Adroddiad Blynyddola Chyfrifon

2004/2005

Pwrpas, gweledigaetha gwerthoedd
PwrpasEin pwrpas yw cyfoethogi bywydau pobl gyda rhaglennia gwasanaethau sy’n hysbysu, addysgu a diddanu
Gweledigaeth
Ein gweledigaeth yw sicrhau mai ni yw’r sefydliad mwyaf
creadigol yn y byd
Gwerthoedd■

Ymddiriedolaeth yw sail y BBC: rydym yn annibynnol,
diduedd ac onest■ Mae cynulleidfaoedd wrth wraidd popeth a wnawn■ Rydym yn ymfalchïo mewn darparu ansawdd a gwerth

am arian■ Creadigrwydd yw enaid ein sefydliad■ Rydym yn parchu ein gilydd ac yn dathlu ein hamrywiaeth

fel y gall pob un wneud ei orau
■ Un BBC ydym: mae pethau mawr yn digwydd wrthi ni weithio gyda’n gilydd

Cynnwys
02

Datganiad y Cadeirydd

04

Adroddiad y
Cyfarwyddwr
Cyffredinol06

Sut y caiff y BBC
ei redeg

54

Cynyddu gwerth
cyhoeddus

58

Bod yn atebol ac
yn gyfrifol

66

08

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gweithgareddaumasnachol

10

68

Bwrdd yLlywodraethwyr
Y Bwrdd Gweithredol

12

Arolwg y
Llywodraethwyro’r amcanion

20

Perfformiad yn erbyn
ymrwymiadau’r
Datganiadau o Bolisi
Rhaglenni 2004/2005

78

Cydymffurfiad

Cipolwg ar y BBC
Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

22

94

Arolwg ariannol

96

Datganiadau ariannol

Teledu

30

Radio

38

Cyfryngau Newydd

42

Newyddion

46

136

Ffeithiau a ffigurau
darlledu

147

Cysylltu â’r BBC

148

Gwybodaeth arall

BBC World Service& Global News50

Y Gwledydd a’r
Rhanbarthau

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

1

Datganiad
y Cadeirydd

Wrth i ni nesáu at ddiwedd Siarter Frenhinol
bresennol y BBC ar ddiwedd 2006, daw’r
cynlluniau i’w holynu yn gliriach. Nododd Papur
Gwyrdd y Llywodraeth y fframwaith newydd
a pharatôdd y ffordd ar gyfer Papur Gwyn
yn ddiweddarach eleni. Cyflwynwyd ein
gweledigaeth ni ein hunain ar gyfer dyfodol y
BBC yn Cynyddu gwerth cyhoeddus, ac rydym
hefyd wedi cyhoeddi ymateb cynhwysfawr i’r
Papur Gwyrdd.
Ar ran talwyr ffi’r drwydded mae’r Bwrdd yn
falch o’r penderfyniad i gynnig Siarter newydd
am ddeng mlynedd arall ac i barhau i ariannu’r
BBC drwy ffi’r drwydded – er i ni wneud ein
gwrthwynebiad yn glir i unrhyw awgrym ygellid rhannu ffi’r drwydded er mwyn ariannu
darlledwyr eraill. Ar adeg pan fo’r Llywodraeth– a ninnau fel Llywodraethwyr – yn ceisio
sicrhau mwy o atebolrwydd i dalwyr ffi’r
drwydded, mae brig-dorri ffi’r drwydded
yn mynd yn groes i’r amcan hwn.
Ein tasg yn awr yw sicrhau y bydd y broses odrosglwyddo i’r system lywodraethu newydd
a gyhoeddwyd yn y Papur Gwyrdd, lle y bydd
Ymddiriedolaeth y BBC yn cymryd lle Bwrdd y
Llywodraethwyr, yn mynd rhagddi’n esmwyth.
Fel Llywodraethwyr y BBC, eglurwyd gennym
fod newid radical i system lywodraethu’r BBC
yn angenrheidiol ac yn hir-ddisgwyliedig.Yn
arbennig, roeddem am weld rhaniad llawer
mwy pendant rhwng y Llywodraethwyr a’rrheolwyr. Sefydlwyd Uned Lywodraethu
gennym i ddarparu dadansoddiadau a chyngor
yn annibynnol ar reolwyr (i gael rhagoro fanylion, gweler Sut y caiff y BBC ei redeg
ar dudalen 7). Hefyd cymeradwywyd
newidiadau mawr gennym i ddulliau
atebolrwydd y BBC – maes y bwriadwn
wneud diwygiadau pellach iddo.
Mewn byd delfrydol byddem wedi hoffi caelyr amser i ddangos bod ein diwygiadau ni ein
hunain yn effeithiol. Ond roedd amser yn brin.
Fodd bynnag, roeddem yn bendant ynghylch
yr egwyddorion sy’n sail i unrhyw drefniadau
llywodraethu newydd: annibyniaeth; gwarchod
2

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

arian cyhoeddus yn drwyadl; bod yn atebol idalwyr ffi’r drwydded; eglurder ynglyn â rolau;
ac ymarferoldeb. Mae cynlluniau’r Llywodraeth
ar gyfer Ymddiriedolaeth y BBC yn bodloni’r
pum egwyddor hyn, ac fe’u derbyniwn.
Y mater allweddol o’n blaenau yw sut i wneud
y BBC yn fwy ymatebol ac atebol i dalwyr ffi’r
drwydded sy’n berchen arno ac sy’n ei ariannu.
Ymhlith y newidiadau a wnaed eisoes mae
gwefan y Llywodraethwyr a chyfarfod
cyffredinol blynyddol i drafod y materion agodir yn yr adroddiad hwn gyda thalwyr ffi’r
drwydded. Megis dechrau yr ydym.Ymhlith ycynlluniau ar gyfer y dyfodol mae sesiynau ‘hawl
i holi’ rheolaidd gyda’r Llywodraethwyr, gwaithymchwil rheolaidd ar agweddau’r cyhoedd tuag
at y BBC, a mwy o ymgynghori gyda’r
Cynghorau Darlledu a Fforwm Cenedlaethol
Lloegr ar ein cynlluniau strategol.
Rydym hefyd wedi gweithio’n galed, ar ran
talwyr ffi’r drwydded, i sicrhau bod y BBC yn
cyrraedd y safonau uchaf, yn olygyddol ac yn
ariannol. Mae sicrhau bod y BBC yn darparu
gwerth am arian bob amser yn flaenoriaeth,
a gofynnwyd i gwmni cyfrifwyr Ernst & Young
gynnal arolwg o system rheolaeth ariannol y
BBC. O ganlyniad cryfhawyd rhai meysydd.Yn
dilyn ein penderfyniad i ofyn i banel annibynnolo arbenigwyr archwilio natur ddiduedd
darllediadau’r BBC yn ymwneud â’r Undeb
Ewropeaidd gwnaed newidiadau i drefniadaetha hyfforddiant newyddiadurwyr y BBC. Naturddiduedd yw conglfaen cenhadaeth olygyddol
y BBC a byddwn yn cynnal arolygon pellach
yn y maes hanfodol hwn. Rydym yn falch
bod y Cyfarwyddwr Cyffredinol yn ymatebi ddisgwyliadau cynulleidfaoedd gyda’i arolwg
o strategaeth rhaglenni Dyfodol Creadigol
newydd i fynd i’r afael ag ystod eang o faterion
golygyddol. Mae ein gwaith ymchwil ni ein
hunain gyda chynulleidfaoedd wedi amlygu
pryderon ynghylch materion ansawdd ac
rydym wedi ystyried hyn wrth bennu ein
hamcanion ar gyfer y rheolwyr yn ystod
y flwyddyn i ddod (gweler amcanion y
Llywodraethwyr ar gyfer 2005/2006, tudalen19). Mae’r gwaith hwn yn dwyn ffrwytheisoes ar ffurf buddsoddiad newydd mewn
comedi a drama a chamau i ostwng nifer
yr ailddarllediadau yn ystod oriau brig ar
BBC One.
Mae’r cyfrifoldeb o gynrychioli buddiannau
talwyr ffi’r drwydded hefyd yn cynnwys nodi’nglir pan gredwn fod y BBC yn llwyddo. Mae’r
BBC yn parhau i fod yn un o’r sefydliadau
creadigol mwyaf llwyddiannus yn y byd ac mae’n
destun balchder mawr i bob Llywodraethwr ein
bod yn gallu cyfrannu at ei lwyddiant creadigolmewn byd mwyfwy cystadleuol.
Er gwaethaf y pethau anochel sy’n dwyn ein
sylw yn y cyfnod hwn o graffu dwys, mae’nbleser gennyf nodi bod y Gorfforaeth wedi
parhau i wneud llawer o raglenni da. Nid yw’n
deg cyfeirio at raglenni penodol – ond
dangosodd y darllediadau o’r tsunami yn Asia a’r
Gemau Olympaidd ar y radio, ar y teledu ac arlein gwmpas ac uchelgais y BBC wrth gyflwyno
adroddiadau ar ddigwyddiadau o bwys.
Y rhaglen fwyaf cynhennus a ddarlledwyd
gan y BBC yn ddiau oedd Jerry Springer –the Opera. Nid sensoriaid cyn darlledu mo
Llywodraethwyr y BBC, ac ni ddylent fythymgymryd â’r swyddogaeth honno. Cyn
darlledu’r rhaglen hon, gofynnais i’r
Cyfarwyddwr Cyffredinol fy sicrhau ei fod
yn fodlon bod y rhaglen wedi cydymffurfio
â’r holl godau ymarfer perthnasol – cefais
y sicrwydd hwnnw. Ar ôl ei darlledu,
ymdriniodd Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr â’r cwynion. Nid oedd y
Pwyllgor yn unfrydol – ond cytunodd ymwyafrif llethol fod y dadleuon dros ei
darlledu yn rhai cadarn, er gwaethaf y ffaithei bod wedi peri tramgwydd i rai gwylwyr.
Dywed rhai y dylem fod wedi cymryd mwy
o sylw o’r nifer fawr iawn o gwynion agafwyd, ond, yn fy marn i, nid nifer y cwynion
yw’r mater canolog. Os felly, byddai’n golygu
na fyddai cwyn unigol yn cael fawr o effaith,os o gwbl. Fel gwarchodwyr budd y cyhoedd
rhaid inni fod yr un mor sensitif i’r cwynion awneir gan un achwynydd â’r rhai a wneir gan
ymgyrchoedd sydd wedi’u trefnu’n dda.

Daeth y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth i rym
ym mis Ionawr ac mae’r Llywodraethwyr yn
gwbl ymrwymedig i fodloni gofynion y Ddeddf
mewn ysbryd ac mewn gair. Rydym wedi ei
gwneud yn glir ein bod am gyhoeddi cymainto wybodaeth â phosibl heb, fel y dywed y
Ddeddf, beryglu’r broses o gynnal materion
cyhoeddus yn effeithiol.
Mae’r Bwrdd wedi cymeradwyo newidiadau
pwysig i’r broses o lywodraethu gweithgareddaumasnachol y BBC, er mwyn sicrhau ei fod
yn cyflawni argymhellion y Cod Cyfunol arlywodraethu corfforaethol da. Bydd strwythur
newydd yn cael ei greu ar gyfer bwrdd BBC
Worldwide. Bydd hyn yn gwahanu rôl y prifweithredwr a’r cadeirydd. Bydd cadeirydd
anweithredol annibynnol a chyfarwyddwyr
anweithredol yn cael eu penodi.
Mae hwn wedi bod yn gyfnod o newid mawri’r BBC. Hoffwn achub ar y cyfle hwn i ddiolch
i’r Llywodraethwyr hynny sydd wedi helpu ilywio’r sefydliad drwy gyfnod anodd ac sydd
wedi gorffen eu gwaith gyda’r BBC bellach:
Richard Ryder, Pauline Neville-Jones a
Robert Smith a wnaethant waith gwerthfawr.
Hoffwn groesawu Jeremy Peat, Llywodraethwr
Cenedlaethol newydd yr Alban, Richard Tait ac
Anthony Salz, y Dirprwy Gadeirydd newydd.

farw tra ar ddyletswydd. Lladdwyd Simon
Cumbers yn Saudi Arabia. Lladdwyd Kate
Peyton yn Somalia. Nid oedd yr un o’r ddau
yn adnabyddus i’r cyhoedd – roedd Simon yn
ddyn camera a Kate yn gynhyrchydd – ond
roeddent yn uchel eu parch ymhlith eu
cymheiriaid a chafodd eu marwolaethau
sydyn effaith fawr ar eu cydweithwyr yn BBC
Newyddion. Maent yn ein hatgoffa fel y gall
ymrwymiad proffesiynol newyddiadurwyr y
BBC i gyfleu’r byd yn ôl i’r DU weithiau arwain
at gost ddynol fawr.
Hefyd collodd gwrandawyr y BBC John Peel.
Roedd John yn ddarlledwr gwirioneddol
wreiddiol. P’un a oeddech yn ei adnabod fel
y DJ smala, angerddol ar Radio 1 a oedd bob
amser yn eich cyflwyno i gerddoriaeth newydd,
neu’r cyfwelydd sensitif ar raglen Home Truths
Radio 4 a oedd yn datgelu bywydau anhygoel
pobl gyffredin, neu fel y cyfrannwr cynddeiriog
ar raglen deledu’r BBC Grumpy Old Men,roeddech yn gwybod eich bod yng nghwmni
dyn gonest a dyngarol. Roedd ei gynulleidfaoedd
yn teimlo ei fod yn eu parchu, ac fel ydangosodd y miloedd o deyrngedau aanfonwyd i’r BBC ar ôl ei farwolaeth, roeddent
yn ei edmygu am hynny.

Penodwyd Mark Thompson fel Cyfarwyddwr
Cyffredinol gennym ym mis Mehefin 2004 yn
dilyn proses agored a chystadleuol.
Bydd rhagor o newidiadau yn ystod y flwyddyn
i ddod. Bydd cynlluniau’r Cyfarwyddwr
Cyffredinol i ail-ffurfio’r BBC yn sicrhau mwy
o effeithlonrwydd ac felly mwy o arian i’w
wario ar gynnwys. Cymeradwywyd y cynlluniau
hyn ar ôl i ni ddod i’r casgliad, yn dilyn gwaithdadansoddi a thrafodaeth drylwyr, eu bod er
budd talwyr ffi’r drwydded. Byddwn yn sicrhau
bod pob aelod o staff yn cael ei drin mewn
modd sensitif a theg yn ystod y cyfnod
anodd hwn.

Michael Grade
Cadeirydd
16 Mehefin 2005

Bu hon yn flwyddyn drist iawn hefyd.
Saethwyd dau o newyddiadurwyr y BBC yn
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

3

Adroddiad y
Cyfarwyddwr
Cyffredinol“O’r galon – boed iddo fynd i’r galon!” neu“From the heart – may it go to the heart!”
Wrth i mi lunio’r adroddiad hwn, rydym
wrthi’n dathlu wythnos Beethoven yn y BBC.
Mae Radio 3 yn chwarae pob un o’igyfansoddiadau. Rydym yn gwylio hanes eifywyd ar BBC Two gyda’i holl drasiedi a
gwroldeb. Ceir rhaglenni nodwedd arbennig ar
BBC Four, BBCi a’r we.Ymddengys bod ysbryd
Beethoven a’i obaith o ran y celfyddydau adynoliaeth yn fyw ar draws ein rhwydweithiau.
Felly mae’n briodol dechrau’r arolwg cryno
hwn o’r flwyddyn ddiwethaf gyda’r geiriaua ysgrifennodd dros Kyrie Missa Solemnis.
Ein rhaglenni gorau yw’r rhai a ddaw o’r
galon. Dyna’r rhai y mae ein cynulleidfaoedd
yn eu cofio ac yn eu trysori, boed yn
Blackpool (BBC One), Little Britain (BBCThree a BBC One), Auschwitz (BBC Two)
neu The Odyssey (Radio 4). Argyhoeddiad
a gonestrwydd yw’r rhinweddau y mae’r
cyhoedd yn chwilio amdanynt yn ein
darlledwyr hefyd, a ddangoswyd gan ytîm a sicrhaodd mai The Ten O’Clock Newsa gafodd ei henwi fel rhaglen newyddion
y flwyddyn yng ngwobrau’r Bafta, a’rcyflwynwyr a’r sylwebwyr rhagorol asicrhaodd bod Euro 2004 a’r Gemau
Olympaidd yn Athen yn ddigwyddiadau
mor nodedig. Edrychant am hynawsedd
a ffraethineb hefyd, gan groesawu Johnnie
Walker yn ôl i Radio 2, chwerthin gyda Colinac Edith ar Radio 1 neu ymuno yn y sgwrs
gyda Jonathan Ross ar Radio 2 a BBC One.
Y tu ôl i’r llenni bu’n flwyddyn o drosglwyddo
a newid yn y BBC. Parhaodd drama, comedi
ac adloniant ar BBC One i dyfu’n greadigol.
Ceisiodd Strictly Dance Fever a Dr Who adfywio
nos Sadwrn, tra bod Supervolcano ymhlith uno’r rhaglenni ffeithiol rhagorol ary sianel. Ailganfu BBC Two ei huchelgais gyda
llwyddiannau’n amrywio o The Long Firm
i Who Do You Think You Are? a chynigiwyd dwy
enghraifft ardderchog o sut i gyfuno rhaglenni
teledu realaeth a rhaglenni dogfen i greu gwerth
cyhoeddus gwirioneddol – The Apprentice a
Dragons’ Den. Chwaraeodd cynhyrchwyr o
4

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

bob rhan o’r DU ran allweddol yn y twf
creadigol hwn, gyda chymysgedd cynyddol
gyffrous o raglenni’n dod o Gymru, yr Albana Gogledd Iwerddon.
Ond hon fu’r flwyddyn yr aeddfedodd
ein sianelau teledu digidol hefyd. Daethein sianelau i blant a BBC Four o hyd igynulleidfaoedd newydd ac edmygwyr
newydd, ond cynnydd BBC Three sy’n
nodedig. Mae’r cyhoedd bellach yn ei
hystyried fel y sianel orau yn y DU ar gyfer
comedi newydd: fel Radio 4, mae wedi
datblygu’n labordy creadigol i ddatblygu’r
dalent a’r syniadau a all greu llwyddiannau
ar gyfer BBC One a BBC Two. Eleni hefyd
llwyddodd Casanova a Bodies i wneud igynulleidfaoedd sylwi ar ddrama ragorol
ar BBC Three.
Parhaodd Radio’r BBC, boed yn anelu at
gynulleidfaoedd lleol, gwrandawyr yng
Nghymru, yr Alban neu Ogledd Iwerddon,
neu’r DU gyfan i osod safonau a thorri tir
newydd. Newidiodd Radio 1 er gwell gydag
amserlen newydd a hyder creadigol newydd
o Chris Moyles ar y sioe frecwast i Zane
Lowe a thu hwnt. Bu’r ymgyrch Beat Bullying
yn un o’r ffyrdd yr ymestynnodd Radio 1
ei hun a’i chynulleidfaoedd y tu hwnt i
gerddoriaeth.Ymunodd lleisiau newydd – oMark Radcliffe i Dermot O’Leary i Lulu – â’rrhestr fwyaf llwyddiannus o gyflwynwyr yn
y DU ar Radio 2, a chyflwynwyd syniadau
newydd hefyd, megis y mis Going Digital.
Mewn rhai rhannau anghysbell o’r byd addolir
Terry Wogan fel petai’n dduw: gartref bu’nrhaid iddo fodloni ar y gynulleidfa uchaf
erioed o fwy nag 8 miliwn o wrandawyr.
Parhaodd amrywiaeth cerddoriaeth Radio 3
i ehangu yn ystod blwyddyn a fu’n hynod
gref o ran drama a rhaglenni dogfen. Ac o’raddasiad o In Search of Lost Time i In Our Timei gyfres ddiddorol Reith Lectures gan Wole
Soyinka, parhaodd Radio 4 i ddatblygu
ei pherthynas â’i chynulleidfa unigryw,
ymrwymedig sy’n gofyn llawer. Fel teledu,
cododd eu proffil a chynyddodd nifer eu

gwrandawyr o ganlyniad i’n rhwydweithiau
radio digidol newydd.
Dechreuodd y flwyddyn yn sgîl helynt
Gilligan-Kelly-Hutton. Roedd rhai yn amau
p’un a fyddai newyddiaduraeth y BBC bythyn adennill ei hyder eto. Fodd bynnag,
cyflwynodd ein timau newyddion adroddiadau
ar flwyddyn brysur a heriol gydag awdurdod adawn.Yn dilyn marwolaethau Simon Cumbers
a Kate Peyton a’r anafiadau difrifol a gafodd
Frank Gardner fe’n hatgoffwyd ni a’ncynulleidfaoedd o’r risgiau enfawr y mae’nrhaid i’n newyddiadurwyr eu hwynebu ermwyn cyfleu’r newyddion i ni. Ond ledled
y byd - o Irac i’r tsunami yn Asia i Darfur –roedd y BBC yno nid yn unig i ohebu ond
i egluro’r digwyddiadau i’r cyhoedd yma
a ledled y byd. Cafodd ein gwasanaethau
newyddion parhaus, sef Radio Five Livea BBC News 24, flynyddoedd cryf fel
y gwnaeth ein gwefan newyddion a’ngwasanaethau newyddion byd-eang. Roedd
newyddiaduraeth ymchwiliol yn gryf yn
enwedig ar BBC One a Radio 4, a chafwyd
enghreifftiau o wreiddioldeb gwirioneddol
hefyd: cyfres Adam Curtis The Power ofNightmares ar BBC Two a China Week ardraws ein gwasanaethau, gan gynnwys rhaglen
anhygoel o Question Time o Shanghai.
Cydnabyddir y cyflawniadau hyn yn asesiad
teg iawn Llywodraethwyr y BBC o’nperfformiad yn yr adroddiad hwn. Ond yr
hyn sy’n debygol o fod fwyaf cofiadwy am yflwyddyn yw mai hon oedd y trobwynt pan
ddatblygodd y chwyldro digidol yn ddiatal.
Tyfodd Freeview dros 50%. Mae gan fwy ogartrefi deledu digidol na’r rhai sydd hebddo.
Hefyd mae gan y mwyafrif o gartrefi’rrhyngrwyd. Erbyn hyn ceir mwy o ffonau
symudol yn y DU na phobl.
O fewn y byd datblygol hwn, gwelsom dwf
anhygoel yng ngwasanaethau digidol y BBC.
Tyfodd ein gwefan gan gyrraedd dros hanner
defnyddwyr y rhyngrwyd yn y DU, gyda bron
i 2.5 biliwn o ymweliadau â thudalennau’r wefan
ym mis Mawrth. Mae’r defnydd a wneir oRadio Player wedi tyfu i fwy na 9 miliwn
o geisiadau i wrando yn ôl y galw bob
mis. Defnyddiodd bron i 9 miliwn o bobl ybotwm coch er mwyn mwynhau cyfoeth ac
amrywiaeth y chwaraeon a’r dadansoddiadau
oedd ar gael yn ystod y Gemau Olympaidd
yn Athen.Ymddengys bod ein gwasanaethau
digidol yn tyfu o ran dyfnder ac ansawdd
ymhob maes. Erbyn hyn nid yw cynulleidfaoedd
yn eu hystyried fel gwasanaethau ymylol
neu arbrofol ond fel rhan o’r hyn a gynigir
yn greiddiol y maent yn ei ddisgwyl gan y
BBC o wythnos i wythnos.
Mae’r chwyldro digidol yn cyflwyno heriaumawr ond cyffrous i ni fel sefydliad. Nodwyd
ein gweledigaeth ar gyfer rôl y BBC yn ydyfodol digidol yn Cynyddu gwerth cyhoeddus.
Ar ddechrau 2004 codwyd llawer o bryderon
ynghylch p’un a fyddai angen BBC cryf ac
annibynnol ar Brydain ar ôl i’r siarter bresennol
ddod i ben. Erbyn diwedd y flwyddyn, helpodd
eglurder gweledigaeth y BBC a’n parodrwydd
amlwg i fynd i’r afael â’r heriau sy’n gysylltiedig
â diwygio a newid i greu’r hinsawdd ar gyfer
Papur Gwyrdd sy’n gweld y BBC wrth wraidd
darlledu ym Mhrydain tan 2016 – nid wedi’i
gadw mewn asbig er cof am y dyddiau afu ond fel arweinydd yn y gwaith o adeiladu
Prydain ddigidol.

Bydd y dyfodol digidol yn gofyn am dechnoleg
newydd, sgiliau newydd a strategaethau
newydd. Ond bydd hefyd angen y dyheadau
a’r gwerthoedd y mae’r BBC wedi eu
meithrin ers ei ddyddiau cynnar. Fel y mae
rhaglenni gorau’r flwyddyn ddiwethaf yn eiddangos, nid yw gwir lwyddiant y BBC fythyn ymwneud â’r pen yn unig. Mae’n ymwneud
â’r galon hefyd.

Mark Thompson
Cyfarwyddwr Cyffredinol
16 Mehefin 2005

Bydd y ddadl ar y siarter yn parhau drwy
gydol 2005 a 2006. Ond ar un olwg y dasg
fwyaf yw gwireddu’r addewidion yn Cynyddu
gwerth cyhoeddus. Rydym am greu BBC sy’nbarod ar gyfer y byd cwbl ddigidol. BBC sy’nbuddsoddi cymaint o ffi’r drwydded â phosibl
mewn gwasanaethau i’r cyhoedd ac sy’ngwario cyn lleied â phosibl ar gostau eraill.
BBC sy’n fwy agored i’r byd y tu allan – i’ncynulleidfaoedd, i wneuthurwyr rhaglenni
annibynnol, i’n holl bartneriaid eraill. BBC
sy’n fwy hyblyg ac yn barod i addasu i
gyflymder aruthrol newidiadau technolegola chynulleidfaoedd newidiol. Bydd hyn
yn arwain at wneud dewisiadau anodd aphoenus ar adegau, ond gwyddom y byddwn
yn llwyddo os rhown greadigrwydd yn gyntaf.
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

5

Sut y caiff y BBC
ei redeg

Talwyr ffi’r drwydded
Talwyr ffi’r drwydded yw calon y BBC.
Yn cynnwys consesiynau, ceir 24.7 miliwn
ohonynt a’u ffioedd trwydded sy’n darparu’rrhan fwyaf o’r arian y mae’r BBC yn ei wario.
Mae’r BBC yn ymgynghori’n rheolaidd â
thalwyr ffi’r drwydded er mwyn sicrhau bod
eu safbwyntiau’n cael eu hystyried.

O dan y Siarter bresennol, mae gan y
BBC 12 Llywodraethwr, a benodwyd gany Frenhines yn dilyn cyngor gweinidogion
yn unol ag egwyddorion Nolan sy’n nodi ydylid gwneud penodiadau cyhoeddus ar sailteilyngdod. Maent oll yn rhan amser. Daw’r
Llywodraethwyr ag ystod eang o brofiad acarbenigedd i Fwrdd y BBC.

Y Senedd
Y Senedd sy’n pennu’r fframwaith cyfreithiol
y mae’r BBC yn gweithredu ynddo a’r Senedd
sy’n pennu lefel ffi’r drwydded. Mae’n gyfrifol
am graffu ar faterion y BBC drwy ddadleuon agynhelir yn y ddau Dy a thrwy wrandawiadau
pwyllgorau dethol, lle y caiff Llywodraethwyra rheolwyr y BBC eu dwyn i gyfrif am
berfformiad y BBC. Hefyd mae’r BBC yn rhoi
cymorth ysgrifenyddol i Grwp Seneddol
Hollbleidiol y BBC sy’n annog dadleuon athrafodaethau yn y Senedd a’r tu allan iddi
ynghylch dyfodol darlledu cyhoeddus, ganroi pwyslais arbennig ar y BBC.

Mae Llywodraethwyr cenedlaethol
Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon
yn cadeirio Cynghorau Darlledu; ac mae’r
Llywodraethwr sydd â chyfrifoldeb arbennig
dros Ranbarthau Lloegr yn cadeirio Fforwm
Cenedlaethol Lloegr. Caiff safbwyntiau pobl
yn y gwledydd a’r rhanbarthau ar raglennia gwasanaethau’r BBC eu lleisio drwy’r cyrff
hyn. Mae Grwp Ymgynghori’r World Service
yn rhoi arolwg annibynnol o amrywiaeth ac
ansawdd allbwn BBC World Service a BBC
World i’r Llywodraethwyr.

Y Siarter Frenhinol
Sefydlir y BBC yn gyfansoddiadol gan Siarter
Frenhinol. Cydnabu Cytundeb ategol ei
annibyniaeth olygyddol a noda ei
rwymedigaethau cyhoeddus yn fanwl. Mae’r
Siarter Frenhinol a’r Cytundeb presennol ynymestyn o 1996 i 2006. Mae’r Llywodraeth
wedi cyhoeddi cynlluniau i adnewyddu’r
Siarter am ddeng mlynedd arall ar ôl hynny ac
i barhau â ffi’r drwydded am y cyfnod hwnnw.
Llywodraethwyr y BBC
Mae’r Llywodraeth wedi cyhoeddi cynlluniau
i newid system lywodraethu’r BBC o dan ySiarter newydd. Bydd corff newydd a elwir yn
Ymddiriedolaeth y BBC yn cymryd lle Bwrdd
y Llywodraethwyr. Bydd Ymddiriedolwyry BBC yn gyfrifol am amddiffyn budd ycyhoedd, gan adlewyrchu safbwyntiau talwyr ffi’r
drwydded ac amddiffyn annibyniaeth y BBC.
Byddant hefyd yn gyfrifol am sicrhau bod
dibenion cyhoeddus y BBC yn cael eu cyflawni,
yn diffinio’r meini prawf a’r mesurau perfformiad
ar gyfer cyflawni’r amcanion hynny, ac yn dwyn
y Bwrdd Gweithredol i gyfrif am ei berfformiad.
6

Erbyn hyn caiff y broses o wahanu’r
Llywodraethwyr o’r rheolwyr, a weithredwydyn ystod y blynyddoedd diwethaf, ei hategu
gan yr Uned Lywodraethu (gweler y blwch).
Ofcom, sef y rheoleiddiwr cyfathrebu, sy’n
gyfrifol am reoleiddio rhai agweddau ar y
BBC. Er enghraifft, mae’r BBC yn cydymffurfio
â safonau a chodau tegwch Ofcom (ac eithrio
cywirdeb a natur ddiduedd ddyledus sy’nparhau i fod yn fater i’r Llywodraethwyr).
Rhaid iddo gydymffurfio â chwotâu Ofcom
ar gyfer mathau amrywiol o gynnwys teledu
cyhoeddus – er enghraifft, rhaid gwneud
cyfran o raglenni y tu allan i’r M25. Fodd
bynnag, nid yw Ofcom, yn wahanol i’r
Llywodraethwyr, yn chwarae unrhyw ran
yng ngweithrediadau gwirioneddol y BBC.
Y Bwrdd Gweithredol
Y Cyfarwyddwr Cyffredinol yw prif weithredwr
a phrif olygydd y BBC, ac ef sy’n gyfrifol am yrholl weithrediadau o ddydd i ddydd. Fe’i
penodir gan Fwrdd y Llywodraethwyr.
Y Bwrdd Gweithredol a thri is-fwrdd, sef y
Bwrdd Creadigol, y Bwrdd Newyddiaduraeth
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

a’r Bwrdd Masnachol, sy’n gyfrifol am reoli’r
BBC o ddydd i ddydd. Cadeirir y Bwrdd
Gweithredol gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol,ac mae pob cyfarwyddwr is-adrannol yn
atebol iddo. Mae’r Bwrdd Gweithredol yn
atebol i’r Bwrdd Llywodraethwyr.
Caiff perfformiad pob is-adran ei asesu gan
y Cyfarwyddwr Cyffredinol a’i gyflwyno i
Fwrdd y Llywodraethwyr ar ffurf adroddiad.
Mae blwyddyn perfformiad y BBC yn rhedego fis Ebrill, gydag amcanion blynyddol yncael eu cytuno ym mis Mawrth. Cyflwynir
perfformiad yn erbyn y rhain ar ffurf
adroddiad gan y Llywodraethwyr o fewn
Adroddiad Blynyddol y flwyddyn ddilynol
a gyhoeddir ym mis Gorffennaf.
O dan gynlluniau’r Llywodraeth ar gyfer
Siarter newydd y BBC, bydd y Bwrdd
Gweithredol yn cael ei ailsefydlu a’i
atgyfnerthu drwy benodi lleiafrif sylweddolo gyfarwyddwyr anweithredol.
Y BBC
Y 14 o is-adrannau o fewn y BBC sy’ncynhyrchu neu’n comisiynu holl raglenni’rBBC. Ceir naw is-adran ddarlledu. Maentyn gyfrifol am reoli rhwydweithiau’r BBC
a’u swyddogaethau comisiynu a chynhyrchu
rhaglenni.Yr is-adrannau hyn yw:■ Teledu■ Radio a Cherddoriaeth■ Newyddion■ Gwledydd a Rhanbarthau■ Chwaraeon■ Ffeithiol a Dysgu■ Drama, Adloniant a CBBC
■ Cyfryngau Newydd a Thechnoleg■ Newyddion Byd-eang (gan gynnwys
BBC World Service a BBC World)
Yn ogystal, ceir pum is-adran sy’n darparu
cymorth proffesiynol:■ BBC Pobl
■ Cyllid■ Marchnata, Cyfathrebu a Chynulleidfaoedd■ Polisi, Strategaeth, Cyfreithiol a Dosbarthu■ Eiddo a Materion Busnes

Mae is-gwmnïau masnachol y BBC – sy’n
gwerthu nwyddau a gwasanaethau ledled
y byd er mwyn manteisio i’r eithaf arfuddsoddiad ffi’r drwydded – yn perthyni gwmni ymbarél, sef BBC Commercial
Holdings Limited:■ BBC Worldwide Limited■ BBC Resources Limited■ BBC Broadcast Limited■ BBC World Limited
Caiff yr elw a wneir ei drosglwyddo ynôl i’r BBC er mwyn buddsoddi ym maes
gwneud rhaglenni.
Teledu, radio, ar-leinLedled y DU, mae’r BBC yn gweithredu wythsianel deledu a deg rhwydwaith radio, 46 oorsafoedd radio lleol a chenedlaethol, a’r safle
ar-lein, bbc.co.uk.
Yn rhyngwladol, mae BBC World Service
yn darlledu ar y radio mewn 43 o ieithoedd;
mae BBC World yn darparu gwasanaeth
newyddion teledu byd-eang; ac mae’r safle
ar-lein bbcnews.com yn cynnig newyddion
rhyngwladol a sain. Mae BBC Worldwide
hefyd yn gweithredu sianelau teledu
masnachol mewn marchnadoedd rhyngwladol
gan gynnwys chwe sianel ac iddynt frand y
BBC. Nid ariennir y gwasanaethau hyn gan
ffi’r drwydded ond telir amdanynt naill ai gan
Grant-mewn-Cymorth gan y Llywodraeth
neu drwy hysbysebion.

Uned Lywodraethu’r BBC
Cynorthwyir Bwrdd y Llywodraethwyr
yn ei rôl fwy annibynnol gan Uned
Lywodraethu. Caiff ei gyfarwyddwr
ei benodi gan Fwrdd y Llywodraethwyrac nid yw staff yr Uned yn cynnwys
rheolwyr y BBC ac maent yn atebol
i’r Bwrdd. Mae hyn yn sicrhau y gallant
roi cyngor annibynnol a gwrthrychol,gan gael cymorth allanol arbenigol pan
fo’i angen. Mae’r Uned Lywodraethu
yn ategu’r rhaniad clir rhwng
cyfrifoldebau’r Llywodraethwyr a rhai’r
Bwrdd Gweithredol.
Strwythurir yr Uned i gynorthwyo
rolau gwell y Llywodraethwyr mewn
tri maes allweddol:■

Perfformiad (pennu ac arolygu
amcanion a datganiadau polisi
rhaglenni, a datblygu trwyddedaugwasanaeth a’r prawf gwerth
cyhoeddus)■

Gwerth am arian/cydymffurfiad(materion ariannol, masnachol
ac economaidd)■

Atebolrwydd (gwaith atebolrwydd
Llywodraethwyr; cymorth i
Gynghorau Darlledu a Fforwm
Cenedlaethol Lloegr; cwynion)

Yn ogystal â gwasanaethau darlledu ac ar-lein,
mae’r BBC yn gweithio yn y gymuned mewn
sawl ffordd wahanol gan gynnwys apêl Plant
Mewn Angen y BBC sy’n codi llawer o ariani helpu plant difreintiedig yn y DU.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Yn ogystal mae’r Uned yn defnyddio
cynghorwyr allanol ar gyfer prosiectau
penodol: er enghraifft, cynhaliodd ycwmni ymchwil i’r farchnad, MORI,
ymchwil grwpiau ffocws ar gyfer
astudiaeth natur ddiduedd o ran yr
Undeb Ewropeaidd; mae PA Consulting
a’r cwmni cyfrifwyr Ernst & Young wedi
darparu gwasanaethau ymgynghoriariannol; a rhoddodd gwneuthurwyr
rhaglenni blaenorol a phresennol
mewnwelediad arbenigol yn ystod
yr arolwg o faterion cyfoes teledu.
Sefydlwyd yr Uned Lywodraethu’nffurfiol ar 10 Ionawr 2005. Mae ganddi
33 aelod o staff ac o’u plith crëwyd
14 o swyddi newydd yn ogystal â 19
a drosglwyddwyd o’r ysgrifenyddiaetha arferai gynorthwyo’r Llywodraethwyr
a’r Cyfarwyddwr Cyffredinol a’i dîm
gweithredol.Yn 2004/2005, cyfanswm
cost yr Uned Lywodraethu (gan gynnwys
costau llywodraethu a chostau canolog
eraill sy’n gysylltiedig â’r adran flaenorol
Llywodraethu ac Atebolrwydd) oedd
£8.4miliwn. Roedd y ffigur hwn yn
cynnwys cost y cynghorau ymgynghorol
cenedlaethol a rhanbarthol (£1.2miliwn).
Mae cyllideb yr Uned Lywodraethu
ar gyfer 2005/2006 yn debyg. Byddy costau ar gyfer 2005/2006 yn caeleu cyflwyno yn Adroddiad Blynyddola Chyfrifon y flwyddyn nesaf.

7

Bwrdd y
Llywodraethwyr
Llywodraethwyr y BBC, wedi’u harwain gan Gadeirydd yBBC, yw ymddiriedolwyr budd y cyhoedd. Maent yn gyfrifol
am ddal y rheolwyr i gyfrif a sicrhau annibyniaeth y BBC.
Fe’u penodir gan y Frenhines ar gyngor gweinidogion yn
unol ag egwyddorion Nolan y dylai penodiadau cyhoeddus
gael eu gwneud ar sail teilyngdod. Mae’r Llywodraethwyryn atebol i dalwyr ffi’r drwydded a’r Senedd. O dan Siarter
newydd arfaethedig y BBC, yn 2007 bydd corff newydd, sef
Ymddiriedolaeth y BBC yn cymryd lle'r Llywodraethwyr.

8

BBC Adroddiad
Annual Report
Blynyddoland Accounts
a Chyfrifon
2004/2005
2004/2005

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1 Michael Grade CBE
Cadeirydd
Cadeirydd y BBC ers mis Mai 2004.
Cadeirydd Pinewood Shepperton, a
Chadeirydd Hemscott Group, y ddau ers
2000, Cyfarwyddwr Clwb Pêl-droed Charlton
Athletic ers 1997. Cyn newyddiadurwr ac
asiant theatrig.Yn LWT o 1973 i 1981, yn
ddiweddaraf fel Cyfarwyddwr Rhaglenni;
Llywydd Embassy Television yn Hollywood
o 1981 i 1984; yn y BBC o 1984 i 1987, yn
ddiweddaraf fel Darpar Reolwr Gyfarwyddwr
Teledu; Prif Weithredwr Channel 4 o 1988
i 1997; yn First Leisure Corporation o 1997
i 2000, yn ddiweddaraf fel Prif Weithredwr;
Cadeirydd Camelot o 2002 i 2004;
Cyfarwyddwr SMG o 2003 i 2004; yn yGorfforaeth Deledu, yn ddiweddaraf fel
Cadeirydd interim o 2003 i 2004. Gwobr
Guild Harvey Lee y Wasg Ddarlledu am
gyfraniad eithriadol i ddarlledu yn 1997.
Cymrawd o’r RTS a BAFTA ac Is-Lywydd
BAFTA ers mis Mehefin 2004. Ganedyn 1943.

2 Anthony Salz
Dirprwy Gadeirydd
Dirprwy Gadeirydd ers mis Awst 2004.
Cadeirydd y Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu
Teg; Cadeirydd y Pwyllgor Cydnabyddiaeth
ac aelod o’r Pwyllgor Cyllid a Dibenion
Cyffredinol. Cyd-uwch bartner y cwmni
cyfreithiol Freshfields Bruckhaus Deringer, yn
arbenigo mewn cyfraith gorfforaethol ac yn
benodol M&A trawsffiniol a chyd-fentrau.
Cadeirydd Grwp Ymgynghorol Corfforaethol
Oriel Tate o 1997 i 2002 (gan barhau fel aelodo’r grwp hwnnw) ac un o ymddiriedolwyr
Sefydliad Tate. Un o ymddiriedolwyr Prosiect
Eden; aelod o Fforwm Gweithredol
Gweithredu Busnes ar Ddigartrefedd yn y
Gymuned; a’i Dîm Arweinyddiaeth Addysg.
Un o gyfarwyddwyr Habitat for Humanity GB.
Un o ymddiriedolwyr Sefydliad Paul Hamlyn.
Ganed yn 1950.

3 Deborah Bull CBE
Llywodraethwr y BBC ers mis Awst 2003.
Aelod o Bwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr a’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth.
Prif Ddawnsiwr y Balé Brenhinol o 1991 i
2001. Cyfarwyddwr, Menter Datblygu Artistiaid
y Ty Opera Brenhinol o 1999 i 2001.
Cyfarwyddwr Creadigol ROH2 ers 2002.
Aelod o Gyngor Celfyddydau Lloegr ers
1998.Ysgrifennodd a chyflwynodd raglennia chyfresi ar gyfer Teledu’r BBC a Radio’r
BBC, gan gynnwys The Dancer’s Body yn
2002, a chyhoeddodd lyfrau yn ymwneud
â’r celfyddydau a maeth. Ganed yn 1963.

4.Y Fonesig Ruth Deech DBE
Llywodraethwr y BBC ers mis Hydref 2002.
Aelod o’r Pwyllgor Archwilio a’r Pwyllgor
Cydymffurfio â Masnachu Teg. Dyfarnwr
Annibynnol Addysg Uwch ers mis Mawrth
2004. Pennaeth Coleg St Anne, Rhydycheno 1991 i 2004, ar ôl bod yn Gymrawd ac
yn Diwtor y Gyfraith yno ers 1970. Meinciwr
Anrhydeddus o’r Deml Fewnol,Ymddiriedolwr
Mandela Rhodes, a Chymrawd y Gymdeithas
Feddygaeth Frenhinol. Cyn Gadeirydd yr
Awdurdod Ffrwythloni Dynol ac Embryoleg.
Ganed yn 1943.

5 Dermot Gleeson
Llywodraethwr y BBC ers mis Tachwedd 2000
(fe’i penodwyd am ail dymor o bedair
blynedd ym mis Awst 2004). Cadeirydd yPwyllgor Cyllid a Dibenion Cyffredinol ac
aelod o’r Pwyllgor Archwilio. Dirprwy
Gadeirydd Ymddiriedolwyr Cynllun Pensiwn
y BBC. Cadeirydd M J Gleeson Group plc.
Cadeirydd Major Contractors Group o 20032005. Un o gyfarwyddwyr y Gorfforaeth
Dai o 1990 i 1995 ac o Fwrdd Hyfforddi’r
Diwydiant Adeiladu o 1995 i 2002. Cyn
Bennaeth Is-adran Materion Cartref AdranYmchwil y Blaid Geidwadol ac aelod ogabinet Christopher Tugendhat yn y Comisiwn
Ewropeaidd o 1977 i 1979. Ganed yn 1949.

6 Yr Athro Merfyn Jones
Llywodraethwr Cenedlaethol y BBC yng
Nghymru ers mis Ionawr 2003. Aelod o’r
Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg,
Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr a Phwyllgor y Cynghorau
a’r Cyrff Ymgynghorol. Hanesydd a darlledwr.
Athro Hanes Cymru ym Mhrifysgol Cymru,
Bangor, yn arbenigo ym maes hanes moderna chyfoes cymdeithas a gwleidyddiaeth yng
Nghymru. O 1998 roedd yn Ddirprwy IsGanghellor y Brifysgol, ac ym mis Awst 2004
fe’i penodwyd yn Is-Ganghellor. Awdur nifero lyfrau ac erthyglau. Ganed yn 1948.

7 Yr Athro Fabian Monds CBE
Llywodraethwr Cenedlaethol y BBC yng
Ngogledd Iwerddon ers mis Awst 1999
(penodwyd am ail dymor o bedair blynedd o
fis Gorffennaf 2003 ymlaen). Aelod o Bwyllgor
Cwynion am Raglenni’r Llywodraethwyr,y Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg a
Phwyllgor y Cynghorau a’r Cyrff Ymgynghorol.
Cadeirydd Ymddiriedolwyr Plant Mewn
Angen y BBC. Arbenigwr mewn systemau
gwybodaeth a chyfathrebu. Cadeirydd Invest
Northern Ireland, sef yr asiantaeth datblygu
economaidd a Chanolfan Trawma a
Thrawsnewid Gogledd Iwerddon yn Omagh.
Cyn Ddirprwy Is-Ganghellor Prifysgol Ulster.
Ganed yn 1940.

8 Jeremy Peat
Llywodraethwr Cenedlaethol y BBC yn yr
Alban ers mis Ionawr 2005. Cadeirydd yPwyllgor Archwilio, aelod o’r Pwyllgor Cyllid
a Dibenion Cyffredinol a Phwyllgor y
Cynghorau a’r Cyrff Ymgynghorol. Cadeirydd
Ymddiriedolwyr Pensiwn y BBC. O 1993 i fis
Mawrth 2005 Prif Economydd Grwp RoyalBank of Scotland. Cyn gynghorydd
economaidd ar gyfer y Trysorlys a Swyddfa’r
Alban. Athro Ymweld Ysgol Reoli Prifysgol
Caeredin; Athro Anrhydeddus Prifysgol Heriot
Watt; aelod, Pwyllgor Materion Economaidd
CBI; aelod panel o’r Comisiwn Cystadleuaeth;
Is-Gadeirydd Cyngor Cyllido Addysg Uwch
yr Alban. Fe’i benodwyd yn Gyfarwyddwr
Sefydliad Hume ym mis Ionawr 2005,
a bydd yn dechrau ar y swydd hon ym mis
Gorffennaf. Ganed yn 1945.

Gwasanaethau Cywirol y Swyddfa Gartref;
aelod o Gomisiwn Penodiadau Interim Ty’r
Arglwyddi, a chynghorydd i’r Adran Addysg
a Sgiliau ar reoli baich gwaith athrawon.
Prif Weithredwr Cronfa Drefol yr Eglwysi o1996 i fis Ionawr 2002. Cadeirydd Prosiect
Amrywiaeth yr NCVO a than fis Hydref
2004, Is-Lywydd y Gynghrair Efengylaidd
Garibïaidd Affricanaidd. Cyn ymddiriedolwr
Plant mewn Angen y BBC. Ganed yn 1955.

10 Ranjit Sondhi CBE
Llywodraethwr y BBC ers mis Awst 1998
(penodwyd am ail dymor o bedair blynedd
ym mis Gorffennaf 2002) gyda chyfrifoldeb
arbennig dros Ranbarthau Lloegr. Cadeirydd
Fforwm Cenedlaethol Lloegr a Phwyllgor y
Cynghorau a’r Cyrff Ymgynghorol ac aelodo’r Pwyllgor Cwynion am Raglenni. Uwch
Ddarlithydd yng Ngholeg Westhill, Prifysgol
Birmingham. Un o ymddiriedolwyr yr Oriel
Genedlaethol a Chadeirydd Ymddiriedolaeth
Gofal Sylfaenol Heart of Birmingham.Ymhlithei swyddi blaenorol bu’n Ddirprwy Gadeiryddy Comisiwn Cydraddoldeb Hiliol ac aelodo’r Awdurdod Darlledu Annibynnol a’r
Awdurdod Radio. Ganed yn 1950.

11 Richard Tait CBE
Llywodraethwr y BBC ers mis Awst 2004.
Cadeirydd Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr. Athro Newyddiaduraeth
a Chyfarwyddwr y Ganolfan Astudiaethau
Newyddiaduraeth, Prifysgol Caerdydd.
Prif Olygydd ITN o 1995 i 2002; Golygydd
Channel 4 News 1987 i 1995.Yn y BBC,
golygodd Newsnight, The Money Programmea Rhaglen Canlyniadau Etholiad Cyffredinol
1987. Is-Gadeirydd, Sefydliad y Wasg
Ryngwladol; Cymrawd, Cymdeithas y
Golygyddion a’r Gymdeithas Deledu
Frenhinol. Ganed yn 1947.
Bydd Syr Andrew Burns KCMG yn llenwi
swydd wag y Llywodraethwr Rhyngwladolym mis Gorffennaf 2005.
Bu’r Gwir Anrhydeddus Yr Arglwydd Ryder OBE
yn Is-Gadeirydd o fis Ionawr 2002 ac yn
Gadeirydd Dros Dro o fis Ionawr i fis Mai 2004.
Ymddiswyddodd o’r Bwrdd ym mis Mehefin 2004.
Bu’r Fonesig Pauline Neville-Jones DCMG yn
Llywodraethwr Rhyngwladol o fis Ionawr 1998.
Ymddiswyddodd o’r Bwrdd ym mis Rhagfyr 2004.
Bu Syr Robert Smith yn Llywodraethwr
Cenedlaethol y BBC yn yr Alban o fis Awst 1999.
Ymddiswyddodd o’r Bwrdd ym mis Rhagfyr 2004.

9 Angela Sarkis CBE
Llywodraethwr y BBC ers mis Hydref 2002.
Aelod o Bwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr.Ymgynghorydd annibynnol;
cyfarwyddwr anweithredol Bwrdd
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

9

Y Bwrdd
Gweithredol
Y Bwrdd Gweithredol sy’n rheoli busnes y BBC o ddydd i
ddydd. Fe’i cadeirir gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol. Mae’r
Bwrdd Gweithredol yn atebol i Fwrdd y Llywodraethwyr
sy’n penodi’r Cyfarwyddwr Cyffredinol. Ers mis Mehefin
2004 mae tri is-fwrdd wedi cynorthwyo’r Bwrdd Gweithredol
sef y Bwrdd Creadigol, y Bwrdd Newyddiaduraeth a’r
Bwrdd Masnachol. O dan gynlluniau’r Llywodraeth ar gyfer
Siarter newydd y BBC a ddaw’n weithredol ym mis Ionawr
2007, bydd lleiafrif sylweddol o gyfarwyddwyr anweithredol
yn cael eu penodi i’r Bwrdd Gweithredol.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

10

Annual Reportand Accounts
2004/2005
BBC Adroddiad
Blynyddola Chyfrifon
2004/2005

1 Mark Thompson

6 Ashley Highfield

Cyfarwyddwr Cyffredinol ers mis Mehefin
2004.Yn cadeirio’r Bwrdd Gweithredol
a’r Bwrdd Creadigol, a sefydlwyd o’r holl
is-adrannau sy’n llywio gwaith creadigol y BBC.
Cyn Brif Weithredwr Channel 4 o 2002.
Ymhlith ei swyddi blaenorol yn y BBC mae
Cyfarwyddwr Teledu; Cyfarwyddwr Darlledu
Cenedlaethol a Rhanbarthol; Rheolwr BBC
Two; Pennaeth Rhaglenni Ffeithiol; Pennaeth
Rhaglenni Nodwedd; Golygydd Panorama,a Golygydd Nine O’Clock News.

Cyfarwyddwr Cyfryngau Newydd a
Thechnoleg ers mis Hydref 2000.Yn gyfrifol
am bbc.co.uk, gwasanaethau teledu
rhyngweithiol, llwyfannau newydd (band eang,symudol, ac ati), portffolio technoleg y BBC,dyfeisgarwch technegol, ac ymchwil adatblygu. Cyn Reolwr Gyfarwyddwr Flextech
Interactive, is-adran cyfryngau newydd ycwmni teledu â thâl.Ymhlith ei swyddi
blaenorol mae Pennaeth TG a Chyfryngau
Newydd Sianelau NBC yn Ewrop.

2 Mark Byford

7 Caroline Thomson

Dirprwy Gyfarwyddwr Cyffredinol ers mis
Ionawr 2004 (Cyfarwyddwr Cyffredinol
Dros Dro o fis Ionawr i fis Mehefin 2004).
Cadeirydd y Bwrdd Newyddiaduraeth sy’ndod â holl newyddiaduraeth y BBC ar lefel
ryngwladol, y DU, cenedlaethol, rhanbarthola lleol ynghyd. Un o ymddiriedolwyr Cynllun
Pensiwn y BBC.Ymhlith ei swyddi blaenorol
yn y BBC mae Cyfarwyddwr Global Newsa World Service; Cyfarwyddwr Darlledu
Rhanbarthol; Pennaeth y Ganolfan, Leeds
a Golygydd Cartref Newyddion Teledu.

Cyfarwyddwr Polisi, Strategaeth, Cyfreithiola Dosbarthu ers mis Ebrill 2005, ar ôl bod
yn Gyfarwyddwr Dros Dro Strategaetha Dosbarthu ers ymddiswyddiad Carolyn
Fairbairn ym mis Rhagfyr 2004, a
Chyfarwyddwr Polisi a Chyfreithiol (Polisi
Cyhoeddus yn flaenorol) ers mis Mai 2000.
Cyfarwyddwr Arweiniol Tasglu Adnewyddu’r
Siarter ers mis Mehefin 2004. Un oymddiriedolwyr Cynllun Pensiwn y BBC.
Ymhlith ei swyddi blaenorol mae Cyfarwyddwr
Strategaeth a Materion Corfforaethol, BBC
World Service; Golygydd Comisiynu,
Gwyddoniaeth a Busnes yn Channel 4 achynorthwy-ydd gwleidyddol i Roy Jenkins.

3 John Smith
Prif Swyddog Gweithredu’r BBC ers mis
Mehefin 2004, yn gyfrifol am holl is-gwmnïau
masnachol ac adnoddau’r BBC, yn ogystal
ag arwain ei strategaeth eiddo. O fis Mawrth2005 hefyd, Prif Swyddog Gweithredol BBC
Worldwide Limited. Un o ymddiriedolwyr
Cynllun Pensiwn y BBC. Cyn Gyfarwyddwr
Cyllid, Eiddo a Materion Busnes y BBC.
Cyfarwyddwr Ariannol y Flwyddyn
AccountancyAge yn 2001. Cyfarwyddwr
anweithredol Severn Trent Plc
a Chadeirydd eu Pwyllgor Archwilio. Cyn
hyn, bu gyda Grwp Rheilffyrdd Prydain, yn
goruchwylio dadgyfuniadau. Aelod o’r Bwrdd
Safonau Cyfrifyddu tan fis Tachwedd 2004.

8 Stephen Dando
Cyfarwyddwr, BBC Pobl (Adnoddau Dynola Chysylltiadau Mewnol yn flaenorol) ers mis
Mehefin 2001.Yn gyfrifol am holl faterion pobl
a materion sefydliadol y BBC, yn cynnwys
cysylltiadau staff. Un o ymddiriedolwyr Cynllun
Pensiwn y BBC. Cyn Gyfarwyddwr Adnoddau
Dynol Byd-eang Guinness Limited.Ymhlith ei
swyddi blaenorol mae Cyfarwyddwr Datblygu
Rheolaeth Grwp Diageo, Cyfarwyddwr
Adnoddau Dynol Ewrop UDV a chyfnodau
gyda United Distillers, Ferranti Internationalac Austin Rover.

4 Jenny Abramsky CBE

9 Zarin Patel

Cyfarwyddwr Radio a Cherddoriaeth ers mis
Ebrill 2000.Yn gyfrifol am BBC Radio 1, 2, 3, 4,
Five Live, BBC Asian Network, BBC 6 Music,
1Xtra, Five Live Sports Extra, BBC 7,
cerddoriaeth glasurol ar y teledu, Music Live,
Proms y BBC a thair cerddorfa’r BBC a leolir
yn Lloegr.Ymhlith ei swyddi blaenorol yn y
BBC mae Cyfarwyddwr Newyddion Parhaus;
Cyfarwyddwr Radio; Rheolwr BBC Radio
Five Live; Golygydd Newyddion a Materion
Cyfoes Radio, a Golygydd Today.

Cyfarwyddwr Cyllid Grwp ers mis Ionawr
2005. Yn gyfrifol am strategaethau ariannol,
gwaith cynllunio, rheoli, gweithgareddau sy’nymwneud â llunio adroddiadau corfforaethol
a chasglu ffi’r drwydded.Yn ystod ei chyfnod
yn y BBC bu’n Bennaeth Rheoli Refeniw a
Rheolydd Ariannol Grwp. Fe’i hyfforddwyd fel
cyfrifydd siartredig gyda KPMG, lle treuliodd
15 mlynedd cyn ymuno â’r BBC yn 1998.
Llywodraethwr Prifysgol y Celfyddydau
Llundain ac aelod o’i Phwyllgor Archwilio.

5 Jana Bennett OBE

10 Tim Davie

Cyfarwyddwr Teledu ers mis Ebrill 2002.
Yn gyfrifol am sianelau teledu’r BBC: BBC
One, BBC Two, BBC Three a BBC Four;
rhaglennu rhyngweithiol cysylltiedig ac am
oruchwylio cynnwys ar sianelau cyd-fenter
UKTV a BBC America a BBC Prime.Ymhlithei swyddi blaenorol mae Rheolwr Cyffredinol
ac Is-Lywydd Gweithredol yn Discovery
Communications Inc yn UDA; Cyfarwyddwr
Cynhyrchu yn y BBC; Pennaeth BBC
Gwyddoniaeth; Golygydd Horizon, ac Uwch
Gynhyrchydd ar Newsnight a Panorama.

Cyfarwyddwr Marchnata, Cysylltiadau a
Chynulleidfaoedd ers mis Ebrill 2005.Yn
gyfrifol am holl weithgareddau marchnata,cyhoeddusrwydd, y wasg a chysylltiadau
cyhoeddus, gwasanaethau cynulleidfaoedd ac
ymchwil cynulleidfaoedd y BBC. Bu’n gweithio
i PepsiCo ers 1993, a’i swydd olaf yno oedd
Is-Lywydd Marchnata a Masnachfraint,
PepsiCo Europe.Ymunodd ag adran farchnata
Proctor & Gamble yn 1991.

Yn ogystal â’r aelodau hynny a drosglwyddodd i’r
Bwrdd Gweithredol, roedd y Pwyllgor Gweithredol
yn cynnwys:
Pat Loughrey, Cyfarwyddwr y Gwledydd a’r
Rhanbarthau, a ymunodd â’r Bwrdd
Newyddiaduraeth a’r Bwrdd Creadigol.
Richard Sambrook, Cyfarwyddwr Newyddion,a ymunodd â’r Bwrdd Newyddiaduraeth.
Yn dilyn hynny fe’i penodwyd yn Gyfarwyddwr
Global News.
Alan Yentob, Cyfarwyddwr Drama, Adloniant a
CBBC, a gymerodd gyfrifoldebau ychwanegol
fel Cyfarwyddwr Creadigol ac a ymunodd â’r
Bwrdd Creadigol.
Peter Salmon, Cyfarwyddwr Chwaraeon, aymunodd â’r Bwrdd Creadigol. Mae wedi
cyhoeddi ei fod yn ymddiswyddo a bydd yn
gadael y BBC ar ddiwedd mis Mehefin 2005.
John Willis, Cyfarwyddwr Rhagleni Ffeithiola Dysgu, a ymunodd â’r Bwrdd Creadigol.
Rupert Gavin, Prif Weithredwr BBC Worldwide
Limited, a adawodd y BBC ym mis Hydref 2004.
Andy Duncan, Cyfarwyddwr Marchnata,
Cysylltiadau a Chynulleidfaoedd a oedd yn aelodo’r Bwrdd Gweithredol nes iddo ymddiswyddo
o’r BBC ym mis Gorffennaf 2004.
Carolyn Fairbairn, Cyfarwyddwr Strategaetha Dosbarthu, a oedd yn aelod o’r Bwrdd
Gweithredol nes iddi ymddiswyddo o’r BBC
ym mis Rhagfyr 2004.

Cyn creu’r Bwrdd Gweithredol ym mis Mehefin
2004, y Pwyllgor Gweithredol oedd yn gyfrifol
am reoli’r BBC o ddydd i ddydd.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/200511

Arolwg y
Llywodraethwyro’r amcanion
Trosolwg
Fel Llywodraethwyr, rydym yn gyfrifol am sicrhau bod y
BBC yn gweithredu er budd y cyhoedd. Er mwyn ein helpu
i wneud hyn, rydym yn pennu amcanion clir ar gyfer yrheolwyr bob blwyddyn ac yn monitro perfformiad yn
eu herbyn. Mae’r amcanion hyn yn darparu fframwaithstrategol ar gyfer y BBC.
Defnyddiwn fesur arall i’n helpu i asesu perfformiad hefyd.
Bob gwanwyn byddwn yn cyhoeddi Datganiadau o Bolisi
Rhaglenni’r BBC sy’n nodi’r cynlluniau a’r blaenoriaethau
ar gyfer allbwn yn y flwyddyn i ddod. Rydym yn cyflwyno
adroddiad ar berfformiad yn erbyn y rhain yn Adroddiad
Blynyddol y flwyddyn ganlynol.
Yn fuan rydym yn bwriadu cyflwyno dull newydd o fesur
perfformiad sef trwyddedau gwasanaeth. Bydd y rhain
yn nodi’r cylch gwaith, y gyllideb a thargedau perfformiad
ar gyfer holl sianelau a gwasanaethau’r BBC. Byddant yn
cyflwyno ffordd newydd i ni – a thalwyr ffi’r drwydded –brofi p’un a yw’r BBC yn darparu’r gwerth gorau posibl
a’r amrywiaeth gorau posibl o wasanaethau.
Yn yr adran hon cyflwynwn adroddiad ar berfformiad
yn erbyn ein hamcanion ar gyfer 2004/2005. Nodir ein
hamcanion ar gyfer 2005/2006 ar dudalen 19.

12

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Question TimeDavid Dimbleby yn cynnwys cynulleidfa stiwdio
Question Time yn y ddadl. Dengys gwaith ymchwil
bod y cyhoedd o’r farn mai’r BBC yw’r darlledwr
gorau ar gyfer newyddion a materion cyfoes

Amcan unNewyddiaduraeth a bod
yn ddiduedd
Sicrhau bod y BBC yn
cyflawni’r safonau uchafo ran annibyniaeth, bod yn
ddiduedd a gonestrwydd
yn ei newyddiaduraeth a’i fod
yn gweithredu argymhelliono ran hyfforddiant, rheolaeth
olygyddol ac ymdrin
â chwynion.
Mae’n bleser gennym nodi y gwnaedcynnydd sylweddol. Cyflawnwyd y gwaitho ddiwygio prosesau golygu ac ymdrin â
chwynion yn bendant gan yr uwch reolwyr
gyda chymorth y staff. Dengys ymchwil bod
gan y cyhoedd farn uchel o newyddiaduraeth
y BBC o hyd, ac mae’r rhai sy’n ffurfio barn
hefyd yn gynyddol gadarnhaol. Fodd bynnag,
mae’r duedd yn gostwng ymysg ASau.
Amlygodd Ymchwiliad Hutton, y cyflwynwyd
adroddiad arno ym mis Ionawr 2004,
wendidau yn newyddiaduraeth y BBC
a gosodwyd y cyd-destun ar gyfer yr
amcan hwn.Yn Cynyddu gwerth cyhoeddus,
amlinellodd y BBC ei fwriad i adennill
ymddiriedaeth lawn y cyhoedd yn
newyddiaduraeth y BBC. Roedd addewid
i weithredu argymhellion Adroddiad Neilyn llawn yn ganolog ar gyfer cyflawni hyn(gweler tudalen 45 i gael mwy o wybodaeth).
Argymhellodd Adroddiad Neil reoliadau
gwell o ran hyfforddi a golygu. Un enghraifft
galonogol o gyflawni’r argymhellion hyn
yn llwyddiannus oedd cwrs hyfforddi ar-lein,a ddatblygwyd er mwyn gwella arfer gorau,a gwblhawyd gan fwy na 10,000 onewyddiadurwyr a gwneuthurwyr rhaglenni
ffeithiol y BBC eleni. Hefyd, mynychodd mwy
nag 8,000 o aelodau o staff weithdai arfaterion a godwyd yn Adroddiad Neil.

Rolf on Art – The Big Event
Rolf Harris yn gweithio ar ei banel o’r fersiwn
enfawr o Haywain gan Constable a grëwyd o flaen
yr Oriel Genedlaethol gan 144 o arlunwyr amatur

Amcan dau
Un cam amlwg iawn arall ymlaen oedd lansio
system newydd y BBC o ymdrin â chwynion
sydd bellach ar gael drwy hafan bbc.co.uk
yn ogystal â thros y ffôn a thrwy’r post.
Gwnaed gwaith hefyd i wella’r ffordd y mae
gwneuthurwyr rhaglenni yn ymdrin â chwynion
gan gynulleidfaoedd.
Gwnaethom barhau â’n cyfres o arolygon
o natur ddiduedd y BBC gydag ymchwiliad
i’r darllediadau o’r Undeb Ewropeaidd(gweler yr astudiaeth achos ar natur ddidueddo ran yr UE ar dudalen 14).
Mae’r cyhoedd yn parhau i gredu mai’r
BBC yw’r darlledwr gorau o bell ffordd
ar gyfer newyddion a materion cyfoes.
Mae 77% yn nodi bod y BBC yn annibynnol
ac yn ddiduedd; mae 80% yn ymddiried yn
newyddion y BBC; ac mae 82% yn ystyriedei fod yn gywir. Eleni, gwelwyd gwelliant
amlwg ymysg y rhai sy’n ffurfio barn a gaiff
eu harolygu’n rheolaidd er mwyn asesu eubarn ar natur annibynnol a diduedd y BBC
ac i ba raddau y maent yn ymddiried yn y
BBC yn gyffredinol. Mae eu safbwynt bellachyn debyg i safbwynt y cyhoedd gyda mwy
nag 80% yn nodi bod y BBC yn annibynnol
ac yn ddiduedd.
Fodd bynnag, rydym yn bryderus ynghylch
y tueddiadau sy’n gostwng o ran barn ymysg
ASau. Nid yw mwy na 40% o ASau Llafura dwy ran o dair o ASau Ceidwadol o’r farnna chaiff y BBC ei ddylanwadu ac nad yw’ndangos tuedd. Er y gallai hyn fod yn arwydd
o broblem ehangach o’r gydberthynas rhwng
gwleidyddion a’r cyfryngau, cynhelir ymchwil
bellach gan y BBC i ddeall y rhesymau sy’nsail i’r duedd benodol hon.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Creadigrwydd ac uchelgais
Adeiladu ar y mentrau‘Making it Happen’ diweddar
i sicrhau bod y BBC yn
sefydliad mwy creadigol,
cydweithredol, sy’ncanolbwyntio ar y gynulleidfa,
sy’n gynhwysol ac yn
adlewyrchu’r gymdeithas
amrywiol a wasanaethir
ganddo.
Effeithiodd arolygon y Cyfarwyddwr
Cyffredinol, a gymeradwywyd gan Fwrdd
y Llywodraethwyr, ar y cynnydd a wnaedtuag at gyflawni’r amcan hwn. Effeithiwydar barodrwydd i gydweithio ar drawsy BBC oherwydd ofnau y caiff swyddi
eu colli neu eu gosod allan ar gontract.
Fodd bynnag, parhaodd y cynnydd ym
meysydd creadigrwydd a chanolbwyntio
ar y gynulleidfa.
Newidiodd y cyd-destun ar gyfer yr amcan
hwn yn sylweddol yn ystod y flwyddyn wrth
i’r Cyfarwyddwr Cyffredinol newydd lansio
cyfres o arolygon â’r nod o ailffurfio’r BBC
er mwyn ei baratoi ar gyfer y dyfodol. Mae’nanochel bod ofnau’r staff o ran colli swyddi
a gosod swyddi allan ar gontract wedi caeleffaith negyddol ar yr ymdrech i gydweithio’nwell.Yn ôl arolwg staff blynyddol y BBC, llai na
hanner staff y BBC sy’n credu bellach bod eutîm, eu his-adran, neu’r BBC yn gyffredinol, yn
gweithredu fel rhan o ‘Un BBC’. Bydd angeni’r uwch reolwyr weithio’n galed i ailadeiladu
ymdeimlad o undod ar draws y BBC.

13

Arolwg y
Llywodraethwyro’r amcanion

Cyfanswm y gwariant darlledu 2004/2005(£miliwn)

TeleduRadio
bbc.co.uk (yn cynnwys yCwricwlwm Digidol)Radio lleol atheledu rhanbarthol
Gwariant sy’n gysylltiedigâ rhaglenni
Gorbenion
Costau trosglwyddo a chasglu
Cyfanswm

2005

2004

1,473
221

1,400
212

78

71

356

345

339
332
309
3,108

337
326
303
2,994

I gael eglurhad pellach o’r ffigurau hyn gweler Nodyn 2bar dudalennau 106 i 107

Natur ddiduedd o ran yr UE
Yn ystod 2004 comisiynwyd panel
annibynnol, dan gadeiryddiaeth yr
Arglwydd Wilson o Dinton i “asesu
natur ddiduedd darllediadau’r BBC
o’r UE gan ganolbwyntio’n arbennig
ar y drafodaeth am le Prydain yn
Ewrop, gweithgareddau sefydliadau’r
UE, a hygyrchedd; ac i wneud
argymhellion ar gyfer gwella lle y bo
angen.” Dyma’r arolwg cyntaf o’i fath igael ei gynnal y tu allan i gadwyn reoli’r
BBC, a’r cyntaf i gael ei gyhoeddi’n llawn.
Roedd yr astudiaeth yn cynnwys
ymchwil a gomisiynwyd gan MORI,
cynhaliwyd dadansoddiad o’r cynnwys
gan ymgynghorydd annibynnol; cafwyd
cyflwyniadau ysgrifenedig gan bartïon â
diddordeb a chyfweliadau gyda thystion
gan y panel. Cyflwynwyd adroddiad
y panel i’r Llywodraethwyr ym mis
Ionawr 2005.
Ei brif ganfyddiadau oedd:
Nid yw’r BBC yn dangos tuedd oblaid nac yn erbyn yr UE yn fwriadol■ Fodd bynnag, ceir canfyddiad
cyffredinol ei fod yn dioddef o duedd
diwylliannol ac anfwriadol■ Mae angen gwella darllediadau’r BBC
o newyddion yr UE a sicrhau ei bod
yn fwy amlwg ei fod yn ddiduedd■ Nod y BBC yw cefnogi democratiaeth
wybodus drwy ddarparu gwybodaeth
sy’n helpu dinasyddion i wneud
synnwyr o’r byd, ond nid yw’nllwyddo i ddarparu gwybodaeth
hygyrch sylfaenol ar Ewrop

Trosglwyddwyd yr adroddiad i’rrheolwyr, a ymatebodd drwy gynnig
newidiadau amrywiol iawn, agymeradwywyd gennym. Cyhoeddwyd
ymateb y rheolwyr ym mis Mai.
Mae’r camau gweithredu i’w cymryd
gan y rheolwyr yn cynnwys:■ Penodi golygydd Ewrop a gohebydd
Sefydliadau Ewropeaidd; ailddiffinio
rolau yn swyddfa’r BBC ym Mrwsel
a Pharis; a gweithredu system
gynllunio well
■ Cryfhau cronfa ddata’r BBC ogysylltiadau i wella’r broses o ddethol
pobl i gyfweld â hwy■ Cryfhau systemau monitro■ Gwella hyfforddiant
Rydym wedi croesawu ymateb
cynhwysfawr y rheolwyr i’r adroddiad,a gydnabu ymrwymiad y BBC i
gywirdeb a bod yn ddiduedd a
dangoswyd ymrwymiad i’w gyflawni.

■

Bydd BBC Newyddion yn cyflwyno
adroddiad i ni yn ystod y flwyddyn
i ddod ar gynnydd wrth weithredu’r
camau gweithredu cytûn a byddwn
yn chwilio am welliant yng
nghanfyddiadau’r gynulleidfa oohebiaeth y BBC o’r UE o ganlyniad
i hynny.
Gellir gweld yr adroddiad a’r
dystiolaeth lawn, a’r ymatebion gan
y Llywodraethwyr a’r rheolwyr yn
bbc.governors.co.uk.

Gwnaeth y panel nifer o argymhellion,
yn cynnwys penodi golygydd yr UE;
symud gohebu ar yr UE oddi wrth
wleidyddiaeth San Steffan; cymryd mwy
o ofal wrth ddewis pobl i’w cyfweld;
gwella monitro; a gwella hyfforddiant.

14

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Fodd bynnag, roeddem yn falch o nodi bodbron i ddwy ran o dair o’r staff yn credu
mai “creadigrwydd yw craidd y sefydliad”.
Defnyddir dulliau newydd o ysgogi
creadigrwydd, a ffyrdd newydd o weithio,
yn gyffredin gan wneuthurwyr rhaglenni yn y
BBC ac fe’u defnyddir i gynorthwyo’r arolwg
o’r strategaeth rhaglenni, Dyfodol Creadigol.
Caiff gwneuthurwyr rhaglenni’r BBC a
chynhyrchwyr annibynnol fynediad bellachi adnodd ar-lein cynhwysfawr o ymchwil
ac arolygon ar y gynulleidfa. Cafwyd ymateb
cadarnhaol i hyn a chred tri o bob pedwar
aelod o staff mai’r cynulleidfaoedd sydd wrth
wraidd eu tîm – arwydd calonogol o gynnydd
yn y maes hwn.
Cred y staff hefyd fod ansawdd yrarweinyddiaeth yn gwella yn y BBC. Mae dros
2,000 o reolwyr bellach wedi cymryd rhan yn
Rhaglen Arweinyddiaeth y BBC. Ar hyn o brydcaiff y rhaglen ei harolygu er mwyn sicrhau ei
bod yn parhau i fod yn berthnasol a bydd yrheolwyr yn cynnal gwerthusiad llawn yn
ddiweddarach eleni.
Mae’r BBC yn parhau i fonitro amrywiaeth ei
staff ac, yn 2004, roedd mwy na 10% o’r staff
o gefndir lleiafrifoedd ethnig ac roedd gan
2.7% o’r staff anableddau. Awgrymodd
Strategaeth Amrywiaeth newydd y dylai’r BBC
symud ymlaen o gael ei arwain gan dargedau,
i fod yn fwy cefnogol o amrywiaeth staff
yn ddiwylliannol, a defnyddio amrywiaeth i
gysylltu’n well â chynulleidfaoedd amrywiol.
Caiff amcanion ‘Making it Happen’ eu cyflawni
drwy’r rhaglen newydd ar gyfer newid.

5ccost fesul cartref ar gyfer pob awr o wylio’r
BBC/gwrando ar y BBC

402,585

awr o Deledu a Radio’r BBC yn 2004/2005

Ymgynghoriad Llywodraethwr
Dermot Gleeson (canol), un o Lywodraethwyr yBBC, gyda thalwyr ffi’r drwydded yn Guildford – uno blith cyfres o weithdai ledled y wlad i drafod
pryderon cynulleidfaoedd

BBC 6 Music
Nicky Wire a James Dean Bradfield o’r Manic Street
Preachers. Cymerodd y band yr awenau amwythnos ym mis Rhagfyr yn BBC 6 Music

Amcan tri
Arolwg o’r Siarter
Cyfrannu’n effeithiol at y
ddadl gyhoeddus ar yr Arolwg
o’r Siarter gan sicrhau ei bod
yn adlewyrchu buddiannau
talwyr ffi’r drwydded yngyffredinol ac yn adeiladu ary syniad o werth cyhoeddus.

Mae’r BBC wedi cyfrannu at y ddadl
ar yr Arolwg o’r Siarter dros y flwyddyn
ddiwethaf drwy gymryd rhan yn y broses
ffurfiol a thrwy ei ymgynghoriadau ei hun
gyda thalwyr ffi’r drwydded ledled y DU.
Croesawn bwyslais y Papur Gwyrdd ar yr
angen i ehangu atebolrwydd i dalwyr ffi’r
drwydded. Mae gan y BBC gyfrifoldeb
cynyddol i wrando ar dalwyr ffi’r drwydded
a dangos ei fod yn ystyried eu safbwyntiau
wrth iddo wneud penderfyniadau.
Ym mis Mehefin 2004 gwnaethom lansio
Cynyddu gwerth cyhoeddus, a nododd
weledigaeth y BBC ei hun ar gyfer ei
ddyfodol, ac a chwaraeodd ran ganolog
yn y gwaith o agor y ddadl gyhoeddus ar yr
Arolwg o’r Siarter. Bu cynnwys talwyr ffi’r
drwydded ledled y DU yn y ddadl hon yn uno flaenoriaethau’r BBC. Fe’n calonogwyd wrth
nodi bod 140,000 o gopïau o Cynyddu gwerth
cyhoeddus wedi’u llwytho o wefan y BBC –mwy nag unrhyw un o ddogfennau polisi
eraill y BBC.

Amcan pedwar
deunydd briffio cefndirol. Gwe-ddarlledwyd yseminarau hyn ar bbc.co.uk, gan sicrhau bod y
trafodaethau’n agored i gynulleidfa ehangach.
Hefyd cyfeiriodd y wefan ddefnyddwyr isafle’r Llywodraeth ar yr Arolwg o’r Siarter.
Croesawn Bapur Gwyrdd y Llywodraeth
a gyhoeddwyd ym mis Mawrth, yn cynnwys
y cynnig am Siarter ddeng mlynedd, parhad
ffi’r drwydded, a’r cynnig i sefydlu
Ymddiriedolaeth yn hytrach na’r
Llywodraethwyr. Ond rydym yn cydnabod
bod mwy i’w wneud. Dengys ein hymchwil
bod angen i ni wella dealltwriaeth y cyhoedd
o’r berthynas rhwng ffi’r drwydded a’r BBC.
Rydym hefyd yn gwybod bod cynulleidfaoedd
am ymgysylltu â’r BBC – mae’n rhaid i’r
sefydliad yn gyffredinol wrando ar ystodehangach o dalwyr ffi’r drwydded a sicrhau
ei fod yn ystyried yr hyn a glyw wrth iddo
wneud penderfyniadau. Er mwyn cynyddu
ein hatebolrwydd ein hunain, rydym wedi
lansio gwefan y Llywodraethwyr(bbcgovernors.co.uk), sy’n galluogi’r cyhoedd
i ryngweithio â ni ar-lein ac eleni, byddwn
yn cynnal cyfarfod cyffredinol blynyddolar ôl cyhoeddi’r adroddiad hwn.
Mae gwaith atebolrwydd y Llywodraethwyr
wedi nodi blaenoriaethau’r gynulleidfa ac
rydym wedi sicrhau y caiff y rhain eu
hadlewyrchu o fewn amcanion 2005/2006.
Mae’r system gwynion newydd hefyd yn
annog adborth gan y gynulleidfa. Cynhaliodd
y rheolwyr raglen o brosiectau ymchwil
mawr ar y gynulleidfa, gan geisio barn
y cyhoedd ar faterion yn cynnwys allbwn
y BBC, gwasanaethau newydd y BBC affi’r drwydded.

Datblygu digidol
Datblygu’r farchnad ar gyfer
teledu digidol am ddim, radio
digidol a’r cyfryngau newydd,
gan ganolbwyntio ar
welliannau i ymwybyddiaeth,
argaeledd a nifer y bobl sy’nmanteisio arnynt.

Roedd eleni’n flwyddyn bwysig ynnhrosglwyddiad digidol y DU, gyda 62%
o gartrefi yn manteisio ar deledu digidol,
50% o gartrefi yn manteisio ar y rhyngrwyd,
ac ymrwymiad gan y Llywodraeth i
drosglwyddo i deledu digidol erbyn 2012.
Mae’r BBC wedi chwarae rôl allweddol
wrth ysgogi pobl i fanteisio ar ddigidol,
ymdrechion y mae’n rhaid iddynt barhau
er mwyn cwblhau’r trosglwyddiad i DU
hollol ddigidol.
Y llynedd nodwyd bod ymestyn argaeledd
gwasanaethau digidol y BBC yn flaenoriaeth
ar gyfer 2004/2005. Mae Freeview yn parhau
i fod yn llwyddiant gyda chyfanswm y
gwerthiannau dros 6.6 miliwn erbyn hyn.
Gyda chwmpas posibl gwasanaethau daearol
digidol wedi cyrraedd ei uchafbwynt erbynhyn (am resymau technegol), sef 73% oboblogaeth y DU tan y trosglwyddiad i
ddigidol, cyfeiriwyd ymdrechion y BBC elenituag at ymchwilio i ddichonoldeb llwyfannau
amgen am ddim, yn cynnwys lloeren, gyda’r
bwriad o’u lansio yn 2005/2006.

Mae’r BBC hefyd wedi cyfrannu at broses
ymgynghori ffurfiol y Llywodraeth ac mae
wedi annog talwyr ffi’r drwydded i gymryd
rhan hefyd. Mynychodd y Llywodraethwyr a’rrheolwyr y 13 o seminarau a gynhaliwyd gan
yr Arglwydd Burns a’i banel annibynnol ar ran
y Llywodraeth, gan ategu’r broses gyda

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

15

Arolwg y
Llywodraethwyro’r amcanion

North and South
Daniela Denby-Ashe (ar y dde) ar set addasiad
BBC One o North and South gan Mrs Gaskell.
Mae’r galw gan gynulleidfaoedd am ddrama newydd
o ansawdd uchel yn parhau i fod yn gryf

Adrodd yn ôl ar y tsunami yn Asia
Jon Sopel yn Sri Lanka ar gyfer BBC News 24.
Yn dilyn y tsunami a ddigwyddodd ar Ddiwrnod
San Steffan gwelwyd un o’r gweithrediadau casglu
newyddion mwyaf erioed gan y BBC

Amcan pump
Mae Darlledu Sain Digidol (DAB) wedi parhau
i gynyddu ac, er bod nifer y bobl â DAB yn llai
na nifer y bobl â theledu digidol, gwerthwyd
1.5 miliwn o dderbynwyr bellach. Mae nifer
y bobl sy’n gwrando ar wasanaethau radio
digidol y BBC drwy’r rhyngrwyd a theledu
digidol yn parhau i gynyddu, gan alluogi
cyfanswm o hyd at 2 filiwn o bobl i wrando ary pum rhwydwaith radio digidol bob wythnos
yn ystod y flwyddyn.
Croesawn gasgliad arolwg annibynnol
Tim Gardam mai gwasanaethau radio digidoly BBC oedd un o’r prif resymau bod pobl
yn manteisio ar DAB. Caiff tri deg dau allano 46 o orsafoedd lleol a gwledydd y BBC eu
darlledu’n ddigidol bellach, ac rydym yn arosi Ofcom sicrhau bod mwy o gapasiti amryfal
ar gael er mwyn cwblhau’r portffolio digidol.
Mae’r 46 o orsafoedd radio ar gael ar-lein.
Ni cheir cymaint o dystiolaeth y bu BBC
Three a BBC Four yn allweddol yn yr
ymdrech i gynyddu nifer y bobl sy’n manteisio
ar deledu digidol, er bod ganddynt hanes
cryf yn greadigol.Yn ein hymateb i arolwg
annibynnol yr Athro Barwise o wasanaethau
teledu digidol y BBC, gwnaethom gytuno bodangen i’r BBC gynyddu nifer y cynulleidfaoedd
ar gyfer BBC Three a BBC Four, ond
pwysleisiwyd na ddylai hyn amharu ar eu
hynodrwydd. Rydym wedi cymeradwyo
cynnydd pendant i gyllideb BBC Four mewn
ymateb i’r arolwg.

Cymeradwywyd cylch gwaith newydd argyfer bbc.co.uk, yn dilyn arolwg annibynnol
Philip Graf o’n gwasanaeth gan bwysleisio
cynnwys nodedig a gwreiddiol. Mae
cyrhaeddiad bbc.co.uk wedi parhau i gynyddu,
ac roedd 46% o gynulleidfa rhwydwaith y
DU yn ei ddefnyddio yn ystod 2004/2005
ar gyfartaledd. Mae’r nifer fawr o bobl sy’nmanteisio ar fand eang yn gwella’r mynediad
i’n gwasanaethau yn ôl y galw, gan gynnig
gwerth gwell am arian. Mae BBC Radio
Player yn sefydledig eisoes ac mae’n gynyddol
boblogaidd; yn ystod 2005/2006 caiff iMP(Media Player rhyngweithiol), gwasanaeth
newydd sy’n darparu cynnwys sy’n seiliedig
ar deledu, ei dreialu. Mae buddsoddiad y BBC
mewn gwasanaethau teledu rhyngweithiol
wedi helpu i hyrwyddo nifer y bobl sy’nmanteisio ar deledu digidol gyda
digwyddiadau proffil uchel fel y Gemau
Olympaidd yn profi’n llwyddiannus.
Mae’r cynnydd a wnaed dros y flwyddyn
ddiwethaf yn cyflwyno heriau newydd i’r BBC.
Mae’n rhaid iddo ganolbwyntio ar fuddiannau
gwasanaethau digidol i annog y trosglwyddiado analog i ddigidol ac o fand cul i fand eang.
Bydd mwy o farchnata a mentrau soffistigedig
fel y llinell gymorth dechnegol newydd argyfer gosod Freeview yn hanfodol.

Gwerth am arian
Sicrhau bod y BBC yn
cyflawni gwerth am arian ardraws amrywiaeth llawn ei
weithgareddau, gan gynnwys
prosesau cynhyrchu, casglu
ffi’r drwydded a’iswyddogaethau canolog.

Mae’r BBC ar y trywydd cywir i ragori ar ytarged y cytunwyd arno gyda’r Llywodraeth
sef sicrhau bod £3.3biliwn ychwanegol argael drwy fentrau hunangymorth rhwng
1999/2000 a 2006/2007 i fuddsoddi mewn
gwasanaethau. Er mai prin oedd yr arbedion
effeithlonrwydd ychwanegol yn 2004/2005,
rydym yn hyderus y bydd y rhaglen gwerth
am arian a sefydlwyd gan y rheolwyr ynsicrhau effeithlonrwydd sylweddol drosy tair blynedd nesaf.
Ar ddiwedd mis Mawrth 2005 roeddy BBC wedi cronni £2.1biliwn mewn arbedion
hunangymorth tuag at darged cronnus
y Llywodraeth o sicrhau bod £3.3biliwn
ychwanegol ar gael i’w wario ar wasanaethau
erbyn mis Mawrth 2007.Yn 2004/2005, daeth
arbedion hunangymorth yn bennaf o incwm
cynyddol ffi’r drwydded oherwydd gostyngiad
mewn costau osgoi a chasglu, ac o lif arianparod gwell o’r is-gwmnïau masnachol.
Mae cost casglu ffi’r drwydded wedi parhau
i ostwng, o gyfanswm refeniw o 5.4% yn
2003/2004 i 5.2% yn 2004/2005. Mae nifer
y bobl sy’n osgoi talu ffi’r drwydded wedi
gostwng o 5.7% y llynedd i 5% ym mis
Mawrth 2005; o’r gostyngiad o 0.7%, mae tua
0.3% o ganlyniad i’r adolygiad am i lawr gan
BARB o’r amcangyfrif o nifer y cartrefi sydd âsetiau teledu. Nod y BBC yw lleihau nifer yr

16

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

48

Gwariant rhaglenni yn ôl genre 2004/2005(£miliwn)

miliwn o geisiadau sain neu fideo drwy
bbc.co.uk ym mis Mawrth 2005

Ffeithiol a dysgu
Newyddion a materion cyfoes
Adloniant
Chwaraeon
Plant
Drama
Cerddoriaeth a’r celfyddydau
Llafar – radio lleol
Cyfanswm

628

2005

2004

351
458
267
438
134
398
245
175
2,466

352
459
296
321
114
435
233
155
2,365

Caiff Addysg i blant ei gynnwys o fewn Plant; caiff
Ffilm ei gynnwys o fewn Drama; caiff Crefydd ei gynnwys
o fewn Ffeithiol a Dysgu

awr o raglennu materion cyfoes a gwleidyddol
ar BBC One a BBC Two yn 2004/2005

Canfyddiadau o safon Teledu’r BBC
achosion o bobl yn osgoi talu ffi’r drwydded
ymhellach, ond cydnabyddwn y bydd gwneud
hynny mewn modd cost effeithiol pan mae’r
gyfradd osgoi eisoes yn isel yn her sylweddol.
Mae’r prif lif arian o’r is-gwmnïau masnachol
wedi mwy na dyblu o £134miliwn i£301miliwn, sy’n well na’r targed, gan
adlewyrchu perfformiadau cryf gan BBC
Worldwide a’r derbyniadau eithriadol owerthu BBC Technology yn ystod y flwyddyn.
Roedd yn bleser arbennig gennym nodi bod
yr elw gweithredol a wneir o’r is-gwmnïau
masnachol hefyd wedi cynyddu o £36miliwn
i £56miliwn.
Roeddem yn siomedig mai prin oedd yr
effeithlonrwydd ychwanegol a gyflawnwyd
yn 2004/2005.Y llynedd amlygwyd yposibilrwydd o bennu targedau
effeithlonrwydd mwy heriol. Cynhaliodd
y rheolwyr arolwg mewnol a arweiniodd
at y rhaglen effeithlonrwydd a gyhoeddwyd
gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol. Bwriedir
i hon ddarparu £105miliwn o arbedionyn 2005/2006 a £355miliwn ychwanegolo arbedion bob blwyddyn erbyn 2007/2008
i’w ail-fuddsoddi mewn rhaglenni a chynnwys.
Cyn cymeradwyo’r cynlluniau, cymerwyd
camau gennym i gael sicrwydd y byddent
yn darparu’r canlyniad gorau ar gyfer talwyr
ffi’r drwydded ac nad effeithir yn andwyol arwasanaethau. Byddwn yn adolygu’r cynnydd
yn rheolaidd.
Gwnaed cynnydd gyda’r rhaglen o arolygon
gwerth am arian annibynnol a gomisiynwyd
gan Bwyllgor Archwilio’r Llywodraethwyr.
Yn dilyn arolwg y Swyddfa Archwilio
Genedlaethol o Freeview y llynedd,
cynhaliwyd arolygon pellach yn 2004/2005,
a chaiff pedwar eu cyflwyno gerbron y
Senedd ym mis Gorffennaf.Ymhlith y rhainceir arolygon gan y Swyddfa Archwilio
Genedlaethol o ddatblygiad White City 2
a mesurau darlledu cyhoeddus.

Yn ein Hadroddiad Blynyddol diwethaf
lleisiwyd pryder ynghylch dirywiad
mewn canfyddiadau o safon allbwn
Teledu’r BBC dros y blynyddoedd
diwethaf. O ganlyniad i hyn comisiynodd
y rheolwyr raglen ymchwil i welladealltwriaeth y BBC o’r mater hwn.
Cyflwynwyd yr adroddiad i ni ym mis
Chwefror 2005.
Y prif ganfyddiadau oedd:
Er na ellir diffinio safon o fewn darlledu
yn hawdd a’i bod yn golygu pethau
gwahanol i bobl wahanol, gellir nodi
rhai nodweddion cyffredin, sef:
■ Rhaglenni sy’n cynnwys enwau
adnabyddus: “Os bydd X ynddi, mae’nsiwr y bydd yn dda”
■ Rhaglenni gwreiddiol: beirniadwyd
teledu realaeth, rhaglenni gweddnewid
a rhai operâu sebon am eu diffyg
gwreiddioldeb. Cafwyd galw mawr
am fwy o gomedi newydd■ Rhaglenni â gwerth addysgol neu
werth manteisiol arall: newyddion,materion cyfoes, ffeithiol arbenigol,
drama o safon uchel■ Rhaglenni nad ydynt yn gynyrfiadol
nac yn ymelwa eraill■ Rhaglenni sy’n darparu yn groes i’r
disgwyliadau: adloniant sy’n difyrru,
comedi sy’n gwneud i bobl chwerthin

Teledu amlsianel – a arweiniodd
at y canfyddiad bod amserlenni ynwannach. Efallai bod hyn yn gysylltiedig
ag anhawster wrth weithio drwy
amserlenni a dod o hyd i raglennio safon■ Rhaglenni deilliadol, â fformat pendant
iddynt (nodwyd rhaglenni trawsnewida realaeth yn aml)
■ Rhegi a rhyw a thrais ar y teledu,
yn enwedig cyn y trothwy■

Mae canfyddiadau o safon ar gyfer
Teledu’r BBC, fel y mesurwyd gan
ymchwil y BBC ei hun, wedi dirywio
dros y blynyddoedd diwethaf. Fodd
bynnag, nid yw’r canfyddiadau hyn wedi
dirywio cymaint ag ar gyfer sianelau
eraill. Mae pobl yn parhau i ystyried mai’r
BBC yw’r darlledwr mwyaf safonol ardraws bron pob genre (yr eithriadau yw
rhaglenni realaeth, teledu cwlt, rhaglenni
o’r UD a rhaglenni gemau cwis).
Mae canfyddiadau’r ymchwil hon wedi
darparu canolbwynt ar gyfer arolwg
strategaeth rhaglenni Dyfodol Creadigoly Cyfarwyddwr Cyffredinol sy’n mynd
rhagddo ar hyn o bryd ac maent wedi
dylanwadu’n gryf ar yr amcan a bennwyd
ar gyfer y rheolwyr ar gyfer y flwyddyn
i ddod ar strategaeth rhaglenni (gweler
amcanion y Llywodraethwyr ar gyfer
2005/2006 tudalen 19).

Ymysg y ffactorau sy’n gysylltiedig
â chanfyddiadau o safon wael ar bob
darlledwr ceir:■ Rhaglenni a gaiff eu hailddarlledu(er y croesewir rhai mathau oailddarllediadau: clasuron comedi
a rhaglenni a ailddarlledir o fewn
wythnos – a elwir yn ‘ailddarllediadau
naratif’)

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

17

Arolwg y
Llywodraethwyro’r amcanion

Cymeradwyaeth y gynulleidfa i’r BBC
6.5

6.8

6.8

2000/2001
2001/2002
2002/2003

6.7

6.5

2003/2004
2004/2005

Ffynhonnell: Astudiaeth Olrhain y BBC cyfan, 15+ oed
Noder: Mae’r ffigurau yn sgôr cymedrig allan o ddeg

Amcan chwech
Rôl fyd-eang y BBC
Gwella effaith gwasanaethau
newyddion byd-eang y BBC
ymhellach, gyda ffocws
penodol ar eu henw da o ran
annibyniaeth, bod yn ddiduedd
a gonestrwydd.

Gwelwyd gwelliant mawr yn enw da
gwasanaethau newyddion byd-eang y BBC
yn ystod y flwyddyn, ynghyd â thwf trawiadol
yng nghyrhaeddiad radio, teledu a
gwasanaethau ar-lein, sydd â chynulleidfa
wythnosol gyfunol o tua 190 miliwn erbyn
hyn. Fodd bynnag, dylid ystyried cyflawniadau
eleni yng nghyd-destun rhai o’r heriau
pwysig sy’n wynebu Is-adran BBC Global
News.
Gwelodd y BBC welliant mewn cyfraddau argyfer ymddiriedaeth yn ei wasanaethau radioa theledu rhyngwladol ac yng ngwrthrychedd
y gwasanaethau hynny yn ystod y flwyddyn.
Ymddiriedir mwy yn BBC World Service ac
ystyrir ei fod yn fwy gwrthrychol na’igystadleuwyr rhyngwladol ym mron pob
marchnad a arolygwyd. Mae enw da BBC
World ar gyfer ymddiriedaeth agwrthrychedd hefyd wedi gwella. Mae rhai o’rgwelliannau hyn o ganlyniad i ddiwedd y rhyfel
yn Irac, a gafodd effaith negyddol arganfyddiadau o’r BBC, ond mae’r gwelliant
hefyd yn adlewyrchu allbwn a chyflwyniad
golygyddol cryfach.

