STEEL CONSTRUCTIONTODAY & TOMORROW(No. 49 December 2016)
A Joint Publication of the Japan Iron and Steel Federation andJapanese Society of Steel Construction
Thai Version
หนังสือ Steel Construction Today & Tomorrow เวอร์ชนั่ ภาษาอังกฤษ จะมีการจัดพิมพ์ปีละ 3 ครั้ง และ และมีการกระจายไปยังผู้บริหาร และบุคลากรของบริษทั
ในกลุ่มอุตสาหกรรม และองค์กรต่างๆ ทั่วโลก วัตถุประสงค์ของหนังสือนี้ คือการ
นาเสนอถึงมาตรฐานและข้อกาหนดที่เกี่ยวข้องกับการโครงสร้างเหล็ก ตัวอย่าง
โครงการก่อสร้างยุคใหม่ เทคโนโลยีงานก่อสร้างอันทันสมัย และหัวข้ออืน่ ๆ ที่เกี่ยวข้อง
กับงานก่อสร้างอาคาร และงานวิศวกรรมโยธา

ฉบับที่ 49 เดือนเมษายน 2016: สารบัญ
หัวข้อพิเศษ: เทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กสาหรับการต้านทานภัยจากแผ่นดินไหว
และสึนามิ
การพัฒนาเทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กสาหรับการต้านทานภัยจากแผ่นดินไหวและสึนามิ
■ ภัยจากแผ่นดินไหว และการริเริ่มเทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กเพื่อต้านทานภัยจาก
แผ่นดินไหวและสึนามิ
1■ กฎหมายควบคุมการออกแบบอาคารต้านทานแผ่นดินไหว และคุณสมบัติเชิงกลที่
กาหนดสาหรับผลิตภัณฑ์โครงสร้างเหล็ก
3■ มาตรฐานการออกแบบอาคารเพือ่ รองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิและข้อเสนอ
สาหรับ อาคารโครงสร้างเหล็กสาหรับการต้านทานภัยจากสึนามิ
5พื้นฐานการออกแบบอาคารสาหรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
7การปรับปรุงอาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิทเี่ มืองเซ็นได
11ระบบโครงสร้างอาคารประเภทเสา-คาน และอาคารอเนกประสงค์ที่สามารถรองรับผู้
อพยพหนีภัยจากสึนามิ
13เพื่อให้ผู้อ่านชาวไทย ได้เข้าใจบทความในหนังสือนี้ได้ดียิ่งขึ้น ก็ได้มกี ารดาเนินการ
จัดเตรียมเวอร์ชนั่ ภาษาไทย เพือ่ แนบไปกับหนังสือเวอร์ชั่นภาษาอังกฤษ ในส่วนของรูป
ถ่าย ภาพและตาราง จะแสดงในเวอร์ชั่นภาษาไทยเฉพาะชือ่ ภาพและชื่อตาราง ซึ่งควร
ต้องดูเวอร์ชั่นภาษาอังกฤษประกอบไปด้วยเพื่อความสมบูรณ์ชัดเจนของเนื้อหา
นอกจากนี้หากต้องการอ้างอิงรายละเอียดในเชิงเทคนิค ก็โปรดอ้างอิงจากหนังสือเวอร์
ชั่นภาษาอังกฤษเป็นหลัก

บทความต่อเนื่อง: สุนทรียสถาปัตยกรรม ในประเทศญี่ปุ่น (1)อาคารเทศบาลเมืองคุนิมิ
การสร้างอาคารโดยใช้ระบบผสมผสานระหว่างไม้และเหล็กJSSC Operations
Page number applies to English-version No. 49 issue.
ฉบับภาษาไทย: ©The Japan Iron and Steel Federation 2016
The Japan Iron and Steel Federation
3-2-10 Nihonbashi-Kayabacho, Chuo-ku, Tokyo 103-0025, Japanโทรสาร: 81-3-3667-0245
โทรศัพท์ : 81-3-3669-4815
ที่อยู่อเี มล: sunpou@jisf.or.jpเว็บไซต์: http://www.jisf.or.jp

115ปกหลัง

(Pages 1~6)ในการนี้ อุตสาหกรรมเหล็กของประเทศญีป่ ุ่นได้มีการออกผลิตภัณฑ์โครงสร้าง
เหล็กชนิดใหม่ออกสูต่ ลาด ที่เรียกว่า ผลิตภัณฑ์เหล็กโครงสร้างเกรด SN (เป็นผลิตภัณฑ์เหล็กที่ใช้เฉพาะกับงานก่อสร้างอาคาร) ผลิตภัณฑ์ทอ่ เหลี่ยมเกรด BCR (ท่อสี่เหลี่ยมจัตุรัส ที่ผลิตด้วยกระบวนการขึ้นรูปเย็น) ผลิตภัณฑ์เหล็กสมรรถนะสูงเกรด
TMCP (Thermo Mechanical Control Process) เหล็กกาลังสูง (590 N/mm2)สาหรับใช้ในงานโครงสร้างที่ต้านทานแผ่นดินไหว เหล็กรูปพรรณรีดร้อนรูปตัวเอชซึ่งมี
ความลึกคงที่ในแต่ละช่วงความลึก เหล็กความเค้นที่จุดครากต่า (low yield steel)และเหล็กกล้าทนไฟ (fire-resistant steel) ที่ใช้กับงานอาคารหลากหลายรูแบบ (ดังรูปที่ 1)หัวข้อพิเศษ: เทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กสาหรับการต้านทานภัย
จากแผ่นดินไหวและสึนามิ
สืบเนื่องจากการเกิดแผ่นดินไหว Great East Japan Earthquake ในปี 2011สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศญีป่ ุ่น (JISF) ได้จัดทาแผ่นพับ ทีก่ ากับหัวข้อ
ว่า “อาคารโครงสร้างเหล็กและการใช้งานผลิตภัณฑ์เหล็กเพื่อการป้องกันภัยอันตราย
จากแผ่นดินไหวและสึนามิ” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอต่อสาธารณะถึงงานก่อสร้าง
อาคารเพือ่ ป้องกันภัยอันตรายจากแผ่นดินไหวและสึนามิ ตลอดจนการนาผลิตภัณฑ์
เหล็กมาใช้กับงานก่อสร้างอาคารได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

ต่อมาเมื่อเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในปี 2011 ที่มีชอื่ ว่า Great East
Japan Earthquake โครงสร้างเหล็กมากมายได้รับความเสียหายอย่างรุนแรงจากผล
ของแผ่นดินไหวและคลืน่ สึนามิ โดยสาหรับกรณีของแผ่นดินไหว ความเสียหายจากการ
โก่งเดาะและการแตกร้าวขององค์อาคารรับแรงด้านข้าง ตลอดจนความเสียหายของข้อ
ต่อองค์อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ก็เป็นรูปแบบความเสียหายที่พบเห็นกันทั่วไป แต่กลับไม่พบความเสียหายกับ เสา คาน หรือองค์อาคารโครงสร้างหลักอืน่ ๆ แต่อย่างไรก็ดี ความเสียหายกับฝ้าเพดาน องค์อาคารภายนอก และองค์อาคารที่ไม่ใช่เหล็ก
โครงสร้างที่มกี ารใช้ในโรงยิมหรือโรงละคร ก็ปรากฎพบอยู่ทั่วไป โดยเพือ่ บรรเทาความ
เสียหายในรูปแบบดังกล่าวนี้ ได้มกี ารจัดทามาตรฐานทางเทคนิคขึ้นมา

สาหรับหัวข้อพิเศษนี้ ได้มกี ารนาเสนอถึงการให้ความสาคัญกับความปลอดภัยต่อ
ผู้ใช้อาคารจากภัยแผ่นดินไหวและสึนามิด้วยการนาเทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กเข้ามาใช้
ให้เกิดประโยชน์ พร้อมกับนาเสนอถึงตัวอย่างอาคารสาหรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
ตลอดจนหัวข้อหลักอีก 3 หัวข้อ ตั้งแต่หน้า 1 ถึงหน้า 14 อันประกอบไปด้วย การพัฒนาเทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กเพือ่ ต้านทานภัยจากแผ่นดินไหวและสึนามิ หลักการออกแบบโครงสร้างอาคารเพือ่ รองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ ตัวอย่างอาคารโครงสร้างเหล็กเพือ่ รองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ

การพัฒนาเทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กสาหรับการต้านทานภัยจาก
แผ่นดินไหวและสึนามิ

ผลกระทบจากการเกิด Great East Japan Earthquake ได้ส่งผลถึงอาคารศูนย์
ราชการซากิชมิ ะ จังหวัดโอซาก้า ซึ่งอยู่ไกลออกมาจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวถึงกว่า
700 เมตร โดยเพื่อระงับผลกระทบถึงปัญหาในรูปแบบเดียวกันนี้ในอนาคต การศึกษา
ถึงมาตรการในการต้านภัยจากแผ่นดินไหวคลื่นช่วงยาว (long-period seismic
motions) ก็ได้มกี ารดาเนินการขึน้

คณะกรรมการด้านการก่อสร้างอาคาร และคณะกรรมการด้านการตลาดระหว่าง
ประเทศ สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศญี่ปุ่น

สาหรับรูปแบบความเสียหาย อันเกิดจากคลื่นสึนามิ ณ เหตุการณ์ Great East
Japan Earthquake ก็มรี ูปแบบต่าง ๆ เช่น การเคลื่อนตัว การถูกคลื่นซัด การหักโค่น
ของตัวโครงสร้าง ทั้งโครงสร้างเหล็กและโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก ทั้งนี้ ได้พบว่า
โครงสร้างเหล็กจานวนมากที่ถกู คลื่นสึนามิเข้ากระทบก็ยังคงตั้งอยู่กับที่ (ดังภาพที่ 2)โดยบทเรียนที่ได้รับจากความเสียหายที่ปรากฎ ก็แสดงไว้ในแนวทางการออกแบบ
อาคารเพือ่ รองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ (ฉบับชั่วคราว) ทีจ่ ัดทาโดยหน่วยงานภาครัฐ
ซึ่ง ณ ปัจจุบัน ก็มีคณะทางานได้ดาเนินการศึกษาเพิ่มเติมในรายละเอียดอยู่ ภัยจากแผ่นดินไหว และการริเริ่มเทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กเพื่อ
ต้านทานภัยจากแผ่นดินไหวและสึนามิ
ในประเทศญี่ปุ่น มีการนาโครงสร้างเหล็กมาใช้ถึงราว 30 – 40% ของพื้นที่อาคาร
สร้างใหม่ ซึ่งมีอัตราส่วนการใช้ที่มากกว่าในต่างประเทศ ทัง้ นี้หากพิจารณาเฉพาะ
อาคารที่สูงไม่เกิน 5 ชั้นแล้ว โครงสร้างเหล็กจะมีสัดส่วนการใช้งานถึงกว่า 90% ดังนั้น
การได้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน จะช่วยให้เกิดความปลอดภัย โครงสร้างอาคารมี
ความสามารถในการต้านทานภัยจากแผ่นดินไหวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แนวทางการป้องกันภัยพิบัติจากแผ่นดินไหวขั้นรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

ความเสียหายต่อโครงสร้างเหล็กอันเกิดจากแผ่นดินไหว และแนวทางการป้องกันภัย
จากแผ่นดินไหว

ในอนาคต ได้มีการคาดการณ์ว่าจะเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่หลากหลายพื้นที่ใน
ประเทศญี่ปุ่น โดยเพื่อเป็นการลดผลกระทบต่อความรุนแรงต่อชีวิตและทรัพย์สินจาก
การเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่นี้ สภาการจัดการภัยพิบัตกิ ลาง สังกัดสานักงาน
คณะรัฐมนตรี ได้มกี ารนาเสนอมาตรการต่าง ๆ มากมาย สภาฯ ได้กาหนดกรอบโดยให้
ความสาคัญกับชีวิตของประชาชนเป็นสาคัญ โดยอ้างอิงบทเรียนที่ได้รับจาก Great
East Japan Earthquake สภาฯ ยังได้มีการกาหนดระดับของแรงแผ่นดินไหวและแรง
จากคลืน่ สึนามิ ณ บริเวณ แอ่งนันไค (ดังรูปที่ 2) ซึ่งเป็นแผ่นดินไหวในเขตภาคพืน้ ดินและแผ่นดินไหวขนาดใหญ่อื่น ๆ เพื่อการทบทวนมาตรฐานป้องกันแผ่นดินไหวดังกล่าว
นี้ในอนาคต

ย้อนไปในปี 1995 ซึ่งเป็นปีที่มกี ารเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ ที่มีชอื่ ว่า Great
Hanshin-Awaji Earthquake ในช่วงนัน้ แม้ว่าได้มีการออกมาตรฐานการออกแบบ
อาคารต้านแผ่นดินไหวฉบับใหม่ ในปี 1981 ซึ่ง ณ เวลานั้นถือได้ว่าเป็นมาตรฐานที่
ได้รับการยอมรับกันอย่างแพร่หลาย แต่ก็ยงั พบความเสียหายอันเกิดจากการแตกร้าวที่
จุดต่อโครงสร้างอันมีสาเหตุมาจากการเชื่อมที่ยังไม่สมบูรณ์ รวมไปจนถึงความเสียหาย
ในรูปแบบอืน่ ๆ กับโครงสร้างเหล็ก (ดังภาพที่ 1) ด้วยเหตุดังกล่าว ส่งผลให้มีการแก้ไข
กฎหมายควบคุมอาคารของประเทศญี่ปุ่น ตีพิมพ์ออกมาในปี 2000 โดยอ้างอิง
เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ทเี่ กิดขึ้นในปี 1995 ซึ่งปรากฎการแก้ไขการให้
รายละเอียดจุดต่อโครงสร้างเหล็ก ตลอดจนข้อกาหนดอื่น ๆ เพิม่ เติมสาหรับการ
ประยุกต์ใช้งานโครงสร้างเหล็ก

ในรายงานสรุปเกี่ยวกับแผ่นดินไหว ณ แอ่งนันไค ซึ่งคาดการณ์กันว่าจะเกิดขึ้นใน
อนาคตอันไกล้นี้ ได้แสดงถึงผลจากการนามาตรการลดความรุนแรงจากภัยพิบัติเข้ามาใช้ โดยพบว่าจะสามารถลดจานวนบ้านเรือนที่จะพังถล่มเสียหายได้ลงถึงราว 40% โดยเป็นการเพิม่ ระดับความรุนแรงในการออกแบบอาคารที่ 80% เป็นที่ระดับ 90% และ2จานวนผู้เสียชีวิตจากภัยจากคลืน่ สึนามิ จะลดลงได้สูงสุดถึง 90% ในกรณีที่สามารถ
อพยพผู้คนที่ได้รับการเตือนภัยจากคลื่นสึนามิแต่เนิ่น ๆ ไปยังอาคารหลบภัยที่สร้าง
เสร็จสมบูรณ์ได้อย่างปลอดภัย

สาหรับอาคารโครงสร้างเหล็ก ข้อกาหนดการออกแบบและวิธีการในการออกแบบ
เพื่อป้องกันการโก่งเดาะและการแตกร้าวของจุดต่อได้มกี ารรวบรวมไว้ในมาตรฐานการ
ออกแบบต้านทานแผ่นดินไหวฉบับใหม่ ซึ่งความสามารถในการเสียรูปแบบพลาสติก
ของโครงสร้างเหล็ก สามารถแสดงได้อย่างชัดเจนในมาตรฐานฉบับดังกล่าว

