Czy zabieg hydrokolonoterapii
jest bezpieczny?
Zagrożenia związane z Hydrokolonoterapią –analiza udokumentowanych przypadków.
Sylwiusz Trawiński, Ewa Buczkowska

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii (w organizacji)
Warszawa 2010

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
1|

www.hydrokolonoterapia.org.plStreszczenie
W środowisku lekarskim rozpowszechniony jest pogląd o szczególnej szkodliwości zabiegu
hydrokolonoterpii. Pogląd ten wywołuje wiele nieporozumień zarówno w środowisku lekarzy jak iwśród zdezorientowanych pacjentów lub klientów coraz powszechniej powstających „gabinetówhydrokolonoterapii”.
Celem pracy było dostarczenie zainteresowanym rzetelnej wiedzy na temat faktycznego
poziomu ryzyka zagrożenia dla zdrowia i życia związanego z wykonywaniem tego zabiegu.
Mimo usilnych starań nie udało się znaleźć ani jednego doniesienia o jakimkolwiek badaniu
naukowym, z którego wynikałoby, że stosowanie hydrokolonoterapii może wywoływać jakiekolwiek
negatywne skutki dla zdrowia człowieka. Odszukaliśmy i przeanalizowaliśmy wszystkie artykuły
dotyczące negatywnych skutków hydrokolonoterapii. W wyniku analizy referencji – źródeł, doktórych te artykuły się odnoszą okazało się, że wszystkie te negatywne opinie sformułowane zostały
na podstawie zaledwie kilku artykułów w takich źródłach jak angielska Wikipedia, czy Scepticwiki,
które przywołują przypadki dramatycznych konsekwencji zabiegu hydrokolonoterapii.
Wszystkie artykuły podnoszące zagrożenia związane z właściwym zabiegiem
hydrokolonoterapii odnoszą się do tych samych, w sumie 8 przypadków, które miały miejsce na
przestrzeni dziejów w Australii i Stanach Zjednoczonych i rzeczywiście zakończyły się poważnymi
powikłaniami. W celu dokładnego zbadania zagadnienia, korzystając z bazy Medline PubMed oraz z
Głównej Biblioteki Lekarskiej w Warszawie dotarliśmy do źródłowych informacji dotyczących
każdego z tych przypadków. Okazało się, że wszystkie dotyczą zdarzeń, w których zabieg byłwykonywany w warunkach urągających zasadom przewidzianym dla przeprowadzania tego typu
zabiegów.
We wszystkich tych przypadkach zabiegi były przeprowadzane przez personel nie
posiadający kwalifikacji medycznych, bez nadzoru lekarza, w pomieszczeniach nie spełniających
odpowiednich standardów. W części przypadków urządzenie zabiegowe nie posiadało
odpowiednich atestów dopuszczających do stosowania w medycynie.
Każdy z tych udokumentowanych przypadków dowodzi, że do szkodliwych działań
niepożądanych omawianego zabiegu doszło w wyniku karygodnych i skandalicznych zaniedbań. W
jednym przypadku starszą panią pozostawiono sam na sam z nieatestowanym urządzeniem, bez
odpowiedniego przeszkolenia. Personel nie zareagował na zgłaszane przez nią dolegliwości bólowe.
W innym przypadku doszło do zakażenia amebozą wielu osób z tego powodu, że personel nie
posiadający odpowiednich kwalifikacji źle przeprowadzał dezynfekcję urządzenia.
W literaturze przedmiotu wiele jest nieporozumień dotyczących zabiegu
hydrokolonoterapii, który ze względu na bliskoznaczność terminologiczną mylony jest często z
lewatywą, diagnostycznymi wlewami doobytniczymi, czy oczyszczaniem jelit za pomocą ziołowych
lub chemicznych środków przeczyszczających.

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl2|

www.hydrokolonoterapia.org.plZ uwagi na brak badań naukowych dotyczących niepożądanych działań ubocznychhydrokolonoterapii, ryzyko związane z tym badaniem oszacowane zostało na podstawie
incydentów związanych z dobrze udokumentoanymi zabiegami ingerującymi w okrężnicę, takimi
jak kolonoskopia czy sigmoidoskopia. Ryzyko działań niepożądanych oszacowane zostało na mniej
niż 1: 10000 dla osób po 65 roku życia, a dla osób młodszych byłoby ono znacznie mniejsze.
W wyniku badania stwierdzono także, że jest bardzo wiele doniesień podkreślających
pozytywne działanie zabiegu hydrokolonoterapii w leczeniu zaparć i szeregu innych dolegliwości, atakże jako zabiegu przygotowującego do kolonoskopii. Coraz więcej jest też badań naukowych
potwierdzających przydatność tej metody.
Mimo, że pojawiają się coraz częściej artykuły naukowe o korzystnym działaniu zabiegu w
szeregu przypadków, niewątpliwie konieczne są dalsze, dobrze udokumentowane badania, które
potwierdziłyby, w jakich wskazaniach terapeutycznych zabiegi te należy wykonywać I jakich
rezultatów należy oczekiwać.
Z całą pewnością jednak jest to już najwyższy czas, aby lekarze na nowo przyjrzeli się temu
zabiegowi, odsunęli uprzedzenia i pozbyli się fobii. Dzisiaj, kiedy już wiemy, że antybiotyki i
farmakoterapia nie rozwiązują wszystkich problemów zdrowotnych, warto z nowej perspektywy
spojrzeć na terapię, z powodzeniem stosowaną przecież w medycynie od tysięcy lat,zmodyfikowaną w ostatnim okresie dzięki rozwojowi nauki i techniki.
Hydrokolonoterapia to niewątpliwie zabieg, który powraca do łask i sotosowany jest naświecie coraz powszechniej. Świadectwa osób, które się mu poddały oraz lekarzy, którzy stosują go
w swojej praktyce są trudne do podważenia. Co roku pojawiają się też nowe doniesienia naukowe
o korzystnych aspektach tego zabiegu.
Tymczasem należałoby zainteresować organizacje lekarskie oraz instytucje sprawujące
nadzór nad warunkami świadczenia usług medycznych. Jest to niewątpliwie, zabieg ingerujący w
zdrowie i zagrażający poważnymi powikłaniami, jeżeli nie wykonuje się go prawidłowo, niezachowując właściwych standardów. Z tego względu wydaje się uzasadnione, aby przeciwstawiaćsię wykonywaniu go w miejscach do tego nie przygotowanych, przez personel, nie posiadający
odpowiedniego przygotowania medycznego. Jeżeli bowiem będziemy akceptować dotychczasową
praktykę istnieje ryzyko, że niedługo znowu usłyszymy o nowych dramatycznych konsekwencjach.
Ponieważ nie ulega wątpliwości, że konsekwencje przeprowadzania tych zabiegów w
sposób niewłaściwy, mogą być bardzo poważne, należy zwracać baczną uwagę na to by zabieg ten
był traktowany jak procedura medyczna a nie kosmetyczna. Zabieg powinien być wykonywany
jedynie na podstawie skierowania lekarskiego. Powinien być ponadto przeprowadzany przez
wykwalifikowany personel medyczny, pod nadzorem lekarza w placówce, która spełnia
odpowiednie standardy sanitarne i higieniczne. Po spełnieniu tych wymogów szczególne ryzyko
związane z zabiegiem zostałoby wyeliminowane całkowicie. Uwaga lekarzy mogłaby się
skoncentrować na analizie terapeutycznej i profilaktycznej efektywności nowoczesnej

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl3|

www.hydrokolonoterapia.org.plhydrokolonoterapii.

