©Kancelaria Sejmu

s. 1/207

USTAWAz dnia 23 kwietnia 1964 r.

Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1964 r.
Nr 16, poz. 93, z 1971 r.
Nr 27, poz. 252, z 1976
r. Nr 19, poz. 122, z
Kodeks cywilny1)
1982 r. Nr 11, poz. 81,
Nr 19, poz. 147, Nr 30,
poz. 210, z 1984 r. Nr
45, poz. 242, z 1985 r.
Księga pierwsza
Nr 22, poz. 99; z 1989 r.
Nr 3, poz. 11, z 1990 r.
Część ogólna
Nr 34, poz. 198, Nr 55,
poz. 321, Nr 79, poz.
464, z 1991 r. Nr 107,
poz. 464, Nr 115, poz.
Tytuł I
496, z 1993 r. Nr 17,
Przepisy wstępne
poz. 78, z 1994 r. Nr 27,
poz. 96, Nr 85, poz. 388,
Nr 105, poz. 509, z 1995
r. Nr 83, poz. 417, z
1996 r. Nr 114, poz.
542, Nr 139, poz. 646,
Art. 1.
Nr 149, poz. 703, z 1997
Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilno-prawne między osobami fizycznymi i r. Nr 43, poz. 272, Nr
115, poz. 741, Nr 117,
osobami prawnymi.
poz. 751, z 1998 r. Nr106, poz. 668, Nr 117,
poz. 758, z 1999 r. Nr
Art. 2. (skreślony).
52, poz. 532, z 2000 r.
Nr 22, poz. 271, Nr 74,
poz. 855 i 857, Nr 88,
poz. 983, Nr 114, poz.
Art. 3.
1191, z 2001 r. Nr 11,
Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.
poz. 91, Nr 71, poz. 733;
Nr 130, poz. 1450, Nr
145, poz. 1638 z 2002 r.
Nr 113, poz. 984, Nr
Art. 4. (skreślony).
141, poz. 1176, z 2003 r.
Nr 49, poz. 408, Nr 60,
poz. 535, Nr 64, poz.
Art. 5.
592, Nr 124, poz. 1151,
z 2004 r. Nr 91, poz.
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno- 870, Nr 96, poz. 959, Nr
gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. 162, poz. 1692, Nr 172,
1804, Nr 281, poz.
Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie poz.
2783, z 2005 r. Nr 48,
prawa i nie korzysta z ochrony.
poz. 462, Nr 157, poz.
1316, Nr 172, poz. 1438,
z 2006 r. Nr 133, poz.
935, Nr 164, poz. 1166,
Art. 6.
z 2007 r. Nr 80, poz.
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki 538, Nr 82, poz. 557, Nr
181, poz. 1287, z 2008 r.
prawne.
Nr 116, poz. 731, Nr
163, poz. 1012, Nr 220,
poz. 1425 i 1431, Nr
228, poz. 1506, z 2009 r.
1)
Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy 2000/31/WE Parla- Nr 42, poz. 341, Nr 79,
mentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych poz. 662, Nr 131, poz.
usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku 1075, z 2010 Nr 40,wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz.Urz. WE L 178 z 17.07.2000, str. 1; Dz. poz. 222, Nr 155, poz.
1037.
Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 25, str. 399).
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 2/207

Art. 7.
Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się
istnienie dobrej wiary.
Tytuł II
Osoby
Dział I
Osoby fizyczne
Rozdział I
Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych
Art. 8.
§ 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.
§ 2. (skreślony).
Art. 9.
W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.
Art. 10.
§ 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.
§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w
razie unieważnienia małżeństwa.
Art. 11.
Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.
Art. 12.
Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu,
oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.
Art. 13.
§ 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo
innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.
§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 3/207

Art. 14.
§ 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.
§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawachżycia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności
prawnych.
Art. 15.
Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat
trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.
Art. 16.
§ 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń
psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.
§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.
Art. 17.
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela
ustawowego.
Art. 18.
§ 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności
do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego,zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.
§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.
§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobę ograniczoną w zdolności do czynności
prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie
wyznaczonego terminu.
Art. 19.
Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 4/207

Art. 20.
Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w
drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
Art. 21.
Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.
Art. 22.
Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta
uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów
dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza
według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.
Art. 221.
Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
Art. 23.
Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda
sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska,
pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w
innych przepisach.
Art. 24.
§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać
zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w
szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również
żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.
§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.
§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych
przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 5/207

Rozdział II
Miejsce zamieszkania
Art. 25.
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Art. 26.
§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest
miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie
przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.
§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym
osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa staleu żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.
Art. 27.
Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania
opiekuna.
Art. 28.
Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Rozdział III
Uznanie za zmarłego
Art. 29.
§ 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze
żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył latsiedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.
§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego,
w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.
Art. 30.
§ 1. Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, tenmoże być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.
§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek
lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia - z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 6/207§ 3. Kto zaginął w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nie
przewidzianym w paragrafach poprzedzających, ten może być uznany zazmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo
według okoliczności powinno było ustać.
Art. 31.
§ 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu ouznaniu za zmarłego.
§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało
się możliwe.
§ 3. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec
tego dnia.
Art. 32.
Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa,
domniemywa się, że zmarły jednocześnie.
Dział II
Osoby prawne
Art. 33.
Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy
szczególne przyznają osobowość prawną.
Art. 331.
§ 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym
ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy oosobach prawnych.
§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, októrej mowa w § 1, odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie;
odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się
niewypłacalna.
Art. 34.
Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków,
które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób
prawnych.
Art. 35.
Powstanie, ustrój i ustanie osób prawnych określają właściwe przepisy; w wypadkach i w zakresie w przepisach tych przewidzianych organizację i sposób działania
osoby prawnej reguluje także jej statut.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 7/207

Art. 36. (skreślony).
Art. 37.
§ 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu dowłaściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.
Art. 38.
Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.
Art. 39.
§ 1. Kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu, obowiązany
jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz
do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarłaumowę nie wiedząc o braku umocowania.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy umowa została
zawarta w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje.
Art. 40.
§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych
osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby
prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.
§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz SkarbuPaństwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania
powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, dowysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia,a według cen z chwili zapłaty.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek
samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.
Art. 41.
Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej
jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający.
Art. 42.
§ 1. Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych
do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora.
§ 2. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby
prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 8/207

Art. 43.
Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio doosób prawnych.
Dział III
Przedsiębiorcy i ich oznaczenia
Art. 431.
Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której
mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub
zawodową.
Art. 432.
§ 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.
§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne
stanowią inaczej.
Art. 433.
§ 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych
przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.
§ 2. Firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby
przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności,źródeł zaopatrzenia.
Art. 434.
Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy
pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy,
miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.
Art. 435.
§ 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.
§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być
podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności,siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.
§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby
fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub
działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo
pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jejśmierci - zgody jej małżonka i dzieci.
§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis art. 432 § 2stosuje się odpowiednio.
Art. 436.
Firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział” ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 9/207

Art. 437.
Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego
formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.
Art. 438.
§ 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko byłoumieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko
byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jegośmierci – za zgodą jego małżonka i dzieci.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności
gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą
prawnym.
§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową
nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko
nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.
Art. 439.
§ 1. Firma nie może być zbyta.
§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej
firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.
Art. 4310.
Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, możeżądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia
lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych
szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się
naruszenia.
Tytuł III
MienieArt. 44.
Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.
Art. 441.
§ 1. Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym.
§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób
prawnych określają odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 10/207

Art. 45.
Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.
Art. 46.
§ 1. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny
przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.
Art. 461.
Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogąbyć wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.
Art. 47.
§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone
bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej
zmiany przedmiotu odłączonego.
§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią
jej części składowych.
Art. 48.
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntunależą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jakrównież drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Art. 49.
§ 1. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu,
energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części
składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ichwłaścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do
swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w
umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tychurządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.
Art. 50.
Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z jej własnością.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 11/207

Art. 51.
§ 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w
faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.
§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nie należąca do właściciela rzeczy głównej.
§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej
faktycznego związku z rzeczą główną.
Art. 52.
Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem
przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisówszczególnych.
Art. 53.
§ 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części
składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalnydochód z rzeczy.
§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie
stosunku prawnego.
Art. 54.
Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społecznogospodarczym przeznaczeniem.
Art. 55.
§ 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które
zostały odłączone od rzeczy w czasie trwania jego uprawnienia, a pożytki
cywilne - w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia.
§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w celu uzyskania pożytków, które przypadły innej osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości pożytków.
Art. 551.
Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.
Obejmuje ono w szczególności:1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnioneczęści (nazwa przedsiębiorstwa);
2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów,
towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub
ruchomości;3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości
oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z
innych stosunków prawnych;4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 12/207

5) koncesje, licencje i zezwolenia;
6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;8) tajemnice przedsiębiorstwa;9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Art. 552.
Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co
wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności
prawnej albo z przepisów szczególnych.
Art. 553.
Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami
lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić
zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Art. 554.
Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie
ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub
gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo
zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, awedług cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez
zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.
Tytuł IV
Czynności prawne
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 56.
Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które
wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.
Art. 57.
§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia doprzeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy
prawo to jest zbywalne.
§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony
nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 13/207

Art. 58.
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy
jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej
wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność
pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika,iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Art. 59.
W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania
umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały
albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można
żądać po upływie roku od jej zawarcia.
Art. 60.
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej
czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które
ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w
postaci elektronicznej (oświadczenie woli).
Art. 61.
§ 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą,gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.
Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z
tym oświadczeniem lub wcześniej.
§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej
osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej
w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.
Art. 62.
Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego,że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności
prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.
Art. 63.
§ 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej,osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 14/207§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna,oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej
samej formie.
Art. 64.
Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia
oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Art. 65.
§ 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na
okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz
ustalone zwyczaje.
§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy,aniżeli opierać się jej dosłownym brzmieniu.
Dział II
Zawarcie umowy
Art. 66.
§ 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli
określa istotne postanowienia tej umowy.
§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwaćbędzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą
środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy
nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z
upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności
otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.
Art. 661.
§ 1. Oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga
strona niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie.
§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany
przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznacznyi zrozumiały o:1) czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia
umowy;
2) skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;3) zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez
przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;4) metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniubłędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić
drugiej stronie;5) językach, w których umowa może być zawarta;
6) kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o ich dostępności w postaci
elektronicznej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 15/207§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą
stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w
inny sposób.
§ 4. Przepisy § 1 - 3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą
poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego
porozumiewania się na odległość. Nie stosuje się ich także w stosunkachmiędzy przedsiębiorcami, jeżeli strony tak postanowiły.
Art. 662.
§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed
zawarciem umowy, jeżeli oświadczenie o odwołaniu zostało złożone drugiej
stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o przyjęciu oferty.
§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub określono
w niej termin przyjęcia.
Art. 67.
Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lubz okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi doskutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek
opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za nie zawartą.
Art. 68.
Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.
Art. 681.
§ 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem
zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za
jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w
ofercie z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią.
§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w treści oferty
wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent
niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga
strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta nawłączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała.
Art. 682.
Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak niezwłocznej
odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.
Art. 69.
Jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści ofertydojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest
wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 16/207

umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania; w przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.
Art. 70.
§ 1. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymaniaprzez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście doskładającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane - w
chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.
§ 2. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymaniaprzez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście doskładającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo
oferta jest składana w postaci elektronicznej - w miejscu zamieszkania albo
w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.
Art. 701.
§ 1. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.
§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot
oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych
warunków.
§ 3. Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub
odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.
§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia
oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani
postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji
albo przetargu.
Art. 702.
§ 1. Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji(licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji
zastrzeżono inaczej.
§ 2. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.
§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań
przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik,
którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.
Art. 703.
§ 1. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna
oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert,
chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.
§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie
uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez
dokonania wyboru.
§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy
dotyczące przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono
inaczej. Przepis art. 702 § 3 stosuje się odpowiednio.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 17/207

Art. 704.
§ 1. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do
aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich,wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiedniezabezpieczenie jej zapłaty (wadium).
§ 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się
od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych
wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu możepobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu
zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy
niezwłocznie zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli
organizator aukcji albo przetargu uchyla się od zawarcia umowy, ichuczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego
wadium albo naprawienia szkody.
Art. 705.
§ 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia
zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca
w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób
sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta
na cudzy rachunek, jej unieważnienia może żądać także, ten na czyj rachunek
umowa została zawarta, lub dający zlecenie.
§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym
uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później
jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy.
Art. 71.
Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.
Art. 72.
§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy,
umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich
jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.
§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych
obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana
do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na
zawarcie umowy.
Art. 721.
§ 1. Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem
poufności, druga strona jest obowiązana do nieujawniania i
nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych
informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 18/207§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków, o których
mowa w § 1, uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia szkody
albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.
Dział III
Forma czynności prawnych
Art. 73.
§ 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy
ustawa przewiduje rygor nieważności.
§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie
dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.
Art. 74.
§ 1. Zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w
razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny
dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania
czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest
zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.
§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów
dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest
dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego
konsument w sporze z przedsiębiorcą albo jeżeli fakt dokonania czynności
prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.
§ 3. Przepisów o formie pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych nie
stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami.
Art. 75. (uchylony).
Art. 751.
§ 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nimużytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno
być wpisane do rejestru.
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użytkowania.
§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych
dotyczących nieruchomości.
Art. 76.
Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że określona czynność prawna między nimi powinna być dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 19/207

przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły dokonanie
czynności w formie pisemnej, nie określając skutków niezachowania tej formy, poczytuje się w razie wątpliwości, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.
Art. 77.
§ 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jakąustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.
§ 2. Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą
obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno
być stwierdzone pismem.
§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie zazgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony
przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej
wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.
Art. 771.
W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy
pisemnej jedna strona niezwłocznie potwierdzi w piśmie skierowanym do drugiej
strony, a pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia umowy, niezmieniające istotnie
jej treści, strony wiąże umowa o treści określonej w piśmie potwierdzającym, chyba
że druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie.
Art. 78.
§1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie
własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia
woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących
treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron
lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej zestron i jest przez nią podpisany.
§ 2. Oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym
podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego
kwalifikowanego certyfikatu jest równoważne z oświadczeniem wolizłożonym w formie pisemnej.
Art. 79.
Osoba nie mogąca pisać, lecz mogąca czytać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej bądź w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, aobok tego odcisku inna osoba wypisze jej imię i nazwisko umieszczając swój podpis,
bądź też w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się inna osoba, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie nie mogącego pisać, lecz mogącego czytać.
Art. 80.(uchylony).

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 20/207

Art. 81.
§ 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej odurzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także
względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (datapewna).
§ 2. Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym - od daty dokumentu urzędowego;2) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek
wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnegoalbo przez notariusza - od daty wzmianki.
§ 3. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia
przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci
tej osoby.
Dział IV
Wady oświadczenia woliArt. 82.
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie
decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Art. 83.
§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności
prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.
§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli
wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od
obowiązku, chyba że działała w złej wierze.
Art. 84.
§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków
prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli byłozłożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne
jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej
winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć;ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.
§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby
składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 21/207

Art. 85.
Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie
same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.
Art. 86.
§ 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków
prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić
także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczyłtreści czynności prawnej.
§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność
prawna była nieodpłatna.
Art. 87.
Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub
osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.
Art. 88.
§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone
innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczeniezłożone tej osobie na piśmie.
§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy
ustał.
Dział V
Warunek
Art. 89.
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można
uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).
Art. 90.
Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.
Art. 91.
Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają dozachowania jego prawa.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 22/207

Art. 92.
§ 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana
pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą
ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku.
§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa
prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisyo ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą
nieuprawnioną do rozporządzania prawem.
Art. 93.
§ 1. Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku, przeszkodzi w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ziszczeniu się warunku,
następują skutki takie, jakby warunek się ziścił.
§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w sposób
sprzeczny z zasadami współżycia społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie, jakby warunek się nie ziścił.
Art. 94.
Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego pociąga za sobą nieważność czynności prawnej, gdy jest zawieszający; uważa się za nie zastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.
Dział VI
Przedstawicielstwo
Rozdział I
Przepisy ogólne
Art. 95.
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających zwłaściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez
przedstawiciela.
§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowaniapociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Art. 96.
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
Art. 97.
Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności
prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług
tego przedsiębiorstwa.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 23/207

Rozdział II
Pełnomocnictwo
Art. 98.
Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do
czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo
określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej
czynności.
Art. 99.
§ 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej
formie.
§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone napiśmie.
Art. 100.
Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych,
nie ma wpływu na ważność czynności dokonanej przez niego w imieniu mocodawcy.
Art. 101.
§ 1. Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca
zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.
§ 2. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w
pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.
Art. 102.
Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy
dokument pełnomocnictwa. Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu;wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.
Art. 103.
§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę,w której imieniu umowa została zawarta.
§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy,
oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarłaumowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 24/207

Art. 104.
Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z
przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone
oświadczenie woli w cudzym imieniu, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.
Art. 105.
Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy
czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jestważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością
mogła się dowiedzieć.
Art. 106.
Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy,
gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku
prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.
Art. 107.
Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania, każdy z nich może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do pełnomocników, których
pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.
Art. 108.
Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w
imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo że zewzględu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów
mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.
Art. 109.
Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy oświadczenie
woli ma być złożone przedstawicielowi.
Rozdział III
ProkuraArt. 1091.
§ 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę
podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które
obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie sązwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 25/207§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że
przepis szczególny stanowi inaczej.
Art. 1092.
§ 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie.
Przepisu art. 99 § 1 nie stosuje się.
§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności
prawnych.
Art. 1093.
Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie którejnastępuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności.
Art. 1094.
§ 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub
oddzielnie.
§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być
dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury łącznie.
Art. 1095.
Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa).
Art. 1096.
Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do
poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności.
Art. 1097.
§ 1. Prokura może być w każdym czasie odwołana.
§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także
ogłoszenia upadłości,otwarcia
likwidacji
oraz przekształcenia
przedsiębiorcy.
§ 3. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.
§ 4. Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności
prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.
Art. 1098.
§ 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru
przedsiębiorców.
§ 2. Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku
prokury łącznej także sposób jej wykonywania.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 26/207

Art. 1099.
Prokurent składa własnoręczny podpis zgodnie ze znajdującym się w aktach rejestrowych wzorem podpisu, wraz z dopiskiem wskazującym na prokurę, chyba że ztreści dokumentu wynika, że działa jako prokurent.
Tytuł V
TerminArt. 110.
Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub, decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe.
Art. 111.
§ 1. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia.
§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nieuwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.
Art. 112.
Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia,
który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego
dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przyobliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.
Art. 113.
§ 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.
§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.
Art. 114.
Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest
wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt
pięć.
Art. 115.
Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo
za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.
Art. 116.
§ 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 27/207§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje
się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym.
Tytuł VI
Przedawnienie roszczeń
Art. 117.
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych roszczenia majątkowe
ulegają przedawnieniu.
§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania zzarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed
upływem terminu jest nieważne.
Art. 118.
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
Art. 119.
Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność
prawną.
Art. 120.
§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się
wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej
czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w
najwcześniej możliwym terminie.
§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którymten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści
roszczenia.
Art. 121.
Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:
1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas
trwania władzy rodzicielskiej;2) co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do
czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu- przez czas trwania małżeństwa;4) co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie możeich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 28/207

Art. 122.
§ 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności
prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od
ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny
jego ustanowienia.
§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się oddnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała
przyczyna jego ustanowienia.
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.
Art. 123.
§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się:1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;
3) przez wszczęcie mediacji.
§ 2. (skreślony).
Art. 124.
§ 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.
§ 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przedsądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub
egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym alboprzez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopókipostępowanie to nie zostanie zakończone.
Art. 125.
§ 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu
powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądupolubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przedsądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem
i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby
termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone
w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie oświadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu
trzyletniemu.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 29/207Księga druga
Własność i inne prawa rzeczowe
Tytuł I
Własność
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 126-139. (skreślone).
Dział IITreść i wykonywanie własności
Art. 140.
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel
może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społecznogospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Art. 141. (skreślony).
Art. 142.
§ 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu, a nawet uszkodzeniu lub
zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia
niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub
osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego
dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście iniewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść
właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.
Art. 143.
W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie
uchybia przepisom regulującym prawa do wód.
Art. 144.
Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponadprzeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 30/207

Art. 145.
§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub
do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właścicielmoże żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za
wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).
§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb
nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszymobciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba
ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności
prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sądzarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które
były przedmiotem tej czynności prawnej.
§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społecznogospodarczy.
Art. 146.
Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości; jednakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności
osobistej.
Art. 147.
Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w taki sposób, żeby to groziło
nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia.
Art. 148.
Owoce opadłe z drzewa lub z krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.
Art. 149.
Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się zjego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać
naprawienia wynikłej stąd szkody.
Art. 150.
Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego
gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.
Art. 151.
Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winyumyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się
przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może onżądać albo stosownego wynagrodzenie w zamian za ustanowienie odpowiedniej słu2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 31/207żebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części,która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.
Art. 152.
Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
Art. 153.
Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.
Art. 154.
§ 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne,
znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku
sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy.
§ 2. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie
koszty ich utrzymania.
Dział III
Nabycie i utrata własności
Rozdział I
Przeniesienie własności
Art. 155.
§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna
umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości
oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny
stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności sąrzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne
jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy
przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy
przyszłe.
Art. 156.
Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania
wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własno-

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 32/207

ści, z zapisu, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania.
Art. 157.
§ 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z
zastrzeżeniem terminu.
§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości
została zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia
własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich
bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.
Art. 158.
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność,która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania doprzeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione.
Art. 159.
§ 1. Przepisów o obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w
wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni
produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.
§ 2. (skreślony).

Art. 160-165. (skreślone).
Art. 166.
§ 1. W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału wewspółwłasności lub części tego udziału pozostałym współwłaścicielom
przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na
gruncie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel
prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje swój udział wewspółwłasności wraz z tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest innywspółwłaściciel lub osoba, która dziedziczyłaby gospodarstwo po
sprzedawcy.
Art. 167. (skreślony).
Art. 168. (skreślony).
Art. 169.
§ 1. Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz iwydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w
posiadanie, chyba że działa w złej wierze.
§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przezwłaściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia,
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 33/207

skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem
powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy idokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji
publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego.
Art. 170.
W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa
w złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio.
Art. 171. (skreślony).
Rozdział II
Zasiedzenie
Art. 172.
§ 1. Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność,jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz
samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).
§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność,choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Art. 173.
Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.
Art. 174.
Posiadacz rzeczy ruchomej nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od lat trzech jako posiadacz samoistny, chyba że posiada
w złej wierze.
Art. 175.
Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń.
Art. 176.
§ 1. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny
posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania
swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie
nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko
wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi
przynajmniej lat trzydzieści.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 34/207§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny
posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza.
Art. 177. (skreślony).
Art. 178. (skreślony).
Rozdział III
Inne wypadki nabycia i utraty własności
[Art. 179.
§ 1. Właściciel może wyzbyć się własności nieruchomości przez to, że jej się
zrzeknie. Zrzeczenie się wymaga formy aktu notarialnego.
§ 2. Nieruchomość, której właściciel się zrzekł, staje się własnością gminy, na
obszarze której nieruchomość jest położona, chyba że odrębne przepisy
stanowią inaczej. Jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze kilku gmin,nieruchomość staje się własnością gminy, na obszarze której znajduje się jejwiększa część. Gmina ponosi odpowiedzialność z nieruchomości za jejobciążenia, ograniczoną do wartości nabytej nieruchomości według stanu w
chwili nabycia, a według cen rynkowych w chwili zaspokojenia wierzyciela.]art. 179 niezgodny z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. 2005 r. Nr 48, poz. 462) - traci
moc obowiązującą z dniem 15 lipca 2006 r.

