STEEL CONSTRUCTIONTODAY & TOMORROW(ฉบับที่ 35 มีนาคม 2012)บทความตีพมิ พ์ ร่วมกันระหว่ างสหพันธ์ เหล็กและเหล็กกล้ าแห่ งประเทศญี่ปุ่นและสมาคมก่ อสร้ างโครงสร้ างเหล็กแห่ งประเทศญี่ปนุ่
ฉบับที่ 35 มีนาคม 2012: เนือ้ หาฉบับพิเศษ
สมาคมก่ อสร้ างโครงสร้ างเหล็กของญี่ปนุ่ (Japanese Society of Steel
Construction)ว า ร ส า ร ฉ บั บ แ ป ล ภ า ษ า อั ง ก ฤ ษ ข อ ง Steel
Construction Today & Tomorrow ได้ มีการตีพิมพ์ 3 ครัง้ ต่อปี
และมี ก ารจั ด ส่ ง ทั่ ว โลกให้ แก่ ผ้ ู บริ ห ารขอ ง บริ ษั ท ในทุ กภาคอุตสาหกรรมและองค์กรที่เกี่ยวข้ อง จุดประสงค์สาคัญในการ
ตีพิมพ์วารสารนี ้ก็คือนาเสนอมาตรฐานและข้ อกาหนดที่เกี่ยวกับ
การก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็ก ตัวอย่างของโครงการก่อสร้ างใหม่ ๆเทคโนโลยี และวัสดุก่อ สร้ างที่ ล ้าหน้ า ในส่วนที่ เกี่ ยวข้ องกับการ
ก่อสร้ างโครงสร้ างอาคารและวิศวกรรมโยธา
เพื่อช่วยให้ ผ้ อู ่านชาวไทยสามารถที่จะเข้ าใจบทความได้ ง่ายขึ ้น ได้ มีการจัดแปลบทความภาคภาษาไทย และแนบท้ ายกับฉบับภาษาอังกฤษ สาหรับรูปภาพ ไดอะแกรมและตาราง ได้มีก ารจัด แปลเป็ นภาษาไทยเพี ยงส่ว นหัว เรื่ อ ง ผู้อ่ า นสามารถอ้ างอิงกับฉบับภาษาอังกฤษสาหรับเนื ้อหาที่เกี่ยวเนื่อง นอกจากนี ้ถ้ าผู้อ่านต้ อ งการทราบศัพท์ บรรยายหรื อ รายละเอี ยดทางด้ านเทคนิค โปรดอ้ างอิงกับบทความภาษาอังกฤษ เช่นเดียวกัน

รางวัลจากท่านประธาน JSSC ปี 2011พิพิธภัณฑ์ โฮกิ1พิพิธภัณฑ์ เมืองนาโกยา
2วิธีการเลื่อนโครงสร้ างหลังคาขนาดใหญ่สาหรับอาคารสนามบิน
3การใช้ โครงสร้ างเหล็กในการปรับปรุ งความสวยงามให้ แก่อาคารคอนกรี ตเสริ มเหล็ก
4รางวัลงานวิ จยั ปี 20105หัวข้อพิ เศษ: แผ่นดิ นไหว Great East Japan Earthquakeความเสียหายแก่โครงสร้ าง และการบูรณะซ่อมแซมและ การก่อสร้ างโครงสร้ างขึน้ ใหม่7สะพานไฮเวย์
8สะพานทางด่วนยกระดับ
9สะพานทางรถไฟ
10โครงสร้ างท่าเรื อ
11อาคารโครงสร้ างเหล็ก
12ระบบโครงสร้ างอาคารแบบใหม่ที่นาวัสดุโครงสร้ างชนิดใหม่มาใช้
15การประชุมสัมมนาและงานด้านต่างประเทศ
การประชุมสัมมนาของ JSSC ปี 201117การมอบรางวัล
18สาสน์ถงึ ผู้อ่าน
ปกหลัง

ฉบับภาษาไทย: ©The Japan Iron and Steel Federation 2012
The Japan Iron and Steel Federation
3-2-10 Nihonbashi-Kayabacho, Chuo-ku, Tokyo 103-0025,
Japanโทรศัพท์ : 81-3-3669-4815
โทรสาร: 81-3-3667-0245
ที่อยู่อีเมล: sunpou@jisf.or.jpเวบไซต์: http://www.jisf.or.jp1รางวัลจากท่ านประธาน JSSC ปี 2011(หน้ าที่ 1)พิพธิ ภัณฑ์ โฮกิผู้ได้ รับรางวัล: บ.นิกเกน เซ็กไก จากัด และ บ. โอบายาชิ

เหล็ก และการรับแรงเฉือนแบบวัฏจักร นอกจากนี ้ คุณสมบัติการ
รับน ้าหนักของโครงสร้ างที่เป็ นแบบคานยื่นนี ้ ได้ รับการตรวจสอบ
โดยวิธีการทดสอบกาลังรั บนา้ หนักจริ ง เนื่องจากพิพิ ธภัณฑ์นีถ้ ื อว่าเป็ นโครงสร้ างทางสถาปั ตยกรรมที่ไม่ธรรมดา ข้ อมูลทัง้ 3 มิติของอาคารจึ ง ได้ มี ก ารแบ่ ง ปั น กั น ระหว่ า งกลุ่ม ท างานต่า ง ๆระหว่า งการประกอบชิ น้ ส่ว นและการประกอบติด ตัง้ หน้ า งานเทคโนโลยี ที่ก้าวหน้ าได้ นามาใช้ เพื่อให้ ได้ ความเที่ยงตรงที่สูงสุดส าหรั บ การเชื่ อ มหน้ างาน การดัด ตรงของชิ น้ ส่ ว น และการ
ประกอบติดตัง้ ยิ่งไปกว่านัน้ สิง่ ที่พบจากการทางานคือโครงการนี ้ทาให้ กลุม่ ผู้ทางานต่าง ๆ มีการแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ ที่ได้ จากงานก่อสร้ างด้ วยกัน พิพธิ ภัณฑ์โฮกิเป็ นอาคารโครงสร้ างที่มี
ขนาดใหญ่ อีกทังมี้ ข้อจากัดเรื่ องนา้ หนัก และรูปแบบการใช้ ที่มี
เพียงผลิตภัณฑ์เหล็กเท่านันที้ ่สามารถทาได้

สิง่ ที่มีความโดดเด่นสาหรับโครงสร้ างของอาคารพิพิธภัณฑ์โฮ
กิก็คือ โครงสร้ างแผ่นเหล็กประกอบรู ปกล่อ งที่ มีความยาว 100เมตรซึ่งกินพื ้นที่เป็ น 1 โซนของพิพธิ ภัณฑ์ ส่วนโครงสร้ างรูปกล่อง
นีม้ ีจุดรองรับ 2 จุด มีระดับลอยอยู่เหนื อโครงสร้ างส่วนล่าง และยื่นออกเป็ นระยะ 30 เมตรที่ปลายด้ านหนึ่ง (รูปภาพที่ 1) ระบบโครงสร้ างชนิดนี ้แสดงถึงแนวทางการออกแบบด้ านสถาปั ตยกรรม
ที่วา่ “ลอยอยู่ท่ามกลางป่ าและธรรมชาติ”คานประกอบรูปกล่องนี ้มีรูปแบบที่ยื่นออกทางด้ านหนึ่ง และมี
รูปทรงหน้ าตัดที่ประกอบไปด้ วยผนัง 2 ด้ าน และพื ้น 2 ชัน้ (พื ้น 1ชัน้ และหลังคา 1 ผืน) ผนังด้ านนอกของคานรู ปกล่องนี ้มีรูปร่ างโค้ งเล็กน้ อย (รูปภาพที่ 2 และ 3) รูปทรงที่เป็ นส่วนโค้ ง ภายนอกนี ้มีการทาบทับด้ วยผนังภายในที่ยังทาหน้ าที่เป็ นผนัง สาหรับแสดง
ผลงานอีกด้ วย เนื่องจากส่วนโครงสร้ างที่ทาบทับกันนี ้เป็ นตาแหน่ง
ของบันได จึงต้ องมีการเผื่อระยะทาบให้ เพียงพอทังในส่้ วนหน้ าและส่วนหลังของบันได เพราะฉะนัน้ กาลังต้ านทานของโครงสร้ างจึงมาจากผนังภายในและภายนอกอาคารเป็ นหลักพื ้นผิวในแนวนอนทัง้ 2 ด้ าน (พื ้นและหลังคา) รวมทังผนั้ ง2
ด้ า นของคานรู ป กล่ อ งประกอบกั น เป็ นโครงสร้ างแผ่ น เหล็ กประกอบที่ มีเหล็กรู ป พรรณ (H250) และเหล็กไลท์ เกท (C250)
แผ่นเหล็กที่มีการเคลือ บผิวได้ นามาใช้ เพื่อ ให้ เป็ นพื ้นผิวตกแต่ง
สาหรั บกาแพงภายนอก กาแพงแสดงผลงานและเพดาน รูเล็ก ๆจานวนมากได้ เจาะไว้ ในแผ่นเหล็กเพดาน สาหรั บไฟ LED และช่องแอร์ สายไฟและท่อต่าง ๆ ก็ออกแบบให้ วิ่งผ่านโครงสร้ างแผ่น
เหล็กประกอบนี ้ รูปภาพได้ นามาแขวนไว้ กับผนังแสดงผลงานโดยใช้ แม่เหล็ก (อ้ างอิงกับรู ปภาพที่ 4 และ 5) แผ่นเหล็กนี เ้ ป็ นทัง้
โครงสร้ าง เป็ นทังการออกแบบ
้เหมาะสมกับการใช้ งาน และให้
ความสวยงามทางด้ านสถาปั ตยกรรม
คุณสมบัตทิ างด้ านโครงสร้ างของแผ่นเหล็กประกอบนี ้ได้ มีการ
ตรวจสอบโดยวิธีการทดสอบการเชื่อ มอุดรู การยึดรัง้ ที่รอบแผ่น

รูปภาพที่ 1 ภายจากภายนอกของโครงสร้ างแผ่นเหล็กประกอบรูป
กล่องรูปภาพที่ 2 โครงสร้ างแบบคานยื่น
รูปภาพที่ 3 การก่อสร้ างหน้ างานรูปภาพที่ 4 ภาพแสดงภายในของโครงสร้ างแผ่นเหล็กประกอบรูป
กล่องรูปภาพที่ 5 การก่อสร้ างโครงสร้ างแผ่นเหล็กประกอบรูปกล่อง

(หน้ าที่ 2)พิพธิ ภัณฑ์ วทิ ยาศาสตร์ เมืองนาโกยา
ผู้ได้ รับรางวัล: บ.นิกเกน เซ็กไก จากัด และ บ. ทาเกนากะ
สิ่งที่ มีความโดดเด่นของโครงสร้ างสาหรั บอาคารพิพิ ธภัณ ฑ์วิทยาศาสตร์ เมืองนาโกยาก็คือโครงสร้ างรูปทรงกลมที่มีขนาดเส้ นผ่านศูนย์กลางภายนอกประมาณ 40 เมตร ที่ซึ่งเป็ นที่ตงของหอดู
ั้ดาวระดับโลก โครงสร้ างรูปทรงกลมนี ้ตังอยู้ ่ระหว่างอาคารด้ านทิศ
ตะวันออกและอาคารด้ านทิศตะวันตก โดยที่มีรูปทรงแทบจะอยู่ใน
แนวระนาบทางตัง้ เนื่ อ งจากโครงสร้ างรู ปทรงกลมนี ม้ ิไ ด้ มีการ
รองรับโดยเสา จึงทาให้ โครงสร้ างดูเหมือนลอยตัวอยู่ (รูปภาพที่ 1)2

โครงสร้ างรู ปทรงกลมประกอบไปด้ วยโครงสร้ างครึ่ งวงกลม
ส่วนบน และครึ่ งวงกลมส่วนล่ างเมื่อ พิจ ารณาถึงขึ ้นตอนในการ
ก่อสร้ าง โครงสร้ างครึ่ งวงกลมส่วนบนเป็ นส่วนโดมของหอดูดาว
และเพื่ อ ที่ จ ะท าให้ ทั ง้ โครงสร้ างทรงกลมดู เ หมื อ นลอยอยู่
โครงสร้ างครึ่ ง วงกลมส่ ว นล่ า งได้ รั บ การออกแบบให้ รองรั บโครงสร้ างทรงกลมที่มีน ้าหนักมากถึง 40,000 กิโลนิวตัน (อ้ างอิง
กับรูปที่ 1 และรูปภาพที่ 2)ในการก่อสร้ างโครงสร้ างครึ่งวงกลมส่วนล่าง โครงสร้ างรูปโค้ งเพื่อรองรับน ้าหนักในแนวดิง่ ได้ ตดิ ตังไว้้ ในตาแหน่งระนาบรูปตัว X
ซึ่ง เชื่ อ มต่อ เสารองรั บ ในอาคารทางด้ านทิศ ตะวันออกและทิ ศตะวัน ตก และส่ว นแกนของรู ป ทรงกลม (รู ป ที่ 2) น า้ หนัก ของโครงสร้ างถูกรองรับโดยการติดตังโครงถั
้กในส่วนของแผ่นเปลือก
ภายใน และบนพื ้นของโครงสร้ างรูปทรงกลม
ในการก่อสร้ างโครงสร้ างครึ่งวงกลมส่วนบน โครงสร้ างโครงถัก
แบบประกอบซึ่ ง ใช้ ระบบโครงถั ก และท่ อ เหล็ก ร่ ว มกัน ได้ ถู กนามาใช้ เพื่อผ่อนคลายภาระน ้าหนักบรรทุกที่วางอยู่บนครึ่ งวงกลม
ส่วนล่าง และยังเป็ นการลดนา้ หนักของทังโครงสร้
้างรู ปทรงกลมด้ วยโครงสร้ างต้ า นทานแรงดัด แบบช่ ว งเดี่ ย ว (ระยะช่ ว งเสาประมาณ 20 เมตร) ได้ น ามาใช้ เพื่ อ ให้ ได้ อ าคารที่ มี พื ้นที่ โ ล่งเพราะว่าความแข็งในแนวนอนของโครงต้ านทานแรงดัดแบบช่วง
เดี่ยวค่อนข้ างต่า จึงจาเป็ นที่จะเพิ่มความแข็งและกาลังต้ านทาน
โดยการเติมคอนกรี ตเข้ าไปในเสาเหล็กแบบท่อกลวง และโดยการใช้ โครงค ้ายันเหล็กและวัสดุ viscous damperแผนการก่อสร้ างกาหนดให้ อาคารในด้ านทิศตะวันออกและทิศ
ตะวันตกมีการก่อ สร้ างขึ ้นก่อน ตามด้ วยโครงสร้ างทรงกลมนี ้ ในการก่อสร้ างโครงสร้ างรูปทรงกลม โครงสร้ างครึ่ งวงกลมส่วนล่างได้ ถูกรองรับชั่วคราวโดยเสานั่งร้ านจานวน 31 ต้ น และหลังจาก
การก่ อ สร้ างเสร็ จ สิ น้ ส าหรั บ โครงสร้ างรู ป ทรงกลมส่ ว นล่ า งโครงสร้ างนี จ้ ะถู ก ลดระดับ เข้ า ไปยัง จุ ด ที่ ก าหนดโดยใช้ แ จ็ คโครงสร้ างรูปทรงกลมนี ้เป็ นโครงถักชนิดปิ ด และจึงจาเป็ นที่จะต้ องมี ค วามเที่ ย งตรงส าหรั บ ขัน้ ตอนการผลิต และประกอบติ ด ตัง้โครงสร้ าง เพื่อให้ ได้ ดงั นี ้ จึงต้ องมีการจัดเตรี ยมขันตอนการท
้างานหลายอย่ างเพื่อให้ ได้ โครงสร้ างที่ มีความถูกต้ อง – ขันตอนการ
้ประกอบชิ น้ ส่ว นชั่ว คราว การควบคุม ความเที่ ย งตรงของการ
ประกอบติดตังหน้้ างาน และ งานวัดระดับความเค้ นที่เกิดขึ ้นในชิ ้นส่วน
รูปที่ 1 รูปร่างหน้ าตัดของพิพธิ ภัณฑ์วทิ ยาศาสตร์ เมืองนาโกยา
รูปที่ 2 โครงสร้ างครึ่งวงกลมส่วนล่าง
รูปภาพที่ 1 โครงสร้ างรูปทรงกลมที่เป็ นที่ตงของหอดู
ั้ดาวรูปภาพที่ 2 ภาพแสดงพิพธิ ภัณฑ์วทิ ยาศาสตร์ เมืองนาโกยา

