ALLIANCE

DES

MAISONSD'ÉDUCATIONCHRÉTIENNE

A L'ÉCOLE DE MARIEVERSIONS
E N

L ' H O N N E U R
TIRÉESDESD E

LATINESL A

AUTEURSS A I N T E

V I E R G E

CHRÉTIENSPAR LE R. P. ROCHE,
D E L A SOCIÉTÉ D E MARIEPARISLIBRAIRIECH.

POUSSIELGUERUE CASSETTE, 15

1900

Biblio!èque Saint Libère
http://www.liberius.net© Bibliothèque Saint Libère 2011.
Toute reproduction à but non lucratif est autorisée.

PROPRIÉTÉ DE :PRÉFACE

Ce nouveau recueil de versions a pour but de venir
en aide aux maîtres chrétiens qui, désireux de faireconnaître et aimer l'auguste Mère de Dieu, n'ont pas
toujours, à leur disposition, un texte latin adapté, soit
aux circonstances, soit à l'intelligence des enfants
qu'ils instruisent.
Quel est l'éducateur religieux qui n'a pas eu quelquefois à regretter cette lacune? C'est pour essayer dela combler, qu'empruntant aux sources qui nous ont
paru les meilleures (1), nous nous sommes appliqué(1) Parmi ces sources, nous devons signaler, avec une reconnaissance toute particulière, l'Année liturgique de Dom
Guéranger, à laquelle la généreuse bienveillance des RR, Pères

A L'ÉCOLE D E

IV

MARIE

à réunir les éléments de ce petit livre. Nous sentons
néanmoins combien, pour justifier son titre, il lui est
nécessaire de réclamer d'avance la bienveillante indulgence de ceux h qui nous nous permettons del'offrir.
Les cinq parties qui le composent comprennent
l'ensemble de la vie de la très Sainte Vierge, etoffrent

ainsi l'unité dans la variété. Cependant,

comme, en cet ordre, les devoirs ne sont pas toujours
proportionnés au niveau intellectuel desdiversesclasses, on a estimé utile de signaler, à la table, lesdevoirs plus difficiles par une croix, et les devoirs
plus faciles par un astérisque.
Bénédictins de Solesmes nous a permis de faire de très
précieux emprunts.
Mentionnons ensuite :La Collection générale des SS. Père?, et surtout les Œuvresde saint Bernard, traduites par Armand Ravelet.
Les Mélanges littéraires de Gorini.
La littérature des Offices dwins, par l'auteur de La littérature des Hébreux.
Le Livre de Marie, Mère de Dieu par Grégoire et Goilombet.
VHymnarium quotidîanum, du R. P. Ragey, S. M., édité
par la maison Lethielleux. Paris, in-8° carré. Prix, 6 fr.
Le Virginale gloriosœ Genitricis Mariée, du R. P. Ragey,
S . M., édité par la maison Gaume (Rondelet, successeur).
La Vierge d'après les Pères, par l'abbé Barbier.
La Vierge-Mère d'après la théologie, par le R. P. Petitalot,
S. M.
Marie dans ses symboles, ses figures,... petit in-12 latin français, par M. l'abbé Pillot, ancien vicaire général dudiocèse de Dijon, publié par la maison Périsse en 1 8 5 1 .
t

PRÉFACE

Dans

V

la pensée de l'auteur, ce recueil est sur-

tout destiné aux élèves de troisième, quatrième etcinquième; mais il pourrait être avantageusement
utilisé au delà et en deçà de cette limite. Les maîtres seront les meilleurs juges.
Daigne Marie, la protectrice et la Mère du jeuneâge, bénir ce modeste travail, entrepris en son honneur. Puisse-t-il, répondant aux saints désirs deséducateurs chrétiens, fournir un aliment à l'esprit etsurtout au cœur de leurs élèves, et contribuer ainsi
à faire mieux aimer Celle qu'on n'invoqua jamais envain, et dont saint Bernard a dit : « Le serviteur deMarie ne périra jamais : Dévolus Mariœ

peribit.

»nunquamPROLOGUS

PROLOGUEI
EXCITATDR ALUMNUS AD SEQUENDA
MARINE VEXILLA.
Floscule, qui prima rides formosus in herba,
Floscule, qui primo vere decenter bias,
Floscule, virginei modo jüngere floribus horti,
Laxat ubi plenos nectaris aura sinus,
Laxat ubi tepidis per prata Favonius alis.
Sol ubi purpureo lumina vestit humum.
0 te felicem ! tua si bona, floscule, noris :Non poteras ullo tutior esse loco.
Novi ego quam teneris noceat levis aura rosetis,
Quam tuus ex facili decutiatur honos.
Virgo fores hortique aditum custode coronat,
Ne noceant homines, ne noceantve fera,
Nec Titan radiis florem, nec flatibus Eurus,
Aspera nec tristi frigore laedat hiems,
At Zephiri molles, et sol formosior, et fonsIrriguis, apto tempore, lambat aquis.

3

PROLOGUS

Incipe te Wando, mi floscule, credere cselo,
Et primo illusum murice pande caput.
Cum totam matura rosam te fecerit setas,
Sceptra tuas flectes ad Mariana comas.
(P.

DESLIONS, S .

J.)IISALVE MATER.
Salve, flumen misericordise,
Flumen pacis et flumen gratiae,
Ros vallium, flos pudicitise,
Mater Dei et mater venise.
Salve, vera salus fidelium,
Majestatis thronus et solium,
Templum Christi, domus, triclinium,
Via vitse, pudoris lilium.
K

Salve, florum decor amabilis,
Sponsa Christi, ancilla humilis,
Tota pulchra et venerabilis,
Cui nulla fuit consimilis.
Praedicamus te venerabilem,
Sanctam mentc et corde simplicem,
Mundam carne, mitem, placabilem,
Deogratam, Deo amabilem.
Qui te gustant adhuc esuriunt,
Tuum sanclum dulcorem sitiunt,
Te amare ardenter cupiunt,
Te laudare sed non sufficiunt.
(S.

BONAVENTURA.)

1*

APUD MARIAM STUDIUM

III
MARINE PRiEDESTINATIO
Ab seterno ordinata sum, et ex antìquis antequam
tetra fieret.
Haec verba mystiee de Beata Virgine ab Ecclesia et a
SS. Patribus intelliguntur.
Ipsa enim ab selenio fuit ordinata, quia opus est
magnificum, opus divinum, non unius horae, mensis,
anni aut sseculi, sed sseculorum omnium.
Ab seterno earn ordinavit Deus, ab initioque mundi invariis figuris, archetypis, exeinplaribus per seva prsenuntiavit. Ita ejus virginitalem delineavit in angelis, caritatem in seraphim, sapientiam in cherubim, integritatem
in cselis, splendorem in slellis, in pratis gratiani, in arboribus fructum, in animantibus spirandi agendiquevìrtutem.
Adeo ut justorum omnium bene merita non nisi umbralitia qua?dam et preludia exstiterint, in quibus
Deus effonnando prima tantse fabricse rudimenta delude bat. — Quocirca a divo Bernardo apposite vocatur
Maria negotium omnium sa3Culorum.
(COBNELIUS A L A P I D E ,Comm. hi Proverbiis*

VII,

23.)

IV
SANCTI PARENTES BEATME MARLE VIRGINIS
Orta est Maria de Stirpe Abrahse et David, quibus a
Deo fuerat promissum quod in ipsorum semine, id est
in Christo, omnes tribus terne benedicerentur.

5

PROLOGÜS

Juxta Ecclesisß scrìptores, in civitate Nazareth est
nata, patre nomine Joachim ex eadem urbe oriundo,
matre vero nomine Anna, ex civitate Bethleem. Quorum
vita, simplex et recta ante Dominum, omni labe carebat
apudhomines. Suam enim substantiam tripartito dividentes, partem unam Tempio, aliam peregrinis et uauperibus erogabant, tertia tantum sibi usibusque familise
reservata.
Altarnen ita Deo grati, cum annos circiter viginti incasto conjugio duxissent nec liberos haberent, votum
voverunt, si Deus sobolem daret, se eam Domini servitio
esse mancipaturos. Quas preces ex animo factas, Omnipotens benigne audivit, angelumque misit primum ad
Joachim, deinde ad Annain , qui nuntiaret filiam ipsis
esse nascituram, cui similis sanctitate nec antea fuisset
nec posteaforet. Factum est itaque juxta Angeli verbum.
Nata in civitate Nazareth, sanctissima Maria tres
annos in domo paterna mansit. Eam deinde pii parentes
Hierosolymam duxerunt et, in Tempio, Dei servitio dedicavere ; ibique Virgo virginum in domo Domini piantata,atque per Spiritum sanctum saginata, frugifera} instar
olivae, omnium virtutum domicilium effecta est, ut eam
decebat quae Dei Redemptoris Genitrix futura erat (1).
4(S.

FüLBERTÜS.)V
MARIA IMMACULATA
Decretum Pii Papas Noni declarans Immaculatam B. Virginis
Oonceptionem esse de tide.

Postquam nunquam intermisimus, in humilitate etjejunio, privatas Nostras et publicas Ecclesiae preces Deo
Patri per Filium ejus offerre, ut, Spiritus Sancti virtute,(i) Cette dernière phrase est de saint Jean Damascene.

6APÜD MARIA M STUDIUM

mentem Nostram dirigere et confirmare dignaretur,
implorato universae cselestis Curiae praesidio, et advócalo
cum gemitibus Paráclito Spirita, eoque sic adspirante ;ad honorem sanctse et individuae Trinitatis, ad decus etornamentum Virginis Deipara, ad exaltationem Fidei
catholicae et christians religionis augmentum, auctoritate Domini Nostri Jesu Christi, beatorum Ápostolorum
Petri et Pauli, ac Nostra, declaramus, pronuntiamus etdefinimus :« Doctrinam quae tenet beatissimam Virgin em Mariam
in primo instanti suae conceptionis fìiisse singulari
Omnipotentis Dei gratia et privilegio, intuitu meritorum
Christi Jesu Salvatoris generis humani, ab omni originalis culpae labe praeservatam immunem, esse a Deo
revelatam, atque idcirco ab omnibus fidelibus firmiter
constanterque credendam.
« Quapropter si qui secus atque a Nobis definitum est,
quod Deus avertat, praesumpserint corde sentire, ii noverint ac porro sciant se proprio judicio condemnatos,
naufragium circa fìdem passos esse, et ab unitate Ecclesia defecisse. »(Ex Bulla dogmatica Ineffabilis Pii Papié Noni.)

VI
MARLE IMMACULATE ENCOMIUM
Quid dicam, aut quid proloquar de praeclara et sancta
Virgine ? Solo enim Deo excepto, cunctis superior exstitit. Natura formosior est ipsis Cherubim et Seraphim
et omni Angelorum exercitu : cui praedicandse caeleslis
ac terrena lingua minime sufficit, immo vero nec angelorum.

7

PROLOGUS

0 Beata Virgo, columba pura et sponsa caelestis ; oMaria, caelum; templum et thronus Divinitatis, qu.*e
coruscantem in cselo et in terra solem habes Christum !
Nubes lucida, quae fulgur de caelo lucidissimum ad illuminandum mundum deduxisti !
Virgo lilium estimrnaculatum, quae rosam immarcescibilem genuit Christum. 0 sancta Deipara, ovis imma­
culata quae Verbum ex te incaraatum, Agnum Christum
peperisti ! 0 Virgo Sancta, quae angelorum exercitus instuporem deduxisti ! Stupendum enim miraculum in ca>lis, mulier amicta sole, lucem gestans in ulnis : stupen­
dum miraculum in caelis, Dominus angelorum infans
Virginis effectus. Angeli accusabant Evam, nunc vero
Mariani gloria prosequuntur, qusß lapsam Evam erexit et
Adamum e paradiso dejectum in caelos misit.
Gratia sanctae Virginis est immensa. Hinc Gabriel
imprimis salutat Virginem dicens : Ave gratia plena,quae es splendidum caelum! — Ave gratia plena, virtulibus multis exornata Virgo ! — Ave gratia plena, quae esurna aurea coiitinens manna caeleste ! — Ave gratia
plena, quaß sitientes fontis perennis dulcedine satias ! —Ave, sanctissima Mater immaculata, quse genuisti Chris­tum qui est ante te ! — Ave purpura regia, quae caeli
terraeque regem induisti ! — Ave, liber incomprehensus,
quae Verbum et Filium Patris mundo legendum exhibuisti !
( S . E P I P H A N U S , De laudibus

B. Marisa Virg.)

VII
BEATiE MARLE VIRGINIS NATIVITAS
Laetis terra sonet plausibus; huic Dei
Mater. Virgo datur : munere quo nova
Se rerum facies protinus exserit,
Mundo pax redit aurea.

8

APUD MÀBIAM STUDIUM

Hsec est ilia domus, qua Deus advena
In terris habitat, dignaDeo domtrs ;Templum grande, sibi quod propria manu
Summus condidit Artifex.
Aureis area vetus fulserituudiqueScintillans radiis : hsec vacuas decent
Umbras : interior Nunlinis ipsius
Arcam nobiliftas decet.
•

Non hic manna htet, Jenifer auf Japis (4),
Won ramus sterilis : flos vîget hic ferax
Virtulum ; sacer hiepanis, homo Deus ;Hic legis residet dator.
Sit laus summa Patri, summaque Filio :Amborum sit idem Spiritui decus,
Arcanis habilem qui thalanium modis
Christo praeparat hospiti.
(COFFIN.)

VIII
NATIVIÏAS BEATME MARINE VIRGINIS
Gaudeamus et exsultemus in nativilate Beatissimse
Dei genitricis Marise, quae novum mundo nuntiavit gaudium, et totius exstitit humanse salutis exordium; et sicut
gaudere solemus in nativitate Christi, ita etiam nihilominus gaudeamus in nativitate Matris Christi.
Hodie illa nata est per quam omnes renaseimur,
cujus speciem omnipotens coneupivit et in qua Deus
posuit thronum suum.
Hodie nata est regina mundi, fenestra caeli, janua
paradisi, tabernacu/um Dei, Stella maris, scaia c&iestis(\) Legifèf

lapis, les tables de la loi, tables de pierre quiétaient placées dans L'Arche d'alliance.

9

PROLOGUS

per quarn supernus rex humiliatus ad ima descendit, ethomo, qui prostratus jacebal, ad superna exaltatus ascendit.
Hodie apparuit stella mundo, perquam sol justititiaB
illuxit mundo. Ilia videlicet de qua perprophetam dicilur :Orietur stella ex Jacob et exmrget homo de Israel.
Hodie nata est splendidissima ilia Virgo, ex qua processit speciosus forma prae fìlìis homi num.
Hodie prodiit iquse templum fieri meruit divinitatis.
Hodie impleta est prophetia ilia quam eximius prophetarum Isaias, quasi praeco factus ad adventum Regina3
mundi, magna voce clamahat, diceus : Egredietur virga
de radice J m e , et flou de radice ejus ascendet.
Et bene hrecincomparabilis Virgo virga dicilur, quse
per intentionem desiderii ad superna emicuit, et per boni
operis sinceritatem distorte nodosilatis vitium non
incurrit. De qua virga Redemptor noster quasi llos
ascendit, qui martyribus et confessoribus suis, lotius
orbis campos velut rosis et liliis decoravi*.
(S. PETRUS DAMIANUS, Sermo XLVI^ in Nativ.

BeatseVirginis.)IX
B E A M MÀRLE VIRGINIS NATIVITASDei Genitricis nalalom, opera pretium est honorare,per quam universum mortalium genus redintegratum est,
et per quam primigeni matris Ev«e luctus in gaudium
est commutatus.
In ista die, virga de radice Jesse orla est, ex qua flos
divine subsistens ascendit.

40

APOD MARIAM

STUDIUMla ista die, in terris et ex condicione terrena, cselum
Deus condiditqui olim ex aquisfirmamentumcompegerat,
et in altuin extuhsrat. Ac sane cselum istud ilio longe
divinius est. et stupendum magis ; nam qui solem in
ilio condidit, ex hoc ipse sol Justitise oriturus est.
Laetentur caeli et terra, commoveatur et ipsum mare ;in mare enim concha gignitur hodie, quae cselitus
procreabit margaritam Christum.
Exsultet natura, ecce enim apparet agna ex qua Pastor
vellus induet, ac veteris mortalilatis tunicas lacerabit.
Choreas agat Virginitas, quoniam, ut loquitur Isaias,
nata Virgo est qufc habebit in utero parietque filium
cujus nomen Emmanuel, hoc est, nobiscum Deus.
0 quot miracula quam mirabiliter conjuncta in hac
puellulà ! ex sterilitate nascitur, virgo et mater est ; inipsa miscentur Deitas et humanitas, passio et impassibilitas, vita et mors, ut in omnibus quod erat deterius apotìori vincerete.
0 sanctissimi parentes, Joachim et Anna ! mundo qui
Dei matrem peperistis, filiam angelis superiorem et nunc
angelorum Dominam.
0 speciosissima dulcissimaque pue//a / 0 liliam
convallium, ex generosissima et maxime regia stirpe
Davidica progenitum \ Per te regnum sacerdotio est
locupletatum : per te legis facta translatio est, patefactusque spiritus qui sub lege delitescebat.
0 rosa quae ex spinis, Judaeis scilicet, orta es, divinoque odore cuncta perfudisti !
0 Filia Adami et Dei Mater ! Beati progenitores ex
quibus prodiisti ; beatse ulnae quae te gestaverunt, item
labiaquibus castis osculis fruì concessum est.
Hodie mundi saìus est inchoata : Jubilate Deo omnis
terra, cantate et exsultate etpsallite.ExdìXsiXe vocemves-

PROLOGUS

ii

tram, exaitate, nolite timere ; nobis enim, in sanctaprobatica, nata est Mater ex qua Agnus Dei qui tollit peccata mundi nasci voluit.
Salite montes ! mons quippe Dei clarissimus partu
editur, qui collem omnem ac montem, angelorum scilicet et hominuin sublimitatem superat et transcendit ;ex quo, nulla manus opera, exscindi voluit lapis angularis
Christus.
(S. J O A N N E S D A M A S C E N Ü S , Seìsmo in Nativ. B. Virginia, passim.)

X
MARIA IN TEMPLO PILESENTATA
Anna Mariam, pretiosum illum Trinitatis thesaurum,
tres annosnatam, in templum Domini laetabunda deduxit,
unaque cum Joachim hymnos gratiarum effundens, <coetuque virginum comitante faces gestantium, adilum qui
ducit ad Sancta sanctorum occupavit.
Ibi Zachariam, qui propheta erat et sacerdos, eorumque consanguineus, venerabundi conjuges, Iaetantibus
labiis atque oris exsultatione appellantes, c/amaäant ;« Accipe, Zacharia, hostiam immaculatam: accipe, osacerdos, floridam vitem quse racemum efferet seternae
vitse, illam intromittein recessus intimos templi Domini;huic sedem in templo manufacto prsebe, quae templum
est animatum Verbi conditoris omnium. »Hse fuerunt ab Anna et Joachim editae praedicationes,hse Deo redditae cum gratiarum actione laudaliones, hse
apud prophetam datse summa cum fiduciatestificationes.
Tum sacerdos, (jui Sancta sanctorum tenebat, et Dei,
ut ita dicam, particeps erat, intuens in Virginem, ejusque modestiam, innocentiam, nobilitatem et decus quasi

AP17D MARIAM STUDIUM

12

divinum admirans, spiritus afflatu exclamavit : a 0 Virgo
immaculata, tu benedicta inter midieres, tu celebrata
propter innocentiam, tu Adami maledicti expiatio, tu
Evse debitisolutio. Te praedico gratia plenam ; te adduco
pretiosum thesaurum in Templo ; te extollo novum Testamenhim in quo Messias Christus inscriptas, hinc litterae
legalium finem imponet, inde vocationis gratia initium
faciet. »ProphetaMariam sanctissimis his laudibus postquam
cumulavit, earn ad summos altaris gradus deductam Do­
mini Dei servitio dicavit. Turn genitores Joachim et Anna,
lato animo, e Templo recesserunt, Virginis intelligentiam,
mansuetudinem animique magnitudinem admirantes.
Constant,
S S . Deipara (passim).
S. T A R A S I U S ,cpiscopus. Sermoin

Präsent,

XI
SANCTUS JOSEPH BEAT/E VIRGINIS MARINE SPONSUS

Quis et qualis homo fuerit beatus Joseph, conjice exappellation e qua meruit honorari, adeo ut pater Dei etdictus et creditus sit : conjice et ex proprio vocabulo,
quod augmentum non dubitas interpretari.
SimuL et memento magni illius patriarchi quondam
in iEgypto venditi, et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum,
innocentiam assecutum et gratiam. — Si quidem ille
Joseph fraterna ex invidia venditus et ductus in ^Egyptum, Christi venditionem praefiguravit ; iste Joseph,
Herodianam fugiens invidiam, Christum in iEgyptum
portavit. — Ille domino suo fidem servans, strenue
calunniiam et carcerem castus sustinuit ; iste Domini
sui Matrem agnoscens Virginem, et ipse virgofideliter%

PROLOGUS

43

custodivit. — Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum ; isti-datum est conscium fieri atque participera
caelestium sacramentorum. — Ille frumenla servavit
non sibi sed omni populo ; iste panem vivum e caelo servandum accepit tam sibi quam universo mundo.
Non est dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste
Joseph, cui mater desponsata est Salvatoris, fidelis,inquam, servus et prudens, quern constituit Dominus
suae Matris solacium, suae carnis nutritium, solum deniquein terris magni consilii coadjutorem fidissimum.
Hue accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vereenim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir
iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Piane fìliusDavid, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed
devotione ; quem tanquam alteram David, Dominus
invenit secundum cor suum ; cui tuto commilteretsecretissimum atque sacratissimum sui cordis arcanum ;cui tanquam alteri David, incerta et occulta sapientiae
suae manifestavit, et dedit illi non ignarum esse mysterii
quod nemo principum hujus seeculiagnovit ; cui deniquedatum est quod multi reges et prophetae, cum vellent
videre non viderunt, audire non audierunt, non solum
videreet audire, sed etiam portare, deducere, amplecti,
nutrire et custodire.
( S . B E R N À R D U S , Homilia IIsuper Missus est.)

XII
ANNUNTIATIO BEAT.E MARLE VIRGMS
Terra quae magno hactenus dolore spinas genninasli,
jam nunc age choreas et salta ; ecce enim immortalis
agricola, qui te a spinis maledictionis expurget, nunc
appropinquat.
Sed tu, o Virgo intemerata, tanquam veilus piane
divinum, praepara te Numini excipiendo, quod in te velut
imber descendet.

A PUD MARIAM STUDIUM

Esto paratus, o divinae munditiae liber, quippe tibi
Sancti Spiritus digito inscribetur sapientia divina sed
incarnata, quae insipientiae meae praevaricationem e medio
to Hat.
0 aureum candelabrum, ignem recipe divinitatis, ut
perte luceat m undo, simulque nequitiae nostras tenebras
dissipet.
0 magni Regis palatium, Virgo, aurium tuarum di­vina pande vestibula ; jamjam enim ad te ingredietur
ipsa Veritas Christus, ut habitet in medio tui.
0 vitis Maria, compara te, ut per angeli vocein fecundata, botrum maturum neque corruption! obnoxium
procrées.
0 mous denique, salve, quern Daniel in spirita praevidit, et ex quo lapis ille spiritalis abscinditur, qui inania daemonum sculptilia conteret.
0 rationalis area, quam verus legislator, amore singulari prosecutus, inhabitare nunc ut incola statuit,
impleat te jucunditas mentis ; per te enim destructos
innovabit.
Rie qui a dextera Patris numquamdigressus, substantiam omnenr-transcendil, in te sibi diversorium delecturus adventat ; ut a dextris suis te constituât, tanquain
reginam dignitate sibi propinquam, et excellenti pulchritudine praeditam ; utque te velut dexteram suamomnibus lapsis ad surgendum extendat.
Inter Angelos primarius Dei minister, vocem ad telaetabundam emittit, ut ex te corporandum signified
magni consilii angelum.
0 Verbum divinum, caelos inclina et nunc ad nos
descende. Jam enim Virginis uterus praeparatus est tibi
ut thronus, in quo tanquam Rex splendidus sedeas,
opus dexterae turn a ruina sustollens.
(Ex Liturgia graeca.)

