การฉีดวัคซีนป้ องกันและสุ ขภาพของเด็ก
ฉบับปี 2020เขียน, กํากับดูแลโดย
ออกโดย

คณะกรรมการพิจารณา เช่ น แนวทางการฉี ดวัคซี นป้ องกัน ฯลฯศูนย์ วจิ ยั การฉีดวัคซีนป้ องกัน (มูลนิธิเพือ� สาธารณประโยชน์ )คำนำเด็กๆ มักเจ็บป่ วยได้ง่ายและเมื�อเป็ นแล้วก็จะมีอาการหนักขึ�น อย่างไรก็ตาม
ก็ยงั มีโรคที�สามารถป้ องกันได้ดว้ ยการฉี ดวัคซีน
จุลสารเล่มนี� เรี ยบเรี ยงขึ�นโดยหวังว่าท่านจะได้รับความรู ้ที�ถูกต้องและได้รับความ
ปลอดภัยจากการฉี ดวัคซีนป้ องกันที�ลกู หลานอันเป็ นบุคคลสําคัญของท่านจะได้รับหลัง
จากนี�ไป
เราหวังว่าจุลสารเล่มนี�จะช่วยให้ลกู หลานของท่านเติบโตขึ�นอย่างแข็งแรงและมีสุ ขภาพที�ดี

สารบัญ

1. มาฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

1 มาฉี ดวัคซีนป้ องกันกันเถอะ....................................................................................................................... 22 การฉี ดวัคซีนป้ องกันคือ............................................................................................................................. 2
3 ประสิ ทธิภาพของการฉี ดวัคซีนป้ องกัน..................................................................................................... 24 	ผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซีนป้ องกันและช่วงเวลาในการฉี ดวัคซีน.................................................... 3
5 มาสร้างแผนการฉี ดวัคซีนป้ องกันกันเถอะ................................................................................................. 4
6 ก่อนไปรับการฉี ดวัคซีนป้ องกัน................................................................................................................. 107 	โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่อการฉี ดวัคซีนป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซีน....................................................... 148โรคไวรัสตับอักเสบ B............................................................................................................................................14
โรค Hib..................................................................................................................................................................15
โรคติดเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก............................................................................................................17โรคคอตีบ / ไอกรน / บาดทะยัก / โปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉี ยบพลัน).......................................................20วัณโรค....................................................................................................................................................................24โรคหัด / หัดเยอรมัน..............................................................................................................................................26โรคอีสุกอีใส...........................................................................................................................................................28โรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น.......................................................................................................................................30โรคติดเชื้อไวรัส HPV............................................................................................................................................34การรับมือกรณี ที่เกิดปฏิกิริยาข้างเคียง........................................................................................................ 37<อ้างอิง 1> โรคที่เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซีนป้ องกันตามความสมัครใจที่สำ� คัญและ ข้อมูลของวัคซีนโดยสังเขป..... 39วัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล............................................................................................................................... 39วัคซีนคางทูม.......................................................................................................................................................... 40วัคซีนไวรัสโรต้า.................................................................................................................................................... 41<อ้างอิง 2> ใบซักประวัติก่อนฉี ดวัคซีนป้ องกัน............................................................................................................... 43ฉบับปี 2019 เป็ นฉบับที่มีการแก้ไข ณ วันที่ 29 กุมภาพันธ์ ปี เรวะ 2 (2020)ข้อมูลล่าสุ ดกรุ ณาตรวจสอบจากทางเทศบาลท้องถิ่นที่ท่านอาศัยอยู่ (รวมถึงเขตพิเศษ ซึ่งให้มีความหมายอย่างเดียวกันในด้านล่างนี้)และตรวจสอบได้จากโฮมเพจของกระทรวงสาธารณสุ ข แรงงาน และสวัสดิการ (http://www.mhlw.go.jp/index.html)
และศูนย์ระบาดวิทยา สถาบันวิจยั โรคติดต่อแห่งชาติ (http://www.niid.go.jp/niid/ja/from-idsc.html)
กรณี ที่มีการแก้ไขกฎหมายหรื อระบบ จะมีการโพสต์แจ้งให้ทราบในโฮมเพจ (http://www. yoboseshu-rc.com/)ของมูลนิธิฯ ต่อไป

1

1. มาฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

1. มาฉีดวัคซีนป้ องกันกันเถอะ
ภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ต่อโรคที่แม่ส่งมอบให้กบั ทารกนั้น หากเป็ นโรคไอกรนจะหายไปภายใน 3เดือนหลังคลอด ส่ วนโรคหัดเกือบจะหายไปเองตามธรรมชาติเมื่ออายุได้ 12 เดือนหลังคลอด ด้วยเหตุนี้ เมื่อเวลาผ่านไป จึงจ�ำเป็ นต้องท�ำให้ทารกมีภมู ิคุม้ กันเพื่อป้ องกันการเจ็บป่ วย ซึ่งตัวช่วยก็คือการฉี ดวัคซีนป้ องกัน
เมื่อเด็กๆ เติบโตขึ้นก็จะมีโอกาสได้ออกไปข้างนอกและได้สมั ผัสกับบุคคลอื่นมากขึ้น และโอกาสที่
จะติดเชื้อก็มากขึ้นด้วยเช่นกัน จึงขอให้ช่วยกันเสริ มสร้างสุ ขภาพของเด็กๆ ภายใต้ความเข้าใจต่อการฉี ดวัคซีนป้ องกันอย่างถูกต้องร่ วมกัน

● โรคติดเชื้อ
เมื่อจุลินทรี ยอ์ ย่างไวรัสหรื อแบคทีเรี ยเข้าสู่ร่างกาย ก็จะพัฒนาไปเป็ นโรคจากการแบ่งตัวเพิ่ม
จ�ำนวนขึ้นในร่ างกาย ซึ่งจะมีอาการปรากฏให้เห็นในรู ปแบบต่างๆ เริ่ มตั้งแต่เป็ นไข้ ไอ ปวดศีรษะ เกิดผืน่ ท้องเสี ย ฯลฯ ตามแต่ละสายพันธุ์ของจุลินทรี ยน์ ้ นั ๆ

2. การฉีดวัคซีนป้ องกันคือ
การฉี ดวัคซี นคื อ การผลิ ตสารป้ องกันขึ้ นมา (วัคซี น) เพื่อไปลดทอนก�ำลังของพิษจากไวรั สหรื อแบคทีเรี ย หรื อเชื้อต่างๆ ที่เป็ นสาเหตุของโรคติดเชื้อเช่นโรคหัดหรื อไอกรน แล้วจึงฉี ดวัคซีนนี้เข้าสู่ร่ างกายเพื่อเสริ มสร้างภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ต่อโรคนั้นๆ โดยจะเรี ยกยาที่มีลกั ษณะเป็ นของเหลวที่ใช้"ฉี ด" ว่า "วัคซีน"ซึ่งไม่ใช่วา่ จะสามารถผลิตวัคซีนมาป้ องกันโรคติดเชื้อได้ท้ งั หมด ยังมีที่ไม่สามารถผลิตได้ อันเนื่อง
มาจากลักษณะของแบคทีเรี ยและไวรัส ฯลฯ นั้นๆ

3. ประสิ ทธิภาพของการฉีดวัคซีนป้ องกัน
การฉี ดวัคซีนมีวตั ถุประสงค์ที่จะท�ำให้ไม่เป็ นโรคนั้นๆ หรื อไม่ให้มีอาการหนักขึ้น และยังมีกรณี ที่เกิดจากร่ างกายไม่มีภมู ิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) จากสภาพร่ างกายของเด็ก หรื อสภาพร่ างกาย ณ ขณะนั้น
กรณี ที่ตอ้ งการทราบว่ามีภมู ิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) หรื อไม่น้ นั ก็มีวธิ ีการวัดค่าแอนตี้บอดี้ในเลือดด้วยการ
ตรวจเลือด เป็ นต้น2

4. ผู้ที่เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นป้ องกันและช่ วงเวลาในการฉี ดวัคซี นนอกจากนี้ หลังจากที่ฉีดผ่านไปได้ระยะหนึ่ง ภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ของวัคซีนชนิดเชื้อตายจะ
ค่อยๆ ลดลง เพื่อเป็ นการคงรักษาระดับภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ให้อยูอ่ ย่างยาวนาน จึงจ�ำเป็ นต้องฉี ดวัคซีนเพิ่มเติมเป็ นระยะๆ (ดู 5 (3) ประเภทและคุณสมบัติของวัคซีนในหน้า 4)

4. ผู้ทเี่ ป็ นเป้ าหมายในการฉีดวัคซีนป้ องกันและช่ วงเวลาในการฉีดวัคซีน
การฉี ดวัคซี นป้ องกันจะแบ่งออกเป็ นวัคซี นที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดที่มีการระบุถึง เช่นโรคเป้ าหมาย, ผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมาย รวมถึงช่วงเวลาในการฉี ดวัคซีน ฯลฯ เอาไว้ตามพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกัน และการฉี ดวัคซีนตามความสมัครใจที่นอกเหนือจากนี้ (ดูหน้า 40)ในการเข้ารับการฉี ดวัคซีนป้ องกัน จะมีเวลาในการฉี ดที่เหมาะสมกับแต่ละโรค
ส�ำหรับผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดและช่วงเวลาที่แนะน�ำ
ในการฉี ด (ช่วงเวลาฉี ดวัคซีนมาตรฐาน) กรุ ณาดูที่หน้า 6จากที่ได้มีการงดเว้นการส่ งเสริ มอย่างจริ งจังในปี เฮเซ 17 (2005) ในการฉี ดวัคซี นโรคไข้สมองอักเสบ
ญี่ปนุ่ จึงได้กำ� หนดให้ผทู ้ ี่เป็ นเป้ าหมายในการฉีดวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดคือ ผูท้ ี่อายุยงั ไม่
ครบ 20 ปี บริ บรู ณ์ท่ียงั ไม่ได้รับการฉีดวัคซีนรอบที่ 1, รอบที่ 2 ที่เกิดตั้งแต่วนั ที่ 2 เมษายน ปี เฮเซ 7 (1995)ถึงวันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007) (ดู 7 ◆โรคไข้สมองอักเสบญีป่ นุ่ (4) กรณีพเิ ศษของการฉีดวัคซีนป้ องกัน หน้า 32)นับจากเดือนกันยายน ปี เฮเซ 24 (2012) ได้เปลี่ยนวัคซีนที่ใช้เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่
ก�ำหนดส�ำหรับโรคโปลิโอจากวัคซี นโปลิโอชนิ ดเชื้ อมีชีวิตอ่อนฤทธิ์ ไปเป็ นวัคซี นโปลิโอแบบวัคซี นชนิดเชื้อตาย (IPV) ทั้งหมดในครั้งเดียว นับจากเดือนกันยายน ยาฉี ดใต้ผวิ หนัง Imovax Polio ที่เป็ นวัคซีน IPV อย่างเดียว (ผลิตโดยบริ ษทั Sanofi) ก็ได้ถกู น�ำมาใช้ เช่นเดียวกันกับ Quattrovac ซึ่งเป็ นวัคซีนรวม 4 ชนิดของ DPT+IPV (ผลิตโดยบริ ษทั KM Biologics) รวมถึง Tetrabik (ผลิตโดยสมาคม
วิจยั โอซาก้าบิเคน) ที่นำ� มาใช้ต้ งั แต่เดือนพฤศจิกายน
นอกจากนี้ นับจากเดือนธันวาคม ปี เฮเซ 27 (2015) ก็ได้เริ่ มจ�ำหน่ายยาฉี ดใต้ผวิ หนัง Square Kids
ที่เป็ นวัคซีนรวม 4 ชนิดของ DPT-IPV (ผลิตโดยบริ ษทั ไดอิชิ ซังเคียว) (ดู 7 ◆โรคคอตีบ / ไอกรน /บาดทะยัก / โปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉี ยบพลัน หน้า 20)และตั้งแต่วนั ที่ 1 ตุลาคม ปี เฮเซ 26 (2014) ก็ได้กำ� หนดให้วคั ซีนโรคอีสุกอีใสเป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับ
ตามระยะเวลาที่กำ� หนด ส่ วนวัคซีนไวรัสตับอักเสบ B ได้ถกู ก�ำหนดไว้เช่นกันตั้งแต่วนั ที่ 1 ตุลาคม ปีเฮเซ 28 (2016)นับจากวันที่ 1 ตุลาคม ปี เรวะ 2 (2020) ได้กำ� หนดให้วคั ซีนไวรัสโรต้าเป็ นการฉี ดวัคซีนป้ องกันตาม
ระยะเวลาที่กำ� หนดอนึ่ง ตั้งแต่วนั ที่ 30 มกราคม ปี เฮเซ 25 (2013) ได้มกี ารตั้งมาตรการพิเศษให้กบั เด็กทีไ่ ม่ได้รบั การฉีดวัคซีน
ทีต่ อ้ งได้รบั ตามระยะเวลาทีก่ ำ� หนด เนื่องจาก เช่น จะมีอาการเจ็บป่ วยทีร่ ุนแรงและยาวนาน ฯลฯ รายละเอียด
กรุณาขอค�ำปรึ กษาได้จากฝ่ ายทีร่ บั ผิดชอบในการฉีดวัคซีนป้ องกันของเทศบาลท้องถิน่ ทีท่ า่ นอาศัยอยู่
Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

3

5. มาสร้ างแผนการฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

5. มาสร้ างแผนการฉีดวัคซีนป้ องกันกันเถอะ
(1) การแจ้งให้ทราบถึงการฉี ดวัคซีนป้ องกัน
การฉี ด วัคซี นป้ องกันตามระยะเวลาที่ ก ำ� หนดตามพระราชบัญญัติ การฉี ดวัคซี นป้ องกันนั้น ทางเทศบาลท้องถิ่นจะเป็ นผูด้ ำ� เนินการ การแจ้งไปยังผูป้ กครองจะเป็ นการแจ้งรายบุคคล ยกเว้นกรณี ที่มีเหตุ
อันไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ เนื่องจากการแจ้งเป็ นรายบุคคล ฯลฯ จึงจะท�ำการแจ้งตามฐานข้อมูลทะเบียนบ้าน
ผูอ้ ยูอ่ าศัยขั้นพื้นฐาน ขณะที่ทารกเกิด จึงขอให้ทำ� การแจ้งหากมีการโยกย้าย
(2) มาใส่ ใจช่วงเวลาที่เป็ นเป้ าหมายในการรับวัคซีนกันเถอะ
โดยหลักการแล้ว การฉี ดวัคซี นป้ องกันตามระยะเวลาที่กำ� หนดจะเป็ นการฉี ดส่ วนบุคคลส�ำหรับล�ำดับ
และก�ำหนดการที่เป็ นรู ปธรรมของการฉี ดวัคซี นป้ องกัน ขอให้ดูจากก�ำหนดการของทางเทศบาลท้องถิ่น
สภาพร่ างกายของเด็ก การแพร่ ระบาดของโรค และขอให้หารื อกับแพทย์ประจ�ำครอบครัวก่อนท�ำการ
ตัดสิ นใจอนึ่ง เนื่องจากจะมีบางเทศบาลท้องถิ่นที่ทำ� การฉี ดวัคซีนกลุ่มให้กบั โรค BCG จึงได้โปรดระวังในจุดนี้ โดยต้องท�ำการฉี ด ณ สถานที่ที่กำ� หนดไว้ เช่น ศูนย์สาธารณะสุ ข ฯลฯ ในวันเวลาที่กำ� หนด(3) ประเภทและคุณสมบัติของวัคซีน
วัคซีนที่นำ� มาใช้ฉีดแบ่งออกได้เป็ น 2 ประเภทคือ วัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ (Live attenuatedvaccine) และวัคซีนชนิดเชื้อตาย (Inactivated vaccine)เนื่องจากวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์จะช่วยลดความรุ นแรงของเชื้อแบคทีเรี ยและไวรัส (เชื้อโรค)ให้อ่อนลง จากการฉี ดวัคซีนนี้จึงสามารถสร้างภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) เช่นเดียวกับวัคซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน (MR), วัคซีนโรคหัด, วัคซีนโรคหัดเยอรมัน, BCG, วัคซีนโรคคางทูม, วัคซีนโรคอีสุกอีใส,วัคซีนไวรัสโรต้า, วัคซีนไข้เหลือง
หลังจากฉี ดวัคซีนเข้าไป เมื่อเชื้อแบคทีเรี ยหรื อไวรัสที่ช่วยลดความเป็ นพิษในร่ างกาย (เชื้อโรค) เพิ่ม
จ�ำนวนขึ้นแล้ว ก็อาจมีไข้หรื อมีอาการไม่รุนแรงอย่างเช่นผืน่ ขึ้นได้ ขึ้นอยูก่ บั ลักษณะของวัคซีนนั้นๆ จึงจ�ำเป็ นต้องใช้เวลาประมาณ 1 เดือนจึงจะมีภมู ิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) อย่างเพียงพอ
วัคซี นชนิ ดเชื้ อตายเป็ นวัคซี นที่ผลิตขึ้นโดยใช้ส่วนผสมที่จำ� เป็ นในการฆ่าเชื้ อแบคทีเรี ยและไวรัส
และสร้างภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) แบบปราศจากพิษ (เชื้อโรค) ซึ่งก็คือ วัคซีนโรคไวรัสตับอักเสบ B,วัคซีนรวมคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน-โปลิโอ (DPT-IPV), วัคซีนรวมคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน (DPT),วัคซีนรวมคอตีบ-บาดทะยัก (DT), วัคซีนโรคโปลิโอ (IPV), วัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น, วัคซีนโรค
บาดทะยัก (T), วัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล, วัคซีนโรค Hib, วัคซีนโรคติดเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบใน
เด็กเล็ก, วัคซีนไวรัส HPV, วัคซีนโรคเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ, วัคซีนไวรัสตับอักเสบ A,
4

5. มาสร้ างแผนการฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

วัคซีนโรคพิษสุ นขั บ้าในกรณี น้ ี จะสามารถสร้างภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ได้จากการฉี ดวัคซีนหลายๆ ครั้ง เนื่องจากเชื้อ
แบคทีเรี ยและไวรัสจะไม่เติบโตขึ้นในร่ างกาย ในการฉี ด 2-3 ครั้งในช่วงเวลาที่กำ� หนดจะสามารถสร้าง
ภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กันขั้นพื้นฐาน) ขั้นต�่ำที่จำ� เป็ นได้ และหากมีการฉี ดเพิ่มเติมหลังจากนั้นเมื่อผ่านไป
หลายๆ เดือน - 1 ปี ก็จะสามารถสร้างภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ได้อย่างเพียงพอ อย่างไรก็ตาม เนื่องจาก
หลังจากนั้นไม่นานภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) จะค่อยๆ ลดลง จึงจ�ำเป็ นต้องฉี ดเพิ่มในช่วงเวลาที่กำ� หนดตามลักษณะของวัคซีนต่างๆ เพื่อเป็ นการคงรักษาระดับภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) เอาไว้ในระยะยาว
(4) ระยะห่างในกรณี ที่มีการฉี ดวัคซีนต่างชนิดกัน
วัคซีนที่ใช้ฉีดจะแบ่งออกเป็ นวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์และวัคซีนชนิดเชื้อตาย กรณี ที่จะท�ำการฉี ดวัคซีนต่างชนิดกัน จึงจ�ำเป็ นต้องรักษาระยะห่างเอาไว้
และยังมีกรณี ที่จำ� เป็ นต้องฉี ดวัคซีนต่างชนิดกันในเวลาเดียวกันด้วย จึงขอให้ปรึ กษากับทางแพทย์
อนึ่ง กรุ ณาอย่าให้เกิดความผิดพลาดจากการฉี ดวัคซีนชนิดเดียวกันซ�้ำซ้อนกันหลายครั้ง เนื่องจากมี
ช่วงเวลาที่กำ� หนดไว้แล้ว
วัคซีนชนิดเชือมีชีวติ อ่อนฤทธิ
BCG, MR, หัด, หัดเยอรมัน, อีสุกอีใส

27 วันขึนไป

วัคซีนชนิดเชือตาย
วัคซีนชนิดเชือมีชีวติ อ่อนฤทธิ

คางทูม, ไวรัสโรต้า, ไข้เหลือง

(ในการค�ำนวณจะนับตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่มีการฉี ดวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์

จนถึงวันที่จะท�ำการฉี ดวัคซีน

ชนิดอื่นต้องได้ 27 วันขึ้นไป)วัคซีนชนิดเชือตาย
ไวรัสตับอักเสบ B, โรคติดเชือไวรัส Hib,โรคติดเชือแบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก (13 -valent), DPT-IPV,
DPT, DT, โปลิโอ, ไข้สมองอักเสบญีป ุ่ น, โรคติดเชือไวรัส HPV,

6 วันขึนไป

วัคซีนชนิดเชือตาย
วัคซีนชนิดเชือมีชีวติ อ่อนฤทธิ£โรคติดเชือเยือหุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ, ตับอักเสบ A,พิษสุ นขั บ้า, บาดทะยัก, ไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล

(การค�ำนวณจะนับตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่มีการฉี ดวัคซีนชนิดเชื้อตาย จนถึงวันที่จะท�ำการฉี ดวัคซีนชนิดอื่นต้องได้ 6 วันขึ้นไป)5

5. มาสร้ างแผนการฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

(หมายเหตุ) วันทีใช้เริ มนับระยะห่างในการฉี ดวัคซี นคือ วันถัดไปของวันทีมีการฉี ดตับอักเสบ B(ดูหน้า 14)โรคติดเชือ Hib(ดูหน้า 15)โรคติดเชือแบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก
(ดูหน้า 17)คอตีบ (D)ไอกรน (P)บาดทะยัก (T)โปลิโอ (IPV)รอบที 1(DPT-IPV / DPT /DT / IPV)การฉี ด วัค ซี น ครั งแรกจะฉี ด ทัง หมด 3 ครั งโดยให้เ ว้น ระยะห่ า ง 20 วัน ขึ น ไประยะห่ างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่ 20 วันถึง 56 วัน การฉี ดเพิมเติมจะฉี ดอีก 1 ครัง
โดยเว้นระยะห่าง 6 เดือนขึนไปหลังจากทีฉีดครังแรกครบแล้ว ระยะห่างมาตรฐานคือตังแต่
12 เดือนถึง 18 เดือน

รอบที 2(DT)(ดูหน้า 20)

BCG(ดูหน้า 24)
หัด (M)หัดเยอรมัน (R)(MR / M / R) (ดูหน้า 26)อีสุกอีใส
(ดูหน้า 28)ไข้สมองอักเสบญีปุ่น
(ดูหน้า 30)การฉี ดวัคซี นครังแรกจะฉี ดทังหมด 2 ครัง โดยให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึนไป ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่ 6 วันถึง 28 วัน การฉี ดเพิมเติมจะฉี ด 1 ครัง
โดยเว้นระยะห่าง 6 เดือนขึนไปหลังจากทีฉีดครังแรกครบแล้ว ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือ ณ เวลาทีผา่ นไป 1 ปี(Note)

โรคติดเชือไวรัส HPV(ดูหน้า 34)หมายเหตุ) : จากทีไ ด้มกี ารงดเว้นการส่งเสริ มอย่างจริงจังในปี เฮเซ 17 (2005) ผูท้ ียงั ไม่ได้เข้ารับการฉีดวัคซี นรอบที 1, รอบที 2 ทีเกิดตังแต่วนั ที 2 เมษายน ปี เฮเซ 7 (1995) ถึงวันที 1 เมษายนปี เฮเซ 19 (2007) หากอายุยงั ไม่ครบ 20 ปี บบริ บรู ณ์สามารถเข้ารับการฉีดวัคซี นทีตอ้ งได้รับตามระยะเวลาทีก าํ หนดได้

