フィリピノ語版

Teksto Para sa mga Dayuhang Mag-aaral(Kasaysayan ng Bansang Hapon)
外国人生徒のための学習資料（歴史 -日本-）

Sanggunian ng Edukasyon ng Perepaktura ng Hyogo
Sentro ng mga Kabataan na Mula sa Iba’t Ibang Kultura

Talaan ng Nilalaman

Tungkol sa Simula at Katapusan ng Bawat Panahon

1

Ano ang Siglo?

3(1) Panahon ng Kyu-sekki

4(2) Panahon ng Jomon

5(3) Panahon ng Yayoi

7(4) Panahon ng Kofun

9(5) Panahon ng Asuka

11(6) Panahon ng Nara

14(7) Panahon ng Heian

16(8) Panahon ng Kamakura

19(9) Panahon ng Muromachi

22(10) Panahon ng Azuchi-Momoyama

25(11) Panahon ng Edo27(12) Panahon ng Meiji

32(13) Panahon ng Taisho

37(14) Panahon ng Showa

40(15) Panahon ng Heisei

47

Tungkol sa Simula at Katapusan ng Bawat Panahon
Sinasabing ang kasaysayan ng bansang Hapon ay may habang dalawang libong taon na. Patuloy paitong sumusulong, at minsan ay may mga malalaki pa ngang pagbabago. Ang paksang ito aytungkol sa simula at katapusan ng bawat panahon sa kasaysayan ng bansang Hapon.

Klasipikasyon
Kodai(Sinaunang
kasaysayan)

Chusei(Kalagitnaang
Panahon)

Kinsei(Makabagong
Panahon)Kin-gendai(Modern atcontemporary)

PanahonTaon(Pangyayari)

Panahon ng kyu-sekki～Noong ika-10,000 taon

Panahon ng Jomon

Noong 10,000 taon ～ Ika-4 siglo B.C.

Panahon ng Yayoi

Ika-4 siglo B.C. ～Bandang katapusan ng ika-3 siglo

Panahon ng Kofun

Bandang katapusan ng ika-3 siglo～

Panahon ng Asuka

Ika-6 siglo～

Panahon ng Nara

710 Nilipat ang kapital sa Heijo-kyo (Nara).

Panahon ng Heian

794 Nilipat ang kapital sa Heian-kyo（Kyoto).

Panahon ng Kamakura

1192 Itinatag ang Kamakura Bakufu.

Panahon ng Muromachi

1338 Itinatag ang Muromachi Bakufu.

Panahon ng
Azuchi-Momoyama

1573 Bumagsak ang Kamakura Bakufu.

Panahon ng Edo

1603 Itinatag ang Edo Bakufu.

Panahon ng Meiji

1868 Binago ang pangalan ng panahon (Nengo) sa “Meiji”.

Panahon ng Taisho

1912 Binago ang pangalan ng panahon (Nengo) sa “Taisho”.

Panahon ng Showa

1926 Binago ang pangalan ng panahon (Nengo) sa “Showa”.

Panahon ng Heisei

1989 Binago ang pangalan ng panahon (Nengo) sa “Heisei”.

●Sa kasaysayan ng bansang Hapon, ang Panahon ng Jomon ay kasunod ng Panahon ng Kyu-Sekki.
●Walang mahalagang pangyayari sa pagitan ng Panahon ng Kofun at Panahon ng Asuka.
●Mula noong 1333 kung kailan bumagsak ang Kamakura Bakufu hanggang noong 1573 kungkailan bumagsak naman ang Muromachi Bakufu, may marami pang klasipikasyon ng panahon na
nakapaloob kung susuriin pa ito. May mga nagkasabay pa nga sa ilang pagkakataon. Ang
sumusunod ay ang mga detalye tungkol dito.

1

Taon

Klasipikasyon ng Panahon

Pangyayari

1333 Bumagsak ang Kamakura Bakufu.

at mga detalye tungkol dito
Kenmu no shinsei(Umpisa ng Kenmu no shinsei)
Panahon ng
Nam-boku-cho1336 Nilagay ni Ashikaga Takauji ang
Emperador sa Hokucho.

1338 Naging Seii-tai-shogun
si Ashikaga Takauji.

Panahon ng
Muromachi

1392 Naging isa ang Timog at Hilagang
Imperial Court.

1467 Nagsimula ang Onin no Ran.

Panahon ng Sengoku

1573 Bumagsak ang Muromachi
Bakufu.
(Nagwakas ang Panahon ng
Muromachi）
Panahon ng Azuchi-Momoyama

2Ano ang Siglo?
Ang salitang siglo ay ginagamit upang maihayag ang isang partikular na panahon sa kasaysayan.
1. Ang siglo ay isang panahong (seireki) binubuo ng isang daang taon at tinatawag ringhyakunen-ki (dantaon). Halimbawa, ang ika-21 siglo ay isang daang taon mula 2001 hanggang
2100.
Sa pagkalkula ng siglo, gawin lang 4-digit (apat na numero) ang isang taon.
[Halimbawa] Seireki 57  0057, Seireki 239  0239
Pagkatapos gawing 4-digit ang taon, dagdagan ng 1 ang unang dalawang numero sa 4-digit. Itona ang siglo. Subalit, may exception. Kung 00 ang huling dalawang numero sa 4-digit, huwag nangdagdagan ng 1.
[Halimbawa. 1] 0057  [00+1]  Ika-1 siglo, 0239  [02+1]  Ika-3 siglo[Halimbawa. 2] 0700  [07+0]  Ika-7 siglo, 2000  [20+0]  Ika-20 siglo
2. Before Christ (B.C.) at Anno Domini (A.D.)
Ang kalendaryo na ginagamit natin ay nagtatakda ng umpisa (unang taon) base sa kung kailan
sinasabing ipinanganak si Jesus Christ. Ginagamit ang B.C. kung tumutukoy sa pangyayari bago
nito.

3

(1) Panahon ng Kyu-sekki, Lumang gamit ng bato (～B.C. 10,000)
Paksa
Kagamitan

Paraan ng Pamumuhay
Paggamit ng hinubog na bato

Pamumuhay

Panghuhuli ng mga hayop, pangingisda, pag-iimpok
ng mga bunga ng puno at ng mga kabibe

TirahanSimpleng tahanan o pagtira sa ilalim ng malaking
bato

Sanggunian
Paggamit ng hinubog
na batoGamit na hinubog na bato
Gamit na bato na hinubog. Hindi hinasa ang balat nito.
Buod
1. Namuhay sila sa pamamaraang panghuhuli ng mga hayop o isda at pag-iimpok ng mga bunga ng
puno at ng mga kabibe.
2. Pangunahing kagamitan nila ay ang hinubog na bato.

4

(2) Panahon ng Jomon (B.C. 10,000～B.C. Ika-4 Siglo)
Paksa
Kagamitan

Paraan ng pamumuhay
Hinasang bato
Palayok sa panahon ng Jomon
Dogu (Manikang Clay)

Kultura at Sanggunian＝Kulturang Jomon＝Pamumuhay Panghuhuli ng mga hayop,
pangingisda, pag-iimpok ng mga
bunga ng puno at ng mga kabibe
TirahanKaizuka (Tapunan ng mga kabibe)

Tumira sa bahay na nakahukay Sannai-maruyama Site (Aomori prefecture)at nagkaroon ng Nayon.

Kagamitang hinasang bato
Kagamitang hinasa at pinakinis na bato.

Palayok sa panahon ng Jomon
May disenyo sa panlabas na parang mga tali.

Dogu (Manikang clay)
Ito ay ginamit pampawaksi ng masasamang kaluluwa at sa
paghingi ng magandang ani.

Kaizuka (Tapunan ng mga kabibe)
Ito ang tapunan ng basura sa paligid ng bayan kasama ng
mga kabibe, buto ng hayop at isda, at mga kagamitan
tulad ng nasirang gamit na gawa sa bato at palayok.

5Bahay na Nakahukay
Bahay na nakahukay at nilagyan ng mga bubong.

Buod
1. Pangunahing kagamitan nila ay ang hinasang bato at ang palayok sa panahon ng Jomon.
2. Ginawa ang manika mula sa clay.
3. Nagkaroon ng bahay na nakahukay at tapunan ng mga kabibe.

6(3) Panahon ng Yayoi (B.C. Ika-4 Siglo～bandang huli ng Ika-3 Siglo)
Paksa
Kagamitan

Pamumuhay

TirahanParaan ng pamumuhay
Terakotang Yayoi Metal na lalagyan
Tansong tabak, Tansong sibat,
Tansong salamin, Tansong batingaw

Pagtatanim ng palay
Mataas na bodega(o Bodegang Nakaangat sa Lupa)
Batong kutsilyo
Tumira sa bahay na nakahukay atnagkaroon ng Nayon.
Nagkaroon ng Bansa na siyang
namahala sa mga Nayon.

Kultura at Sanggunian＝Kulturang Yayoi＝Yoshino-gari Site（Saga Prefecture）*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Sanggunian
Siglo
Noong mga Hinati-hati ang bansang Hapon sa mga humigit-kumulang
B.C. o A.D. 100 na mga maliliit na bansa.
57 Nagpadala ang hari ng Nakoku (sa Hapon) ng mga Gintong Pantatak ng
mensahero papuntang Tsina at nabigyan siya ng Gintong Kan no wa no na no
Pantatak (o Selyong Gawa sa Ginto) mula sa emperador.
kokuo
239 Nagpadala si Himiko ng mga mensahero sa Wei (Tsina).

Terakotang Yayoi
Kumpara sa terakotang Jomon, ang terakotang ito ay manipis at
matigas. Ang pangalan nitong Yayoi ay hango sa pangalan ng
lugar kung saan ito’y unang nadiskubre.

Metal na lalagyan
Lalagyang gawa sa tanso o bakal. Ipinakilala ito galing sa kontinente.
Tansong batingaw
Tansong hinugis sa batingaw.

7

Mataas na bodega (o Bodegang nakaangat sa lupa)
Para maitago ang palay na inani, itinayo ang mga matataas na
haligi at nilagyan ng sahig ang ibabaw ng mga ito.

Yoshino-gari Site
Isang nakaulagian o tradisyonal na site (o tanawin) sa panahon
ng Yayoi. Nasa Saga Prefecture ito.

Gintong pantatak ng Kan-no-wa-no-na-no-kokuo
Sa kalagitnaan ng unang siglo, nagpapunta ang
Wa-no-na-no-kokuo (Hari ng Nanokuni) ng mga mensahero sa
Han (Tsina) at binigyan sila ng gintong pantatak.

Yamataikoku at Himiko
Sa isang parte ng librong “Gishi wajin den” tungkol sa kasaysayan ng Wei (Tsina), nakasulat
na may bansang Yamataikoku sa islang Hapon noong mga ika-3 siglo at si Reyna Himiko ay
namamahala sa pamamagitan ng panghuhula. Siya ay nagpapunta ng mga mensahero sa Wei
at binigyan ng maraming regalo mula sa emperador.
Buod
1. Laganap ang pagtatanim ng palay.
◇Ginamit ang terakotang Yayoi at batong kutsilyo (para sa pagkuha o pag-ani ng palay).
◇Nagkaroon ng matataas na bodega (o bodegang nakaangat sa lupa).
2. Ipinakilala ang mga lalagyang gawa sa metal.
◇Ginamit ang tansong batingaw bilang kagamitan sa piyesta.
3. Nagkaroon ng mga nayon at tagapamahala.
◇Sa loob ng mga nayon, nagkaroon ng dibisyon sa pagitan ng mayaman at mahirap, at may
diskriminasyon pa.
4. Nagkaroon ng maraming maliliit na bansa.
◇Binigyan ng gintong pantatak ang Hari ng Na-no-kuni mula sa Han (Tsina).
5. Nakipag-ugnayan si Reyna Himiko ng Yamataikoku sa Wei (Tsina).
8(4) Panahon ng Kofun (Bandang huli ng ika-3 Siglo～mga 600)
Taon at
Siglo

Pulitika at Ekonomiya

Mga 350

Naging isa at tinawag na bansang

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian＝Kulturang Kofun＝Uri ng Kofun

Hapon ang dati’y iba’t ibang bansang(En-fun)(Ho-fun)nakapaloob sa Yamato. (Pamahalaang
Yamato)(Zempo-koen-fun)

Sa mga panahong ito, dumating ang“Torai-jin”

(Mga

tao

galingsa

Korea).

Daisen Kofun(Osakaprefecture)

391 Pumunta ang mga sundalong Hapon
sa

Korea.

Nanalosa

Kudara Haniwa(Paekche) at Shiragi (Shilla), at
nagkalaban

din

sa

Kokuri(Goguryeo).
478 Nagpapunta ng mga mensahero sa
Tsina ang Wao no bu (Si Bu na haring bansang Wa).

Yamato Seiken (Pamahalaang Yamato )Nagkaroon ng isang malakas at matibay na Coalition Government na naka-base sa Nara basin. Ang
pamahalaan ay itinatag ng hari at ng mga Gozoku (makapangyarihan at tanyag na angkan) sa
rehiyon ng Kinki. Ookimi ang tawag sa hari ng Pamahalaang Yamato.
Zempo-koen-fun (Parisukat at bilog na Kofun)
Noong patapos na ang panahon ng Yayoi, nagsimula ang paggawa ng mga malalaking libingan parasa mga pinuno sa bawat purok. Ang mga libingang ito ay tinawag na Kofun kung saan may hugis
bilog, parisukat at butas ng susi. Tinatawag na Zempo-koen-fun ang libingang hugis butas ng susi.
HaniwaNilagay sa gilid ng Kofun ang mga Haniwa na hugis tao, kabayo, bahay at iba pa.
Torai-jin (Mga tao galing sa Korea)
Ang Torai-jin ay ang mga taong lumipat sa bansang Hapon kasama ang buong pamilya mula sa
Korea peninsula. Ipinakilala nila ang mga gamit para sa pagsasaka na yari sa bakal, Sueki (matigas
na lalagyan), at iba pang kultura at teknolohiya ng kontinente. Kasama pa rin ang Kanji.

9

Buod
1. Ginawa ang mga malalaking libingan (Kofun) para sa mga pinuno sa bawat purok.
◇Nilagay ang Haniwa sa gilid ng Kofun. Ito ay may hugis tao, kabayo, bahay at iba pa.
◇Ang Daisen Kofun ay ang pinakamalaking Zempo-koen-fun (parisukat at bilog na Kofun) sa
buong mundo.
2. Nagkaroon ng Pamahalaang Yamato sa rehiyon ng Nara.
3.Okimi ang tawag sa Hari ng Pamahalaang Yamato.
4. Naging masigla ang pakikipag-ugnayan sa Korea at dumating ang maraming Torai-jin sa
bansang Hapon.
5. Pinakilala ng Torai-jin ang kultura at teknolohiya ng kontinente sa bansang Hapon.

