KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)

SEKCJA 1:

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/MIESZANINY I IDENTYFIKACJASPÓŁKI/PRZEDSIĘBIORSTWA___________________________________________________________________________________________________

1.1

Identyfikator produktu
Nazwa handlowa

LPG

Nazwa systematyczna: Węglowodory C3-4. Gaz z ropy naftowej
Nr indeksowy: 649-199-00-1
Nr rejestracyjny: Substancja zwolniona z obowiązku rejestracji na mocy załącznika V do REACH pkt. 10.

1.2

Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji oraz zastosowania odradzane
Zastosowania zidentyfikowane: Paliwo gazowe do celów grzewczych w budynkach mieszkalnych, obiektach
handlowych, w obiektach i urządzeniach przemysłowych oraz jako paliwo silnikowe. Przechowywany podciśnieniem w zbiornikach stałych, przenośnych lub transportowany rurociągami i autocysternami.
Zastosowania odradzane: nie określono.

1.3

Dane dotyczące dostawcy karty charakterystyki
Dostawca:„BARTER” S.A.
ul. Legionowa 28
15-281 Białystok
Tel. +48 85 74 85 300„BARTER” S.A. oddział w Sokółce
Oś. Buchwałowo 2
16-100 Sokółka
Tel. + 48 85 711 76 00
e-mail osoby odpowiedzialnej za opracowanie karty charakterystyki: sokolka@bartergaz.pl

1.4

Numer telefonu alarmowego
Telefon alarmowy w Polsce (czynny w godzinach 8:00 – 16:00): + tel.: + 48 85 711 76 00
Telefony alarmowe czynne całodobowo: 998; 112
Data sporządzenia: 09.02.2016 r.

__________________________________________________________________________________________________SEKCJA 2:

IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ

__________________________________________________________________________________________________

2.1

Klasyfikacja substancji lub mieszaniny
Klasyfikacja zgodna z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008:
Gazy łatwopalne, kategoria zagrożenia 1 (Flam. Gas 1)
Skrajnie łatwopalny gaz . (H220)
Gazy pod ciśnieniem: Gaz skroplony (Press. Gas)*
Zawiera gaz pod ciśnieniem; ogrzanie grozi wybuchem. (H280)___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 1 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)*Zastosowano uwagę U i zaliczono do grupy „Gaz skroplony”
Zastosowano uwagę K, ponieważ produkt zawiera < 0.1 % wag buta-1,3-dienu ( klasyfikacja substancji jako
rakotwórczej kategorii 1A i mutagennej kategorii 1B nie ma zastosowania).
Szkodliwe skutki działania na zdrowie człowieka:
Jako gaz cięższy od powietrza gromadzi się w dolnych rejonach pomieszczeń, mogąc doprowadzić do utraty
przytomności oraz uduszenia z powodu lokalnego braku tlenu. Wdychanie gazu o dużym stężeniu może powodować
nudności, bóle i zawroty głowy, nierównomierną pracę serca. Długotrwałe przebywanie w oparach gazu możeniekorzystnie oddziaływać na centralny system nerwowy. Podobnie jak w przypadku wszystkich gazów
skroplonych, kontakt z gwałtownie odparowująca cieczą może powodować oparzenia (odmrożenia) skóry i oczu.
Skutki działania na środowisko:
W normalnych warunkach nie występuje zagrożenie dla środowiska. Skroplony gaz charakteryzuje się dużąlotnością. Nie stwarza zagrożenia dla warstwy ozonowej.
Skutki działania związane z właściwościami fizykochemicznymi:
Substancja jest skrajnie łatwopalna. Przy ogrzaniu zamkniętego pojemnika istnieje niebezpieczeństwo zwiększeniaciśnienia i rozerwania opakowania.