SALUTATIOANGELICASALUTATIO ANGELICAI
SALUTATIONIS ANGELICA DIVISIO
Post Dominicam oration em, praestantissima estilta quseangelica salutatio nominalur.
Angelica dicitur uon quod ejus auctor angelus, sedquia pars ejus primaria non hominis ore sed angeli primario fuit prolata, ut indicat Lucas evangelista, cap. I,
v. 26 :« Missus est, ait, Angelus Gabriel a Deo in civitatem
Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam
viro cui noinen erat Joseph, de domo David, et nomen
virginis Maria.
« Et ingressus Angelus ad earn dixit :Ave gratiaplena
Donrinus tecum, benedicta tu in mulieribus. »Hujus orationis pars secunda verbis constat Elisabeth,
in Beatae Virginis visitatione ; quse verba sic refert idem
evangelista :« Exsurgens Maria iii diebus illis, abiit in montana
cum festinatione, in civitatem Juda.
« Et intravit in domum Zachariae et salutavit Elisa­
beth. Et factum est, ut audivit salutationem Marise Eli­sabeth, exsultavit infansin utero ejus, et repleta estSpiritu sancto.
« Et exclamavit et dixit : Benedicta tu inter mulieres
et benedictus fractus ventris tuu »SALUTATIO ANGELICA

17

Pars tertia, nempe : Sancta Maria, Mater Dei, ora
pro nobis peccatoribus, etc. addita putatur postquamin Ephesio concilio profligata est haeresis Nestoriana,
quae nolebat Virginem Mariam dici 0eoróxov seu Dei
Genitricem.
3

II
ANGELICHE SALUTATIONIS VIRTUS
Gaelum gaudet, stupet omnis terra, cum dico : Ave
Maria.
Satan fugit, infernus contremiscit, cum dico : Ave
Maria.
Mundus vilescit, caro marcescit, cum dico : Ave
Maria.
Abscedit Iristitia, venit nova laetitia, cum dico : Ave
Maria.
Torpor evanescit, cor ex amore liquescit, cum dico :Ave Maria.
Crescit devotio, oritur compunctio, spes proficit»
augetur consolatio, cum dico : Ave Maria.
Recreatur animus, et in bono confortatur aeger affectus; cum dico : Ave Maria.
Siquidem tanta est suavitas salutationis hujus benediete, ut humanis non possit explicari verbis ; sed semper altior manet et profundior quam ut creatura omnis
indagare sufficiat. Quapropter ad te, Virgo sanctissima,iterum flecto genua et dico : Ave Maria, gratta piena.
Suscipe, Domina clementissima, salutationem hanc
devotissimam, et me in ea suscipe ; ut aliquid habeamquod tibi grate placeat, quod mini fìduciam ad le praes-

18

APUD МАШАМ STUDIUM

tet, quod majorem semper amorem accendat, atque injugi devotione tui venerandi nominis conservet.
(THOMAS A KEMPIS, Soliloguium animas, cap. X X I I I , v. 4 . )SALUTATIONIS ANGELICI! EXPLANATIO
III
AVE
Jngressus Angelus ad Mariani dixit :Ave,~gratia plena.
A gaudio incipit Mariam alloqui ille gaudii nuntius.
Noverat enim et plane sciebat nuntium illud suum universis hominibus omnibusque crealuris gaudium parare,et quoslibet a quibusvis dolores expeliere. Noverat ex
divina hujus mysterii cognitione mundum lumine collustrari; noverat erroris dejici caliginem; noverat retundímortis aculeum; noverat vim corruptions infringí; nove­
rat inferno victoriam auferri ; noverat salutem perdilo
eftulgere homini, qui horum maloram jugo jamdiu premebatur, ex quo scilicet a paradisi deliciis expulsusfuerat.
Propterea legationis exordium a gaudio ducit ; propterea suis sermonibus gaudii voces praemittit ; propterea
faustis hisce nuntiis gaudium antecedit, utpote quae
omnibus credentibus gaudio futura erant.
Et sane par omnino erat ut divina gaudii denuntiatio,
a sermonibus verbisque gaudium elicientibus sumeretinitium. Propterea eninret angelus gaudium ante omnia
renuntiat, quia fausta} legationis suae non ignorat exitum,ac probe novit, quod habebatur colloquium, in totius
mundi gaudium esse cessurum. Et profecto quodnam
gaudium, aut qusenam experiri potest jucunditas, quam
non longe excedat colloquium ad Virginem illam beatam
ac gaudii parentem habitum ?
(S.

SOPHRONIOS,e p i s c , Hotniiia in Deiparae

Annuntiatione.

li)

SALUTATIO ANGELICA

IV
MARIA
Et erat nomen Virginie Maria. (Luc., cap. I, v. 27.)

Loquamur'pauca super hoc nomine, quod interpretatum maris stella dicitur, et Matri Virgini valde convenienter aptatur.
Ipsa enim ilia est nobilis stella ex Jacob orta, cujus
radius universum orbem illuminât; cujus splendor etprsefulget in supernis, et infernos pénétrât, terras efiam
perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora,
fovel virtutes, excòquit vitia. Ipsa est, inquam, praeclara
eximiaque stella super hoc magnum et spaliosum maresublevata, micans meritis, illustrans exemplis.
0 quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio,
magis inter procellas et tempestates fluctuare quam per
terram ambulare, ne avertas oculosa fulgore hujus sideris, nisi vis procellis obrui.
Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos
tribulationum, respice stellam, voca Mariam.
Si jactaris superbia? undis, si ambitionis, si detractions, si aemulationis, respice stellam, voca Mariam.
Si iracundia aut avaritia aut carnis illecebra naviculam conçussent mentis, respice ad Mariam.
Si criminum immanitate, conscientise fceditate confusus, judicii horrore perteri'itus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso, cogita Mariam.
In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam
cogita, Mariam invoca. Non recédât ab ore, non recédât acorde,et,ut impetresejusorationis suffragium, nedeseras
conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias,
ipsam rogans non desperas, ipsam cogitans non e m s ;
1**

20

APUD MARIAM STUDIUM

ipsa tenente non corruis, ipsa protegente non metuis,
ipsa duce non fatigaris, ipsa propitia pervenis, e! sic intemetipso experiris quam inerito dictum sit : Et nomen
Virginh Maria,(S. B E R N A R D U S , Eomìlia II super Missus est.)V
MARIA
A ve gratia plena I— Cui loqueris, angele sancte ? quod est nomen ejus ?
scriptumne in caelis, cognitum, designatum ?
— Novi, inquis, novi earn ex nomine. Nomen Virginis est Maria, nomen benediclum et exaltatum in omnibus sseculis, venerandum et colendum geutibus ettribubus et populis. Ridet caelum cum audit hoc nomen
Maria; exsultat anima, tranquillatur conscientia 'cum
sonat vox Maria.
— Sed quid est Maria ? — Maris stella.
— Quid est Maria ? —Illuminatrix.
— Quid est Maria ? — Domina.
0 maris stella I non timet naufragium qui ad te potest
habere confugium.
0 Illuminatrix ! secure transibit per umbras mortis,
quern tu illustraveris, quern (u pneibis.
0 Domina I ego servus tuus, non semel sed ilerum
servus tuus, nec iterum taMum, sed, a progenie in progenies, ego servus ancillse Domini, ego mancipium ejus^
ego scabellum pedum ejus.

24

SALUTATIO ANGELICA

Si tempestas ingruerit, o Maria, maris stella eris ;Si nox tenebras induxerit, illuminatrix ;Si me in servitulcm malignorum spiriluum aliquis per
nfcgligentiam meam proclamaverit, tu vera et sempi­
terna Domina, vindica me ut tuum, excusa me ut tuum,libera me ut tuum.
(1 ETRLS C E L L E N S I S , in Annunf.
j

Domini Sermo III, passim.)VI
GRATIA PLENA
Gratia Dei, juxta divum Thomam, ad duo datur, sci­
licet, ad bonum operandum et ad malum vitandum, etin bis duobus perfectissimam habuit gratiam Beata
Virgo.
Ipsa enim omne peccatum magis vitavit quam aliquis
sanctorum, post Christum. Nam peccatum, aut origiwa/eest,et illius fuit Maria semper immunis juxta fidem,
aut mortale et veniale, et ab illis fuit libera, ul docet
Scriptura : Tota pulchra es arnica mea et macula non
est in te.
Ipsa etiam virtutum omnium opera exercuit. Alii
quidem sancti specialia qusedam perfecerunt, cum alius
fuerit humilis, alius castus, alius misericors ; ideoqueipsi in exemplum specialium virtutum dantur; sed
Beata Virgo in exemplum omnium. Ceteris per partes,ail Hieronymus, Mariae autem tota se infundit plenitudo
gratise.
Addit divus Thomas tantam fuisse hanc plenitudinem
gratise in beata Virgine, ut ex ea refuderit in virgineam
9%APUD MAKIAM STUDIUM

earnem ipsius et in omnes homines. « Multum, inquit,
in quolibet sancto, gratiam habere satis magnani ut
sufficiat ad plurimomm salutem ; habere autem tantum
de ilia ut suffìciat ad salutem omnium, hoc solummodo
in Christo et in beata Maria (1), In omni periculo, salutem ab ipsa obtinere potes, in omni opere virtutis
adjutorium habere ; dicit enim ipsa : In me omnia
spes vitas et virtutis. — linde inerito exclamât divus
Germanus :« Nullus est qui salvus fiat nisi per te, o sanctissima ;« Nullus qui lìberetur a malis nisi per te, o purissima ,<r Nullus est cui donum concedatur nisi per te, o caslissima;« Nemo est cujus misereatur divina gratia nisi perte, o Virgo nobilissima. »VII
DOMINUS TECUM
Non dicit : Dominus in te, sed Dominus tecum. —Deus enim qui ubique sequaliter totus est per suam
substaiuiam, aliter tarnen in rationabilibus crealuris
quam in ceteris, et ex prioribus, aliter in bonis quamin malis est per efficaciam.
Ita sane est in irrationabilibus creaturis, ut n o ncapiatur ab ipsis ; a rationabilibus autem capi potest quidem per cognitioneni, sed a bonis tantum capitur etiam
per amorem.
In solis namque bonis ita est ut etiam sit cum ipsis
propter concordiam voluntatis. Dum enim suas voluntates ita justifias subjiciunt ut Deum non dedeceat velie0) En Jésus-Christ comme source, en Marie comme réservoir.

SAMJTAT10 ANGELICA

23

quod ipsi volunt, per hoc quod ab ejus voltfntate nondissentiunt, Deumsibi specialìter jungunt.
Sed cum ita sit cum omnibus Sanctis, specialiter,tarnen cum Maria, cum qua ulique tanta ei consensio,
fuit ut illius non solum voluntatem, sed etiam carnem
sibi conjungeret, ac, de sua Virginisque substantia,
unum Christum efficeret, vel potius unus Christus Tieret,qui, etsi non totus de Deo nec totus de Virgine, totus
tamen Dei et totus Virginis esset, nec duo filii, sed unus
utriusque filius.
Àit itaque Àngelus : Ave gratta piena. Dominus tecum. Non tantum Dominus Filius tecum, quem carneinduis, sed et Dominus Spiritus sanctus de quo concipis, et Dominus Pater qui genuit quem concipis.
( S . BJSRNARDTJSJ Homilia III super Missus est.)

Vili
BENEDICTA TU IN MULIERIBUS
Vere benedicta tu" in mulieribus, Maria, quoniam
Evse rnaledictionem in benedictionem commutasti ; quoniam Adam qui prius jacebat exsecratione perculsus, ut
per te benediceretur effecisti.
Vere benedicta tu in.mulieribns, quoniam benedictio
Patris per te affulsit hominibus, eosque a vetere maledicto liberavit.
Vere benedicta tu in mulieribus, quia per le progenitores tui salutem inveniunt ; tu siquidem salvatorem
genitura es qui tlivinam ipsis salutem comparabit.
Vere benedicta tu in mulieribus, quoniam divinitus
eum protulisti fructum qui benedictionem orbi terrarum elargito, ipsumque a maledictione spinas germinante liberabit.

24

A PUD M AHI A M STUDIUM

Vere benedicta tu in inulieribus, quia mulier naturali
condicione, Dei tarnen Genitrix reipsa fies. Etenim siqui ex te nasciturus est secundum veritatem Deus est
incamatus, ipsa jure meriloque diceris Deipara, quippequae Deum verissime paris.
Alii quidem, iique plures ante te, eximia sanctitate
floruerunt ; sed neniini quemadmodum tibi plena gratia
impertita est. Nemo enim sicut tu ad tantam magnifìcenliam est evectus; nemo sicut tu, purificante gratia
prseoccupatus est; nemo sicut tu cselesti luniine refulsit;
nemo sicut tu pra omni celsitudine exaltatus est. Et
merito quidem, nemo enim sicut lu ad Deum tam prope
accessit ; nemo sicut tu Dei donis est ditatus ; nemo
sicut tu Dei gratia fuit particeps. Omnia vincis qurecumque inter homines emicant : omnia superas numera
quae Dei largitale effusa in quoslibet dimanaverunt.
Propterea tibi clamavi atque iterum vehementer clamabo : Ave gratia plena, benedicta Ut in mulieribus.
(S. SopHftowius episc.j Homilia in Deipara?

Avmmtuttione.)

IX
BENEDICTUS FRUCTUS VENTRIS TÜI
Benedictus fructus ventris tui, Maria ; benedictus inodore, benedictus in sapore, benedictus in specie.
Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat patriarcha : « Odor filii mei sicut odor agri pieni cui
benedixit Dominus. » Statim atque ortus fuit fructus ille
benedictus, ita longe lateque odorem fudit, ut totum
impleret mundum ; nam, a remotissimis orbis partibus,
orientales reges ad se propius odorandum et adoranduui
pertraxit.

SALCTATIO ANGELICA

25

Et sicut fructus, cum tangitur ac manibus premitur,
magis redolet, ita fructus Marine, cum jam laboribus oinnino malurus, Judaeorum manibus attractatus etpressus fuit, clavihus affixus et lanceae punctione concisus, majorem efflavit odorem per universum orbem,
omnia suavitatis fragrantia ad se pertrahens., et in sui
amorem rapiens (1).
De sapore ejus quidam qui gustaverat taliler eructabat dicens : « Gustate et videte quoniam suavis est
Doniinus. » Et alibi : « Quam magna mullitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. »Et ipse fructus invitans nos ad se : « Qui edit me,
ait, adhuc esuriet, et qui hibit me adhuc sitiet. » Hoc
utique dicens saporis propter dnlcedinem, qui semel
gustatus magis appetilum excilat. 0 bonum fructum !.qui
animarum esurientium et siticntium justitiam et esca etpotus est.
Audistis de odore, audistis de sapore, audite nunc despecie.
Si enim fructus ille mortis, non solum suavis fuit advescendum,sedetiam, teste Scriptura, delectabilisaspectu,
quanto magis hujus vitalis~ fructus vivificum decorem
debemus inquirere, in quem desiderant angeli prospicere. Gujus pulchritudinem in spiritu videbat et in corpore videre cupiebat qui dicebat propheta : « Ex Sion
species decoris ejus. » — Et ne mediocrem nobis videatur commendare decorem, recolamus quod in alio psalmo
legitur : tf Speciosus forma prae fìliis hominum, diffusa
est gratia in labiis tuis, propterca benedixit te Deus inaeternum. »(S. B E R N A R D U S , Romilia III super Missus est.)(I)

Ce passage est tire de MARCHANTIUS, Hortus

t. Ili, p. 23S>,SalufationÌ8 angelicse

explanatlo.

pastorum,

26

AFUD MARIAM STUDIUMXFRUCTUS E\M

ET FRUCTUS MARINE

Eva fructum qusesivit et in illo quae desideraverat non
invenit; Maria in suo fructu omnia invenit quae deside­raverat Eva.
Eva enim in fructu tria desideravit :Id primum quod falso promiserat diabolus, quod
essent sicut Dii, scientes bonum et malum : Eritis, inquit
ille mendax, eritis sicut Dii. Sed mentitus est, quia
mendax et mendacii pater, et Eva, propter fructus esum
non est facta similis Deo, imo vero dissimilis, quoniam
peccando recessit a Deo salutari suo. — Hoc autem
invenit beata Virgo in fructu ventris sui et omnes Christiani cum ea, quoniam per Christum conjungimur etassimilamur Deo, ut ait Joannes : « Cum apparuerit,
similes ei erimus. »Eva in fructu delectationem desideravit, utpote bono
ad vescendum, sed non nisi ignominiam invenit et dolorem. — In Virginis fructu suavitatem invenimus et salutem, ut ipse fructus testatur dicens : « Qui manducat
meam carnem, habet vitam aeternam. »Tandem fructus Evm pulcher erat aspectu, sed pulchrior fructus Mariae, in quern desiderant angeli prospicere etqui est speciosns forma pree filiis homimm.
yEva ergo in suo fructu invenire non potuit quod nec
peccatores in peccatis. Ideo quae desideramus quaeramus
in Virginis fructu, nam benedictus est a Patre, henedictus ab Angelis, benedictus a cunctis hominibus.
(S. THOMAS, Qpusc. VII, Ejrpositiosnlui.aHon.is

angeiicse.)

SALUTATIO ANGELIGAXI

DE NOMINE JESU
Non otiose Spiritus sanctus nomen Jesu oleo compa­
rât : oleum enim lucet, pascit et ungit; fovet ignem,
nutrit carnem, Ienit dolorem; lux, cibus, medicina.
Vide idem nunc et de Jesu nomine. Lucet praedicatum,
pascit recogitatum, invocatum lenit et ungit.
Percurramus singula.
Unde putas in toto orbe tanta et tarn subita fidei lux,
nisi de praedicato nomine Jesu? Nonne in hujus Homi­
nis luce Deus nos vocavit in admirabile lumen suum?
quibus illuminatis et in lumine isto videntibus lumen
dicat merito Paulus : « Fuistis aliquando tenebrae, nunc
autem lux in Domino. » Hoc denique nomen coram regi­
bus et gentibus et filiis Israel portare jussus est idem
apostolus, et portabat nomen tanquam lumen, et illuminabat palriam et clamabat ubique : « Nox praecessit,
dies autem appropinquavit ; abjiciamus ergo opera
tenebrarum et induamur arma lucis ; sicut in diehoneste ambulemus. »i-Et monstrabat omnibus lucernam super candelabrum, annuntians in omni loco Jesum et hunc crucifixum. — Quomodo lux ista resplenduit ac perslrinxit cunctorum oculos intuentium, quando
de Petri ore tanquam fulgur egrediens, claudi unius
corporales plantas solidavit et bases, multosque spiritualiter caecos illuminavit! Numquid non ignem sparsit,
cum ait : <c In nomine Jesu Christi Nazareni, surge etambula ! »Nec tanlum lux est nomen Jesu, sed et cibus.

28APÜD MARIA M STUDIUM

Annon toties confortaris, quolies recordaris? Quidœque mentem cogilantis impinguat? Quid ila exercitatos
réparât sensus, virtutes roboral, végétât mores bonos
atque honestos, castas ftnel affectiones? Aridus omnis
animae cibus qui non oleo isto infunditur, insipidus qui
non hoc sale condilur. Si scribas, non sapit mihi, nisi
ibi legero Jesum. Si disputes aut conteras, non sapit
mihi, nisi sonuerit ibi Jésus. Jésus mel in ore, in aure
melos, in corde jubilus.
Sed est et medicina.
Tristatur aliquis nostrum? — Veniat in cor ejus
Jesus et inde saliat in os. Et ecce ad exortum hujus
nominis lumen, nebulum omne diffugit, redit serenum.
— Labitur quis in crimen? currit insuper ad mortis
laqueum desperando ? Nonne si invocet nomen vitœ,confestim ad vitam respirabit?
[S. B E R N A R D U S , Sermo XV super

XII
SANCTI NOMINIS JESU SUAVITAS
Jesu dulcis memoria,
Dans vera cordis gaudia :Sed, super mel et omnia,
Ejus dultíis prassentia.
Nil canitur suavius,
Nil audilur jucündius,
Nil cogltatur dulcius,
Quam Jesus Dei Filius.
Jesu, spes psenitentibus,
Quam pius es petenlibus!

Canticis.)

SALUTATIO ANGELICA

Qnain bonus le quaerentibus !
Sed quid invenientibus ?
Nec lingua valet dicere,
Nec littera exprimere;
Expertus potest credere
Quid sit Jesum diligere.
Jesu, decus angelicum,
In aure dulce canticum,
In ore mei mirificum,
In corde nectar esBlicum.

Qui te gustant esuriunt,
Qui bibunt adhuc sitiunt,
Desiderare nesciunl
Nisi Jesum quem diligunt.
0 Jesu mi dioicissime,
Spes suspirantis animae !
Te quserunt piae lacrimse,

Te clamor mentis intimse.
Jesu, flos Matris Virginis,
Amor nostrae dulcedinis,
Tibi laus, honor Nominis,
Regnum beatitudinis. Amen.

XIII
MATER DEI
Hujus dìgnitalis excellentia.
Mira res, in quam sublimi contemplo? Mariam locatami

30

APUD MARI AM bTUDIUM

Nihil est aequale Mariae; nihil, nisi Deus, majus
Maria.
Deus Filium suum, quem, de corde suo aequalem
sibi genilum, tanquam seipsum diligebat, ipsum dedit
Mariae:Et ex Maria fecit sibi Filium, non alium sed eundem,
ut naturaliter esset unus idemque communis Filius Dei
et Marise.
Omnis natura a Deo est creata, et Deus ex Maria est
natus.
Deus omnia creavit et Maria Deum genuit.
Deus qui omnia fecit, ipse se ex Maria fecit, et sic
omnia quae fecerat refecit.
Qui potuit omnia de nihilo facere, noluit ea diruta
sine Maria reficere.
Deus igitur pater est rerum creatarum et Maria rerum
recreatarum.
Deus pater est constitutionis omnium, et Maria restitutionis omnium.
Deus enim genuit illuni per quem omnia sunt facta
et Maria peperit illum per quem omnia sunt salvata.
Deus genuit illum sine quo penitus nihil est, et Maria
peperit illum sine quo omnino nihil bene est.
(S. A N S E L M U S , Ovatto III.)XIV
CUR EVANGELISM TAM SUMMATIM DE MARIADIXERUNT.
Cogitanti mihi quid causae sit, cur evangelista}, cum
de Joanne Baptista et de apostolistam diffuse tractarunt,de Virgine Maria quae vita et dignitate omnes antecedit
ita summalim dicant, nihil aliud occurrit, nisi ita Spiri-

31

SALUTAT IO ANGELICA

tui sancto placuisse et ejus Providentia evangelistas
siluisse, propterea quód Virginis gloria, sicut in psalmis
legi tur, omnis ab intus erat, sufficereque ad ejus plenam
historiam, de illa natum esse Jesum.

Quid amplius quaeris? Quid ultra requiris in Virgine?
Sufficiat tibi earn esse Matrem Dei.Talern matrem litteris
Spiritus non describit, sed omnino tibi depingendam
reliqnit, ut intelligas nihil illi gratis aut perfectionis
aut glorise defuisse, quam animus in creatura concipere
possit, imo reipsa intellectual omnem superasse.

Ubi ergo totum erat, pars scribenda non fuit, ne putares, quod scriptum non fuerat, eidem forsitan defuisse.
Si an ci Has suas et ministras domus suae dominus ita
mirifice decoravit, donisque et gratiis auxit, qualem,putas, condidit Matrem suam, sponsam suam quam sibi
ex omnibus elegit et prae omnibus adamavit? Cunctis
earn Altissimus praeposuit,non solum virgineissed etiam
angelicis choris, quia Mater ejus est et Matrem Dei decet
omnis celsitudo.

Quidquid igitur de Virgine scire aut intelligere cupis,totum in hoc clauditur breviloquio : de qua natus est
Jesus. Hsac longa et pienissima ejus (ustoria est.
(S, THOMAS episc, Homilia de NativitateE.

Virginis, passim.)

2

32

APUD МАШАМ STUDIUM

XV
MATER DEI
Nestorius, patriarche de Constantinople, avait publiquement
soutenu que la Vierge Marie ne devait pas être appelée Mòrede Dieu. Plus de deux cents évoques réunis en concile, àÉphèse, dans la ville môme où Marie avait passé les dernières
années de sa vie, en compagnie de saint Jean, proclamèrent
hautement la foi de l'Eglise et vengèrent l'honneur de la Reinedu ciel, en prononçant analhème contre l'hérésiarque, etcontre quiconque oserait soutenir que Marie ne devait pasêtre appelée Mère de Dieu, en latin Deipara, — en grec<ÏÏ>£OT<5XOÇ.

Saint Cyrille d'Alexandrie prononça devant le concile l'éloge
de la Vierge, et, de concert avec les évêques, rédigea ^laprière que rËglise, en témoignage de sa foi, adresse tous lesjours à Marie, à la suite de fa salutation de l'ange : Sancta
Maria, Mater Dei, ora pro nobis pecca toribm, etc.
Nous donnons ici, traduits du grec, quelques extraits docette belle homélie :Salve, Ephesinorum urbs, novo maris prospectu ornatior, propterea quod loco terrenorum portuum, por(us cœlestes et angelici ad te venerunl (i) !
Salve, Asianse prsefecturse decus, quae undique sanctorum témplis, ceu pretiosis margaritis circumdata, nunc
quoque multorum sanctorum Patrum et Patriarcharum
trita vestigiis consecraris.
Salve, o ter beate Joannes apostole et evangelista,
virginitatis decus, pudicitiae magister, diabolica) traudis
exterminator, Dianaetempli eversor, Ephesinse urbis portus et propugnaculum, pauperum nutritor, afflictorum
perfugium, vicinorum ac peregrinorum quies ac refugium. Salve, temperanti» vas purissimum ! Tibi enim
Dominus noster Jesus Christus, cum in cruce efferretur,
Deiparam illam semperque Virginem ut virgini tradidit.
Salve, tu quoque Maria Deipara, Virgo Mater, Lucifera, vas incorruptum. Salve, Virgo Maria, Mater et(l) I. e. Concilii Patres.

33

SALUTA TIO ANGELICA

Serva : Virgo quidem propter eum qui natus est ex te virgine, Mater propter eum quem in tuis gestastiulnis lacteque nutristi, Serva vero propter eum qui servi formam
cèpit.
Salve, Maria, templum in quo Deus suscipitur, imo
templum sanctum, quemadmodum clamat propheta
David dicens : « Sanctum est templum tnum, mirabile
in sequitate. » — Salve, Maria, res preLiosissima lotius
orbis ; salve, Maria, columba incorrupta ; salve, Maria,
lampas inexliuguibilis, ex te enim natus est sol justitiae.
— Salve, Maria, locus ejus qui loco non capitur; salve,quae spicam sine semine et aratro divinitus germinasti
immarcescibilem.
Salve, Maria Deipara, propter quam prophetse clamant, ob quam pastores laudes canunt Deo, cum angelis
hymnum illuni dicentes : « Gloria in altissimis Deo,et in terra pax hominibus bonae voluntatis. »Salve, Maria Deipara, per quam ineffabilis gratia
prodiit, de qua apostolus dicebat : « Apparuit gratia Dei
Salvatoris omnibus hominibus. »Salve, Maria Deipara, per quam prodiit lux vera, Dominus hoster Jesus Christus, qui dixit in Evangeliis :« Ego sum lux mundi. »Salve, Maria Deipara, per quam prodiit mortis victor
et inferni exterminator.
Salve, Maria Deipara, per quam floruit et affulsit resurrectionis decus.
Salve, Maria Deipara, per quam salvatur omnis fidelis Spiritus.