6

5. มาสร้ างแผนการฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

โดยได้แสดงอายุเป้ าหมายในการฉี ดวัคซีนทีตอ้ งได้รับตามระยะเวลาทีกาํ หนดตามพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันเอาไว้แล้ว
แต่แนะนําให้ฉีดวัคซีนในช่วงเวลา
หลังจากทีได้พิจารณาช่วงเวลาทีจะเป็ นโรคได้ง่าย (ในจุลสารเล่มนีได้แสดงช่วงเวลาของการฉี ดวัคซีนทีเป็ นมาตรฐานด้วยนี) จึงขอให้เข้ารับการฉี ดวัคซีนในเวลาทีเร็ วทีสุดของช่วงเวลานีเท่าทีจะสามารถทําได้
↓ แสดง 1 ตัวอย่างเวลาในการฉี ดวัคซีนทีตอ้ งการ* เกียวกับวัคซีนไวรัสตับอักเสบ Bตังแต่วนั ที 1 ตุลาคม ปี เฮเซ 28 (2016) เป็ นต้นมา วัคซีนไวรัสตับอักเสบ B ได้ถูกกําหนดให้เป็ นวัคซีนทีตอ้ งได้รับตามระยะเวลาทีกาํ หนด① เป้ าหมาย : เด็กทีมีอายุระหว่างจนถึง 1 ปี หลังคลอด ทีเกิดหลังจากวันที 1 เดือนเมษายน ปี เฮเซ 28 (2016)่ อกเป้ าหมาย : เด็กทีได้รับวัคซีนไวรัสตับอักเสบ B หลังคลอดไปแล้วตามทีเป็ นการป้ องกันการติดเชือจากแม่สู่ลูก
② เด็กทีอยูนั เด็กทีครบ 2 เดือนหลังคลอด จนถึงครบ 9③ วิธีการฉี ดวัคซี น : จะใช้วคั ซี นไวรัสตับอักเสบ B ชนิ ด Recombinant ให้กบ
เดือนหลังคลอด ตามทีเป็ นช่วงเวลาในการฉี ดวัคซีนทีเป็ นมาตรฐาน หลังจากฉี ด 2 ครังโดยเว้นระยะห่าง 27 วันขึนไปแล้ว จะฉี ดอีก1 ครังโดยเว้นระยะห่าง 139 วันขึนไปนับจากทีฉีดครังที 1④ การควบคุมดูแลการฉี ดวัคซี นก่อนวันที 1 ตุลาคม ปี เฮเซ 28 (2016) : เกียวกับการฉี ดทีเทียบเท่ากับฉี ดวัคซี นไวรัสตับอักเสบ
B ทีตอ้ งได้รับการฉี ดตามระยะเวลาทีกาํ หนด ทีเป็ นการฉี ดก่อนวันที 1 ตุลาคม ปี เฮเซ 28 (2016)(ก่อนเริ มกําหนดให้เป็ นวัคซีนทีตอ้ งได้รับตามระยะเวลาทีกาํ หนด) จะถือว่าการฉี ดดังกล่าวเป็ นการฉี ดวัคซีนไวรัสตับอักเสบ Bทีตอ้ งได้รับการฉี ดตามระยะเวลาทีก าํ หนด สําหรับผูท้ ีได้รับการฉี ดวัคซีนดังกล่าว จะถือว่าเป็ นผูท้ ีได้รับการฉี ดวัคซีนไวรัสตับอักเสบ
B ทีตอ้ งได้รับการฉี ดตามระยะเวลาทีกาํ หนดแล้ว จึงขอให้ทาํ การฉี ดวัคซีนต่อไป
* ระยะห่างในการฉี ดวัคซีน
ในพระราชบัญญัติได้มีการกําหนดจํานวนวันทีเป็ นระยะห่างในการฉี ดวัคซีนเอาไว้แล้ว ตัวอย่างเช่น หากกําหนดว่าให้มี "ระยะห่าง 1 สัปดาห์"ก็นบั "หลังจากวันของวันเดียวกันหลังจากนัน 1 สัปดาห์"* ในกรณี เช่นนี
• หากเป็ นโรคไอกรนก่อนทีจะฉี ดวัคซีน DPT-IPV หรื อ DPT แล้ว กรุ ณาดูหน้า 21 - 24
• หากเป็ นโรคหัดหรื อหัดเยอรมันก่อนทีจะฉี ดวัคซีน MR แล้ว กรุ ณาดูหน้า 27 – 28

7

5. มาสร้ างแผนการฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

ตัวอย่างก�ำหนดการฉี ดวัคซีนป้ องกัน

วันเดือวันปี
นเดืเกิอดนปี
ของลูเกิดกของลูก วันที วันที เดือน เดือน ปีขอบเขต
ขอบเขตเป้ าหมายของการฉีเป้ าหมายของการฉี
ดวัคซี นดวัคซีน

วันทีมวัีกนารฉี
ทีมดีกวัารฉีคซี นดวัจริคงซี นจริ งครังที ครั
1  งที 1ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปี

2  งที 2ไวรัสตัไวรั
บอัสกตัเสบ
บอัBกเสบ B ครังที ครัตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีครังที ครั
3  งที 3ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีครังที 1ครังที 1ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีครังแรกครังแรก ครังที 2ครังที 2ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีครังที 3ครังที 3ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีโรคติดโรคติ
เชือ ดเชือ
Hib Hibเพิมเติมเพิมเติม1 ครัง 1 ครัง

หมายเหตุหมายเหตุ
) จํานวนครั
) จํ างนวนครั
ในการฉี งดในการฉี
วัคซี นจะต่
ดวัคาซีงกันนจะต่
ไปตามอายุ
างกันไปตามอายุ
เดือนในขณะที
เดือนในขณะที
เริ มฉี ดวัคเริซี มนฉีครั
ดวั งคแรก
ซีนครังแรกครังที 1ครังที 1ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีครังแรก
ครังแรกครังที 2ครังที 2ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีครังที 3ครังที 3ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีโรคติดโรคติ
เชือแบค
ดเชือแบค
ทีเรี ยปอดอั
ทีเรี ยกปอดอัก
เสบในเด็เสบในเด็
กเล็ก กเล็ก

เพิมเติเพิม มเติม1 ครัง 1 ครัง

หมายเหตุหมายเหตุ
) จํานวนครั
) จํ างนวนครั
ในการฉี งดในการฉี
วัคซี นจะต่
ดวัคาซีงกันนจะต่
ไปตามอายุ
างกันไปตามอายุ
เดือนในขณะที
เดือนในขณะที
เริ มฉี ดวัคเริซี มนฉีครั
ดวั งคแรกซี นครังแรกครังที ครั
1  งที 1

DPT-IPV/
DPT-IPV/ครังที ครั
2  งที 2
DPT/ DPT/DT รอบที
DT รอบที
1 1ครังแรกครังแรก

ครังที ครั
3  งที 3ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปีหมายเหตุหมายเหตุ
) กรณี ทีใ)ช้กรณี
DT ทในรอบที
ีใช้ DT ในรอบที
 1 ครั งแรกจะฉี
 1 ครั งดแรกจะฉี
2 ครัง ด 2 ครัง

DPT-IPV/DPT/DT
DPT-IPV/DPT/DTรอบทีรอบที
 1 เพิม เติ1 เพิม มเติม

ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปี

DT รอบที
DT รอบที
2 2ตังแต่ปตัระมาณเดือน อน งแต่ประมาณเดืปี จนถึปี งประมาณเดื
จนถึงประมาณเดื
อน อน

ปี

ปี

วันที วัเดื
นทีอน เดือปีน ปี8ปี5. มาสร้ างแผนการฉี ดวัคซี นป้ องกันกันเถอะ

ขอบเขต

โปลิโอ
(IPV)เป้าหมายของการฉีดวัคซีน

วันทีมีการฉี ดวัคซี นจริ งครังที 1ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 2ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 3ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 4ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีรอบที 1ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีรอบที 2ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 1ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 2ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีรอบที 1 เพิมเติม

ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 2ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 1ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 2ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปีครังที 3ตังแต่ประมาณเดือนปี จนถึงประมาณเดือน

ปีวันที เดือน ปี

BCG

MR/M/Rอีสุกอีใส

รอบที 1รอบที 1 ครังแรก
รอบที 2ไข้สมองอัก
เสบญีปุ่นโรคติดเชือ
ไวรัส HPV* กรุ ณาใส่ ช่วงเวลาในการเข้ารับการฉี ดวัคซีนเป้ าหมายโดยดูจากตารางในหน้า 69

6. ก่ อนไปรั บการฉี ดวัคซี นป้ องกัน

6. ก่ อนไปรับการฉีดวัคซีนป้ องกัน
การตรวจเช็คก่อนไปรับการฉี ดวัคซีนป้ องกัน
1
2

3
4

สภาพร่ างกายของเด็กเป็ นปกติดีหรื อไม่?
ได้ทำ� ความเข้าใจ เช่น ความจ�ำเป็ น, ประสิ ทธิภาพ รวมถึงปฏิกิริยาข้างเคียง ฯลฯ ของวัคซีนที่จะไปฉี ดวันนี้แล้วหรื อไม่หากยังไม่ทราบขอให้บนั ทึกค�ำถามเอาไว้
มีสมุดคู่มือสุ ขภาพแม่และเด็กอยูห่ รื อไม่ใส่ ขอ้ มูลในใบซักประวัติเรี ยบร้อยแล้วหรื อไม่(1) ข้อควรระวังทัว่ ไปโดยหลักการแล้ว ให้เข้ารับการฉี ดวัคซี นในขณะที่สภาพร่ างกายเป็ นปกติดี จึงขอให้ท่านผูป้ กครองใส่ ใจกับสภาพของร่ างกาย เช่น สภาพร่ างกายโดยก�ำเนิด, สภาวะปั จจุบนั ของร่ างกาย ฯลฯ ของลูกเป็ นประจ�ำทุกวัน หากมีขอ้ กังวลใดๆ กรุ ณาหารื อกับแพทย์ประจ�ำครอบครัวหรื อศูนย์สุขภาพ, ฝ่ ายที่รับผิด
ชอบในเทศบาลท้องถิ่นเป็ นการล่วงหน้า
เพื่อให้มีการรับวัคซี นอย่างปลอดภัย ขอให้ท่านผูป้ กครองได้พิจารณาว่าสามารถเข้ารับการฉี ดวัคซี นในวันนั้นๆ ได้หรื อไม่หลังจากที่ได้ระวังในหัวข้อต่างๆ ดังต่อไปนี้แล้ว ในวันดังกล่าว ขอให้มีการสังเกตุสภาพร่ างกายของลูกตั้งแต่เช้า ดูวา่ ต้องไม่มีอาการอะไรที่ผดิ
ปกติไปจากเดิม
แม้วา่ จะมีกำ� หนดการต้องเข้ารับการฉี ดวัคซีนก็ตาม แต่หากคิดว่าสุ ขภาพไม่ดีแล้ว
ก็ขอให้พิจารณาว่าจะฉี ดหรื อไม่หลังจากที่หารื อกับแพทย์ประจ�ำครอบครัวแล้ว ขอให้อ่ า นข้อ มู ล แจ้ง ให้ท ราบจากทางเทศบาลท้อ งถิ่ น หรื อ แผ่น พับ ที่ เ กี่ ย วกับ การฉี ด วัค ซี นป้ องกันที่มีกำ� หนดการต้องเข้ารับให้เข้าใจเป็ นอย่างดี และท�ำความเข้าใจถึงความจ�ำเป็ นหรื อปฏิกิริยาข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
หากไม่เข้าใจ ขอให้สอบถามกับแพทย์ที่ทำ� การฉี ดวัคซีนก่อนที่จะรับการฉี ด โปรดน�ำสมุดคู่มือสุ ขภาพแม่และเด็กไปด้วย

10

6. ก่ อนไปรั บการฉี ดวัคซี นป้ องกัน ใบซักประวัติเป็ นข้อมูลส�ำคัญส�ำหรับแพทย์ที่จะท�ำการฉี ดวัคซี น กรุ ณาบันทึกข้อมูลตามที่เป็ นความรับผิดชอบของตัวท่านเอง ให้พาผูป้ กครองที่ทราบเกี่ยวกับสุ ขภาพประจ�ำวันของเด็กที่จะเข้ารับการฉี ดวัคซี นไปด้วย
อนึ่ ง หลังจากที่เข้าใจเกี่ยวกับประสิ ทธิ ภาพหรื อปฏิกิริยาข้างเคียงของการฉี ดวัคซี นและเห็นชอบกับ
การฉี ดวัคซีนแล้ว จึงท�ำการฉี ดวัคซีนได้

(2) กรณี ที่ไม่สามารถเข้ารับการวัคซีนได้ เด็กมีไข้อย่างชัดเจน (หมายถึงเกิน 37.5°C ที่เป็ นปกติ) เด็กเป็ นโรคเฉี ยบพลันอย่างรุ นแรงเด็กที่เป็ นโรคเฉี ยบพลันอย่างรุ นแรง โดยหลักการแล้วจะไม่สามารถรับการฉี ดวัคซีนในวันนั้นได้ เนื่องจากยังไม่ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของโรคหลังจากนั้น เห็นได้ชดั ว่าเกิดอาการแพ้อย่างรุ นแรงจากส่ วนประกอบที่อยูใ่ นสารของวัคซี นป้ องกันที่จะรับ
การฉี ดในวันนั้น
"อาการแพ้อย่างรุ นแรง" หมายถึง การเกิดปฏิกิริยาแพ้อย่างรุ นแรงที่เกิดขึ้นภายในประมาณ 30 นาทีหลังการฉีดตามปกติ เป็ นปฏิกิริยาทางร่ างกายที่รุนแรง เช่น มีเหงื่อออกมาก, หน้าบวมฉับพลัน,ลมพิษขึ้นทัว่ ตัวอย่างรุ นแรง, คลืน่ ไส้, อาเจียน, พูดออกเสียงยาก, หายใจล�ำบาก หรื อเกิดอาการช็อก เป็ นที่ชดั เจนว่าผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมายของการฉี ดวัคซี นป้ องกันโรคหัด, หัดเยอรมัน, อีสุกอีใส รวมถึง
โรคคางทูมนั้น ก�ำลังตั้งครรภ์เป็ นกฎระเบียบที่ไม่เกี่ยวข้องกับเด็กโดยตรง ต้องพิจารณาตัวผูเ้ ข้ารับการฉี ดโดยความสมัครใจ ในกรณี ของวัคซี น BCG เด็กยอมรับได้ถึงการเกิดคีลอยด์จาก เช่น บาดแผลภายนอก ฯลฯ ผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นไวรัสตับอักเสบ B เป็ นเด็กที่ได้รับการฉี ดวัคซี นไวรัสตับ
อักเสบ B หลังคลอดแล้ว ตามที่เป็ นการป้ องกันการติดเชื้อจากแม่สู่ลกู อื่นๆ กรณี ที่แพทย์พิจารณาเห็นแล้วว่ามีสภาพร่ างกายไม่เหมาะสม
แม้วา่ จะไม่เข้าข่ายในข้อ ~ ข้างต้นก็ตาม แต่หากแพทย์พิจารณาแล้วว่าไม่เหมาะสมในการฉี ดวัคซีน ก็จะไม่สามารถเข้ารับการฉี ดวัคซีนได้

11

6. ก่ อนไปรั บการฉี ดวัคซี นป้ องกัน

(3) กรณี ที่จำ� เป็ นต้องระวังขณะเข้ารับการฉี ดวัคซีน
ท่านผูป้ กครองที่คาดว่าจะเข้าข่ายในเงื่อนไขด้านล่างนี้ หากมีแพทย์ประจ�ำครอบครัว ขอให้แพทย์ดงั
กล่าวท�ำการตรวจวินิจฉัยลูกหลานของท่านล่วงหน้า ว่าควรเข้ารับการฉี ดวัคซีนหรื อไม่ กรณี ที่สามารถ
รับการฉี ดได้ ให้ตรวจสอบว่าสามารถรับการฉี ดจากแพทย์ประจ�ำครอบครัวได้หรื อไม่ หรื อขอให้ขอรับ
ใบรับรองแพทย์หรื อใบแสดงความคิดเห็น ฯลฯ จากแพทย์ดงั กล่าวมา แล้วจึงรับการฉี ดวัคซีนจากหน่วย
งานทางการแพทย์อื่นๆ เด็กที่กำ� ลังได้รับการรักษา เช่น โรคหัวใจ, โรคไต, โรคตับ, โรคเลือดหรื อความผิดปกติทาง
พัฒนาการ ฯลฯ เด็กที่เคยมีไข้ภายใน 2 วันหลังได้รับวัคซี นป้ องกันและการฉี ดวัคซี น รวมถึงเด็กที่เคยเกิดความ
ผิดปกติที่คาดว่าจะเป็ นอาการแพ้ เช่น ผืน่ ลมพิษ ฯลฯ เด็กที่เคยมีอาการชัก (กระตุก) ในอดีต, อายุที่เคยเกิดอาการชัก (กระตุก), มีไข้หรื อไม่มีไข้
ในขณะนั้น หลังจากนั้นเกิดขึ้นอีกหรื อไม่ ซึ่งเงื่อนไขจะต่างกันไปตาม เช่น ชนิดของวัคซีน
ที่ได้รับ ฯลฯ จึงขอให้หารื อกับแพทย์ประจ�ำตัวก่อนล่วงหน้า เด็กที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเคยป่ วยด้วยโรคภูมิคุม้ กันบกพร่ องในอดีต รวมถึงเด็กที่มีญาติสนิ ทเป็ นโรคภูมิคุม้ กันบกพร่ องแต่กำ� เนิด (ตัวอย่างเช่น กรณี ของผูท้ ี่เป็ นตุ่มหนองซ�้ำๆ รอบช่องทวารหนัก
ขณะเป็ นเด็กทารก) เด็กที่เคยได้รับการบอกกล่าวว่ามีอาการแพ้เหล่านี้ เนื่องจากในวัคซี นบางชนิดมีส่วนประกอบ
ของไข่, สารต้านจุลชีพ, สารกันบูด ฯลฯ ที่ใช้เพาะเลี้ยงในกระบวนการผลิตนั้นๆ เด็กที่เป็ นโรคแพ้น้ ำ� ยางพาราอย่างรุ นแรงโรคแพ้น้ ำ� ยางพาราอย่างรุ นแรงคือ อาการที่ไวต่อผลิตภัณฑ์ยางพาราธรรมชาติ และสงสัยว่าจะมี
อาการแพ้ขณะที่มกี ารใช้ถงุ มือที่ทำ� จากยางพารา นอกจากนี้ กรุ ณาปรึ กษาแพทย์ในกรณีที่แพ้ เช่นผลไม้ที่ทำ� ปฏิกิริยากับน�้ำยางพารา ฯลฯ (กล้วย, เกาลัด, กีว,ี อะโวคาโด, เมลอน ฯลฯ) (จากใบซัก
ประวัติกอ่ นฉีดวัคซีนป้ องกันไวรัสตับอักเสบ B แบบฟอร์มที่ 8) ในกรณี ของการฉี ดวัคซี น BCG คือเด็กที่สงสัยว่าเคยติดเชื้อวัณโรคมาก่อน เช่น กรณี ที่เคยสัมผัส
กับผูท้ ี่เป็ นวัณโรคในครอบครัวมายาวนาน ฯลฯ12

6. ก่ อนไปรั บการฉี ดวัคซี นป้ องกัน

(4) ข้อควรระวังทัว่ ไปหลังได้รับการฉี ดวัคซีน ประมาณ 30 นาทีหลังฉี ดวัคซี น ให้สงั เกตอาการของเด็กในหน่วยงาน (สถานที่) ทางการแพทย์
เอาไว้ หรื อเตรี ยมการเพื่อให้สามารถพบแพทย์ได้ในทันที แต่ปฏิกิริยาข้างเคียงมักไม่ค่อยเกิดขึ้น
ในช่วงเวลานี้ หลังฉี ดวัคซี น ให้ระวังการเกิดปฏิกิริยาข้างเคียง ส�ำหรับวัคซี นชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ จะเกิดใน
ช่วง 4 สัปดาห์ ส่ วนวัคซีนชนิดเชื้อตายจะเกิดในช่วง 1 สัปดาห์ รักษาต�ำแหน่งที่ฉีดวัคซี นให้สะอาด สามารถอาบน�้ำได้แต่อย่าขัดถูตำ� แหน่งที่ฉีดวัคซี น ในวันนั้นที่ทำ� การฉี ดวัคซี น ให้หลีกเลี่ยงการออกก�ำลังกายอย่างหักโหม หลังฉี ดวัคซี น กรณี ที่เกิ ดปฏิ กิริยาที่ ผิดปกติ ตรงต�ำแหน่ งที่ ฉีดหรื อสภาพร่ างกายเปลี่ ยนแปลง
แล้ว ให้เข้าการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์อย่างรวดเร็ ว13

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น

7. โรคทีเ่ ป็ นเป้ าหมายต่ อการฉีดวัคซีนป้ องกันและเรื่องทีเ่ กีย่ วกับวัคซีน
เนื่ องจากสภาพร่ างกายโดยก�ำเนิ ดของเด็กจะแตกต่างกัน มีความต่างในระดับที่ ต่างกัน จึ งอาจเกิ ดปฏิกิริยาข้างเคียงที่หาได้ยาก สิ่ งส�ำคัญคือการเข้ารับการตรวจสภาพร่ างกายโดยแพทย์ประจ�ำครอบครัว
ที่เข้าใจสภาพร่ างกายของเด็กเป็ นอย่างดี หลังจากที่หารื อว่าจะสามารถเข้ารับการฉี ดวัคซีนได้หรื อไม่เป็ นอย่างดีแล้ว จึงตัดสิ นใจว่าจะฉี ดวัคซีนป้ องกันหรื อไม่◆ โรคไวรัสตับอักเสบ Bวัคซี นไวรั สตับอักเสบ B จะมี การฉี ดตามระยะเวลาที่ กำ� หนดให้กบั เด็กทั้งหมดที่ เกิ ดหลังวันที่ 1เมษายน ปี เฮเซ 28 (2016) ตั้งแต่ตุลาคม ปี เฮเซ 28 (2016) ในการฉี ดวัคซีนให้กบั ทารกแรกเกิดจากมารดาที่
มีไวรัสตับอักเสบ B ผลบวก (HBs แอนติเจน) นั้น หากมีภาระค่าใช้จ่าย เช่น การสัมผัสกับเลือดที่มีไวรัส
ตับอักเสบ B ผลบวกโดยบังเอิญ ฯลฯ แล้ว จากการประกันสุ ขภาพ, การเกิดอุบตั ิเหตุแล้ว การด�ำเนินการฉี ดวัคซีนโดยเป็ นภาระค่าใช้จ่ายของทาง เช่น หน่วยงานประกันอุบตั ิเหตุแรงงานหรื อประกันสุ ขภาพจะ
ไม่แตกต่างไปจากเมื่อก่อน
(1) ค�ำอธิบายโรค
เมื่อติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ B (HB) แล้ว ตับจะเกิดการอักเสบเฉี ยบพลัน หรื ออาจหายเป็ นปกติหรื ออาจเป็ นโรคตับอักเสบเรื้ อรังได้ ส�ำหรับบางรายที่มีอาการตับวายรุ นแรงอาจน�ำไปสู่ การเสี ยชีวิตจากอาการที่รุ นแรงได้ นอกจากนี้ ยังมีไวรัสที่ไม่แสดงอาการให้เห็นอย่างชัดเจน ที่ซ่อนตัวอยูภ่ ายในตับ เมื่อเวลาผ่าน
ไปก็จะเกิดอาการตับอักเสบเรื้ อรัง, ตับแข็ง, มะเร็ งตับ ฯลฯ และยิง่ อายุนอ้ ยเท่าไหร่ อาการของโรคตับ
อักเสบเฉี ยบพลันก็จะมีนอ้ ยหรื ออาการไม่ชดั เจน ในทางกลับกัน เป็ นที่รู้กนั ว่าไวรัสจะอยูใ่ นรู ปแบบของ
การติดเชื้อต่อๆ กันแบบแฝงตัวอยูอ่ ย่างง่ายดาย การติดต่อของโรคจะเกิดขึ้นในกรณี อย่างเช่น เด็กแรกเกิด
จากแม่ที่มีเชื้อไวรัส HB (HBs แอนติเจน) เป็ นผลบวก, มีการสัมผัสโดยตรงกับเลือด/ของเหลวที่มีเชื้อ
ไวรัส HB เป็ นผลบวก หรื อมีเพศสัมพันธ์กบั ผูท้ ี่มีเชื้อไวรัส HB เป็ นผลบวก เป็ นต้น(2) วัคซีนไวรัสตับอักเสบ B (วัคซีนชนิดเชื้อตาย)การป้ องกันด้วยวัคซีนไวรัสตับอักเสบ B (HB) กรณี ที่เป็ นเด็กเล็กจะเป็ นการป้ องกันการติดเชื้ออย่าง
ต่อเนื่องจากไวรัสมากกว่าที่จะหมายถึงการป้ องกันจากตับอักเสบ วัตถุประสงค์หลักคือเพื่อป้ องกันโรค
ตับอักเสบเรื้ อรัง, ตับแข็ง และมะเร็ งตับที่อาจขึ้นในอนาคต
ก่อนหน้านี้ได้มีการฉี ด HB แกมม่าโกลบูลินและวัคซีน HB ให้เร็ วที่สุดเท่าที่จะท�ำได้หลังคลอดให้แก่
เด็กที่เกิดจากแม่ที่มีเชื้อไวรัส HB ผลบวก ในฐานะที่เป็ นงานป้ องกันโรคติดเชื้อจากแม่สู่ลกู แต่ ณ ขณะนี้
ด้วยความต้องการให้คนจ�ำนวนมากขึ้นได้รับการฉี ดวัคซีน HB เพื่อเป็ นการลดจ�ำนวนผูท้ ี่ตอ้ งทนทุกข์กบั
โรคตับอักเสบ, ตับแข็ง และมะเร็ งตับในอนาคตให้นอ้ ยลงมากที่สุดเท่าที่จะท�ำได้ จึงได้มีการฉี ดวัคซีนที่
14