(หน้ าที่ 3)วิธี ก ารเลื่ อ นโครงสร้ างหลั ง คาขนาดใหญ่ ส าหรั บ อาคาร
สนามบิน
ผู้ได้ รับรางวัล: บ. คาจิมา
โครงสร้ างหลัง คาขนาดใหญ่ ไ ด้ ถูก ติด ตัง้ เหนื อ พื น้ ที่ ล็อ บบี ้เช็คอินของอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศซึ่งได้ เปิ ดใช้ เมื่อเดือน
ตุลาคม 2010 ที่ สนามบินระหว่างประเทศโตเกี ย ว (ฮาเนดะ)โครงสร้ างหลังคามีหน้ าตัดเป็ นรูปโค้ งคันธนูซึ่งคล้ ายคลึงกับด้ านลาดส่วนล่างของภูเขาไฟฟูจิ
โครงสร้ างหลังคาขนาดใหญ่นีเ้ ป็ นโครงสร้ างช่วงยาวประเภท
โครงถักเหล็ก 3 มิติ (69x162 เมตร) ซึ่งเป็ นโครงถักเชื่อมต่อกัน 10โครงและวางอยู่บนหัวเสาที่มีตาแหน่งห่างกัน 60 เมตร วิธีการ
เลื่อ นโครงสร้ างได้ นามาใช้ ในพื ้นที่หลังคา 16,000 ตารางเมตร
จากพื ้นที่ทัง้ สิน้ ของหลังคา 18,000 ตารางเมตร ยกเว้ นหลังคา
หนึ่งช่วงเสาทางทิศเหนือและส่วนที่อยู่เหนือทางเข้ าชานชาลาของ
รถไฟสาหรับวิธีการเลื่อนโครงสร้ างหลังคานี ้ แต่ละโครงถัก 3 มิติ(9x92 เมตร) จะถูกเลื่อนเป็ นระยะทาง 18 เมตรบนคานรางรถไฟ
ชัว่ คราวที่วางอยู่เหนือหัวเสาโดยการใช้ ตวั แจ็คเลื่อน ซึ่งวางอยู่บน
หัวของเสารองรั บโครงถัก โครงถักที่ ทาการเลื่อ นเข้ าตาแหน่งจะ
นาไปเชื่อมต่อกับโครงถักที่ติดกัน เนื่องจากการเลื่อนครัง้ สุดท้ ายเป็ นการเลื่อนโครงถักที่เชื่อมต่อกันแล้ วรวม 9 แถวซึ่งมีน ้าหนักรวม
ประมาณ 5,000 ตัน หลังคาจะถูกเลื่อนโดยการใช้ กลุม่ ลวดอัดแรง
3จานวน 2 เส้ น (เส้ นผ่านศูนย์กลาง 28.6) ซึ่งตังอยู้ ่บนแต่ละหัวเสา
และแจ็คขนาด 50 ตัน 2 ตัว แจ็คสามารถเคลื่อ นหลังคาที่ มีน ้าหนักมากนี ้ได้ โดยอาศัยสโตรคที่มีชดุ รับแรงปฏิกิริยารองรับไว้ 2ช่วงเสา (L = 36 เมตร) ตาแหน่งของสโตรคและการใส่น ้าหนักของ
แจ็คแต่ละตัวได้ กาหนดไว้ โดยระบบควบคุมอัตโนมัติอ าศัยกล่อ งควบคุมแบบ CPU ที่สร้ างขึ ้นหลังคาขนาดใหญ่นีไ้ ด้ ก่อสร้ างเสร็ จ สิ ้นตามกาหนดการ เป็ นเพราะงานเลื่อนโครงสร้ างหลังคาที่ประสบความสาเร็ จเป็ นอย่างดี
ซึ่งวิธีการนี ไ้ ม่เคยใช้ กับการก่อสร้ างอาคารมาก่อน ความสาเร็ จครัง้ นี แ้ สดงให้ เห็นถึงศักยภาพในการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กที่ มีช่วงยาว เราหวังว่าองค์ความรู้ใหม่ที่ได้ จากการทางานในโครงการนี ส้ ามารถน ามาประยุ ก ต์ ใ ช้ งานจริ ง ในงานก่ อ สร้ างอื่ น ๆ ที่เกี่ยวข้ องได้ซ่อ มแซมอาคารเก่ า เพื่ อ เพิ่ม ความสามารถในการป้ องกัน แรงแผ่ น ดิ น ไหว ในปั จ จุ บัน นี ้ มิ เ พี ย งแต่ เ ป็ นการปรั บ ปรุ ง ก าลั งต้ า นทานแรงแผ่ น ดิน ไหวเท่ า นั น้ แต่โ ครงสร้ างที่ ป รั บ ปรุ ง แล้ วสามารถเพิ่มคุณ ค่าให้ แก่อ าคารเช่น การปรั บปรุงความสวยงาม
ของอาคารด้ วยเช่นกัน
ในการเสริ ม ก าลัง ป้ องกัน แรงแผ่น ดิน ไหวทั่ว ไป เนื่ อ งจากกาแพงคอนกรี ตเสริ มเหล็กหรื อ โครงค ้ายันเหล็กมัก จะติดตังอยู้ ่ที่ด้ านนอกหรื อ ผนังด้ านในของอาคาร การเสริ มกาลังนีม้ กั จะทาให้
เกิดข้ อจ ากัดแก่อ าคารทัง้ ระหว่างการทางานเสริ มความแข็งแรงหรื อ หลังจากงานเสริ มความแข็งแรงได้ เสร็ จสิน้ ลงแล้ ว การเสริ มกาลัง จากด้ านนอกของอาคาร (เปลือ กด้ า นนอกสุด ) เป็ นวิธี ที่เหมาะสมที่สดุ ในการที่จะรักษารูปแบบ ลักษณะการใช้ งานภายใน
อาคาร ซึ่งยังเป็ นวิธีการให้ อาคารยังสามารถใช้ งานต่อไปได้ และสามารถที่จะมีความยืดหยุ่นสาหรับการใช้ งานในอนาคต
แนวความคิดในการบูรณะซ่อมแซมโครงสร้ างหลาย ๆ อย่างได้น ามาใช้ งานจริ ง ซึ่ ง ตอบสนองความต้ องการที่ จ ะปรั บ ปรุ งรูปลักษณ์ของการออกแบบ ตอบสนองต่อสิง่ แวดล้ อมได้ ดีขึ ้น หรื อแม้ กระทัง่ ลดระยะเวลาการก่อสร้ าง ความพยายามเหล่านีก้ ระทาได้ โดยการนาข้ อ ดีต่าง ๆ ของเหล็กมาใช้ เกี่ยวกับ นา้ หนัก ความแข็ง และกาลังต้ านทาน นอกจากนี ย้ ังสามารถใช้ ศักยภาพของ
เหล็กมาใช้ ในด้ าน ความบางของหน้ าตัด นา้ หนักที่เบาในการขนย้ าย และการประกอบชิ ้นส่วนในโรงงานก่อนประกอบจริ งหน้ างานตัวอย่างการใช้ งาน 3 ตัวอย่างได้ แสดงไว้ ในที่นี ้ตัวอย่างที่ 1: อาคารโรงพยาบาลแห่งหนึ่งได้ มีการดัดแปลงให้เป็ นศูนย์สง่ เสริมสุขภาพ กาแพงคอนกรี ตเสริ มเหล็กภายในอาคารได้ ถกู รื อ้ ถอนออก และโครงสร้ างแบบโครงถักเหล็กได้ ถูกออกแบบ
และติดตังไว้้ บนส่วนตกแต่งเปลือกนอกของอาคาร (façade) ซึ่งให้
คุณค่ากับอาคารหลายข้ อเช่น ความกลมกลืนกับสภาพแวดล้ อม มีพืน้ ที่ วางอุปกรณ์ ได้ ระยะเพดานที่ สูง ขึน้ เพิ่มพืน้ ที่ สีเขีย ว และเพิม่ พื ้นที่ชายคาแก่อาคาร
ตัวอย่างที่ 2: อาคารโรงเรี ยนคอนกรี ตเสริมเหล็กสูง 4 ชันได้้ รับการบูรณะปรั บปรุงให้ เป็ นอาคารที่ สวยงามสูง 8 ชัน้ วิธีการวาง
โครงสร้ างแบบใหม่ได้ นามาใช้ เพื่อเพิม่ พื ้นจานวน 3 ชัน้ เหนือระดับ
หลังคาและให้ เป็ นระบบโครงสร้ างแบบแยกฐาน (Base-Isolationรูปภาพที่ 1 ภาพแสดงหลังคาขนาดใหญ่ ของอาคารผู้โดยสาร
ระหว่างประเทศ
รูปภาพที่ 2 การเลื่อนโครงสร้ างหลังคาครัง้ ที่ 5รูปภาพที่ 3 การเลื่อนโครงสร้ างหลังคาครัง้ ที่ 7รูปที่ 1 รูปตัดของอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศ

(หน้ าที่ 4)การใช้ โครงสร้ า งเหล็กในการปรั บปรุ งความสวยงามให้ แ ก่อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก
ผู้ได้ รับรางวัล: บ. ทาเกนากะ
ตลาดของงานก่ อ สร้ างอาคารในปั จ จุ บัน ต้ อ งประสบกั บประเด็นที่ต้องคานึงถึงใหม่ ๆ เช่น จานวนที่ลดลงของงานก่อสร้ างอาคารใหม่ เนื่องจากการลดลงของประชากรและสังคมผู้ สูงอายุ
และความต้ องการในการพัฒนาของสังคมให้ มีปริ มาณคาร์ บอนที่ต่า การปรั บ ปรุ งความสามารถในการป้องกันภัยพิบัติ และการ
เสริมกาลังโครงสร้ างในการต้ านทานแรงแผ่นดินไหว เมื่อพิจารณา
ถึงสิ่งเหล่านี ้ จึงเป็ นสิ่งจาเป็ นในการที่อาคารที่มีอยู่ในปั จจุบนั จะสามารถนาไปใช้ งานในอนาคตอย่ างดี มี คุณ ค่า ในงานบูรณะ
4อัตราส่วนระหว่าง ค่ากาลังที่เกิดการลื่นไถลต่อค่ากาลังคราก ของรอยต่อเป็ นค่าพารามิเตอร์ ในการศึกษา ดังเช่นถ้ ารอยต่อที่ มีแผ่นเหล็กความหนา 75 มิลลิเมตรที่ใช้ สลักเกลียวกาลังสูงประเภท
M24 ก็สามารถจาลองโมเดลให้ ใช้ แผ่นเหล็กหนา 50 มิลลิเมตร ที่ใช้ ส ลัก เกลีย วก าลังสูง ประเภท M16 เพื่อ ใช้ ใ นการทดลองได้
(รูปภาพที่ 1)สิ่งที่ พบจากการทดสอบมีดังนี :้ .ในรอยต่อ ที่ ใช้ สลักเกลียว
จานวน 4 แถว การเลื่อ นไถลในรอยต่อ เกือ บจะเคลื่อ นที่ ไปด้ วยพร้ อม ๆ กันทัง้ หมด ในทางตรงกันข้ าม รอยต่อ ที่ ใช้ สลักเกลียว
จานวน 12 แถว ลักษณะการเลื่อนไถลเช่นนีจ้ ะไม่เกิดขึ ้น แต่จ ะเป็ นในลักษณะที่เกิดจากด้ านนอกสุดก่อนแล้ วจึง เข้ ามาด้ านในเช่นเดียวกันนี ้ ดังที่ แสดงในรู ปที่ 1(a) เมื่อ จานวนของแถวสลัก
เกลียวมากขึ ้น ค่าสัมประสิทธิ์การเลื่อนไถลนีล้ ดลง ในรอยต่อที่มีค่า  สูง ที่ซึ่งเกิดการครากในรอยต่อขึ ้นก่อน อัตราการลดลงของ
แรงในแนวแกนของสลักเกลียวที่อยู่แถวนอกมีค่ามาก และอัตรา
การลดลงของสัมประสิทธิ์การเลื่อนไถลเนื่ องจากการเพิ่มจานวน
แถวก็มีคา่ มากเช่นกัน นอกจากนี ้ ดังที่แสดงในรูปที่ 1(b) และ 1(c)จากการที่พบการลดลงของแรงในแนวแกนของสลักเกลียวในช่วง
เริ่ มเกิดการเลื่อนไถล จึงสรุปได้ ว่าการเลื่อ นไถลขนาดใหญ่ จะเกิดเมื่อค่าอัตราการลดลงของแรงในแนวแกนสาหรับสลักเกลียวที่
อยู่ตรงกลาง ซึ่งเป็ นกลุม่ สลักเกลียวสุดท้ ายที่จะเกิดการลดลงของ
แรงในแนวแกน เกินกว่าประมาณ 8%

System) ที่ ก ลางอาคาร โดยมี จุด มุ่ง หมายให้ ป รั บ ปรุ ง อาคาร
โรงเรี ยนเก่าให้ เป็ นอาคารใหม่ซึ่งเป็ นสัญลักษณ์ ของทัง้ โรงเรี ยนและอาคารสาธารณะของท้ องถิ่น
ตัวอย่างที่ 3: อาคารห้ างสรรพสินค้ าคอนกรี ตเสริ มเหล็ก ได้ ทาการเสริ ม ก าลัง เพื่อ ต้ า นทานแรงแผ่นดิน ไหว โดยการใช้ ร ะบบกาแพงหล่อสาเร็ จรูป 3 เหลี่ยม ที่ค้ นุ เคยกับชาวเมืองให้ ได้ รูปร่ างการออกแบบที่ ต้อ งการ อาคารได้ ทาการบูรณะปรั บปรุ งโดยใช้
โครงสร้ างเหล็กรูป 3 เหลี่ยมเป็ นหลัก ตัวอย่างนี ้เป็ นตัวอย่างที่ดีใน
กรณี ที่ ต้ องการให้ อาคารมี ก าลั ง รั บ น า้ หนั ก ที่ สู ง ขึ น้ และใน
ขณะเดียวกันความสวยงามก็ได้ รับการปรับปรุงเช่นกัน ซึ่ งเป็ นการใช้ กาลังการรับน ้าหนักของเหล็กอย่างมีประสิทธิภาพ
ตัวอย่างที่ 1 การปรับปรุงอาคารโดยใช้ โครงถักเหล็ก
ตัวอย่างที่ 2 วิธีการขยายอาคารในทางตังโดยใช้
้พื ้นชันฐานของ
้Base Isolationตัวอย่างที่ 3 วิธีการปรับปรุงซ่อมแซมอาคารโครงสร้ างคอนกรี ตเสริมเหล็กโดยใช้ โครงเหล็กรูปสามเหลี่ยม
■ ■ ■ ■ ■รางวัลงานวิทยานิพนธ์ 2011(หน้ าที่ 5)งานศึกษาวิจัยเชิงทดลองในหัวข้ อพฤติกรรมทางกลศาสตร์
ของรอยต่ อ แบบแรงเสี ย ดทานของสลั ก เกลี ย วก าลั ง สู งประเภทหลายแถวกับแผ่ นเหล็กหนา
ผู้ได้ รับรางวัล: ทากาชิ ยามากูช,ิ ศาสตราจารย์ มหาวิทยาลัย
โอซาก้ าซิตแี ้ ละผู้ร่วมวิจัย 3 ท่ านรูปภาพที่ 1 แสดงภาพการจัดเตรี ยมการทดลอง
รูปที่ 1 ผลการทดลอง
(a) ความสัมพันธ์ระหว่างจานวนแถวของสลักเกลียวกับค่า
อัตราการลดลงของสัมประสิทธิ์การเลื่อนไถล(b) ค่า ที่ เ ปลี่ ย นแปลงในแรงในแนวแกนของสลัก เกลี ย ว
M16-12-0.72(c) ค่า ที่ เ ปลี่ ย นแปลงในแรงในแนวแกนของสลัก เกลี ย ว
M16-12-1.3

ในแวดวงการก่อสร้ างสะพานเหล็ก ได้ พบเห็นตัวอย่างในการ
นาแผ่นเหล็กชนิดที่มีความหนาเกินกว่า 75 มิลลิเมตรเข้ ามาใช้
งานกันมากขึ ้นเพื่อให้ ได้ โครงสร้ างที่ตอบสนองความต้ องการได้ ดีขึ ้น ถึงแม้ ว่ายังมิได้ มีการรับรองการใช้ งานของรอยต่อประเภทนี ้ในงานศึกษาวิจัยนี ้ ได้ ทาการทดลองเพื่อ หาค่าสัมประสิทธิ์การ
เลื่อนไถล (slip factor) โดยกาหนดจานวนแถวของสลักเกลียวและ
5