18

Arweiniodd cydweithrediad golygyddol ofewn Is-adran Global News at ddarllediadau
tri chyfrwng cryf o ddigwyddiadau agynlluniwyd a digwyddiadau nas cynlluniwyd –
ymhlith yr enghreifftiau amlwg o bob un ceirmenter China Week a’r darllediadau o’r
tsunami yn Asia.
Gwelwyd cynnydd trawiadol yng
nghyrhaeddiad wythnosol y gwasanaethau
radio a theledu o 181 miliwn i 188 miliwn.
Gan ystyried cyrhaeddiad ar-lein, amcangyfrifir
bod cyfanswm y cyrhaeddiad wythnosol
bellach yn fwy na 190 miliwn, sy’n uwch nag
unrhyw ddarlledwr newyddion rhyngwladol
arall. Daeth rhai o’r gwelliannau mwyaf owasanaethau radio tonfedd fer BBC World
Service. Arweiniodd menter farchnata yn
Asia at gynnydd o 4.8 miliwn o ddefnyddwyr
yn India, a 2.6 miliwn yn Bangladesh. Fodd
bynnag, mae’n rhaid ystyried y cynnydd hwn
o fewn cyd-destun FM yn disodli tonfedd fer
yn y rhan fwyaf o ranbarthau yn y pen draw.
Mae’n rhaid i’r BBC gynyddu’r dosbarthiad
ar FM er mwyn cynnal ei gyrhaeddiad.
Un her allweddol sy’n wynebu Is-adranGlobal News yw’r ymdrech barhaus i gyflawni
dosbarthiad 24 awr ar gyfer BBC World yng
Ngogledd America. Mae’n eithriadol o anodd
i sianel newyddion unionlin ennill ei lle arrwydweithiau cebl yn yr UD, ac efallai bod
angen ehangu’r gwasanaeth i gynnwys
gwasanaethau yn ôl y galw neu wasanaethau
rhyngweithiol er mwyn sicrhau hyn.
Yn olaf, awgrymodd Papur Gwyrdd y
Llywodraeth y dylid ail-flaenoriaethu portffolio
gwasanaeth iaith World Service yn sylweddol
er mwyn mynd i’r afael â’r newidiadau yn ymarchnadoedd ar gyfer gwasanaethau cynhenid.
Mae mynd i’r afael â’r newidiadau hyn yn creu
her a chyfle i Is-adran Global News.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cyrhaeddiad misol cyfunol Teledu’r BBC,Radio’r BBC a bbc.co.uk (%)
96.2

96.6

95.6

2002/2003
2003/2004
2004/2005
Ffynhonnell: Astudiaeth Olrhain y BBC cyfan, 15+ oed
defnydd honedig

Amcanion y
Llywodraethwyr
ar gyfer 2005/2006

Mae Siarter y BBC yn ei gwneud yn ofynnol
i ni bennu amcanion blynyddol a chyflwyno
adroddiadau arnynt. Mae’r amcanion ar gyfer
2005/2006 yn canolbwyntio ar flaenoriaethau
pwysig i’r BBC cyfan. Maent yn ategu’r
Datganiadau o Bolisi Rhaglenni a gyhoeddir gan
y BBC bob gwanwyn sy’n nodi addewidion
penodol sy’n ymwneud ag allbwn ar sianelau
a gwasanaethau unigol y BBC.
Am y tro cyntaf mae’r amcanion hyn yn
seiliedig ar ein gwaith atebolrwydd yn ystod
y flwyddyn er mwyn sicrhau eu bod ynadlewyrchu buddiannau talwyr ffi’r drwydded.
Mae’r Bwrdd Gweithredol wedi cymryd
cyfrifoldeb cyfun dros gyflawni’r amcanion
hyn a byddwn yn cyflwyno adroddiad areu perfformiad yn eu herbyn yn Adroddiad
Blynyddol y flwyddyn nesaf.
1. Strategaeth rhaglenni
Sicrhau bod rheolwyr y BBC yn datblygu
strategaeth olygyddol pum mlynedd ar gyfer
rhaglenni a gwasanaethau’r BBC sy’ncanolbwyntio ar gynyddu gwerth cyhoeddus
i’r eithaf.Yn 2005/2006 bydd hyn yn cynnwys:■■■

Dechrau gostwng nifer y rhaglenni a gaiff
eu hailddarlledu ar BBC One yn ystod
oriau brig
Gwneud gwaith i ddeall pryderon
cynulleidfaoedd ynghylch rhaglennu deilliadol
yn well, ac yn benodol, gostwng nifer yrhaglenni trawsnewid a ffordd o fyw ar BBC
One yn ystod oriau brig
Dechrau cynyddu’r buddsoddiad cyffredinol
mewn comedi a drama gwreiddiol o’r DU

Mae Amcan un yn adlewyrchu pryderon
cynulleidfaoedd a ddatgelwyd yn ystod gwaithy llynedd ar ganfyddiadau o safon (gweler yr
astudiaeth achos ar Ganfyddiadau o safon y
BBC ar dudalen 17).

2. Datblygu digidol
Sicrhau bod rheolwyr y BBC yn datblygu’r
farchnad ar gyfer teledu digidol am ddim,
radio digidol a’r cyfryngau newydd wrthbarhau i ddiwallu anghenion y gynulleidfa
analog yn unig drwy:■

Godi ymwybyddiaeth o sut y mae
gwasanaethau digidol y BBC yn ychwanegu
gwerth at y portffolio cyffredinol■

Gwella eu hargaeledd■

Gweithio mewn partneriaeth â’r sector
masnachol er mwyn cynyddu nifer y bobl
sy’n manteisio arnynt

Rhoddodd y Llywodraeth rôl ganolog i’r
BBC i helpu i gynyddu nifer y bobl sy’n manteisio
ar wasanaethau digidol. Mae Amcan dau
yn adlewyrchu ymchwil y Llywodraethwyr gan
ddangos lefelau isel o ymwybyddiaeth ymysg
cynulleidfaoedd o wasanaethau digidol y BBC,a phryder bod y gwariant ar y gwasanaethau
hyn yn golygu bod yr allbwn ar BBC One a BBC
Two yn wannach.

galluogi’r BBC i ddarlledu llai o raglenni a gaiff
eu hailddarlledu fel y nodwyd yn Amcan un.
4. Bod yn ddiduedd ac yn annibynnol
Sicrhau bod y BBC yn cyrraedd y safonau
uchaf o gywirdeb, tegwch a bod yn ddiduedda ddisgwylir gan gynulleidfaoedd ym mhob
un o’i raglenni.Yn benodol, cryfhau prosesau
golygyddol er mwyn darparu newyddiaduraeth
o safon y gellir ymddiried ynddi drwy
weithredu argymhellion Adroddiad Neila gweithredu ar arolygon annibynnol y
Llywodraethwyr ar fod yn ddiduedd.
Mae talwyr ffi’r drwydded yn rhoi pwyslais mawr
ar ymrwymiad y BBC tuag at fod yn ddiduedd.
Mae Amcan pedwar yn sicrhau bod y rheolwyr
yn parhau i ganolbwyntio ar fentrau diweddar amentrau yn y dyfodol i gryfhau newyddiaduraeth
y BBC yn y maes hwn.
5. Atebolrwydd i gynulleidfaoedd
Darparu mwy o dryloywder ac atebolrwydd
i dalwyr ffi’r drwydded yn 2005/2006 drwy’r
dulliau canlynol yn benodol:■

Cael y rheolwyr i sicrhau bod y newidiadau
i’r broses o ymdrin â chwynion yn cael eu
gweithredu ar draws y sefydliad■

Sicrhau bod y Llywodraethwyr yn datblygu
trwyddedau gwasanaeth fel y prif offerynar gyfer gwarchod arian cyhoeddus
yn effeithiol

3. Gwerth am arian
Sicrhau bod rheolwyr y BBC yn gweithredu
canfyddiadau’r arolwg gwerth am arian drwy:■

Wneud arbedion o £105miliwn yn
2005/2006 tuag at y targed o gael arbedion
blynyddol o £355miliwn erbyn 2008■

Datblygu cynllun manwl tair blynedd idrawsnewid prosesau’r BBC a’i wneud yn
fwy effeithlon ac effeithiol wrth ddarparu
gwasanaethau sy’n diwallu anghenion talwyr
ffi’r drwydded

Mae Amcan tri yn adlewyrchu ein penderfyniad
fel Llywodraethwyr i warchod arian ffi’r drwydded
yn effeithiol drwy sicrhau bod y BBC yn cael eiredeg mor effeithlon â phosibl; bydd canlyniad
llwyddiannus yma, er enghraifft, yn sicrhau’r ariani dalu am y rhaglenni newydd a fydd yn

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Gwyddom fod talwyr ffi’r drwydded am leisio
eu barn ac am i’r BBC ei hystyried. Bydd Amcan
pump yn sicrhau bod y BBC yn cymryd cwynion
gan gynulleidfaoedd o ddifrif ac yn ymdrin â
hwy yn briodol. Mae hefyd yn sicrhau y byddwn
ni fel Llywodraethwyr yn ymgynghori’n eangwrth ddrafftio’r trwyddedau gwasanaeth newydd
i sicrhau bod cylch gwaith y gwasanaeth yn
adlewyrchu disgwyliadau cynulleidfaoedd.

19

Cipolwg ar y BBC
TeleduRadio

Nod BBC One yw sicrhau mai hi yw’r sianel
deledu a werthfawrogir fwyaf yn y DU,
gyda’r amrywiaeth ehangaf o raglenni o ansawddo blith unrhyw rwydwaith prif ffrwd yn y DU.

Nod BBC Radio 1 yw cynnig gwasanaeth oansawdd uchel i gynulleidfaoedd ifanc sy’n cyfuno’r
gerddoriaeth newydd orau, amrywiaeth cynhwysfawr
o sesiynau stiwdio byw, cyngherddau a darllediadau
o wyliau, ac allbwn llafar wedi’i deilwra.

Nod BBC Two yw cyflwyno teledu heriol adeallus i gynulleidfa eang drwy gyfuno pynciau
ffeithiol difrifol ac arbenigol â chomedi arloesol
a drama hynod.

Nod BBC Radio 2 yw cyflwyno amrywiaeth eango gerddoriaeth boblogaidd ac arbenigol sy’ncanolbwyntio ar dalent Brydeinig a pherfformiadau
byw i wrandawyr, a ategir gan amrywiaeth eango allbwn llafar.

Nod BBC Three yw cynnig cynnwys a thalent
Brydeinig arloesol, gan ddarparu cymysgedd
eang o raglenni a anelir at gynulleidfaoedd ifanc
yn bennaf.

Mae BBC Radio 3 yn canolbwyntio ar
gerddoriaeth glasurol, ac mae hefyd yn anelu at
ddarparu amrywiaeth eang o gerddoriaeth jazz acherddoriaeth y byd, drama a’r celfyddydau, ac yn
cynnwys perfformiadau byw a pherfformiadau
wedi’u recordio’n arbennig.

Nod BBC Four yw sicrhau mai hi yw’r sianel
deledu orau o ran cyfoeth deallusol a diwylliannol
ym Mhrydain, gan gynnig cymysgedd hynodo raglenni dogfen, perfformiadau, cerddoriaeth,
ffilm a rhaglenni nodwedd cyfoes.

Nod Sianel CBBC yw cynnig amserlen gymysg
hynod i blant 6 i 12 mlwydd oed, gan eu hannog
i ddatblygu diddordebau sydd ganddynt eisoes
a diddordebau newydd a’u helpu i ddealla manteisio ar y byd o’u hamgylch.

Mae BBC Radio 4 yn defnyddio grym y gair llafar i
gynnig rhaglennu sylweddol sy’n ceisio ymgysylltu
ac ysbrydoli gyda chymysgedd unigryw o raglenni
ffeithiol, drama, darlleniadau a chomedi.

Mae BBC Radio Five Live yn darlledu newyddiona chwaraeon byw 24 awr y dydd a’i nod yw
cyflwyno digwyddiadau wrth iddynt ddigwydd
mewn modd hygyrch, gyda phwyslais arbennig
ar dargedu pobl rhwng 25 a 44 mlwydd oed.

Nod CBeebies yw cynnig cymysgedd o raglennio ansawdd uchel a gynhyrchir yn y DU a gynllunnir
i annog dysgu drwy chwarae i blant pump oed neu
iau, mewn amgylchedd cyson ddiogel.
20

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Rhwydwaith rhan amser yw BBC Five Live Sports
Extra sy’n darparu darllediadau chwaraeon
ychwanegol drwy hawliau chwaraeon sydd eisoes
yn eiddo i BBC Radio Five Live er mwyn sicrhau
gwerth uwch i dalwyr ffi’r drwydded.

Nod 1Xtra yw chwarae’r goreuon o blith
cerddoriaeth ddu gyfoes, gyda phwyslais cryfar gyflwyno cerddoriaeth fyw o ansawdd uchela chefnogi artistiaid newydd o Brydain.

Nod BBC 6 Music yw ymgysylltu â phobl sy’nmwynhau cerddoriaeth boblogaidd drwy gynnig
y gerddoriaeth orau o archif sain y BBC ynghydâ cherddoriaeth gyfredol nad yw’n gerddoriaeth
brif ffrwd, wedi’i hategu gan newyddion arhaglenni dogfen am gerddoriaeth.

Gwasanaeth radio digidol llafar yw BBC 7 sy’ncynnig comedi, drama a darlleniadau o archifsain y BBC yn bennaf. Dyma gartref radio llafar
i blant hefyd.

Nod BBC Asian Network yw cynnig trafodaethau
heriol, newyddiaduraeth ddeallus, cerddoriaeth,chwaraeon, adloniant a drama i gynulleidfaoeddo Asiaid Prydeinig o genedlaethau gwahanol.

Cyfryngau Newydd

Nod bbc.co.uk yw darparu cynnwys ar-leinarloesol a hynod, gan hyrwyddo’r defnydd
o’r rhyngrwyd i ddatblygu perthynas agosachâ thalwyr ffi’r drwydded ac atgyfnerthu
atebolrwydd y BBC.

Mae BBCi yn cynnig y cynnwys diweddaraf drwy
gydol y dydd i gynulleidfaoedd teledu digidol gan
gynnwys newyddion, y tywydd, dysgu, adlonianta rhaglennu rhyngweithiol.

Bydd y Cwricwlwm Digidol yn cael ei lansio yn
2006. Bydd yn cynnig gwasanaeth ar-lein am ddim,
gan ddarparu adnoddau rhyngweithiol o ansawdd
uchel a strwythurir o gwmpas elfennau allweddol
y cwricwlwm ysgol.

Newyddion

Nod BBC News yw darparu’r newyddiaduraethorau yn y byd a cheisio sicrhau ei le fel y sefydliad
newyddion yr ymddiriedir ynddo fwyaf yn y byd:yn gywir, yn ddiduedd ac yn annibynnol.

Nod BBC News 24 yw darparu newyddion,
dadansoddiadau a mewnwelediad, gyda chymorth
gweithrediadau casglu newyddion y BBC, drwy
gydol y dydd, bob diwrnod o’r flwyddyn.

BBC Parliament yw’r unig sianel yn y DU sy’nymroddedig i ddarlledu gwleidyddiaeth, gan
gynnwys dadleuon, pwyllgorau a gwaith siambrau
datganoledig y DU.

Y Gwledydd a’r Rhanbarthau
Mae BBC English Regions yn gwasanaethu
amrywiaeth eang o gymunedau trefol a gwledig
ar y teledu, ar y radio ac ar-lein a’i nod yw sicrhau
mai ef yw’r darlledwr lleol mwyaf creadigol a’r un
yr ymddiriedir ynddo fwyaf yn Lloegr.

Nod BBC Scotland yw cynhyrchu amrywiaeth
eang o raglenni teledu a radio nodedig ar
gyfer pob grwp oedran sy’n adlewyrchu
amrywiaeth yr Alban yn briodol.

Mae BBC Cymru yn ymrwymedig i gynhyrchu
gwasanaethau sy’n adlewyrchu diwylliant ahanes unigryw Cymru, a’i thirlun cymdeithasola gwleidyddol.

Nod BBC Northern Ireland yw darparu rhywfainto werth i bawb yn y gymuned drwy ei bortffolio
eang o raglenni a gwasanaethau sy’n adlewyrchu
diddordebau a phrofiadau lleol.

Mae BBC World Service yn darparu newyddion
rhyngwladol, dadansoddiadau a gwybodaethyn Saesneg a 42 o ieithoedd eraill ar y radio
a’r rhyngrwyd.

Sianel deledu newyddion a gwybodaeth 24
awr ryngwladol y BBC a ariennir yn fasnachol
yw BBC World.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

21

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau
TeleduTrosolwg
Mae Teledu’r BBC yn cyfrif am y rhan fwyaf o ffi’r drwydded
ac mae llawer o dalwyr ffi’r drwydded yn barnu’r BBC cyfan
drwy’r gwasanaeth hwn. Felly, mae’n briodol ei fod yn dwyn
llawer o’n sylw fel Llywodraethwyr.
Ar BBC One, ceir arwyddion calonogol bod y gwaith awnaed yn ystod y blynyddoedd diwethaf i ddeall anghenion
gwylwyr yn well yn dwyn ffrwyth. Canfu ein harolwg
ein hunain, er bod llawer o waith i’w wneud o hyd, fod ysianel wedi gwneud cynnydd sylweddol er mwyn sicrhau
cydbwysedd llwyddiannus rhwng lefel uchel o ymrwymiad
cyhoeddus a’r gallu i ddenu cynulleidfaoedd mawr.
Ar BBC Two mae’r strategaeth a gymeradwywyd gennym
yn 2003, sy’n adfer craidd ffeithiol hynod i’r sianel,
yn sicrhau rhaglennu newydd gwreiddiol o ansawdd.
Yr her bellach yw sefydlogi cyrhaeddiad tra’n cynnal
yr ymrwymiad cyhoeddus. Edrychwn ymlaen at glywed
cynigion rheolwr newydd y sianel ar gyfer datblygu’r
amserlen ymhellach.
Mae hyder y sianelau digidol newydd yn cynyddu. Mae BBC
Three wedi bod yn llwyddiannus iawn gyda chomedi
Prydeinig, un o’r genres mwyaf heriol. Mae BBC Fouryn “lle i feddwl”. Mae’r sianelau i blant sef Sianel CBBCa CBeebies wedi llwyddo o ran eu cylch gwaith a’ucynulleidfaoedd.Yr her yma yw cynnal y llwyddiant hwn
drwy waith adnewyddu creadigol.

22

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Strictly Come Dancing
Ian Waite a Denise Lewis, a gyrhaeddodd rownd
derfynol Strictly Come Dancing – rhaglen adloniant
poblogaidd o ansawdd uchel ar nos Sadwrn ar
BBC OneCylch gwaith
Nod BBC One yw sicrhau mai hi yw’r sianel
deledu a werthfawrogir fwyaf yn y DU,
gyda’r amrywiaeth ehangaf o raglenni oansawdd o blith unrhyw rwydwaith prif
ffrwd yn y DU. Mae’r sianel yn ymrwymedig
i ehangu apêl pob genre drwy gynnig ycwmpas a’r dyfnder gorau o’u mewn. Mae
BBC One yn ymrwymedig i ddarlledu
digwyddiadau chwaraeon a materion
cyffredinol cenedlaethol a rhyngwladol, gan
ddarparu llwyfan ar gyfer rhaglenni nodedig
ac archwilio ffyrdd newydd o gyflwyno
pynciau arbenigol.
BBC One yw prif wasanaeth teledu’r BBCo hyd. Er gwaethaf cystadleuaeth gref mae’nparhau i gyrraedd mwy o wylwyr nag unrhyw
sianel deledu arall mewn cartrefi teledu
analog a digidol.Ymhob cartref, gostyngodd
y cyrhaeddiad wythnosol 15 munud argyfartaledd i wylwyr pedair oed neu hyn
ychydig yn 2004/2005 i 81.9% neu 45.4 miliwno bobl (o 83.7%/46.2 miliwn yn 2003/2004).
Mewn cartrefi amlsianel, lle mae’r dewis
o raglenni’n llawer ehangach, mae bron ibedwar o bob pum gwyliwr yn gwylio BBC
One o hyd.
Fel y mae ei chylch gwaith yn ei nodi’n glir,
rydym wedi gosod y dasg iddi o ddefnyddio
ei phoblogrwydd, a’r adnoddau sydd ganddi
drwy ei chyllideb sylweddol iawn, i fuddsoddi
mewn allbwn o ansawdd uchel a gynllunnir iddenu gwylwyr i amrywiaeth eang o bynciau,
gan gynnwys y rhai na fyddent fel arfer yn
ystyried eu gwylio. Nid yw hon yn dasg
hawdd. Mae’n dod yn anos nag erioed i gaeleffaith ar wylwyr, yn arbennig wrth i batrymau
gwylio teledu ddod yn fwy rhanedig. Fodd
bynnag mae rhaglennu poblogaidd o ansawdd
ar draws amrywiaeth eang wrth wraidd ein
gweledigaeth ar gyfer BBC One, felly roedd

He Knew He Was Right
Laura Fraser a Bill Nighy yn yr addasiad o He Knew
He Was Right gan Anthony Trollope. Mae dramao ansawdd uchel yn rhan allweddol o amserlen
BBC OneReal Story – Nurseries Undercover
Lizz Brown, y gohebydd, a’r cyflwynydd Fiona Bruce.
Yn dilyn ymchwiliad Real Story i safonau gofal
mewn meithrinfeydd preifat gwnaed newidiadau
i’r rheoliadau

yn galonogol iawn gweld rhai llwyddiannau
nodedig ar draws amrywiaeth o genres prif
ffrwd.Ymhlith y rhain mae Strictly Come
Dancing a Dr Who sydd wedi helpu i adfywio’r
amserlen ar nos Sadwrn.

ar BBC One yn ystod oriau brig. Bydd gwaithyn dechrau ar hyn yn ystod y flwyddyn i ddod(i gael rhagor o wybodaeth am hyn, gweler
ein harolwg o Newyddion y BBC, tudalennau
43 i 44).

Fel y cyhoeddwyd gennym yn Adroddiad
Blynyddol y llynedd, gofynnwyd i’nhymgynghorwyr gynnal astudiaeth annibynnol
i asesu p’un a oedd gan BBC One y
cydbwysedd gorau o allbwn yn ystod oriau
brig ai peidio. Roeddem am sicrhau bodamserlen y sianel, yn ogystal â’i rhaglenni, yn
diwallu anghenion ei chynulleidfaoedd yn yffordd orau. Archwiliodd ein hymgynghorwyr
allbwn a pherfformiad BBC One a hefyd
comisiynwyd gwaith ymchwil penodol igynulleidfaoedd er mwyn ein helpu i ddeall
canfyddiadau’r gwylwyr o’r sianel yn well.

Erbyn hyn y sianel hon yw cartref allbwn
nodedig ffeithiol sy’n cael effaith fawr, ardeledu ym Mhrydain.Ymhlith yr uchafbwyntiau
eleni roedd Himalaya with Michael Palin, sef yrhaglen ddiweddaraf yn ei gyfres o ffilmiau
teithio crefftus iawn a hynod boblogaidd; Childof Our Time, sef astudiaeth olrhain anhygoel yr
Athro Robert Winston o ddatblygiad 25 oblant ifanc, sydd yn ei chweched blwyddyn
erbyn hyn; Supervolcano, a gyfunodd ffeithiau
gwyddonol â fformat ffilm trychineb; a Pride,
drama arloesol am lewod yn Affrica, agyfunodd ffilm ddogfen â drama a sgriptiwyd.
Roedd y rhain yn llwyddiannau nodedig.

Canfu ein harolwg, er bod meysydd i’w
gwella, fod BBC One wedi llwyddo i
gydbwyso lefel uchel o ymrwymiad
cyhoeddus â’r gallu i ddenu cynulleidfaoeddmawr.
Er enghraifft, mae’r mwyafrif llethol o’r
cyhoedd yn cyfrif BBC One fel y sianel orauar gyfer newyddion a’i thri bwletin newyddion
dyddiol yw’r rhai a gaiff eu gwylio fwyaf o’umath. Gall materion cyfoes ar BBC One gaeleffaith fawr o hyd. Real Story – Nurseries
Undercover oedd y rhaglen materion cyfoes agafodd ei gwylio fwyaf yn ystod y flwyddyn, aco ganlyniad newidiodd Ofsted ei ymagwedd
tuag at fonitro gofal cyn ysgol. Datgelodd The
Secret Agent, sef ymchwiliad dirgel gan ygohebydd Jason Gwynne, a roddodd ei hun
mewn rhywfaint o berygl, weithgareddau rhaio aelodau Plaid Genedlaethol Prydain ac
arweiniodd at arestio rhai ohonynt.
Ond mae mwy i’w wneud yma. Mae ein
harolwg o faterion cyfoes Teledu’r BBC, agyhoeddwyd gennym ym mis Chwefror, yn
tanlinellu safle allweddol BBC One yn ydrafodaeth hon: os ydym am weld materion
cyfoes y BBC yn cyrraedd y gynulleidfa brif
ffrwd, rhaid sicrhau mwy o allbwn proffil uchel
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Fodd bynnag, canfu ein harolwg o BBC One
fod swm y rhaglennu ffeithiol difrifol yn ystod
oriau brig wedi gostwng dros y deng mlynedd
blaenorol.Yn ystod y cyfnod hwnnw,
cynyddodd allbwn rhaglenni diddordebau affordd o fyw o bron i ddim byd i gyfran o hyd
at 10% yn ystod yr amserlen oriau brig mewnrhai wythnosau yn 2003/2004. Un o’nhamcanion ar gyfer 2005/2006 yw sicrhau
bod nifer y rhaglenni gweddnewid a ffordd ofyw ar BBC One yn cael eu lleihau yn ystod
oriau brig.
Hefyd, canfu ein harolwg fod cynulleidfaoedd
yn beirniadu rhaglennu deilliadol ymhob
genre, yn enwedig ar y BBC, lle y mae eu
disgwyliadau’n uchel iawn. Adleisiwyd hyn gan
waith ymchwil rheolwyr y BBC yn ystod y
flwyddyn i ganfyddiadau cynulleidfaoedd oansawdd. Rydym wedi gofyn i reolwyr sicrhau
gwell dealltwriaeth o’r hyn a olygir gan
gynulleidfaoedd pan ddefnyddiant y gair“deilliadol” ac yna mynd i’r afael â’r rhesymau
sylfaenol.
Mae drama yn parhau i fod yn ganolog i apêlBBC One ac er bod gwylwyr o’r farn mai
BBC One yw’r sianel orau ar gyfer drama o23Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Teleduhyd, mae hwn yn genre y mae angen ei
adnewyddu’n barhaus er mwyn bodloni
disgwyliadau talwyr ffi’r drwydded o ran
gwreiddioldeb ac ansawdd uchel ar draws
amrywiaeth llawn chwaeth cynulleidfaoedd.
Darlledodd y sianel nifer o gyfresi cryf a oedd
yn dychwelyd mewn drama gyfoes sy’n apelio
i gynulleidfaoedd gwahanol.Ymhlith y rhain
roedd: Cutting It, Silent Witness, Spooks, Hustle,
a Waking The Dead. Darlledwyd dramâu
cyfnod da iawn hefyd, gan gynnwys
addasiadau o He Knew He Was Right gan
Anthony Trollope a North and South gan Mrs
Gaskell. Roedd Blackpool yn gynhyrchiad
arloesol iawn a ddarlledwyd yn ystod oriau
brig. Mae Eastenders yn parhau i fod yn rhanbwysig o’r amserlen er y gofynnwyd
cwestiynau am ei hansawdd, ei pherthnasedd
a’i chryfder cystadleuol – problemau y maerheolwyr newydd y rhaglen wedi dechrau
mynd i’r afael â hwy. Mae’r Cyfarwyddwr
Cyffredinol eisoes wedi ymrwymo ifuddsoddiad ychwanegol mewn drama ac
edrychwn ymlaen at weld y canlyniadau
wrth iddynt ymddangos ar y sgrîn.
Genre pwysig arall a flaenoriaethwyd ar gyfer
buddsoddiad ychwanegol yw comedi
Prydeinig. Mae’n peri risg uchel, yn ddrud i’w
gynhyrchu ac anodd yw rhagweld ycanlyniadau. Pan fydd y BBC yn llwyddo ym
maes comedi Prydeinig, mae’r gwobrau o ran
gwerthfawrogiad cynulleidfaoedd yn fawr. Mae
Little Britain, sef y rhaglen fwyaf llwyddiannus igael ei throsglwyddo o BBC Three i BBC
One, yn enghraifft dda o hyn. Fodd bynnag,
canfu ein harolwg beth tystiolaeth oanfodlonrwydd gyda chomedïau sefyllfa BBC
One am eu bod yn canolbwyntio gormod ar
swbwrbia dosbarth canol ac yn cymharu’nwael â rhaglenni slic a fewnforiwyd o’r UD.
Mae angen adennill tir yn y maes hwn, ond
mae’n galonogol gweld ansawdd rhaglenni
comedi newydd y BBC sy’n dechrau
ymddangos.

24

Dr WhoBillie Piper a Christopher Eccleston yn Dr Who –drama boblogaidd i’r teulu sy’n ail-greu’r cymeriad
enwog ar gyfer cenhedlaeth newydd

Himalaya with Michael Palin
Michael Palin yn Nyffryn Phobjika yn Bhutan. Ar ei
daith arwrol teithiodd y 2,000 o filltiroedd ar hyd
yr Himalayas – lle ceir digonedd o eiraYn Adroddiad Blynyddol y llynedd, addawyd
rhaglen waith gennym i ddeall canfyddiadau
cynulleidfaoedd o ansawdd yn well. Un o’iphrif ganfyddiadau yw bod gwylwyr am weld
llai o ailddarllediadau yn ystod oriau brig BBC
One. Rydym wedi ymateb i hyn drwy bennu
amcan ar gyfer y flwyddyn i ddod er mwynsicrhau bod nifer yr ailddarllediadau yn ystod
oriau brig yn cael ei ostwng ymhellach o dan
y terfyn uchaf o 10%. Bydd rhaglen arbedion
cost y Cyfarwyddwr Cyffredinol yn rhyddhau’r
arian ar gyfer y buddsoddiadau angenrheidiol
mewn rhaglenni newydd.

Yn ystod y flwyddyn, dangosodd amrywiaetho raglenni ar BBC One sut y gall teledu
digidol rhyngweithiol gyfoethogi’r profiad
gwylio drwy alluogi gwneuthurwyr rhaglenni
i gynnig cynnwys ychwanegol.Ymhlith yr
enghreifftiau llwyddiannus roedd British Isles: A
Natural History, a gynigiodd raglenni eithrio ibob rhanbarth; Child Of Our Time, a alluogodd
rhieni i brofi eu gwybodaeth rianta; a Question
Time, sy’n gwahodd gwylwyr i anfon
cwestiynau i mewn yn ystod dadleuon.

Y Gemau Olympaidd yn Athen oedd prif
lwyddiant y flwyddyn ym maes chwaraeon ar
Deledu’r BBC, a gwellwyd ar y darllediadau
hyn yn effeithiol iawn hefyd drwy’r defnydd
arloesol o adnoddau rhyngweithiol (i gaelrhagor o wybodaeth am chwaraeon gweler
tudalen 57).Ymhlith y digwyddiadau eraill addaeth â Phrydain ynghyd drwy BBC One
roedd Comic Relief, a rhaglennu’n dathlu
trigain mlynedd ers ymgyrch D-Day – addathlwyd drwy amrywiaeth o allbwn atgofus
iawn, gan gynnwys rhaglenni dogfen, drama,
newyddion a rhifyn arbennig o Songs of Praise.
Yn Adroddiad Blynyddol y llynedd dywedwyd
y byddem yn arolygu perfformiad rhaglennu
crefyddol BBC One a BBC Two ac
effeithiolrwydd y strategaeth a roddwyd arwaith rai blynyddoedd yn ôl i gyflwyno
rhaglennu crefyddol sy’n cael effaith fawr ochr
yn ochr â Songs of Praise a The Heaven andEarth Show. Canfu ein harolwg na lwyddodd
yr hyn a alwyd yn “ymagwedd garreg filltir” igyflwyno rhaglennu crefyddol effaith uwch ar
BBC One. Mae’r rheolwyr bellach wedi
dechrau ar raglen waith i fynd i’r afael â’rmater hwn.Yn gysylltiedig â hyn, mynegodd
y Pwyllgor Ymgynghorol Canolog ar Grefydd(CRAC) annibynnol bryder ynghylch amserlen
afreolaidd Songs of Praise yn ystod y
blynyddoedd diwethaf, ac mae’r rheolwyr
bellach wedi ymrwymo i’w chadw mewn slot
rheolaidd (i gael rhagor o wybodaeth am
waith CRAC, gweler tudalen 59).

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

21

miliwn a wyliodd Portiwgal yn erbyn Lloegr,Euro 200429%o bobl yn y DU a welodd Who Do You Think
You Are? ar BBC Two

Cylch gwaith
Nod BBC Two yw bod yn sianel genre
cymysg sy’n cyfuno pynciau ffeithiol difrifol
ac arbenigol â chomedi arloesol a dramaarbennig i gyflwyno teledu heriol a deallus
i gynulleidfa eang.
Caiff y strategaeth a gymeradwywyd gennym
ar gyfer BBC Two yn 2003 ei hadlewyrchu’nllawn bellach ar y sgrîn. Ei nod oedd tanlinellu
rôl gyhoeddus hynod y sianel fel un sy’ncynnig cymysgedd mwy heriol o allbwn na
BBC One ac, yn arbennig, sy’n cynnig craidd
ffeithiol cryf ac arbennig. Cyflawnwyd hyn
drwy gyfeirio arian o faes adloniant, gostwng
nifer y rhaglenni ffordd o fyw a chynyddu nifer
y rhaglenni ar y celfyddydau a materion
cyfoes yn ystod oriau brig.
Cyflawnwyd y newid hwn – ond nid heb
rywfaint o gost o ran niferoedd cynulleidfa.
Y cyrhaeddiad 15 munud wythnosol ar
gyfartaledd ar gyfer pob cartref i wylwyr
pedair oed neu hyn yn 2004/2005 oedd
61.4% neu 34 miliwn o bobl (67%/37 miliwn
yn 2003/2004). Mae hwn yn ostyngiad
sylweddol er, yn ddiau, cafodd colli The
Simpsons effaith ar y ffigurau. Ar hyn o brydmae rheolwr newydd y sianel wrthi’narolygu’r broses o weithredu’r strategaeth
gyda’r nod o ehangu ei hapêl. Ar ran talwyr
ffi’r drwydded edrychwn ymlaen at ei weldyn rhannu ei gynigion i ddatblygu’r amserlen
gyda ni, maes o law.

The Apprentice
Tim Campbell, a ddewiswyd gan Syr Alan Sugar fel
enillydd The Apprentice, a ddefnyddiodd dechnegau
teledu realaeth i daflu goleuni newydd arentrepreneuriaeth

Auschwitz
Golwg fanwl ar hanes erchyll y llofruddiaethau
niferus yn y gwersyll marwolaeth yn Auschwitz –the Nazis and the ‘Final Solution’Ymhlith y rhaglenni cofiadwy roedd
Auschwitz: the Nazis and the ‘Final Solution’, addefnyddiodd gyfweliadau – llawer ohonynt
yn rhai newydd – gyda thramgwyddwyr agoroeswyr, ac a wnaeth ddefnydd creadigolo graffeg cyfrifiadurol, i ddangos sut ycyflawnodd y Natsïaid yr hyn a gyflawnwyd
ganddynt. Creodd Who Do You Think You Are?
gynulleidfaoedd mawr a brwdfrydig ar gyfer
achau teulu a rhoddodd yr adnoddau iddynt
ymchwilio i’w hachau eu hunain. Roedd
The Long Firm yn addasiad celfydd ac atgofus
a ysgrifennwyd yn graff o nofel Jake Arnotto isfyd Llundain yn y Chwedegau.

Un o’r datblygiadau mwyaf sylweddol ar BBC
Two fu lansio’r rhaglen gylchgrawn gelfyddydol
gyfoes The Culture Show ym mis Tachwedd
2004. Roedd hwn yn rhan o ymateb yrheolwyr i’n hanfodlonrwydd (a nodwyd
yn Adroddiad Blynyddol y llynedd) gyda’r
gostyngiad mewn darllediadau celfyddydol ar
Deledu’r BBC. Bwriedir iddi lenwi bwlch ym
mhortffolio celfyddydol Teledu’r BBC rhwng
rhaglennu celfyddydol hygyrch iawn megis
Rolf on Art ac allbwn pwnc unigol sy’n
ddyfnach megis Venice neu Arena. Mae
The Culture Show, a gynhyrchir yn Llundain
a Glasgow gan uned newyddiaduraeth
gelfyddydol ymroddedig, yn gohebu o bob
cwr o’r DU ac fe’i cyflwynir o amrywiaetho leoliadau ledled y wlad. Mae’r rhaglen, addarlledir am 7pm (hy, yn ystod oriau brig)
gydag ailddarllediad yr un noson ar ôl
Newsnight, wedi denu cynulleidfaoedd mwy
na’r disgwyl. Mae’r cynulleidfaoedd ar gyfer
y ddau ddarllediad bob nos Iau, gyda’i gilydd,
tua 1 filiwn ar gyfartaledd.

Cafwyd llwyddiant nodedig gydag allbwn yn
ymdrin â byd busnes. Cyflwynodd Dragons’
Den a The Apprentice asbri a gwreiddioldeb
i’r ddealltwriaeth o fyd busnes ac
entrepreneuriaeth – a dangoswyd y gall
technegau teledu realaeth gael lle dilys mewn
teledu ffeithiol difrifol. Hefyd, llwyddodd yrhaglenni hyn i ddenu cynulleidfaoedd iau
a lleiafrifoedd ethnig.
Bu cryn ddadlau ynghylch darlledu Jerry
Springer – the Opera. Dywedodd nifer fawro bobl wrthym cyn ac ar ôl y darllediad eu
bod o’r farn bod y rhaglen yn gableddus ac yn
anweddus.Ystyriwyd y cwynion ym Mhwyllgor
Cwynion am Raglenni’r Llywodraethwyr aphenderfynwyd gwrthod y cwynion o fwyafrif
o bedwar i un.Ym marn lethol y pwyllgor
roedd arwyddocâd artistig gwych y rhaglen
yn gorbwyso’r tramgwydd a berwyd i rai
gwylwyr (i gael rhagor o wybodaeth am hyn,gweler Ymateb i Gwynion ar dudalen 61).

Yn gyffredinol, rydym yn fodlon ar y ffordd y
mae BBC Two yn datblygu, a chyda’r egni a’r
ymrwymiad a ddangoswyd gan reolwyr wrth
ymateb yn greadigol i’r strategaeth newydd.
Mae BBC Two wedi cynyddu ei henw da’nsylweddol ym maes ansawdd a gwreiddioldeb.
Yr her bellach – ac nid yw’n hawdd – yw
canfod ffyrdd o wella cyrhaeddiad y sianel,yn enwedig i gynulleidfaoedd iau a chartrefi
amlsianel, heb beryglu ei hynodrwydd.

Mae materion cyfoes yn peri her i’r sianel.
Er gwaethaf mwy o fuddsoddi, mwy o oriau,
tystiolaeth o arloesedd creadigol gwirioneddol
ar ffurf meysydd megis Crisis Command ac If…,
a newyddiaduraeth materion tramor ddibynnol
gref a threiddgar gan This World, maecyrhaeddiad y genre wedi gostwng. Mae hwn
yn faes y bydd angen ei arolygu’n rheolaidd.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

25

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
TeleduCylch gwaith
Nod BBC Three yw cynnig cynnwys
a thalent Brydeinig arloesol a anelir yn
bennaf at gynulleidfaoedd ifanc. Mae’r
sianel yn ymrwymedig i amserlen gymysg
o newyddion, materion cyfoes, addysg,
cerddoriaeth, y celfyddydau, gwyddoniaetha darlledu materion rhyngwladol, yn ogystal
â drama, comedi ac adloniant newydd ahynod o ansawdd uchel.
Mae cynulleidfaoedd BBC Three yn cynyddu.
Mae ei chyrhaeddiad wythnosol canrannol
ar gyfartaledd wedi cynyddu – ac mae hyn
yn cyfateb â chynnydd uwch o ran nifer ygwylwyr gan fod nifer y cartrefi digidol ynddo’i
hun yn cynyddu.Yn 2004/2005 14.8% neu
5.6 miliwn o bobl (12.6%/4.1 miliwn yn
2003/2004) oedd y cyrhaeddiad 15 munud
wythnosol ar gyfartaledd i wylwyr pedair oed
neu hyn mewn cartrefi amlsianel.
Mae’r sianel, a gafodd ei lansio ym mis
Chwefror 2003, yn newydd iawn o hyd. Mae
ei chylch gwaith yn un heriol iawn – roedd yr
amodau ar gyfer ei chymeradwyo a bennwyd
gan yr Ysgrifennydd Gwladol yn llawer
manylach nag ar gyfer sianelau teledu digidol
eraill y BBC. Mae wedi gwneud yn dda i
gyflawni cymaint mewn amser bach iawn.
Arolygwyd perfformiad y sianel yn annibynnol
gan yr Athro Patrick Barwise mewn adroddiad
a gomisiynwyd gan yr Adran dros Ddiwylliant,y Cyfryngau a Chwaraeon, ac roedd yn
galonogol gweld ei ddyfarniad sef bod BBC
Three wedi cyflawni neu wedi rhagori ar bronbob un o’i rhwymedigaethau o ran ycymysgedd o raglenni a ffynonellau rhaglenni.

26

Third Degree
Aelod o gang yn San Salvador.Yn y rhaglen ddogfen
18 With a Bullet cafwyd astudiaeth fanwl gymhellolo ddiwylliant gynnau America Ladin

Nighty Night
Julia Davis yn chwarae rhan Jill yn Nighty Night – uno gyfres o gomedïau poblogaidd sydd wedi sefydlu
BBC Three fel “y sianel orau ar gyfer rhaglenni
comedi o Brydain”

Mae’n anochel y bydd gan unrhyw fenter
sy’n ymrwymedig i arloesedd a chymryd
risgiau ar draws amrywiaeth eang o allbwn
record anwastad o gyflawniadau, yn enwedig
yn ei blynyddoedd cynnar, ac nid yw BBC
Three yn eithriad yn hyn o beth. Ond gellir
nodi rhai llwyddiannau gwirioneddol. Comedi
teledu cartref yw un o’r genres mwyaf anodd
i’w gael yn iawn. Gyda Little Britain, mae BBC
Three wedi cymryd syniad a gafodd ei
lansio’n wreiddiol ar Radio’r BBC ac wedi
ei ddatblygu yn sioe deledu gwlt sydd bellach
wedi cael ei throsglwyddo i’r brif ffrwd(a gafodd ei helpu gan ymrwymiad BBC Onei ddangos y gorau o BBC Three i gynulleidfa
teledu daearol). Bu llwyddiannau eraill ymmaes comedi arloesol hefyd – ymhlith y rhain
mae The Smoking Room, The Mighty Boosha Nighty Night. Dangosodd gwaith ymchwil
i gynulleidfaoedd y BBC fod BBC Threeyn cael ei hystyried fel y “sianel orau argyfer rhaglenni comedi o Brydain” gan 20%
o’r ymatebwyr erbyn diwedd 2004/2005,
gan ei rhoi ymhell ar y blaen i unrhyw
sianel fasnachol.

Wrth gwrs mae mwy o waith i’w wneud.
Nid yw pob rhan o’r amserlen wedi bod ynllwyddiannus. Nid yw’r rhaglen newyddion am
7pm – er ei bod yn arloesol (mae bwletinau
mwy confensiynol wedi copïo elfennau o’i dull
cynhyrchu) – wedi llwyddo i ddenu a chadw
teyrngarwch ei chynulleidfa darged. Rydym
wedi gofyn i’r rheolwyr ystyried rôl ynewyddion ar BBC Three yn y dyfodol sef
mater a godwyd hefyd gan yr Athro Barwise
yn ei arolwg.

Nid comedi yw’r unig genre lle y mae’r sianel
wedi dangos cyflawniad gwirioneddol.Ymhlith
yr allbwn cerddorol hynod roedd Flashmob –the Opera (a lwyfannwyd yn fyw ymhlith
teithwyr yng ngorsaf Paddington) a
darllediadau helaeth o Wyl Glastonbury.
Ymhlith y llwyddiannau ym maes drama
roedd Bodies, Outlaws a Casanova. Gwnaed
gwaith arloesol ym maes newyddion amaterion cyfoes gyda 60 Seconds a Third
Degree.Ymhlith y rhaglenni dogfen cryf roedd
18 With a Bullet, sef darlun grymus oddiwylliant gangiau yn San Salvador.
Fel un o blith chwe menter talent newydd,
lansiodd BBC Three End of Story – lle
gofynnwyd i wylwyr gwblhau straeon addechreuwyd gan wyth awdur sefydledig.
Derbyniwyd dros 17,000 o ymatebion, gan
olygu mai dyma’r gystadleuaeth straeon
byrion fwyaf yn y DU erioed.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Rydym yn annog y rheolwyr i archwilio ffyrdd
o gynyddu cyrhaeddiad a chyfran y sianel
heb beryglu ei henw da cynyddol ar gyfer
arloesedd a hynodrwydd. Bydd y broses olunio trwyddedau gwasanaeth yn rhoi’r cyfle
i ni arolygu cylch gwaith BBC Three a nodi
sut y bydd y gwasanaeth yn sicrhau gwerth
cyhoeddus o ran y cynnwys a gynigir ganddo.

11.6

miliwn a welodd raglen olaf
Strictly Come Dancing

17,380o bobl a gymerodd ran yng nghystadleuaethysgrifennu End of Story BBC Three

In Praise of Hardcore
Rob Brydon fel y beirniad drama Kenneth Tynan –portread teimladwy o’r awdur dadleuol adylanwadol

Light Fantastic
Cyflwynodd Simon Schaffer ymchwiliad BBC Fouri’r ffenomen o olau – gan atgyfnerthu honiad
y sianel ei bod yn “lle i feddwl”

gan gynnwys ffilm emosiynol o Dde Affrica,
sef Orphans of Nkandla; a rhaglen tair rhan yr
ymchwiliwyd yn dda iddi yn ymdrin â hanes
jazz ym Mhrydain sef Jazz Britannia. Dangosirrhai o raglenni BBC Four ar BBC Two drwy’rparth Four on Two.
Cylch gwaith
Nod BBC Four yw gwasanaethu
cynulleidfaoedd sy’n chwilio am fwy oddyfnder ac amrywiaeth yn yr hyn y maent
yn ei wylio. Ei huchelgais yw mai hi fydd ysianel deledu orau o ran cyfoeth deallusol adiwylliannol ym Mhrydain. Nod BBC Fouryw cydbwyso cymysgedd arbennig o raglenni
dogfen, perfformiad, cerddoriaeth, ffilm arhaglenni nodwedd cyfoes fel dewis amgen
boddhaol i raglennu mwy prif ffrwd.
Mae cynulleidfaoedd BBC Four yn cynyddu.
Mae ei chyrhaeddiad wythnosol canrannol ar
gyfartaledd wedi cynyddu – ac mae hyn yn
cyfateb â chynnydd uwch o ran nifer ygwylwyr am fod nifer y cartrefi digidol ynddo’i
hun yn cynyddu.Yn 2004/2005 4.8% neu 1.8
miliwn o bobl (3.7%/1.2 miliwn yn
2003/2004) oedd y cyrhaeddiad 15 munud
wythnosol ar gyfartaledd i wylwyr pedair oed
neu hyn mewn cartrefi amlsianel.
Mae BBC Four wedi sefydlu ei hun yn
llwyddiannus fel “lle i feddwl”. Mae ei
hamserlen yn ddiedifar lenyddol, deallusol, aheriol. Mae’r buddsoddiad ychwanegol mewn
drama a chomedi yn dechrau dwyn ffrwyth.
Ymhlith yr enghreifftiau o allbwn hynod mae
rhaglen bryfoclyd Jonathan Miller sef History
of Disbelief; drama deimladwy am Kenneth
Tynan, sef In Praise of Hardcore; astudiaeth
ddadlennol o wyddoniaeth golau sef Light
Fantastic; teyrnged ddeallusol ddoniol yn
dathlu 25 mlynedd ers darlledu un ouchafbwyntiau comedi teledu sef Arena –Remember the Secret Policeman’s Ball?; dilynianto raglenni dogfen gwych ym maes Storyville

Roedd yn galonogol gweld yr adroddiad
annibynnol ar y sianel, a gomisiynwyd gan yr
Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a
Chwaraeon ac a luniwyd gan yr Athro Patrick
Barwise, a ddywedodd fod BBC Four ynenghraifft o werthoedd cyhoeddus
traddodiadol a hunan-hyderus y BBC – yncyflawni ei chylch gwaith yn llythrennol ac
mewn ysbryd – heb fod yn rhy sych na
nawddoglyd.
Mae cynulleidfaoedd y sianel wedi cynyddu’nsylweddol yn ystod 2004/2005, ond o sylfaen
isel. Cydnabyddwn a chefnogwn yr angen i
gynyddu cyrhaeddiad y sianel a chefnogwn
ymdrechion y rheolwyr i sicrhau naws mwy
croesawgar ar gyfer y sianel. Fodd bynnag, ni
chefnogwn yr awgrym mai’r ffordd orau ogyflawni cyrhaeddiad ehangach yw drwy
wneud y sianel yn fwy prif ffrwd. Byddai hyn
yn peryglu ei gallu i gymryd risgiau, awerthfawrogir, ac yn anochel bron byddai hyn
yn golygu y byddai BBC Four yn dechrau
sathru ar draed sianelau eraill, a fyddai’narwain at leihau’r dewis na fyddai o fudd idalwyr ffi’r drwydded na’r farchnad ddarlledu
ehangach.
Wrth lunio’r drwydded gwasanaeth ar gyfer ysianel byddwn yn talu sylw arbennig i wella’r
cylch gwaith a allai gynyddu ei hapêl o fewn
telerau’r gymeradwyaeth wreiddiol.Yn ycyfamser rydym wedi cymeradwyo cynnydd
mesuradwy yng nghyllideb y sianel ar gyfer
2005/2006.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/200527

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
TeleduCylch gwaith
Nod Sianel CBBC yw cynnig amserlen
gymysg hynod i blant 6-12 mlwydd oed, gan
eu hannog i ganfod mwy am ddiddordebau
sydd ganddynt eisoes neu eu hysbrydoli iddatblygu rhai newydd a’u helpu i ddeall amanteisio ar y byd o’u hamgylch. Rhydd ysianel bwyslais ar annog cyfranogiad.
Mae cynulleidfaoedd Sianel CBBC yn cynyddu.
Yn 2004/2005 5.6% neu 2.1 miliwn (4.2%/1.4
miliwn yn 2003/2004) oedd y cyrhaeddiad 15
munud wythnosol ar gyfartaledd i wylwyr
pedair oed neu hyn mewn cartrefi amlsianel.
Cafodd y sianel ei lansio ym mis Chwefror
2002 fel sianel ddigidol benodol i blant. Maeei natur arbennig yn seiliedig ar ansawdd ei
hallbwn, amrywiaeth ei hamserlen (gydag
ymrwymiadau clir o ran newyddion, addysg adrama), y lefel isel o ailddarlledu, y ffaith nad
yw’n darlledu hysbysebion a’r gyfran uchel oddeunydd gwreiddiol a gynhyrchwyd yn y DU
mewn marchnad lle y mae sianelau i blant ynbennaf yn dangos rhaglennu a gaffaelwyd ac
yn aml a fewnforiwyd. Mae rhaglennu agynhyrchir yn fewnol yn cyfrif am 91% o’r
gyllideb a cheir lefel uchel o ddeunydd agynhyrchir yn fewnol drwy gydol y dydd.
Mae’r sianel yn cynnig amrywiaeth bywiog
sy’n llawn egni ac sy’n addas ar gyfer eichynulleidfa – sy’n anodd ei phlesio, sy’n
byw’n gynyddol mewn byd amlgyfrwng ac sy’n
disgwyl i’w theledu wneud yr un fath. Mae’r
sianel wedi galluogi Blue Peter i ehangu o drirhifyn yr wythnos i bum rhifyn yr wythnos.
Mae cynyrchiadau megis Shoebox Zoo (ganCBBC Scotland), sef cyfres antur sy’n cymysgu

28

Shoebox Zoo
Vivien Endicott-Douglas fel Marnie. Roedd Shoebox
Zoo Sianel CBBC yn meddu ar yr un gwerthoedd
cynhyrchu uchel â dramâu i oedolion

Something Special
Justin Fletcher, cyflwynydd Something Special –y rhaglen a gynlluniwyd i helpu plant cyn oed ysgol
sydd ag anawsterau dysgu

gweithrediadau byw a gwaith animeiddio 3D
realistig, yn dangos y gellir cynnig gwerthoedd
cynhyrchu tebyg i blant â chynulleidfaoedd
sy’n oedolion – a cheir gwefan soffistigedig
hefyd. Roedd Serious Arctic, a aeth ag wythplentyn i sledio gyda hysgwn mewn rhewlif
anghysbell yn Canada mewn tymheredd odan sero i fonitro cynhesu byd-eang (ac, yr un
mor bwysig, i ganfod eu cryfderau a’u
gwendidau eu hunain) yn deledu a oedd ynmeithrin gwybodaeth, yn gyffrous ac yn
eglurhaol. Gwelwyd y gyfres lwyddiannus, duyn bennaf, Kerching!, yn dychwelyd am ail
gyfres. Llwyddodd Dick and Dom in Da
Bungalow i wneud yr hyn a fwriadodd ei
wneud sef gwneud i’w chynulleidfa bore
Sadwrn, diwedd yr wythnos ysgol, chwerthin,drwy ddweud jôcs nad ydynt at chwaethoedolion efallai, ond nid dyna’r bwriad. Mae’r
rhaglen yn nodedig am nad yw’n dibynnu arbobl enwog, cerddoriaeth bop neu yn wir,oedolion, sy’n beth braf. Hefyd mae ganddi
wefan a werthfawrogir yn fawr. Mae
hysbysfyrddau ar-lein CBBC yn faes sy’n tyfu’n
gyflym – caiff pob neges ei gwirio bob dydd oran diogelwch a phriodoldeb, gan sicrhau mai
dyma un o’r cymunedau mwyaf diogel yn ydiwydiant.

uchel a gynhyrchir yn y DU nad yw’n cynnwys
hysbysebion, ac sy’n cwmpasu amrywiaeth
eang o genres a chyfran uchel o raglennu
gwreiddiol. Fodd bynnag, cododd rai
cwestiynau ynghylch llais y sianel. Rydym wedi
gofyn i’r rheolwyr ystyried y materion hyn ac
ymateb iddynt yn ffurfiol. Hefyd awgrymodd
yr Athro Barwise y dylid ail-frandio’r sianel ermwyn ei gwahaniaethu o CBBC ar BBC One
a BBC Two. Mae’r rheolwyr, wrth ymateb
ynghylch y pwynt hwn, wedi dynodi bod
gwaith ymchwil y BBC yn dangos y deellir ylabeli presennol yn dda gan ei chynulleidfa
darged, ac y byddai datblygu’r brand a’ihunaniaeth weledol yn debygol o sicrhau
mwy o werth am arian i dalwyr ffi’r drwydded
nag ymarfer ail-frandio drud.

Athroniaeth Sianel CBBC yw “dysgu drwyhwyl”. Mae hyn yn golygu cyflwyno elfen oddysgu a datblygu sgiliau byw ar draws rhan
fawr o’i hallbwn gan gynnwys drama arhaglenni ffeithiol. Mae’r amserlen hefyd yncynnwys Class TV, sef pedair awr o raglenni iysgolion a ddarlledir bob diwrnod o’r
wythnos yn ystod y tymor. Bwriedir i’r
rhaglenni hyn gael eu defnyddio yn yr ystafell
ddosbarth yn bennaf ac maent yn
canolbwyntio ar gwricwlwm yr ysgol.
Arolygwyd perfformiad y sianel yn annibynnol
gan yr Athro Patrick Barwise yn ei adroddiad
ar sianelau teledu digidol y BBC agomisiynwyd gan yr Adran dros Ddiwylliant, yCyfryngau a Chwaraeon. Disgrifiodd y sianel
fel gwasanaeth hynod â chynnwys o ansawdd

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Yr her greadigol i’r sianel yw peidio â hunanfodloni a pharhau i fod yn arloesol ac
adnewyddu ei hamserlen, ac, o fewn ei chylch
gwaith, datblygu ffyrdd newydd o fodloni
cynulleidfa sy’n gofyn llawer ac sydd weithiau’nanwadal.

50%

o gynnydd yng nghyrhaeddiad CBBC
ymysg plant ers 2003/2004

912
awr o raglennu ffeithiol newydd ar BBC One

Cylch gwaith
Nod CBeebies yw cynnig cymysgedd oraglenni newydd a nodedig o ansawdd uchela gynhyrchir yn y DU i addysgu a diddanu
cynulleidfa ieuengaf y BBC. Mae’r gwasanaethyn darparu amrywiaeth o raglennu i blant
cyn oed ysgol wedi’i gynllunio i annog dysgu
drwy chwarae i blant pump oed neu iau,mewn amgylchedd cyson ddiogel.
Mae cynulleidfaoedd CBeebies yn cynyddu.
Yn 2004/2005 9% neu 3.4 miliwn o bobl
(8.9%/2.9 miliwn yn 2003/2004) oedd ycyrhaeddiad 15 munud wythnosol ar
gyfartaledd i wylwyr pedair oed neu hyn
mewn cartrefi amlsianel. Gan fod rhai gwylwyr
o dan bedair oed mae’r ffigur hwn yntanamcangyfrif maint y gynulleidfa. CBeebies
sy’n arwain y farchnad o hyd ymhlith ysianelau i blant, er bod cystadleuaeth wedi’i
hatgyfnerthu o’r sector masnachol yn gwneud
cynnydd o ran dominyddu’r farchnad.
Cafodd y sianel ei lansio ym mis Chwefror
2002 fel sianel ddigidol benodol i blant cyn
oed ysgol yn seiliedig ar yr athroniaeth “dysgu
drwy chwarae”. Mae bron yr holl raglennu yngysylltiedig â Chwricwlwm Cam Sylfaen y
Llywodraeth. Mae’n defnyddio posibiliadau
addysgol rhyngweithio ar-lein mewn ffyrdd
arloesol: mae safle Razzledazzle yn helpu
plant i feithrin sgiliau iaith; mae’r wefan
Something Special yn cynorthwyo plant cyn
oed ysgol sydd ag anawsterau dysgu. Mae’rddau safle’n gysylltiedig â rhaglenni teledu alansiwyd yn llwyddiannus yn 2004. Hefyd mae
gan wefan CBeebies hysbysfwrdd i oedolion
sef Grown Ups a ddefnyddir yn helaeth ganrieni a gofalwyr i roi sylwadau ar allbwn, idrafod materion rhianta, ac i gyfnewid
gwybodaeth ddefnyddiol.

Cyrhaeddiad wythnosol gwasanaethau
Teledu’r BBC 2004/2005 (% unigolion)
86.6(88.2) 81.9
(83.7)
61.4(67.0)

9.4
(7.0)

5.8
4.2
3.5
3.0
0.2
(2.1) (2.3) (5.0) (3.9) (0.2)*

Teledu’r BBC
BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies
BBC News 24
BBC Parliament

Ffynhonnell: BARB. TNS/Infosys, 4+ oed, cyrhaeddiad wythnosol 15 munud ar gyfartaledd ar gyfer y flwyddyn.
Noder: Ymddengys y ffigurau ar gyfer 2003/2004 mewn cromfachau. *Dim ond ers mis Medi 2003 y mae sianel
BBC Parliament wedi cael ei mesur

Mae CBeebies wedi cael canmoliaeth uchel.
Yn ei adroddiad annibynnol ar sianelau teledu
digidol y BBC, a gomisiynwyd gan yr Adrandros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon,
dywedodd yr Athro Patrick Barwise fod ysianel yn llwyddiant ac yn wasanaethcyhoeddus rhagorol i blant cyn oed ysgol.
Dywedodd ei bod yn adlewyrchu
gonestrwydd a gwasanaeth cyhoeddus ond ei
bod hefyd wedi bod yn hynod lwyddiannus
wrth gyrraedd ei chynulleidfa a’i hymgysylltu
yn ogystal â datblygu technegau a fformatau
newydd a manteisio ar adnoddau
rhyngweithiol.Yn ôl yr Athro Barwise mae
CBeebies yn adlewyrchu gwerth ardderchog
am arian.
Nid yw CBeebies wedi llwyddo i gyflawni ei
hymrwymiad gwreiddiol eto sef buddsoddi’nuniongyrchol mewn cydgynyrchiadau
animeiddio yn llawer mwy aml, a thrwy hynny
gynyddu nifer y prosiectau yn y DU.Y rheswm
am hyn yw costau uwch na’r disgwyl. Fel
dewis amgen, mae’r sianel yn prynu rhaglenni
ymlaen llaw o dai animeiddio yn y DU. Mae
hyn yn cynorthwyo camau cynnar datblygu achynhyrchu ac yn cynyddu dichonoldeb yprosiectau ac mae’n galluogi’r BBC i sicrhau
bod y rhaglenni terfynol yn briodol i’w
gynulleidfaoedd. Fodd bynnag, mae’r
ymrwymiad i gyd-gynhyrchu yn parhau, a
nodwn nod penodol CBeebies yn ei
datganiad polisi rhaglenni ar gyfer 2005/2006
sef cyd-gynhyrchu animeiddio o ansawdd
uchel yn y DU yn ystod y cyfnod hwn.
Yr her fwy i’r sianel yw cynnal ei safle
blaenllaw yn y farchnad gyda phortffolio odeitlau y gall rhai ohonynt fod yn agosáu at
ddiwedd eu hoes greadigol, ar adeg pan fo
cystadleuaeth o blith darparwyr eraill yn
cryfhau.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

29

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

Radio
Trosolwg
Mae’r tirlun radio ym Mhrydain yn parhau i newid yn
gyflym iawn ac arweinir y newid hwn gan gystadleuaeth
gynyddol a dyfodiad parhaus technoleg newydd, sy’ngalluogi pobl i wrando mewn ffyrdd newydd.Yn arbennig,
mae sain yn ôl y galw yn parhau i dyfu’n gryf.
Eleni, er enghraifft, gwelwyd dyfodiad pod-ddarlledu. Mae
hyn yn galluogi cynulleidfaoedd i lwytho rhaglenni o’rrhyngrwyd i chwaraewyr MP3 a gwrando arnynt ar adeg
fwy cyfleus – er enghraifft, tra’n teithio i’r gwaith, neu yny gampfa. Mae arbrofion y BBC ym maes llwytho wedi
datgelu lefelau anhygoel o alw: In Our Time, sef trafodaeth
wythnosol Radio 4 ar hanes syniadau, oedd y cyntaf oblith rhaglenni rheolaidd y rhwydwaith a ddarparwyd aderbyniwyd bron i 380,000 o geisiadau i’w llwytho yn
y chwe mis cyntaf.
Bu’n flwyddyn gref i Radio’r BBC.Yn arbennig, mae
strategaeth newydd Radio 1 yn dechrau dwyn ffrwyth ac
mae Radio 2 yn mynd o nerth i nerth. Mae’r gorsafoedd
digidol newydd yn sefydlu eu hunain yn dda – er y byddwn
yn parhau i fonitro eu perfformiad.

30

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

337

awr o raglenni newyddion, chwaraeon
a materion cyfoes ar Radio 1

61%o gynulleidfa Radio 2 sy’n 45 neu hyn

One Big Weekend
Daeth tyrfa fawr i’r One Big Weekend yn
Londonderry – rhan o ymrwymiad Radio 1
i gerddoriaeth fyw – i glywed bandiau fel
Franz Ferdinand a Keane

Cylch gwaith
Nod BBC Radio 1 yw cynnig gwasanaethcyffrous, o ansawdd uchel i gynulleidfaoedd
ifanc. Mae’n ymrwymedig i chwarae’r
gerddoriaeth newydd orau a chyflwyno
amrywiaeth cynhwysfawr o sesiynau stiwdio
byw, cyngherddau a darllediadau o wyliau.
Nod y rhwydwaith yw cwmpasu holl genres
arwyddocaol cerddoriaeth ifanc gyda rhestr
chwarae eang a thîm amrywiol o DJs
arbenigol. Mae hefyd yn cyflwyno
darllediadau llafar wedi’u teilwra gan
gynnwys newyddion, rhaglenni dogfen ac
ymgyrchoedd cynghori, gyda gwasanaethau
ar-lein a rhyngweithiol integredig.
Mae Radio 1 yn parhau i fod yn hanfodol iymrwymiad y BBC i gyrraedd cynulleidfaoedd
ifanc ac mae ei hiechyd yn ganolog i lwyddiantRadio’r BBC yn gyffredinol.Ym mis Mai 2003
cymeradwywyd strategaeth newydd ar gyfer
yr orsaf sydd wedi adfywio’r hyn a gynigir, achawn ein hannog gan y ffaith ei bod yn
ymddangos fel petai cynulleidfaoedd wedi
sefydlogi dros y flwyddyn ddiwethaf ar ôl
cyfnod o ddirywio. Cofnododd Radio 1
gyrhaeddiad wythnosol 15 munud argyfartaledd i oedolion 15 oed neu hyn o 10
miliwn o bobl neu 20.4% yn 2004/2005 (9.8
miliwn/20.2% yn 2003/2004). Nid yw dros
hanner gwrandawyr Radio 1 yn gwrando arunrhyw orsaf radio arall ar y BBC.

Beat Bullying
Troellwraig disgiau Radio 1 Jo Whiley yn dangos ei
bod yn cefnogi ymgyrch Beat Bullying yr orsaf drwy
wisgo band llawes glas yr ymgyrch

Cyflawnwyd hyn tra’n cynnal ymrwymiad yr
orsaf i gerddoriaeth arbenigol, cerddoriaeth y
DU, cerddoriaeth newydd, a cherddoriaeth
fyw sef y rhai allweddol sy’n llywio’r
gerddoriaeth hynod a gynigir ganddi.
Cymharodd gwaith ymchwil a wnaed mewn
wythnos sampl ym mis Mai 2004 allbwn
Radio 1 ag allbwn naw cystadleuydd
masnachol allweddol. Dangosodd ycanlyniadau fod Radio 1 wedi chwarae llawer
mwy o ganeuon unigol, mwy o ganeuon
newydd a mwy o ganeuon newydd gan
artistiaid y DU yn ystod y dydd a’i bod wedi
ailchwarae traciau yn llai aml. Dim ond 13%
o’r gerddoriaeth oedd yn gerddoriaeth bop(gan ddefnyddio diffiniad y diwydiant o’r
genre). Ni ddaeth yr un cystadleuydd yn agos
at ymrwymiad Radio 1 i gerddoriaeth fyw, aoedd yn cynnwys One Big Weekend a gafodd
groeso mawr yn Birmingham a Londonderry
eleni.

Mae Radio 1 wedi cynnal ei phresenoldeb arlein cryf. Mae gwefan yr orsaf yn denu’r niferuchaf o ddefnyddwyr o blith gorsafoedd radio
rhwydwaith y BBC ac mae galw cryf am
wrandawiadau byw ac ar gais o hyd.
Rydym wedi nodi’r pwyntiau a godwyd yn
ystod y broses o Arolygu’r Siarter i ni barhau i
fod yn ofalus nad yw hynodrwydd Radio 1 yn
diflannu dros amser, a’r cyfeiriad penodol athynodrwydd rhywfaint o’r allbwn yn ystod
oriau brig. Er bod y gwaith ymchwil rydym
wedi ei weld yn dangos nad oes rheswm ibryderu ar hyn o bryd, mae hwn yn faes ymae angen cadw golwg arno a byddwn yn ei
ystyried wrth i ni ddrafftio’r drwydded
wasanaeth ar gyfer Radio 1.

Ynghyd â’i hallbwn cerddorol, mae Radio 1
yn darlledu amrywiaeth eang o ddarllediadau
llafar sy’n cyfrif am tua 30% o’r allbwn. Mae
hyn yn cynnwys y rhaglen hir-sefydledig
Newsbeat, sy’n darparu newyddion
cenedlaethol a rhyngwladol a dadansoddiadau
wedi’u teilwra’n arbennig i gynulleidfa ifanc;maes dogfen o fewn Lamacq Live sy’n
cwmpasu pynciau’n amrywio o ddegfed
pen-blwydd Britpop i ymchwiliad i oryfed
yn gymdeithasol; a’r maes gweithredu
cymdeithasol Sunday Surgery a’r wefan
One Life sydd wedi adeiladu enw da ar gyfer
ymdrin yn agored, mewn iaith syml, âmaterion anodd sy’n wynebu pobl ifanc.
Cafodd ymgyrch Beat Bullying Radio 1 broffil
uchel a dosbarthwyd miliwn o fandiau llewys
glas i wrandawyr.Teithiodd Rali Trwyn Coch
Chris Moyles o John o’Groats i Land’s End,gan godi dros £600,000 yn ystod yr wythnosar gyfer Comic Relief.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/200531

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Radio

BBC Radio 2

Cylch gwaith
Nod BBC Radio 2 yw cyflwyno amrywiaeth
eang o gerddoriaeth boblogaidd ac arbenigol
i wrandawyr, gyda chefnogaeth benodol
i artistiaid newydd a sefydledig o Brydain;
cerddoriaeth fyw, drwy gyngherddau asesiynau stiwdio; a chyfansoddi caneuon.
Mae’r rhwydwaith hefyd yn cynnig
newyddion, materion cyfoes, rhaglenni
dogfen, comedi, darlleniadau, allbwn
crefyddol a gweithredu cymdeithasol, wedi’u
cynllunio i apelio at gynulleidfa eang.
Mae Radio 2 wedi llwyddo i gynnal ei
chynulleidfa am flwyddyn arall. Mae’n parhau
i gadw ei statws fel yr orsaf radio y
gwrandewir arni fwyaf yn y DU gyda
chyrhaeddiad wythnosol 15 munud argyfartaledd i oedolion 15 oed neu hyn o
13.3 miliwn o bobl neu 27.2% yn 2004/2005(cynnydd o gymharu â 12.9 miliwn/26.7%
yn 2003/2004).
Un o gonglfeini ei hapêl barhaol yw ei
chyflwynwyr adnabyddus, uchel eu parch.
Denodd sioe frecwast Terry Wogan sef Wake
Up to Wogan y cynulleidfaoedd mwyaf erioedo dros 8 miliwn yn chwarter olaf 2004/2005.
Mae’r sioe wedi gwneud defnydd dychmygus
o’r e-bost i ryngweithio’n gynyddol â’ichynulleidfa. Mae’r rhestr o gyflwynwyr Radio
2 wedi ei hadnewyddu gydag enwau newydd
gan gynnwys Mark Radcliffe, Elaine Paige aMariella Frostrup.
Ar draws yr orsaf, mae’r gerddoriaeth achwaraeir yn parhau i gwmpasu amrywiaeth
eang iawn. Chwaraeir dros 20 genre ogerddoriaeth gan gynnwys roc, pop, canu’r
enaid, canu gwlad, jazz, gwerin, bandiau presac opera ysgafn. Mae Radio 2 wedi cynnal
ei hymrwymiad i gerddoriaeth fyw – gyda’r
mwyafrif ohoni’n gerddoriaeth o Brydain –drwy’r amserlen. Mae hynodrwydd yr allbwn
32

cerddorol yn gyffredinol yn seiliedig ar y lefel
isel o draciau unigol a gaiff eu hailchwarae,yn ogystal â’r meini prawf ar gyfer eu dethol,sy’n cynnwys: rhinweddau cerddorol, nidperfformiad y farchnad; pwyslais ar draciau
albwm yn hytrach na senglau; a blaenoriaethu
artistiaid newydd y DU. Dangosodd gwaithymchwil a wnaed yn ystod wythnos sampl
ym mis Mai 2004 nad yw dwy ran o dairo draciau Radio 2 yn cael eu chwarae gan
unrhyw un o’r prif gystadleuwyr.
Er mai rhwydwaith cerddoriaeth yw Radio 2
yn bennaf, mae mwy na thraean o’i hallbwn
yn allbwn llafar. Mae’r amrywiaeth yn eang yn
y maes hwn hefyd. Mae The Jeremy Vine Show
wedi sefydlu ei hun bellach wrth galon yr
amserlen amser cinio.Ymhlith allbwn llafar
nodedig arall roedd y rhaglenni dogfen
cerddoriaeth Lost Boy – In Search of Nick
Drake, a adroddwyd gan Brad Pitt; a chyfres
Hugh Masekela sef Freedom Sounds, arddatblygiad cerddoriaeth o Dde Affrica.
Dros yr haf darlledodd yr orsaf gyfres
amrywiol iawn o raglenni yn annog ei
chynulleidfa hyn i fanteisio ar y cyfleoedd agynigir gan y cyfryngau digidol, a symleiddio
rhywfaint o’r iaith dechnegol.
Rydym wedi nodi’r pryderon a godwyd
yn ystod y broses o Arolygu’r Siarter gan
y sector radio masnachol yn awgrymu bod
Radio 2 wedi llwyddo ar draul gostyngiad yng
nghyfran radio masnachol o’r farchnad. Fodd
bynnag, mae’r gwaith ymchwil rydym wediei weld wedi tawelu ein meddyliau bod yr
hyn a gynigir gan yr orsaf yn parhau i fod ynhynod iawn. Rydym yn ymrwymedig i sicrhau
bod hyn yn parhau, ac nad yw datblygiadau
angenrheidiol i fodloni chwaeth newidiol
cynulleidfaoedd yn golygu osgoi risgiau – neu
symud i mewn i feysydd a wasanaethir yn dda
gan ddarparwyr eraill eisoes. Mae’r rhain yn
bethau y byddwn yn eu hystyried wrth i ni
ddrafftio’r drwydded wasanaeth ar gyfer
Radio 2.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Das Rheingold
Philip Langridge a Bryn Terfel yn Das Rheingold
Wagner a ddarlledwyd o’r Ty Opera Brenhinolar Radio 3 – gydag isdeitlau ar gyfer gwrandawyr
digidol

Cylch gwaith
Mae BBC Radio 3 yn canolbwyntio ar
gerddoriaeth glasurol ac mae hefyd ynanelu at ddarparu amrywiaeth eang o jazz,
cerddoriaeth y byd, drama a rhaglenni
celfyddydol. Mae’n canolbwyntio ar gyflwyno
cerddoriaeth fyw a cherddoriaeth wedi’i
recordio’n arbennig o bob cwr o’r DU a thu
hwnt, gan gynnwys cyfraniadau gan grwpiau
perfformio’r BBC.
Cofnodwyd gostyngiad bach yn ffigurau
cynulleidfa Radio 3, gyda chyrhaeddiad
wythnosol 15 munud ar gyfartaledd ioedolion 15 oed neu hyn o 2 filiwn o bobl
neu 4.2% yn 2004/2005 (yn is na’r hyn agofnodwyd yn 2003/2004 sef 2.2 miliwn/
4.5%).
Ymhlith yr allbwn nodedig roedd darllediadau
cynhwysfawr am gyfansoddwyr (Janácek Day,er enghraifft) a pherfformwyr megis Wilhelm
Furtwängler a Jacqueline du Pré. Roedd Listen
Up! yn ddathliad chwe wythnos arloesol ofywyd cerddorfaol ym Mhrydain, gan gynnwys
cerddorion amatur. Rhoddwyd croeso
gwresog i ddarllediad arbrofol o Das
Rheingold gan Wagner yn Covent Garden
gydag is-deitlau a ddarparwyd drwy deledu
digidol a’r cyfleuster testun sgrolio ar radios
digidol DAB. Mae Late Junction yn parhau i
ddarparu cyfnod gwrando dymunol
anrhagweladwy.
^

Elaine Paige on Sunday
Siaradodd Syr Elton John am ei waith ar gyfer yllwyfan a’r sgrîn fawr yn rhaglen wythnosol Elaine
Paige ar Radio 2 sy’n canolbwyntio ar sioeau cerdd

Nid oes dadlau ynghylch hynodrwydd allbwn
Radio 3. Roedd yn galonogol ei gweld yn caelei chydnabod yn ystod y trafodaethau ar yr
Arolwg o’r Siarter.

5
cerddorfa a ariennir gan Radio 3787

awr o ddrama a darlleniadau gwreiddiolar Radio 4

Hitchhiker’s guide
Simon Jones (ar y dde) fel Arthur Dent, a gweddill
cast addasiad Radio 4 o lyfrau olaf The Hitchhiker’s
Guide to the Galaxy

Mae cerddoriaeth glasurol Orllewinol ynparhau wrth wraidd yr amserlen a bydd
yn parhau i gyfrif am y mwyafrif llethol
o’r gerddoriaeth a chwaraeir. Fodd bynnag,
nid yw Radio 3 erioed wedi chwarae
cerddoriaeth glasurol yn unig ac mae’r cylch
gwaith rydym wedi cytuno arno gyda Radio 3
yn ei gwneud yn ofynnol i ategu’r craidd hwn
gyda genres cerddoriaeth eraill gan gynnwys
jazz a cherddoriaeth y byd.
Rydym wedi nodi dymuniad rhai gwrandawyr
i glywed mwy o gerddoriaeth glasurol, ond,ar ôl archwilio’r allbwn gyda help ein
hymgynghorwyr ac ystyried buddiannau’r
gynulleidfa gyfan, credwn fod yr amserlenbresennol yn cynnig cydbwysedd priodol
o genres cerddorol.
Fel holl wasanaethau’r BBC bydd disgwyliadau
cynulleidfaoedd yn llywio ein dyfarniadau
wrth i ni ddrafftio trwydded wasanaethRadio 3.

Roots of Islam
Edward Stourton yn anialwch Hejaz y tu allani Fecca. Bu ei gyfres ar Radio 4, In the Footstepsof Muhammad, yn olrhain gwreiddiau Islam a’ibroffwyd Muhammad

Ymhlith yr allbwn dogfen cofiadwy roedd
In the Footsteps of Muhammad, a asesodd
effaith bywyd a dysg y Proffwyd Islamaidd; a
The Sound of Life, a archwiliodd hanes naturiol
synau gwyllt ar y Ddaear.
Cylch gwaith
Cylch gwaith BBC Radio 4 yw defnyddio
grym y gair llafar i gynnig rhaglenni
sylweddol sy’n synnu, yn ymchwilgar,
yn ddadlennol ac yn diddanu. Nod y
rhwydwaith yw cynnig newyddion amaterion cyfoes manwl ac ystyrlon ac
mae’n ceisio denu ac ysbrydoli ei gynulleidfa
gyda chymysgedd unigryw o raglenni
ffeithiol, drama, darlleniadau a chomedi.
Gostyngodd niferoedd cynulleidfa Radio 4
ychydig.Y cyrhaeddiad wythnosol 15 munud
ar gyfartaledd i oedolion 15 oed neu hyn
oedd 9.4 miliwn neu 19.3% yn 2004/2005(9.6 miliwn/19.8% yn 2003/2004), ond mae
teyrngarwch cynulleidfaoedd yn parhau i fod
yn uchel – dengys gwaith ymchwil bod ygwrandawr cyffredin yn gwrando am broni 13 awr yr wythnos.
Newyddiaduraeth yw asgwrn cefn Radio 4o hyd. Mae’n cynnwys allbwn prif ffrwd proffil
uchel megis y rhaglen Today – ond mae’r
cymysgedd yn cynnwys portffolio cyfoethog
o raglenni arbenigol gan gynnwys In Touch – argyfer pobl ddall a rhannol ddall – Law in Action
a Farming Today, yn ogystal â darllediadau cryf
ym maes gwyddoniaeth a syniadau. Mae
darllediadau celfyddydol yn gryfder arbennig
yn Radio 4.Yn ystod ein gwaith ymchwil arddarllediadau celfyddydol ar Deledu’r BBC(gweler BBC Two tudalen 25) fe’n syfrdanwyd
gan y parch uchel a roddir i newyddiaduraeth
gelfyddydol Radio’r BBC gan y gymuned
gelfyddydol – gyda rhaglenni Radio 4 megis
Front Row a Saturday Review yn cael eu
crybwyll yn aml fel modelau o’u math.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Derbynnir hynodrwydd Radio 4 yn gyffredinol.
Yn ystod yr ymgynghoriadau a gynhaliwyd
ar adeg yr Arolwg o’r Siarter cytunwyd yngyffredinol pe na fyddai’r BBC yn darlledu’r
gwasanaeth, ni fyddai’n bodoli – oherwydd ni
fyddai’n ariannol ddichonadwy fel gweithredfasnachol. Un rheswm am hyn yw’r swm
enfawr o waith ysgrifennu newydd agomisiynir yn arbennig – gan gynnwys drama,
comedi a darlleniadau – sy’n helpu i roi eilais unigryw i’r rhwydwaith. Mae comedi yn
gryfder penodol, gyda theitlau hir-sefydledig
megis I’m Sorry I Haven’t a Clue a The News
Quiz yn ogystal â darpariaethau newydd
llwyddiannus megis Clare in the Community.
Cyflwynodd Radio 4 ddarllediadau cofiadwy
ar draws y genre i ddathlu 60 mlynedd ers
ymgyrch D-Day.Yn ogystal â darllediad o’r
gwasanaeth coffa, cynhwyswyd rhaglennu’ngysylltiedig â D-Day yn Book of the Week,
Woman’s Hour ac Any Questions (rhifyn o
Ffrainc); yn What If…? trafododd prifhaneswyr y canlyniadau posibl pe na fyddai’r
ymgyrch wedi llwyddo; dathlodd Back Row
a Loose Ends ffilmiau ac adloniant poblogaidd
y cyfnod; a chofiodd The People’s D-Day, sefrhaglen ddogfen hanes llafar uchelgeisiol, yparatoadau ar gyfer Operation Overlord mewn
modd bywiog.
Mae gan Radio 4 wefan lwyddiannus iawn
sy’n tyfu. Mae sain yn ôl y galw wedi bod ynhynod boblogaidd. Clywodd un filiwn o bobl
ddramodiad y llyfrau diweddaraf yng nghyfres
Hitchhiker’s Guide to the Galaxy drwy Radio
Player; ac yn dilyn yr arbrawf i lwytho In Our
Time gan Melvyn Bragg ar ffurf mp3 cafodd ei
lwytho bron 380,000 o weithiau yn y chwemis cyntaf.

33

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Radio

Cyflafan Beslan
Mam yn ei dagrau oherwydd llofruddiaeth ei merch– a laddwyd yn y gwarchae mewn ysgol yn Beslan,
Gogledd Ossetia, gan ymwahanwyr Chechen

Er ei bod yn parhau i fod yn llwyddiannus,
rhaid i Radio 4 sicrhau nad yw’n hunan-fodlon.
Yr her yw parhau i arloesi ac adnewyddu’r
rhwydwaith heb golli awdurdod a heb niweidio’r
ymdeimlad gwerthfawr o berchenogaeth sydd
gan gynulleidfa Radio 4 tuag at yr orsaf.

Cylch gwaith
Mae BBC Radio Five Live yn darlledu
newyddion a chwaraeon byw 24 awr y dydd,
gan anelu at gyflwyno digwyddiadau wrth
iddynt ddigwydd mewn arddull fodern,ddeinamig a hygyrch. Mae’n anelu at
gwmpasu pynciau cenedlaethol arhyngwladol yn drylwyr, gan ddefnyddio
amrywiaeth eang o ddadansoddiadau adadleuon i lywio, diddanu a chynnwys
dilynwyr newyddion a chwaraeon o bob
oed, gyda phwyslais penodol ar bobl 25-44
mlwydd oed. Mae’r rhwydwaith hefyd yn
darparu darllediadau cynhwysfawr oddigwyddiadau byw, wedi’u cefnogi ganweithrediadau casglu newyddion byd-eang
y BBC a’i bortffolio o hawliau chwaraeon.
Cynyddodd cynulleidfaoedd ychydig.
Y cyrhaeddiad wythnosol 15 munud argyfartaledd i oedolion 15 oed neu hyn oedd
6.2 miliwn neu 12.7% yn 2004/2005(6.1 miliwn/12.5% yn 2003/2004).
Caiff delwedd y rhwydwaith fel gorsaf
chwaraeon ei gwrth-ddweud gan y ffaith
bod y mwyafrif o’r allbwn yn newyddion
a materion cyfoes.
Cymeradwywyd yr orsaf gan banel Arglwydd
Wilson a asesodd ddarllediadau’r BBC yn
ymwneud ag Ewrop (gweler tudalen 14)
am iddi lwyddo i egluro materion cymhletha chanfod ffyrdd o ddod â hwy’n fyw.

34

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Gemau Olympaidd Athen
Y Fonesig Kelly Holmes yn dathlu ei hail fedal
aur yng Ngemau Olympaidd Athen – yn y ras
1500 metr

Mae’r rhwydwaith wedi gwneud gwaithcyhoeddus gwerthfawr wrth ddenu
cynulleidfa newydd ac iau i newyddion
drwy chwaraeon – mae 70% o’r gynulleidfa
chwaraeon yn gwrando ar yr allbwn
newyddion. Mae hyn wedi datblygu yn ystod
y flwyddyn drwy ddefnyddio cyflwynwyr
newyddion sefydledig Five Live fel rhan o’r
darllediadau o brif ddigwyddiadau chwaraeon.
Enghraifft dda o hyn oedd cyflwyniad byw
Nicky Campbell o’r regata rwyfo Olympaidd
gan gyflwyno sylwebaeth gyffrous Alan Greenwrth i Matthew Pinsent ennill ei bedwaredd
fedal aur yng nghystadleuaeth y pedwar heb
lywiwr i ddynion.
Ymhlith allbwn cofiadwy arall roedd
darllediadau estynedig Five Live o’r tsunami yn
Asia, a chyflafan ysgol Beslan. Mae Weekend
Business yn faes newydd sy’n darparu llwyfan
ar gyfer newyddiaduraeth fusnes sylweddol
Jeff Randall. Mae Fighting Talk yn fformat
llwyddiannus a diddan ar gyfer pynditiaid
chwaraeon. Mae Breakfast yn parhau i fod yn
ddewis amgen bywiog ac atyniadol i raglen
Today. Cwmpasodd rhaglen newydd yn
ymchwilio i fyd chwaraeon, sef Sport on Five
Report, bynciau yn cynnwys arian y loteri
genedlaethol ar gyfer cystadleuwyr addawoly Gemau Olympaidd, a diffyg llwyddiant tîmpêl-droed Lloegr.

Cyrhaeddiad wythnosol gwasanaethau
Radio’r BBC 2004/2005 (% oedolion 15+)
66.6
(66.4)

27.2
20.4 (26.7)(20.2)
4.2
(4.5)

20.8
19.3
(19.8) 12.7 (21.1)(12.5)
2.6
1.0
0.9
0.8
0.6
0.5
(0.6)* (0.6)* (0.3)* (0.6)* (0.9) (2.9)

Radio’r BBC
BBC Radio 1
BBC Radio 2
BBC Radio 3
BBC Radio 4
BBC Radio Five LiveRadio Cenedlaethol/Lleol y BBC
BBC Five Live Sports Extra
1Xtra
6 Music
BBC 7
BBC Asian Network
BBC World Service

Ffynhonnell: RAJAR, 15+ oed, cyrhaeddiad wythnosol 15 munud ar gyfartaledd ar gyfer y flwyddyn.
Noder:Ymddengys y ffigurau ar gyfer 2003/2004 mewn cromfachau. *Dim ond ers trydydd chwarter 2003 y mae
gwasanaethau digidol y BBC wedi cael eu mesur.Yn ystod ail chwarter 2003, addaswyd poblogaeth RAJAR yn
unol â ffigurau diweddaraf y Cyfrifiad

Carnifal Trinidad
Carnifal blynyddol yn Port of Spain – sy’n arbenigo
mewn cerddoriaeth calypso a’i changen, soca –a ddarlledwyd gan BBC 1Xtra

Cylch gwaith
Estyniad rhan amser o BBC Radio Five Liveyw BBC Five Live Sports Extra, sydd wedi’i
hanelu at roi gwell dewis i ddilynwyr
chwaraeon. Mae’n darparu gwerth uwch
am arian i dalwyr ffi’r drwydded o hawliau
chwaraeon sydd eisoes yn eiddo i’r BBC
drwy gynnig sylwebaethau amgen i’r rhai
a ddarperir ar Five Live.
Ers ei lansio yn 2002, mae Five Live Sports
Extra wedi sefydlu ei hun fel chwaer-orsaf
werthfawr i Five Live, gan ddarparu gwerth
ychwanegol i dalwyr ffi’r drwydded o hawliau
chwaraeon sydd gan y BBC eisoes. Nid yw’r
BBC yn prynu hawliau chwaraeon ychwanegol
at ddefnydd Sports Extra yn unig.Y cyrhaeddiad
wythnosol 15 munud ar gyfartaledd ioedolion 15 oed neu hyn oedd 0.41 miliwn
neu 0.8% yn 2004/2005 (nid oes data
cymharol ar gael ar gyfer 2003/2004).
Mae’r gwasanaeth wedi galluogi’r BBCi gynnig mwy o ddewis i wrandawyr –er enghraifft, drwy barhau i ddarlledu
sylwebaethau chwaraeon pan fo’n rhaid
cwtogi ar ddarllediadau chwaraeon ar Five
Live er mwyn caniatáu darllediadau llawn onewyddion sy’n torri. Mae hefyd yn galluogi’r
BBC i gynnig mwy o ddewis i ddilynwyr
chwaraeon o ran gemau a digwyddiadau,
gan gynnwys darlledu o brif ddigwyddiadau
athletau’r DU a sylwebaeth estynedig
ar griced.

Cylch gwaith
Nod 1Xtra yw chwarae’r goreuon o blith
cerddoriaeth ddu gyfoes, gyda phwyslais cryfar gyflwyno cerddoriaeth fyw o ansawdd
uchel a chefnogi artistiaid newydd o Brydain.
Daw 1Xtra hefyd â gwasanaeth newyddion
wedi’i deilwra’n arbennig, rhaglenni trafodrheolaidd a rhaglenni dogfen wedi’u
comisiynu’n arbennig i wrandawyr, ynghydâ gwybodaeth a chyngor sy’n berthnasol i’r
gynulleidfa darged ifanc, yn arbennig – er nad
yn unigryw – y rheini o leiafrifoedd ethnig.
Y cyrhaeddiad wythnosol 15 munud argyfartaledd i oedolion 15 oed neu hyn oedd
0.31 miliwn neu 0.6% yn 2004/2005 (nid oesdata cymharol ar gael ar gyfer 2003/2004).
Ers ei lansio yn 2002, mae 1Xtra wedi
llwyddo i ddenu cynulleidfa ifanc nad oedd
yn teimlo ei bod yn cael dim gan y BBC.
Caiff y gwasanaeth darlledu ei ehangu gan
ddeunydd ar-lein arloesol megis Taggerz,
drama ryngweithiol wedi’i hanimeiddio
am gang o artistiaid graffiti.

Cytunwn hefyd â’i farn ei bod yn bwysig
bod 1Xtra yn cynnal ei natur wahanoli gystadleuwyr. Mae 1Xtra eisoes yn
ymrwymedig i gyflwyno 40% o gerddoriaeth y
DU a 65% o gerddoriaeth newydd (diffinnir
newydd fel cerddoriaeth a ryddhawyd llai na
mis yn ôl yn y DU) yn gyffredinol. Gwnawn
ystyried yr angen am dargedau tebyg ar gyfer
allbwn yn ystod oriau brig a ffactorau eraill
megis cerddoriaeth fyw ac arbenigol wrth i
ni lunio’r drwydded wasanaeth ar gyfer 1Xtra.
Y llynedd tynnwyd sylw at bryderon ynghylch
ansawdd rhywfaint o raglennu llafar 1Xtra.
Gwnaed cynnydd ers hynny. Mae TX Unlimited
wedi cynhyrchu newyddiaduraeth nodedig ar
y mater sy’n ymwneud â geiriau homoffobig
cerddoriaeth neuaddau dawns Jamaica. Ond
mae mwy o waith i’w wneud. Mae’r orsaf yn
ymrwymedig i wella dyfnder ac amrywiaeth
darllediadau llafar drwy ei hamserlen, yn
enwedig yn ystod y sioe frecwast yn ystod
yr wythnos, sy’n rhywbeth y byddwn yn ei
ystyried wrth ddrafftio trwydded wasanaethyr orsaf.

Arolygwyd 1Xtra yn annibynnol gan
Tim Gardam fel rhan o’i adroddiad
ar wasanaethau radio digidol y BBC agomisiynwyd gan yr Adran dros Ddiwylliant,y Cyfryngau a Chwaraeon. Roedd yn
galonogol clywed ei farn sef bod 1Xtra wedi
llwyddo i sefydlu hygrededd mewn cymuned
nad oedd ganddi fawr o gysylltiad â’r BBC i
ddechrau a dywedodd ei bod wedi diwallu
anghenion ei chynulleidfa darged yn dda.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

35

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Radio

Sesiwn ‘Hub’
Joel Pott o Athlete, yn chwarae’n fyw ar gyfer uno ‘Hub Sessions’ BBC 6 Music, a gynhaliwyd mewn
bar coffi yn y BBC

Cylch gwaith
Nod BBC 6 Music yw ymgysylltu â dilynwyr
cerddoriaeth boblogaidd, gan gynnig y
gerddoriaeth ddiweddaraf iddynt nad yw’n
gerddoriaeth brif ffrwd, traciau cyngerdd asesiwn newydd a cherddoriaeth o archif sainy BBC. Mae’n canolbwyntio ar gerddoriaeth
ac artistiaid nad ydynt yn cael cefnogaeth
gref gan orsafoedd radio eraill, ac mae’nymrwymedig i ddarparu cyd-destun ar gyfer
y gerddoriaeth mae’n ei chwarae, drwy
newyddion, rhaglenni dogfen a thrafodaethau
am gerddoriaeth ac ysgogi cynnwys
rhyngweithiol.

Rydym wedi derbyn argymhellion Tim
Gardam sef y dylid ail-ddrafftio cylch gwaith
6 Music er mwyn adlewyrchu cymeriad yr
orsaf yn well, a’i pherfformiad yn ei dwy
flynedd gyntaf. Bydd y drwydded wasanaeth
newydd ar gyfer 6 Music yn ystyried hyn,a bydd yn cynnwys ymrwymiad mesurol i
gerddoriaeth archif. Rydym eisoes wedi
sicrhau bod ymrwymiad o’r fath yn rhan oddatganiad polisi rhaglenni’r orsaf ar gyfer
2005/2006.
Mae BBC 6 Music hefyd wedi cymryd camau
i sicrhau diffiniad cliriach o’i hallbwn llafar.
Yn 2005/2006 mae’r orsaf yn ymrwymedig iddarlledu mwy na 550 awr o raglenni dogfen
a thraethodau a gaiff eu hailddarlledu ac agomisiynir o’r newydd.

Cyflawnodd BBC 6 Music gyrhaeddiad
wythnosol 15 munud ar gyfartaledd ioedolion 15 oed neu hyn o 0.25 miliwn neu
0.5% yn 2004/2005 (nid oes data cymharol argael ar gyfer 2003/2004).

Cyflawnodd BBC 7 gyrhaeddiad wythnosol 15
munud ar gyfartaledd i oedolion 15 oed neu
hyn o 0.44 miliwn neu 0.9% yn 2004/2005(nid oes data cymharol ar gael ar gyfer
2003/2004).
Ers ei lansio yn 2002, mae’r orsaf wedi canfod
cynulleidfa werthfawrogol, drwy fanteisio i’reithaf ar adnoddau archif llafar y BBC yn
bennaf er mwyn creu gwasanaeth sy’n ategu
Radio 4, ond sydd hefyd yn wahanol iddi.

Ers ei lansio yn 2002 mae wedi sefydlu ei hun
fel gwasanaeth hynod sy’n uchel ei barch
ymhlith ei wrandawyr. Mae’n parhau i arloesi,
er enghraifft drwy wahodd y Manic Street
Preachers i guradu’r orsaf am wythnos; adenu bandiau dylanwadol i chwarae’n fyw
yn ei ‘Hub Sessions’ yn siop goffi’r BBC yn
y Ganolfan Ddarlledu.

Mae drama newydd – gan gynnwys peth
allbwn gan awduron a ganfyddwyd drwy
fenter Ysgrifennu Newydd y BBC – wedi’i
chomisiynu ar gyfer oedolion a phlant. Mae eirhaglenni i blant wedi cael eu canmol yn fawr.
Yn ei arolwg annibynnol o wasanaethau radio
digidol y BBC a gomisiynwyd gan yr Adrandros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon,
disgrifiodd Tim Gardam raglennu a gynhyrchiryn fewnol i blant BBC 7 fel addurn dilys i’r
byd darlledu ym Mhrydain na fyddai unrhyw
orsaf fasnachol arall yn ei wneud. Dywedodd
hefyd fod y ddwy raglen i blant sef Big Toe a
Little Toe wedi llwyddo i ddileu’r canfyddiad
y byddai rhaglenni radio i blant yn rhy hen
ffasiwn. Maent wedi datblygu cynnig
amlgyfrwng lle y mae llawer o blant yn caeleu cyflwyno i radio drwy safleoedd ar-lein.

Cynhaliodd Tim Gardam arolwg annibynnolo BBC 6 Music fel rhan o’r adroddiad arwasanaethau radio digidol y BBC agomisiynwyd gan yr Adran dros Ddiwylliant,y Cyfryngau a Chwaraeon. Roeddem ynfalch o nodi ei farn bod 6 Music yn
cynrychioli’r gorau o frwdfrydedd creadigoly BBC, bod ei sefyllfa mewn perthynas â’ichynulleidfa’n debyg i berthynas Radio 3 â’i
gwrandawyr a’i bod yn orsaf sydd wedi
ennill parch yn gyflym yn y wasg
gerddoriaeth ac ymhlith prif artistiaid
Prydain am ei gwybodaeth a’i hawdurdod.