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี น

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

ต้องได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดให้แก่เด็กทั้งหมดที่เกิดหลังจากวันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 28 (2016) นับจากตุลาคม ปี เฮเซ 28 (2016) เป็ นต้นไป เพิ่มเติมจากงานป้ องกันโรคติดเชื้อจากแม่สู่ลกู
อนึ่ง งานป้ องกันโรคติดเชื้อจากแม่สู่ลกู จนถึงตอนนี้ดำ� เนินงานโดยส�ำนักงานประกันสุ ขภาพผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซีนตามระยะเวลาที่กำ� หนดคือ เด็กเล็กที่อายุไม่ถึง 1 ปี ที่เกิดหลังจาก
วันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 28 (2016) ทั้งหมด นอกเหนือจากเด็กแรกเกิดที่เป็ นเป้ าหมายของงานป้ องกันโรค
ติดเชื้อจากแม่สู่ลกู ช่วงเวลาในการฉี ดวัคซีนที่เป็ นมาตรฐานคือ เริ่ มตั้งแต่ครบ 2 เดือนหลังคลอดจนถึง
9 เดือนหลังคลอด ในพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันได้ระบุไว้วา่ หลังจากฉี ดวัคซีน HB เข้าใต้
ผิวหนัง 2 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 27 วันขึ้นไปแล้ว ให้เว้นระยะห่าง 139 วันขึ้นไปหลังจากที่ฉีดในครั้งที่ 1แล้วจึงฉี ดเข้าใต้ผวิ หนังอีก 1 ครั้ง (ครั้งที่ 3)ปฏิกิริยาข้างเคียงของวัคซีน HB ได้รับการรายงานว่าพบการเกิดอาการอ่อนเพลีย, ปวดหัว, บวมเฉพาะจุด, แดง, เจ็บปวด ฯลฯ ส�ำหรับเด็กแรกเกิด/ทารกไม่มีปัญหาในการฉี ดวัคซีนด้วยเช่นกัน ความถี่
ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี
ต้องสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่วนั ที่ 1เมษายน ปี เฮเซ 25 (2013) ถึงวันที่ 30 มิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 0.7 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง
(จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง แผนกวัคซีน ครั้งที่ 43 กันยายน ปี เรวะแรก (2019))(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

ไวรัสตับอักเสบ B◆ โรค Hib

(1) ค�ำอธิบายโรค
เชื้ อแบคที เรี ยอิ นฟูลเอ็นซ่ า โดยเฉพาะอย่างยิ่งชนิ ด B เป็ นแบคที เรี ยที่ ทำ� ให้เกิ ดโรคที่ เป็ นปั ญหาส�ำหรับเด็กทารก ซึ่งนอกเหนือไปจากการติดเชื้ออย่างผิวเผิน เช่น หูช้ นั กลางอักเสบ, โพรงจมูกอักเสบ,หลอดลมอักเสบ ฯลฯ แล้ว ยังท�ำให้เกิดการติดเชื้ออย่างรุ นแรง (ทัว่ ทั้งร่ างกาย) เช่น เยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ, การติดเชื้อแบคทีเรี ยในร่ างกาย, ปอดอักเสบ ฯลฯ (โดยจะเรี ยกอีกอย่างหนึ่งว่าโรค
ติดเชื้อที่แพร่ กระจายอย่างรวดเร็ ว) โรคเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบที่มีสาเหตุมาจาก Hib นั้นก่อนปี เฮเซ 22 (2010) มีผทู ้ ี่เป็ นโรคนี้ 7.1 ถึง 8.3 ต่อประชากร 1 แสนคนที่อายุไม่ถึง 5 ปี ซึ่งแพร่ กระจาย
ไปประมาณ 400 คนต่อปี โดยคาดว่าอีกประมาณ 11% จะเป็ นความบกพร่ องในการพยากรณ์โรค*นอกจากนี้ โรคนี้ยงั ได้เกิดขึ้นกับเด็กทารกกว่าครึ่ งที่มีอายุในช่วง 4 เดือนหลังคลอด - 1 ปี (*ตามข้อมูล
15

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี นของคณะกรรมการการฉี ดวัคซีนป้ องกัน คณะท�ำงานโรคติดเชื้อ สภาวิทยาศาสตร์สุขภาพ) ในปัจจุบนั
วัคซีน Hib มีความแพร่ หลายมากขึ้น ท�ำให้แทบจะไม่พบโรคติดเชื้อ Hib เลย(2) วัคซีนฮิโมฟิ ลุสแห้ง (Dried Haemophilus) ชนิด b (วัคซีน Hib) (วัคซีนชนิดเชื้อตาย)เชื้อแบคทีเรี ยอินฟูลเอ็นซ่าแบ่งออกได้เป็ น 7 ชนิด แต่เนื่องจากชนิดที่ทำ� ให้ผปู ้ ่ วยมีอาการรุ นแรงคือ
ชนิด b จึงได้นำ� ชนิด b มาใช้เป็ นวัคซีน วัคซีนนี้ถกู น�ำมาใช้กนั อย่างแพร่ หลายทัว่ โลก และในประเทศ
ของเราสามารถน�ำมาฉี ดได้ต้ งั แต่เดือนธันวาคม ปี เฮเซ 20 (2008) และได้กำ� หนดให้เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดตั้งแต่เดือนเมษายน ปี เฮเซ 25 (2013)ส�ำหรับการฉี ดวัคซีนนี้พร้อมกับวัคซีนอื่นๆ ขอให้แพทย์พิจารณาถึงความจ�ำเป็ น โดยสามารถฉี ดได้หลังได้รับความเห็นชอบจากผูป้ กครอง ซึ่งสามารถฉี ดแต่ละวัคซีนแยกกันได้
หลังจากน�ำวัคซีนเข้าไปใช้ในยุโรปและสหรัฐอเมริ กา โรคติดเชื้อ Hib ที่แพร่ กระจายอย่างรวดเร็วก็ลดลง
อย่างมาก และหลังน�ำเข้าไปใช้เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดในประเทศเรา ก็ทำ� ให้จำ� นวนผูป้ ่ วยลดลงอย่างมากแทบจะไม่พบอีกเลย ในปี เฮเซ 10 (1998) องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้มกี ารแนะน�ำ
ให้ฉีดวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดนี้แก่เด็กทารก และวัคซีนนี้ถกู น�ำมาใช้ในกว่า 110 ประเทศ
ทัว่ โลก และได้รับการยกย่องถึงความมีประสิทธิภาพสูง
ส�ำหรับปฏิกิริยาข้างเคียงนั้น ยอมรับได้ถึงการเกิดการท�ำปฏิกิริยาเฉพาะจุด เช่น แดง 44.2%, บวม
18.7%, แข็งเป็ นก้อน (เป็ นไต) 17.8%, เจ็บปวด 5.6%, เกิดปฏิกิริยาทัว่ ทั้งร่ ายกาย เช่น มีไข้ 2.5%, อารมณ์
หม่นหมอง 14.7%, เบื่ออาหาร 8.7% เป็ นต้น (ดูได้จากเอกสารแนบ (ฉบับที่ 11) แก้ไข ณ เดือนเมษายน ปีเฮเซ 29 (2017))
ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
เริ่ มออกจ�ำหน่ายจนถึงวันที่ 30 มิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 1.5 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง แผนกวัคซีน
ครั้งที่ 43 กันยายน ปี เรวะแรก (2019))
การฉี ดวัคซีนโรคติดเชื้อ Hib นั้น มีการด�ำเนินการตามวิธีการดังต่อไปนี้ให้กบั เด็กแต่ละอายุเดือนใน
ขณะที่เริ่ มฉี ดวัคซีนครั้งแรก ในขณะที่เริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กมีอายุต้ งั แต่ 2 เดือนหลังคลอดจนถึง 7 เดือนหลังคลอด
จะใช้วคั ซีนฮิโมฟิ ลุสแห้งชนิด b ส�ำหรับการฉี ดครั้งแรกจะฉี ด 3 ครั้ง โดยจะเว้นระยะห่าง 27 วันขึ้นไป (กรณี ที่แพทย์เห็นว่าจ�ำเป็ นจะเป็ น 20 วัน) โดยมาตรฐานแล้วจะเว้นระยะห่าง 27 วันถึง 56 วัน(กรณี ที่แพทย์เห็นว่าจ�ำเป็ นจะเป็ น 20 วัน) ส�ำหรับการฉี ดเพิ่มเติมจะฉี ดอีก 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง
7 เดือนขึ้นไปหลังการฉี ดครั้งแรก โดยมาตรฐานแล้วจะเว้นระยะห่างตั้งแต่ 7 เดือนจนถึง 13 เดือน
อย่างไรก็ตาม ในการฉี ดครั้งที่ 2 และครั้งที่ 3 ที่เป็ นการฉี ดครั้งแรกนั้น ต้องฉี ดภายในอายุ 12 เดือน
หลังคลอด กรณี ที่เกินจากนี้จะไม่สามารถฉี ดได้ ซึ่งในกรณี น้ ีสามารถฉี ดเพิ่มเติมได้ โดยสามารถฉี ด16

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี น

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

ได้ 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 27 วันขึ้นไป (กรณี ที่แพทย์เห็นว่าจ�ำเป็ นจะเป็ น 20 วัน) หลังจากฉี ดครั้ง
หลังสุ ดของการฉี ดครั้งแรก ในขณะเริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กอยูใ่ นช่วงตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่ครบ 7 เดือนหลังคลอดจนถึง 12เดือนหลังคลอด
จะใช้วคั ซีนฮิโมฟิ ลุสแห้งชนิด b ส�ำหรับการฉี ดครั้งแรกจะฉี ด 2 ครั้ง โดยจะเว้นระยะห่าง 27 วันขึ้นไป (กรณี ที่แพทย์เห็นว่าจ�ำเป็ นจะเป็ น 20 วัน) โดยมาตรฐานแล้วจะเว้นระยะห่าง 27 วันถึง 56 วัน(กรณี ที่แพทย์เห็นว่าจ�ำเป็ นจะเป็ น 20 วัน) ส�ำหรับการฉี ดเพิ่มเติมจะฉี ดอีก 1 ครั้งโดยให้เว้นระยะห่าง
7 เดือนขึ้นไปหลังการฉี ดครั้งแรก โดยมาตรฐานจะเว้นระยะห่างตั้งแต่ 7 เดือนจนถึง 13 เดือน อย่างไร
ก็ตาม การฉี ดครั้งที่ 2 ของการฉี ดครั้งแรกนั้น ต้องฉี ดภายในอายุ 12 เดือนหลังคลอด กรณี ที่เกินจากนี้
จะไม่สามารถฉี ดได้ ซึ่งในกรณี น้ ีสามารถฉี ดเพิ่มเติมได้ โดยสามารถฉี ดได้ 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 27วันขึ้นไป (กรณี ที่แพทย์เห็นว่าจ�ำเป็ นจะเป็ น 20 วัน) หลังการฉี ดครั้งหลังสุ ดของการฉี ดครั้งแรก ในขณะเริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กอยูใ่ นช่วงตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่ครบ 12 เดือนหลังคลอดจนถึง 60เดือนหลังคลอด
จะใช้วคั ซีนฮิโมฟิ ลุสแห้งชนิด b ท�ำการฉี ด 1 ครั้ง
อนึ่ง เช่นเดียวกันกับเด็กที่ยอมรับได้วา่ ไม่สามารถรับการฉี ดวัคซีนป้ องกันได้ เช่น เป็ นโรคที่จำ� เป็ นต้องรักษาระยะยาวนาน ฯลฯ(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

โรคติดเชือ Hib◆ โรคติดเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก

(1) ค�ำอธิบายโรค
เชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบ เป็ นหนึ่งในสองสาเหตุหลักของโรคติดเชื้อในเด็ก เด็กส่ วนมากจะ
มีเชื้อแบคทีเรี ยนี้อยูด่ า้ นในสุ ดของจมูก และหากเป็ นเช่นนั้นก็จะท�ำให้เกิดโรคเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบจากแบคทีเรี ย, โรคติดเชื้อ, ปอดอักเสบ, โพรงจมูกอักเสบ, หูช้ นั กลางอักเสบ
ก่อนน�ำวัคซีนเข้ามาใช้ อัตราการเป็ นโรคเยือ่ หุม้ สมองอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบ
อยูท่ ี่ 2.6 - 2.9 ต่อประชากร 1 แสนคนที่อายุไม่ถึง 5 ปี โดยคาดว่าจะเกิดการแพร่ กระจายของโรค
ประมาณ 150 คนต่อปี * อัตราการเสี ยชีวติ และความถี่ของตัวอย่างของอาการที่ตามมาทีหลัง (เช่นภาวะโพรงสมองคัง่ น�้ำ, หูหนวก, ปัญญาอ่อน ฯลฯ) ที่เกิดจาก Hib จะมีสูงกว่าเยือ่ หุม้ สมอง (และ17

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี นไขสันหลัง) อักเสบ โดยคาดว่าอีกประมาณ 21% จะเป็ นความบกพร่ องในการพยากรณ์โรค (ตามข้อมูลของคณะกรรมการการฉี ดวัคซีนป้ องกัน คณะท�ำงานโรคติดเชื้อ สภาวิทยาศาสตร์สุขภาพ) ในปั จจุบนั วัคซีนเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบมีความแพร่ หลายมากขึ้น ท�ำให้โรคติดเชื้อที่แพร่ กระจายได้
อย่างรวดเร็ วอย่างเช่นโรคเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบจากเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบได้ลด
จ�ำนวนลงอย่างมาก
(2) วคั ซีนรวมปอดอักเสบชนิดตกตะกอน 13-Valent (วัคซีนรวมปอดอักเสบ 13-Valent) (วัคซีนชนิด
เชื้อตาย)เป็ นวัคซีนแบคทีเรี ยปอดอักเสบ ชนิด 13 serotypes ที่มีแนวโน้มที่จะท�ำให้เด็กเจ็บป่ วยอย่างรุ นแรง(วัคซีนรวมปอดอักเสบ 13-Valent) ที่ผลิตขึ้นเพื่อป้ องกัน เช่น โรคเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง)อักเสบจากเชื้อแบคทีเรี ย ฯลฯ ให้แก่เด็ก
โดยได้เริ่ มน�ำวัคซีน 7-valent มาใช้ในสหรัฐอเมริ กาเป็ นครั้งแรกในปี เฮเซ 12 (2000) และนับจากปี เฮเซ 22 (2010) ก็ได้เปลี่ยนมาเป็ นวัคซีน 13-valent ปัจจุบนั มีการน�ำวัคซีน 13-valent นี้มาใช้ใน
ประเทศต่างๆ กว่า 100 ประเทศ โดยมีการรายงานจากหลายประเทศว่าสามารถลดจ�ำนวนผูเ้ ป็ นโรคเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบจากแบคทีเรี ยหรื อภาวะเลือดมีแบคทีเรี ยจากการฉี ดวัคซีนนี้ ในประเทศของเราสามารถฉี ดวัคซีนนี้ได้ต้ งั แต่พฤศจิกายน ปี เฮเซ 25 (2013) ซึ่งท�ำให้ผเู ้ ป็ นโรคติดเชื้อ
แบคทีเรี ยปอดอักเสบที่แพร่ กระจายอย่างรวดเร็ วนี้ลดลงด้วยเช่นกัน
เกี่ ยวกับการฉี ดวัคซี นนี้ ในเวลาเดี ยวกับวัคซี นอื่ นๆ ขอให้แพทย์พิจารณาถึ งความจ�ำเป็ น โดยสามารถฉี ดได้หลังได้รับความเห็นชอบจากผูป้ กครอง ซึ่งสามารถฉี ดแต่ละวัคซีนแยกกันได้
ส�ำหรับปฏิกิริยาข้างเคียงนั้น ยอมรับได้ถึงการเกิดผืน่ แดง (67.8-74.4%), บวม (47.2 - 57.1%), เกิดปฏิกิริยาทัว่ ทั้งร่ างกาย เช่น มีไข้(37.5°C ขึ้นไป) 32.9 - 50.7%(ดูจากเอกสารแนบ (ฉบับที่ 3) แก้ไข ณเดือนเมษายน ปี เฮเซ 29 (2017))
ความถี่ ของการเกิ ดอาการที่ ร้ายแรง (เรื่ องที่ ผูร้ ายงานเห็ นว่าเป็ นเรื่ องร้ ายแรง) ในกลุ่มที่ ได้รับ
รายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่ วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่วนั ที่ 28 ตุลาคม ปี เฮเซ 25 (2013) จนถึงวันที่ 30 มิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่
1.9 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุ ขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง แผนกวัคซีน ครั้งที่ 43 กันยายน ปี เรวะแรก (2019))
การฉี ดวัคซีนโรคติดเชื้อแบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก จะท�ำการฉี ดตามวิธีการดังต่อไปนี้ให้กบั
เด็กแต่ละอายุเดือนในขณะที่เริ่ มฉี ดครั้งแรก

18

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี น ในขณะที่เริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กมีอายุต้ งั แต่ 2 เดือนหลังคลอดจนถึง 7 เดือนหลังคลอด

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

จะใช้วคั ซีนรวมปอดอักเสบชนิดตกตะกอน 13-Valent ส�ำหรับการฉี ดครั้งแรก โดยจะฉี ด 3 ครั้ง
ภายใน 12 เดือนหลังคลอดโดยจะเว้นระยะห่าง 27 วันขึ้นไป ส�ำหรับการฉี ดเพิ่มเติมจะฉี ดอีก 1 ครั้ง
หลังจากวันที่ครบ 12 เดือนหลังคลอด ช่วงเวลาของการฉี ดมาตรฐานคือตั้งแต่ 12 เดือนหลังคลอด
จนถึง 15 เดือนหลังคลอด ซึ่งจะอยูใ่ นช่วงหลังจากเว้นระยะห่าง 60 วันขึ้นไปหลังฉี ดครั้งแรกครบ
แล้ว อย่างไรก็ตาม การฉี ดครั้งที่ 2 และครั้งที่ 3 ที่เป็ นการฉี ดครั้งแรกนั้น ต้องฉี ดภายในอายุครบ 24เดือนหลังคลอด กรณี ที่เกินจากนี้จะไม่สามารถฉี ดได้(สามารถฉี ดเพิ่มเติมได้) นอกจากนี้ การฉี ดครั้งที่
2 ของการฉี ดครั้งแรกนั้น ต้องท�ำการฉี ดภายในอายุที่ครบ 12 เดือนหลังคลอด กรณี ที่เกินจากนี้ จะไม่
สามารถฉี ดครั้งที่ 3 ของการฉี ดครั้งแรกได้ (สามารถฉี ดเพิ่มเติมได้) ในขณะเริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กอยูใ่ นช่วงตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่ครบ 7 เดือนหลังคลอดจนถึง 12เดือนหลังคลอด
จะใช้วคั ซีนรวมปอดอักเสบชนิดตกตะกอน 13-Valent ส�ำหรับการฉี ดครั้งแรกจะฉี ด 2 ครั้ง โดยมาตรฐานแล้วจะเว้นระยะห่าง 27 วันขึ้นไปภายใน 12 เดือนหลังคลอด ส�ำหรับการฉี ดเพิ่มเติมจะฉี ดอีก1 ครั้งหลังจาก 12 เดือนหลังคลอด โดยเว้นระยะห่าง 60 วันขึ้นไปหลังฉี ดครั้งแรกครบแล้ว อย่างไร
ก็ตาม การฉี ดครั้งที่ 2 ของการฉี ดครั้งแรกนั้น ต้องฉี ดภายในอายุ 24 เดือนหลังคลอด กรณี ที่เกินจากนี้
จะไม่สามารถฉี ดได้(สามารถฉี ดเพิ่มเติมได้) ในขณะเริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กอยูใ่ นช่วงตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่ครบ 12 เดือนหลังคลอดจนถึง 24เดือนหลังคลอด
จะใช้วคั ซีนรวมปอดอักเสบชนิดตกตะกอน 13-Valent ฉี ด 2 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 60 วันขึ้นไป ในขณะเริ่ มฉี ดวัคซี นครั้งแรก เด็กอยูใ่ นช่วงตั้งแต่วนั ถัดไปของวันที่ครบ 24 เดือนหลังคลอดจนถึง 60เดือนหลังคลอด
จะใช้วคั ซีนรวมปอดอักเสบชนิดตกตะกอน 13-Valent ฉี ด 1 ครั้ง
อนึ่ง เช่นเดียวกันกับเด็กที่ยอมรับได้วา่ ไม่สามารถรับการฉี ดวัคซีนป้ องกันได้ เช่น เป็ นโรคที่จำ� เป็ นต้องรักษาระยะยาวนาน ฯลฯ(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

โรคติดเชือแบค
ทีเรี ยปอดอักเสบ
ในเด็กเล็ก

19

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น◆ โรคคอตีบ / ไอกรน / บาดทะยัก / โปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉียบพลัน)(1) ค�ำอธิบายโรค(ก) โรคคอตีบ(Diphtheria)เป็ นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรี ยคอตีบจากละอองเสมหะ
ในปี โชวะ 56 (1981) ได้มีการน�ำวัคซีนรวมโรคคอตีบ, ไอกรน และบาดทะยักชนิดปรับปรุ ง (DPT)(ชนิดปลอดเซลล์) มาใช้ ปั จจุบนั จ�ำนวนผูป้ ่ วยในญี่ปุ่นยังคงเป็ น 0 ในทุกปี แต่ในภูมิภาคเอเชียยังคง
พบเห็นการระบาดได้เป็ นครั้งคราว
การติดเชื้อส่ วนใหญ่จะเป็ นการติดที่ลำ� คอ และยังมีการติดเชื้อที่โพรงจมูกด้วยเช่นกัน แม้วา่ จะติดเชื้อ
คอตีบก็ตามแต่กจ็ ะมีเพียงราว 10% ที่จะมีอาการออกมา ส่ วนจ�ำนวนที่เหลือจะกลายเป็ นพาหะที่ไม่ส่อ
อาการ จะมีกรณี ที่เป็ นการติดเชื้อผ่านทางบุคคลเหล่านั้นด้วยเช่นกัน อาการของโรค ได้แก่ มีไข้สูง, เจ็บคอ, ไอเหมือนสุ นขั เห่า, อาเจียน ฯลฯ และหากเกิดเนื้อเยือ่ ที่เรี ยกว่าเนื้อเยือ่ ปลอมขึ้นที่คอแล้วก็ทำ� ให้เสี ยชีวติ จากการหายใจไม่ออกได้ หลังจาก 2-3 สัปดาห์ที่มีอาการ จึงจ�ำเป็ นต้องระมัดระวังเนื่องจากจะเกิด
ความผิดปกติที่กล้ามเนื้อหัวใจหรื อเส้นประสาทพิการจากพิษที่ปล่อยออกมาจากเชื้อแบคทีเรี ยได้(ข) ไอกรน (Pertussis)เป็ นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรี ยไอกรนจากละอองเสมหะ
นับจากที่ได้เริ่ มฉี ดวัคซีนไอกรนตั้งแต่ปีโชวะ 25 (1950) จ�ำนวนผูป้ ่ วยก็ลดลงเรื่ อยๆ แต่เมื่อเร็ วๆ นี้ได้พบว่าได้เกิดโรคไอกรนตั้งแต่เด็กนักเรี ยนจนถึงในวัยหนุ่มสาวและผูใ้ หญ่ที่มีอาการไอยาวนานอย่าง
เห็นได้ชดั จึงขอให้ระมัดระวัง เนื่องจากจะกลายเป็ นแหล่งติดเชื้อสู่ทารก โดยเฉพาะอย่างยิง่ เด็กแรกเกิด
และเด็กทารกนั้นจะมีอาการหนักมากจึงเป็ นต้องระวังให้มาก
แบบฉบับของโรคไอกรนจะมีอาการเหมือนกับการไอธรรมดาทัว่ ไป แต่อาการไอจะหนักขึ้น ใบหน้า
จะเป็ นสี แดงและไอต่อเนื่อง และต้องหายใจเข้าทันทีหลังจากที่ไอ จึงมีเสี ยงคล้ายนกหวีดดังออกมา โดยทัว่ ไปจะไม่มีไข้ เด็กทารกจะไอจนไม่สามารถหายใจได้ ริ มฝี ปากจะกลายเป็ นสี น้ ำ� เงิน (อาการตัวเขียว)โดยอาจเป็ นตะคริ วหรื อหยุดหายใจฉับพลันได้ เด็กแรกเกิดหรื อเด็กทารกอาจเสี ยชีวติ ได้เนื่องจากมีเกิด
ภาวะแทรกซ้อนรุ นแรงได้ง่ายจาก เช่น ปอดอักเสบหรื อโรคทางสมอง ฯลฯ● โรคติดเชื้อจากละอองเสมหะเกิ ดจากไวรัสหรื อแบคทีเรี ยที่ลอ้ มรอบน�้ำลายหรื อสารคัดหลัง่ ได้กระเด็นและแพร่ ไปในอากาศจาก
การไอ, จาม หรื อสนทนา ฯลฯ ท�ำให้เกิดการติดเชื้อไปสู่ คนที่อยูใ่ นระยะประมาณ 1 เมตร(ค) โรคบาดทะยัก (Tetanus)แบคทีเรี ยของโรคบาดทะยักไม่ได้อยูใ่ นรู ปแบบของการติดเชื้อจากคนสู่คน แต่เป็ นแบคทีเรี ย เช่น ที่อยูใ่ นดิน ฯลฯ เข้าสู่ร่างกายของคนผ่านทางบาดแผล เมื่อจ�ำนวนแบคทีเรี ยในร่ างกายเพิ่มขึ้นแล้ว กล้าม
เนื้อจะเกิดอาการกระตุกแข็งเนื่องจากพิษที่ออกมาจากแบคทีเรี ย เริ่ มแรกจะสังเกตุเห็นอาการ เช่น อ้าปาก
20