Art. 180.
Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarzerzecz porzuci.
Art. 181.
Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne.
Art. 182.
§ 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed
upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w pościgu zarojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.
§ 2. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu nie zajętym, właściciel może domagać się
wydania roju za zwrotem kosztów.
§ 3. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją
własnością był rój, który się w ulu znajdował. Dotychczasowemu
właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu
bezpodstawnego wzbogacenia.
Art. 183.
§ 1. Kto znalazł rzecz zgubioną, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym osobę
uprawnioną do odbioru rzeczy. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony
do odbioru rzeczy, albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania osoby

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 35/207

uprawnionej, powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu właściwy
organ państwowy.
§ 2. Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do rzeczy
porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności, jak również do zwierząt,które zabłąkały się lub uciekły.
Art. 184.
§ 1. Pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość
naukową lub artystyczną znalazca powinien oddać niezwłocznie na
przechowanie właściwemu organowi państwowemu, inne zaś rzeczy
znalezione - tylko na żądanie tego organu.
§ 2. Jeżeli znalazca przechowuje rzecz u siebie, stosuje się odpowiednio przepisy
o nieodpłatnym przechowaniu.
Art. 185.
Rozporządzenie Rady Ministrów określi organy właściwe do przechowywania rzeczy znalezionych i do poszukiwania osób uprawnionych do ich odbioru, zasadyprzechowywania tych rzeczy oraz sposób poszukiwania osób uprawnionych do odbioru.
Art. 186.
Znalazca, który uczynił zadość swoim obowiązkom, może żądać znaleźnego w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy, jeżeli zgłosił swe roszczenie najpóźniej w
chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej do odbioru.
Art. 187.
Pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową
lub artystyczną, które nie zostaną przez uprawnionego odebrane w ciągu roku oddnia wezwania go przez właściwy organ, a w razie niemożności wezwania - w ciągu
dwóch lat od ich znalezienia, stają się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy stają
się po upływie tych samych terminów własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość
swoim obowiązkom; jeżeli rzeczy są przechowywane przez organ państwowy, znalazca może je odebrać za zwrotem kosztów.
Art. 188.
Przepisów artykułów poprzedzających nie stosuje się w razie znalezienia rzeczy w
budynku publicznym albo w innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności ani w razie znalezienia rzeczy w wagonie kolejowym, na statku lub innymśrodku transportu publicznego. Znalazca obowiązany jest w tych wypadkach oddać
rzeczy zarządcy budynku lub pomieszczenia albo właściwemu zarządcy środków
transportu publicznego, a ten postąpi z rzeczą zgodnie z właściwymi przepisami.
Art. 189.
Jeżeli rzecz mająca znaczniejszą wartość materialną albo wartość naukową lub artystyczną została znaleziona w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 36/207

byłoby oczywiście bezcelowe, znalazca obowiązany jest oddać rzecz właściwemu
organowi państwowemu. Rzecz znaleziona staje się własnością Skarbu Państwa, aznalazcy należy się odpowiednie wynagrodzenie.
Art. 190.
Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przezodłączenie ich od rzeczy.
Art. 191.
Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z
nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.
Art. 192.
§ 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów, staje się jejwłaścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości
materiałów.
§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli wartość
materiałów jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje
się własnością właściciela materiałów.
Art. 193.
§ 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszane w taki sposób, że
przywrócenie stanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi
trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się
współwłaścicielami całości. Udziały we współwłasności oznacza się według
stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.
§ 2. Jednakże gdy jedna z rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą
aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wartości stają się jej częściami
składowymi.
Art. 194.
Przepisy o przetworzeniu, połączeniu i pomieszaniu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody ani przepisom o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Dział IV
Współwłasność
Art. 195.
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Art. 196.
§ 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo
współwłasnością łączną.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 37/207§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona
wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy
niniejszego działu.
Art. 197.
Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.
Art. 198.
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Art. 199.
Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają
zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.
Art. 200.
Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą
wspólną.
Art. 201.
Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości
współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.
Art. 202.
Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej zzasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.
Art. 203.
Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli
nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasadyprawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.
Art. 204.
Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 38/207

Art. 205.
Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych
współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jegopracy.
Art. 206.
Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz
do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem ikorzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
Art. 207.
Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą
wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Art. 208.
Każdy ze współwłaścicieli nie sprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w
odpowiednich terminach rachunku z zarządu.
Art. 209.
Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.
Art. 210.
Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie tomoże być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jegoprzedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Art. 211.
Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło
przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby zasobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Art. 212.
§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość
poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne.
Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymisłużebnościami gruntowymi.
§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie dookoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych
albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 39/207§ 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich
uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także
sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy
ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkachzasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika możeodroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
Art. 213.
Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między
współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sądprzyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.
Art. 214.
§ 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo
rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes
społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.
§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku
współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sądprzyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jegonależytego prowadzenia.
§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa
rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu
gospodarstwa.
Art. 215.
Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku,
gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest
mniejsza od liczby współwłaścicieli.
Art. 216.
§ 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego
ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.
§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielommogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się poduwagę:
1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia
współwłasności,2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i
współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.
§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie
wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ichzapłaty, stosownie do przepisu art. 212 § 3.
§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia
współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 40/207

Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku
małżonków.
Art. 217.
Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo
rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie
przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat,
chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.
Art. 218.
§ 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części,lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali,zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż
przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - niedłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminempowyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.
§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje
się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.
Art. 219. (skreślony).
Art. 220.
Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.
Art. 221.
Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy wspólnej albowyłączające uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym.
Dział V
Ochrona własności
Art. 222.
§ 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby
rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skutecznewzględem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez
pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługujewłaścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i ozaniechanie naruszeń.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 41/207

Art. 223.
§ 1. Roszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają
przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości.
§ 2. (skreślony).
§ 3. (skreślony).
Art. 224.
§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia
za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej
pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które
zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje
pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.
§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedziałsię o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on
obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialnyza jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utratanastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej
chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, którezużył.
Art. 225.
Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten
dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość
pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialnyza pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także
wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
Art. 226.
§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów
koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał zrzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość
rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały
dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze
dowiedział o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy,może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.
§ 2. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów
koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie
jego kosztem.
Art. 227.
§ 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty,
które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi.
§ 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze albo
samoistny posiadacz w dobrej wierze po chwili, w której dowiedział się owytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, właściciel możeprzyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 42/207

ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości
rzeczy.
Art. 228.
Przepisy określające prawa i obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze odchwili, w której dowiedział się on o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, stosuje się także w wypadku, gdy samoistny posiadacz rzeczy będącej
przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania rzeczy.
Art. 229.
§ 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi owynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich
wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu
pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi
o zwrot nakładów na rzecz.
§ 2. (skreślony).
Art. 230.
Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi owynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości
oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również
przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz,
stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczemzależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
Art. 231.
§ 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni
lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości
przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, abywłaściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim
wynagrodzeniem.
§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie owartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, możeżądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego
własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
Tytuł IIUżytkowanie wieczyste
Art. 232.
§ 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach
administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi
granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta
i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 43/207

własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, mogą być
oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym.
§ 2. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem
użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa,
jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.
Art. 233.
W granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przezumowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik możekorzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać.
Art. 234.
Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu
terytorialnego lub ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio
przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.
Art. 235.
§ 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncienależącym do jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków przez
wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczybudynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie zwłaściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu wużytkowanie wieczyste.
§ 2. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń
na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem
wieczystym.
Art. 236.
§ 1. Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek
samorządu terytorialnego lub ich związków w użytkowanie wieczystenastępuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkachwyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga
oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie
gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.
§ 2. W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie
terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres
od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczystyużytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres
amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znaczniedłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie
terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny
interes społeczny.
§ 3. Umowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w
formie aktu notarialnego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 44/207

Art. 237.
Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.
Art. 238.
Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.
Art. 239.
§ 1. Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego dojednostek samorządu terytorialnego lub ich związków przez wieczystegoużytkownika powinien być określony w umowie.
§ 2. Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia
na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać:1) termin rozpoczęcia i zakończenia robót;
2) rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie;
3) warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków luburządzeń w czasie trwania użytkowania wieczystego;4) wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego.
Art. 240.
Umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w
umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych
w niej budynków lub urządzeń.
Art. 241.
Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.
Art. 242. (skreślony).
Art. 243.
Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłychz niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwalub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 45/207

Tytuł III
Prawa rzeczowe ograniczone
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 244.
§ 1. Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.
§ 2. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne
przepisy.
Art. 245.
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia
ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy oprzeniesieniu własności.
§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na
nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub
terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczeniawłaściciela, który prawo ustanawia.
Art. 2451.
Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest
umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Art. 246.
§ 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to
wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone
właścicielowi rzeczy obciążonej.
§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze
wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi
wieczystej.
Art. 247.
Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje nabędzie własność rzeczy obciążonej.
Art. 248.
§ 1. Do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowamiędzy uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było
ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 46/207§ 2. Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany potrzebna
jest zgoda tej osoby. Oświadczenie osoby trzeciej powinno być złożone
jednej ze stron.
Art. 249.
§ 1. Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo
powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa
powstałego wcześniej (pierwszeństwo).
§ 2. Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w
sposób odmienny.
Art. 250.
§ 1. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione.
Zmiana nie narusza praw mających pierwszeństwo niższe aniżeli prawoustępujące pierwszeństwa, a wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje
pierwszeństwo ustępującego prawa.
§ 2. Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest
umowa między tym, czyje prawo ma ustąpić pierwszeństwa, a tym, czyje
prawo ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno ztych praw jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis doksięgi wieczystej.
§ 3. Zmiana pierwszeństwa staje się bezskuteczna z chwilą wygaśnięcia prawa,
które ustąpiło pierwszeństwa.
Art. 251.
Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy oochronie własności.
Dział IIUżytkowanie
Rozdział I
Przepisy ogólne
Art. 252.
Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).
Art. 253.
§ 1. Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonychpożytków rzeczy.
§ 2. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej
oznaczonej części.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 47/207

Art. 254.
Użytkowanie jest niezbywalne.
Art. 255.
Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
Art. 256.
Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.
Art. 257.
§ 1. Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespół środków produkcji,użytkownik może w granicach prawidłowej gospodarki zastępować
poszczególne składniki innymi. Włączone w ten sposób składniki stają się
własnością właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.
§ 2. Jeżeli użytkowany zespół środków produkcji ma być zwrócony według
oszacowania, użytkownik nabywa własność jego poszczególnych składników
z chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest
zwrócić zespół tego samego rodzaju i tej samej wartości, chyba że inaczej
zastrzeżono.
Art. 258.
W stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być
pokrywane z pożytków rzeczy.
Art. 259.
Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną użytkowaniem.
Jeżeli takie nakłady poczynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
Art. 260.
§ 1. Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów
związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw inakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na
dokonanie potrzebnych robót.
§ 2. Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany, stosuje
się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
Art. 261.
Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności rzeczy, użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 48/207

Art. 262.
Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić rzecz właścicielowi w takim stanie, w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu użytkowania.
Art. 263.
Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu
pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z
upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
Art. 264.
Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, użytkownik staje się z chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem.
Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).
Art. 265.
§ 1. Przedmiotem użytkowania mogą być także prawa.
§ 2. Do użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu
rzeczy.
§ 3. Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio przepisy oprzeniesieniu tego prawa.
Rozdział IIUżytkowanie przez osoby fizyczne
Art. 266.
Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią.
Art. 267.
§ 1. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej
dotychczasowe przeznaczenie.
§ 2. Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować noweurządzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów
prawa geologicznego i górniczego.
§ 3. Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w odpowiednim
terminie zawiadomić właściciela o swym zamiarze. Jeżeli zamierzoneurządzenia zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania
prawidłowej gospodarki, właściciel może żądać ich zaniechania albo
zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody.
Art. 268.
Użytkownik może zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich granicach
jak najemca.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 49/207

Art. 269.
§ 1. Właściciel może z ważnych powodów żądać od użytkownika zabezpieczenia,
wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie
wyznaczonego terminu właściciel może wystąpić do sądu o wyznaczeniezarządcy.
§ 2. Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiedniezabezpieczenie.
Art. 270.
Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.
Art. 2701.
§ 1. Do użytkowania polegającego na korzystaniu z budynku lub pomieszczenia
mieszkalnego na zasadach określonych w ustawie o ochronie nabywców
prawa korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w
oznaczonym czasie w każdym roku oraz o zmianie ustaw Kodeks cywilny,
Kodeks wykroczeń i ustawy o księgach wieczystych i hipotece, stosuje sięprzepisy rozdziału I i II niniejszego działu, z wyjątkiem art. 254-255 i art.
266.
§ 2. Użytkowanie, o którym mowa w § 1, wygasa najpóźniej z upływem
pięćdziesięciu lat od jego ustanowienia.
Rozdział IIIUżytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne
Art. 271.
Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione
na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo
bezterminowe. W każdym razie użytkowanie takie wygasa z chwilą likwidacji spółdzielni.
Art. 272.
§ 1. Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania
zabudowany grunt Skarbu Państwa, przekazanie budynków i innychurządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.
§ 2. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię
produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią
własność spółdzielni, chyba że w decyzji o przekazaniu gruntu zostało
zastrzeżone, iż mają się stać własnością państwową.
§ 3. Odrębna własność budynków i innych urządzeń, przewidziana w paragrafach
poprzedzających, jest prawem związanym z użytkowaniem gruntu.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 50/207

Art. 273.
Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną
wygasło, budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane i stanowiące własność spółdzielni stają się własnością państwową. Spółdzielnia może żądać zapłaty
wartości tych budynków i urządzeń w chwili wygaśnięcia użytkowania, chyba żezostały wzniesione wbrew społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.
Art. 274.
Przepisy dotyczące własności budynków i innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa użytkowanym przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio
do drzew i innych roślin.
Art. 275.
Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez
siebie gruntów Skarbu Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w decyzji oprzekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.
Art. 276. (skreślony).
Art. 277.
§ 1. Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa z członkiem
spółdzielni inaczej nie postanawia, spółdzielnia nabywa z chwilą przejęcia
wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.
§ 2. Do wniesienia wkładów gruntowych nie stosuje się przepisów o obowiązku
zachowania formy aktu notarialnego przy ustanowieniu użytkowania
nieruchomości.
Art. 278.
Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że - gdy wymaga tego
prawidłowe wykonanie zadań spółdzielni - przysługuje jej uprawnienie do zmiany
przeznaczenia wkładów gruntowych oraz uprawnienie do naruszenia ich substancji
albo jedno z tych uprawnień.
Art. 279.
§ 1. Budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię
produkcyjną na gruncie stanowiącym wkład gruntowy stają się jej
własnością. To samo dotyczy drzew i innych roślin zasadzonych lub
zasianych przez spółdzielnię.
§ 2. W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się
budynki lub urządzenia będące własnością spółdzielni, może być przez
spółdzielnię przejęta na własność za zapłatą wartości w chwili wygaśnięcia
użytkowania. Drzewa i inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię
stają się własnością właściciela gruntu.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 51/207

Rozdział IV
Inne wypadki użytkowania
Art. 280-283. (skreślone).
Art. 284.
Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami.
Dział IIISłużebności
Rozdział ISłużebności gruntowe
Art. 285.
§ 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości
(nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, żewłaściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie
z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości
obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niejokreślonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości
obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które muwzględem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów otreści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności
nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.
Art. 286.
Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić służebność gruntową
bez względu na to, czy spółdzielnia jest właścicielem gruntu.
Art. 287.
Zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych
danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.
Art. 288.
Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej
utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 52/207

Art. 289.
§ 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych
do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości
władnącej.
§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony nawłaściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także
osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista
współwłaścicieli jest solidarna.
Art. 290.
§ 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy
na rzecz każdej z części utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność
zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z nich, właściciel nieruchomości
obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części
pozostałych.
§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy
na częściach utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywaniesłużebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich, właściciele pozostałychczęści mogą żądać ich zwolnienia od służebności.
§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości
obciążonej sposób wykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w
braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.
Art. 291.
Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmianytreści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby
niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.
Art. 292.
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.
Art. 293.
§ 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis
powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje
od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.
Art. 294.
Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej
za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niegoszczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 53/207

Art. 295.
Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.
Rozdział IISłużebności osobiste
Art. 296.
Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
Art. 297.
Do służebności osobistej stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
Art. 298.
Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych
danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.
Art. 299.
Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.
Art. 300.
Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do
ich wykonywania.
Art. 301.
§ 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci
małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego
utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po
uzyskaniu pełnoletności.
§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania
przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.
Art. 302.
§ 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń
przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku.
§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania awłaścicielem nieruchomości obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy oużytkowaniu przez osoby fizyczne.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 54/207

Art. 303.
Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień
przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać
zamiany służebności na rentę.
Art. 304.
Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.
Art. 305.
Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład
do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia może z ważnych powodów żądać
zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany na rentę.
Rozdział IIISłużebność przesyłu
Art. 3051.
Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować
lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem
polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z
nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność
przesyłu).
Art. 3052.
§ 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowieniesłużebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania zurządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej
ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności
przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art.
49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w
zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Art. 3053.
§ 1. Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę
urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.
§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji
przedsiębiorstwa.
§ 3. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek
usunięcia urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z
nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty,
przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.
Art. 3054.
Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 55/207

Dział IV
Zastaw
Rozdział I
Zastaw na rzeczach ruchomych
Art. 306.
§ 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą
obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić
zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i zpierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy,wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo
szczególne.
§ 2. Zastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności
przyszłej lub warunkowej.
Art. 307.
§ 1. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem awierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych,
wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się
zgodziły.
§ 2. Jeżeli rzecz znajduje się w dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu
wystarcza sama umowa.
<§ 3. Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa oustanowienie zastawu została zawarta na piśmie z datą pewną.>Art. 308.
Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.
Art. 309.
Przepisy o nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej do rozporządzania rzeczą stosuje się odpowiednio do ustanowienia zastawu.
Art. 310.
Jeżeli w chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały później ma pierwszeństwo przed prawem powstałymwcześniej, chyba że zastawnik działał w złej wierze.
Art. 311.
Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.

2010-10-05

dodany § 3 w art. 307
wchodzi w życie z dn.
20.02.2011 r. (Dz. U.
z 2009 r. Nr 131, poz.
1075)

©Kancelaria Sejmu

s. 56/207

Art. 312.
Zaspokojenie zastawnika z rzeczy obciążonej następuje według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym.
Art. 313.
Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez zarządzenie właściwego organu państwowego cenę sztywną, można się umówić, że w razie zwłoki zzapłatą długu przypadną one w odpowiednim stosunku zastawnikowi na własność
zamiast zapłaty, według ceny z dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.
[Art. 314.
W granicach przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego zastaw zabezpiecza także roszczenia związane z wierzytelnością zabezpieczoną, w szczególności
roszczenie o odsetki nie przedawnione, o odszkodowanie z powodu niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania, o zwrot nakładów na rzecz oraz o przyznane
koszty zaspokojenia wierzytelności.]<Art. 314.
Zastaw zabezpiecza także roszczenia o odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym, przyznane
koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału
oraz inne roszczenia o świadczenia uboczne, w szczególności roszczenie o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz o zwrot nakładów na rzecz.>
Art. 315.
Zastawca nie będący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście przeciwko zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu zastawu.
Art. 316.
Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z rzeczy obciążonej zastawem bez względu
na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z przepisów prawa spadkowego.
Art. 317.
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia
zastawnika do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego
nowe brzmienie art.
nie stosuje się do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.
Art. 318.
Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem
stosownie do przepisów o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.
2010-10-05

314 wchodzi w życie z
dn. 20.02.2011 r. (Dz.
U. z 2009 r. Nr 131,
poz. 1075)©Kancelaria Sejmu

s. 57/207

Art. 319.
Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w braku
odmiennej umowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią
roszczeń. Po wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć zastawcy rachunek.
Art. 320.
Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był obowiązany, stosuje
się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
Art. 321.
§ 1. Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie,
zastawca może żądać bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądźzwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia
wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.
§ 2. W razie sprzedaży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która
powinna być złożona do depozytu sądowego.
Art. 322.
§ 1. Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z
powodu pogorszenia rzeczy, jak również roszczenie zastawnika przeciwko
zastawcy o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku oddnia zwrotu rzeczy.
§ 2. (skreślony).
Art. 323.
§ 1. Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobąprzeniesienie zastawu. W razie przeniesienia wierzytelności z wyłączeniem
zastawu zastaw wygasa.
§ 2. Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.
Art. 324.
Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od zbywcy wydania
rzeczy obciążonej, jeżeli zastawca wyrazi na to zgodę. W braku takiej zgody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.
Art. 325.
§ 1. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na
zastrzeżenia przeciwne.
§ 2. Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika nawłasność, jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest obciążona
prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 58/207

Art. 326.
Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu, który powstaje z
mocy ustawy.
Rozdział II
Zastaw na prawachArt. 327.
Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.
Art. 328.
Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o zastawie na rzeczach
ruchomych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.
Art. 329.
§ 1. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy oprzeniesieniu tego prawa. Jednakże umowa o ustanowienie zastawu powinna
być zawarta na piśmie z datą pewną, chociażby umowa o przeniesienie prawa
nie wymagała takiej formy.
§ 2. Jeżeli ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie
dokumentu ani przez indos, do ustanowienia zastawu potrzebne jest pisemne
zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.
Art. 330.
Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń,które zmierzają do zachowania prawa obciążonego zastawem.
Art. 331.
§ 1. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia
przez wierzyciela, zastawca może dokonać wypowiedzenia bez zgody
zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastawem jest już
wymagalna, zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do
wysokości wierzytelności zabezpieczonej.
§ 2. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od
wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedzenie powinno nastąpić także
względem zastawnika.
Art. 332.
W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiotświadczenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 59/207

Art. 333.
Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i zastawnik łącznie.
Każdy z nich może żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
Art. 334.
Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność zabezpieczona stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i zastawnikmogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
Art. 335.
Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność
obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z tego tytułu części wierzytelności z
pierwszeństwem przed częścią przysługującą zastawcy.
Tytuł IV
PosiadanieArt. 336.
Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo
nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Art. 337.
Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.
Art. 338.
Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.
Art. 339.
Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Art. 340.
Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania.
Art. 341.
Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Domniemanie todotyczy również posiadania przez poprzedniego posiadacza.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 60/207

Art. 342.
Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w złej wierze.
Art. 343.
§ 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne
naruszenie posiadania.
§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu
posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu
jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy
ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, możenatychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować
niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio dodzierżyciela.
Art. 3431.
Do ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie posiadania.
Art. 344.
§ 1. Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko
temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi
roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń.
Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności
posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub
innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organupaństwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia
jest zgodny z prawem.
§ 2. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili
naruszenia.
Art. 345.
Posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane.
Art. 346.
Roszczenie o ochronę posiadania nie przysługuje w stosunkach pomiędzy współposiadaczami tej samej rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.
Art. 347.
§ 1. Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie o wstrzymanie budowy,jeżeli budowa mogłaby naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem
mu szkody.
§ 2. Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa ono,jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 61/207

Art. 348.
Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów,
które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dająfaktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy.
Art. 349.
Przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten sposób, że dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzecz w swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.
Art. 350.
Jeżeli rzecz znajduje się w posiadaniu zależnym albo w dzierżeniu osoby trzeciej,przeniesienie posiadania samoistnego następuje przez umowę między stronami i
przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.
Art. 351.
Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo na dzierżycielanastępuje na mocy samej umowy między stronami.
Art. 352.
§ 1. Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym
treści służebności, jest posiadaczem służebności.
§ 2. Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu
rzeczy.

Księga trzecia
Zobowiązania
Tytuł I
Przepisy ogólne
Art. 353.
§ 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika
świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.
§ 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 62/207

Art. 3531.
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania,
byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Art. 354.
§ 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób
odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom
współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.
§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania
wierzyciel.
Art. 355.
§ 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkachdanego rodzaju (należyta staranność).
§ 2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego
działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego
charakteru tej działalności.
Art. 356.
§ 1. Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy towynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo z właściwości świadczenia.
§ 2. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić
przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzydłużnika.
Art. 357.
Jeżeli dłużnika jest zobowiązany do świadczenia rzeczy oznaczonych tylko co do
gatunku, a jakość rzeczy nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z okoliczności, dłużnik powinien świadczyć rzeczyśredniej jakości.
Art. 3571.
Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłobypołączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą,czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy.
Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.
Art. 358.
§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie
obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 63/207

ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność
prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej.
§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez
Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa,orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłokidłużnika wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej
według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w
którym zapłata jest dokonana.
Art. 3581.
§ 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma
pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej,
chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
§ 2. Strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego
zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.
§ 3. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu
zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami
współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnieniaświadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.
§ 4. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia
pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli
świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.
§ 5. Przepisy § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i innychświadczeń pieniężnych.
Art. 359.
§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z
czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innegowłaściwego organu.
§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki
ustawowe.
1§ 2 . Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie możew stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu
lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne).
2§ 2 . Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.
3§ 2 . Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.
§ 3. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, wysokość odsetek
ustawowych, kierując się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej isprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, biorąc pod uwagę
wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych
Narodowego Banku Polskiego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 64/207

Art. 360.
W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek są one płatne coroku z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok - jednocześnie z zapłatą tej sumy.
Art. 361.
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalnenastępstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub
postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które
poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby muszkody nie wyrządzono.
Art. 362.
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, azwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Art. 363.
§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego,bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę
odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu
poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dlazobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanegoogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość
odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia
odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za
podstawę cen istniejących w innej chwili.
Art. 364.
§ 1. Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia, zabezpieczenie
powinno nastąpić przez złożenie pieniędzy do depozytu sądowego.
§ 2. Jednakże z ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w inny sposób.
Art. 365.
§ 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie zobowiązaniamoże nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń (zobowiązanie
przemienne), wybór świadczenia należy do dłużnika, chyba że z czynności
prawnej, z ustawy lub z okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru
jest wierzyciel lub osoba trzecia.
§ 2. Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli
uprawnionym do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez
spełnienie świadczenia.
§ 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona,druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 65/207

bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania
wyboru przechodzi na stronę drugą.
Art. 3651.
Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przezdłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub
zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.
Tytuł II
Wielość dłużników albo wierzycieli
Dział I
Zobowiązania solidarneArt. 366.
§ 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel możeżądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od
kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez
któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).
§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni
pozostają zobowiązani.
Art. 367.
§ 1. Kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób , że dłużnik możespełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie
któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność
wierzycieli).
§ 2. Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk
któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Jednakże w razie wytoczenia
powództwa przez jednego z wierzycieli dłużnik powinien spełnićświadczenie do jego rąk.
Art. 368.
Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z dłużników był zobowiązany w
sposób odmienny albo chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w sposób odmienny względem każdego z wierzycieli.
Art. 369.
Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.
Art. 370.
Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one
zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 66/207

Art. 371.
Działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.
Art. 372.
Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.
Art. 373.
Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.
Art. 374.
§ 1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników
solidarnych zwalnia współdłużników, chyba że wierzyciel zastrzegł, iżzachowuje przeciwko nim swe prawa.
§ 2. Zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma skutek
także względem współdłużników.
Art. 375.
§ 1. Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują mu osobiście
względem wierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób
powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.
§ 2. Wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia
współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.
Art. 376.
§ 1. Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego
między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakichczęściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tegostosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, możeżądać zwrotu w częściach równych.
§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między
współdłużników.
Art. 377.
Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnieniawzględem jednego z wierzycieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.
Art. 378.
Jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między
współwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściachjest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli z treści tego stosunku nie

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 67/207

wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny wczęściach równych.
Dział II
Zobowiązania podzielne i niepodzielne
Art. 379.
§ 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest
podzielne, zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych
od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe,jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego.
§ 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez istotnej
zmiany przedmiotu lub wartości.
Art. 380.
§ 1. Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są odpowiedzialni za
spełnienie świadczenia jak dłużnicy solidarni.
§ 2. W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadczenia
podzielnego są odpowiedzialni za jego spełnienie solidarnie, jeżeli wzajemneświadczenie wierzyciela jest niepodzielne.
§ 3. Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od pozostałychdłużników zwrotu wartości świadczenia według tych samych zasad codłużnik solidarny.
Art. 381.
§ 1. Jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego,każdy z nich może żądać spełnienia całego świadczenia.
§ 2. Jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik
obowiązany jest świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć
przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.
Art. 382.
§ 1. Zwolnienie dłużnika z długu przez jednego z wierzycieli uprawnionych doświadczenia niepodzielnego nie ma skutku względem pozostałych
wierzycieli.
§ 2. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu
przedawnienia względem jednego z wierzycieli uprawnionych doświadczenia niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.
Art. 383.
Jeżeli jeden z wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego przyjął
świadczenie, jest on odpowiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych
samych zasad co wierzyciel solidarny.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 68/207

Tytuł III
Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych
Art. 384.
§ 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.
§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju
zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się złatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranychz udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w
drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.
§ 3. (uchylony).
§ 4. Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej,
powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki
sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym
toku czynności.
§ 5. (uchylony).
Art. 3841.
Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a stronanie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.
Art. 385.
§ 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane
umową.
§ 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały.
Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasadywyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach ouznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Art. 3851.
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione
indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w
sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy(niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień
określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie,jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony sązwiązane umową w pozostałym zakresie.
§ 3. Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść
konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do
postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanegokonsumentowi przez kontrahenta.
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie,
spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 69/207

Art. 3852.
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według
stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia
oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
Art. 3853.
W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi sąte, które w szczególności:1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za
szkody na osobie,2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta
za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania,
3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z
wierzytelnością drugiej strony,4) przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości
zapoznać się przed zawarciem umowy,5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie
obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta,
6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania
w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju,
7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy,
nie mającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane
postanowienie,8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli
kontrahenta konsumenta,
9) przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej
interpretacji umowy,10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez
ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie,11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania
zgodności świadczenia z umową,12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty zaświadczenie nie spełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje
z zawarcia umowy lub jej wykonania,13) przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta
spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony
wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy,14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy,odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia,
15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy
zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i
stosownego terminu wypowiedzenia,
16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na
wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy,

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 70/207

17) nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił odumowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lubodstępnego,18) stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile
konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży
przeciwnego oświadczenia,19) przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie
do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia,20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub
podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania
konsumentowi prawa odstąpienia od umowy,21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania
zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta
zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie,albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta
nadmiernie uciążliwych formalności,22) przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo
niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jegokontrahenta,23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod
rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego
organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy
nie jest miejscowo właściwy.
Art. 3854.
§ 1. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie
obejmuje tych postanowień wzorców, które są ze sobą sprzeczne.
§ 2. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie
zawiadomi, że nie zamierza zawierać umowy na warunkach przewidzianychw § 1.
Art. 386. (uchylony).
Art. 387.
§ 1. Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna.
§ 2. Strona, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości
świadczenia, a drugiej strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do
naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę
nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.
Art. 388.
§ 1. Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub
niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje
albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość
w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej
własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swegoświadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 71/207

jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia
umowy.
§ 2. Uprawnienia powyższe wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia
umowy.
Art. 389.
§ 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia
oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne
postanowienia umowy przyrzeczonej.
§ 2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie
został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie
wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy
przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy
przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin
wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie.
Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie zostałwyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej
zawarcia.
Art. 390.
§ 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od
jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła
przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w
umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.
§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których
zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co doformy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.
§ 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku oddnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddaliżądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej
przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się
prawomocne.
Art. 391.
Jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie
albo spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawiazaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od
obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba żesprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.
Art. 392.
Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel
nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 72/207

Art. 393.
§ 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby
trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać
bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.
§ 2. Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie możebyć odwołane ani zmienione, jeżeli osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek
ze stron, że chce z zastrzeżenia skorzystać.
§ 3. Dłużnik może podnieść zarzuty z umowy także przeciwko osobie trzeciej.
Art. 394.
§ 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany
przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy
przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu
dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli
sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia
strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega
zwrotowi.
§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek
zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy
niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna zestron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność
obie strony.
Art. 395.
§ 1. Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu
oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się
przez oświadczenie złożone drugiej stronie.
§ 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za nie zawartą.
To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie nie zmienionym,
chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Zaświadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie
odpowiednie wynagrodzenie.
Art. 396.
Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za
zapłatą oznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko
wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 73/207

