GSTC Destination Criteria v2.0

Kriteret e KGTQ për
Destinacionin
Versioni 2.0
6 Dhjetor 2019

Indikatorët e Performancës dhe OZhQ-të

Miratuar zyrtarisht nga Grupi i Punës së Standardeve Ndërkombëtare të KGTQ dhe pranuar zyrtarisht nga
Bordi i Drejtorëve të KGTQ si versioni i parë i Kritereve të KGTQ për Destinacionin sipas Rregulloreve të
Statutit të KGTQ

© Këshilli Global për Turizëm të Qëndrueshëm, 2019, Të gjitha të Drejtat të RezervuaraKëshilli Global për Turizëm të Qëndrueshëm
Kutia Postare 96503 - #51887
Washington, DC 20090 USA
info@gstcouncil.org
www.gstcouncil.org

1

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Parathënie
Kriteret e Këshillit Global për Turizëm të Qëndrueshëm (KGTQ) u hartuan për të ofruar një konceptim unik të
turizmit të qëndrueshëm. Kriteret e KGTQ për Destinacionet – jo-formalisht të njohura edhe si “KGTQ-D” janë minimumi që çdo destinacion turistik duhet të aspirojë të përmbush. Ato janë të organizuara rreth katër
temave kryesore: menaxhim i qëndrueshëm; ndikimet socio-ekonomike; ndikimet kulturore; dhe ndikimet
mjedisore. Ato kanë zbatueshmëri në të gjithë sektorin e turizmit.
Kriteret e KGTQ janë hartuar dhe rishikuar me synimin t’i përmbahen Kodit të Vendosjes së Standardeve të
Aleancës ISEAL, organ i miratuar për ofrimin e udhëzimeve mbi normat ndërkombëtare për zhvillimin e
standardeve të qëndrueshmërisë në të gjithë sektorët. Rishikimi më i fundit i KGTQ-D u realizua në vitin
2019, bazuar në dy raunde konsultimesh me palët e interesuara. Informacioni mbi hartimin e kritereve dheplaneve për rishikime në të ardhmen është i disponueshëm në www.gstcouncil.org.
Përse shërbejnë Kriteret ?
Disa nga përdorimet e Kritereve të KGTQ për Destinacionin përfshijnë si më poshtë:• Shërbejnë si bazë për certifikimin për qëndrueshmëri.
• Shërbejnë si udhëzues bazë për destinacionet që dëshirojnë të bëhen më të qëndrueshëm.
• Ndihmojnë konsumatorët të identifikojnë destinacione me turizëm me qëndrueshmëri të fortë.
• Shërbejnë si statistika të përgjithshme për mediumet e informacionit për të njohur destinacionet
dhe për të informuar publikun në lidhje me qëndrueshmërinë e tyre.
• Ndihmojnë në certifikim dhe programe të tjera vullnetare në nivel destinacioni për t’u siguruar që
standardet e tyre plotësojnë një bazë të pranuar gjerësisht.
• Ju ofrojnë programeve qeveritare, joqeveritare dhe sektorit privat një pikënisje për zhvillimin ekërkesave për turizëm të qëndrueshëm.
• Shërbejnë si udhëzues bazë për organizmat arsimore dhe trajnuese, siç janë shkollat e turizmit dheuniversitetet.
• Demonstrojnë drejtim që frymëzon të tjerët të veprojnë.
Kriteret tregojnë se çfarë duhet të bëhet, jo si do të bëhet ose nëse objektivi është arritur. Ky rol përmbushet
nga treguesit e performancës, materialet mësimore përkatëse dhe aksesi në mjetet për zbatim, që të gjithajanë plotësues të domosdoshëm të Kritereve të KGTQ.
Për kë shërbejnë Kriteret?
KGTQ-D janë krijuar për destinacionet1. Kriteret nuk lidhen me një organizëm të posaçëm, por me një vendtë caktuar që mund të identifikohet si unik. Kriteret thjesht kërkojnë që gjendja e përshkruar të tregojë
situatën reale në atë destinacion, pavarësisht se cili organizëm mund të jetë përgjegjës për të ose si apo nga
kush zbatohet ndonjë veprim përkatës.

1

Nga Organizata Botërore e Turizmit (KBOBT) një destinacion përshkruhet si: “Një hapësirë fizike me ose pa kufij administrativ
dhe/ose analitik në të cilën një vizitor mund të kalojë një natë. Është grupi (vendndodhje e përbashkët) i produkteve dhe shërbimeve,
i veprimtarive dhe përvojave në të gjithë zinxhirin e turizmit dhe një njësi bazë e analizës së turizmit. Një destinacionpërfshin aktorë të ndryshëm dhe ai mund të bashkëpunojë me të tjerë për të formuar destinacione më të mëdha ”.

2

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

GSTC Destination Criteria v2.0

Preamble
The Global Sustainable Tourism Council (GSTC) Criteria were created to provide a common understanding ofsustainable tourism. The GSTC Destinations Criteria – known informally also as “GSTC-D” -- are the minimumthat any tourism destination should aspire to reach. They are organized around four main themes: sustainable
management; socio-economic impacts; cultural impacts; and environmental impacts. They have applicability
to the entire tourism sector.
The GSTC Criteria have been developed and revised while striving to adhere to the Standard-Setting Code of
the ISEAL Alliance, the body recognized to provide guidance on international norms for developing
sustainability standards in all sectors. The most recent revision of the GSTC-D took place in 2019 and wasbased on two rounds of stakeholder consultation. Information on the development of the criteria and plans
for future revisions are available on www.gstcouncil.org.
What are the Criteria for?
Some of the uses of the GSTC Destination Criteria include the following:• Serve as the basis for certification for sustainability• Serve as basic guidelines for destinations that wish to become more sustainable• Help consumers identify sound sustainable tourism destinations• Serve as a common denominator for information media to recognize destinations and inform the publicregarding their sustainability
Help certification and other voluntary destination level programs ensure that their standards meet abroadly accepted baseline
Offer governmental, non-governmental, and private sector programs a starting point for developing
sustainable tourism requirements
Serve as basic guidelines for education and training bodies, such as tourism schools and universities
Demonstrate leadership that inspires others to act.

•
•

•
•

The Criteria indicate what should be done, not how to do it or whether the goal has been achieved. This roleis fulfilled by performance indicators, associated educational materials, and access to tools for
implementation, all of which are an indispensable complement to the GSTC Criteria.
To whom do the Criteria apply?
The GSTC-D have been designed for destinations 1. The criteria do not relate to a single body but rather to a
named place that can be uniquely identified. The criteria simply require that the condition described pertains
in that destination, irrespective of what body may be responsible for it or how or by whom any related action
is implemented.

1

A destination has been defined by the World Tourism Organization (UNWTO) as: “A physical space with or without administrative

and/or analytical boundaries in which a visitor can spend an overnight. It is the cluster (co-location) of products and services, and ofactivities and experiences along the tourism value chain and a basic unit of analysis of tourism. A destination incorporates various
stakeholders and can network to form larger destinations”.

