Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 56b-57a101

Facsimiles

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 57b-58a

102

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 58b-59a103

Facsimiles

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 59b-60a

104

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 60b-61a105

Facsimiles

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 61b-62a

106

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 62b-63a

107

Facsimiles

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 63b-64a

108

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 64b-65a109

Facsimiles

1. Rawḍat al-ansāb A, ff. 65b-66a

110

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

1. Rawḍat al-ansāb B, pp. 2-3

111

Facsimiles

1. Rawḍat al-ansāb B, pp. 92-93

112

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 1b-2a113

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 2b-3a114

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 3b-4a115

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 4b-5a116

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 5b-6a117

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 6b-7a118

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 7b-8a119Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 8b-9a120

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 9b-0a121

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 10b-11a

122

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 11b-12a123Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 12b-13a

124

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 13b-14a

125Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 14b-15a

126

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 15b-16a127Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 16b-17a

128

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 17b-18a

129Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 18b-19a

130

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 19b-20a

131

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 20b-21a

132

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 21b-22a

133

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 22b-23a

134

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 23b-24a

135Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 24b-25a

136

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 25b-26a137

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 26b-27a

138

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 27b-28a139

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 28b-29a

140

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 29b-30a141

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 30b-31a

142

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 31b-32a143

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 32b-33a

144

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 33b-34a

145

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 34b-35a

146

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 35b-36a147

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 36b-37a

148

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 37b-38a149

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 38b-39a

150

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 39b-40a151

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 40b-41a

152

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 41b-42a

153

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 42b-43a

154

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 43b-44a155

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 44b-45a

156

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 45b-46a

157

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 46b-47a

158

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 47b-48a

159

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 48b-49a

160

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 49b-50a

161

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 50b-51a

162

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 51b-52a163

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 52b-53a

164

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 53b-54a

165

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 54b-55a

166

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 55b-56a167

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 56b-57a

168

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 57b-58a

169

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 58b-59a

170

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 59b-60a

171

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 60b-61a172

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 61b-62a173

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 62b-63a

174

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 63b-64a

175

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 64b-65a

176

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 65b-66a

177

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 66b-67a

178

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 67b-68a

179

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 68b-69a

180

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 69b-70a

181

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 70b-71a

182

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 71b-72a183

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 72b-73a

184

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 73b-74a

185

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 74b-75a

186

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 75b-76a

187

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 76b-77a

188

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 77b-78a

189

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 78b-79a

190

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 79b-80a191

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 80b-81a

192

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 81b-82a

193

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 82b-83a

194

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 83b-84a

195

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 84b-85a

196

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 85b-86a

197

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 86b-87a

198

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 87b-88a

199

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 88b-89a

200

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 89b-90a

201

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 90b-91a

202

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 91b-92a

203

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 92b-93a

204

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 93b-94a

205

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 94b-95a

206

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 95b-96a

207

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 96b-97a

208

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 97b-98a

209

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 98b-99a

210

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 99b-100a

211

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra A, ff. 100b-101a

212

Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan

2. Hagiography of Walī khān tūra B, 3b

213

Facsimiles

2. Hagiography of Walī khān tūra B, 62b

214Texts‫‪I. Genealogies‬‬‫‪1. Genealogy of Īshān Ḥusayn khān tūra‬‬‫***‬‫اﻣـﺎ ﺑـﻌﺪ ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب دﻳـﻦ و دوﻟـﺖ و ﻫـﺮ ﺧـﺎﻃـﺮ ﺧـﻄﻴﺮ اﺻـﺤﺎب ﻳـﻘﲔ و ﻣـﻠﺖ و‬‫ﺣ ـﻜﺎم ﻋ ـﺎﻟ ـﻴﻤﻘﺎم و ﻋ ـﻠﻤﺎى ﻋ ـﻈﺎم و ﺳ ـﺎدات ذوى اﻻﺣ ـﺘﺮام و ﺧ ـﻮاص و ﻋ ـﻮام و ﻃ ـﻮاﻳ ـﻒ اﱈ و‬‫اﻫـﻞ اﳝﺎن و اﺳـﻼم ﻗـﺮﻧـﺎ ﺑـﻌﺪ ﻗـﺮن ﺑـﻄﻨﺎ ﺑـﻌﺪ ﺑـﻄﻦ اﺑـﺪا ﻣـﺎ ﺗـﻨﺎﺳـﻠﻮا اﻟـﻰ اﻧـﻘﺮاض اﻟـﻌﺎﻟـﻢ واﺿـﺢ و‬‫ﻻﻳـﺢ و ﻣـﺒﺮﻫـﻦ و ﻣـﻌﲔ ﺑـﺎد ﻛـﻪ ﺑـﻴﺎن ﻧﺴـﺐ ﻋـﺎﻟـﻰ ﲢﺮﻳـﺮ ﺷﺠـﺮٌه ﻛـﺜﻴﺮة اﻟـﺜﻤﺮة ﺑـﺮ ﺧـﻮاﺟـﮕﺎن و‬‫ﺳـﻴﺪان ﺻـﺤﻴﺢ اﻟﻨﺴـﺐ ﻻزم اﺳـﺖ‪ ،‬ﭼـﻮﻧـﻜﻪ ﻣـﺎ ﺑـﻪ اﻻﻣـﺘﻴﺎز ﺧـﻮاﺟـﮕﺎن ﺑـﻪ ﻧﺴـﺐ و ﻣـﺎ ﺑـﻪ اﻻﻣـﺘﻴﺎز‬‫ﻋﺎﳌﺎن ﺣﺴﺐ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑـﻨﺎء ﻋـﻠﻴﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺎه ﻣﺤـﺮم اﳊﺮام ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۹۹‬ﻳﻜﻬـﺰار دو ﺻـﺪ ﻧـﻮد ﻧـﻪ ﺑـﻮد ﻛـﻪ در‬‫ﻗـﻴﺪ ﲢﺮﻳـﺮ در آورده ﺷـﺪ‪ .‬اﻳـﻦ ﻧﺴـﺐﻧـﺎﻣـٌﻪ و ﺷﺠـﺮٌه ﺷـﺮﻳـﻔﻪ را از ﻧﺴـﺐﻧـﺎﻣـٌﻪ اﻳـﺸﺎن ﻗـﺪه ﺧـﺎن‬‫ﺗ ـﻮره و او از ﻧﺴ ـﺐﻧ ـﺎﻣ ـٌﻪ ﻗ ـﺪﳝٌﻪ ﺛ ـﺎﺑ ـﺘٌﻪ ﻣ ـﺜﺒﺘٌﻪ اوﻻد ﺟ ـﻨﺎب ﺣ ـﻀﺮت اﻳ ـﺸﺎن ﻋ ـﺒﺪ اﻟ ـﻠﻪ ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ‬‫ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى را ﺗـﻌﻈﻴﻤﺎً و ﺗـﻮﻗـﻴﺮاً و اﻛـﺮاﻣـﺎً ﲟﻀﻤﻮن ﺣـﺪﻳـﺚ ﺻـﺤﻴﺢ ﺣـﻀﺮت آن ﺳـﻠﻄﺎن‬‫ﺳـﻨﺪ اﻧـﺒﻴﺎ و ﺧـﻼﺻـﻪٌ اﺗـﻘﻴﺎء ﻳـﻌﻨﻰ ﺑـﻨﺎم ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻛـﻪ اﻛـﺮﻣـﻮا اوﻻدى‬‫اﻟـﺼﺎﳊﲔ ﻟـﻠﻪ و اﻟـﻄﺎﳊﲔ ﻟـﻰ‪ ،‬ﺑـﺎﻳـﻦ ﺗـﺮﺗـﻴﺐ اﻳـﺸﺎن ﺣﺴـﲔ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻳـﺸﺎن ﺗـﻮره ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره اﺑـﻦ اﻳـﺸﺎن ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﻛـﺎﻣـﻞ ﻣـﻜﻤﻞ ﻧـﻮر ﻣـﺮﻗـﺪه اﺑـﻦ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ اﺑـﻦ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل ﭘـﺎدﺷـﺎه اﺑـﻦ ﻣﺤـﻤﺪ رزاق ﭘـﺎدﺷـﺎه ﻛـﻪ ﺑـﺮادر ﮔـﺮاﻣـﻰ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻠﻄﺎن اﻟـﻌﺎرﻓـﲔ و‬‫ﺑ ـ ـﺮﻫ ـ ـﺎن اﶈﻘﻘﲔ وارث اﳌﻌﺮﻓ ـ ـﺔ ﺑ ـ ـﺎﻻرث واﻻﺳ ـ ـﺘﺤﻘﺎق ﻛ ـ ـﺮﱘ اﻟ ـ ـﺸﻤﺎﻳ ـ ـﻞ و اﻻﺧ ـ ـﻼق اﺳ ـ ـﻢ‬‫ﺷﺮﻳﻔﺸﺎن ﻫﺪاﻳﺔ اﻟﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻪ و ﻟﻘﺐ ﺷﺮﻳﻔﺸﺎن ﺧﻮاﺟﻪ آﻓﺎق ﻣﻴﺒﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣـﺨﻔﻰ ﻣـﺒﺎد ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﺧـﻼﻳـﻖ ﺟـﻬﺎﻧـﻜﻪ ﺟـﻨﺎب ﺣـﻀﺮت ﻗـﻄﺐ زﻣـﺎن ﻳـﻚ دﺧـﺘﺮ ﺧـﻮدﺷـﺎﻧـﺮا ﺑـﻪ‬‫ﭘﺴـﺮ ﺑـﺮادر ﺧـﻮد ﻛـﻪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل ﭘـﺎدﺷـﺎه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻨﺎﺳـﺐ دﻳـﺪه‪ ،‬در ﺳـﻠﻚ ازدواج در آوردهاﻧـﺪ‬‫و از ﻫـﺮ دو اﻳـﻨﻬﺎ اﻳـﺸﺎن ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ ﺷﻬـﺒﺎز ﺑـﻠﻨﺪ ﭘـﺮواز ﻣـﺘﻮﻟـﺪ ﺷـﺪهاﻧـﺪ‪ ،‬ﻧـﻮر اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫ﻣـﺮﻗـﺪه و ﺟـﻌﻞ اﳉﻨﺔ ﻣـﺴﻜﻨﻪ و ﺟـﻨﺎب ﺣـﻀﺮت ﻫـﺪاﻳـﺔ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ زﺑـﺪة اﻟـﻌﺎرﻓـﲔ ﺣـﻀﺮت‬‫ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ ﻳ ـﻮﺳ ـﻒ ﺧ ـﻮاﺟ ـﻢ اﺑ ـﻦ ﺣ ـﻀﺮت ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ ﻫ ـﺎﺷ ـﻢ دﻫ ـﺒﻴﺪى ﻣ ـﻠﻘﺐ ﺑ ـﺤﻀﺮت ﻣﺤ ـﻤﺪ اﻣ ـﲔ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻠﻄﺎن اﳌﻌﻈﻢ اﳌﻜﺮم راﻫـﻨﻤﺎﻳـﻨﺪهٌ ﺳـﺎﻟـﻜﺎن ﻃـﺮﻳـﻘﺖ و روﻧـﻖ اﻓـﺰاى راه‬

‫‪Texts‬‬‫روان ﺟـﺎدٌه ﺷـﺮﻳـﻌﺖ ﺣـﻀﺮت ﻣﺨـﺪوم اﻻﻋـﻈﻢ ﻗـﺪس اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ اروﺣـﻬﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺟـﻼل‬‫اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ زﺑـﺪة اﳌﺪﻗـﻘﲔ و ﻗـﺪوة اﶈﻘﻘﲔ ﺗـﺎج اﳌّﻠﺔ و اﻟـﺪﻳـﻦ ﺳـﺮاج اﻻﺳـﻼم و‬‫اﳌﺴﻠﻤﲔ ﺣ ـﻀﺮت ﺳ ـﻴﺪ ﺑ ـﺮﻫ ـﺎن اﻟ ـﺪﻳ ـﻦ ﺧ ـﻮاﺟ ـﻢ اﺑ ـﻦ ﺟ ـﻨﺎب ﺣ ـﻘﺎﻳ ـﻖ ﭘ ـﻨﺎه و ﻣ ـﻌﺎرف دﺳ ـﺘﮕﺎه‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻣـﻴﺮ دﻳـﻮاﻧـﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺑـﺮﻫـﺎن اﻟـﺪﻳـﻦ ﻗـﻠﻴﭻ‬‫ﻧـّﻮر ﻣـﺮﻗـﺪه اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻛـﻤﺎل اﻟـﺪﻳـﻦ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﻗـﻄﺐ ﻓـﻠﻚ ﻛـﺮاﻣـﺖ ﻣـﺮﻛـﺰ داﻳـﺮٌه ﻫـﺪاﻳـﺖ ﻣـﺮﺟـﻊ‬‫ﻗـﺒﻠٌﻪ اﻣـﺎﻣـﺖ ﮔـﻮﻫـﺮ ﻛـﺎن ﻣـﻼﺣـﺖ اﻋـﻨﻰ ﺳـﻴﺪ ﺟـﻼل اﻟـﺪﻳـﻦ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺷـﺎه ﺣﺴـﲔ اﺑـﻦ‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺷـﺎه ﺣـﺴﻦ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﺣـﻤﺪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﻴﺪ اﻟـﻠﻪ اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ اﻓـﻀﻞ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ‬‫اﻋـﺮج اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻃـﺎﻟـﺐ اﺑـﻦ ﺳـﻴﻤﺮغ ﻗـﺎف ﻣـّﻠﺖ ﺛـﻤﺮٌه ﺷﺠـﺮٌه ﺧـﻠﺖ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﻋـﻠﻰ‬‫ﻣـﻮﺳـﻰ رﺿـﺎ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﻣـﻮﺳـﻰ ﻛـﺎﻇـﻢ اﺑـﻦ ﺟـﻨﺎب آن ﺷﻬـﺒﺎز ﺑـﻠﻨﺪ ﭘـﺮواز ﻫـﻮاى ﻋـﻠﻮﻫـﻤﺖ‬‫ﮔـﻮﻫـﺮ ﮔـﻨﺞ ﺧـﺰﻳـﻨٌﻪ ﻗـﻨﺎﻋـﺖ و ﺟـﻮﻫـﺮ دﻓـﻴﻨٌﻪ ﻓـﻄﺎﻧـﺖ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﺟـﻌﻔﺮ ﺻـﺎدق و رﻫـﻨﻤﺎى ﺳـﺎﻟـﻜﺎن‬‫ﻣـﻮاﻓـﻖ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم زﻳـﻦ اﻟـﻌﺎﺑـﺪﻳـﻦ اﺑـﻦ ﮔـﻮﺷـﻮارهٌ ﻋـﺮش‬‫ﻣـﺠﻴﺪ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﺣﺴـﲔ ﺷﻬـﻴﺪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺑـﻰﺑـﻰ ﻓـﺎﻃـﻤٌﻪ زﻫـﺮا ﺷـﻔﻴﻊ ﺟـﻤﻴﻊ اﻫـﻞ ﻧـﺴﺄ ﺑـﻨﺖ‬‫ﺧـﻼﺻـٌﻪ و زﺑـﺪٌه ﻣـﻮﺟـﻮدات ﺳـﻴﺪ ﻛـﺎﻳـﻨﺎت ﺣـﻀﺮت ﻣﺤـﻤﺪ ﻣـﺼﻄﻔﻰ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ و‬‫رﺳﻮل اﻛﺮم اﻧﺪ و اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ اﻋﻠﻢ ﺑﺎ اﻟﺼﻮاب‪ .‬ﲤﺖ اﻟﻨﺴﺐﻧﺎﻣﻪ ﺣﺴﲔ ﺧﺎن‪.‬‬‫***‬‫‪218‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪2. Genealogy of Sayyid Hāshim khān tūra‬‬‫}ﺑﺴﻢ اﻟﻠﻪ اﻟﺮﺣﻤﻦ{ اﻟﺮﺣﻴﻢ‬‫اﳊﻤﺪ ﻟـﻠﻪ ﺧـﺎﻟـﻖ اﻻﻧـﺲ و اﳉﺎن ﻛـﺎﻟﺒﺤـﺮﻳـﻦ ﻳـﻠﺘﻘﻴﺎن و ﺟـﻌﻞ ﺑـﻴﻨﻬﻤﺎ ﺑـﺎﳊﻜﻤﺔ و اﻟﺴـﻠﻄﺎن‬‫ﺑـﺮزخ ﻻ ﻳـﺒﻐﻴﺎن و اﺣـﺮج ﻣـﻨﻬﻤﺎ اﻟـﻮﻟـﺪان ﻛـﺎﻟـﻠﺆﻟـﺆ و اﳌﺮﺟـﺎن و ﺷـﺮف اﻻﻧـﺴﺎن و اذل اﻟﺸـﻴﻄﺎن و‬‫اﻟـﺼﻠﻮة و اﻟﺴـﻼم اﻻﲤﺎن اﻻﻛـﻤﻼن ﻋـﻠﻰ اﻧـﺴﺎن اﻟـﻌﲔ و ﻋـﲔ اﻻﻧـﺴﺎن ﺳـﻴﺪ اﻻﻧـﺲ و اﳉﺎن و‬‫داﻋـﻰ اﳋﻠﻖ اﻟـﻰ اﻟـﺮﺣـﻤﻦ و اﻓـﻀﻞ ﻣـﻦ ﺟـﺎﻫـﺪ ﻟـﻠﻪ ﻧـﻔﺴﻪ وﻓـﺪى و اوﻓـﺢ ﻃـﺮﻳـﻖ اﳊﻖ ﻓﻬـﺪى و‬‫ﻋـﻠﻰ آﻟـﻪ اﻟـﻮارﺛـﲔ ﲟﻴﺮاﺛـﻪ اﻟﻬـﺪى و اﻟـﻔﺎﺋـﺰﻳـﻦ ﺑـﺎﻻﻗـﺘﺪاء و اﻻﻫـﺘﺪاء‪ .‬ﻓـﺮﺧـﻨﺪﺗـﺮ ﺷﺠـﺮهٌ ﻛـﺜﻴﺮة‬‫اﻟـﺜﻤﺮٌه اﻣـﺎن ﻛـﻪ در وادى اﳝﻦ اﳝﺎن از ﺳـﻴﻨﺎى ﺳـﻨٌﻪ اﻧـﺴﺎن ﺑـﺂﺑـﻴﺎرى ﻧـﻴﺴﺎن اﺣـﺴﺎن ﻣـﻠﻚ ﻣـﻨﺎن‬‫ﺳـ ـﺮ در ﻫـ ـﻮاى ﻫـ ـﻮﻳـ ـﺖ ﻛﺸـ ـﺪ و از اﻏـ ـﺼﺎن دل و ﺟـ ـﺎن و ﺷـ ـﺎخ ﺳـ ـﺎر زﺑـ ـﺎن ﮔـ ـﻠﻬﺎى رﻧـ ـﮕﺎرﻧـ ـﮓ‬‫ﮔـﺸﺎﻳـﺪ‪ ،‬ﺛـﻤﺮات ﻧـﻴﻞ ﻣـﻘﺎﺻـﺪ و ﻣـﺮادات ﳕﺎﻳـﺪ و ﻋـﺮوه وﺛـﻘﺎى ﻣـﻘﺼﺪ اﻗـﺼﺎى رﻓـﻌﺖ درﺟـﺎت‬‫ﺗـﻮاﻧـﺪ ﺣـﻤﺪ اﺳـﺖ ﭼـﮕﻮﻧـﻪ ﺣـﻤﺪى ﺣـﻤﺪﻳـﻜﻪ ﻣﻬـﺮﻧـﺎﻣـﻪ اﻟـﻜﺒﺮﻳـﺎء ﻟـﻚ ﺑـﺮ آﻓـﺘﺎب ﭼـﺎر ﻓـﻠﻚ ﺑـﻰ‬‫ﻧـﺴﺎن ﻛﺸـﻴﺪ‪ ،‬ﺣـﻤﺪﻳـﻜﻪ ﺑـﺮ ﻫـﻮاى ﻫـﻮﻳـﺖ ﻫـﻤﺎى دار ﺑـﺮ ﺗـﺨﺖﮔـﺎه ﻣـﻠﻚ ﻗـﺪم ﺳـﺎﻳـﻪﺑـﺎن ﻛﺸـﻴﺪ‪،‬‬‫ى وﺣـﺪﺗـﺶ را از ﺧـﺎر ﺧـﺎرى زن و ﻓـﺮزﻧـﺪ‬‫ﺣـﻤﺪ ﺧـﺪاوﻧـﺪ اﺳـﺖ‪ ،‬ﺳـﺎﺣـﺖ ﻧـﺎﭘـﻴﺪا ﻣـﺴﺎﺣـﺖ واد ٌ‬‫ﻧـﺰاﻣـﺘﻰ اﺳـﺖ‪ .‬ﻣـﺆﻳـﺪ ﺑـﻘﻮﻟـﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﺟـﺪ رﺑـﻨﺎ ﻣـﺎ اﺗﺨـﺬ ﺻـﺎﺣـﺒﺔ و ﻻ وﻟـﺪ و ﺷـﺎدروان ﺳـﺮ اوﻗـﺎت‬‫ﺟـﻼﻟـﺶ را از ﺧـﺲ و ﺧـﺎﺷـﺎك ﻣـﺜﻞ و ﻣـﺎﻧـﻨﺪ ﺗـﻨّﺰﻫـﻰ اﺳـﺖ‪ .‬ﻣـﺆﻛـﺪ ﺑـﻜﻼﻣـﺶ ﻟـﻢ ﻳـﻠﺪ و ﻟـﻢ ﻳـﻮﻟـﺪ و‬‫ﻟ ـﻢ ﻳ ـﻜﻦ ﻟ ـﻪ ﻛ ـﻔﻮًا اﺣ ـﺪ اﻓ ـﻀﻞ ﺻ ـﻠﻮات و اﻛ ـﻤﻞ ﺗﺴ ـﻠﻴﻤﺎت ﻣ ـﺼﻠﲔ و ﻣﺴ ـﻠﻤﲔ ﺣ ـﻀﺮت ﺧ ـﻴﺮ‬‫اﳌﺮﺳـﻠﲔ و ﺳـﻴﺪ اﻻوﻟـﲔ و اﻵﺧـﺮﻳـﻦ را ﺳـﺰاوار اﺳـﺖ‪ ،‬ﺳـﻴﺎدتﻧـﺎﻣـٌﻪ ﻧـﺎﻣـﻰ ﻧـﺒﻮﺗـﺶ ﺑـﺘﻮﻗـﻴﻊ ﻛـﻨﺖ‬‫ﻧـﺒﻴﺎ و آدم ﺑـﲔ اﳌﺎء و اﻟـﻄﲔ ﻣـﻮﻗّﺮ و ﺗـﻮأم و رﻓـﻌﺖﻧـﺎﻣـﻪٌ رﺳـﺎﻟـﺘﺶ ﺑـﻌﻨﺎﻳـﺖﻧـﺎﻣـﻪٌ و ﻣـﺎ ارﺳـﻠﻨﺎك‬‫اﻻ رﺣ ـﻤﺔ ﻟ ـﻠﻌﺎﳌﲔ ﻣ ـﻌﺰز و ﻣ ـﺤﺘﺮم اﺳ ـﺖ‪ ،‬وﺟ ـﻮد ﺑ ـﺎ وﺟ ـﻮدش ﺑ ـﺒﺎزﻧ ـﺎﻣ ـٌﻪ و رﻓ ـﻌﻨﺎﻟ ـﻚ ذﻛ ـﺮك‬‫ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺒﺎﻫﺎت آﺑﺎ و اﺟﺪاد اﺳﺖ و ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻣﻔﺎﺧﺮت اوﻻد و اﺣﻔﺎد اﻟﻰ ﻳﻮم اﻟﺘﻨﺎد ‪.‬‬
‫اﻣـﺎ ﺑـﻌﺪ ﺑـﺮ ﺧـﻮاﻃـﺮ ذاﻛـﻴٌﻪ اﺻـﺤﺎب دﻳـﻦ و دوﻟـﺖ و ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ﺳـﺎﻓـﻴٌﻪ ارﺑـﺎب ﻣـﻠﻚ و‬‫ﻣـّﻠﺖ از ﻋـﻠﻤﺎى ﻋـﻈﺎم و ﺳـﺎدات ﻻزم اﻻﺣـﺘﺮام ﺻـﺪق اﻳـﻦ ﻣـﺮام ﻇـﻬﻮر ﲤﺎم و ﺑـﺮوز ﻻ ﻛـﻼم دارد‬‫ﻛـﻪ ﺳـّﻴﺪان ﻋـﺎﻟـﻰ ﺷـﺎن و ﺧـﻮاﺟـﻪﮔـﺎن ﳒﺎﺑـﺖ ﺗـﻮأﻣـﺎن را ﺑـﻴﺎن ﻧﺴـﺐ و اﻇـﻬﺎر ﻧـﺎم و ﻟـﻘﺐ ﺧـﻮد و‬‫اﺳـﺎﻣـ ٌ‬‫ﻰ آﺑـﺄ و اﺟـﺪاد ﻛـﺮام ﺧـﻮد ﳕﻮدن ﺷـﻴﻮٌه اﻟـﺸﻔﻘﻪ ﻋـﻠﻰ ﺧـﻠﻖ اﻟـﻠﻪ ورزﻳـﺪن اﺳـﺖ‪ .‬ﻧـﺎﻛﺴـﻰ‬‫‪219‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻼ ﺑـﻌﻠﻮ اﻟـﻘﺎﺑـﻬﻢ ﺗـﺮك ﺗـﻮﻗـﺮ اﻳـﺸﺎن ﳕﺎﻳـﺪ اوﺷـﻜًﺎ ﺑـﺴﻤﻮ اﻧـﺴﺎﺑـﻬﻢ ﲢﻘﻴﺮ ﻓـﺮﻣـﺎﻳـﺪ‪ .‬ﺑـﺎﻳـﻦ ﺳـﺒﺐ‬‫ﺟﻬـ ً‬‫ﻣﻮﺟﺐ ﻧﻜﺎل اﻵﺧﺮة ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﺑـﻨﺎء ﻋـﻠﻴﻪ در ﺗـﺎرﻳـﺦ ﺷﻬـﺮ ﺟـﻤﺎدى اﻻول ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۳۲۷‬ﻫـﺰار ﺳـﻪ ﺻـﺪ ﺑﺴـﺖ ﻫـﻔﺖ ﺑـﻮد ﻛـﻪ‬‫در ﻣـﺤﻜﻤٌﻪ ﻣﺤـﺮوﺳـٌﻪ وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻨﺎن ﺣـﻤﻴﺖ ﻋـﻦ اﻵﻓـﺎت و اﻟـﻨﻘﺼﺎن در ﺣـﻀﻮر ﻗـﻀﺎة ﻋـﺎﻟـﻰ‬‫ﻣـﻘﺎم ﻣـﺪ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﻠﻰ ﻇـﻼل ﺣـﻴﻮﺗـﻬﻢ و ﻓـﻮاﺋـﺪ ﺑـﺮﻛـﺎﺗـﻬﻢ اﻳـﻦ ﻧـﺴﺨﻪ ﻣـﻜﺘﻮب ﮔـﺮدﻳـﺪ و ﻧـﻴﺰ ﺣـﻜﻢ‬‫ﻛـﺮده ﺷـﺪ‪ ،‬ﺑـﻪ ﻧـﻌﻮذ ××× ﺑـﺎﻳـﻨﻄﻮر ﻛـﻪ آن ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه ﺳـﻴﺪ ﻫـﺎﺷـﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻠﻘﺐ ﺑـﻪ‬‫ﺳـﻴﺪ ﺗـﺎﺟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﻮد ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﺗـﻮره ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ‬‫ﻣـﻐﻔﻮرى ﻧـﻮره اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﺮﻗـﺪه اﺑـﻦ ﺻـﺎﺣـﺐ اﻟـﺘﻘﻮى و ﻣـﻌﺪن ﺟـﻮد و ﺳـﺨﺎ ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى اﺑـﻦ ﺷـﻴﺦ زﻣـﺎن ﺳـﺮدﻓـﺘﺮ ﻏـﺎزﻳـﺎن ﻋـﺎرف ﺑـﺎﻟـﻠﻪ ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﻧـﻮره اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﺮﻗـﺪه اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل ﭘـﺎدﺷـﺎه اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ رازق‬‫ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﻛ ـﻪ ﺑ ـﺮادر ﮔ ـﺮاﻣ ـﻰ ﺣ ـﻀﺮت ﺳ ـﻠﻄﺎن اﻟ ـﻌﺎرﻓ ـﲔ و ﺑ ـﺮﻫ ـﺎن اﻟ ـﻜﺎﺷ ـﻔﲔ وارث اﳌﻌﺎرف‬‫ﺑـﺎﻻرث و اﻻﺳـﺘﺤﻘﺎق ﻛـﺮﱘ اﻟـﺸﻤﺎﻳـﻞ و اﻻﺧـﻼق اﺳـﻢ ﺷـﺮﻳـﻒ اﻳـﺸﺎن ﺳـﻴﺪ ﻫـﺪاﻳـﺖ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ‬‫و ﻟﻘﺐ ﺷﺎن ﺧﻮاﺟﻪ آﻓﺎق ﻣﻴﺒﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣـﺨﻔﻰ ﻣـﺒﺎد ﺑـﺮ ﺧـﻼﻳـﻖ ﺟـﻬﺎن ﻛـﻪ ﺟـﻨﺎت ﺣـﻀﺮت ﻗـﻄﺐ زﻣـﺎن ﻳـﻜﺪﺧـﺘﺮﺷـﺎﻧـﺮا ﺑـﻪ ﭘﺴـﺮ‬‫ﺑـﺮادر ﺧـﻮد ﻛـﻪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل ﭘـﺎدﺷـﺎه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻨﺎﺳـﺐ دﻳـﺪه‪ ،‬در ﺳـﻠﻚ ازدواج در آوردهاﻧـﺪ و از‬‫ﻫـﺮ دو اﻳـﻨﻬﺎ ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﺷﻬـﺒﺎز ﺑـﻠﻨﺪ ﭘـﺮواز ﻣـﺘﻮﻟـﺪ ﺷـﺪهاﻧـﺪ ﻧـﻮره اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫ﻣ ـﺮﻗ ـﺪه و ﺟ ـﻌﻞ اﳉﻨﺔ ﻣ ـﺜﻮاه و ﺟ ـﻨﺎب ﺣ ـﻀﺮت ﺳ ـﻴﺪ ﻫ ـﺪاﻳ ـﺖ اﻟ ـﻠﻪ ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ اﻳ ـﺸﺎن اﺑ ـﻦ زﺑ ـﺪة‬‫اﻟـﻌﺎرﻓـﲔ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻳـﻮﺳـﻒ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻫـﺎﺷـﻢ ﺧـﻮاﺟـٌﻪ دﻫـﺒﻴﺪى‬‫اﳌﻌﺮوف ﻣـﻠﻘﺐ ﲟﺤﻤﺪ اﻣـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺟـﺎﻣـﻊ اﻟـﻄﺮﻳـﻘﻪ و اﻟﺸـﺮﻳـﻌﺔ ﻛـﺎﺷـﻒ اﳊﻖ و اﳊﻘﻴﻘﺔ‬‫ﻫـﺎدى اﻻﱈ ﺣـﻀﺮت ﻣﺨـﺪوم اﻻﻋـﻈﻢ ﻗـﺪس اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ روﺣـﻪ و ارواح اﺳـﻼﻓـﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫ﺟـﻼل اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺗـﺎج اﳌﻠﺖ و اﻟـﺪﻳـﻦ ﺳـﺮاج اﻻﺳـﻼم و اﳌﺴﻠﻤﲔ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺮﻫـﺎن اﻟـﺪﻳـﻦ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﻣـﻴﺮ دﻳـﻮاﻧـﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﻒ اﻻﺳـﻼم‬‫ﺑـﺮﻫـﺎن اﻻﻧـﺎم ﺳـﻴﺪ ﺑـﺮﻫـﺎن اﻟـﺪﻳـﻦ ﻗـﻠﻴﭻ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻛـﻤﺎل اﻟـﺪﻳـﻦ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﻗـﻄﺐ ﻓـﻠﻚ‬‫ﻛـﺮاﻣـﺖ ﻣـﺮﻛـﺰ ﻣـﺤﻴﻂ ﻫـﺪاﻳـﺖ اﻋـﻨﻰ ﺳـﻴﺪ ﺟـﻼل اﻟـﺪﻳـﻦ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺷـﺎه ﺣﺴـﲔ اﺑـﻦ‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺷـﺎه ﺣـﺴﻦ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﺣـﻤﺪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫‪220‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﻴﺪ اﻟـﻠﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ اﻓـﻀﻞ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ‬‫اﻟـﻠﻪ اﻋـﺮج اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻃـﺎﻟـﺐ اﺑـﻦ ﺳـﻴﻤﺮغ ﻗـﺎف ﻗـﺮﺑـﺖ ﺛـﻤﺮٌه ﺷﺠـﺮٌه ﺧـﻠﺖ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫اﻣـﺎم ﻋـﻠﻰ ﻣـﻮﺳـﻰ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم ﻣـﻮﺳـﻰ ﻛـﺎﻇـﻢ اﺑـﻦ ﺟـﻨﺎب آن ﺷـﺎهﺑـﺎز ﺑـﻠﻨﺪ ﭘـﺮواز ﻫـﻮاى‬‫ﻋـﻠﻮﻫـﻤﺖ ﮔـﻮﻫـﺮ ﮔـﻨﺞ ﺧـﺰﻳـﻨﻪٌ ﻗـﻨﺎﻋـﺖ و ﺟـﻮﻫـﺮ دﻓـﻴﻨﻪٌ ﻓـﻄﺎﻧـﺖ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم ﺟـﻌﻔﺮ ﺻـﺎدق‬‫رﻫـﻨﻤﺎى ﺳـﺎﻟـﻜﺎن ﻣـﻮاﻓـﻖ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت دﻳـﻦ و ﻣـّﻠﺖ ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﻋـﲔ‬‫اﻟ ـﻌﺎرﻓ ـﲔ ﺳ ـﻴﺪ اﻣ ـﺎم زﻳ ـﻦ اﻟ ـﻌﺎﺑ ـﺪﻳ ـﻦ اﺑ ـﻦ ﮔ ـﻮﺷ ـﻮارٌه ﻋ ـﺮش ﻣ ـﺠﻴﺪ ﺣ ـﻀﺮت ﺳ ـﻴﺪ اﻣ ـﺎم ﺣﺴ ـﲔ‬‫اﻟﺸﻬـﻴﺪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺑـﺘﻮل اﻟـﻌﺬراء ﻓـﺎﻃـﻤﺔ اﻟـﺰﻫـﺮا ﺑـﻨﺖ ﺳـﻴﺪ ﻣـﻦ ﻓـﻰ اﻟـﻜﻮﻧـﲔ و رﺳـﻮل اﻟـﺜﻔﻠﲔ‬‫ﺟـﺪ اﻟﺴـﺒﻄﲔ ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪ ﻣﺤـﻤﺪ اﳌﺼﻄﻔﻰ ﺻـﻠﻮاة ﻟـﻠﻪ و ﺳـﻼﻣـﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و آﻟـﻪ اﺟـﻤﻌﲔ اﻟـﻰ‬‫ﻳﻮم اﻟﺪﻳﻦ و اﻟﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ اﻋﻠﻢ‪.‬‬‫و ﻣـﻦ اوﻻد و اﺣـﻔﺎذ ﺳـﻴﺪﻧـﺎ ﻫـﺪاﻳـﺖ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﳌﻠﻘﺐ ﺑـﺤﻀﺮت آﻓـﺎق ﺳـﻴﺪ اوﻟـﻮغ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎﻧـﻰ و اﻟﺴـﻴﺪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و اﻟﺴـﻴﺪ ﻣـﻮﺳـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻫـﻤﺎ اﺑـﻨﺎ ﺳـﻴﺪ اوﻟـﻮغ‬‫ﺧﺎن ﺗﻮرٌه ﻣﺮﻏﻴﻨﺎﻧﻰ‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪Имам 4 мечеть в г. Бишкек :۱‬‬‫ﺑﺸﻜﻚ ﺷﻬﺮﻳﺪه ‪۴‬ﻧﭽﻰ ﻣﺴﺠﺪﻧﻴﻨﮓ اﻣﺎﻣﻰ ﻣﻼ ﻛﻤﺎل ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ وﻳﺲ ‪۱۳۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬ﻣﻼ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ××× اﳌﻔﺘﻰ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﳌﻌﲔ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴‬ﻣﻴﺮزا اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ××× ﻗﺎﺿﻰ ××× ﻣﻴﺮزا‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۵‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﳌﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻗﻠﻨﺪر آﺧﻮﻧﺪ ﻣﺮﺣﻮم اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﻟﻘﻴﻮم ‪۱۳۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۶‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺎن اﺑﻦ ﻣﻴﺮ ﺧﺎﻟﻖ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۷‬ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﻣﺨﺪوم اﻋﻠﻢ ﺑﻦ ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﳉﻠﻴﻞ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۸‬ﻣﻼ ﺣﺎﺟﻰ ﻗﺎﺿﻰ ﺧﻮاﺟﻪ؟ ﺑﻦ داﻣﻼ ××× ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۹‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۰‬ﻣﻼ ﺷﺎه ﻋﻤﺮ ××× ﻣﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﻼ ﺑﺎﺑﺎ ﺷﺎه‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۱‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۲‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۳‬ﻣﻈﻔﺮ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ اﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ‬‫‪221‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۴‬ﻣﻼ ﺣﺴﲔ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ اﺑﻦ ﻣﻴﺮ؟ ﻏﻨﻴﺎن ××× ﺧﻮاﺟﻪ ××× ﻣﺮﺣﻮم‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۵‬ﺣﺎﺟﻰ ﺗﻮره ﺧﺎن ﻓﺮﻏﺎﻧﻰ ﺑﻦ ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﻮد ﺧﺎن ﺗﻮره ﻣﺮﺣﻤﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۶‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ دوﺳﺖ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎى‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۷‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۸‬ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا اﻛﺮام ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا ﻗﺎﺳﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۹‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۰‬ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا ﺟﺎن ﻣﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻗﺎﺿﻰ ﻣﻴﺮزا ××× ﻣﺮﺣﻮم ؟؟‪۱۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۱‬ﻣﻼ ﻛﺘﻪ ﺑﺎﺑﺎ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﻈﻴﺮ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن ‪۱۳۲۲‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۲‬ﻣﻼ ﻣﻨﻮر ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺎن اﻋﻠﻢ ﺣﺴﻴﻨﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۳‬ﻣﻼ ﻳﻮﺳﻔﻌﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻳﻮﻧﺲ ﺧﺎن ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﻋﻠﻮى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۴‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﻼ ﺗﻮﺧﺘﻪ ﺧﻮاﺟﻪ ﻋﻠﻮى ﻗﺮت اﻟﻌﲔ اﺑﻮ ﺳﻌﻴﺪ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن اﻟﻨﺴﻠﻰ ‪۱۳۲۵‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۵‬اﻋﻠﻢ ﻗﺎرى ﻧﻈﺎم اﻟﺪﻳﻦ اﺑﻦ داﻣﻼ اﺣﻤﺪ ﺑﺎﺑﺎ ﻗﺎﺿﻰ ﻛﻼن اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﳌﻨﺎن‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۶‬ﺣﺎﺟﻰ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ ﺑﺎى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۷‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﺎﺳﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۸‬ﻣﻼ ﺳﻴﺪ ﻋﻤﺮ ﺧﺎن ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻳﻮﺳﻒ ﻋﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﺣﺴﻴﻨﻰ ﻣﺮﺣﻮم‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۹‬ﻣﻼ ﺑﺎﺑﺎ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺧﻮاﺟﻪ‬‫‪222‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪3. Genealogy of Sayyid Maḥmūd khān tūra‬‬‫ﺑﺴﻢ اﻟﻠﻪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﻴﻢ‬‫ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﻮد ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرم اﺑـﻦ ﺳـﻴﺪ ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻣـﻮﺳـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرم‬‫اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺳـﻠﻄﺎن ﺧـﺎن ﺗـﻮرم اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺟـﺎن ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫ﻋـﺒﻴﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﺎن ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﺎن ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﻮاﺟﻢ اﺑﻦ ﺣﻀﺮت ﺳﻴﺪ ﻛﺮاﻣﺖ اﻟﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻢ اﺑﻦ ﺣﻀﺮت ﺳﻴﺪ ﻳﻮﺳﻒ ﺧﻮاﺟﻢ‪.‬‬‫ﻣـﺨﻔﻰ ﻗـﺎﳌﺴﻮﻧـﻜﻴﻢ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻳـﻮﺳـﻒ ﺧـﻮاﺟـﻢﻧـﻰ اوچ ﻋـﺪد اوﻏـﻠﻰﻻرى ﺑـﺎر اﻳـﺮدى‪.‬‬‫ﺑـﺮﻧـﭽﻰ اوﻏـﻠﻰﻻرى ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻫـﺪاﻳـﺔ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﻟـﻘﺐ ﺷـﺮﻳـﻒﻻرى ﺣـﻀﺮت آﻓـﺎق‪ ،‬اﻳـﻜﻨﭽﻰ‬‫اوﻏ ـﻠﻰﻻرى ﺣ ـﻀﺮت ﺳ ـﻴﺪ ﻛ ـﺮاﻣ ـﺖ اﻟ ـﻠﻪ‪ ،‬اوﭼ ـﻮﻧ ـﭽﻰ اوﻏ ـﻠﻰﻻرى ﺣ ـﻀﺮت ﺳ ـﻴﺪ ﻗ ـﻨﺎﻋ ـﺔ اﻟ ـﻠﻪ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢ‪ .‬ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل ﺧـﻮاﺟـﻢ ﺣـﻀﺮت آﻓـﺎق ﺧـﻮاﺟـﻢﻏـﻪ داﻣـﺎد اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫ﺣـﺴﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﻟـﻘﺐ ﺷـﺮﻳـﻔﻼرى ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎﻫـﻴﻢ ﺷـﻮل ذات ﺑـﺮﻟـﻪ ﺗـﻮﻏـﻮﺷـﻜﺎن ﻏـﻴﻨﺎل ﻋـﻈﻴﻢﻧـﻰ‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎدل ﺧـﻮاﺟـﻢﮔـﺎ ﺑـﺮﮔـﺎن اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ ،‬اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻫـﺎﺷـﻢ ﺧـﻮاﺟـﻢ دهﺑـﻴﺪ‬‫اﳌﻌﺮوف اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﻟـﻘﺐ ﻣـﺒﺎركﻻرى ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻛـﻼن دورﻻر‪ ،‬اﺑـﻦ‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﻟـﻘﺐ ﺷـﺮﻳـﻒﻻرى ﻣﺨـﺪوم اﻻﻋـﻈﻢ ﻣـﺘﻮﻃـﻦ ﺑـﻪ دهﺑـﻴﺪى ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ‬‫اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢﻧـﻰ ﻧـﺎم ﺷـﺮﻳـﻒﻻرى ﺳـﻴﺮ ﺷـﺮﻳـﻒﻧـﻰ اوﻧـﻮﻧـﭽﻰ ﺻـﻔﺤﻪﻻرﻳـﺪه ﻳـﺎزﻳـﻠﮕﺎن دور‪ .‬رﺳـﺎﻟـٌﻪ‬‫ﺣـﻀﺮت آﻓـﺎﻗـﻢده ﻫـﻢ ﻧـﺎم ﺷـﺮﻳـﻒﻻرى ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ دورﻻر‪ .‬اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫ﺟـﻼل اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺟـﻤﺎل اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺑـﺮﻫـﺎن اﻟـﺪﻳـﻦ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﻴﺮ دﻳـﻮاﻧـﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻗـﻠﻴﭻ‬‫ﺑـﺮﻫـﺎن اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻛـﻤﺎل اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺟـﻤﺎل اﻟـﺪﻳـﻦ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺣﺴـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﺣـﺴﻦ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﺣـﻤﺪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺷﻬـﺒﺎز اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت‬‫‪ 1+‬ﺳـﻴﺪ اﻓـﻀﻞ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻋـﺒﻴﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﻋـﺮج اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ ﻃـﺎﻟـﺐ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم ﻋـﻠﻰ رﺿـﺎ ﺧـﻮاﺟـﻢ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم ﻣـﻮﺳـﻰ ﻛـﺎﻇـﻢ‪ 2‬اﺑـﻦ ‪+‬‬‫‪3‬‬‫‪ 1‬اﺑﻦ ﺣﻀﺮت‬‫‪ 2‬ﻛﺎذم ‪ 3‬اﺑﻦ‬‫‪223‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم ﺟـﻌﻔﺮ ﺻـﺎدق رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪ‬‫اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻣـﺎم زﻳـﻦ اﻟـﻌﺎﺑـﺪﻳـﻦ رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪ اﺑـﻦ ﺣـﻀﺮت ﺳـﻴﺪ اﻟﺸﻬـﺪا اﻣـﺎم ﺣﺴـﲔ‬‫رﺿﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ اﺟﻤﻌﲔ اﻟﻄﻴﺒﲔ اﻟﻄﺎﻫﺮﻳﻦ ﺑﺮﺣﻤﺘﻚ ﺑﺎﻟﺮﺣﻢ اﻟﺮاﺣﻤﲔ‪ ،‬اﻣﲔ اﻣﲔ‪.‬‬‫ﺳـ ـﻴﺪ ﻣﺤـ ـﻤﻮد‪ ،‬آﻣـ ـﲔ‪ .‬ﺳـ ـﻴﺪ ارﺳـ ـﻼﻧـ ـﺨﻮان‪ .‬ﺳـ ـﻴﺪ ارﺳـ ـﻼﻧـ ـﺨﻮان اوﻏـ ـﻠﻰ ﺳـ ـﻴﺪ ﻋـ ـﺒﺪ‬‫‪4‬‬‫اﳊﻤﻴﺪ‪.5‬‬‫ﻓﺎﻋﻞﻧﻰ ﺣﻘﻴﻐﻪ اﻣﻴﺪ دﻋﺎ‪.‬‬‫ﺳﻨﻪ ‪.۱۳۸۲‬‬‫‪ 4‬اﺑﺪ‬‫‪224‬‬‫‪ 5‬اﺠﻤﻟﻴﺪ؟‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪II. Fatwa‬‬‫‪1. Fatwa‬‬‫ﺗﻴﻤﻨﺎ ﺑﺬﻛﺮه اﻻﻋﻠﻰ ﻣﺎ ﻗﻮل اﺋﻤﺔ اﻟﺴﻼم رﺿﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﻠﻰ ﻋﻨﻬﻢ اﺟﻤﻌﲔ‬‫درﻳـﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻛـﻪ ﺑﺸـﺮﻳـﻌﺖ ﻣﻄﻬـﺮٌه ﻏـﺮأ ﻣـﺼﻄﻔﻮﻳـﻪ و ﻣـﻠﺖ ﺑـﻴﻀﺄ ﻧـﺒﻮﻳّﻪ ﻋـﻠﻰ ﺻـﺎﺣـﺒﻬﺎ اﻓـﻀﻞ‬‫اﻟ ـﺼﻠﻮة و اﻟ ـﺘﺤﻴﻪ و ﲟﺬﻫ ـﺐ ﻣﻬ ـﺬب ﺳ ـﺮاج اﻻﱈ اﻣ ـﺎم اﻋ ـﻈﻢ و ﺑ ـﺮواﻳ ـﺎت ﻣ ـﻔﺘﻰ ﺑ ـﻬﺎى ﻋ ـﻠﻤﺎى‬‫ﻋـﻈﺎم و ﻣﺠﺘﻬـﺪﻳـﻦ ﻛـﺮام اﻓـﻀﻞ ﺧـﻠﻖ ﺑـﻌﺪ از اﻧـﺒﻴﺄ ﻋـﻠﻴﻬﻢ اﻟـﺼﻠﻮة و اﻟﺴـﻼم ﺧـﻠﻔﺎى راﺷـﺪﻳـﻦ‬‫ﺑـﺎﺷـﻨﺪ و ﺑـﻌﺪ از ﺧـﻠﻔﺎى راﺷـﺪﻳـﻦ اوﻻد ﺣـﻀﺮت ﺳـّﻴﺪ اﳌﺮﺳـﻠﲔ و ﺧـﺎﰎ اﻟـﻨﺒﲔ و اوﻻد اوﻻدﻫـﻢ‬‫ﻋـﻠﻰ ﺗـﺮﺗـﻴﺒﻬﻢ ﺑـﻄﻨًﺎ ﺑـﻌﺪ ﺑـﻄﻦ و ﻗـﺮﻧـًﺎ ﺑـﻌﺪ ﻗـﺮن اﺑـﺪًا اﻟـﻰ ﻣـﺎﺗـﻮاﻟـﺪوا و ﺗـﻨﺎﺳـﻠﻮا اﻓـﻀﻞ ﺑـﺎﺷـﻨﺪ‪،‬‬‫ﺑﺸﺮاﻳﻂ ﻳﺎ ﻧﻰ‪.‬‬‫در ﻫـ ـﻤﻴﻨﺼﻮرت اﻋـ ـﺰاز و اﻛـ ـﺮام و ﺗـ ـﻮﻗـ ـﻴﺮ و اﺣـ ـﺘﺮام اوﻻد ﻣـ ـﺬﻛـ ـﻮرﻳـ ـﻦ ﻣﺴـ ـﺘﻠﺰم ﺗـ ـﻌﻈﻴﻢ‬‫ﺣـﻀﺮت ﺳـّﻴﺪ اﳌﺮﺳـﻠﲔ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و اﻟﺴـﻠﻢ و اﻫـﺎﻧـﺖ آﻧـﻬﺎ ﻧـﻴﺰ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﺎﻫـﺎﻧـﺖ آﻧـﺤﻀﺮت‬‫ﻋﻠﻴﻪ و آﻟﻪ اﻟﺼﻠﻮة و اﻟﺴﻼم ﻣﻴﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺸﺮاﻳﻂ ﻳﺎ ﻧﻰ‪.‬‬‫و در ﻫـﻤﻴﻨﺼﻮرت ﺣـﺐ آل ﻣﺤـﻤﺪ ﻛـﻪ آﻳـﻪ ﻟـﻮﻻك ﳌﺎ ﺧـﻠﻘﺖ اﻻﻓـﻼك ﺑـﺮ رﻓـﻌﺖ ﺷـﺎن و‬‫ﺟـﻼﻟـﺖ ﺑـﺮﻫـﺎن ﺣـﻀﺮت او ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و اﻟـﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻧـﺺ ﻗـﻄﻌﻰ اﺳـﺖ‪ ،‬ﺑـﺮ ﺟـﻤﻴﻊ ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧـﺎن‬‫ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺸﺮاﻳﻂ ﻳﺎ ﻧﻰ‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺗـﻘﺪﻳـﺮ آﻧـﻜﻪ ﺷـﺨﺼﻰ از ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧـﺎن اذا و اﻫـﺎﻧـﺖ ﺑـﺮ اوﻻد ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ رﺳـﺎﻧـﺪ‪ ،‬واﺟـﺐ‬‫و ﻻزم ﺑـﺎﺷـﺪ ﺑـﺮ ﺣـﻜﺎم ﻋـﺎﻟـﻰ ﻣـﻜﺎن و ﺳـﻼﻃـﲔ زﻣـﺎن ﻛـﻪ آن ﺑـﻰ ادب را ﺗـﻌﺬﻳـﺮ ﺑـﻠﻴﻎ و ﺿـﺮب‬‫وﺟﻴﻊ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺸﺮاﻳﻂ ﻳﺎ ﻧﻰ‪.‬‬‫ﺑﻴﻨﻮا و ﺗﻮﺟﺮوا‪.‬‬‫ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺎﺷﻨﺪ و اﻟﻠﻪ اﻋﻠﻢ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ‪.‬‬‫***‬‫ﻣﻬﺮ ‪Имам 4 мечеть в г. Бишкек :۱‬‬‫ﺑﺸﻜﻚ ﺷﻬﺮﻳﺪه ‪۴‬ﻧﭽﻰ ﻣﺴﺠﺪﻧﻴﻨﮓ اﻣﺎﻣﻰ ﻣﻼ ﻛﻤﺎل ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ وﻳﺲ ‪۱۳۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۲‬‬‫‪225‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻣﻼ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ××× اﳌﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﳌﻌﲔ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۵‬ﻣﻴﺮزا اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ××× ﻗﺎﺿﻰ ××× ﻣﻴﺮزا‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۶‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﳌﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻗﻠﻨﺪر آﺧﻮﻧﺪ ﻣﺮﺣﻮم اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﻟﻘﻴﻮم ‪۱۳۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۷‬ﺣﺎﺟﻰ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ ﺑﺎى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۸‬ﻣﻼ ﻣﻨﻮر ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺎن اﻋﻠﻢ ﺣﺴﻴﻨﻰ؟‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۹‬ﻣﻼ ﻳﻮﺳﻔﻌﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻳﻮﻧﺲ؟ ﺧﺎن ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﻋﻠﻮى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۰‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﻼ ﺗﻮﺧﺘﻪ؟ ﺧﻮاﺟﻪ ﻋﻠﻮى ﻗﺮت اﻟﻌﲔ اﺑﻮ ﺳﻌﻴﺪ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن اﻟﻨﺴﻠﻰ ‪۱۳۲۵‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۱‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۲‬ﻣﻼ ﺷﺎه ﻋﻤﺮ ××× ﻣﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﻼ ﺑﺎﺑﺎ ﺷﺎه‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۳‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺎن اﺑﻦ ﻣﻴﺮ ﺧﺎﻟﻖ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۴‬ﻣﻼ ﺣﺴﲔ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ اﺑﻦ ﻣﻴﺮ؟ ﻏﻨﻴﺎن ××× ﺧﻮاﺟﻪ ××× ﻣﺮﺣﻮم‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۵‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱۶‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪Имам 4 мечеть в г. Бишкек :۱۷‬‬‫ﺑﺸﻜﻚ ﺷﻬﺮﻳﺪه ‪۴‬ﻧﭽﻰ ﻣﺴﺠﺪﻧﻴﻨﮓ اﻣﺎﻣﻰ ﻣﻼ ﻛﻤﺎل ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ وﻳﺲ ‪۱۳۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۸‬ﻣﻼ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱۹‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ×××‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۰‬ﻣﻴﺮزا اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ××× ﻗﺎﺿﻰ ××× ﻣﻴﺮزا‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۱‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺎن اﺑﻦ ﻣﻴﺮ ﺧﺎﻟﻖ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۲‬ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا ﺟﺎن ﻣﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻗﺎﺿﻰ ﻣﻴﺮزا ××× ﻣﺮﺣﻮم ؟؟‪۱۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۴‬ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﻣﺨﺪوم اﻋﻠﻢ ﺑﻦ ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﳉﻠﻴﻞ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۵‬ﻣﻼ ﺣﺎﺟﻰ ﻗﺎﺿﻰ ﺧﻮاﺟﻪ؟ ﺑﻦ داﻣﻼ ××× ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۶‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ دوﺳﺖ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲۷‬ﻣﻼ ﺷﺎه ﻋﻤﺮ ××× ﻣﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﻼ ﺑﺎﺑﺎ ﺷﺎه‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۲۸‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۲۹‬‬‫‪226‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۰‬اﻋﻠﻢ ﻗﺎرى ﻧﻈﺎم اﻟﺪﻳﻦ اﺑﻦ داﻣﻼ اﺣﻤﺪ ﺑﺎﺑﺎ ﻗﺎﺿﻰ ﻛﻼن اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﳌﻨﺎن‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۱‬ﻣﻼ ﺣﺴﲔ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ اﺑﻦ ﻣﻴﺮ؟ ﻏﻨﻴﺎن ××× ﺧﻮاﺟﻪ ××× ﻣﺮﺣﻮم‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۲‬ﺣﺎﺟﻰ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ ﺑﺎى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۳‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﳌﻔﺘﻰ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻗﻠﻨﺪر آﺧﻮﻧﺪ ﻣﺮﺣﻮم اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﻟﻘﻴﻮم ‪۱۳۲۳‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۴‬ﻣﻼ ﺳﻴﺪ ﻋﻤﺮ ﺧﺎن ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻳﻮﺳﻒ ﻋﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﺣﺴﻴﻨﻰ ﻣﺮﺣﻮم‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۵‬ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا اﻛﺮام ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا ﻗﺎﺳﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۶‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﺎﺳﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۷‬ﻣﻼ ﺑﺎﺑﺎ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺧﻮاﺟﻪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۸‬ﻣﻼ ﻛﺘﻪ ﺑﺎﺑﺎ ﺧﻮاﺟﻪ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﻈﻴﺮ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن ‪۱۳۲۲‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳۹‬ﻣﻼ ﻣﻨﻮر ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺎن اﻋﻠﻢ ﺣﺴﻴﻨﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴۰‬ﻣﻼ ﻳﻮﺳﻔﻌﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻳﻮﻧﺲ ﺧﺎن ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﻋﻠﻮى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴۱‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﻼ ﺗﻮﺧﺘﻪ ﺧﻮاﺟﻪ ﻋﻠﻮى ﻗﺮت اﻟﻌﲔ اﺑﻮ ﺳﻌﻴﺪ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن اﻟﻨﺴﻠﻰ ‪۱۳۲۵‬‬‫‪227‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪III. Decrees and Memorandum from the Rulers of Khoqand‬‬‫‪1. Decree from Sayyid Muḥammad Shahrukh khān‬‬‫درﻳـﻨﻮﻻ ﺣـﻜﺎم و ﻋـﻤﺎل و ﻣـﻄﻠﻖ ﺻـﺎﺣـﺐ دﺧـﻼن اﺷـﻐﺎل ﺳـﻠﻄﺎﻧـﻰ واﻗـﻒ و آﮔـﺎه ﮔـﺮدﻳـﺪه‬‫ﺑـﺪاﻧـﻴﺪ ﻛـﻪ ﺳـﻠﻄﺎﻧـﺨﺎن ﺗـﻮره از ﻗـﺪﱘ اﻻﻳـﺎم و ﻟﻬـﺬا اﻟـﻬﻨﮕﺎم از وﺟـﻪ ﺧـﺮاج و ﺟـﻤﺮﻏـﻪ ﻳـﻮرﺗـﻴﻪ‬‫ﻣـﻌﺎف و ﻣـﺮﻓـﻮع اﻟـﻘﻠﻢ آﻣـﺪه و ﻧـﻴﺰ ﺳـﻨﺪ ﺳـﻼﻃـﲔ ﻣـﺎﺿـﻴﲔ در دﺳـﺖ ﺧـﻮد داﺷـﺘﻪ‪ ،‬ﻣـﺎ ﻧـﻴﺰ دﺳـﺘﻮر‬‫ﺳـﺎﺑـﻖ ﻋـﻤﻞ ﳕﻮده‪ ،‬ﻣـﻌﺎف و ﻣـﺮﻓـﻮع ﳕﻮدﱘ‪ .‬ﺑـﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ ﻫـﺮ ﻛـﺪاﻣـﻰ ﺷـﻤﺎﻳـﺎن ﺑـﻌﻨﺎﻳـﺖﻧـﺎﻣـٌﻪ ﻋـﺎﻟـﻰ‬‫ﻋـﻤﻞ ﳕﻮده‪ ،‬در ﻫـﺮ ﺟـﺎﻳـﻰ و در ﻫـﺮ ﻣـﻮﺿـﻌﻰ ﻛﺸـﺖ زراﻋـﺖ داﺷـﺘﻪ ﺑـﺎﺷـﻨﺪ‪ ،‬از وﺟـﻪ ﺧـﺮاج آن و‬‫از وﺟﻪ ﺟﻤﺮﻏﻪ ﻳﻮرﺗﻴﻪ ﻣﻌﺎف داﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬دﺧﻞ و ﺗﻌﺮض ﻧﻨﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺑﺮﻳﻨﻤﻮﺟﺐ ﻣﺮﻋﻰ دارﻳﺪ؟‪.‬‬‫ﺣﺮره ﻓﻰ ﺷﻬﺮ ﺟﻤﺎدى اﻻول ‪.۱۲۷۹‬‬‫ﻣﻬﺮ‪ :‬ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻬﺮخ ﺧﺎن ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن‬‫‪228‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪2. Decree from Sayyid Muḥammad Khudāyār khān‬‬‫ﻜﺎم و ﻋ ُّﻤﺎل و ﻣـﺒﺎﺷـﺮان و ﻣـﺘﺼﺪﻳـﺎن و ﻣـﻄﻠﻖ ﺻـﺎﺣـﺒﺪﺧـﻼن ﻣـﻬﻤﺎت‬‫درﻳـﻨﻮﻻ ﲤﺎﻣـﻰ ﺣ ُ ّ‬‫اﻣـﻮر دﻳـﻮاﻧـﻰ واﻗـﻒ و آﮔـﺎه ﮔـﺮدﻳـﺪه ﺑـﺪاﻧـﻴﺪ ﻛـﻪ ﭼـﻮن از ﻗـﺪﱘ اﻻﻳـﺎم ﺗـﺎ ﺑـﺎﻳـﻨﻬﻨﮕﺎم ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه‬‫اﻳـﺸﺎن ﺳـﻠﻄﺎن ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺗـﺮﺧـﺎن ﻣـﻄﻠﻖ اﻟـﻌﻨﺎن آﻣـﺪه‪ ،‬از ﺳـﻼﻃـﲔ ﻣـﺎﺿـﻴﻪ و از ﺧـﻮاﻧـﲔ ﺳـﺎﺑـﻘﻪ‬‫ﺳـﻨﺪ ﻋـﺎﻟـﻰ در دﺳـﺖ داﺷـﺘﻪ‪ ،‬ﺑـﻨﺎﺑـﺮان ﺑـﺮان اﺳـﺎﻧـﻴﺪ ﻋـﺎﻟـﻰ اﻣـﻀﺎ ﳕﻮده‪ ،‬اﻳـﺸﺎن ﻣـﺸﺎر اﻟـﻴﻪ را از‬‫وﺟ ـﻪ ﺧ ـﺮاج و ××× و ﺧ ـﺮﺑ ـﺰه ﭘ ـﻠﻰ و از ﲤﺎﻣ ـﻰ ﺟ ـﻤﻠﻐٌﻪ ﻳ ـﻮرﺗ ـﻴﻪ و ﻋ ـﻮارﺿ ـﺎت رﺳ ـﻤﻴﻪ ﺳ ـﻮى و‬‫ﻣﺴـﺘﺜﻨﻰ ﳕﻮدﱘ‪ .‬ﺑـﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ ﲤﺎﻣـﻰ ﻣـﺒﺎﺷـﺮان و ﻣـﺘﺼﺪﻳـﺎن اﺷـﻐﺎل ﺳـﻠﻄﺎﻧـﻰ و ﻣـﻨﻀﺒﻄﺎن ﻣـﻬﻤﺎت‬‫اﻣ ـﻮر دﻳ ـﻮاﻧ ـﻰ ﻣ ـﻮﻣ ـﻰ اﻟ ـﻴﻪ را ﺑ ـﺪﺳ ـﺘﻮر ﻗ ـﺪﳝﻪ ﻣ ـﻦ ﻛ ـﻞ اﻟ ـﻮﺟ ـﻮه ﺗ ـﺮﺧ ـﺎن و ﻣ ـﻌﺎف داﻧﺴ ـﺘﻪ‪ ،‬از‬‫ﻫـﻴﭽﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه داﻧـﻪ و ﭘـﺮﮔـﺎﻫـﻰ و ﻓـﻠﻮﺳـﻰ و دﻳـﻨﺎرى و درﻫـﻤﻰ ﻃـﻠﺐ و ﻃـﻤﻊ ﻧـﺪارﻧـﺪ ﺗـﺎ ﻛـﻪ‬‫اﻳـﺸﺎن ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺨﺎﻃـﺮ ﺟـﻤﻌﻰ زﻧـﺪهﮔـﺎﻧـﻰ ﳕﻮده‪ ،‬ﺑـﺎﻓـﺰوﻧـﻰ ﺣـﻴﺎت ﺑـﺎﺑـﺮﻛـﺎت ﺟـﻨﺎب ﻣـﺎ ﺑـﺪﻋـﺎ‬‫ﻣﺸﻐﻮﻟﻰ ﳕﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬‫ﺣﺮره ﻓﻰ ﺷﻬﺮ ﺟﻤﺎدى اﻻول ‪.۱۲۸۲‬‬‫ﻣﻬﺮ‪ :‬ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺪاﻳﺎر ﺧﺎن‬‫‪229‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪3. Memorandum from Shāh Murād khān‬‬‫ﺳـﻴﺎدت و ﳒﺎﺑـﺖ ﭘـﻨﺎه اﺻـﺎﻟـﺖ و ﺷـﺮاﻓـﺖ دﺳـﺘﮕﺎه اﻳـﺸﺎن ﺳـﻠﻄﺎن ﺧـﺎن ﺗـﻮره را ﳕﻮده‬‫ﻣـﻴﺸﻮد ﻛـﻪ ﻟـﻠﻪ ﺑﺤـﻤﺪ ﻃـﺮﻳـﻘٌﻪ اﺣـﻮاﻻت ﺑـﺮ ﺳـﺮﻳـﺮ ﺳـﻠﻄﻨﺖ و ﻛـﺎﻣـﺮاﻧـﻰ ﺑـﺮ وﻓـﻖ ﻣـﺮام ﻣـﺤﺼﻞ ﺑـﻮده‪،‬‬‫ﻣـﻼﻟـﻰ وارد ﻧﻴﺴـﺖ‪ .‬ﺛـﺎﻧـﻴﺎً ﻣـﺨﻔﻰ ﳕﺎﻧـﺪ ﻛـﻪ از روى دﻋـﺎﮔـﻮﻳـﻰ ﻧـﻮر اﻻﺑـﺼﺎرى ﺧـﻮد را رواﻧـﻪ‬‫ﳕﻮده ﺑـﻮدﻳـﺪ‪ ،‬در اﺳـﻌﺪ ﺳـﺎﻋـﺎت و در ﺑﻬـﺘﺮﻳـﻦ اوﻗـﺎت ﺷـﺮف ورود ﳕﻮده‪ ،‬ﻣـﻀﺎﻣـﲔ ﻣـﻨﺪرﺟـﻪٌ‬‫آن ﻣـﻘﺒﻮل ﺟـﻨﺎب ﻫـﻤﺎﻳـﻮﻧـﻰ ﮔـﺮدﻳـﺪه‪ ،‬دﻓـﻌًﺔ ﻣﻬـﺮﺑـﺎﻧـﻰ ﳕﻮده‪ ،‬ﺣـﺎﻣـﻞ او را ﻣـﺮﺧـﺺ ﳕﻮدﱘ‪ .‬ﺗـﻮﻗـﻴﻊ‬‫ﭼـ ﻨ ﺎ ن ا ﺳ ـ ﺖ ﻛـ ﻪ ﻫـ ﻤ ﻴ ﺸ ﻪ ا ﻻ و ﻗ ـ ﺎ ت ا ز د ﻳ ـ ﺎ د ﻋـ ﻤ ﺮ و ا ﻗ ـ ﺒ ﺎ ل و ﺗـ ﻮ ﻓ ـ ﻴﻖ ﻫـ ﻤ ﺎ ﻳ ـ ﻮ ﻧ ـ ﻰ ﻣـ ﺎ ر ا ﺑـ ﺪ ﻋ ـ ﺎ ى ﺧـ ﻴ ﺮ‬‫ﻳـﺎداورى آورى ﳕﻮده‪ ،‬ﺑـﻰ ﺧـﺒﺮ ﻧـﺒﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬از ﮔـﻮﺷـﻪٌ ﺧـﺎﻃـﺮ ﺧـﻮد ﻣـﺤﻮ ﻧـﻔﺮﻣـﺎﻳـﻨﺪ‪ .‬ﺟـﻬﺔ ﻳـﺎدﻧـﺎﻣـﻪ‬‫ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻪ ﺷﺎﻫﻰ ﺗﺮك رواﻧﻪ ﳕﻮدﱘ ‪.‬‬
‫ﻓﻰ ﺷﻬﺮ رﻣﻀﺎن ‪.۱۲۷۸‬‬‫ﻣﻬﺮ‪ :‬ﺷﺎه ﻣﺮاد ﺳﻴﺪ ××× ﻣﺤﻤﺪ‬‫‪230‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪IV. Deeds‬‬‫‪Deed 1‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ و واﻗـﻌﻪ اﺳـﺖ درﻳـﻨﻮﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در‬‫ﻣـﻮﺿـﻊ ﻛـﻮل ﺑـﺎﺷـﻰ‪ ،‬ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه زﻳـﻨﺖ اﻓـﺰاى ﻣـﺴﻨﺪ ﺷـﺮﻳـﻌﺖ ﻏـﺮا‬‫اﻳـﺸﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻋـﺰ و ارﺷـﺪ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻧـّﻮر ﻣـﺮﻗـﺪه ﺷـﺮﻗـًﺎ و ﺷـﻤﺎًﻻ ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﻤﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺴﺎى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣﺸـﺘﺮﻛـٌﻪ ﻣـﻴﺎن ﺗـﻼس ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﺧـﺪاى ﺑـﺮدى و ﺗـﺎش ﻣﺤـﻤﺪ و اﻳـﺶ ﻣﺤـﻤﺪ وﻟـﺪى ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﻗـﻞ و‬‫ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﻧـﻈﺮ وﻟـﺪ ﺟـﻌﻔﺮ ﺑـﺎى و ﺑـﺎزار ﻗـﻞ و ﻗـﻞ ﻧـﻈﺮ وﻟـﺪى ارﻳـﻎ ﺑـﺎى و ﻃـﺎى ﺻـﻮﻓـﻰ و ﻧـﻈﺮ ﭘﻬـﻠﻮان‬‫وﻟـﺪى ﺧـﺪاى ﺑـﺮدى و ﻋـﺸﻮر ﺑـﺎى و رﺟـﺐ ﺑـﺎى وﻟـﺪى ﻗـﺮﺑـﺎن ﺻـﻮﻓـﻰ و ﳝﺎن ﻗـﻞ وﻟـﺪ ﻗـﺮﺑـﺎن‬‫ﺻ ـﻮﻓـﻰ ﻣ ـﺬﻛـﻮر و ﺧ ـﺎل ﻣﺤـﻤﺪ وﻟـﺪ ﻋ ـﻴﻠﺠﻰ ﺑ ـﺎى و ﺷ ـﻮروق و ﻣ ـﻼ ﺻ ـﺎﻟ ـﺢ و ﻗ ـﻮزى ﺑ ـﺎى اوﻻد‬‫اوﳉﻪ ﺑ ـﺎى و ﻣﺤ ـﻤﺪ ﻣ ـﻮﺳ ـﻰ وﻟ ـﺪ ﻛ ـﻨﺠﻪ ﻗ ـﻞ و ﻋ ـﻠﻴﻘﻞ و ﭘ ـﻴﺮﳝﻘﻞ وﻟ ـﺪى ﻣﺤ ـﻤﺪ ﻋ ـﻠﻰ ﻣ ـﻴﺮزا و‬‫ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺸـﺘﺮﻛـٌﻪ ﻣـﻴﺎن ﺧـﺎﻟـﻰ ﺑـﻴﻚ و ﻋـﺎدل ﺑـﻴﻚ وﻟـﺪى ﺣـﻴﺪر ﺑـﻴﻚ و ﻣﺤـﻤﻮد‬‫ﺑـﻴﻚ و ﺳـﺒﺤﺎﻧـﻘﻞ وﻟـﺪى ﻧـﻴﺎز ﺑـﻴﻚ و ﺷـﻴﺮ ﺑـﻮﺗـﻪ وﻟـﺪ ‪ ...‬و ﻣﺤـﻤﺪ ﺷـﻜﻮر و ﺧـﻮﺟـﻢ ﺷـﻜﻮر‬‫وﻟـﺪى ﺧـﻮﺟـﻤﻴﺎر و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻠﻢ اﻟـﻠﻪ‬‫ﻓـﻰ اﻟـﺪارﻳـﻦ و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ اﺗـﺎﻟـﻖ وﻟـﺪ اوﻛـﻪ ﺑـﻰ‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞ در ﻛـﻞ ﺣـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮره‬‫ﻋﻼﻣﺎت ﻇﺎﻫﺮه اﺳﺖ و اﻣﺎرات ﺑﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب دﻳـﻦ و دوﻟـﺖ و ﺑـﺮ ﺧـﺎﻃـﺮ ﺧـﻄﻴﺮ اﺻـﺤﺎب ﻳـﻘﲔ و ﻣـﻠﺖ واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ‬‫ﺑـﺎد ﻛـﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ دﻫـﻪ اول ﻣـﺎه ﺷـﺮﻳـﻒ رﻣـﻀﺎن ﺧـﺘﻢ ﺑـﺎﻟـﺮﺣـﻤﺔ و اﻟـﻐﻔﺮان ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۵۴‬ﻫـﺰار دو‬‫ﺻـﺪ و ﭘـﻨﺠﺎه ﭼـﻬﺎر ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﺳـﻴﺪ ﺑـﻴﻚ وﻟـﺪ ﻣـﺮال ﺑـﻴﻚ‬‫ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت‬‫ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﻣـﻊ ﻣـﺮاﻓـﻘﻪ‬‫و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ و ﺑـﻜﻞ ﻗـﻠﻴﻞ و ﻛـﺜﻴﺮ ﻫـﻮﻓـﻴﻬﺎ او ﻣـﻨﻬﺎ ﻣـﻦ اﻟـﺪاﺧـﻠﻴﺔ و اﳋﺎرﺟـﻴﺔ ﻣـﻦ ﺣـﻖ اﻟﺸـﺮب و‬‫اﺠﻤﻟﺎرى آن ﺑـﺠﻨﺎب ﻓـﻀﺎﻳـﻠﻤﺎب و ﻛـﻤﺎﻻت اﻛـﺘﺴﺎب ﻗـﺪﺳـﻰ آﻳـﺎت اﻳـﺸﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ‬‫ارﺟـﻤﻨﺪ ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﺷـﻴﺦ اﻻﺳـﻼم ﻣـﺬﻛـﻮره اﻧـﺪ‪ ،‬ﲟﺒﻠﻎ ﺳـﻴﺼﺪ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮ‬‫اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﺻـﺪ ﺟـﻮ ﻣـﻴﺎﻧـﻪ و ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﻣﺤـﺪود‬‫‪231‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ‬‫ﻓـﺎﺣـﺶ وﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﺑـﻮواﻳـﻦ؟ ﺛـﻤﻦ ﻣـﺮ اﻳـﻦ ﻣـﺒﻴﻊ را ﺑـﺘﻘﻮﱘ ﻣـﻘﻮﻣـﲔ ﻋـﺪول ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎه‬‫ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ و ﻣـﻮاﺟـﻬًﺔ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرت واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ ﲢﺮﻳـﺮ ﻳـﺎﻓـﺖ ﺗـﺎ ﻛـﻪ ﻋـﻨﺪ‬‫اﳊﺎﺟﺔ ﻣﺬﻛﺮ ﺣﺎل و ﻣﺒﲔ اﻳﻦ ﻣﻘﺎل ﮔﺮدد و ﺣﺠﺖ اﻓﺘﺪ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫و در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺻـﻮﻓـﻰ وﻟـﺪ ﺧـﺎل ﻧـﻴﺎز ﻣـﻴﺮﮔـﻦ ﻧـﻴﺰ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ و اﻋـﺘﺮاف‬‫ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد‪ ،‬ﺣـﺎل ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻪ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ‬‫ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪود‬‫ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﻛـﻪ واﻗـﻌﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺬﻛـﻮره و در ﻣـﻌﻀﻊ ﻟـﻨﮕﺮ ﻏـﺮﺑـﺎً ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺸـﺘﺮك ﻣـﻴﺎن ﻇـﺎﻫـﺮ و ﻣـﻨﺼﻮر وﻟـﺪى ﻧـﺪﻳـﺮ و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪاﺳـﺖ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺸـﺘﺮك ﻣـﻴﺎن‬‫ﻣـﻮﺳـﻰ و ﻣﺤـﻤﺪ ﻛـﺮﱘ و ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﻮﺑـﺶ اوﻻد ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﺎن ﺑـﻴﻚ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣﺸـﺘﺮك ﻣـﻴﺎن اوﻻد ﻣـﺬﻛـﻮر ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﺎن ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻗـﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺳـﻮل وﻟـﺪ ﻋـﺒﺪ ﻛـﺮﱘ‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞ در ﻛـﻞ ﺣـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮره ﻋـﻼﻣـﺎت ﻇـﺎﻫـﺮه‬‫اﺳ ـﺖ‪ ،‬ﻣ ـﻊ ﻣ ـﺮاﻓ ـﻘﻪ و ﻣ ـﻨﺎﻓ ـﻌﻪ ﺑ ـﻮﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرٌه ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره ﲟﺒﻠﻎ ﺳ ـﻪ ﻣ ـﺜﻘﺎل ﺟ ـﻴﺪ اﺣ ـﻤﺮ اﻋ ـﻼى‬‫ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﺟـﻮ ﻣـﻴﺎﻧـﻪ ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن‬‫اﻟﺪرك اﻟﺸﺮﻋﻰ‪.‬‬‫و ﻧـﻴﺰ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣـﻘﺼﻮد وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺰﻳـﺰ ﺑـﺎى ﺣـﺎل ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ‬‫ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻴﻌًﺎ ﺑـﺎﺗـًﺎ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﻛـﻪ‬‫واﻗـﻊ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺬﻛـﻮره و در ﻣـﻮﺿـﻊ ﻟـﻨﮕﺮ ﻏـﺮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـﺎً و ﺷـﺮﻗـﺎً‬‫ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣـﻀﺮت ﺷـﻴﺦ اﻻﺳـﻼم ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﻗـﺮﺑـﺎن‬‫ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞ در ﻛـﻞ ﻋـﻼﻣـﺎت ﻇـﺎﻫـﺮه اﺳـﺖ‪ ،‬ﻣـﻊ ﻣـﺮاﻓـﻘﻪ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ‬‫ﺑـﺠﻨﺎب وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺬﻛـﻮره ﲟﺒﻠﻎ ﺳـﻪ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮ اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ‬‫ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ و ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ‬‫ﻣـﺎﻳـﺎﻧـﺮا در ﻣﺤـﺪودﻳـﻦ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ و ﻧـﻪ در ﺛـﻤﻦ آن ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ‬‫اﻻﺳـﺒﺎب ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎﻫـﻤﺎ ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ و ﻣـﻮاﺟـﻬًﺔ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرة واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ‬‫ﲢﺮﻳﺮ ﻳﺎﻓﺖ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫‪232‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻗﺎﺿﻰ ﻣﺤﻤﺪ رازق اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﻮروز‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬ﻧﺼﺮت اﻟﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻪ اﺑﻦ ﺷﺎه اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺧﻮاﺟﻪ ﻣﻔﺘﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۳‬ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ اﳌﻔﺘﻰ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۴‬ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ×××‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻣﺨـﺪوم‪ ،‬ﺑـﺎﺑـﺎ ﻛـﻮﭼـﻚ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣـﻼ ﺷـﺎه ﻣـﻴﺮ ﺷـﺮﻳـﻒ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣـﻼ ﻛـﻴﻤﻴﺎ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﻛ ـﺮﱘ ﺑ ـﺎى‪ ،‬آرﺗ ـﻖ ﺑ ـﺎى‪ ،‬ﺳ ـﻴﺪ اﻟ ـﻠﻪ ﺑ ـﺎى‪ ،‬اﻣ ـﺎن ﻗ ـﻞ ﺑ ـﺎى‪ ،‬ﺳ ـﻤﲔ ﺑ ـﺎى‪ ،‬ﻣﺤ ـﻤﺪ ﻗ ـﺎﺳ ـﻢ ﺑ ـﺎى‪،‬‬‫ﻳﻮﺳﻒ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﻴﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﻮﻻﻧﻘﻞ ﺑﺎى‪ ،‬ﻗﺮا ﺑﺎى‪ ،‬ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪233‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 2‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ و واﻗـﻌﻪ اﺳـﺖ درﻳـﻨﻮﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻨﺎن در‬‫ﻣـﻮﺿـﻊ ﻛـﻮل ﺑـﺎﺷـﻰ‪ ،‬ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه زﻳـﻨﺖ اﻓـﺰاى ﻣـﺴﻨﺪ ﺷـﺮﻳـﻌﺖ ﻏـﺮا‬‫اﻳـﺸﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻋـﺰ و ارﺷـﺪ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻧـّﻮر ﻣـﺮﻗـﺪه ﺷـﺮﻗـًﺎ و ﺷـﻤﺎًﻻ ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﻤﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺴﺎى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣﺸـﺘﺮﻛـٌﻪ ﻣـﻴﺎن ﺗـﻼس ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﺧـﺪاى ﺑـﺮدى و ﺗـﺎش ﻣﺤـﻤﺪ و اﻳـﺶ ﻣﺤـﻤﺪ وﻟـﺪى ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﻗـﻞ و‬‫ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﻧـﻈﺮ وﻟـﺪ ﺟـﻌﻔﺮ ﺑـﺎى و ﺑـﺎزار ﻗـﻞ و ﻗـﻞ ﻧـﻈﺮ وﻟـﺪ ارﻳـﻎ ﺑـﺎى و ﻃـﺎى ﺻـﻮﻓـﻰ و ﻧـﻈﺮ ﭘﻬـﻠﻮان‬‫وﻟـﺪ ﺧـﺪاى ﺑـﺮدى و ﻋـﺸﻮر ﺑـﺎى و رﺟـﺐ ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﻗـﺮﺑـﺎن ﺻـﻮﻓـﻰ و ﳝﺎن ﻗـﻞ وﻟـﺪ ﻗـﺮﺑـﺎن ﺻـﻮﻓـﻰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺧـﺎل ﻣﺤـﻤﺪ وﻟـﺪ ﻋـﻴﻠﺠﻰ ﺑـﺎى و ﺷـﻮروق و ﻣـﻼ ﺻـﺎﻟـﺢ و ﻗـﻮزى اوﻻد اوﳉﻪ ﺑـﺎى و‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﻣـﻮﺳـﻰ وﻟـﺪ ﻛـﻨﺠﻪ ﻗـﻞ و ﻋـﻠﻰ ﻗـﻞ و ﭘـﻴﺮﳝﻘﻞ وﻟـﺪى ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻠﻰ ﻣـﻴﺮزا و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪٌ ﻣـﻴﺎن ﺧـﺎﻟـﻰ ﺑـﻴﻚ و ﻋـﺎدل ﺑـﻴﻚ وﻟـﺪ ﺣـﻴﺪر ﺑـﻴﻚ و ﻣﺤـﻤﻮد ﺑـﻴﻚ و ﺳـﺒﺤﺎﻧـﻘﻞ‬‫وﻟـﺪى ﻧـﻴﺎز ﺑـﻴﻚ و ﺷـﻴﺮ ﺑـﻮﺗـﻪ وﻟـﺪ ‪ ...‬و ﻣﺤـﻤﺪ ﺷـﻜﻮر و ﺧـﻮﺟـﻢ ﺷـﻜﻮر وﻟـﺪى ﺧـﻮﺟـﻤﻴﺎر و‬‫ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻠﻢ ﻓـﻰ اﻟـﺪارﻳـﻦ‪ 1‬و ﺑـﻌﻀًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ اﺗـﺎﻟـﻖ وﻟـﺪ اوﻛـﻪ ﺑـﻰ‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞ در ﻛـﻞ ﺣـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻋـﻼﻣـﺎت ﻇـﺎﻫـﺮه اﺳـﺖ و‬‫اﻣﺎرات ﺑﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب دﻳـﻦ و دوﻟـﺖ و ﺑـﺮ ﺧـﺎﻃـﺮ اﺻـﺤﺎب ﻳـﻘﲔ و ﻣـﻠﺖ واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد ﻛـﻪ‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ دﻫـﻪ اول ﻣـﺎه ﺷـﺮﻳـﻒ رﻣـﻀﺎن ﺧـﺘﻢ ﺑـﺎﻟـﺮﺣـﻤﻪ و اﻟـﻐﻔﺮان ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۵۴‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ و‬‫ﭘـﻨﺠﺎه ﭼـﺎر ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﺳـﻴﺪ ﺑـﻴﻚ وﻟـﺪ ﻣـﺮال ﺑـﻴﻚ ﺣـﺎﳉﻮاز‬‫اﻗـﺮاره و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﻣـﻊ ﻣـﺮاﻓـﻘﻪ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ و‬‫ﺑـﻜﻞ ﻗـﻠﻴﻞ و ﻛـﺜﻴﺮ ﻫـﻮﻓـﻴﻬﺎ او ﻣـﻨﻬﺎ ﻣـﻦ اﻟـﺪاﺧـﻠﻴﺔ و اﳋﺎرﺟـﻴﺔ ﻣـﻦ ﺣـﻖ اﻟﺸـﺮب و اﺠﻤﻟﺎرى آن‬‫ﺑـﺠﻨﺎب ﻓـﻀﺎﻳـﻠﻤﺎب و ﻛـﻤﺎﻻت اﻛـﺘﺴﺎب ﻗـﺪﺳـﻰ آﻳـﺎت اﻳـﺸﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ ارﺟـﻤﻨﺪ‬‫ﺣ ـﻀﺮت اﻳ ـﺸﺎن ﺷ ـﻴﺦ اﻻﺳ ـﻼم ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره اﻧ ـﺪ‪ ،‬ﲟﺒﻠﻎ ﺳ ـﻴﺼﺪ ﻣ ـﺜﻘﺎل ﻃ ـﻼى ﺟ ـﻴﺪ اﺣ ـﻤﺮ اﻋ ـﻼى‬‫ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﺻـﺪ ﺟـﻮ ﻣـﻴﺎﻧـﻪ و ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر را‬‫‪ 1‬اﻟﺪرﻳﻦ‬‫‪234‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ وﻻ‬‫ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﺑـﻮواﻳـﻦ؟ ﺛـﻤﻦ ﻣـﺮ اﻳـﻦ ﻣـﺒﻴﻊ را ﺑـﺘﻘﻮﱘ ﻣـﻘﻮﻣـﲔ ﻋـﺪول ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ‬‫اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ و ﻣـﻮاﺟـﻬًﺔ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻ ـﻮرت واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ ﲢﺮﻳـﺮ ﻳـﺎﻓـﺖ ﺗـﺎ ﻛـﻪ ﻋـﻨﺪ اﳊﺎﺟـﺖ‬‫ﻣﺬﻛﻮر ﺣﺎل و ﻣﺒﲔ اﻳﻦ ﻣﻘﺎل ﮔﺮدد و ﺣﺠﺖ اﻓﺘﺪ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫و در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺻـﻮﻓـﻰ وﻟـﺪ ﺧـﺎل ﻧـﻴﺎز ﻣـﻴﺮﮔـﻦ ﻧـﻴﺰ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ و اﻋـﺘﺮاف‬‫ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد‪ ،‬ﺣـﺎل ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻪ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ‬‫ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪود‬‫ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﻛـﻪ واﻗـﻌﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺬﻛـﻮره و در ﻣـﻌﻀﻊ ﻟـﻨﮕﺮ ﻏـﺮﺑـﺎً ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺸـﺘﺮك ﻣـﻴﺎن ﻇـﺎﻫـﺮ و ﻣـﻨﺼﻮر وﻟـﺪى ﻧـﺪﻳـﺮ و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪاﺳـﺖ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺸـﺘﺮك ﻣـﻴﺎن‬‫ﻣـﻮﺳـﻰ و ﻣﺤـﻤﺪ ﻛـﺮﱘ و ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﻮﺑـﺶ اوﻻد ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﺎن ﺑـﻴﻚ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣﺸ ـﺘﺮك ﻣ ـﻴﺎن اوﻻد ﻋ ـﺒﺪ اﻟـﺮﺣ ـﻤﺎن ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺷ ـﺮﻗ ـﺎ ﲤﺎﻣ ـًﺎ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ ﺑ ـﺠﻮى ﻋ ـﺎﻣ ـﻪ ﺷ ـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣ ـًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺳـﻮل وﻟـﺪ ﻋـﺒﺪ ﻛـﺮﱘ‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞ در ﻛـﻞ ﻋـﻼﻣـﺎت ﺣـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮره ﻇـﺎﻫـﺮه‬‫اﺳ ـﺖ‪ ،‬ﻣ ـﻊ ﻣ ـﺮاﻓ ـﻘﻪ و ﻣ ـﻨﺎﻓ ـﻌﻪ ﺑ ـﻮﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرٌه ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره ﲟﺒﻠﻎ ﺳ ـﻪ ﻣ ـﺜﻘﺎل ﺟ ـﻴﺪ اﺣ ـﻤﺮ اﻋ ـﻼى‬‫ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﺟـﻮ ﻣـﻴﺎﻧـﻪ ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ‪ 2‬و ﺿـﻤﺎن‬‫اﻟﺪرك اﻟﺸﺮﻋﻰ‪.‬‬‫و ﻧـﻴﺰ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣـﻘﺼﻮد وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺰﻳـﺰ ﺑـﺎى ﺣـﺎل ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ‬‫ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻴﻌًﺎ ﺑـﺎﺗـًﺎ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﻛـﻪ‬‫واﻗـﻊ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺬﻛـﻮره و در ﻣـﻮﺿـﻊ ﻟـﻨﮕﺮ ﻏـﺮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـﺎً و ﺷـﺮﻗـﺎً‬‫ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣـﻀﺮت ﺷـﻴﺦ اﻻﺳـﻼم ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﻗـﺮﺑـﺎن‬‫ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞ در ﻛـﻞ ﻋـﻼﻣـﺎت ﻇـﺎﻫـﺮه اﺳـﺖ‪ ،‬ﻣـﻊ ﻣـﺮاﻓـﻘﻪ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ‬‫ﺑـﺠﻨﺎب وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺬﻛـﻮره ﲟﺒﻠﻎ ﺳـﻪ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮ اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ‬‫ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ و ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ‬‫ﻣـﺎﻳـﺎﻧـﺮا در ﻣﺤـﺪودﻳـﻦ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ و ﻧـﻪ در ﺛـﻤﻦ آن ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ‬‫‪ 2‬اﻟﺒﺪاﻟﲔ‬‫‪235‬‬

‫‪Texts‬‬‫اﻻﺳـﺒﺎب ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎﻫـﻤﺎ ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ و ﻣـﻮاﺟـﻬًﺔ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرة واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ‬‫ﲢﺮﻳﺮ ﻳﺎﻓﺖ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻣﺨـﺪوم‪ ،‬ﺑـﺎﺑـﺎ ﻛـﻮﭼـﻚ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣـﻼ ﺷـﺎه ﻣـﻴﺮ ﺷـﺮﻳـﻒ‪ ،‬ﻣـﻼ ﻛـﻴﻤﻴﺎ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﻛـﺮﱘ ﺑـﺎى‪ ،‬آرﺗ ـﻖ ﺑـﺎى‪ ،‬ﺳـﻴﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ‪ ،‬اﻣـﺎن ﻗـﻞ ﺑـﺎى‪ ،‬ﺳـﻤﲔ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى‪،‬‬‫ﻳﻮﺳﻒ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻣﻴﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ‪ ،‬ﻣﻮﻻﻧﻘﻞ‪ ،‬ﻗﺮا ﺑﺎى‪ ،‬ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪236‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 3‬‬‫ﲢﺪﻳـﺪ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـٌﻪ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﻪ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در ﻣـﻮﺿـﻊ ﻟـﻨﮕﺮ از ﺗـﻮاﺑـﻊ وﻻﻳـﺖ‬‫ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن ﻣﺸـﺘﻤﻠﻪ ﺑـﺮ اﺷـﺠﺎر ﻣـﺜﻤﺮه و ﻏـﻴﺮ ﻣـﺜﻤﺮه ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺎﻟـﻢ‬‫وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺸﻮر ﺑـﺎى و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﻗـﺮﻗـﺎن ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى و ﺑـﻌﻀًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه ﳒﺎﺑـﺖ دﺳـﺘﮕﺎه اﻳـﺸﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻋـﺰ و ارﺷـﺪ اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ‬‫و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪٌ ﻟـﻨﮕﺮ ﺟـﻨﻮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ وﻗـﻒ ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺷـﺮﻗـًﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣﺴـﲔ ﺧـﺎن وﻟـﺪ ﻣـﻼ آﺧـﻮﻧـﺪ ﺟـﺎن و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻋـﺒﺪ‬‫اﻟـﺮﺣـﻴﻢ وﻟـﺪ ﻣـﻼ آﺧـﻮﻧـﺪ ﺟـﺎن ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﲟﺘﺮوﻛـٌﻪ ﺷـﺎدى وﻟـﺪ ﻓـﺎﺿـﻞ ﺑـﻴﻚ ﺷـﻤﺎﻻً‬‫ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻛـﻮﭼـﻚ وﻟـﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺮدى و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه‬‫ﺗﻮرهٌ ﻣﺬﻛﻮر‪ ،‬ﻓﻮاﺻﻞ در ﻛﻞ ﺣﺪود ﻣﺤﺪود ﻣﺬﻛﻮر ﻋﻼﻣﺎت ﻇﺎﻫﺮه و اﻣﺎرات ﺑﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪.‬‬‫اﻣـﺎ ﺑـﻌﺪ ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب ﻋـﺪاﻟـﺖ و ﺣـﻜﻮﻣـﺖ واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد ﻛـﻪ ﻏـﺮض از ﺗـﺴﻮﻳـﻪ‬‫اﻳـﻦ وﺛـﻴﻘٌﻪ ﻣـﺰﺑـﻮره و ﻣـﻘﺼﺪ از ﲢﺮﻳـﺮ اﻳـﻦ ﺗـﺬﻛـﺮٌه ﻣﺴـﻄﻮره در ﺑـﻴﺎن آﻧـﻜﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺎه رﺑـﻴﻊ‬‫اﻻول ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۵۵‬ﻳﻜﻬـﺰار دو ﺻـﺪ ﭘـﻨﺠﺎه ﭘـﻨﺞ ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ و اﻋـﺘﺮاف ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮدﻧـﺪ ﺣـﻀﺮت ﻋـﺎﻟـﻰ ﻣـﺮﺗـﺒﺖ ﻣـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﻨﻘﺒﺖ ﻣـﻮﺳـﺲ ﻗـﻮاﻋـﺪ اﳊﻖ و اﻟـﻴﻘﲔ ﻣـﺮﺻ ّﺺ‬‫ﻣـﻘﺎﻋـﺪ اﻟـﻌﺰ و اﻟـﺘﻤﻜﲔ ﻣـﻌﺪن ﺟـﻮد و ﺳـﺨﺎ و ﻣـﻨﺒﻊ ﻛـﺮم و ﻋـﻄﺎ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه و ﻧـﻘﺎﺑـﺖ دﺳـﺘﮕﺎه‬‫ﺳـﻴﻤﺮغ ﺑـﻠﻨﺪ ﭘـﺮواز آﺷـﻴﺎﻧـٌﻪ ﻗـﻠﻪ ﻗـﺎف ﺧـﻼﺻـﻪ و زﺑـﺪٌه ﺛـﻤﺮٌه ﺷﺠـﺮٌه ﺑـﻮﺳـﺘﺎن ﻧﻜﻬـﺖ آﺑـﺎد اوﻻد‬‫ﻧـﺒﻴﻨﺎ و آﻟـﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻋـﻨﻰ اﻳـﺸﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر اﻓـﻀﻞ و اﺻـﻠﺢ و ارﺷـﺪ‬‫اوﻻد ﺣـﻀﺮت ﻗـﻄﺐ زﻣـﺎن ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻧـﻮر اﻟـﻠﻪ ﻣـﺮﻗـﺪه ﺣـﺎل ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻪ و‬‫ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر‬‫ﺑﺠـﻤﻴﻊ ﺣـﻘﻮق و ﻣـﺮاﻓـﻖ ﺷـﺮﻋـﻴٌﻪ آن ﻣـﻦ اﻟـﺪاﺧـﻠﻴﻪ و اﳋﺎرﺟـﻴﻪ ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﺎص ﺳـﻴﺪ ﺳـﺎدات‬‫ﻧ ـﺒﻮى و ﻣﺴ ـﺘﺠﻤﻊ ﺟ ـﻤﻴﻊ ﻛ ـﻤﺎﻻت ﺻ ـﻮرى و ﻣ ـﻌﻨﻮى ﻓ ـﺮﻳ ـﺪ اﻟ ـﻌﺼﺮ و اﻻﻗ ـﺮان ﺷ ـﻬﺴﻮار ﻣ ـﻴﺪان‬‫ﺷـﺮﻳـﻌﺖ و ﺷـﺎﻫـﺒﺎز ﺑـﻠﻨﺪ ﭘـﺮواز ﺑـﻮﺳـﺘﺎن ﻋـﺮﻓـﺎن اﻋـﻨﻰ اﻳـﺸﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺬﻛـﻮر وﻟـﺪ اﻋـﺰ و‬‫ارﺷـﺪ و اﻓـﻀﻞ ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮ اﺳـﺖ و ﻧﻴﺴـﺖ ﻣـﺮ ﻣـﺮا در ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ‬‫ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب و اﮔـﺮ ﺑـﻌﺪ اﻟـﻴﻮم ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮ و ﻳـﺎ ﺳـﺎﻳـﺮ ورﺛـﻪ ﻣـﻦ ﺑـﻌﺪ ﻣـﻮﺗـﻰ‬‫ﺑـﻨﺎﺑـﺮ ﺧـﻮاﻫـﺶ ﻧـﻔﺴﺎﻧـﻰ و وﺳـﺎوس ﺷـﻴﻄﺎﻧـﻰ از وﺟـﻪ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ ﻣـﻘﺮ ﻟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر دﻋـﻮى‬‫‪237‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﳕﺎﱘ‪ .‬ﺑـﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ ﺣـﻀﺮات ﻗـﻀﺎة اﺳـﻼم و ﺣـﻜﺎم ﻋـﺎﻟـﻴﻤﻘﺎم و وﻻة ذوى اﻻﺣـﺘﺸﺎم دﻋـﻮى ﻣـﺎﻳـﺎﻧـﺮا‬‫ﺑـﺎﻃـﻞ داﻧﺴـﺘﻪ‪ ،‬ﺳـﻤﺎع ﻧـﻰ ﻓـﺮﻣـﺎﻳـﻨﺪ و ﻗـﺒﻮل ﻧـﺴﺎزﻧـﺪ‪ ،‬ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ‬‫ﻧـﻴﺎءً ﻋـﻠﻴﻪ ﺣـﻜﻢ ﻛـﺮده ﺷـﺪ‪ .‬ﻣـﻠﺰوم اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرت واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ رﻗـﻤﻰ ﺷـﺪ و ﻗـﻠﻤﻰ ﮔـﺮدﻳـﺪ ﺗـﺎ ﻛـﻪ‬‫ﻣﺬﻛﺮ اﻳﻨﺤﺎل و ﻣﺼﺪق اﻳﻨﻤﻘﺎل ﮔﺮدد و ﺣﺠﺖ اﻓﺘﺪ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤﻤﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﺎى و ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﺰاز و ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ و ﻣﺤﻤﺪ ﺳﺎﻗﻰ و ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪238‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 4‬‬‫ﲢﺪﻳـﺪ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ واﻗـﻊ اﺳـﺖ درﻳـﻦ وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و در‬‫ﻣﺤـﻠٌﻪ اﻳـﺸﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﺷـﻴﺦ اﻻﺳـﻼم ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ وﻗـﻒ ﻣـﺪرﺳـٌﻪ‬‫ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه اﺳـﻜﻨﺪر ﺷـﻤﺎﻻً ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪٌ ﺛـﻤﺎن وﻟـﺪ … ﺷـﺮﻗـﺎ ﲤﺎﻣـﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑﻜﻮﭼٌﻪ ﻋﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻓﻮاﺻﻞ در ﻛﻞ ﺣﺪود ﻣﺬﻛﻮره ﻋﻼﻣﺎت ﻇﺎﻫﺮه و اﻣﺎرات ﺑﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪.‬‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﺷﻬـﺮ ﻣﺤـﺮم اﳊﺮام ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۵۷‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﭘـﻨﺠﺎه ﻫـﻔﺖ ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ‬‫ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﺣـﺴﻦ ﺧـﻮاﺟـﻪ وﻟـﺪ … ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﺋـﻌًﺎ‬‫ﺷـﺮﻋـﺎً ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﺎﻟـﺺ ﺧـﻮدم را ﻣـﻊ ﻣـﺮاﻓـﻘﻪ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ ﲟﺒﻠﻎ ﭼـﻬﺎر ﻧـﻴﻢ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ‬‫اﺣـﻤﺮى اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﲟﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺷـﺮﻋـﻴﻜﻪ وزن ﺻـﺪ ﺟـﻮ ﻣـﻴﺎﻧـﻪ اﺳـﺖ‪ ،‬ﺑـﻪ ﻧـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﺻـﻮﻓـﻰ وﻟ ـﺪ اوﺳـﺘﺎ ﻣـﻴﺮ ﺳـﻴﺪ و ﻧـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ ﺻـﻮﻓـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﺮﻳـﺪ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ‬‫ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﻣ ـﻊ اﻟ ـﺘﻘﺎﺑ ـﺾ اﻟ ـﺼﺤﻴﺢ ﻓ ـﻰ اﻟ ـﺒﺪﻟ ـﲔ و ﳕﺎﻧ ـﺪ ﻣ ـﻦ ﻣ ـﻘﺮ را ﺑ ـﺮ ﻣ ـﻘﺮ ﻟ ـﻪ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر از وﺟ ـﻪ‬‫ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر و از ﺛـﻤﻦ آن ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب ﻣـﻊ‬‫ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎه ﻓـﻰ ذاﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬﺔ و ﻣـﻮاﺟـﻬﺔ‪ ،‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرت واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ ﲢﺮﻳـﺮ ﻳـﺎﻓـﺖ و‬‫ﻛﺎن ذاﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻗﺎﺿﻰ ﻣﺤﻤﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﺑﺪ؟ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﻟﻮاﺣﺪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬ﻣﻼ ﺧﺪاﻳﺎر اﺑﻦ ﺣﻴﺖ؟ ﻗﻞ ﺻﻮﻓﻰ اﳌﻔﺘﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻣﻼ ﻛﻼن اﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺮﻳﻒ اﳌﻔﺘﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴‬ﻗﺎﺿﻰ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ اﺑﻦ اﻓﻮض اﻣﺮى اﻟﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤﻤﺪ ﻛﺮﱘ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﻴﺮ ﺣﺴﻦ اﺗﺎﻟﻴﻖ‪ ،‬اﻣﲔ اﻗﺴﻘﺎل‪ ،‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺮﻳﻒ و ﻏﻴﺮﻫﻢ اﳌﺴﻠﻤﲔ‪.‬‬‫‪239‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 5‬‬‫ﲢﺪﻳـﺪ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺑـﺎغ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑـﺮ ﺑـﻴﻮت ﻣـﺘﻌﺪده و ﺑـﺮ ﺷـﺠﺎر ﻣـﺜﻤﺮه و ﻏـﻴﺮ ﻣـﺜﻤﺮه ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ‬‫اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در ﻣﺤـﻠﻪ ﺟ ُﺒﻮرﻏـﺎن ﻏـﺮﺑـﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﺧـﺎص ﺟـﻨﻮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﻧـﻈﺮ وﻟـﺪ … ﺷـﺮﻗـﺎ ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ وﻟـﺪ ذو اﻟـﻔﻘﺎر ﺑـﺎى و ﺑـﻌﻀﺎً‬‫راه ﺧـﺎص ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻛـﻪ ﻋـﺮﺿـﺎً ﺷـﺶ وﺟـﺐ و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺴﻤﺎة ﺣـﺎﺟـﺮ ﺑـﻰﺑـﻰ‬‫ﺑـﻨﺖ ﻣﺤـﻤﺪ ﻧـﻈﺮ ﺑـﺎى ﺷـﻤﺎﻻً ﲤﺎﻣـﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣـﺴﻦ ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﺑـﺎى ﺑـﺎﺑـﺎ‪ ،‬اﻟـﻔﻮاﺻـﻞ ﻓـﻰ اﻟـﻜﻞ‬‫ﻇﺎﻫﺮة‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ اوﻟـﻰ اﻻﻳـﺪى و اﻻﺑـﺼﺎر واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد ﻛـﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﺷﻬـﺮ رﺑـﻴﻊ اﻟـﺜﺎﻧـﻰ‬‫ﺧـﺘﻢ ﺑـﺎﳋﻴﺮ و اﻻﻣـﺎﻧـﻰ ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۷۰‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻫـﻔﺘﺎد ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﺎﻟـﻖ وﻟـﺪ ﺗـﺮﺳـﻮن ﺧـﺎل ﺑـﺎى ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﺻـﺤﺖ ذاﺗـﻪ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ‬‫ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﻳـﻌﺎً ﺷـﺮﻋـﺎً ﺑـﺮ آﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و‬‫ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﺑﺠـﻤﻴﻊ اﳊﻘﻮق و اﳌﺮاﻓـﻖ و اﻟﺸـﺮب و‬‫اﻟـﻄﺮﻳـﻖ ﲟﺒﻠﻎ ﺑﺴـﺖ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى اﺣـﻤﺮ ﺟـﻴﺪ اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﻫـﺮ ﻣـﺜﻘﺎﻟـﻰ ﺑـﻮزن ﺻـﺪ‬‫ﺟ ـﻮ ﻣ ـﻴﺎﻧ ـﻪ ﺑ ـﺠﻨﺎب ﺳ ـﻴﺎدت ﭘ ـﻨﺎﻫ ـﻰ اﻳ ـﺸﺎن وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره وﻟ ـﺪ اﻋ ـﺰ ارﺷ ـﺪ اﻓ ـﻀﻞ اﻳ ـﺸﺎن ﭘ ـﻴﺮ‬‫ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره و ﺧ ـﺮﻳ ـﺪﻧ ـﺪ ﻣﺸ ـﺘﺮى ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﻣ ـﺒﻴﻊ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﻣ ـﻊ اﻟ ـﺘﻘﺎﺑ ـﺾ‬‫اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ وﺿـﻤﺎن اﻟـّﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ‬‫اﻳـﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ‪ .‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرت واﻗـﻌﻪ ﻛـﻪ ﲢﺮﻳـﺮ ﻳـﺎﻓـﺖ و ﻛـﺎن ذﻟـﻚ ﻋـﻨﺪ‬‫اﻟﻌﺪول وﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻣﻔﺘﻰ ××× اﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ اﻟﻜﺮﱘ داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺧﻮاﺟﻪ اﺑﻦ اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺧﻮاﺟﻪ اﳌﻔﺘﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻣﻴﺮزا ××× ﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﻴﺮزا ﻗﺎﺳﻢ ××× اﻻﻋﻠﻰ ﻣﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴‬ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎة ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ اﻓﻮض اﻣﺮى اﻟﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻋـﺎﻟـﻢ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ‪ ،‬ﻗـﺎﺳـﻢ ﭘﻬـﻠﻮان‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ‬‫اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﺎى‪ ،‬ﺑﺎﺑﺎ ﺣﺎﺟﻰ‪ ،‬ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻟﻖ آﻗﺴﻘﺎل و ﻏﻴﺮﻫﻢ اﳌﺴﻠﻤﲔ‪.‬‬‫‪240‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 6‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺑـﺎغ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑـﺮ ﺑـﻴﻮت ﻣـﺘﻌﺪده و ﺑـﺮ اﺷـﺠﺎر ﻣـﺜﻤﺮه و ﻏـﻴﺮ ﻣـﺜﻤﺮه ﻛـﻪ‬‫ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در ﻣﺤـﻠﻪ ﺟـﺒﻮرﻏـﺎن ﻏـﺮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﺧـﺎص ﺟـﻨﻮﺑـﺎً‬‫ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﻧـﻈﺮ وﻟـﺪ ‪ ...‬ﺷـﺮﻗـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ وﻟـﺪ ذو اﻟـﻔﻘﺎر ﺑـﺎى‬‫و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﺧـﺎص ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻛـﻪ ﻋـﺮﺿـﺎً ﺷـﺶ وﺟـﺐ و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣـﺴﻤﺎة ﻫـﺎﺟـﺮ ﺑـﻰﺑـﻰ ﺑـﻨﺖ ﻣﺤـﻤﺪ ﻧـﻈﺮ ﺑـﺎى ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺣـﺴﻦ ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﺑـﺎى ﺑـﺎﺑـﺎ‪،‬‬‫ﻓﻮاﺻﻞ در ﻛﻞ ﺣﺪود ﻣﺬﻛﻮره ﻋﻼﻣﺎت ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ اوﻟـﻰ اﻻﻳـﺪى و اﻻﺑـﺼﺎر واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد ﻛـﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺎه رﺑـﻴﻊ اﻟـﺜﺎﻧـﻰ و‬‫ﺧـﺘﻢ ﺑـﺎﳋﻴﺮ و اﻻﻣـﺎﻧـﻰ ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۷۰‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻫـﻔﺘﺎد ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ و اﻋـﺘﺮاف ﺻـﺤﻴﺢ‬‫ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﺎﻟـﻖ وﻟـﺪ ﺗـﺮﺳـﻮن ﺧـﺎل ﺑـﺎى ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ‬‫ﻃـﻮﻋـًﺎ و رﻏـﺒًﺔ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮ آﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ‬‫ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﺑـﺠﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ اﻳـﺸﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫وﻟ ـﺪ اﻋـﺰ ارﺷـﺪ اﻓـﻀﻞ اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻊ ﻣـﺮاﻓـﻘﻬﺎ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻬﺎ ﻣـﻦ اﻟـﺪاﺧـﻠﻴﺔ و‬‫اﳋﺎرﺟـﻴﺔ ﲟﺒﻠﻎ ﺑﺴـﺖ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮ اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﲟﺜﺎﻗـﻴﻞ ﺷـﺮﻋـﻴﻪ و‬‫ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر از ﺑـﺎﻳـﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣﺴـﻄﻮر ﻣـﻊ‬‫اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺑـﻮداﻳـﻦ؟ ﺛـﻤﻦ ﻣـﺮﻳـﻦ ﻣـﺒﻴﻊ را ﻳـﻮم اﳌﺒﺎﻳـﻌﻪ ﺛـﻤﻦ ﻣـﺜﻞ و ﻗـﻴﻤﺖ‬‫ﻋـﺪل ﺑـﺘﻘﻮﱘ ﻣـﻘﻮﻣـﲔ ﻋـﺪول ﻋـﻘﺎر و ﺿـﻤﺎن اﻟـّﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﺧـﻴﺎر و ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ و ﺑـﻼ‬‫ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬﺔً و ﻣـﻮاﺟـﻬﺔً و ﻛـﺎن ذﻟـﻚ ﻋـﻨﺪ اﻟـﻌﺪول و‬‫اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى و ﻋـﺎﻟـﻢ ﺑـﺎى و ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى و ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ و ﻗـﺎﺳـﻢ ﭘﻬـﻠﻮان و‬‫ﻣﺤﻤﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﺎى و ﺑﺎﺑﺎ ﺣﺎﺟﻰ و ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ و ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻟﻖ اﻗﺴﻘﺎل و ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪241‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 7‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى و آت ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ‬‫ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در ﻣﺤـﻠﻪ ﺟـﻮرﻏـﺎن ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫وﻟـﺪ اﻋـﺰ ارﺷـﺪ ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـٌﻪ ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻗـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺴﺠـﺪ ﻣﺤـﻠﻪٌ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﻤﺎﻻً ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﲟﺴﺠﺪ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ وﻟـﻰ‬‫ﺧﺎن ﺗﻮرٌه ﻣﺬﻛﻮر‪ ،‬اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻞ ﻋﻼﻣﺎت ﻇﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪.‬‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﺳـﻠﺦ ﻣـﺎه ﺟـﻤﺎدى اﻻول ﺧـﺘﻢ ﺑـﺎﳋﻴﺮ و اﻟـﻌﻤﻞ ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۸۰‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻫﺸـﺘﺎد‬‫ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﺘﻌﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ اﻳـﺸﺎن ﺗـﻮره ﺟـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ‬‫ﺣـﻀﺮت اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﺻـﺤﺖ ذاﺗـﻪ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﻳـﻌًﺎ و‬‫راﻏـﺒﺎً ﻋـﻠﻰ ﻧـﻔﺴﻪ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم‬‫را ﺑﺠـﻤﻴﻊ اﳊﻘﻮق و اﳌﺮاﻓـﻖ آن ﺑـﻮﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮادر ﻋـﻴﻨﻰ ﺧـﻮدم ﺑﺨﺸـﻴﺪم و ﻫـﺒﻪ‬‫ﳕﻮدم‪ .‬ﻣـﺠّﺎﻧـًﺎ و ﺑـﻼ ﺑـﺪل ﺧـﺎﻟـّﻴًﺎ ﻋـﻦ ﺣـﻖ اﻟـﻐﻴﺮ ﻋـﻤّﺎ ﳝﻨﻊ ﻣـﻦ اﻟـﺒﺘﻪ ﻣـﻊ ﻗـﺒﻮﻟـﻪ و ﻗـﺒﻀﻪ اﻳ ّﺎه ﻓـﻰ‬‫ذﻟـﻚ اﺠﻤﻟﻠﺲ و ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮ را در ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه‬‫و ﺳ ـﺒﺐ ﻣ ـﻦ اﻻﺳ ـﺒﺎب ﺑ ـﻌﺪ اﻟ ـﻴﻮم ﻣ ـﻦ ﻣ ـﻘﺮ و ﻳ ـﺎ ورﺛ ـﻪً ﻣ ـﻦ ﻣ ـﻘﺮ از وﺟـﻪ ﻣﺤـﺪود ﻣ ـﺬﻛـﻮر ﺑ ـﻨﺎﺑ ـﺮ‬‫وﺳـﺎوس ﺷـﻴﻄﺎﻧـﻰ و ﺧـﻮاﻫـﺶ ﻧـﻔﺴﺎﻧـﻰ ﺑـﺮ ﻣـﻮﻫـﻮب ﻟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر دﻋـﻮى ﳕﺎﱘ و ﳕﺎﻳـﻨﺪ ﺑـﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ‬‫ﻀﺎة ذوى اﻻﺣـﺘﺮام اﻳـﻦ دﻋـﺎوى ﻣـﺎﻳـﺎﻧـﺮا ﺑـﺎﻃـﻞ داﻧﺴـﺘﻪ‪ ،‬ﺳـﻤﺎع ﻧـﻰ ﻓـﺮﻣـﺎﻳـﻨﺪ و‬‫ﻜﺎم ﻋـﺎﻟـﻴﻤﻘﺎم و ﻗـ ّ‬‫ﺣـ ّ‬‫ﻗـﺒﻮل ﻧـﻰ ﺳـﺎزﻧـﺪ‪ .‬ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳ ّﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬًﺔ و ﻣـﻮاﺟـﻬًﺔ اﻳـﻦ ﺑـﻮد ﺻـﻮرة واﻗـﻌﻪ‬‫ﻛ ﻪ ﲢ ﺮ ﻳ ﺮ ﻳ ﺎ ﻓ ﺖ و ﻛ ﺎ ن ذ ﻟ ﻚ ﻋ ﻨ ﺪ ا ﻟ ﻌ ﺪ و ل و ا ﻟ ﺜ ﻘ ﺎ ت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬اﻓﻮض اﻣﺮى اﻟﻰ اﻟﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎﺻﻰ اﻟﻘﻀﺎة ﻣﻴﺮزا ﺿﻴﺎ اﻟﺪﻳﻦ اﺑﻦ ﻣﻴﺮزا رﺣﻴﻢ ﺧﺎن‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۲‬ﻗﺎﺿﻰ ﻛﻼن ××× ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ رﺣﻴﻢ ﺷﻴﺦ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺮﻳﻒ اﻋﻠﻢ ﺑﻦ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ اﻟﻜﺮﱘ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻈﻴﻢ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴‬داﻣﻼ ××× ﻣﻼ ﻋﺒﺪ ××× ﺑﻦ ﻣﻼ رﺣﻤﻦ ×××‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۵‬ﻗﺎﺿﻰ اﺣﻤﺪ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۶‬ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ اﳌﺘﻮﻛﻞ؟ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۷‬ﻣﻔﺘﻰ ×××‬‫‪242‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۸‬ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﻮد اﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﻴﺮ ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻔﺘﻰ‪ ،‬ﺳﻨﻪ ×××‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۹‬ﻣﻼ اﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ×××‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣـﻮﻻن ﺧـﺎن ﺗـﻮره‪ ،‬اﻳـﺸﺎن ﺧـﺎن ﻣﺤـﺮم‪ ،‬ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ ﻗـﺎرى‪ ،‬ﻣـﻼ ﻣـﻴﺮ ﺷـﺎه‪ ،‬ﻋـﺒﺪ ﺳـﻴﺪ‬‫ﻗﺎرى‪ ،‬ﻧﻴﻚ ﻗﺪم‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ رﺿﺎ‪ ،‬اﺗﺎﻟﻴﻖ ﺑﻴﻚ و ﻏﻴﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﳌﺴﻠﻤﲔ‪.‬‬‫‪243‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 8‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـﻪ و ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى ﻣـﺘﻼﺻـﻖ ﻳـﻜﺪﻳـﮕﺮ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﻪ اﳊﺪود ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ‬‫اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و در ﻣﺤـﻠٌﻪ ﺟـﻮرﻏـﺎن ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ ارﺷـﺪ و اﻓـﻀﻞ و اﻛـﻤﻞ و اﻋـﺰ ﺣـﻀﺮت‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ و ﻣـﻐﻔﻮرى و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺴﻤﺎة ﺣﺠـﻞ ﺑـﻰﺑـﻰ ﺑـﻨﺖ ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﻧـﻈﺮ ﺷـﺮﻗـﺎً ﲤﺎﻣـﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ ﺷـﻤﺎﻻً ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺬﻛـﻮر و‬‫ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ وﻗـﻒ ﻣـﺪرﺳـﻪٌ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه اﺳـﻜﻨﺪر ﻋـﻠﻴﻪ اﻟـﺮﺣـﻤﻪ‪ ،‬اﻟـﻔﻮاﺻـﻞ ﻓـﻰ اﻟـﻜﻞ‬‫ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ ‪.‬‬
‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﺷﻬـﺮ ﻣﺤـﺮم اﳊﺮام ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۸۱‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻫﺸـﺘﺎد ﻳـﻜﺒﻮد ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻨﺪ ﻣـﻴﺮ‬‫ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى ﺑـﭽﻪ وﻟـﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺮﺑـﺎن ﺑـﺎى ﺳـﻪ ﺳـﻬﻢ از ﭘـﻨﺞ ﺳـﻬﻢ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر زر ﺧـﺮﻳـﺪ‬‫ﺣ ـﻖ و ﻣ ـﻠﻚ ﺧ ـﻮد را ﲟﺒﻠﻎ ﺳ ـﻰ ﻳ ـﻜﻨﻴﻢ ﻣ ـﺜﻘﺎل ﻃ ـﻼى ﺟ ـﻴﺪ اﺣ ـﻤﺮ اﻋ ـﻼى ﺧ ـﻮﻗ ـﻨﺪى اﻟ ـﻀﺮب و‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎﻟـﻢ وﻟـﺪ ﺑـﺎى ﺑـﺎﺑـﺎ و ﺑـﺎﺑـﺎ ﺟـﺎن وﻟـﺪ ﻧـﻮرم ﺑـﺎﺑـﺎ و ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﺎﻟـﻖ وﻟـﺪ ﺣـﺴﻦ ﺑـﺎى دو ﺳـﻬﻢ‬‫ﺑـﺎﻗـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدﻫـﺎ را ﲟﺒﻠﻎ ﻫـﮋده ﻧـﻴﻢ ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﻣـﻮﺻـﻮﻓـﻪ‬‫ﺑﺠـﻤﻴﻊ اﳊﻘﻮق اﻟﺸـﺮﻋـﻴﻪ ﺑـﻴﻌًﺎ ﺑـﺎﺗـًﺎ ﻧـﺎﻓـﺬًا ﺷـﺮﻋـﻴًﺎ ﺑـﺠﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت و ﳒﺎﺑـﺖ دﺳـﺘﮕﺎه وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرٌه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﳊﺪ و ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻐﲔ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ‬‫از ﺑ ـﺎﻳ ـﻌﲔ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮرﻳ ـﻦ ﺑ ـﺘﻘﻮﱘ ﻣ ـﻘﻮﻣ ـﲔ ﻋ ـﺪول ﻣ ـﻊ اﻟ ـﺘﻘﺎﺑ ـﺾ اﻟ ـﺼﺤﻴﺢ ﻓ ـﻰ اﻟ ـﺒﺪﻟ ـﲔ و ﺿ ـﻤﺎن‬‫اﻟـّﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﺧـﻴﺎر و ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﳕﺎﻧـﺪ ﺑـﺎﻳـﻌﲔ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ را در‬‫ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ در ﺛـﻤﻦ آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و‬‫ﺳﺒﺐ ﻣﻦ اﻻﺳﺒﺎب و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻗﺎﺿﻰ اﺣﻤﺪ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬اﻋﻠﻢ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﻣﻦ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ××× اﳌﻌﲔ‬‫ﻣﻬـﺮ ‪ :۳‬ﻣـﺪر ان روز ﺣﺸـﺮ ﭘـﺮدٌه ﻣـﺎ‪ ،‬اﺣـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺎﺿـﻰ اﻟـﻘﻀﺎت ﺑـﻦ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺸﻮر اﳌﺘﻮﻛـﻞ ﻋـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫اﻟﻐﻔﻮر‪ ،‬ﻋﻔﻮ ﻛﻦ اى ﻛﺮﱘ ﻛﺮدٌه ﻣﺎ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۴‬ﻗﺎﺿﻰ ﻛﻼن ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ‪ ،‬اﻓﻮض اﻣﺮى اﻟﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪ ،‬اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ اﺳـﺤﺎق ﺑـﺎى‪ ،‬ﻣـﻼ ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ‪ ،‬ﺗـﺎش ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎى‪ ،‬اﺳـﺘﺎ ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﻳﻌﻘﻮب‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻟﻖ اﻗﺴﻘﺎل‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻪ‪ ،‬ﻋﺒﺪ ﻣﺠﻴﺪ و ﻏﻴﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﳌﺴﻠﻤﲔ ‪.‬‬‫‪244‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 9‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـٌﻪ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﻪ اﳊﺪود ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در ﻣـﻮﺿـﻊ ﭼـﻬﺎر ﭼـﻤﻦ ﻳـﻜﻰ‬‫از ﻣـﻮاﺿـﻊ وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ و ﺷـﺮﻗـًﺎ ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﻤﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻋـﺰ ارﺟـﻤﻨﺪ و اﻓـﻀﻞ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ‬‫ﻣـﻐﻔﻮرى ﺷـﻤﺎًﻻ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﻴﺮزا وﻟـﺪ ﻣـﻴﺮ ﻋـﺎﻟـﻢ و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﺧـﺎص‬‫ﻫـﺬ اﶈﺪود ﻋـﺮاﺑـﻪ ﮔـﺬار ﻋـﺮﺿـﺎً ﺷـﺎﻧـﺰده وﺟـﺐ ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ ﺟـﺎﻧـﺐ ﻏـﺮﺑـﻰ راه ﺧـﺎص ﻣـﺬﻛـﻮره ﺑـﻌﻀﺎً‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﻴﺮزاى ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﺴﻤﺎة ﺻـﻨﻢ ﺑـﻰﺑـﻰ ﺑـﻨﺖ‬‫ﻣـﻴﺮ ﻋـﺎﻟـﻢ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ‪ 3+‬ﻣـﻴﺮزاى ﻣـﺬﻛـﻮر ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﲟﺤﺪود اّول‬‫ﺷـﺮﻗـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ‪،‬‬‫اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻠﻰ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ‪.‬‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﺷﻬـﺮ ﻣﺤـﺮم اﳊﺮام ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۸۲‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻫﺸـﺘﺎد دو ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ‬‫ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣـﻴﺮ ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى ﺑـﭽﻪ وﻟـﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺮﺑـﺎن ﺑـﺎى ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ‬‫ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﻳـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﺒﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ‬‫ﻣﺤ ـﺪودﻳ ـﻦ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮرﻳ ـﻦ ﻓ ـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣ ـﻖ و ﻣ ـﻠﻚ ﺧ ـﻮدم را ﺑﺠ ـﻤﻴﻊ اﳊﻘﻮق اﻟﺸ ـﺮﻋ ـﻰ ﲟﺒﻠﻎ ﺳ ـﻪ‬‫ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮ اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﲟﺜﻘﺎل ﺷـﺮﻋـﻰ ﺑﺴـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺧـﺮﻳـﺪ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﺒﻴﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ‬‫اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﺧـﻴﺎر و ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ‬‫ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﻮاﺟـﻬﺔ ﺑـﺲ ﳕﺎﻧـﺪ ﺑـﺎﻳـﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر را در ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ‬‫در ﺛـﻤﻦ آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب‪ .‬اﻳـﻦ ﺑـﻮد‬‫ﺻﻮرت واﻗﻌﻪ ﻛﻪ ﲢﺮﻳﺮ ﻳﺎﻓﺖ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت ‪.‬‬
‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻗﺎﺿﻰ اﺣﻤﺪ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬اﻋﻠﻢ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﻣﻦ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ××× اﳌﻌﲔ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻗﺎﺿﻰ ﻛﻼن ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ‪ ،‬اﻓﻮض اﻣﺮى اﻟﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪ ،‬اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﻰ‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﺎﻟـﻖ اﻗـﺴﻘﺎل‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ ﺻـﺎﻟـﺢ‪ ،‬ﻣـﻴﺮ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ‪ ،‬ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺧـﻮاﺟـﻪ‪ ،‬اﺳـﺘﺎ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋﻴﺴـﻰ‪،‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ‪.‬‬‫‪3‬ﻣﺘﺮوﻛﻪ‬‫‪245‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 10‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﭼـﻬﺎر ﻗـﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺎت اﳊﺪود ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در ﺟـﻮى‬‫ﺧﻮاﺟﻪ ﻛﻪ ﻣﺴﻤﻰ ﺑﻘﺸﻼق ارﻳﻐﻰ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻗـﻄﻌٌﻪ اوﻟـﻰ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎﺻـﻢ ﻣﺨـﺬوم وﻟـﺪ داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ‬‫ﻗـﺎﺿـﻰ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ ﺷـﺮﻗـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﺷـﻤﺎًﻻ ﺑـﻌﻀًﺎ‬‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺠﻮى ﻋﺎﻣٌﻪ ﻣﺬﻛﻮر و ﺑﻌﻀًﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺰﻣﲔ ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﺻﻢ ﻣﺨﺬوم ﻣﺬﻛﻮر‪.‬‬‫ﻗـﻄﻌﻪٌ ﺛـﺎﻧـﻴﻪ ﻏـﺮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺟـﻨﻮﺑـﺎً ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪٌ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺻـﻨﻌﺖ اﻟـﻠﻪ وﻟـﺪ ﺣـﺴﻦ ﺧـﺎن ﺷـﺮﻗـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺻـﻨﻌﺖ‬‫اﻟـﻠﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﻴﻨﻴﻜﻪ ﻗـﻄﻌﻪ ﺛـﺎﻟـﺜﻪ اﺳـﺖ ﺳـﻴﺬﻛـﺮ ﺣـﺪودﻫـﺎ ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑﺠﻮى ﻋﺎﻣٌﻪ ﻣﺬﻛﻮر‪.‬‬‫ﻗـﻄﻌﻪٌ ﺛـﺎﻟـﺜﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻏـﺮﺑـﺎً ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪٌ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﲟﺤﺪود‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺛـﺎﻧـﻰ ﺟـﻨﻮﺑـﺎً ﲤﺎﻣـﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺻـﻨﻌﺖ اﻟـﻠﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻗـﺎً ﲤﺎﻣـﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ‬‫ﺷـﻤﺎﻻً ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪٌ ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑﺠﻮى ﻋﺎﻣٌﻪ ﻣﺬﻛﻮر‪.‬‬‫ﻗـﻄﻌٌﻪ راﺑـﻌﻪ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻜﺮﱘ وﻟـﺪ ‪ ...‬ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻋـﺒﺪ اﻟـﻜﺮﱘ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎً ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻋـﺰ‬‫ارﺷـﺪ ارﺟـﻤﻨﺪ اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ‬‫ﺧـﺎل ﺑـﺎى ﺷـﺎدى و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻗـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﻤﺎًﻻ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣـﺘﺮوﻛـٌﻪ ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎﺻـﻢ ﻣﺨـﺬوم ﻣـﺬﻛـﻮر‪،‬‬‫ﻓﻮاﺻﻞ در ﻛﻞ ﺣﺪود ﻣﺬﻛﻮره ﻋﻼﻣﺎت ﻇﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب دﻳـﻦ و دوﻟـﺖ و ﺑـﺮ ﺧـﻮاﻃـﺮ اﺻـﺤﺎب ﻳـﻘﲔ و ﻣـﻠﺖ واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد‬‫ﻛ ـﻪ در ﺗ ـﺄرﻳ ـﺦ ﺳ ـﻠﺦ ﻣ ـﺎه ﺷ ـﻌﺒﺎن اﳌﻌﻈﻢ ﺳ ـﻨﻪ ‪ ۱۲۸۳‬ﻫ ـﺰار دو ﺻ ـﺪ ﻫﺸ ـﺘﺎد ﺳ ـﻪ ﺑ ـﻮد ﻛ ـﻪ اﻗ ـﺮار‬‫ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻣـﻌﺼﻮم ﻣﺨـﺬوم وﻟـﺪ ارﺟـﻤﻨﺪ داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ‬‫ﻗـﺎﺿـﻰ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاه و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﺷـﺮﻋـﺎً ﻃـﻮﻋـﺎً ﻋـﻠﻰ ﻧـﻔﺴﻪ ﺑـﺮ‬‫‪246‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫آﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮ ﺑـﺒﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪودات‬‫ﻣـﺬﻛـﻮرات ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﻣـﻊ ﻧـﺼﻒ ﺷـﺎﻳـﻊ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻛـﻮل ﻛـﺎﻳـﻨٌﻪ در ﺟـﻮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺬﻛـﺮ‬‫ﺣـﺪودﻫـﺎ ﻓـﻰ اﻟـﺬﻳـﻞ ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﺑﺠـﻤﻴﻊ اﳊﻘﻮق و اﳌﺮاﻓـﻖ اﻟﺸـﺮﻋـﻴﻪ ﲟﺒﻠﻎ ﺑﺴـﺖ ﺳـﻪ‬‫ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮ اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﲟﺜﻘﺎل ﺷـﺮﻋـﻰ ﺑـﺠﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ و‬‫ﳒﺎﺑـﺖ دﺳـﺘﮕﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺧـﺮﻳـﺪ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﺪودات ﻣـﺬﻛـﻮرات را ﻣـﻊ‬‫ﻧـﺼﻒ ﺷـﺎﻳـﻊ ﻛـﻮل ﻣـﺬﻛـﻮر ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﻼ ﻏـﱭ و ﻻ ﻏـﺮور و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ‬‫اﻟ ـﺼﺤﻴﺢ ﻓ ـﻰ اﻟ ـﺒﺪﻟ ـﲔ و ﺿ ـﻤﺎن اﻟ ـّﺪرك اﻟﺸ ـﺮﻋ ـﻰ‪ ،‬ﺑ ـﺲ ﳕﺎﻧ ـﺪ ﻣ ـﺮ ﻣ ـﺮا از وﺟ ـﻪ ﻣﺤ ـﺪودات‬‫ﻣـﺬﻛـﻮرات و از وﺟـﻪ ﻧـﺼﻒ ﻛـﻮل ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ از وﺟـﻪ ﺛـﻤﻦ آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و‬‫دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳ ّﺎه ﻓـﻰ ذﻟـﻚ اﻻﻗـﺮار ﻣـﺸﺎﻓـﻬﺔ و‬‫ﻣﻮاﺟﻬﺔ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﻮد ﺻﻮرت واﻗﻌﻪ ﻛﻪ ﲢﺮﻳﺮ ﻳﺎﻓﺖ و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﲟﺤﻀﺮ ﻣﻦ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﺧﻮج ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ رﺋﻴﺲ اﻋﻠﻢ اﺑﻦ ﺧﻮج ﻋﻨﺎﻳﺖ ‪۱۲۷۵‬‬‫ﻣﻬـﺮ ‪ :۲‬ﻣـﺪر ان روز ﺣﺸـﺮ ﭘـﺮدٌه ﻣـﺎ‪ ،‬اﺣـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻛـﻼن اﺑـﻦ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺸﻮر‪ ،‬اﳌﺘﻮﻛـﻞ ﻋـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫اﻟﻐﻔﻮر‪ ،‬ﻋﻔﻮ ﻛﻦ اى ﻛﺮﱘ ﻛﺮدٌه ﻣﺎ‬‫ﺣ ـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤ ـﻤﺪ اﻣ ـﲔ ﻗ ـﺎرى‪ ،‬ﻣ ـﻼ ﻣﺤ ـﻤﺪ ﻛ ـﺮﱘ ﺑ ـﺎى ﺑ ـﭽﻪ‪ ،‬ﻣ ـﻼ ﻣﺤ ـﻤﺪ اﺳ ـﺤﺎق‪ ،‬ﺧ ـﺎﻟ ـﻖ اﻗ ـﺴﻘﺎل‪،‬‬‫اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﺎى و ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪247‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 11‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـﻪ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و در‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰ و ﻟـﻨﮕﺮ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ اﺳـﻤﺎﻋـﻴﻞ وﻟـﺪ ﻣـﻼ ﺑـﺎﺑـﺎ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ وﻟـﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﻛـﺮﱘ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻼ ﺗـﺎﺟـﻰ وﻟـﺪ ﺳـﺮﻣـﺴﺎق ﺻـﻮﻓـﻰ و ﺑـﻌﻀﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺤـﻤﺪ ﺗـﺮدى وﻟـﺪ ﻧـﻴﺎز ﺧـﻮاﺟـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻼ ﻋـﺎﺻـﻢ ﻣﺨـﺪوم‬‫وﻟـﺪ ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ ﻗـﺎﺿـﻰ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ‬‫اﻋـﺰ ارﺷـﺪ ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺟـﻨﺎب ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى ﺷـﺮﻗـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه‬‫ﻋـﺎﻣـﻪ ﺷـﻤﺎﻻ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪٌ ﻣـﻘﺼﻮد ﺑـﺎى و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ وﻟـﺪ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺳﻮل ﭘﻬﻠﻮان‪ ،‬اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻞ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ‪.‬‬‫ﺑـ ـﺮ ﺿـ ـﻤﺎﻳـ ـﺮ اوﻟـ ـﻰ اﻻﻳـ ـﺪى و اﻻﺑـ ـﺼﺎر واﺿـ ـﺢ و ﻻﻳـ ـﺢ ﺑـ ـﺎد ﻛـ ـﻪ در ﺗـ ـﺄرﻳـ ـﺦ ﻣـ ـﺎه رﻣـ ـﻀﺎن‬‫اﳌﺒﺎرك ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۸۶‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻫﺸـﺘﺎد ﺷـﺶ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻣـﺴﻤﺎﺗـﲔ آﱘ ﺑـﻰﺑـﻰ و رﺿـﻮان ﺑـﻰﺑـﻰ‬‫ﺑـﻨﺘﻰ ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى ﻣـﺘﻮﻓـﺄ در دار اﻟـﻘﻀﺄ ﺑـﻠﺪه ﻣـﺬﻛـﻮره ﺣـﺎﺿـﺮﺗـﲔ ﮔـﺮدﻳـﺪه‪ ،‬اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ‬‫ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﺣـﺎﳉﻮاز اﻗـﺮارﻫـﻤﺎ و ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻬﻤﺎ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻬﻤﺎ‬‫ﻃـﺎﻳـﻌﺘﲔ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻴﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﭼﻬـﻞ دو ﺗـﻴﺮ ﺷـﺎﻳـﻊ‬‫از دو ﺻـﺪ ﭼﻬـﻞ ﺗـﻴﺮ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر ﺣـﻖ ﻣـﻠﻚ ﺧـﺎﻟـﺺ ﻣـﻮروﺛـﻰ ﺧـﻮدﻫـﺎ را ارﺛـًﺎ ﻣـﻦ‬‫اﻻب اﳌﺬﻛـﻮر ﲟﺒﻠﻎ ﭘـﺎﻧـﺰده ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ ﺑﺴـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫و ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﺒﻴﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ ﻓـﻰ‬‫اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ و ﻻ ﻏـﺮور و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ ﻣـﺎﻳـﺎن‬‫ﻣـﻘﺮﺗـﲔ را در ﻣـﺒﻴﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ از وﺟـﻪ ﺛـﻤﻦ آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ‬‫ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب ﻣـﻊ ﺗـﺼﺪﻳـﻘﻪ اﻳـﺎﻫـﻤﺎ ﻓـﻰ ذﻟ ـﻚ اﻻﻗـﺮار و ﻛـﺎن ذﻟـﻚ ﻋـﻨﺪ‬‫اﻟ ـﻌﺪول و اﻟ ـﺜﻘﺎت‪ .‬ﺣ ـﻠﻴﻪ اﱘ ﺑ ـﻰﺑ ـﻰ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره در ﺑ ـﺎﻻى ﺑ ـﻴﻨﻰ اوداغ ﻛ ـﻠﻚ دارد‪ ،‬ﻫ ـﻔﺪه ﺳ ـﺎﻟ ـﻪ‬‫ﮔﻨﺪم رﻧﮓ و رﺿﻮان وﺑﻰ ﻣﺬﻛﻮره ﺳﻴﺰده ﺳﺎﻟﻪ ﻣﻘﺮه ﺑﺒﻼﻏﺖ ﺳﻔﻴﺪ روى‪.‬‬‫ﻣﻬـﺮ‪ :‬ﻣـﺪر ان روز ﺣﺸـﺮ ﭘـﺮدٌه ﻣـﺎ‪ ،‬اﺣـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻛـﻼن اﺑـﻦ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺸﻮر‪ ،‬اﳌﺘﻮﻛـﻞ ﻋـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫اﻟﻐﻔﻮر‪ ،‬ﻋﻔﻮ ﻛﻦ اى ﻛﺮﱘ ﻛﺮدٌه ﻣﺎ‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﻼ ﺷﺎه ﻋﺒﺪ اﻟﺴﻴﺪ ﻗﺎدر‪.‬‬‫‪248‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 12‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻋـﻠﻒزار ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪود ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و در‬‫ﻣﺤـﻠٌﻪ ﺟـﻮرﻏـﺎن ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎﻣ ّﻪ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت‬‫ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﻧـﻮرم وﻟـﺪ اﻋـﺰ ارﺷـﺪ ﺟـﻨﺎب اﻳـﺸﺎن ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن اﻳـﺸﺎن ﭘـﻴﺮ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ‬‫ﻣـﻐﻔﻮرى ﺷـﺮﻗـًﺎ ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣ ّﻪ و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﻛـﺎﻟـﻐﺮﺑـﻰ و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻋـﺒﺪ‬‫اﻟ ـﻜﺮﱘ وﻟ ـﺪ ﲤﺎن ﺑ ـﺎى ﺷ ـﻤﺎًﻻ ﺑ ـﻌﻀًﺎ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ ﺑ ـﺰﻣ ـﲔ ﻋ ـﺒﺪ اﻟ ـﻜﺮﱘ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر و ﺑ ـﻌﻀًﺎ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ‬‫ﺑﻘﺒﺮﺳﺘﺎن ﻋﺎّﻣﻪ ﻣﺴﻠﻤﲔ‪ ،‬اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻞ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب دﻳـﻦ و دوﻟـﺖ و ﺑـﺮ ﺧـﻮاﻃـﺮ ﺧـﻄﻴﺮ اﺻـﺤﺎب ﻳـﻘﲔ و ﻣـﻠﺖ واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ‬‫ﺑـﺎد ﻛـﻪ از ﺟـﻨﺎب ﺣـﻀﺮت ﺷﻬـﺮﻳـﺎرى و ﺟـﻬﺎن ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺑـﺎﻋـﺚ اﻻﻣـﻦ و اﻻﻣـﺎن زﺑـﺪة اﻟﺴ ّﻼﻃـﲔ‬‫اﻟـﺰﻣـﺎن ﻗـﺪوة اﳋﻮاﻗـﲔ اﻟـﺪوران ﻧـﻈﺎم اﳌّﻠﻪ و اﻟـﺪﻳـﻦ اﻋـﻨﻰ ‪ ...‬اﺑّﺪ اﻟـّﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ و ××× اﻟـﻰ ﻳـﻮم‬‫اﻟـﺪﻳـﻦ ﺑـﻌﻨﺎﻳـﺖﻧـﺎﻣـﻪٌ ﻋـﺎﻟـﻰ ﺑـﺠﻨﺎب ﺑـﻴﮕﻢ دام ﻋـﻤﺮه و دوﻟـﺘﻪ اﻣـﺮ ﻋـﺎﻟـﻰ ﺻـﺪور ﻳـﺎﻓـﺘﻪ ﻛـﻪ ﺑـﻌﻀﻰ‬‫اراﺿـﻰ اوﻗـﺎف ﻣـﺪرﺳـٌﻪ ﻛـﻬﻨٌﻪ ﺣـﻀﺮات ﭘـﺎدﺷـﺎه اﺳـﻜﻨﺪر ﻋـﻠﻴﻪ اﻟـﺮﺣـﻤﻪ ﺧـﺎﻟـﻰ ×××‪ ،‬ﻣـﺘﻌﺬر‬‫اﻟـﻐﻼة ﺷـﺪه‪ ،‬ﻣـﻌﻄﻞ ﻣـﺎﻧـﺪه ﺑـﻮد اﺳـﺖ‪ .‬ﺧـﻴﺮﻳـًﺔ ﻟـﻮﻗـﻒ ﻣـﻮاﻓـﻖ ﺷـﺮع ﺷـﺮﻳـﻒ اﻳـﻦ اراﺿـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮرٌه‬‫اوﻗـﺎف ﻣـﺪرﺳـٌﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره را ﻓـﺮوﺧـﺘﻪ‪ ،‬ﺑـﺜﻤﻦ آن از ﺟـﺎى ﺧـﻮب زﻣـﲔ ﺣـﺎﺻـﻞ ﻣـﻴﺮوﻳـﺪهﮔـﻰ و‬‫ﻛﺸـﺖ زراﻋـﺖ ﻣﻴﺸـﺪهﮔـﻰ را در ﺑـﺪر آن وﻗـﻒ ﻛـﺮده ﺷـﻮد ﺗـﺎ ﻛـﻪ ﻋـﻨﺪ اﻟـﻠﻪ اﺟـﺮ ﻋـﻈﻴﻢ ﺣـﺎﺻـﻞ‬‫ﻛﺮد‪.‬‬‫و ﺑـﻨﺎءً ﻋـﻠﻴﻪ در ﺗـﺎرﻳـﺦ ﺷﻬـﺮ ﺷـﻌﺒﺎن اﳌﻌﻈﻢ ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۹۰‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻧـﻮد ﺑـﻮد ﻛـﻪ از ﺟـﻬﺔ‬‫ﻣـﺘﻌﺬر اﻟـﻐﻼّة ﺑـﻮدن و ﺑـﻘﺼﺪ ﺧـﺮﻳـﺪن در ﺑـﺪل وى زﻣـﲔ ﺣـﺎﺻـﻠﺪار و اﻣـﺘﺜﺎﻻً ﻻﻣـﺮ اﻟـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﻼ‬‫ﺻـﺎﺗـﻴﺐ آﻟـﺪى ﻣﺨـﺬوم وﻟـﺪ ارﺷـﺪ داﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪى آﺧـﻮﻧـﺪ ﻣـﺪرس ﻛـﻪ ﻣـﺘﻮﻟـﻰ ﺷـﺮﻋـﻰ اوﻗـﺎف‬‫ﻣـﺪرﺳـٌﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺳـﺖ‪ ،‬ﻓـﺮوﺧـﺖ ﺑـﻴﻌًﺎ ﺑـﺎﺗـًﺎ ﻗـﻄﻌﻴًﺎ ﻧـﺎﻓـﺬًا ﻻزﻣـًﺎ ﺷـﺮﻋـﻴًﺎ ﺑـﻘﺼﺪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻤﮕﻰ و‬‫ﺼﺪر را ﻛـﻪ از ﺟـﻤﻠٌﻪ اوﻗـﺎف ﻣـﺪرﺳـٌﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺳـﺖ ﲟﺒﻠﻎ ﭘـﻨﺠﺎه‬‫ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـ ّ‬‫ﻋـﺪد ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى راﻳـﺠﻪ ﺑـﺠﻨﺎب وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرم ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﳌﺪّ و ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﺟـﻨﺎب ﺗـﻮرٌه‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـّﺪرك‬‫اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ و ﻻ ﻏـﺮور و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﮔـﺮدﻳـﺪ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﺒﺐ ﻣـﺒﺎﻳـﻊ‬‫ﻣﺬﻛﻮره ﻣﻠﻚ زرﺧﺮﻳﺪ ﺟﻨﺎب ﺗﻮرم ﻣﺬﻛﻮر و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫‪249‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﺑﺎ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺸﻮر ﻗﺎﺿﻰ ××× اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬‫ﻣﻬـﺮ ‪ :۲‬ﻣـﺪر ان روز ﺣﺸـﺮ ﭘـﺮدٌه ﻣـﺎ‪ ،‬اﺣـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻛـﻼن اﺑـﻦ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺸﻮر‪ ،‬اﳌﺘﻮﻛـﻞ ﻋـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫اﻟﻐﻔﻮر‪ ،‬ﻋﻔﻮ ﻛﻦ اى ﻛﺮﱘ ﻛﺮدٌه ﻣﺎ‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﳌﻠﻴﻚ اﺧـﻮﻧـﺪ ﻣـﺪرس‪ ،‬ﻣـﻼ ﻧـﻴﺎز ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎرى‪ ،‬ﻣـﺘﻮﻟـﻰ ﺑـﺎﺷـﻰ‪ ،‬ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻠﻰ‬‫اﻣﲔ‪ ،‬اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﻼ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎى‪ ،‬ﻣﻼ ﻣﻌﺼﻮم ﻗﺎرى‪ ،‬ﻣﻼ ﻛﻤﻴﺎ اﺧﻮﻧﺪ و ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪250‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 13‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ در ﺑـﻠﺪهٌ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و در ﻣـﻮﺿـﻊ ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰ ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ‬‫ﻏـﺮﺑـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﻘﺼﻮد ﺑـﺎى ﻣـﺘﻮﻓـﺎ و ﺑـﻌﻀًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت‬‫ﻧـﺸﺎن ﺷـﺮاﻓـﺖ ﺗـﻮاﻣـﺎن وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮره ام وﻟـﺪ اﻋـﺰ ارﺷـﺪ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺤـﻤﺪ ﻣـﻮﺳـﻰ وﻟـﺪ ‪ ...‬ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺬﻛـﻮرم ﺷـﺮﻗـًﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮرم ﺷـﻤﺎﻻً ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻛـﻮل ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﻼ ﻋـﺎﺻـﻢ ﻣﺨـﺪوم وﻟـﺪ داﻣـﻼ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻋـﺒﺪ‬‫اﻟـﺮﺣـﻴﻢ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺤـﻤﺪ ﺗـﺮدى وﻟـﺪ ﻧـﻴﺎز ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻛـﺎﺷـﻘﺮى‪ ،‬اﻟـﻔﻮاﺻـﻞ ﻓـﻰ اﻟـﻜﻞ‬‫ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ ‪.‬‬
‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ اوﻟـﻰ اﻻﻳـﺪى و اﻻﺑـﺼﺎر واﺿـﺢ و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد ﻛـﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺎه ﺟـﻤﺎدى اﻟـﺜﺎﻧـﻰ‬‫ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۹۲‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻧـﻮد دو ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻋـﺒﺪ اﻟـﻜﺮﱘ ﺑـﺎى وﻟـﺪ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ رﺣـﻴﻢ ﺣـﺎﳉﻮاز اﻗـﺮاره و ﺻـﺤﺘﻪ ذاﺗـﻪ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﻳـﻌﺎ ﺷـﺮﻋـًﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ‬‫ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼّﺪر ﺣـﻖ و‬‫ﻣـﻠﻚ ﺧـﺎﻟـﺺ ﺧـﻮدم را ﲟﺮاﻓـﻘﻪ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ ﲟﺒﻠﻎ ده ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ ﺑـﺠﻨﺎب ﻣـﻌﻠﻰ اﻟـﻘﺎب‬‫ﺳـﻴﺎدت و اﺻـﺎﻟـﺖ اﻧـﺴﺎب اﻋـﻨﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺬﻛـﻮرم و ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﺟـﻨﺎب ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر را ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ ﻓـﻰ اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـّﺪرك‬‫اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ و ﻻ ﻏـﺮور ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ و ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ ﻣـﺮا در ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ از‬‫وﺟـﻪ ﺛـﻤﻦ ﻣـﺬﻛـﻮر آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ‬‫اﻻﺳﺒﺎب ﻣﻊ ﺗﺼﺪﻳﻘﻪ اﻳﺎه و ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬـﺮ‪ :‬ﻣـﺪر ان روز ﺣﺸـﺮ ﭘـﺮدٌه ﻣـﺎ‪ ،‬اﺣـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻛـﻼن اﺑـﻦ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺸﻮر‪ ،‬اﳌﺘﻮﻛـﻞ ﻋـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫اﻟﻐﻔﻮر‪ ،‬ﻋﻔﻮ ﻛﻦ اى ﻛﺮﱘ ﻛﺮدٌه ﻣﺎ‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﻼ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻰ آﺧﻮﻧﺪ و ﻣﺤﻤﺪ ﻳﻮﻧﺲ ﺑﺎى و آﻗﻴﻮل و ﺷﺎه ﻛﺮﱘ و ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪251‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 14‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑـﺮ ﺗـﺎﻛﺴـﺘﺎن و زرد آﻟـﻮزار ﻛـﺎﻳـﻨﻪ در ﺑـﻠﺪه ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن‬‫ﺣـﻤﻴﺖ ﻣـﻊ واﻟـﻴﻬﺎ ﻋـﻦ ﺟـﻤﻴﻊ اﻵﻓـﺎت و اﻟـﻨﻘﺼﺎن و در ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰ ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ ﻏـﺮﺑـًﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮره اﻋـﺰ ارﺷـﺪ ××× ﻣـﺤﺎت رﺳـﺎﻟـﺖ دﺳـﺘﮕﺎﻫـﻰ ﺣـﻀﺮت‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى ﻧـﻮر اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﺮﻗـﺪه و ﺟـﻌﻞ اﳉﻨﺔ ﻣـﺴﻜﻨﻬﻮ ﻣـﺎواه و‬‫ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻗـﺎ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎﻣـﻪ ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـًﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺟـﻨﺎب وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮرهٌ ﻣـﺬﻛـﻮر‪ ،‬اﻟـﻔﻮاﺻـﻞ ﻓـﻰ اﻟـﻜﻞ‬‫ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ ‪.‬‬
‫ﺑـﺮ ﺿـﻤﺎﻳـﺮ ارﺑـﺎب دﻳـﻦ و دﻳـﺎﻧـﺖ و ﺑـﺮ ﺧـﻮاﻃـﺮ ﺧـﻄﻴﺮ اﺻـﺤﺎب ﻋـﺪاﻟـﺖ و ﺣـﻜﻮﻣـﺖ واﺿـﺢ‬‫و ﻻﻳـﺢ ﺑـﺎد ﻛـﻪ در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺎه ﺷـﻮال ﺧـﺘﻢ ﺑـﺎﻻﻣـﻦ و اﻻﻗـﺒﺎل ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۲۹۲‬ﻫـﺰار دو ﺻـﺪ ﻧـﻮد دو ﺑـﻮد‬‫ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﺻـﺎدق ﺑـﺎى ﺣـﺎﳉﻮاز اﻗـﺮار و‬‫ﺻـﺤﺔ ذاﺗـﻪ و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﻳـﻌﺎً ﺷـﺮﻋـﺎً ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻪ ﺑـﻴﻊ ﺑـﺎت ﺑـﺘﺎت ﻧـﺎﻓـﺬ‬‫ﺼﺪر ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺧـﺎﻟـﺺ ﺧـﻮدم را ﲟﺮاﻓـﻘﻪ‬‫ﻻزم ﺷـﺮﻋـﻰ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـ ّ‬‫و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ ﲟﺒﻠﻎ ﭘـﻨﺠﺎه ﭼـﻬﺎر ﻣـﺜﻘﺎل ﻃـﻼى ﺟـﻴﺪ اﺣـﻤﺮى اﻋـﻼى ﺧـﻮﻗـﻨﺪى اﻟـﻀﺮب ﺷـﺮﻋـﻰ ﺑـﺠﻨﺎب‬‫وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺧـﺮﻳـﺪﻧـﺪ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﲟﺒﻠﻎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ اﻟـﺼﺤﻴﺢ ﻓـﻰ ﺑـﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ‬‫ﻣـﺮا در ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ از وﺟـﻪ ﺛـﻤﻦ آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ‬‫ﻣﻦ اﻟﻮﺟﻮه ﻣﻊ ﺗﺼﺪﻳﻘﻪ اﻳﺎه و ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﺑﺎ اﺑﻦ داﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺸﻮر ﻗﺎﺿﻰ ××× اﻟﺘﻤﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬ﻗﺎﺿﻰ ﻳﻮﺳﻒ ﻋﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ ﻣﺤﺘﺴﺐ اﺑﻦ اﻳﺸﺎن ﺣﺴﲔ ﺧﻮاﺟﻪ‪ ،‬اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت ××× ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن ﺣﺴﲔ ﺧﻮاﺟﻪ ×××‪۱۲۸۶ ،‬‬‫ﻣﻬـﺮ ‪ :۴‬ﻣـﺪر ان روز ﺣﺸـﺮ ﭘـﺮدٌه ﻣـﺎ‪ ،‬اﺣـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻛـﻼن اﺑـﻦ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺸﻮر‪ ،‬اﳌﺘﻮﻛـﻞ ﻋـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫اﻟﻐﻔﻮر‪ ،‬ﻋﻔﻮ ﻛﻦ اى ﻛﺮﱘ ﻛﺮدٌه ﻣﺎ‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻋـﺼﺎم اﻟـﺪﻳـﻦ ﺑـﺎى و ﻣـﻼ اﺳـﺤﺎق ﺑـﺎى و ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﻦ و زاﻫـﺪ ﻣﺨـﺪوم و ﻣـﻴﺮ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ و‬‫ﻏﻴﺮﻫﻢ ﻣﻦ اﳌﺴﻠﻤﲔ‪.‬‬‫‪252‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 15‬‬‫ﲢﺪﻳـﺪ ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﭼـﺎر ﺑـﺎغ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪودﻳـﻜﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در ﻣﺤـﻠٌﻪ‬‫ﺟـﻮرﻏـﺎن ﻏـﺮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﳒﻢ اﻟـﺪﻳـﻦ وﻟـﺪ اﻏـﺎﻟـﻖ ﺟـﻨﻮﺑـًﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺳـﻴﺎدت‬‫ﭘ ـﻨﺎﻫ ـﻰ ﳒﺎﺑ ـﺖ دﺳ ـﺘﮕﺎﻫ ـﻰ ﺳ ـّﻴﺪ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره وﻟ ـﺪ اﻋ ـﺰ ارﺷ ـﺪ اﻳ ـﺸﺎن ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرٌه‬‫ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى ﺷـﺮﻗـﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﻘﺒﺮﺳـﺘﺎن ﺷـﻤﺎًﻻ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ اﺳـﺤﺎق ﻣﺨـﺬوم‬‫وﻟﺪ ﻣﺤﻤﺪ رﺣﻴﻢ ﺑﺎى‪ ،‬اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻞ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ‪.‬‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻏـﺮٌه ﻣـﺎه ﺷـﻌﺒﺎن اﳌﻌﻈﻢ ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۳۰۲‬ﻫـﺰار ﺳـﻪ ﺻـﺪ دو ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ‬‫ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد ﻣـﻼ ﺳـﺮﻣـﺴﺎق وﻟـﺪ اﺳـﺘﺎ ﻋـﺒﻴﺪ اﻟـﻠﻪ ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮاره و ﻧـﻔﺎذ ﺟـﻤﻴﻊ‬‫ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻪ ﻃـﺎﻳـﻌًﺎ ﺷـﺮﻋـﺎ ﺑـﺎﳒﻤﻠﻪ ﻛـﻪ ﻓـﺮوﺧـﺘﻢ ﺑـﻴﻌًﺎ ﺑـﺎﺗـًﺎ ﻗـﻄﻌﻴًﺎ ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﺼﺪر‬‫ﻣـﻠﻚ ﺧـﻮدم را ﲟﺮاﻓـﻘﻪ و ﻣـﻨﺎﻓـﻌﻪ ﲟﺒﻠﻎ ده ﻃـﻼى ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ ﺑـﺠﻨﺎب ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺳـﻴّﺪ وﻟـﻰ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﳊﺪ ﺑﺸـﺮاﺋـﻪ اﻳـﺎه ﺑـﺎﳌﺒﻠﻎ اﳌﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣﺴـﻄﻮر ﻣـﻊ اﻟـﺘﻘﺎﺑـﺾ ﻓـﻰ‬‫اﻟـﺒﺪﻟـﲔ و ﺿـﻤﺎن اﻟـﺪرك اﻟﺸـﺮﻋـﻰ ﺑـﻼ ﻏـﱭ ﻓـﺎﺣـﺶ و ﻻ ﻏـﺮور و ﻻ ﺷـﺮط ﻓـﺎﺳـﺪ ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ ﻣـﺮا از‬‫وﺟـﻪ ﻣـﺒﻴﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻧـﻪ از وﺟـﻪ ﺛـﻤﻦ آن ﺑـﺮ ﻣﺸـﺘﺮى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه‬‫و ﺳﺒﺐ ﻣﻦ اﻻﺳﺒﺎب و ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﺪول و اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﺧﻮاﺟﻪ اﻋﻠﻢ ×××‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬اﻻﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﻌﺠﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﻮاﺟﻪ اﺑﻦ ××× ﻗﺎﺿﻰ ﺣﺴﻴﻨﻰ؟ اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ××× ﻣﻔﺘﻰ‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۳‬ﺧﻮاﺟﻪ ××× ﻗﺎﺿﻰ ×××‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬اﺳـﺤﺎق ﻣﺨـﺬوم و اﺳـﺘﺎ ﻋـﺎﻟـﻢ و ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﻦ و ﻣـﺠﻴﺪ اﳉﻠﻴﻞ؟ ﺑـﺎى ﺑـﭽﻪ و ﺳـﻤﺴﺎق‬‫ﺻﻮﻓﻰ و آﺧﻮﻧﺪ ﺟﺎن و ﻏﻴﺮﻫﻢ ‪.‬‬‫‪253‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 16a‬‬‫ﺑـﻴﺎن ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و در ﻣﺤـﻠﻪ ﺟـﻮرﻏـﺎن‬‫ﻏـﺮﺑـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره وﻟـﺪ ﺳـﻴﺪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﺟـﻨﻮﺑـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر و‬‫ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﺴﻤﺎة ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﺑـﻨﺖ ﻣـﻼ اﻋـﻈﻢ ﺑـﺎﺑـﺎ اﺧـﻮﻧـﺪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺪروازه‬‫ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪ ﻣـﻴﺎن ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻣـﺴﻤﺎة ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ‬‫ﺷﺮﻗﺎ ﲤﺎﻣﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﲟﺴﺠﺪ ﻣﺤﻠﻪ ﻣﺬﻛﻮره ﺷﻤﺎﻻ ﲤﺎﻣﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺮاه ﺧﺎص‪.‬‬‫و ﻳـﻚ ﻗـﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﺑـﻴﺮوﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﻤﻠﻪ ﺑـﺮ ﻳـﻚ ﻣـﻬﻤﺎن ﺧـﺎﻧـﻪ و ﻳـﻚ اﺧـﺘﻪ ﺧـﺎﻧـﻪ و ﺳـﻪ ﻣـﻬﻤﺎن‬‫ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣـﻊ ﺻـﺤﻦ آن ﻛـﺎﻳـﻨﻪ در ﻳـﻜﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻏـﺮﺑـﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺟـﻨﻮﺑـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﺧـﺎص ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎم ﺷـﺮﻗـﺎ‬‫ﲤﺎﻣ ـﺎ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ ﺑ ـﺮاه ﻋ ـﺎم ﺷ ـﻤﺎﻻ ﺑ ـﻌﻀﺎ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ ﲟﺴﺠﺪ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر و ﺑ ـﻌﻀﺎ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ ﺑ ـﺮاه ﺧ ـﺎص‬‫ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪ ﻣـﻴﺎن ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑﺰﻣﲔ ﻣﺴﻤﺎة ﺳﻌﺎدت اﱘ ﻣﺬﻛﻮره‪ ،‬اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻞ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ‪.‬‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ﻣـﺎه رﺑـﻴﻊ اﻟـﺜﺎﻧـﻰ ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۳۰۷‬ﻫـﺰار ﺻـﺪ ﻫـﻔﺖ ﺑـﻮد ﻛـﻪ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮدﻧـﺪ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻣـﺴﻤﺎة ﺳـﻌﺎدت آﱘ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ ﺣـﺎل ﺟـﻮاز اﻗـﺮارﻫـﻤﺎ ﺑـﺮاﳒﻤﻠﻪ‬‫ﻛـﻪ ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪودﻳـﻦ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ در ﺻـﺪر ﺳـﻮاى ﺣـﻖ اﳌﺮور و اﻟـﻌﺒﻮر از دروازه ﺧـﺎﻧـﻪ‬‫ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ از راه ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ ﺑـﺨﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى دروﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪ ﺑـﻮده ﻣـﻴﺎن ﻣـﺎﻳـﺎن ﻣـﻘﺮﻳـﻦ و ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﻣـﻌﺘﻮه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻊ اﳌﺮاﻓـﻖ و اﳌﻨﺎﻓـﻊ ان ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﻟـﻘﺴﻤﺔ اﻟﺸـﺮﻋـﻴﻪ ﺑـﻘﺪر ﺣـﺼﻪ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره ﻣـﻌﺘﻮه ﻣـﺬﻛـﻮر ﺗـﻌﻠﻖ ﻳـﺎﻓـﺖ ﻣـﻊ ﻗـﺒﺾ وﺻـﻰ ﺛـﺎﺑـﺖ اﻟـﻮﺻـﺎﻳـﺔ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻌﺘﻮه ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻛـﻪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻓـﺮزﻧـﺪ ﺻـﺒﻠﻰ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻮده‪ ،‬ﻗـﺒﺾ ﺷـﺮﻋـﻰ ﳕﻮد اﻳـﺎه وﺻـﺎﻳـﺔ‬‫ﺑـﺲ ﳕﺎﻧـﺪ ﻣـﺮ ﻣـﺎﻳـﺎن ﻣـﻘﺮﻳـﻦ را از وﺟـﻪ ﻣﺤـﺪودﻳـﻦ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ ﺳـﻮاى ﻣﺴـﺘﺜﻨﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ ﺑـﺎﻗـﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻌﺘﻮه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ و اراﺿـﻰ دﻳـﮕﺮ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ‬‫ﻛـﻪ در ﻫـﻢ ﺟـﺎ ﺑـﻮده و ﺑـﺎﻏـﻬﺎى ﻛـﻪ در ﻫـﻢ ﺟـﺎ ﺑـﻮده و دواب و ﻣـﻮاﺷـﻰ و ﻏـﻼت ﻣـﻦ اﻟـﻔﺮس و اﻟـﻐﻨﻢ‬‫و اﻟـﺒﺮ و اﻟـﺸﻌﻴﺮ و ﻏـﻴﺮﻫـﻢ ﺑـﲔ اﻟـﻮرﺛـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﻼ ﻗـﺴﻤﺖ ﻣﺸـﺘﺮك ﻣـﺎﻧـﺪ و اﺷـﻴﺎ‬‫روزﮔ ـﺎرﻳ ـٌﻪ ﻇ ـﺎﻫ ـﺮٌه وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺑ ـﲔ اﻟ ـﻮرﺛ ـﻪ اﳌﻨﺤﺼﺮه ﻛ ـﻪ ﻳ ـﻚ زن ﺳ ـﻌﺎدت اﱘ‬‫‪254‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻣـﺬﻛـﻮره و دو ﭘﺴـﺮ ﻛـﻪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ ﻻ ﻏـﻴﺮ ﺑـﻮده‪ ،‬ﺑـﻘﺴﻤﺔ ﻗـﺎﺳـﻢ‬‫ﻣـﻦ ﻟـﻪ وﻻﻳـﺔ اﻟـﻘﺴﻤﺔ ﻗـﺴﻤﺖ ﻳـﺎﻓـﺘﻪ‪ ،‬ﻫـﻢ ﻛـﺪام ورﺛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻗـﺪر ﺣـﺼﻪ ارﺛـﻴﻪ؟ ××× ﺧـﻮدﻫـﺎ را‬‫اﺻـﺎﻟـﺔ و وﺻـﺎﻳـﺔ از اﺷـﻴﺄ روزﮔـﺎرﻳـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻗـﺒﺾ و اﺳـﺘﻔﺎده ﳕﻮده‪ ،‬از وﺟـﻪ اﺷـﻴﺎء ﻣـﻘﺴﻮﻣـٌﻪ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮره ﺑـﺮ ﻳـﻜﺪﻳـﮕﺮ ﻫـﻴﭻ دﻋـﻮى و ﺧـﺼﻮﻣـﺖ ﻧـﻰ ﻣـﺎﻧـﺪه ﺑـﻮد ﻛـﻪ ××× و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب و‬‫ﻛﺎن ذﻟﻚ ﻋﻨﺪ اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ ××× :۲‬ﺧﻮاﺟﻪ ××× ﻗﺎﺿﻰ ×××‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎﻳـﺎن و ﻣـﻼ ﻋـﻈﻴﻢ ﺑـﺎﺑـﺎ و ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﻦ ××× و آﺧـﻮﻧـﺪ ﺑـﻴﻚ و ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ×××‪،‬‬‫اﻳـﻠﻴﻚ ﺑـﺎﺷـﻰ و ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ ﻗـﺎرى و ﻋـﺼﺎم اﻟـﺪﻳـﻦ ﺧـﻮاﺟـﻪ و ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻠﻰ و ﻛـﻤﺎل‬‫ﺧﺎن‪ ،‬آﺧﻮﻧﺪ ﺟﺎن و ﻣﻼ ××× ﻣﺨﺪوم‪.‬‬‫و ﺟﻬﺎن ﮔﻴﺮ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ ،‬ﺟﻼل ﺧﺎن ﺗﻮره ‪.‬‬‫‪Deed 16b‬‬‫در ﺗـﺄرﻳـﺦ ‪ ۲۰‬ﻣـﺎه ﺟـﻤﺎدى اﻻول ﺳـﻨﻪ ‪ ۱۳۰۷‬ﻫـﺰار ﺳـﻪ ﺻـﺪ ﻫـﻔﺖ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻣـﻴﺎن ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫و ﻣـﺴﻤﺎة ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ ﻛـﻪ اﺻـﻠﲔ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻣـﻦ ﻗـﺒﻠﻬﺎ و اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ ﻛـﻪ وﺻـﻰ ﺷـﺮﻋـﻰ از ﻗـﺒﻞ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻌﺘﻮه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ‬‫اﻟـﻀﻤﻦ ﺑـﺘﻮﺳـﻂ ﺟـﻤﻴﻊ ﻣﺴـﻠﻤﲔ ﺧـﺎﻟـﺼﲔ ﻣـﻨﺎزﻋـﺖ و ﻣـﻨﺎﻗـﺸﻪ ﺑـﻴﻨﻬﻢ ﭼـﻨﺎن ﻗـﺮار ﻳـﺎﻓـﺖ ﻛـﻪ دروازه‬‫ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ و راه ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ از دروازه ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﺑـﺨﺎﻧـﻪ‬‫ﺟـﺎى ﻣـﺬﻛـﻮره ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ ﳋﺼﻮص ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺪ و ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و‬‫ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ را ﺑـﺪروازه ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره و ﺑـﺮاه ﻣـﻌﺮوﻓـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ ﺧـﺼﻮﺻـﺎً‬‫ﺣـﻖ اﳌﺮور و اﻟـﻌﺒﻮر ﻧـﺒﺎﺷـﺪ و ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ از ﭘـﻠﻰ؟ دروازه ﺧـﺎﻧـﻪ‬‫ﻣ ـ ﺬﻛ ـ ﻮره از ﺟ ـ ﻮاز ﺧ ـ ﺎﻧ ـ ﻪ در ﮔ ـ ﺸﺎده‪ ،‬دروازه ﺧ ـ ﺎﻧ ـ ﻪ ﻛ ـ ﺮده‪ ،‬از دروازه ﺧ ـ ﺎﻧ ـ ﻪ ﺣ ـ ﺎدﺛ ـ ﻪ ﺑ ـ ﺰﻣ ـ ﲔ؟‬‫ﻣـﺨﺼﻮﺻـﻪ ﺧـﻮدﻫـﺎ دراﻣـﺪه‪ ،‬ﺣـﺼﺮ؟ ﻛـﺮده‪ ،‬از ﻇﻬـﺮ ﻣـﻬﻤﺎن ﺧـﺎﻧـﻪ ﻣـﺨﺼﻮﺻـﻪ ﺧـﻮدﻫـﺎ ﺑـﺨﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى‬‫ﺧـﻮدﻫـﺎ ﻣـﻰ دراﻳـﻨﺪ و ﻋـﺒﻮر ﻫـﻢ از ﻫـﻤﲔ راه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻴﻜﻨﺪ و دروازه ﺣـﺎدﺛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﺑـﺠﺎﻧـﺐ‬‫ﺷـﺮﻗـﻰ ﻧـﮕﺎه ﻣـﻴﻜﻨﺪ و ﻗـﺴﻤﺖ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻴﺒﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﺳـﻮى راه ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫‪255‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛـﻪ راه ﻗـﺪﳝﻪ ﺑـﻮد‪ ،‬ﻣـﺨﺼﻮص ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻴﺒﺎﺷـﺪ و راه ﺣـﺎدﺛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره‬‫ﲟﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻌﺎدت اﱘ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻴﺒﺎﺷـﺪ و ﻧـﺎم ﺑـﺮده ﺷـﺪﮔـﺎن ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ ﻗـﺮار ﻣـﺬﻛـﻮر را‬‫ﺑـﺮ وﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺻـﺎﻟـﺔ و وﺻـﺎﻟـﺔ ﻗـﺒﻮل ﳕﻮده و ذﻣـﻪ ﻳـﻜﺪﻳـﮕﺮ را ﺳـﻮى اراﺿـﻰ ﻣـﺘﻔﺮﻗـﻪ در اﺻـﻠﻰ‬‫ﺑـﻮده‪ ،‬از وﺟـﻪ ﻏـﻼت ﻣـﺬﻛـﻮره ﻓـﻰ اﻟـﻀﻤﻦ و اﳌﻮاﺷـﻰ ﻣـﻦ اﻟـﺒﻘﺮ و اﻟـﻐﻨﻢ و اﻟـﻔﺮس و اﻻﺑـﻞ و‬‫اﻟـﻨﻘﻮد ﻓـﺎرغ ﮔـﺮداﻧـﻴﺪه‪ ،‬اﺑـﺮار ﻋـﺎم ﳕﻮدﻧـﺪ‪ .‬ﭼـﻮﻧـﻚ ﻏـﻼت و اﳌﻮاﺷـﻰ ﺑـﻴﻨﻬﻢ ﻗـﺴﻤﺖ ﻳـﺎﻓـﺘﻪ‪ ،‬ﻫـﺮ‬‫ﻛـﺪام ﻗـﺪر ﺣـﺼﻪ ﺧـﻮدﻫـﺎ را اﺧـﺬ و ﻗـﺒﺾ ﳕﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﭘـﺲ ﺗـﺎ ××× ﻣـﺮ ﻳـﻜﺪﻳـﮕﺮ را ﺳـﻮى ﻣﺴـﺘﺜﻨﻰ‬‫ﺑـﺮ ﻳـﻜﺪﻳـﮕﺮ ﻫـﻴﭻ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ‪ ،‬و ﻛـﺎن ذﻟـﻚ ﻋـﻨﺪ اﻟـﺜﻘﺎت‪ .‬راه ﺣـﺎدﺛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻋـﺮﺿـﺎ در ﻗـﻮﻻج‬‫ﺑ ـﻘﻮﻻج ﻣ ـﺘﻮﺳ ـﻂ اﺑ ـﺘﺪاء ﻃ ـﻮل ان از ﺻ ـﻔﻪ ﻣ ـﻬﻤﺎن ﺧ ـﺎﻧ ـﻪ ﺧ ـﻮد و ﺗ ـﺎ ﺣ ـﺼﻪ ﻣ ـﺴﻤﺎة ﺳ ـﻌﺎدت آﱘ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮره و ﻧـﻴﺰ در ذﻟـﻚ اﺠﻤﻟﻠﺲ ﻣـﺴﻤﺎة ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺎ اﱘ ﺑـﻰﺑـﻰ ﺑـﻨﺐ اﺳـﺘﺎ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ اﺨﻤﻟﺪوم‪،‬‬‫ﻣﻈﻔﺮ ﺧﺎن ﺗﻮره و ﺳﻌﺎدت اﱘ ﻣﺬﻛﻮرﻳﻦ را از ﺟﻤﻴﻊ اﻟﺪﻋﺎء ﻓﺎرغ ﳕﻮد‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ‪ ××× :‬ﺧﻮاﺟﻪ ××× ﻗﺎﺿﻰ ×××‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬اﻣـﺎم ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻧـﺼﺮ اﻟـﺪﻳـﻦ ﻣﺨـﺬوم‪ ،‬داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻘﺎدر اﻣـﲔ‪ ،‬داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻮﻟـﻰ و ﻣـﻴﺮ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﺳـﺮﻛـﺎر و ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﻧـﻈﺮ و ﻣـﻼ ﻋـﺎﻟـﻢ ﺑـﺎى اﻣـﲔ و ﻛـﻤﺎل ﺟـﺎن اﻳـﻠﻴﻚ ﺑـﺎﺷـﻰ و ﻣـﻼ ﻗـﺎدر‬‫ﺑﺎى ﺑﭽﻪ و ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ و اﺧﻮﻧﺪ ﺟﺎن اﺗﺎﻟﻴﻖ ﻣﺤﻤﺪ و ﳒﻢ اﻟﺪﻳﻦ‪.‬‬‫‪256‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 17‬‬‫ذﻛـﺮ ﺣـﺪود ﻳـﻜﻘﻄﻌﻪ زﻣـﲔ ﻣـﺰرﻋـﻪ ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪود ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ اﺳـﺖ در وﻻﻳـﺖ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن در ﻣـﻮﺿـﻊ‬‫ﻳـﻜﻪ ﺗـﻮت ﻏـﺮﺑـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ اﺳـﺤﺎق ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ اﻋـﺰ اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮم و ﺑـﻌﻀﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻣﺤـﻤﺪى ﺧـﻮاﺟـﻪ وﻟـﺪ ﻳـﺤﻴﻰ ﺧـﻮاﺟـﻪ ﺟـﻨﻮﺑـﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﺑـﺮاه ﻋـﺎم ﺷـﺮﻗـﺎ ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫ﺑـﺠﻮى ﻋـﺎم و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ××× ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ ﺳـﻴﺪ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮم ﺷـﻤﺎﻻ ﺑـﻌﻀﺎ‬‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺰﻣﲔ ذاﻛﺮ ﺧﻮاﺟﻪ وﻟﺪ ﺗﻮره ﺧﺎن ﺧﻮاﺟﻪ و ﺑﻌﻀﺎ ﺑﺮاه ﻋﺎم‪.‬‬‫و ﻗـﻄﻌﻪ دﻳـﮕﺮ در ﻣـﻮﺿـﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻏـﺮﺑـﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺑـﻴﻚ اﻣـﺎم ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺑـﻌﻀﺎ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﻧـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ وﻟـﺪ ﺗـﻮرﺳـﻮن ﻣﺤـﻤﺪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎﻳـﺒﭽﻪ وﻟـﺪ‬‫روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺮاه ﻋـﺎم و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ اﺳـﺘﺎ ﻣﺤـﻤﺪ ﻳـﻮﺳـﻒ وﻟـﺪ ‪ ...‬و‬‫ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﺑـﻌﻀﺎ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﺰﻣـﲔ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎﻳـﺒﭽﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر و‬‫ﺑـﻌﻀﺎ ﺑـﺮاه ﺧـﺎص ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻌﺘﻮه وﻟـﺪ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮم‬‫ﺟﻨﻮﺑﺎ ﺑﻌﻀﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺰﻣﲔ ﺳﻴﺪ ﻣﻈﻔﺮ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺷﻤﺎﻻ ﲤﺎﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺮاه ﻋﺎم‪.‬‬‫و ﻗـﻄﻌﻪ دﻳـﮕﺮ ﺗـﺎﻛﺴـﺘﺎن ﻛـﺎﻳـﻨﻪ در ﻣـﻮﺿـﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻏـﺮﺑـﺎ و ﺷـﺮﻗـﺎ و ﺷـﻤﺎﻻ ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﻢ ﺑـﺰﻣـﲔ‬‫ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺟـﻨﻮﺑـﺎ ﲤﺎﻣـﺎ ﺑـﺤﻘﺮاﻫـﻪ ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪ ﻣـﻴﺎن ﺳـﻴﺪ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ ﻛـﻪ از ﻃـﺮف ﺷـﺮﻗـﻰ ﺑـﻄﺮف ﻏـﺮﺑـﻰ ﻣـﺮور و ﻋـﺒﻮر ﻛـﺮده‪ ،‬ﻫـﺮ ﻛـﺪام اﻧـﻬﺎ ﺑـﺎ‬‫راﺿﻰ ﺧﻮدﻫﺎ داﺧﻞ ﻣﻴﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﻟﻔﻮاﺻﻞ ﻓﻰ اﻟﻜﻞ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ‪.‬‬‫در ﺗ ـﺄرﻳ ـﺦ ﺷﻬ ـﺮ رﻣ ـﻀﺎن اﳌﺒﺎرك ﺳ ـﻨﻪ ‪ ۱۳۰۷‬ﻫ ـﺰار ﺳ ـﻪ ﺻ ـﺪ ﻫ ـﻔﺖ ﺑ ـﻮد ﻛ ـﻪ ﻗ ـﺴﻤﺖ‬‫ﺻـﺤﻴﺤﻪ ﺷـﺮﻋـﻴﻪ واﻗـﻊ ﺷـﺪ‪ ،‬اراﺿـﻰ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ در ﻣـﻮﺿـﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﻮدهٌ ﺟـﻨﺎب ﺳـﻴﺪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهٌ‬‫ﻣـﺘﻮﻓـﺄى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻴﺎن ورﺛـﻪ ﻣـﻨﺤﺼﺮان ﭼـﻨﺎﻧـﭽﻪ ﻳـﻜﺰن ﻣـﺴﻤﺎة ﺳـﻌﺎدت ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘ ﺑـﻨﺖ ﻣـﻼ‬‫ﻋـﻈﻴﻢ ﺑـﺎﺑـﺎ ﺑـﺎى و دو ﭘﺴـﺮ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮران ﺑـﻘﺴﻤﺖ ﻗـﺎﺳـﻢ‬‫ﻣـﻦ ﻟـﻪ اﻟـﻘﺴﻤﺖ و ﺑـﺘﻘﻮﱘ ﻣـﻘﻮﻣـﲔ ﻋـﺪول ﻋـﻘﺎر و ﺑـﺮﺿـﺄ ﺳـﺎﻳـﺮ ورﺛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ اﻟـﻨﺼﺐ وﺻـﻰ ﻋـﺎم‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ از ﻗـﺒﻞ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻌﺘﻮه ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﺪ ﺻـﺒﻠﻰ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ وﺟـﻪ؟ ﻛـﻪ ﺑﺤﺴـﺐ ﻗـﺴﻤﺖ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻤﮕﻰ و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮرات‬‫ﺑﺠ ـﻤﻴﻊ اﳊﻘﻮق و اﳌﺮاﻓ ـﻖ اﻟﺸ ـﺮﻋ ـﻰ ﺑ ـﻘﺪر ﺣ ـﺼﻪ ﺳ ـﻴﺪ ﺑ ـﺎﻗ ـﺮ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﻣ ـﻌﺘﻮه ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره ﺗ ـﻌﲔ‬‫ﮔـﺮﻓـﺖ‪ ،‬ﻣـﻊ ﻗـﺒﺾ وﺻـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ××× ﮔـﺮدﻳـﺪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺤـﺪودات ﻣـﺬﻛـﻮرات ﺣـﻖ و ﻣـﻠﻚ ﺳـﻴﺪ‬‫‪257‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر و ﳕﺎﻧـﺪ ﻓـﻰ ﺳـﺎﻳـﺮ ورﺛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮرﻳـﻦ را از وﺟـﻪ ﻣﺤـﺪودات ﻣـﺬﻛـﻮرات ﺑـﺮ‬‫ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﻫـﻴﭻ ﮔـﻮﻧـﻪ ﺣـﻘﻰ و دﺧـﻠﻰ ﺑـﻮﺟـﻪ ﻣـﻦ اﻟـﻮﺟـﻮه و ﺳـﺒﺐ ﻣـﻦ اﻻﺳـﺒﺎب و‬‫ﻗﺪر ﺣﺼٌﻪ ﺳﺎﻳﺮ ورﺛﻪ ﻣﺬﻛﻮرﻳﻦ در وﺛﻴﻘﻪ ﺧﻮدﻫﺎ ﻣﺒﲔ اﺳﺖ‪.‬‬‫اوﺷـﺒﻮ ﻗـﺴﻤﺖﻏـﻪ ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻮﻟـﻰ وﻟـﺪ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻌﺰﻳـﺰ ﺑـﺎى و ﳒﻢ اﻟـﺪﻳـﻦ ﺑـﺎى وﻟـﺪ ﺳـﺎﻋـﺖ‬‫ﺑﺎى ﮔﻮاه دورﻻر‪ .‬و ﻛﺎن ××× ﲟﺤﻀﺮ ﻣﻦ اﻟﺜﻘﺎت‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻣﻼ ﺣﺎﺟﻰ ﺟﺎن ﺧﻮاﺟﻪ ﻣﻔﺘﻰ ﺑﻦ داﻣﻼ ﺣﻜﻴﻢ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن ﻗﺎﺿﻰ ﻋﻠﻮى‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۲‬اﻋﻠﻢ ﻣﻼ ××× ﻗﺎﺿﻰ ﺧﻮاﺟﻪ ××× اﳌﺘﻮﻛﻞ ﻋﻠﻰ اﻟﻠﻪ ×××‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۳‬اﻳﺸﺎن ﺣﻜﻴﻢ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ××× اﻳﺸﺎن ×××ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ‬‫ﺣـﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﭘـﻴﺮ ﻣﺤـﻤﺪ ﺻـﻮﻓـﻰ‪ ،‬ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﺎن و ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻤﺮ ﺑـﺎى‪ ،‬ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎى اﻳـﻠﻴﻚ ﺑـﺎﺷـﻰ‪ ،‬ﺗـﺎش‬‫ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ اﺧﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﻟﻢ و ﻏﻴﺮﻫﻢ‪.‬‬‫‪258‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 18‬‬‫*** }اﺑﻮ{ اﻟﻔﻴﺾ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺳﻴﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﻏﻠﻰﻏﻪ ﺗﻴﻜﺎن ﻳﺮﻻر ارﺛﺎ ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫ﻗ ـﻄﻌﻪ اوﻟ ـﻰ‪ ،‬ﺑ ـﺮ ﻗ ـﻄﻌﻪ ﻗ ـﻮرﻏ ـﺎن ﻗ ـﺒﻠﻪ ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـًﺎ راه ﻋ ـﺎمﻏ ـﻪ }ﻛ ـﻮن ﻳ ـﻮروش ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ‬‫ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ{ *** ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺣـﻴﺖ ﺑـﺎى روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ﻣﺸـﺘﺮﻛـٌﻪ ﻣـﻴﺎن ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ ﺧـﺎن و رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ***‬‫}ﻗﻄﺐ ﻃﺮﻓﻰ{ *** ﻣﺘﺼﻞ‪ ،‬ﻣﺤﺪود ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ آﻟﺘﻰ ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۲‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﺪود ﻗـﻢزارداﻏـﻰ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﻼ ﻫـﺎﺷـﻢ ﻏـﺎزى ﺑـﻴﻚ اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن‬‫}ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ{ *** }ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﲤﺎﻣـًﺎ ﺟـﻮى ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻣﺸﺘﺮﻛﻪﻏﻪ ﻣﺘﺼﻞ‪ ،‬ﻣﺤﺪود ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ ﻗﺮق ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۳‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﺪود ﺑـﺎغ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ *** ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﺧـﺎص ﻫـﺬا‬‫اﶈﺪودﻏـﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن‬‫ﺗﻮره ﻳﺮﻳﻐﻪ ﻣﺘﺼﻞ دور‪} ،‬ﻣﺤﺪود ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ اون ﻃﻨﺎب{ ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۴‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﺪودﻧـﻰ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺗـﻮﺧـﺘﻪ اﻣـﲔ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ اﺳـﺘﺎ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﻳـﻮﺳـﻒ … اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﻧـﻴﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺗـﻮﺧـﺘﻪ }اﻣـﲔ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ{ *** }ﻛـﻮن{‬‫ﻳ ـﻮروش ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ ﺟ ـﻮى ﻋ ـﺎمﻏ ـﻪ ﻛ ـﻮن ﭼ ـﻘﺎر ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺳ ـﻴﺪ ﻣ ـﻈﻔﺮ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره‬‫}ﻳ ـﺮﻳ ـﻐﻪ{ ﻗ ـﻄﺐ ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﺑ ـﻌﻀﻰﺳ ـﻰ ﻣﻬ ـﺮ اﻟـﻨﺴﺄ ﺧ ـﺎن آﱘ ﻋ ـﺒﺪ اﻟ ـﻠﻪ ﺑ ـﺎى ﻗ ـﻴﺰﻻرى ﻳ ـﺮﻳ ـﻐﻪ ***‬‫}ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ{ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ ﻳـﻮز ﻃـﻨﺎب‬‫ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۵‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﺪودﻧـﻰ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻳـﺮى}ﻏـﻪ{ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ راه‬‫ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر و ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮفﻻرى ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﻤﺎ ﻣﺸـﺘﺮﻛـﻪ ﻣـﻴﺎن اوﻻد اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ‬‫ﻼ ﻣـﻌﻠﻮم دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ اون ﻃـﻨﺎب ﺷـﺮﻋـﻰ‬‫دور‪ ،‬ﻓـﻮاﺻـﻞﻻرى ﻛـ ً‬‫دور‪.‬‬‫ﺟـﻤﻊ اﳉﻤﻊ ﻣﺤـﺪودات ﻣـﺬﻛـﻮرات ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ ﺑـﺮ ﻳـﻮز آﻟـﺘﻤﻴﺶ آﻟـﺘﻰ ﻃـﻨﺎب‬‫ﺷﺮﻋﻰ ﺑﻮﻟﺪى‪.‬‬‫‪259‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑـﻨﺎء ﺗـﺄرﻳـﺨﻘﻪ ﺑـﺮ ﻣـﻴﻨﮓ اوچ ﻳـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮزﻧـﭽﻰ ﻫﺠـﺮﻳـﻪ ﻳـﻠﻰده ﺟـﻤﺎدى اﻻول آﻳـﻨﺪه ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻛـﻞ ﻣـﺘﺮوﻛـﺎتﻻرى ﻣـﻴﺎن ورﺛـﻪﻻرى ﻳـﻌﻨﻰ ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺎء آﱘ ﺧـﺎﺗـﻮﻧـﻼرﻳـﻐﻪ اون‬‫اوق و ﻫـﺮ واﺣـﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن و ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ ﺧـﺎن و رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﻳـﮕﺮﻣـﻪ اوﻗـﺪن و ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه‬‫آﱘ ﻗـﻴﺰﻻرﻳـﻐﻪ ×××‪ ،‬ﻣـﺜﻞ ﺧـﻂ اﻻﻧـﺜﻠﲔ؟ اون اوق ﺑـﻮﻟـﻮر اﻳـﺮدى‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن‬‫ﺗﻮره اوز رﺿﺎ و رﻏﺒﺘﻰ اﻳﻼن‪.‬‬‫‪۱‬ﻧـﭽﻰ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ اﻣـﲔ روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ اوﻏـﻠﻰ‪۲ ،‬ﻧـﭽﻰ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﺎن ﺗـﺮدى ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰ‪،‬‬‫‪۳‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﺎدر ﻗـﻠﻰ ﻋـﻠﻰ ﻗـﻠﻰ اوﻏـﻠﻰ‪۴ ،‬ﻧـﭽﻰ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎى ﻳـﺎدﮔـﺎر ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰ‪۵ ،‬ﻧـﭽﻰ اﺳـﺘﺎ ﻧـﻮر‬‫ﻣﺤـﻤﺪ … اوﻏـﻠﻰ‪۶ ،‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻤﺮ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰﻻرﻳـﻨﻰ ﺣـﻀﻮرﻻرﻳـﻨﺪه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻃـﺮﻳـﻘﺪه‬‫ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻗـﻴﻠﻮب‪ ،‬ﻣـﺬﻛـﻮر ﻃـﺮﻳـﻘﺪه اﻟـﻐﺎن ﺗﻘﺴـﻴﻢ اﻳـﻼن ﻣﺤـﺪود اوﻟـﻰ و ﺛـﺎﻧـﻰ و ﺛـﺎﻟـﺚ و راﺑـﻊ و‬‫ﺧـﺎﻣـﺲﻻرﻧـﻰ ﻗـﺒﺾ ﺷـﺮﻋـﻰ ﻗـﻴﻠﻮب‪ ،‬ﻣـﻦ ﺑـﻌﺪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻃـﺮﻳـﻘﺪه ﻗـﻴﻠﻐﺎن ﺗﻘﺴـﻴﻢﻧـﻰ ﺑـﻮزﻣـﺎﺳـﻤﺎسﻣـﻦ‬‫دﻳـﺐ اوز ﺧـﻂﻻرى اﻳـﻼن ﻳـﺎزوب‪ ،‬راﺿـﻰ دورﻣـﻦ دﻳـﺐ ﻣﻬـﺮﻻرى ﺑـﺎﺳـﻘﺎﻧـﺪورﻻر‪ .‬ﻣـﻦ ﺑـﻌﺪ ﺳـﻨﺪ‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ ﺑـﻮﻟـﺴﻮﻧـﺪﻳـﺐ ﻣﺸﻬـﺪ ﻗـﺎﺿـﻰﺳـﻰ ﻣـﻔﺘﻰﻻرﻳـﻨﻰ ﻣـﺒﺎﺷـﺮﺗـﻰ‪ 4‬اﻳـﻼن و ﻗـﻴﻠﻐﺎن ﻣـﺴﺎﺣـﺖﻻرى‬‫اﻳﻼن ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﺎﻟﻘﻴﻤﺖ ﺑﻮﻟﺪى ﻣﻘﻮﻣﲔ ﻋﺪول ﻋﻘﺎرﻧﻰ ﺑﻬﺎﻻرﻳﭽﻪ‪.‬‬‫ﺳﻴﺪ اﺳﺪ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺳﻴﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﻏﻠﻰ‪.‬‬‫‪4‬ﻣﺒﺎﺷﺮهﺗﻰ‬‫‪260‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 19‬‬‫ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﺮ ﺑـﺎغ ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎﻳـﻰ اﻳـﻼن ﻣـﻌﻠﻮﻣـﺔ اﳊﺪود ﻛـﻪ ﻛـﺎﻳـﻨﻪ دور اﻳـﺴﻜﻰ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن وﻻﻳـﺘﻰدا‬‫ﻳـﻨﮕﻰ ﻣـﺰار ﺗـﻮﮔـﻰ ﻣﺤـﻠﻪﺳـﻰﻧـﻰ ﻳـﺎﻧـﻴﺪهﻏـﻰ ﺟـﻮﺑـﺮﻏـﺎن ﻣﺤـﻠﻪده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ و ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺳـﻴﺪ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺸﺎن ﺳـﻴﺪ وﻟـﻴﺨﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﺮﺣـﻮم اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻣـﻮروﺛـﻰ ﻳـﺮﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ و ﻛـﻮن‬‫ﭼ ـﻘﺎر ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ راه ﻋ ـﺎمﻏ ـﻪ ﻣ ـﺘﺼﻞ و ﻛ ـﻮن ﻳ ـﻮروش ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﺳ ـﻜﻪ ﻏ ـﻴﺮ ﻧ ـﺎﻓ ـﺬهﻏ ـﻪ ﻣ ـﺘﺼﻞ‪.‬‬‫ﻓﻮاﺻﻠﻬﺎ ﻣﻌﻠﻮﻣﺔ ‪.‬‬‫‪۱۸۹۸‬ﻧ ـﭽﻰ ﻳ ـﻞده ﻓ ـﺒﺮال آﻳ ـﻰﻧ ـﻰ ‪۸‬ﻧ ـﭽﻰ ﻛ ـﻮﻧ ـﻴﺪه ﺗ ـﺎﺷ ـﻜﻨﺪﻟ ـﻴﻚ ﻣﺤ ـﻤﺪ رازق ﺑ ـﺎى‬‫اﺳـﺤﺎق ﻣﺤـﻤﺪ اوﻏـﻠﻰ وﻛـﻴﻞ اﻳـﺮدى‪ ،‬ﺗـﺎﺷـﻜﻨﺪ وﻻﻳـﺘﻰده ﺷـﻴﺦ ﺧـﻮاﻧـﺪ ﻃـﻬﻮر دﻫـﻪﺳـﻴﺪه ﺑـﻮﻟـﻐﻮﭼـﻰ‬‫ﺳـﺎرا ﺑـﻰﺑـﻰ ﻣـﻼﭼـﻪ ﺑـﺎى ﻗـﻴﺰى ﻧـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎى ﻣـﺘﻮﻓـﺎﻧـﻰ ﺧـﺎﺗـﻮﻧـﻰ ﻃـﺮﻓـﻴﺪن و ﻣـﺬﻛـﻮر ه ﺳـﺎرا‬‫ﺑـﻰﺑـﻰ اوز ﻃـﺮﻓـﻴﺪن اﺻـﻴﻠﻪ و ﻳـﻮﻟـﺪاﺷـﺒﺎى ﺻـﻐﻴﺮ ﻣﺤـﻤﺪ ﻳـﻮﺳـﻒ ﺑـﺎى ﻣـﺘﻮﻓـﺎ اوﻏـﻠﻰ ﻃـﺮﻓـﻴﺪن‬‫وﺻـﻴﻪ اﻳـﻜﺎن ﻣـﺬﻛـﻮره ﺳـﺎرا ﺑـﻰﺑـﻰﻧـﻴﻨﮓ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ رازقﻧـﻰ وﻛـﻴﻞ ﻗـﻴﻠﻐﺎﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر دﻫـﻪﻧـﻰ‬‫ﻗﺎﺿﻰﺳﻰ ﺣﻀﻮرﻳﻨﺪه ‪۱۸۹۷‬ﻧﭽﻰ ﻳﻠﺪه ‪۱۴‬ﻧﭽﻰ ﻣﺎﻳﺪه ‪۱۴۶۲‬ﻧﭽﻰ رﻗﻤﺪه ﻳﺎزﻳﻠﻐﺎن اﻳﻜﺎن‪.‬‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر وﻛـﻴﻞ ﻣﺤـﻤﺪ رازق دار اﻟـﻘﻀﺎﻏـﻪ ﺣـﺎﺿـﺮ ﺑـﻮﻟـﻮب اﻗـﺮار ﺷـﺮﻋـﻰ ﻗـﻴﻠﺪى ﺑـﻮ ﺟـﻤﻠﻪﻏـﻪ‬‫ﻛ ـﻪ ﺻ ـﺎﺗ ـﻮم ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره ﺳ ـﺎرا ﺑ ـﻰﺑ ـﻰ اﺻ ـﻴﻠﻪ و وﺻ ـﻴﻪ ﻃ ـﺮﻓ ـﻴﺪن وﻛ ـﺎﻟ ـﺔ ﺑ ـﻴﻊ ﺑ ـﺎت ﻗ ـﻄﻌﻰ اﻳ ـﻼن‬‫ﻳـﻮﻗـﺎرﻳـﺪه ﲢﺪﻳـﺪ ﻗـﻴﻠﻮﻟـﻐﺎن ﻳـﺮﻧـﻰ اوچ ﺣـﺼﻪدن اﻳـﻰ ﺣـﺼﻪﺳـﻰﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮره ﺳـﺎرا ﺑـﻰﺑـﻰ و ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺻـﻐﻴﺮﻧـﻰ ﻣـﻠﻜﻰ اوﭼـﻮن اﻳـﻜﻰ ﻳـﻮز ﻳـﮕﺮﻣـﻪ ﺳـﻜﺰ ﺳـﻮمﻏـﻪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰﻏـﻪ ﻛـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﺻـﻰ ﺷـﺮﻋـﻰ اﻳـﺮدى‪ ،‬ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﻣـﻌﺘﻮه اﺗـﺎﺳـﻰ ﻃـﺮﻓـﻴﺪن و ﻣـﺬﻛـﻮر وﺻـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﺒﻴﻊﻧـﻰ ﻳـﻌﻨﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻧـﻰ اوچ‬‫ﺣـﺼﻪدن اﻳـﻜﻰ ﺣـﺼﻪﺳـﻴﻨﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر اﻳـﻜﻰ ﻳـﻮز ﻳـﮕﺮﻣـﻪ ﺳـﻜﺰ ﺳـﻮمﻏـﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮرٌه ﻣـﻌﺘﻮه ﻃـﺮﻓـﻴﺪن و اﻧـﻰ ﻣـﺎﻟـﻴﺪن وﺻـﺎﻳـﺔ آﻟـﺪى و ﻣـﻦ اﻗـﺮار ﻗـﻴﻠﻐﻮﭼـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر اﻳـﻜﻰ ﻳـﻮز‬‫ﻳـﮕﺮﻣـﻪ ﺳـﻜﺰ ﺳـﻮمﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﻮﻟـﻴﺪن آﻟـﺪوم و ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻧـﻰ اوچ ﺣـﺼﻪدن‬‫اﻳـﻜﻰ ﺣـﺼﻪﺳـﻰﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﺗﺴـﻠﻴﻢ ﻗـﻴﻠﺪوم و ﺗـﻘﺎﺑـﺾ در ﺑـﺪﻟـﲔ واﻗـﻊ‬‫ﺑـﻮﻟـﺪى و ﻣـﺬﻛـﻮر ﭘـﻠﻐﻪ ﻣـﺬﻛـﻮره ﺳـﺎرا ﺑـﻰﺑـﻰ ﺗـﺎﺷـﻜﻨﺪ وﻻﻳـﺘﻰدن اوزى اوﭼـﻮن و ﻣـﺬﻛـﻮر ﺻـﻐﻴﺮ‬‫‪261‬‬