36

Cylch gwaithGwasanaeth radio digidol llafar yw BBC 7
sy’n darparu comedi, drama a darlleniadau, oarchif y BBC yn bennaf. Strwythurir y
rhwydwaith o amgylch mathau o raglenni fel
bod pobl yn gwybod y bydd math penodol oallbwn bob amser ar gael ar adegau penodolo’r dydd. Nod BBC 7 hefyd yw bod yngartref i radio llafar i blant, gyda rhaglennu
rheolaidd byw i blant.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

70%o allbwn Radio Five Live sy’n newyddion

15.5

miliwn o oedolion sy’n dweud eu bod yngwrando ar y radio drwy deledu digidol

Big Toe
Kirsten O’Brien a Jez Edwards, cyflwynwyr y rhaglen
i blant ar BBC7, Big Toe. Mae’r orsaf yn darlledu
rhaglenni i blant bedair awr y dydd

Fodd bynnag, mynegodd Tim Gardam
bryderon ynghylch effaith yr orsaf ar ei
chystadleuydd masnachol agosaf, sef
Oneword. Er y nodwn gasgliad Gardam nadbwriad y BBC oedd niweidio Oneword,
cydnabyddwn fod BBC 7 wedi bod yn
ddadleuol oherwydd ei heffaith honedig ar yfarchnad. Bydd y prawf gwerth cyhoeddus agymhwyswn i unrhyw wasanaethau
arfaethedig newydd yn y dyfodol yn cynnwys
asesiad annibynnol o’r effaith bosibl ar yfarchnad.

Cylch gwaith
Nod BBC Asian Network yw cynnig
dadleuon heriol, newyddiaduraeth hyddysg,
cerddoriaeth, chwaraeon a drama ar gyfer
cynulleidfaoedd o Asiaid Prydeinig ogenedlaethau gwahanol. Mae’n darlledu yn
Saesneg yn bennaf ond hefyd mewn
amrywiaeth o ieithoedd a siaredir gan Asiaid
yn y DU. Ei nod yw sicrhau mai hi yw’r prif
fforwm darlledu ar gyfer trafod materion
sydd o bwys i gymunedau o Asiaid Prydeinig.
Cyflawnodd BBC Asian Network gyrhaeddiad
wythnosol 15 munud ar gyfartaledd ioedolion 15 oed neu hyn o 0.5 miliwn neu
1% yn 2004/2005 (0.44 miliwn neu 0.9% yn
2003/2004). Nid yw bron i hanner
gwrandawyr Asian Network yn gwrando arunrhyw orsaf radio arall ar y BBC.

Silver Street
Narinder Kaur (Tina) a Jay Kiyani (Jaggy) yn yr
opera sebon ar BBC Asian Network, Silver Street.
Mae’r sioe yn rhoi llawer o gyfleoedd i dalent
newydd o’r gymuned Asiaidd

Roedd yn galonogol clywed yr hyn addywedodd Tim Gardam yn ei adroddiad
annibynnol, a gomisiynwyd gan yr Adran dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, ar
wasanaethau digidol y BBC sef bod ansawdd
uwch ac amrywiaeth golygyddol ehangach yrhwydwaith yn cyfiawnhau presenoldeb Asian
Network yn y farchnad.
Y brif her sy’n wynebu’r rhwydwaith yw
datblygu ei uchelgais golygyddol. Dylai’r
berthynas ffurfiol sy’n bodoli rhwng yrhwydwaith a Newyddion Radio’r BBC a BBC
Radio Five Live helpu hyn – ers dechrau
2005, mae rheolwr Five Live wedi bod yngyfrifol am gyfeiriad strategol BBC Asian
Network. Rydym am weld ymrwymiad gwell ifaterion cyfoes, ac mae’n galonogol gweld
ffocws newydd y rhwydwaith ar gyflwyno
newyddiaduraeth fwy gwreiddiol.

Cafodd BBC Asian Network ei lansio’n
genedlaethol yn 2002, yn seiliedig ar yr orsaf
AM a oedd yn darlledu o Gaerlyr eisoes.
Mae’n sefydlu ei hun fel gwasanaeth
gwerthfawr ar gyfer cynulleidfa adanwasanaethwyd yn flaenorol. Mae The Sonia
Deol Show bob bore o’r wythnos yn fforwm
bywiog i drafod materion sy’n bwysig i Asiaid
Prydeinig. Rhoddwyd croeso mawr i’r opera
sebon 10 munud dyddiol, Silver Street, a leolirmewn cymuned yng Ngorllewin Canolbarth
Lloegr, ers ei lansio yn 2004 ac mae’n adnodd
pwysig ar gyfer talent ysgrifennu, cynhyrchu acactio newydd o blith y gymuned Asiaidd.
Cyflwynwyd darllediadau ar bob prif wyl
grefyddol gan gynnwys Navrati, Ramadan,
Diwali, y Nadolig a’r Pasg.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

37

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Cyfryngau Newydd
Trosolwg
Mae’r rhyngrwyd bellach yn drydydd cyfrwng pwerus y gally BBC ei ddefnyddio i wasanaethu talwyr ffi’r drwydded
ynghyd â theledu a radio.Yn ogystal ag ategu ein
gwasanaethau teledu a radio mae safleoedd y BBC wedi
ennill eu lle fel cyfrwng i gynulleidfaoedd sy’n ceisio
gwybodaeth, addysg ac adloniant. Eleni rydym wedi aillunio’r cylch gwaith ar gyfer bbc.co.uk er mwyn darparu
cyfeiriad cryfach a ffiniau tynnach ac er mwyn sicrhau
ffocws cliriach ar gyflawni dibenion cyhoeddus y BBC.
Mae bbc.co.uk yn parhau i wneud gwaith gwerthfawr yn
cyflwyno’r rhyngrwyd i ddefnyddwyr newydd, yn arbennig
pobl hyn, ac yn darparu cynnwys diogel ac arweiniad i
ddefnyddwyr ifanc. Mae hefyd yn cyfrannu at y gwaith oagor y BBC ei hun, drwy ddatblygu safleoedd atebolrwydd.
Mae gwasanaethau rhyngweithiol y BBC yn elfen gynyddol
bwysig o’i allbwn ac erys y BBC ar y blaen yn y maes hwn.
Mae’r gwasanaethau ar-lein, ffonau symudol a theledu
rhyngweithiol a ddatblygwyd ar gyfer y Gemau Olympaidd
yn rhoi arwydd clir o’r posibilrwydd helaeth a geir yma.
Gwna’r is-adran Cyfryngau Newydd a Thechnoleg waith
pwysig yn datblygu llwyfannau newydd ar gyfer cynnwys
y BBC, yn cynnwys ffyrdd newydd o ddarparu fideo osafon i ffonau symudol. Cynhaliwyd treialon technegolllwyddiannus o iMP, Media Player rhyngweithiol, sy’n cynnig
y posibilrwydd o fideo yn ôl y galw a bydd y rhain ynparhau drwy gydol 2005/2006.

38

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cyrhaeddiad misol bbc.co.uk 2004/2005,
gwasanaeth teledu rhyngweithiol 24/7
BBCi a gwasanaethau teledu datblygedig
BBCi (miliynau)
10.6
8.9
6.1
5.3
3.5
2.2

bbc.co.uk 2003/2004*
bbc.co.uk 2004/2005*
gwasanaeth teledu rhyngweithiol
24/7 BBCi 2003/2004**
gwasanaeth teledu rhyngweithiol
24/7 BBCi 2004/2005**
teledu datblygedig BBCi 2003/2004***
teledu datblygedig 2004/2005***

Ffynonellau: * BMRB Access (cyrhaeddiad misol 15+ oed ym Mhrydain Fawr). **TNS/Astudiaeth Olrhain Teledu
Rhyngweithiol (cyrhaeddiad misol oedolion 16+ oed ym Mhrydain Fawr mewn cartrefi lloeren ddigidol).
***BARB, gwylwyr 4+ oed mewn cartrefi lloeren ddigidol. Perfformiad lloeren ddigidol rhaglenni teledu datblygedig
BBCi yn unig (ee y Gemau Olympaidd, Sioe Flodau Chelsea)

Addas ar gyfer plant
Yr offeryn chwilio ar gyfer gwefan boblogaidd
CBBC – a gynlluniwyd yn arbennig i ddarparu
llwybr diogel ar y we i blant ifanc

Cylch gwaith
Nod bbc.co.uk yw gwasanaethu pum diben yBBC, gyda phwyslais ar werth democrataidd
ac addysgol, drwy ddarparu cynnwys
arloesol a nodedig, sydd ar gael i bawb. Fel
dechreubwynt ar y rhyngrwyd ac fel
arweiniad i’r cyfrwng, mae bbc.co.uk ynannog pobl i ddefnyddio’r rhyngrwyd ermwyn datblygu cydberthynas ddyfnach â
thalwyr ffi’r drwydded ac er mwyn
atgyfnerthu atebolrwydd y BBC.
bbc.co.uk yw’r wefan fwyaf yn y DU sy’nseiliedig ar gynnwys ac un o’r pum prif safle
yn y DU o ran defnyddwyr unigol. Mae wedi
parhau i ddangos twf cadarn. Roedd ycyrhaeddiad misol yn 10.6 miliwn neu 45.8%
o gynulleidfa ar-lein Prydain ar gyfartaledd(8.9 miliwn/42.5% 2003/2004).
Mae’r gwasanaeth ar y blaen o ran annog
pobl i ddechrau defnyddio’r rhyngrwyd. Un
enghraifft dda yw’r wefan hanes teulu
Who Do You Think You Are? a lansiwyd mewn
cydweithrediad â chyfres BBC Two. Un o’ramcanion allweddol oedd galluogi pobl iddefnyddio’r rhyngrwyd i ymchwilio i’w hanes
eu hunain. Roedd yn hynod o lwyddiannus.
Ymwelodd y nifer uchaf erioed â gwefan BBC
History a defnyddiodd llawer o bobl yrhyngrwyd am y tro cyntaf i ymchwilio i’w
hachau – ac wrth wneud hyn daethant ardraws gwefannau eraill nad ydynt yn perthyn
i’r BBC, fel yr Archifau Cenedlaethol.
Mae bbc.co.uk yn datblygu ac yn profi ffyrdd
newydd i gynulleidfaoedd ganfod a mwynhau
cynnwys y BBC. Un o’r mentrau allweddol
dros y 12 mis diwethaf oedd datblygu’r

Drwydded Archif Creadigol. Mae hon yn
rhoi’r cyfle i gynnig mynediad i’r cyhoedd
i archif y BBC tra’n diogelu hawliau
perchenogion eiddo deallusol a daeth yn sgîlcydweithrediad â darlledwyr eraill a deiliaid
hawliau. Byddai’n galluogi cynulleidfaoedd ilwytho cynnwys y BBC at ddefnydd personol– yn cynnwys ei olygu a’i ddefnyddio i greu
gwaith newydd. Mae’r prosiect yn caelei dreialu o hyd ac os caiff ei gwblhau’nllwyddiannus bydd yn agored i brawf gwerth
cyhoeddus a bydd angen i’r Llywodraethwyr
ei gymeradwyo cyn ei lansio’n llawn.
Rhywbeth arall a wnaed i wella mynediad
oedd cyflwyno RSS (Really Simple
Syndication) ar safleoedd newyddion achwaraeon y BBC. Meddalwedd yw RSS
sy’n chwilio’r rhyngrwyd yn awtomatig am
ddeunydd sydd o ddiddordeb arbennig iddefnyddiwr. Mae RSS yn ei gwneud yn haws
i gynulleidfaoedd y BBC dderbyn newyddionar bynciau dethol – ac mae hefyd yn galluogi
safleoedd allanol a gymeradwywyd iddefnyddio penawdau’r BBC.
Menter ar wefan ffilmiau’r BBC yw One
Minute Movies sy’n galluogi pobl i gyhoeddi eu
ffilmiau 60 eiliad eu hunain ar bbc.co.uk ac
mae’n galluogi cynulleidfaoedd i roi sylwadau
arnynt a’u graddio. Ers lansio’r safle yn 2004,
cyflwynwyd mwy na 300 o ffilmiau ac mae
mwy nag 80,000 o ddefnyddwyr yn ymweld
â’r safle’n rheolaidd bob mis.Yn ogystal, maesafle ffilmiau’r BBC wedi llunio partneriaethâ Chyngor Ffilmiau’r DU er mwyn lansio’r
Rhwydwaith Ffilmiau. Nod hwn yw meithrin
cymuned o wneuthurwyr ffilmiau ifanc oBrydain a’u hannog i ddatblygu eu sgiliau.
Mae’r safle’n cynnwys arweiniad i eginwneuthurwyr ffilmiau sy’n cynnig help achyngor ar weithio yn y diwydiant ffilmiau ac
ar sut i sicrhau arian a thalent i roi eu prosiectar ben ffordd. Ffurfiodd y mentrau hyn ran o’rymdrech i wella hynodrwydd y safle ffilmiau
yn dilyn arolwg Graf (gweler y blwch ardudalen 40).

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Drama wedi’i hanimeiddio yw Taggarz, addatblygwyd yn arbennig ar gyfer y we,am griw o artistiaid graffiti a’r dewisiadau
moesegol a wnânt. Mae ei bwnc trafod yn
ddadleuol ac fe’i comisiynwyd yn benodol
ar gyfer cynulleidfaoedd nad yw’r BBC yn
ei chael yn hawdd i’w cyrraedd fel arfer.
Lansiwyd Taggerz gyda Radio 1Xtra ac fe’i
hategwyd gan drafodaethau rhyngweithiol
am y materion a godwyd yn y ddrama.Yn
ogystal â’r stori, mae safle Taggerz yn cynnwys
offeryn animeiddio sy’n galluogi defnyddwyr
i greu eu cynnwys eu hunain yn seiliedig
ar y cymeriadau yn y stori. Comisiynwyd
Taggerz gan gwmni cynhyrchu gwe allanol
ac mae’n enghraifft dda o gydweithrediad
rhwng y BBC a’r sector cynhyrchu cyfryngau
newydd annibynnol.
Gwnaed gwaith gwerthfawr i ehangu
gwasanaethau i ffonau symudol. Mae’r
gwasanaeth GCSE Bitsize Revision, sydd
eisoes yn wefan lwyddiannus, bellach ar gaeldrwy ffonau symudol. A datblygwyd y safle
poblogaidd Hitchhiker’s Guide to the Galaxy
yn wasanaeth WAP. Yn ystod y Gemau
Olympaidd, gellid cael canlyniadau drwy
ffonau symudol ac amcangyfrifir i 45,000
o bobl ddefnyddio’r gwasanaeth.
Un o ddyheadau’r BBC ar-lein yw gweithredu
fel arweiniad i’r rhyngrwyd y gellid ymddiried
ynddo a gwnaeth bbc.co.uk waith gwerth
chweil i ddatblygu ffyrdd diogel i blant
ddefnyddio’r rhyngrwyd. Offeryn chwilio sy’naddas ar gyfer teuluoedd yw ‘CBBC Search’sy’n galluogi plant i chwilio cynnwys o wefan
CBBC a detholiad o safleoedd eraill y BBC
a gwefannau allanol i blant a gymeradwywyd
gan y BBC ymlaen llaw.

39

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Cyfryngau Newydd

Taggerz
Mae’r ddrama wedi’i hanimeiddio, Taggerz,
sy’n gysylltiedig â BBC 1Xtra ac sydd ar gaelar y rhyngrwyd, yn helpu’r BBC i gyrraedd
cynulleidfaoedd o bobl ifanc sy’n anodd
eu cyrraedd

Dod o hyd i’r ateb
h2g2, safle rhyngrwyd y BBC sy’n ymrwymedig i’r
Hitchhiker’s Guide to the Galaxy, sydd ar gael arddyfeisiau symudol fel PDAs a ffonau symudol

Ymateb i adroddiad Graf
Yn y flwyddyn i ddod gwneir mwy o waith iwella mynediad i wefannau’r BBC ar gyfer
pobl ag anableddau.
Yn 2005 chwaraeodd bbc.co.uk ran allweddol
yn y gwaith o lansio gwefan gwynion y BBC,gan ddarparu ffordd hygyrch a hawdd i’ncynulleidfaoedd gofnodi eu cwynion a chaelymateb cyflym. Rydym hefyd wedi lansio
gwefan ar gyfer y Llywodraethwyr. Bydd hyn
yn ein galluogi i roi cyfrif mwy agored o’r hyn
rydym wedi’i wneud er budd talwyr ffi’r
drwydded a bydd yn ein helpu i gysylltu’nuniongyrchol â chynulleidfaoedd er mwyn
rhoi mwy o ystyriaeth i’w safbwyntiau aramrywiaeth eang o bynciau a materion.
Yn 2003 gofynnodd yr Adran dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon i PhilipGraf gynnal arolwg annibynnol o wasanaethau
ar-lein y BBC.Ymysg argymhellion ei arolwg, agyhoeddwyd yn 2004, roedd ailddiffinio’r cylch
gwaith, cryfhau rheoliadau a chreu mwy ogyfleoedd ar gyfer cyflenwyr allanol. Roeddem
yn cytuno â’r canfyddiadau hyn ac yn ystod y
flwyddyn, ailddiffiniwyd y cylch gwaith ar gyfer
bbc.co.uk a chymeradwywyd newidiadau eraill(gweler y blwch).
Parhaodd y gwaith o ddatblygu’r cysyniad
iCan, sy’n galluogi pobl i drefnu ymgyrchoedd
cymunedol drwy’r rhyngrwyd. Mae’r prosiect
yn cyflwyno gwerth dinesig mawr posibl, ond
ceir rhai risgiau hefyd – yn benodol yposibilrwydd y bydd dryswch rhwng cynnwys
a grëwyd gan y BBC a chynnyrch a grëwyd
gan ddefnyddwyr. Mae’r safle, a ail-lansiwyd
bellach o dan ei enw newydd Action Network,yn cynnwys newidiadau i’r cynllun i
atgyfnerthu’r canfyddiad bod y BBC yn
hwylusydd diduedd.

40

Gofynnodd yr Adran dros Ddiwylliant,y Cyfryngau a Chwaraeon i Philip Grafarolygu gweithrediad gwasanaethau
ar-lein y BBC. Roedd ei argymhellion yn
cynnwys llunio cylch gwaith a ddiffinnir
yn gliriach ynghylch dibenion cyhoeddus;
gan sefydlu cwota ar gyfer cyflenwyr
allanol; ac atgyfnerthu’r gyfundrefn
reoliadol.
Roeddem yn cytuno’n gryf â’r
argymhellion hyn. Gwnaethom ymateb
ym mis Hydref 2004, gan groesawu’r
adroddiad a chan nodi cyfres onewidiadau sylweddol i bbc.co.uk
a’r ffordd y mae’n gwneud busnes.
Y newid pwysicaf yw cylch gwaithnewydd (nodir y cylch gwaith yn llawn
ym mharagraff cyntaf yr adran hon).
Mae’n rhoi ffin gliriach a chryfach oamgylch gweithgareddau ar-lein y BBC
ac yn eu halinio’n bendant â phum
diben cyhoeddus y BBC (i gael mwy owybodaeth ar y rhain, gweler Cynyddu
gwerth cyhoeddus, tudalen 54).
Gwnaethom hefyd egluro y dylai
penderfyniadau sy’n ymwneud â
buddsoddiadau gydbwyso’r posibilrwydd
o greu gwerth cyhoeddus yn erbyn yrisg o effeithio’n negyddol ar y farchnadbob tro.
O ystyried yr ailffocysu strategol hyn,caewyd nifer o safleoedd y BBC, naill ai
am eu bod yn rhy debyg i safleoedd nad
ydynt yn perthyn i’r BBC, neu am nad
oedd eu gwerth i gynulleidfaoedd yn
gorbwyso eu risg o effeithio’n negyddol
ar y farchnad.Ymysg y rhain roedd rhai

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

safleoedd oedd yn ymdrin â chwaraeon,
rhestrau, gemau ac operâu sebon.
Gwnaed toriadau sylweddol ym
muddsoddiad y BBC mewn rhai meysydd
eraill a bu’n rhaid i nifer o safleoedd –megis y safle ffilmiau – ddod yn fwy
nodedig.Yn gyffredinol, mae tua 10%
o’r gyllideb cynnwys ar-lein yn cael eihailgyfeirio tuag at brosiectau ar-leinsy’n cyd-fynd yn agosach â dibenioncyhoeddus y BBC.
Teimlwyd hefyd ei bod yn bwysig gwellacydberthnasau’r BBC gyda chynhyrchwyrar-lein eraill. I’r perwyl hwn, mae’r
BBC bellach wedi mabwysiadu cwota
gwirfoddol o 25% o leiaf o gynnwys
cymwys i gael ei gyflenwi o’r tu allan
i’r BBC erbyn 2006/2007. Amcangyfrifir
y bydd busnes newydd gwerth hydat £5miliwn ychwanegol ar gyfer
cyflenwyr allanol.
Ymysg mentrau eraill ceir model newydd
ar gyfer cysylltu â safleoedd allanolo safleoedd y BBC sy’n rhoi mwy obwyslais ar bbc.co.uk fel dechreubwynt
yn nhaith y gynulleidfa drwy’r weehangach – rhan o rôl y BBC fel
arweiniad i’r rhyngrwyd y gellir
ymddiried ynddo. Mae’r BBC hefyd
wedi ymrwymo i ymagwedd newydd
tuag at bartneriaeth yn amgylchedd yrhyngrwyd, gan nodi’r BBC fel adnodd
agored ar gyfer sefydliadau eraill, gan
eu helpu i gyflawni eu nodau.
Gellir gweld testun llawn ein hymateb
i adroddiad Graf yn:
bbc.co.uk/info/policies/pdf/bbc_graf.pdf.

2
filiwn o dudalennau o wybodaeth ar bbc.co.uk

20,000o straeon personol a anfonwyd i wefan
WW2 People’s War

SpooksMae Spooks Interactive BBCi yn cynyddu mwynhad
pobl o’r gyfres ysbiwyr gyffrous gyda gêm sy’nseiliedig ar gyrch i roi’r gorau i’r fasnach arfau
anghyfreithlon

Gemau Olympaidd Rhyngweithiol
Ychwanegodd gwasanaeth rhyngweithiol y BBC
yn ystod Gemau Olympaidd Athen ddyfnder ac
ehangder i’r darllediadau. Pwysodd bron 9 miliwno bobl y botwm coch

Y BBC yn ôl y galw

Cylch gwaith
Nod BBCi yw cynnig y newyddion, tywydd,
addysg, adloniant a chynnwys gwybodaeth
arall diweddaraf drwy’r dydd i’r holl
gynulleidfaoedd teledu digidol drwy’r botwm
coch ar y rheolydd; i wella gwerth cynnig
teledu’r BBC i gynulleidfaoedd digidol drwy
fideo, sain, lluniau a thestun rhyngweithiol.
Mae’r BBC yn cynnig dau fath o wasanaeth
teledu rhyngweithiol: BBCi 24/7 a BBCi eTV(teledu datblygedig). Mae BBCi 24/7 yn cynnig
newyddion, tywydd, chwaraeon, gwybodaeth
am raglenni ac ati. Mae’r rhain ar gael drwy’radeg. Mae BBCi eTV yn cynnig gwasanaethau
sy’n gysylltiedig â rhaglenni teledu a
digwyddiadau penodol – er enghraifft, fel yr
esbonnir isod, darllediadau ychwanegol oddigwyddiadau yn ystod y Gemau Olympaidd.
Y cyrhaeddiad misol mewn cartrefi lloeren
ddigidol ar gyfer BBCi 24/7 yn 2004/2005
oedd 6.1 miliwn ar gyfartaledd (5.3 miliwn
2003/2004); a 3.5 miliwn (2.2 miliwn yn
2003/2004) ar gyfer BBCi eTV.

Ym mis Mawrth 2005 lansiodd BBCi Your
Stories – gwasanaeth teledu rhyngweithiol sy’nymrwymedig i raglenni byr a wnaed gan
aelodau o’r cyhoedd.
Cafodd gwasanaeth BBCi ei wella eleni mewn
dwy ffordd. Cyflwynwyd rhifau tudalennau –sy’n galluogi cynulleidfaoedd i gael gafael ar eu
meysydd dethol o wasanaeth yn gyflymach.
Cafwyd newidiadau technegol hefyd i wellacyflymder y gwasanaeth. Ailfrandiwyd y
gwasanaeth i adlewyrchu’r newidiadau, achynyddodd y defnydd ohono.
Cynhaliodd y Ten O’Clock News wasanaethrhyngweithiol arloesol i gynyddu faint owybodaeth sydd ar gael i wylwyr newyddion.
Fel y digwyddodd, ni chyrhaeddodd nifer
digonol o gynulleidfaoedd a daethpwyd â’r
gwasanaeth i ben. Roedd hyn yn siom – ond
fe’n sicrhawyd gan y rheolwyr bod gwersi
gwerthfawr wedi’u dysgu a fydd yn llywio
allbwn newyddion rhyngweithiol yn y dyfodol.
Bydd y gwaith o wella gwasanaethau 24/7 y
BBC yn parhau yn ystod y flwyddyn i ddod,
gan ganolbwyntio’n barhaus ar leihau’r amser
a gymerir i gael mynediad ac ar wellahygyrchedd.

Cafodd y gwasanaeth rhyngweithiol
datblygedig rai llwyddiannau nodedig dros y
flwyddyn ddiwethaf.Yn ystod y Gemau
Olympaidd, er enghraifft, llwyddodd y BBC i
gynyddu nifer y digwyddiadau y gallai eu
cynnig unrhyw bryd – drwy bwyso’r botwm
coch, gallai gwylwyr ddewis o hyd at bedwar
o chwaraeon ychwanegol. Darllediadau ytalwyd amdanynt eisoes oedd y rhain, abyddent wedi bod yn wastraff heb wasanaethrhyngweithiol. Drwy ddefnyddio posibiliadau
gwasanaethau rhyngweithiol llwyddodd y BBCi ddarlledu bum gwaith yn fwy o oriau oAthen na’r hyn a gyflawnwyd bedair blynedd
yn gynharach yn Sydney. Dengys ffigurau ogartrefi lloeren (hy heb gynnwys Freeview achebl) i bron 9 miliwn o bobl ddefnyddio’r
gwasanaeth.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Un o lwyddiannau mawr y
blynyddoedd diwethaf fu BBC Radio
Player, a ail-lansiwyd mewn fersiwn
gwell yn 2004, sy’n galluogi pobl iwrando ar amrywiaeth eang ogynnwys y BBC ar y rhyngrwyd am
hyd at wythnos ar ôl y darllediad
cychwynnol.Yn ystod chwarter olaf
2004/2005 gwrandawyd ar gyfanswm
o 34 miliwn o oriau o Radio
Rhwydwaith y BBC gan ddefnyddio
BBC Radio Player. Radio 1 a Radio 4
yw’r rhwydweithiau mwyaf
poblogaidd ac mae The Archers(Radio 4) a The Essential Mix (Radio1) ymysg y rhaglenni a gaiff eu
llwytho amlaf yn gyson.
Datblygiad newydd yw pod-ddarlledu– rhaglenni y gellir eu llwytho i iPods
neu chwaraewyr MP3. Dangosodd
treialon cymharol gyfyngedig y BBC
hyd yma o pod-ddarlledu lefelau
uchel o alw.
Mae’r BBC hefyd wedi bod yn cynnal
treialon o iMP (Media Playerrhyngweithiol) ar raddfa fach. Mae
hyn yn galluogi pobl i lwytho agwylio rhaglenni teledu am hyd atwythnos ar ôl eu darlledu. Bydd
treial tri mis mwy yn dechrau ym
mis Medi yn cynnwys 5000 o bobl.
Mae’r BBC yn bwriadu sicrhau y
bydd tua 190 awr o deledu a 310
awr o radio ar gael, yn ogystal ârhaglennu lleol a rhai ffilmiau
nodwedd. Byddwn yn arolygu
canlyniadau’r treial hwn maes o law.

41

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

Newyddion
Trosolwg
Ymatebodd BBC Newyddion yn gadarn ar deledu, radio
ac ar-lein yn ystod 12 mis o straeon mawr a dorrodd a
digwyddiadau a drefnwyd ymlaen llaw. Sicrhaodd hefyd
fod straeon pwysig na roddir digon o sylw iddynt yn aml
fel digwyddiadau yn Swdan a Tsieina yn cael amlygrwydd
dyledus. Cynhaliodd BBC Newyddion rai ymchwiliadau
cryf, a theimlwyd eu heffaith ymhell wedi’r darllediad.
Atgyfnerthodd BBC News 24 ei sefyllfa.
Gwnaed ymdrechion difrifol gan reolwyr y BBC i ddysgu
gwersi o Ymchwiliad Hutton. O ganlyniad, gwnaed
newidiadau helaeth i’r ffordd y mae newyddiadurwyr y BBC
yn cael eu hyfforddi, ac ad-drefnwyd y ffordd y mae’r BBC
yn ymdrin â chwynion yn llwyr.
Comisiynwyd adroddiad gennym ar faterion cyfoes ary teledu, a arweiniodd at roi proffil llawer uwch i’r genre
hwn ar BBC One. Hefyd comisiynwyd arolwg annibynnol
ar natur ddiduedd darllediadau’r BBC ar yr Undeb
Ewropeaidd (UE), a nodwyd rhai diffygion. Mae BBC
Newyddion yn gwneud newidiadau i’r ffordd y mae’ndarlledu ar yr UE. Gweler tudalen 14 i gael mwy
o wybodaeth.

42

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Marwolaeth y Pab
Darlledodd BBC Newyddion raglenni arbennig
wrth iddi ddod yn amlwg bod Pab John Paul II ar fin
marw yn y Fatican

China Week
Gatiau’r Ddinas Waharddedig yn Beijing –canolbwyntiodd China Week y BBC ar y wladbwerus hon na chaiff ddigon o sylw yn aml■

Cylch gwaith
Nod BBC Newyddion yw mai ef fydd ysefydliad newyddion yr ymddiriedir ynddo
fwyaf yn y byd: yn gywir, yn ddiduedd ac ynannibynnol. Mae’n anelu at fod yn deg a dweudy gwir, gan gynnig newyddiaduraeth sy’narchwilio safbwyntiau amrywiol ac yn rhoi
llais i amrywiaeth eang o farn er mwyn
gwasanaethu pob cynulleidfa. Ceisia BBC
Newyddion weithredu er budd y cyhoedd ac
ymwrthod â phwysau gan bleidiau gwleidyddol,
carfannau pwyso neu fuddiannau masnachol.
Mae cynulleidfaoedd BBC Newyddion yn
sefydlog ar y cyfan, a cheir twf sylfaenol cadarn
yn y defnydd o bbc.co.uk/news. Ar draws teledu,
radio ac ar-lein, nododd BBC Newyddion
gyrhaeddiad wythnosol honedig o 81% oboblogaeth y DU sy’n oedolion 15 oed neu
hyn yn ystod 2004/2005 (81% 2003/2004 –dim ond o fis Rhagfyr ymlaen y mae data argael). Mae’r cyrhaeddiad wythnosol honedig yn
adlewyrchu nifer yr ymatebwyr sy’n cofio
gweld/clywed/defnyddio BBC Newyddion
yn ystod yr wythnos flaenorol. Mae 81%
yn cynrychioli 37.6 miliwn o bobl.
O fewn y perfformiad cyffredinol hwnnw
ceir amrywiadau ar draws y cyfryngau.
Y cyrhaeddiad wythnosol ymysg oedolion
15 oed neu hyn ar gyfer BBC Newyddion(gwasanaethau rhwydwaith yn unig – hy nid
gwasanaethau’r gwledydd a’r rhanbarthau)oedd:■ Teledu – Pedair prif raglen newyddion
BBC One: 58.5% (60.7% yn 2003/2004).
Mae 58.5% yn cynrychioli 27.1 miliwn o bobl
■ Teledu – BBC News 24: 4.8% (4.5%
2003/2004); mae 4.8% yn cynrychioli
2.2 miliwn o bobl
■ Radio: 47.5% (47.2% 2003/2004); mae
47.5% yn cynrychioli 23.2 miliwn o bobl

Ar-lein: (fel canran o’r oedolion sydd ar-lein)
22% (17% 2003/2004); mae 22% yn
cynrychioli 5.2 miliwn o bobl

Bu hon yn flwyddyn eithriadol i newyddion ac
felly bu’n flwyddyn heriol i BBC Newyddion.
Ymatebodd yn gadarn i gyfres o straeon
mawr a dorrodd yn y DU a thramor: ytsunami yn Asia, y lladdfa yn yr ysgol yn
Beslan, wythnosau olaf bywyd Pab John Paul II,
a’r llifogydd yn Boscastle a Chaerliwelydd.Yn ycyfamser, parhaodd i gyflwyno gohebiaeth grefo ddigwyddiadau wrth iddynt ddigwydd yn
Irac a Darfur, darllediadau cynhwysfawr oddigwyddiadau a drefnwyd ymlaen llaw fel
etholiadau’r UD – a hefyd cynhaliodd gyfres oymchwiliadau pwysig y gwelwyd eu heffeithiau
ymhell ar ôl y darllediadau cychwynnol.
Ymysg yr allbwn a oedd yn arbennig ogofiadwy roedd: Panorama dewr Hilary
Andersson pan aeth y tu hwnt i linellau’r
gwrthryfelwyr i ddangos achosion o laddsystematig gan filisia’r Janjaweed yn Darfur,
De Sudan; gohebiaeth newyddion ymatebol
dda gan Rachel Harvey ac Andrew Hardingo’r tsunami yn Asia; cyfres ddogfen ddeallus
a gwreiddiol Adam Curtis ar gyfer BBC Two,
The Power of Nightmares, a ymchwiliodd
i’r cefndir deallusol i’r frwydr yn erbyn
terfysgaeth; ymchwiliad Real Story i safonau
gofal plant gwael yn Nurseries Undercoverar BBC One; ac Extraordinary Renditions gan
File on 4 a ddatgelodd y cymhlethdod yn y
Gorllewin wrth i derfysgwyr dan amheuaethgael eu trosglwyddo i wledydd ble mae
arteithio yn gosb arferol.
Cafwyd wythnos ddiddorol o raglenni am
Tsieina – enghraifft dda o’r BBC yn ymrwymo
adnoddau ac amser ar yr awyr ar gyfer storibwysig a anwybyddir yn aml yn yr agenda
newyddion o ddydd i ddydd. Fel rhan o China
Week darlledwyd rhaglen hynod o Question
Time o Shanghai gyda phanel o Brydain ac o
Tsieina a chafwyd trafodaeth frwd ar bynciau
sensitif yn cynnwys camddefnyddio hawliau
dynol a dyfodol Hong Kong.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

The Power of Nightmares
Dadansoddwyd y cefndir deallusol i’r frwydr yn
erbyn terfysgaeth yn y gyfres ddogfen The Powerof Nightmares ar BBC Two a barodd i ni feddwl

Talwyd yn ddrud am y cyflawniadau hyn.
Saethwyd Simon Cumbers, dyn camera’r BBC,yn farw gan ddynion â gynnau yn Saudi
Arabia, ac anafwyd ei gydweithiwr Frank
Gardner, gohebydd diogelwch y BBC, yn
ddifrifol. Saethwyd Kate Peyton, un ogynhyrchwyr y BBC, yn farw yn Somalia. Mae’r
digwyddiadau hyn yn ein hatgoffa bod
newyddiaduraeth o’r radd flaenaf mewn
mannau anodd yn golygu cymryd risg
ofnadwy weithiau.
Yn ystod y flwyddyn rydym wedi parhau iweithio er mwyn sicrhau bod
newyddiaduraeth y BBC yn cael ei
hatgyfnerthu yng ngoleuni canfyddiadau
Ymchwiliad Hutton. Cyflwynwyd adroddiad ar
arolwg a gomisiynwyd gan y rheolwyr o dan
arweiniad Ronald Neil ym mis Mehefin 2004
a chymeradwywyd ei ganfyddiadau a’iargymhellion gennym (gweler tudalen 45).
Gwelwyd gwelliant o ran y broses o ymdrin
â chwynion, (gweler Bod yn Atebol ac yn
Gyfrifol ar dudalen 61). Mae BBC Newyddion
hefyd wedi lansio NewsWatch ar BBC News24, sef rhaglen adborth wythnosol arddarllediadau BBC Newyddion. Ategir yrhaglen gan wefan sy’n cynnwys manylion
rheoliadau ffurfiol ar gwynion. Mae’r
datblygiadau hyn yn golygu rhaglen o welliant
sylweddol. Rydym yn fodlon â’r cynnydd hydyma, ond byddwn yn parhau i gadw llygad
barcud ar y materion hyn.
Cawn ein calonogi bod y rheolwyr wedi
penderfynu ymateb yn onest ac yn agored
pan wneir camgymeriadau. Pan ddarlledodd
From Our Own Correspondent sylw personol
amhriodol gan un o ohebwyr y BBC am
farwolaeth Yasser Arafat, yr ymateb cyntaf
oedd amddiffyn yr allbwn. Ond pan ddaethy Cyfarwyddwr Newyddion, nadymgynghorwyd â hi ynghylch yr ymateb, iwybod am hyn, cyhoeddodd ei barn ei hun
mai camfarn oedd y sylw.

43

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Newyddion

Y tsunami yn Asia
Lyse Doucet yn gohebu o Tamil Nadu ar gyfer
News 24 ar y difrod a achoswyd yno gan yddaeargryn a’r don llanw yn Indonesia

Rai misoedd yn ddiweddarach, pan dwyllwydy BBC i ddarlledu stori anwir ynghylch
iawndal ar gyfer dioddefwyr trychineb Bhopal,
cyhoeddwyd cywiriad eglur ar unwaith achynhaliwyd ymchwiliad ar lefel uchel iddysgu’r gwersi. Er y byddai wedi bod yn wellpe na fyddai’r naill gamgymeriad na’r llall wedi
digwydd, rydym yn glir mai dim ond pan gaiffcamgymeriadau eu cydnabod yn agored ygellir cynnal ymddiriedaeth y gynulleidfa.
Yn ystod y flwyddyn comisiynwyd adroddiad
ar faterion cyfoes ar y teledu gan ein
hymgynghorwyr ein hunain yn yr Uned
Lywodraethu. Cyhoeddwyd yr adroddiad ym
mis Chwefror 2005. Mae materion cyfoes yn
un o genres craidd y BBC, mae’n ganolog ihunaniaeth y BBC fel darlledwr cyhoeddus ac
rydym yn ymrwymedig i adfer materion
cyfoes difrifol i’w le priodol ac amlwg ardraws y BBC, yn cynnwys BBC One. Nododd
ein hadroddiad, er bod digon o ddarpariaeth
materion cyfoes gan y BBC, bod angen mwy
o allbwn proffil uchel yn ystod oriau brig ar
BBC One er mwyn cyrraedd cynulleidfa’r brif
ffrwd. Felly cymeradwywyd strategaeth reoli
newydd i wella amlygrwydd ac apêl materion
cyfoes ar BBC One, yn cynnwys mwy ofuddsoddiad ac oriau ychwanegol yn ystod
oriau brig. O ganlyniad, caiff nifer yr oriau
canol wythnos o faterion cyfoes a rhaglenni
arbennig yn ystod oriau brig eu dyblu i 16 y
flwyddyn o’r flwyddyn nesaf ymlaen. Bydd
rhaglenni arbennig o Panorama yn cyfrif am oleiaf hanner yr oriau ychwanegol hyn. Bydd
llinyn Real Story yn datblygu yn rhaglen sy’ncanolbwyntio ar un pwnc a chaiff ei ymestyn
i 32 o raglenni. Byddwn yn monitro
perfformiad y strategaeth hon dros y
flwyddyn i ddod.
Hefyd comisiynwyd adroddiad gennym ganbanel allanol annibynnol ar hygyrchedd
darllediadau BBC Newyddion o’r Undeb
Ewropeaidd a’i natur ddiduedd. Ceir manylion
hyn, ac ymateb y rheolwyr, ar dudalen 14.

44

Cylch gwaith
Nod BBC News 24 yw darparu newyddion,
dadansoddiadau a mewnwelediad, gyda
chymorth gweithrediadau casglu newyddiony BBC, drwy’r dydd, bob diwrnod o’r
flwyddyn. Mae’n anelu at ddarparu
darllediadau cyflym, cynhwysfawr oddigwyddiadau wrth iddynt ddigwydd – ynlleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol – adadansoddiadau arbenigol i roi’r newyddion
yn ei gyd-destun.
Hon oedd y flwyddyn gyfan gyntaf o allbwn
ers ail-lansio BBC News 24 ar ddiwedd 2003.
Fel yr eglurwyd yn Adroddiad Blynyddol yllynedd, roeddem am weld hynodrwydd ysianel yn cael ei atgyfnerthu drwy gynnig
agenda sy’n fwy dadansoddol, yn fwy
rhyngwladol ac yn fwy amrywiol na’ichystadleuwyr, gan roi blaenoriaeth uwch i
newyddiaduraeth gymhellol a difrifol. Fe’ncalonogwyd gan y cynnydd sylweddol awnaed tuag at gyrraedd y nod hwn, a chan ycynnydd yng nghyrhaeddiad cynulleidfa BBC
News 24.
Comisiynodd BBC Newyddion ei astudiaeth
gymharol annibynnol ei hun o BBC News 24
yn erbyn darparwyr newyddion 24 awr eraill
y DU. Amlinellodd yr adroddiad, gan Brifysgol
Caerdydd, agenda eang BBC News 24, ei
ddefnydd o ohebwyr arbenigol, a’rflaenoriaeth a roddir i newyddion
rhyngwladol, o ran safon gyffredinol acehangder y gwledydd a gwmpesir. O ran iaith
ac arddull, lle’r oedd cystadleuwyr yn tueddu i
ganolbwyntio ar ddrama, roedd BBC News
24 yn tueddu i fod yn fwy gofalus, yn fwy
tebygol o ddyfynnu ffynhonnell y wybodaeth,
ac yn llai tebygol o gael ei ddenu gan
synwyriadaeth.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Llifogydd Boscastle
Achosodd glaw trwm a llifogydd ddifrod yn
Boscastle yng Nghernyw. Cydweithiodd timau
newyddion cenedlaethol a rhanbarthol y BBCi ddarlledu’r stori

Cafodd BBC News 24 lwyddiant nodedig
wrth ymateb i’r stori fwyaf a dorrodd eleni,
sef y tsunami yn Asia. Darlledodd yrhwydwaith yn barhaus ar y stori o Ddydd
San Steffan, gan wneud defnydd da orwydwaith y BBC o ohebwyr tramor
gwybodus a oedd eisoes yn yr ardal. Roedd yrohebiaeth yn ddifrifol, yn sensitif, yn ffeithiol ac
yn gynhwysfawr.
Cododd nifer o straeon a dorrodd yn ystod y
flwyddyn – yn cynnwys y gwarchae yn yr
ysgol yn Beslan a herwgipiad a llofruddiaeth ygwystl o Brydain, Ken Bigley – broblemau
moesegol anodd o ran pa ddelweddau oedd
yn briodol i’w dangos.Ymdriniwyd â hyn
yn dda.
Gwnaeth BBC News 24 waith da wrth
ddefnyddio diwrnodau â themâu i gyflwyno
dyfnder a dadansoddiad ychwanegol i bynciau
pwysig. Roedd y tri diwrnod lle cafwyd
darllediadau ar faterion yn ymwneud âchynhesu byd-eang yn enghraifft dda ouchelgais olygyddol clodwiw’r rhwydwaith.
Cafwyd tystiolaeth galonogol bod BBC News
24 a Gwledydd a Rhanbarthau’r BBC yn
cydweithio’n well wrth leoli gohebwyr ar
y cyd i ddarlledu straeon sy’n torri (erenghraifft, y llifogydd yn Boscastle a’r
ffrwydrad difrodus mewn ffatri plastigau yn
Glasgow). Ond gellir gwneud mwy yma i
sicrhau bod talwyr ffi’r drwydded bob amser
yn cael gwerth llawn buddsoddiad sylweddoly BBC yn ei allu i gasglu newyddion ledled
y DU.

51

Cynulleidfa ar gyfartaledd ar gyfer
bwletinau newyddion rhwydwaith
2004/2005 (miliynau)
4.8
(5.1)

mlynedd ers Newyddion Teledu cyntaf y BBC
ar 5 Gorffennaf 1954

2.7
(2.8)

4.3
(4.4)

4.8
(4.9)

1.4
(1.6)

2.8
(3.4)

One O’Clock News y BBC
Newyddion amser cinio ITV1Six O’Clock News y BBC
Newyddion min nos ITV1Ten O’Clock News y BBC
Newyddion hwyrnos ITV1

5.5

Ffynhonnell: BARB, TNS/Infosys, 4 oed +,ar gyfartaledd. Noder: Nodir y ffigurau ar gyfer
2003/2004 mewn cromfachau

miliwn a wyliodd BBC News 24 yn ystod
yr wythnos ar ôl y tsunami yn Asia

Etholiad yr UD
George W Bush yn annerch rali etholiadol yn
Wisconsin. Roedd etholiad Arlywyddol yr UD
yn un o gyfres o straeon newyddion pwysig yn
2004/2005

Adroddiad NeilYn dilyn Ymchwiliad Hutton, sefydlodd
y rheolwyr arolwg mewnol i ystyried
y gwersi golygyddol i’w dysgu. Fe’i
arweiniwyd gan Ronald Neil, cynGyfarwyddwr Newyddion a Materion
Cyfoes y BBC.
Sefydlodd adroddiad Neil bum gwerth
newyddiadurol a ddylai fod wrth
wraidd newyddiaduraeth y BBC bob
amser:■ Gwirionedd a chywirdeb■ Gwasanaethu buddiannau’r cyhoedd■ Bod yn ddiduedd ac amrywiaeth barn
■ Annibyniaeth■ Atebolrwydd
Argymhellodd yr adroddiad hefyd ydylid gwneud newidiadau i ganllawiau’r
BBC hefyd er mwyn sicrhau: bod
person sy’n destun honiadau difrifol aallai fod yn ddifrïol yn cael amser i
ymateb cyn y darllediad ac eithrio
mewn achosion prin iawn; ni chaiffstraeon sy’n gwneud honiadau difrifol
eu torri mewn cyfweliadau byw fel
arfer; ac ni chaniateir i ffynhonnell fod
yn ddienw heb ystyried hynny’nddifrifol.
Argymhellodd yr adroddiad y dylai’r
BBC sefydlu coleg newyddiaduraeth i
sicrhau hyfforddiant gydol oes ar gyfer
newyddiadurwyr y BBC.
Yn olaf, argymhellodd yr adroddiad
y dylid diwygio system ymdrin â
chwynion y BBC.

Cylch gwaith
BBC Parliament yw’r unig sianel yn y DU
sy’n ymrwymedig i ddarlledu gwleidyddiaeth.
Caiff dadleuon a phwyllgorau dethol San
Steffan a gwaith siambrau datganoledig y DU
eu darlledu’n ddi-baid, wedi’u hategu gan
wasanaethau testun a rhaglenni sy’n archwilio’r
wleidyddiaeth sy’n sail i’r dadleuon.
Mae BBC Parliament yn parhau i wneud
gwaith gwerthfawr gan sicrhau bod
trafodaethau sefydliadau seneddol a siambrau
datganoledig y DU ar gael i’r cyhoedd. Mae
hefyd wedi darlledu gwrandawiadau
pwyllgorau allweddol llawn – er enghraifft
dangosodd BBC Parliament holl sesiynau’rpwyllgorau Diwylliant, y Cyfryngau a
Chwaraeon ar yr Arolwg o Siarter y BBC.
Mae hefyd yn dangos darllediadau dethol o’r
Senedd Ewropeaidd, ac yn cynnig darllediadau
rheolaidd o UDA.Ymysg y darllediadau o’r
UD eleni cafwyd darllediad byw llawn ogynadleddau cenedlaethol y Democratiaid a’r
Gweiriniaethwyr a recordiadau o ddadleuon
yr arlywydd a’r is-arlywydd.

Y prif fater o hyd yw ansawdd siomedig
profiad gwylwyr Freeview. Nid yw’r golwg
chwarter sgrin (a rhewi testun ar lawer odderbynwyr) yn foddhaol. Rydym yn
cydnabod nad yw hwn yn fater hawdd i’w
ddatrys, gan ei fod yn ymwneud â lled band aphenderfynu rhwng blaenoriaethau sy’ncystadlu o ran ei ddefnydd. Byddwn yn parhau
i bwyso i gael ateb er mwyn gwella ansawdd
gwylio’r gwasanaeth pwysig hwn gan y BBC.
bbc.co.uk/news
Parhaodd y safle Newyddion ar bbc.co.uk
i ddatblygu ffyrdd arloesol o ychwanegu
dyfnder a chyd-destun i straeon. Lansiwyd
cyfres o ganllawiau byr, sy’n rhoi cefndir achyd-destun i straeon cymhleth hirhoedlog fel
Chechnya, y Congo, ac al-Qaeda, a materion
fel bwydydd a addaswyd yn enetig. Ar ôl ytsunami yn Asia, roedd nifer yr ymweliadau
â gwefan y BBC fwy na 50% yn uwch na’rlefelau arferol ar gyfer cyfnod y Nadolig/yFlwyddyn Newydd. Llwythwyd canllaw ar-lein,
The tsunami disaster explained, oedd yn
defnyddio animeiddio a lluniau lloeren
i olrhain geoffiseg sylfaenol y don, fwy na
2.5 miliwn o weithiau yn ystod y pedwar
mis ar ôl y drychineb.

Un cam arloesol diweddar oedd cyflwyno
darllediadau estynedig o raglennu hanesyddolo archif y BBC. Er enghraifft, ailddarlledwyd
rhaglenni noson yr etholiad cyffredinol o fis
Hydref 1974 a mis Mai 1979 ar y cyfnodau
cyfatebol.Ym mis Ionawr dangoswyd ydarllediad allanol o’r archif o angladd
gyhoeddus Syr Winston Churchill yn
llawn 40 mlynedd ar ôl y digwyddiad.
Gwerthfawrogwyd y darllediadau hyn
yn fawr gan gynulleidfaoedd.

Cyflwynwyd yr adroddiad i’r
Llywodraethwyr a chymeradwywn ei
ganfyddiadau a’i argymhellion yn llawn,a chânt eu gweithredu ar hyn o bryd.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

45

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau
BBC World Service& Global News
Trosolwg
Mae is-adran BBC Global News yn dod â radio BBC World
Service, teledu BBC World, gwasanaethau newyddion
ar-lein rhyngwladol y BBC a BBC Monitoring ynghyd.
Rhoddodd un o amcanion y BBC a nodwyd gan y Bwrdd
y llynedd sylw arbennig ar enw da o ran annibyniaeth,
bod yn ddiduedd a gonestrwydd gwasanaethau newyddion
byd-eang y BBC (gweler arolwg y Llywodraethwyr o’ramcanion ar dudalen 18). Fe’n calonogir o weld tystiolaeth
bod gwelliant gwirioneddol yma.
Fodd bynnag, mae llawer o heriau o’n blaenau a bydd
yn rhaid i is-adran Global News barhau â’i phroses oailflaenoriaethu er mwyn sicrhau ei bod yn y sefyllfa
orau i ddiwallu anghenion ei chynulleidfaoedd niferus.
Caiff y Llywodraethwyr eu cynghori’n annibynnol gan
Grwp Ymgynghorol World Service a Global News.
Mae eu hadroddiad ar dudalen 60.

46

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

149

miliwn o wrandawyr amcangyfrifedig bob
wythnos ar gyfer BBC World Service

42

o wefannau newyddion ieithoedd tramor,
yn ogystal â Saesneg

Affganistan
Gwraig a adawyd yn weddw o ganlyniad i’r rhyfel
yn Affganistan yn cynnal ei hun drwy ffermio ieir.
Darlledwyd ei stori ar Afghan Woman’s Hour, agynhyrchwyd gan Ymddiriedolaeth BBC World Service

Is-adran Global NewsYn gyffredinol bu hon yn flwyddyn gref i
is-adran Global News. Roeddem yn falch onodi bod y gwasanaethau wedi cydweithio’nwell sydd wedi sicrhau darllediadau integredig
a chryf o straeon mawr gan arwain at effaith
olygyddol fwy ar draws radio, teledu ac ar-lein.
Roeddem yn arbennig o falch o weld bod
arolygon cynulleidfaoedd o enw da’r BBC
mewn marchnadoedd pwysig yn gadarnhaol
ar y cyfan. Mae nifer y bobl sy’n ymddiried yn
BBC World Service yn parhau yn uwch na’i
brif gystadleuydd radio rhyngwladol ym mronpob marchnad a arolygwyd. Mae’r dirywiad oran ymddiriedaeth mewn rhai marchnadoedd,
yn arbennig yn y byd Islamaidd, yn dilyn
cyfranogiad Prydain yn y Rhyfel yn Irac,
wedi’i wrthdroi bellach.
Mae enw da BBC World, sef sianel newyddion
teledu ryngwladol y BBC, hefyd yn gryf,
ac mae wedi gwella ers y llynedd. Mewn
arolwg Ewropeaidd gan Media Brand Values,
daeth BBC World ar frig rhestr o sianelau
newyddion ledled Ewrop am fod yn ddiduedd,
yn gyffrous ac yn ddibynadwy. Nodwyd mai
BBC World oedd y sianel newyddion neu
fusnes byd-eang yr ymddiriedwyd ynddi fwyaf
ymysg teithwyr awyr rhyngwladol, sy’n rhangraidd o’r gynulleidfa.
Fel y nodwyd mewn mannau eraill (gweler
arolwg y Llywodraethwyr o Newyddion ardudalen 44) cafodd y BBC ei dwyllo mewn
modd cymhleth ar adeg cofio trychineb Dow
Chemicals yn Bhopal, India, 20 mlynedd ar ôly digwyddiad, ac o ganlyniad darlledwyd stori
ffug am iawndal ar gyfer y rhai yr effeithiwydarnynt.Ymddangosodd y stori gyntaf ar BBC
World. Roedd hwn yn gamgymeriad difrifol,
ond cawsom sicrwydd gan ymateb y sianel
pan sylweddolwyd mai twyll ydoedd. Cafwyd
datganiad yn egluro ac yn cywiro ar unwaithac, ar ôl cynnal ymchwiliad, ymgorfforwyd
y gwersi a ddysgwyd i’r gwaith o hyfforddi
newyddiadurwyr y BBC.

Roedd y tsunami yn Asia yn brawf golygyddol
mawr i’r is-adran.Ymatebodd yn arbennig odda. Dengys cofnodion bod gwasanaethau
Saesneg, Indoneseg,Thai a Thamaleg BBC
World Service wedi darlledu rhaglennu
ychwanegol o fewn dwy awr i’r daeargryn
yn Indonesia. Bwydodd BBC Monitoring luniau
o orsafoedd teledu lleol i BBC World a BBC
News 24; ac anfonodd yr uned yn Nairobi
adroddiad am y tsunami o orsaf radio mewn
ardal anghysbell yn Somalia – yr arwydd
cyntaf i’r byd bod y dinistr wedi lledaenu mor
bell ag Affrica. Cynyddodd BBC World ei
ddarllediadau ac mae wedi parhau i roi
blaenoriaeth i’r stori. Creodd safleoedd
newyddion ar-lein rhyngwladol y BBC sianel
werthfawr i bobl a ddadleolwyd a’uperthnasau gyfathrebu â’i gilydd.
Mae llawer o heriau yn wynebu’r is-adran.
Mae technoleg yn newid, mae cynulleidfaoedd
yn disgwyl mwy, a cheir newidiadau mawr
yn y tirlun gwleidyddol a chymdeithasol
byd-eang. Mae hyn oll yn golygu mai nawr
yw’r amser i gynnal arolwg manwl er mwynsicrhau y caiff gwasanaethau rhyngwladol y
BBC eu strwythuro mewn modd sy’n rhoi’rymateb gorau posibl i angen cynulleidfaoedd.
Felly croesawn y cyfle a gyflwynwyd gan y
Papur Gwyrdd i’r rheolwyr adolygu’r portffolio
presennol o wasanaethau iaith gyda’r bwriado weithredu newidiadau sylweddol.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

BBCIndonesia.com
Gwefan gwasanaeth BBC World Service yn
Indonesia. Defnyddir gwefannau World Service
gan bron i 7 miliwn o bobl bob wythnos

BBC World Service
Yn ystod arolwg gwariant 2004, a
gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf, cadarnhaodd
BBC World Service gynnydd mewn cyllido £27miliwn dros y cyfnod 2005-2008.
Mae hyn yn golygu RPI+1.5% y flwyddyn.
Caiff yr arian ychwanegol ei fuddsoddi
mewn mentrau strategol sy’n cynnwys
cryfhau effaith BBC World Service yn y
Dwyrain Canol a’r byd Islamaidd ehangach;cynyddu rhyngweithredu; a gwellaclywadwyedd drwy ehangu cyrhaeddiad FM
lleol mewn marchnadoedd allweddol. Nodwn
yr ategir y buddsoddiad hwn gan raglen
rymus o effeithlonrwydd i gwmpasu costau
gweithredu cynyddol ac arolwg gwerth amarian y gwasanaethau cymorth presennol.
Parhawn yn ymrwymedig i’r syniad o lansio
gwasanaeth newyddion teledu’r BBC yn
Arabeg. Er na sicrhawyd arian ychwanegolyn yr arolwg gwariant, mae’n parhau i fod yn
nod strategol pwysig ac mae’r trafodaethau’nparhau gyda’r Swyddfa Dramor a’r Gymanwlad.
Mae BBC World Service yn wynebu
cystadleuaeth gynyddol o orsafoedd lleol achenedlaethol. Mae wedi ymateb yn dda drwy
sicrhau bod ei allbwn ar gael ar FM, a nodwn
ei lwyddiant parhaus yn y maes hwn. Erbyn
diwedd y flwyddyn, roedd allbwn BBC World
Service ar FM mewn 144 o brifddinasoedd,
i fyny o 139 yn 2003.

47

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
BBC World Service& Global NewsAr ôl Beslan
Campfa’r ysgol a ddinistriwyd yng nghyflafan
Beslan lle y lladdwyd mwy na 300 – llawerohonynt yn blant

Amcangyfrifir bod BBC World Service yncyrraedd 149 miliwn o wrandawyr bob
blwyddyn (i fyny o 146 miliwn yn 2004).
Mae hyn dros 50% yn fwy na chynulleidfa
unrhyw ddarlledwr rhyngwladol arall.
BBC World Service yw’r orsaf radio lafar
fwyaf yn Irac bellach. Mae’r cynulleidfaoedd
wythnosol wedi cynyddu o 1.8 miliwn (13%o’r gynulleidfa radio) i 3.3 miliwn (22%). Mae
hyn yn dilyn y defnydd cynyddol gyflym awneir o drosglwyddiadau BBC FM mewn
rhannau allweddol o’r wlad, yn cynnwys
Baghdad, Mosul ac Irbil, Kirkuk, Al-Nasirya,
Basra, Al-Kut, Salahuddin ac Al-Amara.
Er ei bod yn anodd arolygu cynulleidfaoedd
yn Afghanistan oherwydd ystyriaethau oran diogelwch, mae hynny o waith a wnaedhyd yma wedi datgelu tua 2.8 miliwn owrandawyr – cynnydd o 2 filiwn ar arolwg
y llynedd a oedd yn canolbwyntio ar Kabul.
Dangosodd yr arolwg diwethaf hefyd
fod gan raglenni BBC World Service
yn Pashto a Pherseg gyrhaeddiad o 60%
ym mhrifddinas Affganistan.
Yn India, mae’r cynulleidfaoedd wythnosol
wedi codi 4.8 miliwn i gyfanswm o 16.4
miliwn. Daw’r cynnydd yn sgîl gwelliannau
mewn rhaglenni iaith Hindi a chyfres proffil
uchel o sioeau teithiol BBC Hindi mewn
rhannau gwledig o’r wlad. Dyma’r cynnydd
cyntaf ers nifer o flynyddoedd yn dilyn
gostyngiad sylweddol yn nifer y bobl sy’ngwrando ar y radio yn gyffredinol yn India a’r
ffaith bod rheoleiddwyr yn India wedi
gwahardd gorsafoedd FM lleol sy’n darlledu
newyddion gan ddarlledwyr o dramor.

Yn dilyn gostyngiad yn nifer y gwrandawyryn Bangladesh y llynedd, dychwelodd nifer
cynulleidfaoedd Gwasanaeth Bengali’r BBCi lefelau cyn y rhyfel yn Irac. Cododd nifer
y cynulleidfaoedd 2.6 miliwn i gyfanswm
cyffredinol o 13 miliwn. Mae twf
cynulleidfaoedd BBC World Service yn bennafo ganlyniad i wrandawyr gwledig, ac mae’ncynrychioli gwelliant mawr wedi’r gostyngiad
yn nifer y cynulleidfaoedd a gafwyd yn 2003ar ôl y rhyfel yn Irac. Dengys yr arolwg
diwethaf hwn bod y mwyafrif helaeth o’r rhai
sydd wedi gwrando ar y BBC erioed – mwy
nag 80% – yn ystyried ei fod yn ddibynadwy.
Yn ystod 2004, gwaharddodd Llywodraeth
Nigeria orsafoedd FM lleol rhag ailddarlledu
rhaglenni newyddion gan ddarlledwyr tramor.
Arweiniodd hyn at ostyngiad cyffredinol o
1.5 miliwn o wrandawyr yn y wlad. Dyma
oedd un o’r prif ffactorau oedd yn gyfrifol am
ostyngiad yn nifer y cynulleidfaoedd byd-eang
ar gyfer rhaglenni Saesneg – gostyngiad o 6
miliwn i 39 miliwn.
Cafodd cystadleuaeth gynyddol mewn
llawer o ranbarthau effaith sylweddol ar
gynulleidfaoedd BBC World Service.
Roedd Pacistan, Cenia a Thansanïa ymysg
y 22 o wledydd lle y gostyngodd nifer ycynulleidfaoedd.
Mae BBC World Service yn cyhoeddi
ei arolwg blynyddol ei hun sydd argael ar-lein yn
www.bbc.co.uk/worldservice/us/annual_review.

BBC World
Fe’n calonogwyd o nodi bod BBC World, ysianel newyddion a gwybodaeth Saesneg aariennir yn fasnachol, wedi parhau i ddangos
gwelliannau, o ran ansawdd ei hallbwn
golygyddol, a chyrhaeddiad ei
chynulleidfaoedd a dosbarthiad i gartrefi.
Yn dilyn astudiaeth ymchwil eang o arferion asafbwyntiau gwylwyr newyddion rhyngwladol,mae’r sianel wedi’i haddasu i atebdisgwyliadau a gofynion cynulleidfa fyd-eang
fodern.Y gosodiad craidd yw ‘Putting NewsFirst’. Golyga hyn ffocws ar newyddion adadansoddi diduedd ac awdurdodol, gyda
mwy o ddarllediadau newyddion a busnes
byw. O ganlyniad mae gan y sianel bellachamserlen fwy rhugl a chyson. Cafwyd
gwelliannau i gyflwyniad ar yr awyr a set
stiwdio BBC World hefyd.
Mae cynulleidfaoedd byd-eang yn parhau igynyddu ac amcangyfrifir bod BBC Worldbellach yn cyrraedd 59 miliwn o wylwyr bob
wythnos. Cafwyd twf arbennig o gryf yn
Ewrop; cynhaliwyd y nifer uchel o wylwyr agofnodwyd yn Asia yn ystod y rhyfel yn Irac;ac mae’r sianel wedi cynyddu ei chyfran o’r
gwylwyr o gymharu â’i phrif gystadleuwyr
rhyngwladol.
Yn India, gwelwyd cynnydd amlwg yn yniferoedd – gan ddenu mwy na’r sianelau
newyddion lleol – yn ystod darllediadau oddigwyddiadau mawr o bwys byd-eang, fel ytsunami yn Asia, dyddiau olaf y Pab John PaulII ac etholiad Arlywyddol yr UD.

Mae 5 miliwn o wrandawyr wythnosol yn
UDA bellach – y nifer uchaf erioed, i fyny o
4.7 miliwn y llynedd. Mae un o bob pump o’rbobl sy’n ffurfio barn yn Efrog Newydd ac yn
Washington yn gwrando bob wythnos ac un
o bob pedwar yn Boston.

48

BBC World
Martine Dennis, un o gyflwynwyr BBC World,
sianel newyddion ryngwladol 24 awr y BBC
ar gyfer cynulleidfa fyd-eang

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Dosbarthiad BBC World i gartrefi
â derbyniad 24 awr (miliynau)
127
101

102

112

80
52
38

41

1996
1997
1998
1999
2000

60
50

2001
2002
2003
2004
2005

Ffynhonnell: Adran Ddosbarthu BBC World, amrywiol

Yn fyd-eang, mae ffigurau dosbarthiad BBC
World i gartrefi wedi cynyddu 13% yn ystod
y flwyddyn ddiwethaf, ac mae bellach ymysg
y sianelau teledu â’r dosbarthiad mwyaf yn
Ewrop. Mae’r sianel ar gael 24 awr y dydd
mewn 127 miliwn o gartrefi, a gall 143 miliwn
ychwanegol o gartrefi weld BBC World ar sailrhan amser, gan ddod â chyfanswm ydosbarthiad i 270 miliwn o gartrefi.
Yr her fwyaf o hyd yw’r chwiliad am
ddosbarthiad 24 awr yng Ngogledd America– marchnad lle y mae’n anodd bellach isianel newyddion unionlin ennill ei lle arrwydweithiau cebl. Bu BBC World yn trafod
â nifer o bartïon.
Cyflawnodd BBC World dwf refeniw sylfaenol
cryf yn ystod y flwyddyn a chododd refeniw
9% er gwaethaf gostyngiad parhaus doler
yr UD.Yn gyffredinol, roedd canlyniadau’r
sianel, a brofodd golled ar ôl treth a llog o£11.2miliwn, yn sylweddol well na’r disgwyl
ar gyfer y flwyddyn.

Lleisiau o India
Gwrandawyr yn lleisio eu barn mewn sioe deithioly BBC Voice of the People yn India wledig. Mae’rrhain wedi helpu i sefydlu cynulleidfaoedd World
Service yn yr isgyfandir

BBC Monitoring
BBC Monitoring yn Caversham yn olrhain miloedd
o ffynonellau radio, teledu, ar-lein a’r wasg. Weithiau,
BBC Monitoring fydd y cyntaf i glywed am
ddigwyddiadau rhyngwladol

Safleoedd newyddion ar-leinrhyngwladol y BBC
Nodwn gynnydd da yn safleoedd newyddion
ar-lein rhyngwladol y BBC. Cynyddodd
ymweliadau misol â thudalennau i 324 miliwn
ym mis Mawrth 2005, i fyny o 282 miliwn
flwyddyn ynghynt. Er bod y cynnydd blynyddol
yn llai na’r disgwyl, roedd y cynnydd yn nifer
y defnyddwyr unigol yn uwch, gan godi 29%
i 21.5 miliwn. Mae hyn yn cyfateb â thua
6.7 miliwn o ddefnyddwyr wythnosol unigol.

BBC Monitoring
Mae BBC Monitoring yn parhau i wneud
gwaith gwerthfawr, yn darparu newyddion,gwybodaeth a sylwebaeth wedi’u casglu
o’r cyfryngau torfol ledled y byd. Mae’n
gweithredu bob awr o’r dydd, gan fonitro
mwy na 3,000 o ffynonellau radio, teledu, ywasg, rhyngrwyd ac asiantaethau newyddion,gan gyfieithu hyd at 100 o ieithoedd, er mwyn
darparu darlun awdurdodol oddigwyddiadau’r byd.

Mae’r safleoedd manwl bellach yn dod â
gwybodaeth a dadansoddiad ynghyd, gan
gynnwys sain a fideo, ar faterion pwysig fel
Islam a’r Gorllewin, y newidiadau yn Tsieina,
a’r datblygiadau yn Affrica.

Gall BBC Monitoring olrhain ffynonellau
newyddion o rai o ranbarthau anoddaf y byd
ac eleni darparodd ddeunydd ffynhonnell
allweddol i randdeiliaid gan gynnwys y Swyddfa
Dramor, Swyddfa’r Cabinet, y Weinyddiaeth
Amddiffyn a’r BBC o ardaloedd fel y Dwyrain
Canol, Darfur, Rwsia a’r Wcráin.

Mae’r gwasanaeth yn gwneud cynnydd
da wrth ddefnyddio rhyngweithedd. Caiff
safleoedd aml-gyfrwng cwbl ryngweithiol
eu datblygu mewn ieithoedd allweddol
yn cynnwys Arabeg, Sbaeneg, Rwsieg ac
Wrdw yn ogystal â Saesneg. Defnyddir
rhyngweithedd hefyd i ychwanegu dimensiwn
arall wrth ddarlledu straeon pwysig.
Derbyniodd y wefan Saesneg Have Your Say
25,000 o negeseuon e-bost yn ystod yrwythnos gyntaf ar ôl y tsunami yn Asia.
Roedd y rhain yn cynnwys ymatebion gan
y rhai yr effeithiwyd arnynt yn uniongyrchol,a chan rai a oedd yn pryderu am les pobl
yr oeddent yn eu hadnabod. Anfonodd
rhai defnyddwyr hefyd luniau a fideos o’r
ardaloedd yr effeithiwyd arnynt gan y tsunami.
Ar 28 Rhagfyr 2004, gosodwyd tudalennau
arbennig ar bobl oedd ar goll yn Indonesia,
Gwlad y Thai, Sri Lanka, India a’r Maldives.
Adunwyd sawl teulu o ganlyniad i hyn.
Ymysg y mentrau nodedig roedd Voicesfrom Women, a gomisiynwyd ar y cyd â
BBCArabic.com, a roddodd lais i bobl
gyffredin yn Irac. Creodd BBCUrdu.com lawero ddiddordeb drwy ddarparu technoleg fideo
gynadledda i alluogi teuluoedd sydd wedi’urhannu gan y Llinell Reoli yn Kashmir i weld
ei gilydd ac i sgwrsio.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Yn Irac dilynodd y gwasanaeth y twf
cyflym yn nifer y papurau newydd a
gorsafoedd radio a theledu ers dymchwel
cyfundrefn Saddam Hussein.
Yn yr Wcráin, lle mae gan BBC Monitoringei swyddfa ei hun, gwelodd y staff monitro
arwyddion y byddai’r cyfryngau’n cael eu
gwahardd ymhell cyn cynnal yr etholiadau
dadleuol. Dangosodd yr Wcráin werth gallu
olrhain stori dros gyfnod maith yn hytrach
na rhoi sylw iddi pan fydd ar benawdau’r
newyddion.
Yn 2004 dechreuodd Swyddfa’r Cabinet,ar ran yr holl randdeiliaid, arolygu trefniadau
goruchwylio ac ariannu BBC Monitoring.
Mae’r arolwg yn ystyried trefniadau
goruchwylio a threfniadau ariannol newydd
sy’n cydnabod sefyllfa BBC Monitoring fel
ased cenedlaethol a rhyngwladol.

49

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Y Gwledydd a’r
Rhanbarthau
Trosolwg
Nod Gwledydd a Rhanbarthau’r BBC yw darparu rhaglennia gwasanaethau lleol, rhanbarthol a rhwydwaith o ansawdd
uchel a werthfawrogir gan gynulleidfaoedd ledled y DU,
sy’n eu cysylltu â’u cymunedau ac sy’n cyfrannu at eu
hymdeimlad o berthyn. Bydd yr ymagwedd hon yn dod
yn gynyddol bwysig wrth i fodel y farchnad ar gyfer
darpariaeth gwasanaeth cyhoeddus rhanbarthol beidio
â bod yn ymarferol bellach.
Bydd yr ymdeimlad hwn o gysylltiad rhwng y BBC
a’i gynulleidfaoedd yn cael ei atgyfnerthu yn ystod y
blynyddoedd i ddod drwy gynyddu gwaith comisiynu
a chynhyrchu ar draws y DU a thrwy symud rhannau
sylweddol o sylfaen gynhyrchu’r BBC allan o Lundain.
Gobeithiwn y bydd hyn yn chwarae rhan yn y gwaith orwystro’r oruchafiaeth fetropolitan ganfyddedig o allbwn y
BBC a nodwyd gan rai carfannau o gynulleidfaoedd y BBC.
Mae gwaith ymchwil y BBC wedi dangos dymuniad
cynyddol i weld gwasanaethau teledu lleol. Mae technoleg
newydd yn gwneud hyn yn bosibl bellach, a bydd y BBC yn
cyflwyno gwasanaethau peilot yng Nghanolbarth Gorllewin
Lloegr eleni.
Mae’r BBC yn parhau i fod yn gwbl ymrwymedig i gefnogi
ieithoedd lleiafrifol brodorol y DU: Cymraeg, Gaeleg,Gwyddeleg a Sgoteg Wlster o ran allbwn, a mentrau dysgu.

50

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

64cy mis fesul ffi’r drwydded yn cael ei wario ar radio
lleol y BBC a radio a ddarlledir yn y Gwledydd

257,000
o bobl a fynychodd ddigwyddiadau ledledy DU i ddathlu noson olaf y Proms

British Isles: A Natural History
Alan Titchmarsh, cyflwynydd British Isles: A Natural
History. Roedd gan bob rhaglen adran yn delio ârhan y gwylwyr eu hunain o’r DU

Cylch gwaith
Nod BBC English Regions yw sicrhau mai
ef yw’r darlledwr lleol mwyaf creadigol,yr ymddiriedir ynddo fwyaf, yn Lloegr, gan
wasanaethu amrywiaeth eang o gymunedau
trefol a gwledig. Mae’n anelu at ddarparu
gwasanaeth newyddion, materion cyfoes,
gwleidyddiaeth, celfyddydau a cherddoriaeth,
crefydd, chwaraeon a thywydd hygyrch ond
awdurdodol ar deledu rhanbarthol, radio
lleol ac ar-lein.
Mae rhwydwaith y BBC sy’n cynnwys 40
o orsafoedd radio lleol yn Rhanbarthau
Lloegr yn parhau i chwarae rhan allweddol,
gan alluogi’r BBC i gyrraedd niferoedd mawr
iawn o wrandawyr na fyddai ei allbwn radioyn eu cyrraedd fel arall. Mae allbwn y BBC
yn arbennig am fod darllediadau llafar yn ei
dominyddu – mae ei gystadleuwyr masnachol
yn cynnig gwasanaeth cerddoriaeth yn bennaf.
Gwelwyd gwaith arloesol nodedig megis
prosiect Groundswell Radio Nottingham sy’ndarlledu trafodaethau am faterion lleol ogyfarfodydd cyhoeddus a drefnir yn arbennig
gyda’r gwneuthurwyr penderfyniadau priodol.
Yn ystod y flwyddyn, sicrhaodd Radio Lleoly BBC gyrhaeddiad wythnosol eithaf sefydlog
ar gyfartaledd o 20.1% neu 7.81 miliwno bobl yn 2004/2005 (19.9%/7.82 miliwn
yn 2003/2004) – perfformiad da mewn
amgylchedd cynyddol gystadleuol.
Mae allbwn teledu Rhanbarthau Lloegr yn
canolbwyntio’n bennaf ar newyddion amaterion cyfoes rhanbarthol.Yn 2004/2005,
gostyngodd y cyrhaeddiad wythnosol 15
munud ar gyfartaledd ar gyfer newyddion min
nos y BBC ychydig i 21% neu 9.75 miliwn obobl (o gymharu â 21.9%/10.17 miliwn yn
2003/2004) ond parhaodd i fod ar y blaen i
ITV. Am y tro cyntaf, cofnododd y rhaglenni
hyn gyrhaeddiad cynulleidfa uwch na
chystadleuaeth ITV ymhob rhanbarth o Loegr.
Mae Inside Out, sef y rhaglen materion
cyfoes wythnosol, yn parhau i ddarparu

newyddiaduraeth amrywiol ac uchelgeisiol:
ymhlith yr allbwn cofiadwy roedd ymchwiliad
rhanbarth Lloegr i dangyflawni addysgol rhai
bechgyn du.
Cynhaliodd British Isles: A Natural History, sef
cyfres gan Uned Byd Natur y BBC, arbrawf
arloesol drwy gyflwyno elfen ranbarthola lleol i allbwn cenedlaethol. Roedd pob
rhan wythnosol yn cynnwys cyfnod eithrio
rhanbarthol o ddeg munud yn cynnig
mewnwelediad lleol i themâu’r brif raglen.
Yn ogystal, cynhwyswyd gwybodaeth amardaloedd lleol ar y gwefannau Where I Live,ac ymunodd llawer o wrandawyr â
gorsafoedd Radio Lleol y BBC ar gyfer‘teithiau drwy hanes’ a gafodd groeso
da gan archwilio byd natur eu hardal.
Mae darlledu lleol yn cael ei haeddiant ar
adegau o straen lleol difrifol pan all ddarparu
gwasanaeth hanfodol a werthfawrogir yn fawr.
Ym mis Awst, darparodd Rhanbarth De
Orllewin Lloegr y BBC ddarllediadau cryfo’r llifogydd yn Boscastle ar draws teledu
rhanbarthol, Radio Cornwall a’r wefan WhereI Live gysylltiedig.Ym mis Ionawr, bu Radio
Cumbria ar yr awyr 24 awr y dydd i gyflwyno
adroddiadau ar y llifogydd yng Nghaerliwelydd– a llwyddodd i wneud hynny er i lefelau dwr
cynyddol ddiffodd y cyflenwad trydan yn yr
orsaf. Yn ystod y pedwar diwrnod cyntaf ar
ôl y llifogydd, cofnododd gwefan Where I Live
Cumbria bron i 2.5 miliwn o ymweliadau –o gymharu â 66,000 ar gyfer yr un cyfnod
wythnos yn gynharach.
Rydym yn ymrwymedig i ymateb i’r galw am
fwy o wasanaethau newyddion teledu lleol(yn hytrach na rhanbarthol) a byddwn yn
cadw llygad barcud ar wasanaeth teledu peilot
lleol iawn gan y BBC ar deledu lloeren ddigidola band eang yng Ngorllewin Canolbarth
Lloegr. Rydym wedi nodi pryderon ynghylch
effaith bosibl gwasanaethau o’r fath ar yfarchnad, a bydd y cynllun peilot yn ein galluogi
i fesur y gwerth cyhoeddus a grëir a’r effaith
ar ddarparwyr posibl eraill.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Llifogydd Caerliwelydd
Y llifogydd dinistriol yng Nghaerliwelydd –chwaraeodd BBC Radio Cumbria ran werthfawr
iawn yn cynorthwyo’r miloedd o bobl yr effeithiwydarnyntCylch gwaith
Nod BBC Scotland yw cynhyrchu
amrywiaeth cyfoethog ac eang o raglenni
teledu a radio arbennig o ansawdd uchel
ar gyfer pob grwp oedran, gan adlewyrchu
amrywiaeth yr Alban yn briodol a dathlu
pob agwedd ar ddiwylliant a threftadaeth yr
Alban ar gyfer cynulleidfaoedd yn yr Albana ledled y DU.
Mae allbwn newyddion a materion cyfoes
BBC Scotland yn parhau i berfformio’n dda
yn gyffredinol.Ym maes radio, gostyngodd
cyrhaeddiad wythnosol Good Morning
Scotland ar gyfartaledd i 10% neu 0.42 miliwn(o 10.9%/0.45 miliwn yn 2003/2004).
Ym maes teledu, y cyrhaeddiad wythnosol
15 munud ar gyfartaledd ar gyfer rhaglen
newyddion fin nos Reporting Scotland oedd
24.4% neu 1.15 miliwn o bobl (24.6%/1.16
miliwn yn 2003/2004) ac roedd yn hawdd
ar y blaen i ITV. Ymhlith y rhaglenni teledu
materion cyfoes nodedig roedd Security
Wars, sef ymchwiliad Frontline Scotland i
ddiwydiant diogelwch anrheoledig Glasgow.
Rydym wedi nodi barn Cyngor Darlledu’r
Alban bod lle i ddatblygu ymagwedd fwy
dychmygus ac atyniadol tuag at ddarllediadau
am wleidyddiaeth.
Gwelwyd rhai llwyddiannau nodedig ym maes
drama: rhoddwyd canmoliaeth feirniadol i’r
gyfres ddrama radio 26 rhan a ddarlledwydyn ystod y dydd sef Lynton Bay; ac awgryma
gwaith ymchwil a wnaed ar ran y BBC fod
River City, sydd yn ei thrydedd blwyddyn
bellach, yn sefydlu ei hun a bod gwylwyr
yn yr Alban yn ei hystyried yn yr un categori
ag operâu sebon teledu mawr eraill bellach.
Mae wedi cael ei chydnabod am ei hunaniaeth
Albanaidd gref ac mae hefyd wedi cael effaithamlwg ar y gwaith o gefnogi sylfaen crefft athalent darlledu’r Alban.

51

Arolwg y
Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Y Gwledydd a’r
Rhanbarthau

River City
River City ar BBC Scotland – sydd bellach yn ei
thrydedd flwyddyn ac sy’n ennill ei phlwyf ymysg
gwylwyr ochr yn ochr ag operâu sebon pwysig eraillar y teledu

Mae cefnogaeth BBC Scotland i ddarlledu
Gaeleg wedi parhau i fod yn gryf. Ceir slot
nos Iau rheolaidd ar BBC Two, ac mae Radionan Gaidheal a gwefan BBC Alba yn cael
croeso da. Mae menter dysgu iaith Colin andCumberland wedi cael ei chanmol. Mynegwyd
cefnogaeth gref yn ystod cyfarfodydd
cyhoeddus BBC Scotland ar gyfer Eòrpa, sy’n
cyflwyno adroddiadau ar faterion
cymdeithasol a gwleidyddol Ewropeaidd.
Roedd yn galonogol gweld ymrwymiad y BBCtuag at ddiogelu treftadaeth ddiwylliannol
Gaeleg yn cael ei gydnabod ym Mhapur
Gwyrdd yr Arolwg o’r Siarter, a chroesawn
argymhelliad y Llywodraeth sef y dylai’r BBC
chwarae rhan allweddol yn y gwaith oddatblygu sianel Gaeleg.
Mae cynllun peilot Island-Blogging BBC
Scotland, sy’n darparu llwyfan ar-lein ar gyfer
pobl yr ynysoedd yng Ngogledd Argylle, wedi
bod yn llwyddiannus a chaiff ei gyflwyno i bob
ynys yn yr Alban.
Yn Adroddiad Blynyddol y llynedd nodwyd
y ffaith bod y BBC wedi colli rhai hawliau
chwaraeon a’r her a gyflwynwyd o ganlyniad
i hynny. Mae’n galonogol gweld llwyddiantRadio Scotland wrth sicrhau hawliau ar gyfer
darllediadau byw o gemau Uwch-Gynghrair yr
Alban am bedwar tymor pêl-droed. Sicrhawyd
hawliau teledu ar gyfer y Cwpan CIS, gemau
oddi cartref yr Alban yng Nghwpan y Byd arhai o gemau Cwpan UEFA.

Cylch gwaith
Nod BBC Cymru yw cynhyrchu
gwasanaethau arbennig, o ansawdd
uchel, sy’n adlewyrchu diwylliant a hanes
unigryw Cymru a’i thirlun cymdeithasola gwleidyddol. Ei huchelgais allweddolyw meithrin cyfranogiad cynhwysola chyfranogol gyda chynulleidfaoedd
yng Nghymru ar draws amrywiaeth
ei gwasanaethau.
Newyddion yw conglfaen BBC Cymru o hyd.
Mae’r cynulleidfaoedd ar gyfer newyddion
teledu wedi gostwng ychydig, gyda
chyrhaeddiad wythnosol 15 munud ar gyfer
rhaglen newyddion fin nos Wales Today o 26%
neu 0.71 miliwn o bobl ar gyfartaledd(26.4%/0.73 miliwn yn 2003/2004) ond mae’nparhau i fod ymhell ar y blaen i ITV. Cafodd
Wales Today ganmoliaeth arbennig am ei
darllediadau o ymchwiliad Clywch i achosion
o gam-drin disgyblion ysgol. Cafwyd rhywfainto allbwn materion cyfoes a dogfen cryf, gan
gynnwys The Fix, a edrychodd ar ddibyniaeth
ar gyffuriau yng Nghymru.
Gostyngodd cyrhaeddiad Radio Wales
ychydig.Y cyrhaeddiad wythnosol ar
gyfartaledd oedd 18.1% neu 0.43 miliwn obobl (o gymharu â 20.2%/0.48 miliwn yn
2003/2004). Gostyngodd cyrhaeddiad
wythnosol Radio Cymru hefyd, i 6.8% neu
0.16 miliwn o bobl (7.6%/0.18 miliwn yn
2003/2004).
Mae BBC Cymru wedi darparu rhaglennu
llwyddiannus ar gyfer y rhwydwaith ar draws
amrywiaeth o genres.Ymhlith y rhain roedd
rhaglenni ffeithiol (A Year at Kew); drama (DrWho); y celfyddydau (Painting Flowers); acherddoriaeth (The Little Prince).Ymhlith yr
allbwn dogfen nodedig gan BBC Cymru
roedd Weston’s Warriors a ddathlodd 60
mlynedd ers glanio’r Cynghreiriaid yn
Normandi; a Bread of Heaven, sef hanes

52

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Weston’s Warriors
Cyn filwr o’r Ail Ryfel Byd ym Mynwent Rhyfel
Reichswald. Darlledwyd Weston’s Warriors gan
BBC Cymru i nodi 60 mlynedd ers y glaniadau
yn Normandi

cyffrous a haeddiannol boblogaidd Huw
Edwards o’r modd y mae crefydd wedi llunio
diwylliant a hanes Cymru.
Roedd yn galonogol gweld ymgynghoriad
cyhoeddus a gwaith ymchwil yr Adran dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, anodwyd ym Mhapur Gwyrdd yr Arolwg o’r
Siarter, a ddangosodd y gwerth uchel y mae
siaradwyr Cymraeg yn ei roi ar ymrwymiad y
BBC i’r iaith Gymraeg. Mae gan y BBC
rwymedigaeth hir-sefydledig i ddarparu 520
awr o raglennu a ariennir gan ffi’r drwydded
am ddim i’r sianel Gymraeg genedlaethol,
S4C, bob blwyddyn. Mae hyn yn cynnwys
llawer o allbwn mwyaf arwyddocaol S4C, gan
gynnwys ei wasanaethau newyddion a’r hen
ffefryn, Pobol y Cwm, a ddathlodd ei phenblwydd yn 30 oed yn 2004. Rydym wedi nodi
argymhellion gan Ofcom ynghylch perthynas y
BBC ag S4C. Mae’r BBC wedi cynnig ffyrdd oatgyfnerthu a dyfnhau’r berthynas.Ymhlith yrhain mae partneriaeth strategol newydd
rhwng S4C a’r BBC i gryfhau’r berthynas.
Bydd hyn yn dangos, yn gyhoeddus ac yn
dryloyw, y cymorth creadigol, gweithredol
ac ariannol y mae’r BBC yn ei roi i S4C.
Mae’r hawliau chwaraeon a gollwyd, a
nodwyd yn Adroddiad Blynyddol y llynedd, yn
parhau i beri problemau ym maes pêl-droeda rygbi. Fodd bynnag, mae’r BBC wedi
cyd-drafod contract newydd gyda’r Undebau
Rygbi Celtaidd, ac mae BBC Cymru wedi
ennill yr hawliau teledu eilradd i ddarlledu
gemau pêl-droed rhyngwladol cartref Cymru
yn Gymraeg ynghyd â darllediadau radio
yn y ddwy iaith.
Rydym wedi nodi’r pryder difrifol a fynegwyd
gan Gyngor Darlledu Cymru ynghylch prinder
gwasanaethau teledu digidol am ddim mewn
sawl rhan o Gymru. Efallai y bydd FreeSat(y gwasanaeth lloeren ddigidol am ddim
arfaethedig) yn datrys y broblem hon ac
rydym yn mynd i’r afael â hyn.

Cynulleidfa ar gyfartaledd ar gyfer
bwletinau newyddion rhanbarthol ledledy DU 2004/2005 (miliynau)
5.4
(5.7)

4.9
(4.7)
3.9
(3.7)

2.9
(2.9)

2.9
(2.9)*
1.4(1.6)

Newyddion rhanbarthol amser cinio BBC One
Newyddion rhanbarthol amser cinio ITV1Newyddion rhanbarthol min nos BBC One
Newyddion rhanbarthol min nos ITV1Newyddion rhanbarthol hwyrnos BBC One
Newyddion rhanbarthol hwyrnos ITV1

Ffynhonnell: BARB, TNS/Infosys, 4+ oed, ar gyfartaledd. * Mae ffigurau newyddion hwyrnos ITV ar gyfer y cyfnod
2 Chwefror 2004 hyd at ddiwedd Mawrth 2004. Noder: Nodir y ffigurau ar gyfer 2003/2004 mewn cromfachau

Murphy’s Law
James Nesbit fel yr heddwas cudd caled yn
Murphy’s Law – un o’r dramâu rhwydwaithllwyddiannus a gomisiynwyd gan BBC
Northern Ireland

Cylch gwaith
Nod BBC Northern Ireland yw darparu
rhywbeth o werth i bawb yn y gymuned
drwy amrywiaeth eang o raglenni agwasanaethau sy’n llywio ac yn ysgogi dadl,yn dathlu ac yn cefnogi bywyd diwylliannola chwaraeon, ac yn adlewyrchu diddordebau
a phrofiadau lleol i gynulleidfaoedd yng
Ngogledd Iwerddon a ledled gweddill y DU.
Roedd yn galonogol gweld ymgynghoriad
cyhoeddus a gwaith ymchwil yr Adran dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon yn y
Papur Gwyrdd ar yr Arolwg o’r Siarter anododd bod safbwyntiau ynghylch allbwn y
BBC yng Ngogledd Iwerddon yn gadarnhaol
iawn.Yn ystod y flwyddyn a arolygwyd,
rhoddwyd canmoliaeth uchel i My Name isPaul, sef rhaglen ddogfen arsylwadol rymus
am frwydr teulu i addysgu eu mab awtistig,
a enillodd un o wobrau’r Gymdeithas Deledu
Frenhinol (RTS). Cydnabuwyd sgiliau darlledu
sylweddol Stephen Nolan wrth iddo ennill
gwobr yr RTS am y cyflwynydd cenedlaethol
a rhanbarthol gorau. Mae’r allbwn yn
adlewyrchu diwylliant lleol ar draws genres
gwahanol yn effeithiol ac yn llwyddiannus – o
The Pipe Band Championships i’r gyfres gomedi
Give My Head Peace, a ddathlodd ei degfed
pen-blwydd eleni.
Y cyrhaeddiad 15 munud ar gyfartaledd argyfer rhaglen fin nos Newsline oedd 19.8%
neu 0.31 miliwn o bobl (20.3%/0.31 miliwn yn
2003/2004). Mae BBC Northern Ireland wedi
wynebu cystadleuaeth gref yn draddodiadol
gan UTV o ran darparu newyddion a dyma’r
unig ardal o fewn y Gwledydd a’r
Rhanbarthau lle nad yw’r hyn a gynigir gan y
BBC yn denu cynulleidfaoedd mwy na’igystadleuydd masnachol.

Parhaodd cyrhaeddiad Radio Ulster a Radio
Foyle yn sefydlog i bob pwrpas. Cyrhaeddiad
wythnosol y ddwy orsaf gyda’i gilydd ar
gyfartaledd oedd 37% neu 0.5 miliwn(37.7%/0.51 miliwn yn 2003/2004). Mae’rrhain yn ffigurau da: Radio Ulster yw’r orsaf
radio y gwrandewir arni fwyaf yng Ngogledd
Iwerddon o hyd, a chydnabuwyd Radio Foyle
gyda’i phedwaredd gwobr Aur Sony fel
Gorsaf y Flwyddyn.
Mae BBC Northern Ireland wedi cynhyrchu
allbwn llwyddiannus ar gyfer y rhwydwaith ardraws amrywiaeth o genres. Mae drama, yn
arbennig, wedi cyflawni llwyddiannau nodedig.
Ymhlith y rhain mae Messiah III: The Promise,
Murphy’s Law, a Pulling Moves.
Rydym wedi nodi’r pryder a fynegwyd gan
Gyngor Darlledu Gogledd Iwerddon ynghylch
yr ymrwymiad i raglennu a gwasanaethau iaith
frodorol o dan y Siarter newydd. Rydym ynparhau i fod yn ymrwymedig i ddarparu
allbwn yn yr iaith Wyddeleg a Sgoteg Wlstera chydnabyddwn ein cyfrifoldeb i adlewyrchu
cyfoeth ac amrywiaeth ieithoedd ahunaniaethau amrywiol Gogledd Iwerddon.
Mynegwyd pryder ynghylch argaeledd
cyfyngedig gwasanaethau radio digidol DAB
yng Ngogledd Iwerddon. Roeddem yn falch onodi y bydd tri throsglwyddydd DAB newydd
yn weithredol yn ddiweddarach eleni, ond
cydnabyddwn fod mwy o waith i’w wneud
yn y maes hwn.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

53

Cynyddu gwerth
cyhoeddus

Trosolwg
Mae’r syniad o gynyddu gwerth cyhoeddus yn ganolog
i’n gweledigaeth o BBC wedi’i adnewyddu ar gyfer y 21ain
ganrif. Mae’r BBC yn fwy na swm ei allbwn yn unig: ei nodyw cyfrannu at ansawdd bywyd yn y gymdeithas gyfan.
Flwyddyn yn ôl nododd y BBC mai creu gwerth cyhoeddus
oedd ei ddiben cyhoeddus mewn pum prif ffordd:■ Gwerth democrataidd■ Gwerth diwylliannol a chreadigol■ Gwerth addysgol■ Gwerth cymdeithasol a chymunedol■ Gwerth byd-eang

Mae’r Llywodraeth bellach wedi gofyn i’r BBC fabwysiadu
chweched diben ar gyfer y Siarter nesaf – gan gymryd rôlarweiniol i adeiladu Prydain ddigidol, ac rydym wedi cytuno
i wneud hyn.
Yn yr Adroddiad Blynyddol hwn ceir sawl enghraifft o’r BBC
yn creu gwerth cyhoeddus. Mae ei wasanaethau newyddion,er enghraifft, yn creu gwerth democrataidd drwy ddarparu
newyddion a gwybodaeth ddiduedd y gellid ymddiried
ynddynt ac sy’n cynorthwyo bywyd dinesig; ac mae ei gomedi
a’i ddrama’n creu gwerth diwylliannol a chreadigol drwy
ddod â thalent a chynulleidfaoedd ynghyd i dorri tir newydd.
Yn yr adran hon edrychwn yn fanwl ar dri genre – dysgu,
cerddoriaeth a chwaraeon – a nodwn sut y bu iddynt
helpu’r BBC i gyflawni ei ddibenion cyhoeddus y llynedd.
54

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

295

o sesiynau cerddoriaeth newydd a recordiwyd
ar gyfer 6 Music yn 2004/2005

8.9

miliwn o bobl a ddefnyddiodd wasanaethau
rhyngweithiol y BBC ar gyfer y Gemau
Olympaidd drwy loeren yn unig

Dysgu

WebwiseCanllaw’r BBC i bobl nad oes ganddynt brofiad
o’r rhyngrwyd. Mae Webwise yn rhan o ymrwymiad
y BBC i helpu i bontio’r rhaniad digidol

Achau Teulu
Cyflwynodd y gyfres deledu Who Do You Think You
Are? achau teulu i lawer o bobl – rhoddodd gwefany BBC y modd iddynt ymchwilio i’w gwreiddiau
eu hunain

Mae’r BBC yn darparu cymorth eang ar gyfer
dysgu. Mae hyn yn cynnwys dysgu ffurfiol fel
darlledu i ysgolion; dysgu anffurfiol fel rhaglenni
garddio neu hanes; a hefyd ymgyrchoedd
gweithredu cymdeithasol fel Big Challenge
yn 2004 a oedd yn canolbwyntio ar leihau
achosion o ordewdra.

darparwyr eraill y diwydiant. Daw hanner
y cynnwys gan gyflenwyr sector preifat.
Er mwyn cynyddu buddiannau dysgu’r
Cwricwlwm Digidol mae’n hanfodol bod
y BBC yn ategu ymdrech y sector preifat.
Byddwn yn monitro hyn yn ofalus.