1

www.gstcouncil.org

Fusha e veprimit të GSTC-D është e gjerë dhe Kriteret mund të zbatohen për një gamë të gjerë destinacioneshtë cilat mund të jenë në çdo skaj të botës dhe të çfarëdollojtë (p. sh. urbane, rurale, malore, bregdetare ose tëpërziera). Kriteret mund të lidhen me destinacione të mëdha (p.sh. qytete ose rajone të mëdha) dhe ato të
vogla (p.sh. parqe kombëtare, grupime të komuniteteve lokale, etj.)Ndonëse KGTQ-D kanë të bëjnë me një vend, jo me një organizatë, shumë prej kritereve gjithsesi mund të
merren përsipër të zbatohen përmes një organizate të menaxhimit të destinacionit që është përgjegjëse përnjë qasje të koordinuar ndaj turizmit të qëndrueshëm në destinacion. Ekzistenca e një organizate të tillë është
një kërkesë thelbësore e KGTQ-D, sikurse përcaktohet në Kriterin A1. Duhet të theksohet se një organizatë etillë nuk është domosdoshmërish një autoritet vendor ose një organ i sektorit publik dhe kërkon përfshirjen
e sektorit publik dhe të atij privat. Disa nga kriteret i referohen ndërmarrjeve. Ato mund të jenë biznese
individuale por ato mund të jenë edhe forma të tjera si objekte, operacione dhe sipërmarrje. Për shembull,ato mund të përfshijnë muze, festivale, ndërtesa publike dhe monumente, jo vetëm biznese tregtare siç janëhotelet ose pikat turistike me pagesë.
Indikatorët e Performancës dhe OZhQ-të
Indikatorët e performancës të prezantuar këtu janë hartuar për të ofruar udhëzime për matjen epërputhshmërisë me kriteret. Ato nuk synojnë të jenë paketa përfundimtare apo gjithëpërfshirëse, por të
ofrojnë një model pakete të plotë për përdoruesit e KGTQ-D ndërsa ata përgatisin paketat e tyre të indikatorëve.
Në thelb, indikatorët e performancës propozojnë një listë të rrethanave, faktorëve, evidencave dhe veprimeve
që duhen kërkuar në një destinacion kur bëhet vlerësimi i përputhshmërisë me kriteret.
Zbatimi i kritereve do të ndihmojë një destinacion për të kontribuar në përmbushjen e Agjendës 2030 për
Zhvillim të Qëndrueshëm dhe 17 Objektivave për Zhvillim të Qëndrueshëm (OZhQ). Për secilin prej kritereve,është identifikuar një ose më shumë prej 17 OZhQ-ve, me të cilat ai lidhet drejtpërsëdrejti.
Gjuha dhe Përkthimet
Anglishtja është gjuha zyrtare e Kritereve të KGTQ dhe sistemit përkatës të tyre.
Përkthimet në gjuhë të tjera që shfaqen në faqen e internetit të KGTQ ose diku tjetër, do të përdoren përqëllime trajnimi dhe ndërgjegjësimi dhe nuk janë të autorizuara për përdorim në programet teknike, përfshirë
certifikimin dhe akreditimin, përveçse kur përcaktohet posaçërisht me marrëveshje zyrtare midis KGTQ ose
Organit të tij të Akreditimit të autorizuar dhe pronarit të standardit dhe/ose Organit të Certifikimit. Në rastine përdorimit të autorizuar të një gjuhe tjetër përveç anglishtes, për çdo dyshim në lidhje me interpretimin e
Kritereve, si referencë do të përdoret versioni zyrtar i gjuhës angleze.
Periudha e Tranzicionit
Periudhat e tranzicionit për të zëvendësuar Kriteret e KGTQ v1.0 me v2.0 për Destinacionin të janë në funksion
të:• Me qëllim përcaktimin e politikave për trajnime dhe qëllimeve të tjera që nuk lidhen me certifikimin,
v2.0 duhet të hyjë në fuqi menjëherë.
• Pronarët e destinacionit /grupit të standardeve të akredituara nga KGTQ do të kenë një periudhë dy
vjeçare për të qenë në përputhje me versionin e ri v2.0, deri më 31 dhjetor 2021. Pronarët mundtë dëshirojnë të përshtatin standardin e tyre me rishikimet më herët, por duhet ta bëjnë këtë jo mëvonë se 30 qershor 2021, për të lejuar kohë për çdo përshtatje të nevojshme të rishikimit nga KGTQ për
pajtueshmërinë e ndryshimeve të bëra.
• Organet e Certifikimit të akredituara për të certifikuar destinacionet sipas Kritereve të KGTQ për
Destinacionin v1.0 duhet të kenë v2.0 të rishikuar të integruar plotësisht në sistemin e certifikimit medëshmi të zbatimit të tij më hershëm, deri më 31 dhjetor 2021. Shërbimi normal i ri-akreditimit nuk dotë shtyhet gjatë periudhës së tranzicionit. Pas Dhjetorit 2019, aplikantët e rinj për Akreditim, përparase të paraqesin një kërkesë për Akreditim duhet të sigurohen që po përdorin KGTQ-D v2.0, ose një
standard të Akredituar nga KGTQ që është ekuivalent me v2.0.

3

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Rishikimet e Kritereve të KGTQ

Ky version (v2.0) është miratuar zyrtarisht nga Bordi i Drejtorëve si versioni përfundimtar i Kritereve të KGTQpër Destinacionin (KGTQ-D), që prej 6 dhjetorit 2019.
Ky version i Kritereve të KGTQ për Destinacionin (v2.0) është rishikimi i parë që nga publikimi i tyre zyrtar
në dhjetor 2013.
KGTQ do të kryejë rishikime periodike në jo më pak se pesë vjet pas rishikimit të mëparshëm, për të përcaktuarnëse versioni aktual është ende i përshtatshëm dhe nëse dhe kur duhet të fillojë një proces rishikimi zyrtar.
Një rishikim tjetër i tillë ka të ngjarë të bëhet përafërsisht në dhjetor 2024. KGTQ mirëpret komente mbi
Kriteret në çdo kohë përmes seksionit të Kritereve në www.gstclaimil.org. Nëse komentet ofrojnë evidencatë nevojës për të bërë një rishikim më herët se dhjetori 2024, KGTQ mund të kryejë një rishikim në një datëmë të hershme.
Struktura e Kritereve

Kriteret zbatohen në katër seksione, secili me dy ose tre nën-seksione, siç tregohet më poshtë. Renditja eseksioneve dhe nën-seksioneve në asnjë mënyrë nuk tregon rëndësinë relative të asnjë prej temave.

SEKSIONI A: Menaxhimi i qëndrueshëmSEKSIONI C: Qëndrueshmëria Kulturore

A(a) Struktura dhe korniza e menaxhimit

C(a) Mbrojtja e trashëgimisë kulturore

A(b) Angazhimi i aktorëve

C(b) Vizitat në site kulturore

A(c) Menaxhimi i presionit dhe ndryshimit
SEKSIONI B: Qëndrueshmëria
Socio-ekonomike

SEKSIONI D: Qëndrueshmëria Mjedisore

B(a) Ofrimi i përfitimeve ekonomike lokale
B(b) Mirëqenia sociale dhe impaktet.

D(a) Ruajtja e trashëgimisë natyrore
D(b) Menaxhimi i burimeve
D(c) Menaxhimi i mbetjeve dhe emetimit
të gazrave.