ภาพที่ 1 ความเสียหายต่อโครงสร้างเหล็กจากเหตุการณ์แผ่นดินไหว Great
Hanshin-Awaji Earthquake ในปี 1995การแตกที่รอยเชือ่ ม ณ ตาแหน่งปลายเสา อันเนื่องมาจากงานเชือ่ มทีม่ ีข้อบกพร่อง
การแตกที่ปลายคาน อันเกิดจากความสามารถในการเสียรูปทีน่ ้อยกว่าทีก่ าหนดไว้
การแตกที่จุดต่อองค์อาคารรับแรงด้านข้าง
การแตกร้าวที่สลักสมอที่ตาแหน่งฐานเสาอันเกิดจากการเคลือ่ นตัวของเสา

การออกแบบอาคารโครงสร้างเหล็กต้านทานแผ่นดินไหวและผลิตภัณฑ์เหล็กที่ใช้
มาตรฐานการออกแบบต้านแผ่นดินไหวฉบับใหม่ ได้กาหนดให้หน่วยแรงภายในที่
เกิดขึ้นในองค์อาคารโครงสร้างเหล็กมีค่าต่ากว่าหน่วยแรงดึงที่จุดคราก อันส่งผลให้
ชิ้นส่วนโครงสร้างเหล็กไม่เกิดความเสียหายใด ๆ เมื่อเกิดแผ่นดินไหวขนาดเล็กถึงขนาด
กลาง และเมือ่ เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ โครงสร้างอาคารก็ไม่เกิดการพังทลายลงมา
ด้วยเหตุที่ได้มกี ารออกแบบให้ระบบโครงสร้างมีความเหนียว สามารถสลายพลังงาน
เมื่อเกิดแผ่นดินไหวได้

รูปที่ 1 การผลิตโครงเหล็กและพัฒนาการของผลิตภัณฑ์เหล็กยุคใหม่ในประเทศญี่ปุ่น
ภาพที่ 2 ความเสียหายต่อโครงสร้างเหล็ก จากแผ่นดินไหวและคลืน่ สึนามิในเหตุการณ์
Great East Japan Earthquake ในปี 2011เพื่อให้โครงสร้างเหล็กมีสมรรถนะดังที่ต้องการดังกล่าวนั้น ผลิตภัณฑ์เหล็ฏที่
นามาใช้จาเป็นต้องมีค่าหน่วยแรงดึงที่จดุ ครากและค่ากาลังรับแรงดึง สูงกว่าผลิตภัณฑ์
เหล็กที่ใช้กนั อยู่ทวั่ ไป นอกจากนี้ สมรรถนะในด้านอื่น ๆ ก็มีความจาเป็นด้วยเช่นกัน
อันประกอบไปด้วย

การพังถล่มของโครงฝ้าเพดาน
การถูกพัดพังเสียหายที่องค์อาคารภายนอก แต่ทโี่ ครงสร้างอาคารยังอยู่กับที่
การถูกพัดพังเสียหายที่องค์อาคารภายนอก และการแตกขององค์อาคารรับแรง
ด้านข้าง แต่โครงสร้างอาคารยังอยู่กับที่

ประการแรก: แม้ว่าส่วนที่จะเกิดการยืดตัวอย่างถาวรจะถูกกาหนดให้อยู่ในบริเวณ
หนึ่ง ๆ แต่อย่างไรก็ดี มีหลายกรณีที่ชนิ้ ส่วนองค์อาคารบางชิน้ ที่ไม่ได้ออกแบบให้เกิด
การยืดตัวถาวรจะเกิดการยืดตัวถาวร และองค์อาคารบางชิน้ ทีอ่ อกแบบให้เกิดการยืด
ตัวถาวรจะไม่เกิดการยืดตัวถาวร ด้วยเหตุที่มิได้มีการพิจารณาถึงการเบี่ยงเบนของค่า
หน่วยแรงดึงที่จดุ คราก ซึ่งอาจมีการเบี่ยงเบนที่คอ่ นข้างกว้าง ส่งผลให้พฤติกรรมที่ของ
โครงสร้างที่เกิดขึ้นจริง ไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมที่ได้ออกแบบไว้ การแก้ไขปัญหา
ดังกล่าว สามารถทาได้โดยการกาหนดขอบเขตการเบี่ยงเบนของกาลังรับแรงดึงทีจ่ ุดครากพร้อมกาหนดค่าขีดจากัดบนและขีดจากัดล่าง (ดังรูปที่ 4)

While studs caused deformation due to collision of drifts, thebuilding framing remained intact.
รูปที่ 2 ลักษณะการกระจายตัวของความรุนแรงจากการเกิดแผ่นดินไหว ณ บริเวณ
แอ่งนันไค ซึ่งคาดการณ์ว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตอันไกล้ กฎหมายควบคุมการออกแบบอาคารต้านทานแผ่นดินไหว และคุณสมบัติเชิงกลทีก่ าหนดสาหรับผลิตภัณฑ์โครงสร้างเหล็ก

ประการที่สอง: โดยทั่วไปแล้วนั้น โครงสร้างเหล็กจะถูกออกแบบให้ทนทานต่อการ
เกิดแผ่นดินไหว โดยการพิจารณาความสามารถในการเสียรูปหรือการให้ตัวขององค์
อาคารโครงสร้างเหล็ก แต่อย่างไรก็ดี ขนาดหรือขอบเขตพืน้ ทีท่ ี่ชนิ้ ส่วนองค์อาคารจะ
เกิดการเสียรูปอย่างถาวรจะมีขนาดเล็กลงเมื่ออัตราส่วนคราก (yield ratio มีค่าเท่ากับ
หน่วยแรงดึงที่จดุ ครากหารด้วยกาลังรับแรงดึง) มีค่ามาก ส่งผลให้ไม่สามารถระบุถึง
ความสามารถในการเสียรูปหรือการให้ตัวขององค์อาคารโครงสร้างเหล็กได้ ปัญหา
ดังกล่าวสามารถแก้ไขได้โดยการกาหนดกรอบบนของค่าอัตราส่วนครากของผลิตภัณฑ์
เหล็ก (ดังรูปที่ 5)มาตรฐานการออกแบบต้านทานแผ่นดินไหวฉบับใหม่
ในมาตรฐานการออกแบบต้านทานแผ่นดินไหว ปี 1981 ได้ระบุถึงวิธกี ารคานวณที่
ต้องทาการตรวจสอบความสามารถในการต้านทานแรงจากแผ่นดินไหวของตัวอาคาร ที่ระดับความรุนแรงจากแผ่นดินไหว 2 ระดับ (ประกอบไปด้วย แผ่นดินไหวความรุนแรง
ระดับปานกลาง และความรุนแรงมาก) สาหรับมาตรฐานการออกแบบฉบับดังกล่าวนี้
ต้องการให้อาคารสามารถต้านทานแผ่นดินไหวความรุนแรงระดับปานกลาง (ระดับไม่
เกิน 5 จากระดับความรุนแรง 7 ระดับตามที่กรมอุตุนิยมวิทยาของประเทศญี่ปนุ่ ได้กาหนดไว้) ได้อย่างปลอดภัย ไม่เกิดความเสียหายใด ๆ ต่อองค์อาคารโครงสร้าง
กล่าวคือองค์อาคารยังคงอยู่ในช่วงอิลาสติก และต้องการให้อาคารไม่เกิดการวิบัติพัง
ถล่มลงมาจนเกิดความเสียหายต่อชีวิตของผูใ้ ช้อาคาร (โครงสร้างอาคารเกิดความ
เสียหายได้บ้าง) ในกรณีทเี่ กิดแผ่นดินไหวขนาด 6 ขึ้นไป

ไม่แต่เฉพาะคุณสมบัตขิ องผลิตภัณฑ์โครงสร้างเหล็กที่ตอ้ งการดังแสดงข้างต้นแล้ว
ความสามารถในการเชื่อมได้ดียังเป็นอีกคุณสมบัติที่ตอ้ งการด้วย ผลิตภัณฑ์เหล็กเกรด
SN ซึ่งมีคุณสมบัติต่าง ๆ ดังที่ตอ้ งการข้างต้น จึงได้มกี ารจัดทาเป็นมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมของประเทศญี่ปุ่นในปี 1994 ภายใต้รหัสมาตรฐาน JIS G3136(เหล็กรีดสาหรับโครงสร้างอาคาร) ซึ่งใช้เฉพาะสาหรับงานก่อสร้างอาคาร โดยมี
ลักษณะผลิตภัณฑ์ในรูปแบบต่าง ๆ ทั้ง เหล็กแผ่นหนา เหล็กตัดเป็นแถบ เหล็ก
รูปพรรณ และเหล็กแผ่นบาง โดยกาหนดกาลังรับแรงดึงไว้สองระดับคือ 400 N/mm2
และ 490 N/mm2 (ดังแสดงในตารางที่ 1 และตารางที่ 2)ทั้งนี้ มาตรฐานการออกแบบต้านทานแผ่นดินไหวฉบับดังกล่าว ได้พัฒนาบน
หลักการที่ยอมให้เกิดการเสียรูปอย่างถาวรกับองค์อาคารโครงสร้าง (plasticization of
structural members) ได้แต่ไม่เกิดการพังถล่มของตัวอาคาร อันเกิดจากการที่
โครงสร้างสามารถดูดซับพลังงานจากการเกิดแผ่นดินไหวผ่านการเสียรูปขององค์อาคาร
โครงสร้างได้ (ดังรูปที่ 3)หลักการข้างต้น ได้อธิบายถึงแนวทางทางเทคนิคเพือ่ บรรลุสมรรถนะที่ตอ้ งการของผลิตภัณฑ์เหล็กที่นามาใช้กับอาคารต้านทานแผ่นดินไหว โดยนอกเหนือจากระบบ

3ต้านทานแผ่นดินไหวที่กล่าวถึงแล้ว ระบบโครงสร้างที่เรียกว่า โครงสร้างแยกฐาน
(base-isolation structure) และ โครงสร้างควบคุมผลตอบสนอง
(response-control structure) ได้มีการนามาใช้กันอย่างแพร่หลายมากยิ่งขึน้ โดยเมื่อได้มกี ารนามาใช้กับโครงสร้างอาคาร ก็พบว่าอาคารมีศกั ยภาพในการต้านภัยจาก
แผ่นดินไหวได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถลดความเสียหายที่เกิดขึ้นกับคานและเสาได้
เป็นอย่างดีแม้เมื่อต้องเผชิญกับแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ (ดังรูปที่ 6)

Proposal of Tsunami-resistant Steel Structuresข้อเสนอสาหรับ อาคารโครงสร้างเหล็กสาหรับการต้านทานภัยจากสึนามิ
เพื่อสนองตอบต่อความต้องการทีเ่ กิดขึ้น สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศ
ญี่ปุ่นได้จัดทาข้อเสนอการออกแบบอาคาร ที่มกี ารใช้ “ระบบโครงสร้างยุคใหม่ทมี่ ีการวัสดุนวัตกรรมมาใช้ในงานโครงสร้าง” ที่สามารถช่วยในการรองรับคลืน่ ยักษ์สึนามิ และเพื่อป้องกันความเสียหายทีเ่ กิดขึ้นกับตัวอาคารจากการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ระดับ
7 (ดังรูปที่ 8) การใช้ “ระบบโครงสร้างยุคใหม่” มีตั้งแต่ ระบบโครงสร้างป้องกันคลื่น
ระบบบ้านสาเร็จรูป และศูนย์อานวยการเพือ่ ป้องกันภัยพิบัติ ทีม่ ีการนาเสาท่อเหล็ก
กรอกคอนกรีตและ pilotis structure เข้ามาใช้ (ดังรูปที่ 9)รูปที่ 3 การดูดซับพลังงานระหว่างการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่
รูปที่ 4 ผลของการเบี่ยงเบนของค่าหน่วยแรงดึงทีจ่ ุดครากที่มีตอ่ การเสียรูปอย่างถาวร
ขององค์อาคารโครงสร้างเหล็ก
รูปที่ 5 ผลของอัตราส่วนครากต่อความสามารถในการเสียรูปอย่างถาวรขององค์อาคาร
โครงสร้างเหล็ก
ตารางที่ 1 คุณสมบัติทางกล ของเหล็กรีดสาหรับงานโครงสร้างอาคาร JIS G3136(อ้างอิงข้อกาหนดเทียบเคียงตามมาตรฐานยุโรป อเมริกัน และญี่ปุ่น)ตารางที่ 2 คุณสมบัติทางเคมี ของเหล็กรีดสาหรับงานโครงสร้างอาคาร JIS G3136(อ้างอิงข้อกาหนดเทียบเคียงตามมาตรฐานยุโรป อเมริกัน และญี่ปุ่น)รูปที่ 6 โครงสร้างต้านแผ่นดินไหว โครงสร้างแยกฐาน และโครงสร้างควบคุม
ผลตอบสนอง

รูปที่ 7 ขั้นตอนการออกแบบโครงสร้างอาคารเพื่อรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
รูปที่ 8 “ระบบโครงสร้างยุคใหม่ที่มกี ารวัสดุนวัตกรรมมาใช้ในงานโครงสร้าง”รูปที่ 9 ข้อเสนอสาหรับอาคารโครงสร้างเหล็กเพือ่ รองรับผูอ้ พยพหนีภัยจากสึนามิ
โครงการ “การสร้างความแข็งแกร่งของชาติ” และอุตสาหกรรมเหล็กของ
ประเทศญี่ปุ่น
แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ ตัวอย่างเช่น Great East Japan Earthquake ในปี 2011ได้ส่งผลต่อความเสียหายเป็นบริเวณกว้าง โดยจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึน้ นับครั้งไม่ถ้วนนี้ สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศญี่ปุ่นได้มกี ารจัดทาแบบสารวจที่
เกี่ยวข้องกับงานโครงสร้างเหล็กเพื่อมุ่งหวังให้เกิดความปลอดภัยจากการเกิด
แผ่นดินไหวและสึนามิตอ่ โครงสร้างประเภทต่าง ๆ โดยจากที่เกิดขึน้ กับทางด่วนซูโอะ
ในเดือนธันวาคม 2012 ที่เกิด ceiling collapse ระบบโครงสร้างสาธารณูปโภคใน
ประเทศญี่ปุ่นกาลังเผชิญกับปัญหาการเสือ่ มสภาพของโครงสร้างไปตามระยะเวลา โดยเพื่อให้สามารถรองรับกับเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึน้ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงได้มกี ารริเริม่ โครงการ “การสร้างความแข็งแกร่งของชาติ” อันเป็นวาระแห่งชาติของประเทศ
ญี่ปุ่น มาตรฐานการออกแบบอาคารเพื่อรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึ
นามิและข้อเสนอสาหรับ อาคารโครงสร้างเหล็กสาหรับการ
ต้านทานภัยจากสึนามิ
แนวทางในการออกแบบโครงสร้างอาคารเพื่อรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
สานักคณะรัฐมนตรี ได้มีการนาเสนอแนวทางการออกแบบอาคารเพือ่ รองรับผู้
อพยพหนีภัยจากสึนามิ ในปี 2005 โดยจากการสารวจผลกระทบจากภัยพิบัติทเี่ กิดขึ้น
จาก Great East Japan Earthquake ในปี 2011 มาตรฐานทางเทคนิคสาหรับการ
ออกแบบอาคารเพือ่ รองรับผูอ้ พยพหนีภัยจากสึนามิก็ได้มกี ารจัดทาขึ้น อันประกอบไป
ด้วย แนวทางฉบับชั่วคราว (หมายเลข 1318 ออกโดย กระทรวงที่ดนิ ระบบสาธารณูปโภค คมนาคม และการท่องเที่ยว ในปี 2011) และเอกสารแนบ (แนวทาง
ฉบับใหม่ หมายเลข 2570 ออกโดยผู้อานวยการสานักก่อสร้างบ้าน กระทรวงที่ดิน
ระบบสาธารณูปโภค คมนาคม และการท่องเที่ยว ในปี 2011)สาหรับอุตสาหกรรมเหล็กของประเทศญี่ปุ่น ได้มีการเน้นย้าให้มีการนาเทคโนโลยี
โครงสร้างเหล็กเข้ามาใช้ โดยให้ความร่วมมือกับองค์กรภาคส่วนต่าง ๆ ของประเทศ ซึง่สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศญีป่ ุ่นก็ได้มกี ารส่งเสริมให้เกิดการใช้เหล็ก
อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพเพือ่ ต้านทานแผ่นดินไหว สึนามิ และภัยธรรมชาติอนื่ ๆอันสอดรับกับโครงการ “การสร้างความแข็งแกร่งของชาติ” ที่เป็นวาระแห่งชาติของ
รัฐบาล ทั้งส่วนกลางและส่วนท้องถิ่น