2.2

Elementy oznakowania
Piktogramy:

Hasło ostrzegawcze: Niebezpieczeństwo
Zwroty określające rodzaj zagrożenia:
H220 - Skrajnie łatwopalny gaz.
H280 - Zawiera gaz pod ciśnieniem; ogrzanie grozi wybuchem.
Zwroty określające środki ostrożności:P102 – Chronić przed dziećmi.
P210 - Przechowywać z dala od źródeł ciepła, gorących powierzchni, źródeł iskrzenia, otwartego ognia i innychźródeł zapłonu. Nie palić.
P377 - W przypadku płonięcia wyciekającego gazu: Nie gasić, jeżeli nie można bezpiecznie zahamować wycieku.
P381 - Wyeliminować wszystkie źródła zapłonu, jeżeli jest to bezpieczne.
P410 + P403 - Chronić przed światłem słonecznym. Przechowywać w dobrze wentylowanym miejscu.
Uwaga! Zgodnie z zapisem w sekcji 3.1 (Odstępstwa od wymagań w zakresie oznakowania dla szczególnych
przypadków) załącznika I do rozporządzenia CLP, w przypadku Pojemników na gaz przeznaczone dla propanu,
butanu lub gazu płynnego (LPG)
1.3.2.1. W przypadku wprowadzania do obrotu propanu, butanu i gazu płynnego bądź mieszaniny zawierającej tesubstancje, zaklasyfikowanych zgodnie z kryteriami niniejszego załącznika, w zamkniętych butlach wielokrotnegoużytku bądź w postaci jednorazowych nabojów w ramach normy EN 417 jako paliwa gazowego dopuszczanegowyłącznie do spalania (aktualne wydanie normy EN 417 odnoszące się do „Jednorazowych metalowych wkładów
gazowych do gazu płynnego z zaworem lub bez, do zastosowania w urządzeniach przenośnych; budowa, kontrola,sprawdzenie i oznaczanie”), takie butle bądź naboje oznakowuje się wyłącznie stosownym piktogramem oraz
zwrotami wskazującymi rodzaj zagrożenia i środki ostrożności dotyczące palności.
___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 2 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)

2.3

Inne zagrożenia

Substancja nie spełnia kryteriów PBT i vPvB.
__________________________________________________________________________________________________SEKCJA 3:SKŁAD / INFORMACJA O SKŁADNIKACH___________________________________________________________________________________________________

3.1

Substancje
Nazwa
nr indeksowyWęglowodory C3-4. Gaz z ropy naftowej
649-199-00-1

nr CAS

nr WE

68476-40-4

270-681-9

uł. masowy w%> 99Węglowodory C3-4. Gaz z ropy naftowej. Złożona mieszanina węglowodorów alifatycznych C3-4, której głównymi
składnikami są propan (C3) i butan (C4), a resztę stanowią metan, etan, eten, propen, buteny oraz butadieny,śladowe ilości merkaptanów oraz siarki.
__________________________________________________________________________________________________SEKCJA 4: ŚRODKI PIERWSZEJ POMOCY__________________________________________________________________________________
4.1

Opis środków pierwszej pomocy
Wdychanie:

Kontakt ze skórą:Kontakt z oczami:

Przewód pokarmowy:

4.2

Wynieść poszkodowanego z miejsca narażenia, ułożyć w wygodnej pozycji półleżącej
lub siedzącej, zapewnić spokój, chronić przed utratą ciepła. Jeżeli wystąpią zaburzenia
oddychania, zastosować sztuczne oddychanie. Jeżeli objawy nie ustępują, wezwać
lekarza.
Odmrożoną część ciała polewać zimną wodą, a następnie usunąć zanieczyszczoną
odzież oraz pierścionki, bransoletki, zegarki itp. W przypadku gdy odzież trwale
przylega do skóry, nie zdejmować. Odmrożone części ciała rozgrzewać powoli.
Przykryć sterylnym opatrunkiem Nie stosować maści i kremów. Uwaga: zanieczyszczone ubranie zmoczyć wodą przed zdjęciem.
Natychmiast płukać dużą ilością wody, najlepiej bieżącej, przez co najmniej 15 min.
Usunąć szkła kontaktowe. Unikać silnego strumienia wody ze względu na ryzyko
mechanicznego uszkodzenia rogówki. W przypadku oparzenia natychmiast zapewnić
pomoc medyczną.
Jest to mało prawdopodobna droga narażenia. Nie prowokować wymiotów. Wypłukać
usta wodą, a następnie podać do wypicia dużą ilość wody. W razie potrzeby
skonsultować się z lekarzem.

Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia
Wyższe stężenia mogą powodować kaszel, bóle i zawroty głowy, nudności, zaburzenia oddychania, czasem
zaburzenia psychoruchowe, osłabienie, bóle za mostkiem, senność, zaburzenia pamięci, nerwowość, przy wysokichstężeniach może nastąpić utrata przytomności, drgawki, porażenie ośrodka oddechowego.
Jako gaz cięższy od powietrza gromadzi się w dolnych rejonach pomieszczeń, mogąc doprowadzić do utraty
przytomności oraz uduszenia z powodu lokalnego braku tlenu. Podobnie jak w przypadku wszystkich gazów
skroplonych, kontakt z gwałtownie odparowująca cieczą może powodować oparzenia (odmrożenia) skóry i oczu.

4.3

Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczególnegopostępowania z poszkodowanym
W przypadku kontaktu z produktem w postaci cieczy postępować jak w przypadku odmrożeń. Osobie
nieprzytomnej nie podawać niczego doustnie i nie prowokować wymiotów. Lekarzowi udzielającemu pomocy
udostępnić kartę charakterystyki.

___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 3 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)__________________________________________________________________________________SEKCJA 5:POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU

__________________________________________________________________________________________________

5.1

Środki gaśnicze
Odpowiednie środki gaśnicze:
Małe pożary na terenie otwartym pozostawić do wypalenia się, o ile nie stwarza to zagrożenia dla otoczenia;
w pomieszczeniu zamkniętym gasić gaśnicą proszkową lub śniegową lub wprowadzać gazowy dwutlenek węgla.
Duże pożary gasić po odcięciu dopływu gazu rozproszonymi prądami wody; Używać zdalne urządzenia
tryskaczowe lub zwalczać ogień zza osłon ochronnych – groźba wybuchu. Zbiorniki narażone na działanie ognia lub
wysokiej temperatury chłodzić wodą z bezpiecznej odległości (groźba wybuchu); o ile to możliwe i bezpieczneusunąć je z obszaru zagrożenia.
.

5.2

Szczególne zagrożenia związane z substancją lub mieszaniną
Skrajnie łatwopalny gaz. Uwolniony ze zbiornika szybko odparowuje. Tworzy z powietrzem mieszaniny
wybuchowe. Zamknięte naczynia/zbiorniki narażone na działanie ognia lub wysokiej temperatury mogą wybuchać
w wyniku wzrostu ciśnienia wewnątrz nich. W środowisku pożaru powstają tlenki węgla. Unikać wdychania
produktów spalania - mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia. Nie dopuścić do przedostania się ścieków po gaszeniu
pożaru do kanalizacji i wód. Postępować zgodnie z procedurami obowiązującymi przy gaszeniu pożarów
chemikaliów. Osoby biorące udział w gaszeniu pożaru powinny być przeszkolone, wyposażone w odzież ochronną iaparaty oddechowe z niezależnym dopływem powietrza.

5.3

Informacje dla straży pożarnej

Pary tworzą palne i wybuchowe mieszaniny z powietrzem, są cięższe od powietrza i gromadzą się przy powierzchni
ziemi oraz w dolnych częściach pomieszczeń. Przy ogrzaniu zamkniętego pojemnika istnieje niebezpieczeństwo
zwiększenia ciśnienia i rozerwania opakowania. Pojemniki narażone na działanie ognia chłodzić z bezpiecznej
odległości rozproszonym strumieniem wody; o ile to możliwe, usunąć je z terenu zagrożonego. Zakładać
gazoszczelną odzież ochronną i aparaty oddechowe niezależne od powietrza z otoczenia.
___________________________________________________________________________________________________SEKCJA 6:POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGOUWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA___________________________________________________________________________________________________