10

(5) Panahon ng Asuka (Mga 600 ～710)*Legend…Ang pula at makapal na sulat na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo
593 Naging Sessho si
Shotoku-Taishi.

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian＝Kulturang Asuka＝
Horyu-ji (Nara prefecture): Pinakalumang gusaling gawa sa
603 Nagtakda si Shotoku-Taishi kahoy sa buong mundong sistema ng Kan-i junikai(labindalawang ranggo oopisyal na katayuan na
malalaman sa pamamagitanng iba’t ibang kulay ng
sombrero).

604 Nagtakda si Shotoku-Taishi
ng Konstitusyong may
Labimpitong (17) artikulo.

Shakasanzonzo(sa Horyu-ji)

Tamamushi no zushi(sa Horyu-ji)

Mirokubosatsu(sa Koryu-ji)

Mirokubosatsu(sa Chugu-ji)

Shotoku-Taishi

607 Pinapunta si Ononoimoko
sa Zui (Sui).
630 Pinapunta
ang
unang
Kento-shi.
645 Nag-umpisa
angPagbabago ng Taika.
672 Nangyari ang Gulo ng
Jinshin.
701 Naitakda ang Batas ng
Taihou (Taihou Ritsuryo).
Naitakda ang Batas ng
Pagbabahagi ng Taniman(Handen shuju no ho).

11

Sessho
Inilagay ang Sessho sa panahong ang emperador ay isang babae o bata pa, at ito ang namuno sa
ngalan ng nakaupong emperador.
Sistema ng Kan-i junikai (12 Katayuan ayon sa Kulay ng Sombrero)
Kahit saang angkan man nagmula, maaaring maging opisyal basta’t may pambihirang galing.
Konstitusyon na may Labimpitong Artikulo
Itinuro ang mga dapat sundin ng mga opisyal gaya ng pagtalima sa utos ng emperador.
Kenzui-shi (Pagpapunta ng tauhan sa Zui)
Pinapunta sina Ononoimoko sa Zui (Sui) para malaman ang progresibong sistema at kultura.
Kento-shi (Pagpapunta ng tauhan sa To)
Pinapunta ang mga opisyal para malaman ang sistema at kultura ng To (Tang).
Kulturang Asuka
Naipakilala ang Buddhismo noong kalagitnaan ng ika-6 na siglo mula sa Kudara (Paekche), at si
Shotoku-taishi at ang pamilyang Soga ay nagpalaganap ng Buddhismo. Naging laganap ang kultura
batay sa Buddhismo lalo na sa pook na Asuka na siya ring kabisera.
Templong Horyu-ji
Ito ang templong itinayo ni Shotoku-Taishi sa Nara prefecture at isang gusaling kumakatawan ng
Panahon ng Asuka. Noong 1993, narehistro ito bilang World Heritage. Ito na lamang ang natirirang
pinakalumang gusaling gawa sa kahoy hanggang ngayon sa buong mundo.
Shaka-sanzon-zo (sa Templong Horyu-ji)
Isang istatuwa ng Buda sa Templong Horyu-ji na kumakatawan sa Panahon ng Asuka. Ginawa ito
ng mga sumunod na henerasyon ng Torai-jin na nanggaling sa Korea Peninsula.
Taika no Kaishin (Pagbabago ng Taika )Kasama si Nakatomi-no-kamatari (na nakilala kalaunan bilang si Fujiwara-no-kamatari),
pinabagsak ni Nakano-oeno-oji ang pamilyang Soga at nagsimula siyang gumawa ng makabagongsistemang pampulitika. Hinawakan niya nang direkta ang mga lupain at mamamayang hanggang sapanahong iyon ay kontrolado ng mga Gozoku (o mga makapangyarihang pamilya) upang ang mga
ito’y maging pampublikong lupain at mamamayan, o kontrolado ng estado.
Gulo ng Jinshin
Nang mamatay si Emperador Tenji, naganap ang labanan para sa kung sino ang magiging hari.
Naging bagong emperador si Temmu na nanalo sa labanan.
12Taiho Ritsuryo (Batas ng Taiho)
Ginawa ang sistema upang maging maigi ang pamamahala sa buong bansa, gaya ng batas sa To(Tang). Ang bansang batay sa batas ang pamamahala ay tinatawag na Ritsuryo Kokka (Bansa ng
Batas).
Kochi Komin (Pampublikong Lupain at Mamamayan)
Upang maisailalim sa iisang gobiyerno ang lahat ng lupain at mamamayan, inalis ang sistemang
pribadong lupain at mamamayan.
Handen syuju ho (Batas ng Pagbabahagi ng Taniman)
Binigyan ng Kubunden (=lupa) ang lahat na nakarehistro sa Talaan ng Pamilya (Koseki) na may
edad anim na taong gulang o pataas, pero dapat isauli ito kapag sila’y namatay na. Nagbayad ang
mga mamamayan ng mga buwis na tinatawag na So (Bigas), Cho (sutla, sinulid, seda, mga tanging
produkto sa purok), at Yo (tera).
Buod
1. Si Shotoku-taishi ay naging Sessho ni Emperadora Suiko at nilagay niya ang emperadora sa
sentro habang namamahala siya. Ang ginawa ni Shotoku-taishi ay,◇Nagtakda ng sistema ng 12 ranggo o opisyal na katayuan (Kan-i junikai) na malalaman ayonsa kulay ng sombrero at Konstitusyong may Labimpitong (17) Artikulo.
◇Pinapunta ang mga tao (Kenzui-shi) sa Zui (Sui) para malaman ang kultura doon.
2. Pinabagsak nina Nakano-oeno-oji at Nakatomi-no-kamatari ang pamilyang Soga at isinagawa
ang Pagbabago ng Taika (Taika no kaishin). Nagsimulang baguhin ang pulitika kung saan nasa
emperador ang kapangyarihan at itinatag ng sistemang Kochi-Komin (Pampublikong Lupain at
Mamamayan).
3. Pagkatapos mamatay ni Emperador Tenji, naganap ang Gulo ng Jinshin kung saan may
paglalaban sa pagkahari o kung sino ang magiging susunod na emperador.
4. Ginawa ang Batas ng Taiho (Taiho Ritsuryo) na ayon sa batas sa To (Tang).
◇Naitakda ang Kochi Komin at binigyan ng taniman (Kubunden) ang mga mamamayan batay sa
Batas ng Pagbabahagi ng Taniman (Handen shuju no ho).
◇Nagbayad ng buwis (So, Cho, Yo) ang mga mamamayan sa bansa.
Pinilit sa pagsusundalo ang mga lalaking nasa tamang edad. May mga pinapunta sa bandang
hilaga ng Kyushu bilang Sakimori (tagabantay laban sa ibang bansa).
5. Lumago ang Kulturang Asuka na siyang kauna-unahang kulturang Buddhismo at kultura mula sa
rehiyon ng Asuka.

13(6) Panahon ng Nara (710～794)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Siglo

Pulitika at Ekonomiya

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian＝Kulturang Tempyo＝710 Tinayo ang KabiserangHeijyo-kyo sa Nara.

“Kojiki”, “Nihon shoki”

741 Initayo ang mga templo (Lyenda, Tradisyon atng

Kokubun-ji

Kokubunni-jisa

Templong Toshodai-ji(Nara prefecture)at Ulat)bawat “Fudo-ki”

bansa.
743 Ipinahayag ang batas ng
Konden einen shizai ho.

(Kalikasan, Produkto,
Alamat)“Manyo-shu”(Tula sa wikang Hapon)

Shoso-in (bodega ng mga
kayamanan(Nara
prefecture)

752 Natapos ang konstruksyon Daibutsu ng Templongng Daibutsu (Dakilang Toshodai-ji
Buddha) ng Templong
Todai-ji.

754 Dumating si Ganjin (isangmonghe ng To (Tang)) sa
bansang Hapon at nagtayo
ng templong Toshodai-ji.

Templong Toshodai-ji(Nara prefecture)

14

Konden einen shizai ho
Dahil naging kulang ang Kubunden (pinaghati-hating lupang sakahan), pinayagan ang mga tao na
magkaroon ng sariling lupa panghabambuhay kung gagamitin ito nang husto. Kaya’t ang mga
noble, templo o opisiyal ng bansa ay gumamit ng mga magsasaka upang linangin ang lupa. At
napalawak nga nila ang kani-kanilang sariling lupa.
Kulturang Tempyo
Malaking impluwensya ang Buddhismo at To (Tang) sa kulturang ito, at yumabong ito sakapanahunan ni Emperador Shomu. Sinubukang ipagtanggol ni Emperador Shomu ang bansa sa
pamamagitan ng kapangyarihan ng Buddhismo at itinayo niya ang mga templong Kokubun-ji sa
bawat bansa. Sa kabisera (Nara) ay tinayo naman ang templong Todai-ji.
Shoso-in (Nara; Todai-ji)
Nilagay dito sa Shoso-in ang mga gamit na dala ng mga taong Ken-to-shi. (Larawan ng mga
kayamanang inilagay sa Shoso-in)

Gan-jin
Bumisita si Ganjin mula sa To (Tang) sa bansang Hapon, nagtayo ng templong Toshodai-ji atpinalawak ang Buddhismo.
Buod
1. Tinayo ang kabiserang Heijyo-kyo na pinagtularan ng kabiserang Cho-an (Changan) sa To (Tang).
Ginawa ang salaping Wado-kaichin at ginamit ito sa mga palengke.
2. Bumagsak ang sistema ng Kochi-Komin (naging kontrolado ng gobiyerno ang mga kalupaan atlahat ng tao).
◇Dahil naging kulang ang Kubunden, pinayagan ang mga tao na magkaroon ng sariling lupa
panghabambuhay kung gagamiting ito nang husto. (Konden einen shizai ho)◇Dumami ang mga pribadong lupa.
3. Si Emperador Shomu ay gumawa ng mga templo ng Kokubun-ji at Kokubun-niji sa bawat lugar
upang ipagtanggol ang bansa sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Buddhismo, kaya naging
tanyag na ang Buddhismo.

15

(7) Panahon ng Heian (794～1192)*Legend…Ang pula at makapal na sulat na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo
794 Nilipatangkabisera
Heian-kyo (Kyoto).

894 Tumigil ang
Kento-shi.

pagpadala

Kultura, Pamumuhay at Sangguniansang

935 Naganap ang kaguluhang ni
Taira no Masakado.

＝Kulturang Kokufu＝Titik ng Kana(wikang Hapon)“Genji monogatari”[Murasaki Shikibu]“Makurano soshi”[Seisyonagon]“Kokin waka syu”
[Kino Tsurayuki]

Genji monogatari
emaki(Picture scroll sa
kuwento ng Genji)

1016 Naging Sessho (pansamantalang
pinuno)si
Fujiwarano
Michinaga at yumabong ang
Pamilyang Fujiwara.
Chuson-ji Konjiki-do(Iwate Prefecture)1086 Nagsimula si Joko Shirakawa ng
Insei (sistema ng cloistered rule).
1156 Naganap ang kaguluhang Hogen.
1159 Naganap ang kaguluhang Heiji.
1167 Naging Daijo-daijin si Taira no
Kiyomori.

Templong
Byodo-in-Ho-o-do(Kyoto Prefecture)

Buddhismo sa panahong ng Heian・Tendai-shu [Saicho](Hiei-zan, templong Enryaku-ji )・Shingon-shu [Kukai](Koya-san, templong Kongobu-ji)
Jodo-Shinko (Paniniwalang Jodo o pure land
Buddhism)1185 Pinabagsak ng Pamilyang Genjiang Pamilyang Heishi.

16Pagpapatigil ng Kento-shi
Dahil naging magulo na ang pulitika sa To (Tang) at naging mapanganib ang paglalakbay-dagat,
pinatigil ang Kento-shi (pagpadala ng mga misyon sa Tsina). Dahil dito, yumabong ang Kulturang
Kokufu.
Paglitaw ng Bushi (Samurai)
Ang mga mahuhusay sa martial arts kagaya ng sa Yumiya (paggamit ng pana) o Kiba (pagsakay at
pagdala ng kabayo) ay nagsilbi sa Chotei (Imperial Court) at sa mga gobernador ng mga lalawigan
bilang mga taga-bantay at eskort. Tinawag silang Bushi. Naganap ang mga giyerangTaira-no-Masakado at Fujiwara-no-Sumitomo. Subalit, napatigil ito ng mga Bushi kaya’t kinilala
ang kapangyarihan ng mga Bushi. Sa lahat ng mga Bushi, higit na malakas ang sa mga Pamilyang
Genji at Pamilyang Heishi.
Sekkan-seiji (Pamahalaang Regency)
Pinalawak ng Pamilyang Fujiwara ang kanilang kapangyarihan sa pulitika sa pamamagitan ng
pagpapa-asawa sa kanilang mga anak na babae sa emperador. Ang naging anak nila ay naging
emperador din. Tinawag na Sessho ang Pamilyang Fujiwara kapag bata pa ang mga ito, at
Kampaku naman sila kapag nasa tamang edad na. Nagkaroon sila ng maraming Shoen (asyenda opribadong lupa). Pinakamasigla ang Sekkan-seiji sa panahon ni Fujiwara no Michinaga at ng
kanyang anak na si Yorimichi.
Insei (Sistema ng cloistered rule)
Ito ay isang bagong sistemang pampulitika kung saan nagsimula si Emprador Shirakawa. Matapos
maging Joko (Cloistered emperor o Mapag-isang Emperador) ng emperor, hinawakan niya ang
Pamilyang Sekkan (Sessyo at Kanpaku) at ipinagpatuloy ang pamamahala.
Pulitika ng Pamilyang Heishi
Sa pakikipaglaban sa Chotei ukol sa tunay na kapangyarihang pampulitika, naglabanan ang
Pamilyang Genji at Pamilyang Heishi, at nanalo si Taira no Kiyomori ng Pamilyang Genji atlumaki ang kaniyang kapangyarihan. Si Taira no Kiyomori ang naging kauna-unahang Daijo-daijin(Pinakapunong Ministro ng Estado) bilang Bushi. Inayos niya ang mga pantalan o daungang-dagatsa Hyogo (Kobe City) para sa kalakalan sa So (Sung).
So (Sung) at Koryo (Korai)
Bumagsak ang To (Tang) sa Tsina sa unang bahagi ng ika-10 siglo. Ang So (Sung) ang nagpa-isa sabuong Tsina. Sa Korean Peninsula naman, naitatag ang Korai (Goryeo) na siyang nagpabagsak sa
Shiragi (Silla).
Tsina

To (Tang)

Korea

Shiragi (Silla)⇒

So (Sung)⇒

Korai (Goryeo)

Jodo-Shinko (Paniniwalang Jodo o pure land Buddhism)
Nagkaroon ng kaguluhan sa lipunan sa bawat lugar mula sa kalagitnaan ng ika-10 siglo. Sa
pagbanggit ng mga mamamayan sa pangalan ng Buddha, sumasamo sila sa Buddhang Amida-butsu
at inaasahang muling mabuhay sa paraiso matapos mamatay. Sa bawat lugar, tinayo ang Amida-do.
Ang templong Byodo-in-Ho-o-do ay isa sa mga Amida-do.