Wprowadzenie
W środowisku lekarskim rozpowszechniony jest pogląd o szkodliwości zabiegu
hydrokolonoterpii. Pogląd ten wywołuje wiele nieporozumień zarówno w środowisku lekarzy jak iwśród zdezorientowanych pacjentów lub klientów coraz powszechniej powstających „gabinetówhydrokolonoterapii”, które często nie spełniają podstawowych wymogów higienicznych izatrudniają personel nie posiadający właściwego przygotowania medycznego.
Z uwagi na fakt, że zabieg hydrokolonoterapii jest stosowany coraz powszechniej na całymświecie, w tym także w Polsce, wydaje się celowe dostarczenie zainteresowanym rzetelnej wiedzy otym, jakie są faktyczne zagrożenia dla zdrowia i życia związane z tym zabiegiem.
Mimo usilnych starań nie udało się znaleźć ani jednego doniesienia o jakimkolwiek badaniu
naukowym, z którego wynikałoby, że stosowanie hydrokolonoterapii może wywoływać jakiekolwiek
negatywne skutki dla zdrowia człowieka.
Fachowa prasa medyczna w Polsce w znikomym stopniu zajmuje się tym zagdanieniem,naszą uwagę zwrócił ostatnio artykuł, który ukazał się w popularnym miesięczniku dla pań wewrześniu 2010 roku, w którym zamieszczono wypowiedzi trójki lekarzy. Każdy z tych lekarzy miałodmienną opinię na temat tego zabiegu: pierwszy z nich wyrażał się o nim bardzo pozytywnie,wręcz entuzjastycznie. Drugi lekarz, powiedział, że ani nie zniechęca ani nie poleca tego zabiegu, atrzeci lekarz wypowiedział się zdecydowanie negatywnie, zwracając uwagę na niebezpieczeństwa,
jakie niesie ten zabieg dla pacjentów. Kiedy skontaktowaliśmy się z tym lekarzem, prosząc opodanie źródeł, na jakich opiera swój pogląd, zostaliśmy odesłani do Internetu, jako jedynegoźródła skąd czerpał on informacje na ten temat.
Odszukaliśmy i przeanalizowaliśmy wszystkie artykuły dotyczące negatywnych skutków
hydrokolonoterapii. W wyniku analizy referencji – źródeł, do których te artykuły się odnoszą
okazało się, że wszystkie te negatywne opinie sformułowane zostały na podstawie zaledwie kilku
artykułów w takich źródłach jak angielska Wikipedia, czy Scepticwiki, które przywołują przypadki
dramatycznych konsekwencji zabiegu hydrokolonoterapii. Ponadto, niemal wszystkie artykuły
prezentujące negatywne opinie na temat zabiegu hydrokolonoterapii dotyczą zdarzeń, w których
zabieg był wykonywany w warunkach urągających zasadom przewidzianym dla przeprowadzania
tego typu zabiegów. We wszystkich tych przypadkach zabiegi były przeprowadzane przez personel
nie posiadający kwalifikacji medycznych, bez nadzoru lekarza, w pomieszczeniach nie spełniających
odpowiednich standardów. W części przypadków urządzenie zabiegowe nie posiadało
odpowiednich atestów dopuszczających do stosowania w medycynie. W jednym przypadku
opisana została procedura, która już wiele dziesiątków lat temu została zaniechana.

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
4|

www.hydrokolonoterapia.org.pl

MetodaKorzystając z wyszukiwarki Google, w okresie od 14-20.10.2010 intensywnie
przeszukiwaliśmy sieć Internet, poszukując wszelkich dostępnych doniesień naukowych oszkodliwości hydrokolonoterapii zarówno w języku polskim i angielskim.
Mimo usilnych starań nie udało się znaleźć ani jednego doniesienia o jakimkolwiek badaniu
naukowym, z którego wynikałoby, że stosowanie hydrokolonoterapii może wywoływać jakiekolwiek
negatywne skutki dla zdrowia człowieka. Wszystkie doniesienia dotyczą jedynie relacji opojedynczych incydentach, z którymi spotkali się autorzy tych doniesień.
Odszukaliśmy i przeanalizowaliśmy wszystkie angielskojęzyczne artykuły dotyczące
negatywnych skutków hydrokolonoterapii, które posiadały jakiekolwiek odniesienia do źródeł. W
wyniku analizy źródeł, do których te artykuły się odnoszą okazało się, że wszystkie te negatywne
opinie sformułowane zostały na podstawie zaledwie kilku artykułów opublikowanych w takich
miejscach jak angielska Wikipedia, czy Scepticwiki, które przywołują przypadki dramatycznych
konsekwencji zabiegu hydrokolonoterapii.
Te z kolei odwołują się do artykułów i doniesień odnoszących się do tych samych, w sumie 8
przypadków, które miały miejsce w Stanach Zjednoczonych, Singapurze, Australii i Nowej Zelandii irzeczywiście zakończyły się poważnymi powikłaniami. W celu dokładnego zbadania zagadnienia,
korzystając z bazy Medline PubMed oraz z Głównej Biblioteki Lekarskiej w Warszawie dotarliśmy doźródłowych informacji dotyczących każdego z tych przypadków.

Trochę historii
Tradycjezabieguhydrokolonoterapiisięgają
najdawniejszych czasów: odkryto już
naskalne
rysunki przedstawiające
wykonywanie zabiegu płukania okrężnicy
w starożytnych cywilizacjach. Trudno
dzisiaj ocenić jak głębokie były topenetracje jelita. Przez tysiąclecia
udoskonalano metody jego wykonywania,
zarówno w warunkach domowych jak iambulatoryjnych. Na przełomie XIX i XX
wieku zabieg ten był bardzo modny w
Stanach Zjednoczonych i w Europie.
Istniały sanatoria, które wykonywały kilka do kilkunastu tysięcy zabiegów rocznie. W tym okresie
bardzo często mylono jednak zabieg hydrokolonoterapii z lewatywą powszechnie stosowaną w
szpitalach, w domach starców oraz w mieszkaniach prywatnych. Nie należały do rzadkości
przypadki takie jak w jednym ze szpitali psychiatrycznych, gdzie w okresie od 1930 do 1935 roku
poddano 835 zabiegom płukania okrężnicy. Eksperymentowano wówczas z różnymi sposobami

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
5|

www.hydrokolonoterapia.org.plwykonywania tego zabiegu oraz z różnymi płynami stosowanymi do zabiegu, aby uzyskać jaknajlepszy efekt.
Niektóre doniesienia mówią nawet o stosowaniu
rurek gumowych wprowadzanych do okrężnicy, podobnie jakdzisiejsze kolonoskopy, aż do jelita ślepego. Tak
przeprowadzany zabieg mógł grozić bardzo poważnymi
powikłaniami, w sytuacji niewłaściwej sterylizacji rurek
wykorzystywanych
wielokrotnie.
Jeszczew
latachsześćdziesiątych XX wieku w sanatoriach stosowane były dośćprymitywne metody wykonywania tego zabiegu, nie
posiadające zespołów filtrujących wodę wprowadzaną dookrężnicy. Mówiło się także o stosowaniu sztywnych rurek
plastikowych wsuwanych do odbytu na głębokość do
kilkunastu cali.
Na szczęście te czasy mamy już za sobą. Niektóre spośród nowoczesnych urządzeń dozabiegu hydrokolonoterapii zostały wyprodukowane na zamówienie Amerykańskiej Agencji Lotów
Kosmicznych. Urządzenia te wyposażone są w skomplikowane układy hydrauliczne, posiadające
bezpieczny zawór zwrotny, zapewniające kontrolę temperatury, ciśnienia, wielkości strumienia
wody. Każde takie urządzenie posiada także zespół filtrujący i dezynfekujący wodę oraz obieg
automatycznej dezynfekcji. Zdecydowana większość z nich posiada atesty wymagane dla sprzętu
medycznego zaliczanego do tzw. III klasy. Niestety faktem jest także, że nadal pojawiają się oferty
sprzedaży sprzętu do irygacji jelita grubego w warunkach domowych, które mogą budzić grozę wśrodowisku lekarzy.
W ostatnich latach dializa jelita grubego, inaczejhydrokolonoterapia,
jestzabiegiemoczyszczania
organizmu coraz powszechniej stosowanym zarówno w
Europie, w Stanach Zjednoczonych, w placówkach
medycznych, sanatoriach a także w gabinetach SPA, czyzwykłych salonach kosmetycznych. Na całym świecie, na
wszystkich kontynentach działają tysiące ośrodków
stosujących tę procedurę w leczeniu lub wspomaganiu
leczenia wielu schorzeń lub dolegliwości. Wiele z tychośrodków, prowadzonych przez lekarzy, wykorzystuje dozabiegu aparaturę medyczną zatwierdzoną przez
administracje medyczne np. FDA – amerykańską
organizację rządową nadzorującą produkcję leków i urządzeń medycznych. Zaobserwowaliśmy
także, że wiele gabinetów świadczących tego rodzaju usługi jest prowadzonych i obsługiwanych
przez osoby nieposiadające wykształcenia medycznego, a lokale, w których te zabiegi są
wykonywane nie spełniają wymagań stawianych placówkom medycznym.