4

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Kriteret e KGTQ për DESTINACIONIN v2.0
KriteretIndikatorëtSEKSIONI A: Menaxhimi i Qëndrueshëm
A(a) Struktura dhe Korniza e Menaxhimit
A1 Përgjegjësia e Menaxhimit të Destinacionit
Destinacioni ka një organizatë, departament,
grup, ose komitet eﬁkas përgjegjës për një
qasje të koordinuar për turizëm tëqëndrueshëm, me përfshirjen e sektoritprivat, sektorit publik dhe shoqërisë civile. Ky
grup ka përgjegjësi të përcaktuara siç është
mbikëqyrja dhe ka aftësi zbatimi për
menaxhimin e çështjeve socio-ekonomike,
kulturore dhe mjedisore. Grupi ﬁnancohet siç
duhet, punon me një sërë organesh për
menaxhimin e destinationit, ka personel tëmjaftueshëm (përfshi edhe personel meeksperiencë në qëndrueshmëri) dhe zbaton
parimet e qëndrueshmërisë dhetransparencës në të gjitha operacionet dhetransaksionet e kryera

a. Evidenca dokumentare që tregojnë strukturën
e duhur dhe përgjegjësitë e grupit.
b. Një plan ﬁnanciar dhe buxheti përkatës që tregojnë
burimet ﬁnanciare aktuale dhe të së ardhmes.
c. Evidenca të lidhjeve dhe angazhimit meorganizma të tjera.
d. Të dhëna të personelit të përhershëm dhe me
kontrata, që tregojnë edhe eksperiencat përkatëse.
e. Udhëzimet e menaxhimit dhe proceset, qëdemonstrojnë ndërgjegjësim dhe respektimin
e parimeve të qëndrueshmërisë dhe transparencës
në operacionet e punës dhe dhënien e kontratave.

A2 Strategjia e menaxhimit të destinacionit
dhe plani i veprimit
Destinacioni është krijuar dhe po zbaton një
strategji shumëvjeçare për menaxhimin e
destinacionit dhe planin e veprimit që është idisponueshëm publikisht, është ipërshtatshëm për madhësinë e tij, është
hartuar së bashku me aktorët e përfshirë dhebazohet në parimet e qëndrueshmërisë.
Strategjia përfshin identiﬁkimin dhe vlerësimine aseteve të turizmit dhe merr në konsideratë
çështjet dhe risqet socio-ekonomike, kulturore
dhe mjedisore. Strategjia lidhet me dheinﬂuencon në hartimin e një politike më tëgjerë për zhvillim të qëndrueshëm dhe me
planin e veprimit.

a. Publikimi i një dokumenti që përcakton strategjinë
dhe planin e veprimit aktual të destinacionit.
b. Strategjia/plani është qartësisht i dukshëm dhe i disponueshëm në internet.
c. Evidenca të konsultimeve me aktorët e përfshirë,takimeve, etj. për hartimin e planit të veprimit.
d. Në përmbajtje të strategjisë dhe planit të veprimit
ka referenca të parimeve të qëndrueshmërisë dhetë një vlerësimi të aseteve, çështjeve dhe risqeve.
e. Referenca speciﬁke në strategji/planin e veprimit
të një politike më të gjerë për zhvillim tëqëndrueshëm (përfshi zbatimin e OZhQ-ve)
dhe anasjelltas.

5

www.gstcouncil.org

OZhQ-të

GSTC Destination Criteria v2.0

A3 Monitorimi dhe raportimi
Destinacioni zbaton një sistem për
monitorim dhe për t’ju përgjigjur çështjevesocio-ekonomike, kulturore dhe mjedisore si
dhe impakteve të turizmit. Veprimet endërmarra dhe rezultatet monitorohen
rregullisht, vlerësohen dhe raportohen
publikisht. Sistemi i monitorimit rishikohet
periodikisht.

a. Indikatorë speciﬁk të matshëm socio-ekonomik,
kulturor dhe mjedisor dhe objektivat e identifkuar.
b. Matja e këtyre indikatorëve e shoqëruar me
regjistrimin e rezultateve dhe publikimin e tyretë paktën një herë në vit.
c. Evidenca me shkrim të monitorimit dhe raportimit
të veprimeve të ndërmarra dhe rezultateve.
d. Rishikime të mëparshme të sistemit të monitorimit
dhe planiﬁkimi për monitorime të ardhshme.

A(b) Angazhimi i Aktorëve
A4 Përfshirja e biznesit dhe standardet eqëndrueshmërisë
Destinacioni informon rregullisht bizneset etjera të përfshira në fushën e turizmit rreth
problemeve të qëndrueshmërisë si dhe iinkurajon dhe mbështet ata që sipërmarrjet
e tyre të bëhen më të qëndrueshme.
Destinacioni promovon zbatimin e
standardeve të qëndrueshmërisë dukepromovuar zbatimin e standardeve të
Miratuara nga KGTQ-I dhe skemat ecertiﬁkimit të Akredituara nga GSTC-I për
bizneset e turizmit, ku ata operojnë.
Destinacioni publikon listën e bizneseve të
certiﬁkuara për qëndrueshmëri.

a. Evidenca të komunikimit të vazhdueshëm përçështje të qëndrueshmërisë së bizneseve(media, takime, kontakte të drejtpërdrejta, etj.)
b.
c.

d.
e.

Mbështetje për qëndrueshmërinë dhe këshilla për
bizneset e turizmit – të disponueshme
dhe promovuara.
Numri dhe përqindja e bizneseve të certiﬁkuara
për standardet e turizmit të qëndrueshëm (dhenëse janë të miratuara/certiﬁkuara nga KGTQ), me
synime për zgjerim të mëtejshëm.
Evidenca të promovimit të skemave të certiﬁkimit.
Lista e bizneseve të certiﬁkuara në fushën eturizmit, e përditësuar.

A5 Përfshirja e banorëve dhe feedback-u
Destinacioni mundëson dhe promovonpjesëmarrjen e publikut në planin dhemenaxhimin e një destinacioni tëqëndrueshëm. Aspiratat, shqetësimet dhekënaqësia e komunitetit për turizëm tëqëndrueshëm dhe menaxhimin e destinacionit
monitorohen rregullisht dhe raportohen
publikisht, dhe si reagim ndaj tyre merren
masat e duhura.
Destinacioni ka një sistem për përmirësimin e
perceptimit lokal për mundësitë dhe sﬁdat e
turizmit të qëndrueshëm dhe për ngritjen ekapaciteteve lokale për të reaguar ndajtyre.

a. Evidenca të promovimit dhe krijimit të mundësive
për pjesëmarrjen e publikut në planiﬁkimin/
menaxhimin e destinacionit.
b. Informacion për llojin dhe nivelin e pjesëmarrjes
c. Anketime të banorëve dhe instrumente të tjerë për
feedback sistematik në lidhje me çështjet e turizmit.
d. Evidenca të veprimeve të ndërmarra si reagimndaj feedback-ut të banorëve.
e. Banorëve ju ofrohen programe informimi, edukimi,
dhe trajnimi për turizmin.

6

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

A6 Përfshirja e vizitorëve dhe feedback-u
a. Anketime të vizitorëve (dhe mekanizma të tjerë
feedback-u) – janë realizuar dhe raportuar.
b. Anketimet dhe feedback-u përfshin reagimin e
vizitorëve ndaj çështjeve të qëndrueshmërisë.

Destinacioni ka një sistem për monitorimin
dhe raportimin publik të kënaqësisë së
vizitorëve, cilësisë dhe qëndrueshmërisë së
destinacionit, për eksperiencat dhe, nëseështë e nevojshme, të reagojë. Vizitorët
informohen rreth çështjeve tëqëndrueshmërisë në destinacion dhe rolit që
ata mund të luajnë për adresimin e tyre.

c. Evidenca të veprimeve të ndërmarra si reagim ndajkonkluzioneve të nxjerra nga anketimet/feedback-u.
d. Shembuj të informacionit të vizitorëve në lidhje meçështjet e qëndrueshmërisë dhe si të reagojmë
ndaj tyre.