17

Buod
1. Inilipat ni Emperador Kammu ang kabisera sa Kyoto. Madalas siyang nagpapadala ng mga
hukbo laban sa Emishi sa pook ng Tohoku at lalong pinalawak ang kanyang kapangyarihan.
2. Lumitaw ang mga bagong Buddhismo tulad ng Tendai-shu [si Saicho ang misyonero] o
Shingon-shu [si Kukai ang misyonero].
3. Ang pamilyang Fujiwara ay naging Sessho at Kanpaku, at humawak ng totoong kapangyarihan.
Naging golden age o mahalagang kapanahunan ang Sekkan Seiji (Pamahalaang Regency) sa ilalimng panahon ng mag-amang Fujiwara-no-Michinaga at Yorimichi. Naging uso ang Jodo-Shinko(Paniniwalang Jodo o pure land Buddhism) sa panahong ito, at tinayo ang Templong
Byodo-in-Ho-o-do. Naging magulo ang pulitika sa probinsya dahil dumami ang Kokushi (opisyal)na sariling kita lamang ang iniisip.
4. Nagsimula ang sistemang Insei kung saan nagpatuloy sa pamamahala ang emperador kahitnagbagong puwesto na.
5. Humawak ng malaking kapangyarihan sa pulitika ang pamilyang Heishi nang manalo sa mga
kaguluhan ng Hogen at kaguluhan ng Heiji. Si Taira-no-Kiyomori ang kumatawan sa pamilya, na
naging Daijo-daijin (Pinakapunong Ministro ng Estado) rin. Ngunit matapos mamatay si
Taira-no-Kiyomori, natalo kalaunan ng Pamilyang Genji ang Pamilyang Heishi, kaya’t nawala rin
ito sa kapangyarihan.

18

(8) Panahon ng Kamakura (1192～1333)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo1192 Naging Seii-tai-shogun si
Minamoto-no-Yoritomo at
itinatag niya ang Kamakura
Bakufu.

1219

1221
1232

1274

1281

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian＝Kulturang Kamakura＝Bagong Buddhismo
・Jodo-shu [Honen]
・Jodo-shinshu [Shinran]・Ji-shu [Ippen]・Nichiren-shu [Nichiren]
・Zen-shu (Galing sa Tsina)
Rinzai-shu [Eisai]
Minamoto-no-Yoritomo
Soto-shu [Dogen]
Pinatay ang pangatlong“Kuwento ng Pamilyang
Shogunnasi “Shin-kokin-waka-shu”
Heike”
Minamoto-no-Sanetomo.
Naganap ang giyerang “Hojo-ki”
Jokyu.
[Kamo no chomei]
Nagtakda si Hojo Yasutokingbatas
Goseibaishikimoku.
Istatuwang Kongo-rikishi-zo(Templong Todai-ji)[Unkei, Kaikei]
Dumating ang maraming
hukbo galing sa Gen (Yuan,
Mongolia).
(Giyera ng Bun-ei)
Dumating ulit ang hukbo
ng Gen (Yuan, Mongolia).
(Giyera ng Koan)

Moko Shurai Ekotoba
Kublai Khan

1297 Inihayag ang Utos na “Tsure-zure-gusa” [Yoshida Kenko]
Tokusei-rei.
1333 Bumagsak ang Kamakura
Bakufu.

19

ShugoIto ang mga opisyal na nilagay ni Minamoto-no-Yoritomo sa bawat bansa. Pang-militar at pulis ang
kanilang trabaho.
Jito
Ito ang mga opisyal na nilagay ni Minamoto-no-Yoritomo sa Shoen (asyenda) at Koryo (lupaing
kontrolado ng pamahalaan). Sila ang nangolekta ng Nengu (buwis) mula sa mga magsasaka.
Shikken-seiji
Pagkatapos mamatay ang ikatlong shogun na si Minamoto-no-Sanetomo, lumipat ang
kapangyarihan ng pulitika sa Pamilyang Hojo. Kumuha ang Pamilyang Hojo ng puwesto na
tinawag na Shikken at namahala sila sa sariling bayan ng asawa ni Minamoto-no-Yoritomo.
Giyerang Jokyu
Noong 1221, nagtayo ng mga hukbo si Gotoba-Joko upang maibalik ang dating kapangyarihan ng
Chotei (Imperial Court o Hukumang imperyal) pero natalo ng mga hukbo ng Bakufu. Pagkatapos,
nilagay ng Bakufu ang Rokuhara-tandai sa Kyoto para bantayan ang Chotei (imperial Court).
Goseibai Shikimoku
Noong 1232, isinabatas ito ni Shikken Hojo Yasutoki upang magkaroon ng criterion o batayan ang
paghuhukom sa mga Gokenin (tagasunod ng Shogun). Sa loob ng mahabang panahon, ito’y naging
modelo sa mga batas ng Bushi (samurai).
Genko
Paglusob ng Monggolyang Kublai Khan nang dalawang beses (Giyera ng Bun-ei noong 1274;
Giyera ng Koan noong 1281). Sinubukang sakupin ang bansang Hapon pero nabigo.
Go-on at Hoko
Natali sa relasyong amo-at-tagasunod ang Shogun at Gokenin (tagasunod nito). Ipinagtanggol ng
Shogun ang lupain ng mga Gokenin (Go-on), kaya lumaban ang mga Gokenin para sa kanya at
initaya ang kanilang mga buhay (Hoko). Patuloy ang ganitong relasyong Go-on at Hoko hanggang
sa panahon ng Muromachi at panahon ng Edo.
ShogunPagbigay ng lupa＝Go-on

Paglabang nakataya ang buhay＝Hoko
GokeninUtos na Tokusei-rei
Pagkatapos ng Genko, iniutos ng Kamakura Bakufu ang Tokusei-rei na nag-alis ng mga utang
upang mailigtas ang mga Gokenin sa kahirapan ng buhay.

20

Buod
1. Bumagsak ang Pamilyang Heishi at nagkaroon ng kapangyarihang pampulitika si
Minamoto-no-Yoritomo. Naglagay ng Shugo at Jito, naging Seii-tai-shogun at naitatag ang
Kamakura Bakufu. Nakatali ang Shogun at ang mga tagasunod sa relasyong Go-on at Hoko.
2. Pagkatapos mamatay ni Minamoto-no-Yoritomo, kinuha ng Pamilyang Hojo ang Shikken at
nagkaroon ito ng kapangyarihang pampulitika.
◇Para maibalik ni Gotoba-joko ang kapangyarihan sa pulitika mula sa Pamilyang Hojo, nagtayo
si Gotoba-Joko ng mga hukbo pero bumagsak ito sa mga hukbo ng Bakufu. (Giyerang Jokyu)◇Ginawa ang batas Goseibai shikimoku para sa mga Bushi (samurai).
3. Dalawang beses na nagkaroon ng giyera laban sa Gen (Yuan, Mongolia) (Genko).
◇Nahirapan sa pera ang Bakufu dahil sa malaking gastos.
◇Nahirapan ang mga Bushi (samurai) sa buhay nila dahil hindi nila natanggap ang anumang
gantimpala kaya hindi sila nasiyahan sa Bakufu. Dahil dito, inihayag ng Bakufu ang utos
Tokusei-rei.
4. Pinalaganap ang bagong Buddhismo at nabuhay ang kulturang Kamakura (kultura ng mga Nobleat kultura ng mga Bushi).

21

(9) Panahon ng Muromachi (1338～1573)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Kultura, Pamumuhay at Sanggunian
Siglo1333 Nagsimulaangbagongsistemang pulitika na tinawag
na Kemmu no Shinsei.
1336 Lumipad si emperador Godaigo
sa Yoshino. Nagkahiwalay ang
Northern Courts at ang Southern
Courts, at hindi na pinag-isa.
1338 Nagtatag si Ashikaga Takauji ng
Muromochi Bakufu.
1392 Pinag-isa ang Northern Courts＝Kulturang Muromachi＝at Southern Courts.
1397 Nagtayo ng templong Kinkaku-ji Kuluturang Kitayamasi Ashikaga Yoshimitsu.
1404 Nagsimula ang kalakalang Kango Templong Kinkaku
Noh(kalakalang Nichimin).
(Kyoto prefecture)[Kan-ami, Ze-ami]“Taihei-ki”

1467 Nagsimula ang kaguluhangOnin.
1489 Nagtayo ng templong Ginkaku-ji
si Ashikaga Yoshimasa.

Kulturang Higashiyama
Templong Ginkaku(Kyoto prefecture)

Ryoanji no Sekitei(Kyoto prefecture）

Suiboku-ga [Sesshu]

Shoin-zukuri

Kyo-genRenga
Cha-no-yu“Otogi-zoshi”

1543 Pumasok ang mga armas.
1549 Dumating ang Kristyanismo.

1573 Bumagksak
Bakufu.

ang(“Issun-boshi”)

Muromachi

22

Kemmu no Shinsei (Bagong sistemang pampulitika)
Isang taon matapos bumagsak ang Kamakura bakufu, binago ni emperador Godaigo ang tawag sa
panahong ito. Tinawag niya itong Kemmu at sinimulan ang bagong yugto kung saan itinaas ang
dangal ng mga Korte. Kaya’t lalong nayamot ang mga Bushi (samurai), nag-alsa si Ashikaga
Takauji at tumagal lamang ng dalawang taon ang bagong pamahalaang ito.
Kaguluhan ng Namboku-cho (the Northern and Southern Courts)
Nagkahiwalay at nagkalaban ang Nancho o Korte sa Timog (sa panig ni emperador Godaigo) at
Hokucho o Hilagang Korte (sa panig ni Ashikaga Takauji). Tumagal ang kaguluhang ito sa loob ng
60 taon. Pinag-isa ng ika-tatlong Shogun na si Ashikaga Yoshimitsu ang Korte sa Hilaga at Korte sa
Timog.
Kango Trade (Nichimin Trade)
Ito ang pakikipagkalakal sa Min (Ming) na sinimulan ng ika-tatlong Shogun
na si Ashikaga Yoshimitsu. Ginamit niya sa pagbibilang ang mga tally sticks
na gawa sa kahoy o Kango upang makilala ang opisyal na barkong
pangkalakal mula sa Wako (mga piratang umaatake malapit sa Tsina).

Kaguluhan ng Onin
Noong 1467, sa ilalim ng ika-walong Shogun na si Ashikaga Yoshimasa, hinarap ng mga pamilyang
Hosokawa at Yamana ang isyu hinggil sa kung sino ang susunod na Shogun. Nangyari ang giyera
sa Kyoto na kinasangkutan ng maraming Shugo Daimyo (mga pinuno sa iba’t ibang lugar na
gumaganap bilang pulis panlalawigan). Unti-unting kumalat ang giyera sa buong bansa at tumagal
ng humigit-kumulang 11 taon. Mula noon, tinawag itong “Panahon ng Sengoku” at humina ang
kapangyarihan ng Muromachi Bafuku.
Kalakalang Intermediyaryo (Chukei-boeki o Nakatsugi-boeki)
Sa unang bahagi ng ika-15 siglo, naitatag ang kahariang Ryukyu (ang Okinawa prefecture ngayon).
Aktibo ang kahariang Ryukyu sa pakikipagkalakal sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya. Ito pa
nga ang naging tulay sa pagitan ng mga bansang Tsina, Korea at Hapon, sa mga bansa sa
Timog-Silangang Asya. Tinawag ang uri ng pangangalakal na ito na “Kalakalang Intermediyaryo(Nakatsugi Boeki)”.
Pagpasok ng mga Armas
Nagka-interes si Sengoku Daimyo sa mga pumasok na armas galing Portugal kaya kumalat sa
buong bansang Hapon ang mga ito. Dahil dito, nabago ang paraan ng pakikipaglaban.
Pagdating ng Kristiyanismo
Ipinakilala sa bansang Hapon ng misyonaryong si Francisco Javier na kabilang sa Society of Jesus
ang Kristyanismo. Dumating si Javier sa Asya upang palaganapin ang Kristyanismo.
Kalakalang Namban
Ito ang pakikipagkalakal sa mga Portuges o Espanyol. Ang mga kalakal-panluwas ay pilak, at ang
mga inaangkat ay sutla na gawa sa Tsina, mga armas, pulburang pang-armas, mga babasaging
gamit (glass products) at iba pa.

23

Buod
1. Pagkatapos ng pagbagsak ng Kamakura Bakufu, nagsimula ang bagong sistemang pampulitika
kung saan inilagay sa sentro ang emperador (Kemmu no Shinsei).
◇Bumagsak ang Kemmu no Shinsei pagkatapos ng mga dalawang taon dahil sa pagkayamot ng
mga Bushi sa pulitika kung saan binigyang halaga ang Kuge (Court noble), at nagsimula ang
labanang Namboku-cho.
◇Noong panahon ng ika-tatlong Shogun na si Ashikaga Yoshimitsu, napag-isa ang
Namboku-cho.
2. Naging Seii-Taishogun si Ashikaga Takauji at itinatag niya ang Muromachi Bakufu.
3. Nagsimula ang kalakalang Kango (kalakalan ng Nichimin) sa ilalim ng ika-tatlong Shogun na si
Ashikaga Yoshimitsu, at nagpayaman ito sa mga Bakufu.
4. Naganap ang Kaguluhan ng Onin bunsod ng kung sino ang papalit sa Pamilya ng Shogun. Nanglumaban ang mga Shugo Daimyo, umabot ang kaguluhan sa buong bansa.
5. Pagkatapos ng kaguluhan ng Onin, lumawak ang Gekokujo (pagkapanalo ng mga taong mas
mababa ang uri laban sa mas nakakataas) at nagkaroon ng Sengoku Daimyo sa bawat lugar.
6. Dumating ang mga taga-Europa at ipinakilala ang mga armas at Kristiyanismo. Nagkaroon ng
kalakalan kasama ang Portuges at Espanyol (kalakalan ng Namban) at pumasok ang Kulturang
Namban. May nakasulat ukol sa Kulturang Namban sa bahagi ng panahon ng Azuchi-Momoyama.
7. Sa mga kultura sa panahon ng Muromachi, kabilang ang Kulturang Kitayama (Templong
Kinkaku-ji, Noh) kung saan nagsama ang kultura ng Kuge (noble) at Buke (samurai), at KulturangHigashiyama (Templong Ginkaku-ji, Suiboku-ga =black and white drawing) na inilalarawan ng
pagiging simple at elegante.

24

(10) Panahon ng Azuchi-Momoyama (1573～1603)*Legend…Ang kulay itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Kultura, Pamumuhay at Sanggunian
Siglo
1577 Nagsimula si Oda Nobunaga ng＝Kulturang Namban＝Rakuichi-Rakuza sa pook na・Sigarilyo
・Butonnakapaligid sa Kastilyo ng ・Tinapay
・Pag-aaral ng panggagamot
Azuchi.
・Pag-aaral ng astronomiya
・Nabigasyon
1582 Namatay si Oda Nobunaga sa ・Carta o Baraha
tinatawag na Insidente ng ・Sponge cakes
templong Honno-ji.