Art. 397-404. (skreślone).
Tytuł IV(skreślony)
Tytuł V
Bezpodstawne wzbogacenieArt. 405.
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu
jej wartości.
Art. 406.
Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną,lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w
zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.
Art. 407.
Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania
korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.
Art. 408.
§ 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów
koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku, który z nichosiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają
wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady,przywracając stan poprzedni.
§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać
zwrotu nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej
wydania.
§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sądmoże zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w
pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby
obowiązany zwrócić.
Art. 409.
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść
uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 74/207

Art. 410.
§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności doświadczenia nienależnego.
§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle
zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył,albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia
nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca doświadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Art. 411.
Nie można żądać zwrotu świadczenia:
1) jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo
w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej,2) jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego,3) jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu,
4) jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.
Art. 412.
Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie
to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez
ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub
utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.
Art. 413.
§ 1. Kto spełnia świadczenie z gry lub zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że
gra lub zakład były zakazane albo nierzetelne.
§ 2. Roszczeń z gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład
były prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego.
Art. 414.
Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia szkody.
Tytuł VI
Czyny niedozwolone
Art. 415.
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Art. 416.
Osoba prawna jest obwiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 75/207

Art. 417.
§ 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie
przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność SkarbPaństwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna
wykonująca tę władzę z mocy prawa.
§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono,na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej
osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi
ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo
Skarb Państwa.
Art. 4171.
§ 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej
naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu
niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową
lub ustawą.
§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia
lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu wewłaściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisyodrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy
prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie
aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową
międzynarodową lub ustawą.
§ 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji,
gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawieniamożna żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z
prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne
stanowią inaczej.
§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego,którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z
prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę onaprawienie szkody.
Art. 4172.
Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzonaszkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie
materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności.
[Art. 418.
§ 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez funkcjonariusza państwowego na
skutek wydania orzeczenia lub zarządzenia, Skarb Państwa ponosi
odpowiedzialność tylko wtedy, gdy przy wydaniu orzeczenia lub zarządzenianastąpiło naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub
dyscyplinarnego, a wina sprawcy szkody została stwierdzona wyrokiem
karnym lub orzeczeniem dyscyplinarnym albo uznana przez organ przełożony
nad sprawcą szkody.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 76/207§ 2. Brak stwierdzenia winy w wyroku karnym lub orzeczeniu dyscyplinarnym niewyłącza odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę, jeżeli wszczęciu albo
prowadzeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie
okoliczność wyłączająca ściganie.]
Art. 418 niezgodny z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. z 2001 r. Nr 145, poz.
1638).
Art. 419-4202. (uchylone).
Art. 421.
Przepisów art. 417, art. 417 i art. 4172 nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za
szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana
w przepisach szczególnych.
1Art. 422.
Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecztakże ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jakrównież ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.
Art. 423.
Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na
jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę
wyrządzoną napastnikowi.
Art. 424.
Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu
odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od
tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli
niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej
zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.
Art. 425.
§ 1. Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym
świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest
odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.
§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia
napojów odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest
do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jegowiny.
Art. 426.
Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu. nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 77/207

Art. 427.
Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten
obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z
powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.
Art. 428.
Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lubczęściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, azwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że
wymagają tego zasady współżycia społecznego.
Art. 429.
Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę
wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że
nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się
wykonywaniem takich czynności.
Art. 430.
Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jegowskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przywykonywaniu powierzonej jej czynności.
Art. 431.
§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawieniawyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego
nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, zaktórą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.
§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była
odpowiedzialny według przepisów paragrafu poprzedzającego,
poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia
szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego
poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia
społecznego.
Art. 432.
§ 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na
gruncie, jeżeli zajęcie jest potrzebne do zabezpieczenia roszczenia onaprawienie szkody.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 78/207§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu
dla zabezpieczenia należnego mu naprawienia szkody oraz kosztów żywienia
i utrzymania zwierzęcia.
§ 3. (skreślony).
Art. 433.
Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem jakiegokolwiek
przedmiotu z pomieszczenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje,chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł zapobiec.
Art. 434.
Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub
oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym
stanie,ani z wady w budowie.
Art. 435.
§ 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w
ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.)
ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną
komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkodanastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub
osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów
wytwarzających środki wybuchowe albo posługujących się takimi środkami.
Art. 436.
§ 1. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również
samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za
pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek
komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadaczzależny.
§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za
pomocą sił przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia
poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadachogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których
przewożą z grzeczności.
Art. 437.
Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w dwóch
artykułach poprzedzających.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 79/207

Art. 438.
Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa przymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać naprawienia poniesionych strat w odpowiednim stosunku od osób,
które z tego odniosły korzyść.
Art. 439.
Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w szczególności wskutek brakunależytego nadzoru nad ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu
albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub innego urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne doodwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.
Art. 440.
W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkodymoże być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan mająt- uchyla się art. 442 i
kowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego dodaje art. 4421
zmiany wchodzą w
ograniczenia zasady współżycia społecznego.
Art. 441.
§ 1. Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem
niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.
§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto
szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części
zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia,
w jakim przyczyniła się do powstania szkody.
§ 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, mazwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.
[Art. 442.
§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega
przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany
dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
[Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat
dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.]zdanie drugie w § 1 niezgodne z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. z 2006 r. Nr 164,
poz. 1166) - traci moc obowiązującą z dniem 31.12.2007 r.

§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie
szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia
przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się oszkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.]<Art. 4421.
§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym
ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany
2010-10-05

życie z dn. 10.08.2007
r. (Dz.U. z 2007 r. Nr
80, poz. 538).

©Kancelaria Sejmu

s. 80/207

dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którymnastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie
szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia
przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się oszkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć
się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany
dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
§ 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie
nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez
nią pełnoletności.>Art. 443.
Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego, chyba że ztreści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.
Art. 444.
§ 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie
szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie
poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z
góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się
inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracyzarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki
powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia
szkody odpowiedniej renty.
§ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić,poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.
Art. 445.
§ 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd możeprzyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego za doznaną krzywdę.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności orazw wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunkuzależności do poddania się czynowi nierządnemu.
§ 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy,
gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone zażycia poszkodowanego.
Art. 446.
§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła
śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien
zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 81/207§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek
alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty
obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości
zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania
obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby
bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania,jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia
społecznego.
§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego
stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne
pogorszenie ich sytuacji życiowej.
§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego
odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną
krzywdę.
Art. 4461.
Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem. Dziecko nie może dochodzić tych roszczeń w stosunku do matki.
Art. 447.
Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast
renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.
Art. 448.
W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste
zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się.
Art. 449.
Roszczenia przewidziane w art. 444-448 nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.
Tytuł VI1
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
Art. 4491.
§ 1. Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent)produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek
przez ten produkt.
§ 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą. choćby została ona połączona zinną rzeczą. Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną.

2010-10-05

Dodany § 4 w art.
446 wchodzi w życie z
dn. ż3.08.2008 r.
(Dz.U. z 2008 r. Nr116, poz. 731).

©Kancelaria Sejmu

s. 82/207§ 3. Niebezpieczny jest produkt nie zapewniający bezpieczeństwa, jakiego można
oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest
bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, azwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi
informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za nie
zapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono doobrotu podobny produkt ulepszony.
Art. 4492.
Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub
uszkodzona należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku i w taki
przede wszystkim sposób korzystał z niej poszkodowany.
Art. 4493.
§ 1. Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt
niebezpieczny, jeżeli produktu nie wprowadził do obrotu albo gdy
wprowadzenie produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem jego działalności
gospodarczej.
§ 2. Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne
produktu ujawniły się po wprowadzeniu go do obrotu, chyba że wynikały one
z przyczyny tkwiącej poprzednio w produkcie. Nie odpowiada on także
wtedy, gdy nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości
produktu, uwzględniając stan nauki i techniki w chwili wprowadzenia
produktu do obrotu, albo gdy właściwości te wynikały z zastosowania
przepisów prawa.
Art. 4494.
Domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta.
Art. 4495.
§ 1. Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu odpowiada tak
jak producent, chyba że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa
konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.
§ 2. Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku towarowego lub
innego oznaczenia odróżniającego podaje się za producenta, odpowiada jak
producent. Tak samo odpowiada ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego
wprowadza do obrotu krajowego w zakresie swojej działalności gospodarczej(importer).
§ 3. Producent oraz osoby wymienione w paragrafach poprzedzających
odpowiadają solidarnie.
§ 4. Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną w § 2,
odpowiada ten, kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt
niebezpieczny, chyba że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodziewskaże poszkodowanemu osobę i adres producenta lub osoby określonej w §2 zdanie pierwsze, a w wypadku towaru importowanego - osobę i adres
importera.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 83/207§ 5. Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta ani osób określonychw § 4, zwalnia go od odpowiedzialności wskazanie osoby, od której samnabył produkt.
Art. 4496.
Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny odpowiada także osoba
trzecia, odpowiedzialność tej osoby i osób wymienionych w artykułach poprzedzających jest solidarna. Przepisy art. 441 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 4497.
§ 1. Odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego
produktu ani korzyści, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć w związku zjego używaniem.
§ 2. Odszkodowanie na podstawie art. 4491 nie przysługuje, gdy szkoda na mieniu
nie przekracza kwoty będącej równowartością 500 EURO.
Art. 4498.
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny ulega
przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedziałsię lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w każdym wypadku roszczenie
przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia produktu do obrotu.
Art. 4499.
Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie można
wyłączyć ani ograniczyć.
Art. 44910.
Przepisy o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpiecznynie wyłączają odpowiedzialności za szkody na zasadach ogólnych, za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady i gwarancji jakości.
Art. 44911.
Nie można w drodze umowy wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialności określonej
w przepisach niniejszego tytułu, także w razie dokonania wyboru prawa obcego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 84/207

Tytuł VII
Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania
Dział I
Wykonanie zobowiązań
Art. 450.
Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chociażby cała
wierzytelność była już wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia naruszajego uzasadniony interes.
Art. 451.
§ 1. Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tegosamego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chcezaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzycielmoże przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległenależności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.
§ 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął
pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na
poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na
poczet innego długu.
§ 3. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie
zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest
kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.
Art. 452.
Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia,a przyjęcie świadczenia nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest
zwolniony w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze świadczenia skorzystał. Przepis
ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy świadczenie zostało spełnione do rąk
wierzyciela, który był niezdolny do jego przyjęcia.
Art. 453.
Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela
inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma
wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów o rękojmi przy sprzedaży.
Art. 454.
§ 1. Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika zwłaściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu,
gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub
siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu
zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia;
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 85/207jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu
zobowiązania, ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów
przesłania.
§ 2. Jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub
wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba
przedsiębiorstwa.
Art. 455.
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości
zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Art. 456.
Jeżeli strony zastrzegły w umowie, że spełnienie świadczenia następować będzie
częściami w ciągu określonego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnychświadczeń częściowych albo terminów, w których ma nastąpić spełnienie każdego ztych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone dłużnikowi w czasiewłaściwym, ustalić zarówno wielkość poszczególnych świadczeń częściowych, jak i
termin spełnienia każdego z nich, jednakże powinien uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.
Art. 457.
Termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w
razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika.
Art. 458.
Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu,
wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin.
Art. 459.
§ 1. Zobowiązany do wydania zbioru rzeczy lub masy majątkowej albo do
udzielenia wiadomości o zbiorze rzeczy lub o masie majątkowej powinien
przedstawić wierzycielowi spis rzeczy należących do zbioru lub spis
przedmiotów wchodzących w skład masy majątkowej.
§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest
rzetelny lub dokładny, wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył
zapewnienie przed sądem, iż sporządził spis według swojej najlepszej
wiedzy.
Art. 460.
§ 1. Zobowiązany do złożenia rachunku z zarządu powinien przedstawić
wierzycielowi na piśmie zestawienie wpływów i wydatków wraz z
potrzebnymi dowodami.
§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie
wpływów nie jest rzetelne lub dokładne, wierzyciel może żądać, ażeby
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 86/207dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził zestawienie według
swojej najlepszej wiedzy.
Art. 461.
§ 1. Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili
zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot
nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz
wyrządzonej (prawo zatrzymania).
§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika
z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych,
wydzierżawionych lub użyczonych.
§ 3. (skreślony).
Art. 462.
§ 1. Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.
§ 2. Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma w tym
interes.
§ 3. Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.
Art. 463.
Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.
Art. 464.
Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawione przez wierzyciela, zwalnia dłużnika, chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma nastąpić do rąk
własnych wierzyciela, albo chyba że dłużnik działał w złej wierze.
Art. 465.
§ 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając
świadczenie może żądać zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel mainteres w zachowaniu dokumentu, w szczególności gdy świadczenie zostało
spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej
wzmianki na dokumencie.
§ 2. W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać
od wierzyciela oświadczenia na piśmie, że dokument został utracony.
§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim
odpowiedniej wzmianki albo pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu,dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jegoprzedmiot do depozytu sądowego.
Art. 466.
Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności
ubocznych. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześniej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 87/207

Art. 467.
Poza wypadkami przewidzianymi w innych przepisach dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego:
1) jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie,
kto jest wierzycielem, albo nie zna miejsca zamieszkania lub siedziby wierzyciela;
2) jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia świadczenia;
3) jeżeli powstał spór, kto jest wierzycielem;4) jeżeli z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie może być spełnione.
Art. 468.
§ 1. O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien
niezwłocznie zawiadomić wierzyciela, chyba że zawiadomienie napotyka
trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinno nastąpić napiśmie.
§ 2. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialnyza wynikłą stąd szkodę.
Art. 469.
§ 1. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z depozytu
sądowego, dłużnik może przedmiot złożony odebrać.
§ 2. Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z depozytu sądowego,złożenie do depozytu uważa się za niebyłe.
Art. 470.
Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.
Dział II
Skutki niewykonania zobowiązań
Art. 471.
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Art. 472.
Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic
innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 88/207

Art. 473.
§ 1. Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub
za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych
okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.
§ 2. Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę,którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie.
Art. 474.
Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania izaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób,
którym wykonanie zobowiązania powierza. Przepis powyższy stosuje się także w
wypadku, gdy zobowiązanie wykonywa przedstawiciel ustawowy dłużnika.
Art. 475.
§ 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za któredłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.
§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub
uszkodzona, dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamianza tę rzecz albo jako naprawienie szkody.
Art. 476.
Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu
przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Art. 477.
§ 1. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania
zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.
§ 2. Jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela
całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel możeświadczenia nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania
zobowiązania.
Art. 478.
Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie
zostało spełnione w czasie właściwym.
Art. 479.
Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko co do
gatunku, wierzyciel może w razie zwłoki dłużnika nabyć na jego koszt taką samąilość rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika zapłaty ich wartości, zachowując w obu wypadkach roszczenie o naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 89/207

Art. 480.
§ 1. W razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel
może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia
przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika.
§ 2. Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując
roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do usunięcia
na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.
§ 3. W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie onaprawienie szkody, wykonać bez upoważnienia sądu czynność na kosztdłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu
uczynił.
Art. 481.
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego,wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósłżadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za
które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się
odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według
stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek zaopóźnienie według tej wyższej stopy.
§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na
zasadach ogólnych.
Art. 482.
§ 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili
wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony
zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych
udzielanych przez instytucje kredytowe.
Art. 483.
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania
lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez
zapłatę określonej sumy (kara umowna).
§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez
zapłatę kary umownej.
Art. 484.
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara
umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości
bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania
przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba żestrony inaczej postanowiły.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 90/207§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik możeżądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara
umowna jest rażąco wygórowana.
Art. 485.
Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia,
obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się odpowiednio
przepisy o karze umownej.
Art. 486.
§ 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stądszkody; może również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.
§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądźuchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia
dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądźoświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.
Dział III
Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych
Art. 487.
§ 1. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych podlegają
przepisom działów poprzedzających niniejszego tytułu, o ile przepisy działu niniejszego nie stanowią inaczej.
§ 2. Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, żeświadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.
Art. 488.
§ 1. Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych(świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że zumowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego
organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszegoświadczenia.
§ 2. Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jednocześnie, każda ze
stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, dopóki druga
strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.
Art. 489. (skreślony).
Art. 490.
§ 1. Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemnewcześniej, a spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe zewzględu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszegoświadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona
nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 91/207§ 2. Uprawnienia powyższa nie przysługuje stronie, która w chwili zawarcia
umowy wiedziała o złym stanie majątkowym drugiej strony.
§ 3. (skreślony).
Art. 491.
§ 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z
umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy
termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu
wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Możerównież bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jegobezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia
szkody wynikłej ze zwłoki.
§ 2. Jeżeli świadczenie obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się
zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia odumowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo
do tej części, albo do całej reszty nie spełnionego świadczenia. Strona tamoże także odstąpić od umowy w całości, jeżeli wykonanie częściowe nie
miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo zewzględu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w
zwłoce.
Art. 492.
Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona
może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu
dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną
ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy
stronie będącej w zwłoce.
Art. 493.
§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek
okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga
strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej
z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.
§ 2. W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga stronamoże od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej
znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu nazamierzony przez tę stronę cel umowny, wiadomy stronie, której świadczenie
stało się częściowo niemożliwe.
Art. 494.
Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu
tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 92/207

Art. 495.
§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek
okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona,która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego,a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według
przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo,
strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego.
Jednakże druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowenie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo
ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie,
której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.
Art. 496.
Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.
Art. 497.
Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub
nieważności umowy wzajemnej.
Tytuł VIII
Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu
Art. 498.
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami iwierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z
wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności sąpieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie
wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed
innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem dowysokości wierzytelności niższej.
Art. 499.
Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie
ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.
Art. 500.
Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca spełnienia świadczeń są różne, strona korzystająca z możności potrącenia obowiązana jest uiścić drugiej stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego dla niej uszczerbku.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 93/207

Art. 501.
Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza potrącenia.
Art. 502.
Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie
stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.
Art. 503.
Przepisy o zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do potrącenia.
Art. 504.
Zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności
przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela
dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej
chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta.
Art. 505.
Nie mogą być umorzone przez potrącenie:
1) wierzytelności nie ulegające zajęciu,2) wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania,
3) wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych,4) wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.
Art. 506.
§ 1. Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą
wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z
innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).
§ 2. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego
zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku,
gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.
Art. 507.
Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem
rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo
rzeczowe wygasa z chwilą odnowienia, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.
Art. 508.
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 94/207

Tytuł IX
Zmiana wierzyciela lub dłużnika
Dział I
Zmiana wierzyciela
Art. 509.
§ 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelności na osobę
trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu
umownemu albo właściwości zobowiązania.
§ 2. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią
prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Art. 510.
§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca doprzeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że
przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania
wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia
wierzytelności, z zapisu, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innegozdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.
Art. 511.
Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien
być również pismem stwierdzony.
Art. 512.
Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk
poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie. Przepis ten stosuje się odpowiednio do
innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.
Art. 513.
§ 1. Dłużnikowi przysługuje przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty,
które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.
§ 2. Dłużnik może z przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu
przysługuje względem zbywcy, chociażby stała się wymagalna dopiero po
otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o przelewie. Nie dotyczy to jednak
wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się
wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.
Art. 514.
Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew niemoże nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy,
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 95/207

gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu wiedział.
Art. 515.
Jeżeli dłużnik, który otrzymał o przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od
zbywcy, spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności, zbywca może powołać
się wobec dłużnika na nieważność przelewu albo na zarzuty wynikające z jego podstawy prawnej tylko wtedy, gdy w chwili spełnienia świadczenia były one dłużnikowi wiadome. Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych
dokonanych między dłużnikiem a nabywcą wierzytelności.
Art. 516.
Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. Za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o tyle, o ile tę odpowiedzialność na siebie przyjął.
Art. 517.
§ 1. Przepisów o przelewie nie stosuje się do wierzytelności związanych z
dokumentem na okaziciela lub z dokumentem zbywalnym przez indos.
§ 2. Przeniesienie wierzytelności z dokumentu na okaziciela następuje przez
przeniesienie własności dokumentu. Do przeniesienia własności dokumentu
potrzebne jest jego wydanie.
Art. 518.
§ 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność dowysokości dokonanej zapłaty:1) jeżeli płaci dług cudzy, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi
przedmiotami majątkowymi,2) jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia,
3) jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela; zgodadłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie,4) jeżeli to przewidują przepisy szczególne.
§ 2. W wypadkach powyższych wierzyciel nie może odmówić przyjęcia
świadczenia, które jest już wymagalne.
§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w części,przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed
wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.
Dział II
Zmiana dłużnika
Art. 519.
§ 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu
zwolniony (przejęcie długu).
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 96/207§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:1) przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika;oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron,
2) przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela;oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono
bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przyjmująca dług jest
niewypłacalna.
Art. 520.
Każda ze stron, które zawarły umowę o przejęciu długu, może wyznaczyć osobie,
której zgoda jest potrzebna do skuteczności przejęcia, odpowiedni termin do wyrażenia zgody; bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu jest jednoznaczny z odmówieniem zgody.
Art. 521.
§ 1. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody dłużnika, adłużnik zgody odmówił, umowę uważa się za nie zawartą.
§ 2. Jeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela, awierzyciel zgody odmówił, strona, która według umowy miała przejąć dług,
jest odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od
niego żądał spełnienia świadczenia.
Art. 522.
Umowa o przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta na piśmie. To samo dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu.
Art. 523.
Jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał sięzwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę.
Art. 524.
§ 1. Przejmującemu dług przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty,
które miał dotychczasowy dłużnik, z wyjątkiem zarzutu potrącenia z
wierzytelności dotychczasowego dłużnika.
§ 2. Przejmujący dług nie może powoływać się względem wierzyciela na zarzuty
wynikające z istniejącego między przyjmującym dług a dotychczasowymdłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia długu;nie dotyczy to jednak zarzutów, o których wierzyciel wiedział.
Art. 525.
Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem
rzeczowym ustanowionym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo
rzeczowe wygasa z chwilą przejęcia długu, chyba że poręczyciel lub osoba trzecia
wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 97/207

Art. 526. (uchylony).
Tytuł X
Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika
Art. 527.
§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem
wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycielimoże żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego,jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba
trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się
dowiedzieć.
§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli,jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się
niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem
wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim
stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał zeświadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem
wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający zdłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było
mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Art. 528.
Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać
uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przyzachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał zeświadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Art. 529.
Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał zeświadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik
stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.
Art. 530.
Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba
trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.
Art. 531.
§ 1. Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z
pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 98/207

przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść
majątkową.
§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzycielmoże wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz
rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościachuzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli
rozporządzenie było nieodpłatne.
Art. 532.
Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.
Art. 533.
Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli
zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.
Art. 534.
Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.
Tytuł XI
Sprzedaż
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 535.
§. 1. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na
kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje sięrzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
§ 2. (skreślony).
Art. 5351.
Przepisy niniejszego działu stosuje się do sprzedaży konsumenckiej w takim zakresie
w jakim sprzedaż ta nie jest uregulowana odrębnymi przepisami.
Art. 536.
§ 1. Cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 99/207§ 2. Jeżeli z okoliczności wynika, że strony miały na względzie cenę przyjętą w
stosunkach danego rodzaju, poczytuje się w razie wątpliwości, że chodziło ocenę w miejscu i czasie, w którym rzecz ma być kupującemu wydania.
Art. 537.
1. Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie,
według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku może byę zapłaconajedynie cena ściśle określona (cena sztywna), cena ta wiąże strony bez
względu na to, jaką cenę w umowie ustaliły.
§ 2. Sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą od ceny sztywnej, obowiązany jest
zwrócić kupującemu pobraną różnicę.
§ 3. Kupujący, który według umowy miał zapłacić cenę niższą od ceny sztywnej,
a rzecz zużył lub odprzedał po cenie obliczonej na podstawie ceny
umówionej, obowiązany jest zapłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przedzużyciem lub odprzedaniem rzeczy znał cenę sztywną lub mógł ją znać przyzachowaniu należytej staranności. Kupujący, który rzeczy nie zużył ani nie
odprzedał, może od umowy odstąpić.
Art. 538.
Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cenawyższa od ceny określonej (cena maksymalna), kupujący nie jest obowiązany do
zapłaty ceny wyższej, a sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą, obowiązany jest
zwrócić kupującemu pobraną różnicę.
Art. 539.
Jeżeli w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cenaniższa od ceny określonej (cena minimalna), sprzedawcy, który otrzymał cenę niższą, przysługuje roszczenie o dopłatę różnicy.
Art. 540.
§ 1. Jeżeli właściwy organ państwowy ustalił, w jaki sposób sprzedawca maobliczyć cenę za rzeczy danego rodzaju lub gatunku (cena wynikowa),
stosuje się, zależnie od właściwości takiej ceny, bądź przepisy o ceniesztywnej, bądź przepisy o cenie maksymalnej.
§ 2. W razie sporu co do prawidłowości obliczenia ceny wynikowej cenę tę ustalisąd.
Art. 541.
Wynikające z przepisów o cenie sztywnej, maksymalnej, minimalnej lub wynikowej
roszczenie sprzedawcy o dopłatę różnicy ceny, jak również roszczenie kupującego ozwrot tej różnicy przedawnia się z upływem roku od dnia zapłaty.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 100/207

Art. 542. (skreślony).
Art. 543.
Wystawienie rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny z oznaczeniem cenyuważa się za ofertę sprzedaży.
Art. 544.
§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które
nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości,że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na
miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu
się przewozem rzeczy tego rodzaju.
§ 2. Jednakże kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadejściu
rzeczy na miejsce przeznaczenia i po umożliwieniu mu zbadania rzeczy.
Art. 545.
§ 1. Sposób wydania i odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość inienaruszalność; w szczególności sposób opakowania i przewozu powinien
odpowiadać właściwościom rzeczy.
§ 2. W razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia zapośrednictwem przewoźnika, kupujący obowiązany jest zbadać przesyłkę w
czasie i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju; jeżeli stwierdził, żew czasie przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest
dokonać wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności
przewoźnika.
Art. 546.
§ 1. Sprzedawca obowiązany jest udzielić kupującemu potrzebnych wyjaśnień ostosunkach prawnych i faktycznych dotyczących rzeczy sprzedanej orazwydać posiadane przez siebie dokumenty, które jej dotyczą. Jeżeli treść
takiego dokumentu dotyczy także innych rzeczy, sprzedawca obowiązany
jest wydać uwierzytelniony wyciąg z dokumentu.
§ 2. Jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania z rzeczy zgodnie z jej
przeznaczeniem, sprzedawca powinien załączyć instrukcję dotyczącą
sposobu korzystania z rzeczy.
Art. 547.
§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z zarządzeń określających cenę nie wynika, kogoobciążają koszty wydania i odebrania rzeczy, sprzedawca ponosi koszty
wydania, w szczególności koszty zmierzenia lub zważenia, opakowania,
ubezpieczenia za czas przewozu i koszty przesłania rzeczy, a koszty
odebrania ponosi kupujący.
§ 2. Jeżeli rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem spełnieniaświadczenia, koszty ubezpieczenia i przesłania ponosi kupujący.
§ 3. Koszty nie wymienione w paragrafach poprzedzających ponoszą obie strony
po połowie.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 101/207

