ความหมายของห่วงโซ่ผคู้ รอบครองพยานหลักฐาน (COC)และจัดการพยานหลักฐานทางดิจิทลั

Author – Andrew SmithFebruary 2024

UNDERSTANDING THE CHAIN OF CUSTODYสังคมในยุคนี้เป็ นสังคมยุคดิจิทลั พยานหลักฐานทางอิเล็กทรอนิกส์ หรื อพยายหลักฐานดิจิทลั กลายเป็ นส่ วนสาคัญในการสื บสวนสอบสวนและถูกนามาใช้ในการดาเนินคดีทางกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็ น ไฟล์ในเครื่ องคอมพิวเตอร์ ไฟล์อีเมล ข้อมูลการสนทนาผ่านสื่ อสังคมออนไลน์ และข้อมูลธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ถือเป็ นข้อมูลที่สาคัญ ซึ่งเป็ นประโยชน์ต่อรู ปคดีได้ แต่อย่างไรก็ตามเพื่อให้มีความถูกต้องในการรับรองและรักษาความสมบูรณ์ ของพยานหลักฐาน จาเป็ นต้องมีการสร้างและรักษาห่ วงโซ่ คุม้ ครองพยานหลักฐาน (CoC) และจาเป็ นต้องทาให้ถูกต้องเป็ นไปอย่างเหมาะสม ในกระบวนการสืบสวนสอบสวนทั้งหมด
การสร้า งห่ ว งโซ่ คุ้ม ครองพยานหลั ก ฐาน เป็ น กระบวนการที่ มี ค วามส าคั ญ ในการควบคุ ม และบั น ทึ ก ข้อ มู ล ของพยานหลักฐานดิจิทลั ตัง้ แต่ขนั้ ตอนการเก็บรวบรวมหลักฐานไปจนถึงการนาเสนอในศาล เพื่อป้องกันการเปลี่ยนแปลง การแก้ไข หรือการปนเปื ้อนของหลักฐาน ห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐานต้องจัดทาตัง้ แต่เริ่มต้นจัดการพยานหลักฐาน ซึ่งจะทาให้มีความน่าเชื่อถือเป็ นตามมาตรฐานสากลทำไม การสร้างห่วงโซ่ คุ้มครองพยานหลักฐานถึงมีความสำคัญ ?
ห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐาน เป็ นเอกสารที่สาคัญในกระบวนการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับพยานหลักฐานดิจิทลั ดังนี:้1. การยืนยันความถูกต้ องแท้ จริงและความสมบูรณ์ (Authenticity and Integrity)พยานหลักฐานดิจิทลั สามารถถูกแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือถูกทาลายได้อย่างง่าย การสร้างห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐานอย่างถูกต้อง สามารถยืนยันได้ว่า หลักฐานที่ถูกเก็บรวบรวมนามาเสนอในชัน้ ศาลมีความถูกต้องและสมบูรณ์ โดยมีการบันทึกข้อมูลทุกขั้นตอนของการจัดเก็บพยานหลักฐาน และรวมถึงข้อมูลของผูค้ รอบครอง ทัง้ ผูส้ ่งและผูร้ บั อย่างชัดเจน ทาให้มีความน่าเชื่อถือและลดข้อโต้แย้งได้
2. การรับฟั งพยานหลักฐาน (Admissibility)หากไม่มีห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐานที่เหมาะสม ฝ่ ายตรงข้ามสามารถโต้แย้งได้ว่า พยานหลักฐานอาจจะมีการแก้ไขหรื อถูกปนเปื้ อน ซึ่ งอาจส่ งผลให้ไม่สามารถนาหลักฐานเข้าสู่ กระบวนการทางกฎหมายได้ การสร้างห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐาจึงนต้องเป็ นไปอย่างเคร่ งครัด เพื่อเพิ่มโอกาสให้พยานหลักฐานดิจิทลั เป็ นที่ยอมรับในชัน้ ศาลและมีความน่าเชื่อถือ
ได้
3. ความรับผิดชอบและความโปร่งใส (Accountability and Transparency)ต้องทาการจดทึกทุกขั้นตอนในการเก็บรวบรวมและรักษาพยานหลักฐาน การรักษาความปลอดภัยของข้อมูล ของห่วงโซ่คุม้ ครองพยานหลักฐานสามารถรับรองความรับผิดชอบและสร้างความโปร่งใส ที่จะช่วยให้ผูส้ ืบสวน ผูต้ รวจสอบ ผูม้ ีอานาจทางกฎหมาย และผูพ้ ิพากษาติดตามว่าใครเป็ นผูค้ รอบครองหลักฐานได้ ณ เวลานั้น เพื่อลดความเสี่ ยงของการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุ ญาตหรื อการจัดการผิด ปกติ ความรับผิดชอบนี้ จะเสริ มสร้างความน่ าเชื่ อถือโดยรวมของหลักฐานและ
กระบวนการทางกฎหมายได้
Copyright©2024 ICMS Cyber Solution Co., Ltd.

