សក្ខិ ា បទព្រះរុ ទធធម៌ចព្រ
ធម៌ចព្រ ជាពាក្យសំស្កសរឹតប្រែថា

់ជាៃិចចរទ ះប្ដលមាៃចលនាវលវង
ិ់«ក្ងនៃររះធម៌» ។ ដូ ចគ្នាៃឹងក្ង់

់ក្ងនៃររះធម៌

ជាៃិមតតិ រូែនៃររះរុ ធឱវា ប្ដលទចះប្តែៃតផ្សរវផ្ាយទៅររែ់ ិស ី ៃិងមៃមាៃ
ិីែញ្ច ែ់។ ក ំទ ំង់ ជាតំណាងឲ្យផ្លវដ៏រែនរទ ំងររ ំែនៃររះរុររ ំែនៃក្ង
សាិគ ធ សនា (អដឋងក្ីីូំ ៃ់ែផ្ំ ុ តក្ាុងកររែតែតតមរគ) ប្ដលជាផ្លូវដ៏សខា
។ផ្លូវដ៏រែនរទ ំងររ ំែទនាះ
ិិីសំទៅទៅទលើ ទសចក្តយល់ទីវ (សមាាើញរតូវ (សមាា ិ ដឋ)ិ ទសចក្តរតី ះរិ ះរតូ
ិវសងរែប) សមតរតូិី វ (សមាាវាចា) ករងាររតូវ (សមាាក្មាៃៈត ) ករចញ្ចិ ឹ មជវី តរតូ(សមាាអាជវី ៈ) កររាយាមរតូវ (សមាាវាយាមៈ) ករភ្ញាក្់រឭក្រតូវ (សមាាសត)ិ

ៃិងករត ំងចតតិ ខាាែ់រតូវ (សមាាសមាធ)ិ ។ ទៅក្ាុងសម័យែុ រាណ មុ ៃទរលមាៃករក្សាងររះរុ ែៃិងររះរុ រធ ូែធ ដមាិសរណវតថុជា ី ទគ្នររែូ ជា។ធម៌ចរក្ទៃះ ទរចាត់ ុក្ជា

់រតូវរៃទរ
ទៅសម័យែចចុែបៃា ក្ងនៃររះធម៌

ទរែជាអៃត
រជាតិ ជាៃិមតតធ សនា។
ើិ រូែ ូទៅនៃររះរុ សាCopyright © 1986, 2016, BUKKYO DENDO KYOKAI
សិទ�ិេបាះពុ មផ� ្សោយរបស់ សមាគមផ្សោយ្រពះពុ ទស� សនា្រគប់ភាគទ ំងអស់កុ ងេសៀវេភេនះ
អចចម�ងយកេចញបាន
�េដយេសរ ី ្រគាន់ ែតសូ មេមត� ប�� ក់ ថា ដក្រសង់ េចញពីBUKKYO DENDO KYOKAI េហយសូ មេមត�េផ�េសចក�ីចម�ង
ំេនាះមួ យច្បោប់មកេយងខ�ុ។សូ មអរគុ ណមូ លនិធិជេំ រឿន្រពះពុ ទស� សនា

BUKKYO DENDO KYOKAI(Society for the Promotion of Buddhism)
3-14, 4-chome, Shiba
Minato-ku, Tokyo, Japan, 108-0014
Phone: (03) 3455-5851
Fax: (03) 3798-2758
E-mail:bdk@bdk.or.jp http://www.bdk.or.jp

Third Printing, 2016េបាះពុ មេ� ដយ

Kosaido Co., Ltd
Tokyo, Japanររះររជាាញាណរែស់ ររះរុ ធ ធំទធង ទរែៀែរៃៃឹង

មហាសមុ រ ។ ររះ ័យ រែស់ ររះអងគ ទពារទរញទៅទោយ
ទសចក្តីក្រុ ណាអាណិតអាសូ រ។
ររះរុ

ទ

ើ ញទ

ធ គ្នា ៃ រូ ែ រាង ទ ។ ប្តររះ អងគ រ ង់ ែ ទញ្ច ញ ឲ្យើ ងក្ាុងសភ្ញរលអឥ តទខាចះ

ទើ យដឹ ក្ នា ំទយើ ងទ ំង័ ទរញទៅទោយករទររសរែណី។អស់ គ្នា ទោយររះ យទសៀវទៅទៃះមាៃតនមលណាស់ ទរពាះមាៃសារៈសំខាៃ់នៃរុ ទទធវា ទៅក្ាុងទនាះ។ រុ ទទធវា ទ ំងទនាះ រតូវរៃក្ត់រត
ុក្ជារមពីរជាង ៥០០០ ក្ាល ទើ យផ្តល់ជាែៃតែនាាែ់មក្ដល់ ទយងរាល់
គ្នា ក្ាុងរយៈជាង ២៥០០ ឆ្ា ំមក្ទើើ យ ទោយ

ឆ្លង កត់ ត មរដឋសី មា ៃិ ងររ ំងជាតិ រៃធជា ទរចើ ៃ នៃរិ ភរ-ទោក្ទៃះ។ំ ក្ាុងទសៀវទៅទៃះ ែងាា ញឲ្យទរុ ធវា ចាសរមា ងសភ្ញររិតនៃជីវតៃិ ិ ងចិតតរែស់មៃុ សសទោក្។ើ ញៃូ វរុ វាធ ចាទ ំងទៃះ ទក្់ ងជាែនាាល់ ៃឹងមៃុ សសទោក្ទយើងទៃះ។

ធមមបទ
ទសចក្តីសអែ់ មិៃអាចែញ្ច ែ់ទសចក្តីសអែ់រៃជាោច់ខាត។

មាៃប្តទសចក្តីរសឡាញ់ ទទៃះជាចាែ់រីែុ រាណ ។ប្ដលអាចែញ្ច ែ់ទសចក្តីសអែ់រៃ។
-ធមាែ

(៥)-

មៃុ សសឆ្រួតប្ដលរតថាខល
ិួ ៃឆ្រួត ជាែណិឌ ត។ មៃុ សសឆ្រួត

ប្ដលរិតថាខលួៃជាែណិឌ តរិតជាមៃុ សសឆ្រួត។-ធមាែ(៦៣)-ទរអាចឈ្ាះសរតូវរាែ់ពាៃ់នាក្់ ក្ាុងោៃរែយុ រាធ ែ់ពាៃ់

ក្ប្ៃលង។ ប្តៃរណាអាចជមាះខលួៃឯងរៃ ជាជ័យជមាះរែទសើរ
ែំផ្ុត។រស់ ប្តមួ យនងៃ ទ-ធមាែើ យរៃយល់ ទសចក្តរី ិ តែំផ្ុត រែទសើរ

ជាជាងរស់ មួ យ រយឆ្ា ំ ទទនាះ។(១០៣)-

ើ យមិ ៃរៃយល់ ទសចក្តីរិ តែំផ្ុ ត-ធមាែ(១១៥)-

ទក្តមក្ជាមៃុសស ជាកររក្។ កររស់ទៅក្ាុងសភ្ញរជា
ើមៃុ សស ជាកររក្។ រៃសាតែ់ឮទសចក្តីរិតែំផ្ុត ជាកររក្។
រៃទមើលទើ ញររះរុ ធ ជាកររក្។-ធមាែ(១៨២)-

ក្ុ រំ ែររឹតតអទំ រើរែ ចូ រសាែទរពាះែណុ ត ះអំទរើលអ ចូ រទធវើចតត។ធ ទៃះរឺ ឱវា រែស់ររះរុ ។ធិ ឲ្យរៃែរសុ
ិ

-ធមាែ

កលណាទសចក្តសាី ល ែ់មក្ដល់ ទ(១៨៣)-ើ យ ក្ូ ៃក្៏ទោយ ឪរុ ក្ក្៏ ទោយ សាច់ ញា តិ ក្៏ ទោយ មិ ៃអាចជួ យ ឲ្យរួ ច ផ្ុ ត រី ករសាលែ់ទៃះរៃទ ។-ធមាែ(២៨៨)-

បញ្ជី រ ឿងព្រះរុ ទធចំររូ ទី ១: ររះរុ សធ ក្យមុ ៃី ...................................
I. រុ ែធ បវតតិ ........................................................

2
2

II. ឱវា ចុ ងទរកយរែស់ ររះរុ ធ .........................

17

ចំររ
ូ ទី ២: ររះរុ អធ ៃៃត ៃិងរែទសើរែំផ្ុត .............

25

I. ទសចក្តីអាសូ រៃិងរររែស់ ររះរុ ធ ...................

25ៃិងរទែៀែទរសាចរសង់រែស់ររះអងគ ...............

31

II. ករសទស្កងាគះរែស់ ររះរុ ធ

III. ររះរុ អធ មតៈ ................................................

38

ចំររ
ូ ទី ៣: រ ង់រទយ ៃិងលក្ខណៈររះរុ ធ ..........

42

I. រ ង់រទយែីក្ាុងអងគកយររះរុ ធ ...................

42

III. រុ ណធម៌រែស់ររះរុ ធ ...................................

54

II. ករែទញ្ច ញឲ្យទើ ញនៃររះរុ ធ .....................

48

ព្រះធម៌
ចំររូ ទី ១: ករទក្់ ងទតុ ៃិងផ្ល .....................

II. ករទក្់ ងរវាងទតុ ៃិងផ្ល ........................

64

I. ទសចក្តីរិតនងលងូ រែួា ៃរែករ .............................

64

III. ករទក្់ ងគ្នារវាងទ

70

តុ ទផ្សងៗ ......................

ចំររូ ទី ២: រ ឹ សតីអំរីវញ្ជិ ា ណប្តមួ យរត់ៃិងសភ្ញររិតនៃវតថុធាតុ ................................

I. ភ្ញរមៃឋ
ិតទងរ ៃិងភ្ញរឥតសារជាតិ .............
ិII. រ ឹសតីអំរីវញ្ជិ ា ណប្តមួ យរត់ ..........................

III. ភ្ញររិតនៃវតថុជាតិ ..........................................

IV. ផ្លូវក្ណា
ត ល ...................................................
ចំររូ ទី ៣: សភ្ញរររះរុ ធ

68

76
76
80
85
92

I. ចិតតែរសុ
ធ .....................................................
ិ

105

II. សភ្ញរររះរុ ធ ...............................................

115

III. ភ្ញរររះរុ ៃធ ិ ងភ្ញរជាអៃតត .........................

121

ចំររ
ូ ទី ៤:តណាា ...................................................

129

I. មៃាិលទៅ

ាងនៃចតត
ិ..................................

129

II. សភ្ញរមៃុ សសទោក្ .....................................

140

III. ជីវតមៃុ
សសទោក្ .........................................
ិ143

IV. ទសចក្តីរិតនៃជីវតមៃុ
សសទោក្
ិ...................

152

ចំររ
ូ ទី ៥: ករទរសាចរសង់រែស់ ររះរុ ធ ...............

162

II. ប្ដៃដែរធ ែស់ ររះរុ អធ មិោ ..................
ី រសុ
ិ

174

I. ទសចក្តីររថាារែស់ ររះរុ អធ មិោ ..................

162វត្តព្បត្ិបត្តិព្រះរុ ទធសាសនា
ចំររូ ទី ១: វធ
ធ .............................
ិ ីទធវើឲ្យរៃែរសុ
ិ

180

I. វធ
ធ ..................................
ិ ទធវី ើឲ្យចតតិ រៃែរសុ
ិ

180

III. ទសចក្តី ូ នាាៃតមទរឿងទររងរែឌិត .................

211

ចំររ
ូ ទី ២: វធឲ្យរៃសទរមច
....................
ិ ីរែតែតតិិ

235

II. រទែៀែរែររឹតតល អ .............................................

I. ករប្សវងរក្ទសចក្តីរិត ...................................

II. វធិ ីរែតិែតតិ ......................................................

192

235
256

III. ផ្លូវនៃជទំ ៃឿ .....................................................

IV. រុ ឱធ វា........................................................

277
288

ភាត្ ភារនៃរុ ទធសាសៃិរ
ចំររូ ទី ១: ក្រណីយក្ចចធ សៃិក្ ...............
ិ នៃរុ សា

304

I. អាក្ែួ ស .........................................................

304

II. អាក្ជាររ

312

សថ ................................................

III. រទែៀែរស់ ទៅទោយរតឹមរតង់ ..........................

ចំររូ ទី២: ក្សាងប្ដៃដីររះរុ ធ ...........................
I. ភ្ញរសុ ខដុ មនៃសរមៃ៍រុ សាធ សៃិក្ ..........

II. ប្ដៃដរី រះរុ ធ ................................................

330
350
350
361

III. អាក្រ រ ង់ប្ដៃដីររះរុ ធ ................................

368

រែភរដក្រសង់ែញ្ជា ក្់ ........................................

377

រសចរតី បន្ៃែម
I. រែវតតិសទងខែនៃររះរុ សាធ សនា .....................

392

ំ ៃ់ទរកយៗ .........................................
មក្ជនា

406

III. រែវតតិទសៀវទៅ “សក្ខិ ា បទព្រះរុ ទធ” ..............

411

ំ ័រ .....................................................
IV. តរាង រ

415

V. អក្ខរាៃុ រក្មនៃពាក្យសំស្កសរឹត ...........................

424

មូ លៃិធិជទំ រឿៃររះរុ សាធ សនា ......................

433

II. រទែៀែែញ្ាូ ៃររះរុ សាធ សនាជាែៃតៗ

ព្រះរុ ទ្ធចំរកូ ទ្ី ១ព្រះរុ ទ្ធសកយមុ នីIរុ ទ្ធប្បវត្តិ
1.

ក្រុងរបលពស្តធ រយ ស្ថិតនៅ
ិុ ជារាជធានីននរុ លស្ម្ព័នស្ំ ិ ម្ពានត រនុងជម្ពូទ្វីបភាគខាងនជងនជងទើ ភ្នហើ នាមាត់ស្ឹងនរាហិ នី។ក្ពះម្ហារសក្តស្ុ នធធទ្នៈ

ក្ទ្ង់បានសាងម្ហាក្បាសាទ្ម្ួ យដ៏លវអ ចិ ិក្ត

និងក្គប់ក្គងក្បជាពលរដឋនោយក្ពហមវហារធម្៌
។ិក្ពះអងគ

ក្តូវបានជាទ្ីនិយម្រាប់អានននក្បជានុ រាស្តស្តក្គប់

ជាន់ថ្ននរ់។
ក្ពះអគគម្ នហស្ី

ក្ទ្ង់ ក្ពះនាម្ ម្ហាមាយារាជនទ្វ ី ។ក្ពះនាងជាក្ពះរាជបុ ក្តរបស្់
ក្ពះបតុីិ លាដដ ល នសា យរាជយ នៅន គរ ជាប់ គ្ននជាម្ួ យគ្នន។

ននក្ពះម្ហារសក្តរនុ ង រុ លស្ ម្ព័ នធ ស្ រយរនុ ងរយៈនម្ៃ ឆ្ន ំ ក្ពះម្ហារសក្ត ក្ទ្ង់ គ្នម នក្ពះរាជបុ ក្ត-2-ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីនសាះ។ ទ្ិវាម្ួ យននាះ ក្ពះអគគម្នហស្ីក្ទ្ង់យល់ ស្បតិនើ ញដរំ ីស្ម្ួ យ ចូ លនៅរនុងនទទក្ពះនាងពីខាងសាត ំ។ បនាទប់ម្រ ក្ពះនាងរ៏ក្ទ្ង់គភ្៌។ ក្ពះម្ហារសក្ត និងក្បជាពលរដឋនក្តរអរជា
ពនលឹរ។ តាម្ក្បនពណី ក្ពះអគគម្ នហស្ី ក្ទ្ង់ ក្តឡប់ នៅនគរ

មាតាបិតាក្ពះនាងវញនដ
ក្តបុ ក្ត។ិើម្បក្បស្ូ
ីនៅតាម្ទលូវ

នាងក្ទ្ង់ចូ លនៅស្ក្មារក្ពះកាយរនុងស្ួ នលុ ម្និព ី ។

ក្ពះស្ួ នលុ ម្និព ី នានិធ រដូ វ នពារនពញនៅនោយផ្កាអនសារ។

ក្គ្នដដលក្ពះនាង

នោងក្ពះហស្តសាត នំ ៅកាច់ ផ្កា ម្ួ យ ទ្ងក្ពះរាជបុ ក្តរ៏ក្ទ្ង់ក្បស្ូ តម្រ។ នម្អស្់ដី និងស្តវនលារធ ំងដស្នម្ហាស្បាយនឹ ងឆពវ ណណរ ងស ននក្ពះអគគ
ម្នហស្ី
ីនិងក្ពះរាជបុ ក្តក្ពះនាង។ ទ្ិវាម្ហាពនលឹរននាះក្តូវជានងៃទ្ី០៨

ដែនម្សា។

ក្ពះម្ហារសក្តក្ទ្ង់ក្ពះអំណរជាទ្ីបំទុត។ ក្ទ្ង់ោរ់ក្ពះ

នាម្ក្ពះរាជបុ ក្តក្ពះអងគថ្ន ស្ិទ្ធតៈថ ដដលមានន័យថ្ន «ស្នក្ម្ច
បានក្គប់នស្ចរតក្បាថ្ន
ន »។
ី

2.

បុ ដនតបុ នាមននងៃនក្កាយ បនាទប់ពីការស្បាយរររាយម្រ
ី-3-ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីនស្ចរតីទ្ុរក្ខ ពួយរ៏ក្តូវនរតមាននឡ
ើើងនៅរនុងក្ពះបរម្រាជវា ំងនោយក្ពះអគគម្ នហស្ីស្ិ រ ម្ហាមាយា
ិនសាយទ្ិវងគតនៅយាងធន់ហន់។

ក្ពះនាម្

ម្ហាក្បជាបតី

ជាទ្ី នស្នហា ក្ទ្ង់អនុ ជរសក្តរបស្់
ក្ពះនាង
ីរ៏ទ្ទ្ួលបីបាច់ររាក្ពះរាជរុ មារនោយក្ពះទ្័យនក្បាស្ក្បណី។

នៅក្គ្នននាះ មានតាបស្ឥស្ីម្ួ យក្ពះអងគនោមះ អស្តិំ ិតក្ពះបរម្រាជវា ំងននាះ បានស្នងាតន
រស្់ នៅរនុងនក្ពភ្នជ

ើញំមានពនលឺរស្មីដចងច ំងនឡើងព័ទ្ជ
ណារ់។ តាបស្ធ ុ វំ ញក្ពះរាជដ
ិឥស្ីននាះកាត់យល់ ថ្ន ជាក្បទនូលម្ួ យវនស្ស្អសាា រយ នលារ
ិរ៏ចុះចរពីភ្ននំ ៅក្ពះបរម្រាជវា ំង នដើម្បទ្តរាជរុ
មារ។ នលារ
ីរ៏បានទ្ស្សន៍ធយថ្នៈ «នបើក្ពះរុ មារក្ទ្ង់គង់នៅរនុងក្ពះរាជវា ំង ក្ពះរាជរុ មារនឹងបាននៅជាម្ហាចក្រពក្តាធរាជ
ក្គប់ិក្គងពិ ភ្ពនលារធ ំងម្ូ ល ។ដតនបើ ក្បស្ិ នជាក្ពះរុ មា រននាះ

លះបង់ រាជស្ម្បតតិនដើ ម្ប កាន់យ រនូ វ ជី វ ភាពីក្ពះអងគនឹ ងបានជាក្ពះពុ ទ្ធម្ួ យ អងគនលារ»។

ជាសាស្និ រជាអនរ នោះទ្ុ រខពិ ភ្ព-ំ ូ ង ក្ពះម្ហារសក្តក្ទ្ង់ស្ពវក្ពះរាជហបញទ្យ័ ណាស្់ម្ុ នដប

-4-ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីរនុងការដដលក្ទ្ង់ បានក្ជាបអំពី ទ្ំនា យននះ។បុ ដនតនក្កាយ

ននក្ពះរាជបុ ក្តដតម្ួ យ ក្ពះអងគរ បស្់ ក្ពះអងគ

ដដលនងៃណាំ ី យថ្នភាព
បនតិចម្រ ក្ពះរាជាក្ទ្ង់ចប់មានការក្ពួយបារម្ៃអពម្ួ យនឹងចរនចញពីក្ពះរាជវា ំង នហើយនឹងនៅជាតាបស្ឥស្ី
ឥតទ្ីលំនៅខាាប់ែួ ន។ានៅក្ពះជនាមយុ បាន៧វស្ា ក្ពះរាជរុ មារក្ទ្ង់បានចប់នទតម្ិ ា ក្គប់ក្គងរដឋ និងនយាធាសាស្តស្ត។ ដតម្ននាគតិើ ស្ិរាវជារប ស្់ ក្ពះ អងគនងៃម្ួយនានិធបា នក្តូ វ ដរស្ំ នៅនៅ កាន់ វតថុ នទស ង នទ្ៀ ត ។រដូ វក្ពះរាជរុ មារបានយាងនចញអំពីក្ពះ

រាជវា ំងជាម្ួយនឹងក្ពះបិតា និងក្ពះរាជបរពារ
ក្ទ្ង់បានទ្តិនំ ុ ងភ្ាួរដី។ រនុងនពលននាះ ក្ពះរាជរុ មារើ ញរស្ិររមានរ់រព

បានស្នងាតន

ើញបរសម្ួី យនហើរចុ ះអំពីអាកាស្នវហាស្៍ម្រ

នហើយចរឆរ់
យរដងាូវតូ ចម្ួ យឹនចញពីរនុងដីម្រ។

ដដលផ្កលនងគ័លឆាឹះក្តឡប់

ក្ពះរាជរុ មារក្ទ្ង់អងគុយនក្កាម្នដើម្នម្ួ យ នហើយក្ទ្ង់ក្ពះស្ញ្ាឹ ងគតដតម្ួ
យក្ពះអងគឯងថ្នៈ «ឱ !
ិស្តវនលារដដលមានជីវតរស្់នៅៗ នឡើយននាះ ទ្ីបំទុតក្តូវដត
ិស្មាលប់គ្នននៅវញនៅម្រដូ
នចនះឬ ? »។
ិ

-5-

ើ

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីកាលននាះ ក្ពះរាជរុ មា រ ដដលក្តូ វ បាត់ ប ង់ ក្ពះមាតា

យាងឆ្ប់នក្កាយពីក្ទ្ង់ក្បស្ូ តបានបនតិចម្រដូ នចនះ ក្ទ្ង់មាន
ំងពីរននាះ។
នស្ចរតីស្នងវគចំនពាះវនាស្រម្ម
ននស្តវលិតធអិ័ របស្់ក្ពះអងគ រ៏នចះដតនក្ៅនឡើងៗរបួ ស្ននដួ ងហបញទ្យ

រនុងនពលដដលក្ពះអងគក្ទ្ង់បានក្ពះជនមចនក្ម្ើននឡើង។ ដូ ចជាស្មាលរដដលមាននៅរនុងរូ ននើទ្ុរនខ នជវី តជាម្នុ
ស្សជាតិិ័ ។រ៏ចរ់ឫស្កាន់ដតនក្ៅនឡើងៗ នៅរនុងដួ ងក្ពះហបញទ្យ
ក្ពះម្ហារស ក្តជាបិ តាំក្ទ្ង់ ក្ពួ យ បារម្ៃ កា ន់ ដតខាល ងនឡើងៗ នោយទ្ំនាយក្ពះតាបស្ឥស្ី នហើយក្ទ្ង់បានែំតាម្

់នោយក្គប់ម្នធោបាយ នដើម្បនធវី ើឲ្យក្ពះរាជរុ មារ ក្ទ្ងស្បាយ
រររាយនហើយដបរអារម្មណ៍នៅគិតអំពីនរឿងនទសងនទ្ៀត។ រនុងីនពលក្ពះរាជរុ មារបានក្ពះជនាមយុ ១៩ ក្ពះវស្ា ក្ពះរាជា

ក្ទ្ង់បាននរៀបអភ្នស្រក្ពះរាជបុ
ក្តិជាម្ួ យនឹងក្ពះរាជធតា
ីម្ួ យក្ពះអងគក្ពះនាម្ យនសាធរៈ ជាបុ ក្តីននក្ពះបាទ្ស្ុ បបពុ ទ្ធដដលជាក្ពះអធិ រាជននក្រុ ង នទ្វទ្ហៈ និ ងជាក្ពះនរៀម្បនងាើត

របស្់ ក្ពះម្ហារសក្តិយានី ស្ិរម្ហាមាយា។
ិ-6-ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នី

3.

រនុងរយៈនពលដប់ឆ្ន ំ ក្ពះរាជរុ មារ ក្ទ្ង់បានទ្ទ្ួលការ

រររាយស្បាយន
ីឹ ងនភ្លង របា ំ និងការរំសានតនទសងៗ នារាល់

និធរដូ វ ស្រទ្រដូ វ និងរដូ វនភ្លៀងធាលរ់ ដតចនាិ ត របស្់ ក្ពះអងគ

ដតងដតវលក្តឡប់
ម្រគតអំ
ពីបញ្ហា ទ្ុរខ
ិិជានិចាពុំដដលោច់។

នហើយក្ពះអងគដតងដតែំក្បឹងដក្បងររឲ្យយល់ នូវន័យរបស្់ជីវតននស្តវ
នលារ។ិការពិតអំពី

ក្ទ្ង់គតព
ិិ ចរណាថ្នៈ «ក្បណីតភាពននក្ពះរាជវា ំង ស្ុ ែភាពននរូបកាយ ការស្បាយក្គប់យាងននយុ វភាព នតើនស្ចរតីធ ំងអស្់ ននះ មានន័យអវចំី នពាះអាតាមអញ»?។ «នងៃណាម្ួ យំ ឺ នឹងដល់ នូវជរាពោធិ នហើយនឹងនចៀស្
អាតាមអញនឹងមានជងពុ ំទុតអំពីការសាលប់នទ្ ! ការស្បាយនភ្លើតនភ្លើននឹងយុ វភាព និងស្ុ ែភាព និងអតថិភាព (ជវី តរស្់នៅ) ស្តវនលារដដលមាន
ិស្ុ ភ្និចឆ័យ គួ រដតទ្ុ រនស្ចរតីធ ំងអស្់ ននះម្ួ យអននលើ ! »។«បុ គលែួ នគ ដដលតស្ូ នដើម្បជល ដតងដតដស្វងររ អវីិី ីវតរបស្់

ដដលមានសារៈស្ំខាន់ជាធម្មតា។ រឯការដស្វ
ងររសារៈវតថុននះ
ីមានពីរយាងគឺៈ ទលូវក្តូវ និងទលូវែុស្។ ទលូវែុស្ គយាងននះ :
ឺកាលណានគស្មាគល់ នំ ឺ ជរា និងម្រណៈ ជាការើ ញថ្ន ជង-7-ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីនចៀស្ពុ ំ ទុ ត នហើ យនហើ យដស្វង ររសារៈវតថុនៅរនុងវតថុដដល

មានស្ភាពទ្នទ្ ដដលម្ិនឋិតនងរដដរនុ ះ។ទលូវក្តូវរនុងការដស្វងររសារៈវតថុននាះគៈឺ កាលណានគដងឹំ ឺ ជរា និងម្រណៈ ជាការពិតរនងធម្មជាតិ នគក្តូវដតថ្ន ជង
ុដស្វង ររសារៈវតថុនៅរនុងវតថុណា ដដលហួ ស្ទុ ត ពី ទ្ុ រខនវទ្នាធ ំងននាះរបស្់ ម្ នុ ស្សនលារ។ រនុងជី វ ភាពស្បាយរររាយ
ីរនុងវា ំងក្បាសាទ្រនបៀបននះ អាតាមអញដូ ចជាដស្វងររសារៈវតថុ

រនុងទលូវែុស្»។

4.