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
6|

www.hydrokolonoterapia.org.plPrzegląd piśmiennictwa
Wszystkie artykuły wskazujące na zagrożenia związane z zabiegiem odnoszą się do tych
samych, w sumie 8 przypadków, które miały miejsce na przestrzeni dziejów w Australii i Stanach
Zjednoczonych i rzeczywiście zakończyły się poważnymi powikłaniami. W celu dokładnego zbadania
zagadnienia, korzystając z bazy Medline PubMed oraz z Głównej Biblioteki Lekarskiej w Warszawie
dotarliśmy do źródłowych informacji dotyczących każdego z tych przypadków.
Poniżejprezentujemy dwa kluczowe artykuły, które prezentują przypadki, do których odwołują się niemal
wszyscy autorzy sceptycznych opinii na temat hydrokolonoterapii.

Artykuł 1 What’s the harm in colon cleansing? http://whatstheharm.net/coloncleansing.html
W tym zwięzłym, pozbawionym komentarzy artykule wymieniono pięć zdarzeń, które
wydarzyły się w okresie od 1982 do 2005 roku:
1. Pierwsze zdarzenie dotyczy Anne M. Adkins z Wichita w stanie Kansas,
która doznała uszkodzenia nerek w wyniku terapii wysokimi dawkami witaminy C w zastrzykach w
połączeniu z chelatacją i hydrokolonoterapią. Young Life Research Clinic Sued
http://www.casewatch.org/mal/younglife.shtml„W październiku 2005 r. Anne M. Adkins z Wichita w stanie Kansas pozwała Garego Younga,należącą do niego Young Life Research Clinic i kilku członków personelu szpitalnego. Twierdziła, żew wyniku leczenia doznała uszkodzenia nerek, które nieomal doprowadziło do jej śmierci. Youngjest nielicencjonowanym specjalistą medycyny naturalnej, który swój „stopień naukowy” uzyskał wnieakredytowanej szkole korespondencyjnej. Zarzut, przedstawiony poniżej, stanowi:
W okresie trzech tygodni, w którym kobieta znajdowała się pod opieką oskarżonych, przeszłabadania diagnostyczne i poddała się kilku różnym zabiegom, które obejmowały chelatację,inhalacje z nadtlenku wodoru, zastrzyki z witaminy C i hydrokolonoterapię. Pod koniec pobytu,
doznała nudności, gwałtownych wymiotów, osłabienia i dezorientacji. Pracownicy kliniki nie
docenili wagi problemu i nie skierowali pacjentki na ostry dyżur, nawet gdy doszło dozahamowania produkcji moczu. W kilka godzin po powrocie do domu, powódka została
hospitalizowana z powodu ciężkiej niewydolności nerek, omal nie straciła życia.
Przypuszczalną przyczyną niewydolności nerek była dożylnie podana witamina C, która możeupośledzać czynność nerek poprzez powstawanie kryształów szczawianu wapnia, który to odkłada
się w kanalikach nerkowych. Pozew został rozstrzygnięty z zasądzeniem płatności na nieujawnioną
sumę. Mniej więcej w tym samym czasie, kiedy został wniesiony pozew, Young ogłosił przeniesienie
jego kliniki do Ekwadoru.”
Z tego doniesienia wynika, że to nie zabieg hydrokolonoterapii był bezpośrednią przyczyną
komplikacji pacjentki.
2. Drugie zdarzenie dotyczy 72 letniej Laverne Burrell z Texasu,
która zmarła na skutek powikłań spowodowanych perforacją odbytnicy. Colonic Promoters Facing
Legal Actions http://www.quackwatch.com/01QuackeryRelatedTopics/colonsuit.html

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
7|

www.hydrokolonoterapia.org.pl„W dniu 20 kwietnia 2002 roku, pani Burrell była aktywną 72-letnia kobietą. Nigdy wcześniej nie
była poddana zabiegowi hydrokolonoterapii.
Nikt z Years to Your Life Health Centers nie miał wykształcenia medycznego, i nikt nie byłlicencjonowanym pracownikiem służby zdrowia. Fakty te nie zostały ujawnione Pani Burrell.
Kiedy Laverne Burrell przybyła do Years to Your Life Health Centers, pracowniczka Candace L.
Stowers, pokazała Pani Burrell film o prawidłowym odżywianiu. Film nie miał nic wspólnego z
procedurą płukania okrężnicy. Po zakończeniu projekcji, Candace L. Stowers zaprowadziła Panią
Burrell do pokoju, w którym stało łóżko wykorzystywane do przeprowadzania zabiegu płukania
jelita grubego. Pani Burrell dostała krótką instrukcję, jak wykonać zabieg. Instrukcja tazawierała:rozebranie się od pasa w dół, wejście na specjalny stół, i przesunięcie się na stole doplastikowej rurki znajdującej się w środku stołu w taki sposób, aby wsunęła się ona do odbytu. Pani
Burrell kazano następnie nacisnąć przycisk, który rozpocznie dopływ wody do jelita grubego. Po
tych instrukcjach pozostawiono Panią Burrell samą w pokoju.
Pani Burrell rozpoczęła proces zgodnie z tym jak została pouczona przez Candace Stowers, ale
prawie natychmiast doznała silnego bólu brzucha. Plastikowa dysza wodna przebiła jej jelito grube,
które zaczęło przeciekać i zatruwać jej narządy wewnętrzne. Nikt z Years to Your Life Health Centers
nie zaoferował Pani Burrell pomocy i nie wezwał pogotowia.
Stan Pani Burrell pogarszał się. W szpitalu znalazła się w ciągu dwóch lub trzech godzin od
przebicia okrężnicy. Tej nocy, podczas natychmiastowej operacji lekarze zmuszeni byli wyciąć Pani
Burrell frgment okrężnicy, wypłukać jej jamę brzuszną oraz wykonywać kolostomię (operacyjne
wyprowadzenie światła jelita grubego na powierzchnię brzucha, umożliwiające wydalanie treści
jelitowej). Kilka tygodni później jeszcze w szpitalu, rozwinęła się niedrożność jelit, która wymagała
drugiego zabiegu. Podczas drugiej operacji, stwierdzono zakażenie w obszarze miednicy Pani
Burrell. Siedem tygodni później w dniu 1 czerwca 2002 roku została wypisana ze szpitala.
Kilka dni później, 10 czerwca 2002 roku, pani Burrell była hospitalizowana ponownie, z powodu
niewydolności wątroby, o czym świadczyło zażółcenie oczu i skóry.
Pani Burrell była hospitalizowana po raz kolejny, ale została zwolniona w ciągu kilku dni, bo nic niemożna było dla niej zrobić. Krótko mówiąc, pani Burrell została odesłana do domu na śmierć.
W dniu 14 sierpnia 2002 r., Laverne Burrell zmarła.”
W tym przypadku doszło do uszkodzenia ścianki odbytnicy, gdyż niewykwalifikowany personel,placówki nieposiadającej statusu placówki medycznej, dopuścił się karygodnego zaniedbania,
pozostawiając pacjentkę w podeszłym wieku sam na sam z urządzeniem, którego konstrukcja
mogła rodzić ryzyko uszkodzenia odbytu.
3. Trzecie zdarzenie dotyczy 36 pacjentów z Colorado,których zakażono amebozą – 6 osób zmarło. An Outbreak of Amebiasis Spread by Colonic
Irrigation at a Chiropractic Clinic, Gregory R. Istre, M.D., Kathleen Kreiss, M.D., Richard S. Hopkins,
M.D., George R. Healy, Ph.D., Michael Benziger, M.D., Thomas M. Canfield, M.D., Patricia Dickinson,
R.N., Timothy R. Englert, B.A., Roy C. Compton, B.S., Henry M. Mathews, Ph.D., and Robert A.