Art. 548.
§ 1. Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści iciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub
uszkodzenia rzeczy.
§ 2. Jeżeli strony zastrzegły inną chwilą przejścia korzyści i ciężarów, poczytuje
się w razie wątpliwości, że niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub
uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z tą samą chwilą.
Art. 549.
Jeżeli kupujący zastrzegł sobie oznaczenie kształtu, wymiaru lub innych właściwości
rzeczy albo terminu i miejsca wydania, a dopuszcza się zwłoki z dokonaniem oznaczenia, sprzedawca może:1) wykonać uprawnienia, które przysługują wierzycielowi w razie zwłoki dłużnika ze spełnieniem świadczenia wzajemnego, albo
2) dokonać sam oznaczenia i podać je do wiadomości kupującego wyznaczając
mu odpowiedni termin do odmiennego oznaczenia; po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu oznaczenie dokonane przez sprzedawcę staje się
dla kupującego wiążące.
Art. 550.
Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżona została na rzecz kupującego wyłączność
bądź w ten sposób, że sprzedawca nie będzie dostarczał rzeczy określonego rodzaju
innym osobom, bądź też w ten sposób, że kupujący będzie jedynym odprzedawcą
zakupionych rzeczy na oznaczonym obszarze, sprzedawca nie może w zakresie, w
którym wyłączność została zastrzeżona, ani bezpośrednio, ani pośrednio zawierać
umów sprzedaży, które mogłyby naruszyć wyłączność przysługującą kupującemu.
Art. 551.
§ 1. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy sprzedanej,
sprzedawca może oddać rzecz na przechowanie na koszt i niebezpieczeństwo
kupującego.
§ 2. Sprzedawca może również sprzedać rzecz na rachunek kupującego, powinien
jednak uprzednio wyznaczyć kupującemu dodatkowy termin do odebrania,
chyba że wyznaczenie terminu nie jest możliwe albo że rzecz jest narażona
na zepsucie, albo że z innych względów groziłaby szkoda. O dokonaniu
sprzedaży sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić
kupującego.
Art. 552.
Jeżeli kupujący dopuścią się zwłoki z zapłatą ceny za dostarczoną część rzeczy
sprzedanych albo jeżeli ze względu na jego stan majątkowy jest wątpliwe, czy zapłata ceny za część rzeczy, które mają być dostarczone później, nastąpi w terminie,
sprzedawca może powstrzymać się z dostarczeniem dalszych części rzeczy sprzedanych, wyznaczając kupującemu odpowiedni termin do zabezpieczenia zapłaty, a po
bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może od umowy odstąpić.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 102/207

Art. 553. (skreślony).
Art. 554.
Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa
sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają
się z upływem lat dwóch.
Art. 555.
Przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii oraz do
sprzedaży praw.
Art. 5551. (skreślony).
Dział IIRękojmia za wady
Art. 556.
§ 1. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz
sprzedana ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność ze względu na
cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia
rzeczy, jeżeli rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu zapewniłkupującego, albo jeżeli rzecz została kupującemu wydana w stanieniezupełnym (rękojmia za wady fizyczne).
§ 2. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz
sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem
osoby trzeciej; w razie sprzedaży praw sprzedawca jest odpowiedzialny także
za istnienie praw (rękojmia za wady prawne).
Art. 557.
§ 1. Sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli
kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.
§ 2. Gdy przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku alborzeczy mające powstać w przyszłości, sprzedawca jest zwolniony ododpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w
chwili wydania rzeczy.
Art. 558.
§ 1. Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lubwyłączyć. Jednakże w umowach z udziałem konsumentów ograniczenie lubwyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w
wypadkach określonych w przepisach szczególnych.
§ 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest
bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 103/207

Art. 559.
Sprzedawca nie jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które powstały po przejściu niebezpieczeństwa na kupującego, chyba że wady wynikły z
przyczyn tkwiącej już poprzednio w rzeczy sprzedanej.
Art. 560.
§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wady, kupujący może od umowy odstąpić albożądać obniżenia ceny. Jednakże kupujący nie może od umowy odstąpić,jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od
wad albo niezwłocznie wady usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania,jeżeli rzecz była już wymieniona przez sprzedawcę lub naprawiana, chyba że
wady są nieistotne.
§ 2. Jeżeli kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej,
strony powinny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według
przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej.
§ 3. Jeżeli kupujący żąda obniżenia ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej,obniżenie powinno nastąpić w takim stosunku, w jakim wartość rzeczy
wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem
istniejących wad.
§ 4. Jeżeli sprzedawca dokonał wymiany, powinien pokryć także związane z tym
koszty, jakie poniósł kupujący.
Art. 561.
§ 1. Jeżeli przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku,
kupujący może żądać dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych takiej samejilości rzeczy wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej zopóźnienia.
§ 2. Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest rzecz określona co do tożsamości, asprzedawcą jest wytwórca tej rzeczy, kupujący może żądać usunięcia wady,
wyznaczając w tym celu sprzedawcy odpowiedni termin z zagrożeniem, żepo bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy odstąpi.
Sprzedawca może odmówić usunięcia wady, gdyby wymagało ono
nadmiernych kosztów.
§ 3. Przepisy powyższe nie wyłączają uprawnienia do odstąpienia od umowy lub
do żądania obniżenia ceny.
Art. 562.
Jeżeli w umowie sprzedaży zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy sprzedanych ma nastąpić częściami, a sprzedawca mimo żądania kupującego nie dostarczył zamiastrzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad, kupujący może odumowy odstąpić także co do części rzeczy, które mają być dostarczone później.
Art. 563.
§ 1. Kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, jeżeli
nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia, a w
wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte, jeżeli nie
zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca po upływie czasu, w
którym przy zachowaniu należytej staranności mógł ją wykryć. Minister2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 104/207

Handlu Wewnętrznego może w drodze rozporządzenia ustalić krótsze
terminy do zawiadomienia o wadach artykułów żywnościowych.
§ 2. Jednakże przy sprzedaży między osobami prowadzącymi działalność
gospodarczą utrata uprawnień z tytułu rękojmi następuje, jeżeli kupujący nie
zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie
zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o dostrzeżonej wadzie, a w wypadku
gdy wada wyszła na jaw dopiero później - jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy
niezwłocznie po jej wykryciu.
§ 3. Do zachowania terminów zawiadomienia o wadach rzeczy sprzedanej
wystarczy wysłanie przed upływem tych terminów listu poleconego.
Art. 564.
W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym utrata uprawnień z tytułurękojmi za wady fizyczne rzeczy nie następuje mimo niezachowania terminów dozbadania rzeczy przez kupującego i do zawiadomienia sprzedawcy o wadach, jeżeli
sprzedawca wadę podstępnie zataił albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją.
Art. 565.
Jeżeli spośród rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i dają się odłączyć odrzeczy wolnych od wad, bez szkody dla stron obu, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.
Art. 566.
§ 1. Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący odstępuje odumowy albo żąda obniżenia ceny, może on żądać naprawienia szkody
poniesionej wskutek istnienia wady, chyba że szkoda jest następstwem
okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności. W ostatnim
wypadku kupujący może żądać tylko naprawienia szkody, którą poniósł
przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady; w szczególności
może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu,
przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w
takim zakresie, w jakim nie odniósł korzyści z tych nakładów.
§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio, gdy kupujący żąda dostarczenia
rzeczy wolnych od wad zamiast rzeczy wadliwych albo usunięcia wady przez
sprzedawcę.
Art. 567.
§ 1. Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy nadesłanej z innej miejscowości
kupujący odstępuje od umowy albo żąda dostarczenia rzeczy wolnej od wadzamiast rzeczy wadliwej, nie może on odesłać rzeczy bez uprzedniego
porozumienia się ze sprzedawcą i obowiązany jest postarać się o jej
przechowanie na koszt sprzedawcy dopóty, dopóki w normalnym toku
czynności sprzedawca nie będzie mógł postąpić z rzeczą według swego
uznania.
§ 2. Jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia rzeczy, kupujący jest
uprawniony, a gdy interes sprzedawcy tego wymaga - obowiązany sprzedać
rzecz z zachowaniem należytej staranności. Powyższe uprawnienie
przysługuje kupującemu także wtedy, gdy sprzedawca zwleka z wydaniem
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 105/207

dyspozycji albo gdy przechowanie rzeczy wymaga znacznych kosztów lub
jest nadmiernie utrudnione; w tych wypadkach kupujący może również
odesłać rzecz sprzedawcy na jego koszt i niebezpieczeństwo.
§ 3. O zamiarze sprzedaży kupujący powinien w miarę możności zawiadomić
sprzedawcę, w każdym zaś razie powinien wysłać mu zawiadomienie
niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży.
Art. 568.
§ 1. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku, a
gdy chodzi o wady budynku - po upływie lat trzech, licząc od dnia, kiedyrzecz została kupującemu wydana.
§ 2. Upływ powyższych terminów nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułurękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.
§ 3. Zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższych
terminów, jeżeli przed ich upływem kupujący zawiadomił sprzedawcę owadzie.
Art. 569. (skreślony).
Art. 570.
Do sprzedaży zwierząt, które wymienia rozporządzenie Ministra Rolnictwa wydane
w porozumieniu z Ministrami Sprawiedliwości oraz Przemysłu Spożywczego i Skupu, stosuje się przepisy o rękojmi za wady fizyczne ze zmianami wskazanymi w
dwóch artykułach poniższych.
Art. 571.
§ 1. Sprzedawca zwierzęcia jest odpowiedzialny tylko za wady główne i jedynie
wtedy, gdy wyjdą one na jaw przed upływem oznaczonego terminu. Wadygłówne i terminy ich ujawnienia, jak również terminy do zawiadomienia
sprzedawcy o wadzie głównej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa
wydane w porozumieniu z właściwymi ministrami.
§ 2. Za wady, które nie zostały uznane za główne, sprzedawca ponosi
odpowiedzialność tylko wtedy, gdy to było w umowie zastrzeżone.
§ 3. Jeżeli w ciągu terminu oznaczonego w rozporządzeniu wyjdzie na jaw wada
główna, domniemywa się, że istniała ona już w chwili wydania zwierzęcia.
Art. 572.
§ 1. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa wydane w porozumieniu z właściwymi
ministrami może postanawiać, że uprawnienia z tytułu rękojmi wygasają,jeżeli kupujący w określonym przez rozporządzenie terminie nie zgłosi
choroby zwierzęcia właściwemu organowi państwowemu lub nie podda
chorego zwierzęcia zbadaniu we właściwej placówce lekarskoweterynaryjnej.
§ 2. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady główne wygasają z upływem trzech
miesięcy, licząc od końca terminu rękojmi, przewidzianego w
rozporządzeniu Ministra Rolnictwa wydanym w porozumieniu z właściwymi
ministrami.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 106/207

Art. 5721.
Kupujący może dochodzić uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne, chociażby
osoba trzecia nie wystąpiła przeciw niemu z roszczeniem dotyczącym rzeczy sprzedanej.
Art. 573.
Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń dotyczących rzeczy
sprzedanej, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym sprzedawcę i wezwać
go do wzięcia udziału w sprawie. Jeżeli tego zaniechał, a osoba trzecia uzyskała
orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje zwolniony od odpowiedzialności
z tytułu rękojmi za wadę prawną o tyle, o ile jego udział w postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trzeciej były całkowicie lub częściowo
bezzasadne.
Art. 574.
Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący odstępuje od umowy albożąda obniżenia ceny, może on żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady, chyba że szkoda jest następstwem okoliczności, za którą sprzedawca odpowiedzialności nie ponosi. W ostatnim wypadku kupujący może żądać tylko naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę nie wiedząc o istnieniu
wady; w szczególności może on żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów
odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych
nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł z nich korzyści, a nie otrzymał ich
zwrotu od osoby trzeciej. Może również żądać zwrotu kosztów procesu.
Art. 575.
Jeżeli z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący jest zmuszony wydać
rzecz osobie trzeciej, umowne wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi nie
zwalnia sprzedawcy od obowiązku zwrotu otrzymanej ceny, chyba że kupujący wiedział, iż prawa sprzedawcy były sporne, albo że nabył rzecz na własne niebezpieczeństwo.
Art. 5751.
Jeżeli kupujący uniknął utraty w całości lub w części nabytej rzeczy, albo skutków
jej obciążenia na korzyść osoby trzeciej przez zapłatę sumy pieniężnej lub spełnienie
innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić się od odpowiedzialności z tytułurękojmi, zwracając kupującemu zapłaconą sumę lub wartość spełnionego świadczenia wraz z odsetkami i kosztami.
Art. 576.
§ 1. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej wygasają z
upływem roku od chwili, kiedy kupujący dowiedział się o istnieniu wady.
Jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady prawnej dopiero na skutek

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 107/207

powództwa osoby trzeciej, termin ten biegnie od dnia, w którym orzeczenie
wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne.
§ 2. Upływ powyższego terminu nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułurękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.
§ 3. Zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższego
terminu, jeżeli przed jego upływem kupujący zawiadomił sprzedawcę owadzie.
Dział III
Gwarancja jakości
Art. 577.
§ 1. W wypadku gdy kupujący otrzymał od sprzedawcy dokument gwarancyjny
co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, żewystawca dokumentu (gwarant) jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej
rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady te ujawnią sięw ciągu terminu określonego w gwarancji.
§ 2. Jeżeli w gwarancji nie zastrzeżono innego terminu, termin wynosi jeden roklicząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.
Art. 578.
Jeżeli w gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzialność z tytułu gwarancji
obejmuje tylko wady powstałe z przyczyn tkwiących w sprzedanej rzeczy.
Art. 579.
Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy,niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji.
Art. 580.
§ 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z gwarancji, powinien dostarczyć
rzecz na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca,
w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba żez okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym
rzecz znajdowała się w chwili ujawnienia wady.
§ 2. Gwarant jest obowiązany wykonać obowiązki wynikające z gwarancji w
odpowiednim terminie i dostarczyć uprawnionemu z gwarancji rzecz na swój
koszt do miejsca wskazanego w paragrafie poprzedzającym.
§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w czasie odwydania jej gwarantowi do jej odebrania przez uprawnionego z gwarancji
ponosi gwarant.
Art. 581.
§ 1. Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z
gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał
istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na
nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 108/207

naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, przepis powyższy stosuje
się odpowiednio do części wymienionej.
§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu
którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji nie
mógł z niej korzystać.
Art. 582. (skreślony).
Dział IV
Szczególne rodzaje sprzedaży
Rozdział I
Sprzedaż na ratyArt. 583.
§ 1. Sprzedażą na raty jest dokonana w zakresie działalności przedsiębiorstwa
sprzedaż rzeczy ruchomej osobie fizycznej za cenę płatną w określonych
ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana przed
całkowitym zapłaceniem ceny.
§ 2. Wystawienie przez kupującego weksli na pokrycie lub zabezpieczenie ceny
kupna nie wyłącza stosowania przepisów rozdziału niniejszego.
Art. 584.
§ 1. Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na
raty może być przez umowę wyłączona lub ograniczona tylko w wypadkachprzewidzianych przez przepisy szczególne.
§ 2. Umowa nie może utrudnić kupującemu wykonania uprawnień z tytułurękojmi.
Art. 585.
Kupujący może płacić raty przed terminem płatności. W razie przedterminowej zapłaty kupujący może odliczyć kwotę, która odpowiada wysokości stopy procentowej
obowiązującej dla danego rodzaju kredytów Narodowego Banku Polskiego.
Art. 586.
§ 1. Zastrzeżenie natychmiastowej wymagalności nie uiszczonej ceny na wypadek
uchybienia terminom poszczególnych rat jest skuteczne tylko wtedy, gdy
było uczynione na piśmie przy zawarciu umowy, a kupujący jest w zwłoce zzapłatą co najmniej dwóch rat, łączna zaś suma zaległych rat przewyższa
jedną piątą część umówionej ceny.
§ 2. Sprzedawca może odstąpić od umowy z powodu niezapłacenia ceny tylko
wtedy, gdy kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, a łączna
suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W
wypadku takim sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni
termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, iż w razie

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 109/207

bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniony doodstąpienia od umowy.
§ 3. Postanowienia umowne mniej korzystne dla kupującego są nieważne.
Zamiast nich stosuje się przepisy niniejszego artykułu.
Art. 587.
Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do sprzedaży na raty, jeżeli kupujący
nabył rzecz w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa.
Art. 588.
§ 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadkach, gdy
rzecz ruchoma zostaje sprzedana osobie fizycznej korzystającej z kredytu
udzielonego w tym celu przez bank, jeżeli kredyt ten ma być spłacony ratami,
a rzecz została kupującemu wydana przed całkowitą spłatą kredytu.
§ 2. Do zabezpieczenia roszczeń banku, który kredytu udziela, przysługuje mu
ustawowe prawo zastawu na rzeczy sprzedanej, dopóki rzecz znajduje się u
kupującego.
§ 3. Odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy ponosi wyłącznie
sprzedawca.
Rozdział II
Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej
Sprzedaż na próbę
Art. 589.
Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczynastąpiło pod warunkiem zawieszającym.
Art. 590.
§ 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być
stwierdzone pismem. Jest ono skuteczne względem wierzycieli kupującego,jeżeli pismo ma datę pewną.
§ 2. (skreślony).
Art. 591.
W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz może żądać odpowiedniego wynagrodzenia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.
Art. 592.
§ 1. Sprzedaż na próbę albo z zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez kupującego
poczytuje się w razie wątpliwości za zawartą pod warunkiem zawieszającym,że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W braku oznaczenia w
umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca może wyznaczyć
kupującemu odpowiedni termin.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 110/207§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i nie złożył oświadczenia przed upływem
umówionego przez strony lub wyznaczonego przez sprzedawcę terminu,uważa się, że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.
Rozdział III
Prawo odkupu
Art. 593.
§ 1. Prawo odkupu może być zastrzeżone na czas nie przenoszący lat pięciu;termin dłuższy ulega skróceniu do lat pięciu.
§ 2. Prawo odkupu wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy złożone
kupującemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży wymagało zachowania
szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu prawa odkupu powinno byćzłożone w tej samej formie.
Art. 594.
§ 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiązany jest przenieść z
powrotem na sprzedawcę własność kupionej rzeczy za zwrotem ceny i
kosztów sprzedaży oraz za zwrotem nakładów; jednakże zwrot nakładów,
które nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w
granicach istniejącego zwiększenia wartości rzeczy.
§ 2. Jeżeli określona w umowie sprzedaży cena odkupu przenosi cenę i koszty
sprzedaży, sprzedawca może żądać obniżenia ceny odkupu do wartości
rzeczy w chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy
obliczonej według paragrafu poprzedzającego.
Art. 595.
§ 1. Prawo odkupu jest niezbywalne i niepodzielne.
§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a niektórzy z nich nie wykonywają
tego prawa, pozostali mogą je wykonać w całości.
Rozdział IV
Prawo pierwokupu
Art. 596.
Jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w braku przepisów szczególnych przepisy niniejszego rozdziału.
Art. 597.
§ 1. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana osobie trzeciej
tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie
wykona.
§ 2. Prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone
zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży rzeczy, której dotyczy
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 111/207

prawo pierwokupu, wymaga zachowania szczególnej formy, oświadczenie owykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w tej samej formie.
Art. 598.
§ 1. Zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu powinien niezwłocznie zawiadomić
uprawnionego o treści umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią.
§ 2. Prawo pierwokupu co do nieruchomości można wykonać w ciągu miesiąca, a
co do innych rzeczy - w ciągu tygodnia od otrzymania zawiadomienia osprzedaży, chyba że zostały zastrzeżone inne terminy.
Art. 599.
§ 1. Jeżeli zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu sprzedał rzecz osobie trzeciej
bezwarunkowo albo jeżeli nie zawiadomił uprawnionego o sprzedaży lub
podał mu do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży niezgodnie
z rzeczywistością, ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.
§ 2. Jednakże jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi
Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albodzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.
Art. 600.
§ 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między
zobowiązanym a uprawnionym umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa
zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią, chyba że przepis szczególny
stanowi inaczej. Jednakże postanowienia umowy z osobą trzecią, mające na
celu udaremnienie prawa pierwokupu, są względem uprawnionego
bezskuteczne.
§ 2. Jeżeli umowa sprzedaży zawarta z osobą trzecią przewiduje świadczenia
dodatkowe, których uprawniony do pierwokupu nie mógłby spełnić, może on
swe prawo wykonać uiszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy prawo
pierwokupu przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu
terytorialnego z mocy ustawy, takie świadczenie dodatkowe uważa się za nie
zastrzeżone.
Art. 601.
Jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z osobą trzecią cena ma być zapłacona w
terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może z tego terminu skorzystać
tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny. Przepisu tego nie stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna.
Art. 602.
§ 1. Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne, chyba że przepisy
szczególne zezwalają na częściowe wykonanie tego prawa.
§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a niektórzy z nich nie wykonywają prawa
pierwokupu, pozostali mogą wykonać je w całości.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 112/207

Tytuł XII
ZamianaArt. 603.
Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.
Art. 604.
Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.
Tytuł XIII
Dostawa
Art. 605.
Przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczania częściami albo periodycznie, aodbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny.
Art. 6051.
Jeżeli umowa dostawy jest zawierana w zakresie działalności przedsiębiorstwa dostawcy, a odbiorcą jest osoba fizyczna, która nabywa rzeczy w celu niezwiązanym
z jej działalnością gospodarczą ani zawodową, do umowy tej stosuje się przepisy osprzedaży konsumenckiej.
Art. 606.
Umowa dostawy powinna być stwierdzona pismem.
Art. 607.
Jeżeli surowce lub materiały niezbędne do wykonania przedmiotu dostawy a dostarczane przez odbiorcę są nieprzydatne do prawidłowego wykonania przedmiotu dostawy, dostawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym odbiorcę.
Art. 608.
§ 1. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy manastąpić z surowców określonego gatunku lub pochodzenia, dostawca
powinien zawiadomić odbiorcę o ich przygotowaniu do produkcji i jest
obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie ich jakości.
§ 2. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy manastąpić w określony sposób, dostawca jest obowiązany zezwolić odbiorcy
na sprawdzenie procesu produkcji.
Art. 609.
Dostawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne dostarczonychrzeczy także w tym wypadku, gdy wytworzenie rzeczy nastąpiło w sposób określony
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 113/207

przez odbiorcę lub według dostarczonej przez niego dokumentacji technologicznej,
chyba że dostawca, mimo zachowania należytej staranności, nie mógł wykryć wadliwości sposobu produkcji lub dokumentacji technologicznej albo że odbiorca, mimo zwrócenia przez dostawcę uwagi na powyższe wadliwości, obstawał przy podanym przez siebie sposobie produkcji lub dokumentacji technologicznej.
Art. 610.
Jeżeli dostawca opóźnia się z rozpoczęciem wytwarzania przedmiotu dostawy lub
poszczególnych jego części tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał jedostarczyć w czasie umówionym, odbiorca może nie wyznaczając terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do dostarczenia przedmiotu dostawy.
Art. 611.
Jeżeli w toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że dostawca wykonywa
ten przedmiot w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, odbiorca może wezwać
dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając dostawcy w tym celu odpowiedni termin, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy odstąpić.
Art. 612.
W przedmiotach nie uregulowanych przepisami niniejszego tytułu, do praw i obowiązków dostawcy i odbiorcy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.
Tytuł XIV
KontraktacjaArt. 613.
§ 1. Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć idostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego
rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminieumówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie
dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek
spełnienia takiego świadczenia.
§ 2. Ilość produktów rolnych może być w umowie oznaczona także według
obszaru, z którego produkty te mają być zebrane.
§ 3. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych,
minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.
§ 4. Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych
lub ich związek.
Art. 614.
Jeżeli przedmiot kontraktacji ma być wytworzony w gospodarstwie prowadzonym
przez kilka osób wspólnie, odpowiedzialność tych osób względem kontraktującego
jest solidarna.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 114/207

Art. 615.
Świadczeniami dodatkowymi ze strony kontraktującego mogą być w szczególności:1) zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji
i uzyskania pomocy finansowej;
2) pomoc agrotechniczna i zootechniczna;
3) premie pieniężne;4) premie rzeczowe.
Art. 616.
Umowa kontraktacyjna powinna być zawarta na piśmie.
Art. 617.
Kontraktujący jest uprawniony do nadzoru i kontroli nad wykonywaniem umowy
kontraktacji przez producenta.
Art. 618.
Świadczenie producenta powinno być spełnione w miejscu wytworzenia zakontraktowanych produktów, chyba że co innego wynika z umowy.
Art. 619. (skreślony).
Art. 620.
Jeżeli przedmiot kontraktacji jest podzielny, kontraktujący nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chyba że inaczej zastrzeżono.
Art. 621.
Do rękojmi za wady fizyczne i prawne przedmiotu kontraktacji oraz środków produkcji dostarczonych producentowi przez kontraktującego stosuje się odpowiednio
przepisy o rękojmi przy sprzedaży z tą zmianą, że prawo odstąpienia od umowy z
powodu wad fizycznych przedmiotu kontraktacji przysługuje kontraktującemu tylko
wtedy, gdy wady są istotne.
Art. 622.
§ 1. Jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie
ponosi, producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany
jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych.
§ 2. W umowie strony mogą zastrzec warunki zwrotu zaliczek i kredytu
korzystniejsze dla producenta.
Art. 623.
Jeżeli umowa kontraktacji wkłada na producenta obowiązek zgłoszenia w określonym terminie niemożności dostarczenia przedmiotu kontraktacji wskutek okoliczno2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 115/207

ści, za które producent odpowiedzialności nie ponosi, niedopełnienie tego obowiązku
z winy producenta wyłącza możność powoływania się na te okoliczności. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy kontraktujący o powyższych okolicznościach wiedziałalbo gdy były one powszechnie znane.
Art. 624.
§ 1. Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z
upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli
świadczenie producenta nie zostało spełnione - od dnia, w którym powinno
było być spełnione.
§ 2. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie
biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.
Art. 625.
Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta przeszło w posiadanie innej osoby, prawa i obowiązki z tej umowy wynikające przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście posiadania było następstwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a nabywca nie wiedział i mimo zachowania należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu umowy kontraktacji.
Art. 626.
§ 1. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji producent wniósł posiadane
gospodarstwo jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia
ta wstępuje w prawa i obowiązki producenta, chyba że stan wniesionego
gospodarstwa stoi temu na przeszkodzie.
§ 2. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w chwili jego przystąpienia do
spółdzielni nie pozwala na wykonanie umowy kontraktacji przez
spółdzielnię, umowa wygasa, a producent obowiązany jest zwrócić pobrane
zaliczki i kredyty bankowe; inne korzyści wynikające z tej umowy
obowiązany jest zwrócić w takim zakresie, w jakim ich nie zużył w celu
wykonania umowy.
§ 3. Jeżeli producent po przystąpieniu do spółdzielni dokonywa indywidualniesprzętu zakontraktowanych zbiorów, ponosi on wyłączną odpowiedzialność
za wykonanie umowy kontraktacji.
Tytuł XV
Umowa o dzieło
Art. 627.
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania
oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Art. 6271.
Do umowy zawartej, w zakresie działalności przedsiębiorstwa przyjmującego zamówienie, z osobą fizyczną, która zamawia dzieło, będące rzeczą ruchomą, w celu nie2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 116/207

związanym z jej działalnością gospodarczą ani zawodową, stosuje się odpowiednio
przepisy o sprzedaży konsumenckiej.
Art. 628.
§ 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez
wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości
wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w
razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło
tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości
wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu
nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.
§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych,
minimalnych i wynikowych stosuje się odpowiednio.
Art. 629.
Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i
przewidywanych kosztów (wynagrodzenie kosztorysowe), a w toku wykonywania
dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło wysokość cen lub
stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach kosztorysowych, każda ze stronmoże żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed zmianą cen lub stawek.
Art. 630.
§ 1. Jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia
prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących
podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a zestawienie
sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać
odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli
zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może onżądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowanianależytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.
§ 2. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia,jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.
Art. 631.
Gdyby w wypadkach przewidzianych w dwóch artykułach poprzedzających zaszła
konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający
może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić to niezwłocznie i zapłacić
przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.
Art. 632.
§ 1. Jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący
zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w
czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów
prac.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 117/207§ 2. Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć,
wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sądmoże podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.
Art. 633.
Jeżeli materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, przyjmujący zamówienie powinien ich użyć w sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i zwrócić niezużytą część.
Art. 634.
Jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego
wykonania dzieła albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien niezwłocznie zawiadomić o tym zamawiającego.
Art. 635.
Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić
jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.
Art. 636.
§ 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo
sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu
wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po
bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może odumowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła
innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.
§ 2. Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału, może on w razie odstąpienia odumowy lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie żądać zwrotu
materiału i wydania rozpoczętego dzieła.
Art. 637.
§ 1. Jeżeli dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając
w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem,
że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy.
Przyjmujący może odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych
kosztów.
§ 2. Gdy wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że
przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim,
zamawiający może od umowy odstąpić, jeżeli wady są istotne; jeżeli wadynie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w
odpowiednim stosunku. To samo dotyczy wypadku, gdy przyjmujący
zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 118/207