6.1

Indywidualne środki ostrożności, sprzęt ochronny i procedury w sytuacjach awaryjnychUsunąć wszelkie źródła zapłonu - ugasić otwarty ogień, ogłosić zakaz palenia i używania narzędzi iskrzących,zabezpieczyć pojemniki przed nagrzaniem (niebezpieczeństwo wybuchu). Nie wchodzić do zagrożonego obszaru.
Unikać bezpośredniego kontaktu z uwalniającym się gazem. Nie wdychać gazu. Zapewnić skuteczną wentylację.
Stosować odzież i sprzęt ochronny (patrz sekcja 8)
UWAGA: Obszar zagrożony wybuchem. Gaz cięższy od powietrza, może przemieszczać wzdłuż podłogi/gruntu doodległych źródeł zapłonu i stwarzać zagrożenie spowodowane cofającym się płomieniem. Dla zapewnienia
bezpiecznych warunków pracy, przed pozwoleniem na wejście personelu, należy skontrolować stężenie gazu.
Zawiadomić otoczenie o awarii; usunąć z obszaru zagrożenia wszystkie osoby nie biorące udziału w likwidowaniu
awarii, w razie potrzeby zarządzić ewakuację; wezwać ekipy ratownicze.

6.2Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska
Zabezpieczyć przed przedostaniem się do kanalizacji, wód powierzchniowych i gruntowych oraz gleby oraz
wszystkich miejsc (np. zagłębień terenu), w których może wystąpić akumulacja.

6.3

Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia
Małe ilości: Jeżeli to możliwe i bezpieczne zlikwidować wyciek (zamknąć dopływ gazu, uszczelnić). Małą ilość
uwolnionego skroplonego gazu pozostawić do odparowania.

___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 4 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)Duże ilości: Duże ilości uwalniającego się gazu rozcieńczać rozproszonymi prądami wody. Uszkodzone naczynieumieścić, o ile to możliwe, w hermetycznej komorze awaryjnej.

6.4

Odniesienia do innych sekcji
Usuwać zgodnie z zaleceniami przedstawionymi w sekcji 13.

__________________________________________________________________________________SEKCJA 7:POSTĘPOWANIE Z SUBSTANCJAMI I MIESZANINAMI ORAZ ICHMAGAZYNOWANIE__________________________________________________________________________________________________

7.1

Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania
Ze skroplonymi gazami powinny pracować wyłącznie odpowiednio przeszkolone i doświadczone osoby. Do
przemieszczania butli, nawet na niewielkie odległości, stosować wózek (ręczny, elektryczny, itd.) przeznaczony doprzewożenia butli. Przed podłączeniem pojemnika do eksploatacji należy zapewnić, aby przepływ zwrotny z układu
do pojemnika był niemożliwy. Trzymać z daleka od źródeł wysokiej temperatury i źródeł zapłonu. Nie używać
iskrzących narzędzi, unikać wyładowań elektrostatycznych. Unikać kontaktu ze skórą i oczami. Nie jeść, nie pić inie palić w czasie użytkowania. Myć ręce podczas przerw i po zakończonej pracy. Zanieczyszczone ubranie zdjąć,uprać przed ponownym założeniem.

7.2

Warunki bezpiecznego magazynowania, w tym informacje dotyczące wszelkich wzajemnychniezgodności
W przypadku magazynowania, przestrzegać przepisów dotyczących magazynowania gazów palnych. Magazynowaćwyłącznie w atestowanych, właściwie oznakowanych pojemnikach ciśnieniowych, w magazynie gazów palnych,
wyposażonym w instalację wentylacyjną i elektryczną w wykonaniu przeciwwybuchowym. Pojemniki z gazem
przechowywać z dala od źródeł ciepła i źródeł zapłonu, chronić przed bezpośrednim działaniem promieni
słonecznych. Nie magazynować w pobliżu butli zawierających sprężony tlen lub innych silnych utleniaczy. Na
terenie magazynu przestrzegać zakazu palenia tytoniu i używania otwartego ognia i narzędzi iskrzących. Pustych
pojemników nie wolno ciąć, spawać, dziurawić, wrzucać do ognia ani spalać. Produkt można przechowywać wzbiornikach magazynowych o dużej pojemności, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W przypadku przesyłu,
rurociągi powinny być odpowiednio oznakowane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia
2015 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących doprzechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie.

7.3

Szczególne zastosowanie(-a) końcowe

Brak informacji o zastosowaniach innych niż wymienione w sekcji 1.2.
___________________________________________________________________________________________________SEKCJA 8:

KONTROLA NARAŻENIA / ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ___________________________________________________________________________________________________

8.1

Parametry dotyczące kontroli
Nazwa substancji
Propannr CAS
74-98-6

Butan

106-97-8

Normatyw
wartość
NDS
1800
NDSCh i NDSP – Nie wyznaczono.
NDS
1900
NDSCh
3000
NDSP – Nie wyznaczono.

jednostka
mg/m3
mg/m3
mg/m3

Zgodnie z pkt. 2 załącznika XI REACH, wartości DNEL nie oznacza się dla gazów łatwopalnych w temperaturze
otoczenia.