A7 Promocioni dhe informacioni
Materialet e promocionit dhe informacioni për
vizitorët rreth destinacionit janë të vërteta nëlidhje me produktet, shërbimet, dhepretendimet e tij për qëndrueshmëri.
Mesazhet e marketingut dhe komunikime të
tjera reﬂektojnë vlerat e destinacionit dheqasjen e tij ndaj qëndrueshmërisë dhe
trajtojnë asetet e komuniteteve lokale, ato
natyrore dhe kulturore me respekt.

a. Materiale aktuale informuese dhe promocionaleme përmbajtje të përshtatshme.
b. Ekziston një proces për të kontrolluar saktësinë
dhe përshtatshmërinë e promocionit dhe
informacionit të destinacionit.
c. Evidenca të konsultimeve me komunitetet lokale
dhe organet përgjegjëse për çështjet mjedisore dhekulturore; përmbajtja dhe dërgimi i korrespondencës.

A(c) Menaxhimi i presionit dhe ndryshimit
A8 Menaxhimi i volumit dhe veprimtarive
të vizitorëve
Destinacioni ka një sistem për menaxhimin e
vizitorëve, i cili rishikohet rregullisht.
Ndërmerren veprime për monitorimin dhemenaxhimin e volumit dhe aktiviteteve të
vizitorëve, dhe për reduktimin ose shtimin e
numrit të tyre sipas nevojës dhe në
vendndodhje të caktuara, duke punuar për të
balancuar nevojat ekonomike të komunitetit
lokal dhe trashëgiminë kulturore dhemjedisore të komunitetit.

A9 Rregulloret e Planiﬁkimit dhe kontrollii zhvillimitPër planiﬁkim, destinacioni ka udhëzues,
rregullore dhe/ose politika që kontrollojnë
zhvillimin e vendndodhjes dhe natyrës dhe qëkërkojnë vlerësime të

a. Strategjia e menaxhimit dhe plani i veprimit të
destinacionit adresojnë volumin sezonal dheshpërndarjen në kohë të vizitave.
b. Bëhet monitorimi i volumit të vizitorëve gjatë vitit,përfshi edhe destinacionet me ﬂuks më të lartë.
c. Impaktet e volumit dhe aktiviteteve të vizitorëve
janë identiﬁkuar përmes vëzhgimit dhe feedback-ut
të komunitetit dhe aktorëve të përfshirë.
Janëndërmarr veprime për menaxhimin e ﬂuksit tëd.
vizitorëve dhe impakteve përkatëse.
e. Strategjia e marketingut dhe përzgjedhja e tregjeve
të synuara merr në konsideratë modelet e vizitave,
impaktin e aktiviteteve dhe nevojat e destinationit.

a. Politika/rregullore/udhëzues speciﬁk qëkontrollojnë zhvillimin – janë dokumentuar
dhe identiﬁkuar sipas titullit dhe datës.

7

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Destinacioni ka një sistem për monitorimin
dhe raportimin publik të kënaqësisë së
vizitorëve, cilësisë dhe qëndrueshmërisë së
destinacionit, për eksperiencat dhe, nëseështë e nevojshme, të reagojë. Vizitorët
informohen rreth çështjeve tëqëndrueshmërisë në destinacion dhe rolit që
ata mund të luajnë për adresimin e tyre.

b. Kërkesat për vlerësimin e impakteve, që mbulojnë
impaktin mjedisor, ekonomik, dhe sociokulturor në nivel të mjaftueshëm për të adresuarçështjet afatgjata për destinacionin, janë përgatitur.
c. Rregullore të posaçme për marrjen me qira përqëllime turizmi, me evidenca që provojnë aplikimin
dhe zbatimin e tyre.
d. Evidenca të pjesëmarrjes së publikut në hartimine politikave/rregulloreve/udhëzuesve.
e. Evidenca të konsultimeve me dhe të dakordësimittë popullatës autoktone ose grupeve të vogla
etnike kur zhvillimet për turizëm janë propozuar
apo janë bërë në territoret e tyre.
f. Evidenca të komunikimit dhe zbatimit të
politikave/rregulloreve/udhëzuesve në fazat e
planiﬁkimit, zhvillimit dhe zbatimit.

A10 Adaptimi i ndryshimeve klimatike
Destinacioni identiﬁkon risqet dhemundësitë që lidhen me ndryshimet klimatike.
Strategjitë e adaptimit të ndryshimeve
klimatike janë zbatuar për vendndodhjen,
planiﬁkimin, zhvillimin dhe menaxhimin e
bizneseve të turizmit.
Informacioni për ndryshimet klimatike tëparashikuara, risqet përkatëse dhe kushtet nëtë ardhmen ofrohet për banorët, bizneset dhevizitorët.

A11 Menaxhimi i riskut dhe krizës
Destinacioni ka një plan për reduktimin e
riskut, menaxhimin e krizës dhe reagimin në
rast emergjence që i përshtatet destinacionit.
Elementët thelbësor të planit u janëkomunikuar banorëve, vizitorëve dhebizneseve. Janë hartuar procedurat dhesiguruar burimet për zbatimin e planit, i cilipërditësohet rregullisht.

a. Strategjia e menaxhimit të destinacionit dhe plani i
veprimit identiﬁkojnë dhe adresojnë çështjet klimatike.
b. Rregulloret, udhëzuesit dhe përcaktimi i zonës për
zhvillimin dhe aktivitetet e turizmit rregullojnë
pasojat e ndryshimeve klimatike.
c. Vlerësimi i riskut mjedisor, që mbulon risqet aktuale
dhe ato në të ardhmen – është kryer dhe është idisponueshëm për publikun.
d. Evidenca që është marr në konsideratë impakti në,
dhe kontributet e ekosistemeve lokale në adaptimine ndryshimeve klimatike.
e. Informacion për ndryshimet klimatike që është
vënë në dispozicion të publikut.
a. Destinacioni e ka të dokumentuar planin për
reduktimin e riskut dhe reagimin në rast
emergjence për turizmin në destinacion.
b. Plani parashikon një gamë të gjerë të risqeve,përfshi katastrofat natyrore , terrorizmin,shëndetin, shterimin e burimeve dhe të tjera
në varësi të zonës.
c. Procedurat e komunikimit për përdorim gjatë dhe
pas emergjencës janë identiﬁkuar.
d. Programe për shpërndarjen e informacionit dheofrimin e trajnimeve për menaxhimin e risqeve
dhe krizës.

8www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

SEKSIONI B: Qëndrueshmëria Socio-ekonomike
B(a) Ofrimi i përﬁtimeve ekonomike lokale

Kontributi ekonomik i drejtpërdrejtë dhe itërthortë i turizmit në ekonominë e
destinacionit monitorohet dhe raportohet
publikisht. Masat e përshtatshme mund tëpërfshijnë nivelet e volumit të vizitorëve,shpenzimet e vizitorëve, punësimi dheinvestimet si dhe evidenca për ndarjen e
përﬁtimeve ekonomike.

a. Programi për mbledhjen e të dhënave ekonomike.
b. Raporte vjetore për kontributet ekonomike të
drejtpërdrejta dhe të tërthorta të turizmit
në destinacion.
c. Të dhëna që mbulojnë një sërë masash me impakt
ekonomik (p.sh. volumi, shpenzimet, punësimi,
investimet dhe ndarja e përﬁtimit ekonomik në
destinacion).