Salve, Maria Deipara, per te enim maris fluctus placati ac sedati, conservos nostros et comministros cum
gaudio et suavitate povtarunt.
( S . CYRILLUS,

Deiparam. )HomüiaXI. Encomiumin sanctam

Marianiи

APCJD МАШАМ STUDIUM

XVI
ORA PRO NOBIS PECCATORIBUS
Memini, Virgo Maria, et meminisse delectabile, qnaliter ad commendandum unicum patrocinium tuum, cuidam servo tuo agenti in extremis revelaris mirabile
nomen tuum. Apparens enim ei, cum esset in angustiis
et requirens utrum te agnosceret, cum ille : « Minime,
Domina, » responderet, tu ei, pro benignitate tua, quamblande, quam familiariter dixisti : a Ego sum Misericor­
dia? mater. »Apud quem ergo miseri, apud quem desolati rectius
ingemiscimus, mala deplorantes miseries nostrse, quam
apud te veram et indubitatam Matrem Misericordia.
Agnosce, Benedicta, filios tuos quos unice dilectus
Unigenitus tuus non erubuit fratres suos nominare. Etsi, pro ilio innocente Filio tuo crucifìxo, pertransiit gladius animam tuam, quomodo, super mortuis in peccato
pupillis tuis, te poteris condnere? Quomodo maternis
fletibus et lacrimis temperare ?
Abstrahimur, diripimur, captivamur, non est qui eruat,
qui redimat, qui consurgat diluculo et spondeat pro
nobis. Surge pia, surge propitia, intra sacrarium exauditionis, et expande manus immaculatas, illud ante
aureum altare humanse reconciliationis. Erit per te impetrabile quod per te ingerimus; erit per te excusabile
quod timemus. Non diu potent le sustinere pro nobis
supplicantem, quem tu ssepissime consolata es, dulcis
Mater, infantem vagientem.

SALUTATIO ANGELICA35

San eta Maria, in nomine dilecti filii tui, dona mihi
misero jugem et perennem memoriam suavissimi nominis tui. Adsit mihi in periculis, adsit in angustiis. Hoe
si obtinere merear, certe nunquam funditus interireverebor. Aderitenim semper gratia tua, aderit miseratio
et protectio tua. Et si in infernum demersus fuero, eo
me requires et inde extrahes, et reddes filio tuo, qui
me redemit et suo sanguine lavit.
(S. A N S E L M U S , Oratio XLIX, passim.)

XVII
ORA PRO NOBIS NUNC ET IN HORA MORTISNOSTRA
Gloriosae Virgini merito dicimus : « Ora pro nobis
nunc », dum scilicet misericordiae tempus agitur, dum
agitur ilia pars regni cujus Matri potestas a Filio data est.
Dimidiam enim regni partem censetur dedisse, dum sibi
justitiam servans Mariae dedit misericordiam, de qua
pro bona voluntate et pietate sua disponat, durante prajsenti vita.
Dicimus quoque Mariae : « Ora pro nobis nunc », quia
terrestris haec vita nihil est aliud nisi quoddam nunc,
sive breve momentum a quo pendet a&ternitas, et quia,
non singulis diebus tantum, sed et singulis momentis,
ejus misericordia et protectione egemus, ne in abyssum
aeternae miseriae devolvamur.
Concluditur angelica salutatio his verbis : « Ora pro
nobis
in hora mortis nostra », et recte. — Licet
enim nobis Mariae auxilium singulis diebus sit necessarium, maxime tamen in hora mortis.

36

APUD MARI AM STUDIITM

Hoslls nosier fortis est et multiplex, callidus et fraudulentus, anhelans continuo nostrani pcrniciem, sitiensque animarum sanguinem : teterrimum vero nobis
incumbit bellum in animae egressu ex hoc mortali corpore. Neque unicus daemon impugnai, sed et infernales
incurrunt legiones, ita ut recte possit anima dicere :<c Circumdederunt me sicut apes. »Quid ergo remedii, in tarn acri proelio, anima timidae
et anxiae ? Tunc corpus, opes, amicos, honores deserere
cogitur, nescia quam in eat viam et ad quern sit perventura terminum, utrum in caelo recipienda, an in inferni
tenebras dejicienda. Quonam igitur se vcrtet ? ubinam
vires, arma, ducem reperire poterit?
Ad illam recurrat quae est ut castrorum acies ordinata, el in cujus nomine lerretnr infernus. Ilia enim
cunctis tunc praesto est qui devoto sibi obsequio fuere
devinoti, tenebras dispellens, hostes conterens, anxios
reficiens animos, tandemque luto ad regiam Filii suiaulam deducens.
Longum hie foret enarrare quam multis affuerit inilio agone, quam multos erexerit et victoriae effecerit
participes.
Hortua pastorum,
erploncttio.)(MARCHANTIUS,

nis angelica?

t. Ill, p. 2Ì4 : Salutafw-

XVIII
AD MARIAN
Ut assensum pnebeat mintio ceelesti.

Audisti, Virgo, factum, audisti modum, utrumque
mirum, utrumque jucundum. Et quoniam auditui tuoSÀLUTATIO ANGELICA

37

datum est gaudium et lsetitia, audiamus etnos a te quod
desideramus responsum Isetitiae.
Audisti, inquam, factum et credidisti : crede et demodo quem audisti. Àudisli quod concipies et paries
filium, audisti quod non per hominem, sed per Spiritum
Sanctum. Exspectat angelus responsum ; tempus estenim
ut revertatur ad Deum qui misit illum. Exspectamus etnos, Domina, verbum miserationis, quos miserabiliter
premit damnationis sententia.
Ecce tibi redemptionis nostrae pretium offerto : siassentis, statim liberabimur. In sempiterno Dei verbo
facti sumus omnes, et ecce morimur ; in brevi tuo responso sumus reficiendi et ad vitam revocandi. Hoc supplicat a te, pia Virgo, flebilis Adam cum sobole exul deparadiso. Hoc Abraham, hoc David, hoc ceteri flagitantsancti patres, palres scilicet tiri, qui et ipsi in regione
umbrae mortis habitant. Hoc orbis terras universus tuis
genibus provolutus exspectat; nec immerito, siquidem exore tuo pendetniiserorum consolatio, captivorum redemptio, damnatorum liberatio, salus denique filiorum Adam,
totiusque generis tui.
Da, Virgo, responsum festinanter; verbum emitte quod
terra, quod inferi, quod exspectant et superi. Ipse
quoque rex et Dominus quantum animae tuae decorem
concupivit, tantum hodie desiderai assensum, in quo
nimirum mundum salvare proposuit.
(S. B E R N A R D U S , Bomìlia IV super Missus est.)

XIX
ECCE ANCILLA DOMINISolet semper esse divinae gratiae familiaris virtus
humilitas. Deus enim superbis resistita humilibus autem

38

APUD MARIAM STUDIUM

datgratiam.
Humiliter ergo respondet Maria, ut sedes
gratise prseparetur : « Ecce, inquit, ancilla Domini. »Quae est hsec tarn sublimis humilitas, quae cedere nonnoscit honoribus, insolescere gloria nescit? Mater Dei
eligitur et ancillam se noininat. Non mediocris revera
humilitatis insigne nec, oblata tanta gloria, hanc virtutem oblivisci. Magnum non est humilem esse in abjectione ; magna vero prorsus et rara virtus humilitas
honorata !
«linde tibihumilitas et humilitas tanta, o Beata? Dignaplane quam respiceret Dominus, cujus decorem concupisceret rex, cujus odore suavissimo ab aeterni Patrissinu attraheretur (1). »Si me miserum homuncionem, meis decepta simulationibus, ad aliquem vel mediocrem honorem provexit
Ecclesia (Deo nimirum hoc, vel propter mea, vel prop­
ter subditorum peccata permittente), nonne statim oblitus qui fuerim, talem me puto qualis ab hominibus, qui
cor non vident, putatussum? Credo famse, conscienliam
non attendo, et reputans non honorem virtutibus, sedvirtutes honori, eo sanctiorein quo superiorem meaestimo.
Audiamus quotquot superbi sumus, quid ilia respon­
dent quae Dei mater eligebatur, sed humilitatem non
obliviscebatur : « Ecce, ait, ecce ancilla Dei, fiat mihi
secundum verbum tuum. »(S. BERNARDUS,

Homilia IV, super Missus est.)(1) Ex Serm. IV de Assumpl. B. Virginis.

BETHLEEM

2*

BETHLEEMI
AMORIS POTENTIA
Discile quid sit Amor. Res est antiquior ipso
Tempore : durnque fuit Numen et ille fuit.
Parque Deo quanquam nihil est, tarnen imperat dli,
Et sibi ceu victum cedere ssepe jubel.
Ante mare et terras caelique volubilis axes,
Cum species rerum nulla nec orbis eral,Uli dixit Amor : « Terras et sidera conde. »Nec mora, lucebant sidera, stabat humus ;Lucidus ex ìlio, certa vice, volvitur aether,Dum, medio constans aere, terra manet.
Viderat oppressos scelerali fraude tyranni,
Vincula mortales non patienda pati,
Praecipitesque rapi turmatim in Tartara praedas,
Nec miseris ullum stragibus esse modum.
Non tulit hoc miserans Amor, et cum Numine quaestus :« Ipse tuum vindex assere, dixit, opus. »Jusserat : obsequitur Deus et sua sidera linquens,
Exul protinus hinc in loca nostra venit.
Tantaque majestas morituri corporis artus
Induit, et nasci paupere matre tulit.
Nec pudor adstantes inter vagisse juvencos,
Nec pudor in feno decubuisse fuit.
Ultima ferali quis nescit in arbore passum,
Quis morti nescit decubuisse Deum ?

41

BETHLEEM

Omnia jussit Amor : caelo dat jura, nec ipso
Omnia cui parent regna minora tenet.
(SlDRONIOS HOSSCHIUS, S .

J.)

II

EMITTE AGNUM, DOMINE, DOMINATOREM TERREE !
Emitte agnum, non leonem : agnum scilicet qui nec
irascatur, nec insidietur ; qui carnem det ad manducandum, ne defìciamus in via ; qui lanam praobeat sicut
nivem ad calefaciendum quod est frigidum, ad operiendum quod est nudum.
Hunc agnum emitte, Domine, qui secum ferat sapientiam, quia in sua divina prudentia superbum percutiet
diabolum. Eum emitte fortiter, quia fortis Dominus etpotens in prcelio; emitte suaviter, ut descendat sicut
pluvia in vellus ; emitte ut victimam, vendendus enim
est atque immolandus prò nostra redemptione.
Agnum emitte qui peccatores statim non occidat, nonenim justos sed peccatores vocare venit ad paenitentiam;
agnum emitte qui dignus sit accipere virtutem et divinilatem, dignus solvere septem signacula libri signali,
id est, Incarnationis mysteria dominicae.
Veni, Domine .lesu, sed in pannis, non in armis;
Veni, sed humilis, non excelsus ;Veni, sed in prsesepio, non in altissimo caelo ;Veni, sed in gremio Matris, non in sceptro majestatis ;Veni, sed super asinam, non super cherubini ;Veni, sed ad nos, non contra nos ;APUD HARIAH

STimiUH

Veni, sed visitare nos in pace, non arguere in furore,
Si talis veneris, non fugiemus a te, sed ad te.
(PETRUS C K L L E N S I S , Seitno

III de Adventu et Senno

J.)

III
ORBIS VOTA CHRISTUM VENTURUM SUSPIRANTISO Deus, o vasti moderator et arbiterorbis,
Tempus adest ; nam cur ultra promissa moraría
Solvere, et humani generis sarcire ruinas ?
Ergo age, rumpe moras, cáelo descendat ab aito
Exspectata diu sobóles tua, qualis árnicas
Solvitur in guttas ros matutinus, et agros
Irrorans siccas prohibet sterilescere messes !
Tellus, pande sinum, nimbis et feta benignis,
Funde salutiferum gremio de divite germen,
Audimus, tepidus resolutis nubibus imber
Decidit et térras pretioso muñere ditat.
Jam rigui montes sudant fragrantia mella,
Jam plenis manat lactis bona copia rivis.
Credile mortales ; ñeque spes haec vana, malorum
Finis adest, mundoque salus lietissima surgit.
(P.

LBJAY,S.

J.)IV
IN VIGILIA NATIVITATIS DOMINIIn cymbalis resonemus, in canticis personemus ;Christi manifestatur ostensio, propbetarum finem habentpraeconia ; quem enim ínter mortales dixerunt appariturum, nascitur in sancta spelunca et in praesepio reclinatur infans.

43

BETHLEEM

Bellileem preparare ; Eden aperire ; omnis terra
Juda nunc adornare : laetentur esali, exsultent homines ;in presepio vita, in spelunca dives advenit, per misericordise multitudinem Adae paupertatem restauraturus.
Ad te de luce cor meum vigilat, Yerbum Dei, qui per
miserìcordiam, teipsum pro nomine lapso esinanisti sine
mutatione, et servi formam ex Virgine induisti.
Stillent ex alto aquam nebulae; qui enim nebulas
posuit, descendit ipse adorandus in nebula Virgine, ut
ab ipso inocciduum his luceat lumen, qui antea in tenebris periculisque versabantur.
0 dulcissime puer, clamabat sancta Mater Domina,quomodo nutriam te ; quomodo te apprehendam, qui
omnia nutu rétines ? Quomodo fasciis involvam qui terras omnes nebula involvis !
Sol, fili mi, quomodo te sine metu intuebor quem
contemplari non audent qui inullos habent oculos.
Eia, Bethléem, praepara quae ad partum pertinent ! I,
Joseph, inscribere cum Maria !... 0 venerandum praesepium ! o deiferae fasciae, ubi vita nostra, Christus Deus
involutus, mortis funes disrumpet, mortales alligans
immortalitati !
(Ex Antkologia

grmea.)NATALIS DOMINISalvator noster hodie natus est, gaudeamus! Nequeenim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae,

M

APUD MARIAH STUDIUM

quse consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa asternitate laetitiam.
Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur,una cunctis laetitise communis est ratio: quia Dominus
noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu
liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet
sanctus, quia propinqua! ad palmam : gaudeat peccatorequia invitatur ad veniam: animetur gentilis,quiavocatur
ad vitam. Dei namque Filius, secundum plenitudinem
temporis (1), quam divini consilii inscrutabilis altitudo
disposuit, reconciliandam auctori suo naturanti generisassumpsit Immani, ut inventor mortis diabolus per ipsam
quam vicerat vinceretur.
Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam et divinai
consors faclus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri
conversatone redire!
(S. LEO MAGNUS, Sermo Ide Na fiottate Domini.)

VI
NATALIS DOMINIQuae nova lux mundo, quae tota gratia caeJoï
Quis fuit ille nitor, Mariae cum Christus ab alvo
Processit splendore novo ! . . .
0 facilis pietas! Ne nos'servile teneret,Peccato dominante, jugum, servilia summus
Membra tulit Dominus, primique ab origine mundi
Omnia qui propriis vestit nascentia donis,
Obsitus exiguis habuit velamina pannis (2) :(1) Comme s'il y avait in plenitudine
tempoìns.
(3) M. à m. ; Eut pour vêtement d'être couvert de pauvres

langes.

45

BETHLEEM

Quemque procellosi non mobilis unda profundi,
Terrarum non omne solum, spatiosaque lati
Non capit aula poli, puerili in corpore plenus
Mansit, et angusto Deus in prsesepe quievit.
Salve, sancta Parens, enixa puerpera (1) Regen
Qui caelum terramque* tenet per secula, cujus
Numen et asterno complectens omnia gyro
Imperium sine fine manet; quae ventre beato
Gaudia matris habens cum virginitatis honore,
Nec primam similem visa es, nec habere sequentem :Sola, sine exemplo, placuisti femina Christo !
(SEDULIUS,

Carmenpaschale,lib. IJ, v.

48-68.)

VII

NATIVITAS DOMINI
Mirationem et gandium movet.

Salvator noster natus de Patre sine die, voluit interris habere natalem hunc diem quem celebramus.
Quisquis miraris, alternimi mirare potius in die hodierno nascentem, ut a diei malitia nos liberet.
Adhuc mirare : quae peperit et mater et virgo est :quem peperit et infans et verbum est. Merito caeli loculi,
angeli gratulati, pastores laetati, magi invitati, reges
turbati, parvuli coronati.
Lacta, Mater, cibum nostrum, lacta panem de caelo
venientem et in praesepi positum, velut piorum cibaria
jumentorum. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret
in t e ; qui tibi et munus fecunditatis attulit et decus(1) Puerpera enixa, ô vous qui avez enfanté.

46

APUD МАШАМ STUDIUM

virginitatisnon abstulit; qui sibi priusquam nasceretur,
et matrem de qua nasceretur et diem qua nasceretur
elegit.
Cesset omnis sollicitudo, Christus nobis vera securitas
advenit ; cesset omnis infirmitas, hodie Salvator apparuit ;cessent bella, cessent lites, hodie pax vera de caelo des­cendit ; cesset omnis amaritudo, hodie per totum mundum melliflui facti sunt cseli. Fugiat mors, quia vita
nobis hodie de eselo est data : contremiscant inferi, quìainstauratur humanuni genus per interitum diaboli.
(S. AUGUSTINUS,

Sermo IV in Naiiv,

Domini.)VIIINATALIS DOMINI
Jesus Christus Dei Filius nascitur in Bethleem Judse.

• Sonuit vox laetitüe in terra nostra, vox exsultationis et
salutis in tabernaculis peccatorum. Auditum est verbum
bonum, verbum consolatorium, sermo jucunditateplenus,
dignus omni acceptione. Jubilate montes Iaudem, omnia
ligna silvarum plaudite manibus ante faciem Domini,quia venit. Audite cseli, auribus percipe terra : obstupescite, omnes creatura, sed tu magis, o homo.
« Jesus Christus nascitur in Bethleem Judse! »Quis tarn lapidei cordis, cujus anima non liquefacta
sit in hoc verbo? Quid annuntiari dulcius poterai, quiddelectabilius commendali? Quid tale unquam auditum
est, aut quid simile aliquando mundus accepit ?
« Jesus Christus, Dei Filius, nascitur in Bethleem
Judffi! »BETHLEEM

0 nativitas illibata sanctitate, honorabilis mundo,
amabilis hominibus collati magnitudine mysterii, investigabilis etiam angelis sacri profunditate mysterii, et in
his omnibus admirabilis singulari excellentia novitatis,
utpote quae nec primam similem visa est nec haberesequentem! 0 nativitas supra naturam sed pro natura,
miraculi excellentia superans sed mysterii virtute reparans! Generationein istam quis enarrabit? Àngelus
nuntiat, Altissimi virtus obumbrat, Virgo credit et fideconcipit, Virgo parturit et Virgo permanet. Nascitur
Altissimi filius, Deus de Deo, genitus ante saecula: nas­
citur Vernum infans : Quis vel satis miretur?
« Jesus Christus, Dei Filius, nascitur in Bethleem
Judae! »Vos qui in pulvere estis, expergiscimini et laudate. Ecce
Dominus venit cum salute, venu cum unguentis, venit
cum gloria, Neque enim sine salute Jesus> neque sine
unctione Christus, nec sine gloria Dei Filius, siquidern
ipse salus, ipse unctio, ipse gloria.
Nascitur Jesus! Gaudeat quisquis perpetuae damnationis reum adjudicabat conscientia. Excedit quippe
pietas Jesu omnem criminum immanitatem et numerum.
Nascitur Christus ! Laetetur quisquis vitiis expugnatur,
siquidern ante faciein unctionis Christi, nullus omninostare poterit morbus animai quamlibet inveteratus.
Nascitur Filius Dei ! Exsultet qui magna solet deside­rare, magnus enim advenit numerator. Hie est heres :devote suscipiamus eum^ sic enim nostra erit hereditas.
Qui proprium Filium dedit, quomodo non omnia nobis
simul cum Filio donabit?
Nemo discredat, nemohaesitet; habemus testimonium
credibile nimis ; « Verbum caro factum est et habitavii

48

APUD MARIAM STUDIUM

in nobis, » Fratres habere voluit unigenitus Dei Filius,
ut esset in multis fratribus ipse primogenitus. Utque nihil
haesitet humanae fragilitatis pusillanimitas, prius ipse factus est hominum frater, factus est hominis filius, factus
est homo. Si et hoc homo judical incredibile, fidem
hodie astruunt caeli.
( S . BKRNARDUS,

Sermo in vigil, afflivi

talis.)IX
NATALIS DOMINIDies tua, Domine, tibi est similis, homines amat;
idcirco ad ipsos continuata temporum serie traducitur etcum singulis redit annis.
Dies est quae cum senibus consenuit et occidit, etdenuo cum parvulis renovatur et oritur. Quae nos olim
invisit, transiit et abiit, eadem, pro sua benignitate, iterum nos revisit. Novit enim humanam naturam ipsius
praesentia carere non posse : tibi similis perditum genus
nostrum quaeril. Mundus a suo fonte abesse non sustinet;
ideo ut te, Domine, sic diem natalem tuum omnis terra
sitit.
Omnes anni dies de hujus diei thesauro sua hausere
decora, et solemnitates quseque ab istius magnificentia
suam dignitatem suumque fenerantur ornamentum...
Benedicta dies, quae nobis, per caecam noctem, errantibus solem retulit ac divinum manipulum advexit, quo
rerum omnium abundantia comparata, uvaeque praecocis simul obtulit racemum, occultum salutis continentem poculum.
Sub hiemem, quae pomariis poma diripit, sterilis fetu
divino vitis pubescit.
Sub frigida tempestate quae arborum decussit ornatum, germen de Jessea stirpe se nobis erupit.

49

BETHLEEM

Mense deeembri, qui semina terrse commissa tegit,
de Virginis utero,, spica caelestis exstitit, in quem, verenovo, quando in campis vagantur agnelli, e ca&lo descenderat.
(S.

ÉPHREM.)X
JESUS INFANS
Ssepe quserimus quare sic mundum Christus intrat ut
sustineat vincla pannorum, cunabula toleret imbecilla,
lacrimis lactis nutrimenla requirat, fetatum gradus
necessitatesque sustineat?
— Et qualiter venire debuit qui voluit apportare gratiam, timorem pellere, quserere caritatem ? Natura
docet omnes quid valeat, quid mereatur infantia. Infantia, quam barbariem non vincit, quam feritatem non
mitigat, quam crudeliiatem non comprimit, quem noncompescit furorem, quam potestatem non deponit, quem
non mollit rigorem, quam duritiam non resolvit, quid non
amoris expostulat, quid non affectionis extorquet, quam
non imponit gratiam, quam non impetrat caritatem?
Hoc ita esse sciunt patres, matres sentiunt, probant
omnes, humana viscera testantur. — Sic ergo nasci
voluit, qui amari voluit, non timerì.
( S . P E T R U S CHRYSOLOGUS, Seismo de Epiphania

et M agis.)

50

APUD MARIAM STUDIUM

XI
PASTORES AD PRJ1SEPE
Et pastores erant in regione eadem vigilantes, et custodientes vigilias noctis super gregem suum.
Et ecce Ángelus Domini stetit juxta illos, et claritas
Dei cireumfulsit illos, et timuerunt timore magno. — Et
dixit illis Ángelus : Nolite timere : ecce enim evangelizo
vobis gaudium magnum, quod erit omni populo : Quia
natus est vobis hodie Salvator, quiestChristusDominus,
in civitate David. — Et hoc vobis signum : Invenietis
infantem pannis involutum et positum in praesepio. —Et subilo facta est cum Angelo multitudo militiae caelestis laudan tium Deum et dicentium : Gloria in altissimis
Deo, et in terra pax hominibus bonse voluntatis.
Et factum est ut discesserunt ab eis Angelí in caelum,
pastores loquebantur ad invicem : Transeamus usqueBethleem, et videamus hoc verbum quod factum est,
quod Dominus ostendit nobis. — E t venerunt festinantes
et invenerunl Mariam et Joseph et infantem positum inpraesepio. — Videntes autem cognoverunt de verbo quod
dictum erat illis de puero. —Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae
audierant et viderant.
(Luc , ch. II, v. 8-21.)

liujus evangélicas lectionis, a divo Ephrem poetice
exornatae, excerpta quaedam, licet e graeco conversa,
non injucunda futura esse judicavimus :« Confluxere pastores gregum suorum proventum
portantes, dulcís copiam lactis, mundas carnes et deco­
ran! laudem.