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี นไม่ได้ หรื อชักเกร็ งทัว่ ทั้งร่ างกาย หากรักษาล่าช้าอาจท�ำให้เสี ยชีวติ ได้ ครึ่ งหนึ่งของผูป้ ่ วยจะมีสาเหตุมา
จากการโดนแทงหรื อโดนบาดอย่างเบาๆ ในระดับที่คนรอบข้างไม่สงั เกตุเห็น เนื่องจากแบคทีเรี ยนี้อยูใ่ นดินจึงมีโอกาสติดเชื้อได้อยูเ่ สมอ นอกจากนี้ หากคุณแม่ระหว่างตั้งครรภ์มีภมู ิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) แล้วก็จะสามารถป้ องกันโรคบาดทะยักให้กบั ทารกแรกเกิดขณะคลอดได้(ง) โปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉี ยบพลัน) (Polio)โรคโปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉี ยบพลัน) ที่เรี ยกกันว่า "โรคเด็กอัมพาต" แม้แต่ในประเทศของ
เราก็มกั เป็ นกันซ�้ำแล้วซ�้ำเล่าจนถึงครึ่ งแรกของปี 1960 จากประสิ ทธิภาพของการฉี ดวัคซีน ท�ำให้ในท้าย
ที่สุดในปี 1980 (ปี โชวะ 55) ประเทศของเราก็ไม่มีผปู ้ ่ วยเป็ นอัมพาตเนื่องจากไวด์โปลิโอไวรัส (Wildpolioviruses) อีก ในปี 2000 (ปี เฮเซ 12) WHO จึงได้ประกาศก�ำจัดโปลิโอในภูมิภาคแปซิฟิกตะวันตก
รวมถึงญี่ปุ่นให้หมดไป ในปี 2017 (ปี เฮเซ 29) ประเทศที่ยงั เป็ นโรคโปลิโออย่างมากยังคงเหลืออีกเพียง
2 ประเทศคือปากีสถานและอัฟกานิสถาน การก�ำจัดโปลิโอให้สิ้นซากจากโลกนี้จึงไม่ใช่ความฝันอีกต่อไป แต่ในพฤศจิกายน ปี 2016 กลับพบผูป้ ่ วยเป็ นโรคโปลิโอ 4 คนในไนจีเรี ย การเฝ้ าระวังโรคโปลิโอจึง
ยังคงต้องด�ำเนินต่อไปทัว่ โลกไวรัสโปลิโอที่เข้าทางปากจะแพร่ กระจายตัวในเซลล์ของคอหอยหรื อล�ำไส้เล็ก กล่าวได้วา่ ไวรัสที่อยู่
ในเซลล์ของล�ำไส้เล็กจะเติบโตเพิ่มจ�ำนวนในช่วง 4-35 วัน (โดยเฉลี่ย 7-14 วัน) โดยไวรัสที่เพิ่มขึ้นอย่าง
ทวีคูณจะถูกขับออกมาทางอุจจาระ และเข้าทางปากของคนอีกครั้ง และเติบโตในล�ำไส้ของคนที่ไม่มีภมู ิต้านทาน (ภูมิคุม้ กัน) ซึ่งท�ำให้เกิดการติดเชื้อจากคนสู่คน หากได้รับภูมิตา้ นทานตลอดชีวติ (ภูมิคุม้ กันตลอดชีวติ ) แม้วา่ จะติดเชื้อไวรัสโปลิโอก็ตามแต่ส่วนใหญ่กจ็ ะไม่มีอาการ ในกรณี ที่มีอาการจะเกิดจาก
การติดเชื้อไวรัสผ่านทางเลือด และแพร่ กระจายไปยังสมองและไขสันหลัง ซึ่งท�ำให้เป็ นอัมพาตได้ เมื่อ
ติดเชื้อไวรัสโปลิโอ คน 5-10 คนในจ�ำนวน 100 คนจะมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ เริ่ มจากมีไข้ตามมาด้วย
อาการปวดศีรษะและอาเจียน
นอกจากนี้ ในจ�ำนวนคนที่ติดเชื้อแล้วจะเป็ นอัมพาตที่มือและเท้าในสัดส่ วน 1 คนต่อราวๆ 1,0002,000 คน โดยบางส่ วนจะเป็ นอัมพาตตลอดไป อาการอัมพาตจะด�ำเนินคืบหน้าไป และอาจมีการเสี ยชีวติ ลงได้จากการหายใจล�ำบาก
(2) วัคซีนรวม 4 ชนิดคอตีบ/ไอกรน/บาดทะยัก/โปลิโอชนิดเชื้อตาย (DPT-IPV), วัคซีนรวม 3 ชนิดคอตีบ/ไอกรน/บาดทะยัก (DPT), วัคซีนรวม 2 ชนิดคอตีบ/บาดทะยัก (DT) (วัคซีนชนิดเชื้อตาย)การฉี ดวัคซีนครั้งแรกของรอบที่ 1 ให้เว้นระยะห่าง 20 วันขึ้นไป โดยมีระยะห่างมาตรฐานคือตั้งแต่ 20วันถึง 56 วัน กรณี ที่ใช้วคั ซีน DPT-IPV, วัคซีน DPT จะฉี ด 3 ครั้ง ส่ วนวัคซีน DT จะฉี ด 2 ครั้ง การฉี ดเพิ่มเติมรอบที่ 1 จะฉี ดอีก 1 ครั้ง โดยให้เว้นระยะห่าง 6 เดือนขึ้นไปหลังจากที่ฉีดครั้งแรกครบแล้ว ระยะห่างที่เป็ นมาตรฐานคือตั้งแต่ 12 เดือนถึง 18 เดือน เนื่องจากต้องฉี ดหลายครั้งจึงขอให้ระวังเรื่ องการลืมฉี ด นอกจากนี้ ให้ทำ� การฉี ดวัคซีนรวม 2 ชนิดคอตีบ/บาดทะยัก (DT) ที่เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับในรอบที่ 2แก่เด็กในขณะที่มีอายุ 11 -12 ปี ด้วย21

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี นอนึ่ง เป็ นการฉี ดวัคซีนตามความสมัครใจ โดยในขณะนี้สามารถฉี ดด้วยวัคซีน DPT ได้และเสริ มสร้าง
ภูมิคุม้ กันต่อโรคไอกรนได้
เพื่อให้เกิดภูมิคุม้ กันขึ้นอย่างแน่นอน สิ่ งส�ำคัญจึงอยูท่ ี่การเข้ารับการฉี ดวัคซีนตามระยะห่างที่กำ� หนดไว้ หากอยูใ่ นช่วงเว้นระยะห่างแล้ว ขอให้ปรึ กษากับทางเทศบาลท้องถิ่นหรื อแพทย์ประจ�ำครอบครัว
เนื่องจากมีวธิ ีการบางอย่างที่สามารถใช้ได้
อนึ่ง เด็กที่เป็ นโรคไอกรน, คอตีบ, โปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉี ยบพลัน) หรื อบาดทะยักอย่างใด
อย่างหนึ่ง สามารถใช้วคั ซีน DPT-IPV ได้นับจากเดือนพฤศจิกายนปี เฮเซ 24 (2012) ได้เริ่ มจ�ำหน่าย Quattrovac (ผลิตโดย KM Biologics) รวมถึง Tetrabik (ผลิตโดยโอซาก้า บิเคนไคเซ) อันเป็ นวัคซีน DPT รวม 4 ชนิด(คอตีบ/ไอกรน/บาดทะยัก)+ IPV (วัคซีนโปลิโอชนิดเชื้อตาย) และนับจากเดือนธันวาคมปี เฮเซ 27 (2015) ก็ได้เริ่ มจ�ำหน่ายยาฉี ดใต้ผิวหนัง Squarekids (ผลิตโดยไออิจิ ซังเคียว) อันเป็ นวัคซีนรวม DPT-IPV 4 ชนิดปฏิกิริยาข้างเคียงของ DPT-IPV จะเกิดขึ้นเฉพาะจุด เช่น แดง, บวมตรงต�ำแหน่งที่ฉีด, แข็งเป็ นก้อน
(เป็ นไต) ฯลฯ ซึ่งจะเกิดขึ้นประมาณ 18% ภายในวันที่ 7 หลังจากที่ฉีด
อนึ่ง อาการแข็งเป็ นก้อน (เป็ นไต) จะค่อยๆ ลดน้อยลง แต่อาจยังคงเป็ นอยูอ่ ีกหลายเดือน โดยทัว่ ไปจะไม่มีไข้สูง แต่มีอยูร่ าว 0.5 - 1.8% ที่มีไข้สูงกว่า 37.5°C ในวันที่ทำ� การฉี ดปฏิกิริยาข้างเคียงที่พบได้บอ่ ยที่สุดในรอบ DT2 คือปฏิกิริยาตรงจุดที่ทำ� การฉีดวัคซีน พบได้ราว 31%ภายในวันที่ 7 หลังการฉีดโดยจะเกิดปฏิกิริยา เช่น แดงหรื อบวม, แข็งเป็ นก้อน (เป็ นไต) ตรงต�ำแหน่งที่ฉีด
วัคซีน โดยอาการบวมหรื อแดงจะค่อยๆ หายไปเองตามธรรมชาติในไม่กี่วนั เช่นเดียวกันกับการท�ำปฏิกิริยา
เฉพาะจุดหลังฉีดวัคซีน DPT-IPV ส่วนอาการแข็งเป็ นก้อนก็จะค่อยๆ ยุบลงในไม่กี่เดือน การเป็ นไข้เกิน
37.5°C หลังการฉีดวัคซีน จะมีไม่ถงึ 0.5% (จากรายงานสรุ ปข้อมูลการส�ำรวจสถานการณ์สุขภาพหลังฉีด
วัคซีนป้ องกันปี เฮเซ 25 (2013) และรายงานข้อมูลสะสมตั้งแต่ปีเฮเซ 8 (1996) - ปี เฮเซ 25 (2013))
ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงาน
ที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่ วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย)ตั้งแต่เริ่ มออกจ�ำหน่ายจนถึงวันที่ 30 เดือนมิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 1.1 ต่อการฉี ดวัคซีน DPTIPV 1 แสนครั้ง ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่
ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่วนั ที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 25 (2013) จนถึงวันที่ 30 เดือนมิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 1.9
ต่อการฉี ดวัคซีน DPT 1 แสนครั้ง ส่ วนวัคซีน DT จะอยูท่ ี่ 0.2 ต่อการฉี ด 1 แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่ม
ศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง แผนกวัคซีน ครั้งที่ 43 กันยายนปี เรวะแรก (2019))
และแม้วา่ จะไม่มีปฏิกิริยาข้างเคียงที่รุนแรง ก็ขอให้ทำ� การปรึ กษากับทางแพทย์ หากรู ้สึกไม่สบายหรื อบวมอย่างเห็นได้ชดั
Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

22

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี นแม้จะกล่าวได้วา่ โรคคอตีบ, ไอกรน, บาดทะยัก, โปลิโอ (ไขกระดูกสี เทาอักเสบเฉี ยบพลัน) จะมี จำ� นวนลดลงก็ตาม แต่ก็นับว่าเป็ นโรคที่ ก่อให้เกิ ดโรคแทรกซ้อนที่ รุนแรงหรื อมี ผลสื บเนื่ องที่ เป็ นอุปสรรคต่อการด�ำเนิ นชี วิตประจ�ำวัน หรื ออาจน�ำไปสู่ การเสี ยชี วิตได้ จึ งขอแนะน�ำให้เข้ารั บการฉี ดวัคซีนป้ องกันเพื่อหลีกเลี่ยงต่อการเป็ นโรคเหล่านี้
(3) วัคซีนโปลิโอ (วัคซีนชนิดเชื้อตาย)จนถึ ง ปั จ จุ บ นั ประเทศญี่ ปุ่ นได้กำ� จัด โรคที่ เ รี ย กว่า โปลิ โ อได้อ ย่า งเด็ด ขาดและสามารถคงสภาพ
หายขาดเอาไว้ได้ จากวัคซีนโปลิโอชนิดรับประทาน (Oral Polio Vaccine : OPV) แม้วา่ จะเป็ นกรณี ที่หา
ยากประมาณ 1 รายในการฉี ดวัคซีน 1 ล้านคน แต่เพื่อเป็ นการหลีกเลี่ยงการเป็ นอัมพาตที่เกิดจากวัคซีน
(Vaccine Associated Paralytic Poliomyelitis: VAPP) ที่มีปฏิกิริยาข้างเคียงที่รุนแรงจาก OPV นับจากวัน
ที่ 1 กันยายน ปี เฮเซ 24 (2012) ประเทศของเราจึงได้เปลี่ยนจากวัคซีนโปลิโอในฐานะที่เป็ นวัคซีนที่ได้รับ
ตามระยะเวลาที่กำ� หนดจาก OPV ไปเป็ นวัคซีนโปลิโอชนิดเชื้อตาย (Inactivate Polio Vaccine : IPV)และตั้งแต่กนั ยายน ปี เฮเซ 24 (2012) ก็ได้มีการน�ำยาฉี ดใต้ผวิ หนัง Imovax Polio (ผลิตโดย Sanofi) อันเป็ นวัคซีน IPV ชนิดเดียวมาใช้
IPV จะผสมกับสารที่กระตุน้ การสร้างแอนติบอดี้ (ภายใต้การให้ภมู ิคุม้ กัน) กับไวรัสโปลิโอทั้ง 3 ชนิดคือ I, II, III จากการได้รับวัคซีน IPV 3 ครั้ง จะสามารถสร้างภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ต่อไวรัสชนิดต่างๆ
ได้เกือบ 100% และเนื่องจากการคงสภาพภูมิคุม้ กันของ IPV จะสั้นกว่า OPV จึงต้องมีการฉี ดครั้งที่ 4ส�ำหรับยาฉี ดใต้ผวิ หนัง Imovax Polio นั้น จากการทดลองทางคลินิกภายในประเทศได้รับการ
รายงานว่าพบอาการปวด 18.9%, เกิดผืน่ แดง 77.0%, บวม 54.1%, มีไข้ (37.5°C ขึ้นไป) 33.8%, ง่วงซึม 35.1%, ไวต่อการถูกกระตุน้ 41.9% ความถี่ของการเกิดอาการยังไม่ชดั เจน แต่มีบนั ทึกในเอกสารแนบ เช่น ให้ระวังอาการช็อกและอาการแพ้อย่างรุ นแรง, ให้ระวังต่อการตอบสนองต่ออาการเหล่านั้น
เนื่องจากพบได้วา่ มีการเกิดอาการชักเกร็ งที่พบได้ 1.4% (ดูจากเอกสารแนบ (ฉบับที่ 6) แก้ไข ณ เดือน
กุมภาพันธ์ ปี เฮเซ 28 (2016))
ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
เริ่ มออกจ�ำหน่ายจนถึงวันที่ 30 เดือนมิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 0.6 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง
(จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง แผนกวัคซีน ครั้งที่ 43 กันยายน ปี เรวะแรก (2019))
Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

23

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น

DPT-IPV /DPT / DT /IPV รอบที 1หมายเหตุ 1),หมายเหตุ 2)

9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี

3 เดือน
6 เดือน

(4) เวลาในการฉี ดวัคซีน

การฉีดวัคซี นครังแรกจะฉีด 3 ครังโดยเว้นระยะห่าง 20 วันขึนไป ระยะห่างทีเป็ นมาตรฐานคือตังแต่
20 วันถึง 56 วัน การฉีดเพิม เติมจะฉีดอีก 1 ครัง โดยเว้นระยะห่าง 6 เดือนขึนไปหลังจากทีฉ ีดครังแรก
ระยะห่างมาตรฐานคือตังแต่ 12 เดือนถึง 18 เดือน

DT รอบที 2หมายเหตุ 1) : แม้วา่ จะเป็ นกรณี ทีเป็ นโรคไอกรนอย่างชัดเจน ก็สามารถใช้ DPT-IPV, DPT หรื อ DT ได้ กรณี ทีใช้ DT
ในการฉี ดครังแรกจะฉี ด 2 ครัง นอกจากนี สําหรับเด็กทีเป็ นโรคคอตีบ, บาดทะยัก และโปลิโอก็สามารถใช้ DPT-IPV,DPT หรื อ DT ได้หมายเหตุ 2) : การฉี ดครังแรกในรอบที 1 โดยหลักการแล้ว จะได้รับการฉี ดวัคซีนชนิดเดียวกันหลายครังเท่าทีจาํ เป็ น◆ วัณโรค
(1) ค�ำอธิบายโรค
เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรี ยวัณโรค ในประเทศของเรามีจำ� นวนผูป้ ่ วยโรควัณโรคลดลงอย่างมาก แต่เนื่องจากยังคงเกิดผูป้ ่ วยอยูร่ าว 2 หมื่นคนในแต่ละปี จึงยังคงมีการติดเชื้อจากผูใ้ หญ่ไปสู่เด็กอยูไ่ ม่นอ้ ยนอกจากนี้ ภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ต่อวัณโรคนั้นไม่สามารถรับจากแม่ได้ระหว่างที่อยูใ่ นครรภ์ จึงเป็ นเรื่ องน่าวิตกต่อเด็กทารกแรกเกิด เด็กทารกมีภมู ิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) ต่อวัณโรคต�่ำ จึงอาจท�ำให้เป็ นวัณโรคทัว่ ทั้งร่ างกาย หรื อเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบจากเชื้อวัณโรค ซึ่งอาจเป็ นไปได้ที่จะ
ท�ำให้เกิดอาการในภายหลังที่รุนแรงตามมา
เนื่องจากได้รับการยืนยันถึงประสิ ทธิ ภาพของ BCG ในการป้ องกันวัณโรคในเด็กเล็กที่ง่ายต่อการเกิด
อาการที่รุนแรง เช่น เยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบหรื อวัณโรค ฯลฯ ได้ จึงต้องได้รับการฉี ดวัคซีนภายใน 1 ปี หลังคลอด
ช่วงอายุของการฉี ดวัคซีนที่เป็ นมาตรฐานคือ 5 เดือน - 8 เดือนหลังคลอด
(2) วัคซีน BCG (วัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ ฤทธิ์อ่อน)BCG เป็ นวัคซีนที่ช่วยลดทอนพิษของแบคทีเรี ย Mycobacterium bovis ซึ่งเชื้อชนิดนี้สามารถติดได้ใน
สัตว์หลายชนิดโดยเฉพาะอย่างยิง่ ในโคและกระบือ
วิธีการฉี ดวัคซีน BCG ในประเทศของเราเป็ นแบบสแตมป์ ที่เรี ยกว่าวิธีเข็มทรงกระบอก เป็ นการฉี ดลงบนต้นแขน 2 ต�ำแหน่ง หากฉี ดตรงต�ำแหน่งที่นอกเหนือจากนี้จะมีความเป็ นไปได้สูงที่จะเกิดปฏิกิริยา
24

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี น

9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี

3 เดือน
6 เดือน

ข้างเคียง เช่น คีรอยด์ ฯลฯ จึงต้องหลีกเลี่ยงโดยเด็ดขาด หลังจากฉี ดวัคซีนแล้ว ต้องท�ำให้แผลแห้งในที่ร่ม
ซึ่งจะใช้เวลาประมาณ 10 นาทีประมาณ 10 วันหลังฉี ดวัคซีนอาจเกิดจุดสี แดงตรงต�ำแหน่งที่ทำ� การฉี ด และอาจเกิดแผลเล็กๆ (ที่มีหนอง) ได้ ปฏิกิริยานี้จะรุ นแรงที่สุดในช่วง 4 สัปดาห์หลังฉี ดวัคซีน แต่หลังจากนั้น จะตกสะเก็ดและหาย
ไปภายใน 3 เดือนหลังฉี ดวัคซีน และจะคงเหลือเป็ นแผลเล็กๆ ไว้เท่านั้นซึ่งไม่ใช่ปฏิกิริยาที่ผดิ ปกติ แต่เป็ นเพียงหลักฐานว่าได้รับภูมิตา้ นทาน (ภูมิคุม้ กัน) จากการฉี ดวัคซีน BCG แล้ว แผลนี้จะหายไปเองตาม
ธรรมชาติจึงขอเพียงให้รักษาความสะอาดโดยไม่ตอ้ งใช้ผา้ พันหรื อพลาสเตอร์ปิดทับแต่อย่างใด อย่างไร
ก็ตาม ขอให้ทำ� การปรึ กษาแพทย์ หากรู ้สึกไม่สบายหลังฉีดวัคซีนแม้วา่ จะเลย 3 เดือนหลังฉีดไปแล้วก็ตาม
มีนอ้ ยรายที่อาจมีอาการบวมตรงต่อมน�้ำเหลืองข้างใต้รักแร้ฝั่งที่ฉีดวัคซี นตามที่เป็ นปฏิกิริยาข้างเคียง
โดยทัว่ ไปจะปล่อยทิ้งไว้สกั พักก็ได้ แต่ในบางครั้งอาจเกิดการอักเสบ, บวมมากขึ้น หรื ออาจเกิดหนอง
และแตกออกเอง จึงขอให้ทำ� การปรึ กษากับแพทย์หากมีอาการเช่นนี้
ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
วันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 25 (2013) จนถึงวันที่ 30 มิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 2.7 ต่อการฉี ดวัคซีน 1แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง
แผนกวัคซีน ครั้งที่ 43 กันยายน ปี เรวะแรก (2019))
กรณี ที่เด็กติดเชื้อแบคทีเรี ยวัณโรคจากคนใกล้ตวั เช่น จากคนในครอบครัว ฯลฯ ภายใน 10 วันหลัง
จากที่ฉีดวัคซีน อาจเกิดปรากฏการณ์ Koch (Koch’s phenomenon) (เป็ นชุดของปฏิกิริยาที่จะเกิดอาการ
บวมแดงตรงต�ำแหน่งที่ฉีดรวมถึงเกิดหนองตรงต�ำแหน่งที่ฉีด โดยทัว่ ไปอาการบวมแดงจะบรรเทาลง
หลังจากผ่านไป 2 ถึง 4 สัปดาห์ และกลายเป็ นแผลเป็ น (ร่ องรอยที่ยงั เหลืออยู)่ ) ซึ่งเวลาเริ่ มต้นของการเกิด
ปฏิกิริยาตรงต�ำแหน่งที่ฉีดที่เป็ นปฏิกิริยาทัว่ ไปนั้นจะแตกต่างกัน (โดยส่ วนใหญ่จะก่อนหลังกันประมาณ
10 วัน) โดยจะปรากฏอาการให้เห็นเร็ วที่สุดคือไม่กี่วนั หลังฉี ดวัคซีน หากพบว่าเด็กน่าจะเกิดปรากฎ
การณ์ Koch แล้ว ให้ปรึ กษากับทางเทศบาลท้องถิ่นหรื อเข้ารับการตรวจที่หน่วยงานทางการแพทย์ใน
ทันที เนื่องจากต้องได้รับการรักษา ในกรณี เช่นนี้ จ�ำเป็ นต้องพาคนใกล้ตวั เช่น คนในครอบครัวที่เป็ นไปได้วา่ จะแพร่ เชื้อวัณโรคไปสู่เด็กไปตรวจที่หน่วยงานทางการแพทย์ดว้ ยเช่นกัน
(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

BCG

25

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น◆ โรคหัด / หัดเยอรมัน

(1) ค�ำอธิบายโรค(ก) โรคหัด (Measles)
เกิดจากการติดเชื้อไวรัสโรคหัด ก�ำลังของเชื้อมีความแข็งแกร่ ง ไม่เพียงแต่เกิดจากละอองเสมหะหรื อการสัมผัสเท่านั้น แต่ยงั ติดเชื้อในอากาศได้ดว้ ย หากไม่ได้รับการฉี ดวัคซีนป้ องกันแล้ว อาจติดโรคจาก
คนจ�ำนวนมากที่เป็ นโรคนี้ได้ อาการแบบฉบับของโรคคือมีไข้สูง, ไอ, น�้ำมูกไหล, ภาวะเลือดคัง่ ที่ดวงตา,มีเมือกที่ตา และเกิดผืน่ ในช่วง 3-4 วันแรกอุณหภูมิร่างกายจะอยูท่ ี่ราว 38°C ก็จะคิดว่าเป็ นแค่ไม่นาน แต่จะกลับมามีไข้สูงราว 39 - 40°C และเกิดผืน่ ขึ้นมาให้เห็น ไข้สูงจะหายไปในช่วง 3-4 วัน จากนั้นผืน่ ก็จะค่อยๆ หายไป แต่เม็ดสี ของผืน่ จะยังคงอยูช่ วั่ ขณะหนึ่ง
โดยอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่สำ� คัญคือ หลอดลมอักเสบ, ปอดอักเสบ, หูช้ นั กลางอักเสบ, ไข้สมอง
อักเสบได้ ในจ�ำนวนผูป้ ่ วย 100 คน จะเป็ นโรคหูช้ นั กลางอักเสบ 7-9 คน, ปอดอักเสบประมาณ 1-6 คนที่
มีอาการแทรกซ้อนควบคู่กนั และสามารถพบการเกิดโรคไข้สมองอักเสบในอัตราส่ วน 1-2 คนต่อผูป้ ่ วย
ราว 1,000 คน นอกจากนี้ โรคไข้สมองอักเสบเรื้ อรังที่เรี ยกว่าไข้สมองอักเสบแบบกึ่งเฉี ยบพลัน (SSPE)
ยังได้เกิดขึ้นกับผูป้ ่ วยโรคหัด 1-2 คนในจ�ำนวนราว 1 แสนคนด้วย
แม้แต่ในประเทศที่เจริ ญทางการแพทย์ โรคหัดก็ยงั เป็ นโรคร้ายแรงที่คร่ าชีวติ ิผปู ้ ่ วย 1 คนต่อราวๆ
1,000 คน ในราวปี เฮเซ 12 (2000) ญี่ปุ่นก็มีผเู ้ สี ยชีวติ จากการติดโรคนี้ราว 20-30 คนเช่นกัน ในแต่ละ
ภูมิภาคในโลกมีแนวโน้มที่โรคหัดจะขยายตัวเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะในประเทศที่กำ� ลังพัฒนานั้นมีเด็ก
จ�ำนวนมากที่ตอ้ งจบชีวติ ด้วยโรคหัด
● โรคติดเชื้อทางอากาศ (โรคติดเชื้อจากละอองเสมหะ)เป็ นการติดเชื้ อสู่ คนจากพื้นที่ว่างเปล่าขนาดใหญ่ที่มีไวรัสหรื อแบคทีเรี ยลอยตัวอยูใ่ นอากาศ โรคติด
เชื้อทางอากาศ ได้แก่ โรคหัด, อีสุกอีใส, วัณโรค ฯลฯ(ก) โรคหัดเยอรมัน (Rubella)เกิดจากการติดเชื้อจากละอองเสมหะที่มีไวรัสโรคหัดเยอรมัน ระยะฟักตัวจะอยูใ่ นช่วง 2-3 สัปดาห์
โรคหัดจะมีอาการหลักๆ เช่น เริ่ มจากเป็ นหวัดเล็กน้อย, มีผนื่ ขึ้น, มีไข้, ต่อมน�้ำเหลืองตรงคอด้านหลังบวม ฯลฯ นอกจากนี้จะสามารถพบอาการเลือดคัง่ ที่เยือ่ บุรอบลูกตา โดยมีการรายงานถึงการเกิดภาวะ
แทรกซ้อน เช่น ปวดตามข้อ, โรคภูมิคุม้ กันท�ำลายเนื้อเยือ่ ตัวเอง, ไข้สมองอักเสบ เป็ นต้น โรคภูมิคุม้ กันท�ำลายเนื้อเยือ่ ตัวเองจะเกิดขึ้นประมาณ 1 คนต่อผูป้ ่ วย 3,000 คน ส่ วนโรคไข้สมองอักเสบจะเกิดขึ้น
ประมาณ 1 คนต่อผูป้ ่ วย 6,000 คน เมื่อผูใ้ หญ่เป็ นโรคนี้แล้วจะมีอาการหนักมาก
เมื่อหญิงตั้งครรภ์ติดไวรัสโรคหัดเยอรมันในช่วงราว 20 สัปดาห์แล้ว จะมีความเป็ นไปได้สูงที่เด็กจะ
เกิดความผิดปกติ เช่น โรคหัวใจ, ต้อกระจก, สูญเสี ยการได้ยนิ , มีพฒั นาการล่าช้า ฯลฯ แต่กำ� เนิดที่เรี ยกว่า
26