___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 5 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)

8.2 Kontrola narażenia
8.2.1 Stosowne techniczne środki kontroli
Przy operowaniu w pomieszczeniach, wentylacja ogólna i miejscowa instalacja wyciągowa oraz instalacja
elektryczna w wykonaniu przeciwwybuchowym. W pomieszczeniach lub przestrzeniach produkcyjnych stosować
eksplozymetry do pomiaru stężenia gazu w celu wykrycia stanów zagrożenia wybuchem. Wentylacja ogólna i/lubwyciąg miejscowy są zalecane w celu utrzymania stężenia par w powietrzu poniżej określonych limitów.
Preferowany jest wyciąg miejscowy, ponieważ umożliwia kontrolę emisji u źródła i zapobiega rozprzestrzenianiu
się na cały obszar pracy.

8.2.2 Indywidualne środki ochrony, takie jak indywidualny sprzęt ochronny
Drogi oddechowe:Ręce i skóra:
Oczy:

Przy niewielkim przekroczeniu dopuszczalnych stężeń maska przeciwgazowa
z pochłaniaczem typu AX; przy wyższych stężeniach gazu aparat oddechowy z
niezależnym dopływem powietrza. W przypadku prac w ograniczonej przestrzeni /niedostatecznej zawartości tlenu w powietrzu / dużej niekontrolowanej emisji/wszystkich okoliczności stosować aparat oddechowy z niezależnym dopływem
powietrza.
W warunkach przemysłowych stosować odzież ochronną powlekaną w wersji
antyelektrostatycznej, rękawice termoizolujące.
W warunkach przemysłowych stosować okulary ochronne typu gogle.

8.2.3 Kontrola narażenia środowiska
Nie ma potrzeby stosowania specjalnych środków ponieważ lotność jest bardzo wysoka (natychmiastowe
odparowanie), co powoduje, że nie następuje zanieczyszczenie gruntu i wód.
_________________________________________________________________________________________________SEKCJA 9:WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE I CHEMICZNE__________________________________________________________________________________________________

9.1

Informacje na temat podstawowych właściwości fizycznych i chemicznycha) Wygląd
Bezbarwna ciecz – skroplony gaz (w warunkach normalnych gaz).
b) ZapachWęglowodorowy.
c) Próg zapachu
Brak dostępnych danych.
d) pH
Nie oznacza się.
e) Temperatura topnienia/krzepnięcia
-187,6 do –138,3 °Cf) Początkowa temperatura wrzenia i zakres temperatur wrzenia- 42 do – 0.5 °Cg) Temperatura zapłonu< - 60 0C.
h) Szybkość parowania
Brak dostępnych danych.
i) Palność
Skrajnie łatwopalny gaz.
j) Górna/dolna granica palności lub górna/dolna granica wybuchowości
Górna: 9.6 % obj.
Dolna: 1.9 % obj.
k) Prężność par
5800 hPa (20 °C)l) Gęstość par> 2 (powietrze=1)___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 6 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)m) Gęstość względna
0,5 do 0,56 (woda = 1).
n) Rozpuszczalność
W wodzie: < 0.1 g/l w 24 °Co) Współczynnik podziału: n-oktanol/woda
Współczynnik podziału wyznacza się dla substancji w stanie ciekłym (produkt w temperaturze pokojowej jest
gazem).
p) Temperatura samozapłonu> 460 °Cq) Temperatura rozkładu
Brak dostępnych danych.
r) Lepkość
Lepkość jest właściwością substancji w stanie ciekłym (produkt w temperaturze pokojowej jest gazem).
s) Właściwości wybuchowe
Zgodnie zapisami aneksu VII do REACH badanie nie musi być przeprowadzane, ponieważ w cząsteczce nie magrup chemicznych związanych z właściwościami wybuchowymi.
t) Właściwości utleniające
Zgodnie z zapisami aneksu VII do REACH badanie nie musi być przeprowadzane, ponieważ na podstawie struktury
chemicznej substancji nie wchodzi ona w reakcje egzotermiczne z materiałami łatwopalnymi.