‫‪Texts‬‬‫اوﭼـﻮن ﺑـﺎﺷـﻘﻪ ﻳـﺮ آﳌﺎق ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﺳـﺒﺒﻠﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻧـﻰ اوچ ﺣـﺼﻪدن اﻳـﻜﻰ ﺣـﺼﻪﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻗﺎﺿﻰﻧﻰ ﺧﻂ وﻛﺎﻟﺘﻰ اﻳﻼن ﺻﺎﺗﻮم ﺑﻼ ﻏﱭ و ﺑﻼ ﻏﺮور و ﺑﻰ ﺷﺮط ﻓﺎﺳﺪ‬‫و ﻣـﻼ ﻋـﻈﻴﻢ ﺑـﺎﺑـﺎ آﺧـﻮﻧـﺪ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﺑـﺎ ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰ ﻗـﻮﻟـﻴﺪهﻏـﻰ ﺧـﻂﻻرﻳـﻨﻰ ﻫـﻢ آﻟـﺪوم دﻳـﺐ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ رازق ﺧـﻂ ﺳـﻠﻤﮕﺎن اوﭼـﻮن اﻣـﺮى ﺑـﻮﻳـﻮﻧـﭽﻪ ﻳـﺎزﻏـﻮﭼـﻰ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﻦ ﻣـﻔﺘﻰ داﻣـﻼ‬‫ﻗﻠﻨﺪر اوﻏﻠﻰ ﻗﻮﻟﻮم ﻗﻮﻳﺪوم‪.‬‬‫ﻣ ﻼ ﺗ ﻮ ﺧ ﺘ ﻪ ﻧ ﻈ ﺮ ﺣ ﺎ ﺟ ﻰ ﻣ ﺤ ﻤ ﺪ ﻗ ﺎ ﺳ ﻢ ﺑ ﺎ ى ا و ﻏ ﻠ ﻰ ﮔ ﻮ ا ه ﺑ ﻮ ﻟ ﺪ و م‪.‬‬‫ﻣﻼ آﺧﻮﻧﺪ ﺟﺎن ××× ﻗﺎﺿﻰ اﺳﺤﺎق ﺑﺎى اوﻏﻠﻰ ﮔﻮاه ﺑﻮﻟﺪﱘ‪.‬‬‫و ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻧـﻰ ﻛـﻬﻨﻪ وﺛـﻴﻘﻪﺳـﻰﻧـﻰ ﻳـﺎزﻳـﺎﺑـﺎن ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻰﻧـﻰ ﻗـﺎﺿـﻰﺳـﻰ داﻣـﻼ ﺷـﺎه ﻋـﻤﺮ آﺧـﻮﻧـﺪ‬‫آﻟﻮب ﻛﻮﻓﻴﻪ ﻗﻴﻠﻮب ﺑﺮوب اﻳﺮدى‬‫و ﻫﻢ ﻣﺬﻛﻮر وﺛﻴﻘﻪ‪5‬ﻧﻰ ﻛﻮﻓﻴﻪﺳﻰﻧﻰ ﻣﺬﻛﻮر اﺑﻮ اﻟﻔﻴﺾ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺗﺎﺑﺸﻮروب ﺑﺮدوم‪.‬‬‫ﻗﺎﺿﻰ دﻫﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺰرﮔﺨﻮاﺟﻪ ﻣﺤﻤﻮد ﺧﻮاﺟﻪ اوﻏﻠﻰ ﻣﻬﺮﱘ ﺑﺎﺳﺘﻮم‪.‬‬‫‪۴۴۳‬ﻧﭽﻰ رﻗﻢده ﻳﻮم ﻳﻜﺸﻨﺒﻪ‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۲‬‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬ﻳﻮﺳﻒ ﻋﻠﻰ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن وﻟﺪ رﺣﻤﺖ اﻟﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻪ اﻳﺸﺎن و ﻏﻴﺮه‪.‬‬‫‪ 5‬وﻛﺎﻟﺔ‬‫‪262‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 20‬‬‫ﻳ ـﻜﻪ ﺗ ـﻮت ﻣ ـﺤﻜﻮﻣ ـﻰداﻏ ـﻰ ﺳ ـﻴﺪ اﺳ ـﺪ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره و ﺳ ـﻴﺪ رﺳ ـﺘﻢ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻻرﻏ ـﻪ ﻋ ـﻠﻰ ﺣﺴ ـﺐ‬‫ﻓﺮاﻳﺾ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﻠﻖ ﺗﺎﻓﻘﺎن ﻳﺮﻻر ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮرﻏـﺎن ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش }ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ اﺑـﻮ‬‫اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ اﻣـﲔ روزى‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﻧـﻴﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺎء آﱘ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻗـﻴﺰى ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـًﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ‪ ،‬ﻣﺤـﺪود‬‫ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ ﻗﺮق ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۲‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪﻧـﻰ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ اﺳـﺤﺎق ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن‬‫‪6‬‬‫ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﺟـﻮى ﻋـﺎمﻏـﻪ‬‫ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ ﻗـﺮق ﻃـﻨﺎب‬‫ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۳‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ‬‫ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﻧـﻴﺰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ‬‫اﳌﺴﺎﺣﺖ اون ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور ‪.‬‬‫‪۴‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﺪودﻧـﻰ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﺟـﻮى ﻋـﺎمﻏـﻪ‬‫ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ‬‫اﻣـﲔ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺣـﻴﺖ ﺑـﺎى روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ اوﻏـﻠﻰ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺑـﺎﻗـﻰ ﺑـﺎى‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺳـﺎﻳـﺐ ﺑـﺎى ﺧـﺎﻟـﻖ ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻣـﺘﺼﻞ‬‫دور‪ ،‬ﻣﺤﺪود ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ ﻗﺮق ﺑﻴﺶ ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۵‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغ ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻰﻏـﻪ ﻗـﺮاﺷـﻠﻰ ﮔـﻞ ﭼـﻤﻦده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫ﺟـﻮى ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر‬‫‪ 6‬ﻛﻮ‬‫‪263‬‬

‫‪Texts‬‬‫و ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻼرى ﺑـﺘﻤﺎﻣـﻬﻤﺎ ﻧـﻴﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ اون اﻳﻜﻰ ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۶‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﮔـﻞ ﭼـﻤﻦده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫}ﻳـﺮﻳـﻐﻪ{ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﻮﻗـﻮﻓـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره }ﻏـﻪ{ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ‬‫ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ اون ﺗـﻮرت ﻃـﻨﺎب‬‫ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۷‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﮔـﻞ ﭼـﻤﻦده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫}ﻳـﺮﻳـﻐﻪ{ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر }ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﻧـﻴﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ﺳـﻠﻄﺎن ﻣـﺮاد ﺑـﻴﻚﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ اﲤﻴﺶ‬‫ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۸‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﮔـﻞ ﭼـﻤﻦده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﻼ ﺗـﺎﺟـﻰ آﺧـﻮﻧـﺪ‬‫}ﻏـﻪ{ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻠﻄﺎن ﻣـﺮاد ﺑـﻴﻚ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه‬‫ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى … اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻴﺮزا‬‫رﺣـﻴﻢﻧـﻰ اﻛـﺎﺳـﻰ ﻣﺤـﻤﺪ رﺣـﻴﻢ ﺑـﺎى ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ‬‫ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۹‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﮔـﻞ ﭼـﻤﻦده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﺟـﻮى ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺳـﻴﺪ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣﺤـﻤﻮد ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻦ ﺣـﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣـﺖ اون ﻃـﻨﺎب ﺷـﺮﻋـﻰ‬‫دور‪.‬‬‫‪۱۰‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﮔـﻞ ﭼـﻤﻦده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻧـﻴﺰ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎرى راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪،‬‬‫ﻣﺤﺪود ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ اﳌﺴﺎﺣﺖ ﺑﻴﺶ ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫‪۱۱‬ﻧـﭽﻰ ﺷﻬـﺮ اﻳـﭽﻴﻨﺪاﻏـﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﻛـﻮن ﻳـﻮروش ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﻛـﻮن ﭼـﻘﺎر ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ راه‬‫‪264‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻗـﻄﺐ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﻣﺴﺠـﺪﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﻣـﺘﺼﻞ دور‪ ،‬ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫اﻳﻜﻰ ﻃﻨﺎب ﺷﺮﻋﻰ دور‪.‬‬‫ﺑـﻨﺎ ﻋـﻠﻴﻪ ﺗـﺄرﻳـﺨﻘﻪ ﺑـﺮ ﻣـﻴﻨﮓ اوچ ﻳـﻮز اون ﺗـﻮﻗـﻮزﻧـﭽﻰ ﺳـﻨﻪ ﻫﺠـﺮﻳـﻪ ﻳـﻠﻰده ﺟـﻤﺎدى اﻻول‬‫آﻳـﻨﺪه ﻫـﺮ واﺣـﺪ ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ ﺧـﺎن و رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ ﻋـﻠﻰ ﺣﺴـﺐ ﻓـﺮاﻳـﺾ‬‫اﻟـﻠﻪ ﻗـﺮق اوق ﺣـﺼﻪﻻرﻳـﻐﻪ ﻣﺤـﺪود ﻣـﺬﻛـﻮراتﻻرﻧـﻰ ﻣﺸﻬـﺪ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻣـﻔﺘﻰﻻرىﻧـﻰ ﻣـﺒﺎﺷـﺮت‬‫اﻳﻼن ﻗﺒﺾ ﺷﺮﻋﻰ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫ﺷﻬـﻴﺪﻻرى ﺗـﻮﺧـﺘﻪ اﻣـﲔ روزى ﺧـﻮاﺟـﻪ اوﻏـﻠﻰ‪۲ ،‬ﻧـﭽﻰ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻤﺎن ﺗـﺮدى ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰ‪۳ ،‬ﻧـﭽﻰ‬‫ﻗـﺎدر ﻗـﻠﻰ ﻋـﻠﻰ ﻗـﻠﻰ اوﻏـﻠﻰ‪۴ ،‬ﻧـﭽﻰ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎى ﻳـﺎدﮔـﺎر اوﻏـﻠﻰ‪۵ ،‬ﻧـﭽﻰ ﻧـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎى …‬‫اوﻏـﻠﻰ‪۶ ،‬ﻧـﭽﻰ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻤﺮ ﺗـﻮﺧـﺘﻪ ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰﻻرى ﺣـﻀﻮرﻻرﻳـﻨﺪه ﻣﺸﻬـﺪ دﻫـﻪ ﻗـﺎﺿـﻰﺳـﻰﻧـﻰ‬‫ﻣـﻔﺘﻰﻻرﻳـﻨﻰ ﻣـﺴﺎﺣـﺖﻻرﻳـﭽﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﺑـﺎﻟـﻘﻴﻤﺔ ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬ﺑـﺘﻘﻮﱘ ﻣـﻘﻮﻣـﲔ ﻋـﺪول ﻋـﻘﺎرﻧـﻰ‬‫ﻗﻴﻠﻐﺎن ﺑﻬﺎﻻرﻳﭽﻪ‪.‬‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪.‬‬‫‪265‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 21‬‬‫ﺗـﺎرﻳـﺨﻘﻪ ‪۱۳۲۰‬ﻧـﭽﻰ ﺳـﻨﻪ ﻫﺠـﺮﻳـﺪه ‪۴‬ﻧـﭽﻰ ﺷـﻮال آﻳـﻨﺪه اﺳـﻜﻰ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎﻧـﺪه ﻣﺸﻬـﺪ دﻫـﻪﺳـﻴﻐﻪ‬‫ﺗ ـﺎﺑ ـﻊ ﺟ ـﻮرﻏ ـﺎن ﻣﺤ ـﻠﻪده وﻓ ـﺎت ﺗ ـﺎﭘ ـﻘﺎن ﺳ ـﻴﺪ ﺑ ـﺎﻗ ـﺮ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﺳ ـﻴﺪ وﻟـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره اوﻏ ـﻠﻰﻧ ـﻰ‬‫ﺧـﺎﺗـﻮﻧـﻰ ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺄ آﱘ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻗـﻴﺰى و اوﻏـﻠﻰﻻرى ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻗـﻴﺰى ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘ اراﻻرﻳـﻨﺪه ﻣـﺬﻛـﻮرﻻرﻧـﻰ رﺿـﺎﻻرى‬‫اﻳـﻼن ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﺘﻮﻓـﺎدن ﻗـﺎﻟـﻐﺎن ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻣـﺘﻔﺮﻗـﻪ ﻳـﻜﻪ ﺗـﻮت و ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪهﮔـﻰ و ﻫـﻢ‬‫اﺳﻜﻰ ﻣﺮﻏﻴﻨﺎﻧﺪه ﻣﺸﻬﺪ دﻫﻪﺳﻴﻐﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﺟﻮرﻏﺎن ﻣﺤﻠﻪ دهﮔﻰ ﻳﺮﻻر ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺗﺎﭘﺘﻰ‪.‬‬‫ﺑـﻮﻟـﻄﺮﻳـﻘﻪده ﻛـﻪ ﺣـﺪودﻻرى ﻣـﻦ ﺑـﻌﺪﺳـﻴﺪه ذﻛـﺮ ﺑـﻮﻻدورﻏـﺎن ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪهﮔـﻰ‬‫اون ﺳ ـﻜﺰ ﻗ ـﻄﻌﻪ ﻳ ـﺮﻻر و ﻫ ـﻢ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺟ ـﻮرﻏ ـﺎن ﻣﺤ ـﻠﻪ دهﮔ ـﻰ اوچ ﻗ ـﻄﻌﻪ ﻳ ـﺮﻻر ﺟ ـﻤﻴﻊ ﺣ ـﻘﻮق و‬‫ﻣـﺮاﻓـﻖﻻرى اﻳـﻼن ﻧـﺼﻒ ﺷـﺎﻳـﻌﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﺗـﻌﻠﻖ ﺗـﺎﭘـﺘﻰ و ﻗـﺎﻟـﻐﺎن‬‫ﻧـﺼﻒ ﺑـﺎﻗـﻰﺳـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺄ آﱘ و ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻻرﻏـﻪ اﻧـﺼﺎﻓـًﺎ ﺗـﻌﻠﻖ ﺗـﺎﭘـﺘﻰ و ﻳـﻜﻪ ﺗـﻮت‬‫ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪهﮔـﻰ ﺳـﻜﺰ ﻗـﻄﻌﻪ ﺣـﺪودﻻرى ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﻗـﻮلﻻرﻳـﺪهﮔـﻰ ﺗﻘﺴـﻴﻢ وﺛـﻴﻘﻪده ﻣـﺒﲔ ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﻳـﺮﻻر ﺟـﻤﻴﻊ ﺣـﻘﻮق و ﻣـﺮاﻓـﻖﻻرى اﻳـﻼن ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻻرﻏـﻪ اﻧـﺼﺎﻓـًﺎ ﺗـﻌﻠﻖ ﺗـﺎﭘـﺘﻰ‪ .‬اﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻻر ﻳـﻜﻪ ﺗـﻮت ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪهﮔـﻰ ﻳـﻨﮕﻰدن ﺑـﻨﺎ ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﻋـﻤﺎرتﻻر‬‫ﺗـﻮﻏـﺮﺳـﻴﺪن ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﺟـﻤﻴﻊ؟ ﻳـﺘﻰ ﻳـﻮز ﺻـﻮم و ﻣـﺬﻛـﻮره ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺄ آﱘ‬‫و ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻻرﻧـﻰ ﻫـﺮ ﺑـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺑـﺮ ﻳـﻮز اﻳـﻠﻴﻚ ﺻـﻮمدن اوچ ﻳـﻮز ﺻـﻮم ﭘـﻞﻧـﻰ اوز رﺿـﺎ و‬‫رﻏـﺒﺖﻻرى اﻳـﻼن ﺗﺴـﻠﻴﻢ ﻗـﻴﻠﻮﺷـﻮب ﺑـﺮ ﺑـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﻫـﻴﭻ ﺑـﺮ دﻋـﻮى ﻗـﻴﻠﻤﺎﻳـﺪورﻏـﺎن ﺑـﻮﻟـﻮﺷـﻮب ﻳـﻜﻪ‬‫ﺗـﻮت ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪه ﺑـﺎﺷـﻘﻪ ﺗـﻮرهﻻر اﻳـﻼن ﻣﺸـﺘﺮك ﻗـﻮروق ﻳـﺮدن ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ‬‫ﺣـﺼﻪﺳـﻴﻐﻪ و ﻫـﻢ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺟـﻮرﻏـﺎن ﻣﺤـﻠﻪ دهﮔـﻰ ﺧـﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘدن ﺗـﻴﮕﺎدورﻏـﺎن ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻳـﺮدن‬‫ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺳ ـﻴﺪ ﺑ ـﺎﻗ ـﺮ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻏ ـﻪ ﺗ ـﻴﮕﺎدورﻏ ـﺎن ﺣ ـﻖﻧ ـﻰ ﻋ ـﻠﻰ ﺣ ـﺪه ﺗﻘﺴ ـﻴﻢ ﻗ ـﻴﻠﻮب آﻻدورﻏ ـﺎن‬‫ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬و ﺧـﻮﻗـﻨﺪ ﻗﻴﺸـﻼق ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﻐﻪ ﻗـﺮاﺷـﻠﻰ ﻗـﻠﻌﭽﻪ ﻗﻴﺸـﻼﻗـﺪهﮔـﻰ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ‬‫ﻣﺘﺮوﻛﻪ ﻳﺮﻻرى ﻣﺬﻛﻮر ورﺛﻪﻻر اراﻻرﻳﻨﺪه ﺑﻼ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻗﻰ ﻗﺎﻟﺪى‪.‬‬‫و ﻣﺬﻛﻮر ﻓﻴﺾ آﺑﺎد ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺪهﮔﻰ اون ﺳﻜﺰ ﻗﻄﻌﻪ ﻳﺮﻻرﻧﻰ ﺣﺪودى‪:‬‬‫‪266‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪۱‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ اﻳـﻜﲔ ﺟـﺎى ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﺤﻜﻮم دهﮔـﻰ ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ‬‫‪ ۱۵۰‬ﮔـﺰ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻳـﺮﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ‪ ۲۵۰‬ﮔـﺰ ﺗـﺎﺟـﻰ ﺑـﺎى ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ××× ﮔـﺰ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻳـﺮﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ××× ﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ ‪ ۵۰‬ﮔـﺰ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﺟـﺎن ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ‪ ۵۰‬ﮔـﺰ ﻣﺤـﻤﺪ رﺣـﻴﻢ ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ‪۵۰‬‬‫ﮔـﺰ ﻣـﻴﺮزا رﺣـﻴﻢ ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ‪ ۲۶۰‬ﮔـﺰ ﻣـﻨﺼﻮر ﺑـﺎى ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ‪ ۳۶‬ﻃﻨﺎب ﻳﺮﱘ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۱۴۴۵‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۲‬ﻧــﭽﻰ ﻗــﻄﻌﻪ ﻗــﻮروق ﻳــﺮ ﺧــﻮاﺟــﻪ ارﻳــﻐﻰده ﻗـ ـﺒﻠﻪ ﻃـ ـﺮﻓـ ـﻰ ﲤﺎﻣــﺎ ‪ ۱۶۰‬ﮔـ ـﺰ ﻣـ ـﻼ ﻣﺤــﻤﺪ‬‫ﻣـﻮﺳـﻰ ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۰۰‬ﮔـﺰ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻳـﺮﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫‪ ۱۵۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﻬـﺮ ﻧـﺴﺄ آﱘ و ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻻرﻏـﻪ ﺗـﻌﻠﻖ‬‫ﺗـﺎﭘـﻘﺎن ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۶۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺗـﺎﺟـﻰ ﺑـﺎى ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪.‬‬‫اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﻳﺘﻰ ﻃﻨﺎب اوچ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۱۵۵‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۳‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ اﻳـﻜﲔ ﺟـﺎى ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۵۰‬ﮔـﺰ ﻣـﻈﻔﺮ‬‫ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﺳ ـﻴﺪ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره اوﻏ ـﻠﻰﻧ ـﻰ ﻳ ـﺮﻳ ـﻐﻪ ﺟ ـﻨﻮب ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ ‪ ۱۰۰‬ﮔ ـﺰ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر‬‫ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۵۰‬ﮔـﺰ ﺷـﺎخ ارﻳـﻖﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫‪ ۱۰۰‬ﮔـﺰ ﻗـﺎﺿـﻰ ﺟـﺎن ﺑـﺎى ‪ ...‬اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺗـﻮرت ﻃـﻨﺎب ﺑـﺮ‬‫ﻳﺮﱘ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۱۷۵‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۴‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ اﻳـﻜﲔ ﺟـﺎى ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۳۰۰‬ﮔـﺰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۹۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ‬‫ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۳۲۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۴۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ‬‫ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺗـﻮﻗـﻮز ﻃـﻨﺎب اوچ ﻳـﺮﱘ ﭼـﺎرﻳـﻚ ﻗـﻴﻤﺘﻰ ‪۴۹۳‬‬‫ﺻﻮم ‪ ۷۵‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۵‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروق ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۹۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۴۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫‪ ۱۰۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۰۰‬ﮔـﺰ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻳـﺮﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ‬‫ﻣﺤﺪود اوچ ﻃﻨﺎب اوچ ﻧﻴﻤﭽﻪ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۸۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪267‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪۶‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروق ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۱۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ‬‫ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۱۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۵۰‬ﮔـﺰ‬‫راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۵۰‬ﮔـﺰ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻳـﺮﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود اون ﺑـﺮ‬‫ﻃﻨﺎب اوچ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۲۹۳‬ﺻﻮم ‪ ۷۵‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۷‬ﻧ ـﭽﻰ ﻗ ـﻄﻌﻪ اﻳ ـﻜﲔ ﺟ ـﺎى ﻳ ـﺮ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ ارﻳ ـﻐﻰده ﻗ ـﺒﻠﻪ ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ ‪ ۲۰۰‬ﮔ ـﺰ‬‫ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ×۰۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۰۰‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۰۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ‬‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ××× ﻃﻨﺎب ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۲۷۵‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۸‬ﻧـ ـﭽﻰ ﻗـ ـﻄﻌﻪ اﻳـ ـﻜﲔ ﺟـ ـﺎى ﻣـ ـﺬﻛـ ـﻮر ﺧـ ـﻮاﺟـ ـﻪ ارﻳـ ـﻐﻰده ﻗـ ـﺒﻠﻪ ﻃـ ـﺮﻓـ ـﻰ ﲤﺎﻣـ ـﺎ ‪ ۷۵۰‬ﮔـ ـﺰ‬‫ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ×‪ ۴۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۷۵۰‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۴۰۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ‬‫ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺳـﻜﺴﺎن ﺑـﻴﺶ ﻃـﻨﺎب ﺑـﺮ ﻳـﺮﱘ ﭼـﺎرﻳـﻚ ﻗـﻴﻤﺘﻰ ‪ ۵۱۲۲‬ﺻـﻮم ‪۵۰‬‬‫ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۹‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ اﻳـﻜﲔ ﺟـﺎى ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۹۰‬ﮔـﺰ راه‬‫ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۹۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫‪ ۱۱۰‬ﮔ ـﺰ راه ﻋ ـﺎمﻏ ـﻪ ﺷ ـﻤﺎل ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ ‪ ۱۱۰‬ﮔ ـﺰ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺷ ـﺮﻛ ـﺄﻻرﻧ ـﻰ ﻣﺸ ـﺘﺮك ﻳ ـﺮﻻرﻳ ـﻐﻪ‬‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود اﻳﻜﻰ ﻳﺮﱘ ﻃﻨﺎب ﻳﺮﱘ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۱۵۷‬ﺻﻮم ‪ ۵۰‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۱۰‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروق ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۴۵۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ‬‫ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۵۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ ‪ ۱۵۰‬ﮔـﺰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ‪ ۴۰۰‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۷۰‬ﮔـﺰ‬‫ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺳـﻜﺰ ﻃـﻨﺎب ﺑـﺮ ﻳـﺮﱘ ﭼـﺎرﻳـﻚ ﻗـﻴﻤﺘﻰ ‪ ۲۰۹‬ﺻـﻮم ‪۵۰‬‬‫ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۱۱‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروق ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۰۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺗـ ـﺎﺟـ ـﻰ ﺑـ ـﺎى ﻳـ ـﺮﻳـ ـﻐﻪ ﺟـ ـﻨﻮب ﻃـ ـﺮﻓـ ـﻰ ﲤﺎﻣـ ـﺎ ‪ ۵۰‬ﮔـ ـﺰ و ﺷـ ـﺮق ﻃـ ـﺮﻓـ ـﻰ ﲤﺎﻣـ ـﺎ ‪ ۱۰۰‬ﮔـ ـﺰ ﻣـ ـﺬﻛـ ـﻮر‬‫‪268‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۱۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺗـﺎﺟـﻰ ﺑـﺎى ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود اﻳﻜﻰ ﻃﻨﺎب ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۵۶‬ﺻﻮم ‪ ۲۵‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۱۲‬ﻧ ـﭽﻰ ﻗ ـﻄﻌﻪ اﻳ ـﻜﲔ ﺟ ـﺎى ﻳ ـﺮ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ ارﻳ ـﻐﻰده ﻗ ـﺒﻠﻪ ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ﲤﺎﻣ ـﺎ ‪ ۳۸‬ﮔ ـﺰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۴۸۰‬ﮔـﺰ ﺗـﻮرهﻻرﻧـﻰ وﻗـﻒ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۳۰۰‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۴۰‬ﮔـﺰ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪.‬‬‫اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻃﻨﺎب ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۱۲۰۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۱۳‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮرﻏـﺎن ﺧـﺎﳒﺎى اﻳـﻼن ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪۴۸‬‬‫ﮔـﺰ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۴۴‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۶۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ‬‫ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۴۴‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﻳﺮﱘ ﻃﻨﺎب ﻳﺮﱘ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۲۰۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۱۴‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ اﻳـﻜﲔ ﺟـﺎى ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۲۰۰‬ﮔـﺰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۹۰‬ﮔـﺰ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫‪ ۲۵۵‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۰۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻر ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ‬‫دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﺳﻜﺰ ﻃﻨﺎب ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ...‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۱۵‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروق ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۲۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ‪ ۹۰‬ﮔـﺰ و ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۵۰‬ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۱۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود‬‫اﻳﻜﻰ ﻃﻨﺎب اوچ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۶۸‬ﺻﻮم ‪ ۷۵‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۱۶‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغ ﻟـﻨﮕﺮ ﻗﻴﺸـﻼﻗـﺪه ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪۱۴۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۳۸۰‬ﮔـﺰ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ‪ ۱۱۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺷـﻤﺎل‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ‪ ۱۹۰‬ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺳـﻜﺰ‬‫ﻃﻨﺎب ﻳﺮﱘ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۸۱۲‬ﺻﻮم ‪ ۵۰‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۱۷‬ﻧـ ـﭽﻰ ﻗـ ـﻄﻌﻪ اﻳـ ـﻜﲔ ﺟـ ـﺎى ﻳـ ـﺮ ﻗـ ـﺮاﻛـ ـﻠﺘﻚده ﻗـ ـﺒﻠﻪ ﻃـ ـﺮﻓـ ـﻰ ﲤﺎﻣـ ـﺎ ‪ ۸۵۰‬ﮔـ ـﺰ ﻣـ ـﺬﻛـ ـﻮر‬‫ﺷـﺮﻛـﺄﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ‪ ۲۵۰‬ﮔـﺰ ﻗـﺮاﻗـﻮﺷـﭽﻰﻟـﻴﻚﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻳـﻐﻪ‬‫‪269‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺷ ـﺮق ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ‪ ۸۵۰‬ﮔ ـﺰ ﺟ ـﻮﻳ ـﻌﺎمﻏ ـﻪ ﺷ ـﻤﺎل ﻃ ـﺮﻓ ـﻰ ‪ ۲۵۰‬ﮔ ـﺰ ﺟ ـﻮﻳ ـﻌﺎمﻏ ـﻪ ﭘ ـﻴﻮﺳ ـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷ ـﺒﻮ‬‫ﻣﺤﺪود اﻳﻠﻴﻚ ﺳﻜﺰ ﻃﻨﺎب اوچ ﻳﺮﱘ ﭼﺎرﻳﻚ ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۳۵۳۲‬ﺻﻮم ‪ ۵۰‬ﺗﲔ‪.‬‬‫‪۱۸‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروق ﻣـﺬﻛـﻮر ﻗـﺮا ﻛـﻠﺘﻚ ﻗﻴﺸـﻼﻗـﺪه ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ‪ ۸۵۰‬ﮔـﺰ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ‪ ۴۵۰‬ﮔـﺰ ﻗـﺮاﻗـﻮﺷـﭽﻰﻟـﻴﻚﻻرﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ‪۸۰۰‬‬‫ﮔـﺰ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ‪ ۴۵۰‬ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺑـﺮ‬‫ﻳﻮز اوﺗﻮز ﻃﻨﺎب ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۳۲۵۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۱۹‬ﻧـﭽﻰ ﻗـﻄﻌﻪ اﻳـﭽﻜﻰ و ﺗـﺎﺷـﻘﻰ ﺧـﺎﻧـﻪ ﺟـﺎى ﻳـﺮ ﺗﺨـﻤﻴﻨﺎ ﺑـﺮ ﻃـﻨﺎب ﻣـﺬﻛـﻮر ﺟـﻮرﻏـﺎن‬‫ﻣﺤـﻠﻪده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺘﻮرﻛـﻪ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب‬‫}ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﻠﻪﻧـﻰ ﻣﺴﺠـﺪﻳـﻐﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ ﺳـﻜﻪ ﻏـﻴﺮ ﻧـﺎﻓـﺬهﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺴﺠـﺪﻏـﻪ‬‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۱۵۰۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۲۰‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ درﺧـﺖزار ﻳـﺮ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﻠﻪده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﻼن اوﻟـﻴﺎ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﺟـﻨﻮب }ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﺳـﻜﻪ ﻏـﻴﺮ ﻧـﺎﻓـﺬهﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﻗـﺒﺮﺳـﺘﺎنﻏـﻪ‬‫ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﻣـﻼ آﺧـﻮﻧـﺪ ﺟـﺎن اﻗـﺴﻘﺎلﻧـﻰ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪود ﺗـﻮرت‬‫ﻃﻨﺎب ﻗﻴﻤﺘﻰ ‪ ۵۰۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪۲۱‬ﻧـﭽﻰ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغ؟ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﻠﻪده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺳـﻜﻪ ﻏـﻴﺮ ﻧـﺎﻓـﺬهﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﻈﻔﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ وﻗـﻒ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﺟـﻨﻮب }ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻳـﺎر ﻣﺤـﻤﺪﻏـﻪ و‬‫ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﻴﺮ ﺳـﻴﺪ اﻣـﲔ ﻣـﻴﺮ ﺑـﺪل اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﺗـﺎﺟـﻰ ﻣﺤـﻤﺪ ﺧـﺪاى ﺑـﺮﮔـﻦ اوﻏـﻠﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ‬‫ﺷـﺮق }ﻃـﺮﻓـﻰ{ ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﺣﺴـﲔ ﺑـﺎىﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ و ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ ﻣـﺘﻮرﻛـﻪ‬‫ﻋﺒﺪ ﻛﺮﱘ و ﺑﻌﻀﺎ ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن ﻋﺎﻣﻪﻏﻪ ﻣﺘﺼﻞ‪ .‬اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﻳﺘﻰ ﻃﻨﺎب ﭘﻠﻰ ‪ ۱۵۰۰‬ﺻﻮم‪.‬‬‫ﻣﺸﻬﺪ دﻫﻰ ﻗﺎﺿﻰﺳﻰ ﺑﺰرﮔﺨﻮاﺟﻪ ﻣﺤﻤﻮد ﺧﻮاﺟﻪ اوﻏﻠﻰ‬‫ﮔﻮاهﻻر ﻣﻴﺮ ﺳﻴﺪ اﻣﻴﺮ ﻣﻴﺮ ﺑﺪل اوﻏﻠﻰ و ﻣﻼ اﻣﻴﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﺮﻓﺮاز ﺧﺎن اوﻏﻠﻰﻻرى دورﻻر‪.‬‬‫ﻗﺎﺿﻰ ﺣﻖ آﻟﻮﻧﺪى ‪ ۵‬ﺻﻮم‪.‬‬‫‪270‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 22‬‬‫***‬‫و ﺑـﻌﻀﺎ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀﺎ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻜﺮﱘﻧـﻰ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﻗـﺒﺮﺳـﺘﺎنﻏـﻪ‪،‬‬‫اوﺷﺒﻮ ﻣﺤﺪود ﺗﺨﻤﻴﻨﺎ ﻳﺘﻰ ﻃﻨﺎب ﻗﻴﻤﺘﻰ ﺑﺮ ﻣﻴﻨﮓ ﺑﻴﺶ ﻳﻮز ﺻﻮم اﻳﻜﻦ‪ ،‬ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻌﻠﻮﻣﻪ‪.‬‬‫و ﻳـﻨﻪ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮرﻏـﺎن ﺧـﺎﳒﺎى ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪه ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻎده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ‬‫ﻗـﺮق ﺳـﻜﺰ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﻗـﺮق ﺗـﻮرت ﮔـﺰ راه ﻋـﺎمﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ اﻟـﺘﻤﻴﺶ ﮔـﺰ ﺷـﻤﺎل‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﻗـﺮق ﺗـﻮرت ﮔـﺰ ﻣﻬـﺮ اﻟـﻨﺴﺄ آﱘ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻗـﻴﺰى و ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن و ﻗـﻤﺒﺮ‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﺎﻟـﻪﻻرﻳـﻨﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ ،‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪودﻧـﻰ‬‫ﻗﻴﻤﺘﻰ اﻳﻜﻰ ﻳﻮز ﺻﻮم‪.‬‬‫و ﻳـﻨﻪ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغ ﻳـﺮ ﻟـﻨﮕﺮ ﻗﻴﺸـﻼقده ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﺑـﺮ ﻳـﻮز ﻗـﺮق ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ‬‫ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ اوچ ﻳـﻮز ﺳـﻜﺴﺎن ﮔـﺰ راه ﺧـﺎصﻏـﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـًﺎ ﺑـﺮ ﻳـﻮز اون ﮔـﺰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـﺎ ﺑـﺮ ﻳـﻮز ﺗـﻮﻗـﺴﺎن ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ دور‪ ،‬اوﺷـﺒﻮ ﻣﺤـﺪودﻧـﻰ ﻗـﻴﻤﺘﻰ ﺳـﻜﺰ ﻳـﻮز اون اﻳـﻜﻰ ﺻـﻮم اﻳـﻠﻴﻚ ﺗـﲔ‬‫اﻳﻜﻦ‪ ،‬ﻓﻮاﺻﻠﻬﺎ ﻣﻌﻠﻮم‪.‬‬‫‪۱۹۰۸‬ﻧـﭽﻰ ﻳـﻠﻰده ‪۱۴‬ﻧـﭽﻰ دﻳـﻜﺎﺑـﺮده ‪۱۳۱۶‬ﻧـﭽﻰ ﻫﺠـﺮﻳـﺪه ‪۴‬ﻧـﭽﻰ ذى اﳊﺠﻪ آﻳـﺪه‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻌﺮوف ﻓـﻰ اﳊﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮم اوﻏـﻠﻰ‬‫دار اﻟـﻘﻀﺎﻏـﻪ ﺣـﺎﺿـﺮ ﺑـﻮﻟـﻮب اﻗـﺮار ﺷـﺮﻋـﻰ ﻗـﻴﻠﺪى ﺑـﻮﳉﻤﻠﻐﻪ ﻛـﻪ ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮ اﻳـﻼن اوز ﺑـﺮادرم رﺳـﺘﻢ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ اراﻣـﻴﺰده ﻣـﺒﺎدﻟـﻪ ﺻـﺤﻴﺤﻪ ﺷـﺮﻋـﻴﻪ واﻗـﻊ ﺑـﻮﻟـﻮب‪،‬‬‫ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر رﺳ ـﺘﻢ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻰ ﻳ ـﻜﻪ ﺗ ـﻮت ﻣ ـﺤﻜﻮﻣ ـﻴﺪه ﺧ ـﻮاﺟ ـﻪ ارﻳ ـﻎ ﻗﻴﺸ ـﻼقده ××× ﺑ ـﺮ ﻗ ـﻄﻌﻪ‬‫آوركزار ﻳـﺮ ﺗﺨـﻤﻴﻨﺎ اون ﺗـﻮرت ﻃـﻨﺎب و ﻳـﻨﻪ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮرﻏـﺎن ﺟـﺎى و ﺗـﺎ ارﻗـﻪ؟ ﻳـﺮ ﺗﺨـﻤﻴﻨﺎ‬‫آﻟـﺘﻰ ﻃـﻨﺎب ﻳـﺮﻻرﻳـﻨﻰ ﺑـﺪﻟـﻴﺪه ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﻮﻗـﺎرﻳـﺪه ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ ﻧـﺼﻒ ﺷـﺎﻳـﻊ اوز ﻣـﻠﻚ‬‫ﺧ ـﺎﻟ ـﺼﻴﻤﻨﻰ ﺣ ـﻘﻮق و ﻣ ـﺮاﻓ ـﻖﻻرى اﻳ ـﻼن ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﺑ ـﺮادرم رﺳ ـﺘﻢ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻏ ـﻪ ﺗﺴ ـﻠﻴﻢ ﻗ ـﻴﻠﺪﱘ‪.‬‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﻮﻗـﺎرﻳـﺪه ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﺑـﻴﺶ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ ﻧـﺼﻒ ﺷـﺎﻳـﻊ ﻣـﺬﻛـﻮر رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ‬‫ﻣـﻠﻚ ﺧـﺎﻟـﺼﻰ ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮﻧـﻰ ﻫـﻴﭻ ﺑـﺮ ﺣـﻘﻢ و دﺧـﻠﻢ ﻗـﺎﳌﺪى‪ .‬اﻣـﺎ ﻣـﺬﻛـﻮر رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﻣـﺒﺎدﻟـﻪ اﻳـﻼن ﻣـﻨﻐﻪ اوﺗـﻜﺎن ﻣـﺬﻛـﻮر اﻳـﻜﻰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ و ﻫـﻢ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﻜﻪ ﺗـﻮت ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪهﮔـﻰ‬‫‪271‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑ ـﺮ ﻗ ـﻄﻌﻪ ﻗ ـﻮروق ﻳ ـﺮدن ﺗﻴﮕﺸ ـﻠﻰ ﺣ ـﻖﻧ ـﻰ اوز ﺗﻴﮕﺸ ـﻠﻰ ﻗ ـﺎﺿ ـﻰﺳ ـﻰ ﺣ ـﻀﻮرﻻرﻳ ـﺪه ﻣ ـﻦ ﻣ ـﻘﺮﻧ ـﻰ‬‫ﻧـﺎﻣـﻴﻤﻐﻪ ﻣـﺒﺎدﻟـﻪ وﺛـﻴﻘﻪ ﻗـﻴﻠﻮب ﺑـﺮادور دﻳـﺐ ﺷـﺒﻮ ﻣـﺒﺎدﻟـﻪﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻫـﻢ ﻗـﺒﻮل‬‫ﻗﻴﻠﺪى‪.‬‬‫***‬‫‪272‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪Deed 23a‬‬‫ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ اون ﻳـﺘﻰ ﻳـﺮم ﻃـﻨﺎب ﻳـﺮ ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﻐﻪ ﺗـﺎﺑـﻊ ﻗـﺮا ﻛـﻠﺘﻚ ﻗﺸـﻼﻗـﺪه ﻗـﺒﻠﻪ‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ اﻳـﻜﻰ ﻳـﻮز اون ﮔـﺰ ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﻴﺰىﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺟـﻨﻮب‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ اوﭼـﻴﻮز اﻟـﺘﻤﻴﺶ ﮔـﺰ ﺑـﻌﻀﺎ ﺟـﻮﻳـﺨﺎصﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﺳـﻠﻄﺎن ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻋـﻠﻰ ﮔـﻮﻫـﺮ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑﻬـﺮام ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰﻻرﻳـﻨﻰ ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﺮ ﻳـﻮز ﻗـﺮق ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮر‬‫ﺳـﻠﻄﺎن ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﻋـﻠﻰ ﮔـﻮﻫـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻻرﻧـﻰ ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ اوﭼـﻴﻮز‬‫اﻟﺘﻤﻴﺶ ﮔﺰ ﺳﺎى ﻋﺎمﻏﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ‪.‬‬‫و ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﻗـﻮروغ ﺑـﺮ ﻳـﻮز اوﺗـﻮز ﻳـﺘﻰ ﻃـﻨﺎب ﻳـﺮ ﻗـﺮا ﻛـﻠﺘﻚ ﻗﻴﺸـﻼﻗـﺪه ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ‬‫ﺳـﻜﺰ ﻳـﻮز اﻳـﻠﻴﻚ ﮔـﺰ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻴﺪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺟـﻨﻮب‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﺗـﻮرت ﻳـﻮز اﻳـﻠﻴﻚ ﮔـﺰ ﻗـﺮا ﻗـﻮﺷـﭽﻰ ﻗﻴﺸـﻼق ﻓـﻘﺮاﻻرﻳـﻨﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﺮق‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ ﺳـﻜﺰ ﻳـﻮز ﮔـﺰ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺗـﻮرت ﻳـﻮز اﻳـﻠﻴﻚ ﮔـﺰ‬‫ﺟﻮﻳﻌﺎمﻏﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ‪.‬‬‫و ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغ ﺳـﻜﺰ ﻃـﻨﺎب ﻧـﻴﻤﭽﺎرﻳـﻚ ﻳـﺮ ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﻐﻪ ﺗـﺎﺑـﻊ ﻟـﻨﮕﺮ‬‫ﻗﻴﺸـﻼﻗـﺪه ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﺮ ﻳـﻮز ﻗـﺮق ﮔـﺰ ﺟـﻮﻳـﻌﺎمﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ اوﭼـﻴﻮز ﺳـﻜﺴﺎن ﮔـﺰ راه‬‫ﺧـﺎصﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﺮق ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﺮ ﻳـﻮز اون ﮔـﺰ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﺮ‬‫ﻳﻮز ﺗﻮﻗﺴﺎن ﮔﺰ ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻈﻔﺮ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﻳﺮﻳﻐﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻮاﺻﻞﻻرى ﻣﻌﻠﻮم دور‪.‬‬‫ﺗـﺄرﻳـﺨﻘﻪ ‪۱۳۲۷‬ﻧـﭽﻰ ﺳـﻨﻪ ﻫﺠـﺮﻳـﺪه رﺑـﻴﻊ اﻻول اﻳـﻰ ‪۶‬ﻧـﭽﻰ ﻛـﻮﻧـﻴﺪه ‪۱۹۰۹‬ﻧـﭽﻰ ﻳـﻠﺪه‬‫‪۱۴‬ﻧـﭽﻰ ﻣـﺎرﻃـﺪه اﺳـﻜﻰ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎﻧـﺪه ﻣﺸﻬـﺪ دﻫـﻪﺳـﻴﻐﻪ ﺗـﺎﺑـﻊ ﭼـﻮرﻏـﺎن ﻣﺤـﻠﻪده ﺑـﻮﻟـﻐﻮﭼـﻰ ﺳـﻴﺪ‬‫رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ ﻛـﻪ وﻛـﻴﻞ ﺛـﺎﺑـﺖ اﻟـﻮﻛـﺎﻟـﺘﻪ ﺑـﺎﻟـﺼﻚ اﻟﺸـﺮﻋـﻰ اﻳـﻜﻦ‪،‬‬‫اوز ﻫﻤﺸـﻴﺮهﺳـﻰ ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘ ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﻴﺰى ﻃـﺮﻓـﻴﺪن اوﺗـﻜﺎن ‪۱۹۰۳‬ﻧـﭽﻰ‬‫ﻳـﻠﺪه ‪۱۴‬ﻧـﭽﻰ ﻳـﻨﻮارده ﻣﺸﻬـﺪ دﻫـﻪ ﻗـﺎﺿـﻰﺳـﻰ ﻣﻬـﺮ ﺑـﺎﺳـﻘﺎن ‪۲۷۶‬ﻧـﭽﻰ رﻗـﻤﻠﻮ وﺛـﻴﻘﻪ اﻟـﻮﻛـﺎﻟـﻪ‬‫ﻣـﻀﻤﻮﻧـﻴﭽﻪ‪ ،‬ﻣـﺬﻛـﻮر وﻛـﻴﻞ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره دار اﻟـﻘﻀﺎﻏـﻪ ﺣـﺎﺿـﺮ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬اﻗـﺮار ﺷـﺮﻋـﻰ ﻗـﻴﻠﺪى‬‫ﺑـﻮ ﺟـﻤﻠﻪﻏـﻪ ﻛـﻪ ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻣـﺤﻜﻮﻣـﻴﺪه واﻗـﻊ اون ﺳـﻜﺰ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ ﺗـﻮرت ﺣـﺼﻪﺳـﻴﺪن ﺑـﺮ‬‫ﺣـﺼﻪﺳـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻏـﻪ ﺗﻴﮕﻴﺸـﻠﻰ ﺣـﻘﻰ ﺗـﻮﻏـﺮﺳـﻴﺪن ﻣـﺬﻛـﻮر ﲢﺪﻳـﺪ ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﻗـﺮا‬‫‪273‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛـﻠﺘﻚ ﻓـﻼﻧـﻴﺪهﮔـﻰ اﻳـﻜﻰ ﻗـﻄﻌﻪ آﭼـﻮق و ﻗـﻮروغ ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ ﲤﺎﻣـﻰﻧـﻰ و ﻟـﻨﮕﺮ ﻗﻴﺸـﻼقده واﻗـﻊ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺑـﺮ ﻗـﻄﻌﻪ ﺑـﺎغﻧـﻰ ﺗـﻮرت ﺣـﺼﻪدن ﺑـﺮ ﺣـﺼﻪﺳـﻰﻧـﻰ ﺣـﻘﻮق و ﻣـﺮاﻓـﻖﻻرى ﺑـﻴﻼن ﺗﻘﺴـﻴﻢ‬‫ﺷـﺮﻋـﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ وﻛـﺎﻟـًﺔ اﻓـﺮاز ﻗـﻴﻠﻮب آﻟـﺪوم‪ .‬اﻣـﺎ ﭼـﻮرﻏـﺎن ﻣﺤـﻠﻪ دهﮔـﻰ اوچ ﻗـﻄﻌﻪ ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ ﺗـﻮرت‬‫ﺣـﺼﻪدن ﺑـﺮ ﺣـﺼﻪﺳـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻏـﻪ ﺗﻴﮕﻴﺸـﻠﻰ ﺣـﻘﻰ اوز ﺣـﺎﻟـﻴﺪه ﺗﻘﺴـﻴﻢدن ﺧـﺎرج‬‫ﺑـﺎﻗـﻰ ﻗـﺎﻟـﺪى دﻳـﺐ و اوﺷـﺒﻮ ﻣﺠـﻠﺴﺪه ﺳـﻴﺪ اﺑـﻮ اﻟـﻔﻴﺾ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ‬‫اوز ﻃـﺮﻓـﻴﺪن اﺻـﺎﻟـًﺔ و ﺳـﻴﺪ اﺳـﺪ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ اوز اﻧـﺎﺳـﻰ ﻣﻬـﺮ اﻟـﻨﺴﺄ‬‫آﱘ ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻗـﻴﺰى ﻃـﺮﻓـﻴﺪن وﻛـﺎﻟـًﺔ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻃـﺮﻳـﻘﻪ دهﮔـﻰ‬‫اﻗﺮارﻳﻐﻪ ﺗﺼﺪﻳﻖ و ﻗﺒﻮل ﻗﻴﻠﺪى‪.‬‬‫ﮔﻮاهﻻرى ﻣﻼ ﻋﺸﻮر ﺑﺎى ﻗﺎرى دده ﺑﺎى اوﻏﻠﻰ و ﺻﺎﺗﺐ اﻟﺪى ﻣﺤﻤﺪ ﻳﻮﺳﻒ اوﻏﻠﻰ دورﻻر‪.‬‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺧـﻂ ﺑـﻴﻠﻤﺎى اﻣـﺮﻳـﭽﻪ ﻣـﻼ اﺣـﻤﺪ ﻋـﻠﻰ ﻣـﻼ ﻣﺤـﻤﺪ ﻗـﺎﺳـﻢ اوﻏـﻠﻰ ﻗـﻮﻟـﻮم‬‫ﻗﻮﻳﺪوم ‪.‬‬
‫ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد ﻗـﺎﺿـﻰﺳـﻰ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻪ داﻣـﻼ ﺑـﺰرﮔـﺨﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﻗـﺎﺿـﻰ اوﻏـﻠﻰ ﻗـﻮﻟـﻮم‬‫ﻗﻮﻳﺪم‪.‬‬‫‪۱۵۵۳‬ﻧﭽﻰ رﻗﻢده ﻳﻮم ﺷﻨﺒﻪده‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﺑﻦ داﻣﻼ ﺑﺰرگ ﺧﻮاﺟﻪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪Файзыабадский народный судья Маргеланск. уезда :۲‬‬‫‪Deed 23b‬‬‫ﺗـﺎرﺧـﻘﻪ ‪۱۳۳۲‬ﻧـﭽﻰ ﺳـﻨﻪ ﻫﺠـﺮﻳـﺪه ‪۲۵‬ﻧـﭽﻰ رﺟـﺐ آﻳـﺪه ‪۱۹۱۴‬ﻧـﭽﻰ ﻳـﻠﺪه ‪۱‬ﻧـﭽﻰ اﻳـﻮﻧـﺪه وﺛـﻴﻘٌﻪ‬‫ﺿـﻤﻦده اﻗـﺮار ﻗـﻴﻠﻐﺎن ﻣـﻼ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰ اوز ﻫﻤﺸـﻴﺮهﺳـﻰ ﻗـﻤﺒﺮ‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘ ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﻴﺰىﻧـﻰ وﻛـﻴﻞ ﺑـﺎﻟـﺼﻚ اﻟﺸـﺮﻋـﻰﺳـﻰ ﻣﺠـﻠﺲ ﻗـﻀﺎﻏـﻪ‬‫ﺣـﺎﺿـﺮ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬وﻛـﺎﻟـًﺔ اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﻗـﻴﻠﺪى ﺑـﻮ ﺟـﻤﻠﻐﻪ ﻛـﻪ اوﺷـﺒﻮ وﺛـﻴﻘٌﻪ ﺿـﻤﻦده‬‫ﲢﺪﻳ ـﺪ ﺑ ـﻮﻟ ـﻐﺎن اﻳ ـﻜﻨﭽﻰ ﻗ ـﻄﻌﻪ ﻗ ـﺮاﻛ ـﻠﺘﻚ ﻓ ـﻴﻼﻧ ـﻴﺪهﻏ ـﻰ ﻗ ـﻮروق و ﻣ ـﺰرع ﻳ ـﺮ ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر وﺛ ـﻴﻘٌﻪ‬‫ﺿـﻤﻦده ﺑـﺮ ﻳـﻮز اوﺗـﻮز ﻳـﺘﻰ ﻃـﻨﺎب ﻳـﺎزوﻟـﻮب دور‪ .‬ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮ ﻛـﻮپ اﻳـﺮدى‪ .‬ﲤﺎﻣـًﺎ ﻳـﺎزوﳌﺎﺑـﺪور‬‫و ﻫـﻢ ﲢﺪﻳـﺪﻻرﻳـﺪهﻏـﻰ ﺷـﻔﻴﻊﻻرى ﻏـﻠﻂ ﻳـﺎزوﻟـﻮب دور‪ .‬ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻧـﻰ اوﻟـﭽﺎب ﻛـﻮروب ﺗـﻮﻏـﺮى‬‫‪274‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺗ ـﺼﺤﻴﺢﻻب ﺑ ـﺮﺳ ـﻨﮕﻴﺰ دﻳ ـﺐ و ﻣ ـﺬﻛ ـﻮره ﻗ ـﻤﺒﺮ ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه آﱘ رﺿ ـﺎﻟ ـﻴﻐﻰ ﺑ ـﻴﻼن ﻣ ـﺬﻛ ـﻮر ﻳ ـﺮﻧ ـﻰ‬‫اوﻟـﭽﺎب ﻛـﻮروﻟـﻐﺎﻧـﺪه ﻣـﻌﻠﻮم ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻜﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻳـﺮﻧـﻰ ﻗـﺒﻠﻪ ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀًﺎ ﺑـﺮ ﻳـﻮز ﻗـﺮق ﮔـﺰ اﺳـﻜﻰ‬‫ﺳـﺎىﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﻳـﺘﻰ ﻳـﻮز ﻳـﺘﻤﻴﺶ ﮔـﺰ ﺳـﻴﺪ اﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره و ﺳـﻴﺪ ﻣـﻨﻮر ﺧـﺎن ﺗـﻮره و آﱘ‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﻣـﻼ ﺳـﻴﺪ ﻣـﻈﻔﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻠﻪﻻرىﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺟـﻨﻮب ﻃـﺮﻓـﻰ ﲤﺎﻣـًﺎ‬‫ﻳـﺘﻰ ﻳـﻮز ﺗـﻮﻗـﺴﺎن ﮔـﺰ ﻗـﺮاﻗـﻮﺷـﭽﻰ ﻓـﻘﺮاﻻرىﻧـﻰ ﻣﺸـﺘﺮك ﻳـﺮﻻرﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﻓـﺎﺻـﻠﻪ زﻫـﺒﺮ ﻋـﺎم ﺷـﺮق‬‫ﻃـﺮﻓـﻰ آﻟـﺘﻰ ﻳـﻮز ﺳـﻜﺴﺎن ﮔـﺰ ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ ﺳـﻴﺪ ﺑﻬـﺮام ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻣـﺘﺮوﻛـﻪ ﻳـﺮﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﻰﺳـﻰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻼ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهدن ﻣـﺬﻛـﻮره ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻏـﻪ ﻣـﺒﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن اوﺗـﻜﺎن ﻳـﺮﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀًﺎ‬‫اﻳـﻜﻰ ﻳـﻮز اون ﮔـﺰ ﻣـﺬﻛـﻮره ﻗـﻤﺒﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎه آﱘﻧـﻰ ﻣـﻴﺮاث ﻳـﺮﻳـﻐﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ و ﺑـﻌﻀﺎً اﻳـﻠﻴﻚ ﮔـﺰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﺎى ﻋـﺎمﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺷـﻤﺎل ﻃـﺮﻓـﻰ ﺑـﻌﻀًﺎ اوچ ﻳـﻮز ﺗـﻮﻗـﺴﺎن ﮔـﺰ ﺳـﺎﻳـﻌﺎمﻏـﻪ و ﺑـﻌﻀﺎ ﻗـﺮق‬‫ﮔـﺰ اﻳـﺴﻜﻰ ﺳـﺎىﻏـﻪ ﭘـﻴﻮﺳـﺘﻪ ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﺪودﻧـﻰ ﻛـﺘﻪﻟـﻴﮕﻰ ﺑـﺮ ﻳـﻮز اﻳـﻠﻴﻚ ﻳـﺘﻰ ﻃـﻨﺎبﻏـﻪ ﻣـﻘﺮر‬‫ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬اوﺷـﺒﻮﻏـﻪ ‪۱‬ﻧـﭽﻰ ﻣـﻼ ﺻـﺎدق ﺟـﺎن ﻣـﻼ ﻧـﻌﻤﺎن ﺑـﺎى اوﻏـﻠﻰ‪۲ ،‬ﻧـﭽﻰ ﻳـﻮﻟـﺪاش ﺑـﺎى ﺣـﺎﺟـﻰ‬‫اﺳﺘﺎ ﻋﺎﺑﺪ اوﻏﻠﻰﻻرﻧﻰ ﮔﻮاهﻻب ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻼ ﺻﺎدق ﺟﺎن ﻧﻌﻤﺎﻧﺒﺎى اوﻏﻠﻰ ﻗﻮﻟﻮم ﻗﻮﻳﺪوم‪.‬‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣـﻼ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺧـﻂ ﺑـﻴﻠﻤﺎى اﻣـﺮﻳـﭽﻪ اﳝﲔ ﺟـﺎن ﻣﺤـﻤﺪ ﺻـﺎﻳـﺐ اوﻏـﻠﻰ ﻗـﻮﻟـﻮم‬‫ﻗﻮﻳﺪوم‪.‬‬‫ﻣﺬﻛﻮره ﻗﻤﺒﺮ ﭘﺎدﺷﺎه آﱘ ﺧﻂ ﺑﻴﻠﻤﺎى … ﺣﺎﺟﻰ ﻋﺒﺪ ﺧﻠﻴﻞ ﻣﻼ ﺳﻴﺪ اوﻏﻠﻰ ﻗﻮﻟﻮم ﻗﻮﻳﺪم‪.‬‬‫ﺣﺎﺟﻰ ﻳﻮﻟﺪاش ﺑﺎى ﻋﺎﺑﺪ ﺑﺎى اوﻏﻠﻰ ﻗﻮﻟﻮم ﻗﻮﻳﺪم‪.‬‬‫ﻣﺸﻬـﺪ دﻫـﻪ ﻗـﺎﺿـﻰﺳـﻰﻧـﻰ ﻛـﻨﺪﻳـﺪاﺗـﺮ ﻣﺤـﻤﺪ اﻣـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻪ داﻣـﻼ ﺑـﺰرﮔـﺨﻮاﺟـﻪ اﻳـﺸﺎن ﻗـﺎﺿـﻰ‬‫اوﻏﻠﻰ ﻗﻮﻟﻮم ﻗﻮﻳﺪم‪.‬‬‫‪۱۸۳۸‬ﻧﭽﻰ رﻗﻢده ﻳﻮم ﻳﻜﺸﻨﺒﻪده‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪ :۱‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﺑﻦ داﻣﻼ ﺑﺰرگ ﺧﻮاﺟﻪ‬‫ﻣﻬﺮ ‪Машадский народный судья гор. Стараго Маргелана :۲‬‬‫ﮔﻮاه ﺑﻮﻟﻮب ﻣﻼ ﺣﻜﻴﻤﺠﺎن اﻣﲔ ﻣﻼ ﻋﺒﺪ رﺣﻤﺎن اوﻏﻠﻰ ﻗﻮﻟﻮم ﻗﻮﻳﺪﱘ‪.‬‬‫ﺣﻀﺎر ﻣﺠﻠﺲ‪:‬‬‫‪275‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪Deed 24‬‬‫ﺗـﺎرﻳـﺨﻘﻪ ‪۱۳۳۴‬ﻧـﭽﻰ ﺳـﻨﻪ ﻫﺠـﺮﻳـﺪه ‪۱۸‬ﻧـﭽﻰ ﺻـﻔﺮ آﻳـﻨﺪه ‪۱۹۱۵‬ﻧـﭽﻰ ﻳـﻠﺪه ‪۱۱‬ﻧـﭽﻰ دﻳـﻜﺎﺑـﺮده‬‫اﻳ ـ ـﺴﻜﻰ ﻣ ـ ـﺮﻏ ـ ـﻴﻨﺎﻧ ـ ـﺪه ﻣﺸﻬ ـ ـﺪ دﻫ ـ ـﻪﺳ ـ ـﻴﺪه ‪۱‬ﻧ ـ ـﭽﻰ ﺟ ـ ـﻮرﻏ ـ ـﺎن ﻣﺤ ـ ـﻠﻪﻟ ـ ـﻴﻚ ﻣﻬ ـ ـﺮ اﻟ ـ ـﻨﺴﺄ آﱘ اوز‬‫ﻗـﻮﻟـﻰﻻر}ده{ﻏـﻰ؟ اﻟـﺘﻤﻴﺶ ﺳـﻜﻴﺰ ﻳﺸـﺮ زوﺟـﻪ ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﻣـﺮﺣـﻮم ﻋـﺒﺪ اﻟـﻠﻪ ﺑـﺎى ﻗـﻴﺰى‬‫اﻗـﺮار ﺻـﺮﻳـﺢ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﻌﺘﺒﺮ ﺷـﺮﻋـﻰ ﻗـﻴﻠﺪى‪ ،‬اوز رﺿـﺎ و رﻏـﺒﺖﻻرى اﻳـﻼن اﻗـﺮارى ﺟـﺎﻳـﺰﻟـﻴﻚ و‬‫ﺗـﺼﺮﻓـﺎﺗـﻰ ﻧـﺎﻓـﺬﻟـﻴﻚ ﺣـﺎﻟـﻴﺪه ﺑـﻮ ﺟـﻤﻠﻪﻏـﻪ ﻛـﻪ ﻣـﻦ ﻣـﻘﺮهﻧـﻰ ﺑـﻄﻨﻰ ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ ﺳـﻴﺪ رﺳـﺘﻢ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﺳـﻴﺪ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻰﻧـﻰ ذﻣـﻪﺳـﻴﻨﻰ اﺷـﻴﺄ ﻣـﻨﻘﻮﻟـﻪ ﺗـﻮﻏـﺮﺳـﻴﺪن ﺧـﺼﻮﺻـﺎ‬‫اﻳـﺴﻜﻰ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن وﻻﻳـﺘﻰﻧـﻰ ﻗـﻠﻌﻪﺳـﻴﺪن ﺗـﺎﺷـﻘﺎرى ﻓـﻴﺾ آﺑـﺎد وﻟـﻮﺳـﺘﻴﺪﮔـﻰ ﻟـﻨﮕﺮ ﻗﻴﺸـﻼق و‬‫ﺧـﻮاﺟـﻪ ارﻳـﻐﻰ ﻗﻴﺸـﻼق دﮔـﻰ ﻫـﻤﻪ ﺗـﺼﺮف ﻗـﻴﻠﻮب ﻳـﻮرﮔـﺎن ﻗـﻮروق و ﻣـﺰرﻋـﻪ ﻳـﺮﻻر ﺗـﻮﻏـﺮﺳـﻴﺪن‬‫ﻗﻴﻼدورﻏﺎن دﻋﻮىﻻرﻳﻢدن ﻣﺠﺎﻧﺎ ﻛﻴﭽﻮب اﺑﺮاء ﻋﺎم ﺷﺮﻋﻰ ﻗﻴﻠﺪﱘ دﻳﺐ‪.‬‬‫ﮔﻮاهﻻر ‪۱‬ﻧﭽﻰ ﻣﺬﻛﻮر ﻣﺤﻠﻪﻟﻴﻚ ﺣﺎﺟﻰ ﻳﻮﻟﺪاﺷﺒﺎى اﻳﻠﻴﻜﺒﺎﺷﻰ ﻋﺎﺑﺪ ﺑﺎى اوﻏﻠﻰ‬‫‪۲‬ﻧﭽﻰ ﻣﺤﻤﺪ رازق ﻗﺎرى داده ﺑﺎى ﺻﻮﻓﻰ اوﻏﻠﻰ‬‫ﻣـﺬﻛـﻮره ﻣـﻘﺮه ﻣﻬـﺮ اﻟـﻨﺴﺎ آﱘ ﺧـﻂ ﺑـﻴﻠﻤﺎى اﻣـﺮﻻرﻳـﭽﻪ ﻣـﻼ ﺧـﺎن ﺑـﺎﺑـﺎ ﻣﺤـﻤﺪ اﺑـﺮاﻫـﻴﻢ اوﻏـﻠﻰ ﻗـﻮﻟـﻮم‬‫ﻗﻮﻳﺪوم ‪.‬‬
‫ﻣـﺬﻛـﻮر ﻣﺤـﻤﺪ رازق ﻗـﺎرى ﺧـﻂ ﺑـﻴﻠﻤﺎى اﻣـﺮﻳـﭽﻪ و ﻫـﻢ اوزوم ﮔـﻮاه ﺑـﻮﻟـﻮب ﺣـﺎﺟـﻰ ﻳـﻮﻟـﺪاش ﺑـﺎى‬‫ﻋﺎﺑﺪ ﺑﺎى اوﻏﻠﻰ ﻗﻮ}ﻟﻮ{م ﻗﻮ}ﻳﺪو{م‪.‬‬‫ﻣﺸﻬﺪ ﻗﺎﺿﻰﺳﻰ ﺣﺎﺟﻰ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﺮﺑﺎن ﺻﺎﻳﺐ ﺑﻴﻚ اوﻏﻠﻰ‪.‬‬‫‪۳۸۴۹‬ﻧﭽﻰ رﻗﻢده ﻳﻮم ﺟﻤﻌﻪ ‪ ۲۵‬ﺗﲔ‪.‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪××× :۱‬‬‫ﻣﻬﺮ ‪Машадский народный судья гор. Стараго Маргелана :۲‬‬‫ﺣﻀﺎر اﺠﻤﻟﻠﺲ‪ :‬اﺳﺤﺎﻗﺒﺎى ﺿﻴﺎ ﺑﺎى اوﻏﻠﻰ و ﻏﻴﺮﻫﺎ‪.‬‬‫‪276‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪V. Hagiographies‬‬‫‪1‬‬‫)‪] (1b‬روﺿﺔ اﻻﻧﺴﺎب[*‬‫}‪ {2‬ﺑﺴﻢ اﻟﻠﻪ اﻟﺮّﺣﻤﻦ اﻟﺮّﺣﻴﻢ‬‫اّول اﻳﺘــﺎى ﺗﻨﮕﺮﻳــﻐﻪ ﺣﻤـــﺪ ﺳﭙـــﺎس‬‫ﺷﻜــﺮ ﺑﻴـــﺤﺪ ﻫﻢ ﺳﺘـــﺎﻳﺶ ﺑﻴﻘﻴـــﺎس‬‫ﻳﻮز ﺛﻨـــﺎ اول ﺻﺎﻧـــﻊ اﺷﻴـــﺎﻏﻪ ﻛﻴﻢ‬‫رازق ﺧـــﻼق ﺑـــﻰ ﻫﻤـــﺘـــﺎﻏﻪ‬‫ﻛﻴـــﻢ‬‫ﻛﺎف ﻧﻮن ﺗﺮﻛﻴﺒـــﻰ ﺑﺮﻟﻪ ﻳﺮ ﻛـــﻮك‬‫ﺧﻠﻖ اﻳﺘﻴﺐ ﻣﺨﻠﻮﻗﻨﻰ ﻳﻮز ﻣﻴﻨﮓ ﺳﻮروك‬‫آﻓﺮﻳـــﻦ‬‫اﻳﻼﺑـــﺎن ﺑﻰ ﺣﺪ ﻏـــﺎﻳـــﺖ آﻓـــﺮﻳـــﻦ‬‫اﻳﻜﻰ ﺣﺮف ﺗﺮﻛﻴﺒﻴـــﺪﻳــﻦ ﻛﻮﻧﻴـــﻦﻧﻰ‬‫ﻳﻮﻗـــﺪﻳﻦ اﻳﻼب ﺑـــﺎر ﺑﻮﻟـــﺪارﻳـــﻦﻧﻰ‬‫ﺑﻴﻠـــﺪورﻏـــﺎﻟـــﻰ‬‫ﺑــﻮل وﺟﻮد ﺻﺤﺮاﺳﻴـــﻐﻪ ﻛﻴﻠﺘﻮرﮔﺎﻟـــﻰ‬‫ﻳﺎﻧﻪ اول ﺗﻨﮕــﺮﻳـــﻐﻪ ﻳﻮز ﺣﻤﺪ ﺛﻨـــﺎ‬‫ﻣـــﻌﺒـــﻮد ﺟــﻤـــﻠﻪ ﺟــﻬـــﺎنﻏﻪ اﻟﺘـــﺠـــﺎ‬‫ﻛﻴﻢ روان اﻳـــﻼب ﻫﻤﻪ درﻳــﺎﺳﻮﻳـــﻦ‬‫ﺑﻮل ﻳﺘــﻰ ﻗﺖ ﻳـــﺮﻏﻪ آرام‬‫ﻃـــﺎرم ﺧـــﻀـــﺮاﻧﻰ اﻳـــﻼب ﺑﻴﻘـــﺮار‬‫اﻳـــﻼدى اوز ﻗـــﺪرﺗـــﻨـــﻰ‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻳﺘـــﺎى ﺑﻰ ﻧﻬـــﺎﻳـــﺖ‬‫اوزﻳـــﻨﻰ ﻗﺎدرﻟﻐﻴـــﻦ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﻧﺎﻣﻌـــﺪود ﻛﻮپ اﻳﺘـــﻴﺐ درود‬‫‪1‬‬‫ﺳﻜـــﻮن‬‫آﺷـــﻜـــﺎر‬‫‪2‬‬‫ﻋﺎﻗـﺒـــﺖ ﻣﺤـــﻤـــﻮد ﻣﺤـــﺒـــﻮب درود‬‫ﺑﻨـــﺎ‬‫ﺟﻤـــﻠﻪ ﻣﺮﺳـــﻞ اﻧــﺒــﻴـــﺎﻏﻪ ﭘــﻴـــﺸـــﻮا‬‫)‪ُ (2a‬اول اﻣـــﺎم اّوﻟـــﻴـــﻦ‬‫آﺧـــﺮﻳـــﻦ‬‫اﺳـــﻢ ذات رﺣـــﻤـــﺘـــﻪ‬‫ﻟﻠﻌـــﻠﻤـــﻴـــﻦ‬‫ُاول ﻧﺒﻮت ﭼﺮﺧﻴـــﻐﻪ ﺑـــﺪر‬‫ﻣﻨـــﻴـــﺮ‬‫ﻫﻢ رﺳﺎﻟﺖ ﻣﻠﻜﻴـــﻐﻪ ﺻﺎﺣـــﺐ ﺳﺮﻳـــﺮ‬‫}‪ {3‬ﻋﺎﻟـــﻢ آدمﻧﻰ ﻣﻮﺟـــﻮد ﺑﻮﳌـــﺎﻏﻰ‬‫از ﻋﺪم ﻧﺎﺑﻮددﻳــﻦ‪ 3‬ﺑــﻮد‬‫ﺑﻮﳌـــﺎﻏﻰ‬‫ﺑـــﻮل ﻣﺤﻤـــﺪ ﻣﺼﻄﻔـــﻰ ﻣﻘﺼـــﻮددور‬‫ﻣﻌﺸـــﻮﻗـــﻰ ﺑـــﻮﻟﻌـــﺎﺷﻘـــﻰ ﻣﻌــﺒـــﻮددور‬‫ﻗـــﺮﻳــــــﺶ‬‫ﻫﺎﺷﻤـــﻰ ﻣﻜــﻰ ﻣﺪﻧﻰ ﭘﺎك ﺣﺒﻴـــﺶ‬‫ﻧﻮر ﺣﻖ ﺷﻤﺲ اﻟﻀﺤﻰ ﺑﺪر‪ 5‬اﻟﺪﺟـﺎ‬‫آل ﻳﺎﺳـــﻴـــﻦ آﻟـــﻪ ﻃـــﻪ ﻣﺠـــﺘـــﺒـــﻰ‬‫آﻟـــﻪ‬‫رﺣﻤـــﺖ ﺣـــﻖ ﻃﻴﺒﻴـــﻦ‬‫اﺻـــﺤـــﺎﺑـــﻪ‬‫ﻃـــﺎﻫـــﺮﻳـــﻦ‬‫ﻣﻘــ ـﺘـــﺪاى ﻃﺎﺑـــﻌـــﻴـــﻦ‬‫اﺟﻤـــﻌـــﻴـــﻦ‬‫ﻛﻴﻢ ﻃﻔﻴﻠﻴـــﺪﻳﻦ ﺑﻮﻟﻮب ﻋﺎﻟـــﻢ‬‫اﻧـــﻰ زﻛـــﻰ ﻗﺒﻴـــﻠﻪ از‬‫ﻳﻌﻨـــﻰ ﺻﻠـــﻰ اﻟﻠـــﻪ ﻋﻠﻴـــﻪ و‬‫ﺧـــﻠـــﻔـــﺎء راﺷـــﺪﻳـــﻦ‬‫‪ 1‬ارا‬‫‪ 2‬دورود ‪ 3‬ﻧﺎﺑﻮ‬‫‪4‬‬‫‪ 4‬ﺑﻮدوﻧﻰ ‪ 5‬در‬‫‪277‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﻴﻞ ﺧﺼﻮص ﺗﻮرت‪ 6‬ﻳﺎر ﺣﻀﺮت ﻣﺼﻄﻔﻰ‬‫اّول ﺑـــﻮ ﺑﻜـــﺮ ﺻـــﺪﻳـــﻖ‬‫ﻳـــﺎر اﻳﻜﻨـــﭽﻰﻻرى ﺣﻀـــﺮت ﻋﻤـــﺮ‬‫ﺟـــﺎﻣـــﻊ اﻟﻘـــﺮان اوﭼﻮﻧـــﭽﻰ ﻣﻌـــﺘﺒـــﺮ‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤـــﺎن ُاول ﻛـــﺎن ﺿــﻴـــﺎ‬‫ﻛـــﺎﺗـــﺐ اﻟﻮﺣــﻰ ﻣـﻠــﻘـــﺐ ﺑـــﺎ وﻓـــﺎ‬‫ﺣﻀﺮت ﺷﻴﺮ ﺧــﺪا ﺗﻮرﺗﻮﻧـــﭽﻰ ﻳـــﺎر‬‫آﺳﺘﻴـــﺪه دﻟـــﺪل ﻗﻮﻟﻴـــﺪه ذو اﻟﻔﻘـــﺎر‬‫ﺳﻮرهٌ ﻛـــﻮﺛـــﺮ ﺑﻮﻻرﻧـــﻰ ﺷـــﺄﻧـــﻴـــﺪه‬‫ﺑـــﻮﻟـــﺪى ﻧﺎزل‪ 7‬ﺻﻔﺤـــﻪٌ دﻳﻮاﻧـــﻴـــﺪه‬‫)‪ (2b‬ﺑﺮﻳﺪور ﺻﺪق ﺻﻔﺎ ﺑﺎﻏﻴـــﻦ ﮔﻠﻰ‬‫ﺑﺮﻳﺪور ﻋﺪل ﭼﻤـــﻦﻧﻴـــﻨﮓ‬‫ﺑﻠـــﺒﻠـــﻰ‬‫ﺑﺮﻳـــﺪور ﺣﻠـــﻢ ﺣﻴـــﺎ ﺗﺨﺘﻴـــﺪه ﺷﺎه‬‫ﺑــﺮى اﻓــﻼك ﺷﺠﺎﻋــﺖ اوزره‬‫ﻣـــﺎه‬‫}‪ {4‬ﺗﻮرت ﻳﺎران ﭘﻴﻐﻤﺒــﺮ ﻋﺎﻟــﻰ ﻗﺪر‬‫اﻳﺮدﻳﻼر ﺑﻮل ﺗﻮرت ﻳﺎر اﺻﺤﺎب ﺑﺪر‬‫اّول ﺑـــﻮ ﺑﻜــﺮ ﺻﺪﻳـــﻖ ﻳـــﺎر ﻏـــﺎر‬‫ﺧﺎن ﻣﺎﻧﻴــﻦ ﻗﻴﻠــﺪى ﺣﻀﺮتﻏﻪ ﻧﺜـــﺎر‬‫دار‬‫ﭼﻴﻘــﺎرﻳﺐ ﻛﻔــﺎر دﻣـــﺎﻏﻰدﻳـــﻦ دﻣـــﺎر‬‫ﺑﻴﺮدى ﻋﺪل اﻳـــﻠﻪ ﺷﺮﻳـــﻌﺖﻏﻪ رواج‬‫دﻳﻦدﻳﻦ ﺑﻴﮕﺎﻧـــﻪﻻردﻳـــﻦ آﻟﺪى ﺑـــﺎج‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤﺎن اوﭼﻮﻧﭽﻰ ﻛﺎن ﺣﻠـــﻢ‬‫ﺟﺎﻣـــﻊ اﻟﻘـــﺮان ﻋـــﺎﻟـــﻰ ﺷـــﺄن ﺣﻠـــﻢ‬‫ﻣـــﺮد ﻣﻴـــﺪان ﻻﻓـــﺘـــﺎ اّﻻ ﻋـــﻠــــــﻰ‬‫ﻳﺎر ﺗــﻮرﺗﻮﻧـــﭽﻰ اﻳـــﺮور ﺷـــﺎه وﻟـــﻰ‬‫ﻫﻢ ﺗﻮّﻛﻞ ﺑﻴـــﺸﻪﺳﻴـــﻨﻰ ﺷﻴـــﺮى اول‬‫ﻫﻢ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺗﺨﺘـــﮕﺎﻫﻴـــﻦ ﻣﻴﺮى اول‬‫وﻓـــﺎ‬‫ﻣﻨـــﻊ اﻟﻌﻠـــﻢ اﺑﻦ ﻋﻢ‪ 10‬ﻣـــﺼـــﻄـــﻔـــﻰ‬‫ﻣـــﺮﺗـــﻀـــﻰ‬‫ﻳﻌﻨﻰ ﺑﺎب اﻟﻌــﺮش اول ﺷﻴـــﺮ ﺧـــﺪا‬‫ﻳﻮز ﲢﻴــﺖ ﺑﺮﻟــﻪ ﻳﺎﻧﻪ ﻳـــﻮز ﺳـــﻼم‬‫روح ﭘﺎﻛـــﻰ ﺣﻀـــﺮت ﻋﺎﻟـــﻰ‬‫ﻣﻘـــﺎم‬‫اول اﻣﺎم ﺣﺴــﻦ زﻫــﺮ ﻧــﻮش رﺿـــﺎ‬‫اول اﻣـــﺎم ﺣﺴﻴـــﻦ ﺷﻬﻴـــﺪى ﻛﺮﺑـــﻼ‬‫)‪ (3a‬ﺑﻮل اﻳﻜﻰ ﮔﻞ ﻏﻨﭽﻪ ﺑﺎغ رﺳﻮل‬‫ﺑﻮل اﻳﻜـــﻰ ﻣﻪ ﭘﺎره اﻓـــﻼك ﺑﺘـــﻮل‬‫رﺿـــﻰ اﻟﻠـــﻪ ﺗـــﻌـــﺎﻟـــﻰ ﻋـــﻠـــﻴـــﻬـــﻢ‬‫ﻗﺪس ﺑـــﻮﺳﺘـــﺎﻧﻴـــﺪه ﻣﻬﻤـــﺎن ﻛﻠـــﻬﻢ‬‫ﺑﻌﺪه ﺑﻴﻠﮕﻴﻞ‪ 12‬ﺑﻮﻟﻐﻴﻞ آﮔﺎه اى رﺣﻢ‬‫آﻳﺖ ﺣﺪﻳﺚ ﺳﻮزﻳﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧـﮓ ﻋﻈــﻢ‬‫ﻣﺆﻣـــﻨـــﺎت ﻣﺆﻣﻨـــﻰ ﺑﻮﻳﻨـــﻐﻪ ﻗـــﺮض‬‫اﻋﺘﻘﺎد اﻳﻠﻪ اﻳﺸﺘـﻤﻚ اﻳــﺮدى ﻓـــﺮض‬‫}‪]{5‬ﺟﻤﻌﻰ ﺑﺰروكﻻر ﺳﻮزﻳﻦ اﻳﺸﺘﻤﺎﻏﻰ‬‫ﻣﻐﺰﻳـــﻨﻰ ﭼﺎﻳﻨـــﺎب اﻧﮕـــﺎ ﻳﺘﺸـــﻤﺎﻏﻰ‬‫ﺣﻀﺮت ﻓـــﺎروق اﻋـــﻈـــﻢ دره‬‫‪9‬‬‫ﻣﻌـــﺪن ﺟـــﻮد ﺳـــﺨـــﺎ ﻛـــﺎن‬‫ﺣﻴـــﺪر ﻛﺮار ﻧـــﺎﻣـــﻰ‬‫‪ 6‬ﺗﻮر‬‫‪278‬‬‫‪ 7‬ﻧﺎر‬‫‪11‬‬‫‪ 8‬اوزه ‪ 9‬داره‬‫‪ 10‬ﻋﻤﻰ ‪ 11‬ﻧﺎم‬‫‪ :AB 12‬ﺑﻴﮕﻴﻞ‬‫ﺻـــﻔــــــﺎ‬‫‪8‬‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺳﻴﺪ ﺳﺎدات ﺻﺤﻴــﺢ ﻋﺎﻟـــﻰ ﻧﺴـــﺐ‬‫ﺣﺎرق اﻟﻌـــﺎدات ﻣﺸﻬـــﻮر اﳊﺴـــﺐ[‬‫ﺑﻮل ﻛﺒﻰ ﺷﺮﻋــﻰ ﺷﺮﻳـــﻒﻏﻪ اﻗﺘـــﺪا‬‫اﻳـــﻼﮔﺎﻧـــﻼرﻏﻪ ﺑــﻮﻟـــﻮر ﭘـــﻴـــﺮ ﻫـــﺪا‬‫اوﺷـــﺒﻮ آدم ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻴـــﺪور ﺑـــﻬـــﺮهور‬‫ﺧﻠﻖ اﻳﭽـــﺮه ﺗﺎ ﻗﻴـــﺎﻣـــﺖ ﻣﻌـــﺘـــﺒـــﺮ‬‫اﻳﺸﺘﻴﺐ آﻟﺴﻪ ﻗﻮﻻﻗﻘﻪ ﻓﺎﻳـــﺪه ﻛـــﻮپ‬‫ﻣﻨﻔﻌﺖﻻر ﺣﺎﺻﻞ اﻳـﻼر ﺑﻬــﺮه ﻛـــﻮپ‬‫ﺑﺮﭼﻪ اول ﻃﺎﻟﺐ ﻣﺮﻳـــﺪﻻر اﻳﺸﺘﻴـــﺐ‬‫ﺑﻬﺮه ﺗﺎﺑﻘﺎى ﺳﻮزﻧﻰ اﺻﻠــﻰﻏﻪ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫ﻗـــﻮى‬‫ﻛﻮﻧﮕﻠﻰدﻳﻦ ﻛﻴﺘـﻜﺎى ﻏﺒـﺎر ﻣﺎ ﺳـــﻮى‬‫ﻛﺒﺮدﻳﻦ ﺑﻮﻟـــﺴﻪ دﻟـــﻰ اﻳﭽـــﺮه ﻏﺮور‬‫ﻫﻢ دﻣﺎﻏـــﻰ اﻳﭽـــﺮه دﻋـــﻮاى ﺷﻌـــﻮر‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮز ﻛﻴﻤﻴﺎ ﻛﺒﻰ ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﭘﺎك ﺑﻮﻟﻐﺎى ﺻﺪق اﻳﻠﻪ ﺻﻴﻘﻞ ﺗﺎﻓﻴـﺐ‬‫)‪ (3b‬ﺟﻤﻠﻪ دﻋﻮاﺳﻴﻨﻰ اول ﺑﺎﻃﻞ ﻗﻴﻠﻮر‬‫ﻳﺨﺸﻰ ُﻳﻮﻟﻨﻰ ﻛﻮرﺳﺎﺗﻴﺐ ﻛﺎﻣﻞ ﻗﻴﻠﻮر‬‫ﺑﺎﻃﻨﻴﻨﻰ ﻛﻮزى ﻛـــﻮر ﺑﻮﻟـــﺴﻪ اﮔـــﺮ‬‫ﺣﻖ اﻧـــﻰ اﻧﻮار رﺣﻤﺘـــﺪﻳـــﻦ‬‫آﭼـــﺮ‬‫ﺑﺎﻃﻨﻰ ﮔﻞ ﻏﻨﭽﻪﺳﻴـــﺪﻳـــﻚ آﭼﻴﻠـــﻮر‬‫ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻏﻪ ﺑﺎران رﺣﻤـــﺖ ﺳﺎﭼـــﻠـــﻮر‬‫ﻫﻢ زﻳـــﺎده ﻃﻠﺒـــﻰ ﻫـــﻤـــﺖ‬‫‪13‬‬‫ﺑـﺮ ﻛـﻮن رﺳـﻮل اﻛـﺮم* ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ ﺻـﺤﺎﺑـﻪ ﻛـﺮام و ﭼـﻬﺎر ﻋـﻈﺎم اﻳﭽـﺮه اوﻟـﺘﻮروب‬‫اﻳـﺪﻳـﻼر‪ ،‬ﻗـﺎل‪ 14‬اﻟـﻨﺒﻰ ﻋـﻠﻴﻪ اﻟﺴـﻼم ﻋـﻨﺪ اﻟـﺬﻛـﺮا ﺳـﻴﺪ اﻟـﺼﺎﳊﲔ ﺗـﻨﺰﻻ ﻟـﺮﺣـﻤﺘﻪ‪ .‬ﺗـﺮﺟـﻤﻪﺳـﻰ‬‫ﺷـﻮﻟـﺪور‪ ،‬ﻫـﺮ ﻳـﺮده ﺳـﻴﺪﻧـﻰ ذﻛـﺮى ﺑـﻮﻟـﺴﻪ اول ﻳـﺮﻏـﻪ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻴﻨﮓ رﺣـﻤﺘﻰ }‪ {6‬ﺳـﺎﭼـﻴﻠﻮر‪.‬‬‫اوﻻد و ﺳـ ـﻴﺪﻻرﻧـ ـﻴﻨﮓ ذﻛـ ـﺮﻻرى ﺑـ ـﻮﻟـ ـﻐﺎن ﻳـ ـﺮﻻرﻏـ ـﻪ رﺣـ ـﻤﺖ ﻳـ ـﺎﻏـ ـﺴﻪ ﺷـ ـﺎﻳـ ـﺪ اﻳﺸـ ـﺘﻜﺎﻧـ ـﻼر ﻫـ ـﻢ‬‫رﺣﻤﺖدﻳﻦ ﻣﺤﺮوم ﻗﺎﳌﻐﺎﻳﻼر‪.‬‬‫ﻗﻴﻠﺴﻪ ﻫﺮ ﻣﺠﻠﺲده ﺳﻴـــﺪ ذﻛﺮﻳـــﻨﻰ‬‫دوﺳﺖ ﺗﻮﺗﻮب ﻛﻮﻧﮕﻠﻴﺪه اﻳﻼب ﻓﻜﺮﻳﻨﻰ‬‫ذﻛﺮ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻳﺮﻏﻪ رﺣﻤﺖ ﻳـــﺎﻏﻴـــﻠﻮر‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﻳﻨﮕﻰ اﻧـــﺎدﻳـــﻦ ﺗﻮﻏـــﻮﻟـــﻮر‬‫اﻫﻞ ﻣﺠﻠﺲﻻر ﮔﻨﻪدﻳﻦ ﭘﺎك ﺑﻮﻟـﻮب‬‫رﺣﻤﺖ ﺣﻖ اوﺷﺒﻮ ﻣﺠﻠﺲﻏﻪ ﺗﻮﻟـــﻮب‬‫اول ﻣﺤﻤـــﺪ ﺑﺎﻗـــﺮ ﺣﻀـــﺮت اﻣـــﺎم‬‫ﻧﻘﻞ ﻗﻴﻠﻤﻴـــﺶﻻر آﻧﺤﻀﺮﺗﺪﻳـــﻦ ﻛﻼم‬‫)‪ (4a‬ﻫﺮ ﻛﻴﺸﻰ ﺣﻀﺮتﻛﺎ اﳝﺎن ﻛﻴﻠﺘﻮروب‬‫اوﻟﺘﻮروب‬‫ﻃﺎﻋﺖ اﻳﺘﺴﻪ ﻧﻴﭽﻪ ﭼﻴﻠﻪ‬‫‪15‬‬‫‪ 13‬ﺳﻴﺪ ﺳﺎدات ﺻﺤﻴﺢ ﻋﺎﻟﻰ ﻧﺴﺐ ﺣﺎرق اﻟﻌﺎدات ﻣﺸﻬﻮ )ﻛﺬا( اﳊﺴﺐ‬‫ﺟﻤﻌﻰ ﺑﺰروكﻻر ﺳﻮزﻳﻦ اﻳﺸﺘﻤﺎﻏﻰ ﻣﻐﺰﻳﻨﻰ ﭼﺎﻳﻨﺎب اﻧﮕﺎ ﻳﺘﺸﻤﺎﻏﻰ‬‫‪ 14‬ﻗﺎ‬‫‪ 15‬ﭼﻠﻪ‬‫‪279‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻗﻴﻠﻤـــﺎﺳـــﻪ اوﻻدﻻرﻳـــﻐـــﻪ اﻋـــﺘـــﻘـــﺎد‬‫اﻳﻼﺳﻪ ﻛﻮرﮔﺎن زﻣـﺎن ﻛﺒــﺮ و ﻋﻨـــﺎد‬‫در ﺣﻘﻴــﻘﺖ ﺣﻜـــﻢ ﭘﻴﻐﻤﺒـــﺮ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻣﺆﻣﻴـﻦ اﻳﺮﻣﺎس دوزﺧﻪ ﺑﻮﻟﻐــﺎى روان‬‫ﺣﻀـــﺮت ﺷـــﺎﻓـــﻊ اﻣـــﺎم اﳌﺘـــﻘﻴـــﻦ‬‫ﻣﺬﻫــﺐ اﻳﻜﻨـــﭽﻰ رﻛـــﻦ ﺷﺮع‪16‬دﻳـــﻦ‬‫رﺣﻤﺘـــﻪ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴـــﻪ ﺣـــﺪﻳـــﻦ زﻳـــﺎد‬‫اﻫﻞ ﺑﻴﺖﻧﻰ دوﺳﺖ ﺗﻮﺗﻮب ﺑﺎ اﻋﺘﻘﺎد‬‫ﻣﻬـــﺮ ﺣﺪﻳﻦ ﺗﻮﻻﻏﺎﻧﻴـــﺪﻳـــﻦ ﺑﻴـــﺮون‬‫آل ﺣﻀـــﺮتﻏﻪ ﻏﻼم اﻳـــﻼب اوزون‬‫ﺧﺎﻧﻪدانﻧﻴﻨﮓ وﺻﻔﻴــﻨﻰ اﻳﻼب ﻣـﺪام‬‫ذﻛﺮ اﻳﺘﺎردى ﻳﺨﺸﻰ ﺳـﻮز ﺑﺮﻟﻪ اﻣــﺎم‬‫راﻓﻀﻰ دﻳـــﺐ ﭘـــﺎدﺷﺎه ﻋﺼــﺮ اﻧــﻰ‬‫ﺳﺎﻟﺪى زﻧﺪانﻏﻪ ﻣﻠﻴـﻚ ﻗﺼـــﺮ اﻧـــﻰ‬‫اول‪ 17‬اﻣﺎم‪ 18‬ﺷﺎﻓﻌﻰ ﺑﻰ وﻫﻢ و ﺑﻴـﻢ‬‫دﻳﺪى زﻧﺪان اﻳﭽﺮه ﻳﺎﺗﻴـﺐ ﺑﻮ ﻛﻠـــﻢ‬‫}‪ {7‬ﻟﻮ ﻛﺎن راﻓﻀﺎً ﺣﺐ آل ﻣﺤﻤـــﺪ‬‫ﻓﻠﻴﺸﻬﺪ اﻟﺜﻘـــﻼن‪ 19‬اﻧـــﻰ راﻓـــﻀـــﻰ‬‫دوﺳﺖ ﺗﻮﲤﺎق راﻓﺾ اﮔﺮ ﺑﻮﻟﺴﻪ ﻣﺤﻤﺪ آﻟﻴﻨﻰ ﺟﻤﻠﻪ اﻧﺲ ﺟﻦ ﮔﻮاه ﺑﻮﻟﻐﻴﻞ ﻳﻘﲔ ﻣﻦ راﻓﻀﻰ‬‫اﻋﺘﻘـــﺎد اﻧﺼـــﺎف ﻣﺆﻣﻴـــﻦﻟﻴــﻖ ﺑﻮدور‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴـــﻢ اﺻﺤـــﺎب اوﻻدﻻرﻳـــﻨـــﻰ‬‫‪20‬‬‫ﺣﻜﻢ ﺷﺮع اﻳﭽﺮه ﻣﺴﻠﻤــﺎنﻟﻴــﻖ ﺑﻮدور‬‫ﺻﺪق اﺧﻼص اﻳـــﻠﻪ اﻓﺮادﻻرﻳـــﻨـــﻰ‬‫‪21‬‬‫)‪ (4b‬ﺑﻴﻠﺴﻪ ﺣﻀﺮت اورﻧﻴﺪه‪ 22‬ﻗﺎﱘ ﻣﻘﺎم‬‫ﻣﺆﻣﻦ‪ 23‬ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻮﻟــﻮر اﻧــﺪاغ ﻏــﻼم‬‫اﻳﻜﻰ ﻋﺎﻟـــﻢ آﺑﺮوﻳﻴـــﻦ ﺗﺎﭘـــﻘـــﻮﺳـــﻰ‬‫ﻗﻮﻟﻴـــﻐﻪ ﻳﺘﻜـــﺎى ﺑﻬﺸﺖﻧـــﻰ آﭼـﻘﻮﺳﻰ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺣﻀﺮتدﻳـــﻦ ﺣﺪﻳـــﺚ ﻣﻌﺘـــﺒـــﺮ‬‫ﻳﺎزﻳﻠﻴﺐ ﻣﺸﻜﻮاة اﻳﭽﻨـــﺪه ﺑـــﻮ ﺧﺒـــﺮ‬‫ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ ﻋـﻠﻴﻪ اﺳـﻼم اﻛـﺮم‪ 24‬اوﻻدى‪ 25‬اﻟـﺼﺎﳊﲔ ﻟـﻠﻪ و اﻟـﻄﺎﳊﲔ ﻟـﻰ‪ .‬ﺗـﺮﺟـﻤﻪﺳـﻰ ﺷـﻮﻟـﺪور‪،‬‬‫ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻋـﺰﻳـﺰ ﺗـﻮﺗـﻮﻧـﮓﻻر اوﻻدﻻرﻳـﻤﻨﻰ ﺻـﺎﻟـﺢﻻرىﻧـﻰ‬‫اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪ 26‬اوﭼﻮن و ﻃﺎﺑﻊﻻرىﻧﻰ ﻣﻨﻴﻨﮓ اوﭼﻮن ﺑﺲ اﻣﺖﻛﺎ ﻻزﱘ دور ﻋﻤﻞ ﻗﻴﻠﻤﺎق‪.‬‬‫}‪ {8‬ﻣﻬﺮﺑﺎنﻟﻴﻖ ﺑﺮﻟﻪ‪ 27‬اﻳﺪﻳـﻼر رﺳﻮل‬‫ﺑﻮﻟﺴﻨﮓ اﻣّﺖ ﻗﻴﻞ ﺑﻮ ﺳﻮزﻻرﻧﻰ ﻗﺒﻮل‬‫ﺻﺎﳊﻴـﻦ ﺗﻨﮕﺮى اوﭼــﻮن اوﻻدﳝـــﻨﻰ‬‫اﻳﻼﻧﮕـــﺰ ﻋّﺰت ﻛﺮام‪ 28‬اﻓـــﺮادﻳـــﻤـــﻨﻰ‬‫ﻃﺎﳊﲔ ﺣﺮﻣﺖ ﻗﻴﻠﻴﻨﮓﻻر ﻣﻦ اوﭼﻮن‬‫روز ﻣﺤﺸﺮ ﺳﻴﺰﮔﺎ ﺑﻮﻟﻐـــﺎى رﻫﻨﻤـــﻮن‬‫آﺧـــﺮتده ﺳﻴـــﺰ ﺳـــﺰاوار ﺑﻬـــﺸـــﺖ‬‫ﺟﺎﻳﻨﮕﺰ ﺑﻮﻟﻐﺎى ﻣﻘــﺎم ﻋﻨﺒــﺮ ﺳﺮﺷـــﺖ‬‫‪ 16‬ﺷ ـ ـ ـ ـ ـﺮﻋ ـ ـ ـ ـ ـﻰ ‪ 17‬او ‪ 18‬ﻣﺎم ‪ :AB 19‬اﻟﻘﻼن ‪ 20‬اودﻻرى‬‫‪ :AB 23‬ﻣﺆﻣﲔ ‪ 24‬اﻛﺮام ‪ 25‬اوﻻد ‪ 26‬ﺗﻌﺎ ‪ 27‬ﺑﺮ ‪ 28‬ﻛﺮا‬‫‪280‬‬‫‪ 21‬اﻓﺮادﻻرى‬‫‪ 22‬اورﻧﻴﻨﺪ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻫﺮ ﻧﻪ اﻳﺶ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﻮﻟﻮردﻳﻦ ﺑﻮﻟﺴﻪ ﺑﻴﻞ‬‫ﻗﻮﻟﻴﺪﻳـــﻦ ﺻﺎدر‪ 29‬و ﻳﺎ ﮔﻔﺘـــﺎر ﺑﻴـــﻞ‬‫ﺑﻴﻞ اﻧﻰ ﻋﲔ ﻛﺮاﻣـــﺖ ﺧـــﺎص ﻋﺎم‬‫ﺣﺮﻣﺘﲔ ﺑﺮ ﺟﺎ ﺗﻮﺗﻮﻧﮓ اﻳﻼب ﻛﺮام‬‫)‪ (5a‬ﻛﻴﻢ ﺑﻮﻻر ﻓﻌﻠﻰﮔﺎ اﻧﻜﺎر اﻳﻼﺳﻪ‬‫اول ﻣﻨﺎﻓﻖ دور ﻛﻮروب ﺧﺎر اﻳﻼﺳﻪ‬‫ﻛ ـﺘﺎب ﺷ ـﺮف اﻟ ـﻨﺒﻮت‪30‬ده ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروﺑ ـﺪورﻻر ﻛ ـﻴﻢ ﻗ ـﺎل اﻟ ـﻨﺒﻰ ﻋ ـﻠﻴﻪ اﻟﺴ ـﻼم اﻟ ـﻨﺠﻮم اﻣ ـﺎن ﻻﻫ ـﻞ‬‫اﻟـﺴﻤﺎء‪ 31‬و ]اﻫـﻞ ﺑـﻴﺘﻰ اﻣـﺎن ﻻﻫـﻞ اﻻرض ﻓـﺎذا ذﻫـﺐ اﻟـﻨﺠﻮم آﺗـﻰ ﻻﻫـﻞ اﻟـﺴﻤﺎء‪ *[32‬ﻣـﺎ‬‫ﻳـﻮﻋـﺪون و اذا ذﻫـﺐ اﻫـﻞ ﺑـﻴﺘﻰ آﺗـﻰ ﻻﻫـﻞ اﻻرض ﻣـﺎ ﻳـﻮﻋـﺪون‪ .‬ﺗـﺮﺟـﻤﻪﺳـﻰ ﺑـﻮ ﻃـﺮﻳـﻘﻪ دور ﻛـﻪ‬‫ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻛـﺮم ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻳـﺘﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻳـﻮﻟـﺪوزﻻر آﺳـﻤﺎن اﻫـﻠﻴﻨﻰ*‬‫اﻣـﺎﻧـﻴﺪور و ﻣـﻨﻴﻨﮓ اﻫـﻞ ﺑـﻴﺘﻢ ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﻨﻰ ﺟـﻤﻊ ﻣـﺎ ﺧـﻠﻖ اﻟـﻠﻪﻧـﻰ اﻣـﺎﻧـﻰ دور‪ ،‬ﭼـﻮن ﻳـﻮﻟـﺪوزﻻر‬‫ﭼـﺮاﻏـﻰ ﻓـﺎذ اﻟـﻨﺠﻮم ﻛـﺪرت اﻣـﺮى ﺑـﺮﻟـﻪ آﺳـﻤﺎن ﻓـﺎﻧـﻮﺳـﻴﺪﻳـﻦ اوﭼـﻮروﻟـﺴﻪ ﻗـﻴﺎﻣـﺖ ﺑـﻮﻟـﻐﻮﺳـﻴﺪور‪،‬‬‫ﺷـﻮل ﻃـﺮﻳـﻘﻪ ﻣـﻨﻰ ﻫـﻢ اوﻻدﻻرﻳـﻢ ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﺪﻳـﻦ ﻳـﻮﻟـﺪوز ﻳـﻨﮕﻠﻎ درﺧـﺸﺎن ﺗـﺎﺑـﺎن دورﻻر‪ ،‬اﻻردﻳـﻦ ﺑـﺮ‬‫ﺗﻦ ﺑﺎﻗﻰ ﻗﺎﳌﺴﻪ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻗﺎﱘ ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻴﺪور‪ .‬ﺻﺪﻗﻪ }‪ {9‬ﻳﺎ رﺳﻮل اﻟﻠﻪ‪.‬‬‫)‪ (5b‬ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺷﺮف اﻟﻨﺒﻮﺗﺪه ﺑﻴــﺎن‬‫‪33‬‬‫اول رﺳـــﻮل ﻋﺎﳌﻴـــﻦدﻳـــﻦ‬‫راوﻳـــﺎن‬‫ﺣﻖ رﺳﻮلدﻳﻦ اﻳﺪﻳﻼر اوﺷﺒــﻮ ﺳﺨﻦ‬‫اﻳﺸﺘﻴﺐ اﺻﺤﺎب ﺗﻮرﻏـــﺎن اﳒـــﻤـــﻦ‬‫ﳒﻮم‬‫اول ﻓﺮﺷﺘﻪﻻر اﻣـــﺎﻧﻰ دور دﻳـــﮕـــﻮم‬‫ﻣﺜﻞ اﻫﻞ ﺑﻴـــﺖﻧﻰ ﻳـــﺮ ﻳـــﻮزداﻏـــﻰ‬‫ﻳﺮ ﺑﻴﻼن ﻣﺨﻠﻮﻗﻨﻰ ﺻﺤﺮا‬‫ﺗﻮزداﻏـــﻰ‬‫ﭘـــﺎﺳـــﺒـــﺎﻧـــﻰ ﻫﻢ اﻣـــﺎﻧـــﻴـــﺪور اﻻر‬‫ﻫﺮ ﺑـــﻼﻏـــﻪ ﺳـــﺎﻳـــﻪﺑـــﺎﻧــﻰ دور اﻻر‬‫آﺳﻤـــﺎن ﻳﻮﻟـــﺪوزﻻرى ﺑﻮﻟـــﺴﻪ ﻧﻬـــﺎن‬‫ﭘﺎره ﭘﺎره ﺑﻮﻟﻐـــﻮﺳﻰ ﺑﻮل‬‫ﺑﻮﻟﻐـــﺎى آﺛــﺎر ﻗﻴﺎﻣﺖ اوﺷﺒــﻮ ﻛـــﻮن‬‫ﺣﻖ دﻳﺪى ﻗﺮاﻧﺪه ﻳـــﻮم‬‫اﻧـــﭽﻨﻴـــﻦ اوﻻد ﻣﻦ ﻗﻄـــﺐ زﻣـــﺎن‬‫ﻗﺎﳌـــﺴﻪ ﺑﺮ ﺗﻦ اﻻردﻳـــﻦ ﺑﺮ ﻧﺸـــﺎن‬‫ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ اوﻟﻜﻮن ﻗﻴــﺎﻣﺖدﻳـــﻦ ﺧﺒـــﺮ‬‫ﺑﻮزوﻟــﻮر ﻋﺎﻟـــﻢ ﺑﻮﻟـــﻮر وﻳـــﺮان ﺑﺘـــﺮ‬‫دﻳﺪﻳﻼر آﺳﻤﺎنداﻏﻰ ﺗﻮرﻏـــﺎن‬‫‪34‬‬‫آﺳﻤـــﺎن‬‫ﻳـــﻮﻋـــﺪون‬‫و ﻳـﻨﻪ ﻣـﺸﻜﻮاة ﺷـﺮﻳـﻒده ﻛـﻴﻠﺘﻮروﺑـﺪورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ ﻋـﻠﻴﻪ اﻟﺴـﻼم ﻣـﻦ اذاى اوﻻدى ﻓـﻘﺪ‬‫اذاﻧـﻰ و ﻣـﻦ اذاﻧـﻰ ﻓـﻘﺪ اذا ‪ 35+‬اﻟـﻠﻪ‪ 36‬ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﻦ اذا اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻓـﻬﻮ ﻛـﺎﻓـﺮ ﺑـﺎﻟـﺘﻮرات‪ 37‬و‬‫‪ 29‬ﺻـ ـ ـ ـ ـ ـﺎدﻳـ ـ ـ ـ ـ ـﺮ ‪ 30‬اﻧﺒﻮت ‪ :AB 31‬اﻻﺳﻤﺄ‬‫‪ :AB 37‬ﺑﺎ اﻟﺘﻮرات‬‫‪ :AB 36‬ﻟﻠﻪ‬‫‪ :AB 32‬اﻻﺳﻤﺄ‬‫‪ 33‬ﺑﻴﺎ‬‫‪ 34‬ﺑﻮ‬‫‪ :B 35‬ﻓﻘﺪ اذا‬‫‪281‬‬

