Қ.Бітібаеваның
«Конструкторлық жобалау»технологиясын қазақ әдебиеті
сабағында қолданудыңтиімділігі
Барлыбек Сырттанұлы атындағы №25 орта мектептің
Қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінің мұғалімі Ғ.Нұрқасым

Бүгінгі күнде мектеп –болашақ мектебі, яғни мәденисаналы, баланың жеке дамуынапедагогикалық жағдайжасайтын және оқушы
тұлғасын қалыптастыруғакөмектесетін, рухани таза, бай,әлеуметтік өмірге бейімделген,бәсекеге қабілетті жаңа ұрпақ
өсіріп, дамытып, жетілдіретін
мектеп болуы шарт.
 Осы талаптарға сай мұғалім –шығармашылықпен жұмыс
істей алатын тұлға, өзінің
пәнін жетік меңгерген
парасатты, білімді, мәдениетті,іскер, шебер ұстаз болуы тиіс.
Әдебиетті оқытудыңинновациялық авторлықтехнологиясын
қалыптастырған ғалымұстаз әлемдік әдістеме
ілімін зерттеп, саралап, еңтиімді деп санаған әдістәсілдеріне ұлттық сипат
бере отырып, өз тәжіриесіне
енгізіп отырды. Сондықтан
жаңа білім мазмұнымен
үндестігінің негіздерін
құрайтын идеялардың
Қанипа Бітібаевазерттеулерінде көрініс
табуы кездейсоқ емес.

Әдебиет сабағын пайдалы, қызықты,мағыналы етіп өткізу керек.
«Даналық рухын» өскелең ұрпаққа
жеткізу үшін не істеуіміз керек?
Мектепке келген оқушы әдебиет пәнін
тағатсыздана күтуі үшін, оқыту
үрдісін қалай ұйымдастырсақ
болады? Ол үшін оқытуда
инновацияны белсенді қолдану, яғниәрбір педагог инновациялық әдістәсілдерді кеңінен пайдалануықажет.

Әдебиетті оқытудың өзекті
міндеті – оқушыларды кітап оқуғабаулу, білікті оқырман тәрбиелеу.
Мектеп оқушыларын көркем
шығармаларды оқуға баулуда,олардың оқу құзіреттілігін
қалыптастыруда әдеби білімдікеңейтуге, оқырмандардың
қызығушылығын қалыптастыруға,конструкторлық жобалау
технологиясын қолдану тиімді.
Қанипа Бітібаеватехнологияларының басты
талаптарының бірі – оқушылардың
өзіндік ізденісі, шығармашылық
қабілеттеріне жол ашу, ғылыми
ізденісін ояту. Сондықтан датапсырмалар үнемі оқушыларға
алдын-ала беріліп, баланың өзіндік
ойлауына, ізденісіне түрткіболады.

Күрделі әрі маңызды тапсырманы орындаудың
жеңіл, оңтайлы жолын қарастырады

Шығармашылық жұмыстарға, ғылыми
ізденістерге жетелейді

Алған теориялық білімін тәжірибеде өзбеттерімен қолдана білуге дағдыланады

Өзін өзі оқытуға, логикалық ойлауға, ізденуге,ақпаратты дұрыс пайдалана білуге үйренеді

Сыныпта ұжымдық, топтық, жұптық жұмыстың
барлық түрлерін қамтамасыз етуге болады

Оқушыны еңбекқорлыққа, көздеген мақсатқа жетугеүйретеді

Зерттеу жұмыстарымен айналысуға, оны дағдығаайналдыруға мүмкіндік береді.

№ Сабақтың тақырыбыОқу мақсаттарыс/сМ.Әуезов «Көксерек» повесі
1 Шығарманың сюжеті
7.1.1.1 әдеби шығарма сюжетінің 1құрамдас бөлшектерін талдау;2 Шығарманың мазмұны
7.2.1.1 шығармадағы эпизодтар мен1бейнелерді салғастыру;3 Шығарманың тілі7.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш
1құралдардың (символ, синекдоха,қайталау түрлері: эпифора, анафора,аллитерация, ассонанс, риторикалықсұрақ) қолданысын талдау;5Шығармадағы
үзінділермен жұмысШығарманың
жаңашылдағы мензамануилығы

7.1.4.1 көркем шығармадағы кейіпкер 1бейнесін ашып, үзінділерді жатқа айту7.3.2.1 әдеби жанр түрлерінің даму1барысына, жаңашылдығына заманауи
тұрғыдан баға беру;6Әдеби сын7.3.4.1 әдеби шығарманың
эстетикалық құндылығы туралы
шағын сыни шолу жазу41

Оқиғалартізбегі моделіӘдебиет
теориясы моделіТалдау моделіТарихи
құндылық моделіКонструкторлықжобалаутехнологиясыСипаттау моделіСалыстырумоделіСыртқымұқаба моделіКластер

№ ТақырыбыҚ.Бітібаевабойыншасабақ түріСипаттау моделі 1-топ «Билеркеңесініңотырысы»Жұмыс түрі2 Шығарманың
мазмұны

Салыстыру
моделі

2-топ «Консилиум»Ассоцияция әдісі,Проблемалық сұрақтар.

