chwe mis
rydym yn cyhoeddi rhestr lawn o’r holl dreuliau yr eir iddynt gan bob
Ymddiriedolwr yn ogystal â’r gwasanaethau a archebir yn ganolog argyfer Ymddiriedolwyr gan Uned yr Ymddiriedolaeth.
Caiff rhai o’n treuliau a’n gwasanaethau cymorth eu dosbarthu fel
buddiannau trethadwy gan Gyllid a Thollau EM, a chyhoeddir y ffigur
hwn yn y tabl cydnabyddiaeth; caiff unrhyw dreth sy’n deillio o dreuliau
yr eir iddynt ei dalu gan y BBC.

Buddiannau’r Cadeirydd

O dan delerau ei benodiad, mae’r Cadeirydd, Syr Michael Lyons, yn
gymwys i fod yn aelod o gynllun pensiwn gyda buddiannau sy’n cyfatebi rai Cynllun Pensiwn y BBC. Mae Syr Michael Lyons wedi dewis peidio
â chymryd rhan yn y cynllun hwn, felly nid yw’r BBC wedi gwneud
unrhyw gyfraniadau pensiwn ar ei gyfer. Yn hytrach, mae’n cael aswiriant
bywyd ar lefel sy’n debyg i aelodau’r cynllun pensiwn. Mae hefyd yn caelyswiriant meddygol preifat sydd ar yr un lefel ag uwch reolwyr y BBC.
Heblaw’r Cadeirydd, nid yw’r Ymddiriedolwyr yn gymwys i fod ynaelodau o Gynllun Pensiwn y BBC na chael yswiriant meddygol preifat.
Mae’r Cadeirydd yn gallu defnyddio un o yrwyr a cheir y BBC yn rhanamser pan fydd yn gweithio yn Llundain ar fusnes y BBC.

Cofrestr buddiannau

Mae ein Cod Ymarfer yn ei gwneud yn ofynnol i ni gael, a chyhoeddi, cofrestr o’r holl fuddiannau allanol y gellid ystyried eu bod yn effeithio ar ein gallu
i gyflawni dyletswyddau un o Ymddiriedolwyr y BBC. Mae’r gofrestr hon yn cynnwys datganiadau o bob swydd gyflogedig, cyfarwyddiaeth a swydd
wirfoddol yn ogystal â buddiannau aelodau agos o’r teulu, os yw’n berthnasol. Mae cofrestr buddiannau’r Ymddiriedolaeth ar gael ar ein gwefan.

Rheoliadau adroddiadau

Mae’r BBC wedi’i eithrio rhag gofynion Rheoliadau Adroddiadau ar Gydnabyddiaeth Cyfarwyddwyr 2002 a rheoliadau’r Awdurdod Gwasanaethau
Ariannol, ond, lle y bo hynny’n berthnasol, rydym wedi paratoi’r adroddiad hwn fel petai’r gofynion hynny yn gymwys. Caiff yr adran ar
gydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr ei harchwilio.
Ar dudalen 62 ceir gwybodaeth am y Pwyllgor Cydnabyddiaeth a Phenodiadau ac ar dudalen 50 ceir ein strategaeth ar gyfer cydnabyddiaeth y
Bwrdd Gweithredol.

Cydnabyddiaeth yr Ymddiriedolwyr

Dangosir cydnabyddiaeth aelodau’r Ymddiriedolaeth yn ystod y flwyddyn isod.
					