Mae un rhan allweddol o allbwn dysgu’r BBC
wedi’i chysylltu’n uniongyrchol â’r ysgol a’r
cwricwlwm addysg bellach. Mae’r sianel
ddigidol CBeebies (gweler tudalen 29)
wedi’i chynllunio’n benodol i gynorthwyo
dysgu cynnar ar gyfer plant cyn oed ysgol.
Mae Sianel CBBC (gweler tudalen 28) ynrhedeg bloc pedair awr o raglenni i ysgolion
bob diwrnod o’r wythnos yn ystod y tymor.
Mae BBC Bitesize Revision yn wasanaethadolygu ar y we sy’n llwyddiannus iawn addefnyddir gan tua dwy ran o dair o fyfyrwyr
ac athrawon. Mae ei gynnwys wedi’i deilwra
ar gyfer arholiadau yng Nghymru, Lloegr,yr Alban a Gogledd Iwerddon, a noda’r
defnyddwyr fod Bitesize yn gwneud adolygu’n
fwy amrywiol a phleserus, ac yn helpu i
adeiladu hyder drwy hunan-brofi.
Ar gyfer oedolion, mae BBC Two yn darlledu’r
Learning Zone dros nos, sy’n cynnig rhaglenni
addysgol i’w recordio a’u gwylio ar adeg fwy
cyfleus. Mae hyn yn cynnwys allbwn gan y
Brifysgol Agored, y mae’r BBC wedi caelpartneriaeth addysgol hir a chynhyrchiol gyda
hwy. Mae Skillswise, sy’n seiliedig ar y Cwricwla
Craidd Oedolion a Llythrennedd a Rhifedd
ar gyfer Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon,yn helpu oedolion i wella eu darllen,
eu hysgrifennu a’u mathemateg sylfaenol.
Mae Webwise yn ganllaw poblogaidd iddechreuwyr ar ddefnyddio’r rhyngrwyd.
Y flwyddyn nesaf bydd y BBC yn lansio uno’i fentrau dysgu ffurfiol mwyaf: y Cwricwlwm
Digidol. Bydd hwn yn darparu deunydd fideo,
sain a deunydd rhyngweithiol o safon dros yrhyngrwyd i feysydd allweddol o’r cwricwlwm.
Caiff y gwasanaeth ei ddatblygu mewn
cydweithrediad â’r proffesiwn addysg a chyda

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ynghyd â’r mentrau dysgu ffurfiol hyn, mae’r
BBC hefyd yn cynnig amrywiaeth eang oallbwn dysgu anffurfiol ond sydd wedi’i
dargedu. Nod hyn yw rhoi cyfleoedd dysgu
perthnasol a deniadol nad ydynt yn gysylltiedigâ dysgu ffurfiol neu ddysgu sy’n gysylltiedig â
chwrs. Cyflwynodd Who Do You Think You Are?
achau teulu i lawer o bobl – a rhoddodd
y wefan y modd iddynt olrhain hanes eu teulu
eu hunain. Mae’r wefan WW2 People’s War,yr archif fwyaf o’i bath yn y byd o atgofion
personol o’r Ail Ryfel Byd, yn parhau i dyfu –ac mae hefyd yn darparu porth i’r rhyngrwydi bobl hyn.
Mae’r BBC yn rhedeg ymgyrchoedd
gweithredu cymdeithasol yn rheolaidd.Yn
2004 lansiwyd ymgyrch dwy flynedd wedi’i
hanelu at leihau nifer yr achosion o ordewdra
o’r enw The Big Challenge. Cymerodd ffurf
cyfres deledu, Fat Nation, ar BBC One a
BBC Three, gyda chymorth allbwn ar holllwyfannau’r BBC yn cynnwys teledu
rhyngweithiol a negeseuon testun i ffonau
symudol. Cafwyd amrywiaeth o weithgaredd
allgymorth hefyd yn cynnwys sioeau teithiol.
Er na pherfformiodd y gyfres deledu cystal
â’r disgwyl, ceir tystiolaeth fod yr allbwn
cysylltiedig wedi llwyddo i gyrraedd llawer obobl. Denodd y wefan 360,000 o
ddefnyddwyr unigol bob mis, a gwerthwyd
250,000 o becynnau cymorth yn ystod yddau fis cyntaf. Bydd ymgyrchoedd yn ydyfodol yn cynnwys menter fawr i gynyddu
llythrennedd, i’w lansio’n ddiweddarach eleni.

55

Cynyddu gwerth
cyhoeddus

Cerddoriaeth

Last Night of the Proms
Mynychodd mwy na 250,000 o bobl ddigwyddiadau
Proms in the Park ledled y DU er mwyn clywed
cerddoriaeth fyw a gweld darllediad o Last Nightof the Proms yn Neuadd Albert

Flashmob – the Opera
Opera fyw o ganolfan siopa Meadowhall yn
Sheffield – dilyniant i’r Flashmob gwreiddiol, agynhaliwyd ymysg teithwyr yng ngorsaf Paddington

Ymysg yr uchafbwyntiau cerddorol ar y
BBC yn ystod 2004/2005 roedd gwyliau
pwysig fel y Proms, Glastonbury a Music Live,yn ogystal â ‘Hub Sessions’ bach ar BBC 6
Music a cherddoriaeth ddinesig ddu newydd
ar BBC IXtra.

gyngherddau i 86.5% o’r cyfanswm seddau(84% yn 2003). Darlledwyd mwy o’r Promsar y teledu nag erioed o’r blaen.Ymysg ygweithgareddau allgymorth roedd Proms Out
and About, gyda cherddorfeydd y BBC yn
chwarae yn Hackney a Hammersmith ideuluoedd nad oeddent wedi bod mewn
cyngerdd gerddorfaol erioed o’r blaen.
Ar gyfer Last Night of the Proms daeth
y gwledydd a’r rhanbarthau at ei gilydd
unwaith eto ar gyfer digwyddiadau Promsin the Park, a fynychwyd gan 257,000 o bobl
(252,000 yn 2003).

Nod y BBC yw llywio, addysgu a diddanu.
Yn ei allbwn cerddoriaeth mae am gyflawni’r
tri pheth – gyda dyhead heb ei ail tuag at
gwmpas a graddfa sy’n canolbwyntio ar
gerddoriaeth newydd, perfformiadau byw neu
berfformiadau a recordiwyd yn arbennig ardraws sawl genre gwahanol. Mae pump oorsafoedd radio’r BBC bellach sydd wedi’u
hymrwymo’n bennaf i gerddoriaeth, ystod
gynyddol o ddarllediadau ar deledu’r BBC,mynediad yn ôl y galw drwy BBC Radio
Player ac archif fawr o gerddoriaetha deunydd cefndir ar bbc.co.uk.
Mae’r BBC ei hun yn cynnal pum cerddorfa,
a leolir yn Llundain, Manceinion, yr Albana Chymru, ac mae ganddo bartneriaeth agos
â Cherddorfa Ulster.Ynghyd â Chantoriony BBC, maent yn rhoi mwy na 400 oberfformiadau bob blwyddyn. Mae rôl y
BBC fel catalydd a buddsoddwr ym mywyd
cerddorol y DU yn cynnwys comisiynu
cerddoriaeth newydd (Radio 3 yw’r
comisiynydd cerddoriaeth newydd mwyaf yn
y byd) a darparu llwyfannau ar gyfer talent
newydd o’r DU – mae gan Radio 1 a 1Xtra
hanes arbennig o gryf yn y maes hwn.
Y Proms yw un o’r gwyliau cerddoriaeth
glasurol fwyaf a mwyaf llwyddiannus yn
y byd. Cafodd tymor 2004 ganmoliaethuchel am ei raglen amrywiol, a ddarlledwydyn ei chyfanrwydd ar Radio 3.Ymysg yruchafbwyntiau roedd y sielydd Yo-Yo Ma a’r
Silk Road Ensemble yn cydweithio â phlant yn
y Llyfrgell Brydeinig a’r perfformiadau cyntaf oweithiau comisiwn newydd gan gyfansoddwyr
Tsieineaidd-Americanaidd. Perfformiodd Syr
Simon Rattle Das Rheingold Wagner am y tro
cyntaf ar offerynnau o’r cyfnod ar ddechrau
Ring Cycle pedair blynedd y Proms. Cododd
y presenoldeb ar gyfartaledd yn y prif
56

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cyflwynodd BBC Music Live 2004 ddathliad
llwyddiannus iawn o gerddoriaeth yng
Ngogledd Iwerddon yn cynnwys digwyddiad
One Big Weekend Radio 1 yn Londonderry,a ddaeth â chymunedau lleol ynghyd drosy rhaniad sectyddol am ddau ddiwrnod oddarllediadau o gerddoriaeth fyw. Cafwyd
darllediadau helaeth o wyl Glastonbury ar
Deledu a Radio’r BBC.Ymysg yr ymagweddau
arloesol tuag at gyflwyno cerddoriaeth cafwyd
Flashmob – the Opera ar BBC Three aberfformiwyd yn fyw ymysg teithwyr yng
Ngorsaf Paddington.
Erys ymrwymiad y BBC i gynorthwyo’rrhai sydd am ddatblygu eu dealltwriaetho gerddoriaeth a’r broses o wneud
cerddoriaeth yn gryf. Ar Radio 3 llwyddodd
Discovering Music i ddadelfennu clasuron er
mwyn datgelu sut maent yn gweithio. Ar
Radio 2 anogwyd pobl gan Sold on Song i
ddarganfod y grefft o ysgrifennu caneuon
poblogaidd. Mae gan bbc.co.uk gannoeddo broffiliau o gerddorion a chyfres o gemau
sy’n annog egin gyfansoddwyr ifanc i roi
cynnig ar wneud cerddoriaeth. Galluogodd
cyngherddau Making Tracks Radio 3 fwy na
5,000 o blant ysgol i glywed cerddoriaeth
gerddorfaol a cherddoriaeth gorawl fyw.
Darparodd Bwrsarïau Fame Academy ariani helpu cerddorion ifanc gyda’u haddysg
gerddorol gan ddefnyddio arian a godwyd owerthu recordiau a phleidleisiau ffôn mewn
perthynas â’r rhaglen wreiddiol, a rhoddwyd
cannoedd o grantiau i blant ysgol i’w helpu
i brynu offerynnau ac offer cerdd.

Rygbi’r Chwe Gwlad
Iwerddon yn erbyn yr Alban ym mhencampwriaeth
rygbi’r Chwe Gwlad. Mae gan y BBC hawliau
darlledu unigryw dros y digwyddiad hwn hyd 2010

Chwaraeon

Sport Academy
Dosbarthiadau meistr gan y sêr, awgrymiadau,cyngor, anogaeth. Mae gwefan Sport Academyy BBC yn ymrwymedig i annog pobl i roi cynnig
ar chwaraeon

Pencampwr Dartiau
Phil Taylor yn ennill Pencampwriaeth Dartiau’r Byd.
Mae’r BBC yn darlledu mwy na 40 o chwaraeon

Y Gemau Olympaidd a’r Gemau
Paralympaidd, a ddarlledwyd ar y BBC yn unig,
oedd uchafbwynt blwyddyn anhygoel ar gyfer
BBC Chwaraeon. Mae’r BBC yn ymrwymedig
i ddarlledu amrywiaeth eang o chwaraeon –a chefnogi chwaraeon ar lawr gwlad.

ymhell dros 2 filiwn – gan roi sylw heb ei
ail i chwaraeon anabl.

Mae chwaraeon wrth wraidd disgwyliadau
ein cynulleidfaoedd o’r hyn y dylai’r BBC
ei ddarparu, ac i’n cenhadaeth gwasanaethcyhoeddus. Mae’n helpu i adeiladu gwerth
cymdeithasol a chymunedol drwy ddod âphobl ynghyd i ddathlu cyflawniad a cheirbuddiannau gwerthfawr o ran addysg ac
iechyd. Dros y pedair blynedd diwethaf mae’r
BBC wedi sefydlu strategaeth chwaraeon
newydd. Wrth wraidd hyn mae’r dyhead
mai’r BBC fydd y darlledwr chwaraeon
cenedlaethol o hyd. O ystyried y gystadleuaeth
ddwys dros hawliau chwaraeon mewn
blynyddoedd diweddar, mae hyn wedi
golygu rhoi blaenoriaeth i wariant ar hawliau
chwaraeon i alluogi’r BBC i barhau i gynnig
darllediadau o ddigwyddiadau chwaraeono bwys mawr, yn genedlaethol ac yn
rhyngwladol, ar deledu, radio ac ar-lein.
Eleni, mae hynny wedi golygu’r
Bencampwriaeth Pêl-droed Ewropeaidd,
a’r Gemau Olympaidd a’r Gemau
Paralympaidd yn arbennig. Ond mae hefyd
wedi cynnwys ailgyflwyno hawliau pêl-droedyr Uwch Gynghrair i Match of the Day, adarllediadau cofiadwy o Bencampwriaeth
Rygbi’r Chwe Gwlad, Cwpan yr FA, yGystadleuaeth Golff Agored a Wimbledon.
Gwyliodd cynulleidfaoedd mawr iawn
ddigwyddiadau allweddol yn Gemau
Olympaidd a Pharalympaidd Athen, fel
perfformiadau Kelly Holmes yn ennill dwy
fedal aur. Ond roedd y gefnogaeth a gafwyd
ar gyfer digwyddiadau llai amlwg yr un mor
nodedig. Darlledodd y BBC 28 o chwaraeon
Olympaidd a denodd hanner ohonynt
gynulleidfaoedd o fwy na 4 miliwn. Dyma
oedd y tro cyntaf hefyd i’r BBC allu cynnig
darllediadau byw o’r Gemau Paralympaidd.
Roedd y cynulleidfaoedd yn ystod oriau brig
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Elwodd cynulleidfaoedd ar ddatblygiadau
nodedig mewn technoleg. Galluogodd
darllediadau teledu rhyngweithiol y BBC,a ddefnyddir gan tua 9 miliwn o bobl,
i wylwyr ddewis beth i’w wylio o hydat bum digwyddiad. Darllediadau ychwanegolyr oedd ffi’r drwydded wedi talu amdanynt
eisoes oedd y rhain, ond, heb bosibiliadau
teledu rhyngweithiol, byddent wedi mynd
i wastraff. Ar fand eang, gallai defnyddwyr
gael mynediad i’r holl lifau byw, yn
cynnwys y rhai rhyngweithiol, yn ogystal ag
uchafbwyntiau a thestun ategol – a chawsant
y cyfle i drafod digwyddiadau gyda defnyddwyr
eraill band eang. Denodd y gwasanaeth
1.2 miliwn o ddefnyddwyr.
Erys pêl-droed yn ffordd allweddolo gysylltu â chynulleidfaoedd ac mae
buddsoddiad mwy wedi galluogi’r BBCi barhau i gael presenoldeb sylweddol yny maes hwn. Uchafbwynt y flwyddyn oeddy Bencampwriaeth Pêl-droed Ewropeaidd,
a ddarlledwyd yn fyw ar Radio Five Live a
Five Live Sports Extra, gan rannu darllediadau
ar y teledu gydag ITV. Denodd y gêm rhwng
Lloegr a Phortiwgal y gynulleidfa pêl-droedfwyaf erioed ar deledu’r BBC.
Yn ogystal â’r prif chwaraeon, mae’r BBC
hefyd yn cefnogi chwaraeon lleiafrifol. Gyda’igilydd, darlledwyd mwy na 40 o chwaraeon
gwahanol gan y BBC ar draws teledu, radio
ac ar-lein yn ystod y flwyddyn.
Mae’r BBC hefyd yn ymdrechu i gynorthwyo
chwaraeon ar lawr gwlad. Mae’r wefan Sports
Academy, sy’n annog pobl i gymryd rhanmewn chwaraeon ac sy’n helpu i feithrin
sgiliau chwaraeon, bellach yn cyrraedd ymhell
dros 1 filiwn o bobl bob wythnos. Cododd
yr ail ymgyrch Sport Relief fwy nag £16miliwn
i elusennau.

57

Bod yn atebol ac yn gyfrifol

Trosolwg
Derbyniwn fod yn rhaid i ni wneud mwy i fod yn fwy
atebol a thryloyw yn y BBC ac mae hon yn flaenoriaeth arhyn o bryd ac ar gyfer y dyfodol.Ymhlith gweithgareddau
atebolrwydd y Llywodraethwyr yn 2004/2005 roedd
cyfarfodydd ymgynghori â thalwyr ffi’r drwydded; comisiynu
ymchwil annibynnol i gael gwybod beth mae talwyr ffi’r
drwydded yn ei feddwl o agweddau ar wasanaethau’r BBC;cymeradwyo’r ymgais i ddiwygio system ymdrin â chwynion
y BBC; a pharhau i weithio’n agos gyda chyrff ymgynghoroly BBC. Lansiwyd ein gwefan ein hun yn ddiweddar(bbcgovernors.co.uk) ac eleni byddwn yn cynnal cyfarfod
cyffredinol blynyddol.
Yn yr adran hon, rydym hefyd yn rhoi adroddiad ar
gyfrifoldebau’r BBC wrth gefnogi diwydiant darlledu
ehangach y DU drwy fentrau i ganfod a datblygu talent;rhoi hyfforddiant i staff y BBC a phobl sy’n gweithio mewn
rhannau eraill o’r diwydiant; a chefnogi amrywiaeth yn
ei weithlu.
Mae cyfrifoldeb ar y BBC i fod yn ddinesydd corfforaetholda. Mae ein hadroddiad yn trafod sut y mae’r BBC
yn cefnogi gweithgarwch elusennol drwy godi arian a
gweithgareddau eraill; a mesurau i leihau effaith negyddol
y BBC ar yr amgylchedd.

58

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cyrff ymgynghorol y BBC
Cynghorau Darlledu a Fforwm
Cenedlaethol Lloegr
Mae’r BBC yn defnyddio rhwydwaith o fwy
na 500 o dalwyr ffi’r drwydded – wedi’u
dewis drwy broses annibynnol – o amgylch
y DU am gyngor ar raglenni a gwasanaethau.
Mae Cynghorau Darlledu ar gyfer Cymru,
yr Alban a Gogledd Iwerddon yn cynrychiolibuddiannau pobl yn y gwledydd hynny.
Yn Lloegr, mae Cynghorau Ymgynghorol
Rhanbarthol yn cynghori’r Llywodraethwyr
drwy Fforwm Cenedlaethol Lloegr a chânt eu
llywio yn eu tro gan rwydwaith o Gynghorau
Ymgynghorol Lleol.
Prif gyfrifoldeb y Cynghorau yw rhoi cyngor
i’r Llywodraethwyr ar amcanion o ran
rhaglenni a gwasanaethau ar gyfer Gwledydd
a Rhanbarthau’r BBC a monitro’r ffordd
y cânt eu cyflawni.Yn gyffredinol, roeddent
yn teimlo bod cryn dipyn o gynnydd wedi’i
wneud yn erbyn amcanion 2004/2005,
ac roeddent yn gefnogol i raglennu’r BBC
a ddarparwyd ar gyfer y gwledydd arhanbarthau Lloegr. Fodd bynnag, cododd
rhai meysydd a fu’n achos pryder.
Un pryder oedd y ffaith nad yw teledu
daearol digidol (DTT) a radio digidol DAB
ar gael yn gyffredinol. Nododd Cyngor
Darlledu Cymru mai dim ond mewn
ychydig rannau o Gymru y mae DTT ar gael
(56% o gymharu â 73% ar draws y DU ar
gyfartaledd). Roedd yn pryderu hefyd nad
oedd Radio Wales na Radio Cymru ar gaelar DAB ar draws rhannau helaeth o Gymru.
Roedd Cyngor Darlledu Gogledd Iwerddon
yr un mor bryderus nad oedd Radio Foylear gael eto ar DAB. Nododd, yn dilyn
pryderon cynharach y Cyngor, y byddai tri
throsglwyddydd DAB newydd yn weithredol
yng Ngogledd Iwerddon erbyn haf 2005.
Fodd bynnag, nododd fod signal DTT gwael
mewn sawl ardal o Ogledd Iwerddon.

Gwariant misol ffi’r drwydded ar gyfartaledd

BBC One£3.60
BBC Two£1.47
Sianelau teledu digidol£1.02
BBC Radio 1, 2, 3, 4, a Five Live
£1.01
Costau darlledu a chasglu£1.00
Teledu’r Gwledydd a Rhanbarthau Lloegr £0.89
Radio lleol a’r Gwledydd£0.64
bbc.co.uk£0.35
Gorsafoedd radio digidol£0.10
Cyfanswm£10.08Noder: Mae costau yn ymwneud â rhaglenni megis
marchnata a’r holl orbenion wedi’u dosrannu’n llawn yn
erbyn sianelau/rhwydweithiau i ddangos cyfanswm cost
allbwn y BBC

Gwrando ar gynulleidfaoedd
Llywodraethwr y BBC, Ranjit Sondhi (canol),Cadeirydd Fforwm Cenedlaethol Lloegr, yn
gwrando ar drafodaeth rhwng talwyr ffi’r drwydded

Mynegodd Fforwm Cenedlaethol Lloegrei bryder yntau hefyd nad oedd DAB
na DTT ar gael mewn rhannau allweddol oRanbarthau Lloegr, a nododd fod sawl un oorsafoedd radio lleol y BBC heb fod ar gaelar DAB. Nododd Cyngor Darlledu’r Alban, er
bod argaeledd digidol yn yr Alban yn well ar
gyfartaledd nag yn y DU, fod angen mawr am
hysbysu cynulleidfaoedd o’r cynlluniau i newid
i ddigidol.
Roedd pryder cyffredinol bod cynrychiolaeth
ar y sgrîn yn dal i amlygu tuedd
fetropolitanaidd Seisnig. Roedd angen gwneud
llawer mwy i gynrychioli bywyd modern yn
rhanbarthau Lloegr a gwledydd eraill y DU
a gallai rhwydwaith ehangach y BBC fod yngartref i raglenni a wnaed ac a ddarlledwyd
yn y tair gwlad.
Nododd Cyngor Darlledu Cymru lwyddiantparhaus y strategaeth o gael llai o frandiau
ond brandiau cryfach, a arweiniodd at ystod
well o raglennu ar draws BBC One Wales,
BBC Two Wales a BBC2W.
Croesawodd Cyngor Darlledu Gogledd
Iwerddon y penderfyniad i ddynodi BBC
Northern Ireland yn ganolfan ragoriaeth
rhwydwaith ar gyfer allbwn materion cyfoes
a drama. Nododd y Cyngor bwysigrwydd
rhaglenni yn yr iaith frodorol yng Ngogledd
Iwerddon fel swyddogaeth gwasanaethcyhoeddus graidd a theimlodd ei bod ynhollbwysig bod hyn wedi’i gynnwys yn ySiarter. Roedd y Cyngor wedi ymgymrydâ rhaglen eang ei chwmpas ar atebolrwydd
cyhoeddus ar draws Gogledd Iwerddon.
Roedd nifer y rhaglenni a gomisiynwyd gan
BBC Northern Ireland a oedd yn adlewyrchu
materion a godwyd yn y cyfarfodydd hyn yngalondid mawr i’r Cyngor.

Nododd Cyngor Darlledu’r Alban fod
llawer o argymhellion arolwg 2003 o
newyddiaduraeth BBC Scotland wedi cael
eu gweithredu’n llwyddiannus. Fodd bynnag,
credai fod angen gwneud rhagor i ennyn
diddordeb cynulleidfaoedd mewn materion
gwleidyddol. Roedd yn dda gan y Cyngor
nodi bod BBC Scotland wedi mynd i’r afael
â’r ffaith ei fod wedi colli’r hawl i ddarlledu
gemau o Uwch-gynghrair yr Alban drwy
sicrhau’r hawl i ddarlledu llawer o gemau
pêl-droed eraill. O ganlyniad nid yw
cymeradwyaeth i’r BBC yn yr Alban
wedi gostwng.
Pwysleisiodd Fforwm Cenedlaethol Lloegr
bwysigrwydd atgyfnerthu gwasanaethau lleol
er mwyn ymgysylltu’n fwy agos â’r gynulleidfa.
Nododd lwyddiant mentrau fel bysiau’r BBC
a’r gwefannau Where I Live. Croesawodd
gynllun peilot teledu lleol yng Nghanolbarth
Gorllewin Lloegr.
Pwysleisiodd pob un o’r Cynghorau a
Fforwm Cenedlaethol Lloegr fod angen i’r
BBC fod yn fwy atebol i dalwyr ffi’r drwydded.
Pwysleisiwyd hefyd fod angen i’r BBC gadw’r
egwyddor gynrychioliadol o fewn strwythur
llywodraethu ac atebolrwydd y BBC fel rhano’r Siarter newydd.
Cyhoeddir safbwyntiau’r Cynghorau Darlledu
a Fforwm Cenedlaethol Lloegr yn fanylach
yn eu Harolygon Blynyddol. Maent ar gaelar wefan y BBC yn bbcgovernors.co.uk
Y Pwyllgor Ymgynghorol Canolog ar Grefydd
Mae’r Pwyllgor Ymgynghorol Canolog ar
Grefydd (CRAC) yn rhoi cyngor i’r BBC
ar bolisi a rhaglenni crefyddol.

Trafodwyd amserlennu Songs of Praise.
Roedd gwaith annibynnol a wnaed arran y Llywodraethwyr wedi dangos bod
ei chynulleidfa yn mynd dipyn yn llai os
oedd yn cael ei darlledu’n gynharach yn yprynhawn. Ers hynny mae rheolwyr wedi
ymrwymo i’w darlledu mewn slot rheolaidd.
Mae diffyg effaith allbwn crefyddol ar yteledu o gymharu â rhaglenni eraill ynparhau i fod yn bryder i’r Pwyllgor.Yn ôl
dadansoddiad annibynnol a gyhoeddwyd
gan y Llywodraethwyr ac a drafodwyd gan
CRAC nid oedd y strategaeth grefyddol
ddiwygiedig yn 2002 wedi cael fawr o effaithar BBC One, er bod y Pwyllgor yn falch onodi perfformiad cryf allbwn ar BBC Two.
Parhaodd CRAC i nodi ansawdd rhagorol
yr allbwn ar y ddau rwydwaith a radio lleol
ac ar BBC World Service.
Roedd gwaith CRAC, ynghyd â’r gwaithymchwil a dadansoddi a wnaed ar ran y
Llywodraethwyr ar fod yn ddiduedd mewn
adroddiadau ar grefydd a pherfformiad
allbwn teledu crefyddol, wedi dylanwadu
ar benderfyniad y Llywodraethwyr i gynnal
seminar i drafod pa mor dda y mae’r BBC
yn adlewyrchu dylanwad ffydd wrth lunio’r
byd modern. Bydd ffrwyth y seminar hwn,
a fynychwyd gan aelodau o sawl crefydd
wahanol a rhai heb grefydd, ac a anerchwyd
gan nifer o arbenigwyr allanol, yn bwydo imewn i arolwg y BBC o strategaeth rhaglenni
Dyfodol Creadigol.
Mae CRAC yn parhau i weithio ar fireinio
ei rôl a’i gylch gwaith ei hun. Bydd hyn ynllywio’r arolwg trwyadl o system y BBC ogyrff ymgynghorol a gynhelir yng nghyd-destun
yr Arolwg o’r Siarter.

Eleni, parhaodd y Pwyllgor i weithio ar rai
o’r materion allweddol a nodwyd ganddo
yn ystod y flwyddyn flaenorol. Croesawodd
CRAC Lorraine Heggessey, sef Rheolwr BBC
One ar y pryd, i’w gyfarfod ym mis Tachwedd
lle y trafodwyd amserlennu a pherfformiad
allbwn crefyddol ar y sianel.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

59

Bod yn atebol
ac yn gyfrifol

Music Live
Rhan o wyl gerddoriaeth fyw flynyddol y BBC,Music Live, sy’n llwyfannu cyngherddau mawr
am ddim – ac sydd hefyd yn anfon cerddorion
i bartïon stryd, gweithleoedd a hyd yn oed
gorsafoedd rheilffordd

Helpu Affrica
Ysgol yn Ghana a gynorthwyir gan arian a godwyd
gan Comic Relief

Grwp Ymgynghorol ar BBC World Service
and Global News
Mae Grwp Ymgynghorol y Llywodraethwyr ar
BBC World Service and Global News yn rhoi
asesiad allanol annibynnol i’r Llywodraethwyrar ystod ac ansawdd allbwn BBC World
Service a BBC World.

Arolwg o Allbwn y BBC

Five Live yn Umlazi
Cysylltodd BBC Radio Five Live â
threflan Umlazi yn Ne Affrica yn
ystod Apêl Crysau Amnest yr orsaf.
Rhoddodd gwrandawyr 25,000 o
grysau pêl-droed i blant yn Affrica
a chafodd Umlazi rai ohonynt.
Mae problem ddifrifol o ran
HIV/Aids yn Umlazi – mae un o bob
tri o bobl yn HIV positif – aphenderfynodd Five Live dynnu sylw
at yr argyfwng hwn nad yw wedi caelllawer o sylw fel arall. Buont yn
darlledu hanesion trist ond hefyd
hanesion am ddewrder a gwydnwch
mawr. Gosododd yr orsaf linellau
ISDN fel y gallai pobl Umlazi anfon
dyddiaduron sain i Five Live.
Cysylltodd Five Live un o ysgolion
Umlazi ag adran iechyd Cyngor
Dinas Durban a sefydlodd raglen‘addysgu drwy gyfoedion’. Dysgodd
gweithiwr iechyd ffeithiau am
HIV/Aids i grwp bach o blant.
Yna trosglwyddwyd y wybodaeth
ganddynt hwythau i’w cyfoedion.
Anogodd Five Live ei gwrandawyri brynu pecynnau offer meddygol
hefyd – rhan o brosiect a drefnwyd
gan Faer Durban a Maer Leeds ac
a gefnogwyd gan Five Live.Ym mis
Chwefror 2005 cyflwynodd Lucas
Radebe, pêl-droediwr o Leeds
United, 1,000 o becynnau offeri Umlazi.

Enw Da’r BBC yn Fyd-eang
Yn 2004/2005 galwodd y Grwp am i
astudiaeth arbennig o enw da y BBC yn
fyd-eang am ymddiriedaeth a gwrthrychedd
gael ei chynnal. Collodd ei enw da i ryw
raddau mewn rhai marchnadoedd yn dilyn
y rhyfel yn Irac yn 2003.
Dangosodd yr ymchwil annibynnol fod
enw da’r is-adran World Service and Global
News am ymddiriedaeth a gwrthrychedd ynwell nag unrhyw ddarlledwyr rhyngwladol
eraill bron ym mhob marchnad a arolygwyd.
Dangosodd y dystiolaeth hefyd fod y
BBC wedi adfer ei enw da byd-eang
am ymddiriedaeth a gwrthrychedd mewn
marchnadoedd lle y’i collwyd yn ystod
y rhyfel yn Irac ac yn union wedi’r rhyfel.

Nodwyd rhai meysydd ar gyfer gwella.Ymhlithy rhain roedd:■ Saesneg ar gyfer Asia: ystyried sensitifrwydd
ei gynulleidfa amrywiol wrth benderfynu
ar y naws briodol mewn cyfweliadau■ Arabeg: rhoi cyd-destun gwell ar gyfer
cyfweliadau a gwneud gwelliannau
technegol i’r wefan■ Rwseg: sicrhau nad yw’r ymgais i apelio
at gynulleidfaoedd yn cael effaith negyddol
ar werthoedd golygyddol traddodiadol BBC
y gwasanaeth■ Indoneseg: sicrhau bod y wefan yn cynnig
gwasanaeth sy’n wahanol i’w chystadleuwyr
tra’n cadw gwerthoedd newyddiadurol
y BBC■ Ffrangeg ar gyfer Affrica: taro’r cydbwysedd
cywir rhwng straeon rhyngwladol achenedlaethol a sicrhau bod y gwasanaeth
mor berthnasol â phosibl i grwpiau
o’r gynulleidfa mewn marchnadoedd
ieithoedd gwahanol
Cafodd gwefan bbcnews.com grynganmoliaeth am fod yn ffynhonnell
awdurdodol o newyddion a gwybodaeth.
Roedd y Grwp yn fodlon ar y cynnydd awnaed gan sianel deledu Saesneg BBC World.
Teimlwyd ei bod yn cynnig sylw ehangach
a gwell cydbwysedd na’i chystadleuwyr.

Ym mis Mawrth 2005, pan roddodd
Comisiwn Affrica ei adroddiad,trefnodd Five Live i un o’r
dyddiadurwyr sain o Umlazi,
Nompillo Xaba, cynghorydd ar
HIV/Aids ddod i Lundain fel
gohebydd gwâdd yr orsaf. Roedd
ei chyfweliadau â gwleidyddion
blaenllaw wedi sicrhau bod
dimensiwn ychwanegol trawiadol
i ddarllediad Five Live.

60

Adolygodd y Grwp Ymgynghorol allbwn
BBC World Service yn Saesneg ar gyfer Asia,
yn Arabeg, yn Rwseg, yn Indoneseg ac yn
Ffrangeg ar gyfer Affrica. Roedd pob un o’r
gwasanaethau ieithoedd hyn wedi cael eu
canmol am fod yn ddibynadwy, yn gywir,
yn ddiduedd ac yn llawn gwybodaeth.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

101,584
o geisiadau a dderbyniwyd gan BBC
Recruitment yn 2004/200518

awr o ddarllediadau o Gemau Paralympaidd
2004 ar BBC One a BBC Two

Ymateb i gwynion
Mae Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr (GPCC) yn gyfrifol amsicrhau bod y BBC yn ymdrin â chwynion
yn briodol.
Ar 1 Chwefror 2005 lansiwyd system
gwynion newydd, sef ffrwyth goruchwyliaethy GPCC o’r gwaith o ddiwygio prosesau
ymdrin â chwynion y BBC a ddaeth i ben
eleni. Fe’i croesawyd gan y Llywodraethwyr
fel newid sylweddol yn atebolrwydd y BBCi gynulleidfaoedd. Nodweddion allweddoly system yw:■ Cod ymarfer, yn cynnwys ymrwymiad
i ymateb i gwynion cychwynnol o fewn
deg diwrnod gwaith■ Gwefan ar gyfer cwynion(bbc.co.uk/complaints) sy’n dweud wrth
gynulleidfaoedd sut i gwyno, am gwynion
sy’n dod i law ac am y camau a gymerir,ac sy’n cyhoeddi cywiriadau■ Gweithdrefnau symlach, gyda dau lwybr
ar gyfer cwynion cychwynnol (BBCGwybodaeth neu’r is-adran berthnasolo’r BBC)■ System gofnodi fewnol ganolog i hwyluso’r
gwaith o fonitro cwynion a rhoi
adroddiadau effeithiol■ Yr hawl i apelio i’r Uned Cwynion
Golygyddol (ECU), er mai’r GPCC sy’npenderfynu ar gwynion golygyddol yny pen draw
■ Dileu’r gofyniad i’r ECU (yr Uned
Cwynion am Raglenni gynt) i gytuno
ar ganfyddiadau a gadarnhawyd gyda
rheolwyr yr is-adran rhaglenni■ Bwrdd Rheoli Cwynion, o dangadeiryddiaeth y Dirprwy Gyfarwyddwr
Cyffredinol, i oruchwylio’r broses o ymdrin
â chwynion a rhannu dysgu ymhlith uwch
aelodau o staff

Mynediad i gynulleidfaoedd
Mae gwasanaethau BBC Information yn delioâ channoedd o filoedd o alwadau gan wylwyr
a gwrandawyr bob blwyddyn

Gemau Paralympaidd Athen
Y Fonesig Tanni Grey-Thompson yn ennill medal
aur yn y ras 100 metr. Rhoddodd darllediadau’r
BBC o Gemau Paralympaidd 2004 lawer o sylw
i chwaraeon anabl

Ochr yn ochr â’r system newydd, nod rhaglen
newid diwylliant bwysig yw creu diwylliant lle
y tybir bod talwr ffi’r drwydded yn gywir yn
hytrach nag anghywir, a diwylliant sy’n fwy
parod i gyfaddef unrhyw gamgymeriadau a,lle y bo’n briodol, unioni pethau.

Bu cynnydd sylweddol yn nifer y cwynion
yn ystod mis Ionawr i fis Mawrth 2005
oherwydd yr ymateb i Jerry Springer – theOpera (cofnodwyd tua 55,000 o gwynion
cyn i’r rhaglen gael ei darlledu, gydag 8,000 o
gwynion eraill ar ôl y darllediad) ac, i raddaullai, lansio’r wefan gwynion newydd.

Cynhaliodd y GPCC ei arolwg blynyddol
o brosesau ymdrin â chwynion y BBC gan
gynnwys asesiad cychwynnol o’r system
gwynion newydd o’i chymharu â meini prawf
arfer gorau.
Daeth y GPCC i’r casgliad fod ysystem newydd yn hygyrch ac y rhoddir
cyhoeddusrwydd da yn ei chylch, gyda
12,000 o gwynion yn dod i law drwy’r wefan
newydd yn y ddau fis cyntaf. Croesawodd
hefyd berfformiad o ran amseroedd
gweithdroi, gydag is-adrannau yn ymateb
i 93% o gwynion o fewn 10 diwrnod gwaith.
Roedd perfformiad BBC Gwybodaethyn dda ond ychydig yn is, sef 78%, yn sgîlcynnydd sydyn yn nifer y cwynion. Sicrhawydy Pwyllgor bod camau yn cael eu cymryd
i fynd i’r afael â hyn.
Roedd y Pwyllgor yn fodlon, yn ôl yr
arwyddion cynnar, bod y system yn effeithiol
ac yn rhoi gwybodaeth ac yn dilyn cylch
gwaith newydd yr ECU mae gallu’r BBCi gynnal ymchwiliadau llawn a diduedd i
gwynion golygyddol wedi gwella. Nododd fod
angen mwy o waith o hyd i fireinio agweddau
ar y strwythur a’r prosesau er mwyn sicrhau
effeithlonrwydd a thegwch systemau’r BBC;hefyd byddai eu rheolwyr yn ymgymryd ag
arolwg interim o’r system gwynion newydd
ym mis Medi 2005, gydag arolwg 12 mis ym
mis Chwefror 2006.
Cafodd y GPCC adroddiadau hefyd ar ymdrin
â chwynion gan BBC Gwybodaeth am yflwyddyn. Parhaodd BBC Gwybodaeth iweithredu 24 awr y dydd, saith diwrnod yrwythnos yn ymdrin â chwynion dros y ffôna thrwy lythyr ac e-bost. Eleni, ymdriniodd
â mwy na 125,000 o gwynion, o gymharu
â thua 71,000 yn y flwyddyn flaenorol.
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Yn 2004/2005, ymdriniodd yr ECU â 1,333
o gwynion yn ymwneud â 740 o eitemau(1,640 yn 2003/2004). O’r rhain, cadarnhawyd
345 (26%) yn llawn neu’n rhannol.
Cyhoeddwyd y canfyddiadau a gadarnhawydbob chwarter, ynghyd â nodyn o’r camau
a gymerwyd ymhob achos.Yn y flwyddyn
cyn Chwefror, ymatebwyd i 48% o gwyniono fewn y targed. Nododd y Pwyllgor fodrheolwyr yn fodlon y byddai hyn yn gwellao dan y prosesau newydd ac y byddai
perfformiad derbyniol yn cael ei gyflawni
dros y chwe i naw mis nesaf.
Ystyriodd y GPCC apeliadau gan bobla oedd wedi gwneud cwyn olygyddol ddifrifol
i reolwyr y BBC ac nad oeddent yn fodlon
ar yr ymateb.Ystyriodd y Pwyllgor 69 oapeliadau eleni, a chadarnhaodd chwech yn
llawn neu’n rhannol.
Yn ogystal, ystyriodd y GPCC gwynion ynglyn
â Jerry Springer – the Opera a ddarlledwydddydd Sadwrn 8 Ionawr 2005. Cyfeiriwyd
y cwynion hyn yn uniongyrchol i’r GPCC
er mwyn iddo ymchwilio iddynt gan eu bod
wedi dod i law o dan broses gwyno’r BBC aoedd ar waith cyn 1 Chwefror 2005. O dany broses hon nid ymchwiliodd yr Uned
Cwynion am Raglenni (ar y pryd) i faterion yroedd y Cyfarwyddwr Cyffredinol eisoes wedi
llunio barn yn eu cylch (fel yn yr achos hwn).
Drwy fwyafrif o bedwar i un, ni chadarnhaoddy Pwyllgor y cwynion. Mae’r canfyddiad llawn
ar gael yn: bbc.co.uk/complaints.

61

Bod yn atebol
ac yn gyfrifol

BBC Hyfforddi
Gweithredydd camera dan hyfforddiant yn cael
cyfarwyddiadau. Mae’r BBC yn rhoi hyfforddianti’r diwydiant darlledu ehangach yn ogystal ag i’w
staff ei hun

Cefnogi cerddoriaeth
Edith Bowman yn ennill Comic Relief DoesFame Academy. Ariannodd yr arian a godwyd gany Fame Academy gwreiddiol fwrsariau ar gyfer
cerddorion ifancCydgysylltodd yr ECU ag Ofcom hefyd
ynglyn â chwynion am raglenni’r BBC.Yn y
flwyddyn hyd 31 Mawrth 2005 cafodd Ofcom
fod y BBC wedi torri’r codau rheoliadol
ynglyn â safonau rhaglenni mewn naw achos,yn gyfan gwbl neu’n rhannol. Cafodd fod y
BBC wedi torri codau rheoliadol ynglyn âthriniaeth annheg neu amharu ar breifatrwydd
heb reswm da mewn 10 achos, yn gyfan gwbl
neu’n rhannol.

BBC TalentLansiwyd BBC Talent yn 2000 ac mae’nparhau i fod yn fodd pwysig i’r BBC ddodo hyd i dalent newydd a’i meithrin ar draws
y DU.Ymhlith y cynlluniau newydd yn
2004/2005 roedd dod o hyd i gyflwynwyr
radio lleol ar gyfer BBC Asian Network a BBC
English Regions, a chynhyrchwyr drama ar
gyfer Silver Street, yr opera sebon Asiaidd
gyntaf ar y radio yn y DU.

Yn ôl yr arwyddion cynnar mae’r rhaglen
yn cael effaith gadarnhaol. Mae’r arolwg
staff blynyddol wedi dangos cynnydd mewn
ymatebion cadarnhaol ar gwestiynau yn
ymwneud â sgiliau rheoli. Bydd y rheolwyr
yn cynnal gwerthusiad llawn o’r rhaglen yn
ddiweddarach eleni.

Mae’r GPCC wrthi’n ystyried cynigion ar gyfer
newidiadau pellach i’w brosesau ymdrin â
chwynion ei hun er mwyn gwneud y broses
apelio i’r Llywodraethwyr yn fwy agored athryloyw. Byddwn yn ymgynghori â’r cyhoedd
ar y cynigion hyn.

Roedd Young Storytellers yn gystadleuaethgan BBC Talent i annog awduron o dan 16
oed. Caiff yr enillwyr eu darlledu yn 2005
ar Big Toe ar BBC7 ac ar Go 4 It ar Radio 4.
Gwnaeth mwy na 800 o bobl gais ar-lein.

Hyfforddiant a thalentHyfforddi’r diwydiantYn ogystal â hyfforddi ei staff ei hun, mae’r
BBC yn parhau i chwarae rhan bwysig fel
hyfforddwr i’r diwydiant darlledu ehangach.
Eleni mae’r BBC wedi darparu mwy na
4,000 o ddiwrnodau hyfforddi i dros 300 o
sefydliadau. Mae BBC Hyfforddi a Datblygu
hefyd yn cynnig ystod o gyrsiau ar-lein am
ddim yn trafod agweddau ar gynhyrchu teledu
a radio gan gynnwys golygu, ysgrifennu,
cyfweld a chyngor ar iechyd a diogelwch.
Yn ogystal, mae’r BBC yn cynnig hyfforddiantâ chymhorthdal i weithwyr llawrydd
a gweithwyr contract ar amrywiaetho hyfforddiant camera, sain, goleuo ahyfforddiant ar gyfryngau newydd. Eleni
darparodd y BBC hyfforddiant i fwy na 250
o weithwyr llawrydd – yn ychwanegol at
yr hyfforddiant y mae’n ei roi i weithwyr
llawrydd sy’n gweithio ar ei gynyrchiadau
ei hun.
Buddsoddodd y BBC £48.6miliwn mewn
hyfforddi a datblygu staff yn 2004/2005.
Ei amcan yw aros yn y chwartel uchaf ogwmnïau’r DU o ran buddsoddi mewn
hyfforddi a bod yn arweinydd clir yn niwydianty cyfryngau.

62

GwobrauYn 2004/2005 cafodd y BBC dros 250 owobrau yn ymwneud â rhaglenni, ar draws
teledu, radio a chyfryngau newydd. Roedd yrhain yn cynnwys 13 gwobr Bafta, dwy wobr
Golden Globe, 21 o wobrau Sony a 14 owobrau RTS, pedair gwobr Webbies a phedair
gwobr Prix Italia.Y tu allan i faes gwneud
rhaglenni mae’r BBC wedi cael gwobrau am
nifer o weithgareddau eraill megis dylunio
eiddo, cynlluniau amgylcheddol agwasanaethau cwsmeriaid da.
Arweinyddiaeth
Eleni fu’r flwyddyn lawn gyntaf o Raglen
Arweinyddiaeth y BBC, sydd wedi’i chynllunio
i wella ansawdd arwain a rheoli yn y BBC.
Fe’i cyflwynwyd yn dilyn ymgynghoriad
helaeth â’r staff yn 2002 a amlygodd awydd
mawr ymhlith y staff am berthynas well â’nrheolwyr ac arweiniad cyson ar bob lefelo’r BBC.
Mae’r rhaglen yn cael ei hadolygu ar hyno bryd er mwyn sicrhau ei bod yn parhau’nberthnasol. Hyd yma, mae mwy na 2,000
o reolwyr wedi cwblhau’r rhaglen a disgwylir
i hyd at 4,000 o reolwyr eraill ymgymryd â’rrhaglen dros yr ychydig flynyddoedd nesaf.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

AdborthYn 2004 lansiwyd proses adborth a datblygu
newydd, wedi’i chynllunio i gynyddu faint oadborth y mae staff y BBC yn ei gael oddi
wrth reolwyr. Cynhaliwyd cyfres o weithdaii helpu staff a rheolwyr i wella eu sgiliau athechnegau adborth a rheoli perfformiad.
Amrywiaeth
Gwnaed gwaith i wella cynrychiolaeth pobl
anabl yn allbwn y BBC, er enghraifft, drwy’rCynllun Bwrsari i Actorion Anabl a lansiwyd
ym mis Mawrth 2005 mewn partneriaethâ Channel 4, a thrwy ddarlledu teledu byw
o Gemau Paralympaidd 2004.
Mae gwaith hefyd yn mynd rhagddo i gynyddu
nifer y bobl anabl a gyflogir mewn rolau
gwneud rhaglenni ac mewn rolau creadigola chomisiynu. Recriwtiwyd tua 30 o bobl
anabl i Extend, sef cynllun lleoliadau i’r anablllwyddiannus y BBC.
Mae materion o ran amrywiaeth hefyd yncael eu hystyried yn benodol yn y cynlluniau
newid i drawsnewid y BBC.
Am wybodaeth am sut y mae’r BBC yn
adlewyrchu’r gymdeithas amrywiol y mae’n
ei gwasanaethu gweler yr adroddiad ar
Amcan 2 (ar dudalen 13).

£17

miliwn a godwyd mewn un noson gan Plant
mewn Angen yn 2004

2.5

miliwn achos o gysylltu â BBC Gwybodaeth gan
y cyhoedd 2004/2005

Oxford Road
Recordio rhifyn o Oxford Road: The Story. Enillodd yr
opera sebon gymunedol ar BBC Radio Berkshire
wobr gan Sony

Bread of Heaven
Huw Edwards, cyflwynydd Bread of Heaven, sefhanes gan BBC Cymru o sut y mae crefydd wedi
dylanwadu ar ddiwylliant a thirwedd Cymru

Oxford Road:The Story
Mae gan Oxford Road yn Readingenw gwael am fod yn gysylltiedig â
chyffuriau a phuteindra – y ddelwedd
yn lleol yw ei bod yn llawn puteindai
a thai crac. Roedd BBC Radio
Berkshire am ddatgelu fersiwn arall –sef cymuned amlddiwylliannol
fywiog, nid heb broblemau, ond gyda
chyfoeth o straeon i’w hadrodd.
Penderfynodd yr orsaf greu opera
sebon radio yn seiliedig ar Oxford
Road – a chynnwys y gymuned leolymhob agwedd ar y cynhyrchiad.
Codwyd arian partneriaeth drwy
Gyngor Celfyddydau Lloegr a
Chyngor Bwrdeistef Reading.
Gweithiodd BBC Radio Berkshire
gyda phobl leol i ddatblygu eu
sgiliau creadigol, artistig a darlledu.
Cynhaliwyd gweithdai gyda phlantlleol i ddatblygu’r gerddoriaeth
agoriadol, gan ddefnyddio eitemau –blychau o fotymau, drwm olew,
côn traffig – i greu’r adran rhythm.
Cynhaliwyd gweithdai drama ac
adrodd stori. Drwy’r rhain daethstorïau a chymeriadau i’r amlwg achawsant eu datblygu gan sgriptwyr
proffesiynol. Cafodd pobl leol eu
hyfforddi fel cyflwynwyr. At ei gilydd,
cymerodd dros 850 o bobl ran yny prosiect.
Recordiwyd opera sebon radio
12 rhifyn, Oxford Road:The Story gan
ddefnyddio lleoliadau ar Oxford
Road gydag actorion proffesiynol yn
gweithio ochr yn ochr â thrigolion
lleol ac fe’i darlledwyd ym mis Awst
2004. Enillodd y cynhyrchiad Wobr
Arian Sony.

Cyfrifoldeb cymdeithasol corfforaethol
Mae’r BBC yn anelu at sicrhau gwerth
cyhoeddus yn bennaf drwy ei raglenni a’iwasanaethau. Ond mae’r BBC hefyd yn cynnig
gwerth cyhoeddus drwy weithgareddau sy’nymestyn yn uniongyrchol i gymdeithas drwy
ymrwymiad i gyfrifoldeb cymdeithasol
corfforaethol (CSR).
Dyma sut y mae’r BBC yn diffinio eiuchelgeisiau yn y maes hwn: “Cenhadaeth
graidd y BBC yw cyfoethogi bywydau pobl
gyda rhaglenni a gwasanaethau sy’n hysbysu,
yn addysgu ac yn diddanu.Yn unol â hyn,mae’r BBC yn anelu at fod yn ddinesydd
corfforaethol cyfrifol, gan weithredu er budd
y cyhoedd, i atgyfnerthu a chyfoethogi
cymunedau ar draws y DU ac yn rhyngwladol.
Mae CSR yn golygu byw yn ôl ein
gwerthoedd gydag uniondeb a chysondeb
ethnig tuag at ein pobl ein hunain, ein
cynulleidfa, cyflenwyr busnes a’r cymunedau
lle rydym yn gweithredu, er mwyn cadw
eu ffydd yn y BBC. Drwy gyflawni ein
dyletswyddau gwasanaeth cyhoeddus a thrwy
ymrwymiadau amgylcheddol, moesegol,
elusennol a chymunedol y caiff effaith
gymdeithasol y BBC ei hamlygu fwyaf.”
Mae Busnes yn y Gymuned, sef y mudiad
sy’n anelu at wella effaith gadarnhaol busnes
mewn cymdeithas, yn cyhoeddi mynegai
CSR bob blwyddyn. Mae’n rhoi meincnodo’r ffordd y mae cwmnïau yn rheoli, yn mesur
ac yn rhoi adroddiad ar eu heffaith argymdeithas.Yn 2005 90% oedd sgôr y BBC(87% yn 2004) a olygai ei fod yn safle 32
ymhlith 100 cwmni gorau’r DU ar gyfer CSR(i fyny o 42 yn 2004) ac yn gyntaf yn sector
y cyfryngau ac adloniant.

Cofnodir rhai o’r gweithgareddau hyn yn
2004/2005 isod.
Gwaith elusennol: Codi Arian drwy apeliadau
Mae apeliadau a ddarlledir yn wasanaethcyhoeddus pwysig. Maent yn rhoi cyfle igynulleidfaoedd y BBC gefnogi elusennau,
tra’n rhoi cyfle i elusennau godi arian ac
ymwybyddiaeth o’u gwaith. Mae’r BBC ynolrhain agweddau’r cyhoedd tuag at apeliadau
ac mae 90% o bobl yn dweud bod apeliadau
a ddarlledir ar y teledu yn ffordd dda o godi
arian. Mae 77% o bobl yn dweud eu bod yn
ymddiried yn y BBC i sicrhau bod yr arian a
godwyd yn cael ei wario’n ddoeth.
Cynghorir y Llywodraethwyr gan y Pwyllgor
Ymgynghorol ar Apeliadau (AAC), sy’ncynnwys 12 o ymgynghorwyr allanol arbenigol
sy’n cynrychioli ystod eang o fuddiannau
ar draws y maes elusennol. Mae’r AAC ynrhoi cyngor ar bolisi apeliadau’r BBC ac yn
cynorthwyo’r Llywodraethwyr yn eu tasg ooruchwylio prosiectau codi arian mawr megis
Diwrnod Trwyn Coch ac apêl Plant mewn
Angen y BBC. Mae hefyd yn cynghori ar
ddyrannu apeliadau wythnosol Radio 4
ac apeliadau Lifeline BBC One.
Yn ystod 2004/2005 gwnaed nifer o apeliadau
mawr. Mae Sport Relief yn fenter ar y cydrhwng BBC Chwaraeon a Comic Relief agynhelir bob dwy flynedd.Ym mis Gorffennaf
2004 cododd dros £16.5miliwn (sef 25% yn
fwy nag a godwyd yn 2002). Rhoddir hanneryr arian i elusennau rhyngwladol sy’n gweithio
gyda phlant a phobl ifanc, a’r hanner arall
i elusennau yn y DU sy’n canolbwyntio arbobl ifanc mewn cymunedau rhanedig neu
gymunedau lle ceir gwrthdaro.

Yn 2004, cyhoeddodd y BBC ei adroddiad
cyntaf ar CSR (sydd ar gael ar-lein yn
bbc.co.uk/info/csr) sy’n rhoi mwy o fanylion
am yr amrywiaeth mawr o weithgareddaua ddefnyddir gan y BBC i weithredu ei
bolisïau CSR.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

63

Bod yn atebol
ac yn gyfrifol

Ym mis Tachwedd 2004 cododd Plant mewn
Angen dros £17miliwn ar y noson. Disgwylir
i’r cyfanswm terfynol ddyblu. Caiff yr arianei roi i amrywiaeth mawr o brosiectau sy’n
gweithio gyda phlant yn y DU.Yn ystod yr
un mis, lansiodd Blue Peter ei hapêl Welcome
Home i godi arian i helpu’r Groes Goch
Brydeinig i olrhain teuluoedd yn Angola a’u
haduno, ac mae wedi codi £346,000 hyd yma.
Ym mis Rhagfyr 2004, roedd y BBC yn
bartner yn Apêl y Daeargryn Tsunami, agododd fwy na £300miliwn. Cydlynwyd yrapêl gan y Pwyllgor Argyfwng (DEC), sefydliad
ymbarél sy’n cynrychioli’r prif asiantaethau
cymorth tramor.
Ers mis Mawrth 2005, mae Diwrnod
Trwyn Coch Comic Relief wedi codi mwy
na £49.2miliwn.Yn ei hadroddiad i’r ACC,
dywedodd yr elusen y bydd y rhaglen
gwneud grantiau rhyngwladol yn parhau
i ganolbwyntio ar brosiectau hirdymor
yn Affrica.Yn y DU, dosberthir ei grantiau
i ystod fawr o brosiectau.

Red Nose Rally
Chris Moyles, troellwr disgiau Radio 1 ar ei Red
Nose Rally o John o’Groats i Land’s End. Cododd
y daith a barodd wythnos fwy na £600,000 i
Comic Relief

Bod yn Wyrdd
Bellach caiff y Radio Times ei argraffu ar bapur
yr ardystiwyd iddo ddod o goedwigoedd a reoliryn dda. Mae’r BBC yn ceisio prynu nwyddau
o ffynonellau cynaliadwy

Gwaith elusennol:Ymddiriedolaeth BBC
World Service
Elusen datblygu rhyngwladol y BBC yw
Ymddiriedolaeth BBC World Service. Ei nodyw hyrwyddo datblygu drwy ddefnydd
arloesol o’r cyfryngau yn y byd datblygol.
Mae prosiectau’r Ymddiriedolaeth yn cyrraedd
y cymunedau tlotaf, gan hyrwyddo iechydda a darparu rhaglenni addysgol drwy radioa theledu mewn ieithoedd lleol. Mae’r
Ymddiriedolaeth hefyd yn helpu darlledwyr
lleol a chenedlaethol i ddatblygu drwy
hyfforddi newyddiadurwyr a staff cynhyrchu.

Gwirfoddoli: Cysylltu â Chymunedau
Lansiwyd Cysylltu â Chymunedau yn 2003 i
hyrwyddo a hwyluso cyfleodd gwirfoddoli istaff y BBC yn eu hamser gwaith. Mae’r BBC
bellach yn bartner i fwy na 35 o elusennau
a mudiadau gwirfoddol ac mae BBC Scotland
wedi trefnu partneriaethau rhwng ei staff
ac wyth sefydliad arall. Maent yn cynnig
amrywiaeth eang iawn o brofiadau
gwirfoddoli ar draws sawl sector gwahanol
gan gynnwys addysg, y celfyddydau, anabledd,
cadwraeth, gwasanaethau achub a thaicymdeithasol. Ers ei lansio mae tua 2,500
o aelodau o staff wedi gwirfoddoli.

Mae’r Ymddiriedolaeth yn codi ei harian oddi
wrth lywodraethau, asiantaethau rhyngwladol,
sefydliadau partner eraill a rhoddion gan
unigolion yn hytrach na thrwy’r BBC.Yn
2004/2005 codwyd mwy na £13.5miliwn.
Mae’r Ymddiriedolaeth yn gweithio mewn
partneriaeth â darlledwyr cenedlaethol a lleol,
elusennau a llywodraethau eraill ac erbyn hyn
mae ganddi fwy na 400 o aelodau o staff yn
gweithio ar brosiectau mewn 30 o wledydd
ledled y byd.

Y llynedd rhoddodd cynulleidfaoedd fwy
na £1filiwn i elusennau unigol a gafodd
sylw mewn apeliadau wythnosol a misol.
Rhoddodd gwrandawyr fwy na £886,000
i elusennau a gafodd sylw yn slot apêlwythnosol Radio 4, gan gynnwys mwy
na £600,000 i’r apêl Nadolig flynyddol
ar gyfer St. Martin-in-the-Fields.

Drwy bartneriaeth strategol ar y cyd, mae’r
Community Channel yn rhan o raglenni
gweithredu cymdeithasol y BBC a, lle y bohynny yn bosibl ac yn briodol, yn meithrin
cysylltiadau â themâu a thymhorau perthnasol
yn amserlenni teledu’r BBC. Mae hefyd yn
gyfle i gyfnewid syniadau a sgiliau ar draws
y ddau sefydliad.

Rhoddodd gwylwyr rhaglen fisol BBC One,
Lifeline, fwy na £270,000 i’r elusennau a
gafodd sylw dros y flwyddyn. Roedd y swm
hwn yn cynnwys £94,035 ar gyfer yr elusen
Action for Brazil’s Street Children, gydagapêl a gyflwynwyd gan Jeremy Irons, a£80,035 ar gyfer yr elusen Hope and Homes
for Children.

64

Partneriaethau cymunedol
Mae’r BBC yn gweithredu nifer obartneriaethau cymunedol ac mae’n chwilio
am gyfleoedd i ymuno â sefydliadau lleol eraill
i wella amodau yn y cymunedau y maent yn
gweithredu ynddynt. Maent yn cynnwys The
Community Channel, sianel ddigidol am ddimo dan berchenogaeth lawn Ymddiriedolaeth
y Cyfryngau, sef elusen sy’n cynnig arbenigedd
ar y cyfryngau i elusennau eraill.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

87.4%o allbwn BBC One sy’n cynnwys isdeitlau

231,532
awr o radio lleol a ddarlledwyd yn Lloegr
yn 2004/2005

Affrica 2015
Roedd Affrica 2015 yn gynhadledd fawr agynhaliwyd yn y Guildhall. Fe’i noddwyd gany BBC mewn partneriaeth â Dinas Llundain.
Daeth mwy na 500 o gynadleddwyr o bob
cwr o’r byd, gan gynnwys gwleidyddion
blaenllaw, arweinwyr busnes rhyngwladol,
newyddiadurwyr ac arbenigwyr datblygu, idrafod Nodau Datblygu’r Mileniwm i Affrica
yn yr wythnos wedi cyhoeddi Adroddiad
Comisiwn Affrica.
Canolfannau Agored a bysiau’r BBC
Lansiwyd Canolfan Agored gyntaf y BBC yn
2001 yn Blackburn i atgyfnerthu ac ymestyn
cysylltiad BBC Radio Lancashire â’r gynulleidfa
leol drwy gynnig cyfleoedd i ddysgu am y
cyfryngau, meithrin sgiliau TG a chymryd rhanmewn darllediadau cymunedol. Bu’r prosiect
yn llwyddiannus iawn ac erbyn hyn mae
canolfannau tebyg ar draws Cymru a Lloegr.
Treialwyd bws BBC hefyd yn 2001 i fynd
â’r orsaf radio leol ar daith, i roi gwrandawyrar yr awyr, ac i greu cyfleoedd ar gyfer
hyfforddiant ar y cyfryngau a TG. Bu’nllwyddiant ac erbyn hyn mae fflyd o fysiau yn
gweithredu drwy’r gwledydd a’r rhanbarthau.
Mae’r Canolfannau Agored a bysiau’r BBC
yn gwbl ddibynnol ar bartneriaethau sy’n rhoi
arbenigedd, cyllid ac adnoddau na all y BBCeu cynnig ar ei ben ei hun.
Rydym wedi nodi’r cwestiynau a godwyd
yn y Papur Gwyrdd ar yr Arolwg o’r Siarter
ynglyn â’r cysylltiad rhwng gwasanaethau’r
BBC megis bysiau’r BBC a Chanolfannau
Agored a chylch gwaith darlledu cyhoeddus
y BBC. Credwn fod achos cyfiawn dros
ymgymryd â gweithgarwch gan fod yr elfeno bartneriaeth a’r dysgu a gyflawnwyd ynrhan graidd o ddibenion y BBC.

Gweithio dros iechyd
Aelodau cast Taste of Life, opera sebon feddygol
ar y teledu ar gyfer Cambodia. Mae prosiect
Ymddiriedolaeth BBC World Service yn hyrwyddo
materion iechyd fel atal AIDS

Ar y ffordd
Y tu mewn i un o fysiau’r BBC sy’n sicrhau bod
cynulleidfaoedd sy’n anodd eu cyrraedd yn caelhyfforddiant yn y cyfryngau a TG – ac yn rhoi
gwrandawyr ar yr awyr

Maent hefyd yn gwneud gwasanaethau
cyhoeddus craidd y BBC yn llawer mwy
hygyrch i gynulleidfaoedd sy’n anodd eu
cyrraedd. Maent yn helpu i bontio’r rhaniad
digidol ac mae ganddynt gysylltiad cryf âgwasanaethau darlledu ac ar-lein y BBC:mae Canolfannau Agored a bysiau’r BBC
yn darparu miloedd o oriau o ddarlledu
bob blwyddyn i radio lleol y BBC.

Mae gan y BBC ganllawiau cynaliadwyedd argyfer adeiladau newydd arfaethedig. Mae’rrhain yn cwmpasu datblygiadau megis Pacific
Quay, canolfan ddarlledu newydd BBC
Scotland yn Glasgow, ac ailddatblygu’r
Ganolfan Ddarlledu yn Llundain. Mae dyluniady Ganolfan Ddarlledu wedi’i raddio’n‘ardderchog’ yn amgylcheddol o dan BREEAM(Dull Asesu Amgylcheddol y Sefydliad Ymchwil
Adeiladu). Mae hyn yn asesu perfformiad
adeiladu yn erbyn nifer o feini prawf
amgylcheddol gan gynnwys defnydd ynni,
llygredd, gollyngiadau CO2, a defnydd dwr.

Y BBC a’r amgylchedd
Mae’r BBC yn ymdrechu i sicrhau ei fod yn
cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth amgylcheddolac mae’n mynd ati o ddifrif i leihau ei effaithar yr amgylchedd a rheoli ei risgiau busnes
yn gyfrifol. Mae cynlluniau gweithredu arwaith, neu’n cael eu datblygu, i gwmpasu
meysydd megis trafnidiaeth, cyfleustodau,
technoleg, cynaliadwyedd adeiladau, gwastraffa rheoli’r gadwyn gyflenwi. Caiff perfformiad
amgylcheddol ei feincnodi yn erbyn cwmnïau
mwyaf blaenllaw’r DU a chwmnïau yny cyfryngau. Mae Mynegai Busnes yn yr
Amgylchedd 2004 yn rhoi’r BBC yn ail yn
sector y cyfryngau ac adloniant (heb newido 2003) ac yn safle 61 yn gyffredinol (i fynyo 77 yn 2003).
O ran rheoli gwastraff, mae’r BBC yn gosod
targedau ailgylchu.Yn 2004 32% oedd
y targed. Collwyd y targed hwn o drwch
blewyn (ailgylchwyd cyfanswm o 31%)
ac mae camau wedi cael eu cymryd i wellaperfformiad. Mae’r targed ailgylchu ar gyfer
2005 wedi’i godi i 37%.
O ran trafnidiaeth, mae mesurau yn cynnwys
bod yn rhaid i gwmnïau tacsi a ddefnyddir gan
y BBC weithredu o leiaf 40% o gerbydau
tanwydd amgen neu hybrid, gorfodi’r rheolau
i’r staff ar rannu tacsis yn dynnach, annog
fideo-gynadledda i leihau’r angen i deithio
i gyfarfodydd a chefnogi’r defnydd o feiciau.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Mae’r BBC yn ceisio caffael nwyddau oddi
wrth ffynonellau cynaliadwy a chynyddu’r
gyfran o gynnyrch coed a phapur a brynwyd
oddi wrth goedwigoedd ardystiedig, wedi’urheoli’n dda, ac o ailgylchu.Yn ystod 2004
dechreuodd Radio Times ddwyn logo FSC(Cyngor Stiwardiaeth Coedwigoedd), yn
ardystio bod y pren a ddefnyddir i wneud
y papur ar gyfer y cylchgrawn yn dod ogoedwigoedd sy’n cael eu rheoli’n dda.
Erbyn hyn Radio Times yw’r cylchgrawn
â’r cylchrediad mwyaf yn y byd sy’n cael
ei argraffu ar bapur sydd wedi’i ardystio
gan FSC.
Mae’r BBC yn mynnu bod cyflenwyr, yn
ogystal â’u hisgontractwyr, yn dilyn arferion
cyflogaeth gorau, gan gynnwys yswiriant
gweithwyr, amgylcheddau gwaith, parch tuag
at unigolion a chyfleoedd cyfartal. Disgwyliri bob cyflenwr newydd a, thros amser pob
cyflenwr presennol, fodloni’r amodau hyn
fel rhan o’r broses o dendro ar gyfer busnes.
Caiff cydymffurfiaeth ei monitro.Yn 2004,
ail-gylchwyd 1,027 tunnell o bapur yn Lloegra’r Alban, yn ôl data o gyflenwr gwasanaethy BBC.

65

Arolwg y Llywodraethwyro’r gweithgareddau masnachol

Trosolwg
Bu hon yn flwyddyn o ailstrwythuro mawr ar weithgareddaumasnachol y BBC. Cynhaliodd y rheolwyr arolwg
cynhwysfawr ac, wedi comisiynu dadansoddiad a chyngor
annibynnol, cymeradwywyd y prif argymhellion gennym.
Yr argymhellion oedd:■ y dylai’r BBC yn y dyfodol ganolbwyntio ar fusnesau
sy’n datblygu cynnwys a brand y BBC yn unig
■ y dylid cadw perchenogaeth o BBC Worldwide■ nad oes angen i’r BBC fod yn berchen ar BBC Resourcesna BBC Broadcast.
Yn ystod y flwyddyn, caewyd BBC Vecta (a oedd yn
datblygu arloesi technegol y BBC yn fasnachol), a
gwerthwyd BBC Technology (a ddarparodd dechnoleg
ac offer a gwasanaethau TG).
Bu gweithgareddau masnachol y BBC yn destun
cryn ddadlau, gyda chwestiynau yn cael eu codi ynglyn
â chwmpas, perchenogaeth a masnachu teg. Rydym
wedi amlinellu egwyddorion clir a ddylai fod yn saili weithgareddau masnachol y BBC yn seiliedig ar y
gwerthoedd o wasanaethu er budd y cyhoedd, gweithredu
gydag uniondeb, a sicrhau masnachu teg. Rydym ynhyderus bod y strategaeth newydd yn ymgorffori’r
egwyddorion hyn.

66

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Llif arian parod BBC Worldwide i'r BBC(£miliwn)
141

145

123
96
75

81

106

82

42

1996/1997
1997/1998
1998/1999
1999/2000
2000/2001

2001/2002
2002/2003
2003/2004
2004/2005

Ffynhonnell: BBC Worldwide

BBC Japan
BBC Japan – un o sianelau teledu rhyngwladol BBC
Worldwide a lansiwyd yn 2004

BBC Resources
Uned ddarlledu allanol o BBC Resources.
Ymysg ei gwsmeriaid mae cynhyrchwyr y BBCa chynhyrchwyr annibynnol, darlledwyr eraill
a chleientiaid corfforaethol

BBC Worldwide

BBC Resources

Yn y gorffennol cafodd BBC Worldwide ei
fesur yn ôl cyfanswm ei gyfraniad ariannol –neu lif arian – a ddychwelodd i’r BBC yn
bennaf. Fodd bynnag, mae elw yn feincnod
o berfformiad sy’n fwy dealladwy ac, yn ydyfodol, hwn fydd y mesur allweddol oberfformiad y cwmni. Ei darged ariannol yw
dyblu ei elw dros ddwy flynedd, yn dechrau
ym mis Ebrill 2004.

BBC Magazines yw’r trydydd cyhoeddwr
mwyaf o gylchgronau i ddefnyddwyr yn
y DU, gan werthu bron i 100 miliwn o gopïau
bob blwyddyn.Yn gyffredinol, cynyddodd
ei gylchrediad 8% flwyddyn wrth flwyddyn.
Yn sgîl newid mewn strategaeth a ysgogwyd
gan y Llywodraethwyr, mae BBC Magazines
bellach yn canolbwyntio ar deitlau sy’nymwneud yn uniongyrchol â meysydd allbwn
craidd y BBC neu gylchgronau yn seiliedig
ar raglenni penodol y BBC megis Top Gear.
Gwerthwyd y cylchgrawn i ferched, sef eve,nad oedd yn ymwneud yn uniongyrchol â
gweithgarwch y BBC. Mae hysbysebion y
BBC ar yr awyr am gylchgronau gan gynnwys
Radio Times wedi peidio.

Yn 2004/2005 cynyddodd BBC Worldwide
ei elw cyn llog a threthiant i £55miliwn(o gymharu â £37miliwn yn 2003/2004
sy’n hanner ffordd i gyrraedd ei darged oddyblu ei elw). Cynyddodd gwerthiannauo £657miliwn i £706miliwn, a’i dderbyniadau
arian parod oedd £145miliwn – elw abuddsoddiad uniongyrchol mewn rhaglenni –i’r BBC (o gymharu â £141miliwn yn
2003/2004).

Mae’r farchnad i blant yn parhau’n hynod
gystadleuol. Ar ôl ei hailstrwythuro lleihaodd
yr is-adran Plant ei cholledion i £6.6miliwn(o £11miliwn yn 2003/2004). Mae brandiau
clasurol fel Tweenies a Teletubbies yn parhau
i ffynnu a gwnaed rhai buddsoddiadau
allweddol mewn eiddo newydd fel y gyfres
animeiddio Charlie and Lola. Ffurfiodd BBC
Worldwide fenter gyhoeddi fyd-eang newydd,
sef BBC Children’s Books, gyda Penguin.

Ymhlith uchafbwyntiau cynhyrchu’r flwyddyn
roedd y Gemau Olympaidd a’r Gemau
Paralympaidd, Euro 2004, Wimbledon
a Match of the Day ar gyfer BBC Chwaraeon;
a Phencampwriaethau Ralïo’r Byd a’r GrandPrix ar gyfer cwsmeriaid allanol.

BBC Worldwide yw prif allforiwr Ewrop oraglenni teledu ac mae’n arwain y farchnad oran trwyddedu fformatau teledu. Ei lwyddiantmwyaf y llynedd oedd Strictly Come Dancing
a werthwyd drwy’r byd i gyd ac y disgwylir
iddo gynhyrchu incwm o £20miliwn drosbum mlynedd.

Yn unol â’i strategaeth o lunio partneriaethau
i greu graddfa, ffurfiodd BBC Worldwide
fenter fideo/DVD ar y cyd gyda Woolworth’s
plc i greu 2|entertain Limited. Mae BBC
Worldwide yn ystyried sefydlu partneriaethau
ar gyfer ei fusnesau Llyfrau a Dysgu.

BBC Worldwide yw prif is-gwmni masnachol
y BBC. Mae’n datblygu asedau, brandiau ac
eiddo deallusol y BBC ledled y byd er budd
talwyr ffi’r drwydded, er mwyn ailfuddsoddi’r
enillion mewn darlledu cyhoeddus.

BBC Worldwide yw unig weithredwr sianelau
teledu byd-eang Prydain. Mae 19 sianel
fasnachol BBC Worldwide, sy’n cynhyrchu
tua £140miliwn y flwyddyn mewn refeniw,
ar gael mewn bron i 324 miliwn o gartrefi
ledled y byd. Gwnaeth UKTV, sef menter BBC
Worldwide ar y cyd â Flextech Television, elw
am y tro cyntaf eleni.Ymunodd BBC Prime
â’r farchnad Asiaidd am y tro cyntaf. Lansiwyd
BBC Japan. Mae BBC America yn anelu at fod
yn hanner y cartrefi â chebl yn America erbyn
diwedd 2005.

Ailstrwythurwyd BBC Books ac mae wedi
lleihau ei golledion ac wedi cyrraedd targedau
cyllidebol ar gyfer y flwyddyn. Cwtogodd ar
ei restr er mwyn canolbwyntio ar deitlau sydd
â chysylltiad agos â rhaglenni teledu’r BBC.
Bu nifer o’r rhain yn gwerthu’n arbennig o
dda gan gynnwys A Natural History of Britain
gan Alan Titchmarch, Who Do You Think You Are?
ac Auschwitz.
Mae BBC Worldwide yn cyhoeddi ei arolwg
blynyddol ei hun sydd ar gael ar-lein yn
www.bbcworldwide.com.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Mae BBC Resources yn is-gwmni o danberchenogaeth lawn y BBC. Mae’n cyflenwi
cyfleusterau cynhyrchu; darllediadau allanol;
ôl-gynhyrchu, stiwdios a gwisgoedd a wigiau.
Ymhlith ei gwsmeriaid mae’r BBC a
chynhyrchwyr annibynnol, darlledwyr eraill
a chleientiaid corfforaethol.
Yn 2004/2005 cynhyrchodd BBC Resources£135miliwn o refeniw a £7miliwn o elw
cyn llog a threthiant (£128miliwn a £4miliwn
yn 2003/2004) a mewnlif arian parod neto £13miliwn (£17miliwn 2003/2004). Roeddy busnesau unigol wedi gwneud elw erbyn
diwedd y flwyddyn.

Yn y DU, bu stiwdios yn llwyfan i Strictly Come
Dancing a rhifyn chwarter canrif Plant mewn
Angen y BBC.Treuliodd Darllediadau Allanol
un penwythnos ym mis Mehefin yn darlledu
chwe phrif ddigwyddiad cenedlaethol arhyngwladol. Lansiodd Ôl-gynhyrchu ei
gyfleuster Mailbox newydd a Drama Village
yn Birmingham.

BBC Broadcast
Mae BBC Broadcast yn cynnig gwasanaethau ihyrwyddo, darlledu a rhoi mynediad i gynnwys
darlledu ar draws yr holl gyfryngau, o deledu
i ffonau symudol.Yn 2004/2005 enillodd BBC
Broadcast £109miliwn o refeniw a £4miliwn
o elw cyn llog a threthiant (£109miliwn a£7miliwn yn 2003/2004); a mewnlif arianparod net o £4miliwn (£15miliwn yn
2003/2004). Mae’r gostyngiad hwn o flwyddyn
i flwyddyn yn yr arian parod a gynhyrchiryn adlewyrchu mwy o arbedion a roddwyd
i’r BBC ar ffurf prisiau is. Ar ôl yr arolwg
masnachol, cynigiwyd y busnes ar werth ac
mae wedi denu nifer sylweddol o gynigwyr.
Disgwylir ei werthu erbyn ail hanner 2005.
67

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau
Perfformiad yn erbyn
ymrwymiadau’r
Datganiadau o Bolisi
Rhaglenni 2004/2005

Trosolwg
Yn unol â Deddf Cysylltiadau 2003, mae’n ofynnol i’r
BBC gyhoeddi datganiadau o bolisi rhaglenni bob blwyddyn,
gan nodi sut y bydd y BBC yn cyflawni ei gylch gwaithcyhoeddus, a chyflwyno adroddiad ar berfformiad yn
eu herbyn yn yr Adroddiad Blynyddol.
Yn y dyfodol, caiff yr asesiad hwn o berfformiad ei wella gan
drwyddedau gwasanaeth. Caiff y rhain eu datblygu gan yr
Uned Lywodraethu. Bydd y trwyddedau gwasanaeth yn
cynnwys set fanwl o amodau a thargedau perfformiad, a chânteu hategu gan ddatganiadau blynyddol o bolisi rhaglenni,
yn seiliedig ar ddibenion y BBC. Bob blwyddyn bydd yr
Ymddiriedolaeth yn asesu’r gwaith o gyflwyno yn erbyn
y trwyddedau gwasanaeth ac yn dwyn y rheolwyr i gyfrif.
Cyhoeddodd y BBC ei ddatganiadau o bolisi rhaglenni
yn cwmpasu 2005/2006 ym mis Mawrth eleni (ar gaelyn bbc.co.uk/info/statements2005). Byddwn yn cyflwyno
adroddiad ar berfformiad yn eu herbyn yn yr Adroddiad
Blynyddol nesaf.
68

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ymrwymiad

Perfformiad

BBC One:■1,380 awr o raglenni newyddion ar sail blwyddyn
galendr, gyda 275 ohonynt yn ystod oriau brig*■

1,508 awr o raglenni newyddion, yn cynnwys 281
yn ystod oriau brig (heb gynnwys BBC News 24
dros nos)■Ymrwymiad cynyddol i o leiaf 90 awr o raglennu
materion cyfoes, yn cynnwys slot wythnosol
rheolaidd ar nos Sul ar gyfer Panorama ac o leiafpedair rhaglen arbennig yn ystod oriau brig■

160 awr o faterion cyfoes, yn cynnwys cyfres
estynedig o Real Story; slot rheolaidd ar gyfer
Panorama a phedair rhaglen arbennig yn ystod
oriau brig■

45 awr o gerddoriaeth a’r celfyddydau■

53 awr o gerddoriaeth a’r celfyddydau■

Bydd rhaglenni gwyddoniaeth, byd natur a rhaglenni
addysgol yn ffurfio rhan o’r ymrwymiad i 650 awr
o raglennu ffeithiol newydd■

912 awr o raglennu ffeithiol newydd■

80 awr o raglennu crefyddol fel rhan o’r ymrwymiad
i 112 awr ar draws BBC One a BBC Two■

86 awr o raglennu crefyddol fel rhan o gyfanswm
o 119 awr o ddarlledu ar draws BBC One a
BBC Two■

400 awr o raglennu plant■

675 awr o raglennu plant■

260 awr o raglenni chwaraeon craidd a darllediadau
o ddigwyddiadau, yn ogystal ag Euro 2004, y Gemau
Olympaidd a’r Gemau Paralympaidd■

594 awr o allbwn chwaraeon (heb gynnwys yGemau Olympaidd, y Gemau Paralympaidd ac
Euro 2004)■

Cadw nifer yr ailddarllediadau islaw 10% o’r
oriau brig■

Roedd 9.7% o’r allbwn yn ystod oriau brig yn
ailddarllediadau■

90% o’r oriau brig a 70% o’r holl oriau ar sailblwyddyn galendr i fod yn rhaglenni a gynhyrchiryn fewnol*■

Roedd 98% o’r oriau brig ac 82% o’r holl oriau
yn 2004 yn rhaglenni a gynhyrchwyd yn fewnol■

Cynnig tri bwletin newyddion cenedlaethol arhyngwladol yn ystod yr wythnos, gyda newyddion
am 10pm chwe diwrnod yr wythnos, a newyddion
rhanbarthol wedi’i integreiddio o fewn pob prif
fwletin rhwydwaith■Darparodd bwletinau newyddion am 1pm, 6pm
a 10pm ddarllediadau o faterion cenedlaethol arhyngwladol, gyda newyddion rhanbarthol wedi’i
integreiddio o fewn y prif fwletinau newyddion

BBC Two:■

240 awr o faterion cyfoes■

267 awr o faterion cyfoes■

100 awr o newyddion■

620 awr o newyddion (gan gynnwys darllediadau
seneddol, BBC News 24 a’r tywydd)■

200 awr o raglennu cerddoriaeth a’r celfyddydau■

297 awr o raglennu cerddoriaeth a’r celfyddydau■

500 awr o raglennu ffeithiol■

1,343 awr o raglennu ffeithiol■

20 awr o raglennu crefyddol fel rhan o’r ymrwymiad
i 112 awr ar draws BBC One a BBC Two■

33 awr o raglennu crefyddol, fel rhan o gyfanswm
o 119 awr a ddarlledwyd ar draws BBC One a
BBC Two■

100 awr o raglennu plant newydd■

1,353 awr o raglennu plant yn cynnwys 218 awr
o raglennu newydd■

430 awr o chwaraeon■

853 awr o chwaraeon (heb gynnwys y Gemau
Olympaidd, y Gemau Paralympaidd ac Euro 2004)■

80% yn rhaglenni a gynhyrchwyd yn fewnol yn ystod
oriau brig, a 70% ar draws yr holl oriau ar sailblwyddyn galendr*■

Roedd y rhaglenni a gynhyrchwyd yn fewnol yncyfrif am 91% yn ystod oriau brig ac 81% o’r holloriau yn 2004

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

69

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

Ymrwymiad

Perfformiad

BBC Three:■

O leiaf 15 awr o raglenni materion cyfoes newydd■

22 awr o raglenni materion cyfoes newydd■

O leiaf 50 awr o raglenni cerddoriaeth a’r
celfyddydau newydd■

52 awr o raglenni cerddoriaeth a’r celfyddydau
newydd■O leiaf 30 awr o raglenni addysgol newydd■

50 awr o raglenni addysgol newydd■

15 awr o raglenni gwyddoniaeth, crefydd, moesau
a busnes newydd■

18 awr o raglenni gwyddoniaeth, crefydd, moesau
a busnes newydd■

Caiff o leiaf 20% o’r allbwn ei ategu’n rhyngweithiol■

Cyrhaeddwyd y targed gan ddefnyddio e-bost,
SMS a negeseuon ar-lein■

Bydd o leiaf 15% o’r oriau darlledu yn newyddion,materion cyfoes, addysg, cerddoriaeth a’r celfyddydau■

Roedd 27% o’r oriau darlledu yn newyddion,materion cyfoes, addysg, cerddoriaeth a’r celfyddydau■

Bydd o leiaf 33% o raglennu newydd yn newyddion,materion cyfoes, addysg, cerddoriaeth a’r celfyddydau■

Roedd 45% o’r rhaglennu newydd yn newyddion,materion cyfoes, addysg, cerddoriaeth a’r celfyddydau■

Caiff isafswm o 25% o’r oriau cymwys eu comisiynu
o’r sector annibynnol, gan gyfrif am o leiaf 25% o’r
gyllideb rhaglenni■

Roedd 37% o’r oriau cymwys gan gwmnïau
annibynnol, gan gyfrif am 45% o’r cyllidebau rhaglenni■

Caiff 33% o’r gyllideb gymwys ei chynhyrchu o’r
tu allan i’r M25■

Cafodd 40% o’r gyllideb gymwys ei gwario y tu
allan i’r M25■

Ar sail blwyddyn galendr bydd o leiaf 70% o’r oriau
brig, ac 80% o’r holl oriau, yn gynyrchiadau gwreiddiol*■

Roedd 75% o’r oriau brig, ac 85% o’r holl oriau
yn gynyrchiadau gwreiddiol yn 2004■

80% o’r allbwn i gael ei gomisiynu’n arbennig ar gyfer
BBC Three■Gwnaed 83% o’r allbwn yn arbennig ar gyfer
BBC Three■

Rhaid i 90% o’r oriau rhaglenni a 90% o’r gwariant
gael eu dyrannu i raglenni a wneir yn yr UE/AEE,
i’w dangos am y tro cyntaf yn y DU■

Dyrannwyd 91% o’r oriau a 94% o’r gwariant
i raglenni a wnaed yn yr UE/AEE

BBC Four:■Dylai tua 70% o’r cynyrchiadau fod yn wreiddiol,yn cynnwys 50% yn ystod oriau brig ar sailblwyddyn galendr*■

Roedd 72% o’r holl allbwn yn newydd, yn cynnwys
64% o’r allbwn yn ystod oriau brig yn y flwyddyn
galendr 2004■

Tua 70% o’r allbwn i gael ei wneud yn yr UE/AEE■

Gwnaed 92% o’r allbwn yn yr UE/AEE■

O leiaf un gyfres ffeithiol nodedig bob tymor■

Darlledwyd saith cyfres nodedig, yn cynnwys Light
Story ac A Brief History of Disbelief Jonathan Miller■

Ffynonellu o leiaf un rhan o dair o’r allbwn
perfformiad o’r tu allan i Lundain■

Roedd 33.4% o’r gwariant ar allbwn perfformiad
o’r tu allan i’r M25■

Darlledu o leiaf 30 o raglenni dogfen newydd oamgylch y byd■

Dangoswyd 56 o raglenni dogfen o amgylch y byd■

Darlledu o leiaf 20 o deitlau sinema rhyngwladol
newydd am y tro cyntaf ar y teledu■

Darlledwyd 30 o ffilmiau rhyngwladol am y tro
cyntaf ar y teledu■

Tua 70% o’r holl allbwn i gael ei gomisiynu’narbennig ar gyfer BBC Four■

Comisiynwyd 71% o’r holl allbwn yn arbennig ar
gyfer BBC Four

CBeebies:

70■

Darparu dros 4,500 awr o raglenni■

4,717 awr o allbwn genres cymysg, yn cynnwys
cerddoriaeth a symud, adrodd straeon, gwneud achreu, gwyddoniaeth syml, byd natur, rhaglenni pôs,animeiddio a drama■

Bydd tua 90% o’r allbwn wedi’i gynhyrchu yn
y DU/UE■

Cynhyrchwyd 90% o’r allbwn yn y DU/UE■

Bydd tua 80% o’r allbwn wedi’i gynhyrchu’nwreiddiol ar sail blwyddyn galendr*■

Cynhyrchwyd 83.2% o’r allbwn yn wreiddiol ynystod y flwyddyn galendr 2004

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ymrwymiad

Perfformiad■

Bydd 75% o fuddsoddiad y sianel ar raglennu
Prydeinig newydd■

Roedd 85% o’r buddsoddiad ar raglennu
Prydeinig newydd■

Ymchwilio i gyfleoedd newydd ar gyfer cydgynyrchiadau a buddsoddiad trydydd parti mewn
animeiddio addas■

Comisiynwyd Charlie and Lola, cyfres sy’ndefnyddio animeiddio i ddangos amrywiaeth onegeseuon cydberthnasau personol, i’w darlledu
yn nhymor yr hydref 2005

CBBC:
■

85 awr o newyddion■

91 awr o newyddion■

650 awr o ddrama■

766 awr o ddrama■

700 awr o adloniant■

1,062 awr o adloniant (yn cynnwys comedi)■

640 awr o gynnwys i ysgolion drwy’r llinyn Class TV■

Darlledwyd cyfanswm o 600 awr o’r llinyn Class TV(ni chyrhaeddwyd y targed oherwydd bod pythefnos
y Pasg o fewn y flwyddyn ariannol bresennol)■

Caiff 75% o’r allbwn a’r buddsoddiad ei wneud yn yr
UE/AEE■

Gwnaed 86% o’r allbwn a 96% o’r buddsoddiad ofewn yr UE/AEE■

Tua 75% o gyllidebau rhaglenni i gael eu dyrannu iraglenni a gynhyrchir yn fewnol■

Dyrannwyd 91% o’r gyllideb i raglenni a gynhyrchiryn fewnol■

Bydd 70% o’r allbwn yn gynyrchiadau gwreiddiol arsail blwyddyn galendr*■

Roedd 80% o’r allbwn yn gynyrchiadau gwreiddiol
yn ystod y flwyddyn galendr 2004

BBC Newyddion:■Mwy o ymrwymiad i faterion cyfoes■

Cafodd Real Story (BBC One) ei ymestyn i 27
rhifyn; cafodd This World (BBC Two), sy’n archwilio
materion cyfoes rhyngwladol, slot newydd yn ystod
oriau brig yng nghanol yr wythnos; a dychwelodd
Sweeney Investigates ar BBC Two. Ategwyd yrhaglennu rheolaidd gan raglenni arbennig fel
One Day of War a’r gyfres ddogfen tair rhan
The Power of Nightmares■

Bydd BBC One a BBC Two yn darlledu cyfanswm
ar y cyd o dros 600 awr o raglenni materion cyfoes
a rhaglenni gwleidyddol■

Darlledwyd 628 awr o raglenni materion cyfoes arhaglenni gwleidyddol, yn cynnwys Question Time,The Politics Show, This Week a The Daily Politics

BBC News 24:■

O leiaf 250 awr o raglennu busnes, yn cynnwys
newyddion busnes bob awr rhwng 9am a 7pm
yn ystod yr wythnos■

255 awr o raglennu busnes, yn ogystal â’r bwletinau
bob awr■

Dros 200 o rifynnau o HARDTalk yn cynnwys
cyfweliadau hir gyda phobl sy’n creu’r newyddiona chymeriadau diwylliannol■

Darlledwyd 249 o rifynnau o HARDTalk■

Dros 35 awr o drafodaeth wleidyddol drwy raglenni
fel Straight Talk■

42 awr o drafodaeth wleidyddol■

Dros 50 o rifynnau o Dateline London, sy’n cynnig
safbwynt ar ddigwyddiadau’r wythnos gan ohebwyr
o dramor wedi’u lleoli yn Llundain■

Darlledwyd 52 o rifynnau o Dateline London■

Isafswm o 100 awr o newyddion chwaraeon, yn
cynnwys newyddion chwaraeon bob awr rhwng
9am a 1am yn ystod yr wythnos■

Darlledwyd 117 awr o newyddion chwaraeon,
heb gynnwys chwaraeon a gwmpaswyd yn yr
agenda newyddion e.e. y Gemau Olympaidd
a’r Gemau Paralympaidd■

90% o’r holl oriau i fod yn gynyrchiadau gwreiddiolar sail blwyddyn galendr*■

Roedd 95% o’r holl oriau yn gynyrchiadau
gwreiddiol yn y flwyddyn galendr 2004

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

71

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

Ymrwymiad

Perfformiad

BBC Parliament:■

Dros 100 awr o raglennu gwreiddiol yn cynnwys
cofnod a dadansoddiad drwy raglenni fel The Record■

109 awr o raglennu gwreiddiol■

Isafswm o 100 awr o drafodion o Senedd yr Albana Chynulliad Cymru (yn cynnwys ailddarllediadau)■

111 awr o Senedd yr Alban a 108 awr o Gynulliad
Cymru; mae BBC Parliament yn rhoi wyth awr
o’r amserlen ddydd Sadwrn i ddarlledu o Senedd
yr Alban, Cynulliad Cymru a’r Pwyllgorau sy’n
cofnodi materion Gogledd Iwerddon, pan fyddant
mewn sesiwn■

O leiaf 100 awr o raglennu o Frwsel a Strasbourg(yn cynnwys ailddarllediadau)■

153 awr o raglennu o Frwsel a Strasbourg(yn cynnwys ailddarllediadau)■

Isafswm o 400 awr o Bwyllgorau Dethol San Steffan■

488 awr o Bwyllgorau Dethol San Steffan■

90% o’r holl oriau ar sail blwyddyn galendr i fod yn
gynyrchiadau gwreiddiol*■

Roedd 96% o’r holl oriau yn ystod y flwyddyn
galendr 2004 yn gynyrchiadau gwreiddiolRadio 1:■

O leiaf 310 awr o newyddion, chwaraeon amaterion cyfoes■

337 awr o newyddion, chwaraeon a materion cyfoes■

Caiff yr amserlen ei rhannu tua 40% o gerddoriaeth
arbenigol a 60% o gerddoriaeth prif ffrwd■

Roedd 42% o’r amserlen yn arbenigol a 58%
yn brif ffrwd■

Mewn rhaglennu prif ffrwd bydd o leiaf 40%
o’r allbwn yn dod o’r DU a bydd o leiaf 40%
yn ‘newydd’ (naill ai heb ei ryddhau neu wedi’i
ryddhau ers llai na mis)■

Roedd 47.5% o’r rhaglennu prif ffrwd yn
gerddoriaeth o’r DU■ Roedd 49% o’r rhaglennu prif ffrwd yn gerddoriaeth
newydd (naill ai heb ei rhyddhau neu wedi’i
rhyddhau ers llai na mis)Radio 2:■

Yr amserlen i gael ei rhannu’n 33% o amser llafar:
66% o gerddoriaeth■

Rhannwyd yr amserlen yn 40% o amser llafar
a 60% o gerddoriaeth■

Dros 600 awr o newyddion a materion cyfoes,
yn cynnwys bwletinau newyddion bob awr■

795 awr o newyddion a materion cyfoes,
yn cynnwys bwletinau newyddion bob awr■

Cynyddu’r oriau celfyddydol craidd i fwy na 100 awr■

105 awr o raglennu celfyddydol craidd■

1,000 awr o raglennu cerddoriaeth arbenigol■

1,222 awr o raglennu cerddoriaeth arbenigol,
yn cynnwys Big Band Special, Bob Harris Country
a The BBC Jazz Awards■

Dros 150 awr o allbwn crefyddol■

187 awr o allbwn crefyddol

Radio 3:72■

Bydd mwy na 50% o’r allbwn cerddoriaeth
yn gerddoriaeth fyw neu’n gerddoriaeth wedi’i
recordio’n arbennig, gan gynnwys o leiaf 300
o gyngherddau byw neu gyngherddau wedi’u
recordio’n arbennig■

Roedd 55% o’r allbwn cerddoriaeth yn
gerddoriaeth fyw neu’n gerddoriaeth wedi’i
recordio’n arbennig yn cynnwys 675 ogyngherddau byw neu gyngherddau wedi’u
recordio’n arbennig■

Darlledu dros 150 o gyngherddau cerddoriaeth siambr■

Darlledwyd 261 o gyngherddau cerddoriaeth siambr■

Comisiynu 50 o ddarnau newydd■

Comisiynwyd 54 o ddarnau newydd■

Gwario dros 40% o’r gyllideb y tu allan i’r M25■

Gwariwyd 42% o’r gyllideb y tu allan i’r M25

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ymrwymiad

Perfformiad

Radio 4:■1,850 awr o newyddion a materion cyfoes dyddiol■

2,453 awr o newyddion a materion cyfoes dyddiol■

440 awr o raglenni materion cyfoes, busnes a
gwleidyddiaeth wythnosol■

591 awr o raglenni materion cyfoes, busnes a
gwleidyddiaeth wythnosol■

O leiaf 760 awr o ddrama a darlleniadau gwreiddiol■

787 awr o ddrama a darlleniadau gwreiddiol■

260 awr o gomedi gwreiddiol■

315 awr o gomedi gwreiddiol■

O leiaf 170 awr o raglennu crefyddol■

289 awr o raglennu crefyddol

Radio Five Live:■O leiaf 6,000 awr o newyddion rhanbarthol,
cenedlaethol a rhyngwladol■

6,423 awr o newyddion rhanbarthol, cenedlaethol
a rhyngwladol■

Tua 50 awr o raglenni dogfen sy’n rhoi safbwynt
newydd ar faterion cyfoes, a thrafodaethau wedi’u
comisiynu’n arbennig ar ddigwyddiadau pwysig yn ynewyddion■

Darlledwyd 53 awr o raglenni dogfen.Yn ogystal,roedd y trafodaethau a gomisiynwyd yn arbennig
ar ddigwyddiadau pwysig yn y newyddion yn
cynnwys trafodaethau tair awr o hyd o’r Etholiad
Cyffredinol, darllediadau cydamserol ar Five Live a
BBC Asian Network■

O leiaf 2,000 awr o chwaraeon■

2,138 awr o chwaraeon

1Xtra:■

Bydd dros 65% o’r holl gerddoriaeth a chwaraeir yn
newydd (wedi’i rhyddhau ers llai na mis yn y DU)■

Roedd 88% o’r holl gerddoriaeth yn newydd(heb ei rhyddhau neu wedi’i rhyddhau ers llai
na mis yn y DU)■

Bydd tua 10% o’r allbwn yn canolbwyntio
ar newyddion, rhaglenni dogfen a rhaglennu
gweithredu cymdeithasol■

Roedd 11% o’r allbwn yn newyddion, rhaglenni
dogfen a rhaglennu gweithredu cymdeithasol■