Art. 638.
Jeżeli z artykułów poprzedzających nie wynika nic innego, do rękojmi za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży.
Art. 639.
Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła,jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z
przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający
może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania
dzieła.
Art. 640.
Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tegowspółdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu
odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego
terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.
Art. 641.
§ 1. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia materiału na
wykonanie dzieła obciąża tego, kto materiału dostarczył.
§ 2. Gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości materiału
dostarczonego przez zamawiającego albo wskutek wykonania dzieła według
jego wskazówek, przyjmujący zamówienie może żądać za wykonaną pracę
umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził
zamawiającego o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia dzieła.
Art. 642.
§ 1. W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się
wynagrodzenie w chwili oddania dzieła.
§ 2. Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a wynagrodzenie zostało obliczone
za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnieniakażdego ze świadczeń częściowych.
Art. 643.
Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje
mu zgodnie ze swym zobowiązaniem.
Art. 644.
Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowyodstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający
może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania
dzieła.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 119/207

Art. 645.
§ 1. Umowa o dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych przymiotów
przyjmującego zamówienie, rozwiązuje się wskutek jego śmierci lub
niezdolności do pracy.
§ 2. Jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamówienie, a dzieło częściowo
wykonane przedstawia ze względu na zamierzony cel umowy wartość dla
zamawiającego, przyjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać,ażeby zamawiający odebrał materiał w stanie, w jakim się znajduje, za
zapłatą jego wartości oraz odpowiedniej części wynagrodzenia.
Art. 646.
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od
dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie ztreścią umowy miało być oddane.
Tytuł XVI
Umowa o roboty budowlane
Art. 647.
Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy
technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe
przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty
umówionego wynagrodzenia.
Art. 6471.
§ 1. W umowie o roboty budowlane, o której mowa w art. 647, zawartej między
inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres
robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą
podwykonawców.
§ 2. Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą
jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od
przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej
projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robótokreślonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub
zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy.
§ 3. Do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą jest
wymagana zgoda inwestora i wykonawcy. Przepis § 2 zdanie drugie stosuje
się odpowiednio.
§ 4. Umowy, o których mowa w § 2 i 3, powinny być dokonane w formie
pisemnej pod rygorem nieważności.
§ 5. Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą
solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane
wykonane przez podwykonawcę.
§ 6. Odmienne postanowienia umów, o których mowa w niniejszym artykule, sąnieważne.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 120/207

Art. 648.
§ 1. Umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem.
§ 2. Wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja stanowi część składową
umowy.
§ 3. (skreślony).
Art. 649.
W razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy.
Art. 6491.
§ 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej „gwarancją zapłaty”,
inwestor udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy) w celu
zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za
wykonanie robót budowlanych.
§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a także
akredytywa bankowa lub poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora.
§ 3. Strony ponoszą w równych częściach udokumentowane koszty
zabezpieczenia wierzytelności.
Art. 6492.
§ 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa
wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji
zapłaty.
§ 2. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy(generalnego wykonawcy) przedstawienia gwarancji zapłaty jest
bezskuteczne.
Art. 6493.
§ 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych możew każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości
ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy
oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy,
zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.
§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji
zapłaty do łącznej wysokości określonej w § 1.
Art. 6494.
§ 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji
zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni,
uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem nadzień odstąpienia.
§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót
budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora.
§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania
robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 121/207

wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora.
Jednakże w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca(generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót
budowlanych.
Art. 6495.
Przepisy art. 6491 – 6494 stosuje się do umów zawartych między wykonawcą (generalnym wykonawcą) a dalszymi wykonawcami (podwykonawcami).>Art. 650. (skreślony).
Art. 651.
Jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót, wykonawca
powinien niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora.
Art. 652.
Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż dochwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe
na tym terenie.
Art. 653. (skreślony).
Art. 654.
W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany jest na żądanie
wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo, w miarę ich ukończenia, za
zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.
Art. 655.
Gdyby wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń albo wskutek wykonania robót według wskazówek inwestora, wykonawca może żądać umówionego
wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził inwestora o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł stwierdzić wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.
Art. 656.
§ 1. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lubwykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót w sposób
wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu,
jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przedukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło.
§ 2. (skreślony).
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 122/207

Art. 657.
Uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora możebyć ograniczone lub wyłączone przez przepisy szczególne.
Art. 658.
Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do umowy o wykonanie remontu
budynku lub budowli.
Tytuł XVII
Najem i dzierżawa
Dział I
Najem
Rozdział I
Przepisy ogólne
Art. 659.
§ 1. Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz doużywania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje
się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
§ 2. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego
rodzaju.
Art. 660.
Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna
być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za
zawartą na czas nie oznaczony.
Art. 661.
1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tegoterminu za zawarty na czas nie oznaczony.
§ 2. Najem zawarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat trzydzieści
poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony.
Art. 662.
§ 1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w stanie przydatnym doumówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania
najmu.
§ 2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają
najemcę.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 123/207§ 3. Jeżeli rzecz najęta uległa zniszczeniu z powodu okoliczności, za które
wynajmujący odpowiedzialności nie ponosi, wynajmujący nie ma obowiązku
przywrócenia stanu poprzedniego.
Art. 663.
Jeżeli w czasie trwania najmu rzecz wymaga napraw, które obciążają wynajmującego, a bez których rzecz nie jest przydatna do umówionego użytku, najemca możewyznaczyć wynajmującemu odpowiedni termin do wykonania napraw. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu najemca może dokonać koniecznych napraw na koszt wynajmującego.
Art. 664.
§ 1. Jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność doumówionego użytku, najemca może żądać odpowiedniego obniżenia czynszu
za czas trwania wad.
§ 2. Jeżeli w chwili wydania najemcy rzecz miała wady, które uniemożliwiają
przewidziane w umowie używanie rzeczy, albo jeżeli wady takie powstałypóźniej, a wynajmujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w
czasie odpowiednim, albo jeżeli wady usunąć się nie dadzą, najemca możewypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.
§ 3. Roszczenie o obniżenie czynszu z powodu wad rzeczy najętej, jak również
uprawnienie do niezwłocznego wypowiedzenia najmu nie przysługuje
najemcy, jeżeli w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.
Art. 665.
Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko najemcy roszczeń dotyczących rzeczy najętej, najemca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wynajmującego.
Art. 666.
§ 1. Najemca powinien przez czas trwania najmu używać rzeczy najętej w sposób
w umowie określony, a gdy umowa nie określa sposobu używania - w sposób
odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.
§ 2. Jeżeli w czasie trwania najmu okaże się potrzeba napraw, które obciążają
wynajmującego, najemca powinien zawiadomić go o tym niezwłocznie.
Art. 667.
§ 1. Bez zgody wynajmującego najemca nie może czynić w rzeczy zajętej zmiansprzecznych z umową lub z przeznaczeniem rzeczy.
§ 2. Jeżeli najemca używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub z
przeznaczeniem rzeczy i mimo upomnienia nie przestaje jej używać w taki
sposób albo gdy rzecz zaniedbuje do tego stopnia, że zostaje ona narażona na
utratę lub uszkodzenie, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez
zachowania terminów wypowiedzenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 124/207

Art. 668.
§ 1. Najemca może rzecz najętą oddać w całości lub części osobie trzeciej dobezpłatnego używania albo w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania.
W razie oddania rzeczy osobie trzeciej zarówno najemca, jak i osoba trzecia
są odpowiedzialni względem wynajmującego za to, że rzecz najęta będzie
używana zgodnie z obowiązkami wynikającymi z umowy najmu.
§ 2. Stosunek wynikający z zawartej przez najemcę umowy o bezpłatne używanie
lub podnajem rozwiązuje się najpóźniej z chwilą zakończenia stosunku
najmu.
Art. 669.
§ 1. Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie umówionym.
§ 2. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz
powinien być płacony z góry, a mianowicie: gdy najem ma trwać nie dłużej
niż miesiąc - za cały czas najmu, a gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc
albo gdy umowa była zawarta na czas nie oznaczony - miesięcznie, dodziesiątego dnia miesiąca.
Art. 670.
§ 1. Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z którymi najemca
zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo
zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do przedmiotu najmu,
chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu.
§ 2. (skreślony).
Art. 671.
§ 1. Przysługujące wynajmującemu ustawowe prawo zastawu wygasa, gdy rzeczyobciążone zastawem zostaną z przedmiotu najmu usunięte.
§ 2. Wynajmujący może się sprzeciwić usunięciu rzeczy obciążonych zastawem izatrzymać je na własne niebezpieczeństwo, dopóki zaległy czynsz nie będzie
zapłacony lub zabezpieczony.
§ 3. W wypadku gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną usunięte na mocyzarządzenia organu państwowego, wynajmujący zachowuje ustawowe prawo
zastawu, jeżeli przed upływem trzech dni zgłosi je organowi, który zarządził
usunięcie.
Art. 672.
Jeżeli najemca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne
okresy płatności, wynajmujący może najem wypowiedzieć bez zachowania terminów
wypowiedzenia.
Art. 673.
§ 1. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak inajemca mogą wypowiedzieć najem z zachowaniem terminów umownych, aw ich braku z zachowaniem terminów ustawowych.
§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu są następujące: gdy czynsz jest
płatny w odstępach czasu dłuższych niż miesiąc, najem można wypowiedzieć
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 125/207

najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego; gdy
czynsz jest płatny miesięcznie - na miesiąc naprzód na koniec miesiąca
kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny w krótszych odstępach czasu - na
trzy dni naprzód; gdy najem jest dzienny - na jeden dzień naprzód.
§ 3. Jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak inajemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie.
Art. 674.
Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemcaużywa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, żenajem został przedłużony na czas nie oznaczony.
Art. 675.
§ 1. Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie nie
pogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczybędące następstwem prawidłowego używania.
§ 2. Jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub w
podnajem, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.
§ 3. Domniemywa się, że rzecz była wydana najemcy w stanie dobrym i
przydatnym do umówionego użytku.
Art. 676.
Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej
ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.
Art. 677.
Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu
uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu
przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
Art. 678.
§ 1. W razie zbycia rzecz najętej w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w
stosunek najmu na miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem zzachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.
§ 2. Powyższe uprawnienie do wypowiedzenia najmu nie przysługuje nabywcy,jeżeli umowa najmu była zawarta na czas oznaczony z zachowaniem formy
pisemnej i z datą pewną, a rzecz została najemcy wydana.
Art. 679.
§ 1. Jeżeli wskutek wypowiedzenia najmu przez nabywcę rzeczy najętej najemca
jest zmuszony zwrócić rzecz wcześniej, aniżeli byłby zobowiązany według
umowy najmu, może on żądać od zbywcy naprawienia szkody.
§ 2. Najemca powinien niezwłocznie zawiadomić zbywcę o przedwczesnym
wypowiedzeniu przez nabywcę; w przeciwnym razie przysługują zbywcy
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 126/207

przeciwko najemcy wszelkie zarzuty, których najemca nie podniósł, aktórych podniesienie pociągnęłoby za sobą bezskuteczność wypowiedzenia
ze strony nabywcy.
Rozdział II
Najem lokalu
Art. 680.
Do najmu lokalu stosuje się przepisy rozdziału poprzedzającego, z zachowaniem
przepisów poniższych.
Art. 6801.
§ 1. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi
stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego
służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodzinynastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między małżonkami istniejerozdzielność majątkowa albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem
dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy owspólności ustawowej.
§ 2. Ustanie wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa nie powoduje
ustania wspólności najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb
mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując odpowiednio przepisy oustanowieniu w wyroku rozdzielności majątkowej, może z ważnych
powodów na żądanie jednego z małżonków znieść wspólność najmu lokalu.
Art. 681.
Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą w szczególności:drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian, podłóg oraz wewnętrznej
strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instalacji i urządzeń technicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania lokalu, dopływu i odpływu wody.
Art. 682.
Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu najemcy lub jego
domowników albo osób u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć najem
bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby w chwili zawarcia umowy
wiedział o wadach.
Art. 683.
Najemca lokalu powinien stosować się do porządku domowego, o ile ten nie jest
sprzeczny z uprawnieniami wynikającymi z umowy; powinien również liczyć się z
potrzebami innych mieszkańców i sąsiadów.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 127/207

Art. 684.
Najemca może założyć w najętym lokalu oświetlenie elektryczne, gaz, telefon, radio
i inne podobne urządzenia, chyba że sposób ich założenia sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bezpieczeństwu nieruchomości. Jeżeli do założenia
urządzeń potrzebne jest współdziałanie wynajmującego, najemca może domagać się
tego współdziałania za zwrotem wynikłych stąd kosztów.
Art. 685.
Jeżeli najemca lokalu wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni
korzystanie z innych lokali w budynku uciążliwym, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.
Art. 6851.
Wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając dotychczasową wysokość czynszu najpóźniej na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego.
Art. 686.
Ustawowe prawo zastawu wynajmującego lokal mieszkalny rozciąga się także na
wniesione do lokalu ruchomości członków rodziny najemcy razem z nim mieszkających.
Art. 687.
Jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa
pełne okresy płatności, a wynajmujący zamierza najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia, powinien on uprzedzić najemcę na piśmie, udzielając
mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty zaległego czynszu.
Art. 688.
Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest płatny miesięcznie,
najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca
kalendarzowego.
Art. 6881.
§ 1. Za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z
najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.
§ 2. Odpowiedzialność osób, o których mowa w § 1, ogranicza się do wysokości
czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania.
Art. 6882.
Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani go podnająć. Zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do
osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 128/207

Art. 689. (skreślony).
Art. 690.
Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy oochronie własności.
Art. 691.
§ 1. W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokaluwstępują: małżonek nie będący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jegowspółmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany doświadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie wewspólnym pożyciu z najemcą.
§ 2. Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego,jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
§ 3. W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu
mieszkalnego wygasa.
§ 4. Osoby, które wstąpiły w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podstawie §1, mogą go wypowiedzieć z zachowaniem terminów ustawowych, chociażby
umowa najmu była zawarta na czas oznaczony. W razie wypowiedzenia
stosunku najmu przez niektóre z tych osób stosunek ten wygasa względem
osób, które go wypowiedziały.
§ 5. Przepisów § 1-4 nie stosuje się w razie śmierci jednego ze współnajemców
lokalu mieszkalnego.
Art. 692.
Przepisów o wypowiedzeniu najmu przez nabywcę rzeczy najętej nie stosuje się donajmu lokali mieszkalnych, chyba że najemca nie objął jeszcze lokalu.
Dział II
Dzierżawa
Art. 693.
§ 1. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać
dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony
lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu
umówiony czynsz.
§ 2. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego
rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków.
Art. 694.
Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisówponiższych.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 129/207

Art. 695.
§ 1. Dzierżawę zawartą na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po
upływie tego terminu za zawartą na czas nie oznaczony.
§ 2. (skreślony).
Art. 696.
Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody
wydzierżawiającego.
Art. 697.
Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania
przedmiotu dzierżawy w stanie nie pogorszonym.
Art. 698.
§ 1. Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu
dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać.
§ 2. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający możedzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.
Art. 699.
Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie oznaczony, czynsz jest płatny z
dołu w terminie zwyczajowo przyjętym, a w braku takiego zwyczaju - półrocznie z
dołu.
Art. 700.
Jeżeli wskutek okoliczności, za które dzierżawca odpowiedzialności nie ponosi iktóre nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać obniżenia czynszu przypadającego za
dany okres gospodarczy.
Art. 701.
Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu wydzierżawiającego
należą także rzeczy służące do prowadzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w obrębie przedmiotu dzierżawy.
Art. 702.
Jeżeli w umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzie obowiązany
uiszczać podatki i inne ciężary związane z własnością lub z posiadaniem przedmiotu
dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, ustawowe prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego
względem dzierżawcy o zwrot sum, które z powyższych tytułów zapłacił.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 130/207

Art. 703.
Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne
okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się
zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien
uprzedzić dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.
Art. 704.
W braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden
rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.
Art. 705.
Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy,
zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.
Art. 706.
Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze
swym obowiązkiem zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy
nakładów o tyle, o ile wbrew wymaganiom prawidłowej gospodarki nie otrzymał
odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.
Art. 707.
Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz w takim stosunku, w jakim pożytki, które w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z całego roku dzierżawnego.
Art. 708.
Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy osoba biorąca
nieruchomość rolną do używania i pobierania pożytków nie jest obowiązana do uiszczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i innych ciężarów związanych z
własnością lub z posiadaniem gruntu.
Art. 709.
Przepisy o dzierżawie rzeczy stosuje się odpowiednio do dzierżawy praw.
Tytuł XVII1
Umowa leasingu
Art. 7091.
Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego
przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 131/207

tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobieraniapożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub
wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.
Art. 7092.
Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.
Art. 7093.
Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w ustalonym terminie na skutek
okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, umówione terminy płatności rat
pozostają niezmienione.
Art. 7094.
§ 1. Finansujący powinien wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim
znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę.
§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy doumówionego użytku.
§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis
umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących
tej umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości
rzeczy, otrzymanego od zbywcy lub producenta.
Art. 7095.
§ 1. Jeżeli po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona z powodu
okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, umowa
leasingu wygasa.
§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o utracierzeczy.
§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z przyczyn określonych w § 1, finansujący
może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich
przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści,jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem iwygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także
naprawienia szkody.
Art. 7096.
Jeżeli w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić
koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu, w braku odmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.
Art. 7097.
§ 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w
szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych dozachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia
wskutek prawidłowego używania oraz ponosić ciężary związane z własnością
lub posiadaniem rzeczy.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 132/207§ 2. Jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i napraw
rzeczy dokonuje osoba mająca określone kwalifikacje, korzystający powinien
niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej
naprawy rzeczy.
§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy
w zakresie określonym w § 1 i 2.
Art. 7098.
§ 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że
wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi
odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla
korzystającego są nieważne.
§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z mocy ustawy
przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące
finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia
przez finansującego od umowy ze zbywcą.
§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych w § 2, nie wpływana jego obowiązki wynikające z umowy leasingu, chyba że finansujący
odstąpi od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.
§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze
zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego doodstąpienia wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bezzgłoszenia żądania przez korzystającego finansujący nie może odstąpić odumowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.
§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad
rzeczy, umowa leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego
natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie aniezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał
wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy
leasingu oraz umowy ze zbywcą.
Art. 7099.
Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w
umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.
Art. 70910.
Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w rzeczy zmian, chyba żewynikają one z przeznaczenia rzeczy.
Art. 70911.
Jeżeli mimo upomnienia na piśmie przez finansującego, korzystający narusza obowiązki określone w art. 7097 § 1 lub w art. 7099 albo nie usunie zmian w rzeczy dokonanych z naruszeniem art. 70910, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu
ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 133/207
12Art. 709 .
§ 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy do używania
osobie trzeciej.
§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego w § 1, finansujący możewypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba żestrony uzgodniły termin wypowiedzenia.
Art. 70913.
§ 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w terminach umówionych.
§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty,
finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni
termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie
bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę
leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin
wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego
są nieważne.
Art. 70914.
§ 1. W razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w stosunek
leasingu na miejsce finansującego.
§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o zbyciu
rzeczy.
Art. 70915.
W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie aniezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek
ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu.
Art. 70916.
Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca
od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.
Art. 70917.
Do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i obowiązków stron w
razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego
w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia
rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, a do zapłaty przez korzystającego rat przed
terminem płatności stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 134/207
18Art. 709 .
Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków drugiej stronie, a druga
strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego tytułu.
Tytuł XVIIIUżyczenie
Art. 710.
Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas
oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.
Art. 711.
Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody,którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich.
Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł wadę z łatwością zauważyć.
Art. 712.
§ 1. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczyużywać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu.
§ 2. Bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie
trzeciej do używania.
Art. 713.
Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
Art. 714.
Biorący do używania jest odpowiedzialny za przypadkową utratę lub uszkodzenie
rzeczy, jeżeli jej używa w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z
przeznaczeniem rzeczy, albo gdy nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani
zmuszony przez okoliczności powierza rzecz innej osobie, a rzecz nie byłaby uległa
utracie lub uszkodzeniu, gdyby jej używał w sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.
Art. 715.
Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nie oznaczony, użyczenie kończy
się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął
czas, w którym mógł ten użytek uczynić.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 135/207

Art. 716.
Jeżeli biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lubz przeznaczeniem rzeczy, jeżeli powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności, albo jeżeli rzecz stanie się
potrzebna użyczającemu z powodów nie przewidzianych w chwili zawarcia umowy,użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony.
Art. 717.
Jeżeli kilka osób wspólnie wzięło rzecz do używania, ich odpowiedzialność jest solidarna.
Art. 718.
§ 1. Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócićużyczającemu rzecz w stanie nie pogorszonym; jednakże biorący nie ponosi
odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowegoużywania.
§ 2. Jeżeli biorący do używania powierzył rzecz innej osobie, obowiązek
powyższy ciąży także na tej osobie.
Art. 719.
Roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody
za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody
poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu
rzeczy.
Tytuł XIX
Pożyczka
Art. 720.
§ 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na
własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko
co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy
albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięć milionów złotych2), powinna
być stwierdzona pismem.
Art. 721.
Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej
strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia
2)

Przeliczenie wartości pieniężnych zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacjizłotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386).
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 136/207

umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się
dowiedzieć.
Art. 722.
Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z
upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.
Art. 723.
Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócićpożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.
Art. 724.
Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę
obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się w wypadku, gdy biorący mógł z łatwością wadę zauważyć.
Tytuł XX
Umowa rachunku bankowego
Art. 725.
Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków
pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie
rozliczeń pieniężnych.
Art. 726.
Bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym z obowiązkiem ich zwrotu w całości lub w części na każde żądanie, chyba żeumowa uzależnia obowiązek zwrotu od wypowiedzenia.
Art. 727.
Bank może odmówić wykonania zlecenia posiadacza rachunku bankowego tylko w
wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych.
Art. 728.
§ 1. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony bank jest obowiązany
informować posiadacza rachunku, w sposób określony w umowie, o każdej
zmianie stanu rachunku bankowego.
§ 2. Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu
bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i
ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób
informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 137/207§ 3. Posiadacz rachunku bankowego jest obowiązany zgłosić bankowi
niezgodność zmian stanu rachunku lub salda w ciągu czternastu dni od dnia
otrzymania wyciągu z rachunku.
Art. 729.
Posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest zawiadamiać bank okażdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby.
Art. 730.
Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nie oznaczony możenastąpić w każdym czasie wskutek wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron; jednakże bank może wypowiedzieć taką umowę tylko z ważnych powodów.
Art. 731.
Roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z upływem lat dwóch. Nie dotyczy to roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych.
Art. 732.
Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio również do rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
Art. 733.
Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o rozliczeniach pieniężnych.
Tytuł XXI
Zlecenie
Art. 734.
§ 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonaniaokreślonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania
czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom oformie pełnomocnictwa.
Art. 735.
§ 1. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie
zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy
się wynagrodzenie.
§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość
wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.
Art. 736.
Kto zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich, powinien, jeżeli nie
chce zlecenia przyjąć, zawiadomić o tym niezwłocznie dającego zlecenie. Taki sam
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 138/207

obowiązek ciąży na osobie, która dającemu zlecenie oświadczyła gotowość załatwiania czynności danego rodzaju.
Art. 737.
Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecenie odstąpić odwskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możności uzyskania jego zgody, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o istniejącym stanie rzeczy.
Art. 738.
§ 1. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej
tylko wtedy, gdy to wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tegozmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest
zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu
zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest
tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.
§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem
dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za
czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich
odpowiedzialność jest solidarna.
Art. 739.
W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie
nie będąc do tego uprawniony, a rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przywykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.
Art. 740.
Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości
o przebiegu sprawy, a po wykonaniu zlecenia lub po wcześniejszym rozwiązaniu
umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać wszystko, co przy wykonaniu
zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym.
Art. 741.
Przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy
dającego zlecenie. Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z
wykonywania zlecenia powinien płacić dającemu zlecenie odsetki ustawowe.
Art. 742.
Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, wraz z odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 139/207

Art. 743.
Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie
przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki.
Art. 744.
W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po
wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych.
Art. 745.
Jeżeli kilka osób dało lub przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.
Art. 746.
§ 1. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak
zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celunależytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jestuiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego
dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bezważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.
§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy
zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu,
przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.
§ 3. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia zważnych powodów.
Art. 747.
W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa ani wskutek śmierci dającego zlecenie, ani wskutek utraty przez niego zdolności do czynności prawnych. Jeżeli jednak, zgodnie z umową, zlecenie wygasło, przyjmujący zlecenie powinien, gdyby z
przerwania powierzonych mu czynności mogła wyniknąć szkoda, prowadzić teczynności nadal, dopóki spadkobierca albo przedstawiciel ustawowy dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.
Art. 748.
W braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych.
Art. 749.
Jeżeli zlecenie wygasło, uważa się je mimo to za istniejące na korzyść przyjmującego zlecenie aż do chwili, kiedy dowiedział się o wygaśnięciu zlecenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 140/207

Art. 750.
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje
się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Art. 751.
Z upływem lat dwóch przedawniają się:1) roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych
wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności
przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczyroszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom,2) roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli
przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo
osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.
Tytuł XXII
Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia
Art. 752.
Kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z korzyścią osoby, której
sprawę prowadzi, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą, a przy prowadzeniu sprawy
obowiązany jest zachowywać należytą staranność.
Art. 753.
§ 1. Prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia powinien w miarę możności
zawiadomić o tym osobę, której sprawę prowadzi, i stosownie dookoliczności albo oczekiwać jej zleceń, albo prowadzić sprawę dopóty,
dopóki osoba ta nie będzie mogła sama się nią zająć.
§ 2. Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć rachunek orazwydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której
sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać
zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami
oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy.
Art. 754.
Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu poniesionych wydatków i odpowiedzialny jest za szkodę,chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zasadom współżycia społecznego.
Art. 755.
Jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w imieniu osoby, której sprawę
prowadzi, bez wyraźnej potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej
woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z powrotem, o ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 141/207

Art. 756.
Potwierdzenie osoby, której sprawa była prowadzona, nadaje prowadzeniu sprawy
skutki zlecenia.
Art. 757.
Kto w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu ratuje jego dobro,może żądać od niego zwrotu uzasadnionych wydatków, chociażby jego działanie nie
odniosło skutku, i jest odpowiedzialny tylko za winę umyślną lub rażące niedbalstwo.
Tytuł XXIII
Umowa agencyjna
Art. 758.
§ 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w
zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za
wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego
zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu.
§ 2. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla
niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tegoumocowanie.
Art. 7581.
§ 1. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi
należy się prowizja.
§ 2. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości
zawartych umów.
§ 3. Jeżeli wysokość prowizji nie została w umowie określona, należy się ona w
wysokości zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju, w miejscu
działalności prowadzonej przez agenta, a w razie niemożności ustalenia
prowizji w ten sposób, agentowi należy się prowizja w odpowiedniej
wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośrednio związane z
wykonaniem zleconych mu czynności.
Art. 7582.
Każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia treści umowy orazpostanowień ją zmieniających lub uzupełniających. Zrzeczenie się tego uprawnienia
jest nieważne.
Art. 759.
W razie wątpliwości poczytuje się, że agent jest upoważniony do przyjmowania dladającego zlecenie zapłaty za świadczenie, które spełnia za dającego zlecenie, oraz do
przyjmowania dla niego świadczeń, za które płaci, jak również do odbierania zawiadomień o wadach oraz oświadczeń dotyczących wykonania umowy, którą zawarł w
imieniu dającego zlecenie.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 142/207