Ffioedd		£000

Buddiannau
trethadwy£000

Cyfanswm
2008/09£000

Cyfanswm		
2007/08
Dyddiad£000
dechrauDyddiadgorffen

Cadeirydd 						Syr Michael Lyons1, 2
143
70
213
163
1 Mai 07 30 Ebrill 11
Is-Gadeirydd						
77
279103 1 Tach 06 31 Hyd 10
Chitra Bharucha3
Ymddiriedolwyr Cenedlaethol						Alison Hastings
411
42
42 1 Tach 06 31 Hyd 10
Rotha Johnston
411
42
40 1 Tach 06 31 Hyd 10
Janet Lewis-Jones
411
42
41 1 Tach 06 31 Hyd 10
Jeremy Peat4
41
1
42
41
1 Ion 06 31 Rhag 10
Ymddiriedolwyr						Diane Coyle
361
37
36 1 Tach 06 31 Hyd 10
Anthony Fry5
15–
15
– 1 Tach 08 31 Hyd 12
Dermot Gleeson621–
21
36 1 Tach 00 31 Hyd 08
Y Fonesig Patricia Hodgson
36–36
35 1 Tach 06 31 Hyd 10
David Liddiment36–
36
35 1 Tach 06 31 Hyd 10
Mehmuda Mian36–
36
35 1 Tach 06 31 Hyd 10
Richard Tait
36–
36
35 1 Awst 04 31 Gor 10
Cyfanswm

600

77

677

642		

Nodiadau:
1
Penodwyd Syr Michael Lyons yn Gadeirydd ar 1 Mai 2007; yn unol â hynny mae ei ffioedd ar gyfer 2007/08 yn ymwneud â’r cyfnod 1 Mai 2007 – 31 Mawrth 2008.
2
Mae’r ffigur uwch ar gyfer buddiannau trethadwy Syr Michael yn adlewyrchu’r ffaith fod swyddfa’r Cadeirydd yn Llundain a’i fod ef yn byw yn Birmingham, felly caiff ei dreuliau teithio
i Lundain a llety pan fydd yn Llundain ar gyfer busnes y BBC eu cyfrif yn fuddiant trethadwy. Mae Syr Michael hefyd yn cael aswiriant bywyd ac yswiriant meddygol preifat sy’n costio£4,353 a £2,277 yn y drefn honno ar gyfer 2008/09 (2007/08: £3,951 a £1,792). Caiff yr yswiriant meddygol a ddarperir ei gyfrif yn fuddiant trethadwy.
3
Yn 2007/08 roedd Chitra Bharucha yn Gadeirydd dros dro; mae ei chydnabyddiaeth uwch am y flwyddyn honno yn adlewyrchu hyn.
4
Yn ystod 2008 cafodd cyfnod Jeremy Peat yn ei swydd ei ymestyn i 31 Rhagfyr 2010.
5
Mae taliadau Anthony Fry yn adlewyrchu’r ffaith iddo gael ei benodi i’r Ymddiriedolaeth ar 1 Tachwedd 2008.
6
Daeth cyfnod Dermot Gleeson fel aelod o’r Ymddiriedolaeth i ben ar 31 Hydref 2008.

O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

65

O FEWN YR YMDDIRIEDOLAETH/

5. PRESENOLDEB YR YMDDIRIEDOLWYR MEWN CYFARFODYDDDangosir presenoldeb yng nghyfarfodydd yr Ymddiriedolaeth a’i phwyllgorau ar gyfer y cyfnod 1 Ebrill 2008 i 31 Mawrth 2009 isod.
Cyhoeddir calendr o gyfarfodydd llawn yr Ymddiriedolaeth a’u cofnodion, a’r cylch gorchwyl ar gyfer pob pwyllgor, ar ein gwefan.
Am ragor o wybodaeth am y pwyllgorau a’u cyfrifoldebau, gweler tudalennau 60 i 62.
													Pwyllgor		Pwyllgor							
CynulleidPwyllgor
Cyllid a
PwyllgorPwyllgor			Yrfaoedd a
Safonau
ChydymCyllid a Cymeradwyo
111			Ymddiriedolaeth Pherfformiad
Golygyddol
ffurfiaeth
Strategaeth
Strategol2

Pwyllgor			
GwerthPwyllgor		Cyhoeddus
CydnabyPwyllgor
a Masnachu
ddiaethCynghorau
2
Teg a Phenodiadau
Cynulleidfa

