フィリピノ語版

Teksto Para sa mga Dayuhang Mag-aaral(Kasaysayan ng Daigdig)
外国人生徒のための学習資料（歴史 -世界-）

Sanggunian ng Edukasyon ng Perepaktura ng Hyogo
Sentro ng mga Kabataan na Mula sa Iba't Ibang Kultura

Talaan ng NilalamanI

Sinaunang Sibilisasyon
1. Apat na Dakilang Sibilisasyon

1

2. Ang Sinaunang Bansang Tsina na Kailangang
Tandaan3

II Ang Mundo ng Europa at Islam
1. Ang Paglawak ng Daigdig ng Europa

5

2. Ang Pag-unlad ng Daigdig ng Islam

7

III Ang Modernisasyon ng Europa
1. Ang Rebolusyon ng Mamamayan at Rebolusyon ng
Industriya

8

2. Ang Pagpasok ng Europa sa Asya

10

IV Ang Dalawang Malaking Digmaang Pandaigdig
1. Ang Kilos ng Daigdig sa Panahon ng Unang 12
Digmaang Pandaigdig
2. Ang Kilos ng Daigdig sa Panahon ng Ikalawang
15
Digmaang Pandaigdig
V Ang Pinagmulan ng Malamig na Digmaan sa Mundo

17

I

Sinaunang Sibilisasyon

1. Apat na Dakilang Sibilisasyon◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
Mga Pangyayari sa Daigdig ng Panahong BC

Tsina

Higit sa 5 milyong taon ng BC.
Paglabas ng sangkatauhanBansang Hapon

Paleolithic

Mga 3300 BC. Sibilisasyon ng Mesopotamia
Mga 3000 BC. Sibilisasyon ng Egypt
Mga 2500 BC. Sibilisasyon ng Indus Valley

Jomon
Sibilisasyon ng
Tsina

Mga 1500 BC. Sibilisasyon ng Tsina

Yin

Sibilisasyon ng Mesopotamia
Lugar: Malapit sa ilog ng Tigris-Euphrates
Letra: Patatsulok na letra
Patatsulok na letra
Katangian:Kalendaryo ng Buwan: Karendaryo na batay sa phases ng buwan
Kodigo ng Batas ni Hammurabi: Batas na ginawa ni Haring Hammurabi
Sibilisasyon ng Egypt
Lugar: Malapit sa ilog ng Nile
Letra: Hyeroglipikong letra
Katangian:Hyeroglipikong letra
Kalendaryo ng Araw: Kalendaryong batay sa mga kilos ng bituin.
Pyramid: Ito ay sinasabi na Nitso ng hari.
Sibilisasyon ng Indus Valley
Lugar: Malapit sa ilog ng Indus
Letra: Letrang Indus ☜Ito ay hindi pa mabasa.
Katangian:Mohenjo-Daro: Lugar ng pagkasira ng lunsod☜Mayroon malinis na tubig na serbisyo at mga pampublikong banyo.

1Sibilisasyon ng Tsina
Lugar: Yellow River (Dilaw na Ilog, Huang He)
Letra: Letrang nakatatak sa mga buto ng hayop
Letrang nakatatak sa☜Naging basehan ng letrang kanji.
mga buto ng hayop
Katangian: Ang bansang Yin kung tawagin, ay nabuo.
Ang paggamit ng mga lalagyang tanso☜Nilalagyan ng alak at mga ani ng pagsasaka sa panahon ng mga
piyesta.

◆ Tiyakin natin sa mapa
Apat na Dakilang Sibilisasyon
Sibilisasyon ng
Sibilisasyonng Egypt

Mesopotamia

Sibilisasyon ng

Sibilisasyon ng

Indus Valley

Tsina◆ Pag-isipan natin(1) Papaano nagkaroon ng kabihasnan?
Dahil sa gumaling ang pagsasaka at pag-aalaga ng mga hayop, napaplano na ang
produksyon at nakakapag-imbak na, kaya dumami na ang mga tao. Nagkaroon ng mga
paglalaban, ang namumuno sa mga tao ay ang naging hari, nabuo ang bansa, at
nagkaroon ng kabihasnan.
(2) Bakit sa mga lugar na ito mabilis nabuo ang kabihasnan?
Dahil nasa lambak ng malaking ilog, madaling magsaka at mag-alaga ng mga hayop sa
mga lugar na ito.