‫‪Texts‬‬‫اﻻﳒﻴﻞ و اﻟـﺰﺑـﻮر‪ 38‬و اﻟـﻔﺮﻗـﺎن‪ .‬ﺗـﺮﺟـﻤﻪﺳـﻰ )‪ (6a‬ﺑـﻮ دور ﻛـﻴﻢ ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻛـﺮم ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ‬‫ﻋ ـﻠﻴﻪ و ﺳ ـﻠﻢ اﻳ ـﺪﻳ ـﻼر }‪ {10‬ﻫ ـﺮ ﻛﻴﺸ ـﻴﻜﻢ اذا و اﻫ ـﺎﻧ ـﺖ ﻳ ـﺘﻜﻮرﺳ ـﻪ ﻣ ـﻨﻰ اوﻻدﳝﻐﻪ اذا اﻫ ـﺎﻧ ـﺖ‬‫ﻳـﺘﻜﻮردى‪ 39‬ﻣـﻨﮕﺎ‪ ،‬اذا اﻫـﺎﻧـﺖ ﻳـﺘﻜﻮرﺳـﻪ ﻣـﻨﮕﺎ اذا اﻫـﺎﻧـﺖ ﻳـﺘﻜﻮردى ﺗـﻨﮕﺮى ﻋـﺰ و ﺟـﻠﻪﻏـﻪ* ﺑـﺲ‬‫ﲢﻘﻴﻖ اذا اﻫـﺎﻧـﺖ ﻳـﺘﻜﻮرﺳـﻪ ﺗـﻨﮕﺮﻳـﻐﻪ ﺑـﺲ ﺗـﻮرات اﳒﻴﻞ زﺑـﻮر ﻓـﺮﻗـﺎن ﺣـﻜﻤﻰده ﻛـﺎﻓـﺮ ﻣـﻠﻌﻮن‬‫دوزﺧﻰ ﺑﻮﻟﻮر ﻧﻌﻮذ ﺑﺎ اﻟﻠﻪ‪.‬‬‫ذاتدﻳـــﻦ‬‫ﻳﺎﻧﻪ راوﻳﻼر ﺑﻮ ﺳــﻮز ﻣﺸﻜــﻮاةدﻳـــﻦ‬‫اول رﺳـــﻮل اﻟﻠﻪ ﻋـــﺎﻟـــﻰ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻣﻮﻧﺪاغ رواﻳـــﺖدﻳـــﻦ ﺧﺒـــﺮ‬‫ﺑﻮل ﺣﺪﻳﺚ اول ﺣﻖ رﺳﻮﻟﺪﻳﻦ ﻣﻌﺘﺒـﺮ‬‫ﻫﺮ ﻛﻴﺸـــﻰ ﻗﻴﻠـــﺴﻪ اذا اوﻻدﻳـــﻤـــﻰ‬‫ﺗﺎ ﻗﻴـــﺎﻣﺖ ﺑﺎﻗـــﻰ ﻗﺎﻟﻐـــﺎن زادﳝـــﻰ‬‫ﮔﻮﻳـــﺎ ﻗﻴﻠـــﺪى اذا اوﻟـــﻜـــﺲ ﻣﻨـــﻰ‬‫ﻛﻮﻳـــﮕﻮﺳﻰ ﻣﺤﺸـــﺮده دوزخده ﺗــﻨـــﻰ‬‫ﻛﻴﻢ ﻣﻨﻰ ﻗﻴﻠـــﺴﻪ اذا ﺗﻨﮕـــﺮﻳـــﻦ اذا‬‫ﻛـــﻮپ ﺑﻼﻻرﻏـــﻪ ﺑﻮﻟـــﻮر اول ﻣﺒﺘـــﻼ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮز ﺗﻮرات اﳒﻴـــﻞده ﺑﻴـــﺎن‬‫ﻫﻢ زﺑﻮر ﻓﺮﻗـﺎن ارا ﺑﻴﺮﮔﺎن‬‫ﺗﻨﮕﺮىﻧﻰ ﻗﻴﻠﻐﺎن اﻫﺎﻧـﺖ ﻓﺎﺟـــﺮ اول‬‫ﺗﻮرت ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺳﻮزﻳـــﺪه ﻛـــﺎﻓـــﺮ اول‬‫)‪ (6b‬دوزخ اﻳﭽﺮه ﺑﺎرﻏــﺎى اول زور ﺟﺰا‬‫ﻳـــﻮز ﻗﺮاﻟﻴـــﻚ ﺑـــﺮﻟـــﻪ دﻳـــﺐ واوﻳﻠﺘﺎ؟‬‫‪40‬‬‫ﻧﺸــﺎن‬‫}‪ {11‬و ﻳـﻨﻪ ﺣـﻀﺮت ﻋـﻠﻰ ﻛـﺮم اﻟـﻠﻪ وﺟـﻪدﻳـﻦ ﻛـﺸﺎف و ﺷـﺮف اﻟـﻨﺒﻮتده رواﻳـﺖ دور ﻛـﻪ ﻗـﺎل‬‫اﻟـ ـﻨﺒﻰ ﻋـ ـﻠﻴﻪ اﻟﺴـ ـﻼم ﺣـ ـﺮﻣـ ـﺖ اﳉﻨﺔ ﻋـ ـﻠﻰ ﻣـ ـﻦ ﻇـ ـﻠﻢ اﻫـ ـﻞ ﺑـ ـﻴﺘﻰ و اذاﻧـ ـﻰ ‪ 41+‬ﻓـ ـﻰ اذاء ﻋـ ـﺘﺮﺗـ ـﻰ‪.‬‬‫ﺗـﺮﺟـﻤﻪﺳـﻰ ﺑـﻮ دور ﻛـﻪ ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻛـﺮم ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﺑﻬﺸـﺖ ﺣـﺮام‬‫دور اول ﻛﻴﺸـ ـ ـﻴﻐﻪ ﻛـ ـ ـﻴﻢ ﻣـ ـ ـﻨﻰ اوﻻدﳝﻐﻪ ﻇـ ـ ـﻠﻢ ﻗـ ـ ـﻴﻠﻴﺐ دور و اﻳـ ـ ـﺰا‪ 42‬ﺑـ ـ ـﺮﻳـ ـ ـﺐ دور ﻣـ ـ ـﻨﮕﺎ و‬‫اوﻻدﻻرﻳﻤﻐﻪ دور‪.‬‬‫ﺑﺮ اوﻟـــﻎ ﻣﻜﺘـــﻮب ﻣﺸﻬـــﻮر ﺟﻬـــﺎن‬‫ﻧﺎﻣـــﻰﻧﻰ ﻛـــﺸـــﺎف دﻳـــﺮﻻر راوﻳـــﺎن‬‫ﺑـــﺮى ﺷـــﺮف اﻟــﻨـــﺒـــﻮت اﻳـــﻞ ارا‬‫ﺣﺮﻣـــﺖ اوﻻد ﺑﻮﻟـــﻐـــﺎن اﻧـــﺪه ﺟـــﺎ‬‫ﺑﻮل اﻳﻜﻰﺳﻴــﺪﻳـــﻦ ﻋﻠــﻰ اﳌﺮﺗﻀـــﻰ‬‫ﺑﺮ رواﻳﺖ اﻳﺪﻳـــﻼر دﻳـــﺐ ﻣﺼﻄﻔـــﻰ‬‫اﻫﻞ ﺑﻴﺘﻪ ﻇﻠﻢ اﻫﺎﻧـﺖ ﻗﻴﻠـــﺴﻪ ﻛﻴـــﻢ‬‫ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ ﺟﻨﺖ ﺣﺮام اوﻟـﻜﺲﮔﺎ ﻛﻴــﻢ‬‫‪ :AB 38‬ازﺑﻮر‬‫‪282‬‬‫‪ 39‬ﻳﺘﻜﻮرﺳﻪ‬‫‪ 40‬ﻳﺮﻛﺎ ‪ :B 41‬اذا ‪ 42‬ازا‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪43‬‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﻗﻴﻠﺪى دﻳﺪﻳﻼر اول ﺳﺮ ﻛﻴﺸـﻰ‬‫ﮔﻮﻳﺎ ﻇﻠـــﻢ اﻫﺎﻧـﺖ ]اول ﻛﻴﺸـــﻰ[‬‫اﻧﮕﺎ ﻗﻴﻠﻤﺎﺳﻤﻦ ﺷﻔــﺎﻋﺖ روز ﺣﺸــﺮ‬‫روﺳﻴﻪ دوزﺧـــﻘﻪ ﺑﺎرﻏﺎى ﻳـــﻮم ﻧﺸـــﺮ‬‫)‪ (7a‬و ﻳـﻨﻪ ﻛـﺘﺎب ﺟـﺎﻣـﻊ اﳌﺘﻔﺮﻗـﺎتده ﻛـﻴﻠﺘﻮروﺑـﺪورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻗـﺎل رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و‬‫ﺳـﻠﻢ ﻓـﺎﻃـﻤﺔ ﺑـﻀﻌﺔ }‪ {12‬ﻣـﻨﻰ ﻓـﻤﻦ اﺑـﻐﻀﻬﺎ ﻓـﻘﺪ اﺑـﻐﻀﻨﻰ‪ 44‬و ﻣـﻦ اذاﻫـﺎ ﻓـﻘﺪ اذاﻧـﻰ‪ ،‬ﻗـﺎل‬‫اﻟـﻨﺒﻰ ﻋـﻠﻴﻪ اﻟﺴـﻼم اذا ﺟـﺎء ﺳـﻴﺪ و ﻟـﻢ ﻳـﻘﻮم اﻟـﻨﺎس ﻗـﻴﺎﻣـًﺎ ﲤﺎﻣـًﺎ ﻓـﻜﺎﳕﺎ ﻫـﺪم اﻟـﻜﻌﺒﺔ ﺳـﺒﻌﲔ ﻣـﺮة‬‫ﻓﻠﻴﺲ ﻟﻪ ﺷﻔﺎﻋﺘﻰ ﻳﻮم اﻟﻘﻴﺎﻣﺔ‪ .‬ﺗﺮﺟﻤﻪﺳﻰ ﺑﻮ دور ﻛﻪ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﻣﺸﻜﻮاة ﺷﺮﻳﻒ ﺑﺮﻟﻪ ﺑــﻮ ﺳـــﻮز‬‫‪45‬‬‫ﻣـــﺘـــﻔـــﺮﻗـــﺎت ﺟـــﺎﻣـــﻊده ﺗـــﻮﮔـــﻮر‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﻓﺎﻃﻤﻪ زﻫـــﺮا دور ﻗـــﺰﻳـــﻢ‬‫ﺑﺮ ﻣﻨﻰ ﭘﺎرم دﻳﮕـــﺎن ﺣﻖ ﻛﻨﻴـــﺰﻳـــﻢ‬‫ﻛﻴﻢ ﻣﻮﻧﮕﺎ ﺑﻐـــﺾ ﻋﺪاوت اﻳﻼﺳـــﻪ‬‫ﻫﻢ ﻏﻀـــﺐ ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﺣﻘـــﺎرت اﻳﻼﺳﻪ‬‫ﮔﻮﻳـــﺎ ﻗﻴﻠـــﺪى ﺣﻘـــﺎرت اول ﻣﻨـــﻰ‬‫ﺟﺎى‪ 46‬دوزخ ﺧﺮس ﻛـــﺎﻓـــﺮ ارﻣﻨـــﻰ‬‫ﻳﺎﻧﻪ دﻳﺪﻳﻼر رﺳـــﻮل اﻟﻠﻪ ﺑﻮ ﺳـــﻮز‬‫ﺑﻮل اﻳﻜﻰ ﻣﺬﻛﻮر ﻛﺘﺎب اﻳﭽﺮه ﺗﻮﮔﻮر‬‫ﻫﺮ ﻛﻴﺸﻰ ﻛﻮرﮔﺎن زﻣـــﺎن اوﻻدﳝﻰ‬‫ﺧﻮاه آﻃﻠﻴـــﻖ ﺧـــﻮاه ﭘﻴـــﺎده زادﻳـﻤﻰ‬‫اورﻧﻴﺪﻳﻦ اوﻟﻜﺲ ﺑﺮ اﻋــﻼ ﺗﻮرﻣـــﺴﻪ‬‫ﻗﺎﻣﺘـــﻨﻰ راﺳـــﺘـــﻼب اوﻟـــﺘـــﻮرﻣـــﺴـــﻪ‬‫)‪ (7b‬دﻳﺪﻳﻼر ﻳﺘﻤﻴــﺶ ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻌﺒﻪﻧﻰ‬‫اوت ﻗﻮﻳﻮب ﺑﻮزﻏﺎن ﺳﻮﻛﻮب ﮔﻮﻳﺎ ﻣﻨﻰ‬‫ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ ﻣﻮﻧﺪاغ ﮔﻨﻪ ﻛﺎر اوﻟﻜﻴﺸــﻰ‬‫ﺗﺎﻧﮕﻼ ﻣﺤﺸﺮده ﳝﺎن ﺑﻮﻟﻐـﺎى اﻳﺸـــﻰ‬‫ﻫﻢ ﺷﻔﺎﻋﺖدﻳﻦ ﺑﻮﻟﻮب اول ﺑﻰ ﻧﺼﻴﺐ‬‫ﻛﻮپ ﺟﺰا ﺗﺎﭘﻘﺎى ﻳﻨﻪ دوزخ ﻛﺮﻳـــﺐ‬‫‪47‬‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮز ﺑﻰ ﺷﺒﻬﻪ دور ﻫﻢ ﺑﻰ ﺧﻼف‬‫ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﻮﺗﻮب ﺣﻜﻤﻰ ﻛﺸﺎف‬‫‪۱۳۰۶‬‬‫}‪ {13‬ﻃﻮﻃﻰ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺗﻜﻠﻢ ﺧﻮش ﻣﻘﺎل‬‫ﺷﻜﺮ اﻓﺸﺎنﻟﻴﻖ ﻗﻴﻠﻮر اﻳﻼب‬‫ﺑﻠﺒـــﻞ زﻳـــﺒـــﺎ ﺗـــﺮﻧـــﻢ دل ﻓـــﻜـــﺎر‬‫ﮔﻞﻧﻰ ﻋﺸﻘـــﻴـــﺪه ﻫﻤﻴـــﺸﻪ ﺑـــﻴـــﻘــﺮار‬‫ﻗﻴﻠﻮر‬‫راوﻳﻼر و ﻣﻦ ﻛﻮپ رواﻳﺖﻻر ﻗﻴﻠﻮر‬‫ﺑﻮل ﺳﺨﻦﻏﻪ ﺧﻮﺷــﻪ ﭼﻴــﻦ ﺧﺮﻣﻨـــﺎن‬‫داﺳـــﺘـــﺎن‬‫ﺳﻮزﻧﻰ اﺻﻠﻴﺪﻳﻦ ﺣﻜﺎﻳﺖﻻر‬‫‪ 43‬ﻗﻴﻠﺴﻪ ﻛﻴﻢ‬‫ﻫـــﻢ ﻣﺤـــﺪث ﻧـــﺎﻗـــﻼن‬‫‪48‬‬‫ﺧﻴــﺎل‬‫‪ :AB 44‬اﺑﻐﻀﻰ ‪ 45‬ﺑﻮ دور ‪ 46‬ﺟﺎﻧﺒﻰ ‪ 47‬دور ‪ 48‬اﻳﻼ‬‫‪283‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﺮ زﻣﺎن ﺳﺎﺑﻖده ﺑــﻮل ﻓــﺮﻏـــﺎﻧـــﻪده‬‫ﻳﺨﺸـــﻰﻻرﻧﻰ آﻏـــﺰﻳـــﺪه اﻓـــﺴـــﺎﻧـــﻪده‬‫دﻳﺮ اﻳﺪى ﻧﺎﻣـــﻰﻧﻰ ﺣـــﺎﻻ ﻣﺮﻏـﻨـــﺎن‬‫ﻣﺎ وراء اﻟﻨـــﻬـــﺮ اﻗـــﻠﻴـــﻤـــﻰ ﻛـــﻼن‬‫ﺧﻮش ﻫﻮا ﺧﻮش ﻓﺼﻞ ﺟﻤﻌﻰ آدﻣﻰ‬‫ﺟﻨـــﺖ اﻟﻔـــﺮدوس ﺟـــﺎى‬‫ﺧﺮﻣـــﻨـــﻰ‬‫ﻫﻢ ﻣﺴﺎﻓﺮ دوﺳـﺖ ﻫﻢ ﻣﻬﻤـــﺎن ﻧﻮاز‬‫ﻋﻴﺶ ﻋﺸﺮت ﺑﺮﻟﻪ ﺧﻠﻘﻰ ﻗﻴﺶ و ﻳﺎز‬‫)‪ (8a‬دﻟﻜﺶ ﺧﻮش‪ 49‬ﺑﻬﺮﻟﻴﻘﺪه ﻳﻮق ﻃﺮف‬‫ﺑﺎغ ﺑﻮﺳﺘﺎن ﺳﺒــﺰهزار ﺧــﻮش ﻋـﻠـــﻒ‬‫ﺑﻞ ﺧﺼـــﻮص ﺳﻴـــﺪ ﺳﺎدات ﻛﺒـــﺎر‬‫ﻛﻮپ ﻓﻀﻴــﻠﺖﻟﻴﻚ ﻛﺮاﻣـــﺖ آﺷﻜـــﺎر‬‫ﻛﻮپ ﻣﺸـــﺎﻳـــﺦ ﻋــﺎﳌـــﺎن ﺑﺎ ﻋﻤـــﻞ‬‫ﻫﻢ ﻓﻘﺎﻫﺖ ﭘﻴــﺸﻪ ﺑﻮﻟـــﻐﺎن ﻋﻠـــﻢ ﺣﻞ‬‫ﺧﻮش ﻫﻨﺮﻣﻨـــﺪان ﺻـــﺎﺣﺐ اﻗﺘـــﺪار‬‫ﺑﺮ ﺑﺮﻳﺪﻳﻦ ﺻﻨﻌـــﺖ اﻳﭽـــﺮه ﻧﺎﻣـــﺪار‬‫}‪ {14‬ﺷﻴﺦ ﻋﺎﳌﻼردﻳﻦ‪ 50‬اﻳﻞﻻر ﺑﻬﺮﻣﻨﺪ‬‫ﺧﺎﺻﻴﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﺷﺮاﻓـــﺖ اﻳـــﻞ ﻓﺴﻨـــﺪ‬‫ﺻﺎدق ﻣﺆﻣﻦ‪ 51‬ﻣﺴﻠﻤـــﺎن ﺻﺪ ﻫــﺰار‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻳﻮز ﻣﻴﻨﮓ ﻣﺘﻘـﻰ* ﻫﺮ ﻫﺰﻛـــﺎر‬‫ﻳﺘﻰ اﻗﻠﻴﻢ اوزره ﺑــﺎرﻳــﺐ ﺷﻬﺮﺗﻰ‬‫ﻛـــﺎﺳـــﺐ دﻫـــﻘـــﺎﻧﻼرﻧـــﻰ ﻏﻴـــﺮﺗـــﻰ‬‫‪52‬‬‫‪53‬‬‫ﻛﻮب وﻻﻳﺖدﻳﻦ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺧﻠـــﻖ آرزو‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳـــﻼر ﺑﻬـــﺮه آﻟـــﻮرﻏﻪ ﺟﺴﺘـــﺠـــﻮ‬‫روم اﻳﻠﻪ ﺗﺎﺗﺎر ﺧﺎﻗﺎﻧــﺪﻳـــﻦ ﻛﻴﻠﻴـــﺐ‬‫ﻛﻮپ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ اﻫﻠﻰ ﺟﺎﻧﺎﻧﺪﻳﻦ ﻛﻴﻠﻴـﺐ‬‫آﻓﺮﻳـــﻦ‬‫ﻛﺴـــﺐ ﻛـــﺎرى ﺟﻨﺒﺸـــﻰﻏﻪ آﻓـــﺮﻳـــﻦ‬‫ﺑﻞ‪ 54‬ﻋﻠﻰ اﳋﺼﻮص ﺑﻮ ﻓﺮﻏــﺎﻧﻪ ارا‬‫ﻳﺎزﻳﻠﻴﺐ ﻧـــﺎمﻻرى‪ 55‬ﻫـــﺮ ﺧـــﺎﻧﻪ آرا‬‫ﺑﺎر اﻳﺪﻳﻼر ﻧﺴﻞ اول ﻋﺎﻟـــﻢ ﭘﻨـــﺎه‬‫ﺣﻀـــﺮت ﻣﺨـﺪوم‪ 56‬اﻋﻈــﻢ ﭘــﺎدﺷـــﺎه‬‫ﻫﻴﺮدى ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮره ﻧﺎم ﺷﺮﻳﻒ‬‫ﺣﻀﺮت ﻗﻄﺐ زﻣﺎن ﺟﺴﻤـــﻰ ﻟﻄﻴـــﻒ‬‫)‪ (8b‬ﻣﺸﺮق و ﻣﻐﺮب ﺑﺎرﻳﺐ ﺷﻬﺮﺗﻼرى‬‫ﻛـــﺎﻓﺮ ﻣﺆﻣـــﻦ‪ 57‬اوزه ﺣـــﺮﻣـــﺖﻻرى‬‫ﺳﻴـــﺪ ﺳﺎداﺗـــﻼرﻏﻪ ﭘـــﻴـــﺸـــــــــــــــﻮا‬‫ﻋﺎﻟـــﻢ ﻋﺎﺑـــﺪﻻره ﭘـــﻴـــﺮى ﻫــــــــــــﺪا‬‫ﭘـــﺎدﺷﻪ ﺷﻬـــﺰادهﻻر ﺑﻮﻟـــﻐـــﺎن ﻏـــﻼم‬‫ﻳﻮلﻻرﻳﻐﻪ ﺑﺎش ﻗﻮﻳﻮﺑﺎن ﺧﺎص ﻋــــﺎم‬‫ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ﻫﻢ رﺟﺎل آﻟﻐﻴـــﺐﻻر ﻳـــﺎرى ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫}‪ {15‬ﻣﻘﺪم اﺷﺮفﻻرﻳﻨﻰ ﻳﻮﻧﺲ اﻳﺘﻴـﺐ‬‫ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻞ ﻣﻘﺼـــﺪ ﻣﺮادﻳـــﻐﻪ‬‫ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻳـــﻼب ﻛـــﻮزﻻرﻳـــﻐﻪ ﻃـــﻮﻃﻴـــﺎ‬‫ﭼﻮن ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺳﺮﻣﻪﺳﻰ ﺑﺮﻳـــﺐ ﺿﻴـــﺎ‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﻗﻴﻠﻤﻴـــﺶ اﻳﺸﻴـــﻘﻪ‬‫ﺧﻀﺮ اﻳﻠﻪ اﻟﻴﺎس ﺟﻠﻮدارى‬‫‪ 49‬ﺧ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻮ‬‫‪ 55‬ﻧﺎﻣﻰﻻر‬‫‪284‬‬‫‪ 50‬ﻋﺎﻟﻴﻤﻼردﻳﻦ ‪ :AB 51‬ﻣﺆﻣﲔ‬‫‪ :AB 56‬ﻣﺨﺘﻮم‬‫‪ :AB 57‬ﻣﺆﻣﲔ‬‫‪ :AB 52‬ﺷﻬﺮهﺗﻰ ‪ 53‬ﻋﺸﺮﺗﻰ‬‫‪ 54‬ﺑﻴﻞ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺗﺎﭘﻘﺎن آدمﻻر ﻛﻴﻠـــﺐ‬‫ﺻﺤﺖﻻرﻳـــﻦ‬‫ﻛﻴﻤـــﻴـــﺎ ﺗﺄﺛـــﺮ اول‬‫ﻗـــﺮﺑـــﺖﻻرﻳـــﻦ‬‫ﺟﺬﺑﻪ ﺑﻮﻟــﻮب ﺣﺎﺻﻞ اول ﻣﺠﻨﻮنوار‬‫ﻣﺴﺖ ﻣﺴﺘﻐـــﺮق ﺑـــﻮﻟـــﻮﺑـــﺎن ﺑﻴـــﻘﺮار‬‫آﺳﻤﺎن ﻳﺮﻧﻰ ﺑﻴﻠﻤــﺎى ﻣﺤــﻮ اوﻟـــﻮب‬‫ﻣﺴﺖ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻴﻮهدﻳﻚ ﺑﻮزﻻب ﺗﻮروب‬‫دﻳﺐ اﻧﺎﻟـــﺤﻖ ﻣﻨــﺼـــﻮر ﺣـــﻼجدﻳﻚ‬‫ﻋﺸـــﻖ ﺳﻮداﺳـــﻰ ﺑﺎﺷﻴـــﺪه‬‫ﺗﺎجدﻳﻚ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻣﻴﻨﮓ ﻣﺨﻠﺺ ﻣﺮﻳﺪﻻر ﺑﻰ ﺧﺴﺎب‬‫ﻫﺮ ﻃﺮﻓﺪﻳﻦ ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر اﻳﻼب ﺷﺘـــﺎب‬‫ﻛﻮپ ﻛﻤﺎﻻت ﺣﺎﺻﻞ اﻳﺘـﻜﺎن اوﻟﻴــﺎ‬‫ﻫﻢ ﺧـــﻼﻓـــﺎى رﺷﻴـــﺪى ﺑـــﻰ‬‫رﻳـــﺎ‬‫ﺧﺘﻢ ﻗﻴﻠﻐﺎن ﻛﻮپ* ﻣﺮﺧﺺ ﻋﻠﻢ ﺣﺎل‬‫ﺣﻀﺮﲤﺪﻳﻦ اﻣﺮ اﻳـﻠﻪ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ ﻛﻤـــﺎل‬‫)‪ (9a‬ﻣﺴﻨﺪى ﺷﺮﻋﻴﺪه ﺗﻮرﻏﺎن اوﺳﺘﻮار‬‫ﻫﻢ ﻃﺮﻳﻘﺖ اﻳﭽـــﺮه ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﻧﺎﻣـــﺪار‬‫ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺸـــﻬﻮر ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺑـــﻰ ﻧـــﺬﻳـــﺮ‬‫ﺗﺎﺷﻘﺎر ﺣﺪﻳــﻦ ﻓﺮون ﺑﻮﻟﻐـــﺎن اﺳﻴـــﺮ‬‫اﻳﺸﺘﻴــﺐ ﻣﺪح ﺻﻨﻌــﺖﻻرﻳـــﻦ ﲤـــﺎم‬‫ﺧﺎرق‪ 58‬ﻋﺎداتﻻرﻳـﻨﻰ ﺧـــﺎص و ﻋـﺎم‬‫ﭘﺮ ﻛﺮاﻣﺖ ﺑـــﺎﻃـــﻦ و ﻇـــﺎﻫـــﺮﻻرى‬‫ﺧﻠـــﻖ اﻳﭽﻨـــﺪه ﻣﺸــﻮرت ﺣﺎﺿـــﺮﻻرى‬‫ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻮﻟـــﻐﻮﭼﻪ ﻗﻴﻠﺴـــﺎم ﺑﻴـــﺎن‬‫ﺻﻔﺤﻪﻻر اوزه ﻳﺎزﻳﺐ اﻳﺘﺴـﺎم ﻋﻨـــﺎن‬‫}‪ {16‬ﺷﻤﻪ اول ﺣــﺎرق ﻋـــﺎداتدﻳـــﻦ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻣﻴﻨﮓدﻳـــﻦ ﺑﺮى اﺣـــﻮاﻻﺗﺪﻳـــﻦ‬‫ﺗﻌﺮﻓﲔ ﻳﺎزﻏﺎن ﺑﻴــﻼن ﺑﻮﳌــﺎس ادا‬‫ﺑﻨﺪهده ﺣﺪ ﻳﻮق اوزى ﺳﻠﻐﺎى‬‫ﺧﺪا‬‫ﻋﺬر اﻳﻠﻪ ﺗﻴﻞ ﻋﺠﺰ اﻳﻠﻪ ﺑﻮﺗﺪى ﻗﻮﻟﻮم‬‫ﺣﻀﺮﰎ ﻗﻮﻟﺪاب ﻗﻮﻟﻮم ﻳﻮﻟﺪاب‪ 59‬ﻳﻮﻟﻮم‬‫ﻫﺮ ﻣﺮﻳـــﺪ و ﻣﺨﻠـــﺺ ﺑﺎ اﻋﺘـــﻘـــﺎد‬‫روح ﭘﺎك ﺣﻀــﺮﰎﻧـــﻰ ﻗﻴﻠـــﺴﻪ ﻳـــﺎد‬‫اﺳﺘﻌﺎﻧﺎت‪ 60‬ﻣـــﺪد ﻗﻴﻠـــﺴﻪ ﻃـــﻠـــﺐ‬‫اﻋﺘﻘﺎدﻳﻦ ﭘﺎك اﻳﺘﻴـــﺐ اﻳـــﻼب ادب‬‫ﻛﻮز ﺗﻮﺗﻮب ﺗﻮرﻏﺎچ‪ 61‬ﺑﻮﻟﻮر ﻣﻘﺼﺪ روا‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻄﻠﻮﺑﻴـــﻦ ﻗﻴﻠﻮر‪ 62‬ﺗﻨﮕـــﺮى روا‬‫ﺑﻮل ﺑﺎبده اول ﻗﻄﺐ زﻣﺎنﻧﻴﻨﮓ اوﺻﺎفﻻرى و ﻛﺮاﻣﺎتﻻرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫اول ﺑـﺮﻫـﺎن ﺻـﺤﺖ ﻧـﺒﻮى )‪ (9b‬اول ﺳـﻠﻄﺎن ﻣـﻠﺖ ﻣـﺼﻄﻔﻮى اول ﻣـﻴﻮه ﺑـﺎغ اﻣـﺎم ﻋـﻠﻰ ﻣـﻮﺳـﻰ‬‫رﺿـﺎ اول ﺟـﮕﺮ ﮔـﻮﺷـﻪ اﻧـﺒﻴﺎ ﻗـﻄﺐ اﻟـﻮﻗـﺖ ﻏـﻮث زﻣـﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺻـﺎﺣـﺐ ﺻـﺪق و ﺻـﻔﺎ‬‫ﻫـ ـﻤﺖ و ﻛـ ـﺮاﻣـ ـﺎت و رﻳـ ـﺎﺿـ ـﺎت ﺑـ ـﺮﻟـ ـﻪ ﻣـ ـﺸﻬﻮر اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻼر و ﻣﺴـ ـﻴﺤﺎ ﻧـ ـﻔﺲ اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻼر‪ .‬اﮔـ ـﺮ‬‫‪ 58‬ﺧﺎروق‬‫‪ 59‬ﻳﻮﻟﻮم ‪ :AB 60‬اﻳﺴﺘﻌﺎﻧﺎت‬‫‪ 61‬ﺗﻮﻏﺎچ ‪ 62‬ﻗﻴﻠﻮ‬‫‪285‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺗـﻮﺻـﻒﻻرىﻧـﻰ ﺑـﻴﺎن ﻗـﻴﻠﺴﺎم ادا ﺑـﻮﳌﺎس اﻳـﺮور‪ .63‬اﳝﺎ اﺷـﺎرت ﺗـﻠﻔﻈﻴﺪه و ﻋـﺒﺎرت ﻋـﻠﻤﻴﺪه‬‫ﻛﺎﻣﻞﻟﻴﻐﻰ ﻋﻠﻢ ﺣﺎل ﻋﻠﻢ ﻗﺎل ﺣﺎﺻﻞ اﻳﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫ﻧﻈﻢ‬‫}‪ {17‬ﭘﺎك ﻃﻴﻨﺖ ﻗﻄﺐ ﻫﻢ ﻏﻮث زﻣﺎن‬‫ﺳﻴـــﺪ ﺳـــﺎدات آﻓــــــﺎق‬‫ﻣﻠﺖ ﺣـــﻖ ﻣﺼﻄﻔـــﻰ ﺑﺮﻫﺎﻧـــﻰ اول‬‫ﻫﻢ ﺷﺮﻳـــﻌﺖ ﺗﺨﺘﻴـــﻨﻰ ﺳﻠﻄﺎﻧـــﻰ اول‬‫ﺣﻴـــﺪر ﻛﺮار ﺑـــﺎﻏـــﻴـــﻦ ﻣﻴـــﻮهﺳـــﻰ‬‫ﻫـــﻢ ﲡـــﻠﻴـــﺎت ﺣـــﻖﻧﻰ ﺷﻴـــﻮهﺳـــﻰ‬‫اول ﻋﻠﻰ ﻣﻮﺳﻰ رﺿـــﺎ ﺑﺎﻏﻴـــﻦ ﮔﻠﻰ‬‫ﮔﻠـــﺸـــﻦ ﺟﻌـــﻔـــﺮ ﮔﻠﻴـــﻨﻰ‬‫ﺑﻠـــﺒﻠـــﻰ‬‫ﺣﻀﺮﲤـــﻐﻪ ﻗﻄﺐﻟﻴـــﻚ اول ﻣـــﻘـــﺎم‬‫ﻏﻮث دﻳﺐ ﮔﻬﻮارهده ﻗﻮﻳﻮﻟـــﺪى ﻧـــﺎم‬‫ﻣﺴﻨﺪ ﺻﺪق ﺻﻔـــﺎده ﺻـــﺎﺣﺐ اول‬‫روح ﺑﺨﺸﻴﺶده ﻣﺴﻴـﺤﺎ ﺟـــﺎذب اول‬‫ﻫﻤﺖ و ﺟﻮد و ﺳﺨــﺎده ﺣـــﺎﻃﻤـــﻰ‬‫دردﻣـــﻨـــﺪﻻرﻏـــﻪ ﺷـــﻔـــﺄ ﻣـــﺮﺻـــﻤـــﻰ‬‫)‪] (10a‬ﺣﺎرق ﻋﺎدت ﻛﺮاﻣﺘﻴﺪه ﻣـــﺪام‬‫اﻋﻨﻰ ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮره دﻳﺐ اﻳﺮدى ﻧﺎم [*‬‫ﻫﻢ ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺣﻜﻤﻰ اوزره ﺷﺎﻣﻞ اول‬‫ﻫﻢ ﻃﺮﻳﻘﺖ اﻣﺮى اوزره ﻛـــﺎﻣﻞ اول‬‫ﻳﻮل اداﺷﻘـــﺎن ﻋﺎﺻـــﻰﻻرﻏﻪ رﻫـﻨﻤـــﺎ‬‫ﺟﻤـــﻠﻪ ﺷﻴـــﺦ و اوﻟﻴـــﺎﻏـــﻪ ﭘﻴـــﺸـــﻮا‬‫ﻗﺎل اﻳـــﻠﻪ ﺑﺤـــﺮ ﺷﺮﻳـــﻌﺖ ﻋﻠﻤـــﻰﻏﻪ‬‫ﺣﺎل اﻳﻠﻪﮔﺎن ﻃﺮﻳﻘﺖ ]ﺣﻜﻤﻰ اول[‬‫ﻋﺎﻳـــﻢ ﻋـــﻼﻣـــﻪﻻرﻏـــﻪ اﺳـــﺘــــــﺎد‬‫ﺟـــﻬــــــﺎن‬‫‪64‬‬‫‪65‬‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻣﻴﻨﮓ ﻋﺎﺑـﺪﻏﻪ ﺑﺮﮔـــﺎن ارﺷـــﺎد‬‫اﻫﻞ ﻋﺸـــﻖ اﻫـــﻞ ذوقﻏﻪ ﻣﻘـــﺘـــﺪا‬‫ﺑﺮق ﺳﺮ ﻣﺴﺖ وﻟـــﻰ ﻗﻴﻠـــﻐﺎن دﻋـــﺎ‬‫ﺣــــــﺎرق ﻋــــــﺎدتﻻرى ﻋـــﺎﻟــــــﻢ ارا‬‫آﻓﺘﺎب ﺗﺎﺑـــﺸﻴـــﺪﻳـــﻦ روﺷـــﻦ ﻧـــﻤـــﺎ‬‫ﭘــــــﺎدﺷــــﻪﻻر اﻣــــــﺮاﻻر ﻫﻢ وزﻳــــــﺮ‬‫ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﺗﺎرﺗﻴﻖ ﻧﻴﺎز ﻫﺪﻳﻪ‬‫ﻧﺬﻳﺮ‬‫}‪ {18‬آﻟﻴﺸﻴﺐ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﻫﻤﻪ اﺧﻼص اﻳﻠﻪ‬‫اﻋﺘﻘﺎد اداب‪ 66‬ﺻﺪق ﺧـــﺎص‪ 67‬اﻳـــﻠﻪ‬‫ﺑﺎش اوروب آﺳﺘﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ﻫﻢ اوﻓﻮب‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻨﻰ ﻛﻴﺮﻓﻴــﻜـــﻰﻟﻪ ﺳـــﻮﻓـــﻮروب‬‫ﺑﻨﺪهﻟﻴﻖ اﻇﻬﺎر اﻳﺘﻴﺐ ﺣﺎﺟﺖ ﺗﻴﻼب‬‫ﻗﻴﺴﻰ اﻳﺶ ﻓﺮﻣﺎن اﻳﺴﻪ رﺧﺼﺖ ﺗﻴﻼب‬‫ﻳﻮق اﻳﺪى ﺑﻴﺠﺎ ﻗﺪم ﻗﻮﳝﺎﻗﻘﻪ ﺣﺪ‬‫ﻫﺮى ﻛﺎﻣﻞدﻳﻦ ﺗﻴﻼب آﻧــﻼر‪ 68‬ﻣـــﺪد‬‫درﮔﻬـــﻰ ﻋﺎﻟـــﻰ اﻳـــﺪى دار اﻟﺸﻔـــﺄ‬‫ﻛﻴﻠﺴﻪ ﻫﺮ رﳒﻮر ﺗﺎﻓﻴﺐ ﺑﻴـﺸﻚ دوا‬‫‪ 63‬اﻳﺮدى ‪ 64‬ﺣﻜﻤﻰﻏﻪ‬‫‪286‬‬‫‪ :AB 65‬اوﺳﺘﺎد ‪ 66‬ادب ‪ 67‬ﺣﺎﺻﻞ‪ 68‬اﻧﻼ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫)‪ (10b‬ﻛﻮر و ﺷﻞ ﻣﺜﻞ ﻗﻮﻟﻨﺞ ﻧﻮﻋﻰ ﻛﺴﻞ‬‫ﻛﺴﻠﺨﻮاه زن اﻳﺮﻛﻚ ﻗﺮى ﻳﺎش ﻫﺮ ﻣﺤﻞ‬‫ﺗﻴﻠﺒﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻗﻮل اﻳﺎغ ﺗﻮﺷﻘﺎن ﻛﺸﻦ‬‫ﺑﻴﻬﻮده ﺳﻮز دﻳـــﺮﻏﻪ آﻏــﺰﻳـــﻨﻰ آﭼـــﻦ‬‫زﻣـــﺎن‬‫ﺗﺎﭘﻘﺎى اﻳﺮدى روى ﺻﺤﺖ‪69‬دﻳﻦ ﻧﺸـﺎن‬‫ﺟﻤﻌﻰ ﻋﻠﺖدﻳﻦ ﺑﻮﻟﻮب اول دردﻧﺎك‬‫اوﻳﻼرﻳﻐﻪ ﺑﺎرور اﻳﺮدى ﺟﺴﻤﻰ ﭘـــﺎك‬‫اﻋﺘﻘﺎد ﭘﺎك اﻳﻠﻪ ﻛﻴﻠـــﮕﺎن‬‫اوﺷﺒﻮ ﺑﺎبده وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻧﻰ وﺟﻮدﮔﺎ ﻛﻴﻠﻤﺎسﻻرﻳﺪﻳﻦ اﻳﻠﮕﺎرى‬‫ﺣﻀﺮت اﻳﺸﺎن ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻧﻴﻨﮓ‬‫وﺟﻮدﮔﺎ ﻛﻴﻠﻤﻴﺶﻻرﻳﺪﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫}‪ {19‬اوﻟﻴـــﺎﻻر ﺣﺎروق ﻋﺎداﺗـــﻰ ﺣــﻖ‬‫ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎردور ﻳﺎزﻳﻠﻐﺎن‪ 70‬ﻛـــﻮپ ورق‬‫ﺑﻴﻞ ﻋﻠﻰ اﳋﺼﻮص رﺳﻮل اوﻻدﻳﺪﻳﻦ‬‫ﻛﻴﻠﮕﻮﺳـﻰ ﺑﻴـــﺸﻚ ﺣﺴﻴﻨـــﻰزادﻳﺪﻳـــﻦ‬‫ﭼﲔ ﻗﻮﻻق ﺑﺮﻻن اﻳﺸﺖ ﺑﻮﻟﺴﻨﮓ ﻣﺮﻳﺪ‬‫اوﺷﺒﻮ ﻧﻘﻞ ﺑﺴﻄﺎﻣــﻰ ﭘﻴـــﺮى ﺑﺎﻳﺰﻳـــﺪ‬‫ﺧﻠﻖ ﻋﺎﻟﻢ ﻗﻴﻠﺴﻪ ﻣﻴﻨﮓ ﻳﻞ ﻃﺎﻋﺘـــﻰ‬‫ﻃﺎﻋﺖ اﻳﭽﺮه‪ 71‬ﻗﻴﻠﺴﻪ ﺣﺞ ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺘﻰ‬‫ﺑــﻮل ﻋﺒـــﺎدتﻧﻰ ﺗـــﺮازوﻏﻪ ﺳﺎﻟﻴـــﺐ‬‫ﻛﻮرﺳﻪﻻر ﺑﺮ ﻛﺶ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺑﻬﺮه اﻟﻴﺐ‬‫ﻫﺮ ﻛﻴﭽﻪ ﺧﻮاب اﻳﭽﺮه ﺑﺮ آل رﺳﻮل‬‫دﻳﺴﻪ ﻫﺮ* ﻳﻮل ﻳﺎ اﻟﻪ اﻳﻼب ﻗﺒـــﻮل‬‫)‪ (11a‬ﺣﻖ اوزى ﻟﺒﻴﻚ دﻳﺐ ﺑﺮﻳﺐ ﺟﻮاب‬‫اون ﺛﻮاﺑﻴﻐﻪ ﺑﻮﺗـﺎر اون ﻣﻴـــﻨﮓ ﺛـــﻮاب‬‫اﻧـــﻰ‬‫ﻏﺮق رﺣﻤﺖ ﻗﻴﻠﻐـﻮﺳـــﻰ دل روﺷﻨـــﻰ‬‫ﻣﺤـــﺘـــﺮم‬‫او ل اﻳﺸﺎن ﺳﻴــﺪ ﻋﺒـــﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﻮﺟـــﻢ‬‫}‪ {20‬ﻋﺎﳌﺎن ﻓﺎﺿـــﻼن اﺷـــﺮافﻧـــﻰ‬‫‪72‬‬‫ﻫﻢ اﻛﺎﺑﺮ ﺷﻴﺦ ﻛﻮﻧﮕﻠﻰ ﺻـــﺎفﻧــﻰ‬‫ﺟﻤﻊ اﻳﻼب ﻣﺠــﻠﺲ ارا ﺑﻴـــﺮدﻳـــﻼر‬‫ﺑـــﺰم ﺷـــﻪﻻردﻳﻚ ﻣـــﺤﻴـــﺎ ﺑﻴﺮدﻳـــﻼر‬‫ﻫﺮ ﻃﺮﻓﺪﻳﻦ ﺳﻮز دﻳﺸﻴﺐ ﻧــﺮم ﻧــﺮم‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﻣﺠﻠﺲ اﻫﻠﻰ ﻛﻮﻧﮕﻠﻰ ﻃﺮﻓﻪ ﮔﺮم‬‫اوﺷﺒﻮ اﺛﻨﺎده ﺧﻮﺟﻢ ﺷﻜـــﺮ ﺳﺎﭼﻴـــﺐ‬‫ﻣﺠﻠﺲ اﻫﻠﻴﻐﻪ ﻛﺮمدﻳـــﻦ ﻟـﺐ آﭼﻴـــﺐ‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﻛﻮﻧﻼرده ﺑﺮ ﻛـــﻮن ﺣﻀﺮﺗــﻢ‬‫ﻗﺒـــﻠﻪﮔـــﺎﻫﻢ اول دادم ﺣـــﻖ رﺣﻤﺘـــﻢ‬‫اﻟﺘـــﻔـــﺎت‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻰ ﺟﺮﻻب ﻣﻨﻰ اول ﭘﺎك ذات‬‫ﻧـــﺎﻣﻪ اﻋـــﻤﺎل اوزه ﻳـــﺎزوب‬‫ﻋـــﺎرف ﻳﺎ اﻟﻠﻪ ﻗـــﻄـــﺐ‬‫ﻣﺮﺣـــﻮم ﻣﻐﻔـــﻮر اﻳـــﻼب‬‫‪ 69‬ﺻﺤﺒﺖ‬‫‪ 70‬ﻳﺎزﻳﻠﻐﺎ‪ 71‬اﻳﭽﺮ ‪ 72‬ﺻﺎف‬‫‪287‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻣﻦ اﻳﺸﺘﻜﺎن اوﺷﺒﻮ ﺳﻮز اداب‪ 73‬اﻳﻠﻪ‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب ﺗﻌﻈﻢ ﺑﺠﺎ ﻫﺮ ﺑــﺎب اﻳـــﻠﻪ‬‫ﺗﻴﺰ ﺑﻮﻛﻮب ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳﺪه اوﻟﺘـــﻮروب‬‫اﻳﻜﻰ ﻛﻮزوم ﻳﺮﮔﻪ ﺑﺎﻗﻴﺐ ﺗﻴﺰ ﺑﻮﻛﻮب‬‫ﻣﻦ ﺳﺎرى ﺑﺎﻗﻴﺐ ﺗﺒﺴﻢ ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻮﻟـﻮب‬‫ﻃﻮﻃﻰدﻳﻚ ﺷﻜﺮ ﺳﺎﭼﻴﺐ ﮔﻮﻫﺮ ﺗﻮﮔﻮب‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﺑﻴﺤﺪ اﻟﺘﻔـــﺎت اﻳـــﻼب ﭼﻨـــﺎن‬‫دﻳﺪﻳﻼر اى ﺣﺎﻃﻢ اوﻏﻠﻮم ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن‬‫)‪ (11b‬ﻣﻨﮕﺎ ﺣﻖ ﻧﻴﭽﻪ اوﻏﻮل ﻗﻴﻠﺪى ﻋﻄﺎ‬‫}‪ {21‬ﺑﺮﭼﻪﺳﲔ اﻳﭽﻨﺪه ﺳﻦ ﻳﻠﻐﻮز ﻣﻨﮕﺎ‬‫ﻓﻌﻞ اﻃﻮارﻳﻨﮓ ﻣﻨﮕـــﺎ ﻣﻘﺒـــﻮل دور‬‫ﻳﻮﺳﻔﻴﻢ ﺳﻦ آى ﻳﻮزوﻧﮓ ﻣﻮﺻﻮل دور‬‫ﺟﺴﻤﻴـــﻢ اﻳﭽـــﺮه ﻗﻮت ﺟﺎﻧﻴـــﻢﻣﻮﺳﻦ‬‫ﺟﺎﻧﺪﻳـﻦ آرﺗﻮق‪ 74‬ﺑﻠﻜﻪ ﺟﺎﻧﺎﻧﻴـــﻢﻣﻮﺳﻦ‬‫ﻏﺎﻳﺐ ﺣﺎﺿـــﺮده‪ 75‬ﺳﻨﮕـــﺎ رﻏﺒﺘﻴـــﻢ‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ ﺳﻨﮕـــﺎ ﻗﺎﻟـــﺪى‬‫ﻧﺴﺒﺘـــﻴـــﻢ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺎﺻﻴﺖﻻرﻳﻢ ﺑﻴﺮدﻳـــﻢ* ﺳﻨﮕـــﺎ‬‫ﺟﺎﻧﺸﲔ ﻗﻴﻠﺪﻳـﻢ اوز اورﻧﻮﻣـــﺪه ﻳﻨـــﺎ‬‫ﺗﻮﺗﻮب آﻫﺴﺘـــﻪ ﻗﻮﻻﻏﻴﻤـــﺪﻳـــﻦ ﻳﻨـــﺎ‬‫ﻋﺎﻟﻢ ﻏﻴﺐدﻳﻦ دﻳﺴﺎم ﺑﺮ ﺳﻮز ﺳﻨﮕـــﺎ‬‫ﺟﺎﻧﻴﻢ اوﻏﻠﻮم ﺑﻮﻟﻐﻴﻞ آﮔﻪ ﺟﺎن ﺑﻴﻠﻪ‬‫ﻛﻴﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻮ ﺳـــﻮزوم اﳝـــﺎن ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﻗﻮﻻغ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮز اﺳـﺮار ﺣﻖ ﻗﻴﻨـــﺎر ﺑﻮﻻغ‬‫ﻣﻦ اوﺷﻞ دم ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻼب ﺑﺎش اوروب‬‫اول ﻣﺒﺎرك ﭘﺎىﻻرﻳﻦ‪ 76‬ﻛﻮزﻏﻪ ﺳﻮروب‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ ﺳﻮزﻻرﻳـــﻐﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳـــﻢ ﻗﻮﻻغ‬‫آﭼﻴﻠﻴﺐ ﻃﺒﻴﻌﻴﻢ ﻛﻪ وﻗﺘﻢ ﺑﻮﻟﺪى ﭼﺎغ‬‫اﻟﺘﻔﺎت اﻳﻠﻪ دﻳﺐ اول دم ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن‬‫ﺳﻨﮕﺎ ﻣﻨﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﻣﺒﺎرك ﺑﻮل ﺟﻬﺎن‬‫ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ روى زﻣﲔ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺳﻨﮕـــﺎ‬‫ﻗﻞ‪ 77‬ﺑﻮﻟﻮب ﺧﻠﻘﻰ ﻳﺘﻰ اﻗﻠﻴﻢ ﺳﻨﮕـــﺎ‬‫اﻳﺸﻴﻜﻴﻨﮕﻐﻪ ﻛﻴﻠﮕﻮﺳﻰ ]ﺷﺎه و ﮔـﺪا[*‬‫ﺣﻠﻘﻪ ﺑﮕﻮش ﻏـــﻼم ﺑﻮﻟـــﻮب ﺳﻨﮕـــﺎ‬‫ﺻﺪق ﺑﺮﻟﻪ ﺑﻮ ﺳﻮزﻏﻪ ﺳـــﺎل‬‫}‪(12a){22‬‬‫دوﻟﺘﻴﻨﮓ ﻛﻮپ ﻋﺎﻟﻰ اوﻟﻮغ ﻣﺮﺗﺒﻨﮓ‬‫درﺟﻨﮓ اﻧﺪﻳﻦ ﺑﻠﻨﺪ ﻫﻢ ﻣﺮوﺗـــﻨﮓ‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟـــﻰ اﻳﻼﮔـــﺎى ﺳﻨﮕـــﺎ ﻋﻄـــﺎ‬‫ﺗﻮرت اوﻏﻮل ﺗﻮرت ﻳﻞ* ارا ﺑﻰ ﻣﺮﺣﺒــﺎ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺗﻮرت اوﻏﻮل ارا ﺑﺮﻳﻦ ﺧـــﺪا‬‫ﻳﺨﺸﻰ آط ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻮﺗﺎرﻳﺐ ﺧﻠـــﻖ ارا‬‫ﻋﺎﻟﻢ اﻳﭽﺮه ]ﺟﻮد ﻫﻤﺖ ﺑﺎ ﺳﺨﺎ[‬‫‪79‬‬‫ﺧﺎﺻﻴﺖﻻر ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ اﻧﺪﻳـــﻦ ﻇﻬـــﻮر‬‫‪ 73‬ادب ‪ 74‬آرﺗﻮ ‪ 75‬ﺣﺎﻇﺮده‬‫‪ 80‬ﺟﺎﻧﺪﻳﻦ آرﺗﻮق ﺑﻠﻜﻪ ﺟﺎﻧﺎﱎﻣﻮﺳﻦ‬‫‪288‬‬‫]ﺧﻴﺮ اﺣﺴﺎن ﺻﺎﺣﺒﻰ ﻗﻴﻠﻐﺎى ﺧـﺪا[‬‫‪78‬‬‫‪80‬‬‫ﻧﺎﻣﻰ ﻗﺎﻟﻐﺎى آﻧـــﻰ ﺗﺎ ﻳـــﻮم اﻟﻨﺸـــﻮر‬‫‪ 76‬ﭘﺎىﻻر ‪ 77‬ﻗﻴﻞ ‪ 78‬ﻣﺮورﻳﻨﮓ‬‫‪ 79‬ﻗﻮت ﺟﺎﻧﻴﻢﻣﻮﺳﻦ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺟﻤﻌﻰ اوﻻدﳝﻐﻪ اول روﻛﺶ ﺑﻮﻟـــﻮر‬‫ﻋﺰت اﻗﺒـــﺎل اﻳﻠﻪ ﺑﻰ ﻏـــﺶ ﺑﻮﻟـــﻮر‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻓﺮﻗﻪ اﻫـــﻞ ﻣﺴّﻠـــﻢ ﺑﻮﻟﻐـــﻮﺳﻰ‬‫ﺧﻀﺮ‪ 81‬و اﻟﻴﺎس اﻧﮕﺎ ﻫﻤﺪم ﺑﻮﻟﻐـﻮﺳﻰ‬‫اول اوﻏﻮل ﻫﺮ اﻳﺸﻐﻪ ﻗﻮﻳﮕﺎﻧﺪه ﻗﺪم‬‫ﻓﺘﺢ و ﻧﺼﺮت ﻳﺎر ﺑﻮﻟﻮب ﺑﻮﻟﻐﺎى ﺑﻬﻢ‬‫ﻳﺎﻧﻪ اول اوﻏﻠﻮم زﺑﺮدﺳﺖ رﺳﺘﻤﻴـــﻢ‬‫ﺷﻴـــﺮ ﻏـــﻴـــﺮت ﭘﻬـــﻠـــﻮان ﺑﺎ ﻫﻤﺘﻴـــﻢ‬‫ﺑﻴﻠـــﻐﻪ ﻫﻤـــﺖ ﻛﻤـــﺮﻳـــﻦ ﺑﺎﻏﻼﻏـــﺎن‬‫اﻳﻜﻰ ﻣﻴﻨﮓ ﻓﺮﻫﺎدﭼﻪ اوزﻳﻦ ﭼﺎﻏﻼﻏﺎن‬‫اول ﺑﺎﺑﺎم ﺣﻴـــﺪر ﻋﻠـــﻰ اﳌﺮﺗﻀـــﻰ‬‫ذوﻟﻔﻘـــﺎر اﻳﻠﻜﻴـــﺪه وﺿـــﻊ‬‫اول ﻣﺰار ﻓﻴـــﺾ اﺛﺎرﻳـــﻦ‬‫‪82‬‬‫ﻻﻓـــﺘـــﺎ‬‫ﻳﻮﻟﻴـــﻦ‬‫ﺗﻮزﻏﺎﻟﻰ ﻫﻤﺖ ﺑﻴﻼن اورﻏﺎى ﻗﻮﻟﻴـــﻦ‬‫ﻳﻮل ﺑﻠﻨﺪ و ﭘﺴﺘﻨﻰ ﻫﻤﻮار اﻳﻼﺑـــﺎن‬‫ﻳﻮﻟﺪه درﻳﺎﻻرﻏﻪ ﻛﻮﻓـــﺮوك ﺳﺎﻟﻴـﺒـــﺎن‬‫}‪(12b){23‬‬‫ﺧﻠﻖ اراﺑﻪ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﺎرﻣﺎق ﻳﻮل ﺗﻮزوب‬‫ﻳﻮﻟﻨﻰ ﺑﻨﺪ آﻳﺘﻜـــﺎن ﻃﻠﺴﻤـــﻰ ﺑﻮزوب‬‫ﻳﻮل ﻗﻴﻠﻴﺐ آﺳـــﺎن زﻳـــﺎرت اﻫﻠﻴـــﻐﻪ‬‫اﻋﺘﻜـــﺎف اﻫﻠـــﻰ ﻋﺒـــﺎدت اﻫـــﻠـــﻴـــﻐﻪ‬‫ﺧﺎﺻﻴﺘﻰ‬‫اول اوﻏﻮﻟﺪه ﻣﺜﻞ ﻣﻦ ﺑـــﺎر ﻧﺴﺒﺘـــﻰ‬‫ﻛﻮپ ﻣﻨﮕﺎ اﻳﻼب ﻧﻮازشﻻر ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﭘﺮﺳﻴﺶﻻر‪ 84‬ﺑﻴﻼن‬‫ﺑﻮل ﻣﺒﺎرك ﺳﻮزﻻرﻳﺪﻳـــﻦ اوﻟﺰﻣـــﺎن‬‫ﺑﻮل ﺑﺎﺷﻴـــﻢ ﻳﺘـــﻰ ﺳـــﻮى آﺳـــﻤـــﺎن‬‫اوﻟﺰﻣــﺎن ﻗﻮﻳـــﺪوم اﻳﺎغﻻرﻳــﻐﻪ ﺑـــﺎش‬‫اﻳﻜﻰ ﻛﻮزمدﻳــﻦ اﻗﻴــﺐ ﺑﺎران ﻳـــﺎش‬‫ﻧﻴـــﭽﻪ ﻗﺘﻠﻪ ﻗﻠﻴـــﻖ اﻳـــﻼب آﺷﻜـــﺎر‬‫ﺗﺎﺷﻘﺎرى ﭼﻴﻘﺘﻴﻢ ﺗﻴﻼب رﺧﺼﺖ دو ﺑﺎر‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب ﺷﻜﺮى ﺧﺪاﻏﻪ‪ 85‬ﺻﺪ ﻫﺰار‬‫ذﻛﺮ ﺣﻘﻪ ﺷﻐﻞ اﻳﺘﻴﺐ ﻟﻴــﻞ و ﻧﻬـــﺎر‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻛﻮن اوﺗﻰ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺗﻨﮕﺮى ﻛﺮم‬‫ﺑﺮ اوﻏﻮل ﻛﻴـﻠـــﺪى وﺟـــﻮده ﻻ ﺣـــﺮم‬‫ﺑﺎرﻳﺒـــﺎن‬‫ﺣﻀـــﺮت دادمﻏﻪ اﻳﻠﺘـــﻢ ﺷـــﻮﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻠﻴـــﻖﻻر ﺑﻴـــﻼن ﻗﻮﻟﻐـــﻪ آﻟﻴـــﺐ‬‫ﺳﻮﻳﻮﺑﺎن ﲢﺴﻴـــﻦ ﺗﻌﺠﺐﻻر‬‫ﻗﺎﻟﻴـــﺐ‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر اﻧﮕﺎ اﻳﺸﺎن ﺧﺎن ﻧﺎم دﻳﺐ‬‫ﻣﻦ دﻳﮕﺎن اوﻏﻮل ﺑﻮﻟﻚ ﻫﻨﮕﺎم دﻳﺐ‬‫ﺑﻮل اﳝﺎس اول ﺧﺎﺻﻴﺖﻻر ﻣﻮﻧﺪه ﻳﻮق‬‫آرى اوﻻدﱘ ﻧﺸﺎﻧـــﻰ ﺑـــﻮق ﻗـــﻮروق‬‫)‪ (13a‬اوﺗﻰ اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ اراده ﻧﻴﭽﻪ آى‬‫ﺑﺮ اوﻏﻮل ﻛﻴﻠـــﺪى وﺟﻮده ﻫﺎى ﻫﺎى‬‫ﻣﻮﻧﻰ ﻫﻢ اﻳﻠﺘـــﻢ ﺟﻨـــﺎب ﻋـــﺎﻟـــﻰﻏﻪ‬‫ﻛﻮردﻳـــﻼر ﺑﺎﻗﻴـــﺐ ﺳﺘـــﺎره ﻓـــﺎﻟـﻴـــﻐﻪ‬‫ﻫﻢ ﺑﻮﻟﻚ ﻣﻮﻧﺪﻳﻦ‪ 83‬ﻧﻴﭽﻪ‬‫اوﺷﺒﻮ اوﻏﻮﻟﻨﻰ ﻛﻮﺗﺎرﻳـــﺐ‬‫‪ 81‬ﺣﻀﺮ ‪ 82‬وﺻﻔﻰ ‪ 83‬ﻣﻮﻧﺪ ‪ :AB 84‬ﭘﺮﺷﻴﺶﻻر‬‫‪ 85‬ﺧﺪا‬‫‪289‬‬

‫‪Texts‬‬‫}‪ {24‬ﺗﻮره ﺟﺎن دﻳﺐ ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر اوﻏﻮﻟﻐﻪ آت‬‫ﻣﻦ دﻳﮕﺎن اوﻏﻮل ﺑﻮ اﻳﺮﻣﺎس ﻫـــﺎى ﻫـــﺎت‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن اوﻏﻠﻮم اﻳﺎ ﺟﺎﻧﻴـــﻢ ﺑﻼم‬‫ﻣﻦ دﻳﮕﺎن اوﻏﻮل ﻣﺒﺎرك ﺟﻮش ﻗﺪم‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻳﻜﻰ ﻳﻞ اوﺗﻮب ﻓﺮﺻﺖده ﺑﺎر‬‫دور دورانﻻر ﺳﻮروﻟﻮب‪ 86‬ﻗﻴﺶ و ﻳﺎز‬‫ﺑﺮ اوﻏﻮل ﻗﻴﻠﺪى ﻋﻄـــﺎ ﺧﻼق اﻳﮕﻢ‬‫ﺧﺬﻣﺖ دادمﻏﻪ اﻳـــﻠﺘـــﻢ ﻣﻮﻧـــﻰ ﻫـــﻢ‬‫ﻗﻮلﻻرﻳﻐﻪ آﻟﻴﺒـــﺎن ﺧﻮب ﺳﻨﭽﻴـــﻼب‬‫ﻛﻮردﻳﻼر اﻳﻼب دﻋﺎ ﻋﻤﺮﻳــﻦ ﺗﻴــﻼب‬‫اوﻟﻴﺎ ﺧﺎن ﻗﻮﻳﺪﻳـــﻼر اوﻏﻮلﮔﺎ اﺳـــﻢ‬‫دﻳﺐ اﻳﺎ ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن اوﻏﻠﻮمﻏﻪ‬‫ﻗﺴﻢ‬‫ﺑﻮﻟﻐـــﻮﺳﻰ ﻛﻮدك ﺗﻮﻏﻮﻟﻐـــﺎن ﺣــﺎﻟﺪه‬‫ﺧﺎﺻﻴﺖﻻر ﺑﻴـــﻠﮕـــﻮﻟـــﻮك اﻋﻤـــﺎﻟـــﺪه‬‫اول ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺧﺎﺻﻴﺖﻻر ﻣﻮﻧــﺪه ﻳـــﻮق‬‫ﺣﻖ ﺑﺮور ﺗﻮﺗﻘﻴﻞ ﺑﻮﰎ ﻛﻮﻧﮕﻠﻮﻧﮕﻨﻰ ﺗﻮق‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن اوﻏﻠﻮم ﻣﻨﻰ‬‫ﻇﺎﻫﺮًا ﻋﻤـــﺮوم ﭼـــﺮاﻏـــﻰ‬‫روﺷـــﻨـــﻰ‬‫وﻗﺖ ﻳﻘﲔﻻﺑﺪور ﺗﻮﮔﺎﳕﺎﻗﻐﻪ ﺣﻴـــﺎت‬‫آﺧﺮتﻧﻰ ﻋﺰﻣﻰ ﻛﻴﻠـــﻤﻚﻛﺎ ﻣـــﻤـــﺎت‬‫ﻣﻦ ﺑﻮ دﻧﻴـــﺎدﻳـــﻦ ﻗﺪم دار اﻟﺒـــﻘـــﺄ‬‫ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﻴﻤﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﻣﻦ اﻳﺘﻜﺎن ﭘﺎرﺳﺎ‬‫)‪ (13b‬ﻧﻴﻚ ﺑﺨﺖ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﻌﺎدتﻣﻨﺪ اوﻏﻮل‬‫ﺑﺎرﮔــﺎﻫﻴــﻢ اﻳﭽـــﺮه ﺑﻮﻟﻐﺎﻧـــﺪه دﺧـــﻮل‬‫ﻣﻨﺪﻳـــﻦ اوﻟﻔﺮزﻧﺪﻳـــﻤﻪ ﻳﺘـــﻮر ﺳـــﻼم‬‫ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻧﺎﻣﻰ اوﭼﻤﺎس ﺷــﺎد ﻛــﺎم‬‫ﺑﻮل وﺻﻴﺖ ﺑﺮﻟﻪ رﺧﺼﺖ ﺑﻴﺮدﻳـــﻼر‬‫اوزﻻرﻳﻨﻰ اﻧﮕـــﺎ ﻧﺴﺒـــﺖ ﺑﻴـــﺮدﻳـــﻼر‬‫اﻫﻞ ﻣﺠﻠﺲ اﺷﺘﻴﺐ ﺳـــﻮزﻧﻰ ﲤـــﺎم‬‫اول اوﻏﻮل ﻛﻴﻠﻤﺎﻛﻴﺪﻳﻦ ﺗﺎﻓﻴﺐ ﭘﻴـــﺎم‬‫}‪ {25‬ﺳﺎﻗﻰ ﻛﻴﻠﺘﻮر ﺑﺮ ﻗﺪح ﮔﻠﮕﻮن ﺷﺮاب‬‫ﻧﻮش اﻳﺘﺎى ﻻﺟـــﺮﻋﺔ اﻧـــﻰ ﺑﺎﺷﺘـــﺎب‬‫وﻗﺖ ﮔﻞده ﻓﺼـــﻞ اﻳـــﺎﻣﻰ ﺑـــﻬـــﺎر‬‫ﻣﻰ ﺑﻴﻼن دﻓﻊ ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ دﻟﺪه ﺧﻤــﺎر‬‫دﻟﻨﻰ ﺧﻮش ﺗﻮﺗﻐﻴﻞ ﻏﻨﻴﻤﺖ دور ﺟﻬﺎن‬‫ﻋﺒﺮت آﻟﻐﻴـــﻞ ﭘﺎدﺷﻪﻻردﻳـــﻦ ﭼـــﻨـــﺎن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻣﺪتدﻳﻦ‪ 88‬ﻛﲔ ﺳﺎﻟﻐﻴﻞ ﻗﻮﻻغ‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻨﮓ ﻳﺎﺷﻰ ﺗﻮﻛﻮﻟﺴﻮن ﭼﻮن ﺑﻮﻻغ‬‫ﺳﻴـــﺪ ﺳـــﺎدات ﻋﺒـــﺎد اﻟﻠﻪ ﺧـــﻮﺟـــﻢ‬‫اوﺗـــﻰﻻر ﻋـــﺎﻟﻢدﻳـــﻦ اﻧـــﺪاغ ﻣﺤﺘـــﺮم‬‫‪ 86‬ﺳﻮﻟﻮروﻟﻮب‬‫‪290‬‬‫‪ 87‬اوﻏﻮم ﻧﭽﻪ‬‫‪ 88‬ﻣﺪدتدﻳﻦ‬‫‪87‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺟﻨﺎب ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﺎن ﺗﻮرم ﺣﻀﺮت ﺑﻰﺑﻰﻧﻴﻨﮓ ﺗﻮشﻻرﻳﻐﻪ ﻛﺮﻳﺐ‬‫ﺑﺸﺎرت ﺑﺮﻳﺐ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﭽﻠﻴﻖ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻣّﺪﺗـــﻰ‬‫اول ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ]ﺗﻮره ﺧﺎن[‪ 89‬ﺣﻀﺮﺗﻰ‬‫اﻟـــﻘﺼﻪ اوﺗﻜﺎﻧـــﺪه ﻧﻴﺪﭼﻪ‬‫اول اوﻟﻎ ذاﺗﻠﻴﻖ ﺑﻴﻠﻴﻨﮓ ﻗﻄﺐ زﻣﺎن‬‫ﻣﺮﺣﻮﻣﻰ ﻣﻐﻔــﻮر اوﻟﻦ ﺟﻨـــﺖ ﻣﻜـــﺎن‬‫)‪ (14a‬ﺑﺮ ﻛﻴﭽﻪ وﻗﺖ ﻗﺒﻴﻞ اﻳﺮدى ﺳﺤﺮ‬‫رﺣﻤﺖ ﺣﻖ ﻳﺎﻏﻴﻠﻴـــﺐ ﺗﻮرﻏـــﺎن اﺛـــﺮ‬‫ﺧﻮاب رﺣﻤـــﺎﻧﻰﻧﻰ ﺑﻰﺑﻰ ﻛﻮردﻳـــﻼر‬‫ﺣﻀﺮت ﺧـــﻮﺟـــﻢ ﺧﺒـــﺮﻧﻰ‬‫ﺑﻴﺮدﻳـــﻼر‬‫ﺗﻮشﻻرﻳﺪه اﻳﺪﻳـــﻼر اى ﭘـــﺎك دل‬‫اى ﻗﻴﺰﱘ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺼﺮت ﻣﻮﻧﻰ ﺑﻴﻞ‬‫ﺷﻜﺮ ﻗﻴﻞ ﺧﻮش وﻗﺖ ﺧﺮمﻟﻴﻚ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﺗﺎﺷﻼﻏﻴﻞ اﻧﺪوه و ﻏﻢﻧـــﻰ ﺷﻮﻟﺰﻣـــﺎن‬‫}‪ {26‬ﺑﻮل ﺑﺸﺎرتﻧﻰ ﺧـﺪاوﻧﺪ ﻛﺮﻳـــﻢ‬‫ﻟﻄﻒ ﺷﻔﻘﺖ ﺳﻴﺰﮔﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻗﻴﻠﺪى ﻛﻴﻢ‬‫ﻣﻦ اوﺷﻞ اﻳﺘﻜﺎن ﺳﻌﺎدتﻣﻨﺪ اوﻏﻮل‬‫ﻣﻦ دﻳﺐ اﻳﺮدﱘ ﺳﻨﮕﺎ ﺗﻮق ﺗﻮت دﻳﺐ ﻛﻮﻧﮕﻞ‬‫اول ﻫﻤﺎﻳـــﻮن ﺳﺎﻳﻪ ﻓﺮخ ﻓﺮ ﺟﻤـــﺎل‬‫ﮔﻮﻫﺮ ﻗﻤﺖ‪ 90‬ﺑﻬــﺎ ﻳـــﻮﺳـــﻒ ﻣﺜـــﺎل‬‫ﺳﻴﺰﮔﺎ ﺣﻖ ﻗﻴﻠـــﺪى ﻛﺮم ﺑﺮﻟﻪ ﻋﻄـــﺎ‬‫اﻧﺸــﺄ اﻟﻠﻪ ﺗﻮﻏﻮﻟـــﻮر اول ﺑـــﻰ ﺧﻄـــﺎ‬‫ﺳﻴﺰﻏﻪ اﻣﺮﱘ ﺷﻮﻟﻜﻪ ﻛﻴﻠﮕﻮﻧﭽﻪ وﺟﻮد‬‫ﺑﻰ ﻃﻬﺎرت ﻳﻮرﻣﺎﻧﮕﻴﺰ ﻫﻢ ﺑﻰ ﺳﺠﻮد‬‫اى ﻗﻴﺰﱘ ﺳﻴﺰﮔﺎ ﻳﻨﻪ اﻣﺮﻳـﻢ ﺑﻮ دور‬‫ﻧﻮر ﺟﺴﻤﻢ ﻣﻦ دﻳﮕﺎﻧـﺪﻳﻚ ﺗﻮﻏﻮﻟـــﻮر‬‫ﻗﻮﻳﻮﻧﮕﺰ اﻧﮕﺎ وﻟﻰ ﺧـــﺎن ﺗﻮره ﻧـــﺎم‬‫ﻳﺘﻜﻮروﻧﮓ ﻣﻨﺪﻳﻦ دﻋـــﺎ ﺑﺮﻟﻪ ﺳـــﻼم‬‫ﻧﺴﺒﺘـــﻢ‬‫ﺧﺎﺻﻴـــﺘﻴـــﻢ‬‫ﺑـــﻮل ﻧﺒﻴـــﺮمﻏﻪ وﻟـــﻰﻟﻴـــﻚ‬‫ﺑﻠﻜﻪ زﻳـــﺮا ﻛـــﻪ ﻫﻤـــﻪ‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻟﻄﻒ اﻳﻠﻪ ﻗﻴﻠــﺪى ﻋﻄـــﺎ‬‫ﻳﻮق اﻳﺸﻴـــﻐﻪ ﺷـــﻚ ﺷﺒـــﻬﻪ ﻣﺎﺟـــﺮا‬‫)‪ (14b‬ﺑﻮ ﻓﻠﻚﻧﻰ آﻓﺘﺎﺑﻰ اول ﺑﻮﻟﻮر‬‫اﻫﻞ ﻇﻠﻤﺖ ﻣـــﺎﻫﺘـــﺎﺑﻰ اول‬‫ﺑﻮﻟـــﻮر‬‫ﻋﺎﻟﻢ اﻫﻠﻰ ﺟﻤﻠﻪ ﺷـــﺎه اﻳـــﻠﻪ ﮔـــﺪا‬‫ﺑﺎش اوروب ﻳﻮﻟﻴﻐﻪ ﻛﻮپ اﻳﻼر دﻋــﺎ‬‫ﺷـــﺎهﻻر ﻓـــﺮﻣـــﺎن ﺑـــﺮدارى ﺑـــﻮﻟـــﻮر‬‫ﺧﻀﺮ و اﻟﻴﺎس ﻫﺮ زﻣﺎن ﻳﺎرى ﺑﻮﻟﻮر‬‫ﺧﺬﻣﺘﻰﻏﻪ ﻣﺸﺮق و ﻣﻐﺮﺑﺪﻳـــﻦ اﻳـــﻞ‬‫ﻗﻞ ﺑﻮﻟﻮرﻏﻪ ﻛﻴﻠﮕﻮﺳﻰ ﺑﺎﻳﻼب ﻛﻪ* ﺑﻴﻞ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺑﻴـــﺰﻧـــﻰ ﺧـــﺎﻧﻪدان‬‫‪ 89‬ﺧﺎن ﺗﻮره‬‫اوﻻدﻳـــﻤﺰ‬‫روح ﭘﺎﻛﻰ اوﺗﻜﺎن‪ 91‬اول‬‫اﺟﺪادﻳـﻤﺰ‬‫‪ 90‬ﻗﻴﻤﺖ ‪ 91‬اوﺗﻜﺎ‬‫‪291‬‬

‫‪Texts‬‬‫}‪ {27‬ﺑﻮل اوﻏﻮﻟﺪﻳﻦ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻛﻮرﮔﺎى ﲤﺎم‬‫ﺣﻀﺮت ﺑﻰﺑﻰﻧﻰ ﻛﻮﻧﮕﻠﻰ ﺷﺎد اوﻟﻮب‬‫‪92‬‬‫دﻳﺐ ﺑﺸﺎرت ﺑﻴﺮدﻳـﻼر ﺣﺎﺻـــﻞ ﻛﻼم‬‫ﺑﺨﺖ اﻗﺒﺎل اوىﻻرى اﺑﺎد اوﻟــﻮب‬‫‪93‬‬‫ﺑﻮل ﺑﺸﺎرتﻧﻰ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ اوﻳﻐﺎﻧﺪﻳـــﻼر‬‫ﻣﺴﺖ ﻣﺴﺘﻐﺮق ﺑﻮﻟـــﻮب ﺗﻮﻳﻐﺎﻧﺪﻳـــﻼر‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟـــﻰﻏﻪ دﻳـــﺒﺎن ﺣﻤﺪ و ﺛﻨـــﺎ‬‫]ﺳﺠﺪهﮔﺎ ﺑﺎﺷﲔ ﻗﻮﻳﻮب ﻗﻴﻠﺪى ﺑﺠﺎ[‬‫ﺑﻰ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷـــﺎد و ﺧﺮم ﺑﻮﻟﺪﻳـــﻼر‬‫ﺣﻀﺮﰎ دﻳﮕـــﺎﻧﭽﻪ ﺑﻰ ﻏﻢ ﺑﻮﻟﺪﻳـــﻼر‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟـــﻰ ﻳﻮﻟﻴـــﺪه ﻧﺬر و‬‫ﺻﺪﻗﻪ ﺑﻴﺤﺪ ﺑﻴـــﻨﻮاﻻرﻏﻪ‬‫ﻧﻴـــﺎز‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻣﺴﻜﲔ ﻓﻘﻴــﺮﻏﻪ ﺑـﺎز‬‫‪95‬‬‫‪94‬‬‫ﺑـــﺎز‬‫ﺑـــﺮﻳـــﺐ‬‫ﻛﻮپ ﻟﺒﺎس ﻋﺮﻳﺎن ﮔﺪاﻻرﻏﻪ ﺑـــﺮﻳــﺐ‬‫ﻫﻢ ﭼُﻮرى و ﻗﻞﻻرﻧﻰ آزاد اﻳﺘﻰﻻر‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻳﻮز ﻣﺴﻜﲔ دﻟﲔ ﺷﺎد اﻳﺘﻰﻻر‬‫)‪ (15a‬ﻛﻮپ ﻓﻘﻴﺮﻻر ﺑﻮﻟﺪى ﳑﻨﻮن ﺳﺮﻓﺮاز‬‫ﻫﻢ ﻳﮕﺎن ﺑﺮﻻن ﺗﻮﮔﺎﳕﺎس ﻗﻴﺶ و ﻳﺎز‬‫ﺗـــﻮشﻻرﻳﺪهﮔـــﻰ ﺑﺸـــﺎرات ﺧـــﻮﺟـــﻢ‬‫اول ﻋﺒـــﺎد اﻟﻠﻪ ﺧـــﺎن ﻧـــﺎم ﻣﺤﺘـــﺮم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره وﺟﻮد ﻛﻴﻠﻤــﻴﺶﻻرﻳﻦ‬‫ﺑﻰﺑﻰﮔﺎ ﺑﻴﺮﮔﺎن ﺧﺒﺮ ﺑﻴﻠﻤﻴـــﺶﻻرﻳـــﻦ‬‫ﭘﺎدﺷﺎ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻏﻪ ﻫﻢ اﻳﻼب ﻋﻴـﺎن‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺣﻀﺮت ﺑﻰﺑﻰ ﺑﺮ ﺑﺮ ﺑﻴـــﺎن‬‫ﻛﻴﻢ ﺧﻮﺟﻢﻏﻪ ﺑﻮﻟﺪى ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻴﭽﻪ ﺳـﻮز‬‫ﺷﻜﺮ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻠﺮ ﺧـــﺪاﻏﻪ ﻧـــﭽﻪ‬‫ﻳـــﻮز‬‫}‪ {28‬ﻫﻢ وﻟﻰﻟﻴﻖ ﺟﻮش اوروب اول ﭘﺎك‬‫ذات ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺧﻮش وﻗﺖ اول ﻋﺎﻟﻰ ﺻﻔﺎت‬‫آﭼﻴﻠﻴﺐ ﮔﻞدﻳﻚ ﻣﺒـــﺎرك ﻳـــﻮزﻻرى‬‫ﺳﺎﭼﻴﻠﻴﺐ درداﻧﻪ ﻳﻨﮕــﻠﻴـــﻎ ﺳـــﻮزﻻرى‬‫ﺷﻜﺮ اوﭼﻮن اوﻗﻮب اﻳﻜﻰ رﻛﻌﺖ ﳕﺎز‬‫اول ﺑﺪرﮔـــﺎه ﺧـــﺪاى ﺑـــﻰ‬‫ﻧـــﻴـــﺎز‬‫ﻫﻢ ﻣﻼزﻳـــﻢﻻرﻏﻪ ﻓﺮﻣـــﺎﻳـــﺶ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﻗﻮى ﺳﻘﻮم ﺗﺎ ﻓﻀﻞ دﻳﺒﺎن‬‫ﺑﺎرﻳـــﺐ‬‫ﻗﻴﻠـــﺪوروب‬‫‪96‬‬‫اول ﻣـــﺰار ﭘـــﺎك دادمﻏﻪ‬‫آب آش ﺧﺘـــﻢ ﻗـــﺮآن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻗﺎرىﻻرﻏﻪ ﻗـــﺮآن اوﻗـــﻮﺗـــﻮب‬‫ﻫﻢ ﺛﻮاﺑﲔ ﺣﻀﺮﺗﻴﻢﻏﻪ ﺑﺨـﺶ اﻳﺘـــﻴﺐ‬‫اول ﻣﻼزﱘﻻر ﺑـﻮ ﻓﺮﻣﺎﻳـــﺶ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﺣﺎﻇﺮ اﻳﻼب ﺟﻤﻠﻪﺳﲔ ﺑﻮﻟـــﺪى روان‬‫اول ﻣـــﺰارات ﺷـــﺮﻳـــﻒﻏﻪ آب آش‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻫﻢ ﺧﺘﻢ ﻗﺮآن ﻛﻮپ ﻣﻌــﺎش‬‫)‪ (15b‬ﺑﺨﺸﻴﺶ اﻳﻼب ﺣﻀﺮﺗﻴﻤﻐﻪ ﺑﻮﻟﺜﻮاب‬‫ﻗﺎرﻳﻼر ﻳﺎﻧــﺪى اوﻳﻴـــﻐﻪ ﺑـــﺎ ﺟـــﻮاب‬‫‪ 92‬ﺑﻮﻟﻮب ‪ 93‬ﺑﻮﻟﻮب ‪ 94‬ﺳﺠﺪٌه ﺷﻜﺮه ﺑﺎﺷﲔ ﻗﻴﻠﺪى ﺑﺠﺎ ‪ 95‬ﺑﺎ‬‫‪292‬‬‫‪ 96‬ﺑﻴﻨﻮاﻻ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اوﺷﺒﻮ ﺣﺎلده وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻧﻴﻨﮓ ﺗﻮﻟﺪ ﺗﺎﭘﻘﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﺳﺎﻗﻴـــﺎ ﻛﻴـــﻠﺘـــﻮر ﺷـــﺮاب ﺷﺎدﻟﻴـــﻖ‬‫ﺧﻮش ﺧﺒﺮ ﺑﻮﳌﻴﺶ ﺟﻬـــﺎن آﺑﺎدﻟﻴـــﻖ‬‫آﭼﻴﻠﻴـــﺐ ﺻﺤـــﺮاده ﮔﻠﮕـــﻮن ﻻﻟﻪﻻر‬‫ﺗﻮﻏﻮﻟـــﻮب اوﻳــﻨـــﺎﺷﺘﻰ آﻫـــﻮ ﺑـــﺎﻟﻪﻻر‬‫ﻋﻴﺶ و ﻋﺸﺮت وﻗﺖ اﻳـــﺎم ﺑﻬـــﺎر‬‫ﻣﺸﻜــﺒـــﺎر‬‫ﺑـــﺎغ ﺻﺤـــﺮا ﺳﺒـــﺰهزار‬‫‪97‬‬‫}‪ {29‬ﻛﻴﻠﺘﻮروب راوى ﺑﻮ ﻳﻨﮕﻠﻴﻎ ﺳﻮز ﺻﺤﻴﺢ ﭼﲔ ﺳﺨﻦ ﺑﺮﻻن ﻛــﺮاﻣـــﺎت ﺻﺮﻳـــﺢ‬‫ﺣﺎﻣﻠﻪﻻرى ﺑﻰﺑﻰﻧﻴـــﻨﮓ ﺗــﻮﻗـــﻮز آى‬‫ﻫﻢ ﺗﻮﻗﻮز ﻛﻮن ﺳﺎﻋﺖ ﺗﻮﻗﻮز رﺳﺎى‬‫ﺑﻮﻟﺪى اﻳﺮﺳﻪ ﺑﻴﻞ ﻳﻘﲔﻻب وﺿﻊ ﺣﻤﻞ‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻐﻪ ﻛﻴﻠﺪى اﻧﺪك ﺧﻮاب ﳕﻞ‬‫ﻛﺮﻳـــﻢ‬‫ﻟﻄﻒ ﻗﻴﻠﺪى ﺑﺮ اوﻏــﻮل دارا ﺷﻤﻴـــﻢ‬‫ﻓﺸﺎن‬‫اوى اﻳﭽﻰ ﺑﻮﻟﺪى ﻣﻨـــﻮر ﻫﻢ ﺟﻬـــﺎن‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﻳﺮ اوزره اول ﻋﺎﻟﻴــﺠﻨـــﺎب‬‫ﺑﺎش ﻗﻮﻳﻮﻗﻠﻮق ﺳﺠﺪهﻏﻪ ﭼﻮن آﻓﺘﺎب‬‫ﮔﻞ ﺗﺒـــﺴـــﻢﻟﻴـــﻚ ﻣﺒـــﺎرك ﻟﺐﻻرى‬‫ﺳﻌﺪ اﻛﺒـــﺮ ﻣﺸﺘـــﺮى‬‫ﻛـــﻮﻛـــﺐﻻرى‬‫ﻗﻮلﻻرى ﺑﺮﻻن ﻳﺎﻓـــﻮب ﻋﻮرتﻻرﻳــﻦ‬‫‪100‬‬‫ﺷﻴﺮ ﻫﻴﺒﺖ ﻛﻮرﮔﻮزوب ﺻﻮﻟﺖﻻرﻳﻦ‬‫)‪ (16a‬ﻛﻮرﺳﻪﻻر ﺧﻄﻨﻪ ﻗﻴﻠﻴﻖﻟﻴﻖ اوﳉﻨﺎب‬‫ﻧﺴﻞ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﻧﺸـــﺎن ﺣﻜﻤـــﻰ ﻛﺘـــﺎب‬‫آﭼﻴﻠﻴﺐ اون اﻳﻜـــﻰ ﺑـــﺎب آﺳﻤـــﺎن‬‫ﻣﻴﻨﮓ ﻣﻼﺋﻚﻻر ﺑﻮﻟـــﻮرﻏﻪ ﭘـــﺎﺳﺒـــﺎن‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﺟﻤﻌﻰ زﻳـــﺎرت ﻗﻴـــﻠـــﻐﺎﻟﻰ‬‫ﻫﻢ ﻣﺒـــﺎرك ﺑﺎد ﺻﺤﺒﺖ ﻗﻴـــﻠـــﻐﺎﻟﻰ‬‫}‪ {30‬اول ﻓﺮﺷﺘﻪﻻر آﻟﻴﺐ اﻃـــﺮافﻧﻰ‬‫اوﻧﮓ ﺳﻮﻟـــﻨﻰ ﺣﻔﻈﻴـــﻐﻪ‬‫اﻛﻨـــﺎفﻧﻰ‬‫ﻛﻴﭽﻪ ﻛﻮن آﻧﻼر ﻧﮕﻪانﻟﻴـــﻖ ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫ﺗﺴﺒﻴﺢ اﻳﺘﻴﺐ ﺟﻤﻠﻪ ﭘﺎﺳﺒﺎنﻟﻴﻖ ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫اول اﻳﻜـــﻰ ﻗـــﻮﻻغﻻرى اوزره اذان‬‫اﻳﺘﻰﻻر ﺗﻜﺒﻴـــﺮ‪ 101‬اﻗـــﺎﻣﺖ اوﻟﺰﻣـــﺎن‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر ﻓﻰ اﳊﺎل وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره آت‬‫ﻳﺮ ﻳﻮزﻳﻐﻪ ﻛﻴﻠﺪى دﻳﺐ ﻣﻬﺪى ﺻﻔﺎت‬‫ﭘﺮورﻳﺶ ﭼﻮن ﺳﺎﻟﺪﻳـــﻼر ﮔﻬـــﻮارهﻏﻪ‬‫ﺗﻌﲔ اﻳـــﻼب داﻳﻪ اوﻟـــﭽﻪ؟ ﭘـــﺎرهﻏﻪ‬‫ﻛﻮپ اوﻟﻮغ وﺿﻴﻔﻪﻻر ﺗﻌﻴـﻦ اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫اﻳﻨﺎﮔﻪﻻر ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻧﻰ ﺗﺴﻜﻴــﻦ اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫]اول وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻣﻬﺪى ﺟﻨـــﺎب‬‫ﺧﻀﺮ رﻫﺒـــﺮ ﻋﺎﻟـــﻢ اوزره آﻓﺘـــﺎب [*‬‫ﻳﻮﻟﻐﻪ ﻛﺮﻳﺐ ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﭼﻮن ره روان‬‫ﻛﻮپ ﻓﺮﺷﺘﻪﻻر ﺑـــﻮﻟﻮﺑـــﺎن ﭘـــﺎﺳﺒـــﺎن‬‫اوﺷﺒـــﻮ ﻓﺮﺻﺖده ﺧﺪاوﻧـــﺪ‬‫ﻳﻮزﻻرى ﻣﺜﻞ ﺗﻮﻟﻮن آى ﻧﻮر‬‫‪ 97‬ﺳﺒﺰزار‬‫‪99‬‬‫‪ 98‬ﺳﺎﻋﺘﻰ‪ 99‬دور ‪ 100‬ﺻﻮﻻرﻳﻦ‬‫‪98‬‬‫‪ 101‬ﺗﻜﺒﺮ‬‫‪293‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺻـــﺎﺣﺐ ﻫﮋده ﻫـــﺰار ﻋـــﺎﻟـــﻢ اوزى‬‫ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻗﻴﻠﻤﻴﺶده ﻛﻴـــﭽﻪ ﻛﻮﻧـــﺪوزى‬‫اوﺷﺒﻮ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﻮﻟﻮب ﺗﻮرت ﻳﺸﺮ‬‫دﻳﺮ اﻳﺪى ﺗﻮﻗﻮز ﻳﺸﺮ ﻛﻮرﮔﺎن ﺑﺸـــﺮ‬‫)‪ (16b‬ﻛﻮز ﳝﺎﻧﻰ ﺗﻴﻞ ﳝﺎﻧﻴﺪﻳﻦ ﺣﺪز‬‫ﺗﻴﮕﻤﺴﻮن دﻳﺐ ﻫﻢ ﺣﺴﻮدﻻردﻳﻦ ﺿﺮر‬‫اول ﻣﺒﺎرك ﺑﻮى اﻳـــﻠﻪ ﺑﺎشﻻرﻳـــﻐﻪ‬‫ُﭼﻮﻟﻔﺎن آﻳﺪﻳﻚ ﻛﻮز اﻳﻠﻪ ﻗﺎﺷـــﻼرﻳﻐﻪ‬‫ﻧﺎم ذات اﺳـــﻢ ﻋﻈﻴـــﻢدﻳـــﻦ ﻃﻮﻣـــﺎر‬‫ﺗﺎﻗﺘﻰﻻر آﻟﺘﻮن ﻛﻤﻮش اﻳـــﻼب ﻧﺜـــﺎر‬‫}‪ {31‬ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻣﻜﺘﺐﻏﻪ ﻋﻠﻢ ﺧﻂ اوﭼﻮن‬‫اوﻗﻮدﻳﻼر ﺳﻌــﻰ اﻳــﻠﻪ ﺣﺪﻳـــﻦ ﻓـــﺰون‬‫وﻗﺘﻴﺪه ﭼﻴﻘـــﺘﻰ ﺧﻄـــﻰ ﺑﺮﻟﻪ ﺳـــﻮاد‬‫ﺑﻮﻟـــﺪى ﺗﻮرمﻏﻪ ﻟﺪﻧﻰ‪ 102‬ﻋﻠﻢ‬‫اوﺷﺒـــﻮ ﻳﻨﮕﻠﻴـــﻎ ﭘﺮورﻳـــﺶ ﺗﺮﺑﻴـــﺖ‬‫ﺷﻜﺮ اﻟﻠﻪ ﺟﺎن و ﺗﻦ ﺑﻮﻟﻮب ﺻﺤﺖ‬‫ﻫﻢ ﺑﻮﻟﻮب ﻏﺎﻳﺐ اﻳﺮاﻧــﻼردﻳـــﻦ ﻣﺪد‬‫ﺟﻤﻠﻪ اﻳــﻞ اﻳـــﻼب دﻋـــﺎى ﺑﻰ ﻋﺪد‬‫ﺑﻮل وﻟـﻰ ﺧـــﺎن ﺗﻮره ﭘـــﺎك ﻣﺤﺘﺮم‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر اون اﻳﻜﻰ ﻳﺎش اوزره ﻗﺪم‬‫ﻳـــﺎد‬‫اﻟﻘﺼﻪ‪ ،‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرم اون اﻳﻜﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﭘﺪر ﺑﺰروﮔﻮارﻻرى‬‫ﻣﺒﺎرك ﻛﻴﻔﺖﻻرﻳﻐﻪ ﻣﻨﺪوروب ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﭽﻴﻠﻴﻖ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫اﻋﻨﻰ ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺧﻮﺟﻢ ﻗﻄﺐ زﻣﺎن‬‫ﺗﻮرت اوﻏﻮل ﺑﺮ ﻗﻴﺰﻻرى ﺑﺎر دﻳﺐ ﻋﻨﺎن‬‫ﻛﺎﺗﻪ اوﻏﻮلﻻرى اﻳﺸﺎن ﺧﺎن دﻳﺐ آت‬‫ﺑﺮﻻرﻳﺪور ﺗﻮره ﺟﺎن ﺻﻮﻓﻰ ﺻﻔـــﺎت‬‫اوﻟﻴـــﺎ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﭼﻮﻧـــﭽﻰﻏﻪ ﻧـــﺎم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺗﻮروﻧﭽﻰ ﺧﻮش ﻛﻼم‬‫)‪ (17a‬ﺑﻴﻞ ﻋﻠﻰ اﳋﺼﻮص ﺑﻮ ﺗﻮرت اوﻏﻮل ارا وﻟﻰ ﺧـــﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﺟـــﺎن و دل ارا‬‫}‪ {32‬ﭘﺎدﺷﺎ ﺧﺎن ﺗﻮرم ‪ 103+‬ﻛﻮرار اﻳﺮدﻳﻼر‬‫ﻣﻴﻨﺪوروب ﻛﻴﻔﺖ اوزره ﺗﻮرار اﻳﺮدﻳﻼر‬‫دﻳـــﺐ‬‫ﻳﺨﺸﻰ اﺳﺮاب ﺗﻮرت اوﻏﻮل‪ 104‬ﺳﺮاﺳﻰ دﻳﺐ‬‫آى و ﻛﻮن ﺗﻮﻏﺴﻪ وﻟﻰ ﺧﺎﻧﻐﻪ ﺗﻮﻏـــﻮب‬‫ﺑﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ اﻳﻼﻧﻴـــﺐ اوﻟﺘﻮرﻏـــﻮزوب‬‫ﺑﻮﻟﻐﺎن اون اﻳﻜﻰ ﻳﺸﺮ داﻧﺎ‬‫ﺑﻮﻟﻮب‬‫ﻣﺼﻠﺤﺖﻟﻴﻚ ﻫﺮ ﺳﻮزه اوﺳﺘﺎ ﺑﻮﻟـﻮب‬‫ﻳﻮزﻻرﻳﺪﻳﻦ ﻧﻮر ﺣﻖ ﻇﺎﻫﺮ‬‫ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫اول ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺑﻴﺸﻪﻟﻴﻚ ﻧﺎﺿﺮ ﺑﻮﻟـﻮب‬‫ﻫﻢ ﻫﻮﻳـــﺪا اول ﲡـــﻠـــﻴـــﺎت ﺣـــﻖ‬‫ﻧﺴـــﻖ‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻨﻰ آق اﻳﻠﻪ ﻗﺮاﺳـــﻰ‬‫‪ :AB 102‬ﻟﺪوﻧﻰ ‪ :B 103‬ﻳﺨﺸﻰ‬‫‪294‬‬‫‪ 104‬اوﻏﻮ‬‫ﺑﻴﺮدى ﺗﻮرمﻏﻪ ﺧـــﺪاﻳـــﻢ اول‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻛـــﻮچ ﻗـــﻮت زور ﺑـــﺎزو‬‫ارﺳـــﻼن‬‫ﻳﻮرﺳﻪﻻر ﻳـــﺮ ﺗﺒﺮاﺗﻴـــﺐ ﻫﻢ آﺳﻤـــﺎن‬‫ﭘﻬﻠﻮاﻧﻠﻴﻖده ﻧﻬﺎﻳـــﺖ ﺳﻴـــﺮ‬‫ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫رو ﺑﺮو ﺷﻴﺮﻏﻪ ﻫﻤﺎﻳﺖﺳﻴـــﺰ ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫}‪ {33‬ارﺳﻼن ﺻﻮﻟﺖ ﺑﻮﻟﻮب ﻗﻔﻼن ﺑﻴﻠﻚ‬‫ﺣﻤﺰه ﻗﻮتﻟﻴﻚ ﺑﻮﻟﻮب ﺣﻴﺪر ﺗﻮرك‬‫روﺑﺮو ﻣﻴﺪانده ﺗﻮﻏـــﺮى ﺑﻮﻟـــﻤـــﺎﻛﻰ‬‫ﻫﻴﭻ اﺣﺪ ﻳﻮﻗﺪور ﺑﺮاﺑﺮ‬‫ﻛﻴـــﻠﻤـــﺎﻛﻰ‬‫ﺧﻠﻖ ﺧﻮش اﻳﭽﺮه ﻧﺒـــﻰ اﻟﻠﻪ ﺻﻔﺖ‬‫ﻫﻢ ﺗﻮاﺿـــﻊده ﺧﻠـــﻴـــﻞ اﻟﻠﻪ ﺻـــﻔـــﺖ‬‫ﺣﺴﻦ ﺑﺎﺑﻴﺪه ﻗﺰﻳﻞ ﮔﻠﺪﻳـــﻚ وﺻـﺎل‬‫ﻳﻮﺳﻒ ﻛﻨﻌﺎن ﭼﻪ ﻣﻴﻨﮓ ﭼﻨﺪان ﺟﻤﺎل‬‫)‪ (17b‬رﺷﻚدﻳﻦ اول آﻓﺘﺎب ﻣﺎﻫﺘﺎب‬‫ﻳﻮزﻳﻐﻪ ﻗﻴﻠﺪى و ﺑﻠﻮتﻻرﻧﻰ‪ 105‬ﺻﺤﺎب‬‫]اﻟﻘﺼﻪ ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺟﻤﺎل ﻓﻀﻞ و ﻛﻤــﺎل‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره رﺳـــﻮل اﻟﻠﻪﻏﻪ آل[*‬‫ﻛﻴﻢ ﺑﻮ ﻳﻨﮕﻠﻴــﻎ ﺣﺴﻦ اﻳـــﻠﻪ آراﺳﺘﻪ‬‫ﻫﻢ ﻛﻤـــﺎل و ﺣﻠﻢ اﻳـــﻠﻪ ﭘـــﻴـــﺮاﺳﺘﻪ‬‫ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺣﻀﺮت ﺻﺒﺢ و ﺷﺎم‬‫اول ﺧﺪاﳝﺪﻳــﻦ ﺗﻴـــﻼب ﻋﻠﻰ اﻟﺪوام‬‫دوﻟﺖ اﻗﺒـــﺎل اﻳـــﻠﻪ ﻋﻤـــﺮى اوزون‬‫ﻣﺮﺗﺒـــﻪ ﻋـــﺎﻟـــﻰﻻرى ﺣـــﺪﻳـــﻦ ﻓـــﺰون‬‫ﺑﻮﻟـــﻤﺎﻗﻴـــﻐﻪ اﻳـــﻼﺑـــﺎن داﻳـــﻢ دﻋـــﺎ‬‫اﻳـــﻼدى ﻣﻘـــﺒـــﻮل دﻋـــﺎﻻرﻧـــﻰ ﺧـــﺪا‬‫دﻳﺮ اﻳﺪﻳﻼر اﻳﻜﻰ ﻛـــﻮزومﻧﻰ ﻧﻮرى‬‫ﻗـــﻮت ﺟﺎﻧﻴـــﻢ دﻟـــﻴـــﻢﻧﻰ ﺣـــﻀـــﻮرى‬‫واى ﻛﻮﻧﮕﻠﻮم راﺣﺘﻰ ﺳﻦ وﻟﻰ ﺧﺎن‬‫ﺻﺤﺘﻴﻨﮕﺪﻳﻦ اُﻳﺮو ﺑﻮﻟﺴـــﺎم ﺑﺮ زﻣـــ ﺎن‬‫ﻃﺎﻗﺘﻴﻢ ﻃﺎق دﻟﻴـــﻢ ﺑﻮﻟـــﺪى ﺧـــﺮاب‬‫ﺳﻨﺪﻳﻦ اﻳﺮﻳﻠﺴﺎم ﻧﻔﺲ ﺑﻐﺮﻳـﻢ ﻛﺒـــﺎب‬‫ﺳﺎﻗﻼﺳﻮن اوز ﺣﻔﻈﻴﺪه ﺗﻨﮕﺮى اﻣﺎن‬‫رﺷﻚ اﻳﺘﺎر دوﺷﻤﻦﻻرﻳﻨﮓ ﻛﻮﭘﺪور ﳝﺎن‬‫}‪ {34‬ﻗﺼﺪ ﻗﻴﻠﻐﺎن دوﺷﻤﻨﻴﻨﮓ ﺑﻮﻟﺴﻮن زﺑﻮن دﻳﺐ دﻋﺎﻻر ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺣﺪﻳــﻦ ﻓـــﺰون‬‫اﻟﻘﺼﻪ‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ]ﺗﻮرم وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ[‬‫‪106‬‬‫ﻣﺒﺎرك ﻛﻴﻔﺖﻻرﻳﻐﻪ ﻣﻴﻨﺪوروب ﻳﻮرﮔﺎن ﺑﺎرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫)‪ (18a‬اﻳﺸﺘﻴﻨﮓ ﻛﻮﻧﻼرده‪ 107‬ﺑﺮ ﻛﻮن ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ ﭘـــﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺻـــﺎﺣﺐ ﺣﺮﻣﺘﻴـــﻢ‬‫‪108‬‬‫ﻛﻮپ اﺳﺘﻤﻪﻻب ﺑﻮﻟﻮب ﺑﻰ ﺧﻮاﺑﻠـــﻴﻎ‬‫ﻳﻮزﻻﻧﻴﺐ رﻧـﺞ ﺗﻌــﺐ ﺑﻴـــﺘـﺎبﻟﻴــﻎ‬‫ﺑﺎش ﻗﺰﻳـــﺐ ﺗﻨﺪه ﺣﺮارت ﺷﺪﺗـــﻰ‬‫زاﻳـــﻞ اوﳌﺎﻗﻘﻪ ﺑﺪنﻧﻴـــﻨﮓ ﻗـــﻮﺗـــﻰ‬‫‪ 105‬ﺑﻠﻮتﻻر‬‫‪ 106‬ﺗﻮرمﻧﻰ‬‫‪ 107‬ﻛﻮوﻧﻼرده‬‫‪ 108‬ﺳﺎﻟﻴﻎ‬‫‪295‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﻛﻮن ﺑﻮﻳﻠﻪ ﻳﺎﺗﻴﺐ ﻗﺎﻟﺪﻳﻼر‬‫ﻓﻜﺮ ﺑﺮﻻن ﺑـــﺎشﻻرﻳـــﻨﻰ ﺳــﺎﻟﺪﻳـــﻼر‬‫اﻣﺮ‪ 109‬ﺑﺮﻟﻪ ﺟـــﻤـــﻠﻪ اوﻻد ﻗـــﻴـــﺎش‬‫ﻳﻐﺪوروب ﻧﻴﭽﻪ ﻣﺮﻳـــﺪ ﻗـــﺮى ﻳـــﺎش‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺣﺎﺿﺮ‪ 110‬ﺑﻮﻟﻐﺎﻟﻰ ﻓﺮﻣﺎن ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻛﺲ ﻛﻮى ﻗﻮﻣﻰ ﻗﺮﻳﻨﺪاش‪ 111‬ﻳﻐﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﻣﺨﻠﺺ ﻣﺮﻳﺪ ﺟﻤﻌﻰ ﲤـــﺎم‬‫ﺗﻴﺰ ﺑﻮﻛﻮب ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳﺪه ﺧﺎص و ﻋﺎم‬‫اوﺷﺒﻮ ﺣﺎﻟﺖده اوﺷﻞ ﺻﺎﺣﺐ ﻗــﺮان‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺣﺎﻇﺮﻻرﻏﻪ ﺑﻮﻟـــﻮب ﻣـــﻬـــﺮﺑـــﺎن‬‫اى ﻗﺮﻳﻨﺪاﺷﻴـــﻢ ﻣﻨـــﻰ ﻓـــﺮزﻧـــﺪﻻرﻳﻢ‬‫اى ﻣﺮﻳﺪ ﺧﺎص ﺟﺎن ﺳﻴﻮﻧـــﺪﻻرﻳﻢ‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﺑﻮل ﺑﻴـــﺘـــﺎبﻟﻴـــﻘﻨﻰ ﺷـــﺪﺗـــﻰ‬‫ﻳﻮراﮔﻴـــﻤﺪه ﺑـــﻮل اﻳﺴﺘـــﻤﻪ ﺣــﺮﻗﺘـــﻰ‬‫}‪ {35‬ﺑﻰ ﺳﺮ اﳒﺎم اﻳﻠﻪ ﺑﻰ آرامﻟﻴﻖ‬‫ﻛﻮپ ﻣﻨﮕﺎ ﺗﺸﻮﻳﺶ ﺑﻰ‬‫اﳒـــﺎمﻟﻴـــﻖ‬‫اﻳﻼدى ﻇﺎﻫﺮ ﻳﺘﻴﺐ ﻋﻤـــﺮوم ﺗـــﻤـــﺎم‬‫ﺑﻮﻟﻐﺎن اوﺧﺸﺎﻳﺪى دﻳﺐ اﻓﺴﻮس ﲤﺎم‬‫ﻛﻮپ ﻧﺪاﻣﺖ ﺑﺮﻟﻪ اﻓﺴﻮسﻻر ﭼﻴﻜﻴﺐ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺣﺎﺿﺮﻏﻪ‪ 113‬وﺻﻴـــﺖﻻر اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫)‪ (18b‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺷﻮل ﺣﲔده ﻗﺮاب‬‫ﺗﻴﺰ ﺗﻴﺰ اﻳﺘـــﻨﮓ ﻧﻈﺮده‬‫ﺳﻨـــﭽـــﻼب‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى رﺳﺘﻢ اوﻏﻠﻮم وﻟﻰ ﺧــﺎن‬‫آﻓﺘﺎﺑﻴﻢ ﻳﺎش ﻗﺎﻟـــﻮرﻣﻮﺳـــﻦ‬‫دﻳـــﺒـــﺎن‬‫اﻧﺪه ﻛﻮپ اﻓﺴﻮس ﻧﺪاﻣﺖ ﭼﻴﻜﺘﻰﻻر‬‫آه ﻏـــﻮﻏـــﺎى ﻗﻴـــﺎﻣﺖ ﭼـــﻴـــﻜﺘـــﻰﻻر‬‫ﻛﻴﻞ ﻣﻨﻰ ﻛﻴﻔﺘﻤﻐﻪ ﻣﲔ دﻳﺐ اﻣﺮ اﻳﺘﻴﺐ‬‫اﻳﻜﻰ ﻗﻮﻟــﻮﻧﮓ ﻋﺮش اﻋﻼﻏﻪ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫وﻟﻰ ﺧــﺎن ﺗﻮره ﺗـــﻮروب اداب اﻳﻠﻪ‬‫ﺳﺎﭼﺮاﺑﺎن اورﻧﻰﻻرﻳﺪﻳـــﻦ ﺗـــﺎب اﻳﻠﻪ‬‫اول ﻣﺒﺎرك ﻛﻴﻔﺘﻰﻏﻪ ﺧﻮاﺟﻢ ﻣﻨﻴـــﺐ‬‫ﺟﺬﺑﻪ ﺣﻖ ﺗﻴﮕﺪى ﺗﻮردى ﺳﻴﻠﻜﻴـــﺐ‬‫ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﺟــﻢ اوﺷـــﻞ ﺳـــﺎﻋـــﺎتده‬‫ﺣﻘﻪ ﺳﻴﻐﻴـــﻨﻴـــﺐ ﺣـــﺎروق ﻋـــﺎداتده‬‫ﺑـــﻮﻟـــﻮب‬‫اوﻟﺘـــﻮروب‬‫اول ﺧﺪاﻳـــﻢﻏﻪ ﻣﺘـــﻮﺟـــﻪ‬‫ر و ﺑ ﺴ ﻮى ﻗ ﺒ ﻠ ﻪ ا ﻳ ـ ـ ـ ﻼ ب‬‫‪112‬‬‫ﺑﻮل ﺗﻮرمﻧﻰ ﺣﻖﻻرﻳﻐﻪ ﻛـــﻮپ دﻋـــﺎ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺣﺪﻳﻦ ﻓـــﺰون اوﻗﻮب ﺛﻨـــﺎ‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺷﻔﻘﺖ ﺑﻴﻼن اى وﻟﻰ ﺧﺎن‬‫آﻓﺘﺎﺑﻴـــﻢ ﺟﺴﻤﻴـــﻢ اﻳﭽﺮه ﻣﺜﻞ‬‫ﺟـــﺎن‬‫}‪ {36‬اﳝﺪى ﺳﻦ ﻛﻴﻔﺘﻢدﻳﻦ اى ﺟﺎﱎ ﺑﻮﰎ‬‫ﻳﺮﻏﻪ ﻗﻮﻧﻐﻴﻞ ﻳﺨﺸﻰ اوﻏﻼﻧـــﻢ ﺑﻮﺗـــﻢ‬‫اوﺷﺒﻮ اﻣﺮ اﻳﻠﻪ ﻗﻮﻧﻮب‪ 114‬ﻳﺮﻏﻪ ﺗﻮرم‬‫راﺿﻰ ﻣﻦ دﻳﺐ ﻛﻮپ دﻋﺎ ﻗﻴﻠﺪى ﺧﻮﺟﻢ‬‫‪ 109‬ا‬‫‪ 114‬ﻗﻮﻧﻮ‬‫‪296‬‬‫‪ 110‬ﺣﺎﻇﺮ ‪ 111‬ﻗﺮﻳﻨﺪاشﻧﻰ ‪ 112‬ﺳﻴﻮﻧﺪﻻر‬‫‪ :A 113‬ﺣﺎﻇﺮﻏﻪ‪ :B ،‬ﺣﺎﻇﺮﻻرﻏﻪ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﻟﻘﺼﻪ‪ ،‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻧﻰ اون ﺑﻴﺶ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎن )‪ (19a‬واﻗﻌﻪﻻرﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻧﻈﻢ ﺑﺮﻻن ﮔﻮﻫﺮ اﻓﺸﺎنﻟﻴﻖ ﺑﻮﻟﻮﻧﺪى‬‫وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﻓﻀﻠـــﻰ ﺑـــﺎﺷﻘﻪ‬‫اول‪ 115‬ﺧﺪا ﻳﺘﻜﻮردى‪ 116‬اون‪ 117‬ﺑﻴﺶ ﻳﺎﺷﻘﻪ‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻰ ذﻛﺮﻳﻐﻪ ﻣﺸﻐـــﻮل ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ﻛﻴﭽﻪ ﻛﻮﻧﺪوز ﻳﺎد ﺣﻖده دل ﺑﻮﻟـﻮب‬‫ﺑﺮ ﻛﻴﭽﻪ ﺑﻰ ﻳﺎد ﺣﻖ اورﻣﺎن ﻧﻔﺲ‬‫داﻳـــﻤــﺎ ذﻛـــﺮ ﺧـــﺪا ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﻫـــﻮس‬‫ﺗﻴـــﻞ‬‫ﻧﻮر اﻻ اﻟﻠﻪ ﺑﻴﻼن روﺷـــﻦ ﻛـــﻮﻧﮕﻞ‬‫ﻻ اﻟـــﻪ ﻧـــﻔـــﻰ اﺛـــﺒـــﺎﺗﻴـــﺪه‬‫‪+‬‬‫‪118‬‬‫اول ﺧﺪاى ﻋﺰ و ﺟﻠﻪﻏﻪ‪ 119‬ﻧـــﻮرى‬‫ﻫﻢ ﻣﺒـــﺎرك ﻳﻮزﻻرﻳـــﺪﻳـــﻦ ﻣﻈﻬـــﺮى‬‫ذﻛﺮ ﺣﻖ ﺑﺮﻻن‪ 120‬ﻛﻮﻧﮕﻞ روﺷﻦ ﺻﻔﺎ‬‫ﺧـــﺪا‬‫ﻗﺮﺑﺖ ﺣـــﻖ ﺑـــﺮﻟـــﻪ دﻣﺴـــﺎز‬‫}‪ {37‬ﻛﻮپ ﻣﺸﻘﻘﺖ ﻛﻮپ رﻳﺎﺿﺖ ﭼﻴﻜﺘﻰﻻر ﻛﻮپ ﺳﻠﻮك ﻳﻮﻟﻴﺪه دﻗﺖ ﭼﻴﻜﺘﻰﻻر‬‫]ﺑﻮﻟﺪى ﺣﺎﺻﻞ اول ﻓﻨﺎ ﻓﻰ اﻟﻠﻪ ﻣﻘﺎم‬‫ﻗﻄﺐﻻر ﺑﺮ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺑﻴﺮدى ﺳﻼم[*‬‫ﻣﻮﻧﺪﻳﻦ اوﲤﺎس ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑــﺮﻟﻪ ﻋـــﺮوج‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺳﻴﺮ اﻳﭽﺮه ﻋﻴﺎن ذات ﺳـﺮوج‬‫ﻗﻄﺐ ﻣﺎدرزاد ﺑﻮﻟﻮب اﻟﻬـــﺎم ﻏﻴـــﺐ‬‫ﻳﻮق ﻗﺮﺑﺖﻛﺎ دل اﻳﭽﺮه ﺷﻚ رﻳـــﺐ‬‫ﺣﻖ اوزى اﻧﻌـــﺎم ﻗﻴـــﻠﻐـــﺎن دوﻟﺘـــﻰ‬‫ﺑﻴﺮ ﻛﺎﻣﻞ ﺗﻌﻠﻤﻴـــﻦ ﻳـــﻮق ﺣـــﺎﺟﺘـــﻰ‬‫ﺟ ـﻨﺎب وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرمﻧ ـﻰ ﺑ ـﺮ ﻛ ـﻮن ﺧ ـﺎﻃ ـﺮﻻرﻳ ـﻐﻪ ]ﻛ ـﻴﻠﺪى ﻛ ـﻪ[‪ (19b) 121‬ﺑ ـﺮ ﻋ ـﺰﻳ ـﺰ ﺑ ـﺤﻖ‬‫رﺳـﻴﺪهﻧـﻰ ﺗـﺎﭘـﺴﺎم اﻧـﺎﺑـﺖ ﻗـﻴﻠﺴﺎم ﻳـﺎ ﻛـﻪ ﻣـﻜﻪ ﻣـﻜﺮﻣـﻪﻏـﻪ ﺑـﺎرﻳـﺐ ﻃـﻮاف ﺑـﻴﺖ اﻟـﻠﻪ ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪ ،‬اﻧـﺪﻳـﻦ‬‫اوﺗـﻮب ﻣـﺪﻳـﻨﻪ ﻣـﻨﻮرهﻏـﻪ ﺑـﺎرﻳـﺐ ﺑـﺎﺑـﺎم ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪﻧـﻴﻨﮓ روﺿـﻪ ﻣﻈﻬـﺮهﻻرى زﻳـﺎرات‬‫‪122‬‬‫ﻗﻴﻠﻴﺐ اوﺷﻞ آﺳﺘﺎنﻧﻰ ﻛﻔﺮﻳﻜﻴﻢ ﺑﺮﻻن ﺳﻮرﺳﺎم‬‫}‪ {38‬ﻛﻴﻠﺘﻮروب دور ﻧﺎﻗﻼن داﺳﺘـــﺎن‬‫ﺑﻮﻟـــﻄـــﺮﻳـــﻘـــﻪ راوﻳـــﺎن ﺑـــﻮﺳـــﺘــــــﺎن‬‫ﺧﻮﺷﻪ ﭼﻴﻨﺎن ]ﺳﺤﻦ ﻛﻬﻦ[* ﺧﺮﻣﻦ ﺳﺨﻦ‬‫واﻋـــﻈـــﺎن داﺳـــﺘــــــﺎن اﻧـــﺠـــﻤــــــﻦ‬‫‪ 115‬او‬‫‪ 116‬ﻳﻜﻮردى‬‫‪ 117‬او‬‫‪ :B 118‬ﺑﻮﻟﺪى ﺣﺎﺻﻞ اول ﻓﻨﺎ ﻓﻰ اﻟﻠﻪ ﻣﻘﺎم‬‫‪ 119‬ﺟﻠﻪ ‪ 120‬ﺑﺮﻟﻪ ‪ 121‬ﻛﻴﻠﺪىﻻر‬‫ﻗﻄﺐﻻر ﺑﺮ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺑﻴﺮدى ﺳﻼم‬‫‪ 122‬زﻳﺎرت‬‫‪297‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛﻮن ارا ﻛﻮﻧﻼرده ﺑﺮ ﻛــﻮن ﺗﻮرهﻧﻰ‬‫ﻗﻠﺐ روﺷـــﻦ ﺧﺎﻃـــﺮى‪ 123‬ﻣﻌﻤـــﻮرهﻧﻰ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر اﺧﻼص اﻳﻠﻪ ﻣﻮﻧﺪاغ ﺧﻴــﺎل‬‫ﺑﺮ ﻋﺰﻳﺰﮔﺎ ﻗﻮل ﺑﺮﻳﺐ ﺗﺎﭘﺴﺎم ﻛﻤـــﺎل‬‫ﻛﻴﻢ ﻋﺰﻳﺰ ﺑﺮ ﺣﻖ رﺳﻴﺪه ﺑﻮﻟﺴﻪ اول‬‫ﻣﻦ اﻧﺎﺑﺖ اﻳﻼﺳﺎم ]ﻛﻮز ﻛﻮرﺳﻪ اول[‬‫ﻣﻜﺔ اﻟﻠﻪ ﺳﺎرى ﻳﺎ ﻗﻮﻳـــﺴﺎم‬‫‪124‬‬‫ﻗﺪم‬‫اﻳـــﻼﺳﺎم ﺗﺮﺗﻴـــﺐ ﺣﺞﻧﻰ اﻧـــﺪه ﻫـــﻢ‬‫ﻳﺎ رﺳﻮل اﻟﻠﻪ ﺑﺎﺑﺎمﻧﻰ‪ 126‬روﺿﻪﺳﻴـــﻦ‬‫ﻣﻦ ﻃﻮاف اﻳﺘﺴﺎم ﻣﺒﺎرك ﻛﻌﺒﻪﺳﻴـــﻦ‬‫روﺿﻪ اﺷﺮفﻻرﻳﻦ ﻛﻮرﺳﻪ ‪ 127+‬ﻛﻮزوم‬‫ﺳﭙﻮروب ﻛﺮﻓﻴﻚ ﺑﻴﻼن ﺳﻮرﺳﺎم ﻳﻮزوم‬‫ﺑﺎﺷﻴـــﻤﻰ‬‫آﻗﺰﻳﺐ اﻳﻜـــﻰ ﻛـــﻮزومدﻳـــﻦ ﻳـــﺎﺷﻤﻰ‬‫)‪ (20a‬اوﺷﺒﻮ آرﺿﻮﻻرﻧﻰ ﻛﻮپ اﻳﻼب ﺧﻴﺎل‬‫اول ﻛـــﻮﻧﻰ اﻗﺸـــﺎمﻏﭽﻪ ﻓﻜﺮ ﻣﺤـــﺎل‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺑﻮل اﻧﺪﻳـــﺸﻪده وﻗﺖ ﺳﺤـــﺮ‬‫ﺗﻮردﻳـــﻼر اوﻳـــﻘـــﻮﻻرﻳـــﺪﻳـــﻦ ﻧـــﺎمور‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺳﺎﭼﺮاب ﺗﻮروب اوﻟﺪم وﺿﻮ‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳـــﻼر ﻗﺒـــﻠﻪ ﺳﺎرﻳـــﻐـــﻪ رو ﺑـــﺮو‬‫}‪ {39‬ورد اورادﻳـــﻐﻪ ﻣﺸﻐـــﻮﻻتﻟﻴـــﻖ‬‫ﻫﻢ ﻧﻔﺲ ﻗﻴﻠﻴﺐ اﻳﭽﺮه ﻧﻔﻰ اﺛﺒﺎتﻟﻴﻖ‬‫ﺗﺎ ﻣﺆاﻟﺬﻳﻦ ﺗـــﺎﻧﮓ ﳕـــﺎزﻳـــﻐﻪ اذان‬‫اﻳﺘﻐﻮﭼﻪ اوﻗـــﻮب ﳕـــﺎز‬‫ﺻﺎﺣﺒﻘـــﺮان‬‫ﺗﺎﻧﮓ ﺑﺎروب ﻣﺴﺠﺪ ﺳﺎرى ﻗﻮﻳﺪى ﻗﺪم‬‫راز اﻳﺘﻴـــﺐ ﺑﻰ ﻧﻴـــﺎز ﺗﻨﮕﺮﻳـــﻐﻪ‬‫راز ﺣـــﻖ ﺑﺮﻟﻪ ﻣﻨـــﺎﺟـــﺎﺗﻴـــﻦ ﲤـــﺎم‬‫اوﻗﻮدﻳﻼر ﺗـــﺎﻧﮓ ﳕﺎزﻳـــﻦ ﺑﺎ اﻣـــﺎم‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر ﻣﺴﺠﺪدﻳﻦ اول ﺑﻌﺪ از ﳕــﺎز‬‫ﺗﻮرٌه ﭘـــﺎﻛﻴـــﺰه ﺳﻴـــﺮت ﭘـــﺎك ﺑـــﺎز‬‫اﻳﭽﻜﺎرﻳـــﻐـــﻪ ﻛﻴﺮدﻳـــﻼر ﻋـــﺎدتﻻرى‬‫ﺣﻀﺮت ﻳـــﺴـــﻦ اوﻗـــﻮش ﻧﻴـــﺖﻻرى‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮرهﻧﻰ ‪ 128+‬ﺗﻼوت ﻗﻴﻠﺪﻳـﻼر‬‫ﺧﺘﻢ اﻳﺘﻴﺐ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺣﺮﻣﺖ ﻗﻴــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﻫﺪﻳـــﻪ ﻗﻴﻠـــﺪﻳـــﻼر ﺛﻮاﺑـــﻰﻧـــﻰ ﻳﻨـــﺎ‬‫روح ﭘﺎك اول رﺳـــﻮل ﻣﺼـــﻄـــﻔـــﻰ‬‫اوﺷﺒﻮ ﻛﻮن ﺷﻮﻧﺪاغ ﻃﺮﻳﻖ ﻋﺎدت ﺑﻴﻼ‬‫ﻫﺮ ﻛﻮﻧﻴـــﮕﻰ ﻗـــﺎﻋﺪه ﻧﻴـــﺖ ﺑـــﻴـــﻼ‬‫اﻳﭽﻘﺎرى ﻛﺮﻳﺐ ﻋﺒـــﺎدت ﻗﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﺣﻀﺮت ﻳـــﺴﻦ ﺗـــﻼوت‬‫ﻗﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫)‪ (20b‬ﺑﻮل ﻣﺤﻞده ﻧﺎﮔﻬﺎن اﻳــﻼب ﻛﺮم‬‫ﺣﻀﺮت اول ﻗﻄﺐ ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺧﻮﺟﻢ‬‫}‪ {40‬ﻛﺎﺗﻪ ﻗﻮﻣﻐﺎﻧﺪه ﻏﻠﻴﻆ ﺟﺎى ﻗﻴﻠﺪوروب‬‫ﻣﺴﻜﻪ ﻗﻴﻤﺎق ﻗﻮﺷﺘﻮروب آﻗﻼﻧﺘـﻮروب‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﻛﻴﺮﻳﺐ اﻳﺸﻴﻜﺪﻳﻦ ﻧﺎﮔـــﻬﺎن‬‫دﻳﺪﻳـــﻼر اى آﻓﺘﺎﺑﻴـــﻢ وﻟـــﻰ‬‫ﺧـــﺎن‬‫‪ 125‬ﻗﻮﻳﺴﺎ‬‫‪ :B 127‬ﻛﻮرﺳﻪ‬‫ﻗﻮﻳﺴﺎم آﺳﺘﺎن ﺷﺮﻳـــﻒﻏﻪ‬‫‪ 123‬ﻃﺮى ‪ 124‬اول ﻛﻮز ﻛﻮرﺳﻪ‬‫‪ :B 128‬ﺗﻼ‬‫‪298‬‬‫‪125‬‬‫‪ 126‬ﺑﺎﺑﺎﻧﻰ‬‫ﻫـــﻢ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﺟـــﻢﻧــﻰ دور ﻋـــﺎدتﻻرى‬‫ﺗــﺎ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره ﺗـــﻼوتﻻرى‬‫ﺗﺎﲟﺎﻏﻮﻧﭽﻪ ﻛﻴﻠﻤﺎس اﻳﺮدﻳــﻼر ﲤـــﺎم‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر ﺗﺎﭘﻤﺎى ﲤﺎم اﻳﻼب ‪ 129+‬ﺳﻼم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن‪ 130‬ﺗﻮره ﺑﻴﻠﻴــﺐ ﺷﺮﻓﻪﻻرﻳﻦ‬‫ﺗﻮردﻳﻼر اورﻧﻰﻻرﻳﺪﻳـــﻦ ﺷـــﺎد ﻛﻴـــﻦ‬‫دﺳﺖ اﻟﻒ ﻻم ﻫﻢ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺑﺠﺎى‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب ﺗﻮردﻳﻼر اول اﻳﭽﻤﺎﻗﻘﻪ ﺟــﺎى‬‫اوﻏﻠﻮم اوﻟﺘﻮرﻏﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻨﮓده دﻳﮕﺎچ‬‫اوﻟﺘﻮروب آداب اﻳﻠﻪ ﺑــﺎشﻻرﻏﻪ ﺗـــﺎج‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺧﻮاﺟﻢ دﻳﺪﻳﻼر وﻟـــﻰ ﺧﺎن‬‫اى ﻛﻮزومﻧﻰ ﻧﻮرى ﺟﺴﻤﻴﻢ اﻳﭽﺮه ﺟﺎن‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﻳﺨﺸﻰ ﻓﺮزﻧﺪ ﻧﻴﻜﻮ ﺻﻔﺎت‬‫و اى ﻗﻮزم اوﻏﻠﻮم وﻟﻰ ﻋﺎﻟﻰ ﺻﻔﺎت‬‫آﻓـــﺘـــﺎﺑـــﻴـــﻢ ﺑـــﺮﭼﻪ ﻓﺮزﻧـــﺪﻳـــﻢ ارا‬‫ﺳﻦ اوزوﻧﮓ آﻏﺰﳝﺪاﻏﻰ ﻗﻨﺪﻳـــﻢ ارا‬‫واى ﻛﻮﻧﮕﻠﻮمﻧﻰ ﺧﻮﺷﻰ ﻛﻮزوم ﻧﻮرى‬‫ﺗـــﻦ ارا روح رواﻧـــﻴـــﻢ ﺣـــﻀـــﻮرى‬‫ﻃﺎﻗﺘﻴـــﻢ‬‫ﻃﺎق اوﻟﻮر ﺣﺪﻳﻦ آﺷﺮ ﻫﻢ ﻓﺮﻗــﺘﻴـــﻢ‬‫ﻛﻮرﻣﺴﺎم ﺑﺮ دم ﻳﻮزوﻧﮕﻨﻰ‬‫)‪{41}(21a‬‬‫اﳝﺪى ﻣﻨﺪﻳﻦ ﺑﺮ اﻳﻜﻰ ﻧﻜﺘﻪ اﻳﺸﺖ‬‫ﭼﲔ ﻗﻮﻻﻏﻴﻨﮕﻨﻰ ﺳﺎﻟﻴﺐ ﲢﺘﻰﻏﻪ ﻳﺖ‬‫ﺳﻨﮕﺎ دور ﻫﺮ ﻗﻴﺴـــﻰﺳﻰ ﻓﻨﺪ ﻋﺴﻞ‬‫ﻓﺎﻳﺪه ﻗﻴﻠﻐﺎى‪ 131‬ﺑﻮ ﭘﻨﺪﻳــﻢ ﻫﺮ ﻣﺤﻞ‬‫اى ﺑﻮﺗﻴﻢ ﺑﻴﻠﻐﻴـــﻞ ﻣﻮﻧﻰ آﮔﺎه ﺑـــﻮل‬‫ﻋﻤﺮ ﻛﻮر ﻳﻮز ﻳﻠﺪﻳﻦ آرﺗﻮق ﺷﺎه ﺑﻮل‬‫ﺧﺎﻃﺮ ﻧﻴﻜﺪه ﻛﻴﭽﺘﻰ ﺗﺎﭘﻤـــﺎق ﺑﺮ ﻋﺰﻳـــﺰ‬‫اوزى ﺣﻖ ﭘﺎك ﺑﺎ ﺣﻖ رﺳﻴﺪه ﺑﺎ ﲤﻴﺰ‬‫اﻳﻠﻜﻴﻨﻰ اوﺷﻼب‪ 132‬اﻧﺎﺑﺖ اﻳﻠـــﺎﺳﺎم‬‫اﻣﺮى ﺑﺮﻟﻪ ﺣـــﻘﻪ ﻃـــﺎﻋﺖ اﻳـــﻼﺳـــﺎم‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﻣﻜﻪ ﺳﺎرى ﻗﻴـــﻠﺴﺎم ﺳﻔﺮ‬‫ﻳﻮﻟﺪه ﺑﻮﻟــﺴﻪ ﺧﻀـــﺮ اﻟﻴـــﺎس راﻫﺒـــﺮ‬‫ﺗﻮﺷﺘﻰ ﻛﻮﻧﮕﻠﻮﻧﮕﻐﻪ ﻫﻮاى ﺑﻮﻟـــﺨﻄﻮر‬‫ﻋﺎﻟﻢ ﻏﻴﺐدﻳﻦ ﻣﻨﮕﺎ ﺑﻮﻟـــﺪى‬‫ﻇﻬـــﻮر‬‫اى وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﻏﻠﻮم‪ 133‬ﻫﺮ ﻛﻴﺸﻰ‬‫اوﭼﺮاﺳﻪ اﻟﭽﻰ ﺑﻮزوغ ﺻﻮﻓﻰ‬‫ﺗﺸـــﻰ‬‫دﻳﺴﻪ ﺑﻮﳌﺎس اﻧﺪاغ آدمﻧـــﻰ ﻋﺰﻳـــﺰ‬‫ﺗﺎ ﻇﻬﻮره ﻛﻴﻠﻤـــﺎﻳـــﻮب ﻋﻘـــﻞ ﲤﻴـــﺰ‬‫ﻛـــﻤـــﻴـــﺎﺑـــﺪور‬‫ﺧﻠﻖ اﻳﭽﻨﺪه اﻳﺰﻻﺳﻨﮓ ﻧـــﺎﻳـــﺎﺑـــﺪور‬‫ﭘﻮش‬‫ﺻﻮﻓﻰ ﻗﻮﻟــﺪه ﻋﺼـــﺎ دﻟـــﺪه ﻓـــﺮوش‬‫اوﻟﻴـــﺎدﻳـــﻚ ﺧﺬﻣﺘـــﻢﻏﻪ ﻛﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﻗﻄﺐﻟﻴﻚ دﻋﻮاﺳﻴﻨﻰ ﻛﻮپ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‬‫ﺣﺎﺟﻰﻻرﻧﻰ ﻫﻢ ﻛﻮروب ﻣﻦ ﻛﻮﭘﺮاﻏﲔ‬‫ﻧﻔﺴﻰﻏﻪ آواره‬‫اوﻟـــﻴـــﺎ اﺑـــﺪالﻻر‬‫ﻧﻴﭽﻪ آدمﻧﻰ ﻛﻮروب ﻣﻦ ﻣﻠﻪ‬‫‪ :B 129‬اﻳﻼب‬‫‪ 130‬ﺧﺎ ‪ 131‬ﻗﻴﻼى‬‫‪134‬‬‫‪ 132‬اوﺷﻼ‬‫ﺳـــﺮﮔـﺮدانﻟﻴـــﻐﻴـــﻦ‬‫‪ 133‬اوﻏﻠﻮ ‪ :A 134‬اواره‪ :B ،‬اوره‬‫‪299‬‬