Panel
Apeliadau
Cyffredinol

Nifer y cyfarfodydd

14

13

21

3

8

4

9

5

4

2

Cadeirydd
Syr Michael Lyons		

14/14

–

–

–

–

–

–

5/5

–

–

Is-Gadeirydd
Chitra Bharucha 		

13/14

7/83

17/204

–

–

–

–

5/5*

4/4*

2/2*

21/21

–

–

–

–

–

4/4

–

–

3/3*

8/8

4/4

9/9

–

3/4

–

–

3/3

8/8

–

–

5/5

3/4

–

–

2/3

8/8

3/4

9/9

–

3/4

–

–
6/6
–
–
21/21
18/21
19/19*7

–
3/3
–
3/3
–
–
–

–
–
6/6*
7/8
–
–
–

4/4*
–
–
4/4
–
–
4/4

9/9*
–
–
8/9
–
–
9/9

–
2/2
–
–
–
–
–

–
–
–
–
–
–
–

–
–
–
–
–
2/2
–

Ymddiriedolwyr Cenedlaethol
Alison Hastings(Lloegr)		
14/14
12/13
Rotha Johnston(Gogledd Iwerddon)		
13/14–
Janet Lewis-Jones(Cymru)		
14/14–
Jeremy Peat
(Yr Alban)		
13/14–
Ymddiriedolwyr
Diane Coyle		
13/14
2/6
Anthony Fry5		
Dermot Gleeson6		
7/8
Y Fonesig Patricia Hodgson 13/14
David Liddiment		
14/14
Mehmuda Mian 		
11/14
Richard Tait		
12/14

5/5
–
5/6
12/13
13/13*
10/13–

Nodiadau:
1
Ym mis Ionawr 2009 disodlwyd y Pwyllgor Cyllid a Strategaeth gan y Pwyllgor Cyllid a Chydymffurfiaeth.
2
Ym mis Ionawr 2009 disodlwyd y Pwyllgor Gwerth Cyhoeddus a Masnachu Teg gan y Pwyllgor Cymeradwyo Strategol.
3
Ym mis Ionawr 2009 rhoddodd Chitra Bharucha y gorau i fod yn aelod o’r Pwyllgor Cynulleidfaoedd a Pherfformiad.
4
Nid oedd Chitra Bharucha yn gymwys i fynychu un o gyfarfodydd y Pwyllgor Safonau Golygyddol eleni, mae ei phresenoldeb yn adlewyrchu hyn.
5Penodwyd Anthony Fry fel aelod o’r Ymddiriedolaeth ar 1 Tachwedd 2008 ac ymunodd â phwyllgorau ar 1 Ionawr 2009. Mae’r niferoedd felly yn dangos ei gofnod ar y cyfarfodydd
hynny yr oedd yn gymwys i’w mynychu.
6Daeth cyfnod Dermot Gleeson fel aelod o’r Ymddiriedolaeth i ben ar 31 Hydref 2008. Mae’r niferoedd felly yn dangos ei gofnod ar y cyfarfodydd hynny yr oedd yn gymwys i’w mynychu.
7
Cafodd Richard Tait ei anghymhwyso o ddau gyfarfod o’r Pwyllgor Safonau Golygyddol yn ystod y cyfnod hwn.
* Dynodi Cadeirydd pwyllgor.

Presenoldeb yng nghyfarfodydd y Cynghorau Cynulleidfa a phwyllgorau eraill

O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/66

Mae’r Ymddiriedolaeth yn cefnogi’r Cynghorau Cynulleidfa ym mhob un o’r pedair gwlad i gynghori’r Ymddiriedolaeth ar ba mor dda y mae’r BBC
yn cyflawni ei bwrpasau cyhoeddus, a pha mor dda y mae’r BBC yn gwasanaethu talwyr ffi’r drwydded mewn gwahanol rannau o’r DU (gweler
tudalennau 20 i 21). Yr Ymddiriedolwr Cenedlaethol perthnasol sy’n cadeirio’r Cynghorau Cynulleidfa. Roedd presenoldeb yr Ymddiriedolwyr
Cenedlaethol yng nghyfarfodydd y Cynghorau Cynulleidfa ar gyfer 2008/09 fel a ganlyn:• Rotha Johnston, 10/10• Jeremy Peat, 12/12• Alison Hastings, 6/6• Janet Lewis-Jones, 11/11
Jeremy Peat a Diane Coyle sy’n cynrychioli’r Ymddiriedolaeth ar y Grŵp Llywio ar gyfer Asesiad Effaith ar y Farchnad ar y cyd ag Ofcom. Roedd eu
presenoldeb yn y cyfarfodydd hyn ar gyfer 2008/09 fel a ganlyn:• Jeremy Peat, 6/6• Diane Coyle, 6/6
Mae cadeiryddiaeth y grŵp hwn yn newid rhwng Ymddiriedolaeth y BBC ac Ofcom. Diane oedd cadeirydd y grŵp hwn rhwng mis Ebrill a mis
Rhagfyr 2008.
Jeremy Peat yw Cadeirydd Bwrdd Ymddiriedolaeth Pensiwn y BBC Cyf, ymddiriedolwr corfforaethol Cynllun Pensiwn y BBC, sy’n cwrdd
bedair gwaith y flwyddyn. Ef sydd hefyd yn cadeirio Pwyllgor y Cyfarwyddwyr sy’n trafod materion ariannol a’r is-bwyllgor Llywodraethu. Caiff
gydnabyddiaeth ar wahân ar gyfer y rôl hon. Mae rhagor o fanylion ar gael yn Adroddiad Blynyddol a Chyfrifol Cynllun Pensiwn y BBC.