51

BETHLEEM« Distinxere munera, carnes Josepho, Mari© lac,
Filio laudem. Agno paschali agnum pbtulere lactantem,
primum Primo, hostiam Hostise, agnum caduci temporis
Agno veritatis sempiternae.
« Decorum sane spectaculum ! agnus oblatus agno!
BalavitagnusUnigenito prsesentatus; agnus Agno acceptarn referebat gratiam quod, suo adventu, greges etarmenta mactationi subtraxisset, et novum a vetere Paschate traductum Pascha Filii introduxisset.
'•a Adoravere pastores, et paslorumPrincipem prophetantes salutarunt.
« Mosaica virga, aiebant, tuum, universalis Pastor,« sceptrum commendabat, quique illam portavit, Moses,« Te Magnum praedicat, dolens gregum suorum mutatas« formas, et agnos in lupos transisse, atquc oves eva« sisse dracones bestiasque ferocissimas.
Divine Pastor, hanc tibi acceptam profitentur gra­ce tiam pastores, quod lupos et agnos in easdem caulas
a congregraveris : Puer Noe antiquior, et Noe recen« tior, qui intra arcam, pelago fremente, pacem dissi« dentibus vectoribus sanxisti.
« David proavus tuus, agni necem leonis csede vindi« cavit: tu vero, Fili David, occultum premisti lupum,(C a quo interfectus erat Adamus, agnus ille simplex« qui in paradiso pastus est et balavit.
( S . EPHREM,

Hym. in Nativ.

Domini.)

52

APUD MARIAM STUDIUMXIIMAGI D1VINITATEM FILII MARLE TESTANTES
Estne Deus, cujus cunas veneratus Eous,
Lancibus auratis, regalia fercula supplex
Virginia ad gremiuiu, panais puerilibus offerì?
Quis taai pennatus rapidoque sirailliinus Austro
Nuntius Aurora populos alque ultima Bactra
Attigit, illuxisse (1) diem, lactantibus horis (2),
Qua tener innupto penderet ab ubere Chrislus (3) ?
Vidimus hunc, aiunt, puerum per sidera ferri,
Et super antiquos signorum ardescere tractus.
Diriguit trepidans, Chaldseo in vertice pernox,
Aslrologus, cessisse Anguem (4), fugisse Leonem,
Cornibus infractis domitum mugire Juvencum,
Sidus et Hircinum laceris marcescere villis...
Hunc ego non cumulem myrrhseque et turis et auri
Muneribus? scio quem videam, quae dona rependam.
Hunc ego nonvenerer? qui, caelo visus humique
Inventus rex atque Deus, moderalur utrumque
Natura? specimen (5), tumuloque inferna i*efringens
Regna, résurgentes secum jubet ire sepultos ?
Caelum habitat, terris intervenit. abdita rumpit(1) Quis nuntius attigit = quis nuntiaoit illuxisse diem.
(2) Lactantibus horis : mot à mot : les heures nous décevant.
Lacto est pris dans le sens de leurrer, tromper, faire concevoir de vaines espérances. Dans la pensée du poète, l'humanité, soupirant après la venne du Rédempteur, est ici comparée à un malade attendant impatiemment le lever du jour,et pour lequel, chaque heure qui sonne est une pénible déception. Volontiers nous traduirions lactantibus horis par: aprèsde longues heures d'attente.
(3) Penderet innuplo ab libere : serait nourri, allaité parune Vierge. Gracieuse allusion à l'ineffable prérogative de Ja
Reine des Anges, devenue Mère de Dieu, en restant vierge.
(4) Leo, Serpens, Juvencvs, etc., signes du Zodiaque.
(5) Utrumque nature specimen : le monde visible et le mondeinvisible.

53

BETHLEEM

Tartara : vera fides, Deus est, qui totus ubique est.
Numquid vana viros aut mens aut lingua fefellit !
Numquid fortuitis frustrantia dona dederunt
Casibus, aut caeco votum sub honore dicarunt?
Quae porro causa, aut ratio submittere colla
Ante pedes Mariae, puerique crepundia parvi,
Si tantum mortalis erat, nec summa polestas
Implebat teneros divinis flatibus arlus ?
(PKUDENTIUS, Apolheosis, v. 6 0 8 - 6 3 8 sauf quelquesv e r s .

XIII
BETHLEEM !
Non in Jerusalem Christus nascitur, civitate regia, sed
in Bethléem, quae minima estin miliums Juda.— OBethleem parva, sed jam magnificata a Domino ! Magnificavit
te qui factus est in le parvus ex magno. Laetare, Bethléem, et per omnes vicos festivum hodie cantetur Alleluia ! Quae tibi civitas, si audiat, non invideat preliosissimum illud stabulum et illius praesepii gloriam ? In universa siquidem terra, jam celebre,, nomen luum, beatamque te dicunt omnes generationes. Ubique gloriosa
dicunlur de te, civitas Dei ; ubique praedicatur, ubiqueclamatur : Jesus Christus, Dei Filius, natus est in Bethléem Judae.
Sed discamus et nos ex hoc quomodo suscipi velit qui
in Bethléem voluit nasci. Erat enim qui forte arbilrarctur sublimia ei esse quaerenda palatia, ubi cum gloria
rex glorise suseiperetur. Sed non propter hoc a regalibus sedibus venit. Horum omnium aeterna in caelis
affluentia suppetebat, sed paupertas illic non inveniebatur ; porro in terris abundabat et superabundabat haec
species, et nesciebat homo pretium ejus. Hanc itaque
Dei Filius concupiscens descendit et elegit sibi, ut nobis
quoque sua œstimatione faceret pretiosam.

M

APUD HAHIAM STUDIUM

Adorna thalamum tuum, Sion ; sed paupertate, sed
humilitate. In his enim pannis sibi complacet Christus,
et Maria testante, his sericis delectatur involvi.
(S. B E R N A R D U S , Sermo I, in vigilia Nativ.,

passim.)XIV
STABAT
Le Stabat de la Crèche, aussi nien que le Stabat duCalvaire, est l'œuvre du Bienh. Jacopone de Lodi, de l'Ordrede saint François, né dans la première moitié du x i u stèle, etmort en 1306. Il l'écrivit, dit Ozanam, sur les mêmes mesures
et sur les mêmes rythmes : tellement qu'on pourrait douter,un moment, lequel fut le premier, du chant de douleur, ou duchant d'allégresse. Cependant le chant du Calvaire a seul prisrang parmi les prières liturgiques.
eStabat Mater speciosa,
Juxta fenum gaudiosa,
Dum jacebat Filius.
Cujus animanti gaudentem,
Lsetabundam et ferventem
Perlransibat jubilus.
Quis est vir qui non gauderet,
Matrem Christi si videret
In tanto solatio ?
Quis non posset collsetari,
Christi Matrem contemplari
Ludentem cum Filio ?
Vidit suum dulcem Natum
Vagientem adoratum
Vili diversorio !
Nato Christo in preesepi,
Cseli cives canunt laeti,
Cum immenso gaudio.

55

BETHLEEM

Stabat senex cum puella,
Non cum verbo nec loquela
Stupescentes cordibus !
Eia, Mater, fons amoris,
Me sentire vim ardoris
Fac ut tecum sentiam !
Tui Nati cáelo lapsi
Jam dignati feno nasci,Pœnas mecum divide !
Fac ut ardeat cor meum
In amando Christum DeumUt sibi complaceam !
Fac me vere congaudere
Jesulino cohserere,
Donec ego vixero.

y

Fac me tecum satiari,
Nato tuo inebrian,Stans inter tripudia!
Fac me nato custoditi,
Verbo Dei praemuniri,
Conservan gratia !
Quando corpus morietur,
Fac ut animae donetur
Tui Nati visio !

XVOPPOSITIONS MIRABILES IN PRESEPE
Ibi agnoscitur longitudo brevis, latitudo angusta, altitudo subdita, profunditas plana.
2**

5 6

ÀFUD MARIAM STUDIUM

Ibi agnoscitur lux non lucens, verbum infans, aquasitiens, panis esuriens.
Videas, si attendas, potentiam regi, sapientiam instruí, virtutem sustentan, Deum denique lactentem, sedangelos reficientem, vagientem, sed miseros consolantem.
Videas, si attendas, tristari lsetiliam, pavere fìduciam,salutem pati, vitam mori, forlitudinem infirmari.
Sed, quod non minus miraiidum, ipsa ibi cernitur
tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans,mors vivificans, infirmitas roborans.
Vir enim erat Jesus nondumeliam natus, sed sapientia
non aetate, animi vigore non viribus corporis, maturitate sensuum non corpulentia membrorum. Neque minor
fuit sapientia conceptus quam natus, parvus quammagnus. Sive ergo latens in utero, sive vagiens in presepio, sive jam grandiusculus interrogans doctores intemplo, sive jam pcrfectae aetatis docens in populo,
aeque pienus fuit Spiritu sancto : spiritu sapienti» etintellectus, spiritu consilii et forlitudinis, spiritu scientisB etpietatis, spiritu timoris Domini.
(S. B E R I U H D U S , Homilía II super Missus est.)

XVI
MARLE CANTUS AD CUNABULA JESU
Dum Virgo vagientem
Somnumque cupientem
Sopire vult ocellum,
Sic invocat puellum :0 Amor ! o dormi,
Jesule mi !

PETHLEEM

57

O Agne concupite!
O Vita, Stella vita? !
O Planta, corde nata !
O Gemma delicata!
O Amor ! o dormí,Jesule mil
O Numen, o Puelle!
O Nate, plene melle !
O Fons beatitatis!
Aurora claritatis!
O Amor! o dormi,
Jesule m i !
O gaudium parentis
Solatiumque mentís!
O Nate, Sponse, Frater !
Te cantat alma Mater :O Amor ! o dormi,
Jesule m i !
Te buca mugientis,
Te barbiton rudentis,
Mecum choro triformi
Rogant : ocelle, dormi!
O Amor! o dormi,
Jesule m i !
Vis cselicos olores,
Vis cónsonos amores,
Vis músicos decentes ?
Heus! angélicos canentes!
O Amor, o dormi,
Jesule m i !
(ADAMUS A SANCTO VTCTORE.)

58

APUD

MARIANSTUDIUMXVII
TRINUM CHRISTI RECLINATORIUM
Tria Christus habet reclinatoria. Primum quidem
apud Patrem, ul ipse ait : « Ego in Patre et Pater in nie
est. » Nihil aequabilius alterna horum requie, nihil delectabilius. Pater sibi complacet in Filio, el Filius in Patre,
et in hac mutua simulque ineffabili dilectione, perfectam
suam felicitatem habent.
Illa autem retenta unitate indissolubili, et sine coaeternitatis dispendio, Filius aliud, in gremio Beatae Virginis,
sibi elegit reclinatorium, cum videlicet, obumbrante
Sancto Spiritu, in earequievit et quasi longos fecit somnos,dum humani sui corporis componendi moras expectabat. Interim cum esset in accubitu suo, nullas ei
molestias integerrima Virgo excitavit, sed caeleste silentium per omnes animi motus continuit, intrinsecusquerapta, arcana audiebat quae non licet homini Ioqui.
Tertium denique Christi reclinatorium cor ipsius
hominis, id est, cor mundatum fide, caritate dilatatomi,
caelesti exaltatum contemplatione, necnon spirilus sanctificatione innovatum. Tale enim cor non terrenum
Christo sed caeleste praeparat hospitium, in quo sanereclinali non recusabit Puer qui natus est nobis.
(PETRUS CELLENSIS,

Sermo IV de Nativ. Domini, passim.)

XVIII
SANCTI INNOCENTES
Audit tyrannus anxius
Adesse regum principem,
Qui nomen Israel regat,
Teneatque David regiam.

59

BETHLEEM

Exclamat aniens mintió,
Successor instat, pellimur :Satelles, i, ferrum rape,
Perfunde cunas sanguine.
Transfigit ergo carnifex,
Mucrone districto, furens
Effusa nuper corpora,
Animasque rimatur novas.
Locum minutis artubus
Vix interemptor invenit,
Quo piaga descendat patens,
Juguloque major pugio est.
Sálvete, flores martyrum,
Quos, lucis ipso in limine,
Christi insecutor sustulit,
Geu turbo nascentes rosas.
Vos prima Christi victima,Grex immolatorum tener,
Aram ante ipsam simplices
Palma et coronis luditis !
Quid profícit tantum nefas ?
Quid crimen Herodem juvat ?
Unus tot inter fuñera
Impune Christus tollitur.
Inter cosevi sanguinis
Fluenta, solus integer,
Ferrum quod orbabat nurus,
Partus fefellit Virginis.
(PRUDENTJUS,

Hymnus de

Epiphania.)

9**+

G O

APOD MARIAM STUDIUM

XIX
DE DUPLICI GENERATONE FILII MARLE« Factum estautem, cum essent ibi, impleti sunt dies
ut pareret (Maria). Et peperit Filium primogenitum, etpannis eum involvit et posuit in praesepio, quia non erat
eis locus in diversorio. » (Luc, cap. II, v. 6, 7.)
Breviter sanctus Lucas et quomodo et quo tempore,etquo loco secundum carnem Christus sit natus explicavit.
At vero de cselesti generatione si quaeris, lege evangelium sancti Joannis, qui a caelestibus exorsus ad terrena
descendit. Illic invenies et quando erat, et quomodo
erat
et quid erat; quid egerat, quid agebat, et ubi erat etquo venit, et quomodo
venerit ; quo tempore
venerit,qua causa
venerit.
« In principio, ait, erat Verbum. » — Habes quando
erat.
« Et Verbum erat apud Deum. » — Habes quomodo
erat.
Habes etiam quid erat : « Et Deus, inquit, erat Ver­bum. »
Quid egerat : « Omnia per ipsum facta sunt. »Quid agebat : « Erat lux vera quae illuminai omnem« hominem venientem in hunc mundum. »Ubi erat : « In hoc mundo erat. j>
Quo venerit : « In sua propria venit. »Quomodo venerit : « Verbum caro factum est. »Quando venerit Joannes testimonium perhibet dicens :« Hie est de quo dixi vobis : Qui post me venit ante me
factus est, quia prior me erat. »Qua causa venerit idem Joannes sic testatur. « Ecce
Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. »}BETHLEEM

64

Jam nunc generationem utramque cognovimus etutriusque munus unum; et causam qua venit advertimus, ut pereuntis mundi peccata suscipiens, peccali
labem et omnium mortem in se qui vinci non posset
aboleret.
Ille igitur parvulus, ille infantulus fuil ut tu vir possis
esse perfectus ; ille pannis involutus ut tu mortis laqueis
sis absolutus : ille in prsesepibus ut tu in altaribus ; illein terris ut tu in cselis : ille locum non habebat in diversorio, ut tu plures in caelestibus sedibus haberes mansiones : « Qui cum dives esset, inquit Paulus, propter
vos factus est pauper, ut illius inopia vos ditaremini. »Meum ergo paupertas ilia patrimonium est, et infirmitas Dei mea est virtus. Maluit sibi egere ut omnibus
abundaremus. Me illius infantile vagientis abluunt fletus,
meaillae lacrimae delicta lavarunt. Plus igitur, Domine
Jesu, injuriis tuis debeo quod redemptus sum, quam
operibus quod creatus sum! Non prodesset nasci nisi
redimi profuisset!
(S. AMBRORIUS, Explic. Evang. secundum

Lucam.)XX
VENIT NON JUDICARE SED SALVARE
Apparuit

benignitas et hum ani tas SaUatoris (ad Titum, III, 4 ) .

Apparuerat antea Dei potentia in rerum creatione,
apparebat sapientia in earum gubernatione, sed misericordifle benignitas nunc maxime apparuit in humanitate...

62

APUD MARIAN STUDIUM

Quid tu times, o homo? quid trepidas a facie Domini
quia venit? Venitnon judicare, sed salvare terram. Olimtibi persuasum erat ab infideli quodam servo, ut furtim
tolleres et tuo capiti imponeres regium diadema. Deprehensusin furto, quidni timeres? quidni fugeres a facie
Dei? forte enim jam gladium vibrabat igneum.
Nunc in exilio positus, in sudore tui vultus pane vesceris: et ecce vox audita est in terra quia Dominus
venit. Quo ibis a spiritu ejus et quo a facie ejus fugies?...
— Noli fugere, noli timere. Non venit in armis : nonpuniendum, sed salvandum requirit. Et ne forte dicas
etiam nunc: « Vocem tuam audivi et me abscondi, » ecce
infans est et sine voce. Nam vagientis vox magis miseranda quam timenda; aut si alicui forte terribilis, sed
non tibi. Parvulus factus est; terrena ejus membra Virgo
Mater pannis alligat, et adhuc trepidas?
Vel in hoc scies quod non venit te perdere, sed sal­vare, eripere et non ligare; jam adversus hostes tuos
dimicat, jam superborum et sublimium colla, tanquam
Dei virtus et sapientia calcat. Duo tibi sunt hostes,
peccatum nempe et mors, id est mors corporis et animae. Utrumque debellaturus advenit et ab utroque tesalvabit.
( S . BERNAUDUS,

Sermo I in Nativ.

Domini.)XXISALVATORE LACRIMA IN PRESEPEPlorat Christus, ploratßeataeVirginis Filius in praesepe,
sed non sicut ceteri infantes, aut certe non ob eamdem
causam.In aliis sensus,in Christopraevalet affectus. Uli expassione lugent, Christus ex compassione.Uli jugum grave
quod est super omnes Adae filios, Christus Adae filiorum

BETHLEEM

63

peccata deplorat; et certe, pro quibus nunc lacrimas
fundit, postea fundet et sanguinerò.
0 cordis mei duritia ! Utinam Domine, sicut Verbum
caro factum est, ita et cor meum carneum fiat, siquidem
et hoc poHicitus es per prophetam : « Auferam, inquit, avobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum. »Lacrimai Christi pudorem mihi pariunt et dolorem.
Ludebam ego foris in platea, et, in regalis cubiculi
secreto, super me mortis ferebatur judicium. Hsec audit
Regis unigenitus : exit statim, posito diademate, sacco
vestitus, aspersus cinere caput, nudus pedes, flens etejulansquod morte servulus damnatus esset. Procedentem illum subito intueor, stupeo novitatem, causam percontor et audio. Quid sum facturus? adhucne ludam,
deludens lacrimas ejus?
Plane si insanus sum et mentis inops eum non sequar, nec simul cum lugente lugebo.
(S. B E B N A R D D S , Seismo III in Naéiv. Domini.)

XXII
FUGA IN .EGYPTUM
Evangelii lectio movet corda, stupere iacit auditum :« Ecce, inquit, angelus Domini apparuit in somnis
Joseph, dicens : « Surge, accipe Puerum et Matrem ejus
« etfuge in JEgyptum. »Cui nascenti virginitas non resistit, quae vis, quae
potestas, quod discrimen praevaleret ut compelleretur ad
fugam ?
« Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in jEgyptum. »Reverentius diceret: «Vade in^5gyptum», ut esset pros

64

APUD MARTA AI STUDIUM

fectio non fuga, voluntas non ìiecessitas, judicium non
metus. At nunc mandatur per Angelum (ut videatur
caelum timor ante tenuisse quam terram) :« Accipe puerum et matrem ejus et fuge in ^Egypten.» — « In jEgj'ptum fuge », a tuis ad extráñeos, ad
sacrilegos a Sanctis, a tempio tuo ad daemonum fana, aregione sanctorum ad idolorum patriam. — S i c Judaeae
non sufficit latitudo, sic angustatur saeculi diffusa possessio, non capit secretum templi, sacerdotum turba
non suscipit, non abscondit numerositas investigabilis
cognatorum, ut ad Deitatis latebras profana /Egyphis
conducatur! Sic nonvacat intueri verecundiam Yirginis,
Iaborem Matris, periculum Joseph, itineris aerumnas,
et forte totius domus exitium !
Quod fugit Christus fuil mysterii non timoris, fuitliberatio non periculum Creatorìs ; divìnae virtutis fuit,
non fragilitatis humanas : non fuit propter auctoris mortem, sed propter saeculi vitam. Nam qui mori venerat,
cur fugeret mortem ? Christus totam nostras salutis causam occiderat,si se parvulum permisisset occidi. Christus
venerat ut quos praceptis docueral firmarel exemplis ; ut
ipse faceret quae facienda mandaverat, et visu probaret
possibilia quae impossibilia videbantur auditu. Venerat
ut mundo notitiam suae deitatis infunderet et humani
generis ignorantiam auferret. Omnia haec utique nobis
periissent, nisi Christus, cum esset in cunabulis,
fugisset.
( S . P E T R U S CHRYSOLOGUS,

Sermo CU, de Fuga in¿Egyptum.)

65

BETHLEEMXXIIIMIRABILIA DEI IN LIMO PER INGARNATIONEM
Deus terreno limo vim vitalem primum miscuit, ut inarboribus, unde oritur venustas in foliis, in floribus
pulchritudo, sapor in fruclibus et medicina. Nec satis :adjecit vim sensibilem, utin pecoribus, qusB non solum
vitara habent, sed et sentiunt. Addidit adhuc limum
honorare, et ei vim rationalem immisit, ut inhominibus,
qui non solum vivunt atque sentiunt, sed et discernunt
commodum inter et incommodum, bonum inter etmalum.
Nil ultra pote videbatur. — Voluit tamen Creator
infirmiora nostra longe abundantiori gratia sublimare,ct contraxit se Majestas, ut quod melius habebat, seipsnin videlicet, lixuo nostro conjungeret, atque in per­sona una, sibi invicem unirentur Deus et limus, majes­
tas et infirmitas, tanta vilitas et sublimitas tanta. Nihil
cnim Deo sublimius, nil vilius limo : altamen tantadignatione descendit in limum Deus, tantaque dignitate limus ascendit in Deum, ut quidquid in eo Deus
fecit, limum fecisse credatur et quidquid limus pertulit, Deus in illo pertulisse dicatur, tam inefiabili quamincomprehensibili sacramento.
Adverte, homo, quia pulvis es, et non sis superbus !
Quia Deo conjunclus es, et non sis ingratus !
( S . BERKARDUS,

Sermo III in vigilia

Nativ.)APUD MARIAM STUDIÜM

XXIVROMA ET BETHLEEM
Saint Jérôme a quitté Rome, et, retiré à Bethléem, il voudrait réunir dans cet asile, tous ceux qui lui sont le plus
chers. Tantôt il écrit lui-même, tantôt il emploie la douce
autorité de Paula et d'Eustochium. — De la touchante lettre
par laquelle ces deux belles âmes invitent Marcelïa à venir
les rejoindre, nous nous reprocherions de ne pas extraire levivant contraste qu'elles établissent entre Rome et Bethléem.

Lege Apocalypsim Joannis et quid de muliere purpurata (1) et scripta in ejus fronte blasphemia, septem
montibus, aquis multis, et Babylonis cantetur exitu, contuere : « Exite, inquit Dominus, de illa, popule m e u s ,ne participes sitis delictorum ejus et de plagis ejus accipiatis » (Apoc, XVIII, 4 )Est quidem ibi (Roma?) sancta Ecclesia, sunt trophíea
aspotolorum et martyrum : est Christi vera confessio,
est ab Apostólo praedicata fides, et, gentilitate calcata,in sublime se erigens vocabulum christianum. Sed ipsa
ambitio, potentia, magnitudo urbis, videri et videre,salutari et salutare, laudare et detrahere, vel audire vel
proloqui, et tantam frequentiam hominum saltern invitum (2) videre, a proposito monachorum et quiete aliena
sunt.
Aut enim videmus venientes ad nos, et silentium
perdimus, aut non videmus et superbise arguimur.
Interdumque,utvisitantibusreddamus vicem, ad superbas fores pergimus, et, inter linguas rodentium ministrorum, postes ingredimurauratos.
In Christi vero, ut supra diximus, villula, tota rusticitas, et extra psalmos silentium est. Quocumque te verteris, arator stivam tenens alleluia décantât. Sudans
messor psalmis se avocat, et curva attondens vitem falce(1) Description allégorique de Rome païenne.
(2) Invitum^ malgré soi, contre son gré.

67

BETHLEEM

vinitor aliquid Davidicum canit. Haec sunt in hac provincia carmina ; lise, ut vulgo dicitur, amatoriae cantationes. Hic pastorum sibilus, hsec arma culturae.
{Ep. XLIV Paulae et Eustochii ad

Marcellam.)

XXV
SANCTA PAULA AD PR^ÎSEPE DOMINI. . . Deinde, pro facúltate sua, pauperibus atqueconservis pecunia distributa, perrexit ad Bethléem, etin dextera parte itineris stetit ad sepulcrum Rachel.
Atque inde Bethléem ingressa, et in specum Salvatoris introiens, poslquam videt sacrum Virginis diversorium et stabulum in quo agnovit bos
possessorem

suum et asiniis praesepe

Dominisut, me audiente, ju-

rabat cerneré se oculis fidei infantem pannis involutum, vagientem in praesepe Dominum, Magos adorantes, stellam fulgentem desuper, Matrem Virginem,
nutritium sedulum, pastores nocte venientes, párvulosinterfectos, Herodem saevientem, Joseph et Mariamfugientes in Jlgyptum.
Mixtisque lacrimis loquebatur : cr Salve, Bethléem,
domus panis, in qua natus est ille panis qui de caelo
descendit. Salve, Ephrata ! regio ubérrima, cujus fertilitas Deus est. De te quondam Michaeas valicinatus est:
Et tu Bethléem,
domus Ephrata,
non mínima es

in millibus
Suda- Ex te enim egredietur
quisitprinceps in Israel,
et egressus
ejus ab initio a diebusœtemitatis.
In te enim natus est Princeps qui ante
luciferum genitus est, cujus de Pâtre nativitas omnem
excedit aetatem...
« Et ego misera atque peccatrix digna sum judië.

3

68

APUD HAHIAM STUDIUM

cala deosculari praesepe in quo Dominus parvulus vagit,
orare in spelunca in qua Virgo puerpera Dominum
fudit ! Hase requies mea, quia Domini patria est : haec
habitatio, quoniam Salvator elegit eam. »( S . HIERONYMUS,

Epist. ad

Eustochium.)