9.2

Inne informacje
Pary są cięższe od powietrza. Mogą się gromadzić w przestrzeniach zamkniętych, szczególnie na poziomie lubponiżej poziomu terenu.

___________________________________________________________________________________________________SEKCJA 10: STABILNOŚĆ i REAKTYWNOŚĆ
___________________________________________________________________________________________________

10.1 Reaktywność
W warunkach składowania i obchodzenia się zgodnie z przeznaczeniem – brak reaktywności.

10.2 Stabilność chemiczna
W normalnych warunkach stosowania i magazynowania substancja stabilna.

10.3 Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji
Pary substancji mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem.

10.4 Warunki, których należy unikać
Kontakt substancji z ogniem lub powierzchniami o temperaturze o wysokiej temperaturze może spowodować jegorozkład połączony z emisją toksycznych gazów.

10.5 Materiały niezgodne
Mocne zasady, silne utleniacze, metale ziem alkalicznych, metale alkaliczne, glin, magnez, cynk.

10.6 Niebezpieczne produkty rozkładu
Brak.
__________________________________________________________________________________________________SEKCJA 11: INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE___________________________________________________________________________________________________

11.1 Informacje dotyczące skutków toksykologicznych
Toksyczność ostra:
W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Działanie żrące/drażniące na skórę:W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. Bezpośredni kontakt ze skroplonym gazem możepowodować odmrożenia.
___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 7 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy:
W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. Bezpośredni kontakt ze skroplonym gazem możepowodować uszkodzenie oczu z powodu odmrożenia.
Działanie uczulające na drogi oddechowe lub skórę:W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Działanie mutagenne na komórki rozrodcze:
W oparciu o dostępne dane kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Nie stwierdzono działania mutagennego (badania na białych myszach).
Rakotwórczość:W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Szkodliwe działanie na rozrodczość:W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie jednorazowe:
W oparciu o dostępne dane kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie powtarzane:
W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. Może powodować zmiany w systemie nerwowym
na skutek długotrwałego narażenia na wysokie stężenie w powietrzu
Zagrożenie spowodowane aspiracją:W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione (produkt jest gazem w normalnych warunkach).
__________________________________________________________________________________________________SEKCJA 12: INFORMACJE EKOLOGICZNE__________________________________________________________________________________________________

12.1 Toksyczność
W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione.
Toksyczność ostra:
CL50 – ryby (Cyprinus carpio) > 197 (96h)CE50 – bezkręgowce (Daphnia magna ) > 100 mg/l (48h)NOEC (glony): > 100 mg/l (72h)12.2 Trwałość i zdolność do rozkładu
Produkt łatwo ulega biodegradacji i degradacji poprzez fotolizę w powietrzu.

12.3 Zdolność do bioakumulacji
Nie należy oczekiwać bioakumulacji.
Współczynnik podziału oktanol/woda (log Ko/w): Nie oznacza się dla gazów
Współczynnik biokoncentracji (BCF): Nie dotyczy.

12.4 Mobilność w glebie
12.5

Ze względu na niską temperaturę wrzenia substancja szybko odparowuje do atmosfery.
Wyniki oceny właściwości PBT i vPvB
Substancja nie spełnia kryteriów PBT i vPvB.

12.6 Inne szkodliwe skutki działania
Nie zawiera substancji zubożających warstwę ozonową.
__________________________________________________________________________________________________SEKCJA 13: POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI__________________________________________________________________________________________________

13.1 Metody unieszkodliwiania odpadów
Gdy stosuje się produkt jako paliwo, nie są generowane odpady.
Zużyte opakowania dokładnie opróżnić. Opakowania wielokrotnego użytku mogą być (po oczyszczeniu) używane
powtórnie.
___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 8 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)Zbiorniki: muszą mieć aktualne dopuszczenie UDT. Zbiorniki wyłączone z eksploatacji muszą być opróżnione z
gazu i naazotowane.
Specjalne środki ostrożności:Usuwać produkt i jego opakowanie w sposób bezpieczny. Należy zachować ostrożność podczas operowaniaopróżnionymi pojemnikami, które nie zostały dokładnie oczyszczone. Nie ciąć, nie spawać używanych pojemników,jeżeli nie zostały dokładnie oczyszczone.