3 Шығарманыңтілі

Көркемдеуқұралдары
моделі

3-топ «Сөз жарысы» Сөзжұмбақтар,Стоп кадр стратегиясы4 Шығармадағы
үзінділермен
жұмыс
5 Шығарманың
жаңашылдағы
мензамануилығы
6 Әдеби сынСыртқы мұқаба
моделі

4-топ «Өнер жарысы Жоба қорғау, Аукцион,монолог, полилогТарихи
құндылық
моделі

5-топ «Жобалар
сайысы»Жоба қорғау, дөңгелек
үстелТалдау моделі6-топ «Билер
кеңесініңотырысы»Жоба қорғау,конференция, ғылыми
жоба

1 Шығарманың
сюжеті

Модель түрлері ТопСипаттау эссесі
Дербес пікір әдісі,Идеялар шеберханасыКонструкторлық жобалау технологиясы
Модель түрлері
Оқиғалар тізбегі моделі

Шығарманың фабуласы мен сюжетін салыстырады
Композициялық құрылысын талдайды
Идеясын анықтайды, дәлелдер келтіреді
Жанр түрін сипаттайды

Әдебиет теориясымоделі

Образ түрлері
Типтік образПортрет
МінездемеМонолог, полилог
Айшықтау түрлеріТроп түрлері

Салыстыру моделі

Ұқсас шығармаларды іздейді
Ұқсастығы мен айырмашылығын дәлелдейді

Сыртқы мұқаба моделі

Кітаптың сыртқы бетіТитул бетіАннотацияАлғысөзМазмұныКластер моделіКейіпкерлерОқиғаларҰқсас шығармаларСипаттау моделіМазмұны
Театрландырылған қойылымМонологПолилогТарихи құндылық моделіШығарманың тарихыКөркем фильмҰлттық құндылықпен үндестігіШығармадағы шынайылықСалт дәстүрмен байланысыТалдау моделіӘдеби эссеМақалаӘдеби сынКреативті әңгіме

Тақырыбы:БӨЛІМКІРІСПЕТақырыпқақатыстыақпаратАвтор ұстанымыТезис

жалпы 20%НЕГІЗГІ
БӨЛІМ1. Тезисті
талдауға
қажетті 65%аргумент
Көмекші сөздер:ДәлелАлдымен, ....еңТүсіндіру, мысал келтіру
маңыздысы ретінде,1. Тезисті
талдауға
қажетті ...одан кейін...., бұдан
аргумент
басқа, ..аргумент
Дәлелретінде,Түсіндіру, мысал келтіру
...сенімділікті
арттырады.

ҚОРЫТЫНДЫ Негізгі пікірді қорытындылау15%

Қ. О. Бітібаеваның: «Модель –әр оқушының алдында жатады.
Ол білім алудың бағдар
шамындай, оқушылар оғанқарап, әр түрлі іздену, зерттеу
жұмыстарын да орындайды» –деген пікіріне сүйене отырып,талдау конструкциясынұсындық.

Қ.О.Бітібаеваның
пайымдауынша : «Технология бірдиагностиканы басшылыққаалған, жеке тұлғаға қарай
бағытталған мақсатты, сапалыоқу әрекетін ұйымдастыру.
Технология – жеке тұлғаныдамытуға негізделген мақсаттыпедагогикалық жүйе».

Әдебиет сабағында конструкторлық жобалау,модельдеу технологиясы арқылы оқушылар
төмендегідей білім жетістіктерін көрсетеді:-Жаңа сабақты толық түсінеді;-Тақырып бойынша білімін бекітеді;-Білім жетістіктері мен нәтижелерін тексере алады;-Оқу материалдарымен өз бетінше білім алуғадағдыланады;-Білім алудағы олқылықтарды жоюға көмектеседі;-Жан жақты іздене білуге үйренеді;-Ғылыми жұмыстардың қыр сырын таниды;-Әдебиетке деген қызығушылығы артады;-Ұжымда жұмылып жұмыс жасап үйренеді;Қазақ әдебиетін тереңдетіп оқытуда Қ. О. Бітібаева«Конструкторлық жобалау» технологиясын ұсына отырып:«Әдебиет - сөз сабағы, көбінде сөздік әдістер арқылы білім беретін
пән. Ал айтылатын сөздің бәрі есте қала ма, жоқ па, ол әрине,ерекше зерттеуді керек ететін мәселе. Ал бұл модель - мұғалімнің
оқытуда конструкциялық жобалау технологиясына арқа сүйейтінін
көрсетеді. Өйткені, оның өнімді нәтиже берері сөзсіз,» - деп үлгісызбаның тиімді әдіс екеніне баса назар аударады.
Ұсыныс: Облысымыздың барлық өңірінде «Конструкторлық жобалау»технологиясын қазақ әдебиеті сабағында қолдануға шақырамын

Қанипа Бітібаеваның конструкторлық жобалаутехнологиясын қазақ әдебиеті сабақтарында
жүйелі қолдану оқушылардың әдебиетке дегенқызығушылықтарын арттыратындығы сөзсіз.

Назар қойып тыңдағандарыңызға рақмет!