Art. 760.
Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.
Art. 7601.
§ 1. Agent obowiązany jest w szczególności przekazywać wszelkie informacjemające znaczenie dla dającego zlecenie oraz przestrzegać jego wskazówek
uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmować, w zakresie
prowadzonych spraw, czynności potrzebne do ochrony praw dającego
zlecenie.
§ 2. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1 są nieważne.
Art. 7602.
§ 1. Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi dokumenty iinformacje potrzebne do prawidłowego wykonania umowy.
§ 2. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta oprzyjęciu lub odrzuceniu propozycji zawarcia umowy oraz o niewykonaniu
umowy, przy zawarciu której agent pośredniczył lub którą zawarł w imieniu
dającego zlecenie.
§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest zawiadomić w rozsądnym czasie agenta otym, że liczba umów, których zawarcie przewiduje lub wartość ich
przedmiotu będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie
spodziewać.
§ 4. Postanowienia umowy sprzeczne z treścią § 1-3 są nieważne.
Art. 7603.
W razie gdy agent zawierający umowę w imieniu dającego zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, umowę uważa się za potwierdzoną, jeżeli dający
zlecenie niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o zawarciu umowy nie oświadczyklientowi, że umowy nie potwierdza.
Art. 761.
§ 1. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy
agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego działalności lubjeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio
dla umów tego samego rodzaju.
§ 2. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w odniesieniu do
oznaczonej grupy klientów lub obszaru geograficznego, a w czasie trwania
umowy agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umowa z klientem z
tej grupy lub obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający
zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o zawarciu
takiej umowy.
Art. 7611.
§ 1. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy
agencyjnej, jeżeli - przy spełnieniu przesłanek z art. 761 - propozycję
zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed
rozwiązaniem umowy agencyjnej.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 143/207§ 2. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy
agencyjnej także wtedy, gdy do jej zawarcia doszło w przeważającej mierze
w wyniku jego działalności w okresie trwania umowy agencyjnej, a zarazem
w rozsądnym czasie od jej rozwiązania.
Art. 7612.
Agent nie może żądać prowizji, o której mowa w art. 761, jeżeli prowizja ta należy
się zgodnie z art. 7611 poprzedniemu agentowi, chyba że z okoliczności wynika, żewzględy słuszności przemawiają za podziałem prowizji między obu agentów.
Art. 7613.
§ 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo
do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie zumową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też
swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że
agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełniłświadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełniłświadczenie.
§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma byćwykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę
wykonywania tej umowy.
§ 3. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia
miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do
prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.
Art. 7614.
Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.
Art. 7615.
§ 1. Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi oświadczenie zawierające
dane o należnej mu prowizji nie później niż w ostatnim dniu miesiąca
następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji.
Oświadczenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę
do obliczenia wysokości należnej prowizji. Postanowienie umowy agencyjnej
mniej korzystne dla agenta jest nieważne.
§ 2. Agent może domagać się udostępnienia informacji potrzebnych do ustalenia,
czy wysokość należnej mu prowizji została prawidłowo obliczona, w
szczególności może domagać się wyciągów z ksiąg handlowych dającego
zlecenie albo żądać, aby wgląd i wyciąg z tych ksiąg został zapewniony
biegłemu rewidentowi wybranemu przez strony. Postanowienie umowy
agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.
§ 3. W razie nieudostępnienia agentowi informacji, o których mowa w § 2, agentmoże domagać się ich udostępnienia w drodze powództwa wytoczonego w
okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie.
§ 4. W razie nieosiągnięcia przez strony porozumienia co do wyboru biegłegorewidenta, o którym mowa w § 2, agent może domagać się, w drodze
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 144/207

powództwa wytoczonego w okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszeniażądania dającemu zlecenie, dokonania wglądu i wyciągu z ksiąg przez
biegłego wskazanego przez sąd.
Art. 7616.
Przepisy art. 761-7615 stosuje się w razie gdy prowizja stanowi całość lub część wynagrodzenia, chyba że strony uzgodniły stosowanie tych przepisów do innego rodzaju wynagrodzenia.
Art. 7617.
§ 1. W umowie agencyjnej zawartej w formie pisemnej można zastrzec, że agent
za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja del credere), w uzgodnionym
zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Jeżeli umowa
nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. W
razie niezachowania formy pisemnej poczytuje się umowę agencyjną za
zawartą bez tego zastrzeżenia.
§ 2. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów
z oznaczonym klientem, przy których zawarciu pośredniczył albo które
zawarł w imieniu dającego zlecenie.
Art. 762.
W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać się zwrotu wydatków związanych z wykonaniem zlecenia tylko o tyle, o ile były uzasadnione i o ile
ich wysokość przekracza zwykłą w danych stosunkach miarę.
Art. 763.
Dla zabezpieczenia roszczenia o wynagrodzenie oraz o zwrot wydatków i zaliczek
udzielonych dającemu zlecenie agentowi przysługuje ustawowe prawo zastawu narzeczach i papierach wartościowych dającego zlecenie, otrzymanych w związku zumową agencyjną, dopóki przedmioty te znajdują się u niego lub osoby, która jedzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.
Art. 764.
Umowę zawartą na czas oznaczony, a wykonywaną przez strony po upływie terminu,
na jaki została zawarta, poczytuje się za zawartą na czas nieoznaczony.
Art. 7641.
§ 1. Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc
naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku oraz na
trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy.
Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane.
§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone, z tym
że termin ustalony dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin
ustalony dla agenta. Przedłużenie terminu dla agenta powoduje takie samo
przedłużenie dla dającego zlecenie.
§ 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, termin wypowiedzenia upływa z końcem
miesiąca kalendarzowego.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 145/207§ 4. Przepisy § 1-3 mają zastosowanie do umowy zawartej na czas oznaczony, aprzekształconej z mocy art. 764 w umowę zawartą na czas nieoznaczony.
Okres, na jaki umowa na czas oznaczony była zawarta, uwzględnia się przyustalaniu terminu wypowiedzenia.
Art. 7642.
§ 1. Umowa agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony, może być
wypowiedziana bez zachowania terminów wypowiedzenia z powodu
niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w całości lub znacznejczęści, a także w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności.
§ 2. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi
odpowiedzialność druga strona, jest ona zobowiązana do naprawienia szkody
poniesionej przez wypowiadającego w następstwie rozwiązania umowy.
Art. 7643.
§ 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenieświadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej
pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z
dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne
korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi,jeżeli biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez
agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi
klientami, przemawiają za tym względy słuszności.
§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia
agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego
wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa
agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z
uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania.
§ 3. Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności
dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.
§ 4. W razie śmierci agenta, świadczenia wyrównawczego, o którym mowa w § 1,mogą żądać jego spadkobiercy.
§ 5. Możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie wyrównawcze zależy od
zgłoszenia przez agenta lub jego spadkobierców odpowiedniego żądania
wobec dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy.
Art. 7644.
Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, jeżeli:1) dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedliwiających wypowiedzenie umowy
bez zachowania terminów wypowiedzenia,
2) agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada dający zlecenie, albo jest usprawiedliwione
wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a względy słuszności nie pozwalają
domagać się od niego dalszego wykonywania czynności agenta,
3) agent za zgodą dającego zlecenie, przeniósł na inną osobę swoje prawa i
obowiązki wynikające z umowy.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 146/207
5Art. 764 .
Do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się w sposób odbiegający na
niekorzyść agenta od postanowień art. 7643 i art. 7644.
Art. 7646.
§ 1. Strony mogą, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, ograniczyć
działalność agenta mającą charakter konkurencyjny na okres po rozwiązaniu
umowy agencyjnej (ograniczenie działalności konkurencyjnej). Ograniczenie
jest ważne, jeżeli dotyczy grupy klientów lub obszaru geograficznego,objętych działalnością agenta, oraz rodzaju towarów lub usług stanowiących
przedmiot umowy.
§ 2. Ograniczenie działalności konkurencyjnej nie może być zastrzeżone na okresdłuższy niż dwa lata od rozwiązania umowy.
§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej sumy
pieniężnej za ograniczenie działalności konkurencyjnej w czasie jegotrwania, chyba że co innego wynika z umowy albo że umowa agencyjna
została rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi
odpowiedzialność.
§ 4. Jeżeli wysokość sumy, o której mowa w § 3, nie została w umowie określona,należy się suma w wysokości odpowiedniej do korzyści osiągniętych przezdającego zlecenie na skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz
utraconych z tego powodu możliwości zarobkowych agenta.
Art. 7647.
Dający zlecenie może do dnia rozwiązania umowy odwołać ograniczenie działalności konkurencyjnej z takim skutkiem, że po upływie sześciu miesięcy od chwili odwołania jest on zwolniony z obowiązku wypłacania sumy, o której mowa w art. 7646
§ 3 i 4. Odwołanie ograniczenia działalności konkurencyjnej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Art. 7648.
Jeżeli agent wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi dający zlecenie, może on zwolnić się z obowiązku przestrzegania ograniczenia działalności konkurencyjnej przez złożenie dającemu zlecenie oświadczenia
na piśmie przed upływem miesiąca od dnia wypowiedzenia.
Art. 7649.
Do umowy o treści określonej w art. 758 § 1, zawartej z agentem przez osobę niebędącą przedsiębiorcą, stosuje się przepisy niniejszego tytułu, z wyłączeniem art.
761-7612, art. 7615 oraz art. 7643-7648.
Tytuł XXIV
Umowa komisu
Art. 765.
Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub
2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 147/207

sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w
imieniu własnym.
Art. 766.
Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla
niego uzyskał, w szczególności powinien przelać na niego wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Powyższe uprawnienia komitenta są skuteczne także względem wierzycieli komisanta.
Art. 767.
Jeżeli komisant zawarł umowę na warunkach korzystniejszych od warunków oznaczonych przez komitenta, uzyskana korzyść należy się komitentowi.
Art. 768.
§ 1. Jeżeli komisant sprzedał oddaną mu do sprzedaży rzecz za cenę niższą od
ceny oznaczonej przez komitenta, obowiązany jest zapłacić komitentowi
różnicę.
§ 2. Jeżeli komisant nabył rzecz za cenę wyższą od ceny oznaczonej przez
komitenta, komitent może niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia owykonaniu zlecenia oświadczyć, że nie uznaje czynności za dokonaną na
jego rachunek; brak takiego oświadczenia jest jednoznaczny z wyrażeniem
zgody na wyższą cenę.
§ 3. Komitent nie może żądać zapłacenia różnicy ceny ani odmówić zgody nawyższą cenę, jeżeli zlecenie nie mogło być wykonane po cenie oznaczonej, azawarcie umowy uchroniło komitenta od szkody.
Art. 769.
§ 1. Jeżeli rzecz jest narażona na zepsucie, a nie można czekać na zarządzenie
komitenta, komisant jest uprawniony, a gdy tego interes komitenta wymaga zobowiązany sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności. O
dokonaniu sprzedaży obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie komitenta.
§ 2. Jeżeli komitent dopuścił się zwłoki z odebraniem rzeczy, stosuje się
odpowiednio przepisy o skutkach zwłoki kupującego z odebraniem rzeczy
sprzedanej.
Art. 770.
Komisant nie ponosi odpowiedzialności za ukryte wady fizyczne rzeczy, jak również
za jej wady prawne, jeżeli przed zawarciem umowy podał to do wiadomości kupującego. Jednakże wyłączenie odpowiedzialności nie dotyczy wad rzeczy, o których
komisant wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.
Art. 7701.
Do umowy sprzedaży rzeczy ruchomej, zawartej przez komisanta z osobą fizyczną,która nabywa rzecz w celu niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą ani zawodową, stosuje się przepisy o sprzedaży konsumenckiej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 148/207

Art. 771.
Komisant, który bez upoważnienia komitenta udzielił osobie trzeciej kredytu lub
zaliczki, działa na własne niebezpieczeństwo.
Art. 772.
§ 1. Komisant nabywa roszczenie o zapłatę prowizji z chwilą, gdy komitent
otrzymał rzecz albo cenę. Jeżeli umowa ma być wykonywana częściami,
komisant nabywa roszczenie o prowizję w miarę wykonywania umowy.
§ 2. Komisant może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została
wykonana z przyczyn dotyczących komitenta.
Art. 773.
§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o prowizję oraz roszczeń o zwrot wydatków izaliczek udzielonych komitentowi, jak również dla zabezpieczenia wszelkich
innych należności wynikłych ze zleceń komisowych przysługuje
komisantowi ustawowe prawo zastawu na rzeczach stanowiących przedmiot
komisu, dopóki rzeczy te znajdują się u niego lub u osoby, która je dzierży w
jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.
§ 2. Wymienione należności mogą być zaspokojone z wierzytelności nabytych
przez komisanta na rachunek komitenta, z pierwszeństwem przed
wierzycielami komitenta.
§ 3. (skreślony).
Tytuł XXV
Umowa przewozu
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 774.
Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego
przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.
Art. 775.
Przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi
przepisami.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmus. 149/207

Dział II
Przewóz osób
Art. 776.
Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi
transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz takich wygód, jakie ze względu
na rodzaj transportu uważa się za niezbędne.
Art. 777.
§ 1. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi
odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lubrażącego niedbalstwa przewoźnika.
§ 2. Za bagaż powierzony przewoźnikowi przewoźnik ponosi odpowiedzialność
według zasad przewidzianych dla przewozu rzeczy.
Art. 778.
Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być
wykonany.
Dział III
Przewóz rzeczyArt. 779.
Wysyłający powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce
przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych.
Art. 780.
§ 1. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy
zawierający dane wymienione w artykule poprzedzającym, a ponadto
wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki
niedokładnego lub nieprawdziwego oświadczenia.
§ 2. Wysyłający może żądać od przewoźnika wydania mu odpisu listu
przewozowego albo innego poświadczenia przyjęcia przesyłki do przewozu.
Art. 781.
§ 1. Jeżeli stan zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są odpowiednie dladanego rodzaju przewozu, przewoźnik może żądać, aby wysyłający złożył
pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a w wypadku rażących braków
odmówić przewozu.
§ 2. Jeżeli przewoźnik przyjmie przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się, żeznajdowała się w należytym stanie.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 150/207

Art. 782.
Wysyłający powinien dać przewoźnikowi wszelkie dokumenty potrzebne ze względu
na przepisy celne, podatkowe i administracyjne.
Art. 783.
Jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej przeszkody wskutek
okoliczności dotyczącej przewoźnika, wysyłający może od umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za dokonaną część
przewozu w granicach tego, co na kosztach przewozu oszczędził. Nie wyłącza toroszczenia o naprawienie szkody, jeżeli przeszkoda była następstwem okoliczności,za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność.
Art. 784.
Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o nadejściu przesyłki domiejsca przeznaczenia.
Art. 785.
Po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbiorca może w imieniu własnym
wykonać wszelkie prawa wynikające z umowy przewozu, w szczególności możeżądać wydania przesyłki i listu przewozowego, jeżeli jednocześnie wykona zobowiązania wynikające z tej umowy.
Art. 786.
Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty
oznaczonych w liście przewozowym należności przewoźnika.
Art. 787.
§ 1. Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo jeżeli z innych przyczyn niemożna mu jej doręczyć, przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić otym wysyłającego. Jeżeli wysyłający nie nadeśle w odpowiednim czasie
wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub
inaczej ją zabezpieczyć, zawiadamiając o tym wysyłającego i odbiorcę.
§ 2. Jeżeli przesyłka jest narażona na zepsucie albo jeżeli jej przechowanie
wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia, przewoźnik może ją sprzedać
przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o skutkach zwłoki kupującego z
odebraniem rzeczy sprzedanej.
Art. 788.
§ 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej
przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy nie może przewyższać
zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lubrażącego niedbalstwa przewoźnika.
§ 2. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nie przekraczający
granic ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów granic zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny).
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 151/207§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów
wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych przewoźnik ponosi
odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane
przy zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lubrażącego niedbalstwa przewoźnika.
Art. 789.
§ 1. Przewoźnik może oddać przesyłkę do przewozu innemu przewoźnikowi nacałą przestrzeń przewozu lub jej część, jednakże ponosi odpowiedzialność za
czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne czynności.
§ 2. Każdy przewoźnik, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego listu
przewozowego, ponosi solidarną odpowiedzialność za cały przewóz wedługtreści listu.
§ 3. Przewoźnik, który z tytułu swej solidarnej odpowiedzialności za cały
przewóz zapłacił odszkodowanie, ma zwrotne roszczenie do przewoźnika
ponoszącego odpowiedzialność za okoliczności, z których szkoda wynikła.
Jeżeli okoliczności tych ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą
wszyscy przewoźnicy w stosunku do przypadającego im przewoźnego.
Wolny od odpowiedzialności jest przewoźnik, który udowodni, że szkoda nie
powstała na przestrzeni, przez którą przewoził.
Art. 790.
§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy przewozu, w
szczególności: przewoźnego, składowego, opłat celnych i innych wydatków,
jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim
spedytorom i przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe prawo
zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby,
która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za
pomocą dokumentów.
§ 2. (skreślony).
Art. 791.
§ 1. Wskutek zapłaty należności przewoźnika i przyjęcia przesyłki bez zastrzeżeń
wygasają wszelkie roszczenia przeciwko przewoźnikowi wynikające zumowy przewozu. Nie dotyczy to jednak roszczeń z tytułu niewidocznych
uszkodzeń przesyłki, jeżeli odbiorca w ciągu tygodnia od chwili przyjęcia
przesyłki zawiadomił o nich przewoźnika.
§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej
lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.
Art. 792.
Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia
dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia zopóźnieniem - od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.
Art. 793.
Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom, którzyuczestniczyli w przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 152/207

od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono
przeciwko niemu powództwo.
Tytuł XXVI
Umowa spedycji
Art. 794.
§ 1. Przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w
zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru
przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem.
§ 2. Spedytor może występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego
zlecenie.
Art. 795.
Przepisy niniejszego tytułu stosuje się do spedycji tylko o tyle, o ile nie jest ona uregulowana odrębnymi przepisami.
Art. 796.
Jeżeli przepisy tytułu niniejszego albo przepisy szczególne nie stanowią inaczej, doumowy spedycji stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia.
Art. 797.
Spedytor obowiązany jest do podejmowania czynności potrzebnych do uzyskania
zwrotu nienależnie pobranych sum z tytułu przewoźnego, cła i innych należności
związanych z przewozem przesyłki.
Art. 798.
Spedytor obowiązany jest do podjęcia czynności potrzebnych do zabezpieczenia
praw dającego zlecenie lub osoby przez niego wskazanej względem przewoźnika
albo innego spedytora.
Art. 799.
Spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w wyborze.
Art. 800.
Spedytor może sam dokonać przewozu. W tym wypadku spedytor ma jednocześnie
prawa i obowiązki przewoźnika.
Art. 801.
§ 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej
przyjęcia aż do wydania przewoźnikowi, dalszemu spedytorowi, dającemu
zlecenie lub osobie przez niego wskazanej, nie może przewyższać zwykłej
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 153/207

wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego
niedbalstwa spedytora.
§ 2. Spedytor nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nie przekraczający granic
ustalonych we właściwych przepisach, a w braku takich przepisów - graniczwyczajowo przyjętych.
§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów
wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych spedytor ponosi
odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane
przy zawarciu umowy, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lubrażącego niedbalstwa spedytora.
Art. 802.
§ 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń o prowizję, o zwrot
wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jakrównież dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim
spedytorom i przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustawowe prawo
zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby,
która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za
pomocą dokumentów.
§ 2. (skreślony).
Art. 803.
§ 1. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku.
§ 2. Termin przedawnienia zaczyna biec: w wypadku roszczeń z tytułu
uszkodzenia lub ubytku przesyłki - od dnia dostarczenia przesyłki; w
wypadku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - oddnia, w którym przesyłka miała być dostarczona; we wszystkich innych
wypadkach - od dnia wykonania zlecenia.
Art. 804.
Roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom i dalszym spedytorom, którymi się posługiwał przy przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem
sześciu miesięcy od dnia, kiedy spedytor naprawił szkodę, albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wymienionych roszczeń między osobami, którymi spedytor posługiwał się przy przewozie
przesyłki.
Tytuł XXVII
Umowa ubezpieczenia
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 805.
§ 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zaj2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 154/207

ścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje sięzapłacić składkę.
§ 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:
1) przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę
powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku;
2) przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu
osoby ubezpieczonej.
§ 3. Do renty z umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu
niniejszego o rencie.
§ 4. Przepisy art. 3851-3853 stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest
osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością
gospodarczą lub zawodową.
Art. 806.
§ 1. Umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście przewidzianego w umowie
wypadku nie jest możliwe.
§ 2. Objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest bezskuteczne, jeżeli w chwili zawarcia umowy którakolwiek ze stron wiedziała lub
przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wypadek zaszedł lub że odpadła możliwość jego zajścia w tym okresie.
Art. 807.
§ 1. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy
ubezpieczenia sprzeczne z przepisami niniejszego tytułu są nieważne, chyba
że dalsze przepisy przewidują wyjątki.
§ 2. (uchylony).
Art. 808.
§ 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek.
Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to
konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.
§ 2. Roszczenie o zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut mający wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu.
§ 3. Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio
od ubezpieczyciela, chyba że strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie
takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł.
§ 4. Ubezpieczony może żądać by ubezpieczyciel udzielił mu informacji o postanowieniach zawartej umowy oraz ogólnych warunków ubezpieczenia w zakresie, w jakim dotyczą praw i obowiązków ubezpieczonego.
§ 5. Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową ubezpieczonej osoby fizycznej, art. 3851-3853 stosuje
się odpowiednio w zakresie, w jakim umowa dotyczy praw i obowiązków
ubezpieczonego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 155/207

Art. 809.
§ 1. Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem
ubezpieczenia.
§ 2. Z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w art. 811, w razie wątpliwości
umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.
Art. 810.
(uchylony)
Art. 811.
§ 1. Jeżeli w odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza ubezpieczającemu dokument ubezpieczenia zawierający postanowienia, które odbiegają na
niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonej przez niego oferty, ubezpieczyciel obowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie
przy doręczeniu tego dokumentu, wyznaczając mu co najmniej 7-dniowy
termin do zgłoszenia sprzeciwu. W razie niewykonania tego obowiązku
zmiany dokonane na niekorzyść ubezpieczającego nie są skuteczne, a umowa
jest zawarta zgodnie z warunkami oferty.
§ 2. W braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią dokumentu
ubezpieczenia następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu.
Art. 812.
§ 1. (uchylony).
§ 2. (uchylony).
§ 3. (uchylony).
§ 4. Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż sześć miesięcy
ubezpieczający ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia, w terminie
30 dni, a w przypadku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą w terminie 7dni, od dnia zawarcia umowy. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie
zwalnia ubezpieczającego z obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim
ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.
§ 5. Jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także z ważnych
powodów określonych w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia.
§ 6. (uchylony).
§ 7. (uchylony).
§ 8. Różnicę między treścią umowy a ogólnymi warunkami ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązany jest przedstawić ubezpieczającemu w formie pisemnej
przed zawarciem umowy. W razie niedopełnienia tego obowiązku ubezpieczyciel nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla ubezpieczającego. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpieczenia zawieranych w drodze
negocjacji

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 156/207§ 9. Przepisy § 5 i 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych warunków
ubezpieczenia w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 3841.
Art. 813.
§ 1. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W
przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za
okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.
§ 2. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłaconajednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła doskutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu czternastu dni
od jego doręczenia.
Art. 814.
§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna
się od dnia następującego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż oddnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty.
§ 2. Jeżeli ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem
składki lub jej pierwszej raty, a składka lub jej pierwsza rata nie została zapłacona w terminie, ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze skutkiem
natychmiastowym i żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W braku wypowiedzenia umowy wygasa ona z końcem
okresu, za który przypadała nie zapłacona składka.
§ 3. W razie opłacania składki w ratach niezapłacenie w terminie kolejnej raty
składki może powodować ustanie odpowiedzialności ubezpieczyciela, tylko
wtedy, gdy skutek taki przewidywała umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia, a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty z zagrożeniem, że brak zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności.
Art. 815.
§ 1. Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela
wszystkie znane sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w innych pismach. Jeżeli ubezpieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek ten ciąży również na przedstawicielu i obejmuje ponadto okoliczności jemu znane. W razie
zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.
§ 2. Jeżeli w umowie ubezpieczenia zastrzeżono, że w czasie jej trwania należy
zgłaszać zmiany okoliczności wymienionych w paragrafie poprzedzającym,ubezpieczający obowiązany jest zawiadamiać o tych zmianachubezpieczyciel niezwłocznie po otrzymaniu o nich wiadomości. Przepisu
tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.
1§ 2 . W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązki określone w paragrafach poprzedzających spoczywają zarówno na ubezpieczającym, jak i na ubezpieczonym, chyba że ubezpieczony nie wiedział o zawarciu
umowy na jego rachunek.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 157/207§ 3. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za skutki okoliczności, które z
naruszeniem paragrafów poprzedzających nie zostały podane do jego wiadomości. Jeżeli do naruszenia paragrafów poprzedzających doszło z winyumyślnej, w razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przewidzianyumową i jego następstwa są skutkiem okoliczności, o których mowa w zdaniu
poprzedzającym.
Art. 816.
W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany wysokości
składki, poczynając od chwili, w której zaszła ta okoliczność, nie wcześniej jednak
niż od początku bieżącego okresu ubezpieczenia. W razie zgłoszenia takiego żądania
druga strona może w terminie 14 dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.
Art. 817.
§ 1. Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu
dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.
§ 2. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do
ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia
okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni
od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tychokoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia
ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1.
§ 3. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego niż określone w paragrafach
poprzedzających.
Art. 818.
§ 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać,
że ubezpieczający ma obowiązek w określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o wypadku.
§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązkiem określonym w paragrafie poprzedzającym można obciążyć zarówno ubezpieczającego, jak i ubezpieczonego, chyba że ubezpieczony nie wie o zawarciu umowy na jego rachunek.
§ 3. W razie naruszenia z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa obowiązków
określonych w paragrafach poprzedzających ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia
szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności
i skutków wypadku.
§ 4. Skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku nie następują, jeżeli
ubezpieczyciel w terminie wyznaczonym do zawiadomienia otrzymał wiadomość o okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.
Art. 819.
§ 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.
§ 2. (uchylony).
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 158/207§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie
poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie
przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w
przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem
niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania
zobowiązania.
§ 4. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa
się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez
zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia
rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub
zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub
odmowie świadczenia.
Art. 820.
Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się do ubezpieczeń morskich oraz do ubezpieczeń pośrednich (reasekuracji).
Dział II
Ubezpieczenia majątkowe
Art. 821.
Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który
nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu.
Art. 822.
§ 1. Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkodywyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.
§ 2. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia.
§ 3. Strony mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe,
ujawnione lub zgłoszone w okresie ubezpieczenia.
§ 4. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia
bezpośrednio od ubezpieczyciela.
§ 5. Ubezpieczyciel nie może przeciwko uprawnionemu do odszkodowania podnieść zarzutu naruszenia obowiązków wynikających z umowy lub ogólnych
warunków ubezpieczenia przez ubezpieczającego lub ubezpieczonego, jeżeli
nastąpiło ono po zajściu wypadku.
Art. 823.
§ 1. W razie zbycia przedmiotu ubezpieczenia prawa z umowy ubezpieczenia mogąbyć przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia. Przeniesienie tych

