Canllawiau ar sesiynau clwb ar-lein
Mae sesiwn ar-lein yn digwydd ar amser penodol, cyson gyda chymorth fideogynadledda neu
adnoddau ffrydio byw. Mae rhedeg sesiynau ar-lein yn ffordd wych i'ch Code Club neu
CoderDojo barhau i ddysgu gyda'ch gilydd nes eich bod yn gallu cyfarfod wyneb yn wyneb.
Rydyn ni wedi datblygu'r canllawiau hyn ar sail profiadau ac adborth aelodau o'r gymuned, abyddwn ni'n eu diweddaru yn ôl yr angen.
P'un ai bod gennych chi dri dysgwr neu dri deg yn eich clwb, chi sy'n adnabod eich cymuned
orau. Mae profiad pob clwb yn unigryw felly rydyn ni'n eich annog i addasu'r canllawiau hyn i'w
gwneud yn addas i'ch clwb chi.

Pum pwynt ar gyfer cynnal sesiynau ar-lein:
1. Diogelu
2. Sut mae dewis yr adnodd ar-lein cywir
3. Diogelu data
4. Cyfathrebu â phobl ifanc, rhieni a gwirfoddolwyr
5. Dylunio eich sesiwn

1. Diogelu
Ar draws yr holl weithgareddau mae'r Raspberry Pi Foundation yn eu cefnogi, rydyn ni wedi
ymrwymo'n gryf i ddiogelu. Rydyn ni'n credu na ddylai unrhyw blentyn, person ifanc nac oedolyn
agored i niwed byth ddioddef camdriniaeth o unrhyw fath. Mae gan bob un ohonom ni
gyfrifoldeb i hybu lles pob plentyn, person ifanc ac oedolyn agored i niwed, ac i'w diogelu.
Mae cod ymddygiad diogelu y Raspberry Pi Foundation yn berthnasol i weithgareddau ar-lein aci gyfarfodydd wyneb yn wyneb. Yr unig wahaniaeth ydy'r gymhareb rhwng oedolion a phobl ifanc:ar gyfer gweithgareddau ar-lein, dylai fod dau oedolyn o leiaf yn bresennol bob amser. Rhaid i
un o'r oedolion hynny fod yn wirfoddolwr Code Club neu CoderDojo cofrestredig gydag
archwiliad cefndir cyfredol.
Mae modd i oedolion eraill, boed wirfoddolwyr neu rieni, gymryd rhan mewn sesiynau ar-lein,cyhyd â'ch bod yn eu goruchwylio bob amser ac yn cyfyngu ar eu mynediad at wybodaeth
bersonol pobl ifanc. Ni ddylai unrhyw un redeg sesiynau un-i-un â pherson ifanc unigol ar unrhyw
adeg.

1

Rhaid i chi sicrhau'r canlynol hefyd:✓ Dylai pobl ifanc gael caniatâd eu rhieni i gymryd rhan yn eich sesiwn ar-lein.
✓ Dylai rhiant neu oedolyn arall fod yn bresennol yn y tŷ yn ystod y sesiwn ar-lein. Does dim
rhaid iddynt fod yn yr un ystafell ond dylent wybod bod y sesiwn yn digwydd.
✓ Rhowch gyngor i rieni y dylai eu plant gymryd rhan yn y sesiwn ar-lein wrth eistedd mewn
man agored yn y tŷ, neu mewn ystafell gyda'r drws ar agor.
✓ Rhowch ddolen i dudalen diogelu y Raspberry Pi Foundation i rieni er mwyn iddynt wybod
lle i roi gwybod am unrhyw bryderon.
✓ Rhaid i'r holl gyfathrebu â phobl ifanc fod yn agored a dylech osgoi defnyddio adnoddau
ar-lein sy'n caniatáu negeseuon preifat rhyngoch chi a'ch dysgwyr, neu rhwng dysgwyr.
Os bydd dysgwr yn anfon neges breifat atoch, atebwch yn y sgwrs gyhoeddus bob amser
er mwyn dychwelyd i sgwrs i fan agored.
✓ Mae'n iawn defnyddio gwe-gamerâu yn ystod y sesiwn ond gwnewch yn siŵr bod pawb
yn gwybod nad oes hawl ganddynt i recordio na chymryd sgrinluniau o'r sesiwn.
✓ Os byddwch chi'n rhannu eich fideos/lluniau cyfarwyddol eich hun â phobl ifanc,gwnewch yn siŵr bod eich cefndir yn addas i blant ac nad oes unrhyw beth amhriodol i'w
weld. Gwnewch yn siŵr eich bod wedi gwirio fwy nag unwaith eich bod yn rhannu'r ffeil
fideo/llun cywir ac nad oes manylion personol i'w gweld ynddi, gan gynnwys gwybodaeth
a allai ddweud ble rydych chi'n byw.
✓ Rhowch wybod i rieni bod pobl ifanc yn cael anfon eu prosiectau atoch chi fel dolenni
neu fideos/lluniau, a gwneud yn siŵr bod pobl ifanc wedi cael caniatâd eu rhieni cynrhannu unrhyw gynnwys â chi.
✓ Peidiwch â rhannu unrhyw fanylion personol â dysgwyr drwy unrhyw adnodd cyfathrebu.
Gwyliwch ein recordiad 'Best practice for online sessions’. Gallwch gymryd rhan yn un o'n
gweithdai ar-lein byw, rheolaidd hefyd.

