NJOZI KWA MAZIWA DUNIANIMWITO WA UTENDAJI

Kamati ya Njozi kwa Maziwa Duniani

Yanayokubalika
Tafakari iliyonakiliwa katika Afrika hii haihusiki na usia au kanuni za ofisi ya utaratibu kama vile hutambuliwa
hapa.
Agizo na vitu vilivyowekwa katika kitabu hiki havionyi maneno ya usia wo wote unaohusu hali halili ya nchi, mjimkuu au eneo kuhusu utawala wake, au kuhusika na uvipaka yake. Ingawa tafakari zilizoonyeshwa si lazima
zionyeshe maamuzi au kanuni zilizoelezwa juu ya watu binafsi au taratibu wanazoshirikiana nazo, wala kuyataja
majina ya mafuatano ya biashara zilizoanzishwa ili zipate kibali.

iNjozi kwa maziwa duniani
Mwito wa utendaji

Kamati ya Njozi Kwa Maziwa Dunianiii

Stakabadhi
Mkataba huu ni tokeo la juhudi la shirikisho ya taratibu nyingi pamoja na watu binafsi, walioandaliwa na Workd
Lake Vision Committee, na hupatikana ulimwenguni mote katika mtandao http://www.ilec.au.jp/wwf/eng
Maandalio na kutoa amfa hii yaliegemeza na International Lake Committee Foundation (ILEC), Shiga Prefectual
Government, na United Nations Environment Programme – International Environmental Technology Center(UNEP-IETC).
Taratibu nyingi na watu binafsi walichangia miradi kwa kuutegemeza ushiriki wa washiriki mikutanoni na washa
katika kufanikishwa kwa World Lake Vision, na pia kwa kutafakari na/au ufafanusi (Ongezo 3 na 4).

Haki ya Mwandishi 2003 International Lake Environment Committee Foundation na United Nations Environment
Programme.
Kitabu hiki chaweza kutolewa tena kizima au sehemu na katika aina yoyote juu ya elimu au makusudi yasiyo ya
kibiashara lakini si bila idhini yoyote ya aina yake kutoka kwa International Lake Environment Committee
Foundation na United Nations Environment Programme, ingawa stakabadhi ya chambuko imetayarishwa. The
International Lake Evironment Committee Foundation, Shiga Prefectual Government, pamoja na United Nations
Environment Technology Center vingaliweza kuutambua uzuri vitakaoipata nakala ya kitabu chochotekinachotumia kitabu hiki kama chimbuko chake.
Karure Hapana huduma yoyote katika kitabu hiki itakoyouzwa au kwa kusudi lolote maandiko kwanza kutoka
kwa International Lake Environment Committee Foundation na United Nations Environment Programme.
Jumla ya Nakala ya Kwanza 2003
ISBN 4-9901546-0-6iii

DibajiNjozi kwamaziwa duniani: Mwito wa utendaji
Njozi kwa Maziwa Duniani ni tokeo la kuonekanan adilifu juu ya yanayotendeka leo kwa maziwa duniani, kama ni
maumbile au yameigua, maji matamu au ya chuumvi, na yanayoelekea kutendeka kwayo kama ni maelekeo
yatakayozidi wakati wa baadaye. Linatambua hali ya kuteta kwa wingi wa mifano hii ya utaratibu ambayo ni
dhaifu, yanayoweza kuharibika, na pia kila mara hushangaza. Linatazamia kusadikisha watu juu ya hitaji lakuhakikisha kwamba maziwa ni chumbuko msingi na ghala ya maji inayokaribiwa kwa urahisi duniani, na pia
kama chimbuko la chakula na kuendelesha mali katika maishiho, yanapotumiwa kwa njia ya kuyategemeza kwa
utumizi wa kibinadamu na maumbile hadi upeo, na pia kuyahifadhi cheo bora kwayo na ukamilifu wa mafano wa
utaratibu kwa vizazi vilivyo wakati wa sasa hata ujao.
Hadi hapa, Njozi Kwa Maziwa Duniani inamwalika kila mtu kwa moyo wa kupenda maziwa na hodhi
kutegemeza na kuondeleza ujozi hii kwa mnajili ya nyakati zijazo……
………wakati ujao ambao utu wema utatiisha na kuyatumia maziwa na machimbuko yao pamaja na kutafakari
kwa shirkika kwa kuzihifadhi kuzistawisha badala ya kumtawala udhaifu wao unaoendelea.
……………wakati ambao kuelewa maziwa pamoja na utambulizi ambao muunganiko usiochangikana kwa
mabonde na mabomba ya maji yanayozingira na kyalisha, na kwa watu ambao utendaji wao huzuia afya na
juhudi yao……….
----------wakati ambao umuhimu wa maji toka maziwa yenye maji matamu yatatambuliwa kama jambo la uhai na
mauti kwa jamii maskini kalisa------wakati ambao utafiti juu ya maziwa utaanzishwa na kufwatwa kwa njia ya kupatana ambako kutakuza elimu
ya kibinadamu kwa mali na kazi zao, na kupata chumo inayofaa kwa kufanya kanuni na usimamizi unaozoea
utatambuliwa kwamba ni muhimu kwa afya na matumizi ya maziwa yanayoweza kutegemezwa katika bondelililosanifu-----------------wakati ambao yanakubalili usanifu wao, kuponywa, na hata ubora wa asili ya roho ambayo, pamoja,
inafanya sahamu ya majini ambazo humetameta katika kipande cha nchi iliyo nzuri dunianiiv

Table of Content
Topic

Page

Dibaji ................................................................................................................... iv

Ngozi kwa maziwa duniani: utangulizi ......................... 1
Maziwa Kama sehemu ya Zawa za Maji Duniani ............................................................................................... 1
Namna ya pekee, thamani na matumizi ya maziwa ........................................................................................... 2

Vikwazo na vitisho vinavyokumba matumizi ya
kudumu ya maziwa .................................................................................. 7
Sehemu za hali ya uchumi huchangia matumizi yasiyodumu ya ziwa. .............................................................. 7
Uongozi haba na taratibu za utunzaji ................................................................................................................. 8
Upungufu wa mitambo ya kuongoza utaratibu wa ziwa ..................................................................................... 9
Vitisho vitokavyo ndani ya maeneo ya mabonde yenye mifereji ........................................................................ 9
Ondoleo ya maji au upotofu ............................................................................................................................... 9
Uondoaji na Kupotosha Maji: ........................................................................................................................... 10
Bahari ya Sham (Israeli, Jordani, Palestine) .................................................................................................... 10
Kuhusika kwa kiwango cha maji....................................................................................................................... 10
Migongano ya Mashapo Katika Ziwa la Bamugo ............................................................................................. 10
Mazidio ya mmomonyoko wa udongo na mashapo ......................................................................................... 11
Mazoea ya uvuvi wa Kudumu na utamaduni wa majini.................................................................................... 11
Jamii hayoingilia............................................................................................................................................... 13
Jamii inayoingilia; kama gugu maji, inweza kusumbua matumizi mengi ya ziwa ............................. 13

Ugenzi wa Tabia ya Nchi .................................................................................................. 14

Kanuni Za Samaki ya Njozi Kwa Maziwa Dunini.
Unapopangia kwa mwaka mmoja, panda mpunga;... 15
Kusamani Njozi kwa Maziwa Duniani: .................................. 18
Utendaji wenye ahadi na matengenezo ............................... 18
Maongezo ....................................................................................................... 32
Ongezo 2 ......................................................................................................... 34
Zana zilizo na msingi wa Web ............................................................................... 36

Kamati ya Njozi kwa Maziwa Duniani na Wanachamawa Kamati ya Kutoa Kielezo. ......................................................... 37
Mashirika ........................................................................................................ 38
Ongezo 4 ......................................................................................................... 39
Mashirika ........................................................................................................ 40
Ongezo 5 ......................................................................................................... 41v

1 Ngozi kwa maziwa duniani: utangulizi
damu na maziwa; kuendelea kwao kunawezekana kwa sababu ya kuimarishwa
na kudumishwa kwa ukoo unaowaunga utu, mfano wa utaratibu na nchi
inayoonekana maridadi katika njia ya kupatana ambayo inasifiwa kwa kutoa na
kuhutubia juu ya mahitaji kwa wote--Hitaji la maji matamu yanayotolewa kwa masalio ya
mwanadamu ni dhahiri. Maji matamu pia yana kaziya asili kwa kuongezea nguvu maendeleo yauchumi. Maeneo yaliyo na utoaji wa maji machacheyanaonyesha wazi mfano wa kadiri ya chini zaidi
juu ya huduma ya uchumi. Asili ya viwango vingine
juu ya maendeleo ya uchumi, kwa hivyo huonekanakana kwamba ni masharti kwa watu ili waonyesha
kiwango na kuendelesha mazingara wanamoishi.
Vivi hivyo, utumiaji wa maji unaoweza kuendeshwa
unafaa kuchangia kumarishwa kwa maendeleo yauchumi, na pia na uthabiti wa afya ya mazingara
ambayo yanategemeza maendeleo ya uchumi, na
pamoja na vifaa vyao katika jamii walio pamoja na
vifaa vyao katika jamii walio pamoja. Kuna uhisiano
bawa na wana Pia inasimulia juu ya matokeo ya
mambo ya mazingara na mali ya jamii kwa
kutozitumia kwa njia isiyoweza kugegemezwa,
pamoja na mawazo magumu ya kutegemezamaendeleo.
Maziwa Kama sehemu ya Zawa za Maji Duniani
Dunia ikitazamiwa toka angani, inaonekana kamakwamba ni sayari kubwa yenye rangi ya samawati,na kuonekana kwamba ina maji mengi mno. Ingawa
ni ukweli, ni asili mia mbili tu ya maji yaliyo duniani
ni matamu, na hata sehemu kubwa ya mkata
unaokoma kama kilina cha barafu majini na mto
ulioganda, au uliowekwa chini ya ardhi ambao
hauwezi kufikiwa kwa urahisi. Ukubwa wake
unapopimwa, kama maji yote ya ulimwengu
yanaweza kuwekwa katika chupa chenye uzani walita nne, tayari yanayoweza kupatikana kwa
matumizi ya mwanadamu yangalikuwa yametosha
kujaza kijiko kimoja cha kulia (mililita 15) au chini ya
nusu ya asili mia moja ya jumla. Walakini, hatahivyo kidini hii ndogo inadhariwa yatosha
kutekeleza mahitaji ya maji kwa mwanadamu leo na
wakati ujao, kama ingalitolewa sawa duniani motena kulindwa kutokana na uharibifu wala si hii ndio
hali kwa bahati mbaya.
Maziwa yana kazi ya kiasili kwa maumbile
yanayotoa muhula kugeuka kwa hewa, himizo na
kutiririka kwa maji juu na chini ya uso wa ardhi kwa
safari yake kurudi baharini. Yanafanya sehemu za

pia na uthabiti wa afya ya mazingara ambayo
yanategemeza maendeleo haya. Lililo la muhimu
mno, basi, ni kujitahidi na kupata uzito kati yamahitaji ya watu kwa maji upande mwingine, na
tegemeo la dunia pamoja na mfano wa utratibu
unaochangia kwa uchumi ulio bora na hata mifano
ya utaratibu inayoegemeza kudumu hiyo kwa
huruma upande mwingine.
Wazo hili la kimusingi limo katika kiini cha
maendeleo unaoweza kuondolezwa. Maandiko
haya, yakiwa na husimulia habari juu ya Njozi Kwa
Maziwa Duniani, inayoelimisha juu ya thamani,
utumiajinaulinziwa
maziwamtindo wa maji yanayoweza kuingiana na mito, nchi
chepechepe na maji ya nchi. Ingawa kama mtu
angalichukua mpigo wa ghafla ya maji matamu
yanyomiminika juu ya uso wa kwa unabali Fulani,
inakusiwa kwamba zaidi ya 90% yake ungalikuwa
katika maziwa ya kimaumbile. Chanzo cha majikuingia katika maziwa kwa njia ya kulinganishwa na
mwendo wa kadiri toka kwenye uso wa ulimwengu
na/au kuvuja kwa maji yatokayo nchini hadi katika
bonde la ziwa.

Ingawa rangi ya samawati ya dunia inaonyesha kuwako
kwa maji mengi, karibu maji yote yako katika bahari kuu
ambayo hayafai kwa mahitaji ya binadamu.

Kulinganish kipande cha nchi, asili ya ziwa ni
sehemu mbili mbali mbali kama bonde na bomba la
maji, na maji yenyewe. Ni lazima yelezwe barabara,
kwa sababu ya kwanza halitakuwako pasipo lamwisho. Kati ya maziwa yote za duniani yanakisiwa
kuwa yana vimo virefu mno (zaidi ya mita 400 urefu
wa kwenda chini), yakiwa na sehemu yenye maana
ya sayari yetu upande wa maji matamu. Kwa

1mfano, ziwa La Kakal katika Jamhuru ya Umisi lina
asili mia 16 na Maziwa Makuu ya Laurentian ya
Kaskazini (Superior, Michigan, Hurou, Ene, Ontario)
yanaanzisha jamii ya maziwa yenye maji matamu
yaliyo makubwa zaidi duniani, yenye asilimia 20 ya
maji matamu yote juu ya ulimwengu. Ziwa la
Victoria, Tanganyika na Malawi katika Afrika yamo
kati ya maziwa majuu au yenye kina kirefu sana
kwenda chini ulimwenguni. Bahari kuu ya Caspianni ziwa lililotengwa toka baharini lipatikanalo ndaniya nchi kavu. Hata hivyo zaidi ya mali zetu nyingi
tunazozitazamia sana na hupatikana kwa njia ya
maziwa, zimo katika maziwa mengi madogo
madogo yaliyo na vipimo na vina vya chini sana,kawaida yana vipimo vya mita 20 kwenda chini.
Maziwa haya yanalinganishwa na watu wengi wa
kawaidi, na pia ni muhimu zaidi kwa jamii wanaoishi
kwenye pwani na wanaoyategemea kwa ruzuku
yao, kwa chakula na mali zingine kwa sababu yamaishilio yao. Kutafakari kuhusika kwao kulingana
na ubora wao na matumizi yanayoweza kulifadhiwa
ni mamoja, ingiwa, ni bila kuwaza juu ya ukubwa
wa eneo lao.
Katika masimulizi, mwanadamu pia ameunda
maziwa mengi yasiyo ya asili, nanayoitwa birika au
hodhi vizuio, boma la kuzuia maji au tangi katika
sehemu nyingi za ulimwengu, kwanza ni kwa
kueleza juu ya uchache wa maji, au kwa jambo
lingine, ni kwa kutoa vuzuizi kwa mafuriko. Nyakati
za siku hizi, yanatumiwa pia kwa makusudi ya
nguvu za kupimo uzalishaji mali, michezo na uvuvi
kwa biashara na pia maburudisho yanayopatikana
kwa sababu ya maji. Karibu mito yote mikubwa
dunianai yana birika au hodhi katika mabonde na
mabomba ya maji kwayo, na pia inakisiwa kwamba
karibu birika 800,000 yanaendelea kuhudumu
dunianai kote. Na pia, kama birika 1,700
zinaendelea kujengwa, zaidi katika nchizinazoendelea.

Duniani inayaweka kwa njia moja katika
kuyaongoza kuhusika na kuhifadhi matumizi yao.

Namna ya pekee,
matumizi ya maziwa

thamanina

Maziwa yamo kati ya mabo ya kufikiriwa na
kupendeza za nchi nzuri ulimwenguni, na pia njia
za maji katika nchi kavu yanayobadilika. Kwa kuwa
mito inasimamia njia ya mwendo wa maji, na
maziwa ni maghala ya maji mengi. Ukubwa
kulingana na desturi ya chimbuko lao. Ni elimu ya
nguvu katika, mfano wa utaratibu wa maji, ambayo
wakati uo huo ni maghala ya maji mengi, mwanzo
wa kupata chakula na mazoezi yanayopendeza
kwa mwanadamumu. Maziwa ni makazi kwa
magenzi ya kushangaza, kwa mambo mengine
yana viumbe vingi vilivyo na uhai visivyopatikana ko
kote duniani. Kwa jamii wanaoishi katika ukingo wa
maziwa, wanapikea asili ya maishiho yakibinadamu pia.
Pia maziwa ni ghala iliyo na maana juu ya
masimulizi ya kimaumbile na kibinadamu, pamoja
na vituo vya mambo ya utawala yaliyo hapo
yanayozuka karibu na vilindi vya maziwa. Maisha
ya kawaida halisi yaliyo na msingi kwa maziwa na
mali zao yameondelea katika sehemu zingine,
mfano ukiwa mambo ya utamaduni wa Bomba lamaji katika bonde la Titicaca, katika nchi ya Bolivia,
na Peru. Pia maziwa yana msingi wa ibada na
maana yaKwa kawaida maziwa na birika za kimaumbile yanahali ya kufanana. Pia zina tofauti zenye maanakatika mabadiliko kwa mkondo na mwendo, na
muda wa maisha yao inavyowezekana pamoja na
kadiri ya kupitishwa kwa maji. Kwa agizo sahihi, halihii ya kufanana na tofauti ni lazima zitafakamwe ili
agizo sahihi ipatikane, na mashauri yenye maana
juu ya kukisia ubora wa hali ya maziwa na birika au
hodhi, na maana halisi vinavyoishi ndani yao viliyona uhai. Hata hivyo, makusudi ya mktaba huu, neon“ziwa” linafikiriwa lihusu maziwa ya asili na birika,
kama si hivyo ilivyotajwa. Kwa sababu kanuni
zinazoongoza zinaenda pamoja kwa maziwa
Wanadamu wamejenga birika duniani kote ili wasaidike
kwa mahitaji ya maji.

2milioni katika Hamre/Norton Kubwa katika
eneo za miji, na kuleta maporomoko
makuu uvuvi wa ustawi wa mara moja.

Uvuvi katika maziwa uatoa mashiho kwa jamii kubwa
zinazoishi hapo.

Maana kwa nchi nyingi kwa mfano, Huichol katika
nchi ya Mexico, inatazamia Ziwa la Chapala lililo
katika kiwanja kilicho wakfu. Ziwa la Manasarowar,
lililo katika nchi ya Tibet, Uchina, ni mfano
mwingine wa maziwa yaliyo matakatifu, ambapo
wanaozuru hiji hukusanyika mjini Tibet na maeneo
jirani. Katika Kisiwa cha Chikubu, ndani ya Ziwa la
Biwa, mungu mke wa maji aitwaye “Benzaiteu”
anatunzwa na kuabudiwa mno.
Maji mengi yanayohifadhiwa katika maziwa ni
muhimu kwa matumizi na mahitaji ya mwanadamu
na mfano wa utaratibu wa mahitaji ya maji wakati
wa hali ya nchi hautatoa maji yanapohitajika.
Upande mwingine, uwezo wa maziwa wa kuhifadhi
pia husaidia kulinda maisha na mali za jamii
inayoishi kwenye kingo zake wakati wa mafuriko.
Wakati uo huo,
Thamani ya Kuendesha mali juu ya Uvuvi Katika
Maziwa mengine.
-

-

-

-

-

Zaidi ya asili mia 60 ya samaki wanaoliwa
katika nchi kavu, na kama asili mia 60 ya
chakula bora katika nchi ya Malawi samaki
watokao katika maji matamu.
Mumbo wa Ziwa Karibu ulileta njia ya
uvuvi katika sehemu hiyo ya eneo ambalo
samaki wa maji matamu hawakuwako
katika maakuli ya wakazi wa Zimbabwe
hapo mbele.
Uvuvi wa aina ya juu sana ambao
umetambuliwa
katikanchi
yaZimbabwe/Luapula na mabonde ya
mabomba ya maji yanatoa ijara kwa karibu
wavuvi wa asili ya hapo 100,000 na
wachumzi wa samaki.
Ziwa Victoria linaleta GDP ya dola bilioni
3-4, za Amerika zatoa kwa zaidi ya watu
25,000 kwa wastani ya mapato ya USS
90-270 kwa kila mtu.
Kwa kipimo, hali ya Ziwa Chivero inatisha
maisha na maishilio ya karibu wakazi

Muungu mke wa majini anaheshimiwa na
kuabudiwa katika kisiwa cha chikubu, katika
ziwa la Biwa nchi ya ujapani.

.na kuzidisha kiwango cha maji, kinachowadhuru
watu wanaoishi kando kando ya ufuko. Kwa sababu
maji pia yanaweza kiwango kikubwa cha joto,maziwa yaliyo na maku hali ya hewa kwa
kupunguza mfiko wa anga inayopanda na kushuka.
Pia maziwa yapo kati ya mifumo ya asili majini
yanayoweza kupatikana. Ni kutoswa kwa
vinavyonigia, pamoja na mashapo, mali ya ardhini,
mimea majini unayofaa kwa chakula kutoka kwa
bonde la mabomba ya maji. Vitu kama hivyo
vinalindwa majini au chini ya ziwa. Mabonde
yanayokaliwa na wachache, mfano huu unaongoza
kwa njia nyingi zinazoendelea. Na panapo na
wakazi wengi au kwenye viwanda katika mabonde
ya mabomba ya maji, ingiwa, shughuli za
kibinadamu zinaweza kukimiza maendeleo ya kiasili
yanayoendelea, na kutweza kiwango cha maji nachini ya maziwa.
Kwa sababu ya tabia hiyo, maziwa huhudumu
kama dalili na ukumbusho wa mambo ya
kibinadamu na mambo ya asili katika mabonde
yaliyo na mabomba na pia wakati mwingine kwa
sababu ya mambo yanayotendeka nje ya mabonde
yao.
Bila kujali ukubwa wao, maziwa ni maghala ya
maisha yanayoondelea majini, pamoja na wengi
wanao msafa kwa elimo juu ya jamii ya hapo.
Ingawa, maisha yao ya kuendelea yanaelewa shidazinazotokana na upepo, upungufu wa maji, na
kufika kwa jamii ngeni bila ujuzi wa ki-sayansi
katika mapambano yao. Maziwa yanaweza
kuvumilia hasara yenye maana juu ya elimu ya
jamii ya asili wakati, ambao ukatili wao au
mitambao, mashitaka juu ya kuzaana sana na
kuwarudisha.