Bydd tua 20% o’r allbwn yn llafar■

Roedd 25% o’r allbwn yn llafar■

Darlledu dros 50 o ddigwyddiadau cerddoriaeth fyw■

Darlledwyd 66 o ddigwyddiadau cerddoriaeth fyw■

Bydd dros 40% o’r gerddoriaeth a chwaraeir yn dod
o’r DU■

Roedd 46% o’r gerddoriaeth yn dod o’r DU

6 Music:■

Defnyddio cronfa ddata fawr o dros 3,000 o draciau
yn cynnwys sesiynau byw■

Defnyddiwyd cronfa ddata o 3,189 o draciau■

Cynnig mynediad i archif sain y BBC gyda dros 400
awr o berfformiadau cyngerdd■

Darlledwyd 416 awr o gyngherddau o’r archif■

Recordio dros 275 o sesiynau newydd yn ystod y
flwyddyn■

Recordiwyd 295 o sesiynau newydd■

O leiaf 550 awr o ailddarllediadau a rhaglenni
dogfen ac ysgrifau sydd newydd eu comisiynu■

598 awr o raglenni dogfen ac ysgrifau

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

73

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

Ymrwymiad

Perfformiad

BBC 7:■

Dros 8,000 awr o raglennu llafar■

8,760 o raglennu llafar■

Dros 2,800 awr o lyfrau a drama■

3,640 awr o lyfrau a drama■

Dros 2,800 awr o gomedi■

3,649 awr o gomedi■

Dros 1,400 awr o raglennu plant■

1,460 awr o raglennu plant■

Dros 40 awr o ddarlleniadau newydd ar gyferoedolion, a mwy na deg awr o ddrama wreiddiol■

48.5 awr o ddarlleniadau newydd ar gyfer oedolion
11.2 awr o ddrama wreiddiol■

Five Live Sports Extra:■

Cael gwell gwerth am arian i dalwyr ffi’r drwyddedo hawliau chwaraeon sydd eisoes yn eiddo i’r BBC■

Rhoddodd yr orsaf fwy o ddewis i gefnogwyr
chwaraeon drwy ddarparu sylwebaeth ychwanegol
i’r sylwebaeth a ddarperir ar Five LiveBBC Asian Network:■

Darlledu tua 50% o amser llafar a 50%
o gerddoriaeth■

Rhannwyd yr amserlen yn 50% o amser llafar
a 50% o gerddoriaeth■

Darparu bwletinau newyddion yn Saesneg a phrif
ieithoedd De Asia, fel sy’n berthnasol■

Darperir bwletinau newyddion yn Saesneg ar
Breakfast, Lunch a Drive. Darlledir dau fwletin
newyddion ym mhrif ieithoedd De Asia, fel sy’nberthnasol, ar y rhaglenni iaith dyddiol■

Cynnig darllediadau chwaraeon sy’n apelio i
gefnogwyr sy’n Asiaidd■

Roedd y darllediadau chwaraeon yn cynnwys taithgriced hanesyddol India yn Pakistan; darllediad o Vijah
Singh yn dod yn chwaraewr golff gorau’r byd;Taith
East Bengal FC yn y DU a dychweliad y bocsiwr
Amir Khan i’r ring yn Lerpwl ym mis Rhagfyr 2004■

Gwella’r darllediadau o faterion adloniant a fforddo fyw gydag adroddiadau byw o Dde Asia fel rhano’r llinyn iaith ar benwythnosau■

Nid oedd y llinyn iaith a gynlluniwyd ar gyfer
penwythnosau i ddarparu adroddiadau byw
o Dde Asia yn ymarferol oherwydd ygwahaniaethau mewn amser. Mae’r llinyn bellach
yn gyfrwng adloniant sy’n cynnig cerddoriaeth
arbenigol o ranbarthau’r is-gyfandir sydd yn aml
yn anodd i’w chael yn y DU

bbc.co.uk:

74■

Ail-lansio Newsround, y gwasanaeth newyddion i
blant, gan roi mwy o amlygrwydd i gynnwys a gaiffei greu gan y defnyddiwr■

Ail-lansiodd CBBC wefan Newsround ym mis
Tachwedd 2004, gan ymgorffori mwy o ddefnydd
o gynnwys a gaiff ei greu gan y defnyddiwr■

Gwella BBC Radio Player, gan gynyddu nifer
y rhaglenni sydd ar gael■

Ail-lansiwyd BBC Radio Player yn llwyddiannus ym
mis Ionawr 2005, gan ddyblu nifer y rhaglenni sydd
ar gael i tua 1,000■

Gwella ansawdd ac effeithlonrwydd llif sain, tra’nrheoli costau dosbarthu■

Mae’r gwaith o wella ansawdd ac effeithlonrwydd
ar gyfer llifau radio byw ac eitemau a gaiff eu
llwytho yn mynd rhagddo; caiff y costau dosbarthu
eu rheoli mewn ffyrdd amrywiol e.e. cyfyngu arargaeledd y rhwydweithiau radio craidd ledledy DU gan ddefnyddio Windows Media Player■

Cynyddu cyfranogiad y gynulleidfa i wasanaeth fforddo fyw gyda maes yn ystod y dydd, sy’n galluogi
gwylwyr i ryngweithio a chyfrannu at raglenni■

Gall gwylwyr gyfrannu at nifer gynyddol o raglenni
yn ystod y dydd■

Darparu elfennau ar-lein cymhellol i ddarllediad
traws-lwyfan y BBC o’r calendr chwaraeon eleni,
yn cynnwys y Gemau Olympaidd ac Euro 2004■

Cynigiodd darllediadau fideo band eang unigryw
BBC Chwaraeon o’r Gemau Olympaidd
bum llif byw gwahanol a nifer o becynnau ouchafbwyntiau.Ymwelodd cyfanswm o 73 miliwn
o ddefnyddwyr â safle’r Gemau Olympaiddar bbc.co.uk

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ymrwymiad

Perfformiad■

Darparu cynigion ar-lein fel rhan integredig o’r hollbrif gyfresi ffeithiol nodedig ar y teledu■

Roedd Fat Nation – The Big Challenge yn ymgyrch
ddysgu ar draws pob llwyfan; darparodd
rhyngweithedd traws-lwyfan gynnwys personol
wedi’i deilwra’n ddaearyddol ar gyfer defnyddwyr
ar lwyfan o’u dewis■ Ategodd gwefan WW2 People’s War dymoro raglennu hanes nodedig ar yr Ail Ryfel Byd■

Lansio Computers for the Terrified, sef cwrs ar gyfer
pobl heb brofiad a rhagflaenydd i ymgyrch sgiliau
sylfaenol yn 2005/2006■■

Ehangu’r amrywiaeth o gynnwys cymunedol a gaiffei greu gan ddefnyddwyr■■

Archwilio’r posibilrwydd o roi hunaniaeth ddigidol
ddiogel i blant i’w defnyddio ar-lein (i welladiogelwch i blant a rhoi tawelwch meddwl i rieni
wrth gydnabod dyletswydd y BBC i ofalu am ein
defnyddwyr a thalwyr ffi’r drwydded)■

Mae trafodaethau wedi dechrau gyda phartneriaid
allanol posiblCrëwyd tri modiwl, pob un â thair elfen graidd
sy’n cyfateb ag amcan dysgu Technoleg Gwybodaetha Chyfathrebu (TGCh) y Cwricwlwm Sgiliau
Sylfaenol. Cyflwynir y rhain yn ystod yr hydref
i gyd-fynd â lansio’r cwricwlwm TGCh newydd

Ehangwyd y cynnwys a gaiff ei greu gan
ddefnyddwyr ar Where I Live drwy Digital
Storytelling a Video Nation i gynnwys saith
lleoliad ychwanegol ledled Cymru a Lloegr■ Mae gan newyddiadurwyr ifanc Blast (ar gyfer
pobl ifanc 13 –19 oed) adran arbennig ar 27
o’r gwefannau Where I Live ledled y DU, sy’n
eu galluogi i roi’r newyddion diweddaraf bob
wythnos ar y celfyddydau yn eu hardal■ Cafwyd nifer o fentrau Where I Live unigol yncynnwys Prosiect Animeiddio Norfolk, mewn
partneriaeth ag Ysgol Gelf Norfolk, a gyfunodd
elfennau ar-lein, unionlin ac oddi ar-lein i roi cyfle
i fyfyrwyr ddatblygu a rhannu cynnwys creadigolgyda chynulleidfa ranbarthol■ Prosiect Island Blogging BBC Scotland oedd ycyntaf i gyflwyno blogio i gynulleidfaoedd y BBC.
Mae wedi creu cyfres o brosiectau yn ei sgîl achaiff ei ymestyn i holl ynysoedd yr Alban

BBCi:
■

Mannau mynediad rhanbarthol newydd –cysylltiadau uniongyrchol â newyddion lleol arhanbarthol yn ôl lleoliad daearyddol y defnyddiwr■

Rhoddwyd blaenoriaeth i’r gwaith o ailstrwythuro
seilwaith BBCi dros y gwaith o greu mannau
mynediad rhanbarthol, sydd bellach wedi’i aildrefnu
ar gyfer mis Medi 2005■

Sicrhau trosglwyddiad rhwydd i ddigidol ar gyfer
defnyddwyr Ceefax analog drwy Quick Codes
sy’n nodi’r wybodaeth gyfatebol ar BBCi■

Mae cynnydd o ran hygyrchedd a chyflymder wrth
ddefnyddio gwasanaeth BBCi wedi helpu i wneud
y trosglwyddiad o Ceefax tuag at gynnwys digidol
gwell. Mae angen gwneud mwy o waith gyda chebl
digidol yn 2005/2006■

Lansio gwasanaeth rhyngweithiol Bitesize gwell,yn cynnwys elfen cwis fideo■

Ail-lansiwyd y canllaw diwygiedig ar deledu
datblygedig (eTV) Bitesize Revision yng Ngwanwyn
2004 gan gynnwys elfen cwis a’r nodiadau adolygu
diweddaraf bob dydd

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

75

Arolwg y Llywodraethwyro’r gwasanaethau

Ymrwymiad

Perfformiad

Gwledydd a Rhanbarthau’r BBC:
Newyddion a materion cyfoes
BBC English Regions: dros 3,200 awr o raglenni
newyddion teledu dyddiol; o leiaf 250 awr oraglennu eraill yn cynnwys materion cyfoes■■

BBC Scotland: dros 500 awr o newyddion amaterion cyfoes ar y teledu; o leiaf 2,200 awr
o newyddion a materion cyfoes ar y radio■■

BBC Cymru: dros 430 awr o newyddion, materion
cyfoes a gwleidyddiaeth ar y teledu yn Saesneg; dros
1,500 awr o newyddion a materion cyfoes ar BBC
Radio Wales; dros 1,000 awr o newyddion amaterion cyfoes yn Gymraeg ar BBC Radio Cymru■■

BBC Northern Ireland: bydd BBC Radio Ulster
yn darlledu dros 2,000 awr o newyddion a materion
cyfoes lleol, cenedlaethol a rhyngwladol (heb gynnwys
trafodion y Cynulliad); bydd BBC Radio Foyle yn
darlledu dros 380 awr o newyddion a materion
cyfoes; darparu o leiaf 295 awr o newyddion lleola 70 awr o faterion cyfoes a rhaglennu ffeithiol argyfer BBC One

■

■

■

3,635 awr o raglenni newyddion teledu dyddiol
281 awr o raglennu eraill ar draws genres eraill,
yn cynnwys materion cyfoes

504 awr o newyddion a materion cyfoes ary teledu■ 2,217 awr o newyddion a materion cyfoes ary radio
458 awr o newyddion, materion cyfoes
a gwleidyddiaeth yn Saesneg ar y teledu■ 1,572 awr o newyddion a materion cyfoes
ar BBC Radio Wales■ 1,039 awr o newyddion a materion cyfoes
yn Gymraeg ar BBC Radio Cymru
Darlledodd Radio Ulster 2,242 awr o newyddion
a materion cyfoes lleol, cenedlaethol a rhyngwladol(heb gynnwys trafodion y Cynulliad)■ Darlledodd BBC Radio Foyle 380.5 awr onewyddion a materion cyfoes■ Darparwyd 303 awr o newyddion lleol ac 85
awr o raglennu materion cyfoes a ffeithiol ar gyfer
BBC One

BBC English Regions:■

225,600 awr o allbwn radio lleol gwell ar draws
ystod ehangach o ddiddordebau ffordd o fyw,
pryderon o ddydd i ddydd a bywyd diwylliannol nag
erioed o’r blaen■

Darlledwyd 231,532 awr o radio lleol ar draws
cymysgedd genre cyfoethocach■

Darlledu dros 1,300 o straeon celfyddydol
o gymunedau lleiafrifoedd ethnig ar deledu, radio
ac ar-lein rhanbarthol■

Darlledwyd 1,205 o straeon celfyddydol ar draws
radio, teledu ac ar-lein, fel rhan o Roots – prosiect
Cyngor y Celfyddydau/BBC ar y cyd sy’n ariannu
darllediadau o gelfyddydau a digwyddiadau
lleiafrifoedd ethnig ar Radio Lleol y BBC■

Ymrwymo £500,000 ychwanegol ar gyfer
cynyrchiadau annibynnol■

Ymrwymwyd £200,000 ychwanegol.Ymrwymwyd£300,000 ychwanegol pan drosglwyddwyd rhifyn
Llundain o The Politics Show i dîm cynhyrchu
annibynnol. Digwyddodd hyn ychydig ar ôl ycyfnod cyfrifyddu

BBC Scotland:76■

184 awr o raglenni teledu lleol ar draws amrywiaetho genres, heb gynnwys newyddion, materion cyfoes
a chwaraeon■

189 awr o raglenni teledu lleol ar draws
amrywiaeth o genres, heb gynnwys newyddion,materion cyfoes a chwaraeon■

Dros 9,200 awr o raglenni radio byw neu raglennia gynhyrchir yn fewnol■

10,447 awr o raglenni radio byw neu raglennia gynhyrchwyd yn fewnol■

58 awr o raglennu i ysgolion ar deledu a radio■

66 awr o raglennu i ysgolion ar deledu a radio■

Gwario £2.1miliwn ar allbwn Gaeleg, yn cynnwys
ar-lein■Gwariwyd cyfanswm o £5.6miliwn ar allbwn
Gaeleg yn cynnwys ar-lein

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ymrwymiad

Perfformiad

BBC Cymru:■

Bydd BBC Radio Cymru yn darlledu dros 6,000 awr
o allbwn, heb gynnwys newyddion a materion
cyfoes, a bydd BBC Radio Wales yn darlledu dros
5,500 awr■

Darlledodd BBC Radio Cymru 7,070 awr o allbwn,
heb gynnwys newyddion a materion cyfoes■ Darlledodd BBC Radio Wales 5,686 awr heb
gynnwys newyddion a materion cyfoes■

600 awr o deledu ar draws amrywiaeth o genres,heb gynnwys newyddion a materion cyfoes■

686 awr o deledu ar draws amrywiaeth o genres,heb gynnwys newyddion a materion cyfoes■

Bydd BBC Cymru yn darparu 520 awr o raglennu
teledu yn Gymraeg ar gyfer S4C■

Darparodd BBC Cymru 533 awr o deledu yn
Gymraeg i S4C, yn cynnwys 96 awr o ddrama
boblogaidd o’r opera sebon boblogaidd Poboly Cwm, a ddathlodd ei phen-blwydd yn 30 oed
yn 2004■

Cynyddu’r allbwn a ddarperir i rwydweithiau teledu
a radio’r BBC o leiaf 70%, i £30miliwn■

Cynyddodd y ddarpariaeth 76% i £34miliwn
yn y cyfnod hyd at fis Rhagfyr 2004.Ymysg yr
enghreifftiau ceir Doctor Who, A Year at Kew
a Tribe■Arwain prosiect mawr ar gyfer y BBC – The UK
Speaks, prosiect traws-lwyfan a fydd yn dathlu ac
yn archwilio ieithoedd, tafodieithoedd ac acenion
amrywiol y DU heddiw■

Bydd y fenter hon, yr arolwg mwyaf o Saesneg llafar
ar draws y DU, yn parhau yn 2005/2006. Ailenwyd
y prosiect yn Voices■

Darparu tua 500 awr (yn amodol ar sesiynau’r
Cynulliad) o ddarllediadau teledu o’r Cynulliad
Cenedlaethol ar S4C2■

Darparodd BBC Cymru 547 awr o ddarllediadau
teledu o’r Cynulliad Cenedlaethol ar S4C2■

Bydd Cerddorfa Genedlaethol Cymru y BBC yn
gwneud mwy nag 80 o raglenni ar draws Radio 3,
BBC Radio Wales, BBC Radio Cymru, BBC Four ac
S4C ac yn cynnal dros 60 o gyngherddau cyhoeddus■

Gwnaed 87 o raglenni gan Gerddorfa
Genedlaethol Cymru y BBC■ Cynhaliwyd 67 o gyngherddau cyhoeddus yn ystod
y flwyddyn

BBC Northern Ireland:■

O leiaf 645 awr o deledu lleol gwreiddiol a thros
8,500 awr o radio lleol■

Darlledwyd cyfanswm o 633 awr o deledu lleol
gwreiddiol. Comisiynwyd 12 awr ychwanegol
i’w darlledu’n gynnar yn y cyfnod cyfrifyddu nesaf■ Darlledwyd 8,740 awr ar BBC Radio Ulster/Foyle■

Buddsoddi £1miliwn ychwanegol mewn
gwasanaethau lleol■■

Gwneud a darlledu o leiaf 70 awr o raglennu ffeithiolar gyfer teledu BBC Northern Ireland a thros 370 awr
ar BBC Radio Ulster a BBC Radio Foyle – yn cynnwys
o leiaf 18.5 awr wedi’u hanelu’n uniongyrchol tuag at
blant cyn oed ysgol a disgyblion ysgol■

Buddsoddwyd £1miliwn ychwanegol mewn
rhaglenni lleol

Cyflawnwyd 70.4 awr o allbwn ffeithiol gan BBC
Northern Ireland■ Darlledwyd 832 awr o allbwn ffeithiol ar BBC
Radio Ulster ar ei raglenni nodwedd achylchgrawn, gyda 18.5 awr wedi’u targedu tuag
at blant cyn oed ysgol a disgyblion ysgol*Mae’r ymrwymiadau hyn yn ffurfio rhan o gwotâu Haen 2 y BBC y cytunir arnynt gan Fwrdd y Llywodraethwyr gydag
Ofcom bob blwyddyn galendr. Gweler tudalen 92 i gael rhestr lawn o gwotâu Haen 2

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

77

Cydymffurfiad

Mae gan Fwrdd y Llywodraethwyr
gyfrifoldebau clir o dan Siarter y BBCi sicrhau bod y BBC yn ymddwyn yn
gyfrifol ac yn dilyn pob rheoliad a chod
ymarfer cymwys.

1 Masnachu teg

Rhaid i’r Llywodraethwyr fodloni eu hunainbod:■ y BBC yn cydymffurfio â phob
ymrwymiad cyfreithiol■ gan y BBC strwythur rheoli priodol■ gan y BBC reolaethau synhwyrol iddiogelu ei asedion■ y BBC yn glynu wrth ei ganllawiau a’igodau ymarfer ei hun
Ar y tudalennau canlynol, mae Bwrdd
y Llywodraethwyr a, lle y bo’n briodol,
yr archwilwyr annibynnol yn cyflwyno
adroddiad ffurfiol ar bolisïau, gweithdrefnau
a chydymffurfiad y BBC fel a ganlyn:
1 Masnachu teg
2 Datganiadau ariannol
3 Prosesau risg a rheoli
4 Cyfrifoldebau llywodraethu
corfforaethol eraill
5 Adroddiad ar gydnabyddiaethy Llywodraethwyr
6 Rhaglenni, sianelau a hyrwyddiadau
7 Rhyddid gwybodaeth
8 Cost cydymffurfio
9 Rhoddion a chydnabyddiaethau

78

78
81
82
86
88
90
93
93
93

Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg y Llywodraethwyr
Yn ystod y flwyddyn, roedd y Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg
yn cynnwys Llywodraethwyr canlynol y BBC yn unig: Anthony Salz
(Cadeirydd: ymunodd ym mis Medi 2004),Y Fonesig Ruth Deech,
Yr Athro Merfyn Jones,Yr Athro Fabian Monds a’r Gwir Anrhydeddus
Yr Arglwydd Ryder (a ymddeolodd ym mis Mehefin 2004).
Prif gyfrifoldebau’r Pwyllgor yw:■ cytuno ar Ymrwymiad Masnachu Teg y BBC a’i arolygu’n rheolaidd■ cytuno ar Ganllawiau Masnachu Teg y BBC a’u harolygu’n rheolaidd■ drwy’r Uned Lywodraethu, penodi archwilwyr annibynnol i brofi
cydymffurfiad y BBC â’i Ymrwymiad Masnachu Teg■ ystyried adroddiadau gan yr archwilwyr annibynnol neu arbenigwyr
annibynnol eraill fel y bo’n briodol, y Pennaeth Masnachu Teg, yPennaeth Sicrwydd Busnes a’r Uwch Swyddogion Gweithredol am
faterion sy’n ymwneud â chydymffurfiad ag Ymrwymiad Masnachu
Teg y BBC■ ystyried heriau allanol arwyddocaol i Ymrwymiad Masnachu
Teg y BBC■ ystyried adroddiad blynyddol y Llywodraethwyr a’r archwilwyr
annibynnol a barn yr archwilwyr annibynnol ar Fasnachu Teg■ ystyried adroddiad blynyddol y Llywodraethwyr a barn yr archwilwyr
annibynnol o ran Protocolau Masnachu’r World Service■ cyflwyno adroddiad i Fwrdd y Llywodraethwyr am waith y Pwyllgor.
Datganiad y Llywodraethwyr ar fasnachu teg
Gweithgareddau masnachol a masnachu teg
Diben craidd y BBC yw darparu darlledu cyhoeddus a ariennir gan ffi’r
drwydded. Mae buddsoddiadau talwyr ffi’r drwydded, sydd wedi cronni
dros lawer o flynyddoedd, wedi cynhyrchu màs critigol o dalent a gallu
cynhyrchu ar gyfer y BBC, ynghyd ag archif heb ei hail o raglennu’rgorffennol. Mae gan yr asedion hyn werth arall yn ychwanegol at eu
defnydd ar sianelau ac allfeydd cyhoeddus. Mae gan y BBC gyfrifoldeb
i sicrhau bod y gwerth hwn yn cael ei ddatblygu’n gywir yn fasnachol,a’i ddefnyddio er budd talwyr ffi’r drwydded.
Wrth ymdrin â gweithgareddau masnachol, mae’r BBC, fel sefydliadau
eraill, yn llwyr agored i gyfraith cystadleuaeth ddomestig ac
Ewropeaidd.Yn ogystal â sicrhau cydymffurfiad â Chyfraith
Cystadleuaeth Ewropeaidd a Chyfraith Cystadleuaeth y DU a’r
Gyfraith Ewropeaidd ar Gymorth y Wladwriaeth, ac i gydnabodei safle arbennig fel sefydliad a ariennir gan y cyhoedd, mae’r BBC,o’i wirfodd, yn cynnwys gofynion eraill o fewn ei fframwaith
Masnachu Teg.
Gweithdrefnau cydymffurfio â masnachu teg
Ymgorfforir ymrwymiadau masnachu teg y BBC yn ei Ymrwymiad
Masnachu Teg y caiff ei gydymffurfiad ag ef ei archwilio drwy gydol
y flwyddyn gan un o bwyllgorau sefydlog Bwrdd y Llywodraethwyr,
sef y Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg. Caiff hwn ei ategu gany Canllawiau Masnachu Teg sy’n darparu fframwaith gweithredu
manwl sy’n adeiladu ar egwyddorion yr Ymrwymiad Masnachu Teg.
Er bod y Canllawiau Masnachu Teg yn cynnwys canllawiau ar gyfraithcystadleuaeth (a chaiff unrhyw gynrychioliadau i’r BBC mewn
perthynas â hyn eu hystyried gan y Llywodraethwyr), nid yw’r
Llywodraethwyr yn awdurdod cystadlu; gellir gwneud unrhyw
honiadau bod y BBC wedi torri’r gyfraith cystadleuaeth i’r awdurdod
cystadlu perthnasol hefyd.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cynghorir y Pwyllgor yn uniongyrchol gan archwilwyr annibynnol
a gomisiynir ac a reolir gan yr Uned Lywodraethu (yr adran
Llywodraethu ac Atebolrwydd yn flaenorol).Yn ogystal, cynghorir y
Pwyllgor gan Bennaeth Masnachu Teg a Phennaeth Sicrwydd Busnes y
BBC, os bydd angen, heb gyfryngdod rheolwyr y BBC. Mae pob is-gwmni
masnachol a gweithrediad masnachol yn cyflwyno adroddiad drwy’r
Pennaeth Masnachu Teg i’r Pwyllgor ar eu gweithgareddau ac mae’r
Pwyllgor yn ei gwneud yn ofynnol i aelodau o’r staff â chyfrifoldebau
masnachol dderbyn hyfforddiant ym mholisïau masnachu teg y BBC.

Mae’r Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg yn cyhoeddi bwletinchwarterol o ymateb y BBC i unrhyw honiadau o dorri’r Ymrwymiad
Masnachu Teg. Derbyniodd y BBC 11 o heriau allanol yn ystod y
flwyddyn. Er na chafwyd unrhyw achosion o beidio â dilyn y broses
mewn perthynas â’r cwynion hyn, cadarnhawyd dwy agwedd ar un
gwyn gan yr History Channel. Mae manylion yr holl gwynion ar gael
gan y Pennaeth Masnachu Teg yn BBC, Media Centre, Wood Lane,
London W12 7TQ neu ar-lein yn
bbc.co.uk/info/policies/fairtrading_complaints.

Profir rheolaeth y BBC dros drefniadau masnachu teg yn rheolaidd gan
y Sefydliad Safonau Prydeinig ac achredwyd y trefniadau hyn â safon
ansawdd ISO 9001:2000. Cadarnhaodd yr asesiad diwethaf, agynhaliwyd ym mis Rhagfyr 2004, fod y gweithdrefnau yn parhau iweithredu’n effeithiol.

Yn ddiweddar, cyhoeddodd y Llywodraethwyr eu bod wedi comisiynu
ymgynghorydd annibynnol i gynnal arolwg o’r broses cwynion
masnachu teg.Yn unol â’r trefniadau llywodraethu newydd sy’n cael
eu gweithredu i gryfhau atebolrwydd, mae’r Llywodraethwyr wedi
gwahodd cynigion sy’n bodloni’r meini prawf canlynol: cydymffurfiad
â’r gyfraith, tegwch, gwrthrychedd, tryloywder, effeithiolrwydd ac
ymarferoldeb. Cyhoeddir canfyddiadau’r Llywodraethwyr yn
ddiweddarach yn y flwyddyn.

Wrth eu natur, mae dyfarniadau masnachu teg yn gymhleth, gan
adlewyrchu’r amgylchedd sy’n gyson ddatblygu y mae diwydiannau’r
cyfryngau yn gweithredu ynddo. Drwy’r Pwyllgor Cydymffurfio â
Masnachu Teg, mae Llywodraethwyr y BBC yn craffu’n ddeallus ac
yn gwneud dyfarniadau cytbwys ar faterion polisi pwysig sy’n deillioo ymgysylltiad y BBC â mentrau masnachol.
Yn ei ymateb i Arolwg Richard Lambert o News 24 yn erbyn amodauei gymeradwyaeth, cynigiodd y BBC ystyried y berthynas rhwng BBC
News a BBC World bob blwyddyn ar sail masnachu teg. Byddai hyn
yn cynnwys gwiriad blynyddol gan archwilwyr allanol bod yr egwyddor
cost ymylol yn cael ei chymhwyso’n briodol yn ystod trafodion rhwng
BBC News a BBC World.Yn dilyn adroddiad gan archwilwyr allanol,
mae’r Llywodraethwyr yn fodlon bod yr egwyddor cost ymylol wedi’i
chymhwyso’n briodol.
Archwiliad Masnachu Teg Blynyddol
Mae’r Archwilwyr masnachu teg annibynnol, a gomisiynir gan yr Uned
Lywodraethu ar ran y Pwyllgor Cydymffurfio â masnachu teg, yn
monitro ac yn craffu ar gydymffurfiad y BBC â’r Ymrwymiad Masnachu
Teg. Mae’r archwilwyr yn cynnal archwiliad Masnachu Teg blynyddol ibenderfynu a yw’r BBC wedi sefydlu a chymhwyso system o reolaethau
mewnol sy’n rhoi sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio â’r
Ymrwymiad Masnachu Teg.Wrth gynnal eu harchwiliad, mae’r archwilwyr
yn ymgymryd â nifer o weithgareddau, gan gynnwys y canlynol:■ cyfarfod â chynrychiolwyr masnachu teg ac unigolion eraill â rolau
masnachu teg arwyddocaol ym mhob is-adran■ gwerthuso’r system o reolaethau mewnol masnachu teg aweithredwyd gan bob is-adran■ arolygu a phrofi sampl o weithgareddau masnachol yr ymrwymwyd
iddynt yn ystod y flwyddyn■ profi digonolrwydd y prosesau sydd ar waith i gofnodi ac olrhainmaterion masnachu teg hyd at eu datrys/cwblhau■ asesu a phrofi digonolrwydd rhaglenni hyfforddi masnachu teg ofewn pob is-adran■ cyflwyno adroddiad ar eu canfyddiadau a’u casgliadau i’r Pwyllgor
Cydymffurfio â Masnachu Teg
Nodir barn yr archwilwyr yn seiliedig ar eu harchwiliad am y flwyddyn
a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 yn ddiweddarach ar y dudalen hon.
Cwynion masnachu teg
Un o gyfrifoldebau’r Pennaeth Masnachu Teg yw ymchwilio i gwynion
masnachu teg a wneir yn erbyn y BBC ar ran y Bwrdd Gweithredol achyflwyno adroddiad i’r Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg. Wrthystyried cwynion masnachu teg a wneir yn erbyn y BBC, gall y Pwyllgor
Cydymffurfio â Masnachu Teg dderbyn cyngor ei Archwilwyr masnachu
teg neu gyngor ymgynghorwyr annibynnol eraill fel y gwêl yn briodol.
Gellir cysylltu â’r Pennaeth Masnachu Teg yn BBC, Media Centre, Wood
Lane, London W12 7TQ.

Digwyddiadau’r flwyddyn
Papur Gwyrdd
Cyhoeddwyd Papur Gwyrdd y Llywodraeth ar yr Arolwg o Siartery BBC ar 2 Mawrth 2005. Cyhoeddodd y BBC ei ymateb i’r Papur
Gwyrdd ar 24 Mai 2005. Mae’r ymateb hwn ar gael ar-lein yn
bbc.co.uk/thefuture.
Barn y Llywodraethwyr
Mae’r Llywodraethwyr o’r farn bod y polisïau a geir yn Ymrwymiad
Masnachu Teg y BBC yn gyson â gofynion y Siarter Frenhinol a’r
Cytundeb atodol. Drwy’r Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg,
cawsant sicrwydd rhesymol bod y fframwaith o reolaethau a
gweithdrefnau a gynlluniwyd i sicrhau y caiff y polisïau hyn eu
cymhwyso ar draws y BBC wedi bod yn gweithredu’n effeithiol drwy
gydol y flwyddyn.
Adroddiad gan yr Archwilwyr Masnachu Teg Annibynnol i
Lywodraethwyr y BBC am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005
Rydym wedi archwilio, yn ein rôl fel Archwilwyr Masnachu Teg y BBC, ysystem o reolaethau mewnol a sefydlwyd o fewn y BBC i roi sicrwydd
rhesymol i’r Llywodraethwyr bod y BBC wedi cydymffurfio â’i
Ymrwymiad Masnachu Teg a gyhoeddwyd am y flwyddyn a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2005.
Cytunwyd ar ein cyfarwyddiadau ar gyfer yr archwiliad hwn, achwmpas ein gwaith, gyda’r Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg.
Mae’r cyfarwyddiadau hyn yn cynnwys cytundeb y dylid cynnal ein
harchwiliad yn unol â safonau archwilio perthnasol, cytundeb ar derfyn
ein hatebolrwydd mewn perthynas â’r gwaith hwn a chytundeb mai argyfer y BBC yn unig y mae ein dyletswydd gofal mewn perthynas â’r
gwaith hwn. Rydym yn fodlon bod y cwmpas y cytunwyd arno ar gyfer
ein harchwiliad yn ddigonol i’n galluogi i fynegi’r farn a nodir isod.
Priod gyfrifoldebau’r Llywodraethwyr, y rheolwyr a’r archwilwyr
Mae’r Llywodraethwyr yn gyfrifol am sicrhau bod y BBC yn bodloni
holl ofynion cyfraith cystadleuaeth a’i fod yn masnachu’n deg. Maentyn sefydlu ei Ymrwymiad Masnachu Teg, yn pennu amcanion y systemo reolaethau mewnol a gynlluniwyd i sicrhau cydymffurfiad â’r
Ymrwymiad hwn ac yn monitro canlyniadau’r rheolaethau hynny.
Maent hefyd yn gyfrifol am baratoi datganiad y Llywodraethwyr ar
gydymffurfiad â masnachu teg a gynhwysir yn Adroddiad Blynyddola Chyfrifon y BBC, sy’n cynnwys datganiad ar fasnachu teg.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

79

Cydymffurfiad

Mae’r Llywodraethwyr yn ymddiried y gwaith o weithredu systemo reolaethau mewnol a gynlluniwyd i sicrhau cydymffurfiad â’r
Ymrwymiad Masnachu Teg i reolwyr y BBC, gan gynnwys nodi ac asesu
risgiau a allai fygwth masnachu teg, a chynllunio a gweithredu
ymatebion i risgiau o’r fath.
Fel Archwilydd Masnachu Teg y BBC, ein cyfrifoldeb ni yw llunio barnannibynnol, yn seiliedig ar ein gwaith archwilio, ar y graddau y mae’r
BBC wedi sefydlu ac wedi cymhwyso system o reolaethau mewnol
sy’n darparu sicrwydd rhesymol ei fod wedi cydymffurfio â’i
Ymrwymiad Masnachu Teg yn ystod y flwyddyn. Rydym wedi arolygu
penderfyniadau penodol y daethpwyd iddynt gan y BBC ar faterion
masnachu teg i’r graddau sy’n angenrheidiol er mwyn llunio barn ar ysystem o reolaethau mewnol. Ni chynlluniwyd ein harchwiliad i fynegi
barn ar ansawdd y penderfyniadau penodol a gymerwyd gan y BBC
mewn perthynas â masnachu teg. Rydym hefyd wedi arolygu a yw
datganiad y Llywodraethwyr ar fasnachu teg yn adlewyrchu ein
canfyddiadau o gydymffurfiad y BBC â’i system o reolaethau mewnol,a nodwn os nad yw’n gwneud hynny.
Paratowyd y farn hon ar gyfer y BBC a Llywodraethwyr y BBC yn unig
yn unol â’n cyfarwyddiadau y cytunwyd arnynt gyda’r Cyfarwyddwr
Llywodraethu ar ran y Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg. Wrthfynegi’r farn hon, nid ydym yn derbyn nac yn cymryd cyfrifoldeb dros
unrhyw ddiben arall nac i unrhyw berson arall y dangosir yr adroddiad
hwn iddynt neu y daw’r adroddiad hwn i’w dwylo, ac eithrio pan
gytunir yn benodol i hyn ymlaen llaw drwy ein caniatâd ysgrifenedig.
Sail y farn archwilio
Cynhaliwyd rhaglen o weithdrefnau a phrofion gennym a gynlluniwyd
i roi’r sicrwydd yr oeddem yn ei geisio. Roedd ein gwaith yn cynnwys
ymchwilio ac asesu er mwyn ein galluogi i lunio barn ar ba un a oedd
system briodol o reolaethau mewnol ar waith. Arolygwyd hefyd y
gwaith o brosesu sampl o drafodion perthnasol er mwyn cael sicrwydd
rhesymol bod y system o reolaethau mewnol wedi ei chymhwyso.
Fel gydag unrhyw system reoli, waeth pa mor effeithiol ydyw, nid yw’nymarferol sicrhau nad oes unrhyw wallau neu afreoleidd-dra wedi
digwydd heb iddynt gael eu canfod. Cynlluniwyd ein gwaith archwilio
felly i roi sicrwydd rhesymol i’r Llywodraethwyr, ond nid sicrwydd
pendant, fod y system o reolaethau mewnol sydd ar waith yn ddigonol
a’i bod yn cael ei chymhwyso i gydymffurfio â’r Ymrwymiad Masnachu
Teg yn ystod y flwyddyn. At hynny, gan fod materion masnachu teg yngalw am ddyfarniadau a allai gael eu profi mewn llys barn, awdurdod
cystadlu neu rywle arall yn y pen draw, mae risg bob amser y cânteu herio hyd yn oed pan fydd y system o reolaethau mewnol wedi
ei dilyn a phenderfyniadau wedi eu cymryd gyda’r gofal mwyaf.
Barn
Yn ein barn ni, mae’r BBC wedi sefydlu ac wedi cymhwyso systemo reolaethau mewnol sy’n rhoi sicrwydd rhesymol ei fod wedi
cydymffurfio â’i Ymrwymiad Masnachu Teg am y flwyddyn a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2005.
PricewaterhouseCoopers LLP
Cyfrifwyr Siartredig

80

Adroddiad y Llywodraethwyr ar Brotocolau Masnachu
BBC World Service
Mae BBC World Service yn gyfrifol am gomisiynu ac amserlennu
ei raglenni ei hun ac am wneud rhaglenni ar gyfer ei wasanaethau
ieithoedd, ond mae’n prynu gwasanaethau gwneud rhaglenni Saesneg
a gwasanaethau technegol ac ategol oddi wrth is-adrannau erailly BBC (yr Is-adrannau Cyflenwi). Mae BBC World Service hefyd
yn derbyn gwasanaethau oddi wrth is-gwmnïau masnachol y BBC(yr Is-gwmnïau), ac yn cyflenwi gwasanaethau iddynt.
Cytunodd Cyd-Weithgor y Swyddfa Dramor a’r Gymanwlad(FCO)/BBC World Service y byddai’r BBC yn llunio canllawiau i reoli’r
berthynas fasnachu rhwng BBC World Service a rhannau eraill o’r
BBC, er mwyn sicrhau bod BBC World Service yn parhau i fod yn llais
arbennig ac er mwyn cynnal y gwahaniaeth clir rhwng Grant-mewnCymorth ac incwm ffi’r drwydded. Cymeradwywyd y Protocolau
Masnachu hyn gan Bwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg y
Llywodraethwyr yn 1997.Yna lluniodd pob un o’r Is-adrannau Cyflenwi
gytundebau manwl gyda BBC World Service, gan nodi:■ y gwasanaethau i’w darparu■ meini prawf er mwyn sicrhau ansawdd y gwasanaethau■ cost y gwasanaethau
Mae’r Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg yn gyfrifol am fonitro
ac arolygu cydymffurfiad â’r Protocolau Masnachu. Mae’r Pwyllgor
yn derbyn adroddiadau gan y rheolwyr ar effeithiolrwydd y systemau
a’r gweithdrefnau sydd ar waith er mwyn sicrhau cydymffurfiad â’rProtocolau Masnachu.
Mae KPMG LLP (yr archwilwyr allanol) wedi arolygu crynodeb owerth trafodion a’r llifau arian cysylltiedig a fu yn ystod y flwyddyn
rhwng BBC World Service a’r Is-adrannau Cyflenwi a’r Is-gwmnïau.
Mae KPMG LLP wedi cyflwyno adroddiad i’r Llywodraethwyr yn nodi,
yn eu barn hwy, bod y wybodaeth a gafwyd yng nghrynodeb y
trafodion ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 wedi
ei chasglu’n gywir o lyfrau a chofnodion BBC World Service a’r
Is-adrannau Cyflenwi a’r Is-gwmnïau, ac wedi’i pharatoi’n gywir ar saildulliau dyrannu a dosrannu cost a nodwyd yn y cytundebau rhwng
BBC World Service a’r Is-adrannau Cyflenwi a’r Is-gwmnïau ac na
fu, ar y sail hon, unrhyw groes-gymorthdaliadau perthnasol rhwng
Grant-mewn-Cymorth ac arian ffi’r drwydded na rhwng Grant-mewnCymorth ac is-gwmnïau masnachol y BBC.
Datganiad y Llywodraethwyr ar Brotocolau Masnachu BBC World Service
Yn dilyn adroddiadau i’r Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg gany Pennaeth Masnachu Teg, ac archwilwyr mewnol ac allanol, mae’r
Llywodraethwyr yn fodlon:■ bod y Protocolau Masnachu yn adlewyrchu gofynion Gweithgor
yr FCO/BBC World Service■ bod cytundebau ar waith sy’n gyson â’r Protocolau Masnachu■ na fu unrhyw groes-gymorthdaliadau perthnasol rhwng arian
Grant-mewn-Cymorth ac arian ffi’r drwydded na rhwng Grantmewn-Cymorth ac is-gwmnïau masnachol y BBC

Llundain
16 Mehefin 2005

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

2 Datganiadau ariannol
Datganiad o gyfrifoldebau Bwrdd y Llywodraethwyr a’r Bwrdd
Gweithredol dros baratoi’r datganiadau ariannol
Mae’n ofynnol yn ôl Siarter y BBC i’r Llywodraethwyr a’r Bwrdd
Gweithredol baratoi datganiadau ariannol ar gyfer pob blwyddyn
ariannol sy’n rhoi darlun cywir a theg o sefyllfa’r BBC a’i incwm a’iwariant ar gyfer y cyfnod hwnnw. Wrth baratoi’r datganiadau ariannol
hynny, mae’n ofynnol i’r Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol:■ dethol polisïau cyfrifyddu addas ac yna eu cymhwyso’n gyson■ dyfarnu ac amcangyfrif yn rhesymol ac yn ddarbodus■ datgan a ddilynwyd safonau cyfrifyddu perthnasol a datgelu ac
egluro unrhyw wyriadau perthnasol yn y datganiadau ariannol■ paratoi’r datganiadau ariannol ar sail busnes gweithredol oni fydd
yn amhriodol gwneud hynny
At hyn, mae’r Llywodraethwyr a’r Pwyllgor Gweithredol wedi
penderfynu, o’u gwirfodd, i gydymffurfio â darpariaethau cyfrifyddu a
datgelu Deddf Cwmnïau 1985 a, lle y bo’n briodol, Rheolau Rhestru’r
Awdurdod Gwasanaethau Ariannol. Maent hefyd yn gyfrifol am gadw
cofnodion cyfrifyddu digonol ac maent yn gyfrifol yn gyffredinol
am gymryd y cyfryw gamau sy’n rhesymol agored iddynt i ddiogelu
asedion y BBC ac atal a chanfod twyll ac unrhyw afreoleidd-dra arall.
Adroddiad yr archwilwyr annibynnol i Lywodraethwyr y Gorfforaeth
Ddarlledu Brydeinig (BBC)Rydym wedi archwilio’r datganiadau ariannol ar dudalennau 96 i 135.
Yn ychwanegol at ein harchwiliad o’r datganiadau ariannol, fe’ncyfarwyddwyd gan y Llywodraethwyr i archwilio’r wybodaeth yn
yr adroddiad ar gydnabyddiaeth y Llywodraethwyr, a ddisgrifir fel
adroddiad sydd wedi’i archwilio, a baratowyd gan y Llywodraethwyr
fel petai’r BBC yn gwmni rhestredig ac sydd felly’n cydymffurfio ag
Atodlen 7A Deddf Cwmnïau 1985.
Dim ond i Lywodraethwyr y BBC, fel corff, y gwneir yr adroddiad hwn,
a hynny’n unol â’r Siarter Frenhinol ar gyfer parhad y BBC a ddaeth i
rym ar 1 Mai 1996 (y Siarter) ac yn unol â thelerau ein hymrwymiad.
Cynhaliwyd ein gwaith archwilio er mwyn i ni allu hysbysu
Llywodraethwyr y BBC am y materion hynny y mae’n ofynnol i ni eu
hysbysu yn eu cylch mewn adroddiad archwilydd, ac nid at unrhyw
ddiben arall. I’r graddau eithaf a ganiateir gan y gyfraith, nid ydym ynderbyn nac yn cymryd cyfrifoldeb i unrhyw un ac eithrio’r BBC a
Llywodraethwyr y BBC fel corff, am ein gwaith archwilio, am yr
adroddiad hwn, nac am y farn a luniwyd gennym.
Priod gyfrifoldebau’r Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol a’r Archwilwyr
Y Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol sy’n gyfrifol am baratoi
Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC a’r adroddiad ar gydnabyddiaethy Llywodraethwyr. Fel y disgrifiwyd yn gynharach ar y dudalen hon,mae hyn yn cynnwys y cyfrifoldeb dros baratoi’r datganiadau ariannol,
yn unol â chyfraith a safonau cyfrifyddu perthnasol y Deyrnas Unedig.
Sefydlir ein cyfrifoldebau, fel archwilwyr annibynnol, yn y Deyrnas
Unedig drwy statud, gan y Bwrdd Arferion Archwilio, arweiniad
moesegol ein proffesiwn ac, yn unol â thelerau ein penodiad, Deddf
Cwmnïau 1985 a’r Siarter.
Byddwn yn rhoi ein barn i chi ar ba un a yw’r datganiadau ariannol
yn rhoi darlun cywir a theg ac a yw’r datganiadau ariannol a’r rhan o’r
adroddiad ar gydnabyddiaeth y Llywodraethwyr sydd i’w harchwilio
wedi’u paratoi’n gywir yn unol â’r Ddeddf Cwmnïau, fel petai’r Ddeddf
honno wedi bod yn berthnasol i’r datganiadau ariannol hyn. Byddwn
hefyd yn dweud wrthych os nad yw’r BBC wedi cadw cofnodion

cyfrifyddu cywir, yn ein barn ni, os na chawsom yr holl wybodaeth a’resboniadau sydd eu hangen arnom ar gyfer ein harchwiliad, neu os na
ddatgelwyd gwybodaeth a nodir gan y gyfraith o ran cydnabyddiaetha thrafodion y Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol gyda’r BBC.
Yn ogystal â’n harchwiliad o’r datganiadau ariannol, fe’n cyfarwyddwyd
gan y Llywodraethwyr i arolygu eu datganiad ar lywodraethu
corfforaethol fel petai yn ofynnol i’r BBC gydymffurfio â Rheolau
Rhestru’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol mewn perthynas â’rmaterion hyn. Rydym yn arolygu pa un a yw’r datganiad ar dudalennau
82 i 86 yn adlewyrchu cydymffurfiad y BBC â naw darpariaeth Cod
y Cyngor Adroddiadau Ariannol 2003 a nodir ar gyfer ein harolwg gan
y Rheolau Rhestru, a byddwn yn nodi os na fydd yn gwneud hynny.
Nid yw’n ofynnol i ni ystyried a yw datganiad o reolaethau mewnol
y BBC yn cwmpasu’r holl risgiau a’r rheolaethau na llunio barn areffeithiolrwydd gweithdrefnau llywodraethu corfforaethol y BBC na’iweithdrefnau risg a rheoli.
Rydym yn darllen y wybodaeth arall a geir yn Adroddiad Blynyddol a
Chyfrifon y BBC, yn cynnwys y datganiad ar lywodraethu corfforaethol
a’r rhan o’r adroddiad ar gydnabyddiaeth y Llywodraethwyr nas
archwiliwyd, ac yn ystyried a yw’n gyson â’r datganiadau ariannol
archwiliedig. Rydym yn ystyried y goblygiadau ar gyfer ein hadroddiad
os down yn ymwybodol o unrhyw gamddatganiadau amlwg neu
anghysondebau perthnasol yn y datganiadau ariannol.
Sail y farn archwilio
Cynhaliwyd ein harchwiliad yn unol â’r Safonau Archwilio a gyhoeddir
gan y Bwrdd Arferion Archwilio. Mae archwiliad yn cynnwys archwilio
tystiolaeth, ar sail prawf, sy’n berthnasol i’r symiau a’r datgeliadau yn
y datganiadau ariannol a’r rhan o’r adroddiad ar gydnabyddiaeth y
Llywodraethwyr sydd i’w harchwilio. Mae hefyd yn cynnwys asesiad
o’r amcangyfrifon a’r dyfarniadau arwyddocaol a wnaed gan y
Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol wrth baratoi’r datganiadau
ariannol, yn ogystal ag asesiad i ganfod a yw’r polisïau cyfrifyddu yn
briodol i amgylchiadau’r BBC, ac a gânt eu cymhwyso’n gyson a’udatgelu’n ddigonol.
Cafodd ein harchwiliad ei lunio a’i gyflawni gennym er mwyn cael
yr holl wybodaeth a’r esboniadau a oedd yn angenrheidiol yn einbarn ni er mwyn rhoi digon o dystiolaeth i ni sicrhau’n rhesymol
bod y datganiadau ariannol a’r rhan o’r adroddiad ar gydnabyddiaethy Llywodraethwyr sydd i’w harchwilio yn rhydd o unrhyw
gamddatganiad perthnasol, waeth a achoswyd hynny trwy dwyll neu
drwy afreoleidd-dra neu gamgymeriad arall. Wrth lunio ein barn
gwerthuswyd hefyd ddigonolrwydd cyffredinol y modd y cyflwynwyd
y wybodaeth yn y datganiadau ariannol a’r rhan o’r adroddiad ar
gydnabyddiaeth y Llywodraethwyr sydd i’w harchwilio.
Barn
Yn ein barn ni, mae’r datganiadau ariannol yn rhoi darlun cywir a thego sefyllfa UK Public Service Broadcasting (yr ‘Home Services’ yn ySiarter) a’r BBC ar 31 Mawrth 2005 ac o ddiffyg y BBC am y flwyddyn
a ddaeth i ben bryd hynny, ac mae’r datganiadau ariannol a’r rhan o’r
adroddiad ar gydnabyddiaeth y Llywodraethwyr sydd i’w harchwilio
wedi’u paratoi’n gywir yn unol â darpariaethau Siarter y BBC a
darpariaethau Deddf Cwmnïau 1985 fel petai’r Ddeddf honno yn
berthnasol i’r datganiadau ariannol hyn.
KPMG LLP
Cyfrifwyr Siartredig
Archwiliwr Cofrestredig

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Llundain
16 Mehefin 2005

81

Cydymffurfiad

3 Prosesau risg a rheoli
Fframwaith llywodraethu corfforaethol y BBC
Penodir Bwrdd y Llywodraethwyr fel ymddiriedolwyr er budd ycyhoedd, er mwyn sicrhau bod y BBC yn atebol i’r Senedd a thalwyr
ffi’r drwydded a hynny’n bridol. Fel rhan o’r rôl hon mae’n ofynnol i
Fwrdd y Llywodraethwyr fodloni ei hun bod y BBC yn cymhwyso’r
safonau uchaf o lywodraethu corfforaethol. I’r perwyl hwn, mae’r
BBC yn cydymffurfio, o’i wirfodd, â Chod y Cyngor Adroddiadau
Ariannol 2003.

Yn ystod 2004/2005, cychwynnodd y Bwrdd werthusiad ffurfiol o’ieffeithiolrwydd, a gynhaliwyd gan arbenigwyr annibynnol ym maes
llywodraethu corfforaethol, a gasglodd ganlyniadau a gafwyd oholiaduron unigol a chyfarfodydd â Llywodraethwyr a rhanddeiliaid
mewnol a’u dadansoddi.Ymdriniodd y gwerthusiad ag agweddau
allweddol ar swyddogaethau’r Bwrdd gan gynnwys ei bwyllgorau,cydberthnasau, atebolrwydd, llifau gwybodaeth a’i brosesau gwneud
penderfyniadau. Cyflwynwyd adroddiad o’r canfyddiadau i’r Cadeirydda chyflwynwyd adroddiad yng nghyfarfod y Bwrdd ym mis Mai 2005.

Yn ystod 2003, diwygiwyd y Cod Cyfunol i gynnwys yr argymhellion
a ddeilliodd o ddau arolwg a oedd yn ceisio gwella effeithiolrwydd
ystafelloedd bwrdd ac atgyfnerthu’r fframwaith llywodraethu
corfforaethol; arolygodd Adroddiad Higgs rôl ac effeithiolrwydd
cyfarwyddwyr anweithredol a datblygodd Adroddiad Smith, asefydlwyd gan y Cyngor Adroddiadau Ariannol, y darpariaethau codpresennol ar gyfer pwyllgorau archwilio. Felly, disodlwyd y Cod Cyfunol
gan God y Cyngor Adroddiadau Ariannol 2003 sy’n nodi egwyddorion
llywodraethu da. Drwy gydol y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth
2005, cydymffurfiodd y BBC â Chod y Cyngor Adroddiadau Ariannol
2003 ac eithrio fel y nodir isod.

Amlygodd y gwerthusiad natur unigryw y BBC a maint sylweddol
cyfrifoldebau’r Bwrdd. Daeth i’r casgliad bod y Bwrdd yn gweithredu’neffeithiol gyda lefelau uchel o egni ac ymrwymiad ond bod angen
gwyliadwriaeth barhaus er mwyn canolbwyntio ar flaenoriaethau
strategol a sicrhau cydbwysedd rhwng baich gwaith y Llywodraethwyrac ymrwymiadau amser; roedd gan yr Uned Lywodraethu rôl bwysig
i’w chwarae yn hyn o beth ac roedd yn gweithredu’n effeithiol
yn y rôl honno. Byddai rhoi mwy o flaenoriaeth i hyn yn galluogi
Llywodraethwyr i gyflawni eu hystod lawn o ymrwymiadau, yn enwedig
mwy o gysylltiad â thalwyr ffi’r drwydded. Caiff canlyniadau’r
gwerthusiad eu hadolygu’n ffurfiol ar ôl 12 mis.

Ar y cyfan, gellir cymhwyso gofynion Cod y Cyngor Adroddiadau
Ariannol 2003 i’r BBC gyda thri eithriad.Yn gyntaf, mae’r gofynion
hynny sy’n ymwneud â phenodi cyfarwyddwyr anweithredol ynamherthnasol gan fod y Llywodraethwyr yn cael eu penodi gany Frenhines mewn Cyngor a phennir eu cydnabyddiaeth gan yr
Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon.
Yn ail, dim ond i’r cyhoedd sy’n talu ffi’r drwydded, yn hytrach nag i
gyfranddeiliaid, drwy stiwardiaeth Bwrdd y Llywodraethwyr, y gellir
cymhwyso’r gofynion hynny sy’n ymwneud â chyfranddeiliaid.

Mae Bwrdd y Llywodraethwyr yn cyfeirio rhai materion at isbwyllgorau. Eglurir prif gyfrifoldebau’r is-bwyllgorau hyn ar dudalennau
eraill yn yr Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon hwn.

Yn ogystal, nid yw’r BBC wedi cydymffurfio ag adran 2.4 Canllawiau
Smith yng Nghod y Cyngor Adroddiadau Ariannol 2003 sy’n nodi
na ddylai’r Cadeirydd fod yn aelod o’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth, ary sail nad yw cadeirydd yn annibynnol. Mae pob un o Lywodraethwyry BBC yn gweithredu’n annibynnol ar y rheolwyr ac felly mae’r
Llywodraethwyr yn penderfynu bod y Cadeirydd yn annibynnol at
ddibenion pennu cydnabyddiaeth y Bwrdd Gweithredol.
Nid oes gan y BBC bwyllgor enwebu sefydlog. Fodd bynnag, sefydlwyd
pwyllgor enwebu yn 2004 i gynorthwyo yn y gwaith o benodi
Cyfarwyddwr Cyffredinol newydd. Fel y nodir uchod, penodir y
Llywodraethwyr gan y Frenhines mewn Cyngor.
Mae’r BBC yn glynu at saith egwyddor bywyd cyhoeddus fel y’u nodir
yn adroddiadau Pwyllgor Nolan ar Safonau mewn Bywyd Cyhoeddus.
Ymdrinnir â’r modd y mae’r BBC wedi cymhwyso’r egwyddorion
cydnabyddiaeth o fewn yr adroddiad ar gydnabyddiaeth ar dudalennau
88 i 90.
Strwythur y Bwrdd
Mae Bwrdd y Llywodraethwyr yn aelodau o’r Gorfforaeth ac yn
gweithredu fel ymddiriedolwyr er budd y cyhoedd tra bod y Bwrdd
Gweithredol yn gyfrifol am y gweithrediadau o ddydd i ddydd. Ceir
mwy o wybodaeth am sut y caiff y BBC ei redeg ar dudalennau
6 i 7. Nodir yn gryno fanylion am Fwrdd y Llywodraethwyr, yBwrdd Gweithredol a newidiadau i’r Byrddau ar dudalennau 8 i 11.
Cedwir cofrestr o fuddiannau Bwrdd y Llywodraethwyr a’r Bwrdd
Gweithredol. Mae cofrestr Bwrdd y Llywodraethwyr ar gael ar-leinyn bbcgovernors.co.uk. Gellir archwilio cofrestr y Bwrdd Gweithredol
drwy wneud cais ysgrifenedig i’r Cyfarwyddwyr, BBC People, MC2 B4,Media Centre, Wood Lane, London W12 7TQ.

82

Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg y Llywodraethwyr (tudalen 78)
Pwyllgor Archwilio’r Llywodraethwyr (tudalen 84)■ Pwyllgor Eiddo’r Llywodraethwyr (tudalen 85)■ Pwyllgor Cyllid a Dibenion Cyffredinol y Llywodraethwyr (tudalen 86)■ Pwyllgor Cydnabyddiaeth y Llywodraethwyr (tudalen 88)■ Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r Llywodraethwyr (tudalen 90)■■

Mae cylch gorchwyl y pwyllgorau hyn ar gael yn bbcgovernors.co.uk.
Rhoddir manylion ar bresenoldeb Llywodraethwyr unigol yng
nghyfarfodydd llawn y Bwrdd a chyfarfodydd is-bwyllgorau isod:
PwyllgorPwyllgor Cydymffurfio
Bwrdd y Cwynion am â Masnachu
Llywodraethwyr
Raglenni
Teg
Nifer y cyfarfodydd
yn y flwyddyn

11

10/10
Michael Grade1
7/7
Anthony Salz2
Deborah Bull
11
Y Fonesig Ruth Deech 11
Dermot Gleeson
11
Yr Athro Merfyn Jones9
Yr Athro Fabian Monds 113
3/3
Jeremy Peat
Angela Sarkis
9Ranjit Sondhi
102
7/7
Richard Tait
1/3
Richard Ryder4
5
6/8
Pauline Neville-Jones
5
Robert Smith
8/8

12

5

PwyllgorPwyllgorArchwilio Cydnabyddiaeth

6

4/4
6/8
5
1/2
12

Pwyllgor
Eiddo

5

5

5
3/3
2/3

4/4

1/3
5

5

3/4
5
1/1

9
4/4
8/8
0/1
3/4
6/6

3/3
5/5

0/2
2/3
1/1

1

Dechreuodd 17 Mai 2004
Dechreuodd 1 Awst 2004
Dechreuodd 1 Ionawr 2005
4
Ymddeolodd 30 Mehefin 2004
5
Ymddeolodd 31 Rhagfyr 2004
2
3

Sefydlwyd Uned Lywodraethu’r BBC fel uned arbenigol sy’n rhoi
cyngor proffesiynol annibynnol i gynorthwyo gwaith Bwrdd y
Llywodraethwyr. Mae’r Uned Lywodraethu yn gweithredu ar wahâni reolaeth y Bwrdd Gweithredol o ran llinellau adrodd a rheoli.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

1
3

Caiff yr Uned ei strwythuro o amgylch y meysydd allweddol sy’n ategu
rolau’r Llywodraethwyr o ran perfformiad, gwaith cydymffurfio/gwerth
am arian ac atebolrwydd.
■ mae’r tîm Perfformiad yn cefnogi gwaith y Llywodraethwyr drwy
ganolbwyntio ar berfformiad gwasanaethau cyhoeddus y BBC yn
cynnwys perfformiad yn erbyn amcanion y BBC a Datganiadau
o Bolisi Rhaglenni’r BBC■ mae’r tîm Cydymffurfiad a Gwerth am Arian yn cefnogi gwaithy Llywodraethwyr wrth reoleiddio’r BBC, yn enwedig ar faterion
ariannol, masnachol ac economaidd■ mae’r tîm Atebolrwydd a Rhanbarthau yn arwain rhaglen gryfacho atebolrwydd cyhoeddus y Llywodraethwyr■ mae tîm Busnes y Llywodraethwyr yn rheoli holl gyfarfodydd yBwrdd, yr is-bwyllgorau a chyfarfodydd eraill o dan arweiniad y
Llywodraethwyr, ac yn cydlynu’r gwaith o ymdrin â gohebiaeth. Mae’ncydweithio’n agos â’r Bwrdd Gweithredol ar faterion busnes, a’i nod
yw darparu gwell gwasanaeth briffio ac olrhain camau gweithredu
ar gyfer y Llywodraethwyr■ nod y tîm Cyfathrebu yw sicrhau bod y Llywodraethwyr yn cael eu
gweld a’u clywed gan dalwyr ffi’r drwydded a rhanddeiliaid eraill wrth
iddynt gyflawni eu rôl, gan gydweithio’n agos â’r tîm Atebolrwydd
a Rhanbarthau
Rhoddir manylion ar bresenoldeb aelodau unigol o’r Bwrdd
Gweithredol isod. Disodlwyd Pwyllgor Gweithredol y BBC gan y
Bwrdd Gweithredol o fis Gorffennaf 2004. Felly, dangosir presenoldeb
ar gyfer Strwythur newydd y Bwrdd Gweithredol o fis Gorffennaf
2004 i fis Mawrth 2005.
Nifer y cyfarfodydd afynychwyd yn ystod y cyfnod
Nifer y cyfarfodydd
yn ystod y cyfnod

Mark Thompson
Mark Byford
Jenny Abramsky
Jana Bennett
Stephen Dando
Ashley Highfield
Zarin Patel (a ddechreuodd Rhagfyr 2004)
John Smith
Carolyn Fairbairn (a ymddiswyddodd Rhagfyr 2004)
Caroline Thomson (a ddechreuodd Medi 2004)

19
19
19
19
19
19
18
10/10
18
10/10
16/17

Atebolrwydd a rheolaeth fewnol
Diffinnir y cyfrifoldebau mewn perthynas â rheolaeth fewnol yn glir.
Bwrdd y Llywodraethwyr sy’n gyfrifol yn y pen draw am ddefnyddio
arian cyhoeddus yn gywir, tra bod y Bwrdd Gweithredol yn gyfrifol
am gynnal system ddigonol o reolaeth fewnol ac am arolygu ei
heffeithiolrwydd. Nodir priod gyfrifoldebau Bwrdd y Llywodraethwyr
a’r Bwrdd Gweithredol a’r archwilwyr allanol ar dudalen 81.Yn ogystal
â’r arolwg o reolaethau mewnol a gynhelir gan adran archwiliad
mewnol y BBC, mae Llywodraethwyr y BBC yn penodi arbenigwyr
ac ymgynghorwyr allanol i ymgymryd ag unrhyw waith pellach i roi
sicrwydd o ran gweithrediad rheolaethau mewnol yn ôl yr angen.Yn
ystod y flwyddyn, comisiynodd Bwrdd y Llywodraethwyr y cyfrifwyr
annibynnol, Ernst & Young, i gynnal arolwg o agweddau penodol
ar reolaethau ariannol y BBC. Daeth Ernst & Young i’r casgliad bod
system o reolaethau a gweithdrefnau ariannol y BBC yn sylfaenol
gadarn a gwnaethant argymhellion i gryfhau prosesau ymhellach.
Cyhoeddwyd llythyr rheoli Ernst & Young yn llawn gan y
Llywodraethwyr. Mae’n gosod cwmpas eu gwaith ac yn rhoi crynodeb
o’u canfyddiadau ac mae’r llythyr ar gael ar-lein yn bbcgovernors.co.uk.
Ers hynny, mae rheolwyr y BBC wedi cyflwyno adroddiad i’r Pwyllgor
Archwilio ar y camau a gymerir ganddynt.

Lluniwyd system o reolaethau o’r fath i reoli yn hytrach na dileu’r risg
o fethu â chyflawni amcanion busnes a dim ond sicrwydd rhesymol, ac
nid sicrwydd llwyr, y gall ei roi rhag camddatganiad neu golled berthnasol.
Mae Bwrdd y Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol wedi arolygu’r
broses ar gyfer nodi, gwerthuso a rheoli’r risgiau sylweddol a wynebir
gan y BBC. Bu’r broses ar waith am y flwyddyn a ddaeth i ben
31 Mawrth 2005 a hyd at ddyddiad cymeradwyo Adroddiad Blynyddola Chyfrifon y BBC ar gyfer y flwyddyn hon ac mae’n cydsynio âchanllawiau Turnbull.
Adroddiadau Ariannol a busnes gweithredol
Ceir arolwg o sefyllfa ariannol y BBC ar dudalennau 94 a 95. Mae hwn
yn darparu asesiad o berfformiad a sefyllfa bresennol y BBC.
Mabwysiadwyd y sail busnes gweithredol wrth baratoi’r datganiadau
ariannol gan fod Bwrdd y Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredolyn credu bod gan y BBC ddigon o adnoddau i barhau i weithredu
hyd y gellir rhagweld.
Amgylchedd rheoli
Disgrifir y prif agweddau ar yr amgylchedd rheoli a fu ar waith drwy
gydol y flwyddyn isod:■ Nodi a rheoli risg
Mae fframwaith y BBC ar gyfer rheoli risg yn destun datblygiad parhaus
wrth i’r rheolwyr asesu risgiau mewn perthynas â chyflawni amcaniony BBC.

Mae gan Gyfarwyddwr pob is-adran gyfrifoldeb clir dros nodi a rheoli’r
risgiau a wynebir gan eu busnes. Mae pob is-adran yn nodi ac yn
asesu’r risgiau busnes allweddol a allai effeithio ar y broses o gyflawni
ei hamcanion strategol. Cedwir y risgiau a nodwyd, a’r camau ybwriedir eu cymryd mewn ymateb iddynt, mewn cofrestr risgiau
ym mhob is-adran a chânt eu harolygu gan bob Bwrdd Is-adrannol.
Ystyrir mai’r ffordd fwyaf effeithiol o reoli risg yn gyffredinol o fewn y
BBC yw drwy ymrwymiad y Bwrdd Gweithredol cyfan. Am y rheswm
hwnnw, ni chaiff rheoli risg ei ddirprwyo i is-bwyllgor. Mae’r Bwrdd
Gweithredol yn derbyn adroddiadau ar y risgiau sylweddol a nodwyd,y rheolaethau a’r camau gweithredu pellach sydd eu hangen i reoli’r
risgiau hynny yn effeithiol.Yn ystod y flwyddyn, cyhoeddodd y BBC
raglen newid helaeth. Mae cymhlethdod ac uchelgais y rhaglen newid
yn creu cyfle a risg sylweddol i’r BBC. Caiff y risgiau newid eu monitro
yn unol â strategaeth rheoli risg gyffredinol y BBC a’u harolygu gan y
Bwrdd Gweithredol bob mis.
Mae Bwrdd y Llywodraethwyr hefyd yn goruchwylio’r broses o reoli
risg i ryw raddau. Cyflwynir y cofrestrau risg i’r Pwyllgor Archwilio
yn ystod y flwyddyn ac fe’u cyflwynwyd hefyd i Fwrdd llawn y
Llywodraethwyr ym mis Ionawr 2005.
■ Archwiliad Mewnol
Mae gan y BBC adran Archwiliad Mewnol sy’n rhan graidd o’r
swyddogaeth Sicrwydd Busnes. Caiff awdurdod yr adran Archwiliad
Mewnol, a’i hannibyniaeth, ei sicrhau drwy ei pherthynas cyflwyno
adroddiadau annibynnol ar y cyd â’r Pwyllgor Archwilio, y Pwyllgor
Masnachu Teg a Chydymffurfiad a chyda’r Cyfarwyddwr Cyffredinol.
Mae cwmpas yr adran Archwiliad Mewnol yn cynnwys archwilio
a gwerthuso digonolrwydd ac effeithiolrwydd systemau’r BBCo reolaeth fewnol.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

83

Cydymffurfiad

Mae rhaglen waith yr adran Archwiliad Mewnol yn cwmpasu pob un
o weithgareddau’r BBC ac yn cynnwys arfer hawl y BBC i archwiliopartïon allanol yn cynnwys cwmnïau cynhyrchu annibynnol achyflenwyr allweddol eraill sy’n cyflenwi gwasanaethau a osodir
ar gontract.
Mae’r adran Archwiliad Mewnol yn profi’r systemau rheoli a phrosesau
busnes craidd yn rheolaidd yn unol â chynllun y mae’r Pwyllgor
Archwilio yn cytuno arno yn flynyddol. Mae’r cynllun archwilio yn
seiliedig ar asesiad parhaus o’r risgiau allweddol, monitro cydymffurfiad
systemau a phrosesau allweddol, a sicrhau gwerth am arian i dalwyr
ffi’r drwydded. Cyflwynir canlyniadau’r profi ar ffurf adroddiad i’r
Pwyllgor Archwilio ym mhob cyfarfod, sy’n craffu ar y modd y caiffrheolaethau mewnol y BBC dros y risgiau hyn eu gweithredu drwy
gydol y flwyddyn.
■ Rheolaethau is-adrannol
Mae gan reolwyr yr is-adrannau gyfrifoldeb dros sicrhau y dilynir yrheolaethau a’r gweithdrefnau presennol. Mae rheolaethau allweddol
dros risgiau busnes o bwys yn cynnwys cadw cofrestrau risgiau a’u
diweddaru’n gyson, cyflwyno adroddiadau rheoli misol, arferrheolaethau cyllidebol, arolygu perfformiad a chyflwyno adroddiadau
eithrio. Mae arolygon gan yr adran Archwiliad Mewnol yn monitro’r
modd y caiff rheolaethau is-adrannau ac is-gwmnïau’r BBC eu
gweithredu er mwyn sicrhau y cânt eu cymhwyso’n gyson, a’u bod oleiaf yn bodloni polisi rheoli’r BBC yn gyffredinol.

■ Parhad busnes a darlledu
Mae tîm Parhad Busnes a Darlledu’r BBC yn gweithio gydag
is-adrannau’r BBC a chwmnïau partner i liniaru risgiau i feysydd busnes
amrywiol y BBC, a’u diogelu rhag y risgiau hynny. Cyflawnir hyn drwy
weithredu system gadarn o gynllunio parhad busnes, ymarferiad a
pharatoi ar gyfer adfer yn dilyn trychinebau. Mewn rhai achosion,
rhoddir prosiectau penodol ar waith i wella cryfder gweithredol lle
y tybir bod y risg yn uchel. Mae natur busnes y BBC yn golygu bod
yn rhaid iddo sicrhau ei fod mewn sefyllfa, nid yn unig i ddarlledu ahysbysu o dan unrhyw fath o amgylchiadau, ond bod elfennau eraill o’i
fusnes yn parhau gyda chyn lleied o ymyrraeth â phosibl hefyd. Mae
hyn yn arbennig o bwysig yng ngoleuni digwyddiadau geowleidyddol
cyfredol. Diogelu ein pobl a’n hasedion yw blaenoriaeth y BBC o hydwrth gynllunio ar gyfer digwyddiadau annisgwyl.

Mae’r BBC wedi sefydlu rheolaethau a gweithdrefnau i ddiogelu’r dataa ddelir ar systemau cyfrifiadurol. Mae trefniadau ar waith i barhau i
brosesu ar gyfrifiadur ac i ddiogelu data a’i gadw petai systemau’r BBC
ei hun yn methu am ba reswm bynnag. Mae swyddogaeth yr adranArchwiliad Mewnol yn cynnwys archwilwyr systemau arbenigol sy’narolygu integredd parhaus systemau allweddol o fewn y BBC, yn
cynnwys systemau critigol cyfrifiadurol a darlledu.Yn ystod y flwyddyn,
rhoddodd yr adran Archwiliad Mewnol sicrwydd annibynnol dros y
broses o osod y ddarpariaeth dechnoleg i’r BBC ar gontract i Siemens
Business Services Limited.
■ Rheolaethau dros brosesu trafodion a osodir ar gontract
Caiff y mwyafrif o waith prosesu trafodion ariannol y BBC ei osod ar
gontract i gwmni gwasanaethau, sef Media Accounting Services Limited(Medas), un o is-gwmnïau EDS o dan berchenogaeth lawn sy’nannibynnol ar y BBC. Caiff y gwaith o gasglu ffi’r drwydded ei osod ar
gontract i Capita Business Services Limited. Mae’r BBC yn monitro’r
darpariaethau a roddwyd ar waith gan Capita Business Services
Limited er mwyn sicrhau bod ffi’r drwydded yn cael ei chasglu hyd yn
oed os amherir ar y busnes. Mae camau diogelwch ar waith i sicrhau
integredd dulliau prosesu trafodion a data casglu’r BBC, a nodwyd
prosesau casglu eraill y gellir eu mabwysiadu petai’r prosesau casglu
craidd yn methu.

84■ Adroddiadau Ariannol a pherfformiad busnes
Mae is-adrannau unigol yn gyfrifol am sicrhau eu bod yn cydymffurfio
â system adroddiadau ariannol y BBC. Mae gan y BBC system
gynhwysfawr ar gyfer cofnodi canlyniadau ariannol a pherfformiad
busnes.Yn ystod y flwyddyn mae pob is-adran yn paratoi adroddiadau
a chyfrifon misol. Arolygir y canlyniadau hyn yn lleol ac mae’r Grwp
Rheolaeth Ariannol yn craffu arnynt. Adolygir canlyniadau cyfunoly BBC yng nghyfarfodydd y Bwrdd Gweithredol a Bwrdd y
Llywodraethwyr bob mis.

Bob blwyddyn ariannol bydd yr is-adrannau yn paratoi cyllidebau
manwl ar gyfer y flwyddyn ariannol ganlynol ac yn diweddaru
cynlluniau hirdymor. Arolygir cyllideb flynyddol pob is-adran gan
Gyfarwyddwr Cyllid y Grwp. Cyflwynir cyllideb gyffredinol y BBC
gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol a’r Bwrdd Gweithredol i Fwrdd y
Llywodraethwyr i’w chymeradwyo. Mae perfformiad pob is-adran yn
agored i fonitro misol parhaus ac ar ddiwedd bob blwyddyn, mae pob
is-adran yn destun arolwg trylwyr o’i pherfformiad er mwyn cadarnhau
pa mor effeithiol y bu wrth fodloni ei hamcanion.
■ Ymwybyddiaeth o dwyll
Mae’r BBC yn cymryd ei gyfrifoldebau dros leihau’r risg o dwyll, a’rgolled i dalwyr ffi’r drwydded yn sgîl hynny, o ddifrif. Mae’r BBC wedi
rhoi polisi twyll amlwg ar waith sy’n egluro’r cyfrifoldebau dros sicrhau
bod y rheolaethau priodol ar waith i leihau’r risg o dwyll a sicrhau bod
pob digwyddiad honedig o dwyll yn cael ei archwilio’n drwyadl. Rheoliry polisi gan y Grwp Gwrth-dwyll sy’n cyflwyno adroddiadau i’r
Pwyllgor Archwilio a’r Bwrdd Gweithredol.

Yn ystod y flwyddyn, cynhaliwyd cyfres o weithdai gwrth-dwyll ardraws y BBC i nodi risgiau gwrth-dwyll allweddol a hyrwyddo
ymwybyddiaeth o dwyll. Mae’r rhaglen o weithdai yn elfen graidd
barhaus o strategaeth wrth-dwyll y BBC.
■ Datgelu cyfrinachau
Mae gan y BBC bolisi datgelu cyfrinachau neu ddatgeliad a ddiogelir.
Mae’r polisi yn ei gwneud yn bosibl i hysbysu’r BBC yn ddienw ounrhyw ddigwyddiad lle yr amheuir bod codau’r BBC wedi’u torri.
Gweinyddir y broses gan gwmni allanol annibynnol er mwyn sicrhau
anhysbysrwydd. Hysbysir y Pennaeth Sicrwydd Busnes am bob achos
a nodwyd, a bydd yn sicrhau yr ymchwilir i bob achos, y caiff ymateb
ei roi ac y caiff camau eu cymryd fel y bo’n briodol.

Pwyllgor Archwilio’r Llywodraethwyr
Yn ystod y flwyddyn, roedd y Pwyllgor Archwilio yn cynnwys y
Llywodraethwyr canlynol yn unig: Jeremy Peat (Cadeirydd: penodwyd
1 Ionawr 2005), Dermot Gleeson,Y Fonesig Ruth Deech (o fis Hydref
2004), Syr Robert Smith (Cadeirydd o fis Hydref 2004 hyd at ei
ymddeoliad fel Llywodraethwr y BBC ar 31 Rhagfyr 2004), a’r Fonesig
Pauline Neville-Jones (Cadeirydd hyd at fis Medi 2004).
Mae’r Pwyllgor Archwilio yn cydymffurfio â’r argymhellion o fewn
Adroddiad Smith sef bod o leiaf un aelod o’r Pwyllgor Archwilio yn
meddu ar brofiad ariannol diweddar a pherthnasol helaeth. Jeremy
Peat yw’r aelod â phrofiad o’r fath. Mae aelodau o’r tîm rheoli yn
mynychu cyfarfodydd ar gais y Pwyllgor Archwilio.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Mae gan y Pwyllgor Archwilio gylch gorchwyl ysgrifenedig. Ei brif rôl
yw arolygu:■ effeithiolrwydd y systemau o reolaeth fewnol gan gynnwys ystyried
adroddiadau rheolwyr ac archwilwyr mewnol ar y risgiau
arwyddocaol i’r sefydliad a’r rheolaethau a gaiff eu harfer dros yrisgiau hynny■ datganiadau ariannol y BBC, gan gynnwys polisïau cyfrifyddu,
cydymffurfiad â gofynion cyfreithiol a rheoleiddiol a chanfyddiadau’r
archwilwyr allanol a’r archwilwyr mewnol■ cydberthynas y BBC ag archwilwyr allanol, gan gynnwys eu
hymrwymiad, cwmpas eu gwaith a’u hymagwedd tuag at y gwaith, eu
ffioedd, eu heffeithiolrwydd a’u hannibyniaeth gan gynnwys arfer ypolisi sy’n gysylltiedig ag ymrwymiad archwilwyr allanol mewn gwaith
nad yw’n waith archwilio■ y gweithgareddau a’r cynllun gwaith ac effeithiolrwydd yr adranarchwiliad mewnol■ y rhaglen o arolygon Gwerth am Arian a gomisiynir gan y Pwyllgor
Archwilio oddi wrth y Swyddfa Archwilio Genedlaethol ac
asiantaethau allanol eraill gyda’r amcan o sicrhau gwerth i dalwr ffi’r
drwydded
Cyfarfu’r Pwyllgor Archwilio chwe gwaith yn ystod y flwyddyn.
Fel arfer, bydd y Cyfarwyddwr Cyffredinol, y Prif Swyddog
Gweithredol, Cyfarwyddwr Cyllid y Grwp, y Pennaeth Sicrwydd Busnes(a Phennaeth yr adran Archwiliad Mewnol) a chynrychiolwyr yrarchwilwyr allanol yn bresennol yn y cyfarfodydd. Mae’r Pwyllgor yn
cyfarfod yn rheolaidd â’r archwilwyr allanol heb unrhyw reolwyr yn
bresennol. Mae Cadeirydd y Pwyllgor Archwilio yn cyfarfod ynrheolaidd â’r Pennaeth Sicrwydd Busnes, ar ei ben ei hun neu gyda’r
archwilwyr allanol, ond heb reolwyr yn bresennol. Mae’r Pwyllgor
Archwilio yn derbyn cyngor proffesiynol annibynnol yn ôl yr angen.
Yn ogystal â’r arolygon o adroddiadau’r archwilwyr mewnol mewn
perthynas â gweithredu rheolaethau dros risgiau i’r sefydliad, mae’r
Pwyllgor wedi adolygu adroddiadau gan asiantaethau allanol, gan
gynnwys y Swyddfa Archwilio Genedlaethol, ar astudiaethau Gwerth
am Arian mewn meysydd penodol. Caiff arolygon y Swyddfa Archwilio
Genedlaethol ar Fesurau Darlledu Cyhoeddus a datblygu eiddo
White City, ac arolygon gan asiantaethau allanol eraill ar drefniadau
Partneriaeth Eiddo’r BBC gyda Land Securities Trillium Limited
a gweithrediadau rheoli credyd y BBC, ynghyd ag ymateb
Llywodraethwyr y BBC, eu cyflwyno ger bron y Senedd gydag
Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC ym mis Gorffennaf 2005.
Wrth ystyried gofynion cyfreithiol a rheoleiddiol, mae’r Pwyllgor
Archwilio wedi arolygu datblygiadau, gan gynnwys cyflwyniadau
gan y rheolwyr, ar effaith Safonau Adroddiadau Ariannol Rhyngwladolar y BBC (gweler yr arolwg ariannol ar dudalennau 94 i 95).
Mae Cadeirydd y Pwyllgor Archwilio yn cyflwyno adroddiadau i Fwrdd
llawn y Llywodraethwyr ar ôl pob cyfarfod a gynhelir gan y Pwyllgor.
Annibyniaeth archwilwyr allanol
Mae’r BBC yn cydymffurfio â’r arweiniad sy’n llywodraethu ymddygiad
yr archwilwyr allanol a nodir yng Nghod y Cyngor Adroddiadau
Ariannol 2003.Yr archwilwyr allanol a benodir gan y BBC yw KPMG
LLP fel archwilwyr ariannol, a PricewaterhouseCoopers LLP felarchwilwyr masnachu teg (gweler tudalennau 79 i 80). Mae gan y
Pwyllgor Archwilio, y Pwyllgor Cydymffurfio â Masnachu Teg,
PricewaterhouseCoopers LLP a KPMG LLP eu hunain gamau
diogelwch ar waith er mwyn osgoi’r posibilrwydd o beryglu
gwrthrychedd ac annibyniaeth yr archwilwyr.

Mae’r Pwyllgor Archwilio yn arolygu annibyniaeth ei archwilwyr allanol
yn rheolaidd. Mae’r Pwyllgor Archwilio yn cynnal trafodaethau gyda’r
archwilwyr allanol heb reolwyr yn bresennol. Mae’r Pwyllgor Archwilio
yn arolygu lefel ffioedd nad ydynt yn gysylltiedig ag archwilio a delir i
KPMG LLP. Cynhelir proses dendro gystadleuol ar gyfer unrhyw waithymgynghori sylweddol. Mae’n rhaid cael cymeradwyaeth y Pwyllgor
Archwilio ymlaen llaw cyn recriwtio o KPMG LLP i unrhyw swydd
uwch reolwr o fewn y BBC.
Polisïau’r BBC mewn perthynas â gwasanaethau a gaffaelwyd gan
yr archwilwyr allanol yw:■ bod yn rhaid hysbysu’r Pwyllgor Archwilio am y gwasanaethau
nad ydynt yn gysylltiedig ag archwilio, uwchlaw trothwy o £50,000,
y bwriedir eu comisiynu oddi wrth yr archwilwyr allanol a rhaid
i’r Pwyllgor Archwilio eu cymeradwyo■ bod yn rhaid cynnig gwaith arfaethedig uwchlaw isafswm lefel
benodedig ar dendr cystadleuol ac os caiff y contract ei ddyfarnu
i’r archwilwyr allanol, rhaid cael cymeradwyaeth y Pwyllgor Archwilio
ymlaen llaw
■ eithrir yr archwilwyr allanol yn benodol rhag cael eu hystyried
ar gyfer mathau penodol o waith, lle y gallai effaith hynny amharu
ar eu gallu i fynegi barn annibynnol a gwrthrychol
Pwyllgor Eiddo’r Llywodraethwyr
Sefydlwyd Pwyllgor Eiddo’r Llywodraethwyr yn ffurfiol ym mis
Gorffennaf 2003 i oruchwylio’r modd y mae’r rheolwyr yn gweithredu
strategaeth eiddo’r BBC gan gynnwys monitro cynnydd y gwaith oailddatblygu’r Ganolfan Ddarlledu yn Llundain. Fodd bynnag, y Pwyllgor
Archwilio yw’r awdurdod y mae’r Gorfforaeth yn troi ato wrth bennu
cydymffurfiad boddhaol â rheolaethau mewnol ac allanol, gan gynnwys
prosiectau eiddo.
Yn ystod y flwyddyn, roedd y Pwyllgor Eiddo yn cynnwys y
Llywodraethwyr canlynol yn unig: Dermot Gleeson (Cadeirydd),
Michael Grade (o fis Mai 2004), Richard Ryder (a ymddeolodd
ar 30 Mehefin 2004) a Syr Robert Smith (a ymddeolodd ar
31 Rhagfyr 2004). Diddymwyd y Pwyllgor Eiddo ym mis Mai 2005,
a throsglwyddwyd ei gyfrifoldebau i Bwyllgor Cyllid a Dibenion
Cyffredinol y Llywodraethwyr, a fydd yn cynnal ei gyfarfod cyntaf
ym mis Gorffennaf 2005.
Cyfrifoldebau allweddol y Pwyllgor Eiddo oedd:■ bodloni ei hun bod prosiectau eiddo pwysig o fewn y strategaetheiddo y cytunwyd arni yn mynd rhagddynt yn unol â’r cynllun a’rgyllideb■ cael ei hysbysu am unrhyw amrywiadau neu newidiadau
arwyddocaol cyn i’r rheolwyr ofyn i Fwrdd llawn y Llywodraethwyr
gymeradwyo gwariant cynyddol (yn unol â’r canllawiau buddsoddi
sy’n cwmpasu lefelau cymeradwyaeth)■ cael ei hysbysu ymlaen llaw am unrhyw gynnig gan y rheolwyr i
waredu asedion eiddo■ cael ei hysbysu am unrhyw faterion arwyddocaol a sicrhau, lle y bo
angen, y cânt eu cyfeirio at Bwyllgor Archwilio’r Llywodraethwyr ermwyn craffu arnynt ymhellach

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

85

Cydymffurfiad

Pwyllgor Cyllid a Dibenion Cyffredinol y Llywodraethwyr
Mae’r Pwyllgor Cyllid a Dibenion Cyffredinol yn y broses o gael ei
sefydlu. Mae aelodau’r Pwyllgor yn cynnwys y Llywodraethwyr canlynol
yn unig: Dermot Gleeson (Cadeirydd), Michael Grade, Anthony Salz a
Jeremy Peat. Bydd cyfrifoldebau allweddol y Pwyllgor yn cynnwys:■ cynorthwyo a gwneud argymhellion i brif Fwrdd y Llywodraethwyrar faterion ariannol, strategol, buddsoddi a materion yn ymwneud
ag eiddo■ archwilio a gwneud argymhellion i Fwrdd y Llywodraethwyr
ar gyllideb flynyddol y BBC■ arolygu achosion buddsoddi cyn iddynt gael eu hystyried gan
y Bwrdd llawn■ arolygu cynnydd yn erbyn prif brosiectau a strategaethau’r BBC
Trefniadau llywodraethu ar gyfer is-gwmnïau masnachol
Mae BBC Commercial Holdings Limited, un o is-gwmnïau’r BBC
dan berchenogaeth lawn, yn cydlynu ac yn rheoli gweithgareddau
ac anghenion ariannu’r prif is-gwmnïau masnachol. Ategir nodau
gwasanaeth cyhoeddus y BBC ym Memorandwm Cyweithio’r cwmni
a gellir arfer llawer o’i bwerau, gan gynnwys y pwer i benodi
cyfarwyddwyr, yn amodol ar gymeradwyaeth Bwrdd y Llywodraethwyr
ymlaen llaw.
Mae Pwyllgor Archwilio Bwrdd Commercial Holdings Limited (CHAC)
yn gyfrifol am ystyried holl bapurau’r Pwyllgor Archwilio yn ymwneud
â’r is-gwmnïau masnachol. Mae aelodau CHAC yn annibynnol ar y
gwaith o reoli’r busnesau masnachol yn weithredol. Caiff materiono bwys eu hystyried a’u trafod hefyd gan Bwyllgor Archwilio’r
Llywodraethwyr, a chaiff y penderfyniad i gyfeirio’r materion hyn ei
wneud gan Gadeirydd CHAC a’i arolygu gan y Pennaeth Sicrwydd
Busnes.
Amcan CHAC yw sicrhau bod is-gwmnïau masnachol y BBC yn
cyrraedd y safonau uchaf o lywodraethu corfforaethol, yn arbennig
o ran rheolaeth fewnol a rheoli risg a’u bod yn gweithredu o fewn
fframwaith Pwyllgor Archwilio’r Llywodraethwyr. Mae Cadeirydd
CHAC yn cyflwyno adroddiad ym mhob un o gyfarfodydd Pwyllgor
Archwilio’r Llywodraethwyr ar weithgareddau CHAC.
Digwyddiadau’r flwyddyn
Bwriedir i system o reolaethau’r BBC, fel y nodwyd uchod, reoli risgiau
yn hytrach na’u dileu yn llwyr.Yn ystod y flwyddyn, mae’r BBC wedi
arolygu’r gwersi a ddysgwyd o’r digwyddiadau canlynol ac wedi
diweddaru rheolaethau a phrosesau lle yr ystyriwyd bod hynny’n
briodol.
Twyll a Ddrwgdybir
Yn ystod y flwyddyn, nodwyd cyfres o drafodion amheus aawdurdodwyd gan aelod o staff. Mae’r aelod o staff wedi gadael y BBCac mae’r mater wedi’i gyfeirio at yr heddlu sy’n cynnal ymchwiliad gyda
chymorth llawn y BBC. Bu’r digwyddiad yn destun arolwg mewnol
manwl i nodi a dysgu’r gwersi rheoli. Mae cyfanswm gwerth
y trafodion dan sylw yn is na £300,000.