នហតុ ដូនចនះនហើយ បានជាការក្បយុ ទ្ធខាងទលូវចិតតននរាជ-័រុ មារបាននរើតមាននឡើងរនុងក្ពះហបញទ្យរហូ តដល់ ក្ពះអងគ

បានក្ពះជនម២៩ក្ពះវស្ា គឺរនុងនពល រាហុលរុ មារ ដដលក្តូវ

ជាក្ពះរាជបុ ក្តដតម្ួ យរបស្់ ក្ពះអងគ

ក្ទ្ង់ ក្បស្ូ ក្តនឡើ ង។៍ ម្ួ យដ៏ធរំ រទ្ីបំទុតគ្នមន រ៏បាននរតនឡ
ក្ពឹតតការណិើើង គក្ពះរាជឺ័ ចរនចលក្ពះរាជវា ំងរុ មារក្ទ្ង់ស្នក្ម្ចក្ពះហបញទ្យ

ដស្វងររការនោះក្សាយដនំ ណើរក្ជួលក្ចបល់ ចិតតនហើយរនុងភាពជា

ស្មូម្ដដលឥតទ្ីលំនៅសានរ់អាក្ស្័យ។ គរនឺ ុ ងរាក្តីកាល ដដល-8-ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីក្ពះរាជរុ មារក្ទ្ង់ចប់ក្បតបតត
នគ្នលបំ
ណងរបស្់ ក្ពះអងគ
ិិំននាះ : ក្ពះអងគបានចរនចញពីក្ពះរាជដណារ់ នោយយរ

តាម្ក្ពះអងគនូវសារងដី តមានរ់គត់នោមះ ឆនន នហើយក្ទ្ង់គង់

អាជាននយយជាទ្ីស្ំណប់របស្់ក្ពះអងគ

ទ្ឹរររ នោមះ រណឋរៈ ចរនចញនៅ។

ស្ម្បុរស្ស្គុស្ដូ ចផ្កា

នៅនពលននាះ រងវល់ម្ិនបានរលាយបាត់អស្់ពីក្ពះឱរានទ្ អាររស បិ សាចជានក្ចើ ន បានសារលបងក្ពះអងគនោយនិ យាយថ្នៈ

«ក្ពះរាជាគួ រ ដតវលក្តឡប់
នៅក្ពះរាជវា ំងវ ញិិនហើ យររការនោះក្សាយតាម្ទលូវនទសងនទ្ៀតលអជា ងៈ នបើ នធវើយាងននះវញ
ិពិភ្ពនលារធ ំងម្ូល

ក្ទ្ពយរបស្់ក្ពះអងគម្ិនខាន»។ពិតនឹងនៅជាស្ម្បតតិ

ដតក្ពះអងគក្ទ្ង់នធវើឲ្យស្ំនឡងបិ សាចធ ំងននាះស្ បៃ ់ សាៃ ត់ នៅវ ញបានិនោយក្ពះអងគក្ទ្ង់

បានស្នក្ម្ចចតតិ ថ្ន រនុងនលារននះ គ្នមនអវីដដលអាចនធវើឲ្យអងគ
អញនពញចិតតបាននទ្។

កាលននាះក្ពះអងគក្ទ្ង់បាននការក្ពះ

នរសា រួចនហើយោនក្ពះបាទ្នធវដើ នំ ណើរតក្ម្ង់នៅទ្ិស្ខាង
តបូង នោយមានកាន់បាក្តម្ួ យស្ក្មាប់ការបណិ ឌ បាតទង។ំ ូ ងបងអស្់ ក្ពះរាជាក្ទ្ង់បាននៅជួ បនឹង ឥស្ីភ្គគវៈ
ជាដប

-9-

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីនហើយស្នងាតនម្លរនបៀបក្បត
បតតតបៈននឥស្
ើិិីននាះ។

បនាទប់ម្រ ក្ពះអងគបាននៅស្ំណារ់នៅនឹងអាចរយ អាឡារកាឡាម្
នហើយនឹងអាចរយ ឧទ្ទររាម្បុ តត នដម្ធិ ីភាវនាស្មឹងសាមធិ៍ើ បនរៀនវ
ីររទលូ វនដើ ម្ប បានស្នក្ម្ចនិ ពាវ នីតាម្រនបៀបក្ពាហម ណ៍ ធ ំងននាះ។ បុ ដនតនក្កាយពីនៅបនក្ម្ើក្ពាហមណ៍ នហើយហាត់នរៀនវធិ ីធ ំងននាះបនិ ចម្រក្ពះអងគរ៏បានយល់ និងនជឿជារ់ថ្នៈ វធតិ ីធ ំងននាះពុំអាចនឹងនា ំក្ពះអងនគ ៅកាន់ការក្តាស្់ ដឹងបាននទ្។

ទ្ីបំទុត ក្ពះអងគបានយាងនឆ្ពះនៅកាន់ដដន ម្គធៈ នហើយក្បតិ បតតិ តបៈរនុងនក្ពឧរុ នវលា

ដដលស្ថិតនៅនាមាត់ ស្ឹ ងទននរញ្ា រា ដដលហូ រក្បបនឹងក្បាសាទ្ គយា ។
5.

រនបៀបហាត់ហឹ រហវវឺ នរបស្់ ក្ពះអងគតឹងរងជាទ្
ឹីបំទុត ដដលនឹងររនជឿពុ ំបាន។ ក្ពះអងគក្ទ្ង់បាននធវឧបតតន ចរណៈ
ិើិរម្មរុ ងវថ្នៈ «គ្នមនតាបស្ឥស្ីណាម្ួ យ រនុងអតតកាលរត
ីី រនុងបចាុបបនន

កាលននះរតី និងនៅរនុងអនាគតកាលរតី ដដលបានក្បតិបតតិ ឬរំពុ ងក្បតិ បតតិ ឬនឹ ងក្បតិ បតតិ នោយភាពតឹ ងរ ងបំទុ ត ជាង
ឹអាតាមអញននះនទ្»។- 10 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីដតក្ពះរាជាក្ទ្ង់ពុ ំអាចយាងនៅដល់ នគ្នលបំណង របស្់
ក្ពះអងគនសាះ។

ក្បា ំម្ួយឆ្ន ំនក្កាយពីនពលដដលក្ពះអងគបាន

ស្ំណារ់នៅរនុងអរញ្ញក្ពឹរសននាះម្រ
ក្គប់ការក្បតិបតតិតបៈធ ំងអស្់។
ទ្ឹររនុងស្ទឹង

ក្ពះរាជារ៏ក្ទ្ង់លាចរ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់យាងនៅក្ស្ង់

នហើយក្ទ្ង់បានទ្ទ្ួលទ្ឹរនោះនគ្នម្ួ យចនអំពី

នាងស្ុ ជាតា ដដលជាធស្ីមានរ់រស្់នៅរនុងភ្ូ ម្ជិ ទ្ីននាះ។ិ តអនរតាម្ដដងាក្ពះអងគក្បា ំនារ់ ដដលរស្់ នៅក្បតបតត
ិិតបៈំម្ួយឆ្ន ំននាះ រ៏ធស្់ចតត
ជាម្ួ យនឹងក្ពះអងគរុ ងរយៈក្បានិ យាងខាល ំង នឹងការដដលបានន
អំពីនដធស្ីននាះ។ើ ញក្ពះអងគទ្ទ្ួ លយរទ្ឹរនោះនគ្ន

អនរធ ំងននាះបានគតថ្ន
ិក្ពះអងគក្បាស្់

ចរស្ីលធម្៌នហើយ នហើយរ៏រត់នចលក្ពះអងគអស្់ នៅ។យាងននះ ក្ពះរាជារ៏នៅដតម្ួ យក្ពះអងគឯង។ ក្ពះអងគនៅ នែា យ ក្ពះ កា យ នៅ នឡើ យ ។ ដត ក្ពះ អ ងគ ក្ទ្ ង់ លបងនធវើ កា រ ភា វនា ជាងមី នទ្ៀ តនឡើយ។នោ យឥ តខាល ច កា រអ ស្់ ក្ពះ ជនមក្ទ្ង់និយាយនៅកាន់ក្ពះអងគឯងថ្នៈ

«នធះបីោម្

របស្់ អាតាមអញក្តូវរងស្ៃ
ីួ តអស្់រ៏នោយ សាច់របស្់អាតាមអញ

ក្តូវរដហររយះរយាយអស្់រ៏នោយ ឆអងរបស្់
អាតាមអញ ក្តូវ
ឹ- 11 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីទុ យធាលរ់ជាធូ លីរ៏នោយ អាតាមអញនឹងម្នចរនចញព
ិី រដនលង
ននះនទ្ ដរាបណាអាតាម អញររទលូវននការបានក្តាស្់ ដឹ ង ម្ិ ន
ធន់ន

ើ ញ»។

កាលននាះ ក្ពះអងគបានក្បយុ ទ្ពធ ុ ះពារយាងខាល ំងកាលបំទុត
ដដលម្ិនអាចររអវីម្រនក្បៀបទទម្ឹ បាន។ ឱរាក្ពះអងគនពារនពញ

នៅនោយការអស្់ស្ងឃម្ិ ញណឹ និងអារម្មណ៍ក្ចបូ រក្ចបល់ ។ វញ្ហក្ពះអងគក្តូវបានក្គបដណតប់នោយអនធភាពងងឹតស្លុង ។ ក្ពះអងគ
ំងឡាយនឡាម្ព័ទ្ ធ នហើយបនញ្ហ
ក្តូវនខាមចក្ពាយបសាចធឆ តលួ ងិនលាម្ក្គប់ដបបយាង។

ដតក្ពះអងគក្ទ្ង់យរការបនញ្ហឆ តលួ ងនលាម្ធ ំងននាះម្រពិចរណាយាងហមត់ចត់

និងយាងអត់ធមត់ម្ួ យ ម្តងៗ នហើ យធត់ នចលនៅជាបនតប នាទ ប់ គ្នន ។ គឺពិ តជាការក្បយុ ទ្ធដ៏ ម្ ហាពិ បារៈ នលាហិ តក្ពះអងគក្តូ វ ក្ជាបនចញម្រ សាច់ ក្ពះអងគក្តូ វ រនបះធាល រ់ ឆអឹងរបស្់ ក្ពះអងគ ក្តូ វ នក្បះ
បារ់។ដតនៅនពលដដលផ្កាយក្ពឹររះនឡើងពីទ្ិស្ខាងនរត
ការើក្បយុ ទ្រធ ៏បានចប់។

ំងនឡើងវញ្ហិ ញ ណរបស្់ក្ពះរាជាភ្លដចងច
ឺដូ ចពនលឺក្ពះអាទ្ិតយដដលចប់នទតម្ើ រះនឡើង។ រនុងទ្ីបំទុត ក្ពះ- 12 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីអងគបានររទលូវនដម្
ដងើ បការបានក្តាស្់ឹ នីើញនហើយ។ គនៅនងៃ
ឺទ្ី០៨ ដែធនូ រនុងគក្ម្ប់ក្ពះជនម ៣៥ ក្ពះវស្ា ដដលក្ពះរាជា
ក្ទ្ង់បានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្។ធ6.

ចប់ ពី នពលននាះម្រ

ក្ពះរាជាក្តូ វ បាននគសាគ ល់ ក្ពះអងគ រនុងនាម្នទសងៗ ជានក្ចើន។ អនរែលះនៅក្ពះអងគ ថ្ន ក្ពះពុ ទ្ ធ អនរែលះនទ្ៀតោរ់ក្ពះនាម្ក្ពះអងគថ្ន ស្រយម្ុ នី អនរែលះ

នទ្ៀតនៅក្ពះអងគថ្ន អនរក្តាស្់ញាណក្គប់ស្ពវ អនរែលះនៅ
ក្ពះអងគថ្ន ក្ពះស្រយម្ុ នីម្ហាបណិឌ តននស្រយវងស ជាស្នក្ម្ច
អនរែលះនទសងនទ្ៀតឲ្យក្ពះនាម្ក្ពះអងគថ្នបូ ជា រនុងនលារ។បុ គលគ ជាទ្ីនគ្នរពំ ូ ង ក្ពះអងគបាននិម្នតនៅដល់ ស្ួនឧទ្ោនម្គធយ
ជាដបិរនុងនគរពារាណស្ី

ដដលក្ពាហមណ៍ធ ំងក្បា ំនារ់ដដលបានរស្់

នៅជាម្ួ យក្ពះអងគ កាលដដលក្ពះអងគក្ទ្ង់នធវើទ្ុររា រិរយា៦ ឆ្ន ំិំ ូ ង ក្ពាហមណ៍ធ ំងក្បា ំននាះរររលនគច
ននាះរស្់នៅ។ ម្ុ នដបនចញអំ ពី ក្ពះអងគ ។ ដតនក្កាយដដលក្ពះអងគ បា ននិ យាយពនយល់ ស្ពវក្គប់ម្រ

ក្ពាហមណ៍ស្មូម្ធ ំងននាះរ៏នជឿតាម្ក្ពះ

- 13 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នី័អងគ នហើ យបាននៅជាក្ពះសាវ ររបស្់
ក្ពះអងគ ម្ុ ន នគបងអស្់

នាកាលននាះនៅ។ បនាទប់ម្រ ក្ពះអងគនិម្នតនៅដល់ ម្ហានគរ

រាជក្គះឹ នហើយក្ពះអងគបានញាុ ំងឲ្យក្ពះម្ហារសក្ត ក្ពះនាម្
ពិម្ពសារ
ិឲ្យនជឿនូ វសាស្នាក្ពះអងគ។

គឺចប់ពីរដនលងននាះ

នហើយ ដដលក្ពះអងគនិម្នតស្ុស្ស្ពវទ្ិស្ទ្ីក្គប់ជនបទ្ បិណឌ-បាតចង្ហាន់ នហើយដណនា ំពនយល់ អរន ក្ស្ុ រធ ំងឡាយ ឲ្យនជឿនូ វធម្៌របស្់ ក្ពះអងគ។

ម្ហាជនបាននជឿតាម្ក្ពះអងគ បីដូ ចជាម្នុ ស្សនក្ស្រទ្ឹរ

នហើយរត់ររទ្ឹរទរឹ ឬបដូី ចម្នុ ស្សដដលឃ្លលននហើយរត់ររអាហារ័ ី រក្ពះអងគក្ពះនាម្ ក្ពះសារបុ
បរនភាគ។
ម្ហាសាវរព
ត និង
ិ
ី ត១
ក្ពះនមាគគលាន១ បានដដងាក្ពះអងគ ជាម្ួ យនឹងស្ិស្សពីរពាន់
នារ់។

ំ ូង
ម្ុ ន ដ បក្ពះបាទ្ស្ុ នធធទ្នៈ

ដដលក្តូ វ ជាក្ពះបិ តារបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នោយក្ទ្ង់នៅមានក្ពះទ្័យនក្រៀម្ក្រំនៅនឡើ យនឹងការដដលក្ពះរាជបុ ក្តចរនចលក្ពះបរម្រាជវា ំង ក្ពះអងគពុ ំបានចូ លក្ពះទ្័យនទ្។ ដតដល់ នក្កាយម្រ ក្ពះអងគរ៏ក្តឡប់
នៅជាអនរនជឿតាម្ក្ពះពុ ទ្ធមានរ់ដ៏នសាមះស្ម័ក្គ។

- 14 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីក្ពះនាង ម្ហាក្បជាបតី ដដលជាក្ពះមាតុ ចឆ និងជាមាតាចិញ្ាឹ ម្របស្់ក្ពះពុ ទ្,ធ ក្ពះនាង យនសាធរា ដដលជាក្ពះម្នហស្ីរបស្់

ក្ពះអងគ និ ងក្ពះញាតិ ធ ំងអស្់ រុ នងវងសស្រយ រ៏ នជឿតាម្ក្ពះ
អងគ។ ម្នុ ស្សជានក្ចននទ្ៀតរ៏
នជឿតាម្ក្ពះអងគយាងនសាមះដដរ។
ើ

7.

រនុងរយៈ ៤៥ ឆ្ន ំ ក្ពះពុ ទ្ក្ធ ទ្ង់និម្នតស្ុស្ស្ពវ រុ ងភ្ូម្ិក្បន

នទ្ស្នានា នដើម្បស្ដម្ត
ងធម្មនទ្ស្នា និងពនយល់ ក្បជាជនឲ្យ
ីយល់ នហើយក្បតបតត
ិិតាម្រនបៀបរស្់ នៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធអងគ។ រនុងទ្ី បំទុ ត គឺ រនុងក្ពះជនមបា ន ៨០ ក្ពះវស្ា នៅនពលក្ពះអងគ

និម្នតនៅដល់ នគរ នវសាលី រនុងលំោប់ទូ វដដលក្ពះអងគ
និម្នត
លពីរាជក្គះឹ នៅសាវតថី ក្ពះអងគរ៏ធាលរ់មានអាពាធ នហើយក្ពះ

អងគក្ទ្ង់ធយទ្ុរថ្ន រនុងបីដែនៅម្ុ ែននះក្ពះអងគនឹងចូ លក្ពះ

និពាវន។ ក្ពះអងគក្ទ្ង់បនតដនំ ណើរនៅនទ្ៀតនៅដល់ នគរបាវា។
នៅទ្ីននាះ ក្ពះអងគក្ទ្ង់អាពាធរតដតខាល ំងនឡើងៗ នៅនក្កាយ
ឹនពលដដលក្ពះអងគឆ្ ន់ ច ង្ហា ន់ ដដលជាងដ ំដដរមាន រ់ នោមះចុ នៈទ បានក្បនគន។ បនាទ ប់ ម្ រ នោយការែិ តែំប នតិចម្តង ៗនធះបី ជាមានការឺ ចប់ និ ងការនែាយក្ពះកាយពលជា

- 15 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីខាល ំងរ៏ នោយ ក្ពះអងគបា ននិ ម្នតនៅដល់ នក្ព ដដលស្ថិតនៅ

ជាយក្រុងរុ ស្ិនារា។
នៅទ្ី ននាះក្ពះអងគក្ទ្ង់ ទ្នក្ម្តក្ពះកាយនារណាត លសាលក្ពឹ រសធំៗ ពី រនដើ ម្នហើ យក្ពះអងគក្ទ្ង់ បនតកា រនក្បៀន

័ំងឡាយរបស្់ ក្ពះអងគ រហូ តដល់ ក្ពះអងគ
ក្បនៅដល់ សាវរធស្ុ គតនៅ។ នៅទ្ីបំទុត នក្កាយនពលដដលក្ពះអងគបានបំនពញំ ុ តននម្នុ ស្សនលារ
ររណីយរិចាជាក្គូអាចរយធំបទ

និងជាទ្ី

ក្ស្ឡាញ់ បំទុតននបុ គលគ ក្គប់រូប ក្ពះអងគរ៏បានយាងនៅកាន់
សាថនបរម្ស្ុ ែ គឺឋានស្ៃប់គ្នមនទ្ីបំទុត។
8.

នៅនក្កាម្ការដឹ រ នា ំរបស្់ ក្ពះអាននទំ ុ តរបស្់ក្ពះអងគ
ស្ំណប់បទ

័ដដលជាសាវ រពុ ទ្បធ រស្័ិ ទ្ធ ំងឡាយបានក្ពម្

នក្ពៀងគ្ននស្នក្ម្ចនធវើោបនរិចាស្ពក្ពះពុ ទ្ ធ នៅក្រុងរុ ស្ិនារា
ននាះនៅ។
ក្ពះបាទ្ អជាតស្តតុ និ ងអធិ រាជក្បា ំពី រអងគនទ្ៀត ដដលនសាយរាជយនៅនគរជាប់ គ្នន ននាះ បានស្ុ ំឲ្យដចររ ំដលរក្ពះំ ូ ង ក្ពះម្ហារសក្តពុ ទ្សារ វាងគ្នន និ ងគ្នន ។ ម្ុ ន ដ បធ រ រី រធាតុ
ិ- 16 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីននក្រុ ង រុ ស្ិនារា ក្ទ្ង់ក្បឆ្ ំងនឹងនស្ចរតីនស្នើននះ ដដលជានហតុម្ួ យបក្ម្ុងនឹងនា ំឲ្យមានចម្ាំងទទុះនឡើង។ ដតដល់ នក្កាយម្រលុ ះនោយឱវាទ្របស្់ម្ហាបណិឌ តមានរ់នោមះ នធណៈ ការធស្់ ដទ្ងគ្ននននាះរ៏រលាយនៅវញ
នហើយក្ពះសាររី រធាតុ
រ៏ិិក្តូវបានដចរគ្នន រវាងក្បា ំបីក្ពះរាជាណាចក្រននាះនៅ។ ក្ពះសារ រី រធាតុនិ ងងូ ដី ោ រ់ ធា តុ ក្តូ វ បានដចររ ំដលរនៅក្ពះ
ិម្ហារសក្តពីរនគរនទសងនទ្ៀត នដម្ើ បជាទ្ី ស្កាារៈបូ ជា។ នហតុ ននះីនហើយបានជា ស្តូបវមានជាទ្ធ មាាស្់ក្តូវ
ិីរ ំលឹរដល់ ក្ពះពុ ទ្ជាបានរសាងនឡើងជានក្ចន
ននក្ពះើ បតម្ាើ នដម្
ិី ល់ក្ពះសាររី រធាតុពុ ទ្អធ ងគ។IIឱវាទ្ចុ ងក្ព្ោយរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធ1.

នៅនពលដដលក្ពះអងគដួលនដររណាត លសាលក្ពឹរស នាក្រុងរុ ស្ិនារាននាះ ក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ក្ទ្ង់មានក្ពះពុ ទ្ដ
ធ កា
ី ជា

័
ចុ ងនក្កាយបងអស្់នៅកាន់ក្ពះសាវរថ្នៈ«ចូ រអនរជាក្បទ្ីបបំភ្ែលឺល ួ នឯង ចូ រអនរជួ យែលួនឯង ចូ រអនររុ ំ- 17 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីរស្់ នោយសារអនរដនទ្។ ចូ រឲ្យការនក្បៀនក្បនៅរបស្់ តថ្នគត
ជាក្បទ្ីបរបស្់អរន និងជាទ្ីពំនឹងរបស្់អរន ។ ចូ ររុ នំ យាលនៅ
តាម្ការនក្បៀនក្បនៅរបស្់អរន នទសងនទ្ៀត»។«ចូ រ ក្រនឡរនម្ើ លនៅរូ ប របស្់ អ នរ នតើ វាមានស្ភាពម្និបរស្ុ
ងណា! ដឹងចាស្់ នហើយថ្ន នស្ចរតីស្បាយរររាយ
ធិ ទ្យា
ីនិងនស្ចរតទ្ុី រក្ខ គ្ន ំក្គ្នននរូបកាយ ជាម្ូ លនហតុ ននការ

ចប់ឺននាះ នតើអនរអាចបណាត លឲ្យរូបកាយននាះ វាបំនពញបំណងវា

បាននោយនស្របានឬ
? ចូ រក្រនឡរនម្ើលនៅវញ្ហនិ ញ ណរបស្់អរ
ីនតើ វាផ្កល ស្់ បូ ត របុ នាម នដង? រនុ ងនពលដដលអន រ ដឹ ង ថ្ន ម្ននា-ំ ននាះ ចា ស្់ ជានឹ ងនា អំ ន រ នៅ កាន់ នស្ចរតី
ស្នញ្ា ត នា ធ ងនវទ្នា នតើអនរអាចបនណាត យែលួនឲ្យធាលរ់នៅរនុងនស្ចរតីភ្័នក្ត ចឡំគំនិត នហើយក្បកាន់យរអភ្ិមានះ និងអតតទ្តថភាពបានឬនទ្?

ចូ លក្រនឡរនម្ើលនៅវតថុធាតុ ក្គប់ធ ំងអស្់ នៅនលើនលារននះចុ ះ នតើអនរអាចស្មាគល់ ននតើ អន រ ស្ មាគ ល់ នើ ញ ថ្នើ ញវតថុណាដដលឋិតនងរដដ រ ឬ នទ្ ?
ំ ននាះវ តថុ ធ ងវា ក្គ្នន់ដតជាការំ ា ប់គ្ននននវតថធាតុ ឯនទ្ៀតៗ ដដលយូ រឬឆ្ប់ នឹងក្តូវ
ក្បម្ូ លទតុភា
ុដតដបរបារ់ គ្នន នហើ យដបរដែញរ គ្នន ជាពុ ំ ខា នននាះដដរឬនទ្ ?

- 18 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីបុ ដនតចូ ររុ ំមា នការភ្ិ តភ្័ យ នោយសារដតបានស្មាគល់ នើញថ្ន វតថុអវីៗរ៏ ជា ទ្ុ រ ខនវទ្នាននាះ ចូ រ នធវើ តាម្ការនក្បៀនក្បនៅ
របស្់តថ្នគតជានិចា
នៅនហើយរតី។

នធះបនក្កាយនពលតថ្នគតអស្់
ស្ង្ហខរ
ីនបើអនរក្បតិបតតតាម្ឱវាទ្តថ្នគត
ិអនរម្ុ ែជា័ចរទុ តអំពីទ្ុរខ នហើយអនរនឹងពិតជាសាវររបស្់
តថ្នគតជាពុ ំ

ខាន។
2.

ំ ឡា យ!
« មាន លភ្ិ រខុ ធ ងនស្ចរតី នក្បៀ ន ក្ប នៅតថ្នគតបានទតល់ ឲ្យអនរ ធ ំងបុ នាម ននហើ យ និ ងរុ ំ ឲ្យ បាត់ បង់ ឲ្យ នសាះ ។ំ ននាះចំ នពាះ កា រនក្បៀ ន ក្ប នៅធ ងដដ លចូ រ អនរ រុ នំ ភ្លច ឲ្យនសាះអន រ ក្តូ វ ដត ជ ញ្ាឹ ងគិ តជានិ ចានហើ យក្តូ វ ដតក្បតិ បតតិ តាម្ជានិ ចានិ រនត រ ៍។ នបើ អនរ នធវើ តាម្ការនក្បៀនក្បនៅរប ស្់ ត ថ្នគ តនិ ចា កាល»។អន រ នឹ ង បាន ក្ប រប នោ យស្ុ ភ្ ម្ងគ ល ជា

« សា រៈស្ំ ខា ន់ រុ ន ង កា រ នក្បៀ នក្ប នៅ រប ស្់ ត ថ្នគ ត គឺអនរក្តូវដតក្តួតក្តាបំពត់ចតតន ។ អនរក្តូវដតលះបង់ការិ របស្់អរ

នលាភ្លន់ នហើយនធវើែលួនអនរឲ្យក្តង់ នធវើចិតតអរន ឲ្យបរស្ុិ ទ្ ធ និងក្បកាន់ពារយស្ម្តីអនរឲ្យនសាមះក្តង់។

- 19 -នបអនើ រជញ្ាឹ ងគតជានិិ ចាក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីថ្ន ជវី តរបស្់
អរន វាមានស្ភាពម្នឋ
ិិតនងរ ននាះអនរម្ុ ែជានឹង
ិអាចនចៀស្ទុ តពីការនលាភ្លន់ និងការមានរំហឹង នហើយអនរ

នឹងអាចនចៀស្ទុ តពីទ្ុរក្ខ គប់យាងបាន។
«នបអនើ រស្នងាតនន វាមានចំណង់ នហើយើ ញថ្ន ចិតតរបស្់អរ

ធាលរ់នៅរនុងនស្ចរតីនលាភ្លន់ អនរក្តូវដតបំបាត់នចលនស្ចរតី
ំនលាភ្លន់ននាះ នហើយក្តួតក្តាទ្ប់ចណ
ង់ននាះ ចូ រអនរតា ំងែលួនអនរជាក្គូននចតតន »។ិ របស្់អរ

«គឺចិតតរបស្់ នយើងផ្កទល់ ននះនហើយ ដដលនធវើឲ្យនយើងបានជា

ក្ពះពុ ទ្ធម្ួ យ អងគ ឬរ៏ នធវើឲ្យនយើ ងនៅជាស្តវធា តុ ម្ួ យ ។ នបើនយើ ងយល់ ក្ចឡំរុ នងការែុ ស្ នយើ ងនឹ ងនៅជាបិ សាច ដតនបើ

នយើងភ្លឺសាវង នយើងនឹងបានជាក្ពះពុ ទ្។ធ នហតុ ននះ ចូ រអនរក្តួតំ យវាឃ្លលតចរអំពីមាគ្ន៌នងលងូ រ។ក្តាទ្ប់ចិតតរបស្់អរន រុ ឲ្
ន
3.