B2 Puna e mirë dhe mundësitë për karrierë
Destinacioni inkurajon dhe mbështetmundësitë për karrierë dhe trajnim në
sektorin e turizmit.
Bizneset e turizmit të destinacionit
angazhohen të ofrojnë mundësi të barabartapunësimi, trajnimi dhe progresi, një mjedis
pune të sigurt dhe të siguruar,
dhe të gjithëve t’u ofrohet një pagëminimale .

a. Ofrimi i trajnimeve, programeve/kurseve
për aftësitë e nevojshme, të disponueshme në zonë.
b. Deklarata zotimi nga bizneset e turizmit
për ofrimin e mundësive të përshtatshme përpunësim ose karrierë.
c. Mundësitë për trajnim dhe punësim promovohen
dhe shfrytëzohen nga njerëzit e zonës, përfshi
gratë, të rinjtë, pakicat, dhe personat
me aftësi të kuﬁzuara.
d. Kanalet për të kontrolluar kushtet e punës dhe
pranimin/trajtimin e ankesave (p.sh. përfshirje eSindikatave të Punës/Punonjësve).

B3 Mbështetja e sipërmarrësve vendas
dhe tregtia e ndershme
Destinacioni inkurajon që shpenzimet e
turizmit të rezervohen për ekonominë
lokale duke mbështetur sipërmarrjet lokale,furnitorët lokal dhe investimet eqëndrueshme. Ai promovon prodhimin dhe
blerjen e produkteve lokale pasqyrojnë
natyrën dhe kulturën e zonës. Shitja ekëtyre produkteve bëhet mbi parimet e
tregtisë

a. Këshillime, ﬁnanca ose mbështetje të tjera- të
disponueshme në destinacion -për SME-të qëkanë lidhje me turizmin.
b. Asistencë për akses në treg për SME-të lokale qëkanë lidhje me turizmin.
c. Veprime për të inkurajuar dhe mbështetur biznese
lokale të turizmit të blejnë mallra dheshërbime lokale.

9

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

së ndershme. Këto produkte mund tëpërfshijnë produkte ushqimore dhe pije,
punime artizanale, performanca artistike ,produkte bujqësore, etj.

Iniciativa për të ndihmuar fermerët, artizanët dhe
prodhuesit e produkteve ushqimore të përfshihennë proceset dhe veprimtaritë e sektorit të turizmit.
e. Prodhimet dhe punimet artizanale vendase janëidentiﬁkuar, promovuar dhe të gatshme përt’ju shitur vizitorëve në destinacion.

B(b) Mirëqenia Sociale dhe impaktet
B4 Mbështetje për komunitetin
Destinacioni ka një sistem që mundëson dheinkurajon bizneset, vizitorët dhe publikun
të kontribuojnë me përgjegjshmëri në
iniciativat e komunitetit dhe ato tëqëndrueshmërisë.

a. Mbështetja për komunitetin lokal dhe iniciativat
për qëndrueshmëri nga bizneset lokale të turizmitështë inkurajuar dhe promovuar.
b. Skemat ekzistojnë dhe janë promovuar për vizitorëtqë të mbështesin komunitetin lokal dhe iniciativatë qëndrueshmërisë.
c. Vullnetarizmi dhe angazhimi në komunitet
nuk ka të bëj me ndërhyrje apo shfrytëzim.

B5 Parandalimi i shfrytëzimit dhediskriminimit
Destinacioni mbështet standardetndërkombëtare për të drejtat e njeriut. Ai ka
ligje, praktika dhe një kod sjellje të vendosur
për të parandaluar dhe raportuar traﬁkimine qenieve njerëzore, skllavërinë modern dhe
tregtare, seksuale, ose çdo formë tjetër
shfrytëzimi, diskriminimi dhe ngacmimi
kundrejt kujtdo veçanërisht fëmijëve,adoleshentëve, grave, LGBT dhe
minoriteteve. Ligjet dhe praktikat e krijuara
komunikohen dhe zbatohen publikisht.

B6 Të drejtat e pronësisë dhe përdoruesit
Ligjet dhe rregulloret në lidhje me të drejtat
dhe blerjet e pronave janë të dokumentuara
dhe zbatohen. Ato janë në përputhje me të
drejtat komunale dhe autoktone, garantojnë
konsultim me publikun dhe nuk autorizojnë
zhvendosje pa marr pëlqimin paraprak të lirëdhe të informuar dhe pa garantuar
kompensim të drejtë dhe të paanshëm.
Ligjet dhe rregulloret mbrojnë gjithashtu të
drejtat e përdoruesit dhe të drejtat përakses në burimet kryesore.

a. Referenca (titulli, data) të ligjeve speciﬁke qëzbatohen në destinacion në lidhje me të drejtat enjeriut, shfrytëzimin, diskriminimin dhe ngacmimin.
b. Evidenca të komunikimit dhe zbatimit të ligjeve tësipërpërmendura dhe praktikave të mira përkatëse
(përfshi bizneset e turizmit dhe vizitorët.)c. Analiza e riskut dhe impakteve në lidhje me të
drejtat e njeriut, përfshi traﬁkun e qenievenjerëzore, skllavërinë moderne dhepunën e të
miturve – zhvillohet rregullisht.
d. Destinacioni dhe lojtarët kryesorë në sektorin eturizmit janë ﬁrmëtarët e Kodit të Sjelljes për
Mbrojtjen e Fëmijëvenga Shfrytëzimi Seksual
në Udhëtim dhe Turizëm.

a. Referenca (titulli, data) të ligjeve speciﬁke qëzbatohen në destinacion në lidhje me të drejtat
dhe blerjen e pronës ,të drejtat e përdoruesit
dhe të drejtat për akses në burimet kryesore.
b. Referenca në ligjet e më sipërme për të drejtat
komunale dhe autoktone, konsultimet publikedhe zhvendosjet.
c. Evidenca të zbatimit të ligjeve të sipërpërmendura
në kontekstin e zhvillimit dhe aktiviteteve
të turizmit.

10

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

d. Evidenca të konsultimeve me komunitetin,dhënies së pëlqimit dhe kompensimit.

B7 Mbrojtja dhe siguria
Destinacioni ka një sistem për të monitoruar,parandaluar, raportuar publikisht dhereaguar ndaj krimit, mbrojtjes dhe rreziqeveshëndetësore, sistem që adreson nevojat si
të vizitorëve ashtu edhe të
rezidentëve.
B8 Akses për të gjithë
Kur është e mundur, sitet, mjediset dhe,shërbimet, përfshi ato me rëndësi natyrore
dhe kulturore, janë të aksesueshme për të
gjithë, përfshi personat me aftësi të
kuﬁzuara dhe për të tjerët me nevoja tëveçanta për akses ose nevoja të tjera
të veçanta. Kur sitet dhe godinat nuk janëdrejtpërsëdrejti të aksesueshme, aksesimundësohet përmes planiﬁkimt dhe aplikimit të zgjidhjeve që marrin në konsideratë si
integritetin e site ashtu edhe akomodimin e
pranueshëm për personat me kërkesa tëveçanta për akses. Informacioni vihet në
dispozicion në pikat kyçe të aksesit,
në godinat dhe mjediset e shërbimit.

a. Siguria dhe shërbimet shëndetësore janë të mirëkrijuara dhe janë aktive në destinacion.
b. Nevojat e vizitorëve janë identiﬁkuar dhe adresuar
për të ofruar siguri dhe shërbime shëndetësore.
c. Mjediset e turizmit janë inspektuar për
pajtueshmëri me standardet e sigurisë dhe higjienës.

a. Ekzistenca e rregulloreve dhe standardeve përmundësinë e aksesit të mjediseve, godinave,
dhe shërbimeve turistike.
b. Zbatimi i qëndrueshëm i standardeve nëgodinat publike.
c. Të dhëna për masën/proporcionin e sitevedhe godinave që janë të aksesueshme.
d. Evidenca të programeve për përmirësimin e aksesitpër personat me një gamë nevojash për akses.
e. Informacioni për aksesueshmërinë është i përfshirë
në komunikimet rreth destinacionit në tërësi.
f. Hollësitë për aksesueshmërinë janë përfshirë në
informacionin për vizitorët rreth siteve kryesore.