86

4 Cyfrifoldebau llywodraethu corfforaethol eraill
Adnoddau dynol
Mae’r BBC yn parhau i ddal yr achrediad Buddsoddwyr mewn Pobl
(BmP) ar draws pob un o is-adrannau’r BBC, sef un o’r prosesau argyfer gwerthuso’r cynnydd yn y gwaith o reoli a datblygu pobl. Mae’ncymryd camau gweithredol tuag at wella ei berfformiad ym mhob
maes drwy raglen o hunanasesu llym bob blwyddyn. Mae’r BBC yn
buddsoddi swm sylweddol o arian a llawer o amser er mwyn hyfforddi
a datblygu ei staff fel y manylir ar dudalen 62.
Mae’r BBC yn monitro barn ei staff drwy arolwg staff blynyddol ac
mae ganddo ddulliau ymgynghori amrywiol hefyd.Yn ogystal, cynhelir
cyfarfodydd rheolaidd rhwng y rheolwyr ag undebau cydnabyddedig:
BECTU (Undeb Darlledu, Adloniant, Sinematograff a Theatr),
NUJ (Undeb Cenedlaethol y Newyddiadurwyr) ac AMICUS (AEEU
yn flaenorol).
Cyfathrebu mewnol
Caiff y cynnydd o ran gwella cyfathrebu mewnol ei fesur drwy arolwg
blynyddol o farn y staff a gynhelir gan MORI. Dangosodd yr arolwg
diweddaraf, a gynhaliwyd ym mis Rhagfyr 2004, fod y BBC yn parhau
i wneud cynnydd ym meysydd allweddol arweinyddiaeth achanolbwyntio ar anghenion y gynulleidfa. Mae’r BBC yn parhau i fod
ymhlith deg sefydliad gorau MORI yn y DU am gyfathrebu mewnol.
Rheoli risg alwedigaethol
Amcan cyffredinol y BBC yw darparu a chynnal amgylchedd iach adiogel i’w gyflogeion, y bobl y mae’n cydweithio â hwy a’r rhai sy’nymweld â’r sefydliad. Mae’n rhan annatod o weledigaeth y BBC.Ym mis
Mehefin 2003, cytunodd is-bwyllgor Gweithredol y BBC (Pwyllgor
Iechyd a Diogelwch Corfforaethol) ar nodau ac amcanion allweddolar gyfer y sefydliad a gynlluniwyd i lywio gwaith y tîm Rheoli Risg
Galwedigaethol, sef:
■ sefydlu fframwaith integredig ar gyfer rheoli iechyd a diogelwch ardraws y BBC■ sefydlu systemau rheoli ar gyfer dewis a rheoli contractwyr er mwynsicrhau bod y BBC yn mynd i’r afael â risgiau iechyd a diogelwch i’r
sefydliad yn ddigonol■ lleihau nifer a hyd damweiniau colli amser ac achosion o salwch
galwedigaethol 25% o 2004-2008
Polisïau risg alwedigaethol y BBC yw conglfaen nod y Bwrdd
Gweithredol i annog menter a mabwysiadu arfer gorau lle mae
cyflogeion a rheolwyr yn ymwybodol o’u cyfrifoldebau ac
yn ymrwymedig ac yn ymroddedig i wella safonau rheoli risg
alwedigaethol. Nod polisïau’r Rheolwyr Iechyd, Diogelwch a’r
Amgylchedd yw:■ galluogi’r broses o wella perfformiad iechyd galwedigaethol,
diogelwch a’r amgylchedd yn barhaus ac yn effeithiol■ cadarnhau amcan y sefydliad sef gweithredu system rheoli risg
alwedigaethol a’i gwella’n barhaus sy’n bodloni gofynion manyleb y
Sefydliad Safonau Prydeinig OHSAS 18001:1999 ar gyfer iechyd adiogelwch, ISO 14001:2004 y Sefydliad Safonau Rhyngwladol ar gyfer
rheoli’r amgylchedd ac arfer gorau y diwydiant ar gyfer diogelwch

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Mae strwythur llywodraethu ar waith er mwyn sicrhau cefnogaeth
ar gyfer gweithgareddau’r BBC o ddydd i ddydd, sy’n cynnwys
Pwyllgorau Gweithredol ac is-bwyllgorau. Mae’n sicrhau y cydymffurfir
â rhwymedigaethau statudol, y gweithredir polisi, safonau achanllawiau’r BBC ac yr hyrwyddir mentrau rheoli risg alwedigaethol
ar ran y sefydliad.
Fel rhan o lywodraethu a chydymffurfio â Risg Alwedigaethol, mae
adran Sicrwydd Busnes y BBC yn cynnal arolygon ac archwiliadau
mewnol. Bydd y rhain yn parhau ac yn canolbwyntio fwyfwy ar
is-adrannau, fel rhan o weithgareddau archwilio a sicrwydd y BBC.
Y busnes BBC perthnasol sy’n berchen ar yr adroddiadau archwilio
a’r camau gweithredu sy’n deillio o’r archwiliadau hyn ac yn ymdrin
â hwy yn uniongyrchol, gyda chefnogaeth adran Rheoli Risg
Alwedigaethol y BBC lle y bo angen.
Mae’r cynllun i weithredu system rheoli risg alwedigaethol
gorfforaethol a llinell gyngor fewnol, gyda’r bwriad o ddarparu
cyngor a chymorth rheng flaen i weithrediadau’r BBC, wrth wraidd
strategaeth y BBC o ran gwella’r broses o reoli risg alwedigaethol ardraws y BBC. Bwriad y cynlluniau hyn, ynghyd â’r mentrau a drafodir
isod, yw cefnogi’r gwaith o reoli’r risgiau galwedigaethol allweddol sy’nwynebu’r BBC ar hyn o bryd a aseswyd gan y rheolwyr fel a ganlyn:■ rheoli risg alwedigaethol yn ystod newid sefydliadol mawr
■ dewis cynhyrchwyr annibynnol i weithio ar ran y BBC a’u
cymhwysedd■ sicrhau bod safonau perfformiad iechyd a diogelwch sefydliadau
partner a darparwyr gwasanaethau ar gontract yn ddigonol■ risg bosibl o derfysgaeth ryngwladol a grwpiau gwrthwynebol
yn targedu’r BBC
Gweithredwyd sawl menter bwysig arall yn ystod y flwyddyn,yn cynnwys:■ straen yn gysylltiedig â gwaith a straen ôl-drawmatig■ canllawiau a gweithdrefnau amddiffyn plant■ canllawiau a gweithdrefnau gyrru’n ddiogel■ Gweithgor Asbestos■ trefniadau iechyd a diogelwch ar gyfer digwyddiadau■ sefydlu Gweithgor Swn mewn ymateb i ofynion cyfarwyddeb
Cyfryngau Ffisegol (Swn) yr UE■ sefydlu gweithgor gan is-bwyllgor Gweithredol y BBC i archwilio’r
broses o reoli risg alwedigaethol sy’n gysylltiedig â thrydydd partïon
Mae’r BBC yn parhau i gryfhau ei bortffolio a darparu hyfforddiantar-lein. Ochr yn ochr â hyn, cyflwynwyd nifer o gyrsiau wyneb ynwyneb ar gyfer staff cynhyrchu gyda’r bwriad o wella’r broses o reoli
risg alwedigaethol.Yn ystod 2004/2005, cwblhaodd dros 6,300 oaelodau o staff un neu fwy o’r modiwlau hyfforddi ar-lein a mynychodd
2,707 ychwanegol gyrsiau hyfforddi risg alwedigaethol wyneb yn wyneb.
Cychwynnodd y BBC nifer o fentrau gwella gyda’r nod o ddatblygu
mwy o effeithiolrwydd o ran cyfleu materion iechyd a diogelwch i
gyflogeion, trydydd partïon ac undebau llafur. Gweithredir y broses
gyfathrebu a chyflwyno adroddiadau ar lefel is-adrannol o fewn y
BBC drwy rwydwaith o fforymau diogelwch ym mhob is-adran er

mwyn sicrhau ymrwymiad llawn â busnesau’r BBC. Cyflwynir
adroddiadau misol a chwarterol ar berfformiad rheoli risg
alwedigaethol i randdeiliaid allweddol ar lefel Weithredol a hefyd i
gydbwyllgor iechyd a diogelwch yr Undebau Llafur. Mae’r BBC hefyd
yn cyfrannu’n llawn at waith grwpiau’r prif sectorau diwydiant, yn
cynnwys Cydbwyllgor Ymgynghorol yr Awdurdod Gweithredol Iechyda Diogelwch a’r Cyd-gynllun Graddio Diwydiant.Ym mis Hydref 2004,
cynhaliodd y BBC gynhadledd Iechyd a Diogelwch ar gyfer y diwydiantdarlledu i gefnogi’r Wythnos Iechyd a Diogelwch Ewropeaidd, afynychwyd gan ddarlledwyr o’r DU a darlledwyr o dramor, cwmnïau
cynhyrchu annibynnol, undebau llafur ac asiantaethau gorfodi. Mae’r
BBC yn parhau i feithrin trafodaethau adeiladol ac wedi dod yn
gyfrannwr o bwys i fenter Grwp Cleientiaid Adeiladu HSE.
Mae’r BBC wedi cyflawni gwell tuedd ystadegol o ran perfformiad
iechyd a diogelwch.Yn 2004/2005, gostyngodd nifer yr anafiadau oganlyniad i ddamweiniau a gofnodwyd o gymharu â 2003/2004 3.6%
i 864.140 oedd cyfradd ddamweiniau’r BBC ar gyfer pob 100,000
o gyflogeion yn 2004/2005 o gymharu â 134 ar gyfer 2003/2004.
Yn anffodus, bu farw dau aelod o staff yn ystod y flwyddyn yn ystod
gweithrediadau casglu newyddion dramor. Mae’r gwersi a ddysgwyd
o’r digwyddiadau hyn wedi’u cymhwyso i welliannau pendant, yn
benodol o amgylch hyfforddiant a chyfathrebu mewn perthynas
â gwaith tramor ac mewn amgylcheddau peryglus. I gydnabod ei
ymdrechion i ddarparu hyfforddiant trawma a chymorth i staff sy’n
gweithio yn Irac, dyfarnwyd Gwobr Arbennig Arweinyddiaeth yn y
Cyfryngau i’r BBC gan yr US Dart Centre for Journalism and Trauma.
Yn ystod 2004/2005, gostyngodd nifer y damweiniau hysbysadwy
o dan RIDDOR a gofnodwyd gan HSE i 38 o gymharu â 39 a
gofnodwyd yn 2003/2004.
16.3 oedd y gyfradd achosion o salwch tybiedig yn gysylltiedig â gwaithymhlith cyflogeion a gyfeiriwyd, ac a welwyd gan feddyg iechydgalwedigaethol y BBC o gymharu â 17.5 ar gyfer pob 1,000 o
gyflogeion yn 2003/2004.
Ar hyn o bryd, y prif ddull o gyfrifo cost damweiniau yw drwy
Atebolrwydd y Cyflogwr a hawliadau am Ddamweiniau Personol. Nidyw hwn yn cynrychioli cost lawn y damweiniau ond mae’n rhoi syniad
o’r gost.Yn 2004/2005, talodd y BBC £3,000 at ei gilydd ar gyfer
Atebolrwydd y Cyflogwr a hawliadau am Ddamweiniau Personol(2003/2004 £856,000) gydag £1.3miliwn o hawliadau heb eu setlo(2003/2004 £266,000), sef cyfanswm o 17 o achosion yn 2004/2005(32 yn 2003/2004).
Fel rhan o’r gwaith o ddatblygu’r system rheoli risg alwedigaethol, mae’r
BBC yn arolygu ei broses o fesur a monitro perfformiad, gan gynnwys
cyflwyno gwelliannau i’r gwaith o gasglu a dadansoddi data.Y nod yw
sefydlu fframwaith cynhwysfawr o ddangosyddion perfformiad
allweddol a chyflwyno adroddiad ar dargedau ac amcanion perfformiad
yn Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2005/2006. Bydd angen
ymgymryd â gwaith pellach i ddod â data o amrywiaeth o ffynonellau
at ei gilydd i gydlynu ac asesu costau absenoldeb o’r gwaith o ganlyniad
i ddamwain, anaf neu salwch. Dros y flwyddyn i ddod, bydd y BBC yn
edrych ar ddatrysiadau i gyflawni’r nod hwn.
Ni chymerwyd unrhyw gamau gorfodi yn erbyn y BBC, ac ni chafwyd
unrhyw hysbysiadau neu gollfarnau mewn perthynas â materion rheoli
risg alwedigaethol.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

87

Cydymffurfiad

5 Adroddiad ar gydnabyddiaeth y Llywodraethwyr
Mae’r adroddiad hwn yn nodi polisi’r BBC ar gydnabyddiaeth
Bwrdd y Llywodraethwyr ac aelodau o’r Bwrdd Gweithredol.
Er bod y BBC wedi’i eithrio rhag gofynion Rheoliadau Adroddiadau
ar Gydnabyddiaeth Cyfarwyddwyr 2002 a rheoliadau’r Awdurdod
Gwasanaethau Ariannol, paratowyd yr adroddiad hwn fel petai’r
gofynion hynny yn gymwys lle bynnag y mae’r darpariaethau datgelu
yn berthnasol ac yn gymwys. Caiff yr adrannau ar Gydnabyddiaeth adderbyniwyd a phensiynau’r Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol
eu harchwilio.
Pwyllgor Cydnabyddiaeth y Llywodraethwyr: cyfansoddiad
a gweithrediad
Fel un o is-bwyllgorau Bwrdd y Llywodraethwyr, mae’r Pwyllgor
Cydnabyddiaeth yn gosod y polisi cydnabyddiaeth ar gyfer aelodau o’r
Bwrdd Gweithredol. Mae’r Pwyllgor yn ymdrin â’r holl faterion sy’nymwneud â chydnabyddiaeth aelodau y Bwrdd Gweithredol ac mae’natebol i Fwrdd y Llywodraethwyr o ran pennu a chadw at y polisi
cydnabyddiaeth cyffredinol ac o ran arolygu cyflogau sylfaenol, taliadau
bonws a buddiannau’r Bwrdd Gweithredol, gan gynnwys trefniadau
pensiwn. Mae’r Pwyllgor yn ystyried perfformiad aelodau unigol y
Bwrdd Gweithredol ac yn argymell eu cyflog a’u taliadau bonws
blynyddol i Fwrdd llawn y Llywodraethwyr.
Aelodau’r Pwyllgor yn ystod y flwyddyn oedd Anthony Salz
(Cadeirydd, a benodwyd ym mis Awst 2004),Y Gwir Anrhydeddus
Yr Arglwydd Ryder (a ymddeolodd ym mis Mehefin 2004),Y Fonesig
Pauline Neville-Jones (a ymddeolodd ym mis Rhagfyr 2004), Syr
Robert Smith (a ymddeolodd o’r Pwyllgor ym mis Awst 2004),
Deborah Bull (a benodwyd ym mis Gorffennaf 2004). Mae Michael
Grade wedi bod yn aelod o’r Pwyllgor ers ei benodi yn Gadeiryddy BBC ym mis Mai 2004.Yn ogystal, mynychir cyfarfodydd gan y
Cyfarwyddwr Cyffredinol sy’n cynghori ar faterion yn ymwneud
ag aelodau eraill o’r Bwrdd Gweithredol a pherfformiad cyffredinol y
BBC a Chyfarwyddwr BBC Pobl. Ni fydd y naill na’r llall yn bresennol
pan ystyrir materion yn ymwneud â’u cydnabyddiaeth hwy.
Mae gan y Pwyllgor fynediad i arbenigedd mewnol drwy’r
Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol, Gwobrwyo a Busnesau Masnachol.
Gan gydymffurfio ar Lywodraethu Corfforaethol, mae’r Pwyllgor ynderbyn cyngor arbenigol annibynnol gan ymgynghorwyr proffesiynol
allanol ar faterion yn ymwneud â chydnabyddiaeth, yn arbennig oran ystyried arfer yn y farchnad.Yn ystod y flwyddyn, derbyniodd y
Pwyllgor gyngor annibynnol gan Grwp Hay ar ddata cymharol yn yfarchnad wrth bennu cyflogau a buddiannau’r Bwrdd Gweithredol.
Llywodraethwyr: polisi cydnabyddiaeth
Caiff aelodau o Fwrdd y Llywodraethwyr ffi a bennir gan yr
Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon.
Cânt eu had-dalu hefyd am dreuliau yr eir iddynt o ran busnes y BBC.
Caiff treuliau a ystyrir gan Gyllid y Wlad yn rhai trethadwy eu setlo’nllawn gan y BBC, yn cynnwys unrhyw daliadau treth cysylltiedig, ac
fe’u cofnodir fel buddiannau yn y tabl ar dudalen 89.Y cynnydd yn ygydnabyddiaeth flynyddol a gofnodwyd ar gyfer 2004/2005 oedd 2.0%.
Bwrdd Gweithredol: polisi cydnabyddiaeth
Yn dilyn ad-drefnu strwythur pwyllgorau’r BBC ym mis Mehefin 2004,
sefydlwyd Bwrdd Gweithredol newydd. Mae’r Pwyllgor yn pennu’r
polisi cydnabyddiaeth ar gyfer aelodau’r Bwrdd Gweithredol gan
sicrhau cydbwysedd rhwng statws y BBC fel corfforaeth gyhoeddus(a’r disgwyliad bod yn rhaid i gydnabyddiaeth swyddogion gweithredol
ddarparu gwerth i dalwyr ffi’r drwydded) a’r ffaith bod y BBC yn

88

gweithredu mewn amgylchedd mwyfwy cystadleuol a bod angen iddo
gynnig cydnabyddiaeth sy’n denu, cadw a chymell unigolion allweddol
sy’n meddu ar dalent i arwain y BBC. Wrth wneud hynny, mae’r polisi
cydnabyddiaeth yn ceisio:■ talu cydnabyddiaeth deg i unigolion am eu cyfrifoldeb a’u cyfraniad
unigol, tra’n darparu elfen o gyflog yn seiliedig ar berfformiad,yn adlewyrchu perfformiad sylfaenol y BBC■ ystyried polisi cyflogau o fewn gweddill y BBC a’r berthynas a ddylai
fodoli rhwng cydnabyddiaeth aelodau’r Bwrdd Gweithredol achyflogeion eraill■ ystyried lefelau canolig y farchnad mewn perthynas â chyfanswm
gwobrau ariannol (cyflog sylfaenol a bonws) sefydliadau tebyg
perthnasol yn y sectorau cyhoeddus a phreifat
Mae ymagwedd y Pwyllgor tuag at bolisi yn parhau i adlewyrchu’r
egwyddorion hyn a dylanwadau deuol y gwasanaeth cyhoeddus achystadleuaeth y farchnad a ategir gan broses reolaidd o arolygu amonitro polisi cydnabyddiaeth mewn sefydliadau y tu allan i’r BBC.
Mae’r broses fonitro hon yn parhau i ddangos bod cyflogau a dalwyd
ar brif lefel bwrdd ar draws y sector preifat cyfan, ac yn y diwydiantcyfryngau yn arbennig, yn sylweddol uwch nag yn y BBC ar gyfer
sefydliadau o faint a chymhlethdod tebyg. Mae’r cyfleoedd ar gyfer
taliadau bonws blynyddol a chymhellion hirdymor ar draws y sector
preifat yn fwy o lawer hefyd nag yn y BBC. I’r gwrthwyneb, mae’r
lefelau cyflog ar gyfer uwch weision sifil a rheolwyr eraill yn y sector
cyhoeddus yn gyffredinol is.
Elfennau o gydnabyddiaeth
Cyflog sylfaenol
Arolygir cyflogau sylfaenol bob mis Awst, gan ystyried lefelau’r farchnadallanol a chymariaethau mewnol yn ogystal â chyfrifoldebau apherfformiad yr unigolyn.Telir y cyflog sylfaenol fel swm misol sefydlog
mewn arian parod.
Bonws blynyddol
Mae contractau pob aelod o’r Bwrdd Gweithredol yn darparu ar gyfer
bonws perfformiad hyd at 30% o’r cyflog sylfaenol. Mae cyflawni
amcanion ar draws y BBC yn cyfrif am hyd at 30% o’r uchafswm
bonws ar gyfer pob aelod o’r Bwrdd Gweithredol, mae cyflawni
amcanion is-adrannol yn cyfrif am hyd at 40%, a pherfformiad unigol
am y 30% o’r dyfarniad sy’n weddill. Ar gyfer y flwyddyn dan sylw
cafodd yr amcanion eu pennu gan Fwrdd y Llywodraethwyr a’u
cyhoeddi yn Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2003/2004.
Adlewyrchir taliadau bonws yn y datganiadau ariannol ar sail gronnol
ar gyfer y cyfnod perfformiad dan sylw. Gwneir y taliadau ym mis
Gorffennaf bob blwyddyn.
Mae’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth wedi arolygu’r cynllun bonws ar gyfer
y Bwrdd gan geisio cyflawni cydbwysedd gwell rhwng yr angen am
werth cyhoeddus a gwobrwyo cystadleuaeth yn y farchnad. Cyflwynir
cynllun newydd ar gyfer 2005/2006 sy’n lleihau’r potensial o ran bonws
yn sylweddol o 30% o gyflog sylfaenol i 10% ac mae’n seilio
dyfarniadau ar ymgyrch Gwerth am Arian y BBC ac ar gyflawni pum
Amcan y Llywodraethwyr ar gyfer 2005/2006. Mae hyn yn arwain
at gyfuno rhywfaint ar gyflogau sylfaenol yn unol â’r polisi o ystyried
cyflogau canolig y farchnad. Addasir yr hawliad pensiwn fel nad oes
cynnydd yn yr hawliad a gronnir.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Buddiannau
Yn ogystal â chyflog a bonws, y prif fuddiannau cytundebol a
ddarperir yw lwfans car a lwfans tanwydd, yswiriant iechyd preifat,
pensiwn ac yswiriant bywyd. Bu’n bolisi ers rhai blynyddoedd nad
yw aelodau newydd a benodwyd i’r cyn Bwyllgor Gweithredol ac
i’r Bwrdd Gweithredol yn awr, ac eithrio Cyfarwyddwr y Gwledydd
a’r Rhanbarthau, yn gymwys i gael car â gyrrwr. Mae contract y
Cyfarwyddwr Cyffredinol yn darparu ar gyfer car â gyrrwr ond nid
oes ganddo’r hawl i gael lwfans car personol na lwfans tanwydd.

Ffioedd Buddiannau
£000
£000

Llywodraethwyr

Cyfanswm
2005£000

Cyfanswm
2004£000

Deborah Bull
Y Fonesig Ruth Deech
Dermot Gleeson
Michael Grade (a benodwyd 17 Mai 2004)
Yr Athro Merfyn Jones
Yr Athro Fabian Monds
Y Fonesig Pauline Neville-Jones

16
16
16
72
28
28

4
9
12
24
8
3

20
25
28
96
36
31

13*
21
18
–
34
30

(a ymddeolodd 31 Rhagfyr 2004)
Jeremy Peat (a benodwyd 1 Ionawr 2005)

21
7

5
3

26
10

34
–

14
19
16
21
28
11

1
5
6
2
4
4

15
24
22
23
32
15

39
–
25
29
25
–

313

90

403

268

313

90

403

Y Gwir Anrh Yr Arglwydd Ryder

Pensiynau
Mae pob aelod o’r Bwrdd Gweithredol yn gymwys i fod yn rhano Gynllun Pensiwn y BBC, sy’n darparu buddiannau pensiwn sy’ngysylltiedig â chyflog ar sail buddiannau diffiniedig, gyda chyfradd
gronnol o 1/60fed o’r cyflog terfynol am bob blwyddyn o wasanaeth,yn amodol ar derfyn Cyllid y Wlad lle y bo’n briodol. Dim ond
cyflog sylfaenol sy’n bensiynadwy. Mae’r Cynllun yn darparu ar gyfer
ymddeoliad cynnar ar sail feddygol ac yswiriant bywyd o bedair gwaithy cyflog hyd at derfyn a ragnodir.

(a ymddeolodd 30 Mehefin 2004)
Antony Salz (a benodwyd 1 Awst 2004)

Gwnaed amrywiaeth o drefniadau ar gyfer yr unigolion hynny sydd
wedi ymuno â’r BBC yn hwyr yn eu gyrfaoedd, y mae eu henillion
yn fwy na therfynau Cyllid y Wlad, gan gynnwys trefniadau wedi’uhariannu a heb eu hariannu y tu allan i Gynllun Pensiwn y BBC.

*Penodwyd yn Llywodraethwr yn ystod 2003/2004

Contractau cyflogaeth
Yn ôl polisi’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth, dylai contractau cyflogaeth
aelodau’r Bwrdd Gweithredol gynnwys uchafswm cyfnod rhybudd
gadael o flwyddyn.

Angela Sarkis
Syr Robert Smith (a ymddeolodd 31 Rhagfyr 2004)
Ranjit Sondhi
Richard Tait (a benodwyd 1 Awst 2004)
Llywodraethwyr a ymddeolodd
yn ystod 2003/2004

110

Bonws Buddiannau Cyfanswm Cyfanswm
Cyflog blynyddol trethadwy
2005
2004
£000
£000
£000
£000
£000

Bwrdd Gweithredol

Jenny Abramsky
Jana Bennett
Mark Byford
Stephen Dando
Andy Duncan

233
255
351
245

58
63
92
65

13
16
14
3

304
334
457
313

276
305
384
294

(a ymddiswyddodd 17 Gorffennaf 2004)

82

–

5

87

309

162

–

12

174

271

146
245

–
57

10
18

156
320

373
308

48
59

13
10

8
3

69
72

287
–

49

14

7

70

289

54
287

13
72

4
28

71
387

292
327

453
210

–
64

6
16

459
290

–
250

51

12

5

68

321

Carolyn Fairbairn(a ymddiswyddodd 31 Rhagfyr 2004)

Mae pob contract yn dod i ben ar ben-blwydd y cyfarwyddwr yn
60 oed, sef oedran ymddeol arferol y BBC, ond mae’n agored i’w
derfynu’n gynt am reswm penodol neu os rhoddir rhybudd gadaelo dan y contract.
Nid oes hawl i unrhyw gydnabyddiaeth ychwanegol yn achos terfynu
cynnar heblaw mewn achos terfynu ar sail diswyddiad.

Rupert Gavin124(a adawodd y pwyllgor 25 Awst 2004)

Ashley Highfield
Pat Loughrey(a adawodd y pwyllgor ar 22 Mehefin 2004)1

Zarin Patel (a benodwyd 1 Ionawr 2005)
Peter Salmon(a adawodd y pwyllgor ar 22 Mehefin 2004)1

Richard Sambrook1(a adawodd y pwyllgor ar 22 Mehefin 2004)

Buddiannau allanol
Drwy gytundeb ymlaen llaw Bwrdd y Llywodraethwyr a phan nad
oes potensial ar gyfer buddiannau sy’n gwrthdaro, gall aelodau’r Bwrdd
Gweithredol ddal swyddi cyfarwyddwyr allanol. Mewn egwyddor,
ni ellir dal mwy na dwy swydd cyfarwyddwr allanol ar yr un pryd,a dim ond un o’r rhain ddylai fod mewn sefydliad masnachol.Telir
cydnabyddiaeth sy’n deillio o swyddi cyfarwyddwyr y cytunwyd arnynt
ers cyflwyno’r polisi hwn yn 1997, neu yn dilyn penodiad, i’r BBC.Yn
ystod y flwyddyn, dim ond dau aelod o’r Bwrdd Gweithredol a oedd
yn dal swyddi fel cyfarwyddwyr gweithredol sefydliadau allanol. I gael
gwybodaeth ar sut i gael rhestr buddiannau’r Bwrdd Gweithredol
gweler tudalen 82.
Cydnabyddiaeth a dderbyniwyd
Caiff cydnabyddiaeth Bwrdd y Llywodraethwyr, aelodau’r Bwrdd
Gweithredol a benodir neu sy’n gadael yn ystod y flwyddyn neu
gynaelodau o’r Pwyllgor Gweithredol cyn sefydlu’r Bwrdd Gweithredol
ym mis Mehefin 2004 ei chynnwys mewn perthynas â chyfnod eu
haelodaeth yn unig.

378

John Smith
Mark Thompson(a benodwyd 10 Mehefin 2004)3

Caroline Thomson
John Willis1(a adawodd y pwyllgor ar 22 Mehefin 2004)1

Alan Yentob
1(a adawodd y pwyllgor ar 22 Mehefin 2004)

54

2,984
Taliadau o dan gynlluniau cymhellion hirdymor4
Aelodau a ymddiswyddodd yn ystod 2003/2004

Taliadau i gyn gyfarwyddwyr

13

4

71

301

546

172

3,702
47
–

4,587
39
675

3,749

5,301

443

910

1

Yn dilyn ad-drefnu’r cyn Bwyllgor Gweithredol a chreu’r Bwrdd Gweithredol newydd
Ymddiswyddodd Rupert Gavin o’r BBC ar 2 Hydref 2004. Caiff £80,778 ei gynnwys
o fewn cyflog yn y tabl uchod sy’n berthnasol i’r cyfnod o 23 Mehefin i 2 Hydref
pan adawodd Rupert Gavin y BBC.Talwyd £443,000 iddo yn unol â’i hawliad
cytundebol, yn cynnwys £290,050 yn lle cyfnod rhybudd
3
Mae Mark Thomson wedi ildio ei hawl i gael ei ystyried ar gyfer dyfarniad bonws
blynyddol ar gyfer y flwyddyn 2004/2005
4
Daeth y taliad pro rata i Rupert Gavin o dan y rheolau ar gyfer cynllun cymhelliant
hirdymor BBC Worldwide i ben ar 31ain Mawrth 2005 am gyflawni yn erbyn
targedau llif arian parod, elw a gwerthiannau tair blynedd
2

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

89

Cydymffurfiad

Pensiynau’r Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol
Mae’r BBC yn darparu buddiannau pensiwn i Gadeirydd y
Llywodraethwyr ac aelodau’r Bwrdd Gweithredol. Dangosir manylion
hawliadau’r buddiannau diffiniedig i’r Cadeirydd ac aelodau’r Bwrdd
Gweithredol a wasanaethodd yn ystod y flwyddyn ym mhum colofn
gyntaf y tabl canlynol. Mae’r BBC yn gwneud cyfraniadau i gynlluniau prynu
arian mewn perthynas â rhai aelodau, fel y dangosir yn y ddwy golofn olaf.
Cynlluniau
cyfraniadau
diffiniedig

Cynlluniau buddiannau diffiniedig
Gwerthoedd blynyddol

Llywodraethwyr/
Aelodau’r Bwrdd
Gweithredol(oedran ar
31 Mawrth 2005)

Gwerthoedd trosglwyddo

Cynnydd
mewn
Cynnydd
Gwerth
gwerth Cyfraniadau’r
Pensiwn
mewn trosglwyddo’r
Gwerth trosglwyddo
BBC icronedig pensiwn
pensiwn trosglwyddo’rllai gynlluniau
ar cronedig
cronedigpensiwn cyfraniadau’r
prynu
31 Mawrth yn ystod yarcronedig ar cyfarwyddwyr
arian2005 flwyddyn
31Mawrth
31 Mawrth
yn ystod y
£000
£000
2005
2004
flwyddyn 2005 2004
y flwyddyn y flwyddyn
£0006
£000
£000 £000 £000

Cadeirydd
Michael Grade (62)1
Bwrdd Gweithredol
Jenny Abramsky (58)149
Jana Bennett (49)5Mark Byford (46)134
Stephen Dando (43)6Andy Duncan (42)5Carolyn Fairbairn (44)13
Rupert Gavin (50)10Ashley Highfield (39)8
Pat Loughrey (49)**
107
Zarin Patel (44)11Peter Salmon (48)**
39
Richard Sambrook (48)** 108
John Smith (47)125Mark Thompson (47)1
Caroline Thomson (50)51John Willis (58)**
3
Alan Yentob (58)**
142

1

22

–

14
2
34
2
1
2
1
2
14
2
4
8
28
1
3
2
15

3,026
59
1,655
55
44
115
135
54
1,508
98
544
1,499
1,619
15
836
57
2,883

2,719
36
1,154
37
36
95
112
39
1,229
76
462
1,303
1,183
–
687
24
2,566

18

–

–

292
–
18 46
485
–
13 56
6 12
16 26
20 29
10 43
266
–
17
–
77
8
180
–
415
–
11 111
143 30
28
9
302
–

–
41
–
52
42
31
52
42
–
–
34
–
–
–
26
31
–

370 351
Cyfarwyddwyr a
ymddiswyddodd
yn 2003/2004– 126
370 477**Aelod o’r cyn Bwyllgor Gweithredol, nid yw’n aelod o’r Bwrdd Gweithredol
presennol
1) Ymddiswyddodd Andy Duncan fel cyfarwyddwr a gadawodd y cynllun pensiwn
ar 17 Gorffennaf 2004. Prisiwyd y pensiwn cronedig wrth adael y cynllun fel ag
yr oedd ar 31 Mawrth 2005
2) Ymddiswyddodd Carolyn Fairbairn fel cyfarwyddwr a gadawodd y cynllun pensiwn
ar 31 Rhagfyr 2004. Prisiwyd y pensiwn cronedig wrth adael y cynllun fel ag yr
oedd ar 31 Mawrth 2005
3) Ymddiswyddodd Rupert Gavin o’r BBC a gadawodd y cynllun ar 2 Hydref 2004.
Prisiwyd y pensiwn cronedig wrth adael y cynllun fel ag yr oedd ar 31 Mawrth 2005
4) Ymddiswyddodd Pat Loughrey, Peter Salmon, Richard Sambrook, John Willis ac
Alan Yentob fel cyfarwyddwyr ar 22 Mehefin 2004, ond maent yn parhau i fodyn aelodau gweithredol o’r cynllun. Cyfrifwyd a phrisiwyd y pensiwn cronedig fel
ag yr oedd ar 31 Mawrth 2005
5) Penodwyd Zarin Patel yn gyfarwyddwr ar 1 Ionawr 2005, er iddi ymuno â’rcynllun ar 1 Hydref 1998. Mae’r ffigurau a ddangosir yn cynnwys y cyfnod cyn iddi
gael ei phenodi. Nid yw’r ffigurau ar ddechrau’r flwyddyn yn cynnwys buddiannau
o drosglwyddiad o £1,092 a dderbyniwyd yn ystod y flwyddyn6) Ymunodd Mark Thompson â’r cynllun ac fe’i penodwyd yn gyfarwyddwr ar
10 Mehefin 2004. Mae’r cynnydd mewn gwerthoedd trosglwyddo a phensiwn
a gronnwyd mewn perthynas â’r cyfnod o’r dyddiad hwn
7) Mae’r buddiannau a gronnwyd a ddangosir ar gyfer Mark Thompson a John Willis
yn tybio y byddant yn cwblhau’r cyfnod gwasanaeth dwy flynedd sy’n ofynnol cyn
y gellir hawlio buddiannau
8) Mae gwerth trosglwyddo’r buddiannau pensiwn cronedig yn cynrychioli amcangyfrif
o gost ariannu’r buddiannau pensiwn a gronnwyd hyd yn hyn i’r cynllun pensiwn.
Mae nifer o ffactorau yn effeithio ar y gwerth, gan gynnwys oed yr unigolyn, cyflog
pensiynadwy, blynyddoedd o wasanaeth pensiynadwy ac amodau’r farchnad fuddsoddi
ar ddyddiad y cyfrifiad (yn unol â Nodyn Cyfarwyddyd Actiwaraidd GN11). Nid yw’n
swm a delir nac yn swm sy’n ddyledus i’r unigolyn ac felly ni ellir ei ychwanegu’nystyrlon at y gydnabyddiaeth. Mae effaith amodau’r farchnad fuddsoddi ar y gwerth
trosglwyddo yn amrywio yn ôl oedran y person. I aelodau hyn, mae’r cyfrifiad yn
adlewyrchu’r arenillion ar giltiau sy’n gysylltiedig â mynegai, tra bod y cyfrifiad yn
adlewyrchu arenillion difidendau ar Fynegai Holl Gyfranddaliadau’r FTSE i aelodau iau

90

6 Rhaglenni, sianelau a hyrwyddiadau
Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r Llywodraethwyr
Yn ystod y flwyddyn roedd Pwyllgor Cwynion am Raglenni’r
Llywodraethwyr yn cynnwys y Llywodraethwyr canlynol yn unig: Syr
Robert Smith (Cadeirydd, a adawodd ym mis Hydref 2004); Richard
Tait (Cadeirydd, ymunodd ym mis Tachwedd 2004); Deborah Bull(a ymunodd ym mis Medi 2004); Merfyn Jones (a ymunodd ym mis
Mawrth 2005); Fabian Monds;Y Fonesig Pauline Neville-Jones(a adawodd ym mis Gorffennaf 2004); Angela Sarkis; Ranjit Sondhi(a ddaeth â’i aelodaeth o’r Pwyllgor i ben ym mis Gorffennaf 2004).
Mae’r Pwyllgor yn gyfrifol am fodloni’r gofyniad yn y Siarter y dylai
Bwrdd y Llywodraethwyr sicrhau bod y BBC yn ymdrin yn briodol âchwynion. Mae’r Pwyllgor yn ymgymryd ag ystod o gyfrifoldebau wrth
fodloni’r gofyniad hwn, gan gynnwys:■ sicrhau bod y BBC yn ymdrin â chwynion yn brydlon, yn ymchwilio
iddynt yn drwyadl ac yn ddiduedd, a bod y broses yn cael ei llywio
gan arfer da■ cynnal arolwg blynyddol o brosesau a pherfformiad ymdrin â
chwynion y BBC.Ymgymryd ag arolwg rheolaidd o’r strategaethymdrin â chwynion sy’n deillio o’r materion a godir mewn arolygon
blynyddol, a gwneud argymhellion i Fwrdd y Llywodraethwyr mewn
perthynas ag unrhyw newidiadau y tybir sydd eu hangen sy’n deillio
o’r arolygon hyn■ cynnal arolwg o’r adroddiad cwynion chwarterol a gyflwynir
i Fwrdd y Llywodraethwyr gan y Bwrdd Rheoli Cwynion, o dangadeiryddiaeth y Dirprwy Gyfarwyddwr Cyffredinol■ cynnal arolwg o’r Bwletin Cwynion chwarterol a gyhoeddir gan
yr Uned Cwynion Golygyddol (ECU)■ codi materion golygyddol ehangach sy’n deillio o ystyried apeliadau,
fel y bo’n briodol, gyda’r Cyfarwyddwr Cyffredinol, neu’r Dirprwy
Gyfarwyddwr Cyffredinol, drwy’r Bwrdd Rheoli Cwynion■ ystyried apeliadau penodol yn erbyn penderfyniadau’r ECU mewn
perthynas â chwynion ynglyn â rhaglenni a ddarlledwyd, neu
ddeunydd a gynhwyswyd gan wasanaethau y mae gan y BBC
gyfrifoldeb golygyddol drostynt■ ystyried apeliadau penodol yn erbyn penderfyniadau gan
Gyfarwyddwr un o is-adrannau’r BBC wrth ymdrin â chwyn
olygyddol lle mae’r gwyn y tu allan i gylch gorchwyl yr ECU
gyda thystiolaeth sy’n awgrymu bod achos difrifol o dorrisafonau golygyddol
Wrth ystyried apeliadau, caiff y Pwyllgor gyngor annibynnol gan
Ymgynghorydd Golygyddol sy’n hysbysu’r Pwyllgor am yr ystod ofaterion golygyddol sy’n gysylltiedig â chwynion a’r pryderon a/neu’r
ystyriaethau a godwyd gan achwynwyr.
Hysbysir yr achwynydd a’r Bwrdd Rheoli Cwynion o benderfyniadau’r
Pwyllgor ynghylch apeliadau. Hefyd mae’r Pwyllgor yn cyhoeddi bwletinchwarterol ar ei ganfyddiadau.
I gael rhagor o wybodaeth am y modd yr ymdriniwyd â chwynion
yn ystod 2004/2005, gweler tudalennau 61 i 62.
Cynnal safonau golygyddol
Mae’r Llywodraethwyr yn sicrhau bod y BBC yn cynnal safonau
golygyddol uchel, gan fonitro ei gydymffurfiad â’r BBC Producers’
Guidelines a’r Cod Didueddrwydd a Chywirdeb sy’n rhan ohonynt.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Wrth gynnal arolwg blynyddol o faterion golygyddol ym mis Ebrill
eleni, bodlonwyd y Llywodraethwyr bod y BBC wedi cyrraedd ysafonau a ddisgwylid yn ystod 2004/2005. Cydnabuwyd llwyddiantparhaus y BBC i ddarlledu rhaglenni heriol, llawn risg, yn cynnwys:
The Secret Agent, Real Story – Nurseries Undercover, Dirty War, The Alan
Clarke Diaries, Blackpool, Angela Canning, Broadwater Farm a Bodies.
Roedd rhai o’r materion golygyddol a godwyd eleni yn ymwneud
â sensitifrwydd crefyddol. Nododd y Llywodraethwyr bod ypenderfyniad i ddarlledu Popetown, rhaglen wedi’i hanimeiddio aleolwyd mewn Dinas Fatican ffugiol, wedi’i gyfeirio at y Cyfarwyddwr
Cyffredinol a’r Cyfarwyddwr,Teledu. Daethant i’r casgliad nad oedd
ansawdd y gyfres yn cyfiawnhau’r tramgwydd posibl ac ni chafodd
ei darlledu.
Yn sgîl darlledu Jerry Springer Night, gan gynnwys Jerry Springer –the Opera, cafwyd tua 63,000 o gwynion, llawer ohonynt yn
ymwneud â thramgwyddo yn erbyn barn grefyddol. Cymerwyd ypenderfyniad i ddarlledu’r rhaglen gan y Cyfarwyddwr Cyffredinol
fel y Prif Olygydd. O ganlyniad, cyfeiriwyd y cwynion yn uniongyrcholi Bwyllgor Cwynion am Raglenni’r Llywodraethwyr. Cadarnhaodd y
Pwyllgor na ddylai’r tramgwydd – yn enwedig y tramgwydd i gredoau
crefyddol – a achoswyd i nifer sylweddol o bobl gael ei fychanu na’iddiystyru. Ond, o fwyafrif o bedwar i un, penderfynodd y Pwyllgor
na wnaeth y darllediad dorri’r Siarter a’r Cytundeb na’r holl godau
a chanllawiau perthnasol.
Yn eu harolwg o’r flwyddyn, nododd y Llywodraethwyr y camau agymerwyd gan y rheolwyr ar ôl i BBC World gael ei dwyllo mewn
perthynas ag ymateb Union Carbide i’r trychineb yn Bhopal. Roedd
hyn wedi achosi cryn dipyn o embaras, ac roedd ymchwiliad wedi
canfod beth a ddigwyddodd. O ganlyniad, tynhawyd gweithdrefnau
a chynhaliwyd cyfres o weithdai i roi arweiniad ar sut i ganfod storïau
ffug ar y rhyngrwyd.
Amlygodd y Llywodraethwyr y materion a gododd wrth geisio sicrhau
cydymffurfiad golygyddol gan raglenni a gynhyrchwyd yn annibynnol(o ran, er enghraifft, yr hawl i ymateb a lleoli cynnyrch). Nodwyd
cyfrifoldeb cwmnïau annibynnol o ran sicrhau hyfforddiant priodol
i ategu cydymffurfiad golygyddol.

Er hynny, nododd y Llywodraethwyr nad oedd fframwaith golygyddol
cadarn yn gwarantu yn erbyn camgymeriadau golygyddol unigol.
Arolygwyd enghreifftiau diweddar o arfer da wrth ymdrin â
chamgymeriadau (er enghraifft, twyll Bhopal). Bu iddynt roi eu
sylwadau hefyd ar y polisi ar gyfer ymddiheuro ar yr awyr. Nodwyd ydylai’r ymddiheuriad gael ei wneud gan y rhaglen ei hun, neu oddeutu’r
un amser ar yr amserlen, ac ni ddylid ei roi ar wefan y BBC yn unig, fel
oedd wedi digwydd ar adegau yn ystod y flwyddyn.
Yn 2004/2005, cynhaliodd y Bwrdd ei drosolwg o ddidueddrwydd ardraws allbwn y BBC. Derbyniodd adroddiadau rheolaidd ar yr arolwg
olrhain misol a fu ar waith ers mis Chwefror 2004. Comisiynodd
arolygon o allbwn golygyddol ar ddau fater ar wahân yn ystod y
flwyddyn. Darparodd yr adroddiad ar grefydd sail ar gyfer seminar agynhaliwyd gan Fwrdd y Llywodraethwyr i drafod rhaglennu crefyddol
y BBC a’r ffordd y caiff crefydd ei ddarlunio ar draws pob genre.
Comisiynodd y Bwrdd asesiad hefyd o ddarllediadau’r BBC o’r Undeb
Ewropeaidd gan banel annibynnol o dan arweiniad yr Arglwydd Wilson(i gael gwybodaeth bellach gweler tudalen 14).
Ym mis Ebrill 2005, cymeradwywyd fersiwn diwygiedig o’r BBC
Producers’ Guidelines gan y Llywodraethwyr, a chânt eu galw yn BBC
Editorial Guidelines. Roeddent yn fodlon, yn arbennig, bod y diwygiadau
i’r canllawiau newydd yn adlewyrchu’n llawn argymhellion Adroddiad
Neil ar brosesau golygyddol y BBC a gyhoeddwyd ym mis Mehefin
2004. I gael gwybodaeth bellach am Adroddiad Neil, gweler tudalen 13(arolwg y Llywodraethwyr o’r amcanion) a thudalen 45 (arolwg y
Llywodraethwyr o Newyddion).
Cymeradwyo gwasanaethau newydd
Mae angen i bob gwasanaeth cyhoeddus newydd a lansiwyd gan y
BBC ers 1 Ionawr 1997 gael cymeradwyaeth yr Ysgrifennydd Gwladol
dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon. Cynhwysir y telerau
allweddol ar gyfer cymeradwyaeth yn y Datganiad o Bolisi Rhaglenni argyfer pob un o’r gwasanaethau hyn hefyd. Roedd Datganiadau o Bolisi
Rhaglenni’r BBC 2004/2005 yn cynnwys nifer fawr o ymrwymiadau
mesuradwy. Dengys y tabl ar dudalennau 68 i 77 sut mae’r BBC wedi
cyflawni’r rhain ac mae’n nodi unrhyw eithriadau. Nodir y gwasanaeth
Cwricwlwm Digidol ar wahân isod am nad yw wedi’i lansio eto.
Ni chafodd unrhyw wasanaethau newydd eu lansio yn 2004/2005.

Nododd y Llywodraethwyr yr heriau penodol sy’n ymwneud â
didueddrwydd mewn genres ar wahân i Newyddion a Materion
Cyfoes. Nodwyd enghraifft ganddynt a amlygwyd gan y rheolwyr, sefrhaglen Dydd Calan o The Vicar of Dibley, a oedd yn cynnwys neges
ymgyrchu glir ‘Make Poverty History’. Cydnabu’r Llywodraethwyr nad
oeddent wedi arolygu’r rhaglen ei hun ond, o ystyried y materion a
godwyd gan y rheolwyr, gofynnwyd i’r rheolwyr fynd i’r afael ag unrhyw
bryderon cyn i’r rhaglen gael ei hailddarlledu yn y dyfodol.

Yn ystod 2004/2005, cyhoeddodd yr Ysgrifennydd Gwladol dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon dri arolwg annibynnol gwahanolo wasanaethau’r BBC a lansiwyd ers dechrau’r Siarter bresennol:
bbc.co.uk gan Philip Graf; Gwasanaethau Teledu Digidol y BBC gan
yr Athro Patrick Barwise; a Rhwydweithiau Radio Digidol y BBC gan
Tim Gardam.

Wrth arolygu’r broses gwneud penderfyniadau golygyddol cyffredinol,
bodlonwyd y Llywodraethwyr bod dyraniad clir o gyfrifoldebau
cydymffurfio, a oedd yn arwain yn y pen draw at y Cyfarwyddwr
Cyffredinol fel y Prif Olygydd, a bod digon o ystyriaeth yn cael ei rhoi
i gyngor yr Uned Polisi Golygyddol o ran y strwythur cydymffurfio.

Mae’r adroddiadau ac ymatebion y BBC iddynt ar gael yn llawn yn
bbc.co.uk/info. Canfu pob un o’r arolygwyr bod gwasanaethau newydd
y BBC wedi bodloni amodau’r caniatâd gwreiddiol gan yr Adran dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon. Fodd bynnag, gwnaethpwyd
argymhellion ar sut i wella’r gwasanaethau; caiff ymateb y BBC i’r
argymhellion hyn ei adlewyrchu yn arolwg y Llywodraethwyr o’r
gwasanaethau yn gynharach yn y ddogfen hon.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

91

Cydymffurfiad

Cwricwlwm Digidol
Wrth gymeradwyo gwasanaeth y Cwricwlwm Digidol ym mis Ionawr
2003, pennodd yr Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngaua Chwaraeon nifer o amodau i’r BBC, gan gynnwys bodloni’r
ymrwymiadau a roddwyd gan y BBC ei hun. Bob blwyddyn, bydd y
BBC yn cyflwyno adroddiad ar ei gydymffurfiad â’r amodau hynny sy’nberthnasol i weithgareddau yn ystod y flwyddyn. Dechreuodd y gwaith
ar ddatblygu’r gwasanaeth yn 2003/2004 ac mae’r gwaith hwnnw wedi
parhau yn ystod 2004/2005.Yn ystod y flwyddyn, cymerodd y BBC y
camau canlynol i gydymffurfio ag amodau penodol y gymeradwyaeth
neu’r ymrwymiadau:■ cynlluniau lansio: mae’n rhaid i’r BBC gyhoeddi cynllun amlinellol pum
mlynedd o leiaf 15 mis cyn lansio’r gwasanaeth arfaethedig a rhestr oganlyniadau dysgu ar gyfer y flwyddyn gyntaf o leiaf 12 mis cyn ylansiad. Cyrhaeddodd y BBC y targedau hyn, gan gyhoeddi’r
dogfennau gofynnol ym mis Gorffennaf 2004 a mis Ionawr 2005 yn ydrefn honno■ datblygu cynnwys: mae’n rhaid i’r BBC ymgynghori ag AsiantaethTechnoleg Addysg y Llywodraeth, BECTA, o ran pa feysydd(canlyniadau dysgu) sy’n addas i’w haddysgu drwy TGCh. Ni all y
BBC ddatblygu cynnwys ar gyfer mwy na 50% o’r rhain. Erbyn Ionawr
2005, roedd y BBC wedi cytuno â BECTA, ac wedi cyhoeddi, tua 80
o ddogfennau yn cwmpasu 20 o gomisiynau yn disgrifio cynlluniau argyfer cynnwys a’u hamrywiadau ar gyfer pob un o’r pedair gwlad■ gwariant ar gynnwys allanol: mae’n rhaid i’r BBC gomisiynu 50% o’r
cynnwys gan gyflenwyr allanol. Lluniwyd rhestr o’r dewis gyflenwyr yn
unol â rheoliadau’r UE ar gyfer cynnwys cyfryngau newydd.Ym mis
Ionawr 2005, gwahoddwyd y cyflenwyr hyn i gyflwyno tendr ar gyfer
wyth comisiwn a disgwylir i’r contractau gael eu cwblhau yn ystod
yr haf■ mae’n rhaid i’r BBC weithio gyda Bwrdd Ymgynghori Ar-lein
Cynnwys Cwricwlwm y Llywodraeth i ddatblygu’r gwasanaeth.
I’r perwyl hwn, cyfarfu’r BBC â’r Bwrdd bedair gwaith yn ystod
y flwyddyn
Mae’r BBC wedi cyfarfod yn rheolaidd â chynrychiolwyr diwydiant achwmnïau unigol ac yn bwriadu parhau i gynnal y cyfarfodydd hyn.
Cwotâu rhaglenni’r DU
O dan Ddeddf Cysylltiadau 2003 mae gan y BBC ddyletswydd i
sicrhau nad oes llai na 25% o’r amser a neilltuir i ddarlledu rhaglenni
teledu cymwys yn cael ei neilltuo i ddarlledu ystod ac amrywiaeth ogynyrchiadau annibynnol. Mae’n ofynnol i Ofcom gyflwyno adroddiad
ar y graddau y mae’r BBC wedi cyflawni’r ddyletswydd honno.Ym mis
Awst 2004, cyflwynodd Ofcom adroddiad ar gyfer y cyfnod 1 Ebrill
2003 i 31 Mawrth 2004 a daeth i’r casgliad bod y BBC wedi rhagori ary cwota, gan gyflawni 28.8%, a‘i fod wedi cyflawni ystod ac amrywiaeth
foddhaol o gynyrchiadau annibynnol.
O 1 Ionawr 2004, bu’n ofynnol i’r BBC fodloni nifer o rwymedigaethau
o ran cynhyrchu rhaglenni, sef y rhai a elwir yn gwotâu ‘Haen 2’, ymae’n ofynnol i Ofcom fonitro ei gydymffurfiad â hwy. Mae’r cwotâu
Haen 2 hyn yn cynnwys y cwota cynyrchiadau annibynnol. Disgwyliri Ofcom gyflwyno adroddiad ffurfiol ar berfformiad y BBC yn ystod
y flwyddyn galendr 2004 yn erbyn y cwotâu hyn yn ei Arolwg o’r
Farchnad Gyfathrebu 2005. Fodd bynnag, mae’r BBC yn disgwyl rhagori
ar bob un o’r cwotâu a darperir ei ffigurau hunanasesu yma:

92

Cwota

Cwota cynyrchiadau annibynnol1
Oriau o raglenni cymwys
25%
Gwneud rhaglenni rhanbarthol2
Gwariant ar raglenni cymwys
30%
Oriau o raglenni cymwys
25%
Rhaglenni newyddion a materion cyfoes3
Oriau o Newyddion ar BBC One
1,380
Oriau o Newyddion ar BBC One yn ystod oriau brig
275
Oriau o raglenni materion cyfoes ar BBC One a BBC Two
365
Oriau o raglenni materion cyfoes ar BBC One a BBC Two
yn ystod oriau brig
105
Lefelau Cynyrchiadau Gwreiddiol4
BBC One70%
BBC One yn ystod oriau brig
90%
BBC Two70%
BBC Two yn ystod oriau brig
80%
BBC Three80%
BBC Three yn ystod oriau brig
70%
BBC Fourtua 70%BBC Four yn ystod oriau brig
50%
CBeebiestua 80%Sianel CBBC70%
BBC News 24
90%
BBC Parliament
90%
Rhaglennu Rhanbarthol5
Oriau o raglennu rhanbarthol
6,580
Oriau o raglenni a wneir yn yr ardal berthnasol
95%
Oriau o raglenni newyddion BBC One
3,920
Oriau o raglenni newyddion BBC One yn ystod oriau brig
2,010
Oriau o raglenni nad ydynt yn rhaglennu newyddion
yn ystod oriau brig
1,030
Pob rhaglen nad yw’n rhaglen newyddion a ddarllediryn agos at oriau brig
355

Cyflawniad

30.3%
34.0%
32.2%
1,508
281
434
117
82.3%
98.2%
80.7%
91.2%
84.5%
74.8%
71.6%
64.1%
83.2%
80.4%
95.0%
95.9%
6,815
98.8%
4,400
2,156
1,069
379

1

Mae’r BBC yn destun cwota cynyrchiadau annibynnol o 25% o dan delerau Deddf
Darlledu 1990 a Deddf Cysylltiadau 2003
2
Mae cwotâu’r BBC ar gyfer cynyrchiadau rhanbarthol y cytunwyd arnynt gydag Ofcom
yn seiliedig ar y diffiniad presennol o ‘Linellu’3
Dim ond ar gyfer rhaglennu rhwydwaith y mae’r cwotâu a’r ffigurau perfformiad
hyn yn berthnasol. Nid yw’r cwota Newyddion yn cynnwys darllediadau News 24
yn ystod y nos
4
Mae cynyrchiadau gwreiddiol yn cynnwys pob rhaglen a gomisiynir gan y BBC gan
gynnwys ailddarllediadau. Ar gyfer BBC Three a BBC Four, nid ydynt yn cynnwys
ailddarllediadau o raglenni a ddangoswyd ar sianel arall yn gyntaf
5
Mae’r ffigurau hyn yn cynrychioli rhaglenni rhanbarthol ar draws BBC One a
BBC TwoCwotâu rhaglenni’r UE yn y flwyddyn galendr 2004
Mae deddfwriaeth y Gymuned Ewropeaidd yn mynnu bod aelodwladwriaethau yn sicrhau bod darlledwyr yn neilltuo’r rhan fwyaf o’u
hamser darlledu i weithiau Ewropeaidd ac eithrio’r amser a neilltuir
i newyddion, digwyddiadau chwaraeon, gemau, hysbysebion,
gwasanaethau teletestun a thelesiopa. Mae’r ddeddfwriaeth yn mynnu
hefyd bod darlledwyr yn neilltuo o leiaf 10% o’u hamser darlledu iweithiau Ewropeaidd (ac eithrio gweithiau o’r math a ddisgrifir uchod)a wneir gan gynhyrchwyr annibynnol.
Disgwylir i Ofcom gyflwyno adroddiad ffurfiol ar berfformiad y BBC yn
ystod y flwyddyn galendr 2004 yn ei Arolwg o’r Farchnad Gyfathrebu
2005. Fodd bynnag, yn ôl hunanasesiad y BBC aeth y tu hwnt igwotâu’r UE. O ran allbwn perthnasol BBC One a BBC Two, roedd
79% o darddiad Ewropeaidd (77% yn 2003) a gwnaed 21% gan
gynhyrchwyr annibynnol Ewropeaidd (18% yn 2003). O ran allbwn
perthnasol holl sianelau’r BBC (gan gynnwys BBC Three, BBC Four,
CBeebies, Sianel CBBC a BBC News 24), roedd 86% o darddiad
Ewropeaidd a gwnaed 27% gan gynhyrchwyr annibynnol Ewropeaidd(84% a 24% yn y drefn honno yn 2003).

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Rheoleiddio darlledu sianelau Ewropeaidd
Mae’r BBC yn darlledu dwy sianel deledu yn Ewrop, sef BBC Prime a
BBC World. Gweithredwyd y ddwy sianel yn wreiddiol gan European
Channel Broadcasting Limited, ond ar 1 Rhagfyr 2002, cymeradwyodd
yr Ysgrifennydd Gwladol y cynnig i drosglwyddo busnes ac asedion
sianel BBC World i gwmni newydd, sef BBC World Limited, a ddaeth
yn is-gwmni y mae BBC Commercial Holdings Limited yn berchen yn
llwyr arno. European Channel Broadcasting Limited, is-gwmni y mae
BBC Worldwide Limited yn berchen yn llwyr arno, sy’n gweithredu
BBC Prime o hyd.Trwyddedir y ddwy sianel hyn a BBC Food (sianel
BBC Worldwide Limited) gan Ofcom fel gwasanaethau cynnwys ygellir codi ffi’r drwydded deledu amdanynt. Cydymffurfiodd BBC Worlda BBC Prime â’r egwyddorion a oedd yn sail i gymeradwyaethwreiddiol yr Ysgrifennydd Gwladol.
Hyrwyddiadau ar yr awyr: ymrwymiad y Swyddfa Masnachu Teg
Yn dilyn adroddiad 1992 gan y Comisiwn Monopolïau a Chyfuniadau(ar roi cyhoeddusrwydd, yn ystod darlledu, i nwyddau a gyflenwir gan
y darlledwr), rhoddodd y BBC addewid i’r Swyddfa Masnachu Teg
ynghylch defnyddio hysbysebion am gylchgronau’r BBC. Roedd hyn yncynnwys defnyddio hysbysebion llonydd yn unig i roi gwybodaeth am
gylchgronau’r BBC ac ymrwymiad i beidio â mynd y tu hwnt igyfanswm o saith munud gyda’i gilydd ar draws cyfnod o saith niwrnod
mewn perthynas â hyrwyddo cylchgronau’r BBC ar yr awyr ar ei
wasanaethau teledu. Er mai dim ond i gylchgronau’r BBC y mae’r
rhwymedigaeth gyfreithiol yn gymwys, mae Ymrwymiad Masnachu
Teg y Llywodraethwyr yn ymrwymo i gymhwyso ysbryd yr addewid
i’r holl hyrwyddiadau ar yr awyr o gynnyrch masnachol.
Yn ystod y cyfnod 1 Ebrill 2004 i 31 Mawrth 2005 y cyfanswm argyfer pob un o gylchgronau’r BBC ar wasanaethau teledu’r BBC (gangynnwys Radio Times) oedd 1 awr, 23 munud a 40 eiliad o ddarlledu,
sef cyfartaledd o 1 funud, 37 eiliad mewn cyfnod o saith niwrnod.
Y cyfanswm ar gyfer yr holl gynnyrch masnachol (gan gynnwys BBC
Worldwide Limited a chynnyrch annibynnol) oedd 2 awr, 23 munud
ac 20 eiliad o ddarlledu, sef cyfartaledd o 2 funud a 45 eiliad mewn
cyfnod o saith niwrnod.

8 Cost cydymffurfio
O ganlyniad i weithredu o fewn marchnad ddarlledu’r DU, ac fel
corff cyhoeddus, mae’r BBC yn mynd i gostau sylweddol wrth sicrhau
ei fod yn cydymffurfio â’r holl reoliadau perthnasol.Yn Adroddiad
Blynyddol a Chyfrifon y llynedd, gwnaethom ymrwymo i roi gwybodaeth
am gostau cydymffurfio’r BBC.Yn 2004/2005, amcangyfrifir bod ycostau cydymffurfio hyn yn £17miliwn, sy’n cynnwys ffi danysgrifioo £4.7miliwn a dalwyd i Ofcom. Mae’r ffigur hefyd yn cynnwys cost
trwyddedau darlledu, archwiliad masnachu teg, staff a gyflogir i fonitro
cydymffurfiad a chyflwyno adroddiadau ar ymrwymiadau gan gynnwys
gofynion Ofcom, caniatâd yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a
Chwaraeon a masnachu teg. Fodd bynnag, nid yw’r costau hyn yn
gyflawn gan nad ydynt yn cynnwys unrhyw gostau a dalwyd ar gyfer
staff (gan gynnwys staff perthnasol yn yr Uned Lywodraethu) nad
ydynt yn gweithio ar gydymffurfiad yn unig, ond a allai ddarparu
gwybodaeth sydd ei hangen i fonitro neu gyflwyno adroddiadau yn
erbyn yr ymrwymiadau. Datgelir cost yr Uned Lywodraethu ar wahân
ar dudalen 7).

9 Rhoddion a chydnabyddiaethau
Rhoddion gwleidyddol
Nid yw’r BBC yn gwneud rhoddion gwleidyddol.
Rhoddion i elusennau
Nid yw UK Public Service Broadcasting yn gwneud rhoddion ariannol
i elusennau ond mae’n darparu gwasanaethau mewn da.Yn ogystal
â’r apeliadau darlledu a fanylir ar dudalennau 63 i 64, rhoddodd
Busnesau Masnachol y BBC tua £61,000 i elusennau yn ystod y
flwyddyn (2004 £1,000).
Grantiau ariannol
Mae’r BBC yn cydnabod grantiau ariannol gan y Comisiwn Ewropeaidd
ar gyfer prosiectau ymchwil technegol amrywiol.

Cafodd hyrwyddiadau o gynnyrch nad yw’n gysylltiedig â’r BBC eu
holrhain hefyd.Yn ystod yr un cyfnod ag uchod, roedd 11 munud ac
20 eiliad o ddarlledu hyrwyddol ar gyfer cynnyrch nad oedd wedi’i
gynhyrchu gan BBC Worldwide ond yn gysylltiedig â’n rhaglenni, sef
cyfartaledd o 13 eiliad mewn cyfnod o saith niwrnod ar wasanaethau
teledu’r BBC.
Yn dilyn arolwg masnachol y BBC, (gweler tudalen 66), rhoddodd
y BBC y gorau i hyrwyddo cylchgronau’r BBC, o’i wirfodd, ar ei
wasanaethau teledu o 17 Rhagfyr 2004.

7 Rhyddid gwybodaeth
Daeth y BBC yn ddarostyngedig i’r Ddeddf Rhyddid Gwybodaethar 1 Ionawr 2005.Yn ystod y tri mis cyntaf o weithredu, derbyniodd
yr adran Gwybodaeth Polisi a Chydymffurfiad 410 o geisiadau am
wybodaeth a chwblhawyd 381 ohonynt erbyn 31 Mawrth 2005.Yn
ystod y cyfnod hwn, rhoddwyd ymateb i saith cais y tu hwnt i’r terfyn
amser o 20 diwrnod gwaith a bennwyd yn y Ddeddf, ac ymatebwyd
i 18 ohonynt ar ôl estyniad i’r terfyn amser er mwyn ystyried prawf
Buddiant Cyhoeddus. Mae’r BBC hefyd yn darparu cynllun cyhoeddi
Rhyddid Gwybodaeth ar ei wefan, fel sy’n ofynnol yn ôl y Ddeddf.
Ymwelwyd â’r wefan 124,936 o weithiau yn ystod y tri mis.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

93

Arolwg Ariannol

Trosolwg
Yn ystod haf 2000 lluniodd y BBC strategaeth ar gyfer y cyfnod hydat ddiwedd y Siarter bresennol ym mis Rhagfyr 2006. Roedd hyn yn
golygu cynyddu gwariant yn sylweddol er mwyn lansio sianelau digidol
newydd, cynyddu nifer y bobl sy’n manteisio ar wasanaeth digidola gwella perfformiad y sianelau analog.Y bwriad oedd ariannu’r
strategaeth hon drwy gynyddu refeniw ffi’r drwydded yn raddol a thrwy
arbedion drwy wella effeithlonrwydd gweithrediadau presennol.Yn
ystod y blynyddoedd cyn i refeniw gyfateb â’r cynnydd mewn gwariant,y bwriad oedd ariannu’r gwahaniaeth drwy ddefnyddio balansau arianparod y gwasanaethau cyhoeddus a gronnwyd cyn setliad ffi’r
drwydded ac o gyllid banc dros dro. Erbyn mis Mawrth 2007, y bwriadyw y bydd Gwasanaethau Cyhoeddus y BBC wedi cyrraedd sefyllfa lle
na fydd ganddynt unrhyw ddyledion o dan ddiffiniad yr Adran dros
Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon o fenthyciadau. Mae’r BBC yn
parhau i fod ar y trywydd cywir i gyflawni hyn.

Incwm
Ffi’r drwydded
Ffi’r drwydded yw ffynhonnell ariannu bwysicaf y BBC o hyd. Roedd
refeniw ffi’r drwydded, sef £2,940miliwn, £142miliwn yn uwch na’r
llynedd. O’r cynnydd hwn, roedd £80miliwn o ganlyniad i chwyddiant,£43miliwn o ganlyniad i’r cynnydd uwch na chwyddiant yn ffi’r
drwydded ac £19miliwn o welliannau casglu.
Er gwaethaf y twf hwn mewn incwm, dim ond cynyddu £1.2miliwn(0.8%) o gymharu â’r flwyddyn flaenorol i £152miliwn a wnaeth costau
casglu oherwydd sylweddolwyd buddiannau gwelliannau i’r system yn
y gorffennol yn sgîl parhad ymagwedd integredig tuag at farchnata agorfodi.Ymdrechwyd hefyd i gynyddu’r defnydd a wneir o ddulliau talu
electronig llai costus. Caiff bron 57% o drwyddedau eu gwerthu o dan
ddebyd uniongyrchol bellach a gwerthwyd 2% drwy wasanaeth talu
ar-lein y drwydded deledu.
Mae’r gyfradd osgoi talu wedi gostwng o 5.7% ym mis Mawrth 2004
i 5% ym mis Mawrth 2005. O’r gostyngiad o 0.7%, mae 0.3% oganlyniad i’r diwygiad tuag i lawr gan BARB o ran yr amcangyfrif aroddwyd o nifer y cartrefi gyda theledu.
Mae’r llwyddiant parhaus hwn i leihau achosion o osgoi talu a rheoli
costau casglu yn golygu bod eu cost gyfunol wedi gostwng i 10.2%
o gyfanswm incwm ffi’r drwydded, o 18.9% yn 1991/1992 pan
dderbyniodd y BBC gyfrifoldeb uniongyrchol dros gasglu ffi’r drwydded
yn lle’r Swyddfa Gartref. Er ein bod yn rhagweld y byddwn yn gostwng
y gost hon ymhellach, mae’r gyfradd ostwng yn arafu, fel y disgwylir
mewn amgylchedd osgoi isel.
Cyfraniad busnesau masnachol
Mae’r busnesau masnachol yn bodoli i ddatblygu asedion ffisegol y
BBC, ei alluoedd a’i eiddo deallusol er mwyn gwneud elw, i fod yn
ffynhonnell gynyddol o arian parod atodol ar gyfer UK Public Service
Broadcasting a lleihau pris y gwasanaethau cymorth a ddarperir
ganddynt i wasanaethau UK Public Service Broadcasting.Yn y dyfodol,
mae’r BBC wedi penderfynu canolbwyntio ar y busnesau hynny sy’nallforio ac yn ymelwa ar gynnwys y BBC.
Yn 2004/2005, gwnaeth y busnesau masnachol gyfraniad arian parodo £151miliwn a oedd £16miliwn yn uwch na’r flwyddyn flaenorol.
Yn ogystal, derbyniwyd £150miliwn o arian parod (cyn costau o£7.3miliwn) yn sgîl gwerthu BBC Technology.

sy’n gynnydd ar £141miliwn yn 2003/2004. Ceir rhagor o fanylion
am berfformiad BBC Worldwide ar dudalen 67.
Ailstrwythurwyd y cwmni yn ystod y flwyddyn i greu sefydliad symlach,sy’n cynnwys Sianelau teledu, Gwerthiannau teledu, Cylchgronau,
Adloniant cartref, Plant a’r Cyfryngau Newydd fel ei brif is-adrannau.
Yn unol â’i strategaeth o lunio partneriaethau i greu maint, lluniodd
fenter Fideo/DVD ar y cyd â Woolworths plc, gan greu 2|entertain
Limited. Mae BBC Worldwide yn gobeithio llunio cynghreiriau tebyg
ar gyfer ei fusnesau Llyfrau a Dysgu.
Yn 2004, rhoddwyd yr her i BBC Worldwide ddyblu ei elw i £74miliwn
dros ddwy flynedd hyd at fis Mawrth 2006. Mae ar ben ffordd i
gyflawni’r targed hwn.
BBC World Limited
Mae BBC World wedi cael blwyddyn sefydlog mewn marchnad
hysbysebu fyd eang sy’n adfer yn araf. Er gwaethaf doler wan yr UD
ac effaith y tsunami yn Asia ar yr economi yn ystod y chwarter olaf,
gwelwyd ei lif arian parod yn gwella, gan leihau’r all-lif i £9miliwno £13miliwn yn y flwyddyn flaenorol.
BBC Ventures Group Limited
Roedd BBC Ventures Group yn cynnwys pedwar busnes ar wahân arddechrau’r flwyddyn, BBC Resources, BBC Broadcast, BBC Technology
a BBC Vecta.Yn ystod y flwyddyn, cafodd BBC Vecta ei gau a
gwerthwyd BBC Technology i Siemens Business Services Limited.
Cyfrannodd gwerthiant BBC Technology £150miliwn mewn arianparod (cyn costau gwerthu).Yn ogystal, cyfrannodd Ventures£16miliwn mewn arian parod o weithrediadau, sy’n gynnydd o£10miliwn o gymharu â 2003/2004 a chyflawnodd arbedion cost
ychwanegol drwy wella effeithlonrwydd o £13miliwn yn y flwyddyn.
Dilynodd gwerthiant BBC Technology ymarfer meincnodi prisiau
yn cwmpasu gofynion technoleg gwasanaethau cyhoeddus y BBCa wnaed yn y flwyddyn flaenorol. Fel rhan o’r gwerthiant, mae’r BBC
wedi ymrwymo i gontract gwasanaethau technegol newydd deng
mlynedd lle y mae’n disgwyl gwneud arbedion yn y dyfodol o hydat £30miliwn y flwyddyn.
Ym mis Rhagfyr 2004, cyhoeddodd y BBC, er gwaethaf pwysigrwydd
eu gwasanaethau i’r BBC, nad oedd angen i’r BBC fod yn berchenar BBC Broadcast a BBC Resources yn llawn neu’n rhannol mwyach.
Mae’r broses werthu ar gyfer BBC Broadcast yn mynd rhagddi.
Mae opsiynau perchenogaeth ar gyfer BBC Resources yn parhau
i gael eu hadolygu.

Gwariant Gwasanaeth Cyhoeddus
Cynyddodd gwariant cyffredinol ar raglenni yn ystod y flwyddyn£101miliwn ac o’r cynnydd hwn roedd £86miliwn yn wariant
ychwanegol ar sianelau analog. Mae’r cynnydd yn adlewyrchu gwariant
uwch ar chwaraeon yn 2004/2005 yn bennaf, o ganlyniad i ddarlledu’r
Gemau Olympaidd ac Euro 2004 tra bod llai o ddigwyddiadau
chwaraeon mawr wedi’u cynnal yn 2003/2004. Cynyddodd y gwariant
ar wasanaethau digidol £13miliwn ond eto roedd hyn yn cynnwys
15% o wariant ar raglenni a ddarlledwyd. Darperir gwybodaeth am
newidiadau sylweddol mewn gwariant ar sianelau unigol yn Nodyn 2bi’r datganiadau ariannol ar dudalennau 106 i 107.

BBC Worldwide yw’r mwyaf o fusnesau masnachol y BBC. Cafodd
flwyddyn lwyddiannus gan gynyddu elw 50% cyn llog a threthianti £55miliwn.

Y gwariant ar orbenion yn ystod y flwyddyn oedd £332miliwn,£6.5miliwn yn fwy na’r swm ar gyfer 2004, er bod hyn yn cynnwys
cynnydd yng ngwariant ailstrwythuro UK Public Service Broadcasting o£34miliwn. Felly, mae gorbenion yn parhau’n 12% o’r gwariant, sy’n 3%
yn well na’r targed a osodwyd yn 2000 yn dilyn setliad ffi’r drwydded.

Gwnaeth gyfraniad o £145miliwn o arian parod i’r BBC yn ystod
2004/2005 (o elw a buddsoddi uniongyrchol yn rhaglenni’r BBC),Yn ystod y flwyddyn, ymrwymodd y BBC i wella gwerth am arianymhellach yn ei sylfaen gostau. Mae’r BBC yn bwriadu gostwng nifer

BBC Worldwide Limited

94

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

y bobl sy’n gweithio yn ei wasanaethau cymorth yn sylweddol asicrhau cryn welliant yn effeithlonrwydd meysydd cynhyrchu er mwyn
cyflawni arbedion o £105miliwn yn 2005/2006 ac arbedion blynyddolo £355miliwn y flwyddyn erbyn 2007/2008. Mae’r gwariant ar gyfer
2004/2005 yn cynnwys ffi ailstrwythuro o £62miliwn ar gyfer y Grwp,£39miliwn yn uwch na’r llynedd. Mae’r cynnydd yn bennaf o ganlyniad
i ddarparu costau sy’n gysylltiedig â rhaglen gwerth am arian y BBC.
Mae’r ddarpariaeth hon yn adlewyrchu’r costau hynny y mae’n ofynnol
iddynt gael eu cydnabod ar 31 Mawrth 2005 o dan safonau
cyfrifyddu’r DU ac nid cost lawn y rhaglen tair blynedd.

Canlyniadau am y flwyddyn
Nid oes gan y BBC gyfranddalwyr ac nid yw’n anelu at wneud elw.Y
canlyniad ar gyfer 2004/2005 yw diffyg o £188miliwn sy’n £61miliwn
yn well na’r flwyddyn flaenorol. Erbyn diwedd cyfnod y Siarter, yn unol
â’i gynllun pum mlynedd, mae’r BBC yn disgwyl i’w incwm a’i wariant
gydbwyso yn gyffredinol ac eithrio taliadau pensiwn nad ydynt ynarian parod a oedd yn £71miliwn yn 2005 (£140miliwn yn 2004).
Cyflwynwyd y costau pensiwn hyn nad ydynt yn arian parod gan safon
cyfrifyddu pensiwn FRS 17, a fabwysiadwyd gan y BBC yn 2002.

Asedion a rhwymedigaethau
Eiddo
Parhawyd i wneud cynnydd ar raglen y BBC i resymoli ac adfywio
ei bortffolio eiddo tiriog.
Sicrhawyd y gwaith o ddatblygu pencadlys newydd y BBC yn yr Alban
a’r ganolfan ddarlledu yn Pacific Quay yn Glasgow drwy ddyroddi
bond o £129miliwn mewn trefniant tebyg i’r un a gwblhawyd yn
y flwyddyn flaenorol ar gyfer ailddatblygu’r Ganolfan Ddarlledu yn
Llundain. Caiff adeilad Pacific Quay ei gwblhau yn 2007.
Ailstrwythurodd Land Securities Trillium Limited (LST), gyda chytundeby BBC, gyllido datblygiad White City a gwblhawyd drwy ddyroddi bondo £366miliwn. Er nad arweiniodd hyn at all-lif arian parod ar gyfer yBBC, mae rheolau cyfrifyddu yn ei gwneud yn ofynnol i’r BBC gofnodi
arwystl o £62.5miliwn i’w ddatganiad incwm yn ystod y flwyddyn hon(gweler Nodyn 6 ar dudalen 110). Pan werthodd y BBC safle WhiteCity gyntaf i’r bartneriaeth eiddo, cymerodd ran o’r elw gwerthu fel
disgownt yn y dyfodol ar daliadau rhent sy’n ddyledus ar gyfer y 30
blynedd nesaf. Daliwyd swm cronnus y disgownt ar y fantolen (o dan
ragdaliadau) er mwyn ei ryddhau’n raddol yn erbyn taliadau rhent
y dyfodol. O dan y broses ailstrwythuro a drafodir yma, bydd y BBC
yn dal i dalu rhenti is yn y dyfodol. Fodd bynnag, oherwydd bod
y strwythur prydlesu wedi newid, mae rheolau cyfrifyddu yn ei gwneud
yn ofynnol i’r swm gwreiddiol a ddelir ar y fantolen gael ei ryddhau.
Felly, mae’r ‘golled’ o ran gwerthiant a ddangosir yma yn wahaniaeth
amseru, gyda’r BBC yn cael swm cyfatebol mewn termau real odaliadau rhent is yn y dyfodol. Nid yw’n all-lif arian parod ar gyfer y BBC.
Gan fod yr arian ar gyfer datblygiadau mawr bellach yn cael ei
ddarparu gan drydydd partïon, adolygodd y BBC ac LST natur barhaus
eu partneriaeth. Mae LST yn cynnig gwasanaethau rheoli cyfleusterau
fel elfen o’i gynnig cyffredinol, ond nid fel prif wasanaeth. Felly, ym mis
Mai 2005, cyhoeddodd y ddau barti eu cytundeb i ailstrwythuro’r
bartneriaeth gan ganolbwyntio yn y dyfodol ar gwblhau’r datblygiadau
yn Glasgow a’r Ganolfan Ddarlledu yng Nghanol Llundain. Mae’rbartneriaeth, yn ystod y pedair blynedd hyd yma, wedi arbed mwy
na £30miliwn i’r BBC o blith y £109miliwn o arbedion cost aragamcanwyd yn ystod oes y cytundeb o 30 blynedd.

Arian parod a dyledion
Ar ddiwedd 2004/2005 roedd gan y gwasanaethau cyhoeddus
fenthyciadau net o £89miliwn (£106miliwn yn 2004) gan ddefnyddio
diffiniad yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon ofenthyciadau, sy’n ostyngiad o £17miliwn o flwyddyn i flwyddyn.Yn y
swm hwn, roedd balansau arian parod gwirioneddol yn £12miliwn ar
ddiwedd y flwyddyn (£3miliwn yn 2004). Mae’r BBC wedi parhau’ngyfforddus o fewn terfyn uchaf benthyca’r Gwasanaethau Cyhoeddus
sef £200miliwn drwy gydol y flwyddyn.
Roedd gan y busnesau masnachol ddyled net o £122miliwn ar ddiwedd
y flwyddyn (£172miliwn yn 2004), sef gostyngiad o £50miliwn ogymharu â’r flwyddyn flaenorol. Cymhareb gerio’r Commercial HoldingsGroup yw 52% (48% yn 2004), ac mae’r cynnydd yn adlewyrchu
asedion BBC Technology yn gadael y grwp.
Pensiynau
Mae’r BBC yn parhau i fod yn ymrwymedig i gadw ei gynllun pensiwn
buddiannau diffiniedig y mae’r mwyafrif o’r cyflogeion yn perthyn iddo.
Mae diffyg net y cynllun pensiwn, yn seiliedig ar werthoedd y farchnadar 31 Mawrth 2005 (fel sy’n ofynnol o dan FRS 17), wedi parhau i fod yn
debyg i ddiffyg y flwyddyn flaenorol sef £422miliwn (diffyg o £432miliwn
yn 2004). Mae’r prisiad hwn sy’n seiliedig ar y farchnad yn rhoi cipolwg
ar sefyllfa’r cynllun ar y dyddiad hwn gyda’r newidiadau o ran ei werth
yn adlewyrchu symudiadau byrdymor mewn gwerthoedd ecwiti achyfraddau llog. Nid yw’n adlewyrchu’n gywir gyflwr hirdymor sylfaenol
y cynllun sy’n parhau i gael ei ariannu’n ormodol ar sail actiwaraidd.
Er mwyn rhoi darlun ehangach o gyflwr y cynllun, rydym wedi darparu
gwybodaeth ychwanegol yn wirfoddol am ei asedion a’i rwymedigaethau
yn Nodyn 8b (tudalennau 111 i 114) yn ychwanegol at yr hyn sy’nofynnol yn ôl FRS 17.

Rheolaeth ariannol
Prif risgiau ariannol y BBC y dylid eu rheoli yw sicrhau bod gan y BBC
ddigon o gronfeydd rhydd i fodloni ei rwymedigaethau wrth iddynt godi
a’i fod yn cydymffurfio â’i derfynau benthyca a osodwyd gan y Siarter,gan yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, a changyfamodau benthyciadau allanol (gweler yr adran flaenorol ar arianparod a dyledion). Mae’r BBC yn sefydliad mewnwladol yn bennaf a
gwneir mwyafrif ei drafodion a’i asedion yn y DU ac mewn sterling.
Fodd bynnag, mae’r BBC yn ymgymryd â rhai trafodion mewn arian
heblaw am sterling ac mae’n ymrwymo i gontractau arian cyfred
amcanol i reoli’r risg hon. Mae’r BBC hefyd yn ymrwymo i gyfnewidiadau
cyfradd llog i reoli’r risg sy’n gysylltiedig â’r gyfradd llog sy’n codi oganlyniad i’w anghenion benthyca. (Mae tudalennau 130 i 133 yn rhoi
rhagor o fanylion).

Safonau Adroddiadau Ariannol Rhyngwladol
O fis Rhagfyr 2005 ymlaen, bydd endidau rhestredig yn cyflwyno
adroddiadau o dan IFRS. Disgwylir i safonau cyfrifyddu’r DU symud
ymhellach tuag at gydgyfeirio ag IFRS. Mae’r BBC yn paratoi ei
ddatganiadau ariannol yn wirfoddol yn unol â safonau cyfrifyddu
cymwys y DU i’r lefel sy’n ofynnol gan endidau rhestredig.Yn ystod
y flwyddyn, mae’r BBC wedi parhau i adolygu’r effaith y byddai’r broseso fabwysiadu IFRS yn ei chael ar y BBC ac mae’r BBC yn disgwyl
adolygu pryd y mabwysiadir IFRS ym mis Medi 2005.

Wrth i ddatblygiadau newydd gael eu cwblhau, gwaredodd y BBC
dros 0.3 miliwn troedfedd sgwâr o ofod diangen o’i bortffolio.

Zarin PatelYn ystod y flwyddyn, ymrwymodd y BBC i werthu ac adlesu 20 eiddo
rhanbarthol a sylweddolodd elw net o £19miliwn.

Cyfarwyddwr Cyllid Grwp
16 Mehefin 2005

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

95

Datganiadau ariannol
Datganiad cyfunol o incwm a gwariant
am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth

Nodyn

Incwm Grwp
Gwariant gweithredol

12

Diffyg gweithredol y Grwp
Cyfran o warged gweithredol partneriaethau cyswllt a chyd-fentrau

2005
£m

2004
£m

3,835.3
3,705.9(4,072.9) (4,001.6)(237.6)19.7(295.7)2.0

3
5
6(217.9)28.2(43.1)(293.7)
–
41.8

7
8c ii

(232.8)(6.1)
65.4(251.9)(3.1)
21.0

Diffyg cyn trethiant a buddiant lleiafrifol

1(173.5)(234.0)Trethiant
Buddiant lleiafrifol

9(15.2)
0.5(15.2)
0.3

Diffyg am y flwyddyn ariannol

18(188.2)(248.9)Diffyg gweithredol: Grwp a chyfran o bartneriaethau cyswllt a chyd-fentrau
Elw wrth werthu a therfynu gweithrediadau(Colled)/elw wrth waredu asedion sefydlog
Diffyg cyn llog a threthiant
Llog net sy’n daladwy ac eitemau tebyg eraill
Incwm cyllid net arall (o gynllun pensiwn buddiannau diffiniedig)

Mae’r BBC wedi ymuno â chyd-fentrau penodol gyda Flextech a Discovery Communications Inc. ond nid
oes ganddo unrhyw ymrwymiad i dalu ei gyfran o’u colledion gweithredol cronnus (gweler Nodyn 13c ii).
Yn ystod y flwyddyn cafodd y Grwp wared ar rai busnesau, fel yr eglurir yn Nodyn 5 a Nodyn 19. Nid yw’rrhain yn effeithio’n sylweddol ar weithrediadau parhaus y Grwp ac felly ni chânt eu datgelu ar wahân uchod.
Nid oes unrhyw wahaniaeth rhwng y canlyniadau fel y’u datgelwyd uchod a’r canlyniadau ar sail cost hanesyddol.

96

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Datganiadau ariannol
Mantolenniar 31 Mawrth

Asedion sefydlog
Asedion sefydlog anghyffyrddadwy
Asedion sefydlog cyffyrddadwy
Buddsoddi mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol
Buddsoddiadau eraill

Nodyn

Grwp
2005
£m

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

10
11
12
13

20.3
721.6
97.3
40.6

19.9
791.5
107.5
16.1

–
488.1
–
285.4

–
519.0
–
286.6

879.8

935.0

773.5

805.6

Asedion cyfredol
Stociau

14

458.8

433.0

439.5

400.4

Dyledwyr tymor hir
Dyledwyr cyfredol

15
15

106.1
674.8

142.0
672.7

84.3
547.4

118.1
537.7

Cyfanswm y dyledwyr
Buddsoddiadau tymor byr
Arian parod yn y banc ac mewn llaw

21
21

780.9
41.9
38.3

814.7
12.6
39.3

631.7
22.6
7.6

655.8
12.6
8.2

1,319.9

1,299.6

1,101.4

1,077.0(918.3)(891.6)(775.2)(792.0)

401.6

408.0

326.2

285.0

1,281.4

1,343.0

1,099.7

1,090.6

Credydwyr – symiau sy’n ddyledus
o fewn blwyddyn

16b

Asedion cyfredol net
Cyfanswm yr asedion llai rhwymedigaethau cyfredol
Credydwyr – symiau sy’n ddyledusar ôl mwy na blwyddyn
Darpariaethau ar gyfer rhwymedigaethau a thaliadau

16c
17(187.6)(139.6)(216.3)(77.5)(34.7)(94.9)(39.3)(64.7)

Asedion net ac eithrio rhwymedigaeth pensiwn
Rhwymedigaeth pensiwn

8c

954.2
(426.8)1,049.2(436.3)

970.1
–

986.6
–

527.4

612.9

970.1

986.6

Asedion net
Wedi eu cynrychioli gan
Cronfa weithredol wrth gefn
ac eithrio rhwymedigaeth pensiwn
Cronfa bensiwn wrth gefn

18
18

188.7
(426.8)255.4(436.3)

204.3
–

193.0
–

Cronfa weithredol wrth gefn
Cronfa gyfalaf wrth gefn
Cronfa ailbrisio wrth gefn

18
18
18

(238.1)761.8
4.0(180.9)
788.8
4.8

204.3
761.8
4.0

193.0
788.8
4.8

527.7
(0.3)

612.7
0.2

970.1
–

986.6
–

527.4

612.9

970.1

986.6

Buddiant lleiafrifol

Mae’r BBC wedi ymuno â chyd-fentrau penodol gyda Flextech a Discovery Communications Inc. ond nid
oes ganddo ymrwymiad i dalu ei gyfran o’r rhwymedigaethau net a ddaeth ar 31 Mawrth 2005 i gyfanswmo £46.7miliwn (2004 £57.6miliwn). Nid yw’r rhwymedigaethau hyn wedi eu cynnwys yn y datganiadau
ariannol (gweler Nodyn 13c ii).
Cymeradwywyd y datganiadau ariannol gan Fwrdd y Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol ar
16 Mehefin 2005 ac fe’u llofnodwyd ar eu rhan gan:
Michael Grade
Mark Thompson
Zarin Patel

Cadeirydd
Cyfarwyddwr Cyffredinol
Cyfarwyddwr Cyllid y Grwp

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

97

Datganiadau ariannol
Datganiad cyfunol o gyfanswm yr enillion a’r colledion cydnabyddedig
am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth

Diffyg y Grwp am y flwyddyn ariannol
Gwahaniaethau cyfnewid wrth aildrosi is-gwmnïau tramor
Elw nas gwireddwyd wrth waredu busnes
Elw actiwaraidd ar gynlluniau pensiwn buddiannau diffiniedig

Nodyn

2005
£m

2004
£m

13b i
8c iii(188.2)
(0.5)
22.8
80.9

(248.9)
(2.1)
–
778.5

(85.0)

527.5

Cyfanswm yr enillion a’r colledion cydnabyddedig sy’n berthnasol i’r flwyddyn

Cysoni symudiad mewn cronfeydd wrth gefn
am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth

Grwp
2005
£m

Diffyg am y flwyddyn ariannol
Enillion a cholledion cydnabyddedig eraill sy’nberthnasol i’r flwyddyn (net)98

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

(188.2)(248.9)(16.5)(80.1)

103.2

776.4

–

–

(Gostyngiad)/cynnydd mewn cronfeydd wrth
gefn yn ystod y flwyddyn
Cronfeydd agoriadol wrth gefn

(85.0)
612.7

527.5
85.2

(16.5)
986.6(80.1)
1,066.7

Cronfeydd terfynol wrth gefn

527.7

612.7

970.1

986.6

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Datganiadau ariannol
Datganiad llif arian parod cyfunol
am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth

Cysoni diffyg gweithredol y Grwp i’r llif arian parod net o weithgareddau gweithredol
2005
£m

2004
£m

Diffyg gweithredol y Grwp
Dibrisio ac amorteiddio
Costau gweithredol y cynlluniau pensiwn (anariannol)
Colled wrth waredu asedion sefydlog diriaethol(Cynnydd)/gostyngiad mewn stociau
Cynnydd mewn dyledwyr
Cynnydd/(gostyngiad) mewn credydwyr
Cynnydd mewn darpariaethau
All-lif arian parod ar ôl terfynu gweithrediadau(237.6)
198.6
136.8
8.8
(38.2)(43.8)
24.4
32.9
(1.7)

(295.7)
229.0
161.3
2.4
35.9
(50.6)(17.2)
5.5–

Mewnlif arian parod net o weithgareddau gweithredol

80.2

70.6

2005
£m

2004
£m

80.2

70.6

13.6

1.3

Adenillion ar fuddsoddiadau a gwasanaethu cyllid
Llog a dderbyniwyd
Llog a dalwyd
Llog a dalwyd ar brydlesau cyllid

5.2(11.3)
–

5.0
(7.5)
(0.3)

All-lif arian parod net o’r adenillion ar fuddsoddiadau a gwasanaethu cyllid

(6.1)

(2.8)

Trethiant
Trethiant a dalwyd

(2.0)

(9.7)

Gwariant cyfalaf a buddsoddiadau ariannol
Prynu asedion sefydlog diriaethol
Buddsoddi mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol
Buddsoddi mewn asedion sefydlog anniriaethol
Gostyngiad yn y benthyciad i’r ymgymeriad cyswllt
Ad-daliad cyfalaf o gyd-fentrau
Enillion o werthu asedion sefydlog diriaethol(487.7)(75.5)
(0.5)
0.3
–
382.6

(243.9)(90.6)
(0.6)
0.2
1.0
143.8

All-lif arian parod net o wariant cyfalaf a buddsoddiadau ariannol(180.8)(190.1)

Caffaeliadau a gwarediadau
Prynu is-gwmni
Arian parod a gaffaelwyd gydag is-gwmni
Buddsoddiadau mewn cyd-fentrau
Enillion o werthu gweithrediadau
Enillion o waredu buddiannau mewn cyd-fentrau a phartneriaethau cyswllt

–
–
(7.1)
144.1
21.0

(9.9)
0.6
–
–
–

Mewnlif/(all-lif) arian parod net o gaffaeliadau a gwarediadau

158.0

(9.3)

Mewnlif/(all-lif) arian parod net cyn defnyddio adnoddau rhydd ac ariannu

62.9(140.0)Datganiad llif arian parod
Nodyn

Mewnlif arian parod net o weithgareddau gweithredol
Difidendau a dderbyniwyd o gyd-fentrau a phartneriaethau cyswllt

13a

Rheoli adnoddau rhydd
Gwerthu adnoddau rhydd eraill20(29.3)

52.3(All-lif)/mewnlif arian parod net o reoli adnoddau rhydd

20(29.3)

52.3

20.0(50.0)
(3.2)
(0.1)

135.0
(42.6)(1.8)(0.6)

20, 21(33.3)

90.0

20

0.3

2.3

Ariannu
Cynnydd mewn benthyciadau
Ad-dalu benthyciadau
Ad-dalu prydlesau cyllid
Ad-dalu nodiadau benthyca(All-lif)/mewnlif arian parod net o ariannu
Cynnydd mewn arian parod yn ystod y flwyddyn

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

99

Datganiadau ariannol
Datganiad o bolisïau cyfrifyddu

Mae’r adran hon yn esbonio prif bolisïau cyfrifyddu’r BBC, agymhwyswyd yn gyson. Ceir ôl-nodyn mewn italig ar ôl rhai
polisïau sy’n esbonio mewn iaith syml yr agweddau technegolar y driniaeth gyfrifyddu.
Paratowyd y datganiadau ariannol yn unol â darpariaethau Siartera Chytundeb y BBC. Er nad yw’n orfodol, mae’r BBC wedi dewis dilyn
darpariaethau cyfrifyddu a datgelu Deddf Cwmnïau 1985, y safonau
cyfrifyddu sy’n gymwys i’r DU a Rheolau Rhestru’r Awdurdod
Gwasanaethau Ariannol er mwyn sicrhau bod ei ddatganiadau ariannol
wedi’u paratoi ar sail sy’n gyson â chwmnïau cyfyngedig cyhoeddus y
DU.Yn unol â chwmnïau eraill, mae’r BBC yn cyflwyno datganiadau
ariannol archwiliedig i Dy’r Cwmnïau ar gyfer ei holl is-gwmnïau.
Sail y cyfrifyddu
Cyflwynir y datganiadau ariannol o dan y confensiwn cyfrifyddu costhanesyddol fel y’i diwygiwyd trwy ailbrisio peiriannau, dodrefn affitiadau penodol.
Sail y cyfuno
Mae’r Grwp yn cynnwys:■ UK Public Service Broadcasting a’r is-gwmnïau hynny a ymgorfforir iweithredu ar ei ran yn unig, sef Centre House Productions Limited,
BBC Property Limited, BBC Property Investments Limited a BBC
Free to View Limited (UK Public Service Broadcasting Group)■ BBC World Service (a’i is-gwmnïau)■ Is-gwmnïau masnachol yn cynnwys BBC Commercial Holdings
Limited a’i is-gwmnïau amrywiol (sef BBC Worldwide Group,
BBC World Group a BBC Ventures Group)

Incwm
Mae incwm, sy’n eithrio treth ar werth, gostyngiadau masnachol agwerthiannau rhwng cwmnïau’r Grwp, yn cynnwys y dosbarthiadau
allweddol canlynol o refeniw, a gydnabyddir fel a ganlyn:■ Trwyddedau teledu
Cydnabyddir incwm sy’n deillio o drwyddedau teledu, pan gaiff
ei dderbyn oddi wrth yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngaua Chwaraeon. Mae hyn yn cynrychioli gwerth trwyddedau
a ddosbarthwyd yn ystod yn y flwyddyn. Ni all y swm y gellir
ei dalu mewn arian parod i’r BBC am unrhyw un flwyddyn fod
yn fwy na chyfanswm yr hyn y pleidleisiwyd arno gan y Senedd
ar gyfer y flwyddyn honno. Caiff unrhyw wahaniaeth rhwng gwerthy trwyddedau a ddosbarthwyd a’r swm y pleidleisiwyd arno
ei addasu yn swm yr arian parod a dderbynnir yn y flwyddyn
ganlynol. Caiff unrhyw symiau nas talwyd i’r BBC eu cynnwys
o fewn dyledwyr.
■

Grant-mewn-Cymorth gan y Swyddfa Dramor a’r Gymanwlad
Daw incwm BBC World Service yn bennaf o Grant-mewn-Cymorth
a gydnabyddir pan gaiff ei dderbyn gan y Swyddfa Dramor a’r
Gymanwlad. Bwriedir iddo dalu am y gwariant amcangyfrifedig
yn ystod y flwyddyn ond nid yw derbynebion am y flwyddyn
nas gwariwyd, o fewn terfynau a nodwyd ymlaen llaw, yn agoredi gael eu hildio.

■

Darparu offer, cyfleusterau a gwasanaethau
Ac eithrio contractau tymor hir, cydnabyddir incwm pan ddarperir
yr offer, y cyfleusterau a’r gwasanaethau i gwsmeriaid.
Ar gyfer contractau tymor hir, cydnabyddir swm yr elw y gellir
ei briodoli i’r cam cwblhau pan ellir rhagweld canlyniad y contract
gyda chryn sicrwydd. Nodir trosiant ar gyfer contractau o’r fathar y gost sy’n briodol i’w cam cwblhau ynghyd ag elw priodoladwy,
llai symiau a gydnabyddir mewn blynyddoedd blaenorol. Gwneir
darpariaeth ar gyfer unrhyw golledion yn y dyfodol cyn gynted
ag y’u rhagwelir.

Oni nodir fel arall, mabwysiadwyd y dull caffael o gyfrifyddu. O dany dull hwn, cynhwysir canlyniadau’r is-gwmnïau a gaffaelwyd neu
a waredwyd yn ystod y flwyddyn yn y datganiad cyfunol o incwm
a gwariant o’r dyddiad caffael neu hyd at y dyddiad gwaredu.
Mae partneriaeth gyswllt yn ymgymeriad lle y mae gan y Grwp
fuddiant tymor hir, fel arfer rhwng 20% a 50% o’r hawliau pleidleisio
ecwiti, ac y mae ganddo ddylanwad sylweddol arno.Ystyr cyd-fenteryw ymgymeriad lle y mae gan y Grwp fuddiant tymor hir a lle y
gweithreda reolaeth ar y cyd. Cynhwysir cyfran o elw’r Grwp llai
colledion partneriaethau cyswllt a chyd-fentrau yn y datganiad cyfunolo incwm a gwariant a chynhwysir ei fuddiant yn eu hasedion net yn
y fantolen gyfunol.

■

Darparu cyfleusterau a gwasanaethau gwneud rhaglenni
Cydnabyddir wrth ddarparu gwasanaeth.

■

Dosbarthu rhaglenni ac incwm y sianel
Cydnabyddir wrth ddarparu gwasanaeth.

■

Ffioedd y drwydded yn sgîl gwerthu rhaglenni teledu rhyngwladol
Cydnabyddir naill ai wrth gyflwyno hawliau neu ar ddechrau cyfnod
y drwydded, p’un bynnag sydd hwyraf.

■

Gwerthu nwyddau hysbysebol ac incwm o gyhoeddi
Cydnabyddir wrth eu cyflwyno neu wrth ddarparu gwasanaeth.

■

Gwaredu hawliau eiddo deallusol
Cydnabyddir wrth drosglwyddo risgiau a gwobrau perchenogaeth.

Ni chyflwynwyd datganiad incwm a gwariant ar wahân yn adlewyrchu
canlyniadau UK Public Service Broadcasting, fel y caniateir yn ôl Adran
230 Deddf Cwmnïau 1985, fel pe bai’n gwmni.
Mae cyfrifon y Grwp yn cynnwys canlyniadau UK Public Service
Broadcasting, BBC World Service a phob busnes a reolir gan y BBC(is-gwmnïau) ynghyd â chyfran y BBC o ganlyniadau busnesau lle mae
gan y BBC ddylanwad ond nid rheolaeth drostynt (partneriaethau cyswllt)
a’r rheini y mae’r BBC yn eu rheoli ar y cyd (cyd-fentrau).
Buddsoddiadau
Cofnodir buddsoddiadau ar fantolen UK Public Service Broadcastingar gost llai darpariaeth ar gyfer unrhyw ostyngiad mewn gwerth.
Mae ariannu UK Public Service Broadcasting a BBC World Service
yn gyfreithiol ar wahân ac ni chaniateir rhoi croesgymorthdaliadau.
Yn unol â hyn, at ddibenion paratoi mantolen UK Public Service
Broadcasting, ystyrir bod gan UK Public Service Broadcasting
fuddsoddiad yn BBC World Service sy’n gyfartal ag asedion net
BBC World Service.

100

Mae’r gwahaniaeth rhwng yr amrywiol ffynonellau incwm yn bwysig.
Mae’r BBC yn ofalus i beidio â rhoi croesgymorthdaliadau i weithgareddaumasnachol, gweithgareddau UK Public Service Broadcasting neu
weithgareddau BBC World Service. Ceir rhagor o wybodaeth am ofynion apholisïau masnachu teg y BBC ar dudalennau 78 i 80 yr adroddiad hwn.
Trosi arian cyfred tramor
Trosir trafodion mewn arian cyfred tramor yn sterling ar y cyfraddau
cyfnewid sydd mewn grym ar ddyddiad y trafodion.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Trosir asedion a rhwymedigaethau ariannol mewn arian cyfred tramor
yn sterling ar y cyfraddau cyfnewid sydd mewn grym ar 31 Mawrth
neu ar flaen-gyfraddau pan fydd contractau rhagfantoli perthnasol
yn eu lle. Cynhwysir gwargedau a diffygion sy’n codi o drosi asediona rhwymedigaethau ar y cyfraddau cyfnewid hyn, ynghyd â
gwahaniaethau cyfnewid sy’n codi yn sgîl masnachu, yn y datganiado incwm a gwariant.
Trosir cyfrifon elw a cholled a llifau arian parod is-gwmnïau tramor
yn sterling ar y cyfraddau cyfartalog ar gyfer y flwyddyn. Cymerir
gwahaniaethau cyfnewid, sy’n codi wrth gyfuno pan gaiff asedion net
agoriadol is-gwmnïau tramor ac unrhyw fenthyciadau arian cyfred
tramor tymor hir cysylltiedig eu haildrosi, yn uniongyrchol i’r gronfa
weithredol wrth gefn, ynghyd â’r gwahaniaethau sy’n deillio o aildrosi’r
cyfrifon elw a cholled ar y cyfraddau sydd mewn grym ar ddiwedd yflwyddyn. Cymerir gwahaniaethau cyfnewid eraill i’r datganiad o incwm
a gwariant.
Gan fod y datganiadau ariannol hyn yn cael eu paratoi mewn sterling,mae’n rhaid trosi trafodion a balansau arian cyfred tramor y BBC, argyfraddau cyfnewid priodol, yn sterling. Mae’r polisi hwn yn nodi sut y
cynhwysir yr enghreifftiau hynny o aildrosi yn y datganiadau ariannol
ac mae’n gyson â’r dulliau a ddefnyddir gan lawer o gwmnïau.
Costau pensiwn
Mae’r BBC yn gweithredu cynlluniau buddiannau diffiniedig achyfraniadau diffiniedig er budd y cyflogeion.

