tested

TOBIAN - SPEC - SFORZATO - TELOS - DUELUND

Het Audiotweaks
systeem’Als de berg niet naar Mozes komt, dan gaat Mozes maar naar de berg’. De uitdrukking
slaat enigszins op mijn bezoek aan Audiotweaks in het Groningse Sellingen, gelegen op
de rand van Nederland en Duitsland in een pittoreske omgeving, al maakt het winterse
weer de aanblik over de velden guur. De keuze om een paar Tobian luidsprekers naar
mijn appartement te brengen of om zelf naar Sellingen te rijden was snel gemaakt

33

toen ik het formaat van de Tobian 15HC had opgezocht. Bovendien kreeg ik daarmeede kans niet alleen naar de luidsprekers te luisteren, maar gelijk het complementaire
pakket mee te nemen in het onderstaande verhaal. Primeur SPEC RSA-M99 versterker,
een Sforzato DSP-050 streamer/DAC, een Telos Groundig Noise Reducer Mini, een paar
SPEC Real Sound processors AZ9EX en de door de importeur geroemde Duelund kabels.
Kortom een compleet pakket van een bevlogen muziekliefhebber, met zorg bij elkaar
gezocht en gecomponeerd tot een systeem om van te watertanden. Tijd om de diverse
componenten aan u voor te stellen.

De Tobian Monitor 15HC is een hoorn luidspreker, gemaakt in
Zwitserland, geschikt voor grotere luisterruimtes waar de luisteraar op minstens drie meter van het systeem zijn hotspot heeftgevonden. De maker streeft naar homogeniteit in de weergave,
muzikaliteit gecombineerd met een hoge resolutie en dat alles
zonder een natuurlijke en eerlijke weergave een seconde uit
het oog te verliezen. De 15HC is onderdeel van een completelijn luidsprekers, bij Tobian Sound Systems zou u ook terecht
kunnen voor elektronica, waaronder uiteraard buizenversterkers
en analoge techniek. De 15HC is een hoorn met een 15 inch
woofer waar in het hart een 1,5 inch midden/hoge tonen unit isgemonteerd. De mond van de hoorn voor de lage tonen zit aan
de onderzijde van de kast, een onopvallende plaats waarmee
plaatsing ook gemakkelijker is dan het vrijwel gelijke model met
basreflexpoorten aan de achterzijde. De gehele luidspreker is
een eigen ontwikkeling van Tobian, gebaseerd op ervaringen
met hoorns die teruggaan tot de glorietijd van Western Electricen Altec Lansing. De prachtige afwerking in fineer naar keuze
maakt van de Tobian een acceptabel huiskamer systeem, zelfs
al zijn de afmetingen 110 x 46 x 55 cm en weegt hij 46 kilo. Dat
fineer bepaalt u zelf, Tobian put uit vele soorten fineer van een
nabijgelegen leverancier en stuurt u foto’s met de houttekeningNEXTtestedSPEC RSA-M99

34

waar u vervolgens een keuze uit kunt maken. Gezien de specificaties past een Tobian 15HC perfect bij een buizenversterker,of bij de SPEC producten die ondanks de klasse D schakelingen eenzelfde soort transparantie naar voren brengen. Een
rendement van 99 dB gekoppeld aan een nominale impedantie
van 8 Ohm is immers versterkervriendelijk. De 15 inch woofer
met de driver in het hart omvat een frequentiebereik van 29 Hz
tot 22 kHz volgens de fabrikant. De handgemaakte luidsprekers hebben een levertijd van ongeveer zes weken en een
lifetime garantie. De prijs is € 29.500,- per paar.

4 Ohm, gelijk aan 2 x 60 Watt aan 8 Ohm, over een frequentiegebied van 10 Hz tot 30 kHz binnen ±1 dB. Er zijn twee XLR
gebalanceerde ingangen beschikbaar naast drie met RCA
ongebalanceerd. Het klasse D ontwerp zorgt voor een geringe
vermogensafname van 15 Watt in rust tot 215 Watt bij vol
uitgangsvermogen. De versterker meet 440 x 125 x 414 mm
en weegt een bescheiden 15,5 kilo. Voor een afstandsbediening moet u extra in de buidel tasten. SPEC beschouwt een
afstandsbediening bijna als een gebrek aan respect voor deversterker, geheel in Japanse traditie moet u één worden met
de ziel van het apparaat door het aan te raken.

