ขอแนะนําในการสังเกตการณกระจุกดาวลูกไก
1. ขอมูลทั่วไป
กระจุกดาวลูกไก (Pleiades) เปนกระจุกดาวเปดในกลุมดาววัว (Taurus) โดยปกติสามารถเห็น
ดาวโดยตาเปลาประมาณ 6 ถึง 7 ดวง แตละประเทศตางมีเรื่องเลาเกี่ยวกับกระจุกดาวลูกไก และชื่อเรียก
ที่แตกตางกันออกไป ในอดีต กาลิเลโอ กาลิเลอิ (Galileo Galilei) ทําการสังเกตกระจุกดาวลูกไกดวยกลองโทรทรรศนที่เขาประดิษฐขึ้นเอง และถึงแมวากําลังขยายจะนอยนิดเมื่อเทียบกับกลองโทรทรรศนในปจจุบันก็ตาม ก็ยังสามารถคนพบดาวในกระจุกดาวลูกไก ทั้งหมด 36 ดวงกระจุกดาวลูกไกนี้ประกอบดวยดาวฤกษสีน้ําเงินที่มีอายุราว 100 ลานป ซึ่งเกิดพรอมกันกับฝุน
เมฆในสสารระหวางดาว (Interstellar gas cloud) หากเปรีบยเทียบกับดวงอาทิตยซึ่งมีอายุ 4.6 พันลาน
ปแลว กระจุกดาวลูกไกถอื วาเปนกระจุกดาวทีม่ อายุนอยมาก
2. วัตถุประสงคในการสังเกตการณ
วัตถุประสงคหลักของกิจกรรมนี้คือการกระตุนใหนักเรียน เกิดความตื่นเตนจากการสังเกตการณเหมือนดังที่กาลิเลโอเคยสังเกตการณเมื่อในอดีต การเรียนรูจากการสังเกตการณกระจุกดาวลูกไก ทําให
พบวาดาวมากมายรวมตัวเปนกระจุกดาวในบริเวณเดียวกัน จึงเปนแรงกระตุนใหนักเรียน เกิดความสนใจ
และเกิ ดความสนุ กสนาน ดั งนั้ นคุ ณครู จึงเพียงแต ให คําแนะนํ าให นักเรี ยนวาดรู ปประกอบและสังเกต
จํานวนดาวใหไดมากที่สุดในมุมมองของภาพจากกลองโทรทรรศน
3. เคล็ดลับในการสังเกตการณ
การสังเกตกระจุกดาวลูกไกนั้นทําไดไมยาก โดยใชกลองที่มีกําลังขยายต่ําก็สามารถทําการสังเกตได แตสําหรับผูที่ใชกลองโทรทรรศนเปนครั้งแรก อาจฝกเทคนิคการใชกลองโทรทรรศนกับวัตถุใดๆ ก็ได
ในเวลากลางวันกอนการสังเกตการณจริง
4. ขั้นตอนการสังเกตการณA) สังเกตการณ และ วาดภาพที่มองเห็นดวยตาเปลา
กระจุกดาวลูกไกเปนกระจุกดาวเปดที่อยูในกลุมดาววัว (Taurus) หากไมสามารถหาตําแหนงของ
กระจุกดาวลูกไก ใหมองไปทางทิศตะวันตกของกลุมดาวนายพราน ในแบบฝกหัด ใหนับจํานวนของดาวที่
อยู ในกระจุ กดาวลู กไก ดวยตาเปล า พรอมทั้งบั นทึ กลงในแบบฝ กหั ด นั กเรี ยนคนใดที่ มีสายตาไมป กติอาจจะมองเห็นกระจุกดาวลูกไกเปนวัตถุคลายเมฆB) สังเกตการณและวาดสิ่งที่มองเห็นจากการสังเกตผานกลองโทรทรรศนจดบันทึกสิ่งที่สังเกตเห็นและขอสงสัยโดยการวาดรูปประกอบบนพื้นที่ที่กําหนดให โดยเล็งกลองไปที่ตําแหนงของกระจุกดาวลูกไก เมื่อกระจุกดาวลูกไกอยูในมุมมองภาพของกลองโทรทรรศนแลว ใหนักเรียนก็วาดรูปของกระจุกดาวลูกไก นักเรียนจะเห็นวามีดาวอยูมากมายในกระจุกดาวเปดนี้ นักเรียน