ในมาตรฐานทางเทคนิคดังกล่าว สานักคณะรัฐมนตรี ได้มีการยกเลิกข้อจากัดของ
ระบบโครงสร้าง ทีต่ ้องเป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก และโครงสร้างวัสดุผสมเหล็กคอนกรีตเสริมเหล็ก และนอกจากนี้ข้อกาหนดสมรรถนะที่ต้องการสาหรับอาคารเพือ่
รองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิก็ได้มกี ารขยายความเพื่อความกระจ่างที่ชัดเจนยิ่งขึน้
โดยมีการนาเสนอถึงการนาโครงสร้างเหล็กเข้ามาใช้ นอกเหนือจากโครงสร้างคอนกรีต
เสริมเหล็ก และโครงสร้างวัสดุผสมเหล็ก-คอนกรีตเสริมเหล็ก
นอกจากนี้ ในการคานวณแรงดันและแรงกระทาจากคลืน่ สึนามิ ได้มกี ารนาเสนอ
สัมประสิทธิ์การลดค่าแรงกระทาที่นามาพิจารณาออกแบบ อันเป็นผลมาจากตรรกะ
ทางด้านแผนการบริหารจัดการ เช่น อาคารมีส่วนโครงสร้างสาหรับหลบภัย ภายในตัว
อาคารหรือไม่ หรืออาคารมีการติดตั้ง pilotis structure หรือไม่ ในขณะเดียวกัน
เพื่อให้เกิดความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น การพิจารณาคานวณโครงสร้าง เพื่อป้องกันการ
พลิกคว่า และการเลื่อนไถลของตัวอาคาร เมื่อเกิดสินามิ ตลอดจนการคานวณแรง
ลอยตัวของตัวอาคารก็เป็นสิ่งที่แนะนาให้พิจารณาดาเนินการ (ดังรูปที่ 7)

4

Fracture of weld
at column end
due to inferior
welding

Fracture at beam
end that occurredprior to its sufﬁcient
deformation*“Earthquake and Tsunami
Safety of Steel-structure
Buildings and Application of
Steel Products,”*

Fracture of brace connection

Fracture of anchor bolts of column base tocause dislocation of column

Photo 1 Damages of steel-frame structures in the Great Hanshin-Awaji Earthquake of 1995(*Photos: Report on Damages to Steel Building Structures in the 1995 Hanshin-Awaji Earthquake,
Steel Committee of Kinki Branch, Architectural Institute of Japan)

Fig. 1 Production of Steel Frames and Development of New Steel Products in Japan
Steel-frame fabrication(million tons)

Crude steel production(million tons)

Rolled H-shapes
Extra-heavy H-shape
Tokachi-oki
Earthquake

Miyagiken-oki
Earthquake
New Seismic
Design CodeCold-formed square steel tube

Fire-resistant steel
TMCP (thermos-mechanicalcontrol process) steel forbuilding construction,
H-shape with ﬁxed outerdimension, structural
stainless steel, 590 N/mm2
high-strength steel
Structural stainless steel

Great
Hanshin-Awaji
Earthquake
Revision of
Building
Standard Law

SN standard steel products (steel
products for exclusive use forbuilding construction), BCR (cold rollformed square steel tube) and BCP(cold press-formed square steel tube)
Extra-heavy H-shapeemploying TMCP steel
BCP325T (high-performance coldpress-formed square steel tube)

Great EastJapan
Earthquake

H-SA700 (780 N/mm2 high-strength steel)5*

Ceiling members fell due to earthquakes.

While exterior members were washedout, the building framing remained intact.

While exterior members were washed out
and fracture of brace was found, thebuilding structure remained intact.

While studs caused deformation due to collisionof drifts, the building framing remained intact.

Photo 2 Earthquake- and tsunami-induced damages to steel-structure buildings in Great East Japan Earthquake(Photos: Surveys of Great East Japan Earthquake in 2011 (Preliminary Report)—National Institutefor Land and Infrastructure Management (Data No. 636), Ministry of Land, Infrastructure, Transport
and Tourism; and Building Research Institute (Data No. 132))

Fig. 2 Profile of Strong Seismic Intensity Scales in the
Great Nankai Trough Earthquake Forecasted to
Occur in the Near Future

Fig. 3 Energy Absorption during Great Earthquakes

Seismic
intensity scale
7
6+
6−
5+
5−
4
3 or lower

Yield
strength

The collapse of building isprevented by means of the energy
absorption when being attacked
by the earthquake.

Source: Examination Meeting on Great
Nankai Trough Earthquake Models(March 2012, Cabinet Ofﬁce)
Attacked area

In cases when the area of △OAB
and that of □OCDE are identical,
the seismic resistance or seismicenergy absorption is identical.

Current estimate(Cabinet Ofﬁce,
2012)

Seismic intensity scale 6− or high About 71,000 km2
Seismic intensity scale 6+ or high About 29,000 km2
Seismic intensity scale 7
About 4,000 km2

Deformation

Past estimate (Central Disaster Management Council, 2003)
About 24,000 km2
About 6,000 km2
About 400 km2

6

Fig. 4 Effects of Yield Point Deviation on Plasticization of Structural Members

Seismic
force

Pattern B

Collapse pattern A (design)

Pattern A
Pattern C
Seismic
force

When the deviationin yield point is wide:

Collapse pattern B

Plasticizing section
Deformation

Collapse pattern C

Fig. 5 Effects of Yield Ratio on Plastic Deformation Capacity of Structural Members
Steel product

Frame employing
steel product A

A: Steel product withhigh yield ratio

Frame employing
steel product B

Seismic
force
Stress
B: Steel product withlow yield ratio

As the yield ratio becomes lower,
the plasticizing area of steel products
becomes wider, and thus the plastic
deformation capacity of steel framing
becomes higher.

StrainSeismic
force
Deformation
capacity: Low

Deformation
capacity: High

Absorption of seismicenergy: Low

Absorption of seismicenergy: High

Plasticizing area

Table 1 Mechanical Properties in JIS G3136 Rolled Steels for Building Structures(Reference: Corresponding specifications in EN, ASTM and JIS)
Designation

Yield point or
strength

Tensile strength Yield ratio Elongation (%)(%)(N/mm2)Charpy impact
energy (J)EN 10025-2
S355J0/J2(16＜t≦40 mm)
Min. 345(40＜t≦63 mm)(t≦100 mm)
Min. 335
Min. 470(63＜t≦80 mm)
Max. 630
Min. 325(80＜t≦100 mm)
Min. 315(t≦40 mm)
Min. 22(40＜t≦63 mm)
Min. 21(63＜t≦100 mm)
Min. 20*Proportional
test piece(S355J0)
0°C/Min. 27(S355J2)-20°C/Min. 27

JIS G3106
SM490B/C(16＜t≦40 mm)
Min. 315
Min. 490(40＜t≦100 mm) Max. 610
Min. 295(16＜t≦50 mm)
JIS＃1A: Min. 21(40 mm＜t)
JIS＃4: Min. 23(SM490B)
0°C/Min. 27(SM490C)
0°C/Min. 47

JIS G3136
SN490B/C*(16≦t≦40 mm)
Min. 325
Max. 445
Min. 490(40≦t≦100 mm) Max. 610
Min. 295
Max. 415(16＜t≦50 mm)
JIS＃1A: Min. 21(40 mm＜t)
JIS＃4: Min. 23

0°C/Min. 27

ASTM A572
Gr. 50Min. 345

Min. 450

Max. 80

ASTM 8”: Min. 18*Through-thickness property of Z25 is specified.

7

Table 2 Chemical Composition in JIS G3136 Rolled Steels for Building Structures(Reference: Corresponding specifications in EN, ASTM and JIS)
Designation
C

Si

Mn

Chemical composition (%)
P
S(S355J0)(S355J0)(16＜t≦40 mm)
EN 10025-2 Max. 0.20
Max. Max. Max. 0.03
Max. 0.03
S355J0/J2
0.55 1.60 (S355J2)(S355J2)(40 mm‹t)Max. 0.025 Max. 0.025
Max. 0.22
JIS G3106
SM490B/C(t≦50 mm)Max. 0.18
Max. Max. Max.
(50 mm＜t)0.55 1.65 0.035(B) Max. 0.20
(C) Max. 0.18

Max. 0.035

JIS G3136
SN490B/C(t≦50 mm)Max. 0.18(50 mm＜t)Max. 0.20(SN490B)
Max. Max. Max. 0.030
0.55 1.65 (SN490C)
Max. 0.020(SN490B)
Max. 0.015(SN490C)
Max. 0.008

Max. Max. Max.
0.40 1.35 0.040

Max. 0.050

ASTM A572 Max.
Gr. 50
0.23

N

Cu

Ceq**

(S355J0)(t≦30 mm)Max. 0.012 Max. Max. 0.45
0.55 (30＜t≦150 mm)(S355J2)
Max. 0.47(t≦40 mm)Max. 0.44(40 mm＜t)Max. 0.46**Weldability index
EN Ceq=C+Mn/6+(Cr+Mo+V)/5+(Ni+Cu)/15
JIS Ceq=C+Mn/6+Si/24+Ni/40+Cr/5+Mo/4+V/14

Fig. 6 Seismic-resistant, Base-isolation and Response-control Structures
Seismic-resistant structures

Base-isolation structures

Response-control structures

Isolator
DamperFeatures

Schematic diagram

Response-control damper

Vibration

Vibration

Vibration

During great earthquakes, theseismic energy is absorbedby allowing damage to thebuilding frame in order toprevent collapse of the entire
building from occurring.

Structures in which isolators (laminatedrubber) and dampers are installed
between the building structure and thefoundation structure. Vibrations of thebuilding structure during earthquakes
are greatly mitigated by making thebuilding’s natural period longer byintroducing isolators and by improving
the damping performance of thebuilding by the use of damping devices.

Structures in which responsecontrol dampers (bucklingrestraint braces etc.) areinstalled in the building
structure. Vibrations of thebuilding are mitigated anddamage to columns and beams
is also mitigated solely byabsorbing the seismic energy
by the use of dampers.

Fig. 7 Structural Design Method for Tsunami Evacuation Buildings
Flow of structural design*

Calculation of tsunami wave pressure

Calculation of tsunami
wave pressure
Calculation of tsunamic
wave force
Calculation of shear
strength at each layer

Calculation of buoyancya) Buoyancy to
be applied in
the design ofbuilding structureb) Buoyance tobe applied in
the designof foundation

The tsunami wave pressure is
calculated as being the hydrostaticpressure at a height evaluatedby multiplying the design inundation
depth by the water depth coefﬁcient α.

Water depth coefﬁcient
Design inundation depth (m)Unit volume mass of water (t/m3)
Gravity acceleration (m/s2)

Tsunami wave pressure

Design of tsunamipressure-resistant member

Building

Designinundation depth

Examination of drifts
Examination of scouring
Examination of collapse
Examination of overturning
Examination of sliding
Design of foundation beam

Barriers reside in-between
Distance fromcoast of sea,river, etc.
Water depth
coefﬁcient α

No installationof barriers

500 m orlonger

500 m orshorterNotapplicable

1.5

2

3

*Examples of design of tsunami evacuation buildings based on the New Guidelines are published in the following website:
The Japan Building Disaster Prevention Association: Opening of “Commentary on Structural Requirements for Tsunami Evacuation Buildings and Other Structures”
http://www.kenchiku-bosai.or.jp/seismic/tsunami_text.html

8

Fig. 8 “New Structural System Buildings Employing Innovative Structural Materials”
Important facilities on raised town block
In order to protect the building fromgreat earthquakes and huge tsunamis,the entire town block is raised, in which
the upper area accommodates
high-function administrative and reginaldisaster-prevention functions, and thelower area houses a parking lot andrental space

1) No damage even when attacked by anearthquake with a seismic intensity scale of 7
Avoiding plasticization of building framing by the use ofhigh-strength steel H-SA700 having a tensile strength twice thatof conventional steel and response-control mechanism as well
Maintaining the main structural section intact when attacked byan earthquake with a seismic intensity scale of 7 so as toprotect human life and to secure continued business operations
after experiencing a disaster••2) Structural planning to resist to huge tsunamis
Securing the structural safety against huge tsunamis and theirbackwashes by means of the “New Structural System Buildings”
Enhanced tsunami measures, reduced tsunami pressure byminimizing the column size and reduced number of columns
and raising an entire town block by the use of high-strength
steel framing••

Restoration housing on raised town block
Raised town block is developed using“New Structural System Buildings
Employing Innovative Structural
Materials,” in which the lower area
houses existing commercial andbusiness facilities as well as newly-located commercial facilities, and theupper area accommodates multi-storied residential buildings constructed
as they encircle a refuge square.
Distribution center
Distribution center with mixed
three-dimensional arrangement ofplants and ofﬁces capitalizing on highceiling heights and large spans andwith ﬂoors that are easily accessible bycars using two ramps3) Buildings with longer service life

to allow future change in planning by adopting a• Flexibility
skeleton-inﬁll (SI) design, in which a building structure and its•

exterior-interior structures and equipment are designed as
separate structures, as well as by adopting large spanning forframing structure
Easy restoration of damaged buildings by adopting theexterior/interior members and equipment design in which thesemembers and equipment are designed to be renewed

4) Resources savings
Realization of environmentally-friendly buildings by adopting
high strength steel, which can lead to the reduction in the total
weight of steel framing and in CO2 emissions
Easy reuse and recycling of steel products by adopting SI design••

Fig. 9 Proposal of Tsunami Evacuation Facilities Employing Steel Structures
Tsunami evacuation towerof lightweight• Realizationbuilding frame with high•seismic and tsunami
resistance that is enabledby the use of square steel
tube-H shape structures
Tower framing, conﬁguration and height that
conform to tsunami height(inundation depth) and thenumber of evacuees

Building serving as disaster-prevention building
a pilotis structure with a• Adopting
height surpassing the assumed•••