2. Sut mae dewis yr adnodd ar-lein cywir
Gallech chi ddefnyddio nifer o wahanol adnoddau ar-lein i gynnal sesiynau clwb ar-lein. Mae eu
swyddogaethau, eu cost a'u defnyddioldeb yn amrywio. Os ydy eich dysgwyr dan 13 oed, byddbron pob adnodd ar-lein yn mynnu bod eu rhieni'n mewngofnodi ar eu rhan neu'n awdurdodi eu
cyfrifon.
Dylech ddim ond defnyddio adnoddau ar-lein sy'n caniatáu'r swyddogaethau diogelwch canlynol:●●●Creu grwpiau caeedig neu breifat lle mae IDs newydd yn cael eu cynhyrchu ar gyfer pob
sesiwn.
Nodwedd 'ystafell aros' i reoli mynediad gwesteion. Peidiwch â rhannu eich ID sesiwn
personol, a dim ond gadael i bobl sy'n rhan o'ch clwb ymuno.
Mae'r lletywr yn gallu tewi a thynnu unigolion.

2

Dyma rai adnoddau ar-lein gallech chi ddewis eu defnyddio:
●
●
●
●
●
●

Adnoddau fideogynadledda fel BigBlueButton, Cisco WebEx, Google Meet, a Zoom.
Edrychwch ar y tabl hwn i weld cymhariaeth o'u nodweddion.
Gwasanaethau ffrydio fideos fel YouTube Live.
Atebion ystafell ddosbarth yn y cwmwl fel Microsoft Teams a Google Classroom.
Cyfresi swyddfa cydweithredol fel Office 365 a Google Docs.
Adnoddau torri'r ias fel Kahoot! a Padlet.
Adnoddau arddangos fel Flipgrid a Scratch Studios.

Mae'r gymuned wedi rhoi cynnig ar amrywiaeth o adnoddau. Roedd yn gweld y canlynol yn
ddefnyddiol:●●●

Mae Google Workspace for Education, sy'n cynnwys Google Meet a Google Classroom,am ddim i ysgolion a Dojos (drwy ddefnyddio eu cyfeiriad e-bost coderdojo.com).
Mae Zoom wedi cael gwared ar y cyfyngiad 40 munud i ysgolion a Dojos (drwyddefnyddio eu cyfeiriad e-bost coderdojo.com) ar fersiwn sylfaenol ddi-dâl eu hadnodd
am y tro.
Drwy ddefnyddio naill ai Microsoft Teams neu Google Classroom, gallwch gyfuno
gweithgareddau o bell â sesiynau ar-lein yn hawdd, gan fod y ddau adnodd hyn yn
caniatáu i chi anfon deunyddiau ac adborth, cael cwestiynau, a chynnal sesiynau byw.