(หน้ าที่ 5)ผลของลักษณะการเชื่อมที่มีต่อพลังงานของ Charpy ในโซน
ที่ได้ รับผลกระทบจากการเชื่อมในเหล็กที่มีความเหนียวต่าผู้ ไ ด้ รั บ รางวั ล : โยชิ ฮิ โ ร ซากิ โ น ผู้ ช่ วยศาสตราจารย์
มหาวิทยาลัยโอซากา
ในงานวิจยั สาหรับเหล็กที่มีความเหนียว (toughness) ต่ามากๆ เนือ้ เหล็กในโซนที่ ได้ รับผลกระทบเนื่อ งจากความร้ อนจากการ
เชื่อม (Heat Affected Zone, HAZ) ได้ ถกู จาลองเพื่อการวิเคราะห์
โดยวิธีการสมมติให้ โครงสร้ างระดับไมโคร (microstructure) มีรูปแบบที่สม่าเสมอ โดยมีคณุ สมบัตขิ องวัสดุที่ไม่เปลี่ยนแปลง เฉกเช่นเดียวกับเนื ้อเหล็กในโซนอื่น ซึ่งวัดตามผลที่ได้ จากการทดสอบ
คุณสมบัติของความเหนียวโดยวิธี Charpy Impact Test วัฏจักร
ของความร้ อนในการเชื่อมหลาย ๆ ครัง้ ในการทดสอบนี ้ได้ จาลอง
โดยใช้ ก ารวิเคราะห์ วิ ธีก ารน าความร้ อนชนิ ดที่ เปลี่ ยนแปลงได้
(unsteady-heat-conduction analysis) ในทิศ ทาง 3 มิติ จากข้ อมูลเหล่านี ้ ได้ มีการศึกษาถึง ลักษณะการเชื่อมซึ่งพลังงานของ
Charpy ของเหล็กแบบความเหนียวต่ามีคา่ สูงขึ ้นผลของการศึก ษาแสดงว่า ในกรณี ที่การเชื่ อ มเป็ นแบบรอบ
เดียวในเหล็กที่มีความเหนียวต่า พลังงานของ Charpy เพิ่มขึ ้นในFGHAZ และ ICHAZ แต่ยังมีค่าที่ต่าใน CGHAZ อย่างไรก็ตาม
เมื่อเหล็กที่มีความเหนียวต่านี ้รับความร้ อนแบบวัฏจักรซึ่งอุณหภูมิขึ ้นถึง 880 องศาเซลเซี ยส หลังจากที่ อุณหภูมิความร้ อ นที่มาก
ที่สดุ จากการสะสมความร้ อนใน bond line ขึ ้นถึง 1,350 องศาเซลเซียสในการเชื่อมแบบหลาย ๆ รอบ พลังงาน Charpy สาหรับ
เหล็กที่มีความเหนียวต่ามีคา่ สูงขึ ้นอย่างมากถึง 70J หรื อมากกว่า
(ที่ 0 องศาเซลเซียส)ดังที่ได้ เห็น งานวิจยั แสดงไว้ อย่างชัดเจนว่าไม่ใช่เพียงแต่กรณี
ที่การเชื่อ มลดพลังงานของ Charpy แต่ยังเป็ นไปได้ ว่าพลังงาน
ของ Charpy นี ้สามารถเพิม่ ขึ ้นได้ โดยวิธีการควบคุมความร้ อนของชิ ้นงานและ การควบคุมการเย็นตัวลงของเหล็ก(b) ความสัมพันธ์ระหว่างอุณหภูมิที่สงู ที่สดุ ในการเชื่อมรอบ
สุดท้ ายและพลังงานแบบ Charpy(หน้ าที่ 6)งานวิจัยคุณสมบัตทิ างด้ านพลศาสตร์ ของรอยต่ อสลักเกลียว
กาลังสูงที่แผ่ นเอวของคานกับรอยต่ อปลายสุดของคานแบบ
ผสมผู้ได้ รับรางวัล: ยูโกะ ซาโต บ. นิ ปปอนสตีล และ ซู มิกิน
เมทัลโปรดักส์ จากัด
เมื่ อ ใช้ วิธี ก ารต่ อ เหล็ ก ที่ ป ลายสุด ของคานในการก่ อ สร้ างโครงสร้ างอาคารเหล็ก วิธีการต่อ รอยต่อ ปลายสุดของคานแบบ
ผสมได้ ถูกนามาใช้ ตัวอย่างเช่น แผ่นเอวของคานใช้ รอยต่อแบบ
สลักเกลียวกาลังสูง และแผ่นปี กของคานใช้ วิธีการเชื่อมหน้ างานจนกระทั่งปั จจุบัน คุณสมบัติทางด้ านพลศาสตร์ ของรอยต่อแบบ
แรงเสียดทานที่ใช้ สลักเกลียวกาลังสูงในส่วนของแผ่นเอวของคาน
ยังไม่ได้ มีการกาหนดอย่างชัดเจน งานวิจัยได้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อ :ให้ เข้ าใจถึงคุณสมบัติทางด้ านพลศาสตร์ ของรอยต่อ สลักเกลียว
กาลังสูงของแผ่นเอวคานที่ มีการเชื่ อมต่อกับรอยต่อที่ปลายคาน
แบบผสม เพราะเหตุนี ้โมเดลวิเคราะห์แบบไฟไนท์อิลิเมนท์ แบบอิ
ลาสโต-พลาสติก ได้ ถกู นามาใช้ โดยที่อัตราส่วนของความกว้ างต่อ
ความหนาในเสาเหล็กและการเรี ยงตัวของสลักเกลียวกาลังสูงเป็ นตัวแปรพารามิเตอร์ ในการศึกษา
สิง่ ที่พบจากผลการวิเคราะห์ศกึ ษาก็คือ เมื่ออัตราส่วนระหว่าง
ความกว้ างกับความหนาในเสามีค่าต่าและจานวนของสลักเกลียว
ที่ใช้ มีค่าสูงขึน้ โมเมนต์การดัด ที่ จะเกิดในที่รอยต่อ แผ่นเอวของ
คานจะมีคา่ เพิม่ ขึ ้น นอกจากนี ้ยังเป็ นที่ทราบกันว่าอัตราส่วนความกว้ างต่อ ความหนาของเสา และการจัดเรี ยงสลักเกลียวมีผลต่อคุณ สมบัติท างด้ านพลศาสตร์ ของรอยต่อ สลักเกลียวกาลังสูง ที่แผ่นเอวของคาน ในขณะที่เกิดการเลื่อนไถลและกาลังครากสูงสุด
เกิดขึน้ การกระจายความเค้ นในสลักเกลี ยวกาลังสูงต่า ง ๆ ได้นามาเปรี ยบเที ยบกันและศึกษาความแตกต่างของความเค้ น นี ้ตามค่ า อั ต ราส่ว นความกว้ า งต่อ ความหนาของเสา และการ

รูปที่ 1 เส้ นกราฟแสดงค่า Charpy สาหรับเหล็กความเหนียวต่า
รูปที่ 2 ผลของอุณหภูมหิ ลังจากที่ความร้ อนถึงระดับสูงที่สดุ
(a) วัฏจักรความร้ อนจากการเชื่อมสมมติ
6จัดเรี ยงตัวของสลักเกลียว

สามารถบ่งชีถ้ ึงกลไกการวิบตั ิสามารถที่จะวิ เคราะห์ได้ ในขันตอน
้การออกแบบขึ ้นอยู่กบั รูปทรงของเสาและแผงพาเนล

รูปที่ 1 ความสัมพันธ์ ระหว่างโมเมนต์ดัดที่เกิดขึ ้นในแผ่นเอวของคาน และเหล็กฉากรู ป ที่ 2 B62-Dt22: ค่าการกระจายความเค้ นของรอยต่อ สลักเกลียวกาลังสูงที่แผ่นเอวของคานในขณะเวลาที่เกิดการเลื่อนไถลรู ป ที่ 3 B62-Dt22: ค่าการกระจายความเค้ นของรอยต่อ สลักเกลียวกาลังสูงที่ แผ่นเอวของคานในขณะเวลาที่เกิดกาลังคราก
สูงสุด
รูปที่ 4 ลักษณะของความเค้ นในรอยต่อสลักเกลียวกาลังสูงที่แผ่น
เอวของคาน ซึ่งสมมติวธิ ีการในการออกแบบปั จจุบนั

รูปที่ 1 แผงพาเนลแบบไม่สม่าเสมอรู ป ที่ 2 กลไกการวิ บัติ ห ลายประเภทของแผงพาเนลแบบไม่
สม่าเสมอ
■ ■ ■ ■ ■บทความฉบับพิเศษแผ่ นดินไหว Great East Japan Earthquake – ความเสียหายต่ อ โครงสร้ า งสะพาน อาคาร และโครงสร้ า งอื่ น ๆ และวิธี
การบูรณะซ่ อมแซมและการก่ อสร้ างขึน้ ใหม่(หน้ าที่ 6)ผลของตัวแปรพารามิเตอร์ ต่าง ๆ สาหรับกลไกการวิบัติของ
แผงพาเนลที่มีรอยต่ อคานกับเสาไม่ สม่ าเสมอในโครงสร้ างเหล็กผู้ ได้ รั บ รางวั ล : ซู ซุ มุ คู ว าฮารา ผู้ ช่ วยศาสตราจารย์
มหาวิทยาลัยโอซากา

(หน้ าที่ 7)โดยทั่ว ไป แผงพาเนลของรอยต่อ ระหว่า งคานกับ เสาแบบ
มาตรฐานจะเป็ นลัก ษณะที่ ค านทางด้ า นขวาและด้ า นซ้ า ยที่เชื่อมต่อกับเสามีความลึกคานและมีตาแหน่งของปี กคานเดียวกัน
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากข้ อกาหนดในการใช้ งานและการตังเป้ ้ าใน
การลดนา้ หนักของโครงเหล็ก รอยต่อได้ นามาใช้ โดยที่ คานที่ อ ยู่สองฝั่ งของคานมีความลึกคานและตาแหน่งของปี กคานที่แตกต่างกั น (รู ป ที่ 1) แผงพาเนลเหล่ า นี เ้ รี ย กว่ า แผงพาเนลแบบไม่
สม่าเสมอ ดังที่ได้ แสดงในรูปที่ 2 แผงพาเนลเหล่านี ้แสดงให้ เห็นถึง
กลไกการวิบตั หิ ลายรูปแบบ
ในบทความนี ้ สูต รการค านวณได้ คิด ค้ น ขึน้ มาซึ่ ง สามารถ
คานวณกาลังครากระหว่างการเกิดกลไกการวิบตั ิหลากหลายได้
ตามวิธีการวิเคราะห์โครงสร้ างแบบอิลาสติก และในขณะเดียวกันได้ มีการตรวจสอบโดยใช้ วิธีการคานวณจากตัวแปรพารามิเตอร์ต่า ง ๆ เพื่ อ หาก าลังครากของแผงพาเนล ผลจากการวิจัย ที่ ไ ด้เมื่ อ เวลา 14:46 ของวัน ที่ 11 มี น าคม 2011 ได้ เ กิ ดแผ่นดินไหว Great East Japan (ขนาด 9.0) ขึ ้น ซึ่งแผ่นดินไหวนี ้เป็ นเหตุให้ เกิดการสั่นไหวและคลื่นสึนามิที่เป็ นเหตุให้ เกิดความ
เสียหายอย่างรุนแรง รัฐบาลญี่ ปนไดุ้่ ตงชืั ้ ่อแผ่นดินไหวนีว้ ่า Great
East Japan Earthquake หรื อ แผ่นดินไหวปี 2011 นอกชายฝั่ งแปซิ ฟิ คของโตโฮกุ ตามข้ อมู ล ที่ ไ ด้ รวบรวมไว้ เมื่ อ วั น ที่ 10พฤศจิกายน 2011 มีผ้ สู ญู เสียชีวิต 15,836 ราย ในขณะที่ผ้ หู ายสาบสูญ 3,650 ราย แผ่นดินไหวที่เกิดนี ้ ความเสียหายเนื่องจาก
คลื่นสึนามิมีความรุนแรงกว่าความเสียหายที่มีผลจากการสัน่ ไหวเนื่องจากแรงแผ่นดินไหว
แผ่นดินไหวเป็ นชนิดที่เกิดที่แผ่นเปลือกโลกใต้ มหาสมุทรที่ มีขนาดความรุ นแรง 6 (จากขนาดรุ นแรงที่ สุด 7 ตามสเกลความรุ น แรงของแผ่ น ดิ น ไหวของอุ ตุนิ ย มวิ ท ยาญี่ ปุ่ น) และขนาด
magnitude 9 ซึ่ ง เป็ นขนาดที่ ใ หญ่ ที่ สุ ด เท่ า ที่ พ บในญี่ ปุ่ นศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ที่ตาแหน่ง 130 กิโลเมตรนอกชายฝั่ งโตโดย มาซัทซูกุ นาไกประธานคณะกรรมการด้ านต่ างประเทศ สมาคมการก่ อสร้ างโครงสร้ างเหล็กแห่ งประเทศญึ่ปนุ่

7โฮกุที่ความลึก 24 กิโลเมตร บริ เวณที่เกิดรอยเลื่อ นครอบคลุมพื ้นที่กว้ างใหญ่ (มีระยะ 500 กิโลเมตรจากทางด้ านทิศเหนือไปยัง
ทิศใต้ และ 200 กิโลเมตรจากทิศตะวันออกไปยังทิศตะวันตกนอก
ชายฝั่ งแปซิฟิคจากพื ้นที่ซ านริ กุไปจนถึงเขตอิบารากิ ) และทาให้เกิ ด เหตุก ารณ์ ค วามเสี ย หายรุ น แรง 3 เหตุ ก ารณ์ ใ หญ่ ๆ ที่ตามลาดับ (รูปที่ 1)ค่าความเร่ งที่มากที่สดุ ที่วดั ได้ คือ 2,933 gal (ที่ครู ิ ฮารา เขตมิยากิ) และค่าความเร่งที่มีคา่ มากกว่า 2,000 gal นี ้ยังตรวจพบได้
ที่จุดอื่น ๆ 19 จุด รูปที่ 2 แสดงค่าการตอบสนองความเร่ งแบบ(spectral acceleration response) ของแผ่นดินไหวปั จ จุบัน
ในขณะที่การสั่นไหวค่อนข้ างจะรุนแรงมาก แต่โครงสร้ างที่ตรวจ
พบได้ รับความเสียหายเนื่องจากการสัน่ ไหวนี ้ค่อนข้ างน้ อย เหตุผลส าคั ญ ประการหนึ่ ง ก็ คื อ แผ่ น ดิ น ไหวครั ง้ นี ม้ ี ช่ ว ง spectral
acceleration ที่เกิดขึ ้นส่วนใหญ่ในช่วงคาบการสัน่ ธรรมชาติที่สนั ้ระหว่าง 0.3 – 0.5 วินาที เมื่อเทียบกับคาบการสัน่ ธรรมชาติของ
อาคารและโครงสร้ างสาธารณูปโภคทัว่ ไปส่วนใหญ่
อีกเหตุผลหนึ่งที่เกิดความเสียหายในโครงสร้ างน้ อยก็คือการที่ได้ มีการเสริมกาลังเพื่อต้ านทานแรงแผ่นดินไหวใหญ่ ๆ ที่ได้ มีการ
กระทากันภายหลังการเกิดแผ่นดินไหว Great Hanshin (1995)
แผ่ น ดิ น ไหวครั ง้ นี ย้ ั ง มี ลัก ษณะเฉพาะคื อ ระยะเวลาการสั่น ที่ยาวนาน และช่ ว งการสั่น ไหวของคาบการสั่น แบบยาว ที่ มีระยะเวลากว่า 20 วินาที
สิ่งที่เด่นชัดของแผ่นดินไหว Great East Japan นี ้ก็คือความ
เสียหายอย่างรุนแรงที่เกิดเนื่อ งจากคลื่นสึนามิ คลื่นที่มีความสูง
มากกว่า 16 เมตรไม่เพียงแต่จะก่อให้ เกิดความเสียหายวิบตั ิแก่อาคารเท่านัน้ รายงานผู้เสียชีวิตจากการจมน ้ามีจานวนประมาณ
95 % ของผู้เสียชีวติ ทังหมด
้นอกจากนี ้ ยังได้ รับรายงานต่อมาว่า
ความสูงของคลื่นสึนามิสะสมสูงสุดที่เกิดขึ ้นวัดได้ ถึง 39 เมตรรูปภาพที่ 1 แสดงตัวอย่างของความเสียหายที่เกิดจากคลื่นสึนามิ
และรู ปภาพที่ 2 แสดงตัวอย่างของการแปรสภาพของดินเป็ นดินเหลวซึ่งเกิดขึ ้นเป็ นบริ เวณกว้ างในพื น้ ที่ ดินถมตามชายฝั่ งที่ หันหน้ าเข้ าหาอ่าวโตเกียว (อ้ างอิงกับรูปภาพที่ 1 และ 2)บทความพิเ ศษเกี่ ยวกับแผ่น ดิน ไหว Great East Japanต่อไปนี ้จะกล่าวถึงความเสียหายเนื่องจากผลของแรงแผ่นดินไหว