‫‪Texts‬‬‫}‪(21b){42‬‬‫ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﺣﺞ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻣﻴﻨﮓ ﺑﺮ ﺳﺎﺗﺮ‬‫اوق ﺑﻴـﻼن ﺑﺮ ﭘﻠـــﻐﻪ آدمﻧـــﻰ ﺳﺎﺗـــﺮ‬‫ﺑﻮل اﻳﻜﻰ رﻧﮓ ﻓﺮﻗﻪدﻳﻦ ﭘﺮﻫﻴﺮ ﻗﻴﻞ‬‫ﻳﺎﻗﻪ اوﺷﻼب ﺣﻘﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﺗﻴـــﺰ‬‫ﻗﻴـــﻞ‬‫ﻳﻮق ﺑـــﻮﻻرده ﺑـــﻮى ﻣـــﺮدان ﺧـــﺪا‬‫آﺧﺮﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎى‪ 135‬اﳝـــﺎندﻳـــﻦ ﺟـــﺪا‬‫آرى‪ 136‬ﺻﻮﻓﻰ ﻋﺎرف ﺑﺎ اﻟﻠﻪ ﻛﺮك‬‫آرى ﺣﺎﺟﻰ ﻳﺎدى ﺑﻴـــﺖ اﻟﻠﻪ ﻛـــﺮك‬‫اى وﻟﻰ ﺧـــﺎن ﺗﻮره اﻓﻼﻃـــﻮن ﺑﻼم‬‫دﻳﺐ اﻳﺪﻳﻼر ﻣﻨﮕﺎ ﺑﻮ ﺳـﻮزﻧﻰ دادام‬‫ﺑﻮﻟـــﻤـــﺎﮔـــﻮر آدم ﺣـــﺮاﻣـــﻰزادهﺳـــﻰ‬‫ﻫﻢ ﻳﺮاﻣﺎس ﻗﻮﻟﺪﻳﻦ اﻳﺶ ﻛﻴﻠﻤﺎس ﺣﺴﻨﻰ‬‫ﺻﻮﻓﻰ ﺣﺎﺟﻰ ﺑﻮﻟﻮر اى وﻟﻰ ﺧـــﺎن‬‫دﻳﺐ ﻛﺮاﻣﺖ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر ﻣﻨﮕﺎ ﭼﻨـــﺎن‬‫آﻓﺘﺎﺑﻴﻢ ﻛﻴﻞ ﺑﻮ ﭼﺎىﻧﻰ اﻳﭻ اوزوﻧﮓ‬‫ﺧﻠﻖ ارا ﺗﺄﺛﻴﺮﻟﻴﻚ ﺑﻮﻟﺴﻮن ﺳﻮزوﻧﮓ‬‫ﻣﻬﺮﺑﺎنﻟﻴﻖ ﻣﻨﮕﺎ ﺑﻰ ﺣﺪ ﻗﻴﻠـــﺪﻳـــﻼر‬‫دﻟﺪاﻏﻰ ﺟﻤﻌﻰ ﺳﺮﳝﻨـــﻰ ﺑﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﺳﻦ اوزوﻧﮕﭽﻪ اوﻟﻴـــﺎ ﺧـــﺎص ﺑـــﻮل‬‫ﻣﻦ ﻧﻈﺮ ﻗﻴﻠﺪﳝﻜﻪ ﺑﺎ اﺧﻼص ﺑـــﻮل‬‫ﭼﺎىﻧﻰ اﻳﭽﺘﻴﻢ اوﺷﺒﻮ دم ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻠﻪ‬‫اﻳﻠﻪ‬‫ﻗﻠﻮق اﻳـــﻼب ﺣـــﺮﻣﺖ ﺗﻜﺮﻳـــﻢ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ اون آﻟﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪهﮔﻰ واﻗﻌﻪ‪ 137‬ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫اول‪ 138‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻛﺮﱘ ﻟﻄﻔــﻰ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﺑﻮل وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره ﺻﺎﺣﺒﻘـــﺮان‬‫}‪(22a){43‬‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر اون آﻟﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﺑﻰ ﻛﻤﺎن‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻰ ذﻛﺮﻳﻨﻰ دود‬‫ﺗﻴﻞﻻرﻳﺪه ذﻛﺮ ﺣﻖ ﻣـــﺬﻛﻮر اﻳـــﺪى‬‫دلﻻرﻳﺪه ﻳﺎد ﺣﻖ ﻣﺴﺘــﻮر‪ 140‬اﻳــﺪى‬‫آﻟـــﻪ‬‫ﺑﺮق ﺳﺮﻣﺖ وﻟـــﻰدﻳﻚ ﺳـــﺎل‬‫ﻣـــﺎه‬‫‪141‬‬‫رب و اﻏـــﻔـــﺮ ﻟـــﻰ آﻟـــﻬـــﻴـــﺎ درود‬‫ﻛﻮﻧﻼر اوﺗﻮب ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻰ ﺻﺎﺣﺐ ﻛﺮم‬‫ﭘ ـ ـ ﺎ د ﺷ ﺎ ﺧ ـ ـ ـ ﺎن ﺗ ـ ـ ـ ﻮ ر ه ﺧ ﻮ ﺟ ـ ـ ـ ﻢ ﻣ ﺤ ﺘ ـ ـ ـ ﺮ م‬‫ﺻﺤـــﺖ ﻋـــﺎﻟـــﻰﻻرﻳـــﻐﻪ ﺑﺮ ﻋـــﺰﻳـــﺰ‬‫ﻣﻬﻤﺎن ﺑﻮﻟﻮب ﻛﻴﻠﻴﺐ اول‪ 142‬ﺑﺎ ﲤﻴﺰ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﻮاﺟـﻢ ﻋﺰﻳـــﺰﻧـــﻰ اﺣﺘـــﺮام‬‫ﻛـــﺮام‬‫داﻳـــﻤﺎ ﻣـــﺴـــﺘـــﻐـــﺮق ﻓﻴـــﺾ‬‫ﻳﻮزﻻرى ﻗﺒﻠﻪ ﺳﺮى ﺗﻴـــﻠﺪه درود‬‫‪ 135‬ﺑ ـﻮﻟ ـﻐﺎن‬‫‪ 143‬ﺧﻮ‬‫‪300‬‬‫‪ 136‬ﻋﺎرى ‪ 137‬واﻗﻌﻪﻧﻰ‬‫‪139‬‬‫ﻋﺰت ﺣﺮﻣﺖﻻر اﻳﻠﻪ ﺧــﻮب‬‫‪ 138‬او‬‫‪ 139‬ورد ‪ 140‬ﻣﺴﺘﻮ ‪ 141‬دورود‬‫اﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫‪143‬‬‫‪ 142‬او‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺑﻮل ﻋﺰﻳﺰ‪ 144‬ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ اﻳﺮدى ﻫﻢ ﭘﺮه‬‫ﻳﻮق اﻳﺪى ﻛﻴﻠﮕﺎﻧﻼرى ﻣﻮﻧـــﺪه‬‫ﺧﻮﺟﻢ اﻳﻼب ﺑﻮل ﻋﺰﻳـــﺰﻏﻪ اﻟﺘﻔـــﺎت‬‫ﻣﻌﺮﻓﺖدﻳﻦ ﺳﻮز آﭼﻴﺐ ذات ﺻﻔــﺎت‬‫ﻛﻮپ ﺻﻼﺑﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺧﻮﺟﻢ‬‫اﻳﭽﻜﺎرﻳﻐﻪ ﻛﻮرﮔﻮراب ﻗﻮﻳـــﺪى ﻗـــﺪم‬‫آﻓﺘﺎﺑﻴﻢ وﻟﻰ ﺧﺎﻧﻴﻢ ﻗﻴﺪه ﺳﻦ دﻳـــﺐ‬‫ﻛﻮپ ﺳﻮراغﻻب ﺗﻔﺘﻴﺶ اﻳﻼب ﻳﺎد اﺗﻴﺐ‬‫ﺟـــﻮاب‬‫ﺣﺠﺮهده ﻃﺎﻋﺖده دﻳﺐ اول آﻓﺘـــﺎب‬‫}‪ {44‬اوﺷﺒﻮ دم ﻋﲔ ﺗﻼوت وﻗﺘﻰ دور‬‫ذﻛﺮﻏﻪ ﻣﺸـﻐﻮل ﻃﺎﻋﺖ وﻗﺘـــﻰ‬‫دور‬‫)‪ (22b‬اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اﻳﺸﺘﻴﺐ اول رﻫﻨﻤﻮن‬‫رو ﺑﺮﻳﺐ اول ﳊﻈﻪ ﺣـــﺎﻻت ﺟﻨـــﻮن‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺑﻰ اﺧﺘﻴـــﺎر ﻗﻮﻟﻨﻰ آﭼﻴـــﺐ‬‫ﻟﻄﻒ ﺷﻔﻘﺖ ﮔﻮﻫﺮﻳﻦ ﺑﻰ ﺣﺪ ﺳﺎﭼﻴﺐ‬‫ﺑﻮل ﻣﻨﺎﺟﺎﺗﻰ اوﻗـــﻮب دﻳـــﺐ رﺑﻨـــﺎ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺣﻘﻴــﺪه ﻛـــﻮپ دﻋـــﺎ‬‫ﭘﻴـــﺮ و ﺑـــﺎرا ﻗـــﺎدرا ﺑﻨـــﺪه ﻧـــﻮاز‬‫اول ﺣﺒﻴﻨﮓ دور رﺳﻮل‪ 146‬ﭘﺎك ﺑﺎز‬‫ﺣـــﻖ ﺣـــﺮﻣـــﺖﻻرﻳـــﺪه ﻓـــﺮزﻧﺪﳝـــﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن آﻳﻠﻴـــﻖ ﻣﻨـــﻰ دﻟﺒﻨـــﺪﳝـــﻰ‬‫اﻳﻜـــﻰ ﻋـــﺎﻟﻢده ﻋـــﺰﻳـــﺰ ﻣـــﺤـــﺘـــﺮم‬‫ﻗﻴﻠﻐﻴﻞ آﻧﻰ ﺧﻠﻖ ارا ﺻﺎﺣـــﺐ ﻛـــﺮم‬‫ﻫﻢ ﻛﻤﺎﻻﺗﻴـﻦ اﻧـــﻰ ﻣﺸـــﻬـــﻮر ﻗﻴـــﻞ‬‫دوﻟﺖ اﻗﺒـــﺎل اوﻳﻴـــﻦ ﻣﻌﻤـــﻮر ﻗﻴـــﻞ‬‫ﺟﻤﻠﻪدﻳـــﻦ ﻗﻴﻠﻐﻴـــﻞ زﻳـــﺎده دوﻟﺘﻴـــﻦ‬‫ﻣﻐﺮب و ﻣﺸﺮﻗﻘﻪ ﻳﺘـــﻜـــﻮر ﺷﻬﺮﺗﻴـــﻦ‬‫ﻗﺼﺪ ﻗﻴﻠﻐﺎن دوﺷﻤﻨﻰ ﭘﺴـــﺖ ﻗﻴـــﻞ‬‫ﻛﻴﻢ ﳝﺎنﻟﻴﻖ اﻳﻼﺳﻪ ﭘﺎﺑﺴـــﺖ‬‫ﻗﻴـــﻞ‬‫ﺗﻮت ﳝﺎن ﻛﻮزدﻳﻦ ﳝﺎن ﺳﻮزدﻳﻦ اﻣﺎن‬‫ﺳﺎﻗﻼﻏﻴـــﻞ ﻛﻴﻠـــﺴﻪ ﺑـــﻼى‬‫ﻧﺎﮔﻬـــﺎن‬‫ﺣـــﻖ ﺗـــﻌـــﺎﻟﻴـــﻐﻪ ﺗـــﻮﻻ ﻗﻴـــﻠـــﺪﻳـــﻼر‬‫ﻛﻮپ ﺗﻀﺮّع ﺑـــﺮﻟﻪ دﻋـــﺎ ﻗﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﺣﻖﻻرﻳــﻐﻪ ﺧـــﻮب‬‫ﻛﻮپ ﻣﻨﺎﺟﺎت دﻋـــﺎﻻرﻳﻨـــﻰ اوﻗـــﻮب‬‫}‪ {45‬ﺳﻮﻧﮕﺮه وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺣﺠﺮاﺳﻴﻐﻪ‬‫ﻛﻴﺮﮔﺎﻟﻰ ﺑﻮﻟـــﺪى روان‬‫ﻓﺮﺟـــﺎﺳﻴـــﻐﻪ‬‫)‪ (23a‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺑﺎﻗﻴﺐ ﭘﺎﻛﺬات‬‫ﻛﻮپ ﺗﺒﺴﻢﻻر ﺑﻴﻼن ﻛـــﻮپ اﻟﺘﻔـــﺎت‬‫ﻣﻴﻨﮓ ﻧﻮازﻳﺶده ﺣﺮمدﻳـﻦ ﺗﺎﺷﻘـــﺎرى‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر آﻟﻴـــﺐ ﺗـــﻮرمﻧـــﻰ‬‫رﻫﺒـــﺮى‬‫ﻛﻮردﻳﻼر ﻫﻢ ﭘﻴـــﺮه اول داده ﺟـــﺎن‬‫ﻛﻴﻠﺪى ﻛﻮﻧﮕﻞ اﻳﭽﺮه ﻧﺎﮔﻪ ﺑﻮل ﻛﻤﺎن‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﻛﻌﺒﻢ دﻳـــﺮ اﻳﺪﻳـــﻼر داﻳـــﻤـــﺎ‬‫ﺑﻰ اﻧﺎﺑﺖ وﻟﻰﻟﻴـــﻖ ﺣﻘﺪﻳـــﻦ ﺳﻨﮕـــﺎ‬‫ﺗﻌﻠﻴﻢ اوﭼﻮن ﻣﻨﮕﺎ اﻣﺮ اﻳـــﻼرﻣﻮﻛﲔ‬‫ﻓﻮﺗﻪ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﻮ ﺑﻴـــﻠﻴـــﻢ ﺑﺎﻳـــﻼرﻣﻮﻛـــﻦ‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر اﻫﻞ ﺣﺮم ﻣﻮﻧﺪاغ‬‫‪ 144‬ﻋﺰﻳﺰﻧﻰ‬‫‪145‬‬‫ﺳﺮه‬‫‪ 145‬وﻗﺖ ‪ 146‬رﺳﻮ‬‫‪301‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﻮ ﺗــﻮﻗﻒده اﻳــﺪﻳـــﻼر ﺑـــﺮ زﻣـــﺎن‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻳﺪﻳﻼر ﻛﻮﻧﮕﻞ اﻳﭽـــﺮه ﻫﻤـــﺎن‬‫ﻗﻴﻠﺴﻪﻻر ﻓﺮﻣـــﺎن دادم ﺑﺎﺷﻴـــﻢ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫اﻳﻼرم ‪ 147+‬آﻧﻰ ]ﻛﻮز و[‪ 148‬ﻗﺎﺷﻴﻢ ﺑﻴﻠﻪ‬‫دﺳﺖ اﻟﻒ ﻻم ﺑﺮﻟﻪ ﺗﻮردﻳﻼر ﻗﺮاب‬‫ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﺟﻢ ﺗــﻮرمﻧـــﻰ ﺑﺎ ﺷﺘـــﺎب‬‫ﺧـــﺎﻧﻪﻏﻪ‬‫ﺗﻮرﻏـــﻮزوب اداب اﻳـــﻠﻪ آﺳـــﺘـــﺎﻧﻪﻏﻪ‬‫اﻳﭽﻜﺎرى ﻛﻴﺮﮔﻴﻞ دﻳﺒﺎن ﺗﻜﻠﻴﻒ اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﻛﻴﻒﻻرﻳﻐﻪ ﻗﺎﻗﻴـﺒﺎن ﺗﻌﺮﻳـــﻒ اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫ﺧﻠﻔﻪدﻳﻦ ﺗﻌﻠﻴـــﻢ آﻟﻔﻴـــﻞ اى ﺑـــﻮﺗـــﻢ‬‫ﻋﻠﻢ ﺣﺎل ﺟﻤﻌﻰ ﺳﻨﮕﺎ ﺑﻮﻟﺴـــﻮن ﺑﻬﻢ‬‫اﻣﺮ اﻳﻠﻪ اﻳﭽﻜﺎرﻳـــﻐﻪ ﻛﻴﺮﮔﻴـــﺰدﻳـــﻼر‬‫ﻧﻴﭽﻪ آداب اﻳـــﻠﻪ اوﻟﺘـــﻮرﻏـــﻮزدﻳـــﻼر‬‫}‪ {46‬ﺗﺎﺷﻘﺎرﻳﺪه اوزﻻرى ﺗﻴﻜﻼب ﺗﻮروب‬‫ﻋﻠﻢ ﺣﺎل ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻗﻴﻠﻴﻨﮓ دﻳﺐ ﺑﻮﻳﻮروب‬‫)‪] (23b‬ﺧﻠﻘﻪ ﺗﻘﺼﻴﺮ ﭘﺎدﺷﺎﻫﻴﻢ ﺧﻮب دﻳﺒﺎن‬‫ﻋﻠﻢ ﺣﺎل ﺗﻌﻠﻴﻤﻴـــﻦ اﻳﺘـــﻤﺎﻛﻜﻪ ﺑﻴـــﺎن‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر آﺳﺘـــﺎن ﻣﻬﻤـــﺎن‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺗﻌﻠﻴـــﻢ‬‫ﺑﻴﺮدﻳـــﻼر‬‫ﻛﻴﻢ ﺗﻮﺟﻪده ﺧﻮاﺟﻢ ﻫﻢ اﻳﺮدﻳـــﻼر[‬‫‪149‬‬‫ﺗﺎﺷﻘﺎرى ﺧﻮاﺟـــﻢ ﺧﻠﻴـــﻔﻪ اﻳﭽﻜـــﺎرى‬‫ﺑﻮﻟـــﻮﺑـــﺎن اﻳﻜـــﻰ وﻟـــﻰﻻر‬‫ﻗﺎل ﺣﺎل درﻳﺎﺳﻰ ﻣﻮﺟﻴـــﻐﻪ ﻛﻴﻠﻴـــﺐ‬‫ﻣﻮﺟﻰ ﺗﻮﻟﻮب ﺗﺎﺷﻴﺐ اوﺟﻰﻏﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺣﺎل ﻋﻠﻤﻰﻏﻪ ﺗﻮرم ﻏﺮق ﻧـﻮر‬‫دل ﺳﺮوش ﻏﻴﺐدﻳﻦ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ ﻇﻬـــﻮر‬‫ﺣـــﺎل ﻋﻠﻤﻴـــﻦ اﺑﺘـــﺪا ﻫﻢ اﻧـــﺘـــﻬـــﺎ‬‫ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻗﻴﻠﺪى‪ 150‬ﺗﻮرم ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻏﻪ ﺟـــﺎ‬‫ﺗﺎﺷﻘﺎرى ﭼﻴﻘﻤﺎﻗﻘﻪ اﻣﺮ اﻳـــﻼب ﻳــﻨﻪ‬‫ﭘـــﻮﺗﻪ ﻫﻤـــﺖده ﺑﻴـــﻞ ﺑﺎﻏﻼب ﻳـــﻨﻪ‬‫ﺑﺎدﻟﻴـــﻖ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﻛﻮﻧﮕﻠـــﻰ ﺷﺎدﻟﻴـــﻖ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﻮاﺟـــﻢ ﻣﺒـــﺎرك‬‫ﺑـــﺎورى‬‫اﻟﻘﺼﻪ‪ ،‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرم ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﻳﺐ آرزو زﻳﺎرات ﺷﻴﺮ ﺧﺪا‬‫ﻛﻮﻧﮕﻞﻻرﻳﻐﻪ ﺗﻮﺷﻮب زﻳﺎراتﻏﻪ اراده ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرى ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫‪ 151+‬اﻟﻘﺼﻪ ﺳﻠﻄـــﺎن ﺗـــﺎج اوﻟـــﻴـــﺎ‬‫زﺑـــﺪة اﻟﺪﻫـــﺮﻳـــﻦ اول ﺷﻴـــﺮ ﺧـــﺪا‬‫‪ :B 147‬م ‪ 148‬ﻛﻮزوم‬‫‪ 149‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻛﻴﻢ ﺗﻮﺟﻪده ﺧﻮاﺟﻢ ﻫﻢ اﻳﺮدﻳﻼر‬‫ﺧﻠﻘﻪ ﺗﻘﺼﻴﺮ ﭘﺎدﺷﺎﻫﻴﻢ ﺧﻮب دﻳﺒﺎن ﻋﻠﻢ ﺣﺎل ﺗﻌﻠﻴﻤﲔ اﻳﺘﻤﺎﻛﻜﻪ ﺑﻴﺎن‬‫‪ 150‬ﻗﻴﻠﺪىﻻر‬‫‪302‬‬‫‪ :B 151‬ﻣﺮﻗﺪى ﻋﺎﻟﻰ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻣـــﺮﻗـــﺪى ﻋـــﺎﻟـــﻰﻻرى ﻓـــﺮﻏـــﺎﻧـــﻪده‬‫ﻣﻌﺮوف ﻣﺸﻬـــﻮر اﻳـــﺪى ﻫﺮ ﺧـــﺎﻧﻪده‬‫ﺑﺮ اوﻟﻎ ﺷﻬﺮ اﻳﺮدى آﺗﻰ ﻣﺮﻏـــﻨـــﺎن‬‫ﻗﻮﻳﻮﻟﻮب‪ 152‬ﻓﺮﻏﺎﻧﻪ ﻧﺎم ﺳـﺎﺑﻖ زﻣـــﺎن‬‫}‪(24a){47‬‬‫ﻛﻮن ﻳﻮروﺷﺪه ﺗﺎغ اﻳﭽﻴﺪه اول ﻋﺰﻳﺰ‬‫ﺷﻴـــﺮ ﺣـــﻖ داﻣـــﺎد‬‫اﻳﻜﻰ ﺗﺎغ اورﺗﺎﺳﻴﺪه روﺿﻪ ﺷﺮﻳـــﻒ‬‫اﻳﻜﻰ درﻳـــﺎ ﺑﺎشﻻرى اوزره ﻟﻄﻴـــﻒ‬‫ﺑﺮى آق ﺳﻮ ﺳﻮت ﻛﺒﻰ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺻﻔﺎ‬‫ﺑﺮى ﻛﻮك ﺳﻮ ﻧﻴﻞ رﻧﮓ ﺟﻮﻫﺮ ﳕﺎ‬‫اوﻧﮓ اﻳﻠﻪ ﺳﻮﻧﮓدﻳﻦ ﭼﻴﻘﻴﺐ اول اﻳﻜﻰ ﺳﻮ‬‫ﺑﺮ ﺑﺮى ﺑﺮﻟﻪ ﻗــﻮﺷـــﻮﻟـــﻮب رو ﺑـــﺮو‬‫ﻗﻮﺷﻮﻟﻮب ﻓﺮﻏـــﺎﻧــﻪ ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ ﻛﻴﻠـــﻮر‬‫ﺑﻮل ﺷﻬﺮ آﺑـــﺎدﻟﻴـــﻖ اﻧﺪﻳــــﻦ ﺑﻮﻟـــﻮر‬‫اورﺗـــﺎده ﺑﺮ ﻛـــﻮه ﻋﻈﻴـــﻢ اوﺳﺘﻴـــﺪا‬‫ﻣﺮﻗـــﺪى اﻧـــﻮار اول ﺷـــﻴـــــﺮ ﺧـــﺪا‬‫اﻳﺮدى ﻗﺮق ﺑﺮ ﻫﺠﺮت ﺗﺂرﻳﺨﻰ ﺳﺎل‬‫ﺑﻮل اﺻﺢ ﺳﻮز ﻫﺮ ﻛﻴﺸﻰ ﻗﻴﻠﺴﻪ ﺳﻮال‬‫ﺻﻔـــﺎ‬‫ﻳﺎر ﻏﺎر اول ﻣﺤــﻤـــﺪ ﻣـــﺼـــﻄـــﻔـــﻰ‬‫ﺑﻌﺪ ازاﻧﺤﻀﺮت‪ 154‬ﺧﻼﻓﺖ اﻳﻜﻰ ﺳﺎل‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺷﻪﻟﻴﻚ ﺗﺎﻓﻴــﺐ آﺧـــﺮ زوال‬‫‪155‬‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر اون ‪ 156+‬ﻳﻞ ﺷﺮﻳﻌﺖ آﺷﻜﺎر‬‫ﺳﻮﻧﮕﺮه ﻋﺜﻤﺎن ﺟﺎﻣﻊ اﻟﻘـــﺮان اوزى‬‫اون اﻳﻜﻰ ﻳﻞ ﻗﻴﻠﺪى ﺷﻪﻟﻴﻖ‪ 157‬ﺣﻖ ﺳﻮزى‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ اول‪ 158‬ﺣﻴﺪر دﻟﺪل ﺳﻮار‬‫آﻟﺘﻰ ﻳﻞ* ﺗﺨﺖ اوزره ﺗﻮردى‪ 159‬ﺑﺮ ﻗﺮار‬‫ﻛﻮﻓﻪ ﻣﺴﺠﺪﻳـــﺪه در وﻗـــﺖ ﳕــــﺎز‬‫اﻳﺸﺘﻴﺐ ﺗﻮرﮔﺎﻧﺪه ﺗﻨﮕﺮى ﺑﺮﻟﻪ راز‬‫)‪ (24b‬ﻋﺒﺪ رﺣﻤﺎن اﺑﻦ ﻣﻠﺠﻢ ﻛـﺎﻓﺮى‬‫‪161‬‬‫ﻳﻮزﻳﻐﻪ آﭼـــﻮق ﺟﻬﻨـــﻢﻧﻴـــﻨﮓ درى‬‫ﺑﻴﺮدى ﺣﻀﺮتﻏﻪ ﺷﻬـــﺎدت ﺷﺮﺑﺘﻴـــﻦ‬‫ﻳﺘﻜﻮزوب ﺗﻴﻐﻰ زﻫﺮﻟﻴـــﻖ‪ 162‬ﺿﺮﺑﺘﻴـــﻦ‬‫}‪ {48‬اﻧﺪه ﺣﺎﻇﺮ اﻳﺮدﻳﻼر‪ 163‬اﻳﻜﻰ اﻣﺎم‬‫اول ﺣﺴﻦ ﺑﺮﻟﻪ‪ 164‬ﺣﺴﲔ ﻣﺎﻫﻰ ﲤﺎم‬‫ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر ﺿــﺪوق‪ 165‬ارا اوﻟﺬاتﻧـــﻰ‬‫‪166‬‬‫ﺗﻌﺰﻳﻪ اوﻗﻮب ﺑﻴﺮﻳـــﺐ اﺳﻘـــﺎطﻧﻰ‬‫ﺗﻴﻮه ﻣﻴﻨﮕﺎن ﺑﺮ ﻧﻘﺎب ﭘﻮشﻟﻴـﻚ ﻋﺮب‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺣﺎﻇﺮ ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮرﻏﺎﻧﺪه‪ 167‬ﻗﺮاب‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر آﻟﻴﺐ اﻧﮕـــﺎ اﻳﻜـــﻰ اﻣـــﺎم‬‫ﺑﻮل وﺻﻴﺖ اﻳﺮدى ﺣﻀﺮﺗﺪﻳـﻦ ﲤـــﺎم‬‫ﺣﻀﺮت ﺑـــﻮ ﺑﻜـــﺮ ﺻﺪﻳـــﻖ‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﻓﺎروق اﻋﻈـــﻢ دره دار‬‫‪ 152‬ﻗ ـﻮﻳ ـﻮب‬‫‪ 159‬ﺗﻮروب‬‫‪153‬‬‫درﮔـــﺎه ﻛﻨﻴـــﺰ‬‫‪160‬‬‫‪ :B 156‬اﻳﻜﻰ‬‫‪ 155‬درره دار‬‫‪ 153‬داد ‪ 154‬ازاﻧﺤﻀﺮ‬‫‪ 164‬ﺑﺮ‬‫‪ 163‬اﻳﺮدﻳﻼ‬‫‪ 160‬زار ‪ 161‬در ‪ 162‬زﻳﺮﻟﻴﻖ‬‫‪ 157‬ﺷﻪ ‪ 158‬او‬‫‪ 165‬ﺿﺪق‬‫‪ :A 166‬اﻳﺴﻘﺎتﻧﻰ‪ :B ،‬اﺳﻘﺎتﻧﻰ ‪ 167‬ﺗﻮرﻋﺎﻏﺎﻧﺪه‬‫‪303‬‬

‫‪Texts‬‬‫اول ﺗﻴﻮه ﻣﻴﻨﮕﺎن آﻟﻴﺐ ﺑﻮﻟﺪى روان‬‫ﺑﻮﻟﺪى اﻳﻠﻨﻰ ﻛﻮزﻳﺪﻳﻦ اوﻟﺪم‬‫ﻧﻬـــﺎن‬‫ﻣﻠﻚ ﻓﺮﻏﺎﻧﻪ اوزه آﻟﻴـــﺐ ﻛﻴـــﻠﻴـــﺐ‬‫اوﺷﺒﻮ اﻳﻜﻰ ﺗﺎغ اراﺳﻴـــﻐﻪ‬‫ﻳـــﺘﻴـــﺐ‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر ﺑﻮل ﻛﻮه ﻋﻈﻴﻢ اوﺳـــﺘﻴـــﻐﻪ‬‫ﭘﺎرﺳﲔ دﻳﺐ ﺟـــﺎى ﻣُﻬﻢ اوﺳـــﺘﻴـــﻐﻪ‬‫اول اﻣﺎم اﻛﺒـﺮﮔﻪ زﻳـــﻦ اﻟﻌـــﺎﺑﺪﻳـــﻦ‬‫ﺣﻀﺮت ﺷﺎه ﺣﺴﻴـــﻦدﻳــﻦ ﻧﻘﻞ ﺣﻴـــﻦ‬‫دﻳﺪﻳﻼر اول راوﻳـــﻼردﻳـــﻦ ﻣـﻌـﺘـﺒـــﺮ‬‫ﻳﺘﻰ اﻗﻠﻴﻢ اﻳﭽﺮه‪ 168‬اول ﺧﻴـــﺮ ﻇﻔـــﺮ‬‫اول ﻛﻮﻧﻰ ﺣﻀﺮت‪ 169‬ﺷﻬﺎدت ﺗﺎﻓﺘــﻰﻻر‬‫ﻳﺘﻰ ﺻﻨﺪوقﻧـﻰ ﻳﻐـــﺎﭼﻴــﻦ ﭼﺎﻗﺘـــﻰﻻر‬‫ﻳﺘﻰ ﺻﻨﺪوقﻧﻰ ﺑﺮ اوى اﻳﭽﺮه آﻟﻴﺐ‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر ﺻﻨﺪوقﻧﻰ آﻏﺰﻳﻨــﻰ ﻳﺎﻓﻴـــﺐ‬‫)‪ (25a‬اوﺷﺒﻮ ﻳﺘﻰدﻳﻦ ﺑﺮﻳﻐﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر‬‫آﻏﺰﻧﻰ ﻣﺤﻜﻢ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ ﻗـــﻮﻓــﻼدﻳـــﻼر‬‫ﻳﺘﻰ ﻗﺖ ﺑﻮﻟﻐﺎردﻳــﻦ ﭘﻮﺷﺶ‪ 170‬ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻫﺮ ﺑﺮﻳﻦ ﻗﻔﻠﻴﻨﻰ ﻫﻔﺖ ﺟﻮﺷﺶ‪ 171‬ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫}‪ {49‬ﺑﻴﺮدﻳﻼر اول ﺗﻴﻮهﻟﻴﻚ اﻋﺮاﺑﻴﻐﻪ‬‫اﺻﺤﺎﺑﻴـــﻐﻪ‬‫ﺗﻴﻮهﻧﻰ ُﺑﻮﻳﺪاﺳﻨﺪﻳـــﻦ اﻳﻜـــﻰ‬‫اﻳﺮﻣﺎس اﻋﺮاﺑﻰ اوزﻳـــﻦ‬‫اﻣـــﺎم‬‫اوﺷﻼﺑﺎن ﺑﺎرﻏﺎن اﻳﺪﻳــﻼر و اﻟﺴـــﻼم‬‫وﻗﺖ دﻓﻦ اﻳﺘﻜﺎﻧﺪه آﭼﻴﺐ ﻛﻮردﻳﻼر‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ ﻫﺮ ﺻﻨﺪوق اﻳﭽﺮه ﺗﻮردﻳــﻼر‬‫ﺑﻮل رواﻳﺎت اﺻﺢ اى ﺧﺎص و ﻋــﺎم‬‫ﺷﻚ و ﺷﺒﻬﻪﻧﻰ ﭼﻴﻘﺎر دﻟﺪﻳﻦ ﲤـــﺎم‬‫ﻳﺘﻰ ﻳﻮز ﺗﻮﻗﺴﺎن اﻳﻜﻰ ﺗﺄرﻳﺦ ﺳــﺎل‬‫اﻳﺮدى اول ﺳﻠﻄﺎن ﺣﺴﲔ ﺻﺎﺣﺐ ﻛﻤﺎل‬‫ﺣﻀﺮت ﺟﺎﻣﻰ‪ 172‬ﺑﻴﻼن ﻛﻮپ ﻋﺎﳌﺎن‬‫ﻋﺰم ﺑﻠﺦ اﻳﺘﻜﺎﻧـــﺪه اول ﺻﺎﺣﺒـﻘـــﺮان‬‫ﭘـــﺎدﺷـــﺎه‬‫ﺣﻀﺮت ﺷﻴﺮ ﺧﺪادﻳــﻦ ﺟـــﺎﻟـــﻰ ﺟـــﺎه‬‫آﭼﺘﻰﻻر ﻣﺮﻗﺪ ﺷﺮﻳﻒﻻرﻳـــﻦ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ‬‫ﻳﻮز ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻨـــﺒـــﺬﻻر ﻳـــﺎﻓﻴـــﺐ‬‫اﻳﺮدى ﺳﻜﺰ ﻳﻮز ﻳﮕﺮﻣﻪ آﻟﺘﻰ ﺳـــﺎل‬‫ﺗﺄرﻳﺦ اﻧﺤﻀﺮﺗﻴﻢ‪ 173‬ﺧﻮرﺷﻴـــﺪ ﺟﻤـــﺎل‬‫ﺷﺎه ﻧﺼﺮ اﻟﺪﻳﻦ ﻫﻤﺎﻳﻮن ﻓﺎل دﻳﮕﺎن‬‫ﻣﻠﻚ ﻓﺮﻏﺎﻧﻪﻧﻴﻨﮓ اول آﻟﻐـﺎن ﻫﻤـــﺎن‬‫اﻳﺮدى ﺗﺄرﻳﺦ ﻧـــﺎﻣﻪ آﻧـــﻰ ﻗـــﻮﻟﻴـــﺪه‬‫ﺟﻮﺳﺘﺠـــﻮى ﺣﻀـــﺮﺗﻴـــﻢﻧـــﻰ ﻳـــﻮﻟﻴـــﺪه‬‫)‪ (25b‬ﺗﺎغ ﺻﺤﺮا ﺑﺤﺮ ﺑﺮﻧﻰ آﺧﺘﺎرﻳﺐ‬‫ﻳﻮرﻣﻴﺶ اﻳﺮدى ﺗﺎﻏﻼرﻧﻰ ﻗﻮﻣﺘﺎرﻳـــﺐ‬‫ﺗﺎﻓﺘﻰ آﺧﺮ ﺑﻮل ﺑﺸــﺎرت ﺑﺮﻟﻪ ﺳـــﺎز‬‫ﭘﺎرﺳﲔ دﻳﺐ ﻛﻮه اﻋﻈــﻢ اوزره ﺑـــﺎز‬‫ﺣﻀﺮت ﺷﻴـــﺮ ﺧـــﺪا ﻣـــﺮﻗـــﺪﻻرﻳـــﻦ‬‫ﺗﺎﻓﺘﻰﻻر ﺟﺴـــﻢ ﺷﺮﻳـــﻒ اﻣﺠﺪﻻرﻳـــﻦ‬‫}‪ {50‬ﻛﻨﺒﺬ ﻋﺎﻟﻰ ﻋﻤﺎرت ﻗﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﺧﻂ ﺑﻮﺗﻮب ﻓﺘﻮا رواﻳـﺖ ﻗﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﺗﺎﻓﻴﺒﺎن ﻣﻮﻧﺪاغ ﺑﺸـــﺎرت‬‫‪ 168‬اﻳﭽﺮ ‪ 169‬ﺣﻀﺮ ‪ :AB 170‬ﭘﻮﺷﻴﺶ ‪ :AB 171‬ﺟﻮﺷﻴﺶ ‪ 172‬ﺟﺎم ‪ 173‬ﻧﺤﻀﺮﺗﻴﻢ‬‫‪304‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اول ﻫﻤـــﺎﻳـــﻮن ﭘـــﺎدﺷـــﺎﻫــﻰ ﻣﺤﺘـــﺮم‬‫ﻛﻮﺗﺎرﻳـــﺐ ﺗـــﻮغ ﻧﻴـــﭽﻪ ﺑﻴـــﺮاق ﻋﻠﻢ‬‫وﻗﻒ اﻳﺘﻴﺐ ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﻣﻴﻨﮓ ﻗﻮﺷﻠﻴﻖ‪ 174‬زﻣﲔ ﺷﻴﺦﻻر ﺗﻌﲔ اﻳﺘﻴـــﺐ اﻧﺪﻳـــﻦ ﻛﻴـــﻦ‬‫ﺑﻮل ﺳﺨﻦﻧﻰ اﺻﻠﻴﻐﻪ ﺳﺎﻟﻐﻴـــﻞ ﻗﻮﻻغ‬‫ﺑﻬﺮه آﻟﺴﻨﮓ ﻣﻌﻨﻰ ﻛﻮپ آﻗـﺎر ﺑﻮﻻغ‬‫ﻗﺪرت اﻟﻠﻪ ﺑﻴﻼن ﺗـــﺎﻓﻴـــﺐ ﻛﻤـــﺎل‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺎﺷـــﻘﻪ ﺳـــﺎل‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر ﺣﺎﻃﻢ ﻃﻰ ﻋﺎﻟـــﻰ ﻫﻤـــﺘـــﻰ‬‫ﺑﻴـــﻮه ﺑـــﻴـــﭽـــﺎرهﻻرﻏـــﻪ ﺷـــﻔـــﻘـــﺘـــﻰ‬‫دﺳﺘﮕﺎه ﻋﺎﻟﻰ ﺑﻮﻟـــﻮب ﻏﻴـــﺮت ﺑﻠﻨــﺪ‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻐﻪ ﺷـــﺎهﻻر ﺑﻮﳌـــﺎى‬‫ﭘﺴﻨـــﺪ‬‫آرزوى روﺿـــٌﻪ ﺷـــﻴـــــــــﺮ ﺧـــــــــﺪا‬‫اﻳﻼﻣﻚ ﺑﺎرﻳـــﺐ زﻳـــﺎرت‬‫اﻟـــﺘـــﺠـــﺎ‬‫آﺧﺮ اﻻﻣـــﺮ اول زﻳـــﺎرﺗـــﻐـــﻪ ﻗـــﺪم‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺑـــﺎرﻣـــﺎقﻻرى ﻻزم ﺑـــﻮ دم‬‫ﻣﺮﻏﻨـــﺎن اﻫـــﻠــﻴـــﻦ اﻛـــﺎﺑـــﺮزادهﺳـــﻰ‬‫ﻳﺎش ﻳﮕﻴﺖﻻرﻧﻴﻨﮓ ﲤﺎم‪ 175‬آزادهﺳـﻰ‬‫)‪ (26a‬ﺟﻤﻊ ﺑﻮﻟﻮب ﻛﺎﺗﻪ ﻛﻴﭽﻴﻚﻻر ﺗﻮﻓﺘﻮف‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻮرم ﺟﻨـــﺎبﻻرﻳـــﻐﻪ ﻛـــﻮف‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺧﺬﻣﺖ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ آداب اﻳﻠﻪ‬‫ﺑﺎرﻣﺎق اوﭼﻮن ﻗﺼﺪ اﻳﺘﻴﺐ ﻫﺮ ﺑﺎب اﻳﻠﻪ‬‫ﺻﻮﻟﺖ اﻳﻠﻪ ﺑﻮل ﺗـــﻮرم آﻃﻼﻧﺪﻳـــﻼر‬‫ﺷﺎه ﻣــﺮدان ﺳـــﺎرﻳـــﻐﻪ ﻳـــﻮزﻻﻧﺪﻳـــﻼر‬‫ﻗﻄﻊ ﻣﻨﺰل ﻃﻰ ﻣﺮاﺣـــﻠـــﻪ ﻗﻴـــﻠﻴـــﺐ‬‫ﻳﻮل ﺑﺎﺳﻴﺐ ﺗﺎغ دواﻧﻼردﻳـﻦ آﺷﻴـــﺐ‬‫}‪ {51‬اول ﻣﺰارى ﺷﺮﻳــﻔﻪ دوﻟﺖ ﺑﻴﻠﻪ‬‫ﻗﻮﻧﺪﻳﻼر اﻧﭽﻪ اﺳـــﺎس ﺻﻮﻟﺖ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫اوﻟﺘﻮروب آﺳـــﺎﻳـــﺶ اﻳﻠﻪ ﺳـــﺎﻋﺘـــﻰ‬‫ﺗﺎﻓﺘﻰﻻر آرام ﻛﺘﻴـــﺐ ﻳـــﻮل ﻣﺤﺒﺘـــﻰ‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر روﺿﻪ ﺳﺮى اﺧـــﻼص اﻳﻠﻪ‬‫ﻫﺮﮔﺎ ﺑﺎرﮔﺎن اول ﻣﺮﻳﺪ و ﺧﺎص اﻳﻠﻪ‬‫اﻋﺘﻘـــﺎد اﻳﻠﻪ زﻳـــﺎرت ﻗـــﻴـــﻠـــﺪﻳـــﻼر‬‫ﺻﺪق دل ﺑﺮﻻن ﻋﺒـــﺎدت ﻗﻴــﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﻗﻮﺷﻘﻪ زﻳﺎرﺗﺪﻳـﻦ ﻳـــﺎﻧﻴـــﺐ‬‫ﺗﻮﺷﺘﻰﻻر اوﻳﻨﺎب ﻛﻠﻮﺷﻴﺐ ﻗــﻮاﻧﻴـــﺐ‬‫اﻣﺮ ﻓـﺮﻣـــﺎﻳـــﺶ ﺑﻴﻠﻪ ﻗـــﻮى ﺳﻮﻗـــﻮم‬‫ﺳﻮﻳﺪوروب اﻫﻞ ﻣﺰار ﻗﻴﻠﺪى ﻫﺠـــﻮم‬‫ﭘﺎرﺳﲔ ﺧﻠﻘﻰ اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴـﻚ ﲤـــﺎم‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺗﻮرمﻏﻪ ﺟـــﺎن ﺑـــﺮﻟﻪ ﻏـــﻼم‬‫ﺗـــﺎن آش ﻧـــﺎز ﻧﻌﻤـ ــﺖ ﺗـــﺎرﺗﻴـــﻼر‬‫ﭘﺎرﺳﲔ ﺧﻠﻘﻰدﻳﻦ‪ 176‬اول آش آرﺗﻴﻼر‬‫ﺧﻠﻖ‪ 177‬ﭘﺎرﺳﲔ ﺷﻴﺦﻻر اﻧﻌﺎم آﻟﻴﺐ‬‫ﻛﻮپ دﻋﺎﻻر ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻗﻮل ﻛﻮﺗﺎرﻳــﺐ‬‫)‪ (26b‬ﺑﻮﻟﺪى ﺟﻤﻠﻪ آش ﻧﺎندﻳﻦ ﺳﺮﻓﺮاز‬‫ﻗﺎﻟﻐﺎى آرﺗﻴﺐ ﻳﻴﺴﻪ ﺟﻤﻌﻰ ﻗﻴﺶ ﻳﺎز‬‫اول ﻛﻴﭽﻪ ﻣـﺰار ﺷﺮﻳـــﻒ ﺗﮓﻻرﻳﺪه‬‫ﻳﺎﺗﻰﻻر ﺗﻮﻧﺎب ﻛﻮﻧﮕـــﻞ اﺳـــﺮارﻳـــﺪه‬‫‪ 174‬ﺧﻮﺷﻠﻴﻖ‬‫‪ 175‬م‬‫‪ 176‬ﺧﻠﻖدﻳﻦ‬‫‪ 177‬ﺧﻠﻘﻰ‬‫‪305‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺻﺒﺢ وﻗﺖده ﺑﺮ ﻋﺰﻳﺰ ﺧﻮش ﻟﺒــﺎس‬‫ﻳﻮزى ﻧﻮرﻟﻴﻚ ﺻﻮرت ﺧﻮش ﺣﻖ ﺷﻨﺎس‬‫}‪ {52‬ﺑﻮل ﻃﺮﻳﻘﻪ ﻣﺮد ﻣﺮداﻧﻪ ﻛﻴﻠﻴـﺐ‬‫اوﻗﻮدى ﺑـــﺎﻣﺪاد ﳕﺎزﻳـــﻦ ﻳـﻘﻴـــﻠﻴـــﺐ‬‫ﻓﺮضﻧـــﻰ ﺗـــﻮرم ﺑﻴـــﻠﻪ ﻗﻴـــﻠﺪى ادا‬‫ﻛﻮروﺷﻮب ﺗـــﻮرمﻏﻪ دﻳـــﺪى ﻣـــﺮﺣﺒـــﺎ‬‫دﻳﺪى اى ﺗﻘﺼﻴﺮ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ‬‫ﺗﻮش ﻛﻮروﲟﻦ ﺳﻴﺰﻧﻰ اى ﺧﻮش ﺻﻮﻟﺘﻴﻢ‬‫ﺣﻀـــﺮت ﺷﻴـــﺮ ﺧـــﺪا ﺗـــﻮﺷـــﻮم ارا‬‫ﺳﻴـﺰﻏﻪ ﺑـــﻮﳌﻴـــﺶﻻر ﻧﺴﺐ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﺎﺑﺎ‬‫ﺑﺎﺷﻴﻨﮕﻴﺰﻏﻪ ﻳﺘﻰ ﭼـــﺮاغ ﻳﺎﻧـــﺪوروب‬‫ﻫﻢ ﻣﻨﮕﺎ اﻣﺮ اﻳﺘﻴﻼر ﺧﻮب ﻗﺎﻧﺪوروب‬‫ﺑﺎر وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻓﺮزﻧﺪﳝـﻐﻪ اﻳﺖ‬‫ﻳﺘﻰ اﻗﻠﻴﻢ ﻓﺘﺤﻰ دﻟﺒﻨﺪﻳـــﻤـــﻐﻪ اﻳـــﺖ‬‫اﻳﺸـــﻜـــﺎﻟﻰ‬‫آﭼـــﻘـــﺎﻟﻰ‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ ﻳﺘـــﻰ اﻗﻠﻴـــﻢ‬‫اول وﻟﻰ ﺻﺎﺣﺒـــﻘﺮاﻧـــﻴـــﻢ‬‫دﺳﺖ اورﻏﺎى ﻛﻮﺗﺎرﻳـــﺐ ﺗﻮغ ﻋﻠـــﻢ‬‫ﻓﺘﺢ ﻧﺼﺮت ﺗﺨﺘﻰﻏﻪ ﻗﻮﻳﻐـــﺎى ﻗـــﺪم‬‫ﻣﻬﺮﺑﺎﻧـــﭽﻴﻠﻴـــﻖ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ ﺷﻴـــﺮ ﺧـــﺪا‬‫ﺳﻴﺰﮔﺎ ﻛﻮردﻳــﻼر ﺑـــﻮ دوﻟﺖﻧـــﻰ روا‬‫اول ﻋﺰﻳﺰ ﺑﻮل‪ 178‬ﺗﻮﺷﻨﻰ ﺗﻘﺮﻳــﺮ اﻳﻼدى‬‫اوﻓﻜﺎﺳﻰ ﺗﻮﻟﻮب ﻫﺮ آﻧـــﭽﻪ ﻳﻐـــﻼدى‬‫‪180‬‬‫اوچ ﻣﺮاﺗﺐ ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻼب ﻳﺎش آﻗﻴﺐ‬‫ﻛﻴﻠﺘـــﻮروب آداب ﺗﻌـــﻈﻴـــﻢﻧﻰ ﺑﺠـــﺎ‬‫ﺗﻮش ﺣﻘﻰ دﻳﺐ اوﺷﺒﻮ ﻋﺰﻳـــﺰﻏﻪ ﻳﻨﺎ‬‫ﺑﻰ ﻋﺪد اﻧﻌـــﺎم اﺣﺴـــﺎن ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫اﻫﻞ ﺗﻘﻮا ﺧﻠﻘﻰدﻳﻦ دﻳـــﺐ ﺑﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫اول ﻋﺰﻳﺰدﻳﻦ ﺳﻮرادﻳﻼر ﺧﺎن ﺳﻴـــﻦ‬‫ﺟــﺎى ﺗﻌﻴـــﻦ ﻛﻠﺒٌﻪ اﺣـــﺰاﻧـــﻪ ﺳـــﻴـــﻦ‬‫اول ﻋﺰﻳﺰ ﺑﻴﺮدى ﺟﻮاب ﻣﻨﻰ اوﻳــﻮم‬‫ﺣﻀﺮﺗﻪ ﻫﻤﺴـــﺎﻳﻪ ﻣﻦ اوﻟـــﺘﻮرﻣﻴـــﺸـــﻢ‬‫}‪ {53‬ﺷﻴﺮ درﮔﺎه ﺑﺎﺑﺎﻧﮕﻴﺰﻏﻪ ﻣﻦ ﻣﺪام‬‫اوى ﺗﻮﺗﺎش ﻗﻮﺷﻨﻰ اﻳﺮورﻣﻦ ﺑﻴﻞ ﻏﻼم‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﺗﻮرم ﺑــﻮ ﻳﺮدﻳـــﻦ ﻛﻴﺘـــﻜﻮﭼﻪ‬‫ﺑﻴﺰ ﺟﻮﻧﺎب ﺗﺎ ﻣﺮﻏــﻨـــﺎﻧـــﻐﻪ ﻳﺘﻜــﻮﭼﻪ‬‫اوﻳﻮﻧﮕﺰﻏﻪ ﺑﺎرﺷﻴﺐ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺗﻮروﻧﮓ‬‫ﻫﻢ زﻳﺎرت اﻳـــﻼﺳﻚ ﺑﺮﮔﻪ ﻳﻮروﻧﮓ‬‫دﻳﺪى ﺗﻘﺼﻴﺮ ﺳﻴﺰ ﺟﻮﻧﺎﮔﻮﻧﭽﻪ ﻛﻴﻼى‬‫ﺻﺤﺒﺘﻴﻨﮕﻴﺰﻧﻰ ﺗﺎﻓﻴﺐ ﺧﺬﻣﺖ ﻗﻴـــﻼى‬‫اوىﮔﺎ ﻳﺎﻧﺪى اول ﻋﺰﻳﺰ اﻟﻴﺐ ﺟﻮاب‬‫ﺣﻖ ﺑﻴﻠﻮر و اﻟﻠﻪ اﻋﻠـــﻢ ﺑﺎﻟـــﺼـــﻮاب‬‫اﻧﺪه ﺗﻮرم ﻧﻴﭽﻪ ﻓﺮﺻﺖدﻳﻦ‪ 181‬ﻛﻴــﻦ‬‫ﺗﻮﺷﻨﻰ ﻛﻮرﮔﺎن اول ﻋﺰﻳﺰﻧﻰ ﻛﻮرﻣﺎﻛﲔ‬‫ﺑـــﺎر‬‫ﻃﺮﻓﻪ ﺳﺎﻏﻴﻨﺪﱘ اﻧﻰ ﻛـﻮرﻣـــﺎﻛﻜﻪ زار‬‫ﻳﺨﺸﻰ آدم اﻳﺮﻛﲔ اول اﻳﺘﻴﺐ ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻫﻢ ﻛﻮروب ﻛﻴﻞ اوﻳﻼرﻳﻦ ﺗﻌﲔ ﺑﻴﻠﻴﺐ‬‫)‪ (27a‬اول ﻣﺰار ﺷﻴﺮﻳﻐﻪ‪ 179‬ﺗﻮرم ﻳﺎﻧﻴﺐ‬‫ﺑﺮ ﻣﻼزﻳـــﻢﻏﻪ دﻳﺪﻳـــﻼر ﺗﻴـــﺰ‬‫‪ 178‬ﺑﻮ‬‫‪306‬‬‫‪ 179‬ﺷﻴﺮﻏﻪ‬‫‪ 180‬ﺑﺎﻗﻴﺐ‬‫‪ 181‬ﻛﻮﻧﺪﻳﻦ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫)‪ (27b‬ﺑﺮ اﻳﻜﻰ ﺳﺎﻋﺖ ﮔﭙﺮﺷﻤﺎكﻟﻴﻚ ﻛﺮك ﻃﺮﻓﻪ ﻛﻮﻧﮕﻠﻮم ﺗﺎرﺗﻴﺐ اوز ﺗﺎﻧﺪى ﻳﻮرك‬‫اول ﻋﺰﻳﺰﻧﻰ ﺑﺎردى آدم آﺧﺘـــﺎرﻳـــﺐ‬‫ﺷﻴﺦﻻردﻳﻦ ﺳﻮردى ﲢﻘﻴﻖﻻب ﺑﺎرﻳـﺐ‬‫ﺑﺮ ﻋﺰﻳﺰ ﺧﻮش ﺻﻮرت ﻫﻢ ﺧﻮش ﻟﺒﺎس‬‫ﻗﺎره ﺳﺎﻗﺎلﻟﻴﻚ اوزى ﻣﺮدان اﺳــﺎس‬‫‪182‬‬‫ﻫﻢ آﻟﻴﺐ ﺑﺎرﻣﺎﻗﻘﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﻣﻦ ﺷﺘـــﺎب‬‫دﻳﺐ اﻳﺪى ﺣﻀﺮت ﺑﻴﻼن ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﻣﻦ‬‫ﻣﻦ ﻏﻼم اول ﻋﺎﻟﻰ آﻟﺘﻮن ﭘـــﺎﻳﻪ ﻣﻦ‬‫ﺷﻴﺦﻻر ﺣﻴﺮان ﻗﺎﻟﻴـــﺐ ﺟﻤـــﻊ ﲤـــﺎم‬‫اﻧﺪاغ آدم ﻣﻮﻧﺪه ﻳﻮﻗـــﺪور و ﺳـــﻼم‬‫ﺑﻮل ﻣﺘﻮﻟﻰدﻳﻦ اوزﮔﺎ ﺣـــﻮﻟـــﻰ ﻳــﻮق‬‫ﺟﺎﻧﺐ اﻃﺮاف ارى وى ﺳﻴـﺮ ﻗﻮروق‬‫}‪ {54‬ﺷﻴﺦﻻرﻧﻰ ﺑﺮﭼﻪﺳﻰ ﺣﻴﺮان ﺑﻮﻟﻮب‬‫اول ﻣﻼزﱘ ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻴـــﻠﺪى ﻗﻮﺷﻮﻟـــﻮب‬‫وﻟﻰ ﺧـــﺎن ﺗﻮرهﻧـــﻰ ﺧﺬﻣـــﺖﻻرﻳـــﻐﻪ‬‫ﺧﻀﺮ ﻛﻴﻠﮕـﺎن ﺧـــﺎص ﺻﺤﺒﺖﻻرﻳـــﻐﻪ‬‫ﻋﺮض ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر دﻳﺒﺎن ﺗﻘﺼﻴـــﺮ ﺗـﻮرم‬‫ﻳﻮق ﺑﻮ ﻳـــﺮده ﻣﻮﻧـــﺪاغ آدم ﻣﺤﺘـــﺮم‬‫ﺟﻤﻠﻪ اﺗﻔﺎق‪ 183‬اﻳـــﻠﻪ ﺣﻜﻢ اﻳـﻼﺑـــﺎن‬‫دﻳﺪﻳـﻼر اﺑـــﺪال ﻳـــﺎ ﻏﺎﻳـــﺐ اﻳـــﺮان‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اﻧﮕﻼﺑـﺎن‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻃﻼ ﻛﻤـــﻮش ﺻﺪﻗﻪ دﻳﺒـــﺎن‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﻗﻮىﻻر ﺳـــﻮروروب ﺷﻜـــﺮاﻧﻪﻏﻪ‬‫ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻼب ﺑﺎش اوروب آﺳﺘــﺎﻧﻪﻏﻪ‬‫)‪ (28a‬ﺷﺎد ﺧﺮم ﻣﺮﻏـــﻨـــﺎﻧﻐﻪ ﻳﺎدﻳـــﻼر‬‫ﺑﻮل ﺑﺸـــﺎرتﻧﻰ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ ﻗﻮاﻧﺪﻳـــﻼر‬‫ﻛﻴﻠﻴﺐ اﻳﺮدى ﺑﺎرﻏﺎﻟﻰ ]آﻟﻴﺐ ﺟﻮاب[‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺣﻀﺮت ﻋﻠﻰ ﻛﺮم اﻟﻠﻪ وﺟﻪﻧﻴﻨﮓ‪ 184‬ﺗﻮشﻻرﻳﺪه ﻛﻮروب‬‫ﻣﺰار ﺷﺮﻳﻒﻻرىﻧﻴﻨﮓ‪ 185‬آﭼﻤﺎﻗﻘﻪ اﻣﺮ ]ﻗﻴﻠﻐﺎنﻻرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ[‬‫‪186‬‬‫وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺎﺷـــﻘـــﻪ‬‫ﻳﺘﻴـــﺐ اﻳﺮدﻳـــﻼر ﺧﻀﺮ‬‫ﺑﺮ ﻛﻴﭽﻪ اوﻳﻼرﻳﺪه ﻳﺎﺗﻜـــﺎﻧﺪه ﺗﻮش‬‫ﻛﻮردﻳﻼر رﺣﻤﺎن ﺗﻮش ﻛﻮﻧﮕﻞده ﺧـﻮش‬‫ﺷـــﺎه ﻣﺮدان ﺣﻀﺮت دﻟـــﺪل ﺳـــ ﻮار‬‫ﺷﻴـــﺮ ﻳـــﺰدان ﻗﻮلﻻرﻳـــﺪه ذوﻟـــﻔﻘـــﺎر‬‫آﻟـــﺪﻳـــﻼر ﺗـــﻮرمﻧﻰ ﺗـــﻴـــﺰﻻرى اوزه‬‫ﺑــﻮﺳـــﻪ اﻳـــﻼب ﻳـــﻮز ﻛﻮزﻻرى اوزه‬‫دﻳﺪﻳﻼر اى ﻧﻮر دﻳـــﺪم ﮔـــﻮﻫـــﺮﻳـــﻢ‬‫آﻓـــﺘـــﺎﺑـــﻴـــﻢ ذرﻳـــﺎﺗـــﻴـــﻢ ﺳـــﺮورﻳـــﻢ‬‫اوچ ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻴﻒﻻرﻳـــﻐﻪ ﻗﺎﻗﻴـــﺒـــﺎن‬‫ﻳﺎﻗﻴـــﺒـــﺎن‬‫‪ 182‬ﺟﻮاب آﻟﻴﺐ ‪ 183‬آﻓﺎق ‪ 184‬وﺟﻬﻪﻧﻴﻨﮓ‬‫آرﻗﻪﻻرﻳﻨﻰ ﺳﻴﻼب ﺧﻮش‬‫‪ 185‬ﺷﺮﻳﻒﻧﻰ ﻳﻮلﻻرﻧﻰ‬‫ﻳـــﻮﻟﺪاﺷـــﻘﻪ‬‫‪ 186‬ﻗﻴﻠﻐﺎنﻻرى‬‫‪307‬‬

‫‪Texts‬‬‫اوﻏﻠﻮم اوﻏﻠﻮم دﻳﺪﻳــﻼر اوچ ﻣﺮﺗﺒـــﻪ‬‫ﻛﻴﻒﻻرﻳﻨﻰ ﻗﺎﻗﻴﺒﺎن اوﻧﮓ و ﭼـــﭙـــﻪ‬‫}‪ {55‬ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﻛﻮپ ﻟﻄﻒ ﺑﺮﻟﻪ‪ 187‬اﻟﺘﻔﺎت‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ اول ﻋﺎﻟﻰ ﺻﻔـــﺎت‬‫ﻧﻮر دﻳﺪم ﺟﺎن ﻛﻮﻧﮕﻠـــﻮم ﻣﺮﺣﻤﻰ‬‫‪188‬‬‫ﺳﻨﮕﺎ ﻣﻦ ﻫﻤﺪم اﻳﺮورﻣﻦ ﻫﺮ دﻣﻰ‬‫‪189‬‬‫ﻓﺘﺢ اﻳﻠﻪ ﻧﺼﺮت ﺳﻨﮕﺎ ﻫﺮ اﻳﺶده‪ 190‬ﻳﺎر‬‫اوﻟﻴـــﺎﻟﻴـــﻎﻧﻰ ﻧـــﺸـــﺎﻧﻰ ﺳﻨـــﺪه‬‫)‪ (28b‬ﻣﻮﻧﭽﻪ زور ﻛﻮچ ﻗﻮت ﺣﻖ ﻋﻄﺎ‬‫ﻗﻴﻠﺪى ﻫﺮ اﻳﺸﻘﻪ ﻗﺪم ﻗﻮﻳﺴﻨﮓ ﺳﻨﮕﺎ‬‫ﺗﻮﺷﺴﻪ ﻫﺮ ﻧﻮع‪ 191‬ﻣﺸﻜﻞ اﻳﺸﻼر ﺑﺎﺷﻴﻨﮕﺎ‬‫رو ﺑﺮو ﻛﻴﻠﮕﺎﻧﺪه ﺑﻮﺗﻴـــﻢ ﻗـــﺎﺷﻴـــﻨﮕﺎ‬‫ﺑﻴﺰ او دم ﺣﺎﻇﺮ ﻣﺪدﻛﺎرﻳﻨﮓ ﺑﻮﻟــﻮب‬‫ﺑﻮﺗﻜﻮﭼﻪ‪ 192‬اول اﻳﺶ اوزه ﻳﺎرﻳﻨﮓ ﺑﻮﻟﻮب‬‫ﺧﺎﻃﺮﻳﻨﮕﻨﻰ ﺟﻤﻊ ﺗﻮت ﻫﺮ وﺟﻪ دﻳﻦ‬‫ﻏﻴﺮت رﺳﺘﻴـــﻢ ﻗـــﻮزوم ﺳﻨﮕـــﺎ دﻳـــﻦ‬‫ﺑﻮل ﻣﺰارﻳﻤﻨﻰ‪ 193‬ﻳﻮﻟﻰ ﻗﺘﻴـــﻎ ﳝـــﺎن‬‫ﻛﻴﻠﮕﺎن آدمﻻرﻏﻪ ﻳﻮل ﻳﻮرﻣﻚ ﻫﻤــﺎن‬‫ﻃﺮﻓﻪ ﻣﺸﻜﻞ ﺑﺎرﻣـﺎﻗﻰ ﻫﻢ ﻛﻴﻠﻤـــﺎﻗﻰ‬‫آط ﻳﻴﻮ‪ 194‬ﻛﻴﻠﻴﺐ زﻳـــﺎرت ﻗﻴـﻠﻤـــﺎﻗﻰ‬‫‪195‬‬‫ﺻﺪق اﺧﻼص اﻳــﻠﻪ اﻳـــﻼر ﺟﺴﺘﺠـــﻮ‬‫اﻋﺘﻘﺎد ﺻﺪق اﻳـــﻠﻪ ﺣـــﺪﻳـــﻦ زﻳـــﺎد‬‫ﻏـــﺎﻳﺒـــﺎﻧﻪ ﺑـــﻮل زﻳـــﺎراﲤـــﻨـــﻰ ﻳـــﺎد‬‫‪196‬‬‫ﻛﻴﻠﻤﺎﻛﻴﺪﻳﻦ‬‫ﻧﻴـــﭽﻪ ﻋـــﺎﺟـــﺰ ﻧﺎﺗـــﻮاﻧـــﻼر آرزو‬‫ﺟﻤﻠﻪﻧﻰ اﺑﺪازه ﻳﻮل‬‫اﻣﮕﺎﻛﻴـــﺪﻳﻦ‬‫ﺣﺴﺮت ﻏﻢ ﻳﺐ ﺑﺎرﻳﺐ‬‫ﺑـــﺎر‬‫زﻋﻔﺮان ﻳﻮزﻻر ﺟﮕﺮ ﺑﺮﻳـــﺎﻧﻰ ﻛـــﻮپ‬‫وﻫﻢ ﻳﻮﻟﺪﻳﻦ ﻛﻴﻠﻤﺎﻳﻮب ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﻰ ﻛﻮپ‬‫ﺑﺎ وﺟﻮد ﻣﻮﻧﭽﻪ ﻣﺸـــﻘـــﺖﻻر ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻛﻴـــﻠﻮﺷـــﻮرﻻر اﻳـــﻼﺑـــﺎن آه ﻓـــﻐـــﺎن‬‫ﺑﻮل ﻣﺰارﻳﻢ ﻳﻮﻟﻴـــﺪه ﺑـــﺎﺳﻴـــﺐ ﻗﺪم‬‫ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺑـــﺎرﻏﻮﻧـــﭽﻪ ﻳـــﻮﻟـــﺪه ﻻﺟـــﺮم‬‫}‪ {56‬ﻛﻮپ ﻳﻼﻧﮓ ﭘﺎﻻر ﻗﻮﻳﺎر ﺑﻮﻟﺴﻪ اﻳﺎغ‬‫ﺑﺎﺳﻴﺸﻴﺐ ﻛﻴﻠـﻮر ﻣﺤﻞده ﺗـــﺎش ﺗـــﺎغ‬‫)‪ (29a‬ﻛﻮپ اﻳﺘﻴﻚ ﺗﺎﺷﻼر اﻳﺎﻏﲔ زﺧﻢ اوروب ]ﻳﻐﻼﺷﻮر ﻳﺎشﻻر ﺧﻮن آﻟﻮد اوﻟﺘﻮروب[‬‫‪197‬‬‫ﻳﻮل اوزه ﺑﺎرﻳﺐ‪ 198‬ﻣﺪار ﺗﺒﺮارﻏﻪ‪ 199‬ﻳﻮق‬‫ﻗﻮت اﻧﺪه ﺳﻮدراﻟﻴﺐ ﻳﻮرارﻏﻪ‪ 200‬ﻳﻮق‬‫ﻧﺎﻋﻼجدﻳـــﻦ ﻳـــﻐـــﻼﺷـــﻮرﻻر زار زار‬‫ﻫﺮ ﻛﻴﻢ روز ﺣﺎﻟﻴﻐﻪ ﭼﻮن‪ 201‬اﺑﺮ ‪ 202+‬ﺑﻬﺎر‬‫ﺳﻴﺪﻳﻦ اﻣﻴﺪﱘ ﺑﻮ دور ﻣﺤﻜﻢ ﺑﻴﻠﻴﮓ‬‫ﻛﻤﺮ ﺧﺬﻣﺖ ﺑﻴﻼن آﭼﻴـــﺐ‬‫اﻳﻠﻨـــﮓ‬‫ﺑﻮل ﻣﺰارﻳﻢ ﻳﻮﻟﻨﻰ ﻫﻤـــﻮار اﻳـــﺘﻴـــﺐ‬‫آط اراﺑﻪ ﻳﻮرﮔـﺎﻟـــﻰ ﻃﻴـــﺎر اﻳـــﺘﻴـــﺐ‬‫‪ 187‬ﺑ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺮﻻن ‪ 188‬ﻣﻬﺮم ‪ 189‬دم ‪ 190‬ﻳﺮده ‪ 191‬ﻧﻮﻧﻪ ‪ 192‬ﺑﻮﺗﻴﻜﻮﭼﻪ‬‫‪ 196‬اﻣﻜﺎﻧﺪﻳﻦ‬‫‪ 195‬ﻋـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺎرزو‬‫‪ 199‬ﺗﺒﺮار ‪ 200‬ﻳﻮرار ‪ 201‬ﻛﻴﻢ ‪ :B 202‬و‬‫‪308‬‬‫‪ 193‬ﻣﺰارﻳﻢ‬‫‪ 194‬ﺑﻴﻠﻪ‬‫‪ 197‬ﻳﻐﻼﺷﻮرﻻر ﻗﺎن اﻳﺎغﻻرﻳﻦ ﻛﻮروب‬‫‪ 198‬ﺑﺎﺳﻴﺐ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺟﻤﻌﻰ ﻋﺎﻟﻢ اﻫﻠﻴﻨﻰ‪ 203‬ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻧﻰ ﺷﺎد ‪+‬‬‫‪204‬‬‫ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖﻏﭽﻪ ]ﻗﺎﻟﻴﺐ اوﺷﺒﻮ ﻳﺎد[‬‫‪205‬‬‫ﺧﻠﻖ ﻋﺎﻟﻢدﻳﻦ‪ 206‬دﻋـــﺎﻻرﻧـــﻰ آﻟﻴـــﺐ‬‫ﻳﻮﻟﺪه درﻳﺎﻻر اوزه ﻛﻮﻓﺮوك ﺳﺎﻟﻴــﺐ‬‫اول‪ 207‬ﺧـــﺪا ﻫﮋده ﻫـــﺰار ﻋـــﺎﳌـــﻰ‬‫ﻗﻮت ﭘﻨﺠﻨﮕﻴﺰ‪ 208‬زور اﻳـــﻼب ﺑﺴـــﻰ‬‫اوﺷﺒﻮ اﻳﺶﻻر زور ﺑﺎزوﻧﮕﺪﻳﻦ ﻛﻴﻠﻮر‬‫ﺑﻮل ﻗﺘﻴﻖ ﻃﻠﺴﻢ ﺳﻨﺪﻳـــﻦ‬‫آﭼـــﻴـــﻠﻮر‬‫ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖﻏﭽﻪ ﻗﺎﻟﻴـــﺐ ﻳﺨﺸـــﻰ آت‬‫ﺑﻮل ﺑﺸﺎرتﻻرﻧﻰ ﺑﺮﻳﺐ ﻧﻴﭽﻪ ﻗـــﺎت‬‫‪209‬‬‫ﺟﻬـــﺎن‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﺪﻳﻦ ﺑﻮﻟﺪى ﻏﺎﻳﺖ ﺷﻮﻟﺰﻣﺎن‬‫ﺷﻴﺮ ﻳﺰدان ﺷﺎـــه ﻣﺮدان در‬‫‪#‬‬‫ﺑﻮل ﺑﺸـــﺎرتﻧﻰ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ ﺗﻮشﻻرﻳﺪه‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻮﻟـــﻮب ﻫـــﻮشﻻرﻳﺪه‬‫ﺷﺎد ﺧﺮم ﺑﺮﻟﻪ* ﺗﻮردى اوﻳـــﻐﺎﻧﻴـــﺐ‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ راﺣﺖ ﺧﻮاب ﺧﻮشدﻳﻦ ﺗﻮﻳﻐﺎﻧﻴﺐ‬‫)‪ (29b‬ﻛﻮردﻳﻼر ﻋﺎﻟﻢﻧﻰ‪ 210‬ﻣﺸﻚ اﻳﻠﻪ اﻳﻐﺎر‬‫ﺑﻮﻳﻰ ﺗﻮﲤﻴﺶ ﮔﻮﻳﻴـــﺎ ﻓﺼـــﻞ ﺑﻬـــﺎر‬‫}‪ {57‬ﻳﺎﻧﻪ اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﺗﺎﻓﻴﺒﺎن ﺑﻮﻳﻠﻪ ذوق‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻗﻴﻠﻴﺒﺎن‪ 211‬دﻟﺪه ﺷﻮق‬‫ﻫﻤـــﺖ اﺳﺒـــﺎﺑﻴـــﻦ ﺗﺮّددﻻر ﺑـــﻴـــﻼن‬‫ﻫﻢ ﺗﻴﻤﻮرﭼﻰﻻرﻏﻪ ﻣﻴﺘـــﻦ‬‫ﻛﻴﺘـــﻤـــﺎن‬‫ﺗﻴﺸﻪ ﺑﺎﻟﺘﻪ ﺑﻴﻞ اﻳﻠﻪ اﺳﺒـــﺎب ﺑـــﻮل‬‫اﻣﺮ اﻳﺘﻴﺐ ﻗﻴﻠﺪى ﺗﻴﻤﻮرﭼﻰﻻر ﻗﺒـــﻮل‬‫ﻳﻮﻟﻨﻰ اﺳﺒـــﺎﺑﻰ ﻫﻤﻪ ﻃﻴـــﺎر ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ﻫﺮ ﻧﻴﻤﻪ در ﻛﺎر ﻳﻮز ﻣﻘﺪار ﺑﻮﻟــﻮب‬‫ﺧﻠﻖدﻳﻦ اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴﻚ ﭘﻴﺮى ﺟـﻮان‬‫ﺑﻮل‪ 212‬ﺗﺮددﻻرﻧﻰ اﻳﻼب ﺟﻤﻠﻪ ﺟـــﺎن‬‫ﻳﻮز ﻋﻘﻴﺪه ﻧﻴﭽﻪ ﻣﻴﻨﮓ اﺧﻼص اﻳﻠﻪ‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﺬﻣﺖ ﻗﻴﻠــﻮرﻏﻪ ﺟـــﺎن اﻳﻠﻪ‬‫ﺑﻴﻞﻻرﻳﻐﻪ ﺧﺬﻣﺖ اﻳﺘﻤﺎق‪ 213‬ﭼﻮن* ﻛﻤﺮ‬‫ﺳﺎﭼـﺘـــﻰﻻر ﺗـــﻮرم ﻳﻮﻟﻴـــﻐﻪ ﺳﻴـــﻢ زر‬‫ﺧﻠﻖﻧﻰ ﺟﻤﻌﻴﺘـــﻰ‪ 214‬ﺣـﺪﻳـــﻦ ﻓـــﺰون‬‫ﺗﺎﺷﻘﺎرى ﺗﻌﺮﻳﻒدﻳﻦ اﻧﺪﻳـــﻦ ﺑﻴـــﺮون‬‫ﺟﻤﻠﻪ‪ 215‬ﻳﻐﻠﻴﺐ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺑﺎ اﻋﺘﻘـــﺎد‬‫‪216‬‬‫ﻗﻨﭽﻪ اوﺳﺘﺎﻻردﻳﻦ آرﺗـــﻮق اﺳﺘﺎد‬‫‪217‬‬‫ﺗﺎغ ﻛﻴﺴﻴﺶ ﻋﻠﻤﻰﻏﻪ‪ 218‬ﻓﺮﻫﺎددﻳﻦ ﺑﻠﻨﺪ‬‫ﻣﻴﺘﻴﻨﻰﻏﻪ ﺳُﻮ ﺑﺮوب ﻗـــﺎرون‬‫ﭘﺴﻨـــﺪ‬‫اول وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﺎﺷﻠﻴﻖ ﺟﻤﻠﻪ ﺟﺎن‬‫ﺷﺎه ﻣﺮدان ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ ﺑﻮﻟـــﺪى‬‫روان‬‫روح ﭘﺮ ﻓـــﺘﻮح ﺣﻀـــﺮﺗـــﺪﻳـــﻦ ﻣﺪد‬‫اﻳﻞ ﺗﻴﻼب ﻳﻮﻟﻐﻪ ﻳﻮروﺷﺘﻰ ﺑﻰ ﻋﺪد‬‫)‪ (30a‬ﻳﻐﻼﺷﻴﺐ ﺷﻮق اﻳﻠﻪ اﻳﺘﻴﺐ ﻳﺎ ﻋﻠﻰ‬‫اﻳﺶ اوزه اﻳﻼﻧﮓ ﻣﺪد دﻳﺐ ﻳﺎ وﻟﻰ‬‫‪ 203‬اﻫ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻠﻰ ‪ :B 204‬اﻳﺘﻴﺐ‬‫‪ 209‬ﺧ ـ ـ ـ ـﻮن ﻣ ـ ـ ـ ـﺎن‬‫‪ 216‬ﻋﻴﺘﻘﺎت‬‫‪ 205‬ﻧﺎﻣﺰﻳﺎد اﻳﺘﻴﺐ ‪ 206‬ﻋﺎﻟﻢﻧﻰ‬‫‪ 210‬ﻋﺎﻟﻢ ‪ 211‬ﺑﺎن ‪ 212‬ﻳﻮل ‪ 213‬اﻳﺘﻤﺎﻗﻪ‬‫‪ 207‬ﺑﻮل ‪ 208‬ﺳﺘﻤﻨﻰ‬‫‪ 214‬ﺟﻤﺎﻋﺘﻰ‬‫‪ 215‬ﺟﻤﻠﺴﻰ‬‫‪ :AB 217‬اوﺳﺘﺎد ‪ 218‬ﻋﻠﻢﻏﻪ‬‫‪309‬‬

‫‪Texts‬‬‫اوﺷﺒــﻮ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﻟﻪ‪ 219‬ﻳﺘـــﻰﻻر ﺗﻮرم‬‫ﺗـــﺎغﻧـــﻰ ﺗﻮﭘـــﻴـــﻐﻪ اوردﻳـــﻼر ﻗـــﺪم‬‫}‪ {58‬ﺑﻌﻀﻰ ﺟﺎىﻻر ﺑﺎر اﻳﺪى ﻛﻮپ ﺗﺎر ﺗﻨﮓ ره روانﻏﻪ ﻳﻮﻟﻨﻰ‪ 220‬ﺗﻮﺳﻜﺎن ﻛﺎﺗﻪ ﺳﻨﮓ‬‫اوزﻻرى ﺑﺎﺷﻼب ﻣﻴﺘﻴـﻦﻧﻰ اوردﻳـــﻼر‬‫ﻳﺎ ﻋﻠﻰ ﺑﺎﺑﺎم ﻣﺪد دﻳـــﺐ ﺗﻮردﻳـــﻼر‬‫اوﺷﺒـــﻮ اﺛﻨـــﺎده ﺑﺸـــﺎرت ﻇـــﺎﻫـــﺮى‬‫ﺷﺎه ﻣـﺮداندﻳـــﻦ ﻛـــﺮاﻣـــﺖ ﺣﺎﺿـــﺮى‬‫ﻫﺮ ﻧﭽﻮك ﺗﺎشﻛﺎ ﻣﻴﱳ اورﻏــﺎن ﻣﺤﻞ‬‫ﻗﻮل ﺧﻤﻴﺮ اﻳﭽﻴﮕﺎ ﺑﺎﺗﻘـﺎن ﻓﻰ اﳌﺜﻞ‬‫ﺗﺎغ ﺗـــﺎﺷﻨﻰ ﭘـــﺎره ﭘـــﺎره اﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻏﻴﺮﺗﺪﻳـــﻦ ﺑﻴﻠـــﻨﻰ ﺑـــﺎﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫اﻳﻞ ﻣﻴﱳ ﺳﺎﻟﻴﺐ اوروب ﺗﺎﺷﻼر اﻳﺪى‬‫ﻳﻮل ﺑﻠﻨﺪىﻧﻰ ﺑﻮزوب ﺗـــﺎﺷﻼر اﻳﺪى‬‫ﻳﻮﻟـــﻨﻰ ﻫﻤـــﻮار اﻳـــﻼﺑـــﺎن ﻣﺮداﻧﻪﻻر‬‫ﻣﺴـــﺖ ﻣﺴﺘـــﻐﺮق ﺑﻮﻟـــﻮب ﻣﺴﺘـــﺎﻧﻪﻻر‬‫ﻳﻮل اراﺑﻪ ﻳﻮرﮔﺎﻟــﻰ آﺳـــﺎن ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ﻛﻴﭽﻪ ﻛﻮﻧﺪوز ﻳﻮروش ﻣﻴﺪان ﺑﻮﻟـﻮب‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﻛـــﺮاﻣﺖﻻر ﻇﻬـــﻮر‬‫دﺳﺖ ﺑـﺎزوى ﺗـــﻮرم رﺳﺘـــﻢ ﭼﻪ زور‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروﺑﺪورﻻر ﻛﺮاﻣﺖ‪ 221‬ﻛﺮﮔﺎن اﻳﻞ‬‫اوﺷﺒﻮ اﻳﺶﻻر ﺑﺎﺷﻰ اوزره ﺗﻮرﮔﺎن‪ 222‬اﻳﻞ‬‫ﻳﻮل اوزه ﺑﺮ ﺗﺎش ﻳﺎﺗﻴﺐ اﻳﺮدى ﻛﻼن‬‫ﺷﻜﻞ‪ 223‬اوىدﻳﻚ ﺗﺎﻏﺪﻳﻦ‪ 224‬اوﭼﻮب ﺗﻮﺷﺎن‬‫‪225‬‬‫)‪ (30b‬ﺗﺎﺷﻘﺎرﻳﮕﺎ‪ 226‬ﻳﻮﻟﺪﻳﻦ‪ 227‬آﻧﻰ ﻳﻮق ﻋﻼج اراﺑﻪ ﻳﻮرﻣـــﺎﻗﻰ ﳑـــﻜﻦ ﻳـــﻮق رواج‬‫ﻳﺎﻓﻴﺸﻴﺐ اوچ ﻣﻴﻨﮓ ﻛﻴﺸﻰ ﺑﻮل‪ 228‬ﺗﺎﺷﻨﻰ‬‫ﻫﺮ ﻃﺮفدﻳﻦ زور ﻗﻴﻠﻴﺐ‪ 229‬ﻗﻮزﻏﺎﺷﻨﻰ‬‫}‪ {59‬ﺗﺒﺮاﺗﺎﳌﺎى ﻣﻮﻧﭽﻪ آدم ﺑﺮ ﻗﺮﻳﺶ‬‫روز ﻛﻴﺘﻴﺐ ﺑﻴﻬﻮده ﻣﻌﻄﻞ ﻗﺎﻟﺪى اﻳﺶ‬‫ﺗﺎﭘﺘﻰﻻر ﺗﻮره ﺑﻮ دم ﻣﻮﻧﺪﻳـــﻦ ﺧﺒــﺮ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﻠﻖﻛﺎ ﻛـﺮاﻣﺖدﻳـــﻦ اﺛـــﺮ‬‫ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻞ اوﻟﺪم ﻛﻴﻠﻴﺐ ﻋﺮض اﻳﻼدى‬‫ﺗﺎﺷﻘﻪ ﻛﻮچ ﻳﺘﻤﺎسﻟﻴﮕﲔ ﻓﺮض اﻳﻼدى‬‫اﻳﺸﺘﻴﺐ ﺑﻮل ﺳﻮزﻧﻰ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‬‫ﺑﻴﻞ ﺳﻴﺎدت‪ 231‬دﺳﺘﮕﺎه ارﺳﻼن ﺗﻮره‬‫ﻏﻴﺮت‪ 232‬ﻣﺮداﻧﻪﻟﻴﻖ ﺟﻮﺷـــﻘﻪ ﻛﺮﻳـــﺐ‬‫ﺷﻴﺮ ﻏﺮانﻟﻴﮕﻰ‪ 233‬ﺧﺮوﺷﻴﻐﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫‪230‬‬‫‪234‬‬‫ﺣﻀﺮت اول ﺷـــﺎه ﻣﺮداﻧـــﻐﻪ ﻗـــﺮاب‬‫ﭘﺮ ﻓﺘـــﻮح ﺷﻴـــﺮ ﻳﺰداﻧـــﻐﻪ‬‫اﺳﺘـــﻌـــﺎﻧـــﺖ ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﻗـــﻮت آﺑـــﺮو‬‫ﻫﻢ ﻃﻠﺐ اﻳﻼب ﻗﻴﻠﻴﺐ اوﻟﺪم وﺿــﻮ‬‫اﻳﻜﻰ رﻛﻌﺖ ﳕﺎز اوﻗﻮب ﺑﺎ وﺿــﻮ‬‫آﺑـــﺮو‬‫‪ 219‬اﻳ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻠﻪ ‪ 220‬ﺗﻮﻟﻨﻰ ‪ 221‬ﻛﺮﻣﺖ‬‫‪ 226‬ﺗ ـ ـ ـ ـﺎﺷ ـ ـ ـ ـﻘﺎرﻣ ـ ـ ـ ـﺎى ‪ 227‬آﳌﻜﻪ‬‫‪ 232‬ﻏﻴﺮﺗﻰ‬‫‪310‬‬‫‪ 233‬ﻏﺮانﻟﻴﻚ‬‫ﻗـــﺮاب‬‫اﺳﺘـــﻌـــﺎﻧـــﺖ ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﻗـــﻮت‬‫‪ 225‬ﺗﻮﺷﻜﺎن‬‫‪ 222‬ﺗﻮرﮔﺎ ‪ 223‬ﻣﺴﻞ ‪ 224‬ﺗﺎﻏﻴﺪﻳﻦ‬‫‪ 230‬اﺳﺮ ‪ 231‬ﺳﻴﺎﺳﺖ‬‫‪ 228‬اول ‪ 229‬اﻳﺘﻴﺐ‬‫‪ 234‬ﻛﺮﻳﺐ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﻳﻜﻰ رﻛﻌﺖ ﳕـــﺎز اوﻗـــﻮب ﻧـــﺎﻓﻠﻪ‬‫ﺑﺨﺸﻴﺶ اﻳﻼب ﺷﻴﺮ درﮔﺎه ﻛﺎﻣــﻠﻪ‬‫دﻳـــﺪﻳـــﻼر ﻳﺎ ﺷــﻴـــﺮ درﮔـــﺎه ﺧـــﺪا‬‫ﻳﺎ ﺑﺎﺑﺎم اﻳﻼﻧﮓ ﻣﺪد دﻳﺐ اﻟﺘـــﺠـــﺎ‬‫ﻗﻮلﻻرﻳﻨﻰ ﺗﺎﺷﻘﻪ ﻳﺘﻜـــﻮرﮔﺎن ﻫﻤـــﺎن‬‫ﺑﺮ ﻗﺮﻳﺶ ﺗﺎش اورﻳﻨﺪﻳﻦ ﺟﻴﻠـــﺪى روان‬‫)‪ (31a‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮ ﮔﺰ ﺷﺮﻋﻰ ﻳﺮدﻳﻦ اوزوﻟﻮب‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰ ﺗﺎﺷﻴﻨﻰ ﺗﻮﺑﻴﺪﻳﻦ ﻳﺮﻧﻰ ﺑﻮزوب‬‫ﻛﻮروﺷﻮب ﺑﻮ اﻳﺸﻨﻰ ﺟﻤﻌﻰ ﻣﺮدﻣــﺎن‬‫آﻓﺮﻳﻦ ﲢﺴﻴـــﻦ اﻳﻠﻪ ﻗﻴﻠـــﺪى ﻓﻐـــﺎن‬‫}‪ {60‬ﺟﻤﻠﻪ اوز ﻛﻮزﻻرى ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻮروﺷﻮب‬‫ﺣﻀﺮت ﺗـــﻮرم ﺳـــﺮى ﻳﻮﮔﻮروﺷـــﻮب‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳـــﻼر ﺟﻤﻠﻪ اﻳـــﺎغﻻرﻳــﻐﻪ ﺑـــﺎش‬‫آه ﻓﺮﻳﺎد اﻳﻠﻪ ﺗﺎرﺗﻴﺐ‪ 236‬ﺗﻮﻛﺘﻰ ﻳﺎش‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﮔـــﻮﻳـــﺎ ﻛﻪ ﻗﻴـــﺎﻣﺖ ﻗﺎﳝـــﻰ‬‫ﺑﻮل ﻛـــﺮاﻣﺖﻻر ﺗـــﻮرمدﻳـــﻦ داﳝـــﻰ‬‫اﻣﺮ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧــﻼﻳــﻖ ﻛﻮﻓـــﻼﺷﻴـــﺐ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺗﺎﺷﻨﻰ ﻳﺎﻧﻴﺪﻳﻦ ﻓﻴـــﺸﺎﻧﮓﻻﺷﻴﺐ‬‫‪237‬‬‫ﻗﻮﻳﻮﻧﮕﻴﺰ اﻳﻠﺘﻴﺐ اوﺷـﻞ ﻳـــﺮﻏﻪ روان‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻌﲔ اﻧﺪﻳﻦ ﺳـــﻮﻧﮓ ﻫــﻤﻪ‬‫ﻛﻮپﻻﺷﻴﺐ اﻳـــﻼب ﺳـــﺮود‬‫زﻣﺰﻣـــﻪ‬‫ﻳﻮﻣﺎﻻن ﺗﻮروب ﻓﻴﺸﺎﻧﮓﻻب‪ 238‬زور اﻳﻠﻪ‬‫ﭘﻬﻠﻮاﻧﻼر ﻧﻴﭽﻪ ]ﻳــﻮز ﺑـــﺰور اﻳﻠﻪ[‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر ﺗﻌﻴــﻦ ﺑﻮﻟﻮﻧﻐـــﺎن‪ 240‬ﺟﺎىﻏﻪ‬‫ﺑﺮ ﻋﻼج اﻳﻼب ﺗﻮﺷـــﻮرﻣـﺎى ﭘـــﺎىﻏﻪ‬‫ﻳﻮﻣﺎﻻن ﺗﻮروب ﻓﻼن ﺟﺎى ﻗﻠﻴﺐ ﳝﺎن‬‫‪235‬‬‫‪239‬‬‫و ﻳﻨﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ‪ 241‬ﺑﺮ* ﺣﺎروق ﻋﺎداتﻻرى‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ ﻛﻼن ﺗﺎش ﻣﺜﺎل اﻳﻜﻰ ﺗﻴﻮهدﻳﻚ ﭼﻮﻛﻮب ﻳﺎﺗﻜﺎن اﻳﺮﻛﺎن ﺷﻮل ﺗﺎﺷﻨﻰ‬‫ﻳﻮﻟﺪﻳﻦ آﻟﻴﺐ ﺑﺮ ﺟﺮﻻﮔﺎن ﺟﺎىﻏﻪ اﻳﻠﺘﻴﺐ ﻗﻮﻳﻮﻧﮓﻻر )‪ (31b‬دﻳﺐ ﻓﺮﻣﺎﻳﺶ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‬‫اوچ ﻣﻴﻨﮓ ﭼﻪ ﺧﻠﻖ اوروﻧﻮب ﻋﻼج ﺑﻮﳌﻐﺎن ﭼﺎغده ‪ 242+‬اوزﻻرى ﻏﻴﺮت ﺑﺮﻟﻪ‬‫اوﺷﻞ ﺗﺎﺷﻨﻰ ﺟﺎﻳﻴﺪﻳﻦ آﻟﻴﺐ اوﺷﻞ ﺟﺮﻻﮔﺎن ﻳﺮﻏﻪ ﻗﻮﻳﮕﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ‪ 243‬ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫اﻳﺶ ﻛﻮﻧﻴﺪه ﺑﻮل ﻛﺮاﻣـــﺎت ﺻﺮﻳـــﺢ‬‫راوﻳﻼردﻳﻦ ﺑﻮل اﻳــﺮور ﻧﻘﻞ ﺻﺤﻴـــﺢ‬‫ﻳﻮل اوزه ﺑﺮ ﻛﻮه ﺑﺮﭼﻪ ﻛﺎﺗﻪ ﺗــﺎش‬‫اوﺧـــﺸـــﺎش‬‫ﺗﻴـــﻮهﮔﺎ اﻳﻜـــﻰ ﺑﺮاﺑـــﺮ‬‫}‪ {61‬ﻳﻮل ﺗﻮﺳﻮب ﻳﺎﺗﻜﺎن اﻳﺪى ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﺣﺎل اوﺗﻜــﺎن آدمﻏﻪ ﺑﻴـــﺮور اﻳـــﺮدى ﻣﻼل‬‫‪ 235‬ﻛ ـ ـ ـ ـ ـﺎﻳ ـ ـ ـ ـ ـﻨﻪ ‪ 236‬ﻛﻮزدﻳﻦ‬‫‪ 241‬ﺗﻮرمﻧﻰ‬‫‪ :B 242‬ﺗﻮرم‬‫‪ 237‬ان ‪ 238‬ﻓﻴﺸﺎﻻرﻻب ‪ 239‬ﻣﻴﻨﮓ زور اﻳﻼن‬‫‪ 240‬ﺑﻮﻟﻴﺐ‬‫‪ 243‬ﻗﻮﻳﮕﺎﻧﻼرى‬‫‪311‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺻﺎﺣﺒـــﻘﺮان‬‫اورﻧﻴﺪﻳﻦ ﻗﻮزﻏﺎﲤﺎق اوﭼﻮن* ﺷﻮﻟﺰﻣﺎن‬‫اوﺷﺒـــﻮ ﺗﺎﺷـــﻨﻰ ﺗـــﻮره‬‫ﺑﺎردﻳﻼر ﺗﺎش آﻟﺪﻳــﻐﻪ ﻗﻮﻳـــﻮب ﻗﺪم‬‫ﺷﻴﺮ درﮔﺎهدﻳﻦ ﻣﺪد اﻳﺰﻻب ﺑﻮ‪ 244‬دم‬‫ﻳﺎ ﺑﺎﺑﺎم دﻳﺐ ﺗﺎﺷﻘﻪ ﺑﺮ ﭼﻨﮓ اوردﻳﻼر‬‫ﻛﻮﺗﺎرﻳﺐ ﻳﺮدﻳـــﻦ ﺑﺮ اﻋﻼ ﺗﻮردﻳـــﻼر‬‫ﺳﻴـــﻨﻪﻻرى اوزره آﻟﻴـــﺐ ﺑـــﺮ ﻫـــﻮا‬‫ﺑﻠﻜﻪ‪ 245‬ﺗﻮرت ﻳﻮزﭼﻪ ﻗﺪم ﺑﺎﺳﻴﺐ ﻳﻨﺎ‬‫ﻛﻮﺗﺮﻳﺐ ﺑﺮ ﻳﺮ ﺑﺎر اﻳﺮدى ﺟﺮﻻﻏــﺎن‬‫آط اراﺑﻪ اوﺗﻜﺎﻟﻰ ﺑـــﻰ ﺣـــﺪ ﳝـــﺎن‬‫اﻧـــﻰ‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ اﻳﺶ اول رﺳﺘـــﻢ ﻣﺮد اﻓﻜﻨـــﻰ‬‫ﻗﻴﻠﻤﻐﺎن ﺑﺮ ﻋﻤﺮﻳـــﺪه ﻫﻴـــﭻ ﭘﻬﻠـــﻮان‬‫ﺣﺎرق ﻋﺎدت ﺑﻮ اﻳـــﺶ اى ﻣﺮدﻣـــﺎن‬‫)‪ (32a‬اﻳﻜﻰ ﻗﻮت ﺗﻮنﻻرﻳﻨـﻰ ﻳﺎﻗﻪﺳﻰ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﻫﻢ ﻳﻜﺘﻚﻻرﻳﻨـــﻰ ‪ 246+‬ارﻗﻪﺳﻰ‬‫ﻛﻮﺗﺎرﻳﺐ ﺗﺎﺷﻨﻰ آﻟﻴـــﺐ ﻛﻴﻠـــﮕﻮﻧﭽﻪ ﻫﻢ‬‫اﻳﺸﻘﻼﻧﻴﺐ‪ 247‬ﮔﺮد ﮔﺮد ﺑﻮﻟﺪى ﺑﻮ‪ 248‬دم‬‫اول ﻣﺒـــﺎرك ﺳﻴـــﻨﻪﻻرى ﻗـــﻮلﻻرى‬‫ﺑﻠﻜﻪ‪ 249‬ﺗﻴﺮﻧﺎقﻻرى اوﻧﮓ ﺳﻮلﻻرى‬‫ﻳﻮق اﺛﺮ زﺧﻢ ﻗﺒﺮﻏـــﺎﻧﺪﻳـــﻦ ﻧﺸـــﺎن‬‫ﻣﻮﻧﻰ ﻛﻮروب ﻗﻴﻠﺪى ﲢﺴﲔ ﺟﻤﻠﻪ ﺟﺎن‬‫آﻓﺮﻳﻦﻻب ﺑﺮﭼﻪ‪ 251‬اﻳﻞ دﻳﺐ ﻣﺮﺣﺒــﺎ‬‫ﻗﻮل ﻗﻮﺗﺎرﻳﺐ ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ‪ 252‬ﻗﻴﻠﺪى دﻋﺎ‬‫اﳝﺪى ﻛﻴﻠﺪوك اﺻﻞ ﺳﻮزﻏﻪ ﺳﺎل ﻗﻮﻻغ‬‫اﻟﻘﺼﻪ ﻫﻤﻮار ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻳﻮﻟﻨـــﻰ ﺑﻮ ﭼـﺎغ‬‫}‪ {62‬ﻧﻴﭽﻪ ﻛﻮﻓﺮوكﻻر ﺳﺎﻟﻴﺐ درﻳﺎ اوزه‬‫ﻳﻮل ﺑﻠﻨـــﺪ ﭘﺴﺘﻴـــﻦ اراﺑـــﻪﻏﻪ‬‫ﺗـــﻮزه‬‫ﻳﻮردوروب ﻧﻴـــﭽﻪ اراﺑـــﻪ ﺷﻮﻟــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻳﻮل ﺑﻮﻟﻮب آﺳـــﺎن اراﺑـــﻪﻏﻪ ﻫﻤـــﺎن‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺻﻮﻟﺖﻻر ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﻳﻮل ﺗـﻮزاب ﻧﻴـــﭽﻪ ﻣﺸﻘـــﺖﻻر ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ آﺳﺘﻴـــﻐﻪ اوﻟﺪﻳـــﻢ ﻳﺘﻮﺷـــﻮب‬‫ﻛﻠﻬﻢ ﺷﻴﺦﻻر ﲤﺎﻣــﻰ‬‫ﭼﻴـــﻘﻮﺷـــﻮب‬‫ﻓﺎرﺳﲔ اﻫﻠﻰ اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴـــﻚ ﻫــﻤﻪ‬‫ﺧﺬﻣﺖ ﺗـــﻮرمﻏﻪ اﺳﺘـــﻘﺒـــﺎل اﻳـــﻠﻪ‬‫اول ﻳﺮه ﻫﻤـــﻮاره ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫‪253‬‬‫‪250‬‬‫‪254‬‬‫ﻛﻮز ﻛﻮروم‪ 255‬ﻳﺮدﻳﻦ‪ 256‬ﻫﻤﻪ آﻃﺪﻳﻦ ﺗﻮﺷﻮب ﻋــﺰت ﺣﺮﻣـــﺖﻻر اﻳـــﻠﻪ ﻳـــﻮﻛـــﻮروب‬‫ﻛﻴﻠﻴﺸﻴﺐ ﻛﻮزﻧﻰ اوزﻧﮕﻮﻏﻪ ﺳـــﻮروب‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻠﻪ ﺑﺎشﻻر اوروب‬‫)‪ (32b‬ﺑﻮل‪ 258‬ﻳﻮل آﭼﻴﻠﻐﺎنﻏﻪ اﻳﻼب* آﻓﺮﻳﻦ‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﲔ ﲢﺴﲔ اﻳﺘﻴﺐ‪ 259‬ﻓﺎرﺳﲔ زﻣﲔ‬‫اﻳﺶﻻرى ﺟﻤﻌﻰ‪ 261‬ﻛﺮاﻣﺖدﻳﻦ ﺑﻮﻟﻮب‬‫‪ 262+‬ﺗﻮرم اﻳﺘﻚﻻرﻳﻨــﻰ ﻣﺤﻜﻢ ﺗﻮﺗﻮب‬‫‪ 244‬ﺷ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻮ ‪ 245‬ﺑﻠﻚ ‪ :B 246‬ﻳﺎﻗﺴﻰ ﻫﻢ ‪ 247‬اﻳﺸﻘﺎﻟﻴﺐ‬‫‪ 248‬ﺷﻮ ‪ 249‬ﺑﻠﻚ ‪ 250‬ﺳﻮﻧﮓﻻر‬‫‪ 253‬ﲤﺎم ‪ 254‬ﻫﻤﻪ ‪ 255‬ﻛﻮرﻳﺐ‬‫‪ 251‬ﺟ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻤﻠﻪ ‪ 252‬ﺑﺮﭼﻪﺳﻰ‬‫‪ 259‬اﻳﺘﺮ ‪ 260‬اﻫﻠﻰ ‪ 261‬ﺟﻤﻊ ‪ :B 262‬ﺑﻮ‬‫‪ 258‬اوﺷﺒﻮ‬‫‪312‬‬‫‪ 256‬ﻳﺮﮔﺎ ‪ 257‬ﻗﻮﻳﻮب‬‫‪257‬‬‫‪260‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻗﻮل آﭼﻴﺐ ﻓﺎرﺳﲔ اﻳﻠﻰ ﻗﻴﻠﺪى دﻋﺎ‬‫ﺗـــﻮرام ﺣـــﻖﻻرﻳـــﻐـــﻪ ﻣـــﺪح‬‫اﺣــﺘـــﺮام و ﺗﻌـــﻈﻴـــﻢ و ﻣـــﺎﻻﻛـــﻼم‬‫ﺑﺮﻟﻪ* ﻳﻐﻼﺷﻴﺐ ﲤﺎم‪ 263‬ﺧﺎص و ﻋﺎم‬‫ﻫﻢ ﺟﻠﻮﻻرﻳﻐﻪ‪ 264‬ﻛﻴـــﺮﻳـــﺐ ﺷﻴـــﺦﻻر‬‫ﻛﻮپ ﺳﺮون ﻏﻮﻏﺎ ﺑﻴﻼن ]ﻛﻴﻠﺪى اﻻر[‬‫ﺣﻀﺮت ﻣﺎزار ﺷﺮﻳـــﻒﻏﻪ ﻛﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫دوﻟﺖ اﻗﺒﺎل ﺳﻌـــﺎدت ﻳﺎر ﺑﻮﻟﻮب‬‫ﻳﺎش ﻋﻴﺎل ﺧﺎﺗﻮن ﻫـــﻤﻪ‬‫ﺛـــﻨـــﺎ‬‫‪265‬‬‫ﻳﻐﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫‪266‬‬‫ﺗﻮﺷﺘﻰﻻر ﺗﻮرم ﻣﺰار* ﺷﺮﻳـﻒ ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫}‪ {63‬ﺷﻴﺦﻻر اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴﻚ ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻠﻪ‬‫ﺑﺎش اوروب ]ﻛﺘﻤﻴﺶ اﻳﺪى[‪ 267‬ﺗﻜﺮﱘ اﻳﻠﻪ‬‫ﻳﺮ اوﻓﻮﺷﻴﺐ ﺟﻤﻠﻪﺳـــﻰ آداب اﻳـــﻠﻪ‬‫ﻫﺮ ﺑﺮﺳﻰ ﻋﺮض اﻳﺘﻴﺐ ]ﻫﺮ ﺑﺎب[‪ 268‬اﻳﻠﻪ‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﺗـــﻮرهﻻرﻧـــﻰ‬‫زﺑﺪهﺳـــﻰ‬‫ﺣﻀﺮت ﺷﻴـــﺮى ﺧـــﺪا ﻧﺒﻴﺮهﺳـــﻰ‬‫‪269‬‬‫واى ﻋﻠﻰ اﳌﺮﺗﻀـــﻰ ﺑﺎﻏﻴـــﻦ ﮔﻠـــﻰ‬‫ﺑﻮﺳﺘﺎن ﺣﻖ رﺳـــﻮلﻧﻴـــﻨﮓ‬‫ﺳﻴﺰ ﺑﻮ ﻋﺎﻟﻢ اﻳﭽﺮه ﺑﺮ اﻳﺶ ﻗﻴﻠﺪﻳﻨﮕﺰ‬‫ﻫﻢ ﺑﺸﺎرتدﻳﻦ ﺑﻮ اﻳﺸﻴﻨـــﻰ ﺑﻴﻠﺪﻳﻨﮕﺰ‬‫ﻫﻴﭻ آدمزاد ﻗﻮﻟﻴـــﺪﻳـــﻦ ﻣﻮﻧﺪاغ آش‬‫‪271‬‬‫ﻣﻮﻧﺪاغ اﻳﺶﻻر ﺑﻴﻠﮕﺎﻟﻰ راﻫﻰ روﻳﺶ‬‫)‪ (33a‬ﭘﺎدﺷﺎهﻻر اﻏﻨﻴـــﺎﻻر ﻗﻮﻟﻴـــﺪﻳـــﻦ‬‫ﭼﻴﻘﺎﻟﻰ ﻳﻮق ﻣﻮﻧﺪاغ اﻳﺸﻰ‪ 272‬ﻳﻮﻟﻴﺪﻳــﻦ‬‫ﻫﻴﭽﻜﻴﻢ ﻣﻮﻧﺪاغ اﻳﺶ اﻳﻠﻪ ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺳﻮز‬‫اﻳﺸﺘﻴﺐ ﻛﻮرﮔﺎﻧﻰ ﻳﻮﻗﺪور اﻳﻜﻰ ﻛﻮز‬‫ﺑﻮل ﻣﺰارﻏﻪ ﻣﻐﺮب ﻣﺸﺮقدﻳـــﻦ اﻳـــﻞ‬‫ﻛﻮپ ﻛﻴﻠﻮرﻻر اﻟﻴﺸﻴﺐ آﻳﺘﻮرﻏﻪ ﺗﻴـــﻞ‬‫اول ﳝﲔدﻳﻦ ﻫﻢ ﻳﺴﺎر‪ 273‬ﻫﻢ ﺟﻨﻮب‬‫ﻛﻴﻠﻮﺷﻮرﻻر‪ 274‬ﻣﻮﻧﺪه آدمﻻر‬‫ﺗﻮﻟﻮب‬‫اﺳﺘﻘـــﺎﻣﺖ ﺑـــﺮﻟﻪ اﻳـــﻼر اﻋﺘـــﻜـــﺎف‬‫اﻳﺘﻮﺷﻮر‪ 275‬اﻓﺴﺎﻧﻪ ﺳﻮزﻻر ﭼﻴـﻦ ﻻف‬‫ﻫﻴﭻ ﻛﻴﺸﻰدﻳﻦ ﺗﺎغ ﻛﻴﺴﻴﺐ ﻳﻮل آﭼﻘﺎﻧﲔ‬‫ﺳﻴﺰ ﻛﺒﻰ اﻳﺸﺘﻤﺪوك ﭘﻞ ﺳﺎﭼﻘﺎﻧﻴــﻦ‬‫ﻛﻴﺴﺘﻰ ارﻣﻦ ﺗﺎﻏﻴﻨﻰ ﻓﺮﻫـــﺎد دﻳـــﺐ‬‫ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻋﺸﻘﻴﺪه ﻧﻴﭽﻪ ﻳﻞ داد دﻳـــﺐ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻳﻞﻻر ﻣﺤﻨــﺖ ﻛﻠﻔـــﺖ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﺑﺮ ﻛﻴﭽﻴﻚ ارﻳـــﻎ ﻗﺎزوب وﻗﺖ ﺑﻴﻼن‬‫ﺳﻴﺰ ﺧﺪاﻧﻰ ﻟﻄﻔﻰ ﺑﺮﻟﻪ‪ 276‬ﻓﻰ اﳌﺜﻞ‬‫ﺑﺮ اﻳﻜﻰ آىﻧﻰ اﻳﭽﻴـــﺪه در ﻣﺤـــﻞ‬‫}‪ {64‬ﺑﻮل اوﻟﻮغ اﻳﺸﻨﻰ ﻗﻴﻠﻴﺐ اﻳﻼب ﲤﺎم‬‫ﻏﻼم‬‫‪270‬‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻨﮕﻴﺰ ﻋﺎﻟﻢ اﻳﻠﲔ ﭘﻞ ﺳﺰ‬‫‪ 263‬ﻗـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﻠﺪى دﻋـ ـ ـ ـ ـ ـﺎﻻر ‪ 264‬ﺟﻠﻮﻻرﻳﻐﻪﻻر ‪ 265‬ﻛﻴﻠﺪﻻر‬‫‪ 270‬رﺳﻮلﻧﻰ‬‫‪ 268‬آداب ‪ 269‬ﻧﺒﻴﺮﺳﻰ‬‫‪ 276‬ﺑﺮﻻن‬‫‪ 274‬ﻛﻴﻠﻮرﺷﻮرﻻر ‪ 275‬اﻳﺘﻮرﺷﻮر‬‫‪ 271‬روﺷﻨﻰ‬‫‪ 266‬اوﻟﻴﺐ‬‫‪ 272‬اﻳﺶﻻر‬‫ﺑﻠﺒﻠـــﻰ‬‫‪ 267‬ﺗﻮردى ﻫﻤﻪ‬‫‪ 273‬ﻳﺴﺎردﻳﻦ‬‫‪313‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻳﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺴﺖﻻرﻳﻦ ﻫﻤــﻮار اﻳــﺘﻴـــﺐ‬‫ﻫﻢ اراﺑﻪ ﻛﻮرﻣﻜﲔ ]در ﻛﺎر[‪ 277‬اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﻳﻮل ﺑﺎرﻳﺐ ﻛﻴﻠﻤﻴﺶﻛﺎ‪ 278‬آﺳﺎن ﻗﻴﻠﺪﻳﻨﮕﺰ‬‫ﺧﻠﻖﻧﻰ ﺧﺸﻨﻮد‪ 279‬ﺷﺎدان ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻨﮕـــﺰ‬‫ﺧﻠﻖ ﻋﺎﻟﻢﻧـــﻰ ﺑﺪﻧﺪه ﺟـــﺎﻧـــﻰ ﺑـــﺎر‬‫اﻳﻼﮔﺎى داﻳـــﻢ دﻋـــﺎﻧﮕﻴـــﺰ ﺷﻬـــﺮﻳـــﺎر‬‫)‪ (33b‬ﺻﺒﺢ ﺷﺎم ﺑﻠﻜﻪ ﻋﻠﻰ اﻟﺪوام دﻋـــﺎ‬‫ﺑﺎﻟﻪ ﭼـــﻘﻪﺳـــﻰ ﺑﻴﻼن اﻳـــﺘﻴـــﺐ ﺛـــﻨـــﺎ‬‫ﻫﻤﻪ ﺷﻴﺦﻻر ﻣﺠﻠﺲ اﻫﻠﻰ ﻗﻮل آﭼﻴـــﺐ‬‫ﻛﻮپ دﻋﺎﻻر ﻗﻴﻠﺪى ﻛﻮز ﻳﺎﺷﲔ ﺳﺎﭼﻴﺐ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﺣﻖﻻرﻳـــﻐﻪ ﻛـــﻮپ‬‫ﻛﻮپ ﻣﻨﺎﺟﺎت و دﻋﺎﻻرﻧﻰ‬‫اوﻗـــﻮب‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺷﻴـــﺦﻻر ﺧـــﺪاوﻧﺪ ﻛـــﺮﻳـــﻢ‬‫اﺣﺪ اﺳﺎﻛﺎ ﺣﻤـــﺪ رﺣﻤـــﻦ رﺣﻴـــﻢ‬‫ﺧـــﺎﻟـــﻖ ﻣﻮﺟـــﻮد اى ﺑﻨـــﺪه‬‫‪280‬‬‫ﻧـــﻮاز‬‫ﭘﺎدﺷﺎﻫﻰ‪ 281‬ﻟﻢ ﻳـــﺰل ﻫﻢ ﺑـــﻰ ﻧﻴـــﺎز‬‫ﺑﺮﻟﻴﮕﻴﻨﮕﻨـﻰ ﺣﻘـــﻰ ﺑـــﺮﻟﻪ‪ 282‬ﺣﺮﻣﺘـــﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮرهﻏﻪ ﺑﺮﮔﻴـــﻞ دوﻟﺘـــﻰ‬‫ﻗﻴﻞ اوزون ﻋﻤﺮﻳﻨﻰ ﻛﻮﻧﻜﻮﻧﺪﻳﻦ زﻳﺎد‬‫ﻗﻴﻞ روا ﻣﻘﺼـــﻮدى ﺑـــﺮﻟﻪ ﻫﺮ ﻣـــﺮاد‬‫ﺑﻮ دﻋﺎﻧﻰ ﺻﺪق اﺧﻼص اﻳﻠﻪ ﭼﻴــﻦ‬‫دﻳﺪﻳـــﻼر آﻣـــﲔ و رب اﻟﻌـــﺎﳌﻴـــﻦ‬‫ﺧﺘـــﻢ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر دﻋـــﺎ ﺑﺮﻟـــﻪ ﺛـــﻨـــﺎ‬‫ﺷﻴﺦ ﻓﺎرﺳﲔ ﺧﻠﻘﻰ دﻳـــﺐ ﻳﺎ رﺑﻨـــﺎ‬‫ﻓﺎرﺳﻴـــﻦﻻره‬‫ﺟــﻮد ﻫﻤﺖ ﺑﺮﻟﻪ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره‬‫ﺑﻰ ﻋﺪد اﻧﻌـــﺎم اﺣﺴـــﺎن ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﻣﺮﻏﻨـــﺎن ﺷﻬﺮﻳــﻐﻪ ﻳﺎﻧﻴـــﺐ ﻛﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﺷـــﺎد ﺧـــﺮم دوﻟـــﺖ اﻗـــﺒـــﺎل اﻳـــﻠﻪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺎرﮔﺎنﻻر ﺑﻮﻟﻮب ﺧﻮﺷﺤﺎل اﻳﻠﻪ‬‫}‪ {65‬اوردا اوزره ﻗﻮﻧﺪﻳﻼر ﻋﺎﻟﻴﺠﻨﺎب‬‫ﺗـــﻮره رﺳـــﺘـــﻢ ﺻـــﻼﺑـــﺖ آﻓـــﺘـــﺎب‬‫ﺷﻴـــﺦﻻر ﺑـــﺮﻟﻪ ﻫﻤـــﻪ‬‫)‪ (34a‬و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻳﮕﺮﻣﻪ اﻳﻜﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎنﻻرﻳﺪه‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ دﻳﮕﺎن ﺑﺎغﻧﻰ ﺑﻨﺎ ﻗﻴﻠﻐﺎنﻻرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﺑﻮ ﻳﻨﮕﻠﻴﻎ داﺳﺘـﺎن‬‫ﺗﻮرهٌ ﻫﻤـــﺖده‪ 284‬ﺣﺎﻃـــﻢ‬‫ﺑﻮﺳﺘـــﺎن ]آﺑـــﺎد ﭘﻴـــﺮى[‬‫اﻳﺮدﻳـــﻼر‬‫ﺑﻴﻞ ﻳﮕﺮﻣﻪ اﻳﻜـﻰ ﻳﺎﺷـــﻜﺎ ﻳﻜﺮدىﻻر‬‫‪286‬‬‫ﻳﺎش اﻳﻜﺎﻧﻼرﻳـﺪه ﻛﻴـــﭽﻪ ﻛﻮﻧـــﺪوزى‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 285‬ﻣﺒﺎرك ﻳﻮﻟﺪوزى‬‫‪ 280‬اﻟﺮﺣﻴﻢ‬‫‪ 279‬ﺧﻮﺷﻨﻮد‬‫‪ 277‬آﺳـ ـ ـ ـ ـ ـﺎن ‪ 278‬ﻛﻴﻠﻤﻴﺶ‬‫‪ 285‬ﺗﻮر ‪ 286‬ﺑﻮﻟﺮﻳﻼر‬‫‪ 284‬ﻫﻤﺖ و‬‫‪ 283‬آﺑﺎدى‬‫‪314‬‬‫‪283‬‬‫ﺑﺎﻏـﺒـــﺎن‬‫‪ 281‬ﭘﺎدﺷﺎه‬‫‪ 282‬اى ذاﺗﲔ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫آرﺿـــﻮ ﻗﻴﻠﻮر اﻳـــﺪﻳـــﻼر ﺷﻬـــﺮدﻳـــﻦ‬‫ﻛﺎﺗﻪ ارﻳﻎ ﺳﻮ ﭼﻘﺎرﻳـــﺐ‬‫اﻳﻼﺳﺎم ﺑﺮ ﺑﺎغ ﻋﺎﻟﻰ ﺻﺤﻨﻰ ﻛﻴﻨﮓ‬‫ﻛﻴﺮﺳﻪ اﻳﭽﺮه آﺷﻨـــﺎ ﺑﻴﮕـــﺎﻧﻪ ﺗﻴـــﻨﮓ‬‫ﺑﻮﻟﺴﻪ ﺻﺤﻨﻰ ﻛﻴﻨﮓﻟﻴﻐﻰ ﺑﺮ آط ﭼﺎﻓﻴﻢ‬‫ﺑﻮﻟـــﺴﻪ اﻳﭽـــﺮه ﺧﻠـــﻖ ﺑﺮﻟﻪ ﻋﺸﺮﺗﻴـــﻢ‬‫ﻛﻴﺮﺳﻪ آدمﻻر اﻳﭽﻴــﻐﻪ ﺑـــﻰ ﺳـــﻮراغ‬‫ﻣﻴﻮهﻻردﻳﻦ ﻳﺴﻪ ﺑﻮﻟــﺴﻪ وﻗﺘـــﻰ ﭼـــﺎغ‬‫ﺑﻮﻟﺴﻪ ﻫﺮ ﺗﻮرﻟﻮك اﻳﭽﻴــﺪه ﻣﻴـــﻮهﻻر‬‫آﭼﻴﻠﻴـــﺐ ﮔﻞﻻر ﻗﻴـــﻠـــﻮرﻏﻪ ﺷﻴـــﻮهﻻر‬‫ﺗﻮرت دروازه ﻗﻮﻳﻮب‪ 288‬ﺗﻮرت ﻳﺎﻧﻴﺪﻳﻦ‬‫ﺧﺎﻟﻰ ﺑﻮﳌﺎى ﺑﺮ زﻣـﺎن ﻣﻬﻤـــﺎﻧﻴﺪﻳـــﻦ‬‫ﺗﻮرت ﻃﺮﻓﺪﻳﻦ ﻗﻮردوروب دروازهﻧﻰ‬‫‪290‬‬‫ﺧﻴﺮ اﺣﺴــﺎﻧﻐﻪ‪ 289‬ﺑﺮﻳـــﺐ آوازهﻧـــﻰ‬‫آدﻣـــــــــﻰ‬‫ﻛﻴﻠﺴﻪ ﺧﻴﺮ اﻳﺘﺴﺎم اﻧﮕﺎ ﭼﻮن ﺣﺎﻃﻤﻰ‬‫)‪ (34b‬ﻛﻴﻠﺴﻪ اﻳﻜﻴﻨﭽﻰدﻳﻦ‪ 291‬اول آدم ﻳﻨﻪ‬‫ﺧﻴـــﺮ ﻗﻴﻠﺴـــﺎم ﻟﻄﻒﻻر ﺑـــﺮﻟﻪ اﻧﮕـــﻪ‬‫}‪ {66‬ﻛﻴﻠﺴﻪ ﺷﻮل آدم ﻳﻨﻪ اوﭼﻮﻧﭽﻰدﻳﻦ‬‫ُﺳﻴﻮﻧﭽﻰدﻳﻦ‬‫اّوﻟـــﻰ دروازهدﻳـــﻦ ﻫـــﺮ‬‫ﺧﻴﺮ ﻗﻴﻠﺴﺎم اﻳـــﻼب اﻧـــﻰ‬‫اﺣﺘـــﺮام‬‫‪287‬‬‫اﻳﻼﻣﺎى ﻧﻮﻣﻴﺪ اﻧﻴﻨﮓ‬‫اﻳﻼﺑﺎن ﻛﻴﻠﺴﻪ دﻋـــﺎ ﺑﺮﻻن‬‫ﻧﻬﺮدﻳـــﻦ‬‫‪292‬‬‫ﺳـــﻼم‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺷﻮل دروازه‪ 293‬ﺗﻮرﺗﻮﻧﭽـــﻰدﻳـــﻦ‬‫ﺗﻮرت ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻴﻠﺴﻪ ﻗﻴﺘﻴﺐ‪ 294‬اﻧﮕـــﺎ‬‫ﻗﻴﻠﺴﺎم اﻧﮕﺎ ﺷﺎد ﺧﺮمﻟﻴـــﻚ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻣﻴـــﻮهﻻر ﺑـــﺮﻻن ﻗﻮﻟﻴـــﻐﻪ آش‬‫ﻧـــﺎن‬‫ﻳــﻮز ﺗﻮاﺿﻊ ﺑﺮﻟﻪ ﺧﻮﺷﻼﺷﻴـــﺐ اﻧﮕﺎ‬‫]ﻗﻴﺘﺎرور ﺑﻮﻟﺴﺎم ﺑﺮﻳﺐ ﺑﻴﻞﻻر ﻳﻨﺎ[‬‫دﻳﺐ ﺑﻮ آرﺿﻮﻻر اوزه ﺑﺎز آرﺿـــﻮ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺑﻮر‪ 296‬ﺟﺴﺘﺠـﻮ‬‫ﻗﺒﻠﻪﮔـــﺎﻫﻢﻧﻰ ﭼـــﺎﻗـــﺮﺳـــﺎم ﺑـــﺎغ ارا‬‫واﻟـــﻴـــﺪٌه ﻣـــﻬـــﺮﺑـــﺎﻧـــﻴـــﻢﻧـــﻰ ﻳـــﻨـــﺎ‬‫دﻳﺐ ﺑﻮ ﻧﻴﺖﻻرﻧﻰ اﻳـــﻼب ارﺿـــﻮ‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻰ دﺳﺖ ﺑﺮﺳﻪ دﻳـــﺐ ﺷﺒـــﻮ‬‫ﺑﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ ﺳﺎﭼﻴﺒﺎن آﻟﺘﻮن ﻛﻤـــﻮش‬‫اﻳﻜﻰ ﻗﺒﻠﻢﻧﻰ ﻗﻴﻠﻴــﺐ وﻗﺘـــﻰ ﺧـــﻮش‬‫ﻫﻴـــﭻ آدم اﺗـــﻪ اﻧـــﻪﻏﻪ ﺑـــﻮ زﻳـــﻞ‬‫ﻗﻴﻠﻤﻐﺎن ﺧﺬﻣﺖ ﺑﻮ ﻳﻨﮕﻠﻴﻎ ﺑﻰ ﻃﻔﻴﻞ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺑﺎغ ﻋﺎﻟﻴﻐﻪ ﺗﻜﻠﻴـــﻒ اﻳﻼﺑـــﺎن‬‫ﻛﻤﺮ ﺧﺬﻣﺖده ﺑﻴـــﻠﻴـــﻢ‬‫ﺑـــﺎﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫آﻟﺪﻳﻼرﻳﺪه ﻳﻮروب ﺧﺬﻣﺖ ﻗﻴـــﻠﻴـــﺐ‬‫ﻳﺮ اوﻓﻮب ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻠﻪ ﺣﺮﻣﺖ ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫‪ 287‬ﭼ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻘﺎر ‪ 288‬ﻗﻮﻳﺐ‬‫‪ 292‬ﺑﺮﻟﻪ ‪ 293‬دروازدﻳﻦ‬‫‪ 289‬اﺣﺴﺎن‬‫‪ 294‬ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫‪ 290‬آوازﻧﻰ‬‫‪295‬‬‫‪ 291‬اﻳﻜﻴﻨﭽﻰ اﻳﺸﻚ‬‫‪ 295‬ﻗﻴﺘﺎرورىدا ﻳﻨﻪ ﻗﻮلﻻر ﺑﺮﻳﺐ‬‫‪ 296‬ﻳﻮر‬‫‪315‬‬

‫‪Texts‬‬‫)‪ (35a‬ﻣﻦ دﻋﺎﻻرﻳﻨﻰ آﻟﺴﺎم دﻳﺐ ﺑﻮ دم‬‫ﺑﻮﻟﺴﻪﻻر راﺿﻰ ﺧﺪاﻳـــﻢ راﺿـــﻰ ﻫﻢ‬‫ﺳﻮﻧﮕﺮه ﺳﻌﻰ اﺣﺘﻤـــﺎم اﻳـــﻠﻪ ﲤـــﺎم‬‫ﻛﻮرﮔﻮزوب اﻳﻼب ﺗﺮدد ﺻﺒﺢ‬‫ﺷـــﺎم‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺑﺮ ﺑﺎغ ﻋﺎﻟﻰ ﺧـــﻮش ﻫـــﻮا‬‫ﺟـــﻨـــﺖ اﳌـــﺎءوا ﻣﺜـــﺎﻟـــﻰ‬‫ﮔﻮﻳـــﻴـــﺎ‬‫}‪ {67‬اﻧﮕﺎ زﻳﺒﺎﻟﻴﻖده رﺷﻚ اﻳﻼب ﺑﻬﺸﺖ‬‫ﺑﺎغ ﻓﺮدوس ‪ 297+‬ﺳﻜﺰ ﻋﻨﺒﺮ ﺳﺮﺷﺖ‬‫ﻫﺮ ﻃـــﺮف ﭼﻤـــﻦ ﭼﻤـــﻦ ﮔﻠـــﺰارﻻر‬‫آﭼﻴﻠﻴﺸﻴـــﺐ ﻣﻴـــﻨﮓ ﻃـــﺮاوت دارﻻر‬‫ﻛﻮرﺳﻪ رﺿﻮان ﺑﻬﺸﺖ ﺣﻴﺮان ﻗﺎﻟﻴﺐ‬‫ﺗﺎزهﻟﻴﻖده ﻣﺤﻮ‪ 298‬ﺳﺮ ﮔﺮدان ﻗﺎﻟﻴـــﺐ‬‫ﻛﻴـــﻨﮓ وﺳﻴـــﻊﻟﻴﻘﺪه ﺧﻴـــﺎل ﺗﻴـــﺰرو‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﻣﻴﻨﮓ ﻳﻞ ﻳﻮﮔﻮروب ﭘﻴﻤﺎى ﮔﺮو‬‫اﻟﻮان اﻟﻮان ﮔﻞ ﺑﻴﻼن رﻳﺤﺎنﻻرﻳﻦ‬‫‪299‬‬‫ﺑﻠﺒﻞ ﺧﻮﺷﺨﻮان ﺧﻮش اﳊﺎنﻻرﻳـــﻦ‬‫‪300‬‬‫ُﺳﻨﺒﻞ ﺗﺮ ُﺟﻨﺒﻞ و ﺧــﻮش ﺑـــﻮىﻧـــﻰ‬‫ﺳﺒـــﺰهٌ ﺳـــﻪ ﺑـــﺮﮔـــﻪﻻرى‪ 301‬روىﻧـــﻰ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮرﻟﻮك ﻣﻴـــﻮهﻻر ﻛـــﻮپﻟﻴﻎﻧـــﻰ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺑﺎغ ﻋﺎﻟـــﻰﻧــﻰ ﺧﻮﺑـــﻠﻮﻏـــﻰﻧـــﻰ‬‫ﻫﺮ ﻃﺮفﻏﻪ ﺟﺎرى ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺳﻮﻻرﻳﻦ‬‫ﻫﻢ ﻛﺒـــﻮﺗﺮ ﻗﻤـــﺮىﻻر ﻫـــﻮﻫـــﻮﻻرﻳـــﻦ‬‫ﺳﻴﺮاﺷﻴﺐ ﺗﻮرﻏﺎن ﺧﻮش اﳊﺎل ﻗﻮشﻻرﻳﻦ‬‫ﻛﻮرﺳﻪ‪ 302‬ﭼﻮرﻻر‪ 303‬ﻳﻮﻗﺎﺗﻮرﻻر‪ 304‬ﻫﻮشﻻرﻳﻦ‬‫ﺗﺮك اﻳﺘﻴﺐ ﺟﻨﺖﻧﻰ ﻣﻮﻧﺪه ﺑﻮﳌﺎﻛﲔ‬‫ﺣﻮر ﻏﻠﻤـــﺎنﻻر ﻗﻴـــﻠﻮردى ﺗﻮرﻣﺎﻛﻴـــﻦ‬‫)‪ (35b‬اوﺷﺒﻮ ﺑﺎغ اورﺗﺎﺳﻴﺪه ﺑﺮ ﺣﻮض ﻫﻢ‬‫ﺣﻮض ﻛﻮﺛـﺮدﻳﻦ آﻟﻴﺐ اﻳﺮدى‪ 305‬ﺗﻮرم‬‫ﻛﻴﻨﮓﻟﻴﻘﻰ درﻳﺎ ﻣﺤﻴﻂدﻳﻚ ﻛﻮروﻧﻮب‬‫ُﺳﻮ ﻣﺼﻔﺎﻟﻴﻘﺪه ﮔﻮﻳﺎ ﺳـــﻮت ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫اوﺷﺒﻮ ﺣﻮض اﻳﭽﺮه ﺑﺎغﻻر ﭘﺮورﻳــﺶ‬‫‪307‬‬‫ﺗﺎﻓﻴﺸﻴﺐ‪ 306‬اﻳﻼب ﻏﺰا آب ﺧﻮردش‬‫اول ﻓﻠﻚ درﻳﺎﺳﻴﺪﻳﻦ‪ 308‬ﻳﻮﻟﺪوز ﻛﺒﻰ‬‫ﻛﻮروﻧﻮب‪ 309‬ﺗﺎﺑﺎنﻟﻴﻘﻰ ﻛﻮﻧﺪوز ﻛﺒـــﻰ‬‫}‪ {68‬ﻟﻄﻒ ﺣﻖدﻳﻦ ﻫﻢ ﻛﺮاﻣﺘﺪﻳﻦ ﺑﻮ‪ 310‬ﺑﺎغ‬‫ﺑﻮ ﺻﻔﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻮﻟﺪى ﺑﻮ ﭼـــﺎغ‬‫ﻓﻴﺾ ﺣﻖ آﺛـــﺎر ﻛﻤﺎﻟﻴـــﻔﻪ ﻳـــﺘﻴـــﺐ‬‫ﺑﻴﻞ ﻛﺮاﻣـــﺎت ﺗـــﻮرم ﺑـــﺮﻟﻪ ﺑﻮﺗﻴـــﺐ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺑﺎغ‪ 311‬ﻋﺎﻟﻰﻏﻪ‪ 312‬ﻗﻮﻟﺪى ﻗﻮﻳﻮﻟﺪى‪ 313‬ﻧﺎم ﭼﺎر ﭼﻤﻦ دﻳﺐ ﻳﺨﺸﻰ ﺳﺎﻋﺘﺪه ﲤـﺎم‬‫‪ 301‬ﺑﺮﮔﻪﻻرﻧﻰ ‪ 302‬ﻛﻮرﺳﻪﻻر‬‫‪ 300‬اﳊﺎنﻻر‬‫‪ 298‬ﭼﻮن ‪ 299‬رﻳﺤﺎنﻻر‬‫‪ :B 297‬اﻳـ ـ ـ ـ ـﻠﻪ‬‫‪ 305‬اﻳﺮ ‪ 306‬ﭼﺎﻓﻴﺸﻴﺐ ‪ 307‬ﺧﻮر اﳝﻴﺶ ‪ 308‬درﻳﺎﺳﻴﺪا‬‫‪ 303‬ﭼﻮﻻر ‪ 304‬ﻳﻮﻗﺎﺗﻮر‬‫‪ 310‬ﺗﻮ ‪ 311‬ﺑﺎﻏﻰ ‪ 312‬ﻋﻼﻏﻪ‪ 313‬ﻗﻮﻳﻠﺪى‬‫‪ 309‬ﻛﻮرﻧﻮر‬‫‪316‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎنﻻرﻳﺪه‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻰ‪ 314‬واﻟﻴﺪه ﺷﺮﻳﻒﻻرﻳﻨﻰ ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳﻐﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫ادب ﺑﺮﻻن ﺗﻜﻠﻴﻒ ﺑﺎغ ﭼﺎر‪ 315‬ﭼﻤﻦ ﻗﻴﻠﻐﺎنﻻرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروﺑﺪورﻻر رواﻳـــﺖ ﻗﻴﻠﻐـــﻮﭼـــﻰ‬‫اﺻﻞ ﺳﻮزﻻردﻳﻦ ﺣﻜﺎﻳﺖ‬‫ﺑﻴﻞ ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﺑـــﺮ ﻛﻤـــﺎل‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺗﻮرم ﺑﻠﻄـــﻒ ﺣـــﻖ‬‫ﻛﻮن اوﺗﻮب ﺑﺮ ﻛﻮﻧﺪه وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗــﻮره‬‫ﺧﻀﺮ اﻟﻴﺎس اﻳﻜـــﻰ ﭘﻴﻐﻤـــﺒﺮ ﺟـــﻮره‬‫ﺷﺮﻳـــﻒﻻرﻳـــﻦ‬‫ﺗﻌﺮﻳـﻒﻻرﻳﻦ‬‫)‪ (36a‬واﻟـــﺪهٌ ﻛﻌﺒـــﻪٌ‬‫ﻣﻦ دﻳﺴﺎم اﻳﻜﻰﻻرﻳﻦ‬‫‪316‬‬‫ﻗﻴﻠﻐﻮﭼـــﻰ‬‫ﺗﻌـــﺎل‬‫ﻛﻴﺮدﻳـــﻼر ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳـــﻐﻪ ﺑﺮ ﻛﻮﻧـــﻰ‬‫ﻋﺮض اﻳﺘﻴﺐ آداب اﻳﻠﻪ اﻳﺘﻴﺐ ﻣﻮﻧﻰ‬‫ﻣﻨـــﻰ‬‫ﻣﻨـــﻰ‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﻣﻬﺮﺑـــﺎن ﻛﻌﺒـــﻢ‬‫واﻟـــﺪٌه ﺟـــﺎن ﺳﻮﻳـــﺎر ﻗﺒﻠـــﻢ‬‫ﻣﻦ ﻛﻤﻴـــﻨٌﻪ ﻏـــﻼم ﻓـــﺮزﻧـــﺪﻳـــﻨﮕـــﺰ‬‫آﺳﺘﺎن ﺑﻮس اﻳـــﻼﮔﺎن دﻟﺒﻨـــﺪﻳـــﻨﮕـــﺰ‬‫ﺑﻮﳌﺎق اوﭼﻮن آﻧﻰ‪ 317‬ﻗﺪمﮔﺎﻫﻴــﻨﮕـــﺰ‬‫اول ﻃﺮﻓﻐﻪ ﺗﻮﺷﺴﻪ ﺷﺎﻳﺪ راﻫﻴـــﻨﮕـــﺰ‬‫}‪ {69‬ﺑﻮل اﻣﻴﺪده ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻧﻰ ﻣﻦ ﺑﻨﺎ‬‫اﻳﻼب اﻳﺮدوم ﻣﻬﺮﺑــﺎﻧﻴـــﻢ ﺟـــﺎن اﻧـــﺎ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻧﻰ ﺑﺮ ﻗﺪمﮔﺎه ﻗﻴﻠـــﺴﻨﮕـــﺰ‬‫ﺳﺎﻋﺘﻰ اﻳﭽﺮه ﺑﺎرﻳﺐ اوﻟـــﺘﻮرﺳـــﻨﮕـــﺰ‬‫ﺳﺤـــﻦ‬‫ﺑﺎرﻣﺎق اوﭼﻮن ﺳﻮى ﺑﺎغ ﭼﺎر ﭼﻤـــﻦ‬‫واﻟﺪهﻻرى اﻳﺸﻴﺘﻴﺐ اوﺷﺒـــﻮ‬‫دﻳﺪﻳﻼر اى ﺟﺎن ﻛﻮزومﻧﻰ روﺷﻨـــﻰ‬‫ﻧـــﻮر اﻳﻠﻪ آق ﻗﺮاﺳـــﻰ دﻳـــﺪهﻧـــﻰ‬‫آﻓﺘـــﺎﺑﻴـــﻢ ﺟـــﻤـــﻠﻪ ﻓـــﺮزﻧـــﺪﻳـــﻢ ارا‬‫وﻟﻰ ﺧﺎﻧﻴﻢ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻴـــﻢ ﻫـــﻢ‬‫رﺳـــﺎ‬‫ﺑﺎراﻳﲔ اﻳﻼب ﺣﻘﻴﻨﮕﻐﻪ ﻛﻮپ دﻋـــﺎ‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻣﻮﻧﺪاغ ﺟﻮاب اول‬‫ﭘﺎرﺳـــﺎ‬‫واﻟﺪهﻻرﻳﺪﻳﻦ اﻳﺸﻴﺘﻴﺒـــﺎن ﺑـــﻮ ﺳـــﻮز‬‫وﻟﻰ ﺟﺎن ﺗﻮره ﺑﻮﻟﻮب ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﻧــﻮر‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر ﺧﻮش وﻗﺖ ﺧﺮمﻟﻴﻖ ﺑﻴـﻼن‬‫ﻛﻤﺮى ﺧﺬﻣﺖﻧﻰ ﻣﺤﻜـــﻢ ﺑـــﺎﻏﻼﺑـــﺎن‬‫)‪ (36b‬ﻣﻬﻤﺎندارﻟﻴﻖ ﺿﻴﺎﻓﺖﻏﻪ رﺟـــﻮع‬‫ﻛﻮپ ﺗﺮدد ﺑﺮﻟﻪ ﻗﻴﻠـــﻤﺎﻗﻨـــﻰ‬‫وﻗـــﻮع‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻏﻪ ﺧﻴﻤﻪ ﭼﺎدرﻻرﻏﻪ ﺣﻜـــﻢ‬‫اوﻗﻮﺑﺎن ﻛﻮز ﺗﻴﮕﻤﺴﻮن دﻳﺐ ﺣﺘﻢ و ﺑﻜﻢ‬‫ﻫﻢ ﺑﺴﺎط ﻫﺎى رﻧﮕﺎرﻧﮓ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻮن‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر آراﺳﺘﻪ در ﺣﺎل ﺑـــﻮ ﻛـــﻮن‬‫‪ 314‬ﻛﻮن ‪ 315‬ﭼﺎ ‪ 316‬اﻳﻜﻰﻻر‬‫‪ 317‬اﻧﺪا ‪ 318‬ﮔﻞ ﺷﻨﻰ‬‫‪318‬‬‫‪319‬‬‫‪ 319‬ﻓﺎرﺳﺎ‬‫‪317‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪ 320+‬ﻧﻴﭽﻪ ﻗﻮى ﺳﻮﻗﻮمﻧﻰ ﺳﻮﻳﺪوروب ﭼﻨﺎن* ﻛـــﻮپ ﺿﻴـــﺎﻓﺖﻻر ﻣﻬﻴـــﺎ اﻳﻼﺑﺎن‬‫‪321‬‬‫}‪ {70‬ﻋﺮاﺑﻪ ﻏﻠﻄﺎن ﻣﻌﺎﻓﻪﻟﻴﻜﻨﻰ ﺳـــﺎز‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻃﻴﺎر اول ﺣـــﺎل اﻧﺪه ﺑـــﺎز‬‫ﻫﻤـــﺸﻴـــﺮهﻻرﻳـــﻦ‬‫ﻣﺮﻏﻨـــﺎن ﻗﺎﺿـــﻰ ﻋﻠﻤـــﺎﺳﻴـــﻦ ﺑﺮﻳـــﻦ‬‫ﻫﻢ ﻣﺸﺎﻳـــﺦ ﻫـــﻢ اﻛـــﺎﺑـــﺮ ﻓـــﻀـــﻼ‬‫ﺑـــﺎى ﺑـــﺎى ﺑﭽـــﻪ ﺟﻤـــﻌـــﻰ‬‫ﻋﻤـــﺮا‬‫ﻫﻢ ﻋﻴﺎل اﻫﻠﻰ ﺑﻴﻼن ﻣﺨﻠﺺ‪ 322‬ﻣﺮﻳﺪ‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺧﻮب ﻳﺴﺎﻧﻴﺐ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﻴـــﺪ‬‫ﺑﻴـــﻼن‬‫روان‬‫واﻟـــﺪهﻻرى ﺑـــﺮﻟﻪ‬‫ﺑﻮل ﻃﺮﻳﻘﻪ زﻳﺐ زﻳـــﻨﺖﻻر‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ ﻋﺰﻣﻴـــﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪﻳـــﻼر‬‫ﻋﺴﻌﺴـــﻪ دﺑﺪﺑـــﻪﻻر ﺑـــﺮﻻن ﺑﺎرﻳـــﺐ‬‫ﺷﺄن ﺷﻮﻛﺖﻻر ﺑﻴﻼن ﺧﺬﻣﺖ ﻗﻴﻠﻴــﺐ‬‫اﻟﻘﺼـــﻪ اول ﺗـــﻮرٌه ﻋﺎﻟـــﻰ ﻧـــﺴـــﺐ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻣﻴﻨﮓ اﻟﻮان ﻣﺤﺎﺿﺮ راﺳﺖﻟﺐ‬‫اون ﺗﻮﻗﻮز ]ﺗﻮﻗﻮز ﺗﻨﺪه[‪ 324‬ﻧﺎن ﻓﺘﺮ‬‫ﺳﻮﻧﻰ اورﻧﻴﻐﻪ ﻗﻮﺷﻮﻟﻐـــﺎن آب ﺷﻴـــﺮ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ُﻛﻠﭽﻪﻻر ﻳـــﺎﻏﻠﻴـــﻖ ﻫﻤﻪ‬‫ﻣﻴﺲ ﺗﱭﻻر‪ 325‬اوزره ﺗﻮزاﻏﻠﻴﻖ‪ 326‬ﻫﻤﻪ‬‫)‪ (37a‬ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻣﻴﺲ ﺗﱭده‪ 327‬ﭘﺴﺘﻪﻻر‬‫ُرﺳﺘـــﻪﻻر‬‫ﻣﻮﻳﺰ اﻳﻠﻪ ﻧﺎك ﻧـــﺸـــﻮت‬‫‪323‬‬‫ﻗﻨﺪ‪ 328‬ﻗﻨﺪآﻟﺖ ﺗﻮزاﻏﻠﻴﻖ‬‫ﺑﻴﺤﺴـــﺎب‬‫ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺗﻮرﻟﻮك ﻃﻌﺎم ﻣﻬﻤﺎﻧﻐﻪ ﺑﺎب‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮزﻻب ﻣﻬﻴـــﺎ‬‫ﺗـــﺎرﺗﻴـــﻼر‬‫ﺻﺤﻦ ﻣﺠﻠﺲدﻳﻦ آﺷﻴﺒـــﺎن‬‫آرﺗﻴـــﻼر‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺑﻮ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻳﻠﻪ دﺳﺘﻪ ﺧﺎن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮز راﺳﺘـــﻼﺗـــﻰﻻر‬‫ﻫﻤـــﺎن‬‫}‪ 329+ {71‬ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺳﻴﻨﮕﻞ ﻫﻤﺸﻴﺮه ﭼﻮن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻣﻴﺲ ﺗﱭﻻرده‬‫ﺗﻮﻗﻮز ﺗﻮﻗﻮز ﻧـــﺎن ﻓﺘﻴـــﺮ ﻛﻠـــﭽﻪﻻر‬‫ﭘﺴﺘﻪ ﻣﻮﻳﺰ ﻧـــﺎك ﻧﺸـــﻮت‬‫ﻗﻨﺪ ﻗﻨﺪﻻت‪ 331‬ﻳﻮز ﺗﻮرﻟﻮك ﻃﻌـــﺎم‬‫ﻛﻴﻢ ﻣﻬﻴــﺎ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر ﺣﺎﺻـــﻞ ﻛـــﻼم‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺑﺎرﻏﺎن ﺿﻌﻴﻒﻻر ﺟﻤﻌﻰﻏﻪ‬‫اوز ﻣﻨـــﺎﺳﻴﺒـــﺪه دﺳـــﺘـــﻮرﺧـــﺎن‬‫ﻳﻨﻪ‬‫ﺗـــﺎرﺗﻴـــﻼر ﺷـــﺎد ﺧـــﺮمﻟـــﻴـــﻖ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﻛﻮﻟﻮﺷﻮب اوﻳﻨﺎب ﻛﻪ دﳉﻤﻊﻟﻴﻖ‪ 332‬ﺑﻴﻠﻪ‬‫‪333‬‬‫اﻟﻘﺼﻪ ﺑﻌـــﺪ از ﻓـــﺮاغ ﺑﻮل‬‫ﺗﻮﻟﻮن‬‫‪330‬‬‫ﻣﻴـــﻮهﻻر‬‫ﻃﻌـــﺎم‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺟﻨﺲ ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻔﻴﺲ ﻣﺘﺎع ﻛﺮام‬‫ﻋـــﺰﻳــــــﺰﻏـــﻪ‬‫اول ﻣـــﺪﻳـــﻨﻪ ﻣﺤــﺘـــﺮمﻟـــﻴـــﻖ آﻧـــﻪﻏﻪ‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺟﻨﺲ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﺎعﻻردﻳﻦ ﺗﻮﻗﻮز‬‫ﻫﻤﺸﻴـــﺮهﻻرﻳـــﻐﻪ ﻫـــﻢ اﻳﻜـــﻰ اوﺗـــﻮز‬‫ﺗـــﺎرﺗـــﻴـــﻼر واﻟـــﺪهٌ‬‫‪ :B 320‬ﺑﺮ ‪ 321‬ﻗﻴﻠﺪﻳﺮﻳﺐ‬‫‪ 322‬ﺑﺮﭼﻪ ‪ 323‬راﺳﺖ اﻳﺘﻴﺐ ‪ 324‬ﺗﻮﻗﻮزﻟﻴﮕﻴﻨﺪا ‪ 325‬ﲤﻠﻼر‬‫‪ :A 326‬ﺗﻮراﻏﻠﻴﻖ‪ :B ،‬ﺗﻮرﻏﺎوﻟﻴﻖ‬‫‪ 332‬دﳉﻤﻊ‬‫‪ 331‬ﻗﻨﺪاﻻت‬‫‪318‬‬‫‪ 327‬ﺗﺒﺎﻗﺪا‬‫‪ 333‬ﻫﻤﻪ‬‫‪ 328‬ﻗﻨﺪى ‪ :A 329‬ﺧﺎن‬‫‪ 330‬ﺗﺒﺎقﻻر‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺗﺎرﺗﻮق ﭘﻴﺶﻛﺶﻟﻴﻚ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‬‫اﻳﻞ ﲤﺎﺷـــﺎ اﻳﻼﺑـــﺎن ُﺳﻮﻳـــﻮﻧﺪﻳـــﻼر‬‫)‪ (37b‬واﻟﺪهﻻرى ﺑﻮﻟﻮب ﺧﻮﺷﻨﻮد ﺷﺎد‬‫ﻋﻤـــﺮ دوﻟﺖﻻرى ﺑﻮﻟـــﻤـــﺎﻗـــﻘﻪ زﻳـــﺎد‬‫ﻛﻮپ دﻋـــﺎ ﺧﻴـــﺮ اﻳـــﻼب آﻧﭽﻨـــﺎن‬‫اى وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻏﻠﻮم آﻓﺘﺎﺑﻴﻢ دﻳﺒـــﺎن‬‫آى ﻛﻮن ﺗﻮﻏﺴﻪ ﺳﻨﮕﺎ ﺗﻮﻏﺴﻮن ﺑﻼم‬‫ﻣﺪام‬‫اﻳﻜﻰ ﻋﺎﻟـــﻢده ﻋﺰﻳـــﺰ ﺑﻮﻟﻐﻴـــﻞ‬‫}‪ {72‬ﺗﻔﺮاق آﻟﺴﻨﮓ ﺑﻮﻟﺴﻮن اول آﻟﺘﻮن ﻛﻤﻮش ﻛﻮرﻣﻐﻴﻞ ﻋﺎﻟﻢده‪ 334‬ﺑﺮ ﻗﺘﻴﻖ اوﻛﻮش‬‫‪335‬‬‫ﺟﻤﻌﻰ ﻓﺮزﻧﺪ اﻳﭽﺮه ﺳﻨﺪﻳﻦ راﺿــﻰ ﻣﻦ‬‫راﺿﻰ ﻣﻦ ]ﻣﺤﺸﺮده دﻳﮕﺎن ﻗﺎﺿﻰ[‪ 336‬ﻣﻦ‬‫ﻗﺎﺿﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن اول ﺧـــﺪاى ﻻ ﻳــﺰال‬‫ﺳﺎﻗﻼﺳﻮن ﺟﻤﻌﻰ ﺑﻼدﻳﻦ ﻣـــﺎه ﺳـــﺎل‬‫ﺧﺎن ﺑﻴﻚﻻر ﻛﻮرﻣﮕﺎن دوﻟﺖﻧﻰ ﻛﻮر‬‫دور دوراﻧﻼر ﺳﻮروب* ﻋﺰتﻧﻰ ﻛﻮر‬‫دﻳﺐ دﻋﺎﻧﻰ ﺧﺘـﻢ اﻳـــﻼب ﭘـــﺎدﺷـــﺎه‬‫ﻳﺎﻧﺪﻳـــﻼر اورداﻏﻪ اول ﻋﺎﻟـــﻢ ﭘــﻨـــﺎه‬‫ﺷﺄن ﺷﻮﻛﺖ ﺑﺮﻟﻪ ]اورداﻏﻪ ﻗﻮﻧﻮب[‬‫‪337‬‬‫ﻛﻮپ دﻋﺎﻻر ]اﻳﻼدىﻻر ﺳﻮﻳﻮﻧﻮب[‬‫‪338‬‬‫و ﻳﻨﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﻳﮕﺮﻣﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪﻻر‪ 339‬ﺑﻴﺎﻧﻰ*‬‫ﺑﻴﻞ ﻳﮕﺮﻣﻪ ﺗﻮﻗـــﻮز ﺗﻴﻜﺎﻧـــﺪه ﺳـــﺎل‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺗﺎﻓﻴﺐ ﻓﻀﻞ‬‫ﻳﺘـــﻰ اﻗﻠﻴـــﻢﻏﻪ ﺑﺎرﻳـــﺐ ﺷﻬﺮﺗـــﻼرى‬‫ﻏﻴﺮت و ﺟﻮد و ﺳﺨﺎ و ﻫﻤﺖﻻرى‬‫اول ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺷــﺎه ﺧـــﻮﻗﻨﺪ‬‫اﻳـــﻠﻐﻪ اﻳﺮدى ﻋﺪل اﻳـــﻠﻪ دارا ﭘﺴﻨﺪ‬‫)‪ (38a‬اون ﺗﻮﻗﻮز ﻳﻞ آﻟﺘﻰ اى ﺧﺎﻧﻠﻴﻖ ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫ﺑﺮ ﻳﺮﱘ اﻗﻠﻴـــﻢﻏﻪ ﺳﻠﻄـــﺎﻧﻠﻴﻖ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ‬‫اﻳـــﺸـــﻰ‬‫دروﻳـــﺸـــﻰ‬‫آﺧﺮﻳﻐﻪ ﻳﺘـــﻰ ﺷﻪﻟﻴـــﻖﻧـــﻰ‬‫ﻫﻢ ﺗﻮﮔﺎب ﻓﺮﻣﺎن ﺑﺮﻻن‬‫‪340‬‬‫ﻛﻤﺎل‬‫}‪ {73‬ﺣﻖ اراداﺳﻰ‪ 341‬ﺑﻴﻠﻪ ﺷﺎه ﺑﺨﺎرا‬‫ﻛﻴﻠﺪى اوروﺷﻤﺎق اوﭼﻮن اول ﺷﻬﺮﻳﺎر‬‫ﻛﻴﻠﻴﺒﺎن ﻟﺸﻜﺮ ﺑﻴﻠﻪ ﻗﻴـــﻠﺪى اوروش‬‫آﻟﺪى ﺧﻮﻗﻨﺪ ﻣﻠﻜﻴﻨﻰ اﻳﻼب ﺳـــﺮوش‬‫ُﻣﺪت اوچ آى ﻛﻢ ﺑﻴﺶ ﺣﻜﻮﻣﺖ‬‫‪342‬‬‫اﻣﺮ ﺗﺘﻰ اﳌﻠﻚ آﻳـــﺖ ﻣــﻦ ﺗـــﺸـــﺄ‬‫ﺳﻮراﺷﻴﺐ ﺗﻮغ ان ﻣﺤﻞده ﻳﺘﻰ ﻟﻨﺖ‬‫‪343‬‬‫ﺗﻨﺰء اﳌﻠﻚدﻏـــﻰ دم‪ 344‬ﻣـــﻦ ﺗـــﺸـــﺄ‬‫‪ 335‬اﻳﺶ ‪ 336‬ﺟﺎﻧﻴﻢ ﻗﻮﻟﻮﻧﻮم راﺿﻰ ‪ 337‬اول ﻋﺎﻟﻢ ﻓﻨﺎ ‪ 338‬ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر اول رﻫﻨﻤﺎ‬‫‪ 334‬ﻋـ ـﺎﻟـ ـﻢ ارا‬‫‪ 344‬ﻫﻢ‬‫‪ 343‬ﻟﻨﺐ ى‬‫‪ 342‬ﺣﻜﻮﻣﺘﻰ‬‫‪ 341‬اﻳﺮادﺳﻰ‬‫‪ 339‬واﻗﻌﻪ ‪ 340‬ﻓﻴﻀﻰ‬‫‪319‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ]ﻧﺎمﻟﻴﻖ ﺧﺎن[‪ 345‬اﺻﻠﻴﺪﻳﻦ‬‫ﺟﻨﺖ اﳌﻜﺎﻧـــﻐﻪ ﻋﻤـــﻚ ﻧﺴﻠﻴـــﺪﻳـــﻦ‬‫ﻣﻮﺿﻊ ﻧﺎم ﺗﻼس دﻳـــﺐ ﺑﺮ ﻣﻜـــﺎن‬‫ﺑﺎر اﻳﺪى ﺟﺎن ﺳﺎﻗﻼب اﻳﺮدى اﻧﺪه ﻗﺎن‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰ اول ﻳﺮدﻳﻦ ﺧﺮوش‪ 347‬اﻳﻼب ﺷﻪ‬‫‪346‬‬‫‪348‬‬‫آﻟﺪى ﺧﻮﻗﻨﺪﻧﻰ اﻣﻴـــﺮدﻳـــﻦ اوروﺷـــﻪ‬‫اول ﺑﺨﺎرا ﻟﺸﻜـــﺮى ﻛﺘـــﻰ ﻗﺎﭼﻴـــﺐ‬‫آﻟﺪى ﺧﺎن ﺑﺎﺑﺎﺳﻴﻨﻰ ﻣﻠﻜﻴــﻦ آﭼﻴـــﺐ‬‫ﺟﻴﻘﺘﻰ ﺧﻮﻗﻨﺪ ﺗﺨﺘﻰﻏﻪ اول ﺷـــﺎهزاد‬‫دا د‬‫ﻋﺪل ﺑﺮﻟﻪ ﺳﻮردى ﺳﻮراغ ﻋﺪل‬‫ﺳﻴـــﺪ‪ 349‬ﺳـــﺎدات ﺟﻤﻌـــﻰ ﻋﻠﻤـــﺎ‬‫‪350‬‬‫ﻫﻢ اﻛـــﺎﺑـــﺮ اﺷـــﺮف اﻳـــﻠﻪ ﻓـــﻀـــﻼ‬‫ﻋـــﺰت اﻛـــﺮامﻻرﻳـــﻦ ﻗﻴﻠـــﺪى ﺑﺠـــﺎ‬‫ﻋـــﺪل ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﺧﻠـــﻖ آﺳـــﺎﻳـــﺶ ارا‬‫)‪ (38b‬ﻫﻢ رﻋﻴﻪ ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺧﻮﺷﻨﻮد ﺑﻮﻟﻮب‬‫ﻧﺮخﻻر ارزان ﻫﻤﻪ ]ﺑﻬﺒﻮد ﺑﻮﻟﻮب[‬‫ﺑﺎر اﻳﺪى ﺑﻴﻚ اوﻏﻠﻰ ﺑﻴﻚ دﻳﺐ ﺷﺎهزاد‬‫ﺷﻴـــﺮ ﻋﻠـــﻰ ﺧﺎﻧـــﻐﻪ آﻛــﺎئ ﻋﻴـــﻦزاد‬‫}‪ {74‬اول ﺑﻴﻚ اوﻏﻠﻰ ﺑﻴﻚدﻳﻦ اﻳﻜﻰ ﭘﺴﺮ‬‫ﻗﺎﻟﻴﺐ اﻳﺮدى ﺑﺮ ﺧﺎﺗﻮن ﺑﺎﻗﻰ‬‫دﻳﮕﺮ‬‫ﺑﺮﻳﻨﻰ آﺗـــﻰ ﻃﻐـــﺎى ﻗﺎﺳـــﻢ دﻳﮕـــﺎن‬‫ﺑﺮى‪ 352‬ﺻﺎدق ﺑﻴﻚ ﺑﻴﻚ اوﻏﻠﻴﺪﻳﻦ ﻧﺸﺎن‬‫اول ﺑﻴﻚ اوﻏﻠﻰ ﺑﻴﻚ وﻓﺎﺗﻴﺪﻳﻦ ﻛﻴـــﻦ‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺳﻮردى‪ 353‬ﻗﺎره ﺗﮕﲔ‬‫ﺑﻮل اوﻏﻮلﻻرﻧﻰ ﺑـــﺪرﻏــﻪ اﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫ﭼﻴﻘﺎرﻳﺐ اﻳﺒﺎرﮔﺎن اﻳﺮدى ﺑﺎﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫ﺑﻮل ﺧﺒﺮدﻳﻦ واﻗﻒ اول ﺷـــﺎه ﺑﺨﺎر‬‫ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﺑﻮﻳﺮوب ﻣﻼزﻳـــﻢ ﺟـــﺎﻧﺴﭙـــﺎر‬‫آﻟﺪوروب اوز ﻳﻮرﺗﻴﻐﻪ ﻛﻴﻠﮕﺎن اﻳﺪى‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻣﺪت ﭘﺮورﻳـــﺶ ﻗﻴﻠﻐـــﺎن اﻳﺪى‬‫ﭘﺎك داﻣﻦ ﺑﻮل اﻳﻜـــﻰ ﺑﻴﻚزادهﻻر‬‫ﻧـــﻮ ﺟـــﻮاﻧـــﻠﻴـــﻖ ﺑﺎﻏـــﻴـــﺪه آزادهﻻر‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺟﺎن ﺑﻴﻼن‬‫ﻗﻞ ﺑﻮﻟﻮب اﻳﺮد ى اﻳﻜﻰ اوﻻد ﺧـــﺎن‬‫ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻫﻢ ُﻣﺮﻳﺪ ﺑﻮﻟﻮب ﻗﺪرداﻧﻠﻴﻖ‪ 354‬ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫ﺑـــﻮل اﻳﻜـــﻰﺳﻴﻨـــﻰ آﻳﻴـــﻢ آﻧـــﺎﻻرى‬‫ﺟـــﻤـــﻠـــﻪ آﻳـــﻴــــــﻢﻻر ارا داﻧـــﺎﻻرى‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﻛـــﻮپ اﺧﻼصﻟﻴﻖ‬‫ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﭼﻮن ﭼﻮرى ﺧﺎص اﳋﺎصﻟﻴﻖ‬‫)‪ (39a‬اوز اﻧﺎﻻرﻳﺪﻳﻦ آرﺗﻮق ﻣﻬﺮﺑـــﺎن‬‫ﺑﻮﻟﻐــﺎن اﻳﺮدى ﺑﺎشﻻرﻳـــﺪه ﺳﺎﻳﻪﺑـــﺎن‬‫وﻗﺘﻰ ﻛﻪ ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺑﻮﻟﻌﺎﻧﺪه ﺷﺎه‬‫ﺑﺎﺷﻴﻐﻪ ﻗﻮﻳﻐـــﺎﻧﺪه‪ 355‬دوﻟﺖدﻳـــﻦ ﻛﻼه‬‫ﻣﻠﻚ ﺧﻮﻗﻨﺪ ﻓﺘﺢ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﻳـــﻦ ﻛﻴـــﻦ‬‫ﻗﺘﻞ اﻳﺘﻴﺐ ﻗﻴﺮﻏﺎچ ﺑــﺨﺎرا ﻟﺸﻜﺮﻳـــﻦ‬‫ﻫﻤﻪ وﻗﺖ ﻓﺮﻣﺎن ﺑﺮدارﻟﻴﻖ‬‫‪ 345‬ﻧﺎم ﺗﻮره‬‫‪ 346‬ﺧﺎن ‪ 347‬ﺧﻮرش‬‫‪ 351‬ﺑﻬﺒﻮﺑﻮد اوﻟﻮب ‪ 352‬ﺑﺮ‬‫‪320‬‬‫‪ 353‬ﺳﻮردىﻻر‬‫‪ 348‬ﻳﻨﻪ ‪ 349‬ﺳﻴﺪى‬‫‪ 354‬ﻗﺪﻳﺮداﻧﻠﻴﻖ‬‫‪ 350‬ﻋﻼﻣﺎ‬‫‪ 355‬ﻗﻮﻏﺎﻧﺪه‬‫‪351‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫}‪ {75‬ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻨﻐﻰتﻧﻰ ﻗﻴﻠﻴﺐ زﻳﺮ زﺑﺮ‬‫ﺗﺎﭘﻘﺎﻧﻴﺪه اﻫﻠﻰ دوﺷﻤـــﻦدﻳـــﻦ ﻇـــﻔـــﺮ‬‫ﺗﺨﺘﻰﻏﻪ ﻏﻴﺮت ﺑﻴﻼن ﻣﻨﮕﺎﻧﺪه ﺧــﺎن‬‫اول ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ] ﺑﻴﻚ اﻧﺎﺳﲔ روان [‬‫‪356‬‬‫اوز ﻧﻜﺎﺣﻴـــﻐـــﻪ آﻟﻴـــﺐ اﻫـــﻞ ﺣـــﺮم‬‫اﻳـــﻼدى ﭘـــﺮده اﻳﭽﻴـــﺪه‬‫ﻛﻮپ ﻣﺤﺒﺖﻻر اﻧﮕﺎ ﭘﻴـــﺪا ﻗﻴﻠﻴـــﺐ‬‫اوزﻳﻨﻰ ﻣﺠﻨـــﻮن اﻧـــﻰ ﻟﻴـــﻼ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ‬‫زﻣـــﺎن‬‫ﺗﻮﺗـــﻰ ﺣﺮﻣﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﺎﻟﻘﻴـــﺲ ﺟﻬـــﺎن‬‫ﻫﺮ ﺳﻮزﻳﻨـــﻰ ﻣﻌﺘﺒـــﺮ ﺧـــﺎن‬‫ﻣـــﺤـــﺘـــﺮم‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧــﻰ اول آﻳﻴـــﻢ داﻧـــﺎ ﺳﺨـــﻦ‬‫ﺻﺤﺒــﺖ ﺧﺎﻧـــﺪه ﺗﻜُﻠـــﻢﻏﻪ ﺻﺤـــﻦ‬‫ﻗﻴﻠﺪى وﻟــﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧـــﻰ ﺗﻌﺮﻓﻴـــﻦ‬‫ﺣﺪﻳﻦ آرﺗﻮق اوﻟﻴــﺎﻟﻴـــﻖ ﺗﻮﺻﻴـــﻔﻴـــﻦ‬‫ﭘﻨـــﺎه‬‫ﺑﻮل ﺳﻮزومﻏﻪ ﺑﻮﻟـﻮﻧﮓ آﮔـــﺎه ﻧﮕـــﺎه‬‫اﻳﺪﻳﻜﻢ اى ﺷﻬﺮﻳـــﺎر ﻋـــﺎﻟـــﻢ‬‫‪357‬‬‫ﻣﺨﺪوم اﻋﻈﻢ ﭘﺎدﺷـــﺎه اوﻻدﻳـــﺪﻳـــﻦ‬‫ﻣﻮﻧﺪه ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ زادﻳﺪﻳﻦ‬‫ﺗﻮرت اوﻏﻮلﻧﻰ ﻛﻴﭽﻴﻜﻰ ﺑﺮ ﺗﻮره ﺑـــﺎر‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗـــﻮره ﺟﻬـــﺎنده ﻧـــﺎﻣـــﺪار‬‫)‪ (39b‬ﺷﻴﺮه ﻣﺮدﻟﻴﻚ ﺑﺮﻟﻪ رﺳﺘﻢ داﺳﺘﺎن‬‫ﻫﻢ ﺳﺨﺎوت ﺑﺮﻟﻪ ﺣﺎﻃﻢ ﻃــﻰ ﻧﺸـــﺎن‬‫ﭘـــﺎرﺳﺎﻟـــﻴـــﻘـــﺪه ﺟُﻨﻴـــﺪ ﺑـــﺎﻳـــﺰﻳـــﺪ‬‫ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ ﺷﻴﺦ ﺣﺴﻦ ﺑﺼـــﺮى ﻣﺮﻳـــﺪ‬‫ﻫﻢ ﺑﺘﻴﺐ ﺗﻌﺮﻳﻒﻻرﻳــﻦ ﻛـــﺎﻏـــﺬ ارا‬‫اﻳﻼﺳﺎم ﻣﻴﻨﮓ ﻳﻠﺪه ﻫﻢ ﺑﻮﳌﺎس ادا‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﻗﺮى ﭼـــﻮرى ﻣــﻦ‬‫ﮔﺮﭼﻪ ﺧﺎن اوﻻدى ﺟﻨﺖ ﺣﻮرى ﻣــﻦ‬‫}‪ {76‬ﺑﻰ درم ﺧﺮﻳﺪه ﻗﻞ اوﻏﻼنﻻرﻳﻢ‬‫ﻳﻮلﻻرﻳﺪه ﺻﺪﻗﻪ ﺟﺴـــﻢ‬‫ﺟـــﺎﻧﻼرﻳـــﻢ‬‫دﻳﺪى ﺑﻮل ﺳﻮزﻻرﻧﻰ اول آﻳﻴﻢ ﭼﻨﺎن‬‫اﻳﺸﺘﻴﺐ ﻗﻮﻻق ﺳﺎﻟﻴﺐ ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗــﻮرهﻏﻪ اﺧﻼﺻﻴـــﻦ زﻳـــﺎد‬‫اﻳﻼدى ﻳﻮز ﺻﺪق ﺑـــﺮﻟﻪ‬‫اﻋـــﺘـــﻘـــﺎد‬‫ﻏﺎﻳﺒﺎﻧﻪ ﺑﻮﻟـــﺪى ﺳﻠﻄـــﺎﻧﻠﻴـــﻖده ﻗـــﻞ‬‫ﺑﻰ ﺷﻤﺎرى ﻋﻘﺪ اﻳﻠﻪ ﺑﺎﻏﻼب ﻛﻮﻧﮕﻞ‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺧﺎن ﺣﻀﺮت آﻳﻴﻢﻏﻪ ﺑﻮ ﺳﻮز‬‫ﺳﻴﺰ ]اوزوﻧﮕﻴﺰدﻳﻦ ﺑﺮ آدم[‪ 359‬ﻋﻘﻞ ﺗﻮز‬‫ﺑﻮﻟﺴﻪ ﺑﺮ ﻋﻘﻠﻰ رﺳـــﺎ داﻧــﺎ ﻛﻴﺸـــﻰ‬‫ﺗﺮزراق ﺗﺎﻗﻴـــﺐ ﺳـــﻮزه ﻣﻼ ﻛﻴﺸـــﻰ‬‫‪360‬‬‫ﺑﻮﻟﻄﺮفﻏﻪ ﺑﻮﻟﺴﻪﻻر دﻳـــﺐ ﻣﻬـــﻤـــﺎن‬‫ﻗﻴﻠﺴﺎﻧﮕﻴﺰ ﻟﻄﻴﻒ‪ 361‬اﮔﺮ اﻳﻼب ﻛـــﺮم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻮﻳﺎن‪ 362‬ﭼﻴﻜﻴﺐ‪ 363‬ﻗﺪم‬‫اﻟﺘـــﻔـــﺎت‬‫ﺑﻴﺰﻧﻰ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻴﺰﻏﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﭘﺎك ذات‬‫‪ 356‬راوان اﻧـ ـ ـ ـ ـﺎﺳـ ـ ـ ـ ـﻰ ‪ 357‬ﭼﻤﻦ ‪ 358‬زاﺗﻰدﻳﻦ‬‫‪ 362‬ﺑﻮﻳﺎ ‪ 363‬ﻗﻮﻳﻮب‬‫‪ 360‬راوان‪ 361‬ﺗﻜﻠﻴﻒ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن* ﺗﻮره ﺳﺎرى اﻳﻼب روان‬‫ﻗﻴﻠﺴﻪﻻر ﺷﻔﻘﺖﻻر اﻳـــﻠﻪ‬‫‪ 359‬ﺑﺮ آدم اوزوﻧﮕﻴﺰدﻳﻦ‬‫‪358‬‬‫‪321‬‬