3

Kuna maziwa mengi duniani yaliyo na maji yasiyosafi au ya chumvi yanayopatikana kwa sababu ya
kunyauka kwa mali ya asili kutoka chini kabisa ya
mabonde na mabomba ya maji, na pia kwa mfano
wanatokea kwenye mabamba yaliyo katika
mabonde. Mengine yamegeuka ya chumvi ni
pamoja na Issykkul katika Milima ya tienshau katika
nchi ya kyrgyzsta, Ziwa la Chumvi kuu katika nchiya Amerika, na Dead Sea iliyo upande wa kusini
magharibi ya nchi ya Asia. Licha ya uchafuzi wao
kwa njia mbalimbali, maziwa mengi yaliyochafuka
yana matumizi sawa kama mifano ya maziwa yenye
maji matamu, zaidi katika maeneo kame na nusu
kame – maeneo kame. Maziwa yaliyochafuka yaliyo
katika nyanda na mahali tambarare panapopatikana
katika nchi ya Amerika ya kaskazini, kwa mfano,yanaegemeza asilimia 50-80 ya uzalishaji mali zanchi hiyo kwa ndege wa majini. Hawajatumiwa
tayari kwa ufugaji nyumbani au kutolewa kwa
unyunyizaji.
Usiosahaulika ni urembo wa maziwa ulio wa asili,
wingi wao huonyesh akupumua kwa umbo sanifu.
Maziwa huzusha kuenea kwa furaha, kwa mambo
ya roho na kuwa na akili vionekanavyo ndani ya
wanadamu. Maziwa yameelezwa kuwa “lulukwenye mlolongo wa mito,” na “visiwa vya maji
kwenye bahari kuu ya nchi kavu.” Ingawa ni vitu
muhimu sana kiwango cha kulingana na kanuni zauzuri wa maziwa ni ngumu sana kukadiria,
kulingana na matumizi yao mengine.

yanayoweza kuhifadhiwa kama chanzo cha maji
yetu yaliyomo. Kwa sababu maji mengi yamefikiwa
tayari kimo cha maziwa yanayoweza kutimiza
mahitaji yetu ambao haujabahatika, ni kwamba
maziwa mengi yanaelekea tisho kubwa toka kwa
shughuli za mwanadamu kwa tabia na kiasi ya maji
na pia kwa kupitia jamii wanao uhai, pamoja na
uvuvi wenye maana sana. Kutojali kwa
mwanadamu na ubaridi unazidisha shida hizi katika
hali yao.
Hitaji la kulinda vifaa ndilo limekuwa jambo kuu
duniani kwa kiwango cha juu na mikutano ya
ulimwengu na maongeo katika miongo ya hivi
karibuni. Habari hii ilitambuliwa, kwa mfano, katika
Mkutano mkubwa wa ulimwengu juu ya maji na
Mazingira (“Dublin Conference”), na matokeo
yakawa ni maendeleo ya kanuni za Dublin. Piailieleza katika sura ya 18 ya orodha ya mambo ya
mkutanoni, yaliyowekwa katika mkutano wa
Amerika mwaka na 1992 uliozungumzia juu ya
Mazingara na Maendeleo yanayoweza kuendelea(“Mkutano Duniani”) ambao ulifanywa katika nchi ya
Rio de Janeiro. Katika mwaka wa 1999,
Halmashauri ya Maji Duniani, ilianzisha mkataba
unaojulikana mchango kwa mazungumzo ya dunia
kwenye njia ya kutoa maongozi asili kuhusu ulifadhi
wa matumizi ya mali hizi kwa wanaohusika wa
maziwa ya maji matamu. Kati ya yalioko ni mwito
kwa mpaka wa maneno juu ya kukamilishwa kwa
wongozi wa mali ya maji, kwanza, kama ulivyotajwa
katika nchi ya Dublin. Mkutano juu ya Kuhifadhiwa
na Kuendelea wa Dunia, ulipitisha kwamba majiyaliyotambuliwa hivi karibuni kama mambo ya
kwanza duniani katika karne ya 21 maka wa 2002
mjini Johannesburg.
Kanuni za Dublin-

Maziwa yanasimamia kupumua kwa viumbe vingin vya
nchi ulimwenguni.

Kukomboa Maziwa Yetu: Njozi Kwa Maziwa
Duniani kama akiba iliyo muhimu katika maji yabaadaye ulimwenguni
Matumizi ya kutosha ya maji yanafaa kwa masalio
ya mwanadamu na maendeleo ya kuendesha malipamoja, na pia kama kuhifadhi umuhimu wa
kuendesha biashara na mifano ya utaratibu. Kwa
kweli mkataba huu hutazamia matumizi ya maziwa--

Samaki wa majini wana kikomo na ni malizinazoweza kupatikana, ni muhimu kwa
kuhifadhimaisha,maendeleonamazingara.
Maendeleo na usimamizi wa maji
vinaweza kuwa na msingi wa ushirika wa
kukaribia,
kuhusuwanaotumia,
wanaopanga na watayarishi wa sheira wa
kila kiwango.
Wanawake wna kazi muhimu kwa kutoa,
na kusimamia, na kukinga maji.
Maji yana thamani ya mali katika kilamahitaji yanayoshindana, na pia yanafaa
kutambuliwa kama mali inayofaa.

4

Njozi Kwa Maziwa Duniani ilianzishwa ili ihakikishekwamba mwanadamu anatambua maziwa si
muhimu tu kwa maji na chakula, au maburidisho
furaha ya kuelekea kando, bali ni njia ya maisha
chenye sehemu nyingi na kwenda chini zaidi na pia
urembo wa asili, pamoja na ulezi wa utamaduni,
masimulizi na maendeleo ya jamii. Njozi Kwa
Maziwa Duniani ni mwito mkubwa unaohusu
utendaji na matumizi yanayoweza kuhifadhwia
kwenye maziwa na thamani zao yanayotambuliwa,
kukaza upweke wao, na mpango wa matumizi, na
pia muhimu wao toka mwanzo hadi kwa hali ya
binadamu na mpango wa maumbile wa sasa na
yajayo. Inatumia “Njozi Kwa Maziwa Duniani nimwito mkubwa unaohusu utendaji na matumizi
yanayoweza kuhifadhiwa kwenye maziwa na
thamani zao yanayotambuliwa, kukaza upweke
wao, na mpango wa matumizi, na pia umuhimu wao
toka mwanzo hadi kwa hali ya binadamu na
mpango wa maumbile wa sasa na yajayo. Inatumia“Njozi Kwa Maziwa Duniani” Kwa kuunga nia ya
kuunganisha usimamizi wa mali zote za maji kama
msingi unaolinda kanuni za matumizi ya maziwa
yanayoweza kuhifadhiwa.
Misaada toka kwa Njozi Kwa Maziwa Duniani
Njozi Kwa Maziwa Duniani inazungumuzia juu yahitaji la kukamilishwa kwa karibio au mjengo unao
uwezo wa kufahamu kwa kutambua na kuongea juu
ya mambo ya maji matamu. Ingawa kuna mifano
mingine juu ya karibio ambalo limetakelezwa katika
sehemu mablimbali za dunia, ukweli kwamba
usimamizi wa mazingara yanayoweza kuhifadhiwa
umekosa mipango kwa maziwa mengi. Mambo
yanayokubalika na habari juu ya hali za maziwa ya
dunia imezidi kupita miongo mingi zilizopita.
Walakini, njozi unao uwezo wa kufahamika juu ya
wakati wa baadaye kwa maziwa ya dunia kwa
jumla, na maendeleo ya njozi zinazojulikana kwa
maziwa ya kibinafsi, bado zinapunguka,. Shidazinazotatiza ni kubwa chanzo cha shida maziwani
ni ya asili, nchi, dunia na hata sayari. Shida ingine
ni utumiaji wa kuvuka mipaka au maziwa ya
ulimwengu ni lazima zikamilishe faida ya nchi na yanchi zilizo kando ya mito na wanaoshirikiana nao.
Njozi Kwa Maziwa Duniani inatoa kanuni za
uongozi, na pia ni kamam kisanduku cha vyombo
au orodha ya matengeneo na nafasi, kama sehemuza

Maziwa ni chimbuko cha faida na onyo kwa watu wa
vizazi vyote.

mijengo inayoweza kukamilishwa kwa kutambuliwa
kwa shida za maziwa yanayoweza kuonekana na
kuendeleza kazi ya ufambuzi. Kwa kutoa nafasi
kama hizo na kusudi, inafikiri juu ya maana halisi ya
shida za maziwa na kuchangamia kwa njia
1)
inayoeleweka kwa watu wote haraka,
wakatao mashauri kwa wanasayansipia;
2)
inayoweza kuwa chombo cha kazingambo ya nchi ambayo ni ya jamii na
hali ya mali;
3)itakayorahisisha
matumizi
yanayoweza kulifadhiwa ya maji hayamatamu yanayotatiza mifano ya
kawaida kwa kutekeleza mahitaji yamaji kwa mwanadamu kwa mambo ya
maendeleo ya muungano wa kupatamali, na wakati uo huo kuzungumzia
mahitaji ya maji ya kawaida na wakati
wa baadaye kwa zote mbili.
Usimamizi na ulinzi wa maziwa kwa
matumiziyanayohifadhiwa ni mafuatano ya
nguvu. Kutazamiwa kwa njia ya chini au kimbio
la elimu ya usimeme ambao wameelewe
vitisho vyenyewe kwa njia ya kupata maji,
kama uongozi kwa mafuriko na uchafuzi wa
hewa, havitoshi wanapotazamia kuendelezanjozi halisi kwa mtu binafsi kwenye ziwa.
Uchunguzi wa njozi kwa sheria, mpango wa
kutoa fedha, ufundi na elimu, kutoa mashauri
yenye misingi juu ya usimamizi na kuchunguza
kwamba kusudi la Njozi Kwa Maziwa Duniani
lisiigwe. Si sana, ni lazima iendeleze na
kukuwa na kuendelea juu ya kuhusika kwa
mpango mkubwa wa wanaohusika. Nafasi za
hivi karibuni na akili mpya zinazoelekezwa kwa
kiasi cha mifano ya utaratibu inayozuka kama
yanayoweza kukamilishwa kwa usimamizi wa
mali ya maji kwa matumizi yao yanayoeza
kulifadhiwa (kama uchimbaji ardhi, uhandisi
kuhusu upepo na kwaufundi). Njozi Kwa
Maziwa Duniani inanuiwa, kwa hivyo, iwe

5nakala inayodumu, itakayosahihishwa kwa
muda inayodumu, itakayosahihiswa kwa muda
unaofaa, kutengenezwa kwa minajili ya haliinayobadilika,
akili
inayozuka
upya,matengeneo na maondeleo ya ki ufundi, pa pia
mafunzo yanayofunzwa kutoka kwa usimamizi
na fahamu duniani kote.
Kuna wasikizaji wengi wa Njozi Kwa Maziwa
Duniani, wakiweko watu binafsi, watunza
mazingara, serikali, shiriika zisizo za serikali,
sehemu za watu binafsi, vikundi vya uwakili, njia za
utendaji na mambo ya kisayansi na vituo vya elimu,
kati ya mengine. Walakini, Njozi Kwa Maziwa
Duniani ni ya kwanza na ya mbele, hulenga raia
wanaoishi mabonde ya mabomba ya ziwa na
wanaotumia vifaa, kwa sababu wanaweka mifano
ya matumizi ya mbele kwa kila ziwa na kwa njiaingine, ni chanzo cha shida za ziwa. Kwa kawaida
ni wa kwanza kuolewa migongano ya maji
yanayopuuguka kwa kimo. Pia wanaweza kuwa wa
kwanza kuanzisha mageuzi na azimio kukomesha
shida kama hizo.
Ukosefu wa njozi zinazoeleweka kwa kuwaongoza
wanadamu kwa bidii yao kuhusu matumizi yao
yanayoweza kuhifadhiwa na uhifadhi inaweza
kufanya kukosa utendaji wa uongozi wa ziwa. Na
kuhusika kuliko sawa, ni kwamba mwelekeo huu
mwisho utazima kufaulu kwa maendeleo ya mfano
wa utaratibu. Bila mwongozo ulioungana kikamilifu,
karibio lililokamilika kwa uongozi wa ziwa
unaolenga matumizi yao ya kudumu, maziwa
kadhaa duniani kote yanaweza kutarajiwa kuwa
haba na haba na kuelekea kutoa manufaa ya
mfano wa utaratibu na kutoa huduma
zinazoegemeza maisha, na hivyo pia, hutisha jamii
wanaozitegemea. Usitawi wa Njozi Kwa Maziwa
Duniani Kwa kuhutubu juu ya mahitaji haya, kwa
hivyo, yote mbili ni ya kimsingi na muhimu.

62

Vikwazo na vitisho vinavyokumba matumizi ya
kudumu ya maziwa“Ziwa ni onyesho la mandhari lililo la urembo na kuvutia sana. Ni jicho la dunia
ambalo anayelitazama hutumia kupima kina ch amaumbile yake mwenyewe”-------------Henry David Thoreau
Maziwa mengi yameshambuliwa na shida nyingi
zinazodhuru matumiza yao ya kudumu. Aidha, ziwa
na ondeleo lake yameunganika kimsingi, na
utendano kati ya mwanadamu na maji yao pamoja
na mali ya ardhini nisehemu inayoshawishi afya ya
ziwa na mtumizi ya muda mrefu yanayopatikana.
Vile mpambano juu ya matumizi ya ziwa
yasiyodumishwa yanaonekana katika eno la maji,
kando kando ya pwani au penginepo katika sehemu
za mfereji ya maji ya bonde, na hata nje ya mifereji
hiyo ya bonde (Taswira 1). Matumizi ya mali ya majina nchi kavu katika mifereji na bonde, kwa hiyo,
hudhuhirisha kielezo na ukubwa wa mazingara na
msongo wake. Aidha kwa sababu mengi ya maziwa
duniani yanapambana pamoja na kubadili nanaoishi
pwani pekeyao, na pia yanaweza kuwa na mambo
ya biashara, afya na/au magongano wa
kimazingara kwa wakazi zaidi kwenye viwanja,ndani na nje ya mitaro ya bondeni.

Sehemu za hali ya uchumi huchangia
matumizi yasiyodumu ya ziwa.
Shida kubwa za mazingara na matumizi ya maji kila
mara na kuambatana na makazi ya binadamu
yanayofaa katika mifereji ya taka bondeni katika
hutaji la maji mengi kwa kunya na usitawi. Katika
nchi nyingi zinazoendelea, jamii wa pwani wengi au
wote wanaegemea maziwa kwa maishilio juu yashughuli kama uvuvi juu ya maji na ukulima kwa
uangalifu, mfano mmoja ukiwa the Seven Crater
Lakes ya Mji mkyy wa Pabia katika nchi ya Ufilipino.
Shda nyingi zinazoyakumba maziwa zina msingi
mambo ya ushirika, na sehemu za kutenda kwa
sababu ya shida mbali mbali zinazoyakumba
maziwa, ka kweli, kuongezeka kwao kinahudumu
ndani ya ushirika wa mwanadamu. Sehemu
zinazochangia upungufu au kushusha matumizi ya
maziwa yamepangwa toka elimu ya kisayansi
isiyotosha na kueleweka, pamoja na ukosefu,
wasomi wacheche, kifedaha na/au wali ya kiufundi,na usitawi usiofaa na utawala. Hakuna
kutosikizana, ingawa, lawama inayozidi juu ya
maziwa bali mahitaji ya maji kwa mwanadamu ni
sehemu kubwa. Dhiki kama hizo, pamoja mambo

yaliyotambuliwa chini, yanayowezekana yanahusu
maishilio ya watu wanaotegemea maziwa kimsingi
kwa chakula chao na uwema wa biashara, zaidi
kwa wenyeji wa pwani pamoja na jamii.

Kielezo cha maelezaoya asili na maumbile ya vitisho
vinavyoyakumba maziwa

Mahitaji yanayozidi kwa kusitawi na utumiaji wa
mali za maziwa.
Imetabiriwa juu ya hesabu ya ulimwengu kwamba
itaendelea toka bilioni sita hadi karibu bilioni tisa
ifikapo mwaka wa 2050, tunapoweka ongezeko lashikirizo juu ya tawala za miji na wapanga mijiwatoe maji yanayotoshelesha mambo ya kilimo na
ya miji na mahitaji ya mambo ya afya. Mifereji yataka isiyowekwa madawa na inayowekwa kiasi tutayari ni uchafuzi mkuu wa maji kwa kweli katika
nchi zinazoendelea, zaidi zile zinazoendolea kuwa
na ongezeko la miji, Mahitaji ya maji viwandani pia
yatazidi kukuzwa pamoja na shirikizo maendeleo
juu ya ya mambo ya uchumi. Ilitabiriwa kwamba
karibu watu wawili kati ya watutu wataishi chini ya
hali ya shida ya maji ifikapo mwaka wa 2050 kama
mtindo huo utaendlea. Vile maji mengi yatokayo
katika maziwa na mito yanarudi baadaye hadi
kwenye maziwa, ni muhimu kwamba ondeleo na
utumiaji wa maji ya ziwa yatambatana na
kuendelea kwa msingi wa mambo ya afya pamoja
na mtibabu wa maji yaliyopotea. Ondeleo la maji
toka ziwani linalozidi pia linaweza kuleta mageuzi
ya usuwa wa miji na kusikatisha mifano ya utaratibu
na, katika njia ingine, kuwako kwa kuendelea kwa
idadi ya hesabu ya mwanadamu kutaongeza
mahitaji ya maji ya kilimo. Ilitabiriwa kwamba

7

ukuzaji wa chakula duniani katika miaka 30 ijayo ni
lazima uongezeke maradufu ili uwe sambamba na
mahitaji ya idadi ya hesabu ya watu. Hitaji lamazidio ya utoaji wa chakula unawafanya wakulima
walime mashamba madogo madogo mahali pengi
mno. Inayoleta matokeo ya utumizi wa mbolea na
madawa mengine ya ukulima, na pia kuongeza
kwekwe na kukusanyika kwa madawa ya kuwauwa
wadudu, pamoja na muandaman wa shida za
kibinadamu na utafiti wa ardhini.
Katika maeneo mengine ya dunia, dhiki
zinazokumba idadi ya watu juu ya kuwako kwa majimatamu yanaweza kupinga upande wa nyuma wa
ongezeko la uadui kwa mgongano wa mabadiliko
ya hali ya hewa juu ya mwendo wa maji katika
maeneo jambo hili chini sana kwa usawa wa maji
yanayoingia na usawa wa ziwa, zaidi mifereji yamabonde nchini. Kwa maziwa yanayopokea
kawaida ya kiasi ya maji yanayofaa toka kwa
miyeyuko wa barafu, ulipunguza eneo za barafu
zilizoambatana na badiliko la hali ya hewa pia
linaweza kuongoza mkondo wa maji uliopangwa.
Upungufu wa ufahamu wa watu na uelewavu wa
kibinadamu unaleta mgongano juu ya maziwa wa
maziwa. Matokeo ya upungufu usiotosha na
ufahamu ni ujuzi usikamilika, uhakika na/au
ufahamu juu ya wenyeji, utawala wa nchi watoa
shauri, njia, uchimi na kadhalika kwa kazi zao,
kibinafsi au kwa wote, kwa kuleta shida za ziwa au
kusaidia kuzitatua. Wana sayansi na wataalamu
wanawza kutenda mengi zaidi kwa kuendeshautafiti wa maziwa na kuwajulisha wenyeji na
watayarishi wa sheria juu ya matokeo yao. Aidha,
upande mwingine, nguvu za kiserikali na/au wakata
shauri wanaweza kuamini kwamba nafasi tu ya
pekee kwa kazi ya wenyeji katika mambo kamahayo ni kutoa fedha zitakikanazo kwa
yaliyokusudiwa na juhudi ya kuhutuabia shida za
ziwa, kulinganisha kati ya shughuli na karibio la
kushughulika na wenyeji kwa kutambua na kutatuashida zilizoko na/au ku epusha shida kama hizo
wakati ujao. Upande mwingine, raia wanaweza
kufidiri wangalizitegemea nguvu za serikali na/au
watoa mashauri kwa suluhisho kwa shida kamahizo. Ujuzi ulimwenguni mote, ingawa, unaamuwa
kwamba, po pote panapowezekana, mazingara ya
wenyeji yanaweza kufaidi kama shida za maziwa
na maendeleo ya kudumu yamefambuliwa na
suluhisho inayoungwa mikono na wote wazi.
Mshiriki mkuu kwa ukosefu wa ujuzi na ufahamu
kwa wenyeji na watoa mashauri kuhusu kushushwa
kwa maziwa ni maumbile ya ujanja ya aina nyingi

za shida za maziwa. Shida kama hizo zaweza
kuonekana wazi kwa utaratibu sana, kila mara kwa
vizazi. Zinaweza tu kushuhudiwa baada ya udaifu
umekuwa hatari kwa uharibifu, na hata ikiwezekana
isigeuke. Ujanja huu wa kimaumbile wa mazingara
ya udhaifu wa ziwa unauleta ugumu wa kuleta
ufahamu juu ya shida za ziwa kati ya wenyeji na
watoa-mashauri, na kuanzisha mapoza au urejesho
wa juhudi kwa njia inayofaa wakati huu.