SPEC RSA-M99

De SPEC versterkers zijn al eerder aan bod geweest in Music
Emotion en lieten een diepe indruk achter. Het concept van
een klasse D versterker is in samenwerking met een Amerikaans bedrijf voor power elektronica in Japan op audiofielewijze uitgewerkt. De RSA-M99 is het nieuwste ontwerp dat
verdacht veel lijkt op zijn tweemaal zo kostbare broer, alleen
een meer bescheiden prijskaart draagt van € 10.900,-. Een
SPEC is volgens de makers geen simpel stuk elektronica maareerder een muziekinstrument en vandaar de spruce onderkant
met de hardhouten voeten. Spruce is het basis hout voor veel
violen. De voeten bestaan uit esdoorn met een kern van okkernoot. In de verder aluminium behuizing is een mengeling vanhoogwaardige condensatoren in de voeding te vinden, samengesteld op het gehoor, die van energie worden voorzien door
een grote R-core voedingstransformator. De trafo is afgeschermd zodat RFI strooivelden geen kans krijgen. De klasse
D schakeling is een PWM opzet, daarmee blijft het signaal vanvoor tot achter analoog. Met klasse D haal je een hoge efficiëntie en kun je de luidspreker perfect in bedwang houden.
Een niet te versmaden voordeel als je de 15 inch woofer vande Tobian bekijkt. De RSA-M99 levert tweemaal 120 Watt aan

Sforzato DSP-050

Voor het streamen van muziek vanaf Tidal met Roon softwareen het omzetten van de digitale stroom naar analoog maken we
gebruik van een Sforzato DSP-050 muziekspeler. De DSP-050
maakt intern gebruik van twee paar ESS Sabre Dac’s, deES9038Pro, waarbij de interne chipklok wordt uitgezet envervangen door een hoogwaardige klok in de speler. Daarmeeis het jitterlevel niet langer afhankelijk van de digitale bron. De
TCXO met zijn daaraan gekoppelde IC haalt een jitterwaarde
lager dan 100 femto seconden. Gaples afspelen is mogelijk

TELOS GROUNDING NOISE REDUCER MINI

testedSFORZATO DSP-050

met PCM sample rates tussen 44.1 en 384 kHz of DSD 64 tot
256, voor AIFF, WAV, FLAC, ALAC, DSF en DIFF. De netwerkspelers van Sforzato spelen onder UPNP maar zijn daarnaast
ook “Roon Ready”. Een ARM11 microprocessor met FPGA
maakt software updates mogelijk. De speler heeft een digitale S/PDIF uitgang naast de analoge XLR en RCA uitgangen.
Ingangen zijn er voor Ethernet via RJ45 en voor een externe
Masterclock. Het zware futuristische ontwerp meet 435 x 332
x 80 mm, weegt 8 kilo en staat in de prijslijst voor € 3.950,-.
Telos Grounding Noise Reducer MiniDe Telos Grounding Noise Reducer Mini is inmiddels uitgebracht in de versie 3.1 en is geschikt om twee apparaten vande optimale aarde te voorzien. In ons geval de SPEC versterker
en de Sforzato speler. Het aarden van apparaten heeft altijd temaken gehad met veiligheid, het aarden van de voeding aan
de primaire 230 Volt kant. Wat vaak niet wordt geaard is desecundaire kant van apparatuur, te denken aan de diverse in- en
uitgangen van spelers en versterkers, terwijl daar juist de onregelmatigheden in het signaal voorkomen moeten worden. Dat
niet alleen, de aarde van de meeste woningen is tegenwoordig
vervuild en in plaats van een afvoerput is het een bron van ruis

en vervorming geworden. Een eigen aarde is te maken met
koperen rails en platen, waarop alle apparaten worden geaard,
maar dat blijft een hulpmiddel, meer geschikt om potentiaal
verschillen te elimineren. Telos fabriceert een actieve oplossing
waarbij een aarde referentie spanning wordt opgewekt om een
aarde te simuleren die voor alle apparaten een gelijke impedantie heeft en daarmee kleuring ontstaan door onderlinge
potentiaal verschillen weet te voorkomen. Een CPU berekent
constant de juiste niveaus rekening houdend met capaciteit en
inductie. De Telos is eveneens leverbaar met zes aansluitingen.
De uitvoering met twee aansluitingen kost € 1.600,-.