a) Datganiad o gyfrifoldebau’r Ymddiriedolaeth o ran yr
Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon

Mae Siarter y BBC yn ei gwneud yn ofynnol i Adroddiad Blynyddola Datganiad o Gyfrifon gael eu paratoi mewn dwy ran, Rhan Un gan
yr Ymddiriedolaeth a Rhan Dau gan y Bwrdd Gweithredol, a chaiff ycyfan ei archwilio gan archwilwyr allanol.
Manylir ar gyfrifoldebau’r Bwrdd Gweithredol yn yr adran
Llywodraethu o Ran Dau o’r Adroddiad Blynyddol hwn. Yn gryno,
mae’r Bwrdd Gweithredol yn gyfrifol am baratoi’r datganiadau
ariannol a’r datganiadau o gydymffurfiaeth â chodau llywodraethu
corfforaethol cymwys a rheoliadau yn ymwneud â chydnabyddiaeth,gan gyflwyno’r rhain i’r Ymddiriedolaeth yn Rhan Dau o’r Adroddiad
Blynyddol hwn.
Wrth baratoi ei ddatgeliadau cysylltiedig sy’n ymwneud â
llywodraethu corfforaethol mae’r Bwrdd Gweithredol wedi dewis
cydymffurfio â Chod Cyfunol 2006 y Cyngor Adroddiadau Ariannol
a darpariaethau datgelu Deddf Cwmnïau 1985 a, lle y bo’n gymwys,
Reolau Rhestru’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol sy’n gymwys i
gwmni a restrir ar farchnad a reoleiddir gan yr UE.
Er mwyn cydymffurfio â’r gofynion hynny mae’n rhaid i’r Adroddiad
Blynyddol gynnwys datgeliadau ar drefniadau llywodraethu’r
Ymddiriedolaeth yn ogystal â rhai’r Bwrdd Gweithredol. Mae’r
datgeliadau hyn, a archwilir, yn gyfrifoldeb yr Ymddiriedolaeth, a chânteu cynnwys yn Rhan Un o’r Adroddiad Blynyddol hwn.
Mae’r Siarter hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i’r Ymddiriedolaeth
baratoi datganiad o’i gwariant a’i gynnwys yn Rhan Un o’r
Adroddiad Blynyddol.

b) Datganiad o ddatgelu gwybodaeth i archwilwyr

Mae’r Ymddiriedolwyr a oedd yn dal swydd ar adeg cymeradwyo’r
Adroddiad Blynyddol hwn a’r Cyfrifon yn cadarnhau, hyd y gwyddant,
nad oes unrhyw wybodaeth archwilio berthnasol am ddatgeliadau
llywodraethu’r Ymddiriedolaeth, datgeliadau cydnabyddiaeth na
datganiad yr Ymddiriedolaeth o wariant nad yw archwilwyr y BBC yn
ymwybodol ohoni; ac mae pob Ymddiriedolwr wedi cymryd yr holl
gamau y dylai fod wedi eu cymryd fel Ymddiriedolwr i’w wneud ei
hun yn ymwybodol o unrhyw wybodaeth archwilio berthnasol
ac i gadarnhau bod archwilwyr y BBC yn ymwybodol o’r
wybodaeth honno.
Cymeradwywyd y datganiad hwn gan yr Ymddiriedolaeth ar
18 Mehefin 2009.