Pan fyddwch chi'n dewis adnodd ar-lein, meddyliwch am y canlynol:✓ Ydy eich dysgwyr eisoes yn defnyddio adnodd ar-lein penodol ar gyfer gweithgareddau
eraill? Bydd hi'n haws iddynt ymuno â'ch sesiwn os byddwch chi'n ei chynnal ganddefnyddio adnodd sy'n gyfarwydd iddynt.
✓ Ydy'r adnodd yn caniatáu cyfathrebu preifat rhwng oedolion a phobl ifanc, neu rhwng
pobl ifanc? Mae hyn yn peri risg diogelu felly cofiwch analluogi'r swyddogaethau hyn i'chsesiynau, neu osgoi defnyddio adnoddau sy'n caniatáu hyn.
✓ Ydy'r adnodd yn mynnu bod gan bobl ifanc gyfrif ar-lein? Mae'r rhan fwyaf o adnoddau
cyfathrebu lle mae angen cyfrif yn mynnu bod y rhai â chyfrif dros 13 oed. Os ydy'r bobl
ifanc yn eich grŵp o dan derfyn oedran yr adnodd rydych chi am ei ddefnyddio, bydd
rhaid i'w rhieni neu ofalwyr osod y cyfrif ac aros gerllaw drwy gydol y sesiwn.
✓ Oes angen gosod yr adnodd ar gyfrifiaduron y dysgwyr? Gallai hyn fod yn broblem iddysgwyr heb hawliau gweinyddol ar eu cyfrifiaduron.
✓ Ydy'r adnodd yn gweithio ar fwy nag un system weithredu a phorwr gwe, ac a oes modd
ei ddefnyddio am ddim? Gwnewch yn siŵr bod yr adnodd ar gael yn ddi-dâl i'r hollgyfranogwyr.

3

3. Diogelu data
Chi sy'n gyfrifol am y data personol rydych chi'n eu casglu, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn
dilyn egwyddorion diogelu data eich gwlad. Mae'r Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR)yn berthnasol yn yr UE ac mae'n rhaid i'r holl ddarparwyr technoleg mewn gwlad yn yr UE gadw
at egwyddorion GDPR. Ond nid ydy hynny bob amser yn wir i gwmnïau o'r tu allan i'r UE. Felly, osydych chi'n byw yn yr UE ac yn dymuno defnyddio adnodd ar-lein sydd wedi'i ddarparu gangwmni o'r tu allan i'r UE (e.e. caiff Zoom ei ddarparu gan gwmni yn UDA), rhaid i chi wirio ei bolisi
preifatrwydd i wneud yn siŵr bod y cwmni'n dilyn egwyddorion GDPR. Ewch i wefannau'r
awdurdodau goruchwylio perthnasol ar gyfer diogelu data yn eich gwlad am fwy o fanylion, ganeu bod yn darparu diweddariadau rheolaidd ar risgiau'n ymwneud â diogelu data.
Wrth ddewis rhwng gwahanol adnoddau ar-lein, gwnewch yn siŵr eich bod yn darllen polisïaudiogelwch a phreifatrwydd y cwmnïau sy'n darparu'r adnoddau. Dylech ddod i wybod sut maen
nhw'n caniatáu i chi ddelio â'r materion canlynol:✓ Cyfyngu ar ddefnyddio a chadw data personol: Dylid rhannu ffeiliau yn ôl yr angen yn unig
a gyda data personol cyfyngedig. Cadwch unrhyw ddata personol rydych chi'n eu casglu
a'u dileu cyn gynted â phosib er mwyn lleihau'r risg o dorri rheolau data personol, agweithredu yn unol â disgwyliadau'r unigolion.
✓ Cyfyngu ar fynediad at unrhyw ddata personol: Cyfyngwch ar fynediad at yr adnodd
ar-lein a'r data ynddo i'r rhai sydd angen mynediad yn unig.
✓ Os ydych chi'n casglu data personol, rhowch wybod i'ch cyfranogwyr sut byddwch chi'n
eu defnyddio: Mae angen bod yn glir ac yn dryloyw am hyn.
✓ Ydy'r adnodd yn ddiogel? Darllenwch bolisïau preifatrwydd a chwcis yr adnodd a gwneud
yn siŵr eich bod wedi gosod y gosodiadau diogelwch a data ar y lefel briodol. Wrth asesu
lefel ddiogelwch adnodd, ystyriwch y canlynol:- Ydy'r adnodd yn gofyn am gyfrinair cryf?
- Oes modd creu rolau ar sail gofynion mynediad?
- Ydy'r cyfathrebu ar yr adnodd wedi'i amgryptio?