และความพยายามในการบูรณะซ่อมแซม/ การก่อสร้ างขึ ้นใหม่ในด้ านการก่อสร้ างโครงสร้ างดังนี ้ สะพานไฮเวย์ สะพานทางด่วนยกระดับ สะพานทางรถไฟ โครงสร้ างท่าเรื อ อาคารโครงสร้ างเหล็ก
ในท้ ายที่สดุ เป็ นบทความเกี่ยวกับงานบูรณะซ่อมแซมและการ
ก่อสร้ างสากรับอาคารที่ใช้ โครงสร้ างระบบใหม่ อาคารที่ใช้ ระบบโครงสร้ า งชนิดใหม่อาศัยวัสดุก่อสร้ างแบบใหม่
รูปที่ 1แผนที่ศนู ย์กลางของแผ่นดินไหว
รูปที่ 2 การเปรี ยบเทียบค่าการตอบสนองความเร่งแบบ spectralรูปภาพที่ 1 ความเสียหายจากคลื่นสึนามิ
รูปภาพที่ 2 สภาพดินเหลว

(หน้ าที่ 8)สะพานไฮเวย์โดย ทากาชิ ทามาโกชิ
สถาบันการจัดการที่ดนิ และสาธารณูปโภคแห่ งชาติ
กระทรวงที่ ดิ น สาธารณู ป โภค การคมนาคมและการท่ องเที่ยว
ภัยพิบัติแผ่นดินไหว Great East Japan ก่อให้ เกิดความ
เสียหายอย่างใหญ่หลวงซึ่งสะพานไฮเวย์ ที่ตงอยูั ้ ่บนพื ้นที่ชายฝั่ งหรื อสะพานข้ ามแม่นา้ ได้ ถูกซัดออกไปโดยคลื่นสึน ามิ (รูปภาพที่
1) แต่ใ นพื น้ ที่ ที่ ค ลื่ น สึน ามิไ ด้ มี ห ลัก ฐานว่า มี ค วามสูง เกิ น กว่าโครงสร้ างด้ านบนของสะพาน สะพานจ านวนมากเหล่านี ม้ ิได้ ถูกซัดออกไป นอกจากนี ้ยังได้ พบกรณีที่ดนิ บดอัดที่อยู่ติดเชื่อมต่อกับ
ชิน้ ส่วนสะพานถูกคลื่นสึนามิซัดออกไปแทน ในขณะที่โครงสร้ างสะพานยั งสามารถคงอยู่กับที่ ได้ (รู ปภาพที่ 2) ในปั จ จุบัน การสารวจและงานวิจัยถึงกลไกที่ทาให้ เกิดความเสียหายแก่สะพาน
8เนื่องจากคลื่นสึนามิได้ กระทาอย่างต่อเนื่องและหลายแขนง
ในกรณี ที่ความเสียหายมีต้นเหตุมาเนื่ องจากการสั่นไหวจาก
แผ่นดินไหว ไม่พบการยืนยันของความเสียหายถึงชีวิตที่มีมาจาก
การวิบัติข องโครงสร้ างในสะพานที่ ไ ด้ ก่ อ สร้ างสอดคล้ อ งกั บมาตรฐานการออกแบบตาม “ข้ อ กาหนดสาหรั บสะพานไฮเวย์ ”(จั ด ท าหลั ง จากปี 1996 หลั ง จากที่ เ กิ ด แผ่ น ดิ น ไหว Great
Hanshin ขึ ้นในปี 1995) หรื อ ในสะพานที่ ได้ มีการปรั บปรุงเสริ มกาลังตามมาตรฐานดังกล่าว ในทางตรงกันข้ าม ในสะพานที่มิได้ มีการเสริ มกาลังตามมาตรฐาน ความเสียหายประเภทดังเช่น การโก่ง เดาะและการแตกหัก ของโครงสร้ างด้ า นบนได้ ถูก ตรวจพบ
เช่นเดียวกันกับความเสียหายแก่ตอม่อสะพานและส่วนรองรับแรง
แบกทานสะพาน (รู ป ภาพที่ 3) ดั ง ที่ ไ ด้ พ บเห็ น ในภายหลั งเหตุก ารณ์ แ ผ่น ดิน ไหวขนาดใหญ่ ที่ เ กิ ด ขึน้ มาก่อ น นอกจากนี ้แม้ ก ระทั่ ง กรณี ที่ ค วามเสี ย หายแก่ โ ครงสร้ างสะพานมี เ พี ย งเล็กน้ อย แต่ก็ตรวจพบตัวอย่างของระดับพื ้นการจราจรที่แตกต่าง
เนื่องจากการจมลงของดินถมบริ เวณ abutment ของสะพาน ซึ่งทาให้ เ กิด ความล่า ช้ าในการทาให้ ก ารจราจรกลับมาใช้ ง านได้
ดังเดิม
ในแผ่น ดิน ไหวครั ง้ นี ้ พบว่า การแปรสภาพเป็ นดิน เหลวได้
เกิดขึน้ ในพื ้นที่ ที่กว้ างใหญ่ ตามโซนรอบชายฝั่ ง และสร้ างความ
เสียหายแก่บ้ านเรื อ นที่ อ ยู่อ าศัย อย่า งไรก็ต าม ส าหรั บ สะพาน
ไฮเวย์ ไม่พบความเสียหายที่ เด่นชัดเนื่ องจากการแปรสภาพของ
ดินเป็ นดินเหลวในสะพานที่สร้ างตามมาตรฐานการออกแบบที่ได้มี ขึ น้ ห ลั ง จ า ก ก า ร น า ข้ อ ก า ห น ด ก า ร อ อ ก แ บ บ ป้ อ ง กั นแรงสั่น สะเทื อ นจากแผ่น ดิน ไหวในปี 1971 มาใช้ ซึ่ ง มีส่ว นที่กาหนดการป้องกันการเกิดดินเหลว ในขณะเดียวกัน ได้ พบความเสี ย หายเกิ ด ขึ น้ ในสะพานที่ อ อกแบบตามมาตรฐานเทคนิ ค ที่ออกมาก่อนปี 1971ทัน ที ห ลังจากการเกิด แผ่น ดิน ไหว ได้ มีค วามพยายามที่ จ ะเคลียร์ เส้ นทางคมนาคมอย่างฉุกเฉินโดยซ่อมแซมระดับการจราจร
ที่แตกต่างกันและก่อ สร้ างดินคันทางที่ วิบัติ เคลื่อ นย้ ายเศษขยะ
และสิ่ ง กี ด ขวาง และใช้ สะพานแบบประกอบส าเร็ จ ฉุ ก เฉิ น(รูปภาพที่ 4) สะพานชัว่ คราวถูกสร้ างขึ ้นบนส่วนโครงสร้ างสะพาน
ที่ถูกซัดออกไป และงานก่อสร้ างปรับปรุงสะพานอย่างฉุกเฉินได้

กระทาบนสะพานที่ได้ รับความเสียหาย ในปั จจุบนั เครื อข่ายไฮเวย์
หลักเกือบจะคืนสู่สภาพปกติแล้ วโดยทัง้ หมด ยกเว้ นในพื ้นที่ที่อยู่
ใกล้ คลื่นสึนามิ และอยู่ในระยะที่คลื่นใหญ่ซัดถึง งานศึกษาและ
งานอื่น ๆ ที่มีเป้าหมายเพื่อการทาให้ คืนสู่สภาพเดิมอย่างถาวรจะได้ รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่
รูปภาพที่ 1 โครงสร้ างส่วนบนของสะพานถูกซัดออกไป
รูปภาพที่ 2 ดินถมถูกซัดออกทังทางด้
้านหน้ าและด้ านหลังของ
สะพานรูปภาพที่ 3 ความเสียหายของโครงค ้ายันด้ านข้ างส่วนบนของ
สะพาน Langer Archรูปภาพที่ 4 สะพานประกอบสาเร็จแบบฉุกเฉิน

(หน้ าที่ 9)สะพานทางด่ วนแบบยกระดับโดย คาซูโอะ คาเนดะ
บริษัทอีสต์ นิปปอนเอ็กเพรสเวย์ จากัด
เมื่อเวลา 14:46 น. วันที่ 11 มีนาคม 2011 แผ่นดินไหว Great
East Japn ขนาด M9 แผ่นดินไหวที่ ใหญ่ที่สดุ เท่าที่ เคยพบในญี่ ปุ่ น เกิ ด ขึน้ ในชายฝั่ ง ซานริ กุ การสั่น สะเทื อ นอย่ า งแรงจาก
แผ่นดินไหวสามารถรู้สกึ ได้ เป็ นวงกว้ างตังแต่้ โตโฮกุถึงคันโตะ ในคูริ ฮ ารา เขตมิยากิ แผ่นดินไหวสเกลความรุ นแรงอ่านได้ 7 (ค่าที่
มากที่สดุ ตามสเกลความรุนแรงของแรงแผ่นดินไหวตามที่กาหนด
โดยหน่วยงานอุตนุ ิยมวิทยา ญี่ ปน)ุ่ การสัน่ สะเทือนเนื่องจากแรง
แผ่นดินไหวอย่างรุนแรงสามารถวัดได้ ในทางด่วนหลาย ๆ เส้ น :ค่าที่มากที่สดุ คือ 6.3 ที่สว่ นทางแยกมิโตะ - มินามิ ของทางด่วนคิ
ตา – คันโตะ ในขณะที่ค่าความรุนแรง 6.2 ถูกบันทึกไว้ ที่ทางแยก
ไทวาและอิซูมิ ของทางด่วนโตโฮกุ และทางแยกเซ็นได – ฮิกาชิ
ของทางด่วนเซ็นได – โตบุรู ป ที่ 1 แสดงค่ า การตอบสนองความเร่ ง แบบ spectralเนื่ องจากแผ่นดินไหว Great East Japan ที่ได้ มีการบันทึกไว้
บริเวณใกล้ กันกับสะพานยกระดับเซ็นได – โตบุ ของทางด่วนเซ็น
ได – โตบุ ที่ทางแยกเซ็นได – ฮิกาชิและ เคเน็ท เซ็นได ซึ่งขนาด
9ความรุ นแรง 6.2 สามารถวัดได้ ค่าการตอบสนองความเร่ งแบบspectral มี ข นาดเกื อ บจะเท่ า กัน กับ ค่า มาตรฐานที่ ใช้ ใ นการออกแบบสาหรับค่าแรงแผ่นดินไหวระดับ 2 (ชนิดที่ 2) ที่คาบการ
สัน่ ธรรมชาติใกล้ กับ 1 วินาที ในขณะเดียวกัน สาหรับค่าการสั่น
ไหวที่วดั ได้ บนทางด่วน ค่าการตอบสนองความเร่ งแบบ spectralที่สงู สุดจะอยู่ในช่วงคาบการสัน่ ธรรมชาติที่สนั ้ (ประมาณ 0.2 ถึง
0.5 วินาที) ในหลาย ๆ จุด สิง่ ที่จะกล่าวต่อไปนี ้เป็ นความเสียหาย
และการแก้ ไขแบบฉุกเฉินสาหรับสะพานยกระดับเซ็นได – โตบุ ซึ่งได้ รับความเสียหายมีลกั ษณะเช่นเดียวกันกับสะพานโครงสร้ างเหล็กสะพานยกระดับเซ็นได – โตบุ ที่ตงอยูั ้ ่ระหว่างทางแยกเซ็นได
– ฮิกาชิ และ เซ็นได – โคคิตะ เป็ นสะพานยกระดับแบบต่อเนื่องที่
มีความยาวทังสิ้ ้น 4,390 เมตรซึ่งเปิ ดใช้ งานเมื่อปี 2001 พื ้นที่ของ
สะพานที่ตรวจพบความเสียหายมากที่สดุ ประกอบไปด้ วย 2 ส่วน– สะพานประเภทคานต่อเนื่อง 4 ช่วง (P52 – P56) และสะพาน
ประเภทคานตัวไอต่อเนื่อง 2 ช่วง (P56 – P58) สาหรับสภาพของ
จุดรองรับของชิ ้นส่วนสะพานเหล่านี ้ ในกรณี ของการสัน่ ไหวจาก
แรงแผ่นดินไหวระดับที่ 2 จุดรองรับแบบยืดหยุ่นได้ ถูกนามาใช้ ทงั ้ในแกนตามยาวและตังฉากในตอม่
้อสะพานทุกจุด และ ตัวป้องกัน
รอยต่อ (joint perotector) (ระดับที่ 1) ก็ได้ มีการติดตังไว้้ ในแกน
ตังฉากกั
้บสะพาน
รูปที่ 1-2 แสดงความเสียหายแก่สะพานยกระดับเซ็นได – โตบุแผ่นดินไหวก่อให้ เกิดการแตกหักของแผ่นยางรองรับคานที่ตอม่อ
P52 และ P56 ในส่วนของหน้ าตัดคานกับคาน และต่อมา เกิดการ
แตกหักและการเสียรู ปของตัวป้องกันรอยต่อ ของตอม่อ สะพาน
แทบทัง้ หมด การเสียรูปของโครงสร้ างสะพานส่วนบนสามารถ
ตรวจวัด ได้ – ค่าการเบี่ ยงเบนจากแนวเดิ ม 15 เซนติเมตรในทิ ศ ทางตั ง้ ฉากกั บ แกนของสะพานส าหรั บ ตอม่ อ P52 และประมาณ 50 เซนติเมตรในทิศทางตังฉากกั
้บแกนสะพาน และประมาณ 40 เซนติเมตรในแนวระดับสาหรั บตอม่อ P56 จากข้ อ มูล นี ้ เชื่ อ ว่า ค่ า การเสี ย รู ป ได้ มี ค่า เกิ น กว่ า ค่า พิ กัด ของการ
แตกหักของแผ่นยางรองรับชิน้ ส่วนสะพาน นอกจากนี ้ ยังได้ พบร่องรอยการกระทบกันของเครื่ องมือที่ใช้ ในการขยายตัวในทิศทาง
ตังฉากกั
้บแกนสะพาน เพราะว่าความสูงของแผ่นยางรองรับคาน