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี นกลุ่มอาการของโรคหัดเยอรมันแต่กำ� เนิด(2) วคั ซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน (MR), วัคซีนโรคหัด (M), วัคซีนโรคหัดเยอรมัน (R) (วัคซีนชนิดเชื้อ
มีชีวติ อ่อนฤทธิ์)เป็ นวัคซี นชนิ ดเชื้อมีชีวิตอ่อนฤทธิ์ ที่ผลิตขึ้นเพื่อลดทอนความเป็ นพิษของไวรัสโรคหัดและโรคหัด
เยอรมัน
เมื่อเด็กอายุครบ 1 ปี แล้ว ขอให้พยายามให้เข้ารับการฉี ดวัคซีนป้ องกันรอบที่ 1 โดยเร็ วที่สุด
เด็ก 95% ขึ้นไปที่ได้รับการฉี ดวัคซีนโรคหัดและหัดเยอรมัน 1 ครั้ง จะสามารถสร้างภูมิคุม้ กันขึ้นมาได้ และเพื่อจุดประสงค์ในการระมัดระวังความผิดพลาดในการสร้างภูมิคุม้ กันและป้ องกันภูมิคุม้ กันลด
ต�่ำลงเมื่อเวลาผ่านไปหลายปี จึงให้มีการฉี ดวัคซีนครั้งที่ 2 (รอบที่ 2)แม้วา่ จะเข้ารับการฉี ดวัคซีนโรคหัดและโรคหัดเยอรมันอย่างรวดเร็ วเมื่ออายุยงั ไม่ถึง 12 เดือนหลัง
คลอดก็ตาม แต่ภมู ิคุม้ กันก็ยงั ไม่เพียงพอเนื่องจากไม่ได้รวมการฉี ดวัคซีนตอนอายุ 0 ปี อยูใ่ นจ�ำนวนครั้ง
ของการฉี ดวัคซีน ขณะที่อายุครบ 1 ปี ซึ่งเป็ นอายุเป้ าหมายของการฉี ดวัคซีนป้ องกันรอบที่ 1 ขอให้เข้า
รับการฉี ดวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดด้วย และขอให้เข้ารับการฉี ดวัคซีนรอบที่ 2 เมื่อครบ
อายุที่ตอ้ งฉี ดหลังจากนั้น
การฉี ดวัคซีนรอบที่ 2 ผูท้ ี่เป็ นเป้ าหมายในการเข้าฉี ดวัคซีนคือเด็กที่อยูใ่ นช่วง 1 ปี ก่อนเข้าระดับ
ประถม, เด็กในระดับชั้นที่อยูน่ านที่สุดของ เช่น โรงเรี ยนอนุบาล, สถานรับเลี้ยง ฯลฯในการฉี ดรอบที่ 1 และรอบที่ 2 สามารถใช้วคั ซีนรวมโรคหัด/โรคหัดเยอรมัน (MR) ได้แม้แต่ผทู ้ ี่เป็ นโรคหัดหรื อโรคหัดเยอรมันอย่างใดอย่างหนึ่ ง ก็สามารถใช้วคั ซี นรวมโรคหัด/โรคหัด
เยอรมัน (MR) ได้อนึ่ง ส�ำหรับเวลาในการฉี ดวัคซีนส�ำหรับเด็กที่ได้รับการฉี ดสารที่ทำ� จากแกมม่าโกลบูลินเพื่อ เช่นรักษาโรค, ป้ องกันโรค ฯลฯ นั้น ขอให้ทำ� การปรึ กษาแพทย์ประจ�ำครอบครัว
ปฏิกิริยาข้างเคียงที่สำ� คัญของวัคซีน MR คือมีไข้และผืน่ ขึ้น รอบที่ 1 ของการฉี ดวัคซีนในช่วงสังเกตุ
อาการ (0 วัน - 28 วัน) พบว่าเริ่ มแรกจะมีไข้ประมาณ 16.6% และพบว่ามีอุณหภูมิร่างกายสูงสุ ด 38.5°Cขึ้นไปประมาณ 10.6% ในรอบที่ 2 ในช่วงสังเกตุอาการ (0 วัน - 28 วัน) พบว่าเริ่ มแรกจะมีไข้ประมาณ
6.0% และพบว่ามีอุณหภูมิร่างกายสูงสุ ด 38.5°C ขึ้นไปประมาณ 3.4%
การเกิดผืน่ ในรอบที่ 1 พบได้ราว 4.3%, รอบที่ 2 พบได้ราว 1.0%ส�ำหรับปฏิกิริยาข้างเคียงอื่นๆ ที่สามารถพบได้ ได้แก่ การเกิดปฏิกิริยาตรงต�ำแหน่งที่ฉีด เช่น บวมแดง, แข็งเป็ นก้อน (เป็ นไต) ฯลฯ หรื อเป็ นลมพิษ, ต่อมน�้ำเหลืองบวม, ปวดตามข้อ, อาการชักจากการมีไข้สูง เป็ นต้น (จากรายงานสรุ ปข้อมูลการส�ำรวจสถานการณ์สุขภาพหลังฉี ดวัคซีนป้ องกันปี เฮเซ 25 (2013)และรายงานข้อมูลสะสมตั้งแต่ปีเฮเซ 8 (1996) - ปี เฮเซ 25 (2013))
จากข้อมูลปฏิกิริยาข้างเคียงของวัคซีนโรคหัดและโรคหัดเยอรมันจนถึงปัจจุบนั มีความเป็ นไปได้วา่
อาจเกิดปฏิกิริยา เช่น ภูมิแพ้รุนแรงอย่างเฉี ยบพลัน, ภูมิคุม้ กันท�ำลายเนื้อเยือ่ ตัวเอง, ไข้สมองอักเสบ, ชัก27

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี

เป็ นต้น
นอกจากนี้ กรณี ที่ฉีดวัคซีนโรคหัดอาจท�ำให้เกิดอาการชักควบคู่ไปกับการมีไข้ได้ (1 คนต่อประมาณ
300 คน) นอกเหนือจากนี้ ยังได้รับรายงานว่าเกิดโรคไข้สมองอักเสบ, โรคสมองที่หาได้ยากมาก (1 คนใน1 ล้าน -1.5 ล้านคน) ด้วยความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
วันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 25 (2013) จนถึงวันที่ 30 เมษายน ปี เฮเซ 31 (2019) อยูท่ ี่ 0.9 ต่อการฉี ดวัคซีน 1แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง
แผนกวัคซีน ครั้งที่ 42 สิ งหาคม ปี เรวะแรก (2019))
เนื่องจากวัคซีนโรคหัดเป็ นวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ จึงท�ำให้ไวรัสที่เหมือนกับวัคซีนโรคหัด
เพิ่มจ�ำนวนขึ้นในร่ างกาย แต่คนที่ฉีดวัคซีนจะไม่มีการแพร่ เชื้อไปยังผูค้ นที่อยูร่ อบๆเมื่อเป็ นโรคหัดแล้วอาการจะหนักขึ้น และอาจท�ำให้มีอาการตามมาภายหลังหรื อเสี ยชีวติ ได้ เด็กที่เกิด
จากหญิงตั้งครรภ์ท่ีเป็ นโรคหัดอาจเกิดความผิดปกติแต่กำ� เนิดที่เรี ยกว่ากลุ่มอาการของโรคหัดเยอรมันแต่
ก�ำเนิด เช่น โรคหัวใจ, ต้อกระจก, เบาหวานขึ้นจอตา, สูญเสี ยการได้ยนิ , บกพร่ องทางสติปัญญา ฯลฯ จึงขอให้ทำ� การฉี ดวัคซีนป้ องกันให้เรี ยบร้อย โดยอย่าปล่อยผ่านเพื่อไม่ให้เป็ นโรคนี้
(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

โรคหัด /โรคหัดเยอรมัน
(MR / M / R)(หมายเหตุ 1),หมายเหตุ 2)

MR รอบที 1 : เมือเลยวั
นเกิดแล้ว ให้รีบฉี ดให้เร็ วทีสุ ดเท่าทีจะเป็ นไปได้
MR1期：お誕生日を過ぎたらできるだけ早期にMR รอบที 2 : ช่วง 1 ปี ก่อนเข้าโรงเรี ยนประถม (ตังแต่วนั ที 1 เมษายนถึงวันที 31 มีนาคม)行います。
เมือถึงกําหนดทีต้องฉี ดแล้ว ให้รีบฉี ดให้เร็ วทีสุ ดเท่าทีจะเป็ นไปได้

หมายเหตุ 1) : การฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคหัดรวมถึงโรคหัดเยอรมันในรอบที 1 และรอบที 2 ทีเป็ นการฉี ดพร้อมกัน
จะเป็ นการฉี ดด้วยวัคซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน (MR)หมายเหตุ 2) : กรณี ทีเป็ นโรคหัดหรื อหัดเยอรมันอย่างชัดเจน จะใช้วคั ซีนชนิดทียังไม่ได้เป็ น หรื อจะใช้วคั ซีนรวมโรคหัด/หัดเยอรมัน(MR) ก็ได้ แต่โดยทัวไปจะใช้วคั ซี น MRหมายเหตุ 3) : เพศชายทีเกิดในช่วงตังแต่วนั ที 2 เมษายน ปี โชวะ 37 (1962) ถึงวันที 1 เมษายน ปี โชวะ 54 (1979)ได้ถกู เพิมเติมให้เ ป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซีนป้ องกันทีเกียวกับโรคหัดเยอรมันทีต้องได้รับตามระยะเวลาทีกําหนด(ฉี ดวัคซีนทีต้องได้รับตามระยะเวลาทีกําหนรอบที 5 ของโรคหัดเยอรมัน)◆ อีสุกอีใส

(1) ค�ำอธิบายโรค
โรคอีสุกอีใส เป็ นโรคติดเชื้อเฉี ยบพลันที่มองเห็นได้ ในขณะที่ติดเชื้อไวรัส Varicella-Zoster เป็ น28

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี นครั้งแรก เป็ นหนึ่งในโรคติดเชื้อที่มีการติดเชื้อมากที่สุดจากการสัมผัสโดยตรง, ละอองเสมหะ หรื อการติดเชื้อทางอากาศ เมื่อติดเชื้อแล้วจะฟักตัวอยูใ่ นร่ างกายตลอดชีวติ (อยูท่ ี่ปมประสาทสมอง เช่น ไทรเจมินัล ฯลฯ และปมประสาทไขสันหลัง) เมื่อเชื้อกลับมามีชีวติ อีกครั้งเนื่องจาก เช่น อายุที่เพิ่มขึ้นหรื อจากสภาวะการท�ำงานของภูมิคุม้ กัน ฯลฯ อาจพัฒนาไปเป็ นโรคงูสวัดได้
ระยะฟักตัวของโรคอีสุกอีใส จะอยูท่ ี่ประมาณ 2 สัปดาห์ (10-21 วัน) อาการหลักๆ ของโรคอีสุกอีกใส
จะเกิดผืน่ ที่มีลกั ษณะเฉพาะเป็ นอาการหลักควบคู่กบั มีอาการคัน และอาจมาพร้อมกับการมีไข้ การเกิด
ผืน่ จะเริ่ มจากเนินสี แดงเป็ นเม็ดเล็กๆ หลังจากนั้น 3-4 วันจะกลายเป็ นแผลพุพอง และหลังจากนั้นจะตก
สะเก็ดและหายในที่สุด โดยมักเกิดผืน่ ตามท้องหรื อหลัง, ใบหน้า ฯลฯ โดยเฉพาะอย่างยิง่ จะปรากฏให้
เห็นในส่ วนที่มีผมปกคลุม เช่น ศีรษะ ฯลฯโดยปกติจะหายไปเองในประมาณ 1 สัปดาห์ แต่อาจจะมาพร้อมกับโรค เช่น ไข้สมองอักเสบหรื อปอดอักเสบ, การท�ำงานของตับผิดปกติได้ โดยมีการน�ำยาต้านไวรัส (อะไซโคลเวียร์) มาใช้ นอกจากนี้ ยังมักเกิดการติดเชื้อแบคทีเรี ยที่ผวิ หนังจนกลายเป็ นหนอง และยังอาจมีอาการแทรกซ้อนจากการติด
เชื้อแบคทีเรี ยอย่างรุ นแรง เช่น ภาวะพิษเหตุติดเชื้อ ฯลฯ ด้วย โดยเฉพาะผูป้ ่ วยโรคที่มีความเสี่ ยงสูงจะมี
อาการรุ นแรงมาก (ผูป้ ่ วยที่เป็ นเนื้องอกที่เป็ นอันตราย เช่น โรคมะเร็ งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉี ยบพลัน ฯลฯหรื อผูท้ ี่ระบบภูมิคุม้ กันลดลงจากการรักษาตัวหรื อผูท้ ี่เกรงว่าจะเป็ นเช่นนั้น)ตามระเบียบที่นำ� มาบังคับใช้ตาม เช่น พระราชบัญญัติสุขภาพและความปลอดภัยในโรงเรี ยน ฯลฯ จะมีการระงับการรับเข้าเป็ นนักเรี ยนในสถานรับเลี้ยงเด็ก, โรงเรี ยนอนุบาล, โรงเรี ยนจนกว่าผืน่ จะกลายเป็ นสะเก็ด
อนึ่ง หากผูใ้ หญ่เป็ นโรคอีสุกอีใสแล้ว มักจะมีอาการรุ นแรงกว่าเด็ก
(2) วัคซีนโรคอีสุกอีใส (วัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์)เป็ นวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ที่ทำ� ขึ้นเพื่อให้พิษของ VZV อ่อนลง โดยประเทศของเราได้
ท�ำการพัฒนาน�ำร่ องในระดับโลก ในกลุ่มของผูท้ ี่ได้รับวัคซีนนี้ 1 ครั้งจะเป็ นโรคอีสุกอีใสหลังจากนั้น
ประมาณ 20% ซึ่งหากเป็ นก็จะมีอาการเล็กน้อยเท่านั้น เพื่อเป็ นการป้ องกันอย่างแท้จริ งให้ทำ� การฉี ด 2ครั้งกรณี ที่ไปสัมผัสกับผูท้ ี่เป็ นโรคอีสุกอีใสมา หากฉี ดวัคซีนภายใน 3 วัน จะสามารถป้ องกันการเกิดโรคได้ ซึ่งสามารถน�ำมาใช้ เช่น ในการป้ องกันการติดเชื้อในโรงพยาบาล ฯลฯ ได้ดว้ ยปฏิกิริยาข้างเคียงในเด็กและผูใ้ หญ่ที่มีสุขภาพดีน้ นั พบได้ยาก โดยในบางครั้งจะพบได้วา่ มีไข้, มีผนื่
ขึ้น และเห็นได้ถึงอาการบวมแดง, แข็งเป็ นก้อน (เป็ นไต) ตรงต�ำแหน่งที่ฉีดได้บา้ ง แม้แต่ผปู ้ ่ วยที่มี
ความเสี่ ยงสูง (ผูป้ ่ วยที่ระบบภูมิคุม้ กันลดลงจากผลกระทบของการรักษา เช่น มะเร็ งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉี ยบพลันหรื อกลุ่มอาการของโรคไตรั่ว) ก็สามารถฉี ดวัคซีนได้หากเป็ นไปตามเกณฑ์การฉี ดวัคซีนที่
ต้องได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนด โดยหลังฉี ดวัคซีนอาจปรากฏให้เห็นถึงตุ่ม, แผลพุพองพร้อมกับการมี
ไข้ (ดูจากเอกสารแนบ (ฉบับที่ 21) แก้ไข ณ เดือนพฤศจิกายน ปี เฮเซ 30 (2018))29

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
วันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 25 (2013) จนถึงวันที่ 30 เมษายน ปี เฮเซ 31 (2019) อยูท่ ี่ 0.8 ต่อการฉี ดวัคซีน 1แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง
แผนกวัคซีน ครั้งที่ 42 สิ งหาคม ปี เรวะแรก (2019))
เนื่องจากวัคซีนนี้ได้กลายเป็ นวัคซีนป้ องกันที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดนับจากตุลาคม ปี เฮเซ26 (2014) จึงท�ำให้การเกิดโรคอีสุกอีใสน้อยลงอย่างรวดเร็ ว ซึ่งสามารถฉี ดพร้อมกับวัคซีน MR ได้ โดยจะใช้วคั ซีนโรคอีสุกอีใสชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์พิษอ่อนแบบแห้งกับเด็กที่อยูใ่ นช่วงตั้งแต่ 12 เดือน
หลังคลอดจนถึง 36 เดือนหลังคลอด โดยให้ฉีดครั้งที่ 1 ตามช่วงเวลาของการฉี ดมาตรฐานคือตั้งแต่ 12เดือนหลังคลอดจนถึง 15 เดือนหลังคลอด หลังจากนั้น 3 เดือนขึ้นไปจึงฉี ดครั้งที่ 2 โดยมีระยะห่างที่เป็ นมาตรฐานคือตั้งแต่ 6 เดือนถึง 12 เดือน นอกจากนี้ ส�ำหรับเด็กที่ได้รับการฉี ดวัคซีนโรคอีสุกอีใสไว้แล้ว
ตามความสมัครใจ จะถือว่าได้รับการฉี ดตามจ�ำนวนครั้งที่ได้ฉีดไว้แล้ว
(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

โรคอีสุกอีใส

◆ โรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น

(1) ค�ำอธิบายโรค
เกิดจากการติดเชื้อไวรัสโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น เป็ นการติดเชื้อที่ไม่ใช่โดยตรงจากมนุษย์ แต่ถกู ส่ งผ่านโดยยุงที่ไปกัด เช่น สุ กร ฯลฯ ที่มีจำ� นวนเชื้อไวรัสในร่ างกายจ�ำนวนมาก หลังจากระยะฟักตัว 7-10วัน จะมีอาการไข้สมองอักเสบเฉี ยบพลัน เช่น มีไข้สูง, ปวดศีรษะ, อาเจียน, การรับรู ้ผดิ ปกติ, ชัก ฯลฯ ซึ่งไม่ใช่การติดเชื้อจากคนสู่คน
ในกลุ่มคนที่ติดเชื้อไวรัสไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นจะปรากฏอาการ เช่น ไข้สมองอักเสบ ฯลฯ 1 คนในราว
100-1,000 คน และยังมีผทู ้ ี่ตอ้ งจบชีวติ ลงจากอาการเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบหรื อหวัดฤดู
ร้อนที่นอกเหนือไปจากไข้สมองอักเสบอีกด้วย อัตราการเสี ยชีวติ จากการติดเชื้อไข้สมองอักเสบอยูท่ ี่ราว
20-40% หลังจากได้รับการรักษาแล้วก็มีจำ� นวนมากที่ยงั คงเหลืออาการที่ตามมาภายหลังที่เส้นประสาท
การเกิดขึ้นของผูป้ ่ วยในประเทศส่ วนใหญ่อยูท่ ี่เขตพื้นที่ตะวันตกของญี่ปุ่น ไวรัสไข้สมองอักเสบ
ญี่ปุ่นแพร่ กระจายไปทัว่ ประเทศญี่ปุ่นโดยมีญี่ปุ่นตะวันตกเป็ นศูนย์กลาง การระบาดของโรคไข้สมอง
30

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี นอักเสบญี่ปุ่นจากสุ กรที่เลี้ยงอยูจ่ ะต่อเนื่อง ตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงเดือนราวตุลาคมของทุกปี ในช่วงเวลานี้ สุ กรกว่า 80% ตามแต่ละพื้นที่จะเกิดการติดเชื้อโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น แต่เดิมจะเกิดขึ้นกับเด็ก
เล็กและเด็กนักเรี ยนเป็ นจ�ำนวนมาก แต่ดว้ ย เช่น ความแพร่ หลายของวัคซีนป้ องกัน, สภาพแวดล้อมที่
เปลี่ยนแปลงไป ฯลฯ ก็ทำ� ให้จำ� นวนผูป้ ่ วยลดน้อยลง ปั จจุบนั ผูป้ ่ วยส่ วนใหญ่จะเป็ นผูส้ ูงอายุ ในปี เฮเซ 27(2015) ได้รับรายงานจากจังหวัดชิบะถึงกรณี การเกิดโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นที่ได้รับการยืนยันแล้วใน
เด็กวัย 10 เดือน นอกจากนี้ ในปี เฮเซ 28 (2016) ยังมีการรายงานว่าผูป้ ่ วย 11 คนนั้นส่ วนใหญ่เป็ นผูส้ ูงอายุ
นับเป็ นครั้งแรกนับจากปี เฮเซ 4 (1992) ที่จำ� นวนรายงานเกิน 10 คนต่อปี
(2) วัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้ง (วัคซีนชนิดเชื้อตาย)วัคซี นโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งที่นำ� มาใช้ในปั จจุบนั ในประเทศของเราเป็ นการเพาะไวรัสด้วยเซลล์ที่เรี ยกว่า Vero cell แล้วฆ่าไวรัสด้วย เช่น ฟอร์มาลิน ฯลฯ (ท�ำให้เป็ นเชื้อตาย) แล้วจึงท�ำให้สะอาดบริ สุทธิ์
จากยอดรวมปี เฮเซ 25 (2013) ของผลการส�ำรวจสถานการณ์สุขภาพหลังฉี ดวัคซีนป้ องกัน ได้มีการสรุ ปผลการส�ำรวจจากวัคซีนนี้เอาไว้ (กล่าวคือ การส�ำรวจเหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย : ไม่สามารถระบุได้
ว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากวัคซีนได้ท้ งั หมด เกิดการเปลี่ยนแปลงของอาการที่เกิดขึ้นหลังฉี ดวัคซีน) จากรายงานพบว่ามีไข้สูงกว่า 37.5°C ที่พบได้หลังการฉี ดวัคซีนนี้ โดยมากจะเกิดในวันถัดไปของการฉี ดครั้ง
แรกในรอบที่ 1 ซึ่งจะเกิดขึ้น 2.4% กับคนที่ได้รับวัคซีน และ 1.9% ที่เกิดขึ้นในวันนั้นที่ทำ� การฉี ดวัคซีน
เมื่อดูถึงการมีไข้สูงกว่า 38.5°C แล้ว พบว่ามีไข้ในวันที่ทำ� การฉี ด 1.0% และมีไข้ในวันถัดไปหลังฉี ดที่0.8% การเกิดปฏิกิริยาเฉพาะจุด เช่น บวมตรงต�ำแหน่งที่ฉีด ฯลฯ นั้น จะเกิดขึ้นในวันถัดไปหลังฉี ดครั้ง
แรกในรอบที่ 1 ที่ 1.4% และ 0.4% ในวันที่ 2 หลังการฉี ด การเกิดปฏิกิริยาเฉพาะจุดโดยมากจะเกิดขึ้นใน
รอบที่ 2 ของการฉี ดวัคซีน โดยในวันที่ 1 หลังการฉี ดจะมีอตั ราการเกิดสูงสุ ดที่ 3.8%ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
วันที่ 1 พฤศจิกายน ปี เฮเซ 24 (2012) จนถึงวันที่ 30 มิถุนายน ปี เรวะแรก (2019) อยูท่ ี่ 0.7 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยา
ข้างเคียง แผนกวัคซีน ครั้งที่ 43 กันยายน ปี เรวะ (2019))
เป้ าหมายของการฉี ดวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดรอบที่ 1 คือเด็กอายุต้ งั แต่ 6 เดือนหลัง
คลอดจนถึง 90 เดือนหลังคลอด วิธีการฉี ดวัคซีนที่เป็ นมาตรฐานคือต้องฉี ด 2 ครั้งตั้งแต่ครบ 3 ปี จนถึง
ครบ 4 ปี โดยให้เว้นระยะห่างตั้งแต่ 6 วันจนถึง 28 วัน โดยให้ฉีด 1 ครั้งในช่วงตั้งแต่ที่อายุครบ 4 ปี จนถึง
ครบ 5 ปี เป้ าหมายของการฉี ดวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดรอบที่ 2 คือเด็กที่อายุ 9 ปี ขึ้นไป
แต่ไม่ถึง 13 ปี วิธีการฉี ดวัคซีนที่เป็ นมาตรฐานคือให้ฉีด 1 ครั้งตั้งแต่เมื่อครบ 9 ปี จนถึงครบ 10 ปี