35

SPEC Real Sound Processor AZ9EX

In zijn zoektocht naar de beste weergave heeft Audiotweaks de SPEC Real Sound Processor AZ9EX ontdekt, een
apparaatje dat zonder eigen voeding werkt parallel aan deaansluitingen van een luidspreker. De werking is eigenlijk heel
simpel al kost een paartje van deze dingen € 1.250,-. Elke luidspreker beweegt onder invloed van een elektrische spanning,maar als de spanning wegvalt, met andere woorden als demuziek stopt, dan werkt de luidspreker als een opwekker van
spanning domweg omdat de spoel beweegt in een magnetisch veld. Die spanning, met een mooi woord ‘tegen EMK’,verstoort het uitgangscircuit van de versterker, immers die wilspanning leveren en niet ontvangen. De AZ9EX absorbeertde spanning vanuit de luidspreker zonder de spanning van deversterker noemenswaardig te verminderen, het resultaat isminder vervorming en een zuiverder signaal.
DuelundOok met kabels heeft Audiotweaks iets, Duelund is de huisleverancier voor vertind koperdraad, omwikkeld met in oliegedrenkt katoen. Een heel oud principe dat opnieuw op deNEXTtestedmarkt wordt gebracht. Je koopt de kabels per enkele meter,
dus voor stereo heeft u viermaal de lengte nodig, uw werktze zelf wel of niet af met uw voorkeur spades, bananen, tulpof XLR stekkers. Waar eerder prijzen werden genoemd die uwellicht doen fronsen gebruiken we in de set luidsprekerkabels type DCA12GA die per meter € 20,- kosten (stereo dus
4 x € 20,- per meter) en interlinks type DCA20GA van € 8,per meter. Niet voor niets verkoopt Audiotweaks de Duelundkabels bij bosjes. De crux van Duelund kabels is het vermijden
van moderne isolatiematerialen als PVC en Teflon dat designaalgeleiding meetbaar negatief beïnvloedt.

SPEC REAL SOUND PROCESSOR AZ9EX

Luisteren36

Na de ongebruikelijk lange inleiding is het tijd voor muziek, jekunt een set neerzetten waar fabrikanten lyrisch over zijn en
waar de importeur de loftrompet over steekt, je moet er zelfnaar luisteren om een oordeel te vormen. De loftrompet steken
valt trouwens wel mee, de Groningse nuchterheid vertaalt zicheerder in gastvrijheid dan in kletspraat. Ik mag de tijd nemen en
mijn eigen muziekkeuze van Tidal samenstellen. Vandaar dat ik
begin met een oude getrouwe, de hoorbaar neus verkouden
Eva Cassidy die live met Time after time erg dynamisch weerklinkt. Haar gitaar zit mooi lager dan de stem en toch horen
stem en gitaar duidelijk bij elkaar. Af en toe komt de galm vande zaal terug in de opname, de stem van Eva is terecht een
beetje neuzig bij vlagen, of is dat toch de invloed van een hoorn
die je hoort? De muziek komt helemaal los van de weergevers ondanks de forse kastafmetingen. Het applaudisserende
publiek bestaat uit losse handen zoals je dat verwacht bij een
puntbron. What a wonderful world laat nog meer de verkoudheid van Cassidy horen, heel zuiver en vrij in de ruimte, waarbij
de diepe lage tonen compleet en beheerst aanwezig zijn.
Heel harmonieus deze track met piano en slagwerk, natuurlijk,
vloeiend, alles is aanwezig als entiteit zonder dat één aspect
overheerst. Geen spoor van irritatie is opgewekt gedurendede gehele track, nee de weergave nodigt juist uit tot meer luisteren. Dat doe ik met het Hoff Ensemble en hun Polarity. Pure
jazz, waarin opvallend is hoe mooi metalig de bekkens zijn, het
ingehouden doch aanwezige laag in de hand gehouden is, deheldere transparantie en het gemakkelijk te maken onderscheid
tussen de diverse instrumenten. Het is een beetje zenuwachtige muziek en daarom bij uitstek van een type dat snel fouten
blootlegt, een lieve zangeres is immers al snel goed. De piano
biedt in Polarity fundament onder de hoge noten van de andere
hand. Zelfs bij de drukste passages loopt de muziek niet dicht.
Vol in beeld

At seventeen is een remaster van Janis Ian, ik prefereer het
zachtere origineel, de bewerking laat wel horen waartoe despeaker in staat is. Ian blijft op afstand staan net voor de speakers in een stereobeeld met diepte, muziek komt opnieuw
helemaal los, hangt wel in de breedte tussen de speakers en
gaat niet verder naar links of rechts. Heel af en toe komt tochhet specifieke karakter van een hoorn tevoorschijn, dat in het
niet valt bij de voordelen van een grote dynamiek, het gemak

TOBIAN MONITOR 15HC

en de losheid. In hoeverre de ruimte daarbij een rol speelt is
mij uiteraard onbekend. Martha Argerich speelt live in Lugano
een pianoconcert van Mozart. Dat laat horen wat een groot
orkest kan doen op een groot systeem. Hier komen alle voordelen bij elkaar: de transparantie, de dynamiek, de afbeelding,het gemak en de rust in de weergave. Gaaf om te horen hoe
de vleugel integreert met het orkest, pas als het orkest vol inzet
verdwijnt de vleugel even uit beeld. Het is een mooie opname
met een heel realistische afbeelding. Als Martha kracht gaat
zetten komt de vleugel los met een klankkast die vol in beeld
is. Een 15 inch conus en circa 250 liter kast, zij zijn noodzakelijk om een instrument van die afmeting terug te laten komenin een huiskamer of luisterruimte. Rachel Podger speelt in een
veel kleinere bezetting “Bach Double & Triple concertos”, ineen heel levendig spel, met prachtige aftekening van de instrumenten en op de achtergrond het tingelende klavecimbel.