รูปกล่องมากกว่าความสูงของแผ่นยางรองรั บคานรู ปตัวไอ และเพราะว่าระดับความสามารถในการเคลื่อนตัวของแผ่นยางรองรับ
คานรูปกล่องในทิศทางตังฉากกั
้บแกนสะพานมีค่าสูง จึงส่งผลให้
ค่าการเคลื่อนตัวของคานรูปตัวไอจึงเกิดขึ ้นเนื่องจากคานรูปกล่อง
และส่ง ผลให้ แผ่น ยางรองรั บ ชิ น้ ส่ ว นสะพานเกิ ด การแตกหั กเพราะว่า ได้ มี การติด ตัง้ อุป กรณ์ ป้ องกัน การวิบัติใ นสะพานใน
ทิศทางตามยาวของสะพานที่หน้ าตัดระหว่างคานกับคาน สะพาน
จึงไม่เกิดการวิบตั ิหลังจากการเกิดแผ่นดินไหว ได้ มีการติดตัง้ ที่รองรั บชั่วคราว
และแผ่นเหล็กเสริมกาลังในทางตังได้้ ถกู นามาเชื่อมเพื่อเสริ มกาลัง
คานรองรับสะพานและต่อมาได้ มีการติดตังจั้ ดทานั่งร้ านชั่วคราวขึ ้น หลังจากนัน้ คานรองรั บสะพานจึงถูกยืดให้ ตรงและวางกลับเข้ าไปยังตาแหน่งดังเดิ้ มโดยใช้ แจ็คสาหรับที่ รองรับ (รูปภาพที่ 4)และต่อมา แผ่นยางรองรับคานสะพานตามที่ ออกแบบไว้ ดงเดิั ้ มได้
ถูกผลิตและนามาติดตังใหม่
้ด้ วยวิธีการนี ้ งานติดตังและก่
้อสร้ างขึ ้นใหม่แบบฉุกเฉินสาหรั บสะพานยกระดับเซ็นได – โตบุจึงแล้ วเสร็จได้ การออกแบบที่กระทาโดยการหาสาเหตุของการแตกหักใน
แผ่นยางได้ มีการวางแผนไว้ เพื่อที่จ ะนาไปใช้ ในการฟื น้ ฟูสะพาน
อย่างเต็มรูปแบบ
ในสะพานยกระดับเซ็นได – โตบุ ความเสียหายได้ เกิดขึ ้นในแผ่นยางรองรั บชิน้ ส่วนสะพานชนิดที่กระจายแรงแผ่นดินไหวใน
แนวนอน ความเสียหายประเภทนี ม้ ิได้ พบในที่ ใดในญี่ ปนุ่ เพราะ
เหตุนีจ้ ึ งได้ มี การตัง้ คณะกรรมการเพื่ อ ศึกษาตรวจสอบเพื่ อ ให้ทราบถึงสาเหตุของความเสียหายนี ้ กลุ่มคณะทางานจะทาการ
วิเคราะห์จาลองโมเดลโดยใช้ การวิเคราะห์ทางพลศาสตร์ ใน 3 มิติโดยใช้ คลื่นจากข้ อมูลสถานที่ และตรวจสอบความสามารถในการ
ยืดตัวของแผ่นยางรองรั บชิน้ ส่วนสะพาน และคุณ ภาพของวัสดุ
ยางที่ ใ ช้ หลัง จากการศึกษาได้ เสร็ จ สิน้ ลงแล้ ว สาเหตุข องการ
แตกหักและผลของการศึกษาอื่น ๆ จะได้ แจ้ งให้ ทราบต่อไป
รูปที่ 1 การตอบสนองความเร่งแบบ spectralรูปภาพที่ 1 ความเสียหายของแผ่นยางรองรับ (P56)รู ป ภาพที่ 2 การเคลื่ อ นตัว ของโครงสร้ างภายหลัง เหตุก ารณ์แผ่นดินไหว (P56)10รูปภาพที่ 3 การติดตังที้ ่รองรับคานสะพานชัว่ คราวรูปภาพที่ 4 ที่รองรับแบบชัว่ คราวมีการเผื่อการขยายตัวในคานเป็ นการป้องกันสะพานมิให้ เกิดการ
วิบัติ เส้ นทางรถไฟเกือ บทัง้ หมด ยกเว้ นที่ อยู่ในพืน้ ที่ ที่เกิดความ
เสียหายจากคลื่นสึนามิ สามารถเปิ ดใช้ งานได้ ปลายเดือนเมษายน
2011คลื่นสึนามิทาความเสียหายให้ กบั รางรถไฟและโครงสร้ างอื่น ๆอย่างมาก แต่สะพานโอฮามากาวาที่อยู่ในเส้ นทางฮาชิโนฮิได้ รับความเสียหายเพียงเล็กน้ อยเท่านัน้ โดยส่วนที่เป็ นคานแผ่นเหล็ก
ประกอบ 10 เมตร จ านวน 4 ตัว ได้ ถูก คลื่ น สึน ามิ ซัด ออกไป
(รูปภาพที่ 3) จึงได้ มีการตัดสินใจว่าสะพานสามารถนามาใช้ ต่อไปได้ โดยที่ต้องทาการบูรณะซ่อมแซมบางส่วน ในขณะที่องค์อาคาร
บางส่วนต้ องมีการเปลี่ยนแปลงใหม่ แต่การคดงอของโครงสร้ างคานส่วนมากได้ รับการแก้ ไขโดยวิธีการทางความร้ อน และคาน
สะพานได้ รับการติดตัง้ ขึ ้นใหม่ในตาแหน่งเดิมเมื่อ เดือนธันวาคม
2011 (รูปภาพที่ 4)เส้ นทางสายฮาชิโนฮิได้ กาหนดไว้ ให้ เปิ ดดาเนินการได้ ในช่วง
ฤดูใบไม้ ผลิของปี 2012 แผนการดาเนินงานรวมไปถึงงานบูรณะ
ซ่อมแซมเส้ นทางรถไฟที่ ได้ ผลกระทบเสียหายจากคลื่นสึนามิในพื ้นที่อื่น ๆ ภายใต้ แผนการฟื น้ ฟูร่วมกันซึ่ งรวมไปถึงการสร้ างเมือง
ใหม่ตามที่วางแผนไว้ โดยรัฐบาลส่วนกลางและท้ องถิ่น

(หน้ าที่ 10)สะพานรางรถไฟโดย ชินิชโิ ร โนซาวา
บ. อีสต์ เจแปนเรลเวย์
แผ่นดินไหว Great East Japan เมื่อเดือนมีนาคม 2011 ได้ก่อ ให้ เกิดความเสียหายแก่รางรถไฟและสิ่งก่อ สร้ างต่าง ๆ เป็ นบริเวณกว้ างในเส้ นทางสายด่วนพิเศษโตโฮกุ ชินกันเซน ได้ เกิดการวิบตั ิของโครงสร้ างเสาไฟฟ้า และสะพานรางรถไฟยกระดับแบบคอนกรี ตเสริ มเหล็ก และความเสียหายประเภทอื่ น ๆ ตามระยะทางกว่า
500 กิโลเมตรตังแต่้ สถานีรถไฟโอมิยาไปจนถึงสถานีอิวาเตะ-นูมากูนาอิ รูปภาพที่ 1 แสดงภาพความเสียหายที่เกิดขึ ้นแก่หมุดรองรับ
สะพานของสะพานคาเคี ย วอิ น ซึ่ ง เป็ นสะพานประเภทคาน
ประกอบมีความยาว 73 เมตรซึ่งอยู่ที่สถานีรถไฟเซ็นได ตัวหมุด
รองรับเกิดการแตกหั กจากตรงกลาง ระหว่างงานซ่อ มแซมแก้ ไขหมุดรองรั บสะพานก็ยังใช้ งานตามสภาพที่เป็ นอยู่ โดยที่ ตวั คานและแผ่นรองรับสะพานมีการเคลื่อนกลับสู่ตาแหน่งเดิม โดยที่ มีการติดตัง้ อุป กรณ์ เพื่ อ จ ากัดการเคลื่อ นตัวให้ เป็ นไปในทิศ ทางเดียวคือตามแกนยาวของสะพาน ในขณะที่อาฟเตอร์ ช็อ คขนาด
ใหญ่ ได้ เกิดขึ ้นเมื่อ วันที่ 7 เมษายน เส้ นทางโตโฮกุ ชินกันเซนทัง้
สายได้ กลับมาใช้ งานได้ ใหม่เมื่อวันที่ 29 เมษายน เป็ นเวลา 49 วันหลังจากที่แผ่นดินไหว Great East Japan ได้ เกิดขึ ้นเส้ นทางรถไฟที่มีอยู่ยังได้ รับความเสียหายอย่างใหญ่หลวงในพื ้นที่ระหว่างย่านโตโฮกุกบั คันโตะ รูปภาพที่ 2 แสดงการเลื่อนไถล
ออกของชิ ้นส่วนคานบนสะพานข้ ามทางแยกไดอิชิ – กิวชู ที่ตงอยูั้ ่ที่สถานีคาชิมา จิงกู ในเส้ นทางสายคาชิมา สะพานถูกติดตังโดย
้ท ามุม แหลมประมาณ 60 องศากั บ ส่ ว นของคานแผ่ น เหล็ กประกอบที่เป็ นโครงถักส่วนผิวบนหน้ าตัด ในขณะที่พบว่าการหมุน
ออกของชิ ้นส่วนที่ตรวจพบอาจจะเป็ นผลเนื่อ งมาจากค่าการสั่น
ไหวในแนวนอนของคานที่ทามุมแหลมนี ้ การที่มีการก่อสร้ างบ่าที่

รูปภาพที่ 1 ความเสียหายของหมุดรองรับสะพานและการเลื่อ นไถลออกของคานรองรับสะพาน (สถานีรถไฟเซ็นได, โตโฮกุ ชินกัน
เซ็น)รูปภาพที่ 2 การเลื่อ นออกของคานรองรั บสะพานแบบเป็ นมุม(สถานีคาชิมา จิงกุ เส้ นทางสายคาชิมา)รูปภาพที่ 3 คานรองรั บสะพานที่ ถูกซัดออกเนื่องจากคลื่นสึนามิ
(สะพานโอฮามากาวา เส้ นทางสายฮาชิโนฮิ)รู ป ภาพที่ 4 การประกอบติด ตัง้ ของคานรองรั บ สะพานที่ ไ ด้ซ่อมแซมแล้ ว (สะพานโอฮามากาวา เส้ นทางสายฮาชิโนฮิ)11

(หน้ าที่ 11)โครงสร้ างท่ าเรือและโรงจอดเรือโดย มิตซูยาซู อิวานามิ
สถาบันการวิจัยท่ าเรือและท่ าอากาศยาน

นามิ แต่คนั ป้องกันคลื่นที่ตงอยูั ้ ่บนปากของท่าเรื อคามาอิชิและโอ
ฟูนาโตะที่ ใช้ ป้องกันความเสียหายจากคลื่นสึนามิ ก็ได้ รับความ
เสียหายอย่างใหญ่หลวงเช่นกัน (รูปภาพที่ 3)เพื่อ ที่ จ ะให้ ชี วิตผู้ค นและทรั พย์ สินปลอดภัยจากคลื่นสึนามิ
ขนาดใหญ่ งานที่จะต้ องกระทาติอไปในอนาคตก็คือการปรับปรุง
คันป้องกันคลื่น ผนังป้องกันคลื่ นทะเล และอุปกรณ์ ป้องกันภัย
พิบัติอื่ น ๆ ตารางที่ 1 แสดงตัวอย่ า งของความสามารถของ
โครงสร้ างเพื่ อ ป้องกันภัยพิบัติเที ยบกับค่าการออกแบบป้องกัน
คลื่น สึนามิ จากข้ อ มูลตามตาราง สาหรั บคลื่ นสึน ามิร ะดับ ที่ 1โครงสร้ างป้ องกัน ภัย พิ บัติต้ อ งสามารถป้ องกั น ชี วิ ต ผู้ค นและทรัพย์สนิ และสามารถป้องกันความเสียหายทางโครงสร้ างทัง้ หมดส าหรั บ คลื่ น สึ น ามิ ร ะดับ 2 เช่ น แผ่ น ดิ น ไหวที่ เ กิ ด ในครั ง้ นี ้โครงสร้ างจะต้ อ งสามารถป้ องกัน ชี วิต ผู้ค น และป้ องกัน ความเสี ย หายในโครงสร้ างที่ จ ะเป็ นอัน ตรายได้ และจะต้ อ งมีค วามแข็งแกร่งเพียงพอที่จะป้องกันความเสียหายในขันต่้ อมา ยิ่งไปกว่า
นัน้ ส าหรั บ คลื่ น สึ น ามิร ะดับ 2 นอกเหนื อ จะต้ อ งปรั บ ปรุ งโครงสร้ างแล้ ว ยังจะต้ องมีมาตรการอื่น เช่น การจัดเตรี ยมพื ้นที่
สาหรับหลบภัย เส้ นทางหนี และเพิม่ ระบบเตือนภัยให้ มากขึ ้นเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2011 แผ่นดินไหวใต้ ทะเลระดับ M9,
Great East Japan ได้ เกิดขึ ้นโดยที่มีศนู ย์ กลางแผ่นดินไหวใน
มหาสมุท รแปซิ ฟิ ค นอกชายฝั่ ง พื น้ ที่ โ ตโฮกุ ภายหลัง การเกิ ดแผ่นดินไหว คลื่นสึนามิขนาดใหญ่ ที่ไม่เคยมีมาก่อนได้ ซัดเข้ ามาตามพื น้ ที่ ช ายฝั่ งของญี่ ปนทางด้
ุ่านทิศตะวันออก ส่งผลให้ เกิ ดความเสียหายอย่างใหญ่หลวง ในโครงสร้ างท่าเรื อและโครงสร้ างประกอบอื่น ๆ ความเสียหาย การวิบัติ การเคลื่อ นตัวและความ
หายนะอื่ น ๆ ได้ เ กิ ด ขึ น้ ในคัน ป้ องกั น คลื่ น ตอม่ อ เขื่ อ นและโครงสร้ างอื่น ๆ เป็ นพื ้นที่บริ เวณกว้ าง ที่ครอบคลุมตังแต่้ เขตเอโอ
โมริ จนถึงเขตชิบา
ลักษณะเฉพาะของแผ่นดินไหวครัง้ นี ้ก็คือ : การสัน่ ไหวที่รุนแรงมาก ดังที่สามารถตรวจสอบได้ จากระดับความเร่ งที่มีค่ามากที่สดุ
ที่เคยบันทึกไว้ ในข้ อมูลแผ่นดินไหวสาหรับพื ้นที่ท่าเรื อ และการสัน่
ไหวที่กินระยะเวลานาน นอกจากนี ้เพราะว่าคลื่นสึนามิที่ซัดเข้ ายังชายฝั่ ง มี ข นาดใหญ่ ก ว่า ขนาดที่ ไ ด้ มี ก ารออกแบบไว้ ส าหรั บโครงสร้ างป้องกันภัยพิบตั ิ โครงสร้ างวิศวกรรมโยธา และโครงสร้ างอาคาร รวมไปถึง ท่ าเรื อ จึ งท าให้ เ กิด ความเสี ย หายอย่ า งมาก(อ้ างอิงกับรูปที่ 1 และรูปภาพที่ 1)ลักษณะความเสียหายเฉพาะ ที่ได้ พบในโครงสร้ างเหล็กของ
ท่าเรื อหลังจากการเกิดแผ่นดินไหวก็คือความเสียหายของรอยต่อที่
ล็อคกันไว้ ของผนังเข็มพืดในเขื่อนประเภทเข็มผนังพืด ซึ่งส่งผลให้
เกิดการวิบตั ิของผนังเขื่อน (รูปภาพที่ 2 และ 3) สาเหตุของการ
วิบตั ไิ ด้ คาดการณ์วา่ จะมาจากแรงลอยตัวและแรงดันน ้าซึ่งกระทา
บนส่วนที่ได้ รับความเสียหาย โดยแรงจากแผ่นดินไหวที่เกิดในเข็ม
ผนัง พืด และพื น้ ถนน ความเสี ย หายนี ส้ ามารถจ าแนกด้ ว่า เป็ นความเสี ย หายแบบทั่ว ไปที่ เ กิ ดจากเหตุก ารณ์ แ ผ่น ดิน ไหวและ
คลื่นสึนามิ
ในแผ่นดินไหวครัง้ นี ้ ไม่เพียงแต่คนั ป้องกันคลื่นที่มีอยู่ที่ท่าเรื อฮาชิโนฮิ คูจิ มิยาโกะ และโซมา จะได้ รับความเสียหายจากคลื่นสึ

รูปที่ 1 ผลของการสารวจความสูงของคลื่นสึนามิ
รูปภาพที่ 1 เรื อที่วงิ่ ขึ ้นไปอยู่บนผนังเขื่อน
รูปภาพที่ 2 การวิบตั ขิ องผนังเขื่อนชนิดผนังเข็มพืด
รูปภาพที่ 3 การวิบตั ขิ องคันป้องกันคลื่นที่ใช้ ป้องกันคลื่นสึนามิ
ตารางที่ 1 ตัวอย่างของข้ อกาหนดความแข็งแรงของโครงสร้ างเพื่อ
ป้องกันคลื่นสีนามิตามการออกแบบ

12

(หน้ าที่ 12 – 14)อาคารโครงสร้ างเหล็กโดย ไอซาโอ นิชยิ ามาสถาบันการจัดการที่ดนิ และสาธารณูปโภคแห่ งชาติ
กระทรวงที่ ดิ น สาธารณู ป โภค การคมนาคมและการท่ องเที่ยว