11

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

SEKSIONI C: Qëndrueshmëria kulturore
C(a) Mbrojta e trashëgimisë kulturore
C1 Mbrojta e aseteve kulturore
Destinacioni ka një politikë dhe sistem për tëvlerësuar, rehabilituar, dhe mbrojtur asetet
kulturore, përfshi trashëgiminë e ndërtuar
dhe peizazhet kulturore.

C2 Artefakte kulturore
Destinacioni ka ligje që rregullojnë siç duhet
shitjen, tregtimin, ekspozimin, ose dhurimin e
artefakteve historike dhe arkeologjike.
Ligjet zbatohen dhe janë të disponueshme
publikisht, përfshipër bizneset e turizmit
dhe vizitorët.
C3 Trashëgimia jo-materiale
Destinacioni mbështet festimin dhe
mbrojtjen e trashëgimisë kulturore
jo-materiale,përfshi traditat lokale, artin,muzikën,gjuhën, gastronominë dhe aspektetë tjera të identitetit dhe veçantisë. Prezantimi,përsëritja dhe interpretimi i kulturës dhe
traditave të të jetuarit është çështje endjeshme dhe e respektuar, pasi përfshin
dhe u sjell përﬁtime komuniteteve lokale
dhe u ofron vizitorëvenjë eksperiencë
autentike dhe unike.

a. Listat e aseteve kulturore, përfshi vlerësimin dhe
informacion për cënueshmërinë e tyre.
b. Programi për rehabilitimin dhe mbrojtjen e
aseteve.
c. Mekanizma për përdorimin e të ardhurave nga
turizmi për të mbështetur mbrojtjen e aseteve
kulturore.

a. Referenca të ligjeve përkatëse në lidhje me artefaktet
historike që zbatohen në destinacion (titulli, data).
b. Evidenca që ligjet përkatëse u janë bërë me dije
bizneseve të turizmit dhe vizitorëve.
c. Evidenca të zbatimit të ligjeve përkatëse.
a. Identiﬁkimi dhe listimi i trashëgimisë kulturore
jo-materiale.
b. Shembuj të festimeve dhe eksperiencave
të vizitorëve të trashëgimisë kulturore jo-materiale(aktivitete, produkte të veçantë etj.)c. Evidenca të përfshirjes së komuniteteve lokale dheautoktone në përgatitjen dhe ofrimin eeksperiencave për vizitorët, bazuar në
trashëgiminë kulturore jo-materiale.
d.
Feedback nga vizitorët dhe komunitetet lokalepër ofrimin e e eksperiencave të trashëgimisë
jo-materiale.

C4 Aksesi Tradicional
Destinacioni monitoron, mbron, dhe kur linda. Monitorimi i aksesueshmërisë së komunitetit lokal
nevoja rehabiliton ose restauron aksesin enë site kulturore dhe natyrore.
komunitetit lokal në site natyrore dhe kulturore. b. Evidenca të përfshirjes së komunitetit lokal nëlidhje me aksesin tradicional.
c. Veprime speciﬁke për të mbrojtur dhe/ose
rehabilituar aksesin e komunitetit lokal.

12

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

C5 Pronësia Intelektuale
Destinacioni ka një sistem për të kontribuar
në mbrojtjen dhe ruajtjen e të drejtave tëpronësisë intelektuale të komuniteteve dhe
individëve.

a. Referenca të ligjeve për pronësinë intelektuale
që zbatohen në destinacion (titulli, data).
b. Informimi i aktorëve të përfshirë në sektorin eturizmit rreth the drejtave të pronësisë intelektuale.
c. Evidenca që të drejtat për pronësinë intelektualejanë mbrojtur gjatë zhvillimit të eksperiencave
kulturore për vizitorët.

C(b) Vizitat në site kulturore
a. Monitorimi i ﬂuksit të vizitorëve dhe impaktit nësite kulturore, me rezultatet që shpërndahennë gjithë destinacionin.
b. Evidenca të veprimeve për menaxhimin e impakteve
të turizmit në ose përqark siteve turistike.
c. Ekzistenca dhe shpërndarja e udhëzimeve të
publikuara për sjelljen e vizitorëve në site sensitivedhe veprimtari kulturore dhe monitorimi periodik
i zbatimit të tyre.
d. Kodi i praktikave për operatorët dhe drejtuesit e
guidave turistike për menaxhimin e vizitorëve
në sitet kulturore.
e. Ofrimi i trajnimeve për drejtuesit e guidave.

C6 Menaxhimi i vizitorëve në site kulturore
Destinacioni ka një sistem për menaxhimin e
vizitorëve në dhe përqark siteve kulturore.
Sistemi merr parasysh karakteristikat e tyre,kapacitetin dhe ndjeshmërinë dhe përpiqet
të rregullojë ﬂuksin e vizitorëve dhe të
minimizojë impaktet negative. Vizitorëve,operatorëve dhe drejtuesve të guidave
turistike u vihen në dispozicion, para dhegjatë vizitës, udhëzues për sjelljen në site
sensitive dhe veprimtari kulturore.

C7 Interpretimi i Siteve
Ofrohet material interpretimi korrekt,i cili informon vizitorët rreth rëndësisë së
aspekteve kulturore dhe natyrore të siteve
që ata vizitojnë. Informacioni është ipërshtatshëm nga pikëpamja kulturore,i përgatitur në bashkëpunim me komunitetin
mikpritës, dhe i transmetuar qartësisht nëgjuhët përkatëse të vizitorëve dhe rezidentëve.

a. Ofrimi i materialeve informuese dhe interpretuese
për sitet dhe broshurat që janë të disponueshmepara mbërritjes.
b. Evidenca që materiali interpretues është përgatitur
pas hulumtimeve të shumta dhe është i saktë.
c. Material interpretues që identiﬁkon rëndësinë
dhe ndjeshmërinë /brishtësinë e siteve.
d. Evidenca që komuniteti mikpritës ka bashkëpunuarnë përgatitjen e materialit interpretues përkatës.
e. Materiali interpretues është i disponueshëm nëgjuhët përkatëse.

13

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

SEKSIONI D: Qëndrueshmëria mjedisore
D(a) Ruajtja e trashëgimisë natyrore
D1 Mbrojtja e mjediseve sensitive
Destinacioni ka një sistem për të monitoruar,parandaluar, raportuar publikisht dhereaguar ndaj krimit, mbrojtjes dhe rreziqeveshëndetësore, sistem që adreson nevojat si
të vizitorëve ashtu edhe të
rezidentëve.

