Odkąd w 2021 r. upolityczniony Trybunał Konstytucyjny opublikował orzeczenie w sprawie dotychczas obowiązującego prawa
aborcyjnego, przerywanie ciąży w ramach publicznej i prywatnej ochrony zdrowia w Polsce jest praktycznie niemożliwe. Konsekwencją tej decyzji są kolejne śmierci: Ani, Izy,
Agnieszki, Marty i wielu innych, których imion nie znamy. Polscy
lekarze boją się ratować kobiety.
Jedna z ostatnich ofiar zakazu aborcji, 33-letnia Dorota,

9

chciała mieć dziecko. Legalna aborcja w lokalnym szpitalu mogła
jednak uratować jej życie. Nie wykonano jej. Prezes partii rządzącej na pytanie o Dorotę mówi: „takiej sprawy nie ma”.
Mimo drakońskiego prawa, według szacunków stowarzyszenia
Aborcja bez Granic, każdego roku ciążę przerywa 120–130 tysięcy
Polek. Robią to po cichu, w niemieckich czy słowackich klinikach
lub w domowym zaciszu. Korzystają z farmakologii, a niekiedyz chałupniczych metod… 95% absolutnie nie żałuje swoich decyzji.

9 788396 095817

ISBN 978-83-960958-1-7

Aborcja była, jest i będzie. Niemniej jej zakaz — zabija.

Ever since the politicised Constitutional Tribunal published
its abortion ruling in 2021 (declared in October 2020),
terminating a pregnancy in a public or private healthcare
institution in Poland has been virtually impossible. This hascaused the deaths of: Ania, Iza, Agnieszka, Marta and many other

Fotografie / Photographs: MICHAŁ ADAMSKI, MARCIN KRUK,Thanks to all the people involved in the creation of this newspaper,

MICHALINA KUCZYŃSKA, AGATA KUBIS, RAFAŁ MILACH, JOANNA MUSIAŁ,and to all the activists who fight every day for a better world andWOJTEK RADWAŃSKI, DAWID ZIELIŃSKI

a safe tomorrow for us all.

Redakcja / Editing: Karolina Gembara, Rafał Milach

GAZETA STRAJKOWA #9

Projekt graficzny / Graphic design: Ania Nałęcka-MilachZdjęcia i wywiady w obecnym wydaniu gazety pochodzą z okresu po

Teksty / Texts: Magdalena Chrzczonowicz / oko.press,

zaostrzeniu prawa aborcyjnego w 2021 r. przez rząd Prawa i Sprawiedli-

Aborcyjny Dream Team, Karolina Gembarawości. Hasła zapożyczono od uczestniczek_ków protestów.

Tłumaczenie / English translation: Krzysztof Kowalczyk

ISBN 978-83-960958-1-7

women whose names are unknown. Polish doctors are afraid tosave women.
One of the most recent victims of the abortion ban, a 33-yearold named Dorota, did want to have a child. A lawful abortion
at the local hospital could have saved her life. But it was not
carried out. When asked about Dorota, the leader of the rulingparty said: ‘there is no such case.’
The Abortion Without Borders association estimates that despite

Korekta tłumaczenia / English proofreading: Nicholas Hodge

STRIKE NEWSPAPER #9

the draconian law, between 120 000 and 130 000 Polish women

Korekta / Proofreading: Maja Nałęcka

The photos and interviews in the current edition of the newspaper cometerminate their pregnancies each year. They do it quietly, infrom the period after the tightening up of the abortion law in 2021 byGerman or Slovak clinics, or at home. They use pharmacology andPodziękowania / Acknowledgements: Aborcyjny Dream Team,the Law and Justice government. The slogans were borrowed from thesometimes homemade methods... 95% absolutely do not regret their

Magdalena Chrzczonowicz / oko.press, Museum Folkwang

participants of the protests.

decisions. Abortion has always happened, is happening and willDziękujemy osobom zaangażowanym w powstanie tej gazety, a także wszyst-

w w w.archiwumprotestow.pl

continue to happen. But banning it kills.
Tekst / Text: Karolina Gembara

kim osobom aktywistycznym, które każdego dnia walczą o lepszy świat
i bezpieczne jutro dla nas wszystkich.

w w w.archiveofpublicprotests.plAgata miała 25 lat. Mieszkała w Pile. Agata była w ciąży, gdy

[…]

[…]

Choroba postępowała bardzo szybko, a stan zdrowia Agaty dra-

Robiłam to w łazience, po cichu. Sparaliżowana strachem, że ktośI did it in the bathroom, silently. I was paralysed with fearstycznie się pogarszał, mimo to lekarze nie potraktowali jej

to odkryje. Środki higieny wyrzucałam do śmietników na osiedlu,

that someone would find out. I threw the hygiene products into

cierpień poważnie. Skoncentrowani na podtrzymaniu ciąży nieżeby nie zostawiać śladów.

garbage cans in the neighbourhood, so as not to leave any trace.