‫‪Texts‬‬‫)‪ (40a‬ﺑﻴﺰﻧﻰ ﺑﺎﺷﻴﻤﻴﺰ ﻳﺘﻴﺐ ﻛﻮﻛﻪ‪ 364‬ﺑﻮ دم‬‫ﺟﺎن ﻧﺜﺎر اﻳﺘﻜﻮم دﻳﺒــﺎن ﻣﺰد‪ 365‬ﻗﺪم‬‫ﻗﻴﻠﺴﻪﻻر ﺷﻪﻟﻴﻖﻧﻰ اوﻟﺪم اﺧـــﺘـــﻴـــﺎر‬‫ﺑﻴﺮﺳﺎم اﻳﻼب ﺑﺎشﻻرﻳﺪﻳﻦ زر ﻧﺜـــﺎر‬‫دﻳﺐ آﻳﻴﻢﻏﻪ اﻳﻼدى ﻛـــﻮپ اﻟﺘــﺠـــﺎ‬‫ﺧﻮب ﺑﻮﻟﻮر دﻳﺐ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﺎنﻧﻰ دﻋﺎ‬‫آدﻣـــﻰ‬‫راز اﺳـــﺮارﻳـــﻐـــﻪ داﻳـــﻢ ﻣـــﺤـــﺮﻣـــﻰ‬‫}‪ {77‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ آﻧﻰ ﺑﻮﻳﻮروب‬‫ﺑﺎد ﺻﺮﺻﺮدﻳﻚ اول آدم ﻳـــﻮﮔﻮروب‬‫وﻟﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره ﺟﻨﺎﺑﻴـــﻐﻪ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫آﱘ ﻋﺮﺿﻨﻰ ﻛﻠﻴﺐ اﻳـــﺮدى‬‫ﺑـــﺘﻴـــﺐ‬‫اﻳﻼدى ﺗﻘـــﺮﻳـــﺮ ﺑﺮ ﺑﺮ ﺷـــﻮﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻫﻢ دﻳﮕﺎن ﺳﻮزﻻرﻧﻰ اﺧﻼص اﻳﻠﻪ ﺧـــﺎن‬‫اول ﻣﻼزﱘدﻳﻦ‪ 366‬دﻳﺪﻳﻼر اى ﻓـﻼن‬‫ﻣﻦ ﻧﭽﻮك ﺑﺎرﮔﻮم دﻳﺒﺎن ‪ 367+‬درﮔﺎه ﺧﺎن‬‫ﺣﻀﺮت آﻳﻴـــﻢﻏﻪ ﺑﺎرﻳـﺒـــﺎن رو ﺑـــﺮو‬‫ﺧﺎﻧﻐﻪ ﺗﻴﮕﺪى دﻳﺐ ﺳﻴﻮﻧﻮب آرى ‪ 369‬او‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ اوﺗـﻮﺑـــﺎن اﻧـــﺪك زﻣـــﺎن‬‫اول ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻴﻚ آرى‪ 370‬ﻛﻴﻠﻴﺒﺎن‬‫ﻧﺎن‪ 371‬ﻧﺼﻴﺐ ﺗﺎرﺗﻴﺐ ﺑﺨﺎرادﻳﻦ اﮔﺮ‬‫ﻛﻴﻠﺴﻪ ﺧﻮﻗﻨﺪ اﻳﭽـــﺮه ﻣﺮد‬‫ﻣﻌﺘﺒـــﺮ‬‫ﺗﻮرﺳﻪ ﺧﺎن آﻟﺪﻳﺪه آﻧـــﻰ ﻛﻮرﮔﺎﻟـــﻰ‬‫ﺑﻮل ﺑﻬﺎﻧﻪ ﺑﺮﻟﻪ ﺑﺎرﻏـﻮم دور‪ 373‬وﻟـــﻰ‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎنﻧﻰ ﻣﺒﺎرك ﺑﺎد اﺗﻴـﺐ‬‫اﻧﺪه ﻛﻮرﮔﻮم دور آﻳﻴﻢﻧﻰ ﻫﻢ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫)‪ (40b‬اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اﻳﻼﺑﺎن ﺑﺮ ﺑﺮ ﺑﻴﺎن‬‫ﻣــﺮد ﻣﻴـــﺪان ﺗـــﻮرٌه ﺻـــﺎﺣـــﺒـــﻘـــﺮان‬‫ﻛﻴﻠﺪوروب ﺳﺮ ﭘﺎﻧﻰ ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﺟﻮاب‬‫اول ﻣﻼزﱘ ﻛﻴﻠﺪى ﺧﻮﻗﻨﺪﮔﺎ ﺷﺘـــﺎب‬‫رو ﺑﺮو آﻳﻴـﻢﻏﻪ ﺑﻮﻟـــﻮب ﺷﻮﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻗﻴﻠﺪى ﺳﻮزﻻرﻧـــﻰ ﻋﻴـــﺎن ﺑﺮﻟﻪ ﺑﻴـــﺎن‬‫ﺑﻮﻟﺪى آﻳﻴﻢ ﺷﺎد ﺑﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اﻳﺸﺘﻴﺐ‬‫ﺑﻮل ﻛﺮاﻣﺖدﻳﻦ ﻣـــﺮادﻳـــﻐﻪ‬‫ﻳﺘـــﻴـــﺐ‬‫}‪ {78‬اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ ﺑﻮل ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻼم‬‫ﻛﻴﻠﻮر اﻳﺮﻛﺎن‪ 374‬اول ﺑﺨﺎردﻳﻦ واﻟﺴﻼم‬‫ﻣﺴﺘﺤﻖﻻرﻏﻪ ﺑﺮﻳﺒـــﺎن ﺻـــﺪﻗﻪ ﻛـــﻮپ‬‫اﻳﻼدى ﺧﻴــﺮ‪ 375‬ﺧـــﺪاى ﺳُﻴـــﻮﻧـــﻮب‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻧﻰ ﺳﻴﻐﺪور اﳌﺎى ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻏﻪ‬‫اﻳﺪى آﻳﻴﻢ ﺷﻴــﺮ ﻋﻠﻰ ﺧـــﺎن وﻟـــﻰﻏﻪ‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎنده ﻛﻤـــﺎل اﻋـــﺘـــﻘـــﺎد‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺑﺎر اﻳـــﺮدى زﻳـــﺎد‬‫‪376‬‬‫ﺧــﺎﻃﺮى آﻳﻴـــﻢﻧﻰ اﻳـــﻼب ﺷـــﺎدﻣـــﺎن‬‫اوﺗﻰ ﻓﺮﺻﺖ اورﺗﻪده اﻧﺪك ﻣﺤـــﻞ‬‫اول ﺑﺨﺎرادﻳﻦ ﻃﻐــﺎى ﻗﺎﺳـــﻢ ﮔـــﻮزل‬‫ﺑﺎر اﻳﺪى ﺑﺮ ﻣﻌﺘـــﻤﺪﻟﻴـــﻚ‬‫ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻏﻪ ﻛﻴﻠﺘﻮرﻣﺎدى ذره ﮔﻤﺎن‬‫‪ 365‬ﻣﺰ ‪ 366‬ﻣﻼزﱘﻏﻪ‬‫‪ 364‬ﻛ ـﻮﻛ ـﻪﻛ ـﺎ‬‫‪ 374‬اﻳﻜﺎن‬‫‪ 372‬ﻣﺮدى ‪ 373‬ﻛﻮرﮔﺎى‬‫‪322‬‬‫‪372‬‬‫‪ :B 367‬اى‬‫‪ 375‬ﺧﻴﺮى‪ 376‬ﻛﺮان‬‫‪ 368‬آن ‪ 369‬آرﻟﻒ ‪ 370‬آر‬‫‪368‬‬‫‪ 371‬ﻧﺎ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻛﻴﻠﺪى ﺧﻮﻗﻨﺪ ﻣﻠﻜﻰﻏﻪ اول ﺷــﺎهزاد‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺑﺮﻟﻪ آﻳﻴﻢ ﺑﻮﻟﺪى ﺷﺎد‬‫ﺷﻜﺮﻻر ﺑﺮ ﭼﺎﻛﺘـــﻮردى ﺷـــﻮﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫اوﻟﺘﻮروب‪ 377‬ﺗﻨﮕﺮﻳﻐﻪ آﻳﻴــﻢ ﺑﺮﻟﻪ ﺧﺎن‬‫اول ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ﺑﺨﺎردﻳﻦ‪ 378‬ﻛﻴﻠﮕﺎﻳﲔ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗـــﻮرهﻏﻪ ﲢﻘﻴـــﻖ روﺷﻨﻴـــﻦ‬‫)‪ (41a‬ﺑﻴﻠﺪوروب ﺧﻂﻻر ﻳﺎزوب آﻳﻴﻢ اوزى‬‫ﻳﻮلﻻرﻳﻐﻪ ﺗﻴﻠﻤﻮروب ﺗـــﻮردى ﻛـــﻮزى‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺧﻮﻗﻨﺪ ﺑﺎرﻣﺎق ﺑﻮﻟﻮب‬‫‪379‬‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺑﻮﻗﭽﻪ ﲢﻔﻪﻏﻪ ﺗﻮن ﻳﻐﺪوروب‬‫آت ﺟﺒـــﺪوغ ﻟﺒـــﺎس ﭘــﻴـــﺶ ﻛـــﺶ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻃﻴﺎر ﻛﻮﻧﮕﻞدﻳﻦ ﻛﺘﻰ ﻏﻴﺶ‬‫}‪ {79‬ﻛﻮپ ﲡﻤـــﻞ دوﻟﺖ ﻣـــﺎﻻﻛﻼم‬‫ﺧـــﺮام‬‫ﺷﻬﺮ ﺧﻮﻗﻨﺪﻏﻪ ﺑﻮﻟـــﻮب داﺧـــﻞ‬‫اﻳﻼﺑﺎن ﺧـــﻮﻗﻨﺪﻏﻪ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﻳﻨﻪ‬‫ﻗﻮش ﻗﻴﻠﻴﺶ ﻳﺮﻧﻰ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺣﺎﺻﻞ ﻳﻨﻪ‬‫اوز‪ 380‬ﻃﻐﺎى ﻣﻬﺮﺑﺎن دوﻟـــﺖ ﭘﻨـــﺎه‬‫اول ﺧﻮﺟﻢ ﭘﺎدﺷﻪ ﺗﻮره ﺧﻮش ﺑﺎرﮔﺎه‬‫اﻧﺪه دوﻟﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﻗﻮﻧـــﺪﻳـــﻼر ﺗـــﻮرم‬‫ﻳﺘـــﻜﻮروب آداب ﺗـــﺸـــﺮﻳـــﻒ ﻗـــﺪم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺧﻮﻗﻨﺪ‪ 381‬ﻛﻴﻠﮕﺎﻧﻼرﻳﻦ‬‫ﻳﻌﻨﻰ ﺗﺸﺮﻳـــﻒ ﻗـــﺪم اﻳﺘـــﻜﺎﻧﻼرﻳـــﻦ‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺑﺮﻟﻪ آﻳﻴـــﻢ اﻳﺸﻴﺘﻴــﺐ‬‫ﺑﻴﻚ ﻃﻐﺎى‪ 382‬ﻗﺎﺳﻢ ﻗﻮﻻﻏﻴﻐﻪ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫ﻫﻢ ﺗﺎﻓﻴﺐ ارﻛـــﺎن دوﻟـــﺖﻻر ﺧﺒـــﺮ‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﺧﻮش وﻗﺖ ﺳﺮ ﺑﺴﺮ‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮش‬‫ﻣﺼﻠﺤﺖ اورداﻏﻪ ﻗﻴﻠﺪى ﻛﻴﻠـــﺘﻮروش‬‫ﺧﺎن ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻴﻜﻪ ﻓﺮﻣﺎن ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫دﻳﺪى ﺗﻴﺰراق ﻛﻴﻠﺘﻮروﻧﮓ ﻣﻬﻤﺎن ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗــﻮره ﺟﻨـــﺎﺑﻴـــﻐﻪ ﺑـــﺎروب‬‫ﻋﺮض اﻳﺘﻴﮓ ﺑﻴﺰدﻳﻦ ﺳﻼمﻻر ﻳﺘﻜﻮروب‬‫)‪ (41b‬اوزﻻرى ﺑﻮل‪ 383‬وﻋﺪه ﻗﻴﻠﻐﺎن اﻳﺮدﻳﻼر ﺳﻴﺰﻧﻰ ﻛﻴﻠﻤﻴﺶ وﻗﺖﻏﻪ ﻗﻮﻳﻐﺎن اﻳﺮدﻳﻼر‬‫ﺑﻴﻚ ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺧﻮﻗﻨﺪ ارا‬‫ﺷﻮل ﻣﺤﻞ ﻗﻤﺘﻮ ﻗﻴﻠﻮرﻣﻦ دﻳﺐ دﻋـــﺎ‬‫}‪ {80‬وﻋﺪهﻻر ﻗﻴﻠﻐﺎن اﻳﻜﺎﻧﻼر اوزﻻرى‬‫ﺑﻮل وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اﻳﺘﻜﺎن ﺳﻮزﻻرى‬‫ﺑﺎر ُاﻣﻴﺪﱘ ﺗﻮره ﻗﻴﺘـــﻤﺎس ﺳﻮزﻳﺪﻳﻦ‬‫ﺑﻮل ﻣﺜﻞ ﻳﻮﻟﺒﺎرس ﻗﻴﺘﻤﺎس اﻳﺰﻳﺪﻳـــﻦ‬‫ﺷﻮل زﻣﺎن ﻗﻮﻟﻮﻧﻼرﻳﻐﻪ‪ 384‬ﻗﻮل ﺳﺎﻟﻴﺐ‬‫ﺑﻴﻚﮔﺎ ﺑﺮ ﺗﺴﺒﻴــﺢ ﺑﻴﺮدى ﭼﻴﻘﺎرﻳـــﺐ‬‫ﻣﻦ ﺗﻼسده اﻳﻜـــﺎﻧﻴـــﻤﺪه ﺑﺮ ﻋﺰﻳـــﺰ‬‫اوﻟﻴـــﺎ ﺣﻘـــﻪ ﻳﺘﻮﺷـــﻜـــﺎن ﺑﺎ ﲤـــﻴـــﺰ‬‫ﻣﻨﮕﺎ‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺗﻮت ﻗﻮﻻق اﻳﺘﺎى ﺳﻨﮕﺎ‬‫ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻠﻴﻖ ﺑﻮﻟﻪ دﻳﺐ اﻳﺮدى‬‫‪ 377‬اوﻟـﺘﻮروﺷـﻴﺐ ‪ 378‬ﺑﺨﺎرادﻳﻦ‬‫‪ 384‬ﻗﻮﻧﻼرﻳﻐﻪ ‪ 385‬اﻳﺮد‬‫‪385‬‬‫‪ 379‬ﺗﻴﮕﺘﻮروب‬‫‪ 380‬اول ‪ 381‬ﺧﻮﻗﻨﺪﮔﺎ‬‫‪ 382‬ﻃﻐﺎ ‪ 383‬ﻫﻢ‬‫‪323‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﻮل ﺗﺒﺮﻳﻚ‪ 386‬ﺗﺴﺒﻴﺢ داﱘ اوزوﻧﮓ‬‫اوﺷﻼﻏﻴﻞ ﻫﻤﺮاه‪ 387‬ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺳﻮرﮔﺎب‪ 388‬ﻛﻮزوﻧﮓ‬‫ﺑﻮل ﺗﺒﺮﻳﻚ‪ 389‬ﺗﺴﺒﻴﺢده ﻛﻮپ ﺧﺎﺻﻴﺖ‬‫ﺑﺎر اﻳﺮور دﻳﺐ ﺑﻴﺮدى ﻛﻮپ اﻳﻼب ﺻﻔﺖ‬‫]اﳊﻤﺪ ﻟﻠﻪ[‪ 390‬ﺗﻌﺎﻟـــﻰ ﺟﻤﻠﻪﺳﻴـــﻦ‬‫ﻛﻮردوم اوز ﻛﻮزوم ﺑﻴﻠﻪ ﻫﻢ ﻗﻨﭽﻪﺳﲔ‬‫ﻣﻦ ﻛﻤﺎل اﺧﻼصدﻳﻦ ﺑﻴﺮدﱘ ﻣﻮﻧـــﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﲢﻔﻪ ﺑﻮل‬‫ﻛﻮﻧـــﻰ‬‫ﺑﻮل ﺗﺒﺮﻳﻚ‪391‬ﻧﻰ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﻮرﻣﻴﺸﺎم‬‫ﺧﺎن ﺟﻨﺎﺑﻴﺪﻳﻦ‪ 392‬دﻳﮕﻞ ﻛﻴﻠﻮرﻣﻴﺸـــﺎم‬‫اوﺷﺒﻮ ﺗﺴﺒﻴـــﺢﻧﻰ ﺗﻮﺗﻮب ﻗﻮلﻻرﻳـــﻐﻪ‬‫ﻛﻮز ﺗﻮﺗﻮب‪ 393‬اوﻟﺘﻮرﻣﻴﺸﺎم ﺑﻮلﻻرﻳــﻐﻪ‬‫)‪ (42a‬ﺑﻴﻚ ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻴﻠﻪ ﺻﺎدق‪ 394‬ﺑﻴﻚ اول اﻣﺮ ﺧﺎن ﺑﺮﻟﻪ ﺳﺎﻟﻴﺐ ﺗـــﻮرمﻏﻪ ﻳـــﻮل‬‫ﺑﺎردﻳﻼر اول اﻳﻜﻰ ﺑﻴﻚ آداب اﻳﻠﻪ‬‫ﲢﻔﻪﻫﺎى‪ 395‬ﻫﺪﻳﻪ ﺗﻮن ﻛﻴﻤﺨﻮاب‪ 396‬اﻳﻠﻪ‬‫رو ﺑﺮو ﺑﻮﻟﻐﺎچ اوﻓﻮب ﻳﺮﻧــﻰ ﺑﺠـــﺎ‬‫دﻋـــﺎ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻌﻈﻴـــﻢ اﻳﻠﻪ اﻳـــﻼب‬‫}‪ {81‬اورﻧﻰﻻرﻳﺪﻳﻦ ﺗﻮروب ]در ﺣﺎل[‪ 397‬ﺑﻮ دم ﺣﺴﺐ ﺣﺎل ﺳﻮراب ﻛﻮروﺷﺘﻰﻻر ﺗﻮرم‬‫ﺑﻴﻚ ﻃﻐﺎى‪ 398‬ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻴﻼن ﺻﺎدق‪ 399‬ﺑﻴﻜﻰ‬‫ﻗﻤﺘﻮ ﻛﻴﻼن‪ 400‬ﺧﺎﻧﺪﻳﻦ اﻳﻜﻰ ﺷﻴﺮﻳﻜﻰ‬‫ﺑﻴﺮدى ﺗﻘﺮﻳﺮ ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن ﺳﻮزﻳﻨﻰ‬‫ﻋﺮض اﻳﺘﻴﺐ ﺳﻮزﻏﻪ ﮔﻮاﻫﻰ‪ 402‬اوزﻳﻨﻰ‬‫اوﻟﺰﻣﺎن ﺑﻴﻚ ﻗﻮﻳﻨﻰ اﻳﭽﺮه ﻗﻮل ﺳﺎﻟﻴﺐ‬‫اول ﺗﺒﺮوك ﺗﺴﺒﻴـــﺢ ﺑﻴـــﺮدى آﻟﻴـــﺐ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره آﻟﻴﺐ ﺗﺴﺒﻴﺢﻧﻰ ﻛﻴـــﻢ‬‫دﻳـــﺪى ﺑﺴـــﻢ اﻟﻠﻪ اﻟﺮﺣﻤـــﻦ اﻟﺮﺣﻴـــﻢ‬‫ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر ُﭼﻮﻧـــﺘﻚﻻرﻳـــﻐﻪ اوﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺣﻀﺎر‪ 403‬ﻣﺠﻠـﺲ ﺷـــﺎدﻣـــﺎن‬‫ﺗﻮروب‬‫اﻳﻜﻰ ﺑﻴﻚ اورداﻏﻪ ﺑﺎﺷﻼدى‪ 404‬ﻳﻮروب‬‫اول ﻃﻐﺎى‪ 405‬ﻗﺎﺳﻢ‪ 406‬ﺑﻴﻚ ﺻﺎدق‪ 407‬ﺑﻴﻚ اول‬‫ﻛﻴﺮﻳﺸﻴﺐ ﺟﻴﻠﻮﻻرﻳــﻐﻪ ﻳﻮردى‪ 408‬ﻳـــﻮل‬‫ﺑﻮل اﺳﺎس ﺻﻮﻟﺖ ﺑﻴﻼن* ﻳﻮل ﻳﻮردﻳﻼر‬‫ﺑﺎرﮔﺎﻫـــﻰ ﻋــﺎﻟـــﻰﻏﻪ ﻗـــﻮﻧـــﺪوردﻳـــﻼر‬‫دﺳﺖ اﻟﻒ ﻻم اﻳﻼﺑﺎن ﻋﺰت ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﺗﻌﻈﻴــﻢ اﻛﺮام اﻳﺘﻴـــﺐ ﺣﺮﻣـــﺖ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺲ ﻛﻮىﻻرى ﺑﺮﻻن‬‫‪401‬‬‫)‪ (42b‬ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﻃﻐﺎى‪ 409‬ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻴﻚ ﻳﻮﮔﻮروب ارﻗﻪدﻳﻦ ﺻﺎدق ﺑﻴﻚ اﻧﮕﺎ ﻗﻮﺷﻮﻟﻮب‬‫‪ :AB 386‬ﺗﺒﺮوك ‪ 387‬ﻫﻤﺮا ‪ 388‬ﺳﻮرﺗﻴﺐ‬‫‪ 389‬ﺗﺒﺮوك‬‫‪ 393‬ﺗﻮﺗﻮ ‪ 394‬ﺳﺎدﻳﻖ‬‫‪ :AB 391‬ﺗﺒﺮوك ‪ 392‬ﺟﻨﺎﺑﺪﻳﻦ‬‫‪ 400‬ﻛﻴﻠﺪى‬‫‪ 398‬ﻃﻐﺎ ‪ 399‬ﺻﺎدﻳﻖ‬‫‪ 397‬دور ﺧﺎن‬‫‪ 405‬ﻃﻐﺎ ‪ 406‬ﻗﺎﺳﻴﻢ‬‫‪ 404‬ﺑﺎﺷﻼب‬‫‪ 403‬رﺧ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺴﺎر‬‫‪ 409‬ﻃﻐﺎ‬‫‪324‬‬‫‪ 390‬ﻟﻠﻪ اﳊﻤﺪ‬‫‪ 395‬ﲢﻔﻪ ﺣﺎن ‪ 396‬ﻛﻴﻤﺨﺎب‬‫‪ 402‬ﮔﻮﻳﺎ‬‫‪ 401‬ﺷﻴﺮﻛﺎ‬‫‪ 408‬ﻳﻮرﻳﺐ‬‫‪ 407‬ﺻﺎدﻳﻖ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر ﺧﺎن آﻟﺪﻳﻐﻪ ﺑﻴﺮدى‪ 410‬ﺧﺒــﺮ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗـــﻮره ﻛﻴﻠﻴـــﺶﻻرﻳـــﻦ اﻻر‬‫}‪ {82‬ﺗﻮرهﻧﻰ ﻛﻴﻠﮕﺎنﻻرﻳﻦ اﻋﻼم‪ 411‬اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن اﻳﺸﺘﻴﺐ اﻛﺮام اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﺷﻜﺮﻻر اﻳﻼب داﻏﻰ‪ 412‬ﻓﺮﻣـــﺎن اﻳﻠﻪ‬‫دﻳﺪى‪ 413‬ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎﻧﻪ دﺳﺘﻮرﺧـــﺎن اﻳـــﻠﻪ‬‫اوز ﻣﻨﺎﺳﺐﻻرﻳﻐﻪ ]ﺗﻮز دﻳﺐ[‪ 414‬ﻃﻌﺎم‬‫اﻳﻼﻧﮕﻴﺰ ﻃﻴﺎر دﻳــﺐ ﺣﺎﺻـــﻞ ﻛـــﻼم‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن اوزﻻرى ﺗﻌﻈﻴـــﻢ اﻳﻠﻪ‬‫ﻛﻴﺮدى ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳـــﻐﻪ ﺗﻜﺮﻳـــﻢ‬‫اﻳـــﻠﻪ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﺎن ﻫﻢ ﻣﻼﻗـــﺎت ﻃـــﻮاف‬‫ﻛﻴﻢ ازﻟﺪﻳﻦ ﺑﺎر اﻳﺪى اﺧﻼص ﺻﺎف‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ اوﺷﻼب ﻗﻮلﻻرﻳﻦ‬‫ﺑﺎﺷﻼدى ﺗﺨﺖ اوﺳﺘﻰ ﺳﺎرى ﻳﻮلﻻرﻳﻦ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ اوز ﺗﺨﺘﻰﻏﻪ ﺧـﺎن‬‫ﭼﻴﻘﺎرﻳﺐ اوﻟﺘﻮرﻏﻮزوب ﺧـــﺎن زﻣـــﺎن‬‫دﻳﺪى ﺧﺎن ﺑﻮﻟﺴﻮن ﻣﺒﺎرك ﺷــﺎهﻟﻴﻖ‬‫ﻳﺘﻰ اﻗﻠﻴﻢ ﻓﺘﺤﻰ‪ 415‬ﻋــﺪل آﮔـــﺎهﻟﻴـــﻖ‬‫دﻳﺐ دﻋﺎى ﺧﻴﺮ اﻳﻼب اﻧﺪه ﺧـــﺎن‬‫ﺳﻮزﻻﺷﻴﺐ اوﻟﺘﻮردﻳﻼر ﻓﺮﺻﺖ زﻣـــﺎن‬‫ﺳﺎﻟﺪوروب دﺳﺘﻮرﺧﺎن اﻧﺪه رﻧﮓ ﺑــﺮﻧﮓ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز اوزره ﺗﻮﻗﻮزدﻳﻦ ﻓﺮﻧـــﮓ‬‫ﻧﺎن ﻓﺘﻴﺮ ُﻛﻠﭽﻪ ﻣﻮﻳـــﺰ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﻗﻨـــﺪ‬‫ﻧﺎز ﻧﻌﻤﺖ ﻣﻴـــﻮهﻫـــﺎى ﺷـــﻪ‬‫ﭘﺴﻨـــﺪ‬‫)‪ (43a‬روم ﺧﺎﻗﺎن ﭼﲔ ﺑﻮل ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻳﻠﻪ‬‫ﻛﻮرﻣﮕﺎن ﺑﻮل دﺳﺘﻪ ﺧﺎنﻧﻰ زﻳﺐ اﻳﻠﻪ‬‫ﺑﻌﺪ ازان ﻓﺎرغ‪ 416‬ﻃﻌﺎم ﺧﺎن اﻣﺮ اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﻓﻴﺶ ﻛﺶ ﺗﺎرﺗﻴـــﻖﻻره ﻧﻮﺑﺖ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫}‪ {83‬ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﺑﺎﺷﻰ ﺗﻮن ﻛﻴﻤﺨﺎﺑﺪﻳﻦ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﭘﻮﺳﺘﻮن اﺑﺮهﺳـــﻰ ﺳﻨﺠـــﺎﺑﺪﻳـــﻦ‬‫]ﺗﲔ و ﻗﺎﻗﻴﻢ[‪ 417‬ﺳﻮﺳﻦ اﻳﻠﻪ ﻛﻴﺶدﻳﻦ‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﭘﻮﺳﺘﻮﻧﻼر اوﺗﻮب ﺑﺨﺸـــﺶدﻳﻦ‬‫ﺑﻨﺪ روﻣﻰ‪ 418‬ﺷــﺎلدﻳـــﻦ دﺳﺘـــﺎر زر‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮز ﺗﺎج ﻗﺪﻟﻐـــﺎن ﺑﺎ ﮔﻬـــﺮ‬‫ﻃﻼ‬‫ﻧﻴﭽﻪ اﻟﻮان‪ 419‬ﻗﻮش دﻏﻰ ﻗﻴﻤﺖ ﺑﻬﺎ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻗﻞ ﻧﻴﭽﻪ ﭼﻮرىﻻر ﺧﻮش ﻟﺒﺎس‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺗﺎرﺗﻴﻖ ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﺣﺪﻳﻦ ﻗﻴﺎس‬‫ﺗـــﻮرم‬‫اوﺗﻜﺎرﻳﺐ ﺑﺮ ﺑﺮ ﻧﻈـــﺮدﻳـــﻦ ﻻﺟـــﺮم‬‫ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎﻧﺪﻳﻦ اﺟﺎزت‪ 421‬آﻟﻴﺒـــﺎن‬‫ﺟﻮﻧﺎﻣﺎق ﻋﺰﻣﻴـــﻐﻪ رﺧﺼـــﺖ‬‫آﻟﻴﺒـــﺎن‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻴﻼن ﻛﻮپ ﺧﻮﺷﻼﺷﻴﺐ‬‫ﺧﺎن ﺗﺨﺘﻴﺪﻳﻦ ﺗﻮﺷﻮب ﻣﻌﺬورﻻﺷﻴـــﺐ‬‫اوزاﺗﻴـــﻼر‬‫ﻣﻬﻤـــﺎندارﻟﻴـــﻖ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ ﻛﻮزاﺗـــﻴـــﻼر‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز آط ﻋﺮب ﺟﺎﺑﺪوغ‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﺗﺎرﺗﻴﻖﻻرﻧـــﻰ‬‫‪420‬‬‫اوردا اﻳﭽﻴﺪﻳﻦ ﭼﻴﻘﻴـــﺐ‬‫‪ 410‬ﺑﻴﺮﻳﺐ‬‫‪ 417‬ﻧﻪ ﻋﺠﺎﻳﺐ‬‫‪ 411‬اﻋﻼن‪ 412‬ﻳﻨﻪ ‪ 413‬دﻳﺪ ‪ 414‬ﺗﻮزدى‬‫‪ 418‬روم ‪ 419‬اﳌﺎن ‪ 420‬ﺗﺎرﺗﻴﻖﻧﻰ‬‫‪ 415‬ﻓﺘﺢ ‪ 416‬ﻓﺎرﻳﻎ‬‫‪ 421‬اﻳﺠﺎزت‬‫‪325‬‬

‫‪Texts‬‬‫اول ﻃﻐﺎى‪ 422‬ﻗﺎﺳﻢﻏﻪ‪ 423‬ﺧﺎن ﺑﺎ رﻣﻮز‬‫ﭼﺎﻗﺮﻳﺐ آﻟﺪﻳﻐﻪ‪ 424‬دﻳﺪﻳﻼر ﺑﻮ ﺳـــﻮز‬‫ﺗﻮرهﻧﻰ ﺟﺒـــﻬﻪﻻرﻳﺪﻳـــﻦ ﻣﻨﮕـــﺎ ﻧـــﻮر‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﻣﻌﻠﻮم ﻫﻢ ﻫﻮﻳﺪا ﻫﻢ ﻇﻬﻮر‬‫)‪ (43b‬ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ اﺷﻜﺎل اﻳﺶﻻر دﻧﻴﺎده‬‫ﺑﺎر اﻳﺮور ﻣﺸﻜﻞ ﻃﻠﺴﻤــﻰدﻳﻚ ﺟﻮره‬‫}‪ {84‬ﻗﻄﺐﻻرﻧﻰ اﻳﻠﻜﻴﺪﻳﻦ آﭼﻴﻠﻤﻐﺎن‬‫ﮔﻨﺞﻻرﻧﻰ ﻧﻘﺪﻳﺪﻳـــﻦ‬‫ﺳﺎﭼﻴـــﻠﻤﻐـــﺎن‬‫ﺧﺴﺘـــﻪ ﺑﻮﻟﻐـــﺎن ﺟﺴـــﻢ ﺑﺴﺘﻪ ﻛﺎرﻻر‬‫ﮔـــﻮﺷـــٌﻪ دﻟـــﺪه ﺧـــﻔـــﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهدﻳﻦ اول آﭼﻴﻠﻐــﻮﺳـــﻰ‬‫ﻳﻮزﻻرﻳﺪﻳﻦ‪ 427‬ﻧﻮر ﺣﻖ ﺳﺎﭼﻴﻠﻐــﻮﺳـــﻰ‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ ﺣـــﻖ ﺑﻴـــﺮور اﻋﻼ ﻣﻘـــﺎم‬‫ﺷﺎهﻻر ﺷﻪزادهﻻر ﺑـــﻮﻟﻐـــﺎى ﻏـــﻼم‬‫اﻳﺸﺘﻮرﻏﻴﻞ ﺑﻮ ﺳـــﻮزوﻣﻨـــﻰ ﺗـــﻮرهﻏﻪ‬‫اول وﻟـــﻰ اﻟﻮﻗـــﺖ دوﻟـــﺖ ﺟـــﻮرهﻏﻪ‬‫ﻣﻦ دﻳﮕﺎن ﺳﻮزﻻرﻏﻪ ﻳﺘﻜﻮرﺳﻪ ﺧــﺪا‬‫ﻣﺸﻮرت ﻗﻴﻠﺴﻮنﻻر آﻧـــﻰ ﺧـــﻠـــﻖ ارا‬‫اوﺷﺒﻮ ﻣﺮﺗﺒﻪﻧﻰ دﻳﺐ ﺷﻴﺮ ﻋﻠﻰ ﺧﺎن‬‫ﺗﻮرهﻏﻪ ﺑﻴﺮﮔﺎى دﻳﺒﺎن ﺣﻖ ﺑﺮ زﻣـــﺎن‬‫ﺧﺎن ﻋﺎﻟﻰ ﺟﺎه ﺧﻀﺮ اﻳﺘﻜﺎن ﻧﻈـــﺮ‬‫ﺑﻴﺮدى اﻟﻬــﺎم اﻳـــﻠﻪ دوﻟﺖدﻳـــﻦ ﺧﺒـــﺮ‬‫اﻋﺘﻘﺎد اﻳﻠﻪ ﻗﻮﻻق ﺳﺎﻟﻴﺐ ‪ 429+‬ﺳﻮزه‬‫ﺑﻮ ﺳـــﻮزوم آﻟﻴـــﺐ ﻗـــﻮﻻقﻻرى اوزه‬‫اﻳﻼﺑﺎن ﺗﺄﻛﻴـــﺪ ﲢﻘﻴـــﻖ اﻳﻠﻪ ﺧـــﺎن‬‫اول ﻃﻐﺎى‪ 430‬ﻗﺎﺳﻢ‪ 431‬ﺑﻴﻜﻪ‪ 432‬ﻗﻴﻠﺪى ﺑﻴﺎن‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺧﺎنﻧـــﻰ ﺳﻮزﻻرﻳﻦ‬‫اول ﻃﻐﺎى‪ 433‬ﻗﺎﺳﻢ‪ 434‬ﺑﻴﻚ* اوﻓﻮب‪ 435‬ﻳﻮزﻻرﻳﻦ‬‫اﻳـــﻼدى ﺗﻘـــﺮﻳـــﺮ آﻃﻼﻧﺘـــﻮرﮔـــﻮﭼـــﻪ‬‫آطﻻرى ﺑﻴﺶ اون ﻗﺪم ﺗﺎﻳﻮرﮔـــﻮﭼـــﻪ‬‫‪426‬‬‫‪425‬‬‫اﺳـــ ﺮارﻻر‬‫‪428‬‬‫}‪(44a){85‬‬‫اورده اﻳﭽﺮه دوﻟﺖ اﻋﻴﺎنﻻرى‪ 436‬ﻫﻤﻪ‬‫ﺳﻠﻄﻨﺖﻟﻴﻚ ﺻﺎﺣﺐ ارﻛـــﺎﻧﻼر ﻫـــﻤﻪ‬‫‪437‬‬‫ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﻋـــﺰت اﻛـــﺮام ﺗﻌـــﻈﻴـــﻢﻻر ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﺷﺄن ﺷـــﻮﻛﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﲢﺮﻳـــﻢﻻر‬‫ﻣﺮﻏﻨـــﺎن ﺳﺎرﻳﻐﻪ ﺧﻴـــﺮ ﺑــﺎد اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫ﺣﻀﺮت ﺧﺎنﻧﻰ دﻋــﺎده ﻳـــﺎد اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫ﻳﺨﺸﻰ ﺳﺎﻋﺖ ﻳﺨﺸﻰ ﻓﺮﺻﺖده ﺗﻮرم‬‫ﻣﺮﻏﻨﺎﻧﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر داﺧﻞ‪] 438‬ﺑﻮ دم[‬‫اورداﻻرﻳـــﻐﻪ ﻗـــﻮﻧـــﻮب دوﻟﺖ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫‪ 422‬ﻃ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻐﺎ ‪ 423‬ﻗﺎﺳﻴﻢﻏﻪ‬‫‪ 424‬آﻟﺪى و‬‫‪ 428‬ﻏـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻮﻻم ‪:B 429‬ﺑﻮ ‪ 430‬ﻃﻐﺎ ‪ 431‬ﻗﺎﺳﻴﻢ‬‫‪ 436‬اﻋﻴﺎنﻻر‬‫‪326‬‬‫‪ 437‬ﻫﻤﻪ ‪ 438‬داﺧﻴﻞ‬‫‪439‬‬‫ﺷـــﺎد ﺧـــﺮم ﻋـــﺰت ﺣـــﺮﻣﺖ‬‫‪ 425‬زﻫﻮر ‪ 426‬ﻧﻘﺪﻳﻦ‬‫‪ 432‬ﺑﻴﻚ ‪ 433‬ﻃﻐﺎ ‪ 434‬ﻗﺎﺳﻴﻢ‬‫‪ 439‬ﺗﻮرم‬‫ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫‪ 427‬ﻳﻮزﻻردﻳﻦ‬‫‪ 435‬اوﻓﻮﺑﺎن‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫و ﻳﻨﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز ﻳﺎشﻛﺎ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫واﻟـﺪه‪ 440‬ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﻐﻪ اﻳـﺘﻴﺐ اﻳـﺮدﻳـﻼر ‪ 441+‬ﭘـﺪر ﺑـﺰروﮔـﻮارﻳـﻢﻧـﻰ ﻓـﺮح آﺛـﺎر ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﻏـﻪ‬‫ﭼـﻘﺮﺳـﺎم ﺷـﺎﻳـﺪ ﻓـﺮﺻـﺖﻻرى ﺑـﻮﻟـﻮب ]ﻣـﺮﺣـﻤﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ[‪ 442‬ﻋـﺎزﱘ ﺑـﻮﻟـﻐﺎنﻻرﻳـﭽﻪ ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﻛـﺮﱘ‬‫ﻓـﺮزﻧـﺪ ﻣـﺒﺎرك‪ 443‬ﻗـﺪم* ﺧـﻮاﻫـﻰ‪ 444‬اوﻏـﻮل و ﺧـﻮاﻫـﻰ‪ 445‬ﻗـﻴﺰ ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻠﺴﻪ ﻗـﻮﻻﻏـﻴﻨﻰ اوز ﻗـﻮﻟـﻮم‬‫ﺑـ ـﺮﻟـ ـﻪ ﺗﻴﺸـ ـﺐ ﻗـ ـﻮﻻﻏـ ـﻴﻐﻪ ﻃـ ـﻼ ﺣـ ـﻠﻘﻪ ﺳـ ـﺎﻟـ ـﻴﺐ ﻏـ ـﻼم ﺣـ ـﻠﻘﻪ ﺑـ ـﮕﻮش ﻗـ ـﻴﻠﻴﺐ ﺗـ ـﺎرﺗـ ـﻴﻘﻪ‪] 446‬ﺑـ ـﺎش‬‫ﻗﻴﻠﻴﺐ[‪ 447‬دادمﻏﻪ ﺗﺎرﺗﺴﺎم‪ 448‬دﻳﺮ اﻳﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺑـــﺮ واﻗـــﻌٌﻪ ﺧـــﻮشﻧـــﻰ ﺑﻴـــﺎن‬‫اﻳﻼﻳﲔ ﺗﻘﺮﻳـــﺮ اﺷﺘﻴـــﻨﮓﻻر‬‫ﭼﻨـــﺎن‬‫}‪(44b){86‬‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز ﻳﺎﺷﻘﻪ‬‫ﻛﺮﻳﺐ‬‫دلﻻرﻳﺪه‪ 449‬اوﺷﺒــﻮ ﻧﻴﺖﻧـــﻰ اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫واﻟـــﺪهﻻرﻳـــﻐـــﻪ اﻳـــﺘـــﻮر اﻳـــﺮدﻳـــﻼر‬‫ﻫﻤﺖ اﻳﻠﻪ اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻧـﻰ دﻳﺮدﻳﻼر‬‫ﭼﺎر ﭼﻤـــﻦﻏﻪ ﻗﺒﻠﻪﮔـــﺎﻫﻤــﻨـــﻰ اوزوم‬‫ﺑﺰروﮔـــﻮارﻳـــﻢ ﻋﺎﻟﻴـــﺠـــﺎﻫﻢﻧـــﻰ اوزوم‬‫ﺑﺮ ﭼﺎﻗﻴﺮﺳﺎم اوﻧﮕﺎﭼﻪ ﺗﻨﮕﺮى ﻣﻨﮕـــﺎ‬‫اوز ﺧﺰاﻧﻪ‪ 451‬ﻏﻴﺒﻴـــﺪﻳﻦ اﻳﻼب ﻋﻄـــﺎ‬‫ﺑﻴﺮﺳﻪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺧﻮاه‪ 452‬اوﻏﻮل ﺧﻮاه‪ 453‬ﻗﻴﺰ‬‫ﺣﻖ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻋﻤﺮﻳﻦ اوزون اوزﻳﻦ ﻋﺰﻳﺰ‬‫اوز ﻗﻮﻟﻮم ﺑﺮﻟﻪ ﻗﻮﻻﻏﻴﻨـــﻰ‬‫ﺗﻴﺸﻴـــﺐ‬‫ﻃـــﻼ ﺣﻠﻘﻪ ﺳﺎﻟﺴـــﺎم اﻧﮕـــﺎ ﺗﻴﺸﻴـــﺐ‬‫اﻋﺘﻘـــﺎد ﺻﺪق اﻳﻠﻪ ﺳﻴـــﻼب‬‫آﻧـــﻰ‬‫اﻧـــﻰ‬‫ﺣﻠﻘﻪ ﺑﮕـــﻮش ﻏـــﻼم اﻳـــﻼب‬‫‪450‬‬‫ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﺗﺎرﺗﻴﻖﻻرﻳﻤﻐﻪ ﺑﺎش اﻳﺘﻴﺐ‬‫ﺑﺮﺳﻪ ﺑﺮ ﻓﺮزﻧﺪ دﻏﻰ ﻳﻮﻟﺪاش اﻳﺘﻴﺐ‬‫دﻳﺮ اﻳﺪﻳﻼر اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻧـــﻰ داﳝـــﺎ‬‫ﺑﺮ اوﻏﻮل ﻓﺮزﻧﺪ ﻋﻄـــﺎ ﻗﻴﻠﺪى ﺧـــﺪا‬‫ﺑﻮل اوﻏﻮلﻻرﻳﻐﻪ ﻗﻮﻳﺪورﻣﺎق‪] 454‬ﭼﻮن آت[* ﺷـــﺎد ﺧـــﺮم ﺷﻜـــﺮﻻر ﺑﺮﻟﻪ‬‫ﻧﺸـــﺎت‬‫ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﻃﻼ ﻛﻤﻮش ﺟﺎﺑﺪوغﻟﻴﻖ آط‬‫ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﺑﻮﻗﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮزﻻب‪ 455‬ﻗﺎت ﻗﺎط‬‫‪457‬‬‫ﺑﻨﺪ‪ 458‬روﻣﻰ ﺷـــﺎل ﺑﻴﻠﺒـــﺎغ اﻋﺘﺒـــﺎر‬‫ﻳﺨﺸﻰ آﳌﺎن‪ 456‬ﺧﻮش زرﻳﻦ دﺳﺘﺎر‬‫‪ 440‬واﻟ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﺪه‬‫‪:B 441‬ﻛﻪ ‪ 442‬ﺑﻮل ﺑﺎﻏﻘﻪ‬‫‪ 443‬ﻣﻮﺑﺎركﻻرﻏﻪ ‪ 444‬ﺧﻮﻫﻰ‬‫‪ 445‬ﺧﺎﻫﻰ‬‫‪ 449‬دﻳﻞﻻرﻳﺪه ‪ 450‬دﻳﺮ اﻳﺮدﻳﻼر ‪ 451‬ﺧﺰﻳﻦ‬‫‪ 447‬دﻳﺐ ‪ 448‬ﺑﺮﺳﺎم‬‫‪ 446‬ﺗـ ـ ـ ـ ـ ـﺎرﺗـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﻖ‬‫‪ 456‬ﻋﺎﻟﻰ ﻣﺎن‬‫‪ 454‬ﻗﻮﻳﺪﻳﺮﻣﺎﻗﻪ ‪ 455‬ﺗﻮﻗﻮزب‬‫‪ 453‬ﺧﻮاﻫﻰ‬‫‪ 452‬ﺧـ ـ ـ ـ ـ ـﻮاﻫـ ـ ـ ـ ـ ـﻰ‬‫‪ 458‬ﺑﻨﺪى‬‫‪ 457‬داﺳﺘﺎر‬‫‪327‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﭘﻴﺶ ]ﻛﺶﻻر ﺑﻴﻼن ﺑﻮﻟﻮب[‪ 459‬روان‬‫ﺗﻮرت ﻳﻮز ﻃﻼ ﻗﺪر‪ 460‬ﻣﺎلﻻر ﺑﻴﻼن‬‫}‪(45a){87‬‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺗﺎرﺗﻴـــﻖ ﺑـــﺮﻟﻪ ﻓﺮزﻧـــﺪ ﻋﺰﻳـــﺰ‬‫آﻓﺘﺎب ﻳﻮﻟﺪوز ﻣﺰاج ادت‬‫‪461‬‬‫ﺑﺎ ﲤﻴﺰ‬‫ﺻـــﺤﺒـــﺖﻻرﻳـــﻐـــﻪ‬‫ﺣﻀـــﺮت ﺧﻮاﺟﻢﻧـــﻰ ﺧﺬﻣـــﺖﻻرﻳـــﻐﻪ‬‫ﻛﻴﻤـــﻴـــﺎ ﺗـــﺄﺛـــﺮ‬‫ﺑﻮل ﻗﺪر‪ 462‬اﺟﻨﺎسﻧﻰ ﺗﻮرم ﻛﻮردﻳﻼر‬‫ﺑﻮل ﻧﻪ اﻳﺶ دور دﻳﺐ ﺳﻮاﻟﲔ ﺳﻮردﻳﻼر‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺑﻮل ﺳﻴﺰﮔﺎ ﻗﻮﻳﺪورﻣﺎق‪ 463‬ﭼﻮن* آت از ﺑﺮاى ﻛﻴﻠﺘـــﻮروﲟﻴـــﺰ ﭘـــﺎك ذات‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺑﺮ آط ﻗﻮﻳﻮﺷﻘﻪ ﻣﻮﻧﭽﻪ ﻣﺎل‬‫ﺑﻴﺶ ﻳﻮز آﻟﺘﻮنﻟﻴﻖ ﳕﺮﺳﻪ اوﺷﺒﻮ ﺣﺎل‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب ﺳﻦ دﻳﺐ ﺑﻐﺎﻳﺖ ﺷﺎدﻣـﺎن‬‫]ﻛﻮپ ُﺳﻴﻮب[‪ 464‬ﺗﻮرمﻏﻪ ﺑﻮﻟﻮب ﻣﻬﺮﺑﺎن‬‫اﻟﺘﻔﺎت اﻳﻼب دﻳﺪﻳﻼر اوﺷﺒﻮ ﺳـــﻮز‬‫اﻧﺸـــﺄ اﻟﻠﻪ ﺑـــﻮل ﻧﺒﻴـــﺮم روز ﺑـــﺮوز‬‫ﺑﺎﺷﻰ ﻣﻨﻰ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻴﻤﺪﻳـﻦ ﻛـــﺎﺗﻪراق‬‫ﺑﻮﻟﻐﻮﺳﻰ ﻳﻮز ﺣﺼﻪ دوﻟﺖﻟﻴﻖ ﺳﻴـــﺎق‬‫ﺑﻮل ﺧﺪا ﺧﻮاﻫﻼﺳﻪ ﻛﺎﺗﻪ ﺑﻮﻟﻐـﻮﺳـــﻰ‬‫ﻫﻢ ﺟﻤﺎﻟﻰ ﺗﻮﻟﻮن آﻳﺪﻳﻚ ﺗﻮﻟﻐــﻮﺳـــﻰ‬‫اوﻟﺘﻮروب ﺑﻌﺪ از ﺗـــﻮﺟﻪﻏــﻪ ﺧﻮﺟـــﻢ‬‫ﺧﺎﻃﺮ‪ 465‬ﻛﻴﻤﻴﺎ ﻣﻈﺎﻫﺮ ﺑﻮﻟـــﺪى ﻫـــﻢ‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻛﻮپ ﺧﺎﺻﻴــﺖﻻردﻳﻦ ﺧﺒـــﺮ‬‫اﻳﻼﺑﺎن ﻟﻄـــﻒ ﻋﻨـــﺎﻳﺖدﻳـــﻦ ﻧـــﻈـــﺮ‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‪ 466‬ﺧﺎن ﺗﻮره آت‬‫ﻳﻮزﻻرﻳﺪﻳﻦ‪ 467‬ﺑﻮﻟﺴﻪ اﻳﻼب ﻧﻴﭽﻪ ﻗﺎت‬‫}‪ {88‬ﭘﺎدﺷﺎ‪ 468‬ﺧﺎن ﺧﻮاﺟﻪ‪ 469‬ﻗﻄﺐ ﺣﻀﺮﰎ‬‫دﻫﺮ اﻳﭽﻴـــﺪه ﻳـــﻜﻪ ﺣﻴـــﺪر ﺻﻮﻟﺘـــﻢ‬‫)‪ (45b‬آﻟﺪﻳﻼر ﺑﻮ ﭘﻴﺶ ﻛﺶﻻرﻧﻰ ﲤﺎم‬‫ﻛـــﻮپ دﻋﺎﻻر ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر اﻳـــﻼب ﻛﺮام‬‫ﻛﻴﺸـــﻰ‬‫ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﺗﺎرﺗﻴﻖﻧﻰ ﻳﺘﻜﻮرﮔﺎن ﻛﻴﺸﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻏﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ دﻳﺪى ﺳﻮز‬‫ﺗﻮﻗـــﻮز‬‫ﺧﻮاﺟﻢ آﻟﺪﻳﻼرﻳﻐﻪ ﻛﻴﻠﮕـــﺎن‬‫آ ﻟ ﻴ ﺒ ﺎ ن ﭘ ﻴ ـ ـ ـ ﺶ ﻛ ــ ـ ﺶ ﺑ ـ ـ ـ ﺮ ﻟ ﻪ‬‫ﻗﺒـــﻠﻪﮔـــﺎﻫـــﻴـــﻨﮕـــﺰ‬‫ﺑﻰ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺳﻴﺰﻧﻰ ﺗﻜﻴـــﻪﮔـــﺎﻫﻴـــﻨﮕـــﺰ‬‫وﻗﺖﻻرى ]ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﺑﻮﻟﻮب[‪ 471‬اﻳﺪﻳﻼر‬‫اوﺷﺒﻮ اوﻏﻠﻮم ﺑﺎﺷﻰ ﻣﻨﺪﻳﻦ دﻳﺪﻳـــﻼر‬‫ﻳﻨﻪ‬‫ﻣﻬﺮﺑـــﺎﻧﻠﻴﻖ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺧﻮﺷـــﻠﻮق‬‫ﺑﻴﻠﻪ‬‫‪472‬‬‫ﻛـــﺘﻪ ﺑﻮﻻدى ﺷﻴﻜﻴـــﻠﻴﻚ ﺑـــﺎشﻻرى‬‫ﭘﺪر ﺑﺰروگ‬‫‪470‬‬‫ﻛﺎﺗﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎى ﻣﻨـــﻰ ﺑﺎﺷﻴﻤﺪﻳـــﻦ‬‫]دﻳﺪى ﺧﻮﺟﻢدﻳﻚ ﻳﺘﺎرده ﻳﺎشﻻرى[‬‫‪ 459‬ﻛ ـ ـ ـ ـﻴﺶ زر زﻳ ـ ـ ـ ـﺮﻻر ﺑ ـ ـ ـ ـﻴﻼ‬‫‪ 465‬ﺧـ ـ ـ ـ ـ ـﺎﻃـ ـ ـ ـ ـ ـﺮى‬‫‪ 460‬ﻗﺪﻳﺮ ‪ 461‬اول ‪ 462‬ﻗﺪﻳﺮ ‪ 463‬ﻗﻮﻳﺪورﻣﺎﻗﻪ ‪ 464‬ﺳﻮﻧﻴﺐ‬‫‪ 466‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ 467‬ﻳﻮزﻻردﻳﻦ‬‫‪ 468‬ﭘﺎدﺷﺎه‬‫‪ 471‬ﺧﻮش ﺑﻮﻟﻴﺒﺎن ‪ 472‬دﻳﺪىﻻر ﺧﻮﺟﻢ اﻳﺘﻜﺎﻧﺪﻳﻚ ﺑﺎشﻻرى‬‫‪328‬‬‫‪ 469‬ﺗﻮره ‪ 470‬ﺑﺰروگوار‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﺳﺮارﻧـــﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺑـــﻮل اﺧـــﺒـــﺎرﻧـــﻰ‬‫ﺑﻮﻟﻜﻴﺸﻰ ﻓﻬﻢ اﻳﺘﻤـــﺎى‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اﻳﺸﺘﻴـــﺐ ﺑﻮل ﺧﺒـــﺮ‬‫اورﻧﻰﻻرﻳﺪﻳﻦ ﺗـــﻮروب ﻛﻴﻤﻴـــﺎ ﻧﻈـــﺮ‬‫‪473‬‬‫ﻗﺒـــﻠﻪﮔـــﺎهﻻرى ﻃﺮﻓـــﻴـــﻐﻪ‬‫ﺑﺎﻗـــﻴـــﺐ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺑﺠﺎ ]ﻣﻮرود ﺗﺎﻓﻴﺐ[‬‫‪474‬‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﻛﻴﻢ اى ﻓﻼﻧـﻰ ﺳﻦ ﻣﻮﻧـــﻰ‬‫ﻓﻬﻢ ﻗﻴﻠﻤﺎسﺳﻦ ﺑـﻮ اوﻏﻠـــﻮم ﺑﺎﺷﻨـــﻰ‬‫}‪ {89‬ﻛﺘﻪ ﺑﻮﳌﻚﻧﻰ ﺑﻮﻟﻚ ﻣﻌﻨﻰﺳﻰ ﺑﺎر‬‫ﻣﻌﻨﻰ ﺷﻮل‪ 475‬ﻛﻮرﮔﻮﺳﻰ دوﻟﺖ ﺑﻰ ﺷﻤﺎر‬‫ﺑﻮل ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‪ 476‬ﺧﺎن ﺗـــﻮرهﻧـــﻰ‬‫ﻫﻤﻨﺸﲔ ﻏـﻮث اﻟﻐﻴﺎثﻻر‬‫ﺟﻮرهﻧـــﻰ‬‫)‪ (46a‬ﺑﺎﺷﻰ ﻛﺎﺗﻪﻟﻴﻚ دﻻﻟﺖ دوﻟﺘـــﻰ‬‫ﭘﺎدﺷﺎهﻻردﻳﻦ اوﻟﻮغ ﺧﻀــﺮ‪ 478‬اوﻟﻔﺘـــﻰ‬‫‪477‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‪ 479‬ﺧﺎن ﺗﻮره اوچ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻗﺪم ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺧﺪاى ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﺑﺮ ﻗﻴﺰ ﻓﺮزﻧﺪ‪ 480‬ﻋﻄﺎ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﺪه اوﺷﺒﻮ ﻗﻴﺰﻧﻰ ﭘﺪر ﺑﺰروﮔﻮارﻻرﻳﻐﻪ‬‫ﻗﻨﭽﻪ ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﻫﺪﻳﻪﻻر ﺑﺮﻻن آط ﻗﻮﻳﺪورﻣﺎق اوﭼﻮن اﻳﺒﺎرﻏﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫‪481‬‬‫ﻗﺒﻠﻪﮔﺎهﻻرى ﺧﻮﺟﻢ ﺧﻮرﺳﻨﺪ‪ 482‬ﺑﻮﻟﻮب ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﭽﻴﻠﻴﻖ اﻳﻼب‪ 483‬ﭘﺎدﺷﺎه آﻳﻴﻢ آط ﻗﻮﻳﻐﺎﻧﻼرى‬‫ﺳـــﺎل‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﻴﺮ ﺧﺎن ﺗﻮرم ﺗﺎﻓﻴﺐ ﻛﻤﺎل‬‫اﻟﻘﺼـــﻪ اوﺗـــﻮب اراده ﻣـــﺎه‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر اوچ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻟﻄﻒ اﻳﻠﻪ ﻗﺪم‬‫ﺷﻜﺮﻻر ﺑﺮ ﺟﺎ ﻗﻴﻠﻴـــﺐ ﺣـــﻘﻪ ﺗـــﻮرم‬‫اﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫ﺑﻴﺮدى ﺑﺮ ﻋـــﺎﺟـــﺰه ﺗـــﻮرمﻏﻪ ﻫﻤـــﺎن‬‫ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻟﻄﻒ اﻧﻌـــﺎم‬‫}‪ {90‬ﻗﻨﭽﻪ ﲢﻔﻪ ﻫﺪﻳﻪ ﭘﻴﺶ ﻛﺶﻻر ﺑﻴﻠﻪ‬‫اﻳﻜﻰ ﻳﻮز ﻃﻼ ﺑﻬﺎﻟﻴﻖ ﻣﺎل ﻛﻴـــﻠﻪ‬‫ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﺟﻢ‪485‬ﻏﻪ ﻗﻮﻳﺪورﻣﺎﻗﻘﻪ ﻧـﺎم‬‫ﺧﺬﻣـــﺖ ﻋﺎﻟـــﻰﻏـــﻪ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر ﺧـــﺮام‬‫ﻣـــﺤـــﺘـــــــــﺮم‬‫راﺿــﻰ ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﺗﻮرمدﻳﻦ اول ﺧﻮﺟـــﻢ‬‫ﭘﺎدﺷﻪ‪ 486‬آﻳﻴﻢ اﻧﮕـــﺎ ﻗﻮﻳﺪﻳـــﻼر آت‬‫ﺑﻮ ﻗﻴﺰﱘ ﻣﺮﺗﺒﻪده دﻳﺐ ﺷــﻪ ﺻﻔـــﺎت‬‫)‪ (46b‬ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ ﺗﻮرم ﺑﺮ ﻛﻮﻧـــﻰ‬‫ﻣـــﻮﻧـــﻰ‬‫ﭘـــﺪر ﺑـــﺰروﮔـــﻮارى‬‫ﺧـــﺬﻣـــﺖ واﻟـــﻴـــﺪهﻻرﻳـــﺪه‬‫‪484‬‬‫‪ 476‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ 477‬اﻟﻐﻴﺎث‬‫‪ 475‬ﺷﻮل دور‬‫‪ 474‬ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﺑﻮﻟﻴﺐ‬‫‪ 473‬اﻳ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻼدى‬‫‪ 483‬ﻗﻴﻠﻴﺐ‬‫‪ 481‬ﻳﺒﺎرﻏﺎﻧﻼرى ‪ 482‬ﺧﻮرﺳﻨﺪه‬‫‪ 478‬ﺧ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺰر ‪ 479‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ 480‬ﻓﺮزﻧﺪه‬‫‪ 484‬ﺑﻴﻼن ‪ 485‬ﺧﻮﺟﻢ‪ 486‬ﭘﺎدﺷﺎه‬‫‪329‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪487‬‬‫ﻣﺼﻠﺤـــﺖ آﻣﻴـــﺰ ﺳﻮزﻳﻨـــﻰ ﺳﻮراﺑـــﺎن‬‫اوﻟﺘﻮروب آداب اﻳﻠﻪ ﻗﻮل ﺑﺎﻳﻼﺑﺎن‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﻧﻴﺖ ﻗﻴﻠﻴﺐ اﻳﺮدﻳـــﻢ ﻣﻨﮕـــﺎ‬‫ﺧﻮاﻫﻰ اوﻏﻮل ﺧﻮاﻫﻰ ﻗﻴﺰ ﺑﻴﺮﺳﻪ ﺧﺪا‬‫ﭘﺪر ﺑﺰروﮔـــﻮارﻳﻤـــﻨﻰ ﭼﺎر‬‫ﭼـــﻤـــﻦ‬‫ﭼﺎﻗﺮﻳﺐ اﻳﻼب ﺿﻴﺎﻓﺖ اﻧﺪه‬‫اوﻏﻠﻮم و ﻗﻴﺰﱘ ﻗﻮﻻﻏﻴﻨـــﻰ‬‫ﺗﻴﺸـــﺐ‬‫اوز ﻗﻮﻟﻮم ﺑﺮﻟﻪ ﻃﻼ ﺣﻠﻘـــﻪ ﺳﺎﻟﻴـــﺐ‬‫ﺣﻠﻘﻪ ﺑﮕﻮش ﻏﻼم اﻳـــﻼب ﺑـــﻮ دم‬‫ﺗﺎرﺗﻴﻐﻴﻢﮔﺎ ﺑﺎش ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺑﻰ ﻛﺎس و ﻛﻢ‬‫}‪ {91‬ﭘﺎى ﻣﻘﺪمﻻرﻳﻐﻪ ﺗﺎرﺗﺴﺎم دﻳﺒﺎن‬‫ﻧﻴﺘﻴﻢ ﻛﻮﻧﮕﻠﻮمده ﺑﻮل‪ 489‬اﻳﺮدى ﻫﻤـﺎن‬‫ﺑﻴﺮدى ﺣﻖ ﻳﻮز ﺷﻜﺮ اوﻏﻮل ﺑﺮﻟﻪ ﻗﻴﺰ‬‫ﻣﺼﻠﺤﺖﻧﻰ ﻛﻮرﮔﻮزوﻧﮓ دﻳﺐ ﻣﻨﮕﺎ ﺳﻴﺰ‬‫اﻧﺪه‪ 491‬دﻳﺪﻳﻼر اﻧـــﺎى‬‫‪488‬‬‫ﻣــﻦ‬‫‪490‬‬‫ﻣـــﻬـــﺮﺑـــﺎن‬‫اﻳﻜﻰ ﻛﻮدكﻧﻰ ﻧﭽﻮك ﻳﻐـــﻼﺗﻴــﺒـــﺎن‬‫ﭼﺮﻗﺮاﺗﻴﺐ ﻳﻐﻼﺗﻴـــﺐ ﻳـــﺎش ﺑﭽﻪﻧـــﻰ‬‫ﻗﻴﺴﻰ دل‪ 492‬ﺑﺮﻟﻪ ﻗﻮﻟﻮﻧﮓ ﺑﺎرﻏﺎى ﺳﻨﻰ‬‫‪493‬‬‫ﺑﻮﻟﺴﻪ ﻳﻮز ﻓﺮزﻧﺪ‪ 494‬ﺗﻴﺸﻜﻮم‪ 495‬اﻧﺪه ﺑﻴﻞ‬‫ﻗﻮﻻﻏﻴـــﻐﻪ ﻃـــﻼ ﺣﻠﻘـــﻪ ﺳﺎﻟـــﻴـــﺒـــﺎن‬‫ﻣﻦ دادمﻏﻪ ﻗﻞ ﻗﻴﻠﻮرﻣـــﻦ ﺑـــﺎرﻳﺒـــﺎن‬‫ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗـــﻌﻪ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮرم‬‫اوﺗﻮز اوچ ﻳﺎش اوزره ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر‪ 496‬ﻗــﺪم‬‫)‪ (47a‬ﭘﺪر ﺑﺰروگﻻرﻳـــﻦ ﭼﺎﻗﻴﺮﻏﺎﻟـــﻰ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ ﺑﺎﻏﲔ ﻗﺪم ﺟـــﺎ ﻗﻴﻠﻐﺎﻟـــﻰ‬‫ﻗﺒﻠﻪﮔـــﺎهﻻرﻳﻨـــﻰ ﺗﻜﻠﻴـــﻔـــﻰ اوﭼـــﻮن‬‫اﻳﻜﻰ اوچ آى ﺑﻠﻜﻪ آرﺗﻮق ﻧﻴﭽﻪ ﻛﻮن‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺗـــﻮرم دﻳـــﺮ ﺷـــﻴـــﺮ دل‬‫ﻛﻮپ ﺗﺮدّد‪ 497‬ﺟﺴﺘﺠـــﻮﻻر‬‫اﻳﻼﺑـــﺎن‬‫ﻛﻤﺮى ﺧﺬﻣﺖﻧﻰ ﻣﺤﻜــﻢ ﺑﺎﻳﻼﺑـــﺎن‬‫‪498‬‬‫}‪ {92‬ﻛﻮپ ﻓﻼس ﻫﺎى ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻳﻐﺪوروب‬‫اﺑﺮﻳﺸﻢدﻳـــﻦ زﻳﻠــﭽﻪﻻرﻧـــﻰ ﺗﺎﺑﺘـــﻮروب‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻳﻮز اﻳﻔﻚ ﮔـــﻠﻴﻢ ﻫﺎى ﻛـــﻼن‬‫ﻛﺎﺗﻪ ﻛﻴﮕﺰ‪ 499‬ﻗﺰﻳـــﻞ رﻧـــﮓ اﻟـــﻮان‬‫ﻣﻴﺴﻴـــﻨﻪ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻧﻰ ﺳﺎﳌﺎق اوﭼﻮن اﻳﭽﻴـــﻨﻪ‬‫ﻣﻬﻤـــﺎندارﻟﻴـــﻖ‬‫ﺑﺎزارﻟﻴـــﻖ‬‫ﻰ ﭼﻴﻨﻰ ﺑﭽـــﻪ ﻣﻴـــﺲ‬‫ﭼﻴﻨ ٌ‬‫ﻛـــﻮپ ﻧﻮازﻣـــﺎت‬‫‪500‬‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻛﻮن ﺧﺮﻳﺪ ﻓﺮوﺧﺖ‬‫ﻗﻨﭽﻪ آدم ﻫﺮ ﻃﺮﻓـــﻐﻪ آط ﭼﺎﻓﻴـــﺐ‬‫ﻫﺮ ﻧﻪ ﻻزﱘ* ﺑﻮﻟﺴﻪ آﺧﺘﺎرﻳﺐ ﺗﺎﻓﻴﺐ‬‫ﺧﺬﻣـــﺖ ﭘـــﺪر ﺑـــﺰروﮔـــﻮار اوﭼـــﻮن‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ ﺗﻜﻠﻴﻔﻰﻏﻪ ﺟـــﺮﻻر اوﭼـــﻮن‬‫اوز ]ﻃﻐـــﺎى ﻣﻬﺮﺑﺎﻧـــﻰ[‪ 501‬ﺑـــﺎﻛـــﺮم‬‫ﻧﺎم ]ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﻪ[‪ 502‬ﺗﻮره دﻳﺐ ﻣﺤﺘﺮم‬‫‪ 488‬اﻧﺪ ‪ 489‬ﺑﺎر ‪ 490‬ﺗﻴﺰ ‪ 491‬اﻧﺪ ‪ 492‬دﻳﻞ ‪ 493‬دﻳﻞ ‪ 494‬ﻓﺮزﻧﺪه‬‫‪ 487‬ﺑ ـ ـ ـ ـﺎﻏ ـ ـ ـ ـﻼﺑ ـ ـ ـ ـﺎن‬‫‪ 499‬ﻛﻴﮕﺰﻻر‬‫‪ 498‬ﺑﺎﻏﻼﺑﺎن‬‫‪ 497‬ﺗﺮدود‬‫‪ 496‬ﻗﻮﻳﺪﻳﻼ‬‫‪ 495‬ﺗ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﻜﻮم‬‫‪ 502‬ﺧﻮﺟﻢ ﭘﺎدﺷﺎه‬‫‪ 500‬ﻧﻮازش ﻫﺎى ‪ 501‬ارا اﻳﻼب ﻣﻬﻤﺎن‬‫‪330‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻛـــﻼن‬‫ﺳﻴـــﺪ ﺳـــﺎدات اﻛـــﺎﺑـــﺮﻻر ﺑـــﻴـــﻼن‬‫ﻋﻠﻤـــﺎى ﻓـــﻀـــﻼ ﻗـــﺎﺿـــﻰ‬‫ﺣﻀﺮت ﺧﻮﺟـــﻢﻧـــﻰ ﺧــﺬﻣـــﺖﻻرﻳـــﻐﻪ‬‫ﺑﺎردﻳـــﻼر ﺗﻜﻠﻴـــﻒ ﺣﺮﻣـــﺖﻻر ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺬﻣﺖده ﺗــﻮروب آداب اﻳـــﻠﻪ‬‫ﻋﺮض ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻫﻤــﻪ ﻫﺮ ﺑﺎب اﻳـــﻠﻪ‬‫}‪(47b){93‬‬‫ﻗﻨﭽﻪ ﻗﺎﺿـــﻰ ﻋـــﺎﳌـــﺎن ﻓـــﺎﺿـــﻼن‬‫ﻛﻴﻠﮕﺎﻟﻰ ﻗﺎﻟﺪى اﻻر ﺧﻮﺟـــﻢ‬‫ﻗﻨﭽﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑـــﺮﻟﻪ ﻛﻴﻠﻴـــﺐ‬‫ﻋﻠﻤﺎﻻر ﻗﺎﺿـــﻰﻻر ﻫــﻤـــﺪم ﺑـــﻮﻟـــﻮب‬‫اورداﻏﻪ ﻳﻮز ﺷﻮﻛﺖ اﻳﻠﻪ ﻗﻮﻳﺪﻳـــﻼر‬‫اوردا اﻫﻠـــﻰ ﻗﻮاﻧﻴـــﺐ ُﺳﻴﻮﻧـــﺪﻳـــﻼر‬‫‪503‬‬‫]ﻳﺎﻧﻪ ﺑﺎرﻣﺎﻗﻘﻪ ﺧﻮﺟﻢ ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ ﻓـــﺎت‬‫ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ‬‫ﺑﺎردﻳـــﻼر ﺗﻜـــﻠﻴـــﻒﻧﻰ اﺧـــﺒـــﺎرﻳـــﻐﻪ‬‫داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﻗﺎﺿـــﻰ ﻗﻀﺎت [*‬‫ﻗﻞ اﻳﺪى ﺧﻮاﺟﻢﮔﺎ ﺳﻮزى ﺑﺎ ﺑﺜـــﺎت‬‫ﺑﺎرﻳﺒﺎن ﻗﺎﺿﻰ ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﻋﺮض ﺣــﺎل‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرمﻧﻰ ﺗﻜﻠﻴـــﻔﻴـــﻦ ﻣﻘـــﺎل‬‫داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰ ﻗﻀـــﺎت‬‫اﻣﺮى ﻋﺎﻟﻰ ﺑﺮﻟﻪ ﺧـــﻮﺟـــﻢ‬‫ﺳﻮزﻻرﻳﻦ ﺑﺮ ﺑﺮ ﺑﻴﺎن اﻳﻼب‬‫ﺑﻴـــﻼن‬‫ﭼﻨﺎن‬‫‪504‬‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮره ﺣﻀﺮت ﻋﺎﻟﻰ ﺷﺎن‬‫ﻋﺮض ﺳﻮزﻳﻦ ﻗﺎﺿﻰ ﺗﻘﺮﻳـــﺮ اﻳﻼدى‬‫ﺗﻮرم اﻳﺘﻘﺎن ﺳﻮزﻧﻰ ﲢﺮﻳـــﺮ اﻳـــﻼدى‬‫ﻗﺎﺿـــﻰﻏﻪ ﻗﺮاب دﻳﺪﻳـــﻼر ﺣﻀﺮﺗﻴـــﻢ‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗـــﻮره ارﺳـــﻼن ﻏﻴﺮﺗﻴـــﻢ‬‫اى داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﺳــﺎل ﻗـــﻮﻻق‬‫ﻣﻦ ﺿﻴﺎﻓﺖﻏﻪ ﺑﺎرﺳﺎم اوﺷﺒـــﻮ ﭼـــﺎق‬‫ﻗﻴﻠﺴﻪ ﻛﺮاﻧﺪك ﺧﻼف ﻃﺒﻌﺘﻴﻢ اﻳﺶ‬‫ﻛﻴﻠﺴﻪ ﻛﻮﻧﮕﻠﻮمﻏﻪ ﻛﺮان راه روﻳـــﺶ‬‫ﻳﺘﻤﺎﺳـــﻮن ﻣﺎﻟﻴـــﻐﻪ اوزﻳـــﻐـــﻪ ﺿـــﺮر‬‫ُﻗﻮزﻏﺎﻣﺴﻮن اوز ﻳﺮﳝﺪﻳـــﻦ‬‫دﻳﺪﻳـــﻼر‬‫)‪ (48a‬ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت ﺑﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اﻳﺸﺘﻴﺐ‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗـــﻮرمﻧــﻰ آﻟﺪﻳـــﻐﻪ ﻳـــﺘﻴـــﺐ‬‫اﻳﻼدى ﺗﻘﺮﻳـــﺮ ﺧﻮاﺟـــﻢ ﺳـــﻮزﻻرﻳـــﻦ‬‫ﻋﺬر اﻳﺘﻴﺐ ﻛﻴﻠﻤﺎسﻻرﻳــﻐﻪ اوزﻻرﻳـــﻦ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اﻳﺸﺘﻴـــﺐ‬‫رﺳﺘﻤـــﺎﻧﻪ ﻋﻬـــﺪ ﭘﻴـــﻤـــﺎنﻻر‬‫اﺗﻴـــﺐ‬‫دﻳﺪﻳﻼر اى ﻗﺎﺿـــﻰ اﻟﻘﻀـــﺎت آﻛـــﺎ‬‫ﻗﺒﻠﻪﮔﺎﻫﻢ ﺑﻮﻟـــﺴﻪﻻر ﻣﻬـــﻤـــﺎن ﻣﻨﮕـــﺎ‬‫ﺑﺎر اﻣﻴﺪﻳـﻢ ﻗﺒـــﻠﻪﮔﺎﻫﻤﺪﻳـــﻦ ﺑـــﻮ دم‬‫ﺑﺎﺷﻴﻢ اوزره ﻗﻮﻳﺴﻪﻻر ﺷﺎﻳـــﺪ‬‫ﻗـــﺪم‬‫ﻛﻮز ﺑﻴﻠﻪ ﻛﻮروب اﻳﺎﻏﻴﻢ ﻟﻪ ﻳﻮروب‬‫ﺧﺬﻣﺖ اﻳﺘﺴﺎم ﻳﻮلﻻرﻳﺪه ﻳﻮﮔـــﻮروب‬‫‪ 503‬ﻗﻮﺿﺎت‬‫‪Manuscript B ends with this bayt. 504‬‬‫‪331‬‬

‫‪Texts‬‬‫اوﻟﺴﺎم ارﻣﺎﻧﻴﻢ ﻣﻨﻰ ﻳﻮﻗﺪور دﻳﺒـــﺎن‬‫ﺑﻮﻟﺴﻪ ﻣﺎﻟﻴﻢ دﻧﻴـــﺎﭼﻪ ﺑﻮﻟـــﺴﻪ‬‫ﻳﺮدﻳﻦ آﺳﻤــﺎﻧـــﻐﭽﻪ ﺑﻮﻟـــﺴﻪ ﮔﻮﻫﺮﻳـــﻢ‬‫ﻛﻮه ﻗﺎفدﻳﻦ آﺷﺮ ﻫﻢ ﻧﻘـــﺮه ازرﻳـــﻢ‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺑﻮﻟﺴﻮن دادمﻧــﻰ ﺻﺪﻗﻪﺳـــﻰ‬‫ﺑﺮ ﻗﺪم ﺑﺎﺳﻘـــﺎﻧﻼرﻳـــﻨـــﻰ ﭘـــﺎرهﺳـــﻰ‬‫ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت اﻳﺸﺘﻴﺐ اوﺷﺒﻮ ﺳـﻮز‬‫ﺻﺪق اﺧﻼص اﻳﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻢ ﺳﺎرى ﻳﻮز‬‫ﺑﺎرﻳﺒﺎن ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﺑﻮ ﺟﻮاب‬‫ﺗﻮرم اﻳﺘﻜﺎن ﺳﻮزﻻرﻳﻦ اﻳﻼب ﻛﺘـﺎب‬‫ﺑﻴﻞ ﻛﻪ اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﭘﺪر ﺑﺰروگﻻرى‬‫اﻧﮕﻼﺑﺎن ﺗﻮرم ﺳﻮزﻳﻦ ﭼﻮن ﮔﻮﻫـــﺮى‬‫ﺣﺪﻳﻦ اﻓﺰون ﺷﺎد ﺑﻮﻟﻮب ﻳﻮز ﺟﻬﺎن‬‫ﺣﻖﻻرﻳﻐﻪ ﻛﻮپ دﻋﺎ ﺣﻀﺮت اﻳﺸـــﺎن‬‫)‪ (48b‬ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎتﻏﻪ ﺑﺎﻗﻴﺐ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺑﻮ ﺳﻮزﻧﻰ اول ﺻﺎﺣﺐ ﻛﺮم‬‫ﻣﻦ وﻟﻰ ﺧﺎنﻧﻰ ﺑﻮ اﻳﺶده اﻣﺘﻬـــﺎن‬‫اﻳﻼب اورﺗﺎﻏﻪ ﺳﺎﻟﻴﺐ اﻳﺮدﱘ زﺑـــﺎن‬‫اى داﻣﻼ ﻋﺒـــﺪ اﻟﺮﺣﻴـــﻢ اول ﺑـــﻼم‬‫ﺷﻜﺮ ﺣﻖ اوز ُﻣﺪﻋﺎمدﻳﻚ دﻳﺐ ﻛﻼم‬‫ﺟـــﻮاب‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﻓﺮزﻧﺪﱘ اول ﻋﺎﻟﻰ ﺟﻨـــﺎب‬‫ﻫــﻢ زﻳـــﺎدهدﻳـــﻦ ﺳﻮاﻟﻴﻤـــﻐﻪ ﺟـــﻮاب‬‫اﻳﺘﻴﺐ اﻳﺮﻛﺎن ﺗﻮﻏﺴﻮن اﻧﮕﺎ آﻓﺘـــﺎب‬‫ﺑﺎرك اﻟﻠﻪ ﺑﺎرك اﻟﻠﻪ دﻳـــﺐ دﻋـــﺎ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗـــﻮرمﻏﻪ ﺑﺎﻗﻴـــﺐ ﭘـــﺎدﺷـــﺎ‬‫آﻓﺮﻳﻦﻻر اوﻗﻮب اول ﺷﺎﻫـــﻰ ﻛﺒـــﺎر‬‫ﺑﻰ ﻋﺪد ﲢﺴﲔ ﺑﻰ ﺣﺪ ﺑﻰ ﺷﻤـــﺎر‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﻣﻦ وﻟﻰ ﺧﺎنﻧﻰ ﺻﺒﺢ ﺷﺎم‬‫اﻳﻼدﱘ ﺗﻴﻨﻤـــﺎى دﻋـــﺎى ﻧﻴـــﻚ ﻧـــﺎم‬‫ﺟﻤﻠﻪ اوﻻدﱘدﻳﻦ آرﺗـــﻮق ﻛـــﻮراﻣـــﻦ‬‫ﻳﺎدﱘ اﻧﺪه ﻣﻮﻧﺪه ﻣـــﻦ اوﻟﺘـــﻮراﻣـــﻦ‬‫ُﺑﻮﻳﻠﻪ ﺳﻮزﻧﻰ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﻓﺮزﻧﺪﳝﻰ‬‫اﻣﺘﻬـــﺎن ﻗﻴﻠﻤـــﺎﻗــﻘﻪ اول دﻟﺒﻨـــﺪﳝـــﻰ‬‫اﻳﺘﻴﺐ اﻳﺮدﱘ ﺑﻮﳌﺴــﻪ ﺟﺎﻧﻴـــﻢ ﺑﻴﻼن‬‫ﺑﺎراﻣﻦ ﭘﻮط ﺑﻮﳌـــﺴﻪ ﭘـــﺎﻳـــﻢ ﺑﻴـــﻼن‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﻳﺎ رب وﻟﻰ ﺧﺎن آﻟﺴﻪ ﺧﺎك‬‫ﺑﻮﻟﺴﻮن آﻟﺘﻮن دوﺷﻤﻨﻰ ﺑﻮﻟﺴﻮن ﻫﻼك‬‫ﺗﻮﻏﺴﻪ آى ﻛﻮن وﻟﻰ ﺧﺎﻧـﻐﻪ ﺗﻮﻏﻮب‬‫ﻛﻮپ دﻋﺎﻻر ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺳﻮز ﺧﺘﻢ اﻳﺘﻴﺐ‬‫)‪ (49a‬اﻟﻘﺼﻪ ﻣﻮﻧﺪاغ ﺧﻮﺟﻢدﻳﻦ اﻟﺘﻔﺎت‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب ﺗﻮرمﻏﻪ اول ﻗﺎﺿﻰ ﻗﻀﺎت‬‫آﻧﭽﻪ ﺗﻮرم اﻳﺘﻴﺐ اﻳﺮدﻳـــﻼر ﺳﺨـــﻦ‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﺗﻘﺮﻳﺮ آﭼﻴﺐ ﻗﺎﺿـــﻰ‬‫دﻫـــﻦ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺗﻮروب ﺗﻌﻈﻴـــﻢ اﻳﻠﻪ‬‫ﻗﺒـــﻠﻪﮔـــﺎهﻻرى ﺳـــﺮى ﺗﻜﺮﻳـــﻢ اﻳـــﻠﻪ‬‫اﻋﺘﻘـــﺎد ﺻـــﺪق دل ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﺑـــﺠـــﺎ‬‫دﻳﺪﻳﻼر آﻟﺘﻮن ﻗـــﺪم ﺑـــﺎش‬‫اوﺳﺘـــﺎ‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ اﻳﭽﻜﺎرﻳﻐﻪ ﻗﻮﻳــﻮب ﻗـــﺪم‬‫دﻟﺪاﻏـــﻰ ﻧّﻴﺖﻧـــﻰ ﻗﻴﻠﻤﺎﻗـــﻘﻪ‬‫ﺗـــﻮرم‬‫ﻣﺪﻋـــﺎى ﻃﺒﻌـــﻢ اﻳﻼﺑـــﺪور‬‫‪332‬‬‫زﻳـــﺎن‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اول ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺧـــﺎن اوﻏﻠﻰﻻرﻳـــﻦ‬‫آﻟﻴــﺒـــﺎن ﻗـــﻮﭼـــﺎغﻻرﻳـــﻐـــﻪ اوزﻻرﻳـــﻦ‬‫ﻗﺒﻠﻪ ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ ﺑﺎﻗﻴﺒـــﺎن اوﻟـــﺘـــﻮروب‬‫اّول اوﻧﮓ ﻗﻮﻻقﻻرﻳﻐﻪ ﻗﻮل‬‫اوروب‬‫ﺗﻴﺸﺘﻰﻻر ﻃﻼدﻳـــﻦ ﺣﻠﻘـــﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳـــﻼر‬‫ﭼﭗ ﻗﻮﻻقﻻرﻳﻨـــﻰ ﻗﻮﻟـــﻐﻪ آﻟـــﺪﻳـــﻼر‬‫اوﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻫـــﻤـــﺎن‬‫ﺗﻴﺸﺘﻰﻻرى ﭼﻴﺮﻗﺎرﺗﻴﺒـــﺎن‬‫ﺷـــﻮﻟـــﺰﻣـــﺎن ﻋﺎﺟﺰهﻻرﻳـــﻨـــﻰ‬‫ﻃﻼ ﺣﻠﻘﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر اﻧﮕـــﺎ‬‫ﺗـــﻮرم‬‫ﻗـﻮلﻻرﻳـــﻐﻪ آﻟﺪﻳـــﻼر ﺻﺎﺣـــﺐ ﻛـــﺮم‬‫آﻟﺘﻰ آﻳﻠﻴﻖ ﻳﺎ ﻳﺘـــﻰ آﻳﻠﻴـــﻖ اﻳـــﺪى‬‫ﺣﻮر ﺟﻨﺖ ﻣﺜﻠـــﻰ ﭼﺮاﻳـــﻠﻴـــﻖ اﻳـــﺪى‬‫اول اوﻧﮓ ﻗﻮﻻقﻻرﻳﻨـــﻰ ﺗﻴﺸﺘـــﻰﻻر‬‫ﻃﻼ ﺣﻠﻘـــﻪ ﺳﺎﻟـــﺪﻳـــﻼر ﻳﻠﻴﺸـــﺘـــﻰﻻر‬‫ﺳﻮﻧﮕﺮه ﭼﭗ ﻗﻮﻻغﻻرﻳﻦ ﺗﻴﺸﻴﺐ ﲤﺎم‬‫ﻃﻼ ﺣﻠﻘﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳـــﻼر اﻳـــﻼب ﻏـــﻼم‬‫)‪ (49b‬ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر ﺗﺎﺷﻘﺎرى اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﺗﻮرم ﻛـــﻮپ ﻋﻠﻤـــﺎ ﻗﺎﺿـــﻰ ﻣﻼ ﺑـــﺮﻟﻪ ﻫﻢ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ ﻋﺎزﻳـــﻢ ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر‬‫اول ﺿﻴﺎﻓﺖ اوزره ﺟﺎزﻳـــﻢ ﺑﻮﻟﺪﻳــﻼر‬‫ﺷﻪ ﺻﻔﻪﻻر اوزره ﺗﻮﺳﺒﺎن ﺻﺤﻨـﻰﻏﻪ‬‫ﺣﻮض اﻃﺮاﻓﻴـــﻐﻪ ﺑﺎـــغﻧـــﻰ ﻓﺤﻨـــﻰﻏﻪ‬‫ﭼﺎدر ُاوَﺗﻮ ﺧﻴـﻤﻪ ﺑﺮ ﭘـــﺎ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫ﻛـــﻮپ ﻓﻼسﻻرﻧـــﻰ ﻣﻬّﻴـــﺎ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر‬‫اﻳﭽـــﻰ ﺗﺎﺷﻴﻐﻪ ﮔـــﻮﻧﺎﮔـﻮن رﻧﮕﺒﺮﻧﮓ‬‫ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر ﻗﺖ ﻗﺖ ﺑﺴﺎط ﺑﻰ درﻧـﮓ‬‫اﻳﻜـــﻰ ﻫﻔـــﺘـــﻪ اﻳﻠـﮕـــﺎرى ﻧـــﻮاىﻻر‬‫ﻧﺎن ﻳﺎﻓﻴﺐ ﻃّﻴـــﺎر اﻳـــﻼب اﻳﺮدﻳـــﻼر‬‫ﭼﺎرك ُاوﻧﺪﻳﻦ ﺑﺮ ﻓﺘﻴﺮﻧــﻰ اﻳﻼﺑـــﺎن‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﭼﺎرك ﺧﻤﻴﺮدﻳﻦ ﻛﺎﺗﻪ ﻧـــﺎن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﺑﻮ روﻳﺶده ﻧﺎن ﻳﺎﻓﻴﺐ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻃّﻴـــﺎر ﻣـــﻮرودﻧـــﻰ ﺗﺎﻓﻴـــﺐ‬‫ﻗـــﺰان‬‫آﺳﺘﻰﻻر اوﭼﺎﻗﻘﻪ ﻓﺮﻣـــﺎﻳـــﺶ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﺗﻴﻮه ﺳﻮﻗﻮم ﺳﻮﻳﺪوروب‬‫ﻗﻮى ﻗﻮﭼﻘﺎرﻳﺪﻳﻦ ﺣﺴﺎب ﺳﺰ اوﻟﺪوروب‬‫ﺑﻮﻟـــﺪى اﺳﺒـــﺎب ﺿﻴـــﺎﻓﺖﻻر ﲤـــﺎم‬‫اﻳﻼﺑﺎن ﻃّﻴﺎر ﭘﺸﻮروب ﺻﺒـــﺢ‬‫ﺷـــﺎم‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻏﻪ ﻣﺮﻏﻨﺎـــن ﺧﻠﻘـــﻰ ﻫـــﻤﻪ‬‫ﻗﺎﺿـــﻰ اﻋـــﻠـــﻢ اﻛـــﺎﺑـــﺮﻻر‬‫ﺑـــﻴـــﻠﻪ‬‫ﺑﺎردﻳﻼر اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴﻚ ﺧﺬﻣﺖ اوﭼﻮن‬‫ﺑﺎرﮔﺎﻫـــﻰ دوﻟـــﺘـــﻪ ﺣﺮﻣـــﺖ اوﭼـــﻮن‬‫)‪ (50a‬ﺧﻮش ﺧﺒﺮ ﻛﻴﻠﺪى ﺧﻮاﺟﻢ اوﺷﺒﻮ دم‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر دﻳﺐ ﻗﻄﺐ ﭘﺎدﺷﺎ ﺧﺎن ﺗﻮرم‬‫ﻳﻮﻟﻨﻰ ﭘﺎى اﻧﺪاز ﻣﻴﻨﮓ ﺑﻴﺶ ﻳﻮز ﻗﻮﻻچ‬‫ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر ﻳﻮلﻻرﻳﻐﻪ دﻳﺐ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﺗــﺎج‬‫اﻳﭽﻜﺎرى ﺣﻮض ﺑﻮﻳﺪاﻏﻰ ﺷﻪ ﺻﻔﻪدﻳﻦ‬‫ﭼـــﺎر ﭼـــﻤـــﻦ دروازهﺳـــﻴـــﻐـــﭽﻪدﻳـــﻦ‬‫ﺑﺎﺷﻰ ﻛﻴﻤﺨﺎب ﻟﺘﻪ ﻓﺮﻧﮕـــﻰ ﻃـــﻮار‬‫ادرُﺳﻦ ﻗﻴﻤـــﺖ ﳕﺮﺳـــﻪ ﺑـــﻰ ﺷﻤـــﺎر‬‫آش ﺳﺰﻻر آﻟﺘﻰ ﺗﻮﻗـــﻮزﻻب‬‫‪333‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺗﺎﺷﻘﺎرى دروازهدﻳـــﻦ ﺧﺎﺻـــﻪ داﻛـــﻪ‬‫ﺑﻮل روﻳﺶ ﺗﺮﺗﻴﺐده ﻳﺎزﻳﻠﺪى ﻫﻤـــﻪ‬‫اول وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﺎﺷﻠﻴﻖ اﻳﻞ ﲤـــﺎم‬‫ﻗﺎﺿﻰ ﻣﻼ ﻣﻔﺘﻰ اﻋﻠـــﻢ ﺧﺎص ﻋـــﺎم‬‫ﻣﺮﻏـــﻨـــﺎن‬‫ﻳﻮﮔﻮرﺷﻮب ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺘﻘﺒـــﺎﻟـــﻐﻪ ﺧـــﺎن‬‫ﻛﻮز ﻛﻮروم ﻳﺮدﻳﻦ ﻛﻮروب ﻗﺮاﻻرﻳﻦ‬‫اول ﺟـــﻤـــﺎل آﻓـــﺘــــــﺎب‬‫آراﻻرﻳـــﻦ‬‫ﺟﻤﻠﻪ آﻃﺪﻳﻦ ﻗﻮﻧﺪﻳﻼر ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳـــﻠﻪ‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب ﺣﺮﻣﺖ ﺑﺠـــﺎ ﲢﺮﻳـــﻢ اﻳﻠﻪ‬‫اول وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﺎﺷﻼب ﺗﻮﻛﻮردﻳﻼر‬‫ارﻗﻪدﻳﻦ ﺟﻤﻌـــﻰ ﺧﻼﻳـــﻖ ﻛﻮردﻳـــﻼر‬‫اوﻟﻮغ و ﻛﻴﭽﻴﻚ ﺟﻠﻮﻻرﻳـــﻦ اوﻓﻮف‬‫ﻫﻢ اوز اﻧﮕﻮﻻرﻳﻐﻪ ﻛﻮزﻧﻰ ﺳـــﻮروب‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺷﻮﻛﺖﻻر ﺑﻴﻠﻪ ﻛﻴﻠﺴﻪ ﺧﻮاﺟـــﻢ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ دروازهﺳـــﻰ آﻟﺪﻳـــﻐﻪ ﻫـــﻢ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺧﻮاﺟـــﻢ ﺑﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ‬‫ﺳﺎﭼﺴﺎم آﻟﺘﻮن ﻧﻘﺮه دﻳﺐ ﻗﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ‬‫)‪ (50b‬ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻟﻌﻞده آﻟﺘﻮن ﻛﻤﻮش‬‫ﺳﺎﭼﻘﺎﻟﻰ ﻃﻴﺎر ﺑﻮﻟﻮب ﺑﻮﻳﻠﻪ روﻳـــﺶ‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺧﻮاﺟﻢ ﺑﻮ اﻳﺶدﻳﻦ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ‬‫ﺳﺎﭼﻤﺴﻮن دﻳﺐ ﺑﺎﺷﻴـــﻤﻪ ﻧﻘـــﺮه‬‫زر‬‫دﻳﺪﻳﻼر اى آﻓﺘـــﺎﺑﻴـــﻢ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻢﻧﻰ ﻧﻮرى ﺟﺴﻤﻴﻢ اﻳﭽﺮه ﺟﺎن‬‫ﺳﺎﭼﻤﻐﻴﻞ‬‫ﻣﻦ دﻳﮕﺎن اﻣﺮى ﺳﻮزومدﻳﻦ ﭼﻴﻘﻤﺎﻏﻴﻞ‬‫ﺗﻮرم اﻧﺪه ﺳﺎﭼﻤﻐﲔ ﻗﻴﻠﺪى ﻫـــﻮس‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻮرم ﻃﻼ ﺳﺎﭼﻤﺎﻗﻨــﻰ ﺑـــﺲ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻮﻟﻮب ﻧﺎﭼـــﺎر ﻫـــﻢ‬‫ﺳـــﺎﭼـــﻤﺎدﻳـــﻼر آﻟـــﺘـــﻮن ﻧﻘـــﺮه درم‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ اول ﻗﺎﺿـــﻰ ﻣﻼ ﻋﻠـــﻤـــﺎ‬‫اول اﻛـــﺎﺑـــﺮ اﺷـــﺮف ﻳـــﻮرت ﻓﻘـــﺮا‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﺑﻴﺮﮔـــﺎ اﻳﺮدﻳـــﻼر‬‫ﭼﺎر ﭼﻤــﻦ دروازهﺳﻴﺪﻳـــﻦ ﻛﻴﺮدﻳـــﻼر‬‫اﻳﭽﻜﺎرﻳﻐﻪ ﺷــﺄن ﺷﻮﻛـــﺖﻻر ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر اول ﺧﻮاﺟـــﻪ‬‫ﺻﺎﺣﺒـــﻘـــﺮان‬‫اول ﺧﻮاﺟﻢ ﺷﻪ ﺻﻔﻪﻏﻪ ﻗﺮاب ﺧـﺮام‬‫ارﻗﻪﻻرﻳـــﺪﻳـــﻦ ﺗـــﻤـــﺎم ﺧـــﺎص ﻋـــﺎم‬‫ﻋـــﻠـــﻤـــــــــﺎ ﻓـــﻀـــــــــﻼ ﺳـــﺎداتﻻر‬‫ﻣﺮﺗﺒـــﻪ ﻋـــﺎﻟـــﻰ ﺑـــﻠـــﻨـــﺪ اوﻗـــﺎتﻻر‬‫ﻧﻈـــﺮ‬‫ﻛﻮپ ﲤﺎﺷﺎﻻر ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺻـــﺎﺣﺐ ﻇﻔﺮ‬‫ﭼﻴﻘﻴﺒﺎن ﺷﻪ ﺻﻔﻪ اوزره ﻗـــﻮﻧﺪﻳـــﻼر‬‫اوﻟﺘﻮروب دوﻟﺖ ﺑﻴﻠﻪ‬‫ﺳـــﻮﻳﻮﻧﺪﻳـــﻼر‬‫)‪ (51a‬ﺑﺎﻗﻴﺒﺎن ارﻛﺎن دوﻟﺖﻏﻪ ﺑـﻮ دم‬‫ﻳﺨﺸﻰ ﺳﻮزﻻر ﺑﺮﻟﻪ اول ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﺟﻢ‬‫ﺑﻰ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن وﻗﺖﻻرى ﺧــﻮش‬‫ﺗﺎﻓﻴﺒـــﺎن اﻟﻬـــﺎم ﻏﻴــﺒـــﺪﻳـــﻦ ﺳـــﺮوش‬‫دﻳﺪﻳـﻼر اول ﻃﻌـــﺎم ﺑﻌﺪ از ﻛـــﻼم‬‫ﺑﺎر اﻳﺪى ﻃﻴﺎر ﻳـﻮز ﺗﻮرﻟﻮك ﻃﻌـــﺎم‬‫اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴﻚ ﺑﻮ ﺧﻠﻘﻰ‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺑﺎﺷﻴﻤﺪﻳﻦ آﻟﺘﻮن‬‫ﻫﺮ ﻃﺮﻓﻐﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر ﺧﻮاﺟـــﻢ‬‫‪334‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫دﺳﺘﻪ ﺧﻮاﻧﻼر راﺳﺘﻼب اﻳﺮدى ﺑﻮ دم‬‫اﻣﺮ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺳﺎﻟﻴﻨﮓﻻر دﻳﺐ ﺗـــﻮرم‬‫ﻧﻴـــﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮز دﺳﺘـــﻪ ﻓﺘﻴـــﺮ ﻛـــﻼن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻳﺎ ﻓﻴﻼن ﭼﺎرﻛـــﻰ ﻧـــﺎن‬‫ﻧﻴـــﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮزﻻب َﺗَﻮﻧـــﺪه ﻛﻠـــﭽﻪﻻر‬‫ﻛﻮﺗﺎرﻳﺐ آﻧﻰ ﻧﻴـــﭽﻪ ﻳـــﻮز ﻗﻠـــﭽﻪﻻر‬‫رﺳﺘﻪ ﻓﻴﺴﺘﻪ ﻧﻴـــﭽﻪ ﺗـــﻮﻗـــﻮز ﻃﺒـــﻖ‬‫ﻗﻨﺪ ﻗﻨﺪ آﻟﺖ ﺳﺎﻟﻴﻨﻐﺎن ﻣﻴـﻨﮓ ﻗﺪق‬‫ﻗﻨﺪدﻳﻦ ﺣﻠﻮا ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗــﻮز ﭼﻴﻨـــﻰده‬‫ﻛﻮزه ﭼﻴﻨﻰ ﻻﺟـــﻮرد‪ 505‬ﺑــﺎ ﭼﻴﻨـــﻰده‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗــﻮز ﻗﻮى ﺑﺘﻮﻧـــﭽﻪ ﺧﺎﻧﻴـــﺪه‬‫آﻏﺰى ﺳﺮ ﭘﻮشﻟﻴﻖ ﻃﻌـــﺎمﻻر ﻳﺎﻧﻴـــﺪه‬‫ﻃﻌﺎم‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺣﺎﻇﺮ ﺑﺮﭼﻪﺳﻰ ﻣﻮﻧـــﺪه ﲤـــﺎم‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﺧﻮاﺟﻢﮔﺎ ﺑﻮﻟﺪى ﭘﻴﺶ ﻛﺶ‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰ ﻛﻮﻧﮕﻞدﻳﻦ ﲤــﺎﻣﻰ ﻏﻞ ﻏـــﺶ‬‫ﻣﻬـــﺮﺑـــﺎن‬‫اول ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﻪﻏﻪ ﺳﺎﻟﻴﺐ دﺳﺘﻪ ﺧﺎن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز دﺳﺘﻪ ﺧﻮاﻧﻨﻰ راﺳﺘـــﻼب‬‫اول ﻃﻐــﺎﻻرﻳﻨﻰ ﺧـــﺎص اﳋـــﺎصﻻب‬‫)‪ (51b‬ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز اوزره ﺗﻮﻗﻮز ﻧﺎن ﻓﺘﻴﺮ‬‫ﺧﻤﻴﺮ‬‫ﺑﺎر اﻳﺴﻪ ﻋﺎﻟﻢده ﻫﺮ ﺗﻮرﻟﻮك‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺗﺎرﺗﻮق ﻃﻐﺎى‬‫ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮز ﻛﻮﻧـــﺪه‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﭼﺎركدﻳﻦ ُاون ﺑﻮﻟﻐﺎن‬‫ﭘﺴﺘـــﻪﻻر‬‫ﻧـــﺎك ﻧﺸﻮﻧﺪ ﻗﻨـــﺪ ﺑـــﺮﻟﻪ رﺳﺘـــﻪﻻر‬‫ﺗـــﺮ‬‫ﻫﻢ ﺳﺮﻳﻎ ﻳﺎغ ﻗﻮﺷﻮﻟﻮب ﺳﺎﻟﻴﻨﻐﺎن ﺷﻜﺮ‬‫ﻛﺎﺗﻪ ﺧﻮاﻧﻼرده ﺑﻮﺗﻮن ﻗﻮى ﺳﺎﻟﻴﺒــﺎن‬‫ﻛﻴـــﻠﺪﻳـــﻼر ﻃـــﻐـــﺎﻻرﻳـــﻐـــﻪ آﻟﻴـــﺒـــﺎن‬‫اوﺷﺒﻮ ﺗﺮﺗﻴﺐده ﺗﻮﻗﻮزﻻب ﻧﺎن ﻓﺘﻴــﺮ‬‫ﻛﻠﭽﻪﻻر ﺗﻮﻗﻮز ﺗﻮﻗﻮزدﻳـــﻦ آب ﺷﻴـــﺮ‬‫ﻗﺎﺿـــﻰ اﻟﻘـــﻀـــﺎت اﻋﻠـــﻢ ﻋـــﻠـــﻤـــﺎ‬‫ﻣـــﻔـــﺘـــﻰ اﺷـــﺮف اﻛـــﺎﺑـــﺮ ﻓـــﻀـــﻼ‬‫ﺟﻤﻌﻰﻏﻪ ﻣﻮﻧﺪاغ ﺳﺎﻟﻮﻧﺪى دﺳﺘﻪ ﺧﺎن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮزدﻳﻦ ﻓﺘﻴـــﺮى ﺑـــﺮﻟــﻪ ﻧـــﺎن‬‫ﻣﻴﻮه ﭼﺎى رﻧﮕﺒﺮﻧﮓ ﻗﻨﺪﻳـــﻦ ﻫـــﻤﻪ‬‫ُرﺳﺘـــﻪ ﭘﺴﺘـــﻪ ﻣـــﻮﻳـــﺰ آشﻻر ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺑﺎىﻻر ﺑﻴﻼن ﺑﺎى ﺑﭽﻪﻏﻪ‬‫ﻫﻢ ﻣﺮﻳـــﺪ ﺧـــﺎصﻻردﻳـــﻦ ﻗﻨـــﭽﻪﻏـــﻪ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز اوزره ﺗﻮﻗﻮز ﻛــّﺘﻪ ﻧــﺎن‬‫ﻛﻠﭽﻪﻻر ﻗﻨﺪﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﭘﻴـــﻮﺳـــﺘﻪ ﻧﺎـــن‬‫ﻣﻮﻳـــﺰ‬‫ﺧﻴـــﺮ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﭼﻴﻨﻰده ﺣـــﻠـــﻮاى‬‫ﻣﻴـــﻮهﻫﺎى رﻧﮕﺒﺮﻧﮓ ﭘﺴـــﺘﻪ‬‫ﻗﻨﺪ ﻗﻨﺪآﻻت ﻧﻌﻤـــﺖ ﻧﻴـــﭽﻪ‬‫آش ﺣﻠﻮا ﺗﺎرﺗﻴﻠﻴﺐ ﺑﻰ ﺣـﺪ ﻓـــﺰون‬‫دﺳﺘﻪ ﺧﻮاﻧﻼر ﻳﺎزﻳﻠﻴﺐ ﺣﺪﻳﻦ اوزون‬‫آش ﻧﺎﻧﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪى ﻣﺴﺘــﻐـــﻨـــﻰ ﻫـــﻤﻪ‬‫ﻳﻨﻪ‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﻛﻮپ ﺗﻮﻗﻠﻮق ﮔـــﺪاﻻرﻏﻪ‬‫)‪ (52a‬ﮔﻮﺷﺖ آش ﻳﺐ ﻧﻴﭽﻪﻻر ﻗﻮﻳﺪﻳﻚ ﺑﻮﮔﻮب ﻣﻴﻮه ﻧﺎﻧﺪﻳﻦ ﻗﺎف ﺧﻮرﺟﲔﻻر ﺗﻮﻟﻮب‬‫‪ 505‬ﻻﺟﻮر‬‫‪335‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑﻌﺪ ازان ﺗﺎرﺗﻮق ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‬‫ﭘﺎدﺷـــﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑـــﻮ رﻧـــﮓده‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﺑﺎﺷﻰ ﻛﻴﻤﺨﺎب ﺑﻮﻗﭽﻪ ﺗﻮن‬‫اﻃﻠﺲ دﻳﺒﺎى روﻣـــﻰ ﮔـــﻮﻧﻪ ﮔـــﻮن‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻗﻮش ﭼﻴﻐﺎوﻳـــﻠــﻰ ﻃـــﻼ‬‫ﻧﻴـــﭽﻪ ﺗﻮﻗـــﻮز آﻃـــﻼر ﻗﻤـــﺖ ﺑﻬـــﺎ‬‫ﺟﺎﺑﺪوﻏﻰ ﻃﻼ ﻛﻤﻮش ﺑﺨﻤـﻞ ﻳﺎﻓﻮق‬‫ﺑﻌﻀﻰﺳﻰ ﻳﺨﺸﻰ ﻳﻮروشﻻرﻏﻪ ﻃﻮروق‬‫اول ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺧــﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ‬‫ﭘﺎدﺷﺎه آﻳــﻢ ﻗﻴـــﺰﻻرى ﺑـــﺮ ﭼـــﻮرهﻧﻰ‬‫ﻃﻼ ﺣﻠﻘﻪﻟﻴﻖ ﻏـــﻼم ﺣﻠﻘـــﻪ ﺑﮕـــﻮش‬‫ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﺗﺎرﺗﻮق ﺑﺎﺷﻰ زرﺑﻔﺖ ﭘﻮش‬‫ﺗﺎرﺗﻴﻼر ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﺑﻮل ﺻﻮﻟﺖ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫اول ﺧﻮاﺟﻢ ﺳﺎﻟﻴﺐ ﻧﻈﺮ دوﻟﺖ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﻫـــﻢ‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﺑﻮﻗﭽﻪ ﺗﺎرﺗﻴــﻼر ﺑـــﻮ دم‬‫آط ﻗﻮﺷﻨﻰ اوز ﻣﻨـــﺎﺳﺐﻏــﻪ ﻗـــﺮاب‬‫اﻧﺪه ﺗﻮرم ﺗﻮردﻳـــﻼر اﻳـــﻼب‬‫ادب‬‫ﻳﺎﻧﻪ اول ﻳـــﺮده ﻫـــﻤـــﻪ اﻋﻴـــﺎنﻻره‬‫ﻗﺎﺿﻰ اﻋﻠـــﻢ ﻣﻔﺘـــﻰﻻر ﺑـــﺎرﻏـــﺎنﻻره‬‫ﺑﺎى ﺑﺎى ﺑــﭽﻪ ﻣﺮﻳـــﺪ ﻣﺨـــﻠـــﺺﻻره‬‫ﻛﻴﺪوروب ﺳﺮ ﭘــﺎى ﺗـــﻮن ﺧﺎﻟﺺﻻره‬‫ﺑﺎﺷﻰ ﻛﻴﻤﺨﺎب ﻟﺘﻪ ﭼﻴﺖ ﺗﻮن اﺧﻴﺮى‬‫ﻛﻴﻤﮕـــﺎن ﻗـــﺎﳌﺪى اول دمدن ﺑـــﺮى‬‫ﻳـــﺎﻧﻪ ﻃﻐـــﺎى ﻛـــﺮامﻻرﻳـــﻐـــﻪ‬‫ﺗﺎرﺗﻴـــﻼر‬‫)‪ (52b‬ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺟﺎن ﺟﻬﺎن ﺧﻮش وﻗﺖ ﺧﻮاﺟﻢ ﺷﻜﺮ ﺣﻘﻪ ﻛﻴﻠﺘـــﻮروب دﻟـــﺪه او دم‬‫ﺧﻮاﺟﻢ ﭘـــﺎدﺷﻪﻏﻪ دﻳﺪﻳـــﻼر اى اوﻛﺎ‬‫ﻗﲔ اﻳﻨـــﻰﻻرﻳـــﻦ ﭼﻘﺮﻳـــﺐ آﻟــﺪﻳـــﮕﺎ‬‫ﻛﻴﻠﺪى ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﻪ ﻟﺒﻴـــﻚ دﻳـــﺐ‬‫ﻳﺮ اوﻓﻮب ﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﻠﻪ ﻳﻮﮔﻮروب ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺗﻘﺼﻴﺮ دﻳﺐ اﻳﺘﻴﺐ ﺣﺮﻣﺖ ﺑﺠﺎ‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﺧﻮاﺟﻢ ﻗﻮﻻق ﺳﺎﻟﻐﻴـــﻞ اوﻛﺎ‬‫اوﺷﺒﻮ اﻳﺶﻻر ﺑـــﻮل ﺗﺮددﻻر ﻫـــﻤﻪ‬‫ﻗﺎف ﻗﺎف ﻫﺎوﻳﭻ ﻫﺎوﻳﭻ ﻃﻼ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﻛﻴﺘﻜﺎن اوﺧﺸﺎﻳﺪور ﺿﻴﺎﻓﺖ ﺻﺮﻓﻴﻐﻪ‬‫ﺷﺎﺷﺘﻰ ﻋﻘﻠﻴـــﻢ دﻓﺘﺮﻳـــﻦ ﺑﺮ ﺣﺮﻓﻴـــﻐﻪ‬‫ﻣﻦ اوزوم ﻛﺎﺷﻘﺮﻏﻪ ﭘـﺎدﺷﺎه ﺑﻠﻤﺴـــﺎم‬‫ﻳﺎ ﺑﺨﺎرا ﻣﻠﻜـــﻰﻏﻪ ﺷـــﺎه‬‫ﺑﻮﳌﺴـــﺎم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻏﻠﻮمﻧﻰ اﻳﻠﻜﻴـــﺪه ﺧﺘـــﻦ‬‫آﻗـــﺴﻮ ﻳﺎرﻛﻨﺪ اوﭼـــﺎ ُﻛـــﻮﭼـــﺎﻏﻴـــﺪن‬‫ﺧﺎن ﺧﺎﻗﺎﻧﺪﻳﻦ آﻟﻴﺐ ﺑﺮ ﻫﺮ ﻳﻠﺪه ﺗـــﺎج‬‫ﻗﻮﳝﺎﺳﻪ ﺑﺎﺷﻴﻐﻪ ﺷﻪﻟﻴـــﻖ ﺑﺮﻟـــﻪ ﺗـــﺎج‬‫ﻣﻮﻧﭽﻪ اﻳﺶﻻرﻧﻰ ﻗﻴﻠﻴﺐ دور ﺑﺮ ﻣﻨﮕــﺎ‬‫ﻳﻮز ﺧﺰﻳﻨﻪ ﭘﻞﻧﻰ ﺻﺮف اﻳﻼب ﻳﻨـــﺎ‬‫ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﻪ ﻳﺨﺸﻰ ﺟﻮاب‬‫دﻳﺪى وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻛﺎم ﭘﻞﻧﻰ ﺣﺴﺎب‬‫ﺳﻴﺰﮔﺎ ﻗﻴﻠﺴﻪ ﻣﻮﻧﭽﻪ ﻳﻮز ﺧﻨﺪان ﻳﻨـﺎ‬‫آز اﻳﺮور ﺳﻴﺰ ﺗﻮرﺳﻨﮕﺰ دوﻟﺖ ﺑﻴـــﻼ‬‫اوﺷﺒﻮ اﻳﺸﻼر ﺳﻴﺰ اوﻟﻮغﻧــﻰ زﻳﻨﺘـــﻰ‬‫آﺑـــﺮو وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن اوﻛـــﺎم دوﻟـــﺘـــﻰ‬‫‪336‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫)‪ (53a‬ﺑﻴﺮدﻳﻼر ﻣﻮﻧﺪاغ ﺟﻮاب ﺑﺎ ﺻﻮاب‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﺧﻮاﺟﻢ ﺑﻰ ﺣﺴــﺎب‬‫ﻳﺎﻧﻪ اول ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﺎه داﻧﺎ ﺗـــﻮرم‬‫ﻛﻮپ ﺷﻜﺮ رﻳﺰﻟﻴﻖ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻣﺠﻠﺴﺪه ﻫﻢ‬‫ﻗﺼﺪى اول ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﺑﻴﻠﺪورﻣﺎق اوﭼﻮن‬‫ﺧﻮب اﻳﺸﺘﻮروب ﺑﻮ ﻣﺠﻠﺲده‬‫ﺑﻮﮔﻮن‬‫ﻀـــﺎتﻏﻪ اوﻟـــﺪم ﻗـــﺮاب‬‫ﻗﺎﺿـــﻰ اﻟﻘ ّ‬‫ﺳﻮز ﺑﻴﺎﻧﻴﺪﻳﻦ آﭼﻴﺐ ﻳﻮز ﻓﺼﻞ ﺑﺎب‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﻗﺎﺿـــﻰ اﻟﻘﻀـــﺎت اﻛـــﺎ‬‫ﻫﻴــﭻ ﻓﺮزﻧـــﺪ آﺗـــﻪﻏﻪ ﺣﺎﻟﻴـــﻐـــﻪ ﺟـــﺎ‬‫ﺑﻮل روﻳﺶ‪ 506‬ﺧﺬﻣﺖﻧﻰ ﻫﻴﭻ ﻗﻴﻠﻐﺎن اﳝﺎس ﻫﻴﭻ ﻛﻴﺸﻰ ﻋﺎﻟﻢده ﻫﻢ ﻛﻮرﮔﺎن اﳝﺎس‬‫دﳝﮕـــﺎن ﺣﺘـــﻰ ﻛﻪ ﻳﺨﺸـــﻰﻻرﻳـــﻤﺰ‬‫ﻛﻮرﻣﮕﺎن ﻫﻢ ﻳﻮل اوﺗﻮرﮔﺎن ﻳﺎرﻳﻤﻴـــﺰ‬‫ﻫﻢ ﻗﻮﻻﻗﻘﻪ ﺗﻮﺷﻤﮕﺎن ﻣﻮﻧﺪاغ ﺳﺨــﻦ‬‫ﻫﻴﭻ ﻛﻴﺸﻰ ﻛﻴﻠﻴﺐ دﻳﮕﺎن ﻳﻮق ﻫﺮ ﭼﻤﻦ‬‫ﺑﻮل ﺿﻴــﺎﻓﺖﻧﻰ ﻣﺤﻤـــﺪ ﻋﻠـــﻰ ﺧﺎن‬‫ﻗﻴﻠﻤﮕﺎن ﻛﻮرﮔﺎن اﳝﺎس ﺷﺎﻫﻰ ﺟﻬﺎن‬‫اول ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﺎه ﻳﻨﻪ ﺳﺎﭼﻴﺐ ﮔﻬﺮ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻛﺎمﻏﻪ ﺧﻮاﺟﻢ ﺑﻮل ﺳﻔـــﺮ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺻﺮف ﺧﺮج ﻗﻴﻠﻤﻴﺶ ﻛﺎرﻳــﻐﻪ‬‫ﺣـــﺎﻃﻢ ﻃـــﻰدﻳﻚ ﻗﻴﻠـــﻮر ﻛﺮدارﻳـــﻐﻪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻣـــﺎلﻻرﻳﻦ ﺗﺼـــﺪق ﻗﻴﻠـــﺴﻪﻻر‬‫ﻛﻢ اﻳﺮور ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﻗﺪرﻳﻦ ﺑﻴﻠـــﺴﻪﻻر‬‫ﺳﻮزﻧﻰ دﻳﮕﺎچ اول ﺧﻮاﺟﻢ ﻋﺎﻟﻰ ﺟﻨﺎب‬‫اﻳﺸﻴﺘﻴﺐ ﺧﻮرﺳﻨﺪ ﺑﻮﻟﻮب ﺑﻰ ﺣﺴـﺎب‬‫)‪ (53b‬اﻳﺪﻳﻼر اى داﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻏﻠــﻮمﻏﻪ ﺳـــﻮزوم ﺣﺠﺘـــﻢ‬‫اوﺷﺒﻮ اوﻏﻠﻮمﮔﺎ ﺑﻴﻠﻨﮕﻨـــﻰ ﺑﺎﻏﻼﺑـــﺎن‬‫ﻫﻢ اوزوﻧﮕﺪﻳﻦ ﺧﺬﻣﺖ اوﭼﻮن ﭼﺎﻏﻼﺑﺎن‬‫ﻫﺮ ﻛﻮﻧﻰ ﺑﺎرﻳﺐ اﻳﺸﻜﻨﮕﻨــﻰ ﺳﭙـــﻮر‬‫اﻧﺸـــﺄ اﻟﻠﻪ ﺑــﺮﮔــﻪ دوﻟـــﺘـــﻨـــﻰ ﻛـــﻮر‬‫ﭘﺎدﺷﺎهﻟﻴﻚ ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر اﻧﺪﻳـــﻦ ﻛﻴـــﻦ‬‫ﻳﻮز ﺟﻬﺎن ﺧﻮش وﻗﺖ ﺑﻮﻟﻮب اﻧﺪه ﭼﲔ‬‫ﻗﻮل ﻛﻮﺗﺎروب راﺿﻰ ﺑﻮﳌﺎﻗﻘﻪ دﻋـــﺎ‬‫ﺑﻮﻟﺴﻮن ﺣﺎﺻﻞ دﻳﺐ ﻳﻨﻪ ﻫــﺮ ﻣّﺪﻋـــﺎ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﺣﻖﻻرﻳـــﻐﻪ ﻛـــﻮپ‬‫اوﻟﺘﻮروﺑﺎن ﻗﺒـــﻠﻪ ﺳﺎرﻳـــﻐﻪ ﺑﺎﻗـــﻴـــﺐ‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﻛﻴﻢ اى وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻏﻠـــﻮم‬‫ﺟﺴﻤﻴﻢ اﻳﭽﺮه ﺟﺎﻧﺪﻳﻦ آرﺗﻮق ﻗﻮﻟﻮﻧﻮم‬‫ﻋﻤﺮوﻧﮓ اﻓﺰون ﺑﻮﻟﺴﻮن ﻧﺴﻠﻴﻨﮓ ﻓﺰون‬‫ﻫﻢ زﻳﺎده دوﻟﺘﻴـــﻨﮓ ﺣﺪﻳـــﻦ ﺑﻴـــﺮون‬‫ﻗﺼﺪ ﻗﻴﻠﻐﺎن دوﺷﻤﻨﻴﻨﮓ ﺑﻮﻟﺴﻮن زﺑﻮن‬‫ﻫﻢ اﻳﺎﻏﻴﻨﮓ آﺳﺘﻴـــﺪه ﺗﺎﭘﺴـــﻮن اورون‬‫ﺑـــﻮل ﻣﻜﺮم اﻳﻜـــﻰ ﻋـــﺎﻟـــﻢده ﻋﺰﻳـــﺰ‬‫دﻳﺐ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ ﻗﻴﻠﺪﻳـﻼر ﺑﻮ ﭼﻴـــﺰ‬‫اﻫﻞ ﻣﺠﻠﺲﮔﺎ ﺑﺎﻗﻴﺐ ﺑﺮ ﺑﻴﺖ اوﻗﻮب‬‫اوﻟـــﺘـــﻮروب‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر ﺷﺎدان ﺧﻨﺪان‬‫‪ :A 506‬روﻳﺶﻧﻰ‬‫‪337‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻣﻦ ﻣﻠـــﻚ ﻛـــﺮاﻣـــﺘـــﻢ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن‬‫ﺟـــﻦ ﺟﺴـــﻢ وﻻﻳﺘـــﻴـــﻢ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن‬‫ﻧـــﻮر‬‫ﺑــﻨــﻴــﺎد دﻟــﻴـــﻢ دﻟــﻴـــﻠـــﻪ ﻣـــﻌـــﻤـــﻮر‬‫)‪ (54a‬ﮔﻮﻳﺎ وﻟﻰ ﻣﻦ وﻟﻰ اوزوم دور‬‫اﻓﻌـــﺎﻟﻰ ﺑﻴـــﻠﻪ ﺳـــﻮزى ﺳـــﻮزوم دور‬‫اوﻻد وﻟـــﻰ ﻛـــﻮزوﻣـــﻨـــــــــﻰ ﻧـــﻮرى‬‫ﺳﻮﻳـــﮕﻮﭼـــﻰ ﻛـــﻮﻧﮕﻠـــﻮم ﺣـــﻀـــﻮرى‬‫ﻫﺮ ﻛﻴـــﻢ ﻣﻨـــﻰ اﻳـــﺰﻻرﺳﻪ دواﻣـــﺖ‬‫ﻗﻴﻠﺴـــﻮن وﻟـــﻰ ﺧﺎﻧﻪ اول‬‫اﻧـــﺎﺑـــﺖ‬‫ﻛﻴﻢ دﻳﺴﻪ ﻣﻨــﻰ وﻟــﻰﻧــﻰ ﻛﻮرﺳـــﻮن‬‫آﺳﺘﺎﻧﻪﺳﻴﻐﻪ ﺑـــﺎﺷـــﻴـــﻨـــﻰ ﺳـــﻮرﺳـــﻮن‬‫ﻣﻦ ﺷـــﻤـــﻊ ﻫﺪاﻳـــﺘـــﻢ وﻟـــﻰ‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز ﺗﻮرت ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫ﭘﺪر ﺑﺰروﮔﻮ}ا{رﻻرى اوز اورﻧﻰﻻرﻳﺪه ﺟﺎ ﻧﺸﲔ ﻗﻴﻠﻐﺎنﻻرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫راوﻳﻼردﻳﻦ ﺑـــﻮل رواﻳﺖ ﺑـــﺎﺷـــﻘـــﻪ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز ﺗـــﻮرت ﻳـﺎﺷﻘﻪ‬‫ﻛﻴﺮدﻳﻼر ﻋﻴـــﺶ ﻃﺮب اﻳــﻼب ﻣﺪام‬‫ﺧﻴﺮ اﺣﺴﺎن اﻳﻠﻐﻪ اﻳﻼب ﺻﺒﺢ ﺷـــﺎم‬‫ﺑﺮ ﻛﻮن اول ﺣﻀﺮت ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮرم‬‫ﺟﻤﻠﻪ اوﻏﻼنﻻرﻳﻨﻰ ﺟـــﺮﻻب ﺑـــﻮ دم‬‫اول ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت‬‫ﻧﻴﭽﻪ ﻋﺎﻟﻴﻢﻻر ﺑﻴﻼن اول ﭘﺎك ذات‬‫آﻟﺪﻳـــﻼرﻳـــﻐﻪ ﺑـــﻮﻻرﻧـــﻰ ﺟـــﺮﻻﺑـــﺎن‬‫ﻣﺼﻠﺤﺖﻛﺎ ﻣﻦ ﺑﻴﺘﺎب ﺑﻮﻟﺪوم‬‫دﻳﺒﺎن‬‫ﻳﻐﻴﻠﻴﺸﻴﺐ ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ ﻃﻴـــﺎر ﺑـــﻮﻟـــﻮب‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳـــﻐـــﻪ ﻳـــﻮﮔـــﻮروب‬‫ﺑﺎرﻳﺸﻴﺐ ﺗﻌﻈﻴــﻢ ﺑﺠـــﺎ ﻛﻴـــﻠﺘﻮردﻳﻼر‬‫ﺟﻤــﻠﻪﺳـــﻰ آداب ﺑـــﺮﻻن ﺗـــﻮردﻳـــﻼر‬‫)‪ (54b‬ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ اﻳﻼب ﺑﻮﻻرﻏﻪ اﻟﺘﻔﺎت‬‫اوﻟﺘﻮروﻧﮓﻻر دﻳﺐ ﻗﺘﺎر ﻋﺎﻟﻰ ﺻﻔﺎت‬‫ﻗﺘـــﺎر‬‫اوﻟﺘﻮروب ﺗﻌﻈﻴـــﻢ اﻳﻠﻪ ﺑﺎ ﻫﻮﺷـــﻴـــﺎر‬‫اﻧﺪه ﭘﺎدﺷﻪﻟﻴﻖ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺣﻀﺮت ﺧﻮﺟﻢ‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﺑﺮ ﻛﻮن ﻣﻨﻰ ﺑﻮزروگ دادم‬‫ﺑﺰروﮔﻮارﻳـــﻢ ﻣﺮﺣﻮﻣـــﻰ ﻗﺒﻠـــﻢ ﻣﻨـــﻰ‬‫ﻣﻦ ﺑﻴﺘﺎب ﺑﻮﻟﺪوم دﻳﺒﺎن ﻛﻮر روﺷﻨﻰ‬‫ﺑﺎﺷﻼرﻳﻨﻰ ﺑﺎﻳﻼب اوﻟﺘﻮروب ﺑﻮ دم‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺗﺐ ﭘﻴﺪا ﺑﺎﺷﻴﻤﺪه دﻳﺐ ﺧﻮﺟﻢ‬‫اﻏﺎ اﻳﻨﻰ ﺟﻤﻠﻪ ﻓـــﺮزﻧﺪﻳـــﻢ ﻛﻴﻠﻴـــﺐ‬‫آﻟﺪﻳـــﻤﻪ ﻛﻴﻠﺴـــﻮن ﲤــﺎﻣـــﻰ ﻳﻐﻴﻠﻴـــﺐ‬‫ﻣﻦ وﺻﻴﺖ ﻗﻴﻼﻣﻦ ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﺳـــﻮز‬‫ﻫﻢ اﻻرﻏﻪ اﻳﺘـــﺎﻳﻴـــﻦ ﺗـــﺄﻛﻴـــﺪ ﻳـــﻮز‬‫ﺑﻮل ﺑﻬـــﺎﻧﻪ ﺑﺮﻟﻪ ﭼـــﺎﻗـــﺮﺗـ ــﻮردﻳـــﻼر‬‫ﻛﺘﻪ ﻛﻴﭽﻴـــﻚ اﻧﺪه ﻳﻐﻴـــﻠﺘـــﻮردﻳـــﻼر‬‫ﺑﺎردوك آداب اﻳﻠﻪ اﻳﻼﺷﻴﺐ ﺳﻠﻴـــﻢ‬‫اﻳﻼﺑﺎن ﺗﻌﻈﻴـــﻢ ﺑﺠـــﺎ ﺣﺎﺿـــﻞ ﻛﻼم‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺎرﻏـــﺎن آﻟﺪﻳـــﻼرﻳـــﺪه‬‫‪338‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﻣﺮ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻗﺘـــﺎر اوﻟﺘـــﻮر دﻳﺒـــﺎن‬‫ﺟﻤﻠﻪ اوﻟﺘﻮردوك ﻗﺘﺎر ﺑﺰ اول زﻣـﺎن‬‫اﻟﺘﻔﺎت اﻳﻼب دﻳﺪﻳﻼر ﺑــﻮل ﺳﺨـــﻦ‬‫اى اﻏــﺎ اﻳﻨـــﻰﻻرﻳـــﻢ ﺟـــﺎن ﺑﺮ ﺑﺪن‬‫و ا ى ﻓ ﺮ ز ﻧ ﺪ ﻻ ر ﻳ ﻤ ﻴ ـ ـ ـ ﺰ ﻛ ـ ـ ـ ﻮز و م ﻧ ـ ـ ـ ﻮ ر ى‬‫ﻛﻴﭽﻪ ﻛﻮن ﺗﻴﺮه دﻟﻴـــﻢﻧـــﻰ ﺣﻀـــﻮرى‬‫ﻣﻨﻰ ﺑﺮ ﻛﻮنﻟﻴﮕﻴﻢ ﺑﻮل ﭘﺎدﺷﻪ ﺧـــﺎن‬‫اوﻏﻠﻮﻣﻪ ﺗﺎﭘﺸﻮردوم اول ﻗﻴﻠـــﺴﻪ روان‬‫)‪ (55a‬ﻣﻨﺪه اول ﺳﺎﻋﺘﺪه ﺣﺪ ﻳﻮق ﺳﻮز دﻳﺴﺎم‬‫ﺑﺮ ﻓﻠﻮس ﺑﺮﮔﺎﻧﮕﻴﺰ ﻳﻮق ﻳـــﻮزﻻﺳـــﺎم‬‫ﻣﻨﺪه ﺗﻴﻞ آداﺑﺪﻳﻦ ﻳﻮق اوﺷﺒﻮ ﺣﺎل‬‫ﺑﻮﻳﻠﻪ ﺑﻮﻳﺮوق ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺻﺎﺣﺐ ﻛﻤﺎل‬‫ﺧﻮﻳﺶ اﻗـﺮان اﻏـــﺎ اﻳﻨـــﻰﻻر ﻣﻨﮕـــﺎ‬‫ﻫﻮرﻣﺎﻧﻴﺸﻴـــﺐ ﻫﺮ ﻃﺮﻓﺪﻳـــﻦ ﮔـــﻮﻳﻴـــﺎ‬‫ﻗﻮلﻻرﻳﺪﻳﻦ ﻫﺮ ﳕـــﺮﺳﻪ ﻛﻴﻠـــﺴﻪ ﮔﺮ‬‫ﻗﻴﻠﺴﻪﻻر ﺑـــﻰ آﺑـــﺮو ﺗﺎﭘـــﺴﻪ‬‫ﻇﻔـــﺮ‬‫ﺑﺮ ﻛﻤﺎنﻟﻴﻖﻻرى ﺑﻮﻟﻜﻴــﻢ ﻗﻨـــﭽﻪ زر‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﺗﺎﭘﺸﻮرﮔـــﺎن ﲤﺎﻣﻴـــﻦ ﺑﻮﻟـــﺴﻪﻻر‬‫از ﺑﺮاى ﺑﺮ ﻛــﻮن آﺑـــﺮوى اوﭼـــﻮن‬‫ﻛﻴﻢ ﻣﻦ آﻟﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎم اول ﭘﻠﻨﻰ او ﻛﻮن‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ ﺑﺮ دم ﺗﻔﺤـــﺺﻻر ﻗﻴﻠﻴـــﺐ‬‫ﺳﺎﻋﺘـــﻰ اﻧﺪك ﺗـــﻮﻗـــﻒده ﺑﻴـــﻠﻴـــﺐ‬‫ﭘﺎدﺷﻪﻟﻴﻚﻻر ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺷﺎﻫـــﻰ ﺟﻬـــﺎن‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﻧﻮر دﻳﺪم ﭘـــﺎدﺷﻪ ﺧـــﺎن‬‫ﺑﻴﺮﻣﺎدﱘ‬‫آﺑﺮو ﻗﻴﻞ اوﻟﮕﺎﻧﻴﻢ ﺳﻮﻧﮓ دﳝﺎدﻳـــﻢ‬‫ﻣﻦ ﺳﻨﮕﺎ ﺑﺮ ﭘﻠﭽﻪ ﳕﺮﺳﻪ‬‫ﺗﻮرت ﻗﺮى ﺑﻮز ﻣﻨﮕﺎ در ﻛﺎر ﻗﻴﻠﺸﻨﮓ ﻛﻔﻦ ﻣﺮده ﺷـــﻮ ﮔﻮر ﻛﻮﻏﻪ اﻳﺸـــﻨﮓ‬‫ﺑﻮل اوﭼﻮﻻﻧﻰ رﺿـــﺎ ﻗﻴﻠﺴـــﻨﮓ اﮔﺮ‬‫راﺿﻰ ﻣﻦ ﺳﻨﺪﻳﻦ ﻛﺮك ﻳﻮﻗﺪور دﻳﮕﺮ‬‫آﺑﺮو ﻗﻴﻠﻤﺎق اوﭼﻮن ﺳﺎﭼﺴﻨﮓ ﻃــﻼ‬‫ﺑﺎﺷﻴﻢ اوزره ﺧﻠﻖ اﻳﭽﻨﺪه ﺑـــﻰ اﺑـــﺎ‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳﻰ اوزوﻧﮕﻨﻰ آﺑﺮوﻳﻮﻧﮓ ﺑﻮﻟــﻮر‬‫ﻣﻌﺮﻛﻢ ﮔﻮﻳﺎ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺗﻮﻳـــﻨﮓ ﺑﻮﻟـــﻮر‬‫)‪ (55b‬ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ اول اﻳﻨﻰﻻرﻳﻐﻪ ﻗﺮاب‬‫ﺗﻮرﻏـــﺎن اﻳﺮدﻳـــﻼر ﲤﺎﻣـــﻰ ﺑﺎ ادب‬‫دﻳﺪﻳﻼر اى رﺣﻤﺔ اﻟﻠﻪ ﺧﻮاﺟﻪ ﺟﺎن‬‫ﻛﻴﻠﻤﺴﻮن ﻛﻮﻧﮕﻠﻰﻻرﻳﻨﮕﻐﻪ ﺑﻮل ﳝـــﺎن‬‫اوﻛﺎم اوﻟﮕﺎﻧﺪﻳﻦ ﻛﲔ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻨﮕـــﺎ‬‫ﺗﻴﮕﺎدور دﳝﺎﻧﮓ ﺳﻴﻮﻧﻮب ﻫـــﻢ ﻳﻨـــﺎ‬‫ﺑﻌﺪ اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﺧﻮاﺟﻪ ﺟﺎﻧﻐﻪ ﺗﻴﮕﻮر‬‫دﳝﺎﻧﮕﻴﺰﻻر اوﺷﺒـــﻮ ﻧﺴﺒﺖﻧـــﻰ‬‫ﻳﺘﻮر‬‫ﻳﺎش ﺑﻮﻟﺴﻪ ﻫﻢ ﻣﻨـــﻰ ﻧﺴﺒـــﺖﻻرﻳـــﻢ‬‫ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎﻧﻐﻪ ﻳﺘﻜﻮﺳﻰ ﺻﺤﺒـــﺖﻻرﻳـــﻢ‬‫اول ﺧﺪاى ﻋﺰ و ﺟﻞ ﻗﻴﻠﻐﺎى ﻋﻄــﺎ‬‫ﺑﺎﺳﻘﻮﺳﻰ اورﻧﻮمﻧﻰ ﺑﻮل ﺻﺎﺣﺐ ﺑﻘــﺎ‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﺑﺎﻗﻴﺐ ﻗﻀﺎتﻏﻪ‬‫اﻳـــﺪﻳـــﻼر ﲢﻘﻴـــﻖ ﺳـــﻮز اﺛــﺒـــﺎتﻏﻪ‬‫ﺑﻮل ﺳﻮزوم اى ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀﺎت اﻳﺸﻴﺖ‬‫ﻫﺮ ﻛﻠﻴﻤﻪ ﺳﻮزﻧﻰ ﻣﻌﻨـــﻰﺳﻴـــﻐﻪ ﻳـــﺖ‬‫‪339‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻫﺮ اوﻏﻮل وﻗﺖ اﺗﺎ ﺗﻮروب ﺣﻴـــﺎت‬‫ﺻﻮﻓﻰﻟﻴﻚ دﻋﻮا ﻗﻴﻠﻮر اﻳﺘﻤﺎى اوﻳﺎت‬‫اول اوﻏﻮل ﺑﺮ ﻓﺮﭼﻪ ﻧﺎﻧﻐﻪ زار اوﻟﻮر‬‫ﺑﺮ ﻗﺪر ﺗﺎﭘﻤﺎى ﻛﻔﻦﺳﻴﺰ ﺧﺎر اوﻟـــﻮر‬‫اﻧﮕﺎ ﻛﻔـــﻦﻏﻪ ﮔـــﺪاﻟـــﻴـــﻖ اﻳﻼﺑـــﺎن‬‫ﻛ ُ ﻮ ﻣﮕ ﻮ ﺳ ﻰ ا ﻳ ﻞ ﺑ ﻰ ﻧ ﻮ ا ﻟ ﻴ ـ ﺶ ا ﻳ ﻼ ﺑ ـ ـ ـ ﺎ ن‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ دﻳﺪﻳﻼر ﻳﻮل ﺳﺨﻦ‬‫ﻗـــﺎﺿـــﻰ اﻟﻘﻀـــﺎتﻏﻪ آﭼﻴـــﺐ دﻫـــﻦ‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﻗﻨﭽﻪ ُﭘﻞ ﻳﺮ وﻗﻒ اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫اوز ﺣﻴﺎتﻟﻴﻘﻴﻢ اﻳﭽـــﺮه ﺧـــﻂ ﺑﺘﻴـــﺐ‬‫)‪ (56a‬ﺗﻮرت اوﻏﻮلدﻳﻦ ﺑﺮﻳﻐﻪ ﺑﻮل ﻳﺮ و ُﭘﻞ‬‫وﻗﻒﻻرﻳﻤﻨﻰ ﺗﺎﻓﺸﻮروب ﺗﻴﻨﺴﺎم ﻛﻮﻧﮕﻞ‬‫اﻳﻼﺳﺎم اوز اورﻧﻴﻢ اوزره ﺟﺎ ﻧﺸﻴـﻦ‬‫دﻳﮕﺎﻧﻴﻤﻨﻰ ﺟﺎﻳﻴـــﺪه ﻗﻴﻠـــﺴﻪ اﻳﺸــﻴـــﻦ‬‫ﻗﺎﺿﻰ اﻟﻘﻀـــﺎت ﺗـــﻮاﺿﻊ اﻳـــﻼﺑـــﺎن‬‫دﻳﺪى ﺗﻘﺼﻴﺮ ﺑﻮل ﺧﻴﺎل ﻳﺨﺸﻰ دﻳﺒﺎن‬‫ﻣﻬﺮﺑـــﺎنﭼﻴﻠﻴـــﻖﻻرى ﺑﺴـــﻴـــﺎر ﺧـــﻮب‬‫ﻳﻌﻨﻰ اﻳﻼبﺳﻴﺰ ﺛـــﻮاب اﺟـــﺮ ﻛـــﻮپ‬‫ﺗـــﻮره‬‫ﻫﻤﻪﺳﻴﺪﻳﻦ ﻛﺎﺗﻪ اﻳـﺸﺎن ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره‬‫ﻣﻮﻧﮕﺎ ﺗﺎﭘﺸﻮرﺳﺎم ﻣﻮﻧﻰ ﻳﻮق ﻏﻴﺮﺗــﻰ‬‫ﺳﺎده دلراق ﻣﺤﺾ ﺑﺎر دور ﺻﻮﻟﺘـﻰ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻳﺮ و ﺳﻮﻏﻪ ﺑﻰ ﭘﺮوا ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ﺑﺮﮔﻮﺳﻰ ﺑﺮ ﺑــﺎد ﺑﺮ ﻳﻠـــﺪه ﺑـــﻮزوب‬‫ﺗﻮره ﺟﺎﻧﻐﻪ ﮔﺮ ﺑﺮاى دﻳﺴـﺎم ﻣﻮﻧـــﻰ‬‫ﺻـــﻮﻓـــﻰ ﻋﻴـــﺎر ﺣﻴـــﻠـــﻪ ﮔـــﺮدوﻧـــﻰ‬‫ﻣﺎل ﻣﺮدوم ﺧﻮرﻟﻴﻖ اﻳﻼب ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻰ‬‫ﺳﻬﻞ ﻛﻮﻧﺪه ﻳﻮق ﻗﻴﻠﻮر ُﻣﻠﻚ ﺳﻮﻧﻰ‬‫اوﻟﻴـــﺎ ﺧﺎﻧـــﻐﻪ ﺑﺮﻳﻠـــﺴﻪ ﺗﺎﭘﺸـــﻮروب‬‫اوزى ﻧﻮﭼﻪ ﻋﻘﻠﻰ ﻛﻢ ﻛﺰﻳﺐ ﻳـﻮروب‬‫ﺳﻬﻞ ﻓﺮﺻﺖده ﺑﻮزوب ﺑﺮ ﺑﺎد اﻳﺘﺎر‬‫وﻗﻒﻧﻰ ﻳﻮق اﻳﻼب ﳝﺎن اﺳﻨﺎد اﻳﺘﺎر‬‫اﻳﻼﺑﺎن اﻧﺪﻳﻦ ﻛﻴـــﻦ اوﺷﺒـــﻮ ﻣﺜـــﻞ‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴـــﻢﻧـــﻰ ﺳـــﻮزﻻرى ﻗﻨﺪ ﻋﺴـــﻞ‬‫ﻫﺮ ﻛﻴﺸﻰﻧﻰ ﺑﻮﻟﺴﻪ ﺗﻮرت اﻃـﻰ اﮔﺮ‬‫اوﺷﺒﻮ آطﻻردﻳﻦ ﺑﺮﻳﻦ ﻳﺨﺸـــﻰ ﻛﻮرار‬‫)‪ (56b‬اﺣﺘﻴﺎط اﻳﻼب ﻗﻴﻠﺴﺎن ﭘﺮورﻳﺶ‬‫ﻫﺮ ﻛﻮﻧﻰ ﺑﺮﻳﺐ اﻧﮕـــﺎ آب ﺧـــﺮوش‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻴﻤﻐﻪ اوﺷﺒﻮ آﻃﻴﻢ دﻳــﺐ ﻳﺮار‬‫ﻳﺨﺸﻰ ﺑﺎﻗﻴﺒﺎن اﻧﻴﻨﮓ اﺳﺮاب‬‫ﻣﻴﻨﺎر‬‫ﻗﺎﻟﻐﺎن اوﭼﺘﻪﺳﻴﻨـــﻰ ﺳﺎﻟﻐـــﺎى ﺧﺬﻣﺘﻪ‬‫ﻳـــﺮاـــﺷﻪ اوز ﺧﺬﻣـــﺘـــﻰﻏـــﻪ اﻟـــﺒـــﺘﻪ‬‫اوﺷﺒﻮ آط ﻳﺨﺸﻰ ﳝﺎﻧﲔ اول ﺑﻴﻠﻮر‬‫آﺗﻪ ﻫﻢ ﺷﻮﻧﺪاغ اوﻏﻮل ﺣﺎﻟﲔ ﺑﻴـــﻠﻮر‬‫اﻟﺘﻔﺎت اﻳﻼب ﺑـﻮ ﺳﻮزﻧـــﻰ آﻧﭽﻨـــﺎن‬‫اﻳﺪﻳﻼر ﺑﺎر دور اﻣﻴﺪﱘ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن‬‫ﻳﺎﺷﻴﻐﻪ ﻛﻴﭽﻴﻚ اﻳﺴﻪ ﻫﻢ ﺑﺮﭼﻪدﻳـــﻦ‬‫ﻫﻤﺖ اﻳـــﻠﻪ ﻏﻴﺮﺗـــﻰ ﺑـــﺎر ﻗﻨﭽﻪدﻳـــﻦ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎنﻧﻰ ﻗﻮﻳﻐﻮم اوز اوﻟـﻮم اوزه‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ ﺟـــﺎ ﻧﺸﻴـــﻦ ﻗﻴﻠـــﺴﺎم ﺗﻮزه‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺣﻀﺮت ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن‬‫‪340‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺑﺎر اﻣﻴﺪﱘ ﺗﻨﮕﺮﻳﺪﻳﻦ ﺷﻮﻟﻜﻴﻢ ﻣﻨـــﻰ‬‫ُﻣﺪﻋﺎمدﻳﻚ وﻟﻰ ﺧﺎن ﻗﻴﻠﻐـــﺎى ﻓﻨـــﻰ‬‫اوﺷﺒﻮ ﻣﺠﻠﺲده ﻗﻴﻠﻴﺒﺎن ﺟــﺎ ﻧﺸﻴـــﻦ‬‫ﺧﻂ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺗﻮرم ﺑﻮﻟﻮب اﻋﻼ ﻧﺸﻴـــﻦ‬‫وﻗﻒ ﻳﺮ ﻓﻞﻧﻰ ﺗـــﻮرمﻏﻪ ﺑﻴــﺮدﻳـــﻼر‬‫ﺧﻂ ﻣﻬﺮى ﻗﺎﺿـﻰﻟﻴﻚ ﺗﺎﭘﺸـــﻮردﻳـــﻼر‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺗﺎرﻗﺎﺗﻐﺎﻟﻰ اﻳﻠـــﻐﻪ ﺟـــﻮاب‬‫ﺑﻮﻟﺪى اﻳﺶ داﻣ ﻼّ ﻋﻠـﻢ ﺑﺎ اﻟﺼـــﻮاب‬‫ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز آﻟﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎن اﻳﺶﻻر ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫اﻳﺸﺘـــﻨﮓ ﺑﺮ واﻗـــﻌﻪ اﺛﺒـــﺎﺗﻴـــﺪﻳـــﻦ‬‫اوﻟـــﻴـــﺎﻻر ﺣـــﺎرق‬‫)‪ (57a‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز آﻟﺘﻰ ﻳﺸﺮ‬‫ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﺗﺎﻓﺘـــﻰ ﻛـــﺮاﻣﺖدﻳـــﻦ‬‫ﺣﻀﺮت اول ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره اﻳﺸﻰ‬‫ﺟﻤﻠﻪﺳـﻰ اﻳـــﺮدى ﻛـــﺮاﻣﺖ دروﻳﺸـــﻰ‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧـــﻰ اول ﭘـــﺎدﺷـــﺎﻫـــﻰ اوﻟﻴـــﺎ‬‫ﺑﻴﺮى زﺑﺮ دﺳـــﺖ ﺧﺎﻛـــﻰ ﻛﻴـــﻤـــﻴـــﺎ‬‫ﻋـــﺎﻟـــﻢ ﻓـــﺎﺿـــﻞﻻر اﻳـــﻠﻪ ﺣـﺠـــﺘـــﻰ‬‫ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﻣﺠﻠـــﺲ اﻳﭽﻴـــﺪه اﻟـــﻔـــﺘـــﻰ‬‫ﻗﻨﭽﻪ ﻣﺮﻳﺪ ﻣﺨﻠﺺ اوﻟـــﻮغ ﻛﻴﭽﻴـﻚ‬‫اوﻟﺘﻮروب اﻳﺮدىﻻر ﻛﻮﻧﮕﻠــﻰ ﺗﺮﻳـــﻚ‬‫ﺗﻮروب‬‫ﺳﺎﻗﻼﺑﺎن آداب ﺣـــﺮﻣـــﺖ اوﻟﺘـــﻮروب‬‫ﺣﺎﻇﺮ و آﮔـــﺎهﻟـــﻴـــﻖ ﺑـــﺮﻻن ﺗـــﻮرم‬‫ﻗﻮل ﻗﺎوﻳﺸﺘﻮروب او ﻳﺮده اوﺷﺒﻮ دم‬‫ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺷﻮل ﺣﻴـــﻦده اول دروازهدن‬‫ﺑﺮ ﺟﻤﺎﻋﻪ ﺧﻠﻖ و ﻛﻮﻧﮕﻠــﻰ ﺗـــﺎزهدن‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر ﺑﺮ ﺷﻞﻧﻰ زﻧﺒﺮﻏﻪ ﺳﺎﻟﻴـــﺐ‬‫ﻗﻮل اﻳﺎﻏﻰ ﻧﻴﭽﻪ ﻳﻞ ﺗﻮﲤﺎس ﺑﻮﻟﻮب‬‫ﻫﻴﭻ ﺣﻜﻴﻢﻻردﻳﻦ ﺗﺎﭘﻮﳌﺎسدﻳـــﻦ دوا‬‫اوﻗﻮﺗﻮب ﻧﻴﭽﻪ دﻋـــﺎ ﺧﻮاﻧـــﻐﻪ‬‫دﻋـــﺎ‬‫ﻛﻮﭼﻮروب ﻳﺨﺸﻰ ﻗﻴﻼﳌﺎﺳﺪﻳﻦ ﻋﻼج‬‫ﻳﺎﻧﺪوروب ﻧﻮﭼﻮك ﻗﻴﻠﻴﺐ آﺷﺘﻰ اوﻣﺎچ‬‫اﻳﺲ ﭼﻴﻘﺎروب ﻧﻴـﭽﻪ ﻣـــﺰار ﻣﻮﻗـــﺎم‬‫ﺑﺮ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺎﭘﻤـﺎى اول آﺧﻴـــﺮ ﻛـــﻼم‬‫ﻛﻴﻠﮕﺎن اﻳﺮدى اوﺷﺒﻮ ﻳﺮﻏﻪ اول ﻛﺴﻞ‬‫ﺻﺤﺖ اﻣﻴﺪﻳــﺪه ﺧﻮاﺟـــﻢﻏﻪ او ﺷـــﻞ‬‫)‪ (57b‬ﭘﺎدﺷﺎ ﺧﺎن ﺗﻮرٌه ﺻـﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮ‬‫ﻛﻮز اوﭼﻴﺪه ﺑﺮ ﻧﻈــﺎرﻳـــﻦ ﺳﺎﻟﺪﻳـــﻼر‬‫اﻣﺮ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﻳﻘﲔراق ﻛﻴـــﻞ آﻟﻴـــﺐ‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر اول ﺷﻞﻧﻰ زﻧﺒﺮﻏﻪ ﺳﺎﻟﻴـــﺐ‬‫اوﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻣﺘـــﻮﺟـــﻪ ﺑﻮﻟـــﺪﻳـــﻼر ﺣﻘـــﻪ ﻫـــﻤـــﺎن‬‫ﺟﻮش اوروب ﻏﻴﺮتﻻرى اوﻟﺪم ﺧﻮاﺟﻢ‬‫اﻟﺘﻔﺎت اﻳﻼب دﻳﺪﻳــﻼر اوﺷـــﺒـــﻮ دم‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻳﺮاق ﻳﺮده‬‫ﻳﺮﮔﺎ ﻗﻮﻳﺪى زﻧﺒﺮ اﻳـــﻠﻪ‬‫ﻋـــﺎداﺗـــﻴـــﺪﻳــــــﻦ‬‫ﺧﺒـــﺮ‬‫‪341‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺗﻮرﮔﻴﻞ اورﻧﻴﻨﮕﺪﻳﻦ دﻳﺒﺎن اول ﭘﺎدﺷﺎه‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻋﺎﺟــﺰﻻرﻏﻪ اول ﭘﺸـــﺖ ﭘـــﻨـــﺎه‬‫ﻓﻰ اﳊﺎل اول ﺷﻞ ﺑﺮ ﺣﺮﻛﺖ اﻳﻼﺑﺎن‬‫راﺳﺖ ﺗﻮردى اورﻧﻴﺪﻳﻦ اوﺷﺒﻮ زﻣـﺎن‬‫ﻳﺎﻧﻪ زﻧﺒﺮدﻳﻦ ﻳﺮ اوزره ﺑـــﻰ ﻛﻤـــﺎن‬‫ﭘﺎدﺷﻪﻟﻴﻖ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻮﺷـــﻜـــﻞ دﻳﺒـــﺎن‬‫ﺗﻮﺷﻐﻴﻞ اوﻳﻮﻧﮓ ﺳﺎرﻳﻐﻪ ﺑﻮﻟﻐﻴــﻞ روان‬‫ﺑﻮﻟﻮﺑﺎن ﺧﻮاﺟﻢ ﺑــﻮ ﺷـــﻞﻏﻪ ﻣﻬﺮﺑـــﺎن‬‫ﺗﻮﺷﺘﻰ ﺷﻞ زﻧﺒﺮدﻳﻦ اوﻟﺪم ﻳﻮﮔﻮروب‬‫ﻳﻐﻼدﻳﻼر ﺟﻤﻠﻪ اﻳـــﻞ اﻧـــﻰ ﻛــﻮروب‬‫آﻧﻪدﻳﻦ ﻳﻨﮕﻰ ﺗﻮﻏﻮﻟﻐﺎﻧﺪﻳـﻚ ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ُاوﻳـــﻰﻏﻪ ﺑﺎردى ﭘﻴـــﺎده ﻳـــﻮﮔـــﻮروب‬‫ﺳﻠﻴﻢ اﻻﻋﻀﺎ ﺑﻮﻟﻮب رﳒـــﻰ ﻛﺘﻴـــﺐ‬‫آوﻳﻴﻐﻪ ﺑﺎردى دم آﳌﺎسدﻳﻦ ﻳــﻮروب‬‫ﺧﺎص ﻋﺎم اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴﻚ ﻋـــﺎﳌـــﺎن‬‫ﺑﻮل ﻛﺮاﻣﺖﻧﻰ ﻛﻮروب ﻗﻴﻠﺪى ﻓﻐــﺎن‬‫ﮔﻮﻳﻴـــﺎ ﺑـــﻮﻟﺪى ﻗﻴـــﺎﻣﺖ ﻗـــﺎﻳـــﻤـــﻰ‬‫ﭼﻴﻘﺘﻰ ﻛﻮﻛﻜﻪ اﻳﻞ ﺧﻮروﺷﻰ‬‫داﳝﻰ‬‫)‪ (58a‬ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺧﻮاﺟﻢ ﺧﻼﻳﻘﻪ ﺑﺎﻗﻴﺐ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﺮﻧﻰ ﻗﻴﻠﻤﺎس اﻳﺮدﱘ ﻟﺐ آﭼﻴﺐ‬‫ﻣﻮﻧـــﭽﻪ ﺟﻤﻌﻴـــﺖ اﻳﭽﻴـــﺪه ﻏـــﺎﻟﺒـــﺎ‬‫اﻳﻼدﻳـــﻢ ﻇـــﺎﻫﺮ ﺑﻴﻠﻴـــﻨﮓﻻر ﻃـــﺎﻟﺒـــﺎ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻏﻠﻮم ﻛﻮروب ﺑﻮل ﻫﻨﺮﱘ‬‫ﺗﻌﻠﻴﻢ آﻟﺴﻮن دﻳﺐ ﺑﺎﺳﻴﺐ ﻗﺎﻟﺴﻮن ﻳﺮﱘ‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺗﻮرمﻏﻪ ﺑﻮ ﺳــﻮز اﻳﺸﺘـــﺘـــﻮروب‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻛﻴﻠﻴﺒــﺎن ﻳـــﻮﮔـــﻮروب‬‫ﻛﻴﻠﻴﺒﺎن ﺗﻌﻈﻴــﻢ ﺑﺠـــﺎ ﻛﻴـــﻠﺘـــﻮردﻳﻼر‬‫ﺗﻴﺰ ﺑﻮﻛﻮب اداب اﻳﻠﻪ اوﻟـــﺘـــﻮردﻳﻼر‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز ﻳﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗـــﻮرم ﻣﺴّﻠـــﻢ اﻳـــﺮدﻳـــﻼر‬‫ﺑﻴﻞ ﻛﻪ اوﺗﻮز ﻳﺘﻰ ﻳﺎﺷـــﻘﻪ ﻛﻴﺮدﻳﻼر‬‫ﻛﻮن اوﺗﻮب ﻛﻮﻧﻼرده ﺑﺮ ﻛﻮن ﻣﻌﺘﺒﺮ‬‫راوﻳﻼردﻳﻦ اوﺷﺒﻮ ﺣﲔ ﺳـــﻮزده ﺧﺒﺮ‬‫ﺣﻀﺮت اول ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﺑﻴﻞ‬‫ﺑﺎردﻳﻼر ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳـــﻐﻪ اوﺷﺒـــﻮ ﻳـــﻞ‬‫اوﻟﻴﺎ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره ﺑـــﺮﻻن ﻫﻤـــﺪﻣﻰ‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﻟﻴﻢ ﻋﺎﺿـــﻰ دﻳﮕـــﺎن آدﻣـــﻰ‬‫ﺑﻮل اﻳﻜﺎدﻳﻦ ﻛﻴﻠﮕﺎﻧﲔ ﺑﻴﺮدى ﺧﺒـــﺮ‬‫ﭘــﺎدﺷـــﺎ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮرهﻏﻪ ﻣﺨﺒـــﺮ اﺛـــﺮ‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﻟﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰ ﻛﻴﻠﺴﻮن دﻳﺐ ﺑﻮﻳﺎن‬‫اﻣﺮ ﺑﻮﻟﺪى ﺣﻀﺮﺗﻴـــﻢدﻳـــﻦ اوﻟـــﺰﻣـــﺎن‬‫ﻛﻴﺮدى ﻗﺎﺿﻰ ﺣﻀﺮﺗﻴـــﻢ ﻗـــﺎشﻻرﻳﻐﻪ‬‫ﻳﻮزﻧﻰ ﺳﻮرﮔﺎب ﺗﻔـــﺮاغ ﺗﺎﺷـــﻼرﻳـــﻐﻪ‬‫)‪ (58b‬ﻳﻮﮔﻮروب ﻛﻴﻠﻴﺐ زﻳﺎرت اﻳﻼﺑﺎن‬‫ﻳﺮ اوﻓﻮف در ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﻮردى ﺑﺮ زﻣﺎن‬‫اﻣﺮ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر اوﺗﻮرﺳﻦ دﻳـــﺐ اﻧﮕـــﺎ‬‫اوﻟﺘﻮروب ﻗﺎﺿﻰ دﻋـــﺎ ﻗﻴﻠـــﺪى ﻳﻨـــﺎ‬‫‪342‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻗﺎﺿـﻰدﻳـــﻦ ﺳـــﻮال‬‫ﻗﻴﺴﻰ ﺗﻮرﻧﮓ ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻴﻠﺪﻳﻨﮓ دﻳﺐ ﺑﻮ ﺣﺎل‬‫اوﻟﻴﺎ ﺧﺎن ﺗـــﻮره ﺑـــﺮﻟﻪ دﻳـــﺪى ﻣﻦ‬‫ﻛﻴﻠﺪﱘ اوﺷﺒﻮ ﻳﺮﻏﻪ اى ﺻﺎﺣﺐ ﺳﺨﻦ‬‫ﺣﻀﺮﺗﻴﻢ ﻗﺎﺿﻰﻏﻪ ﺑﺎﻗﻴﺐ اوﺷﺒﻮ ﺣﺎل‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﻗﻴﺘﺎرﻳﺐ ﺑﻮﻟـﻚ اﻳـــﻼب ﺳـــﻮال‬‫ﻗﻴﺴﻰ ﺗﻮرﻧﮓﻧﻰ دل و ﺟﺎﻧﻴﻨﮓ ﺑﻴﻼن‬‫ﻳﺨﺸﻰ ﻛﻮرارﺳﻦ ﻣﻨﮕﺎ ﻗﻴﻠﻐﻴﻞ ﺑﻴـــﺎن‬‫ﻣﻦ ﺗﻮرت اوﻻدﻳﻦ ﺑﺮاﺑﺮ دﻳﺐ ﺟﻮاب‬‫ﻳﺨﺸﻰ ﻛﻮرارﻣﻦ دﻟﻴـــﻢده اى ﺟـﻨـــﺎب‬‫ﭘﺎدﺷﻪ ﺧﺎن ﺗـــﻮره اﻳـــﺪﻳـــﻼر اﻧﮕـــﺎ‬‫اوﺷﺒﻮ ﻋﻘﻠﻴﻨﮓ ﺑﺮﻟﻪ ﻗﺎﺿـﻰﻟﻴـــﻖ ﻳﻨـــﺎ‬‫ﺣﻜﻢ ﺳﻮراﻏﲔ ﺳﻮرارﻣﻮﺳﻦ اوزوﻧﮓ‬‫ﻛﻮر ﺑﻮﻟﻮب اﻳﺮﻛﺎن ﺳﻨﻰ ﺑﺎﻃﻦ ﻛﻮزوﻧﮓ‬‫ﻳﻨﻪ ﻗﺎﺿﻰ اﻳﺪى ﻣﻦ ﺗﻮرت ﺗﺎوﻻرﻳﻦ‬‫ﻗﻞﻻرى دورﻣـــﻦ دل ﺟﺎﳕـــﺪه ﭼﻴـــﻦ‬‫ﭘـــﺎدﺷـــﺎﻫـــﻢ دﻳـــﺪﻳـــﻼر اول ﻏـــﻼم‬‫ﻛﻴﻤﻜﻪ دورﺳﻦ اﻋﺘﻘﺎدﻳﻨﮓ ﻗﻴﻞ ﲤﺎم‬‫دﻳﺪى ﻗﺎﺿﻰ اوﻟﻰ ﻗﻞ ﺳـــﺰﻏﻪ ﻣـــﻦ‬‫ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺗﻮرت ﺗﺎوﻻرﻳﻐﻪ ﺑﺎش ﺗــﻦ‬‫ﻣﻨﮕـــﺎ‬‫دﻳﺪﻳﻼر ﺳﺮﳝﻨـــﻰ ﻣﻦ اﻳﺘـــﺎى ﺳﻨﮕﺎ‬‫)‪ (59a‬ﻣﻦ وﻟﻰ ﺧﺎنﻧﻰ ﺳﻮﻳﺎرﻣﻦ ﺟﺎن ارا‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﻗﻞ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﻏﻼم ﺑﻮﻟﺴﻮن اﻧﮕــﺎ‬‫ﻛﻴﻢ ﻣﻨﻰ دﻳﺴﻪ وﻟﻰ ﺧﺎنﻧﻰ دﻳــﺴﻮن‬‫ﻣﻨﻰ اﻳﺰﻻر وﻟـــﻰ ﺧﺎنﻧـــﻰ اﻳﺰﻻرﺳﻮن‬‫وﻟﻰ ﺧﺎنﻧﻰ ﺗﺎﭘﺴﻪ ﻛﻴﻢ ﻣﻨــﻰ ﺗﺎﭘـــﺎر‬‫ﭘﺮدٌه ﻋﺼـــﻤﺖﻧـــﻰ اوزﻳـــﻐـــﻪ ﻳـــﺎﭘـــﺎر‬‫وﻟﻰ ﺧﺎﻧﺪﻳﻦ ﻣﻦ رﺿﺎ ﺗﻨﮕﺮى رﺿــﺎ‬‫اﻳﻜﻰ ﻋﺎﻟﻢده ﻋﺰﻳــﺰ ﻗﻴـــﻠﺴـــﻮن ﺧـــﺪا‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﻗﺎﺿﻰ ﻋﺎﻟﻢ ﺳﻮز اﻳﺸﺘﻴﺐ‬‫اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻻرﻳﻤﻨﻰ ﻣﻌﻨﻰﺳﻴﻐﻪ‬‫ﻳﺘﻴﺐ‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ اوﺷﺒﻮ اوﻏﻠﻮم وﻟـــﻰ ﺧــﺎن‬‫ﻳﻮز اوزوم ﭼﻪ ﻣﺮﺗﺒــﻪ ﻋﺎﻟـــﻰ ﺑﻴـــﻼن‬‫ﻳﻮز درﺟﻪ ﻣﻨﺪﻳﻦ آرﺗﻮق ﺑﻮﻟﻐـــﻮﺳـــﻰ‬‫ﻗﻞ و ﭼﻮرى اورداﺳﻴــﻐﻪ ﺗﻮﻟﻐـــﻮﺳـــﻰ‬‫اﻳﺪﻳﻼر اى ﻗﺎﺿﻰ اوزوﻧﮓ ﻳﺮ ﺗﻴـﺰ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺧﺬﻣﺘــﻰﻏﻪ ﻗﻴﻠﻤـــﺎى ﺳﺘﻴـــﺰ‬‫ﺑﺎرﻳﺸﻴﺐ ﻛﻴﻠﻴﺸﻴﺒـــﺎن ﺗﻮرﻏﻴـــﻞ ﻣﺪام‬‫ﻣﻨﮕﺎ ﺻﺪق دل ﺑﻴﻼن ﺑﻮﻟﺴﻨﮓ ﻏﻼم‬‫اﻧﺸﺄ اﻟﻠﻪ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎنﻧـــﻰ دوﻟﺘــﻴـــﻦ‬‫ﻛﻮپ ﻛﻮرارﺳﻦ اوﳌﺴﻨﮓ ﺧﻮب ﻏﺮﺑﺘﲔ‬‫ﻳﺎﻧﻪ اﻳﺪﻳـــﻼر وﻟـــﻰ ﺧـﺎن اوﻏﻠﻮﻣـــﻰ‬‫آﺧﻴـــﺮى وﻗــﺘﻴـــﻢده ﻛـــﻮرار ﻛـــﻮزوﻣﻰ‬‫دوﻟﺖ اوزره ﺑﺎﺷﻼب اول ﻣﻨﮕﺎﻧﻴﻨﻰ‬‫ﺷﺄن ﺷﻮﻛﺖﻻر ﺑﻴــﻼن ﻳـــﻮرﮔﺎﻧﻴـــﻨـــﻰ‬‫ﻛﻮز ﺑﻴﻼن ﻛﻮرارﻣﻮﻛﻦ ﻣﻦ دﻳﺐ ﺧﻮاﺟﻢ‬‫اوچ ﻣﺮاﺗﺐ اﻳﺪﻳﻼر ﺑﻮل ﺳﻮزﻧﻰ ﻫﻢ‬‫)‪ (59b‬اوﺳﺘﻰ اوﺳﺘﻰﻏﻪ ﻣﻮﻧﻰ اوچ ﻣﺮﺗﺒﻪ‬‫ﻛﻮراﻣﻦ دﻳﺐ دﳝﺎدﻳــﻼر ﺗﻴـــﻞ ﺑﻴـــﻠﻪ‬‫ﭘﺎدﺷﺎﻫﻢ اﻳﺪى ﻗﻞ ﺑﻮﻟﺴﻨﮓ‬‫‪343‬‬