Uongozi haba na taratibu za utunzaji
Tunapojifanya kwamba kusimamia kazi ya uongozi
wa ziwa tayari ipo, basi uaminifu ulio bora haupo
upande wa wenyeji na serikali ambao ni msingi
wenye maana wa matumizi ya ziwa yasiyo ya
kudumu. Hoji mbaya ya wenyeji, uhaba wa utumishi
wa wahusika, na ukosefu wa vituo vinavyofaa
vitoshavyo vya serikali na ufundi wa kawaida ni
vuzuizi kwa matumizi ya ziwa yasiyodumu. Kukosa
maongozi yaliyasawa kabisa kazini hutambua
maziwa kama mali ya maji, na ya pekee ni
kuhutubu juu ya mambo ya uongozi, ni tisho lingine
kwa matumizi ya maziwa ya kudumishwa. Aidha,
nchi nyingi ulimwenguni zinataabika kwa sababu ya
itaalamu usiotosha katika maeneo ya mazingara ya
sheria na uongozi, inayotikana na nguvu zisizosawa
hasa kwa sheria za mazingara. Wengi pia
wamekosa waalimu wa viwango vya shule za
msingi na ya upili walio na elimu wa kutosha
kuhusu mambo ya mazingara yanayofaa, pamoja
na yanayo hali ya binadamu na maisha mema, toka
kutotuma umuhimu wa hitaji la ufahamu na ushirika
wa vijana na jamii katika uongozi na juhudi za
maziwa.
Tajiri zilizopo za kutafuta uaminifu wa kiserikali na
wahusika kila mara ni haba kwa sababu ya
visehemu vya mamlaka ya utawala wa serikali na
simamizi zinazoshindana au zinazopishana.
Kamam tokeo, maongozi ya raia na desturi zao kila
mara zinaonekana hazisikiki kwa mambo ya
matumizi ya maziwa, zaidi katika mafwatano ya
watoao-uamuzi ni ya kutisha. Aidha, utawala wa
wenyeji unaozuka, kila mara unataabu kati ya
mafuatano ya kutoa uongozi mzuri na nguvu za
samani mazingara ya wakili mwaminifu. Hali hii
inaweza kuzidishwa kwa kutotambua viunga kati ya
wahusukao wa viongozi wa mazingara upande
mwingine, na waongozi wa maji upande mwingine.
Sehemu kama hizi zinasuritisha mno maendeleo na
samani ya ulinganifu wa mazingara na mipango ya
uongozi wa inayohusu bei kwa utumizi wa
kudumishwa wa maziwa na mali zao.

8

Upungufu wa mitambo ya kuongoza
utaratibu wa ziwa
Maziwa mengi ulimwenguni yanagawanywa kati yanchi mbili au zaidi. Ingawa wenyeji wa kando ya
mto wengine katika nchi wamejadiliana juu ya
uongozi wa utaratibu wa mito ulimwenguni, bado
wachache hawaelewi yasemwayo juu ya maziwa
kama utaratibu wa maji duniani. Wengine
wanajihusisha uhusiano wa mito yenye mikondo ya
juu na chini kati ya nchi zihusikanazo kwa ziwa,
wengine wanavyohusisha maziwa yanayohudumu
kama mipaka kati ya nchi duniani. Ukosefu huu wa
ufahamu duniani unaweza kuonyeshwa katika
matumizi yawezayo kudumishwa ya maji toka kwa
ziwa kwa nchi moja au zaidi katika nchi zilizo katika
bonde la mitaro, kama pia maguezo katika kiasi ya
maji na nchi yenye unyevu mfano wa utaratibu,
mimea ya majini na jamii ya wanyama, nakadhalika.
Ushirika na ushirki kati ya nchi zinazoanza
kushirikiana katika maziwa ulimwenguni kwa hakika
zinaweza kufanya utambulishi na sabubi za
suluhisho kwa shida za ziwa. Baada ya karibu
miaka 30 ya maendeleo, kwa mfano, mkutano
mkubwa wa United Nations General Assembly
ilikubali “United Nations Convention on the Lae of
the Non-Navigational Uses of International
Watercourses.” Lakini bahati mbaya, upatamo
kama huo wa kiserikali haupo uhusuyo oradha ya
mwenendo wa uongozi wa maziwa kama
yanavyoshirikishwa kama mali ya maji duniani.
Mkataba wa Boundary Waters katiya Amerika na
Canada wa mwaka wa 1909, na baadaye uanzilishi
wa International Joint Commission ihutubie mipaka
ya shida za maji pande zote ni mfano mzuri ya
ushirika wa dunia. Imehudmia nchi mbili. Kwa zaidi
ya miongo nyingi, pamoja na kurahisisha matumizi
yasiyodumu ya maziwa Makuu ya Amerika ya
kaskazini. “The Binational Authority for Lake
Titicaca katika, nchi ya milima ya Andes, Amerika
ya kusini ni mfano mwingine wa ushirika wa mapato
ulimwenguni, katika uongozi wa maziwa. Mifano
kama hiyo ni michache, ingawa, na kuhitaji juhudi
ya toka kwa nchi zinazoungana nazo.

uwezo juu ya inayoweza kufanywa siku zijazo
kuirekebisha mitaro katika kiwango cha bonde,
uongozi wa ziwa kwa utaratibu. Uchunguzi
uliopangwa wenye juhudi ya uongozi wa kwanza
wa ziwa duniani kote, zaidi yale yaliyoongozwa kwa
matumizi ya maziwa, yanahitajika kwa haraka ili
ilete habari kama hizo, na mwongozo.

Vitisho vitokavyo ndani ya maeneo ya
mabonde yenye mifereji
Ondoleo ya maji au upotofu
Ondoleo au upotofu kiwango kikubwa cha maji toka
maziwa linaweza kupunguza uawa na kiasi ya maji
hadi maji yao na jamii yi kimaumbile wasaidie,
vimetishwa zaidi na hali ya tabia za ufuko
imeguzwa. Mfano a kuigwa ni mauti ya bahari ya
Arel, ziwa pana lililozingirwa na bonde la mifereji
Asia ya kusini kati. Kwa sababu ya mabadiliko ya
mkondo wa vijito kwa mnajili ya mawazo wakati wa
nusu karne, bahari ya Aral imejikunyata zaidi katika
eneo la nje na ukubwa, na kupata habari juu ya
ongezeko la chumvi, na kuondoka kwa mageuzo ya
kiasili kwa maumbile yake kwa jamii. Ondoleo lamaji kwa kusudi la kurudisha pia kwaweza kuwa na
mgongano wa kwenda chini. Kurudishwa kwa
viwanja vya upuzi toka maziwani yaliyo katika Mkoa
wa Hubei, katika nchi ya Uchina, kwa mfano,upungufu wa hesabu ya maziwa yenye maeneo ya
juu zaidi ya kilomita 0.5 km2 toka kutoka 1,066
katika miaka ya 1950 hadi 309 katika mwaka wa
1981. Urudishaje wa nchi kavu kutoka maziwanikwa ujenzi zaidi wa nyumba katika mkoa wa Hubei
China, Uchina, unajulikana na pingamizi ulio nao
kwa maziwa pia.
Pamoja na hayo, mjengo iliyojengwa kwa maji
inalumiwa kwa kuondoa maji au kupotosha mkondo
wake unaweza kugeuza mkondo wa maji maziwani.
Pia zinaweza kugueza uhusiano kati ya mkondo wa
kijito cha jamii uelekeao juu na chini na uwezekano
wa matumizi ya maji. Vitendo katikakijito
kielekeacho juu katika bonde la mitapo kuhusu
hatari ya mifuriko, utoaji wa maji n ahuduma ya
mifano ya kawaida, n.k. kwa kulinganisha, uondoaji
wa maji kutoka katikakijito kielekeacho chini ya
bonde la mfereji unaweza kupunguza au kama sihivyo kupinga matumizi yanayowezekana ya majikatika kijito kielekeacho juu katika bonde la mfereji.

Kuhusu uongozi wa mambo ya maziwa kwa jumla,
hata kama ni kiwango cha dunia, imeonekanakwamba hatujakuza picha nzuri juu ya
kilichotendeka, ambacho bado, na chini ya hali ipi.
Ukosefu wa habari kama hizo, mambo
yanayokubalika na ujuzi yanapunguza ubasara

9

Uondoaji na Kupotosha Maji:
Bahari ya Sham (Israeli, Jordani,
Palestine)
Kuishi katika joto ya nchi ya Suria-Afrika bonde la
ufa tundu la upande wa kusini wa Mto Jordani,bahari ya Sham, mita 417 chini ya bahari, ni
sehemu yenye chumvi zaidi duniani na maji yaliyo
mengi. Imetishwa mara kadhaa kw uondoaji wa
maji unaozidi toka Mto Jordani upande wa
kaskazini na boma za kuzuia maji na maendeleo ya
viwanda upande wa kusini, kama matokeo ya
ongezeko la uchumi, ukulima na utalii. Mkondo wa
Mto Jordani kila mwaka ulikuwa karibu milioni 1,370
m3 katika mwaka ya 1959m hali hivi leo jumla ya
maji yanayoruhusiwa kuingia katika bahari ya Shamni karibu milioni 300m3 kwa mwaka. Kama tokeo, ni
kama theluthi moja ya maziwa yenye chumvi
duniani tayari yameondolewa maji, pamoja na
kiwango chake kimeshuka kwa karibu mita moja
kila mwaka. Ingawa Jordani Israeli, na Palestina
zina mpango mingi ya maendeleo kwa bahari ya
Sham, hapo si mpango mkubwa kwa juhudi ya
mipangilio.

Kuhusika kwa kiwango cha maji
Aina mbali mbali ya uchafuzi zina weza
kushusha kiwango cha maji ya ziwa, pamoja na
haya:Shutuma kwa malishe yanayozidi (kwa msigni
Fosforas na naitrojeni) vinaweza kuhimiza ukuzi wa
majani madogo yakuayo juu maji na mimea yamajini hadi kiwango cha usumbuo (kama kuchamua
kwa algae na majani yanayoelea), unaoambatana
na kushushwa kwa kiwnago cha maji na kutokuwa
sawa kwa mifano ya utaratibu na jamii ya
maumbile. Kuwako kwa malishe kupita kiasi
kinaweza kuhimiza ukuzi wa jamii ya majani hayomadogo (algae) ya majini ya rangi ya samawatikijani kibichi, na kudhuru wanyama pamoja na afya
ya binadamu. Pia vinaweza kusumbua utumizi wa
maji kwa mwanadamu ulio muhimu sana, kama
kuweka shid aya ladha na uvundo katika maji ya
kunywa, na kutolea watangulizi madawa ya sumu
yaliyotambuliwa kama “carcinogenic”.

Povu ya mimea, na onyo linaloendelea ziwani

Migongano ya Mashapo Katika Ziwa
la Bamugo
Ziwa la Bamugo lilikuwa zuri kwa kubadilish
amaisha lakini idadi ya mwanadamu akuaye na
mifugo, uharibifu wa mitaro ya bonde, kukata miti
ya msitu na kuchoma makaa, na uwindaji haramu
kumepinguza utajiri huu. Kwa mfano, ingawa mito
saba ilikuwako inayotiririka bila kikomo hadi
katikaziwa katikati ya mwaka wa 1920, hivi sasa ni
mto mmoja tu unatiririka hadi ziwa katika mihulayote. Imekisiwa kwamba kubiki ya mita milioni tanoya matope sasa yana wekwa katika ziwa kutoka
katika mitaro ya bonde kila mwaka. Mchanganyo
wa uhaba wa maji yanayoingizwa ziwani na mazidio
ya mzigo wa matope umepunguza kimo cha ziwa
toka kama 8.9 mita katikati ya miaka ya 1970s hadi
mita 1.9 wakati huu. Imekisiwa kwamba, kama nchi
za ziwa zitakapoendelea kukusanya matope kwa
kiwango hicho, ziwa litagueza tabia yake katika
miada 20 ijayo kwa njia ya kustaajabisha,ikiwezekana likauke au liwebwawa. Migongano ya
mashapo imeelezwa vyema kwa nia ya matokeo
yake juu ya maisha ya samaki, pamoja na jamii
unayochangia maishilio ya hapa (kama labeo)karibuinamalizika.
Akibaya
samakiwanaoondolewa pia ina mgangano kwa maisha,pamoja na ndege wala samaki, jamii nyingi ambayo
imepunguzwa mno toka mwaka wa 1980.

10

Uchafuzi wa maji na mashapo toka kwa takataka
ya sumu na vifaa hatari vyaweza kutendeka toka
kwa chimbuko nyingi. Wale wanaohusika sana naafya ya mwanadamu na mifano ya utaratibu
nimadini mengine mazito (kama mercury, arsenic,
cadunium, lead, chromium) na vitu vinavyoendeleana uchafuzi (kama dioxins, polychlorinated,biphenyls (PCBs), DDT na madawa ya kuwaua
wadudu). Chafu hizi zimehusika sana kwa sababu
ya maisha yao marefu, na uwezo wao wa
kuongezeka katika mashapo ya ziwa na katika
binadamu, viumbe vya majini na dunia. Mengi
yanafikiriwa kuharibu mimba, vivimbe na vidonda
vibaya (cancer) kwa mwanadamu na wanyama
pori. Madawa yenye sumu yanayoiga maumbile
kwa dhihaka (“endocrine disruptors”), na vyumba
vya madawa na mabaki ya madwa pamoja na uadui
unaowezekana ndani ya afya ya mwanadamu na
shida katika uzalishaji pia vinagunduliwa katika
maziwa pamoja na ongezeko la kila mara.

Uchafuzi wa maji uingiapo maziwani toka kwa mwelekeo
wa shumbuko kilicho na kusudi na kisicho na kusudi.

Mazidio ya mmomonyoko wa udongo
na mashapo
Vinaweza kuleta kuangushwa kwa misitu na
usumbufu wa nchi kavu na udongo unaohusika na
ufyekaji badiliko la udongo kwa kilimo na kusudio laujenzi wa miji, utoaji wa mashapo mengi yawezayokuingia maziwani, udhaifu makazi ya ziwa.
Mashapo yana uwezo wa kuyajaza maziwa mengi,
na kwa njia ya pekee kuyapunguza kiasi ya maji na
mazoea yanayoweza kutendeka, kusubua
usimamizi wa mkondo na viumbe, na
piakuupunguza usimazi wa mafuriko na kimo
chake. Birika ya Nizamsagar katika nchi ya India,
kwa mfano, limepoteza zaidi ya asili mia 60 ya majikatika ghala yake katika miaka 40. Chumvi
imedhoofisha eneo la uso wa ziwa Dengting katika
nchi ya Uchina toka 6000 hadi 3000 ka2 kwa karne
iliyopita. Mashapo yanayoingizwa katika maziwa pia
yanweza kuwa vyakula na vifaa vya madini ya

sumu na madawa ya sumu yanayoweza
kuondolewa katika ngzo bya maji chini ya halinyingine.

Mifano ya nyavu za uvuvi na samani ambazo si halali
katika nchi zingine.

Mazoea ya uvuvi wa Kudumu nautamaduni wa majini
Mazoea ya uvuvi unaodumu (kama samani ya
uvuvi, sumu, baruti) vinaweza kuondoa vijana bila
kujali na kuzalisha idadi, inayodidimia ikiwezekana
au kuharibu kimo cha uvuvi wajidumishe. Hilo hilonikweli kwa uvuvi bila kiasi kwa wakati mrefu,
unaoweza kudidimisha au kuharibu uchumi wa
uvuvi. Jamii ya samaki isiyo ya asili
piawamejulishwa katikamaziwa ili uzalishaji wa
samaki, mengine pamoja uharibifu wa umaarufu
kwa jamii ya samaki wa asili. Utamaduni wa majini
pia unaweza kuleta shida nyingi za tabia, zikiwa
pamoja na uchafuzi ya chakula na kadiri ya mazidio
ya madawa na wadudu wanaoingia ziwani.
Maangamizi ya afya na masikani
Maziwa yanatoa masikani mengi kwa maisha ya
majini (samaki, wanyama na wadudu wenye
magamba, konokono, kobe, wanyama wanao
maisha ya majini na nchi kavu, ndege, wanyama
wanaonyonyesha wadudu, mimea ya majini, n.k.),na kutegemeza afya katika maeneo ya nchi,
pamoja na jamii ya ndege wahamuaji. Jamii hii ya
kiasili wamezoenana na hali ya kawaida na kuishi
kwa njia ya mfano kwa kutoshana na maisha
mengine, ya majini. Mengi yanaegemeza uvuvi wa
kiasili na uchumi juhudi zingine za uchami. Ingawa
hivyo, maelufu ya jamii ya majini imekishwa au
hatarishwa duniani.

11

kwa taka na ghasia yanachangia maambukizi ya
magonjwa ya maisha ya binadamu na pia
yanaweza kuambukiza wanyama wa pori na wa
kufugwa wa asili katika hali ya juu, zaidi ndege wa
majini. Katika maeneo ambayo vinyezi
vimekusanyika haupatikani, ghasia inayo ondoshwa
toka manyumbani, mashambuni, na masokoni
yanayotupwa katika shimo na

Idadi kubwa ya maisha yanayotumia mifano ya utratibu
kulingana na uwezo wao wa kuegemeza afya
inayotemobulikana.

Katika miongo ya hivi karibu. Hasara ya masikani
kutoka kwa matengenezo ya kimaumbile na
kushawishwa kwa mwanadamu kwa nchi (kamaundoaji wa maji toka nchi yenye chepechepe kwa
sababu ya malisho na kusudi la kilimo, ukataji wa
miti kando kando ya mito, ufyekaji wa upande wa
mbele kuanza njia ya kibinadamu, uondoaji wa
vichaka katika maeneo ya ufuko, kurudisha
mashamba) ni asili inayoonekana ya hasara ya
maisha ya majini, na mazidio yanayowezekana kwa
sabau ya ukuzi wenye kutanua kwa jamii isiyo ya
asili.
Hatari ya Afya ya Kibinadamu
Maradhi yanayosambazwa kwa maji ni chanzo
kimoja kinacho leta magonjwa na vifo kwa kiwango
cha juu duniani. Mifano ya utaratibu isiyohingana
inaweza kutoa nafasi ya masazo maisha ya asili ya
maradhi yanayo sehemu ya majini katika kipindi
cha maisha yao (kama mbu).
Magonjwa ya binadamu, kama boma ya matumbo
na kolera, tayari yamesindikizwa kwa njia ya majiyaliyochafuliwa, kwa njia mbovu ya kulind afya na
maji ya kunywa yaliyo chafuliwa ambayo ni njia ya
kuambukizwa kwa magonjwa pamoja na maisha ya
kueneza magonjwa. Kwa sababu ya vinyezi vya
kibinadamu pia vinabeba idadi kubwa ya vyakula
vya majini, zaidi “phosphorus” na “nitrogen”,
ukosefu wa mambo ya kulind afaya mchango kwa
maziwa.
Kusanyiko la Ghasia na Taka

Taka zinashusha ufuko wa ziwa

Vijito. Ambapo maji haya yanaondoshwa hadi
ziwani, yanaweza kutoa uharibifu wa hewa safi
katika maji yake ya chini, yanapochangia “burugu”
chini ya ziwa, na upungufu wa kiwango ch
akupatana na kanuni za umri. Kutupa ghasia
ngumu pia zinaweza kuzuia njia yanayoweza
kusababisha uharibifu wa mali na maisha ya
binadamu. Wakati wa mafuriko, taka hizizatawnyika katika eneo kubwa.
Kipunguo cha Urembo wa Kiasili
Usitawi bila kiasi au usimamizi usiotosha wa ujenzi
wa juhudi; zaidi kwenye ufuko wa ziwa, unashusha
urembo wa kamumbile wa nchi ziwani, na maweza
kupinga migongano katika kiwnago cha maji ya
ziwa na wakazi wanaoishi katika ufuko wa karibu.
Ingawa ni ngumu kuhakikishwa katika mawazo
yaliyo ya kadiri, iasi cha kupatana na kanuni za
umri ya ziwa kunaweza kupotea tayari baada ya
siku kama tokeo la kukuza strarehe ya kibinadamu
na juhudi katika mitaro ya bonde. Usafirishaji wataka toka katika mitaro ya bonde hadi fuko, maeneo
ya asili au zimeachwa zikielea juu ya uso wa ziwa,
pia zaweza kupunguza kiwango cha uchumi wa
maziwa kwa chumi za kiasili.

Umaarufu wa kusanyiko la machafuko na vifaa
vinavyodumu na yasiyofaa, faharasa na vyombo
vya kufunga mizingo, n.k.) ikiwa pamoja na kizuizi
kwa mwili na upungufu wa urembo wa kimaumbile
ya utaratibu wa ziwa, na mgongano usiohaki
unaoambatana na madaw yanayosafishwa kutoka

12

Maendeleo ya ufuko usiotosha yanaweza kuharibu
makazi ya majini na kushusha cheo cha kupatana nakanuni za umri wa maziwa.

Vitisho vitokavyo nje ya Mitaro ya
bonde la Ziwa
Hewa inaweza kuwa mtambo wa kusafirisha uchafu
hadi maziwani, katika mitaro ya bonde pamoja na
kutoka chimbuko nje ya bonde. Mfano uliomzuri wa
jambo hili ni kuwekwa kwa sumu itokayo hewnai
katika ziwa kwa usafirishaji wa vitu vilivyo na sumu
toka viwanda vya mbali vinavyotoa moshi na utoko
wa magari. Uwekaji wa sumu (kama aina ya samaki
wa mito ya Ulayo (Trout), na namna ingine ya
samaki (bass) katika sehemu zingine za dunia,
zikiwa pamoja na nchi ya Scandinavia, Amerika
upande wa kaskazini-mashriki. Machafuzi mengine
kama, madawa ya kuwaua wadudu na mengine ya
mazao, na kutoweka kwa udongo toka kwa uso wa
nchi, pia

Msafu mref wa usafirishaji wa uchafuzi unaweza kuleta
shida za uchafuzi wa maji kutoka kwenye chumbuko cha
vinavyochafua

Jamii hayoingilia
Jamii ya wanyama wanaoingilia au wasio wa kiasili
na mimea wanajalishwa maziwani kwa maksudi ua
bila kukusudiwa wanazaa na kuongeza kwa haraka
mno wakati ambao maadui wanaowala hawako
pamoja na uzuifu wa nguvu za wanyama wegine.
Wanapowekwa katika eneo ingine, mara moja
wanaweza kupaswa maua na mwingine. Jamiim
wanaoingilia wanaweza kuingia maziwani toka
chimbuko mbali mbali, zikiwa pamoja na maji maji
ya fanuni yatokayo katika merikebu, uhamisho wa
maji kati ya mitaro ya bonde, mafungulio matangi
ya kiolezo, matengenezo ya chombo cha samaki,
wakovu wa viumbe kuondoka na kuacha kazi yatabia ya majini au vyombo vya utafiti, na kutoka kwa
kuingizwa kwa kuendeleza uzalishaji wa uvuvi,mazindio ya michezo kwa uvuvi au kuondoa jamii
zingine za majini. Ingawa kuna mifano ya kuleta
jamii isisyo ya asili kwa ziwa iliyofaulu(kamakuingiza samaki wadogo wa maji katika ziwa la
Kariba (Zimbabwe/Zambia) kwa kadiri ionekanavyo
pamoja na mgongano wa maisha ndogo),ujuzi
duniani kote umethibitisha kwamba jamii
inayoingilia wanapoiruarishwa tu katika makazi
mapya, huwa ni vigumu sana na ghali kuiharibu.
Mfano bayana ni kuzaana na kuongezaka kwa
mimea wa gugu maji (eichnomia crassipe) katika
maziwa mengi ya Afrika, Asia, ya kusini, mashariki,na sehemu nyinginezo za dunia.
Mimea inayokuwa katika maeneo neneyaliyosokotwa kuanzia kwenye ufuko wa ziwa, na
kuenea kuelekea sehemu ya kati ya ziwa,inayozuia
usafirishaji ziwani. Vichaka vinane pia husababisha
safari ya pole kwa uvuvi na kufanya sehemu
zingine ziwani kutopitika kwa mashua za kawaida,na kutisha wakazi wa pwani wanaoengemea uvuvi
kwa maishilio yao. Gugu maji pia linaleta makazi
kwa konokono anayeleta ugonjwa wa kichocho au
maradhi mengine yanayohusu akili.