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
8|

www.hydrokolonoterapia.org.plSimmons, M.D.N Engl J Med 1982; 307:339-342 August 5, 1982
http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJM198208053070603„Od czerwca 1978 do grudnia 1980 r., odnotowano co najmniej 36 przypadków zakażenia
amebozą, po zastosowaniu zabiegu hydrokolonoterapii w Chiropractic Clinic w zachodnim
Colorado. Spośród 10 osób, które wymagały wykonania kolektomii (częściowe lub całkowite
chirurgiczne usunięcie jelita grubego), sześć zmarło. Spośród 176 osób, które leczone były w klinicew ostatnich czterech miesiącach 1980 r., u 80 podjęto decyzję o innych formach leczenia. Spośród
osób u których wykonywano zabieg hydrokolonoterapii dwadzieścia jeden procent miało krwawą
biegunkę, w porównaniu z 1 procent w grupie w której zabieg nie był wykonywany. U trzydziestu
siedmiu procent osób z grupy po HCT, udowodniono infekcję amebozą, w porównaniu z 2,4 procent
w grupie bez HCT. Osoby, u których zabieg płukania okrężnicy wykonywano bezpośrednio po osobiez krwawą biegunką miały najwyższe ryzyko rozwoju amebozy. Testy urządzenia używanego do
płukania okrężnicy po rutynowym czyszczeniu wykazały silne zanieczyszczenie bakteriami z grupy
coli.”
Ewidentne zaniedbanie personelu, który nie posiadał kwalifikacji medycznych i zaniedbał
podstawowe zasady higieny.
4. Czwarte zdarzenie dotyczy przypadku „John Doe”, pacjenta z Tan Tock Seng Hospital,u którego rozwinęła się zagrażająca życiu zgorzel krocza w wyniku perforacji odbytnicy
spowodowana przez hydroterapię okrężnicy. Ann Acad Med Singapore. 1999 Jul;28(4):583-5.
Life-threatening perineal gangrene from rectal perforation following colonic hydrotherapy: acase report. Tan MP, Cheong DM. Department of General Surgery, Tan Tock Seng Hospital,
Singapore.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10561777
Glówna Biblioteka Lekarska przekazała nam informację, że ten artykuł źródłowy nie jest dostępny.
5. Piąte zdarzenie dotyczy przypadku „Jane Roe” z Wellington w Nowej Zelandii,
u której zdiagnozowano ropnie miednicy i inne powikłania w 6 miesięcy po wykonaniu zabiegu
hydrokolonoterapii. Leczona była antybiotykami i operacyjnie, odzyskała pełnię zdrowia. Lancet
Infect Dis. 2005 Aug;5(8):527. Extensive abscesses following colonic hydrotherapy. Ratnaraja N,
Raymond N.
“Trzydziestoletnia kobieta zgłosiła się do lekarza z zwiększającym się bólem pleców, odrętwieniem ibólem kończyny dolnej. Pół roku wcześniej przeprowadzono u niej płukanie okrężnicy. Kilka dni pozabiegu pacjentka zaobserwowała krwawienie z odbytu. Badanie wykazało wrzód w okolicy
miednicy, będący wynikiem infekcji. W płynie pobranym z zainfekowanej tkanki wyizolowano Gramujemne Bacteroides fragilis. Pacjentka przyjmowała antybiotyki i inne leki. Jest wielce
prawdopodobne, że przyczyną infekcji były komplikacje wynikające z zabiegu hydrokolonoterapii.
Takie infekcje zdarzają się wyjątkowo rzadko w trakcie tego typu zabiegów. Krwawienie, którewystąpiło po zabiegu sugeruje, iż uraz mógł być miejscem zakażenia bakteriami z jelita grubego.
Infekcja u pacjentki została wyleczona bez większych komplikacji.”

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
9|

www.hydrokolonoterapia.org.plArtykuł nie wyjaśnia szczegółów zdarzenia. Najprawdopodobniej mamy tu do czynienia z
przypadkiem nieznacznej perforacji odbytu w wyniku nieprawidłowego wprowadzenia ostrozakończonej rurki.

Artykuł 2 - Rectal perforation from colonic irrigation administered by alternative practitioners, Dough V Hundley,Nick A Rieger, David J Rodda (Medical Journal of Australia November2004). http://www.mja.com.au/public/issues/181_10_151104/letters_151104-3.html
Artykuł ten przytaczamy, pomimo że nie posiada on żadnych referencji, z tego powodu, że został
opublikowany w piśmie medycznym, a jego autorami są lekarze. W artykule opisano trzy przypadki w
Australii, jednak brak jakichkolwiek bliższych danych dokumentujących te przypadki:„Udokumentowano trzy przypadki perforacji odbytnicy. Wszystkie wymagały interwencji
chirurgicznej. Każdy z pacjentów wykonał hydrokolonoterapię w celu zmniejszenia chronicznych
zaparć lub pozbycia się długo zalegających resztek pokarmowych. W żadnym przypadku przed
zabiegiem nie odnotowano patologii w obrębie okrężnicy. Żaden z trzech pacjentów nie został
ostrzeżony o możliwych powikłaniach perforacji. Co ważne, jeden z pacjentów początkowo
zaprzeczył zastosowania płukania okrężnicy, prawdopodobnie ze wstydu. Mogło to wpłynąć naopóźnienie rozpoznania i prowadzić do niewłaściwego leczenia.
Perforacja wystąpiła w odbytnicy poszkodowanych poprzez bezpośrednie uszkodzenie
spowodowane urządzeniem do płukania jelita (przypadek 1), lub po rozpoczęciu zabiegu, przez
wytwarzanie zbyt wysokiego ciśnienia w świetle jelita (przypadek 2 i 3). Przypadek 2 i 3
odnotowano w tej samej klinice w odstępie kilku tygodni, co sugerować może awarię urządzenia.”
Niestety brak jakichkolwiek informacji, które pozwoliłyby dokładniej przeanalizować te przypadki.