2

2. Ang Sinaunang Bansang Tsina na Kailangang Tandaan◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
PanahonIka-16～15
Siglo BCIka-3 Siglo
BC

Pangalanng Bansa
Yin
Qin

Ika-3 SigloBC ～Ika-3 SigloAD

Han

Ika-6 Siglo
AD ～

Sui

Ika-7 Siglo
AD ～

Tang

Hanapin ang bansa
ng Korean Peninsula
sa isang mapa!

Katangian・ Ang Tsina ay ang pinakalumang nabuong
bansa.
・Si Emperador Shi ang namuno sa bansa.
・Ang Malaking Pader ng Tsina ay naitayo.
・Bumagsak sa pag-alsa ng mga magsasakang
mamamayan na hindi nasisiyahan sa
mahigpit na pamahalaan.
・Ang palakad ng pamahalaan ay naging bataysa mga turo ni Confucious.
・Ang pag-atake sa mga bansa sa paligid, at ang
paggawangdaanan(silkroad)nahumahantong sa mga bansa sa kanluran.
・Sa kahulihan, nahati ang bansa nang hilaga at
timog.
・Pinag-isa muli ang bansa na nahati sa hilaga at
timog.
・Dumating ang kinatawan mula sa bansang
Hapon.
・ Isinagawa ang batas na tinatawag na
Ritsuryou.
・Sumikat ang Buddhismo.
・Nakipagtulungan kay Silla ng Korea, at tinalo
sina Goguryea at Baekje.
(Tinulungan ng bansang Hapon si Baekje
ngunit natalo sila sa Labanan ng
Hakusukinoe.)・Dumating ang kinatawan mula sa bansang
Hapon.

Kapanahunan
ng bansang
Hapon
Panahon ng
Jomon
Panahon ng
Yayoi

Panahon ng
Yayoi

Panahon ng
Asuka

Panahon ng
Asuka

Panahon ng
Nara
Panahon ng
HeianMalaking Pader ng Tsina
Ito ay itinayo upang maiwasan ang paghimasok ng mga lagalag na tao sa hilaga.

3Confucianism
Ito ay ang mga turo ni Confucious. Sa panahon ng tagsibol at taglagas at panahon ng
sengoku (panahon ng naglalabanang mga estado) (ika-6 na siglo AD), upang maayos
ang pag-uugali ng mga tao, pinapaliwanag na kapag sumunod sa tamang asal, gaganda
ang kalagayan ng bansa. Ang librong [The Analects of Confucious (Rongo)] ay isangtanyag na libro.
Silk Road
Ang daanan na dumudugtong sa Tsina at Europa sa panahon ng Han. Ginamit ang
daanang ito upang dalhin ang mga sutla (silk) mula Tsina papunta sa Imperyo ng Romakaya tinawag na Silk Road. Mula naman sa kanluran, dinala ang mga kabayo at ubas, at
ang Buddhismo din ay nadala.
☜Ang Imperyo ng Roma ay ang malaking imperyo na napag-isa ang Mediteraneo
noong unang siglo BC. Ang mga batas, kaalaman sa paggawa ng mga gusali, atbp.,
ay napakagaling at nauuna.
Batas na Ritsuryo
Batas na nilikha upang pag-isahin ang buong Tsina sa panahon ng Tang. Ang [Ritsu] ay
ang nagpapasiya ng mga kaparusahan, at ang [Ryo] naman ay ang nagpapasiya tungkol
sa pamumuhay at pagpapalakad ng pamahalaan.
◆ Tiyakin natin sa mapa
Ang Korean Peninsula sa
huling bahagi ng ika-4 na siglo

4

II

Ang Mundo ng Europa at Islam

1. Ang Paglawak ng Daigdig ng Europa◆ Tiyakin sa pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari
Bansang
Hapon

Mga Pangyayari sa Daigdig
Mga Ika-14~15 Siglo
Taong 1453

Mga Pangyayari
sa Bansang Hapon

Renaissance
Muromachi

Nawasak ang Imperyo ng
Silangang Roma.