Bucklingrestraint
tsunami height to avoid tsunamis thrust brace
Adopting CFT columns with high yieldstrength and rigidity
Adopting response-control structures inwhich buckling-restraint braces are
installed so as to improve the seismic-resistant performance of buildings
Lightweight buildings by the use of steel Concretestructures that can result in less seismic ﬁlled steel
tube structure
force applied to pilotis structures

9

Responsecontrol
structure
Pilotisstructure แรงจากแผ่นดินไหวเป็นแรงที่เรียกว่าแรงเฉื่อย ซึ่งเป็นผลจากมวล (หรือน้าหนัก)ของโครงสร้าง ซึ่งแตกต่างจากแรงลมและแรงจากคลื่นสึนามิ ที่เป็นแรงอันเกิดจาก
ของไหลมากระทบกับส่วนของโครงสร้างอาคาร โดยหากโครงสร้างอาคารทีร่ ับแรงมี
พื้นที่มากแรงที่เกิดขึน้ ก็จะมากตามไปด้วย สาหรับแรงจากคลืน่ สึนามิจะต้องนามา
ตรวจสอบเช่นเดียวกับแรงในแนวนอนประเภทอืน่ ๆ แต่จะมีผลมากกับอาคารเตี้ย
และอาคารสูงปานกลาง และอาจกล่าวได้วา่ แรงจากคลืน่ สึนามิจะมีผลต่อโครงสร้าง
อาคารที่มีน้าหนักเบาเช่นโครงสร้างเหล็กมากกว่าโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กที่มี
น้าหนักมาก โดยหากความสูงของคลื่นสินามิมีค่ามากขึ้น ผลต่อตัวอาคารจากแรงทาง
ด้านข้างจากคลืน่ สึนามิ ผนวกกับแรงลอยตัวก็จะมีค่ามากยิ่งขึ้น เพือ่ ขจัดความเสี่ยง
ต่อการวิบัติของตัวอาคารดังกล่าว งานก่อสร้างในปัจจุบนั จึงมีแนวโน้มทีจ่ ะจัดวาง
องค์อาคารที่ไม่ได้ใช้ต้านคลื่นสึนามิ (องค์อาคารที่จะเกิดการวิบัตเิ มื่อมีคลื่นสึนามิเข้า
กระทา) ไว้อยู่ภายนอกตัวอาคาร และมีการนา pilotis structure มาประกอบติดตั้ง
เพื่อลดผลกระทบที่เกิดขึน้ จากแรงทีก่ ระทากับตัวอาคารโดยคลื่นสึนามิ

(Pages 7~10)พื้นฐานการออกแบบอาคารสาหรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
โดย Kenzo Tagaอาจารย์ มหาวิทยาลัย Kobe
Great East Japan Earthquake เป็นแผ่นดินไหวขนาดยักษ์ขนาด แม๊กนิจูด 9.0
เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2011ความเสียหายที่เกิดขึน้ ต่ออาคารเนือ่ งจาก แรงแผ่นดินไหวมีไม่มากนักเมื่อเทียบ
กับผลกระทบต่อชีวติ และทรัพย์สนิ อันเนื่องมาจากสินามิ ซึ่งเป็นที่ประจักษ์ชัดถึงความ
รุนแรงในการทาลายล้าง อาคารโครงสร้างเหล็กมากมายพบกับความเสียหายอัน
เนื่องมาจากคลื่นสึนามิ 3 ใน 4 ของอาคารเกิดการพังทลาย บางส่วนเกิดการหักโค่น
การถูกกัดเซาะ การสูญเสียชิ้นส่วนองค์อาคารทั้งภายในและภายนอกอันเนือ่ งมาจาก
กระแสน้า ตลอดจนรูปแบบความเสียหายประเภทอืน่ ๆอีกมากมาย (ภาพที่ 1-5) เมื่อความสูงระหว่างชัน้ ของตัวอาคารเพิม่ ขึ้น แรงแผ่นดินไหวและแรงลมที่กระทาต่อ
ตัวโครงสร้างอาคารก็จะมีค่ามากขึ้นตามไปด้วย แต่สาหรับแรงจากคลืน่ สึนามิแล้วจะ
พิจารณาความดันน้าสถิตเทียบเท่า (equivalent hydrostatic pressure) ซึ่งจะมีค่า
มากขึน้ เมื่อความสูงระหว่างชั้นลดน้อยลง โดยหากผลรวมของแรงทางด้านข้างมีค่า
เท่ากัน จะหมายความได้วา่ โมเมนต์ทที่ าให้อาคารพลิกคว่าอันเกิดจากคลืน่ สึนามิจะมี
ค่าน้อย สาหรับในกรณีทมี่ ี pilotis structure มาติดตั้งทีช่ ั้นล่างของอาคาร ผลต่อตัว
อาคารจากคลืน่ สึนามิก็จะมีค่าลดน้อยลง ด้วยเหตุที่ pilotis structure จะเข้ามาช่วย
ในการต้านทานการไถลตัวออกทางด้านข้าง ดังนั้นหากเรามีความเข้าใจถึงการ
กระจายตัวและพฤติกรรมของแรงจากคลื่นสึนามิตอ่ ตัวโครงสร้างอาคารแล้วก็จะ
สามารถกาหนดมาตรการเพือ่ ลดผลกระทบได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่อย่างไรก็ดี
จาเป็นต้องพิจารณาผลกระทบจากสิ่งทีล่ อยมากับคลื่นในอีกมิติหนึ่ง

ภาพที่ 1 อาคารโครงสร้างเหล็กที่ถกู ทาลายจากคลืน่ สึนามิ
ภาพที่ 2 อาคารโครงสร้างเหล็กที่ถกู เรือที่ลอยมากับกะแสคลืน่ เข้ากระแทก
ภาพที่ 3 อาคารที่พลิกหักโค่นอันเนือ่ งจากคลื่นสึนามิ
ภาพที่ 4 อาคารที่ถูกกระแทกจนเอียงจากคลื่นสึนามิ
ภาพที่ 5 อาคารโครงสร้างเหล็กที่ชนิ้ ส่วนของอาคารทั้งภายในและภายนอกถูกกระแทก
จนหลุดออก จากคลื่นสึนามิ
จากความเสียหายที่เกิดขึน้ ดังปรากฏนี้ สถาบันวิทยาศาสตร์อุตสาหการ
มหาวิทยาลัยโตเกียว และสถาบันวิจัยอาคารได้เข้าทาการสารวจ เก็บข้อมูล และค้นคว้าวิจัยถึงแรงจากคลืน่ สึนามิ ซึ่งนาไปสู่ ข้อเสนอแนะชั่วคราว (ฉบับปรับปรุงใหม่)ในการออกแบบอาคารเพื่อรองรับผู้อพยพจากสึนามิ ซึ่งอ้างอิงจากความเสียหายที่เกิด
ขึ้นกับอาคารจากการเกิด Great East Japan Earthquake และมีเอกสารแนบท้ายที่
เกี่ยวข้องกับแนวทางการออกแบบอาคารให้ปลอดภัยจากคลืน่ สึกนามิ ซึ่งตีพิมพ์
ออกมาในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2011 โดยกระทรวงทีด่ ิน ระบบสาธารณูปโภค
คมนาคม และการท่องเที่ยว อันประกอบไปด้วยรายละเอียดการออกแบบโครงสร้าง
อาคารให้ทนทานต่อแรงจากคลื่นสึนามิซึ่งอ้างอิงผลกระทบที่เกิดขึ้นจาก Great East
Japan Earthquake ซึ่งต่อมากระทรวงฯ ก็ได้มีการกระจายข้อมูลดังกล่าวไปยัง
หน่วยงานท้องถิน่

ลาดับต่อไปเป็นแนวทางในการประเมินขนาดของแรงจากคลืน่ สึนามิอ้างอิงจาก
ข้อเสนอแนะฉบับใหม่ ความดันจากคลื่นสึนามิ
ความดันจากคลืน่ สึนามิจะ เป็นความดันน้าสถิตที่สามารถหาการกระจายตัวได้โดย
การคูณความสูงของคลืน่ ด้วย สัมประสิทธิ์ a ซึ่งระบุว่ามีค่าเท่ากับ 3 สาหรับกรณีทวั่ ไปมีค่าเท่ากับ 2 สาหรับกรณีที่มอี าคารผูอ้ พยพ และมีค่าเท่ากับ 1.5 กรณีที่ตัวอาคารอยู่

สาหรับแนวทางการออกแบบอาคารสาหรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ (ตีพมิ พ์โดย
รัฐบาลในเดือนมิถนุ ายน ปี 2005) แรงจากคลื่นสึนามิทกี่ ระทาต่อโครงสร้างอาคาร
กาหนดให้เป็นแรงดันน้าสถิต (hydrostatic pressure) ที่มขี นาดราวสามเท่าของความ
สูงคลื่นสึนามิ แต่อย่างไรก็ดีในระยะหลังได้มีการประเมินว่าแรงจากขึ้นสึนามิจะมีขนาด
ที่ลดลง โดยไม่คานึงถึงว่าจะมีสถานที่อพยพหรือไม่ แต่จะแปรเปลี่ยนไปตามระยะทางที่
ห่างจากชายฝั่งหรือจากแม่น้า

รูปที่ 1 ความดันจากคลืน่ สึนามิ
เพื่อให้สามารถออกแบบได้อย่างสะดวกได้มกี ารกาหนดให้คานวณแรงกระทาจาก
คลื่นสึนามิ ในลักษณะที่เป็นความดันน้าสถิตเทียบเท่า ทั้งนี้ดังที่ได้ระบุไว้ใน
ข้อเสนอแนะการคานวนแรงที่กระทากับตัวอาคาร ปี 2015 โดยสถาบันสถาปัตยกรรม
แห่งประเทศญี่ปุ่น ได้ระบุเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาแรงจากคลื่นสึนามิเป็นซึ่ง
บทใหม่ที่เพิม่ เติมขึ้นมาโดยได้ระบุไว้ว่า แรงจากคลืน่ สึนามิทกี่ ระทาต่อตัวอาคาร
สามารถจาแนกได้เป็นสามลักษณะขึ้นกับรูปแบบการเปลี่ยนแปลงตามเวลาของคลื่นสึ
นามิทกี่ ระทากับตัวอาคาร คือ (1) แรงจากคลื่นสึนามิในช่วงปลายคลื่น (2) หลังจาก
คลื่นสึนามิที่ไม่ได้อยู่ปลายคลื่น และ (3) แรงที่เกิดขึน้ ในช่วงที่ไม่เกิดการไหลของคลื่นสึ
นามิ หรือช่วงที่เกิดน้าท่วมขัง

แรงจากสึนามิ
แรงทางด้านข้าง สาหรับการคานวนออกแบบโครงสร้างอาคารโดยทั่วไปจะ
ประกอบด้วยแรงจากแผ่นดินไหวและแรงลม โดยในช่วงเริม่ ต้นของขั้นตอนการ
ออกแบบ แรงจากคลื่นสึนามิจะพิจารณาอ้างอิงกับแรงแผ่นดินไหวและแรงลม แรงจากแผ่นดินไหว แรงลม หรือแรงจากคลื่นสึนามิเป็นแรงไดนามิคโดยในขัน้ ตอนของการคานวนจะมีการเปลี่ยนแรงไดนามิคนี้ให้กลายเป็นแรงสถิตเทียบเท่า

10 แรงจากคลื่นสึนามิ

พังทลายเมือ่ เกิดคลื่นสึนามิเข้ากระทา) และจัดวางองค์อาคารเหล่านี้ให้ชัดเจนบนผัง
โครงสร้างอาคาร

แรงจากคลืน่ สึนามิสามารถคานวณได้ด้วยการ integrate ความดันจะขึน้ สึนามิบน
พื้นทีท่ ี่คลื่นสึนามิเข้ากระทา
แรงในทิศทางที่ขนึ้ สึนามิเข้ากระทาสามารถคานวณได้โดยการ integrate ความดันคลื่นสึนามิซึ่งมีกาหนดไว้ในรูปสมการสาหรับคานวณหาความดันของคลืน่ สึนามิ เข้ากับพื้นทีท่ ี่คลืน่ สึนามิเขากระทา (ดังรูปที่ 2)ความแข็งแรงขององค์อาคารเพือ่ ต้านทานคลื่นสึนามิจะต้องแข็งแรงเพียงพอโดย
ไม่เกิดการวิบัติเมือ่ ถูกคลื่นสึนามิเข้ากระทา และจะสามารถถ่ายแรงดังกล่าวได้อย่าง
ปลอดภัยสู่โครงสร้างองค์อาคารหลักอืน่ ๆ ต่อไป

รูปที่ 2 แรงจากคลืน่ สึนามิ

ทั้งนี้หลักการออกแบบจะยอมให้องค์อาคารต้านแรงจากคลื่นสึนามิสามารถเกิด
การวิบัติได้โดยไม่ส่งผลต่อความเสียหายใดๆ ต่อโครงสร้างหลัก การลดแรงจากคลื่นสึนามิด้วยช่องเปิด การออกแบบโครงสร้าง

ในกรณีทอี่ าคารมีช่องเปิด และมีองค์อาคารโครงสร้างที่จะถูกทาลายเมื่อมีคลื่นสึ
นามิเข้ากระทา (องอาคารที่ไม่ได้ใช้ต้านทานคลื่นสึนามิ) ความดันที่เกิดขึน้ จากคลื่นสึนา
มิสามารถลดลงได้ถึงราว 70% ของแรงปกติที่กระทาในกรณีที่ไม่มีชอ่ งเปิด

หลักการออกแบบคือระบบโครงสร้างรับแรงด้านข้างในทุกชั้นอาคารและในทุก
ทิศทาง จะต้องแข็งแรงกว่าแรงทางด้านข้างที่เกิดขึน้ จากคลื่นสึนามิที่อาจเข้ากระทากับ
ตัวโครงสร้างได้ในทุกทิศทาง นอกจากนี้ความแข็งแรงขององค์อาคารต้านแรงจากคลืน่ สึนามิทที่ าหน้าที่เป็นส่วนของโครงสร้างอาคารยังต้องมีความแข็งแรงมากเพียงพอจนไม่
เกิดการวิบัติไม่ว่าจะในสภาพทีต่ ้องรับแรงจากคลื่นสึนามิหรือแรงอืน่ ๆ ทีเ่ กิดขึ้นกับ
โครงสร้างอาคาร ผลของ pilotis structure เพื่อลดผลกระทบจากแรงจากคลื่นสึนามิ
หากพิจารณา pilotis structure แรงทีก่ ระทาจากคลื่นสึนามิสามารถคานวณได้จาก ความดันของคลืน่ สึนามิทกี่ ระทากับ เสา คานและองค์อาคารต้านทานคลืน่ สึนามิ การตรวจสอบการพลิกคว่าและการไถลตัวของอาคาร ทิศทางของแรงในแนวราบจากคลืน่ สึนามิ