_________________________________________________________________________________SEKCJA 14: INFORMACJE DOTYCZĄCE TRANSPORTU__________________________________________________________________________________________________

ADR/RID, IMDG, IATA
14.1 Numer UN (numer ONZ)
1965

14.2 Prawidłowa nazwa przewozowa UN
MIESZANINA WĘGLOWODORÓW GAZOWYCH, SKROPLONA, I.N.O. (Mieszanina B)

14.3 Klasa(-y) zagrożenia w transporcie
2/2F

14.4 Grupa opakowaniowa-

14.5 Zagrożenia dla środowiska
Substancja nie stanowi zagrożenia dla środowiska zgodnie z kryteriami zawartymi w przepisach modelowych ONZ.

14.6 Szczególne środki ostrożności dla użytkowników
Należy zawsze transportować w zamkniętych pojemnikach, które znajdują się w pozycji pionowej i są odpowiednio
zabezpieczone. Należy się upewnić, że osoby transportujące produkt wiedzą, co należy robić w przypadku awarii
lub rozlania się produktu.

14.7 Transport luzem zgodnie z załącznikiem II do konwencji MARPOL i kodeksem IBC
Nie dotyczy.

_________ _________________________________________________________________________SEKCJA 15: INFORMACJE DOTYCZĄCE PRZEPISÓW PRAWNYCH___________________________________________________________________________________________________

15.1 Przepisy prawne dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska specyficzne dla
substancji lub mieszaniny
Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. nr 63, poz. 322, 2011) z
późn. zmianami (Dz. U., 2015, poz.675) oraz tekst jednolity (Dz. U., 2015, poz. 1203 z 20 sierpnia 2015).
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008r.
w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy
67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dziennik Urzędowy Unii
Europejskiej seria L nr 353 z 31 grudnia 2008 roku) z późniejszymi zmianami (dostosowania do postępu
technicznego 1 - 7 ATP).
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków
ochrony indywidualnej (Dz. U. nr 259, 2173, 2005).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych
dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U., poz. 817 z dnia
23.06.2014).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla
zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 33, poz. 166, 2011).
___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 9 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej zwystępowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (Dz. U. nr 11, poz. 86, 2005 z późniejszymi zmianami).
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. nr 227, poz. 1367, 2011 zpóźniejszymi zmianami).
Oświadczenie Rządowe z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B Umowy
Europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów nie bezpiecznych (ADR) sporządzonej
w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. nr 178, poz. 1481, 2005 z późniejszymi zmianami).
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. poz. 21, 2013).
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. , poz. 888,
2013).
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U.
poz. 1923, 2014).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 175, poz.
1458, 2005).
Rozporządzenie (WE) 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku w sprawie
rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia
Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady
(EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG idyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
seria L nr 396 z 30 grudnia 2006 roku z późniejszymi zmianami).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów
oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie
lub mieszaniny stwarzające zagrożenie.

15.2 Ocena bezpieczeństwa chemicznego
Dostawca nie dokonał oceny bezpieczeństwa chemicznego substancji.
___________________________________________________________________________________________________SEKCJA 16: INNE INFORMACJE___________________________________________________________________________________________________
Karta opracowana w Instytucie Chemii Przemysłowej im prof. I. Mościckiego w Warszawie na podstawie
danych dostarczonych przez dostawcę.
Dodatkowe źródło informacji:Dane dla substancji zarejestrowanych: http://echa.europa.eu/web/guest/information-on-chemicals/registeredsubstances oraz dane dostępne w literaturze naukowej oraz w poradnikach fizykochemicznych.
Informacje zamieszczone w karcie charakterystyki mają na celu opisanie produktu jedynie z punktu wymagań
bezpieczeństwa. Użytkownik jest odpowiedzialny za stworzenie warunków bezpiecznego używania produktu i to on
bierze na siebie odpowiedzialność za skutki wynikające z niewłaściwego stosowania niniejszego produktu.
Skróty:NDS - Najwyższe dopuszczalne stężenie na stanowisku pracy – najwyższe dopuszczalne stężenie średnie ważone,którego oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-godzinnego czasu pracy, przez cały okres jego aktywności
zawodowej, nie powinno spowodować zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń
NDSCh - Najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe – najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe ustalone jako
wartość średnia, która nie powinna spowodować ujemnych zmian w stanie zdrowia pracownika oraz w stanie
zdrowia jego przyszłych pokoleń, jeżeli utrzymuje się w środowisku pracy nie dłużej niż 30 minut w czasie zmiany
roboczej
DSB - Dopuszczalne stężenie w materiale biologicznym - najwyższy dopuszczalny poziom określonego czynnika
lub jego metabolitu w odpowiednim materiale biologicznym lub najwyższa dopuszczalna wartość odpowiedniegowskaźnika, określającego oddziaływanie czynnika chemicznego na organizm
vPvB - Substancja bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 10 z 11