Taong 1467
Taong 1492

Digmaan ng Onin

Dumating si Columbus
sa Kanlurang Indya.

Taong 1498

Dumating si Vasco de Gama
sa Indya.
Taong 1517 Sinimulan ni Lutherang repormasyon ng relihiyon.
Taong 1522 Nagtagumpay si Magellan
sa pag-ikot sa buong mundo.
Taong 1534 Nabuo ang Pulong ni Hesus(Iezusu Kai).

Sen
goku

AzuchiMomoyama

Taong 1543 Napadpad ang
mga Portuges sa
Tanegashima.
Taong 1573 Nawasak ang
Muromachi Bakufu.
Taong 1600 Ang Digmaan ng
Sekigahara

Renaissance
Siglo 14 at 15, muling pinag-aralan ang higit na mahusay na sibilasyon ng sinaunang
Gresya at Roma, at binuhay muli ang sining at agham. Dahil dito, isang kultura na naka
sentro sa tao ang nalikha. Ang ibig sabihin ng renaissance ay [ang pagbuhay muli ng
panitikan].
Imperyo ng Roma sa Silangan
Taong 395, ang bansa ng Imperyo ng Roma ay nahati sa silangan at kanluran at nawasakng Ottoman Turkey nang taong 1453.

5Columbus
Sa tulong ng Hari ng Espanya, naghanap ng ruta papunta sa Asya paikot sa kanlurang
banda ng Karagatang Atlantiko, at dumating sa isang islang malapit sa Amerika.
Pagkatapos tinalo ng mga Espanyol ang katutubong mamamayan ng Amerika at ginawa
itong kolonya.
☜Ang kolonya ay isang lugar na pinamamahalaan ng mga banyagang dumating
upang manirahan, at pina-unlad.
Vasco de Gama
Manlalakbay na Portuges. Umalis ang kanyang barko mula sa Lisbon noong taong 1479
sa tulong ng Portugal, umikot sa dulo ng kontinenteng timog Aprika at dumating sa
Indya.
Repormasyon ng Relihiyon
Upang itama ang pamamaraan ng simbahang Katoliko, isang kilusan upang baguhin ang
diwa ng Kristyanong relihiyon.
Si Luther ng Alemanya at si Calvin ng Swiss ay pinarangalan sa pagreporma.
☜Tinawag na Protestante ang mga ito na ang ibig sabihin ay [ang mga sumalungat].
Magellan
Manlalakbay na Portuges. Sa tulong ng Espanya, umikot sa buong mundo.
Pulong ni Hesus
Isang samahan na binuo na ang mga Espanyol ang nangunguna, upang muling itinayo
ang iglesia ng Katoliko. Nagpadala ng mga misyonaryo sa Amerika at Asya upang
ikinalat ang pananampalataya. Si Fransisco de Xavier ay isa sa mga misyonaryo ng
Pulong ni Hesus na ang kanlurang bahagi ng bansang Hapon ang pangunahing lugar na
pinalaganapan niya ng paniniwalang Kristyano.
◆ Tiyakin natin sa mapa

Columbus

Ang dinaanang ruta ng barko

Vasco de Gama
6

Magellan◆ Pag-isipan natin
Bakit ang mga taga-Europa ay kinakailangan pumunta sa Asya?
Sa Europa, nagkalat ang Kristyanismo dahil sa pangangalaga ng bawat hari ng mga
bansa. Kaya ang mga misyonaryo ay tumungo sa Asya upang lalong ikalat ito. Sa
Europa , mataas ang presyo ng mga kalakal na mula sa Asya gaya ng paminta, rekado atsutla. May mga tao na gustong kumita dahil dito at nagnais na pumunta sa Asya.

2. Ang Pag-unlad ng Daigdig ng Islam◆ Tiyakin natin sa mapa

Ang pag-unlad ng Empero ng Islam

Islam
Isang na relihiyon na sinimulan ni Muhammad sa peninsula ng Arabia noong unang
bahagi ng ika-pitong siglo. Itinuturo na sa harapan ng Diyos lahat ay pantay- pantay atmaliligtas ang mga tao sa pananampalataya sa nag-iisang Diyos na si Allah.
☜Ang Buddhismo, Kristiyanismo, at Islam ay tinawag na tatlong dakilang relihiyon,
dahil maraming mananampalataya .
Empero ng Islam
Ang bansang binuo ng mga tagapagmana ni Muhammad noong ika-walong siglo.
Noong ika-siyam na siglo, ito ay naging pinakamalaking bansa sa buong mundo na may
populasyong 1,500,000 na tao.