Pozostałe artykuły prezentujące negatywne skutki niepożądane
Artykuł 3 – notatka na stronie brytyjskiej Wikipedii: Colon cleansing
http://en.wikipedia.org/wiki/Colon_cleansing
Artykuł próbuje zdefiniować całość pojęcia „Oczyszczanie jelita”, które to pojęcie zawiera
lewatywy, środki przeczyszczające oraz hydrokolonoterapię. Niestety nie sposób oprzeć sięwrażeniu, że artykuł napisany jest dość tendencyjnie, opierając się wyłącznie na negatywnych
opiniach dotyczących celowości jakichkolwiek zabiegów oczyszczających jelito. Przytaczając
ilustracje sprzętu do zabiegów sprzed 100 lat nie opisuje na przykład, stosowanych już od około 30
lat nowoczesnych urządzeń do hydrokolonoterapii.
Na temat ryzyka, czy negatywnych działań ubocznych zabiegu czytamy:„Odnotowuje się rzadkie przypadki perforacji jelit spowodowane nieumiejętnie użytym sprzętem izakażenia amebozą spowodowane źle wysterylizowanym urządzeniem. Mówi się również o

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
10|

www.hydrokolonoterapia.org.plmożliwości odwodnienia i nadmiernego usuwania soli mineralnych co w konsekwencji możeprowadzić do niedokrwistości i niedożywienia, jeśli zabieg hydrokolonoterapii wykonuje się zbytczęsto. Kolejnym niebezpieczeństwem jest możliwość wystąpienia problemów kardiologicznych
takich jak niewydolność serca czy zawały związane z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej w
przypadku korzystania z wlewów z domieszką kawy. Ponadto podkreśla się możliwość uzależnienia i
niezdolności do samodzielnej defekacji.”
Referencje do tej notki zawierają 19 pozycji, z czego tylko 3 dotyczą niekorzystnych działań
ubocznych zabiegu hudrokolonoterapii:a) Handley DV, Rieger NA, Rodda DJ (November 2004). “Rectal perforation from colonic
irrigation administered by alternative practitioners”. Med. J. Aust. 181 (10): 575–6.PMID
15540974 - dotyczy cytowanych wyżej przypadków z Australiib) Centers for Disease Control (CDC) (March 1981). “Amebiasis associated with colonic
irrigation—Colorado”. MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. 30 (9): 101–2. PMID 6789134 dotyczy cytowanych wyżej przypadków z Coloradoc) Istre GR, Kreiss K, Hopkins RS, et al. (August 1982). “An outbreak of amebiasis spread bycolonic irrigation at a chiropractic clinic”. N. Engl. J. Med. 307 (6): 339–
42.doi:10.1056/NEJM198208053070603. PMID 6283354. - dotyczy cytowanych wyżej
przypadków z Colorado

Artykuł 4 – notatka na stronie Scepticwiki: Colonic Irrigation
http://skepticwiki.org/index.php/Colonic_Irrigation„Potencjalnym powodem zakażenia organizmu po wykonaniu zabiegu hydrokolonoterapii może być
brak sterylizacji sprzętu używanego do przeprowadzenia zabiegu. Odnotowano przypadekzakażenia amebozą, gdzie 36 osób zostało zakażonych, z czego 6 osób zmarło z powodu perforacji
jelit. Wymieniane są również przypadki niewydolności serca i zaburzenia równowagi elektrolitowej.
Mówi się o tym, że śmiertelne niebezpieczeństwo może stanowić również zanieczyszczona wodaużywana do zabiegu.
Podkreśla się również fakt, że nie ma obecnie obowiązujących przepisów, które precyzowałyby
zarówno kwalifikacje personelu wykonującego zabieg jak i warunki jego przeprowadzania. Obecnie
osoby przeprowadzające zabieg nie muszą posiadać licencji, nie muszą być przeszkolone, a sprzęt
nie wymaga kontroli.”
Artykuł przywołuje cztery referencje:a) Colon Hydrotherapy or Colonic Irrigation is an alternative health therapy used to maintainand restore optimum health.
http://www.colonhealth.net/colon_hydrotherapy/chthrapy.htm

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
11|

www.hydrokolonoterapia.org.plArtykuł opisuje wyłącznie pozytywne aspekty zabiegub) Quackwach: Gastrointestinal Quackery: Colonics, Laxatives, and More
http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/gastro.html artykuł omawiany
przez nas poniżej
c) WebMD: „Do Colon Cleansers Work?” http://women.webmd.com/do-colon-cleansers-workchodzi tu o złożony z dwóch zdań akapit, który odnosi się do ziołowych środków
przeczyszczających a nie hydrokolonoterapii.
d) "Colonic Irrigation and the Theory of Autointoxication: A Triumph of Ignorance over
Science" Journalof
Clinical
Gastroenterology 24(4):196-198,
June
1997
http://journals.lww.com/jcge/fulltext/1997/06000/colonic_irrigation_and_the_theory_of.2.aspx#P55 artykuł kwestionujący koncepcję autointoksykacji, powołuje się na opisane wyżej
przypadki. Autor nie mógł jednak wiedzieć doniesieniach pochodzących z lat 2006- 2009,
które potwierdzają, że wprawdzie mechanizm intoksykacji jest inny, niż ten, który
podejrzewali zwolennicy płukania jelita na początku XX wieku, to jednak niewątpliwie takimechanizm istnieje, zaburzając funkcje układu odpornościowego i układu nerwowego oraz
wielu innych organów. (Przykład zaburzeń w wydzielaniu serotoniny, która w 95%
produkowana jest w ściankach jelita cienkiego a nie tylko w mózgu, jak powszechniesądzono). Autor przywołuje referencje do niektórych z opisanych już wyżej przypadków
dramatycznych konsekwencji zabiegów hydrokolonoterapii.
e) “Colon Cleansing: Money Down the Toilet” Christopher Wanjek, LiveScience™s Bad
Medicine
Columnist
posted:08
August2006
http://www.livescience.com/humanbiology/060808_bad_colon.html - autor odwołuje się
do opinii Dr. Briana Lacy, który nie wierzy w skuteczność jakichkolwiek środków
wspomagających oczyszczanie jelita, gdyż „jelito samo się oczyszcza” i uważa, że jest to po
prostu bardzo kosztowna lewatywa. Autor nie przywołuje jednak żadnych badań
naukowych na poparcie tej tezy.

Artykuł 5 – notatka na stronie InteliHealth Colonic Irrigation Natural Standard and Harvard
Medical School 2008-04-30
http://www.intelihealth.com/IH/ihtIH/WSIHW000/8513/34968/358752.html?d=dmtContent„Hydrokolonoterapia może potencjalnie powodować poważne konsekwencje zdrowotne, dlatego
powinna być zalecana z dużą ostrożnością. Osoby stosujące częste zabiegi mogą pochłaniać zbytdużo wody, co prowadzić może do zaburzeń elektrolitowych we krwi, a w efekcie nudności,wymiotów, niewydolności serca, obecności płynu w płucach, zaburzenia rytmu serca lub śpiączki.
Zgłaszano również zakażenia, wynikające prawdopodobnie z powodu skażonego sprzętu lub w
wyniku wypłukania bakterii żyjących w jelicie grubym. Istnieje również ryzyko perforacji jelita(pęknięcia ściany jelita). Odnotowano również zgony.”

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
12|

www.hydrokolonoterapia.org.plReferencje:a) An Outbreak of Amebiasis Spread by Colonic Irrigation at a Chiropractic Clinic (Ameboza opisana
w 1982 roku w przez New Englane Journal of Medicine) – wcześniej przez nas przytoczony.
b) Ernst.E. Colonic irrigation and the theory of autointoxication: a triumph of ignorance overscience (Artykuł negatywny z 1997 r w Journal of Clinical Gastroenterology) – wcześniej przez nas
opisany.