D2 Menaxhimi në sitet natyrore
Destinacioni ka një sistem për menaxhimin e
vizitorëve në dhe përqark siteve natyrore,i cili merr në konsideratë karakteristikat etyre, kapacitetin dhe sensivitetin dhepërpiqet të optimizojë ﬂuksin e vizitorëve
dhe minimizojë impaktet negative.
Vizitorëve, operatorëve turistik dhedrejtueseve të guidave turistike u vihen në
dispozicion, para dhe gjatë vizitës, udhëzues
për mënyrën e sjelljes në site
sensitive.

a. Lista e siteve dhe aseteve të trashëgimisë natyrore,që tregon tipin, statusin e mbrojtjes dhecënueshmërinë.
b. Programe për mbrojtjen e biodiversitetit dhetrashëgimisë natyrore.
c. Programe për zhdukjen dhe kontrollin e
specieve invazive.
d. Veprime për të identiﬁkuar, monitoruar dhe
reduktuar impaktet e turizmit në biodiversitet
dhe trashëgiminë natyrore.
e. Mekanizma për përdorimin e të ardhurave nga
turizmi për të mbështetur ruajtjen e aseteve
natyrore.
f. Komunikime me vizitorët dhe bizneset për
reduktimin e përhapjes së specieve të huaja.
a. Monitorimi i ﬂuksit të vizitorëve dhe impaktit
në sitet natyrore, me rezultatet që shpërndahennë gjithë destinacionin.
b. Evidenca të veprimeve për menaxhimin dhe
reduktimin e impakteve të turizmit në ose përqark
siteve natyrore.
c. Ekzistenca dhe shpërndarja e udhëzuesve të
publikuar për sjelljen e vizitorëve në sitet sensitive,
dhe monitorimi periodik i zbatueshmërisë.
d. Kodi i praktikave për operatorët turistik dhedrejtuesit e guidave turistike për menaxhimine siteve natyrore.
e. Bashkëpunim me organet lokale të mbrojtjes përtë identiﬁkuar risqet mjedisore të lidhura me
turizmin dhe masat për reduktimin e tyre.
f. Ofrimi i trajnimeve për drejtuesit e guidave.

D3 Ndërveprimi me jetën e egërDestinacioni ka një sistem për të garantuarpërputhshmërinë me ligjet dhe standardet
lokale, kombëtare dhe ndërkombëtare përndërveprimet me kafshët e egra.

a. Referenca (titulli, data) të ligjeve ndërkombëtare,kombëtare dhe lokale që zbatohen në destinacion
në lidhje me ndërveprimin me kafshët e egra.
b. Përqaﬁmi i standardeve ndërkombëtare përvëzhgimin e kafshëve të egra, si speciet detare
edhe ato tokësore.

14

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Ndërveprimet me kafshët e egraqë lëvizin lirisht, duke marr parasysh
impaktet totale, nuk janë invazive dhemenaxhohen me përgjegjshmëri për të
shmangur impaktet negative në kafshët nëfjalë dhe në qëndrueshmërinë dhesjelljen e këtyre popullatave në natyrë.

D4 Shfrytëzimi i Specieve dhe mirëqenia
e kafshëve
Destinacioni ka një sistem për të garantuarpërputhshmërinë me ligjet dhe standardet
lokale dhe ndërkombëtare që kërkojnë
garantimin e mirëqenies së kafshëve dhembrojtjen e specieve (kafshëve, bimëve dhegjithë organizmave të gjallë). Kjo përfshin
grumbullimin ose kapjen, tregtimin,
ekspozimin dhe shitjen e specieve të egra
dhe produkteve të tyre. Asnjë specie ekafshëve të egra nuk mund të kapet,mbarështohet ose mbahet në kafaz,përveçse nga personat e autorizuar dhe mepajisjet përkatëse dhe për aktivitetet elejuara me rregullore. Strehimi, kujdesi dhe
trajtimi i kafshëve të egra apo shtëpiakeplotëson standardet më të larta tëmirëqenies së kafshëve.

c. Shpërndarja e kodit të praktikave për ndërveprimin
me kafshët e egra, përfshi vëzhgimin e tyre, qëpasqyron standardet ndërkombëtare.
d. Sistemi për të kontrolluar përputhshmërinë me
rregulloret dhe kodin e praktikave në operacionet
turistike.
e. Veprimet për monitorimin e mirëqenies sëkafshëve të egra dhe minimizimi i shqetësimit të
tyre, në vendet ku ndodhin ndërveprimet.
f. Ofrimi i informacionit për vizitorët në lidhje me
rrezikun nga ndërveprimi me kafshët e egra, siçështë prekja ose të ushqyerit.

a. Referenca (titulli, data) të ligjeve, standardeve dheudhëzimeve ndërkombëtare, kombëtare dhe lokale
që zbatohen në destinacion në lidhje memirëqenien dhe ruajtjen e specieve.
b. Njoftimi i bizneseve të turizmit dhe guidave
rreth ligjeve, standardeve dhe udhëzuesve.
c. Një sistem për inspektimin e kushteve të kafshëve
të egra dhe shtëpiake të mbyllura në kafaz, përfshi
strehimin dhe trajtimin e tyre.
d. Licencimi dhe kontrolli i kualiﬁkimeve të personelitpërgjegjës për kafshët e egra të kapura.
e. Veprime për promovimin e Konventës për Tregtinë
Ndërkombëtare të Specieve të Rrezikuara (CITES)në sektorin e turizmit dhe garantimi ipajtueshmërisë me të.
f.

Ofrimi i informacionit për vizitorët për të shmangur
tregtinë e specieve të rrezikuara, p.sh. me blerjen esuvenirëve që vijnë nga speciet e kërcënuara tëjetës së egër të shpallura nga IUCN ose CITES.

g. Zbatimi i legjislacionit për të garantuar që ndonjë
aktivitet gjuetie është pjesë e qasjes me bazëshkencore, i menaxhuar siç duhet dhe i zbatuar
me përpikëri.

15

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

D(b) Menaxhimi i burimeve
D5 Kursimi i Energjisë
Destinacioni ka objektiva për reduktimin e
konsumit të energjisë, përmirësimin eeﬁkasitetit në përdorimin e energjisë, si dhe
shtimin e përdorimit të energjisë së
rinovueshme. Destinacioni ka një sistem përtë inkurajuar bizneset të matin, monitorojnë,reduktojnë, dhe raportojnë publikisht
kontributin e tyre për këto objektiva.
D6 Administrimi i ujit
Destinacioni inkurajon bizneset të matin,
monitorojnë, raportojnë publikisht dhemenaxhojnë përdorimin e ujit. Rreziku imungesës së ujit në destinacion vlerësohet
dhe dokumentohet. Në rastet kur rreziku imungesës së ujit është i lartë, identiﬁkohen
objektivat për administrimin e ujit, të cilat
ndiqen me rigorozitet nga bizneset, për të
garantuar që përdorimi i ujit nga turizmi nuk
bie ndesh me nevojat e komuniteteve lokale
dhe ekosistemeve.

a. Objektivat e konsumit të energjisë reklamohen
dhe promovohen.
b. Programe për të rritur eﬁkasitetin e energjisë –p.sh.promovimi dhe përkrahja e izolimit.
c. Investime për energjinë e rinovueshme dhepërqindja e totalit të furnizimit/konsumimit.
d. Mbështetje dhe stimuj për monitorimin eenergjisë dhe reduktimit të përdorimit nga bizneset.
a. Ofrimi i këshillimeve dhe mbështetje për
monitorimin dhe reduktimin e përdorimit të ujit
nga bizneset.
b. Program për vlerësimin e rrezikut të mungesës
së ujit.
c. Vendosja, publikimi dhe zbatimi i objektivave përadministrimin e ujit, në rastet kur rreziku imungesës së ujit është vlerësuar si i lartë.
d. Monitorimi dhe kontrolli i burimeve dhe volumittë ujit të përdorur për qëllime turizmi dheimpaktet në komunitetet lokale dhe ekosistemet.
Promovimi dhe kontrolli i zbatimit të objektivave
nga bizneset e turizmit.
e. Informimi i vizitorëve për rrezikun e mungesës së
ujit dhe minimizimi i përdorimit të ujit.