7

III

Ang Modernisasyon ng Europa

1. Ang Rebolusyon ng Mamamayan at Rebolusyon ng Industriya◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
Mga Pangyayari sa Daigdig
Taong 1688

Bansang
Hapon

Mga Pangyayari
sa Bansang Hapon

Maluwalhating rebolusyon
ng Britanya
Taong 1716

Kalagitnaan ng Ika-18 Siglo
Ang rebolusyong pang-industriya ng
nangyari sa Britanya
Taong 1775

Reporma ng Kyoho

Edo

Digmaan para sa
pagsasarili ng Amerika
Taong 1787 Reporma ng Kansei

Taong 1789

Rebolusyon ng Pransiya

Britanya
Maluwalhating Rebolusyon
Rebolusyong naganap dahil sa pagsalungat sa ganap na monarkiya. Nilinis ng hari ang
kongreso, tinanggap ang bagong hari mula Olanda. Naisagawa ang rebolusyong walang
dugong umagos.
☜Ang ganap na monarkiya ay, noong ika-16 na siglo, ang pagsupil ng Hari saaristokrata, relihiyon, kongreso at mga mamamayan, at ang inisagawang pamahalaan
ay isang pamamahala ayon sa kanyang kagustuhan.
☜Sa sumunod na taong matapos ang Maluwalhating Rebolusyon (taong 1689), angbagong hari ay nangako sa kongreso napangangalagaan ang karapatan at kalayaan
ng mga mamamayan. Ang pangakong ito [Lista ng Karapatan (Bill of Rights)] ay
matagal na naging batayan ng pulitika ng Britanya.
Rebolusyong Pang-Industriya
Nadagdagan ang produksyon dahil sa imbesyon at pagganda ng mga makinarya. Sa
gayong paraan, sinabing ang industriya ang naging setro ng pagbabago ng lipunan.
Umasenso ang produksyon dahil sa kapitalismo. Nang ika-9 na siglo, lumaganap ito sa
Pransiya, Alemanya at Estados Unidos.
☜Ang kapitalismo ay mekanismo ng ekonomiya na ang kapitalista na may sapat
na kapital ay umuupa ng mga manggagawa, at malaya na gumawa ng mga
produkto upang kumita ng pera.

8

Amerika
Digmaan para sa Pagsasarili
Taong 1775 naganap ang digmaan para sa pagsasarili mula sa Britanya.
☜Habang isinasagawa ang Digmaan para sa Pagsasarili (taong 1776) naglabas ng
Pahayag ng Pagsasarili ang Amerika, na nagsasabi na “Lahat ng tao aypantay-pantay at pinakadakila ang mga tao”.
☜Pagkatapos nanalo s digmaan, ang Amerika na nakapagsarili na ay nagtatag ng
Pederal na Saligang Batas at nagpasiyang gumawa ng tatlong kapangyarihang
pampulitika.
Pransiya
Rebolusyon ng Pransiya
Taong 1789, rebolusyon na ang mga tao ay bumangon mula sa walang kasiyahangpulitika ng hari ng bansa, at sa mga dakilang aristokrata. Pinatay ang hari ng bansa, at
nabuo ang gobyernong republika na pinamahalaan ng mga taong binoto ng mga
mamamayan upang maging kanilang kinatawan.
☜Habang isinasagawa ang Rebolusyon ng Pransiya, inilabas ang Pahayag ng
Karapatan ng Tao, na idinidiin na ang lahat ng tao ay may kalayaan at may
pantay-pantay na karapatan, at ang kapangyarihang gumawa ng pamahalaan ay nasa
mamamayan.
☜Naging Emperador si Napoleon pagtapos ng Rebolusyon ng Pransiya.
Pinalaganap niya ang ideya ng rebolusyon.
◆ Pag-isipan natin
Dahil sa rebolusyong pang-industrya, ano ang nabago sa lipunan?
Ang bagong lipunan sa rebolusyong pang-industrya ay naging isang makumpetensiyang
lipunan na ang layunin ay kumita. Ang may-ari ng mga pabrika na mga kapitalista ay
umuupa ng mga manggagawa at pinaparami ang kanilang kinikita. Mahigpit ang buhay
ng mga manggagawa, kaya naglaon ay gumawa ng unyon ng mga manggagawa.at
ngayon ay mahusay na kondisyon ang hinihingi. At sa karagdagan, ang kritiko ng
kapitalismo ay may layunin at nagkaroon ng ideya ng sosyalismo at patas na lipunan na
nakasentro sa mga manggagawa.