31

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน
1 ปี
2 ปี
3 ปี
4 ปี
5 ปี
6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี
10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

โรคไข้สมอง
อักเสบญีป ุ่ น

初ฉีด回1 ครั接 งโดยเว้
種は
6日以上、
準的
6日から
28日までผの間1 隔をให้นระยะห่
าง 6 เดือนขึ標งฉี ดにはครังแรกครบแล้ว โดยมาตรฐานให้า่ นไปปี โดยประมาณ นไปหลั
หมายเหตุ)หมายเหตุ) : จากทีไ ด้มกี ารงดเว้นการส่งเสริ มอย่างจริงจังในปี เฮเซ 17 (2005) ผูท้ ียงั ไม่ได้รบั วัคซี นรอบที 1 และรอบที
2 ทีเ กิดตังแต่วนั ที 2 เมษายน ปี เฮเซ 7 (1995) ถึงวันที 1 เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007) หากอายุยงั ไม่ถงึ 20 ปีสามารถรับการฉีดในฐานะทีเ ป็ นวัคซี นทีตอ้ งได้รบั ตามระยะเวลาทีก าํ หนดได้

(4) กรณี พิเศษของการฉี ดวัคซี นป้ องกัน (การรักษาโอกาสในการฉี ดวัคซี นแก่เด็กที่ถูกงดเว้นการส่ งเสริ มให้ฉีดวัคซีน จากที่ได้มีการงดเว้นการส่ งเสริ มอย่างจริ งจังในปี เฮเซ 17 (2005))
ก. สำ� หรับการรักษาโอกาสในการฉี ดวัคซีนแก่เด็กที่เกิดตั้งแต่วนั ที่ 2 เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007) ถึงวันที่ 1ตุลาคม ปี เฮเซ 21 (2009) และเด็กที่มีอายุต้ งั แต่ 6 เดือนจนถึง 90 เดือนหลังคลอด และเด็กอายุ 9 ปี ขึ้นไปแต่ไม่ถึง 13 ปี ที่ยงั ไม่ได้รับการฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นรอบที่ 1 (3 ครั้ง) ภายใน
วันที่ 31 มีนาคม ปี เฮเซ 22 (2010) จะมีรายละเอียดดังต่อไปนี้(ก) ก รณี ที่จะฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น 2 ครั้งที่เหลือของรอบที่ 1 ให้ฉีด 2 ครั้งด้วย
วัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งโดยเว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไป อนึ่ง
ส�ำหรับระยะห่างในการฉี ด 1 ครั้งที่เสร็ จสิ้ นการฉี ดวัคซีนไปแล้วกับการฉี ดวัคซีนในครั้งนี้ จะต้อง
เว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไป(ข) ก รณี ที่จะฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น 1 ครั้งที่เหลือของรอบ 1 ให้ฉีด 1 ครั้งด้วย
วัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้ง อนึ่ง ส�ำหรับระยะห่างในการฉี ด 2ครั้งที่เสร็ จสิ้ นการฉี ดวัคซีนไปแล้วกับการฉี ดวัคซีนในครั้งนี้ จะต้องเว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไป(ค) ก รณี ที่ไม่ได้รับการฉี ดวัคซีนในรอบที่ 1 ทั้งหมด ให้ฉีด 2 ครั้งด้วยวัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น
ชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งโดยให้ห่างกัน 6 วันขึ้นไป โดยมีระยะห่างที่เป็ นมาตรฐานคือตั้งแต่ 6วันจนถึง 28 วัน ส�ำหรับการฉี ดวัคซีนเพิ่มเติมนั้นจะฉี ด 1 ครั้งโดยให้เว้นระยะห่าง 6 เดือนขึ้นไป
หลังฉี ดวัคซีนไป 2 ครั้งแล้ว โดยมาตรฐานจะฉี ดเมื่อเวลาที่ผา่ นไปประมาณ 1 ปี(ง) จ ากข้อ (ก), (ข) รวมถึง (ค) ข้างต้น กรณี ของเด็กอายุเกิน 9 ปี ขึ้นไปแต่ไม่ถึง 13 ปี ที่จะเข้ารับการฉี ดวัคซีนรอบที่ 2 หลังจากที่ได้รับวัคซีนรอบที่ 1 เรี ยบร้อยแล้วนั้น จะฉี ดวัคซีน 1 ครั้งด้วยวัคซีนโรค
ไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้ง โดยเว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไป
32

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี น

ข. ส ำ� หรับการรักษาโอกาสในการฉี ดวัคซีนแก่เด็กที่เกิดตั้งแต่วนั ที่ 2 เมษายน ปี เฮเซ 7 (1995) ถึงวันที่ 1เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007) และเด็กที่มีอายุไม่ถึง 20 ปี ที่เป็ นไปได้วา่ จะยังไม่ได้รับการฉี ดวัคซีนรอบที่
1 (3 ครั้ง), รอบที่ 2 (1 ครั้ง) จากการงดเว้นการส่ งเสริ มอย่างจริ งจังในวันที่ 30 พฤษภาคม ปี เฮเซ 17(2005) จะมีรายละเอียดดังต่อไปนี้(ก) ก รณี ที่จะฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น 3 ครั้งที่เหลือของรอบที่ 1 และรอบที่ 2 (เด็กที่ได้รับวัคซีนครั้งแรกของรอบที่ 1 ไป 1 ครั้งแล้ว (เด็กที่ได้รับวัคซีนครั้งที่ 1 แล้ว)) จะท�ำการฉี ด 2ครั้งด้วยวัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งโดยเว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไป
การฉี ดครั้งที่ 4 แก่เด็กที่มีอายุ 9 ปี ขึ้นไปให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไปหลังเสร็ จสิ้ นการฉี ดวัคซีนครั้ง
ที่ 3 แล้ว(ข) ก รณี ที่จะฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น 2 ครั้งที่เหลือของรอบที่ 1 และรอบที่ 2 (เด็กที่ได้รับวัคซีนครั้งแรกของรอบที่ 1 ไป 2 ครั้งแล้ว (เด็กที่ได้รับวัคซีนครั้งที่ 2 แล้ว)) จะท�ำการฉี ดวัคซีนครั้งที่ 3 ด้วยวัคซีนโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งโดยเว้นระยะห่าง 6วันขึ้นไป การฉี ดครั้งที่ 4 แก่เด็กที่มีอายุ 9 ปี ขึ้นไปให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไปหลังเสร็ จสิ้ นการฉี ดวัคซีนครั้งที่ 3 แล้ว(ค) ก รณี ที่จะฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคไข้สมองอักเสบญี่ปุ่นในรอบที่ 2 (1 ครั้ง) (เด็กที่ฉีดซีนรอบที่ 1 ครบแล้ว (เด็กที่ได้รับวัคซีนครั้งที่ 3 แล้ว)) จะท�ำการฉี ดวัคซีนเป็ นครั้งที่ 4 ด้วยวัคซีนโรคไข้สมอง
อักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งแก่เด็กที่มีอายุ 9 ปี ขึ้นไปโดยให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไป
หลังเสร็ จสิ้ นการฉี ดวัคซีนครั้งที่ 3 แล้ว(ง) ก รณี ที่ยงั ไม่ได้รับการฉี ดวัคซีนในรอบที่ 1 และรอบที่ 2 เลย จะฉี ด 2 ครั้งด้วยวัคซีนโรคไข้สมอง
อักเสบญี่ปุ่นชนิดเพาะเลี้ยงเซลล์แบบแห้งโดยให้ห่างกัน 6 วันขึ้นไปตามที่เป็ นการฉี ดครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 โดยมีระยะห่างที่เป็ นมาตรฐานคือตั้งแต่ 6 วันจนถึง 28 วัน ส�ำหรับการฉี ดวัคซีนครั้งที่ 3 ให้เว้นระยะห่าง 6 เดือนขึ้นไปหลังฉี ดวัคซีนครั้งที่ 2 โดยมาตรฐานจะฉี ดเมื่อเวลาที่ผา่ นไปประมาณ 1ปี การฉี ดวัคซีนครั้งที่ 4 แก่เด็กอายุ 9 ปี ขึ้นไปจะฉี ด 1 ครั้ง โดยให้เว้นระยะห่าง 6 วันขึ้นไปหลังเสร็ จสิ้ นการฉี ดครั้งที่ 3 แล้วเนื่องจากผูท้ ี่มีอายุครบ 18 ปี ระหว่างปี เฮเซ 29 (2017) – ปี เรวะ 6 (2024) (เกิดตั้งแต่วนั ที่ 2 เมษายนปี เฮเซ 11 (1999) - วันที่ 1 เมษายน ปี เฮเซ 19 (2007)) จะไม่ได้รับการส่ งเสริ มให้ฉีดวัคซีนในรอบที่ 2จากการงดเว้นการส่ งเสริ มอย่างจริ งจังในช่วงตั้งแต่วนั ที่ 30 พฤษภาคม ปี เฮเซ 17 (2005) จนถึงวันที่ 31มีนาคม ปี เฮเซ 22 (2010) จึงได้ทำ� การส่ งเสริ มให้ผทู ้ ี่อายุครบ 18 ปี ในแต่ละปี เข้ารับการฉี ดวัคซีนป้ องกัน
อย่างจริ งจังตามวิธีการฉี ดวัคซีนในข้อ (4)ในการฉี ดวัคซีนแก่ผทู ้ ี่มีอายุ 13 ปี ขึ้นไป (เพศหญิง) หากเป็ นไปได้วา่ จะอยูใ่ นระหว่างการตั้งครรภ์หรื อก�ำลังตั้งครรภ์ โดยหลักการแล้วจะต้องไม่ทำ� การฉี ดวัคซีน แต่กส็ ามารถฉี ดได้เฉพาะกรณี ที่เห็นว่า
ประโยชน์ของการฉี ดวัคซีนป้ องกันมีมากกว่าความเป็ นอันตราย
33

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี นหากเกิ ดข้อสงสัยเกี่ยวกับการฉี ดวัคซี นหรื อต้องการข้อมูลใหม่ล่าสุ ด กรุ ณาสอบถามไปยังเทศบาล
ท้องถิ่นที่ท่านอาศัยอยู่ หรื อกรุ ณาอ่านจาก "ค�ำถามและค�ำตอบเกี่ยวกับการฉี ดวัคซีนไข้สมองอักเสบ
ญี่ปุ่น" ของกระทรวงสาธารณสุ ข แรงงาน และสวัสดิการ (https://www.mhlw.go.jp/bunya/kenkou/
kekkakukansenshou21/dl/nouen_qa.pdf)◆โรคติดเชื้อไวรัส HPV(1) ค�ำอธิบายโรค
ไวรัส Human papilloma virus (HPV) ไม่ใช่ไวรัสชนิดพิเศษส�ำหรับคน แต่เป็ นการติดเชื้อในคนโดยส่ วนมาก และบางส่ วนได้พฒั นาไปสู่ เช่น มะเร็ งปากมดลูก ฯลฯ ในอัตราประมาณ 50-70% ของมะเร็ งปากมดลูกในกลุ่ม HPV ที่อยูใ่ นรู ปแบบพันธุกรรมกว่า 100 ชนิดขึ้นไป จะมีสาเหตุการติดเชื้อจาก HPVชนิด 16, 18 แม้วา่ จะติดเชื้อไวรัส HPV ก็ตาม แต่กม็ ีหลายกรณี ที่ไม่สามารถตรวจพบได้ตามธรรมชาติ
บางส่ วนใช้เวลาหลายปี -เป็ นสิ บปี ผ่านสภาวะรอยโรคที่ทำ� ให้เป็ นมะเร็ งได้ และพัฒนาไปสู่การเป็ นมะเร็ งปากมดลูก ในประเทศของเรามีผเู ้ ป็ นมะเร็ งปากมดลูกราว 10,000 คนต่อปี โดยคาดกันว่ามีผเู ้ สี ยชีวติ ราว
2,700 คนต่อปี (ที่มา : ศูนย์วจิ ยั มะเร็ งแห่งชาติ (องค์กรปกครองอิสระ) ศูนย์ขอ้ มูลควบคุมมะเร็ ง "บริ การข้อมูลมะเร็ ง") ด้วยการป้ องกันไวรัส HPV จากการใช้วคั ซีน ควบคู่ไปกับการตรวจหามะเร็ งปากมดลูก
และเข้ารับการรักษาหลังตรวจพบรอยโรคที่กลายเป็ นมะเร็ งได้ต้ งั แต่เนิ่นๆ จึงคาดหวังได้วา่ จะเป็ นการลด
อัตราการพัฒนาไปสู่การเป็ นมะเร็ งปากมดลูกและการเสี ยชีวติ ให้นอ้ ยลงได้
(2) วคั ซี นอนุภาค Human papilloma virus 2-valent ชนิดตกตะกอนสายผสม(Cervarix ), วัคซี นอนุภาค
Human papilloma virus 4-valent ชนิดตกตะกอนสายผสม (Gardasil ) (วัคซีนชนิดเชื้อตาย)วัคซีนป้ องกันมะเร็ งปากมดลูกที่สามารถฉี ดได้ในปัจจุบนั ในประเทศของเราจะมีวคั ซีน 2-valent มีแอนติเจนต่อ HPV ชนิด 16 รวมถึงชนิด 18 (Cervarix ) ที่มกั ตรวจพบได้มากที่สุดจากผูป้ ่ วยมะเร็ งปากมดลูกทั้งในและนอกประเทศ และวัคซีน 4-valent ที่เพิ่มชนิด 6, 11 เข้าไป (Gardasil ) ที่เป็ นต้นเหตุของ
โรคหูดหงอนไก่และโรคหูดหงอนไก่ที่ทางเดินหายใจ รายงานจากต่างประเทศที่มีผยู ้ งั ไม่ติดเชื้อ HPV
เป็ นเป้ าหมาย ได้แสดงให้เห็นถึงความมีประสิ ทธิภาพสูงของวัคซีนทั้งสองชนิดที่เป็ นประสิ ทธิภาพใน
การป้ องกันการติดเชื้อรวมถึงรอยโรคที่ทำ� ให้เป็ นมะเร็ งได้ แต่ละประเทศจึงได้แนะน�ำให้มีการฉี ดวัคซีน
ในกลุ่มอายุก่อนมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก
ปฏิกิริยาข้างเคียงที่อธิบายไว้ในเอกสารแนบในประเทศของเรา จะมีปฏิกิริยาข้างเคียงเฉพาะจุด ได้แก่
ปวดตรงต�ำแหน่งที่ฉีด (83-99%), แดง (32-88%), รวมถึงบวม (28-79%) ฯลฯ และปฏิกิริยาข้างเคียงทัว่ ทั้งร่ างกาย เช่น มีไข้เล็กน้อย (5-6%), วิงเวียน ฯลฯ โดยมากจะกลับสู่สภาพปกติในไม่นาน (ดูเอกสารแนบ
Cervarix : (ฉบับที่ 12) แก้ไข ณ เดือนเมษายน ปี เฮเซ 31 (2019)), Gardasil : (ฉบับที่ 5) แก้ไข ณ เดือน
พฤษภาคม ปี เรวะแรก (2019))
Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

Ⓡ

34

Ⓡ

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่เกี่ยวกับวัคซี นความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
ที่เริ่ มออกจ�ำหน่าย จนถึงวันที่ 30 เมษายน ปี เฮเซ 31 (2019) ในส่ วนของ Cervarix อยูท่ ี่ 7.8 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง ส�ำหรับ Gardasil จะอยูท่ ี่ 9.7 ต่อการฉี ดวัคซีน 1 แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษา
การฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง แผนกวัคซีน ครั้งที่ 42 สิ งหาคม ปี เรวะแรก (2019))
แม้วา่ จะได้รับวัคซีนก็ตาม ก็เป็ นไปได้ที่ภมู ิคุม้ กันจะไม่เพียงพอ หรื ออาจเป็ นมะเร็ งปากมดลูกจาก
ไวรัสชนิดอื่นที่นอกเหนือจากที่ผสมอยูใ่ นวัคซีนได้ ดังนั้น สิ่ งส�ำคัญคือเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็ งปากมดลูกอย่างสม�่ำเสมอ
	กรณี ที่ใช้วคั ซี นอนุภาค Human papilloma virus 2-valent ชนิดตกตะกอนสายผสม ในการฉี ดป้ องกัน
โรคติดเชื้อไวรัส HPV นั้น ช่วงอายุในการฉี ดที่เป็ นมาตรฐานคือนับจากวันแรกของปี ที่เด็กมีอายุ
ครบ 13 ปี จนถึงวันสุ ดท้ายของปี ดังกล่าว วิธีการฉี ดที่เป็ นมาตรฐานคือหลังจากฉี ดไป 2 ครั้งโดยให้
เว้นระยะห่าง 1 เดือน จึงท�ำการฉี ดอีก 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่างไป 6 เดือนหลังจากฉี ดครั้งที่ 1 อย่างไร
ก็ตาม กรณี ที่ไม่สามารถท�ำตามวิธีดงั กล่าวได้ หลังจากฉี ดไป 2 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 1 เดือนขึ้นไป
แล้ว ให้ฉีดอีก 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 5 เดือนขึ้นไปจากที่ฉีดครั้งที่ 1 และให้เว้นระยะห่าง 2 เดือน
ครึ่ งขึ้นไปหลังจากที่ฉีดครั้งที่ 2 กรณี ที่ใช้วคั ซี นอนุภาค Human papilloma virus 4-valent ชนิดตกตะกอนสายผสม ในการฉี ดป้ องกัน
โรคติดเชื้อไวรัส HPV นั้น ช่วงอายุในการฉี ดที่เป็ นมาตรฐานคือนับจากวันแรกของปี ที่เด็กมีอายุ
ครบ 13 ปี จนถึงวันสุ ดท้ายของปี ดังกล่าว วิธีการฉี ดที่เป็ นมาตรฐานคือหลังจากฉี ดไป 2 ครั้งโดยให้
เว้นระยะห่าง 2 เดือน จึงท�ำการฉี ดอีก 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่างไป 6 เดือนหลังจากฉี ดครั้งที่ 1 อย่างไร
ก็ตาม กรณี ที่ไม่สามารถท�ำตามวิธีดงั กล่าวได้ หลังจากฉี ดไป 2 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 1 เดือนขึ้นไป
แล้ว ให้ฉีดอีก 1 ครั้งโดยเว้นระยะห่าง 3 เดือนขึ้นไปหลังจากที่ฉีดครั้งที่ 2 เนื่องจากไม่มีขอ้ มูลที่เกี่ยวกับความปลอดภัย, การตอบสนองภูมิคุม้ กัน, ประสิ ทธิ ภาพในลักษณะ
ที่ใช้แทนกันได้ของวัคซีนอนุภาค Human papilloma virus 2-valent ชนิดตกตะกอนสายผสม กับวัคซีนอนุภาค Human papilloma virus 4-valent ชนิดตกตะกอนสายผสม จึงจะใช้วคั ซีนเดียวกันกับ
เด็กคนเดียวกัน หลังฉี ดวัคซี นป้ องกันโรคติดเชื้อไวรัส HPV อาจปรากฏอาการมึนงงจนเป็ นลมได้ ตามที่เป็ นปฏิกิริ
ยาสะท้อนกลับที่ประสาทเวกัส เพื่อป้ องกัน เช่น การหกล้มจากการอาการเป็ นลม ฯลฯ ขณะเคลื่อน
ย้ายหลังฉี ดวัคซีน ให้ผปู ้ กครองหรื อผูด้ ูแลสุ ขภาพที่มาด้วยคอยประคอง เช่น ตามคล้องแขน ฯลฯเอาไว้ หลังฉี ดวัคซีน และจ�ำเป็ นต้องคอยเฝ้ าสังเกตุอาการของผูท้ ี่ได้รับการฉี ด โดยแนะน�ำให้ เช่นนัง่ อยูใ่ นต�ำแหน่งที่ทิ้งน�้ำหนักได้ ฯลฯ ประมาณ 30 นาทีและอย่าให้ลุกขึ้นยืนเท่าที่จะเป็ นไปได้
Ⓡ

Ⓡ

35

7. โรคที่เป็ นเป้ าหมายต่ อการฉี ดวัคซี นป้ องกันและเรื่ องที่ เกี่ยวกับวัคซี น

10 ปี
11 ปี
12 ปี
13 ปี
14 ปี
15 ปี
16 ปี
17 ปี
18 ปี
19 ปี
20 ปี

6 ปี
7 ปี
8 ปี
9 ปี

4 ปี
5 ปี

3 ปี

1 ปี
2 ปี

3 เดือน
6 เดือน
9 เดือน

(3) เวลาในการฉี ดวัคซีน

โรคติดเชือ
ไวรัส HPV(4) เกี่ยวกับการฉี ดวัคซีนไวรัส HPV ตามระยะเวลาที่กำ� หนด (ปั จจุบนั ณ สิ้ นเดือนธันวาคม ปี เรวะแรก
(2019))
ในการประชุมของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง
แผนกวัคซีน, กลุ่มส�ำรวจมาตรการความปลอดภัยใน เช่น ผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ ฯลฯ สภาเภสัชกรรม
และสุ ขาภิบาลอาหาร เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน ปี เฮเซ 25 (2013) "ได้พบว่าเกิดอาการเจ็บปวดอย่างต่อเนื่อง
ที่ไม่สามารถปฏิเสธได้ถึงความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่เกิดจากวัคซีนหลังจากที่มีการฉี ดวัคซีน HPV เช่นความถี่ของการเกิดปฏิกิริยาข้างเคียง ฯลฯ นั้นชัดเจนมากขึ้น จึงไม่ควรให้การสนับสนุนอย่างจริ งจังใน
การฉี ดวัคซีนจนกว่าจะให้ขอ้ มูลที่ถกู ต้องแก่ประชาชนได้" กระทรวงสาธารณสุ ข แรงงาน และสวัสดิการ
จึงได้ตดั สิ นใจงดเว้นการส่ งเสริ มให้ฉีดวัคซีนอย่างจริ งจังชัว่ คราว โดยอาศัยผลจากการส�ำรวจอย่างกว้าง
ขวางเกี่ยวกับความปลอดภัยของวัคซีน HPV จึงมีการจัดอภิปรายในที่ประชุมข้างต้น ส�ำหรับอาการ
ต่างๆ ที่เชื่อว่าเกิดขึ้นหลังการฉี ดวัคซีน HPV นั้น คาดว่าเป็ นอาการทางร่ างกายที่เกี่ยวกับการท�ำหน้าที่
(ไม่ใช่ปฏิกิริยาทางจิต) แม้วา่ ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างการฉี ดวัคซีนกับอาการยังไม่ชดั เจนก็ตาม
แต่กเ็ ป็ นที่ชดั เจนว่าแม้วา่ จะมีผทู ้ ี่ยงั ไม่ได้รับวัคซีน HPV ก็ตาม แต่จำ� นวนของผูท้ ี่มีอาการต่างๆ นานาที่เหมือนกับอาการที่มีการรายงานมาภายหลังการฉี ดวัคซีน HPV ก็ยงั มีอยูค่ งที่ นอกจากนี้ ยังได้มีการ
ก�ำหนดให้มีหน่วยงานทางการแพทย์ที่ให้ความร่ วมมือในการตรวจวินิจฉัยและเยียวยาความเจ็บปวดโดย
ไม่คำ� นึงถึงสาเหตุเอาไว้มากกว่า 1 แห่งในแต่ละจังหวัด และยังได้มีการตรวจสอบและรับรองเกี่ยวกับ
การบรรเทาความเสี ยหายต่อสุ ขภาพในแต่ละกรณี ดว้ ย ปัจจุบนั ณ สิ้ นเดือนธันวาคม ปี เรวะแรก (2019)การงดเว้นในการส่ งเสริ มอย่างจริ งจังยังคงต่อเนื่องต่อไป แต่สามารถที่จะเข้ารับการฉี ดวัคซีนได้ตามที่เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนด โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงสถานะของการเป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดแต่อย่างใด โดย WHO และสมาคมการแพทย์แห่งประเทศญี่ปุ่นได้กำ� หนดให้เป็ น "วัคซีนจ�ำเป็ นต่อการป้ องกันผูห้ ญิงจาก "มะเร็ ง"ส�ำหรับผูท้ ี่ตอ้ งการทราบรายละเอียดเกี่ยวกับความปลอดภัยและประสิ ทธิภาพของวัคซีน HPV กรุ ณาดูได้จากแผ่นพับที่เกี่ยวกับวัคซีน HPV ที่อยูใ่ นโฮมเพจของกระทรวงสาธารณสุ ข แรงงาน และสวัสดิการ
ได้ (https://www.mhlw.go.jp/bunya/kenkou/kekkakukansenshou28/)36