« នោ យ អ នុ នលា ម្ នៅ តា ម្ កា រ នក្បៀ ន ក្ប នៅរ ប ស្់

តថ្ន គត ចូ រ អន រ ក្តូ វ នចះនគ្ន រព គ្នន នៅ វ ញិ នៅម្រ ចូ រ អនរនចៀស្វាងការនោលះក្បដររគ្នន ។ ចូ រ អនរ រុ ំនធវើក្តាប់ ទ្ឹ រនក្បងដដលរុ ញ ក្ចនគ្នន នៅវ ញនៅម្រជាន
ិិ ចា ននាះ

- 20 -និ ងដតចូ រ

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីអនរនធវើក្តាប់តាម្ទ្ឹរ និងទ្ឹរនោះ ដដលអាចរលាយចូ លគ្ននបាន»។«ចូ រ អនរ ស្ិ រានរៀនធ ំងអស្់ គ្ននចូ រ អនរ បង្ហា ត់ ប នក្ងៀនំ អស្់ គ្នន ។ ចូ រគ្នន នៅវ ញនៅម្រចូ រអន រ នធវើ វតត ក្បតិ បតតិ ធ ងិំ ផ្កំ ល ញស្តិរបស្់អរ
អនររុ បន នហើយនធវើឲ្យខាតនពលនវលារបស្់ អរនរនុងភាពទ្ំននរ និងរនុងការនោលះធស្់ដទ្ងគ្នន។ ចូ រអនរទ្ទ្ួល

នក្តរអររររាយន
ីឹ ងផ្កាននការបានក្តាស្់ ដឹងនហើយនបះយរទលននទលូវក្តូវ»។ដដលរររនី ុ ងរដូ វំងបុ នាមន ដដលតថ្នគត បានទតល់
«នស្ចរតនក្បៀនក្បនៅធ
ីដល់ អរ
គឺជាគតិអារម្មណ៍ដដលតថ្នគតទ្ទ្ួ លបាន នោយនតថ្នគតបាននដើរតាម្ទលូវននាះនោយែលួនឯង។
ការនក្បៀនក្បនៅធ ំងននាះ

ក្គប់កាលៈនទ្ស្ៈធ ំងអស្់»។ចូ រអនរនធវើតាម្នហើ យចូ រ អនរ អនុ នលាម្នៅតាម្

«នបើ អន រ ម្ិ នរវល់ យរចិ តត ទ្ុ រ ោរ់ នឹ ងការនក្បៀនក្បនៅធ ំងននះ បានន័យថ្ន អនរម្ិនដដលបានជួ បនឹងតថ្នគត នោយពិត

គក្បារដជាអន
រនៅឆ្ៃយពីតថ្នគត នធះបនៅនពលននះ
អនរឺីរំពុងអងគុយជិតបនងាើយនឹងតថ្នគតរ៏នោយ។ ដតទទុយនៅវញិនបអនើ រទ្ទ្ួ លនឹងក្បតបតត
ិិតាម្ការនក្បៀនក្បនៅ របស្់តថ្នគត

- 21 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីនធះបីជាអនរនៅដល់ ចុងមាខងនទ្ៀតននពិភ្ពនលារ រ៏នោយ រ៏អនរហារ់ដូចជានៅជិតបនងាើយនឹងតថ្នគតដដរ»។

4. «មានលភ្ិរខុធ ំងឡាយ! អវសានជីវតរបស្់
តថ្នគតជិតម្រ
ិដល់ នហើយ ការដបរគ្ននរវាងនយើង រ៏កាន់ដតជិតម្រដល់ ដដរ។ដតចូ រ អនរ រុ ំមា នទ្ុ រខនសារនឡើ យ។ជី វ តគតិ ឺ ជាការផ្កលស្់ បូ រជានិចានិរនតរ ៍ នហើយគ្នមនអវីដដលអាចនចៀស្ទុ តពីការរលាយនៅវញ
ិននរូបកាយនទ្។ តថ្នគត នឹងបង្ហាញអនរធ ំងឡាយឲ្យន

ើញរនុងនរឿងននះ នៅនពលឥឡូវននះ នោយការម្រណៈផ្កទល់ របស្់

តថ្នគតននះឯង រូបកាយរបស្់តថ្នគតនឹងរលាយនៅ ដូ ចជារនទ្ះដដលក្ទ្ុឌនក្ធម្ដូ នចនះឯង»។«ចូ រ រុ ំនសាយនសារនោយឥតក្បនយាជន៍ ននាះ ចូ រអន រយល់ ឲ្យចាស្់ ថ្ន គ្នមនអវីដដលឋិតនងរនទ្ ដូ នចនះនហើយជីវតម្នុស្សិរ៏ វា ជាស្ភាពទ្នទ្ គ្នម នអវីនសាះយា ងននាះដដរ។ ចូ រ រុ ំរ រាចំ ណ ង់ ដដលគ្នម នទ្ំ ន ង នោយសារដត យល់ នដដលម្ិនឋិតនងរ វាអាចនៅជាឋិតនងរននាះ»។- 22 -

ើ ញថ្ន អវី ៗក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីំ ឡាយរនុ ងនលារននះ ររក្គប់
« បិ សាចននចំ ណ ង់ ធ ងម្នធោបាយជានិចាកាល នដើម្បនី ឹ ងបំភាន់ស្តិអនរ។ នបើស្ិនជា

មានពស្់ ដវររស្់ នៅរនុងបនទប់ រ បស្់ អនរ អនរ អាចនដរនោយស្ុ ែសានតបា ន លុ ះ ក្តាដតអនរ នដញពស្់ ដវរននាះឲ្យនចញពី

បនទប់អរន រួចនហើយ»។ំ ងននចំណង់នលារិយ នហើយបនណតញ
«អនរក្តូវដតផ្កតច់ចណ

វានចញដូ ច ជាអនរ បានបនណត ញពស្់ ដវរឲ្យនចញពី បនទប់

យាងននាះដដរ។ អនរក្តូវដតការពារស្តិរបស្់អរន ឲ្យម្ធយ ័ត»។
5.

«មានលភ្រខិ ុ ធ ំងឡាយ!

នហើ យទ្ីអវសានរបស្់តថ្នគតម្រដល់

ដតចូ លរុ ំនភ្លច ថ្ននស្ចរតីម្រណៈវាក្គ្នន់ ដតជាការ

រលាយននរូបកាយដតបុ នណាណះនទ្។ រូបកាយនរតនឡ
ើើងពីមាតា
បតាធំធាត់នឡើងនោយសារចំណីអាហារ ដតអវីដដលរូបកាយ
ិម្ិនអាចនចៀស្ទុ តស្ក្មាប់រូបកាយគឺឺ និងសាលប់»។ពុ ំដម្នជារូបកាយម្នុ ស្សនទ្

«ក្ពះពុ ទ្ពធ ិ តក្បារដននាះបុ ដនតគឺ ជាការបានក្តាស្់ ដឹ ងននាះឯង។ រូ ប កាយម្នុ ស្ស ក្តូ វដតរលាយបាត់ ប ង់ ជាធម្មតា

ដតក្ពហម ច រ ភាពននការក្តាស្់ីដងិ នងរជានិចាគ្នមនទ្ីបំទុត នៅរនុងការពិតននក្ពះធម្ម និងឹ ឋត- 23 -

ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នីរនុងការក្បតិ បតតិក្ពះធម្ម។ អនរ ដដលនតថ្នគត ម្ិនបាននើ ញដតរូ ប កាយរបស្់ើ ញតថ្នគតនោយពិតនទ្។ មានដតអនរដដល

ទ្ទ្ួលយរការនក្បៀនក្បនៅរបស្់តថ្នគតនទ្ ដដលបានន
តថ្នគតនោយពិតៗ»។«នក្កាយនពលដដលតថ្នគតអស្់ ស្ង្ហខរនៅ

ើញក្ពះធម្មនឹង

នៅជាក្គូរបស្់ អរនធវើយាងននះអនរន ។ ចូ រក្បតិបតតតាម្ក្ពះធម្ម
ិនឹងបាននៅជាសាស្និរមានរ់ដដលនជឿតាម្តថ្នគត»។«រនុងជីវតតថ្នគត៤៥ ឆ្ន ំននះ តថ្នគតគ្នមនបានលារ់
ិទ្ុរអវបនត
ីិ ចបនតួចរនុងការនក្បៀនក្បនៅរបស្់តថ្នគតនទ្។

គ្នមនអវដដលជាការនក្បៀនក្បនៅជាស្មាៃ ត់នទ្ រនុងន័យលារ់នលៀម្
ីរ៏ គ្នម នដដរ។ អវីៗធ ំងអស្់ ក្តូ វ បាននក្បៀនក្បនៅនៅនោយ

័នសាមះក្តង់ និងចាស្់លាស្់។ សាវរជាទ្ី ក្ស្ឡាញ់ របស្់ តថ្ន-គតធ ំងឡាយនអើយ! នពលននះជាអវសានននតថ្នគតនហើយ។

បនតិចនទ្ៀតននះ តថ្នគតនឹងនៅកាន់និពាវននហើយ នស្ចរតីធ ំងននះនហើយ ជាការនក្បៀនក្បនៅរបស្់តថ្នគត»។- 24 -

ចំរកូ ទ្ី ២ព្រះរុ ទ្អធ ននត នងិ ព្ប្ក្សីរប្ំផុត្
Iក្សចកតី អាសូរ នងិ រររប្ស់ព្រះរុ ទ្ធ1.

ក្ពះទ្័យក្ពះពុ ទ្ធ នពារនពញនៅនោយម្ហាអាស្ូ រ និងម្ហាររុ ណា។ ចិ តត ម្ ហា នម្តាត ដដលនពារ នពញនៅនោយ

នស្ចរតីក្ស្ឡាញ់ និងររុ ណា គឺជាការស្ម័ក្គចិតតជួយនោះទ្ុរខ

ស្តវនលារតាម្ក្គប់ម្នធោបាយ។ ចតតិ ម្ហាអាស្ូ រ គឺជាចតត
ិដដលរុ ញ ក្ចនឲ្យ
មានទ្ុរ។
ខឺ ជាម្ួ យអន រ ជ ំងឺ ឲ្យនរើ តទ្ុ រខ ជា ម្ួ យអន រ«ទ្ុររខ បស្់អរន ជាទ្ុររខ បស្់តថ្នគត ស្ុ ភ្ម្ងគលរបស្់ អរនជាស្ុ ភ្ម្ងគលរបស្់តថ្នគត» ននះជាវាចររបស្់ក្ពះពុ ទ្។ធ យាងណាម្ិញ ដូ ចជាមាតាដដលដតងដតនស្នហាបុ ក្តជានិចា។ ក្ពះពុ ទ្ ធអងគពុំដដលនភ្លចម្ននាគតិននះនទ្ស្ូ ម្បដតម្ួ
យដភ្លតរ៏គ្នមនដដរ
ីពីនក្ពាះជាធម្មជាតិរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលមានក្ពះទ្័យនពារនពញ

នៅនោយការអាណិតអាស្ូ រ។- 25 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ចតតិ អាណិតអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នយាលនៅតាម្នស្ចរតី

ក្តូវការរបស្់ម្នុ ស្សនលារ។ ជនំ នឿរបស្់បុគល
គឺជាក្បតិរម្មគននចតតិ អាណិតអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ នាះឯង។ ជនំ នឿននះនហើយ

ដដលនា ំឲ្យបុគលគ ននាះនៅកាន់ការក្តាស្់ដឹង ក្បារដដូ ចជាមាតា

ដដលបំនពញររណីយរិចាជាមាតយ

នោយនស្ចរតីនស្នហាបុ ក្តរបស្់ ែួ ន។យា ងណាម្ិ ញ បុ ក្តននាះ នោយមានក្បតិ រម្មលចំនពាះនស្ចរតីក្ស្ឡាញ់ នសាមះននមាតាននាះ

រ៏អស្់មានការ

ក្ពួយបារម្ៃ នហើយរ៏មានអារម្មណ៍ស្ុ ែក្ស្ួ លនៅ។ដតស្តវនលារម្នយល់ចតតិិ របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយនៅដតរងំ ិ តនឹងចំណង់ ដដលនរត
ទ្ុរនខ វទ្នាម្ននចះចប់
នោយការភាន់គន
ិើនឡើងពីនស្ចរតីលៃង់នលលរបស្់ ែួ ន។លស្តវនលារមានទ្ុរនខ ោយដដលក្បម្ូ លទតុនំ ឡើងនោយសារដតតណា
អំនពើផ្កទល់ របស្់ែួ នលានលារិ យ នហើ យវនងវង រនុងគំន រគំនិ តភាន់ ក្ចឡំ នោយមាន

ស្ំពាយម្ហាធៃន់ម្ួយនពញនៅនោយអំនពើអាក្ររ់ សាពយជាប់
នឹងែលួនទង។
2.

ំ ិតសាមនថ្ន នស្ចរតីអាណិតអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធចូ ររុ គ- 26 -

គឺក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ស្ក្មាប់ ដតជី វ តបចាិុ បបននដតបុ នណាណះននាះ។ នស្ចរតីអាណិ តអាស្ូ រ ដដលម្ិ នមានរំណ ត់ នពលនវលារបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធអ ននតននាះ បានបនញ្ា ញស្រម្មភាពតា ំងដតពីកាលដដលស្តវនលារ
ធាលរ់រុ ងការវនងវ
ងគំនិត នោយនហតុ ដតលៃង់នលលននាះនម្លះ។
នក្ពះពុ ទ្ធអននតបង្ហាញឲ្យនើ ញ ដស្តងនឡើងជានិចាចនំ ពាះម្ុ ែស្តវនលារ រនុងភាពជាវរម្ិតត នហើយនា ំយរម្រទលត ់ ឲ្យនូ វរនបៀបនោះទ្ុរភ្ខ ័យដដលក្បរបនោយគតិបណិឌ តជាទ្ីបំទុត។
ក្ពះពុ ទ្ធស្រយម្ុ នីក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្បស្ូ តរនុងក្តរូ លស្រយ

ំក្ពះអងគចរនចលផ្កស្ុ រភាពននក្ពះរាជដណារ់ នហើយនៅ

រស្់នៅរនុងភាពជាតាបស្ឥស្ី។ នោយសារការស្មឹងសាមធិ៍ភាវនា
រនុងភាពស្ៃប់សាៃត់ ក្ពះអងគរ៏បានក្តាស្់ជាក្ពះពុ ទ្។ធ ក្ពះអងគ

បានស្ដម្តងធម្៌ទ្ូនាមនម្ហាជន ដដលយរចិតតទ្ុរោរ់សាតប់ក្តាប់
ក្តងតាម្ក្ពះអងគ នហើយរនុងទ្ីបំទុត ក្ពះអងគបានបង្ហាញឲ្យ

នើ ញចាស្់ នោយការម្រណៈរបស្់ក្ពះអងគពីនលារននះនៅ។

ភាររិចារបស្់ក្ពះពុ ទ្គ្នធ ម នទ្ីបំទុត ដូ ចជានស្ចរតីលៃង់នលល

របស្់ ស្តវនលារគ្នមនទ្ីអវសានដូ នចនះដដរ។ ជនក្ៅនននស្ចរតី

លៃង់នលលរបស្់ស្តវនលារវានក្ៅគ្នមនទ្ីបំទុតយាងណា នស្ចរតី

- 27 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

អាណិតអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្រធ ៏គ្នមនក្ពំដដនយាងននាះដដរ។

ការដដលក្ពះពុ ទ្កាធ ត់ក្ពះទ្័យលះបង់ជីវតនលារ
ិិយននះក្ពះអងគបាននធវើនស្ចរតីស្ចាធំៗ បួ នៈ នក្សាចក្ស្ង់ស្តវនលារធ ំងអស្់

លះបង់ក្គប់ការក្បាថ្ននរនុងនលារិយធ ំងអស្់

ក្គប់ស្ិកាខបទ្ធ ំងអស្់

និងស្នក្ម្ចបាននូ វការក្តាស្់ដឹងឥត

នខាាះរដនលងណាម្ួ យនឡើយ។ននះ បនញ្ា ញឲ្យន

នរៀននស្ចរតីស្ចារបស្់ក្ពះអងគធ ំងើ ញជារ់នឡើង តាម្នស្ចរតីនស្នហានិងក្បណីំ ុ តរនុងស្ភាវៈរបស្់ ក្ពះពុ ទ្។អាស្ូ រ ដដលជាលរខណៈស្ំខាន់បទធ3.

ំ ូ ងបងអស្់ម្ុ នដប

ក្ពះពុ ទ្ហាធ ត់នរៀនឲ្យមានចតតអ នំ ពាះិ លចក្គប់ស្តវនលារដដលមានជីវតរស្់នៅ នហើយនចៀស្វាងបាបរម្ម
ិនោយការស្មាល ប់ ស្ តវរ ស្់ ធ ំងឡាយ។
ក្បាថ្ននឲ្យស្តវធ ំងអស្់
ដវងឆ្ៃយ។

ជាបនាទ ប់ក្ពះអងគ

បានក្បរបដតស្ុ ភ្ម្ងគលរនុងជីវតដ៏
ិក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់ បានហាត់ នរៀននចៀស្វាងការលួ ចបលន់ នគនហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់មានក្បាថ្ននឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយ
នឹងមានក្គប់វតថុធ ំងអស្់ដដលែលួនក្តូវការ។

- 28 -

អាចក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់បានហាត់នរៀននចៀស្វាងអំនពើអនាចរទិត

របត់ គឺការនធវើឲ្យែូចគុ ណស្ម្បតតិ។ អាក្ស្័យនោយបុ ណយបារម្ី
ក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្បស្ិទ្ធពរឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយអាចយល់

ននះនូ វនស្ចរតីស្ុ ែដដលនរតព
ើី ចិតតបរស្ុិ ទ្ ធ

នហើយដលងមានទ្ុរ-ខភ្័យដដលនរើតពីចំណង់ចង់បានម្ិននចះស្ាប់ស្លា ់។ក្ពះពុ ទ្ធ នោយមានក្បាថ្ននឲ្យបានស្នក្ម្ចឧតតម្គតរបស្់
ិក្ពះអងគ ក្ពះអងគបានហាត់នរៀននវៀរចរឲ្យទុ តពីអំនពើក្បវញ្ា ន៍នបារបនញ្ហឆ តធ ំងឡាយ។

អាក្ស្័ យនោយបុ ណយបារម្ីននះ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្បស្ិទ្ធពរឲ្យស្តវធ ំងឡាយអាចយល់ នូវការស្ៃប់ននវ ញ្ហិ ញ ណ ដដលនរើ តនឡើ ងអំពី នស្ចរតីនសាមះក្តង់ ននចិ តត និ ងវាច។ក្ពះពុ ទ្ធ បាន ហា ត់ នរៀ ននចៀ ស្ វាង កា រនិ យា យ ពារយនបារបនញ្ហឆ ត អាក្ស្័ យនោយបុ ណយបារម្ីននះ ក្ពះអងគក្ទ្ង់

ក្បស្ិទ្ធពរ ឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយ អាចយល់ នូវនស្ចរតីស្បាយ

រររាយដដលបានម្រអំពីការនចះក្ស្ឡាញ់ រួបរួម្គ្នន នហើយនា ំីគ្ននក្បតិបតិនត ធវើតាម្ការនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះអងគ។

ក្ពះអងគក្ទ្ង់បានហាត់នរៀននចៀស្វាង ការក្បមាងរ ំនលាភ្

- 29 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

នលើអនរដនទ្ នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្បស្ិទ្ធពរ ឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយអាចក្បរបនូ វស្តិស្ៃប់ ដដលនរើតនឡើងពីការនចះរស្់ នៅនោយស្ុ ែស្នតិភាពជាម្ួ យនឹងអនរដនទ្។

ក្ពះអងគ ក្ទ្ង់ បានហាត់ នរៀននចៀស្វាងការនិ យាយគ្នម នែលឹម្សារ នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្បស្ិទ្ធពរ ឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយ

អាចសាគ ល់ នូ វ ស្ុ ភ្ម្ងគល
នម្តាតធម្៌។
ក្ពះពុ ទ្ធដដលនរើ តនឡើ ងអំពី ការនចះមាន

រនុងបំណងឲ្យបានស្នក្ម្ចឧតតម្គតិរបស្់ ក្ពះអងគ គការបានក្តាស្់
ដងឹ ក្ទ្ង់បានហាត់នរៀននវៀរចរឲ្យទុ តពីឺនស្ចរតីនលាភ្លន់។ អាក្ស្័ យនោយបុ ណយបារម្ីននះ ក្ពះអងគ

ក្ទ្ង់ ក្បស្ិ ទ្ធព រឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយ

អាចយល់ នូ វ ស្ុ ែស្នតិភាព ដដលនរើ តនឡើ ងបាននោយសារការនចះនវៀរចរនូ វនស្ចរតីនលាភ្លន់ធ ំងឡាយ។

ក្ពះអងគក្ទ្ង់បានហាត់នរៀននចៀស្វាងរំហឹង

អងគក្ទ្ង់ក្បស្ិទ្ធពរឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយ
នៅវញនៅម្រ។
ិនហើយក្ពះ

នចះក្ស្ឡាញ់ គ្ននក្ពះអងគក្ទ្ង់បានហាត់នរៀននចៀស្ឲ្យទុ តពីនស្ចរតីលៃង់នលល

- 30 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុតគអវិ ា នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្បស្ិទ្ធពរឲ្យស្តវនលារធ ំងឡាយឺ ជាអាចយល់ នូវនហតុ ធម្៌ គឺធម្៌ស្ីអំត ពីការធរ់ទ្ងរវាងនហតុ និងំ យស្តវនលារនធវស្ក្បដហស្នឹងធម្៌ននះឲ្យនសាះ។ទល នហើយរុ ឲ្ដូ នចនះនហើយ នស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ក្ពះពុ ទ្ក្ធ គបដណតប់នលើ

ស្តវនលារទ្ូ នៅរបស្់ ក្ពះអងគនហើ យនស្ចរតីនក្បាស្ក្បណី ជានិ ចានិ រនតរ ៍គឺស្ក្មាប់ស្ុភ្ម្ងគលននស្តវនលារធ ំងននាះ។

ក្ពះអងគក្ស្ឡាញ់ ស្តវនលារ ដូ ចជាមាតាបិតាក្ស្ឡាញ់ បុ ក្ត។ក្ពះអងគ ក្ទ្ង់ ក្បស្ិ ទ្ធព រឲ្យស្តវ នលារធ ំងននាះ

បានក្បរបនោ យស្ុ ភ្ម្ ងគ ល ែព ស្់ បំ ទុ ត នពា លគឺៈ ឲ្យ បានឆល ង ទុ តពីម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្វដតស្ងារ វលនរតវល ប់ននះ។
ិ
ិ
ើ លសា

II
ោរសក្គ្រះរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធ នងិរក្ប្ៀប្ក្ព្ោចព្សង់រប្ស់ព្រះអងរ
1.

នដើម្បឲ្យពុទ្វាធ ច ដដលនចញពីនក្តើយដ៏ដស្នឆ្ៃយននពនលឺ
ីក្តាស្់ដង
ឹអាចនៅដល់ ស្តវនលារដដលរំពុងក្បយុ ទ្ពធ ុ ះពារ

ម្ិននចះចប់រុ ងនលារ
នពារនពញនៅនោយការភាន់ក្ចឡំននាះ
ន- 31 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ជាការពិបារពន់នពរណាស្់ ។ ដូ នចនះនហើយបានជា ក្ពះពុ ទ្ ធក្ទ្ង់ វ លក្តឡប់ម្ ររនុងនលារននះវ ញិិនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះអងគ។

ក្ពះអងគក្ទ្ង់មានពុ ទ្ដធ ីកាថ្នៈនហើ យអនុ វ តតរ នបៀប«នៅនពលននះ

តថ្នគត

នឹងនិធននរឿងឧបមាម្ួ យឲ្យអនរធ ំងឡាយសាតប់»។«នាកាលះ។ នៅនពលនភ្លង
ននាះ មានម្ហានស្ដឋមាី ន រ់ ក្តូវនភ្លងនឆះទទ
ើើនឆះទទះននាះ ម្ហានស្ដឋីពុំបាននៅទទះនទ្។ នៅនពលគ្នត់ក្តឡប់
ម្រវញគ្នត់ន
ិរបស្់ វាើញរូ ននៅគ្នត់ រំពុងជរ់ចិតតនឹងដលបងដលង

វាពុ ំបានចប់ភ្រន
ពុងនឆះក្ទ្នលាម្ននាះនទ្ឹល ឹ ងនភ្លងរំ
ើនហើយនៅដតនលងរនុងទទះននាះ ពុ ំគតរត់
នចញនឡើយ។ ឪពុ ររ៏ិដក្ស្រថ្នៈ «រូ ននៅធ ំងឡាយ ក្បញាប់រត់នចញពីទទះឲ្យឆ្ប់

នឡើង ! »។ ដតនរមងធ ំងននាះ ពុ ំបានយរចតតា របស្់ិ សាតប់បញ្ហ

គ្នត់នទ្។

នោយនហតុ ននាះ ឪពុ រដដលភ្័យខាល ំង រ៏ដក្ស្រនឡើងម្តង

នទ្ៀតៈ «រូ នធ ំងឡាយ អញមានក្បោប់នលងលអណាស្់ នៅឯននះដន ចូ រនា ំគ្នននចញពីទទះម្រយរភាលម្នៅ ! »។ នលើរននះ

នរមងធ ំងននាះ រ៏ចប់ភ្ឹរន
លឹ ងស្ំនឡងដក្ស្រនៅរបស្់ឪពុ រវា- 32 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

នហើយរ៏នា ំគ្ននរត់នចញពីទទះដដលនភ្លើងរំពុងនឆះក្ទ្នលាម្ននាះ

អស្់ នៅ»។នលារននះ គទទពុងនឆះក្ទ្នលាម្ស្ននាធឺ ះដដលក្តូវនភ្លងរំ
ើស្នៅធននាះឯង។ ដតស្តវនលារ ដដលម្នដ
ភ្រឹងែលួនម្នចប់ិិឹលនឹ ងអគគីភ្័ យ រនុងទទះ ននាះរំពុ ងដតរស្់ នៅរនុងនក្គ្នះថ្នន រ់ ធ ំនោយនឹងក្តូវនភ្លងនឆះនរាលដល់
រម្រណៈ។
នោយនហតុ ននះើីតក្ពះពុ ទ្ធ នោយក្ពះអងគក្ទ្ង់មាននស្ចរតីអាស្ូ រ រ៏នឹរគតររ
ិម្នធោបាយនដើម្បស្នស្តង្ហគ ះស្តវនលារធ ំងននាះ។
ី
2.

ក្ពះពុ ទ្មាធ នពុ ទ្ដធ ីកាថ្នៈ

នធៀបម្ួ យនទ្ៀត

«តថ្នគតនឹងនិធននរឿងនក្បៀប

ឲ្យអនរធ ំងឡាយសាតប់។បុ ក្តដតម្ួ យរបស្់ ម្ហានស្ដឋីមានរ់

មាននងៃម្ួយននាះ

បានរត់នចញពីនគហោឋន

របស្់ ែួ នល នហើយធាលរ់ែួ ននៅរន
លុ ងរតីទ្ុរនខ វទ្នានក្រដលង។ឪពុ របាននចញពីទទះនៅតាម្រររូ នដតក្តូវវនងវងទលូវគ្នន

បាត់ោនអស្់នៅ។ ឪពុ របានែិតែំយាងអស្់ ស្ម្តថភាព នដម្ើ បីរររូ នឲ្យនើ ញ ដតគ្នមនបានលទ្ធទលនសាះ។រនខ វទ្នា
នៅនពលននាះ បុ ក្តម្ហានស្ដឋីដដលធាលរ់ែួ នរងទ្ុ
ល- 33 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ននាះ បាន នដើ រ វ នងវ ង វ លិ វ ល់ នៅជិ ត រដនល ង ដដ ល ឪ ពុ ររ ស្់នៅ។ឪពុ ររ៏សាគល់ ជារ់ជារូ នរបស្់ែួ នភាលល ម្នហើយបង្ហគប់ែុ ំញំនរងបនក្ម្ឲ្យនៅនាម អនាថ្នននាះម្រ។ នរមងអនាថ្នននាះនោយ
ើរ ំនភ្ើ បនឹ ងភាពរុ ង នរឿងននម្ហាក្គឹះសាថ នបនក្ម្ើ ននាះនម្ើ លង្ហយ

នទ្។និ ងនោយខាល ចែញុំពុ ំ ច ង់ នៅតាម្ែញុំប នក្ម្ើ អស្់ ធ ំងននាះឪពុ របាននក្បើ ែញុំប នក្ម្ើ ឲ្យនៅម្តង នទ្ៀត

នោយបង្ហគ ប់ ថ្នឲ្យៗ ក្បារ់កាស្ែលះដល់ រូនននាះ នបើវាចង់នធវជាអន
របនក្ម្រនើើ ុងទទះមានរ់របស្់ម្ហានស្ដឋីដដរ។ នលើរននះ រូ នននាះរ៏ក្ពម្នៅ

ជាម្ួ យ នឹ ងែញុំប នក្ម្ើ ធ ំងននាះ

នស្ដឋីននាះនៅ។នហើ យនៅបនក្ម្ើ រនុងទទះ ម្ហា-ឪពុ របានតនម្លើងឋាននតរស្័រិជាលំ
ោប់លនំ ោយតរហូ តំ រតនវតថុធ ំងអស្់ ឲ្យក្គប់ដល់ ក្បគល់ ក្ទ្ពយស្ម្បតតិ និ ងឃ្លល ងក្គងនម្លដងររា
ដតនរមងននាះនៅដតម្ិនសាគល់ ថ្ន ជាឪពុ រើបនងាើតរបស្់ ែួ ននទ្។
លឪពុ រស្បាយចិតតណាស្់ នោយបានន

- 34 -

ើញការនសាមះក្តង់

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

របស្់រូន នហើយនៅនពលអវសានននជវី តជិ ិតម្រដល់ នហើយននាះ

គ្នត់រ៏ក្បជុ ក្ំ គប់ស្មាជិរក្គួសារ និងម្ិតតភ្រតិធ ំងអស្់ នហើយមានំ នំ ដរើ ររវាចថ្នៈ «ននះនហើយជារូ នដតម្ួ យគត់របស្់ ែុ ំញ ដដលែញុែ

អស្់ជានក្ចនឆ្ន ំម្រនហើយ។ អំណឹះតនៅ ក្ទ្ពយស្ម្បតតិ និងឃ្លល ំងើំញ ំងអស្់ នឹងបានជារម្មស្ិទ្ធិរបស្់រូនននះ។»រំណប់របស្់ែុ ធរូ នរ៏ភាញរ់នឹងការក្បកាស្នរឿងស្មាៃត់ននះ

នហើយក្ស្ដីំ នក្គ្នន់
ថ្នៈ «ែញុម្
ដតបានជួ បនឹងឪពុ រវញបុ នណាណះនទ្ ដតរហូ តិិបានទ្ទ្ួលក្ទ្ពយស្ម្បតតិ
នទ្ៀតរនុងនពលននះ»។និងឃ្លល ំងរំណប់ធ ំងអស្់ របស្់គ្នត់

រនុងនរឿងនក្បៀបនធៀបននះ

ម្ហានស្ដឋីជាតំណាងក្ពះពុ ទ្ ធនហើយបុ ក្តអនាថ្នជាតំណាងស្តវនលារធ ំងអស្់។

នស្ចរតី

អាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្គបដណតប់ទ្ូនៅនលើស្តវនលារធ ំងអស្់ ដូចជានស្ចរតីនស្នហារបស្់ ឪពុ រ ចំនពាះរូ នដតម្ួ យរបស្់ ែួ នអញ្ា
លឹងដដរ។ រនុងនស្ចរតីនស្នហាននះ ក្ពះពុ ទ្បាម្នធោធ ននឹរគតររក្គប់
ិបាយធ ំងអស្់ ដដលក្បរបនោយគតបណព ់ែពស្់ នដម្ើ បីិិឌ តដ៏ែងនា ំទូ វម្នុ
ស្សនលារ នក្បៀនក្បនៅម្នុ ស្សនលារ និងនធវើឲ្យម្នុ ស្សលនលារបានចក្ម្ុងចនក្ម្ើន នោយស្ម្បតតគត
ិិធម្៌។

- 35 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

3.