ในการออกแบบโครงสร้าง จะต้องสามารถยืนยันได้ว่าอาคารจะไม่เกิดการพลิก
คว่าหรือเกิดการไถลตัวเนื่องจากการกระทาของคลื่นสึนามิโดยพิจารณาแรงลอยตัวและ
น้าหนักของโครงสร้างอาคาร (สาหรับระบบฐานรากที่มเี สาเข็ม แรงถอนจะต้องไม่เกิน
กว่าความสามารถต้านทานการถอนของระบบฐานรากเสาเข็ม)ในการออกแบบ ต้องสมมติให้แรงทีก่ ระทาในแนวราบอันเกิดจากคลืน่ สึนามิ
สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกทิศทาง แต่อย่างไรก็ดีในกรณีที่สามารถประเมินทิศทางการ
เคลื่อนที่ของคลืน่ สึนามิได้โดยได้มีการนาปัจจัยจาก ลักษณะและพฤติกรรมของคลื่นที่
ได้จากการทาแบบจาลองและการวิเคราะห์สภาพทางภูมิศาสตร์ของแนวชายฝั่งเข้ามา
ประกอบการพิจารณา ก็ไม่ควรที่จะใช้สมมุติฐานดังกล่าวในการออกแบบ นอกจากนี้ยัง
ต้องพิจารณาถึงลักษณะของคลืน่ สึนามิโดยแรงที่กระทาในแนวราบที่เกิดจากคลืน่ สึนามิ
จะต้องมีการประเมินผลของแรงม้วนกลับ (backwash) ที่กระทาโดยคลื่นสึนามิด้วย การกัดเซาะ
หากมีการออกแบบโครงสร้างโดยใช้ระบบฐานรากเสาเข็มจะต้องพิจารณาถึงการ
กัดเซาะดินโดยรอบเพือ่ ป้องกันมิให้ฐานรากเกิดการเอียงอันเนื่องมาจากการกัดเซาะ แรงลอยตัว การกระแทกจากสิ่งที่ลอยมากับคลืน่ สึนามิ

โดยทั่วไปแรงลอยตัวที่เกิดขึน้ จากคลื่นสึนามิมักจะเป็นผลของปริมาตรของอาคาร
ที่จมน้า ซึ่งอาจพิจารณาได้โดยการคานวณอัตราการไหลเข้าของน้าผ่านช่องเปิดเข้าสู่
ปริมาตรที่เป็นช่องว่างในตัวอาคาร ที่สมั พันธ์กับระดับความสูงของน้าภายนอก โดยสาหรับกรณีทอี่ ัตราการไหลเข้าของน้าอันเกิดจากคลื่นสึนามิยังไม่สามารถคานวณได้
อย่างชัดเจน ก็ให้พิจารณาแรงลอยตัวที่เป็นปริมาตรภายในตัวอาคารทีจ่ มน้าสาหรับ
การคานวณการพลิกคว่าและการเลื่อนไถลตัวของตัวอาคาร (ดังรูปที่ 3)ในการออกแบบจะต้องพิจารณาความเสียหายอันเกิดขึน้ ได้จากการถูกกระแทก
โดยสิ่งที่ลอยมากับคลื่นสึนามิ โครงสร้างอาคารจะต้องไม่เกิดการทางถล่มแม้ว่าอาจจะ
เกิดความเสียหายขึ้นกับเสาหรือผนังรับแรงอัดก็ตาม
ได้มีการดาเนินการศึกษาวิจัยทีเ่ กี่ยวข้องกับการประเมินแรงกระแทกทีเ่ กิดขึ้นกับ
โครงสร้างอาคารจากสิ่งที่ลอยมากับคลืน่ สึนามิ โดยพบว่า การพิจารณาทาได้ค่อนข้าง
ยากอันเนือ่ งมาจากการคาดการณ์ถึงทุกสิ่งที่ลอยมานั้นมีโอกาสเกิดขึ้นได้หลากหลาย
รูปแบบ ส่งผลให้การยืนยันว่าอาคารจะไม่เกิดการพังทลายอันเนือ่ งมาจากการชนของ
เสร็จสิ่งที่ลอยมากับคลืน่ สึนามิกท็ าได้ยาก โดยทั้งนี้ตอ้ งมีการตั้งสมมติฐานต่างๆ ถึงสิ่งที่
ลอยมากับเพือ่ นเช่น ชนิด ปริมาณ ขนาด น้าหนัก รูปร่าง ความเร็ว และทิศทางที่สิ่งที่
ลอยมากับคลืน่ สึนามิเข้ากระทาต่อตัวอาคารในทุกๆ ตาแหน่งทีเ่ ป็นไปได้ แม้ว่าการ
พิจารณาจะทาได้ยากเนือ่ งจากความหลากหลายของปัจจัยต่างๆ ดังทีก่ ล่าวถึงนี้ สิง่สาคัญคือจะต้องก่อสร้างอาคารให้มกี ารเผื่อการรับแรงของโครงสร้างอย่างเพียงพอ เพือ่
ป้องกันมิให้อาคารเกิดการพังทลายลงมาได้โดยมีการเสริมโครงสร้างเพื่อป้องกันตัว
อาคารโดยรอบ หรือป้องกันไม่ให้อาคารพังถล่มแม้ว่าบางส่วนของโครงสร้างจะเกิดการ
วิบัติเฉพาะจุดก็ตาม (ดังรูปที่ 4)รูปที่ 3 หลักการของแรงลอยตัว
หลักการพื้นฐานของการออกแบบอาคารผู้อพยพหลบภัยจากคลืน่ สึนามิ การออกแบบองค์อาคารต้านทานแรงจากคลื่นสึนามิ และองค์อาคารที่ไม่ต้อง
ต้านทานแรงจากคลืน่ สึนามิ
ให้การวางผังโครงสร้างของอาคารเพือ่ ต้านแรงที่เกิดขึน้ จากคลื่นสึนามิ จะต้องแยก
ความแตกต่างระหว่างองค์อาคารเพือ่ ต้านทานคลื่นสึนามิ (รับแรงที่เกิดขึน้ จากคลื่นสึนา
มิโดยไม่เกิดการพังทลาย) และองค์อาคารทีไ่ ม่ได้ใช้ต้านทานคลื่นสึนามิ (เกิดการ

11รูปที่ 4 การกระแทกของสิ่งที่ลอยมากับคลืน่

ตรวจสอบและบารุงรักษา pilotis structure ภายหลังจากการเกิดแผ่นดินไหวในทุก
ครั้ง ให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์พร้อมใช้
เมื่อมีการใช้โครงสร้างเหล็กกับอาคารอพยพหนีภัยจากคลืน่ สึนามิ หากว่าฐานเสา
และข้อต่อกับตอม่อได้รับการออกแบบไว้อย่างเหมาะสม ก็จะสามารถใช้งานโครงสร้าง
เหล็กได้อย่างปลอดภัย นอกจากนีโ้ ครงสร้างเหล็กจะมีลกั ษณะที่พิเศษคือมีพื้นที่รับแรง
จากคลืน่ สึนามินอ้ ยกว่าโครงสร้างประเภทอืน่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโครงสร้างผนังคอนกรีต
เสริมเหล็กรับแรงอัด อันส่งผลทาให้แรงจากคลื่นสึนามิทกี่ ระทากับตัวอาคารมีค่าน้อย
โดยสรุปแล้วการออกแบบอาคารด้วยโครงสร้างเหล็กที่มีการติดตั้ง pilotis structuresจะมีประสิทธิภาพในการต้านทานคลื่นสึนามิ ซึ่งสามารถนามาประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ
ได้ง่าย

แนวทางการออกแบบอาคารต้านสินามิด้วยโครงสร้างเหล็ก
สัดส่วนของแรงที่กระทาจากคลื่นสึนามิตอ่ ความสามารถในการรับแรง (ตามเงื่อนไขการออกแบบต้านทานแผ่นดินไหว) จะมีค่าสูงขึน้ หากโครงสร้างมีน้าหนักเบา
เช่น โครงสร้างเหล็ก และจะมีค่าต่าลงหากโครงสร้างมีน้าหนักมาก เช่น โครงสร้าง
คอนกรีตเสริมเหล็ก
ปัจจัยที่สาคัญในการออกแบบโครงสร้างเหล็กสาหรับอาคารผูอ้ พยพหลบภัยจาก
คลื่นสึนามิคอื ตัวคานจะต้องได้รับการวางแผนและจะต้องออกแบบอย่างรอบคอบ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการออกแบบโครงสร้างทีม่ ีน้าหนักเบา เช่น โครงสร้างเหล็ก

หากพิจารณาการพลิกคว่าและการไถลตัวของตัวอาคารอันเนื่องมาจากการกระทา
ของคลื่นสึนามิ แนวทางการป้องกันอย่างหนึ่งคือการใช้เสาเข็มเหล็กด้วยเหตุที่เสาเข็ม
เหล็กจะมีความสามารถในการต้านทานแรงดึงที่สูง อันจะสามารถช่วยป้องกันการพลิก
คว่าของตัวอาคารได้ ระบบรับแรงในแนวนอน
การออกแบบต้านทานแผ่นดินไหวในประเทศญี่ปุ่นใช้วิธกี ารออกแบบโดยวิธี
หน่วยแรงที่ยอมให้ หรือ allowable stress design สาหรับรองรับแผ่นดินไหวขนาด
กลาง และใช้วิธี ultimate strength design เพื่อออกแบบรองรับแผ่นดินไหวขนาด
ใหญ่ ดังนั้นแล้วการออกแบบโดยพิจารณาพฤติกรรมของวัสดุในช่วงอิลาสติก และในช่วงอิลาสติก-พลาสติก จึงได้ถกู นาเข้ามาใช้ขึ้นอยูก่ ับระดับความรุนแรงของ
แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้น การออกแบบในระดับอิลาสติกหมายความว่าเมือ่ โครงสร้างอาคาร
เกิดการสัน่ ไหวเคลือ่ นที่ออกไปจากตาแหน่งที่หยุดนิ่ง เมื่อโครงสร้างหยุดการสัน่ ไหวจากแผ่นดินไหวสงบลงแล้วโครงสร้างจะกลับมาอยู่ในสภาพเดิมโดยไม่เกิดความเสียหายใดๆ กับโครงสร้าง ในขณะทีก่ ารออกแบบแบบอิลาสติก-พลาสติก จะยอมให้เกิดความ
เสียหายมีการเสียรูปคงค้างกับโครงสร้างได้
สาหรับกรณีการออกแบบในระดับพลาสติกเพื่อรองรับภัยจากคลื่นสึนามิ จะมีความเสี่ยงที่คอ่ นข้างสูง ที่อาคารอาจเกิดความเสียหายอย่างรุนแรงได้ภายหลังจากการ
เกิดแผ่นดินไหวและอาฟเตอร์ช็อคที่ตามมา แนวทางการป้องกันปัญหาดังกล่าวที่มี
ประสิทธิภาพคือการเพิ่มความสามารถในการรับแรงทางด้านข้างของตัวอาคาร เพื่อ
ต้านทานแรงจากแผ่นดินไหวและแรงจากคลื่นสึนามิโดยการใช้เหล็กกาลังสูงพิเศษ (ดังรูปที่ 5)รูปที่ 5 การใช้งานเล็กกาลังสูงพิเศษ แรงลอยตัวและแนวทางการป้องกันการพลิกคว่าและการไถลตัวของอาคาร
ถ้าหากน้าทีอ่ ยู่ภายนอกไม่สามารถไหลเข้าสูภ่ ายในตัวอาคารได้ จะเกิดแรงลอยตัว
กระทาที่ตัวอาคารขึน้ โดยมีค่าสัมพันธ์กับปริมาตรของตัวอาคาร และนอกจากนี้ในกรณี
ที่ตัวอาคารเกิดจมน้า จากการทีน่ ้าไหลผ่านผนังภายนอกและช่องเปิดของตัวอาคาร แต่ก็อาจเกิดแรงลอยตัวและทากับตัวอาคารได้อันเนื่องมาจากการที่เกิดกระเปาะอากาศ
ตรงบริเวณช่องระหว่างคานและพื้น ด้วยเหตุต่างๆดังกล่าวนี้พอจะสรุปได้ว่าโครงสร้างที่
มีน้าหนักเบาดังเช่นโครงสร้างเหล็กจะมีแนวโน้มที่จะลอยขึน้ พลิกคว่า และไถลตัว ได้มากกว่าโครงสร้างที่มนี ้าหนักมากดังเช่นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก
เพื่อรองรับสถานการณ์ดังกล่าวนี้ ในกรณีทสี่ ามารถดาเนินการได้ ณ ตาแหน่งชั้นที่
อาคารมีโอกาสจะจมน้าอันอาจส่งผลต่อการพังทลายของส่วนประกอบของอาคาร ก็อาจมีการพิจารณาติดตั้ง pilotis system เพื่อลดแรงลอยตัวให้มากที่สุดเท่าทีจ่ ะสามารถทาได้ แต่ทั้งนี้จากสิ่งที่พบในเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ผ่านมานัน้ pilotis
structure อาจเกิดความเสียหายจากผลของแผ่นดินไหว ดังนัน้ จึงควรต้องทาการ

12

Kenzo Taga: After graduating from Osaka University, he entered Nikken Sekkei Ltd. in 1979. He assumed his current position as Professor, Graduate
School of Engineering, Kobe University in 2011.
Among the major works in which he was involved
are Terminal Building of Kansai International
Airport, Kobe Daimaru Department Store, Kansai
Electric Power Building and Osaka Lawyers’ Hall.

Photo 1 Steel-structure building destroyed bytsunamis

Photo 3 Building that overturned due to tsunamis

Photo 5 Steel-structure building where exterior
and interior members were washedaway by tsunamis

Photo 2 Steel-structure building with which drifts(ship) collided

Photo 4 Building that inclined due to scouring

Fig. 1 Tsunami Wave Pressure
Building
Designinundation depth

Fig. 2 Tsunami Wave Force
Building

Designinundation depth

13Fig. 3 Concept for Buoyancy
Design inundation depth
Water ﬂowing-in
Slab

Slab

Buoyancy
Accumulated air

Girder

Girder

Buoyancy
In the case of water ﬂowing-in

In the case of no water ﬂowing-in

Fig. 4 Collision of Drifts

Fig. 5 Image of Application of Ultra-high Strength Steel

Ultra-high strength steel

14

(Pages 11~12)อาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิเต็มรูปแบบ

การปรับปรุงอาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิที่เมืองเซ็นได

หอหลบภัยจากคลื่นสึนามิที่ Nakano 5-chome ถือได้ว่าเป็นหอหลบภัยแห่งแรก
ในเมืองเซ็นได โดยเป็นอาคารโครงสร้างเหล็กสูงสองชั้น (ชั้นสองอยู่สูงจากพืน้ ดิน 6.6
เมตรและชัน้ ดาดฟ้าอยู่สูงจากพื้นดิน 9.9 เมตร) มีพนื้ ที่ใช้สอยทั้งสิน้ 398 ตารางเมตร
มีทั้งโถงบันไดภายนอกอาคารและทางลาดซึ่งสามารถรองรับผู้หลบภัยได้ถึง 300 คนในช่วงการเกิดภัยจากคลื่นสึนามิ ตัวอาคารถูกออกแบบให้เป็นระบบโครงข้อแข็ง (rigid
structure) ที่สามารถต้านทานการเกิดภาวะดินไหลตัว (ground liquefaction) อันเกิดจากแผ่นดินไหว แรงจากคลื่นสึนามิ และการกระแทกของสิ่งที่ลอยมากับคลืน่ สึนามิได้ (ดังภาพที่ 4 และรูปที่ 1)