Oda Nobunaga＝Kulturang Momoyama＝
Arkitekturang Citadel
Kastilyo ng Azuchi(Shiga prefecture) [Nobunaga]
Kastilyo ng Osaka(Osaka prefecture) [Hideyoshi]
Kastilyo ng Himeji (Hyogo prefecture)

1852 Sinimulanni
Toyotomi
Hideyoshi ang Kenchi (thecadastral surveys).
1588 IpinatupadniToyotomi Byobu-e at Fusuma-e
Hideyoshi
angutos
ng [Kano Eitoku at Kano Sanraku]
Katana-gari.
Cha no Yu [Sen no Rikyu]
Joruri (Shamisen)
1590 Pinag-isaniToyotomi Sayaw ng Kabuki[Izumo no Okuni]
Hideyoshi ang bansa.
1592 Nagpadalasi
Toyotomi
Hideyoshi ng hukbo sa Korea.
1598 Namatay si Toyotomi Hideyoshi.

1600 Naganap
Sekigahara.

Toyotomi Hideyoshi
anggiyerasa

25

Cha no yu

Rakuichi-Rakuza
Ito ang tawag sa patakaran ni Oda Nobunaga. Isinulong niya ang pagnenegosyo at industriya sa
pamamagitan ng pagtanggal ng pangnegosyong buwis. Inalis niya rin ang mga checkpoint upang
lumuwag ang daloy ng trapiko.
Taiko Kenchi
Ito ang tawag sa patakaran ni Toyotomi Hideyoshi. Layunin nito ang masigurong maayos ang
pangongolekta ng Nengu (buwis). Sa pamamagitan ng pagtalaga ng pamantayan sa pagsusukat
kagaya ng ruler, sinukat niya ang mga taniman sa buong bansa at tinantya ang dami ng produksyon
gamit ang Koku-daka. Ang isang Koku ng bigas ay katumbas ng bigat na 150 kg. Sa pamamagitan
ng Taiko Kenchi, ang mga lupain ay hindi na muling ipinagkaloob sa mga Kuge o aristocrat, templo
at makapangyarihang magsasaka. Sa halip, ito ay binigay sa mga magsasaka na sila namantalagang nagpayaman sa naturang lupain.
Katana gari (Paghahanap at pagkumpiska ng mga Espada o Armas)
Ito ang patakaran ni Toyotomi Hideyoshi upang matigil ang paglaban ng mga magsasaka tulad ng
mga Ikki (kaguluhan) sa bawat lugar. Binawi ang mga espada o armas nila.
Heino Bunri (Pagbukod sa mga Mandirigma mula sa mga Magsasaka)
Sa pamamagitan ng patupad ng utos ng Taiko Kenchi at Katana gari, binukod ang mga Bushi mulasa mga magsasaka.
Pagsakop sa Korea
Naisip ni Toyotomi Hideyoshi na sakupin ang Min (Ming) kaya pinadala niya nang dalawang beses
ang mga hukbo sa Korea na daanan patungo Tsina. Ngunit sila ay nakaranas ng matinding paglaban
ng mga mamamayan sa Korea at namatay pa si Hideyoshi sa sakit, kaya pinauwi ang mga hukbo.
Giyera sa Sekigahara
Pagkatapos mamatay ni Toyotomi Hideyoshi, tinalo ni Tokugawa Ieyasu ang ilang Daimyo ni Ishida
Mitsunari at ng iba pa na sumubok ipagpatuloy ang pamamahala ng pamilyang Toyotomi sa
Sekigahara.
Buod
1. Bumagsak si Oda Nobunaga ng Muromachi Bakufu. Ipinatupad niya ang utos ng Rakuichi
Rakuza sa pook na nakapaligid sa Kastilyo ng Azuchi.
2. Pagkatapos mamatay ni Oda Nobunaga, pinagkaisa ni Toyotomi Hideyoshi ang bansang Hapon.
◇Ipinatupad ni Toyotomi Hideyoshi ang utos ng Taiko Kenchi at Katana gari. Pinalitan niya ang
lumang sistema ng lipunan (Heino-bunri).
◇Ninais ni Toyotomi Hideyoshi na sakupin ang Min (Ming) kaya sinalakay nila ang Korea nangdalawang beses pero nabigo ito.
3. Lumago nang husto ang magarbong Kulturang Momoyama. Ipinakita nito ang diwa ng Daimyo
at mayayamang negosyante na umangat ang estado mula sa dati nilang mababang estado lamang.
Ipinakita rin sa kultura ng yugtong ito ang impluwensya ng kultura ng Europa (Kulturang Namban)
sa pamamagitan ng kalakalang Namban.
26

(11) Panahon ng Edo (1603～1868)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo1603 Nagtatag si Tokugawa Ieyasu ng
Bakufu sa Edo.

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian

Tokugawa Ieyasu
1615 Bumagsak ang Pamilyang Toyotomi.
Itinatag ang Bukesho-hatto.
1635 Itinatag ang sistemang Sankin-Kotai.
1637 Naganap ang mga kaguluhan sa
Shimabara at Amakusa.
1639 Ipinagbawal ang pagpasok ng mga
barko ng Portuges sa bansang
Hapon.
1641 Itinatag ang sistema ng Sakoku(pagbubukod o isolation policy).

＝Kulturang Genroku＝Kultura ng taumbayan sa sentro ng Kamigata(Osaka at Kyoto)
1687 Inilabas ang Shorui Awaremi no Rei [Chikamatsu Monzaemon](Batas sa Pagtatanggol sa mga Ningyo Joruri
Hayop).
[Matsuo Basho]
Haikai“Okuno hosomichi”[Ihara Saikaku] Ukiyo zoshi
Naging sikat ang Kabuki.
1716 Inilunsad ni Tokugawa Yoshimune
ang Reporma ng Kyoho.

1772 Si Tanuma Okitsugu ay naging
Roju (senior councilor).

Sinimulan ang Ran-gaku (pag-aaral hinggil
sa mga Dutch o Olandes) at Koku-gaku(Pag-aaral sa Japanese classical literature).
[Sugita Genpaku] “Kaitai Shinsho” (1774)[Motoori Norinaga] “Kojiki den” (1798)

1782 Naganap ang matinding Taggutom
ng Temmei.
1787 Inilunsad ni Matsudaira Sadanobu
ang Reporma ng Kansei.

27

Sa
unang
bahaging
Ika-19siglo

1825 Inilabas ang kautusan ng
pagpapaalis sa mga banyagang
barko.
1833 Naganap ang matinding taggutom ng
Tempo.

＝Kulturang Kasei＝Kultura ng taumbayan sa sentro ng Edo.

Ukiyoe[Kitagawa Utamaro] Bijn-ga(larawan ng magandang babae)[Katsushika Hokusai] Fukei-ga(larawan ng mga tanawin)[Utagawa Hiroshige] Fukei-ga
Larawan ni
Katsushika Hokusai

Larawan ni Utagawa
Hiroshige

1837 Nangyari ang paghihimagsik ni
Oshio Heihachiro.
1841 Inilunsad ni Mizuno Tadakuni ang
Reporma ng Tempo.
1853 Dumating si Commodore Perry sa
Uraga.

Panitikan[Juppensha ikku] “Tokaidochu hizakurige”[Takizawa Bakin] “Nanso satomi hakkenden”[Kobayashi Issa] Haiku[Yosa Buson] Haiku

1854 Pinirmahan ang kasunduan ng
pagkakaibigan ng bansang Hapon
at Estados Unidos.
1858 Pinirmahan ang kasunduan sa
komersiyo ng bansang Hapon at
Estados Unidos.
Nangyari ang Ansei no Taigoku(pagpurga ng Ansei).
1863 Naganap ang digmaan sa pagitan ng
Satsuma at Britanya.
1866 Ginawa ang Alyansa ng Saccho(Satsuma at Choshu).
1867 Ibinalik ni Tokugawa Yoshinobu sa
emperador ang pamamahala sa
Korte (Taisei hokan), at dahil dito,
bumagsak na ang Edo Bakufu.

Buke shohatto (Batas Para sa mga Mandirigma)
Nagpalabas ang Edo Bakufu ng batas para maiwasang maging makapangyarihan ang Daimyo.
Hindi pinayagan ang pagpapakasal ng mga kabilang sa pamilyang Daimyo kung walang pahintulot
ng Bakufu, at ipinagbawal din ang pagtatayo ng bagong kastilyo.
Sankin Kotai (Pagbalik ng mga Daimyo sa Edo sa Bawat Makalawang Taon)
Ito ang batas na ginawa ng ikatlong Shogun na si Tokugawa Iemitsu. Iniutos nito sa mga Daimyo
ang pagtira sa Edo at sa kani-kanilang teritoryo nang tig-iisang taon. Naging magastos ito kaya’t
nahirapan sa pampinansyal ang bawat Han (lupaing-bayan). Ang layunin ng Tokugawa Bafuku ay
pahinain ang kapangyarihan ng bawat Han sa pamamagitan nang pagpapahirap sa mga ito sa
aspetong pampinansyal.
28

Paghihimagsik sa Shimabara at Amakusa
Ito ay paghihimagsik na pinangunahan ng mga magsasaka ng lugar na ngayon ay Nagasaki
Prefecture at Kumamoto Prefecture na. Prinotesta nila ang mahal na buwis at pag-uusig sa mga
Kristyano. Isang batang lalaki, si Amakusa Shiro Tokisada, ang namuno sa paghihimagsik na ito.
Sakoku (Pagsara ng Bansa)
Ito ang patakaran ng Edo Bakufu kung saan ipinagbawal sa mga Hapon ang magbiyahe sa ibang
bansa, at ipinagbawal ang pakikipagkalakal at diplomatikong ugnayan sa ibang bansa maliban sa
Tsina at Dutch. Hindi rin pwedeng magkaroon ng kalakalan sa kahit saang lugar maliban sa Dejima
sa Nagasaki.
Shorui Awaremi no Rei (Batas sa Pagtatanggol ng mga Hayop)
Ito ang batas na inilabas ng ika-limang Shogun, si Tokugawa Tsunayoshi. Ipinagbawal ang
pagpatay sa lahat ng may buhay.
Reporma ng Kyoho
Ito ang repormang isinulong ng ika-walong Shogun, si Tokugawa Yoshimune, kung saan itinayo
muli ang Bakufu mula sa panghihina nito. Binawasan niya ang mga gastusin, nagpanukala ng
kasimplehan at pagtitipid na nagpataas ng kita, at ipinagpatuloy ang pagpapaunlad sa mga bagong
sakahan ng palay, at maraming iba pa.
Mga Pag-aaral sa Panahon ng Edo
Lumaganap ang Ran-gaku, kung saan pinag-aralan ang mga Kanluraning bansa. At ito ay lumikha
ng mga tulad ni Sugita Gempaku, ang naglathala ng “Kaitai Shinsho (mga bagong salita sa
larangan ng anatomya kung saan ang mga salitang pangmedikal sa wikang Dutch ay naisalin sa
salitang Hapon).” Dagdag pa rito, sinulat ni Motoori Norinaga ang “Kojiki den (aklat kung saannakatala ang mga bagay-bagay hinggil sa mga sinaunang panahon)”, at itinatag rin niya ang
Koku-gaku (Pag-aaral tungkol sa Japanese classical literature).
Reporma ng Kansei
Isinulong ng Roju na si Matsudaira Sadanobu ang reporma sa kabila ng maituturing na ulirang
pamumulitika ni Tokugawa Yoshimune. Sinikap niyang itayo muli ang Bafuku pero hindi siyanagtagumpay.
Kautusan sa Pagpapaalis ng mga Banyagang BarkoIto ang kautusang inilabas ng Bakufu kung saan, gamit ang mga kanyon, ay pinaaalis ang lahat ng
mga banyagang barkong papasok sa bansang Hapon. Ito ay dahil isinara ang bansa sa ibang bahagi
ng mundo.
Matinding Taggutom sa Tempo
Ito ang matinding taggutom na nangyari simula 1833 hanggang 1839. Dahil hindi maayos ang
naging pagtugon at pamamalakad ng Bakufu, marami ang namatay, at naganap ang maraming
kaguluhan sa bawat lugar.
Paghihimagsik ni Oshio Heihachiro
Ito ang isang paghihimagsik na pinangunahan ni Oshio Heihachiro, isang dating hukom-opisyal ng
bayan sa Osaka, upang iligtas ang mga magsasaka na nahirapan dahil sa mahinang ani at bagyo.
Nagulat ang Bakufu dahil ang kaguluhan ay pinamunuan ng isa nilang dating opisyal.
29

Reporma ng Tempo
Ito ang isang reporma kung saan nagsikap ang Roju na si Mizuno Tadakuni para itayo muli ng
Bakufu. Ngunit nabigo rin ang repormang ito katulad ng Reporma ng Kansei. Tinatawag na Sandai
Kaikaku (Tatlong Reporma) ang Reporma ng Kyoho, Reporma ng Kansei, at Reporma ng Tempo.
Pagdating ni Commodore Perry (Pagdating ng Barkong Itim)
Noong 1853, dumating sa Uraga ang Amerikanong si Commodore Perry. Hiningi niya sa bansang
Hapon na buksan ang bansa dahil kailangan nila ang daungan para sa mga barkong pangkalakal atpanghuli ng mga balyena sa Pasipiko.
Kasunduan ng Pagkakaibigan ng mga bansang Hapon at Estados Unidos(Treaty of Peace and Amity between the U.S. and Japan)
Ito ang isang kasunduang pinirmahan ng mga bansang Hapon at Estados Unidos isang taon
matapos dumating si Perry. Binuksan ng Bakufu ang mga daungan sa Shimoda (Shizuoka
Prefecture) at Hakodate (Hokkaido). Nangako ang bansang Hapon na magbibigay ng gasolina atpagkain sa mga barko ng Estados Unidos. Dahil dito, natapos ang pagsasarili ng bansang Hapon na
tumagal nang mahigit 200 taon.
Kasunduan sa Komersiyo ng mga bansang Hapon at Estados Unidos(Treaty of Amity and Commerce)
Ito ang kasunduang pinirmahan ng Tairo (Punong Ministro) ng Bakufu na si Ii Naosuke at ng
kinatawan ng Estados Unidos na si Harris. Hindi pantay ang kasunduan dahil hindi maaaring litisin
ang mga banyagang kriminal gamit ang o ayon sa batas ng bansang Hapon (pinayagan ng bansang
Hapon ang pagkakaroon ng hurisdiksyon kahit sa labas na ng bansa), at hindi pwedeng patawan ng
buwis ang mga produktong inaangkat (walang otonomiya sa taripa).
Ansei no Taigoku (Pagpurga sa Pahahon ng Ansei)
Dahil sa kaguluhan matapos buksan ang bansa sa mundo, tumindi ang pagkayamot kay Ii Naosuke
na siyang responsable sa pagpirma ng kasunduan sa Estados Unidos. Nangyari ang kilusan ng
Sonno-joi (Sambahin ang Emperador at Paalisin ang mga Masasama). Pinagmalupitan ni Ii
Naosuke ang maraming tao at ikinulong sila upang matigil ang kilusan.
Digmaan sa Pagitan ng Satsuma at Britanya
Napatay ng Bushi ng Satsuma (Kagoshima prefecture na ngayon) ang isang Briton sa barangay ng
Namamugi sa Yokohama. Ikinagalit ito ng Britanya kaya inatake nito ang Satsuma Han. Napinsalanang malaki ang Satsuma Han, at napagtanto nitong hindi na maaaring sundin at sambahin ang
Emperador.
Alyansa ng Saccho
Ito ang pangakuan sa pagitan ng Satsuma Han (Kagoshima prefecture sa ngayon) na natalo sa
banyagang bansa, at ng Choshu Han (Yamaguchi prefecture sa ngayon) sa pamamagitan ni
Sakamoto Ryoma. Naisipan nilang magbuklod upang lumaban para mapatalsik ang Bafuku, atpagkatapos ay magtayo ng bagong pamahalaan.
Taisei Hokan (Pagsasauli ng Kautusan ng Korte ng Imperyo)
Ibinalik ng ika-15 Shogun na si Tokugawa Yoshinobu ang karapatan ng pamamahala sa Korte ng
Emperador. Dahil dito, natapos ang 700-taong pamumuno ng Bushi mula pa sa pahahon ng
Kamakura.
30