[…]

[…]

w Pile, Poznaniu i Łodzi. Płód obumarł, ale na pomoc dla Agaty

W tamtych dniach przekonałam się, jak bardzo niepraw-

At that time, I realised how untrue it was to say that human

było już za późno. Po czterech miesiącach męczarni Agata zmarła.

dziwe jest sformułowanie, że godność ludzka jest przyrodzonadignity was inherent and inalienable.

zdiagnozowano u niej wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

zdecydowali się nawet na wykonanie pełnego badania endoskopowego. Lekarze poradzili Agacie, aby „martwiła się o brzuch,a nie d***”. Ostatnie miesiące życia spędziła w szpitalachi niezbywalna.
2004

[…]
[…]
On 17 March, I was knocked off my feet. I was shivering and my
17 marca ścięło mnie z nóg. Miałam dreszcze i bolało mnie

whole body ached. I knew what was wrong with me, but I promised

34-letnia Justyna trafiła do szpitala w 5. miesiącu ciąży

dosłownie całe ciało. Domyślałam się, co mi dolega, ale obieca-

myself that I would not go to hospital until I was absolutely

z powodu plamień, skurczów i bólu brzucha. Leczenie okazało sięłam sobie samej, że nie pójdę do szpitala, dopóki nie będę miała

sure that the pregnancy could not be saved.

nieskuteczne, płód obumarł, u kobiety stwierdzono ryzyko sepsy.

absolutnej pewności, że ciąży nie da się uratować.

Lekarze zdecydowali, że wywołają poród naturalny. Środki na[…]

wywołanie porodu nie działały wystarczająco szybko, a w orga-[…]nizmie kobiety szybko rozwinęła się infekcja. Justyna zmarła

On 19 March 2020, the first amniotic sac burst and I was flooded

kilka tygodni po decyzji Trybunału Konstytucyjnego. Osierociła

19 marca 2020 pękł pierwszy pęcherz płodowy i zalały mniewith amniotic fluid. I waited. About three hours later, thedwoje dzieci.

wody płodowe. Czekałam. Jakieś trzy godziny później pękł drugi

second amniotic sac ruptured.

pęcherz płodowy.
2020

[…]
[…]
Sepsis. They gave me two intravenous antibiotics.
Sepsa. Podali mi dożylnie dwa antybiotyki.
[…][…]
She [the doctor] asked me to get onto the gynaecological chair.
Poprosiła [lekarka], żebym weszła na fotel ginekologiczny.

While she was examining me, she exclaimed that I was having a

W trakcie badania krzyknęła, że właśnie ronię i wyciągnęła

miscarriage and pulled out the first foetus. They told me to go

pierwszy płód. Kazali mi przejść do pokoju obok. Tam usiadłam na

to the next-door room. There, I sat on a chair and some otherfotelu i jakaś inna lekarka prosiła, żebym parła. Po dwóch, możedoctor asked me to push. After two or three pushes, the second

trzech parciach wyszedł drugi płód.

foetus came out.

[…]

[…]

Po trzech dobach obudziłam się.

I woke up three days later.

[…]

[…]

dramatically, but the doctors did not take her sufferingSłońce świeciło mi na twarz. W tym obskurnym szpitalu poczułam,

The sun was shining on my face. It was a dingy hospital, but I

seriously. Focused on making sure the pregnancy was not at risk,

że wygrałam życie.

felt that I had won my life back.

[…]

[…]

pregnancy, due to spotting, cramps and abdominal pain. The

Cytaty pochodzą z wywiadu: „Wolę umrzeć niż być w tej ciąży”.