9

2. Ang Pagpasok ng Europa sa Asya
◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
Bansang
Hapon

Mga Pangyayari sa Daigdig

Taong 1840

Digmaang Opyum

Taong 1842
Taong 1851

Kasunduan sa Nanking
Paghihimagsik ng Taiping
Edo

Taong 1857

Mahusay na mag-alsa
ng India

Mga Pangyayari
sa Bansang Hapon
Taong 1825 Pasyang pagsalakaysa mga dayuhang
barkoTaong 1841 Reporma ng Tempo

Taong 1853

Perry dumating sa
Uraga silungan
Taong 1854 Treaty ng Kanagawa
Hapon at ang Estados
UnidosTaong 1858 Treaty ng
Pagkakasundo atCommerce

Britanya at China (Qing)
Relasyong kalakalan na humantong sa digmaang OpyumIka-18 siglo

Tsaa at tela na yari sa sutla
Qing

Britanyapilak

Ika-19 siglo
Tsaa at telang sutla
Britanya

Qing

pilak
Telang koton

Opyo

India

10

Digmaang Opyum
Taong 840 nangyari na digmaan ng Britanya at Qing. Ang Britanya ay ibinenta sa Qing
ang napuslit na opyum na gawa sa India, at ang Britanya ay tumanggap ng mga tsaa at
mga telang sutla. Ngunit tinigil ng Qing ang pagpasok ng kontrabandong opyum, doon
inumpisahan ng Britanya ang digmaan sa Qing, natalo ng Britanya ang Qing sa digmaan,
at nagkaroon ng pirmahan na Kasunduan sa Nanking.
Kasunduan sa Nanking
Ang hindi patas na kasunduan na pinirmahan ng Britanya na nanalo sa digmaan at ng
Qing noong taong 1842. Kasunduan na buksan ang limang pier kasama ang Shanghai, at
nakuha ang Hongkong.
Paghihimagsik ng Taiping
Dahil sa gastos ng digmaan at sa halaga ng babayaran dahil sa pagkatalo, tinaasan ng
pamahalaan ng Qing ang buwis na sinisingil sa mga magsasaka. Taong 1851, sa
layuning gumawa ng isang bansang lahat ay pantay-pantay na walang mayaman omahirap, nagkaroon ng paghihimagsik ng mga mamamayan. Habang nangyayari ang
himagsikan, sinakop ang Beijing (Peking) ng Britanya at Pransiya.

Britanya at India
Ang mga Indong sundalo (Sepoy) na namamasukan sa Kompanya ng Silangang India
ng Britanya ay nag-alsa laban sa mga nakakataas na opisyal na Ingles, noong taong
1857. Dahil hindi nasisiyahan ang mga Indo sa pagkontrola ng mga Ingles, nagkaroon
ng pag-aalsa sa iba’t-ibang mga pook. Ngunit ito ay nasupil ng mga Ingles at lubusang
naging kolonya ng Britanya ang India.
◆ Pag-isipan natin
Anong ginawang supporta ng gobyerno ng Edo period nang malamang natalo sa
Digmaang Opyum ang Qing?
Muling tinignan at sinuri ang pasyang pagsalakay sa mga dayuhang barko, sa halip aybinigyan ng gasolina at pagkain ang mga ito upang umalis. At upang paghandaan ang
pagsalakay sa ibang bansa, mapusok na pinag-aralan ang teknolohiya at mga bagay
tungkol sa kanlurang banyaga.