อาจเปรียบเทียบกับดาวสวาง ดาวซีเรียส (Sirius) ในกลุมดาวหมาใหญ (CarnisMajoris) นักเรียนจะพบวาบริเวณดังกลาววมีดาวนอยกวา บริเวณของกระจุกดาวลูกไกC) บันทึกสิ่งที่ไดเรียนรูในวันนี้ และสิ่งที่ตองการเรียนรูเพิ่มเติมนักเรียนสรุปและบันทึกสิ่งที่เรียนไปในวันนี้ พรอมกับตั้งคําถามจากรูปวาดที่ไดจากการสังเกตการณD) ทําไมดาวจึงรวมตัวกันเปนกระจุกดาว และทําไมบางดวงอยูอยางโดดเดียว อาทิเชน ดวงอาทิตยหลังจากเห็นภาพของกระจุกดาวลูกไก หรือภาพวาดแบบฝกหัดจากการสังเกตการณแลวนักเรียนอาจตั้งคํ าถามว าทําไมดาวถึงรวมกลุมกัน เราอาจจะสรุ ปความรูเกี่ ยวกับกระจุ กดาวลู กไก จากหนั งสื ออิ นเตอร เ น็ ต หรื อแหล งอื่ นๆ บั น ทึ กคํ าถามหรื อข อมู ลที่ ตองการทราบเพื่ อการศึ กษาค นคว าต อไปในอนาคต

5. ขอเสนอแนะกิจกรรมนี้เปนกิจกรรมที่มุงเนนใหนักเรียนเห็นวากระจุกดาวลูกไกเกิดจาการรวมตัวกันของดาว
ฤกษจนเปนกระจุกดาว โดยกระตุนใหนักเรียนเกิดคําถามที่วา ทําไมดาวบางดวงอยูรวมกันเปนกระจุก แตดาวบางดวงอยูอยางโดดเดี่ยวได
หากคุณครูใชกลองโทรทรรศนมี่มีกําลังขยายสูงๆ สังเกตกระจุกดาวลูกไก(กลองโทรทรรศนที่มีรูรับแสง มากกวา 10 ซม. ขึ้นไป) เมื่อทองฟาเปด จะพบเนบิวลา (Nebula) อยูรอบๆ ไมโรฟ (Merope)ดั งปรากฎในรู ป เนบิ วลานี้ มีชื่ อเรี ย กว า IC349 จั ดว าเป น เนบิ ว ลาที่ ส ะท อนแสงจากดาวฤกษ ที่อ ยู ใ นใกลเคียง เนบิวลา IC349 อยูที่ใกลเคียงกับดาวเมโรฟ (Merope) แตไมไดวาความสัมพันธหรือเกี่ยวของกับดาวฤกษในกระจุกดาวลูกไกแตอยางไร
คําเตือนที่จะตองแนะนําเด็ก ๆ ไมควรสังเกตดวงอาทิตยผานกลองโทรทรรศน
6. บันทึกชวยจํา
กลองโทรทรรศนแบบหักเหแสงชนิดที่มีทั้งเลนสตาและเลนสวัตถุ มีดวยกันอยูสองชนิด คือ แบบกาลิเลโอ และ แบบเคปเลอร กลองโทรทรรศนแบบกาลิเลโอใชเลนสนูนเปนเลนสวัตถุ และเลนสเวาเปน
เลนสตา จึงทําใหภาพที่มองเห็นเปนภาพหัวตั้ง โดยมีมุมมองของภาพ (field of view) คอนขางแคบ ซึ่งในปจจุบันนําไปใชทํากลองดูละครโอเปราซึ่งมีกําลังขยายต่ํา ในขณะที่เดียวกันกลองโทรทรรศนแบบเคปเลอรซึ่งคิดคนโดย โยฮานเนส เคปเลอร (Johannes Kepler) ใชเลนสนูนเปนทั้งเลนสวัตถุและเลนสตาจึงทําใหเห็นภาพเปนภาพหัวกลับ แตมุมมองภาพคอนขางกวางเมื่อเปรียบเทียบกับกลองโทรทรรศน แบบกาลิเลโอ โดยกลองโทรทรรศนแบบเคปเลอรเหมาะกับการใชสังเกตวัตถุทองฟาหากเปนไปไดอาจสอดแทรกประวัติความเปนมา และกลไกของกลองโทรทรรศนทั้งสองแบบในขณะที่ทําการสังเกตการณเพื่อเปนการเพิ่มพูนทักษะการใชกลองโทรทรรศนใหกับนักเรียนอีกดวย