8. การรั บมือกรณี ที่เกิดปฏิกิริยาข้ างเคียง

8. การรับมือกรณีทเี่ กิดปฏิกริ ิยาข้ างเคียง
(1) ปฏิกิริยาที่พบเห็นได้โดยทัว่ ไปจะขึ้นอยูก่ บั ชนิดของวัคซีนที่มีความถี่ในการเกิดค่อนข้างสูง (หลาย % จนถึงหลายสิ บ %) ได้แก่ มีไข้,แดง/บวม, แข็งเป็ นก้อน (เป็ นไต) ตรงต�ำแหน่งที่ฉีดวัคซีน, มีผนื่ ขึ้น ฯลฯ โดยทัว่ ไปไม่จำ� เป็ นต้องกังวล
เนื่องจากจะหายไปเองตามธรรมชาติภายในไม่กี่วนั
(2) ปฏิกิริยาข้างเคียงที่รุนแรง
หลังได้รับการฉี ดวัคซีนป้ องกันแล้ว หากมีอาการ เช่น บวมรุ นแรงตรงต�ำแหน่งที่ฉีด, มีไข้สูง, สัน่อย่างรุ นแรง ฯลฯ แล้ว โปรดพบแพทย์ หากอาการของเด็กอยูใ่ นเกณฑ์ที่มีการรายงานข้อสังสัยใน
ปฏิกิริยาข้างเคียงหลังฉี ดวัคซีนแล้ว ให้ทางแพทย์รายงานไปยังหน่วยงานเวชภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการ
แพทย์ (องค์กรปกครองอิสระ)โดยอาจเกิดปฏิกิริยาข้างเคียงที่รุนแรง เช่น ไข้สมองอักเสบหรื อโรคทางระบบประสาทซึ่งหาได้ยาก
มากขึ้นอยูก่ บั ชนิดของวัคซีน (ประมาณ 1 คนต่อล้านหรื อหลายล้านคน) ด้วยเหตุน้ ี จึงได้มีการทบทวน
การบรรเทาทุกข์ ตามแนวคิดพื้นฐานของระบบบรรเทาทุกข์แบบดั้งเดิมในประเทศของเราที่วา่ "แม้แต่
กรณี ที่ไม่สามารถปฏิเสธได้วา่ อาการที่เกิดขึ้นหลังฉี ดวัคซีนนั้นเกิดจากการฉี ดวัคซีน โดยไม่จำ� เป็ นต้อง
มีความเกี่ยวพันของสาเหตุในทางการแพทย์ที่เข้มงวด" ในขณะที่รัฐมนตรี ว่าการกระทรวงสาธารณสุ ขแรงงาน และสวัสดิการอนุมตั ิแล้ว ก็จะได้รับสิ ทธิ์ในการได้รับการบรรเทาความเสี ยหายต่อสุ ขภาพภายใต้
พระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกัน
(3) ปฏิกิริยาที่สร้างความสับสน
บางครั้งหลังจากได้รับการฉี ดวัคซีนไปสักครู่ หนึ่ง หากมีอาการใดๆ เกิดขึ้น ก็อาจสงสัยว่าสาเหตุน้ นัเกิดจากการฉี ดวัคซีนหรื อไม่ อย่างไรก็ตาม อาจเป็ นที่ชดั เจนว่าสาเหตุน้ นั เกิดจากการติดเชื้ออื่นๆ ที่ทำ� ให้เกิดอาการขึ้นในเวลาเดียวกัน สิ่ งนี้เรี ยกว่า "ปฏิกิริยาที่สร้างความสับสน"(4) ระบบบรรเทาความเสี ยหายต่อสุ ขภาพจากการฉี ดวัคซีนป้ องกัน กรณี ที่เกิ ดความเสี ยหายต่อสุ ขภาพ เช่ น คงเหลือปั ญหาที่เป็ นอุปสรรคต่อการด�ำรงชี วิตจากการเกิ ดปฏิกิริยาข้างเคียงที่เกิดจากการฉี ดวัคซีนตามระยะเวลาที่กำ� หนดนั้น สามารถขอรับเงินเยียวยาตาม
พระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันได้

37

8. การรั บมือกรณี ที่เกิดปฏิกิริยาข้ างเคียงั เช่ น ระดับของความเสี ยหายต่อสุ ขภาพ ฯลฯ เช่ น ค่ารั กษา ขอบเขตของการเยีย วยาจะขึ้ น อยู่กบ

พยาบาล, เบี้ ย เลี้ ย งในการรั ก ษาพยาบาล, เงิ น ปี ส�ำหรั บ เลี้ ย งดู บุ ต รที่ ทุ พ พลภาพ, เงิ น ปี ส�ำ หรั บ ผู ้ทุพพลภาพ, เงินเยียวยาจากการเสี ยชีวิต และเงินช่วยเหลืองานศพ โดยจะได้รับเงินตามจ�ำนวนตามที่
พระราชบัญญัติได้กำ� หนดไว้ นอกเหนื อจากเงินเยียวยาจากการเสี ยชีวิตและเงินช่วยเหลืองานศพ จะจ่ายให้จนกว่าจะสิ้ นสุ ดการรักษาหรื อภายในช่วงของการเยียวยารักษาความทุพพลภาพ อย่างไรก็ตาม ทางคณะกรรมการตรวจสอบที่มาจากผูเ้ ชี่ยวชาญหลากหลายสาขา เช่น ทางด้านการฉี ดวัคซีนป้ องกัน/การรักษาโรคติดเชื้อ, ทางด้านกฎหมาย ฯลฯ จะท�ำการพิจารณาความเกี่ยวข้องของ
สาเหตุวา่ ความเสี ยหายต่อสุ ขภาพนั้นเกิดจากการฉี ดวัคซีนป้ องกัน หรื อเกิดจากสาเหตุอื่น (เกิดจาก
โรคติดเชื้อที่สบั สนว่าเกิดขึ้นก่อนหรื อหลังการฉี ดวัคซีน หรื อเกิดจากสาเหตุอื่น) กรณี ที่ยอมรับได้วา่
เกิดจากการฉี ดวัคซีนแล้วสามารถขอรับเงินเยียวยาได้ กรณี ที่ตอ้ งการฉี ดวัคซี นนอกช่วงเวลาที่กำ� หนดตามที่เป็ นการฉี ดวัคซี นที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่
ก�ำหนดตามพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันแล้ว จะถือว่าเป็ นการฉี ดวัคซีน (ฉี ดตามความสมัครใจ) ที่ไม่เป็ นไปตามพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกัน กรณี ที่ได้รับความเสี ยหายต่อสุ ขภาพจาก
การฉี ดวัคซีนนั้นๆ แล้ว จะเป็ นการขอรับการบรรเทาทุกข์ตามพระราชบัญญัติหน่วยงานเวชภัณฑ์
และอุปกรณ์ทางการแพทย์ (องค์กรปกครองอิสระ) ซึ่งเมื่อเทียบกับพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันแล้ว จะมีความแตกต่างใน เช่น เป้ าหมายของการบรรเทาทุกข์, จ�ำนวนเงินเยียวยา ฯลฯ* กรณี ที่จำ� เป็ นต้องการยื่นเรื่ องขอรับเงิน กรุ ณาหารื อกับแผนกที่รับผิดชอบการฉี ดวัคซี นป้ องกันของ
เทศบาลท้องถิ่นที่อาศัยอยู่

38

(อ้ างอิง 1) โรคที่ เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นป้ องกันตามความสมัครใจที่สำ� คัญและข้ อมูลของวัคซี นโดยสังเขป(อ้ างอิง 1) โรคทีเ่ ป็ นเป้ าหมายในการฉีดวัคซีนป้ องกันตามความสมัคร
ใจทีส่ � ำคัญและข้ อมูลของวัคซีนโดยสั งเขปการฉี ดวัคซีนตามความสมัครใจที่ไม่ได้เป็ นเป้ าหมายในพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันนั้น จะเป็ นรู ปแบบของการตัดสิ นใจหลังการหารื อระหว่างผูร้ ับการฉี ดวัคซีนกับแพทย์ ซึ่งรัฐไม่รับภาระเรื่ องค่าใช้จ่ายและไม่มีการแนะน�ำจากทางภาครัฐ แต่วคั ซีนที่ใช้จะได้รับอนุญาตตามพระราชบัญญัติที่เกี่ยว
กับคุณภาพ, ประสิ ทธิภาพ รวมถึงความปลอดภัยใน เช่น เวชภัณฑ์, อุปกรณ์ทางการแพทย์ ฯลฯ จากทาง
กระทรวงสาธารณสุ ข แรงงาน และสวัสดิการ
ในการฉี ดวัคซีนตามความสมัครใจจะมี เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล (เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับ
ตามระยะเวลาที่กำ� หนดส�ำหรับผูท้ ี่มีอายุ 65 ปี ขึ้นไป), โรคคางทูม, ไวรัสตับอักเสบ A, ไวรัสโรต้า (เป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลาที่กำ� หนดนับตั้งแต่เดือนตุลาคม ปี เรวะ 2 (2020)) , ไข้เหลือง, พิษสุ นขับ้า, บาดทะยัก, วัคซีนป้ องกันโรคติดเชื้อแบคทีเรี ยเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ และวัคซีนที่
ต้องได้รับตามระยะเวลาในช่วงอายุและเวลาที่นอกเหนื อไปจากการฉี ดวัคซี นที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลา
ที่กำ� หนดโดยจะขออธิบายถึงวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล, โรคคางทูม, ไวรัสโรต้าที่เด็กจ�ำนวนมากได้รับการฉี ดวัคซีน
อนึ่ง กรณี ที่ได้รับความเสี ยหายต่อสุ ขภาพใดๆ จากการฉี ดวัคซีนตามความสมัครใจแล้ว อาจเป็ นกรณี
ที่จะกลายเป็ นเป้ าหมายของการบรรเทาทุกข์ตามพระราชบัญญัติหน่วยงานเวชภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการ
แพทย์ (องค์กรปกครองอิสระ) อย่างไรก็ตาม ซึ่งเมื่อเทียบกับพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกันแล้ว
จะมีความแตกต่างใน เช่น เป้ าหมายของการบรรเทาทุกข์, จ�ำนวนเงินเยียวยา ฯลฯ* กรณี ที่จำ� เป็ นต้องการยื่นเรื่ องขอรับเงิน กรุ ณาหารื อกับแผนกที่รับผิดชอบการฉี ดวัคซี นของเทศบาล
ท้องถิ่นที่อาศัยอยู่

◇ วัคซี นไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล (วัคซี นชนิ ดเชื้อตาย)การฉี ดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลแก่ผสู ้ ูงอายุน้ นั จัดเป็ นการฉี ดวัคซีนที่ตอ้ งได้รับตามระยะเวลา
ที่กำ� หนดตามค�ำสัง่ บังคับใช้ของพระราชบัญญัติการฉี ดวัคซีนป้ องกัน แต่การฉี ดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตาม
ฤดูกาลแก่เด็กเล็ก จะถือเป็ นการฉี ดวัคซีนตามความสมัครใจ
(1) ค�ำอธิบายโรค
ไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลเกิดจากการติดเชื้อทางเดินหายใจเฉี ยบพลัน ที่ทำ� ให้เกิดอาการฉับพลัน เช่น มีไข้, หนาวสัน่ , ปวดศีรษะ และปวดกล้ามเนื้อ ฯลฯ ระยะฟักตัวคือ 24 ถึง 72 ชัว่ โมง อาการในระบบทาง
เดินหายใจมักปรากฏให้เห็นช้า เช่น คัดจมูก, เจ็บคอ หรื อไอ หากไม่มีภาวะแทรกซ้อนจะรักษาได้ใน 2 ถึง
7 วัน กรณี ที่เกิดภาวะแทรกซ้อนโดยเฉพาะอย่างยิ่งปอดอักเสบและโรคไข้สมองอักเสบนั้นจะอันตราย
มาก
39

(อ้ างอิง 1) โรคที่ เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นป้ องกันตามความสมัครใจที่สำ� คัญและข้ อมูลของวัคซี นโดยสังเขป

(2) ข้อมูลวัคซีนโดยสังเขป
ไวรัสไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลแบ่งออกเป็ น 2 ชนิด โดยแบบ Type A จะมี 2 ชนิด (ประเภท H1N1 และ
H3N2) และแบบ Type B จะมี 2 ชนิด (สายพันธุ์ยามากาตะและสายพันธุ์วคิ ตอเรี ย) โดยจะฉี ดวัคซีนแต่ละชนิ ดเข้าไปในโพรงเนื้ อเยือ่ ที่คลุมอยูบ่ นเอ็มบริ โอซึ่ งมีเส้นเลือดจ�ำนวนมากมายของไข่ไก่ที่กำ� ลังเติบโต
เพื่อให้เชื้อเพิ่มจ�ำนวน จากนั้นจึงเก็บรวมส่ วน HA ตรงผิวหน้าไวรัสที่เพิ่มอีเธอร์เข้าไป เป็ นวัคซีนชนิด
ที่ทำ� ให้เชื้อตายจากฟอร์มาลิน สายพันธุ์ของไวรัสที่อยูใ่ นวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล จะมีการก�ำหนด
ทุกๆ ปี โดยดูจากสถานการณ์การแพร่ ระบาดของไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลและสถานการณ์ของไวรัส
ส�ำหรับประสิทธิภาพของวัคซีนไข้หวัดใหญ่สำ� หรับเด็กทารกและเด็กเล็กนั้น มีความแตกต่างกันเล็กน้อย
ตามการรายงาน แต่ได้รบั รายงานว่าประสิทธิภาพในการป้ องกันโรคนั้นจะอยูท่ ปี่ ระมาณ 20-60% นอกจากนี้
ยังพบเห็นรายงานทีแ่ สดงถึงประสิทธิภาพในการป้ องกันอาการทีร่ ุนแรงในเด็กทารกได้จากหลายแห่ง
ไข่ไก่ที่กำ� ลังเติบโตจะถูกน�ำมาใช้ในกระบวนการผลิตวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล ส่ วนประกอบ
ของไข่จะถูกขจัดออกไปในขั้นตอนการท�ำให้สะอาดบริ สุทธิ์ อย่างไรก็ตาม ในการฉี ดวัคซีนให้แก่ผทู ้ ี่มีอาการแพ้ไข่อย่างชัดเจนนั้น จ�ำเป็ นต้องระมัดระวังอย่างเต็มที่ กรณี ที่ตอ้ งการฉี ดวัคซีนให้แก่ผทู ้ ี่มีภาวะ
ภูมิแพ้ไข่และเนื้อไก่น้ นั กรุ ณาสอบถามจากศูนย์บริ การเฉพาะทาง
ความถี่ของการเกิดอาการที่ร้ายแรง (เรื่ องที่ผรู ้ ายงานเห็นว่าเป็ นเรื่ องร้ายแรง) ในกลุ่มที่ได้รับรายงานที่เป็ นกรณี ตอ้ งสงสัยว่าเป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงจากหน่วยงานทางการแพทย์ (เหตุการณ์ที่เป็ นอันตราย) ตั้งแต่
วันที่ 1 ตุลาคม ปี เฮเซ 30 (2018) จนถึงวันที่ 30 เมษายน ปี เฮเซ 31 (2019) อยูท่ ี่ 0.1 ต่อการฉี ดวัคซีน 1แสนครั้ง (จากเอกสารของกลุ่มศึกษาการฉี ดวัคซีนป้ องกัน ส�ำนักวิทยาศาสตร์สุขภาพ / ปฏิกิริยาข้างเคียง
แผนกวัคซีน ครั้งที่ 42 สิ งหาคม ปี เรวะแรก (2019))◇ วัคซี นโรคคางทูม (วัคซี นชนิ ดเชื้อมีชีวติ ฤทธิ์อ่อน)(1) ค�ำอธิบายโรค
โรคคางทูมเกิดจากการติดเชื้อไวรัสโรคคางทูมจากละอองเสมหะ ไวรัสจะแพร่ กระจายไปทัว่ ร่ างกาย
และเกิดรอยโรคไปยังอวัยวะต่างๆ ระยะฟักตัวจะอยูท่ ี่ประมาณ 2-3 สัปดาห์ ช่วงเวลาที่สามารถแพร่ เชื้อ
ไปยังคนรอบตัวได้น้ นั คาดกันว่าจะเริ่ มตั้งแต่ไม่กี่วนั ก่อนเริ่ มมีอาการ จนถึง 5 วันผ่านไปหลังจากที่เริ่ มมีอาการบวมตรงต่อมใต้หู, ต่อมน�้ำลายใต้ขากรรไกรล่าง, ต่อมใต้ลิ้น อาการหลักๆ คือ ต่อมใต้หูบวมที่มี
ขอบเขตไม่ชดั เจน และมีอาการเจ็บปวดเล็ก ๆ น้อยๆ ควบคู่ไปกับอาการบวม อาการบวมที่ต่อมน�้ำลายใต้
ขากรรไกรล่าง, ต่อมใต้ลิ้นอาจมาพร้อมกับการมีไข้ เมื่อเด็กโตหรื อผูใ้ หญ่ติดเชื้อนี้แล้ว อาการของโรคจะรุ นแรงและความถี่ในการเกิดภาวะแทรกซ้อนจะมีสูง ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นมากที่สุดคือเยือ่ หุม้ สมอง(และไขสันหลัง) อักเสบชนิดไม่มีเชื้อ ความถี่ที่ถกู ตรวจพบอยูท่ ี่ราว 1-10% แม้วา่ ความถี่จะน้อยก็ตาม
แต่กย็ งั มีโรคอื่นๆ อีก เช่น ไข้สมองอักเสบ, ตับอ่อนอักเสบ ฯลฯ เพศชายหลังวัยแรกรุ่ นจะมีโอกาสเกิด
อัณฑะอับเสบ ส่ วนเพศหญิงอาจเป็ นรังไข่อกั เสบที่เป็ นภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะอย่าง
ยิง่ จ�ำเป็ นต้องระวังต่อการเกิดภาวะหูหนวกแทรกซ้อนที่เป็ นโรคที่รักษาได้ยาก
40

(อ้ างอิง 1) โรคที่ เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นป้ องกันตามความสมัครใจที่สำ� คัญและข้ อมูลของวัคซี นโดยสังเขป

(2) ข้อมูลวัคซีนโดยสังเขปเป็ นวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ที่ถกู ท�ำให้พิษของไวรัสคางทูมอ่อนลง อัตราการเปลี่ยนแปลงใน
ตัวอย่างเลือดหลังฉี ดวัคซีนจะสูงถึง 90% จากการส�ำรวจความแพร่ หลายในประเทศ คาดว่าประสิ ทธิภาพ
ของวัคซีนจะอยูท่ ี่ราว 80% คนส่ วนใหญ่ที่เป็ นโรคนี้จะมีจำ� นวนเบาบางลง โดยไม่คำ� นึงว่าจะได้รับวัคซีน
แล้วหรื อไม่กต็ าม (รายงานจากส่ วนการฉี ดวัคซีนป้ องกัน/คณะท�ำงานวัคซีนโรคคางทูม)โดยพบว่าจะเกิดอาการบวมเล็กน้อยตรงต่อมใต้หูประมาณ 1% ตามที่เป็ นปฏิกิริยาข้างเคียงของวัคซีน
โรคคางทูมที่วางขายในตลาดอยูใ่ นปัจจุบนั ความถี่ตามการรายงานถึงการเกิดอาการเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบชนิดไม่มีเชื้อที่เป็ นปฏิกิริยาข้างเคียง ระบุไว้วา่ อยูท่ ี่ราว 1 คนต่อการฉี ดวัคซีน 1,6002,300 คน (เอกสารแนบวัคซีน) แต่ในรายงานล่าสุ ดนั้น แสดงให้เห็นว่าแม้วา่ ความถี่น้ นั จะแตกต่างกันไป
ตามอายุในการฉี ดวัคซีนก็ตาม แต่ความถี่กอ็ ยูใ่ นระดับต�่ำ เมื่อค�ำนึงถึงการเกิดอาการเยือ่ หุม้ สมอง (และไขสันหลัง) อักเสบชนิดไม่มีเชื้อที่เป็ นการติดเชื้อเองตามธรรมชาติที่เป็ นภาวะแทรกซ้อนอยูร่ าว 1-10%หรื อโรคหูหนวก หรื อหากเมื่อติดเชื้อแล้วต้องหยุดไปสถานรับเลี้ยงหรื อโรงเรี ยนเป็ นเวลานาน หรื อโดยมากมักเป็ นกับเด็กวัย 3-6 ปี แล้ว ก็ขอแนะน�ำให้ทำ� การฉี ดวัคซีนให้แก่เด็กที่มีอายุก่อน 3 ปี ซึ่งเป็ นอายุ
ที่ดีโดยให้ฉีดพร้อมกับวัคซีน MR ในรอบที่ 1, วัคซีนอีสุกอีใสครั้งที่ 1, ฉี ดวัคซีน Hib เพิ่มเติม, วัคซีน
แบคทีเรี ยปอดอักเสบในเด็กเล็ก ฯลฯ หรื อเร็ วที่สุดเท่าที่จะเป็ นไปได้หลังฉี ดครบแล้ว นอกจากนี้ ทางสมาคมวิทยาศาสตร์เด็กเล็กแห่งญี่ปุ่น ยังขอแนะน�ำให้ฉีดวัคซีนครั้งที่ 2 พร้อมกับวัคซีน MR รอบที่ 2เพื่อให้แน่ใจถึงประสิ ทธิภาพในการป้ องกัน
◇ วัคซี นไวรัสโรต้า (วัคซี นชนิ ดเชื้อมีชีวติ)(1) ค�ำอธิบายโรค
โรคกระเพาะและล�ำไส้อกั เสบจากไวรัสโรต้านั้น จะท�ำให้เกิดการอาเจียนอย่างรุ นแรงและท้องร่ วงออกมาเป็ นน�้ำบ่อยครั้ง และพบได้วา่ จะมีไข้ประมาณ 30-50% มีเด็กอายุไม่ถึง 5 ปี ในโลกนี้ที่ตอ้ งเสี ยชีวติ
จากการติดเชื้อไวรัสโรต้าราว 5 แสนคนต่อปี โดยจะเกิดกับประเทศที่กำ� ลังพัฒนากว่า 80% ในประเทศ
ที่พฒั นาแล้วจะมีกรณี การเสี ยชีวติ ต�่ำ แต่กย็ งั มีกรณี ที่นำ� ไปสู่การรักษาตัวในโรงพยาบาล เนื่องจากเกิด
ภาวะแทรกซ้อน เช่น เสี ยน�้ำหรื อชักจากการอาเจียนหรื อท้องร่ วง, ไตวาย, โรคทางสมอง ฯลฯ กล่าวกันว่า
ไวรัสโรต้านั้นเป็ นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการเป็ นต้นเหตุให้ตอ้ งเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลจากอาการ
กระเพาะและล�ำไส้อกั เสบเฉี ยบพลัน
(2) ข้อมูลวัคซีนโดยสังเขป
จะมีวคั ซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ลดทอนพิษ 1-valent ที่มีการท�ำให้ไวรัสโรต้ามีพิษอ่อนลง และวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวติ อ่อนฤทธิ์ 5-valent ชนิด Rear Sotant ของ Bovine-human rotavirus ไม่วา่ จะเป็ นวัคซีนชนิดใดก็มีผลต่อการป้ องกันไวรัสโรต้า G1P[8], G2P[4], G3P[8], G4P[8], G9P[8] แต่ไม่สามารถป้ องกันกระเพาะและล�ำไส้อกั เสบที่เกิดจากไวรัสอื่นๆ ได้
41

(อ้ างอิง 1) โรคที่ เป็ นเป้ าหมายในการฉี ดวัคซี นป้ องกันตามความสมัครใจที่สำ� คัญและข้ อมูลของวัคซี นโดยสังเขป

วัคซีน 1-valent จะให้ทางปาก 2 ครั้ง (ครั้งที่ 1 หลังจาก 6 สัปดาห์ข้ ึนไปหลังคลอด, ครั้งที่ 2 ให้เว้น
ระยะหว่าง 4 สัปดาห์ข้ ึนไปภายใน 24 สัปดาห์หลังคลอด) วัคซีน 5-valent จะให้ทางปาก 3 ครั้ง (ครั้งที่ 1หลังจาก 6 สัปดาห์ข้ ึนไปหลังคลอด, ครั้งที่ 2 และครั้งที่ 3 ให้เว้นระยะห่าง 4 สัปดาห์ข้ ึนไปภายใน 32สัปดาห์หลังคลอด)อนึ่ง ในการฉี ดครั้งที่ 1 แนะน�ำให้ฉีดภายใน 14 สัปดาห์ 6 วันหลังคลอด
ประเทศ/ภูมิภาคที่นำ� วัคซีนเข้าไปใช้ โดยไม่คำ� นึงว่าจะเป็ นประเทศที่พฒั นาแล้วหรื อก�ำลังพัฒนา
ล้วนท�ำให้โรคติดเชื้อไวรัสโรต้ามีจำ� นวนลดน้อยลงอย่างมาก นอกจากนี้ ยังยอมรับได้ถึงประสิ ทธิผลต่อ
ภูมิคุม้ กันโดยรวมที่ไม่เพียงแต่ประสิ ทธิภาพโดยตรงเท่านั้น
หลังฉี ดวัคซี นภายใน 1 สัปดาห์ของการฉี ดวัคซี นครั้งแรก หากพบว่าเกิ ดอาการล�ำไส้กลืนกันแล้ว
(อ่อนเพลีย, สี หน้าไม่ดี, อาเจียนซ�้ำๆ, มีอารมณ์หงุดหงิดบ่อยๆ, อุจจาระเป็ นเลือด, ท้องป่ อง) กรุ ณาพบแพทย์เพื่อเข้าตรวจอาการในทันที
ทารกที่มีประวัติของความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารแต่กำ� เนิด (Meckel's diverticulum) ที่ไม่ได้
รับการรักษาซึ่งมีความเป็ นไปได้วา่ ที่จะให้เกิดภาวะล�ำไส้กลืนกันหรื อมีภาวะล�ำไส้กลืนกัน หรื อทารกที่
มีภมู ิคุม้ กันบกพร่ องรวมรุ นแรง (SCID) จะไม่สามารถเข้ารับการฉี ดวัคซีนได้
ส�ำหรับวัคซีนไวรัสโรต้านั้น กลายเป็ นวัคซีนที่ตอ้ งได้รับการฉี ดตามระยะเวลาที่กำ� หนดนับจากเดือน
ตุลาคม ปี เรวะ 2 (2020) และเนื่องจากได้มีการก�ำหนดความกว้างของอายุที่ควรฉี ดตามการพิจารณาจาก
ประสิ ทธิภาพและความปลอดภัยเอาไว้ จึงขอให้เข้ารับการฉี ดในช่วงอายุที่เหมาะสม

42

タイ語版
อ้ างอิง 2 ใบซักประวัติก่อนฉี
ดวัคซี นป้ องกัน
แบบพิมพ ์ที่ 2แบบสอบถามเพื่อคัดกรองก่อนการให ้วัคซีน [] (เด็กอ่อน/เด็กระดับประถมศึกษา)อุณหภูมิรา่ งกายก่อนที่จะได ้รับการตรวจจากแพทย ์องศาที่อยู่่ กชือเด็

ชายหรือ
หญิง่ อแม่/ผูป้ กครอง
ชือพ่เกิดเมื่อ

วันเดือนปี เกิด

/อายุ (

่หัวข ้อค�าถามเกียวกั
บการให ้วัคซีน

ค�าตอบ
เคยไม่เคย

่โปรดตอบค�าถามเกียวกั
บเด็กดังต่อไปนี ้้น� าหนั
กแรกเกิด

ในตอนคลอด เด็กมีอาการผิดปกติอะไรหรือไม่?