โดย Masaru Fukuraฝ่ายวางแผนป้องกันภัยพิบัติ แผนกบริหารจัดการความวิกฤติ เมืองเซ็นได
คลื่นยักษ์สินามิที่เข้าทาลายเมืองเซ็นได
ย้อนกลับไปในปี 2011 เมื่อเกิดเหตุการณ์ Great East Japan Earthquake ขึ้นคลื่นสึนามิขนาดใหญ่ทมี่ ีความสูงคลืน่ ถึง 7.1 เมตรได้เกิดขึ้นตามแนวชายฝั่งของเมือง
เซ็นไดจังหวัดมิยางิ มีพื้นที่ประสบภัยกินบริเวณกว้างถึง 52 ตารางกิโลเมตรส่งผล
เสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินโดยมีผเู้ สียชีวติ มากถึงกว่า 700 คน (ดังภาพที่ 1 และ 2)ภาพที่ 4 การฝึกซ้อมอพยพหนีภัยจากคลื่นสึนามิที่ได้ดาเนินการอย่างต่อเนื่องในเมือง
เซ็นได
รูปที่ 1 แนวระดับของหอหลบภัยจากคลื่นสึนามิ

จากภัยพิบัติดังกล่าวนี้ เทศบาลเมืองเซ็นไดได้จัดทาโครงการ "การรักษาชีวิต
ประชาชนจากคลืน่ สึนามิ" ซึ่งเป็นโครงการหลักของแผนการรือ้ ฟื้นเมืองขึ้นมาใหม่
มาตรการป้องกันภัยพิบัติในรักหลายมิติได้ถกู จัดทาขึน้ และมีการสนับสนุนให้นามาใช้
ปฏิบัติจริง โดยสาหรับมาตรการที่เป็นรูปธรรมนี้ประกอบไปด้วย การปรับปรุงแนวชายฝั่งทะเลและริมตลิ่ง ตลอดจนป่าไม้ที่ชว่ ยป้องกันแนวชายฝั่ง มาตรการยกระดับถนนเพื่อลดผลกระทบจากคลืน่ สึนามิ การปรับปรุงหอหลบภัยจากคลืน่ สึนามิ อาคารหลบภัย และเส้นทางหลบภัย เพือ่ ให้สามารถเคลื่อนย้ายผู้คนได้อย่างราบรืน่ เมื่อเกิดคลืน่ สึนามิเข้ากระทา การอพยพผู้คนจานวนมากในเขตชุมชนทีม่ ีความเสี่ยงต่อภัยจากการเกิดสึนามิ

พื้นที่ชนั้ สองของอาคารผูอ้ พยพถูกออกแบบให้เป็นพื้นที่ปิดล้อมด้วยผนังภายนอก
และหลังคา พร้อมติดตั้งระบบป้องกันความเย็น เพือ่ รองรับสถานการณ์ในช่วงที่สภาพ
อากาศภายนอกมีอณุ หภูมิต่ามากๆ อันอาจส่งผลให้เกิดอาการทีร่ ่างกายของผูอ้ พยพมี
อุณหภูมิต่าลงกว่าปกติ (hypothermia) พื้นที่ภายในห้องยังมีม่านเพื่อกั้นห้องสาหรับ
ความเป็นส่วนตัวของผู้อพยพ และมีเตียงพับได้เพื่อรองรับการอพยพอาจจะที่ยาวนาน
และสาหรับแหล่งพลังงานได้มกี ารจัดเตรียมแผงโซล่าเซลล์เพือ่ ผลิตพลังงานจาก
แสงอาทิตย์ติดตั้งไว้บนหลังคา ตลอดจนมีการจัดเตรียมเครื่องปัน่ ไฟโดยใช้พลังงานจาก
แก๊สธรรมชาติอีกด้วย

นอกจากนี้ ได้มกี ารจัดทาแผนอพยพหนีภัยในแต่ละพืน้ ที่ พร้อมกับการซ้อมอพยพ
อีกหลายครั้ง (ดังภาพที่ 3) ซึ่งทั้งหมดนีก้ ็เป็นมาตรการลดผลกระทบจากคลื่นสึนามิที่
ต้องดาเนินการแบบบูรณาการ

สาหรับการเตรียมพร้อมให้สามารถรองรับการอพยพได้ 24 ชั่วโมง ก็ได้มีการ
จัดเตรียมน้าดืม่ เต่าแก๊ส ผ้าห่ม และอุปกรณ์สาหรับใช้ในการขับถ่ายไว้ที่หอผู้อพยพ
ตลอดจนได้มกี ารจัดเตรียมอุปกรณ์สอื่ สารแบบไร้สายไว้ภายในหอด้วย

ภาพที่ 1 ความเสียหายอันใหญ่หลวงซึ่งเกิดขึ้นจากคลื่นสึนามิ (ไม่ได้เกิดจาก
แผ่นดินไหว) เมื่อเหตุการณ์ Great East Japan Earthquakeภาพที่ 2 สภาพของโรงเรียนอนุบาลอะราฮามะที่ได้รับความเสียหายจากคลื่นสึนามิโดย
ที่ต้องมีการอพยพนักเรียนถึงราว 350 คนภาพที่ 3 โครงสร้างอาคารเล็กสูงสองชัน้ ซึ่งเป็นหอหลบภัยจากคลืน่ สึนามิ ตั้งอยูท่ ี่
Nakano 5-chome ซึ่งออกแบบและก่อสร้างโดยเทศบาลเมืองเซ็นได

อาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิกับความสนใจที่ได้รับอย่างล้นหลาม
ในระหว่างการสัมมนาวิชาการที่จัดโดยสหประชาชาติในเรือ่ งการลดความเสี่ยง
จากภัยพิบัติ (จัดทีเ่ มืองเซ็นไดประเทศญี่ปุ่นในปี 2015) ได้มีกิจกรรมเข้าเยี่ยมชม หอหลบภัยจากคลื่นสึนามิที่ Nakano 5-chome ในช่วงเดือนมีนาคม ซึ่งเป็นที่สนใจของ
ผู้คนเป็นจานวนมากไม่เฉพาะจากในประเทศญี่ปุ่นแต่รวมถึงชาวต่างชาติทมี่ าท่องเที่ยว
อีกด้วย เทศบาลเมืองเซ็นไดไม่เฉพาะจะนาเสนอถึงหอหลบภัยแห่งนีว้ ่าเป็นส่วนหนึ่ง
ของการป้องกันภัยพิบัติจากคลืน่ สึนามิซึ่งพัฒนาขึน้ มาจากบทเรียนที่ได้รับเมื่อครั้งเกิด
Great East Japan Earthquake เท่านัน้ แต่ยังได้เน้นถึงความสาคัญของการอพยพหนี
ภัยจากคลื่นสึนามิในระหว่างการเกิดแผ่นดินไหวอีกด้วย

การวางแผนสาหรับอาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิที่เมืองเซ็นได
ในการปรับปรุงอาคารหลบภัยจากคลืน่ สึนามิดังกล่าวนี้ มีความจาเป็นต้อง
พิจารณาปัจจัยมากมายเช่นต้องพิจารณาพืน้ ที่ในแนวราบและการใช้งานอาคารสูงเพื่อ
รองรับการอพยพหนีภัยจากคลื่นสึนามิได้อย่างทันท่วงที และในท้ายที่สดุ ก็ตอ้ งมีการ
แต่งตั้งคณะกรรมการ ซึ่งประกอบด้วยผูท้ ี่มคี วามรูแ้ ละตัวแทนของผู้พักอาศัยในบริเวณ
แนวชายฝั่งทะเล ตลอดจนต้องมีการตรวจสอบแผนการอพยพเพือ่ ความปลอดภัยของ
ผู้ประสบภัย และกาหนดเป็นมาตรฐานของเมืองเซ็นไดต่อไป

ภาพที่ 5 กิจกรรมเข้าเยี่ยมชม หอหลบภัยจากคลื่นสึนามิที่ Nakano 5-chome ในระหว่างงานสัมมนาวิชาการของสหประชาชาติในเรือ่ งการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ
(จัดที่เมืองเซ็นไดประเทศญี่ปนุ่ ในปี 2015)และนอกจากนั้นก็ได้มกี ารแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของคนในพื้นที่อย่างต่อเนือ่ งผลที่ได้รับสะท้อนถึงการพัฒนาอาคารผูอ้ พยพหลบภัยจากคลื่นสึนามิอย่างเป็นระบบ
ทั้งการติดตั้งผนังภายนอกเพื่อป้องกันอากาศที่หนาวเย็นและการเตรียมทางลาดสาหรับ
ผู้สูงอายุและคนพิการเพือ่ ให้สามารถอพยพหนีภัยได้อย่างปลอดภัย

การก่อสร้างหอหลบภัยจากคลื่นสึนามิที่ Nakano 5-chome เป็นการส่งสัญญาณ
เตือนว่า ภัยจากคลื่นสึนามินั้น มีโอกาสจะเกิดขึน้ ได้อกี ซึ่งมีความจาเป็นต้องเตรียมการ
ป้องกันการสูญเสียชีวิตจากภัยดังกล่าวทีอ่ าจเกิดขึ้นได้ในอนาคต

15

Location of Sendai City

SendaiTokyo

Seismic intensity scale
in Great East Japan
Earthquake (2011)
Source: Japan Meteorological
Agency website

7
6+
6−
5+
5−
4
3
2
1

Photo 1 In the Great East Japan Earthquake, huge damage was brought
about by tsunamis, not by seismic forces.

Photo 3 Tsunami evacuation training for citizens has been repeatedly implemented in Sendai City.

Photo 2 Tsunami attacked condition at the Arahama Primary School,
where 350 people were forced to evacuate

Photo 5 A study tour to the Nakano 5-chome Tsunami Evacuation
Tower was conducted during the UN World Conference
on Disaster Risk Reduction (2015 Sendai Japan)

16

Substructure Superstructure
Evacuation space

Fig. 1 Elevation of Nakano 5-chome Tsunami Evacuation Tower
Rooftop
9.9 m
Second ﬂoor (also serving as a warehouse) Design tsunami
wave pressure
6.6 m
Tsunami inundation depth
2.0 m

26.4 mPhoto 4 Two-story steel structure Nakano 5-chome Tsunami Evacuation Tower developed and constructed in Sendai City17

58.9 kN/m2

(Pages 13~14)นอกจากนีเ้ มื่อผู้คนได้ถกู อพยพจากคลื่นสึนามิ ก็ความเป็นไปได้อย่างมากว่า
จะต้องพักอยู่ในหอหลบภัยอยู่ระยะเวลาหนึง่ ซึ่งจาเป็นต้องมีมาตรการเพื่อความ
ปลอดภัยอันประกอบด้วย การป้องกันสภาพอากาศที่เลวร้ายจากภายนอกทั้งฝน ลม ความร้อน และความ
หนาวเย็นในระหว่างการหลบภัย การบรรเทาสภาพแวดล้อมทีอ่ าจทาให้ผหู้ ลบภัยเกิดความอืดอัด เช่น แสงสว่างที่ไม่
เพียงพอในเวลากลางคืน และการขาดการติดต่อสื่อสารกับผู้คนภายนอก การสารองน้าและอาหารให้ได้อย่างเพียงพอ

ระบบโครงสร้างอาคารประเภทเสา-คาน และอาคารอเนกประสงค์
ที่สามารถรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
บริษัท Nippon Steel & Sumikin Metal Products จากัด
ในประเทศญี่ปุ่นแผ่นดินไหวขนาดใหญ่เช่นแผ่นดินไหวโตไค แผ่นดินไหวโตนันไค
และแผ่นดินไหวนันไค ได้ถกู คาดการณ์ว่าจะมีโอกาสเกิดขึ้นอีกครั้งในอนาคตอันใกล้
ดังนั้นการปรับปรุงอาคารผู้อพยพหลบภัยจากคลื่นสึนามิจงึ ได้เริม่ ขึ้นในปี 2004 ที่จังหวัดชิซูโอกะ จังหวัดมีเอะ จังหวัดวากายามะ จังหวัดโตคุชิมะ และจังหวัดอื่นๆ ซึ่งมี
โอกาสที่จะได้รับผลกระทบจากการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่และคลื่นสึนามิ ซึ่งภายหลังจากการเกิดเหตุการณ์ Great East Japan Earthquake ในปี 2011 การปรับปรุงอาคารอพยพหลบภัยจากคลื่นสึนามิก็ได้มกี ารดาเนินการขึน้ ทัว่ ประเทศ

ระบบโครงสร้างอาคารประเภทเสา-คาน และอาคารอเนกประสงค์ที่สามารถรองรับผู้
อพยพหนีภัยจากสึนามิ
อาคารหลบภัยจากคลืน่ สึนามิ สามารถก่อสร้างได้หลายรูปแบบขึ้นอยู่กับลักษณะ
ของผูอ้ พยพทั้งจานวนอายุและเพศ ลักษณะของพืน้ ที่ ความต้องการของประชาชน
งบประมาณ ตลอดจนปัจจัยอื่นๆ อีกมากมาย เมื่อพิจารณาถึงข้อมูลการก่อสร้างที่ได้
บันทึกไว้พบว่า ได้มีการพัฒนารูปแบบของอาคารหลบภัยจากคลืน่ สึนามิตามความ
ต้องการทีเ่ พิ่มมากยิ่งขึน้ เพือ่ ให้เกิดการใช้งานที่มีประสิทธิภาพมากขึน้

อาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ ทีก่ ่อสร้างด้วยเสาท่อเหล็กและคานเหล็กรูป
ตัวเอช
ในเหตุการณ์ Great East Japan Earthquake โรงงานของบริษัท Nippon Steel& Sumikin Metal Products ที่เมืองเซ็นได ได้ถูกคลืน่ สึนามิเข้ากระทาจนเกิดความ
เสียหายและใช้เวลาราวหนึ่งปีในการซ่อมแซมแก้ไขให้สามารถกลับมาดาเนินการได้อกี
ครั้งหนึ่ง ในระหว่างการดาเนินการซ่อมแซมแก้ไขพนักงานของบริษทั ได้เสนอให้มกี ารก่อสร้างอาคารอพยพหลบภัยจากคลืน่ สึนามิ อย่างเต็มรูปแบบภายในโรงงาน อ้างอิง 1)แนวทางการออกแบบอาคารอพยพหลบภัยจากคลืน่ สึนามิฉบับล่าสุด 2) ความรู้เพิ่ม
(เติมคาแนะนาทางเทคนิค) ซึ่งเกี่ยวข้องกับกระบวนการออกแบบอาคารให้ปลอดภัย
จากคลืน่ สึนามิ 3) คาร้องจากพนักงานที่เคยเผชิญกับภัยจากคลื่นสึนามิ บริษัทได้พัฒนา
หอหลบภัยจากคลื่นสึนามิซึ่งก่อสร้างโดยใช้เสาท่อเหลี่ยมและคานเหล็กรูปตัวเอชเป็น
โครงสร้างหลัก (ดังภาพที่ 1) ซึ่งจะเป็นองค์อาคารที่ไม่เกิดการวิบัติหลุดลอยออกไปจาก
ตัวอาคารเมือ่ เกิดคลื่นสึนามิเข้ามากระทา หอหลบภัยจากเรื่องซึนามิทเี่ ป็นระบบเสาคานไรหลังคาหรือผนังจะก่อสร้างในบริเวณ
พื้นทีท่ ี่มอี ากาศอบอุ่น  หอหลบภัยที่มหี ลังคาและผนังจะนามาใช้กับบริเวณพืน้ ที่อากาศหนาวเย็น เช่นในเขตโตโหคุและบริเวณอืน่ ๆ  อาคารหลบภัยอย่างง่ายที่
เป็นอาคารอเนกประสงค์
จากที่ได้นาเสนอถึงหอหลบภัยจากคลื่นสึนามิ ที่ Nakano 5-chome ณ เมืองเซ็น
ไดในส่วนก่อนหน้านี้ เพราะหลบภัยดังกล่าวเป็นอาคารที่มีทงั้ หลังคาและผนัง ดังนั้นจะ
ขอนาเสนอตัวอย่างหอหลบภัยจากคลืน่ สินามิ ทีเ่ ป็นระบบโครงสร้างเสา-คาน และอาคารอเนกประสงค์อย่างง่ายสาหรับหลบภัย รวม 3 ตัวอย่างดังต่อไปนี้ อาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิที่เมืองมิโฮมินามิ (ประเภทเสา-คาน)ตั้งแต่ปี 2012 กระทั่งถึง เดือนมีนาคม 2016 หอหลบภัยจากคลื่นสึนามิก็ได้รับ
การพัฒนาปรับปรุงจนนาไปสู่การก่อสร้างหอหลบภัยจานวนทั้งสิน้ 20 แห่ง (ซึ่งรวมถึง
หอหลบภัยที่ก่อสร้างที่บริษัทสาขาเมืองเซ็นได)หอหลบภัยแห่งนี้กอ่ สร้างที่เมืองมิโฮในเขตจังหวัดชิสุโอกะ เป็นอาคารสองชัน้
ก่อสร้างด้วยโครงสร้างเหล็กมีพื้นที่ชั้นดาดฟ้าสาหรับหลบภัยจานวน 370 ตารางเมตร
ซึ่งสามารถรองรับผู้อพยพได้ราว 740 คน เนื่องจากหอหลบภัยแห่งนี้กอ่ สร้างในบริเวณ
สวนสาธารณะซึ่งมีทั้งหนองบึงและต้นไม้โดยตัวอาคารอยู่เหนือระบบท่อใต้ดนิ ดังนัน้
หลบภัยแห่งนี้จึงต้องถูกออกแบบให้มีโครงสร้างสามส่วนทีแ่ ยกออกจากกัน อันประกอบ
ไปด้วยโครงสร้างทีร่ องรับพื้นที่การอพยพ โครงสร้างที่รองรับบันได และโครงสร้างที่
รองรับทางลาด โครงสร้างอาคารใช้เสาท่อเหล็กสี่เหลี่ยมจัตรุ ัสขนาด 300*300*19
มิลลิเมตร มีหน่วยแรงดึงทีจ่ ุดครากของเล็กที่ 295 นิวตันต่อตารางมิลลิเมตร โดยมีการ
กรอกคอนกรีตไว้ภายในเสา ทั้งนีอ้ าคารแห่งนี้ได้เปิดให้บริการเป็นจุดชมทัศนียภาพใน
ช่วงเวลาปกติทวั่ ไปภาพที่ 1 งานก่อสร้างที่ใช้เสาท่อเหลี่ยมและคานเหล็กรูปตัวเอช
ความแข็งแรงและความปลอดภัยของอาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิ
เป็นทีท่ ราบกันดีว่า หอหลบภัยจากคลื่นสึนามินั้นจาเป็นจะต้องออกแบบมีความ
แข็งแรงในระดับที่สูงจนสามารถทีจ่ ะต้านทานได้ทั้งแผ่นดินไหวและคลืน่ สึนามิได้
นอกจากนี้ยังต้องสามารถต้านทานสิ่งที่พดั มาพร้อมกับคลืน่ สึนามิ ตลอดจนการป้องกัน
การพลิกคว่า การไถลตัวของโครงสร้างอาคาร และการถูกกัดเซาะโดยคลื่นสึนามิ ซึ่งต้องพิจารณาทัง้ ความปลอดภัยของโครงสร้างที่อยู่เหนือดินและโครงสร้างที่อยู่ใต้ดินให้
ครบถ้วนบริบูรณ์ อาคารรองรับผู้อพยพหนีภัยจากสึนามิที่เมืองโซโนชิกุ (ประเภทเสา-คาน)หอหลบให้แห่งนี้ตั้งอยูท่ ี่เมืองโกโบะในเขตจังหวัดวากายามะ เป็นอาคารโครงสร้าง
เหล็กสูงสามชั้นมีพื้นที่สาหรับอพยพหลบภัยของชั้นสามและชั้นดาดฟ้าราว 450 ตาราง
เมตร โดยสามารถรองรับผูอ้ พยพได้ราว 800 คน การก่อสร้างได้พิจารณาถึงลักษณะ
พื้นที่โดยรอบซึ่งส่งผลให้ตัวอาคารมีรูปร่างเป็นรูปแปดเหลี่ยมและมีความลาดเทที่
รอบตัวอาคาร เสาอาคารเป็นเสาท่อเหล็กขนาด 450*450*22 มิลลิเมตร มีหน่วยแรง
ดึงที่จุดครากต่าสุดที่ 295 นิวตันต่อตารางมิลลิเมตร ตัวอาคารออกแบบให้ผู้อพยพ
สามารถเข้าถึงได้ทั้งทางสวนสาธารณะ และทางถนนที่อยู่โดยรอบ

นอกจากสิ่งทีก่ ล่าวถึงในข้างต้น มีความจาเป็นที่จะต้องเตรียมมาตรการต่างๆ เพื่อ
ความปลอดภัยของหอหลบภัยอันประกอบไปด้วย: ความรวดเร็วในการอพยพผู้คนจากระดับพื้นดินปกติขนึ้ สู่ระดับพื้นส่วนทีเ่ ป็นพื้นที่
หลบภัย การป้องกันมิให้ผู้อพยพกระเด็นออกจากพื้นที่ส่วนหลบภัย ความพร้อมในการรองรับผู้อพยพ ที่มีจานวนมากกว่าที่คาดการณ์ไว้

18 ศูนย์ป้องกันภัยพิบัติจากสึนามิที่เมืองซานโนชิกุ (อาคารอเนกประสงค์)อาคารแห่งนี้ตั้งอยู่ที่เมืองโตโยฮาชิ จังหวัดอิชิ เป็นอาคารโครงสร้างเหล็กสูง 2 ชั้นมีพื้นทีส่ าหรับผู้อพยพหลบภัยจากคลืน่ สึนามิ ราว 240 ตารางเมตร ในส่วนของพื้นที่
ดาดฟ้าสามารถรองรับผูอ้ พยพได้ราว 300 คน มีพนื้ ที่จอดรถที่ชั้นล่าง และพืน้ ทีอ่ ยู่อาศัยในชั้นที่สอง ตัวอาคารถูกออกแบบให้เป็น assembly hall ในช่วงเวลาปกติ และเป็นพื้นที่อพยพหลบภัยในช่วงเวลาฉุกเฉิน โครงสร้างอาคารใช้เสาท่อเหล็กกาลังสูงรูป
สี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาด 300*300*12 มิลลิเมตร มีหน่วยแรงดึงทีจ่ ุดครากของเหล็กที่ 365นิวตันต่อตารางมิลลิเมตร

19

Steel tube column-H-shape structurein which square steel tube is used forcolumn and H-shape for beam

• Mihominami Tsunami Evacuation Tower (Framing Type)

Design condition

Accommodation capacity

Design inundation depth 3.0 m Evacuation area
Water depth coefficient 3.0
Accommodation

370 m2740 persons• Sonochiku Tsunami Evacuation Tower (Framing Type)

Design condition

Accommodation capacity

Design inundation depth 5.0 m Evacuation area
Water depth coefficient 3.0
Accommodation

450 m2800 persons• Sangochiku Tsunami Disaster-prevention Center (Simple, Multi-use Building Type)

Design condition

Accommodation capacity

Design inundation depth 1.2 m Evacuation area
Water depth coefficient 1.5
Accommodation

240 m2300 persons

20

(Pages 15~18)

บทความต่อเนื่อง: สุนทรียสถาปัตยกรรม ในประเทศญี่ปุ่น (1)แม้ว่าตัวอาคารจะมีลักษณะเสมือนหนึ่งเป็นโครงสร้างไม้ แต่แท้ที่จริงแล้ว ตัวโครงสร้างหลักเพือ่ การรับน้าหนักนัน้ เป็นระบบโครงสร้างเหล็ก ที่มีไม้มาประสานติด
กาวกับเนือ้ เหล็กไว้ โดยนอกจากจะนามาใช้เพื่อประโยชน์ทางสุนทรียสถาปัตยกรรม
แล้ว แต่ยังใช้ไม้เป็นวัสดุสาหรับการป้องกันไฟให้กับโครงสร้างเหล็กอีกด้วย ซึ่งก็ได้รับ
การอนุมตั ิรับรองจากกระทรวงระบบสาธารณูปโภค ที่ดนิ คมนาคม และการท่องเที่ยว

อาคารเทศบาลเมืองคุนิมิ
-การสร้างอาคารโดยใช้ระบบผสมผสานระหว่างไม้และเหล็กบริษัท JR East Designการประสานไม้เข้ากับโครงสร้างเหล็กเพือ่ เป็นส่วนของการป้องกันไฟให้กับ
โครงสร้างเหล็กนี้ ไม้จะช่วยระงับไม่ให้เนื้อเหล็กเกิดอุณหภูมิเพิ่มสูงขึ้นในระหว่างทีเ่ กิดเพลิงไหม้ ในภาพที่ 2 และในรูปที่ 2 แสดงให้เห็นถึงเหล็กรูปพรรณรูปตัวเอช ขนาด300*300 มิลลิเมตร ที่นามาใช้เป็นเสาอาคาร โดยทีม่ ีไม้ (Japanese larch tree) มาใช้
เป็นวัสดุป้องกันไฟ

อาคารเทศบาลเมืองคุนิมิ ในจังหวัดฟุกุชิมะ เป็นอาคารรัฐบาลท้องถิน่ แห่งแรกที่
ได้รับความเสียหายจนต้องได้รับการสร้างใหม่ จากเหตุการณ์ภัยพิบัติ Great East
Japan Earthquake (2011) อาคารที่สร้างใหม่นี้ ได้ถูกออกแบบให้เป็น ศูนย์ช่วยเหลือ
ผู้ประสบภัยจากแผ่นดินไหว โดยเป็นอาคารที่ลอ้ มรอบด้วยภูเขาในเมืองคุนิมิ และมี
รูปร่างหน้าตาที่ตอบโจทย์ประชากรในเมือง ภายใน มีพื้นที่ทมี่ ีความสว่าง แต่ให้
ความรู้สกึ อบอุ่นและผ่อนคลาย จากการนาไม้เข้ามาเป็นองค์ประกอบ โดยทาให้มี
ลักษณะเป็น “ไม้ในท้องถิ่นผสานติดกับผลิตภัณฑ์เหล็ก”ภาพที่ 2 ลักษณะขององค์อาคารเหล็กที่มกี ารประสานด้วยไม้
รูปที่ 2 ลักษณะขององค์อาคารเหล็กที่มกี ารประสานด้วยไม้ (เสาและคาน)อาคารเทศบาลที่กลมกลืนเข้ากับสภาพแวดล้อมโดยรอบ

บันได - การออกแบบด้วยโครงสร้างเหล็ก

อาคารเทศบาลเมืองคุนิมิแห่งเดิมนั้น ไดรับความเสียหายจาก Great East Japan
Earthquake จนมิอาจจะซ่อมแซมได้ ศูนย์วัฒนธรรมของเมืองคุนมิ ิจึงได้ถกู นามาใช้
เป็นอาคารเทศบาลชั่วคราวที่ได้รับความเสียหายจนต้องดาเนินการสร้างทดแทน โดยสถานที่ทเี่ ลือกสาหรับก่อสร้างอาคารเทศบาลแห่งใหม่ มีลกั ษณะเป็นพื้นที่ทโี่ ปร่ง เป็นที่
ราบที่รายล้อมด้วยภูเขา ตัวอาคารได้รับการออกแบบให้สะท้อนความงดงามในเชิง
สถาปัตยกรรมทีผ่ สมผสานกับป่าไม้และวิวทิวทัศน์โดยรอบ นอกจากนี้ผอู้ อกแบบยัง
ตั้งใจให้ตัวอาคารมีความกลมกลืนด้วยการใช้ไม้จากท้องถิ่น (ดังภาพที่ 1)ในขณะที่ภายในตัวอาคารเทศบาลถูกออกแบบให้มีความรู้สึกที่อบอุ่นจากการนา
ไม้เข้ามาเป็นองค์ประกอบ แต่ได้มีการนาเหล็กเข้ามาใช้เป็นบันไดในบริเวณโถงอาคาร
และบริเวณทึ่นาขึน้ สู่พื้นที่ชมทัศนียภาพโดยรอบที่อยู่บนชั้นที่ 3 แม้ว้าผูอ้ อกแบบจะพบ
อุปสรรคอยู่บ้างในการดึงความเป็นเหล็กให้เห็นเด่นออกมา แต่ก็ยังสามารถแสดงให้เห็น
ได้อย่างชัดเจนได้ว่าอาคารแห่งนี้เป็นอาคารโครงสร้างเหล็กจากส่วนพืน้ ที่บนั ไดจากที่ปรากฏเห็นจากการออกแบบสถาปัตยกรรม ได้มกี ารออกแบบให้บันไดที่มี
การนาผลิตภัณฑ์เหล็กขนาดใหญ่เข้ามาใช้ แต่พยายามให้แลดูออ่ นช้อยให้มากที่สุด โดยในทางการออกแบบโครงสร้างเหล็กในทางวิศวกรรมนั้น ได้มกี ารนาเหล็กรูปพรรณรูป
ตัวเอชที่มกี ารนาเหล็กแผ่นเข้ามาปิดที่ขอบทั้งสองด้านให้แลดูเหมือนเป็นเหล็กกล่อง
จานวณ 2 ตัว จัดวางอยู่ใกล้ ๆ กันเป็นคานหลักของบันได โดยได้มกี ารติดตัง้ ขั้นบันได
ให้มีลักษณะที่ยื่นออกมาจากคานบันได 2 ตัวนี้ ซึ่งทาให้ตวั บันไดเหล็กแลดูอ้อนช้อย
ดังที่ผู้ออกแบบต้องการ (ดังภาพที่ 3 และ 4)สาหรับในด้านข้อกาหนดทางกฎหมาย อาคารเทศบาลแห่งใหม่จะต้องทนทานต่อ
การเกิดอัคคีภัย ซึ่งจาเป็นจะต้องเลือกใช้ไม้ที่สามารถนามาใช้กับข้อกาหนดดังกล่าวได้
อย่างถูกต้องเหมาะสม โดยบริษัท JR East Design Corporation ได้มีประสบการณ์ใน
การออกแบบโครงสร้างที่มีไม้เป็นส่วนที่ใช้สาหรับป้องกันอัคคีภัยให้กับตัวโครงสร้าง
เหล็ก ดังนั้นแล้วตัวอาคารแห่งนีจ้ ึงตอบโจทย์ทั้งด้านลักษณะความปลอดภัยในทาง
วิศวกรรมและความสวยงามกลมกลืนในทางสถาปัตยกรรม นอกจากนี้ตวั อาคารยังได้
ถูกออกแบบให้กลมกลืนกับสภาพแวดล้อมภายนอกด้วยการวางผังให้สามารถมองเห็น
พื้นที่ภายในที่ประดับตกแต่งด้วยไม้จากภายนอก ผ่านผนังกระจก