‫‪Texts‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻗﺮق ﺑﺮ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪﻻر ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻣـــﺨــــــﺒـــــــــﺮان‬‫ﻛﻴـــﻠﺘـــﻮروﺑـــﺪور رواﻳـــﺖﻻر ﺑﻴـــﻼن‬‫راوﻳـــﺎن ﻧـــﺎﻗـــﻼن‬‫ﺗﻮره ﻗﺮق ﺑﺮ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎن ﺣ ــﺎﻟﺪه‬‫ﻋـــﻴـــﻦ دوﻟـــﺖ ﺑـــﺮﻟـــﻪ ﻣـــﺎﻻﻣـــﺎلده‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺧﻮاﺟٌﻪ ﺻــﺎﺣﺐ ﻛـــﻤﺎل‬‫ﺳﻜﺴﺎن اﻳﻜﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﺪه ﺑﻮ ﺣﺎل‬‫ارﺟﻌﻰ اﻣﺮى ﺑﻴﻼن ﻗﻴﻠـــﺪى وﻓـــﺎت‬‫اوﺗﻰﻻر ﻋﺎﻟﻢدﻳـــﻦ اﻧـــﺪاغ ﭘـــﺎﻛـــﺬات‬‫ﺗﺄرﻳﺦ ﺣﻀﺮت اﻳﺸﺎن‬‫ﮔﻔﺖ ﭘﻴـﺮى ﺧـــﺮد ﺑـــﺎﻳـــﻦ ﺗـــﺄرﻳـــﺦ‬‫ﻣـــﻬـــﺮﺑـــﺎن وﻓـــﺎﺗـــــــــﺪن ﺑـــﻴــــــﺮور‬‫ﭘﺎدﺷﻪ ﺟــﺎن ز ﺑـــﻬـــﺮ ﺗـــﺄرﻳـــﺨـــﺶ‬‫اﻧـــــــــﻮر‬‫ﺳـــﺮ ﻧـــﻬـــﺎده ﺑـــﺮوﺿــــــٌﻪ‬‫‪۱۲۷۲‬‬‫وﻟـــﻰ ﺧﺎن ﺗـﻮره ﭘـــﺪر ﺑﺰروگﻻرى‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻏﻪ ﺟﺮﻻﻣﺎسدﻳـــﻦ اﻳﻠﮕـــﺎرى‬‫دﻳﺐ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻏﻪ ﺗﻜﻠﻴﻒ اﻳﻼب ﭼﺎﻗﺮﻳــﺐ‬‫ﺑﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ ﻃﻼ و ﺗﻨﮕـــﻪ ﺳﺎﭼﻴـــﺐ‬‫ُدر ﺟﻮاﻫﺮ ﺻﻨﺪوﻗﲔ ﻗﻔﻠﻴـــﻦ آﭼﻴـــﺐ‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳﻼر دﻳﺐ ﺑﻮﻟﺪى ﺧﻮاﺟﻢﻏﻪ ﺧﺒـﺮ‬‫ﺳﺎﭼﻤﺎق اوﭼﻮن ﺑﺎشﻻرﻳﺪﻳﻦ ﻗﻨﭽﻪ زر‬‫ﭘـــﺎرﺳـــﺎ‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦ اوﺳﺘﻴﻨﻪ ﻳﺘـﻜـــﻮردى ﺧـــﺪا‬‫ﺑﺮ ﻧﻴﭽﻪ ﺗـــﻮﻗـــﻮز ﻃﺒـــﻖﻻرده ﻃـــﻼ‬‫راﺳﺘﻼب ﺳﺎﭼﻤﺎق ﻣﺤﻞ اوزره ﻳـــﻨـــﺎ‬‫ﺑﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ ﺳﺎﭼﺘﻮرﻣـــﺎى ﻗﻮﻳـــﺪﻳﻼر‬‫ﻗﺒﻠﻪﮔـــﺎهﻻرى اﻧـــﻰ ﻣﻨـــﻊ‬‫اﻳـــﺘـــﻰﻻر‬‫)‪ (60b‬وﻟﻰ ﺧﺎن اوﻏﻠﻮم ﻣﻨﻰ اﻣﺮﱘﻧﻰ ﺗﻮت‬‫ﺳﺎﭼﻤﺎدﻳﻼر اوﻟﺰﻣﺎن اﻳــﻼب ﺳﻜـــﻮت‬‫اوﺷﺒﻮ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮرهﻧﻰ ﻛــﻮﻧﮕـــﻠـــﻰ ارا‬‫ﻗﺎﻟﻴﺐ اﻳﺮدى ﺑﻮﻳﻠﻪ ارﻣـــﺎن ﻣـــﺎﺟـــﺮا‬‫ﻳﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪﻳﻦ ﻗﺒﻠﻪﮔـــﺎﻫﻢ ﭼـــﺎﻗـــﺮوب‬‫دُر ﺟﻮاﻫﺮ ﺑﺎﺷﻼرﻳﺪﻳﻦ ﺳـــﺎﭼـــﺘـﻮروب‬‫دﻳﺮ اﻳﺪﻳﻼر اوﺷﺒﻮ ﺳﻮزﻧـــﻰ داﻳـﻤـــﺎ‬‫اﻧﮕـــﺎﭼﻪ دادهﻻرى ﺣـــﻜـــﻤـــﻰ ﺧـــﺪا‬‫اوﺗﻰﻻر ﻋـــﺎﻟﻢدﻳـــﻦ اﻧـــﺪاغ ﭘـــﺎدﺷـــﺎ‬‫ﻳﻐﻴﻠﻴﺐ اوﻟﻮغ ﻛﻴﭽﻴﻚ ﺷﺎﻫـــﻰ ﮔـــﺪا‬‫ﺳـــﻴـــﺪ ﺳـــﺎدات ﺷﻴـــﺦ ﻋـــﺎﻟـــﻤـــﺎن‬‫ﻛﻮپ اﻛﺎﺑـــﺮزادهﻻر اﻳـــﻼب ﻓـــﻐـــﺎن‬‫ﻧﻴﺖ اﻳﻼب اﻳﺮدﻳﻼر دادمﻧﻰ‬‫اول ﭘـــﺪر ﺑـــﺰروﮔـــﻮارى‬‫‪344‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﻳﻜﻰ ﻟﻚدﻳﻦ آرﺗﻮق آدمﻻر ﻛﻴﻠﻴﺐ‬‫ﻛﻴﻠﺪﻳـــﻼر ﺗﻌﺰﻳـــﻪ اوزره ﻳـــﻐﻴـــﻠﻴـــﺐ‬‫ﺗﻮﺗـــﻰﻻر ﻣﺎﰎﻻرﻳﻨـــﻰ ﺟﻤـــﻠﻪ ﻛـــﺲ‬‫ﻳﻐﻼدى ُﻣﺮﻏـــﺎن اﻧﺴـــﺎن ﺧـــﺎر ﺧــﺲ‬‫ﻛﻮﺗﺎرﻳﺐ ﺗﺎﺑﻮتﻻرﻳﻦ ﺗﻮرﻏﺎن ﻣﺤـــﻞ‬‫اوﺷﺒﻮ دمده وﻟـــﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﮔـــﻮزل‬‫ﻗﻨﭽﻪ ﻃﻼ ﺗﻨـﮕﻪ ﺗﺎﺑـــﻮت ﺑﺎﺷﻴﺪﻳـــﻦ‬‫ﺳﺎﭼﺘﻰﻻر ﻛﻮﭘﺮاق ﺧﻼﻳﻖ ﻳﺎﺷﻴـــﺪﻳـــﻦ‬‫ﺑﻬﺮهﻣﻨـــﺪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺧﻠﻘﻪ اوﺷﺒﻮ اﻳﺶ ﺑﻮﻟﺪى ﭘﺴﻨﺪ‬‫اوﻗﻮﺑﺎن ﺟﻨﺎزه اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ ﻫﻤﺎن‬‫دﺧﻤﻪ ﺳﺎرى ﺑﻮﻟﺪﻳـــﻼر ﻳﻐﻼب روان‬‫د ﻓ ﻦ ﻗ ﻴ ﻠ ﺪ ﻳ ﻼ ر ﳊ ـﺪ ا ﻳ ﭽ ـ ـ ـ ﺮ ه ﺑ ـ ـ ـ ﻮ د م‬‫ﻗﺎرىﻻرﻏﻪ ﺑﻮﻟﺪى ﻗــﺮآن ﺣﻜﻤـــﻰ ﻫﻢ‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳـــﻼر ﺧﻠﻘـــﻰ ﻓﻘـــﺮا‬‫ﻰ ﻋـــﺎدل ﺧـــﻼﻳـــﻖ راﺿـــﻰﻻر‬‫)‪ (60b‬ﺑﻌﺪ ازﻳﻦ ﺣﺎﻛﻢ وﻻﻳﺖ ﻗﺎﺿﻰﻻر ﻗــﺎﺿـــ ٌ‬‫ﻣﻠﻚ و ﻣﺎل ﻗﻞ و ﭼﻮرى ﻳﺮ و ﺳﻮ‬‫ﺟﻤﻌﻰ اﺷﻴـﺎﻻرﻧـــﻰ ﺗﻘﺴﻴـــﻤـــﻰﻏـــﻪ رو‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر ﺗﻘﺴﻴﻤﻰﻏﻪ ﻳـــﺎزﻳـــﺐ ﻗﻠـــﻢ‬‫ﻗﻨﭽﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻮﻟﺴﻪ اوز ﺣﺼﻪﺳــﻰ ﻫﻢ‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧــﺎن ﺗﻮرهدﻳـــﻦ ﻗﺎﻟﻐﺎنﻻرﻳـــﻦ‬‫ﺗﻮرت اوﻏﻮل ﺑﺮ ﻗﻴﺰﻏﻪ ﺷﺮﻋﻰ ﺑﻮﻳﺮوﻏﲔ‬‫اﻣﺮﻳـــﺪه‬‫ﻫﺮ ﻧﻪ اﺷﻴﺄ ﺑﻮﻟـــﺴﻪ اوﺷﺒـــﻮ ﺷﻬﺮﻳﺪه‬‫ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻗﻞ ﭼﻮرى ﻛﻨﻴﺰى ﺧﻮش روى‬‫ﭘﺎﻛﻴﺰه ﻗﻴﺰﻻر ﺳﺎﭼﻰ ﭼــﻮن ﻣﺸﻜـــﻮى‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻏﻪ ﻣﻬﺮ ﺧﻂ ﺑﻮﻟـــﻮب‬‫ﻗﻮلﻻرﻳﻐﻪ آﻟﺪﻳﻼر ﻓﻰ اﳊﺎل ﺗﻮروب‬‫ﻗﻞ و ﭼﻮرى اوﺷﺒﻮ ﻣﺠﻠﺲده ﲤــﺎم‬‫ﺑﻠﻜﻪ ﻗﻮﺷﻮب اوزﻻرﻳﺪﻳﻦ ﻛﻮپ ﻏﻼم‬‫ﺑﻴـــﻞ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳـــﻼر آزاد ﺑﻴﺮﻳـــﺐ ﺧـــﻂ ﺗﻴـــﻞ‬‫روحﻻرﻳﻐﻪ ﺑﺨﺸﻴﺶ اﻳﻼب ﺑﻮل ﺛﻮاب‬‫ﻋﺎﻟﻰ ﻫﻤﺖ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗـــﻮره ﺟﻨـــﺎب‬‫ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻼب ﻛﻮپ ﻓﻐﺎن ﺑﺮﻟﻪ ﺧﺮوش‬‫آﺳﻤﺎﻧﻐﻪ ﭼﻴﻘﺘﻰ ﺑﻮل ﻏـــﻮﻏـﺎ ﺳـــﺮوش‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮرﻏﺎنﻻر دﻋﺎى ﺧﻴــﺮ اﻳﺘﻴـــﺐ‬‫وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮره ﻣﺰارﻳـــﻐﻪ ﻳﺘﻴـــﺐ‬‫اﻳﮕـــﺎﭼـــﻰ اﻳﻨـــﻰﻻرﻳـــﻐﻪ اﻳـــﺪﻳـــﻼر‬‫ﻗﻞﻻرﻳﻨﻰ ﻣﻨﮕﺎ ﺳـــﺎﺗﺴـــﻮن دﻳﺪﻳـــﻼر‬‫)‪ (61a‬ﻣﻦ دادمﻧﻰ ﺣﻘﻴﺪه آزاد اﻳﺘـﺎى‬‫روحﻻرﻳﻨﻰ ﻣﻦ اوزومدﻳﻦ ﺷﺎد اﻳﺘــﺎى‬‫ﻗﻴﻠﻤﺎدﻳﻼر ﺳـﺎﺗﻘﺎﻟـــﻰ اﻳـــﻼب ﻗﺒـــﻮل‬‫ﺑﻮﳌﺎدﻳﻼر وﻟــﻰ ﺧـــﺎن ﺗـــﻮرم ﻣﻠـــﻮل‬‫ﭼﻮﻧﻜﻪ ﺑﺎر اﻳﺮدى اﻻرده ﻛﻮپ ﺣﺴﺪ‬‫وﻟﻰ ﺧــﺎن ﺗـــﻮرم ﺣﻘـــﻰده ﻛـــﺎر ﺑﺪ‬‫رﺷﻚدﻳﻦ داﻳـﻢ ﺗﻮﺗـــﺎردى ﻛﻴـــﻨـــﻪﻻر‬‫ﻇﺎﻫـــﺮ ﺑـــﺎﻃـــﻦده ﺑﻌﻀـــﻰ ﺳﻴـــﻨــﻪﻻر‬‫ﺳﺎﻗﻼﻏﻴﻞ ﻳﺎ رب ﺗـــﻮرمﻧـــﻰ داﳝـــﺎ‬‫ﺟﻤﻠﻪ دوﺷـــﻤـــﻦﻻر ﺑﺪﻳﺪﻳـــﻦ ﻗﺎﳝـــﺎ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر ﺗﻘﺴﻴـــﻢ ﺷﺮﻳـــﻌﺖ‬‫ﻗﺒـــﻠﻪﮔﺎهﻻرﻳﻨـــﻰ ﺣـــﻖﻻرﻳـــﺪه‬‫‪345‬‬

‫‪Texts‬‬‫اﻻﻣـــﺎن‬‫ﭘﺮدٌه ﻋﺼﻤـــﺖ ارا ﺗﻮﺗـــﻘﻴـــﻞ اﻣـــﺎن‬‫اﻻﻣﺎن ﻳـــﺎ رب ﺑـــﻼدﻳـــﻦ‬‫ﺣﻀـــﺮت ﻳـــﻮﺳـــﻒﻏﻪ اوز اﻏـــﺎﻻرى‬‫ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر ﺑﺎﺷﻴــﻐﻪ ﻣﻴـــﻨﮓ ﻏﻮﻏـــﺎﻻرى‬‫ﻋﺎﻗﺒﺖ ﻛﺎرى اوزوﻧﮓ ﺳﺎﻗﻼب اﻧـﻰ‬‫ﺷﻪ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻣﺼﺮﻳﻐﻪ ﺑﺮدﻳﻨﮓ ﻣﺨﺰﻧـــﻰ‬‫وﻟـــﻰ ﺧﺎن ﺗــﻮرمﻏﻪ ﺗﺎ ﻣﺤﺸـــﺮﻏـــﭽﻪ‬‫اوﺷﺒـــﻮ ﻋﺎﻟـــﻢﻧـــﻰ ﻫـــﻮ اﻻﺑﺘـــﺮﻏـــﭽﻪ‬‫دوﻟﺖ اﻗﺒـــﺎل اوزه ﺗــﻮت ﺑﺮ ﻗـــﺮار‬‫ﭘﺸﺖ ﭘﺸﺘـــﻰﻻرﻧـــﻰ اﻳﻼب ﭘـــﺎﻳـــﺪار‬‫ﻳﺘﻰﺳـــﻰ اﻳـــﺮدى ﻣﺤـــﺮم ﻣﺎﻫـــﻰﻧـــﻰ‬‫ﻛﻮزﻻرﻳﻢ اوﺷﺒـــﻮ ﻛﺘـــﺎﺑﺖ راﻫـــﻰﻧـــﻰ‬‫اﻳﮕﻢ اوﺗﻮزﻏﻪ ﻳﺘﻴــﺐ ﻣﺎﻫـــﻰ ﻋﺸـــﻮر‬‫ﺧﺘﻢ ﺑﻮﻟﺪى ﻧﻈﻤﻰ ﺗﻨﮕﺮﻳـــﻐﻪ ﺷـــﻜﻮر‬‫ﻛﻮن اوﺗﻮب اورﺗﺎده ﻳﮕــﺮﻣﻪ اﻳﻜـــﻰ‬‫ﻧﺼﺮﻧﻰ ﻧﻈﻢ اﻳﻼدﱘ ﻣﻦ ﺑــﻰ ﺷﻜـــﻰ‬‫)‪ (61b‬اﻳﺮدى ﺗﺄرﻳﺦ ﺑﺮ ﻣﻴﻨﮓ اوچ ﻳﻮز آﻟﺘﻰده ﺳﺎل اﻳﺪى ﺳﺎﭼﻘﺎن ﺣﺴـــﺎب اﺛﺒﺎﺗﻴﺪه‬‫روز ﭘﻨﺠـــﺸـــﻨـــﺒـﻪده وﻗﺖ ﭼـــﺎﺷﺖده‬‫ﻓﺎروغ اوﻟﺪوم ﺧﻂ ﺑﺘﻮش ﻛﻨﮕﺎﺷﻴﺖده‬‫ﻫﺮ ﺧﻄﺎى ﺳﻬﻮ ﺑﻮﻟﺴﻪ در ﻛﺘﺎب‬‫ﺣﻖ ﺑﻴﻠﻮر واﻟﻠﻪ اﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟﺼﻮاب‬‫ﻧﺴﺐﻧﺎﻣﻪ ﺷﺮﻳﻒ‬‫ﺣــﻤـــﺪ اﻟـــﻚ ﻳـــﺎ اﻟـــﻬـــﻰ ﻋـــﺎﻟـــﻢ‬‫ﻗﻴـﻠﺪﻳـــﻨـــﮓ ﺑـــﻨـــ ﻰ آدﻣـــﻰ ﻣـــﻜـــﺮم‬‫اﺷﻴـــﺄ‬‫ﻗﺎدرﻟﻴﻐﻴﻨﮕﻨـــﻰ؟ ﻗﻴـــﻠـــﻴـــﺐ ﻫـــﻮﻳـــﺪا‬‫ﻳﻮق اﻳﺮدى ﺻﺒﺎح و ﻛﻴﭽﻘـــﺮون ﻫﻢ‬‫ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻮق اﻳﺪى ﺑﻮ ﻛﺎف ﻧـــﻮن ﻫﻢ‬‫ﭘﺮﺗـــﻮ ﺳﺎﻟﻴـــﺐ اﻳـــﻼدﻳـــﻨﮓ ﲡـــﻼ‬‫ﺗﻮزﻣﺎك اوﭼـــﻮن اﺳﻐـــﻞ اﻳـــﻠﻪ ﺑــﺎﻻ‬‫اﺳﻤﻴﻨﮓ دﻳﺪﻳــﻨﮓ اﻧـــﻰ ﺑﻨﺪ ﻧـــﻮر‬‫ﻛﻢ ﺗـــﻮر ﻣﺤﻤـــﺪ اوﻟـــﺪى ﻣﻈـــﻬـــﻮر‬‫ﺑﺮدﻳﻨﮓ ﺑﻮ ﺳﻮز اﻳﻠﻪ ﺗﺎج ﻟـــﻮﻻك‬‫ﻟﻮﻻك ﳌــﺎ ﺧـــﻠـــﻌـــﺖ و اﻻﻓـــﻼك‬‫ﺳـــﺎﻗـــﻰ ﻣﻨﮕـــﺎ ﻗﻴـــﻞ ﻗﺪح ﺣﻮﻟﻪ؟‬‫ﺑﻮﻟــﺴـــﻮن اﻳﭽﻴـــﺪه ﻣـــﻰ دو ﺳـــﺎﻟـــﻪ‬‫ﭘﻴﺸـــﻢﻧـــﻰ‬‫ﻧﻮﺑﺖ ﺑﻴـــﻠﻪ ﻟﻄـــﻒ ﻗﻴـــﻞ ﻣﻴـــﻢﻧـــﻰ‬‫)‪ (62a‬ﺟﺎن ﻗﺎﺑﻰ ﻇﺎﻫﺮ اوﻟﻐـﺎى اﻧﺪﻳﻦ‬‫وﺣﺪت ﺳﻮزى ﻇﺎﻫﺮ اوﻟﻐﺎى اﻧﺪﻳـــﻦ‬‫ﺗﻴﻞ ﻃﻮﻃﻰﺳـــﻰ ﭼﺎﺗﻘﺎﻟﻴـــﺐ ﺷﻜـــﺮده‬‫ﺟـــﺎن ﺑﻠﺒﻠـــﻰ ﺳﺮاﺷﻴـــﺐ ﺳـــﭙـــﻬـــﺮده‬‫رﻳـــﺰش اوﻟــﻪ ُدّر ﻓـــﻴـــﺾ و ﻧـــﺎب‬‫رﺣﻤﺖ ﮔﻠﻴﺪﻳـــﻦ آﭼﻴـــﻠـــﻴـــﺐ ﺑـــﺎب‬‫ﻳﻮﻗﺪﻳﻦ ﺑﺎر اﻳـــﺪوب ﲤـــﺎم‬‫ﺳﻴﺮاب ﻗﻴﻠﻴـــﺐ رگ و‬‫‪346‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻓﻰ ﺑﺎﺑﻴـــﻜﻪ ﺑـــﺎب ﮔـــﻨـــﭻ اﻋـــﻈـــﻢ‬‫ﻓـــﻰ ُدّرﻳـــﻜــــــﻪ در ﺗــــــــــــﺎج‬‫آدم‬‫ﻓﻰ ﺗﺎﺟﻴﻜﻪ ﺳﻠـــﻄـــﻨـــﺖ ﭘـــﻨـــﺎﻫـــﻰ‬‫ﺑـــﺨـــﺎش رﺣـــﻤــــــﺖ‬‫اﻟــــــﻬــــــــــــﻰ‬‫رﺣﻤﺖ ﮔﻠﲔ ﻋﺴـــﺮﻳـــﻦ ﺷـــﻤﻴـــﻤـــﻰ‬‫درﻳـــﺎى ﻛـــﺮم در‬‫ﻳـــﺘـــﻴـــﻤــــــــــــﻰ‬‫ﺧﺎﺻـــﻴـــﺖ اوﺷﺒـــﻮ دردﻳـــﻦ اﺷـــﻴـــﺄ‬‫ادم ﺑـــﺎﺷـــﻴـــﻐـــﻪ ﻟـــﻘـــﺪ ﻛـــﺮﻣـــﻨــــــﺎ‬‫ﻳـﺎﻏﻴـــﺐ ﺣﺮم اوزره آب ﻧـــﻴـــﺴـــﺎن‬‫ﺑﻮ ﮔﻮﻫﺮ ﭘـــﺎك اوﻟـــﻘـــﻪ ﻧـــﻤـــﺎﻳـــﺎن‬‫ﻜـــﻪ ﺑـــﻠـــﺪى ﺑـــﺮورﻏﻪ ﺻـــﻨـــﺪوق‬‫ﻣ ّ‬‫ﺑﻮﳌﺎﻗـــﻐﻪ ﻋـــﺮب ﻋـــﺠـــﻢ ﺗـــﺼـــﺪوق‬‫ﻳﻠﺪا ﺗﻮﻧـﻰ ﺗﺎﻓـــﺘـــﻰ ﺑـــﻮ در ﭘـــﺎك‬‫زﻳﻨـــﺖ ﺗﺎﻓـﻴـــﺒـــﺎن زﻣـــﻴـــﻦ اﻓـــﻼك‬‫ﺑﻮ در ﺻﻮﻗـــﻰ ارا ﺗــﺎﻓﻴـــﺐ ﻛـــﻮچ‬‫دﻳﻦ ﺑﺤﺮﻳـــﻐﻪ ﻛـــﻴـــﺘـــﻮروب ﺗـــﻤـــﻮج‬‫ﮔﻮﻫﺮ ﺳﺎﻟﻴــﺐ اﻏﺰﻳـــﺪﻳـــﻦ ﺻـــﺪقﻻر‬‫ﻣﻨــﺴـــﻮخ اوﻟـــﺴﻪ ﻧﻴـــﭽـــﻪ ﺳـــﻠـــﻖﻻر‬‫)‪ (62b‬در ﻳﺘﻴـﻢ اوﻟـــﺪى در اﻋـــﻈـــﻢ‬‫ﺳﻠﻄـــﺎن رﺳـــﻞ ﻧـــﺎﺳـــﻠـــﺪى ﺣـــﺎﺗـــﻢ‬‫ﺟـــﺮس اﻣــ ـﻴـــﻦ اوﭼـــﻮن ﺑـــﻴــــــﻚ‬‫اﻳﺘـــﻮرﻏﻪ ﻛﻴﻠﻴـــﺐ ﻛـــﻼم‬‫ﻟـــﺒـــﻴـــﻚ‬‫اﺳـــﻼم ﺑﻮﻟـــﻮب ﺑﻠـــﻨـــﺪ ﻣـــﻘـــﺎﻣـــﻰ‬‫ﻧﺎﺑـــﻮد ﺑـــﻮﻟـــﻮب ﺧـﺘـــﻢ؟ ﻧـــﻈـــﺎﻣـــﻰ‬‫ﻳﺮ ﺻﺤﻨﻰ ﺗﺎﻓﻴﺐ ﳕﺎز اوﭼﻮن ﭘﺎك‬‫ﺟﺎﻳـــﺰ اوﻟـــﻮﻧـــﻮب ﲤــﻴـــﻤـــﻪ ﺧـــﺎك‬‫ﻫﺴـــﺮتده ﻣﺠﻮﺳـــﻰ ﺑـــﺮﻟــﻪ ﺗـــﺮﺳـــﺎ‬‫آﺗـــﺶ ﻛـــﺪهﺳـــﻰ ﺑـــﻴـــﻼن ﻛـــﻠﻴﺴـــﺎ‬‫ﻣـــﺤـــﻤـــﺪ‬‫ﺣﻤـﺪ‬‫اﳊـــﻤـــﺪ ﻟـــﻮا ﺷـــﻬـــﻰ‬‫ﻋﺮش اوزره ﭼﺎﻟﻴﻨﺪى ﻛـــﻮس‬‫ﻛﭽﻪ ﺳﺎرى ﻗﺒـــﻠـــﺘـــﻴـــﻦ ﻣـــﺤـــﺮاب‬‫اﻃـــﺮاﻓـــﻴﺪه ﻛـــﺎﻧـــﺠـــﻮم‬‫ﺷﻤـــﺸـــﻴـــﺮى ﻛـــﻴﻠـــﺪى ﺑـــﺎ اﺳـــﻼم‬‫ﻗــﺮان اﻧﮕـــﺎ ﳊـــﻆ ﳊـــﻆ ﭘـــﻴـــﻐـــﺎم‬‫ﻓـــﺘـــﺤـــﻨــــــﺎ‬‫ﺧﻴـــﺮ ﺑﻴــﻠـــﻪ ﻛﻌﺒـــﻪ ﻓـــﺘـــﺤـــﻰ اﻣـــﺎ‬‫ﺧﻮرﺷﻴـــﺪ ﺷﺮﻳـــﻌﺖ ﺑﻮﻟﺪى ﻣﻈـــﻬـــﺮ‬‫ﺷﻤﺸﻴﺮﻳﻨـــﻰ ﭼﻴـــﻜـــﺘـــﻰ آل ﺣـــﻴـ ــﺪر‬‫ﺟـــﺎن ﻧـــﻘـــﺪ ﻓـــﺪاى آل اﺣـــﻤـــــﺪ‬‫ﺑـــﺎشﻻر زﻫـــﻰ ﺻـــﺪﻗـــٌﻪ ﻣـــﺤـــﻤـــﺪ‬‫ﻫﺮ دﻟﺪه ُﻳﻮق اﻳﺮﺳـــﻪ ﻣﻬﺮ ﻧـــﺸـــﺎه‬‫ﻣﺤﺸﺮ ﻛﻮﻧـــﻰ آﻧـــﻰ ﺣـــﺎﻟــﻴـــﻐـــﻪ واه‬‫)‪ (63a‬ﻳﺎ رب ﻣﻴﻨﻰ ﻗﻴﻞ ﺗﻴﻠﻢﻧﻰ ﮔﻮﻳﺎ‬‫ﻧﻌـــﺘﻴـــﻦ دﻳـــﺮه ﺣـــﻀـــﺮت ﻧـــﺒﻴـــﻨـــﺎ‬‫ﻫﺮ ﺷــﺎم ﺧـــﺮوﺳﺪﻳـــﻦ دم اﻟـــﻤـــﺎى‬‫اوﻻدﻻرﻳـــﻐـــﻪ ﻣـــﺪح‬‫ﺗـــﻴـــﻨـــﻤــــــﺎى‬‫ﮔﺮﭼﻪ ﺗﻴﻠﻢ اوﻟـــﺴﻪ ﺧـــﻮن ﻗﻠـــﻢ ﻻل‬‫ﺗﻌﺮﻳــﻔـــﻐﻪ ﻟـــﺐ اﭼـــﺎى ﻣﻪ و ﺳـــﺎل‬‫ﮔﺮ ﺑـــﻮﻟـــﺴـــﻪ ﻋـــﻨـــﺎﻳـــﺖ اﻟـــﻬــــــﻰ‬‫ﻣﻘﺼﺪ ﺳﺎرﻳﺪﻳــﻦ آﭼـــﻴـــﻠـــﺴـــﻪ راﻫـــﻰ‬‫ﻧـــﺎزل اوﻟـــﻪ ﺳـــﻮره‬‫اﺻـــﺤـــﺎب‬‫‪347‬‬

‫‪Texts‬‬‫درﻳﺎى دﻟﻴـــﻢ اوزه ﺗـــﻮﺷـــﻮب ﻣـــﻮج‬‫ﺳـــﻮز اﳒﻤﻨﻴﻐﻪ ﻫـــﻢ ﻳـــﺘـــﻴـــﺐ اوج‬‫ﻓـــﺴــــــﺎﻧـــﻪ‬‫ﻣﻮﻧﺪاغ ﺳﻮزى ﻛﻴﻠﺘـــﻮروب ﺑـــﻴـــﺎﻧـــﻰ‬‫ﻃﻮﻃﻰ ﻛﺒﻰ ﺗﻴﻞ اﭼﻴـــﺐ ﺛـــﻨـــﺎﻏـــﻪ‬‫ﻣﺪح اﻳـــﺘـــﻐـــﺎﻟـــﻰ آل‬‫اﻧـــﺒـــﻴـــﺎﻏـــﻪ‬‫اوﻟـــﺪه دﻋـــﺎى ﺣـــﻀـــﺮت اﻳـــﺸـــﺎن‬‫ﺧﺎدمﻻرى ﺟـــﻨـــﺖ اﻳـــﭽـــﺮه رﺿـــﻮان‬‫ﺧـــﻮرﺷـﻴـــﺪ ﺷـــﺮق ﺣـــﻴـــﺎ؟ ﻋـــﺎﻟـــﻢ‬‫ﺗﺎج ﺳﺮى ﭘـــﺎك ﻣﺨـــﺪوم‬‫اﻋـــﻈـــﻢ‬‫ﺳﻴﺪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺟﻨـــﺎب ﻋﺎﻟـــﻰ‬‫ﺣﺴﺮت ﺷﻬـﻰ دور ﻫﻤـــﺎﻧـــﻰ ﺑـــﺎﻟـــﻰ‬‫ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮره ﺧﻮﺟـــﻢﻏــﻪ دﻟﺒﻨـــﺪ‬‫ﺟـــﺎن ﺑﺮﻟﻪ ﺳــ ـﻮﻳـــﺎر ﻋﺰﻳـــﺰ ﻓـﺮزﻧـــﺪ‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﻴـــﺪ اﻟﻠﻪ ﺗﻮره ﺧـــﻮﺟـــﻢﻏﻪ‬‫ﭘـــﺎﻛـــﻴـــﺰه ﻧـــﺒـــﻴـ ــﺮه‬‫ﻣـــﺤـــﺘـــﺮمﻏـــﻪ‬‫)‪ (63b‬اﻳﺸﺎن ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ ﺧﻮﺟﻢ اﻟﻎ ﺟﺪ‬‫اوز ﻋﺼـــﺮﻻرﻳـــﺪه ﻗﻄـــﺐ ﻣـــﺴـــﻨـــﺪ‬‫ﻣﻘـــﺎﻣـــﻰ‬‫ﻓـــﺮﻏـــﺎﻧﻪﻧـــﻰ ﺧﻠــﻘـــﻰ دور ﻏـــﻼﻣـــﻰ‬‫ﺑـــﻮل ﺑﻠﺒـــﻞ ﺑـــﺎغ ﺑﻬﺸـــﺖ ارﺷـــﺎد‬‫ﺗﻮرمﻏﻪ ﺑﻮﻟـــﻮر اﻳﻜـــﻨـــﭽـــﻰ‬‫اﺟـــﺪاد‬‫ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤـــﺪ ﺗــﻮرم ﻳـــﻮﻧـــﺲ ﺧـــﺎن‬‫ﮔـــﻬﻮاره اﻳﭽـــﻨﺪه ﻗـــﻄـــﺐ ﺑـــﻮﻟﻐـــﺎن‬‫دور‬‫ﺧﻮاﺟـــﻪ ﻛـــﻼن اﻧﮕـــﺎ ﻧـــﺎمور‬‫دور‬‫دﻳﻦ ﭘﻴﺸﻪﺳﻰ اﻳﭽﺮه دور ﻏﻀﻨــﻔﺮ‬‫‪507‬‬‫ﻣﻼح در ﻳـــﺘـــﻴـــﻤـــﻰ‬‫ﻏـــﻮث اﻟﺜﻘـــﻠﻴـــﻦ اﻳـــﺪى‬‫ﻛﻴﻢ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﲔ ﺧﻮﺟﻢ ﭘـــﺪر‬‫درﻳـــﺎى ﻃﺮﻳـــﻘـــﺖ اﻳﭽـــﺮه ﮔـــﻮﻫـــﺮ‬‫اﻓﻌـــﺎﻟـــﻰ ﺷﺮﻳـــﻌـــﺖ اوزره ﺻـــﺎدق‬‫ﺳـــﺠـــﺎدهده ﺻـــﺎﺣـــــــــﺐ‬‫ﻣﺸﻬـــﻮر ﺛ ﻤـــﺮﻗـــﻨـــﺪ اوزره ﻣﺴﻜـــﻦ‬‫دهﺑـــﻴـــﺪى دﻳﮕـــﺎن دﻫـــﻪده ﻣـــﺪﻓـــﻦ‬‫ﺗﺨـــﺖ اوﺳﺘﻴـــﺪه ﺷﻬـــﻴﻴـــﺎر ﻋـــﺎﻟـــﻢ‬‫ﺳﻠﻄـــﺎن ﺟﻨـــﺎب ﻣـــﺨـــﺪوم اﻋـــﻈـــﻢ‬‫ﻗﺒـــﻠﻪﮔﻬـــﻰ ﻏـــﻮث ﻗﻄـــﺐ ﻣﺴـــﻨـــﺪ‬‫ﺳﻴـــﺪ ﻣﻮﻻﻧـــﺎ ﺧـــﻮاﺟـــﻪﮔـــﻰ اﺣﻤـــﺪ‬‫ﺑﻮل اﺑﻦ ﺳﻴﺪ ﺟـــﻼل دﻳـــﻦ ﺧـــﺎن‬‫ﻣـــﻮﻟـــﻮد وﻻﻳـــﺖ اﺻـــﻠـــﻰ ﻛـــﺎﺳـــﺎن‬‫ﺑـــﻮل ﺣﻀـــﺮت ﻗﺒـــﻠﻪ ﺣـــﻘـــﻴـــﻘـــﺖ‬‫ﺳﻴـــﺪ ﺑﺮﻫـــﺎﻧﻴﺪﻳـــﻦ ﺟﻨـــﺎب ﺣـــﻀـــﺮ‬‫ﻧـــﺸـــﺎﻧـــﻪ‬‫دﻳـــﻮاﻧـــﻪ‬‫)‪ (64a‬اوﻻد رﺳـــﻮلدﻳـــﻦ‬‫ﻓـــﺮزﻧـــﺪ ﺳـــﻴـــﺪ اﻣـــﻴـــﺮ‬‫اﻟـــﺤﻮارق‬‫ﺑﺮﻫﺎﻧﻴﺪﻳـــﻦ ات ﻗﻠﻴـــﭻ ﻋﻤـــﻞ دور‬‫ﺳﻠﻄـــﺎنﻻر اﻳﭽﻨـــﺪه ﺑـــﻰ ﺑـــﺪل دور‬‫ﺗﺄرﻳــﺦ اﻳﺪى ﻳﺘـــﻰ ﻳـــﻮزده ﻳﺘﻤﻴـــﺶ‬‫ﻳﺘﻤﻴـــﺶ اوزه ﻳﺎﻧﻪ ﻳﺘـــﻰ ﺑـــﻮﳌﻴـــﺶ‬‫ﻳـــﺘـــﻰ‬‫ﺳﻪ ﺷﻨﺒﻪ ﻛﻮﻧﻰ ﺟـــﻬـــﺎندﻳـــﻦ اوﺗـــﻰ‬‫ﻗﺮﺑـــﺎن آﻳـــﻐـــﻪ ﻳـــﮕـــﺮﻣـــﻪ‬‫‪ :A 507‬ﻏﻈﻨﻔﺮ‬‫‪348‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻓﺮﻏـــﺎﻧﻪده اﺻﻠـــﻰ ﻣﻠـــﻚ اوزﮔـــﻨـــﺪ‬‫اول ﺷـــﺎه ﺟﻤـــﺎﻟﻴـــﺪﻳـــﻦﻏـــﻪ ﻓﺮزﻧـــﺪ‬‫ﺳﻴﺪ ﻛﻤﺎل اﻟﺪﻳﻦ ﻣﺠـﺬوب ﻣﺠﻨـــﻮن‬‫ﻣـــﺸـــﻬـــﻮر ﻟـــﻘـــﺐده اﺳـــﻢ ﻣـــﻮزون‬‫ﺑﻮل اﺑﻦ ﺳﻴـــﺪ ﺟﻤ ـــﺎل اﻟﺪﻳﻦ ﺧﺎن‬‫ﺑـــﻐـــﺪاد وﻻﻳـــﺘـــﻴـــﺪه‬‫ﺳـــﻠـــﻄــــــﺎن‬‫ﺑﻮل ﺷـــﺎه ﺣﺴﻴـــﻦ ﺳﻴـــﺪﻏﻪ ﻓـــﺮزﻧﺪ‬‫ﺳﻴــﺪ رﺿـــﻰ دﻳـــﺐ ﺣﺴﻨﻴـــﻪ دﻟـــﺒﻨﺪ‬‫ﺑـــﻮل اﺑـــﻦ ﺳﻴـــﺪ ﻣﺤﻤـــﺪى ﺷـــﺎه‬‫ﻫﻤـــﺮاه‬‫ﺑـــﻮل اﺑـــﻦ ﺟﻨـــﺎب ﺳﻴـــﺪ‬‫اﻟﻴﺎس اﻳـــﻠﻪ ﺧﻀـــﺮ داﻳـــﻢ‬‫اﺣﻤـــﺪ‬‫ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ ﺟﻨـــﺎب اﻳـــﺮور ﺟـــﺪ‬‫ﺑﻮل اﺑﻦ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪ }اﻟﻠﻪ{ اﻓـــﻀـــﻞ‬‫ﺑﺎرﮔـــﺎه ﺳﻴـــﺎدت اﻳﭽـــﺮه‬‫ﻣﻔﺼـــﻞ؟‬‫)‪ (64b‬ﺳﻴﺪ ﺷﻬﻰ اﻋﺮج اوﻏﻠـــﻰ آرى‬‫ﺟـــﺎن ﮔﻮﻫـــﺮى ﻣﻘﺪﻣـــﻴـــﻦ ﻧـــﺜـــﺎرى‬‫ﺳﻴـــﺪ اﺑـــﻰ ﻃـــﺎﻟـــﺐ اﺗـــﺎ ارﺷـــﺪ‬‫ﺳﻴﺪ ﻣﻮﺳـــﻰ رﺿـــﺎ ﻣﻘﺎﻣـــﻰ ﻣﺸﻬـــﺪ‬‫ﺑـــﻮل اﺑـــﻦ اﻣـــﺎم ﻣﻮﺳـــﻰ ﻛـــﺎﻇـــﻢ‬‫ﻣﺪﺣـــﻰ ﺑﻴـــﺰه اوز و ﺷـــﺐده‬‫ﻻزم‬‫ﺑﻐـــﺪاد ﺷﺮﻳـــﻒ اﻳﭽﻨـــﺪ ﻣـــﺪﻓـــﻮ ن‬‫ﻫﺎرون رﺷﻴﺪ اﻣﺮ اﻳﻠﻪ ﺗﻮﻛﻮب‬‫ﺧﻮن‬‫ﺻـــﺎدق‬‫آﻟﺘـــﻨـــﭽـــﻰ اﻣـــﺎم اوﻗـــﻮر ﺧـــﻼﻳـــﻖ‬‫ﻗﺒﻠﻪﮔﻬـــﻰ ﺟـــﻌـــﻔـــﺮ اﺑـــﻦ‬‫ﺑﻮﻟﺪى ﺷﻬـــﻴـــﺪ اﺧــﺮ اول رﺿـــﻴـــﻪ‬‫روﺿـــﻪﻻرى ﺟـــﻨـــﺖ‬‫اﻟـــﺒـــﻘـــﻴـــــــــﻪ‬‫ﺑﻮل ﻗﻴـــﻤـــﺖ ﺑـــﻰ ﺑـــﻬـــﺎ ﺟـــﻮﻫـــﺮ‬‫ﺷ ـ ـ ـ ﻤ ـ ـ ـ ﻊ ﺣ ـ ـ ـ ﺮ م ا ﻣ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺎ م‬‫ﺑـــﺎﻗــــــــــــﺮ‬‫ﺑﻮل ﮔﻮﻫﺮى ﻗﻠـــﺰﻣـــﻰ ﺣـــﺴـــﻴـــﻨـــﻰ‬‫ﻣـــﺎه ﺑـــﻠـــﻜـــﻰ اﻣــ ــــﺎم زﻳـــﻨـــﺘــــــﻰ‬‫ذوق دل زﻳـــﻦ اﻟـــﻌـــﺎﺑـــﺪﻳـــﻦ دور‬‫ﻟﻌــﻞ ﻳـــﻤـــﻨـــﻰ ﺣـــﺴـــﻨـــﻰدﻳـــﻦ دور‬‫ﭘـــﻴـــﻤـــﺒـــﺮ‬‫ﮔﻠـــﻰ ﻏـــﻨـــﭽﻪ ﺑـــﻮﺳـــﺘـــﺎن ﺣـــﻴـــﺪر‬‫آل ﺷـــــــــﺮف رﺳـــــــــــــــﻮل اﻟـــﻠـــﻪ‬‫ﻧـــﻮر اﻟـــﺒـــﺼـــﺮى ﻛـــﻴـــﺰى درﮔــــــﺎه‬‫)‪ (65a‬ﺧﻴـــﺮ ﻧـــﺴـــﺄ ام اﻟـــﺴـــﻴـــﺎدت‬‫ﻧـــﺎم ﻓـــﺎﻃـــﻤـــﻪ ﺧـــﺎﺗـــﻮن ﻗﻴـــﺎﻣـــﺖ‬‫اول ﺑﻨﺖ ﺧﺪﻳـــﺠﻪ زوج ﺣـــﻀـــﺮت‬‫اﺳـــﺮار رﺳـــﻮلﻏـــﻪ اﻧـــﺲ اﻟـــﻔــــــﺖ‬‫دﻋـــﺎدﻳـــــــــﻦ‬‫ﻛﻴﻠﮕﺎن ﻧﻴـــﭽﻪ ﻣـــﺮﺗـــﺒـــﻪ ﺧـــﺪادﻳـــﻦ‬‫ﺑﺮ ﻛـــﻮن دﻳـــﺪﻳـــﻼر رﺳـــﻮل اﻛـــﺮم‬‫ﺟﺎﻧﻴـــﻢﻏـــﻪ اﻳـــﺮور ﺧﺪﻳـــﺠﻪ ﻣـــﺤـــﺮم‬‫ﺑﻄﺤﺎ؟ ﻗﻮﻣﻴـــﻐﻪ ﻳـــﻮز اوچ ﺑـــﺮاﺑـــﺮ‬‫ﻣـــﺤـــﺸـــﺮ‬‫ُدر و ﻣـــﻰ ﺳـــﺎﻏـــﺮى‬‫اﻳـــﺎت اﺳـــﻼم اﻟـــﻎ‬‫ﻓﺎﻃـــﻤﻪ ﺑﻴـــﻠﻪ ﺧﺪﻳـــﺠﻪ‬‫ﺑـــﻮﻟـــﻐﺎﻧـــﺪه ﻗﻴﺎـــم روز‬‫اوﻟـــﺴـــﻮن‬‫اﻣـــﺖﻻرﻳـــﻤـــﻰ ﺷـــﻔـــﺎﻋـــﺘـــﻰ ﭼـــﻮن‬‫ﻫﻤـــﺖ ﻛﻤـــﺮﻳـــﻦ ﺑﻴﻠـــﻐﻪ ﺑـــﺎﻏـــﻼب‬‫ﻋﺎﺻﻰﻧﻰ ﻃﻠــﺐ ﻗﻴـــﻠﻮر ﺳـــﻮراﻏـــﻼب‬‫‪349‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺣﻖ اﻣﺮ ﺑﻴﻼن ﻗﻴـــﻠـﻮر ﺷـــﻔـــﺎﻋـــﺖ‬‫ﺑﺎﺷـــﻼر ﻫﻤﻪﺳﻴـــﻦ ﺑﺴـــﻮى‬‫ﺧﺎﺗـــﻮن ﻗﻴـــﺎﻣﺖ اوﺷـــﺒـــﻮ ﻣــﻌـــﻨـــﻰ‬‫ﻣﺤﺎﻣـــﻰﻻره رﻫﺒـــﺮ اوﻟـــﺪى ﻳﻌـــﻨـــﻰ‬‫اوﺗـﻮز اﻳـــﻜـــﻰ ﻳـــﺎ اوچ اﺗـــﻪ ﺑﺮﻟﻪ‬‫ﺑﻴـــﻮاﺳـــﻄـــﻪ ﺑـــﻮﻳـــﻠـــﻪ اﻧـــﻪ ﺑـــﺮﻟـــﻪ‬‫ﺣﻀﺮتﻏﻪ ﻧﻴـــﺎ و ﻧﺴــﺐﻻرى ﭘــﺎك‬‫ﻣـــﻮﻧـــﺪاغ دﻳـــﺪى راوﻳــــــﺎن ادراك‬‫)‪ (65b‬ﻳﺎ رب ﻫﻤﻪ اول اﺑﺎ و اﺟﺪاد‬‫اﻣـــﺖﻻرى اوزره ﭘـــﺮى اﺳـــﺘـــﺎد‬‫ارواحﻻرﻳﻨـــﻰ رﺣﻤﺖ اﻳﺘﻜﻴـــﻞ‬‫ﻣﺮﻗﺪﻻرﻧﻰ اﻧﻰ ﺟﻨﺖ اﻳﺘﻜﻴﻞ‬‫‪۱۳۰۶‬‬‫روﺿﺔ اﻻﻧﺴﺎب دور ﻧﺎم ﻛﺘﺎب‬‫اوﻗﻮﻏﺎنﻻر ﺑﻬﺮه آﻟﻮر ﻫﻢ ﺛﻮاب‬‫‪ :AB 508‬اوﺳﺘﺎد‬‫‪350‬‬‫ﺟـــﻨـــﺖ‬‫‪508‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫‪2. Hagiography of Walī khān tūra‬‬‫}‪(1b){3b‬‬‫ﺑﺴﻢ اﻟّﻠﻪ اﻟﺮّﺣﻤﻦ اﻟﺮّﺣﻴﻢ‬‫ﺣـﻤﺪ و ﺳـﭙﺎس ﺷـﻜﺮ و ﺳـﺘﺎﻳـﺶ ﺑـﻰ ﻗـﻴﺎس اول ﺻـﺎﻧـﻊ اﺷـﻴﺎﻏـﻪ‪ 1‬و ﺧـﺎﻟـﻖ ﺑـﻰ ﻫـﻤﺘﺎﻏـﻪ ﻛـﻴﻢ‬‫ﻛـﺎف و ﻧـﻮن ﺗـﺮﻛـﻴﺒﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻋـﺎﻟـﻢ دﻳـﻮاﻧـﻰﻧـﻴﻨﮓ ﻧـﺎﻇـﻤﻰ اﻳـﺮﻣـﻴﺶ و ﺛـﻨﺎى ﺑـﻴﻐﺎﻳـﺖ و آﻓـﺮﻳـﻦ ﺑـﻰ‬‫ﻧـﻬﺎﻳـﺖ اول ﭘـﺎدﺷـﺎه ﻟـﻢ ﻳـﺰلﻏـﻪ ﻛـﻴﻢ ﺑـﻮ اﻳـﻜﻰ ﺣـﺮف ﺗـﺮﺗـﻴﺒﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻮﻧـﲔ ﻣﺠـﻤﻮﻋـﻪﺳـﲔ‪(2a) 2‬‬‫ﻋﺪم ﺗﻨﮕﻨﺎىدﻳﻦ وﺟﻮد ﺻﺤﺮاﺳﻴﻐﻪ ﻛﻴﻠﺘﻮرﻣﻴﺶ‪.‬‬‫ﻧﻈﻢ‬‫ﻳﻮز ﺣﻤـﺪ ﺛﻨـﺎ ﺧﺪاى ﺑﻰ ﻫﻤﺘـﺎﻏﻪ‬‫ﻣﻌﺒــــﻮد ﺟﻬـــﺎن ﺻـﺎﻧـــﻊ اﺷﻴـــﺎﻏﻪ‬‫درﻳﺎﻧﻰ روان و ﻳﺮﻧﻰ ﺳﺎﻛﻦ ﻳﺮاﺗﻴﺐ‬‫ﺑـﺮدى ﺣﺮﻛــﺎت ﻃﺎرم ﺧــﻀــﺮاﻏﻪ‬‫و درود }‪ {4a‬ﻧﺎﻣﻌﺪود اول ﻣﺤﺒﻮب ﻋﺎﻗﺒﺖ ﻣﺤﻤﻮدﻏﻪ ﻛﻴﻢ‬‫ﻧﻈﻢ‬‫ﻃﻔﻴﻠﻴـﺪﻳــﻦ ﺑﻮﻟـﻮب ﻋﺎﻟـــﻢ ﺑﻨـــﺎﺳﻰ‬‫اﻳـﺮور ﺟﻤــﻠﻪ‪ 3‬ﻧﺒـﻰﻻر ﭘﻴـﺸـــﻮاﺳﻰ‬‫اﻣــــﺎم اّوﻟﻴــــﻦ آﺧــﺮﻳــﻦ ‪ 4+‬دور‬‫ﺻﻔــﺎﺗــﻰ رﺣﻤــًﺔ ﻟﻠﻌـــﺎﳌﻴــﻦ دور‬‫ﻧـﺒــﻮّت ﭼـﺮﺧـﻴــﻨﻰ ﺑــﺪر ﻣـﻨـﻴـــﺮى‬‫رﺳﺎﻟﺖ ﻣﻠﻜﻴﻨﻰ )‪ (2b‬ﺻﺎﺣﺐ ﺳﺮﻳﺮى‬‫ﻋ ـﺎﻟ ـﻢ و آدمﻧ ـﻴﻨﮓ وﺟ ـﻮدى اﻧ ـﻴﻨﮓ وﺟ ـﻮدى ﻃ ـﻔﻴﻠﻴﺪﻳ ـﻦ ﻣ ـﻮﺟ ـﻮد‪ ،‬ﻋ ـﺪم و وﺟ ـﻮد ﺑ ـﻮد و‬‫ﻧﺎﺑﻮدﻳﺪﻳﻦ اول ﻣﻘﺼﻮد‪.‬‬‫ﻧﻈﻢ‬‫ﻣﺤﺒــﻮب ﺧﺪاوﻧﺪ رﺳــﻮل ﺛـﻘـﻠﻴــﻦ‬‫ﻣﻘﺼــﻮد ﺟﻬــﺎن ﺷــﺎهوار ﻛﻮﻧـﻴـﻦ‬‫ﻗـﺮﻳـﺸـــﻰ‬‫ﻣـﺎه ﻓﻠـﻚ ﻗﺪر اﻣـــﺎم ﺣﺮﻣﻴـــﻦ‬‫ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ و ﻋﻠـﻰ آﻟـﻪ و اﺻﺤﺎﺑـﻪ‬‫اﻟﻄﻴﺒﻴـــﻦ اﻟﻄـﺎﻫـﺮﻳـــﻦ اﺟﻤﻌﻴـــﻦ‬‫اﻧـﻰ زﻛـﻰ ﻫـﺎﺷـﻤـــﻰ‬‫‪ 1‬اﺷﻴﺎ ‪ 2‬ﻣﺨﻤﻮﻋﻪﺳﲔ‬‫‪ 3‬ﺑﺮﭼﻪ ‪ :AB 4‬آﺧﺮﻳﻦ‬‫‪351‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺧـﺼﻮﺻـﺎ ﺗـﻮرت ﻳـﺎر ﺑـﺮ ﮔـﺰﻳـﺪهﻻرى ﻛـﻴﻢ ﻫـﺮ ﻗﻴﺴـﻰﻻرى ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻛـﺮم ﺻـﻠﻰ ااﻟـﻪ‬‫ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢﻧـﻴﻨﮓ )‪ (3a‬ﺷـﺮﻳـﻌﺖﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﺗـﻮرت رﻛـﻨﻰ اﻋـﻈﻤﻰ دورﻻر‪ ،‬اّول ﺣـﻀﺮت اﺑـﺎ‬‫ﻰ اﻣـﻮاﻟـﲔ ‪+‬‬
‫ﺑـﻜﺮ ﺻـﺪﻳـﻖ رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪ }‪ {4b‬ﻛـﻴﻢ ﺻـﺪاﻗـﺖ ﻣـﻴﺪاﻧـﻰده ﺧـﺎﳕﺎﻧـﲔ و ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫‪5‬‬‫ﺟـﺎﻧـﲔ ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل* ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ]ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ[‪#‬ﻧـﻴﻨﮓ ﻣـﺒﺎرك ﻗـﺪمﻻرﻳـﻐﻪ ﻧـﺜﺎر ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪،‬‬‫ﺠﺎرﻻرﻏـﻪ‬‫اﻳـﻜﻨﭽﻰ ﺣـﻀﺮت ﻋـﻤﺮ ﻓـﺎروق ﻛـﻴﻢ رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪ ﺳـﻴﺎﺳـﺖ درّهﺳـﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـّﻔﺎر و ﻓـ ّ‬‫ادب ﺑـﺮﻳـﺐ ﺷـﺮﻳـﻌﺖ رﺳـﻮل اﻟـّﻠﻪﻏـﻪ زﻳـﻨﺖ و روﻧـﻖ ﺑـﺮدﻳـﻼر‪ ،6‬اوﭼـﻮﻧـﭽﻰ ﺣـﻀﺮت ﻋـﺜﻤﺎن ذى‬‫اﻟـﻨﻮرﻳـﻦ )‪ (3b‬رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪ ﻛـﻴﻢ ﻣـﻌﺪن ﺣـﻠﻢ و ﺣـﻴﺎ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ ،‬ﺗـﻮرﺗـﻮﻧـﭽﻰ اول ﺷـﻴﺮ‪ #‬ﺑـﻴﺸﻪ‬‫ﺷـﺠﺎﻋـﺖ و اول رﻫـﻨﻤﺎى اﻫـﻞ ﺗـﻮﻛـﻞ و ﻗـﻨﺎﻋـﺖ ﻣـﻌﺪن ﺟـﻮد ﺳـﺨﺎوت و ﻣـﻨﺒﻊ ﻋـﻠﻢ و ﺟـﻼﻟـﺖ‪ 7‬اﺑـﻦ‬‫ﻋـّﻢ رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪ ]ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ[* اﻋـﻨﻰ ﺣـﻀﺮت ﺷـﻴﺮ ﺧـﺪا ﻣـﺮﺗـﻀﻰ ﻋـﻠﻰ ﻛـﺮم اﻟـﻠﻪ وﺟـﻬﻪ‬‫ﻛـﻴﻢ ﺟـﻨﮓ ﻛـﻮﻧـﻼرﻳـﺪه ذو اﻟـﻔﻘﺎر ﺧـﻮن آﺷـﺎمﻻرى ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﺎﻓـﺮﻻرﻧـﻰ ﺑـﺎﺷـﻴﻨﻰ ﺗـﻨﻴﺪﻳـﻦ ﺟـﺪا ﻗـﻴﻠﻮر‬‫اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ ﲢﻴﺖ و ﺳـﻼم روح ﭘـﺮ ﻓـﺘﻮح }‪ {5a‬ﺣـﻀﺮت )‪ (4a‬اﻣـﺎم ﺣـﺴﻦ رﺿـﺎ و ﺣـﻀﺮت‬‫اﻣـ ـﺎم ﺣﺴـ ـﲔ ﺷﻬـ ـﻴﺪ دﺷـ ـﺖ ﻛـ ـﺮﺑـ ـﻼﻏـ ـﻪ ﺑـ ـﻮﻟـ ـﺴﻮﻧـ ـﻜﻴﻢ ﻫـ ـﺮ اﻳـ ـﻜﻰﻻرى ﺑﻬﺸـ ـﺖ ﺑـ ـﺎﻏـ ـﻰﻧـ ـﻴﻨﮓ‬‫ﻳﮕﻴﺘﻼرىﻧﻴﻨﮓ ﭘﺎدﺷﺎﻫﻰ دورﻻر‪ ،8‬رﺿﻮان اﻟﻠّﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻋﻠﻴﻬﻢ اﺟﻤﻌﲔ‪.‬‬‫اﻣـﺎ ﺑـﻌﺪ ﺑـﻴﻠﮕﻴﻞ و آﮔـﺎه ﺑـﻮﻟـﻐﻴﻞ ﻛـﻴﻢ آﻳـﺖ و ﺣـﺪﻳـﺚدﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻧـﻴﻨﮓ‬‫ﺳـﻮزﻻرﻳـﻨﻰ اﻳﺸـﻴﺘﻤﺎكﻧـﻴﻨﮓ ﺛـﻮاﺑـﻰ ﺑﺴـﻴﺎر دور و ﺳـﻴﺪ ﺻـﺤﻴﺢ اﻟﻨﺴـﺐﻻر ﻛـﺮاﻣـﺎتﻻرى‪ 9‬و‬‫ﺧ ـﺎرق ﻋ ـﺎدتﻻرىﻧ ـﻴﻨﮓ‪ 10‬اﺧ ـﻼص ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ اﻳﺸ ـﻴﺘﺴﻪ‪ ،‬ﻧ ـﻴﭽﻪ‪ 11‬ﻓ ـﺎﻳ ـﺪهﻻر )‪ (4b‬و ﻣ ـﻨﻔﻌﺖﻻر‬‫ﺣـﺎﺻـﻞ ﺑـﻮﻟـﻮر‪ .‬اوّل اوﻟـﻜﻴﻢ ﻃـﺎﻟـﺐ ﻣـﺮﻳـﺪﻻر اﻳﺸـﻴﺘﺴﻪ‪ ،‬ﻃـﻠﺒﻰ زﻳـﺎده ﺑـﻮﻟـﻮر و ﻫـﻤﺘﻰ ﻗـﻮى ﺑـﻮﻟـﻮر‪.‬‬‫اﻳ ـﻜﻨﭽﻰ اوﻟ ـﻜﻪ اﮔ ـﺮ ﻛﺸ ـﻰﻧ ـﻰ ﻛ ـﻮﻧ ـﮕﻠﻴﺪه ﻏ ـﺮورى‪ 12‬و دﻣ ـﺎﻏ ـﻴﺪه ﻛ ـﺒﺮى و دﻋ ـﻮاﺳ ـﻰ ﺑ ـﻮﻟ ـﺴﻪ‪،‬‬‫ﺑـﻮﻻرﻧـﻴﻨﮓ ﺳـﻮزﻻرى ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻴﺪهﮔـﻰ ﻛـﺒﺮﻳـﻨﻰ ﺳـﻨﺪوروب‪ #‬و دﻋـﻮاﺳـﻴﻨﻰ ﺑـﺎﻃـﻞ ﻗـﻴﻠﻮر و اوز‬‫ﻧﻔﺴـﻴﻨﻰ ﻳﺨﺸـﻰ و ﳝﺎﻧـﻴﻨﻰ }‪ {5b‬اوزﻳـﮕﺎ ‪ 13+‬ﻛـﻮرﺳـﺎﺗـﻴﻠﻮر و ﺧـﺪا ﻳـﻮﻟـﻴﻐﻪ اﺧـﻼص ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻴﺮار و‬‫ﻛﻮر ﺑﺎﻃﻦ ﺑﻮﻟﺴﻪ‪ ،‬ﺑﺎﻃﻨﻰ‪ 14‬ﻛﻮزى آﭼﻴﻠﻮر‪ ،‬ﻛﻮﻧﮕﻠﻰ ﻣﺼﻔّﺎ و روﺷﻦ ﺑﻮﻟﻮر‪.‬‬‫ﺣـ ـﻀﺮت )‪ (5a‬رﺳـ ـﻮل اﻛـ ـﺮم ﺻـ ـﻠﻰ اﻟـ ـﻠﻪ ﻋـ ـﻠﻴﻪ و ﺳـ ـﻠﻢ اﻳـ ـﺘﻴﺒﺪورﻻر‪ 15‬ﻛـ ـﻴﻢ ﻋـ ـﻨﺪ ذﻛـ ـﺮ‬‫اﻟـﺼﺎﳊﲔ ﺗـﻨﺰل اﻟـّﺮﺣـﻤﺔ‪ .‬ﺗـﺮﺟـﻤﻪﺳـﻰ اوﻟـﻜﻴﻢ ﺳـﻴﺪﻻرﻧـﻴﻨﮓ ذﻛـﺮى ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﻳـﺮﮔـﺎ رﺣـﻤﺖ ﻳـﺎﻏـﺎر‪.‬‬‫‪ :B 5‬ﺟ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻤﻠﻪ‬‫‪ 6‬ﺑﺮدى ‪ 7‬ﺟﻼدت ‪ 8‬دورﻻر ‪ 9‬ﻛﺮاﻣﺎﺗﻰﻻرى‬‫‪ 11‬ﻧﻴﭽﻨﺪ ‪ 12‬ﻏﺮور ‪ :A 13‬اوزﻳﮕﺎ‬‫‪352‬‬‫‪ 14‬ﺑﺎﻃﻴﻨﻰ‬‫‪ 15‬اﻳﺘﻴﺐﻻر‬‫‪ 10‬ﻋﺎداتﻻرىﻧﻴﻨﮓ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫]اوﻻد ﺳـ ـﻴّﺪﻻرﻧـ ـﻴﻨﮓ[‪ 16‬ذﻛـ ـﺮى ﺑـ ـﻮﻟـ ـﻐﺎن ﻳـ ـﺮﮔـ ـﺎ رﺣـ ـﻤﺖ ﻳـ ـﺎﻏـ ـﺴﻪ‪] ،‬ﺷـ ـﺎﻳـ ـﺪ ﻛـ ـﻪ[* اﺷـ ـﻴﺘﻜﺎن‬‫ﻛﻴﺸﻰﻻر ﻫﻢ رﺣﻤﺖدﻳﻦ ﻣﺤﺮوم ﻗﺎﳌﺎﻏﺎﻳﻼر‪.‬‬‫و ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮدﻳـﻦ ﻧـﻘﻞ ﻗـﻴﻠﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻫـﺮ ﻛﻴﺸـﻴﻜﻴﻢ ﺣـﻀﺮت* ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﻣـﺼﻄﻔﻰ ]ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ[*ﮔـﺎ اﳝﺎن ﻛـﻴﻠﺘﻮرﮔـﺎن ﺑـﻮﻟـﻐﺎن ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪ ،‬اوﻻدﻻرﻳـﮕﺎ )‪(5b‬‬‫اﺧ ـ ـﻼص‪ 17‬و اﻋ ـ ـﺘﻘﺎدى ﺑ ـ ـﻮﳌﺎﺳ ـ ـﻪ‪ ،‬در ﺣ ـ ـﻘﻴﻘﺖ ﭘ ـ ـﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻ ـ ـﻠﻰ اﻟ ـ ـﻠﻪ ﻋ ـ ـﻠﻴﻪ و ﺳ ـ ـﻠﻢﮔ ـ ـﺎ اﳝﺎن‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮرﻣﮕﺎن ﺑﻮﻟﻐﺎى‪.‬‬‫ﺣـﻀﺮت* اﻣـﺎم ﺷـﺎﻓـﻌﻰ رﺣـﻤﺔ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ اﻫـﻞ ﺑـﻴﺖﻧـﻰ }‪ {6a‬ﻏـﺎﻳـﺘﻴﺪﻳـﻦ ﺗـﺎﺷـﻘﺎرى ﺗـﻮﻻدﻳـﻦ‬‫ﺗـﻮﻻ دوﺳـﺖ ﺗـﻮﺗـﻘﺎﻧـﻼرﻳـﺪﻳـﻦ راﻓـﻀﻰ دﻳـﺐ زﻧـﺪاﻧـﻐﻪ ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺣـﻀﺮت اﻣـﺎم ﺷـﺎﻓـﻌﻰ ]رﺣـﻤﺔ‬‫اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ[* ﺑﻮ ﺑﺎﺑﺪه ﺷﻌﺮ اﻳﺘﻴﺐ دورﻻر‪ .‬اول ﺷﻌﺮ ﺑﻮ ﺗﺮور‪.‬‬‫ﺷﻌﺮ‬‫ﻟﻮﻛـﺎن رﻓﻀــًﺎ ﺣـــﺐّ آل ﻣـﺤـّﻤـــﺪ‬‫ﻓﻠﻴﺸﻬــﺪ اﻟﺜـﻘــﻼن اﻧﻰ راﻓـــﺾ‬‫)‪ (6a‬ﺗﺮﺟﻤﻪﺳﻰ ﺑﻮ دور‪.‬‬‫ﺑﻴﺖ‬‫دوﺳﺖ ﺗﻮﲤﺎق رﻓـﺾ اﮔﺮ ﺑﻮﻟــﺴﻪ ﻣﺤﻤــﺪ آﻟﻴــﻨﻰ‬‫‪18‬‬‫ﺲ ﺟﻦ ُﮔﻮاه ﺑﻮﻟﻐﻴﻞ ﻛﻪ ]ﻣﻦ ﻣﻦ[‪ 19‬راﻓﻀﻰ‬‫ﺟﻤﻠﻪ اﻧ ُ‬‫اﻧـ ـﺼﺎف و ﻣﺴـ ـﻠﻤﺎﻧـ ـﭽﻰﻟـ ـﻴﻎ اوﻟـ ـﺪور ﻛـ ـﻪ ﺣـ ـﻀﺮت ]رﺳـ ـﻮل اﻛـ ـﺮم[* ﺻـ ـﻠﻰ اﻟـ ـﻠﻪ ﻋـ ـﻠﻴﻪ و‬‫ﺳـﻠﻢﻧـﻴﻨﮓ ﺻـﺤﺎﺑـﻪﻻرى و ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻨﻰ اوز اوروﻧـﻼرﻳـﺪه ﺑـﻴﻠﮕﻴﻞ ﺗـﺎ ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﺧـﺎﻟـﺺ ﺑـﻮﻟـﻮب‬‫دﻧﻴﺎ و آﺧﺮتﻧﻰ ﻋّﺰت آﺑﺮوﻳﲔ ﺗﺎﺑﻘﺎىﺳﻦ‪.‬‬‫و ﺣـﻀﺮت رﺳـﺎﻟـﺖ ﭘـﻨﺎﻫـﻰ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻳـﺘﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ )‪] (6b‬ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ‬‫ﻋـﻠﻴﻪ اﻟﺴـﻼم[* اﻛـﺮﻣـﻮا اوﻻدى اﻟـﺼﺎﳊﲔ ﻟـﻠﻪ واﻟـﻄﺎﳊﲔ ﻟـﻰ‪ .‬ﻣـﻌﻨﻰﺳـﻰ اوﻟـﻜﻴﻢ ﺣـﻀﺮت ﭘـﻴﻐﻤﺒﺮ‬‫ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ }‪ {6b‬اﻳـﺘﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ اﻛـﺮام ﻗـﻴﻠﻴﻨﮓﻻر و ﻋـﺰﻳـﺰ ﺗـﻮﺗـﻮﻧـﮕﻼر ﻣـﻨﻴﻨﮓ‬‫اوﻻدﱘﻧـﻰ ﺻـﺎﻟـﺢﻻرﻳـﻨﻰ ﺧـﺪا اوﭼـﻮن و ﻃـﺎﻟـﺢﻻرﻳـﻨﻰ ﻣـﻨﻴﻨﮓ اوﭼـﻮن‪ .‬ﭘـﺲ ﻣـﻮﻧـﺪاغ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪ ،‬ﻫـﺮ‬‫‪ 16‬و ﺳﻴﺪﻻر و اوﻻدﻻر‬‫‪ 17‬اﺧﻼﺻﻰ‬‫‪ 18‬آلﻧﻰ ‪ 19‬ﻣﲔ ﻣﲔ‬‫‪353‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛـﻴﻤﻰ ‪ 20+‬ﺳـﻴﺪﻻرﮔـﺎ اﺧـﻼص ﻗـﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬اﻳـﻜﻰ دﻧـﻴﺎدا ﺧـﺎر ﺑـﻮﳌﺎس و آﺧـﺮتده ﭘـﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ‬‫ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢﻧـﻴﻨﮓ ﺷـﻔﺎﻋـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﺳـﺰاوار ﺑـﻮﻟـﻐﺎى )‪ (7a‬و ﺑـﻮﻻردﻳـﻦ ﻫـﺮ اﻳـﺶ ﻇـﺎﻫـﺮ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪،‬‬‫ﻋﲔ ﻛﺮاﻣﺖ دور‪ .‬ﻫﺮ ﻛﻴﻢ اﻧﻜﺎر ﻗﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻖﻟﻴﻎ ﻧﺸﺎﻧﻪﺳﻰ دور‪.‬‬‫ﻛـﺘﺎب ﺷـﺮف اﻟـﻨﺒﻮتده ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ ﻋـﻠﻴﻪ ]اﻟـﺼﻠﻮاة و[* اﻟﺴـﻼم‬‫اﻟـﻨﺠﻮم اﻣـﺎن ﻻﻫـﻞ اﻟـﺴﻤﺎء و اﻫـﻞ اﻟـﺒﻴﺘﻰ‪ 21‬اﻣـﺎنُ ﻻﻫـﻞ اﻻرض ﻓـﺎذا ذﻫـﺐ اﻟـﻨﺠﻮم اﺗـﻰ ﻻﻫـﻞ‬‫اﻟـﺴﻤﺎء ﻣـﺎ ﻳـﻮﻋـﺪون و اذا ذﻫـﺐ اﻫـﻞ ﺑـﻴﺘﻰ اﺗـﻰ ﻻﻫـﻞ اﻻرض ﻣـﺎ ﻳـﻮﻋـﺪون‪ .‬ﻣـﻌﻨﻰﺳـﻰ اوﻟـﻜﻴﻢ‬‫ﺣ ـﻀﺮت ﻣﺤ ـﻤﺪ ﻣ ـﺼﻄﻔﻰ ﺻ ـﻠﻰ اﻟ ـﻠﻪ )‪ (7b‬ﻋ ـﻠﻴﻪ و ﺳ ـﻠﻢ اﻳ ـﺘﻴﺐ دورﻻر ﻛ ـﻴﻢ ﻳ ـﻮﻟ ـﺪوزﻻر }‪{7a‬‬‫]آﺳـ ـﻤﺎن اﻫـ ـﻠﻰ[‪22‬ﻧـ ـﻴﻨﮓ اﻣـ ـﺎﻧـ ـﻴﺪورﻻر ]و ﻣـ ـﻨﻴﻨﮓ اﻫـ ـﻞ ﺑـ ـﻴﺘﻢ ﻋـ ـﺎﻟـ ـﻢ ﺧـ ـﻠﻘﻰ و ﻳـ ـﺮ ﻳـ ـﻮزﻳـ ـﻨﻰ‬‫اﻣـﺎﻧـﻴﺪور[*‪ .‬ﭼـﻮن ﻳـﻮﻟـﺪوزﻻر ﭼـﺮاﻏـﻰ آﺳـﻤﺎن ﻓـﺎﻧـﻮﺳـﻴﺪﻳـﻦ اوﭼـﺴﻪ‪ ،‬ﻗـﻴﺎﻣـﺖ ﺑـﻮﻟـﻐﻮﺳـﻴﺪور‪.‬‬‫اﻳـﻨﭽﻨﲔ ﻣـﻨﻴﻨﮓ اوﻻدﱘ ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﺪه ﻳـﻮﻟـﺪوزﻻر ﻳـﻨﮕﻠﻴﻎ درﺧـﺸﺎن و ﺗـﺎﺑـﺎن دور و اﻻردﻳـﻦ ﺑـﺮ ﺗـﻦ‬‫ﻋﺎﳌﺪه ﺑﺎﻗﻰ دور‪ .‬ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻗﺎﱘ ﺑﻮﳌﺎﻏﻮﺳﻴﺪور‪.‬‬‫]و ﻳـﻨﻪ[* ﻣـﺸﻜﻮة ﺷـﺮﻳـﻒده ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ ]ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ[*‬‫ﻋـﻠﻴﻪ ]و ﺳـﻠﻢ[‪ 23‬ﻣـﻦ اذى‪ 24‬اوﻻدى )‪ (8a‬ﻓـﻘﺪ اذاﻧـﻰ و ﻣـﻦ اذىﻧـﻰ‪ 25‬ﻓـﻘﺪ اذى اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‪ #‬و‬‫ﻣـﻦ اذى اﻟـﻠﻪ ﻓـﻬﻮ ﻛـﺎﻓـﺮ ]ﺑـﺎﻟـﺘﻮرات[‪ 26‬و اﻻﳒﻴﻞ و اﻟـﺰﺑـﻮر و اﻟـﻔﺮﻗـﺎن‪ .‬ﻣـﻌﻨﻰﺳـﻰ ﺑـﻮ‪ 27‬ﻛـﻴﻢ‬‫ﺣـﻀﺮت ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ* ﻋـﻠﻴﻪ ]و ﻋـﻠﻰ آﻟـﻪ[* و ﺳـﻠﻢ اﻳـﺘﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻫـﺮ ﻛﻴﺸـﻴﻜﻴﻢ ﻣـﻨﻴﻨﮓ‬‫اوﻻدﱘﮔـ ـﺎ اﻳـ ـﺬا واﻫـ ـﺎﻧـ ـﺖ ﻳـ ـﺘﻜﻮرﺳـ ـﻪ‪ ،‬ﭘـ ـﺲ ﺑـ ـﺘﺤﻘﻴﻖ ﻣـ ـﻨﮕﺎ اﻳـ ـﺬا و اﻫـ ـﺎﻧـ ـﺖ ﻳـ ـﺘﻜﻮروﺑـ ـﺪور و‬‫ﻛﻴﺸـﻴﻜﻴﻢ ﻣـﻨﮕﺎ اﻳـﺬا ]و اﻫـﺎﻧـﺖ[‪ {7b} #‬ﻳـﺘﻜﻮرور ‪ ،28+‬ﭘـﺲ ﺑـﺘﺤﻘﻴﻖ ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﮔـﺎ اﻳـﺬا ]و‬‫اﻫـﺎﻧـﺖ[‪ #‬ﻳـﺘﻜﻮروب دور و ﻛﻴﺸـﻴﻜﻴﻢ ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻏـﻪ اﻳـﺬا ﻳـﺘﻜﻮرور‪ ،‬ﭘـﺲ )‪ (8b‬اول ﻛﻴﺸـﻰ‬‫ﻛـ ـﺎﻓـ ـﺮ و ﻣـ ـﻠﻌﻮن دور‪ .‬ﺗـ ـﻮرات‪ 29‬و اﳒﻴﻞ و زﺑـ ـﻮر و ﻓـ ـﺮﻗـ ـﺎن ﺣـ ـﻜﻤﻰ ﺑـ ـﺮﻟـ ـﻪ ﻧـ ـﻌﻮذ ﺑـ ـﺎﻟـ ـﻠﻪ ]ﻣـ ـﻦ‬‫ذﻟﻚ[*‪.‬‬‫ﻛ ـﺘﺎب‪ 30‬ﻛ ـﺸﺎف و ﺷ ـﺮف اﻟ ـﻨﺒﻮتده  ‪] 31‬ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛ ـﻴﻢ[‪ #‬رواه ﻋ ـﻠﻰ ﻛ ـﺮم‬‫اﻟـﻠﻪ وﺟـﻬﻪ‪ 32‬ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ ]ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ[* ﻋـﻠﻴﻪ ]و ﺳـﻠﻢ[‪ 33‬ﺣـﺮﻣـﺖ اﳉﻨﺔ ﻋـﻠﻰ ﻣـﻦ ﻇـﻠﻢ اﻫـﻞ ﺑـﻴﺘﻰ و‬‫اذاﻧ ـﻰ ﻓ ـﻰ اﻳ ـﺬاء ﻋ ـﺘﺮﺗ ـﻰ‪ .‬ﻛ ـﺸﺎفده و ﺷ ـﺮف اﻟ ـﻨﺒﻮة دﻳ ـﮕﺎن ﻛ ـﺘﺎبده ﺣ ـﻀﺮت ﻋ ـﻠﻰ ﻛ ـﺮم اﻟـﻠﻪ‬‫‪ :B 20‬ﻛﻪ ‪ 21‬ﺑﻴﺘﻰ ‪ 22‬اﻫﻞ آﺳﻤﺎن‬‫‪ 29‬ﺗﻮرﻳﺔ ‪ 30‬ﻓﻰ‬‫‪ :B 28‬ﺑﻮﻟﺴﻪ‬‫‪354‬‬‫‪ 23‬اﻟﺴﻼم ‪ 24‬اذاى ‪ 25‬اذاﻧﻰ ‪ 26‬ﻓﻰ اﻟﺘﻮرﻳﺔ‬‫‪ 31‬اﻟﻨﺒﻮة ‪ 32‬وﺟﻪ ‪ 33‬اﻟﺴﻼم‬‫‪ 27‬اول‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫وﺟـﻬﻪ‪ 34‬رواﻳـﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﺣـﻀﺮت ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻳـﺪﻳـﻼر‪ 35‬ﻛـﻴﻢ ﺑﻬﺸـﺖ ﺣـﺮام‬‫دور‪ ،‬اول ﻛﻴﺸـ ـﻰﮔـ ـﺎ ﻛـ ـﻴﻢ )‪ (9a‬ﻣـ ـﻨﻰ اوﻻدﱘﮔـ ـﺎ ﻇـ ـﻠﻢ ﻗـ ـﻴﻠﻴﺐ دور و آزار ﺑـ ـﺮور ﻣـ ـﻨﮕﺎ و ﻣـ ـﻨﻰ‬‫ﻓﺮزﻧﺪﻻرﻳﻢ آزارى ﺑﺮﻟﻪ‪.‬‬‫ﻣـﺸﻜﻮة ﺷـﺮﻳـﻒدا ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻗـﺎل رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﺳـﻠﻢ }‪{8a‬‬‫ﻓـﺎﻃـﻤﺔ ﺑـﻀﻌﺔ ﻣـﻨّﻰ ﻓـﻤﻦ اﺑـﻐﻀﻬﺎ ﻓـﻘﺪ اﺑـﻐﻀﻨﻰ و ﻣـﻦ اذاﻫـﺎ ﻓـﻘﺪ اذاﻧـﻰ‪ .‬ﭘـﻴﻐﻤﺒﺮ ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و‬‫ﺳـﻠﻢ اﻳـﺘﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻓـﺎﻃـﻤﻪ ﻣـﻨﻰ ﺑـﺮ ﭘـﺎرم دور‪ ،‬ﻫـﺮ ﻛـﻴﻢ اﻧـﻰ ﻏـﻀﺐﮔـﺎ‪ 36‬ﻛـﻴﻠﺘﻮرﺳـﻪ‪ ،‬ﭘـﺲ*‬‫ﺑـﺘﺤﻘﻴﻖ ﻣـﻨﻰ ﻏـﻀﺒﮕﺎ‪ 37‬ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دور‪ .‬ﻫـﺮ ﻛـﻴﻢ اﻧـﻰ آزرده ﻗـﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬ﭘـﺲ* )‪ (9b‬ﺑـﺘﺤﻘﻴﻖ ﻣـﻨﻰ‬‫آزرده ﻗﻴﻠﻴﺐ دور‪.‬‬‫و ﻛـﺘﺎب ﺟـﺎﻣـﻊ‪ #‬اﳌﺘﻔﺮﻗـﺎتده‪ 38‬ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻗـﺎل اﻟـﻨﺒﻰ ﻋـﻠﻴﻪ اﻟﺴـﻼم اذا ﺟـﺎء‬‫اﻟﺴـﻴﺪ و ﻟـﻢ ﻳـﻘﻮم اﻟـﻨﺎس ﻗـﻴﺎﻣـًﺎ ﺗـﺎﻣـًﺎ ﻓـﻜﺎﳕﺎ ﻫـﺪم اﻟـﻜﻌﺒﺔ ﺳـﺒﻌﲔ ﻣـﺮة ﻓـﻠﻴﺲ ﻟـﻪ ﺷـﻔﺎﻋـﺘﻰ ﻳـﻮم‬‫اﻟـﻘﻴﺎﻣـﺔ ﺑـﻼ رﻳـﺐ و ﺑـﻼ ﺧـﻼف و ﺑـﻼ ﺷـﻚ ﻣـﺘﻔﻖ ﻋـﻠﻴﻪ‪ .‬ﻣـﻌﻨﻰﺳـﻰ اوﻟـﻜﻴﻢ اﮔـﺮ ﻛﺸـﻰ ﻣـﻨﻴﻨﮓ‬‫اوﻻدﱘدﻳـﻦ ﺑـﺮ ﺳـﻴﺪﻧـﻰ ﺧـﻮاه ﺳـﻮاره و ﺧـﻮاه ﭘـﻴﺎده ﻛـﻮرﺳـﻪ‪ ،‬اورﻧـﻴﺪﻳـﻦ راﺳـﺖ ﺗـﻮرﻣـﺴﻪ و ﻧـﻴﻢ‬‫ﺧـﻴﺰ ﺗـﻮرﺳـﻪ‪ ،‬ﮔـﻮﻳـﺎ ﺧـﺎﻧـﻪٌ ﻛـﻌﺒﻪﻧـﻰ )‪ (10a‬ﻳـﺘﻤﻴﺶ ﻣـﺮاﺗـﺒﻪ ﺑـﻮزﻏـﻨﺪﻳـﻚ ﺑـﻮﻟـﻐﺎى و ﻗـﻴﺎﻣـﺖ ﻛـﻮﻧـﻰ‬‫}‪ {8b‬ﻣ ـﻨﻴﻨﮓ ﺷ ـﻔﺎﻋ ـﺘﻴﻤﺪﻳ ـﻦ ﻣﺤ ـﺮوم ﻗ ـﺎﻟ ـﻮر‪ .‬ﺑ ـﻮ ﺣ ـﺪﻳ ـﺚﻧ ـﻰ ﻋ ـﻠﻤﺎﻻر ﺑ ـﻴﺸﻚ و ﺑ ـﻰ ﺷ ـﺒﻨﻪ و‬‫ﺑﻴﺨﻼف ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ دﻳﺐ دورﻻر‪.‬‬‫اﻣـﺎ راوﻳـﺎن اﺧـﺒﺎر‪ 39‬و ﻧـﺎﻗـﻼن آﺛـﺎر ]و ﻣﺤـﺪﺛـﺎن[‪ #‬داﺳـﺘﺎن ﻛـﻬﻦ و ﺧـﻮﺷـﻪ ﭼـﻴﻨﺎن ﺧـﺮﻣـﻦ‬‫ﺳـﺨﻦ اﻧـﺪاغ رواﻳـﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ زﻣـﺎن ﺳـﺎﺑـﻖده ﻓـﺮﻏـﺎﻧـﻪ دﻳـﺐ ﺑـﺮ ﺷﻬـﺮ ﻋـﻈﻴﻢ ﺑـﺎر اﻳـﺮدى‪.‬‬‫ﺣـﺎﻻ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن دﻳـﺮﻻر‪ .‬ﻫـﻤﻪ‪ #‬ﺷﻬـﺮﻻر اﻳـﭽﻴﺪه ﻛـﻮب ﺧـﻮش ﻫـﻮا )‪ (10b‬و ﺧـﻮش ﺑﻬـﺮ و آدمﻻرى‬‫ﺧـﻮش ﺧـﻮى و دى ﻛـﺶ و ﻣـﺴﺎﻓـﺮ دوﺳـﺖ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .40‬ﺧـﺼﻮص ﺳـﻴﺪ ﺳـﺎدات ﻓـﻀﻴﻠﺖ ﺷـﻌﺎر‬‫‪41‬‬‫و ﻣ ـﺸﺎﻳ ـﺦ ﻛ ـﺒﺎر و ﻋ ـﻠﻤﺎى ﻓ ـﻘﺎﻫ ـﺖ ﻛ ـﺮدار و ﻓ ـﻀﻼى ﻓ ـﻀﻴﻠﺖ آﺛ ـﺎر‪ 42‬و ﻫ ـﻨﺮﻣ ـﻨﺪان ﺻ ـﺎﺣ ـﺐ‬‫اﻗـﺘﺪاﻻرى ﻛـﻮب اﻳـﺮدىﻻر‪ .‬اﻻرﻧـﻰ ﺧـﺎﺻـﻴﺖ و ﺷـﺮاﻓـﺖﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻫـﻤﻪ اﻫـﻞ وﻻﻳـﺖ ﻣـﺆﻣـﻦ و‬‫ﻣﺴـﻠﻤﺎن ﻣـﺘﻘﻰ ]و ﭘـﺮ ﻫـﻨﺮﻛـﺎر اﻳـﺮدﻳـﻼر }‪ {9a‬و ﻫـﺮ ﺷﻬـﺮﻻردﻳـﻦ آدمﻻر[ ﺑـﻮ وﻻﻳـﺖﻧـﻴﻨﮓ آرزو‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﺑﻬـﺮه آﻟـﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﻋـﻠﻰ اﳋﺼﻮص ﺑـﻮ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن ﺷﻬـﺮﻳـﺪه )‪ (11a‬ﺑـﺮ‬‫‪ 34‬وﺟ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻪ ‪ 35‬اﻳﺘﻴﺐ دورﻻر ‪ 36‬ﻏﻀﻴﺒﻰﮔﺎ‬‫‪ 40‬اﻳﺮدى ‪ 41‬اﺛﺎر ‪ 42‬ﺷﻌﺎر‬‫‪ 37‬ﻏﻀﺒﻤﮕﺎ‬‫‪ 38‬اﳌﺘﻔﺮﻗﺎت‬‫‪ 39‬اﺧﺒﺎ‬‫‪355‬‬