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 159/207

praw wymaga zgody ubezpieczyciela, chyba że umowa ubezpieczenia lub
ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej.
§ 2. W razie przeniesienia praw, o których mowa w § 1, na nabywcę przedmiotu
przechodzą także obowiązki, które ciążyły na zbywcy, chyba że strony zazgodą ubezpieczyciela umówiły się inaczej. Pomimo tego przejścia obowiązków zbywca odpowiada solidarnie z nabywcą za zapłatę składki przypadającej za czas do chwili przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.
§ 3. Jeżeli prawa, o których mowa w § 1, nie zostały przeniesione na nabywcę
przedmiotu ubezpieczenia, stosunek ubezpieczenia wygasa z chwilą przejścia
przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.
§ 4. Przepisów § 1-3 nie stosuje się przy przenoszeniu wierzytelności, jakie powstały lub mogą powstać wskutek zajścia przewidzianego w umowie wypadku.
Art. 824.
§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie
stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela.
§ 2. Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa
zmniejszeniu, ubezpieczający może żądać odpowiedniego zmniejszenia sumy
ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z tej samej
przyczyny dokonać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o tym
jednocześnie ubezpieczającego.
§ 3. Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą odpowiednie zmniejszenie
składki począwszy od dnia pierwszego tego miesiąca, w którym
ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w którym
ubezpieczyciel zawiadomił ubezpieczającego o jednostronnym zmniejszeniu
tej sumy.
Art. 8241.
§ 1. O ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez
ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej
szkody.
§ 2. Jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia w tym samym czasie jest ubezpieczony
od tego samego ryzyka u dwóch lub więcej ubezpieczycieli na sumy, którełącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową, ubezpieczający nie może żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody. Między ubezpieczycielami każdy z nich odpowiada w takim stosunku, w jakim przyjęta przez
niego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum wynikających z podwójnego lub wielokrotnego ubezpieczenia.
§ 3. Jeżeli w którejkolwiek z umów ubezpieczenia, o jakich mowa w § 2, uzgodniono, że suma wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia możebyć wyższa od poniesionej szkody, zapłaty świadczenia w części przenoszącej wysokość szkody ubezpieczający może żądać tylko od tego ubezpieczyciela. W takim przypadku dla określenia odpowiedzialności między ubezpieczycielami należy przyjąć, że w ubezpieczeniu, o którym mowa w niniejszym
paragrafie, suma ubezpieczenia równa jest wartości ubezpieczeniowej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 160/207

Art. 825. (skreślony).
Art. 826.
§ 1. W razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych muśrodków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.
§ 2. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać,
że w razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest zabezpieczyćmożność dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec osób odpowiedzialnych za szkodę.
§ 3. Jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie zastosował środków określonych w § 1, ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu.
§ 4. Ubezpieczyciel obowiązany jest, w granicach sumy ubezpieczenia, zwrócić
koszty wynikłe z zastosowania środków, o których mowa w § 1, jeżeli środki
te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla ubezpieczającego.
§ 5. W razie ubezpieczenia na cudzy rachunek przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się również do ubezpieczonego.
Art. 827.
§ 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej
lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom
słuszności.
§ 2. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż określone w § 1.
§ 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności
za szkodę wyrządzoną umyślnie przez osobę, z którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.
§ 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady określone w
paragrafach poprzedzających stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego.
Art. 828.
§ 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez
ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej
odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela dowysokości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli zakład pokrył tylko część
szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części
pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.
§ 2. Nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego przeciwko
osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie
domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 161/207§ 3. Zasady wynikające z paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w
razie zawarcia umowy na cudzy rachunek.
Dział III
Ubezpieczenia osobowe
Art. 829.
§ 1. Ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć:
1) przy ubezpieczeniu na życie - śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez
nią oznaczonego wieku;
2) przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków - uszkodzenia
ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.
§ 2. W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek,
odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się nie wcześniej niżnastępnego dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w
umowie, że chce skorzystać z zastrzeżenia na jego rzecz ochrony
ubezpieczeniowej. Oświadczenie powinno obejmować także wysokość sumy
ubezpieczenia. Zmiana umowy na niekorzyść ubezpieczonego lub osoby
uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci
ubezpieczonego wymaga zgody tego ubezpieczonego.
Art. 830.
§ 1. Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypowiedzieć umowę wkażdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych
warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku – ze skutkiem natychmiastowym.
§ 2. W braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez
ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminieokreślonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych
warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości
ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki.
§ 3. Ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie jedynie w
wypadkach wskazanych w ustawie.
§ 4. Przepisy § 3 oraz art. 812 § 8 stosuje się odpowiednio w razie zmiany ogólnych
warunków ubezpieczenia na życie w czasie trwania stosunku umownego. Nie
uchybia to stosowaniu w takim przypadku przepisu art. 3841.
Art. 831.
§ 1. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może każde z tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w każdym czasie.
1§ 1 . W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek do wykonywania
uprawnień, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, konieczna jest
uprzednia zgoda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 162/207

mogą przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może wykonywać samodzielnie.
§ 2. Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia,
a nie oznaczono udziału każdej z nich w tej sumie, ich udziały są równe.
§ 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po
ubezpieczonym.
Art. 832.
§ 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia staje się
bezskuteczne, jeżeli uprawniony zmarł przed śmiercią ubezpieczonego albojeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci.
§ 2. Jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do
otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie
ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkachubezpieczenia, chyba że umówiono się inaczej.
Art. 833.
Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch
od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogąskrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do 6 miesięcy.
Art. 834.
Jeżeli do wypadku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia
na życie, ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu umowy
podano wiadomości nieprawdziwe, w szczególności że zatajona została choroba
osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.
Tytuł XXVIII
Przechowanie
Art. 835.
Przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie nie
pogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.
Art. 836.
Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo
w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte,chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał się przechować rzecz
bez wynagrodzenia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 163/207

Art. 837.
Przechowawca powinien przechowywać rzecz w taki sposób, do jakiego się zobowiązał, a w braku umowy w tym względzie, w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności.
Art. 838.
Przechowawca jest uprawniony, a nawet obowiązany zmienić określone w umowie
miejscu i sposób przechowania rzeczy, jeżeli okaże się to konieczne dla jej ochrony
przed utratą lub uszkodzeniem. Jeżeli uprzednie uzyskanie zgody składającego jestmożliwe, przechowawca powinien ją uzyskać przed dokonaniem zmiany.
Art. 839.
Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to
konieczne do jej zachowania w stanie nie pogorszonym.
Art. 840.
§ 1. Przechowawca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej osobie, chyba
że jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany
jest zawiadomić niezwłocznie składającego, gdzie i u kogo rzecz złożył, i wrazie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności
w wyborze zastępcy.
§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest także względem składającego. Jeżeli
przechowawca ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za
swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.
Art. 841.
Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego i bez koniecznej potrzeby, używa rzeczy albo zmienia miejsce lub sposób jej przechowywania albo jeżeli oddaje rzecz na
przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny także za przypadkową utratę lub
uszkodzenie rzeczy, które by w przeciwnym razie nie nastąpiło.
Art. 842.
Składający powinien zwrócić przechowawcy wydatki, które ten poniósł w celu należytego przechowania rzeczy, wraz z odsetkami ustawowymi oraz zwolnić przechowawcę od zobowiązań zaciągniętych przez niego w powyższym celu w imieniu własnym.
Art. 843.
Jeżeli kilka osób wspólnie przyjęło lub oddało rzecz na przechowanie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest solidarna.
Art. 844.
§ 1. Składający może w każdym czasie żądać zwrotu rzeczy oddanej na
przechowanie.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 164/207§ 2. Przechowawca może żądać odebrania rzeczy przed upływem terminu
oznaczonego w umowie, jeżeli wskutek okoliczności, których nie mógł
przewidzieć, nie może bez własnego uszczerbku lub bez zagrożenia rzeczyprzechowywać jej w taki sposób, do jakiego jest zobowiązany. Jeżeli czas
przechowania nie był oznaczony albo jeżeli rzecz była przyjęta na
przechowanie bez wynagrodzenia, przechowawca może żądać odebraniarzeczy w każdym czasie, byleby jej zwrot nie nastąpił w chwili
nieodpowiedniej dla składającego.
§ 3. Zwrot rzeczy powinien nastąpić w miejscu, gdzie miała być przechowywana.
Art. 845.
Jeżeli z przepisów szczególnych albo z umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi
rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce (depozyt nieprawidłowy). Czas i miejsce zwrotu określają przepisy o przechowaniu.
Tytuł XXIX
Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących
hotele i podobne zakłady
Art. 846.
§ 1. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest odpowiedzialny za
utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych przez osobę korzystającą z usług
hotelu lub podobnego zakładu, zwaną dalej „gościem”, chyba że szkoda
wynikła z właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo że
powstała wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby, która mu
towarzyszyła, była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.
§2. Rzeczą wniesioną w rozumieniu przepisów tytułu niniejszego jest rzecz, która
w czasie korzystania przez gościa z usług hotelu lub podobnego zakładu
znajduje się w tym hotelu lub podobnym zakładzie albo znajduje się pozanim, a została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny
zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez
nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.
§3. Rzeczą wniesioną jest również rzecz, która w krótkim, zwyczajowo przyjętym
okresie poprzedzającym lub następującym po tym, kiedy gość korzystał zusług hotelu lub podobnego zakładu, została powierzona utrzymującemu
zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo
umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel
przeznaczonym.
§4. Pojazdów mechanicznych i rzeczy w nich pozostawionych oraz żywych
zwierząt nie uważa się za rzeczy wniesione. Utrzymujący zarobkowo hotel
lub podobny zakład może za nie odpowiadać jako przechowawca, jeżeli
została zawarta umowa przechowania.
§5. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności, o której mowa w § 1, przezumowę lub ogłoszenie nie ma skutku prawnego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 165/207

Art. 847.
Roszczenie o naprawienie szkody z powodu utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu wygasa, jeżeli poszkodowany po otrzymaniu
wiadomości o szkodzie nie zawiadomił o niej niezwłocznie utrzymującego zakład.
Przepisu tego nie stosuje się, gdy szkodę wyrządził utrzymujący zarobkowo hotel lub
podobny zakład albo gdy przyjął rzecz na przechowanie.
Art. 848.
Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu przedawniają się z upływem sześciu miesięcy
od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie, a w każdym razie z
upływem roku od dnia, w którym poszkodowany przestał korzystać z usług hotelu
lub podobnego zakładu.
Art. 849.
§1. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego zarobkowo hotel
lub podobny zakład w wypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych
ogranicza się, względem jednego gościa, do wysokości stokrotnej należności
za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednakże
odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać pięćdziesięciokrotnej
wysokości tej należności.
§2. Ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szkody nie dotyczą wypadku,
gdy utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład przyjął rzeczy na
przechowanie albo odmówił ich przyjęcia na przechowanie, mimo że
obowiązany był je przyjąć, jak również wypadku, gdy szkoda wynikła z winyumyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego zatrudnionej.
§3. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest obowiązany przyjąć na
przechowanie pieniądze, papiery wartościowe i cenne przedmioty, w
szczególności kosztowności i przedmioty mające wartość naukową lub
artystyczną. Może odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, jeżeli
zagrażają one bezpieczeństwu albo jeżeli w stosunku do wielkości lub
standardu hotelu albo podobnego zakładu mają zbyt dużą wartość lub gdy
zajmują zbyt dużo miejsca.
Art. 850.
Dla zabezpieczenia należności za mieszkania, utrzymanie i usługi dostarczone osobie
korzystającej z usług hotelu lub podobnego zakładu, jak również dla zabezpieczenia
roszczenia o zwrot wydatków dla tej osoby poniesionych przysługuje utrzymującemu
zarobkowo hotel lub podobny zakład ustawowe prawo zastawu na rzeczach wniesionych. Prawo to podlega przepisom o ustawowym prawie zastawu wynajmującego.
Art. 851.
Roszczenia powstałe w zakresie działalności przedsiębiorstw hotelowych z tytułunależności za dostarczone mieszkanie, utrzymanie i usługi oraz z tytułu wydatków
poniesionych na rzecz osób, które korzystają z usług takich przedsiębiorstw,
przedawniają się z upływem lat dwóch. Przepis ten stosuje się odpowiednio doprzedsiębiorstw gastronomicznych.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 166/207

Art. 852.
Przepisy o odpowiedzialności i ustawowym prawie zastawu utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład stosuje się odpowiednio do zakładów kąpielowych.
Jednakże co się tyczy przedmiotów, które zazwyczaj nie bywają wnoszone przez
osoby korzystające z usług tych zakładów, odpowiedzialność prowadzącego zakład
ogranicza się do wypadku, gdy przyjął taki przedmiot na przechowanie albo gdy
szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego albo osoby u niego
zatrudnionej.
Tytuł XXX
Umowa składu
Art. 853.
§1. Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się doprzechowania, za wynagrodzeniem, oznaczonych w umowie rzeczy
ruchomych.
§2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany wydać składającemu pokwitowanie,
które powinno wymieniać rodzaj, ilość, oznaczenie oraz sposób opakowania
rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.
Art. 854.
Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się w przypadkach gdy przedsiębiorca składowy nabywa własność złożonych rzeczy i jest obowiązany zwrócić tylko taką samąilość rzeczy tego samego gatunku i takiej samej jakości.
Art. 855.
§1. Przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z utraty, ubytku lub
uszkodzenia rzeczy w czasie od przyjęcia jej na skład do wydania osobie
uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, że nie mógł zapobiec szkodzie,
mimo dołożenia należytej staranności.
§2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany dokonywać odpowiednich
czynności konserwacyjnych. Przeciwne postanowienie umowy jest nieważne.
§3. Przedsiębiorca składowy nie ponosi odpowiedzialności za ubytek
nieprzekraczający granic określonych właściwymi przepisami, a w razie
braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych.
§4. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości rzeczy, chyba że
szkoda wynika z winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy
składowego.
Art. 856.
Przedsiębiorca składowy jest obowiązany do ubezpieczenia rzeczy jedynie wtedy,
gdy otrzymał takie zlecenie.
Art. 857.
Jeżeli stan rzeczy nadesłanych przedsiębiorcy składowemu nasuwa podejrzenie, żema miejsce brak, ubytek, zepsucie albo uszkodzenie rzeczy, przedsiębiorca składowy
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 167/207

powinien dokonać czynności niezbędnych do zabezpieczenia mienia i praw składającego.
Art. 858.
Przedsiębiorca składowy powinien zawiadamiać składającego o zdarzeniach ważnych ze względu na ochronę praw składającego lub dotyczących stanu rzeczy oddanych na skład, chyba że zawiadomienie nie jest możliwe.
Art. 859.
Jeżeli rzecz narażona jest na zepsucie, a nie można czekać na zarządzenie składającego, przedsiębiorca składowy ma prawo, a gdy wymaga tego interes składającego także obowiązek, sprzedać rzecz z zachowaniem należytej staranności.
Art. 8591.
Przedsiębiorca składowy powinien umożliwić składającemu obejrzenie rzeczy, dzielenie ich lub łączenie, pobieranie próbek oraz dokonywanie innych czynności w celu
zachowania rzeczy w należytym stanie.
Art. 8592.
§1. Przedsiębiorca składowy może łączyć rzeczy zamienne tego samego gatunku i
tej samej jakości, należące do kilku składających, za ich pisemną zgodą.
§2. Wydanie składającemu przypadającej mu części rzeczy w ten sposóbpołączonych nie wymaga zgody pozostałych składających.
§3. Podział i połączenie rzeczy powinny być ujawnione w dokumentach
przedsiębiorcy składowego.
Art. 8593.
Przedsiębiorcy składowemu służy na zabezpieczenie roszczeń o składowe i należności uboczne, o zwrot wydatków i kosztów, w szczególności przewoźnego i opłat celnych, o zwrot udzielonych składającemu zaliczek oraz wszelkich innych należności
powstałych z tytułu umowy lub umów składu, ustawowe prawo zastawu na rzeczach
oddanych na skład, dopóki znajdują się u niego lub u osoby, która je dzierży w jegoimieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.
Art. 8594.
Umowę składu zawartą na czas oznaczony uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony, jeżeli na 14 dni przed upływem terminu przedsiębiorca składowy niezażądał listem poleconym odebrania rzeczy w umówionym terminie.
Art. 8595.
Umowę składu zawartą na czas nieoznaczony przedsiębiorca składowy może wypowiedzieć listem poleconym, z zachowaniem terminu miesięcznego, jednakże niewcześniej niż po upływie 2 miesięcy od złożenia rzeczy.
Art. 8596.
Jeżeli składający nie odbiera rzeczy pomimo upływu umówionego terminu lub terminu wypowiedzenia umowy, przedsiębiorca składowy może oddać rzecz na prze2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 168/207

chowanie na koszt i ryzyko składającego. Może on jednak wykonać to prawo tylko
wtedy, jeżeli uprzedził składającego o zamiarze skorzystania z przysługującego mu
prawa listem poleconym, wysłanym nie później niż na 14 dni przed upływem umówionego terminu.
Art. 8597.
Pomimo zawarcia umowy na czas oznaczony przedsiębiorca składowy może z ważnych przyczyn, w każdym czasie, wezwać składającego do odebrania rzeczy, wyznaczając jednak odpowiedni termin ich odebrania.
Art. 8598.
§1. Przez odebranie rzeczy bez zastrzeżeń oraz zapłatę wszystkich należności
przedsiębiorcy składowego wygasają wszelkie roszczenia do przedsiębiorcy
składowego z tytułu umowy składu, z wyjątkiem roszczeń z tytułu
niewidocznych uszkodzeń rzeczy, jeżeli składający, w ciągu siedmiu dni ododbioru, zawiadomił o nich przedsiębiorcę składowego.
§2. Przepisu § 1 nie stosuje się w przypadku gdy powstanie uszkodzenia jestnastępstwem winy umyślnej albo rażącego niedbalstwa.
Art. 8599.
Roszczenia z tytułu umowy składu przedawniają się z upływem roku.
Tytuł XXXI
SpółkaArt. 860.
§ 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia
wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w
szczególności przez wniesienie wkładów.
§ 2. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.
Art. 861.
§ 1. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych
praw albo na świadczeniu usług.
§ 2. Domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.
Art. 862.
Jeżeli wspólnik zobowiązał się wnieść do spółki własność rzeczy, do wykonania tegozobowiązania, jak również do odpowiedzialności z tytułu rękojmi oraz do niebezpieczeństwa utraty lub uszkodzenia rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Jeżeli rzeczy mają być wniesione tylko do używania, stosuje się odpowiednio wpowyższym zakresie przepisy o najmie.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 169/207

Art. 863.
§ 1. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku
wspólników ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku.
§ 2. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnegomajątku wspólników.
§ 3. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z
jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w
poszczególnych składnikach tego majątku.
Art. 864.
Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.
Art. 865.
§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw
spółki.
§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić
sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli
jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych
wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała
wspólników.
§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać
czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na
niepowetowane straty.
Art. 866.
W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do
prowadzenia jej spraw.
Art. 867.
§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym
samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość
wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału
wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych
wspólników od udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika
od udziału w zyskach.
§ 2. Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się w raziewątpliwości także do udziału w stratach.
Art. 868.
§ 1. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu
spółki.
§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać
podziału i wypłaty zysków z końcem każdego roku obrachunkowego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 170/207

Art. 869.
§ 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nie oznaczony, każdy wspólnik może zniej wystąpić wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec
roku obrachunkowego.
§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez
zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na
czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.
Art. 870.
Jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy została przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z ruchomości wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który uzyskał zajęcie
praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w spółce na trzy miesiące naprzód, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może z tego terminu skorzystać.
Art. 871.
§ 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które
wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jegowkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość,którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość
wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę
rzeczy należących do wspólnika.
§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część
wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów
wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący
wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.
Art. 872.
Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W wypadku takim powinni oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich
prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą sami podejmować wszelkie
czynności w zakresie prowadzenia spraw spółki.
Art. 873.
Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów rozwiązania spółki trwa
ona nadal za zgodą wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na czas
nie oznaczony.
Art. 874.
§ 1. Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przezsąd.
§ 2. Spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 171/207

Art. 875.
§ 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku
wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z
zachowaniem przepisów poniższych.
§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom
ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w raziewystąpienia wspólnika ze spółki.
§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w
takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.
Tytuł XXXIIPoręczenie
Art. 876.
§ 1. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela
wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie
wykonał.
§ 2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone
na piśmie.
Art. 877.
W razie poręczenia za dług osoby, która nie mogła się zobowiązać z powodu braku
zdolności do czynności prawnych, poręczyciel powinien spełnić świadczenie jakodłużnik główny, jeżeli w chwili poręczenia o braku zdolności tej osoby wiedział lubz łatwością mógł się dowiedzieć.
Art. 878.
§ 1. Można poręczyć za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej.
§ 2. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być przed powstaniem
długu odwołane w każdym czasie.
Art. 879.
§ 1. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres
zobowiązania dłużnika.
§ 2. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem poudzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela.
Art. 880.
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela.
Art. 881.
W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik
solidarny.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 172/207

Art. 882.
Jeżeli termin płatności długu nie jest oznaczony albo jeżeli płatność długu zależy od
wypowiedzenia, poręczyciel może po upływie sześciu miesięcy od daty poręczenia, ajeżeli poręczył za dług przyszły - od daty powstania długu żądać, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo z najbliższym terminem dokonał wypowiedzenia. Jeżeli wierzyciel nie uczyni zadość powyższemu żądaniu, zobowiązanie poręczyciela
wygasa.
Art. 883.
§ 1. Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które
przysługują dłużnikowi; w szczególności poręczyciel może potrącić
wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.
§ 2. Poręczyciel nie traci powyższych zarzutów, chociażby dłużnik zrzekł się ich
albo uznał roszczenie wierzyciela.
§ 3. W razie śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na
ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z przepisów prawa
spadkowego.
Art. 884.
§ 1. Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia, powinien
zawiadomić niezwłocznie dłużnika wzywając go do wzięcia udziału w
sprawie.
§ 2. Jeżeli dłużnik nie weźmie udziału w sprawie, nie może on podnieść
przeciwko poręczycielowi zarzutów, które mu przysługiwały przeciwko
wierzycielowi, a których poręczyciel nie podniósł z tego powodu, że o nich
nie wiedział.
Art. 885.
Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej przez siebie
zapłacie długu, za który poręczył. Gdyby tego nie uczynił, a dłużnik zobowiązanie
wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam wierzycielowi zapłacił,chyba że działał w złej wierze.
Art. 886.
Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu zobowiązania. Gdyby tego nie
uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać od dłużnika zwrotu
tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w złej wierze.
Art. 887.
Jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo środków dowodowych, ponosi on względem poręczyciela odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 173/207

Tytuł XXXIII
Darowizna
Art. 888.
§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnegoświadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
§ 2. (skreślony).
Art. 889.
Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:
1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;
2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki
sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nie nabyte.
Art. 890.
§ 1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego.
Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje sięważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
§ 2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze względu na przedmiot
darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu
stron.
Art. 891.
§ 1. Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania
lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda zostaławyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
§ 2. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego,obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia
powództwa.
Art. 892.
Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody,którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go onich w czasie właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć.
Art. 893.
Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub
zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).
Art. 894.
§ 1. Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny,może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu
korzyść obdarowanego.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 174/207§ 2. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy
darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny - także
właściwy organ państwowy.
Art. 895.
§ 1. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to
usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków.
§ 2. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy,
obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w
naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie
stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.
Art. 896.
Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze nie wykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jest stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.
Art. 897.
Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany maobowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczyć darczyńcy
środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym
potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.
Art. 898.
§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany
dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie doprzepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia
uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z
bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem
zwrotu.
Art. 899.
§ 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli
darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia
darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest
skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.
§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu
niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był
uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił
darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem
była śmierć darczyńcy.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 175/207§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym
uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.
Art. 900.
Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.
Art. 901.
§ 1. Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy
darowizny dokonanej przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli
darowizna ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek
jest nadmierna.
§ 2. Rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat od jej
wykonania.
Art. 902.
Przepisów o odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego.
Tytuł XXXIII1
Przekazanie nieruchomości
Art. 9021.
§ 1. Przez umowę przekazania nieruchomości jej właściciel zobowiązuje sięnieodpłatnie przenieść na gminę albo na Skarb Państwa własność
nieruchomości.
§ 2. Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości, gdy gmina
miejsca położenia całej albo części nieruchomości nie skorzystała zzaproszenia do jej zawarcia w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia
zaproszenia przez właściciela nieruchomości.
Art. 9022.
Jeżeli strony nie postanowiły inaczej właściciel przekazujący nieruchomość nie ponosi odpowiedzialności za jej wady.
Tytuł XXXIV
Renta i dożywocie
Dział I
Renta
Art. 903.
Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonychświadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 176/207

Art. 9031.
Umowa renty powinna być stwierdzona pismem.
Art. 904.
Jeżeli nie oznaczono inaczej terminów płatności renty, rentę pieniężną należy płacić
miesięcznie z góry, a rentę polegającą na świadczeniach w rzeczach oznaczonych
tylko co do gatunku należy uiszczać w terminach wynikających z właściwości
świadczenia i celu renty.
Art. 905.
Jeżeli uprawniony dożył dnia płatności renty płatnej z góry, należy mu się całeświadczenie przypadające za dany okres. Renta płatna z dołu powinna być zapłaconaza czas do dnia, w którym obowiązek ustał.
Art. 906.
§ 1. Do renty ustanowionej za wynagrodzeniem stosuje się odpowiednio przepisy
o sprzedaży.
§ 2. Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie.
Art. 907.
§ 1. Przepisy działu niniejszego stosuje się w braku przepisów szczególnych także
w wypadku, gdy renta wynika ze źródeł pozaumownych.
§ 2. Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w
razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty,
chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu
sądowym lub w umowie.
Dział IIDożywocie
Art. 908.
§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca
zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa odożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako
domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału,
zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić
mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał sięobciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest
ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub innąsłużebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w
pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie,służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń
należą do treści prawa dożywocia.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 177/207§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy
nieruchomości.
Art. 909. (skreślony).
Art. 910.
§ 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocienastępuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia.
Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawachrzeczowych ograniczonych.
§ 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca
ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia tym prawem objęte,chyba że stały się wymagalne w czasie, kiedy nieruchomość nie była jest
własnością. Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.
Art. 911.
Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w razie śmierci jednej z
tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu.
Art. 912.
Prawo dożywocia jest niezbywalne.
Art. 913.
§ 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem azobowiązanym takie stosunku, że nie można wymagać od stron, żebypozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej
z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawadożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.
§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lubdożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać
umowę o dożywocie.
Art. 914.
Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą
wartości tego prawa.
Art. 915.
Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio do umów, przez
które nabywca nieruchomości zobowiązał się, w celu zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania, do obciążenia nieruchomości użytkowaniem z ograniczeniem jego
wykonywania do części nieruchomości.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 178/207

Art. 916.
§ 1. Osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek
alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w
stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się
niewypłacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czydożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bezwzględu na czas zawarcia umowy.
§ 2. Uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie
lat pięciu od daty tej umowy.
Tytuł XXXV
Ugoda
Art. 917.
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między
nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący
lub mogący powstać.
Art. 918.
§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest
dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który wedługtreści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie
byłyby powstały, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały oprawdziwym stanie rzeczy.
§ 2. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia
dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta
w złej wierze.
Tytuł XXXVI
Przyrzeczenie publiczne
Art. 919.
§ 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za wykonanie oznaczonej
czynności, obowiązany jest przyrzeczenia dotrzymać.
§ 2. Jeżeli w przyrzeczeniu nie był oznaczony termin wykonania czynności ani
nie było zastrzeżenia, że przyrzeczenie jest nieodwołalne, przyrzekający
może je odwołać. Odwołanie powinno nastąpić przez ogłoszenie publiczne w
taki sam sposób, w jaki było uczynione przyrzeczenie. Odwołanie jest
bezskuteczne względem osoby, która wcześniej czynność wykonała.
Art. 920.
§ 1. Jeżeli czynność wykonało kilka osób niezależnie od siebie, każdej z nichnależy się nagroda w pełnej wysokości, chyba że została przyrzeczona tylko
jedna nagroda.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 179/207§ 2. Jeżeli była przyrzeczona tylko jedna nagroda, otrzyma ją osoba, która
pierwsza się zgłosi, a w razie jednoczesnego zgłoszenia się kilku osób - ta,
która pierwsza czynność wykonała.
§ 3. Jeżeli czynność wykonało kilka osób wspólnie, w razie sporu sąd
odpowiednio podzieli nagrodę.
Art. 921.
§ 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło lub za najlepszą
czynność jest bezskuteczne, jeśli nie został w nim oznaczony termin, w ciągu
którego można ubiegać się o nagrodę.
§ 2. Ocena, czy i które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy do
przyrzekającego, chyba że w przyrzeczeniu nagrody inaczej zastrzeżono.
§ 3. Przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko wtedy,
gdy to zastrzegł w przyrzeczeniu. W wypadku takim nabycie własności
następuje z chwilą wypłacenia nagrody. Przepis ten stosuje się również donabycia praw autorskich albo praw wynalazczych.
Tytuł XXXVII
Przekaz i papiery wartościowe
Dział I
Przekaz
Art. 9211.
Kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a przekazanego do
spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego.
Art. 9212.
§ 1. Jeżeli przekazany oświadczył odbiorcy przekazu, że przekaz przyjmuje,
obowiązany jest względem odbiorcy do spełnienia świadczenia określonego
w przekazie.
§ 2. W takim wypadku przekazany może powoływać się tylko na zarzuty
wynikające z treści przekazu oraz na zarzuty, które przysługują mu osobiście
względem odbiorcy.
§ 3. Roszczenia odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikające z przyjęcia
przekazu, przedawniają się z upływem roku.
Art. 9213.
Przekazujący może przekaz odwołać, dopóki przekazany nie przyjął go albo nie
spełnił świadczenia.
Art. 9214.
Jeżeli przekazany jest dłużnikiem przekazującego co do przekazanego świadczenia,
jest on obowiązany względem niego do zadośćuczynienia przekazowi.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 180/207