Buod
Pagtatayo ng Edo Bakufu at Sakoku
1. Nanalo si Tokugawa Ieyasu sa digmaan sa Sekigahara, naging Seii-taishogun, at itinatag ang
Edo Bakufu.
2. Sa pamamagitan ng pagtatag ng Buke Sho Hatto at pag-uutos ng Sankin Kotai, naiwasang
maging makapangyarihan ang mga Daimyo.
3. Dahil sa himagsikan sa Shimabara at Amakusa, ipinagbawal ang pagpasok ng barko ng Portuges
noong 1939. Nang ilipat sa Nagasaki ang opisina ng isang Dutch trading firm noong 1641, ganapna naipatupad ang Sakoku (o pagbubukod ng bansa sa ibang bahagi ng mundo). Tanging Shin
(Qing) at Dutch lamang ang pinahintulutang makipagkalakal sa bansang Hapon, at ito ay doon
lamang sa Dejima, Nagasaki.
Reporma ng Pulitika sa Edo Bakufu
Tinawag bilang tatlong malalaking Reporma sa Edo ang mga Reporma ng Kyoho, Reporma ng
Kansei, at Reporma ng Tempo.
Pagbukas ng Bansa at Paglipol ng Edo Bakufu
1. Dumating si Perry galing sa Estados Unidos. Pagkalipas ng isang taon, binuksan ang mga
daungan sa Shimoda at Hakodate dahil sa Kasunduan ng Pagkakaibigan ng Estados Unidos atbansang Hapon.
2. Pinirmahan ni Ii Naosuke ang Kasunduan ng Estados Unidos at bansang Hapon sa Komersiyo.
Hindi ito pantay dahil kahit nasa ibang teritoryo na ang mga Amerikano, taglay nila at mas
matimbang pa rin ang kanilang mga pambansang karapatan, at walang ipinapataw na buwis sa mga
inaangkat mula sa ibang bansa. Walang pansariling taripa.
3. Sa ilalim ng Alyansa ng Saccho, tinipon ang mga makapangyarihan para maibagsak ang Bakufu.
Ibinalik ang kapangyarihang mamahala sa Korte. Bumagsak ang Edo Bafuku.
Pagsulong ng Kultura
1. Ang Kulturang Genroku ay isang kultura ng mga tao sa Kamigata (Kyoto at Osaka).
Ang Kulturang Kasei ay hinog nang kultura ng mga tao sa Edo.
2. Yumabong ang mga pag-aaral tulad ng Ran-gaku at Koku-gaku.

31

(12) Panahon ng Meiji (1868～1912)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Kultura, Pamumuhay at Sanggunian
Siglo
1868 Naganap ang Digmaan ng Boshin. Tinatag ang Keio Gijuku.(1868)
Inilabasang
Gokajono
Goseimon.
Binago ang pangalan ng Edo, atNagsimula ang Bummei kaika.
tinawag itong Tokyo.
1869 Ginawa ang Hanseki Hokan.
1871 Ginawa ang Haihan Chiken.
Umalis sina Iwakura Tomomi paramagsaliksik sa Estados Unidos at
mga bansa sa Europa.

Larawanng

Bummei kaika

Pinagpasyahan ang sistema ng paaralan.
(1872)
1873 Inilabas ang utos para sa sapilitang Bumiyahe ang tren sa pagitan ng Shimbashi
pagsusundalo.
～Tokyo.(1872)
Ginawa ang Chiso Kaisei.

1874 Iniharap ni Itagaki Taisuke ang
Kenpakusho para sa pagtatayo ng
Parliyamento,
kung
saan
taumbayan ang pipili (Minsengiin).
1877 Naganap ang Digmaan ng “Gakumon no Susume” [Fukuzawa Yukichi](1872)
Seinan.

Saigo Takamori
1881 Ipinangako ng Pamahalaan na
bubuksan ang Parliyamento.

Tinayo ang Rokumeikan. (1883)

1885 Nagkaroon ng sistemang Gabinete
at si Ito Hirobumi ang naging
kauna-unahang Punong Ministro
ng Gabinete.

Ito Hirobumi
32

1889 Inilabas ang Konstitusyon ng
Imperyo ng bansang Hapon.
1890 Binuksan
ang
Unang
Kapulungan ng Imperyo.

Nakabukas ang lahat ng Linya ng Tokaido.
(1889)

1894 Nagtagumpay si Mutsu Munemitsu＝Kulturang Panahon ng Meiji＝sa pag-amyenda sa Kasunduan sa
Britanya.
1894 Naganap ang Digmaan ng Nisshin Panitikan(Hapon at Tsina).
[Tsubouchi Syoyo] “Syosetsu Shinzui”[Futabatei Shimei] “Ukigumo”[Mori Ogai] “Maihime”[Higuchi Ichiyo] “Takekurabe”[Shimazaki Toson] “Wakana syu”
[Natsume Soseki] “Wagahai wa neko de aru”
1895 Nagtatagngkasunduang [Ishikawa Takuboku] “Ichiaku no suna”[Masaoka Shiki] “Byosyo Rokusyaku”
Shimonoseki .
Panghihimasok
ang
Tatlong
Partido o bansa.
1901 Nagsimula ng operasyon ang
Yahata Seitetsusyo (Kalakal na
bakal ng Yahata).
1902 Binuo ang Alyansang Hapon at Agham[Kitazato Shibazaburo] (Panggagamot)
Britanya.
Pagsaliksik tungkol sa Tetanus
1904 Naganap ang Digmaan ng Nichiro[ShigaKiyoshi] (Panggagamot)(Hapon at Rusiya).
Pagkatuklas ng mikrobiyo (virus) ng iti odisinteria[Noguchi Hideyo] (Panggagamot)
Pagsaliksik tungkol sa Yellow Fever[Takamine Jyokichi] (Kimika)
Bunutan ng adrenalin[Nagaoka Hantaro] (Pisika)
Pagsaliksik tungkol sa paggawa ng atomiko(atomic structure)1910 Sinakop ang Korea.
1911 Hanggang sa taong ito, nabawi ni
Komura Jutaro ang awtonomiya sa
Siningpagtataripa sa pamamagitan ng[Okakura Tenshin]pag-amyenda sa mga kasunduan sa
Muling pagkabuhay ng pinturang Hapon
pagitan ng maraming bansa.
[Yokoyama Taikan]
Pinturang Hapon[Kuroda Seiki]
Pinturang Kanluran (Europa)
Musika[Taki Rentaro] “Kojo no tsuki”

33Digmaan ng Boshin
Ito ang digmaan sa pagitan ng mga sundalo ng dating Bakufu, at mga sundalo ng bagong
pamahalaan pagkatapos ng Taisei Hokan (Pagsasauli ng Kautusan ng Korte ng Imperyo). Nanalo
ang mga sundalo ng bagong pamahalaan dahil mga bagong armas ang gamit nila.
Gokajo no Goseimon (Panunumpa sa Limang Artikulo)
Ito ang kapahayagang itinuro para sa pagbabago sa bansa sa ilalim ng pamamahala ni Meiji.
Hanseki Hokan
Upang mabuo ang isang bansang nasa gobiyerno ang kapangyarihan, pinabalik sa gobiyerno ang
mga lupain at taong hawak ng Daimyo.
Haihan Chiken
Sa pamamagitan ng Hanseki Hokan, ipinabalik sa gobiyerno ang mga lupain at taong hawak ng
Daimyo. Ngunit, patuloy pa ring namahala sa kani-kanilang teritoryo ang Daimyo. Binago ito sa
pamamagitan ng pagpapadala sa Kenrei (Gobernador) mula sa kapital para makarating ang
kapangyarihan ng gobiyerno doon.
Sistema ng Paaralan
Sa ilalim ng sistemang ito, lahat ng lalaki at babaeng may edad na anim na taong gulang o pataas
ay pinakuha ng edukasyon sa elementarya.
Utos Para sa Sapilitang Pagsusundalo
Ang lalaking may edad na dalawampung taong gulang o pataas ay kailangang pumasok sa
serbisyong militar upang mapabilang sa binuong makabagong militar.
Chiso Kaisei (Reporma ng Buwis sa Lupain)
Maganda man o masama ang ani sa palay, nangongolekta ang gobiyerno ng perang katumbas sa
3 % ng halaga ng lupain (Chiso) mula sa mga may-ari nito upang mapatatag ang pondo ng
gobiyerno.
Mungkahing Itayo ang Parliyamentong Pipiliin ng Tao
Ito ang opinyong sinulat at ipinadala ni Itagaki Taisuke at iba pa sa pamahalaan. Hinihingi nitong
buksan ang pambansang Diet at maipamalas ang opinyon ng taumbayan sa larangan ng pulitika.
Hindi nagtagal at kumalat na sa buong bansa ang mga pagkilos para sa kalayaan at karapatang
pantao.
Digmaan ng Seinan
Sinimulan ni Saigo Takamori ang paghihimagsik sa kaniyang lugar na Kagoshima dahil sa
panghihimok sa kanya ng mga nagreklamo sa paraan ng pamamahala.
Konstitusyon ng Imperyo ng bansang Hapon
Ginaya ito sa konstitusyon ng Alemanya kung saan malawak ang saklaw ng kapangyarihan ng
Emperador. Pinaalam ito ng Emperador sa mga tao.

34

Kapulungan ng Imperyo
Ito ay sistemang binubuo ng dalawang Kapulungan. Una ay ang Kapulungan ng Kizoku (noble) na
kinabibilangan ng mga Kozoku (pamilya ng emperador) at Kazoku (maharlikang pamilya) bilang
miyembro. Pangalawa ay ang Mababang Kapulungan na binubuo ng mga inihalal na miyembro.
Binigyan lamang ng karapatan ng pagboto sa Mababang Kapulungan ang mga lalaking may edadna 25 taong gulang o pataas na nagbabayad ng malaking buwis. Bunsod nito, humigit-kumulang
isang porsyento lamang ng populasyon ang maaaring bumoto.
Digmaan ng Nisshin (Hapon at Tsina)
Ito ang labanan ng bansang Hapon at Shin (Qing) para sa pagkontrol sa Korea. Nagsimula ang
digmaan pagkatapos ng paghihimagsik ng mga magsasakang Koreano (Kogo Peasant Revolution)
bunsod ng paglusob ng bansang Hapon, pagkayamot sa mga opisiyal, at kakulangan sa ani.
Kasunduan ng Shimonoseki
Ito ang kasunduang pinirmahan ng mga bansang Shin (Qing) at Hapon. Ipinangako ng Shin (Qing)sa bansang Hapon ang mga sumusunod na tatlong bagay:(1) Tinanggap ng Shin (Qing) ang independensiya ng Korea.
(2) Ibinigay ng Shin (Qing) ang Liaodong (Ryoto) peninsula at Taiwan sa bansang Hapon.
(3) Nagbayad ang Shin ng 200 milyong Ryo (Sa panahong ito, ito ay katumbas ng 310 milyon Yen)para sa mga napinsala.
Panghihimasok ng Tatlong partido o bansa
Iginiit ng Rusiya, Alemanya at Pransiya sa bansang Hapon na ibalik sa Shin (Qing) ang Liaodong
Peninsula na binigay ng Tsina noong manalo ang bansang Hapon sa Digmaan ng Nisshin.
Yahata Seitetsusyo (Kalakal na bakal ng Yahata)
Ginawa ito bilang bahagi ng bayad-pinsala sa Digmaan ng Nisshin. Ito’y naging batayan ng
pagsulong ng makabagong industriya sa bansang Hapon.
Alyansang Hapon at Britanya
Bumuo ng alyansa ang bansang Hapon at Britanya upang maprotektahan ang interes nila sa Tsina
at Korea dahil nauna nang nakipag-alyansa ang Rusya sa Silangang Asya.
Digmaan ng Nichiro (Hapon at Rusiya)
Naganap ang digmaan sa pagitan ng mga bansang Hapon at Rusiya, at naging target ang Manchuria(hilagang-silangang bahagi ng Tsina). Dahil nagtagal ang digmaang ito, nahirapan na ang dalawang
bansa na ipagpatuloy pa ito kaya’t pinirmahan ang Kasunduan ng Portsmouth.
Kasunduan ng Portsmouth
Pagkatapos ng Digmaan ng Nichiro, pinirmahan ang kasunduan sa pagitan ng mga bansang Hapon
at Rusiya. Ipinangako ng Rusiya sa Hapon ang mga sumusunod:(1) Tinanggap ng Rusiya ang karapatan ng bansang Hapon na kontrolin ang Korea.
(2) Binigay ng Rusiya sa Hapon ang karapatang hiramin ang Lushun (Ryojun) at Dalian (Dairen).
(3) Binigay ng Rusiya sa Hapon ang karapatang pamahalaan ang tren sa Timog na Manchuria.
(4) Binigay ng Rusiya ang bahagi ng Sakhalin (Karafuto) na nasa Timog mula sa latitude 50 °.
(5) Tinanggap ng Rusiya ang karapatang mangisda sa Dagat Okhotsk o Dagat Bering.
Pagsakop sa Korea
Sinakop ng bansang Hapon ang Korea at naglagay ng Governor-General (opisinang panggobyerno)
sa Korea.
35