4. Cyfathrebu â phobl ifanc, rhieni a gwirfoddolwyr
Rhowch wybod i rieni a gwirfoddolwyr y bydd eich sesiwn yn cael ei chynnal ar-lein a chynnwys yddolen i dudalen diogelu y Raspberry Pi Foundation yn eich cyhoeddiad. Rhannwch y ddolen i'chsesiwn ar-lein ac unrhyw gyfarwyddiadau ar gyfer ymuno (bydd hyn yn dibynnu ar sut rydych
chi'n dylunio eich sesiwn). Hefyd rhannwch pa weithgareddau rydych chi wedi'u cynllunio i'chdysgwyr a chynnwys dolenni i unrhyw brosiectau ar-lein neu ffeiliau PDF fydd eu hangen arnynt.

4

●●●●Rhaid i'ch cyfathrebiadau ag aelodau o'r clwb y tu allan i sesiynau'r clwb gael eu cyfeirio
at rieni'r bobl ifanc, nid yn uniongyrchol i'r bobl ifanc, bob amser.
Os nad oes gennych ffordd o gysylltu â rhieni'r aelodau o'r clwb yn uniongyrchol,
gofynnwch i'ch lleoliad am gymorth.
Cymerwch ofal i beidio byth â rhannu'r manylion mynediad i'ch sesiwn ar-lein yn
gyhoeddus, er mwyn gwneud yn siŵr mai dim ond y bobl rydych chi'n eu gwahodd sy'ngallu cymryd rhan.
Rhowch gyfle i rieni ddatgelu a fydd angen cymorth ychwanegol ar eu plentyn i fodloni eianghenion dysgu unigol.

5. Dylunio eich sesiwn
Cyn cyhoeddi eich sesiwn ar-lein, dyluniwch ei strwythur a pharatoi eich deunyddiau. Bydd
paratoi ar gyfer eich sesiwn gyntaf yn cymryd hirach nag y bydd ar gyfer sesiynau yn y dyfodol
oherwydd bydd yn cynnwys sefydlu eich adnoddau a'ch offer. Rydyn ni'n argymell bod sesiynau'npara rhwng 60 a 90 munud.
Meddyliwch am strwythur eich sesiwn:✓ Rhowch wybod ymlaen llaw i'r bobl ifanc a'r oedolion sy'n cymryd rhan pa weithgareddau
rydych chi wedi'u cynllunio iddynt.
✓ Dylech atgoffa'r bobl ifanc a'r oedolion sy'n cymryd rhan o'r cod ymddygiad a'r ymddygiad
sy'n cael ei ddisgwyl yn ystod y sesiwn ar-lein, fel peidio ag anfon negeseuon preifat na
chymryd sgrinluniau.
✓ Treuliwch ychydig o amser ar ddechrau pob sesiwn yn gwneud yn siŵr bod y bobl ifancyn gyfarwydd â'r adnodd ar-lein rydych chi wedi'i ddewis ar gyfer y sesiwn, ac yn gwybod
sut mae ei ddefnyddio.
✓ Cynlluniwch weithgaredd torri'r ias ar gyfer dechrau'r sesiwn. Gallai hyn fod mor syml âgofyn i'ch dysgwyr ddweud helo a dweud wrth bawb eraill beth maen nhw'n bwriadu eiwneud.
✓ Penderfynwch a ydych chi am rannu dysgwyr mewn unrhyw ffordd, fel yn ôl oedran, iaithraglennu, neu lefel y cymorth sydd ei angen arnynt. Mae gan rai adnoddau
fideogynadledda ar-lein swyddogaeth i greu ystafelloedd ar wahân, neu gallwch greu
mwy nag un sesiwn fideo i ddarparu ar gyfer gwahanol grwpiau. Rhannwch y ddolen neu
ddolenni cywir â rhieni ymlaen llaw. Cofiwch fod angen dau oedolyn sy'n arweinydd clwb
ym mhob amgylchedd ar-lein bob amser, gan gynnwys ystafelloedd ymylol.
✓ Ystyriwch hwyluso arddangosiad ar ddiwedd y sesiwn er mwyn i ddysgwyr allu
arddangos eu prosiectau.
Rydyn ni wedi llunio canllawiau manylach ar ddylunio eich sesiwn ar-lein ar gyfer eich clwb, gangynnwys templed amserlen sesiynau y gellir ei lwytho i lawr.
Raspberry Pi Foundation5

Elusen gofrestredig yn y DU 1129409
www.raspberrypi.org
Tachwedd 2021

Diweddarwyd ddiwethaf:

6