มี

ไม่มี

หลังจากคลอด เด็กมีอาการผิดปกติอะไรหรือไม่?

มี

ไม่มี

ใช่

ไม่ใช่

มี

ไม่มี

เคย

ไม่เคยเป็ นไม่เป็ น) กรัมได ้พบอาการผิดปกติเมื่อตรวจร่างกายของทารกหรือไม่?
ในวันนี ้ เด็กมีอาการป่ วยหรือไม่?
ถ ้ามี โปรดอธิบายรายละเอียดของอาการป่ วยด ้วย ()ในเดือนก่อน เด็กเคยป่ วยหรือไม่?
่ชือโรค
()สมาชิกครอบครัว หรือเพื่อนฝูงคนใดเป็ นโรคหัด โรคหัดเยอรมัน โรคอีสกุ อีใส หรือโรคคางทูมในเดือนก่อนหรือไม่?
่ชือโรค
()้เด็กเคยอยูใ่ กล ้ชิดคนที่เป็ นโรควัณโรคหรือไม่ (รวมทังสมาชิ
กครอบครัว)?
เด็กได ้รับวัคซีนมาในเดือนก่อนหรือไม่?
่ คซีน (
ชือวั

)

ปี

เดือน)

ความเห็นของแพทย ์่ บายถึงการให ้วัคซีนในวันนี มาแล้คุณเคยอ่านเอกสาร (ที่ส�านักงานเทศบาลได ้ส่งมาให ้แล ้ว) ซึงอธิ
้วหรือไม่?

((วันที่/เดือน/ปี )/เคยไม่เคยได ้รับ

ไม่ได ้รับ

มี

ไม่มี

อนุ ญาต

ไม่อนุ ญาตเคยไม่เคยมีไม่มี่ ที่คุณได ้ปรึกษา
เด็กมีความผิดปกติมาแต่กา� เนิ ด มีโรคหัวใจ โรคไต โรคตับ โรคระบบประสาทส่วนกลาง โรคภูมิคุ ้มกันบกพร่อง หรือโรคอืนๆ
แพทย ์หรือไม่?
่ชือโรค()้ อไม่?
หากมี แพทย ์ผูร้ กั ษาอนุ ญาตให ้รับวัคซีนในวันนี หรืเด็กเคยมีอาการช ัก (กระตุกหรือเกร็ง) มาก่อนหรือไม่?
้ ่ออายุเท่าไร? (ถ ้ามี เกิดขึนเมื)ถ ้าคุณตอบว่า "เคย" ในค�าถามข ้อก่อน ในตอนนั้น เด็กมีไข ้หรือไม่?
เด็กเคยมีผื่นหรือลมพิษ (ผื่นหรือผื่นแดง) เพราะแพย้ าหรืออาหาร หรือป่ วยหลังจากกินอาหารบางอย่าง หรือได ้รับยาบางชนิ ดหรือไม่?

มี

ไม่มี

เด็กมีสมาชิกในครอบครัวหรือญาติที่มีโรคภูมิคุ ้มกันบกพร่องมาแต่กา� เนิ ดหรือไม่?

มี

ไม่มี

มี

ไม่มี

เด็กเคยมีอาการแพอ้ ย่างรุนแรงต่อวัคซีนมาแล ้วหรือไม่?
่ คซีน (ชือวั)สมาชิกในครอบครัวหรือญาติของเด็กเคยมีอาการแพอ้ ย่างรุนแรงต่อวัคซีนมาแล ้วหรือไม่?

มี

ไม่มี

เด็กเคยรับการถ่ายเลือดหรือผลิตภัณฑ ์จากเลือด หรือได ้รับยาที่เรียกว่า แกมมากลูโบลินมาในระยะ 6 เดือนก่อนหรือไม่?

เคยไม่เคย

่้ อไม่?
คุณมีคา� ถามใดๆ เกียวกั
บการให ้วัคซีนในวันนี หรื

มี

ไม่มี

ช่องความเห็นของแพทย ์จากค�าตอบและจากผลของการสัมภาษณ์ข ้างต ้น ข ้าพเจ ้าได ้ตัดสินว่า เด็ก (สามารถจะ / ไม่ควรจะ) ได ้รับวัคซีนในวันนี ้่ข ้าพเจ ้าได ้อธิบายให ้พ่อแม่/ผูป้ กครองของเด็กถึงข ้อมูลเกียวกั
บประโยชน์และอาการข ้างเคียงจากวัคซีน และบริการสนับสนุ นต่อผูท้ ี่เกิดอาการข ้างเคียงเนื่ องจากการรับวัคซีน่ บตราลายมือชือของแพทย
่ลายมือชือ่ หรือชือกั
์:้ ่อปรับปรุงความปลอดภัยจากวัคซีน เด็กได ้รับการสัมภาษณ์จากแพทย ์ และข ้าพเจ ้าได ้รับข ้อมูล ประโยชน์ วัตถุประสงค ์ และความเสียง่ (รวมทังอาการข
้ใช ้แบบสอบถามเพื่อคัดกรองนี เพื้างเคียงที่รุนแรง)่้ การที่จะได ้รับเมื่อเกิดอาการข ้างเคียงขึนมา้่ า ข ้าพเจ ้าเข ้าใจข ้อมูลเหล่านี ้เกียวกั
บวัคซีนจากแพทย ์แล ้ว รวมทังบริข ้าพเจ ้าเชือว่ข ้าพเจ ้า ( ยินยอม/ ไม่ยินยอม ) ให ้เด็กรับวัคซีน

* โปรดวงกลมที่ข ้อความใดข ้อความหนึ่ งในวงเล็บตามที่คุณเลือก

้้ งส�านักงานเทศบาลข ้าพเจ ้าเข ้าใจเนื อหาข้างต ้น และยินยอมให ้ส่งแบบสอบถามนี ไปยั่ลายมือชือของพ่
อแม่ / ผูป้ กครอง:่ คซีน
ชือวั่ คซีน
ชือวัหมายเลขชุด[ข ้อควรระวัง] ให ้ตรวจดูวา่ วัคซีนยังไม่หมดอายุ

่่ชือสถานพยาบาล
/ ชือแพทย
์ / วันที่ให ้วัคซีน

ปริมาณให ้วัคซีน
* (ฉี ดเข ้าใต ้ผิวหนัง)มล.

สถานพยาบาล:่ชือแพทย
์:วันที่ให ้วัคซีน://(วันที่/เดือน/ปี )้ างรุนแรง วัคซีนบางชนิ ด (เช่น วัคซีนโรคหัด) อาจได ้ผลน้อยใน
[หมายเหตุ] แกมมากลูโบลิน เป็ นผลิตภัณฑ ์จากเลือดที่ใช ้ฉี ดเพื่อป้ องกันการติดเชือ้ เช่นโรคตับอักเสบชนิ ดเอ และใช ้รักษาอาการติดเชืออย่
้คนที่ได ้รับผลิตภัณฑ ์นี มาแล้วในระยะ 3 ถึง 6 เดือนก่อน* ถ ้าเป็ นการให ้วัคซีนโรควัณโรค ให ้เขียนรายละเอียด เช่น "ให ้วัคซีนทางสายด ้วยอุปกรณ์ วัคซีนโรควัณโรคที่ใช ้เข็มฉี ดหลายเข็มตามปริมาณที่ระบุ"

43

タイ語版

อ้ างอิง 2 ใบซักประวัติก่อนฉี ดวัคซี นป้ องกัน

แบบพิมพ ์ที่ 8แบบสอบถามเพื่อการคัดกรองก่อนการให ้วัคซีนป้ องกันโรคตับอักเสบชนิ ดบีอุณหภูมิรา่ งกายก่อนที่จะได ้รับการตรวจจากแพทย ์องศาที่อยู่่ กชือเด็

ชายหรือ
หญิง่ อแม่/ผูป้ กครอง
ชือพ่เกิดเมื่อ

วันเดือนปี เกิด

/(วันที่/เดือน/ปี )/อายุ (

่หัวข ้อค�าถามเกียวกั
บการให ้วัคซีน

ค�าตอบ
เคยไม่เคย

่โปรดตอบค�าถามเกียวกั
บเด็กดังต่อไปนี ้้น� าหนั
กแรกเกิด

ในตอนคลอด เด็กมีอาการผิดปกติอะไรหรือไม่?

มี

ไม่มี

หลังจากคลอด เด็กมีอาการผิดปกติอะไรหรือไม่?

มี

ไม่มี

ใช่

ไม่ใช่

มี

ไม่มี

เคย

ไม่เคยเป็ นไม่เป็ นได ้รับ

ไม่ได ้รับ

มี

ไม่มี

อนุ ญาต

ไม่อนุ ญาตเคยไม่เคยมีไม่มี) กรัมได ้พบอาการผิดปกติเมื่อตรวจร่างกายของทารกหรือไม่?
ในวันนี ้ เด็กมีอาการป่ วยหรือไม่?
ถ ้ามี โปรดอธิบายรายละเอียดของอาการป่ วยด ้วย ()ในเดือนก่อน เด็กเคยป่ วยหรือไม่?
่ชือโรค
()สมาชิกครอบครัว หรือเพื่อนฝูงคนใดเป็ นโรคหัด โรคหัดเยอรมัน โรคอีสกุ อีใส หรือโรคคางทูมในเดือนก่อนหรือไม่?
่ชือโรค
()เด็กได ้รับวัคซีนมาในเดือนก่อนหรือไม่?
่ คซีน (ชือวั)เดือน)

ความเห็นของแพทย ์่ บายถึงการให ้วัคซีนในวันนี มาแล้คุณเคยอ่านเอกสาร (ที่ส�านักงานเทศบาลได ้ส่งมาให ้แล ้ว) ซึงอธิ
้วหรือไม่?

(ปี่ ที่คุณได ้ปรึกษา
เด็กมีความผิดปกติมาแต่กา� เนิ ด มีโรคหัวใจ โรคไต โรคตับ โรคระบบประสาทส่วนกลาง โรคภูมิคุ ้มกันบกพร่อง หรือโรคอืนๆ
แพทย ์หรือไม่?
่ชือโรค()้ อไม่?
หากมี แพทย ์ผูร้ กั ษาอนุ ญาตให ้รับวัคซีนในวันนี หรืเด็กเคยมีอาการช ัก (กระตุกหรือเกร็ง) มาก่อนหรือไม่?
้ ่ออายุเท่าไร? (ถ ้ามี เกิดขึนเมื)ถ ้าคุณตอบว่า "เคย" ในค�าถามข ้อก่อน ในตอนนั้น เด็กมีไข ้หรือไม่?
เด็กเคยมีผื่นหรือลมพิษ (ผื่นหรือผื่นแดง) เพราะแพย้ าหรืออาหาร หรือป่ วยหลังจากกินอาหารบางอย่าง หรือได ้รับยาบางชนิ ดหรือไม่?

มี

ไม่มี

เด็กแพย้ างหรือไม่?*่

มี

ไม่มี

เด็กมีสมาชิกในครอบครัวหรือญาติที่มีโรคภูมิคุ ้มกันบกพร่องมาแต่กา� เนิ ดหรือไม่?

มี

ไม่มี

มี

ไม่มี

เด็กเคยมีอาการแพอ้ ย่างรุนแรงต่อวัคซีนมาแล ้วหรือไม่?
่ คซีน (ชือวั)สมาชิกในครอบครัวหรือญาติของเด็กเคยมีอาการแพอ้ ย่างรุนแรงต่อวัคซีนมาแล ้วหรือไม่?

มี

ไม่มี

เด็กเคยรับการถ่ายเลือดหรือผลิตภัณฑ ์จากเลือด หรือได ้รับยาที่เรียกว่า แกมมากลูโบลินมาในระยะ 6 เดือนก่อนหรือไม่?

เคยไม่เคย

เด็กได ้ฉี ดวัคซีนป้ องกันโรคตับอักเสบชนิ ดบีหลังคลอด เพื่อป้ องกันการติดจากแม่สลู่ กู หรือไม่่?

มี

ไม่มี

่
้ อไม่?
คุณมีคา� ถามใดๆ เกียวกั
บการให ้วัคซีนในวันนี หรื

มี

ไม่มี

ช่องความเห็นของแพทย ์จากค�าตอบและจากผลของการสัมภาษณ์ข ้างต ้น ข ้าพเจ ้าได ้ตัดสินว่า เด็ก (สามารถจะ / ไม่ควรจะ) ได ้รับวัคซีนในวันนี ้่ข ้าพเจ ้าได ้อธิบายให ้พ่อแม่/ผูป้ กครองของเด็กถึงข ้อมูลเกียวกั
บประโยชน์และอาการข ้างเคียงจากวัคซีน และบริการสนับสนุ นต่อผูท้ ี่เกิดอาการข ้างเคียงเนื่ องจากการรับวัคซีน่ บตราลายมือชือของแพทย
่ลายมือชือ่ หรือชือกั
์:้ ่อปรับปรุงความปลอดภัยจากวัคซีน เด็กได ้รับการสัมภาษณ์จากแพทย ์ และข ้าพเจ ้าได ้รับข ้อมูล ประโยชน์ วัตถุประสงค ์ และความเสียง่ (รวมทังอาการข
้ใช ้แบบสอบถามเพื่อคัดกรองนี เพื้างเคียงที่รุนแรง)่้ การที่จะได ้รับเมื่อเกิดอาการข ้างเคียงขึนมา้่ า ข ้าพเจ ้าเข ้าใจข ้อมูลเหล่านี ้เกียวกั
บวัคซีนจากแพทย ์แล ้ว รวมทังบริข ้าพเจ ้าเชือว่ข ้าพเจ ้า ( ยินยอม/ ไม่ยินยอม ) ให ้เด็กรับวัคซีน

* โปรดวงกลมที่ข ้อความใดข ้อความหนึ่ งในวงเล็บตามที่คุณเลือก

้้ งส�านักงานเทศบาลข ้าพเจ ้าเข ้าใจเนื อหาข้างต ้น และยินยอมให ้ส่งแบบสอบถามนี ไปยั่ลายมือชือของพ่
อแม่ / ผูป้ กครอง:่ คซีน
ชือวั่ คซีน
ชือวัหมายเลขชุด[ข ้อควรระวัง] ให ้ตรวจดูวา่ วัคซีนยังไม่หมดอายุ

่่ชือสถานพยาบาล
/ ชือแพทย
์ / วันที่ให ้วัคซีน

ปริมาณให ้วัคซีน
* (ฉี ดเข ้าใต ้ผิวหนัง)มล.

สถานพยาบาล:่ชือแพทย
์:วันที่ให ้วัคซีน://(วันที่/เดือน/ปี )(หมายเหตุ) การแพย้ าง หมายถึง ภาวะภูมิไวเกินแบบเฉี ยบพลันต่อผลิตภัณฑ ์ที่ท�าจากยางธรรมชาติ ผูท้ ี่มีอาการแพ้เมื่อใช ้ถุงมือยางอาจเป็ นโรคดังกล่าว และหากมีอาการแพผ้ ลไม้ ฯลฯ ที่มีปฏิกิริยาข ้ามกลุม่ กับยาง (เช่น กล ้วย เกาลัด กีวี อะโวคาโด เมลอน) กรุณาปรึกษาแพทย ์หรือเจ ้าหน้าที่

44เอกสารดู (กรุ ณาดูได้จาก http://www.yoboseshu-rc.com/publics/index/7)
1 “แนวทางการฉี ดวัคซี นป้ องกัน”ฉบับแก้ไขเดือนมีนาคม ปี 2020(ขนาด A5 132 หน้า)เป็ นเอกสารอธิบายเกียวกับความรู ้ เช่นแพทย์ศาสตร์รวมถึงกฎระเบียบทีเกียวกับการฉีดวัคซี นป้ องกัน ฯลฯเพือให้ผทู ้ ีเกียวข้องในการรักษาพยาบาลในสถานทีน นั สามารถฉีดวัคซี นป้ องกัน
ได้ดว้ ยความสบายใจและเหมาะสม

3 “คู่มือการฉี ดวัคซี นป้ องกัน”ปี เฮเซ 30 (2019) (ขนาด A4)
เป็ นเอกสารเรี ยบเรี ยงข้อมูลเพือ ประโยชน์ในการ
ทํางานของแพทย์ทีทาํ การฉีดวัคซี นป้ องกันและผูท้ ีเกียว
ข้องในการฉีดวัคซี นป้ องกันของเทศบาลท้องถิน

2 “แนวทางการฉี ดวัคซีนป้ องกัน
(โรคไข้หวัดใหญ่,โรคติดเชือแบคทีเรี ยปอดอักเสบชนิด B)”ฉบับปี 2019 (ขนาด A5 44 หน้า)เป็ นเอกสารอธิบายเกียวกับความรู ้ เช่นแพทย์ศาสตร์รวมถึงกฎระเบียบทีเกียวกับชนิดของวัคซี นทีตอ้ งได้รับตามระยะ
เวลาทีก าํ หนดของโรคไข้หวัดใหญ่และโรคติดเชือแบคทีเรี ยปอดอักเสบในผูส้ ูงอายุ

4 “การฉี ดวัคซี นป้ องกันและสุ ขภาพของเด็ก”ฉบับภาษาต่างประเทศ

ฉบับแก้ไขเดือนมีนาคม ปี 2019เป็ นการแปล “การฉีดวัคซี นป้ องกันและสุ ขภาพของเด็ก”รวมถึง “ใบซักประวัติ”ทีเกียวกับความรู ้ทีถกู ต้องในการฉีดวัคซี นป้ องกันสําหรับผูป้ กครอง
ไว้เป็ นภาษาทีร ะบุไว้ดา้ นล่างนี
โดยได้เผยแพร่ เป็ นสาธารณะไว้ในโฮมเพจ
สําหรับผูท้ ีตอ้ งการข้อมูลสามารถดาวน์โหลดได้จาก
http://www.yoboseshu-rc.com/publics/index/8/ภาษาทีแปลจากจุลสารทังเล่ม (10 ภาษา)ภาษาอังกฤษ, ภาษาจีน, ภาษาเกาหลี, ภาษาเวียดนาม, ภาษาสเปน,ภาษาโปรตุเกส, ภาษาไทย, ภาษาอินโดนีเซีย, ภาษาตากาล็อก,ภาษาเนปาล
ภาษาทีแปลเฉพาะใบซักประวัติ (6 ภาษา)ภาษาอาหรับ, ภาษาอิตาลี, ภาษาเยอรมัน, ภาษาฝรัง เศส,ภาษามองโกเลีย, ภาษารัสเซีย

รายชื่อคณะกรรมการพิจารณา เช่ น แนวทางการฉีดวัคซีนป้ องกัน ฯลฯ
ชื่อ

○
◎

สังกัด / ชื่อต�ำแหน่ง

ทาคาชิ อินามะซึ

ที่ปรึ กษา แผนกการติดเชื้อและการวิจยัส่ วนห้องปฏิบตั ิการ โรงพยาบาลผูส้ ูงอายุ

ทะซึโอะ โอยะอดีตผูอ้ ำ� นวยการ สถาบันส�ำหรับเด็กที่มีความบกพร่ องด้านสติปัญญาและการเคลื่อนไหว (ศูนย์ซลั เวีย) เมืองไซเซไค โยโกฮาม่า โรงพยาบาลโทบุ

เคนจิ โอคาดะ
โนบุฮิโกะ โอคาเบะ
ซาโตชิ คามายาชิ

ศาสตราจารย์ วิทยาลัยพยาบาลฟุคุโอกะ
ผูอ้ ำ� นวยการ สถาบันสาธารณสุ ขเมืองคาวาซากิ
สมาชิกคณะกรรมการบริ หารของสมาคมแพทย์ญี่ปุ่น

เคอิโกะ ทายะหัวหน้าห้องปฏิบตั ิการศูนย์เฝ้ าระวังโรคติดเชื้อ IIIสถาบันโรคติดเชื้อแห่งชาติ

อากิระ นิชิโนะ

ศาสตราจารย์กิตติมศักดิ์มหาวิทยาลัยนิงาตะ, ทนายความ

มิซึอากิ โฮโซยะ

ศาสตราจารย์ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยการแพทย์ฟคู ุชิม่า

มาซาโกะ มินามิ

ผูอ้ ำ� นวยการโยมิอุริชิมบุง
ผูอ้ ำ� นวยการ สถาบันวิจยั โยมิอุริ
ผูอ้ ำ� นวยการกิตติมศักดิ์สถาบันวิจยั วัณโรค
สมาคมต่อต้านวัณโรคญี่ปุ่น

โทรุ โมริ
มิซึโอกิ ยามาโมโตะ

ผูด้ ูแลสมาคมการแพทย์โคคุบุนจิ
ศูนย์ฉีดวัคซีน ผูอ้ ำ� นวยการคลินิกเด็กยามาโมโตะ

ชุนอิชิโร โยโคตะ

ที่ปรึ กษาสมาคมแพทย์โอดาวาระ
ผูอ้ ำ� นวยการคลินิกเด็กโยโกตะ

ฮิโรชิ วาตานาเบะ

ศาสตราจารย์แผนกกุมารเวชศาสตร์ โรงเรี ยนแพทย์โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยเทเคียว, มิโซโนะคุชิ

เครื่ องหมาย ◎ คือ ประธานกรรมการ เครื่ องหมาย

○ คือรองประธานกรรมการ

(ตามล�ำดับ 50 อันดับเสี ยงตารางแสดงพยางค์/ละเว้นนามแสดงศักดิ์)ศูนย์ วจิ ยั การฉีดวัคซีนป้ องกัน (มูลนิธิเพือ่ สาธารณะประโยชน์ )14-1 ต�ำบลนิฮอนบาชิโอเดนมะ เขตชูโอ กรุ งโตเกียว
โทร (03) 6206-2113

http://www.yoboseshu-rc.com/(กันยายน ปี 1994 ออกฉบับที่ 1)(ปี 1995 พิมพ์ครั้งที่ 1 ฉบับแก้ไขครั้งที่ 1)(ปี 1998 พิมพ์ครั้งที่ 4 ฉบับแก้ไขครั้งที่ 1)(ปี 2002 พิมพ์ครั้งที่ 5 ฉบับแก้ไขครั้งที่ 1)(พฤศจิกายน ปี 2003 ฉบับแก้ไข)(ปี 2005 เรี ยบเรี ยงใหม่)(มีนาคม ปี 2006 ฉบับแก้ไข)〒103-0011

FAX (03) 5643-8300(มีนาคม ปี 2007 ฉบับแก้ไข)(มีนาคม ปี 2008 ฉบับแก้ไข)(มีนาคม ปี 2009 ฉบับแก้ไข)(มีนาคม ปี 2010 ฉบับแก้ไข)(มีนาคม ปี 2011 ฉบับแก้ไข)(มีนาคม ปี 2012 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2013 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2014 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2015 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2016 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2017 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2018 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2019 ฉบับแก้ไข)(เมษายน ปี 2020 ฉบับแก้ไข)การท�ำซ�้ำ, พิมพ์ ซ�้ำโดยไม่ ได้ รับอนุญาต เป็ นสิ่ งต้ องห้ ามตามกฎหมาย

MEMO

MEMO