«នភ្លៀងធាលរ់ម្រនក្បាះក្ពំរុរជាខ តធម គ្នន យាងិ ំងឡាយនស្ើៗណា នស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្រធ ៏ក្គបដណតប់នលើ ស្តវនលារធ ំងឡាយយាងនស្មើៗភាពគ្ននដូ ចននាះដដរ។ ដតរ៏ដូចជា រុរ-ខជាតនទសងៗគ្នន ដដលទ្ទ្ួ លអតថក្បនយាជន៍នទសងៗ ែុស្គ្ននអំពីិំ ឡាយនភ្លៀ ងម្ួ យនម្ដដដលននាះយា ងណា ស្តវ នលារធ ងដដលមានភាពែុស្ៗគ្នន និងដដលនៅរនុងនទ្ស្កាលនទសងៗគ្នន

ននាះ រ៏ក្តូវបានទ្ទ្ួលពុ ទ្ពធ រតាម្នោយរនបៀបនទសងៗ ែុស្គ្នន
យាងននាះដដរ»។
4.

មាតាបិតាក្ស្ឡាញ់ រូ នធ ំងអស្់របស្់ ែួ ននស្ម
លើៗគ្នន ដតនស្ចរតី

នស្នហាននាះនចញឲ្យន

នើ ញនឡើងក្ពម្ជាម្ួ យភាពថ្ននរ់ងម្ំ ឺ។ជាពិនស្ស្ចំនពាះរូ នណាដដលមានជង

នស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ រ៏ មា នភាពនស្មើគ្នន ចំនពាះ

ស្តវនលារធ ំងអស្់ ដូ ច ននាះដដរនហើ យបនញ្ា ញឲ្យន

ើញនឡើង ក្ពម្ជាម្ួ យនឹងការថ្ននរ់ងម្
ជាពិនស្ស្ចំនពាះម្នុ ស្សនណាដដលរងទ្ុរនខ វទ្នាជាទ្ម្ៃន់នោយសារនស្ចរតីលៃង់នលល។

ក្ពះអាទ្ិតយរះនឡើងពីទ្ិស្ខាងនរើត នហើយរំចត់អនធភាព

- 36 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ននពិ ភ្ពនលារ នោយម្ិ នបានគិ តទ្ុ រ ជាម្ុ ន ឬរ៏ មា នអនុ -នក្គ្នះនិយម្នៅនលើតំបន់ណាម្ួ យជាពិនស្ស្ននាះនទ្។ យាងណាម្ិញ នស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ នៅព័ទ្ជនលារធ ុ វំ ញស្តវ
ិធ ំងអស្់ ជួ យជក្ម្ុញនិងបំភ្ឺស្តវ
នលារធ ំងននាះឲ្យក្បកាន់យរ
លអវីដដលក្តូវ នហើយនវៀរចរអវីដដលែុស្ រ៏យាងននាះដដរ។ ក្ពះអងគក្ទ្ង់រមាាត់អនធភាពនននស្ចរតលៃី ង់នលល
នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង។

នហើយដឹរនា ំស្តវ

ក្ពះពុ ទ្ធជាបិតាមានរ់រុ ងនស្ចរត
នីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះអងគ

ជាមាតាមាន រ់ រុ នងចិ តតល ក្អ បនពនពារនពញនៅនោយ

និងនស្ចរតី

អាណិតក្ស្ឡាញ់ របស្់ ក្ពះអងគ។ ស្តវនលារ នោយលុ ះរនុង

ការលៃង់ នលលនិ ងរនុងការធរ់ ចិ តតនឹ ងចំណ ង់ នលារិ យននាះ

ដតងដតក្បក្ពឹតតអនំ ពើនទសងៗ យាងងប់ងល់ ហួស្នហតុ ។ ដូ នចនះក្ពះពុ ទ្ធរ៏រតដតមាននស្ចរត
ឹីអាស្ូ រចំនពាះស្តវនលារ

កាន់ដតំ ួ យនទ្ នបើគ្នមននស្ចរតីខាល ំងនឡើងដដរ។ ម្នុ ស្សនលារគ្នមនអវីជាជន

អាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធ ម្នុ ស្សនលាររនុងឋានៈជារូ ននៅរបស្់

ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្តូវដតទ្ទ្ួ លយររនបៀបនក្សាចក្ស្ង់របស្់ ក្ពះពុ ទ្អធ ងគ។- 37 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

IIIព្រះរុ ទ្អធ មត្ៈ
1.

ម្នុ ស្សសាម្ញ្ញធ ំងឡាយនជឿថ្ន ក្ពះពុ ទ្ក្ធ ទ្ង់មានរំនណើត

ជារសក្ត នហើយបានស្នក្ម្ចស្នមាពធិញ្ហញណរនុងនពលដដលក្ពះ

ំអងគចរនចលក្ពះរាជដណារ់ នហើយក្បកាន់យរជីវភាពជា

ទ្ុរម្ុ នតា ំងពីអតតកាល
ស្មូម្មានរ់។ ដតតាម្ពិត គជាការនរៀបចំ
ឺីដ៏យូរលង់ណាស្់ ម្រនហើយ នក្ពាះថ្ន ក្ពះពុ ទ្បាធ នឋិតនៅជា

និចារុ ងពន ិ ភ្ពនលារម្ួ យដដលគ្នមនទ្ីចប់នទតើម្និងគ្នមនទ្ីបញ្ា ប់។រនុងស្ភាពជាក្ពះពុ ទ្អធ ម្តៈ

ម្នុ ស្សក្គប់ ក្បនភ្ទ្ធ ំងអស្់ំ ីក្ពះអងគក្ទ្ង់បានយល់ អពនហើ យក្ពះអងគ បា នអនុ វ តតវធិ ីនក្សាចក្ស្ង់ក្គប់ដបបយាងធ ំងអស្់ ។នៅរនុ ងក្ពះធម្៌ ដដលឋិ ត នងររហូ តននាះ

គ្នម ននស្ចរតី

បនញ្ហឆ តបនលំ នទ្ នក្ពាះក្ពះពុ ទ្ធយ ល់ ចាស្់ នូ វភាពពិ តននវតថុធ ំងអស្់រុ ងនលារននះ
ននហើយក្ពះអងគពនយល់ ក្បាប់នៅក្គប់

ស្តវនលារតាម្ដតស្ភាពននាះឯង។
តាម្ការពិ តការររឲ្យយល់ នូ វនលារននះរនុ ងភាព

ពិតរបស្់វា ជាការពិបារណាស្់ នក្ពាះថ្ន ងវីនបើនលារននះ

- 38 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

នម្លនៅនើនើ ញដូ ចជាពិត

ដតវាពុ ំពិតនសាះ

ងវនី បនម្ើ ើលនៅើ ញ ដូ ចជា នពា រ នព ញ នៅនោ យ ម្នទិ ល ដត វាម្ិ ន ដូ នចនះ

នសាះ។

បុ គល
គ លៃង់នលល

បាននទ្។

ម្ិនអាចយល់ ការពិតនននលារននះ

មានដតក្ពះពុ ទ្នធ ទ្ ដដលយល់ យាងជារ់ចាស្់នូវនលារ
ននះរនុងស្ភាពពិតរបស្់ វា នហើយក្ពះអងគម្នដដលដងល
ងអះអាង
ិថ្ន នលារននះពិតឬជាភ្ពបំភាន់ដភ្នរ នលារននះលអឬអាក្ររ់
ននាះម្តងណានទ្។ ក្ពះអងគក្ទ្ង់ចងអុលបង្ហាញអំពីនលារនយង
ើននះរនុងស្ភាពរបស្់ វាដតបុ នណាណះ។អវី ដដ ល ក្ពះ ពុ ទ្ធ ក្ទ្ ង់ នក្បៀ ន ក្ប នៅ ននាះ គឺ យា ង ននះ ៖ស្តវនលារធ ំងឡាយក្តូវដតបណុ ត ះឫស្គុ ណធម្៌តាម្ស្ភាពនិ ងតាម្ជ ំននឿរបស្់ ែួ ន។ការនពើ របស្់ ែួ នរបស្់ ែួ នតាម្អំ
លលលនក្បៀនក្បនៅននះ វនស្ស្វ
សាលបំទុត គួ រដតនលារននះទ្ទ្ួល
ិិយរនោយឥតក្បដររ។

2.

ក្ពះ ពុ ទ្ធ នក្បៀ ន ក្ប នៅ ម្ិ ន ក្តឹ ម្ ដត តា ម្ វា ច ស្ំ ដី ដតបុ នណាណះនទ្ ក្ពះអងគដងម្ធ ំងបាននក្បៀនក្បនៅតាម្ជីវតផ្កិ ទ ល់

- 39 -

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ក្ពះអងគគ្នមនទ្ីអវសាន
របស្់ក្ពះអងគនទ្ៀតទង។ ងវនី បជិើ វី តរបស្់
យាងននះរ៏នោយ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់បាននក្បើក្គប់ម្នធោបាយការ

នរតស្តិអារម្មណ៍ស្តវនលារដដលើ បោស្់ើ និងការសាលប់ នដម្ីំ រ់នឹងជីវភាពនលាភ្លន់នននលារននះ។
ជាប់ជពា

មានក្គូនពទ្យមានរ់ នពលដដលគ្នត់ម្ិននៅទទះ បុ ក្តធ ំងអស្់ របស្់ គ្នត់ បាននា ំគ្ននទឹរថ្នន ំពុលនោយនចដន់។ នៅនពល

ក្តឡប់ម្រដល់ ទះទ វញិ ក្គូនពទ្យននាះនទស ំថ្នន ំឲ្យទរឹ បនាប។ើ ញរូ នគ្នត់រូ នែលះដដលម្នពុ
លខាល ំងិពុឺ ល រ៏

រ៏ទ្ទ្ួ លថ្នន ំននាះទឹរនហើយបានជានៅ។ ដតរូ នែលះនទ្ៀត នោយពុ លខាល ំងនពរ ម្នក្ពម្ទ
ឹរថ្នន ំននាះនទ្។
ិនលារក្គូនពទ្យ

នោយមាននស្ចរតីនស្នហាចំនពាះបុ ក្តរ៏

ស្នក្ម្ចចិ តត នក្បើ ឧបាយរលដ៏ ហួ ស្នហតុ ម្ួ យំ ឺពុលននាះ។
របស្់ នលារបានជាអំពីជងនដើ ម្ប ឲ្យរូ
នីនលារឧធននៅរូ នធ ំងអស្់ ថ្នៈ «អញក្តូវនធវដើ នំ ណើរនៅឆ្ៃយ។ អញចស្់ នហើយម្ិនដឹងជាសាលប់រុ ងនងៃណានទ្»។នអស្់ គ្នន

នបើអញនៅជាម្ួ យឯងធ ំងអញអាចនឹងដងធ ំឯងធ ំងអស្់គ្ននបាន

សាលប់នៅ ឯងធ ំងអស្់គ្ននម្ុ ែជានឹង

- 40 -

ដតនបើអញ

ធៃឺ ន់ជាងននះនៅនទ្ៀត។

ក្ពះពុ ទ្អធ ននត និងក្បនស្ើរបំទុត

ំងឡាយបានដង
នបឯងធឹ ថ្នអញសាលប់នហើយ
ើំ នាបននះ
រាល់ គ្នន ទឹ រ ថ្នន បំ យឯងអញស្ុ ឲ្នហើ យឲ្យជានរាគពុ លននះនោយ

ស្័រិស្ត ិទ្ធិ»។ និយាយចប់នហើយ នលារក្គូនពទ្យរ៏នចញដនំ ណើរដ៏ឆ្ៃយននាះបាត់នៅ។ នៅបាត់បានយូ របនតិចនងៃម្ួយ នលារក្គូនពទ្យនក្បើអនរនា ំសារមានរ់

ឲ្យម្រក្បាប់រូនធ ំងឡាយរបស្់

គ្នត់ថ្ន គ្នត់សាលប់នហើយ។ំ ឹ ងម្រណភាពរូ នធ ំងននះនសារស្នក្ងងជាខាល ំងនឹងដណឪពុ រ នហើយនិងដឹងែលួនថ្ន ពីនងៃននះនៅ នឹងដលងបានទ្ទ្ួល

ការបបាច់
ររាថ្ននរ់ងម្ន ពីឪពុ រនទ្ៀតនហើយ។
ីនៅដល់ បណាត ំចុងនក្កាយរបស្់ឪពុ រនោយនឹរន

ើញនិងនោយមាននស្ចរតី

ទ្ុរនខ សារ និងអស្់ ស្ងឃម្ឹ រូ នធ ំងននាះរ៏នលបថ្នន ំបនាបននាះ

នហើយបានជាស្ះនស្បយនៅ។
ើម្នក្តូ
វោរ់នធស្នលារក្គូនពទ្យឪពុ រិដដលបាននបារ

បនញ្ហឆ តរូ ន ៗននាះនឡើ យ។ ក្ពះពុ ទ្ធនក្បៀបបាននៅក្គូ នពទ្យឪពុ រននាះឯងៈ ក្ពះអងគបានក្បឌិតនរឿងនរើតនិងសាលប់ននះយរ

ម្រនក្បើ ជាឧបាយ នដើ ម្ប ស្នស្តង្ហគ ះស្តវ នលារដដលលង់ រនុ ងីធស្ូ បនីយភាពននចំណង់។

- 41 -

ចំរកូ ទ្ី ៣ព្ទ្ង់ព្ាយ និងលកខ ណៈរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធI1.

ព្ទ្ង់ព្ាយប្កី ុ ន ងអងរោយព្រះរុ ទ្ធចូ រ រុ ដំ ស្វង ររឲ្យសាគ ល់ ក្ពះពុ ទ្ធតា ម្រយៈ

ទ្ក្ម្ង់រាងកាយឬនរតនភ្ណឌរបស្់ក្ពះអងគននាះនឡើយ នក្ពាះ

ទ្ក្ម្ង់រូបកាយរតីពុ ទ្ពធ ិ តក្បារដនទ្។

នរតនភ្ណឌធ ំងឡាយរីត
ក្ពះពុ ទ្ធពិតក្បារដគឺ

ឬការក្តាស្់ដឹងននាះឯង។ពុ ំដម្នជាក្ពះ

ស្នមាពធិញ្ហញណវធិ ពី ិ តក្បារដដដលនា ំឲ្យសាគល់ ក្ពះពុ ទ្ ធ គឺការនធវើឲ្យបានស្នក្ម្ច

ការក្តាស្់ដឹងននាះឯង។

នបស្គ ណាមានរ់បាននើ ិនជាបុ គលើ ញរូបតំណាងក្ពះពុ ទ្ ធដ៏លវអ នស្ស្
នហើយនឹរគិតថ្នែលួនបានសាគល់ ក្ពះពុ ទ្ ធ គឺបុ គលគិក្ចឡំនោយដភ្នរលៃឹតលៃង់នហើយ នក្ពាះ
ននាះធាលរ់រុ ងភាពភាន់
នក្ពះពុ ទ្ធពិតក្បារដ ម្ិនអាចបញ្ាូ លែលួននៅរនុងទ្ក្ម្ង់រូ បណាម្ួ យ បាននទ្ឬ អាចឲ្យនម្ើ លនើ ញនោយដភ្នរ ម្នុ ស្សនលារ

- 42 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធននាះរ៏នទ្ដដរ។ នធះបីការពិពណ៌នាអំពីនរតនភ្ណឌក្ពះពុ ទ្ ធននាះនធវើនឡើ ងដ៏ លិ តលអន់ ឥ តនខាាះយា ងណារ៏ នោយ រ៏ គ្នម នអជនណាមាន រ់ អា ចយល់ ពី ក្ពះពុ ទ្ធបា នដដរ។ បាននស្ចរតីថ្ន
ការនធវើពិ ពណ៌ នាអំពី នរតនភ្ណឌ ក្ពះពុ ទ្ធ តាម្នោយពារយ
ស្ម្តីម្នុ ស្សនលារ ជាការពុ ំអាចនធវើបាន។

ងវីនបើ នយើ ងនិ យាយអំពី ទ្ក្ម្ង់ រូ ប របស្់ ក្ពះអងគ ក្ពះពុ ទ្ធអរហនតគ្នមនក្ទ្ង់ក្ធយចាស្់ លាស្់ នទ្ ដតក្ពះអងគអាចបនញ្ា ញឲ្យនើ ញបានតាម្ក្គប់ទ្ក្ម្ង់។

ងវីនបើនយើងនធវើការពិពណ៌នា

អំពីនរតនភ្ណឌក្ពះអងគ ក្ពះពុ ទ្អធ រហនតគ្នមននរតនភ្ណឌជារ់ចា ស្់ នទ្ ដត ក្ពះ អងគ អា ច បនញ្ា ញឲ្យ នើ ញ បាន តា ម្ក្គ ប់នរតនភ្ណឌដ៏វនស្ស្។
ិដូ នចនះ នហើ យនបើ បុ គគល ណានើ ញយា ងជារ់ ចាស្់ នូ វក្ទ្ង់ ក្ធយក្ពះពុ ទ្ធ ឬយល់ យា ងជារ់ ចាស្់ នូ វ នរតនភ្ណឌំ រ់ចិតតនៅនឹងក្ទ្ង់ក្ធយ ឬរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយបុ ដនតម្ិនជពា

នរតនភ្ណឌធ ំងននាះនទ្
ភាពអាចនម្ើលនបុ គលគ ននាះនោមះថ្នធ ន។ើ ញ និងយល់ ក្ពះពុ ទ្បា- 43 -

មានស្ម្តថ

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធ

2.

អងគកាយក្ពះពុ ទ្ ធ គការក្តាស្់
ដងឹ ឬស្នមាពធិញ្ហញណននាះ
ឺឯង។នោយគ្នមនរូបរាងនិងគ្នមនធាតុ

ក្ពះពុ ទ្មាធ នស្ថិតនៅនហើ យនឹ ងស្ថិតនៅតនៅនទ្ៀតជានិ ចា។ ម្ិ នដម្នជាអងគ កា យដដលក្តូវដតទ្ទ្ួ លការចិញ្ាឹ ម្បបាច់
ីនោយសារចំណីអាហារ

ននាះនទ្ គឺជាអងគកាយអម្តៈ ដដលមានក្ពហមចរភាពជាធាតុ
។ិនហតុ ដូនចនះ ក្ពះពុ ទ្គ្ន
ក្ពះអងគធ ម នការភ្័យ ឬក្ពួយបារម្ៃអនទ្ៈ
ីវម្នដក្បក្បួ
លរហូ ត។
ិនហតុ ននះ ក្ពះពុ ទ្ម្ធ ិនរលត់បាត់នទ្ ដរាបណាការក្តាស្់ដឹ ង នៅមានននាះ។ ការក្តាស្់ ដឹ ង នចញដស្តង នឡើ ងជាពនលឺនន

ក្ពហមចរភាព
ដដលោស្់ស្តស្តវ
នលារឲ្យភ្លឺសាវងរនុងជីវតងមិ ីិិម្ួ យ នហើយនិងដដលបណាត លឲ្យស្តវនលារធ ំងននាះបាននៅ
នរតនឡ
ិ
ើ
ើងវញរនុ ងភ្ពក្ពះពុ ទ្ធ។នរជនណា ដដលយល់ ចាស្់នស្ចរតីននះ នឹងបានជារូ ននៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។ គឺ នរជនធ ំងននាះ ក្បតិ បតិតតា ម្ក្ពះធម្៌

នគ្នរពនធវតាម្នស្ចរត
ើីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ក្ពះអងគ នហើយបញ្ាូ នំ ន់នក្កាយៗនទ្ៀត។
ការនក្បៀនក្បនៅធ ំងននាះនៅឲ្យនរជនជនា
គ្នមនអវីដដលអសាារយជាងឥទ្ធិពលក្ពះពុ ទ្នធ ទ្។- 44 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធ

3.

ក្ពះពុ ទ្ធមានអងគកាយបី គឺៈ ធម្មកាយ ដដលជាទ្ិដឋភាព

ននសារធម្៌របស្់ក្ពះអងគ១ ស្ពវងកាគ យ ឬរូបកាយ ដដលជា
ទ្ិដឋភាពននចតត
ក្ពះអងគ១ និងនាម្កាយដដលជា
ិិ ដ៏វនស្ស្របស្់

ទ្ិដឋភាពននការស្ដម្តងនចញឲ្យន
ធម្មកាយើ ញនឡើងរបស្់ ក្ពះអងគ១។

គឺជាែលឹម្សារននក្ពះធម្៌

គឺជាែលឹម្សារននការ

ពិតននាះដតម្តង។ រនុងភាពជាែលឹម្ននក្ពះធម្៌ ក្ពះពុ ទ្គ្នធ ម នរូបរាង និងពណ៌ស្ម្បុរនទ្ នហើយនោយក្ពះអងគគ្នមនរូបរាង និងពណ៌ស្ម្បុរននះ ក្ពះអងគគ្នមននចញម្រពីទ្ីណា នហើយនៅទ្ី
ឯណានទ្។ ដូ ចជានទទនម្

ដដលមានពណ៌នែៀវ ក្ពះអងគក្ទ្ង់

ក្គបពាស្នលើក្គប់វតថុធាតុ ធ ំងអស្់ នហើយនោយក្ពះអងគជាវតថុ
ក្គប់ធ ំងអស្់ ននាះ ក្ពះអងគគ្នមនែវះអវីធ ំងអស្់។

ក្ពះពុ ទ្ធម្នមានស្ថ
ិិតនៅនោយសារដតម្នុ ស្សធ ំងឡាយ

គតថ្នមានក្ពះពុ
ទ្នធ នាះនទ្ នហើយក្ពះអងគរ៏ម្នរលត់
នៅបាត់
ិិនោយសារដតម្នុ ស្សធ ំងឡាយនភ្ចល នឹរគិតដល់ ក្ពះអងគរ៏នទ្

ំដដរ។ ក្ពះអងគពុំបានទ្ទ្ួ លការបងខជាពិ នស្ស្ណាម្ួ យថ្ន ក្តូវ

ដតនចញដស្តងនឡើង នៅនពលណាស្តវនលារមាននស្ចរតស្ុី ែស្ៃប់ននាះនទ្ នហើយក្ពះអងគរ៏គ្នមនការច ំបាច់ថ្ន ក្តូវដតរលត់

- 45 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធបាត់នៅនៅនពលណាស្តវនលារនធវស្ក្បដហស្ ក្ពនងើយរននតើយ

ននាះនទ្។ ក្ពះពុ ទ្គធ ឺហួ ស្វស្័ិ យម្នុ ស្សគិត។

រនុងក្ទ្ង់ក្ធយននះ រូ បកាយរបស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ៅពាស្នពញ

ក្គប់ចននាលះទ្ីននស្រលនលារ ក្ពះអងគគង់នៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ីក្ពះ
អងគឋិតនៅជានិចា នធះបីម្នុ ស្សនលារនជឿថ្នតាម្ ឬមានការ

ស្ងស ័យចំនពាះអតថិភាពក្ពះអងគរ៏នោយ។
4.

ស្ពវងកាគ យ គឺជាស្ភាពននក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលជាការរលាយចូ លគ្នននននស្ចរតីអាស្ូ រ និងក្ពហមចរភាព
ដដលជាវញ្ហិ ញណិឥតរូបភាព

ដដលបនញ្ា ញឲ្យនើ ញនឡើងតាម្និម្ិតតរូបននការ

នរើត និងការសាលប់ នហើយនិងតាម្ការនធវើស្ចាធិោឋន ការក្បតិបតិតនិ ងការក្បកាស្ពិ ស្ិ ដឋនា ម្ក្ពះអងគធ ំងអស្់ នៅោរ់ដល់ សាថនទុ តទ្ុរ។
ខយាងដូ នចនះនហើយនដើ ម្ប ដី ឹ រ នា ំស្ត វនលារ

នស្ចរតីម្ហាអាស្ូ រជាែលឹម្សារននរូប

កាយក្ពះអងគ នហើយនៅរនុងនគ្នលគំនិតក្ពះអងគ ក្ពះអងគក្ទ្ង់
នក្បើក្បាស្់វធិ ីក្គប់ដបបយាង

នដើម្បរី ំនោះជនធ ំងឡាយណា

ដដលក្បុងនក្បៀបែលួនទ្ទ្ួ លការរ ំនោះននាះ។

- 46 -

ដូ ចជានភ្លងកាល
ើក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធណានឆះនហើយ

វាម្នរលត់
នទ្ិដរាបណានក្បងម្នធន់
អស្់ិយាងណាម្ិញ នស្ចរតីអាណិតរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ម្ធ ិនមានការរួ ញរាជានិចាដរាបណាតណា
ចប់អស្់។ា ម្នុ ស្សនលារម្នធន់ិដូ ចជាែយល់ ដដលបរ់ផ្កត់ធូលី នស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នៅរនុងស្ភាពននះ រំចត់ធូលីននទ្ុររខ បស្់ម្នុ ស្សនលារ។

នាម្កាយ មានន័យថ្ន នដើម្បបំី នពញការរ ំនោះទ្ុរដខ ដលក្ពះអងគបានក្បធនតាម្ស្ពវ ងកាគ យននាះ
បនញ្ា ញឲ្យន

ក្ពះពុ ទ្ក្ធ ទ្ង់បានើ ញនោយរូ បរាងពិតនៅរនុងនលារននះ

នហើយពនយល់ បង្ហាញស្តវនលារអំពីទ្ិដឋភាពននការនរើត ការលះបង់
នលារិយ និងការបានស្នក្ម្ចការក្តាស្់ដឹង ស្ក្ម្បនៅតាម្

ស្ភាពនិងស្ម្តថភាពននស្តវនលារ។ នដើម្បនី ឹ ងដឹរនា ំស្តនវ លារក្ពះពុ ទ្ធនៅរនុងស្ភាពអងគកាយននះ

ម្នធោបាយក្គប់ដបបយាង ដូ ចជាការ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់នក្បើក្បាស្់
ឺនិងការសាលប់ជានដើម្។

ក្ទ្ង់ ក្ធយក្ពះពុ ទ្ធ ជានដើ ម្ ដ ំបូ ង គឺ ធម្ម កា យ ដតម្ួ យគត់ ។ដតនោយស្ភាពស្តវ នលារផ្កល ស្់ បូ ត រនទសងៗគ្ននរូ បភាពរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធរ៏ នចញដស្តង នឡើ ងរនុ ងស្ភាពនទសងៗ គ្នននៅតាម្ននាះ។ ដតនធះបីជារូបភាពក្ពះពុ ទ្ផ្កធ ល ស្់ បូ រត នៅតាម្

- 47 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធចំណង់នទសងៗគ្នន អំនពើនទសងៗគ្នន និងស្ម្តថភាពនទសងៗគ្នននន
ស្តវនលាររ៏នោយ ក្ពះពុ ទ្ធបាននស្ចរតីថ្នការពិតននក្ពះធម្៌
ដតម្ួ យបុ នណាណះ។

នធះបីក្ពះពុ ទ្មាធ នរូបកាយបរ៏ី នោយ ក្ពះអងគក្ទ្ង់មាន

នគ្នលបំណងដតម្ួ យគត់ គឺនក្សាចក្ស្ង់ស្តវនលារធ ំងអស្់។
នននធះបី នៅក្គប់ កា លៈនទ្ស្ៈ

ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់ បនញ្ា ញឲ្យើ ញរនុងស្ភាពបរ ស្ុិ ទ្ធឥ តនខាាះរ៏ នោយការបនញ្ា ញឲ្យធ ុ ំដម្នជារូ បរាងើ ញននះពុ ំដម្នក្ពះពុ ទ្នធ ទ្ ពីនក្ពាះក្ពះពុ ទ្ពណាម្ួ យនទ្។ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធបនំ ពញនៅក្គប់វតថុធ ំងអស្់ ក្ពះអងគបនងាើតអងគកាយរបស្់ ក្ពះអងគផ្កទល់ ពីការក្តាស្់ដឹង នហើយរនុងភាពជាការបានដល់ នូ វ ការក្តាស្់ ដឹ ង ននះបានបនញ្ា ញឲ្យន
នស្ចរតីពិត។

ក្ពះអងគក្ទ្ង់ើ ញចំនពាះក្គប់ជនណា ដដលអាចយល់ នូវIIោរប្ក្ចេ ញឲ្យក្
1.