‫‪Texts‬‬‫اوﻻد‪ 43‬ﺣـﻀﺮت ﻣﺨـﺪوم اﻋـﻈﻤﻰ ﺑـﺎر اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﻧـﺎم ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﻨﻰ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫دﻳ ـﺮ اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر‪ .‬ﺑﺴ ـﻴﺎر اوﻟ ـﻮغ اﻳ ـﺮدىﻻر‪ .‬اﻻرﻧ ـﻴﻨﮓ آوازهﻻرى ﻣ ـﻐﺮﺑ ـﺪﻳ ـﻦ ﻣﺸ ـﺮﻗ ـﻐﻪ ﻛ ـﻴﺘﻜﺎن‬‫اﻳـﺮدى‪ .‬ﺟـﻠﻮﻻرﻳـﺪه ﭘـﺎدﺷـﺎﻫـﻼر‪ 44‬ﻳـﻮﻛـﻮروب ﻳـﻮرور اﻳـﺮدى و ﺧـﺎك ﭘـﺎﻻرﻳـﻨﻰ‪ 45‬ﺗـﺎﺑـﻘﺎن آدمﻻر‬‫ﻛـﻮزﻻرﻳـﻐﻪ ﻃـﻮﻃـﻴﺎ ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﺻـﺤﺒﺖﻻرﻳـﻨﻰ ﺗـﺎﭘـﻘﺎن آدمﻻر ﻣـﺠﻨﻮن ﻛـﺒﻰ ﻣﺴـﺖ )‪(11b‬‬‫ﻣﺴـﺘﻐﺮق ﺑـﻮﻟـﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻣـﺮﻳـﺪ ﻣﺨـﻠﺺﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﺣـﺪ ﺣـﺴﺎﺑـﻰ ﻳـﻮق اﻳـﺮدى و ﻧـﻴﭽﻪ ﻣـﻴﻨﮓ‬‫ﺧ ـﻠﻔﺎﻻرى ﻛ ـﻤﺎﻻت ﺣ ـﺎﺻ ـﻞ ﻗ ـﻴﻠﻐﺎن اﻳ ـﺮدىﻻر‪ .‬اﻻرﻧ ـﻴﻨﮓ اوﺻ ـﺎفﻻرى ﻋ ـﺎﻟ ـﻢﮔ ـﺎ ﻣ ـﺸﻬﻮر و‬‫ﺷ ـﺮﻳ ـﻌﺖ اﻳﺸ ـﻴﺪه اﺳ ـﺘﻮار و ﻃ ـﺮﻳ ـﻘﺖده }‪ {9b‬ﺑ ـﻰ ﻧ ـﻈﻴﺮ اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر*‪ .‬اﻻرﻧ ـﻰ ﻣ ـﺪح ﺻ ـﻔﺘﻼرى‬‫ﺣ ـ ـﺪدﻳ ـ ـﻦ ﺗ ـ ـﺎﺷ ـ ـﻘﺎرى و ﻋ ـ ـﺪددﻳ ـ ـﻦ ﺑ ـ ـﻴﺮون ]و ﺳ ـ ـﺰاوار ﺑ ـ ـﻮدور ﻛ ـ ـﻴﻢ[‪ #‬و ﺧ ـ ـﺎرق ﻋ ـ ـﺎدات و‬‫ﻛـﺮاﻣـﺖﻻرىﻧـﻰ‪ 46‬ﺑـﻴﺎن ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪ ،‬ﺗـﺎ ﻗـﻴﺎﻣـﺖﻏـﭽﻪ ﺗـﻮﮔـﺎﳕﺎس اﻳـﺮدى‪ .#‬ﺑـﻨﺎﺑـﺮﻳـﻦ‪ (12a) 47‬ﺷـﻤّﻪٌ‬‫اﺣـﻮاﻻت و ﻛـﻤﺎﻻت و ﺧـﺎرق ﻋـﺎداتﻻرى ﺑـﻴﺎن ﻗـﻴﻠﻴﻨﺪى ﺗـﺎ ﻛـﻪ ﻣـﺮﻳـﺪ ﻣﺨـﻠﺺ اﻋـﺘﻘﺎد ﺑـﺮﻟـﻪ روح‬‫ﭘـﺮ ﻓـﺘﻮحﻻرىدﻳـﻦ ﻣـﺪد و اﺳـﺘﻌﺎﻧـﺖ ﺗـﻴﻼﺳـﻪ‪ ،‬ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻫـﺮ ﻣـﺮاد و ﻣـﻘﺼﻮدى ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪ ،‬ﻋـﻄﺎ‬‫‪48‬‬‫ﻗﻴﻠﻐﺎى‪.‬‬‫اول ﻗﻄﺐ زﻣﺎنﻧﻴﻨﮓ اوﺻﺎفﻻرى و ﻛﺮاﻣﺖﻻرىﻧﻴﻨﮓ‪ 49‬ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫اول ﺳـﻠﻄﺎن ﻣـّﻠﺖ ﻣـﺼﻄﻔﻰ‪ 50‬و اول ﺑـﺮﻫـﺎن ﺣـﺠﺖ ﻧـﺒﻮى و اول ﻣـﻴﻮٌه ﺑـﺎغ اﻣـﺎم ﻋـﻠﻰ ﻣـﻮﺳـﻰ‬‫رﺿـﺎ )‪ (12b‬اول ﺟـﮕﺮ ﮔـﻮﺷـﻪٌ اﻧـﺒﻴﺎ ﻗـﻄﺐ وﻗـﺖ و ﻏـﻮث زﻣـﺎن }‪ {10a‬ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره ﺻـﺎﺣـﺐ ﺻـﺪق و ﺻـﺎﺣـﺐ ﻫـﻤﺖ و ﻛـﺮاﻣـﺖ و رﻳـﺎﺿـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻣـﺸﻬﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻣﺴـﻴﺤﺎ‬‫ﻧ ـﻔﺲ اﻳـﺮدﻳ ـﻼر‪ .‬اﮔـﺮ ﺗ ـﻮﺻـﻴﻒﻻرﻳـﻨﻰ ﺑـﻴﺎن ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪ ،‬ادا ﺑـﻮﳌﺎﮔـﻮﺳـﻴﺪور‪ .‬اﳝﺎ و اﺷـﺎرات‬‫‪51‬‬‫ﺗـﻠﻔﻆ و ﻋـﺒﺎرت ﻋـﻠﻤﻴﺪه ﻛـﺎﻣـﻞ ﻳـﻌﻨﻰ ﻋـﻠﻢ ﺣـﺎل و ﻋـﻠﻢ ﻗـﺎل ﻫـﺮ اﻳـﻜﻰ ﻋـﻠﻢده ﻛـﺎﻣـﻞ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﻫـﻤﻪ‬‫ﻣـ ـﺸﺎﻳـ ـﺦﻻرﻧـ ـﻴﻨﮓ ﭘـ ـﻴﺸﻮاﺳـ ـﻰ و )‪ (13a‬و ﻳـ ـﻮل ﺑـ ـﺎﺷـ ـﻼﻏـ ـﻮﭼـ ـﻰﺳـ ـﻰ اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻼر و ﻫـ ـﻤﻪﻧـ ـﻴﻨﮓ‬‫ﻳـﻮﻻﻧـﭽﻮﮔـﻰ‪ 52‬اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﺷـﺮﻳـﻌﺖ و ﻃـﺮﻳـﻘﺖ اﻳﺸـﻴﺪه ﻫـﻤﻪ اول ذاﺗـﻐﻪ اﻗـﺘﺪا ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدىﻻر و‬‫‪ 43‬اوﻻدى‬‫‪ 44‬ﭘﺎدﻻر ‪ 45‬ﭘﺎىﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪ 49‬ﻛﺮاﻣﺎتﻻرىﻧﻴﻨﮓ‬‫‪356‬‬‫‪ 50‬ﻣﺼﻄﻔﻮى‬‫‪ 46‬ﻛﺮاﻣﺎﺗﻼرﻳﻨﻰ ‪ 47‬ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺟﻬﺖ‬‫‪ 51‬اﺷﺎرت‬‫‪ 48‬روا‬‫‪ 52‬ﻳﻮﻻﻧﭽﻮﮔﻰﻻرى‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻫـﻤﻪ اﻫـﻞ اﻟـﻠﻪﻏـﻪ ﺷـﻴﺦ دورﻻر و ﻫـﻤﻪ اﻫـﻞ ]ذوقﻧـﻴﻨﮓ و اﻫـﻞ ﻋـﺸﻖﻧـﻰ[‪ 53‬ﭘـﻴﺶ روى و ﺟـﻤﻠٌﻪ‬‫ﻋـﺎﺑـﺪﻻرﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﺎﻻ ﻧﺸـﻴﻨﻰ و زاﻫـﺪﻻرﻧـﻴﻨﮓ ﺻـﺎﺣـﺐ اﻛـﺮاﻣـﻰ دورﻻر‪ .‬ﻛـﺮاﻣـﺎت و ﺧـﺎرق }‪{10b‬‬‫ﻋـﺎداﺗـﻼرى آﻓـﺘﺎﺑـﺪﻳـﻦ روﺷـﻦ ﺣـﺪدﻳـﻦ اﻓـﺰون و ﻋـﺪددﻳـﻦ ﺗـﺎﺷـﻘﺮى )‪ (13b‬دور و ﭘـﺎدﺷـﺎهﻻر و‬‫اﻣـﺮاﻻر آﺳـﺘﺎﻧـﻪﻻرﻳـﺪه ﺑـﺎش ﻗـﻮﻳـﻮب‪ ،‬ﻗـﻞﻟـﻴﻎﻻرﻳـﻨﻰ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮروب‪ ،‬ﺑـﻨﺪهﻟـﻴﻚ* ﻇـﺎﻫـﺮ ﻗـﻴﻠﻮر‬‫اﻳـﺮدىﻻر و ﺑـﻰ رﺧـﺼﺖ ﺣـﺮﻛـﺖ ﻗـﻴﻼﳌﺎس اﻳـﺮدﻳـﻼر و اﮔـﺮ ﻛﺸـﻰ رﳒﻮر ﺑـﻮﻟـﺴﻪ و ﻳـﺎ ﻫـﺮ ﻧـﻮع‬‫دردىﮔـﺎ ﮔـﺮﻓـﺘﺎر ﺑـﻮﻟـﺴﻪ ﻛـﻪ دواﺳـﻰ ﺑـﻮﳌﺎﺳـﻪ‪ ،‬ﻣـﺜﻞ ﻗـﻮﻟـﻨﺞ و ﺷـﻞ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ و ﺑـﺎرﮔـﺎه ﻋـﺎﻟـﻰﻻرﻳـﻐﻪ‬‫اﺧـﻼص اﻋـﺘﻘﺎد ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺎش اورﺳـﻪ و ﻋـﺮض ﺣـﺎﻟـﻴﻨﻰ اﻳـﺘﻴﺐ ﻳـﻐﻼﺳـﻪ‪ ،‬ﺷـﻔﺎ ﺗـﺎﭘـﺎر اﻳـﺮدى و در ﺣـﺎل‬‫)‪ (14a‬اﻳﺎﻏﻘﻪ ﻣﻴﻨﻴﺐ‪ ،‬اوﻳﻴﻐﻪ ﻳﻮروب ﺑﺎرور اﻳﺮدى‪.‬‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره وﺟﻮدﮔﺎ ﻛﻴﻠﻤﺎسدﻳﻦ اﻳﻠﮕﺎرى ﺣﻀﺮت اﻳﺸﺎن ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ وﺟﻮدﮔﺎ ﻛﻴﻠﻴﺶﻻرﻳﺪﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺮﮔﺎﻧﻼرىﻧﻴﻨﮓ }‪ {11a‬ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛـﻮﻧـﻰ ﭘـﺎدﺷـﺎه‪ 54‬ﺧـﺎن ﺧـﻮاﺟـﻢﻧـﻴﻨﮓ ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ﺟـﻤﻴﻊ ﻋـﻠﻤﺎ و‬‫ﻓ ـﻀﻼ اﻛ ـﺎﺑ ـﺮ و اﺷ ـﺮاف ﺟ ـﻤﻊ ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر‪ .‬ﻫ ـﺮ ﻃ ـﺮفدﻳ ـﻦ ﺳ ـﻮز ﺑ ـﻴﺎن ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪(14b) ،‬‬‫ﻣﺠـﻠﺲﻻرى ﮔـﺮم ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬ﺑـﻮ اﺛـﻨﺎده ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه* ﻣﺠـﻠﺲ اﻫـﻠﻴﮕﺎ ﻟـﻄﻒ ﻛـﺮم ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺎﻗـﻴﺐ‪،‬‬‫اﻟﺘﻔﺎت‪ 55‬ﻗﻴﻠﻴﺐ اﻳﺪﻳﻼر‪] ،‬ﻛﻢ‬‫>اى اﻫـﻞ ﻣﺠـﻠﺲ‪ ،‬آﮔـﺎه و داﻧـﺎ ﺑـﻮﻟـﻮﻧـﮓﻻر‪ #[،‬ﻛـﻮﻧـﻼرده ﺑـﺮ ﻛـﻮن ﻣـﻨﻰ* ﺣـﻀﺮت دادم‬‫ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣـﻨﻰ ﭼـﺮﻻﺗـﻴﻼر و ﻣـﻦ ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻧـﻰ اﻳﺸـﻴﺘﻜﺎچ ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ‬‫ﺑـﺎﺷـﻴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻳـﻮﻛـﻮردوم و آداب ﺣـﺮﻣـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﻛـﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮردوم‪.‬‬‫ﻛـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻣـﻦ ﺳـﺎرى ﺑـﺎﻗـﻴﺐ‪ ،‬ﺳـﻮز ﺑـﺎﺷـﻼدﻳـﻼر‪ (15a) .‬ﻣـﻦ آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﺪه آداب ﺑـﺮﻟـﻪ اﻳـﻜﻰ‬‫ﻛـﻮزومﻧـﻰ ﻳـﺮﮔـﺎ ﺗـﻴﮕﻴﺐ‪ ،‬اوﻟـﺘﻮردوم }‪ {11b‬و ﻣـﻨﮕﺎ ﺑﻴﺤـﺪ اﻟـﺘﻔﺎتﻻر ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻣـﻨﮕﺎ ﻧـﻴﭽﻨﺪ اوﻏـﻮل ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬ﺑـﻮﻻرﻧـﻰ‬‫اﻳـﭽﻴﺪه ﻫـﻤﻪﺳـﻴﺪﻳـﻦ ﺳـﻦ ﻣـﻨﮕﺎ ﻣـﻘﺒﻮلﺳـﻦ و ﮔـﻮﻳـﺎ ﻛـﻪ ﺑـﺪﻧـﻴﻢ اﻳﭽـﺮه ﺟـﺎﻧـﻴﻢﺳـﻦ و ﻣـﻨﻰ ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﻰ‬‫ﻣـﺤﺒﺘﻴﻢ و رﻏـﺒﺘﻴﻢ ﺳـﻨﮕﺎ ﺑﺴـﻴﺎر دور‪ .‬اﻧـﻴﻨﮓ اوﭼـﻮن ﲤﺎﻣـﻰ ﻧﺴـﺒﺘﻴﻢ و ﺟـﻤﻠﻪ ﺧـﺎﺻـﻴﺘﻢﻧـﻰ )‪(15b‬‬‫‪53‬ذوق و اﻫﻞ ﻋﺸﻖﻧﻴﻨﮓ ‪ 54‬ﭘﺎدﺷﺎ ‪ 55‬اﻟﺘﻔﺎب‬‫‪357‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺳـﻨﮕﺎ ﺑـﺮدﱘ و ﺳـﻨﻰ اوز اورﻧـﻮمده ﺟـﺎﻧﺸـﲔ ﻗـﻴﻠﺪﱘ‪ .‬اى اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬ﻋـﺎﻟـﻢ ﻏـﻴﺐدﻳـﻦ ﺑـﺮ اﺳـﺮارﻧـﻰ‬‫ﺳـﻨﮕﺎ ﺗـﻘﺮﻳـﺮ ﻗـﻴﻼﻳـﲔ‪ .‬آﮔـﺎه ﺑـﻮﻟـﻐﻴﻞ‪ .‬دﻳـﺪﻳـﻼر و ﻣـﻦ ﺟـﺎن دل ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﻮﻻق ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‪ ،‬اوﻟـﺘﻮردوم‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 56‬اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى اوﻏـﻠﻮم ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن‪ ،‬ﺳـﻨﮕﺎ ﻣـﻨﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ روى‬‫زﻣـﲔ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑـﻮﻟـﻮر‪ .‬ﭘـﺎدﺷـﺎه و ﮔـﺪا اﻳﺸـﻴﮕﻴﻨﮓده }‪ {12a‬ﺧـﺬﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻏـﻼم ﺣـﻠﻘﻪ ﺑـﮕﻮش‬‫ﺑـﻮﻟـﻮرﻻر‪ .‬دو دوﻟـﺘﻴﻨﮓ اوﻟـﻮغ و ]ﻣـﺮﺗـﺒﻴﻨﮓ ﻗـﻮى[‪ 57‬و در ﺟـﻨﮓ )‪ (16a‬ﻋـﺎﻟـﻰ ﺑـﻮﻟـﻮر و ﺧـﺪاى‬‫ﻋـﺰ و ﺟـﻞ‪ 58‬ﺳـﻨﮕﺎ ﺗـﻮرت اوﻏـﻮل ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻠﻮر و اﻻرﻧـﻴﻨﮓ اﻳـﭽﻴﺪه ﺑـﻴﺮى ﻳﺨﺸـﻰ آت ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‪،‬‬‫ﻋـﺎﻟـﻢ اﻳﭽـﺮه ﺟـﻮد ﺳـﺨﺎوت ﺑـﺮﻟـﻪ ﻣـﺸﻬﻮر ﺑـﻮﻟـﻮر و ﻛـﻮب ﺧـﺎﺻـﻴﺖﻻر اول اوﻏـﻮلدﻳـﻦ ﻇـﻬﻮرﻏـﻪ‬‫ﻛـﻴﻠﻮر و ﺟـﻤﻴﻊ اوﻻدﱘﻧـﻴﻨﮓ رو ﻛﺸـﻰ اول ﺑـﻮﻟـﻮر و اﻫـﻞ ﺟـﻬﺎن اﻳﭽـﺮه ﻋـﺰت و اﻗـﺒﺎل اوﺷـﻞ‬‫‪59‬‬‫اوﻏـﻮلﮔـﺎ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑـﻮﻟـﻮر و ﻫـﺮ اﻳـﺸﻜﺎ دﺳـﺖ اورﺳـﻪ‪ ،‬ﻓـﺘﺢ ﻧـﺼﺮت ﺗـﺎﭘـﺎر‪ .‬اول اوﻏـﻮﻟـﻐﻪ )‪ (16b‬ﻫـﻤﻪ‬‫وﻗـﺖ ﺧـﻀﺮ و اﻟـﻴﺎس ﻣـﺪدﻛـﺎر اﻳـﺮورﻻر و ﻳـﻨﻪ ﺑـﻮ اوﻏـﻮل ﻫـﻤﺖ ﻛـﻤﺮﻳـﻦ ﺑـﻴﻠﻴﮕﺎ ﺑـﺎﻏـﻼب‪ ،‬ﺑـﺎﺑـﺎم‬‫ﻋـﻠﻰ اﳌﺮﺗـﻀﻰ ﺣـﻀﺮت ﺷـﺎه ﻣـﺮدانﻧـﻴﻨﮓ ﻣـﺰار ﻓـﻴﺾ آﺛـﺎرﻻرﻳـﻨﻰ ﻳـﻮﻟـﻴﻨﻰ ﻫـﻤﻮار ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮاﺑـﻪ‬‫ﻳـﻮرﻣـﺎﻛـﻨﻰ آﺳـﺎن ﻗـﻴﻠﻐﺎى }‪ {12b‬و ﻣـﻮﻧـﺪﻳـﻦ اوزﮔـﺎ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺧـﺎﺻـﻴﺖﻻر ﺑـﻮ اوﻏـﻮلده ﻣـﻮﺟـﻮد‬‫اﻳـﺮور‪ ،‬دﻳـﺐ ﻣـﻨﻰ ﻛـﻮب ﻧـﻮازشﻻر ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺧـﻮﺷـﻮﻗـﺖ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﺳـﻮزدﻳـﻦ ﺑـﺎﺷـﻴﻢ )‪(17a‬‬‫آﺳـﻤﺎﻧـﻐﻪ ﻳـﺘﻰ و ﻣـﺒﺎرك اﻳـﺎﻏـﻼرﻳـﻪ ﺑـﺎش ﻗـﻮﻳـﺪوم‪ .‬ﻧـﻴﭽﻪ ﻗـﺎﺗـﻼﻗـﻞﻟـﻴﻎﻻر اﻳـﻼب رﺧـﺼﺖ آﻟـﻴﺐ‪،‬‬‫ﺗﺎﺷﻘﺮى ﭼﻴﻘﺘﻴﻢ و ﺷﻜﺮ ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻰ* ادا اﻳﻼب‪ ،‬داﳝﺎ ﺧﺪاﻧﻰ ذﻛﺮﻳﮕﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮﻟﺪوم‪.‬‬‫ﺑـﻮ ﺳـﻮزدﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 60‬ﻧـﻴﭽﻪ ﻛـﻮن اوﺗـﻰ‪ .‬واﺟـﺐ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﺑـﺮ اوﻏـﻮل ﻛـﺮاﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﺪى ﺑـﻮ‬‫اوﻏـﻮلﻧـﻰ ﺣـﻀﺮت دادمﻧـﻴﻨﮓ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ اﻳـﻠﺘﻴﻢ‪ .‬ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﭼـﻴﻠﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﻮلﻻرﻳـﻐﻪ آﻟـﻴﺐ‬‫ﺳ ـﻴﻮب‪ ،‬اﻳ ـﺸﺎن ﺧ ـﺎن آت )‪ (17b‬ﻗ ـﻮﻳ ـﺪﻳ ـﻼر و اﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ ﻣ ـﻦ اﻳ ـﺘﻜﺎن اوﻏ ـﻮل ﺑ ـﻮ اﳝﺎس‪.‬‬‫اوﺷـﻞ ﺧـﺎﺻـﻴﺖﻻر ﻣـﻮﻧـﺪه ﻣـﻮﺟـﻮد اﳝﺎس‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻧـﻴﭽﻪ آى اوﺗـﻰ ﺗـﻨﮕﺮى ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻳـﻨﻪ ﺑـﺮ‬‫اوﻏـﻮل ﺑـﺮدى ‪ .61+‬ﻣـﻮﻧـﻰ ﻫـﻢ ﺟـﻨﺎب }‪ {13a‬ﻋـﺎﻟـﻰﻻرﻳـﻐﻪ آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﺮدﱘ‪ .‬ﻣـﻮﻧـﻰ آﺗـﻴﻨﻰ ﺗـﻮره ﺟـﺎن‬‫ﺗــﻮره ﻗــﻮﻳــﺪﻳــﻼر و اﻳــﺪﻳــﻼر ﻛــﻴﻢ اى ﭘــﺎدﺷــﺎه ﺧــﺎن اوﻏـ ـﻠﻮم‪ ،‬ﻣـ ـﻦ اﻳـ ـﺘﻜﺎن اوﻏـ ـﻮل ﺑـ ـﻮ‪ 62‬ﻫــﻢ*‬‫اﳝﺎس‪ .63‬ﻣـﻮﻧـﺪه ﻫـﻴﭻ ﻧـﺸﺎﻧـﻪﺳـﻰ ﻳـﻮق‪ ،‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ (18a) .‬ﻳـﻨﻪ اﻳـﻜﻰ ﻳـﻴﻠﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺧـﺪاى‬‫ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻳـﻨﻪ ﺑـﺮ اوﻏـﻮل ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬اﻧـﻰ ﻫـﻢ اوﻟـﻮغ درﮔـﺎهﻻرﻳـﻐﻪ آﻟـﻴﺐ ﺑـﺎردﱘ اﻳـﺮﺳـﻪ*‪ ،‬ﻗـﻮلﻻرﻳـﻐﻪ‬‫‪ 56‬ﻛﻴﲔ ‪ 57‬ﻣﺮﺗﺒﻪ ‪ 58‬ﺟﻠﻪ ‪ 59‬اول ‪ 60‬ﻛﻴﲔ ‪ :A 61‬ﺑﺮدى‬‫‪358‬‬‫‪ 62‬ﺑﻮل ‪ 63‬اﻳﺮﻣﺎس‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫آﻟـﻴﺐ ﺳـﻴﻨﺠﻼب ﻗـﺮادﻳـﻼر‪ .64‬اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ات‪ #‬ﻗـﻮﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 65‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى‬‫ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺧـ ـﺎن اوﻏـ ـﻠﻮم‪ ،‬اول ]ﻣـ ـﻦ اﻳـ ـﺘﻐﺎن[* ﺧـ ـﺎﺻـ ـﻴﺖﻻر ﻣـ ـﻮﻧـ ـﺪه ﻳـ ـﻮق‪ .‬ﺑـ ـﻮ ﻫـ ـﻢ اول اوﻏـ ـﻮل‬‫اﻳـﺮﻣـﺎس‪ ،‬دﻳـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى ﭘـﺎدﺷـﺎه )‪ (18b‬ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬ﻇـﺎﻫـﺮاً ﻣـﻨﻴﻨﮓ ﻋـﻤﺮوم‬‫ﺗـﻮﮔـﺎب دور‪ .‬ﻳـﻘﲔ دور ﻛـﻴﻢ آﺧـﺮت ﺳـﻔﺮى ﻗـﻴﻠﻐﺎىﻣـﻦ‪ .‬ﻣـﻨﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ اول ﻓـﺮزﻧـﺪ ﻧـﻴﻜﻮ ﺳـﻌﺎدت‬‫و ﻧ ـﻴﻜﻮ ﺑ ـﺨﺖ وﺟ ـﻮدﮔ ـﺎ ﻛ ـﻴﻠﻮر و ﻣ ـﻨﺪﻳ ـﻦ اول ﻓ ـﺮزﻧ ـﺪ }‪ {13b‬ﺑ ـﻠﻨﺪ اﻗ ـﺒﺎﻟ ـﻴﻤﻐﻪ دﻋ ـﺎى ﺳ ـﻼم‬‫ﻳﺘﻜﻮرﮔﻴﻞ‪ ،‬دﻳﺐ ﻣﻨﮕﺎ رﺧﺼﺖ ﺑﺮدﻳﻼر‪<.‬‬‫ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻧـﻰ ﲤﺎﻣـﻰٌ اﻫـﻞ ﻣﺠـﻠﺲ اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ‪ ،‬ﻛـﻮز ﻳـﺎﺷـﻰ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـﺪتدﻳـﻦ‬‫ﻛﲔ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻋﺎﳌﺪﻳﻦ )‪ (19a‬اوﺗﻴﻼر‪.‬‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺑﻰﺑﻰﻧﻴﻨﮓ ﺗﻮشﻻرﻳﮕﺎ ﻛﻴﺮﻳﺐ‪،‬‬‫ﺑﺸﺎرت ﺑﺮﻳﺐ‪ ،‬ﻣﻬﺮﺑﺎنﭼﻴﻠﻴﻚ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرىﻧﻴﻨﮓ ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪66‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـﺪت اوﺗـﻜﺎندﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ اوﻟـﻮغ ذاتﻟـﻴﻎ ﻗـﻄﺐ زﻣـﺎن‬‫ﻋـﺒﺎد اﻟـﻠﻪ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى* ﺑـﺮ ﻛـﻴﭽﻪ وﻗـﺖ ﺳﺤـﺮ اﻳـﺮدﻳـﻜﻴﻢ ﺑـﻰﺑـﻰﻧـﻴﻨﮓ ﺗـﻮﺷـﻼرﻳـﻐﻪ‬‫ﻛـﻴﺮدﻳـﻼر و اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻧـﻴﻚ ﺳـﻴﺮت و ﺻـﺎﺣـﺐ ﺑـﺼﻴﺮت ﻗـﻴﺰﱘ‪ (19b) ،‬ﺧـﻮﺷـﻮﻗـﺖ ﺧـﺮّم‬‫ﺑـﻮﻟـﻐﻴﻞ ﻛـﻴﻢ ﻛـﻮﻧـﮕﻞدﻳـﻦ ﲤﺎم ﻏـﻢ و اﻧـﺪوهﻧـﻰ ﭼـﻴﻘﺎرﻏـﻴﻞ ﻛـﻴﻢ ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻰ }‪ {14a‬ﻟـﻄﻒ‬‫ﻛـﺮﻣـﻰ ﺳـﻴﺰﮔـﺎ‪ 67‬ﺷـﺎﻣـﻞ ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬اوﺷـﻞ ﻣـﻦ اﻳـﺘﻜﺎن ﺳـﻌﺎدتﻟـﻴﻎ ﻓـﺮزﻧـﺪ ﻓـﺮّخ ﺟـﻤﺎلﻧـﻰ ﺧـﺪاﱘ‬‫ﺳـﻴﺰﮔـﺎ ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬اﻣـﺮﱘ ﺳـﻴﺰﮔـﺎ ﺷـﻮﻟـﻜﻪ ﺗـﺎ اول ﻓـﺮزﻧـﺪ وﺟـﻮدﮔـﺎ ﻛـﻴﻠﮕﻮﻧـﭽﻪ ﺑـﻰ ﻃـﻬﺎرت ﻳـﺮ‬‫ﺑـﺎﺳـﻤﺎﻧـﮓ‪ <.‬دﻳـﺐ اﻣـﺮ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و >ﻣـﻨﺪﻳـﻦ ﺳـﻴﺰﮔـﺎ ﺳـﻮز ﺷـﻮﻟـﻜﻪ ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ وﺟـﻮدﻏـﻪ ﻛـﻴﻠﺴﻪﻻر‪،‬‬‫وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره )‪ (20a‬آت ﻗ ـﻮﻳ ـﻮﻧ ـﮕﻼر‪ .‬زﻳ ـﺮا ﻛ ـﻪ وﻟ ـﻰﻟ ـﻴﻚ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﲤﺎﻣ ـﻰ ﻧﺴ ـﺒﺘﻴﻢ و ﺟ ـﻤﻴﻊ‬‫ﺧ ـﺎﺻ ـﻴﺘﻴﻢﻧ ـﻰ‪ 68‬ﺑ ـﻮ ﻧ ـﺒﻴﺮمﮔ ـﺎ ﺧ ـﺪاى ﺗ ـﻌﺎﻟ ـﻰ ﻋ ـﻄﺎ ﻗ ـﻴﻠﺪى‪ <.‬دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر‪> .‬ﺳ ـﻴﺎدت ﻓ ـﻠﻜﻰﻧ ـﻴﻨﮓ‬‫آﻓـﺘﺎﺑـﻰ اول ﺑـﻮﻟـﻐﺎى و ﻋـﺎﻟـﻢ اﻫـﻠﻰ ﺟـﻤﻠﻪ ﺷـﺎه ﮔـﺪا اول ﻓـﺮزﻧـﺪ ﺑـﻠﻨﺪ اﻗـﺒﺎلﮔـﺎ ﺗـﺎﺑـﻊ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻓـﺮﻣـﺎن‬‫ﺑـﺮدار ﺑـﻮﻟـﻮرﻻر و ﻫـﻤٌﻪ آدمﻻر وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره دﻳـﺐ ﺑـﺎش اوروب‪ ،‬ﻗ ُﻞﻟـﻴﻎ اﻇـﻬﺎر ﻗـﻴﻠﻮرﻻر و‬‫‪ 64‬ﻗﺮادﻳﻼ‬‫‪ 65‬ﻛﻴﲔ ‪ :B 66‬ﺗﺮور‬‫‪ 67‬ﺳﻴﺰ ‪ 68‬ﺧﺎﺻﻴﺖﻧﻰ‬‫‪359‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑـﻴﺰﻧـﻴﻨﮓ ﺧـﺎﻧـﻪ )‪ (20b‬داﻧـﻴﻤﻴﺰﮔـﺎ اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮﭘـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮپ ﻣـﻨﻔﻌﺖﻻر و ﻓـﺎﻳـﺪهﻻر‪{14b} 69‬‬‫ﻳﺘﻜﻮﺳﻴﺪور‪ <.‬دﻳﺐ ﺑﺸﺎرت ﺑﺮﻳﺐ‪ ،‬ﺑﻰﺑﻰﻧﻴﻨﮓ ﻛﻮﻧﮕﻞﻻرﻳﻨﻰ ُﺳُﻴﻮندورودﻳﻼر‪.‬‬‫وﻗـﺘﻴﻜﻪ ﺑـﻰﺑـﻰ ﺑـﻮ ﺑـﺸﺎرتﻧـﻰ ﺗـﺎﭘـﻴﺐ اوﻳـﻐﺎﻧـﺪﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﮔـﺎ ﻳـﻮز ﻣـﻴﻨﮓ‬‫ﺣ ـﻤﺪ و ﺛ ـﻨﺎ اﻳ ـﺘﻴﺐ‪ ،‬ﺳﺠ ـﺪٌه ﺷ ـﻜﺮ ﺑ ـﺠﺎ ﻛ ـﻴﻠﺘﻮردﻳ ـﻼر و ﺑ ـﻮ ﺑ ـﺸﺎرﺗ ـﺪﻳ ـﻦ ﺑ ـﻰ ﻧ ـﻬﺎﻳ ـﺖ ﺷ ـﺎد ﺧ ـّﺮم‬‫ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺣـﻖ ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻰ ﻳـﻮﻟـﻴﺪه ﻧـﺬر ﻧـﻴﺎز ﺑـﺮدﻳـﻼر و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻓـﻘﻴﺮ )‪ (21a‬ﺑـﻴﻨﻮاﻻرﻏـﻪ ﺻـﺪﻗـﻪ‬‫ﺑ ـﺮدﻳ ـﻼر و ﻧ ـﻴﭽﻨﺪ ﻛ ـﻨﻴﺰكﻻرىﻧ ـﻰ آزاد اﻳ ـﺘﻰﻻر‪ .‬ﺑ ـﻮ ﺻ ـﺪﻗ ـﺎتدﻳ ـﻦ ﻧ ـﻴﭽﻨﺪ ﻓ ـﻘﻴﺮ ﺑ ـﻴﭽﺎرهﻻر‬‫ﳑﻨﻮن و ﺳـ ـﺮﻓـ ـﺮاز ﺑـ ـﻮﻟـ ـﺪﻳـ ـﻼر و ﻳـ ـﻨﻪ ﺑـ ـﻮ ﺑـ ـﺸﺎرتﻧـ ـﻰ اﻳـ ـﺸﺎن ﻋـ ـﺒﺎد اﻟـ ـﻠﻪ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻰ ﺗـ ـﻮش‬‫ﻛـﻮرﮔـﺎﻧـﻼرﻳـﻨﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ]وﺟـﻮدﮔـﺎ ﻛـﻴﻠﻴﺶﻻرﻳـﺪﻳـﻦ[‪ 70‬ﺧـﺒﺮ ﺑـﺮﮔـﺎنﻻرﻳـﻨﻰ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢﻏـﻪ ﺑـﺮ ﺑـﺮ ﺑـﻴﺎن ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﺳـﻮز }‪ {15a‬ﻻر ﻫـﻤﻪﺳـﻰ‪ 71‬ﺧـﻮاﺟـﻢﻧـﻴﻨﮓ ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ﻣـﻌﻠﻮم‬‫ﺑ ـﻮﻟ ـﺪى اﻳ ـﺮﺳ ـﻪ‪ (21b) ،‬ﺻ ـﻔﺎت وﻟ ـﻰﻟ ـﻴﻚﻻرى ﺟ ـﻮش ﻗ ـﻴﻠﺪى‪ .‬ﻧ ـﻬﺎﻳ ـﺖ ﺧ ـﻮﺷ ـﻮﻗ ـﺖﻟ ـﻴﻜﺪﻳ ـﻦ‬‫ﻣـﺒﺎرك ﻳـﻮزﻻرى ﮔ ُﻞ ﻛـﺒﻰ آﭼـﻴﻠﺪى‪ .‬ﻓـﻰ اﳊﺎل اﻳـﻜﻰ رﻛـﻌﺖ ﳕﺎز ﺷـﻜﺮاﻧـﻪ ﺑـﺪرﮔـﺎه ﺑـﻰ ﻧـﻴﺎز‬‫ادا ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻣـﻼزﻣـﻐﻪ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻗـﻮى و ﺳـﻮﻗـﻮم ﺗـﻌﻴﲔ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >دادمﻧـﻰ‬‫ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﺪه آب آش ﻗـﻴﻠﻴﺐ و ﻳـﻨﻪ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻗـﺎرﻳـﻼرﻧـﻰ آﻟـﻴﺐ ﺑـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﺧـﺘﻢ ﻗـﻴﻠﺪورﻏـﻴﻞ‪<.‬‬‫دﻳـﺐ ﺑـﻴﻮردﻳـﻼر‪ (22a) .‬ﻣـﻼزم اﻳـﺘﻜﺎﻧـﻼرﻳـﺪﻳـﻚ ﺧـﺬﻣـﺖﻧـﻰ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮردى و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻗـﺎرﻳـﻼر‬‫اﻧﺪه ﺧﺘﻢ ﻗﺮآن ﻗﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺛﻮاﺑﻴﻨﻰ ﻋﺒﺎد اﻟﻠﻪ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ روح ﭘﺎكﻻرﻳﻐﻪ ﺑﺨﺸﻴﺶ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ‪ 72‬ﺗﻮﻟﺪ ﺗﺎﭘﻘﺎﻧﻼرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪73‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ وﻗـﺘﻴﻜﻪ ﺑـﻰﺑـﻰﻧـﻴﻨﮓ ﺣـﺎﻣـﻠﻪﻻرى }‪ {15b‬ﺗـﻮﻗـﻮز آى ﺗـﻮﻗـﻮز ﻛـﻮن‬‫ﺗـﻮﻗـﻮز ﺳـﺎﻋـﺖ ﲤﺎم ﺑـﻮﻟـﺪى اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﻋـﻼﻣـﺖ ﺣـﻤﻞ ﭘـﻴﺪا ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﻋـﺎﻟـﻢﻧـﻰ )‪ (22b‬ﻟـﻄﻒ‬‫ﻛـﺮﻣـﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺮ‪ #‬اوﻏـﻮل ﻓـﺮزﻧـﺪ ﺗـﻮﻟـﺪ ﺗـﺎﭘـﺘﻰ ﻛـﻴﻢ ﻳـﻮزﻻرى ﻣـﺜﻞ اون ﺗـﻮرت ﻛـﻮﻧـﻠﻮك آىدﻳـﻚ‬‫ﺗـﺎﺑـﺎن اﻳـﺮدى‪ .‬وﻗـﺘﻴﻜﻪ اﻧـﺎﻧـﻴﻨﮓ ﻗـﻮرﺳـﺎﻗـﻴﺪﻳـﻦ ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﮕﺎ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ ،‬ﻓـﻰ اﳊﺎل ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻏـﻪ‬‫ﺳﺠـﺪه ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﻳـﻮزﻻرﻳـﺪﻳـﻦ اوى اﻳـﭽﻰ ﻣـﻨّﻮر ﺑـﻮﻟـﺪى و ﻣـﺒﺎرك ﻟـﺐﻻرى ﺗـﺒّﺴﻢ ﻧـﺎك اﻳـﺮدى‬‫‪ 69‬ﭘﺎﻳﺪهﻻر‬‫‪360‬‬‫‪ 70‬وﺣﻮدﻻرﻳﺪﻳﻦ ‪ 71‬ﲤﺎﻣﻰ ‪ 72‬ﺗﻮرمﻧﻰ‬‫‪ :B 73‬ﺑﻮ ﺗﺮور‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫و ﺧـﺘﻨﻪﻧـﺎك‪ 74‬ﺗـﻮﻏـﻮﻟـﺪى و ﻋـﻮرتﻻرﻳـﻨﻰ ﻗـﻮلﻻرى ﺑـﺮﻟـﻪ ﭘـﻮﺷـﻴﺪه ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﮕﺎ ﻗـﺪم‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮردﻳـﻼر و آﺳـﻤﺎن ﻓـﺮﺷـﺘﻪ )‪ (23a‬ﻻرى اﻃـﺮافﻻرﻳـﺪه ﻧﮕﻬـﺒﺎنﻟـﻴﻚ و ﭘـﺎﺳـﺒﺎنﻟـﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻮر‬‫اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻣـﺒﺎرك ﻗـﻮﻻغﻻرﻳـﻐﻪ ]اﻗـﺎﻣـﺖ اذان[‪ 75‬اﻳـﺘﻴﺐ‪ ،‬ﻓـﻰ اﳊﺎل }‪ {16a‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫آت ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﮔـﻬﻮارهﮔـﺎ ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‪ ،‬ﭘـﺮورﻳـﺶ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﻧـﻴﭽﻨﺪ داﻳـﻪ و اﻳـﻨﺎﮔـﻪﻻر ﺗـﻌﻴﲔ‬‫ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ 76‬و ﺑـﻮﻻرﮔـﺎ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ اوﻟـﻮغ وﻇـﻴﻔﻪﻻر ﺗـﻌﻴﲔ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﺗـﺎ ﻛـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﻮﻟـﻐﻪ‬‫ﻛـ ـﻴﺮﻳـ ـﺐ‪َ ،‬ره َرَوان ﺑـ ـﻮﻟـ ـﺪﻳـ ـﻼر‪ .‬ﻓـ ـﺮﺷـ ـﺘﻪﻻر )‪ (23b‬ﻫـ ـﻤﻪ وﻗـ ـﺖ ﭘـ ـﺎﺳـ ـﺒﺎن و ﻧﮕﻬـ ـﺒﺎنﻟـ ـﻴﻎ ﻗـ ـﻴﻠﻮر‬‫اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﺧـﺪاى ﻫـﮋده ﻫـﺰار ﻋـﺎﻟـﻢ ﻏـﻴﺐ ﻋـﺎﳌﻰدﻳـﻦ ﺗـﺮﺑـّﻴﺖ ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدى‪ .‬وﻗـﺘﻴﻜﻪ ‪ 77+‬وﻟـﻰ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺗـﻮرت ﻳـﺸﺎر ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ ،‬ﻛـﻮرار ﻛـﻮزﮔـﺎ‪ 78‬ﺗـﻮﻗـﻮز ﻳـﺸﺎر اون ﻳـﺸﺎر ﻛـﻮروﻧـﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر‬‫و ﺣـﺴﻮد اﻫـﻠﻴﺪﻳـﻦ ﺿـﺮر ﻳـﺘﻤﺎﺳـﻮن دﻳـﺐ و ﳝﺎن ﻛـﻮز ﺗـﻴﮕﻤﺎﺳـﻮﻧـﺪﻳـﺐ ﻣـﺒﺎرك ﺑـﺎﺷـﻼرﻳـﻐﻪ و‬‫ﺑـﻮىﻧـﻴﻼرﻳـﻐﻪ ﻃـﻮﻣـﺎرﻻر و ﺗـﻌﻮﻳـﺰﻻر ﺑـﺎﻏـﻼدﻳـﻼر و ﻣـﻜﺘﺐﮔـﺎ )‪ (24a‬ﺑـﺮدﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪك ﻓـﺮﺻـﺘﺪه‬‫ﺳـﻮادﻻرى }‪ {16b‬ﭼـﻴﻘﺘﻰ‪ .‬ﺑـﻮ ﻳـﻨﮕﻠﻴﻎ ﭘـﺮورﻳـﺶ و ﺗـﺮﺑـﻴﺖﻻر ﺑـﺮﻟـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اون اﻳـﻜﻰ‬‫ﻳﺎﺷﻐﻪ ﻗﺪم ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫]ﻛﻮﻧﻼرده ﺑﺮ ﻛﻮن[‪ 79‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 80‬اون اﻳﻜﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎنﻻرﻳﺪه ﭘﺪر‬‫ﺑﺰرﮔﻮارﻻرى ﻛﺘﻒﻻرﻳﻐﻪ ﻣﻴﻨﺪوروب‪ ،‬ﻣﻬﺮﺑﺎنﭼﻴﻠﻴﻚ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرى‪ 81‬ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪82‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺗـﻮرت اوﻏـﻮل و ﺑـﺮ ﻗـﻴﺰﻻرى‬‫ﺑ ـ ـﺎر اﻳ ـ ـﺮدى )‪ (24b‬ﻛ ـ ـﺎﺗ ـ ـﻪ ]اوﻏ ـ ـﻮلﻻرىﻧ ـ ـﻴﻨﮓ ﻧ ـ ـﺎمﻻرى[‪ 83‬اﻳ ـ ـﺸﺎن ﺧ ـ ـﺎن ﺗ ـ ـﻮره‪ ،‬اﻧ ـ ـﺪﻳ ـ ـﻦ‬‫]ﻛـﻴﭽﻴﻚﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﻧـﺎمﻻرى[‪ 84‬ﺗـﻮره ﺟـﺎن ﺗـﻮره‪ ،‬اﻧـﺪﻳـﻦ ]ﻛـﻴﭽﻴﻚﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﻧـﺎمﻻر[‬‫‪85‬‬‫اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‪ ،‬اﻧـﺪﻳـﻦ ]ﻛـﻴﭽﻴﻚ اوﻏـﻮلﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﻧـﺎم ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﻨﻰ[‪ 86‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫دﻳـﺮﻻر‪ .‬ﻋـﻠﻰ اﳋﺼﻮص اﻻرﻧـﻴﻨﮓ اﻳـﭽﻴﺪه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺟـﺎن دلﻻرﻳـﺪه ﻛـﻮرار اﻳـﺮدﻳـﻼر و‬‫‪ :AB 74‬ﺧـﻄﻨﻪﻧـﺎك‬‫‪ 75‬اذان و اﻗﺎﻣﺖ ‪ 76‬اﻳﺘﻴﻼر‪ :A 77‬و ‪ 78‬ﻛﻮز ‪ 79‬ﻛﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛﻴﻢ‬‫‪ 80‬ﺗﻮرم ‪ 81‬ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ‪ :B 82‬ﺑﻮ ﺗﺮور‬‫‪ 83‬اوﻏﻮلﻻرى‬‫‪ 84‬ﻛﻴﭽﻴﻚﻻرى‬‫‪ 85‬ﻛﻴﭽﻴﻚﻻرى ‪ 86‬ﻛﻴﭽﻴﻚﻻرىﻧﻰ ﻧﺎم ﺷﺮﻳﻒﻻرى‬‫‪361‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛ ـﻮزﻻرىﻧ ـﻴﻨﮓ آق ﻗ ـﺮاﺳ ـﻰ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره }‪ {17a‬اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر‪ .‬آى ﺗ ـﻮﻏ ـﺴﻪ ﻫ ـﻢ )‪ (25a‬وﻟ ـﻰ‬‫ﺧـﺎنﮔـﺎ ﺗـﻮﻏـﺴﻮن‪ ،‬آﻓـﺘﺎب ﺗـﻮﻏـﺴﻪ ﻫـﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎنﮔـﺎ ﺗـﻮﻏـﺴﻮن‪ ،‬دﻳـﺮ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬اول زﻣـﺎﻧـﻰ ﻛـﻪ وﻟـﻰ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره اون اﻳـﻜﻰ ﻳـﺎﺷـﻘﻪ ﻛـﻴﺮدﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﻳـﻮزﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﺳـﻴﺎدت ﻧـﻮرى ﻇـﺎﻫـﺮ و ﻫـﻮﻳـﺪا‬‫اﻳـﺮدى و ﻛـﻮچ ﻗـّﻮت و ]ﺑـﺎزو زورﻻرى[‪ 87‬ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ ﻗـﻮى ﺑـﻮﻟـﺪى‪ ،‬دﻳـﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻫـﻴﭻ‬‫اﺣ ـﺪى ﺑ ـﻮﻻرﻏ ـﻪ ﺑ ـﺮاﺑ ـﺮﻟ ـﻴﻚ ﻗ ـﻴﻼﳌﺎس اﻳ ـﺮدى و ﺧ ـﻠﻖ ﺧ ـﻮش و ﺗ ـﻮاﺿ ـﻊﻻرى ﻫ ـﻤﻪدﻳ ـﻦ زﻳ ـﺎده‬‫اﻳﺮدﻳﻼر )‪ (25b‬و ﺣﺴﻦ ﺟﻤﺎلﻻرﻳﺪﻳﻦ آﻓﺘﺎب رﺷﻚ اﻳﻠﺘﻮر اﻳﺮدى‪.‬‬‫اﻟـﻘﺼﻪ‪ ،#‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻮ ﻳـﻨﮕﻠﻴﻎ ﺣـﺴﻦ ﺟـﻤﺎل و ﻓـﻀﻞ ﻛـﻤﺎل ﺑـﺮﻟـﻪ آراﺳـﺘﻪ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‬‫اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺷـﺐ و روز ﺻـﺒﺢ و ﺷـﺎم ﺑـﻠﻜﻪ ﻋـﻠﻰ اﻟـﺪوام ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰدﻳـﻦ‬‫‪ {17b} 88+‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻴﻨﮓ دوﻟ ـﺖ و اﻗ ـﺒﺎلﻻرﻳ ـﻨﻰ ﻃ ـﻠﺐ ﻗ ـﻴﻠﻮر اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر و ﺑ ـﺮ ﻧ ـﻔﺲ‬‫اوزﻻرىدﻳـﻦ ﺟـﺪا ﻗـﻴﻠﻤﺎس اﻳـﺮدﻳـﻼر و اﻳـﺘﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻛـﻮزومﻧـﻴﻨﮓ ﻧـﻮرى )‪ (26a‬و‬‫اى ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻮمﻧـﻴﻨﮓ راﺣـﺘﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ‪ ،‬ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻋـﻤﺮوﻧـﮓﻧـﻰ اوزون ﻗـﻴﻠﺴﻮن‬‫و دوﻟـ ـﺘﻴﻨﮓﻧـ ـﻰ زﻳـ ـﺎده ﻗـ ـﻴﻠﺴﻮن‪ ،‬ﺳـ ـﻨﮕﺎ ﻗـ ـﺼﺪ ﻗـ ـﻴﻠﻐﺎﻧـ ـﻼر ﺳﺴـ ـﺖ ﺑـ ـﻮﻟـ ـﺴﻮن‪ ،‬دﻳـ ـﺐ وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن‬‫ﺗﻮرهﻧﻴﻨﮓ ﺣﻖﻻرﻳﻐﻪ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ ﻗﻴﻠﻮر اﻳﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫ﺣﻀﺮت ﭘﺎدﺷﺎه ﺧﺎن ﺗﻮره وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﻛﺘﻒﻻرﻳﮕﺎ ﻣﻴﻨﺪورﮔﺎﻧﻼرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪89‬‬‫ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛ ـﻴﻢ ﻛ ـﻮﻧ ـﻼرده ﺑ ـﺮ ﻛ ـﻮن )‪ (26b‬ﺣ ـﻀﺮت ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﮔ ـﺎ ﺑ ـﻰ‬‫ﺗـﺎﺑـﻠﻴﻎ ﻳـﻮزﻻﻧـﻴﺐ‪ ،‬رﳒﻮر ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و ﻣـﺒﺎرك ﺗـﻦﻻرﻳـﺪه ﺗـﺐ }‪ {18a‬و اﺳـﺘﻤﻪ ﭘـﻴﺪا ﺑـﻮﻟـﺪى و‬‫ﺣـﺮارتﻧـﻴﻨﮓ ﺷـﺪّﺗـﻴﺪﻳـﻦ ﲤﺎم ﺑـﺪنﻻرﻳـﻐﻪ ﻟـﺮزه ﺗـﻮﺷـﺘﻰ و ﻣـﺒﺎرك ﺑـﺪنﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻗـّﻮت زاﻳـﻞ‬‫ﻰ اوﻻدﱘ و ﻗـﺮﻳـﻨﺪاشﻻرﻳـﻢ و ﻣـﺮﻳـﺪ و‬‫ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻳـﺎﺗـﻴﺐ ﻗـﺎﻟـﺪﻳـﻼر و ﺑـﻮﻳـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﻣﺨﻠﺺﻻرﻳﻢ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻮﻟﺴﻮن‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻟ ـﻘﺼﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣ ـﻰ اوﻻدﻻرى ‪ (27a) 90+‬و ﺟ ـﻤﺎﻋ ـﻪﻻرى و ﻛ ـﺲ و ﻛ ـﻮﻻرى‪ 91‬ﺑ ـﻮ ﺧ ـﺒﺮﻧ ـﻰ‬‫اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ ﻫـﻤﻪ اﻧـﺪا ﺣـﺎﺿـﺮ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬اول ﺳـﺎﻋـﺖده ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻮﻻرﻏـﻪ ﻧـﻈﺮ‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﭼـﻴﻠﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻢ و اى ﻗـﺮﻳـﻨﺪاشﻻرﻳـﻢ و اى‬‫‪ 87‬زور و ﺑﺎزوﻻرى ‪ :B 88‬وﻟﻰ‬‫‪362‬‬‫‪ 89‬ﺗﺮور ‪ :B 90‬و و‬‫‪ 91‬ﻛﻮﻳﻼرى‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻣـﺮﻳـﺪ ﻣﺨـﻠﺺﻻرﻳـﻢ‪ ،‬ﺑـﻮ ﺑـﻰ ﺗـﺎبﻟـﻴﻎﻧـﻰ ﺷـّﺪﺗـﻰ ﻣـﻨﻰ ﺑﺴـﻴﺎر ﺑـﻰ ﺳـﺮ اﳒﺎم و ﺑـﻰ آرام ﻗـﻴﻠﺪى‪.‬‬‫ﻇ ـﺎﻫ ـﺮًا ﻋ ـﻤﺮوم آﺧ ـﺮﻳ ـﻐﻪ ﻳ ـﺘﻴﺐ دورﻣ ـﻮﻛ ـﲔ‪ <.92‬دﻳ ـﺐ اﻓ ـﺴﻮس و ﻧ ـﺪاﻣ ـﺖ )‪ (27b‬ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر‪.‬‬‫}‪ {18b‬اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ ﺳ ـﻮﻧ ـﮓ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﮔ ـﺎ ﻣ ـﺮﺣ ـﻤﺖ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﺳ ـﻴﻨﭽﻼب‪ ،‬ﺗ ـﻴﺰ ﺗ ـﻴﺰ ﻗ ـﺮاب ﻧ ـﻈﺮ‬‫ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬دﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى اوﻏـﻠﻮم رﺳـﺘﻤﻴﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ‪ 93+‬آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬ﻳـﺎش ﻗـﺎﻟـﻮرﻣـﻮﻛـﲔ‪<.‬‬‫دﻳ ـ ـﺐ ﺑﺴ ـ ـﻴﺎر اﻓ ـ ـﺴﻮس ]و ﻧ ـ ـﺪاﻣ ـ ـﺖ[* ﻳ ـ ـﻴﺪﻳ ـ ـﻼر‪ .‬اﻧ ـ ـﺪﻳ ـ ـﻦ ﺳ ـ ـﻮﻧ ـ ـﮕﺮه وﻟ ـ ـﻰ ﺧ ـ ـﺎن ﺗ ـ ـﻮرهﻏ ـ ـﻪ‬‫ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﭼـﻴﻠﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻧـﻮر دﻳـﺪم وﻟـﻰ ﺧـﺎن ‪ 94+‬آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬اورﻧـﻮﻧـﮕﺪﻳـﻦ‬‫ﺗـﻮرﮔـﻴﻞ‪ .‬ﻣـﻨﻰ ﻛـﺘﻔﻴﻢﮔـﺎ ﻣـﻴﻨﮕﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺐ اﻣـﺮ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ (28a) .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ* وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره آداب ﺑـﺮﻟـﻪ اورﻧـﻴﻼرﻳـﺪﻳـﻦ‪ 95‬ﺳـﺎﭼـﺮاب ﺗـﻮروب*‪ ،‬ﻣـﺒﺎرك ﻛـﺘﻒﻻرﻳـﮕﺎ ﻣـﻴﻨﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺧـﻮاﺟـﻢ‬‫اوﺷ ـﻞ ﺳ ـﺎﻋ ـﺖده ﺧ ـﺪاﻏ ـﻪ ﻣ ـﺘﻮﺟ ـﻪ ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب‪ ،‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻴﻨﮓ ﺣ ـﻖﻻرﻳ ـﻐﻪ ﺣ ـﺪدﻳ ـﻦ ﻓ ـﺰون‬‫دﻋـﺎىﻧـﻴﻨﮓ‪ 96‬ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻣﻬـﺮﺑـﺎن ﺑـﻮﻟـﻮب }‪ {19a‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬ﺑـﺲ اﳝﺪى ﻛـﺘﻔﻴﻤﺪﻳـﻦ ﻳـﺮﮔـﺎ ﻗـﻮﻧـﮕﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬در ﺣـﺎل )‪ (28b‬ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫]وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر‪> .‬ﻣـﺒﺎرك ﻛـﺘﻔﻴﻼرﻳـﺪه ﻣـﻘﺪار ﺑـﺮ ﭼ َﻮﮔ ُﻮن ﭼـﺎى ﻗـﻴﻨﺎﻏـﺎﻧـﭽﻪﻟـﻴﻚ‬‫ﺗﻮروب اﻧﺪﻳﻦ ﻗﻮﻧﺪﱘ‪*[<.‬‬‫ﺳﻴﺎدت ﭘﻨﺎه وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اون ﺑﻴﺶ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪﻻرﻧﻰ‪ 97‬ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻛــﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛــﻴﻢ وﻗــﺘﻴﻜﻪ وﻟــﻰ ﺧــﺎن ﺗــﻮره اون ﺑــﻴﺶ ﻳــﺎﺷــﻘﻪ ﻛــﻴﺮدﻳــﻼر‪ ،‬داﳝﺎ‬‫ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻰ ذﻛـﺮﻳـﮕﺎ ﻣـﺸﻐﻮل اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻛـﻴﭽﻪ ﻛـﻮﻧـﺪوزﻧـﻰ‪ 98‬ﺑـﻰ ﻳـﺎد ﺧـﺪا اوﺗـﻜﺎرﻣـﺎس‬‫اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر و ﻣ ـﺒﺎرك ﺗ ـﻴﻞﻻرىده داﳝﺎ ﺧ ـﺪاﻧ ـﻰ ذﻛ ـﺮى اﻳ ـﺮدى‪ .‬ﺑ ـﻰ ﻳ ـﺎد ﺧ ـﺪا ﻧ ـﻔﺲ اورﻣ ـﺎس‬‫اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر و )‪ (29a‬و ﻫ ـﻤﻴﺸﻪ ﻳ ـﺎد ﺣ ـﻖ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﻣ ـﺸﻐﻮل اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر و ﺑ ـﺮ دم ﺧ ـﺪاى ﺗ ـﻌﺎﻟ ـﻰﻧ ـﻴﻨﮓ‬‫ﻳـﺎدﻳـﺪﻳـﻦ ﻏـﺎﻓـﻞ ﺑـﻮﳌﺎس اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻣـﺒﺎرك ﻳـﻮزﻻرﻳـﺪه ﺧـﺪاى‪ 99‬ﻋـﺰ و ﺟـﻞﻧـﻰ‪ 100‬ﻧـﻮرى ﻇـﺎﻫـﺮ و‬‫ﻫ ـﻮﻳ ـﺪا اﻳ ـﺮدى و ﻛ ـﻮﻧ ـﮕﻞﻻرى ﻳ ـﺎد ﺣ ـﻖ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ روﺷ ـﻦ }‪ {19b‬و ﻣ ـﺼﻔّﺎ اﻳ ـﺮﻳ ـﺪى‪ .‬ﻫ ـﻤﻪ وﻗ ـﺖ‬‫ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻏـﻪ دم ﺳـﺎز اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ دﻳـﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ )‪ (29b‬آﻧـﭽﻪ رﻳـﺎﺿـﺖ و ﻣـﺸﻘﺖ‬‫‪ 92‬ﻳ ـ ـ ـﺘﻰ ﻣ ـ ـ ـﻮﻛ ـ ـ ـﲔ‬‫‪ 98‬ﻛﻮﻧﺪوز‬‫‪ :B 93‬ﺗﻮره‬‫‪ 99‬ﺣﻀﺮت‬‫‪ :B 94‬ﺗﻮره‬‫‪ 95‬اورﻧﻴﻼرﻳﻦ‬‫‪ 96‬ﺧﻴﺮ ‪ 97‬واﻗﻌﻪﻻر‬‫‪ 100‬ﺟﻠﻪﻧﻴﻨﮓ‬‫‪363‬‬

‫‪Texts‬‬‫‪101+‬ﺳـﻠﻮك ﻳـﻮﻟـﻴﺪه ﭼـﻴﻜﺘﻰﻻر ﻛـﻴﻢ ﻓـﻨﺎ ﻓـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻣـﻘﺎﻣـﻴﻐﻪ ﻳـﺘﻰﻻر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ اوﺗـﻮب وﻟـﻰﻟـﻴﻚ‬‫درﺟـﻪﺳـﻴﻐﻪ ﻋـﺮوج ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﻣـﻘﺎم و ﻣـﺮﺗـﺒﻪ‪ 102‬دوﻟـﺖ ﻣـﺎدرزادى اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻫـﻴﭻ اوﻟـﻴﺎدﻳـﻦ‬‫ﺗﻌﻠﻴﻢ آﳌﺎﻗﻐﻪ ﺣﺎﺟﺖﻻرى ﻳﻮق اﻳﺮدى‪.103‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻛـﻮﻧـﻼرده ﺑـﺮ ﻛـﻮن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ‪ 104‬ﻣـﺒﺎرك ﺧـﺎﻃـﺮﻻرﻳـﺪه‬‫ﺧ ـﻄﻮر ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻜﻴﻢ >ﺑ ـﺮ ﻋ ـﺰﻳ ـﺰى ﺑ ـﺤﻖ رﺳ ـﻴﺪهﻧ ـﻰ )‪] (30a‬ﺗ ـﺎﭘ ـﺴﺎم و[‪ 105‬اﻧ ـﺎﺑ ـﺖ ﻗ ـﻴﻠﺴﺎم و ﻳ ـﺎ‬‫ﺣـﺞﮔـﺎ ﺑـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﻣـﻜّﺔ اﻟـﻠﻪﻧـﻰ زﻳـﺎرت ﻗـﻴﻠﺴﺎم و ﺑـﺎﺑـﺎم ﺣـﻀﺮت ﻣﺤـﻤﺪ ﻣـﺼﻄﻔﻰ‪ 106‬ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ‬‫و ﺳـﻠﻢﻧـﻴﻨﮓ روﺿـٌﻪ ﻣﻄﻬ ّﺮه ﻣـﺘﺒﺮك ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﻨﻰ ﻛـﻴﺮﻓـﻴﮕﻴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺳـﭙﻮرﺳـﺎم ‪ <.‬دﻳـﺐ آرزو‬‫}‪] {20a‬ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر[‪ .107‬اوﻟـﻜﻮﻧـﻰ ﺗـﺎ اﺧـﺸﺎمﻏـﭽﻪ ﺑـﻮ ﻓـﻜﺮ اﻧـﺪﻳـﺸﻪ ﺑـﺮﻟـﻪ اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﺑـﻮ‬‫ﺧـﻴﺎل ﺑـﺮﻟـﻪ ﳕﺎز ﺧـﻔﱳﻧـﻰ ادا ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺗـﺎ ﺳﺤـﺮﻏـﭽﻪ ﻣـﺒﺎرك ﻛـﻮزﻻرﻳـﻐﻪ اوﻳـﻘﻮ ﻛـﻴﻠﻤﺎدى و )‪(30b‬‬‫ﻣـﻌﻠﻮم ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ وﻗـﺖ ﺳﺤـﺮ ﺑـﻮﻟـﻮب دور‪ .‬اورﻧـﻰﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻗـﻮﭘـﻮب‪ ،‬ﻃـﻬﺎرت ﺗـﺎزه ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪،‬‬‫ِورد َاورادﻻرﻳـﻐﻪ ﻣـﺸﻐﻮل ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر ﺗـﺎ ﻣـﺆّذن ﳕﺎز ﺑـﺎﻣـﺪاد اذاﻧـﻴﻨﻰ اوﻗـﻮدى‪ .‬اورﻧـﻰﻻرﻳـﺪﻳـﻦ‬‫ﻗـﻮﭘـﻮب‪ ،‬ﻣﺴﺠـﺪ ﺳـﺎرى رواﻧـﻪ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و ﻣﺴﺠـﺪﮔـﺎ داﺧـﻞ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺧـﺪاى ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻏـﻪ‬‫راز اﻳـﺘﻰﻻر و ﻋـﺮض ﺣـﺎلﻻرﻳـﻨﻰ ﺧـﺪاى ]ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰ[* ﺑـﻰ ﻧـﻴﺎزﻏـﻪ اﻳـﺘﻴﺐ‪ ،‬ﻣـﻨﺎﺟـﺎت‬‫)‪ (31a‬ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﳕﺎز ﺑـﺎﻣـﺪادﻧـﻰ ﺟـﻤﺎﻋـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ادا ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣﺴﺠـﺪدﻳـﻦ ﻳـﺎﻧـﻴﺐ‪ ،‬اﻳـﭽﻜﺎرى‬‫ﻛـﻴﺮدﻳـﻼر و ﻋـﺎدتﻻرى ﻫـﺮ ﻛـﻮن ﳕﺎز ﺑـﺎﻣـﺪاددﻳـﻦ ﻳـﺎﻧـﻴﺐ‪ {20b} ،‬ﺣـﻀﺮت ﻳﺴـﲔﻧـﻰ ﺗـﻼوت‬‫ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﺛـﻮاﺑـﻴﻨﻰ ﺣـﻀﺮت رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪ ]ﺻـﻠﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻠﻴﻪ و ﻋـﻠﻰ آﻟـﻪ و ﺳـّﻠﻢ[*ﻧـﻴﻨﮓ روح‬‫ﭘﺎكﻻرﻳﻐﻪ ﻫﺪﻳﻪ ﻗﻴﻠﻮر اﻳﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫اﻟ ـﻘﺼﻪ‪ ،‬اوﺷ ـﺒﻮ ﻛ ـﻮن ﻫ ـﻢ اﻳ ـﻠﮕﺎرىﮔ ـﻰ ﻋ ـﺎدﺗ ـﻼرىدﻳ ـﻚ اﻳ ـﭽﻜﺎرى )‪ (31b‬ﻛ ـﻴﺮﻳ ـﺐ‪،‬‬‫ﺗـﻼوﺗـﻐﻪ ﻣـﺸﻐﻮل اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﺑـﻨﺎﮔـﺎه ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻛـﺎَﺗ ّﻪ ﻗـﻤﻐﺎﻧـﺪه ﻏـﻠﻴﻆ ﭼـﺎى‬‫ﻗـ ـﻴﻠﺪوروب و ﻣـ ـﺴﻜﻪ ﻗـ ـﻴﻤﺎﻗـ ـﺪه اﻗـ ـﻼﺗـ ـﺘﻮروب ﻛـ ـﻴﺮﻳـ ـﺐ ﻛـ ـﻴﻠﺪﻳـ ـﻼر‪] .‬وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮره[* و‬‫ﺧـ ـﻮاﺟـ ـﻢﻧـ ـﻴﻨﮓ ﻋـ ـﺎدﺗـ ـﻼرى ﲤﺎم* ﺑـ ـﻮ اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻜﻴﻢ‪ 108‬ﺗـ ـﺎ وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻰ ﺗـ ـﻼوتﻻرى ﲤﺎم‬‫ﺗـﺎﭘـﻤﺎﮔـﻮﻧـﭽﻪ ﻛـﻴﻠﻤﺎس اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬اوﺷـﺒﻮ ﻛـﻮن ﺗـﻼوتﻻرى ﲤﺎم ﺑـﻮﳌﺎى ﻛـﻴﺮﻳـﺐ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر و‬‫)‪ (32a‬وﻟ ـ ـﻰ ﺧ ـ ـﺎن ﺗ ـ ـﻮره ]ﺧ ـ ـﻮاﺟ ـ ـﻬﻢﻧ ـ ـﻴﻨﮓ ﻛ ـ ـﻴﻠﮕﺎن[* ﺷ ـ ـﺮﻓ ـ ـﻪﻻرﻳ ـ ـﻨﻰ ﺑ ـ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ادب ﺑ ـ ـﺮﻟ ـ ـﻪ‬‫‪ :B 101‬ﻛـ ـ ـ ـ ـﻴﻢ‬‫‪ 107‬ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‬‫‪364‬‬‫‪ 102‬ﻣﺮﺗﺒﻪﺳﻰ‬‫‪ 108‬اﻳﺮدﻳﻜﻪ‬‫‪ 103‬اﻳﺮدﻳﻼر‬‫‪ 104‬ﺗﻮرم ‪ 105‬ﺗﺎﭘﻴﺐ‬‫‪ 106‬رﺳﻮل اﻟﻠﻪ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ُاورﻧـﻰﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﺗـﻮروب‪ ،‬دﺳـﺖ اﻟـﻒ ﻻم ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ‪ 109‬ﻛـﻴﻠﺘﻮروب ﺗـﻮردﻳـﻼر‪] .‬ﺧـﻮاﺟـﻢ‬‫اﻳﺪﻳﻼر[*‪> ،‬اوﻏﻠﻮم‪ {21a} ،‬اوﻟﺘﻮرﮔﻴﻞ‪ <.‬دﻳﮕﺎچ ﺣﻴﺎء و ادب ﺑﺮﻟﻪ اوﻟﺘﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺧـﻮاﺟـﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ ﻣﻬـﺮﺑـﺎن ﺑـﻮﻟـﻮب اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻳﺨﺸـﻰ‬‫ﻓ ـﺮزﻧ ـﺪ ﻧ ـﻴﻜﻮ ﺻ ـﻔﺎﺗ ـﻴﻢ و اى ﻗ ـﻮزﱘ ‪ (32b) 110+‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن آﻓ ـﺘﺎﺑ ـﻴﻢ‪ ،‬ﺗ ـﻮرت اوﻏ ـﻠﻮم اﻳ ـﭽﻴﺪه‬‫آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ ﺳـﻦﺳـﻦ و اى ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻮمﻧـﻴﻨﮓ ﺧـﻮﺷـﻰ و ﻛـﻮزومﻧـﻰ ﻧـﻮرى ﺳـﻦﺳـﻦ و ﺳـﻨﻴﻨﮓ ﻳـﻮزﻳـﻨﮕﻨﻰ‬‫ﺑـﺮ ﻧـﻔﺲ ﻛـﻮرﻣـﺎى ]آرام و[‪ #‬ﻃـﺎﻗـﺘﻴﻢ ﻳـﻮﻗـﺘﻮر‪ .‬اﳝﺪى ﻣـﻨﺪﻳـﻦ ﺑـﺮ اﻳـﻜﻰ ﻧـﻜﺘﻪ ﺳـﻮز اﻳﺸـﻴﺘﻜﻴﻞ‬‫ﻛـﻴﻢ ﻫـﺮ ﻗﻴﺴـﻰﺳـﻰ ﻗـﻨﺪ و ﻋﺴـﻞدﻳـﻦ ﺷـﻴﺮﻳـﻦراق اﻳـﺮور‪ .‬اى ﻓـﺮزﻧـﺪ‪ ،‬ﺑـﻴﻠﮕﻴﻞ و آﮔـﺎه ﺑـﻮﻟـﻐﻴﻞ ﻛـﻴﻢ‬‫ﻛـﻴﭽﻪ ﺧـﺎﻃـﺮﻳـﻨﮕﺪه ﺑـﺮ ﻋـﺰﻳـﺰﻧـﻰ ﺗـﺎﭘـﻴﺐ‪ ،‬اﻧـﺎﺑـﺖ ﻗـﻴﻠﻤﺎق و ﻳـﺎ ﺣـﺞﮔـﺎ )‪ (33a‬ﺳـﻔﺮ اﻳـﻼﻣـﺎك‬‫ﻫـﻮاﺳـﻰ ﺧـﻄﻮر ﻗـﻴﻠﺪى و ﻋـﺎﻟـﻢ ﻏـﻴﺐدﻳـﻦ ﺑـﻮ ﻧـﻴﺘﻴﻨﮓ ﺑـﻴﺰﮔـﺎ ﻋـﻴﺎن ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬اى وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫اوﻏ ـ ـﻠﻮم‪ ،‬ﻫ ـ ـﺮ ﻛﻴﺸ ـ ـﻰﻧ ـ ـﻰ ﻛ ـ ـﻮرﮔ ـ ـﺎن }‪ {21b‬ﺑ ـ ـﻴﻼن‪ 111‬ﻋ ـ ـﺰﻳ ـ ـﺰ دﻳ ـ ـﺴﻪ ﺑ ـ ـﻮﳌﺎس‪ .‬اوﻟ ـ ـﻴﺎﻻر ﻛ ـ ـﻢ‬‫ﻳـﺎﺑـﺪورﻻر‪ 112‬و ﻛـﻮروب دورﻣـﻦ ﻛـﻴﻢ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـّﻠﻪ ﭘـﻮش ﺻـﻮﻓـﻰﻻر ﻋـﺼﺎ ﺗـﻮﺗـﻮب‪ ،‬اوزﻳـﻨﻰ اوﻟـﻴﺎ‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺧـﺬﻣـﺘﻴﻢﮔـﺎ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﻧـﻴﭽﻪ‪ 113‬ﺣـﺎﺟـﻰﻻرﻧـﻰ ﻛـﻮردوم‪ ،‬ﻛـﻮﭘـﺮاﮔـﻰ ﻧـﻔﺲ آواره )‪(33b‬‬‫ﺳـﻰ دورﻻر‪ .‬ﺑـﻮﻻردﻳـﻦ ﭘـﺮﻫـﻴﺰ ﻗـﻴﻠﻤﺎق ﻻزم دور و ﺑـﻮﻻرده ﺑ ُﻮى ﺧـﺪادﻳـﻦ اﺛـﺮ ﻳـﻮﻗـﺘﻮر‪ .‬اى وﻟـﻰ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬ﺑـﻴﻠﮕﻴﻞ و آﮔـﺎه ﺑـﻮﻟـﮕﻴﻞ ﻛـﻴﻢ آدمﻧـﻰ ﺑـﻮﳌﺎﻛـﻮرى ﻳـﺮاﻣـﺎس ﺣـﺮامزادهﺳـﻰ‬‫ﻗـﻮﻟـﻴﺪﻳـﻦ ﻫـﻴﭻ اﻳـﺶ ﻛـﻴﻠﻤﺎﮔـﺎﻧـﻰ ﺻـﻮﻓـﻰ و ﺣـﺎﺟـﻰ ﺑـﻮﻟـﻮر‪ .‬اى اوﻏـﻠﻮم وﻟـﻰ ﺧـﺎن آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬ﻛـﻴﻞ‪ ،‬ﺑـﻮ‬‫ﻰ ﺧـﺪا ﺑـﻮﻟـﻮرﺳـﻦ‪ <.‬دﻳـﺐ ﻣﻬـﺮﺑـﺎن ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﭼـﺎىﻧـﻰ اﻳـﭻ‪ ،‬ﺳـﻦ اوزوﻧـﮕﭽﻪ وﻟـ ٌ‬‫اﺧﻼص )‪ (34a‬ﺑﺮﻟﻪ ﭼﺎىﻧﻰ اﻳﭽﻴﺐ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺑﺠﺎ ﻛﻴﻠﺘﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 114‬اون آﻟﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ }‪ {22a‬ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪهﮔﻰ واﻗﻌﻪﻻرﻧﻰ‪ 115‬ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪116‬‬‫ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛ ـﻴﻢ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﺧ ـﺪاﻧ ـﻰ ﻟ ـﻄﻒ ﻛ ـﺮﻣ ـﻰ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ اون آﻟ ـﺘﻰ ﻳ ـﺎﺷ ـﻘﻪ‬‫ﻛـﻴﺮدﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬داﳝﺎ ﺗـﻴﻞﻻرﻳـﺪه ﺧـﺪاى ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻰ آﺗـﻰ ﻣـﺬﻛـﻮر و ﻛـﻮﻧـﮕﻞﻻرﻳـﺪه‬‫ﺧـﺪاﻧـﻰ ﻳـﺎدى ﻣﺴـﻄﻮر اﻳـﺮدى و ﻫـﻤﻴﺸﻪ ﻣﺴـﺘﻐﺮق ﻓـﻴﺾ اﻟﻬـﻰ اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻫـﻤﻪ وﻗـﺖ ﻳـﻮزﻻرى‬‫‪ 109‬ﺑﺠﺎى ‪ :A 110‬وﻟﻰ‬‫‪ 111‬ﺑﺮﻟﻪ ‪ 112‬ﻛﻢ ﻳﺎﺑﺪور‬‫‪ 115‬واﻗﻌﻪﻻر ذﻛﺮى و‬‫‪ :B 116‬ﺑﻮ ﺗﺮور‬‫‪ 113‬ﻧﻴﭽﻨﺪ‬‫‪ 114‬ﺗﻮرم‬‫‪365‬‬

‫‪Texts‬‬‫)‪ (34b‬ﻗـﺒﻠﻪده ﺗـﻴﻞﻻرى وردده‪ 117‬اﻳـﺮدى‪ .‬ﻛـﻮﻧـﻼرده ﺑـﺮ ﻛـﻮن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﺑـﺮ ﻋـﺰﻳـﺰى‬‫ﻣ ـﻬﻤﺎن ﺑ ـﻮﻟ ـﺪﻳ ـﻼر‪ .‬ﺧ ـﻮاﺟ ـﻢ اول ﻋ ـﺰﻳ ـﺰﻧ ـﻰ ﻋ ـﺰت اﺣ ـﺘﺮام اﻳ ـﻼب اوﻟ ـﺘﻮرﻏ ـﻮزدﻳ ـﻼر‪ .‬اول ﻋ ـﺰﻳ ـﺰ‬‫ﺧـﻮاﺟـﻢﻏـﻪ آداب ﺳـﺎﻗـﻼب‪ ،‬ﻛـﻮزﻻرﻳـﻨﻰ ﻳـﺮﮔـﺎ ﺗـﻴﮕﻴﺐ اوﻟـﺘﻮردﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﻋـﺰﻳـﺰ ﺧـﻮاﺟـﻢﮔـﺎ ﻫـﻢ ﭘـﻴﺮه‬‫اﻳﺮدﻳﻼر‪ .‬ﺧﻮاﺟﻢ ﺑﻮ ﻋﺰﻳﺰﮔﺎ اﻟﺘﻔﺎت ﻗﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻌﺮﻓﺘﺪﻳﻦ ﺳﻮز آﭼﺘﻴﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ اﻳـﭽﻜﺎرى ﻛـﻴﺮدﻳـﻼر و ﺻـﻼﺑـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻮرﮔـﻮراب )‪ (35a‬اﻳـﺪﻳـﺎر ﻛـﻴﻢ‬‫}‪> {22b‬ﻣـﻨﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ ﻗـﻴﺪا‪ <.‬دﻳـﺐ ﺳـﻮراﻏـﻼب اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اوﻟـﻮﻗـﺖده ﺣـﺮم‬‫اﻫـﻠﻰ ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﺗـﻘﺼﻴﺮ‪ ،‬ﻓـﺮزﻧـﺪﻳـﻨﮕﻴﺰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺣﺠـﺮٌه ﻋـﺒﺎدت ﺧـﺎﻧـﻪﻻرﻳـﺪه ﺣـﺎﻻ‬‫ﺗـﻼوتﮔـﺎ ﻣـﺸﻐﻮل دورﻻر‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﺳـﻮزدﻳـﻦ ‪ 118+‬ﺧـﻮاﺟـﻢﮔـﺎ ﺣـﺎﻟـﺘﻰ رو ﺑـﺮدى و اﻧـﺪا ﺑـﺮ‬‫ﺳـﺎﻋـﺖ‪ 119‬ﺟـﻨﻮن ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﺑـﻰ اﺧـﺘﻴﺎر ﻗـﻮل آﭼـﻴﺐ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‪ 120‬ﺣـﻖﻻرﻳـﻐﻪ دﻋـﺎ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‬‫)‪ (35b‬و ﻣـﻨﺎﺟـﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ دﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺧـﺪاﻳـﺎ ﺧـﺪاوﻧـﺪا ﺑـﻴﺮُ ﺑـﺎرﻟـﻴﮕﻴﻨﮓ ﺣـﻘﻰ ﺣـﺮﻣـﺘﻰ و‬‫ﺣـﺒﻴﺒﻴﻨﮓ ﻣﺤـﻤﺪ رﺳـﻮل اﻟـﻠﻪ ﺣـﻘﻰ ﺣـﺮﻣـﺘﻰ ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ و آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ اﻳـﻜﻰ ﻋـﺎﻟـﻢده‬‫ﻋ ـ ـﺰﻳ ـ ـﺰ و ﻣ ـ ـﻜّﺮم ﻗ ـ ـﻴﻠﻐﻴﻞ و ﻛ ـ ـﻤﺎﻻﺗ ـ ـﲔ ﻋ ـ ـﺎﳌﺪه ﻣ ـ ـﺸﻬﻮر ﻗ ـ ـﻴﻞ‪ .‬دوﻟ ـ ـﺘﻰﻧ ـ ـﻰ زﻳ ـ ـﺎده ﻗ ـ ـﻴﻠﻐﻴﻞ و‬‫دوﺷـﻤﻦﻻرﻳـﻦ‪ 121‬ﭘـﻴﺎده ﻗـﻴﻠﻐﻴﻞ و ﻗـﺎﺑـﻞ‪ 122‬ﻓـﺮزﻧـﺪﻻر ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻞ‪ 123‬و اﻗـﺒﺎﻟـﻴﻨﻰ ﺑـﻠﻨﺪ }‪{23a‬‬‫ﻗـﻴﻠﻐﻴﻞ و دﺷـﻤﻦﻻرﻳـﻨﻰ ﭘـﺎﳝﺎل اﻳـﻼﮔـﻴﻞ‪ (36a) .‬ﳝﺎن ﻛـﻮزدﻳـﻦ و ﺣﺴـﺪدﻳـﻦ و ﺟـﻤﻴﻊ ﺑـﻼدﻳـﻦ‬‫اوز ﭘـﻨﺎﻫـﻴﻨﮓده ﺳـﺎﻗـﻼﻏـﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺐ ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻰ‪ 124‬ﺟـﻨﺎﺑـﻴﻐﻪ ﺗـﻮﻻ و ﺗـﻀﺮع ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ‬‫ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 125‬ﺣﻖﻻرﻳﻐﻪ ﻛﻮپدﻳﻦ ﻛﻮپ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ‪ 126‬ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫دﻋ ـﺎدﻳ ـﻦ ﺳ ـﻮﻧ ـﮓره ﺗ ـﻮروب‪ ،‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻴﻨﮓ ﺣﺠ ـﺮٌه ﺧ ـﺎصﻻرى ﺳ ـﺎرى روان‬‫ﺑـﻮﻟـﺪىﻻر‪ .‬ﺗﺒﱡﺴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪> ،‬ﻳ ُﻮُروﻧـﮓ‪ ،‬اى‪ #‬اوﻏـﻠﻮم وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره* )‪ (36b‬آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ <.‬دﻳـﺐ ﻳـﻮز ﻣـﻴﻨﮓ ﻧـﻮازشﻻر ﺑـﺮﻟـﻪ ﺣـﺮمدﻳـﻦ ﺗـﺎﺷـﻘﺎرى آﻟـﻴﺐ ﭼـﻴﻘﺘﻰﻻر‪.‬‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺗـﺎﺷـﻘﺎرى ﭼـﻴﻘﻴﺐ ﻛـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ داداﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﻫـﻢ ﭘـﻴﺮهﻻرى ﻛـﻴﻠﻴﺐ دورﻻر‪.‬‬‫ﻛـﻮﻧـﮕﻞﻻرﻳـﺪه ﻛـﻴﭽﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >دادام اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﻣـﻨﮕﺎ دﻳـﺐ }‪ {23b‬اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬ﺳـﻦ اوزوﻧـﮕﭽﻪ وﻟـﻰ اﻟـﻠﻪ ‪ 127+‬ﺑـﻮﻟـﻮرﺳـﻦ‪ ،‬دﻳـﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺗـﻌﻠﻴﻢ دﻳـﺐ‬‫‪ 117‬ورد اورادده ‪ :A 118‬ﺧﻮ‬‫‪ 122‬ﻗﺎﺑﻴﻞ ‪ 123‬ﻗﻴﻠﻐﻴﻞ‬‫‪366‬‬‫‪ 119‬ﺳﺎﻋﺘﻰ‬‫‪ 124‬ﺗﻌﺎﻟﻰ ‪ 125‬ﺗﻮرهﻧﻰ‬‫‪ 120‬ﺗﻮرهﻧﻰ‬‫‪ 126‬ﺧﻴﺮ ‪ :A 127‬ﺑﻮ‬‫‪ 121‬دوﺷﻤﻦﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫)‪ (37a‬اﻣ ـﺮ ﻗ ـﻴﻠﻮرﻣ ـﻮﻛ ـﲔﻻر‪ <.‬دﻳ ـﺐ ﺗ ـﻮﻗ ـﻒ ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر و ﻳ ـﻨﻪ ﻛ ـﻮﻧ ـﮕﻞﻻرﻳ ـﺪه دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ‬‫>ﭘـﺎدﺷـﺎﻫـﻴﻢ دادام ﻫـﺮ ﻧـﭽﻮك ﺑـﻮﻟـﺴﻪ*‪ ،‬ﻓـﺮﻣـﺎن ﻗـﻴﻠﺴﻪﻻر‪ ،‬ﺑـﺎﺷـﻴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ‪ 128‬ﻗـﻴﻠﻮرﻣـﻦ‪ <.‬دﻳـﺐ ادب‬‫ﺑﺮﻟﻪ دﺳﺖ اﻟﻒ ﻻم ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻗﺮاب ﺗﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺧـﻮاﺟـﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻣـﻬﻤﺎن ﺧـﺎﻧـﻪ اﻳﺸـﻴﮕﻴﮕﺎ آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر و‬‫دﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى وﻟـﻰ ﺧـﺎن آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬اﻳـﭽﻜﺎرى ﻛـﻴﺮﻳـﺐ ﺧـﻠﻴﻔﻪدﻳـﻦ ﺗـﻌﻠﻴﻢ آﻟـﻐﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺐ ‪+‬‬‫‪129‬‬‫)‪ (37b‬ﻛـ ـﺘﻒ ﻻرﻳـ ـﻐﻪ ﻗـ ـﺎﻗـ ـﻴﺐ‪ ،‬اﻳـ ـﭽﻜﺎرى ﻛـ ـﻴﺮﮔـ ـﻮزدﻳـ ـﻼر و اوزﻻرى ﺗـ ـﺎﺷـ ـﻘﺎرﻳـ ـﺪه ﺗـ ـﻮروب‪،‬‬‫ﺧـﻠﻴﻔﻪﻏـﻪ دﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﺧـﻠﻴﻔﻪ‪ ،‬اﻣـﺮﱘﻧـﻰ ﺗـﻮﺗـﻮﻧـﮓ‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرﻧـﮕﻴﺰﻏـﻪ ﺗـﻌﻠﻴﻢ }‪ {24a‬ﻋـﻠﻢ‬‫ﺣـﺎل ﻗـﻴﻠﻴﻨﮓ‪ <.‬دﻳـﺐ اﻣـﺮ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺧـﻠﻴﻔﻪ >ﺗـﻘﺼﻴﺮ ﭘـﺎدﺷـﺎﻫـﻴﻢ‪ ،‬ﺧـﻮب ﺑـﻮﻟـﻮر‪ <.‬دﻳـﺐ ادب‬‫ﺑـﺮﻟـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﻋـﻠﻢ ﺣـﺎلﻧـﻰ ﺗـﻌﻠﻴﻢ ﺑـﺮدﻳـﻼر و ﺧـﻮاﺟـﻢ ﺗـﺎﺷـﻘﺎرىده ﺗـﻮﺟـﻪ ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺗـﻮردﻳـﻼر‪.‬‬‫ﺑـﺮ ﻓـﺮﺻـﺖدﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮕﺮه )‪> (38a‬ﺑـﺲ‪ .‬اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬اﳝﺪى ﺗـﺎﺷـﻘﺮى ﭼـﻴﻘﻐﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺐ ﻣﻬـﺮﺑـﺎن‬‫ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر‪ .‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺗﻌﻠﻴﻢ آﻟﻴﺐ ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر‪.‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﻛﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛﻴﻢ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 130‬ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرىده‬‫ﻛﻮﻧﻼرده ﺑﺮ ﻛﻮن ﺳﻴﺎدت‪ 131‬ﭘﻨﺎﻫﻰ ﳒﺎﺑﺖ دﺳﺘﮕﺎﻫﻰ ﺗﻮرٌه ﻋﺎﻟﻰ ﻫﻤﺖ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻴﻨﮓ‬‫آرزوى زﻳﺎرت روﺿٌﻪ ﻣﻨّﻮرٌه ﺣﻀﺮت ﺷﻴﺮ درﮔﺎه ﻣﺮﺗﻀﻰ ﻋﻠﻰ ﻛﺮم اﻟﻠﻪ وﺟﻬﻪﻧﻰ‬‫‪132‬‬‫اراده ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرىﻧﻴﻨﮓ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫)‪] (38b‬زﻣـﺎن ﺳـﺎﺑـﻖده ﻓـﺮﻏـﺎﻧـﻪ دﻳـﺐ ﺑـﺮ ﺷﻬـﺮ ﻋـﻈﻴﻢ ﺑـﺎر اﻳـﺮدى‪ .‬ﺣـﺎﻻ ﻣُﺮﻏـﻴﻨﺎن‪ *[.‬ﭼـﺮا‬‫ﻛ ـﻪ ]ﻣ ُﺮﻏ ـﻴﻨﺎن ﺷﻬ ـﺮىﻧ ـﻴﻨﮓ[‪ 133‬آﻓ ـﺘﺎب ﻳ ـﻮرﻳﺸ ـﻴﺪه ﻣ ـﻘﺪار ﻳ ـﺘﻰ ﻓ ـﺮﺳ ـﻨﮓ ﻳ ـﺮده اﻳ ـﻜﻰ ﺗ ـﺎغ‬‫اراﺳـﻴﺪه }‪ {24b‬اﻳـﻜﻰ درﻳـﺎ ﭼـﻴﻘﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدى‪ .‬ﻟـﻴﻜﲔ ﺷـﺒﻮ اﻳـﻜﻰ درﻳـﺎﻧـﻴﻨﮓ اراﺳـﻴﺪه ﻳـﻨﻪ‬‫ﺑـ ـﺮ ﻋـ ـﻼﺣـ ـﺪه ﺗـ ـﺎغ ﺑـ ـﺎر اﻳـ ـﺮدى‪ .‬اول ﺗـ ـﺎغﻧـ ـﻴﻨﮓ ﺑـ ـﻴﺮى ﺑـ ـﺎﺷـ ـﻴﺪه ﺣـ ـﻀﺮت ﺷـ ـﻴﺮ درﮔـ ـﺎه ﻋـ ـﻠﻰ‬‫اﳌﺮﺗـﻀﻰﻧـﻴﻨﮓ ﻣـﺰارى ﻓـﻴﺾ آﺛـﺎر ﻓـﺎﻳـﺾ اﻻﻧـﻮار )‪ (39a‬ﻻرى ﺑـﺎر اﻳـﺮدى‪ .‬اﻣـﺎ اول اﻳـﻜﻰ درﻳـﺎ‬‫ﻣـﺰار ﻣـﻨّﻮرهﻧـﻴﻨﮓ اﻳـﻜﻰ ﻃـﺮفﻻرﻳـﺪﻳـﻦ اوﺗـﻮب ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اﻧـﺪهﮔـﻰ ﺑـﻴﺮﻳـﺪﻳـﻦ ﻗـﻮﺷـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺑـﺮ‬‫درﻳـﺎى ﻋـﻈﻴﻢ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬اول اﻳـﻜﻰ درﻳـﺎ‪ #‬ﺗـﺎغﻧـﻴﻨﮓ‪ 134‬اراﺳـﻴﺪﻳـﻦ اوﺗـﻮب ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑـﻮل ﻣُﺮﻏـﻴﻨﺎن‬‫‪ 128‬اوزره ‪ :A 129‬ﻛﺘﻒ‬‫‪ 130‬ﺗﻮرم ‪ 131‬ﺳﻴﺎد ‪ 132‬وﺟﻪ ‪ 133‬ﻣﺮﻏﻴﻨﺎنﻧﻴﻨﮓ ‪ 134‬ﺗﺎغ‬‫‪367‬‬

‫‪Texts‬‬‫آدمﻻرﻳـﻐﻪ ﺳـﻮ ﺑـﺮور اﻳـﺮدى‪ .‬اول ﺳـﻮدﻳـﻦ ﺑـﺮار ﻗـﻄﺮه ﺑـﻴﻜﺎر و ﺿـﺎﻳـﻊ ﺑـﻮﳌﺎس اﻳـﺮدى‪ .‬اﻣـﺎ اول‬‫ﺳـﻮ ﺑـﺮﻛـﺎﺗـﻴﺪﻳـﻦ ﻣ ُﺮﻏـﻴﻨﺎن اﻫـﻠﻰ ﺑﺴـﻰ آﺑـﺎد و ﺷـﺎداب و ﺳـﺒﺰ )‪ (39b‬ﺧـﺮّم اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬آﺧـﺮ اﻻﻣـﺮ‬‫زﻳـﺎرتﮔـﺎ ﺑـﺎرﻣـﺎﻗـﻐﻪ ﺟـﺰم ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬اراده ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر }‪ {25a‬اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـﻰٌ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن اﻫـﻠﻰﻧـﻴﻨﮓ‬‫اﻛـﺎﺑـﺮزاده ﻳـﮕﻴﺖﻻرى ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺟـﻨﺎب ﻋـﺎﻟـﻰﻻرﻳـﺪه ﺧـﺬﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪،‬‬‫ﻣﺰار ﺷﺮﻳﻒﮔﺎ ﻳﻮزﻻﻧﺪﻳﻼر‪.‬‬‫ﻣـﻨﺰل و ﻣـﺮاﺣـﻞ ﻃـﻰ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ ﻳـﺘﻴﺐ‪ ،‬دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر و ﺑـﺮ ﺳـﺎﻋـﺖ‬‫آﺳـﺎﻳـﺶ آﻟـﻐﺎﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ )‪ (40a‬ﭼـﻴﻘﻴﺐ‪ ،135‬اﺧـﻼص و اﻋـﺘﻘﺎد ﺑـﺮﻟـﻪ زﻳـﺎرت‬‫ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻌﺪ از ﻓـﺮاغ زﻳـﺎرت ﻗـﺎىﺗـﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﻮشﻻرﻳـﻐﻪ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر و ﺑـﻮﻳـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﻧـﻴﭽﻨﺪ‬‫ﻗـﻮى و ﺳـﻮﻗـﻮم ﺳـﻮﻳـﺪوروب‪ ،‬ﻣـﺰار اﻫـﻠﻰﻧـﻴﻨﮓ و ﭘـﺎرﺳـﲔ ﺧـﻠﻘﻰﻧـﻴﻨﮓ ﻛـﻞ اوﻟـﻮغ و ﻛـﻴﭽﻴﻚ‬‫ﲤﺎﻣـﻰﺳـﻴﻨﻰ ﺟـﻤﻊ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻧـﺎب آب آش ﻧـﺎز ﻧـﻌﻤﺖ ﻓـﺮاوان ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر و ﲤﺎﻣـﻰ ﺷـﻴﺦﻻرﻳـﻐﻪ و‬‫ﭘـﺎرﺳـﲔ ﺧـﻠﻘﻰﻧـﻴﻨﮓ }‪ {25b‬ﺑـﺮﭼـﻪﺳـﻴﻐﻪ اﻧـﻌﺎم و اﺣـﺴﺎن ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻫـﻤﻪ )‪ (40b‬ﺧـﻠﻖ ﳑﻨﻮن و‬‫ﺳـﺮﻓـﺮاز ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و اول ﻛـﻴﭽﻪ ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﻧـﻴﻨﮓ ﺗـﮕﻼرﻳـﺪه‪ 136‬ﺗـﻮﻧـﺎدىﻻر و ﺻـﺒﺢ وﻗـﺘﻴﺪه ﺑـﺮ‬‫ﻋـﺰﻳـﺰ ﺧـﻮش ﻟـﺒﺎس و ﺧـﻮش ﺻـﻮرت ﻗـﺮا ﺳـﻘﺎل ﻣـﺮدى ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﳕﺎز ﺑـﺎﻣـﺪادﻧـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫ﺑـﺮﻟـﻪ ﻫـﻤﺮاه اوﻗـﻮدﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻌﺪ از ﻓـﺮاغ ﳕﺎز ﺗـﻮروب ﻛـﻮروﺷـﺘﻰﻻر‪ .‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺗـﻘﺼﻴﺮ وﻟـﻰ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره‪ ،‬ﺳـﻴﺰﻧـﻴﻨﮓ ﺷـﻮل ﻛـﻴﭽﻪ ﺗـﻮش ﻛـﻮروبﻣـﻦ‪ .‬ﺗـﻮﺷـﻮمده ﺣـﻀﺮت ﺷـﺎه ﻣـﺮدان )‪(41a‬‬‫ﻣـﺮﺗـﻀﻰ ﻋـﻠﻰ ﺑـﺎﺷـﻴﻨﮕﻴﺰﮔـﺎ ﻳـﺘﻰ ﭼـﺮاغ ﻳـﺎﻧـﺪوردﻳـﻼر و اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى ﻓـﻼﻧـﻰ‪ ،‬ﺑـﻮ ﺗـﻮﺷـﻮﻧـﮕﻨﻰ‬‫وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﻓ ـﺮزﻧ ـﺪﱘﮔ ـﺎ ﻛ ـﻴﺮﻳ ـﺐ اﻳ ـﺘﻜﻴﻞ‪ .‬ﺧ ـﺪا ﺧ ـﻮاهﻻﺳ ـﻪ‪ ،‬ﻳ ـﺘﻰ اﻗ ـﻠﻴﻢﻧ ـﻰ اﻳ ـﺸﻜﻠﻰ وﻟ ـﻰ‬‫اوﻏ ـﻠﻮمﻧ ـﻰ دﺳ ـﺘﻴﺪه آﭼ ـﻴﻼدى‪ {26a} <.137‬دﻳ ـﺐ ﻣﻬ ـﺮﺑ ـﺎنﭼ ـﻴﻠﻴﻚ ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر ‪.‬اول ﻋ ـﺰﻳ ـﺰ ﺑ ـﻮ‬‫ﺗـﻮشﻧـﻰ ﺗـﻘﺮﻳـﺮ ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺑـﻮﻟـﺪى اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ ﺑـﺎﻗـﻴﺐ‪ ،‬اوچ ﻣـﺮاﺗـﺒﻪ‬‫ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮردﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ )‪ (41b‬ﺳـﻮﻧـﮓ اوﺷـﻞ ﻋـﺰﻳـﺰﮔـﺎ ﺗـﻮش ﺣـﻘﻰ دﻳـﺐ اﻧـﻌﺎم و‬‫اﺣﺴﺎن ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.138‬‬‫‪ 135‬ﭼﻴﻘﺘﻴﻼر‬‫‪368‬‬‫‪ 136‬آﺳﺘﻰﻻرﻳﺪه ‪ 137‬آﭼﻴﻠﻮر‬‫‪ 138‬ﺑﻴﺮدﻳﻼر‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‪ 139‬ﺳـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺳـﻴﺰﻧـﻴﻨﮓ اوﻳـﻮﻧـﻴﺰ ﻗـﻴﺪه‪ 140+ <.‬اول‬‫ﻋـﺰﻳـﺰ ﺟـﻮاب ﺑـﺮدﻳـﻜﻴﻢ‪> 141‬ﺗـﻘﺼﻴﺮ‪ ،‬ﻣـﻨﻰ اوﻳـﻮم ﺣـﻀﺮت ﺷـﻴﺮ درﮔـﺎه ﺑـﺎﺑـﺎﻧـﮕﻴﺰﻧـﻰ ﻳـﺎﻧـﻼرﻳـﺪه‪<.‬‬‫دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر‪ .‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ >ﺗ ـﺎ ﺑ ـﻴﺰ ﺷ ـﺒﻮ ﻳ ـﺮدﻳ ـﻦ ﺟ ـﻮﻧ ـﺎﮔ ـﻮﻧ ـﭽﻪ ‪{26b} 142+‬‬‫اوﻳـﻮﻧـﮕﻴﺰﻏـﻪ ﺑـﺎرﻳـﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ ﺗـﻮروﻧـﮓ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪> .‬ﺧـﻮب ﺗـﻘﺼﻴﺮ‪] ،‬ﻣـﻦ ﺧـﺬﻣـﺘﻴﻨﮕﻴﺰﮔـﺎ ﺳـﻴﺰ‬‫ﺟـﻮﻧـﺎﮔـﻮﻧـﭽﻪ[‪ 143‬ﺑـﺎرﻳـﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ )‪ (42a‬ﺗـﻮراﻣـﻦ‪ <.‬دﻳـﺐ ﺟـﻮاب آﻟـﻴﺐ‪ ،‬اوﻳـﻼرﻳـﮕﺎ ﻳـﺎﻧـﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫ﻓ ـﺮﺻ ـﺖدﻳ ـﻦ ﻛ ـﲔ ﻣ ـﻼزمﻏ ـﻪ دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ >اﻳ ـﺮﺗ ـﻪ ﺑ ـﻴﻼن ﺗ ـﻮش ﻛ ـﻮروب ﻛ ـﻴﻠﮕﺎن ﻋ ـﺰﻳ ـﺰﻧ ـﻰ‬‫ﺳ ـ ـﺎﻏ ـ ـﻴﻨﺪﻳ ـ ـﻚ‪ .‬ﻳﺨﺸ ـ ـﻰ آدم‪ #‬اﻳ ـ ـﻜﺎنﻻر‪ 144+ .‬ﺑ ـ ـﺎرﻳ ـ ـﺐ اﻳ ـ ـﺘﻴﺐ ﻛ ـ ـﻴﻠﮕﻴﻞ‪ <] .‬دﻳ ـ ـﺐ ﻣ ـ ـﻼزم‬‫ﺑـﻮﻳـﻮردﻳـﻼر و>[‪ #‬ﮔ َﭙُﻮرﺷـﺎﻳـﻠﻴﻖ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر و ﻣـﻼزم اول ﻋـﺰﻳـﺰﻧـﻰ آﺧـﺘﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ‬‫ﭼـﻴﻘﺘﻰ‪ 145‬و ﺷـﻴﺦﻻرﻏـﻪ دﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ‪> #‬ﺑـﺮ ﻋـﺰﻳـﺰ‪ 146‬ﺧـﻮش ﻟـﺒﺎس و ﺧـﻮش ﺻـﻮرت ﻗـﺮا ﺳـﻘﺎل‬‫ﻓـﺮض وﻗـﺘﻴﺪه )‪ (42b‬ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﺮﻟـﻪ ﳕﺎز ﺑـﺎﻣـﺪادﻧـﻰ اوﻗـﻮب‪ ،‬ﻣـﻼﻗـﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪،‬‬‫ﺑـ ـ ـﺮ ﺳـ ـ ـﺎﻋـ ـ ـﺖ ﻫـ ـ ـﻢ ﺻـ ـ ـﺤﺒﺖ ﺑـ ـ ـﻮﻟـ ـ ـﻮب ﭼـ ـ ـﻴﻘﺘﻰﻻر و اوﻳـ ـ ـﻮم ﻣـ ـ ـﺰار‪ #‬ﺣـ ـ ـﻀﺮت ﺷـ ـ ـﻴﺮ ]درﮔـ ـ ـﺎه‬‫ﺑـﺎﺑـﺎﻧـﮕﻴﺰﻧـﻴﻨﮓ[‪ 147‬ﻳـﺎﻧـﻼرﻳـﺪه‪ ،‬دﻳـﺐ ﺗـﻌﻴﲔ ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ {27a} .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻨﻰ اول‬‫ﻋـﺰﻳـﺰﻧـﻰ اﻳـﺘﻴﺐ ﻛـﻴﻞ‪ ،‬دﻳـﺐ ﺑـﻮﻳـﻮردﻳـﻼر‪ .‬ﺷـﻮﻧـﺪاغ آدمﻧـﻰ ﺑـﻴﻠﻮرﻣـﻮﺳـﻴﺰﻻر‪ <.‬دﻳـﺪى‪ .‬ﺷـﻴﺦﻻر‬‫اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اﻧـﺪاغ آدم ﻣـﻮﻧـﺪه ﻳـﻮق و ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﻧـﻰ ﻳـﺎﻧـﻼرﻳـﺪه )‪ (43a‬ﻣـﺘﻮﻟـﻰﻧـﻰ اوﻳـﻴﺪﻳـﻦ و‬‫ﺣـﻮﻟـﻰﺳـﻴﺪﻳـﻦ اوزﮔـﺎ ﻫـﻴﭻ اوى و ﺣـﻮﻟـﻰ ﻳـﻮﻗـﺘﻮر‪ <.‬دﻳـﺐ ﺣـﻴﺮان ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و ﺷـﻴﺦﻻر ﺑـﺮﭼـﻪﺳـﻰ‬‫ﻣـﻼزﳝﻐﻪ ﻫـﻤﺮاه ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن* ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ‬‫>ﺗـﻘﺼﻴﺮ ﺗـﻮرم‪ ،‬ﻣـﻮﻧـﺪاغ آدمﻧـﻰ ﺑـﻮ ﻳـﺮﻻرده ﻛـﻮرﮔـﺎﻧـﻴﻤﻴﺰ ﻳـﻮق‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‬‫اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺑـﻮ آدم رﺟـﺎل اﻟـﻐﻴﺐ و ﻳـﺎ اﺑـﺪال اﻳـﻜﺎﻧـﻼر‪ <.‬دﻳـﺐ ﻫـﻤﻪﻻرى ﺣـﻴﺮان ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ )‪ (43b‬ﺳـﻮﻧـﮓ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻮ ﺷـﻜﺮاﻧـﻪﻏـﻪ ﻋـﺪدﺳـﻴﺰ ﻃـﻼ و ﺗـﻨﮕﻪ ﺻـﺪﻗـﻪ ﺑـﺮﻳـﺐ‪،‬‬‫ُﻣﺮﻏﻴﻨﺎن ﺷﻬﺮﻳﮕﺎ ﺷﺎد و ﺧّﺮم ﺑﻮﻟﻮب‪ #‬ﻳﺎﻧﺪﻳﻼر‪.‬‬‫‪ 139‬ﺗﻮرم ‪ :B 140‬دﻳﺐ ﺳﻮردﻳﻼر‬‫‪ 141‬ﺑﺮدﻳﻼرﻛﻴﻢ‬‫‪ :A 142‬اوﻳﻮﻧﮕﻴﺰﮔﻪ ﺑﺎرﻳﺐ ﻛﻴﻠﻴﺐ ﺗﻮروﻧﮓ‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪> .‬ﺧﻮب ﺗﻘﺼﻴﺮ‪ ،‬ﻣﻦ ﺧﺬﻣﺖﻧﮕﻴﺰده ﺗﺎ ﺳﻴﺰ‬‫ﺟﻮﻧﺎﮔﻮﻧﭽﻪ ﺑﺎرﻳﺐ‬‫‪ < 143‬دﻳﺐ >ﺧﺬﻣﺘﻴﻨﮕﻴﺰده ‪ :B 144‬دﻳﺐ‬‫‪ 145‬ﭼﻴﻘﺘﻰﻻر‬‫‪ 146‬ﻋﺰﻳﺰى‬‫‪ 147‬درﮔﺎهﻧﻴﻨﮓ‬‫‪369‬‬

‫‪Texts‬‬‫}‪ {27b‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﺣﻀﺮت ﻋﻠﻰ ﻛﺮم اﻟﻠﻪ وﺟﻬﻪﻧﻴﻨﮓ‪ 148‬ﺗﻮشﻻرﻳﺪه ﻛﻮروب‪،‬‬‫ﻣﺰار ﺷﺮﻳﻒﻻرﻳﻪ ﻳﻮل آﭼﻤﺎﻗﻐﻪ اﻣﺮ ﻗﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑﺸﺎرت ﺑﺮﮔﺎﻧﻼرىﻧﻴﻨﮓ ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪149‬‬‫ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛ ـﻴﻢ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﻳ ـﮕﺮﻣ ـﻪ ﺑ ـﺮ ﻳ ـﺎﺷ ـﻘﻪ ﻛ ـﻴﺮﮔ ـﺎنﻻرﻳ ـﺪه ﺑ ـﺮ ﻛ ـﻴﭽﻪ‬‫اوﻳ ـﻼرﻳ ـﺪه ﻳ ـﺎﺗ ـﻴﺐ‪ ،‬ﺗ ـﻮشﻻرﻳ ـﺪه‪ 150‬ﻛ ـﻮر )‪ (44a‬دﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ ﺣ ـﻀﺮت ﻋ ـﻠﻰ ﻛ ـﺮم اﻟ ـﻠﻪ وﺟ ـﻬﻪ‬‫ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﻮﭼـﺎﻏـﻼرﻳـﻐﻪ آﻟـﻴﺐ‪> ،‬ﻓـﻔﺮزﻧـﺪﱘ‪ <.‬دﻳـﺐ اوچ ﻣـﺮﺗـﺒﻪ ﻛـﺘﻒﻻرﻳـﻐﻪ ﻗـﺎﻗـﺘﻴﻼر‪ .‬ﻳـﻨﻪ‬‫آرﻗـﻪﻻرﻳـﻨﻰ ﺳـﻴﻼب اوﻟـﺘﻮروب‪> ،‬اوﻏـﻠﻮم اوﻏـﻠﻮم اوﻏـﻠﻮم‪ <.#‬دﻳـﺐ ﻳـﻨﻪ اوچ ﻣـﺮاﺗـﺒﻪ ﻛـﺘﻒﻻرﻳـﻐﻪ‬‫ﻗـﺎﻗـﺘﻴﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ و >]اى ﻧـﻮر دﻳـﺪم و [‪ #‬اى ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻮمﻧـﻰ‬‫راﺣـﺘﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره* ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ‪ ،‬آﮔـﺎه و داﻧـﺎ ﺑـﻮﻟـﻐﻴﻞ ﻛـﻴﻢ ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﺳـﻨﮕﺎ ‪(44b) 151+‬‬‫ﻫـﺮ اﻳـﺶده ﻓـﺘﺢ ﻧـﺼﺮت }‪ {28a‬ﻛـﺮاﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﺪى و ﻣـﻮﻧـﭽﻪ زور ﻛـﻮچ ﻗـﻮة ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻠﺪى‪] 152‬و ﻫـﺮ‬‫اﻳـﺶﮔـﺎ[* و ﻫـﺮ ﻧـﻮع اﻳـﺶ ﺑـﺎﺷـﻴﻨﮕﺎ ﻛـﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬ﺑـﻴﺰ ﻳـﺎر و ﻣـﺪدﻛـﺎر دورﻣـﻴﺰ‪ .‬ﻫـﺮ وﺟـﻪدﻳـﻦ ﺧـﺎﻃـﺮ‬‫ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﮕﻴﻞ‪ .‬اى ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ‪ ،‬ﻣـﻨﻰ ﻣـﺰارﻳـﻢ ﻳـﻮﻟـﻰ ﻗـﺎﺗـﻴﻎ و آدﻣـﻰﻻرﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﺎرﻣـﺎﻏـﻰ‪ 153‬و ﻛـﻴﻠﻤﺎﮔـﻰ‬‫ﺑﺴـﻴﺎر ﻣـﺸﻜﻞ دور‪ .‬ﻋـﻠﻰ اﳋﺼﻮص ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻋـﺎﺟـﺰ و ﻧـﺎﺗـﻮاﻧـﻼر ﻛـﻴﻢ اﺧـﻼصﻻرى ﺣـﺪدﻳـﻦ زﻳـﺎده‬‫و ﻋـﻘﻴﺪهﻻرى ﺑـﻰ اﻧـﺪازه ﻳـﻮلﻧـﻴﻨﮓ اﳝﮕﺎﻛـﻴﺪﻳـﻦ ﻳـﻮزﻻرى )‪ (45a‬زﻋـﻔﺮان و ﺑـﺎرﻣـﺎﻳـﲔ دﻳـﺴﻪ‪،‬‬‫اﺧ ـﻼصﻻرى زﻳ ـﺎدهﻟ ـﻴﮕﻴﺪﻳ ـﻦ ﺟ ـﮕﺮﻻرى ﺑ ـﺮﻳ ـﺎن اﻳ ـﺮور‪ .‬ﺑ ـﺎ وﺟ ـﻮد ﻣ ـﻮﻧ ـﭽﻪ ﻣ ـﺸّﻘﺖ و ﻋ ـﺸﻖ و‬‫ﻣـﺤﺒّﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻣـﺰارﻳـﻢ ﻳـﻮﻟـﻴﺪه ﻗـﺪم ﻗـﻮﻳـﺎرﻻر و اﻳـﺎغﻻرﻳـﻨﻰ اﺗ ّﻴﻚ ﺗـﺎﺷـﻼرﻧـﻰ زﺧـﻤﻴﺪﻳـﻦ اﻓـﻜﺎر و‬‫ﺧـﻮن آﻟـﻮده ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻳـﻮل اوزره }‪ {28b‬ﻫـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﺗـﺒﺮارﻏـﻪ ﻣـﺪارﻻرى ﻗـﺎﳌﺎى‪ ،‬زار زار ﭼـﻮن اﺑـﺮ‬‫ﻧ ـﻮ ﺑ ـﻬﺎر ﻳ ـﻐﻼﺷ ـﻮرﻻر و ﺳ ـﻨﺪﻳ ـﻦ اﻣ ـﻴﺪﱘ ﺷ ـﻮﻟ ـﻜﻪ ﺧ ـﺬﻣ ـﺖ ﻛ ـﻤﺮﻳ ـﻦ )‪ (45b‬ﺑ ـﻴﻠﻴﻨﮕﺎ ﺑ ـﺎﻏ ـﻼب‪،‬‬‫ﻣـﺰارﻳـﻢ ﻳـﻮﻟـﻴﻨﻰ ﻫـﻤﻮار اﻳـﺘﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮاﺑـﻪ ﻳـﻮروﺗـﻜﻴﻞ و ﺟـﻤﻴﻊ ﻋـﺎﻟـﻢ اﻫـﻠﻴﻨﻰ ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻰﻧـﻴﻨﮓ ﺷـﺎد ﺧـﺮم‬‫ﻗـﻴﻠﻐﻴﻞ و دﻋـﺎﻻرﻳـﻨﻰ آﻟـﻐﻴﻞ‪ .‬ﭼـﻮﻧـﻜﻪ ﺧـﺪاى ﻫـﮋده ﻫـﺰار ﻋـﺎﻟـﻢ ﺳـﻨﻰ ﻗَﻮِى و ﭘـﻨﺠﻨﮕﻨﻰ زور ﻗـﻴﻠﺪى‬‫و ﺑـﻮ اﻳـﺶ ﺳـﻨﻴﻨﮓ زور ﺑـﺎزوﻧـﮕﺪﻳـﻦ ﻛـﻔﺎﻳـﺖ ﺗـﺎﭘـﻘﻮﺳـﻴﺪور و ﺳـﻨﺪﻳـﻦ ﺗـﺎ ﻗـﻴﺎﻣـﺖﻏـﭽﻪ ﻳﺨﺸـﻰ آت‬‫ﺑـﺎﻗـﻰ ﻗـﺎﻟـﻮر‪ <.‬دﻳـﺐ ﻛـﻮزﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻏـﺎﻳـﺐ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻮ )‪ (46a‬ﺑـﺸﺎرتﻧـﻰ‬‫‪ 148‬وﺟﻪﻧﻴﻨﮓ‬‫‪370‬‬‫‪ :B 149‬ﺑﻮ ﺗﺮور‬‫‪ 150‬ﺗﻮش ‪ :A 151‬ﻫﺮ اﻳﺶ ‪ 152‬اﻳﻼدى‬‫‪ 153‬ﺑﺎرﺑﺎﻏﻰ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻰ ﻋـﺎﻟـﻢﻧـﻰ ﻣـﺸﻚ و اﻳـﭙﺎر ﺑـﻮﻳـﻰ‪ 154‬آﻟـﻴﺐ‬‫ﺗـﺎﭘـﻴﺐ اوﻳـﻐﺎﻧـﺪﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ*‪ ،‬ﻛـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫دور‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره }‪ {29a‬ﺷـﻮق ﻣـﺤﺒﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺧـﺬﻣـﺖ ﻛـﻤﺮﻳـﻦ ﺑـﻴﻞﻻرﻳـﻐﻪ‬‫ﺑـﺎﻳـﻼب‪ ،155‬اﺳـﺒﺎب آﻻتﻧـﻰ‪ 156‬ﺗََﺮﱡدد ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و آﻫـﻨﮕﺮﻻرﻏـﻪ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـﻴﻨﮓ ﻣـﺘﲔ و ﻛـﻴﺘﻤﺎن و‬‫ﺗﻴﺸﻪ ﺑﻮﻳﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻟـﻘﺼﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـﻰ اﺳـﺒﺎب آﻻت ﻣﻬـّﻴﺎ ﺑـﻮﻟـﺪى اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﻰ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن )‪ (46b‬ﺧـﻠﻘﻰﻧـﻴﻨﮓ‬‫اوﻟـﻮغ و ﻛـﻴﭽﻴﻚ ﭘـﻴﺮ و ﺟـﻮانﻻرﻳـﻐﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﻮ ﺗـﺮّددﻻرى ﻣـﻌﻠﻮم ﺑـﻮﻟـﺪى اﻳـﺮﺳـﻪ‪،‬‬‫ﻫ ـﻤﻪﻻرى اﺧ ـﻼص ﻋ ـﻘﻴﺪه ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﺧ ـﺬﻣ ـﺖ ﻛ ـﻤﺮﻳ ـﻦ ﺑ ـﻴﻞﻻرﻳ ـﮕﺎ ﺑ ـﺎﻏ ـﻼب‪ ،‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻰ‬‫ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮﻻرﻧـﻴﻨﮓ ﺟـﻤﻌﻴﺘﻰ ﻋـﺪددﻳـﻦ ﺑـﻴﺮون و ﺣـﺪدﻳـﻦ ﺗـﺎﺷـﻘﺎرى‬‫اﻳﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫اﻟـﻘﺼﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـﻰ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن ﺧـﻠﻘﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ اﺧـﻼص و اﻋـﺘﻘﺎد ﺑـﺮﻟـﻪ‬‫)‪ (47a‬ﻳـﻴﻐﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره }‪ {29b‬ﺑـﺎﺷـﻠﻴﻎ ﲤﺎﻣـﻰٌ ﺧـﻠﻖ ﺣـﻀﺮت ﺷـﺎه ﻣـﺮدانﻧـﻴﻨﮓ‬‫روح ﭘـ ـﺮ ﻓـ ـﺘﻮحﻻرﻳـ ـﺪﻳـ ـﻦ ﻣـ ـﺪد و اﺳـ ـﺘﻌﺎﻧـ ـﺖ ﺗـ ـﻴﻼب‪ ،‬ﻳـ ـﻮﻟـ ـﻐﻪ ﻛـ ـﻴﺮﻳـ ـﺐ‪ ،‬ﻫـ ـﻤﻪ ﺷـ ـﻮق ذوق ﺑـ ـﺮﻟـ ـﻪ‬‫ﻳـﻐﻼﺷـﻴﺐ‪ ،‬ﺟـﺎن دل ﺑـﺮﻟـﻪ >ﻳـﺎ ﺣـﻀﺮت* ﻋـﻠﻰ‪ ،‬ﻳـﺎ ﻋـﻠﻰ‪ <.‬دﻳـﺐ رواﻧـﻪ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻗـﺘﻰ ﻛـﻪ وﻟـﻰ‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺗـﺎغ ﺗـﻮﺑـﻴﮕﺎ ﻳـﺘﻰﻻر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﺗـﻨﮓ و ﺗـﺎر ﺟـﺎﻳـﻼرﻧـﻰ ﺗـﺎﭘـﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﺎغ ﻛـﻴﺴﻤﺎك اوﭼـﻮن‬‫ﻣـﺘﲔ ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ اﺛـﻨﺎده >)‪ (47b‬ﺣـﻀﺮت ﺷـﺎه ﻣـﺮدانﻧـﻴﻨﮓ ﻛـﺮاﻣـﺖﻻرى ﻇـﺎﻫـﺮ ﺑـﻮﻟـﺪى‪<.‬‬‫دﻳـﺐ دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﻫـﺮ ﻗـﻴﺪاغ ﻗـﺘﻴﻎ ﺗـﺎﺷـﻘﻪ ﻣـﺘﲔ اورﺳـﻪﻻر‪ ،‬ﻣـﺘﲔﻻرى ﺧـﻤﻴﺮﮔـﺎ ﺑـﺎﺗـﻘﺎﻧـﺪﻳـﻚ‬‫ﺗـﺎﺷـﻘﻪ ﺑـﺎﺗـﺮ اﻳـﺮدى و ﺗـﺎغﻻرﻧـﻰ ﭘـﺎره ﭘـﺎره ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اوزوب ﺗـﺎﺷـﻼر اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﭘﺴـﺖ و ﺑـﻠﻨﺪﻧـﻰ و‬‫ﻳـﺎﻧـﺒﺎشﻻرﻧـﻰ ﻫـﻤﻮار ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮاﺑـﻪ }‪ {30a‬ﻳـﻮرﻣـﺎﻛـﻨﻰ آﺳـﺎن ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ* و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻛـﻴﭽﻪ و‬‫ﻛـﻮﻧـﺪوز ﺑـﻮ ﻧـﻮع اﻫـﺘﻤﺎم ﺑـﺮﻟـﻪ )‪ (48a‬ﺗـﺎغ ﺗـﺎش‪ #‬ﻛﻴﺴـﺘﻰﻻر‪ .‬اﻧـﺪا ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻛـﺮاﻣـﺖﻻر ﻇـﺎﻫـﺮ‬‫ﺑﻮﻟﺪى و ﻓﻘﻴﺮ ﺑﻮ ﻛﺘﺎﺑﺪه اﻳﻜﻰ ﺧﺎرق ﻋﺎدتﻻرﻳﻨﻰ اﻳﺘﻮرﻣﻦ‪.‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ اﻳـﺶ ﻗـﻴﻠﻮر‪ #‬ﻛـﻮﻧـﻼرﻳـﺪه ﻳـﻮل اوزره ﺑـﺮ ﺗـﺎش ﻳـﺎﺗـﻴﺐ اﻳـﺮدﻳـﻜﻴﻢ‬‫ﭼـﻮﻧـﮓﻟـﻴﻐﻰ ﺗـﻴﻮهدﻳـﻚ و اﻧـﻰ ﻛـﻮﺗـﺎرﻣـﺎﻏـﻮﻧـﭽﻪ ﻋـﺮاﺑـﻪ ﻳـﻮرﻣـﺎﮔـﻰ ﳑﻜﻦ اﳝﺎس اﻳـﺮدى و اوچ‬‫ﻣ ـ ـﻴﻨﮓ ﻛﻴﺸ ـ ـﻰ ﺑ ـ ـﻮ ﺗ ـ ـﺎشﻧ ـ ـﻰ اﻃ ـ ـﺮاﻓ ـ ـﻴﻐﻪ ﻛ ـ ـﻴﺮﻳ ـ ـﺐ‪ ،‬زور ﻗ ـ ـﻴﻠﺪﻳ ـ ـﻼر‪ .‬ﺗ ـ ـﺎشﻧ ـ ـﻰ ﺣ ـ ـﺮﻛ ـ ـﺖﮔ ـ ـﺎ‬‫‪ 154‬ﺑﻮى ‪ 155‬ﺑﺎﻏﻼب‬‫‪ 156‬آﻻﻧﻰ‬‫‪371‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮراﳌﺎدﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ واﻗـﻌﻪﻧـﻰ )‪ (48b‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻧـﻰ اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ‪ ،‬ﺳـﻴﺎدت ﭘـﻨﺎﻫـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﻏـﻴﺮت }‪ {30b‬ﻣـﺮداﻧـﻪﻟـﻴﻚﻻرى‬‫ﺟـﻮﺷـﻘﻪ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اورﻧـﻰﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﺗـﻮروب‪ ،‬اوﺷـﻞ ﺗـﺎش اوزره ﺣـﺎﺿـﺮ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و ﺣـﻀﺮت ﺷـﺎه‬‫]ﻣـﺮدان رﺿـﻰ اﻟـﻠﻪ ﻋـﻨﻪﻧـﻴﻨﮓ[‪ 157‬روح ﭘـﺮ ﻓـﺘﻮحﻻرىدﻳـﻦ ﻣـﺪد و اﺳـﺘﻌﺎﻧـﺖ ﺑـﻴﻼب‪> ،‬ﻳـﺎ ﺷـﺎه‬‫ﻣـﺮدان‪ 158‬ﺷـﻴﺮ درﮔـﺎه‪ 159‬ﺑـﺎﺑـﺎم‪ ،‬ﻣـﺪد ﻗـﻴﻠﻴﻨﮓ‪ <.‬دﻳـﺐ )‪ (49a‬ﺗـﺎﺷـﻘﻪ ﻗـﻮل اوردﻳـﻼر و ﺑـﺮ زور‬‫ﺑـﺮﻟـﻪ اوﺷـﻞ ﺗـﺎش ﺑـﺮ ﻗـﺮﻳـﺶ ﻳـﺮدﻳـﻦ ﭘﺴـﺖ اوزوﻟـﻮب ﭼـﻴﻘﺘﻰ‪ .‬ﺑـﻮ اﻳـﺶﻧـﻰ ﻛـﻮروب‪ ،‬ﻫـﻤﻪ ﲢﺴﲔ‬‫و آﻓ ـﺮﻳ ـﻦ ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر‪ .‬ﺑ ـﻮ ﺧ ـﺎرق ﻋ ـﺎدتﻧ ـﻰ ﻫ ـﻤﻪ ﺧ ـﻠﻖ اوز ﻛ ـﻮزﻻرى ﺑ ـﺮﻻن‪ 160‬ﻛ ـﻮروب‪ ،‬ﻫ ـﻤﻪ‬‫ﺑـﻴﻜﺒﺎر ﻓـﺮﻳـﺎد و ﻓـﻐﺎن ﺗـﺎرﺗـﻴﺐ‪ ،‬اﻳـﺎﻏـﻼرﻳـﻐﻪ ﻳـﻘﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﮔـﻮﻳـﺎ ﻛـﻪ ﻗـﻴﺎﻣـﺖ ﻗـﺎﱘ ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ‬‫ﻛـﲔ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻣـﺮ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﺷـﻮل ﺗـﺎشﻧـﻰ }‪ {31a‬ﻛـﻮﭘـﻼﺷـﻴﺐ )‪ (49b‬ﭘـﻴﺸﺎﻧـﮕﻼب‬‫ﻳـﻮﻣـﺎﻻﻧـﺘﻮروب‪ ،‬ﻓـﻼن ﺟـﺎى ﻗـﻠﺐ ﳝﺎن‪ ،‬اوﺷـﻞ ﺟـﺎىﮔـﺎ اﻳـﻠﺘﻴﺐ ﻗـﻮﻳـﻮﻧـﮓﻻر‪ <.‬دﻳـﺐ ﺗـﻌﻴﲔ‬‫ﻗ ـ ـﻴﻠﺪﻳ ـ ـﻼر‪ .‬اﻧ ـ ـﺪﻳ ـ ـﻦ ﻛ ـ ـﲔ ﻧ ـ ـﻴﭽﻨﺪ ﻣ ـ ـﻴﻨﮓ آدمﻻر ﻛ ـ ـﻮﭘ ـ ـﻼر* ﻛ ـ ـﻮﭘ ـ ـﻼﺷ ـ ـﻴﺐ ﭘ ـ ـﻴﺸﺎﻧ ـ ـﮕﻼب‬‫ﻳﻮﻣﺎﻻﻧﺘﻮروب‪ ،‬زور‪ #‬ﺑﺰور ﺗﻌﻴﲔ ﻗﻴﻠﻐﺎن ﺟﺎىﻻرﻳﮕﺎ اﻳﻠﺘﻴﺐ ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫و ﻳﻨﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻴﻨﮓ ﺑﺮ ﺧﺎرق ﻋﺎدتﻻرى ﺑﻮﻟﺪور‪.‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ اﻳـﺶ ﻗـﻴﻠﻮر‪ 161‬ﻛـﻮﻧـﻼرﻳـﺪه ﻳـﻮل اوزره ﺑـﺮ ﻛـﻮه ﭘـﺮﭼـﻪ ﺗـﺎش )‪(50a‬‬‫ﻛـﺎﺗ ّﻪﻟـﻴﮕﻰ آطدﻳـﻚ ﺑـﻠﻜﻪ آﻃـﺪﻳـﻦ ﻫـﻢ ﻛـﺎﺗـﻪراق ﻳـﺎﺗـﻴﺐ اﻳـﺮدى و ﻳـﻮﻟـﺪه ﺑـﺮ ﺟـﺮﻻﮔـﺎن ﺟـﺎى ﺑـﺎر‬‫اﻳـﺮدى‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺷـﻮل ﺗـﺎﺷـﻨﻰ ﺟـﺮﻻﮔـﺎن ﺟـﺎىﮔـﺎ‪ 162‬ﻗـﻮﻳـﻮب‪ ،‬ﻳـﻮﻟـﻨﻰ ﻫـﻤﻮار اﻳـﻼب‪ ،‬ﻋـﺮاﺑـﻪ‬‫ﻳـﻮرﻣـﺎﻛـﻨﻰ آﺳـﺎن ﻗـﻴﻠﻤﺎق اوﭼـﻮن }‪ {31b‬اوﺷـﻞ ﺗـﺎﺷـﻨﻰ آﻟـﺪﻳـﮕﺎ ﻗـﺪم ﺑـﺎﺳـﻴﺐ ﺑـﺎردﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪه‬‫>ﺣـﻀﺮت ﺷـﻴﺮ درﮔـﺎه ﺑـﺎﺑـﺎم ﻣـﺪد ﻗـﻴﻠﻴﻨﮓ‪ <.‬دﻳـﺐ ﺗـﺎﺷـﻘﻪ ﺑـﺮ ﭼـﻨﮓ اوردﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﺑـﺮ زور‬‫ﺑـﺮﻟـﻪ ‪ (50b) 163+‬ﻣـﺒﺎرك ﺳـﻴﻨﻪﻻرﻳـﻐﻪ آﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬اوچ ﻳـﻮز ﺗـﻮرت ﻳـﻮز ﻗـﺪم ﻳـﺮدﻳـﻦ ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‬‫ﻛـ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺟـ ـﺮﻻﮔـ ـﺎن ﻳـ ـﺮﮔـ ـﺎ ﻗـ ـﻮﻳـ ـﻮب‪ ،‬ﻫـ ـﻤﻮار ﻗـ ـﻴﻠﺪﻳـ ـﻼر اﻳـ ـﺮﺳـ ـﻪ‪ ،‬اوزاﻻرﻳـ ـﺪاﮔـ ـﻰ اﻳـ ـﻜﻰ ﻗ ََﻮت‬‫ﺗـﻮنﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﻳـﻘﺎﺳـﻰ و ﻳـﻜﺘﻪﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﻳـﻘﺎﺳـﻰ و ﺑـﺎﻏـﻮﺟـﻼرى و ﺳـﻴﻨﻪﻻرى ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‪،‬‬‫‪ 157‬ﻣﺮدانﻧﻴﻨﮓ ‪ 158‬ﻣﺮدن ‪ 159‬درﮔﺎ ‪ 160‬ﺑﺮﻟﻪ ‪ 161‬ﻗﻴﻠﺪور و ﺑﺘﻮرﮔﺎن‬‫‪372‬‬‫‪ 162‬ﻳﺮﮔﺎ ‪ :A 163‬ﻣﺒﺎرك‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺗ ـﺎشﻧ ـﻴﻨﮓ اﻟ ـﻴﺐ ﻛ ـﻴﻠﮕﻮﻧ ـﭽﻪ ﺗ ـﺎش اراﺳ ـﻴﺪه اﻳ ـﺸﻘﻼﻧ ـﻴﺐ‪ ،‬ﮔ ـﺮد ﮔ ـﺮد ﺑ ـﻮﻟ ـﺪى‪ .‬اﻣ ـﺎ ﻣ ـﺒﺎرك‬‫ﺳ ـﻴﻨﻪﻻرﻳ ـﮕﺎ ﺗ ـﻴﺮﻧ ـﺎﻏ ـﭽﻪ )‪ (51a‬اﺛ ـﺮ ﻗ ـﻴﻠﻤﺎدى‪ .‬ﺑ ـﻮ اﻳ ـﺶﻧ ـﻰ ﻛ ـﻮروب‪ ،‬ﻫ ـﻤﻪ ﲢﺴﲔ و آﻓ ـﺮﻳ ـﻦ‬‫ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﻫـﻤﻪ ﻗـﻮل ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﺟـﺎن و دل ﺑـﺮﻟـﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺣـﻘﻼرﻳـﻐﻪ }‪ {32a‬دﻋـﺎى‬‫ﻧﻴﻚ‪ 164‬ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﳝﺪى ﻛ ـﻴﻠﺪوك اﺻ ـﻞ ﺳ ـﻮزﮔ ـﺎ‪ .‬اﻟ ـﻘﺼﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣ ـﻰ ﻳ ـﻮلﻧ ـﻰ ﻫ ـﻤﻮار ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ و درﻳ ـﺎ اوزره‬‫ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻛـﻮﻓـﺮوكﻻر ﺳـﺎﻟـﺪوروب‪ ،‬ﻋـﺮاﺑـﻪﻻرﻧـﻰ ﻳـﻮروﺗـﻮب‪ ،‬دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ ﻳـﻘﲔ‬‫ﻰ ﭘـﺎرﺳـﲔ اﻫـﻠﻰ اوﻟـﻮغ‬‫ﻼ ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﻧـﻴﻨﮓ ﺷـﻴﺦﻻرى و ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﻳﺘﻴﺸـﺘﻰﻻر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ (51b) ،‬ﻛ ُ ًّ‬‫ﻛـﻴﭽﻴﻚ ﺟـﻤﻴﻊ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ اﺳـﺘﻘﺒﺎلﻻرﻳـﻐﻪ ﺟـﻴﻘﺘﻰﻻر‪ .‬ﻳـﺮاﻗـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮز ﻛـﻮروم‬‫ﻳـﺮدﻳـﻦ آطدﻳـﻦ ﺗـﻮﺷـﻮب ﻳـﻮﻛـﻮروب ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـّﺰت و ﺣـﺮﻣـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ اوز اﻧـﮕﻮﻻرﻳـﻦ ﻛـﻮزﻻرﻳـﮕﺎ‬‫ﺳـﻮرﺗـﻴﻼر و ﻫـﻤﻪﻻرى ﻣـﻮﻧـﺪاغ ﻳـﻮل آﭼـﻴﻠﻐﺎﻧـﻰﻧـﻰ ﻛـﻮروب‪ ،‬ﲢﺴﲔ و آﻓـﺮﻳـﻦ )‪ (52a‬ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪،‬‬‫ﺣـﻴﺮان ﻗـﺎﻟـﺪﻳـﻼر و ﻫـﻤﻪﻻرى وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﻮ اﻳـﺶﻻرﻳـﻐﻪ ﻣـﺪع و ﺛـﻨﺎ اﻳـﺘﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺰت و‬‫اﺣـﺘﺮام و ﻣـﻌﻈﻴﻢ ﻣـﺎﻻﻛـﻼم }‪ {32b‬ﺑـﺮﻟـﻪ ﻳـﻐﻼﺷـﻴﺐ‪ ،‬ﺟـﻠﻮﻻرﻳـﻐﻪ ﻛـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ آﻟـﻴﺐ‬‫ﺑـﺎردﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﺨﺖ و دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ اﻗـﺒﺎل و ﺳـﻌﺎدت ﺑـﺮﻟـﻪ ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﮔـﺎ‬‫ﻳـﺘﻴﺐ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر و ﲤﺎﻣـﻰٌ ﺷـﻴﺦﻻر و اوﻟـﻮغ ﻛـﻴﭽﻴﻚ ﺑـﺮﭼـﻪ آدمﻻر )‪ (52b‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ‬‫ﺟـﻨﺎب ﻋـﺎﻟـﻰﻻرﻳـﻐﻪ ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮروب‪ ،‬ادب ﺑـﺮﻟـﻪ ﻳـﺮ اوﭘـﻮب‪ ،‬ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى‬‫ﺟـﻤﻴﻊ ﺗـﻮرهﻻرﻧـﻴﻨﮓ زﺑـﺪهﺳـﻰ و اى ﻋـﻠﻰ اﳌﺮﺗـﻀﻰ ﺑـﺎﻏـﻰﻧـﻴﻨﮓ ﻣـﻴﻮهﺳـﻰ‪ ،‬ﺑـﻮ ﻋـﺎﳌﺪه ﺑـﺮ اﻳـﺶ‬‫ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻨﮕﻴﺰ ﻛـﻴﻢ ﻫـﻴﭻ آدﻣـﻰزادﻧـﻴﻨﮓ ﻗـﻮﻟـﻴﺪﻳـﻦ ﻣـﻮﻧـﺪاغ اﻳـﺶ و‪ 165‬ﻣـﻮﻧـﺪاغ ﺳـﻮزﻧـﻰ اﻳﺸـﻴﺘﻜﺎن‬‫اﳝﺎس و ﺑـﻮ ﻣـﺰار ﺷـﺮﻳـﻒﻏـﻪ ﻣﺸـﺮﻗـﺪﻳـﻦ و ﻣـﻐﺮبدﻳـﻦ ﳝﻦ و ﻳـﺴﺎر }‪ {33a‬دﻳـﻦ ﺟـﻬﺎن )‪(53a‬‬‫دﻳ ـﺪهﻻر ﻛ ـﻮپ ﻛ ـﻴﻠﻮرﻻر و اﺳ ـﺘﻘﺎﻣ ـﺖ ﻗ ـﻴﻠﻮرﻻر و اﻻر ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﻫ ـﻢ ﺻ ـﺤﺒﺖ ﺑ ـﻮﻟ ـﻮر‪ .166‬ﻋ ـﺠﺎﻳ ـﺐ‬‫ﻧ ـﻘﻞﻻر و ﺷ ـﻴﺮﻳ ـﻦ ﺣ ـﻜﺎﻳ ـﺖﻻر‪ 167‬ﺑ ـﻴﺎن ﻗ ـﻴﻠﻮرﻻر و ﻟ ـﻴﻜﲔ ﻣ ـﻮﻧ ـﺪاغ ﺗ ـﺎغﻻرﻧ ـﻰ ﻛﻴﺴ ـﻴﺐ‪ ،‬ﻳ ـﻮل‬‫اﭼـﻤﺎغ ﺳـﻮزﻳـﻨﻰ ﻫـﻴﭻ ﺟـﻨﺲ آدﻣـﻰدﻳـﻦ‪ 168‬اﻳﺸـﻴﺘﻤﺎدوك ‪ 169+‬و اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ دورﻣـﻴﺰ ﻛـﻴﻢ ﻓـﺮﻫـﺎد‬‫ﺑـﻴﭽﺎره ﺷـﻴﺮﻳـﻦ ﻋـﺸﻘﻴﺪه آواره ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻳـﻞ ﻣـﺤﻨﺖ و ﻛـﻠﻔﺖ ﺗـﺎرﺗـﻴﺐ‪ ،‬ﺑـﺮ ﻛـﻴﭽﻴﻚ ارﻳـﻎ‬‫‪ 164‬ﺧ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﺮ ‪ 165‬ﻛﻴﻠﻤﺎس و ﺟﻬﺎن اﻫﻠﻰدﻳﻦ ﻫﻴﭽﻜﻴﻢ‬‫‪ 166‬ﺑﻮﻟﻮرﻣﻴﺰ‬‫‪ 167‬ﺣﻜﺎﻳﻪﻻر‬‫‪ 168‬آدﻣﻰزاددﻳﻦ ‪ :A 169‬و و‬‫‪373‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﭼـﻴﻘﺎرﻏـﺎن )‪ (53b‬اﳝﻴﺶ دور‪ .‬اﻣـﺎ ﺳـﻴﺰﮔـﺎ ﺗـﻨﮕﺮى ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻟـﻄﻒ ﻋـﻨﺎﻳـﺘﻰ ﻫـﻤﺮاه ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺑـﺮ‬‫اﻳـﻜﻰ آىﻧـﻰ اﻳـﭽﻴﺪه ﻣـﻮﻧـﺪاغ اوﻟـﻮغ اﻳـﺸﻨﻰ‪ 170‬اﲤﺎﻣـﻴﻐﻪ ﻳـﺘﻜﻮردﻳـﻨﮕﻴﺰ و ﻣـﻮﻧـﺪاغ ﺑـﻠﻨﺪ ﺗـﺎغﻻرﻧـﻰ‬‫ﻛﻴﺴـﻴﺐ و ﺑـﻠﻨﺪ ﻳـﺮﻻرﻧـﻰ ﭘﺴـﺖﻛـﺎ ﺗـﺎﺷـﻼب‪ ،‬ﻳـﻮﻟـﻨﻰ ﻫـﻤﻮار ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮاﺑـﻪ ﻳـﻮرﻣـﺎﻛـﻨﻰ آﺳـﺎن‬‫ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻨﮕﻴﺰ و ﲤﺎﻣـﻰ }‪ {33b‬ﺟـﻬﺎن اﻫـﻠﻴﻐﻪ ﻋـﺮاﺑـﻪ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺎرﻳـﺶ ﻛـﻴﻠﻴﺶ ﻣﻴﺴ ّﺮ ﺑـﻮﻟـﺪى و ﻋـﺎﻟـﻢ‬‫ﺧـﻠﻘﻰﻧـﻴﻨﮓ ﺗـﺎ ﺑـﺪﻧـﻴﺪه ﺟـﺎﻧـﻰ ﺑـﺎر‪ .‬ﺣـﻀﺮتﻻرﻳـﻨﻰ ﺻـﺒﺢ و ﺷـﺎم )‪ (54a‬ﺑـﻠﻜﻪ ﻋـﻠﻰ اﻟـﺪوام ﺟـﺎن‬‫و دل ﺑﺮﻟﻪ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ ﻗﻴﻠﻮرﻻر‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻫـﻤﻪ ﺷـﻴﺦﻻر و ﲤﺎﻣـﻰ ﻣﺠـﻠﺲ اﻫـﻠﻰ ﻗـﻮل ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‬‫‪171‬‬‫ﺣ ـﻖﻻرﻳ ـﻐﻪ دﻋ ـﺎى ﻧ ـﻴﻚ ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر و دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ >ﺧ ـﺪاﻳ ـﺎ ﺧ ـﺪاوﻧ ـﺪا اﺣ ـﺪا ﺻ ـﻤﺪا ﭘ ـﺎﻛ ـﺎ‬‫ﭘـﺮوردﮔـﺎرا* ﻣـﻌﺒﻮدا ﺑـﻨﺪه ﻧـﻮازا‪ ،‬ﺑـﺤﻖ ﺑـﺮﻟـﻴﮕﻴﻨﮓ و ﺑـﺎرﻟـﻴﮕﻴﻨﮓ ﺣـﻘﻰ و ﺣـﺮﻣـﺘﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﻋـﻤﺮﻻرىﻧـﻰ اوزون ﻗـﻴﻠﻐﻴﻞ و دوﻟـﺖﻻرﻳـﻨﻰ )‪ (54b‬ﻛـﻮﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮﻧـﮕﺎ زﻳـﺎده اﻳـﺘﻜﻴﻞ‬‫و ﻫـﺮ ﻧـﻪ ﻣـﺮاد ﻣـﻘﺼﻮدﻻرى ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪ ،‬اوزوﻧـﮓ ﺑـﺮﮔـﻴﻞ‪ .‬آﻣـﲔ و رب اﻟـﻌﺎﳌﲔ‪ {34a} <.‬دﻳـﺐ‬‫دﻋـﺎﻧـﻰ ﺧـﺘﻢ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﲤﺎﻣـﻰ ﺷـﻴﺦﻻرﻏـﻪ و ﺟـﻤﻴﻊ ﭘـﺎرﺳـﲔ‬‫اﻫـﻠﻴﮕﺎ ﻛـﻮﭘـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮپ اﻧـﻌﺎم و اﺣـﺴﺎن ﺑـﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن ﺷﻬـﺮﻳـﮕﺎ ﺷـﺎد و ﺧـّﺮم ﻳـﺎﻧـﺪﻳـﻼر و دوﻟـﺖ‬‫اﺑﺪى‪ 172‬و اﻗﺒﺎل ﺳﺮﻣﺪى‪ 173‬ﺑﺮﻟﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اورداﻻرﻳﻐﻪ ﻗﻮﻧﺪﻳﻼر‪.‬‬‫)‪ (55a‬و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 174‬ﻳﮕﺮﻣﻪ اﻳﻜﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫ﭼﺎر ﭼﻤﻦﻧﻰ ﺑﻨﺎ ﻗﻴﻠﻐﺎنﻻرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫]ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ[* وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﺎش اﻳـﻜﺎﻧـﻼرىده ﻛـﻴﭽﻪ و ﻛـﻮﻧـﺪوز آرزو‬‫ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺷﻬـﺮدﻳـﻦ ﺗـﺎﺷـﻘﺮى ﺑـﺮ ﺑـﺎغ ﻋـﺎﻟـﻰ ﺑـﻨﺎ ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪ ،‬ﺗـﻮرت ﻃـﺮﻓـﻴﺪﻳـﻦ ﺗـﻮرت‬‫دروازه ﻗ ـﻮرﺳ ـﺎم‪ .‬ﺑ ـﺮ ﺑ ـﻨﺪٌه ﺧ ـﺪا ﺑ ـﺮ دروازهدﻳ ـﻦ ﻛ ـﻴﻠﺴﻪ‪ 175‬ﺑ ـﺮﺳ ـﺎم‪ .‬ﻳ ـﻨﻪ اﻳ ـﻜﻴﻨﭽﻰ‪ 176‬دروازه‬‫}‪ {34b‬دﻳـﻦ ﻛـﻴﻠﺴﻪ )‪ (55b‬ﻫـﻢ* ﺑـﺮﺳـﺎم‪ .‬ﻳـﻨﻪ اوﭼـﻮﻧـﭽﻰ دروازهدﻳـﻦ ﻛـﻴﻠﺴﻪ ﻫـﻢ* ﺑـﺮﺳـﺎم‪ .‬ﻳـﻨﻪ‬‫ﺗـﻮرﺗـﻮﻧـﭽﻰ دروازهدﻳـﻦ ﻛـﻴﻠﺴﻪ ﻫـﻢ* ﺑـﺮﺳـﺎم‪ .‬ﻧـﻮﻣـﻴﺪ ﻗـﺎﻳـﺘﺎرﻣـﺴﺎم‪ <.‬دﻳـﺮ اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ >ﭘـﺪر‬‫‪ 170‬اﻳﺸﻼرﻧﻰ‬‫‪374‬‬‫‪ 171‬ﺗﻮرهﻧﻴﻨﮓ‬‫‪ 172‬اﺑﺪ ‪ 173‬ﺑﻼ ﻋﺪد‬‫‪ 174‬ﺗﻮرم ‪ 175‬ﻛﻴﻠﻴﺐ ﻛﻴﺮﺳﻪ ‪ 176‬ﺑﺮ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮار* ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻢﻧـﻰ‪ 177‬ﭼـﺎﻗـﻴﺮﺳـﺎم و واﻟـﺪٌه ﻣﻬـﺮﺑـﺎن* ﻣﻬـﺮﺑـﺎﻧـﻴﻢﻧـﻰ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﺳـﺎم‪ <.‬دﻳـﺐ‬‫ﻧـ ـﻴﺖ ﻗـ ـﻴﻠﻴﺐ اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻼر ]و آرزو ﻗـ ـﻴﻠﻮر اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻼر[* ﻛـ ـﻴﻢ >ﺧـ ـﺪاى ﺗـ ـﻌﺎﻟـ ـﻰ دﺳـ ـﺖ ﺑـ ـﺮﺳـ ـﻪ‪،‬‬‫ﺑـﺎﺷـﻼرﻳـﺪﻳـﻦ ﻃـﻼ و ﺗـﻨﮕﻪ در و ﺟـﻮاﻫـﺮ ﺳـﺎﭼـﺴﺎم‪ ،‬ﻫـﻴﭻ ﻓـﺮزﻧـﺪ )‪ (56a‬آﺗـﻪ اﻧـﺎﻏـﻪ ﻗـﻴﻠﻤﺎﻏـﺎن‬‫ﺧـﺬﻣـﺖﻧـﻰ ﻣـﻦ ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪] <.‬دﻳـﺐ اﻳـﺮدﻳـﻼر[‪ #‬و >ﺷـﻮل ﺑـﺎغ ﻋـﺎﻟـﻴﻐﻪ ﺗـﻜﻠﻴﻒ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ‬‫ﺿـﻴﺎﻓـﺖ ﻋـﺎﻟـﻰ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،#‬ﺧـﺬﻣـﺖ ﻛـﻤﺮﻳـﻦ ﺑـﻴﻠﻴﻢﮔـﺎ ﺑـﺎﻏـﻼب‪ ،‬آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﺪه ‪ 178+‬ﻳـﻮروب‪ ،‬ﺧـﺬﻣـﺖ‬‫ﻗـﻴﻠﺴﺎم و دﻋـﺎﻻرﻳـﻨﻰ آﻟـﺴﺎم‪ <.‬دﻳـﺮ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮕﺮه ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰﻧـﻰ ﻋـﻨﺎﻳـﺘﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺮ‬‫ﺑﺎغ ﻋﺎﻟﻰ ﺑﻨﺎ ﻗﻴﻠﻤﺎﻗﻘﻪ ]ﺳﻌﻰ و[* اﻫﺘﻤﺎم }‪ {35a‬ﲤﺎم ﺑﺮﻟﻪ* ﻛﻮرﮔﻮزدﻳﻼر‪.‬‬‫اﻟـﻘﺼﻪ‪ ،‬ﻫـﻤﺖ ﻋـﺎﻟـﻰﻻرﻳـﻨﻰ )‪ (56b‬ﺗـﻘﺎﺿـﺎﺳـﻴﭽﻪ ﺑـﺮ ﺑـﺎغ ﻋـﺎﻟـﻰ ﺑـﻨﺎ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ زﻳـﺒﺎﻟـﻴﻎده‬‫ﺑﻬﺸـﺖ رﺷـﻚ ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدى و ﭼـﻤﻦ ﭼـﻤﻦ ﮔـﻞﻻرﻳـﻨﻰ ﻃـﺮاوﺗـﻴﺪه ﻓـﺮدوس ﺑـﺎﻏـﻰ ﺣـﻴﺮان ﻗـﺎﻟـﻮر‬‫اﻳـﺮدى‪ 179‬و ﻛـﻴﻨﮕﺮوﻟـﻴﻘﺪه ﺧـﻴﺎل ﺗـﻴﺰرو ﻣـﻴﻨﮓ ﻳـﻴﻞ ﻳـﻮﻛـﻮرﺳـﻪ ﻫـﻢ اول ﻃـﺮﻓـﻴﻐﻪ ﻳـﺘﺎﳌﺎس اﻳـﺮدى‬‫و ﺑـﻠﻜﻪ اوزﻳـﻨﻰ ﻳـﻮﻗـﺎﺗـﻮر اﻳـﺮدى‪ .‬اﻟـﻮان اﻟـﻮان ﮔـﻞﻻرى‪ 180‬و رﻳـﺤﺎن ﺳـﻨﺒﻞﻻرىﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﻮﻳـﻰ‬‫ﺗ ـﻮﻗ ـﻮز آﺳ ـﻤﺎن‪ 181‬ﻓ ـﺮﺷ ـﺘﻪﻻرى )‪(57a‬ﻧ ـﻴﻨﮓ* دﻣ ـﺎﻏ ـﻴﻨﻰ ﻣ ـﻌّﻄﺮ ﻗ ـﻴﻠﻮر اﻳ ـﺮدى و درﺧ ـﺖﻻرى‬‫ﻣـﻴﻮهﺳـﻰ ﻛـﻮپﻟـﻴﻐﻴﺪﻳـﻦ ﺳـﺮﻧـﮕﻮن اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻫـﺮ ﻧـﻮع درﺧـﺖﻻرﻳـﻜﻴﻢ ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﺪه ﺑـﺎر دور‪ ،182‬ﺑـﻮ‬‫ﺑـ ـﺎغ اﻳﭽـ ـﺮه ﺑـ ـﺎر اﻳـ ـﺮدى و آب روان ﺳـ ـﺒﺰهﻻر اوزره }‪ {35b‬روان و ﺟـ ـﺎرى اﻳـ ـﺮدى‪ .‬ﺑـ ـﻠﺒﻞﻻر‬‫ﺑـ ـﻮﺳـ ـﺘﺎنﻻر اوزره ﺑـ ـﺎش ﭼـ ـﭙﻜﺎن درﺧـ ـﺖﻻر ﺷـ ـﺎﺧـ ـﻴﺪه ﺳـ ـﻴﺮاﺷـ ـﻴﺐ ﺗـ ـﻮرار ‪ 183+‬اﻳـ ـﺮدى‪ .‬ﻋـ ـﻠﻰ‬‫اﳋﺼﻮص ﺑ ـﻮ ﺑ ـﺎغ )‪ (57b‬ﻧ ـﻰ اورﺗ ـﺎﺳ ـﻴﺪه ﺑ ـﺮ ﺣ ـﻮﺿ ـﻰ‪ 184‬ﺑ ـﻨﺎ ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ ﻛ ـﻴﻨﮕﺮوﻟ ـﻴﻘﺪه‬‫درﻳـﺎﻳـﻰ ﻣـﺤﻴﻂدﻳـﻚ ﻛـﻮروﻧـﻮر اﻳـﺮدى و ﺳـﻮى ﺻـﺎفﻟـﻴﻐﺪه اول ﺣـﻮض اﻳﭽـﺮه ﭘـﺮورﻳـﺶ ﺗـﺎﭘـﻘﺎن‬‫ﺑﻠﻴﻎﻻر ﻓﻠﻚ درﻳﺎﺳﻴﺪهﮔﻰ ﻳﻮﻟﺪوزﻻردﻳﻚ ﺗﺎﺑﺎن ﻛﻮروﻧﻮر اﻳﺮدى‪.‬‬‫اﻟـﻘ ّ‬‫ﺼﻪ‪ ،‬ﺧـﺪاﻧـﻰ ﻟـﻄﻒ ﻛـﺮﻣـﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﻮ ﺻـﻔﺖ ﺑـﺎغ ﻓـﻴﺾ آﺳـﺎ‪ 185‬ﻛـﻤﺎﻟـﻴﻐﻪ ﻳـﺘﻰ و رﻧـﮓ‬‫ﺑﺮﻧﮓ ﮔﻞﻻرىﻧﻴﻨﮓ ﺑﻮﻳﻰ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺮﺻﻪﺳﻴﻨﻰ ﻣﻌﻄﺮ ﻗﻴﻠﻮر )‪ (58a‬اﻳﺮدى‪.‬‬‫‪ 177‬ﺑـ ـ ـ ـﺰرﮔـ ـ ـ ـﻮارﻳـ ـ ـ ـﻢ‬‫‪ :A 178‬ﻳﻮ ‪ 179‬اﻳﺮدﻳﻼر‬‫‪ 180‬ﮔﻞﻻر‬‫‪ :B 183‬و رﻧﮓ ﺑﺮﻧﮓ ﮔﻞﻻرﻧﻰ ﺑﻮى ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺮﺻﻪﺳﻴﻨﻰ ﻣﻌﻄﺮ ﻗﻴﻠﻮر‬‫‪ 185‬آﺳﺎر‬‫‪ 181‬آﺳﻤﺎنﻧﻴﻨﮓ ‪ 182‬اﻳﺮدى‬‫‪ 184‬ﺣﻮض‬‫‪375‬‬