Jamii inayoingilia; kama gugu maji, inweza kusumbua
matumizi mengi ya ziwa

Jamii inayoingilia:samaki wa majimatamu na ziwa la Victoria (Kenya,
Uganda, Tanzania)
Samaki wa maji matamu waliletwa katika ziwa la
Victoria katikati ya miaka ya 1950, wakiwa nia ya
kuzidisha uvuviwa kiasili. Pamoja na ulafi wa jamii
wengine katika ziwa, samaki huyo wa maji matamu,
tangu aletwe, karibu amawaharibu jamii yasamakiaina mbali mbali 350, kupunguza idadi hadichini ya 50 hivi leo, kulingana hesabu zingine.
Kwa ufupi, amepata njia hadi kwenye mfulizo wa
chakula. Samki huyu wa maji matamu anaweza
kuwa mkubwa kati ya uzito wa ratili 7-13 (3-6kilo).
Kwa matokeo, maumbile ya uvuvi wa kiasili pia

13umebadilika. Asili ya samaki wa ziwa la Victoria
ilikuwa chini na kuridhisha kwa kukaushwa kwa
kuwa samaki huyo wa maji matamu huitaji sehemu
ya kazi yenyewe. Viwanda vigine vilijegwa kwa
kusudi hili, lakini havikutumia hadi kiwango
kilichotakiwa, kungewa kulikofanywa kati ya kazi ya
uvuvi ya asili na aina ya samaki wa uchumi wa
biashara
Ugenzi wa Tabia ya Nchi
Migongano ya ugenzi wa tabia ya nchi iliyotabiriwa,
joto duniani, na tofauti duniani kote. Mengi
yanajidhihirisha wenyewe, hata hovyo, katika mfano
wa violezo vinavyobadilika kwa haraka na mitaro ya
bonde kwa njia ya maji, migongano ya asili itakuwa
kazi ya tabia ukubwa wa ngenzi toka hali ya sasa
katika mitaro ya bonde. Kwa hakika maziwa
yanaweza kupatikana na genzi kwa sababu yatabia ya nchi. Tofauti kama hizo katika tabia ya nchi
kama hiyo badiliko kama kipimo cha hewa na
haraka nyingi, kwa mfano,linaweza kuleta ugenzi
katika safari za usawa wa maji, na uzalishaji wa
kimaumbile. Chini ya hali ya kabisa, wakati
mwingine maziwa yanaweza kutoweka kabisa.
Maziwa yaliyo ya kiuno kirefu na urefu wa latitude,na sehemu kavu sana na nusu kavu, yanaweza
kuwa pasikivu kwa mgongano wa ugenzi wa tabia
ya nchi, katika maeneo mengine.

14

3 Kanuni Za Samaki ya Njozi Kwa Maziwa Dunini.
Unapopangia kwa mwaka mmoja, panda mpunga;
Unapopangia kwa mwongo, panda miti; unapopangia kwa maisha, elimisha---mithali ya wachina.
Ongeza kwa umuhimu wa chimbuko cha maji kwa
kutengeneza mifano ya waratibu ya umuhimu wa
uchumi na maji, maziwa ni misingi ya chimbuko cha
maji kwamasazo ya binadamu na maendeleo yauchumi. Wakati uo huo, lakini zaidi maziwa ni
mepesi kusikia migongano ya juhudi ya
kibinadamu. Kama vile, utendaji, au mategemeo
yanayotenga matumizi ya maziwa ya kudumisha na
vifaa lazima yazitegemee kanuni yaliyo juu ya wazola tegemeo.
Uongozi wa ziwa ulio bora zaidi unadumu juu yamawazo ya kukamilika kwa uongozi kuwa na
kanuni (IWRM). Pia maziwa yanagambu kanuni hii
imeombwa Kama shema ya uamuzi wa kisiasa
kuhutubia mambo yasiyoeleweka ya sayansi
yanayohusika na hatari na matokeo yake.
Imedumishwa juu ya wazo kwambo, panapo vitisho
vibaya sana ua visivyoweza kuepusha uharibifu wa
uchumi, ukosefu wa haki ya kisayansi isitumiwekama sababu ya kuakirisha vipimo vya bei inayofaa
kuzuia kushushua kwa hali ya maziwa na hatari ya
binadamu. Pia inashauri kwamba shida ambazo
zina akili isyokamilika zafaa kupata uhudumu zaidi
ya zile zinazoeleweka. Hivyo, kanuni zinazohusika
na uangalifu zinatoa nguvu za uamuzi unaohitaji
kuzuia uharibifu mbaya, na hata pia, mashauri ya
mwanzo kwa kurahihisha matumizi ya maziwa
yanayodumishwa na chimbuko zao.
Katika mwaka wa 1992 mkutano mkuu wa Dulbin
ulitangaza wazi kanuni za kudumisha mahitaji yamaji matamu, ukiziaimisha kama zinaweza
kupatikana tena, pamoja na kadiri ya uchumi katika
matumizi yake yote. Pia ulitabmbua haja ya
maendeleo ya maji na uongozi ndani ya kuhusika
kazini wahusika wote wakishiriki. Kanuni za Dulbin
zimekubalika sana kama asii ya ushauri wa
kuongoza mali ya maji kwa mahitaji yao
yanayodumihswa. Ngozi kwa maziwa Duniani tayari
uzikubalil pamoja na “precautionary principles,”kama mwanzo ulio na neon la akili juu yamaendeleo ya utaratibu na utendaji kwa matumizi
ya ziwa yanayoweza kudumishwa.
Maziwa ni sehemu ya maji ya mitaro ya bonde
ambapo pamewekwa, na haiwezi kutunzwa vyema
na kutunzwa katiaka maeneo yaliyoacwa kwa

bonde lao. Kwa hiyo uongozi wa ziwa linalofaa na
mitaro ya bonde, ni kamili na yanahusika na ya
kusifika.
Kwa
hivyo,
kuhutubia
vitishovinavyokumba maziwa na chimbuko zao kama vilevilijadiliwa katika sura ya mbele, Njozi kwa maziwa
Duniani inatoa mpango wa kawaida kwa kanuni za
uongozi kwa wale wanaohusika kirasmi au kibinafsi
katika udumishi wa matumizi ya maziwa na malizao, na wanaogeuzwa na kushushwa au hasara ya
thamani yao.
Kanuni hizi, zinafanwya katika huduma ya mali ya
uongozi wa maji yanayoweza kukamilika, kutoa kwa
mawaidha ya kweli kwa raia, watoa mashauri, wanasayansi, na wahusika wa maziwa wengine kwa
kulinda maziwa kwa sababu ya kudumisha
matumizi tao.
Watarahisisha uwezo wetu ili watoe maji toka
maziwani kwa kunyunwa, usafi, uzalishaji wa
chakula, maendeleoya uchumi na uongozi wa
mafriko, na wakati uo huo, kuhakikisha afua kwa
mifano ya utaratibu. Kinyume chake, Njozi Kwa
maziwa Duniani inajitahidi Sana Kwa kuzifwata
kanuni zifwatazo, zinazotolewa bilaubaguzi.
Kanuni 1:

Mapatano ya ukoo kati ya
binadamu na viumbe yanafaa
kwa matumishi ya maziwa
yanayodumishwa.

Maziwa ni mifano ya utaratibu yenye nguvu. Juu ya
kuwa na mapendezi yenye maana ya kimaumbile,
maziwa ni mali ya maji uchumi sana ya kukumbanana hitaji la maji ya kunywa kwa binadamu. Pia yanaumuhimu wa thamani ya uchumi, ikiwapamoja na
utoaji wa maji ya kunyunyuziwa mashabani na
nguvu za kufanyiza, kutoa chakula kwa njia ya
samaki na mazao megine ya majini, na kuhifadhi
afya na tofauti ya kuhusu uhai ya utaratyibu wa maji
mayoegemeza maisha.
Matumizi yasiyo na kiasi na kushuswa kwa mali za
maziwa, hata hivyo, kunasababisha shida nyingi za
maziwa katika nchi nyingi: hali hii inapunguza
uwezekano wa utumizi wao kwa kukutan na
binadamu na mifano wa utaratibu inahitaji kwa njia
ya kudumishwa. Kwa hivyo inafaa, kuhakikisha
kwamba binadamu anaheshimu kiwango cha
mifano ya utaratibu ya ziwa ili wakumbane na

15mahitaji yao ya maji mbali mbali, hata mbele ya
kubalishwa kwa mahitaji wakati mwingine. Kufanya
vingine kutahakisha kwamba maziwa ya kibinafsi
hayataweza kumaliza mahitaji ya maji mwishowe
kwa kweli hitaji lo lote, hata kwa mwadamu ua kwa
maumbile.
Kanuni2 mtaro wa bonde ni mwanzo
wa jambo la akili kwa mpangona utendaji wa uongozi kwa
maziwa ya kudumishwa.

Ziwa na mifereji ya bonde, pamoja mkondo wa vijito
kuelekea ndani na nje, ina njia isiyotengwa. Ingawa
chimbuko zingine za ushushaji wa maziwa inaweza
kuktoka nje ya bonde la mitaro, sehemu kubwa
hutoka kwa juhudi ya kibinadamu katika bonde.
Kwa hivyo usimamizi wa maziwa, unafa kuwa na
wazo juu ya kipimo cha mitaro ya bonde, elimu ya
maji na elimu ya uchimbaji inayofaa kwa njia ya
kukamilika, pamoja na uhaki wa uchumi wa kijamii.
Kwa hivyo, ni lazima asidhukumu mahitaji ya maji
ya bonde la mitaro ambamo ziwa limewekwa tu,
bali mabonde ya mitaro yanayo mikondo ya
kuelekea chini ya vijito.uondoaji wa maji, ubekuaji
au kukondosha toka katika jambo la hapo awali
kunaweza kusababisha kiwango na kiasi cha majiyaliyomo katika la mwisho. Kwa upande wa pili,mahitaji ya maji katika mkondo uelekeayo chini kwa
njia ya mitaro ya mabonde inaweza kupunguza au
kama si hivyo kugeuza utaratibu wake au
adhimisho la matumizi ya maji yanayofaa katika
mitaro ya bonde ielekeayo chini ya vijito. Afya na
matumizi ya maziwa yanayoweza kudumishwa, kwa
hivyo, yanategemea juu ya vile mwanadamu
anatumia udongo wao na mali za maji, kuutambua
na kuutumia uhusiano huo wa kimsingi ni lazima
owe sehemu inayofaa kama uongozi wa bonde lamitaro.

sehemu ya yanayohusika kugunduliwa kwa kwanza
kwa shida za ziwa kunaweza kukawishwa kwa
miaka mingi, miongo na zaidi.
Ujuzi ulioko kote duniani, umeeleza uponyagi wa
shida za maziwa mara kwa mara baada ya
kuendelea kwao kunaonekanani ghali mno, na pia
ni vigumu kutibiwa kutiko kuzuia shida mara ya
kwanza. Kwa hivyo, mjio wa kukzuia unafaa
utakaotambua na kuzihutubia hizo shida kabla ya
hazijatendeka, pamoja na haja ya upelezi
unaoendelea, matendo ya kusikia na kusahihisha,ni jambo kuu katika uongozi wa maziwa kwa
matumizi yanayoweza kudumishwa, kwa kulilngana
mjio inaofaa kwa kujibu shida za au kipeo baada ya
kuzuka kwao.
Kanunu 4

msingi wa kanuni na kufanywa
kwa maamuzi ya maongozi
inafaa uwe maarifa timamu na
Habari njema iliyoko

Kwa
siku
nyingi,mjio
inaopinga inapoelekezwa kwa
kuzuiachimbukoyakushushua kwa ziwa ni
muhimu.

Mafunzo na maongozi ya kila ziwa binafsi kwa
matumizi yao yanayodumishwa hilitaji maudi kwa
njia nyingi za mjio, zikiwa pamoja na njia kimwili,
madawa, uumbajina jamii, na pia kwanza juu yauchumi wa jamii, kwa njia ya viyuo, siasa, ufundi,
masimulizi na sehemu ya utamaduni. Kilicho sawakabisa na cha muhimu, ni maarifa na ujuzi kwa
watu wanaopatikana kwenye ziwa, aidha kamasehemu ya jamii ya fuko wa ziwa au kama watu
binafsi wanaotegemea ziwa kwa uchumi wa
maishilio yao. Kanuni za usitawi zilizofaa na
kufanywa kwa maamuzi kwa usimamizi wa ziwa
lazima ziimamshwe juu ya mambo ya uhakika na
habari ya kisasa na ya usahihi, na pia maarifa
mengine ya kufaa ya ziwa. Wakati uo huo, ingawa
njia za kisayansi na sheria zinazohusu dunia yote,hakuna maziwa mawili, yanayo na kipande cha nchi
kinachofanana, tabia ya mfano wa utaratibu, auuchumi wa jamii au kusamani usimamizi bora ya
ziwa kwa maziwa mbali mbali, basi, lililo la muhimu
ni kwamba utaratibu huo, uendelee na kutoa
mashauri ya kisiasa na kutafuta hali ilivyo juu yamazingara na uchumi wa kijamii. Pia kuwe
uangalifu kwa tabia na uhusiano wa mambo ya hakina habari zinazotumiwa kwa kusudi hili.

Katika uso wa ongezeko la idadi ya binadamu na
mahitaji ya maji, kuyakinga mifano ya utaratibu na
maziwa tu kuhusu migongano ya binadamu, bali ni
kuzidisha vimo vyao ii mahitaji ya mwanadamu Kwa
maji yatosheleswe kama wakati huo kuhufadhi kaziya mfano wa utaratibu. Kwa vile, kwa sababu ya
kuzidika kwa mifano ya utaratibu, pamoja na kiasi
na kimo cha maji, kiwango cha kurusha maji na

Thamani ya maarifa ya mahali hapo/utamaduni na
desturi, zinazohusu
Hekaya, masimulizi an maarifa ya wazaliwa wa
hapo, inafaa wajaliwe. Kwa mashauri mengine,
wanaweza kuwa chimbukizo tu za habari zilizoko
kwa uhusiano kati ya binadamu na maziwa
unaobadilika. Ya mbele, kama mali zinazofaa auzana za kutafuta kuliko sahihi ni lazima ziweko,

Kanuni 316

pato la kuchunguza mabmbo hayo ya hakika juu ya
dalili ya hiari ya hali ya maubmile na zilizofungana
na habari za kawaida zitafutwe.
Kanunu 5 4Usmsmiza wa Maziwa na
matumizi ya yanayoweza
kudumumishwa
unahitaji
azimio la mapambano kati ya
wanaoshindania matimizi ya
mali za maziwa, kufikiria juu yamahitaji ya vizazi vya sasa navijavyo na ya maumbile.
Maziwa yanafoa jamii ya uchumi, utamaduni na
thamani ya uchimbaji. Maziwa yenya maji matamu
ni mali ya zinazotimiza mahitaji ya binadamu, na pia
nguvu za mali za kiasili kwa sababu ya maendeleo
ya uchumi. Pia maziwa yana jamii ya starehe,kupatana na kanuni na umuhimu wa mambo ya
roho. Kwa kuwa maziwa yan uwezo wa kuweka
jamii kumbwa ya binadamu na mahitaji ya maji nautaratibu zaidi ya aidha mito au maji ya nchi,
inapambano na matumizi ya mali za maziwa
yanaweza kutoka. Mabonde ya maziwa pia
yanaweza kuwa kitu kinachozidisha uwezo huo
katika mahali pa asili, eneo, nchini au hata katika
kiwango cha dunia yote, vijito vya juu au vya chinikuktoka ziwani.
Wengi wametofautiana, wamegawa na hatakuhitilafiana juu ya haki na mashauri ya usimamizi
na matumizi ya mali za maji na nchi. Usimamizi wa
ziwa unaofaa, kwa hiyo, unahitaji utambulisho wa
mtengo na upatanisho wa washindani wa matumizi,
pamoja na uwepuko wa mapambano yanayohusu
maji, zaidi, kwa maziwa ya ulimwengu au mipaka.
Maziwa mengi yametumiwa kutosheleza mahitaji yamaji Kwa mwanadamu Kwa muda mrefu, na
masimlizi ya ziwa Fulani yanaweza kushikana nalile la weakazi wa bonde lake la mitaro. Kwa
sababu hali ya uchimbaji uliowekwa mara moja, ni
mpigo wa ghafla kwa masimlizijuu ya maendeleo ya
maumbile na kibinadamu,usimamizi wake kwa
matumizi yanayodumishwa yanahitaji nadhari ya
mahitaji ya maji kwa vizazi vya sasa na vijavyo.
Wazo hili limo katikati ya usitawi unaodumishwa, na
kutoa hoja kwa kutatua matumizi ya maji.
Kanuni 6

kamili yanafaa “wakazi maziwani”wangalihusishwa
Raia na wahusika wote wanaohitaji kuwa na kazi yamaana wafanye katika mafuatano haya ya mambo
wangaliletwa kwa njia inayofaa katika kushirikiana
katika habari, na kusitawishwa kwa kanuni na
watoa-mashauri, uwanja wa kusamani usitawi wa
mafikiano kwa shida za maziwa.
Pamoja na hayo kwa watendi wa serikali, raia
wanaohusika na wahusika wengine, kama
mashirika yasiyoya serikali, ya miji shirika za
biashara na viwanda, ni muhimu sana kwa makundi
ya uteaji, na elimu na utafiti,ni muhimi kwa
kusimamia
maziwakwa
matumizi
yaoyanayodumishwa. Mipango ya kushirikiana nakufanya pamoja kwa wahusika wa aina mbali mbali,
kwa hivyo, ni misingi katika juhudi hizo. Usimamizi
wa uaminifu, mijengo ya vituo wanaposhirikiana
kwa kubeba mizigo ya kusimania chimbuko ya malizao.
Mabonde ya maziwa yanayovuka au yanaausisha
mipaka ya nchi yanahitaji usimamizi zaidi
kushirikiana na kutumika pamoja.
Kanuni 7

usimamizi unoafaa, ulio na
msingi juu ya uadiifu, uaminifu
na uwezo wa wahusika wote, ni
muhimu kwa udumishaji wa
matumizi ya maziwa

Mambo yote ya usimamizi wa maziwa lazima ziwena uadilifu ili uhimize raia na wahusika wengine wa
maziwa, ili wahusike kikamilifu katika
Mipangilio ya maendeleo ya kanuni, kutoa mashaurina samani. Kwa kweli, kama kumewaziwa kwamba
sehemu yao yote ya mipangilio sibayana itakuwa
vigumu au kutowekana kwa wenyeji na wahusika
wengine kutimiza kazi yao katika kusamani
maagizo. Hivyo wenyeji na wahusika wengine
lazima wapewe uwezo wa kufanya kazi yao rasmi.
Kuweka mipangilio ya uhusiano kwa kusitawi na
kusamani kanuni kwa matumizi ya maziwa
yanayodumishwa na mali zao ni sababu njiamuhimu ya kuhakikisha uadilifu, uaminifu na
kuwezesha wahusika wengine katika ziwa lililo
katika mitaro ya bonde.

wenyeji na wahusika wanafaa
kushawishiwa ili wahusike
vilivyo kwa kutambua shida za
ziwa.