Syr Michael Lyons
Cadeirydd
18 Mehefin 200967
O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

6. DATGANIADAU O GYFRIFOLDEBAU MEWNPERTHYNAS Â’R ADRODDIAD BLYNYDDOL A
CHYFRIFON

Cysylltiadau/

Cysylltiadau
Rydym yma i’ch cynrychioli chi, talwyr ffi’r drwydded.
defnyddiwch y manylion isod i gysylltu â ni os oes gennych
unrhyw sylwadau neu ymholiadau ar unrhyw agwedd
ar y BBC.

YMDDIRIEDOLAETH Y BBC

Sylwadau neu gwestiynau am waith yr Ymddiriedolaeth?
Ysgrifennwch atom drwy’r post neu e-bost, neu ffoniwch ni.
BBC Unit Trust
Room 211
35 Marylebone High Street
London W1U 4AA
Ffôn: Llinell Wybodaeth y BBC 03700 103 100 † *Ffôn testun: 03700 100 212*
(Mae’r llinellau ar agor o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng
9.30am a 5.30pm)
E-bost: trust.enquiries@bbc.co.uk† Gellir recordio galwadau at ddibenion hyfforddiant.

CYNGHORAU CYNULLEIDFA’R BBC

Mae’r Cynghorau Cynulleidfa yng Nghymru, Lloegr, Gogledd Iwerddon
a’r Alban yn helpu’r Ymddiriedolaeth i ddeall eich anghenion, buddiannau
a phryderon chi, ein cynulleidfaoedd, ledled y DU, ac i nodi ffyrdd y
gallwn eich gwasanaethu yn well. Os hoffech gysylltu â’r Cynghorau
Cynulleidfa, gallwch ysgrifennu atynt yn y cyfeiriadau isod, neu ein ffonio
ni ar brif rif yr Ymddiriedolaeth: 03700 103 100*.

BBC Audience Council England

BBC Birmingham
The Mailbox
Birmingham B1 1RF
E-bost: audiencecouncil.england@bbc.co.uk

Adroddiad blynyddol y bbc

Os hoffech gael gwybod mwy am flwyddyn y BBC – yn cynnwys
datganiadau ariannol llawn a pherfformiad pob gwasanaeth yn
erbyn ei Ddatganiad am Bolisi Rhaglenni – yna ewch i bbc.co.uk/
annualreport
Mae’r adroddiad hwn hefyd ar gael yn Saesneg ac fel fersiwn sain.

YnglŶn Â’r bbc

Os hoffech gael gwybod mwy am sut y caiff y BBC ei redeg yna ewch i
bbc.co.uk/info
BBC Gwybodaeth yw drws rhithwir ein cynulleidfa i’r BBC. Os
oes gennych gwestiwn, sylw, cwyn neu awgrym am raglenni agwasanaethau’r BBC, ysgrifennwch i:
BBC Information
PO Box 1922
Glasgow G2 3WT
Ffôn: 03700 100 222* (Mae’r llinellau ar agor 24 awr y dydd, saith
diwrnod yr wythnos. Gellir monitro neu recordio galwadau at
ddibenion hyfforddiant.)
Ffôn testun: 03700 100 212*
Ffacs: 0141 307 5770
Gwefan: bbc.co.uk/feedback
Y llynedd cysylltodd y cyhoedd â ni dros 1.6 miliwn o weithiau.

BBC Audience Council Northern Ireland
BBC Broadcasting House
Ormeau Avenue
Belfast BT2 8HQ
E-bost: audiencecouncil.ni@bbc.co.uk

BBC Audience Council Scotland

O FEWN YRYMDDIRIEDOLAETH/

68

Zone G1140 Pacific Quay
Glasgow G51 1DA
E-bost: acs@bbc.co.uk

Cyngor Cynulleidfa’r BBC yng Nghymru
Ystafell E5108
Y Ganolfan Ddarlledu
Llandaf
Caerdydd CF5 2YQ
E-bost: acw@bbc.co.uk* Gelwir rhifau 0370 yn ‘rhifau ar draws y DU’ ac nid ydynt yn costio mwy na galwadau
i rifau daearyddol 01 neu 02.