KARTA CHARAKTERYSTYKI___________________________________________________________________________
sporządzona zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń istosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów REACH (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L.132 z 29.05.2015 r.)
PBT - Substancja trwała, wykazująca zdolność do bioakumulacji i toksyczna
DL50 – Dawka śmiertelna – dawka, przy której obserwuje się zgon 50 % badanych zwierząt w określonym
przedziale czasowym
CL50 – Stężenie śmiertelne - stężenie, przy którym obserwuje się zgon 50 % badanych zwierząt w określonym
przedziale czasowym
CI50 - medialne stężenie powodujące 50% zahamowanie danego parametru, np. wzrostu w określonym przedziale
czasowym
CE50 – Stężenie efektywne – efektywne stężenie substancji powodujące reakcję na poziomie 50% maksymalnej
wartości
DNEL - Poziom niepowodujący szkodliwego działania dla zdrowia człowieka - poziom narażenia na działanie
substancji niepowodujący szkodliwego działania dla zdrowia człowieka
PNEC - Przewidywane stężenie niepowodujące zmian w środowisku - stężenie substancji, poniżej którego nie
przewiduje się wystąpienia szkodliwych skutków dla środowiska
BCF - Współczynnik biokoncentracji (biostężenia) – stosunek stężenia substancji w organizmie do jego stężenia w
wodzie w stanie równowagi
ADR- umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych ( ang.
Agreement on Dangerous Goods by Road)
RID – Regulamin międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (ang. Regulations Concerning
the International Transport of Dangerous Goods by Rail)IMDG – Międzynarodowy Kodeks Ładunków Niebezpiecznych (ang. International Maritime Dangerous Goods
Code)
IATA - Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (ang. International Air Transport Association)
CAS – numer przypisany substancji chemicznej w wykazie Chemical Abstracts Service
WE - numer referencyjny stosowany w Unii Europejskiej w celu identyfikacji substancji niebezpiecznych, w
szczególności zarejestrowanych w Europejskim Wykazie Istniejących Substancji o Znaczeniu Komercyjnym(EINECS – ang. European Inventory of Existing Chemical Substances), lub w Europejskim Wykazie
Notyfikowanych Substancji Chemicznych ELINCS (ang. European List of Notified Chemical Substances), lub
wykazie substancji chemicznych wymienionych w publikacji „No-longer polymers"
Numer UN – czterocyfrowy numer rozpoznawczy materiału w wykazie materiałów niebezpiecznych ONZ,
pochodzący z „Przepisów modelowych ONZ”, do którego klasyfikowany jest materiał indywidualny, mieszanina
lub przedmiot

Niniejsza karta charakterystyki jest własnością firmy BARTER S.A. i podlega ochronie wynikającej z ustawy z dnia
4 lutego 1994 r. z późniejszymi zmianami (ustawa z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. 2015, poz. 994)) o prawie
autorskim i prawach pokrewnych. Kopiowanie, adaptowanie, przekształcanie lub modyfikowanie karty
charakterystyki lub jej fragmentów bez uprzedniej zgody właściciela i Instytutu Chemii Przemysłowej w
Warszawie jest zabronione.

___________________________________________________________________________________________________
LPG
Strona 11 z 11