Kusitawisha na samani ya usimamizi unaofaa kwa
juhudi ya matumizi ya maziwa yanayodumishwa

17

4

Kusamani Njozi kwa Maziwa Duniani:
Utendaji wenye ahadi na matengenezo“Njozi bila utendaji ni ndoto tu: utendaji bila Njozi inapitisha wakati njozi
pamoja utendaji inabadilisha ulimwengu”----Nelson Mandela
Ufunguowamatumiziyamaziwayanayodummishwa unategemea kwa kupata
mahitaji ya maji kati ya binadamu na uwezo wa
maumbile kusaidia mahitaji yaha kwa muda mrefu.
Hadi hapo, kanuni za utendaji zilizogundiliwa katikasura iliyotangulia iliyotoa mashauri yaliyomuhimu
kwa wenyegi, serikali, watoa uamuzi, wasimamizi,
mashirika yasiyoya serikali, wanasayanzi na
wahusika wengine wahusikao katika kikwi cha
mambo yanayodumishwa na mali zao. Utoaji wa
kanuni ni lazima uambatane na mazoezi ya utendaji
yanayohimiza samani inayofa kwa wakati mzuri
kwa lengo la usimamizi waa maziwa.kama vileimeonekana katika stakabadhi kwa mkataba huu,
njozi bila utendaji ni ndoto tu:-kuifanya iwehalalimahitaji samani ya mazoea na utendaji
unaofaa.
Hakuna hata utendaji moja unaoweza kuleta
maelewano yaliyo thabiti kwa migongano ya
matumizi ya maziwa yanayoweza kudumishwa na
mali zao. Kidogo, sura hii inatoa orodha ya tendaji
za ahadi na mategemeo ya kutoa kanuni za Njozi
kwa maziwaDuniani kwa kusudi la kusitawisha njozi
za maziwa ya kibinafsi. Zinaweza kujaribiwa na
watu binafsi, mashirika na wahusika wengine
wanaofanya kazi katika mahali hapo, uchumi,
maeneaona/au viwango vya dunia vyote vina kazi
maalumuza
kufanyakatikamafwatanohayo.maumbile yaliyo halisi na samani njozi za ziwa
ya kibinafsi yataegemea hali ya kawaida, pamoja
na visehemu kamahivyo kama ukuu wa shida, mali
zakifedha za kibinadamu zilizoko, eneo la bayanana tegemeo na faida ya serikali, shauri na umaarufu
wa kutotenda lo lote kwa kuhutubia shida na
mambo ya kisayasi na visehemu vya jamii. Vifaa
hivi vinatarajiwa kutoa usaidizi wa ghafla kwa wale
wanaohusika kwenye kukomesha shida za kila
ziwa, na pia kuktambua kwamba mjio mipya na njia
za kuhutubia vitisho kwa maziwa vinaendelea na
vitawekwa pamoja na Njozi kwa maziwa Duniani
kama vile thamani yao itatrhibitishwa.
Kusamani kanuni zilizotabuliwa katika surailiyotangulia, pamoja na tendaji ghafla na
mategeneo ya muda mrefu yanayoelewa katikasura hii, yanahitaji mjio ulipangwa kirasmi kwa
mfano ulioelezwa katika taswira ya 2. kwa sababu

inawakilisha mhula wa hatua zitakazojaribiwa,
mwingilio katika mjio huu kusitawisha ziwa lakibinafsi njozi itategemea eneo la bayana ya
maarifa na
habari zilizoko, ujenzi wa jamii, na kiwango cha
kushiriki kwa wahusika.
Maendeleo ya kujitoa kwa mambo siasa kwa juhudi
za kujaribiwa na utaratibu uliolenga matumizi ya
maziwa yanayotegenezwa pia lazima yajaribiwe
mapema katika mhula. Hili laweza kuwa pamoja na
uuadaji wa nguvu zinazofaa, vituo na mashirika,
vyote serikalini na jamii ya kawaida.

Usimamizi wa mhula wa maendeleo, huamani na njozi
kwa ziwa iliyosafi.

Kwa kusamani matumizi ya mali za maji
yanayodumiswa, pia ni lazima itambulilwe kwamba
kila mara hakuna utendaji upigao hata katika haliambapo utaratibu wa usimamizi waziwa
unaofahamika hauwezekani kwa sababu ya fedha,ufundi au sababu nyinginezo, kusamani kwa vyo
vyote utendaji mwingine bado yawezekana kuwa namanufaa. Kwa kuitambulisha tendaji na vifaa hapo
chini, kwa hivyo, hakuna utaratibu wa ukuu ambao
umedokezwa pamoja na utaratibu wa oridha.
Utendaji wa ghafla kwa kuhutubia vitisho vikuu
vinavyokumba maziwa
Tendano kati ya binadamu na maji yao na mali zanchi ni visehemu vya kupambanua kushawishi afya
ya maziwa. Maamuzi na tendaji kuhusu matumizi
ya udongo na maji, kwa hivyo, yatayakimisha
mfano na ukubwa wa vitisho kwa maziwa. Kila
kitisho na chimuko zake kina toleo maalumu

18

yanayodhukuriwa. Juu ya hayo, viti hivyo vingi,
pamojo na raia, nguvu za serikali, wanaotoa
mashauri, na wasimamizi, mashirika yasio ya
serikali, na sehemu za kilimo,elimu na vituo vya
utafiti, na njia , vina kazi za kufanya kwa kuhutubu
juu ya vitisho matumizi ya maziwa kwa
vinavyoweza kutegenezwa na mali zao. Kufuata
utataratibu wa kawaida ya vitisho kwa maziwa
yaliyotambuliwa katika sura ya 2 , kwa hivyo, fungu
hili linatambua hesabu kubwa ya utendaji ambazo
zaweza kutolewa kwa kuhutubia vitisho hivi.
Kusimamia uondoaji na kupotea maji.
Sitawi matumizi yaliyosahihi ya maji kwa
maziwa ya kibinafsi na mitaro yao ya mabonde
Kusitawisha matumizi ya maji yalilyosahilhi ni hatua
muhimu kwa kusimamia uondoaji wa maji toka
maziwani na matokeo yake, na kuvitambua mali ya
maji yaliyomo na mahitaji mbali mbalikatika
kutekeleza mahitaji ya maji katika mitaro ya bonde
kila mahali. La mwisho ni inafaa kuwa pamoja na
kadiri ya maji yanayotakikana kuifadhi matumizi
yanayoegemeza maisha au mifano ya utaratibu wa
umuhimu wa uchumi.usitawi wa matumizi ya maji
yalilyosahihi ni hatua ya mateko kwa kuonyesha
hali ya matumizi ya maji juu ya kiasi cha mitaro ya
bonde, na kiwango cha kuendesha usimamizi wa
ukweli kwa kazi ya kuegemeza matumizi ya ziwa.
Matumizi ya maji katika mitaro Bonde:
Ziwa la Titicaca (Bolivia Peru).
Kwa kusitawisha usawa wa ziwa la Titicaca (ALT)
kuligundua kwamba upeo wa maji yanayotiririka
yanaweyoweza kutumiwa katika mitaro ya bonde la
ziwa yalipunguka kwa kioyo zaidi mahitaji ya majiyaliyokishwa. Usitawi wa matumizi ya majiulikumbusha kwamba kubadilisha maji ya ziwa na
miradi ya kunyunyisha maji mashamba ni lazima
upangwe kulingana na msingi wa mazingara,kijamii, uchumi na kanuni za mafunzo ya maji,
kama matumizi ya maji ya ziwa Titiocaca yabaki
katika kiwano kinachoweza kuhifadhi kwa bahatimbaya, kuna mifano michache ya jitihada muhimu
ya kiasi.
Kusamani ufundi wa utunzo wa vipimio vya
maji ili matumizi ya maji yapaunguke--ubadilishaji wa mkondo wa maji kwa maziwa navijito vyao ni tokeo la wazi kwa mahitaji ya maji
yanayoendelea kwa kunyunyizwa kwa mashamba,
viwanda na matumizi ya serikali ya mitaa. Ni
kupunguza vimo vya maji yanayoptumiwa na

sehemu hizi muhimu, kwa hivyo, twaweza kuhifadhi
matoleo ya maji ya kutosha kwa kutekeleza faida ya
matumizi ya maji kwa mwanadamu na kuifadhi
mifano ya utaratibu ya ziwa. Maji mengi mno katika
vipimo vya Dunia yanatummiwa unyunyishaji maji
mashambani. Zaidi maji mengi yanayotumiwa kwa
mazao na mbegu yananywewa hewani, bila
kurudishwa katika utaratibu wa maji yaliyotoka, na
kupunguza na ikiwezekana mara yanaleta maji
yashukayo kwa matumizi kwa mara ingine. Kwa
hivyo, maji mengi yanayohifadhiwa, yanaweza
kupatikana kwa njia ya (kama, kwa njia ya
nyunyizaji maji ya kutosha mashambani kidogo
kidogo), kubadlisha mazoea ya mimea au mapato,ingawa teknolojia hii wakati mwingine inahitaji akiba
ya fedha zinazotosha. Kuhifadhi maji kwa hakika
pia kwa njia ya kusamani inayotosha inawekana
kwa matumizi viwandani na nyumbani, na
kupandisha vyeo utaratibu wa utoaji wa maji mijini
inayopoteza idadi kubwa ya maji kwa njia ya uvujo,
na kutumia mkondo wa chini au vyoo bila majikatika nyumba za watu binafsi. Pamoja utumiaji
tena maji yaliyochafuka yaliyowekwa dawa toka
kwa maji machafu ya munisipali yanayowekwa
dawa katika vituo, maji ya mvua, n.k.

Tambua jamii na thamani ya uchumi
wa maji kwa kuweka simamizi wa maji
na uamuzi wa kugaweanya
Popote panapofaa, kutoza bei ya haki kwa huduma
ya maji na kuwekwa dawa ni mojawapo ya hatua
moja ya muhimu zaidi kwa kuhutubu juu ya
matumizi ya maziwa yanayodumishwa na mali
zingine za maji. Mafunzo yameonyesha kwamba
bie zinazokodiwa kwa malli za maji matamu
inaweza kupindikana sana duniani kote, na inaweza
kuwa uhifadhi wa mji muhimu. Kubadilisha hatamalipo madogo kwa maji ya kunyunyizwa
shambani, kwa mfano, kunaweza kuanzisha kusudi
la kupunguza kuzidi kwa utumiaji wa maji nauharibifu. Zaidi, jamii zingine zinatoa ugawagi wa
maji kwa kutumiwa kwa watu wa mapato ya chinikama njia ya kuhakisha afya ya kutosha na uhifadhi
wa afya ya raia. Ufahamu pia imeonyesha kwamba,
bila fefdha za kutosha toka kwa bei ya maji, maji yabiashara munisipali, mara chahe sana haiwezi
kuleta maji ya mifregi kenye eneo maskini,
wapunguze upotevu wa maji bila kujua, au kutao
matibabu kwa maji machafu mbele ya kuyatoa hadi
katika mazingara.
Pai litalodhukuriwa ni thamani ya uchumi wa
kuhifadhi mifano ya utraratibu ya maji. Mifano mingi
ya utaratibu, pamoja na maziwa, yanatoa huduma

19

yenye thamani kwa wanadamu, pamoja na uongozi
wa chakula, uhifadhi wa maji. N.k. zaidi, zinatoa
huduma hizi bure bila malipo kwa binadamu. Ya
kustahili ni ukweli kwamba bei hizi kama si hivyo
zitatekelezwa na mwanadamu. Juu ya uchumi,
huduma hii ya mitaro ya utaratibu ya “bure”ina
jumla ya dola millioni na milioni kila mwaka. Uhalali
huu wa uchumi unatoa kichocheo chenye kufuatia
matumizi ya maziwa na mifano mingine ya utaratibu
yanayodumishwa.

Toa mafundisho yaliyosomwa kutoka
katika ujuzi wa hapo kimbo katika
ujenzi na utendaji wa boma la maji
siku zijazo
Ustaarabu na mashirika vimeanzisha boma za maji
kutoka nyakati za kale ili maji ya kutekeleza
unywaji, unyunyizaji wa mashamba na mahitaji ya
afya. Katika miongo michache ya hivi karibu, boma
za maji pia zimejenwa kwa kusudi kama hilo kamauzalishaji wa chakula, utunzaj wa mafuriko nguvu
za maji, mazoezi na mambo mengine ya
kibinadamu na makusudi yake. Kuongezea hodhi
zipya pengine zitajengwa katika nchi zingine, zaidi
mataifa yanayoendelea, sikuzijazo.
Hata hivyo, ujenzi wa maboma ya maji na
kuambatana na kazi ya kufyeka vichaka na maji
utendaji vyaweza kuleta mabadiliko kwa upunguo
wa maji, jamii ya juu na chini vya ziwa Fulani. Vivihivyo, mafundisho kwa mazingira na uchumi wa
jamii yaliyofundishwa toka kwenye ujenzi wa hodhi
yanaweza kukleta habari yenye thamani na
mashauri kwa wapnga mambo na waamuzi kuhusu
migongano ilioko ambayo inaweza kupambana
nayo katika kujenga hodhi mpya. Kwa uchunguzi
wa kufaaulimwenguni kwa maendeleo ya mabomamakubwa, kwa mfano, “the world commission on
Dans” yaliyokisiwa kuhusu mirad ya boma, pamoja
na mawazo mema ya mahitaji kwa kukisia, kutafuta
mashauri ya pili, na matayarisho ya miradi ya
boma, kusamani kutenda kazi na kutoamuru.
juhudi ya chunguzi zingine za baadaye pia
zinaendelea. Pia inapanga kwamba maamuzi juu
ya uamuzi ya mali ya kuhusika, kusamani uamuzi
kamili ya mawazo ya pili na usawa uchumi
wamadhumuni ya maendeleo ya mazingara.

Zuio na usimamizi wa uchafu wa maji.
Kusamani
uponyajiwa
maji
yaliochafuka katika ziwa

Ujenzi wa vifaa ambavyo vimetosha vya majiyaliyochafuka inaendelea kupata nafasi ya kwanza.
Ufahamu ulimwenguni wote inashauri utaratibu wa
utabibu wa maji mengi yaliyochafuliwa ni ujio
inaofaa katika maeneo ya miji pamoja na idadi
mkubwa wa watu na na matumizi ya maji.
kuongezea, kukuza hali ya afya ya kawaida,kupandisha cheo utaratibu ulioko wa majiyaliyochafuka, ilikiwango kikubwa cha “phosphorus”
iliyokokiodolewenamambo
mengineyanayochafuka maji pia ni kadiri inayofaa. Katika
maeneo yasiyo na idadi ya watu wengi, kuna miradi
ndogo ndogo ya jamii ya kutekeleza mahitaji yakawaida, pamoja na matumizi ya nchi yenye
chepechepe, yanaweza kufaa, kwa bei ya chini na
inaonekana zaidi ya miradi ya chini ya ujenzi.
Kufungamana na manzili ya namuna yake, inapipa
au vyoo vya gombo la maji ya chini linaweza kuwa
utendaji uliofaa zaidi katika maeneo menine.
Maarifa ya mambo ya afya ya maubile ambayo
yanadumisha mkojo na kinyezi kwa samadi pia niujio inaweza kuwa na matokeo mazuri kwa
kupunguza uchafuo wa maji katika maeneo
mengine.

Zuia au piga marufuku matumizi ya
Mngao wa kumeta meta
Kwa sababu mngao kwa mfano umo katika mfano
wa madawa yatokayo katika majini madogo
madogo yaliyomo kwenye maji yaliyo ndani ya jua
na mimea mengine ya majini tayari yanatumiwa,
kwa sababu hiyo hupandishab cheo usafi wa
maziwa, chombo kilicho na mngao huo wa viwanda
na mngao makazini inaratibishwa katika nchi nyingi
zenye viwanda. Maziwa mengi yaliyo katika nchizinazoendelea, walakini, bado yanapokea uzito wa
kweli wa mngao. Wafanyiza vitu walio katika
sehemu nyingi za dunia wamefaulu kwa
kurudishafosfarasi kwa hali ya chini ya
kichanganyiko cha kutodhumu mazingara, na
mifano mingi iliyofaulu kwa kusamani rufuku ya
nguvu za madawa hayo au kuzipunguza nguvu
yanayopatikana katika nchi zingine ambazo
hazikupata, mipango ya utumishi wa binadamu kwa
kuutegemeza matumizi ya maziwa, zaweza kuwa
na upungufu wa kufahamu matengemeo,
unaoambatananakuchunguza
taratibu
zinazotambua misingi na mabadiliko ya mwendo
katika uzito wa uchafu wa uchafuo wa vyakula na
daraja wakati huo, pamoja na miradi ya habari kwa
kuwafahamisha walaji juu ya shauri la pili linolofaa.

20

Hifadhi misitu na vichaka vilivyo
katika mitaro ya bondeni
Jambo kubwa la kupunguza ongezeko la mzigo wa
matope na uchafuo wa maziwa ni kuhifadhi moto,kila mara huwa katika mfano wa misitu, mbuga na
uwonda pana wa nyasi kando ya vigito vinavyoingia
mtoni, toka kwa shirikizo ya usitawi. Kuwako kwa
moto pamoja na maficho ya chini yaliyo madhubuti
hupunguza mbio ya maji yanayotiririka juu ya uso
wa nchi, na pia kuendeleza uondoaji wa mifano
mingine ya uchafu kwa maji kabla haujafika ziwani
pamoja na vijito vinavyoingia mtoni. Maeneo
yaliyofyekwa na kupata misitu tena na oto, kwa
hivyo, ni mashauri muhimu juu ya vizuizi kwa
kuzidisha matumizi ya maziwa yanayodumishwa na
mali zao.
Tengenezo la kuta zilizojegwa nchini kwa vizuizi
vya nchi zilizo chepechepe na maeneo yaliyozuiliwa
ya kimaubile ni zoezi zuri kwa kukunga njia za majikatika miji na mashambani. Himaya ya misitu na
miiti huanzisha kutoa maji toka kwa maeneo ya
chimbuko ya maji.

Samani Usimamizi bora kwa mazoea
ya kuongoza mmonyoko wa udongo
Mazoea mema ya usimamizi kwa maeneo yaukulima, viwanja vya kujenga, nguso za nchi
zilizomomonyoka, na maeneo mengine yaliyo na
nyuso kavu za nchi yameelezwa vyema zaidi katika
maandiko. Mengi yanafaa kwa kupun\za
mmomonyoko wa udongo, kwanza kwa kupunguza
mwendo wa maji na kuendeleza kuweko kwa
matope juu ya udongo na chembe inayosukumwa
ndani kabla ya kuingia kwao katika maziwa na vijito
vyao vinavyoingia. Mifano maarufu ni pamoja na
njia za maji zilizojegwa, na majina matope
yanayoongozwa na mabonde na njia za maji
zilizojaa majini.

Kubali mazoea ya usimamizi bora
kwa upugufu wa maandiko ya
ukulima na miji
Maandiko ya mvua kubwa na mitaro toka katika
ukulima na maeneo ya miji (ziszo na habari) ni
chimbuko za maana za chakula, vifaa vya sumu,
matope na viumbe vidogo sana. Usimamizi mzuri
wa kilimo inafanya mazoezi ya kupunguza mzigo
wa vyakula visivyo na habari pamoja na kupunguza
matumizi ya mbolea, kipunguo cha mbolea na
mifugo na maandiko ya manyiwa, njia za maji
zilizojaa majani, pasipo limwa/ palipolimwa kwa

jembe la kukokotwa kwa ngombe, n.k. Vyote
vinapunguza kadiri ya vyakula vifikavyo maziwanina vijito vyao. Mazoea bora ya usimamizi wa
mbolea unaweza kupunguzia wakulima bei bila
kupunguza mavuno, na kuanzisha nafasi ya
kubembeleza. Usimamizi mzuri wa kadiri na
kuweka wakati wa utoaji wa madawa ya wadudu,
au kusamani ukulima wa mimea, na pia unaweza
kupunguza uchafuo wa ziwa. Usimamizi bora
hujizoeza kwa maeneo ya miji pamoja na kufagia
njia zao, usimamizi wa taka na utupaji wa vitu
vigumu, bakuli za kukinga maji ya mvua, na
maeneo ya vizuizi, njia za maji zilizojaa majani, na
nchi zenye chepechepe zilizojengwa, vyote
vyaweza kupunguza mizigo ya uchafuo. Ingawa sibora juu ya mtu binafsi Kwa daraja ya kinyumbani,
Ni wazi kwamba mambo yanayozidi zidi ya mijimingi na kutoa vipimo kama hivyo yanaweza kuwa
kweli juu ya kipimo cha bonde.