ภาพที่ 3 และ 4 บันได: การออกแบบที่เน้นให้เห็นถึงการใช้ผลิตภัณฑ์เหล็ก
การพิจารณาถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและการเตรียมการป้องกันภัยพิบัติ

ในท้ายที่สุดนั้น เป้าหมายในการออกแบบดังกล่าว คือต้องการให้แสดงถึง “อาคาร
ที่ผู้คนในเมืองมาทากิจกรรมร่วมกัน” ได้เครื่องทาความร้อนที่นามาใช้เป็นส่วนปรับอากาศของอาคารเป็นระบบหม้อต้มน้า
ด้วยการนาเศษไม้เข้ามาใช้ (biomass energy) ซึ่งเป็นการช่วยลดปริมาณการใช้ไฟฟ้า
และก๊าซคาร์บอนไดออกไซดทีเ่ กิดขึ้นก็มกี ารรักษาระดับไว้ดว้ ยการใช้วิธี “carbon
neutralization” สาหรับเศษไม้ที่ใช้นี้ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากไม้ในเมืองอิวากิ จังหวัดฟุ
กูชิมะ อันเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงความตั้งใจในการนาเทคโนโลยีทเี่ ป็นมิตรกับ
สิ่งแวดล้อมเข้ามาใช้ จากแหล่งพลังงานในท้องถิ่น

ภาพที่ 1 อาคารเทศบาลเมืองคุนิมิแห่งใหม่ ที่ใช้ระบบผสมผสานระหว่างไม้และเหล็ก
การจัดพื้นที่ใช้สอยที่ตกแต่งด้วยโครงไม้ที่มีโครงเหล็กซ่อนอยู่ภายใน
ตัวอาคาร มีลกั ษณะเป็นรูปทรงสีเหลี่ยมผืนผ้า ขนาด 55*22 เมตร มีแนวเสาอยู่ 2แนว ตามแนวยาวเกาะกับแนวของผนังอาคาร บริเวณโถงส่วนที่อยู่ใจกลางของอาคาร
มีเสาทีอ่ ยู่ห่างกัน 13 เมตร ซึ่งทาให้พื้นทีช่ นั้ 1 และชั้น 2 มีความโปร่งโล่ง และสามารถ
ขยับขยายได้ตามลักษณะการใช้งาน เคาท์เตอร์สาหรับพนักงานต้อนรับพร้อมห้องเล็กๆ
ได้ถูกจัดวางไว้โดยมีเสาสองแนวขนาบข้าง ซึ่งเรียกว่า “veranda zone” ซึ่งจะ
แตกต่างจากพืน้ ที่โถงขนาดใหญ่ พื้นที่ชั้น 3 เป็นลานกว้าง ใช้สาหรับเป็นส่วนจัดงาน
โดยที่มี “veranda zone” ทางทิศเหนือ เป็นพื้นทีช่ มทัศนียภาพ (ดูรูปที่ 1)ด้วยเหตุที่ผนังอาคารเป็นผนังกระจก จึงมีความกังวลว่าอากาศจะร้อนในช่วงฤดู
ร้อนและอากาศจะเย็นในช่วงฤดูหนาว เพือ่ ลดความรูปสึกดังกล่าว จึงได้มีการรติดตั้ง
แผงกัน้ ตัดแสงทีท่ าจากไม้ และใช้กระจกคูท่ ี่มีคุณสมบัติป้องกันความร้อน (Low-E) ซึ่งจะช่วยให้เกิดคุณสมบัตกิ ารป้องกันความร้อนจากภายนอกทีด่ ียิ่งขึ้น นอกจากนีต้ ัวอาคารยังได้มีการออกแบบให้บริเวณ “veranda zone” เป็บส่วนที่ใช้กันความร้อน
สาหรับพื้นทีข่ นาดใหญ่ ซึ่งในทางปฏิบัตกิ ็สามารถลดการสะสมของความร้อนในพื้นที่
ขนาดใหญ่ได้

รูปที่ 1 แปลนและรูปตัดของอาคารเทศบาลเมืองคุนิมิ

21การหมุนเวียนนาน้าฝนเข้ามาใช้ และการใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ก็เป็นสิ่งที่ได้
นามาใช้กับอาคารเทศบาลแห่งนี้ โดยแม้ว่าจะเกิดเหตุการณ์ไฟฟ้าดับขึ้น ตัวอาคารก็ยัง
สามารถใช้การได้ปกติเป็นระยะเวลา 3 วัน ด้วยการใช้แหล่งพลังงานสารองดังกล่าวนี้
พื้นที่ชั้นใต้ดินสาหรับใช้เป็นทั้งที่จอดรถและพื้นที่หลบภัยในช่วงภัยพิบัติ
ด้วยความเป็นกังวลของประชาชนในเมืองคุนิมิ ถึงความไม่เพียงพอของการจัดสรร
พื้นที่สาหรับหลับภัยในช่วงของการเกิดภัยภิบัติ โดยปรากฏกับเหตุการณ์ Great East
Japan Earthquake ด้วยเหตุดังกล่าวจึงได้มีการเสนอให้พื้นที่จอดรถบริเวณชั้นไต้ดนิ
ซึ่งในช่วงปกติเป็นพื้นที่สาหรับจอดรถสาธารณะเป็นพื้นที่อพยพหลบภัยชั่วคราวสาหรับ
ช่วงเกิดภัยพิบัติ ซึ่งสามารถติดตั้งห้องน้าฉุกเฉินแบบฝังกลบได้ โดยแผนดังกล่าวก็ได้รับ
การอนุมตั ิในท้ายที่สุด (ดังรูปที่ 3)รูปที่ 3 ผังแสดงขัน้ ตอนสาหรับแผนการอพยพ
การให้ความสาคัญกับจุดเด่นของไม้และเหล็ก
จุดเด่นของการนาโครงสร้างเหล็กเข้ามาใช้คือ การที่สามารถสร้างให้มีความกว้าง
ของโถงอาคารขนาดใหญ่มากๆ ได้ คุณลักษณะดังกล่าวของเหล็กนี้ไม่สามารถจะ
ทดแทนด้วยโครงสร้างไม้ได้ นอกจากนี้งานก่อสร้างอาคารไม้ให้สามารถทนทานต่อ
อัคคีภัยได้ เป็นสิ่งที่ยากมากทั้งในมิตขิ องต้นทุนการก่อสร้างและเทคโนโลยีที่มี ณปัจจุบัน
ด้วยเหตุดังกล่าว งานก่อสร้างที่มกี ารใช้วัสดุผสมผสานโดยที่พยายามดึงจุดเด่นของ
ทั้งไม้ (ในฐานะที่เป็นวัสดุตกแต่ง) และเหล็ก (ในฐานะที่เป็นโครงสร้างหลัก) เป็นสิ่งที่
น่าชื่นชมเป็นอย่างยิ่ง นอกจากนี้โครงเหล็กยังมีความมั่นคงแข็งแรง เหมาะแก่การ
นามาใช้เป็นโครงสร้างช่วงยาว เพือ่ ให้มีพื้นที่ใช้สอยทีก่ ว้างขวางปลอดโปร่งณ ปัจจุบัน โครงสร้างวัสดุผสมทีม่ ีการนาผลิตภัณฑ์เหล็กรูปพรรณเข้ามาใช้ จะปริมาณที่คอ่ นข้างน้อย และจากัดอยู่เฉพาะเหล็กรูปพรรณรูปตัวเอชขนาดเล็กเท่านั้น
แต่เชือ่ ได้ว่าการขออนุญาตก่อสร้างโครงสร้างวัสดุผสม ที่ใช้เหล็กรูปพรรณรูปตัวเอชทีม่ ีความลึกคงที่หรือกระทั่งการใช่ทอ่ สี่เหลี่ยมจัตุรัสที่ประกอบเข้าด้วยไม้พื้นเมือง ก็น่าจะ
มีปริมาณที่มากยิ่งขึ้นต่อไปในอนาคต

22

Photo 1 New Kunimi Town Office Building built capitalizing on the strengths peculiar to wood and steel

Fig. 1 Plan and Section of Kunimi Town Office Building
Reception counter

Ofﬁce

Multi-purposeroom

Reception counter“Japanese redpine” plaza

Room for consultation
with citizens
Reception counter
Room forbreast-feed baby

Reception counter

Structural core

1st-ﬂoor plan

Section of application of wood-laminatedhybrid member of the steel product built-in type
ColumnBeamCommittee meeting room
Large-size conference
room
Ofﬁce

Assembly hall

“Japanese redpine” plaza

Ofﬁce
Ofﬁce

Parking lot

Section23

Fig. 2 Wood-laminated Hybrid Member of the Steel Product Builtin Type (Column and Beam)
Burning-suppression member(Locally-produced larch tree-laminated member)
Steel frame
Connection cover(Locally-produced larch treelaminated member)Fire protection for connection(Wrapping ﬁre protection)
Connection cover(Locally-produced larch treelaminated member)
Burning-suppression member(Locally-produced larch treelaminated member)
Steel frame

Column-beam connection:
Shop covering of laminated member

Photo 2 Wood-laminated hybrid member of the steel product built-in type24

Photos 3 and 4 Stairways: Highlighted application of steel products25Outline of Kunimi Town Office Building● Location: Kumini Town, Date, Fukushima Prefecture● Project owner: Kunimi Town Office● Application: Town office building● Building site: 1,500.43 m2● Building area: 4,833.39 m2● Structural type: Steel frame structure, partly steel-reinforced concrete structure● No. of stories: 1 basement, 3 stories aboveground, 1 penthouse● Maximum building height: 15,500 mm● Structural design: JR East Design Corporation, Tabata Architect & Design Office● Construction: Joint venture of Ando, Hazama, Andogumi and Sakuma Kogyo● Design period: August 2012~August 2013
● Construction term: September 2013~April 2015

Photo 5 Adoption of wood-steel hybrid structure realizes a large
space with a texture like awooden structure.

Fig. 3 Schematic Diagram for Environmental Plan
Sunlight cutting-off

Reduction of air-conditioning
energy use during spring andautumn periods by means ofautomatic ventilation

Solar power generation

Assembly hall

Low-E
pair glass

Terrace

Highly thermal-insulation
exterior wall
Wood louver
Low-E pair glass

Veranda zone

Ofﬁce zone

Veranda zone

Natural light utilization
by means of sensor control
Floor-shooting air-conditioning

Pellet boiler

Parking lot(Space for temporarily receiving
refugees during disaster)

Reuse ofwaste water

Rainwater pit

26

(Back cover)

JISF Operationsกิจกรรมของ JISF

งานสัมมนา ยังได้รับเกียรติจากผู้บรรยายชาวกัมพูชา และภายหลังจากการ
บรรยายเสร็จสิน้ จะเป็นการจัดประชุมเสวนากลุม่ ย่อยระหว่างบุคลากรหลักของทั้งสอง
ประเทศ ทั้งนี้งานสัมมนาวิชาการที่กล่าวถึง จะจัดเป็นครัง้ ที่ 4 ต่อเนื่องจาก 3 ครั้งก่อน
ในปี 2012 2014 และ 2015โครงการความร่วมมือระหว่างอุตสาหกรรมเหล็ก ภายใต้กรอบความตกลงความเป็น
หุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศญี่ปนุ่ และประเทศไทย จานวน 2 โครงการ

ภาพ: การจัดสัมมนาเรื่องงานโครงสร้างเหล็กที่ประเทศกัมพูชาในปี 2015สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศญีป่ ุ่น (JISF) ได้ร่วมกับสถาบันเหล็กและ
เหล็กกล้าแห่งประเทศไทย (ISIT) ในการจัดกิจกรรม จานวนทั้งสิน้ 2 กิจกรรม โดยเป็น
โครงการทีร่ ิเริ่มโดยหน่วยงานภาครัฐ ภายใต้กรอบความตกลงความเป็นหุน้ ส่วนทาง
เศรษฐกิจระหว่างประเทศญี่ปุ่นและประเทศไทย โครงการฝึกอบรมวิศวกรรุ่นใหม่
โครงการฝึกอบรมวิศวกรรุ่นใหม่ ได้มีการจัดเป็นระยะเวลา 1 สัปดาห์ ในช่วงเดือน
กันยายน 2016 ทีเ่ มืองโอซาก้า ซึ่งเป็นการจัดครั้งที่สอง จากครั้งแรกที่มกี ารจัดในปี
2015 โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือการสร้างพืน้ ฐานความรู้ให้กับวิศวกรรุ่นใหม่ของ
ประเทศไทย โดยมีจานวนผู้เข้าร่วมกิจกรรมจานวนทั้งสิ้น 20 คน เข้าอบรมในหลักสูตร
ที่มีชอื่ ว่า “หลักสูตรพิเศษเรื่องเหล็กเส้นและเหล็กลวด” พร้อมกันนีก้ ็ได้มีการพาไป
เยี่ยมชมโรงงานเหล็กทีเ่ กี่ยวข้องด้วย โครงการสัมมนาเกี่ยวกับการประเมินปริมาณการปลดปล่อยก๊าซ
คาร์บอนไดออกไซด์
โครงการนี้ จัดจานวนทั้งสิน้ 4 วัน โดยเริ่มต้นเมือ่ วันที่ 4 กรกฎาคม 2016 ที่กรุงเทพมหานคร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการสร้างกระบวนวิธีในการประเมิน
ปริมาณการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2 emissions) กิจกรรมนี้ ได้จัด
ให้กับเจ้าหน้าที่ของสถาบันเหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศไทย ผู้ประกอบการในกลุม่
อุตสาหกรรมเหล็ก และหน่วยงานภาครัฐ โดยในการจัดสัมมนาได้มกี ารเก็บบันทึก
ข้อมูลปริมาณการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ได้จากโรงงานผลิตเหล็กกล้าด้วย
เตาอาร์คไฟฟ้า และได้มกี ารนาเสนอวิธีในการประเมินอีกด้วย
ภาพ: การจัดกิจกรรมทั้งสองกิจกรรม
การสัมมนาวิชาการเกีย่ วกับโครงสร้างเหล็กในประเทศกัมพูชาประจาปี 2016สมาพันธ์เหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศญีป่ ุ่น จะมีการจัดสัมมนาวิชาการ
ภายใต้หัวข้อทีม่ ีชื่อว่า “เทคโนโลยีโครงสร้างเหล็กยุคใหม่ 2016” ทีก่ รุงพนมเปญ
ประเทศกัมพูชา ในวันที่ 9 ธันวาคม 2016 ด้วยรวามร่วมมือของกระทรวงโยธาธิการ
และการคมนาคม และสถาบันเทคโนโลยีแห่งประเทศกัมพูชา ด้วยการสนับสนุนจาก
สถานทูตญี่ปุ่นประจาประเทศกัมพูชา สานักงาน JICA กัมพูชา JETRO พนมเปญ และสมาคมธุรกิจญี่ปุ่นแห่งประเทศกัมพูชา
ในการจัดสัมมนาวิชาการดังกล่าวนี้นนั้ ได้รบั เกียรติจากอาจารย์ชาวญี่ปุ่นจานวน
3 ท่าน มาให้ความรู้ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับงานโครงสร้างเหล็กอันประกอบไปด้วย
 Dr. Osamu Kiyomiya (เรื่องท่าเรือและอาคารริมชายฝั่ง) Dr. Yoshiaki Okui (สะพานเหล็ก) Dr. Yasushi Uematsu (การก่อสร้างอาคาร)27

Steel Structure Conference for 201528