Artykuł 6 – Quackwach: Gastrointestinal Quackery: Colonics, Laxatives, and More S.Barret
http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/gastro.html Autor, który znany jest ze
swojego stronniczego stanowiska w stosunku do wszelkich metod medycyny naturalnej, nazywanej
przez niego alternatywną lub wręcz znachorstwem nie dostarczył żadnych nowych dowodów na
potwierdzenie swoich informacji o znacznym ryzyku wykonywania zabiegów hydrokolonoterapii,
poza tymi, opisywanymi już wcześniej:„Hydrokolonoterapia, będąca dość drogą formą terapii, może też spowodować uszczerbek
na zdrowiu. Sam proces może być mało przyjemny, głównie z powodu wprowadzanej przez odbyt
rurki. Gdy sprzęt nie jest odpowiednio poddawany sterylizacji pomiędzy kolejnymi pacjentami,
drobnoustroje pochodzące z jelita grubego jednego pacjenta mogą zainfekować kolejnego. Zostałoodnotowanych kilka poważnych zakażeń, m.in. niedostatecznie wyjałowiony sprzęt był powodemzakażenia 36 osób amebozą, z których 6 zmarło w wyniku perforacji jelita grubego.”
Autor przytacza również cytowany już artykuł: “Colonic Irrigation and the Theory ofAutointoxication: A Triumph of Ignorance over Science”, Ernst, E. M.D., Ph.d., F.R.C.P. Journal of
Clinical Gastroenterology 24(4):196-198, June 1997. Autor artykułu zwraca uwagę na możliwe
uboczne efekty hydrokolonoterapii takie jak: mdłości, biegunka oraz zaburzenia nerwowe, a także
ryzyko utraty równowagi elektrolitowej, głównie Ca i K (Potassium depletion by enemas) czy
zatrucie spowodowane skażoną wodą wykorzystaną do przeprowadzenia zabiegu. Są to skutki
uboczne często ignorowane i nieprzytaczane. Referencje: Colonic hydrotherapy: A review of theavailable literature ; RCT, Bsc(Hons), NDR.C. Kelvinson” Jednak zastrzeżenia te dotyczą lewatyw
zawierających różne domieszki jak np. kawa, a nie zabiegu hydrokolonoterapii.

Artykuł 7 – Colon Cleansing: Money Down The Toilet By Christopher Wanjek
http://www.livescience.com/health/060808_bad_colon.html
Artykuł ten nie opisuje żadnych przypadków negatywnych skutków ubocznych, nie posiadateż żadnych referencji, jednak przytaczamy go z tego względu, że wielu innych autorów,
wypowiadających się negatywnie o hydrokolonoterapii, często się do niego odwołuje. Ten
dwustronicowy artykuł napisany lekko i dowcipnie w jednym zdaniu zamyka historięhydrokolonoterapii: „Nie jest jasne, kiedy zaczęła się ta praktyka”. Autor dowodzi, że cała
koncepcja hydrokolonoterapii opiera się na idei samozatrucia organizmu, która to idea jego

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
13|

www.hydrokolonoterapia.org.plzdaniem nie ma żadnego sensu, czego dowodem ma być artykuł „Origin of the so-called autointoxication symptom” by W.C. Alvarez, zamieszczony w 1919 roku w Journal of the American
Medical Associacion.

Artykuł 8 – The Journal of Alternative and Complementary Medicine
Collonic Irrigations: A Review of the Historical Controversy and the Potential for Adverse Effects
Douglas G. Richards, Ph.D., David L. McMillin, M.A.,Eric A. Mein, M.D., and Carl D. Nelson Volume12, № 4, 2006, pp. 389-393 http://www.meridianinstitute.com/reports/colonic.pdf
Autorzy przywołują tylko dwa odnalezione przez nich, w największej na świecie baziepiśmiennictwa medycznego MEDLINE/PubMed, przypadki ubocznych efektów przeprowadzania
czyszczenia okrężnicy. Stwierdzają, że pomijając te dwa przykłady, raporty dotyczące skutków
ubocznych zabiegów hydrokolonoterapii są rzadkością, mimo ogólnie rozpowszechnionej opinii.
Wspomniane dwie okoliczności to przywołana przez nas wcześniej sprawa zakażenia pacjentów
amebozą w wyniku użycia niesterylnego sprzętu w klinice w Colorado oraz przypadek perforacji
jelita mający miejsce w Singapurze.
Przytoczone zostają również najistotniejsze czynniki ryzyka perforacji jelita w trakcie
przeprowadzania czyszczenia okrężnicy, jakimi są mocno zaawansowany wiek pacjenta orazchoroby jelita takie jak zapalenie uchyłka jelita czy choroby zapalne okrężnicy. Ryzyko perforacji w
tych przypadkach wynosiłoby około 1:10000 dla pacjentów powyżej 65 roku życia (wyliczenia nie
dotyczą jednak bezpośrednio hydrokolonoterapii, gdyż zostały jedynie oszacowane, na podstawie
przypadków perforacji w trakcie wziernikowania odcinka esowatego jelita grubego Sigmoidoskopii– zabiegu bardziej inwazyjnego, z uwagi na fakt, że wziernik wprowadzany jest tutaj na głębokość
nawet do 25 cali a nie 2-3 cali jak w hydrokolonoterapii), a dla osób w młodszym wieku ryzyko jest
jeszcze mniejsze. Autor stwierdza jednak, że wykorzystywanie do tego zabiegu dużo mniejszegozagłębienie przewodu (insertion distance) wprowadzającego wodę oraz ją wyprowadzającego, niżjest stosowana w trakcie wziernikowania powoduje, że szansa perforacji jest proporcjonalnieniższa.
Artykuł rozwiewa wątpliwości, co do skutków ubocznych wynikających z użytej do zabiegu
wody, gdyż jest ona filtrowana. Wątpliwości dotyczą natomiast ubytku elektrolitów. Przywołane w
artykule przeprowadzone badania wskazywały na małe zmiany w poziomach elektrolitów,
zwłaszcza u dzieci i osób w podeszłym wieku, nie zaobserwowano w żadnym przypadku zakażenia
wywołanego przez wodę wykorzystaną w czasie zabiegu. Nie stwierdzono również żadnych
negatywnych reakcji pacjentów na sam zabieg hydrokolonoterapii. Autorzy podkreślają, iż nienależy mylić zabiegu płukania okrężnicy z innymi terapeutycznymi procedurami takimi jak np.
lewatywy z użyciem naparów kawy, które niosą ze sobą dużo większe ryzyko zaburzeń
elektrolitowych. W artykule omówiono również potencjalną możliwość transmisji patogenów w
trakcie zabiegu. Wszystkie przywołane przez autorów źródła zaznaczają, że ryzyko zakażenia
patogenami wynika jedynie z niewystarczającej sterylizacji sprzętu. Zagrożenie to jednak zostało

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
14|

www.hydrokolonoterapia.org.plwyeliminowane dzięki już powszechnie używanym jednorazowym sprzętom do hydrokolonoterapii,
które zostały zatwierdzone przez amerykański Urząd d.s. Żywności i Leków. U.S. FDA
Referencje:a) Gatto NM, Frucht H, Sundararajan V, et al. Risk of perforation after colonoscopy andsigmoidoscopy: Apopulation-based study. J Natl Center Inst 2003; 95: 230-236b) Anderson ML, Pasha TM, Leighton JA. Endoscopic perforation of the colon: lessons from a 10year study. Am J Gastroenterol. 2000 Dec;95(12):3418-22.
c) Collins JG, Mittman P. Effects of colon irrigation on serum electrolytes. J Naturopath Med
1990;1:4–9d) C. R. Hervey, A Series of Typhoid Fever Cases Infected per Rectum, Am J Public Health Nations
Health. 1929 February; 19(2): 166–171e) Gilbert R. Transmission of incitants of enteric disease by unsterile equipment esed foradministering fluid by rectum, JAMA 1938; 110:1664f) Howard L. Steinbach, M.D.; Robert Rousseau, M.D.; Kenneth R. McCormack, M.D.; Ernest Jawetz,
Transmission of Enteric Pathogens by Barium Enemas, JAMA 1960; 174:1207-1208g) Meyers PH. Constamination of barium enema apparatus during its use. JAMA 1960; 173: 15891590