Art. 9215.
Jeżeli przekazujący jest dłużnikiem odbiorcy przekazu, umorzenie długu następuje
dopiero przez spełnienie świadczenia, chyba że umówiono się inaczej.
Dział II
Papiery wartościoweArt. 9216.
Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest
obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty.
Art. 9217.
Spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treścią papieru wartościowego zwalnia dłużnika, chyba że działał on w złej wierze.
Art. 9218.
Papiery wartościowe imienne legitymują osobę imiennie wskazaną w treści dokumentu. Przeniesienie praw następuje przez przelew połączony z wydaniem dokumentu.
Art. 9219.
§ 1. Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę wymienioną w
dokumencie oraz każdego, na kogo prawa zostały przeniesione przez indos.
§ 2. Indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze
wartościowym na zlecenie i zawierającym co najmniej podpis zbywcy,
oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę.
§ 3. Do przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest jego wydanie orazistnienie nieprzerwanego szeregu indosów.
Art. 92110.
§ 1. Jeżeli do puszczenia w obieg dokumentu na okaziciela jest wymagane
zezwolenie właściwego organu państwowego, dokument wystawiony bez
takiego zezwolenia jest nieważny.
§ 2. Podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, chyba że
przepisy szczególne stanowią inaczej.
Art. 92111.
§ 1. Dłużnik nie ma obowiązku dochodzenia, czy okaziciel jest właścicielem
dokumentu. Jednakże w razie uzasadnionych wątpliwości, czy okaziciel
dokumentu jest wierzycielem, dłużnik powinien złożyć przedmiotświadczenia do depozytu sądowego.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 181/207§ 2. Jeżeli właściwy organ państwowy wydał zakaz świadczenia, zwolnienie z
zobowiązania następuje przez złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu
sądowego.
Art. 92112.
Przeniesienie praw z dokumentu na okaziciela wymaga wydania tego dokumentu.
Art. 92113.
Dłużnik może powołać się względem wierzyciela na zarzuty, które dotyczą ważności
dokumentu lub wynikają z jego treści albo służą mu osobiście przeciw wierzycielowi. Dłużnik może także powołać się na zarzuty, które mu służą przeciw poprzedniemu wierzycielowi, jeżeli nabywca dokumentu działał świadomie na szkodę dłużnika.
Art. 92114.
§ 1. Umarzanie papierów wartościowych regulują przepisy szczególne.
§ 2. Jeżeli papier wartościowy został prawomocnie umorzony, dłużnik jest
obowiązany wydać osobie, na której rzecz nastąpiło umorzenie, na jej koszt
nowy dokument, a gdy wierzytelność jest wymagalna - spełnić świadczenie.
Art. 92115.
§ 1. Przepisy o papierach wartościowych stosuje się odpowiednio do znaków
legitymacyjnych stwierdzających obowiązek świadczenia.
§ 2. W razie utraty znaku legitymacyjnego stwierdzającego w swej treści
obowiązek świadczenia na żądanie wierzyciela, dłużnik może uzależnić
spełnienie świadczenia od wykazania uprawnienia przez osobę zgłaszającą
takie żądanie.
§ 3. Do znaku legitymacyjnego, który nie określa imiennie osoby uprawnionej,
stosuje się odpowiednio przepisy o papierach wartościowych na okaziciela,
chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych.
Art. 92116.
Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do papierów wartościowych
opiewających na prawa inne niż wierzytelności.

Księga czwarta
Spadki
Tytuł I
Przepisy ogólne
Art. 922.
§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci najedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 182/207§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jegoosobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na
oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim
zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danymśrodowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia
roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów i poleceń, jakrównież inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.
Art. 923.
§ 1. Małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia
jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy odotwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie
dotychczasowym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające
to uprawnienie jest nieważne.
§ 2. Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i innych osób
bliskich spadkodawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego
prawa do lokalu.
Art. 924.
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Art. 925.
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Art. 926.
§ 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.
§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy
spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które
powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie
ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie
powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które
powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Art. 927.
§ 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia
spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.
§ 2. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być
spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.
§ 3. Fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być
spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat odogłoszenia testamentu.
Art. 928.
§ 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 183/207

2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania
testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z
tych czynności;3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobiłjego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.
§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby niedożył otwarcia spadku.
Art. 929.
Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Zżądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o
przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia
spadku.
Art. 930.
§ 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu
przebaczył.
§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności
prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym
rozeznaniem.
Tytuł II
Dziedziczenie ustawowe
Art. 931.
§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy
oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część
przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości
spadku.
§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy,
który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.
Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Art. 932.
§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jegomałżonek i rodzice.
§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu zmałżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli
ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy,
dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jegorodzicom w częściach równych.
§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udziałspadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy wczęściach równych.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 184/207§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku
pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada
jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą
podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
Art. 933.
§ 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami,
rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.
§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych,
cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.
Art. 934.
§ 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa
spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni
w częściach równych.
§ 2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udziałspadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tegoudziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między
zstępnych spadkodawcy.
§ 3. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udziałspadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom wczęściach równych.
Art. 9341.
W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy,
których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.
Art. 935.
W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy,
powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca
zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo
ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.
Art. 9351.
Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.
Art. 936.
§ 1. Przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jakby
był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego krewni
dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposabiający był rodzicem
przysposobionego.
§ 2. Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich
krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 185/207§ 3. W wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiegomałżonka, przepisu § 2 nie stosuje się względem tego małżonka i jego
krewnych, a jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z
rodziców przysposobionego, także względem krewnych zmarłego, których
prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu oprzysposobieniu utrzymane.
Art. 937.
Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między
przysposabiającym a przysposobionym, stosuje się przepisy poniższe:1) przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, azstępni przysposobionego dziedziczą po przy na tych samych zasadach codalsi zstępni spadkodawcy;
2) przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jegozstępnych;3) rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nichdziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie
nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa.
Art. 938.
Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymaćnależnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy nie obciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości
jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także
w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą
wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.
Art. 939.
§ 1. Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami,wyjąwszy zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili
jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy
przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy
korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń małżonka z tego
tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zapisie.
§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie
małżonków ustało za życia spadkodawcy.
Art. 940.
§ 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił oorzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.
§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu.
Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych
powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia
powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 186/207

dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od
otwarcia spadku.
Tytuł III
Rozrządzenia na wypadek śmierci
Dział I
Testament
Rozdział I
Przepisy ogólne
Art. 941.
Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.
Art. 942.
Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.
Art. 943.
Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.
Art. 944.
§ 1. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność doczynności prawnych.
§ 2. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.
Art. 945.
§ 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca
nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;3) pod wpływem groźby.
§ 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po
upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interesdowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie latdziesięciu od otwarcia spadku.
Art. 946.
Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi
nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy
lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób,
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 187/207

że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.
Art. 947.
Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni
odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
Art. 948.
§ 1. Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze
urzeczywistnienie woli spadkodawcy.
§ 2. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć takąwykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy inadać im rozsądną treść.
Rozdział II
Forma testamentu
Oddział 1
Testamenty zwykłe
Art. 949.
§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go wcałości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.
§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu
własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności
spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co dowzajemnego stosunku kilku testamentów.
Art. 950.
Testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.
Art. 951.
§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób, że w obecności
dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta(burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa,
sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.
§ 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jegosporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków.
Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec
której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca
nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze
wskazaniem przyczyny braku podpisu.
§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób
przewidziany w artykule niniejszym.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 188/207

Oddział 2
Testamenty szczególne
Art. 952.
§ 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek
szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest
niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią
wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.
§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden zeświadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed
upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia orazmiejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwajświadkowie albo wszyscy świadkowie.
§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób
stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku
stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli
przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne doprzezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach
dwóch świadków.
Art. 953.
Podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym można sporządzić
testament przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkobiercaoświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej
spisania, i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo
podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli
spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku
podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.
Art. 954.
Szczególną formę testamentów wojskowych określi rozporządzenie Ministra Obrony
Narodowej wydane w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.
Art. 955.
Testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przezczas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 189/207

Oddział 3
Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych
Art. 956.
Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:
1) kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;2) niewidomy, głuchy lub niemy;3) kto nie może czytać i pisać;
4) kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;5) skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.
Art. 957.
§ 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w
testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być
również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci
pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku
przysposobienia.
§ 2. Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w paragrafie
poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza
korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego
lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku
przysposobienia. Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika,że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu
danej treści, nieważny jest cały testament.
Art. 958.
Testament sporządzony z naruszeniem przepisów rozdziału niniejszego jest nieważny, chyba że przepisy te stanowią inaczej.
Dział II
Powołanie spadkobiercy
Art. 959.
Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.
Art. 960.
Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie określając ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w częściach
równych.
Art. 961.
Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne
przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się
w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 190/207

spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku
osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku wczęściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im
przedmiotów.
Art. 962.
Zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu spadkobiercy testamentowego, uważane jest za nie istniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z
okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli
ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed
otwarciem spadku.
Art. 963.
Można powołać spadkobiercę testamentowego na wypadek, gdyby inna osoba powołana jako spadkobierca ustawowy lub testamentowy nie chciała lub nie mogła być
spadkobiercą (podstawienie).
Art. 964.
Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę dozachowania nabytego spadku i do pozostawienia go innej osobie, ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, gdyby spadkobierca nie
chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne.
Art. 965.
Jeżeli spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych, a jeden z nich nie
chce lub nie może być spadkobiercą, przeznaczony dla niego udział, w braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym spadkobiercom testamentowym w
stosunku do przypadających im udziałów (przyrost).
Art. 966.
Gdy na mocy testamentu spadek przypadł spadkobiercy nie obciążonemu ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym względem dziadków spadkodawcy, dziadkowie,jeżeli znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać środków utrzymania od osób,
na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercyśrodków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, żezapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednak
czwartej części swego udziału spadkowego.
Art. 967.
§ 1. Jeżeli osoba powołana jako spadkobierca testamentowy nie chce lub nie możebyć spadkobiercą, spadkobierca ustawowy, któremu przypadł przeznaczony
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 191/207

dla tej osoby udział spadkowy, obowiązany jest, w braku odmiennej woli
spadkodawcy, wykonać obciążające tę osobę zapisy, polecenia i innerozrządzenia spadkodawcy.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do spadkobiercy podstawionego
oraz do spadkobiercy, któremu przypada udział spadkowy z tytułu przyrostu.
Dział III
Zapis i polecenieArt. 968.
§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać
spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonegoświadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis).
§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem także zapisobiercę (dalszy zapis).
Art. 969. (skreślony).
Art. 970.
W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu
niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym
zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu
przez spadkobiercę.
Art. 971.
Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w stosunku do wielkości ich udziałów spadkowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. Przepis
ten stosuje się odpowiednio do dalszego zapisu.
Art. 972.
Przepisy o powołaniu spadkobiercy, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności
stosuje się odpowiednio do zapisów.
Art. 973.
Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy.
Art. 974.
Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu może zwolnić się
od tego obowiązku także w ten sposób, że dokona bezpłatnie na rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z tytułu zapisu albo przelewu roszczenia ojego wykonanie.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 192/207

Art. 975.
Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.
Art. 976.
W braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości
jest bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku w chwili jego otwarcia
albo jeżeli spadkodawca był w chwili swej śmierci zobowiązany do zbycia tej rzeczy.
Art. 977.
Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, do roszczeń zapisobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę
ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapisem o zwrot nakładów narzecz stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.
Art. 978.
Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, obciążony zapisem ponosi względem zapisobiercy odpowiedzialność za wady rzeczy jak darczyńca.
Art. 979.
Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, obciążony powinien świadczyć rzeczy średniej jakości, uwzględniając przy tym potrzeby zapisobiercy.
Art. 980.
Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do odpowiedzialności obciążonego względem zapisobiercy za wady fizyczne i prawne rzeczy
stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Jednakże zapisobiercamoże żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania za nienależyte wykonanie
zapisu albo dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych rzeczy takiego samego gatunku
wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.
Art. 981.
Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.
Art. 982.
Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem(polecenie).

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 193/207

Art. 983.
Zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż dochwili wykonania zapisu przez spadkobiercę. Przepis ten stosuje się odpowiednio w
wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.
Art. 984.
Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z obowiązkiem wykonania polecenia, nie chce lub nie może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w braku odmiennej woli spadkodawcy polecenie wykonać. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.
Art. 985.
Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca
testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.
Dział IV
Wykonawca testamentu
Art. 986.
§ 1. Spadkodawca może w testamencie powołać wykonawcę testamentu.
§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do
czynności prawnych.
Art. 987.
Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć,powinna złożyć odpowiednie oświadczenie przed sądem.
Art. 988.
§ 1. Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinienzarządzać majątkiem spadkowym, spłacić długi spadkowe, w szczególności
wykonać zapisy i polecenia, a następnie wydać spadkobiercom majątek
spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą.
§ 2. Wykonawca testamentu może pozywać i być pozywany w sprawach
wynikających z zarządu spadkiem. Może również pozywać w sprawach oprawa należące do spadku i być pozywany w sprawach o długi spadkowe.
Art. 989.
§ 1. Do wzajemnych roszczeń między spadkobiercą a wykonawcą testamentu
wynikających ze sprawowania zarządu spadkiem stosuje się odpowiednio
przepisy o zleceniu za wynagrodzeniem.
§ 2. Koszty zarządu majątkiem spadkowym oraz wynagrodzenie wykonawcy
testamentu należą do długów spadkowych.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 194/207

Art. 990.
Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.
Tytuł IV
Zachowek
Art. 991.
§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani
do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny dopracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości
udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym,
w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci
uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do
spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy
roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo
do jego uzupełnienia.
Art. 992.
Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku
uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek
odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.
Art. 993.
Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast doliczasię do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez
spadkodawcę.
Art. 994.
§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn,
zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej
niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób
nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.
§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku
darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miałzstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona
na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.
§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku
darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarcie z nim małżeństwa.
Art. 995.
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, awedług cen z chwili ustalania zachowku.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 195/207

Art. 996.
Darowiznę uczynioną przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku zalicza się nanależny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także darowiznę uczynioną przez
spadkodawcę wstępnemu uprawnionego.
Art. 997.
Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny
mu zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia
ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w
danym środowisku.
Art. 998.
§ 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on
odpowiedzialność za zapisy i polecenia tylko do wysokości nadwyżki
przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę doobliczenia należnego uprawnionemu zachowku.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy zapis na rzecz
uprawnionego do zachowku został obciążony dalszym zapisem lub
poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.
Art. 999.
Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
Art. 1000.
§ 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego muzachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy
darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia
zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej
sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.
§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on
odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do
wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do
uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.
Art. 1001.
Spośród kilku obdarowanych obdarowany wcześniej ponosi odpowiedzialność stosownie do przepisów artykułu poprzedzającego tylko wtedy, gdy uprawniony dozachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby, która została obdarowana później.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 196/207

Art. 1002.
Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej dozachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.
Art. 1003.
Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku mogą żądać
stosunkowego zmniejszenia zapisów i poleceń.
Art. 1004.
§ 1. Zmniejszenie zapisów i poleceń następuje w stosunku do ich wartości, chyba
że z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.
§ 2. W razie zmniejszenia zapisu obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem,
dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.
Art. 1005.
§ 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu
zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia
zapisów i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny
zachowek.
§ 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis uczyniony najego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki
przekraczającej jego własny zachowek.
Art. 1006.
Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej
zmiany lub bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią sumę pieniężną.
Art. 1007.
§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców
o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat trzech odogłoszenia testamentu.
§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku ztytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat
trzech od otwarcia spadku.
Art. 1008.
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:
1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osóbumyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej
obrazy czci;
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 197/207

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Art. 1009.
Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści
testamentu.
Art. 1010.
§ 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli
mu przebaczył.
§ 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności
prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym
rozeznaniem.
Art. 1011.
Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył
on spadkodawcę.
Tytuł V
Przyjęcie i odrzucenie spadku
Art. 1012.
Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności
(przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.
Art. 1013. (skreślony).
Art. 1014.
§ 1. Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego spadkobiercy z
tytułu podstawienia może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia
udziału spadkowego, który temu spadkobiercy przypada z innego tytułu.
§ 2. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z tytułu
przyrostu, a przyjąć udział przypadający mu jako spadkobiercy powołanemu.
§ 3. Poza wypadkami przewidzianymi w paragrafach poprzedzających
spadkobierca nie może spadku częściowo przyjąć, a częściowo odrzucić.
Art. 1015.
§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu
sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule
swego powołania.
§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z
prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której
istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 198/207

prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z
przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Art. 1016.
Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa
się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia,
przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Art. 1017.
Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu
spadku spadkobierca zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie oprzyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone przez jego spadkobierców.
Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy.
Art. 1018.
§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem
lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.
§ 2. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane.
§ 3. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem
lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisemurzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia oprzyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisemurzędowo poświadczonym.
Art. 1019.
§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod
wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woliz następującymi zmianami:
1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje,
czy też go odrzuca.
§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnegooświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków
prawnych niezachowania terminu.
§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub oodrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
Art. 1020.
Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby
nie dożył otwarcia spadku.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 199/207

Art. 1021.
Jeżeli spadkobierca zarządzał spadkiem, a potem go odrzucił, do stosunków między
nim a spadkobiercami, którzy zamiast niego doszli do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.
Art. 1022.
Spadkobierca powołany do spadku zarówno z mocy testamentu, jak i z mocy ustawymoże spadek odrzucić jako spadkobierca testamentowy, a przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.
Art. 1023.
§ 1. Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł zmocy ustawy.
§ 2. Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, aspadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
Art. 1024.
§ 1. Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z
wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, możeżądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku
do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności
dłużnika.
§ 2. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu sześciu
miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz niepóźniej niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.
Tytuł VI
Stwierdzenie nabycia spadku, poświadczenie dziedziczenia
i ochrona spadkobiercy
Art. 1025.
§ 1. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez
spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych
sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albopoświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku niemożna powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktupoświadczenia dziedziczenia.
Art. 1026.
Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić
przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 200/207

Art. 1027.
Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko
stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.
Art. 1028.
Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz
osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie następuje, nabywa prawo lub
zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działa w złej wierze.
Art. 1029.
§ 1. Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako
spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek. To samo
dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku.
§ 2. Do roszczeń spadkobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotównależących do spadku, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jakrównież o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych
przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o zwrot nakładów
stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem asamoistnym posiadaczem rzeczy.
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy żąda wydania
swego majątku osoba, co do której zostało uchylone orzeczenie o uznaniu jej
za zmarłą.
Tytuł VII
Odpowiedzialność za długi spadkowe
Art. 1030.
Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi
z całego swego majątku.
Art. 1031.
§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za
długi spadkowe bez ograniczenia.
§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi
odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w
inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie
odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał doinwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie
istniejące długi.
Art. 1032.
§ 1. Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza,
spłacił niektóre długi spadkowe nie wiedząc o istnieniu innych długów,
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 201/207

ponosi on odpowiedzialność za nie spłacone długi tylko do wysokości
różnicy między wartością ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku awartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów, które spłacił.
§ 2. Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza,
spłacając niektóre długi spadkowe wiedział o istnieniu innych długów
spadkowych, ponosi on odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu
czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby
obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe.
Art. 1033.
Odpowiedzialność spadkobiercy z tytułu zapisów i poleceń ogranicza się zawsze dowartości stanu czynnego spadku.
Art. 1034.
§ 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność
za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, możeon żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które
odpowiadają wielkości ich udziałów.
§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi
spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.
Tytuł VIII
Wspólność majątku spadkowego i dział spadku
Art. 1035.
Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego
oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
Art. 1036.
Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w
przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych
spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.
Art. 1037.
§ 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi
spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze
spadkobierców.
§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta
w formie aktu notarialnego.
Art. 1038.
§ 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych
powodów może być ograniczony do części spadku.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 202/207§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części
spadku.
Art. 1039.
§ 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między
zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci sąwzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od
spadkodawcy darowizn, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z
okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od
obowiązku zaliczenia.
§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny na schedę
spadkową także na spadkobiercę ustawowego nie wymienionego w
paragrafie poprzedzającym.
§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo
w danych stosunkach przyjęte.
Art. 1040.
Jeżeli wartość darowizny podlegającej zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W wypadku takim nie
uwzględnia się przy dziale spadku ani darowizny, ani spadkobiercy zobowiązanego
do jej zaliczenia.
Art. 1041.
Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową
darowizny uczynionej przez spadkodawcę jego wstępnemu.
Art. 1042.
§ 1. Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość
darowizn podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części
spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych
wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego ztych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jegoschedy wartość darowizny podlegającej zaliczeniu.
§ 2. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej
dokonania, a według cen z chwili działu spadku.
§ 3. Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków przedmiotu
darowizny.
Art. 1043.
Przepisy o zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę
przyjętą w danym środowisku.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 203/207

Art. 1044.
Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić im schedy spadkowe w całości lub w części w taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub
pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność w określonych częściachułamkowych.
Art. 1045.
Uchylenie się od skutków prawnych umowy o dział spadku zawartej pod wpływem
błędu może nastąpić tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który stronyuważały za niewątpliwy.
Art. 1046.
Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie obowiązani do rękojmi za
wady fizyczne i prawne według przepisów o rękojmi przy sprzedaży. Rękojmia co
do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na wypłacalność dłużnika.
Tytuł IX
Umowy dotyczące spadku
Art. 1047.
Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tytule niniejszym umowa o spadek po
osobie żyjącej jest nieważna.
Art. 1048.
Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec siędziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Art. 1049.
§ 1. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się,chyba że umówiono się inaczej.
§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się
dziedziczenia, zostają wyłączeni od odziedziczenia, tak jakby nie dożyli
otwarcia spadku.
Art. 1050.
Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto
zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Art. 1051.
Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To
samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 204/207

Art. 1052.
§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do
zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej
postanowiły.
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w wykonaniu
zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej dozbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tegozobowiązania.
§ 3. Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie aktu
notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje
zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia
spadku.
Art. 1053.
Nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.
Art. 1054.
§ 1. Zbywca spadku zobowiązany jest do wydania tego, co wskutek zbycia, utraty
lub uszkodzenia przedmiotów należących do spadku zostało uzyskane w
zamian tych przedmiotów albo jako naprawienie szkody, a jeżeli zbycie
spadku było odpłatne, także do wyrównania ubytku wartości powstałego
przez zużycie lub rozporządzenie nieodpłatne przedmiotami należącymi do
spadku.
§ 2. Zbywca może żądać od nabywcy zwrotu wydatków i nakładów poczynionych
na spadek.
Art. 1055.
§ 1. Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w tym samym
zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest
solidarna.
§ 2. W braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy
odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą od niego żądali spełnieniaświadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.
Art. 1056.
W razie zbycia spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi
za wady fizyczne i prawne poszczególnych przedmiotów należących do spadku.
Art. 1057.
Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę zchwilą zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba że umówiono się inaczej.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 205/207

Tytuł X
Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych

Art. 1058.
ad. art. 1059 - patrz
wyrok TK (Dz.U.
Do dziedziczenia z ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o po- 2001 r. Nr 11, poz.
wierzchni przekraczającej 1 ha stosuje się przepisy tytułów poprzedzających księgi 91)
niniejszej ze zmianami wynikającymi z przepisów poniższych.
Art. 1059.
Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia
spadku:. art. 1060 - patrz
1) stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo
wyrok TK (Dz.U.
2001 r. Nr 11, poz. 912) mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo
3) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo
4) są trwale niezdolni do pracy.
ad. art. 1062 - patrz
Art. 1060.
wyrok TK (Dz.U.
W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili 2001 r. Nr 11, poz. 91
otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten
stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 1061. (uchylony).
Art. 1062.
§ 1. Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiada
warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 i 2, dziedziczy gospodarstwo
ad. art. 1063 - patrz
rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy nie mogą gospodarstwa
wyrok TK (Dz.U.
dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w art.
2001 r. Nr 11, poz. 91
1060.
§ 2. W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w
chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059
pkt 1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub
matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków
przewidzianych w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis ten
stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Art. 1063.
Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby,
które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych.
2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 206/207

Art. 1064.
Rozporządzenie Rady Ministrów określi wypadki, w których pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, orazzasady i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.
Art. 1065. (skreślony).
Art. 1066.
W stwierdzeniu nabycia spadku wymienia się osobno spadkobierców dziedziczących
gospodarstwo rolne oraz ich udziały w tym gospodarstwie.
Art. 1067.
§ 1. Do zapisu, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne, stosuje się
odpowiednio przepis art. 216.
§ 2. Jeżeli wykonanie zapisu prowadziłoby do podziału gospodarstwa rolnego lub
wkładu gruntowego w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, sprzecznego zzasadami prawidłowej gospodarki rolnej, spadkobierca zobowiązany do
wykonania zapisu może żądać zamiany przedmiotu zapisu na świadczenie
pieniężne.
Art. 1068. (skreślony).
Art. 1069. (skreślony).
Art. 1070.
W razie podziału gospodarstwa rolnego, które należy do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o podziale gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności.
Art. 10701.
W razie zbycia udziału w spadku obejmującym gospodarstwo rolne stosuje się odpowiednio art. 166 oraz art. 3 i 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu
ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64, poz. 592).
Art. 1071-1078. (skreślone).

Art. 1079.
ad. art. 1064 - patrz
wyrok TK (Dz.U.
Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, 2001 r. Nr 11, poz. 91
udziały spadkobierców w gospodarstwie rolnym zalicza się na poczet ich udziałów
w całości spadku.

2010-10-05

©Kancelaria Sejmu

s. 207/207

Art. 1080. (skreślony).
Art. 1081.
Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ponosi od chwili działu spadku spadkobierca, któremu to gospodarstwo przypadło, oraz spadkobiercy otrzymujący od niego spłaty. Każdy z tych spadkobierców
ponosi odpowiedzialność w stosunku do wartości otrzymanego udziału. Odpowiedzialność za inne długi ponoszą wszyscy spadkobiercy na zasadach ogólnych.
Art. 1082.
Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, ustalenie zachowku następuje z
uwzględnieniem przepisów niniejszego tytułu, a także odpowiednio art. 216.
Art. 1083-1085. (skreślone).
Art. 1086.
Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy do spadku należy wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o ile przepisy poniższe
nie stanowią inaczej.
ad. art. 1087 - patrz
wyrok TK (Dz.U.
2001 r. Nr 11, poz. 91

Art. 1087.
§ 1. Należący do spadku wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej
dziedziczą ci spośród spadkobierców, którzy w chwili otwarcia spadku:
1) są członkami tej spółdzielni albo
2) bądź są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół,
albo3) są trwale niezdolni do pracy.
§ 2. W braku spadkobierców określonych w punkcie pierwszym paragrafu
poprzedzającego wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej
dziedziczą również spadkobiercy, którzy pracują w gospodarstwie rolnym
spółdzielni albo w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną
członkami tej spółdzielni.
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających dotyczą również działki
przyzagrodowej i siedliskowej, jeżeli należą one do spadku.
Art. 1088. (skreślony).

2010-10-05