Kuendeleza mazoea ya zuio lauchafu: great lakes Binational Toxic
Strategy(USA, Canada.)
Endeleza mazoea 2410 la uchafu kwa
vitu vilivyo na sumu, Zaidi vile
vinavyoweza kuzidizidi katika viumbe
vihai
Kufanya paoja ili kiasi ya maji izuiliwe, na mamboya North America Great Lakes, ambayo yana karibu
asilimia 20 ya maji yote matamu duniani, na afya ya
wakazi wa mitari yake bonde, nchi ya America na
Canada zimesitawisha Great Lakes Bimational
Toxic Stragegy klatika miaka ya wa 1990.
matengemeo yamehusu utaratibu wa kufanya kazi
katika viwanda ili madawa ya sumu na sumu ya
kiwango cha chini wanapoondoa madawa
yanayoonekana ni hatari bila sababu kwa afya ya
wanadamu na mazingara, na yale ambayo ni sumu,
thabiti na yanaweza kuzidizidi katika mili ya viumbe
vinavyo uhai, pamoja na binadamu. Uchunguzi wa
wahusika duniani wa mafaa ya utaratibu huu
uliofanywa katika mwaka wa 2000 ulionyesha
kwamba ilikuwa inachanga wazi kwa upungufu na
kuondosha madawa kama hayo katika Great Lakes
Basin Ecosystem. Juhudi hii ya mataifa mawwili
inatoa mfano ulio na faida sana kwa nchi zingine
zinazofwata lengo kama hilo po pote duniani.
Maelezo ya kwanza yangalielekezwa hadi zuio lauchafu, na kutafakari juu ya kuhesabu hatari za
mazingara na mafuatano ya maihsa ya madawa ya

21

uchafuo, yakilinganishwa na umuhimu wa usafishajiulio, ghali baada ya uchafuzi kutendeka. Shauri lapili inayoweza kuendelea iko kwa matumizi mengi
yanayojulikana na chimbuko zao za viumbe
vinovyoendelea kuchafua maji, na zote ni lazima
zipelelezwe kabla ya kuzitumia uzalishaji wa
madawa ya sumu. Utendaji mwingine wa
kupunguza kizazi kingine cha sumu na mazingara
inayodumu na matumizi ya mazao, tumia vizuri
kswahili desturi ya Intergrated Past Management.
Uangalifu mkubwa ungalipewa kwa kuongoza au
kutoa madawa hayo na uchafu mwingine ambayo
yaweza kuzizidi katika miili ya vilivyo na uhai,kuwafanya wanadamu pamoja na shida za kiafya
mifano ya utaratibu. Zaidi, kuhitaji wanaochafua
walipe mapingamizi yote ya migongano toka kwa
utendaji wao, unaoitwa “kanuni ya malipo yauchafuo” yanaweza kusaidia upangaji mpya kwa
vishawishi vilivyopanguliwa, na pia kuanzisha mali
kwa njia ya fedha kwa mradi ya mazingara kuzuia
uduni wa ziwa. Wakati ou huo, utoaji wa kanuni hii
zisidhukuriwe kwa uongozi wa utaratibu wa uchafu
unaofahamika.
Sitawisha na samani mipango ya utumizi wa
udongo kwa kufupisha utmizi, kufanyiza na
kusafirisha uchafuo
Pamoja na idadi ya watu inayoongezeka, na
mazao ya kilimo ya kushirikiana, kuishi mijini, na
kufanya kazi viwandandani, mahitaji ya binadamu
kwa mali za nchi pia zinaongezeka. Hivyo, ni lazima
kwamba uangalizi uwe juu ya kanuni mipango ya
matumizi ya udongo wenye nguvu na “ukuzi
inaodumishwa” na mafuatano yaliyokamilika ya
kusudi la kusitawisha na mahitaji ya kimazingara.
Mpango wa matumizi ya udongo wenye maana kwa
kuhifadhi tabia za pingamizi za mitaro ya bonde laziwa, kwa kutegemea huduma ya mfano wa
utaratibu na pia kwa kupunguza mkondo wa maji
usio wa kawaida yanayoelekea ziwani, ambayo
yote yanaweza kudhumu matumizi ya ziwa yenye
manufaa. Utoaji wa habari sawa na inayofaa kwa
wakati wa kawaida na watoa uamuzi wa maeneo
juu ya umuhimu wa maziwa na mali zao, na juu ya
kanuni za mpango uliothabiti kwa kulinda mitaro ya
bonde la ziwa, ni njia muhimu sana ambayo
ushirikiano, mashirika yasiyo ya serikali, na watu
binafsi wanaweza kusaidia kuleta umbo wa mahalimaalum na chaguzi za matumizi ya udongo katika
maeneo.
Kusimamia usitawi wa amli za maji – ziwa la
Biwa (JAPAN)

The Lake Ziwa comprehensive development projectilisamaniwa kwa sababu ya Ziwa la Biwa mwaka wa
1972 – 1997. ilisimamiwa kwa njia ya massadaambao bunge liliyoa kwa nchi hiyo, kati ya serikali ,nchi hiyo na mahitaji ya mkato wa maji wa eneo la
Osaka – Kobe. Pia iliunga miradi inayohusu
maendeleo ya uchumi wa pamoja wa maeneo ya
mkato wa maji wa ziwa , pamoja na usimamizi wa
mafuriko, kazi ya kuweka daqw maji na ujenzi wa
vifaa vya kutibu miferejiya taka. Wakati wa mudahuu, Ziwa limeontesha maendeleo ya kimazingara
Katika eneo zingine, pamoja na mfano ambao ni
usimamizi uanofaa usafi wakati uo huo wenyeji wa
mitaro ya bonde walongezeka kaw asili mia 50.
Sitawihsa, samani na Tilia nguvu Ulinzi na
mipango ya Uchafuo Unaofaa, Kanuni namaagizoBoma linalofaa kwa maagizo, na kuweka nguvu
mahitaji yanayofaa, pamoja na kurufuku uchafuo
wa sumu na chafuo zingine za majini na ombi
linalofaa la kanuni ya achagfuaye alipe, bado ina
nguvu si kwa kupunguza kiwango cha kushuswa
kwa mifano ya utataratibu, bali kushawishi uchaguo
ulioenea sana katika mashirika ya uzoefu katika
mazingara, na ufundi. Mipango ya usimamzi wauchafuo unaweza kushawishi utendaji wa wakati,ambao pia waweza kupunguza bie na vikwazo vya
kusamani utaratibu wa kuokoa ujao unaohitajika
kwa kutuliza umaarufu uchafuo wa mazingara.
Mipango kama hiyo yaweza kuwa pamoja na
maombi na kuweka maagizo yanayofaa,zinazopunguza uchafuo unaoweza kuwako kwa
kuhitaji kiwanja cha ujenzi wa migengo isiyo sawa,na kuungamisha nguvu za sehemu mbali mbali za
ushirika wa serikali, jamii, na mashirika yasiyo ya
serikali. Kwa kweli, ufahamu duniani unaendelea
kuonyesha kwamba ukabidhi mdogo unaofanywa
kwa njia inayofaa waweza kuleta matokeo thabitibaadaye.
Fikiliza Usimamizi wa Uvuvi Unaodumishwa.
Imarisha na kusamani utaratibu wa usimamizi
wa Fulani \kwa Uvuvi unaweza kudumishwa
Kwa njia io hiyo kwamba matumizi ya amji yasaidia
kupunguza matumizi tya maji na kulinda kazi ya
mfano wa utaratibu wa majini, kutayarisha matumizi
sawa na hayo kwa jamii ya mimea na wanyama
wanaochunzwa toka maziwani pia ni lamuhimu.
Taratibu za kuhifadhi uvuvi wa ziwa baada ya muda
mrefu zingalihusu ombi la usimamizi wa mapatano
juu ya uvuvi unaofahamika, yakiwa pamoja na

22

tendaji za ushirika kati ya uwezo wa serikali, wavuvi
na uchumi wa uvuvi kutanbua

Uvuvi uanodumishwa ni muhimu kwa maishilio ya jamii
ya wengi wa hapo.

Pungufu za uvuvi unaodumiswa, na kusimamia
uvuvi pamoja na vipimo kama cheti cha ruhusa na
malipo, wavu au mahitaji ya uwingi wa zanazitakikanazo muhula ya kuvuua na upungufu,
maarifa ya kuwa na maeneo yasiyoingiliwa kwa
kuvuna. Vipimo vya kuhifadhi mipango ya utaratibu
ya ufuo, unaohusu jamii wa hapo, kazi ya kushika
samaki wa kuuzwa na wahusika wengine,
wangalihusishwa katika utaratibu wa usimamiza wa
uvuvi unaodumishwa. Sehemu zinigne za nchi
zingine zinawweza kubakizwa kwa uvuvi
unaoteuliwa, zaidi uvuvi wa utamaduni au jamii wa
hapo. Maendeleo na masharti adhilifu, maagizo ya
uvuvi unaodumishwa pia ni ya kupinga, lakini siku
hizifai maziwa mengi. Zaidi utoaji wa nafasi za kazizifaazo kwa wakati kuugangamia uvuvi (kamakuhusu utalii) ungalilhusishwa katika utaratibu wa
usimamizi wa uvuvi.
Wasimamizi wa uvuvi pia lazima wafanye klazi kwa
kupunguza kuvua samaki na kuharibu jamii
wasiohitajika kukshikwa na kupunguza migongano
inayopingana juu ya jamii wanaohusika zaidi jamii
wanaohatarishwa, wadogo na mayai yao. Wangalitaoa maagizo ya kuleta mapatano kwa kati ya
mamlaka mabli mbali wanotumia ziwa moja.
Usimamizi wa uvuvi wa kawaida na baraza, au
shirika kati ya wahusika na utawala, wanaweza
kuchangia maendeleo na samani ya maagizo ya
kuvua samaki na vipimo vya usmsmizi.

ni muhimu kwa utunzo unoafaa na wenye nguvu,
na pia ungalizidi mazoea ya kawaida ya hesabu ya
samaki na ndege. Kutoa raamani ya maeneo yakuishi ya kuishi na kutaga mayai kwa jamii muhimu,
na mafundisho juu ya masimulizi ya maisha na
uhusiano wao pamoja na jamii zingine, vitasaidia
kwa mipangilio ya maeneo kwa kwa hifadhi ya
pekee. Agizo la kuhifadhi maeneo ya pekee katika
eneo za kawaida, nchi nafua viwango vya dunia
vinaweza kutoa hifadhi nusu kwa viumbe vilivyohaimajini katika maziwa na vijito vyao viingiliao ndani.
Kama vile ilijadiliwa hapo chini, juhudi
zinazoeleweka pia ni lazima ziwekwe kuongoza
mwanzo na kueneza jamii wasiofaa, ambayo
inafwata uharibifu wa masikani tu kama chibuko ya
hasara ya wenye tofauti.
Imarisha eneo zilizohifadhiwa katika mitaro ya
bonde la Ziwa
Ni muhuimu kwamba serikali za mitaa, mikoa nanchi, pamoja na mapatano ya ulimwengu na
utaratibu (kama Ransar Convention, Convention on
Biological Diversity, International union for theConvention of Nature, IUCN Utaratibu wa eneo
zilizotengwa, UNESCO Biosphere Ressrve andworld Heritage Site Programmes), zinafanya kazipamoja kwa bidii kuhakikisha kwamba eneo
zinazopinga ndani ya mitaro ya mabonde ya ziwa
nchini iliyozingirwa na kuta zilizopambwa
zilizotabuliwa na kuhifadhiwa. Hifadhi kama hizo
zingalidumishwa kwa muda mrefu, na kuwa na
kutopenda matumizi ya utamaduni watu wa asili
kamahizo. Umarishaji wa matumizi yenye nguvu
kama vizuizi vya vipigo kando kandoya eneo
zilizohifadhiwa vimethibitisha maeneo hayo katika
usimamizi. Mashabani, yaliyoanzishwa na watu
binafsi au mashirika yasiyo ya serikali, pia ni vipimo
vinavyotoa kwa ulinzi katika eneo zingine. Zaidi ya
hapo kwa vijito vikuu pa mayai au ufugo kwa jamii
kubwa, pamoja na chemichemi, nyanda
zinazofurika, miinuko na miinmo na kando ya
misitu, ni maeneo yanayofa kupewa ulinzi.
Zaidi, yanapokuwa chini ya ulinzi, mara moja
matumizi yanayofaa na yenye busara kwa udongo
na utaratibu wa majini, yakishirikiana na wahusika,
ni ya muhimu.

Utunzo wa Ziwa kuhusu uhai tofauti
Hifadhi na midisha uhai tofauti – kurudusha na
kuhifadhi uhai tofauti majini kunahitaji ungalifu
upewe kwa vitisho vya maziwa vilivyo tambuliwa.
Uamakini wa hesabu ufanywe kwa ugonjwa wa
kawaida wa jamii katika maziwa yanayojulikana pia

23

Kufikiliza Uvuvi Unaodumishwa:
Eneo la Uvuvi katka Ziwa la Languna (Ufilipiano)chimbuko kamamajim kati ya mitaro ya bonde, n.k..
pia kunalipushua katika dunia.

Mpango wa maeneo na usimamizi

Onyesha au ongoza kuimarishawa kwa jamii
inayoshambulia katika maziwa na mifereji yamabonde yao – Ni vigumu sana kuongoza jamii
inayoshambulia baada ya kuimarika, zaidi wakisha
kusaidika kwa umarufu wa mapato. Njia za kisasa
za kuongoza jamii ya mimea inayoshambulia ni
pamoja na kuvuna kwa mtambo mikono, uongozi
wa kimaumbile unaofwatwa na kisio na uamuzi wa
hesabu kuzuia kuletwa kwa viumbe visivyo vya asili
na visivyotakikana, utumiza wa madawa ya sumu
kuwatibu, na utuaratibu wa elimu kupunguza
kuenea kwao na watumiao maziwa. Viumbe vingine
visivyo vya asili kama gugumaji, vinaimarika kwa
sababu ya uzito wa aina ya chakula kiingiliacho
maziwan. Ndivyo, mipango ya kupunguza uziti wa
chakula unaofikia maziwa pia inaweza kusaidia
kupunguza kuenea kwao. Njia za kukongoza jamii
ya wanyama wajanja au wasiohitajika ni pamoja na
uvunaji kwa mitambo au kwa mikono/ kufyeka
wanapoishi jamii hiyo, matibabu yasiochaguliwa,
uongozi wa kimaumbile, kuwekwa kwa uongozi
unaoonekana vizuizi, kimo cha maji ya ziwa kuridi
chini, na utaratibu za elimu. Mategemeo mengi ya
uongozi kwa mimea na wanyama wanaoshambulia
wanaweza kusimamiwa kwa kiasili, pamoja na
nguvu za serikali, wanasayanzi na mashirika yasiyo
ya serikali.

The Languma LAke Development Authority
walisitawisha mpango wa eneo na Usimamizi(ZOMAP) katika nchi ya Languma de Bay kuhutubia
pambano kati ya wavuvi wa maji yaliyo wazi na
weafanyi kazi, na kukataa kushika samaki kwa
sababu ya kusamani chimbuko ya chakula ziwanikwa samaki. Palipo vizimbi na vitundu vya samaki
paliwekwa alama kwa onyesho halisi kwa kukubali
kati ya mijengo na maeneo yanayo kukubaliwa kwa
wenyewe hasa. Toka Kwa eneo la ziwa 900 km2
maeneo ya jumla ya 100 km2 na 50 km2
yaligawanjwa kwa vbizimbi na vitundu vya samaki
kila moja.
Uzuifu wa jamii Wanaoshambulia
Zuia Kuletwa kwa jamii washambuliao
Kuletwa kwa jamii washambuliao kunaweza kuleta
umaarufu wa uchimbaji na wa uchumi.
Taratibuzinazolengwa kwa kuzuia jamii ya mimea
na wanyama wanaoshambulia toka kwa kuimarisha
pa kuongeza miguu panaweza kuletwa njia ya
nguvu za serikali na wanaolitumia ziwa pamoja na
mashirika. Kuchunguza makazi makuu katika ziwa
na maeneo ya karibu na ufuo kwa jamii
inayojulikana kwa mashambulizi walio katika eneo
fulani, au katika makazi kamahayo, pia yanaweza
kufikiriwa na nguvu za serikali na wenyegi
wanaojitoa. Watayarishi wa kanuni wanaweza
kusaidia katika mafwatano haya kwa kuhitaji
upanuzi wa mgongano wa mazingara na
kuhatarisha mafuatano kamasehemu ya mpango
wa wote wa mafuatano ambao kuletwa kwa jamii
isiyo ya asili inafikiriwa, kama ni kwa uchumi ,ustarehe au kusudi la kupatana na kanuni za amuri.
Utaratibu wa kupunguza kuletwa kwa jamii
inayoshambulia kwa ghafla katika maziwa toka kwa

Kuzuia Hatari ya Afya.
Shirikisha ttendaji za Usmamizi wa
Ziwa pamoja na utawala wa afya yakijamii
Utendaji bora ukitolewa kwa mimea ya kutibu maji
machafu ya baraza la mji ni mwanzo wa njia ya
kuzuia uenezaji wa maradhi yanayoenezwa na
binadamu. Wezekano zingine ni pamoja na afya yauchimbaji, mapipa na nyoo vya viwango vya chinizaidi sana kwa njia ya vinyezi, na kutumia taratibu
ndogo za jamii kwa kuhudumia mahitaji ya afya.
Tendaji za usimamizi wa ufuo ambazo zahimiza
makazi ya binadamu katika maeneo ya hali za
mazingara yanayofaa kwa kupunguza hatari za
afya, na agizo linalofaa za eneo la kuongelea,
mazoezi na uvuvi ni zana muhimu kwa kupunguza
kuenea kwa magonjwa. Kwa sababu ya ukweli
kwamba njia za maji ni makuu vijia vya kupisha
magojwa, pamoja na makazi ya ugonjwa,
kushirikisha utaratibu wa uzuio pamoja na uwezo
wa wale wa bora afya pia ni ushirika ulio wa akili na
faida katiaka eneo mbali mmbali. Zaidi, katika

24

utendaji wa miradi kama kuhimiza uhuru wa
kushikwa na ugonjwa, vtuo vya matibabu vinaweza
kutoa maandishi na habari juu ya uzuio raia
kutokana na magonjwa kama mbu, kutokana na
vipimo kama hivyo vidogo kama kupunguza
kuwako kwa maji yaliyosimama katika vyombo
vibebavyo maji haudaki, mashimo na vifaa vingine
vinao maji au utaratibu wa kutoa uangalifu wa
pekee ungaliwekwa kwa shida za afya ya binadamu
juu au juu ya mani au kando ya ufuo.

Uongozi wa Takatak za kila aina
pamoja na wanyama
Fanya Mashuguli ya kueneza habari
kwa kupinga takataka
Pingamizi na kukataa takataka kunaweza kupata
njia yake hadi maziwani na vijito vyao, zaidi baada
ya tukio la haraka nyingi.kutangaza habari dhidi ya
takatak, kwa hivyo, kunaleta ufundi wa kuzuia
maziwa kwa kuingiwa na ghasia na viyu visivyo na
thamani. Kupata uwanda musema wa kupata taka,kutumia palipojenjwa kwa sababu ya takatak ili
usafi uimarike, na kusamani ufagiaji wa njia za mijina utaratibu wa kukusanya ghasia, kwa mfano,vinatumiwa kila mara kuongoza uchafu wa
mazingara kutokana na takataka, vifusi, na vitu
vilivyotupwa. Kusamani kwa ukusanyaji wa taka na
kutoa taka kwa njia ya hewa, pia huweza kuwa
nafaida kwa kupunguza au kuktumia tena vichafuo.
Taratibu kama hizo pia huweza kukuza afya ya
binadamu kwa kupunguza nafasi za viumbe
viambukizao kuzaana.

Imarisha mitambo ya uongozi kwa
matumizi yanaweza kudumishwa ya
maziwaImarisha mitambo kwa kuongoza maliza maji kwa njia ya kudumishwa
Kuhakisha matumizi ya uaadilifu na udumisho wa
maziwa, inafaa kwamba zichunguzwe pamoja nakuongozwa na wahusika wanaposhiriki juu ya
msingi uliokubaliwa na wahusika na ufundiulioshirishwa. Nia ya kwanza ni kupanisha faida yao
kati na katikati wahusika wa ziwa, kama ni wa asili,
ujirani, ya taifa, au duniani kote, kama pia
kudumisha ukamilifu wa mfano wa utaratibu wa
ziwa. Hata kama ni kwa ulimwengu au kimsingi
uwezo topfauti unmaweza kudhaniwa kutenda
chini ya mijengo ya mashirika, nguvu za kawaida,na kazi ya kisheria na kanuni kwa matokeo, ukalina/ au mashindano

Kayti ya kupakana kisiasa ni kawaida kwa kweli,
mabonde ya mifereji ya maziwa duniani kila marayana jamii wanaongea kwa lugha tofauti, jambo
linalofanya jaribio la kuleta muungano na
maendeleo kwa kueleza kwa kawaida na njzi
kutowezekana. Hata hivyo, kila juhudi ingalifanywa
ili washawishwe wawe na maongeo kati ya
wanaotumia maziwa, mashauri na uadilifu wa
msingi wa uongozi wa huduma ya ziwa, na
maendeleo ya njozi juu ya ziwa na mpango wa
utendaji kati ya jamii tofauti, mamlaka au nchizinazotumia ziwa ilo hilo.

Shawishi matengenezo ya ushirika
kutatua shida za ziwa
Uhsirikiano kati ya wenyeji na watumishi wa serikali
unaweza kusaidia kwa kutambua na kutatua shidaza ziwa. Uongozi wa shida hizo inaweza
kukomeshwa katika kiwango cha bonde la mifereji
kwa kuimarisha ushirika wa kawaida au isiyo yakawaida. Yamkini, ufahamu wa wote na kupokea
matokeo kunaweza kuwa jambo la muhimu lililo na
nguvu, utatuzi unaoweza kuumisha kwa shida za
ziwa. Kama watu wote wanaweza kukshawishika
kwa sababu ya ugumu wa shida za ziwa (na watu
wake, mfano wa utaratibu na umaarufu wa uchumi
kama hazijarekebishwa), unaweza kushukuru hitaji
la kusitawisha na kusamani utaratibu wa uongozi
thabiti wa ziwa. Tokeo moja linaweza usitawi wa
faida kubwa kwa watu wanaofanya kazi
inayohusika katika hotuba ya shiba za ziwa. pia
inweza kufanya watu wawe na utiifu kwa matumizi
ya huduma hizo zilizoshirikishwa.
Kusiwisha ushirika kati ya uwezo wa serikali, raia
na mashirika ya kibinafsi ni eneo linalo hitaji juhudi
kubwa. Mashirika ya kibinafsi yana akili za
kiteknololjia na uongozi, ambazo zaweza kuruhusu
shirika hizo kuzalisha mali nyingi na huduma kwa
kutumia maji machache. Shirika za kibinafsi zina
mali za kibinadamu na kifedha ili zichumi katika
mfano wa kutosheka, teknologia ambyayo inaweza
kulinda maji, kutumia maji kwa njia inayofaa,
kudumisha maji kwa utunzi tena katika mimea na
viwanda, na maji masafi kabla hayajarudishwa
katika mito na maziwa kwa matumizi ya kawaida.
Kwa hivyo kama serikali ingaliweka hali inayofaa
kwa ustawi na fedha, na kawaida ya ujenzi niuwezekano kwamba uwezo wa kiuchumi na kifedha
kwa mashirika ya kibinafsi yanaweza kuzuiliwa
kutekeleza shida zinazozidi zinazokumba ziwa na
mali zao. The world Buisness council forsustainable Development ni mfano wa ushirika wa
huduma unaotazamiwa kwa matumizi ya maji

25yanayoweza kudumishwa na mali zingine za
kimaumbile.
Kumbuka kubuni kazi zipya na za kuleta
manufaa
Kushawishi awali kwa wasaa wa hiari (kama mfano
wa utaratibu) kunaweza kuleta uchuimi inao na
madhumuni kwa jamii na watu binafsi katika mitaro
katika bonde la ziwa. Wasaa na pia
Kando kando ya ukingo wa ziwa. Wasaa kama huo
waweza kuwa pamoja na kuingiza ufundi ulio bora
wa kimazingara, kama kutumia mazao ya asili ya
yaliyokuzwa, kuanza utaratibu wa uongozi tafrija,
ulio na msingi wake juu ya kudhukumiwa wa kadiri
inayokubaliwa, kuhusuru hesabu ya wageni
wanazuru maeneo ya unyeti, na kutoa vifaa
vinavyofaa kuhusu maeneo yanayotembelewa na
watali na wengineo.katika utali au maeneo ya miji,kutoa usafirishaji wa kawaida kunaweza kutuliza
kupitapita magari na kupunguza mpinno wa
mazigara kwa uchumi wa kibinadamu kwa maziwa.
Kuongezea juu ya kusaidia kupunguza shida za
mazingara ya maziwa, vipimo Kama hivyo vyaweza
kuwa vya kibinafsi wakati mwingine, mfano kwa
kufanyiza fedha kutoka kwa juhudi za utalii. Shime
kutoka Kwa ushuru inatoa wasaa zaidi kwa
kushawishi kukubaliwa kwa ufundi na amali kwa
hiari.
Sawazisha uongozi wa ziwa na utaratibu wa
kutuliza umasikinij
Ujuzi ulimwenguni kote inaonyesha kwanba
mahitaji ya masalio ya kimusingi ya watu ni lazima
yatoshelehwe kabla hayajafikiriwa kutazamia
mambo ya usimamizi wa ziwa, au juu ya shida za
kimazingara kwa jumla. Kwa kuongea matumizi yamaziowa yanayodumishwa na mali zao zitatulizaumasikini mara moja. Kutolewa kwa wasaa wa
uchumiwa
kimazingara
unaoweza
kudumishwa,kwa hiyo unatoa mtambo wa
kushawishi matumizi yanayoweza kudumishwa ya
mali hizi kwa kustahili mahitaji ya binadamu
yanayofaa.
Mategemeo ya muda mrefu kwa kuhutubia
vitisho vikuu vinavyoyakumba maziwa
Kwa kulinganisha vifaa vya matendo ya haraka
ambayo yaweza kutumiwa kuhutubia vitisho
vinavyoyakumba maziwa, sehemu hii ya Njozi Kwa
Maziwa Duniani hutambua kadiri ya mjio wa
matengemeo yanayokusudiwa kwa matumizi ya
ziwa yanayoweza kudumishwa. Kama mwanzo wa

muda mrefu mategemeo haya kwa mfano yanahitaji
utendaji unaodumishwa kwa muda wa mwaka au
hata miongo kadhaa. Maeneo nyingi ya mipaka ya
kitaifa , pia ingaliweza kuwa bora kusamaniwa
katika kiwango cha ujirani. Walakini mingine pia
inaonekana sawa na ile ya kawaida na kiwango cha
jamii. Viwango vyao hasa vitahusika na samani juu
aina ya shida za ziwa au maziwa ya kibinafsi, na
uwezo wa wahusika wa ziwa kama hilowazihutubie. Jambo hilo laweza kuwa pamoja na
kiwango cha mtu binafsi, jamii na serikali, mzshirika
yasiyo ya serikali, sehemu za biashara na ukulima
na/au wasomi wa ki’sayansi na wanachuo.
Huonekana kwamba kila mara matendo ya serikali
yanahusu kuendeliea kwa siasa kunaohitaji sheria
hizo, pamoja na vituo vya kazi viwekwe panapofaa,
ili matendo kama hayo kwa nguvu za serikali na
jamii wasauniwe, na kwamba matenda hayoyametiliwa nguvu baadaye.