ภาพรวมความเสียหายแก่ อาคารโครงสร้ างเหล็ก ความเสียหายเนื่องจากการสั่นไหว
การสารวจด้ วยสายตาในอาคารโครงสร้ างเหล็กที่อยู่ใน
เมือ งเซ็นได เขตมิยากิ ซึ่งอยู่ใกล้ กับศูนย์ กลางแผ่นดินไหว
แทบจะไม่ พ บความเสี ย หายที่ รุ น แรง เช่ น การวิ บั ติ ข องโครงสร้ าง แต่พบความเสียหายเล็กน้ อยเช่น การร่ วงหล่นของ
องค์อาคารที่ไม่ใช่โครงสร้ าง (รูปภาพที่ 1) ความเสียหายแก่
โครงสร้ างอาคารเองจะเป็ นลักษณะความเสียหายปกติทั่วไป
เช่น การหลุด แตกออกของฐานเสา และการโก่ งเดาะและ
แตกหักของโครงคา้ ยัน ในขณะที่ ลักษณะของการแตกหัก
แบบเปราะที่เป็ นที่ทราบกันดีวา่ จะเกิดในบริ เวณส่วนแผ่นเอว
ปลายคานส าหรั บ อาคารโครงสร้ างเหล็ก ระหว่างการเกิ ดแผ่นดินไหว Great Hanshin ในปี 1995 (รู ปภาพที่ 2)นัน้
แทบไม่ไ ด้ รับ รายงานของความเสียหายเช่นนัน้ ในการเกิ ดแผ่นดินไหวครัง้ นี ้เลยการส ารวจด้ ว ยสายตาเพื่ อ ค้ น หาความเสี ย หายใน
โครงสร้ างเหล็ ก ได้ ก ระท าในโรงยิ ม เนเซี ย มของโรงเรี ย นจานวน 65 แห่งของเขตอิบารากิ เพราะว่า 1) โรงยิมเนเซียมเป็ นอาคารสาธารณะซึ่งสามารถทาการเข้ าตรวจสอบภายใน
ได้ 2) โรงยิมเนเซียมเป็ นโครงสร้ างชนิดเดียวกันกับอาคาร
โรงงานและโกดังสินค้ า และ 3) ค่าความรุ นแรงของการสั่น
ไหวในเขตอิบ ารากิแ ทบจะเท่ ากัน กับ ที่ วัด ได้ ใ นเขตมิย ากิความเสียหายที่เกิดขึน้ ในรอยต่อ ระหว่างเสาคอนกรี ตเสริ มเหล็ก กับ โครงหลัง คาเหล็ก (ส่ว นที่ รั บ แรงแบกทาน) จะมีลักษณะคล้ าย ๆ กันทัว่ ไป (รูปภาพที่ 3) สาหรับองค์อาคารที่
มิใช่ชิ ้นส่วนโครงสร้ างที่มีการร่ วงหล่นดังที่ตรวจพบในเซ็นได
จะพบความเสี ย หายจากเพดานเป็ นส่ ว นใหญ่ ใ นโรงยิมเนเซียม (รูปภาพที่ 4) นอกจากนี ้ ชนิดของความเสียหายที่
พบเห็นทัว่ คือ การโก่งเดาะของโครงค ้ายันในแนวดิ่ง และการ
แตกหักของรอยต่อ การโก่งตัว โก่งเดาะ และแตกหักของโครงค ้ายันในแนวนอนที่ ติดตังอยู้ ่บนหลังคา และการแตกหักของ
เปลือกคอนกรี ตที่ฐานเสาปั จจัยหลายประการอาจจะเกี่ยวข้ องกับความเสียหาย
แต่เหตุผลหลักน่าจะเป็ น 2 ประการนีก้ ็คือ แรงกระทาที่จุดที่แผ่ นดินไหวรุนแรงในระดับที่ไม่ เคยเกิดมาก่ อนแผ่นดินไหว Great East Japan (magnitude 9.0) ซึ่งได้ เกิดเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2011 นับเป็ นแผ่นดินไหวที่ใหญ่ที่สดุ ที่เคย
พบในญี่ ปนุ่ ศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ใต้ มหาสมุทรแปซิฟิค นอกชายฝั่ งซานริ กุ แผ่นดินไหวที่ เรี ยกอี กอย่างหนึ่งว่า แผ่นดินไหวปี
2011 นอกชายฝั่ งแปซิฟิคของโตโฮกุ เกิดขึ ้นที่เส้ นขอบเขตระหว่าง
แผ่นเปลือกโลกอเมริ กาเหนื อ ซึ่งเป็ นพื ้นที่ โตโฮกุและแผ่นเปลือ กโลกแปซิฟิค ซึ่ง มุลงใต้ แผ่นเปลือ กโลกอเมริ กาเหนื อ ซึ่งนับจนถึง
เมื่อ วันที่ 14 พฤศจิกายน 2011 มี จานวนผู้เสียชี วิตมีมากกว่า
15,000 คน และจ านวนบ้ า นเรื อ นและอาคารอื่ น ๆ ที่ พังทลาย
อย่างสิ ้นเชิงประมาณ 120,000 หลังตามโมเดลของ ศู น ย์ ก ลางแผ่ น ดิ น ไหว (รู ป ที่ 1) โดยสถาบั น วิ จั ย ด้ านอุ ตุ นิ ย มวิ ท ยาของญี่ ปุ่ น พื น้ ที่ ศู น ย์ ก ลางแผ่นดินไหวได้ ขยายตามทางยาวเป็ นระยะทาง 450 กิโลเมตร
ในทางทิศใต้ -ทิศเหนือ และ 150 กิโลเมตรในทางทิศตะวันออก-ทิศตะวันตก นอกชายฝั่ งเขตอิ วาเตะ มิยากิ ฟูกูชิมา และอิบารากิ
ความรุ นแรงของแผ่นดินไหวระดับ 6 (จากระดับสูงสุด 7 สาหรั บระดับสเกลความรุนแรงของอุตนุ ิยมวิทยาญี่ ปน)ุ่ ได้ ถูกบันทึกไว้
ตลอดพื ้นที่เป็ นบริเวณกว้ างใหญ่ในเขตเหล่านี ้ส าหรั บ ในหั ว ข้ อ อาคารโครงสร้ างเหล็ ก บทความนี ก้ ล่ า วโดยรวมถึง ความเสีย หายเนื่ อ งจากการสั่น ไหวของพื น้ ดิน และคลื่นสึนามิ ที่เกิดจากการสัน่ สะเทือนจากแผ่นดินไหว และอธิบายถึ ง ความพยายามต่า ง ๆ ในการท าการฟื ้น ฟู บูร ณะซ่ อ มแซมโครงสร้ างขึ ้นใหม่
รูปที่ 1 โมเดลของศูนย์กลางแผ่นดินไหวสาหรับแผ่นดินไหว Great
East Japan จัดทาโดย สถาบันวิจยั อุตนุ ิยมวิทยาแห่งญี่ปนุ่
13เกิด เนื่ อ งจากการสั่นไหวที่ มี อ งค์ป ระกอบเป็ นคาบการสั่น
สัน้ ๆ เป็ นส่วนใหญ่ ที่กระทาต่อรอยต่อระหว่างองค์อ าคารต่าง ๆ และ ขนาดแรงแผ่นดินไหวที่ใหญ่ซึ่งส่งผลให้ เกิดการ
สัน่ ไหวอย่างซ ้า ๆ เป็ นช่วงระยะเวลายาวนาน
ในแผ่นดินไหว Great East Japan อาคารสูงในโอซากา ซึ่งมีระยะทาง 700 กิโลเมตรจากศูนย์ กลางแผ่นดินไหว
ยังคงสั่นไหวเป็ นเวลา 10 นาที หรื อ มากกว่า นัน้ ภายหลัง
แผ่นดินไหวเนื่อ งมาจากผลของเรโซแนนซ์ (รู ปที่ 2) ปั ญ หาชนิ ด เดี ย วกัน เกี่ ย วกับ การสั่น ไหวที่ มี ร ะยะเวลายาวนาน
สามารถสังเกตพบได้ ในสถานที่ อื่น ๆ เช่นเดียวกัน สถาบัน
การจัดการที่ดนิ และสาธารณูปโภคแห่งชาติ ร่ วมกับกระทรวง
ที่ดนิ สาธารณูปโภค การคมนาคม และการท่องเที่ยวได้ เสนอแนวทางการรั บ มื อ แรงแผ่ น ดิ น ไหวที่ มี ก ารสั่ น ไหวเป็ นระยะเวลายาวนานแก่สาธารณะ เนื่องจากแผ่นดินไหวที่เกิดนี ้สถาบันกาลังกระทาการตรวจสอบวิธีการศึกษานี ้และจัดทาให้ เป็ นมาตรการการรรับมือแผ่นดินไหวเช่นนี ้ที่มีประสิทธิภาพ
โดยเร็วที่สดุ
สมมติว่าเกิดแผ่นดิน ไหวครั ง้ ใหญ่ ที่แอ่งนานไก ได้ มีการพูดคุยกันว่าส่วนประกอบของแรงสัน่ ไหวที่ยาวนานนีจ้ ะมีการขยายให้ มากขึ ้นโดยส่วนแอ่งของพื ้นที่ เพราะเหตุนี ้ จึงจาเป็ นที่จะต้ องจัดทามาตรฐานที่มีประสิทธิภาพเนื่องจากสิ่ง
ดังกล่าว คาบการสัน่ ธรรมชาติสาหรับอาคารสูงที่ได้ ออกแบบไว้ คือ 5.3 วินาที แต่อาคารเกิดเรโซแนนซ์เนื่องจากแรงสัน่ ไหวที่ มีคาบการสั่นหลักที่ 7.0 วินาที ดังนัน้ จึงเปิ ดเผยให้ เห็ นปั ญ หาเกี่ ย วกั บ การวางโมเดลส าหรั บ การวิ เ คราะห์ แ รงแผ่นดินไหวในอาคาร

รูปภาพที่ 4 การร่วงหล่นของเพดาน ความเสียหายเนื่องจากคลื่นสึนามิ
สาหรั บผลของนา้ หนักบรรทุกที่กระทาจากคลื่นสึนามิที่มีต่อ
อาคารคือ แรงดันคลื่น แรงจากการพัดพา แรงลอยตัว และแรง
กระแทกของวัสดุ ในแผ่นดินไหว Great East Japan แรงดันคลื่น
สึนามิสามารถแปลงเป็ นแรงกระทาที่ส่งผลให้ เกิดกลไกการคราก
ของโครงสร้ างผนังคอนกรี ตเสริ มเหล็กดังที่ แ สดงไว้ (รูปภาพที่ 5)และท าให้ เกิ ด การแตกหั ก ในรอยเชื่ อ มที่ ฐ านเสาของอาคาร
โครงสร้ างเหล็ก (รู ปภาพที่ 6) การพัดพาเนื่ อ งจากการไหลของ
คลื่นสึนามิได้ พดั พาดินออกบริ เวณฐานราก ส่งผลให้ เกิดการเอียงตัว ของอาคาร (รู ป ภาพที่ 7) ในทางตรงกั น ข้ ามกั บ อาคาร
โครงสร้ างคอนกรี ตเสริมเหล็ก อาคารโครงสร้ างเหล็กที่องค์อาคารด้ านนอกสุดเกิดแตกหักตังแต่้ ช่วงแรก ยากที่จะเกิดการสะสมของ
อากาศภายในอาคาร และจึ งยากที่ จ ะเกิดการหมุน คว่าซึ่ งเป็ นสาเหตุมาจากแรงที่กระทาร่ วมกับแรงลอยตัว (รูปภาพที่ 8) การกระแทกชนกันของวัสดุลอยนา้ กับอาคารสามารถสังเกตได้ จ ากการเสียรูปที่คงอยู่ในเสาเหล็ก (รูปที่ 9)คูม่ ือสาหรับอาคารเพื่อความปลอดภัยจากคลื่นสึนามิ ที่จัดทา
โดยสานักงานของรัฐบาลได้ กาหนดค่าแรงดันคลื่นสึนามิ (รูปที่ 3)ในคู่มือ เส้ นกราฟความดันได้ แสดงไว้ ซึ่งแรงดันนา้ แบบสถิตมีค่าเป็ น 3 เท่าของความลึกที่อ อกแบบสาหรั บระดับนา้ ท่วม และให้
กระทาเพียงด้ านเดียวของอาคาร โดยจากการตรวจสอบอาคารที่
เสียหายจากคลื่นสึนามิโดยแผ่นดินไหวครั ง้ ล่าสุดนี ้ ค่าที่ได้ อ ยู่ที่
ประมาณ 0.6 ถึง 1 เท่า (รู ปที่ 4) สิ่งนี น้ ่าจะเป็ นมาจากการ
ก่อสร้ างคันป้องกันคลื่น และแม้ กระทั่งในกรณี ที่คนั ป้องกันคลื่นนี ้มีความเสียหายพังลงบางส่วน มันก็ยังคงสามารถลดความเร็ วในการไหลของคลื่นสึนามิได้
สาหรั บคู่มือ ใหม่ที่ได้ มีการเพิ่มเติมบางส่วน ถึงแม้ ในกรณี ที่ผลกระทบของคันป้องกันคลื่นดังที่กล่าวมาแล้ วอาจจะช่วยเหลือ
โครงสร้ างให้ รับแรงน้ อยลง แต่ต้องใช้ ค่า 2 เท่าของความลึกระดับน ้าท่วมจึงจะถือว่ามีการเผื่อน ้าหนักบรรทุกไว้ ที่เพียงพอ ค่านีไ้ ด้ ถูกเสนอให้ ใช้ โดยพิจ ารณาถึง ความไม่แน่ นอนจากผลการจ าลองคลื่นสึนามิที่สะสมความสูงขึน้ ซึ่งเป็ นตัวชี บ้ อกแผนที่ ของความ