The quotes come from the interview: ‘I’d rather die thantreatment proved ineffective, the foetus died, and Justyna was

Wywiad z Anną, której Wydrzyńska    1 wysłała tabletki

have this pregnancy.’ An interview with Anna, to whom

Agata was 25 years old. She lived in Piła. Agata was pregnant
when she was diagnosed with ulcerative colitis. The diseaseprogressed very quickly and Agata’s health deteriorated

they did not even perform a full endoscopic examination. The
doctors advised Agata to ‘worry about her belly, not her a**’.
She spent the last months of her life in hospital, in Piła,
Poznań and Łódź. The foetus died, but it was too late to help
Agata. She died after four months of agonising pain.
2004

34-year-old Justyna was hospitalised in the fifth month ofWydrzyńska    1 sent pills.

diagnosed as at risk of sepsis. The doctors decided to induce
natural birth. The labour-inducing drugs didn’t work fastenough, and an infection quickly developed. Justyna died a few
weeks after the controversial ruling of the Constitutional

Magdalena Chrzczonowicz / oko.press

Magdalena Chrzczonowicz / oko.press

1

1

Court. She orphaned two children.
2020Powyższe teksty: Aborcyjny Dream TeamAll texts above: Aborcyjny Dream Team

Justyna Wydrzyńska, aktywistka Aborcyjnego

Justyna Wydrzyńska, an activist of Aborcyjny

Dream Teamu, skazana za pomoc w aborcji

Dream Team, who has been convicted of assisting infarmakologicznej.

a medical abortion.

30-letnia Izabela z Pszczyny, mama, córka, żona, siostra, przyjaciółka, fryzjerka z Pszczyny, zmarła 22 września, będąc
w 22. tygodniu ciąży. Ostatnią dobę spędziła w szpitalu, obawiając się o swoje życie. Na skutek bezwodzia wystąpił stanzapalny. Iza miała 40 stopni gorączki, a lekarz był u niej raz.
W SMS-ach do swojej Mamy pisała, że lekarze nic nie robią przez
ustawę antyaborcyjną, bo „serce płodu bije”. Bała się. Wzięła
swój termometr, by móc mierzyć sobie temperaturę. Kobiecieleżącej z nią na sali Izabela mówiła, że „chce żyć, że ma dla
kogo żyć”. Jej serce też ciągle biło. Izabela zmarła nad ranem.
2021

Anna w niedzielę, ok. godziny 20, dostała lekkiej gorączki.
Kobieta była w ciąży. Czuła się coraz gorzej, więc pojechałaz mężem do szpitala. Podczas przyjęcia, po badaniach, lekarz
stwierdził, że płód nie żyje. W szpitalu stan Ani pogarszał się,miała 40 stopni gorączki. Kobieta była osłabiona, ale świadoma.
Ból nie ustępował. Podano jej leki na indukcję porodu i kazano
rodzić martwe dziecko. Ania zmarła na sepsę.
2021

Agnieszka z Częstochowy trafiła do Wojewódzkiego Szpitala

30-year-old Izabela, mother, daughter, wife, sister, friend, andw Częstochowie na Oddział Ginekologii 21 grudnia 2021 roku.

hairdresser from Pszczyna, died on 22 September when she was

Była w pierwszym trymestrze ciąży bliźniaczej, bolał ją brzuch

22 weeks pregnant. She spent her last day in hospital fearing

i wymiotowała. Na ból miała skarżyć się już wcześniej, ale leka-for her life. Having lost the amniotic fluid, she developedrze mieli to ignorować i mówić Agnieszce, że „ciąża bliźnia-sepsis. With a fever of 40 degrees, she was only visited by acza ma prawo boleć”. Agnieszka z dnia na dzień czuła się coraz

doctor once. She texted her mother that the doctors were doing

gorzej. Agnieszka przez tydzień nosiła w macicy martwy płód.

nothing because of the anti-abortion law, as ‘the heart of the

Lekarze czekali, bo była szansa, aby „uratować drugie dziecko”.

foetus is beating’. She was scared. She used her own thermometer

Zmarła w tragicznych okolicznościach. „To kolejny dowód, żeto take her temperature. Izabela told the woman who was sharing

panujące rządy mają krew na rękach” – pisała rodzina. Agnieszka

the room with her that she ‘wanted to live, that she had someone

miała 37 lat i osierociła trójkę dzieci.

to live for’. Her heart was still beating too. Izabela died thefollowing morning.

2022
2021

On Sunday, around 8 p.m., Anna got a slight fever. She waspregnant. She felt worse and worse, so she and her husband went
to hospital. She was admitted, and the doctor examining her
declared that the foetus was dead. While in hospital, Anna’s
condition deteriorated, she had a fever of 40 degrees. She was
weak but conscious. The pain did not subside. She was given
labour-inducing medication and told to proceed with delivering
the stillborn foetus. She died of sepsis.
2021