Kuyasimamia maziwa kwa matumuzi yao ya
kudumishwa kunahitaji ushirika na kuhusika kwa
wahusika wote wa Ziwa, zaidi wenyeji wanaoishi katika
bonde lao la mitaro.

Kushauri na kukisia Afya ya maziwa na
Mabonde yao ya Mitaro
Kusamani na kudumisha ushauri wa Ziwa nakazi ya kukisia – Njozi kwa Maziwa Duniani
inashawishi makisio mapya au yanayoendelea na
mashauri ya hali ya maziwa na mabonde yao ya
mitaro, na pia kueneza hali ya matokeo kwa
wahusika wopte wa ziwa. Ni huduma inayohitaji
uchaguzi wa
Maumbile na alama ya kiwango cha maji kwa
kukisia kwa afya ya ziwa na kuimarisha na
kuhifadhi utaratibu wa kukisia kunakotokendelea ili
mambo ya kufanya maamuzi ya usimamizi wa ziwa
yaliyotangazwa. Mawazoni, miradi yote ya
maendeleo ya maji ingalihusu kazi za mashauri
yote yaliyotangulia na ya tyakayofwata, kama njia
ya kudilisha miradi ya kibinafsi na kutambua
mafndisho na mafunzo yaliyofundishwa kwa miradi
hiyo. Kazi ya nguvu za serikali, mashirika yasiyo ya
serikali, mashirika na vituo vya elimu vya kila

26

kiwango. Utatratibu wa kushauri na kukisia inafaa
kufanywa wazi kwa kutambua na kushiriki mafunzo
yanayohusika na usawa wa maumbile, madawa na
tofauti kati ya maziwa na kiasili na yale ta kuigwa(hodhi). Yamkini, utaratibu wa kazi ya ushauri
inaofanywa na wenyeji walio na ujuzi inaweza
kukleta mambo ya haki ya muda mrefuy juu ya afya
ya ziowa na bonde lake la mitaro. Ukipangwa
barabara na kusimamiwa vyema, kuwasimamia
wenyeji.

Mambo yaliyo ya haki yanayopatikana toka kwa mashuri
ya kweli na ya muda mrefu ni muhimu kwa kufanya
usimamizi wa maamuzi ya ziwa

Ni rahisi, mjio ulio na bei nafuu kwa kukusanya
mambo ya haki na habari za ziwa. Mashauri ya
kienyeji yanaweza kufanywa kwa kushirikiana na,
au huru kutoka kwa kazi ya mashauri na kukisia
inayofanywa na wanao na ujuzi kwa nguvu za
serikali, mashirika yasiyo ya serikali na vituo vya
wanachuo/utafiti.kuhusika kwa wenyeji pia kuna
faida inayoongezwa kwa kuzidisha ufahamu na
kuhudumu katika usimazi wa miradi ya maziwa.
Tuliza na matokeo ya mashuri na kazi ya kukisia
kwa ziwa – kwa kuongezea kukuzwa kwa juhudi ya
mashairi na kazi ya kuapta maumbo yaliyo ya hakiya kusamani hali ya maziwa na mali zao, pamoja
na matumizi ya kutiisha, na mifano ya usimamizi
unaoshushwa,
Njozi kwa maziwa Duniani
pia huendelez
kuanezwa kwa matokeo kwa umbali sana kwa kazi
hizo, kwa kuwapa wahusika habari na kuongoza

matendo ya usimamizi kueneza huko kwa umbalihuhimiza ushirika wa ujuzi wa ziwa na ufahamu uliobora juu ya hali ya maziwa na kuendelea ambako
huongoza hali yao.
Kusitawisha kimo cha usimamizi wa mazziwa
kwa watu binafsi na mashirika kwa matimizi yao
yanayodumishwa.
Anzisha habari inayo msingi liofunua, pamoja
na habari za haki pamoja na vifaa vyingine
ambavyo vinaweza kufikiwa juu ya usimamizi
wa maziwa na mali zao –Njozi kwa maziwa Duniani inaendeleza uthabiti nakuimarisha mambo ya stima au njia za mengine
yanayofaa kwa kueneza habari na kusamani
mazungumuzo juu ya maziwa ya kuigwa ujirani na
mambo ya kujaliwa na ulimewngu katika utaratibu
wa maziwa. Mtambo mmoja unaodhamiwa kuwa namanufaa sana kwa kusudi hili ni worldwide web.
Ambapo pana njia ya mtandao tayari. Simamizi
nyingi ya maziwa zinaelekea usafirishaji wa barua
kwa njia ya nguvu za umeme (barua pepe, e-mail)inaoridhesha misigi ya mtandao na habari zilizo
haki na utaratibu wa mashauri. Uwezo mwingine
juu ya mtandao ni pamoja na namna ya chumba
kinacho chunguzahabari na ilani juu ya matukio
yafaayo, kwa walio na ujuzi au mashirika kwa
kuyajubu maswali yanayohusu kudumisha matumizi
ya ziwa. Ingawa orodha haiwezi kumalizwa, mifano
nyingine ya mashirika yasiyo ya serikali na
mashauri juu ya msingi wa mtandao na habari za
usimamizi na mambo yaliyo ya haki, kamainternational Lake Environment Committee
Foundation (ILEC), Lake Net, Living Lakes na Iner
– American Water resources Network (IWRN),
yanapatikana katika ongezo la 2. mashirika
mengine ya waailmu yanayohudumia mambo ya
kisayansi na teknolojia ya maarif a ya ziwa na
usimamamizi kama North American LakeManagement Society (NALMS), pia inadumisha
mitandao. Nia ya kwanza ya mashirika haya ni
kusamani kushiriki katika habari kuelimisha na
kubadilisha ujuzi kati ya usimamizi wa usiyohusu
ufundi juu ya utaratibu pia.
Palipo na mawasiliano ya nguvu za umeme
utakuwa vigumu kuksamani, barua za habari, na
kutumia barua juu ya utamaduni wa kuzitumia
orodha inaweza kuwa na njia inayofaa ili kushiriki
katika mambo ya haki ya ziwa, habari na ujuzi.
Wanaosaidia mifano kwa kuanzisha nguvu hizi za
serikali, mashirika yasiyo ya serikali na vituo vya
elimu.

27

Imarisha mmarifa ya sayansi na elimu
inatyopasisha mtungo, mchangamuo
na kueneza habari juu ya mali za ziwa
na mambo ya usimamizi – Njozi kwa
Maziwa Duniani
Huendeleza kuhimarishawa vituo vya sayansi na
elimu kwa maziwa yaliyoigwa kwa kujali kutyambu,
kutunga, mkataba na kueneza habari, mambo
yaliyo ya haki na ujuzi juu ya maziwa halisi, shidazao na matumizi yao yanayoweza kudumishwa.
Habari hii ingalikuwa pamoja na uchumi, mfano wa
utaratibu na umuhimu wa utamaduni juu ya maziwa
halisi na mali zao, matumizi na thamani yao kwa
njia ya moja kwa moaja na njia isiyo nyofu,
inayoahidi vifaa na mategemeo kwa muongozi, na
marudisho yalifunzwa (kufaulu na kutofaulu)kutoka
kwa mafundisho halisi. Kufanya kazi hizi, vituo hivi
vitaanzisha ujenzi wa nafasi kwa usimsmizi wa
maziwa katika matumizi yao yanayoweza
kudumishwa. Pia vinaweza kuleta habari ya
thamani toka kwa nchi jirani. Maarifa na ujuzi
vilivyochuriwa toka kwa mafundisho ya maziwa
katika hiari, kwa mfano, si ya muhimu sana kwa
kukisia na kusimamia maziwa yaliyo katika maeneo
ya joto jingi pia kwa sheria za kwanza zilizofaa
kama hizo za baadaye. Vituo vingi vya sayansi na
elimu vimeimarishwa kwa sababu ya maziwa
mengine, kama ziwa Biwa la Museiium (Japan), na
Leaky Center of Lake Champlain (USA). Vituo hivi
na vinginevyo kama hivi duniani kote vimefananana kkuendeleza faida ya maarifa ya kisayansi
yanayoendelea, wa kusudi la usitawi wa elimu na
jamii kwa maziwa na mabonde yao yaliyo na mifreji.
Kwa hiyo, huduma kama mfano kwa kuimarisha
vituo kwa sababu ya maziwa mengine, ambayo kwa
mfano misaada yao ni pamoja na misingi ya
faragha, ushirika, nguvu za serikalli, mashirika
yasiyo ya serikali na vituovya elimu.
Anzisha taratibu za kuelimisha na nafasi za
kubadilishana maarifa kwa sababu ya maongozi
ya maziwa – ujenzi wa kazi unaweza kutendeka
katika viwango vya mtu mmoja au vikundi.
(inayohusu ustadi na mahitaji ya maarifa), katika
viwango vya vituo au shirika (kuhusu mawazo ya
kutenda au utawala), na katika kiwangno cha
mategeneo (inayohusukazi za sheria, siasa nauchumi). Klwa kweli, mafundisho yenye nguvu,
yanayolenga ujenzi wa muungano, kusimamia
miradi, na kuzidisha usimamizi na usitadi wa
kuamua, huhitajika kwa haraka sana katika maziwa
yenye mabonde yaliyo na mitaro kwa sababu ya
wasaidizi wa kawaida na serikali ya nchi na

mashirika yasiyo ya kiserikali. Usimamizi wa
maziwa, unaotoka kwa wasaidizi wasio na ujuzi
katika nchi nyingi, unafaitisha juhudi, au kuyafwatamaagizo ya mazingara yanayohusika na mali za
maziwa.
Njozi kwa maziwa Duniani inaegemeza usitawi wa
mali za kibinadamu zinazofaa uwezo wa
kusahihisha vipunguo kama hizo, pamoja na
mafundisha ya nchi jirani. Kuwekwa kwa sehemu
moja kwa moja kuelekeza kwenye ujenzi wa nafasi
halisi katika chimbuko zote za kuwekwa kwa maji
kunaweza kuleta njia ya kuendeleza mafndisho
kama hayo katika kiwango cha ulimwengu pia.
Taratibu za mafuundisho zinapatikana bila malio
kwa bei nafuu, kwa kila wazo la usimamo wa ziwa.
Mifano ni pamoja na mifulizo ya mafundisho
yaliyotayarishwa na International Lake Environment
Committee Foundation na North American LakeManagement Society (Ongezo 2), yanayopelekwa
kwenye waalimu na vituo vyao.
Samani elimu kwa wote na utaratibu wa
ufahamu kwa maziwa na mabonde yenye mitaro–
Misimamio mingine ya maziwa yanayosahihisha
tenadji inaweza kuwa rahisi iwezekanavyo Kama
kuwafahamisha wakazi wa bonde lenye mitaro juu
ya jinsi wanavyoweza kubadilisha mpango ya kazi
zao au tabia za kibinafsi ili wapunguze au kuzuia
shida zinazohusika na matumizi ya mali za ziwa
yanayoweza kudumishwa. Matumizi ya utaratibu wa
elimu, njia , mashirika yasiyo ya kiserikali, na jamii
ya ibada wanaweza kuwa na usaidizi kwa
kuendeleza jukumu hii, kwa kutoa habari kwa
vitendo, mawaidha na mwelekeo kuhusu matumizi
ya maziwa yanayoweza kudumishwa. Wanaweza
kusaidia kwa kubadilisha mtindo wa nia ya watu
wasiovbadilika juu ya vitisho vinavyoyakumba
maziwa, na hitaji la kushiriki kwao kwa kusamani
nia yoa na kukomesha kwa vitendo. Ufahamu
kubwa kwa wote juu ya mambo ya ziwa kila marahurahisishwa kwa njia ya kuzieleza shida za
maziwa wazi na taratibu za kusahihisha ziwe tayari
kwa watu. Aina hii ya mawasiliano pia yaweza
kuhudumu kama mfano wa kudumisha serikalikwa
watu, katika mfano wa majibu kwa maswali ya watu
wote juu ya maziwa yaliyoigwa na mabonde yao ya
mitaro.

28

vya dunia. Wahusika ni pamoja na vikundi vyate
vinavyotumia na washiriki wanaopendelea
kuyatumia maziwa halisi na mali zao, zikiwa pamoja
na watu binafsi, nguvu za serikali, mashirka yasiyo
ya kiserikali, na ushirika wa vituo mbali mbali vya
watu, na kazi za kilimo, na vituo vya elimu/utafiti.
Kwa sababu ya kushirika kwa wahusika katika
kusitawi na kusamani njozi kwa maziwa yaliyoigwa
na mipango ya utendaji ni ya manufaa katika
ukinzani kwa jitihada, juhudi kubwa zinahitajika kwa
kutambua na kutiisha changamoto zikusukanavyo
na kuimarishwa kwa shirika kama hizo.
Imarisha kubadilishana Taratibu “Ziwa lingine”
Ushirika na kazi ya Ziwa. Njia ingine iliyo muhimu
kwa kushirikisha maarifa na ujuzi ni njia ya “kusawisha” watu binafsi, mashirika yasiyo ya
kiserikali na nguvu za serikali kuhudumu katika
mambo ya usimamio wa ziwa ulio sawa na
mwingine. Kuna mifano iliyofaulu ya shirika kama
hizo zilizokuwako kwa miaka mingi (kama ushirika
kati ya ziwa la Toba katika nchi ya Indonesia na
Ziwa la Champlain katika nchi ya Amerika). Katika
kuiwanngo kikukbwa, kazi kama ya Lake net andLiving Lakes yaweza kuleta njia ya kusaidia uradhi
na ushirika kati ya washirika wa kimia na
kurahisisha mabadiliko ya kifundi na ya kisayansi.
Mabadiliko haya yaweza kutendeka katika kiwango
cho chote.
Imarisha Ridhia, Rhadhi ndogo au Taratibu
zingine za fedha – usitawi na kuendeleza miradi
midogo midogo na vikundi vya kawaida katika
mabonde ya maziwa yenye mitaro ni njia aali kwa
kuonyesha au kuongoza usiano wa ziwa na vipimo
vya utunzo kwa maziwa na mabonde yao yenye
mitaro. Pia hurudisha ujenzi wa nafasi kwa watu
binafsi na mashirika yasiyo ya kiserikali, mfano
ukiwa ni kuendeleza kunakoletwa na Laguna Lake
Development Authority na sehemu za kawaida za
River Rihabilitation and Protection Councils. Serikali
nyingi za mitaa huendeleza aina hii ya utendaji kwa
kkushirikiana kifedha,kwa kutoa ami madhumuni ya
kodi, pesa za mikopo, banki ndogo ndogo, na
nguvu za vyombo vinginevyo kama hayo.
Kuwatambua wahusika wa ziwa katika Bonde laMitaro na kurahihisha kuhusika kwao.
Sitawisha ushirika unaotegemea ziwa – Iliufahamu wa na kuwa waangalifu kwa uharibifu
mkubwa na kushuhswa kwa maziwa na mali zao.
Njozi kwa maziwa Duniani inashawishi
kuimarishwa kwa usikivu kwa vitendo na, kamainafaa ushirika wahusika wa wasio wa utamaduni
huo katika bonde la mitaro, katika taifa na viwango

Toa Msaada wa Kiufundi na Kifedha, nauidhimishe wakati wa kuhusika kwa wahusika –hatua muhimu kwa kutafuta matumizi ya ziwa
yanayoweza kudumishwa ni kuwafanya kuhusika
kwa wahusika hali.

Ushirika wa muungano kati ya binadamu na
maziwa ni jiwe la pembeni kwa kuhutubia mahitaji
yao pamoja ya kupata misaada ya kifedha au; kwa
njia ingine, kuuliza kwamba msaada wa miradi ya
jamii iliyo pamoja na mjio unaohusika. Kuhusia kule
kunaweza kuwa mfano ulio pamoja na watu
binafusi, mashirika yasiyo ya kiserikali na vituo vya
miungano ya watu binafsi. Kulinganisha utaratibu
wa misaada ya ufundi na fedha hutolewa kila marana nguvu za serikali. Vyuo vikuu na viuo vya utafiti
pia vyaweza kutoa wastadi. Miradi mingi ya
misaada ya jamii ni pamoja na sehemu ya ushirika,
lakini kwa bahati mbaya haitowi mazoezi ya
kutosha au kutoa wakati unaotosha kwa kurudisha
kuhusika kwa wahusika. Pasipo na fedha, walakini
kutumia vifaa vya chini, njia za bei nafuu kuwaleta
wahusika kwao. Benki ya dunia na mashirika
mengine wamestawisha vifaa vya mwongozo kwa
kushiriki kwa ufundi wa kupima thamani ya
mashambani, kama nji ya kuwahususha raia na
wahusika kwa kuzitambua orodha za mali za ziwa
za kawaida kutolewa kwa ufundi ulifaulu kwa jamii
tano katika ziwa la Toba katika nchi ya Indonesia,
kwa mfano, kupima orodha, kutambua mambo na
kukstawisha mipango ya utendaji ulio katika jamii.

29

Matumizi makubwa ya ufundi kama huo
unakubaliwa juu ya kiwango cha kituo, fedha
zinazotolewa kwa hiari zinatumiwa kila mara
kushiriki kwa kubeba mzigo kati ya wotewanaotumia na faida zote za mali za ziwa ni
pamoja na mabadiliko kama kanuni ya wachafuawo
walipe, mitetemko, samaki, na michango, na
orodha ya bei ya maji kuongezea, shime ya kodi na
mathumuni ya uchumi yanaweza kuwa na usaidizi.