11

IV

Ang Dalawang Malaking Digmaang Pandaigdig

1. Ang Kilos ng Daigdig sa Panahon ng Unang Digmaang Pandaigdig◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
Mga Pangyayari sa Daigdig
Taong 1882

Bansang
Hapon

Mga Pangyayari
sa Bansang Hapon

Meiji

Taong 1889
Ang pagproklama ng
Konstitusyon ng dakilang
Emperyo ng Hapon

Ang pagkabuo ng
Alyansa ng 3 Bansa

Taong 1907

Taong 1894

Ang digmaan ng Qing at Bansang Hapon

Taong 1904

Ang digmaan ng Rusya at Bansang Hapon

Ang pagkabuo ng
Negosasyong Trilateral
Taong 1910

Taong 1911

Naganap ang Rebolusyon
ng Xinhai sa Tsina.

Taong 1914

Nag-umpisa ang Unang
Malaking Digmaang
Pandaigdig
Rebolusyon ng Rusya

Taong 1917

Ang pagsasanib sa Korea

TaishoTaong 1918

Taong 1919

Ang Pagtatalo
sa Bigas

Kasunduan ng Versailles Taong 1919 March 1 Independence
Movement (Samil Movement)
May 4 Movement

Taong 1923

12

Ang Malaking
Lindol ng Kanto

Ang daloy ng Unang Malaking Digmaang Pandaigdig
Alyansa ng 3 Bansa
Alemanya - Awstriya - Italya

Taong 1914

oposisyon

Negosasyong Trilateralng 3 Bansa
Britanya - Pransiya - Rusya

Ang pagpaslang sa mag-asawang prinsipe ng Awstriya(SARAVEJO INCIDENT)

Taong 1914 Nagsimula ang Unang Malaking
Digmaang Pandaigdig.

Ang mga bansang nais
makakuha ng kolonya sa
pamamamgitan ng lakas ng
militar ay sumapi. Ginamit
ng bansang Hapon ang

Taong 1919 Kasunduan ng Versailles

alyansa nila sa Briyanya
bilang dahilan sa pagsali sa
Digmaan.

Taong 1920 Nabuo ang United Nations.
Ang mga nabuong kasunduan sa kapayapaang pag-uusap ng Paris.
Natanggal sa Alemanya ang isang bahagi ng kanyang bansa at ang
lahat ng kanyang kolonya, at pinagbayad ng kompensasyon.

UN
Isinagawa para sa pandaigdigang kapayapaan. Ang punong opisina ay nasa Geneva ng
Suwiss. Hindi nakianib ang mga bansang Amerika, Alemanya at Rusya.
Korea
Kolonisasyon ng Korea
Ginawang kolonya ng bansang Hapon ang Korea at naglagay doon ng isang
Gobernador-Heneral ng Korea.
March 1 Independence Movement (Samil Movement)
Ika-1 ng Marso, taong 1919, isang kilusan na naganap sa Korea upang makalaya mulasa bansang Hapon.

13

RusyaRebolusyon ng Rusya
Naganap na mga rebolusyon sa Rusya sa buwan ng Marso at Nobyembre ng taong 1917.
Nangyari dahil sa hindi nasisiyahan ang mga tao sa emperador at sa pamahalaan, at
dahil nagtagal ang digmaan, nahirapan ang mga mamamayan sa kanilang pamumuhay.
Nang taong 1922, nabuo ang Unyon ng Sobyet na mga Sosyalistang Republika.
Tsina
Rebolusyon ng Xinhai
Ang rebolusyon na nagtapos sa dominasyon ng Qing na ang nasa sentro ay sina Sun
Wen. Nabuo ang Republika ng Tsina na ang Nanking ang ginawang kabisera.
Sun WenTinatawag na “Ama ng Rebolusyon sa Tsina”. Tinataguyod ang tatlong prinsipyo ng
mga mamamayan (nasyonalismo, demokrasya, kabuhayan ng mga tao).
21 mga Sapilitang Kahilingan
Hiniling ng bansang Hapon sa Tsina na ibigay sa kanila ang karapatan at kita sa
Shandong Peninsula na ibinigay nila sa Alemanya, at pahabain din ang panahon ng
karapatan sa pamamahala ng South Manchuria Railway Coastline, at ang malaking
bahagi ng mga kahilingang ito ay sapilitang pinatupad sa Tsina.
May 4 Movement
Kilusang laban sa Hapon at laban sa pamahalaan na kumalat sa buong Tsina. Nagsimula
ito sa kilusan ng mga mag-aaral na laban sa 21 mga sapilitang kahilingan ng bansang
Hapon sa Tsina.