รูปที่ 2 การตอบสนองของอาคารสูงโครงสร้ างเหล็กในโอซากาต่อ
การสัน่ ไหวที่เป็ นระยะเวลานานเนื่องจากแผ่นดินไหว Great EastJapanรูปภาพที่ 1 การร่วงหล่นขององค์อาคารที่ไม่ใช่โครงสร้ างรูปภาพที่ 2 ตัวอย่างของการแตกหักที่ ปลายคานในส่วนปี กคานซึ่งเกิดขึ ้นเป็ นจานวนมากในแผ่นดินไหว Great Hanshinรูปภาพที่ 3 ความเสียหายต่อจุดรองรับแรงแบกทาน
14อัน ตรายจากคลื่ น (แผนที่ ที่ ส มมติค วามลึกของระดับ นา้ ท่ ว ม)เพราะเหตุนี ้ การปรับปรุงในเทคโนโลยีการคานวณเป็ นสิ่งที่ควรจะ
กระทาอย่างยิ่งข้ อ เสนอทางด้ านกฎหมายที่ จะสร้ างพืน้ ที่ สาหรั บป้องกันภัย
จากคลื่นสึนามิได้ รับการตัดสินในที่ประชุมรัฐบาลเมื่อปลายเดือน
ตุลาคม 2011 นอกจากนี ้ ความพยายามในการฟื น้ ฟูและก่อสร้ างขึ ้นใหม่ได้ มีการขับเคลื่อนไปอย่างรวดเร็ ว เป็ นสิ่งที่หวังไว้ ว่าการ
สนับ สนุน และการตอบรั บ กั บ การผลัก ดัน นี จ้ ะเป็ นไปได้ อ ย่ า งต่อเนื่องไม่เพียงแต่ในด้ านการก่อสร้ าง แต่รวมไปถึงงานในด้ านอื่น
เช่นกันรู ปที่ 3 วิธีการคานวณแรงดันคลื่น สึนามิที่กาหนดในคู่มือ จากสานักงานรัฐบาล
รูปที่ 4 ค่าตัวเลขที่กาหนดชี ้แจงผลน ้าหนักบรรทุกของคลื่นสึนามิ
โดยการคานวณกลับจากการสารวจข้ อมูลหน้ างานรูปภาพที่ 5 กลไกของการครากในโครงสร้ างกาแพงคอนกรี ตเสริ มเหล็กรูปภาพที่ 6 การแตกหักในรอยเชื่อมที่ฐานเสา
รูปภาพที่ 7 การเอียงตัวของอาคารคอนกรี ตเสริ มเหล็กเนื่องจาก
การพัดพาของคลื่น
รูปภาพที่ 8 การหมุนคว่าของโครงสร้ างอาคารเหล็กเนื่องจากการ
ลอยตัว
รูปภาพที่ 9 ความเสียหายเนื่องจากการชนกันของวัสดุที่ลอยน ้า(หน้ าที่ 15 – 16)อาคารโครงสร้ างระบบใหม่ ท่ ี นาวัสดุโครงสร้ างแบบใหม่ มาใช้- ข้ อ เสนอที่จะใช้ อ าคารเหล่ า นี ส้ าหรั บการฟื ้ น ฟู บูรณะซ่ อมแซมและก่ อสร้ างขึน้ ใหม่สมาคมเทคโนโลยีสาหรับที่อยู่อาศัยในเมืองชนิดใหม่
สหพันธ์ เหล็กและเหล็กกล้ าแห่ งญี่ปนุ่
สมาคมการก่ อสร้ างโครงสร้ างเหล็กแห่ งญี่ปนุ่
อาคารที่ใช้ ระบบโครงสร้ างชนิดใหม่และใช้ วสั ดุโครงสร้ างแบบ
ใหม่เป็ นสิง่ ที่ได้ จากโครงการวิจยั และพัฒนาร่วมกันระหว่างภาครัฐ
และเอกชนซึ่งได้ เริ่ มตังแต่้ ปี 2004 ถึง 2008 โครงการนีไ้ ด้ มีการ
คิดค้ นร่วมกันระหว่างผู้ผลิตเหล็กของญี่ ปนและผู
ุ่้ รับเหมาก่อสร้ างโดยการสนับสนุนของสานักงานรัฐบาล กระทรวงเศรษฐกิจ การค้ าและอุตสาหกรรม และกระทรวงที่ดนิ สาธารณูปโภค การคมนาคม
และการท่ อ งเที่ ย ว เป้ าหมายแรกของโครงการก็ คื อ พั ฒ นา“ผลิตภัณฑ์เหล็กชนิดใหม่ที่มีกาลังเป็ น 2 เท่าของผลิตภัณฑ์เหล็ก
ชนิดปกติ” ขัน้ ตอนต่อ มาก็คือ การเข้ าครอบครองบริ ษัทเพื่อ เป็ นฐานผลิต เพื่อที่จะให้ ได้ โครงสร้ างที่มีอายุใช้ งานยาวนานซึ่งผลิต
จากอาคารที่ใช้ ระบบโครงสร้ างชนิดใหม่โดยใช้ วสั ดุโครงสร้ างแบบ
ใหม่ และมีลกั ษณะเด่นเฉพาะ 3 ประการคือ ความสามารถในการ
ตอบสนองต่อ การใช้ ง านที่ แ ตกต่างกัน ได้ ภ ายในอาคาร ความยืดหยุ่นที่มากกว่าในการแก้ ไขโครงสร้ างภายในหลังจากก่อสร้ างเสร็ จสิ ้นแล้ ว และการนาชิน้ ส่วนองค์อาคารกลับมาใช้ ได้ (อ้ างอิง
กับรูปที่ 1)การฟื ้ นฟู บูรณะซ่ อมแซม และการก่ อสร้ างขึน้ ใหม่พื น้ ที่ ส่ว นใหญ่ ที่ ไ ด้ รั บ ผลกระทบจากภัย พิบัติค ลื่ น สึน ามิ ที่เกิด ขึน้ จากแผ่นดินไหว Great East Japan จะเคยประสบ
เหตุการณ์คลื่นสึนามิดงั เช่น เมจิ – ซานริ กุ และโชวา – ซานริ กุมาก่อ น ดัง นัน้ บทเรี ย นที่ ไ ด้ รั บ จากความเสีย หายจากคลื่ น สึน ามิเหล่า นี ค้ วรที่ จ ะน ามาใช้ ใ นโครงการฟื ้น ฟู บูร ณะซ่อ มแซมและก่อ สร้ างขึน้ ใหม่ ดัง ที่ ไ ด้ ก ระท าอยู่ใ นปั จ จุบัน และวิธี ก ารที่ จ ะเคลื่อนย้ ายเมืองและหมูบ่ ้ านไปยังระดับพื ้นที่ที่มีอยู่อย่างมากมาย
อย่างไรก็ตาม วิศวกรควรที่ จะมีบทบาทในการพิจารณาถึงการใช้พื น้ ที่ ว่ า งเหล่ า นี ถ้ ึ ง แม้ พื น้ ที่ นั น้ มี ค วามเสี่ ย งต่ อ คลื่ น ซึ่ ง ในรายละเอี ยดวิธีการหนึ่งก็คือ ยกระดับตอม่อ ให้ สูงสาหรับชัน้ ล่างอาคารเพื่อหลีกเลี่ยงแรงดันคลื่นสึนามิให้ มากที่สดุ เท่าที่เป็ นไปได้
อีกวิธีหนึ่งก็คือเพิ่มการรองรับอาคารด้ วยเสาเข็มให้ มากขึ ้น เพื่อป้ องกัน การหมุน คว่ า เนื่ อ งจากการพัด พาดิน ของคลื่ น วิธี ก ารเหล่า นี แ้ ละอื่ น ๆ จะท าให้ สามารถสร้ างโครงสร้ างอาคารที่ มีความสามารถต้ านทานแรงสึนามิได้ อ ย่างเพียงพอในพื ้นที่ที่คลื่น
กระทา
15

ความต้ านทานต่ อการสั่นไหวจากแรงแผ่ นดินไหวที่ดีขนึ ้สิ่งที่ต้องการมากที่สดุ เป็ นสิ่งแรกสาหรับอาคารเพื่อให้ ได้ อายุการใช้ ง านที่ ยาวนาน คื อ ความสามารถในการต้ านทานต่อ แรงแผ่นดินไหวที่สูง ข้ อกาหนด 3 ข้ อหลักได้ นามาใช้ กาหนดในการ
พัฒนาอาคารระบบโครงสร้ างใหม่ที่ใช้ วสั ดุโครงสร้ างแบบใหม่นี ้ สเกลระดับที่มากที่ สดุ ของแผ่นดินไหวที่สามารถเกิดขึน้
ในช่วงระยะเวลาใช้ งานของอาคารคือ 7 (ระดับสูงสุด
ของสเกลระดับความรุนแรงตามอุตนุ ิยมวิทยาของญี่ปน)ุ่ อาคารจะต้ อ งอยู่ในช่วงอิลาสติกตลอดการสัน่ ไหวจาก
แผ่นดินไหว อาคารจะต้ องสามารถใช้ งานต่อไปได้ ภายหลังจากที่เกิด
แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ขึ ้นข้ อกาหนดในปั จจุบนั ที่ใช้ ในอาคารสาหรับความต้ านทานแรง
สัน่ ไหวจากแผ่นดินไหวกาหนดให้ อาคารทัว่ ไปสามารถเกิดการเสีย
รูปแบบพลาสติกได้ ระหว่างที่เกิดแผ่นดินไหวในกรณี ที่ระดับความ
รุนแรงของแผ่นดินไหวมากกว่า 5 ขึ ้นไป แต่อาคารต้ องไม่เกิดการวิ บั ติ เมื่ อ ท าการเปรี ยบเที ย บกั บ ระดั บ ความต้ านทา นแรงแผ่นดินไหวที่ ต้องการแล้ ว ทาให้ สามารถเข้ าใจได้ ถึงระดับความต้ านทานแรงแผ่นดินไหวที่มีการวางเป้ากาหนดไว้ สาหรั บอาคาร
โครงสร้ างระบบใหม่นี ้ (อ้ างอิงกับรูปที่ 2)และสามารถสร้ างโครงสร้ างอาคารได้ โดยลดระดับการปลดปล่อย
คาร์ บอนไดออกไซด์ออกสูบ่ รรยากาศได้
อาคารที่ใช้ ระบบโครงสร้ า งใหม่ โดยนาวัสดุโครงสร้ างแบบ
ใหม่ เข้ ามาใช้
อาคารที่ใช้ ระบบโครงสร้ างใหม่นีจ้ ะมีความสามารถต้ านทาน
ความเสียหาย มีช่วงเวลาการใช้ งานที่ยาวนาน รองรับการใช้ งานภายในอาคารได้ ห ลายอย่ า งที่ แตกต่า งกัน และ ยอมให้ มี ก ารเพิม่ เติมหรื อรื อ้ ถอนองค์อาคารโครงสร้ างอย่างอิสระ อาคารเหล่านี ้มีแนวความคิดการออกแบบที่แตกต่างกับอาคารแบบทั่วไปในการที่ จ ะสร้ างสรรค์ อ าคารในเมื อ งที่ มี ก ารผนวกระบบโครงสร้ างสาธารณูปโภคเข้ ามาใช้ ร่วมในการออกแบบด้ วย (รูปที่ 4)คลื่นสึนามิขนาดใหญ่ ที่เกิดจากการสั่น ไหวของแผ่นดินไหว
Great East Japan ก่อให้ เกิดความเสียหายอย่างใหญ่หลวงต่อ
ท่าเรื อ ตกปลาเป็ นจ านวนมาก เช่นเดียวกันกับพืน้ ที่ การเกษตร
และพื ้นที่ในเมือง ในบริเวณพื ้นที่ด้านชายฝั่ งตะวันออกจากโตโฮกุ
ถึงคันโตะ ความเสียหายไม่เพียงแต่พบในอาคารเท่านัน้ แต่ยังพบ
ในสาธารณูปโภคที่ มีการติดตัง้ เพื่อรองรั บโครงสร้ างอาคาร เช่นพื น้ ดิน ถนน น า้ และท่ อ ระบายน า้ ระบบท่ อ แก๊ ส และไฟฟ้ านอกเหนือไปจากระบบเครื อข่ายการสื่อสาร
ในการแก้ ไขปั ญหาภั ย พิ บั ติ ที่ เ กิ ด ขึ น้ ซึ่ ง นั บ เป็ นภาวะ
สถานการณ์ ฉุกเฉินระดับชาติ ความคาดหวังในการฟื น้ ฟู บูรณะซ่อ มแซม และการก่อ สร้ างขีน้ ใหม่มีค่อ นข้ างสูง ซึ่ งต้ องใช้ ความร่ วมมือกันอย่างมากระหว่างหน่วยงานของรัฐ และเอกชนในการ
พัฒนาอาคารที่ใช้ ระบบโครงสร้ างแบบใหม่ อาคารเหล่านีส้ ามารถ
ทาให้ เกิดข้ อดีในงานก่อสร้ างอาคารขึ ้นใหม่ดงั นี ้ อาคารประกอบไปด้ วยเสาขนาดบางที่ มีความแข็งแรง
ผลิด ขึน้ จากเหล็ก ที่ มี ก าลัง เป็ น 2 เท่ า ของเหล็ก ปกติโครงสร้ างสามารถรองรับป้องกันแรงของคลื่นสึนามิในชั น้ ล่ า ง ๆ และยั ง สามารถเผื่ อ พื น้ ที่ ที่ ป ลอดภั ย ทางด้ านบนของอาคาร ในทางตรงกันข้ ามกับการก่อสร้ างอาคารทั่วไปที่จะเริ่ มหลัง จากการก่ อ สร้ างสาธารณูป โภคของเมื อ ง และท้ องถิ่น ระบบอาคารโครงสร้ างแบบใหม่สามารถที่จะให้

เหล็กกาลังสูงประเภทใหม่
เมื่ อ ปั จ จั ย สนั บ สนุ น ด้ า นเงิ น ทุ น มี อ ยู่ ม าก จะไม่ เ ป็ นการยากลาบากที่จะทาการผลิต “เหล็กที่มีกาลังเป็ น 2 เท่าของเหล็ก
ทัว่ ไป” อย่างไรก็ตาม ในโครงการปั จจุบนั เป้าหมายก็คือ เหล็กที่มี
กาลังเป็ น 2 เท่าในขณะที่ยังคงสามารถรักษาการแข่งขันในตลาดไว้ ได้ เพราะเหตุนี ้ จึงได้ มีการตัดสินใจมิให้ เพิ่มเติมโลหะที่ หาได้
ยากและส่วนประกอบโลหะผสม และขจัดขันตอนหรื
้อปรับขันตอน
้การทาการชุบเย็นและอบร้ อน เหล็กกาลังสูงชนิดใหม่ที่ได้ ตามเป้า
ที่กาหนดไว้ ได้ พฒั นาขึ ้นมาในโครงการนี ้โดยการนาวิธี TMCP มาใช้ (ขัน้ ตอนการควบคุม อุณ หภูมิ – กลศาสตร์ ) ซึ่ งปั จ จุบันเป็ นเทคโนโลยีที่ล ้าหน้ าที่สดุ สาหรับการรี ดแผ่นเหล็ก (รูปที่ 3) วิธีการ
TMCP เป็ นขั น้ ตอนที่ เ ป็ นการประหยั ด พลั ง งานอย่ า งมีประสิทธิภาพ และเหล็กกาลังสูงชนิดนี ้สามารถลดน ้าหนักอาคาร
16การประชุมสัมมนาและงานด้ านต่ างประเทศ
(หน้ าที่ 17)การประชุมสัมมนาประจาปี 2011 ของ JSSC ในหัวข้ อการก่ อสร้ างโครงสร้ างเหล็ก

มีการก่อสร้ างอาคารให้ แล้ วเสร็ จในเวลารวดเร็ วกว่าและ
สามารเสร็ จ สิน้ งานก่ อ สร้ างในเวลาเดี ย วกัน กั บ การก่อสร้ างสาธารณูปโภค อาคารโครงสร้ างระบบใหม่สามารถทาให้ มีการปรับปรุง
ในรายละเอียดแบบเป็ นขัน้ ๆ ได้ ตามความต้ องการ โดยเริ่ มจากการตอบสนองความต้ อ งการของอาคารอย่างเร่ งด่วนฉุกเฉิน และหลังจากนัน้ สามารถเปลี่ยนแปลงก า ร ใ ช้ ง า น ด้ า น ภ า ย ใ น เ พื่ อ ใ ห้ ส อ ด ค ล้ อ ง กั บความก้ าวหน้ าของงานก่อสร้ าง (อ้ างอิงกับรูปที่ 5-7)

สมาคมการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กของญี่ ปนุ่ (JSSC) มีการ
จัดงานประจาปี ทุกปี คือ “งานประชุมสัมมนา JSSC ในหัวข้ อการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็ก” มาตังแต่้ ปี 2004 จุดมุง่ หมายของการจัด
งานก็ เ พื่ อ ที่ จ ะให้ งานนี เ้ ป็ นช่ อ งทางที่ จ ะแสดงผลของการ
ดาเนินงานร่ วมกันของคณะกรรมการ JSSC ในฝ่ ายต่าง ๆ และกลุม่ นักวิจยั และเพื่อที่จะให้ เป็ นสถานที่แลกเปลี่ยนความรู้ร่วมกัน
ระหว่างสมาชิกและผู้อื่ นที่ เกี่ยวข้ องกับวงการก่อ สร้ างโครงสร้ างเหล็ก เพื่อที่จ ะให้ งานประชุมสัมมนาได้ รับผลที่ ดี จึงมีการศึกษา
และวางแผนร่วมกันระหว่างคณะกรรมการประชาสัมพันธ์งานและ
คณะกรรมการดาเนินงานประชุม
งานประชุมสัมมนา JSSC ในหัวข้ อ การก่อ สร้ างโครงสร้ างเหล็กได้ ถูกจัดขึน้ เมื่ อ เดือ นพฤศจิกายน 2011 ในโตเกี ยว งานประชุมสัมมนานี ้มีกิจกรรมหลายประเภทโดยเป็ นความร่ วมมือกัน
ระหว่างสมาชิก JSSC และคณะกรรมการ และองค์กรที่เกี่ยวข้ องอื่ น ๆ งานประชุม สัม มนานี ป้ ระกอบไปด้ ว ยงานบรรยายทางวิช าการพิเ ศษ ช่ ว งของเหล็กสเตนเลส ช่ วงของรายงานความ
เคลื่อ นไหวล่า สุดของ ISO/TC167 ช่วงงานวิศวกรรม ช่วงมอบ
รางวัล JSSC และช่วงการบรรยายของผู้ได้ รับรางวัล และช่วงที่
เกี่ยวกับการศึกษา
งานโครงสร้ างและบทความที่ ไ ด้ รั บ การชนะเลิศ ได้ รั บ การประชาสัมพันธ์ไว้ ที่บอร์ ดแสดงผลงาน นอกจากนีย้ ังมีการแสดงไว้ที่ จุดที่ ผ้ คู นมาก โดยใช้ อุป กรณ์ มื อ ถื อ เพื่อ ให้ ผ้ เู ข้ า ร่ ว มประชุม
สามารถเห็นผลงานได้ มากที่สดุ
ในการที่จะทาให้ งานการประชุมสัมมนานีม้ ีความน่าสนใจมาก
ยิ่งขึ ้น และเพื่อเพิม่ จานวนผู้ที่เข้ าร่วมงาน จดหมายประชาสัมพันธ์
นอกจากจะถูกจัดส่งให้ แก่กรรมการต่าง ๆ แล้ ว ยังได้ จัดส่งผ่าน
อีเมลล์ด้วย เพราะเหตุนีผ้ ้ สู มัครเข้ าร่ วมงานมีประมาณ 350 ท่านและผู้เ ข้ า ร่ ว มงาน 2 วัน มี จ านวนประมาณ 1,000 คน งานประชุมสัมมนานี ้นับว่าเป็ นสถานที่แลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างผู้ทา