Buod
Meiji Ishin at Konstitusyon ng Imperyo ng Bansang Hapon
1. Itinatag ng bagong gobiyerno ang Sistemang Sentralisasyon sa pamamagitan ng Gokajo no
Goseimon at Hanseki Hokan. Pagkatapos nito, ipinatupad ang Haihan Chiken at pinadala ang mga
gobernador mula sa sentro para hindi makapasok sa pulitika ang mga Daimyo.
2. Inilathala ang Utos Para sa Sapilitang Pagsusundalo para sa Fukoku kyohei (pamamalakad para
dagdagan ang yaman at kapangyarihan ng militar) at itinayo ang mga modernong pagawaan sa iba’t
ibang lugar na pinamamahalaan ng gobiyerno para makahikayat ng mga bagong industriya.
3. Naghimagsik ang mga Shizoku (dating samurai) na may reklamo laban sa gobiyerno.
Pinakamalaking paghihimagsik ang Digmaan ng Seinan.
4. Noong 1874, inilabas ni Itagaki Taisuke ang Mungkahi para sa Pagtatayo ng Parliyamento na
Pipiliin ng mga Tao at ang pagkilos para sa kalayaan at karapatang pantao ay kumalat sa buong
bansa. Dahil sa mga pagkilos na ito, naging mas interesado at nakilahok sa pulitika ang taumbayan.
5. Inilabas ang Konstitusyon ng Imperyo ng bansang Hapon na ginaya sa konstitusyon ng
Alemanya. Layunin nito ang magkaroon ng isang bansang naka-sentro ang kapangyarihan sa
emperador.
6. Nagsimula ang Kapulungan ng Imperyo. Ito ang sistema ng dalawang Kapulungan - ang
Kapulungan ng Kizoku na binubuo ng mga Kozoku at Kazoku at iba pa, at ang Mababang
Kapulungan na binubuo ng mga representante na hinalal.
Pagkikilos sa Mga Ibang Bansa at Pagpapalawak ng Industriya
1. Ang pag-amyenda sa mga kasunduang hindi pantay nang pirmahan noong huling bahagi ng
panahon ng Bakufu ((1) Pag-alis ng karapatan sa iba pang teritoryo, (2) Pagpapanumbalik ng
Taripa) ay natupad hanggang 1911.
2. Ang Digmaan ng Nisshin (Hapon at Tsina) ay nagsimula sa pagitan ng Hapon at Shin (Qing)
pagkatapos ng paghihimagsik ng mga magsasakang Koreano (Kougo Peasant Revolution). Nanalo
ang bansang Hapon sa digmaang ito, at kalaunan ay nakipagkasundo sa Tsina sa pamamagitan ng
Kasunduan ng Shimonoseki. Ngunit nanghimasok ang tatlong bansang Rusiya, Pransiya at
Alemanya.
3. Ang Digmaan ng Nichiro (Hapon at Rusiya) ay pag-aaway ng dalawang bansang Hapon at
Rusiya, na umabot sa Manchuria at Korea. Nangyari ang digmaan sa dakong hilagang-silangang
bahagi ng Tsina. Pinirmahan nila ang Kasunduan ng Portsmouth sa tulong ng Estados Unidos.
4. Noong 1910, sinakop ng bansang Hapon ang Korea (Kankoku heigo). Noong 1911, naganap ang
Rebolusyon ng Xinhai (Shingai) sa Tsina, at noong 1912, itinatag ang Republika ng Tsina.
5. Sa industriya, nagsimulang lumago at lumaki ang mga maliliit na industriya at naitayo ang
Pagawaan ng bakal ng Yahata noong 1901.

36

(13) Panahon ng Taisho (1912～1926)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo
1914 Sumiklab
ang
Unang
Digmaang Pandaigdig

1915 Nagpahayag ng dalawampu’t
isang kahilingan sa Tsina.

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian＝Kulturang Panahon ng Taisho＝Panitikan
Nagkaroon ng panitikan ng Shirakaba at
Proletaria.
[Musyanokoji Saneatsu] “Sono imoto”, “Yujyo”[Shiga Naoya] “Anya koro”[Kobayashi Takiji] “Kanikosen”[Akutagawa Ryunosuke] “Rasyomon”, “Hana”[Kawabata Yasunari] “Izu no odoriko”,”Yukiguni”

1918 Naganap ang Kaguluhan sa
Bigas.
Si
Hara
Takashiaynag-organisa ng partidong
gabinete.

1919 Pinirmahan ang Kasunduanng Versailles.
1920 Itinatag ang Liga ng mga
Bansa
1923 Naganap ang mapangwasak Nagsimula ang Brodkast sa Radyo.（1925）
na lindol sa Lungsod ng
Kanto.

Naging sikat ang mga Diyaryo, Magasin,
Pangkalahatang Uri ng Magasin, Toki (Pelikulang
may tunog) at ponograpo.

1925 Itinatag ang Batas sa
Pangkalahatang Eleksyon.
Itinatag ang Batas sa
Pagpapanatili ng Kaayusan
sa Publiko.

37

Unang Digmaang Pandaigdig
Ang Unang Digmaang Pandaigdig ay nangyari para makuha ang ibang colony o bansang sinakop
sa pamamagitan ng kapangyarihan ng militar. Nakibahagi dito ang magka-alyadong Alemanya,
Austria at Turkey laban sa alyansa ng Rusiya, Britanya at Pransya. Nakibahagi din ang bansang
Hapon sa digmaang ito dahil kaalyado nito ang Britanya. Sinakop ng bansang Hapon ang Tsingtao
sa Shandong Peninsula sa Tsina, na teritoryo ng Alemanya.
Dalawampu’t Isang Kahilingan
Hiningi ng bansang Hapon sa Tsina ang karapatan at kita mula sa Shandong Peninsula na hawak ng
Alemanya, at karagdagang karapatan ng paggamit ng South Manchuria Railway. Sa huli, napilit ng
bansang Hapon ang Tsina na ibigay ang nasabing mga kahilingan.
Kaguluhan sa Bigas
Dahil sa pagbili ng mga tao ng bigas bunsod ng nakatakdang pagpapadala ng mga tropa sa Siberia,
tumaas ang presyo nito. Kaya’t nagsipuntahan sa mga tindahan ang mga asawa ng mga
mangingisda sa lalawigan ng Toyama at hiniling na ibenta sa murang halaga ang mga bigas.
Kumalat ang pagkilos na ito sa mga balita sa diyaryo sa buong bansa.
Partidong Gabinete
Ito ay isang Gabinete na inorganisa ng karamihan sa mga miyembro ng partido. Pagkatapos ng
Kaguluhan sa Bigas, si Hara Takashi na miyembro ng partidong “Rikken Seiyu-kai” (Friends ofConstitutional Government o Kaibigan ng Konstitusyonal na Pamahalaan) ay naging Punong
Ministro, at binuo ang bago at totoong Partidong Gabinete.
Kasunduan ng Versailles
Ito ang Kasunduan ng Kapayapaan ng Unang Digmaang Pandaigdig na pinirmahan sa Paris sa
Pransya. Nangangahulugan ito na tapos na ang digmaan at kailangang tiyakin ang hangganan ng
mga teritoryo, mga pagsasaayos, at iba pa, upang manaig ang kapayapaan. Sa ilalim ng kasunduang
ito, pinilit ng Britanya at Pransya ang bansang Aleman na bayaran ang malaking pinsala atmagbawas ng armas.
Liga ng mga Bansa
Ito ang kauna-unahang organisasyon sa buong mundo na may layuning itaguyod ang pandaigdig na
kapayapaan at pakikipagtulungan, batay sa naranasang Unang Digmaang Pandaigdig.
Mapangwasak na Lindol sa Lungsod ng Kanto
Ito ay isang lindol na nangyari sa Sagami Bay sa Kanagawa prefecture noong ika-1 ng Setyembre,
1923. Umabot sa 250,000 ang mga nasirang bahay, at 450,000 naman ang mga nasunog. Angbilang ng mga patay at nawawala ay umabot sa 140,000. Sa lahat ng mga sakunang nangyari sa
bansang Hapon, ito ang may pinakamalaking pinsala.
Batas sa Pangkalahatang Eleksyon
Sa pamamagitan ng batas na ito, ang karapatang bumoto ay ibinigay sa mga kalalakihang may edad
25 taong gulang o pataas. Hindi saklaw ang mga kababaihan.
Batas sa Pagpapanatili ng Kaayusan sa Publiko
Ito ang batas na naglabas ng kautusan para bantayan ang mga tutol sa sistema ng pribadong
pag-aari at sistema ng emperador. Sa pamamagitan ng batas na ito, naging mahigpit ang
pagbabantay sa komunismo at sosyalismo.

38

Buod
Unang Digmaang Pandaigdig at Bansang Hapon
1. Naglabanan ang dalawang grupong Magka-alyadong Makapangyarihang Bansa, at Mga
Kaalyadong Bansa sa Unang Digmaang Pandaigdig. Sumiklab ang naturang digmaan dahil sanangyari sa Sarajevo.
2. Naging bahagi ang bansang Hapon sa digmaang ito dahil kaalyado nito ang Britanya.
Pagkatapos ng digmaang ito, nagpaabot ang bansang Hapon ng dalawampu’t isang kahilingan sa
Tsina. Lumakas ang kalakal na iniluluwas (exports) matapos ang digmaan, at nagsimulang umunladang ekonomiya ng bansang Hapon.
3. Napirmahan ang Kasunduan ng Versailles. Bilang talunan, napilitan ang bansang Aleman na
mangakong magbabawas ito ng armas at magbabayad ito ng malaki para sa mga napinsala ng
digmaan.
4. Pagkatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig, itinatag ang Liga ng mga Bansa na isinulong ni
Pangulong Woodrow ng Estados Unidos. Ngunit, hindi nakisama dito ang Estados Unidos. Dahil
dito at sa iba pang dahilan, hindi naging ganap na maimpluwensya ang Liga ng mga Bansa.
Demokrasya ng Taisho
1. Ang Demokrasya ng Taisho ay isang napapanahong uri ng liberalismo at demokrasya sa panahon
ng Taisho.
2. Isinulong ni Yoshino Sakuzo ang Mimpon-shugi kung saan makikita at mararamdaman sa
gobiyerno ang opinyon ng publiko sa pamamagitan ng halalan.
3. Naging Punong Ministro si Hara Takashi na sikat sa mga mamamayan, at naitatag ang partidong
gabinete.
4. Sabay na ginawa ang Batas ng Pagpapanatili ng Kaayusan sa Publiko upang kitilin ang
komunismo at sosyalismo, at tinanggap ang Batas sa Pangkalahatang Eleksyon.
Kulturang Taisho
1. Urbanisasyon: Dahil nagkaroon na ng gas, tubig at kuryente, naging uso ang Kanluraning
pamumuhay sa mga lungsod.
2. Paglitaw ng makabagong kultura (Pop Culture)...Nagkaroon ng mahigit isang milyong kopya ng
diyaryo, mga magasin at pankalahatang uri ng magasin. Naging sikat rin ang To-ki (talking pictureo pelikulang may tunog) at ponograpo. Noong 1925, nagsimula ang pagbo-brodkast sa radyo.

39(14) Panahon ng Showa (1926～1989)*Legend…Ang itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon. Ang pula at makapal na sulat
na may salungguhit ay mas mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo
1929 Nangyari ang Matinding
KrisisPandaigdigan.
1931 Nangyari ang insidente ng Mukden.
1932 Nangyari ang insidente ng Ika-15 ng
Mayo.
1933 Tumiwalag sa Liga ng mga Bansa.
Nagsimulaangpolisiyang
pang-ekonomiya na tinawag na New Dealsa Estados Unidos.
1936 Nangyari ang insidente ng ika-26 ng
Pebrero.
1937 Nag-umpisa ang Digmaan ng Nicchu(bansang Hapon at Tsina)
1938 Ipinasa ang Pambansang Batas ng
Pagpapakilos.
1939 Nag-umpisa ang Ikalawang Digmaang
Pandaigdig.
1940 Binuo ang Makapangyarihang Bansang
Axis ng Hapon-Alemanya-Italya.
1941 Nagkaroon ng Kasunduang Neutral sa
pagitan ng Bansang Hapon at Unyong
Sobyet.
Nag-umpisa ang Digmaang Pasipiko.
1945 Pinasabog ang Bombang Atomic sa
Lungsod ng Nagasaki at Hiroshima.
Natanggap ang Deklarasyong Potsdam atsumukosa
Magka-alyadong
Makapangyarihang Bansa.
Itinatag ang Mga Nagkakaisang Bansa(United Nations).
1946 Pinalaganap ang Saligang-Batas ng
bansang Hapon.
1950 Nag-umpisa ang Digmaang Koreano.
1951 PumirmasaKasunduang
Pangkapayapaan (Peace Treaty) sa San
Francisco.
Itinatag ang Kasunduang Pagtutulunganat Pangseguridad ng mga bansang Hapon
at Estados Unidos.
1956 Pinanumbalik
ang
Diplomatikong
Relasyon sa Unyong Sobyet.
Nakilahok sa Mga Nagkakaisang Bansa.
1964 Naganap ang Palarong Olympics sa
Tokyo.
1965 Itinatag ang Kasunduan Para sa
Panimulang Ugnayan ng mga bansang
Hapon at Korea
40

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian

Nagsimula ang pagsasahimpapawid ng
telebisyon. (1953)＝Palarong Olympics＝Tokyo Game (1964) [Tokyo Olympics](Kaunang-unahang Olympics sa Asya)
Sapporo Winter Game (1972)[Sapporo Olympics]

1970 NaganapangPandaigdigang
Pagtatanghal ng Bansang Hapon sa
Osaka.
1972 Ibinalik ang Okinawa sa bansang Hapon.
Nanumbaliksanormalang
diplomatikong pakikipag-ugnayan ng
bansang Hapon sa Tsina. (Pinagsamang
Pahayag ng Bansang Hapon at Tsina)
1973 Naganap ang (Unang) Matinding Krisis
sa Langis.
1978 Tinatagang
Kasunduang
Pangkapayapaan at Pagkakaibigan ng
mga bansang Hapon at Tsina.
1979 Naganap ang Pagpupulong ng mga
Mauunlad na Bansa (Summit) sa Tokyo.