Asedion sefydlog anniriaethol
Ewyllys da
Caiff ewyllys da a brynir sy’n codi wrth gaffael is-gwmni neu fusnes(gan gynrychioli gormodedd gwerth teg yr ystyriaeth brynu ynghyd ag
unrhyw gostau caffael cysylltiedig dros y gwerth teg sy’n briodoladwy
i’r asedion net gwahanadwy a gaffaelwyd) ei gyfalafu a’i amorteiddio
dros ei fywyd economaidd defnyddiol. Wrth waredu neu derfynu
busnes wedi hynny, cyfrifir y gwarged neu’r diffyg ar ôl codi swm heb
ei amorteiddio am unrhyw ewyllys da cysylltiedig. Fel y caniateir gan
FRS 10, Goodwill and intangible assets, mae ewyllys da sy’n codi mewn
cyfnodau hyd at 1 Ebrill 1998 yn parhau i wrthbwyso yn erbyn ygronfa weithredol wrth gefn. Wrth waredu, caiff ewyllys da a ddilëwyd
yn flaenorol yn erbyn cronfeydd wrth gefn ei drosglwyddo i’rdatganiad o incwm a gwariant am y flwyddyn.
Eitemau anniriaethol eraill
Caiff eitemau anniriaethol eraill eu cyfalafu a’u hamorteiddio
ar sail llinell syth dros fywyd defnyddiol disgwyliedig yr asedion.
Asedion sefydlog diriaethol
Caiff gwariant ar asedion sefydlog diriaethol ei gyfalafu ynghydâ chostau llafur uniongyrchol mewnol a chronedig a wariwyd arbrosiectau cyfalaf.
Cyfrifir dibrisiant er mwyn dileu cost neu brisiad, llai gwerth gweddilliol
amcangyfrifedig asedion sefydlog ar sail llinell syth drwy gydol eu
bywydau defnyddiol disgwyliedig. Mae dibrisiant yn cychwyn o’r
dyddiad y bydd ased yn dechrau gwasanaethu.

Mae’r symiau a godir fel gwariant ar gyfer y cynlluniau cyfraniadau
diffiniedig yn cynrychioli’r cyfraniadau sy’n daladwy gan y BBC
ar gyfer y cyfnodau cyfrifyddu mewn perthynas â’r cynlluniau hyn.

At ddibenion dibrisio, bywydau defnyddiol y BBC ar gyfer y prif
gategorïau o asedion yw:

Mae’r cynlluniau buddiannau diffiniedig, y mae’r mwyafrif o’r staff
yn aelodau ohonynt, yn darparu buddiannau yn seiliedig ar y cyflog
pensiynadwy terfynol. Codir tâl y symiau ar y gwariant er mwyn
lledaenu cost y pensiynau dros fywyd gwaith y cyflogeion gyda’r BBC.
Delir asedion prif gynllun y BBC ar wahân i rai’r Grwp.

Tir ac adeiladau
Tir rhydd-ddaliad
Adeiladau rhydd-ddaliad ac adeiladauar brydles hir
Tir ac adeiladau ar brydles fer

Mae UK Public Service Broadcasting a’i ymgymeriadau cyswllt wedi
manteisio ar y darpariaethau a gynhwysir yn FRS 17, Retirement benefits,
ac yn rhoi cyfrif ar gyfer y cynllun fel pe bai yn gynllun cyfraniadau
diffiniedig. Mae hyn oherwydd bod y cynllun pensiwn wedi ei reoli’nganolog ar draws y Grwp ac nid yw’n bosibl dyrannu asedion arhwymedigaethau sylfaenol y cynllun i bob endid grwp unigol ar sailresymol a chyson. Felly bydd y tâl a godir ar wariant o dan FRS 17
ar gyfer UK Public Service Broadcasting a’i ymgymeriadau cyswllt yn
cynrychioli’r cyfraniadau sy’n daladwy yn y flwyddyn.
Ar eu hymddeoliad, telir pensiynau aelodau prif gynllun pensiwn y BBCo gronfa a gedwir ar wahân i’r Grwp. Mae’r BBC yn gwneud cyfraniadau
arian parod i’r gronfa honno cyn i’r aelodau ymddeol.
Ymchwil a datblygiadDilëir gwariant ymchwil a datblygiad wrth iddo gael ei wario.

Offer a pheiriannau
Offer cyfrifiadurol
Seilwaith trydanol a mecanyddol– dim dibrisiant– 50 mlynedd– tymor prydles
annarfodedig

Arall– tair i bum mlynedd– deng mlynedd i
25 mlynedd– tair i ddeng mlynedd

Dodrefn a ffitiadau– tair i ddeng mlynedd

Nodir offer a pheiriannau UK Public Service Broadcasting ar gost
adnewyddu gyfredol amcangyfrifedig yr asedion, ar 31 Mawrth 1993,
wedi’i haddasu ar gyfer y posibilrwydd o’u defnyddio fel gwasanaethau,
neu’r gost os cawsant eu caffael ar ôl hynny, llai dibrisiant cronedig.
Nodir offer a pheiriannau a dodrefn a ffitiadau BBC World Service argost adnewyddu gyfredol amcangyfrifedig yr asedion, ar 1 Ebrill 1996,
wedi’i haddasu ar gyfer y posibilrwydd o’u defnyddio fel gwasanaethau,
neu’r gost os cawsant eu caffael ar ôl hynny, llai dibrisiant cronedig.
Nid oes unrhyw wahaniaeth perthnasol rhwng gwerth llyfr net yr
asedion sefydlog cyffyrddadwy hyn a’u gwerth fel y’u pennwyd ar sailcost hanesyddol.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

101

Datganiadau ariannol
Datganiad o bolisïau cyfrifyddu

Mae’r BBC wedi ailbrisio ei asedion unwaith, pan gyflwynwyd y farchnad
fewnol, ond dewisodd beidio â’u hailbrisio ar sail barhaus. Mae hyn yn
adlewyrchu’r ffaith y’u defnyddir o fewn y BBC yn hytrach na chael eu
cadw ar gyfer eu hailwerthu neu oherwydd y potensial i’w buddsoddi.
Felly cynhwysir asedion ar y swm yr oeddynt wedi’i gostio pan gawsant
eu prynu neu eu hadeiladu (yn y naill achos neu’r llall llai dibrisiant dilynol).
Buddsoddi mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol
Caiff buddsoddi mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol ei
nodi ar gost, ar ôl dileu costau rhaglenni a ystyrir yn anadferadwy,
llai amorteiddiad cronedig. Codir tâl am amorteiddio buddsoddiadau
mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol ar y cyfrif incwm a gwariant
dros fywyd marchnadadwy amcangyfrifedig genre y rhaglen ar
gyfartaledd sydd fel arfer rhwng dwy flynedd a deng mlynedd.
Gostyngir cost ac amorteiddiad cronedig buddsoddi mewn rhaglenni
i’w gwerthu yn y dyfodol gan raglenni a ddilëir yn llwyr.
Codir tâl am gost y rhaglenni sydd ar werth ar y cyfrif incwm a gwariant igyfateb ag amseriad disgwyliedig incwm yn sgîl gwerthiannau yn y dyfodol.
Stociau o raglenni a gynhyrchwyd yn fewnol a gwaith sy’nmynd rhagddo
Caiff stociau o raglenni a gynhyrchwyd yn fewnol a gwaith sy’n mynd
rhagddo, gan gynnwys y rheini a gomisiynwyd gan gynhyrchwyr
annibynnol, eu datgan ar yr isaf o’r gost a’r gwerth gwireddadwy net.
Ac eithrio costau ailddarlledu rhaglenni annibynnol rhagdaledig, dilëir
gwerth llawn y stoc wrth ddarlledu am y tro cyntaf.
Mae’r gost yn cynnwys yr holl gostau uniongyrchol, gorbenion
cynhyrchu a chyfran o orbenion priodoladwy eraill.
Mae’r gwerth gwireddadwy net yn seiliedig ar brisiau contract hydbraich a negodwyd rhwng rheolwyr y sianel a’r gwneuthurwyr rhaglenni.
Stociau o raglenni a ffilmiau a gaffaelwydDilëir costau stociau o raglenni a ffilmiau a gaffaelwyd ar eu darllediad
cyntaf ac eithrio i’r graddau bod darllediadau ychwanegol yn debygol
yn y dyfodol agos, pan gânt eu dileu yn unol â’u proffil darlledu
disgwyliedig. Cydnabyddir asedion a rhwymedigaethau sy’n ymwneud
â rhaglenni a gaffaelwyd ar adeg talu neu gychwyn cyfnod y drwydded,p’un bynnag a ddaw gyntaf. Datgelir cytundebau ar gyfer prynu
rhaglenni yn y dyfodol nad yw eu cyfnod trwydded wedi cychwyn aphan na thalwyd erbyn dyddiad y fantolen fel ymrwymiadau prynu.
Stociau eraill
Nodir deunyddiau crai a stociau ffisegol eraill ar yr isaf o’r gost a’r
gwerth gwireddadwy net.
Darpariaethau
Caiff darpariaethau sy’n daladwy dros nifer o flynyddoedd eu
disgowntio i’r gwerth presennol net ar ddyddiad y fantolen gan
ddefnyddio cyfradd ddisgowntio sy’n briodol i’r ddarpariaeth benodol
dan sylw.
Treth ohiriedig
Cyfrifir treth ohiriedig o dan y dull rhwymedigaeth. Gwneir darpariaeth
lawn, heb ddisgowntio, mewn perthynas â gwahaniaethau amseru
rhwng eitemau penodol yn y datganiadau ariannol a’r modd y cânt eu
trin at ddibenion trethiant ar y fantolen ac eithrio fel sy’n ofynnol fel
arall gan FRS 19, Deferred tax. Cydnabyddir asedion treth ohiriedig i’r
graddau yr ystyrir eu bod yn fwy tebygol o gael eu hadfer na pheidio.

Prydlesau gweithredolDilëir rhenti prydlesau gweithredol ar sail llinell syth dros dymor
y brydles.
Prydles lle nad yw’r prydlesai wedi ymrwymo i’r risgiau a’r gwobrau
sy’n gysylltiedig â bod yn berchen ar yr ased a’i weithredu yw prydles
weithredol. Nid yw’r prydlesai – y BBC – wedi caffael ased ond mae’nei logi, felly cynhwysir y tâl llogi yng nghostau’r BBC.
Prydlesau cyllid
Cynhwysir asedion a gaffaelwyd o dan brydlesau cyllid o fewn asedion
sefydlog ar gyfanswm y taliadau prydles sy’n ddyledus dros fywyd
y brydles wedi’i ostwng ar gyfradd y llog sy’n gynhenid yn y brydles.
Cynhwysir yr un swm o dan gredydwyr. Dosrennir taliadau rhent
rhwng yr elfen ariannol, y codir tâl amdani yn erbyn y cyfrif incwm
a gwariant, a’r elfen gyfalaf, sy’n lleihau credydwr y brydles.
Prydles sy’n trosglwyddo’n sylweddol yr holl risgiau a’r gwobrau o fod ynberchen ar ased a’i weithredu i’r prydlesai yw prydles gyllid. Mewn
gwirionedd, y prydlesai sy’n berchen ar yr ased ac mae wedi ei ariannu
drwy fenthyg, felly caiff yr ased a’r benthyciad eu cynnwys ar wahân yn
y fantolen.
Cronfeydd wrth gefn
Mae gwerth y gronfa gyfalaf wrth gefn yn gyfwerth â gwerth llyfr
net cyfunol asedion sefydlog UK Public Service Broadcasting (llai’r
buddsoddiad yn y BBC World Service) a BBC World Service ar gost
hanesyddol, llai ei ddarpariaeth dadfeiliadau.
Mae’r gronfa ailbrisio wrth gefn yn adlewyrchu’r gwahaniaeth rhwng
gwerth llyfr net asedion sefydlog UK Public Service Broadcastinga BBC World Service ar gost hanesyddol o’i gymharu â’u swm
wedi’i ailbrisio.
Gwarged cronedig y cyfrif incwm a gwariant hyd yn hyn yw’r gronfa
weithredol wrth gefn.
Mae’r BBC yn ofalus i beidio â chymysgu cronfeydd wrth gefn UK PublicService Broadcasting a BBC World Service. O ganlyniad, dangosir
cronfeydd wrth gefn BBC World Service ar wahân yn y nodiadau
i’r datganiadau ariannol.
Arian parod ac adnoddau rhydd
Mae arian parod, at ddibenion y datganiad llif arian parod, yn cynnwys
arian parod mewn llaw ac adneuon sy’n ad-daladwy ar orchymyn,llai gorddrafftiau sy’n daladwy ar orchymyn. Buddsoddiadau asedion
cyfredol yw adnoddau rhydd y gellir eu trosi’n hawdd yn symiau
hysbys o arian parod ar eu gwerthoedd cario neu’n agos atynt neu’nadnoddau rhydd y gellir eu masnachu mewn marchnad weithredol.
Mae adnoddau rhydd yn cynnwys adneuon banc nad ydynt yn
ad-daladwy ar orchymyn a buddsoddiadau tymor byr eraill sy’ncynnwys giltiau, tystysgrifau adneuon a phapur masnachol.
Offerynnau ariannol
Nid yw’r Grwp yn ymrwymo i gontractau deilliadol hapfasnachol.
Ymrwymir i rai contractau rhagfantoli er mwyn cyfyngu ar amlygiad
y Grwp i amrywiadau mewn arian cyfred tramor (eglurir y driniaeth
gyfrifo ar gyfer y contractau hyn yn y polisi cyfrifo trosi ariancyfred tramor).
Datgelir benthyciadau ac asedion a rhwymedigaethau ariannol
eraill y Grwp yn Nodyn 23 i’r datganiadau ariannol.

Treth gorfforaeth yw treth ohiriedig nad yw’n daladwy ar adeg benodol
ond y disgwylir iddi gael ei thalu yn y dyfodol.

102

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Mae Nodyn 1 yn darparu
dadansoddiad o’r meysydd busnes
gwahanol o fewn y BBC.

Mae Grwp UK Public Service
Broadcasting (y cyfeirir ato fel‘Home Services’ yn Siarter y BBC)yn cynnwys gweithrediadau UK PublicService Broadcasting a’r is-gwmnïau
hynny a ymgorfforir i weithredu arran y gweithrediadau cyhoeddus
hynny yn unig.
Mae BBC World Service yn cynnwys
gweithgareddau monitro darlledu
a’r cyfryngau.
Mae Busnesau Masnachol yn cynnwys
busnesau sy’n cynhyrchu incwm
allanol wrth fanteisio i’r eithaf ar
raglenni’r BBC, asedion eraill a’r
cyflenwad o sgiliau.

1 Dadansoddiad o incwm, (diffyg)/gwarged ac asedion net
1a Dadansoddiad o incwm, (diffyg)/gwarged ac asedion net yn ôl gweithgaredd
Grwp
UK
Public Service
Broadcasting
Nodyn
£m

BBC
World
Service£mBusnesau
Masnachol£m

Cyfanswm£m3,084.8(120.1)

247.7
(0.5)

1,090.3(305.1)

4,422.8(425.7)2,964.7

247.2

785.2

3,997.1(0.9)–(160.9)(161.8)

1b,d,g,h2,963.8

247.2

624.3

3,835.3

1e,h(194.5)7.1

91.4(96.0)

2005
Cyfanswm yr incwm
Llai: Incwm mewnol y Grwp

Llai: Cyfran o gyd-fentrau
Incwm allanol y Grwp
(Diffyg)/gwarged cyn llog, trethianta chostau pensiwn anariannol
Cynllun pensiwn buddiannau diffiniedig– costau gweithredol ychwanegol*†– incwm cyllid net arall*
Llog net sy’n daladwy(136.8)65.4(6.1)

Diffyg cyn trethiant a buddiant lleiafrifol
Asedion net (ac eithrio rhwymedigaeth pensiwn)(173.5)
1f,h

689.2

160.1

104.9

954.2

Rhwymedigaeth pensiwn*†(426.8)

Asedion net

527.4

2004
Cyfanswm yr incwm
Llai: Incwm mewnol y Grwp

2,940.0(121.5)

243.7
(0.6)

1,150.5(417.6)

4,334.2(539.7)2,818.5

243.1

732.9

3,794.5(1.3)–(87.3)(88.6)

1b,d,g,h

2,817.2

243.1

645.6

3,705.91e,h(136.0)9.2

36.2(90.6)

Llai: Cyfran o gyd-fentrau
Incwm allanol y Grwp
(Diffyg)/gwarged cyn llog, trethianta chostau pensiwn anariannol
Cynllun pensiwn buddiannau diffiniedig– costau gweithredol ychwanegol*†– incwm cyllid net arall*
Llog net sy’n daladwy(161.3)21.0(3.1)

Diffyg cyn trethiant a buddiant lleiafrifol
Asedion net (ac eithrio rhwymedigaeth pensiwn)(234.0)
1f,h

710.3

152.5

186.4

1,049.2

Rhwymedigaeth pensiwn*†(436.3)

Asedion net

612.9*Fel y caniateir gan FRS 17 ni rennir yr eitemau hyn rhwng dosbarthiadau busnes gan y’u rheolir yn ganolog ar draws
y Grwp cyfan ac nid yw’n bosibl eu dyrannu ar sail resymol a chyson†Cynhwysir cyfraniad arian parod gwirioneddol y cyflogwr i’r cynllun pensiwn buddiannau diffiniedig yn y (diffyg)/gwarged
cyn llog a threthiant pob endid.Y gost weithredol ychwanegol yw’r gost i’r Grwp sy’n fwy na’r cyfraniadau arian parod hyn

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

103

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

1b Incwm Grwp UK Public Service Broadcasting
Mae’r incwm o drwyddedau yn
cynrychioli gwerth pob trwydded a
ddosbarthwyd yn ystod y flwyddyn.
Mae incwm ac addasiadau eraill
sy’n ymwneud â ffi’r drwydded yn
cynnwys effaith trwyddedau, flwyddynar ôl blwyddyn, a ddosbarthwyd yn
ystod y flwyddyn ond nad ydynt
mewn grym ar 31 Mawrth naill
ai o ganlyniad i adnewyddu hwyr
neu gynnar neu drwy ad-daliadau.
Mae incwm arall yn cynnwys
darparu cynnwys a gwasanaethau
i ddarlledwyr dramor, tocynnau
cyngherddau a werthir a defnyddio’r
archif rhaglenni.

2005
£m

2004
£m

Lliw
Du a gwyn
Consesiynol
Pobl dros 75 oed
Premiwm cynllun talu chwarterol
Incwm ac addasiadau eraill sy’n ymwneud â ffi’r drwydded

2,489.6
2.0
0.9
432.3
15.9
(0.4)

2,364.2
2.5
0.9
407.8
15.7
7.0

Cyfanswm yr incwm o ffi’r drwydded
Incwm arall

2,940.3
23.5

2,798.1
19.1

Cyfanswm yr incwm allanol

2,963.8

2,817.2

Incwm o ffi’r drwydded

Yn ystod y flwyddyn dosbarthwyd 3.2 miliwn (2004 3.1 miliwn) o drwyddedau lliw o dan y cynllun talu
chwarterol ar bremiwm o £5 yr un (2004 £5).
Mae gan gartrefi lle mae un neu ragor o bobl dros 75 oed yn byw ynddynt, fel eu prif breswylfa, yr
hawl i gael trwydded am ddim. Ad-delir y BBC am y trwyddedau am ddim hyn gan yr Adran Gwaitha Phensiynau.

Trwyddedau mewn grym yw’rrhai sy’n ddilys o hyd ar 31 Mawrth
bob blwyddyn.

Pennir ffi’r drwydded gan yr
Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngaua Chwaraeon.

Trwyddedau mewn grym

2005
Nifer
m

2004
Nifer
m

Lliw
Du a gwyn
Pobl dros 75 oed
Consesiynol

20.6
0.1
3.8
0.2

20.4
0.1
3.8
0.2

24.7

24.5

Ffï’r drwydded

2005
£

2004
£

Lliw
Du a gwyn
Consesiynol

121.0040.50
5.00

116.0038.50
5.00

O 1 Ebrill 2005, cynyddwyd y ffioedd trwyddedau lliw a du a gwyn i £126.50 a £42 yn y drefn honno.
Parhaodd y drwydded gonsesiynol ar £5.
1c Dadansoddiad daearyddol o Grwp UK Public Service Broadcasting
Mae incwm a gwarged Grwp UK Public Service Broadcasting yn codi yn y DU. Lleolir yr asedion net addefnyddir gan y gweithrediadau hyn yn y DU.
1d Incwm BBC World Service

Cynhyrchir incwm arall o werthu
rhaglenni, cytundebau cyd-gynhyrchu,
gweithgareddau cyhoeddi a darparu
gwasanaethau monitro’r cyfryngau.

2005
£m

2004
£m

Grant-mewn-Cymorth
Tanysgrifiadau
Incwm arall

225.1
16.7
5.4

220.1
16.7
6.3

Cyfanswm yr incwm allanol

247.2

243.1

2005
£m

2004
£m

Darlledu
BBC Monitoring

7.7
(0.6)

9.7
(0.5)

Cyfanswm y gwarged cyn llog a threthiant

7.1

9.2

1e Gwarged BBC World Service cyn llog a threthiant yn ôl gweithgaredd

104

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

1f Dadansoddiad daearyddol o BBC World Service
Mae incwm, gwariant gweithredol a gwarged BBC World Service yn codi’n bennaf yn y DU.

Lleoliad asedion net BBC World Service:

2005
£m

2004
Ailddatganwyd£m

DU
Tramor

66.2
93.9

58.2
94.3

Asedion net

160.1

152.5

Ailddatganwyd ffigurau cymharol 2004 i ‘w gwneud yn gyson ag ailddosbarthiad y flwyddyn gyfredol.
1g Dadansoddiad o incwm Busnesau Masnachol yn ôl gweithgaredd
2005
Wedi eiderfynu£m

2005
Ynparhau£m

2005
Cyfanswm£m

2004
Ailddatganwyd£mPlant, cyfryngau newydd ac adloniant cartref
Gwerthiant teledu
Cylchgronau
Sianelau adloniant a newyddion teledu
Darparu gwasanaethau darlledu a rheoli sianelau
Darparu cyfleusterau a gwasanaethau gwneud rhaglenni
Darparu gwasanaethau technoleg
Llai incwm mewnol y Grwp

–
–
–
–
–
–
111.9
(98.1)

161.0
158.2
163.5
90.8
108.9
135.1
–
(207.0)

161.0
158.2
163.5
90.8
108.9
135.1
111.9
(305.1)

221.2
154.0
141.3
78.7
108.8
128.0
231.2
(417.6)

Cyfanswm yr incwm allanol

13.8

610.5

624.3

645.6

Ar 19 Ionawr 2005, gwerthodd BBC Worldwide gylchgrawn eve i Haymarket Magazines Limited.
Mae enillion gwerthu o £6.5miliwn wedi eu cynnwys yn yr incwm uchod.
Ceir rhagor o wybodaeth am y gweithrediadau a derfynwyd yn Nodyn 5 a Nodyn 19.
Ailddatganwyd y ffigurau cymharol ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2004 i adlewyrchu’r
datgeliad cylchrannol diwygiedig a addaswyd am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 ar gyfer
BBC Worldwide. Mae’r datgeliad diwygiedig yn adlewyrchu’r strwythur busnes grwp a chofnodi presennol.
Dengys y tabl hwn lle y lleolir
cwsmeriaid Busnesau Masnachol.

1h Dadansoddiad daearyddol o Fusnesau Masnachol
Y Deyrnas
Unedig Yr Americas£m£m

Gweddilly byd£m

Cyfanswm£m

2005
Incwm allanol yn ôl cyrchfan

358.9

115.6

149.8

624.3

Gwarged cyn llog a threthiant

69.7

4.1

17.6

91.4

Asedion net

75.9

28.5

0.5

104.9

2004
Incwm allanol yn ôl cyrchfan

375.2

121.9

148.5

645.6

Gwarged cyn llog a threthiant

20.0

2.0

14.2

36.2

Asedion net

151.8

33.9

0.7

186.4

Mae’r holl incwm masnachol yn codi yn y DU gan mai dyma lle y datblygir hawliau ymelwa a sgiliau agwasanaethau’r Busnesau Masnachol.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

105

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

2 Gwariant gweithredol
2a Dadansoddiad o wariant gweithredol yn ôl gweithgaredd
Nodyn

Grwp UK Public Service Broadcasting
BBC World Service1
Busnesau Masnachol
Costau gweithredol cynllun pensiwn anariannol2

2b
2c
2d

Cyfanswm
2005£m

Cyfanswm
2004£m3,107.7
240.1
588.3
136.8

2,993.6
233.9
612.8
161.3

4,072.9

4,001.6

Nid yw gwariant BBC World Service o £240.1miliwn (2004 £233.9miliwn) yn cynnwys £0.5miliwn (2004 £0.6miliwn)
o wariant ar ddarparu gwasanaethau i gwmnïau eraill Grwp y BBC
Fel y caniateir gan FRS 17 ni rennir y costau gweithredol anariannol rhwng y gweithgareddau busnes gan nad yw’n bosibl
gwneud hyn ar sail resymol a chyson

12

2b Gwariant Grwp UK Public Service Broadcasting
Nodyn

Gwasanaethau analog
BBC One
BBC Two
Teledu cenedlaethol a rhanbarthol
Radio cenedlaethol, rhanbarthol a lleol
BBC Radio 1
BBC Radio 2
BBC Radio 3
BBC Radio 4
BBC Radio Five Live

Gwasanaethau digidol
Sianel CBBC, CBeebies
BBC Three
BBC Four
BBC News 24
BBC Parliament
Teledu rhyngweithiol (BBCi)
IXtra
BBC Radio Five Live Sports Extra
6 Music
BBC 7
BBC Asian Network
bbc.co.uk
Cwricwlwm Digidol

Gwariant ar raglenni a ddarlledwyd
Gwariant yn gysylltiedig â rhaglenni
Casglu newyddion
Cymdeithasau casglu
Cerddorfeydd a grwpiau perfformio
Marchnata, y wasg a chyhoeddusrwydd
Pytiau rhagflas ar yr awyr
Ymchwil i’r farchnad a gwasanaethau cynulleidfa
Llyfrgelloedd, llinellau cymorth, datblygu a digwyddiadau unigol

Cyfanswm y gwariant ar raglenni

(i)
(i)
(ii)

(i)

(iii)
(iv)
(v)

(vi)

(vii)
(viii)
(ix)

2005
£m

2004
£m

872.9
374.5
213.5
142.2
17.8
23.8
32.0
71.3
53.8

812.3
365.2
212.3
133.4
17.6
21.7
32.1
69.9
51.5

1,801.8

1,716.0

49.7
92.9
41.1
22.9
2.2
17.1
5.7
1.6
4.5
4.8
5.4
69.2
8.3

46.2
99.4
35.2
23.5
2.5
15.3
5.1
1.7
4.1
4.3
4.1
66.7
4.1

325.4

312.2

2,127.2

2,028.2

89.5
57.2
17.9
49.6
24.5
16.0
84.2

92.5
54.4
18.3
53.3
23.1
14.4
80.8

338.9

336.8

2,466.1

2,365.0

Tabl yn parhau

106

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

2b Gwariant Grwp UK Public Service Broadcasting parhad
Nodyn

Cyfanswm y gwariant ar raglenni
Gorbenion ac eithrio ailstrwythuro
Costau ailstrwythuro
Cyfanswm y gorbenion
Cyfanswm y gwariant ar allbwn
Canran gwariant allbwn ar raglenni
Costau casglu ffi’r drwydded
Costau darlledu

Cyfanswm y gwariant darlledu

(x)

2005
£m

2004
£m

2,466.1
281.6
50.7

2,365.0
309.1
16.7

332.3

325.8

2,798.4
88%

2,690.8
88%

152.0
157.3

150.8
152.0

309.3

302.8

3,107.7

2,993.6(i)

Roedd gwariant ar BBC One,Two a BBC Radio Five Live yn uwch yn 2005 am fod digwyddiadau
chwaraeon o bwys megis y Gemau Olympaidd ac Euro 2004 wedi eu darlledu.Yn ogystal, dychwelodd
Match of the Day i BBC One ym mis Awst 2004.

(ii)

Cynyddodd gwariant radio cenedlaethol, rhanbarthol a lleol yn 2005, yn rhannol am fod
cyfleusterau radio newydd wedi agor yn rhanbarthau Lloegr a mwy o wariant ar Chwaraeon
mewn radio rhanbarthol.

(iii) Cynyddodd gwariant ar Sianel CBBC a CBeebies am fod mwy o raglenni yn cael eu dangos
am y tro cyntaf ar y sianelau digidol i hybu’r defnydd o deledu digidol yn unol ag amcaniony Llywodraeth.
(iv) Roedd costau BBC Three yn is oherwydd y lefel uwch o gyd-gynyrchiadau a arweiniodd at rannu
costau gyda BBC One, e.e. Casanova, Little Britain a Bodies. Mae hyn yn galluogi gwylwyr analog
i elwa ar fuddsoddiad digidol y BBC.
(v) Cynyddodd gwariant ar BBC Four yn 2005, yn unol ag amcan y BBC i ehangu apêl y sianel drwy
ychwanegu at y buddsoddiad mewn drama a chomedi.
(vi) Cynyddodd gwariant ar deledu rhyngweithiol er mwyn sicrhau bod nifer fwy o raglenni â defnydd
rhyngweithiol ar gael e.e. y Gemau Olympaidd. Mae hyn yn unol ag amcan datganedig y BBC ohybu’r defnydd o deledu digidol drwy sicrhau bod y gwasanaethau hyn ar gael i fwy o bobl.
(vii) Aeth BBC Asian Network i fwy o gostau yn 2005, a oedd yn cynrychioli blwyddyn lawn gyntaf yddrama Asiaidd ddyddiol, Silver Street.
(viii) Roedd gwariant ar bbc.co.uk yn uwch yn 2005 oherwydd y cynnwys ar-lein yn ymwneud â darlledu’r
Gemau Olympaidd ac Euro 2004.Yn ystod y flwyddyn hefyd cynyddodd yr amrywiaeth o gynnwys
cymunedol a chynnwys lle y mae’r gynulleidfa yn cyfrannu.
(ix) Cynyddodd gwariant ar y Cwricwlwm Digidol yn dilyn cymeradwyaeth ffurfiol ar gyfer y prosiect
yn 2004, felly mae 2005 yn cynrychioli costau’r flwyddyn lawn gyntaf. Caiff y gwasanaeth newydd
ei lansio yn gynnar yn 2006.
(x) O’r costau darlledu, mae £76.7miliwn yn ymwneud â gwasanaethau analog (2004 £75.1miliwn)a £80.6miliwn â gwasanaethau digidol (2004 £76.9miliwn).

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

107

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Nid yw gwariant BBC World Service
yn cynnwys gwariant ar weithgareddau
mewnol y Grwp.

Dim ond i’r incwm allanol y mae’r
gwariant a ddangosir ar gyfer
Busnesau Masnachol yn berthnasol
ac nid yw’n cynnwys gwariant sy’nberthnasol i werthiannau o fewny BBC.

2c Gwariant BBC World Service
2005
£m

2004
£m

Radio
MonitroCostau darlledu a dosbarthu
Gweithgaredd y rhyngrwyd

159.1
25.2
42.3
13.5

153.9
25.3
41.7
13.0

Cyfanswm

240.1

233.9

2005

2d Gwariant Busnesau Masnachol

Costau gwerthu
Costau dosbarthu
Costau gweinyddol a chostau eraill
Amorteiddio buddsoddiad mewn rhaglenni

Nodyn

2005
Wedi eiderfynu£m

2005
Ynparhau£m

Cyfanswm£m

2004
Ailddatganwyd
£m

12

8.6
–
1.3
–

314.9
136.9
47.6
79.0

323.5
136.9
48.9
79.0

341.6
131.3
50.4
89.5

9.9

578.4

588.3

612.8

Ailddatganwyd ffigurau cymharol 2004 ar gyfer costau gwerthiannau a gweinyddol a chostau eraill i’w
gwneud yn gyson ag ailddosbarthiad y flwyddyn gyfredol.
Ceir rhagor o wybodaeth am y gweithrediadau a derfynwyd yn Nodyn 5 a Nodyn 19.
3 Diffyg gweithredol
Nodir y diffyg gweithredol ar ôl codi tâl ar yr eitemau canlynol:

Taliadau o dan brydlesau gweithredol– tir ac adeiladau– offer a pheiriannau– arallYmchwil a datblygiad
Datblygu rhaglenni
Dibrisiant– asedion a feddir– asedion a brydlesirColled wrth waredu asedion sefydlog diriaethol
Amhariad ar asedion sefydlog
Amorteiddio buddsoddiad mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol
Amorteiddio asedion sefydlog anghyffyrddadwy
Amhariad ar asedion sefydlog anghyffyrddadwy
Cydnabyddiaeth yr archwilwyr (KPMG LLP)
– archwilio ariannol – UK Public Service Broadcasting– arall– gwasanaethau sicrwydd pellach– gwasanaethau cynghori ar dreth– gwasanaethau eraill nad ydynt yn wasanaethau archwilio
Cydnabyddiaeth yr archwilwyr masnachu teg (PricewaterhouseCoopers LLP)

2005
£m

2004
£m

59.5
13.2
10.2
18.8
29.2

43.6
9.8
9.5
20.9
29.7

113.9
1.7
8.8
–
79.0
4.0
–

125.5
5.2
2.4
2.9
89.5
5.1
0.8

0.6
0.5
0.4
0.4
0.3
0.4

0.6
0.5
0.6
0.3
0.3
0.3

Yn ogystal â’r £0.4miliwn (2004 £0.6miliwn) o wasanaethau sicrwydd pellach a godwyd ar y datganiad
incwm a gwariant, talwyd £dim (2004 £0.2miliwn) i’r archwilwyr am wasanaethau ymroddiad dyladwy.
Cynhwysir costau o’r fath o fewn cost buddsoddiad yr is-gwmni, cyd-fenter neu bartneriaeth cyswllt sy’ngysylltiedig â hyn.

108

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

4 Cyflogeion a chydnabyddiaeth
4a Pobl a gyflogir
Nifer y bobl a gyflogwyd ar gyfartaledd yn ystod y flwyddyn oedd:
Cyfartaledd ar gyfer
y flwyddyn
2005
Nifer

2004
Nifer

UK Public Service Broadcasting
BBC World Service
Busnesau Masnachol

19,647
2,347
5,270

19,5792,224
5,829

Cyfanswm y Grwp

27,264

27,632

O fewn y cyfartaleddau uchod, cafodd 3,414 (2004 3,027) o gyflogeion rhan amser eu cynnwys ar eu ffigur
cyfwerth ag amser llawn o 1,593 (2004 1,470).
Yn ogystal â’r uchod, cyflogodd y Grwp 785 (2004 857) o bobl ar gyfartaledd cyfwerth ag amser llawn arsail achlysurol a niferoedd Cerddorfa a Chantorion y BBC a gyflogwyd ar gontractau rhaglenni oedd 378(2004 384) o bobl cyfwerth ag amser llawn.
Ar 30 Medi 2004 trosglwyddodd yr hyn sy’n gyfwerth â 1,447 o gyflogeion amser llawn i Siemens Business
Services Limited fel rhan o werthu BBC Technology Holdings Limited. Adlewyrchir y trosglwyddiad hwn yn
y cyfartaledd ar gyfer 2005.
4b Costau staff

£m

20041
Ailddatganwyd£m

1,038.6
95.1

1,029.0
94.9

176.8
1.6
61.5

196.5
1.0
22.5

1,373.6

1,343.9

909.9
84.3
242.6
136.8

844.4
77.5
260.7
161.3

1,373.6

1,343.9

2005
Nodyn

Cyflogau
Costau nawdd cymdeithasol
Costau pensiwn– prif gynllun (budd diffiniedig)– cynlluniau eraill
Costau diswyddo

Gan gynnwys:
UK Public Service Broadcasting
BBC World Service
Busnesau Masnachol
Cost weithredol ychwanegol y prif gynllun pensiwn (budd diffiniedig)2

8cii
8cii

Yn dilyn cymhwyso diffiniad mwy llym o gostau staff o fewn BBC World Service, penderfynwyd peidio â chynnwys y staff
hynny a gyflogir gan bartïon allanol ar weithgareddau BBC World Service. Ailnodwyd ffigurau 2004 yn unol â hynny

1

Telir cyfraniadau ariannol gwirioneddol y cyflogwr i’r cynllun pensiwn buddiannau diffiniedig gan bob busnes.Y gost
weithredol ychwanegol yw’r gost i’r Grwp yn ychwanegol at y cyfraniadau hyn. Nid yw’n bosibl dyrannu hyn i bob busnes
ar sail resymol a chyson2

Mae costau diswyddo yn cynnwys y costau hynny sy’n ymwneud â’r rhaglen newid sy’n mynd rhagddi
yn y BBC.
4c Cydnabyddiaeth Bwrdd y Llywodraethwyr a’r Bwrdd Gweithredol
Datgelir tâl y Llywodraethwyr ac aelodau’r Bwrdd Gweithredol ar dudalennau 88 i 90 yn adroddiad
cydnabyddiaeth y Llywodraethwyr.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

109

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

5 Elw/(colled) wrth werthu a therfynu gweithrediadau
Nodyn

Elw wrth werthu BBC Technology Holdings Limited
Elw wrth waredu busnes llyfrau plant
Colled wrth derfynu gweithrediadau
Elw wrth werthu a therfynu gweithrediadau

19
19

2005
£m

2004
£m

32.4
0.4
(4.6)

–
–
–

28.2

–

Ar 30 Medi 2004, gwerthodd y Grwp BBC Technology Holdings Limited, is-gwmni o dan berchenogaethlawn, am gydnabyddiaeth o £150miliwn (gweler Nodyn 19). Roedd y Grwp o dan arweiniad BBC Technology
Holdings Limited yn darparu offer a gwasanaethau technoleg a TG.Yn sgîl y gwaredu hyn nid oedd y BBC ynrhan o’r gweithgareddau hyn mwyach.
Ym mis Ebrill 2004 ffurfiodd BBC Worldwide fenter newydd, Children’s Character Books Limited, y mae
Penguin Books yn berchen ar 75% ohoni, a BBC Worldwide yn berchen ar 25% ohoni. Gwaredodd
BBC Worldwide ei fusnes llyfrau plant i’r fenter newydd yn gyfnewid am gydnabyddiaeth o £2.3miliwn(gweler Nodyn 19). Rhoddir cyfrif am fuddiant y Grwp o 25% yn Children’s Character Books Limited fel
ymgymeriad cyswllt.
Yn ystod y flwyddyn daeth BBC Worldwide â’i fusnes cyhoeddi amlgyfrwng a fu’n datblygu a marchnata
teitlau hapchwarae ar gyfer Playstation, Xbox a Gameboy i ben. Arweiniodd hyn at gostau terfynu
o £2.7miliwn gydag £1.4miliwn ohono yn cynnwys costau arian parod ymadael â’r busnes ac £1.3miliwn
yn cynnwys lleihau gwerth stociau a ddaliwyd ar 31 Mawrth 2004.
Ar 28 Gorffennaf 2004 penderfynodd y Grwp derfynu gweithrediadau BBC Vecta Limited. Arweiniodd hyn
at golled wrth derfynu busnes o £1.9miliwn gyda £0.3miliwn ohono yn cynnwys costau terfynu arian parod.
6 (Colled)/elw wrth waredu asedion sefydlog

Pan werthodd y BBC safle White Cityi’r bartneriaeth eiddo y tro cyntaf
cymerodd ran o enillion y gwerthiant
fel disgownt yn y dyfodol ar daliadau
rhentu am y 30 mlynedd nesaf.
Daliwyd swm cronnol y disgownt ary fantolen (o dan ragdaliadau) i’w
ryddhau yn raddol yn erbyn taliadau
rhent yn y dyfodol. O dan yr
ailstrwythuro a drafodwyd yma, bydd
y BBC yn talu rhenti is yn y dyfodol ohyd. Fodd bynnag, gan fod y strwythur
prydlesu wedi newid, bydd rheolau
cyfrifyddu yn ei gwneud yn ofynnol i’r
swm gwreiddiol a ddelir ar y fantolen
gael ei ryddhau. Felly mae’r ‘golled’
wrth waredu a ddangosir yma yn
cynrychioli gwahaniaeth amseru,
gyda’r BBC yn ennill swm cyfatebol
mewn termau gwirioneddol odaliadau rhenti gostyngol yn ydyfodol. Nid yw’n cynrychioli all-lif
arian parod ar gyfer y BBC.

110

2005
£m

2004
£m

Safle White City
Adeiladau rhanbarthol
Y Ganolfan Ddarlledu
Asedion sefydlog diriaethol eraill(62.5)
19.4
–
–

–
–
40.4
1.4

(Colled)/elw wrth waredu asedion sefydlog(43.1)

41.8

Yn ystod y flwyddyn newidiodd y BBC y telerau sy’n weithredol ar gyfer meddiannu safle White City.
Roedd hyn yn golygu cymryd nifer o gamau cyfreithiol ar wahân, gan gynnwys: prynu rhydd-ddaliad safle
White City oddi wrth gyd-fenter y BBC gyda Land Securities Trillium Limited (LST); canslo’r brydles
bresennol ar safle White City a chyfalaf Partneriaeth Datblygu White City; a gwerthu ac adlesu safle WhiteCity gyda chyfrwng buddsoddi trydydd parti newydd.
Mae’r BBC o’r farn mai hanfod y camau ar wahân hyn yw eu bod wedi ffurfio rhan o un trafodynyn ymwneud ag eiddo. Arweiniodd hyn at godi tâl net ar y cyfrif incwm a gwariant yn y flwyddyn o£62.5miliwn, yn cynnwys colled o £1.5miliwn wrth waredu safle White City, amorteiddiad cyflym gwerth£8.5miliwn o ewyllys da yn y bartneriaeth eiddo a £52.5miliwn o’r amorteiddiad cyflym o falansau addangoswyd yn flaenorol mewn rhagdaliadau tymor hir. Ni chafwyd unrhyw effaith ariannol yn sgîl yr
amorteiddiad cyflym. Mae’r BBC yn disgwyl i’r tâl a gofnodir eleni gael ei ad-dalu’n llwyr mewn blynyddoedd
i ddod drwy daliadau rhent gostyngol.
Yn ystod y flwyddyn prynodd y Grwp dir safle Pacific Quay.Yna rhoddwyd prif brydles 150 mlynedd i
Pacific Quay Trustees No. 1 Limited a Pacific Quay Nominees No.1 Limited, cyfrwng diben arbennig (SPV).
Yna lluniodd y BBC brydles weithredol 30 mlynedd gyda’r SPV, gyda thaliadau i ddechrau ym mis Gorffennaf
2007. Ni wireddwyd unrhyw elw na cholled ar y trafodyn hwn.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Yn ystod y flwyddyn, trefnodd y BBC drafodyn gwerthu ac adlesu o 20 o adeiladau rhanbarthol. Cydnabuwyd
elw o £19.4miliwn o ganlyniad i’r trafodyn. Ar ôl diwedd y flwyddyn ymdriniwyd ag adeilad arall yn y modd
hwn hefyd gan greu elw o £1.3miliwn.
Ym mis Gorffennaf 2003 rhoddodd y Grwp brif brydles 150 mlynedd ar safle’r Ganolfan Ddarlledu i Daunus
Limited (gweler Nodyn 13c) a Morgan Stanley Gamma Investments, gan arwain at elw o £40.4miliwn. Bydd
Daunus Limited yn ailddatblygu’r safle y bydd y Grwp yn ei adlesu.
7 Llog net taladwy ac eitemau tebyg eraill
2005
£m

2004
£m

Llog i’w dderbyn
Llog sy’n daladwy ar fenthyciadau banc a benthyciadau eraill
Taliadau cyllid sy’n daladwy mewn perthynas â phrydlesau cyllid

5.2(11.3)
–

5.0
(7.8)
(0.3)

Llog net taladwy

(6.1)

(3.1)

8 Pensiynau
8a Cynlluniau pensiwn y Grwp
Mae’r Grwp yn gweithredu sawl cynllun pensiwn. Mae Cynllun Pensiwn y BBC (cynllun pwysicaf y BBC)a chynllun bach heb ei ariannu (nad yw ar gael i aelodau newydd) yn gynlluniau buddiannau diffiniedigyn ôl cyfraniadau.Yn ogystal, mae Cynllun Pensiwn Personol y Grwp a chynlluniau bach eraill yn gynlluniau
cyfraniadau diffiniedig. Mae Nodyn 8b yn disgrifio’r cynlluniau pensiwn ac mae Nodyn 8c yn esbonio’r rhifau
yn y datganiadau ariannol.
8b Cynllun Pensiwn y BBC
Prif gynllun pensiwn y Grwp yw Cynllun Pensiwn y BBC ac mae’n cwmpasu’r rhan fwyaf o’r cyflogeion.
Mae’r cynllun hwn yn darparu buddiannau sy’n gysylltiedig â chyflog ar sail buddiannau diffiniedig wedi
eu hariannu gan asedion a ddelir mewn cronfeydd ar wahân, a weinyddir gan ymddiriedolwyr.
Mae aeddfedrwydd cynllun yn
awgrym o ofynion arian parody cynllun ac agwedd debygol yr
ymddiriedolwyr tuag at risg o fewn
eu polisi buddsoddiad hwy. Po fwyaf
aeddfed yw cynllun, y mwyaf tebygol
ydyw y bydd yr Ymddiriedolwyr yn
ffafrio buddsoddiadau risg isel.

8b i Proffil aeddfedrwydd y Cynllun
Mae nifer y cyfranwyr gweithredol yn fwy na nifer yr aelodau sy’n cael pensiynau:

Cyfranwyr
Pensiynwyr
Dibynyddion
Pensiynwyr gohiriedig

2005
Nifer

2004
Nifer

2003
Nifer

21,093
16,567
3,622
16,241

21,426
16,302
3,555
14,864

20,361
16,116
3,498
14,5318b ii Llifau arian parod allanol y Cynllun (hylifedd ‘o ddydd i ddydd’)
Mae mewnlifau arian parod allanol i’r cynllun pensiwn yn parhau i fod yn fwy na’i gostau arian parod allanol
bob blwyddyn a disgwylir i hyn barhau am y dyfodol agos.
2005
£m

2004
£m

2003
£m

Cyfraniadau (cyflogwr a chyflogai)
Incwm buddsoddi

99
187

90
167

88
194

Mewnlifau arian parod allanol
Taliadau pensiynau a throsglwyddiadau allan
Treuliau

286
(239)
(22)

257
(220)
(20)

282
(212)
(15)

25

17

55

Mewnlif arian parod allanol net

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

111

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Mae prisiad actiwaraidd yn tybio
y bydd y cynllun yn parhau am ydyfodol agos ac yn ystyried a yw’r
adenillion disgwyliedig ar asedion ycynllun yn fwy na rhwymedigaethau’r
cynllun pensiwn yn y dyfodol, ganleddfu’r anwadalrwydd tymor byra grëir gan brisiadau marchnado asedion.

8b iii Y gallu i fodloni ymrwymiadau tymor hir
Mae ymddiriedolwyr y cynllun pensiwn yn rheoli’r cynllun yn y tymor byr, canolig a hir. Cytunant ar
benderfyniadau cyllido yn seiliedig ar brisiadau sy’n arddel barn tymor hwy am yr asedion sydd eu hangeni ariannu rhwymedigaethau’r cynllun (prisiadau actiwaraidd).
Cyflawnir prisiadau actiwaraidd y cynllun gan Watson Wyatt, sy’n actiwarïaid ymgynghorol, gan ddefnyddio
dull yr uned gynlluniedig. Dangosodd y prisiad actiwaraidd ffurfiol diweddaraf (Ebrill 2002) warged o£441miliwn gyda digon o asedion i gwmpasu 109% o’r buddiannau sy’n ddyledus i aelodau. Daw ffigurau
2003 a 2004 o ddiweddariad dros dro o’r prisiad 2002 hwn.
Mae prisiad actiwaraidd ffurfiol nesaf y cynllun yn cael ei gynnal o 1 Ebrill 2005, ac ni fydd y canlyniadau
yn hysbys tan ar ôl dyddiad cyhoeddi Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon y BBC 2004/2005. Mae’r ffigurau addangosir isod felly ar gyfer 2005 yn rhoi diweddariad interim pellach o brisiad 2002. Efallai bod y dull a’r
tybiaethau a gaiff eu defnyddio ar gyfer prisiad 2005 yn wahanol i’r rhai a ddefnyddiwyd yn 2002, a disgwylir
i’r canlyniadau terfynol ar gyfer 2005 fod yn wahanol i’r rhai a ddangosir isod.
2005
£m

2004
£m

2003
£m

6,038
(5,764)

5,668(5,525)

5,496(5,229)Gwarged

274

143

267

Canran y mae asedion y cynllun yn cwmpasu rhwymedigaethau’r cynllun

105%

103%

105%

Prisiad actiwaraidd

Asedion y cynllun (Nodyn 8b v)
Rhwymedigaethau’r cynllun (Nodyn 8b vi)

8b iv Ariannu’r cynllun
Mae’r cynllun wedi dangos gwarged actiwaraidd ers blynyddoedd lawer sydd wedi caniatáu i’r BBC a’r
aelodau dalu cyfraniadau ar gyfradd ostyngol (4.5%).
Yn 2003, cytunwyd â’r ymddiriedolwyr y bydd cyfraniadau’r cyflogwr yn codi i 6% erbyn 2006 gyda
chyfraniadau cyflogeion yn codi i 6% erbyn 2007. Caiff y sefyllfa ei hadolygu eto yn 2005/2006, yn dilyn
prisiad actiwaraidd newydd gan Watson Wyatt.
Blaenamcaniadau
Cyfraddau cyfraniadau

2007
%

2006
%

2005
%

2004
%

2003
%

Cyflogwr
Cyflogai

6.0
6.0

6.0
5.5

5.5
5.0

5.0
4.5

4.5
4.5

19.0

19.5

20.4

Cost sylfaenol y cynllun i’r BBC
fel % o gyflogau pensiynadwy**Yn eithrio’r gost a delir mewn gwirionedd gan y cyflogai

112

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Lle mae gwerthoedd y farchnadyn uwch na’r gwerthoedd actiwaraidd
mae’n golygu bod y farchnad
yn rhagweld adenillion mwy
o fuddsoddiadau yn y dyfodol
nag a dybir wrth ariannu
rhwymedigaethau’r cynllun.

8b v Asedion y cynllun
Rheolir y dyraniad o asedion gan ymddiriedolwyr y cynllun gan angen i reoli risg yn erbyn y dymuniad am
adenillion uchel ac unrhyw anghenion o ran hylifedd. Delir canran uchel o asedion mewn ecwitïau a fydd, yn
ôl disgwyliadau’r ymddiriedolwyr, yn cynhyrchu adenillion uwch yn y tymor hir.Y dyraniad targed, yn seiliedig
ar werthoedd marchnad, ar gyfer ecwitïau yw 60%, 30% ar gyfer bondiau a giltiau a 10% ar gyfer eiddo.
Cyfradd adennill
tymor hir addisgwylir ar
31 Mawrth(a ddefnyddir ar gyfer
gwerth y farchnad)

Math o ased

2005
Ecwitïau
Bondiau a giltiau
Eiddo
Arian parod

7.7%
4.7%
6.2%
3.7%

Cyfanswm yr asedion
2004
Ecwitïau
Bondiau a giltiau
Eiddo
Arian parod

7.9%
4.8%
6.3%
3.9%

Cyfanswm yr asedion

%

£m

%

4,333
1,050
737
222

68
17
12
3

4,294
909
668
167

71
15
11
3

4,118
1,048
597
117

6,038
70
18
10
2

5,880
8.3%
4.5%
6.4%
4.0%

Gwerth actiwaraidd*

£m

6,342

Cyfanswm yr asedion
2003
Ecwitïau
Bondiau a giltiau
Eiddo
Arian parod

Gwerth y farchnad

3,032
1,021
620
230

4,109
902
556
101

72
16
10
2

5,668
62
21
13
4

4,903

3,778
853
632
233

69
16
11
4

5,496

* Gwnaed y prisiad actiwaraidd ffurfiol diwethaf yn 2002. Daw ffigurau 2003, 2004 a 2005 o ddiweddariadau dros dro
o’r prisiad hwn

8b vi Rhwymedigaethau’r cynllun
Mae cyfrifo rhwymedigaethau’r cynllun yn gofyn am wneud nifer o dybiaethau, demograffig ac ariannol.Y
tybiaethau ariannol allweddol a wnaed gan yr actiwarïaid oedd:
2005
%

2004
%

2003
%

4.5
2.5
2.5
6.25

4.5
2.5
2.5
6.25

4.5
2.5
2.5
6.25

4.7
2.7
2.7
5.5

4.7
2.7
2.7
5.6

4.5
2.5
2.5
5.4

Rhwymedigaethau’r cynllun ar y gwerth presennol

2005
£m

2004
£m

2003
£m

Prisiad actiwaraidd
Prisiad y farchnad

5,764
6,764

5,525
6,312

5,229
5,973

Tybiaethau ariannol allweddol

Y gyfradd ddisgowntio addefnyddiwyd yn y prisiad actiwaraiddo rwymedigaethau yw’r adenillion
disgwyliedig ar asedion a ddelir gan
y cynllun ac a ystyrir yn gyfartaledd
tymor hir doeth.
Mae cyfradd ddisgowntio uwch
yn golygu gwerth is am yrhwymedigaethau.
Cymerir y gyfradd ddisgowntio argyfer prisiad y farchnad fel y gyfradd
ar gyfer bond corfforaeth gradd AA.

Prisiad actiwaraidd
Cyfradd y cynnydd mewn cyflogau
Cyfradd y cynnydd mewn taliadau pensiwn
Tybiaeth chwyddiantCyfradd ddisgowntio ar gyfer prisiad actiwaraidd
Prisiad y farchnad
Cyfradd y cynnydd mewn cyflogau
Cyfradd y cynnydd mewn taliadau pensiwn
Tybiaeth chwyddiantCyfradd ddisgowntio ar gyfer prisiad y farchnad

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

113

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

8b vii Sefyllfa ariannol y cynllun
Prisiad y farchnad

Mae’r prisiad actiwaraidd yn rhoi barn
tymor hir ac yn tybio y bydd y cynllun
yn parhau am y dyfodol agos. Mae
prisiad y farchnad yn darparu ciplun
o statws y cynllun ar y pryd.

2005
2004
2003
2002

Prisiad actiwaraidd

Asedion£m

Rhwymedigaethau£mSefyllfa
net£mAsedion£m

Rhwymedigaethau£mSefyllfa
net
£m

6,342
5,880
4,903
6,219

(6,764)(6,312)(5,973)(5,254)

(422)
(432)
(1,070)
965

6,038
5,668
5,496
5,392

(5,764)(5,525)(5,229)(4,951)

274
143
267
441

Ni fydd ased na rhwymedigaeth treth ohiriedig yn codi ar gyfer y Grwp gan nad yw’r rhan fwyaf oweithgaredd gwasanaeth cyhoeddus y Grwp yn agored i drethiant.
8c Taliadau pensiwn a balansau o fewn datganiadau ariannol
8c i Symudiad yn y rhwymedigaeth pensiwn yn ystod y flwyddyn

Nid yw’r cynlluniau cyfraniadau
diffiniedig yn arwain at
asedion/rhwymedigaethau pensiwn
ar y fantolen gan nad oes unrhyw
rwymedigaeth barhaus i’r cyflogwr
o’r cynlluniau hyn unwaith y bydd ycyfraniadau sy’n ddyledus am yflwyddyn wedi eu setlo.

CynllunPensiwn y
BBC
2005
£m

Cynllunnas
ariannwyd
2005£mRhwymedigaeth pensiwn net
ar ddechrau’r flwyddyn
Cyfraniadau (gan y cyflogwr)*
Tâl gweithredol am y flwyddyn
Incwm/(cost) cyllid net
Ennill net a gydnabuwyd yn STRGL(431.6)40.0(176.8)
65.7
80.9

(4.7)
0.2
(0.2)
(0.3)
–

(436.3) (1,070.1)
40.2
35.3
(177.0)(196.5)
65.4
21.2
80.9
778.5

(4.4) (1,074.5)
dd/g
35.3
(0.1)
(196.6)
(0.2)
21.0
–
778.5

Rhwymedigaeth pensiwn net derfynol(421.8)(5.0)(426.8)(4.7)

Cyfanswm
2005£mCynllunPensiwn y
BBC
2004
£m

(431.6)

Cynllunnas
ariannwyd
2004£m

Cyfanswm
2004£m(436.3)* Mae’r cyfraniad a ddangosir ar gyfer y cynllun nas ariannwyd yn cynrychioli’r pensiynau a dalwyd i aelodau yn ystod
y flwyddyn

8c ii Taliadau pensiwn yn y datganiad incwm
Cynlluniau
buddiannau diffiniedig

Cynlluniau
Cynllun Cynllun nas cyfraniadau
Pensiwn y BBC ariannwyd diffiniedig
£m
£m
£m

Y gost gwasanaethu bresennol yw’r
gost sylfaenol i’r BBC o hawliau
pensiwn a enillwyd gan gyflogeion
yn ystod y flwyddyn.
Daw cost gwasanaethu’r gorffennol oganlyniad i aelodau’r cynllun yn cael yr
hawl i fuddiannau ymddeol diffiniedig
gwell, sy’n arwain at godi tâl am
flynyddoedd o wasanaeth cyn
dyfarnu’r gwelliant.
Mae’r adenillion o ran cyllid yn
cynnwys amcangyfrifon yn seiliedig ar
yr hyn a ragwelir ar gyfer perfformiad
ac amodau economaidd yn y dyfodol.

2005
Cost gwasanaethu presennol
Cost gwasanaethu yn y gorffennol
Enillion ar setliadau a chwtogiadau(192.3)
(7.5)
23.0

(0.2)
–
–

(1.4)
–
–

(193.9)(7.5)
23.0

Cost weithredol(176.8)

(0.2)

(1.4)

(178.4)

Adenillion disgwyliedig ar asedion y cynllun pensiwn
Llog ar rwymedigaethau’r cynllun pensiwn

412.7(347.0)

–
(0.3)

dd/g
dd/g

412.7
(347.3)

65.7

(0.3)

–

65.4

Cost net yn y datganiad incwm(111.1)

(0.5)

(1.4)

(113.0)2004
Cost gwasanaethu presennol
Cost gwasanaethu yn y gorffennol
Enillion ar setliadau a chwtogiadau(189.5)
(9.0)
2.0

(0.1)
–
–

(0.9)
–
–

(190.5)(9.0)
2.0

Cost weithredol(196.5)

(0.1)

(0.9)

(197.5)

Adenillion disgwyliedig ar asedion y cynllun pensiwn
Llog ar rwymedigaethau’r cynllun pensiwn

338.4(317.2)

–
(0.2)

dd/g
dd/g

338.4
(317.4)

21.2

(0.2)

–

21.0

(175.3)

(0.3)

(0.9)

(176.5)

Incwm/(cost) cyllid net

Incwm/(cost) cyllid net
Cost net yn y datganiad incwm

114

Pob
cynllun£m

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Deillia’r enillion a’r colledion hyn
o berfformiad gwirioneddol sy’nwahanol i’r un a ragwelwyd – erenghraifft, newidiadau mewn amodau
economaidd neu broffil demograffig
cyflogeion y BBC.

8c iii Costau pensiwn yn y datganiad o gyfanswm yr enillion a’r colledion cydnabyddedig (STRGL)

Adenillion gwirioneddol llai adenillion
disgwyliedig ar asedion y cynllun pensiwn
Profi enillion/(colledion) sy’n codi
ar rwymedigaethau’r cynllun
Newidiadau mewn tybiaethau sy’n sail iwerth presennol rhwymedigaethau’r cynllun
Enillion net a gydnabuwyd yn STRGL

2005
£m

2004
£m

198.7

778.4

(1.4)

0.1

(116.4)

–

80.9

778.5

Dim ond cynlluniau buddiannau diffiniedig sy’n arwain at enillion a cholledion yn y STRGL.
Cynlluniwyd y nodyn hwn i ddangos
tueddiadau dros sawl blwyddyn. Dim
ond pedair blynedd sydd ar gael arhyn o bryd ers mabwysiadu FRS 17.

8c iv Hanes profi enillion a cholledion
2005

2004

2003

2002

Y swm y mae’r adenillion disgwyliedig ar asediony cynllun yn (uwch)/is na’r adenillion gwirioneddol:
Swm (£miliwn)
Canran asedion y cynllun

198.7
3.1%

778.4
13.2%

(1,607.9)
32.8%(532.0)
8.6%

Profi enillion a (cholledion) ar rwymedigaethau’r cynllun:
Swm (£miliwn)
Canran gwerth presennol rhwymedigaethau’r cynllun

(1.4)
0.0%

0.1
0.0%

(12.4)
0.2%

26.6
0.5%

Cyfanswm enillion/(colledion) a gydnabuwyd yn STRGL:
Swm (£miliwn)
Canran gwerth presennol rhwymedigaethau’r cynllun

80.9
1.2%

778.5
12.3%

(2,013.4)
33.7%(725.4)13.8%

8d Tâl pensiwn UK Public Service Broadcasting
Mae UK Public Service Broadcasting wedi manteisio ar y ddarpariaeth yn FRS 17 ac yn cyfrifyddu’r cynllun
fel pe bai’n gynllun cyfraniadau diffiniedig. Mae hyn am nad yw’n bosibl nodi eu cyfran hwy o asediona rhwymedigaethau sylfaenol y cynllun ar sail resymol a chyson. Felly mae’r gwariant ar gyfer UK PublicService Broadcasting yn cynrychioli’r cyfraniadau sy’n daladwy yn ystod y flwyddyn. Pennir y cyfraniadau
hyn yn seiliedig ar yr anghenion ariannu a nodwyd o’r prisiad actiwaraidd ac maent yn elwa ar y gwarged
actiwaraidd (gweler Nodyn 8b vii). Felly maent yn is na’r gost reolaidd.
9 Trethiant
9a Dadansoddiad o’r taliadau a godwyd am y cyfnod
Roedd y tâl a godwyd am y flwyddyn, yn seiliedig ar gyfradd treth gorfforaeth o 30% (2004 30%),
yn cynnwys:
2005
£m

2004
£m

Treth gyfredol
Treth gorfforaeth y DU
Didynnu: rhyddhad treth dwbl

7.1
(2.7)

9.8
(2.9)

Addasiadau mewn perthynas â blynyddoedd blaenorol

4.4
(8.3)

6.9
(0.4)

Treth dramor
Cyfran o dreth cyd-fentrau/ymgymeriadau cyswllt

(3.9)
3.8
5.5

6.5
9.2
0.5

5.4

16.2

5.3
4.5

(2.1)
1.1

9.8

(1.0)

15.2

15.2

Nodyn

Cyfanswm y dreth gyfredol

9bTreth ohiriedig
Tarddiad a gwrthdroad y gwahaniaethau amseru
Addasiadau mewn perthynas â blynyddoedd blaenorol
Cyfanswm y dreth ohiriedig
Cyfanswm y tâl a godwyd am y flwyddyn

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

9d

115

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

9b Ffactorau sy’n effeithio ar y tâl treth a godir
Dim ond ar y gweithgareddau hynny a gyflawnir gyda’r bwriad o wneud elw ac ar rent, breindaliadau a llog
i’w dderbyn y mae’r Grwp yn agored i drethiant. Felly nid yw’r BBC yn cael rhyddhad ar gyfer ei holl wariant
ac o ganlyniad, mae’r dreth a asesir am y flwyddyn yn wahanol i gyfradd safonol treth gorfforaeth y DU.
Eglurir y gwahaniaethau isod:
Nodyn

Diffyg cyn treth
Diffyg cyn treth wedi ei luosi â chyfradd treth gorfforaeth
safonol yn y DU o 30% (2004 30%)
Effeithiau
Incwm allanol trethadwy gwasanaethau cyhoeddus
Diffyg nad yw’n drethadwy mewn Gwasanaethau Cyhoeddus
Elfen tâl pensiwn Grwp net FRS 17 a godir
Gweithgareddau masnachol
Incwm nad yw’n drethadwy
Gwariant nas caniateir
Trethiant y DU ar ddifidendau tramor mewnol y Grwp
Dibrisiant sy’n (llai)/mwy na’r lwfansau cyfalaf
Gwahaniaeth treth par enillion tramor
Arall
Addasiadau mewn perthynas â chyfnodau blaenorol
Tâl treth presennol a godir am y flwyddyn

9a

2005
£m

2004
£m

(173.5)(234.0)(52.0)(70.2)

1.7
59.4
21.5

3.5
37.0
42.1

(17.2)
3.1
1.6
(3.5)
(0.7)
(0.2)
(8.3)

(0.4)
1.1
–
(0.5)
4.5
(0.5)
(0.4)

5.4

16.2

9c Ffactorau a allai effeithio ar daliadau treth a godir yn y dyfodol
Mae’r Grwp yn rhagweld na fydd y tâl treth a godir yn y dyfodol yn newid yn sylweddol gan fod yr holl
incwm o ffi’r drwydded yn ddi-dreth.
9d Dadansoddiad o dreth ohiriedig
2005
£m

2004
£m

(1.9)
0.2
9.8
1.9

(1.5)
0.6
(1.0)
–

10.0

(1.9)

Lwfansau cyfalaf cyflym
Gwahaniaethau amseru eraill

15.4
(0.1)

5.7
–

Darpariaeth treth ohiriedig

15.3

5.7

Gwahaniaethau amseru’r UD
Gwahaniaethau amseru eraill

(5.3)
–

(7.5)
(0.1)

Ased treth ohiriedig

(5.3)

(7.6)

Darpariaeth/(ased) treth ohiriedig ar ddiwedd y flwyddyn

10.0

(1.9)

Symudiad ar y ddarpariaeth/(ased) treth ohiriedig yn y flwyddyn

Ased ar ddechrau’r flwyddyn
Addasiad cyfnewidTâl/(credyd) treth ohiriedig
Gwaredu is-gwmni
Darpariaeth/(ased) treth ohiriedig ar ddiwedd y flwyddyn

Nodyn

9a

Dadansoddiad o’r ddarpariaeth/(ased) treth ohiriedig ar ddiwedd y flwyddyn

116

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

10 Asedion sefydlog anniriaethol
Eitemauanniriaethol
Ewyllys daeraill£m£m

Ewyllys da yw’r gwahaniaeth rhwng ygwerth a dalwyd am fusnes a gwerth
teg ei asedion net. Mae’n cynrychioli’r
swm y mae’r prynwr yn barod i’w
dalu am enw ac enw da y busnes
a’i gynlluniau elw disgwyliedig yn
y dyfodol.

Cyfanswm£m

Cost
Ar 1 Ebrill 2004
Ychwanegiadau
Gwaredu is-gwmni

17.7
5.1
–

14.0
0.5
(14.1)

31.7
5.6(14.1)

Ar 31 Mawrth 2005

22.8

0.4

23.2

Amorteiddio
Ar 1 Ebrill 2004
Tâl a godwyd am y flwyddyn
Gwaredu is-gwmni

1.2
1.3
–

10.6
2.7
(12.9)

11.8
4.0(12.9)

Ar 31 Mawrth 2005

2.5

0.4

2.9

Gwerth llyfr net
Ar 31 Mawrth 2005

20.3

–

20.3

Ar 31 Mawrth 2004

16.5

3.4

19.9

Ar 20 Chwefror 2004, caffaelodd BBC Worldwide 100% o gyfalaf cyfranddaliadau Origin Publishing Limited
am gyfanswm cydnabyddiaeth o £10.2miliwn a oedd yn cynnwys cydnabyddiaeth arian parod net o£9.3miliwn. Arweiniodd hyn at ewyllys da o £9.5miliwn a gydnabuwyd yn y datganiadau ariannol cyfnod
blaenorol. O dan delerau’r cytundeb, mae cydnabyddiaeth amodol bellach o hyd at £5.1miliwn yn
daladwy yn seiliedig ar berfformiad ariannol y busnes a gaffaelwyd yn y cyfnod hyd at 30 Medi 2005. Nid
amcangyfrifwyd bod unrhyw gydnabyddiaeth amodol yn daladwy ar 31 Mawrth 2004. Ar 31 Mawrth 2005,
yn seiliedig ar y disgwyliadau cyfredol o berfformiad ariannol, mae cydnabyddiaeth amodol o £5.1miliwn
wedi ei chydnabod yn daladwy, gan gynyddu ewyllys da mewn perthynas â’r caffaeliad hwn gan y swm hwn.
Caiff ewyllys da a gyfalafwyd ei amorteiddio ar sail llinell syth dros 20 mlynedd i adlewyrchu ei fywyd
economaidd defnyddiol, yn amodol ar adolygiadau ar gyfer amhariad.
Cynhwysir trwyddedau meddalwedd o £13.6miliwn ar 1 Ebrill 2004 ymhlith yr eitemau anniriaethol eraill.
Caffaelwyd £0.5miliwn ychwanegol yn ystod y flwyddyn. Cafodd y trwyddedau hyn, a oedd yn cael
eu hamorteiddio dros fywyd y trwyddedau, eu trosglwyddo allan o’r Grwp pan werthwyd BBC Technology
Holdings Limited (gweler Nodyn 19).
Mae’r eitemau anniriaethol eraill yn cynnwys rhestr cwsmeriaid o enwau a hanes trafodion a gaffaelwyd
yn 2004, a gafodd eu hamorteiddio’n llawn yn ystod y flwyddyn.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

117

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

11 Asedion sefydlog diriaethol
11a Grwp
Tir acOffer aadeiladau pheiriannau£m£m

Dodrefn a
ffitiadau£m

Asedion yn
cael eu
hadeiladu£m

Cyfanswm£m

Cost neu brisiad
Ar 1 Ebrill 2004
Ychwanegiadau
Dygwyd i wasanaeth
Gwarediadau
Gwaredu is-gwmni

431.8
354.1
17.2
(371.6)–1,001.5
49.2
99.2(131.9)(67.8)

126.2
8.7
23.6
(10.3)
(1.7)

183.0
78.7
(140.0)(19.6)(14.9)

1,742.5
490.7–(533.4)(84.4)

Ar 31 Mawrth 2005

431.5

950.2

146.5

87.2

1,615.4

Dibrisiant
Ar 1 Ebrill 2004
Tâl a godwyd am y flwyddyn
Dileu mewn perthynas â gwarediadau
Gwaredu is-gwmni

216.9
15.1
(6.8)
–

665.0
87.3
(125.8)(29.1)

66.2
13.2
(6.8)
(1.4)

2.9
–
(2.9)
–

951.0
115.6
(142.3)(30.5)

Ar 31 Mawrth 2005

225.2

597.4

71.2

–

893.8

Gwerth llyfr net
Ar 31 Mawrth 2005

206.3

352.8

75.3

87.2

721.6

Ar 31 Mawrth 2004

214.9

336.5

60.0

180.1

791.5

Mae ychwanegiadau a gwarediadau o dir ac adeiladau yn cynnwys trafodion amrywiol yn ymwneud ag
ailstrwythuro portffolio eiddo’r BBC fel y disgrifir yn Nodyn 6.
Mae £28.0miliwn wedi ei gynnwys o fewn asedion sefydlog ar gost sy’n berthnasol i orsaf drosglwyddo yng
Ngwlad y Thai a ddefnyddir gan BBC World Service. Mae’r asedion hyn yn drosglwyddadwy i Lywodraeth
Frenhinol Gwlad y Thai yn gyfnewid am dalu swm nominal. Bydd BBC World Service yn cadw’r hawliau
i ailbrynu’r asedion pe bai’r gweithrediad hwn yn dod i ben, am swm nominal tebyg. Nid yw’r trafodyn hwn
yn effeithio ar y modd y caiff yr asedion hyn eu defnyddio ac felly byddant yn parhau i gael eu cario ar gost
llai dibrisiant priodoladwy yn y fantolen.
11b UK Public Service Broadcasting
Tir acOffer aadeiladau pheiriannau
£m
£m

118

Dodrefn a
ffitiadau£m

Asedion yn
cael eu
hadeiladu£m

Cyfanswm£m

Cost neu brisiad
Ar 1 Ebrill 2004
Ychwanegiadau
Dygwyd i wasanaeth
Trosglwyddiadau o is-gwmnïau
Gwarediadau

365.5
352.1
15.7
–
(371.2)

460.5
10.3
51.0
–
(11.8)

101.9
5.4
18.8
–
(5.2)

112.2
52.8
(85.5)
4.1(19.9)

1,040.1
420.6–
4.1(408.1)

Ar 31 Mawrth 2005

362.1

510.0

120.9

63.7

1,056.7

Dibrisiant
Ar 1 Ebrill 2004
Tâl a godwyd am y flwyddyn
Dileu mewn perthynas â gwarediadau

180.6
11.7
(6.4)

290.1
45.1
(7.4)

47.5
9.9
(2.5)

2.9
–
(2.9)

521.1
66.7
(19.2)

Ar 31 Mawrth 2005

185.9

327.8

54.9

–

568.6

Gwerth llyfr net
Ar 31 Mawrth 2005

176.2

182.2

66.0

63.7

488.1

Ar 31 Mawrth 2004

184.9

170.4

54.4

109.3

519.0

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

11c Mae tir ac adeiladau ar werth llyfr net yn cynnwys:
Grwp
2005
£m

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

Tir heb golli gwerth
Adeiladau rhydd-ddaliadol

21.7
121.4

25.4
139.7

21.6
110.1

25.1
128.4

Cyfanswm y rhydd-ddaliadau
Prydlesau hir
Prydlesau byr

143.1
52.0
11.2

165.1
17.7
32.1

131.7
33.3
11.2

153.5
17.7
13.7

206.3

214.9

176.2

184.9

12 Buddsoddi mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol
Grwp
£m

Cost
Ar 1 Ebrill 2004
Addasiad cyfnewid
Ychwanegiadau
Gwarediadau
Dileu mewn perthynas â rhaglenni wedi eu hamorteiddio’n llwyr

330.4
(2.2)
75.5
(40.1)(134.9)Ar 31 Mawrth 2005

228.7

Amorteiddio
Ar 1 Ebrill 2004
Addasiad cyfnewid
Tâl a godwyd am y flwyddyn
Gwarediadau
Dileu mewn perthynas â rhaglenni wedi eu hamorteiddio’n llwyr

222.9
(1.0)
79.0
(34.6)(134.9)Ar 31 Mawrth 2005

131.4

Gwerth llyfr net
Ar 31 Mawrth 2005

97.3

Ar 31 Mawrth 2004

107.5

Mae buddsoddiadau gan BBC Worldwide mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol yn berthnasol i raglennia ddarperir gan y BBC a chynhyrchwyr allanol. Mae’r ffigur ychwanegiadau uchod yn cynnwys £74.6miliwn
o fuddsoddiad uniongyrchol yn rhaglenni’r BBC (2004 £88.6miliwn).
Mae £2.5miliwn (2004 £3.5miliwn) sy’n berthnasol i fuddsoddiadau a ddelir o dan gytundeb trwydded wedi
ei gynnwys yn y gwerth llyfr net.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

119

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

13 Buddsoddiadau eraill (gan gynnwys asedion net BBC World Service)
13a Symudiadau yn ystod y flwyddyn i’r Grwp
Buddiannau
Buddiannau
mewn
mewn partneriaethau
cyd-fentrau
cyswllt Cyfanswm y
Nodyn 13c Nodyn 13d
Grwp
£m
£m
£m

Cost
Ar 1 Ebrill 2004
Addasiad cyfnewid
Ychwanegiadau
Gwarediadau

2.1
0.1
8.5
–

4.6
(0.1)
0.1
(3.8)

6.7
–
8.6
(3.8)

Ar 31 Mawrth 2005

10.7

0.8

11.5

Cyfran y cronfeydd ôl-gaffael wrth gefn
Ar 1 Ebrill 2004
Cyfran yr elw/(colledion) ar ôl trethiant
Difidendau a dderbyniwyd
Addasiad i adlewyrchu rhwymedigaethau gwirioneddol

0.4
22.9
(13.0)(8.6)

0.2(16.3)
(0.6)
17.2

0.6
6.6
(13.6)
8.6

Ar 31 Mawrth 2005

1.7

0.5

2.2

Ewyllys da
Ar 1 Ebrill 2004
Ychwanegiadau
Amorteiddio

8.8
27.8
(9.7)

–
–
–

8.8
27.8
(9.7)

Ar 31 Mawrth 2005

26.9

–

26.9

Gwerth llyfr net
Ar 31 Mawrth 2005

39.3

1.3

40.6

Ar 31 Mawrth 2004

11.3

4.8

16.1

13b Ychwanegiadau i gyd-fentrau
13b i 2|entertain Limited
2005£m

Asedion net a gyfrannwyd at gyd-fenter gan BBC Worldwide:
Buddsoddiad mewn rhaglenni i’w gwerthu yn y dyfodol
Asedion cyfredol net

5.5
0.9
6.4

Cyfraniad arian parod a chostau trafodion a dalwyd
Ennill nas gwireddwyd wrth waredu busnes

1.6
22.8

Buddiant mewn ymgymeriad gan gyd-fenter ar y dyddiad cyfnewid (Nodyn 13c)

30.8

Cynrychiolwyd gan:
Ewyllys da
Ychwanegiadau i fuddsoddiadau mewn cyd-fentrau

24.9
5.9
30.8

Ar 27 Medi 2004 lluniodd BBC Worldwide, un o is-gwmnïau’r Grwp, gytundeb gyda Woolworths plc(Woolworths) i ffurfio cyd-fenter yn cynnwys busnes fideo/DVD BBC Worldwide (ac eithrio plant)a busnes fideo/DVD a chyhoeddi cerddoriaeth Woolworths. Arweiniodd y trafodyn hwn a oedd yn un
anariannol i raddau helaeth at greu cwmni cyd-fenter, 2|entertain Limited, y mae BBC Worldwide ynberchen ar 60% ohono. Cododd ennill nas gwireddwyd mewn perthynas â’r trafodyn hwn a gydnabyddir
yn y datganiad o gyfanswm yr enillion a’r colledion cydnabyddedig.
Cyfran y Grwp o drosiant y gyd-fenter ar gyfer y cyfnod cyfrifyddu o bedwar mis a ddaeth i ben ar
31 Ionawr 2005 oedd £64.0miliwn a’r elw gweithredol cyn ewyllys da ac amorteiddio oedd £16.7miliwn.

120

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

13b ii Worldwide Media Limited
Cyfanswm
2005£m

Cydnabyddiaeth a dalwyd

5.5

Cynrychiolwyd gan:
Ewyllys da
Ychwanegiadau i ymgymeriadau cyd-fentrau

2.9
2.6
5.5

Ym mis Rhagfyr 2004, cwblhaodd BBC Worldwide gaffaeliad o 50% o fuddiant ecwiti yn Worldwide Media
Limited, cyd-fenter cyhoeddi cylchgronau yn India. Cyfanswm y gydnabyddiaeth a dalwyd oedd £5.5miliwn.
Gall cydnabyddiaeth amodol o hyd at 211miliwn rwpi (£2.5miliwn) fod yn daladwy, yn seiliedig ar berfformiad
ariannol y busnes a gaffaelwyd yn y cyfnod hyd at 31 Gorffennaf 2006.Yn seiliedig ar ddisgwyliad y Grwp o’r
perfformiad ariannol yn ystod y cyfnod hwn yn erbyn y targedau y gellir eu cymhwyso, ni chydnabuwyd
unrhyw gydnabyddiaeth amodol wrth gyfrifo ewyllys da ar 31 Mawrth 2005. O fis Rhagfyr 2009, mae opsiwn
gwerthu yn arferadwy gan bartner cyd-fenter y Grwp. Os caiff ei arfer, byddai’r opsiwn hwn yn ei gwneud
yn ofynnol i’r Grwp gynyddu ei gyfranddaliad o 50% i 74% drwy brynu 24% o gyfranddaliad ei bartner yn ygyd-fenter. Mae’r gydnabyddiaeth sy’n daladwy gan y Grwp o dan yr opsiwn hwn yn dibynnu ar broffidioldeb
y gyd-fenter yn y dyfodol. Cyfran trosiant y Grwp ar gyfer y cyfnod cyfrifyddu o dri mis a ddaeth i ben
31 Mawrth 2005 oedd £0.9miliwn a’i elw gweithredol oedd £0.2miliwn.
Caiff ewyllys da a gyfalafwyd ei amorteiddio ar sail llinell syth dros 20 mlynedd i adlewyrchu ei fywyd
economaidd defnyddiol, yn amodol ar adolygiadau ar gyfer amhariad.
Cyd-fentrau yw busnesau y mae’r BBC
yn eu rheoli ar y cyd â phartïon eraill.

13c Buddiannau mewn cyd-fentrau
13c i Cyd-fentrau sylweddol a’u gweithgareddau
Mae gan y Grwp fuddiant ecwiti o 50% yn y cyd-fentrau canlynol yr ymgorfforir pob un ym Mhrydain
Fawr ac a gofrestrir yng Nghymru a Lloegr, oni nodir yn wahanol:
Enw’r endid

Gweithgaredd Partner

Dyddiad cyfrifyddu

UK Channel Management Limited
UK Gold Holdings Limited
UKTV New Ventures Limited
UKTV Interactive Limited
JV Programmes LLC1
BBC Haymarket Exhibitions Limited

Sianelau
Sianelau
Sianelau
Sianelau
Sianelau
Cyhoeddi

31 Rhagfyr 2004
31 Rhagfyr 2004
31 Rhagfyr 2004
31 Rhagfyr 2004
31 Rhagfyr 2004
31 Rhagfyr 2004

Worldwide Media Limited
2|entertain Limited2
DTV Services Limited3
Insight Property Partnership
Daunus Limited4

Flextech
Flextech
Flextech
Flextech
Discovery
Haymarket Exhibitions
LimitedCylchgronau Bennett, Coleman andCompany Limited
Fideo/DVD Woolworths
Marchnata Crown Castle UK Limited
British Sky Broadcasting Limited
Eiddo
Land Securities Trillium(Media Services) Limited
Eiddo
Land Securities Trillium(BH) Limited,
Morgan Stanley Delta LLC,
Structured FinanceManagement Limited

31 Gorffennaf 2004
28 Ionawr 2005
31 Mawrth 2005
31 Mawrth 2005
30 Mehefin 2004

Yn gorfforedig yn UDA
60% o fuddiant ecwiti
3
33% o fuddiant ecwiti
4
Daliad 100% o gyfranddaliadau dosbarth ‘A’ yn cynrychioli 10% o gyfanswm cyfranddaliadau Daunus Limited
a ddyroddwyd. Delir gweddill y cyfranddaliadau yn Daunus Limited gan y partneriaid eraill. Mae’r BBC yn dal ei
fuddsoddiad yn Daunus Limited drwy is-gwmni, BBC Property Development Limited
1
2

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

121

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Ers nifer o flynyddoedd mae’r BBC, drwy ei is-gwmni BBC Worldwide, wedi cael cytundebau partneriaeth
mawr gyda Flextech, is-adran gynnwys Telewest Communications Plc, i gynhyrchu a marchnata sianelau
tanysgrifio yn y DU a chyda Discovery Communications Inc. i ymgorffori sianelau newydd ar draws y
byd a darparu arian cyd-gynhyrchu newydd ar gyfer rhaglenni. Mae’r cynghreiriau hyn yn gweithredu’r
cyd-fentrau a restrir uchod.
Mae’r BBC yn rhan o gyd-fenter, DTV Services Limited, i ddarparu gwasanaethau marchnata ar gyfer
sianelau digidol ar lwyfan daearol yn y DU. Deil is-gwmni’r BBC sef BBC Free to View Limited (gweler
Nodyn 13f) drwydded amlneges ddaearol ddigidol y BBC a’i fuddiant ecwiti yn y gyd-fenter i sicrhau yrheolir costau’r gyd-fenter hon ar wahân i weithgareddau a ariennir gan ffi’r drwydded.
Mae’r gyd-fenter gydag LST, Insight Property Partnership, yn darparu ystod o wasanaethau eiddo a datblygu
i’r BBC. Sefydlwyd cyd-fentrau cysylltiedig a chwmnïau cyswllt i ddatblygu eiddo penodol y BBC.Ym mis
Mai 2005 cytunodd y BBC ac LST i ailstrwythuro’r bartneriaeth hon (gweler Nodyn 26).
Yn ystod 2004, lluniodd y Grwp gytundebau gyda Daunus Limited i ailddatblygu safle’r Ganolfan Ddarlledu.
Yn unol â’r trefniadau hyn rhoddodd y Grwp brif brydles 150 mlynedd ar safle’r Ganolfan Ddarlledu i
Daunus Limited a Morgan Stanley Gamma Investments ym mis Gorffennaf 2003. Mae LST wedi llunio
contract gyda Daunus Limited i ailddatblygu’r safle. Bydd y Grwp yn adlesu’r safle wedi ei ailddatblygu oddi
wrth Daunus Limited.
Mae’r datgeliadau canlynol yn cynrychioli cyfranddaliadau ecwiti’r Grwp o asedion a rhwymedigaethau ei
gyd-fentrau yn seiliedig ar y canlyniadau ar gyfer y cyfnodau cyfrifyddu diweddaraf, fel y dangosir uchod.
13c ii Cyfran y Grwp o ganlyniadau ac asedion net cyd-fentrau

Cyfran y Grwp o:2|entertain
Limited£m

Cyfanswm
y cydfentrau£m2005
Trosiant

64.0

36.8

31.6

29.4

161.8

Elw/(colled) cyn treth
Trethiant

16.7
(5.1)

11.0
(2.8)

9.0
(2.7)

(3.1)
(0.1)

33.6
(10.7)

Elw/(colled) ar ôl treth

11.6

8.2

6.3

(3.2)

22.9

Asedion sefydlog
Ewyllys da
Asedion cyfredol
Rhwymedigaethau llai na blwyddyn
Rhwymedigaethau mwy na blwyddyn
Addasiad i adlewyrchu ymrwymiadau gwirioneddol

3.8
24.1
68.2
(65.0)
–
–

–
–
15.6
(6.6)
(28.1)
19.1

–
–
21.1
(2.9)
(30.4)
12.2

7.4
2.8
25.5
(5.1)
(37.8)
15.4

11.2
26.9
130.4
(79.6)(96.3)
46.7

Gwerth llyfr net

31.1

–

–

8.2

39.3

2004
Trosiant

–

32.7

29.4

26.5

88.6

Elw/(colled) cyn treth
Trethiant

–
–

9.5
(2.4)

6.2
(1.9)

(5.4)
(0.2)

10.3
(4.5)

Elw/(colled) ar ôl treth

–

7.1

4.3

(5.6)

5.8

Asedion sefydlog
Ewyllys da
Asedion cyfredol
Rhwymedigaethau llai na blwyddyn
Rhwymedigaethau mwy na blwyddyn
Addasiad i adlewyrchu ymrwymiadau gwirioneddol

–
–
–
–
–
–

–
–
14.7
(13.2)(28.9)
27.4

0.2
–
33.4
(6.6)
(45.5)
18.5

2.0
8.8
20.7
(18.3)(13.6)
11.7

2.2
8.8
68.8
(38.1)(88.0)
57.6

Gwerth llyfr net

–

–

–

11.3

11.3

* Seilir y ffigurau ar ddatganiadau ariannol nas archwiliwyd

122

UK Gold UK Channel
Holdings Management Cyd-fentrau
Limited*Limited*eraill£m£m£m

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Yn unol â thelerau’r cytundebau â Flextech a Discovery, nid oes unrhyw reidrwydd ar y Grwp i ariannu
colledion yr aethpwyd iddynt gan yr endidau nac i ad-dalu eu rhwymedigaethau net. O ganlyniad, nid yw’r
Grwp yn rhannu colledion/rhwymedigaethau net yr endidau perthnasol ac felly ni chynhwysir unrhyw gyfrano’r colledion yn y datganiadau ariannol ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005 (2004 £dim).
Mae cyfran y rhwymedigaethau net nas cydnabuwyd yn cynnwys y £46.7miliwn a ddangosir yn y tabl fel‘addasiad i adlewyrchu rhwymedigaethau gwirioneddol’. Mae gan y Grwp yr hawl i’w gyfran o unrhyw elw
neu asedion net unwaith y bydd elw cronnol y mentrau yn fwy na’r colledion cronnol ers yr ymgorfforiad.
Yn ystod y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005, derbyniodd y Grwp ei ddifidend cyntaf o £2.1miliwn
gan UK Gold Holdings Limited, un o gyd-fentrau Flextech.
Busnesau yw partneriaethau cyswllt
y mae gan y BBC gryn ddylanwad
drostynt ond nid rheolaeth lwyr.

13d Buddiannau mewn partneriaethau cyswllt
13d i Partneriaethau cyswllt sylweddol a’u gweithgareddau
Mae’r Grwp yn dal buddiannau sylweddol (yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol) yn y prif bartneriaethau
cyswllt a restrir isod, sydd, oni nodir yn wahanol, wedi eu hymgorffori ym Mhrydain Fawr ac wedi eu
cofrestru yng Nghymru a Lloegr. Mae rhestr lawn o bartneriaethau cyswllt ar gael ar gais gan Yr Ysgrifennydd
yn BBC, Room MC3C3, Media Centre, 201 Wood Lane, London WI2 7TQ.
Dalcyfranddaliadau
cyffredin addyroddwyd%

Parliamentary Broadcasting Unit Limited
33
Broadcasters Audience Research Board Limited (BARB)*The Commonwealth Broadcasting Association*
Radio Joint Audience Research Limited (RAJAR)
50
Frontline Limited
23
UKTV Pty Limited (yn gorfforedig yn Awstralia)
20
People and Arts (Latin America) LLC (yn gorfforedig yn UDA)**
50
Animal Planet LLC (yn gorfforedig yn UDA)**
20
The Animal Planet Europe Partnership**
50
Animal Planet Japan KK (yn gorfforedig yn Japan)**33
Jasper Broadcasting Inc. (yn gorfforedig yn Canada)
20 Sianelau
Jasper Junior Broadcasting Inc. (yn gorfforedig yn Canada)
20
3sixtymedia Limited
10
White City Development Partnership***

Gweithgaredd

Darparwr cynnwys
Ymchwil cynulleidfa
Fforwm darlledu
Ymchwil cynulleidfa
Cyhoeddi
Sianelau
Sianelau
Sianelau
Sianelau
Sianelau
Sianelau
Cynhyrchu
Eiddo*Mae Broadcasters Audience Research Board Limited a The Commonwealth Broadcasting Association yn gwmnïau
cyfyngedig drwy warant, ac mae’r BBC yn gyd-aelod ohonynt ynghyd â darlledwyr eraill**Partneriaeth gyswllt Discovery***Cyfranddaliad partneriaeth o 50%

13d ii Cyfran y Grwp o drosiant ac asedion net partneriaethau cyswllt
Seilir y datgeliadau ychwanegol canlynol ar ganlyniadau partneriaethau cyswllt Discovery am y flwyddyn addaeth i ben 31 Rhagfyr 2004 a seilir datgeliadau y partneriaethau cyswllt sy’n weddill ar y canlyniadau ar
ddyddiad eu datganiadau ariannol unigol. Mae’r datgeliadau ychwanegol hyn yn cynrychioli cyfran ecwiti y
Grwp o asedion a rhwymedigaethau’r endidau hynny.
Buddiannau’r Grwp mewn partneriaethau cyswllt

2005
£m

2004
£m

Cyfran y trosiant

42.9

38.6

38.8
24.5
(19.3)(123.9)
81.2

43.1
12.6
(7.2)
(118.9)
75.2

1.3

4.8

Cyfran yr asedion sefydlog
Cyfran yr asedion cyfredol
Cyfran y rhwymedigaethau sy’n ddyledus o fewn blwyddyn
Cyfran y rhwymedigaethau sy’n ddyledus ar ôl mwy na blwyddyn
Addasiad i adlewyrchu ymrwymiad gwirioneddol
Buddiannau net mewn partneriaethau cyswllt

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

123

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Mae’r canlyniadau yn cynnwys cyfran y Grwp o elw/(colled) weithredol UKTV Pty Limited o £0.5miliwn(2004 £0.3miliwn), Frontline Limited o £0.7miliwn (2004 £1.1miliwn), Children’s Character Books Limitedo £(0.1)miliwn (2004 dd/g), a BBC World (India) Private Limited o £0.1miliwn (2004 £dim). Cyfran y Grwp
o’r partneriaethau cyswllt sy’n weddill, gan gynnwys Jasper Broadcasting Inc a Jasper Junior Broadcasting Inc,a weithredir mewn partneriaeth ag Alliance Atlantis, oedd £dim (2004 £dim).
Yn unol â thelerau’r cytundebau gyda Discovery ac Alliance Atlantis, nid oes gan y Grwp unrhyw
ymrwymiad i ariannu colledion yr aethpwyd iddynt gan yr endidau nac i ad-dalu eu rhwymedigaethau net.
O ganlyniad, nid yw’r Grwp yn rhannu colledion neu rwymedigaethau net yr endidau perthnasol ac yn unolâ hynny ni chynhwysir unrhyw gyfran o’r colledion yn y datganiadau ariannol am y flwyddyn a ddaeth i ben
31 Mawrth 2005 (2004 £dim). Mae gan y Grwp yr hawl i’w gyfran o unrhyw elw neu asedion net unwaithy bydd elw cronnol y mentrau yn fwy na’r colledion cronnol ers yr ymgorfforiad, ac eithrio JV Network
LLC. Sefydlwyd JV Network LLC at ddiben darparu arian ar gyfer dyledion gan Discovery i gyd-fentrau eraill
Discovery ac nid oes gan BBC Worldwide yr hawl i unrhyw elw sy’n codi o fewn yr endid hwn.
13e Symudiadau yn ystod y flwyddyn ar gyfer UK Public Service Broadcasting
Buddiant yn
asedion Buddiannau Buddiannau
net BBC
mewn
mewn
World Service is-gwmnïau cyd-fentrau
£m
£m
£m

Mae ymgymeriadau is-gwmnïau yn
fusnesau a reolir gan y BBC.