XXVI
JESUM AMEMUS
Purpureum florem forma deeeptus amabam,
Venit hiems rapuitque meum mihi barbara florem.
Huic successil apis ; digitum sub acumine laesil.
Post etiam noslros meruit sibi passer amores ;At celeri aufugienslusit me perfldus ala.
Dilexi etThyrsim; mors abstulit impr/oba Thyrsim.
Nunc te, Christe, unum, nunc toto pectore amabo,Cui ñeque bruma potest ñeque mors húmica nocere,Quique tuos nec, Christe, fugis nec laedis amantes.
(Du

CERCEAU, S.

J.)

NAZARETH

NAZARETHIROSA E SPINIS
Expulerat priniogenitum saevissimus anguis
Florígera de sede virum, blandique saporis
Illecebris, lelum misero potarat amarum.
Nec solus meritam praesumptor senserat iram
Mortali sub lege jacens, sed prorsus ab ipso
Humanum simul omne genus. Heu ! noxia conjux,
Noxia tu conjux magis, an draco perfidus ille?
Perfidus ille draco, sed tu quoque noxia conjux.
Pro dolor! aeternifuerant duo. Crescere postquamCœpit origo périt, clademque a semine sumpsit.
Quid numerosa dies ? quid tempore proderat ilio
Cernere nongentos ultra féliciter annos,
Progeniemque senum decimam spectare nepotum,
Jamque suum nescire genus? cum vecta supremis
Cursibus, extremas sors irreparabilis horae,
Sera licet, ventura foret, longumque per aevuui
Vita brevis nil esse diu cum fine doleret;
Nec reducem spes ferret opem, primique sepulcrum
Terrigenae caeca sorberet fauce nepotes ;Ni prius ille sator, culpas ignoscere promptus,
Reddere difficilis, sua ne factura periret
Quaeque Deo similis vivens astabat imago
Dissimilis de morte fìeret, veniale misertus

71

NAZARETH

Instauraret opus, pomisque vetaret acerbis
Quse mandere patres natorum horrescere dentes,
Donaretque suis semper placatus, ut undeCulpa dedit mortem, pietas daret inde salutem;
Et velut e spinis mollis rosa surgit acutis,
Nil quod Isedat habens, matremque obscurat honore,
Sic Evae de stirpe sacra veniente Maria,
Virginis antiquse facinus nova Virgo piaret ;Et quoniam natura prior vitiata jacebat
Sub dicione necis, Christo nascente, renasci
Posset homo, et veteris maculam deponere carnis.
(SEDULIUS,

Carmenpaschale.)II
MARIA CiELUM NOVUM, TERRA NOVA, MARE
NOVUM
Cum homo, per immensam Dei bonitatem, in rerum
creatarum naluram edendus esset, in primis caelum extenditur, substernitur terra, suis mare terminisclauditur,ceteraque omnia quibus utraque complenda essent, inorbis ornatu producta sunt. Tunc postremum homo,regio cultu, in paradiso, velut invirtutis schola ponitur,ac nisi praeceptum violasset, ab ilio vitali loco nunquam
exulasset.
Cunctis autem deditioni deditis, miserator Deus, nequern ipse suis manibus formaverat in nihilum cederetpenitusque deleretur, caelum aliud novum terramqueac mare fabricavit, in quibus, 'propensiore Consilio, hu­
manuni genus reformaturus ipse caperetur qui capi

72

Al'UD HA RI AM STUDIUM

nusquam potest. Ea porro est beata multìpliciterqueiaudanda Virgo Maria.
0 rem miram ! Caelum quidem est Maria, cum velut
ex penitissimis virginitatis thesauris, solem justitiae proférât.
Terra vero est quae, ex intemeratis lumbis, vit» spicam edat.
Mare tandem, utpote quae ex uteri sui substantia spiri tal em margaritam prodit.
Quam mundusiste magnifìcus ! quam stupenda creatio
isla ! virtu tu m fructibus decorata, castitatis Acribus odorata, locorum splendore illustrata, cunctisque bonis
cumulate dotata, digna denique prorsus in qua Deus adhomines veniens inhabitaret !
Mundus anterior maxime admirabilis, ideoque, cum
creata Cuerunt sidera, angeli, testante Scriptura, laudaverunt Deum voce magna et praedicavere ; nihil vero sic
Deo decens fuit atque gratum ut sancta omnibusquemodis miranda Virgo Maria.
(S.

JOANNES D A M A S C E N U S ,Sermo in Nativ. B. Marias Virginia,)

III

NUNTIUS' NAZARENUS
Humani generis
Cessent suspiria,
Beata miseris
Affert hic nuntia
Dies mortalibus.

Unius scelere
Cuncti concidimus,
Lapsos erigere
Venit aìtissimus,
De caeli sedibus.

73

NAZARETH

Delectae Virgini
Quae Deum pariat,
Angelus Domini
Salutis nuntiat
Nostrae mysterium.

Corpus hoc offeret
In sacrificium ;Servos ut liberet,
Totum in pretium
Effundet sanguinem.

0 Beatissima
Prae mulieribus,
Virgo castissima,
Deum visceribus
Suscipe Filium.

Errabam devius,
Exul a patria,
Semite nescius
Ad vera gaudia
Per quem regrediar ?

Virtute Spiritus,
In sinu Virginis,
Innocens penitus
A labe criminis
Caro compingitur.

In mea Dominus
Venit auxilia,
Viaeque terminus
Ipse fit et via :Tutus hac gradiar.

Per hanc infantibus
Lactescit teneris,
Ille qui mentibus
Panis a superis
In caelis editur.

Et tu, pro miseris
Supplica numi ni,
Quae te dum asseris
Ancillam Domini,
Fis mundi Domina.

IV
NAZARETH
Thesaurus Dei, hereditas et flos Domini.

« Missus est Gabriel Angelus in civitatem Galilaeae cui
nomen Nazareth. »74APÜD MARIAM STUDIUM

Miraris quod Nazareth, parva civitas, et tanti regis
nuntio illustretur et tanto. Seil magnus tatet in hac parva
civilate thesaurus: latet, inquam, homines, sed nonDeum. An non thesaurus Dei Maria ?Ubicumque illa est,
et cor ejus. Oculi ejus super eam; ubique respicit
humilitatem ancillae suae.
Novit caelum unigenitus Dei Patris. Si novit caelum, etNazareth. Quidni sciat patriam ? quidni noverit hereditatem suam? Caelum a Patre, Nazareth ex Matre vindicat
sibi. Nonne in psalmis legitur : « Caelum caeli Domino,
terram autem dedit filiis hominum. » Cedat ergo ei
utrumque in possessionem, quia non modo Dominus sed
et Filius hominis est.
Neque hinc discrepat quod Nazareth interpretatur flos.
Amat enim florigeram patriam flos de radice Jesse,
libenterque pascitur inter lilia flos campi et lilium convallium. Commendat enim flores gratia triplex, pulchritudo nempe, suaveolentia et spes fructus.
Teque Hörem suum reputat Dominus et bene illi in tecomplacebit, si tibi nec honesfce conversationis decor,
nec bonae opinionis fragrantia, nec futurae retributionis
desiderium, fructus enim spiritus est vita aeterna.
( S . B E R N A K D U S , Sermo

HI in Annunt. B.

Virginis.)

V
FLOS CAMPI
Virgo Dei Genitrix virga est de radice Jesse procedens,flos Filius ejus. — Flos utique Virginis Filius, flos Can­didus et rubicundus, electus ex millibus, flos in quem
desiderant angeli prospicere, flos ad cujus odorem revi-

NAZARETH

75

viscunt mortui, et, sicut ipse teslatur, flos campi et nonhorti. Campus enim sine omni humano floret adminiculo, non seminatus ab aliquo, nonsarculo defossus, nonfimo impinguatus. Sic omnino, sic Virgo floruit, sic
inviolata, sic integra et casta Marise viscera, tanquam
aeterni viroris pascua, florem protulere, cujus pulchritudo non videat corruptionem, cujus gloria in perpetuum maneat.
0 Virgo, virga sublimis, in quam sublime verticem
sanctum erigis ! usque ad sedentem in throno, usque ad
Dominum majestatis. Neque id mirum, quoniam inaltum mittis humilitatis radices. 0 cselestis planta, pretiosior cunctis, sanctior universis! 0 vere lignum vitae,
quod solum fuit dignum salutis portare fructum !
(S. B E R N A R D Ü S , Sermo II de Adventu.)

VI
APIS NAZARENA
Apis habet mellis dulcedinem, habet etiam aculei
punetionem. Apis vero est quse pascitur inter lilia, quseflorigeram inhabitat patriam angelorum. Unde et civitatem Nazareth quse interpretatur flosadvolavit,et ad su a ve
olentem perpetuai virginitatis florem adveniens, illi insedit, illi adhaesit.
Hujus apis mei et aculeum non ignorai, qui misericordiam ei et Judicium cum propheta decantat. Attamen
ad nos veniens, mei solum attulit et non aculeum, id
est, misericordiam et non Judicium ; ita ut, suadentibus
quandoque diseipulis ut civitatem quae eum suseipere
noluit praeeiperet igne consumi, respondit Filium homi­
nis non venisse ut judicaret, sed ut salvaret mundum.
3*

76

Al'UI) MARIÀMSTUDIUHNon habebat aculeum apis nostra, quodammodo deposuerat, cum tot indigna patiens misericordiam exhibebat et non judicium.
Sed « nolite sperare in iniquitate, nolite peccare inspe » ; habet enim apis divina quandoque assumere aculeum, et acriter nimis ilium infigere in medullas peccatorum, quoniam «Pater non judicat quemquam,sec? Filio
dealt omne judicium».
(S.

B E R N A R D U S , Sermo

II de

VII
FAMILIARUM SANCTISS1MA
0 gente lelix hospita,
Augusta sedes Nazarce,
Qubb fovit alma Ecclesiae
Et protulit primordia.
Sol qui pererrat aureo
Terras jacentes lumine,
Nil gratius, per ssecula,Hac vidit sede aut sanctius.
Ad hanc fréquentes convolant
Caelestis aulse nuntii,
Virtutis hoc sacrarium
Yisunt, revisunt, excolunt.
Qua mente Jesus, qua manu
Optata Patris perfìeit 1
Quo Virgo gestii gaudio

Materna obire munera !

Aduentu.)

77

NAZARETH

Adest amoris particeps
Curaeque Joseph conjugi,
Quos mille jungit nexibus
Virtutis auctor gratia.
Hi, diligentes invicem,
In Jesu amorem confluunt,
Utrique Jesus mutuae
Dat carìtatis proemia.
Sic fìat, ut nos Caritas
Jungat perenni federe,
Pacemque alens domesticanti,
Amara vitœ temperet.
(LEO X I I I , S.

Vili
F ABRI FILIUS
Sacra jam splendent decorata lychnis
Tempia, jam sertis redimito ara,
Et pio fumant redolentque acerrse
Turis honore.
Num juvat summo Geniti Parente
Regios ortus celebrare cantu ?
Num domus David decora et vetusta)
Nomina gentis?
Gratius nobis memorare parvum
Nazarae tectum, tenuemque cultum;
Gratius Jesu tacitam referre
Carmine vitam.
Nili ab extremis peregrinus oris,Augeìì

ductu,

propereremigrrat.

Multa perpessus puer, et paterno
Limine sospes.

P.)

78

APUD MARIAN STUDIUM

Arte qua Joseph burnii i excolendus,
Abdito Jesus juvenescit aevo,
Seque fabrilis socium laboris
Adjicit ultro.
Irriget sudor mea membra, dixit,
Antequam sparso madeant cruore :Haec quoque humano generi expiando
Poena luatur.
Assidei Nato pia Mater almo,
Assidet sponso bona nupta ; felix
Si potest curas relevare fessis,
Muñere amico.
O ñeque espertes operae et laboris,
Nec mali ignari, miseros juvate,
Quos, reluctantes per acuta rerum,
Urget egestas.
Mittite his fastus quibus ampia splendet
Faustitas, mentem date rebus sequam :Quotquot implorant columen, benigno
Cernite vultu.
( L E O X I I I , S. P . )IXET ERAT SUBDITOS ILLIS!
«Fili, quid fecisti nobis s i c ? . . . » —Quis hoc audeat
angelorum? Eis sufficit et pro magno habent, quod cum
sint spiritus ex condicione, exgratia angeli facti sunt etvocati, testante David : « Qui facit, inquit, angelos suos
spiritus. »Maria vero Matrem se agnoscens, majestatem illam,cui angeli cum reverenda serviunt, cum fiducia suum
nuncupat filium. Nec dedignatur nuncupari Deus quod

NAZARETH

79

esse dignatus est. Nam paulo post subdit evangelista:« Et erat subditus illis. » Quis? quibus? Deus hominibus; Deus, inquam, cui angeli subditi sunt, cui principatus et potestates oboediunt, subdilus erat Mariae, nec
tantum Mariae, sedetiam Joseph propter Mariam.—Mirare
ergo utrumlibet, et elige quod amplius mireris sive Filii
benignissimam dignationem, sive Matris excellentissimam
dignitatem. Utrinque stupor, utrinque miraculum: etquod Deusfeminseobtemperetjhumilitas absque exemplo,
et quod Deo femina principetur, sublimitas sine socio.
In laudibus virginum singulariter canitur quod « s e quuntur Agnum quocumque ierit ». Quibus ergo laudibus dignam judicas quae etiam praeit?
Disce, homo, oboedire; disce, terra, subdi; disce,
pulvis, obtemperare. De auctore tuo loquens evangelista : « Et erat, inquit, subditus illis. » Haud dubium
quin Mariae et Joseph. — Erubesce superbe cinis,
Deus se humiliat et tu te exaltas! Deus se hominibus
subdit, et tu, dominari gestiens hominibus, tuo tepraeponis auctori!
(S. B E R N A R B U S , Homilia I super Missus est.)X
MIRABILIS PINGERNA«Vinum non habent!...» Deficit vinum in cadis nostris;
vinum scilicet laetificans cor hominis. Non de ilio agitur
in quo est luxuria : vinum quaerimus quod, testante propheta, germinat virgines.
Harum pin cerna tu, ò Maria: calix in manu tua vinimeri, amoris divini. Die, Domina rerum, die pro nobis
Filio tuo : a Vinum non habent. »80-APUD- MARIÄM STUDIUM

Calix vini hujus inebrians quam praeclarus^est ! Inebriat, calefacit, acuit, audacesfacit et fortes, laetificatcor
hominis.
Hoc a le et per te speramus, non solum vinum, sed
et panem. Panis enim cor hominis confirmat : panis ili ede quo scriptura dixit : « Panem Angelorum manducavit
homo » ; et ipse Filius : « Panis quem ego dabo, caromea est pro mundi vita. »(S. B E R N A R D U S , Sermo IVin Salve Regina, passim.)

XI
AD CANAN.EAM VIRGIN EM DEPRECATIO
Ecce, Mater amabilis, ecce memini istius verbi tui :« Quodcumque dixerit Filius meus facite. » Memini
quoque quod huic voci tuse: « Vinum non habent »,statim annuerit Jesus.
Nunc igitur rogo ut ei de me dicas : Eece pauperculus ille vinum n o n habet, id est, nec vim sursum seerigendi, nec caritatis ignem, nec ardorem virtutis ;nihil Uli nisi aqua superest, id est, nihil nisi mortalis
frigiditas, vomitorius tepor, cujusvis impotens debilitas.
Haec, Mater, hsec dicas, quseso, ut per te cuidam excselestibus ministris pro me dicafc Jesus : « Imple
hydriam », et aqua mea in vinum convertatur. Rogo,tandem, ut sciam quid desit mihi, et indices quid me
oporteat dicere et petere. Et quoniam qui petit sine tesine alis volare tentat, ille meas
Sumatperle preces
Qui pro nobis natus
Tulit esse tuus.
( A B B É PILLOT, Mariedans ses figures, ses

symboles...)84

NAZARETH

XII
PUER JESUS IN OFFICINA JOSEPH VULNERATUR
Dum rudis exercet durum sub patre laborem,
Imbellique manu seram molitur Jesus,
Ecce cutem recto de tramite devia cuspis
Vulnerat, et sacro respergit sanguine laevam.
Sensit Virgo parens ; simul advolat atque dolorem
Flebilibus testata modis, sugensque cruorem
Qua potis est fovet arte malum mulcetque medendo.
Olii subridens divus Puer et sacra figens
Oscula : Par*ce, Mater, dixit, carissima Mater,
Nam cur sollicitam te guttula sanguinis angit ?
Pone modum lacrimis, teque ad majora reserva.
Tempus erit, manus base davo cum fixa trabali,
Sanguineos fundet longo cum vulnere rivos.
( P . LEJVY, S . J . )XIII
DIALOGUSPUERI JESU ET VIRGINIS MATRIS(E Cantico Cantì'corum imitatus.)
PDER. — Virgo, sidereis pulchrior ignibns,

Auro fulgidior, lucidior vitro,
Rubro gratior ostro,
Alba candidior rosa.
VIRGO. — Jesu, purpureo clarior Hespero,

Luna splendidior, sole serenior,Vernis gratior arvis,
Hiberna nive purìor.

82

APUD HARIAM STUDIUM

PUER. — Sic fulges oculis, ut geminus prope

Qui cum lusit agris fons Eseboniis
Glausum stare quieto
Se miratur in otio.
VIRGO. — Sic luces oculis, ut geminae prope

Lucent, seu fiuvio, sive liquentibus
Lotse lacté columbae
Assedere canalibus.
PUER. — Quisquis, Virgo, tuas aspiciet genas,Pœnis aspiciet mala rubentia
Ramis : cetera claudunt
Imo se bona pectore.
VIRGO. — Quisquis, Nate, tuis hseserit in genis,

Pictam dispositis artifìci manu
Liliisque rosisque
Emirabitur aream.
PUER. — Qui te non amat, est barbarior feris,

Pardis asperior, tigride saevior,
Impacatior ursis,
Iracundior anguibus.
VIRGO. — Qui te non amat, est marmore durior,

Saxis horridior, surdior aequore,
Inconstantior auris,
Immansuetior ignibus.
(P.

S À R B I E W S K I , S.

J.)

XIV
HARLE HUMILITAS IN SILENTIO
In omni evangelicarum lectionum serie, nonnisi quater Maria loquens auditur :NAZARETH

83

Primum ad an gel um, sed cum jam semel atque iterum earn ille fuisset allocutus ;Ad Elisabeth deinde, quando salutationis voce exsultavit Joannes in utero, et, matre magnificante Mariani,
ipsa magis Dominum magnificare curavit ;Tertio ad Filium, cum jam esset annorum duodecim,
quod ipsa et pater dolentes qusesissent.
Tandem ad Filium et ministros in Ganse nuptiis. Et isquidem sermo ingenitse mansuetudinis, virginalisquepudoris certissimus index. Aliorum quippe suam rep ti­tans verecundiam, sustinere non potuit vini dissimulare
defectum. Ibi sane a Filio fuit increpata, sed mitis et
humilis corde nec illi respondit, nec tamen desperavit,
ministros admonens ut quod diceret facerent.
Numquid non ab initio venisse pastores, et primam
omnium Mariam invenisse legitur? « Invenerunt, ait evan­gelista, Mariani et Joseph et infantem positum in prese­pio. » Sic et Magi, si recolis, non sine Maria inatre puerum invenerunt. Et cum in Domini templum, templi
Dominum induceret, multa quidem a Simeone, tam deFilio quam de se ipsa audivit ; sed tarda ad loquendum
et velox ad audiendum, Maria « conservabat omnia verba
haßc conferens in corde suo » ; in hisque omnibus, nec deipso dominicse Incarnationis sacramento quodcumqueverbum fecisse reperies.
Filioli, si Mariam diligitis, piacere Mariae si contenditis, ejus modestiam aemulamini ; nihil enim tam idoneum homini, nihil tam congruum Christiano.
( S . BERMARDUS,

Sermo in Dominica infra octavam

Assumpt.)

84-

APUD MARI AU

STUDIUM

MARINE HUMILITAS IN SERMONE
Jam, ut vidimus, Mariae humilitas in silentio commendatur, sed evidentius resonat in sermone.
Ab angelo audit: a Quod ex te nascetur sanctum vocabitur Filius Dei », et nihil aliud nisi Domini ancillam
se esse respondet.
Ventum est ad Elisabeth, cui continuo Virginis gloria
singularis per Spiritum revelatur: Miratur personam venientis : « Unde hoc mihi, ut veniat Mater Domini ad
me ? »— Commendat vocem salutantis : « Ut facta est vox
salutationis tuae in auribus meis, exsultavit gaudio infans
in utero meo. »— Beatificat fidem credentis : « Beata quae credidisti,
quoniam perficientur in te quae dicta sunt tibi a Do­
mino. »
Magna quidem praeconia, sed devota humilitas nihil
sibi passa retinere, in eum magis universa refudit cujus
in se beneficia laudantur :« Tu, inquit, magnificas matrem Domini, sed magni­
ficat anima mea Dominum.
« In voce mea filium perhibes gaudio exsultasse, sed
exsultavit Spiritus meus in Deo salutari meo.
« Beatam esse dicis quae credidit, sed fidei et beatitudinis causa respectus est supernae bonitatis, et ex hoc
magis Beatam me dicent omnes generationes, quia an­cillam humilem et exiguam respexit Deus. »Agit hoc nimirum in electorum cordibus gratiae prae-

85

NAZARETH

rogativi divinse, ut eos nec humilitas pusillanimes faciat,
nec magnanimitas arrogantes.
( S . B E R N ARDUS, Sermo in Dominica

infra ociavam

Assumpl.)XVI
VALUS HUMILITATIS
Quam amœna est, o Domina, o Mater, o Virgo, humilitatis tuae vallis, divinitatis gratia irrigata !
Quam laudabile virginitatis tuae lilium in humilitatis
valle procreatum !
Vallis tua, Domina, Paradisi floribus dealbata ; deliciis piena est et amœnitate.
Quam emiserunt illius flores ascendens fragrantia
aethera penetravit.
Quasi soli òbvians, ejus inter radios transcendit, fìrmamentique altitudinem excessit.
Sidereas regiones suavitate replevit, et celsum petens
divinse Majestatis palati um,
Caeli Dominum delectavit, omnemque cselorum militiam. Domino placuit agelli tui fructus.
Propterea illuni muro conclusit in gyrum, et sibi soli
servavit illius aditum.
Sicut in vellus pluvia, sic in earn Dominus descendit ;unde merito benedicta diceris in omnibus gentibus.
Beatam merito te dicunt omnes generationes ; in teperfìciuntur quae longe ante prophetae praedicaverunt.
S. M. Virginale gloriosœ
Gaume éditeur, Rondelet successeur.)(P.

RAGEY,

Genitrici*

Marise,80

APUD MARIAS! STUDIUM

XVII
MARIA NEC PRIMAM SIMILEM VISA EST
NEC HABERE SEQUENTEM
Non est equidem quod me magis delectet, nec quod
terreat magis quam de gloria Virginis Marias habere
sermonem.
Ecce enim si in ea laudavero virginitatem, multae
mihi virgines post earn videntur offerri. Si humilitatem praedicavero, invenientur forte vel pauci qui, docenteejus Filio, mites facti sunt et humiles corde. Si ejus
misericordiae multitudinem magnificare voluero, suntaliqui misericordiae viri etiam et mulieres.
Unum est in quo nec primam similem visa est, nec
habere sequentem, gaudia matris habens cum virginitatis
honore. Marias Privilegium est, non dabitur alteri ; sin­gulare est, sed continuo etiam indicibile invenitur, ut
nemo assequi possit, sic nec eloqui quidem.
Quid, si adjicias cujus Mater ? Quae jam poterit lingua
etiam angelica dignis extollere laudibus Virginem
Matrem ! Matrem autem non cujuslibet, sed Dei ! Duplex
novitas, duplex miraculum ; sed digne prorsus aptissimeque conveniens.
Neque enim filius alius Virginem, nec Deum deeuit
partus alter !
( S . B E R N A R D U S , Sermo IVde

Assumptione B.

Virginis).

NAZARETH

87

XVIII
QUOMODO MARIA MAGNIFICAVIT DOMINUM
Magnificat anima mea Dominum, et exsultavit Spiritus
mens in Deo salutari meo. (Luc, I, 46-56.)

Duse res, anima scilicet et corpus, duplici laude funguntur : anima Dominum praedicat, spiritus Deum. Nonquod alia laus Domini, alia Dei sit ; sed quia qui Deus
est, idem et Dominus est, et qui Dominus est idem etDeus sit, quaeritur quomodo magnificat Dominum. Si
enim Dominus nec augmentum nec detrimentum accipere potest, et quod est est, qua ratione nunc Maria lo­
quitur : Magnificat
anima mea
Dominum?
Si considerem Dominum Salvatorem imaginem esse
invisibilis Dei, et videam animanti meam factam ad ima­
ginem conditoris, ut imago esset imaginis, (neque enim
anima mea specialiter imago est Dei, sed ad similitudinem imaginis prioris effecta est) tunc videbo quoniamin eorum exemplum qui solent imagines pingere, et,uno vultu regis accepto, ad principalem similitudinem
exprimendam, artis industriam commendare, unusquisque nostrum ad imaginem Christi formans animam
suam, aut majorem ei aut minorem ponit imaginem,
vel obsoletam, vel sordidam, aut claram atque lucentem
et splendenteni ad imaginis principalis effigiem.
Quando igitur grandem fecero imaginem imaginis?
id est, animam meam, et magnifieavero earn opere, cogitatione, sermone, tunc imago Dei grandis efficitur, et
ipse Dominus, cujus imago est in nostra anima, magnificatur. Et quomodo crescit Dominus in nostra imagine,sic, si peccatores fuerimus, minuitur atque decrescit.