＝Pandaigdigang Pagtatanghal＝Pandaigdigang
Pagtatanghal
ngBansang Hapon (Osaka) (1970)(Kaunang-unahang Pandaigdigang
Pagtatanghal sa Asya)
Pang-Internasyonal na Karagatang
Pagtatanghal (Okinawa) (1975)
Pandaigdigang Pagtatanghal sa Aghamat Teknolohiya (Tsukuba) (1985)＝Pagpupulong ng mga Mauunlad na
Bansa sa Bansang Hapon＝1979 sa Tokyo
1986 sa Tokyo

Mga Pangyayaring Importante＝Pagkakaroon ng Home Appliances (Mga Kagamitang Pambahay)＝
Tatlong Banal na Yaman
Sa 1960’s Tatlong Banal na Yaman(Black & White na telebisyon, repridyeretor, makinang
panlaba)
Sa 1970’s 3 C(Colored na telebisyon, Car, Air Conditioner)

1964
1975
1982
1988

1949
1965
1968
1973
1974
1981
1987

＝Pag-unlad ng Network ng Transportasyon＝Tokaido Shinkansen
Shinkansen
Sanyo Shinkansen
Tohoku, Joetsu Shinkansen
Seikan Tunnel, Seto Ohashi

Seto Ohashi(Tulay ng Seto)＝MgaPagkilala Mula Sa Gantimpalang Nobel=
Yukawa Hideki (Pisika)
Pahimakas ni Nobel
Tomonaga Shinichiro (Pisika)
Kawabata Yasunari (Panitikan)
Ezaki Reona (Pisika)
Sato Eisaku (Kapayapaan）
Fukui Kenichi (Kimika)
Tonegawa Susumu(Panggagamot at Pisyolohiya)

41

Matinding Krisis Pandaigdigan
Noong 1929, dahil bumaba nang husto ang halaga ng sapi o stocks sa Estados Unidos, bumagsak
ang mga bangko at pabrika, at dumami ang mga walang-trabaho sa lipunan. Tinawag itong“Matinding Krisis Pandaigdigan” dahil ang naturang kalagayan ay kumalat sa buong mundo mulasa Estados Unidos.
Pangyayari sa Mukden (Manchurian Incident)
Upang makakuha ng mga karapatan at pribilehiyo sa Manchuria, sinubukan ng mga hukbong
Hapones na paghiwalayin ang Tsina at Manchuria. Pinasabog nila ang riles ng Timog Manchuria at
isinisi ito sa mga Tsino, na naging daan para lusubin ng mga Hapones ang Tsina.
Insidente ng Ika-15 ng Mayo
Noong 1932, pinatay nang pataksil ng isang opisyal na kabilang sa hukbong-dagat (navy) si
Punong Ministro Inukai Tsuyoshi dahil sa pagkayamot nila sa sistema ng partido ng pamahalaan.
Dahil dito, nagtapos ang partido ng pamahalaan.
Pagtiwalag sa Liga ng mga Bansa
Noong 1933, hindi tinanggap ng Liga ng mga Bansa ang pagtatag ng bansang Manchukuo, athiniling sa Bansang Hapon na pauwiin na ang mga sundalong Hapones. Pero hindi sumang-ayon
ang Bansang Hapon sa payong ito kaya’t tumiwalag ito sa Liga ng mga Bansa.
Programa ng Panibagong Kasunduan (New Deal)
Ginawa ni Pangulong Roosevelt ng Estados Unidos ang pagpapanukala upang manumbalik ang
ekonomiya. Binigyan ng gobiyerno ng trabaho ang mga walang trabaho sa pamamagitan ng mga
proyektong pampubliko (tulad ng paggawa ng mga dam), at nakabawi ang ekonomiya.
Insidente ng Ika-26 ng Pebrero
Noong 1936, sinalakay ng isang opisyal ng Army ang isang pulitiko at sinakop ang sentro ng Tokyo
tulad ng opisyal na tirahan ng Punong Ministro, ang gusali ng Diet (o Parliamento), at iba pa.
Bagama’t nabigo ang pagtatangkang ito, lumakas naman ang impluwensya ng militar ng bansang
Hapon sa larangan ng pulitika.
Digmaan ng Nicchu (bansang Hapon at Tsina)
Pumasok ang hukbong Hapones sa kontinente kaya hindi nakakapagtakang magdulot ito ng
digmaan laban sa hukbong Tsino. Noong 1937, nagkaroon ng labanan sa pagitan ng mga hukbong
Hapones at Tsino sa tulay ng Marco Polo (Rokokyo) malapit sa Peking, at dito na nagsimula ang
digmaan.
Pambansang Batas ng Pagpapakilos
Ito ang napagpasyahang batas na nag-udyok sa lahat ng tao na magtulungan sa panahon ng
digmaan. Dahil dito, lahat ng bagay at pati mga tao sa bansang Hapon ay napakinabanganalang-alang sa digmaan.
Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Nagsimula ang digmaang ito pagkatapos ng pag-atake sa Poland ng bansang Alemanya sa
pamumuno ni Hitler noong 1939. Ang digmaan ay sa pagitan ng mga Makapangyarihang Bansang
Magka-alyado (Allied Powers), tulad ng Britanya, Pransya, Estados Unidos, Tsina, at Rusya, at ng
mga Axis Powers, tulad ng Alemanya, Italya at Hapon.

42

Makapangyarihang Bansang Axis ng Hapon-Alemanya-Italya
Lumagda at nakipagsundo ang Bansang Hapon para sa isang alyansa sa mga bansang Alemanya at
Italya upang labanan ang Estados Unidos at Britanya sa pananalungat ng mga ito sa patakaran ng
pagsakop sa Katimugan.
Kasunduang Neutral sa pagitan ng bansang Hapon at Unyong Sobyet
Upang hindi lusubin ng mga mula sa Norte, ipinangako ng bansang Hapon na hindi ito magiging
kapanig o kalaban ng Unyong Sobyet.
Digmaang Pasipiko
Nagsimula ang digmaang ito pagkatapos umatake ng bansang Hapon sa Pearl Harbor sa Hawaii
noong 1945 dahil sa parusang ipinataw ng Estados Unidos sa mga ginawang pananakop ng
bansang Hapon.
Pagkakaiba ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at Digmaang Pasipiko
Ikalawang Digmaang Pandaigdig…
Ang digmaan ay naganap sa pagitan ng mga Axis Powers na kinabibilangan ng mga bansang
Hapon, Alemanya at Italya, at ng Magka-alyadong Makapangyarihang Bansa (Allied Powers) na
binubuo ng Estados Unidos, Britanya at Rusya. Nangyari ito sa iba’t ibang lugar sa mundo mula1939 hanggang 1945.
Digmaang Pasipiko…
Ang digmaan ay naganap sa sentro ng Pasipiko sa pagitan ng Bansang Hapon at ng
Magka-alyadong Makapangyarihang Bansa na binuo ng Estados Unidos at Britanya, habang
nangyayari rin ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Tinawag ito ng mga Magka-alyadong
Makapangyarihang Bansa na “Digmaang Pasipiko,” pero para sa mga Hapon, ito ang “Digmaan ng
Kalakhang Silangang Asya (Greater East Asia War)”.
Deklarasyon ng Potsdam
Ito ang deklarasyong inilabas noong 1945 sa ngalan ng Estados Unidos, Tsina at Britanya. Hiniling
nito sa Bansang Hapon ang walang pasubaling pagsuko (pagtanggap ng pagkatalo sa digmaan,nang walang anumang kondisyon). Sa sumunod na araw, inihayag kaagad ng emperador sa radyona tapos na ang digmaan.
Mga Nagkakaisang Bansa (United Nations)
Ito ang organisasyong pandaigdig na nagsisilbi para sa kapayapaan ng mga bansa matapos
pagsisihan ang pagkakaroon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1945. Pinayagang maging
miyembro ang Bansang Hapon pagkatapos ng panunumbalik ng diplomatikong relasyon nito sa
Unyong Sobyet (Magkasanib na Pahayag o Joint Declaration ng Bansang Hapon at Unyong Sobyet,1956).
Saligang-Batas ng Bansang Hapon
Ipinahayag ito sa mga mamamayan bilang batas na binago ng Konstitusyon ng Imperyo ng
Bansang Hapon pagkatapos talakayin at pag-aralan ang balangkas na ginawa ni Mc Arthur.
Paulit-ulit muna itong binago. Ang tatlong pangunahing prinsipyo ng Saligang Batay ay ang
paggalang sa dakilang kapangyarihan, pangunahing karapatang pantao at Pasipismo.
Digmaang Koreano
Ang digmaang ito ay nagsimula pagkatapos sinalakay ng Hilagang Korea ang Timog Korea noong1950. Noong 1953, nagkaroon ng pangako ng pagtigil ng labanan ngunit wala pa silang
kasunduang Pangkapayapaan.
43

Kasunduang Pangkapayapaan sa San Francisco
Ang kasunduang ito sa pagitan ng bansang Hapon at ilang miyembro ng mga Magkaalyadong
Makapangyarihang Bansa ay nilagdaan ng 48 bansa sa San Francisco sa Estados Unidos noong
1951. Dahil dito, nabawi ng bansang Hapon ang kalayaan nito isang taon ang makalipas.
Gayunpaman, nanatiling nasa ilalim ng pamamahala ng Estados Unidos ang Okinawa at mga islang Ogasawara. Ibinalik sa bansang Hapon ang mga isla ng Ogasawara noong 1968, at ang
Okinawa naman ay ibinalik noong 1972.
Kasunduang Pangseguridad ng Bansang Hapon at Estados Unidos
Kasabay ng Kasunduang Pangkapayapaan sa San Francisco, nilagdaan din ng mga bansang Hapon
at Estados Unidos ang Kasunduang Pangseguridad. Nakasaad dito na ipagtatanggol ng Estados
Unidos ang bansang Hapon kung sasakupin ito ng ibang bansa. Kapalit ng proteksyong ito,
pumayag ang bansang Hapon na magbigay ng mga baseng pang-militar at magpanatili ng garrison
ng hukbo ng Estados Unidos.
Panunumbalik ng Diplomatikong Relasyon ng Unyong Sobyet, Korea at Tsina
Ang panunumbalik ng Diplomatikong Relasyon ay ang pagkakaroon ulit ng mahusay napakikitungo o diplomatikong ugnayan sa pagitan ng mga naturang bansa.
Kasosyong Bansa
Union of Soviet
Socialist Republics(Unyong Sobyet)

Taon
1956

Mga Kaganapan
Magkasanib na
Pahayag ng Hapon
at Unyong Sobyet

Republika ng Korea(Timog Korea)

1965

Republika ng Tsina(Tsina)1972

Kasunduan Para sa
Pangunahing
Ugnayan ng
Bansang Hapon at
Republika ng Korea
Magkasanib na
Pahayag ng Hapon
at Tsina
Kasunduang
Pagkakaibigan at
Kapayapaan ng
Hapon at Tsina

1978

Iba Pang Detalye
Nananatili pa ang agawan sa mga
teritoryo sahilaga(northern
territories dispute) at wala pang
Kasunduang Pangkapayapaan. Dapat
talakayin pa ito ng bansang Rusya.
Hanggang sa panahong ito, walapang diplomatikong relasyon sa
Democratic People’s Republic ofKorea (Hilagang Korea).
Ipinagbigay-alam sa Republika ng
Tsina (Taiwan) na naputol ang
diplomatikong relasyon.
Nagkaroon ng kanais-nais na
palitang relasyon sa Taiwan.

Palarong Olympics sa Tokyo (1964) at Pandaigdigang Pagtatanghal sa Osaka (1970)
Pagkatapos ng digmaan, nagsimulang bumangon ang ekonomiya ng bansang Hapon mula sa
pinakamababang antas. Ginanap ang Palarong Olympics sa Tokyo na kauna-unahan sa Asya noong
1964 kung kailan maunlad na rin ang bansa. Sa nasabing taon, binuksan ang Tokaido Shinkansen(bullet train). Noong 1970, ang Pandaigdigang Pagtatanghal ay ginanap sa Osaka.
Matinding Krisis sa Langis
Nagkagulo ang ekonomiya noong 1973 dahil, bunsod ng ika-apat na digmaan sa Gitnang Silangan(Middle East war o Arab-Israeli conflict), itinaas ng OPEC (Organization of the Petroleum
Exporting Countries o Organisasyon ng mga Bansang Nagpapa-angkat ng Langis) ang presyo ng
krudo sa mga bansang tumulong sa Israel. (Unang Matinding Krisis sa Langis ). Partikular na
tumaas nang apat na beses ang presyo ng krudo sa bansang Hapon. Kumalat ang bulung-bulungang“mauubos ang toilet paper” na ikina-alarma ng mga Hapones, kaya’t pumila ang mga ito nangpagkahaba-haba sa mga tindahan para lamang makabili.
44

Pagpupulong ng mga Mauunlad na Bansa (Summit)
Tinalakay sa pagpupulong ng mga kinatawan ng walong nangungunang bansa ang isyung
pang-ekonomiya at kalakal. Noong 1975, ginanap ang ika-limang pagpupulong sa bansang Hapon
at nasundan pa nang apat na beses (ayon sa tala hanggang 2012). Nang napabilang ang bansang
Rusya noong 1998, tinawag na itong “Ang Pangkat ng Walo, o Group of Eight, o G8.”
Buod
Koneksyon sa Pagitan ng Bansang Hapon at Ikalawang Digmaang Pandaigdig
1. Ang biglaang pagbagsak nang husto ng halaga ng sapi o stocks sa Estados Unidos ay nagdulot
ng Matinding Krisis Pandaigdigan at nagdulot ng malaking gulong pang-ekonomiya sa mundo.
Ipinatupad ang Programa ng Bagong Kasunduan (New Deal) sa Estados Unidos.
2. Ang mga militar ng Hapones ay nagpasimuno sa tinawag na Insidente sa Mukden at itinayo ang
bansang Manchukuo. Inakusahan ang Bansang Hapon sa Insidente sa Mukden. Dahil dito, ito aytumiwalag sa Liga ng mga Bansa.
3. Pagkatapos ng pangyayari ng Insidente ng Ika-15 ng Mayo at Insidente ng ika-26 ng Pebrero,nagkaroon ng kapangyarihang pampulitika ang mga militar ng bansang Hapon.
4. Naganap ang Digmaang Nicchu (bansang Hapon at Tsina). Ipinasa ang Pambansang Batas ng
Pagpapakilos upang makapaghanda ang mga mamamayan sa digmaan.
5. Dahil sa pag-atake ng Alemanya sa Poland, nagsimula ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
Lumagda ng pakikipag-alyansa ang bansang Hapon sa mga bansang Alemanya at Italya, at sumali
rin sa digmaan.
6. Dahil sa pag-atake ng bansang Hapon sa Pearl Harbor sa Hawaii, naganap ang Digmaang
Pasipiko. Nagtapos ito sa pagbagsak ng bomba atomika sa siyudad ng Hiroshima at Nagasaki
kaya’t tinanggap ng bansang Hapon ang Deklarasyon ng Potsdam, at inamin ang pagkatalo sa
digmaan.
Pagsuko ng Bansang Hapon at Reporma Pagkatapos ng Digmaan
1. Pagkatapos matalo ng bansang Hapon sa digmaan, ipinatupad ang maraming reporma na may
suporta ng mga kaalyado nitong bansang.
2. Nagpasa ng patakaran sa pagtatrabaho (policy of occupation) ang GHQ (General Headquarters)o Punong Himpilan ng Magka-alyadong Makapangyarihang Bansa. Punong Kumander si Mc
Arthur.
3. Ipinag-utos ng GHQ ang pagbuwag sa Zaibatsu dahil sa impluwensya nito at pagkakaroon ng
ambag sa digmaan bunsod ng pagkontrol nito sa ekonomiya ng bansang Hapon. Tinawag itong“Zaibatsu Kaitai” (Pagbuwag sa Kalipunan ng mga Industriya at Negosyong Pampinansyal).
4. Bumili ang gobiyerno ng mga lupa sa murang presyo mula sa mga may-ari ng lupain. Ibinenta
naman ito sa murang presyo sa mga magsasaka na walang sariling lupa. Ito ang Reporma sa Lupa.