Mae’r BBC yn cynhyrchu mwy o oriau o raglenni
plant a wneir yn y DU nag unrhyw ddarlledwr
arall – ac mae naw miliwn o bobl yn eu gwylio
bob wythnos.

Papur Argraffwyd ar Cocoon Offset awneir o ffibrau wedi’u hailgylchu’n llwyr awneir o wastraff ôl-ddefnyddwyr yn unig.
Mae Cocoon Offset wedi’i ardystio yn unol
â’r rheolau ar gyfer y Cyngor Stiwardiaeth
Goedwigol.

Cert no. TT-COC 002228

Mae gwasanaethau a chynnwys y BBC ar gael yngynyddol i wylwyr, gwrandawyr a defnyddwyr aralw, pryd bynnag y mynnont a lle bynnag y maent.

Mae Radio Rhwydwaith a Lleol yn darparu mwy
o oriau o sylwebaeth chwaraeon nag unrhyw
ddarlledwr arall – gan gyrraedd dros 16 miliwn ounigolion ar gyfartaledd bob wythnos y llynedd.

Mae’r BBC yn darparu mwy o oriau ogerddoriaeth fyw nag unrhyw sianel arall, ardraws amryw o genres, yn cynnwys gwyliau
fel Glastonbury a T in the Park.

Gwyliodd 48 miliwn o bobl Deledu’r BBC
bob wythnos y llynedd; gwyliodd 44 miliwn
ohonynt BBC One ac 11 miliwn BBC Three.

Mae’r BBC yn gweithio’n barhaus i sicrhau
bod ei wasanaethau’n parhau i ateb gofynion
cynulleidfaoedd – lansiwyd BBC iPlayer ar ffonau
symudol yn gynharach eleni, ac mae’r amrywiaetho gynnwys a gwasanaethau rhyngweithiol, yn
cynnwys pod-ddarllediadau, yn tyfu’n gyson.

Cefnogir y 12 o Ymddiriedolwyr gan 60 aelod ostaff, a leolir yn Llundain, ac uwch-aelodau o staff
yng Nghymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon a
Rhanbarthau Lloegr yn Birmingham.

Ffotograffiaeth Mae pob ffotograff yn hawlfraint y BBC ac eithrio’r ffotograff ar dudalen
28 (h) Hawlfraint y Goron/Y Weinyddiaeth Amddiffyn. Ailgynhyrchwyd gyda chaniatâd
Rheolwr Llyfrfa Ei Mawrhydi. Mae’r ffotograffiaeth ar y clawr blaen ac ar dudalennau 1, 2,
16, 22, 26, 42, 46 gan Janie Airey. Mae’r ffotograffiaeth ar dudalennau 5, 24, 49, 58, 60, 61
gan Mike Abrahams. Mae’r pedwar ffotograff ar frig tudalen 32 gan Trevor Aston.
Dyluniad Dyluniwyd gan: luminous.co.uk
Cyfieithiad Cyfieithwyd gan Wasanaeth Cyfieithu Prysg
Argraffiad Argraffwyd gan Royle Print. Gwneir yr inciau argraffu o olew llysiau nad yw’nberyglus o ffynonellau adnewyddadwy. Caiff dros 90% o doddyddion a datblygyddion eu
hailgylchu i’w defnyddio eto ac mae mentrau ailgylchu ar waith ar gyfer pob gwastraff arall
sy’n gysylltiedig â’r cynhyrchiad hwn. Mae Royle Print wedi ei ardystio gan yr FSC ac ISO
14001 ac mae gweithdrefnau llym ar waith i ddiogelu’r amgylchedd ym mhob proses.

Rhan Un: Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2008/09

British Broadcasting Corporation
Broadcasting House
London W1A 1AA
bbc.co.uk(h) BBC 2009

YMGYNGHORIÂ CHI/DARPARU AR
EICH CYFER CHI/

Rhan Un:
Adroddiad Blynyddola Chyfrifon 2008/09
Arolwg ac asesiad
Ymddiriedolaeth
y BBC