Ar 1 Ebrill 2004
Gwarged cronnol
Amorteiddio

152.5
7.6
–

125.3
–
–

8.8
–
(8.8)

286.6
7.6
(8.8)

Ar 31 Mawrth 2005

160.1

125.3

–

285.4

13f Ymgymeriadau is-gwmnïau
Rhestrir prif ymgymeriadau is-gwmnïau’r BBC ar 31 Mawrth 2005 isod. Mae pob un yn gyfan gwbl yn
eiddo ac wedi eu hymgorffori ym Mhrydain Fawr ac wedi eu cofrestru yng Nghymru a Lloegr. Mae rhestr
lawn o’r is-gwmnïau ar gael ar gais gan Yr Ysgrifennydd yn BBC, Room MC3C3, Media Centre, 201 Wood Lane,
London W12 7TQ.
Enw’r endid

Gweithgaredd

BBC Commercial Holdings Limited
BBC Worldwide Limited***

BBC World Limited
BBC Ventures Limited
BBC Broadcast Limited

**
**
**

BBC Resources Limited**

BBC Free to View Limited*

BBC Property Limited
BBC Property Development Limited
Centre House Productions Limited

**
**
*

*Yn berchen arno’n uniongyrchol**Yn berchen arno’n anuniongyrchol

124

Cyfanswm£m

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cwmni dalCyhoeddi, sianelau
a dosbarthu rhaglenni
Sianelau
Cwmni dalGwasanaethau chwarae
allan a rheoli sianelau
Cyfleusterau a gwasanaethau
gwneud rhaglenni
Cwmni dal ar gyfer
trwydded ddigidol
Eiddo
Eiddo
Ariannu cynyrchiadau

14 Stociau
Grwp
2005
£m

Deunyddiau crai
Gwaith yn mynd rhagddo– rhaglenni a grëwyd yn fewnol– eraill
Rhaglenni a orffennwyd– rhaglenni a ffilmiau a gaffaelwyd– rhaglenni a grëwyd yn fewnol
Arall
Cyfanswm

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

2.9

5.1

0.7

0.7

281.0
2.4

273.1
6.0

280.7
0.1

272.7
0.2

88.1
69.9
14.5

82.3
44.5
22.0

88.1
69.9
–

82.3
44.5
–

458.8

433.0

439.5

400.4

Grwp
2005
£m

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

119.5

135.7

12.9

18.1

285.8
–
10.2
35.5
102.3
121.5

275.4
–
3.1
40.3
21.9
196.3

285.8
28.0
5.8
32.6
78.6
103.7

275.4
30.6
3.1
35.9
4.8
169.8

674.8

672.7

547.4

537.7

6.1
100.0

5.7
136.3

–
84.3

–
118.1

106.1

142.0

84.3

118.1

780.9

814.7

631.7

655.8

15 Dyledwyr

Derbyniadwy o fewn blwyddyn
Dyledwyr masnach
Yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon– dyledwyr ffi’r drwydded
Symiau sy’n ddyledus gan is-gwmnïau
Symiau sy’n ddyledus gan bartneriaethau cyswllt a chyd-fentrau
TAW adferadwy
Dyledwyr eraill
Rhagdaliadau

Derbyniadwy ar ôl mwy na blwyddyn
Dyledwyr eraill
Rhagdaliadau

Cyfanswm

Mae dyledwyr eraill yn cynnwys £56.6miliwn mewn perthynas â gwerthu safle White City, gweler Nodyn 6i gael manylion.
Mae rhagdaliadau wedi gostwng oddi ar 2004 am fod y £52.5miliwn mewn perthynas â safle White Cityyn cael ei amorteiddio’n llawn yn ystod y flwyddyn fel yr eglurir yn Nodyn 6.
16 Credydwyr
16a Polisi talu’n brydlon
Polisi’r BBC yw cydymffurfio â’r Cod Ymarfer Talu’n Well mewn perthynas â thalu cyflenwyr, ar yr amod
bod y cyflenwyr yn cydymffurfio â thelerau ac amodau perthnasol eu contractau. Mae’r BBC yn monitro
cydymffurfiad yn erbyn telerau’r cod hwn. Gwneir taliadau ar gyfer caffaeliadau rhaglenni yn unol â thelerau
cytundebol. Roedd gan y Grwp 35 o ddiwrnodau credydwyr heb eu talu mewn perthynas â chredydwyr
masnach eraill ar 31 Mawrth 2005 (2004 39 o ddiwrnodau). Mae credydwyr gweddilliol a chostau
cysylltiedig wedi cael eu heithrio at ddibenion y cyfrifiad hwn, gan eu bod yn ymwneud â thaliadau
i artistiaid a chyfranwyr heblaw credydwyr masnach.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

125

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

16b Symiau sy’n ddyledus o fewn blwyddyn

Nodyn

Grwp
2005
£m

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

21
23c

36.9
1.5

38.2
1.6

31.2
–

31.3
–

38.4

39.8

31.2

31.3

60.1
26.5
59.0
21.5
167.0

78.7
24.6
50.5
34.2
162.9

58.9
26.3
36.0
–
107.2

77.2
23.9
30.6
–
111.1

334.1

350.9

228.4

242.8

–
8.5
5.8
28.6
59.9

–
1.2
8.5
32.8
–

51.7
–
2.3
26.6
59.9

92.6
–
6.4
28.2
–

102.8

42.5

140.5

127.2

342.6

349.3

274.7

281.6

100.4

109.1

100.4

109.1

443.0

458.4

375.1

390.7

918.3

891.6

775.2

792.0

Gorddrafftiau banc a benthyciadau eraill
Gorddrafftiau bancNodiadau benthyca nas gwarantwyd

Credydwyr masnach
Credydwyr rhaglenni
Caffaeliadau rhaglenni
Cyflogau
Taliadau hawlfraint gweddilliol
Credydwyr masnach eraill

Credydwyr eraill
Symiau sy’n ddyledus i is-gwmnïau
Symiau sy’n ddyledus i bartneriaethau cyswllt a chyd-fentrau
Treth gorfforaeth
Trethiant arall a nawdd cymdeithasol
Arall

Croniadau ac incwm gohiriedig
Croniadau ac incwm gohiriedig
Adneuon stampiau cynilo trwydded a rhandaliadau
debyd uniongyrchol

Cyfanswm

Mae credydwyr eraill yn cynnwys £59.9miliwn mewn perthynas â gwerthu safle White City, gweler Nodyn 6i gael manylion.
16c Symiau sy’n ddyledus ar ôl mwy na blwyddyn

Benthyciadau banc a benthyciadau eraill

Nodyn

Grwp
2005
£m

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

23c

150.0

180.0

–

–

7.1

6.0

7.1

6.0

27.1
–
3.4

30.3
–
–

–
27.6
–

–
33.3
–

30.5

30.3

27.6

33.3

187.6

216.3

34.7

39.3

Credydwyr masnach
Caffaeliadau rhaglenni
Credydwyr eraill
Ymrwymiadau o dan brydlesau cyllid
Symiau sy’n ddyledus i is-gwmnïau
Arall

Cyfanswm

126

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

23c

17 Darpariaethau ar gyfer rhwymedigaethau a thaliadau
Ar 1 Ebrill
2004
£m

Grwp

Defnyddiwyd Rhyddhawyd
Tâl aAryn ystodyn ystod godwyd am 31 Mawrth
y flwyddyn y flwyddyn y flwyddyn
2005
£m
£m
£m
£m

Ffi’r drwydded
Ailstrwythuro
Ymgyfreitha ac yswiriant
Eiddo
Pensiwn
Treth ohiriedig
Arall

22.1
15.7
11.2
11.9
–
5.7
10.9

(14.9)(10.6)
(0.6)
(2.4)
–
–
(11.1)

(7.7)
(3.3)
(1.2)
(1.9)
–
–
(9.3)

17.7
45.6
4.4
4.2
21.1
9.6
22.5

17.2
47.4
13.8
11.8
21.1
15.3
13.0

Cyfanswm

77.5(39.6)(23.4)

125.1

139.6

Mae ailstrwythuro yn cynnwys y costau hynny sy’n ymwneud â’r rhaglen newid sy’n mynd rhagddi yn y BBC.
Mae darpariaethau eiddo yn cynnwys rhwymedigaeth BBC World Service o £3.3miliwn (2004 £3.6miliwn)
i adfer Bush House i’w gyflwr gwreiddiol, ynghyd â symiau sy’n berthnasol i ddadfeiliadau ac adleoliadau
eraill. Mae darpariaeth Bush House wedi cael ei disgowntio ar sail cyn treth er mwyn adlewyrchu gwerth
amser i BBC World Service o’r swm hwn.
Mae darpariaethau pensiwn yn cynnwys swm o £21.1miliwn a grisialodd pan werthwyd BBC Technology
Holdings Limited. Mae’r swm hwn yn daladwy dros ddeng mlynedd. Amcangyfrif ydyw tra’n aros am brisiad
terfynol ond ni fydd yn fwy na £21.1miliwn mewn termau gwerth presennol net (er y gallai fod yn llai na’r
swm hwn). Wrth bennu’r ddarpariaeth, cafodd y llifau arian parod a ragwelir eu disgowntio ar sail cyn trethyn ôl gwerth amser y swm hwn i’r BBC.
Mae darpariaethau eraill yn cynnwys nifer o falansau sy’n codi ar draws y BBC wrth iddo gynnal ei fusnesyn ôl yr arfer.

Ariennir gweithrediadau UK PublicService Broadcasting a BBC World
Service o ffynonellau gwahanol. Fel ycyfryw, cedwir y cronfeydd wrth gefn
sy’n berthnasol i BBC World Service
ar wahân i weddill y Grwp a chyfyngir
eu defnydd i weithgareddau BBC
World Service yn unig.

UK Public Service BroadcastingAr 1 Ebrill
2004£m

Defnyddiwyd Rhyddhawyd
Tâl aAryn ystodyn ystod godwyd am 31 Mawrth
y flwyddyn y flwyddyn y flwyddyn
2005
£m
£m
£m
£m

Ffi’r drwydded
Ailstrwythuro
Ymgyfreitha ac yswiriant
Eiddo
Arall

22.1
12.4
11.2
8.3
10.7

(14.9)
(9.3)
(0.6)
(2.4)
(10.7)

(7.7)
(1.5)
(1.2)
(1.5)
(9.9)

17.7
44.0
2.6
3.4
22.2

17.2
45.6
12.0
7.8
12.3

Cyfanswm

64.7(37.9)(21.8)

89.9

94.9

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

127

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

18 Cronfeydd wrth gefn
Cronfaweithredol
wrth gefn aceithrio cronfa
bensiwn
wrth gefn£mCronfabensiwn
wrth gefn£mCyfanswm ygronfaweithredol
wrth gefn£mCronfagyfalafwrth gefn£mCronfaailbrisio
wrth gefn£mCyfanswm£m

Ar 1 Ebrill 2004
255.4
Addasiadau cyfnewid(0.5)
Diffyg am y flwyddyn ariannol(188.2)
Ennill actiwaraidd ar gynlluniau
pensiwn buddiannau diffiniedig–
Ennill nas gwireddwyd wrth waredu busnes
22.8
Trosglwyddiad cronfa ailbrisio wrth gefn
0.8
Trosglwyddiad cronfa bensiwn wrth gefn
71.4
Trosglwyddiad cronfa gyfalaf wrth gefn
27.0

(436.3)––(180.9)(0.5)(188.2)

788.8
–
–

4.8
–
–

612.7
(0.5)
(188.2)80.9––(71.4)
–

80.9
22.8
0.8
–
27.0

–
–
–
–
(27.0)

–
–
(0.8)
–
–

80.9
22.8
–
–
–

Ar 31 Mawrth 2005

188.7

(426.8)(238.1)

761.8

4.0

527.7

Cynrychiolwyd gan:
Cronfeydd wrth gefn y Grwp Cyffredinol
Cronfeydd wrth gefn BBC World Service

181.1
7.6

(426.8)–(245.7)
7.6

613.3
148.5

–
4.0

367.6
160.1

188.7

(426.8)(238.1)

761.8

4.0

527.7

Grwp

O dan safon gyfrifyddu FRS 10, Goodwill and intangible assets, mae’n rhaid cyfalafu ac amorteiddio unrhyw
ewyllys da newydd sy’n codi yn ystod ei fywyd defnyddiol.Yn ôl yr hyn a ganiateir gan y safon, bydd ewyllys
da o £6.8miliwn (2004 £6.8miliwn) sy’n codi mewn cyfnodau cyn 1999 yn parhau i gael ei wrthbwyso yn
erbyn y gronfa weithredol wrth gefn.
Cronfaweithredol
wrth gefn£mCronfagyfalafwrth gefn£mCronfaailbrisio
wrth gefn£mCyfanswm£m

Ar 1 Ebrill 2004
Diffyg am y flwyddyn ariannol
Trosglwyddiad cronfa ailbrisio wrth gefn
Trosglwyddiad cronfa gyfalaf wrth gefn

193.0
(16.5)
0.8
27.0

788.8
–
–
(27.0)

4.8
–
(0.8)
–

986.6
(16.5)––

Ar 31 Mawrth 2005

204.3

761.8

4.0

970.1

Cynrychiolwyd gan:
Cronfeydd wrth gefn UK Public Service Broadcasting
Cronfeydd wrth gefn BBC World Service

196.7
7.6

613.3
148.5

–
4.0

810.0
160.1

204.3

761.8

4.0

970.1

Busnesllyfrau plant
2005
£m

BBC
Technology
Holdings
Limited2005£mCyfanswm
2005
£m

1.1
–
0.4

85.5
24.8
32.4

86.6
24.8
32.8

1.5

142.7

144.2

Yn cynnwys:
Cydnabyddiaeth arian parod a dderbyniwyd
Llai costau trafodion

2.3
(0.9)

150.0
(7.3)

152.3
(8.2)

Enillion arian parod net o werthu busnesau

1.4

142.7

144.1

Llog mewn ymgymeriad cyswllt newydd

0.1

–

0.1

UK Public Service Broadcasting

19 Gwerthu busnesau

Asedion net a waredwyd
Rhwymedigaeth pensiwn a grisialwyd
Elw wrth waredu

Cyfrannodd y busnesau a werthwyd yn ystod y flwyddyn £10miliwn o’r llif arian parod a ddefnyddiwyd
i brynu asedion sefydlog diriaethol.
128

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

20 Cysoni llif arian parod net i symudiad yn y ddyled net
2005
£m

2004
£m

Cynnydd mewn arian parod yn ystod y flwyddyn
All-lif/(mewnlif) arian parod net o reoli adnoddau rhydd
All-lif/(mewnlif) arian parod net o gynnydd mewn benthyciadau a phrydlesau cyllid

0.3
29.3
33.3

2.3
(52.3)(90.0)

Newid yn y ddyled net yn deillio o lifau arian parod
Gostyngiad anariannol mewn prydlesau cyllid

62.9–(140.0)15.8

Newid yn y ddyled net
Dyled net ar ddechrau’r flwyddyn

62.9(198.2)(124.2)(74.0)

Dyled net ar ddiwedd y flwyddyn(135.3)(198.2)21 Dadansoddiad o newidiadau yn y ddyled net
Ar
1 Ebrill
2004£m

LlifauAr
arian 31 Mawrth
parod
2005
£m
£m

(38.2)
39.3

1.3
(1.0)

(36.9)
38.3

1.1

0.3

1.4

Adnoddau rhydd
Buddsoddiadau tymor byr

12.6

29.3

41.9

Cronfeydd gros

13.7

29.6

43.3

Dyled
Benthyciadau gan drydydd partïon
Nodiadau benthyca nas gwarantwyd
Prydlesau cyllid(180.0)(1.6)(30.3)

30.0
0.1
3.2

(150.0)(1.5)(27.1)

Dyled net

(198.2)62.9(135.3)Public Service Broadcasting
Busnesau Masnachol
Centre House Productions Limited

2.7(172.4)(28.5)

8.9
50.7
3.3

11.6
(121.7)(25.2)

Dyled net

(198.2)62.9(135.3)

Arian parod net
Gorddrafftiau banc
Arian parod yn y banc ac mewn llaw

Buddsoddiadau asedion cyfredolyw adnoddau rhydd sydd ar gael
i’w defnyddio heb amharu ar y
BBC, ac y gellir eu trosi’n hawdd
yn symiau hysbys o arian parodar eu swm cario neu’n agos ato, neu
eu masnachu mewn marchnad fyw.
Mewn perthynas â’r BBC, symiau
sterling ar adnau yw adnoddau rhydd.

Yn cynnwys:

Caiff y ddyled a’r ad-daliadau ar brydlesau cyllid a ddelir gan Centre House Productions Limited eu
gwrthbwyso’n uniongyrchol gan arian a ddelir ar adneuon cyfatebol a’r incwm ohonynt, fel na fydd unrhyw
effaith o ran llif arian parod yn y tymor hir.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

129

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Mae Gwasanaethau Cyhoeddus
yn y cyd-destun hwn yn cynrychioli
Grwp UK Public Service Broadcastinga BBC World Service.

22 Cysoni cronfeydd/(dyled) net i derfynau benthyca yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngaua Chwaraeon (DCMS)
GwasaGwasanaethau
naethau
Cyhoeddus Cyhoeddus
2005
2004
Nodyn
£m
£m

Busnesau
Masachol2005£mBusnesau
Masnachol
2004
£m

21

11.6

2.7

(121.7)(172.4)16b(100.4)(109.1)––Benthyciadau fel y’u diffiniwyd gan derfyn benthyca DCMS

(88.8)(106.4)(121.7)(172.4)

Terfyn benthyca(200.0)(200.0)(350.0)(350.0)

Cronfeydd/(dyled) net
Adneuon stampiau cynilo ffi’r drwydded
a rhandaliadau debyd uniongyrchol** Rhaid i’r BBC allu ad-dalu adneuon stampiau cynilo ffi’r drwydded a’r rhandaliadau debyd uniongyrchol ar orchymyn
ac felly fe’u cynhwysir ym menthyciadau’r gwasanaethau cyhoeddus

Pennir terfyn Benthyca’r Gwasanaethau Cyhoeddus o £200miliwn o fewn Siarter y BBC. Ar 31 Mawrth 2005
a 31 Mawrth 2004, a thrwy gydol y flwyddyn ariannol roedd y BBC yn cydymffurfio â’r terfyn benthyca hwn.
Pan ganiataodd yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon derfyn benthyca o £350miliwn argyfer BBC Commercial Holdings Limited ym mis Gorffennaf 2002, diffiniwyd tri chyfamod ariannol y mae’nofynnol iddynt gael eu bodloni ar 31 Mawrth bob blwyddyn. Ar 31 Mawrth 2005 a 31 Mawrth 2004 roedd
BBC Commercial Holdings Group yn cydymffurfio â phob un o’r cyfamodau hyn. Rhoddir manylion y
cydymffurfio â’r terfyn benthyca yn y tabl uchod.
Contract yw blaen-gontract ariancyfred i brynu neu werthu ariancyfred tramor yn gyfnewid am
sterling ar ddyddiad penodol.Yn
nodweddiadol, mae cwmnïau yn
llunio blaen-gontractau i sicrhau
cyfradd gyfnewid benodol, gan
ddileu’r risg o ran llif arian parody gellir ei chysylltu â phryniant neu
werthiant yn y dyfodol.
Mae cyfnewidiad cyfradd llog yn
gontract rhwng dau barti i newid saileu taliad cyfradd llog neu
dderbynebion naill ai o gyfraddau
sefydlog neu gyfraddau arnawf ac i’rgwrthwyneb.Yn nodweddiadol, maecwmnïau yn ymrwymo i’r trefniadau
hyn drwy leihau’r amlygiad i risg o ran
cyfraddau llog drwy bennu cyfradd
llog arnawf. Fel arall, gall cwmni gredu
y bydd cyfraddau llog yn gostwng abydd am drosi benthyciad cyfradd
sefydlog yn gyfradd arnawf.

23 Offerynnau ariannol
23a Rheolaeth y Trysorlys ac offerynnau ariannol
Rheolir gweithrediadau trysorlys y Grwp gan swyddogaeth Trysorlys Grwp o fewn paramedrau a ddiffinnir
yn ffurfiol o fewn y llawlyfr polisïau a gweithdrefnau y cytunir arno gan y Bwrdd Gweithredol. Cyflwynir
adroddiad ar weithgaredd Trysorlys y Grwp yn rheolaidd ac mae’n destun arolwg gan archwilwyr mewnol
ac allanol.
Mae Trysorlys y Grwp yn defnyddio offerynnau ariannol i godi arian ac i reoli risg ariannol sy’n deillio
o weithrediadau’r BBC yn unol â’i amcanion sef:■ sicrhau yr ariennir busnes y BBC, y Gwasanaethau Cyhoeddus a’r Gwasanaethau Masnachol, yn llawn
yn y ffordd fwyaf effeithlon a’i fod yn parhau i gydymffurfio â’r terfynau benthyca■ diogelu gwerth asedion, rhwymedigaethau a llifau arian parod y BBC, rhag effeithiau cyfraddau llog
anffafriol ac amrywiadau o ran cyfnewid cyfraddau tramor■ cael yr adenillion mwyaf posibl ar gronfeydd gwarged, tra’n sicrhau y cedwir digon o arian i fodloni
gofynion hylifedd rhagweladwy.
Mae offerynnau ariannol y Grwp, heblaw’r rhai a ddefnyddir at ddibenion rheoli risg trysorlys, yn cynnwys
adnoddau arian parod ac adnoddau rhydd, benthyciadau ac eitemau amrywiol fel dyledwyr a chredydwyr
masnach sy’n codi’n uniongyrchol o’i weithrediadau. Mae’r Grwp yn ariannu ei weithrediadau o’r offerynnau
ariannol hyn.Y prif risgiau i’w rheoli yn hyn o beth yw sicrhau bod gan y Grwp ddigon o arian rhydd i
gyflawni ei ymrwymiadau pan ddônt yn ddyledus a’i fod yn cydymffurfio â’i derfynau benthyca a osodir
gan y Siarter, gan yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon a chan gyfamodau benthyca allanol.
Sefydliad domestig yw’r Grwp yn bennaf gyda’r rhan fwyaf o’r trafodion a’r asedion yn cael eu gwneud
yn y DU ac yn rhai sterling. Fodd bynnag, mae’r Grwp yn cynnal rhai trafodion mewn arian cyfred heblaw
sterling ac yn llunio blaen-gontractau arian cyfred i reoli’r risg hon o ran arian cyfred. Mae’r Grwp hefyd
wedi ymrwymo i gyfnewidiadau’r gyfradd llog i reoli’r risg o ran y gyfradd llog sy’n deillio o ganlyniad i’w
anghenion benthyca. Nid yw’r Grwp yn cynnal trafodion trysorlys hapfasnachol.
23b Cyfleusterau arian parod a benthyca
Mae’r Grwp yn buddsoddi arian parod gwarged tymor byr mewn cynnyrch buddsoddi cyfradd sefydlog.
Dim ond mewn sefydliadau sydd ag isafswm gradd AA tymor hir y buddsoddir arian.
Ar 31 Mawrth 2005 roedd gan UK Public Service Broadcasting gyfleuster benthyca o £100miliwn ar gael
iddo naill ai fel benthyciad ar sail LIBOR tro neu orddrafft i fis Mai 2005 gydag opsiwn i ymestyn y cyfleuster
i fis Mai 2006. Mae’r cyfleuster benthyca yn dwyn llog ar orswm o 0.2% ac mae’r cyfleuster gorddrafft yn
dwyn llog ar gyfraddau sylfaen banc plws 1%.

Benthyciadau byrdymor yw llinellau
marchnad arian.

130

Yn ogystal â’r cyfleuster benthyca hwn mae gan UK Public Service Broadcasting fynediad i linellau marchnadarian heb ymrwymiad, o fanciau unigol, yn gwneud cyfanswm o £24miliwn (2004 £25miliwn) gyda llog yndaladwy ar orswm o rhwng 0.125% a 0.5% dros LIBOR.
BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Mae benthyciadau BBC Commercial Holdings Limited yn cynnwys cytundeb cyfleuster credyd tro mewn
sawl arian cyfred o £350miliwn sy’n ad-daladwy yn llawn ym mis Mawrth 2008. Ar 31 Mawrth 2005 roedd£125miliwn (2004 £105miliwn) wedi ei ddefnyddio drwy gyfrwng blaensymiau. Mae llog yn daladwy ar
LIBOR plws 0.375%, yn codi i LIBOR plws 0.45%, unwaith y bydd mwy na 50% o’r cyfleuster wedi ei
ddefnyddio. O’r cyfanswm, mae £100miliwn ar gael ar ffurf llythyrau credyd i’w rhoi o blaid Banc Buddsoddi
Ewrop i ategu eu benthyciadau o dan y cyfleusterau a nodir isod. Ar 31 Mawrth 2005 defnyddiwyd£41miliwn arall (2004 £76.9miliwn) drwy gyfrwng llythyrau credyd a ddosbarthwyd i ategu’r benthyciadau
o dan y cyfleusterau hyn.
Mae Banc Buddsoddi Ewrop wedi sicrhau bod cyfleuster benthyca ar gael i BBC Commercial Holdings
Limited am swm o £25miliwn. Mae’r benthyciad hwn yn ad-daladwy mewn un rhandaliad erbyn Tachwedd
2007. Defnyddiwyd £25miliwn o dan y cyfleuster hwn ar 31 Mawrth 2005 (2004 £25miliwn). Pennir ygyfradd llog sy’n gymwys ar y cyfleuster drwy gyfeirio at gost ariannu Banc Buddsoddi Ewrop ei hun ac nid
oes unrhyw orswm yn uwch na’r gyfradd ariannu hon. Ategir y benthyciad o dan y cyfleuster hwn gan lythyr
credyd a ddosbarthwyd gan y banciau masnachol o dan y cyfleuster credyd tro o £350miliwn y cyfeiriwyd
ato uchod.
Ar 31 Mawrth 2004, roedd gan BBC Commercial Holdings Limited fenthyciad o £50miliwn gyda’r European
Investment Bank (cyfanswm y cyfleuster £66miliwn). Ad-dalwyd y benthyciad hwn yn llawn ym mis Mawrth2005 a chanslwyd y cyfleuster.
Yn ogystal, roedd gan BBC Commercial Holdings Limited gyfleuster o £20miliwn a oedd ar gael fel
gorddrafft ar 1% dros gyfradd sylfaen y banc, neu linell marchnad arian, gyda therfyn o 0.3%. Disgwylir
i arolwg o’r cyfleuster gael ei gynnal ym mis Ionawr 2006.
23c Aeddfedrwydd rhwymedigaethau ariannol
Mae’r Grwp yn trefnu ei fenthyciadau i fodloni llifau arian parod a ragwelir fel bod digon o arian ar gael
fel y gall UK Public Service Broadcasting gyflawni ei ymrwymiadau. Cyflawnir hyblygrwydd tymor byr drwy
gyfleusterau gorddrafft. Proffil aeddfedrwydd rhwymedigaethau ariannol y Grwp, heblaw credydwyr tymor
byr, ar 31 Mawrth oedd:
Nodiadau
Benthyciadau benthyca nas
Gorddrafft
banc gwarantwyd
£m
£m
£m

2005
O fewn blwyddyn
Rhwng blwyddyn a dwy flynedd
Rhwng dwy a phum mlynedd
Mwy na phum mlynedd

2004
O fewn blwyddyn
Rhwng blwyddyn a dwy flynedd
Rhwng dwy a phum mlynedd
Mwy na phum mlynedd

Prydlesau
cyllid£m

Credydwyr Darpariaethau£m£m

Cyfanswm
2005
£m

36.9
–
–
–

–
–
150.0
–

1.5
–
–
–

–
–
–
27.1

–
7.5
1.3
1.7

2.7
2.5
6.8
12.4

41.1
10.0
158.1
41.2

36.9

150.0

1.5

27.1

10.5

24.4

250.4

38.2
–
–
–

–
–
130.0
50.0

1.6
–
–
–

–
–
–
30.3

–
4.6
1.4
–

–
–
–
–

39.8
4.6
131.4
80.3

38.2

180.0

1.6

30.3

6.0

–

256.1

Mae’r uchod yn cynnwys pob rhwymedigaeth gytundebol, gan gynnwys y rhai a ddelir o fewn darpariaethau.
Adneuon dirymu yw symiau aadneuir gyda banciau gan Centre
House Productions Limited sy’n ennill
yr un swm o log sydd ei angen i dalu’r
ad-daliad cyfalaf ac elfen llog pob un
o’r prydlesau cyllid. Caiff yr adneuon
dirymu eu clustnodi ac felly ni ellir eu
defnyddio ar gyfer unrhyw drafodion
heblaw’r taliadau cyfalaf a llog ycytunwyd arnynt.

Mae’r prydlesau cyllid yn ymwneud â Centre House Productions Limited. Mae Centre House Productions
Limited yn ymrwymo i brydlesau cyllid fel ffordd o ariannu cynyrchiadau drama sy’n arwain at gostau
cynhyrchu is i’r BBC. Cyfatebir y prydlesau cyllid hyn gan adneuon dirymu na ellir ond eu defnyddio i setlo’r
rhwymedigaethau prydlesau cyllid ac felly nid ydynt yn cynrychioli asedion a rhwymedigaethau ar wahân.
O ganlyniad, cânt eu clirio o gyfrif y credydwr prydlesau cyllid i ddangos y rhwymedigaeth net na ellir
ei chyfateb ar ddiwedd y flwyddyn. Mae’r adneuon dirymu hyn, £263.0miliwn ar 31 Mawrth 2005 (2004£273.5miliwn), wedi eu strwythuro yn y fath fodd fel bod y prifswm ar adnau a’r llog a enillir yn ddigon idalu rhwymedigaethau rhent y prydlesau cyllid tan ddiwedd y brydles.Yn unol â hynny, ni chaiff ei gynnwys
fel benthyca at ddibenion cydymffurfio â therfynau benthyca’r BBC.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

131

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

Proffil aeddfedrwydd rhwymedigaethau ariannol UK Public Service Broadcasting, heblaw credydwyr tymor
byr, ar 31 Mawrth oedd:
Gorddrafft£m2005
O fewn blwyddyn
Rhwng blwyddyn a dwy flynedd
Rhwng dwy a phum mlynedd
Mwy na phum mlynedd

2004
O fewn blwyddyn
Rhwng blwyddyn a dwy flynedd
Rhwng dwy a phum mlynedd
Mwy na phum mlynedd

Credydwyr Credydwyr
masnach cydgwmnïau
£m£m

Cyfanswm
2005
£m

31.2
–
–
–

–
7.0
0.1
–

–
6.2
10.0
11.4

31.2
13.2
10.1
11.4

31.2

7.1

27.6

65.9

31.3
–
–
–

–
4.6
1.4
–

–
5.9
13.7
13.7

31.3
10.5
15.1
13.7

31.3

6.0

33.3

70.6

23d Cyfraddau llog
Mae prif amlygiad y Grwp i amrywiadau yn y gyfradd llog yn codi ar fenthyciadau allanol. Ers Mawrth
2003 mae’r Grwp wedi benthyca ar gyfraddau llog arnawf ac yna wedi defnyddio ei gyfnewidiadau cyfradd
llog i gynhyrchu’r proffil llog a ddymunir ac i reoli amlygiad y Grwp i amrywiadau yn y gyfradd llog.
Daw asedion ariannol y Grwp, ac eithrio dyledwyr tymor byr, i £80.2miliwn ar 31 Mawrth 2005
(2004 £51.9miliwn) sydd oll yn agored i gyfradd llog arnawf.
Ar ôl ystyried y cyfnewidiadau amrywiol yn y gyfradd llog a’r blaen-gontractau arian cyfred tramor yr
ymrwymodd y Grwp iddynt, roedd proffil cyfradd llog rhwymedigaethau ariannol y Grwp ar 31 Mawrth2005 a 2004 yn:
Rhwymedigaethau cyfradd sefydlog
Rhwymedigaethau
ariannol na
thelir unrhyw
Cyfanswm log arnynt£m£m

Rhwymedigaethau
ariannol y
gyfradd
arnawf
£m

Swm
£m

2005
Sterling

250.4

34.2

–

216.2

Cyfanswm

250.4

34.2

–

216.2

2004
Sterling

256.1

36.3

10.8

209.0

Cyfanswm

256.1

36.3

10.8

209.0

CyfnodCyfradd
cyfartalog
llog cymhwysol
gyfartalog nes eu bod
gymhwysol yn aeddfed% Blynyddoedd

4.6

3

4.5

4

Cyflawnir benthyciadau cyfradd sefydlog sterling drwy lunio trafodion cyfnewidiadau’r gyfradd llog; mae pob
cyfnewidiad sy’n weddill yn aeddfedu ym mis Mawrth 2008.Yn ogystal â’r £188miliwn (2004 £209miliwn)
o gyfnewidiadau a gynhwyswyd yn y rhwymedigaethau cyfradd sefydlog o £216miliwn (2004 £209miliwn)
a ddangosir uchod, a oedd yn weithredol ar ddiwedd y flwyddyn, trafodwyd £58miliwn ychwanegol ogyfnewidiadau i gwmpasu benthyciadau rhagamcanol.
23e Amlygiad i arian cyfred
Lleolir y mwyafrif o weithrediadau’r Grwp yn y DU. Mae gan y Grwp un gweithrediad sylweddol dramor, sef
BBC Worldwide America, sy’n gweithredu yn UDA ac y mae ei refeniw a’i dreuliau wedi’u dynodi yn noleri’r
UD yn unig.
Mae gan y Grwp nifer o drafodion yn ymwneud â phartïon tramor sydd wedi eu prisio yn arian cyfred
y partïon hynny. Polisi’r Grwp yw dileu amlygiad i arian cyfred ar adeg y trafodyn drwy ddefnyddio
blaen-gontractau.

132

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Ar 31 Mawrth 2005, ar ôl ystyried effeithiau blaen-gontractau cyfnewid tramor, nid oedd gan y Grwp
unrhyw amlygiad sylweddol i arian cyfred.
23f Enillion a cholledion ar gontractau rhagfantoli
Mae’r Grwp yn cynnal rhai trafodion mewn marchnadoedd rhyngwladol. Oherwydd symudiadau mewn
cyfraddau cyfnewid dros amser, gall y swm y mae’r Grwp yn disgwyl ei gael neu ei dalu pan fydd yn
ymrwymo i drafodyn fod yn wahanol i’r swm a gaiff mewn gwirionedd neu a delir ganddo pan fydd
yn setlo’r trafodyn. Mae’r Grwp yn rheoli ei amlygiad i symudiadau mewn cyfraddau cyfnewid drwy lunio
blaen-gontractau rhagfantoli cyfnewid. Mae’r rhain yn caniatáu i’r Grwp setlo trafodion ar gyfraddau cyfnewid
hysbys, gan ddileu llawer o’r ansicrwydd hwn.
Ar 31 Mawrth 2005 roedd y Grwp wedi gwneud ymrwymiad net i brynu arian cyfred tramor o £95miliwn(2004 £71miliwn) sy’n aeddfedu yn y cyfnod hyd at 2012 er mwyn pennu cost sterling ymrwymiadau drwy
gydol y cyfnod hwn.
Daeth enillion a cholledion nas gwireddwyd ar flaen-gontractau rhagfantoli cyfnewid i gyfanswm o ennill
nas gwireddwyd o £7.8miliwn (2004 colled o £6.7miliwn) ar ddyddiad y fantolen, y disgwylir i £2.7miliwn
ohono gael ei gydnabod yn y flwyddyn ariannol nesaf.
O fis Mawrth 2003, dechreuodd y Grwp ddefnyddio cyfnewidiadau cyfradd llog i reoli ei broffil cyfradd
llog. Daeth enillion a cholledion nas gwireddwyd ar y contractau hyn i ennill nas gwireddwyd o £3.3miliwn(2004 £3.9miliwn) ar ddyddiad y fantolen, y disgwylir i £1.2miliwn ohono gael ei gydnabod yn y flwyddyn
ariannol nesaf.
23g Gwerthoedd teg asedion a rhwymedigaethau ariannol
Nid oes unrhyw wahaniaeth sylweddol mewn gwerth rhwng gwerth llyfr a gwerth marchnad offerynnau
ariannol y Grwp heblaw’r hyn a ddatgelwyd yn Nodyn 23f.
24 Ymrwymiadau
24a Contractau a osodwyd ar gyfer gwariant yn y dyfodol
Grwp
2005
£m

Ychwanegiadau asedion sefydlog
Caffaeliadau rhaglenni a hawliau chwaraeon
Rhaglenni annibynnol

Prydles weithredol yw prydles lle nad
yw’r prydlesai wedi derbyn y risgiau
a’r gwobrau o fod yn berchen ar yr
ased a’i gweithredu. Mae’r prydlesai(y BBC) yn llogi yn hytrach na
phrynu ased.

UK Public
UK Public
Service
Service
Grwp Broadcasting Broadcasting
2004
2005
2004
£m
£m
£m

27.7
987.7
85.3

78.4
1,073.6
73.9

21.5
945.1
76.2

52.9
1,073.5
70.2

1,100.7

1,225.9

1,042.8

1,196.6

24b Prydlesau gweithredol
Ymrwymiadau prydlesau gweithredol sy’n daladwy yn y flwyddyn ganlynol, wedi’u dadansoddi yn ôl ycyfnod pan ddaw’r brydles i ben:

Grwp
O fewn blwyddyn
Ymhen dwy i bum mlynedd
Ar ôl pum mlynedd

UK Public Service BroadcastingO fewn blwyddyn
Ymhen dwy i bum mlynedd
Ar ôl pum mlynedd

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Tir acadeiladau
2005£m

Tir acadeiladau
2004
£m

Arall
2005
£m

Arall
2004
£m

2.9
6.3
35.9

11.0
9.2
54.9

3.3
5.9
2.6

3.2
14.8
1.9

45.1

75.1

11.8

19.9

1.8
3.8
35.7

9.9
7.7
54.1

1.7
2.8
0.8

0.6
2.4
0.1

41.3

71.7

5.3

3.1

133

Datganiadau ariannol
Nodiadau i’r datganiadau ariannol

24c Ymrwymiadau ariannol eraill
Ar 31 Mawrth 2005 roedd gan y BBC ymrwymiadau ar gyfer cymorth technolegol yn gwneud cyfanswmo £10.4miliwn, y disgwylir i £5.9miliwn ohono gael ei dalu o fewn blwyddyn.Ymrwymiad UK Public Service
Broadcasting oedd £8.9miliwn, y mae £5.1miliwn ohono yn daladwy o fewn blwyddyn.
Wrth gynnal ei fusnes fel arfer mae’r BBC yn llunio nifer fawr o gontractau ag artistiaid ac awduron a chyda
darparwyr gwasanaethau eraill gan gynnwys y rhai sy’n casglu ffi’r drwydded a dosbarthu sianelau.
25 Rhwymedigaethau amodol
Ar 31 Mawrth 2005 roedd gan y Grwp rwymedigaethau amodol nas darparwyd yr amcangyfrifwyd eu bod
yn werth £5.4miliwn (2004 £0.9miliwn) mewn perthynas â gwarantau ac indemniadau. O’r swm hwn, mae£0.9miliwn yn gysylltiedig â UK Public Service Broadcasting. Mae’r gweddill yn gysylltiedig â chyd-fenter BBC
Worldwide, Worldwide Media Limited. Mae BBC Worldwide wedi gwarantu benthyciadau banc mewn
perthynas â’r gyd-fenter hon sef 366miliwn rwpi (£4.5miliwn) ar 31 Mawrth 2005. Gall y ddyled hon godi
400miliwn rwpi (£5.0miliwn) dros y ddwy flynedd nesaf.
Mae gan y Grwp nifer o rwymedigaethau amodol hefyd sy’n codi o ymgyfreitha. Gwna’r BBC ddarpariaeth
benodol (gweler Nodyn 17) yn erbyn amcangyfrif o unrhyw iawndal a chostau a allai gael eu dyfarnu.
26 Digwyddiadau ôl-fantolen
Ar 12 Ebrill 2005 cyhoeddodd BBC Worldwide ei fod wedi llunio cytundeb gyda Dennis Publishing Limited
i ffurfio cyd-fenter yn cynnwys busnes cyflawni tanysgrifiadau cylchgrawn pob cwmni. Cyfrannodd BBC
Worldwide asedion a busnes ei is-gwmni Galleon Limited yn gyfnewid am gyfran o 50% yn y cwmni
cyd-fenter newydd, Galleon CI Limited.
Ar 12 Mai 2005 cyhoeddodd y BBC ac LST eu bod am adolygu natur barhaus Insight Property Partnership.
Yn y dyfodol, nod y bartneriaeth yw canolbwyntio ar gwblhau datblygiadau Pacific Quay yn Glasgow a’r
Ganolfan Ddarlledu yn Llundain. Bydd y BBC yn chwilio am bartner newydd i ddarparu rheolaeth dros
gyfleusterau a gwasanaethau eiddo eraill. Cafodd balansau ewyllys da yn ymwneud â’r bartneriaeth eu
hamorteiddio’n llawn ar 31 Mawrth 2005.
Ar 13 Mai 2005, gwerthodd BBC Worldwide rai hawliau cerddoriaeth am gydnabyddiaeth o £10.3miliwn.
27 Trafodion partïon cysylltiedig
Cyflwynwyd trafodion partïon cysylltiedig y Grwp yn unol â FRS 8, Related party disclosures. O dan
ddarpariaethau FRS 8 nid yw’r BBC wedi datgelu trafodion rhwng endidau’r Grwp lle y rheolir mwy
na 90% o hawliau pleidleisio’r endidau hynny o fewn y Grwp. Nid yw UK Public Service Broadcastingyn gwarantu unrhyw un o weithgareddau neu rwymedigaethau’r is-gwmnïau.
Ym mhob un o’r trafodion, negodwyd y telerau masnachu ar sail hyd braich.
27a Trafodion â chyd-fentrau ac ymgymeriadau cysylltiedig
Caiff incwm o UKTV o £51.8miliwn (2004 £46.0miliwn) sy’n ymwneud â gwerthu rhaglenni a difidendau
ac incwm o JV Programmes LLC o £30.5miliwn (2004 £28.4miliwn) yn ymwneud â gwerthu rhaglenni
eu cynnwys yn y cyfrif incwm a gwariant. Cafwyd incwm net o 2|entertain Limited o £15.6miliwn(2004 £dim) am drwyddedu rhaglenni, comisiynau eraill a difidendau.Ceir £6.3miliwn (2004 £7.3miliwn)
hefyd o incwm gan bartneriaethau cyswllt amrywiol eraill yn ymwneud â gwerthu rhaglenni. Mae incwmo £0.8miliwn (2004 £0.4miliwn) o BBC Haymarket Exhibitions Limited sy’n ymwneud â difidendau a
ffioedd rheoli yn gynwysedig yn y cyfrif incwm a gwariant.Yn ogystal, cododd Frontline Limited £3.1miliwn(2004 £2.9miliwn) i ddosbarthu cylchgronau BBC Worldwide Limited a thalodd ddifidend o £0.6miliwn(2004 £dim). Hefyd cynhwysir £0.4miliwn (2004 £0.4miliwn) gan Parliamentary Broadcast Unit Limited,am brynu trwyddedau darlledu.
Mae’r BBC, Crown Castle UK Limited a British Sky Broadcasting Limited yn bartneriaid yn DTV Services
Limited.Yn ystod y flwyddyn talodd y BBC £0.9miliwn (2004 £1.4miliwn) i DTV Services Limited amwasanaethau marchnata. Hefyd, cafodd y BBC £0.3miliwn (2004 £0.3miilwn) gan DTV Services Limited
am wasanaethau gweinyddol.
Yn ystod y flwyddyn darparwyd £0.3miliwn (2004 £0.3miliwn) o gyllid ar gyfer ailstrwythuro i 3sixtymedia
Limited yn unol â rhwymedigaethau cytundebol.

134

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Mae’r BBC ac LST yn bartneriaid yn yr Insight Property Partnership a’r White City Development
Partnership. Adenillwyd cyfalaf y BBC yn y White City Development Partnership yn ystod y flwyddyn(gweler Nodyn 6). Cododd y bartneriaeth £153.2miliwn ar y BBC am wasanaethau eiddo yn ystod y
flwyddyn (2004 £145.0miliwn). Ers diwedd y flwyddyn mae’r BBC ac LST wedi cyhoeddi ailstrwythuro’r
bartneriaeth (gweler Nodyn 26).
Ym mis Gorffennaf 2003, rhoddodd y BBC brif brydles ar y Ganolfan Ddarlledu i Daunus Limited(cwmni y mae’r BBC yn dal buddiant o 10% ynddo (gweler Nodyn 13c)) a Morgan Stanley Gamma
Investments, am bremiwm o £92.0miliwn mewn arian parod, ynghyd â chost y gwaith hyd yma, £47.8miliwn,
gan wneud elw o £40.4miliwn. Anfonebwyd £14.9miliwn arall yn 2005 (2004 £12.4miliwn) am ad-dalu
costau datblygu’r Ganolfan Ddarlledu. Mae Daunus Limited wedi penodi LST i ailddatblygu’r safle.
Mae BBC World Service a’r Caribbean Relay Company (CRC) yn cynnal safle darlledu yn Antigua,
lle y gwnaed cyfraniad o £0.9miliwn tuag at wariant CRC. Fodd bynnag, yn 2004 cyhoeddwyd y byddai
CRC yn cau a thalodd World Service £0.4miliwn fel ei gyfran o’r costau diswyddo.
Datgelir y symiau sy’n ddyledus gan/i gyd-fentrau ac ymgymeriadau cyswllt ar ddiwedd y flwyddyn
yn Nodiadau 15 ac 16.Ymhob un o’r trafodion, negodwyd y telerau masnachu ar sail hyd braich.
Mae partïon cysylltiedig yn
cynnwys y Llywodraethwyr, y Bwrdd
Gweithredol ac uwch reolwyr eraill,
eu teuluoedd agos ac endidau allanola reolir ganddynt.

27b Trafodion eraill
Wrth gynnal ei fusnes fel arfer, mae’r BBC yn cynnal trafodion gyda phartïon eraill sy’n gysylltiedig ag
ef gan fod ei uwch gyflogeion yn briod â chyflogai neu’n perthyn yn agos i gyflogai yn y BBC neu unigolion
sy’n berchen ar neu a gyflogir gan gwmnïau eraill sy’n ymwneud â’r cyfryngau, cynhyrchu a darlledu.

Eglurir y trafodion rhwng y BBC
a’r partïon cysylltiedig hyn yn
y nodyn hwn.

Mae gan y BBC weithdrefnau penodol ar gyfer delio â sefyllfaoedd o’r fath er mwyn osgoi unrhyw wrthdaro
buddiannau posibl. Pan fydd trafodion neu unrhyw faterion polisi yn codi rhwng partïon cysylltiedig, ni fydd
Llywodraethwr y BBC na chyflogai’r BBC yn rhan o’r broses o drafod neu gymeradwyo.
Mae Ranjit Sondhi, Llywodraethwr, yn briod ag Anita Bhalla, a gyflogwyd gan y BBC ers 1987 mewn rolau
cynhyrchu a darlledu amrywiol. Ei rôl bresennol yw Pennaeth Materion Gwleidyddol a Chymunedol
Rhanbarthau Lloegr. Seilir ei chydnabyddiaeth ar delerau ac amodau safonol y BBC sy’n gymwys i aelodau
eraill o staff a gyflogir mewn swydd o’r fath.
Mae gan y Fonesig Ruth Deech, Llywodraethwr, ferch sy’n newyddiadurwraig yn BBC News. Seilir
ei chydnabyddiaeth ar delerau ac amodau safonol y BBC sy’n gymwys i aelodau eraill o staff a gyflogir
mewn swydd o’r fath.
Deborah Bull, Llywodraethwr, yw unig Gyfarwyddwr Deborah Bull Limited.Yn dilyn ei phenodiad,cafodd Deborah, drwy Deborah Bull Limited, daliadau gwerth £8,650 (2004 £13,320) am gyfraniadau
i amryw raglenni’r BBC. Nid oedd unrhyw symiau yn ddyledus ar ddiwedd y flwyddyn (2004 £dim).
Penodwyd Michael Grade yn Gadeirydd y BBC ar 2 Ebrill 2004 a dechreuodd ar ei waith ar 17 Mai 2004.
Ar ddyddiad ei benodiad, roedd gan Michael Grade swyddi cyfarwyddwyr a/neu fuddiannau mewn sawl
cwmni sydd â chysylltiadau â’r BBC. Ers ei benodiad, mae Michael Grade wedi ymddiswyddo o’r swyddi hyn
a/neu wedi gwaredu’r buddiannau hyn, heblaw ei swyddi fel Cadeirydd anweithredol Pinewood Sheppertona Chadeirydd anweithredol Hemscott plc.Yn y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2005, talodd y BBC£2,524,797 (2004 £1,461,643) i Pinewood Shepperton am ddefnyddio stiwdios a chyfleusterau cysylltiedig.
Ar ddiwedd y flwyddyn, roedd £6,526 (2004 £72,864) yn ddyledus. Ailddatganwyd y ffigurau ar gyfer 2004
oherwydd, yn dilyn arolwg manwl pellach , daeth yn amlwg nad oedd y symiau a ddatgelwyd yn wirfoddol
yn flaenorol wedi cydnabod pob trafodyn perthnasol.

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

135

Ffeithiau a ffigurau darlledu

01

Cyrhaeddiad
wythnosol 15 munudyn ôl gwasanaetha llwyfan: BBCa chystadleuwyr

02

Cyfran yn ôl
gwasanaeth a llwyfan:
BBC a chystadleuwyr

03

Cost gymharol
gwylio/gwrando yr
awr fesul cartref04

Oriau allbwn Radio
Rhwydwaith y BBC

12

Costau BBC News 24

13

Costau dosbarthu’r
BBC

14

Oriau allbwn Radio
Rhwydwaithy BBC yn ôl tarddiad

15

Isdeitlo ar Deledu’rBBCYmweliadau misol âthudalennau bbc.co.uk
ar gyfartaledd

05

16

Disgrifiadau sain
ar Deledu’r BBC

06

Arwyddeg ar Deledu’r
BBC07

Oriau allbwn
Teledu Rhwydwaith
y BBC

08

Oriau o ailddarllediadau
Teledu Rhwydwaith
y BBC

09

Oriau allbwn Teledu’r
BBC ynôl tarddiad

10

Amrywiaeth oraglenni oriau briga wnaed yn y DU ardeledu rhwydwaith
y DU

136

11

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cyrhaeddiad misol
Cyfryngau Newydd
y BBC ar gyfartaledd

17

Cost rhaglenni agynhyrchwyd gany BBC fesul awr

18

Cost rhaglenni agynhyrchwyd gany BBC fesul awr
yn ôl genre

19

Gwariant y BBC
y tu allan i Lundain

20

Gwariant creadigoly tu allan i’r BBC

21

Y deg uchaf o blith
cynhyrchwyr allanol
Teledu’r BBC yn ôl
gwariant

Tabl 1: Cyrhaeddiad wythnosol 15 munud yn ôl gwasanaeth a llwyfan: BBC a chystadleuwyr
Pob cartref

Cartrefi
analog daearol

Pob cartref amlsianel

Cartrefi digidol

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004(55.2m1)(37.5m1)(32.6m1)(17.9m1)(22.6m1)(35.9m1)(30.3m1)(55.4m1)
%
%
%
%
%
%
%
%

Cyfanswm cyrhaeddiad Teledu a Radio’r BBC

92.9

92.9

–

–

–

–

–

–

Teledu’r BBC
BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies
BBC News 24
BBC Parliament

86.6
81.9
61.4
9.4
3.0
3.5
5.8
4.2
0.2

88.2
83.7
67.0
7.0
2.1
2.3
5.0
3.9
0.2

84.5
78.7
53.3
14.8
4.8
5.6
9.0
6.7
0.3

85.5
79.8
57.3
12.6
3.7
4.2
8.9
6.9
0.2

90.2
87.2
75.3
–
–
–
–
–
–

91.6
88.5
78.8
–
–
–
–
–
–

84.4
78.5
52.8
15.7
5.0
5.9
9.5
6.5
0.3

85.4
79.4
56.5
13.9
4.0
4.6
9.9
6.6
0.3

ITV1
ITV2
ITV32
Channel 4
E4
five
Pob sianel Sky
Sky OneSky News
Discovery3
Nickelodeon3
Nick Jr.
UK Gold
UKTV
Sianelau eraill (cyfanswm)4

76.0
13.9
7.9
61.7
6.9
43.9
30.7
14.8
4.0
5.1
4.4
2.6
11.0
20.4
52.0

78.9
11.3
–
62.1
6.6
43.2
29.0
15.4
4.2
4.7
4.4
2.1
10.2
18.4
45.6

72.7
21.4
11.9
55.8
10.6
42.9
48.4
22.8
6.3
8.0
7.0
4.1
17.2
32.0
81.4

75.3
20.2
–
54.8
12.3
41.8
53.0
28.0
7.7
8.5
7.9
3.8
19.1
33.3
81.7

81.3
–
–
71.4
–
44.5
–
–
–
–
–
–
–
–
–

83.3
–
–
71.3
–
44.4
–
–
–
–
–
–
–
–
–

72.4
21.4
12.7
55.6
10.5
42.6
49.1
22.7
6.3
7.7
7.0
4.3
17.3
32.4
81.8

75.1
20.6
–
54.3
12.4
41.4
55.0
28.3
7.9
8.3
8.2
4.2
19.7
34.5
83.2

Radio’r BBC
BBC Radio 1
BBC Radio 2
BBC Radio 3
BBC Radio 4
BBC Radio Five LiveBBC Five Live Sports Extra5
1Xtra5
BBC 6 Music5
BBC 75
BBC Asian Network5
Radio Lleol y BBC (gan gynnwys y Gwledydd)
BBC World Service6

66.6
20.4
27.2
4.2
19.3
12.7
0.8
0.6
0.5
0.9
1.0
20.8
2.6

66.4
20.2
26.7
4.5
19.8
12.5
0.6
0.6
0.3
0.6
0.9
21.1
2.9

Virgin (AM/FM)Classic FM
talkSPORT
Pob radio masnachol lleol

5.1
12.6
4.6
52.5

5.5
12.5
4.2
54.8

Ffynhonnell: Teledu: BARB, TNS/Infosys, 4+ oed; Radio: RAJAR, 15+ oed, cyfartaledd ar gyfer y flwyddyn. Y cyrhaeddiad cyfunol ar gyfer Teledu a Radio’r BBC
yw 4+ oed1
Pobl 4+ oed ym mis Mawrth, ffynhonnell: BARB
2
Mae data ITV3 yn cwmpasu’r cyfnod o fis Tachwedd 2004 i fis Mawrth 2005
3
Yn cynnwys y darllediad cyntaf a sianelau y newidiwyd eu hamseroedd +1 awr
4
Heb gynnwys BBC One, BBC Two, ITV1, Channel 4 a five5
Mae gwasanaethau radio digidol y BBC wedi cael eu mesur ers mis Gorffennaf 2003
6
Y DU yn unig

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

137

Ffeithiau a ffigurau darlledu

Tabl 2: Cyfran yn ôl gwasanaeth a llwyfan: BBC a chystadleuwyr
Pob cartref

Cartrefi
analog daearol

Pob cartref amlsianel

Cartrefi digidol

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004(55.2m1)(37.5m1)(32.6m1)(17.9m1)(22.6m1)(35.9m1)(30.3m1)(55.4m1)
%
%
%
%
%
%
%
%

Cyfanswm cyrhaeddiad Teledu a Radio’r BBC

43.1

43.4

–

–

–

–

–

–

Teledu’r BBC
BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies
BBC News 24
BBC Parliament

36.2
24.4
9.6
0.5
0.2
0.3
0.8
0.4
0.0

37.8
25.2
10.9
0.3
0.1
0.2
0.7
0.4
0.0

29.7
19.7
6.7
0.8
0.3
0.5
1.3
0.6
0.0

29.2
19.2
7.0
0.6
0.2
0.4
1.2
0.6
0.0

47.9
32.9
15.0
–
–
–
–
–
–

48.7
32.8
15.9
–
–
–
–
–
–

29.4
19.4
6.4
0.8
0.3
0.5
1.4
0.6
0.0

28.9
18.9
6.8
0.7
0.2
0.4
1.4
0.6
0.0

ITV1
ITV2
ITV32
Channel 4
E4
five
Pob sianel Sky
Sky OneSky News
Discovery3
Nickelodeon3
Nick Jr.
UK Gold
UKTV
Sianelau eraill (cyfanswm)4

22.3
1.2
0.7
9.8
0.6
6.5
6.5
1.5
0.4
0.4
0.4
0.3
1.2
2.6
27.3

23.7
1.0
–
9.7
0.6
6.5
6.3
1.5
0.5
0.4
0.4
0.3
1.2
2.4
24.0

18.5
1.8
1.1
7.6
1.0
5.2
10.2
2.2
0.6
0.7
0.6
0.5
1.8
4.0
42.5

19.3
1.7
–
7.1
1.1
4.8
11.5
2.7
0.8
0.7
0.7
0.5
1.9
4.2
42.6

29.2
–
–
13.8
–
8.8
–
–
–
–
–
–
–
–
–

29.2
–
–
13.2
–
8.6
–
–
–
–
–
–
–
–
–

18.2
1.9
1.2
7.5
1.0
5.1
10.4
2.2
0.6
0.7
0.6
0.6
1.8
4.1
43.4

18.8
1.7
–
6.9
1.1
4.7
11.8
2.7
0.9
0.7
0.7
0.5
1.9
4.3
44.1

Radio’r BBC
BBC Radio 1
BBC Radio 2
BBC Radio 3
BBC Radio 4
BBC Radio Five LiveBBC Radio Five Live Sports Extra5
1Xtra5
BBC 6 Music5
BBC 75
BBC Asian Network5
Radio Lleol y BBC (gan gynnwys y Gwledydd)
BBC World Service6

54.0
8.5
16.3
1.2
11.3
4.6
0.1
0.1
0.1
0.2
0.3
10.9
0.6

52.8
7.8
15.7
1.2
11.4
4.6
0.1
0.1
0.1
0.1
0.3
11.1
0.7

Virgin (AM/FM)Classic FM
talkSPORT
Pob radio masnachol lleol

1.5
4.2
1.7
34.3

1.5
4.2
1.6
36.2

Ffynhonnell: Teledu: BARB, TNS/Infosys, 4+ oed; Radio: RAJAR, 15+ oed, cyfartaledd ar gyfer y flwyddyn. Y gyfran gyfunol ar gyfer teledu a radio’r BBC yw 4+ oed
1
Pobl 4+ oed ym mis Mawrth, ffynhonnell: BARB
2
Mae data ITV3 yn cwmpasu’r cyfnod o fis Tachwedd 2004 i fis Mawrth 2005
3
Yn cynnwys y darllediad cyntaf a sianelau y newidiwyd eu hamseroedd +1 awr
4
Heb gynnwys BBC One, BBC Two, ITV1, Channel 4 a five5
Mae gwasanaethau radio digidol y BBC wedi cael eu mesur ers mis Gorffennaf 2003
6
Y DU yn unig

138

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Tabl 3: Cost gymharol gwylio/gwrando yr awr fesul cartref

BBC1
Sky2
Pob teledu â thâl3
Llogi fideos4

2004/2005
Ceiniog

2003/2004
Ceiniog

5.0
44.0
21.3
81.5

4.7
38.5
21.9
76.4

Ffynhonnell: BARB, RAJAR, amcangyfrifon BBC Strategy
1
Yn seiliedig ar gost ffi’r drwydded (£121 y flwyddyn yn 2004/2005), cyfanswm oriau gwylio/gwrando ar allbwn y BBC, ac ar 2.33 person mewn cartref ar gyfartaledd
2
Yn seiliedig ar gost tanysgrifio i’r pecyn teuluol (£234 y flwyddyn yn 2004/2005), cyfanswm oriau gwylio sianelau Sky ac ar 2.75 person mewn cartref ar gyfartaledd
3
Yn seiliedig ar gyfanswm refeniw tanysgrifio teledu â thâl yn y DU (Sky, Telewest, ntl, Top-Up TV)
4
Yn seiliedig ar gost llogi fesul fideo ar gyfartaledd (£3.02)

Tabl 4: Isdeitlo ar Deledu’r BBC
Oriau ag
isdeitlau

BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies
BBC News 24

Gwirioneddol argyfer y flwyddyn

Targed argyfer y flwyddyn

2004/2005

2003/2004

2004/2005%

2003/2004%

2004/2005%

2003/2004%

12,643
9,355
2,293
2,162
2,912
3,768
5,382

11,432
8,924
1,977
1,771
2,892
3,459
4,708

87.4
88.5
69.0
65.4
65.8
78.6
60.4

81.2
87.2
60.6
61.4
66.7
73.5
52.9

85.0
85.0
60.0
60.0
60.0
60.0
60.0

80.0
80.0
50.0
50.0
50.0
50.0
50.0

Tabl 5: Disgrifiadau sain ar Deledu’r BBC
Oriau â disgrifiadau sain

BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies

Gwirioneddol argyfer y flwyddyn

Targed ar gyfer
y flwyddyn

2004/2005

2003/2004

2004/2005%

2003/2004%

2004/2005%

2003/2004
%

599
540
452
251
271
384

441
429
227
176
227
276

6.7
6.1
13.6
7.6
6.1
8.0

5.2
5.0
7.0
6.1
5.2
5.9

6.0
6.0
6.0
6.0
6.0
6.0

4.8
4.8
4.8
4.8
4.8
4.8

Noder: Pennwyd targedau i ddarparu disgrifiadau sain ar gyfer 10% o’r allbwn rhaglennu erbyn 2008/2009

Tabl 6: Arwyddeg ar Deledu’r BBC
Oriau a ddehonglwyd
drwy arwyddeg

BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies
BBC News 24

Gwirioneddol argyfer y flwyddyn

Targed ar gyfer
y flwyddyn

2004/2005

2003/2004

2004/2005%

2003/2004%

2004/2005%

2003/2004
%

269
269
104
112
146
200
276

222
213
90
79
119
114
212

3.0
3.0
3.1
3.4
3.3
4.2
3.1

2.6
2.5
2.8
2.7
2.7
2.4
2.4

3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0
3.0

2.4
2.4
2.4
2.4
2.4
2.4
2.4

Noder: Pennwyd targedau i ddarparu arwyddeg ar gyfer 5% o’r allbwn rhaglennu erbyn 2008/2009

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

139

Ffeithiau a ffigurau darlledu

Tabl 7: Oriau allbwn Teledu Rhwydwaith y BBC
Ar bob llwyfan
BBC OneAr lwyfannau digidol yn unig
BBC Two

BBC Three

BBC Four

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

1,748
–
2,446
160
559
787
675
880
839
53
86

1,686
–
2,500
134
650
496
777
923
911
66
87

1,343
675
620
267
781
946
1,353
173
964
297
33

1,293
664
516
311
872
863
1,261
328
818
289
37

1,321
–
143
87
882
4
–
368
191
145
10

876
–
369
109
1,155
65
–
239
172
168
13

997
–
120
134
187
–
–
190
258
1,261
26

774
–
126
163
107
–
–
167
254
1,213
30

–
–

–
–

365
527

455
577

2
–

–
–

1
–

5
–

234

253

320

292

118

116

80

71

Cyfanswm y rhwydwaith

8,467

8,483

8,664

8,576

3,271

3,282

3,254

2,910

Rhaglenni a gaffaelwyd o blith cyfanswm y rhwydwaith

1,471

1,590

1,919

1,843

299

206

623

542

51

54

145

147

–

–

–

–

Ffeithiol a dysgu
Addysg i blant
Newyddion a’r tywydd
Materion cyfoes
Adloniant
Chwaraeon
Plant
Drama
Ffilm
Cerddoriaeth a’r celfyddydau
Crefydd
Y Brifysgol Agored
BBC Learning Zone
ParhadRhaglenni seneddol o blith cyfanswm y rhwydwaith

Ar lwyfannau digidol yn unig
Sianel CBBC

Addysg i blant
Newyddion a’r tywydd
Plant
ParhadCyfanswm rhwydwaith
Rhaglenni a gaffaelwyd o blith cyfanswm y rhwydwaith
Rhaglenni seneddol o blith cyfanswm y rhwydwaith

CBeebies

BBC News 24

BBC Parliament

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

562
–
3,468

637
–
3,423

77
–
4,110

182
–
4,043

–
8,468
–

–
8,491
–

–
8,760
–

–
8,290
–

320

294

530

492

292

293

–

14

4,350

4,354

4,717

4,717

8,760

8,784

8,760

8,304

762

866

700

799

–

–

327

128

–

–

–

–

–

–

8,760

8,290

Noder: Mae oriau allbwn teledu rhwydwaith yn cynnwys rhaglenni a gynhyrchwyd yn fewnol, rhaglenni a gaffaelwyd ac ailddarllediadau

Tabl 8: Oriau ailddarllediadau Rhwydwaith Teledu’r BBC
BBC One

BBC Two

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

Pob awro’u plith yn ailddarllediadau naratifo’u plith wedi’u darlledu’n wreiddiol ar sianelau digidol

2,683
457
175

2,595
458
149

4,771
175
379

4,803
172
308

Yn ystod oriau brig (6pm-10.30pm)
o’u plith yn ailddarllediadau naratifo’u plith wedi’u darlledu’n wreiddiol ar sianelau digidol

159
2
5

165
1
2

533
38
99

664
5
78

Noder: Mae BBC One yn ymrwymedig i sicrhau bod ailddarllediadau yn cyfrif am lai na 10% o’r oriau amser brig. Yn 2004/2005 roedd ailddarllediadau yn cyfrif
am 9.7% o’r oriau amser brig (2003/2004 9.99%)
Ailddarlledir rhaglenni naratif o fewn saith diwrnod i’r darllediad cyntaf
Cyfeiria ‘wedi’u darlledu’n wreiddiol ar sianelau digidol’ at raglenni a ddarlledir ar BBC One a BBC Two am y tro cyntaf o blith rhaglenni o’r sianelau digidol

140

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Tabl 9: Oriau allbwn Teledu’r BBC yn ôl tarddiad
Rhaglenni a wnaed yn:
Lloegr (hebgynnwys Llundain)

Llundain

Gogledd Iwerddon

Yr Alban

Cymru

Cyfanswm

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004

Darllediad Cyntaf: Rhaglenni
BBC One a BBC Two Rhwydwaitha gynhyrchwyd yn fewnol
Ffeithiol a dysgu
859
Addysg i blant
16
Newyddion a’r tywydd
3,062
Materion cyfoes
343
Adloniant
630
Chwaraeon
1,496
Plant
332
Drama
255
Ffilm
2
Cerddoriaeth a’r celfyddydau
157
Crefydd
7

834
44
3,012
357
644
1,241
313
267
5
142
4

688
3
–
55
112
–
22
157
–
5
101

768
3
–
58
105
–
37
174
–
17
108

2
1
–
1
1
–
–
9
–
–
1

1
1
–
1
12
–
–
12
–
–
1

71
7
–
2
6
–
47
23
–
32
3

48
7
–
2
13
–
84
27
–
29
2

23
2
–
–
2
–
–
9
–
10
1

16
1
–
8
–
–
4
18
–
13
1

1,643
29
3,062
401
751
1,496
401
453
2
204
113

1,667
56
3,012
426
774
1,241
438
498
5
201
116

Is-gyfanswm

7,159

6,863

1,143

1,270

15

28

191

212

47

61

8,555

8,434

Sianelau digidol
Ffeithiol a dysgu
Addysg i blant
Newyddion a’r tywydd
Materion cyfoes
Adloniant
Chwaraeon
Plant
Drama
Ffilm
Cerddoriaeth a’r celfyddydau
Crefydd

149
11
12,225
46
140
2
766
2
–
214
3

112
5
12,626
42
247
58
715
13
–
194
3

60
–
–
12
30
–
23
23
–
18
5

61
8
–
7
30
–
28
13
–
39
4

1
–
–
5
–
–
–
1
–
–
–

3
–
–
3
–
–
–
4
–
1
–

14
1
112
–
5
–
33
–
–
68
–

20
–
123
–
7
–
78
–
–
66
–

5
–
109
–
–
–
5
10
–
23
–

–
–
123
1
–
–
–
2
–
36
–

229
12
12,446
63
175
2
827
36
–
323
8

196
13
12,872
53
284
58
821
32
–
336
7

Is-gyfanswm

13,55814,015

171

190

7

11

233

294

152

162

14,121

14,672Y Gwledydd a’r Rhanbarthau
Ffeithiol a dysgu
Addysg i blant
Newyddion a’r tywydd
Materion cyfoes
Adloniant
Chwaraeon
Plant
Drama
Cerddoriaeth a’r celfyddydau

3
–
297
9
–
–
–
–
–

1
–
291
10
–
–
–
–
–

21
–
3,365
96
2
38
–
–
2

11
–
3,218
103
–
28
–
–
2

70
2
336
36
70
108
–
5
6

87
2
347
35
91
93
–
–
3

64
9
438
66
17
154
15
53
31

89
10
448
56
26
256
21
53
17

88
4
418
40
17
258
–
6
33

86
4
418
45
27
264
1
11
27

246
15
4,854
247
106
558
15
64
72

274
16
4,722
249
144
641
22
64
49

Is-gyfanswm

309

302

3,524

3,362

633

658

847

976

864

883

6,177

6,181

Rhaglenni a gaffaelwyd

1,188

992

5

6

4

1

–

6

11

3

1,208

1,008

Cyfanswm darllediadau
cyntaf*

22,214

22,172

4,843

4,828

659

698

1,271

1,488

1,074

1,109

30,06130,295

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

141

Ffeithiau a ffigurau darlledu

Tabl 9: Oriau allbwn Teledu’r BBC yn ôl tarddiad parhad
Rhaglenni a wnaed yn:
Lloegr (hebgynnwys Llundain)

Llundain

Gogledd Iwerddon

Yr Alban

Cymru

Cyfanswm

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004

Ailddarllediadau
Rhwydwaith
Y Gwledydd a’r Rhanbarthau

19,689–19,488
–

3,118
2

2,052
3

33
146

45
109

859
199

994
196

184
278

166
277

23,883625

22,745585

ParhadY Brifysgol Agored
BBC Learning Zone

1,605
364
518

1,519
448
577

31
4
–

19
3
–

255
–
–

196
3
–

188
–
–

185
3
–

169
–
–

171
3
–

2,248
368
518

2,090
460
577

Cyfanswm oriau darlledu

44,39044,204

7,998

6,905

1,093

1,051

2,517

2,866

1,705

1,726

57,70356,752*O’u plith yn annibynnol
Rhwydwaith
Y Gwledydd a’r Rhanbarthau

1,716
–

1,637
2

342
57

415
38

12
84

26
78

112
148

134
145

26
124

39
118

2,208
413

2,251
381

*O’u plith yn rhaglennu
seneddol

4,317

4,803

–

–

–

–

112

123

109

125

4,538

5,051

Tabl 10: Amrywiaeth o raglenni oriau brig a wnaed yn y DU ar deledu rhwydwaith y DU
Nifer y genres a gynhyrchwyd yn y DU â slot hanner awr o hyd ar gyfartaledd yn ystod oriau brig mewn wythnos nodweddiadol. Nid yw hyn
yn cynnwys unrhyw allbwn digidol.
TeleduRhwydwaith y BBC

BBC
One

Y celfyddydau
Cerddoriaeth gyfoes
Materion defnyddwyr

*
*
*

*
*

Adloniant ffeithiol
Hanes
Diddordeb dynol
Byd natur
Gwyddoniaeth/meddygol

*
*
*
*
*

Cyfresi drama a gynhyrchwyd yn y DU
Cyfresi drama o’r DU
Cyfresi drama hir-sefydledig
Dramâu/ffilmiau unigol o’r DU

*
*
*
*

*
*
*

Sioeau teulu/pobl
Sioeau cwis/gemau panel
Comedi sefyllfa a gynhyrchwyd yn y DU
Comedi arall

*
*
*
*

*
*
*

Coginio
DIY
Garddio
Diddordebau/hamdden eraill

*
*
*
*

*
*
*

Newyddion rhwydwaithMaterion cyfoes
Newyddion rhanbarthol
Chwaraeon

*
*
*
*

*
*
*
*

Cyfanswm 2004/2005

24

Cyfanswm 2003/2004

24

*
*
*

ITV1/
C4/five

*
*

*

*
*
*
*
*

*
*
*
*
*

*
*

*
*
*

*
*
*
*

*
*
*

*
*

*
*
*
*

*
*

*
*
*

ITV1

C4

five

*

*
*
*
*

*

*

*

*
*
*

*

*

*
*

*

*

*
*

18

15

19

11

9

8

17

13

19

12

8

6

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

*

*

*

*
*
*
*

Ffynhonnell: BARB, TNS/Infosys
Noder: 6pm-10.30pm yw’r oriau brig

142

BBC
Two

Tabl 11: Oriau allbwn Radio Rhwydwaith y BBC
Gorsafoedd analog
BBC Radio 1

BBC Radio 2

BBC Radio 3

BBC Radio 4

BBC Radio Five Live

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

Cerddoriaeth
Newyddion a’r tywydd
Chwaraeon
Ffeithiol
Materion cyfoes
Drama
Y celfyddydau
Adloniant
Crefydd
Ysgolion
Plant
Cyflwyniadau

8,451
307
30
63
–
–
14
–
–
–
–
148

8,509
305
30
60
–
–
9
–
–
–
–
148

7,375
455
–
10
340
13
105
78
187
–
–
197

7,402
455
–
26
340
14
88
71
192
–
–
196

8,068
80
–
–
–
93
315
–
67
–
86
51

8,075
79
–
–
–
103
298
–
60
64
50
55

–
2,380
502
1,283
1,210
1,074
448
486
289
208
26
54

–
2,404
542
1,254
1,199
1,079
464
511
289
160
26
56

–
6,423
2,138
–
53
–
–
–
–
–
–
146

–
6,486
2,106
–
46
–
–
–
–
–
–
146

Cyfanswm

9,013

9,061

8,760

8,784

8,760

8,784

7,960

7,984

8,760

8,784

Gorsafoedd digidol
BBC Five LiveSports Extra

1Xtra

BBC 6 MusicBBC 7

BBC Asian Network

Cyfanswm radio
rhwydwaith

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004

Cerddoriaeth
Newyddion a’r tywydd
Chwaraeon
Ffeithiol
Materion cyfoes
Drama
Y celfyddydau
Adloniant
Crefydd
Ysgolion
Plant
Cyflwyniadau

–
–
1,001
–
–
–
–
–
–
–
–
–

–
–
1,089
–
–
–
–
–
–
–
–
–

7,726
306
77
–
505
–
–
–
–
–
–
146

7,840
292
76
–
430
–
–
–
–
–
–
146

8,203
326
–
5
–
–
–
–
–
–
–
226

8,147
370
–
9
–
–
–
–
–
–
–
266

–
–
–
–
–
3,495
–
3,805
–
–
1,460
–

–
–
–
–
–
3,328
–
2,852
–
–
1,464
–

2,746
1,246
390
6
1,704
122
–
–
643
–
–
235

2,741
1,344
351
8
1,690
–
–
65
639
–
–
208

42,56911,523
4,138
1,367
3,812
4,797
882
4,369
1,186
208
1,572
1,203

42,714
11,735
4,194
1,357
3,705
4,524
859
3,499
1,180
224
1,540
1,221

Cyfanswm

1,001

1,089

8,760

8,784

8,760

8,792

8,760

7,644

7,092

7,046

77,62676,752

Noder: Radio digidol – darlledir pob rhwydwaith drwy DAB (Darlledu Sain Digidol), DCable (cebl digidol), DSat (lloeren ddigidol), DTT (teledu daearol digidol)ac fe’u darlledir ar-lein
Noder: Mae BBC Radio 1 yn gweithredu rhaglenni eithrio i’r gwledydd
Mae gan radio rhwydwaith ymrwymiad gwirfoddol i gomisiynu 10% o oriau cymwys gan gynhyrchwyr annibynnol. Comisiynodd y pum rhwydwaith radio analog
13.4% o oriau cymwys gan gynhyrchwyr annibynnol yn 2004/2005

Tabl 12: Costau BBC News 24
Mae Nodyn 2b (tudalennau 106 i 107) yn nodi cost gwasanaethau asianelau’r BBC. Ni chaiff rhai categorïau o wariant, gan gynnwys casglu
newyddion, eu dyrannu i wasanaethau a sianelau unigol. Pe byddai rhano’r gwariant hwn wedi cael ei dyrannu i BBC News 24, byddai ei gostau
wedi bod fel a ganlyn:

Cyfanswm costau cynhyrchu1
Dyraniad casglu newyddion2
Dyraniad costau canolog

2004/2005£m

2003/2004
£m

23.0
18.4
6.7

23.5
19.7
7.2

Tabl 13: Costau dosbarthu’r BBC
2004/2005£m

2003/2004£m

AnalogDigidol

77
80

75
77

Cyfanswm costau dosbarthu

157

152

Cyfanswm costau fel y nodir yn Nodyn 2b
Mae £3.2miliwn o wariant rhanbarthol (2003/2004 £3.4miliwn) wedi’i gynnwys
yn y dyraniad casglu newyddion
Noder: Darlledwyd 928 awr o raglennu BBC News 24 ar BBC One a 225 awr
ar BBC Two (2003/2004 1,014 awr ar BBC One a 196 awr ar BBC Two)
1
2

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

143

Ffeithiau a ffigurau darlledu

Tabl 14: Oriau allbwn Radio Rhwydwaith y BBC yn ôl tarddiad
Gorsafoedd analog
BBC Radio 1

BBC Radio 2

BBC Radio 3

BBC Radio 4

BBC Radio Five Live

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004

Rhaglenni a gynhyrchwyd yn Llundain

8,755

8,359

5,561

5,831

6,572

6,496

6,080

6,140

8,529

8,547

Rhaglenni a gynhyrchwyd y tu allan i Lundain
Lloegr heb gynnwys Llundain
Gogledd Iwerddon
Yr Alban
Cymru

3
81
91
83

422
90
97
93

3,115
2
80
2

2,825
9
119
–

1,050
70
327
741

1,112
115
371
690

1,602
47
161
70

1,572
44
157
71

228
3
–
–

234
3
–
–

Is-gyfanswm

258

702

3,199

2,953

2,188

2,288

1,880

1,844

231

237

9,013

9,061

8,760

8,784

8,760

8,784

7,960

7,984

8,760

8,784

Cyfanswm oriau darlledu

Gorsafoedd digidol
BBC Five LiveSports Extra

1Xtra

BBC 6 MusicBBC 7

BBC Asian Network

2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004 2004/2005 2003/2004

Rhaglenni a gynhyrchwyd yn Llundain

1,001

1,089

8,758

8,779

8,500

7,948

8,730

7,598

780

780

Rhaglenni a gynhyrchwyd y tu allan i Lundain
Lloegr heb gynnwys Llundain
Gogledd Iwerddon
Yr Alban
Cymru

–
–
–
–

–
–
–
–

2
–
–
–

4
–
1
–

260
–
–
–

844
–
–
–

3
17
10
–

14
24
8
–

6,312
–
–
–

6,266
–
–
–

Is-gyfanswm

–

–

2

5

260

844

30

46

6,312

6,266

1,001

1,089

8,760

8,784

8,760

8,792

8,760

7,644

7,092

7,046

Cyfanswm oriau darlledu

Cyfanswm radio
rhwydwaith

Y gwledydd
a radio lleol

Cyfanswm radio

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

2004/2005

2003/2004

Rhaglenni a gynhyrchwyd yn Llundain

63,266

61,567

8,760

8,784

72,02670,351

Rhaglenni a gynhyrchwyd y tu allan i Lundain
Lloegr heb gynnwys Llundain
Gogledd Iwerddon
Yr AlbanCymru

12,575220
669
896

13,293285
753
854

222,772
8,740
11,617
15,367219,249
8,758
11,333
14,731

235,347
8,960
12,286
16,263

232,542
9,043
12,086
15,585Is-gyfanswm

14,36015,185

258,496

254,071

272,856

269,256

Cyfanswm oriau darlledu

77,62676,752

267,256

262,855

344,882339,607

2004/2005
Miliynau

2003/2004
Miliynau

813.4
93.8
968.6

535.1
54.5
704.6

Cyfanswm bbc.co.uk (heb gynnwys beeb.com)

1,875.8

1,294.2

BBC World Service, drwy safleoedd bbc.co.uk
BBC World Service, drwy bartneriaid allweddol3

83.7
5.4

55.0
3.4

Cyfanswm BBC World Service

89.1

58.4

Tabl 15: Ymweliadau misol â thudalennau bbc.co.uk ar gyfartaledd
Ymweliadau â thudalennau o’r safle yn y DU a’r safle rhyngwladol1

Newyddion a chwaraeon
Addysg2
bbc.co.uk arall

Ffynhonnell: Cofnodion gwasanaethydd y BBC, BBC World Service
1
Yn cynnwys ymweliadau â thudalennau o’r safle rhyngwladol (y ffigur misol ar gyfartaledd ar gyfer 2004/2005 oedd 194.6 miliwn), wedi’i ariannu gan Grant mewn Cymorth
2
Mae Addysg yn cynnwys yr holl safleoedd i ysgolion a sgiliau byw
3
Mae gwefannau partneriaid allweddol yn cynnal testun a sain BBC World Service

144

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Tabl 16: Cyrhaeddiad misol Cyfryngau Newydd y BBC ar gyfartaledd (miliynau o ddefnyddwyr)
Defnyddwyr unigryw (cofnodion y gwasanaethydd)1

defnyddwyr unigryw bbc.co.uk (DU a rhyngwladol)
defnyddwyr unigryw bbc.co.uk (DU yn unig)

Defnydd honedig (yn seiliedig ar arolwg)

bbc.co.uk2
BBCi (teledu rhyngweithiol – 24/7)3
bbc.co.uk a BBCi wedi’u cyfuno (24/7)4BBCi (teledu rhyngweithiol – rhaglenni teledu datblygedig)5

2004/2005
Miliynau

2003/2004
Miliynau

48.1
22.8

33.8
dd/g

2004/2005
Miliynau

2003/2004
Miliynau

10.6
6.1
14.5

8.9
5.3
13.2

2004/2005
Miliynau

2003/2004
Miliynau

3.5

2.2

Ffynhonnell: cofnodion gwasanaethydd y BBC, yn seiliedig ar ddata cwcis
Ffynhonnell: BMRB Access, Arolwg Omnibws Misol, oedolion Prydain Fawr 15+ oed
3
Perfformiad lloeren ddigidol gwasanaethau testun digidol 24 awr BBCi 24/7 yn unig (nid oes ffigurau dibynadwy ar gael ar gyfer llwyfannau eraill): Ffynhonnell:
TNS/astudiaeth olrhain teledu rhyngweithiol, oedolion Prydain Fawr 16+ oed mewn cartrefi lloeren ddigidol
4
Dim ond unwaith yn unig y caiff unigolyn sy’n defnyddio gwasanaethau’r BBC ar y rhyngrwyd a thrwy deledu rhyngweithiol ei gyfrif ar gyfer y cyfanswm hwn(defnydd lloeren ddigidol yn unig, nid oes ffigurau dibynadwy ar gael ar gyfer llwyfannau eraill)
5
Perfformiad lloeren ddigidol rhaglenni teledu rhyngweithiol ddatblygedig BBCi (ee y Gemau Olympaidd, Sioe Flodau Chelsea). Noder bod nifer a mainty gwasanaethau sydd ar gael bob mis yn amrywio ynghyd â nifer y gwylwyr sy’n rhyngweithio. Ffynhonnell: BARB, 4+ oed mewn cartrefi lloeren ddigidol
1
2

Tabl 18: Cost rhaglenni a gynhyrchwyd gan y BBC fesul awr
yn ôl genre

Tabl 17: Cost rhaglenni a gynhyrchwyd gan y BBC fesul awr
2004/2005£000

2003/2004£000

Sianelau teledu
BBC One
BBC Two
BBC Three
BBC FourSianel CBBC
CBeebies
BBC News 24
BBC Parliament

174.4
97.7
157.5
62.6
42.2
63.3
5.3
0.5

155.6
100.2
124.1
56.4
37.7
60.5
5.6
0.5

Gorsafoedd radio
BBC Radio 1
BBC Radio 2
BBC Radio 3
BBC Radio 4
BBC Radio Five LiveBBC Five Live Sports Extra
1Xtra
BBC 6 MusicBBC 7
BBC Asian Network

3.1
3.9
4.3
11.4
7.3
1.6
0.7
0.5
3.8
0.8

3.1
3.6
4.2
11.5
7.0
1.5
0.6
0.5
4.4
0.7

Y Gwledydd a’r Rhanbarthau
Teledu (BBC One/BBC Two/
BBC Three/BBC Four)Radio (lleol/y gwledydd)

31.2
0.6

31.9
0.6

2004/2005£000

2003/2004£000

Rhaglenni teledu analog
Ffeithiol a dysgu
Addysg i blant
Newyddion a’r tywydd
Materion cyfoes
Adloniant
Chwaraeon
Plant
Drama
Cerddoriaeth a’r celfyddydau
Ffilm
Crefydd

110.6
93.0
42.8
116.8
196.1
199.8
93.3
505.4
151.0
280.3
108.3

110.9
83.1
40.6
117.6
200.6
162.4
81.6
518.3
145.6
280.0
106.6

Rhaglenni teledu digidol
Ffeithiol a dysgu
Newyddion a’r tywydd
Materion cyfoes
Adloniant
Chwaraeon
Plant
Drama
Cerddoriaeth a’r celfyddydau
Crefydd

132.8
4.0
123.6
190.8
73.9
44.3
582.8
74.6
102.1

127.3
4.5
96.9
171.9
16.0
40.4
316.3
70.1
154.9

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

145

Ffeithiau a ffigurau darlledu

Tabl 19: Gwariant y BBC y tu allan i Lundain
2004/2005£m

2003/2004
£m

270
41
114
59

274
46
106
50

484

476

129
16
27
23

121
14
25
22

195

182

Costau rhaglenni eraill yr aed iddynt y tu allan i Lundain 51
Costau eraill, gan gynnwys darlledu
125

57
116

Cyfanswm gwariant yn y gwledydd a’r rhanbarthau 855831

2004/2005£m

2003/2004
£m

291

277

49

45

2004/2005£m

2003/2004
£m

328
245
84
305
28

323
252
90
290
27

990

982

Cost rhaglenni teledu a gynhyrchwyd yn fewnol
yn y gwledydd a’r rhanbarthau
LloegrGogledd Iwerddon
Yr Alban
Cymru

Cost rhaglenni radio a gynhyrchwyd yn fewnol
yn y gwledydd a’r rhanbarthau
Lloegr – radio lleol
Gogledd Iwerddon
Yr AlbanCymru

O blith y rhaglenni teledu a gynhyrchwyd
yn fewnol mae gwariant rhwydwaith oO blith y rhaglenni radio a gynhyrchwyd
yn fewnol mae gwariant rhwydwaith oTabl 21: Y deg uchaf o blith cynhyrchwyr allanol Teledu’r BBC
yn ôl gwariant
1 Tiger Aspect Productions
2 Endemol UK
3 Hat Trick Productions
4 Kudos Film and Television
5 Wall to Wall
6 Talkback Thames
7 Ecosse Films
8 Baby Cow Productions
9 Brighter Pictures
10 12 Yard Productions
Noder: Caiff gweithgarwch gyda chynhyrchwyr allanol ei fonitro ar sail blwyddyn
galendr yn unol â gofyniad Ofcom
Gwariodd y BBC £329miliwn ar gynhyrchu rhaglenni allanol yn y flwyddyn addaeth i ben 31 Rhagfyr 2004 (2003 £308miliwn)

Tabl 20: Gwariant creadigol y tu allan i’r BBC

Cynyrchiadau rhaglenni annibynnol a ddarlledwyd
Cyfleusterau ac adnoddau rhaglenni allanol
Rhaglenni a gaffaelwyd a ddarlledwyd
Artistiaid, cyfranwyr a hawlfraint
Grwpiau perfformio

146

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

Cysylltu â’r BBC

BBC Gwybodaeth
Os oes gennych gwestiwn neu sylw
am raglenni neu wasanaethau’r BBC,
gallwch gysylltu â BBC Gwybodaeth.
Ysgrifennwch at:
BBC Information
PO Box 1922
Glasgow G2 3WT
Ffôn: 08700 100 222*
(24 awr y dydd, saith diwrnod
yr wythnos)
Ffôn testun: 08700 100 212
Ffacs: 0141 307 5770
Gwefan: bbc.co.uk/info
I gael gwybodaeth am sut i dderbyn
gwasanaethau digidol y BBC
Ffôn: 08700 10 10 10*
Gwefan: bbc.co.uk/digital
I gael cyngor cyffredinol ar dderbyn
teledu a radio
Ysgrifennwch at:
BBC Reception Advice
PO Box 1922
Glasgow G2 3WT
Ffôn: 08700 100 123*
Ffôn testun: 08700 100 212
Gwefan: bbc.co.uk/reception
I rannu eich barn ar ein rhaglenni
teleduYsgrifennwch at:
Points of View
BBC Birmingham
Birmingham B1 1RF
Ffôn/ffacs: 0121 567 6430 (ynweithredol pan fydd y rhaglen aryr awyr)
Ebost: pov@bbc.co.uk
Gwefan: bbc.co.uk/pov
I rannu eich barn ar ein rhaglenni
radio
Ysgrifennwch at:
FeedbackBBC
PO Box 2100
London W1A 1QT
Ffôn: 08700 100 400*
(24 awr y dydd, saith diwrnod
yr wythnos)
Ffacs: 020 7436 2800
Ebost: feedback@bbc.co.uk
Gwefan: bbc.co.uk/Radio4/factual/
feedback
Cwynion am raglenni a chwynion
golygyddol
Os byddwch o’r farn bod un o raglenni
neu wefannau’r BBC wedi gostwng
yn ddifrifol islaw safonau golygyddol
y BBC
Ysgrifennwch at:
BBC Complaints
PO Box 1922
Glasgow G2 3WT
Ffôn: 08700 100 222
Ffôn testun: 08700 100 212
Gwefan: bbc.co.uk/complaints
Neu gallwch gysylltu â’r Swyddfa
Gyfathrebu (Ofcom), sy’n gorffrheoleiddiol annibynnol, sy’n gyfrifol,
ymhlith pethau eraill, am ystyried
cwynion am safonau, tegwch aphreifatrwydd wrth ddarlledu.

Ysgrifennwch at:
Ofcom Contact Centre
Riverside House
2A Southwark Bridge Road
London SE1 9HA
Ffôn: 0845 456 3000
Ffacs: 020 7981 3333
Ebost: contact@ofcom.org.uk
Gwefan: www.ofcom.org.uk

Ymweld â’r BBC
Mae’r BBC yn trefnu teithiau oamgylch Canolfan Deledu’r BBC
yn Llundain. I gael rhagor owybodaeth ac i drefnu ymweliad:
Ffôn: 0870 603 0304*
Ffôn testun: 0870 903 0304
Ebost: bbctours@bbc.co.uk
Gwefan: bbc.co.uk/tours

Cynghorau Darlledu a Chynghorau
Ymgynghorol y BBC
Mae’r Cynghorau Darlledu
Cenedlaethol yng Nghymru, yr Albana Gogledd Iwerddon a Chynghorau
Ymgynghorol Rhanbarthol a Lleol
Lloegr yn cynorthwyo Llywodraethwyry BBC wrth iddynt oruchwylio’r BBC.
Gallwch ysgrifennu atynt i ddatganeich barn drwy:

Gall BBC Cymru, BBC Scotland, BBC
Northern Ireland a chanolfannau
rhanbarthol a gorsafoedd radio lleol
yn Lloegr drefnu teithiau ar gyfer
myfyrwyr y cyfryngau, sefydliadau
proffesiynol a grwpiau eraill. Cysylltwch
â’ch canolfan leol am fanylion.

Yr Ysgrifennydd
Cyngor Darlledu’r BBC yng Nghymru
Y Ganolfan Ddarlledu
Llandaf
Caerdydd CF5 2YQ
The Secretary
BBC Broadcasting Council for
Scotland
Room 3152
BBC Broadcasting House
Queen Margaret Drive
Glasgow G12 8DG
The Secretary
BBC Broadcasting Council for
Northern Ireland
BBC Broadcasting House
Ormeau Avenue
Belfast BT2 8HQ
The Secretary
BBC English Regions
BBC Birmingham
The Mailbox
Birmingham B1 1RF
Mae’r Pwyllgor Ymgynghorol Canolog
ar Grefydd (CRAC) yn cynghori’r
BBC ar bolisi darlledu a rhaglenni
crefyddol. Gallwch ysgrifennu at
CRAC i ddatgan eich barn drwy:
Head of Performance
BBC Governance Unit
Room 211
35 Marylebone High Street
London W1U 4AA
Tocynnau am ddim
I gael tocynnau am ddim i sioeau
radio a theledu’r BBC
Ysgrifennwch at:
BBC Studio Services
PO Box 3000
BBC Television Centre
London W12 7RJ
Ffôn: 020 8576 1227
Ffôn testun: 020 8225 8090
Ffacs: 020 8576 8802
Ebost: tv.ticket.unit@bbc.co.uk
neu radio.ticket.unit@bbc.co.uk
Gwefan: bbc.co.uk/tickets

Cynnyrch y BBC
Gallwch brynu DVDs, fideos, llyfrau,
teganau a nwyddau eraill ar gyfer rhaio raglenni’r BBC. Am resymau
hawlfraint, yn gyffredinol nid yw’nbosibl cael tapiau o raglenni eraill yBBC. I gael gwybodaeth am gynnyrcha gwerthiannau
Ffôn: 0870 600 7080*
Gallwch hefyd brynu cynnyrch y BBCo Siopau’r BBC a leolir o amgylch ywlad.
Ysgrifennwch at:
BBC ShopPO Box 308
Sittingbourne
Kent ME9 8LW
Ffôn: 08700 777 001*
(8.30am–6pm Llun – Gwener)
Gwefan: www.bbcshop.com
Cyfrannu at raglenni
Mae gan y BBC Gronfa Ddata
Amrywiaeth o gyfranwyr posibl ihelpu gwneuthurwyr rhaglenni’r BBC i
ddod o hyd i wynebau a lleisiau
newydd, ac i adlewyrchu amrywiaeth
llawn cymdeithas y DU yn well. Mae
gennym ddiddordeb penodol i glywed
gan bobl anabl, pobl o leiafrifoedd
ethnig a phobl hyn. Cysylltwch â ni oshoffech gael eich cynnwys fel
cyfrannwr posibl.
Ysgrifennwch at:Diversity Database Project
Administrator
BBC
MC2 D2 Media Centre
Media Village
201 Wood Lane
London W12 7TQ
Ffôn: 020 8008 4287
Ffacs: 020 8008 4282
Ebost: diversity.database@bbc.co.uk
Gwefan: bbc.co.uk/info/policies

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

I gael gwybodaeth am gael profiad
gwaith yn y BBC
Ysgrifennwch at:
BBC Work Experience
MC2 C6 Media Centre
Media Village
201 Wood Lane
London W12 7TQ
Ebost: work.experience@bbc.co.uk
Gwefan:bbc.co.uk/jobs/workexperienceI gael gwybod am swyddi gwago fewn y BBC
Ysgrifennwch at:
BBC Recruitment
PO Box 48305
London W12 6YE
Ffôn: 0870 333 1330*(9.30am–5.30pm Llun – Gwener)
Ebost: recruitment@bbc.co.uk
Gwefan: bbc.co.uk/jobs
Ar gyfer ymholiadau am eichTrwydded Deledu
Ar gyfer ymholiadau cyffredinol neu
daliadau debyd uniongyrchol
Ffôn: 0870 240 3294
Ffacs: 0870 240 1187
Ebost: tvlcsc@capita.co.uk
Gwefan: www.tvlicensing.co.uk
Mae copïau o Adroddiad Blynyddola Chyfrifon y BBC ar gael mewn
llyfrgelloedd cyhoeddus ledled y DU
ac ar wefan Llywodraethwyr y BBC
yn bbcgovernors.co.uk. Mae hefyd argael yn Saesneg, mewn fersiwn sain,
mewn Braille ac fel taflen gryno.
Cyhoeddir Arolygon Blynyddol gan
BBC Cymru, BBC Scotland, BBC
Northern Ireland, BBC English
Regions a BBC World Service hefyd.
Mae’r BBC hefyd yn cyhoeddi
Datganiadau o Bolisi Rhaglenni’r BBC,sy’n nodi ymrwymiadau a chynlluniau’r
BBC ar gyfer y flwyddyn i ddod. Mae
hwn hefyd ar gael mewn llyfrgelloedd
cyhoeddus ledled y DU ac ar wefany BBC yn bbc.co.uk/info. Mae hefyd
ar gael yn Saesneg, mewn fersiwn sain
ac mewn Braille.
Gellir cael copïau o unrhyw un o’r
cyhoeddiadau hyn drwy ffonio 08703
665 466* neu drwy gysylltu â BBC
Gwybodaeth.
*Efallai y caiff galwadau i’r rhif hwn eu
monitro neu eu recordio at ddibenion
hyfforddi

147

Gwybodaeth arall

Dyluniwyd a chynhyrchwyd gan
Sheppard Day.

Datganiad amgylcheddol
Argraffwyd yr adroddiad hwn
ar bapur a wnaed o gymysgedd
o fwydion o 75% o wastraff
ôl-ddefnyddwyr nad ydynt yn
cynnwys inciau a 25% o ffeibrau
newydd ECF (elfennol di-glorin).
Daw’r ffeibrau newydd o ffermydd
a reolir sydd â rhaglen ailblannu
lem. Ni ddefnyddiwyd mwydiono goedwigoedd glaw.

Cyfieithwyd gan Wasanaeth
Cyfieithu Prysg.
Atgynhyrchwyd y lluniau canlynol
drwy garedigrwydd:
SimonRix.com
Tudalennau 4 (Mark Thompson)
8 (Llywodraethwyr y BBC ac eithrio
Michael Grade)
10 (Bwrdd Gweithredol y BBC)
15 (Ymgynghoriad Llywodraethwr)
59 (Gwrando ar gynulleidfaoedd)
62 (BBC Hyfforddi)
65 (Ar y ffordd)

Argraffwyd yr adroddiad gan
ddefnyddio inciau a wnaedo soia, sy’n pydru’n naturiol, sy’nadnewyddadwy ac sy’n gollwng llai
o gyfansoddion organig anweddol
nag inciau a wnaed o fwynau. Mae
gan yr argraffwr Ardystiad Rheoli
Amgylcheddol ISO 14001.

Jeff Overs
Tudalennau 2 ac 8 (Michael Grade)
13 (Question Time)49 (BBC Monitoring)

Defnyddiwyd lamineiddiad sy’npydru’n naturiol ar y clawr allanol.

Alain Braidwood
Tudalennau 15 (BBC 6 Music)
36 (Sesiwn ‘Hub’)
Gregory King
Tudalen 23 (Strictly Come Dancing)
Prominent TV
Tudalen 24 (Himalaya with Michael
Palin)
Talkback
Tudalen 25 (The Apprentice)
Chris Ridley
Tudalen 25 (Auschwitz)
Ideal World Productions
Tudalen 26 (Third Degree)
Pacemaker Press
Tudalennau 31 (One Big Weekend)
60 (Music Live)61 (Mynediad i gynulleidfaoedd)
Clive Barda/ArenaPAL
Tudalen 32 (Das Rheingold)
EMPICS/PA Photos
Tudalennau 34 (Cyflafan Beslana Gemau Olympaidd Athen)43 (Marwolaeth y Pab a China Week)
44 (Llifogydd Boscastle)
45 (Etholiad yr UD)
48 (Ar ôl Beslan)
51 (Llifogydd Caerliwelydd)
57 (Rygbi’r Chwe Gwlad a’r
Pencampwr Dartiau)
61 (Gemau Paralympaidd Athen)
BBC/AP Photos
Tudalen 43 (The Power of Nightmares)
Nick David/Comic Relief Ltd
Tudalen 60 (Helpu Affrica)
BBC/Vicky Dare
Tudalen 62 (Cefnogi cerddoriaeth)

148

BBC Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2004/2005

British Broadcasting Corporation
Broadcasting House
London W1A 1AA
bbc.co.uk
BBC 2005