Agnieszka from Częstochowa was admitted to the Gynaecology
Department of the Provincial Hospital in Częstochowa on
21 December 2021. She was in the first trimester of twin
pregnancy, had stomach pains and was throwing up. She hadcomplained about the pain earlier, but the doctors ignored it
and told Agnieszka that ‘twin pregnancy was likely to hurt’.
Agnieszka was getting worse day by day. She carried a deadfoetus in her womb for a week. The doctors waited because there
was a chance to ‘save the other child’. She died in tragic
circumstances. ‘This is yet more proof that the government haveblood on their hands,’ the family wrote. Agnieszka was 37 years
old and orphaned three children.
2022Powyższe teksty: Aborcyjny Dream TeamAll texts above: Aborcyjny Dream TeamWymiotowałam kilkanaście razy na dobę, najczęściej żółcią. Nie

I vomited several times a day, mostly bile. I couldn’t even gobyłam w stanie nawet pójść do toalety. Zwracałam wszystkie przy-to the toilet. I threw up any liquid or food. Even the smallestjęte płyny i pokarmy. Nawet najmniejszy łyk wody. Nie wstawałam

sip of water. I didn’t get out of bed. I lay on my right sidez łóżka. Całymi dniami leżałam na prawym boku, bo w ten sposób

all day, because that was the best way to stop vomiting. The

najskuteczniej udawało mi się powstrzymywać wymioty. Po wymio-

stomach pain worsened after I vomited. I couldn’t sleep because

tach nasilał się ból żołądka. Z bólu nie mogłam spać. Udawało

of the pain. I managed to nap for 3-4 hours a day. My entire

mi się zdrzemnąć na 3-4 godziny w ciągu doby. Od wymiotów piekłthroat was burning from the vomiting.

mnie cały przełyk.
[…][…]
I weighed 45 kilograms, even though I was 172 centimetresWażyłam 45 kilogramów przy wzroście 172 centymetrów. Marzyłam

tall. I just wanted the nightmare to end.

tylko o tym, aby ten koszmar się skończył.
[…][…]
In the hospital, I was given eight drips a day. I didn’t vomit
W szpitalu dostawałam po osiem kroplówek dziennie. Liczba

so much any more, but my overall health worsened. The stomach

wymiotów trochę się zmniejszyła, ale mój ogólny stan zdro-

pain was unbearable. My hands were green from the punctures.

wia się pogorszył. Ból żołądka był nieznośny. Ręce miałam zielone od wkłuć.

[…]

[…]

I was lying on the hospital bed screaming in pain. Everyone saw
it. The medication didn’t bring any relief. I was referred forLeżałam w szpitalnym łóżku i wyłam z bólu. Wszyscy to widzieli.

a psychological and psychiatric consultation. Lying on the bed

Leki nie przynosiły ulgi. Skierowano mnie na konsultację psycho-

crying, I kept saying that I was in so much pain that thelogiczną i psychiatryczną. Leżąc w łóżku i płacząc, mówiłam, żepregnancy was going to kill me.

cierpię tak bardzo, że umrę w tej ciąży.
[…][…]I decided to terminate the pregnancy, regardless of thePodjęłam decyzję, że przerwę tę ciążę bez względu na konsekwen-

consequences. I knew I couldn’t tell any of the medical staff.

cje. Wiedziałam, że nie mogę powiedzieć o tym nikomu z personelu

I feared that if I said something like that, they would put

medycznego. Bałam się, że jeżeli coś takiego powiem, umieszczą

me in a psychiatric ward, where I would spend the rest ofmnie na oddziale psychiatrycznym, gdzie spędzę resztę ciąży.

my pregnancy. I was afraid that I would literally be forced

Bałam się, że zostanę dosłownie zmuszona do porodu.

to give birth.

[…]

[…]

Po wyjściu ze szpitala kupiłam w aptece cewnik Foleya.

After leaving the hospital, I bought a Foley catheter
at a pharmacy.

[…][…]
Znalazłam stronę Aborcji bez Granic. Pewnego wieczoru udało misię wymknąć z mieszkania i na osiedlu, klęcząc w piachu i kryjąc

I found the website of the Abortion Without Borders

się w krzakach, zadzwoniłam pod numer znaleziony w internecie.

association. One evening, I managed to sneak out of theapartment. I hid in some nearby bushes, and having knelt down[…]in the dirt, I called the number I had found online.

We wtorek 25 lutego 2020 roku odebrałam przesyłkę z paczkomatu.

[…]

Tabletki ukryłam w torebce. Ciążę planowałam przerwać w najbliższy weekend.

On Tuesday, 25 February 2020, I picked up a parcel from a parcel
locker. I hid the pills in my purse. I was planning to terminate[…]

my pregnancy that weekend.

[Były partner] zażądał, bym oddała pigułki, które mam w torebce.

[…]

Odmówiłam. Wtedy przy mnie zadzwonił na policję.
[My former partner] demanded that I hand over the pills I had[…]

in my purse. I refused. Then, he called the police right infront of me.