14

2. Ang Kilos ng Daigdig sa Panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
Bansang
Hapon

Mga Pangyayari sa Daigdig

Taong 1929

Mga panlaban sa depresyon ng
bawat bansa
・ Bloc Economy
・ New Deal Program
・ Pasismo

Mga Pangyayari
sa Bansang Hapon

Krisis sa Buong Mundo

Showa
Taong 1931
Manchurian Incident
Taong 1932
May 15 Incident
Taong 1936
February 26 Incident
Taong 1937

Taong 1939

Digmaan ng Bansang Hapon at Tsina

Umpisa ng Ikalawang
Malaking Digmaang
Pandaigdig

Taong 1943
Taong 1945

Taong 1940

Tatluhang alyansa ng bansang Hapon,
Italya at Alemanya

Taong 1941 Digmaan ng PasipikoAng pagsuko ng Italya
Ang pagsuko ng Alemanya
Taong 1945 Ang pagtanggap ng
Nagsimula ang UN
Potsdam Declaration

Krisis sa Buong Mundo
Noong taong 1929, ang halaga ng mga saping-puhunan (stocks) ay bumagsak, ang mga
banko at paktorya ay bumagsak at nagsara, puno ng mga taong walang trabaho ang mga
bayan. Ang ganitong kalagayan ay nagumpisa sa Amerika at kumalat sa buong mundo
kaya tinawag na krisis sa buong mundo.
Bloc Economy
Isang palakad na isinagawa ng Britanya at Pransiya. Pinalaki ang taripa ng mga bagay
galing sa ibang bansa, at inalis ang mga bagay na galing sa ibang bansa sa sariling mga
kolonya.
New Deal Policy (Palakad na New Deal)
Simulan ang palakad na ito ni Presidente Roosevelt ng Amerika. Binigyan ng trabaho
ang mga walang trabaho sa mga pampublikong industrya. Ginawan ng paraan na
makapamili ng marami ang mga mamamayan, at napagaling ang kalagayan ng
ekonomiya.
15

Pasismo
Ang pamahalaang dikatatorya na isinagawa sa Alemanya, Italya at bansang Hapon. Parasa kapakanan ng sariling bansa, nanakop ng ibang bansa, at ang kalayaan at karapatangng mga mamamayan ay siniil. Sa Alemanya, si Hitler ang namuno sa Partido Nazi, sa
Italya naman, si Mussolini ang namuno sa Partido Pasismo.
Digmaan ng Bansang Hapon at Tsina
Ito ay digmaan ng bansang Hapon at Tsina. Binihag ng mga sundalong Hapon ang
kabisera ng Tsinang Nanking. Sa pangyayaring ito, maraming mga Intsik ang pinatay.
Ang naglalaban sa digmaang sibil na mga Nasyonalista at mga Komunistang
pinamumunuan ni Mao Zedong ay nagtulungan at lumaban sa mga sundalo ng bansang
Hapon.
Mao Zedong
Pinuno ng Rebolusyong Tsina. Nang taong 1949, ang People’s Republic of China ay
itinatag.
Tatluhang Alyansa ng bansang Hapon, Italya at Alemanya
Ang militar na alyansa na nag-ugnay sa tumiwalag sa UN na bansang Hapon, Alemanyaat Italya.
Ikalawang Malaking Digmaang Pandaigdig
Taon 1939, nagsimula sa pananakop ng Alemanya sa Poland. Ang mga bansa tulad ng
Amerika, Britanya at Pransiya na mga bansang magkaanib, ay nakipaglaban sa mga
bansang tinatawag na Axis Powers tulad ng Alemanya, Italya at bansang Hapon.
Natapos ito sa taong 1945.
◆ Tiyakin natin sa mapa