D7 Cilësia e ujit
Destinacioni monitoron cilësinë e ujit përqëllime pirje, argëtimi dhe ekologjike, dukepërdorur standardet e cilësisë. Rezultatet e
monitorimit janë të disponueshme
publikisht, dhe destinacioni ka një sistem qëreagon menjëherë ndaj çështjeve të cilësisë
së ujit.

a. Programi për monitorimin e cilësisë së ujit
b. Ekzistenca e të dhënave dhe raporteve për cilësinë
e ujit.
c. Monitorimi i ujit për larje, me certiﬁkimin dhe
identiﬁkimin e vendndodhjeve që plotësojnë
standardet.
d. Evidenca të veprimeve për përmirësimin e cilësisë
së ujit.
e. Informacion për vizitorët për cilësinë e ujit të
pijshëm në zonë, për të inkurajuar përdorimin etij si alternativë të ujit në shishe.

16

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

D(c) Menaxhimi i mbetjeve dhe shkarkimit të gazrave
D8 Ujërat e zeza
Destinatinacioni ka udhëzime të qarta dheqë zbatohen për vendosjen, mirëmbajtjen
dhe testimin e shkarkimeve nga rezervuari
septik dhe sistemet e trajtimit të ujërave të
zeza. Destinacioni sigurohet që uji i përdorur
trajtohet siç duhet dhe ripërdoret ose
shkarkohet në mënyrë të sigurt pa impakte
negative në popullatën lokale dhe mjedis.
D9 Mbetjet e ngurta
Destinacioni mat dhe raporton nxjerrjen e
mbetjeve dhe vendos objektiva për reduktimin e tyre. Ai sigurohet që mbetjet engurta të përpunohen siç duhet dhe të mosçohen në fushën e grumbullimit të plehrave,
duke përdorur një sistem grumbullimi dhericiklimi me shumë ndarëse, i cili i ndan
mbetjet sipas llojit.
Destinacioni inkurajon bizneset të shmangin,
reduktojnë, ripërdorin dhe, të riciklojnë
mbetjet e ngurta, përfshi mbetjet ushqimore. Ndërmerren veprime për eliminimin
ose reduktimin e përdorimit të pajisjeve
një-përdorimëshe, veçanërisht atyre
plastike. Ndonjë mbetje e ngurtë që nukripërdoret ose nuk riciklohet depozitohet nëmënyrë të sigurt dhe të qëndrueshme.

a. Udhëzime dhe rregullore me shkrim për trajtimine ujërave të zeza.
b. Sistem për zbatimin e udhëzime nëpër biznese.
c. Monitorimi/testimi i ujit të përdorur që shkarkohet.
d. Sigurimi i sistemeve komunal të trajtimit tëqëndrueshëm të ujërave, për përdorim nga
sektori i turizmit, kur është e mundur dhee përshtatshme.
a. Programi për monitorimin e mbetjeve, me
rezultatet dhe objektivat e publikuar.
b. Fushata/këshillime/mbështetje përbizneset e turizmit për menaxhimin e mbetjeve,përfshi mbetjet ushqimore.
c. Fushatë për reduktimin/eliminimin e pajisjeve
një-përdorimëshe, veçanërisht atyre plastike.
d. Program për menaxhimin e mbetjeve për
institucionet dhe godinat publike.
e. Sigurimi i një sistemi grumbullimi dhe riciklimi
me të paktën katër ndarëse (p.sh. organike, letër,metale, qelq dhe plastik.)f.

Sigurimi i një sistemi të qëndrueshëm për
depozitimin e mbeturinave të mbetjeve të ngurta.
g. Fushatë për eliminimin e hedhjes së mbeturinave,përfshi nga vizitorët, dhe për mbajtjen pastër të
mjediseve publike.
h. Kosha të përshtatshëm për depozitimin e ndarë të
mbeturinave.

D10 Emetimi i Gazrave Serrë dhe reduktimi
i ndryshimeve klimatike
Destinationi ka objektiva për të reduktuar
emetimet e gazrave serrë; ai zbaton dheraporton për politikat dhe veprimet endërmarra. Bizneset inkurajohen të matin,
monitorojnë, reduktojnë ose minimizojnë,raportojnë publikisht dhe të reduktojnë
emetimin e gazrave serrë nga të gjitha
aspektet e operacioneve të tyre (përfshi nga
furnitorët dhe ofruesit e shërbimeve).
Inkurajohet neutralizimi i çdo emetimi të
mbetur.

a. Objektivat për përqindjen e reduktimit janëpublikuar, shoqëruar me datat përkatëse.
b. Raporti vjetor për klimën, përfshi monitorimin
dhe veprimet për reduktimin.
c. Fushatë ose ndonjë veprimtari tjetër me bizneset
e turizmit për reduktimin dhe zbutjen e emetimit.
d. Veprimtari për reduktimin e emetimit shkaktuar
nga operacionete sektori publik.
e. Informacion për bizneset dhe vizitorët rreth
skemave të neutralizimit që përmbushinstandardet e miratuara.

17

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

D11 Transport me impakte të ulëta
Destinacioni ka objektiva për reduktimin eemetimeve të shkaktuara nga transportigjatë udhëtimeve për në dhe brenda
destinacionit. Po kërkohet rritja e përdorimit
të automjeteve të qëndrueshme dhe meemetim të ulët, përdorimi i transportit
publik dhe udhëtimet aktive (p.sh., ecja dhepërdorimi biçikletës) në mënyrë që të
reduktohet kontributi i turizmit në ndotjen eajrit, bllokimin e traﬁkut dhe ndryshimet
klimatike.

D12 Light and noise pollution
The destination has guidelines and regulations
to minimize light and noise pollution. The
destination encourages enterprises to follow
these guidelines and regulations.

a. Investime në infrastrukturë për transport më tëqëndrueshëm, përfshi transportin publik dhe
automjete me emetim të ulët.
b. Informacioni i promovuar te vizitorët përmundësitë e transportit alternativ për në dhebrenda destinacionit.
c. Të dhëna për vizitorët që përdorin mënyrat etransportit alternativd. Përmirësime dhe promovim i çiklizmit dhemundësive për të ecur.
e. U jepet përparësi tregjeve të vizitorëve që janënë distancë të shkurtër ose me mundësi transportimë të qëndrueshëm.
f. Sektori publik dhe bizneset e turizmit i japinprioritet transportit me impakt të ulët në
operacionet e tyre.
a. Guidelines on light and noise pollution – produced
and promoted to tourism enterprises.
b. Identiﬁcation and monitoring of potential sourcesof noise and light pollution related to tourism.
c. Mechanisms to enable residents to report noiseand light pollution, with follow-up action.

18

www.gstcouncil.org