45

5. Isinagawa ang pagbabago ng batas tungkol sa halalan. Dahil dito, binigyan ng karapatang
lumahok sa halalan ang lahat ng mga lalaki at babae na may edad 20 taong gulang o pataas.
6. Ang Saligang Batas ay itinatag. (1) Dakilang Kapangyarihan, (2) Pangunahing Karapatang
Pantao, at (3) Pasipismo ang tatlong pangunahing prinsipyo nito.

Ang labanan sa Pagitan ng Estados Unidos at Rusya, Ang Kalayaan ng Bansang Hapon,
Pagtatag ng Bansang Tsina
1. Nanguna ang mga bansang nanalo sa Digmaan sa pagtatag ng Mga Nagkakaisang Bansa (United
Nations).
2. Hindi nagkasundo ang mga kapitalista na pinangunahan ng Estados Unidos, at ang mga
komunista o sosyalistang pinamunuan ng Unyong Sobyet sa usaping ekonomiya at militar. Tinawag
itong “Cold War” o Tahimik na Digmaan dahil hindi naman ito umabot sa isang ganap na labanan.
Ang mga halimbawa nito ay ang Digmaang Koreano at Digmaan sa Vietnam. Naging simbolo rin
sa paghahati ng Silangan at Kanluran ng Bansang Alemanya ang “Pader ng Berlin”.
3. Noong 1949, itinatag ang Republika ng Tsina. Si Mao Tse-Tung ang nagtatag ng bagong bansa.
4. Noong 1951, pumirma ang bansang Hapon sa Kasunduang Pangkapayapaan sa San Francisco atnabawi ang kalayaan nito. Kasabay nito, nilagdaan ang Kasunduang Pangseguridad ng Bansang
Hapon at Estados Unidos. Noong 1956, nanumbalik ang diplomatikong relasyon sa Unyong Sobyet(Pinagsanib na Deklarasyon ng Bansang Hapon at Unyong Sobyet), at naging kasapi ang bansang
Hapon sa Mga Nagkakaisang Bansa.
Mga Kasunod na Pangyayari sa Bansang Hapon at ng Daigdig
1. Ekonomiya◇Mula sa huling bahagi ng 1950’s hanggang sa unang bahagi ng 1970’s, napabuti ang buhay ng
mga mamamayan dahil sa pag-unlad ng ekonomiya. Tuluyang naging makapangyarihan sa buong
mundo sa larangan ng ekonomiya ang bansang Hapon. Ginanap ang Palarong Olympics sa Tokyo
noong 1964, at naganap naman ang Pagtatanghal sa Osaka noong 1970. Dagdag pa rito ay ang
pagbukas ng Tokaido Shinkansen (Bullet Train) kasunod ng Palarong Olympics sa Tokyo.
◇Noong 1973, dahil sa digmaan sa Gitnang Silangan, nagkaroon ng Krisis sa Langis at
naapektuhan ang pag-unlad ng ekonomiya ng bansang Hapon.
2. Diplomasya◇Magkakasunod ang pagtatag ng mga diplomatikong relasyon sa Unyong Sobyet (1956,
Pinagsanib na Deklarasyon ng Bansang Hapon at Unyong Sobyet); sa Korea (1965, Pangunahing
Kasunduan sa Pagitan ng Bansang Hapon at Korea); at sa Tsina (1972, Pinagsamang Pahayag ng
Bansang Hapon at Tsina; at 1978, Pangkapayapaan at Pagkakaibigang Kasunduan ng Bansang
Hapon at Tsina).
◇Isinauli ang mga isla ng Ogasawara sa bansang Hapon noong 1968 at ang Okinawa naman
noong 1972.

46

(15) Panahon ng Heisei (1989～)*Legend…Ang kulay itim at makapal na sulat ay mahalagang panahon.
Taon at
Pulitika at Ekonomiya
Siglo
1989 Pinalawak ang Buwis sa mga
Bilihin.

Kultura, Pamumuhay at Sanggunian

Bandang Nangyari ang saklaw ng
huli ng “Economic Bubble” (Hindi
1980’sMatatag na Paglobo ng Pagtatanghal ng kahalamanan (Garden andgreenery exposition) sa Osaka, 1990.
Ekonomiya).
1991 Natapos
ang“Economic
Bubble” (Hindi Matatag na
Paglobo ng Ekonomiya).
Bumagsak ang Unyong
Sobyet.
1992 Itinatag
ang
Batas
ng
Damayang
PKO(PKO
Cooperation Law).
1993 Itinatag ang EU (European
Union).
Nangyari ang malaking lindol sa Hanshin at
Awaji (1995).

Palarong Olympics sa Nagano (1998)
2001 Nangyari ang Pag-atake ng Nagbukas ang Tulay ng Akashi Kaikyo (1998)
mga Terorista sa Estados
Unidos (noong ika-11 ng
Setyembre).

2002 Naganap ang pagpupulong o
Summit ng Bansang Hapon at
Hilagang Korea.
2003 Naganap ang Digmaan sa Iraq.
2004 Pinadala ang Japan GroundSelf-Defense Force o mga
sundalong Hapon sa Iraq.

Punong Abala sa FIFA World Cup, football(Kasamahan ng Bansang Korea bilang Punong
Abala) (2002)
Pandaigdigang Pagtatanghal Sa Aichi (2005)

Nangyari ang malaking lindol sa Silangang
Hapon (2011).

47

Mga Pangyayaring Importante＝Ang Pangkat ng Walo o Group of Eight, G8 sa Bansang Hapon=(mula sa panahong ng Heisei)
1993, Tokyo(Naganap ito “bilang Pagpupulong o Summit Conference ng mga Mauunlad na Bansa”)
2000, Kyusyu at Okinawa
2008, Hokkaido

1994
2000
2001
2002
2008
2010

＝Mga Tagugumpay ng Gantimpalang Nobel =(mula sa panahong ng Heisei)
Oe Kenzaburo (Panitikan)
Shirakawa Hideki (Kimika)
Noyori Ryoji (Kimika)
Koshiba Masatoshi (Pisika), Tanaka Koichi (Kimika)
Kobayashi Makoto (Pisika), Masukawa Toshihide (Pisika),
Shimomura Osamu (Kimika)
Suzuki Akira (Kimika), Negishi Eiichi (Kimika)

Pagpapalawak ng Buwis sa mga Bilihin
Mula noong panahon ng Showa hanggang noong 1989 na panahon ng Heisei, pinalawak na ang
buwis sa mga bilihin. Upang mapunan ang kakulangan sa nakokolektang buwis, pinatawan ng
buwis ang iba’t ibang serbisyo at kalakal. Nagsimula ang singil sa tatlong porsiyento (3%). Ngunit,
noong 1997, ito ay tinaasan at naging limang porsiyento (5%).
Hindi Matatag na Paglobo ng Ekonomiya
Ito ang estado ng ekonomiya kung kalian mabilis na tumaas ang halaga ng sapi (stocks) at lupa
simula noong huling bahagi ng dekada 80 o 1980s, hanggang sa unang bahagi ng 1990s. Ginamit
ang salitang “bubble” o bula bilang paglarawan sa mas mataas kaysa sa normal na halaga ng lupa at
mga pag-aari bunsod lamang ng spekulasyon. Ang salitang “bubble” ay angkop sa isang imahengbiglaang lumalaki, na walang kalaman-laman, at mabilis na pumuputok.
Pagbagsak ng Unyong Sobyet
Noong dekada 80 o 1980s, nagsisulputan sa Silangang Europa ang mga bagong pamahalaang
nagnanais ng demokrasya. Noong mga panahong iyon, malakas ang impluwensya ng Unyong
Sobyet. Sinubukang itayo muli ng Unyong Sobyet ang pulitika at ekonomiya, pero naging
independente ang bawat republika tulad ng Russian Federation.
Batas ng Damayang PKO
Ang opisyal na tawag ay “batas ukol sa mga kontribusyon para sa Operasyon ng mga
Nagkakaisang Bansa Para sa Pagpapanatili ng Kapayapaan.” Tinatawag rin itong “batas ukol sa
mga kontribusyon para sa pandaigdigang kapayapaan.”Ang PKO ay ang Peacekeeping Operations ng United Nations o ang Operasyon ng Mga
Nagkakaisang Bansa para sa Pagpapanatili ng Kapayapaan. Sa ilalim ng batas na ito,
pinahihintulutan ang pagpapadala ng SDF (Self-Defense Forces o Pwersa Para sa Pagtatanggol sa
Sarili) sa ibang bansa. May mga nagsasabing hindi tama ang pagpapadala ng SDF sa ibang bansa
dahil ang misyon nito ay para lamang sa pagtatanggol ng sariling bansa. Ngunit, ipinakita ng
pamahalaan na ang konseptong ito ay para sa pansariling proteksyon lamang talaga, at hindi para
palakasin ang militar. Sa naturang taon (1992), ang Self-Defense Forces ay ipinadala sa bansang
Cambodia sa unang pagkakataon. Simula rin noon, ang SDF ay pinadala rin sa Iraq bilang
suporta.
48

Pagtatag ng Unyong Europeo
Nagtatag ang mga taga-Europa ng pang-ekonomiyang sona na kinabibilangan ng 15 bansa upang
makipagkumpetensya sa bansang Hapon o Amerika. Base sa pinakahuling tala noong 2011, angmiyembro ng Estado ay nasa 27 na mga bansa.
Lindol sa Hanshin-Awaji
Noong ika-17 ng Enero 1995, sa ganap na 5:46 ng umaga, nagkaroon ng lindol na may lakas 7.3
magnitude. Ang sentro nito ay sa isla ng Hilagang Awaji. May 6,434 kataong nakilala na namatay,
tatlo (3) ang nawawala, habang may 43,792 naman ang mga nakilalang sugatan sa kalamidad na ito.
Tinatayang may 105,000 na mga kabahayan at gusali ang nawasak, habang umabot naman sa
144,000 ang mga gusaling bahagyang nawasak sa pagka-uga.
Pag-atake ng mga Terorista sa Estados Unidos
Noong ika-11 ng Setyembre 2001, apat na pampasaherong eroplano ang kinontrol ng mga terorista.
Dalawa rito ay pinuntirya ang gusali ng World Trade Center sa New York, ang isa ay ibinagsak sa
Kagawaran ng Depensa (Pentagon), at ang natitirang isa ay ibinangga. Tinawag ang insidenteng ito
na “9/11” dahil sa petsa ng pangyayari. Marami ang naging biktima sa trahedyang ito.
Pagpupulong ng Bansang Hapon at Hilagang Korea
Dalawang beses na nagpulong ang mga lider ng bansang Hapon at Hilagang Korea (sina Koizumi
Junichiro at Kim Jong Il). Ang una ay naganap noong 2002 kung saan nilagdaan ang “Deklarasyon
sa Pyongyang ng mga bansang Hapon at Hilagang Korea” (The Japan-North Korea Pyongyang
Declaration). Dahil sa pagpupulong na ito, nakabalik sa bansang Hapon ang limang Hapones na
dinukot sa Hilagang Korea. Naganap naman ang ikalawang pagpupulong noong 2004.
Digmaan sa Iraq
Noong 2003, inilunsad ni Pangulong Bush ng Estados Unidos ang pag-atake sa Iraq dahil sa
pagtago raw nito ng mga armas para sa mass destruction (o yung nagdudulot ng malawakang
pinsala). Ngunit, walang nahanap na armas. Hinuli ang pangulo ng Iraq na si Saddam Hussein at
hinatulan ng parusang kamatayan.
Lindol sa Silangang Hapon
Nangyari ang isang lindol sa sentro ng baybaying Sanriku na may lakas 9.0 noong ika-11 ng Marso2011 (Heisei 23), bandang alas 2:16 ng hapon. Sinundan ito ng tsunami na nag-iwan ng malaking
pinsala sa rehiyon ng Tohoku at sa iba pang lugar. Lampas 19,000 ang mga namatay at nawala, atmahigit 6,000 naman ang nasugatan. Mahigit 120,000 naman ang mga gumuhong gusali, at mahigit
240,000 iba pa ang bahagyang nasira. Lumala pa ang sitwasyon nang madamay sa mga nasira ang
Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant kaya nagtalaga ng napakalawak na lugar kung saanipinagbawal ang mga tao.

49

Buod
1. Sa huling bahagi ng 1980’s, ang bansang Hapon ay nasa mabuting kalagayan sa gitna ng hindi
matatag na paglobo ng ekonomiya.
2.Dahil sa pagkakabuwag ng Unyong Sobyet, nagtapos ang “Tahimik na Digmaan” o Cold War sa
buong mundo na nagsimula noon pang 1945 at kumalat rin sa mga sosyalistang bansa ang “market
fundamentalism” o konsepto ng paniniwalang mareresolba ng bukas at malayang merkado ang mga
problemang pang-ekonomiya at panlipunan.
◇1989: Gumuho ang tinaguriang Berlin Wall o Pader ng Berlin.
Idineklara ng lider ng Unyong Sobyet at Estados Unidos ang pagtatapos ng “Tahimik na
Digmaan” o “Cold War” sa isang pagpupulong sa Malta.
Naganap ang rebolusyon sa Silangang Europa at isa-isang bumagsak ang komunistang
rehimen.
◇1990: Naganap ang Digmaan sa Gitnang Silangan o Gulf War.
◇1991: Bumagsak ang Unyong Sobyet.
3. Mula noong umpisa ng 1990, nakaranas ang bansang Hapon ng resesyon na tinaguriang “lostdecade” o nasayang na dekada. Ang mga bangko na sinasabing hindi kailanman babagsak ay
nagsara. Nahirapang makahanap ng trabaho ang mga estudyante. At nagkaroon ng deflation o ang
pagbaba sa antas ng ekonomiya. Binuo rin noong 1993 ang gabinete sa pamahalaang
kontra-koalisyon ng Jimin, at nagtapos ang pangingibabaw ng nag-iisang partidong Liberal
Demokratiko (o Liberal Democratic Party, o Jimin Party).

50

発行年月日：2012（平成 24 年）３月 31 日
作成・編集：子ども多文化共生センター・姫路獨協大学大学院言語教育研究科
日本語コース
翻訳：大塚 敬史・窪田有莉

高橋卓也・寺本アナリングバラネ

栗田珠希

発行：子ども多文化共生センター〒659-0031 芦屋市新浜町１－２
協力：姫路獨協大学外国語学部外国語学科

電話 0797(35)4537
教授 山崎

恵 氏