ីញននព្រះរុ ទ្ធគជាការរក្ម្បំ
ទុតដដលបានក្ពះពុ ទ្ម្ធ ួ យអងគម្រចប់រនំ ណើតឺ- 48 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធរនុងនលារននះ។ កាលនបក្ពះពុ
ទ្នធ រើតនឡើងនហើយ ក្ពះអងគបាន
ើស្នក្ម្ចការក្តាស្់ដង
ក្ពះអងគបនងាើតក្ពះធម្៌ ក្ពះអងគជក្ម្ះ
ឹស្ំណាញ់ នននស្ចរតម្នទាីិ លស្ងស ័យ ក្ពះអងគក្ទ្ង់រមាាត់តណាធ ំងឡាយក្ពម្ធ ំងឫស្ ក្ពះអងគែបទ ់ទូ វបងាលខ ក្ពះអងគូ រននទ្ុរ។

និម្នតស្ុស្ស្ពវ ទ្ិស្ទ្ីរនុងនលារននះ តាម្ដតចំណង់ក្ពះអងគនោយពុ ំមានឧបស្គគណាម្ួ យអាចឃ្លត់ឃ្ល ំងក្ពះអងបាគ ននឡើយ។ គ្នមន
អវដដលធំ
ជាងការនគ្នរពយាងក្ជាលនក្ៅចំនពាះក្ពះពុ ទ្នធ ទ្។ីក្ពះពុ ទ្ធ នចញឲ្យនើ ញ រនុ ងពិ ភ្ពដដលនពារនពញនៅ

់នចលនូ វស្តវ
នោយទ្ុរនខ វទ្នា នក្ពាះក្ពះអងគម្នអាចនបាះបង
ិនលារដដលមានទ្ុរនខ នាះបាននទ្។

នគ្នលបំណងដតម្ួ យគត់របស្់ ក្ពះអងគគឺ ការទាយក្ពះធម្៌ និងការនធវើឲ្យស្តវនលារបាន
ក្បរបស្ុ ភ្ម្ងគលនោយសារនស្ចរតីពិតននក្ពះធម្៌ននាះ។
ការពនយល់ បង្ហាញក្ពះធម្៌នៅរនុងពិភ្ពដដលនពារនពញ

នៅនោយអយុ តធម្៌ិ ិ រនុងពិភ្ពដដលពុ ះពារ តស្ូិត និងគុ ណវបតត

នោយឥតក្បនយាជន៍ជាម្ួ យនឹងតណា
តឆអន់ា ម្ននចះដឆអ
ិនិងទ្ុរនខ វទ្នាដដលបណាត លម្រពីតណាា ននាះ ជាការពិបារណាស្់ ។ក្ពះពុ ទ្ធក្ប

ម្ម្ុ ែ តទ្ល់ នឹ ងឧបស្គគធ ំងននះ ពី នក្ពាះដត

- 49 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធក្ពះអងគមាននស្ចរតីក្ស្ឡាញ់ និងអាស្ូ រដ៏ធនំ ធង។
2.

ក្ពះពុ ទ្ជាធ ម្ិតតដ៏លចអ នំ ពាះក្គប់ជនធ ំងអស្់រុ ងនលារននះ
ននបើក្ពះអងគជួបនឹងបុ គលគ ណាមានទ្ុរធខ នៃ ់នោយសារតណា
ានលារិយ ក្ពះអងគក្ទ្ង់មាននស្ចរតីអាស្ូ រ នហើយរ ំដលរនូវបនទុរដ៏ ធៃន់ ននាះ។នបើ ក្ពះអងគជួ ប នឹ ងបុ គ គល ណាមានទ្ុ រខនវទ្នា

នោយសារការយល់ ក្ចឡំ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់រមាាត់ការយល់ ក្ចឡំ

ននាះនោយពនលឺដ៏វស្ុ
ក្ពះអងគ។ិ ទ្នធ នក្ពហមចរភាពរបស្់
ិដូ ចជារូ ននគ្ន
នម្វាដដលស្បាយរររាយន
ីឹ ងរស្់ នៅជាម្ួ យបុ គលគ ធ ំងឡាយណាដដលបានសាតប់ការនក្បៀនក្បនៅ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ម្ិ នចង់ ចរនចញពី ក្ពះអងគ នទ្ ពី នក្ពាះការ
នក្បៀនក្បនៅធ ំងននាះ

ទតល់ នូ វ ស្ុ ភ្ម្ងគល ដល់ បុ គគល ធ ំងឡាយននាះ។

3.

កាលណាក្ពះចនទលិចនៅ

អនរទងដតងថ្នក្ពះចនទលិច

បាត់នៅនហើយ នហើយកាលណាក្ពះចនទរះនឡើង អនរទងដតង
ថ្នក្ពះចនទរះនឡើងនហើយ។ ដតតាម្ពិត ក្ពះចនទគ្នមនម្រពីណា

- 50 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធំ នោយគ្នម នការផ្កល ស្់ បូ តរឬបាត់ នៅណានទ្ ក្ពះចនទដចងច ងនៅនលើនទទនម្។ ក្ពះពុ ទ្រធ ៏ដូចជាក្ពះចនទននាះយាងពិតក្បារដ

ក្ពះអងគគ្នមននចញនឡើង ឬបាត់នៅណានទ្។ ក្ពះអងគនធវើដូ ចជានរតនឡើើងនហើយ រលត់បាត់នៅយាងននះ នោយសារដតក្ពះ
អងគក្ស្ឡាញ់ ស្តវនលារ
ស្តវនលារធ ំងននាះ។នហើ យនដើ ម្ប នី ឹ ងអាចនក្បៀនក្បនៅបុ គលគ ធ ំងឡាយដតងនៅក្ពះចននទ ពញវង់ថ្ន
ស្ម្័យម្ួ យនហើយក្ពះចនទម្ួយចំណិតថ្ន

ជាកាលជាកាលស្ម្័យម្ួ យនទសងនទ្ៀត ដតតាម្ការពិត ក្ពះចនទមានភាពម្ូ លឥតនខាាះ

ជានិចា នហើយគ្នមន នែនើតឬរននាចនទ្។ ក្ពះពុ ទ្ធរ៏ពិតដូ ចជាក្ពះ
ចនទននាះដដរ។ នៅចំនពាះដភ្នរម្នុ ស្សនលារ ក្ពះពុ ទ្ហាធ រ់ដូច
ដតតាម្ការពិតក្ពះពុ ទ្ឥជាផ្កលស្់បូ រភាពធ តផ្កលស្់បូ រនទ្។
តតក្ពះចនទនចញនឡើងនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី នៅនលើក្រុងដដលមាន

ំម្នុ ស្សរុ ះររ នៅនលើក្ស្ុ រភ្ូ ម្សាិ ៃ ត់ក្ជង នៅនលើនក្ពភ្នំ នៅនលើ
ទ្ននលស្ឹង។
ក្ពះចនទអាចនម្ើលន
ទើ ញនៅរនុងជនក្ៅននបាតបង
ឹំនៅរនុងរអម្ទ្ឹរ នៅរនុងដណ
រ់ទ្ឹរស្ននសម្ើ ដដលដរ់ជាប់នៅ

នឹងស្លឹរនើ។ នបើទ្ុរជាអនរណាមានរ់នដើរអស្់បុ នាមនរយនយាជន៍

- 51 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធរ៏នោយ រ៏ក្ពះចនទនដរើ តាម្អនរននាះដដរ។ ចំនពាះម្នុ ស្សនលារ
ក្ពះចនទ ហា រ់ ដូ ចជាផ្កល ស្់ បតូ រ ដត ក្ពះចនទ ម្ិ នផ្កល ស្់ បតូ រនទ្។

ក្ពះពុ ទ្ធរ៏ដូចជាក្ពះចនទដដរ

ក្ពះអងគក្តាច់តាម្ម្នុ ស្សនលារ

ននះក្គប់កាលៈនទ្ស្ៈ ដដលបតូរផ្កលស្់ក្ពះអងគស្ដម្តងឲ្យន

ើញនឡើងរនុងភាពនទសងៗគ្នន ដតរនុងែលឹម្សារក្ពះអងគៗម្នផ្កល ស្់បូ រត
ិ
នទ្។
4.

ការណ៍ដដលក្ពះពុ ទ្ស្ធ ដម្តងឲ្យនើ ញនឡើង ឬរលត់បាត់

នៅននាះ អាចពនយល់ បានតាម្ការធរ់ ទ្ ងនហតុ និ ងទល័ ឌ ននាះស្ម្ក្បរប ក្ពះពុ ទ្រកាលណានហតុ និងល័ រែខ ណធ ៏នចញ

ដស្តងឲ្យន័ ឌ ននាះ ម្ិនខ ណើញនឡើង ដតនបើស្ិនជានហតុ និងល័ រែស្ម្ក្បរបនទ្ ក្ពះពុ ទ្ហាធ រ់ដូចជារលត់បាត់ពីនលារននះនៅ។
នធះជាក្ពះពុ ទ្ធដស្តង នចញនឡើ ងរតីភាពពិ តរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនៅដដដលជានិ ចា។នគ្នលការណ៍ននះ

ឬរលត់ បា ត់ នៅរតី
នោយយល់ នូ វបុ គលគ មានរ់ៗក្តូវដតក្បកាន់យរនូ វទលូវនន

ការក្តាស្់ដឹង នហើយបានស្នក្ម្ចគតបណ
ិិឌ តនពញនលញឥត

នខាាះ ម្ិនមាននស្ចរតីវរវរតរ់ស្ុ តនឹងការផ្កលស្់បូ រខាងនក្ៅ
លតឹ- 52 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធ័ ឌ នននលារ
ននទ្ក្ម្ង់ក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលនិម្តខ ណិម នឡើងនៅតាម្ល័ រែននះ និងនៅតាម្ដនំ ណើរដក្បក្បួលននគតិអារម្មណ៍ម្នុ ស្សនលារ។

មាននស្ចរតីតំណាលពនយល់ ថ្ន ក្ពះពុ ទ្ពធ ុ ំដម្នជាអងគរូប័ នទ្ ដតគឺជាពនលឺដចងច ំង ឬការក្តាស្់ដឹងននាះឯង។ នគអាច
វនតនឹ រនក្បៀបក្បដូ ច នូ វអងគម្ួ យនៅនឹ ងចនក្បជុ ំព នលឺឬគក្ម្ប់ំ នលឺននាះ នពញនៅនោយពនលឺ
ចនងាៀ ង។ កាលណាចនក្បជុ ពនហើយនគអាចនៅចនននាះថ្ន ជាក្ពះពុ ទ្ធបាន។ នហតុ ននះ័ ក្ពះពុ ទ្ធ នហើ យនហើ យ នបើ បុ គ គល ណាមាន រ់ គិ តដតពី អងគរូ ប វ នតយំនសារអាច នម្ើលន

នឹងការបាត់បង់ក្ពះពុ ទ្នធ នាះបុ គលគ ននាះនឹងម្ន
ិភាពពិតននវតថុធ ំងអស្់

វាហួ ស្ពីការដដលធ ិ តក្បារដនទ្។
ើញក្ពះពុ ទ្ពនោយពិត

ម្នុ ស្សនលារបានគិតយល់

និងដវរដញរអំពីការនរើតនឡើងនហើ យបាត់ នៅវ ញអំពី ការនៅនហើ យម្រ អំពី ការលអ និ ងិអាក្ររ់។ វតថុធ ំងអស្់ដូចគ្នននបះបិទ្ គឺគ្នមនសារជាតិនទ្។

ការគតយល់
និងដវរដញររបស្់ម្នុ ស្សនលារចំនពាះវតថុ
ិធ ំងអស្់ ននាះ គឺនោយសារដតការវនិ ិ ចឆ័យនោយភាន់ក្ចឡំននជនធ ំងឡាយ ដដលបានន

ើញបាតុ ភ្ូតធ ំងននាះដតបុ នណាណះ

- 53 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធឯង។ក្ទ្ង់ក្ធយពិតរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធម្ននរ
តនឡ
ិ
ើ
ើង

ឬរលត់

នៅបាត់នទ្។

IIIគុ ណធម៌រប្ស់ព្រះរុ ទ្ធ1.

ក្ពះពុ ទ្ក្ធ ទ្ង់បានទ្ទ្ួ លការនគ្នរពអំពីស្រលនលារនោយ

សារគុ ណ ធម្៌ រ បស្់ ក្ពះអងគធ ំងក្បា ំគឺៈ ចរ យាក្បនស្
ិើ របំទុ តំ ុ ត ក្ពហមចរភាពឥតនខា
ទ្ស្សនៈែពង់ែពស្់បទា ះ ស្ម្តថភាពនពញ
ិនលញរនុងការនក្បៀនក្បនៅនិ ងឥទ្ធិពលរនុងការដឹ រ នា ំស្តវ

ជាពិនស្ស្នៅនទ្ៀត

ក្ពះពុ ទ្មាធ នគុ ណធម្៌ក្បា ំបីនទសង

នលារឲ្យក្បតិបតតិតាម្ការនក្បៀនក្បនៅរបស្់ក្ពះអងគ។

នទ្ៀត ដដលញាគ ចទតល់នូវគុ ណក្បនយាជន៍ និងុ ំងឲ្យក្ពះអងអាស្ុ ភ្ម្ងគលដល់ ស្តវនលារបានគឺៈ នា ំអតក្ថ បនយាជន៍ភាលម្ៗម្រ
ឲ្យនលារននះ នោយសារការក្បតិបតតិតាម្នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅ

វអំពីលអ និងអាក្ររ់ អំពីរបស្់ ក្ពះអងគ១ វនិ ិ ចឆ័យយាងក្តម្ក្តូ
ឹក្តូវនិងែុស្១ ដឹរនា ំស្តនវ លារនៅកាន់ការក្តាស្់ ដឹង នោយនក្បៀនក្បនៅស្តវនលារធ ំងននាះនូវទលូវក្តូវ១ ដឹរនា ំស្តនវ លារ- 54 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធតាម្នោយម្នធោបាយក្តឹ ម្ក្តូ វ ស្ម្រម្យ១ នចៀស្វាងអភ្ិ មានះនិងអំនួត១ នធវើអវដដលក្ពះអងគ
បាននិយាយ១ និយាយអវី
ីដដលក្ពះអងគបា ននធវើ១ នហើ យនោយបាននធវើដូ នចនះ ក្ពះអងគ
បានបំនពញបំណងននក្ពះទ្័យក្ពះអងគ

ដដលនពារនពញនៅ

នោយនស្ចរតីអាស្ូ រ១។ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់ចនក្ម្នភាវនា
ររាចតត
ចតតៃ ់ស្ូ ត
ល
ើ
ិ ស្ប
ិ ដដល

ជះនចញនឡើងជារស្មីនននស្ចរតីក្ស្ឡាញ់ នស្ចរតីអាស្ូ រនស្ចរតី
ស្បាយចិតតដដលមានភាពនឹង។
នលារធ ំងអស្់រុ ងភាពនស្ម
នើ គ្នន

ក្ពះអងគក្ទ្ង់ទ្ុរោរ់ស្តវ

ក្ពះអងគជក្ម្ះក្គប់ម្នទិលហមង

នៅអំពីស្តិអារម្មណ៍ស្តវនលារធ ំងននាះ នហើយនា ំម្រទលត ់ឲ្យស្តវនលារធ ំងននាះនូវស្ុ ភ្ម្ងគល

ក្ពលឹងបរស្ុធ តនខាាះ។ិ ទ្ឥ2.

ដដលនរតអំ
ពីឯរភាព
ើក្ពះពុ ទ្ធជាបិតាទង ជាមាតាទង ស្ក្មាប់ជនធ ំងឡាយ

នននលារននះ។ រនុងរយៈនពលដប់ក្បា ំម្ួយដែចប់ពីនពល ដដលរូ ននរមងមានរ់នរើតនឡើងម្រ

មាតាបិតាក្តូវដតនិយាយភាសារូ ននរមងជាម្ួ យនឹងវា នហើយជាលំោប់បនតបនាទប់ម្រមាតាបតា
ិ- 55 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធបនក្ងៀននរមងននាះឲ្យនិយាយដូ ចម្នុ ស្សចស្់ ។ក្ពះពុ ទ្ធ រ៏ ដូ ច ជាមាតាបិ តាធ ំងឡាយរុ នងនលារ នយើ ងំ ូ ងក្ពះអងគដងធ ំស្តនវ លារ រួចនហើយ ក្ពះននះដដរ។ ម្ុ នដបអងគទ្ុរស្តវនលារធ ំងននាះឲ្យដងធ ំែួ ននោយែល
លួ នឯង។ម្ុ នំ ូ ងក្ពះអងគទលដបត ់ វតថុដដលស្តវនលារមានបំណងចង់បាន ជាបនាទប់ម្រក្ពះអងគដឹរនា ំស្តនវ លារធ ំងននាះនៅកាន់ទ្ីជក្ម្រម្ួ យ ដដលក្បារដនហើយក្បរបនោយនស្ចរតីស្ុ ែ។អវីដដលក្ពះពុ ទ្ធប នក្ងៀនតាម្ភាសារបស្់ ក្ពះអងគ ស្តវ-ំ ឡាយទ្ទ្ួ ល យរនស្ចរតី នក្បៀនក្បនៅននាះ
នលារធ ងនៅបញ្ាូ លឲ្យក្ជួតក្ជាបនៅរនុងភាសារបស្់ែួ នផ្កលទ ល់ ហារ់ដូចជា

នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅននាះទ្ុរស្ក្មាប់ដតែលួនឯងមានរ់។

ស្ភាពវញ្ហិ ញ ណរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ទុ តហួ ស្ពីម្នុ ស្សនលារសាមន

គត។ស្តវិ ញ្ហិ ញ ណក្ពះពុ ទ្នធ នះ ម្នអាចនិិឹ ងយល់ បាននោយ
សារពារយស្ម្តីនទ្ នគក្គ្នន់ដតអាចឲ្យជានយាបល់ បាននៅតាម្
ឧបមារថ្នដតបុ នណាណះ ចំនពាះស្តិវញ្ហិ ញ ណក្ពះពុ ទ្នធ នះ។ទ្ឹរស្ទឹងនឡើងរ ំជួយនោយសារដតហវូងនស្ះ

និងហវូងដរំ ីរត់ឆងល កាត់ នហើយនឡើងលអរ់នោយសារដតហវូងក្តនី ិ ងអនណើត រ- 56 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធដហបដហលរនុងស្ទឹងននាះ។ ដតទ្ឹរស្ទឹងហូ រយាងបរស្ុិ ទ្នធ ោយម្នវឹិ រវរនឹ ងអបបគឃវតថុរាយរងធ ំងននះនទ្។

ក្ពះពុ ទ្ធរ៏ដូចជា

ស្ទឹងធំននះដដរ។ ហវូងក្តី និងអនណើត រននស្ិកាខបទ្នទសងៗ ឯនទ្ៀត ដហលនៅរនុងជនក្ៅគង្ហគបស្តញ្ហា ស្់នឹងដែសទ្ឹរដតជាការ

ឥតក្បនយាជន៍។

ធម្៌ក្ពះពុ ទ្ធហូរយាងបរស្ុិ ទ្នធ ោយម្ិនមាន

ការវរវរនទ្។
ឹ
3.

ក្ពហមចរភាពឥតនខាា ះរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នចៀស្វាងការវនិ ិ ចឆ័យ
ិទ្ុរម្ុ ន ដដលនធវើនឡើងនោយហួ ស្ក្បមាណនហើយររាទ្ុរនូ វការទ្ប់ឲ្យនៅជារណាត លបានតាម្ពារយស្ម្តី។

ដដលជាការម្ួ យពុ ំអាចពិពណ៌នា

នោយក្ពះអងគដឹងក្គប់ំ ិ តម្នុ ស្សនលារធ ំងអស្់
ចតត
ិ គន

នូ វក្គប់វតថុធ ំងអស្់ ។ក្ពះពុ ទ្ធយល់

នហើយយល់ ភាលម្ម្ួ យរ ំនពចដូ ចជាហវូងតារានៅនលើនម្ឃ្ល ដដលច ំងឆុ ះនៅរន
លុ ងស្ម្ុ ក្ទ្ដ៏ ស្ បៃ ់គំនិ តនិ ងម្ននាស្នញ្ា តនាននស្តវនលារ

ក្ពម្ធ ំងនទ្ស្កាលធ ំងអស្់ រ៏ឆុ ះនៅរនលិុ ងជនក្ៅននក្ពហមចរភាពរបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធយា ងននាះដដរ។ ដូ នចនះ នហើ យបានជាក្ពះពុ ទ្ធ ក្ទ្ង់

- 57 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធមានក្ពះនាម្ថ្ន «បុ គគ ល មានពនលឺ បរ បូិ ណ៌ ឥតនខាាះ» គឺ ថ្ន«បុ គលគ ដឹងក្គប់»។ក្ពហមចរភាពរបស្់
ក្ពះពុ ទ្ ធ នធវើឲ្យវញ្ហិ ញ ណនសាះរនក្កាះ
ិននស្តវនលារបានលអនឡើងវញ
នលារធ ំងននាះ ពនយល់
លិ បំភ្ឺស្តវ
បង្ហាញស្តវនលារធ ំងននាះអំពីន័យនននលារននះ

អំពីនហតុ

និងទល អំពីការនរើតនឡើង និងការវនាស្បាត់
នៅវញ។ស្នក្ម្ចិិនៅ ក្បស្ិននបើគ្នមនក្ពហមចរភាពរបស្់
ក្ពះពុ ទ្នធ ទ្ នតើទ្ិដឋភាព
ិនននលារននះ ដដលស្តវនលារអាចយល់ បានននាះ វារនបៀប
ណាដដរ ? ។

4.

ក្ពះពុ ទ្ធពុំ ដស្តង នចញជាក្ពះពុ ទ្ធជា និ ចានទ្។

ក្ពះ អងគ នច ញដស្ត ង នឡើ ង ជា រូ បបិ សាចជួ នកាលជួ ន កា ល ជា ស្តស្តីជួ នកាលជាអាទ្ិនទ្ព ជួ នកាលជាម្ហារសក្ត ឬរដឋបុរស្ ជួ នកាលក្ពះអងគនចញដស្តងនឡើងនៅរនុងទទះឧបក្ទ្ព
ដលបង។ឬរនុងនរាងំ ឺឆងរនុងនពលមានជងល រាតតាត ក្ពះអងគនចញដស្តងជានពទ្យហម នហើយនៅរនុងស្ស្តង្ហគម្ ក្ពះអងគបនក្ងៀនឲ្យមាននស្ចរតីអត់

- 58 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធធមត់ និងឲ្យមាននស្ចរតីអាណិតចំនពាះអនរដដល
អងគទ្ូនាមនអំពីការម្នឋ
ត
ិ នងរ
ិ

ឺចប់។ ក្ពះនិងការម្ននទ្ៀងដល់
ជនដដល
ិ

គតថ្ន
វតថុធ ំងឡាយឋិតនងររហូ ត។ ក្ពះអងគទ្ូនាមនអំពីការនចះ
ិបនាទបែលួន និងការនចះនធវើពលិរម្ម ចំនពាះជនដដលក្រអឺតក្រនអាង

និងមានអតតទ្តថភាព។ ក្ពះអងគបង្ហាញឲ្យនើ ញនូ វទ្ុរនខ វទ្នា

នននលារននះ ចំនពាះជនណាដដលជាប់រុ ងស្ំណាញ់ ននតណា
នានលារយ។
ិរចាញែលឹម្សារដ៏បរស្ុិ ការច ំបាច់របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ គបនញ្ា
ឺិ ទ្ ធ

ននធម្មកាយ

ឬស្ភាពោច់ខាតរបស្់ក្ពះអងគ

នៅរនុងក្គប់

ររណីនិងកាលៈនទ្ស្ៈ។ ដូ នចនះនហើយ នស្ចរតីក្ស្ឡាញ់ និងនស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ សាយនចញអំពីធម្មកាយននាះនៅ

ជាជីវតម្ួិ យ ដដលគ្នមនទ្ីអវសាន និងជាពនលឺម្ួ យដដលគ្នមនក្ពំដដន នហើយរ ំនោះស្តនវ លារឲ្យទុ តអំពីទ្ុរ។
5.

នលារននះដូ ចជាទទះម្ួ យរំពុងក្តូវនភ្លងនឆះ
វនាស្នែទ
ចែទីិើនហើយសាងនឡើងវញ
ិវញគ្នមននចះ
ិប់រសាងនឡើងវញនហនៅិិើ យវនាស្អស្់រ។ ស្តវនលារនោយវលវល់រុ ងនស្ចរត
និី- 59 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធលៃិតលៃង់ ក្តូវឡប់ស្តិនៅរនុងរំហឹង រនុងការម្ននចះនពញច
តតិិរនុងនស្ចរតក្ចដណននីិ នាទរនុងនស្ចរតីក្បមាង

និងរនុងតណា
ានលារយ។
ស្តវនលារ បីដូ ចជារូ ននរមងដដលក្តូវការមាតាជា
ិច ំបាច់ បុ គលគ នីម្ួ យៗក្តូវដតពឹងដទអរនឹងនស្ចរតនស្នី ហារបស្់

ក្ពះពុ ទ្។ធក្ពះពុ ទ្ជាធ បតាគ រនុងនលារននះ។ ម្នុ ស្សិ ចំនពាះក្គប់បុគលធ ំងអស្់ ជារូ ននៅរបស្់ក្ពះពុ ទ្។ធក្ពះពុ ទ្បធ រស្ុធ ងស្នតិ ទ្ជាបុ គលរំពុងនឆះនោយនភ្លងជរាគ ធ ំងអស្់ ។ នលារនយងននះ
ើើទ្ុពវលភាពនិងនភ្លងម្រណៈ។
នៅទ្ីណារ៏មានទ្ុរខ ដតស្តវនលារ
ើដដលែំស្ះវ ដស្វងនោយឥតក្បនយាជន៍នូវតណាា នលារិយ ម្និមានស្តិក្គប់ក្គ្នន់នដម្
នរឿងននះនទ្ ។ើ បបានយល់
ីក្ពះពុ ទ្ធបា នយល់ នើ ញថ្ន

នពញនៅនោយការស្បាយ
ក្តូវនភ្លងនឆះ។
ើនបើតាម្ពិតគឺជាទទះដដលរំពុង

នហតុ ននះនហើយបានជាក្ពះអងគនគចនចញពីទ្ី

ននាះ នហើយររន
រនុងនក្ពសាៃត់។

ក្បាសាទ្វ មានដដលនពារ
ិើ ញទ្ីជក្ម្រក្បរបនោយស្ុ ែស្នតិភាព នៅនៅទ្ីស្ៃប់សាៃត់ោច់ក្ស្យាលននាះ

ក្ពះអងគ័ ម្ហាអាស្ូ រ នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់មាន
ក្ទ្ង់បានដល់ នូវហបញទ្យ

- 60 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធពុ ទ្ដធ កាី ថ្នៈ «នលារិយដដលដក្បក្បួលនិងនពារនពញនៅនោយទ្ុ រខនវទ្នាននះ ជារបស្់ ទ ងតថ្នគត។ អនរ លៃង់ នលល អនរ ឆាួតវនងវងធ ំងននាះ ជារូ ននៅទងតថ្នគត។ មានដតតថ្នគតដត

មានរ់គត់

ដដលអាចនក្សាចក្ស្ង់អនរធ ំងននាះឲ្យរួចទុ តពីការយល់ ក្ចឡំ និងទ្ុរនខ វទ្នា»។នោយក្ពះពុ ទ្ជាក្ពះអងគអាចនទ្ស្នាធ ម្ហាអធិបតននធម្៌
ីនក្បៀនក្បនៅស្តវនលារធ ំងអស្់បានដូ ចក្ពះអងគក្បាថ្នន។ ដូ នចនះនហើយ ក្ពះពុ ទ្ដធ ដលស្ដម្តងឲ្យនើ ញនឡើងនៅរនុងនលារននះ

គនដនលារបានក្បរបនូ វស្ុ ភ្ម្ងគល នដម្ើ បនធវើ បនក្សាចឺ ម្ើី ឲ្យស្តវ
ីក្ស្ង់ស្តវនលារធ ំងននាះឲ្យរួចទុ តពីទ្ុរនខ វទ្នា
បនក្ងៀនក្ពះធម្៌នស្ ច រតី នលា ភ្ ល ន់សាមរតី។

ក្ពះអងគក្ទ្ង់

ដតនោយក្តនចៀរស្តវនលារវាទ្ន់នៅតាម្ំ ននាះ រ៏ ម្ិ ន បា ន ក្បុ ងស្ តវ នលា រ ធ ងដតអនរដដលសាតប់ការទ្ូនាមនរបស្់ក្ពះអងគ អាចចរទុ តពីការយល់ ក្ចឡំធ ំងននាះ
ននះ។នហើ យរួ ច ទុ ត ពី ទ្ុ រខ នវទ្នាននជី វ តិក្ពះអងគមានពុ ទ្ដធ ីកាថ្នៈ

«ស្តវនលារធ ំងឡាយម្ិន

អាចស្នស្តង្ហគះអាតាម ឯង នោយស្ំអា ងនលើ ដតស្តិ បញ្ហញ របស្់

- 61 -

ក្ទ្ង់ក្ធយ និងលរខណៈក្ពះពុ ទ្ធែលួនផ្កទល់ ននាះបាននទ្

គធល់ដតមានស្ធធក្ជះថ្នលចំនពាះការ
ឺនក្បៀនក្បនៅរបស្់តថ្នគតទង នទ្ើបបានស្នក្ម្ច»។ នហតុ ននះនយងក្តូ
វដតសាតប់ការទ្ូ នាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ និងក្បតិបតតា
ើិត ម្ការ

ទ្ូនាមនននាះ៕

- 62 -

ព្រះធម៌ចំរកូ ទ្ី ១ោរាក់ ទ្ងក្េត្ុ នងិ ផលIក្សចកតី រត្ិ នលៃលូ នរប្ួនព្ប្ោរ
1.