‫‪Texts‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره ﻳﮕﺮﻣﻪ ﻳﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻰ واﻟﺪٌه ﺷﺮﻳﻒﻻرىﻧﻴﻨﮓ ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳﻐﻪ ﻛﻴﻠﻴﺐ‪،‬‬‫ادب }‪ {36a‬ﺑﺮﻟﻪ ﺗﻜﻠﻴﻒ ﺑﺎغ ﭼﺎر ﭼﻤﻦ‪ 186‬ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرىﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ ‪+‬‬‫‪187‬‬‫]ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ[* ﻛـﻮﻧـﻼرده ﺑـﺮ ﻛـﻮن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره‪ 188‬واﻟـﺪٌه ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﻨﻰ‬‫ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ادب ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻛـﻌﺒﻢ ]و اى[‪ #‬واﻟـﺪٌه ﻣﻬـﺮﺑـﺎﻧـﻴﻢ‪،‬‬‫ﻛـﻤﻴﻨﻪ ﻓـﺮزﻧـﺪﻳـﻨﮕﻴﺰ )‪ (58b‬ﻗـﺪم ]ﻣـﺒﺎرﻛـﻴﻨﮕﻴﺰدﻳـﻦ اﻣـﻴﺪ ﺗـﻮﺗـﻮب‪ ،‬ﻛـﻤﻴﻨﻪﮔـﺎ[‪ 189‬ﻳـﺘﺎرﻣـﻮﻛـﲔ‬‫دﻳـﺐ ﺑـﻮ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﻧـﻰ ﺑـﻨﺎ ﻗـﻴﻠﺪﱘ‪ .‬اﳝﺪى ﺟـﻨﺎﺑـﻴﻨﮕﻴﺰدﻳـﻦ اﻣـﻴﺪﱘ ﺷـﻮﻟـﻜﻪ ﻗـﺪم ﻣـﺒﺎرﻛـﻴﻨﮕﻴﺰ‬‫ﻳـﺘﺴﻪ‪ ،‬ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﻧـﻰ ﻗـﺪم ﺟـﺎ ﻗـﻴﻠﺴﺎﻧـﮕﻴﺰ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬واﻟـﺪٌه ﺷـﺮﻳـﻒﻻرى اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى‬‫ﻛ ـﻮزومﻧ ـﻰ آق و ﻗ ـﺮاﺳ ـﻰ‪] ،‬ﻧ ـﻮر دﻳ ـﺪﱘ‪ ،‬آﻓ ـﺘﺒﻴﻢ[‪ 190‬و اى ﻛ ـﻮﻧ ـﮕﻠﻮمﻧ ـﻰ روﺷ ـﻨﻰ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎﻧ ـﻴﻢ‪،‬‬‫ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻢ اﻳﭽـﺮه‪ 191‬آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢﺳـﻦ‪ .‬ﺧـﻮب‪ ،‬ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ‪ ،‬ﺟـﺎﻧـﻴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ* ﺑـﺎراﻳـﲔ‪ .‬ﺣـﻘﻴﻨﮕﻐﻪ دﻋـﺎى‬‫ﺧ ـﻴﺮ )‪ (59a‬ﻗ ـﻴﻼﻳ ـﲔ‪ <.‬دﻳ ـﺐ ﺟ ـﻮاب ﺑ ـﺮدﻳ ـﻼر‪ .‬اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ }‪ {36b‬ﺳ ـﻮﻧ ـﮓ‪ 192‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره‬‫واﻟ ـﺪهﻻرﻳ ـﻨﻰ ﺧ ـﺬﻣ ـﺖﻻرﻳ ـﺪﻳ ـﻦ ﺧ ـﻮﺷ ـﻮﻗ ـﺖ ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب ﭼ ـﻴﻘﺘﻰﻻر و ﺧ ـﺬﻣ ـﺖ ﻛ ـﻤﺮﻳ ـﻦ ﺑ ـﻴﻞﻻرﻳ ـﻐﻪ‬‫ﺑـﺎﻏـﻼب‪ ،‬ﺿـﻴﺎﻓـﺖ و ﻣـﻬﻤﺎﻧـﺪارﻟـﻴﻚ ﺗـﺮدّدﻳـﻨﻰ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﺑـﻮﻳـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦ اﻳﭽـﺮه‬‫ﻧـﻴﭽﻪ ﺧـﻴﻤﻪ و ﭼـﺎدر ﺗـﻴﻜﻴﻨﮓﻻر‪ <.‬دﻳـﺐ و ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﻧـﻰ ﺑـﺴﺎطﻫـﺎى ﮔـﻮﻧـﺎﮔـﻮن ﺑـﺮﻟـﻪ آراﺳـﺘﻪ‬‫ﻗـﻴﻠﺪوردﻳـﻼر‪ (59b) .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻗـﻮى ﺳـﻮﻗـﻮم ﺳُﻮىدوروب‪ ،‬ﺿـﻴﺎﻓـﺖ اﺳـﺒﺎﺑـﻴﻨﻰ ﻣﻬـّﻴﺎ‬‫ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻋـﺮاﺑـﻪ ﻣـﻌﺎﻓـﻪﻟـﻴﻚ‪ 193‬راﺳـﺖ اﻳـﻼب‪ ،‬واﻟـﺪهﻻرﻳـﻨﻰ و ﻫﻤﺸـﻴﺮهﻻرﻳـﻨﻰ‬‫ﭽﻪ و‬‫و ﺟـﻤﻴﻊ اﻫـﻞ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و ﻣـﺸﺎﻳـﺦ و اﻛـﺎﺑـﺮ و اﻣـﺮا و ﺑـﺎى و ﺑـﺎى ﺑـ ّ‬‫ﻣـﺮﻳـﺪ و ﻣﺨـﻠﺺﻻرﻳـﻨﻰ و اﻫـﻞ ﻋـﻴﺎلﻻرﻳـﻨﻰ ]واﻟـﺪٌه ﺷـﺮﻳـﻒﻻرى[‪ {37a} 194‬ﺑـﺮﻟـﻪ ﻫـﻤﺮاه ﻗـﻴﻠﻴﺐ‬‫ﺑﺎردﻳﻼر‪ .‬اوﻟﻮغ )‪ (60a‬ﻛﻴﭽﻴﻚ ﻫﻤﻪ ﻗﻴﺰ و ﺟﻮان ﺑﺎردﻳﻼر‪.‬‬‫‪ 186‬ﭼـ ـ ـ ـ ـ ـﻤﻦﮔـ ـ ـ ـ ـ ـﺎ‬‫‪ 191‬اﻳﭽﻴﺪه‬‫‪376‬‬‫‪ :B 187‬ﺗﺮور‬‫‪ 188‬ﺗﻮرم ‪ 189‬ﻣﺒﺎرﻛﻴﻨﮕﻴﺰ‬‫‪ 192‬ﻛﲔ ‪ 193‬ﻣﻌﺎفﻟﻴﻚ‬‫‪ 194‬واﻟﺪهﻻرى‬‫‪ 190‬آﻓﺘﺎﺑﻴﻢ‪ ،‬ﻧﻮر دﻳﺪﱘ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻰ ﺿـﻌﻔﺎ ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوّل‪ #‬واﻟـﺪهﻻرﻳـﻨﻰ آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﻐﻪ‬‫ﺼﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫اﻟـﻘ ّ‬‫دﺳــﺘﻮرﺧــﺎن راﺳــﺘﻼﺗــﻴﻼر و ﻧــﻴﭽﻨﺪ ﺗــﻮﻗــﻮز ﺗ ََﻮنﻻرده ﻧــﺎن و ﻓ َِﺘﻴﺮ و ﻛ ُﻠﺠﻪ و ﻧــﻴﭽﻨﺪ ﺗــﻮﻗــﻮز‬‫ﺗ ََﻮنﻻرده ﭘﺴـﺘﻪ و ﻣـﻮﻳـﺰ و ﻧـﺎك و ﻧـﺸﻮﺗـﻰ‪ 195‬و ﻗـﻨﺪ و ﻗـﻨﺪاﻻت ﺗـﻮرﻟـﻮك ﺗـﻮرﻟـﻮك ﮔـﻮﻧـﺎﮔـﻮن‬‫ﻃـﻌﺎمﻻرﻧـﻰ ﻣﻬـّﻴﺎ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر و ﻳـﻨﻪ اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺧـﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن )‪(60b‬‬‫ﻫﻤﺸـﻴﺮهﻻرﻳـﻐﻪ ﻫـﻢ‪ #‬دﺳـﺘﻮرﺧـﺎن راﺳـﺘﻼﺗـﻴﻼر‪ .‬ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗ ََﻮنﻻرﻳـﺪه ]ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز ﻧـﺎن و ﻓـﺘﻴﺮ و‬‫ﻛـﻠﭽﻪ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻧـﻼرده[‪ #‬ﭘﺴـﺘﻪ و ﻣـﻮﻳـﺰ ]و ﻧـﺎك[* و ﻧـﺸﻮﺗـﻰ‪ 196‬و ﻗـﻨﺪ و ﻗـﻨﺪاﻻت ﺗـﻮرﻟـﻮك‬‫ﺗـﻮرﻟـﻮك }‪ {37b‬ﮔـﻮﻧـﺎﮔـﻮن ﻃـﻌﺎمﻻرﻧـﻰ ﻣﻬـّﻴﺎ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز‪ #‬ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ‬‫ﺑـﺎرﮔـﺎن ﺟـﻤﻴﻊ ﺿـﻌﻔﺎﻻرﮔـﺎ ﻫـﺮ ﻗﻴﺴـﻰﻧـﻰ‪ 197‬اوز ﻣـﻨﺎﺳـﺒﻴﺪه دﺳـﺘﻮرﺧـﺎن ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪ .‬ﺑـﻌﺪ از ﻃـﻌﺎم ﻫـﺮ‬‫ﺟـﻨﺲ ﻧـﻔﻴﺲ‪ #‬ﻗـﻴﻤﺖ ﺑـﻬﺎ ﻣـﺘﺎعﻻردﻳـﻦ ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز واﻟـﺪهﻻرﻳـﻐﻪ ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪ (61a) .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ‬‫ﺧـﺎن ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﻫﻤﺸـﻴﺮهﻻرﻳـﻐﻪ ﻫـﻢ ﻫـﺮ ﺟـﻨﺲ ﻧـﻔﻴﺲ ﻗـﻴﻤﺖ ﺑـﻬﺎ ﻣـﺘﺎعﻻردﻳـﻦ ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز‬‫‪#‬‬‫ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 198‬ﺑـﺎرﮔـﺎن ﺟـﻤﻴﻊ ﺿـﻌﻔﺎﻻرﮔـﺎ ﻫـﻢ‪ #‬اوز ﻣـﻨﺎﺳـﺒﻴﺪه ﻟـﺒﺎسﻟـﻴﻚ ﺑـﺮدﻳـﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ واﻟـﺪهﻻرى ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ ﺧـﻮﺷـﻨﻮد ﺑـﻮﻟـﻮب اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم*‬‫آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪ ،‬اﻳـﻜﻰ ﻋـﺎﻟـﻢده ﻋـﺰﻳـﺰ و ﻣـﻜﺮم ﺑـﻮﻟـﻐﻴﻞ‪ .‬ﺗـﻔﺮاغ آﻟـﺴﺎﻧـﮓ آﻟـﺘﻮن ﺑـﻮﻟـﺴﻮن‪ .‬ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻢ‬‫اﻳـﭽﻴﺪه }‪ {38a‬آى ﺗـﻮﻏـﺴﻪ ﻫـﻢ )‪ (61b‬ﺳـﻨﮕﺎ ﺗـﻮﻏـﺴﻮن‪ .‬آﻓـﺘﺎب ﺗـﻮﻏـﺴﻪ ﻫـﻢ ﺳـﻨﮕﺎ ﺗـﻮﻏـﺴﻮن‪.‬‬‫اﻳﻜﻰ ﻋﺎﳌﺪه راﺿﻰﻣﻦ‪ .‬ﺳﻨﺪﻳﻦ ﻣﻦ راﺿﻰ ﺧﺪا راﺿﻰ‪ <.‬دﻳﺐ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ‪ 199‬ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ‬‫وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 200‬ﻳﮕﺮﻣﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه ]ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻳـﮕﺮﻣـﻪ ﺗـﻮﻗـﻮز ﻳـﺎﺷـﻘﻪ ﻛـﻴﺮﮔـﺎنﻻرﻳـﺪه[* ﻣﺤـﻤﺪ‬‫ﻋ ـ ـﻠﻰ ﺧ ـ ـﺎنﻧ ـ ـﻰ ﺣ ـ ـﻜﻮﻣ ـ ـﺘﻰ آﺧ ـ ـﺮﻳ ـ ـﻐﻪ ﻳ ـ ـﺘﻰ‪ .201‬ﺧ ـ ـﺪاﻧ ـ ـﻰ‪ (62a) 202‬ارادهﺳ ـ ـﻰ ﺑ ـ ـﺮﻟ ـ ـﻪ ﭘ ـ ـﺎدﺷ ـ ـﺎه‬‫ﺑـﺨﺎرادﻳـﻦ‪ 203‬ﻟـﺸﻜﺮ ‪ 204+‬ﺗـﺎرﺗـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺧـﻮﻗـﻨﺪ ﺷﻬـﺮﻳـﻨﻰ اوروش ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﻮﻟـﻴﻐﻪ آﻟـﺪى‪.‬‬‫ﻣـّﺪت اوچ آى ﻛـﻢ و ﺑـﻴﺶ ﺣـﻜﻮﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬ﻓـﺎﻣـﺎ ﺣـﻀﺮت ﻗـﺎدر ﺑـﺮ ﻛـﻤﺎل ﺗـﻘﺪﻳـﺮى ﺑـﺮﻟـﻪ ﺷـﻴﺮ‬‫‪ 196‬ﻧﺸﻮاﺗﻰ‬‫‪ 195‬ﻧـ ـ ـ ـ ـ ـﺸﻮاﺗـ ـ ـ ـ ـ ـﻰ‬‫‪ 202‬ﺧﺪا ‪ 203‬ﺑﺨﺎر ‪ :A 204‬ﺗﺎر‬‫‪ 197‬ﻗﻴﺴﻰ ‪ 198‬ﻛﻴﲔ ‪ 199‬ﺧﻴﺮ ‪ 200‬ﺗﻮرم ‪ 201‬ﻳﺘﻴﺐ اﻳﺮدى‬‫‪377‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻋ ـﻠﻰ ﺧ ـﺎن ﻧ ـﺎمﻟ ـﻴﻚ‪ 205‬ﺗ ـﻼس دﻳ ـﮕﺎن ﻣ ـﻮﺿ ـﻊدﻳ ـﻦ ﺧ ـﺮوج ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ ﭼ ـﻴﻘﺘﻰ و اﻧ ـﺪك ﻓ ـﺮﺻ ـﺘﺪه‬‫ﺧـﺪاﻧـﻰ‪ 206‬ﻋـﻨﺎﻳـﺘﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺨﺎرا ﻟـﺸﻜﺮىﻧـﻰ دﻣـﺎر روزﮔـﺎرىدﻳـﻦ ﭼـﻴﻘﺎرﻳـﺐ‪ {38b} ،‬ﻫـﻤﻪﺳـﻴﻨﻰ‬‫ﻗ ـﺘﻞ و اﺳ ـﻴﺮ )‪ (62b‬ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺧ ـﻮﻗ ـﻨﺪ ﺗ ـﺨﺘﻴﮕﺎ ﻣ ـﻴﻨﺐ‪ ،‬ﻣ ـﺎﻟ ـﻚ و ﻣ ـﺘﺼّﺮف ﺑ ـﻮﻟ ـﺪى و ﺧ ـﻮﻗ ـﻨﺪ‬‫ﺷﻬ ـﺮﻳ ـﮕﺎ داد ﻋ ـﺪل و ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﺳ ـﻮراغ ﺳ ـﻮراب‪ ،‬ﻫ ـﻤﻪ ﺳ ـّﻴﺪ ﺳ ـﻌﺎدات ﻋ ـﻠﻤﺎ و ﻓ ـﻀﻼﻧ ـﻰ ﻋ ـّﺰت و‬‫ﻰ ﺧ ـﻠﻖﻧ ـﻰ آﺳ ـﺎﻳ ـﺶ و رﻓ ـﺎﻫ ـﻴﺖﻏ ـﻪ ﭼ ـﻴﻘﺎرﻳ ـﺐ‪ ،‬ﻫ ـﻤﻪﻧ ـﻰ‬‫اﻛ ـﺮامﻻرﻳ ـﻨﻰ ﺑ ـﺠﺎ ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروب‪ ،‬ﲤﺎﻣ ـ ٌ‬‫ﺧﻮﺷﻮﻗﺖ و ﺧﺮّم ﻗﻴﻠﺪى‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺑـﻴﻚ اوﻏـﻠﻰ ﺑـﻴﻚ دﻳـﮕﺎن ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎنﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﺮ اﻛـﺎﺳـﻰ ﺑـﺎر اﻳـﺮدى و‬‫ﺑ ـ ـﻴﻚ اوﻏ ـ ـﻠﻰ ﺑ ـ ـﻴﻚدﻳ ـ ـﻦ اﻳ ـ ـﻜﻰ )‪ (63a‬اوﻏ ـ ـﻮل ﺑ ـ ـﻴﻼن ﺑ ـ ـﺮ ﺧ ـ ـﻮاﺗ ـ ـﻮن‪ 207‬ﻗ ـ ـﺎﻟ ـ ـﻴﺐ اﻳ ـ ـﺮدى و‬‫اوﻏـﻮلﻻرﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﺮﻳـﻨﻰ آﺗـﻰ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ و ﺑـﺮﻳـﻨﻰ آﺗـﻰ ﺻـﺎدق ﺑـﻴﻚ دﻳـﺮ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻴﻚ اوﻏـﻠﻰ‬‫ﺑ ـﻴﻚ وﻓ ـﺎﺗ ـﻴﺪﻳ ـﻦ ﻛ ـﲔ ﻣﺤ ـﻤﺪ ﻋ ـﻠﻰ ﺧ ـﺎن ﺑ ـﻮ اﻳ ـﻜﻰ اوﻏ ـﻮلﻧ ـﻰ ﻗ ـﺮاﺗ ـﻴﮕﲔﻏ ـﻪ ﺑ ََﺪرﻏ َﻪ ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‬‫ﭼـ ـﻴﻘﺎرﻳـ ـﺐ ﻳـ ـﺒﺎرﻳـ ـﺐ }‪ {39a‬اﻳـ ـﺮدى و ﻗـ ـﺮاﺗـ ـﻴﮕﲔدﻳـ ـﻦ ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺑـ ـﺨﺎرا‪ 208‬ﺧـ ـﺒﺮدار ﺑـ ـﻮﻟـ ـﻮب‪،‬‬‫آﻟـﺪوروب ﻛـﻴﺘﻴﺐ اﻳـﺮدى و َاﻣ ّﺎ ﺑـﻮ اﻳـﻜﻰ ﺑـﻴﻚزاده )‪ (63b‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻏـﻪ ﻫـﻤﻴﺸﻪ ﻣـﻄﻴﻊ و‬‫ﻓـﺮﻣـﺎن ﺑـﺮدارﻟـﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ 209+ ،‬ﻏـﻼم ﺣـﻠﻘﻪ ﺑـﮕﻮش ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺟـﺎن و دل ﺑـﺮﻟـﻪ ]ﻣـﺮﻳـﺪ ﺑـﻮﻟـﻮب‪*[،‬‬‫ﺑـﻨﺪهﻟـﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻮر اﻳـﺮدى و اﻧـﺎﺳـﻰ ]آﻳـﻴﻢ ﻫـﻢ[‪ 210‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ ﻛـﻮﭘـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮپ اﺧـﻼﺻـﻰ‬‫زﻳﺎده اﻳﺮدى و اﻧﺎﻻرﻳﺪﻳﻚ ﺑﻮﻟﻐﺎن اﻳﺮدى‪.‬‬‫وﻗ ـﺘﻴﻜﻪ ﺷ ـﻴﺮ ﻋ ـﻠﻰ ﺧ ـﺎن ﺧ ـﺪاوﻧ ـﺪ ﻋ ـﺎﻟ ـﻢﻧ ـﻰ ﻋ ـﻨﺎﻳ ـﺘﻰ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﺗ ـﻼسدﻳ ـﻦ ﻛ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑ ـﺨﺎرا‬‫ﻟـﺸﻜﺮﻳـﻨﻰ زﻳـﺮ زﺑـﺮ )‪ (64a‬ﻗـﻴﻠﻴﺐ و ﻣ َﻨﻐﻰتﻻرﻧـﻰ ﻗـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻳـﺮ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻳـﻜﺴﺎن ﻗـﻴﻠﺪى‪ ،‬ﺧـﻮﻗـﻨﺪ‬‫ﺷﻬـﺮﻳـﮕﺎ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺗـﺨﺖﻛـﺎ ﻣـﻴﻨﺪى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚﻧـﻰ اﻧـﺎﺳـﻰ آﻳـﻴﻢﻧـﻰ‬‫}‪ {39b‬اوز ﻧـﻜﺎﺣـﻴﻐﻪ آﻟـﺪى و ﺷـﻴﺮ ‪ 211+‬ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن آﻳـﻴﻢﮔـﺎ ﺑﺴـﻴﺎر ﻣـﺤّﺒﺖ ﭘـﻴﺪا ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬ﺑـﺮ ﻛـﻮن‬‫آﻳ ـﻴﻢ ﺷ ـﻴﺮ ﻋ ـﻠﻰ ﺧ ـﺎنﮔ ـﺎ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻰ ﻛ ـﻮﭘ ـﺪﻳ ـﻦ ﻛ ـﻮپ ﺗ ـﻌﺮﻳ ـﻒ و ﺗ ـﻮﺻ ـﻴﻒﻻر ﻗ ـﻴﻠﺪى و‬‫اﻳ ـﺪﻳ ـﻜﻴﻢ >اى ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﻋ ـﺎﻟ ـﻢ‪ ،‬آﮔ ـﺎه )‪ (64b‬و داﻧ ـﺎ ﺑ ـﻮﻟ ـﻮﻧ ـﮓ ﻛ ـﻴﻢ ﺣ ـﻀﺮت ﻣﺨ ـﺬوم اﻋ ـﻈﻤﻰ‬‫ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ‪ 212‬اﻳـﻨﮓ ﻛـﻴﭽﻴﻚ اوﻏـﻮلﻻرى ﺑـﺎرﻻر‪ .‬ﻣـﺒﺎرك ﻧـﺎمﻻرﻳـﻨﻰ‬‫‪213‬‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره دﻳـﺮﻻر و ﺑـﻮ اوﻏـﻮلﻧـﻴﻨﮓ ﺳـﺨﺎوت و ﺷـﻴﺮه ﻣـﺮدﻟـﻴﻚﻻرى ﺣـّﺪدﻳـﻦ زﻳـﺎده اﻳـﺮور‬‫‪ 205‬ﻧﺎم ‪ 206‬ﺧﺪاى ﺗﻌﺎﻟﻰﻧﻰ‬‫‪ 210‬ﻫﻢ آﻳﻴﻢ‬‫‪378‬‬‫‪ :B 211‬ﻣﺤﻤﺪ‬‫‪ 207‬ﺧﺎﺗﻮن‬‫‪ 208‬ﺑﺨﺎر ‪ :B 209‬ﻣﺮﻳﺪ ﺑﻮﻟﻮب‬‫‪ 212‬ﺗﻮرمﻧﻴﻨﮓ‬‫‪ 213‬ﻧﺎمﻻرى‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫و ﺗـﻌﺮﻳـﻒ و ﺗـﻮﺻـﻴﻒﻻرى و ﻛـﺎرﺑـﺎرﻻرىﻧـﻰ اﻳـﺘﺴﺎم‪ ،‬ﻛـﺎﻏـﺬﮔـﺎ‪ 214‬و دﻓـﺘﺮﮔـﺎ ﺳـﻴﻐﻤﺎس و ﻣـﻦ‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ )‪ (65a‬ﺑـﺮ* ﻗـﺮى ﭼـﻮرىﻻرى دورﻣـﻦ و اوﻏـﻮلﻻرﻳـﻢ ﻏـﻼم‪ #‬ﺑـﻰ درم }‪{40a‬‬‫ﺧـﺮﻳـﺪه ﺑـﻨﺪهﻻرﻳـﺪور‪ <.‬دﻳـﺪى‪ .‬ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻻرﻧـﻰ ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن آﻳـﻴﻢدﻳـﻦ اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗ ـﻮرهﮔ ـﺎ ﺣ ـﺪّدﻳ ـﻦ زﻳ ـﺎده اﺧ ـﻼص ﻋ ـﻘﻴﺪهﺳ ـﻰ ﺑﺴ ـﻴﺎر و ﺑ ـﻴﺸﻤﺎر ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب‪ ،‬ﻏ ـﺎﻳ ـﺒﺎﻧ ـﻪ ]اﺧ ـﻼص‬‫ﻋـﻘﻴﺪهﺳـﻰ[‪ 215‬زﻳـﺎده ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬ﺑـﺮ ﻛـﻮﻧـﻰ آﻳﻴﻤﻐﻪ دﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ ﺳـﻴﺰ اوزوﻧـﮕﻴﺰﻧـﻰ ﻃـﺮﻓـﻴﻨﮕﻴﺰدﻳـﻦ‬‫ﻛـﺸﻰ ـﺑﻮـﻳﻮرﺳـﺎـﻧﮕﻴﺰ‪ ،‬وـﻟﻰ ـﺧﺎن ـﺗﻮره ـﻟﻄﻒ )‪ (65b‬ﻛـﺮم ﺑـﺮﻟـﻪ اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑـﻴﺰﻧـﻰ اورداﻣـﻴﺰﮔـﺎ‬‫ﺗﺸـﺮﻳـﻒ ﻛـﻴﻠﺘﻮرﺳـﻪﻻر و ﻣـﺒﺎرك ﻗـﺪمﻻرى ﺑـﻴﺰﻧـﻰ ﺧـﺎﻧـﺪاﻧـﻴﻤﻴﺰﮔـﺎ ﺗـﻴﮕﺴﻪ‪ ،‬ﺳـﺮﻓـﺮاز ﺑـﻮﻟـﻮرﻣـﻴﺰ‪ .‬ﻫـﺮ‬‫ﻋ ـﻤﻞ اﺧ ـﺘﻴﺎر ﻗ ـﻴﻠﺴﻪﻻر‪ ،‬ﺑ ـﺮﺳ ـﺎم و ﻃ ـﺒﻊ ﻣ ـﺒﺎركﻻرى ﻧ ـﻪ ﻧ ـﻴﻤﺮﺳ ـﻪ ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﺧ ـﻮش ﺑ ـﻮﻟ ـﺴﻪ‪ ،‬ﺷ ـﻮل‬‫اﻳـ ـﺶﻧـ ـﻰ ﻗـ ـﻴﻠﺴﺎم‪ <.‬دﻳـ ـﺐ ﺑﺴـ ـﻴﺎر اﻟـ ـﺘﺠﺎ ﻗـ ـﻴﻠﺪى و اﻳـ ـﻴﻢ >ﺧـ ـﻮب ﺑـ ـﻮﻟـ ـﻮر‪ <.‬دﻳـ ـﺐ ﺑـ ـﺮ ﻣـ ـﻌﺘﻤﺪ‬‫آدمﻻرﻳ ـﻨﻰ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻴﻨﮓ }‪ {40b‬ﺧ ـﺬﻣ ـﺖﻻرﻳ ـﮕﺎ ﺑ ـﻮﻳ ـﻮردﻳ ـﻼر و ﻣ ـﻼزم )‪ (66a‬ﺑ ـﺎد‬‫ﺻـﺮﺻـﺮدﻳـﻚ ﻳـﻮل ﻳـﻮروب‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬آﻳـﻴﻢﻧـﻰ ﺳ ُﻮزﻳـﻨﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرهﮔـﺎ ﺑـﺮ ﺑـﺮ ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬اﻧـﺪه* وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﻼزمﻏـﻪ دﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻓـﻼﻧـﻰ‪ ،‬ﻣـﻦ‬‫ﻧـ ـﭽﻮك آﻳـ ـﻴﻢﻧـ ـﻰ آﻟـ ـﺪﻳـ ـﮕﺎ ﺑـ ـﺎرﮔـ ـﻮم دور و آﻳـ ـﻴﻢ ﺷـ ـﻴﺮ ﻋـ ـﻠﻰ ﺧـ ـﺎنﮔـ ـﺎ ﺗـ ـﻴﮕﺪى‪ ،‬دﻳـ ـﺐ ﻗ ُﻮَاﻧـ ـﻴﺐ‬‫ﺑـﺎرورﻣـﻦﻣـﻮ‪ .‬ﺧـﺪا ﺧـﻮاهﻻﺳـﻪ‪ ،‬ﻓـﺎت ﻓـﺮﺻـﺘﺪه ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ ]و ﺻـﺎدﻳـﻖ ﺑـﻴﻚ[* ﺑـﺨﺎرادﻳـﻦ‬‫ﻛــﻴﻠﻮر‪ .‬اول )‪ (66b‬وﻗــﺘﺪه اﻧــﻰ ﻛــﻮرﮔــﺎﻟــﻰ‪ 216‬ﺑــﺎرﮔــﺎﻧــﺪه ﺷــﻴﺮ ﻋــﻠﻰ ﺧــﺎنﻧــﻰ ﻫــﻢ ﻛــﻮروب‪،‬‬‫ﻣـﺒﺎركﺑـﺎد ﻗـﻴﻠﻮرﻣـﻦ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺳـﺮ و ﭘـﺎى ﺑـﻴﺮﻳـﺐ ﺟـﻮاب ﺑـﺮدﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ* و‬‫ﻣـﻼزم ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻻرﻧـﻰ آﻳﻴﻤﮕﺎ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑـﺮ ﺑـﺮ ﻋـﻴﺎن و ﺑـﻴﺎن ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬آﻳـﻴﻢ ﻃـﻐﺎى }‪ {41a‬ﻗـﺎﺳـﻴﻢ‬‫ﺑـﻴﻚ ]و ﺻـﺎدﻳـﻖ ﺑـﻴﻚ[* اوﻏـﻼﻧـﻼرﻳـﻨﻰ‪ 217‬ﺑـﺨﺎرادﻳـﻦ‪ 218‬ﻛﻴﻠﻴﺸـﻰﻧـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهدﻳـﻦ‬‫اﻳﺸ ـﻴﺘﻴﺐ‪ ،‬ﺑﺴ ـﻴﺎر ﺧ ـﻮﺷ ـﻮﻗ ـﺖ و ﺧ ـّﺮم ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب‪ ،‬ﻣﺴ ـﺘﺤﻖ )‪ (67a‬ﻻرﮔ ـﺎ ﺻ ـﺪﻗ ـﻪﻻر ﺑ ـﺮدى و ﺑ ـﻮ‬‫ﺳـﻮزﻻرﻧـﻰ آﻳـﻴﻢ ﺿـﻌﻴﻒﻟـﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎنﮔـﺎ ﺑـﺮ ﺑـﺮ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻮزﻻرﻳـﻨﻰ ﺑـﻴﺎن‬‫ﻗــﻴﻠﺪى‪ .‬ﺷــﻴﺮ ﻋــﻠﻰ ﺧــﺎنﻧــﻰ ﻛــﻤﺎل اﻋــﺘﻘﺎدى‪ 219‬زﻳــﺎدهﻟــﻴﮕﻰدﻳــﻦ ﺑــﺮار ذّره ﻛــﻮﻧــﮕﻠﻴﻐﻪ ﮔــﺮان‬‫ﻛﻴﻠﻤﺎدى‪.‬‬‫‪ 214‬ﻛ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺎﻏ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﺬ ‪ 215‬اﻋﺘﻘﺎدى‬‫‪ 216‬ﻛﻮرﮔﺎﻧﻰ‬‫‪ 217‬اوﻏﻠﻰﻧﻰ‬‫‪ 218‬ﺑﺨﺎردﻳﻦ‬‫‪ 219‬اﻋﺘﻘﺎدىﻧﻴﻨﮓ‬‫‪379‬‬

‫‪Texts‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺑـﺨﺎرا ﺷﻬـﺮﻳـﺪﻳـﻦ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ ]و ﺻـﺎدﻳـﻖ ﺑـﻴﻚ[* ﻛـﻴﻠﻴﺐ ﺧـﻮﻗـﻨﺪ‬‫ﳑﻠﻜﻪﺳـﻴﮕﺎ داﺧـﻞ ﺑـﻮﻟـﺪى و آﻳـﻴﻢ و ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﻃـﻐﺎى )‪ (67b‬ﻗـﺎﺳـﻴﻢ ]ﺑـﻴﻚ و ﺻـﺎدﻳـﻖ‬‫ﺑ ـﻴﻚﻧ ـﻴﻨﮓ[‪ 220‬ﺑ ـﺨﺎرادﻳ ـﻦ ﻛ ـﻴﻠﮕﺎﻧ ـﻴﻐﻪ ﺑ ـﻐﺎﻳ ـﺖ ﺧ ـﻮﺷ ـﻮﻗ ـﺖ ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب‪ ،‬ﺧ ـﺪاﻏ ـﻪ ﺷ ـﻜﺮﻻر ﺑ ـﺠﺎ‬‫ﻛ ـﻴﻠﺘﻮردى‪ .‬وﻗ ـﺘﻴﻜﻪ ﻃ ـﻐﺎى ﻗ ـﺎﺳ ـﻴﻢ ]ﺑ ـﻴﻚ و ﺻ ـﺎدﻳ ـﻖ ﺑ ـﻴﻚﻧ ـﻴﻨﮓ[‪ 221‬ﻛ ـﻴﻠﮕﺎﻧ ـﻰ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن‬‫ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ }‪ {41b‬ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻏـﻪ اﻳﺸـﻴﺘﻴﻠﺪى اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺧـﻮﻗـﻨﺪ‪ 222‬ﺑـﺎرﻣـﺎق ﺑـﻮﻟـﻮب‪،‬‬‫ﺧـﺬﻣـﺘﻜﺎر و ﻣـﻼزمﻻرﮔـﺎ ﺑـﻮﻳـﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺑـﻮﻗـﭽﻪ ﻟـﺒﺎس و آط ﲢﻔﻪ و ﭘـﻴﺶ ﻛـﺶ اوﭼـﻮن‬‫)‪ (68a‬ﻃـﻴّﺎر ﻗـﻴﻠﺪوردﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ دوﻟـﺖ ﲤﺎم و ﲡﻤّﻞ ﻣـﺎﻻﻛـﻼم ﺑـﺮﻟـﻪ ﻳـﻮﻟـﻐﻪ روان‬‫ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و ﺧـﻮﻗـﻨﺪ ﺷﻬـﺮﻳـﮕﺎ داﺧـﻞ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻃـﻐﺎى ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﻻرى ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ‬‫ﺣـﻮﻟـﻰﻻرﻳـﻐﻪ ]ﺗﺸـﺮﻳـﻒ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ #[،‬دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺧـﻮﻗـﻨﺪ ﺷﻬـﺮﻳـﻐﻪ‬‫ﺗﺸـﺮﻳـﻒ ﻛـﻴﻠﺘﻮرﮔـﺎﻧـﻼرى‪ 223‬ﺷـﻴﺮ‪ 224‬ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن و ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ ]و ﺻـﺎدﻳـﻖ ﺑـﻴﻚ[* و‬‫ﺟـﻤﻴﻊ ارﻛـﺎن دوﻟـﺖ )‪ (68b‬ﺧـﺒﺮدار ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﺑﺴـﻴﺎر ﺧـﻮﺷـﻮﻗـﺖ ﺑـﻮﻟـﻮب‪،‬‬‫ﻃ ـﻐﺎى ﻗ ـﺎﺳ ـﻢ ﺑ ـﻴﻚﻛ ـﺎ اﻟ ـﺘﻔﺎت ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ اﻳ ـﺪﻳ ـﻜﻴﻢ >}‪ {42a‬اى اوﻏ ـﻠﻮم ﻃ ـﻐﺎى ﻗ ـﺎﺳ ـﻢ ﺑ ـﻴﻚ*‪،‬‬‫اﳝﺪى ﺣـ ـﻴﻞ ﻗـ ـﻴﻠﻤﺎى‪ ،‬وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻴﻨﮓ ﺟـ ـﻨﺎبﻻرﻳـ ـﻐﻪ ﻳـ ـﺘﻴﺸﻜﻴﻞ‪ .‬ﺗـ ـﺄﺧـ ـﻴﺮ ﻣـ ـﻼزﻣـ ـﺖ‬‫ﺑ ـﻮﳌﺎﺳ ـﻮن‪ .‬اﳝﺪى ﺗ ـﻴﺰ ﺑ ـﺎرﮔ ـﻴﻞ و ﻣ ـﻨﺪﻳ ـﻦ ﻋ ـﺮض ﺑ ـﻨﺪهﻟ ـﻴﻚ ﻳ ـﺘﻜﻮرﮔ ـﻴﻞ و اوزﻻرى وﻋ ـﺪه‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ وﻗـﺘﻰ ﻛـﻪ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ‪ 225‬ﺑـﻴﻚ )‪ (69a‬و ﺻـﺎدق‪ 226‬ﺑـﻴﻚ ﺑـﺨﺎرادﻳـﻦ‬‫ﻛـﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬اﻧـﻰ ﻛـﻮرﮔـﺎﻟـﻰ ﺑـﺎرﮔـﺎﻧـﻴﻤﺪه ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ ﻫـﻢ ﻣـﺒﺎرك ﺑـﺎد ﻗـﻴﻠﻮرﻣـﻦ‪ ،‬دﻳـﺐ اﻳـﻜﺎﻧـﻼر‪.‬‬‫اﳝﺪى اﻣـﻴﺪﱘ ﺷـﻮﻟ ـﻜﻪ ﺗـﻮره ﺳـﻮزﻳـﺪﻳـﻦ ﻗـﺎﻳـﺘﻤﺎس‪ .‬ﻳـﻮﻟـﺒﺎر‪ 227‬اﻳـﺰﻳـﺪﻳـﻦ ﻗـﺎﻳـﺘﻤﺎس‪ <.‬دﻳـﺐ‬‫ﻗـﻮىﻧـﻴﺪﻳـﻦ ﺑـﺮ ﺗـﺒّﺮك ﺗﺴـﺒﻴﺢ ﭼـﻴﻘﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢﮔـﺎ‪ 228‬ﺑـﺮﻳـﺐ دﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ >ﺗـﻼسده اﻳـﻜﺎن‬‫زﻣـﺎﻧـﻴﻤﺪه ﺑـﺮ ﻋـﺰﻳـﺰى ﺑـﺤﻖ رﺳـﻴﺪه ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﭼـﻴﻠﻴﻚ ﻗـﻴﻠﻴﺐ )‪ (69b‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى‬‫ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن‪ ،‬ﺑـﻮ ﺗـﺒﺮّك ﺗﺴـﺒﻴﺢﻧـﻰ ﻫـﻤﻪ وﻗـﺖ اوزوﻧـﮓ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻫـﻤﺮاه ﺗـﻮﺗـﮕﻴﻞ‪ .‬ﺧـﺪا ﺧـﻮاهﻻﺳـﻪ‪،‬‬‫}‪ {42b‬ﺑـﻮ ﺗـﺒﺮك ﺗﺴـﺒﻴﺢده ﺧـﺎﺻـﻴﺖﻻر ﻛـﻮﭘـﺪور‪ ،‬دﻳـﺐ اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﺪى‪ .229‬اﳊﻤﺪ ﻟـﻠﻪ اول‬‫‪ 220‬ﺑـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﻚﻧـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﻨﮓ‬‫‪ 225‬ﻗﺎﺳﻴﻢ‬‫‪380‬‬‫‪ 221‬ﺑﻴﻚﻧﻰ‬‫‪ 226‬ﺻﺎدﻳﻖ‬‫‪ 222‬ﺧﻮﻗﻨﺪﻏﻪ‬‫‪ 227‬ﻳﻮﻟﺒﺎس‬‫‪ 223‬ﻛﻴﻠﺘﻮرﮔﺎﻧﻼرىدﻳﻦ‬‫‪ 228‬ﻗﺎﺳﻴﻢﮔﺎ‬‫‪ 229‬ﻗﻴﻠﺪىﻻر‬‫‪ 224‬ﺷﻴﺮه‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻋـﺰﻳـﺰ ﻧـﻔﺲﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻛـﻮپ ﺧـﺎﺻـﻴﺖﻻر ﻛـﻮردوم و ﻣـﻦ ﻛـﻤﺎل اﺧـﻼﺻـﻴﻢﻧـﻰ زﻳـﺎدهﻟـﻴﮕﻴﺪﻳـﻦ‬‫‪230‬‬‫ﺷـﻮﻧـﺪاغ ﺗـﺒﺮك ﺗﺴـﺒﻴﺢﻧـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ]ﻣـﻨﺎﺳـﺐ ﻛـﻮردوم‪ *[،‬ﻫـﺪﻳـﻪ اﻳـﺒﺎردﱘ‪.‬‬‫)‪ (70a‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﻮ ﺗـﺒﺮك ﺗﺴـﺒﻴﺢﻧـﻰ ﻗـﻮلﻻرﻳـﻐﻪ آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣـﻨﻰ ﻛـﻮرﺳـﻮﻧـﻼر‪ <.‬دﻳـﺐ‬‫ﻃﻐﺎى ﻗﺎﺳﻢ‪ 231‬ﺑﻴﻚ و ﺻﺎدق‪ 232‬ﺑﻴﻚﻧﻰ اﻳﺒﺎردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳ ُﻮﻧـﮓ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ‪ 233‬ﺑـﻴﻚ و ﺻـﺎدق‪ 234‬ﺑـﻴﻚ >ﺧـﻮب ﺑـﻮﻟـﻐﺎى‪ <.‬دﻳـﺐ‬‫ُﭼﺴـﺖ و ﭼـﺎﺑـﻚ اورﻧـﻴﻼرﻳـﺪﻳـﻦ‪ 235‬ﺗـﻮروب‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ﺑـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ادب‬‫ﺑ ـﺮﻟ ـﻪ ﻛ ـﻴﺮﻳ ـﺐ ﺳ ـﻼم ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗ ـﻌﻈﻴﻢ ﺑ ـﺠﺎ ﻛ ـﻴﻠﺘﻮر )‪ (70b‬دﻳ ـﻼر‪ .236‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره اﻟ ـﺘﻔﺎت‬‫ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ 237+ ،‬اورﻳ ـﻨﻼرﻳ ـﺪﻳ ـﻦ‪ 238‬ﺗ ـﻮروب ﻛ ـﻮروﺷ ـﺘﻰﻻر و ﺣﺴ ـﺐ ﺣ ـﺎل }‪ {43a‬ﺳ ـﻮردﻳ ـﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ و ﺻـﺎدق ﺑـﻴﻚ ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ ﺳـﻮزﻳـﻨﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ‬‫ﺑـﺮ ﺑـﺮﻳـﻦ ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺗـﻮروب‪ ،‬ﭼـﻮﻧـﺘﺎﻛـﻴﻐﻪ ﻗـﻮل ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‪ ،‬اوﺷـﻞ ﺗـﺒﺮك ﺗﺴـﺒﻴﺢﻧـﻰ ﭼـﻘﺎرﻳـﺐ‪،‬‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻗـﻮلﻻرﻳـﻐﻪ ﺑـﺮدﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره >ﺑـﺴﻢ اﻟـﻠﻪ اﻟـّﺮﺣـﻤﻦ اﻟـّﺮﺣـﻴﻢ‪ <.‬دﻳـﺐ‬‫ﻀﺎر ﻣﺠـﻠﺲ ﺑـﻮ اﻳـﺶﻧـﻰ ﻛـﻮروب‪،‬‬‫ﻗـﻮلﻻرﻳـﻐﻪ )‪ (71a‬آﻟـﻴﺐ‪ ،‬ﭼـﻮﻧـﺘﺎكﻻرﻳـﻐﻪ ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻫـﻤﻪ ﺣـ ّ‬‫‪ 239+‬ﺣﻴﺮان ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﲤﺎﻣـﻰٌ ﻛـﺲ و ﻛـﻮﻻرى ﺑـﺮﻟـﻪ اوردهﮔـﺎ ﻳـﻮزﻻﻧـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪه‬‫ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ و ﺻـﺎدق‪ 240‬ﺑـﻴﻚ ﺟـﻠﻮﻻرﻳـﺪه ﺑـﺮﻟـﻪ ﻫـﻤﺮاه ﺑـﻮﻟـﻮب ﺑـﺎردﻳـﻼر‪ .‬دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ‬‫آﻟـﻴﺐ ﺑـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﺟـﺎى ﻋـﺎﻟـﻴﮕﺎ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر‪ .241‬اول وﻗـﺘﺪه ﻋـﺰّت و ﺣـﺮﻣـﺖ ﺗـﻌﻈﻴﻢ و اﻛـﺮام ﺑـﺮﻟـﻪ‬‫دﺳﺖ اﻟﻒ ﻻم }‪ {43b‬ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺗﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ )‪ (71b‬ﺳـﻮﻧـﮓ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ و ﺻـﺎدق ﺑـﻴﻚ ‪ 242+‬ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ آﻟـﺪﻳـﻐﻪ‬‫ﻛـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﻛـﻴﻠﮕﺎﻧـﻼرﻳـﻨﻰ اﻋـﻼم ﻗـﻴﻠﺪى اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﻛـﻤﺎل‬‫ﺧـﻮﺷـﻮﻗـﺖﻟـﻴﻜﺪﻳـﻦ ﺷـﻜﺮﻻر ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺑـﻴﻮردﻳـﻜﻴﻢ >وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ اوزﻻرﻳ ـﻐﻪ ﻣ ـﻨﺎﺳـﺐ‬‫دﺳـ ـﺘﻮرﺧـ ـﺎن ﻃـ ـّﻴﺎر ﻗـ ـﻴﻠﻴﻨﮓﻻر‪ <.‬دﻳـ ـﺐ اوزى در ﺣـ ـﺎل وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻴﻨﮓ ‪(72a) 243+‬‬‫‪ 230‬زﻳ ـ ـ ـ ـﺎدهﻟ ـ ـ ـ ـﻴﻜﺪﻳ ـ ـ ـ ـﻦ ‪ 231‬ﻗﺎﺳﻴﻢ‬‫‪ 235‬اورﻧـ ـ ـ ـ ـ ـﻴﺪﻳـ ـ ـ ـ ـ ـﻦ ‪ 236‬ﻛﻴﻠﺘﻮردى‬‫‪ 240‬ﺻﺎدﻳﻖ‬‫‪ 232‬ﺻﺎدﻳﻖ‬‫‪ :A 237‬اور‬‫‪ 233‬ﻗﺎﺳﻴﻢ‬‫‪ 238‬اورﻧﻴﻼر‬‫‪ 234‬ﺻﺎدﻳﻖ‬‫‪ :B 239‬ﻫﻤﻪ‬‫‪ 241‬ﻗﻮﻧﺪوردﻳﻼر ‪ :B 242‬و‬‫‪ :A 243‬ﺟﻨﺎﺑﻼرﻳﻐﻪ ﻛﻴﺮﻳﺐ‪ ،‬ﻣﻼﻗﺎت ﻗﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻴﻨﮓ‬‫‪381‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺟـ ـﻨﺎﺑـ ـﻼرﻳـ ـﻐﻪ ﻛـ ـﻴﺮﻳـ ـﺐ‪ ،‬ﻣـ ـﻼﻗـ ـﺎت ﻗـ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻴﻨﮓ ﻗـ ـﻮلﻻرﻳـ ـﺪﻳـ ـﻦ اوﺷـ ـﻼب‪،‬‬‫ﺗﺨﺖﮔﺎ‪ 244‬آﻟﻴﺐ ﭼﻴﻘﻴﺐ اوﺗﻘﻮزدﻳﻼر‪ .‬ﻫﺮ ﻃﺮفدﻳﻦ ﺳﻮزﻻﺷﻴﺐ اوﻟﺘﻮدﻳﻼر‪.245‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ دﺳـﺘﻮرﺧـﺎن ﺳـﺎﻟـﺪوردﻳـﻼر‪ .‬ﻧـﻴﭽﻨﺪ ]ﺗـﻮﻗـﻮز ﻧـﺎن و ﻓـﺘﻴﺮ و ﻛـﻠﭽﻪ و ﭘﺴـﺘﻪ و‬‫ﻣـ ـﻮﻳـ ـﺰ و ﻧـ ـﺎك و ﻧـ ـﺸﻮاﺗـ ـﻰ[‪ #‬ﻗـ ـﻨﺪ و ﻗـ ـﻨﺪاﻻت ﲤﺎﻣـ ـﻰ ﻧـ ـﺎز ﻧـ ـﻌﻤﺖ ﻛـ ـﻪ ﻋـ ـﺎﳌﺪه ﺑـ ـﺎر اﻳـ ـﺮدى‪،‬‬‫ﻫـﻤﻪﺳـﻴﻨﻰ }‪ {44a‬ﻣﻬـﻴّﺎ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬دﺳـﺘﻮرﺧـﺎن ﺷـﺎﻫـﺎﻧـﻪ ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪ .‬ﺑـﻌﺪ از ﻓـﺮاغ ﻃـﻌﺎم ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻗـﻮز‬‫ﺗـﻮن ﺑـﺎﺷـﻰ ﻛـﻴﻤﺨﺎب )‪ (72b‬و زرّﻳـﻦ دﺳـﺘﺎر ﻳﺨﺸـﻰ آط ﻃـﻼّ ﺟـﺒﺪوغﻟـﻴﻎ و ﻳﺨﺸـﻰ ﻗـﻮش ﻗـﻞ و‬‫ﭼﻮرى ﲢﻔﻪ و ﭘﻴﺶ ﻛﺶ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﺗﺎرﺗﻴﻼر ‪.‬‬
‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺟـﻮﻧـﺎﻣـﺎﻗـﻐﻪ اﺟـﺎزت ﺗـﻴﻼدﻳـﻼر‪ .‬ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﺗـﺨﺘﻴﺪﻳـﻦ ﺗـﻮﺷـﻮب‪،‬‬‫ﻣـﻌﺬورﻻﺷـﻴﺐ اوزاﺗـﻴﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚﻧـﻰ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﻳـﺐ اﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ >وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻴﻨﮓ ﺟ ـﺒﻬﻪﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻣـﻨﮕﺎ ]اﻧـﺪاغ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻜﻴﻢ ﻳـﺮ ﻳـﻮزﻳـﺪه[‪ 246‬ﻧـﻴﭽﻨﺪ اﺷـﻜﺎلﻻر‪ 247‬و‬‫ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـﺸﻜﻞ اﻳـﺶﻻرﻳـﻜﻪ )‪ (73a‬ﺑـﺎر دور‪ ،‬ﻫـﻤﻪﺳـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻗـﻮلﻻرﻳـﺪه آﭼـﻴﻠﻮر‪ .‬ﺑـﻮ‬‫ﺳـﻮزﻧـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﻗـﻮﻻقﻻرﻳـﻐﻪ اﻳﺸـﺘﻮرﮔـﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺐ اﻣـﺮ ﻗـﻴﻠﺪى‪> .‬ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﻋـﺎﻟـﻢ‬‫اوﺷـﻞ ﻣـﺮﺗـﺒﻪﮔـﺎ }‪ {44b‬ﻳـﺘﻜﻮرﮔـﺎﻧـﺪه‪ 248‬ﺧـﻠﻖ اﻳـﭽﻴﺪه ﻣـﺸﻮرت ﻗـﻴﻠﺴﻮنﻻر ﻛـﻪ ﺷـﻴﺮ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺷـﻮﻧـﺪاغ دﻳـﺐ اﻳـﺮدى‪ ،‬دﻳـﺐ ﻣـﻦ ﻛـﻤﻴﻨﻪﻧـﻰ ﺳـﻮزﱘ ﻗـﻮﻻﻏـﻼرﻳـﺪه ﺑـﻮﻟـﺴﻮن‪ <.‬دﻳـﺐ ﺑﺴـﻴﺎر ﺗـﺄﻛـﻴﺪ‬‫ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻧـﻰ ﻃـﻐﺎى ﻗـﺎﺳـﻢ ﺑـﻴﻚ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ‪ (73b) 249+‬آط ﻻﻧـﺘﻮرﮔـﻮﻧـﭽﻪ ﺑـﻴﺶ‬‫ﻰ ارﻛـﺎن دوﻟـﺖ و‬‫آﻟـﺘﻰ ﺟـﺎﻳـﺪه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ‪ 250‬ﻗـﻮﻻقﻻرﻳـﻐﻪ ﺳـﺎﻟـﺪى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫اﻋـ ـﻴﺎن ﺳـ ـﻠﻄﻨﺖ ﻫـ ـﻤﻪﺳـ ـﻰ وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻴﻨﮓ‪ 251‬ﻋـ ـّﺰت و اﻛـ ـﺮام ﺗـ ـﻌﻈﻴﻢ و اﺣـ ـﺘﺮام ﺑـ ـﺮﻟـ ـﻪ‬‫اوزاﺗﻰﻻر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ اوﻟـﻮغ دوﻟـﺖ و ﺷـﺄن ﺷـﻮﻛـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻣ ُﺮﻏـﻴﻨﺎن ﺷﻬـﺮﻳـﮕﺎ ﺟـﻮﻧـﺎب‪ #‬ﻳـﻮروب‪،‬‬‫ﻣـﻨﺰل ﻣـﺮاﺣـﻞ ﻃـﻰ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺧـﻮش وﻗـﺖ* و ﺧـﺮّم دوﻟـﺖ اﺑـﺪى و ﺳـﻌﺎدت ﺳـﺮﻣـﺪى )‪ (74a‬ﺑـﺮﻟـﻪ‬‫ﻳﺨﺸـﻰ ﺳـﺎﻋـﺘﺪه و ﻳﺨﺸـﻰ ﻓـﺮﺻـﺘﺪه ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﻋـﺎﻟـﻢ ﻋـﻨﺎﻳـﺖ }‪ {45a‬ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺘﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻓـﺮﻏـﺎﻧـﻪ‬‫ﺷﻬﺮﻳﮕﺎ داﺧﻞ ﺑﻮﻟﻮب‪ ،‬اوز* اورداﻻرﻳﮕﺎ دوﻟﺖ ﺑﺮﻟﻪ ﻗﻮﻧﺪﻳﻼر‪.‬‬‫‪ 244‬ﺗـﺨﺖﻻرىﮔـﺎ ‪ 245‬اوﺗﻮردﻳﻼر‬‫‪ 250‬ﻧﻰ ‪ 251‬ﻧﻰ‬‫‪ :A 249‬آط‬‫‪382‬‬‫‪ 246‬ﻣﻌﻠﻮم ﺑﻮﻟﺪﻳﻜﻴﻢ‬‫‪ 247‬اﺷﻜﺎلﻻرى ‪ 248‬ﻳﺘﻜﻮزﮔﺎﻧﺪه‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 252‬اوﺗﻮز ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫واﻟ ـﺪهﻻرﻳ ـﮕﺎ اﻳ ـﺘﻮر اﻳ ـﺮدﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ‪> #‬ﭼ ـﺎر ﭼ ـﻤﻦﮔ ـﺎ ﭘ ـﺪر ﺑ ـﺰرﮔ ـﻮارﻳ ـﻢﻧ ـﻰ ﭼ ـﺎﻗ ـﻴﺮﺳ ـﺎم‪،‬‬‫اوﻧـﮕﺎﭼـﻪ* ﺷـﺎﻳـﺪ ﻛـﻪ* ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﺧـﺰاﻧـﻪ ﻏـﻴﺐدﻳـﻦ ﺧـﻮاه اوﻏـﻮل و ﺧـﻮاه ﻗـﻴﺰ‬‫)‪ (74b‬ﺑـﺮﺳـﻪ‪ .‬ﻗـﻮﻻﻏـﻰﻧـﻰ اوز ﻗـﻮﻟـﻮم ﺑـﺮﻟـﻪ ﺗﻴﺸـﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﻮﻻﻏـﻰﮔـﺎ ﻃـﻼ ﺣـﻠﻘﻪ ﺳـﺎﻟـﺴﺎم‪ ،‬ﻏـﻼِم ﺣـﻠﻘﻪ‬‫ﺑـﮕﻮش ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﺎرﺗـﻴﻖﻛـﺎ ﺑـﺎش ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺗـﺎرﺗـﺴﺎم‪ <.‬دﻳـﺮ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﺧـﺪاوﻧـﺪ ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫ﻟـ ـﻄﻒ و ﻛـ ـﺮم ﻗـ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اوﻏـ ـﻮل ﻋـ ـﻄﺎ ﻗـ ـﻴﻠﺪى‪ .‬اوﻏـ ـﻮلﻻرﻳـ ـﮕﺎ آت ﻗـ ـﻮﻳـ ـﺪورﻣـ ـﺎق اوﭼـ ـﻮن ﭘـ ـﺪر‬‫ﻼ ﺟـﺒﺪوغﻟـﻴﻎ و ﻛـﻤﻮش ﺟـﺒﺪوغﻟـﻴﻎ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻳﺨﺸـﻰ‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﮕﺎ ﻧـﻴﭽﻨﺪ آط ﻃـ ّ‬‫ﻗـﻮش }‪ {45b‬و زرّﻳـﻦ دﺳـﺘﺎر و زرّﻳـﻦ ﺗـﻮن و ﺑـﻨﺪ روﻣـﻰ )‪ (75a‬ﺷـﺎل ﺑـﻴﻞ ﺑـﺎغ و ﻳـﻨﻪ ﻧـﻴﭽﻨﺪ‬‫ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮن ﭘـﻴﺶ ﻛـﺶ اﻳـﺒﺎردﻳـﻼر‪ .‬اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >آت ﻗـﻮﻳـﺪورﻣـﺎق اوﭼـﻮن‬‫ﺗـﻮرت ﻳـﻮز ﺑـﺶ ﻳـﻮز ﻃـﻼﻟـﻴﻚ ﳕﺮﺳـﻪ آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ ﺳـﻦ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ ﺳ ُﻮﻳـﻮب‪ ،‬ﻣﻬـﺮﺑـﺎن‬‫ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اﻧـﺸﺎء اﻟـﻠﻪ ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‪ ،‬ﺑـﻮ ﻧـﺒﻴﺮم‪ 253‬ﺑـﺎﺷـﻰ ﻣـﻨﻰ ﺑـﺎﺷـﻴﻤﺪﻳـﻦ ﻫـﻢ‬‫ﭼـﻨﺪان ﭼـﻨﺪان ﻛـﺎﺗـﻪ ﺑـﻮﻟـﻐﻮﺳـﻴﺪور‪ ،‬ﺧـﺪا ﺧـﻮاهﻻﺳـﻪ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺗـﻮﺟـﻪ ﺧـﺎﻃـﺮ‬‫ﻛـﻴﻤﻴﺎ ﻣـﻈﺎﻫـﺮ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻛـﻮپدﻳـﻦ ﻛـﻮپ ﺧـﺎﺻـّﻴﺖﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﺧـﺒﺮﻻر ﺑـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻟـﻄﻒ )‪ (75b‬ﻋـﻨﺎﻳـﺖ‬‫ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ آتﻻرﻳـﻨﻰ ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‪ 254‬ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﻮﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﭘـﻴﺶ ﻛـﺶﻻرﻧـﻰ ﺣـﻀﺮت‬‫ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرم* ﺧـﻮاﺟـﻢﻧـﻰ آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﮕﺎ }‪ {46a‬آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﮕﺎن آدم ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرهدﻳـﻦ ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻻرﻧـﻰ اﻳﺸـﺘﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪى‪.‬‬‫>ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻨﮕﻴﺰﻧـﻰ ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ وﻗـﺖﻻرى ﺧـﻮش ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ ﺑـﻮ اوﻏـﻠﻮمﻧـﻰ ﺑـﺎﺷـﻰ‬‫ﻣـﻨﻰ ﺑـﺎﺷـﻴﻤﺪﻳـﻦ ﻫـﻢ ﻛـﺎﺗـﻪ ﺑـﻮﻻدى‪ ،‬دﻳـﺐ ﻣﻬـﺮﺑـﺎن ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر‪ <.‬ﺑـﻮ ﻛﺸـﻰ ﻓـﻬﻢﻻﻣـﺎى‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮرهﮔـﺎ اﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ >ﺑـﻮ ﺗـﻮرم ﺑـﺎﺷـﻼرى )‪ (76a‬ﻛـﺎﺗـﻪ ﺑـﻮﻻدى ﺷـﻴﻜﻴﻠﻴﻚ‪ <.‬دﻳـﺪى‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره اورﻧـﻴﻼرﻳـﺪﻳـﻦ ﺗـﻮروب‪ ،‬ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرى ﻃـﺮﻓـﻴﻐﻪ ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮردﻳـﻼر و اﻳـﺪﻳـﻼر‬‫‪ 252‬ﺗﻮرم ‪ 253‬ﻧﺒﻴﺮمﻧﻰ‬‫‪ 254‬ﺑﺎﻗﻴﺮ‬‫‪383‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻛـﻴﻢ >اى ﻓـﻼﻧـﻰ‪ ،255‬ﺳـﻦ ﻓـﻬﻢﻻﻣـﺎبﺳـﻦ‪ .‬ﻣـﻮﻧـﺪه ﺑـﻮﻟـﻚ ﻣـﻌﻨﻰ ﺑـﺎر‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪> .‬ﻣـﻌﻨﻰ ﺷـﻮﻟـﻜﻪ‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‪ 256‬ﺧﺎن ﻣﻨﺪﻳﻦ ﻫﻢ اوﻟﻮغ و ﻛﺎّﺗﻪ ﺑﻮﻻدى‪ ،‬دﻳﮕﺎﻧﻼرى‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ‬‫ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‪ 257‬ﺧـﺎن اوچ ﻳـﺎﺷـﻘﻪ }‪ {46b‬ﻗـﺪم‪ #‬ﻗـﻮﻳـﻐﺎنﻻرﻳـﺪه ﺧـﺪاى ﺗـﺒﺎرك و ﺗـﻌﺎﻟـﻰ‬‫وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﮔ ـﺎ ﻳ ـﻨﻪ ﺑ ـﺮ ﻋ ـﺎﺟ ـﺰه ﻋ ـﻄﺎ ﻗ ـﻴﻠﺪى و ﻋ ـﺎﺟ ـﺰهﻻرﻳ ـﻨﻰ‪ 258‬ﻗ ـﺎﻧ ـﭽﻪ )‪] (76b‬ﲢﻔﻪ و‬‫ﻫـ ـﺪﻳـ ـﻪ[‪ 259‬و ﭘـ ـﻴﺶ ﻛـ ـﺶﻻر ﺑـ ـﻴﻼن ﭘـ ـﺪر ﺑـ ـﺰرﮔـ ـﻮارﻻرﻳـ ـﻨﻰ ﺧـ ـﺬﻣـ ـﺖﻻرﻳـ ـﻐﻪ آت ﻗـ ـﻮﻳـ ـﻐﺎﻟـ ـﻰ‬‫‪260‬‬‫ﭼ ـﻴﻘﺎردﻳ ـﻼر‪ .‬ﭘ ـﺪر ﺑ ـﺰرﮔ ـﻮارﻻرى ﺳ ُﻮﻳ ـﻮب‪ ،‬ﻣﻬ ـﺮﺑ ـﺎنﭼ ـﻴﻠﻴﻚ ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬آطﻻرﻳ ـﻨﻰ ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه آﱘ‬‫ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر ‪.‬‬
‫و ﻳﻨﻪ ﺑ ﺮ واﻗﻌﻪ‬‫ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـﺪّتدﻳـﻦ ﺳ ُﻮﻧـﮓ‪ 261‬ﺑـﺮ ﻛـﻮﻧـﻰ واﻟـﺪٌه ﺷـﺮﻳـﻒﻻرﻳـﻨﻰ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ادب ﺑـﺮﻟـﻪ‬‫ﻛـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻣـﺼﻠﺤﺖ آﻣـﻴﺰ ﻋـﺮض ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﻧـّﻴﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺮدﱘ‪ ،‬ﺧـﺪا ﺧـﻮاهﻻﺳـﻪ‪ ،‬ﭘـﺪر‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻢﻧـﻰ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﮔـﺎ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﺳـﺎم‪ ،‬اوﻏـﻠﻮمﻧـﻰ و ﻗـﻴﺰﱘﻧـﻰ ﻗـﻮﻻﻏـﻴﻨﻰ اوز ﻗـﻮﻟـﻮم ﺑـﺮﻟـﻪ ﺗﻴﺸـﻴﺐ‪،‬‬‫ﻃ ـﻼ )‪ (77a‬ﺣ ـﻠﻘﻪ ﺳ ـﺎﻟ ـﻴﺐ‪ ،‬ﻏ ـﻼم ﺣ ـﻠﻘﻪ ﺑ ـﮕﻮش ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗ ـﺎرﺗ ـﻴﻎﻗ ـﻪ ﺑ ـﺎش ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ ﺗ ـﺎرﺗ ـﺴﺎم‪<.‬‬‫دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر‪ .‬واﻟ ـﺪٌه }‪ {47a‬ﺷ ـﻴﺮفﻻرى اﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ >اى آﻓ ـﺘﺎﺑ ـﻴﻢ اوﻏ ـﻠﻮم وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن‪ ،‬ﻗ ـﻴﺪاغ‬‫ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻴﻨﮓ ﺑـﻮﻟـﻮر‪ .‬ﺷـﻮﻧـﺪاغ ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻨﮕﻴﺰﻧـﻰ ﻗـﻮﻻﻏـﻴﻨﻰ ﭼـﻴﺮﻗـﺮاﺗـﻴﺐ ﺗـﻴﺸﻜﺎﻟـﻰ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى واﻟـﺪهٌ ﻣﻬـﺮﺑـﺎﻧـﻴﻢ‪ ،‬ﺣـﺎﻻ اﻳـﻜﻰ ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ ﺑـﺎر اﻳـﻜﺎن‪ .#‬اﮔـﺮ ﻳـﻮز‬‫اﻳـﻜﻰ ﻳـﻮز اوﻏـﻮل و ﻗـﻴﺰﱘ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ ﻫـﻢ‪ ،‬ﺑـﺮﻏـﺒﺖ ﲤﺎم اوز ﻗـﻮﻟـﻮم ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﻮﻻﻏـﻴﻨﻰ ﺗﻴﺸـﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﻮﻻﻏـﻴﻐﻪ‬‫ﻃﻼ ﺣﻠﻘﻪ ﺳﻠﻮرﻣﻦ‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.262‬‬‫‪ 256‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ 257‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ 258‬ﻋﺠﺰﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪ 255‬ﻓـ ـ ـ ـ ـ ـﻼﻧـ ـ ـ ـ ـ ـﭽﻰ‬‫‪ 261‬ﻛﻴﲔ ‪ 262‬دﻳﺐ اﻳﺮدﻳﻼر‬‫‪384‬‬‫‪ 259‬ﻫﺪﻳﻪ و ﲢﻔﻪ ‪ 260‬ﻗﻮﻳﮕﺎﻧﻰ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫)‪ (77b‬و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 263‬اوﺗﻮز اوچ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫ﺑﺮ ﻛﻮﻧﻰ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارﻻرﻳﻨﻰ ﺧﺬﻣﺖﻻرﻳﻐﻪ ادب ﺑﺮﻟﻪ ﺑﺎرﻳﺐ‪،‬‬‫ﺗﻜﻠﻴﻒ ﺑﺎغ ﭼﺎر ﭼﻤﻦ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫]ﻛـﻴﻠﺘﻮروﺑـﺪورﻻر ﻛـﻴﻢ[* ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻣـﺪّتدﻳـﻦ ﻛـﲔ ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﻣـﺎق اوﭼـﻮن‬‫ﺧـﺬﻣـﺖ ﻛـﻤﺮﻳـﻦ‪ 264‬ﺑـﻴﻞﻻرﻳـﮕﺎ* ﺑـﺎﻏـﻼب‪ ،‬اوچ آىﻏـﭽﻪ ﭘـﻼﺳـﻬﺎى ﮔـﻮﻧـﺎﮔـﻮن ﻣـﺲ ﻣﺴـﻴﻨﻪ ﭼـﻴﻨﻰ‬‫ﻰ }‪ {47b‬ﻟـﻮازﻣـﺎتﻧـﻰ ﺣـّﺪدﻳـﻦ ﻓـﺰون ﺟـﻤﻊ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ )‪ (78a‬ﭘـﺪر‬‫ﭼـﻴﻨﻰ ﺑـﭽﻪ ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﻃـﻐﺎى ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﻻرﻳـﻨﻰ‪ 265‬ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺗـﻮره ﺑـﺎﺷـﻠﻴﻎ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ‬‫ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ ﺑـﻴﻼن ﺑـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬ﺿـﻴﺎﻓـﺖﻛـﺎ ﺗـﻜﻠﻴﻒ ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ‬‫ﻗـ ـﺎﻧـ ـﭽﻪ ﻗـ ـﺎﺿـ ـﻰ و ﻋـ ـﻠﻤﺎﻻر ﺑـ ـﻴﻼن ﺧـ ـﻮاﺟـ ـﻢ ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺗـ ـﻮره ﺣـ ـﻀﺮت ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻰ‬‫‪266‬‬‫ﺧـﺬﻣـﺘﻼرﻳـﺪه ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻴﻠﻤﺎك اوﭼـﻮن ﻗـﺎﻟـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻋـﻠﻤﺎﻻر ﺑـﻴﻼن‬‫ﺣـﻮﻟـﻴﻐﻪ ﻛـﻴﻠﻴﺐ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀّﺎتﻧـﻰ ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ‬‫ﺧ ـﺬﻣ ـﺖﻻرﻳ ـﮕﺎ ﻳ ـﻨﻪ اﻳ ـﺒﺎردﻳ ـﻼر‪ (78b) .‬ﻗ ـﺎﺿ ـﻰ ﺣ ـﻀﺮت ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻰ ﺟ ـﻨﺎﺑ ـﻼرﻳ ـﻐﻪ‬‫ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺳـﻮزﻻرﻳـﻨﻰ اﻇـﻬﺎر ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻗـﺎﺿـﻴﮕﺎ‬‫ﻗ ـﺮاب اﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ >}‪ {48a‬اى داﻣ ـﻼ ﻋ ـﺒﺪ اﻟ ـﺮﺣ ـﻴﻢ‪ ،‬ﻓ ـﺮزﻧ ـﺪﱘ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﮔ ـﺎ ﺑ ـﺎرﻳ ـﺐ‬‫اﻳـﺘﮕﻴﻞ‪ .‬ﻣـﻨﻰ اورﻧـﻮﻣـﺪﻳـﻦ‪ #‬ﻗـﻮزﻏـﺎﺳـﻮن‪ .267‬ﻣـﺒﺎدا ﺧـﻼف ﻃـﺒﻌﻴﻢ اﻳـﺶ ﻗـﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬ﻳـﺎ اوزﻳـﮕﺎ و ﻳـﺎ‬‫ﻣـﺎﻟـﻰﮔـﺎ ﺿـﺮر ﺑـﻮﳌﺎﺳـﻮن‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻧـﻰ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎت ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ‬‫‪268‬‬‫ﺗـﻘﺮﻳـﺮ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ]داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮّﺣـﻴﻢ[‪ #‬اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎت‪ ،‬ﭘـﺪر‬‫ﺑ ـﺰرﮔ ـﻮارﻳ ـﻢﻧ ـﻰ ﻣ ـﺒﺎرك ﻗ ـﺪمﻻرﻳ ـﺪﻳ ـﻦ )‪ (79a‬اﻣ ـﻴﺪوارﻣ ـﻦ‪ .‬ﻛ ـﻴﻠﺴﻮﻧ ـﻼر‪ .‬اﮔ ـﺮ اوزﻳ ـﮕﺎ ﺿ ـﺮر‬‫دﻳـﺴﻪﻻر‪ ،‬ﺷـﻮل ﻳـﺮﮔـﺎ ﻛـﻴﻠﮕﺎﻧـﻼرﻳـﻨﻰ ﻛـﻮزوم ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻮرﺳـﺎم‪ 269‬و اﻳـﺎﻏـﻴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻳـﻮروب‪ ،‬ﺧـﺬﻣـﺖ‬‫ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪ ،‬اوﻟـﺴﺎم* ارﻣـﺎﻧـﻴﻢ ﻳـﻮق‪ {48b} <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر و >اﮔـﺮ ﻣـﺎﻟـﻴﮕﺎ ﺿـﺮر دﻳـﺴﻪﻻر‪ ،270‬ﻳـﺮدﻳـﻦ‬‫آﺳـ ـﻤﺎﻧـ ـﻐﭽﻪ دّر ﺟـ ـﻮاﻫـ ـﺮ ]ﺑـ ـﻮﻟـ ـﺴﻪ ﻫـ ـﻢ‪ 271[،‬ﻣـ ـﺒﺎرك ﻗـ ـﺪمﻻرﻳـ ـﻐﻪ ﺗـ ـﺼﺪق و ﻧـ ـﺜﺎر ﻗـ ـﻴﻠﺴﺎم آز‪<.‬‬‫‪ 265‬ﻣﻬﺮﺑﺎنﻻرى ‪ 266‬ﺗﻮرمﻧﻰ‬‫‪ 263‬ﺗ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻮرم ‪ 264‬ﻛﻤﺮﻳﻨﻰ‬‫‪ 270‬دﻳﺴﻪ ‪ 271‬ﻫﻢ ﺑﻮﻟﺴﻪ‬‫‪ 269‬ﻛﻮروب‬‫‪ 267‬ﻗﻮزﻏﺎﻣﺴﻮن ‪ 268‬ﺗﻮرمﮔﺎ‬‫‪385‬‬

‫‪Texts‬‬‫دﻳـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎت ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺧـﺬﻣـﺘﻼرﻳـﻐﻪ‬‫ﺑﺎرﻳﺐ‪ ،‬وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﻧﻰ ﺟﻮابﻻرﻳﻨﻰ ﺑﺮ ﺑﺮ ﺑﻴﺎن ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـ ـﺪﻳـ ـﻦ ﺳـ ـﻮﻧـ ـﮓ ﭘـ ـﺪر ﺑـ ـﺰرﮔـ ـﻮارﻻرى وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻰ‪ (79b) 272‬ﺑـ ـﻮ ﺳـ ـﻮزﻻرﻳـ ـﻨﻰ‬‫اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ‪ ،‬ﺣـّﺪدﻳـﻦ ﻓـﺰون ﺟـﻬﺎن ﺟـﻬﺎن ﺧـﻮﺷـﻮﻗـﺖ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ ﺣـﻘﻼرﻳـﻐﻪ دﻋـﺎى ﻧـﻴﻚ‬‫‪273‬‬‫ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 274‬اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎتﮔـﺎ ﻗـﺮاب اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـّﺮﺣـﻴﻢ‪،‬‬‫ﻣـﻦ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﻓـﺮزﻧـﺪﱘﻧـﻰ اﻣـﺘﺤﺎن ﻗـﻴﻠﻤﺎق اوﭼـﻮن ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻻرﻧـﻰ اﻳـﺘﻴﺐ اﻳـﺮدﱘ‪ .‬اﳊﻤﺪ ﻟـﻠﻪ وﻟـﻰ‬‫ﺧ ـﺎن ﻓ ـﺮزﻧ ـﺪﱘ اوز ﻣ ـّﺪﻋ ـﺎمدﻳ ـﻦ ﻫ ـﻢ زﻳ ـﺎد }‪ {49a‬ﺳ ـﻮاﻟ ـﻴﻢﻏ ـﻪ ﺟ ـﻮاب ﺑ ـﺮﻳ ـﺐ دور‪ <.‬دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر‪.‬‬‫>ﺑـﺎرك اﻟـﻠﻪ‪ <.‬دﻳـﺐ ﺑﺴـﻴﺎر ﺑﺴـﻴﺎر ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺑـﻰ ﺷـﻤﺎر ﲢﺴﲔ و آﻓـﺮﻳـﻦﻻر ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ‬‫>ﻣـﻦ ﻫـﻤﻪ وﻗـﺖ وﻟـﻰ ﺧـﺎن )‪ (80a‬ﻓـﺮزﻧـﺪﱘﻧـﻰ ﺣـﻘﻰﻏـﻪ ﺻـﺒﺢ و ﺷـﺎم ﺑـﻠﻜﻪ ﻋـﻠﻰ اﻟـّﺪوام دﻋـﺎى‬‫ﻧـﻴﻚ‪ 275‬ﻗـﻴﻠﻮرﻣـﻦ و ﻣـﻦ‪ #‬ﺑـﻮ ﺳـﻮزﻻرﻧـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ‪ 276+‬ﻓـﺮزﻧـﺪﱘﻧـﻰ آزﻣـﻮده ﻗـﻴﻠﻤﺎق اوﭼـﻮن‬‫دﻳـﺐ اﻳـﺮدﱘ‪ .‬ﺑـﻮﳌﺎﺳـﻪ اوﻏـﻠﻮم وﻟـﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ ﺿـﻴﺎﻓـﺘﻴﻐﻪ ﺟـﺎﻧـﻴﻢ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺎرورﻣـﻦ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ‬‫اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اﻟﻬـﻰ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﻓـﺮزﻧـﺪﱘ ﺗـﻔﺮاغ آﻟـﺴﻪ آﻟـﺘﻮن ﺑـﻮﻟـﺴﻮن‪ .‬آى ﺗـﻮﻏـﺴﻪ ﻫـﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﻓـﺮزﻧـﺪﱘﮔـﺎ ﺗـﻮﻏـﺴﻮن‪ .‬آﻓـﺘﺎب ﺗـﻮﻏـﺴﻪ ﻫـﻢ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﻓـﺮزﻧـﺪﱘﮔـﺎ ﺗـﻮﻏـﺴﻮن‪ <.‬دﻳـﺐ ﺣـﺪّدﻳـﻦ ﻏـﺰون‬‫و ﺑـﻰ ﻧـﻬﺎﻳـﺖ دﻋـﺎى ﻧـﻴﻚ‪ 277‬ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ‪(80b) 279+ 278‬‬‫ﺑـﻮ اﻟـﺘﻔﺎﺗـﻼرﻧـﻰ داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮّﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎت }‪ {49b‬اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ‬‫ﺧـ ـﺬﻣـ ـﺘﻼرﻳـ ـﺪه ﺑـ ـﺮ ﺑـ ـﺮ ﺑـ ـﻴﺎن ﻗـ ـﻴﻠﺪﻳـ ـﻼر‪ .‬وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮره ]اورﻳـ ـﻨﻼرﻳـ ـﺪﻳـ ـﻦ ﺗـ ـﻮروب‪ *[،‬ﭘـ ـﺪر‬‫ﺑﺰرﮔﻮارﻳﻨﻰ ﻃﺮﻓﻴﮕﺎ ﺑﺎﻗﻴﺐ‪ ،‬ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺑﺠﺎ ﻛﻴﻠﺘﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ اﻳـﭽﻜﺎرى ﻛـﻴﺮﻳـﺐ‪ ،‬ﻣﺤـﻤﺪ ﺑـﺎﻗـﺮ‪ 280‬ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻰﻻرﻳـﻨﻰ ﻗـﻮﭼـﺎﻗـﻼرﻳـﻐﻪ‬‫آﻟـﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﺒﻠﻪﻏـﻪ ﻗـﺮاب اوﻟـﺘﻮروب‪ ،281‬اَوﱠل اوﻧـﮓ ﻗـﻮﻻغﻻرﻳـﻨﻰ ﺗﻴﺸـﺘﻰﻻر‪ .‬ﻃـﻼ ﺣـﻠﻘﻪ ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﭼـﭗ ﻗـﻮﻻﻏـﻼرﻳـﻨﻰ ﺗﻴﺸـﺘﻰﻻر‪ .‬اﻧـﮕﺎ ﻫـﻢ ﻃـﻼ ﺣـﻠﻘﻪ )‪ (81a‬ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺷـﻮل‬‫وﻗـﺖده ﻋـﺎﺟـﺰهﻻرى آﻟـﺘﻰ آىﻟـﻴﻎ و ﻳـﺎ ﻳـﺘﻰ آﻳـﻠﻴﻎ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ ،‬ﻗـﻮﭼـﺎﻏـﻼرﻳـﻐﻪ آﻟـﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﺒﻠﻪﮔـﺎ ﻗـﺮاب‬‫‪ 272‬ﺗﻮره ‪ 273‬ﺧﻴﺮ ‪ 274‬ﻛﲔ ‪ 275‬ﺧﻴﺮ ‪ :A 276‬ﺗﻮر‬‫‪ :A 279‬ﺑﻮ اﻟﺘﻔﺎﺗﻼرىﻧﻰ‬‫‪386‬‬‫‪ 280‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ 281‬اوﺗﻮروب‬‫‪ 277‬ﺧﻴﺮ ‪ 278‬ﺑﺰرﮔﻮارﻻرى‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اوﻟـﺘﻮروب‪ ،282‬اَوﱠل اوﻧـﮓ ﻗـﻮﻻغﻻرﻳـﻨﻰ ﺗﻴﺸـﺘﻰﻻر‪] .‬ﻃـﻼ ﺣـﻠﻘﻪ ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪.‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﻴﲔ ﭼـﭗ‬‫ﻗﻮﻻﻏﻼرىﻧﻰ ﺗﻴﺸﺘﻴﻼر‪ .‬اﻧﮕﺎ ﻫﻢ[‪ #‬ﻃﻼ ﺣﻠﻘﻪ ﺳﺎﻟﺪﻳﻼر‪.‬‬‫}‪ {50a‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ اﻳـﭽﻜﺎرﻳـﺪﻳـﻦ ﭼـﻴﻘﻴﺐ‪ ،‬اوﻟـﻮغ ﻛـﭽﻴﻚ ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼار‬‫ﺑـﺮﻟـﻪ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﮔـﺎ ﺑـﺎردﻳـﻼر‪ .‬ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪﻻرﮔـﺎ و ﺻـﺤﻦﻻرﮔـﺎ ُاوﺗـﺎو و ﭼـﺎدر و ﺧـﻴﻤﻪﻻر‪ 283‬ﺑـﺮ ﭘـﺎ‬‫ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر‪ .‬اﻻرﻧ ـﻰ اﻳ ـﭽﻴﮕﺎ ﭘ ـﻼﺳ ـﻬﺎى ﮔ ـﻮﻧ ـﺎﮔ ـﻮنﻧ ـﻰ ﻗ َﺖ ﺑ ََﻘﺖ ]ﺑ ـﻰ اﻧ ـﺪازه[‪ #‬ﺳ ـﺎﻟ ـﺪﻳ ـﻼر‪.‬‬‫ﺣـﻮضﻧـﻰ ﲤﺎم اﻃـﺮاﻓـﻰ و ﺻـﺤﻨﻰﻧـﻰ‪ (81b) 284‬رﻧـﮓ ﺑـﺮﻧـﮓ ﭘـﻼﺳـﻼر ﺑـﺮﻟـﻪ ﺗـﻮﻟـﺪوردﻳـﻼر‪ .‬ﺑـﺮ‬‫ﻫـﻔﺘﻪ اﻳـﻜﻰ ﻫـﻔﺘﻪ اﻳـﻠﮕﺎرى ﻧـﺎﻧـﻮاىﻻرﻧـﻰ ﻧـﺎن ﻳـﺎﻓـﻜﺎﻧـﻰ ﺑـﻴﻮردﻳـﻼر‪ .‬ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرى اوﭼـﻮن‬‫ﻛ َﺎﱠﺗﻪ ﻧـﺎﻧـﻼر ﺑـﻴﻮردﻳـﻼر ﻛـﻪ ﺑـﺮﻳـﻨﻰ ﺑـﺮ ﻛﺸـﻰ ﻛـﻮﺗـﺎر اﳌﺎس اﻳـﺮدى‪ .‬آشﭘ َﺰﻻرﮔـﺎ ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز‬‫ﻗﺰان آﺳﺘﻮردﻳﻼر و ﻳﻨﻪ ﺗﻮﻗﻮز ﺗﻮﻗﻮز ﻗﻮى و ﺳﻮﻗﻮم ﺳﻮﻳﺪوردﻳﻼر‪.285‬‬‫ﺼﻪ‪ .‬ﲤﺎم اﺳـﺒﺎب ﺿـﻴﺎﻓـﺖ ﻃـّﻴﺎر ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫اﻟ ـ ﻘ ّ‬‫ﻰ }‪ {50b‬ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن‬‫ﺧـﻠﻘﻰ ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و اﻣـﺮاﻻر و اوﻟـﻮغ ﻛـﭽﻴﻚ ﺧـﺬﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﻤﺎق اوﭼـﻮن )‪ (82a‬ﭼـﺎر‬‫ﭼ ـﻤﻦﮔ ـﺎ ﺟ ـﻤﻊ ﺑ ـﻮﻟ ـﺪﻳ ـﻼر‪ .‬اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ ﺳ ـﻮﻧ ـﮓ‪> 286‬ﺣ ـﻀﺮت ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﻛ ـﻴﻠﻴﺐ ﻳ ـﺎﺗ ـﻴﺐ‬‫دورﻻر‪ <.‬دﻳـﺐ ﺧـﺒﺮﭼـﻰ ﻛـﻴﻠﺪى‪ .‬ﻣـﻴﻨﮓ ﺑـﺶ ﻳـﻮز ﻗـﻮﻻچ ﭘـﺎى اﻧـﺪاز ﺳـﺎﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻳـﭽﻜﺎرىﮔـﻰ‬‫ﺣـﻮضﻧـﻰ ﺑـﻮﻳـﻴﺪهﮔـﻰ ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪدﻳـﻦ ﺗـﺎ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﻧـﻰ دروازهﺳـﻴﻐﭽﻪ ﺑـﺎﺷـﻰ ﻛـﻴﻤﺨﺎه‪ 287‬و ﻟـّﺘﻪ‬‫ﻓـﺮﻧـﮕﻰ ﻃ ََﻮار َادَرس و ﺑـﻰ ﻗـﺼﺐ ﭼـﻴﺖ اﻳـﺮدى‪ .‬دروازهدﻳـﻦ ﺗـﺎﺷـﻘﺎرى ﻫـﻤﻪﺳـﻰ داﻛـﻪ و ﺧـﺎﺻـﻪ‬‫اﻳﺮدى‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﺎﺷـﻠﻴﻎ ﲤﺎﻣـﻰ ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و اﻣـﺮا ﺟـﻤﻴﻊ اوﻟـﻮغ‬‫ﻛـﭽﻴﻚ ﻣـﺮﻏـﻨﺎﻳـﻦ ﺧـﻠﻘﻰ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه )‪ (82b‬ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ]اﺳـﺘﻘﺒﺎلﻻرﻳـﻐﻪ ﭼـﻴﻘﺘﻰﻻر وﻟـﻰ‬‫ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮره ﺑ ـﺎﺷ ـﻠﻴﻎ ﲤﺎﻣ ـﻰ ﺧ ـﻠﻖ ﻳ ـﺮاﻗ ـﺪﻳ ـﻦ }‪ {51a‬ﻛ ـﻮز ﻛ ـﻮروم ﻳ ـﺮدﻳ ـﻦ ﻗ ـﺮاﻻرﻳ ـﻨﻰ ﻛ ـﻮروب‪،‬‬‫آﻃـﺪﻳـﻦ ﻗـﻮﻧـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮردىﻻر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﺎﺷـﻠﻴﻎ ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و‬‫اﻣـﺮا ﲤﺎﻣـﻰ اوﻟـﻮغ ﻛـﻴﭽﻴﻚ ﺟـﻠﻮﻻرﻳـﺪه و رﻛـﺎبﻻرﻳـﺪه ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﭼـﻬﺎر ﭼـﻤﻦ دروازهﺳـﻴﻐﻪ‬‫‪288‬‬‫دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﻮﻧـﺪىﻻر‪ .‬اوﻟـﺰﻣـﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره >اﺗـﺎﻻرﻳـﻨﻰ ﺑـﺎﺷـﻼرﻳـﺪﻳـﻦ ﻃـﻼ و ﺗـﻨﮕﻪ ﺟـﻮاﻫـﺮ‬‫ﺳــﺎﭼــﺴﺎم‪ <.‬دﻳــﺐ ﻧــﻴﭽﻨﺪ ﻟــﻌﻞﻻرده ﻃــﻼ و ﺗــﻨﮕﻪ ﺟــﻮاﻫــﺮ ﺟــﻤﻊ ﻗــﻴﻠﻴﺐ اﻳــﺮدﻳــﻼر‪ .‬ﺣــﻀﺮت‬‫‪ 282‬اوﺗﻮروب‬‫‪ :B 288‬درواﺳﻴﻐﻪ‬‫‪ 283‬ﺧﻴﻤﻪﻻرﻧﻰ‬‫‪ 284‬ﺻﺤﻦﻧﻰ‬‫‪ 285‬ﺳﻮردﻳﻼر‬‫‪ 286‬ﻛﻴﲔ ‪ 287‬ﻛﻴﻤﺨﺎب‬‫‪387‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻗـﺒﻠﻪﮔـﺎهﻻرى ﺑـﻮ واﻗـﻌﻪدﻳـﻦ ﺧـﺒﺮدار ﺑـﻮﻟـﻮب اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اوﻏـﻠﻮم آﻓـﺘﺎﺑـﻴﻢ‪،‬‬‫ﺳـ ـﺎﭼـ ـﻤﺎﮔـ ـﻴﻞ‪ <.‬دﻳـ ـﺪﻳـ ـﻼر‪ .‬وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮره ﻫـ ـﺮ ﭼـ ـﻨﺪ ﺳـ ـﺎﭼـ ـﻤﺎﻗـ ـﻐﻪ ﺗـ ـﻘﺎﺿـ ـﺎ ﻗـ ـﻴﻠﺪﻳـ ـﻼر‪ ،‬ﭘـ ـﺪر‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرى اﻳـﺪﻳـﻼر‪> ،‬اى اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬اﻣـﺮﱘﻧـﻰ اوﺷـﻠﻪ‪ ،‬ﺳـﺎﭼـﻤﻪ ﮔـﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره ﻧـﺎﭼـﺎر ﺳـﺎﭼـﻤﺎدﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ }‪ {51b‬ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ اﻛـﺎﺑـﺮ اﺷـﺮاف‬‫اوﻟـ ـﻮغ و ﻛـ ـﻴﭽﻴﻚ ﺣـ ـﻀﺮت ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮرهﻧـ ـﻰ[‪ #‬ﻋـ ـﺰت و ﺣـ ـﺮﻣـ ـﺖ ﺑـ ـﺮﻟـ ـﻪ ﭼـ ـﺎر ﭼـ ـﻤﻦ‬‫دروازهﺳـﻴﺪﻳـﻦ اﻳـﭽﻜﺮى آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﺮدﻳـﻼر‪ .‬ﻫـﻤﻪ ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و اوﻟـﻮغ و ﻛـﭽﻴﻚ ﻫـﻤﻪ‬‫ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ اﻳـﻜﻰ ﻳـﺎﻧـﻼرﻳـﺪه و آرﻗـﻪﻻرﻳـﺪه ﻋـﺰت و اﻛـﺮام ﺑـﺮﻟـﻪ ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪﻏـﻪ‬‫ﻗـﺮاب ﻳـﻮردﻳـﻼر‪ ،‬ﺗـﺎ ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪﻏـﻪ ﻳـﺘﻜﻮﻧـﭽﻪ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﻧـﻰ ﻫـﺮ ﻃـﺮﻓـﻴﮕﺎ ﻧـﻈﺮ ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‪ ،‬ﲤﺎﺷـﺎ‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪﻏـﻪ ﻳـﺘﻰﻻر‪ .‬ﺷـﻮﻛـﺖ ﲤﺎم و ﲡّﻤﻞ ﻣـﺎﻻﻛـﻼم ﻋـﺰت و اﻛـﺮام ﺑـﺮﻟـﻪ ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪﻏـﻪ‬‫ﭼـﻴﻘﻴﺐ‪ ،‬دوﻟـﺖ ﺑـﺮﻟـﻪ اوﻟـﺘﻮردﻳـﻼر‪ .‬ﺷـﺎه ﺻـﻔﻪده اوﻟـﺘﻮروب‪ ،‬اﻃـﺮاف ﺟـﻮاﻧـﺐﻏـﻪ ﻧـﻈﺮ ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‪،‬‬‫ﲤﺎﺷـﺎ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼﮔـﺎ )‪ (83a‬ﻗـﺮاب‪ ،‬ﻫـﺮ ﻃـﺮفدﻳـﻦ ﺳـﻮز ﺑـﺎﺷـﻼب‪ ،‬ﺑـﻰ‬‫ﻧﻬﺎﻳﺖ وﻗﺘﻼر ﭼﺎغ ﺑﻮﻟﻮب اوﻟﺘﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫}‪ {52a‬ﺑـﻌﺪه دﺳـﺘﻮرﺧـﺎن راﺳـﺘﻼﺗـﻴﻼر‪ .‬ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻗـﻮز ﻛـﺎﺗ ّﻪ ﻧـﺎن و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻗـﻮز ﻛـﺎﺗ ّﻪ‬‫ﻓـﺘﻴﺮ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗ َﻮَنﻻرده ﻧـﺎن و ﻛـﻠﭽﻪ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻧـﻼرده ﭘﺴـﺘﻪ و ﻣـﻮﻳـﺰ و ﻧـﺎك و ﻧـﺸﻮﺗـﻰ و ﻗـﻨﺪ‬‫و ﻗـﻨﺪاﻻت و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻗـﻮز ﭼـﻴﻨﻰﻻرﻳـﺪه ﺣـﻠﻮاى ﻗـﻨﺪﻳـﻦ ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز ﻛـﻠﻪ ﻗـﻨﺪ ﺗـﻮﻗـﻮز ﺗـﻮﻗـﻮز‬‫ﺑ ـﻮﺗ ـﻮن ﻗ ُﻮى ﻫ ـﺮ ﺟ ـﻨﺲ ﻧ ـﺎز ﻧ ـﻌﻤﺖ ﻛ ـﻪ ﻋ ـﺎﳌﺪه ﺑ ـﺎر اﻳ ـﺮدى‪ ،‬ﻫ ـﻤﻪﺳ ـﻴﻨﻰ ﻣﻬ ـﻴّﺎ ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر‪ .‬ﭘ ـﺪر‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﻐﻪ ﻗـﻮﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻗـﻮز )‪ (83b‬ﭼـﻴﻨﻰ ﻃـﺒﻖﻻرﻧـﻰ ﺳـﺮ‬‫ﭘـ ـﻮشﻻب آش ﺗـ ـﺎرﺗـ ـﻴﻼر‪ .‬اﻧـ ـﺪﻳـ ـﻦ ﺳـ ـﻮﻧـ ـﮓ ﺧـ ـﻮاﺟـ ـﻢ ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺗـ ـﻮره ﻃـ ـﻐﺎﻻرﻳـ ـﻐﻪ دﺳـ ـﺘﻮرﺧـ ـﺎن‬‫راﺳـﺘﻼﺗـﻴﻼر‪ .‬ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻧـﻼرده* ﻛـﺎﺗّﻪ ﻧـﺎن و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻛـﺎﺗـﻪ ﻓـﺘﻴﺮ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻧـﻼرده ﻧـﺎن و ﻛـﻠﭽﻪ‬‫و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺗـﻮﻧـﻼرده ﭘﺴـﺘﻪ ﻣـﻮﻳـﺰاك ﻧـﺸﻮﺗـﻰ ﻗـﻨﺪ ﻗـﻨﺪاﻻت‪ 289‬و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﭼـﻴﻨﻰﻻرده ﺣـﻠﻮاى ﻗـﻨﺪﻳـﻦ‬‫و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻛَﻠﱠﻪ ﻗـﻨﺪ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺑـﻮﺗـﻮن ﻗـﻮى }‪ {52b‬ﻫـﺮ ﺟـﻨﺲ ﻧـﺎز ﻧـﻌﻤﺖ ﻛـﻪ ﻋـﺎﳌﺪه ﺑـﺎر اﻳـﺮدى‪،‬‬‫ﻫـﻤﻪﺳـﻴﻨﻰ ﻣﻬـّﻴﺎ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻃـﻐﺎﻻرىﻧـﻰ آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﻐﻪ ﻗـﻮﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﻧـﻴﭽﻨﺪ )‪(84a‬‬‫ﭼـﻴﻨﻰ ﻃـﺒﻖ*ﻻرﻧـﻰ ﺳـﺮ ﭘـﻮﺷـﻼب آش ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺟـﻤﻴﻊ اﻫـﻞ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و ﻗـﺎﺿـﻰ و‬‫‪ 289‬ﻗﻨﺪﻻت‬‫‪388‬‬

‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و ﻣـﺸﺎﻳـﺦ و اﻛـﺎﺑـﺮ و اﻣـﺮا و ﺑـﺎى و ﺑـﺎى ﺑـﭽﻪ و ﻣـﺮﻳـﺪ و ﻣﺨـﻠﺺ ﺑـﺮﭼـﻪﺳـﻴﮕﺎ ﻫـﺮ‬‫ﻗﻴﺴﻰﻧﻰ اوز ﻣﻨﺎﺳﺒﻴﺪه دﺳﺘﻮرﺧﺎن ﺗﺎرﺗﻴﻼر‪.‬‬‫ﺑ ـﻌﺪ از ﻓ ـﺮاغ ﻃ ـﻌﺎم ﺗ ـﻮﻗ ـﻮز ﺗ ـﻮﻗ ـﻮز ﺑ ـﻮﻗ ـﭽﻪ ﺗ ـﻮن ﻫ ـﻤﻪﺳ ـﻴﻨﻰ ﺑ ـﺎﺷ ـﻰ ﻛ ـﻴﻤﺨﻮاه‪ 290‬ﻣﻬ ـّﻴﺎ‬‫ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر و ﻳ ـﻨﻪ ﻧ ـﻴﭽﻨﺪ ﻗ ـﻮش و ﻳ ـﻨﻪ ﻧ ـﻴﭽﻨﺪ آط ﻃ ـﻼ ﺟ ـﺒﺪوغﻟ ـﻴﻎ و ﻛ ـﻤﻮش ﺟ ـﺒﺪوغﻟ ـﻴﻎ ﻣﻬ ـّﻴﺎ‬‫ﻗ ـ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻣﺤ ـ ـﻤﺪ ﺑ ـ ـﺎﻗ ـ ـﺮ‪ 291‬ﺧ ـ ـﺎن ‪ 292+‬اوﻏ ـ ـﻮلﻻرﻳ ـ ـﻨﻰ و ﭘ ـ ـﺎدﺷ ـ ـﺎه )‪ (84b‬آﱘ ﻗ ـ ـﻴﺰﻻرﻳ ـ ـﻨﻰ‬‫ﻗـﻮﻻﻏـﻼرﻳـﻐﻪ ﻃـﻼ ﺣـﻠﻘﻪ ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‪ ،‬ﻏـﻼم ﺣـﻠﻘﻪ ﺑـﮕﻮش ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﺎرﺗـﻴﻖﻗـﻪ ﺑـﺎش ﻗـﻴﻠﻴﺐ ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺗـﻮره ﻃـﻐﺎﻻرﻳـﻐﻪ ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺑـﻮﻗـﭽﻪ ﺗـﻮن }‪ {53a‬و آط ﺗـﺎرﺗـﻴﻼر‪+ .‬‬‫‪293‬‬‫ﭽﻪ و‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺟـﻤﻴﻊ اﻫـﻞ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن و ﻗـﺎﺿـﻰ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻣـﺸﺎﻳـﺦ و اﻛـﺎﺑـﺮ و ُاﻣـﺮا و ﺑـﺎى و ﺑـﺎى َﺑ ﱠ‬‫ﻣﺮﻳﺪ و ﻣﺨﻠﺺ ﺑﺮﭼﻪﺳﻴﮕﺎ ﻫﺮ ﻗﻴﺴﻰﻧﻰ اوز ﻣﻨﺎﺳﺒﻴﺪه ﻟﺒﺎس ﻛﻴﺪوردﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ ﻛ ـﲔ ﺣ ـﻀﺮت ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻰ ﺟ ـﻬﺎن ﺟ ـﻬﺎن وﻗ ـﺖﻻرى ﺧ ـﻮش ﺑ ـﻮﻟ ـﻮب‪،‬‬‫>]ﺧـﻮاﺟـﻢ )‪ (85a‬ﭘـﺎدﺷـﺎه اوﻛـﺎ‪ <.‬دﻳـﺐ ﻗـﲔ اﻳـﻨﻰﻻرﻳـﻨﻰ[‪ 294‬ﭼـﺎﻗـﻴﺮدﻳـﻼر‪] .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ[*‬‫ﺧ ـﻮاﺟ ـﻢ ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺗ ـﻮره >ﻟ ـﺒﻴﻚ ﺗ ـﻘﺼﻴﺮ‪ <.‬دﻳ ـﺐ ﺗ ـﻌﻈﻴﻢ ﺑ ـﺠﺎ ﻛ ـﻴﻠﺘﻮروب ﺗ ـﻮردﻳ ـﻼر‪] .‬اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ‬‫ﺳـﻮﻧـﮓ[* ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن‪ 295‬ﺗـﻮره اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه اوﻛـﺎ‪ ،‬ﺑـﻮ‬‫اﻳ ـﺶﻻر و ﺑ ـﻮ ﺗ ـﺮّددﻻر ﭼ ـﻨﮕﺎل ﭼ ـﻨﮕﺎل ﻃ ـﻼ ﺑ ـﻴﻼن ﺑ ـﻨﺎ ﺑ ـﻮﻟ ـﻐﺎن دور‪ .‬ﻣ ـﻦ ﻛ ـﺎﺷ ـﻐﺮﮔ ـﺎ ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه‬‫ﺑـﻮﳌﺴﺎم‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم ﻳـﺎرﻛـﻨﺪ ﺧـﱳ اﻳـﻠﻪ آﻗـﺴﻮ اوﭼـﺎ ﻳِّﺘﻰ ﺷﻬـﺮﮔـﺎ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺑـﻮﳌﺴﻪ‪ ،‬ﻣـﻮﻧـﭽﻪ‬‫اﻳ ـﺶﻻر )‪ (85b‬ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ دور‪ <.‬دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر‪ {53b} .‬ﺧ ـﻮاﺟ ـﻢ ﭘ ـﺎدﺷ ـﺎه ﺗ ـﻮره ﺟ ـﻮاب اﻳ ـﺘﻴﻼر ﻛ ـﻴﻢ‬‫>ﺗـﻘﺼﻴﺮ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻛـﺎم ﺳـﻴﺰﮔـﺎ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻗـﻴﻠﺴﻪ آز‪ .‬ﺳـﻴﺰﻧـﻴﻨﮓ زﻳـﻨﺘﻴﻨﮕﻴﺰ وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻛـﺎمﻧـﻰ‬‫آﺑـﺮوﻳـﻰ‪ <.‬دﻳـﺐ ﺟـﻮاب اﻳـﺘﻴﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺗـﻮره ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ‬‫اﻳﺸـﻴﺘﻮرﻣـﺎق اوﭼـﻮن ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـّﺮﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎةﻏـﻪ ﻗـﺮاب اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎه‪،‬‬‫ﺗـﺎ ﺣـﺎﻟـﻰ ﻫـﻴﭻ ﻓـﺮزﻧـﺪ ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﮕﺎ ﺑـﻮ ﻃـﺮزدا ﺧـﺬﻣـﺖ ﻗـﻴﻠﻐﺎﻧـﻴﻨﻰ ﻛـﻮرﮔـﺎن اﳝﺎسﻣـﻴﺰ‪.‬‬‫)‪ (86a‬ﺣـ ـ ـﺘﻰ ﻛـ ـ ـﻪ ﻳﺨﺸـ ـ ـﻰﻻرﻳـ ـ ـﻴﻤﻴﺰدﻳـ ـ ـﻦ ﻫـ ـ ـﻢ اﺻـ ـ ـﻼ اﻳﺸـ ـ ـﻴﺘﻜﺎن اﳝﺎﺳـ ـ ـﻤﻴﺰ‪ .‬ﺑـ ـ ـﻮ ﻃـ ـ ـﺮزده‬‫ﻣـﻬﻤﺎندارﭼـﻴﻠﻴﻚ و ﺿـﻴﺎﻓـﺖﻧـﻰ ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﻠﻰ ﺧـﺎن ﻫـﻢ ﻛـﻮرﮔـﺎن اﳝﺎس‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ‬‫‪ 290‬ﻛﻴﻤﺨﺎب‬‫‪ 291‬ﺑﺎﻗﻴﺮ ‪ :B 292‬اوﻏﻮل‬‫‪ :A 293‬اﻧﺪﻳﻦ‬‫‪ 294‬ﻗﲔ اﻧﻰﻻرﻳﻨﻰ >ﺧﻮاﺟﻢ ﭘﺎدﺷﺎه اوﻛﺎ‪ <.‬دﻳﺐ‬‫‪ 295‬ﺧﻮان‬‫‪389‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 296‬ﻳـﻨﻪ ﺧـﻮاﺟـﻢ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻛـﺎمﻧـﻰ ﺑـﻮ ﻗـﻴﻠﻐﺎن اﻳﺸـﻴﮕﺎدا‬‫ﺧ ـﻮاﺟ ـﻢ ﲤﺎم ‪ {54a} 297+‬آط و ﻣ ـﺎلﻻرﻳ ـﻨﻰ‪ 298‬ﺗ ـﺼﺪﻗ ـﺎت ﻗ ـﻴﻠﺴﻪﻻر ﻫ ـﻢ آز‪ <.‬دﻳ ـﺪﻳ ـﻼر‪ .‬ﺑ ـﻮ‬‫ﺳـﻮزﻧـﻰ ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرى اﻳﺸـﻴﺘﻴﺐ‪ ،‬ﻃـﺒﻴﻌﺖﻻرى ﭼـﺎغ ﺑـﻮﻟـﻮب‪] ،‬ﺟـﻬﺎن ﺟـﻬﺎن ﺧـﻮش وﻗـﺖ‬‫ﺑـﻮﻟـﻮب[‪ #‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮّﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎة‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن )‪ (86b‬اوﻏـﻠﻮمﮔـﺎ‬‫ﺑﻴﻠﻴﻨﮓﻧﻰ اوزاﻧﮕﺪﻳﻦ ﺑﺎﻏﻼب‪ ،‬ﺧﺬﻣﺖ ﻗﻴﻠﻴﺐ ﻳﻮر‪ <.‬دﻳﺐ ﭘﺎدﺷﺎهﻟﻴﻚ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـ ـﺪﻳـ ـﻦ ﻛـ ـﲔ ﭘـ ـﺪر ﺑـ ـﺰرﮔـ ـﻮارﻻرﻳـ ـﻨﻰ ﺟـ ـﻬﺎن ﺟـ ـﻬﺎن وﻗـ ـﺖﻻرى ﺧـ ـﻮش ﺑـ ـﻮﻟـ ـﻮب‪ ،‬ﻗـ ـﻮل‬‫ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺣـﻖﻻرﻳـﻐﻪ ﺣـّﺪدﻳـﻦ ﻓـﺰون دﻋـﺎى ﻧـﻴﻚ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر و اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ‬‫>اى وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن اوﻏ ـﻠﻮم‪ ،‬ﻋ ـﻤﺮوﻧ ـﮓ اوزون‪ 299‬ﺑ ـﻮﻟ ـﺴﻮن‪ .‬ﻧﺴ ـﻞ اوﻻدﻳ ـﻨﮓ ﻛ ـﻮپ ﺑ ـﻮﻟ ـﺴﻮن و‬‫دوﻟ ـ ـﺘﻴﻨﮓ زﻳ ـ ـﺎده ﺑ ـ ـﻮﻟ ـ ـﺴﻮن‪ .‬ﺳ ـ ـﻦﮔ ـ ـﺎ ﻗ ـ ـﺼﺪ ﻗ ـ ـﻴﻠﻐﺎنﻻر ﭘﺴ ـ ـﺖ ﺑ ـ ـﻮﻟ ـ ـﺴﻮن‪ .‬ﻫ ـ ـﻤﻴﺸﻪ }‪{54b‬‬‫دﺷـ ـﻤﻦﻻرﻳـ ـﻨﮓ اﻳـ ـﺎﻏـ ـﻴﻨﮓ )‪ (87a‬آﺳـ ـﺘﻴﺪه ﭘـ ـﺎﳝﺎل ﺑـ ـﻮﻟـ ـﺴﻮن‪ .‬اﻳـ ـﻜﻰ ﻋـ ـﺎﳌﺪه ﻋـ ـﺰﻳـ ـﺰ ﻣـ ـﻜﺮّم‬‫ﺑﻮﻟﻐﻴﻞ ‪ <.‬دﻳﺐ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ ﻗﻴﺪﻳﻼر ‪.‬‬
‫اﻧﺪﻳﻦ ﺳﻮﻧﮓ اﻫﻞ ﻣﺠﻠﺲﮔﺎ ﺑﺎﻗﻴﺐ دﻳﺪﻳﻼر ﻛﻴﻢ‬‫ﺑﻴﺖ‬‫ﻣﻦ ﻣﻠـــﻚ ﻛﺮاﻣﺘـــﻢ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن‬‫ﻣﻦ ﺟﺴـــﻢ وﻻﻳﺘـــﻢ وﻟـــﻰ ﺧـــﺎن‬‫ﻧـــﻮر‬‫ﻣﻌﻤـــﻮر‬‫ﻣﻦ ﺷﻤـــﻊ ﻫﺪاﻳﺘـــﻢ وﻟـــﻰ‬‫ﮔﻮﻳــﺎ وﻟـــﻰ ﻣﻦ وﻟـــﻰ اوزوم دور‬‫اﻓﻌﺎﻟﻰ ﺑﻴــﻠﻪ ﺳﻮزى ﺳــﻮزوم دور‬‫اوﻻدى‪ 300‬وﻟــﻰ ﻛـــﻮزومﻧﻰ ﻧـــﻮرى‬‫ﺳﻮﻳﮕﻮﭼﻰﺳﻰ ﻛﻮﻧﮕﻠﻴﻢ ﺣﻀــﻮرى‬‫ﻫﺮ ﻛﻴـــﻢ ﻣﻨــﻰ اﻳﺰﻻﺳـــﻪ دواﻣـــﺖ‬‫ﻗﻴﻠﺴـــﻮن وﻟﻰ ﺧﺎﻧﻪ اول اﻧﺎﺑـــﺖ‬‫ﻛﻴﻢ دﻳــﺴﻪ ﻣﻨﻰ وﻟﻴـــﻨﻰ ﻛﻮرﺳـــﻮن‬‫‪301‬‬‫آﺳﺘﺎﻧﻪﺳﻴﻐﻪ ﺑﺎﺷﻴﻨﻰ ﺳﻮرﺳــﻮن‬‫)‪ (87b‬ﻛﻴﻢ ﻗﻴﻠﺴﻪ وﻟﻰ ﺳﻮزﻳﮕﺎ اﻧﻜﺎر‬‫ﻣﻦ اﻧﺪﻳﻦ اﻳﻜﻰ ﺟﻬــﺎﻧﺪه ﺑﻴــﺰار‬‫ﺣﻀﺮت ﺑﻮ ﻃﺮﻳـﻘﻪ ﻟﻄﻒ و اﺣﺴــﺎن‬‫ﺗــﻮرمﮔﺎ ﻗﻴﻠﻮردﻳــﻼر‪ 302‬ﻓــﺮاوان‬‫‪ 296‬ﻛ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﲔ ‪ :B 297‬ات‬‫‪ 302‬ﻗﻴﻠﻮر اﻳﺪﻳﻼر‬‫‪390‬‬‫ﺑﻨﻴـــﺎد دﻟﻴـــﻢ وﻟﻴـــﻠﻪ‬‫‪298‬ﻣﺎل اﻣﻮالﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪ 299‬اوزوﻧﮓ‬‫‪ 300‬اوﻻد ‪ 301‬اورﺳﻮن‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫}‪ {55a‬و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره‪ 303‬اوﺗﻮز ﺗﻮرت ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫‪304‬‬‫ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارﻻر اوز اورﻳﻨﻼرﻳﺪه ﺟﺎﻧﺸﲔ ﻗﻴﻠﻐﺎﻧﻼرﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ‬‫ﺑـﺮ ﻛـﻮﻧـﻰ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﲤﺎﻣـﻰٌ اوﻏـﻠﻰﻻرﻳـﻨﻰ و ﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ‬‫اﻟـﻘﻀﺎتﻧـﻰ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﻋـﻠﻤﺎﻧـﻰ >ﻣـﻦ ﺑـﻴﺘﺎب ﺑـﻮﻟـﺪوم‪ <.‬دﻳـﺐ آﻟـﺪﻳـﻼرﻳـﻐﻪ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﺗـﻮردﻳـﻼر و ﺑـﻮﻻر‬‫ﻫـﻤﻪﻻرى ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ (88a) ،‬ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ ﺑـﺎردﻳـﻼر و ﺗـﻌﻈﻴﻢ‬‫ﺑـ ـﺠﺎ ﻛـ ـﻴﻠﺘﻮردﻳـ ـﻼر‪ .‬ﺣـ ـﻀﺮت ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎه ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮره اﻟـ ـﺘﻔﺎت ﻗـ ـﻴﻠﻴﺐ‪> ،‬اوﻟـ ـﺘﻮروﻧـ ـﮓﻻر‪<.305‬‬‫دﻳﺪﻳﻼر‪ .‬ﻫﻤﻪﻻرى آﻟﺪﻳﻼرﻳﺪه‪ 306‬ﻗﻄﺎر‪ 307‬اوﻟﺘﻮردﻳﻼر‪.308‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ }‪ {55b‬ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺑـﺮ‬‫ﻛـﻮﻧـﻰ ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻢ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻦ ﺑـﻴﺘﺎب ﺑـﻮﻟـﺪوم‪ ،‬دﻳـﺐ ﺑـﺎﺷـﻼرﻳـﻨﻰ ﺑـﺎﻳـﻼب‪ 309‬اوﻟـﺘﻮروب‪،‬‬‫ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﻰ اﻏـﺎ اﻳـﻨﻴﻢ و ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻢ‪ 310‬ﻛـﻴﻠﺴﻮن‪ ،‬ﻣـﻦ وﺻـﻴّﺖ ﻗـﻴﻼﻳـﲔ و ﻧـﻴﭽﻨﺪ ﺳـﻮزﻻرﻳـﻢ ﺑـﺎر‪،‬‬‫اﻳـ ـﺘﺎﻳـ ـﲔ‪ ،‬دﻳـ ـﺐ )‪ (88b‬ﭼـ ـﺎﻗـ ـﻴﺮﺗـ ـﻮردﻳـ ـﻼر‪ .‬ﺑـ ـﻴﺰﻻر ﻫـ ـﻤﻪﻣـ ـﻴﺰ ﺣـ ـﻀﺮت دادم ﻣـ ـﺮﺣـ ـﻮﻣـ ـﻰﻧـ ـﻴﻨﮓ‬‫ﺟـﻨﺎﺑـﻼرﻳـﻐﻪ ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﻮب ﺑـﺎردوق‪ .‬ادب ﺑـﺮﻟـﻪ ﺳـﻼم ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ ﻛـﻴﻠﺘﻮردوق‪ .‬اوﻟـﺘﻮر‪،‬‬‫دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻗـﻄﺎر‪ 311‬اوﻟـﺘﻮردق‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ]اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ[‪ #‬اى اﻏـﺎ اﻳـﻨﻰﻻرﻳـﻢ و‬‫اى ﻓـﺮزﻧـﺪﻻرﻳـﻢ‪ ،‬ﻣـﻦ ﺑـﺮ ﻛـﻮنﻟـﻴﮕﻴﻢﻧـﻰ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮمﮔـﺎ ﺗـﺎﭘـﺸﻮردوم‪ ،‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .312‬ﻣـﻦ‬‫اﻧـ ـﺪه اوﻟـ ـﺘﻮروب‪ ،313‬ﺣـ ـﺪ ﻳـ ـﻮق اﻳـ ـﺮدﻳـ ـﻜﻪ ﺗـ ـﻘﺼﻴﺮ‪ ،‬ﻣـ ـﻨﮕﺎ ﺑـ ـﺮ ﭘ ُﻞ ﺑـ ـﺮﮔـ ـﺎﻧـ ـﻴﻨﮕﻴﺰ ﻳـ ـﻮق‪{56a} ،‬‬‫دﳝﺎﻛـﻜﺎ ﻣـﻨﺪه ﺗـﻴﻞ ﻳـﻮق اﻳـﺮدى و اﻏـﺎ اﻳـﻨﻰﻻرﻳـﻢ ﻫـﺮ ﻗﻴﺴـﻰﺳـﻰ ﻣـﻨﮕﺎ ﻫـﺮ ﻃـﺮفدﻳـﻦ )‪(89a‬‬‫ﻫـﻮرﻣـﺎﺷـﻴﺐ‪ ،‬ﻗـﻮﻟـﻴﺪﻳـﻦ ﻛـﻴﻠﺴﻪ‪ ،‬ﻣـﻨﻰ ﻫـﺮ ﳕﺮﺳـﻪ ﻗـﻴﻠﺴﻪﻻر و ﮔـﻤﺎﻧـﻼرى ﺑـﻮ اﻳـﺮدﻳـﻜﻴﻢ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻃـﻼ‬‫و ﺗـﻨﮕﻪ از ﺑـﺮاى آﺑـﺮوىﻻرى اوﭼـﻮن ﻣـﻨﮕﺎ ﺗـﺎﭘـﺸﻮرﻏـﺎن ﺑـﻮﻟـﻐﺎﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺪر‬‫ﺤﺺ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻢ ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﺳـﺎﻋـﺘﻰ ﺗـﻮﻗـﻒ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺑـﻮﻻرﻧـﻰ ﺧـﻮب ﺗـﻔ ّ‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ اى ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬ﻣـﻦ ﺳـﻨﮕﺎ ﺑـﺮ ﭘـﻞ ﺑـﺮﮔـﺎﻧـﻴﻢ ﻳـﻮق‪ .‬ﻣـﻨﮕﺎ در ﻛـﺎر‬‫ﻗﻴﻠﻴﺸـﻴﻨﮓ ﺗـﻮرت ﻗـﺎرى دوده ﻛـﻔﻦ و ﻣـﺮده ﺷـﻮ‪ 314‬و ﮔـﻮر ﻛـﻮﻧـﻰ رﺿـﺎ ﻗـﻴﻼﺳـﲔ‪ .‬اﮔـﺮ آﺑـﺮوى‬‫‪ 303‬ﺗـ ـ ـﻮرم ‪ 304‬ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﮕﺎ ‪ 305‬اوﺗﻮروﻧﮓﻻر ‪ 306‬آﻟﺪﻳﻼرىﻏﻪ ﻛﻴﺮدﻳﻼر و ‪ 307‬ﻗﺘﺎر ‪ 308‬اوﺗﻮردﻳﻼر‬‫‪ 314‬ﺷﻮﻧﻰ‬‫‪ 311‬ﻗﺘﺎر ‪ 312‬دﻳﺐ اﻳﺪﻳﻼر ‪ 313‬اوﺗﻮروب‬‫‪ 310‬ﻓﺮزﻻرﻳﻢ‬‫‪ 309‬ﺑﺎﻏﻼب‬‫‪391‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﻗـﻴﻼﻣـﻦ‪ ،315‬دﻳـﺴﺎﻧـﮓ‪ ،‬اوز آﺑـﺮوﻳـﻮﻧـﮓ‪ (89b) ،‬اوﻏـﻠﻮم‪ ،‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺗـﻮروب‪{56b} #‬‬‫اﻳـﻨﻰﻻرﻳـﮕﺎ ﻗـﺮاب اﻳـﺪﻳـﻼر‪ ،‬اى رﺣـﻤﺔ اﻟـﻠﻪ و اى ﺧـﻮاﺟـﻪ ﺟـﺎن‪ ،‬ﻛـﻮﻧـﮕﻠﻰﻻرﻳـﻨﮓﮔـﺎ ﻛـﻴﻠﻤﺎﺳـﻮن‬‫ﻛـﻪ* اﻛـﺎم اوﻟـﮕﺎندﻳـﻦ ﻛـﲔ ﻧﺴـﺒﺖ ﻣـﻨﮕﺎ ﻛـﻴﻼدى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺧـﻮاﺟـﻪ ﺟـﺎنﮔـﺎ ﻛـﻴﻼدى‪،‬‬‫دﳝﺎﻧـﮓﻻر‪ .‬ﻳـﺎش ﻫـﻢ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪ ،‬ﻣـﻨﻰ ﻧﺴـﺒﺘﻴﻢﻧـﻰ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎنﮔـﺎ ﺧـﺪاى ﺗـﻌﺎﻟـﻰ ﻋـﻄﺎ ﻗـﻴﻼدى‪،‬‬‫دﻳﺪﻳﻼر‪<.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر‪> ،‬اى اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎة‪ ،‬ﻫـﺮ ﻓـﺮزﻧـﺪﻳـﻜﻪ‬‫اﺗ ـﺎﻧ ـﻰ وﻗ ـﺘﻴﺪه دﻋ ـﻮاى ﺻ ـﻮﻓ ـﻰ )‪ (90a‬ﻟ ـﻴﻚ ﻗ ـﻴﻼدى‪ .‬اوﻧ ـﺪاغ ﻓ ـﺮزﻧ ـﺪ ﺗ ـﻮﳝﺎﻳ ـﺪى‪ .‬ﺑ ـﺮ ﻗ ـﺪر‬‫ﺗﺎﭘﻤﺎﻳﺪى‪ .‬ﺑﻰ ﻛﻔﻦ اوﻻدى‪ .‬ﻛﻔﻨﻰ ﮔﺪاىﻟﻴﻚ ﺑﺮﻟﻪ‪ 316‬ﺑﻮﻻدى‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ اﻳـﺪﻳـﻼر‪> ،‬اى داﻣـﻼ ﻋـﺒﺪ اﻟـﺮّﺣـﻴﻢ اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎة‪ ،‬ﻣـﻦ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﭘـﻞ وﻗـﻒ‬‫ﻗـﻴﻠﺪﱘ }‪ {57a‬و ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻳـﺮ وﻗـﻒ ﻗـﻴﻠﺪﱘ‪ .‬ﻣـﻦ ﺣـﻴﺎتﻟـﻴﮕﻴﻤﺪه ﺷـﻮل ﺗـﻮرﺗـﻴﺪﻳـﻦ‪ 317‬ﺑـﺮﻳـﮕﺎ وﻗـﻒ‬‫ﭘﻞﻧﻰ وﻗﻒ ﻳﺮﻧﻰ ﺗﺎﭘﺸﻮروب‪ ،‬اوز اورﻧﻮمده ﺟﺎ ﻧﺸﲔ ﻗﻴﻠﺴﺎم دﻳﺮﻣﻦ‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪه )‪ (90b‬اﻗـﻀﻰ اﻟـﻘﻀﺎة اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى‪ #‬ﺗـﻘﺼﻴﺮ‪ ،‬ﻳﺨﺸـﻰ ﺧـﻴﺎل ﻗـﻴﻠﻴﺐ دورﻻر‪.‬‬‫ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮب ﺑﻮﻟﻮر‪ ،‬دﻳﺪﻳﻼر ‪<.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﻫـﻤﻪﺳـﻴﺪﻳـﻦ ﻳـﺎﺷـﻴﮕﺎ ﻛـﺎﱠﺗَﻪ اﻳـﺸﺎن‬‫ﺧـﺎنﮔـﺎ ﺑـﻴﺮاى دﻳـﺴﺎم‪ ،‬ﺑـﻰ ﭘـﺮوا و ﺑـﻰ ﻏـﻴﺮت ﺳـﺎده‪ .‬ﺳﻬـﻞ ﻛـﻮﻧـﺪه ﻧﻴﺴـﺖ ﻧـﺎﺑـﻮد ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻳـﻮق‬‫ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺒﺎرادى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﻴﭽﻴﮕﻰ ﺗـﻮره ﺟـﺎنﮔـﺎ ﺑـﺮاى دﻳـﺴﺎم‪ ،‬ﺑـﻮ ﺻـﻮﻓـﻰ ﺗـﺮاش ﻋـّﻴﺎر ﻣـﺎل ﻣـﺮدم‬‫ﺧـﻮر‪ .‬ﺳﻬـﻞ )‪ (91a‬ﻛـﻮﻧـﺪه اوز ﻣـﺎﻟـﻴﺪﻳـﻚ ﻳـﺐ اﻳـﺒﺎرور ‪ .318+‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﻴﭽﻴﮕﻰ اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎنﮔـﺎ‬‫ﺑـﺮاى دﻳـﺴﺎم‪ ،‬ﻧـﺎ وﺟـﻪ }‪ {57b‬ﺑـﻰ ﭘـﺮوا و ﺑـﻰ ﺳـﻠﻴﻘﻪ‪ .‬ﺳﻬـﻞ ﻛـﻮﻧـﺪه ﺑـﻰ ﭘـﺮواﻟـﻴﻖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻳـﻮق‬‫ﻗﻴﻠﻴﺐ اﻳﺒﺎرادى‪<.‬‬‫اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ ﻛ ـﲔ ﻳ ـﻨﻪ اﻳ ـﺪﻳ ـﻼر ﻛ ـﻴﻢ >اى اﻗ ـﻀﻰ اﻟ ـﻘﻀﺎت‪ ،‬ﭼ ـﻨﺎﻧ ـﭽﻪ اﮔ ـﺮ ﻛﺸ ـﻰﻧ ـﻴﻨﮓ ﻣ ـﺜﻼ‬‫ﺗـﻮرت آﻃـﻰ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ‪ ،‬اﻧـﻴﻨﮓ اﻳـﭽﻴﺪه ﺑـﺮ ﺗـﻪ* ﻳﺨﺸـﻰﺳـﻴﻨﻰ ﺑـﺮ ﻛـﻮﻧـﻴﻤﮕﺎ ﻳـﺮار‪ ،‬دﻳـﺐ ﻗـﻮﻟـﻴﺪﻳـﻦ‬‫ﻛـﻴﻠﮕﺎﻧـﭽﻪ ﭘـﺮورﻳـﺶ‪ 319‬ﻗـﻴﻼدى‪ .‬اول اوﭼـﺘﻪﺳـﻴﻨﻰ اوزﻳـﮕﺎ ﻳـﺮاﺷـﻪ ﺧـﺬﻣـﺘﻰ )‪ (91b‬ﺑـﻮﻟـﻮر‪ .‬ﺷـﻮل‬‫‪ 315‬ﻗﻴﻼﻳﲔ‬‫‪392‬‬‫‪ 316‬ﺑﻴﻼن ‪ 317‬ﺗﻮرت اوﻏﻮلدﻳﻦ‬‫‪ :B 318‬دﻳﺪﻳﻼر‬‫‪ 319‬ﭘﺮورﻳﺶﻧﻰ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺗـﻮرت آﻃـﻨﻰ ﻳﺨﺸـﻰ و ﳝﺎﻧـﻴﻨﻰ ﻗـﺎﻳـﺪاغ ﺑـﻴﻠﻮر‪ .‬اﺗـﺎﺳـﻰ ﻫـﻢ ﻓـﺮزﻧـﺪﻳـﻨﻰ ﻳﺨﺸـﻰ و ﳝﺎﻧـﻴﻨﻰ ﺷـﻮﻧـﺪاغ‬‫ﺑﻴﻠﻮر‪ <.‬دﻳﺐ اﻟﺘﻔﺎت ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ اﻳـﺪﻳـﻼر‪> ،‬اﻣـﻴﺪﱘ وﻟـﻰ ﺧـﺎندﻳـﻦ ﻫـﻤﻪﺳـﻴﺪﻳـﻦ ﻳـﺎﺷـﻴﮕﺎ ﻛـﻴﭽﻴﻚ ﺑـﻮﻟـﺴﻪ ﻫـﻢ‪،‬‬‫وﻟـﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ اوز اورﻧـﻮﻣـﺪه ﺟـﺎ ﻧﺸـﲔ ﻗـﻴﻠﺴﺎم دﻳـﺮﻣـﻦ‪ .‬وﻗـﻒ ﭘـﻞﻧـﻰ وﻗـﻒ ﻳـﺮﻧـﻰ وﻟـﻰ ﺧـﺎنﮔـﺎ‬‫‪320‬‬‫ﺗـ ـﺎﭘـ ـﺸﻮرﺳـ ـﺎم‪ ،‬دﻳـ ـﺮﻣـ ـﻦ‪ {58a} .‬اﻣـ ـﻴﺪﱘ ﺧـ ـﺪاوﻧـ ـﺪ ﻋـ ـﺎﻟـ ـﻢدﻳـ ـﻦ ﺷـ ـﻮﻟـ ـﻜﻪ وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن )‪ (92a‬اوز‬‫ﻣّﺪﻋﺎمدﻳﻦ زﻳﺎده اﻳﺶ ﺗﻮﺗﺎر‪ <.‬دﻳﺪﻳﻼر‪.‬‬‫اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ ﻛ ـﲔ ﺷ ـﻮل ﻣﺠ ـﻠﺲده ﺧ ـﻂ ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﻧ ـﻰ اورﻧ ـﻴﻼرىده ﺟ ـﺎ ﻧﺸ ـﲔ‬‫ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬وﻗ ـﻒ ﭘ ـﻞﻧ ـﻰ وﻗ ـﻒ ﻳ ـﺮﻧ ـﻰ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎن ﺗ ـﻮرهﮔ ـﺎ ﺗ ـﺎﭘ ـﺸﻮردﻳ ـﻼر‪ .‬اﻧ ـﺪﻳ ـﻦ ﺳ ـﻮﻧ ـﮓ‬‫‪321‬‬‫>ﺟﻮﻧﺎﻧﮕﻼر‪ <.‬دﻳﺐ رﺧﺼﺖ ﺑﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز آﻟﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫]ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪﻻرﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ[*‬‫ﻛـ ـ ـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـ ـ ـﻴﻢ )‪ (92b‬ﺑـ ـ ـﺮ ﻛـ ـ ـﻮﻧـ ـ ـﻰ ﺣـ ـ ـﻀﺮت ﭘـ ـ ـﺎدﺷـ ـ ـﺎه ﺧـ ـ ـﺎن ﺗـ ـ ـﻮرهﻧـ ـ ـﻴﻨﮓ‬‫ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﺪه ﺟـﻤﻴﻊ ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ ﺻـﺤﺒﺖﻻرﻳـﺪه اوﻟـﺘﻮروب اﻳـﺮدﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻣـﺮﻳـﺪ و‬‫ﻣﺨـﻠﺺ و اوﻟـﻮغ و ﻛـﻴﭽﻴﻚ ﻫـﻤﻪ اول ﻣﺠـﻠﺲده ادب ﺑـﺮﻟـﻪ ﺣـﺎﺿـﺮ ﺗـﻮروب اﻳـﺮدﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره دادهﻻرﻳـﻨﻰ‪ 322‬آدابﻻرﻳـﻨﻰ ﺳـﺎﻗـﻼب‪ ،‬اوزاقراق ﻳـﺮده ﺣـﺎﺿـﺮ و آﮔـﺎهﻟـﻴﻚ ﺑـﺮﻟـﻪ اوﻟـﺘﻮروب‬‫}‪ {58b‬اﻳﺮدﻳﻼر‪.‬‬‫ﺑـﻨﺎﮔـﺎه ﺷـﻮل ﺣـﲔده دروازهدﻳـﻦ ﺑـﺮ ﺟـﻤﺎﻋـﻪ ﺧـﻠﻖ‪ #‬ﺑـﺮ ﺷـﻞﻧـﻰ )‪ (93a‬زﻧـﺒﻴﻞﮔـﺎ ﺳـﺎﻟـﻴﺐ‬‫آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر و ﺑـﻮ ﺷـﻞ ﻧـﻴﭽﻨﺪ وﻗـﺖ و ﻧـﭽﻪ ﻣـّﺪتدﻳـﻦ ﺑـﺮى ﻗـﻮل و اﻳـﺎﻏـﻰ ‪ 323+‬ﺗـﻮﲤﺎس‬‫ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻳـﺎﺗـﻘﺎن اﻳـﺮدى و ﺑـﻮ ﺷـﻞﮔـﺎ ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﻣـﺒﺎرك ﻧـﻈﺮﻻرى ﺗـﻮﺷـﺘﻰ اﻳـﺮﺳـﻪ‪،‬‬‫ﺑـﻴﻮردﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﺑـﻴﺮى آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﻴﻨﮓﻻر‪ <.‬دﻳـﺐ‪ 324‬ﻳـﻘﲔراق آﻟـﻴﺐ ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬زﻧـﺒﻴﻞ ﺑـﻴﻼن‬‫ﻳـﺮﮔـﺎ ﻗـﻮﻳـﺪﻳـﻼر ‪ .325+‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ ﺧـﺪاﻏـﻪ ﻣـﺘﻮﺟ ّﻪ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻏـﻴﺮتﻻرى ﺟـﻮش ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪،‬‬‫‪ 320‬ﺧﺎن اوﻏﻠﻮمﮔﺎ ‪ 321‬ﻛﻴﲔ ‪ 322‬ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪ :B 325‬ﻳﺮﮔﺎ ﻗﻮﻳﺪﻳﻼر‬‫‪ :B 323‬ﺷﻞ و‬‫‪ 324‬دﻳﺪﻳﻼر‬‫‪393‬‬

‫‪Texts‬‬‫اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ )‪ (93b‬اﻳـﺪﻳـﻼر‪ 326‬ﻛـﻴﻢ >ﺗـﻮر‪ ،‬اورﻧـﻮﻧـﮕﺪﻳـﻦ‪ <.‬دﻳـﺐ ﭘـﺎدﺷـﺎهﻟـﻴﻚ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪.‬‬‫ﻓـﻰ اﳊﺎل ﺷـﻞ ﺣـﺮﻛـﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اورﻧـﻴﺪﻳـﻦ راﺳـﺖ ﺗـﻮردى و >زﻧـﺒﻴﻞدﻳـﻦ ﺗـﻮﺷـﻜﻴﻞ‪ <.‬دﻳـﺐ‬‫}‪ {59a‬ﭘـ ـﺎدﺷـ ـﺎهﻟـ ـﻴﻚ ﻗـ ـﻴﻠﺪﻳـ ـﻼر‪ .‬زﻧـ ـﺒﻴﻞدﻳـ ـﻦ ﺗـ ـﻮﺷـ ـﺘﻰ اﻳـ ـﺮﺳـ ـﻪ*‪> ،‬اوﻳـ ـﻮﻧـ ـﮕﺎ ﺑـ ـﺎر‪ <.‬دﻳـ ـﺐ‬‫ﻣﻬـﺮﺑـﺎنﭼـﻴﻠﻴﻚ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﺻـﻞ ﻗـﺪﱘدﻳـﻚ ﺳـﻠﻴﻢ اﻻﻋـﻀﺎ ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻳـﻮروب اوﻳـﻴﮕﺎ ﺑـﺎردى‪ .‬ﺑـﻮ‬‫ﻰ ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و ﻫـﻤٌﻪ اﻫـﻞ ﻣﺠـﻠﺲ و ﻣـﺮﻳـﺪ و ﻣﺨـﻠﺺ اوز ﻛـﻮزﻻرى ﺑـﺮﻟ ـﻪ‬‫ﻛـﺮاﻣـﺖﻧـﻰ ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫)‪ (94a‬ﻛـﻮروب ﻣﺠـﻠﺲ ﺧـﻠﻘﻰﮔـﺎ ﺑـﺮ ﺣـﺎﻟـﺘﻰ رو ﺑـﺮدى ﻛـﻴﻢ ﻫـﻤﻪ ﻣﺴـﺖ ﻣﺴـﺘﻐﺮق ﺑـﻮﻟـﻮب‪ ،‬ﻓـﻐﺎن و‬‫ﺧﺮوش ﭼﻴﻜﺘﻰﻻر‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ ﻛﻪ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻗﺎﱘ ﺑﻮﻟﺪى‪.‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ اﻟـﺘﻔﺎت ﻗـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬اﻫـﻞ ﻣﺠـﻠﺲﮔـﺎ ﺑـﺎﻗـﻴﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ‬‫>ﻣـﻮﻧـﭽﻪ ﺟـﻤﻌﻴﺖ اﻳـﭽﻴﺪه ﺑـﻮ اﻳـﺶﻧـﻰ ﻗـﻴﻠﻤﺎس اﻳـﺮدﱘ وﻟـﻴﻜﻦ‪ 327‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم ﻣـﻨﻴﻨﮓ‬‫ﻫﻨﺮﱘﻧﻰ ﻛﻮرﺳﻮﻧﺪﻳﺐ ﺑﻮ اﻳﺶﻧﻰ ﻗﻴﻠﺪﱘ‪ <.‬دﻳﺐ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮرهﮔﺎ اﻳﺸﻴﺘﻮروب‪(94b) ،‬‬‫}‪ {59b‬اﻳـﺪﻳـﻼر و وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اورﻧـﻴﻼرﻳـﺪﻳـﻦ ﺗـﻮروب‪ ،‬ﻳـﻮﻛـﻮروب ﻛـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﺗـﻌﻈﻴﻢ ﺑـﺠﺎ‬‫ﻛﻴﻠﺘﻮروب‪ ،‬ﻳﻨﻪ اورﻧﻴﻼرﻳﮕﺎ ﺑﺎرﻳﺐ‪ ،‬آداب ﺑﺮﻟﻪ اوﻟﺘﻮردﻳﻼر‪.‬‬‫ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن ﺗﻮره اوﺗﻮز ﻳﺘﻰ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫]ﺑﻮﻟﻐﺎن واﻗﻌﻪﻻرﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ[*‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛـﻮﻧـﻰ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ ﺧـﺬﻣـﺖﻻرﻳـﻐﻪ اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره و ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎﻟـﻢ )‪ (95a‬ﻗـﺎﺿـﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺑـﺎردﻳـﻼر‪ .‬ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ >اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن‬‫ﺗـﻮره ﺑـﻴﻼن ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎﻟـﻢ ﻗـﺎﺿـﻰ ﻛـﻴﻠﺪى‪ <.‬دﻳـﺐ اﻳﺸـﺘﻮردﻳـﻼر‪> .‬ﻣﺤـﻤﺪ ﻋـﺎﻟـﻢ ﻗـﺎﺿـﻰ ﺑـﻮﻳـﺎن‬‫ﻛ ـﻴﻠﺴﻮن‪ <.‬دﻳ ـﺐ ﭼ ـﺎﻗ ـﻴﺮﺗ ـﻮردﻳ ـﻼر‪ .‬ﻗ ـﺎﺿ ـﻰ ﺧ ـﺬﻣ ـﺖﻻرﻳ ـﻐﻪ ﻛ ـﻴﺮدﻳ ـﻼر و زﻳ ـﺎرت ﻗ ـﻴﻠﺪﻳ ـﻼر‪.‬‬‫اوﻟـﺘﻮردﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اوﻟـﺘﻮردى*‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮕﺮه ﺳـﻮال ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﻗﻴﺴـﻰ ﺗـﻮرﻧـﮓ ﺑـﺮﻟـﻪ‬‫ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻨﮓ‪ {60a} <.‬ﻗـﺎﺿـﻰ* اﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ‪> 328‬اوﻟـﻴﺎ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﺑـﺮﻟـﻪ ﻛـﻴﻠﺪﱘ‪ (95b)<.‬دﻳـﺐ‬‫ﺟـﻮاب ﺑـﺮدى‪ 329‬و ﻳـﻨﻪ ﺳـﻮال ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﻗﻴﺴـﻰ ﺗـﻮرﻧـﮕﻨﻰ ﻳﺨﺸـﻰ ﻛـﻮرارﺳـﻦ‪ <.‬ﻗـﺎﺿـﻰ‬‫ﺟـﻮاب اﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ >ﺗـﻮرﺗ َﻪ ﻟ َﻪﻻرﻳـﻨﻰ‪ 330‬ﺑـﺮَدك ﻛـﻮرارﻣـﻦ‪ <.‬دﻳـﺪى‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮓ‪ 331‬ﭘـﺎدﺷـﺎه‬‫‪ 326‬دﻳﺪﻳﻼر‬‫‪394‬‬‫‪ 327‬وﻟﻴﻜﲔ‬‫‪ 328‬دﻳﺪﻳﻼر‬‫‪ 329‬ﺑﺮدىﻻر‬‫‪ 330‬ﺗﻮرتﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >اى ﻗـﺎﺿـﻰ‪ ،‬ﺷـﻮل ﻋـﻘﻠﻴﻨﮓ ﺑـﺮﻟـﻪ ﻗـﺎﻧـﺪاغ ﻗـﺎﺿـﻰ ﺑـﻮﻟـﻮب ﻳـﻮروب ﺳـﻦ‪<.‬‬‫دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻳـﻨﻪ ﻗـﺎﺿـﻰ اﻳـﺪﻳـﻜﻴﻢ >ﻣـﻦ‪ #‬ﺗـﻮرﺗـﻮﻻرﻳـﮕﺎ‪ 332‬ﻗـﻞﻣـﻦ‪ <.‬ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ‬‫>اَوﱠل ﻛـﻴﻤﮕﺎ ﻗـﻞﺳـﻦ‪ <.‬ﻗـﺎﺿـﻰ اﻳـﺪى‪َ> ،‬اﱠول ﺳـﻴﺰﮔـﺎ ﻗـﻞﻣـﻦ‪ (96a)<.‬اﻳـﺪﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﻣـﻨﮕﺎ ﻗـﻞ‬‫ﺑـﻮﻟـﺴﺎﻧـﮓ‪ ،‬ﻣـﻨﻜﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮمﻧـﻰ ﺳـﻴﻮبﻣـﻦ‪ .‬ﻣـﻨﻰ دﻳـﮕﺎن‪ 333‬آدم وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮمﻧـﻰ‬‫دﻳ ـﺴﻮن‪ <.#‬دﻳ ـﺪى‪ .‬ﻳ ـﻨﻪ اﻳ ـﺪﻳ ـﻼر >ﻛ ـﻴﻤﻜﻪ* ﻣ ـﻨﻰ دﻳ ـﺴﻪ وﻟ ـﻰ ﺧ ـﺎنﻧ ـﻰ }‪ {60b‬دﻳ ـﺴﻮن‪ .‬ﻣ ـﻦ‬‫اﻳـﺰﻻﮔـﺎن وﻟـﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ ﺗـﺎﭘـﺴﻮن‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎندﻳـﻦ ﻣـﻦ رﺿـﺎ‪ ،‬ﺧـﺪا رﺿـﺎ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻳـﻨﻪ اﻳـﺪﻳـﻼر‪،‬‬‫>ﻫـﺎ‪ 334‬ﻋـﺎﻟـﻢ ﻗـﺎﺿـﻰ‪ ،‬ﺧـﺪادﻳـﻦ اﻣـﻴﺪﱘ ﺷـﻮﻟـﻜﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮم اُوزُوﻣـﭽﻪ ﻳـﻮز درﺟـﻪ ﻣـﻴﻨﮓ‬‫درﺟـﻪ اون ﻣـﻴﻨﮓ درﺟـﻪ ﻫـﺮ وﺟـﻪدﻳـﻦ وﻟـﻰ ﺧـﺎن )‪ (96b‬اوﻏـﻠﻮم ﻣـﻨﺪﻳـﻦ اوﻟـﻮغ ﺑـﻮﻟـﻮر‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‬‫و ﻳـﻨﻪ اﻳـﺪﻳـﻼر‪> ،‬اى ﻋـﺎﻟـﻢ ﻗـﺎﺿـﻰ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن‪ 335‬ﺧـﺬﻣـﺘﻴﻐﻪ ﺗـﻴﺰ ﺗـﻴﺰ ﺑـﺎرﻳـﺐ ﻛـﻴﻠﻴﺐ ﻳـﻮرﮔـﻴﻞ‪.‬‬‫اوﳌﺎﺳـﺎﻧـﮓ‪ ،‬وﻟـﻰ ﺧـﺎنﻧـﻰ دوﻟـﺘﻰﻧـﻰ ﻛـﻮرارﺳـﻦ‪ .‬اوﻟـﻮب ﻛـﻴﺘﺴﺎﻧـﮓ ﺧـﻴﺮ‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬ﻳـﻨﻪ‬‫اﻳـﺪﻳـﻼر‪> ،‬آﺧـﺮ وﻗـﺘﻴﻤﺪه وﻟـﻰ ﺧـﺎن اوﻏـﻠﻮمﻧـﻰ دوﻟـﺖﻛـﺎ ﺑـﺎﺷـﻼب ﻣـﻴﻨﮕﺎﻧـﻴﻨﻰ ﻛـﻮرارﻣـﻮﻛـﲔ‬‫ﻣﻦ‪ <.‬دﻳﺐ اوج ﻣﺮاﺗﺒﻪ‪ 336‬اوﺳﺘﻰ اوﺳﺘﻴﮕﺎ اﻳﺪﻳﻼر‪ .‬اَﻣﱠﺎ >ﻛﻮرارﻣﻦ‪ <.‬دﳝﺎدﻳﻼر ‪.337+‬‬‫}‪ {61a‬و ﻳﻨﻪ ﺑﺮ واﻗﻌﻪ وﻟﻰ ﺧﺎن )‪ (97a‬ﺗﻮره ﻗﺮق ﺑﺮ ﻳﺎﺷﻘﻪ ﻛﻴﺮﮔﺎﻧﻼرﻳﺪه‬‫ﺑﻮﻟﻐﺎن ‪] 338+‬واﻗﻌﻪﻻرﻧﻰ ﺑﻴﺎﻧﻰ[‬‫‪339‬‬‫ﻛـﻴﻠﺘﻮروب دورﻻر ﻛـﻴﻢ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﻣـﺮﺣـﻮﻣـﻰ ﻣـﻐﻔﻮرى ﺳـﻜﺴﺎن اﻳـﻜﻰ‬‫ﻳـﺎﺷـﺪه وﻓـﺎت ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرﻳـﻨﻰ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﮔـﺎ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﻣـﺎسدﻳـﻦ‬‫اﻳـﻠﮕﺮى ﻧـﻴﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺮدﻳـﻼر ﻛـﻴﻢ >ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻢﻧـﻰ ﭼـﺎر ﭼـﻤﻦﮔـﺎ ﭼـﺎﻗـﻴﺮﺳـﺎم‪ .‬ﺑـﺎﺷـﻼرﻳـﺪﻳـﻦ‬‫ﻃـ ﱠ‬‫ﻼ و ﺗـﻨﮕﻪ ﱡدر و ﺟـﻮاﻫـﺮ ﺳـﺎﭼـﺴﺎم‪ (97b)<.‬دﻳـﺐ ﻧـﻴﺖ ﻗـﻴﻠﻴﺐ اﻳـﺮدﻳـﻼر‪> .‬ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻳـﻨﮕﻴﺰ‬‫ﻛ ـﻴﻼدﻳ ـﻼر‪ <.‬دﻳ ـﺐ ﺧ ـﺒﺮﭼ ـﻰ‪ 340‬ﻛ ـﻴﻠﺪى‪ .‬ﻃ ـﻼّ و ﺗ ـﻨﮕﻪ و ﺟ ـﻮاﻫ ـﺮ ﺟ ـﻤﻊ ﻗ ـﻴﻠﻴﺐ‪ ،‬ﻟ ـﻜﻨﺪﻻرﮔ ـﺎ‬‫ﺗـ ـﻮزاﺗـ ـﺘﻮردﻳـ ـﻼر‪ .‬اﻧـ ـﺪﻳـ ـﻦ ﺳـ ـﻮﻧـ ـﮕﺮه >ﺧـ ـﺪا ﻳـ ـﺘﻜﻮردى‪ .‬ﭼـ ـﺎر ﭼـ ـﻤﻦﮔـ ـﺎ ﭘـ ـﺪر ﺑـ ـﺰرﮔـ ـﻮارﻻرى‬‫ﻛـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ <.‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮕﺮه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره }‪ {61b‬ﻫـﺮ ﭼـﻨﺪ ﺳـﺎﭼـﻤﺎﻗـﻘﻪ ﺗـﻘﺎﺿـﺎ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﭘـﺪر‬‫‪ 331‬ﺳ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـﻨﮕﺮه‬‫‪ :A 338‬ﺑﻮﻟﻐﺎن‬‫‪ 332‬ﺗﻮرتﻻرﻳﮕﺎ ‪ 333‬دﻳﮕﺎ ‪ 334‬اى ‪ 335‬ﺧﺎنﻧﻰ‬‫‪ 339‬واﻗﻌﻪ ﺑﻮ ﺗﺮور ‪ 340‬ﺧﺒﺮ‬‫‪ 336‬ﻣﺮﺗﺒﻪ ‪ :B 337‬و ﻳﻨﻪ‬‫‪395‬‬

‫‪Texts‬‬‫ﺑـ ـﺰرﮔـ ـﻮارﻻرى ﺳـ ـﺎﭼـ ـﺘﻮرﻣـ ـﺎدﻳـ ـﻼر‪ .‬اﻳـ ـﺪﻳـ ـﻼر‪> #‬وﻟـ ـﻰ ﺧـ ـﺎن ﺗـ ـﻮره* اوﻏـ ـﻠﻮم‪ ،‬ﻣـ ـﻨﻰ اﻣـ ـﺮﱘﻧـ ـﻰ‬‫اوﺷـﻼﺳـﻮن‪ <.‬دﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﱠﻣﺎ ﺑـﻮ‪ #‬ﻧـﻜﺘﻪ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻰ )‪ (98a‬ﻛـﻮﻧـﮕﻞﻻرﻳـﺪه ﻗـﺎﻟـﺪى و‬‫ﻼو‬‫اـﻳﺪـﻳﻼر ـﻛﻴﻢ >ـﺧﺪا دﺳـﺖ ـﺑﺮﺳـﻪ‪ ،‬ـﻳﻨﻪ ]ـﭘﺪر ـﺑﺰرـﮔﻮارـﻳﻢﻧـﻰ[‪ 341‬ـﭼﺎـﻗﻴﺮـﺳﺎم و ـﺑﺎـﺷﻼرـﻳﺪـﻳﻦ ـﻃ ﱠ‬‫ﺗـﻨﮕﻪ و در و ﺟـﻮاﻫـﺮ ﻧـﺜﺎر ﻗـﻴﻠﺴﺎم‪ <.‬دﻳـﺐ اﻳـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﮕﺎﭼـﻪ ﺧـﺪاﻧـﻰ ﺧـﻮاﻫﺸـﻰ ﺑـﺮﻟـﻪ ﺣـﻀﺮت ﭘـﺪر‬‫ﻼ ﻣـﺮﻏـﻴﻨﺎن‬‫ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرى وﻓـﺎت ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر اﻳـﺮﺳـﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـﻰ اوﻟـﻮغ و ﻛـﻴﭽﻴﻚ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ ﻛ ُ ًّ‬‫ﺧـﻠﻘﻰ ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﺪﻳـﻼر و ﻳـﻨﻪ اﻃـﺮاف و ﺟـﻮاﻧـﺐدﻳـﻦ ﺑﺴـﻴﺎر آدمﻻر ﺟـﻤﻊ ﺑـﻮﻟـﺪى‪ .‬ﺑـﻮ ﺟـﻤﻌﻴﺖدا‬‫‪342‬‬‫ﺑ ـﺮ ﻟ ـﻚ اﻳ ـﻜﻰ ﻟ ـﻚ ﻛﺸ ـﻰ )‪ (98b‬ﻳ ـﻐﻴﻠﻴﺐ اﻳ ـﺮدى‪ .343‬ﺑ ـﻮﻻر ﻫ ـﻤﻪ ﻣ ـﺎﰎ ﺗ ـﻮﺗ ـﻴﻼر‪ .‬وﻗ ـﺘﻰ ﻛ ـﻪ‬‫ﺗـﺎﺑـﻮﺗـﻼرﻳـﻨﻰ ﻛـﻮﺗـﺎردﻳـﻼر‪ ،‬اﻧـﺪه وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮار }‪ {62a‬ﻻرﻳـﻨﻰ ﺗـﺎﺑـﻮﺗـﻼرﻳـﺪﻳـﻦ‬‫ﻼ و ﺗﻨﮕﻪ ﺳﺎﭼﺘﻴﻼر‪ .‬ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻓﻘﻴﺮ ﻓﻘﺮا ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪ ﺑﻮﻟﺪﻳﻼر‪.‬‬‫ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻃ ّ‬‫ﻰ اوﻟـﻮغ و ﻛـﻴﭽﻴﻚ و ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ ﺗـﺎﺑـﻮتﻻرﻳـﻨﻰ ﻛـﻮﺗـﺎرﻳـﺐ‪ ،‬دﺧـﻤﻪﻻرﻳـﮕﺎ‬‫اﻟـﻘﺼﻪ‪ ،‬ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫اﻳـﻠﺘﻴﺐ‪ ،‬دﻓـﻦ ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﺳـﻮﻧـﮕﺮه ﺣـﺎﻛـﻢ وﻻﻳـﺖ و ﺟـﻤﻴﻊ ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ ‪(99a) 344+‬‬‫ﺣـﻀﺮت ﭘـﺎدﺷـﺎه ﺧـﺎن ﺗـﻮرهدﻳـﻦ ﻗـﺎﻟـﻐﺎن ﻣـﺎل و اﻣـﻮال و ﻗ ُﻞ و ﭼـﻮرى و ﲤﺎﻣـﻰ اﺷـﻴﺎﻧـﻰ ﺗـﻮرت‬‫اوﻏـﻮل و ﺑـﺮ ﻗـﻴﺰﮔـﺎ ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻗـﻴﻠﺪى‪ .‬وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﮔـﺎ ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻗـﻞ و ﭼـﻮرى و ﻏـﻼم ﺑـﭽﻪﻻر و‬‫ﻗـﺎﻧـﭽﻪ ﻛـﻨﻴﺰك ﺑـﻮى ﻳـﺘﻜﺎن ﺧـﻮش ﻃـﺮح ﺑـﺎﻛـﺮه ﻗـﻴﺰﻻر اوز ﺗﻘﺴـﻴﻢﻻرﻳـﮕﺎ ﺗـﻴﮕﺪى‪ .‬ﻗـﻮلﻻرﻳـﮕﺎ‬‫ﺧـﻂ ﻗـﻴﻠﻴﺐ آﻟـﺪﻳـﻼر‪ .‬اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ ﻓـﻰ اﳊﺎل ﺑـﻼ ﺗـﺄﺧـﻴﺮ ﺷـﻮل ﻣﺠـﻠﺲ ﺟـﻤﻴﺘﻰده ﲤﺎم ﻗـﻞ و‬‫ﭼـﻮرىﻧـﻰ ﺑـﻠﻜﻪ ‪ (99b) 345+‬اوزﻻرﻳـﺪﻳـﻦ ﻗـﻞ و ﭼـﻮرى‪ 346‬ﻗـﻮﺷـﻮب‪ ،‬ﭘـﺪر ﺑـﺰرﮔـﻮارﻻرىﻧـﻰ‬‫}‪ {62b‬ﺣـﻘﻼرﻳـﺪه آزاد ﻗـﻴﻠﺪﻳـﻼر‪ .‬ﺛـﻮاﺑـﻴﻨﻰ داداﻻرﻳـﻨﻰ‪ 347‬روح ﭘـﺮ ﻓـﺘﻮحﻻرﻳـﻐﻪ ﺑـﺨﺶﻻدﻳـﻼر و‬‫ﻰ اوﻟـﻮغ و ﻛـﻴﭽﻴﻚ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮرهﻧـﻴﻨﮓ ﺑـﻮ‬‫ﺣـﺎﻛـﻢ‪ 348‬ﺷﻬـﺮ و ﺟـﻤﻴﻊ ﻋـﻠﻤﺎ و ﻓـﻀﻼ و ﲤﺎﻣـ ٌ‬‫ﻫـﻤﺖ ﻋـﺎﻟـﻰﻻرﻳـﻨﻰ ﻛـﻮروب‪ ،‬ﻫـﻤﻪ ﻓـﻐﺎن و ﺧـﺮوش ﭼـﻴﻜﺘﻰﻻر‪ .‬ﻏـﺮﻳـﻮ آﺳـﻤﺎﻧـﻐﻪ ﭼـﻴﻘﺘﻰ‪ .‬ﻫـﻤﻪ ﺑـﻰ‬‫اﺧﺘﻴﺎر ﻳﻐﻼﺷﻴﺐ‪ ،‬وﻟﻰ ﺧﺎن )‪ (100a‬ﺗﻮرهﻧﻰ ﺣﻘﻼرﻳﻐﻪ ﻛﻮﭘﺪﻳﻦ ﻛﻮپ دﻋﺎى ﻧﻴﻚ ﻗﻴﻠﺪﻳﻼر‪.‬‬‫‪ 341‬دادمﻧـ ـﻰ‬‫‪ 342‬ﺟﻤﻌﻴﺖ‬‫‪ 346‬ﭼﻮرىﻧﻰ‬‫‪ 347‬ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارﻻرﻳﻨﻰ‬‫‪396‬‬‫‪ 343‬اﻳﺮدىﻻر‬‫‪ 348‬ﺣﺎﻟﻢ‬‫‪ :A 344‬ﺣﻀﺮت ﭘﺎدﺷﺎه‬‫‪ :A 345‬اوزﻻرى‬‫‪Private Archives on a Makhdūmzāda Family in Marghilan‬‬‫اﻧـﺪﻳـﻦ ﻛـﲔ وﻟـﻰ ﺧـﺎن ﺗـﻮره اﻛـﺎﻻرﻳـﻐﻪ و اﻳـﮕﺎﭼـﻰﻻرﻳـﻐﻪ ﻗـﻞ و ﭼـﻮرىﻻرﻳـﻨﻰ >ﻣـﻨﮕﺎ‬‫ﺳ ـ ـﺎﺗ ـ ـﺴﻮنﻻر‪ .‬ﻣ ـ ـﻦ دادمﻧ ـ ـﻰ‪ 349‬ﺣ ـ ـﻘﻼرﻳ ـ ـﺪه آزاد ﻗ ـ ـﻴﻼى‪ <.‬دﻳ ـ ـﺐ اﻳ ـ ـﺘﻮردﻳ ـ ـﻼر‪ .‬اﻻر ﻗ ـ ـﺒﻮل‬‫ﻗﻴﻠﻤﺎدﻳﻼر‪.‬‬‫)‪ (100b‬ﻛﺎﺗﻴﺐ‪ ،‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻟﻴﻖ آﺧﻮن اﻧﺪىﺟﺎﻧﻰ‬‫)‪ (101a‬ﻳﺨﺸﻰﻻرﮔﺎ راﺣﺖ ﺟﺎن ﻳﺎﻓﻮﻏﭽﻪ‬‫ﭘـﺸـﻪﻻرﮔـﺎ آﻓــﺖ ﺟـــﺎن ﻳـﺎﻓـﻮﻏــﭽــﻪ‬‫ﻛ ـ ـ ﺎ ﺗ ﺐ ﻣ ﻼ ﻣ ﺤ ﻤ ـ ـ ـ ﺪ ﺧ ـ ـ ـ ﺎ ﻟ ـ ﻴـ ـ ـ ـ ﻖ ا ﻧ ـ ﺪ‬‫اﺻﻠـﻰ اورﻧـﻰ ﺷﻬـﺮ اﻧﺪﻳـﺠـــﺎﻧـﻰ اﻧـﺪ‬‫‪ 349‬ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارﻳﻢﻧﻰ‬‫‪397‬‬