Artykuł 9 - Colonic Irrigation: A review of the historical controversy and the potential foradverse effects, Douglas G. Richards, Ph.D. Meridian Institutehttp://www.meridianinstitute.com/reports/colonic1.html
Bardzo dobrze udokumentowany, obszerny artykuł prezentujący gruntowną analizę
historyczną zabiegu hydrokolonoterapii, zawiera gruntowny przegląd wszelkich doniesień
dotyczących zalet I wad zabiegu. Przywołuje także opisywane już wyżej przypadki. Autor wskazujetakże na ryzyka występujące podczas innych procedur dotyczących jelita grubego, takich jak
lewatywy, kolonoskopia, sigmoidoskopia czy rectoskopia. Z tej oceny wynika, że wszystkie te zabieginiosą ze sobą znacznie większe ryzyko niż hydrokolonoterapia.

Artykuł 10 – artykuł z Mayo Clinic, Picco, M (2007-03-21) “Colon cleansing: Is it helpful or
harmful?”. The Mayo Clinic. Retrieved 2008-11-09. http://www.mayoclinic.com/health/coloncleansing/AN00065
Artykuł ten również nie powołuje się na żadne źródła, jednak zamieściliśmy go w tym
opracowaniu, ponieważ autor jest lekarzem i reprezentuje znaną amerykańską klinikę bardzo
ostrożnie odnoszącą się do medycyny alternatywnej.

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
15|

www.hydrokolonoterapia.org.pl

Autor sugeruje, że jednym z problemów wynikających z płukania jelita grubego jestzwiększone ryzyko odwodnienia. Podnosi też, że potencjalnie zły wpływ mogą mieć niektóre środki
przeczyszczające stosowane w oczyszczaniu jelita grubego. Takimi środkami mogą być tezawierające fosforan sodu, który może powodować wzrost stężenia elektrolitów, co może byćniebezpieczne u osób z chorobami nerek lub chorobami serca. Autor zamieszcza w związku z tym
kilka porad dla osób, które chciałyby wykonać zabieg hydrokolonoterapii. „Jeśli zdecydujesz się na
płukanie jelita grubego, należy podjąć proste środki ostrożności:•Skontaktuj się z lekarzem zwłaszcza, jeżeli zażywasz jakieś leki lub masz jakiekolwiek
problemy zdrowotne•

Upewnij się, że osoba wykonująca zabieg używa jednorazowego sprzętu, który nie
był wcześniej używany.

•

Pobierz wykaz konkretnych składników ziołowych i ilości produktów używanych do
płukania jelita - niektóre zioła mogą powodować problemy zdrowotne.

•Uważaj na zapewnienia, że oczyszczenie jelita grubego może wyleczyć konkretne
choroby.

•

Pij dużo płynów, gdy poddajesz się zabiegom hydrokolonoterapii, aby zapobiec
odwodnieniu”

Podsumowanie
Dokonana przez nas analiza dowodzi, że tezy dotyczące szkodliwości hydrokolonoterapii są
formułowane zbyt ogólnikowo i stwarzają nieuzasadnione obawy, że zabieg ten może być wkażdym wypadku szkodliwy i niebezpieczny. Tymczasem jak wykazaliśmy, wszystkie znalezione
artykuły posiłkują się kilkoma przykładami, które zdarzyły się w wyniku karygodnych,
skandalicznych zaniedbań. Inne potencjalnie wymieniane zagrożenia nie znalazły poparcia w
przytaczanej przez autorów literaturze.
Po analizie dostępnych materiałów należy podkreślić, że wiele doniesień błędnie przywołuje
przypadki dotyczące działań niepożądanych, związanych ze stosowaniem przeczyszczających
środków chemicznych lub preparatów ziołowych, czy też powikłania związane z lewatywami i
wlewami doodbytniczymi, które chociaż mogą wydawać się podobne, nie mają nic wspólnego zwspółczesną hydrokolonoterapią. Wobec barku badań naukowych dotyczących ryzyka powikłańhydrokolonoterapii, w ocenie ryzyka niektórzy autorzy stosują analogię do badań dotyczących
lewatywy, sigmoidoskopii oraz kolonoskopii.
Najobszerniejsze takie badania przeprowadził Gato i inni (2003) oraz Anderson i inni (2000).
Gato określa wskaźnik perforacji podczas kolonoskopii i sigmoidoskopii w dużej grupie pacjentów w
wieku co najmniej 65 lat w programie Medicare. Występowanie perforacji podczas kolonoskopii
wyniosło 0,196% z 39 286 zabiegów, a podczas sigmoidoskopii 0,088% z 35 298 zabiegów. Ryzyko

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
16|

www.hydrokolonoterapia.org.plwystąpienia perforacji wzrastało z wiekiem i przy obecności dwóch lub więcej chorób
współistniejących, szczególnie przy uchyłkowatości jelit i bólach brzucha. Autorzy zwracają uwagę
na to, że uzyskanych przez nich wyników nie można uogólnić również do osób przed 65 rokiemżycia.
Anderson et al. (2000) mówi o znacznie niższym wskaźniku występowania perforacji w
badaniu z udziałem pacjentów w klinice Mayo (średnia wieku: 72 lata, zakres: 48-87 lat). Mówi on
o 20 (0.19%) perforacjach i dwóch (0.019%) zgonach z 10 486 kolonoskopii, i dwóch perforacjach iżadnego zgonu z 49 501 sigmoidoskopii (0.004%). Bardzo ważne jest, że 36% perforacji było
spowodowanych kauteryzacją elektryczną, co nie dotyczy irygacji okrężnicy. Autorzy zauważają, że
nie wszystkie perforacje były spowodowane zabiegiem, ponieważ "spontaniczne perforacjezwiązane z chorobami zapalnymi jelit lub chorobami uchyłkowymi nie były wcale rzadkością."Korman i inni (2003) opisuje częstość występowania perforacji okrężnicy w sieciambulatoryjnych ośrodków chirurgii endoskopowej. Łącznie w 45 takich ośrodkach w Stanach
Zjednoczonych w 1999 roku przeprowadzono 116 000 zabiegów kolonoskopii. Doszło do 37 (0,03%)
perforacji u 27 kobiet i 10 mężczyzn. Średnia wieku pacjentów wynosiła 75 lat (zakres: 39-87 lat);18 pacjentów (49%) cierpiało na chorobę uchyłkową jelit a 20 (54%) poddanych było w przeszłości
operacjom miednicy i okrężnicy. Stwierdzają oni, że opisane przypadki wystąpienia perforacji
zdarzały się najczęściej podczas diagnostycznej kolonoskopii u starszych kobiet, poddanych w
przeszłości operacjom lub cierpiących na chorobę uchyłkową jelit.
Fry et al. (1989) mówi o 5 przypadkach perforacji na 2 200 wlewów doodbytniczych większość pacjentów cierpiała na wrzodziejące zapalenie okrężnicy lub schorzenia odbytnicy.
Blakeborough et al. (1997) omawia wyniki wszystkich radiologów w Wielkiej Brytanii z ostatnich 3
lat. 756 respondentów przeprowadziło łącznie 738 216 zabiegów. Zanotowano 30 przypadków
perforacji jelita (0,004%).
Na podstawie tych doniesień oceniono, że ryzyko powikłań zabiegu hydrokolonoterapii u
pacjentów powyżej 65 roku życia jest niższe niż ryzyko związane z zabiegiem sigmoidoscopii, które
wyniosłoby dla tej grupy 1:10000.
Pomimo faktu, że ryzyko jest niewielkie, należy zwrócić jednak uwagę, że personel
wykonujący zabiegi hydrokolonoterapii powinien być o tym ryzyku poinformowany i powinien
wiedzieć jak postępować w wypadku wystąpienia takiego zdarzenia.
Przeszukiwanie polskich stron internetowych nie przyniosło żadnego rezultatu. Na temat
potencjalnych zagrożeń mówi się niewiele, głównie są to opinie lekarzy, którzy mówią m.in. omożliwości perforacji jelit, powstania mikrouszkodzeń, ale nie posiłkują się żadnymi
udowodnionymi przykładami. Wiele opinii w sposób nieuzasadniony porównujehydrokolonoterapię, zabieg wielokrotnego przepłukiwania całej okrężnicy, do lewatywy- zabiegu,
który dotyczy w zasadzie tylko esicy.
Po dogłębnej analizie tematu, wnioskujemy, że negatywne opinie niektórych lekarzy