នលារននះ នពារនពញនៅនោយទ្ុ រនខ វទ្នា។ នរតម្ររ៏
ើទ្ុរខ ជរារ៏ទ្ុរខ

រ៏ជួ បនឹងម្នុ ស្សជាទ្ី
ខឺ ទ្ុរខ សាលប់រ៏ទ្ុរ។

ស្ម្អប់រ៏ទ្ុរខ ដបរពីអនរជាទ្ីក្ស្ឡាញ់ រ៏ទ្ុរខ ម្នអាចបំ
នពញិបំណងរ៏ទ្ុរ។
ខនោយស្រុ បនៅជីវតដដលជាប់រុ ងចំណង់និតណាា ននះជាទ្ុរ។ខ ននះនហើយដដលនៅថ្ន នស្ចរតពី ិ តបំទុត
អំពីទ្ុរនខ វទ្នា។

នហតុ ននទ្ុរធខ ំងឡាយរបស្់ ម្នុ ស្សនលារគពឺ ិ តជាម្រ

អំពីតណាា ធ ំងឡាយ ដដលញា ំញីនបះដូ ងម្នុ ស្សនលារ។ នបើនគរាវររឲ្យដល់ ឫស្គល់ ននតណាា ធ ំងននះ

នគនឹងនើ ញថ្នតណាា ធ ំងននះ វាមានឫស្នៅរនុងចំណង់យាងងប់ងល់ ដដលបុ គលគ រាល់ រូបមានតា ំងពីរំនណើតម្រ។ ចំណង់ងប់ងុលធ ំងននះ

- 64 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

រនុងបំណងយាងមា ំថ្ន ក្តូវដតរស្់ជាម្ូ លនហតុ រ៏ែក្ំ បងនោង
ឹំងអស្់ ដដលនចប់យរអវៗធ
ីំងអស្់ ដដលឮ ជួ នើញ និងអវៗធ
ីំកាលស្ូ ម្បនស្ចរត
ម្រណៈ
រ៏ចណ
ង់ធ ំងននាះនោងចប់យរ
ីីដដរ។ ននះនហើយគឺនស្ចរតពី ិ តបំទុតអំពីឫស្គល់ ននទ្ុរនខ វទ្នា។

នបបុគ ណាអាចដរឫស្តណាា នចញឲ្យអស្់បាន នហើយើ គលបំផ្កលញនចលនូ វចំណង់តណាា ធ ំងអស្់ បានបុ គលគ ននាះនឹង

បានទុ តទ្ុរនខ វទ្នា។ ននះនហើយគជានស្ចរតពឺី ិ តបំទុត អំពីការ

បំបាត់នចលដលងមានទ្ុរនខ វទ្នា។

់នដើម្បនី ឹ ងបានដល់ នូវភាពគ្នមនចំណង និងគ្នមនទ្ុរខ ក្តូវ

ដតនដរើ តាម្ទលូវដដលមានក្បា ំបស្ង្ហា ត់ នពាលគៈឺ នីើ ញក្តូវ១

គតក្តូវ១ ក្ស្ដីក្តូវ១ ក្បក្ពឹតតក្តូវ១ រស្់នៅក្តម្ក្តូវ១ ក្បង
ិឹឹដក្បងក្តូវ១

ក្បុងក្បយ័ តក្ន តូវ១នហើយគជានស្ចរតពឺី ិ តបំទុត
នវទ្នា។
ននះនិងស្ក្ងួម្ចិតតក្តូវ១។

ននះអំពីទលូវនៅកាន់ការនវៀរចរទ្ុរខំ ី នស្ចរតីពិតនងលងូ នរធ ំងក្តូ វ ដតច ំទ្ុ រ ឲ្យចាស្់ រុ ងចនិតតអ ពពី នក្ពាះ នលា រននះ នពា រនព ញនៅនោ យ ទ្ុ រខ នវ ទ្ នានហើយនបើបុ គលគ ណាចង់ឲ្យរួ ចទុ តអំពីទ្ុរនខ វទ្នា

- 65 -បុ គលគ ននាះ

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ំនតាងដតផ្កត ច់ ច ណងតណាា នលារិ យ។គឺ មានដតការបាន

ក្តាស្់ ដឹងដតម្ួ យគត់ ដដលអាចឲ្យបុ គលគ បានដល់ ភាពរួ ចទុ តពីតណានិងទ្ុរនខ វទ្នា។ រឯនាី ឹ ងបាននៅដល់ ការបានក្តាស្់ដឹង មានដតនដើរតាម្ទលូវក្បា ំបថ្និ យក្បា ំបដ៏ី ន រ់ ឬវន័ី ក្បនស្ើរននះនទ្ នទ្ើបអាចនៅដល់ ។
2.

អនរដដលដស្វងររការក្តាស្់ ដឹងក្តូវដតយល់ នស្ចរតីពិត

ំងបួនននះ។ នបើម្ិនយល់ នស្ចរតីពិតធ ំងននះនទ្ ម្ុ ែដតនងលងូ រធនវនងវងវលវល់
ម្ននចះចប់
នៅរនុងបណាត ញយាងចរ់ដក្ស្ះ ននិិការភាន់ក្ចឡំនននលារននះជាក្បារដ។ បុ គលគ ណាយល់ នស្ចរតី

ំងបួនននះ នោមះថ្នបុ គលពិតនងលងូ រធគ ននាះបានចរខុស្នមាពធិន

ញ្ហញណ។ដូ នចនះ ក្តូ វ ដតទ្ទ្ួ ល យរការនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធំ ី ន័យនននស្ចរតី
នោយចិតតនសាមះស្ម័ក្គ នហើយយល់ ឲ្យចាស្់អព
ំងបួនននះ។ រនុងកាលស្ម្័យណារ៏នោយ ស្នតពិតនងលងូ រធនបុ គលគ ណាចង់បាននៅជាស្នតបុគលគ ពិតក្បារដគួ រដល់ នូវការបូ ជាដម្នដទ្ន

ឬអនរដដល

ស្នតបុគលគ ននាះក្តូវដតយល់ ឲ្យ- 66 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទលំ ី នស្ចរតព
ំងបួនននះ
ចាស្់អពនី ិ តនងលងូ រធនៅអនរឯនទ្ៀតៗ ជាបនតបនាទប់។

នហើយពនយល់ ក្បាប់

ំងបួនននះចាស្់ នហើយ នគនបនគយល់
នស្ចរតពនើី ិ តនងលងូ រធអាចចរទុ តពីតណាា ធ ំងឡាយ។ នហើយនបើនគបានចរទុ តពីតណាា នហើយ នគម្ិននោលះក្បដររ នគម្ិនស្មាលប់ នគម្ិនលួ ចបលន់ នគម្នក្បក្ព
តភ្រឆនបារ នគម្និ របត់ នគម្នភ្ូ
ិឹ តតអនំ ពើទតិិនិយាយនដើម្អនរឯនទ្ៀត នគម្នអួ
តែលួន នគម្ននលាភ្លន់
នគិិម្ិនែឹងក្ចនឡាត នគម្ិននភ្លចនឡើយអំពីជីវតម្ិ ិននទ្ៀង និងម្ិន

ឋតល តចរពីទលូវស្ុ ចរតនឡិ នងរ នហើយនគម្នឃ្ល
ិ
ើ យ។
ិ
3.

នដើរតាម្ទលូវក្បនស្ើរនងលងូ រនដូ ចជានគកាន់ក្បទ្ីបនដើរចូ លនៅរនុងបនទប់ងងឹតម្ួ យ។ ភាពងងឹតរ៏បាត់នៅ នហើយពនលឺននំ បនទក្បទ្ីបរ៏បភ្
ប់ននាះនឡើង។
ឺលំងននះ នហើយបុ គលគ ណាយល់ ន័យនននស្ចរតីពិតនងលងូ រធននដរើ តាម្ទលូវក្បនស្ើរនងលងូ រននះនោមះថ្នបុ គលគ ននាះមានពនលឺគតិ
នបណិឌ តដដលបនណតញអនធភាពងងឹតស្លុងនននស្ចរតីលៃង់នលល។
ក្ពះពុ ទ្ធដឹរនា ំស្តនវ លារនោយពនយល់ បង្ហាញដតអំពី

- 67 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ំងបួនននះ។
នស្ចរតីពិតនងលងូ រធនបុ គលគ ធ ំងឡាយណាយល់

ចាស្់ ក្បារដអំពី នស្ចរតីពិ តធ ំងននះនឹ ងបានស្នក្ម្ចការ

ំងបួនននះនហើយ ដដលអាច
ក្តាស្់ដងនឹ ។ គឺនស្ចរតពី ិ តនងលងូ រធជួ យ នក្ជាម្ដក្ជងដឹ រ នា ំបុ គគល ធ ំងឡាយរុ នងនលារ

ដដលក្បរបនៅនោយការវនងវងវលវល់
ននះបាន។ នស្ចរតីពិតនងលងូ រនិធ ំងបួនននះស្ម្រម្យណាស្់ គួរដតនជឿតាម្។ កាលណានស្ចរតីពិ តនងលងូ នរធ ំងបួ ន ននះក្តូ វ បានយល់ ក្បារដនហើ យក្បភ្ព

តណាជាពុ ំខាន។ា ធ ំងអស្់ នឹងវនាស្អស្់
ិំងបួនននះ ជានគ្នលម្ូ លនោយសារនស្ចរតពនី ិ តនងលងូ រធ័ំងឡាយរបស្់ក្ពះពុ ទ្ជាោឋន សាវរធធ មាាស្់ អាចយល់ ក្គប់
ការនក្បៀនក្បនៅ និងនស្ចរតីពិតនទសងៗនទ្ៀត នហើយបានដល់នូ វគតបណត លឲ្យនគអាចដរក្ស្ង់យរបាននូ វិិឌ ត ដដលបណា
ន័យដ៏នក្ៅននក្គប់វតថុធាតុ នហើយអាចនឹងពនយល់ នក្បៀនក្បនៅ

ក្គប់ស្តវរុ ងនលារននះជាបនត
នៅនទ្ៀតបាននោយនស្រ។
នីIIោរាក់ ទ្ងរវាងក្េត្ុ និងផល

- 68 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

1.

ចំនពាះទ្ុរនខ ី ម្ួ យៗ ស្ុ ទ្ដធ តមាននហតុ នហើយរ៏មានម្នធោ-បាយម្ួ យនដើម្បនវ ពីី ឹ ងរ ំលត់ទ្ុរនខ នាះបានដដរ។ នក្ពាះនហតុ អី?

នក្ពាះនៅរនុងនលារននះ

ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តជាលទ្ធទលនន
អវៗធ
ី

័ ឌ ។
ការក្បរួ តក្បដជងដ៏ធនំ ធងរវាងនហតុ និងល័ រែ
ខ ណ

ំង
អវៗធ
ី

័ ឌ
ននាះនឹងវនាស្បាត់
នៅវញនបើកាលណានហតុ និងល័ រែខ ណិិននាះផ្កលស្់បូ រនហតិើ យបាត់នៅវញ។
នភ្លៀងធាលរ់ ែយល់ បរ់ ផ្កានរើ រនឡ
ីើង ស្លឹរនក្ជុើ ះ រ៏ស្ុទ្ ធដតមាននហតុ នពាលគឺ នរើតនឡើងនហើយសាលប់នៅវញ។ិ័ ឌ របស្់មាតាបតា
ធររនរតនឡខ ណើើងតាម្ល័ រែិវាបានធំ

ធាត់ នឡើ ងនោយសារចំណី អាហារ នហើ យស្តិ ក្បាជាញ វាលូ តលាស្់ នឡើងនោយសារចំនណះវជាិ ា និងការពិនសាធន៍។

រូបកាយ និងស្តក្បាជាញ ធ ំងពីរននះ នៅតាម្នហតុ នហើយិវវដតិ ក្បួលដក្បនោយសារនហតុ នទសងៗ។

ក្រឡាស្ំណាញ់ ចរ់ដក្ស្ះនឡើងបាន

នោយសាររំនួច

ំងអស្់រុ ងនលារននះ
ចំណង។ យាងណាម្ិញ អវៗធ
ជាប់
ន
ី

ធរ់ទ្ងគ្ននបាន នោយសារដតចំណងដូ នចនះដដរ។ ការគិតថ្ន
ក្រឡាញស្ំណាញ់ វាគង់នៅនោយឯរឯងននាះ

ំក្ចឡំម្ួយដ៏ធ។

- 69 -

ជាការយល់

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ស្ំណាញ់ នរតនឡ
ើើងបាន នោយសារក្រឡាជានក្ចនធរ់
ើទ្ងជាប់គ្នន នហើយក្រឡានីម្ួ យៗននស្ំណាញ់ ក្តូវការធរ់ទ្ង

នឹងក្រឡាឯនទ្ៀតៗ ជាច ំបាច់។

2.

ផ្កាន

ើររនឡ
ី
ើងនោយសារនហតុ នក្ចនក្បការ
ើស្លឹរន

ក្ជុះរ៏នោយសារដតនហតុ នក្ចើនក្បការដដរ។ នបើគ្នមននហតុ ធ ំងននាះនទ្ ផ្ការ៏ម្នរិ រី ស្លឹររ៏ម្ិនក្ជុះដដរ។ ផ្កាន

មាននហតុ នទសងៗ ស្លឹរន
ដដរ។រើ រនោយសារ
ីើក្ជុះរ៏នោយសារមាននហតុ នទសងៗ

អវីៗធ ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តក្តូវទ្ទ្ួលការដក្បក្បួល។

ដដលអាចឋតិ នៅនោយឯរឯង

គ្នមនអវី

នហើយគ្នមនអវីដដលអាចគង់

នៅបាននោយឥតដក្បក្បួលននាះនទ្។
នរឿងដតម្ួ យគត់ក្បួលនៅរនុងនលារននះ

ដដលអាចឋិតនងរជានិចានោយឥតដក្ប
ំងអស្់នរតនឡ
គឺអវៗធីើើ ងនោយមាន

នហតុ ម្ួយ នហើយវនាស្នៅវ
ញនោយមាននហតុ
ម្ួយ។
ិ
ិ

III
ោរាក់ ទ្ងគ្ននរវាងក្េត្ុ ក្ផេងៗ
1.

នតើឫស្គល់ ននទ្ុរខ ក្ពួយ បារម្ៃ និងរងវល់ នៅរដនលងណា

- 70 -

ើការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

នៅ? នបគើ តឲ្យលអ
ិិតលអន់នៅ ឫស្គល់ ននាះវានៅនឹងម្នុ ស្សនលារ ដដលលៃង់នលល នហើយមានតណាា ជានក្ចើននលើស្លុ ប។ំ រ់ចតត
ម្នុ ស្សនលារជពា
ិិ នឹងជវី តស្ម្បូ ណ៌នោយធនធាន

និងរតត
ជីវតស្ុ
ែុមាលភាពនិងស្បាយរររាយជីវតរិិ ំនជើបិ យស្ិីរ ំជួលក្បរបនោយអតតទ្តថភាព។ ម្នុ ស្សនលារគ្នមនបានគិតដល់ថ្ន ចំណង់ចំនពាះវតថុធ ំងននាះវាជាឫស្គល់ ននទ្ុរនខ នាះនទ្។តា ំងពីនលារននះរនរើតនឡើងម្រ ម្នុ ស្សនលារក្តូវបាន

ទ្ទ្ួលរងនូ វវបតតិ ិភ្័យក្ពួយក្គប់ក្បការ។ ជាបដនថម្នលើននះនទ្ៀត
ម្នុ ស្សនលារម្នអាចនចៀស្ឲ្យទុ
តបានពី
ិដដលជានហតុ ៣ ក្បការននទ្ុ រនខ នាះបាននទ្។ឺ ជរា និងសាលប់ដត នបើ នគ រះិ គិ ត ឲ្យដ ល់ ជ នក្ៅនៅ នគ នឹ ង នើ ញ ថ្ន គឺំ រ់ចតត
នោយសារដតការជពាិ ននះឯង ដដលនា ំឲ្យមានទ្ុរក្ខ ពួយ។ំ រ់ចតត
នបស្ើ ិនជាអាចបំបាត់ការជពាិ ននះបាន នស្ចរតីទ្ុ រក្ខ ពួយនឹងវនាស្អស្់
ជាពុ ំខាន។
ិំ រ់ចតត
នហតុ ដដលបណាត លឲ្យមានការជពាិ ធ ំងននះ គម្រឺអំពីនស្ចរតីលៃង់នលល នហើយនិងការយល់ ែុស្ធ ំងឡាយ ដដលស្ថិតនៅនពញរនុងនបះដូ ងស្តវនលារ។

- 71 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

នស្ចរតីលៃង់នលលនិងការយល់ ែុស្ធ ំងននះ ម្រអំពីម្នុ ស្សនលារម្ិនយល់ ចាស្់ពិត

ដដលក្គប់ក្គងដនំ ណើរបនតគ្ននគ្នមន

នចះោច់ននវតថុធាតុ ធ ំងឡាយ។

នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល និងការយល់ ែុស្ធ ំងននះ

នហើយ ដដលបណាត លឲ្យម្នុ ស្សនលារបងចង់បានរបស្់ ដដលចប់យរពុ ំបាន នហើយលង់រនុងការបុ នបងចង់បានននាះ។

នធវើ ការដវរដញរចំ នពាះរបស្់ ដដលតាម្ពិ តពុ ំ អា ចដវរដញរបានននាះ គឺនោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល និងនស្ចរតី
នលាភ្លន់ចង់បាន។

នធវការដវរដញរអំ
ពីភាពលអ
ើនិងភាព

អាក្ររ់ ដដលតាម្ពិតវាគ្នមននសាះននាះ គម្រដតអំ
ពីនស្ចរតី
ឺលៃង់នលល និងនស្ចរតីនលាភ្លន់។

នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល

ម្នុ ស្សនលារមានគំនិតយល់ ែុ ស្ ជានិ ចា នហើ យបាត់ ប ង់ ជានិ ចាកា ររម្ិ លយល់ ក្តូ វ ។ំ រ់ចិតតដតនឹង
នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល ម្នុ ស្សនលារជពា

ែលួនឯងផ្កទល់ នហើយក្បក្ពឹតតអនំ ពើែុស្។ ទ្ីបំទុតនៅ ម្នុ ស្សនលារវនងវងវលវល់រុ ងទលន ូ វភាន់ក្ចឡំ។
ិមាននស្ចរតីនក្បៀបនធៀបម្ួ យថ្នៈ

- 72 -វស្័ិ យរម្មគឺវាលដក្ស្

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទលម្ួ យ គំនិតដវរដញរគឺជាក្គ្នប់ពូជ។ ម្នុ ស្សសាបនក្ពាះក្គ្នប់

ំពូ ជននះនោយលៃិតលៃង់ នក្សាចក្ស្ប់បណ
ងអាក្ររ់ និងអតត-ទ្តថភាពឲ្យវា ោរ់ជនី ស្ចរតីនលាភ្លន់ឲ្យវា។ នោយនហតុ ននះនហើយ ការភាន់ក្ចឡំរ៏ក្តូវបានម្រជាទល។

2.

ធ ំងអស្់ ននះនរតនឡើើើ ងនៅរនុងស្ត។ិ ដូ នចនះ ស្តិជានដម្

នហតុ ននការស្ងឃម្ម្ទល ជានដើម្នហតុ ននទ្ុរក្ខ ពួយិឹ នស្ម្នហតុ

លំបារនវទ្នា។

នលារដដលនពារនពញនៅនោយនស្ចរតី ភាន់ ក្ចឡំ ននះគឺ ជាក្ស្នមាលដដលបណាត លម្រអំពី ស្តិ ដតបុ នណាណះ។

ដតស្តិរ៏ជាក្បភ្ពននការបានក្តាស្់ដឹងននាះដដរ។
3.

នៅរនុងនលារននះ មានការភាន់ក្ចឡំបីក្បការ។ នបើបុ គលគណាក្បកាន់យាងមា ំនូវការយល់ ក្ចឡំធ ំងននាះបុ គលគ ននាះម្ុ ែដតនឹងគ្នមនក្ចរនចញរួចនទ្ នៅរនុងនលារននះ។
ការយល់ ក្ចឡំទ្ី១

គឺជាការនជឿថ្នអវីៗធ ំងអស្់នៅរនុង

នលារននះ ក្តូវបានទ្ទ្ួលការក្គប់ក្គងននវាស្នា។ ការយល់

- 73 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ក្ចឡំទ្ី២ គឺការយល់ នំងអស្់ក្តូវបាននរតនឡ
ើញថ្ន អវៗធីើើងនោយសារក្ពះអាទ្ិនទ្ព នហើយក្តូវដតស្នក្ម្ចនៅតាម្បំណង

ននក្ពះអាទ្ិនទ្ពននាះ។ ការយល់ ក្ចឡំទ្ី៣ គការដដលនពាល
ឺអះអាងថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ នរើ តនឡើ ងនោយនចដន់ គ្នម ននហតុ័ ឌ អវីនទ្។
គ្នមនល័ រែខ ណនបើអវីៗធ ំងអស្់ ស្នក្ម្ចនៅតាម្ដតវាស្នាននាះ

អំនពើលអនិ ងអំនពើ អាក្ររ់ ក្តូ វ ដតបានរំណ ត់ ទ្ុ រ ម្ុ ន ស្ុ ភ្ម្ងគល និ ងអភ្័ ពវ ក្តូ វ ដតបានរំណ ត់ ទ្ុ រ ម្ុ ន ។ គ្នម នអវីដដលម្ិ នក្តូ វ បានរំណត់ទ្ុរម្ុ នននាះនទ្។ នបើដូ ចននះ នគម្ិនអាចនពាលក្ស្ដី
បានថ្នៈ «ក្តូវនធវើយាងននះ ម្ិនក្តូវនធវើយាងននាះ» បាននទ្។
ស្តវនលារម្ុ ែ ដតអស្់ នស្ចរតីស្ងឃ ម្ឹ ចំនពាះរស្ជាតិ ននការ

តស្ូ ជាម្ិនខាន។ នហើយនលារននះម្ុ ែដតនឹងគ្នមនការចនក្ម្ើនលូ តលាស្់ នៅម្ុ ែជាពុ ំខាន។

ការនពាលថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ នៅនក្កាម្ការស្នក្ម្ចរបស្់

ក្ពះអាទ្ិនទ្ព ឬថ្នគ្នមននហតុ និងគ្នមនស្ម្ព័ននធ នាះ រ៏នឹងក្តូវំ ស្់ដូចខាងនលើននះដដរ។ នបើអវីៗធ ំងអស្់ វាបានទ្ទ្ួលការជធ
នៅជាដបបននះ ម្ុ ែដតគ្នមនស្ំអាងអវីនឡើយនឹងែិតែំនចៀស្វាង

- 74 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទលនូ វអំនពើអាក្ររ់ នហើយែំដតក្បក្ពឹតតអនំ ពើលអននាះនទ្។ដូ នចនះ ការគិ តយល់ ធ ំងបី ក្បការននះជាការគិ តែុ ស្ ពីនក្ពាះអវីៗធ ំងអស្់ នរើ តនឡើ ងនោយសារនហតុ ម្ួ យវនាស្នៅវ
ញនោយសារនហតុ
ម្ួយ។
ិ
ិ

- 75 -

នហើ យ

ចំរក
ូ ទ្ី ២ព្ទ្ឹសីអត រំ ីវញ្ញិ ា ណតត្មួយគត្់
នងិ សភាររត្ិ ននវត្ថុធាត្ុ
Iភារមិនឋិត្ក្លរ និង ភារឥត្ោរជាត្ិ
1.

រូប និងវញ្ហិ ញ ណ នរតនឡ
ើើ ងអំពីការក្បរួ តក្បដជងគ្ននរវាង័ ឌ នហតុ ននះរូបគ្នមនសារជាតិនទ្។ រូបរនរត
នហតុ និងល័ រែខ ណើនឡើងអំពីសាច់ និងវតថុធាតុ នទសងៗទតុក្ំ បម្ូ លគ្ននរូបននាះម្ិនឋិត
នងរនទ្។នបើ រូ ប ជាវតថុមានសារជាតិ

បានតាម្បំណង។រូ ប ននាះអាចនធវើននះនធវើននាះ

ក្ពះម្ហារសក្តមានអំណាចនឹងឲ្យរង្ហវន់

ឬោរ់នធស្

បានតាម្ចតត
គ្នមនបំណង ឬចំណង់ិ ចង់។ បុ ដនត នធះបក្ពះអងគ
ីរ៏នោយ រ៏ក្ពះអងគក្តូវដតឺ ជរា ជាម្ិនខាន នហើយនភាគក្ទ្ពយ

អាចបំនពញបំណងក្ពះអងគបាននោយតចតួ
ចណាស្់។
ិ

- 76 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុវញ្ហិ ញ ណ រ៏ ជា របស្់ ឥ តសារជាតិ ដដរ។ វ ញ្ហិ ញ ណរបស្់ំ ន អំពីនហតុ និងល័ រែ័ ឌ ដដរ។ វញ្ហម្នុ ស្ស រ៏ជាវតថុទតុគ្ន
ខ ណ
ិ ញណ

ដក្បក្បួលជានិចា។

នបវើ ញ្ហិ ញ ណជាវតថុមានសារជាតិ វាអាចនឹងនធវើអវៗបានតាម្
ីបំណង។ ដតវញ្ហ
ថ្នក្តូវជានិចាននាះនទ្ិ ញ ណម្ននធវ
ិើអវដដលយល់
ីនហើ យដដលវាម្ិ នចង់ បានវាជាប់ ជ ំពា រ់ និ ងអវីៗដដលែុ ស្នសាះ។ គ្នមនអវីដដលទតល់ម្រឲ្យបានស្ម្នឹងបំណងននាះនទ្។
2.