88

AfUD MA RI AM STUDIUM

Sed nos, pro imagine salvatoris, saepe nobis alias imagines induimus. Pro imagine Verbi, sapienti», justitiae,
ceterarumque virtutum, diaboli formam assumimus, ut
dicatur de nobis : serpentes, generatio viperarum.
(S.

HIERONYMUS,

Translatio

homiliarum

Origenis.)

XIX
FECIT MIHI MAGNA QUI POTENS EST
Sicut Deus, sua potentia, parando cuncta, Pater est et
Deus omnium, ita Beata Dei Genitrix Maria, suis mentis
cuncta reparando, Mater est et Domina rerum. Deus
enim est Dominus omnium, singula in sua natura propria jussione constituendo, et Maria est Domina rerum,
singula congenita dignitati per illam quam meruit graliam restituendo.
Et quemadmodum Deus, ex sua substantia, eum
genuit per quem cunctis originem dedit, ita Beata Virgo
Maria, de sua carne mundissima, illum peperit qui
decorem primae ereationis cunctis restituit. Item, sicut
nulla rerum species nisi per Dei Filium facta subsistit,
ita lex debitae damnationis neminem deserit, nisi quem
ab ea Filius Beatae Mariae Virginis absolvit.
Quis igitur ista recto sensu et corde sincero perpendens, piene percipere queat excellentiam hujus Virginis,
per quam tarn inaestimabilia bona habet rerum natura,
per quam tarn inaestimabili gratia, a tarn insestimabili
defectione mundus erectus est. Quis tarn miram et tam
inauditam hujus beatissimae mulieris gratiam oculo mentis aspiciens, non obstupescat, et non modo elinguis,verum etiam a tantae rei comprehensione prorsus iramunis fiat.
( S . A N S E L M U S , De excellentia

Virginis Marisì, caput X . )80

NAZARETHXXRESPEXIT H U M I L I T À T E M

ANCILLjE SUjE

Per violam humilitas exprimitur. Quare autem flos
violaceus humilitatem significet, statura, situs, odor,
color et vis ipsius manifestant. Statura enim modica,
situs estlerrae proximus, odor suavis et salubris, color,primo aspectu, abjectus quidem, illis praecipue qui flosculi virtutem ignorant, agnoscentibus autem fit ipsa
despeclio commendabilis et dilecla.
Bonus profecto flos humilitatis fuit quae viola florem
caelestem, Verbum aeterniPatris, in uterum terreni floris
Beatae Virginis, mirifica sui odoris dulcedine attraxit, ut
ipsa testatur : a Exsultavit spiritus meus in Deo salutarimeo, quia respexit humilitatem ancillae suae. » — Quiddicis, Maria ? Numquid non alios flores habes ?—Habeo,inquam; tota enim floreo, nullius floris expers, quia
nulla virtute careo, cum tota sim speciosa et macula non
sit in me. Habeo lilium castitatis utpote quae, prima,
votum conservandae castitatis Domino vovi. Habeo
rosam caritatis quae me coegit ut votum istud voverem anteaignotum. Habeo et alios quoscumque flores,
sed ex his nullum tanta prerogativa respexit in me
Dominus ut violae mese florem ; respexit enim humilita­
tem ancillae suae.
Virgo virginum prima summam gloriam in humilita­
tis viola ponit, licet in ea lilium castitatis singulariter
candeat, rosaque caritatis rubescat. Si vultis et vos,
oculo misericordiae, oculo gratiae a Domino respici,
humiles estote.
(S. B K R N A R D O S , Vitismystica,c&p.

xvn, passim.)

90

APUD M ARI AHSTUDIMIXXIMARIA EVA NOVA
Missus est Angelus

Gabriel ad Virginem.

Missus est a Deo ad Virginem, id est, a celso ad humilem, a Domino adancillam, a Creatore ad creaturam.
Quanta dignatio Dei, quanta virginitatis excellentia !
Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater,
exulta, qui sicut omnium parentes, ita omnium fuisfis
peremptores ; et quod infelicius, prius peremptorcs
quam parentes.
Ambo tamen nunc consolamini super filia et tali
fdia : sed illa magis de qua malum ortum prius, cujus
opprobrium in omnestransiit mulieres. Instai namquetempus quo jam tollatur opprobrium, nec habeat vir
quid causetur adversus feminam, qui utique, dum se
imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunclatus est, dicens ; « Mulier quam dedisti
mihi sociam mihi dedit de ligno, et comedi. 9
Propterea, curre, Eva, ad Mariam, curre, mater, adiìliam ; filia pro matre spondeat, ipsa matris opprobrium
auferat, ipsa patri pro matre satisfaciat ; quia ecce si
vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam.
Quid dicebas ? 0 Adam : « Mulier quam dedisti
mihi sociam mihi dedit de ligno, et comedi. » Verbamalitise sunt hase, quibus magis augeas quam deleas
culpam. Verumtamen sapientia vicit malitiam, cum
occasionem veni» quam a te Deus interrogando elicere
tentavit sed non potuit, in thesauro indeficientis suae

NAZARETH

91

pietatis invenit. Redditur riempe l'emina pro femina,
prudens pro fatua, humilis pro superba, quae pro Ugno
mortis gustum tibi porrigat vitse, et pro venenoso cibo
amaritudinis dulcedinem pariat fructus seterni.
Muta ergo iniquse excusationis verbum in vocem gratiarum, et die : « Domine, mulier quam dedisti mihi,
mihi dedit de ligno vitae et comedi, et dulce factum est
ori meo, quia in ipso vivificasti me. » — Ecce enim ad
hoc missus est Angelus ad Virginem.
(S. B E R N A R D U S , Bomilia II super Missus est.)XXII
AURORA COMPARATOR BEATA VIRGO MARIA
Solem ambae partait Aurora et Virgo ; sed ista
Solem viva parit, dum parit illa perit.
0 lampas luculenta ! quam multos lsetifìcasti, quando
Dei splendore illustrata, desideratum illud lumen sedenti bus in tenebris et umbra mortis protulisti. Te nimirum ille divini Cantici praecentor a longe intuitus est,
cum in admirationis voce ita prorupit : ce Quse est ista
quae progredita quasi aurora consurgens ? »Sicut aurora valde rutilans in mundo progressa es, oMaria, quando veri Solis splendorem tanto sanctitatis
jubare praecucurristi, ut vere dies salutis, dies propitiationis, dies quam fecit Dominus, tua claritate digne fuerit initiata. Felix aurora felicis diei nuntia exstitisti !
sed talem diem nonne talis decebat aurora!
Et recte quidem aurora offìcium implesti. Ipse enim
Sol justitise de te processurus, ortum suutn matutina
quadam irradiatione prgeveniens, in te suae lucis radios

92

AI'UD MAHIAM STUDIUM

copiose transfudit, quibus inductas ab Eva potestatesin fugam convertisti, atque ita cunclis gentibus desideratum solem mundo invexisti.

XXIII
MARIA MONS SUBLIMIS ET FRUGIFER
Fuit vir quidam de monte Ephraim (JoDic., XVII, 1.)

Potest hujus montis nomine Beatissima Virgo Dei Genitrix designari: mons quippe fuitquae omnem electee crea­tura altitudinem, electionis suae dignitate transcendit.
Annon mons sublimis Maria? quae, ut ad aeterni Verbi
conceptionem pertingeret, meritorum verticem, supraomnes angelorum clioros, usque ad Deitatis solium
erexit.
Hujus montis praeclarissimam dignitatem Isaias vaticinans ait: «Erit in novissimis diebus, praeparatus mons
domus Domini, in vertice montium. » — Mons quippein vertice montium fuit Maria, cujus altitudo supraomnes sanctos refulsit. At, sicut mons altitudinem, ita
domus designat habitationem. Mons et domus apte dicitur benedicta Virgo, quae dum incomparabilibus est
illustrata meritis, Dei unigenito, in quo recumberetsacrum prseparavit uterum. Etenim, nec mons in verticemontium essel,nisi illam, supra angelorum altitudinem,
divina fecunditas levaret, nec domus Domini fieret, nisi
in ejus utero, per assumptam humanitatem, Verbi divinitas jaceret.
Sed recte mons Ephraim dicitur, seu frugifer, de qua
optimus fructus, id est, novus homo generatur, et quam
certe, in fecunditatis suae gloria, pulchram ornatamqueNAZARETH

93

propheta respiciens : « Egredietur, ait, virga de radiceJesse, etflos de radice ejus ascendet. »(S. GREGORIUS MAGNUS, Comment,in libro I Regum.)

XXIV
VIOLE COMPARATOR VIRGO MARIA
Quaecumque in scripturis et in creaturis amabilia
inveneris aut suavia, quaecumque pulchra etredolentia,
quaecumque pretiosa vel laudabilia, Marise laudibus suntconvenienza.
Praetermissis aliis omnibus, de viola dicamus, ut
qualiter Beatam Virginem signifìcet ostendamus.
Habet viola purpureum colorem, et purpura regalem
indicat dignitatem.—Maria autem vere purpurala utpote
quae supra omnes sanctos regali affulsit dignitate, atqueprae omnibus regaliter egit, vitia deprimens virtutesqueerigens.
Habet etiam viola odoris suavltatem, per quambonam designat opinionem. — Habuit vero Maria nonsolum intus sanctitatem in conscientia, sed etiam sanctitatis opinionem et famam* Novit enim, ut ait apostolus,
quod « justi bonus odor in omni loco ». Ideo viola
exslitit adeo odorifera, ut non tantum homines resperserit, sed et angeios in sui admirationem converterit.
Omnis denique viola naturaliter caput adimadeftectit,
quasi in humilitatis exemplum. — Quae quidem virtus
in Virgine quin excellenter fuerit quis dubitet? Cumenim ab angelo Mater Dei simulque mundi Domina etcaeli Regina pronuntiaretur, quis nescit illius humile responsum : « Ecce anelila Domini. » Et in hoc, quam

94.

APUD MARIAU STUDIUM

vere viola fuit, quam vere caput ad ima deflectit ! dum,in quo major exstitit, semetipsam amplius humiliavit,
eligens non alta de se sapere, sed humilibus consentire.
Habebat enim jam tunc scriptum in corde : « Omnis qui
se humiliât exaltabitur et qui se exaltât humiliabitur. »Et nos violae simus Beatam Virginem imitando. Uli
pro viribus conformemur in sanctitate, ut consortes
fieri mereamur in beatitudine.
(HUGO A SANCTO VICTORE,

Sermo XLVIin Assumpf. B.Virgin??.)XXVMARIA AR(LE COMPARATA
In testamento vetere, duas legimus fuisse areas, unam
scilicet diluvii et alteram foederis.
Diluvii arca, ait sanctus Bernardus, arcani gratiae
significava, nempe Mariae excellentiam.
Sicut enim per illam evaserunt Noe ejusque familia
diluvium, sic nos per istam peccati naufragium.
Illam Noe ut diluvium evaderet fabrieavit, istam
Christus ut humanuni genus redimeret sibi praeparavit.
Per illam octo animae tantum salvantur, per istam
omnes ad aeternam vitam vocantur.
Illa de lignis levigatis facta est, ista de virtutibus
aedificata consummatis.
Illa superferebatur aquis diluvii, illa nullius vitii sensit
naufragia.
Ita divus Bernardus de arca diluvii ; haec audi sancii
Ambrosii de arca foederis :Arcani quid nisi beatam Mariam dixerimus?
Siquidem intrinsecus arca portabat testamenti tabu­las; Maria autem ipsius testamenti heredem.
Illa intra semet legem, haec Evangelium retinebat.

NAZARETH

95

Illa Dei vocem habebat, haec Verbum.
Verum tarnen arca intus forisque auri nitore radiabat,
sed et sancta Maria intus forisque virginitatis splendore
fulgebat.
Illa terreno ornabatur auro, ista caelesti.
In illa manna, Christum significans; ista Christum
ipsum, panem caelestem acvivuni, nobis genuit et praebuit
manducandum.

XXVI

DE QÜIBÜSDAM MARLE SYMBOLISMaria beatus et apricus ille Paradisus,
qui neque aratro scissus neque rastro vexatus, omnígenas delicias etmedicamenta progerminat, qui hanc imprimis protulit
vitae arborem, cujus salutaris fructus ligni quondam
improbe gustati venena sustulit.
Maria Columba
est caelestis, felix nuntia finis diluvii
animas in infernum deglutientis, quae, sicut Noe columba,
ad vesperam venit ad nos Jesum portans, verum olivae
ramum, virentibus gratia et pace foliis.
Maria Rubus ardens et incombustus, de quo medio
Jehovah hominibus locutus est; rubus in flammis sempervirens et floridus, in signum Mariae Virginitatis immaculatae. Unde et haec vox Ecclesiae : Rubum quern
videratM oyses incombustum
conservatam
laudabilem
virginitatem,

agnovimus

tuamMaria Vellus Gedeonis.
a Quid, ait divus Bernardus,
quid illud vellus Gedeonis significat (quod utique decarne tonsuin sed sine carnis vulnere, in area ponitur,

96

APUD MA RIA M STUDIUM

et nunc quidem lana, nunc vero area rore perfunditur)
nisicarnem de carne Virginis assumptam, absque detri­mento virginitatis. Cui utique, distillantibus eaelis, tota
se divinitatis plenitudo infundit, adeo ut ex hac plenitu­
dine omnes acceperimus, qui sine illa nihil aliud quam
terra arida sumus. »Maria nobilis illa Domus quam ipse sibi Dei Filius,
Patris sapientia sedificavit, Septem columnis, ut in ejus
penetralibus versaretur quinonnisiin altissimis habitat:
Domus aurea, tota caelestibus referta divitiis ; gazophylacium gratia) ex quo bonis omnibus adimplemur.
Maria Nubecula illa Carmeli, qua) ascendebat de mare,id est, de profundo et arcano Dei mysterio, paulatimquecallo obducta, in gratia) pluviam tarn grandem estdilapsa,
ut omnem terrae superficiem consperserit, animasquesitientes et vitiis aut concupiscentiis exustas recrearit.
( A B B É PILLOT,

Marie dansses figures, ses symboles....,

p. 4 3 . )XXVIIAD SACRAM iEDEM LAURETANAM
Haeccine sancta domus ? Maria) domus? almaGenitrix
Hic genita est, genitura Deum ? demissus ab aethra
Nuntius hue Gabriel, inopes intrare penates
Jussus, ab aeterno portavit Patre salutem ?
Huccine, quod nullis est enarrabile verbis,
Atque omnem superat mentem, Deus aethere ab alto
Labitur, exiguaque volens includitur alvo
Parvulus, immensum digito qui librat Olympum !
. . Haec calcata Deo vestigia : lusit Jesus
Mde sub hac infans. Hic blandulus oscula MatriNatus, et hic nato blanda obtulit oscula Mater.
#

97

NAZARETH

Hic fessura cunae aut gremium fovcre Paren tis,
Molliter haerentem, fusis ad colla lacertis,
Jucundumque bibit, cantu fallente, soporem.
. . . O dilecta Deo sedes et culta Tonanti
Regia, supra orbem felix, cseli aemula : qua nec
Altera stellifero magis est veneranda sub axe,
Nec metuenda magis...
Judaeae a fìnibus illain
Barbaricis infensam armis, sublime per auras
Siderei vexere chori : longoque recursu,
Fortunate, tua, Picens, in sede locarunt.
Tune venerabundas, curvato tergere, plantas
Sponte sua flexisse caput, Dominaeque potenti
Assurrexe ferunt, Zephyri caelestibus auris
Jugiter optarunt et dulce per aera pondus
Sustentare, avidis instantes oscula labris.
Qüin etiam, supplex palmas ad sidéra Titan
Sustulit Adriacus, volucrem dum prospicit œdemNocturnis radiare undis, et fìnibus alte
Impenderé suis, Venetamque invitât ad urbem.
Sed fugit illustrem patriam, fastusque superbos
Excelsi Regina poli, moremque modumque
Antiquum retinens, humili se sistit in ora.
Nec statio diuturna tamen : (mirabile diclu,
Horrendum visu!) gentes exosa nefandas
Casta domus, caedem, luxus et turpia fratrum
Jurgia, furtivo per próxima rura volatu,
Ter, quater avecta est : certoque in littore tandem
Vix stetit...
(Ex carminibus ilhisfrium poetarum

italorum.)MATER

DOLOROSAMATER

DOLOROSAI
PRiENUNTIATUM SACRIFICIUM
Stupete gentes! fit Deus hostia.
Se sponte legi legifer obligat!
Orbis Redemptor, nunc redemptus
Seque piat sine labe Mater.
De more matrum Virgo puerpera
Templo statutos abstinuit dies!
Intrare sanctum quid pavebas
Facta Dei prius ipsa templum ?
Ära sub una se vovet hostia
Triplex. Honorem virgineum immolat
Virgo sacerdos; parva mollis
Membra puer, seniorque vitam.
Heu! quot enses transadigent tuum
Pectus! quot altis nata doloribus
0 Virgo ! quem gestas cruentam
Imbuet hie sacer agnus aram.
Christus futuro, corpus adhuc tener,
Prseludit insons victima funeri.
Crescet; pertuso vir cruore
Omne scelus moriens piabit.
(SANTEUIL.)

100

APUD MARIAM STUDIUMII

SACRIFICIUM ACCEPTATUM(Maria in die Priesentationis.)Salutem mundi procuro, mundiprocurationem exerceo,
officium meum impleo. Novi quid egeat mundus, quare
Jesum contulerit mihi Deus. Pro mundi salute mihi donavil : quia sic Deus mundum
dtlexit, ut filium suum

unigenitum

darei.

Dono igitur eum etiam ego, et cantate eviscerata,
quia ad hoc illum accepi ; cantate festina, quia prius
non potui; caritate integra, quia nihil mihi retinui; cantate materna, quia nulli invidi; cantate consummata,quia plus donare non valui. Illum dono in illuminationis
donum, in conversations exemplum, in glorifìcationis
prsemium.

Novi quid donem ; novi pro quibus donem : pro dileclis meis filiis ilium offero, pro illis redimendis, proillis expiandis, pro illis informandis, insfruendis, refìciendis, gratificandis atque glorificandis.

Illum repono quia verus est Agnus qui tollit peccata
mundi. Hunc sola dives offero, quia sola agnum habeo

MATER DOLOROSA

101

quem perfecta cum virginitate Dominum et hominem
partorivi.
Scio ergo quid donem filiis gratise qui hujus doni esse
participes volunt. Et non soium Filium meum, sed
meipsam super hoc donum dono, atque ipsorum advocatam, genitricem, tutricem, necnon thesaurorum Filidispensatrìcem inviolabili cantate repromitto.
( S . B E R N A R D I N U S S I E N N E N S I S , Sermo

in die Pra&sentatvmis.)

III
VENIT HORA JESU
Ecce filius tuus... Ecce mater tua ! (JOAN., X I X , 2 6 - 2 7 . )Haec est ilia hora de qua Jesus aquam conversurus invinum dixerat Matri : « Quid mihi et tibi est, mulier ?
nondum venit hora mea. » (Joan., II, 4.)Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum vénérât, in qua deberet agnoscere moriturus,de qua fuerat
morlaliter natus. Tunc enim divina facturas, non dignitatis sed infirmitatis Matrem velut incognitam repellebat : nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat
factus homo, affectu commendabat humano.
Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum
admonet, et exemplo suos ministros instruit praeceptor
bonus, ut a fdiis impendatur cura parentibus ; tanquamsi lignum illud, ubi fixa erant membra morientis, etiam
cathedra fuerit Magistri docentis.

102

APUD МАШАМ STUDIUM

Ex hac doctrina didicerat Paulus apostolus quod docebat : « Si quis autem suis et maxime domesticis nonprovidet, fidem negavit et est infideli deterior. » Quidvero tarn cuique domesticum quam parentes filiis, autparentibus filii?
Hujus itaque saluberrimi prsecepti ipse magister sanc­torum de seipso constituebat exemplum, quando non ut
famulse Deus quam creaverat et regebat, sed ut MatriHomo, de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo ûlium providebat.
(S.

AUGUSTINUS,

Tract, in Joannem.)IV
CHRISTI JESU CRUCIFIXI TEST AMENTUM
Maria Mater Domini ante filii crucem stabat... Nemo
me hoc docuit nisi sanctus Joannes evangelista. Mundumalii concussum in passione Domini conscripserunt, caelum tenebri s obductum, refugisse solem, in paradisum
latronem post piani confessionem receptum. Joannes
docuit quod alii non docuerunt, quemadmodum in cruce
positus Matrem appellaverit ; plus putans quod victor
suppliciorum pietatis officia Matri exhibebat, quam quod
regnum cseleste donabat. Nam si religiosum est quod
latro ni donatur venia, multo uberioris pietatis est quoda Filio Mater tanto affectu honoratur.

Ecce,

inqtiit,Filiustuus...

Ecce Matert u a ! (Joan.,

XIX, 26, 27.) Testabatur de cruce Christus, et interMatrem et Discipulum dividebat pietatis officia. Condebat dominus non solum publicum, sed etiam domesticum testamentuni, et hoc ejus testamentum signa-

103

HATER DOLOROSA

bat Joannes, dignus tanto testatore testis. Beatum testamentum ! non pecuniae sed vitae aeternae, quod non atramento scriptum est, sed Spiritu Dei vivi qui ait :Linguamea calamus

scribavelociter

scribentis.

Sed nec Maria minor quam Matrem Christi decebat.
Fugientibus apostolis, ante crucem stabat, et piis oculis
Filii vulnera spectabat. Aut fortasse, quia cognoverat, perFilii mortem, mundi redemptionem, aula regalis etiam
sua morte putabat se aliquid publico addituram muneri...
Habemus hie pietatis magisterium. Docet lectio quodmaternus debeat affectus imitari, quod sequi reverentia
filiorum : ut illaese offerant in filiorum periculis, etillis
ampli us sollicitudo materna quam suse mortis maestitia
sit dolori.
(S.

AMBROSIUS, EpisL

LXHI.)V
REGINA MARTYRUM
Martyrium Mariae Virginis tarn in Simeonis prophetia,
quam in ipsa DominicaePassionis historia commendatur.
« Positus est hie, ait sanctus senex de puero Jesuj insignum cui contradicetwV et tuam ipsius animam (ad'Mariam dicebat) pertransibit gladius. » (Luc, II, 34.)
Vere tuam animam, o beata Maria, gladius pertransiit. Alioquin nonnisi earn pertransiens, carnem filii tui
penetraret. Et quidem, postquam emisit spiritum tuus
ille Jesus, ipsius plane non attigit animam crudelis
lancea quae latus aperuit, sed tuam utique animam perE.

4

104

APUD MARIAM STUDIUM

transiit. Ipsius nioiirum anima jam non erat ibi, sed tua
inde nequibat avelli. Tuam ergo pertransiit animam vis
doloris, ut plus quam martyrem te non immerito praedicemus, in qua corporese sensum passionis excesserit
compassionis afféctus.
Annon tibi plus quam gladius fuit sermo ille, revera
pertransiens animam et pertingens usque ad divisionem
animae et Spiritus : « Mulier, ecce fìlius tuus ! » 0 commutationem ! Joannes tibi pro Jesu traditur, servus pro
domino, discipulus pro magistro, filius Zebedsei pro filio
Dei, homo punis pro Deo vero. Quomodo non tuam aflfectuosissimam animam pertransiret haec auditio, quando et
nostra, licet saxea, licet ferrea pectora, sola recordatio
scindit ?
Non mireris quod Maria martyr in anima fuisse dicatur. Mireturqui non meminerit se audisse Paulum, intermaxima gentium crimina, memorantem quod sine affectione fuissent. Longe id fuit a Mariée visceribus, longe id
sit edam a servulis.
Sed forte quis dicat : Numquid non eum prsescierat
moriturum? Et indubitanter. Numquid non sperabat
resurrecturum ? Et fideliter. Super haec doluit crucifixum? Et vehementer. Alioquin, quisnam tu, frater,
aut inde tibi haec sapieutia, ut mireris plus Mariam compatientem, quam Marise Filium patientem ? ïlle etiam
mori potuit, ista commori corde non potuitl Fecit illud
Caritas qua majorem nemo habuit; fecit et hoc Caritas
cui post illam similis altera non fuit.
( S . B E R N A R D U S , Sennode duodecim

sfellis),MATER DOLOROSA

i05

VI
AD BEATAM VIRGINEM
Filio jam in cruce mortuo.
Occidit : in pectus cervix inflexa recumbit!
Occidit : exanimum de cruce pendet onus!
Qua) mens, quis tibi nunc, Mater maestissima, sensus ?
Mors pariter vitam non rapit ista tuam?
A h ! plus quam vitam rapuit, cum sustulit illum,
Qui tibi spes omnis vitaque solus erat.
Ferreus heu! certeque nimis crudeliter hostis
Luctibus his causam qui tibi cumque dedit (1).
Quid loquor! ille ego sum, nil quserimus ultra,
Me peragis vultu, Virgo, silente reum.
Quas merui Deus ipse suo dat sanguine poenas,
Quem lsesi pro me sustinet esse reum.
Quam plectar merito flammisque perennibus urar,
Si mea non tangat pectora tantus amor.
(SIDRONIUS HOSSCHIUS, S . J . ,Elegia in Christo

moriente.)

VII
AD BEATAM VIRGINEM
Filii corpus gremio sustinentem.

Tene ego, nec movear, videam, msestissima matrum
Gomplexam nati membra cruenta tui ?
(I) Qui tibi eutnque dedit = quicumgue tibi

dedit.