นอกจากที่ ต้ อ งสามารถต้ านทานระดับ แผ่น ดินไหวระดับ 7โดยที่โครงสร้ างยังอยู่ในช่วงอิลาสติก อาคารที่มีโครงสร้ างระบบ
ใหม่นีไ้ ด้ วสั ดุโครงสร้ างชนิดใหม่ที่ดีกว่าอาคารอื่น ๆ ในแง่ของ
ความต้ า นทานต่อ คลื่ น สึน ามิ ระบบโครงสร้ างใหม่นี ย้ ัง เป็ นโครงสร้ างที่เหมาะสมกับงานก่อสร้ างดัดแปลงใหม่ซึ่งตอบสนอง
ต่อความเสียหายเนื่องจากแผ่นดินไหว Great East Japan ครัง้นี ้ เรามีความหวังที่จะนาเสนอในข้ อดี ที่ได้ จากการพัฒนาระบบ
โครงสร้ างอาคารใหม่ที่ใ ช้ วัส ดุโครงสร้ างแบบใหม่นีเ้ พื่ อ การพิจารณาต่อไป
รูปที่ 1 เมืองซึ่งพัฒนาขึ ้นโดยใช้ อาคารระบบโครงสร้ างใหม่
รูปที่ 2 ความต้ านทานแรงสัน่ ไหวจากแผ่นดินไหวของอาคารระบบ
โครงสร้ างใหม่
รูปที่ 3 ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ ในการพัฒนาวัสดุเหล็กกาลัง
สูงขึ ้นใหม่
รูปที่ 4 หน้ าที่ของอาคารระบบโครงสร้ างใหม่ในการก่อสร้ างเมือง
ใหม่รูปที่ 5 โมเดลต้ นแบบสาหรับศูนย์การกระจายสินค้ ารูปที่ 6 โมเดลต้ นแบบสาหรับศูนย์อานวยการท้ องถิ่น
รูปที่ 7 โมเดลต้ นแบบสาหรับพื ้นที่เมืองที่มีประชากรหนาแน่น

■ ■ ■ ■ ■17

งานวิจัยและวิศวกรที่ ทางานในด้ านการก่อ สร้ างโครงสร้ างเหล็ก
และรวบรวมข้ อมูลล่าสุดที่เกิดขึ ้นในงานก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็ก
การประชุมสัมมนาของ JSSC ประจาปี 2012 ในหัวข้ อการก่ อ สร้ างโครงสร้ างเหล็ ก ได้ ก าหนดไว้ ในวั น ที่ 15 และ 16พฤศจิกายน 2012(รูปภาพ)ดร.ทากานาชิ (ขวา) รับรางวัลของ AIJ2011เหรียญรางวัลฟาซเลอร์ ข่ านจาก CTBUH แก่ ศาสตราจารย์
อากิรา วาดะศาสตราจารย์กิตติคณุ อากิรา วาดะแห่งสถาบันเทคโนโลยีแห่ง
โตเกียวได้ รับรางวัลเหรี ยญรางวัลฟาซเลอร์ ข่าน สาหรับผลงาน
ความสาเร็จตลอดชีวติ การทางานของท่านจาก CTBUH ประจาปี
2011รางวัลนี ไ้ ด้ จัดตัง้ ขึน้ เมื่อปี 2004 เพื่อ เป็ นการให้ เกี ยรติและ
ระลึกถึงผลงานความสาเร็ จ ของ ดร.ฟาซเลอร์ ข่าน ผู้อ อกแบบ
โครงสร้ างอาคารสูงเป็ นจ านวนมากโดยใช้ แนวความคิดในการ
ออกแบบแนวทางใหม่ ดังเช่นอาคารจอห์น แฮนคอกในเมืองชิคาโก ดร.วาดะได้ ท างานทางวิ จั ย อย่ า งกว้ า งขวางในด้ า นของเทคโนโลยี ที่เกี่ ยวกับ สถาปั ตยกรรม และวิศวกรรมแผ่นดินไหว
เช่นเดียวกันกับการนาผลของงานเหล่านีไ้ ปประยุกต์ใช้ ในงานจริ งผลงานเหล่านี ้มีผลต่อการพัฒนาการออกแบบโครงสร้ างต้ านทาน
แรงแผ่นดินไหวสาหรับอาคารสูง ไม่เพียงแต่ในญี่ ปนเทุ่่ านัน้ แต่ในต่า งประเทศอี ก ด้ ว ย ชื่ อ เสี ย งในต่า งประเทศจากความส าเร็ จเหล่านี ้ส่งผลให้ เขาได้ รับเลือกสาหรับรางวัล

(รูปภาพ)การกล่าวต้ อนรับโดยประธาน JSSC โคอิชิ ทากานาชิ
การมอบรางวัลจากประธาน JSSC
การพบปะสังสรรค์
การบรรยายบทความพิเศษ
(ตาราง)โปรแกรมของการประชุมสัมมนา
(หน้ าที่ 18)รางวัลใหญ่ ของ AIJ 2011 แก่ ศาสตราจารย์ กิตติคุณ โคอิชิ
ทากานาชิ
ศาสตราจารย์ กิ ต ติ คุณ โคอิ ชิ ทากานาชิ แ ห่ ง มหาวิท ยาลัย
โตเกียว (ประธานสมาคมการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กแห่งญี่ ปน)ุ่ได้ รั บรางวัล ใหญ่ ข อง AIJ (สถาบันสถาปั ตยกรรมแห่ งญี่ ปน)ุ่ประจาปี 2011รางวัลนี ้เป็ นรางวัลที่มีเกียรติอย่างสูงสุดที่มอบให้ โดยสถาบัน
สถาปั ตยกรรมแห่งญี่ปนุ่ และมอบให้ แด่สมาชิกที่ความสาเร็ จของเขามี ผ ลให้ เ กิ ด การพัฒ นา และความก้ า วหน้ าส าหรั บ วิช าชี พสถาปั ตยกรรมและวิศวกรรมโครงสร้ าง ผลงานความสาเร็ จ ของศาสตราจารย์โคอิชิมีอ ยู่มากมายซึ่งรวมถึ ง – การริ เริ่ มงานวิจัย
ทางด้ านการออกแบบโดยวิธีพลาสติก การออกแบบโครงสร้ างต้ า นทานแรงแผ่ น ดิน ไหวและการออกแบบโดยวิ ธี limit-stateสาหรับโครงสร้ างเหล็กในญี่ ปนุ่ และความร่ วมมือและชื่อเสียงกับ
นานาประเทศในผลงานและ การนาไปใช้ สาหรับมาตรฐานและข้ อกาหนดเกี่ยวกับโครงสร้ างเหล็ก ความสาเร็ จ เหล่านี ้เป็ นผลให้
เขาได้ รับเลือกสาหรับรางวัลใหญ่ของ AIJ2011(รูปภาพ)ดร.วาดะ (ซ้ าย) รับเหรี ยญรางวัลฟาซเลอร์ ข่าน จาก CTBUH
การบรรยายโดย ดร.วาดะเพื่อเป็ นเกีรยติในการรับรางวัล

เหรียญรางวัลโรเบิร์ต เอช สแกนแลนแก่ ศาสตราจารย์ โยโซฟูจโิ นศาสตราจารย์ โยโซ ฟูจิโ นแห่ ง มหาวิท ยาลัย โตเกี ย วได้ รั บเหรี ยญรางวัลโรเบิร์ต เอช สแกนแลนจากสมาคมวิศวกรโยธาแห่ง
สหรัฐอเมริกา (ASCE)เหรี ยญรางวัลสแกนแลนได้ ริเริ่ มขึน้ เมื่อปี 2002 โดยสถาบัน
วิศวกรรมกลศาสตร์ ของ ASCE เพื่อให้ เกียรติแก่ผลงานและการ
อุทิ ศ ตนของศาสตราจารย์ โ รเบิร์ ต เอช สแกนแลนในงานด้ า น18วิศวกรรมกลศาสตร์ รางวัลนี ้นับเป็ นรางวัลที่ทรงเกียรติที่มอบให้แด่ ผ้ ูที่ ไ ด้ รั บ ความส าเร็ จ อย่ า งโดดเด่ น และมี ชื่ อ เสี ย งอย่ า งกว้ า งขวางส าหรั บงานทางด้ านวิศวกรรมกลศาสตร์ ทัง้ ในด้ า นทฤษฏี แ ละภาคปฏิ บั ติ ส าหรั บ ศาสตร์ ทางด้ า น กลศาสตร์
โครงสร้ าง วิศวกรรมแรงลม หรื อ แอโรไดนามิค นอกจากนี ้รางวัลนี ้ยังไม่จ ากัดเงื่ อ นไขของผู้ได้ รับ รางวัล ที่ จ ะต้ อ งเป็ นสมาชิกของ
ASCE หรื อ มีสญั ชาติใด ผู้ที่เคยได้ รับรางวัลซึ่งเป็ นชาวญี่ ปนคืุ่ อศาสตราจารย์กิตติคณุ มาซารุ มัตซูโมโต แห่งมหาวิทยาลัยเกียวโตและ ศาสตราจารย์ มาซาโนบุ ชิ โ นซู ก ะ แห่ ง มหาวิ ท ยาลั ยแคลิฟอร์ เนียเหรี ย ญรางวัล นี ไ้ ด้ ม อบให้ เพื่ อ เป็ นรางวัล แด่ ผ ลงานของ
ศาสตราจารย์ ฟู จิ โ น ส าหรั บ งานด้ า นพลศาสตร์ แรงลม การประเมินกาลังของสะพาน และ เทคโนโลยีการควบคุมแบบ แอคทีฟ/ แพสสิฟ คอนโทรลในสะพานญี่ ปนุ่ นอกจากนี ้ เราขอแสดงความขอบคุณเป็ นอย่างยิ่งสาหรั บความช่วยเหลืออย่างจริงใจจากนานาประเทศมา ณ ที่นี ้ด้ วยเริ่ มตังแต่้ ฉบับที่ 26 ของวารสาร Steel Construction Today& Tomorrow คณะกรรมการด้ านต่างประเทศของ JSSC ได้ เริ่ มเข้ ามาดูแลบทความของวารสารที่กาหนดไว้ 3 ฉบับต่อปี นับตังแต่
้แรกเริ่ ม JSSC ได้ ประชาสัมพันธ์ การพัฒนางานสารวจ วิจัยและ
เทคโนโลยีเพื่อส่งเสริ มการก่อ สร้ างด้ วยโครงสร้ างเหล็กและเพื่อ
ปรับปรุงเทคโนโลยีการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็ก ในขณะเดียวกันJSSC ยั ง ให้ ความร่ ว มมื อ กั บ หน่ ว ยงานองค์ ก ารต่ า ง ๆ ในต่างประเทศอย่างสม่าเสมอ
ภายหลังจากการผนวก JSSC เข้ ากับสมาคมก่อ สร้ างเหล็ก
สเตนเลสแห่งญี่ปนในปี
ุ่
2010 งานของ JSSC ได้ ขยายออกไปมิได้
มีเพียงแต่เหล็กคาร์ บอนเท่านัน้ แต่ยังรวมไปถึงเหล็กสเตนเลสที่
ป้องกันการผุกร่ อ นได้ อ ย่างสูงอี กด้ วย หลังจากนี ้ เราตัง้ ใจที่ จ ะถ่ายทอดข้ อมูลที่เกี่ยวกับการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กในด้ านต่าง ๆที่กว้ างขึ ้นไปทัว่ โลกเช่นเดียวกันกับฉบับที่ 32 ในฉบับปั จจุบนั ฉบับที่ 35 เริ่ มด้ วยการประกาศผลผู้ได้ รับรางวัลจากท่านประธาน JSSC และรางวัล
วิทยานิพนธ์ ประจ าปี 2011 บทความพิเศษกล่าวถึงแผ่นดินไหว
Great East Japan ซึ่งในรายละเอี ยดก็คือการกล่าวถึง ความเสียหายต่อโครงสร้ างอาคารเนื่องจากการสัน่ ไหวของแผ่นดินไหว
อาฟเตอร์ ช็ อ ค และคลื่ นสึน ามิ และงานที่ กระท าต่อ มาในการ
บูรณะซ่อมแซมและงานก่อสร้ างขึ ้นใหม่ หัวข้ อสาคัญอื่น ๆ รวมไป
ถึงการนาเสนอรางวัล – รางวัลใหญ่ของ AIJ 2011 แก่ประธานJSSC โคอิชิ ทากานาชิ เหรี ยญรางวัลฟาซเลอร์ ข่านจาก CTBUH
แก่ศาสตราจารย์อ ากิรา วาดะ และเหรี ยญรางวัลโรเบิร์ต สแกนแลนแก่ ศ าสตราจารย์ โ ยโซ ฟูจิโ น – และรายละเอี ย ดของการ
ประชุม สัม มนา JSSC ประจ าปี 2011 ในหัวข้ อ การก่ อ สร้ างโครงสร้ างเหล็ก ซึ่งจัดประจ าทุกปี จากการสนับสนุนของสมาชิกJSSC กรรมการ และองค์กรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้ องคณะกรรมการด้ านต่างประเทศ นอกจากที่มีหน้ าที่รับผิดชอบ
เกี่ยวกับจัดทาข้ อ กาหนดของการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กให้ เป็ นมาตรฐานสากล ส่งเสริ มให้ เกิ ดการแลกเปลี่ยนข้ อ มูลทางด้ า นเทคนิค และการติดต่อกับองค์กรต่างประเทศ การทางานของเรานี ้(รูปภาพ)เหรี ยญรางวัลโรเบิร์ต สแกนแลน
ดร.ฟูจิโน (ตรงกลาง) รับเหรี ยญรางวัล
ดร. สแกนแลนและภรรยา กับ ดร.ฟูจิโน
■ ■ ■ ■ ■(ปกหลัง)สาสน์ ถึงผู้อ่านโดย มาซัทซูกุ นาไกประธานคณะกรรมการด้ านต่ างประเทศ JSSC
(ศาตราจารย์ มหาวิทยาลัยนากาโอกะแห่ งเทคโนโลยี)ในฐานะตัวแทนของสมาคมการก่อ สร้ างโครงสร้ างเหล็กแห่งญี่ ปนุ่ (JSSC) ผมขอเริ่ มโดยขอแสดงความเสียใจอย่างที่ สุดกับผู้ เคราะห์ ร้ ายจากเหตุ ก ารณ์ แ ผ่ น ดิ น ไหว Great Japan
Earthquake ในโอกาสนี ้ เราได้ ตงปณิั ้ ธานที่จะพยายามอย่างที่สดุ
ในการสร้ างขึ ้นมาใหม่อีกครั ง้ และให้ การสนับสนุน ทางานอย่าง
ใกล้ ชิดกับผู้ที่ทางานอยู่ในแวดวงการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กใน
19สิง่ หนึ่งที่สาคัญก็คือเราทาหน้ าที่แจ้ งผู้อ่านให้ ทราบถึงการทางาน
ของ JSSC แนวโน้ มในการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็ก และเทคโนโลยี
และการพัฒนาเทคโนโลยีที่นาไปใช้ ในขันตอนการวางแผน
้การออกแบบ และการก่อ สร้ างโครงสร้ างเหล็กในญี่ ปนผุ่่ าน “ฉบับพิเศษของสมาคมการก่อสร้ างโครงสร้ างเหล็กแห่งญี่ ปน”ุ่ ซึ่งมีการตี พิ ม พ์ เ ป็ นฉบับ หนึ่ ง ในสามฉบับ ประจ าปี ของวารสาร Steel
Construction Today & Tomorrowถ้ า คุณ ปรารถนาที่ จ ะได้ รั บ ข้ อ มูล ในรายละเอี ย ดมากขึ น้เกี่ยวกับบทความหรื อ ต้ อ งการได้ รับข้ อมูลเกี่ยวกับเทคนิคที่มีอ ยู่ในฉบั บ นี ้ โ ปรดติ ด ต่ อ ส มาชิ ก JSSCฮิ โ รชิ ซู กิ ท า นิ
(h.sugitani@jssc.or.jp)20