Tiyakin ang lugar na may kaugnayan sa mga sumusunod na bagay.
(1) May 4 Movement (2) Ikalawang malaking digmaang pandaigdig(3) Krisis sa buong mundo (4) Unang malaking digmaang pandaigdig
16

V. Ang Pinagmulan ng Malamig na Digmaan sa Mundo◆ Tiyakin natin ang sunod-sunod na mga pangyayari
Bansang
Hapon

Mga Pangyayari sa Daigdig

Mga Pangyayari
sa Bansang Hapon
Taong 1946

Taong 1949

Taong 1965

Umpisa ng Digmaan ng
VietnamMalamig na Digmaan

Pagkasilang ng
People’s Republic of China
Taong 1955 Pagpupulong sa
Asya at Aprica
Taong 1951 Kasunduan ng
Kapayapaan ng
San Francisco

Ang Pagproklama
ng Konstitusyon
ng bansang Hapon

Pagsasamang muli ng
Silangan at Kanlurang
Alemanya
Taong 1991 Ang pagkabuwag ng
USSR

Showa

Taong 1972

Okinawa,
Panumbalik sa
Bansang Hapon
Taong 1978 Kasunduan ng
Kapayapaan at
Pagkakaibigan
ng bansang
Hapon at Tsina

Taong 1990

Heisei

People’s Republic of China
Ito ay isang sosyalistang bansa na itinayo ni Mao Zedong na pinuno ng partidong
komunista. Ang kalaban na partidong nasyonalista ay tumakas sa Taiwan.
Digmaan ng Korea
Ito ay isang digmaan na nagsimula noong taong 1950, nang nilusob ng Hilagang Korea
ang Republika ng Korea. Natigil pansamantala ang digmaan noong taong 1053, ngunit
hanggang ngayon wala pa rin kasunduan ng kapayapaan na naisagawa.

17

Kasunduan ng Kapayapaan ng San Francisco
Isang kasunduan na nag-ugnay sa bansang Hapon at sa 48 ba mga bansang
magkakaanib noong taong 1951 sa San Francisco sa Amerika. Dahil dito, naging
malaya ang bansang Hapon sa sumunod na taon. Ngunit ang Okinawa at ang mga islang Ogasawara ay nanatiling nasa ilalim ng pamahala ng Amerika. Naibalik sa bansang
Hapon ng mga isla ng Ogasawara noong taong 1968 at ang Okinawa naman ay noong
taong 1972.
Pagpupulong ng Asya at Aprika (Bandung Conference)
Nagusap-usap ang mga kinatawan ng 29 na bansa tulad ng India, Tsina, Egypt, atIndonesya tungkol sa pagtutol sa pagkolonya at sa mapayapang pakikisamahan.
Digmaan ng Vietnam
Digmaan ng Timog at Hilagang Vietnam. Tinulungan ng Unyong Sobyet ang Hilagang
Vietnam at ng Amerika naman ay Timog Vietnam, at naging malala ang paglalaban.
Taong 1976, nagkaisa ang Timog at Hilagang Vietnam.
◆ Pag-isipan natin
Ano ang malamig na digmaan?
Makalipas ang ikalawang malaking digmaang pandaigdig, nagkaroon ng alitan ang mga
bansang kapitalista (bandang kanluran) na ang sentro ay Amerika at mga bansang
sosyalista (bandang silangan) na ang sentro ay Unyong Sobyet. Naapektohan din ang
buong mundo, at nagkaroon ng mga alitan sa iba’t-ibang lugar sa mundo. Sa panahon
mula taong 1985 hanggang 1989, humina ang lakas ng bandang silangan dahil sa
pagsasama muli ng Silangan at Kanlurang Alemanya, at sa pagkabuwag ng Unyong
Sobyet, at natapos ang malamig na digmaan.

18

発行年月日：2012（平成 24 年）３月 31 日
作成・編集：子ども多文化共生センター・姫路獨協大学大学院言語教育研究科
日本語コース
翻訳：高田ジューディス
多田マリアエラウェンダム
山本レメディオス
林田マリトニ
発行：子ども多文化共生センター〒659-0031 芦屋市新浜町１－２
電話 0797(35)4537
協力：姫路獨協大学外国語学部外国語学科 教授 山崎 恵 氏