106

APUD MARI AM STUDIUM

Deque tuìs oculis illius in ora cadentes
Aspiciam lacrimas, contineamque meas?
Ecce suo tecum rerum natura parenti
Ingemit, et quo tu funere laesa dolet.
Sol tam funestse ne spectet crimina caedis,
Avertit vultus, oraque maestà tegit.
Sub pedibus mugit tellus : convulsa dehiscunt
Marmora : lugubris fertur ad astra fragor.
Unus ego immotus funus tam flebile possim,
Et tua non madidis ora videre genis?
Non rigor hic meus est, tua me, tua flentis imago
Sauciat : utque facit sauciet usque precor.
Qui sum causa tui, sim pars quoque, Diva, doloris,
Et minuam luctus hac ego parte tuos.
Me meminisse decet, cum sub cruce pallida stares,
Quae fuerint Nati verba suprema tui.
Ille mihi moriens : « Serva communis amorem
Matris, ait : tibi jam quae mihi Mater erit. »Hinc crevit, crescatque precor, qui tempore ab ilio
Me tenet et totum se tibi debet amor.
Omnia quae pateris mihi sint communia tecum ;Ni fuerint, nati nomen inane gero.
(SlDRONIUS H O S S C H I U S , S.J.)

MATER DOLOROSA

107

VIII
CALVARII R O S J E
Gaptus, post plurimas illusiones tarn Judaeorum quam
Gentium, post sanguinis plures effusiones, clavis immitibus manibus simul et pedibus perforator, lignoquecrucis confìgitur Salvator noster mitissimus Jesus.
Intuere et respice Rosam Passionis sanguinea?, quomodo rubet in indicium ardentissimae caritatis. Contendunt passio et caritas : ista ut plus ardeat, ilia ut plus
rubeat.
Vide quomodo hoc flore rosse floruit optima vitis nostra rubicundus Jesus, filius mysticse Rosse. Vide totum
corpus sicubi sanguineae rosae florem non invenias. Inspice manum unam et alteram, si rosae florem in utraquenon invenias. Inspice pedem unum et alteram, numquid
non rosei? Inspice lateris aperturam, quia nec ilia caretrosa, quaravis subrabea sit, propter mixturam aquae :cum enim unus militum lancea latus ejus perforasset,
exivit sanguis et aqua.
Respice, Domine, sancte Pater, de sanctuario tuo, de
excelso caelorum habitaculo, et intuere hanc sacrosanctam hostiam quam tibi offert magnus Pontifex noster,sanctus puer tuus Dominus Jesus, pro peccatis fratrum
suo rum, et esto placabilis super multitudinem malitiae
nostrae. — Cognosce, Pater, tunicam filii tui Joseph.
Heu ! fera pessima (1) devoravit eum, et in furore suo
ejus vestimentum (2) conculcavit ! Ecce quas in eo reliquit scissuras quinque lamenta biles !
(S. B E R N A R D U S , ex Breviario, in Festo V vulnerum.)(1) Fera pessima, i. e. peccatum.
(2) Vestimentum, i. e. humanitas Domini, quae Passionis

vulnera retinet.

APUD MARIAM STUDIUM

IX
VIRGO ET CRUX
Ave Virgo, salve lignum,
Laude digna, laude dignum,
Salutis principia.
Virgo porta verse lucis,
Per te, perque lignum crucis
Datur reis venia.
Virgo dedit alimentum
Christo, cui crux tormentum,
Et utrumque profuit.
Sic, per Matrem et per crucem,
Vicit Christus hostem trucem,
Et cselos aperuit.
Virgo Mater Christi pura,
Crux noverca nimis dura
Matris nescit ubera ;Christo dedit lac puella,
Crux acetum, fel, flagella :Tremunt Matris viscera.
Matri fuit crux dolori,
Quando vidit suum mori
Crucis ara Fiìium ;Nunc ìmpletur prophetia
Simeonis in Maria :Christi sensit gladium.
Nisi, Virgo, peperisset,
Certe tantum crux fuisset
Damnatis supplicium.
Per te, Virgo, cruxlaudatur,
Honorafur, adoratur,
Habes privilegium.

409

MATER DOLOROSA

Ergo Matrem, ergo lignum
Veneremur per benignimi
Dei Patris Filium.
Ut per Matrem et per Crucem
Habeamus Christum ducem
Ad seternum gaudium.
P . RAGEY,

Hymnavium quotidianum,

Lethielleux, éd.ìX
STABAT MATER DOLOROSA !
Stabat Mater dolorosa
Juxta crucem lacrimosa
Dum pendebat Filius.
Cujus animam gementem,
Contristatam et dolentem,
Pertransivit gladius.
0 quam tristis et afflicta
Fnit illa benedicta
Mater Unigeniti !
Quse maerebat et dolebat
Pia Mater, dum videbat
Nati psenasincliti.
Quis est homo qui non fleret,
Matrem Christi si videret
In tanto supplicio.
Quis non posset contristari,
Matrem Christi con templari
Dolentem cum Filio.
Pro peccatis suse gentis,
Vidit Jesum in tormentis
Et flagellis subditum.

APÜD H A R U M STUDIUM

Vidit suum dulcem Natum
Morientem, desolatumDum emisit spiritum.
Eia, Mater, fons amoris,
Me sentire vim doloris,
Fac ut tecum lugeam.
Fac ut ardeat cor meum
In amando Christum DeumUt sibi complaceam.
Sancta Mater, istud agas,
Grucifixi fige piagas
Cordi meo valide.
Tui Nati vulnerati
Tarn dignati pro me pati
Paenas mecum divide.
Fac me tecum pie flere,
Crucifixo condolere,
Donec ego vixero.
Juxta crucem tecum stare
Et me tibi sociare
In planctu desidero.
Virgo, virginum praeclara,
Mihi jara non sis amara :Fac me tecum plangere.
Fac ut portem Christi mortem,
Passionis fac consortem,
Et piagas recolere.
Fac me plagis vulnerari,
Fac me cruce inebriari
Et cruore Filii.

HATER DOLOROSA

Flammis ne urar succensus
Per te, Virgo, sim defensus
In die judìcii.
Christe, cum sit hinc exire
Da per Matrem me venire
Ad palmam victorise.
Quando corpus morietur,
Fac ut animse donetur
Paradisi gloria. Amen.

REGINAET

MATER

REGIK^ EX MATER

I
LAUS DEI GENITRICE
Ave, sidus, lux dierum,
Ave, gemma mulierum,
Quae lacfasti Regem verum,
Genitorem filia.
Ave, Verbi summi Parens,Ave, rosa spinis carens,
Per te viret mundus arens,
Per te datur venia.
Ave, Verbi Dei cella,Caeli decus, maris stella,Serva servos a procella
Maris hujus noxia.
Mundum pingis novo flore,
Florem paris novo more,
Virgo manens cum pudore,
Novi floris gratia.
Regis Mater et Regina,
Morum dux et disciplina,
De malorum nos sentina
Perdue ad caelestia.
Dele culpas, o Maria,
Placa Regem prece pia,
Quia per te patet via
Ad seterna gaudia.
(P. B A G B Y ,Hymnarvum quotidìanum,

Lethielleux, éd,)

APUD MAMAU STUDIUM

II
DEI MUNIFICENZA ERGA MARIAM
Unus honorum fons, Deus omnium,
Quam liberali fundís opes manu !
Non ante concessis Mariam
Quot properas cumulare donis !
Inter rigentes ceu rosa clauditur
Spinas, et acres vincit acúleos,
PrsBsens amaram virulenti
Gratia vim fruticis retundil.
Quantum púdicas inclita virgines
Praestat, remoto quae Dominam gradu
Sequuntur, et Regis Parentem
Siderea comitnntur aula.'
Nec angelorum par decus ; hi Deo
Adstant sedenti, fert hominem DeumMaria, nomen dulce Matris
Virgíneo socians honori.
Regina mundi, Virgo clientium
Tutela, maestis perfugium reis,
Fer nostra Nato vota : tristem
Non patitur genitrix repulsam.
Sit Trinitati perpetuimi decus,
Inflicta mundo quae miserans mala,In Matre pignus nascituri
Non dubium dat habere Christi.
(COFFIN,

Hymne deVImmaculée-Conception

415

REGINA ET HATERIII
QUOD NOBIS MAGIS ARRIDET IN MARIA
Virgo, decus caeli, Virgo sanctissima, Virgo,
Qua? super angelicos es veneranda choros,
Tu niveas formosa rosas, tu candida vincis
Lilia ; tu vultu vincis et astra tuo.
Pura, columbellae similis quam lactea vestit
Penna, nec in toto corpore menda sedet.
Tu Mater dilecta Dei, tu sponsa vocaris,
Precipua vero virginitate places,
Quae licet edideris, dictu mirabile^ Christum,
Attanien ut hieras intemerata manes.
Per te nostra caro (meritis ita femina fulges)
Est immortali conciliata Deo.
Tu sacrum templum, tu fons uberrimus ille
Cujus inexpletam detraili! unda sitim.
Ast peccatorum cum sis, pia Virgo, patrona,
Dulcius hoc nomen pectora nostra movet.
(TlPHERNUS.)IV
MARIA STELLA MARIS
Saevit mare, fremunt venti,
Fluctus surgunt turbulenti,
Navis currit, sed currenti
Tot occurrunt obvia.

146

A P U D MARIÁM STUDIUM

Hinc sirenae voluptatis
Draco, canes cum piratis,
Mortem psene desperatis,
Haec intentant omnia.
Post abyssos, nunc ad caelum
Furens unda fert phasellum,
Nutat malus, fluit velum,
Nautae cessat opera.
Contabescit in his malis
Homo noster animalis,
Tu nos, Mater spiritalis,
Pereuntes libera.
Jesu, sacri ventris fructus,
Nobis inter mundi fluctus,
Sis via, dux et conductus
Liber ad sidera.
Tene clavum, rege navem,
Tu proce/Jam sedans gravem,
Portum nobis des suavem,
Pro tua potentia,
Nobis, Virgo, sit misertus,
Ex te natus, nobis datus
Qui Deus regnat beatus
Per immensa saecula.
(HUGO A SANCTO VICTORE, Sermo

in nativ.

Marias.)V
HUMANI GENERIS CLAMOR AD MARIAM
Virgo Dei Genitrix, cujus pulchritudinem sol et lunamirantur, subveni clamantibus ad te.
Tu benedicta et superbenedicta, subveni
pernaturam.

REGINA ET MATER

417

Numquid ita deificata, nostra humanitatis oblita es?
Nequáquam, Domina. Scis enim in quo discrimine nos
relinqueris, ubi jaceant servi tui, quantum delinquant.
Tantee misericordia} tantam non convenit oblivisci miseriam ; si te subtrahit gloria, revocai natura. Non enim
ita memoraris justitise Dei solius, ut misericordiam non
habeas, ñeque ita es impassibilis ut non compatiaris.
Naturam nostram habes, non aliam, de tantae pietatis
rore justum est ut diffusius infundamur.
Subveni per potentiam.
Fecit in te magna qui potens est, et tibi data est
omnis potestas in caelo et in terra. Nil impossibile cui
possibile desperatos in spem beatitudinis relevare, Quomodo enim tuse potential obviare poterit illa potestas
quse de carne tua suscepit originern ? Ante illud aureum
humanas reconciliations altare tu accedis non rogans,sed imperans, domina, non ancilla. Moveat te natura,potentia moneat quod quanto potentior, tanto misericordior esse debeas.
Subveni per amorem.
Scio, Domina benignissima, te nos amare amore
invincibili, quos in te et per te Filius tuus et Deus tuus
summa dilectione dilexit. Quis scit quoties judicis iram
refrigeras, cum justitise virtus a Deitatis prsesentia
egreditur ?
—Subveni tandem per
singularitatem.
In tuis manibus thesauri miserationum Domini et solatu es electa cui gratia tanta concedatur. Absit ut cesset
manus tua, cum occasionem quseras miseros salvandi !
Neque enim minuitur tua gloria sed augetur, cum
psenitentes ad veniam, justifìcati ad gloriam assumuntur.
Subveniergo et revertere ut intueamur te : summa

418

APUD MART AM STUDIUM

emiri est gloria post Deum te videre, tibi adhaerere, etin tuae protectionis munimine cornmorari.
( S . P E T R U S DAMIANUS,

Denaiiv.

Beatse Virginis.

VI
MARINE RECORDATIO QUAM SIT EFFICAX
Saßpe quidem vidimus et audivimus multos, suis inpericulis, nominis Beatae Mariae Virginis esse recordatos,
et illieo periculi malum evasisse. Velocior enim nonnunquam salus, memorato ejus nomine, quam invocato
nomine Jesu. Et quidem non ideo quod ipsa major sit
aut potentior ; non enim Jesus magnus aut potens perearn, sed iila per ipsum.
Quare ergo salus promptior saepe in recordatione
Matris quam Filii? Dicam quod sentio. Filius quidem
Dominus est et judex omnium, discernens singulorum
merita. Dum igitur ipse a quovis, suo nomine invocatus,
non statini exaudit, idjusto facit judicio : invocato autern nomine Matris, etsi invocantis merita non merentur, Matris intercedunt merita ut exaudiatur. Quod quidem humanus usus quotidie probat, cum quis, proposito amici nomine, ab alio effìcaciter impetrat quod
sua prece numquam impetrare valuisset.
( S . ANSELMUS,

apud Ludolphum deSaxonia.)REGINA ET MATER

119

VII
TURRIS DAVIDICAMaria turris fundata super fìrmam petram, in montibus Sanctis, immobili fundamento : siquidem Deus inmedio ejus, non commovebitur.—De hac Virgine in Canticis legitur : « Sicut turris David quae aedificata est cum
propugnaculis, mille clipei pendent ex ea, omnis armatura fortium. » Vere turris David, illius, inquam, David,
qui, quinque lapidìbus de torrente, ìd est, quìnque vulneribus et crucis bacalo, superbum Goliath, gloriantem,
in Calvario monte proslravit.
Facta est haec turris Ecclesise propugnaculum et peccatorum unicum refugium, ut ad ipsam confugiant
omnes rei, omnes msesti, omnes afflicti, et, ea protegente,
liberentur ab hoate.
In quacumque tribulatione, ad Mariam fuge; sive
peccatis afflictus, sive persecutoribus attritus, sive tentationibus turbatus, hanc turrim petito, ad Mariam confugito. Mille enim clipei pendent ex ea, et contra omnera
aestum tribulantis, et ad omnem faciem persequentis
daemonis, tutissimum in ea clipeum invenis quo te protegas.
Ibi omnis armatura fortium, ibi fides apostolorum, ibi
martyrum fortitudo, ibi Virginum puritas, doctorum
sapientia, anachoretarum paupertas, confessorum devotio, ibi denique sanctorum omnium virtus agglomerata
reperitur. Nihil enim unquam alicui sanctorum, speciali
privilegio est concessum, quod non a principio vitae etcumulatius praefulgeat in Maria. Ecce fortissimum castellum, ecce inexpugnabilem turrim, quae nunquam tributum aut fidem diabolo prsestitit.
( S . THOMAS, EPISCOPUS.)420

APUD HARIAM STUDIIJMVIIIMISERICORDLE MATER
Sileat misericordiam tuam, Virgo benedicta, si quis
est qui invocatane! te in necessitatibus, sibi raeminerit
defuisse. Nos quidem servuli tui, ceteris in virtutibus
congaudemus tibi, sed in hac potius nobis ipsis.
Laudamus virginitatem, humilitatem miramur, sed mise­ricordia miseris dulcius sapit : misericordiam amplectimur carius, recordamur ssepius, crebrius invocamus.
Haec est enim quse totius mundi reparationem obtinuit,salutem omnium impetravit.
Quis ergo misericordise tuae, o benedicta, longitudinem et latitudinem, sublimitatem et profundum queat
investigare? Nam longitudo ejus usque ad novissimum
diem invocantibus subvenit universis, et latitudo orbem
terrarum replet, ut tua quoque misericordia omnis terra
plena sit ; sic et sublimitas supernse civitatis invenit restaurationem, et profundum sedentibus in tenebris etumbra mortis obtinuit redemptionem.
Per te enim caelum repletum, infernus evacuatus est,
instauratae ruinae caelestis Jerusalem, expectantibus
miseris vita perdita data est. Sic potentissima et piissima
caritas et affectu compatiendi et subveniendi abundat
effectu, aeque locuples in utroque. Ad hunc igitur fontem sitibunda properet anima nostra; ad hunc misericordiae cumulura tota ^ sollicitudine miseria nostra
recurrat.
( S . BERNARDUS,

Senno IVin Assumpt. B.

Virginis.)

REGINA ET MATER

121

IX
MARIA QUAM DULCÍS ET OMNIBUS BENEFICA
Quid ad Mariani accedere trepidet humana fragilitas ?
nihil austerum in ea, nihil terribile, tota est suavis, om­
nibus offerens lac et lanam. Revolve diligentius evangelicae historise seriem universam, et, si quid forte increpatorium, si quid durum, si quod denique signum vel
tenuis indignationis occurrerit in Maria, de cetero suspectam habeas et accedere verearis. Quod si, ut vere sunt,piena magis pietalis et gratise, piena mansuetudinis etmisericordiae quae ad earn pertinent inveneris, ei gratias
age qui talem mediatricem benignissima miseratione
providit, in qua nihil possit esse suspectum.
Maria omnibus omnia facta est ; sapientibus et insipientibus, copiosissima cantate debitricem se fecit.
Omnibus suae misericordiae sinum aperuit, ut de ejus
plenitudine accipiant universi, captivus redemptionem,
tristis consolationem, peccator veniam, Justus gratiam,angelus laetitiam, tota Trinitas gloriam, Filii persona
humanae carnis substantiam, et non sit qui se asbcondat
a calore ejus.
Ipsa praeterita non discutit merita, sed omnibus
exorabilem, omnibus clementissimam se praebet, omnium
denique necessitates amplissimo miseratur affectu.
Ipsa est quondam a Deo promissa mulier serpenti s
antiqui caput pedis virtute contritura, et cujus calcáneo
in multis versutiis insidiatus est, sed sine causa. Solaenim universam haereticam pravitatem contrivit. Con­
triti insidiantes, conculcati supplantatores, confutati
derogatores, et beatam Mariam dicunt omnes generat iones.
(S. B E R N A R D U S , Senno de XII praerogativis B. Marine).

122

APUD MARIAN STUDIUM

X
MARIA MEDIATRIX AD MEDIATOREM
Vehementer quidem nobis vir unus et mulier una
no euere, sed gratias Deo, per unum nihilominus homi­
nem et mulierem unam, omnia restaurante, nec sine
magno gratiarum fenore. Neque enim sicut delictum
ita donum, sed damni aestimationem benelicii magni­
tudo excedit. Sic nimirum prudentissimus et clemenlissimus artifex quod fuerat quassatum non confregit,
sed utilius omnino refecit, ut videlicet nobis novum formaret Adam ex vetere etEvam transfunderet in Mariano.
Et quidem sufficere poterat Christus, siquidem et nunc
omnis sufficientia nostra ex eo ; sed nobis bonum nonerat esse hominem solum, congruumque magis ut
nostra? adesset reparationi sexus uterque quorum ruinae
neuter defuisset.
Fidelis plane et praepotens mediator Dei et hominumhomo Christus Jesus, sed divinam in eo veremur majestatem.Absorpta videturin deitatemhumanitas, non quod
mutata sit substantia, sed affectio deificata. Non sola
illi cantatur misericordia, cantatur pariter et judicium ;etsi enim didicit ex his quae passus est compassionem
ut misericors fieretjudiciariam tarnen potestatem habet.
— DeniqueDeus noster ignis consumensest (Deut., IV,
24). Quidni vereatur peccator accedere, ne quemadmodum fluit cera a facie ignis, sic pereat ipse a facieDei.
Jam itaque nec ipsa mulier benedicta in mulieribus
videbitur otiosa. Invenietur equidem locus ejus in hacreconciliatione. Opus est mediatore apud mediatorem

423

BEGINA E T MATER

istum, nec alter nobis utilior quam Maria. Crudelis
nimirum mediatrix Eva, per quam antiquus serpens
4iestiferum etiam ipsi viro virus infudit, sed fidelis Maria
qua? salutis antidotum et viris et mulieribus propinavit.
Ilia enim seductionis ministra, hsec propitiationis; ilia
praevaricationem suggessit, haec ingessit redemptionem.
(S. B E R N A R D U S J Sermo Dominican infra ocfavam

Assumpt.)

XI
MARIA NOBIS LUMEN ET AUXILIUM
est ista quae progreditur quasi aurora consurgens, putchra lit luna, electa ut sol tembilis ut castromm acies

QUSP

7

ordinata ? (Cant., VI, 9.)

Gum aurora finis sit noctis et diei origo, merito per
auroram designatur Virgo Maria, quae finis fuit damna­tions et origo salutis, finis vitiorum et origo virtutum.
Aurora ista consurgens, pulchra dicitur ut luna, electa
ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata. — Lunalucet in nocte, aurora in diluculo, sol in die : nox autem
est culpa, diluculum paenitentia, dies gratia.
Qui ergo jacet in nocte culpa? respiciat lunam, deprecetur Mariam, ut ipsa, per Filium, cor ejus ad compunctionem illustret. Quis enim de nocte invocavit earn

et non est exauditus ? Ipsa

est Mater

pulchrw

dilec-

tionis et sanctse spei. (Eccles., XXIV, 24.)Qui vero ad diluculum paenitentiae surgit, respiciat
auroram, deprecetur Mariam, ut ipsa, per Filium, corejus ad satisfactionem illuminet. Quis enim devote invo­
cavit earn et non est exauditus ab ea ? Ipsa enim est

Mater pulchreedilectionis

et sanctee

spei.

A PUD MARIAN124

STUDIUM

Quia vero militia est vita hominis super terram, quicumque sentii impugnationem ab hostibus, vel a mundo,
vel a carne, vel a dsemone, respiciat castrorum aciem
ordinatam, deprecetur Mariam, ut ipsa, per Filium,

mittatauxilxumde sancto

et de Siontueatur.

(Psal.

XIX, 3.)(INNOCENTIUS III,

Sermo de Assum.pt. B. Marine Virginis).

XII
MARIA AUXILIUM CHRISTIANORUM
Te Redemptoris Dominique nostri
Dicimus Matrem, speciosa Virgo,
Christianorum decus et levamen
Rebus in arctis.
Ssßviant portae licet inferorum,
Hostis antiquus fremat et minaces,
Ut Deo sacrum populetur agmen,
Suscitet iras.
Nil truces possunt furise nocere
Mentibus castìs, prece quas vocata
Annuens Virgo fovet et superno
Robore firmai.
Tanta si nobis foveat patrona,
Bellici cessat sceleris tumultua,
Mille stemuntur fugiuntve turmae,
Mille cohortes.
Tollit ut sancta caput in Sione
Turris, arx firmo fabricata muro,
Civitas David, clipeis et acrilite tuta.

REGINA ET

MATER

Virgo sic fortis, Domini potenti
Dextera, cseli cumulata donis,
Â pus longe famulis repellit
Daemonis ictus.

XIII
ADJUTRICI CHRISTI ANORUM
Elegia.

At nunc, Virgo potens, victrices, te auspice, palmas
Majori plectro concinuisse juval.
Per te namque almae victoria nuntia pacis,
Plus semel ad veteres risit amica patres.
Gallia tu testis : metuendas, arte maligna,
Vis inferna tibi slruxerat insidias ;Tuque olim virtute, fide splendescere visa,
Heu ! priscum misere jam decus exueras !
Immunda late errorum vitiique scatebas
Illuvie, gentes depopulanle tuas.
Adfuit at Virgo : meritis, pietate verendum,
Finibus hispanis advocat ipsa virum,
Cui roseas blando dum traderet ore coronas :« Hd3C, ait, hsec Gallis arma salutis erunt...
Hisce armis pugnse occurrit Gusmanius heros,
Hac arte enisus clara Iropaea tulit.
Occubuere hostes ; rursumque effulsit avita
Pulchrior in Gallis candidiorque fides.
Testor et Ioniis quas cernis Echinadas undis :Vivida adhuc facti fama per ora volât.
Stant ex adverso instructs longo ordine puppes,
In saeva ardeseunt prœlia jam ruere.
Ulraque fert acies signum; hsec caeleste Mariae,
Lunae triste minax illa bicornis habet.

126

APUD MARIAH STUDIUM

Ut raucae sonuere tubse, concilrritur ; ingens
Continuo ad cseli tollitur astra fragor.
Mra tonant, reboat littus, micat ignibus aéquor ;Impavidi hac iilac dant fera jussa duces.
Confracto latere et remis non una dehiscit
Navis, et immensi gurgitis ima petit.
Jactata horrisono merguntur corpora ponto,
Humano spumans unda cruore rubet...
Anceps stat fortuna : pari virtute peracta,
Hiuc inde eventu pugna iterata pari ;Jamque iterum tentanda acies, cum, percita fato
Nescio quo, classis turcica, sollicito
Pulsa repente metu, refugit producere pugnam,
Et quamvis multo milite praevalida,
Cedere visa loco, et s'ese, mirabile dictu !
Ultro Christiadum dedere in arbitrami,
lngeminat tunc Victoria, nomenque Mariae
Conclamat, resonis undique litoribus.
Conclamant populi portentum Virginis almse
Patratum diva bellipotentis ope.
Romulidse imprimis, queis mirum ex hoste triumphum
Fatidico edixit praescius ore Pius.
Inde quies et pax Europae adserta nienti,
Inde stelit patriae religionis honos.
Seraque posteritas quid adhuc ignava miratur?
Eia eventu dignum aggrediatur opus.
Sublime attollat pario de marmore templum
Ad litus, memori gesta ubi pugna loco.
Hic Virgo templum teneat Regina, tumenti
Hic praecincta rosis imperet ipsa mari.
(LEO X I I I , S.