testedDit klinkt tenminste naar haar concerten en is veel realistischer
dan de slechte Japanse uitvoering. Niet alles wat hoog audiofiel is kun je vertrouwen blijkt weer eens. Dire Straits komt met
Your latest trick in een 24/96 hoge resolutie. Lekker losjes,
Knopfler voor de band gepositioneerd, tikjes van de percussie
klinken zoals ze ooit op de plaat waren: open en gemakkelijk.
De weergave is prettig om naar te luisteren. Ik verlang hoogstens naar druk in de lage tonen, de demoruimte bestaande
uit twee delen zodat de speakers nauwelijks invloed van een
achtermuur ondervinden zal daarin een rol spelen. De Tobian’s
dichter bij een achterwand plaatsen lost het ingehouden laagdenk ik wel op. Ook is het de filosofie van de maker: niet teveel
laag, wel heel schoon en diep. Voor de liefhebber is er ook nog
de 15 inch Tobian met basreflex poorten aan de achterzijde.
Een Japanse bootleg van Dire Straits met Fade to black staat
ineens heel breed te spelen, veel breder dan wat ik eerder kon
beluisteren. De set speelt ronduit prachtig op een heel aangenaam en toch hoog volume. Het vormt een fijne afsluiter van dedag waarin de set zijn veelzijdigheid laat zien. Het samenspel
van Tobian, SPEC, Sforzato, Telos en Duelund is een slaafse
volger van wat in de opname wordt aangeboden. Snelheid en
dynamiek spelen in het bereikte realisme een grote rol, net als
transparantie en de natuurlijkheid van de weergave dat doen.
Conclusie

Melodieus en zachtaardig. Niets doet denken aan een hoorn,
wel aan de puntbron vanwege het mooie stereobeeld. De
plaatsing is haast ideaal en het is heel eenvoudig om je voor
te stellen hoe de musici staan opgesteld in de opnameruimte.
Veelzijdigheid

Met Sade’s Smooth operator zou er wat laag extra mogen zijn,de percussie tikt alsof het een lieve lust is, maar waar de bas
normaal sterk aanwezig is blijft die dit keer achter. Haar stem
is goed, daar is weinig op aan te merken. Blazers zijn evenmin
vol en rond door het terughoudende laag dat ook daar zijn
invloed op heeft. Tot ik er achter kom dat het een Japanse
uitvoering is. Terug naar een “gewone” remastered maakt een
wereld van verschil, iets dat de set per direct laat horen. Daaris de warmte, de eigen stem van Sade, de blazers met hun
fundament. Dynamiek en snelheid zijn weer volledig aanwezig.

Met 250 kilometer voor de boeg is er tijd genoeg om na temijmeren over hetgeen ik vandaag in Sellingen kon beluisteren.
Hamvraag is daarbij of je met een kleine monitor, desnoods
een interieurvriendelijke vloerstaander, kunt bereiken wat een
15 inch luidspreker in een hoorn constructie weet te halen.
Het antwoord is “nee”. Je kunt een heel eind komen, met
trucjes de zaak wat opvijzelen zoals het laag en het hoogaanzetten of DSP inschakelen, maar het gemak van een groot
systeem en de kracht van een hoog rendement hoorn is niet
te evenaren. Dat wisten ze vroeger al in de hoogtij dagenvan JBL, Klipsch en Western Electric, in Japan weten ze het
nog steeds terwijl Japanners vaak kleiner behuisd zijn dan wij
westerlingen. Combineer de hoorn gerust met moderne elektronica zoals een klasse D versterker en een streamer om vanmuziek te genieten. Mits speler en versterker, net als bekabeling en randvoorwaarden van hoge kwaliteit zijn. Want een
foutje in de keten wordt ongenadig afgestraft. Juist dan is
one-stop-shopping fijn, alle voorwaarden zijn in huis om een
systeem te bouwen dat hoger presteert dan de som der delen.

37

René van Es
PRIJZENTOBIAN MONITOR 15HC
€ 29.500,- PER PAAR
SPEC RSA-M99€ 10.900,SFORZATO DSP-050€ 3.950,TELOS GROUNDING NOISE REDUCER MINI € 1.600,SPEC REAL SOUND PROCESSOR AZ9EX€ 1.250,DUELUND DCA12GA LUIDSPREKERKABEL€
20,- (PER METER)DUELUND INTERLINKS DCA20GA INTERLINK €8,- (PER METER)
AUDIOTWEAKS, TEL. +31(0)6-50503610
E-MAIL: INFO@AUDIOTWEAKS.NL, WWW.AUDIOTWEAKS.NL

END