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
17|

www.hydrokolonoterapia.org.pldotyczące zagrożeń związanych z zabiegiem hydrokolonoterapii są wyolbrzymione. Wynikają oneczęsto z powierzchownego podejścia do problemu, z braku czasu na analizę doniesień a także także
z mylnej interpretacji doniesień angielskojęzycznych. Pojedyncze przypadki zakażeń, czy wręcz
zgony odnotowane jako konsekwencje wykonaniu zabiegu były wynikiem nie przestrzegania
podstawowych zasad, w tym nie przestrzegania higieny, braku wykwalifikowanego personelu przyzabiegu czy braku nadzoru personelu medycznego. Można zakładać, że gdyby zabiegi te były
wykonywane w placówkach medycznych, nigdy nie doszłoby do tak poważnych konsekwencji.
Należy też zwrócić uwagę, że obecne standardy wykonywania hydrokolonoterapii bardzoróżnią się od tych sprzed 30 lat. Dzisiaj zabieg jest wykonywany w gabinetach zabiegowych
wyposażonych w nowoczesny, atestowany sprzęt, który pozwala kontrolować przepływ wody, jej
temperaturę i ciśnienie, a także bardzo dokładne filtry wodne i ultrafioletowe lampy dezynfekcyjne.
Aparatura ta pozwala często także na zebranie do odpowiedniego pojemnika artefaktów
wydostających się z przewodu pokarmowego takich jak pasożyty, drożdżaki, czy kamienie żółciowe.
Zastosowanie jednorazowych rurek i końcówek, zapewnia całkowitą higienę. Warunkiem
bezpieczeństwa jest też zaangażowanie lekarzy do przeprowadzania badań wstępnych –kwalifikujących do zabiegu, jak i fachowego personelu medycznego do wykonania zabiegu.
Niestety wiemy również, że nadal nader często zabieg ten wykonywany jest też w
placówkach nie posiadających statusu zakładu opieki zdrowotnej, a więc są to często miejsca nie
spełniające rygorystycznych wymagań określonych przez służby nadzoru medycznego. W takich
miejscach zabiegi, które niewątpliwie nie są obojętne dla zdrowia i bezpieczeństwa ludzi
wykonywane są przez personel nie posiadający żadnego formalnego przygotowania medycznego,mogą być związane ze zwiększonym ryzykiem niebezpiecznych powikłań, nawet wtedy, kiedy
wykonywane są przy użyciu zaawansowanej aparatury.
Od kilku lat zabieg ten coraz częściej wykonywany jest także w Polsce. Ponieważ istnieją
tysiące, doniesień pacjentów i terapeutów stosujących tę terapię, warto rozważyć podjęcie badań
naukowych nad celowością stosowania tej terapii w profilaktyce zdrowia i leczeniu chorób. Wartorównież wprowadzić rozwiązania legislacyjne zapewniające wykonywanie tych zabiegów wewłaściwych warunkach, przez fachowy personel. W tym celu wydaje się jednak niezbędne
wdrożenie tego typu usług w większej ilości placówek medycznych oraz zapewnienie im
odpowiedniego wsparcia przez placówki akademickie, w zakresie prowadzenia dokumentacji orazanalizy i publikacji wyników badań.

Bibliografia
1. Płukanie jelita - czy warto?
http://zdrowie.onet.pl/1626755,2039,0,3,,plukanie_jelita_czy_warto,profilaktyka.html
2. What’s the harm in colon cleansing? http://whatstheharm.net/coloncleansing.html

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
18|

www.hydrokolonoterapia.org.pl3. Young Life Research Clinic Sued http://www.casewatch.org/mal/younglife.shtml
4. Colonic Promoters Facing Legal Actions http://www.quackwatch.com/01QuackeryRelatedTopics/colonsuit.html
5. An Outbreak of Amebiasis Spread by Colonic Irrigation at a Chiropractic Clinic, Gregory R.
Istre, M.D., Kathleen Kreiss, M.D., Richard S. Hopkins, M.D., George R. Healy, Ph.D.,
Michael Benziger, M.D., Thomas M. Canfield, M.D., Patricia Dickinson, R.N., Timothy R. Englert, B.A., Roy C. Compton, B.S., Henry M. Mathews, Ph.D., M.D.N Engl J Med 1982;
307:339-342 August 5, 1982 http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJM198208053070603
6. Life-threatening perineal gangrene from rectal perforation following colonic hydrotherapy:
a case report. Tan MP, Cheong DM. Department of General Surgery, Tan Tock Seng
Hospital, Singapore.
7. Extensive abscesses following colonic hydrotherapy. Ratnaraja N, Raymond N.
http://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(05)70194-8/fulltext
8. Rectal perforation from colonic irrigation administered by alternative practitioners, Dough
V Hundley,Nick A Rieger, David J Rodda (Medical Journal of Australia November 2004).
http://www.mja.com.au/public/issues/181_10_151104/letters_151104-3.html
9. Colonic Irrigation and the Theory of Autointoxication: A Triumph of Ignorance over Science
http://journals.lww.com/jcge/fulltext/1997/06000/colonic_irrigation_and_the_theory_of.2.aspx
10. Colon cleansing http://en.wikipedia.org/wiki/Colon_cleansing
11. Colonic Irrigation http://skepticwiki.org/index.php/Colonic_Irrigation
12. Colonic Irrigation: A review of the historical controversy and the potential for adverse effects, Douglas G. Richards, Ph.D. Meridian Institutehttp://www.meridianinstitute.com/reports/colonic1.html
13. Colonic Irrigation and the Theory of Autointoxication: A Triumph of Ignorance over Science,
Ernst, E. M.D., Ph.d., F.R.C.P. (Edin) Journal of Clinical Gastroenterology: June 1997 - Volume 24 Issue 4 - pp 196-198

http://journals.lww.com/jcge/fulltext/1997/06000/colonic_irrigation_and_the_theory_of.2.aspx#P55
14. Collonic Irrigations: A Review of the Historical Controversy and the Potential for Adverse
Effects, Douglas G. Richards, Ph.D., David L. McMillin, M.A.,Eric A. Mein, M.D., and Carl D.
Nelson Volume 12, № 4, 2006, pp. 389-393
http://www.meridianinstitute.com/reports/colonic.pdf

Polskie Towarzystwo Hydrokolonoterapii| biuro@hydrokolonoterapia.org.pl
19|

www.hydrokolonoterapia.org.pl