Kusamani na Kuendeleza mbele Njozi
kwa Maziwa Duniani.
Kueneza Njozi kwa Maziwa Duniani waziMawazo ya Njozi kwa Maziwa Duniani
wangalieneza kwa wahusika wengi iwezekanavyo
kwa maziwa mengi yaliyo katika mabonde, na kwa
nchi nyingi pia iwezekanavyo. Jambo hili laweza
kufanywa kwa njia nyingi, likiwa pamoja na kueneza
habari ya Njozi kwa maziwa Duniani kusitawi na
kitabu kidogo kinacho na mafundisho juu yake,kueneza vifaa hivi kwa vituo vinfaavyo, mashirika
yasiyo ya kiserikali na vingine, na kuendeleza
mafundisho na mafundisho mafupi katika viwango
vya kitaifa, na pia nchi jirani na viwango vya mitaa
juu ya shida kali za maziwa, kushirikishwa kijamii
na kwa ndongo, na suluhisho yao iwezekanavyo.
Tumia maafikiano ya nchi jirani na dunia
mikutano na Hali ya mapatano kwa kushirikisha
na Kuamani Njozi kwa Maziwa Duniani
Mapatano mengine ya dunia yanafaa kwa kukingana kuhifadhi mifano ya utaratibu ya maziwa ni
pamoja na 1 Ramsar Convention on Wetlands ofinternational importance, 2 convention on Biological
Diversity,3 Convention to Combat Desertification, 4United Nations Convention on the Law of the Sea
and its Protocols, 5 Convention on Transboundary
Watercources and international Lakes, 6 world
Heritage convention, 7 Framework Convention on
Climate Change, na 8 Rotterdam Convention for
Prior and informed Consent. Utaratibu wa mkutano
wa mwisho kwa madawa ya sumu mengine yauharibifu mkkubwa na madawa ya wadudu
yatokayo katika masoko ya dunia (IINC/PIC),
pamoja na Basel na Stockholm Conventions iliyoko,
inaweza kuktoa mjio ulioeleweka na uutaratibu kwa
kutawala uharibifu uletwao na madawa ya sumu
kwa maziwa na mifano ya utaratibu nyingine za
maziwa. Kwa hiyo, nchi ambazo bado
hazijadhimisha mikutano wangalihimizwa wafanye
hivyo, wakubali kuitisha mikutano ili wajiunge na
mbio hizomapema. Nguvu za ulimwengu p[iawangalihudumu ili uhakikishe, kwa misaada
unaofaa wa kifedha, kwamba nchi zote zina kiasi

cha kiufundi na kifedha ambayo ingalieneza
utaratibu wa mkutano unaohitajika. Pia nchi
zimeshawishwa kueneza masharti yao yalliyo katka
mistari ya maagano kama hayo na amri zao
zilizoshirikishwa, maafikiano, na taratibu.
Husisha wahusika wa ziwa katika usitawi na
kueneza njozi za maziwa ya kawaida na
mipango ya utendaji – Njozi kwa maziwa
Duniani huendeleza njozi ya maziwa yaliyoigwa na
mipango ya utendaji wa muda mrefu unaoeleweka
katika kiwango cha bonde la mitaro kazi za maziwa
haya yaliyoigwa zingalifwata kanuni zinazopangwa
katika Njozi kwa Maziwa Duniani
Zisikukumbuke mafundisho ya kushushwa tu na
hasara ya maziwa, bali pia yale ya nchi jirani,
ulimwengu, au duniani kote kimaumbile, ukiwa
pamoja na ubekuaji wa maji kupitia kiasi na
kuondoa maji, kushushwa kwa kimo cha maji. Kazi
ya ubekujaji wa maumbile na tabia, usafirishaji
mrefu ya vifaa vinavyochafua hewa, jamii inayofika
kwa ghafla, na migongano ya hali ya mabadiliko ya
hali ya hewa kama kuongoza usimamo wa mufuriko
na ukame. Kwa sababu kushushwa kwa ziwa
hakutishi kudumisha maziwa kwa muda mrefu na
mifano ingine ya utaratibu ya maji kwa mwanadamu
pia na juhudi za usitawi wa uchumi unaopatikana,kukomboa hali ya kisiasa na kuegemeza njozi ya
maziwa ya kawaida kifeddha na mipango ya
utendaji ni changamoto ya kushangaza kwayo na
nafasi. Kutenda vivyohivyo huhitaji uimarishaji wakazi ifaayo katika kituo, na ushirika inayoweza
kuhusisha, na pia kueneza kupanga na njia za
kusamani.
Anzisha usimamizi wa ziwa la Dunia kwanza Wakati wa mafundisho juu ya kutayarisha Njozi
kwa Maziwa Duniani kulikuwa wazi kwamba kazi
za vituo vingine zilikukwa muhimu kama Njozi kwa
Maziwa Duniani ingalinuliwa na kuenezwa kwa
ustadi. Nafasi moja inayojulilkana kwa kufikiliza
kusudi hili, kuwa thabiti na hitaji la kuendelza Njozi
kwa Maziwa Duniani mbele kama mkataba
unaoendelea kujongoza usitawi, matumizi
yanayoweza kudumishwa na ulinzi wa, mali za maji
haya mengi duniani kwa kutekeleza na mifano ya
utaratibu wa binadamu, ni kuimarisha muungano
wa maziwa duniani,ilivyokuwa unahitajika zamani
kwa sababu world Lakes Conference. Shirika kamahili lingaliweza kuwa na aina nyingi, mfano mmoja
ukiwa muungano mkubwa ulioweka na wanao na
ujuzi juu ya maji, wsatu binafsi na wanaopendelea
mashirika yenyewe. Klwa kweli, mashirika ambayo
wajumbe wao wamo katika Njozi kwa Maziwa
Duniani Committee, kama vile wamatambuliwa

30katikaukurasa
wa
utano://www.
Worldlakes/vision.html, inatoa kisio cha muungano
kama huo. Ingawa jambo hili ni la kiserikali shirika
lisilo la kiserikali au shirika duniani, Njozi kwa
maziwa Duniani linaweza kuhifadhiwa , ya siku hizi
na kusahihishwa kila muhula katika kazi hiyo kamamkatabaunaoendelea kwa kuongoza tendaji nataratibu za kudumisha matumizi ya maziwa ya
dunia. Katika karni ijao, mwanadamu ana
changamoto ya kusitawisha utaaratibu unaofaa kwa
sayari itakayoshika, na pia iliyojiandaa kushugulika
na ukosefu wa malil unaoongezeka kama maji
masafi maziwa ya dunia, ambayo ni chimbuko na
ghala ya njia rahisi ya kufikia maji masafi duniani,
yatakuwa uwanja mkubwa wa mabishano katika
kugeuka na kuelekea shirika linalodumisha bila
kuhusishwa na kujipunguza lenyewe kutoka chanzo
chake cha asili mengi ya maziwa haya tayari yamo
mashakani. Lengo la Njozi kwa Maziwa Duniani ni
kukdhihirisha kipeo hiki kinachoendelea kukuwa, na
kutamka wazi kanuni zitakazoongoza kugeuka huko
hadi kusimamia maziwea kwa matumizi
yaoyanayoweza kudumishwa, na kutoa maandiko
yatakayotumiwa kwa kuhakikish afya ya muda
mrefu ya maziwa na ukamilifu wa maji masafi
yanayohitajika kwa matumizi kwa matumizi ya
mashirika ya mwanadamu kwa sababu ya masalio
yao na usitawi wa uchumi, na kwa kukhifadhi
mifano ya utaratibu zinazoegemeza maisha.
Naamu, tukiwa na uwezo wa kutumia maziwa
katika njia ya kuyadumisha na kudiriki, kutakuwako
tumaini kubwa twaweza kutekeleza mahitaji ya
binadamu na jamii ya asili inayoegemea kwa
kupata mali ya maji masafi, ambayo ni ufunguo kwa
maisha31

Maongezo
Ongezo 1
Kamusi•

Algae – Mimea ya majini inayoelea juu ya maji, yaliyokadiriwa kwa dambiri, ambayo ukubwa wa kukuwa
kwake waweza kutoa matokeo ya “algae blooms,” kushushusha cheo cha maji na kizuizi kwa faida ya
matumizi ya maji.

•

Aquatic ecosystem – kumbukumbu kwa jumla ya sehemu ya viumbe vyenye uhai na visivyo na uhai wautaratibu wa maji, kama maziwa, mito na vidimbwi•

Best management practices – vipimo vya ustadi na uchumi unaowezekana na juhudi za kupunguza
uchafuzi wa mazingara au udumi, ulioko kwa sababu ya hali ya kawaida na uwezo wa kuhutubia shida.

•

Biodiversity – Hatari tofauti zinazohusu maisha zinazotajwa kawaida kwa ukubwa na kadiri ya jamii
mbali mbali na jamii inayohusu maisha ya kuishi majini na viumbe vyenye uhai na visivyo na uhai katika
mfano wa dunia.

•

Buffer Zones – Kugeuka kwa sehemu maallumu ya nchi kati ya mfano wa dunia na viumbe majini,wanaokisiwa kujlinda utaratibu wa maji toka kwa nchi iliyo na msingi wa uchafuzi ulioandikwa, na kila
mara huwa na uoto au majani yanayozimiwa kupunguza mwendo wa maji na/au kumasa matope na
vichafuo.

•

Climate change – Kwa misingi ni kumbukumbu juu ya mafuatano ya fufutende duniani.

•

Disease vectors – Viumbe vyenye uhai ambao duara ya maisha yao inahusu mapambano mengine na
utartatibu wa maji na ambayo yana uwezo wa kuendeleza au kupisha uele.

•

Drainage basin - jumla ya eneo la kavu ambayo yana maji huchuruzika hadi mtoni.

•

Ecotourism – Shughuli za utalii zinazodumu juu ya utunzo, uhifadhi na tamasha ya mfano wa dunia na
viumbe vya majini.

•

Environmental audit – Fuatano la kukisia maumbile na eneo lipasalo mazingara kwa vifaa vilivyomo,
mimea na chimbuko za chafuo zingine zinazoweza kuwako.

•

Environmentally- sound technologies – Vipimo na utaratibu ambao hauchafui sana, kutumia mali katika
njia ya kudumishwa, kuzungusha uchafu zaidi, na kuweka yaliyobaki katika njia ya mazingara
iliyokubalilka.

•

Emission – kuondosha, pamoja na vichafuo, hadi maj yanayovipokea, angani na/au juu ya uso wa nchi.

•

Eutrophication – Kuafisha maziwa kwa kuotesha chakula na hodhi, zinazotokana na mimea ya majini,kushushwa kwa kimo cha maji kujiingiza katika malumizi ya faida ya mwanadamu.

•

Ground Water resource management – Uongozi wa utaratibu wa maji kwa matumizi yakeyanayodumishwa, pamoja na utaratibu na utambuzi na upatanishi, ustadi, kijamii na sehemu za uchumi•

Invasive species – Viumbe visivyo mahali hapo vinavyoingia kati ya viumbe ambavyo havikuwa pamaja
nao hapo awali.

•*Lake drainage basin – jula ya eneo la nchi kavu ambayo maji huchuruzika na kutiririka toka kwa
utaratibu wa ziwa kuu.

32

•

Littoral zone – Kipande cha ziwa karibu na ukingo wa bahari, kupambanishwa na maji yaliyo wazi
ziwani.

•

No till/low till plowing – Kufanya kazi ya ukulima ambayo inaondosha au kupunguza hitaji la kuburuga
uso wa nchi kwa kulima kwa plau.

•

Nonpoint sources – Kumbukumbu la kutoa chimbuko ya uchafuzi unaotoa matokeo kutoka nchi ambayo
imeleta maandiko katika dhomba na muingilio wake, wa kupokea maji hauwezi kutambuliwa tayari au
kukadiriwa.

•

Persistant organic pollution – Madfawa ya viungo vya mwili ulio thabiti na kudumu kwa muda na wakati
mrefu, unaoelekea kukusanya katika mwili wa mwanadamu na pia katika miili ya viumbe vingine, na pia
katika matope yaliyo chini ya ziwa, na ambayo inaweza kuleta ugonjwa wa kausa, uvimbe, na/au kasoro
kwa uzazi.

•

Point sources – Kumbukumbu kwa chimbuko ya uchafu inayoingia katika maji yanayopokea toka
mahali, kwa njia ya mabomba yanayobainishwa au mitaro, na pia toka kwenye uzito wa vichafuo
vinaweza kukadiriwa tayari na ustadi wa maji ya kienyeji.

•

Rain water harvesting – Mafuatano ya kukusanya na kuhifadhi kwa haraka kwa utumizi uyakati za
mwisho.

•Stakeholders – kumbukumbu kwa hesabu ya watu wanaopedelea kutumia, kulinda na/au kihifadhi
maziwa, maeneo ya udongo wao, na mali zao.

•

Sustainable approach – Mafuatano ya mjio palipo na matumizi ya muda na wakati mrefu, badala ya
upungufu wa kasi usioweza kuzuiliwa, ya mali za asili ambazo ndizo kusudi.

•

Water budget – Hesabu ya maji yote yanayoingia na kukamuliwa kwa maji katiak eneo la nchi.

•

Transboundary – Zxiwa au taratibu zingine za maji zinazoshirikishwa na/au zinazotumiwa kwa nchi mbili
au zaidi.

33

Ongezo 2
Mifano ya chimbuko kwa Hatari Zaidi Zinazofaa kwa usimamizi wa Maziwa na Mali Zao.
Taarifa na Vitabu
Cosgrove, W.J. and F.R Rijsberman. 2000. world water vision. Making watercouncil, Earthscn Publication ltd, London, United Kingdom. 108p

Everybody’s business. World

Grey, D., E. Gilgan-Hunt, N.P. Sharma, D. Torbjorn and V. Okaru. 1996. Africa Water Resources: Challenges
and opportunities for sustainable Development. World bank Technical Paper No. 331, Washington DC, UnitedState of America 144p.
International Lake Environment Foundation. Guidelines of Lake Management Series. Volumes 1 through 10
ILEC, Shiga Japn.
International Lake Environment Foundation. Lake Data Book Series volumes 1 through 5. ILEC, Shiga Japan
Reimold, R.J. 1998. Watershed Management. Practice, policies and coordination. McGraw-Hill, New York,
United State of America 391 p.
United Nations. 1993. Report of the United Nations Conference on Environment and Development. Resolution
Adopted by the Conference. United Nation Report A/CONF.151/26/Rev.1, Vo.lume 1 Rio de Janeiro, 3-14 June,
1992. 486 P.
United Nations Envrionment Programme and Wetlands International. 1997 Wetlands and Intergrated River BasinManagement. UNEP (Nairobi, Kenya) and Wetlands International-Asia Pacific, Kuala Lumpur, Malaysia. 346 p.
United Nations Enviroment Programme. 1999. Global Environment Outlook 2000. Past Present and Future
Perspectives. Earthscan, London, United Kingdom. 446 p.
United Nations Environment Programme. 2002. Global Enviroment Outlook 3. Past Present and Future
Perspectives. Earthscan, London United Kingdom. 446 p.
United Nations Environment Programme – International Environmental Technology Center. 1999. Planning andManagement of Lakes and Reserviors: An Intergrated Approach to Eutrophication. UNEP-IETC TechnicalPublication Series 11, Shiga Japan. 375 p.
Unired Nations Environment Programme, Shiga Prefectual Government, International Lake Environment
Foundation. 2002. Proceedings of International Symposium on Building Partnership between citizens and Local
Governmets for sustainable Lake Management. UNEP-IETC Freshwater Management Series No. 3, Shiga
Japan. 157 p.
Watson, R.T., M.C. Zinyowera, R.H. Moss and D.J.Dokken. 1998. the Regional Impact of Cliamte Change: An
Assessement of Vulnerability. Cambridge University Press United Kingdom. 517 P.
WORLD commission on Dams. 2000. Dams and Development. A new Framework for Decision-Making.
Earthscan, London, United Kingdom. 404 p.
Word Meteorological Organisation. 1992. The Dublin Statement and Report of the Conference. International
Conference on Water and the Environment: Development ssues for the 21st Centuaty, World MeteorologicalOrganisation, Geneva, Switzerland.55p.
Zalewski, m. 2002. Guidelines for the Intergrated Management of the Watershed-Phytotechology andEcohydrology. United Nations Environment Programme-

34International Enternational Technology Center, Freshwater Management series No. 5, Shiga, Japan. 188 p.
Jansky, l., M. Nakayama & J.I. Uitto (Eds.). 2002. Lakes and Reserviors as International Water systemsTowards World Lake Vision. UNU/ESD, 110P. ISBN 92-808-8003-9

35

Zana zilizo na msingi wa Web
Global water partnership (http://www.gwpforum.org)
Inter American water Resources Network (http://www.iwrn.net)
International Association for Great Lakes Research (http://www.iaglr.org)
International Association of Theoretical and Applied Limology (http://www.limology.org)
International Lake Environment Committee Foundation (http://www.ilec.or.jp)
International Network of Basin Organisation (http://www.inbo-news.org)
International Water Association (http://www.iwa.org)
International Water Resources Association (http://iwra.siu.edu)
Lake Champlain Basin Programm (http://www.icbp.org)
LakeNet (http://www.worldlakes.org)
Living Lakes (http://www.lilvinglakes.org)
North American Lakes Management Society (http://www.nalms.org)
Peipsi Centre for Transboundary Management (http://www.ctc.ee)
United Nations Education, Science and Cultural Organisation, International Hydrological Programme(http://www.unessco.org)
United Environment Programme (http://www.unep.org)
World Water Council (http://www.worldwatercouncil.org)
United Nations University (http://www.unu.edu/env/water/transboundary-water.html)

36

Kamati ya Njozi kwa Maziwa Duniani na Wanachamawa Kamati ya Kutoa Kielezo.
INDIVIDUALS
Tatuo Kira (Chairman)
Chris H.D.Magadza
Walter Rast*
Motokazu AndoDavid Read Barker
Adelina C. Santos-Borja*
Aitken Clark
Denis Foumeau
Liza Gonzalez
Buzz Hoerr
Shinji Ide
Libor Jansky
Liu Jiankang
Sven Jorgensen
Yukiko Kada
Saburo Matsui
Aurora Michel
Masahisa Nakamura*
Mikiyasu Nakayama
Eric Odada
Mario Francisco Revollo*
Vicente Santiago
Dongil Seo*
Payaman Simanjuntak*
Juan SkinnerMaciej Zalewski

Internatuinal Lake Environment Committee Foundation
University of Zimbabwa(Vice chairman)
Southwest Texas State University(Chair, Drafting Committee)
Tokyo University of Agriculture
LakeNetLaguna Lake Development Authority
Living Lakes
international Network of Basin Organisations
Ministry of Environment & Natural Resources, Nicaragua
Lake Champlain Basin Programm
Kosho Net
United Nations University
Institute of Hydrobiology/Chinese Academy of Sciences
International Lake Environment Committee Foundation
Kyoto Seika University/Lake Biwa Museum
Kyoto University Graduate School
Sociedad Amigos del Lago de Chapala A.C.
Lake Biwa Research Institute
United Graduate School of Agricultural Science
Tokyo University of Agriculture and Technology
University of Nairobi/Pan-African START Secretariat
Autoridad Binacional Del Sistema Hidrico T.D.P.S.
UNEP-International Environmental Technology Centre
North America Lake Management Society/Chungnam
National University
Lake Toba Heritage Foundation
Lake Atitlan Sustainable Planning Commission
International Environmental Management Service Limited
International Centre for Ecology/Polish Academy of Science37

Mashirika
International Lake Environment Committee Foundatio*, Kosho Net, LakeNet* Living Lakes*, international
Network of Basin Organisation, Ministry of Land, Infrastructure and Transport, Japan, Ministry of Environment,
Japan, Shiga Prefectual Government*, UNEP-International Environment technology Centre*, United Nations
University*Drafting Committee Members

38Ongezo 4
Watu wengine binafsi na mashirika waliochangia Njozi kwa Maziwa duniani.
Individuals:
Nathanel O. Agola (Kansai Gaidai University), Thomas Balltore, Hiroya KOtani, Victor Muhandiki (International
Lake Environment Committee Foundation), Jeremy Bird, Alberto Calcagno (UNEP-Dams and Development
Project), Lisa Borre, Laurie Duker (LakeNet), Ram Boojh (Centre for Environment Education-North), James
Bredin (Government of State of Michigan, Jorg Duerr-Pucher, Udo Gattnloehner, Marion Hammerl-Resch, Stafan
Hoerman (Global Nature Fund) Lilia G.C. Casanova (UNEP-IETC), Neo Clark Regional Council), Nina Dagbaeva(Bikal Information Centre), Doug Gartner (The Taupo District Council), Margaret Catley-Carlson, Torkil JonchClausen, Bjorn Guterstam (Global Water Partnership), Ayako Fujii (Shiga Ecological Co-op Union), Michael J.B.
Green (Broads Authority), Rafik Hirji (World Bank), Vu Thi Minh Hoa (IUCN), William M. Kudoja, Japhet Ntiba(Lake Victoria Fisheries Organisation), Pasi Lehmusluoto (UNDP), W.J. Mavura (Egerton University), Yoshio
Matsuda (Foundation for Riverfront Improvement and Restoration), Aniruddhe Mukerjee (Jabalpur Municipal
Coporation), Pradip Kumar Nandi (Bhoj Wetland Projct, Bhopal), Robert Ndetei (The Wetlands Programme of
Kenya Wild Service), Dolora Nepomuceno (Laguna Lake Development Authority), James Nicum (Tokyo
Jogakkan Women’s College), Getrud Nurnberg (Freshwater Research), Obiero On’gang’a (OSIENLA), Ed
Ongley ( Water Monitering Consultant), Sang Hyun Park (Korean Agricultural and Rural Infrastructure
Cooperation), Greg Reis (Mono Lake Committee), Richard Roberts (UNEP GEMS/ Water Programme Officer)
Jan Sospaheluwakan (Earth Science), Mwakio P.Tole (Moi University), Jose Galiza Tundisi (International
Institute of ecology), Juha I. Uitto (GEF Secretaiate), Rolando Gaal Vadas (Water Resources), Yusuke
Yamashiki (Kyoto University), Pen Limin, Gong Yuan (Wuhan Environmental Protection Bureau)

39

Mashirika
Environment Canada, Government of State of Michigan (USA), great Lakes Commission (USA), International
Association for Great Lakes Research (IAGLR) International Environment Management Services Ltd (IEMS),
Third World Water Forum Secretariat, Global Water Partnership40

Ongezo 5
Mikutano ya Njozi kwa Maziwa Duniani na Masshauri.
2001

Sept. 4-6 (Shiga, Japan)

2002

July 26-28 (Shiga Japan)
Task Force MeetingAug 1-4 (Shiga Japan)
World Lake vision preparation meeting (1st Draft)
Aug. 27 (Johannesburg, South Africa)
World Lake vision meeting (Proposal vision)
Sept.26-28 (Shiga Japan)
World Lake vision Committee inagural meeting
World Lake vision Workshop (2nd Draft)
Oct. 15-19 (Cleveland, USA)World Lake vision Consultation Meeting (3rd Draft)
Dec. 15 (Shiga Japan)
World Lake vision Symposium
Dec. 16-18 (Shiga Japan)
World Lake vision Workshop (4th Draft)

2003

Feb. 24-25 (Shiga, Japan(Final Draft)
March 20 (Shiga, Japan)

Workshop: Towards a World Lake Vision

World Lake vision Committee Meeting
The 3rd World Water Forum(Official Launch of the World Lake Vision)

Pongezi kwa Taswira
Taswira zote zillizo katika mkataba huu zilitolewa na wanachama wa kamati ya Njozi kwa Maziwa Duniani au
wengine wanaoshirikiana na usitawi wa Njozi kwa Maziwa. Michango yao imepokelewa kwa shukurani kubwa.

41

Miradi ya Uandishi wa Njozi kwa Maziwa DunianiInternational Lake Environment Committee Foundation (ILEC)
1091 Oroshimo-cho
Kusatsu, Shiga 525-0001,JAPAN

Mtandao wa Njozi kwa Maziwa Duniani: www.ilec.org.jpT
e- mail:info@ilec.or.jp
Telephone number: +(81-77) 568-4568

42