Gdy policjanci zabrali mi tabletki, skończyły się dla mnie możliwości bezpiecznego przerwania ciąży.

[…]

[…]

When the police took away my pills, I was out of safe options
to terminate the pregnancy.

Po powrocie do domu poszłam do toalety. Najpierw ręką próbowałam rozszerzyć szyjkę macicy. Słyszałam, że położne w ten spo-[…]

sób czasem przyśpieszają poród. Chciałam wywołać poronienie.
Zaczęłam krwawić.

When I got home, I went to the bathroom. First, I tried todilate the cervix with my hand. I had heard that midwives did[…]

this to speed up labour. I wanted to induce a miscarriage. I
started bleeding.

Następnie umieściłam cewnik Foleya w szyjce macicy, a przynajmniej tak mi się wydawało. Napełniłam go wodą przy pomocy[…]

strzykawki. Z cewnika wypłynęło dużo gęstej krwi, ale skurczeciągle nie nadchodziły. Nosiłam ten cewnik przez wiele dni. Jak

Then, I inserted the Foley catheter into the cervix, or so I

wypadał, to umieszczałam go w szyjce macicy ponownie.

thought. I filled it with water, using a syringe. A lot of thickblood came out of the catheter, but no contractions followed.

[…]

I kept carrying the catheter for days. Whenever it fell out, I
put it back into the cervix.

Marta trafiła do szpitala w Katowicach w 20. tygodniu ciąży.
Marta wraz z mężem przez kilka lat starali się o dziecko.
Kobieta dwa razy poroniła. W grudniu 2021 r. Marcie udało się
ponownie zajść w ciążę. W 3. miesiącu ciąży Marta trafiła doszpitala, bo zaczęła odczuwać ból i spięcia brzucha. Wkrótce
płód obumarł. Stan Marty się pogarszał. Zgłaszała personelowi
medycznemu dreszcze i uczucie zimna. Miała gorączkę. Według
personelu medycznego te wszystkie objawy to stres. Antybiotyki
i usunięcie macicy nie pomogły. Marta zmarła w nocy z 17 na
18 kwietnia w trzeciej dobie pobytu w katowickim szpitalu.
Personel nazwał zachowanie pani Marty na oddziale – trudnym.
2022

Dorota z Bochni zmarła 24 maja w szpitalu w Nowym Targu. Była
w 20. tygodniu ciąży. Na oddział trafiła z bezwodziem. Lekarze
powiedzieli jej, że jak będzie leżała z nogami w górze, to wody
powrócą. Leżała tak przez trzy doby. Nie zrobiono jej nawet
USG, nie powiedziano o ryzykach. U Doroty rozwijał się stanzapalny, bolała ją głowa. Podawano jej antybiotyk i paracetamol.
Po trzech dobach lekarze stwierdzili zgon płodu, ale zamiastpodjąć działania ratujące życie Doroty, próbowali się przez dwie
godziny skontaktować z wojewódzkim konsultantem ds. ginekologii.
Według dokumentacji Dorota zmarła 2 godziny po tym, jak wojewódzki konsultant nakazał bezzwłocznie usunąć macicę.
2023

Marta was hospitalised in Katowice in the twentieth week ofpregnancy. Marta and her husband had been trying for a childfor several years. She had miscarried twice. In December
2021, Marta got pregnant again. She was hospitalised in thethird month of pregnancy because she began to feel abdominal
pain and tension. The foetus died shortly afterwards. Marta’s
condition was deteriorating. She reported shivering and feelingcold to the medical staff. She had a fever. The medical staff
attributed all these symptoms to stress. Antibiotics andremoval of the uterus did not help. Marta died on the night of
17-18 April, three days after she had been admitted. The staff
referred to Marta’s behaviour in the ward as ‘difficult’.
2022

Dorota from Bochnia died in hospital in Nowy Targ on 24 May. She
was in her twentieth week of pregnancy. She was admitted withanhydramnios. The doctors told her that if she lay with herlegs up, the waters would come back. She kept lying like thatfor three days. She wasn’t even given an ultrasound, nor was she
informed about the risks. Dorota developed an inflammation,
her head began to hurt. She was administered antibiotics andparacetamol. After three days, the doctors declared the foetus
dead, but rather than take action to save Dorota’s life, theyspent two hours trying to contact the provincial gynaecology
consultant for the latter to agree to an abortion. According to
the medical record, Dorota died two hours after the provincial
consultant had ordered that the uterus be removed immediately.
2023Powyższe teksty: Aborcyjny Dream TeamAll texts above: Aborcyjny Dream Team