នបនគស្ួ
រថ្ន
ើ

រូបឋត
ិ នងរ

ឬរ៏ម្នឋ
តិ នងរនទ្
ិនុ ះក្តូវដត

នឆលយថ្នម្នឋតិ នងរនទ្។
ើិនបនគស្ួ
រថ្ន ជវី តម្តិ នឋិ នងរជាស្ុ ភ្ម្ងគល ឬជាទ្ុរខ ក្តូវ
ើិនឆលយជាធម្ម
តាថ្ន វាជាទ្ុរ។
ខើការនឹរសាមនថ្ន វតថុដដលម្ិនឋតិ នងរ ដដលដក្បក្បួលជា

និចា នហើយដដលនពារនពញនៅនោយទ្ុរយា
ងននះជាវតថុមាន
ខំសារជាតិ នុ ះជាការយល់ ក្ចឡំធណា
ស្់ ។

វញ្ហ
ត
ិ ញ ណម្នុ ស្សនលារ ដដលម្នឋិ នងរនហើយនពារនពញ
ិនៅនោយទ្ុរដខ បបននះ គ្នមននរឿងអវនិ ញ ណននាះី ឹ ងអាចនៅវញ្ហ

- 77 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុថ្ន ជាវតថុមានសារជាតិបាននទ្។
នោយនហតុ ននះជីវតរបស្់
ម្នុ ស្សជាតិ
ិរូបនិងវញ្ហិ ញ ណដដលជាវតថុធាតុ នដើម្នន
និងនលារខាងនក្ៅដដលហារ់ដូចជា

នៅព័ទ្ជ
គ្នមនអតថន័យថ្នជា «អាតាមអញ» ឬ «ែលួនែញុ»ំធ ុ វំ ញននាះ
ិនទ្។និយាយឲ្យែលីនៅ គឺនោយសារដតវញ្ហិ ញ ណក្តូវនឡើងងងឹត

នោយចំណង់ម្ិនបរស្ុលនូ វគតបណិ ទ្ ធ នហើយម្នក្ពម្ទ្ទ្ួ
ិ
ិ
ិឌ ត

យាងននះ នទ្ើបបានជាបុ គលគ មានរ់ៗ ចនចស្ដតគិតអំពី «អាតាមអញ» ឬ «ែលួនែញុ»ំ ។តនោយនហតុ ថ្ន រូបក្ពម្ធ ំងអៗិើីវ ដដលនៅជុ វំ ញវារនរ័ ឌ វតថុធ ំងននាះដក្បក្បួលជានិចា ម្ននឡើងពីនហតុ និងល័ រែ
ខ ណ
ិ

ក្ពម្

ប់

រនទ្។

វញ្ហ
ិ ញ ណម្នុ ស្សនលារដដលដក្បក្បួលជានិចាននាះ

បីដូ ច

ជាទ្ឹរស្ទឹងដដលហូ រជានិចា ឬបដូត តនភ្លើងនទ្ៀន ដដលី ចជាអណា
នឆះក្ទ្នលាម្អញ្ាឹ ងដដរដដលនលាតម្ននចះ
ិអាចនក្បៀបក្បដូ ច នៅនឹ ងស្តវសាវ

ប់ពីរដនលងម្ួ យនៅរដនលងម្ួ យ។បុ គលគ ជាបណិឌ តដដលបានស្នងាតន

- 78 -

ើ ញដនំ ណើរននះ ក្តូវ

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ដតផ្កត ច់ កា រជាប់ ចិ តតច ំនពាះរូ ប កាយនិ ងវ ញ្ហិ ញ ណមានចំណង់ចង់ឲ្យបានស្នក្ម្ចការក្តាស្់ដឹង។
3.

នបើ ស្ិ នជានៅរនុងនលារននះ មានវតថុក្បា ំក្បការ ដដលនចៀស្ពុ ំទុតៈំ យចស្់ បាននទ្
ទ្ី១ គកាលណាចស្់
នហើយ ម្នអាចបញ្ឈប់
រុឲ្ឺិទ្ី២ គឺកាលណា

ំឺនហើយ ម្នអាចថ្នរុ
ិបាននទ្
ទ្ី៣ គឺ
ឺកាលណារំពុងដតោននៅររនស្ចរតីសាលប់នហើយ

ម្នអាចិំ ល ប់បាននទ្ ទ្ី៤ គឺកាលណាដល់ នូវការរលាយនហើយ
ថ្នរុ សាម្នអាចបញ្ឈប់
ការរលាយននាះបាននទ្ ទ្ី៥ គឺម្នអាចនចៀស្ិិទុ តពីការរលត់សាបស្ូ នយបាននទ្។
នៅរនុងនលារននះ

អនរណារ៏នោយ

នៅទ្ីបំទុតក្តូវដត

បានជួ បក្បទ្ះនឹងការនចៀស្ម្នរួិ ចធ ំងក្បា ំក្បការននះ។

អនរដដលបានសាតប់នស្ចរតទ្ូី នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ កាលណានពលននះ
ម្រដល់ នហើយ ម្និថ្នជាការនចៀស្ពុ ំទុត។

ឹឺចប់នឹងក្បការធ ំងននាះនទ្ នក្ពាះដង

នៅរនុ ងនលារននះ មាននស្ចរតី ពិ តបួ នក្បការៈ ទ្ី ១ គឺម្នុ ស្សនលារនរើ តនឡើ ងនោយនស្ចរតី លៃង់ នលល ជានហតុ ទ្ី ២- 79 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុគឺ អវី ៗ ដដ ល ប ង ក្បា ថ្នន ស្ុ ទ្ធ ដត ជា រ ប ស្់ ម្ិ ន ឋិ ត នង រ ម្ិ នក្បារដ នហើ យនពារនពញនៅនោយទ្ុ រខ ទ្ី ៣ គឺ អវី ៗដដលឋិ ត មាន នៅស្ុ ទ្ធ ដត ជា រ បស្់ ម្ិ នឋិ ត នង រម្ិ នក្បា រដនហើយនពារនពញនៅនោយទ្ុ រខ ទ្ី៤ គឺនៅរនុងនលារននះគ្នមនំ ថ្នជា «អាតាម អញ» ឬ «របស្់ អ ញ»អវី ដដលអាចចត់ តា ងបាននទ្។

ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តម្នឋ
អវៗធត ះអាស្នន
ិតនងរ ស្ុ ទ្ដធ តជាបនណា
ីិនហើយគ្នមនអតតភាពនទ្។ ននះជានស្ចរតីពិតណាស្់ នធះបីនជឿ

ថ្នរនុងនលារននះមានក្ពះពុ ទ្ធ ឬគ្នមនក្ពះពុ ទ្រធ ៏នោយ។ ននះំ ស្់បាន។ ក្ពះពុ ទ្ ធ នោយជានស្ចរតពី ិ ត ដដលពុ ំអាចក្បដររជធ
ដឹងយល់ នូវនស្ចរតីននះនហើយ

នទ្ើបបានជាក្ពះអងគនទ្ស្នា

ពនយល់ ក្ពះធម្៌ដល់ ស្តវនលារធ ំងអស្់ ។

II
ព្ទ្ស
ំ វី ញ្ញិ ា ណតត្មួយគត្់
ឹ អ
ីត រ
1.

នស្ចរតីលៃង់នលលនិងការបានក្តាស្់ដឹង ធ ំងពីរននះនចញ

ម្រពីវញ្ហធ លននស្រម្មិ ញ ណ នហើយបាតុ ភ្ូតធ ំងឡាយជាលទ្ទ

- 80 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ភាពននវញ្ហិ ញណបដូី ចជាវតថុធ ំងឡាយដដលនចញម្រពីការបុ ិនក្បស្ពវននក្គូម្នតអាគម្នចះងពឹនដភ្នរ។

ស្រម្មភាពននវញ្ហ
ភាពធ ំងិ ញ ណគ្នមនក្ពំដដននទ្ៈ គស្រម្ម
ឺននាះនហើ យ ដដលបនងាើត ពិ ភ្ពននជី វ ត។វ ញ្ហិិ ញ ណម្ិ នបរ ស្ុ
ិ ទ្ធ

បនងើត
ា ពិភ្ពម្ិនបរស្ុធ នងាើតពិភ្ពបរស្ុធិ ញ ណបរស្ុិ ទ្ ធ វញ្ហ
ិ ទ្ប
ិ ទ្។

ំងអស្់ដដលនៅព័ទ្ជ
អវៗធគ្នមនវតថុអវីនក្ៅពីធ ុ វំ ញែលិីើួ ននយងននះ

ស្រម្មភាពននវញ្ហិ ញ ណរបស្់ ទងនយើងននាះនទ្។
នក្បៀបបាននៅនឹងផ្កទ ំងគំនូរ

សាននដននវចិ ក្តររ
ិដដលទលិតនឡើងនៅតាម្

ំងអស្់ ដដលនៅព័ទ្ជងអវៗធធ ុ វំ ញនយ
ិ
ើ
ី

ជា

ទលិតទលដដលនរតនឡទ ល់ ។ ពិភ្ពិ ញ ណរបស្់នយងផ្ក
ើើងពីវញ្ហ
ើដដលក្ពះពុ ទ្បធ នងាើត

ជាពិភ្ពបរស្ុិ ទ្ ធ ដតពិភ្ពដដលម្នុ ស្សនលារបនងាើត ជាពិភ្ពម្នបរស្ុិិ ទ្នធ ទ្។នៅរនុងរូបគំនូរដតម្ួ យគត់ននាះ

មាននស្ចរតពី ិ ពណ៌នា

នទសងៗជានក្ចើនរាប់ម្ិនអស្់។ វញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលាររ៏ដូនចនះដដរ វាបនងាើត ពិ ភ្ពរបស្់ វា ផ្កទ ល់ ដដលនពារនពញនៅនោយ

ស្រម្មភា ពរាប់ ម្ិ នអស្់ ។ នៅរនុងនលារននះ គ្នម នអវីដដលម្ិ នទលិតនឡើងនោយសារវញ្ហិ ញ ណននាះនទ្។

- 81 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់យល់ យាងចាស្់ថ្ន
នរើតនឡើងនោយសារវញ្ហិ ញ ណ។

នហតុ ននះនហើយ

នបើបុ គលគវញ្ហលទ ល់ ននាះិ ញ ណដដលបនងាើតពិភ្ពរបស្់ែួ នផ្កម្នអាច
ិណាយល់ នស្ចរតននះ
ីពុ ទ្ពធ ិ តក្បារដ។
2.

ំងអស្់ក្តូវបាន
អវៗធ
ី

បុ គល
គ ននាះអាចនឹងនម្ើលន

នចញឲ្យទុ តពីក្ស្នមាលរបស្់ែួ នបានជាោច់
ខាតៈលសាតយនូ វអតីតកាល

ខាលចអនាគតកាលើ ញក្ពះវញ្ហិ ញណនហើយតអូញដតអរនឹង

បចាុបបននកាល នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល ក្ពម្និងតណា
ានលាភ្លន់របស្់ែួ ន។លនលារដដលនពញនៅនោយការយល់ ក្ចឡំននះ នរើតនឡើងពី រតីលៃង់ នលលនិ ងនស្ចរតីនលាភ្លន់ ។ការក្បម្ូ ល ទតុំគ្នន ដ៏ ធ ំ័ ឌ ដដលក្តូវការគ្នននៅវញនៅម្រ
ទ្ូលាយនននហតុ និងល័ រែខ ណិននាះ ស្ថិតនៅរនុងវញ្ហិ ញ ណននាះឯង គ្នមននៅទ្ីណានទសងនទ្ៀត

នទ្។ការរស្់ នៅនិងការសាលប់ នរើតនឡើងពីវញ្ហិ ញ ណ នហើយឋិត

នៅរនុងវញ្ហិ ញ ណននាះ។

កាលណាវញ្ហិ ញ ណបាត់បង់នៅពិភ្ព

- 82 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ននការរស្់ នៅ និ ងការសាល ប់ រ៏ បា ត់ ប ង់ នៅតាម្វ ញ្ហិ ញ ណននាះ

ដដរ។ជីវតលៃិិ ញ ណលៃឹតលៃង់និងឹ តលៃង់និងវនងវងវង្ហវន់ ម្រពីវញ្ហ

វនងវងវង្ហវន់។ នបើនយើងបានយល់ ថ្ន ពិភ្ពននការយល់ ក្ចឡំវា
ម្ិនឋិតនៅទ្ីណានក្ៅអំពីវញ្ហិ ញ ណនទ្ននាះ

នយើងនឹងអាចនធវើ

ឲ្យវញ្ហិ ញ ណនយើងបានភ្លឺថ្នល នហើយកាលណានយើង

ប់បនងាើត

ពិភ្ពម្ិនបរស្ុិ ទ្ ធ នយើងនឹងអាចដល់ នូវការបានក្តាស្់ដឹង។
តាម្នោយនស្ចរតី ននះ នើ ញថ្ន ពិ ភ្ពននការរស្់ នៅនិងការសាលប់ នពាលគឺនលារនយើងននះ នរើតនឡើងនោយសារំ ី នោយសារវ ញ្ហវញ្ហិ ញ ណជិះ ជាន់ ញា ញិ ញ ណក្គប់ ក្គងក្តួ តក្តានោ យសារវ ញ្ហា ក្គប់ សាថ និ ញ ណ។ គឺ វ ញ្ហិ ញ ណ ដដល បញ្ហំ អស្់ ។ ពិ ភ្ពននទ្ុ រខ នរើ តនឡើ ងអំ ពី វ ញ្ហភាពធ ងិ ញ ណវនងវ ងវង្ហវន់។

3.

ដូ នចនះ

អវីៗធ ំងអស្់ំ ូ ងនោយ
ក្តូវបានក្គប់ក្គងជាដបវញ្ហិ ញ ណ អវីៗធ ំងអស្់នចញម្រអំពីវញ្ហិ ញ ណ។ ដូ ចជារង់វលិំ រ់តាម្នគ្នដដលធញរនទ្ះ ទ្ុររខ ត់តាម្វញ្ហធ ពាិ ញ ណដដលព័ទ្ជ

- 83 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

និងគំនិតអស្ុ ចិ នហើយនិងតណាា នលារិយ។

នបបុគ ណានិយាយនហើយក្បក្ពឹតតតាម្នោយវញ្ហ
ិ ញណ
ើ គល

លអបរស្ុគ ននាះ ដូ ចជាក្ស្នមាលិ ទ្ ធ ស្ុ ភ្ម្ងគលនឹងរត់តាម្បុ គលអននាទលតាម្ក្បាណដូ នចនះដដរ។
នើ ញជាខាងនក្កាយ

អនរក្បក្ពឹតតអាក្ររ់នឹងនឹរ

ថ្នែលួនបានក្បក្ពឹតតអាក្ររ់

នហើយការម្ិ នរួ ច ដល់ ែលួនវ ញៗ នៅនទ្ៀត។ិ រនុងជី វ តជាបនត
ិអនរ ដដល

នឹរនវ ន់នចៀស្ើ ញននះក្តូវបានរំណត់ទ្ុររនុងែលួន នដើម្បជារង្ហ
ីក្បក្ពឹតតអនំ ពើលអ ស្បាយនឹងអំនពើលអដដលែលួនបាននធវើ នហើយស្បាយនក្ចននៅនទ្ៀត
ើនៅនពលគតន
ិើ ញដល់ ស្ុភ្ម្ងគល

ែនទ្ៀត។
ដដលនឹងក្តូវបានអំពីអំនពើលអននះ រនុងជីវតខាងម្ុ
ិនបើ វញ្ហិ ញ ណម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធនទ្ននាះ

ទលូវនឹ ងនឡើ ងជាអាក្ររ់ំ ប់ជាម្នខាន
ពិបារនដើរ នហើយនជើងនឹងភាលត់ជពម្ុ ែដតក្បទ្ះ
ិនឹងការដួ លធាលរ់និងការនវទ្នាជានក្ចនម្
នខាន។ដតនបើវញ្ហិ ញើិណននាះបរស្ុើ នំ ណើរិ ទ្ ធ ទលូវនឹងនឡើងរាបនស្មើលអ នហើយការនធវដ

នឹងបានក្បរបនោយនស្ចរតីស្ុ ែនរសម្រានត។
អនរដដលមានរូបនិងវញ្ហិ ញ ណបរស្ុិ ទ្ ធ

ជាអនរនដើរតាម្ទលូវ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ រំចត់បង់នូ វស្ំណាញ់ អតតទ្តថភាព នូ វគំនិតម្ន
ិ- 84 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បរស្ុន អាក្ររ់។ អនរដដលមានវញ្ហិ ញ ណស្ៃប់ិ ទ្ ធ និងនស្ចរតក្បាថ្ន
ីអាចរស្់រុ ងស្ុែស្នតិភាព
ននហើយអាចររាដុ ស្ខាត់វញ្ហិ ញណរបស្់ ែួ នបានរាល់
យប់នងៃនោយការទទត
លិ ទាង់នក្ចនជាន
ើ
ិ ចា។

III
ភាររត្ិ ននវត្ថុធាត្ុ
1.

ំងអស្់ នៅរនុងនលារននះ
នោយនហតុ ដតអវៗធី័ ឌ វា
អំពីការក្បរួ តក្បដជងរវាងនហតុ និងល័ រែខ ណមានការដវរដញរជានគ្នល

ម្ិនអាចនឹង

រវាងវតថុធ ំងឡាយននាះបាននទ្។

ការដវរដញរដដលជាអាការខាងនក្ៅននាះ
នលារមានគំនិតរនវរវាយគ
ើិតដវរដញរបុ នណាណះ។

នៅរនុងនទទនម្

នរតម្រ
ើគ្នមនការស្មាគល់ នម្រអំពី ម្នុ ស្សរវាងវតថុធ ំងននាះដតើ ញថ្នែុស្គ្ននរវាង

ទ្ិស្ខាងនរើត និងទ្ិស្ខាងលិចនទ្។ ដតម្នុ ស្សនលារបនងាើត

ការដវរដញរស្មាគ ល់ ននះនៅរនុងវ ញ្ហទ ល់លិ ញ ណរបស្់ ែួ នផ្កនហើយនជឿថ្ន ការននះជាការពិត។

នៅរនុងគណិ តសាស្តស្ត ក្គប់ នលែពី ១ដល់ អស្នងខយយ វា- 85 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នពញនលញក្គប់ក្គ្នន់រុ ងតួរបស្់វានីម្ួ យៗនហើយ។
នតួ នលែ

នីម្ួ យៗគ្នមនចំនួនអវីែុស្គ្នននទ្ ដតម្នុ ស្សនលារនធវើការដវរដញរ

ស្មាគល់ នូវចំនួនរនុងតួ នលែធ ំងននាះ តាម្តក្ម្ូវចតត
លិ របស្់ ែួ នននាះ គនដឺ ើម្បអាចនធវ
ើនលែនទសងៗបានដតបុ នណាណះ។
ីនដើម្នឡើយ នបើគ្នមនការនរើតនឡើង រ៏គ្នមនការវនាស្នៅ
ិ

វញដដរ
ិ

ដតម្នុ ស្សនលារស្មាគល់ នើ ញថ្ន

ែុស្គ្ននរវាងការនរតនើិ ងការសាលប់ននះ។ នៅរនុងអំនពើនីម្ួ យៗ នបគ្នើ ម នក្តូវរ៏គ្នមន

ែុស្ដដរ ដតម្នុ ស្សនលារនធវើការដវរដញររវាងក្តូវនិងែុស្ននះ
នៅតាម្តក្ម្ូវចិតតរបស្់ ែួ ន។លក្ពះពុ ទ្នធ ចៀស្វាងការដវរដញរធ ំងននះ នហើយទ្ុរនលារ
ននះដូ ចជាពពរដដលផ្កត់រសាត់នៅ។ ចំនពាះក្ពះពុ ទ្វធ តថុធ ំងឡាយដដលស្មាគល់ នើញថ្នលអ ឬអាក្ររ់ននាះ ស្ុ ទ្ដធ តជាការងពនិ ញ ណចប់យរឹ ដភ្នរ។ ក្ពះអងគដឹងថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ ដដលវញ្ហ
ឬធត់នចលជារបស្់ គ្នមនស្ថិរភាព។ នហតុ ននះ ក្ពះអងគនចៀស្
វាងអនាទរ់ននអាការភាពខាងនក្ៅ និងគំនិតដវរដញរវតថុ។

- 86 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

2.

ម្នុ ស្សនលារនតាងចប់យររបស្់ ធ ំងឡាយ នោយនឹរ

សាមនថ្ន របស្់ធ ំងននាះស្ម្នឹងចិតតែួ ន។ម្នុ ស្សនលារនតាង
លចប់យរស្ុ ភ្ម្ងគល ស្ម្បតតក្ទ្ពយ
រតតនហើយក្បយុ ទ្ធនឹង
ិ
ិ យស្
ិ

ដនំ ណើរជីវតនោយអស្់
ស្ងឃម្។
ិឹម្នុ ស្សនលារនធវការដវរដញរតាម្អំ
នពើចតត
ើិ រវាងអតថិភាព

ឬភាពដដលគ្នមននៅ
ឬភាពវតថុដដលមាននៅ និងអនតថភាព
ិរវាងលអនិងអាក្ររ់

រវាងក្តូវនិងែុស្។

ចំនពាះម្នុ ស្សនលារ

ជីវតជាដនំ ណើរបនតគ្ននម្ននចះោច់
ននបំណងិិំ រ់និងការជពា

ចតតិ នហើយនោយសារនហតុ ននះ ម្នុ ស្សនលារក្តូវដតទ្ទ្ួ លរងនូ វការបំភាន់ដភ្នរននទ្ុរនខ វទ្នា។
កាលម្ួ យននាះ មានបុ រស្មានរ់នធវដើ នំ ណើរឆ្ៃយនៅៗ ដល់មាត់ស្ឹងម្ួយ។ គ្នត់គតដតមា
ទន រ់ឯងថ្នៈ «មាត់ស្ឹងមា
ទខ ងននះ
ិពិបារនហើយនក្គ្នះថ្ននរ់ណាស្់ ដតមាត់ស្ឹងមាចទខ ងននាះវញដូ
ិជាក្ស្ួ លនដើ រ នហើ យស្ុ ែទង

បាន ! » ។ គ្នត់រ៏យរដម្រន

ដតអញនធវើដូ ច នម្តច នឹ ងឆលង នៅើ និងនដើម្បបុ ស្ចងនធវជារប
ើូននហើយឆលងរួចនៅដល់ មាត់ស្ឹ ងមាទខ ងននាះនៅនោយស្ុ វតថិភាព។ដល់ នហើយគ្នត់រ៏ក្ស្ដីដតមានរ់ឯងថ្នៈ «របូនននះទតល់ក្បនយាជន៍

- 87 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ឲ្យដល់ អញនក្ចើនណាស្់រុ ងការឆល
ងស្ទឹង អញម្ិនក្តូវនបាះបង់
នវានចលឲ្យពុ ររលួ យនៅនឹងមាត់ស្ឹងននះនទ្
អញក្តូវដតនា ំយរទវានៅជាម្ួ យអញ»។ គតដូនចនះនហើយគ្នត់រ៏ស្ណិូ ត នយរវតថុធៃន់
ឥតក្បនយាជន៍ននាះនៅតាម្ែលួនគ្នត់នៅ។ នតើនគអាចថ្នបុ រស្ននាះ ក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ តបានដដរឬនទ្?។
នរឿងឧបមាននះបានន័យថ្នស្ូ ម្បដតវតថ
ីុ លអរ៏នោយ

កាលណាវានៅជាវតថុធៃន់ ឥ តក្បនយាជន៍

ដតក្តូ វ ដតនបាះបង់ វានច ល នហើ យ ជា ងននះ នៅ នទ្ៀ ត នបើ វា ជា វតថុ អាក្ររ់ នុ ះ រតឹដត ក្តូ វ នបាះ បង់ នច ល នៅ នទ្ៀ ត។ក្ពះពុ ទ្ធ បា នក្បនៅ ែលួ នក្ពះអងគ ឲ្យនចៀស្វាងការពិ ភារាឥតក្បនយាជន៍ និ ងម្ិ នស្ំខាន់។
3.

វតថុធ ំងឡាយម្ិនមានម្រឬបាត់នៅនទ្ វតថុធ ំងឡាយម្ិន

នរតនឡដូ នចនះ គ្នមនអវីដដលចំនណញឬខាត
ិើើងឬវនាស្នៅនទ្។
នទ្។ក្ពះពុ ទ្ធទ្ូនាមនថ្ន

វតថុធ ំងឡាយម្ិននរើតនឡើង

និងម្ិនំ ននាះ វា ហួ ស្ពី កា រ នពា លវ នាិ ស្ នៅនទ្ នក្ពាះ ថ្ន វ តថុ ធ ង- 88 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

អះអាងថ្ន មានឋិ ត នៅទង និ ងការក្បដររថ្ន គ្នម នឋិ ត នៅទង។ បាននស្ចរតី ថ្ន វតថុ នី ម្ួ យៗនោយវាជាការក្ស្បគ្នន័ ឌនឹងដនំ ណើរបនតគ្ននម្នោច់
នននហតុ និងល័ រែខ ណិវាម្នមាន
ិនៅជាពិតក្បារដនទ្ នហើយនគអាចថ្ន វាម្នមានឋ
ិតនៅយាង
ិននះ បាន ។ដត ក្ព ម្គ្នន ននាះនហតុ និ ងល័ រខ ែ ័ណឌពី នក្ពាះ ដត វា ជា លទ្ធ ទ ល នននគម្ិ នអាចថ្នវាម្ិ នមានឋិ ត នៅននាះ

បាននទ្។
ការជាប់ចតតិ នឹងវតថុម្ួ យ នោយសារដតស្ក្ម្ស្់វតថុននាះជា

ឫស្គល់ ននការភាន់គតិ។ នបនគម្
នជាប់
ចតត
ើ
ិ
ិ នឹងស្ក្ម្ស្់ ននាះនទ្ ការសាមនយល់ ែុស្ និងការរម្ិលនម្ើលន

នងនឹងើ ញម្នទ្ំ
ិម្ិ នមាននទ្។ ការបានក្តាស្់ ដឹ ង គឺ ជាគតិ បណិឌ ដដលនា ំឲ្យនម្លនើើ ញនូ វការពិតននះ

នហើយនិងនា ំឲ្យនចៀស្វាងនូវការ

រម្លយល់
ម្នស្ម្នហតុ
ស្ម្ទលននះ។
ិិពិភ្ពនលារតាម្ពិត វាដូ ចជាការយល់ ស្បិត នហើយរតន
ស្ម្បតតរនិ ុ ងនលារននះស្ុ ទ្ដធ តជារបស្់ក្បនលាម្បំភាន់ដភ្នរ។

បដូី ចជាស្ភាពនទសងៗ នើ ញពីចមាៃយនៅរនុងផ្កទ ំងគំនូរម្ួ យំ ឡាយគ្នម នអវី ជាពិ តក្បារដនៅរនុ ងែលួនឯងនទ្ ដតវាវតថុ ធ ង- 89 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បីដូ ចជាអ័ពទដដលក្តូវរនៅត។
4.