Page 1 of 3

UNDERSTANDING THE CHAIN OF CUSTODYขั้นตอนกำรสร้ ำงห่วงโซ่ คุ้มครองพยานหลักฐานการสร้างห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐานที่เหมาะสม ในจัดการพยานหลักฐานดิจิทลั มีข้นั ตอนสาคัญดังนี้:1. การระบุและการเก็บรวบรวม (Identification and Collection)ขั้นตอนแรก คือ การระบุและการเก็บรวบรวมเพื่อรักษาความสมบูรณ์ ของหลักฐานดิจิทลั อย่างเหมาะสม ซึ่งหมายถึงการระบุและเก็บรวมรวมอุปกรณ์ทางอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ว่าจะเป็ น เครื่ องคอมพิวเตอร์ ฮาร์ดไดรฟ์ โทรศัพท์มือถือหรื อสื่ อจัดเก็บข้อ มู ล อื่ น ๆ ขั้น ตอนนี ้ มี ค วามส าคัญ ที่ ค วรปฏิ บัติ ต ามมาตรฐานที่ ก าหนดเพื่ อ ให้ มั่น ใจว่ า หลัก ฐานจะไม่ ถู ก แก้ไ ขเปลี่ยนแปลง หรือถูกทาลาย ในขัน้ ตอนของการเก็บรวบรวมพยานหลักฐาน2. เอกสารการบันทึกข้ อมูล (Documentation)เมื่อมีการเก็บรวบรวมพยานหลักฐานแล้ว จาเป็ นต้องมีการบันทึกข้อมูลอย่างเหมาะสม โดยเอกสารบันทึกควรมีขอ้ มูลที่เกี่ยวข้อง เช่น วันที่ เวลา สถานที่ และบุคคลที่มีส่วนร่ วมในกระบวนการเก็บรวบรวมพยานหลักฐาน รวมถึงการบันทึกข้อมูลที่มีรายละเอียดเกี่ยวกับสภาพของหลักฐานและปัญหาสภาพแวดล้อมที่อาจเกิดขึน้
3. การเก็บบรรจุ (Packaging and Sealing)การบรรจุของพยานหลักฐานดิจิทัลอย่างเหมาะสม เป็ นสิ่ งจาเป็ นเพื่อป้องกันการแก้ไขหรื อการปนเปื้ อน พยานหลักฐานควรถูกจัดการโดยภาชนะที่เหมาะสม ถูกปิ ดผนึกและติดป้ายชื่อ (Label) ขั้นตอนนี้ จะช่วยให้มนั่ ใจได้ว่าหลักฐานนั้นจะยังคงอยูแ่ ละปลอดภัยในการเคลื่อนย้าย หรือการจัดการของพยานหลักฐาน
4. การเคลื่อนย้ ายและการจัดเก็บ (Transportation and Storage)ระหว่างการเคลื่อนย้ายควรระมัดระวังในการจัดการกับพยานหลักฐาน เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี ยหายทางกายภาพและข้อมูลดิจิทลั การเก็บรักษาในสถานที่ที่ปลอดภัย ควรมีการป้องกันการเข้าถึงและมีเงื่อนไขของสภาพแวดล้อมที่มีเหมาะสม
5. การถ่ายโอนหลักฐาน (Transfer of Custody)เมื่อพยานหลักฐานถูกเคลื่อนย้าย หรือถ่ายโอน จากผูจ้ ดั เก็บรวบรวมเบือ้ งต้น หรือถูกส่งไปยังการการพิจารณาในชั้นศาลการถ่ายโอนต้องมีการบันทึกอย่างเหมาะสม เช่น การลงลายมือชื่อของผูร้ บั และผูส้ ่งในเอกสารนัน้ เป็ นต้น6. กำรรักษำพยำนหลักฐำน (Preservation of Evidence)การปกป้องข้อมูลของคุณควรมีความสาคัญเป็ นอันดับแรกตลอดกระบวนการทั้งหมด พยานหลักฐานควรถูกรักษาในสภาพเดิม และควรจะต้องมีมาตรฐานในการป้องกันการเข้าถึง เพื่อการรักษาความสมบูรณ์ของหลักฐานไม่ให้มกี ารแก้ไข
เปลี่ยนแปลง หรือถูกทาลายได้Copyright©2024 ICMS Cyber Solution Co., Ltd.

Page 2 of 3

UNDERSTANDING THE CHAIN OF CUSTODYบทสรุ ปในการรักษาความปลอดภัย ข้อมูลของ ห่วงโซ่คมุ้ ครองพยานหลักฐาน (CoC) เป็ นสิ่งสาคัญอย่างมากในการจัดการพยานหลักฐานดิจิทลั ในกระบวนการทางด้านกฎหมายถูกต้องโดยจะต้องมีการกาหนดและรักษาความปลอดภัยของข้อมูลให้ซึ่งความถูกต้องและคงอยู่ของพยานหลักฐานดิจิทลั สามารถรับรองได้วา่ ได้มกี ารปฏิบตั ิตามขัน้ ตอนการทางานอย่างเข้มงวด เพื่อให้หลักฐานดิจิทลั มีความน่าเชื่อถือ ในขณะเดียวกัน เทคโนโลยีก็ยงั คงเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลในการจัดการหลักฐานดิจิทลั ยังคงมีความสาคัญอยู่อย่างสูงสุดCopyright©2024 ICMS Cyber Solution Co., Ltd.

Page 3 of 3