P.)

427

REGINA ET HATER

XIV
BEATME MARLE VIRGINIS ASSUMPTIO
0 vos setherei plaudite cives,
Hsec est illa dies clara triumpho,
Qua Matrem placida morte solutam
Natus siderea suscipit aula.
Quae non, Virgo, tibi dona rependit !
Caeli divitias explicat omnes. .
Verbum veslieras carne ; vicissim
Te Verbum proprio lumine vestii.
Qui velo latuit carnis, aperti
Pieno te satiat Numinis haustu
Et quem virgineo lacte cibasti,
In jugem tibi dat se Deus escam.
0 concessa tibi quanta potestas !
Per te quanta venit gratia terris !
Cunctis caelestibus celsior una,
Solo facta minor Virgo Tonante.
Quae Regina sedes proxima Christo,
Alto de solio vota tuorum
Audi ; namque potes flectere natum
Virgo Mater : ama nos quoque natos.
(SANTEDIL.)

4

128

APUD aiARIAM STUDIUMXY

B E A M MARLE VIRGINIS ASSUMPTIO

Virgo gloriosa, hodie cselos ascendens, supernorum
gaudia civium copiosis, sine dubio, cumulavit augmentis.
Quodsi necdum nati Joannis Baptistse anima liquefacta
est, ut Maria est locuta, quamnam putamus illam fuissecselestium exsultationem,cum et vocem audire et faciem
videre et beata ejus frui praesentia meruerunt. Mariie
praesentia totus illustratur orbis, adeo ut ipsa jam caelestis patria clarius rutilet virginese lampadis illustrata fulgore. Merito proinde resonat in excelsis gratiarum actio
et vox laudis; sed plangendum nobis quam plaudendum
magis esse videtur. Quantum enim de ejus praesentia
caelum exsultat, numquid non consequens ut tantum ejus
absentiam noster hic mundus lugeat !
Cesse t tamen querela nostra ; nobis enim hic non est
manens civitas,
sed earn inquirimus ad quam hodic
Maria pervenit. Cives in ea si fuimus conscripti, dignum
profecto, etiam in exilio, etiam super flumina Babylonis,
ejus nos recordari, ejus gaudiis communicari, ejus
lsetitiam participare, illam maxime quae tara copioso
impetu Isetifìcat civitatem
Dei, ut sentiamus et ipsi stillicidia stillantia super terram.
Praecessit nos regina nostra, praeccssit et tam gloriose
est suscepta, ut fiducialiter sequantur Dominam parvuli

REGINA ET MÀTER

clamantes : Trahenos post

te, in odorem

unguento-

rum tuorum currimus.
Advocatam praemisit peregrinatio nostra quae, utpote judicis Mater et Mater misericordiae, suppliciter et efficaciter nostra salutis negotia
pertractabit.
(S. BERNARDUS, Sermo I in AssumpL Beatse Virginis.)XVI
CHRISTIANUS BEATiE VIRGINIS TUMULUM
ALLOQUENS
Jam vero, o sacerrimurn sepulcrum, ubinam aurum
est illud sincerum quod apostolorum manus in te condiderunt? Ubi inexhaustae opes? ubi sanctuarium quod
Deumaccepit?ubi animata mensa, ubiliber in quo, ineffabili ratione, Deus Verbum, citramanus operanti, inscriptus
est? Ubi gratiae abyssus, ubi curationum pelagus, ubi
fons in quo orta est vita ? ubi denique desideratissimum
illud atque amabilissimum Deiparae Virginis corpus?
— Quid eam in sepulcro quaeritis quìe ad caelestia
translata est tabernacula? Curarne custodiae rationes
exposcitis ? non eae sunt meae vires quae divinis jussibus
obluctentur.
Relieta sindone, sacrosanctum illud corpus, mihi
postquam sanctitatem impertivit, pretiosissimique unguenti fragrantia replevit, abreptum hinc sublime abiit,
stipan libus angelis et archangelis omnibusque caelorum virtutibus. Nunc me circumdant angeli, in me
nunc divina inhabitat gratia. Ego quasi officina medicinae
aegrotantibus, ego fons perennis curationum, ego daemonum profligatio et iis qui ad me confugiunt civitas refu-

130

APUD МАШАМ STUDIUM

gii. Accedite populi cum fiducia et gratiarum
affluenter haurite !

dona(8. JOANNES OAMASCENUS, Sermo II de Assumpt.B.

Virg.)XVII
DE MARIA LOQUUNTUR OMNIA
Nihil in universo terrarum orbe quod de te non loquatur, dulcemque tuam nobis in mente non revoeetmemoriam, o Maria!
Sol et luna quae nostris superfulgent capitibus, quaeque splendore multo ac longe praestas, tuam nobis
sublimitatem dicunt, o Maria !
Stellarum exercitus, miro ordine per firmamenlum
instructus, illam nobis praedicat gloriae coronam qua tua
tempora redimuntur, o Maria!
Flores qui vivis coloribus visum recreant, et odoramina quae ex amoeno floral io redolent, tuam nobis praestantissimam dicunt pulchritudinem, tuorumque virtutum
odorem eximium, o Maria !
Messis quae flavescentes onerai sulcos, ut mox curvantia vincat horrea, tuorum nobis dicit caelestium plenitudinem donorum, o Maria !
Rubens uva quae tumet in vitibus, et exinde spumat
in laetificante ac reficiente mero, tui vim prsesidii nobis
dicit ac suavitatem, o Maria !
Fontes qui de rupibus subsiliunt praecipites, sacros
nobis prsedicant latices quibus animarum sitim restingis,
o Maria !
Aves, quae frondifero in nemore garrulos miscent concentus, caeleste nobis dicunt melos, quo seraphim tuascelebrant laudes, o Maria !
Matutina tepidi veris tempora dulces nobis praedicant gratiarum rores, quibus nostras perfundis mentes,
o Maria !

131^Estatis ardores frugiferi vividum tui in nos référant amoris ignem, et flammas quibus corda succendis,o Maria !
Ferax autumnus tuas nobis dicit praerogativas innumerabiles, tuamque mirandam fecunditatem, o Maria !
Hibernalis somnus naturse languorem nobis in mente
refert et turpem inopiam animœ quae tua non rapilur
dilectione, o Maria !
Serenimi mane splendidam qua tua frons rutilât nobis
prsßdicat puritatem, o Maria !
Umbra quae furentes sous aestus submovet, gratissimum nobis dicit tui pallii refugium, o Maria !
Placidus vesper tranquillumque noctis tempus, laetam
nobis predicant pacem sanctamque confìdentiam illius
beati servi qui te sibi Dominam elegit ac Reginam, oMaria !
REGINA ET MATER( A B B É PILLOT,

Marie dans ses figures, ses

symboles...)XVIII
AD ROSAM
Siderum sacros imitata vultus,
Quid lates dudum, Rosa ! delicatum
Efferre e terris caput, o tepentis
Filia caeli.
Jam tibi nubes fugiunt aquosse,
Quas fugant albis zephyri quadrigis :Jam tibi mulcet Boream jocantis
Aura Favoni.
Surge ! Qui natam deceant capilli
Mitte scitari ! Nihil heu ! profanae
Debeas fronti, nimirum severi
Stemma pudoris.

132

APUD MARIAN STUDIUM

Parce plebeios redimire crines :Te décent arae. Tibi colligenda
Yirginis late coma per sequaces
Fluctuât auras (1J.
(P.

SARBIEWSKI,

S.J.)

XIX
PULCHRA ES ET DECORA, 0 VIRGO MARIA
Pulchra rubens laetis in collibus uva colore,
Irriguis pulcber nobilis hortus aquis.
Pulchrae pellucent Erythreo in litore gemmae,
Pulchra nitent summo sidera nocte polo
Pulchra micat caelo nitidi lux solis ab axe,
Pulchra Damascenis et rosa vernat agris.
Pulchrior at multo es, Virgo, formosior omni
Uva, horto, gemma, sidere, luce, rosa.
(IGNATIUS À L B A N U S . )XX
FLOSINCOMPARABILIS
Comparatus tibi flos marcuit
Quam sol verus vernare docuit :Florum princeps rosa cum rubuit,
Lilaris albedo palluit.
( 1 ) Construisez : Coma Virginia

fpx colligpndn tibi.

fluctuât lateperaurasseqva-

133

REGINA ET HATER

Violarum livora?thereus,
Primularum et decor aureus,
Prati necnon viror gramineus
In respectu tui fit luteus.
Sed et horti tota lucentia
Gum ver florum figurat folia,
Non oblectat fusa fragrantia,
Nec decoris gestat insignia.
Rosa, mihi si redolueris,
Cum in luctu me leti videris,
Vim odore fugabis funeris,Et florebo si flos adveneris.
( P . KAGEY,

Hymnarium quotidlanum,

LethieJleux, éd.)XXI
BEATME VIRGINIS MARLE QUASI DIVINA MAJESTAS
Confiteor coram Deo, ab hominibus non posse percipi,quam ego oculis non tantum mentis, sed corporis vidi etperspexi, Deiformem atque sanctissimam supra omnes
caelicos spiritus, Matrem Jesu Christi Domini nostri.
Quoniam cum a Joanne, vertice evangelii et prophetarum, ductus fui ad deiformem prsesentiam altissimae
hujus Virginis, tantus me divinus splendor circumfulsit
exterius, irradiavitque interius, tanta in me omnium
odoramentorum superabundavit fragrantia, ut nec cor­pus infelix, nec spiritus posset talis felicitatis insignia
sustinere. Defecit cor meum, defecit spiritus tanta? glo­
ria? majestate oppressus.
Testor qui aderat in Virgine Deum, nisi tua divina
doctrina me docuisset, hanc verum esse Deum credidissem, quoniam nulla videri posset beatorum gloria illa
major quam tunc felicissimus degustavi.

134

APUD MARIAM STUDIUM

Gratias ago suramo atque optimo Deo, di vinse Vergini
et eminentissimo apostolo Joanni, tibique Ecclesia vertici, qui talia mihi praestitisti. Vale.
( S . D I O N Y S I U S AKEOPAGITA,

Bp. ad S .

Paulum.)XXII
MATER ADMIRABJLISMaria dulcisad recordandum, suavis ad nominandum,
canora ad laudandum, pulchra ad intuendum, amabilis
ad contemplandum, valens ad innitendum, delectabilis
ad amandum.
Tarn dulci est memoria, ut si quis Mariam dédiscat,caveat ne forte se Maria in perpetua oblivione apud
Filium derelinquat.
Tarn suavi est nomine, ut si quis Mariae nomen parvi
pendat, caveat ipse ne Mariae divinoque Mariae Filio
minimi in aeternum fiat.
Tarn canora laudatione, ut si quis Mariam non canat,
caveat ne suum introitum ad suae Reginae tbronum
Angeli numquam celebrent.
Tarn decoro aspectu, ut si quis Mariam non miretur,caveat ne mirabili Mariae aspectu ipse nunquam recreeturin caelis.
Tarn amabili vultu, ut si quis Mariam contemplando
non revereatur, caveat ipse ne in Tartara detrusus cum
diabolis perpetuo vilipendatur.
Tarn valenti praesidio, ut si quis Mariae piane non
fidat, caveat ipse ne, per vitam in necessitatibus,
et in extrema vitae angustia, potenti Mariae destituatur
auxilio.
Tarn delectabili atTectu et corde, ut sì quis non diligat
Mariam Matrem Domini nostri Jesu Ghristi, caveat ne dese aeternum feratur anathema.

135

REGINA E T HATER

Qui ergo benedixerit libi, o Maria, sit ipse benedictus; qui vero maledixerit, in maledizione reputetur...
Quin potius, ne pereat, ad te maerens redire festinet, aqua elongaverat, Ubi intimo corde adhsereat, et in tespem salutis totam reponat.
(ABBÉ PILLOT,

Marie dans ses figures, ses

symboles...)XXIII
SANCTA MARIA AD NIVES
Liberio sum mo Pontifìce, Joannes patricius romanus,
et uxor pari nobilitate, cum liberos non suscepissent,quos honorum heredes relinquerent suam hereditatem
sanctissimse Virgini Dei Genitrici voverunt, ab ea assiduis precibus petentes ut in quod pium opus earn pecuniam potissimum erogare vellet, aliquo modo significare t.
Quorum preces et vota ex animo facta, Beata Virgo
Maria benigne audiens, miraculo comprobavit.
Nonis enim Augusti, quo tempore in urbemaximi calores esse soient, noctu nix partem Collis Esquilini contexit.
Q;ia nocte, Dei Mater separatim Joannem et conjugem insomnis admonuit ut quern locum nive conspersum vidèrent, in eo ecclesiam aedificarent, quae Mariae Virgini
dedicaretur : se enim ita velie ab ipsis heredem institui. Quod Joannes ad Liberium Pontificem detulit, qui
idem per somnium sibi contigisse affìnnavit.
Quare sollemni sacerdotum et populi supplicatione, ad
collem venit nive cooperlum, et in eo locum ecclesiae
designavit, quae Joannis et uxoris pecunia instructa
est.
?

1315

Al»ÜI) MARIA«

STUDIUM

Variis nominibus primum est appellata; sed cum
multa? jam esserit in urbe ecclesise sub nomine Sanctse
Marisa Virginis, ut quae basilica novitate miraculi ac(ìignitate ceteris ejusdem nomini» basilicis praestaret,
vocabuli etiam excellentia significaretur, Ecclesia Sanctse
Mariae Majoris dieta est.
{Ex Breviario

romano.)XXIV
HYMNUS IN HONOREM B. HARLE VIRGINISTe Matrem Dei laudamus, te Mariam Virginem confiteraur.
Te seterni Patris sponsam omnis terra veneratur.
Tibi omnes Angeli et Archangeli, tibi Throni et Principatus fideliter serviunt.
Tibi omnes Potestates et Virtutes cselorum, tibi universse Dominationes oboediunt.
Tibi omnes chori Cherubim et Seraphim exsultantes
assistunt.
Tibi omnes angelica creatura incessabili voce prpclamant :Sancta, Sancta, Sancla Maria, Dei Genitrix, Materet Virgo.
Pieni sunt cseli et terra majestalis gloriae tuae.
Te gloriosus Apostolorum chorus sui crealoris Matrem
collaudat.
Te beatorum Martyrum coatus candidatus Christi Genitricem glorificat.
Te gloriosus Confessorum exercitus Trinitatis templum
appellat.

REGINA ET MATER

137

Te sanctarum Virginum chorea amabilis Yirginitatis et
humilitatis exemplum prsedicat.
Te tota cselestis curia Reginam honorât.
Te, per universum orbem invocando, Ecclesia conce­
lebrai Matrem divinae Majestatis,
Venerandam et veram caelestis regis puerperam, sanetam quoque, dulcem et piam.
Tu Angelorum Domina, tu paradisi janua.
Tu cselestis regni scala et gloria.
Tu regalis thalamus, tu arca pietatis et gratise.
Tu vena misericordise, tu sponsa et Mater Regis
seterni.
Tu templum et sacrarium Spiritus sancii, totius Tri­nitatis nobile triclinium.
Tu Mediatrix Dei et hominum, mortalium amatrix
cselestisque illuminatrix.
Tu agonisatrix pugnantium, pauperum advocala, pcccatorum miseratrix et refugium.
Tu munerum erogatrix, tu dsemonum et superborum
terror.
Tu mundi Domina, cseli Regina, post Deum sola spes
nostra.
Tu salus te invocantium, naufragantium portus, miserorum solacium, pereuntium refugium»Tu omnium bealorum Mater, civium supernorum
gaudium.
Tu justorum permotrix, errantium congregatrix, patriarcharum promissio.
Tu prophetarum Veritas, apostolorum prseconium etdoctrix, evangelistarum magistra.
Tu martyrum fortitudo, confessorum exemplar, virginum honor et festivitas.
Tu, ad liberandum exulem hominem, Filium Dei iouterum suscepisti.

438

APllD MARIAM STUDIUM

Tu devicto vetere inimico, aperuisti fidelibus regna
caelorum.
Tu cum Filio tuo sedes ad dexteram Patris.
Tu ipsum pro nobis roga, Virgo Maria, quem ad judicandum nos credimus esse venturum.
Te ergo poscimus, nobis famulis subveni, qui pretioso
Filii tui sanguine sumus redempti.
^Eterna fac, pia Virgo, cum sanctis tuis nos gloria
numerari.
Salvum fac populum tuum, Domina, ul tui simus participes hereditatis Filii.
Et rege nos et nos custodi in aeternum.
Per singulos dies, o pia, te salutamus.
Et laudare te cupimus, mente et voce, usque in aeternum.
Dignare, dulcis Maria, nunc et Semper, sine peccato
nos custodire.
Miserere nostri, Domina, miserere nostri.
Fiat misericordia tua magna nobiscum, quia in te,
Virgo, confldimus.
In te, dulcis Virgo, speramus, nos defende in aeternum.
Te decet laus, te decet imperium, tibi virtus et gloria
in ssecula seeculorum. Àmen.
(S.

BONAVENTURA.)

TABLELes textes faciles sont indiqués par un astérisque, les textes
difficiles par une croix.
PROLOGUS
1 f

Hortatur alumnus ad sequenda Marisa vexilla.
( ? . Deslions)2
Salve Mater (S. Bonaventura)
3
Xarise prsedestinatio (Cornelius a Lapirìe)4 * SS. Parentes Beatse Mariap Virginis (S. Fulbert)...
5 f Marise Virginis Concepito Immaculata (Pie IX). . .
6
Marise Inimaculatse encominm (S. Épìphane)
7
Beatse Marise Nativitas (Coffin)
8 f Beatse Marise. Nativitas (S. Pierre Damien)
9
Beata? Marias Nativitas (S. Jean Damascène)
10
Beata Maria in Tempio presentata (S. Tarasius)..
ti f Sanctus Joseph Beatse Marise Virginis sponsus (S.
Bernard)
12 * Beatse Marisa Virginis Annuntiatio (Liturgie grecque)

2
3
4
4
5
6
7
8
9
H
12
13

SALUTATIO ANGELICA
1 * Salutationis angelica? divisto.
2 * Salutationis angelicse suavitas et virtus (Thomas a
Kempis)3
Verbi Ave explanatio (S. Sophrone;•4
De Mariae nomine (S. Bernard)
5 * De Marise nomine (Pierre de Celles)
6
Gratia piena (S. Thomas d'Aquin)
7 f Dominus tecum (S. Bernard)
8. * Benedicta tu in mulienbus (S. Sophrone)
9 f Benedictus fruetus ventris lui (S. Bernard)
10
Fruetus Evse et fruetus Marise (S. Thomas d'Aquin)
11 f De Jesu nomine (S. Bernard)
12 * De Jesu nomine (Hymne)
13 f Mater Dei : hujus conditionis excellentia (S. Anselme)
E.

5

16
17
18
19
20
21
22
2tt
24
26
27
28
29

140

APUD MARIAS! STUDIUM

44 f

Mater Dei : cnr Evangelista tarn summatim dixere
de Maria (S. Thomas, évoque)45 f Mater Dei : homilia in Ephcsio concilio habita...
(S. Cyrille d'Alexandrie)
16
Ora pro nobis peccatoribus (S. Anselme)
17 t Ora pro nobis mine et in hora mortis (Marchant)..
18 f Ad Mariam supplex oratio ut Angelo praebeat assennimi (S. Bernard)
19
Ecce ancilla Domini (S. Bernard)

30
32
34
35
36
37

BETHLEEM
1 f Àmoris potentia (Hosschins)
1
Emilie Agnum, Domine (Pierre de Celles)
3 * OrbU vola Christum venLurum suspìrantis (Lcjay).
4
In vigilia Natalis Domini [Anthologie grecque)
5 * Natalis Domini (S. Léon)
6 f Natalis Domini (Sédulius)
7 * Natalis Domini (S. Augustin)
8
Natalis Domini (S- Bernard)
9 f Natalis Domini (S. Éphrem)
10
Jesus infans (S. Pierre Chrysologue)
11
Pastores ad prœsepe (S. Éphrem)
43 f Magi Fiiii Mariœ divinitatem testantes (Prudence)..
43 f Bethléem (S. Bernard)
14
Slabat Mater speciosa (Jacopone)
15
Oppositiones mirabiles in prœsepe (S. Bernard)...
16 * CantusAlariœadcunabulaChristi(AdamdeS.Victor).
47
Trinum Ohrisli reclinatorium (Pierre de Celles)..*48 * SS. Innocentes (Prudence)
19 f De duplici ^eneraiione Filii Marise (S. Ambroise)-.
20 f Venit non judicare sed salvare (S. Bernard)
21 f Salvatoris ïacrymse in presepe (S. Bernard)
22 f Fuga in ^Egyptum (S. Pierre Chrysologue)
23 f Mirabilia Dei in Iimp per Incarnationem (S. Bernard)
24 f Roma et Bethléem (S. Jérôme)
25
Sancta Paula ad prœsepe Domini (S. Jérôme)
26 * Jesum amemus (Du Cerceau)

40
41
42
42
43
44
45
46
48
49
50
52
53
54
55
56
58
58
60
61
62
63
65
66
67
68

NAZARETH
4 + E spinis rosa (Sédulius)
2
Maria cœlum novum, terra nova, mare novum (S.
Jean Damascène)

7071TABLE

3
Nuntius nazarenus (Prose)
4 f Nazareth thesaurus bei (S. Bernard)
5 * Fios campi (S. Bernard)
6
Apis nazarena (S. Bernard),
7 f Familiarum sanetissima (Leon XIII)
8 -}- Filius Fabri (Leon XIII)
9Et erat subditus illis (S. Bernard)
10 * Mirahilis pinceraa(S. Bernard)
11 * Ad Cananseam Virginem deprecano (abbé Pillot)-.
12 * Puer Jesus in officina Joseph vulneratur (Lejay)...
!3
Dialogus Pueri Jesu et Virginis Matris (Sarbiewski).
14
Mariae humilitas in Silcntio (S.Bernard)
15
Maria humilitas in sermone (S. Bernard)
16 * Vallishumilitalis (P. Bagey)
17 f Nec primam similem visa est, nee habere sequentem (S Bernard)
18 + Quomodo Maria magniflcavit Dominum (S. Jerome)
19 -f Fe^itmihi ma^na qui potens est (S. A n s e l m e ) —20
Bespexit humilitatem ancillae suae (S. Bernard) . . .
21Maria Eva nova (S. Bernard)
22
Aurorae comparatur Virgo Maria (S. Bernard)
23 f Maria mons sublimis et frugifer (S. Grögoire)
24
Violas comparatur Virgo Maria (S. Bernard)
25 * Arca; comparatur Virgo Maria (S. Bernard et S. Ambroise)
26 * De quibusdam Mariae symbolis (Abbe Pillot)
27 f Ad sacram aedem Lauretanam (Poòte italien)
3

141

72
73
74
75
76
77
78
79
80
8!
81
82
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
9t
93
96

MATEK DOLOROSA
1
1 f
3 f
4
5 f
6 *

Praennntiatum saerifieium (Santeuil)
Aeeoptatum sacnh'cium (S. Bernardin)
VeniL hora Jesu (S. Ausustin)
Christi Jesu crueifixi testamentum (S. Ambroise)..
Becrina Martyrum (ft. Bernard)
Ad Beatam Vir^mem, Filio Jam in cruce mortuo(Ho^schius)
7 * Ad Beatam Virginem Filii corpus in gremio sustinentem (Rosschius)
8
Caivarii rosae (S. Bernard)
9 * Vir^o et Crux [Hymne)
10 * Stabat Mater dolorosa (Jacopone)

99
100
101
103
103
105
Ifl'J
107
108
109

442

APUP

MARI AMSTUDIUM

REGINA ET MATEB
4 * Laus Dei Genitricis {Hymne)
2
Dei muniticentia erga Mariam (Coffin)
3 f Quod nobis magis arrirìet in Maria (Tiphernus)'
4
Maria stella maris (Hugues de Saint-Victor)
5 f Humani generis clamor ad Mariam (S. Pierre Damien)
6 * Mariae recordatio quam sit efticax (S. Anselme)...
7 + Turris Davidica (S. Thomas, évoque)
8 f Misericordias Mater (S. Bernard)
9 f Maria quam dulcis et omnibus benefica (S. Bernard)
40 f Mediatrix ad Mediatorem (S. Bernard)
41 * Maria lumen nobis et auxilium (Innocent UT)
12Maria auxilium Christianorum {Bréviaire romain)..
13 f Adjutrici Christianorum elegia (Léon XIII)
14
Beatas Marire Virginis Assumptio (Santeuil)15
B e a t a ? M a r i 8 R Virginis Assumptio (R. Bernard)
16
Christianus Beata* Virginis tumulum alloquens (S.
Jean Damascene)
17 * De Maria loquuntur omnia (abbé Pillot)
18 f Ad Rosam (Sarbiewski)
49
Pulchra et decora Virgo Maria (Ignace Albano)...
20 * Flos mirabilis {Hymne)
21Beatœ Mariae Virginis majestas quasi divina (S. Oenys l'Aréopagîtc)22 * Mater admirabilis labbé Pillot)
23 * Sancta Maria ad Nives {Bréviaire romain)
24
Hymnus in honorem Beatae Marias Virginis (S. Bonaventure)
t

113
114
115
115
H6
118
119
120
121
122
123
12-i
155
127
128
129
130
131
132
132
133
131
135
136

Imprimerie de l'Institut de Bibliographie (ancienne Maison Monnoyer). —vin-1900.