ការនជឿថ្ន វតថុធ ំងឡាយដដលនរើតអំពីនហតុ នទសងៗ រាប់ម្នអស្់
អាចឋតិ មាននៅរហូ តននាះ ជារំហុស្ធំម្ួយ ដដល
ិ

នៅថ្ន

ក្ទ្ឹស្តីអំពីភាពឋិតនងរ។

ដតរ៏ជារំហុស្ធំម្ួយនទ្ៀត

ដដលនៅថ្ន ក្ទ្ឹស្តីអំពីភាពម្ិនមានឋិតនៅ រនុងការណ៍ដដល
អស្់ គ្នមនស្ល់ អនឡនជឿថ្ន វតថុធ ំងឡាយនឹងវនាស្បាត់
ិីវ ើ យ។

ការយល់ នស្ើៗថ្ន រស្់ រហូ តឬសាលប់រហូ តមានឋិតនងរនៅ

ឬគ្នមនឋិតនងរនៅ ម្ិនបានន័យនៅនលើស្ភាពជាែលឹម្ននវតថុនទ្

វាបានន័យនៅនលើដតអាការខាងនក្ៅននវតថុ ដដលនម្លន
ើើញនោយដភ្នរក្ស្វា ំងរបស្់ម្នុ ស្សនលារដតបុ នណាណះ។ នោយសារចំណ ង់ ម្នុ ស្សនលារ ជាប់ ចិ តតនៅនលើ អាការខាងនក្ៅននវតថុធ ំងននាះ។ ដតស្ភាពខាងរនុងដដលជាែលឹម្សារននវតថុធ ំងឡាយ
វាគ្នមនធរ់ទ្ងនឹងការដវរដញរបំដបរម្ួ យនឡើយ។ំ រ់ចិតតណា
ឬការជពា

ពីនក្ពាះដតអវីៗ ធ ំងអស្់នរើតនឡើងនោយសារ នហតុ និង័ ឌ ដដលបនតគ្ននម្ិននចះចប់ អាការខាងនក្ៅននវតថុផ្កលស្់
ល័ រែ
ខ ណ

- 90 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បតូរជានិចាជាកាល។ បាននស្ចរតថ្ន
វាគ្នមនភាពឋិតនងររនុងែលួន
ីវា ឲ្យដូ ចជាសារជាតពិ ិ តក្បារដននាះនទ្។ នោយសារដតការ

ផ្កលស្់បូ រម្ននអាការខាងនក្ៅននះនហើយ ដដលនា ំឲ្យត ននចះចប់
ិនយងក្ស្ឡាញ់
វតថុធ ំងឡាយ រនុងការភាន់ដភ្នរ ឬការយល់ ស្បត។
ិើននស្ម្បរនក្ៅយាងននះបុ ដនតងនីវ បើមានការផ្កលស្់បូ រម្ត ននចះចប់
ិរ៏នោយ វតថុជាតធិ នៅជាិ ំងឡាយ រនុងស្ភាពជាសារជាតិឋត
និចា នហើយម្នដក្បក្បួ
លនទ្។ិចំនពាះម្នុ ស្សនលារ ស្ទឹងហារ់ដូចជាស្ទឹង។ ដតចំនពាះទ្ម្ឡ
ិអនយតរិ យ៍ត តនភ្លើង ស្ទឹងហារ់ដូចជានភ្លង។ី ថ ដដលទ្ុរទ្ឹរជាអណា
ើនហតុ ននះ និយាយថ្នមានស្ទឹងចំនពាះម្នុ ស្សនលារ វាមានអតថ
ន័យម្ួ យ ដតនបនើ ិ យាយចំនពាះនខាមចបិសាច វាគ្នមនន័យនទ្។ដូ ចគ្ននននះ នគអាចនិយាយថ្នៈ «វតថុធ ំងឡាយជារបស្់

បាននទ្»។ងពនឹ ដភ្នរ ម្នអាចថ្នមានឬអត់
ិម្ោងនទ្ៀត ជាការយល់ ក្ចឡំម្ួយនទ្ៀត ដដលដវរដញរជី វ តម្ិ ិ នឋិ ត នងរននះ ពី ជី វ តម្ិ ិ ននចះដក្បក្បួ ល នននស្ចរតីពិ តននាះ។នគម្ិ នអាចស្ននិ ោឋ នបានថ្ន

អាការខាងនក្ៅ

នក្ៅពី ពិ ភ្ពដដលជា

នហើយដដលដក្បក្បួលននះ

- 91 -

វានឹងមានពិភ្ព

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នលារម្ួ យនទ្ៀត ដដលម្ិ ននចះដក្បក្បួ ល ននាះបាននទ្។ ទ្ុ រនលារននះជាពិភ្ពម្នឋ
តិ នងររ៏ែុស្
ិនហើយទ្ុរដូ ចជាពិភ្ព

ពិតក្បារដរ៏ែុស្។បុ ដនតម្នុ ស្សលៃង់នលលរនុងនលារននះគិតថ្ន

ពិតក្បារដ នហើយែំក្បក្ពឹតតនៅតាម្ការយល់ ននលារននះវាើ ញម្ិនទ្ំនង

ននះ។ ដតនោយនលារននះជាការបំភាន់ដភ្នរ អំនពើធ ំងឡាយ

របស្់ម្នុ ស្សនលារ

នោយនយាលនៅតាម្ការយល់ ែុស្ននះ

ម្ិនអាចនា ំនៅររអីនក្ៅព
វី ទ្ុ រនខ វទ្នាននាះបាននទ្។បុ គលគ ក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ ត នោយយល់ ជារ់ថ្ននលារ

ននះក្គ្នន់ដតជាការងពឹនដភ្នរននាះ

ម្នក្បក្ព
ិឹ តតនៅហារ់ដូចជា

នលារននះវាពិតក្បារដននាះនទ្។ ក្បក្ពឹតតយាងននះបុ គលគ ក្បរប
នោយគតិបណិឌ តននាះ អាចនចៀស្ទុ តពីទ្ុរ។
ខ

IVផៃូវកណ្តត ល1.

ស្ក្មាប់អរន នរស្យរទល
ើូ វនៅកាន់ការក្តាស្់ដឹង មានការហួ ស្ក្បមាណពីរក្បការ ដដលក្តូវនចៀស្វាង។ ទ្ី១ គឺបនណាត យែលួន

- 92 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ក្ជុលហួ ស្នហតុ ឲ្យលុ ះនៅតាម្អំណាចចំណង់ននរូបកាយ។
ទ្ី២ គទទគ ែលះស្នក្ម្ចចតតឺ ុ យពីខាងនលើននះ មានបុ គលិ ផ្កតច់ការធរ់ ទ្ ងនឹ ងជី វ ភាពនលារននះ

នៅនធវើតបធម្៌ ច ស្តងាម្ ភាវនា

នោយនធវបាបែល
ស្នហតុ ។ិ ញ ណតងដតងហួើឹួ ន និងវញ្ហទលូ វក្បនស្ើ របំទុ តំ ២ដដលហួ ស្ពី ភាពហួ ស្នហតុ ធ ងំ យបានដល់ នូ វការបាន
ក្បការខាងនលើ ននះ នហើ យដដលនា ឲ្ក្តាស្់ដងឹ បានក្បរបនូ វគតិបណិឌ ត និងបានក្បរបនូ វនស្ចរតី
ស្ៃប់ននចិតត ស្នមត់បានថ្ន ទលូវរណាត ល។ នតទលត លននាះើ ូ វរណា
ជាអវនៅ?
គឺជាទលូវក្តូវ ដដលដចរនចញជាក្បា ំបដទន
ីី រគៈឺ ការយល់ នវ១ ពារយស្ម្តីក្តឹម្ក្តូវ១ើ ញក្តូវ១ បំណងលអក្តម្ក្តូ
ឹចរយាក្ត
ម្ក្តូ
វ១ិឹរនបៀបរស្់នៅក្តម្ក្តូ
វ១ឹការែំក្បឹងដក្បង

ក្តម្ក្តូវ១ ការក្បុងក្បយ័ តក្ន តម្ក្តូវ១ និងការស្ក្ងួម្ចតតឹឹិ ក្តម្
ឹក្តូវ១។ដូ ចបានស្តីពីនលើម្រនហើយ វតថុធ ំងឡាយនរតនឡ
ើើង នហើយ

វនាស្នៅវ
ញនននហតុ
ិិ នោយសារដតការម្រជាបនតៗគ្ននម្នចប់
ិជានក្ចនរាប់
ម្នអស្់។ ចំនពាះជនលៃង់នលល អនរែលះនម្ើលន
ើិថ្នមានឋតិ នងរនៅ

អនរែលះនទ្ៀតនម្ើលន

- 93 -ើញិ នៅ។ើ ញថ្នគ្នមនឋត

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ដតចំនពាះជនជាបណិឌ តវញិនគនម្ើលន

ើញហួ ស្ពីការមាន

ឋតិ នៅ ឬគ្នមនឋតិ នៅននះនៅនទ្ៀត ចំនពាះវតថុធ ំងឡាយដដលហួ ស្ពីការធ ំងពីរននះ។ ការនម្លនើណាត លម្ួ យដដរ។
2.

ដូ ចជាអងាត់នើ ញរនបៀបននះ រ៏ជាទលូវរ

ើម្ួ យដដលអដណតតរនុងស្ទឹង នបើវាម្ិននរឿង

នឹងងម ម្នលវបាននគក្ស្ង់វានឡើង ឬិិចនៅបាតស្ទឹង ម្នក្តូ
ិបំផ្កលញវានចលននាះនទ្ វានឹងអដណតតធាលរ់នៅរនុងស្ម្ុ ក្ទ្ជាទ្ី
បញ្ា ប់។ ជីវតរ៏ិ ដូចជាអងាត់ន

ើនៅរនុងស្ទឹងដ៏ធនំ នាះដដរ។ នបើនគម្នធរ់
ជាប់នឹងជីវតិ ដដលលុ ះធ ំងក្ស្ុងនៅតាម្អំណាច
ិតណានោយនធវបាបែលា ឬផ្កតច់ធ ំងក្ស្ុងអំពីជីវតនលារននះ
ិើួនឯងហួ ស្នហតុ នបើនគម្ិនក្រនអើតក្រនអាងនឹងគុ ណស្ម្បតតិរបស្់

ែលួន នបើ នគម្ិ នជាប់ ជ ំពា រ់ នឹ ងអំនពើ អាក្ររ់ នហើ យនបើ រនុ ងការដស្វងររការក្តាស្់ដឹង នគម្ិនមានរងវល់ ឬញនញើតញនញើម្

ក្បធរ់ក្បទ្ងនឹងការបំភាន់ដភ្នរននាះនទ្ បានន័យថ្ន នគនដើរ
តាម្ទលូវរណាត ល។កាលណានគនដើរតាម្ទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង ការស្ំខាន់

- 94 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុគឺ នចៀស្វាង

ំ នណា
រុ ប
ត យែលួនឲ្យលុ ះ នៅតាម្ការក្បកាន់ ចិ តតហួ ស្ក្បមាណ ធ ំងពីរក្បនភ្ទ្ននះ បានន័យថ្ន ក្តូវដតនដរើ
តាម្ទលូវរណាត លជានិចា។នបើ ដឹ ង ថ្នវតថុធ ំងឡាយវាឋិ ត មាននៅរ៏ ម្ិ នដម្ន ឬម្ិ នឋតនហើយនបើនឹរនិ មាននៅរ៏ម្នដម្នននាះ
ិើ ញថ្ន ស្ភាពននំ យអភ្ិវតថុធាតុ វាដូ ចជាការយល់ ស្បតិននាះ ក្តូវដតនចៀស្វាងរុ ឲ្មានះ ដដលធរ់ទ្ងនៅនឹងការវាយឫរែពស្់តនម្ាងែលើ ួ ន នហើយនិងការចង់ឲ្យនគអួ តស្រនស្ើរ

រអំនពើលអរបស្់ែួ នននាះវាដ
លឹ ម្ុ ែំ យអវៗស្ពវ
បាន។ ក្តូវនចៀស្វាង រុ ឲ្សារនពើវាធរ់ធញដរឹ នា ំ
ីបាននឡើយ។

នបបុគ ណាចង់នចៀស្វាងការធាលរ់ចូលនៅរនុងចរនតននើ គលំ ូ ងបងអស្់ បុ គលំ ត់ចំណង់របស្់ែួ នល ជាដបគ ននាះក្តូវដតហាត់បពំ យជ ំពា រ់ ធ រ់ ជា ប់ នឹ ងវតថុធ ំងឡាយ ខាល ចដក្រងវាធាល ប់ចិ តតរុ ឲ្នហើយនៅជាជាប់ចតតិ នរែលើ ួ នពុ ំរួចពីវតថុធ ំងននាះ។

ចំនពាះអតថិ-ភាព ឬភាពមានឋតិ នៅរតី អនតថិភាព ឬភាពគ្នមនឋិតនៅរតី
ចំនពាះអវៗដដលជាខាងរនីុ ង ឬជាខាងនក្ៅរតី ចំនពាះវតថុលអ ឬអាក្ររ់រីត ចំនពាះវតថុពិតឬដរលងកាលយរតី

- 95 -ំ រ់នគម្នក្តូ
វជាប់ជពា
ិក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ចតតិ ជាម្ួ យនទ្។ំ រ់នឹងវតថធ ំងននាះ វាបានដតរនងម្ួ យរយៈនបើនគជាប់ជពា
ុុនពលដ៏ែីប
រនទ្ជវី តរនល ុ នណាណះ ម្នយូិ ុ ងភាពភាន់គតនើិិ ឹ ងចប់នទតម្
នហើយ។ អនរដដលនដើរតាម្ទលូវក្បនស្ើរននពនលឺក្តាស្់ញាណម្ន
ិក្តូវររាទ្ុរនូ វការនសារសាតយចំនពាះអតីតកាល

នហើយម្ិ នខាល ចចំនពាះអនាគតនទ្ នគក្តូ វ ដតចប់ យ រវតថុតាម្ភាពដដល
វាម្រដល់ នោយស្តិនស្មើនហើយស្ៃប់។

3.

ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង គ្នម នរូ ប រាងជារ់ លា រ់ នទ្ម្ិ នអាចនចញ

ដស្តងនឡើងតាម្ស្ភាពណាម្ួ យបាននទ្។ នហតុ ននះ នៅរនុង

ពនលឺក្តាស្់ដឹង គ្នមនអវីដដលក្តូវបំភ្ឺនទ្។
លពនលឺក្តាស្់ដងឹ មាននឡើងនោយសារដតមាន

នស្ចរតីលៃង់ំ ពី រននះនលល និ ងការភាន់ ដភ្ន រ ដតបុ នណាណះ។ នបើ នស្ចរតីធ ងវនាស្បាត់នៅ ពនលឺក្តាស្់ ដឹងរ៏បាត់នៅដដរ។ ទទុយនឹងនស្ចរតី
ិននះ រ៏ជាការពិតដដរគឺថ្នៈ មាននស្ចរតីលៃង់នលលនឹងការភាន់

ដភ្នរ នោយសារមានពនលឺក្តាស្់ដឹង។ កាលណាពនលឺក្តាស្់ដឹង

ចប់នហើយ នស្ចរតីលៃង់នលលនិងការភាន់ដភ្នររ៏ចប់នៅដដរ។

- 96 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នហតុ ដូនចនះ បុ គលគ ក្តូវដតនចៀស្វាងការទ្ុរពនលឺក្តាស្់ ដងឹជាវតថុម្ួ យដដលក្តូវចប់យរ ពុ ំននាះនទ្ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនឹងនៅ

ជាឧបស្គគម្ួ យ ម្ិ នខាន។

កាលណាវ ញ្ហិ ញ ណដដលនៅរនុង

ភាពងងឹត បាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនហើយ វានឹងរលត់បាត់នហើ យក្ពម្ជាម្ួ យ នឹ ងការរលត់ បា ត់ ននះ អវីដដលនគនៅថ្ន

«ពនលឺក្តាស្់ដឹង» រ៏រលត់បាត់ដដរ។

ដរាបណានយើ ងចង់ បានពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងដូ ច ជាវតថុម្ួ យដដលក្តូវដតចប់យរ បានន័យថ្ន នយើងនៅដតមានការភាន់

ដភ្នរ យល់ ក្ចឡំនៅនឡើយ។ នហតុ ដូនចនះ រនុងការនដរើ តាម្ទលូវ
នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង នយើងម្នក្តូ
វគតដតពិិី នោងចប់យរ
ពនលឺននះនទ្ នហើយនបើនយើងបាននៅដល់ ពនលឺននះនហើយ នយើងម្នក្តូ
វនៅបដងអបងអង់វលវល់រុ ងពនលនិិឺ ននាះនទ្។

បានស្នក្ម្ចការក្តាស្់ដឹងតាម្រនបៀបននះ បានន័យថ្ន វតថុំងនឡើងនោយែលួនឯង។ នហតុ ដូនចនះ នយើងធ ំងឡាយវាភ្ឺដចងច
លក្តូវនដរើ តាម្ទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ រហូ តលុ ះក្តាដតតណា
ានលារយនិងពនលឺក្តាស្់ដឹង វានឡើងមានភាពដូ ចគ្ននស្ុ ទ្សាធ ធិនៅរនុងគតិអារម្មណ៍របស្់នយើង។

- 97 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

4.

នស្ចរតីយល់ នើ ញចំនពាះឯរភាពសារលននះធ ំងឡាយរុ នងស្ភាពជាសារែលឹម្របស្់ វាគឺថ្នវតថុ

គ្នម នស្ញ្ហញ អវីជា

ស្មាគល់ នទ្: ននះនគនៅថ្ន «ដនំ ណើរទ្នទ្» ឬស្ុ ញ្ហញភាព។ ស្ុ ញ្ហញភាព បានន័យថ្ន គ្នមនសារជាតិ ភាពគ្នមននរត
គ្នមនើស្ភាពជារបស្់ ែួ នល គ្នម នទ្វិរភាព ឬភាពពី រែុ ស្ គ្នន ។ នក្ពាះ
ដតវតថុធ ំងឡាយគ្នម នរូ ប រាងផ្កទល់ ននាះនហើយ

គ្នម នលរខណៈនៅរនុងែលួនឯង

នគអាចនិយាយបានថ្ន

វតថុធ ំងននាះម្ន
ិំ ន់នន
នរតនឡនៅនទ្។ រនុងភាពជាសារវនតស្ខាិើើង ឬវនាស្បាត់
វតថុ ធ ំងឡាយ

គ្នម នអវី ដដលអាចឲ្យនធវើ ការដវរដញរបាននទ្ដូ នចនះនហើយបានជានយងអាចថ្ន
វតថុធ ំងឡាយគ្នមនសារជាតិើនទ្។ដូ ចបាននៅបញ្ហា រ់ម្រនហើយ វតថុធ ំងអស្់ នរតនឡ
ើ
ើងនិង

័ ឌ ។
វនាស្នៅ
នោយសារដតការជួ បក្បទ្ះគ្នននននហតុ និងល័ រែខ ណិគ្នមនអវីដដលឋតទ ំងក្ស្ុងនទ្។ិ នៅនោយឯរចឆ័នធ
ធរ់ទ្ងនិងវតថុដនទ្នទ្ៀតជានិចា។

វតថុនីម្ួ យៗរដនលងណាមានពនលឺ វារ៏មានភាពងងឹតដដរ។ រដនលងណា

មានភាពដវង វារ៏មានភាពែលីដដរ។ រដនលងណាមានពណ៌ស្ វា- 98 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

រ៏មានពណ៌នលមដដរ។ ដូ ចគ្ននននះ នោយស្ភាពរបស្់ែួ នផ្កលទ ល់ននវតថុធ ំងឡាយ ម្នមានឋ
ិតនៅនោយឯរឯងនទ្ ននាះ នគិអាចថ្ន វតថុធ ំងឡាយគ្នមនសារជាតិនទ្។

នយាលនៅតាម្ការពិចរណាដូ ចគ្ននននះ

ម្ិនអាចឋិតមានបាន
នស្ចរតីលៃង់នលល

ពនលឺក្តាស្់ ដងឹនោយឥតមាននស្ចរតីលៃង់នលលននាះនទ្

រ៏ម្នឋ
តិ មានបាននោយឥតមានពនលឺក្តាស្់
ិញាណននាះដដរ។ នបើ វតថុ ធ ំងឡាយ រនុងស្ភាពជាសារវនត

របស្់ វា ម្ិនែុស្គ្នននទ្ននាះ នតើអាចមានទ្វិរភាព ឬភាពពីរ
ែុស្គ្ននដដរឬនទ្?។
5.

ម្នុ ស្សនលារគិតថ្ន

ែលួនឯងននះ

ក្តូវបានចងជាប់ជាម្ួ យនឹងការនរតនហ
ើើ យនិងការសាលប់។ ដតការយល់ រនបៀបននះ

ម្នអនុ
នលាម្នៅតាម្នស្ចរតពិី ិ តនទ្។

កាលណានគអាចយល់ ជារ់ នូ វ នស្ចរតីពិ តននះនគនឹ ងយល់ ចាស្់ អ ំពី ដ ំនណើ រគ្នម នភាពពី រែុ ស្ គ្នន ចំនពាះការនរើ តនិងការសាលប់ននះ។

នក្ពាះដតបុ គ គល រាល់ រូ ប ររាទ្ុ រ នូ វ គំនិ តជារបស្់ អ ញ- 99 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បានជាបុ គលគ ធ ំងននាះមានគំនិតគតនិ ិ យម្ថ្ន ជារបស្់ ទងែលួន។បុ ដនត នោយនហតុ ដតគ្នមនអវីដដលជាអាតាមអញនទ្ននាះ គ្នមនអវី

ដដលអាចចត់ទ្ុរជារបស្់អាតាមអញបាននទ្។ កាលណានគអាចយល់ ជារ់នូវនស្ចរតពី ិ តននះ នគនឹងអាចយល់ ជារ់នូវដនំ ណើរគ្នមនភាពពីរែុស្គ្នន។

ម្នុ ស្សនលារជាប់ចតតិ នឹងការដវរដញរភាពបរស្ុិ ទ្ ធ និងភាពម្នបរស្ុិិ ទ្ ធ ដតរនុងធម្មជាតវតថិ ុគ្នម ននទ្។ែុ ស្ការដវរដញរននះនិ ងម្ិ នទ្ំ ន ងដត បុ នណាណះ។

ការដវរដញររនបៀបននះនរើ តម្រអំពី ការរម្ិ លយល់ដដ ល មាន នៅ រនុ ងចិ តត ម្ នុ ស្សនលា ររនបៀបដូ ចគ្ននននះ ម្នុ ស្សនលារដវរដញរស្មាគល់ នូវភាព
អាក្ររ់និងភាពលអ ដតភាពអាក្ររ់និងភាពលអននះម្នឋ
ិតនៅិនោយឯរឯងោច់ក្ស្ឡះពីគ្នននទ្។

នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង
ននះគ្នម ននទ្។បុ គលគ ដដលនដើរតាម្ទលូវយល់ ចាស្់ ថ្នភាពពីរែុស្គ្ននយាងនហើ យនោយសារនហតុ ននះបុ គគល ននាះម្ិ នស្រនស្ើរភាពលអ នហើយម្នោរ់
នធស្ភាពអាក្ររ់នទ្ ម្ននម្លិិើង្ហយភាពលអ នហើយនចះអត់ឱនចំនពាះភាពអាក្ររ់។

- 100 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ជាធម្មតា ម្នុ ស្សនលារខាលចទ្ុរនខ វទ្នា នហើយក្បាថ្ននចង់

បានស្ុ ភ្ម្ងគល។ ដតនបពើ ិ និតយការដវរដញរននះឲ្យហមត់ចត់នៅ
នើ ញថ្ន ជួ នកាលទ្ុរនខ វទ្នានា ំឲ្យមានស្ុភ្ម្ងគល នហើយជួ នកាលនទ្ៀតស្ុ ភ្ម្ងគលនា ំឲ្យមានទ្ុរនខ វទ្នា។

បណិឌ តហាត់

នរៀនឲ្យនចះស្ក្ម្បនឹ ងកាលៈនទ្ស្ៈផ្កល ស្់ បូ តរននជី វ តិនោយស្តអារម្ម
ណ៍នស្មើ ម្នរត នឹងិិ ំនភ្បន
ើឹ ងនជាគជ័យ ម្នក្ស្យុ
ិបរាជ័យ។ យាងននះនហើយដដលបណិឌ តយល់ ជារ់នូវដនំ ណើរគ្នមនភាព២ ែុស្គ្នន ឬទ្ិរវ ភាព។
នហតុ ដូនចនះ ពារយដងលងអំពីភាពពីរែុស្គ្នន ដូ ចជាឋតិ មាននៅ និងគ្នមនឋតា នលារយនិ នៅ តណាឹ ពិតក្បារដ
ិិ ងការនចះដង
បរស្ុ
ស្ុ
ស្ុ ទ្ដធ តពារយធ ិ ងម្នបរ
ើ
ិ ទ្ន
ិ
ិ ទ្ ធ លអនិងអាក្ររ់ ជានដម្

ទទុយគ្នន ដដលមាននៅរនុងគំនិតបុ គលគ មានរ់ៗ ដតបុ នណាណះវាពុ ំបានជាពារយដដលដងលងនូ វស្ភាពពិតននាះនទ្។

កាលណានគ

ផ្កតច់ទុតពីពារយធ ំងននះ នហើយនិងពីចតតិ រ ំជួលដដលនរើតមាន
នឡើងននាះបាន

នគនឹងយល់ ជារ់នូវដនំ ណើរពិតជាសារលនន

ភាពទ្នទ្ស្ូ នយ ដដលនៅថ្ន ស្ុ ញ្ហញភាព។

- 101 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

6.

ដូ ចជាផ្កាៃុយូ រដដលបរស្ុិ ទ្ ធ

និងក្បរបនោយរលនក្រអូ
បិបះនៅរនុងទ្ីវាលរាបនស្មើែពស្់លនអ នាះនទ្ វានៅៃ ់ ម្នដុ
ិដុ ះ នៅរនុងទ្ី ទ្ំនា បបឹ ងភ្រ់ ឯ ននាះនៅវ ញ។ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ដ៏ិបរស្ុិ ទ្ ធ

ដដលជាស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធរ៏សាចនចញនឡើងពីពំនូរ

លាម្រននតណាា នលារិ យយា ងននះដដរ។ ស្ូ ម្ប ដតការយល់
ីែុស្និងការភាន់ដភ្នរ ដដលនរតនឡា នលារិយ រ៏អាច
ើើងពីតណា

នៅជាក្គ្នប់ពូជននស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ដរ។នបអនើ រម្ុ ជរាវររតបូងគជ់ចង់ររឲ្យនើ ញនូ វតបូងគជ់ អនរននាះក្តូវដតម្ុ ជចុ ះឲ្យដល់ បាតស្ម្ុ ក្ទ្ នោយម្នខាល ចញនញើត
ិនឹងផ្កាងមក្ស្ួ ចរដលម្ៗ និងស្តវឆ្លម្នឃ្លរនៅ។ ដូ នចនះម្នុ ស្សនលារក្តូ វ ដតក្ប

ម្ម្ុ ែ ក្បឆ្ ំងនឹ ងនក្គ្នះថ្នន រ់

ននតណា
ា

នលារិយ នបើស្ិនជាក្បាថ្ននចង់បានគជ់ដ៏មានតនម្លននពនលឺក្តាស្់
ដង
ឹ ។

ំ ូង
ជាដប

បុ គល
គ ដតងដតវនងវងរនុងភ្នដំ ដលក្បរបនោយ

ផ្កទ ំងងែម ស្ព ់ នចតននអតតទ្តថភាព

និងអភ្ិមានះ

់ដស្វងររទលវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
គំនិត គតចងឹ ។ិូម្ុ ននឹងភាញរ់

មានបុ រាណនិធនម្ួ យថ្ន មានតាបស្ម្ួ យអងគ នោយចង់ររឲ្យនើ ញទលូវពិតក្បារដខាល ំងនពរ

- 102 -

តាបស្ននាះវារនឡើង

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុំ ួ យ មានផ្កទ ំងងក្ម ចូងក្ចង ក្ស្ួ ចៗ ដូ ចម្ុ ែលំដពងនហើយ
នលើភ្នម្

នលាតទ្មាលរ់ែួ ននៅរន
លធ ស្នៅធ អត់ធតម ់នឹង
ើុ ងភ្នរ់នភ្លងនឆះស្ននា

នក្គ្នះថ្ននរ់ក្គប់ដបបយាង

នោយសារដតមានបំណងដ៏ម្ុតមា ំននាះ។ម្ម្ុ ែតស្ូ នឹងនក្គ្នះថ្ននរ់ក្គប់ដបប

តាបស្ឥស្ីក្ប

យាងននទលូវ រ៏បានជួ បក្បទ្ះ នឹងែយល់ ក្តជារ់រ ំនភ្យនៅនល
ើើ ភ្នំ
ដដលនពារនពញនៅនោយងមក្ស្ួ ចៗម្ុ ែដូ ចលំដពងននអតត-ទ្តថភាព នហើយនឹងភ្នរ់នភ្លងនននធស្ៈ
នហើយទ្ីបំទុតតាបស្ននាះ
ើរ៏បានយល់ ជារ់ថ្ន អតតទ្តថភាពនិងតណាា នលារិយ ដដលបានែំ
តស្ូ ទ្ទ្ួ លរងននាះនហើយ ជាពនលឺក្តាស្់ដងឹ ។

7.

នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នា ំនយងនៅកាន់
ភាពើគ្នម នពី រែុ ស្ គ្នននហើ យនិ ងនា ំនយើ ងឲ្យនចញទុ ត ពី គំនិ តដវរដញរតាម្ភាពពី រែុ ស្ គ្នន ។ជារំហុ ស្ម្ួ យ ដដលែំរះររវតថ
ិុដដលសាម នថ្នលអនិ ងពិ ត នហើ យរត់ នគចពី វតថុ ដដលសាម នថ្នអាក្ររ់និងម្នពិិ ត។ំងអស្់វាទ្នទ្ និងម្នឋនបែំតិ នងរននាះើ ដតទ្ទ្ូចថ្ន អវៗធីិរ៏ជាការយល់ ក្ចឡំដ៏ធ ំ ដូ ចជាទ្ទ្ូចគិតថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ វាម្ិន

- 103 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នចះដក្បក្បួលដដរ។ បុ គលគ ណាជាប់ចតតិ នជឿថ្ន មានអាតាមអញំ រ់ចតត
ជាការយល់ ក្ចឡំម្ួយ នក្ពាះការជពាិ លុះរនុងជនំ នឿដបប

ននះនិ ងនា ំឲ្យបុ គ គល ននាះនចៀស្ពុ ំ ទុ ត ពី នស្ចរតីនលាភ្លន់

ម្ននចះដឆអ
តឆអន់ិនហើយទ្ីបំទុតនចៀស្ពុ ំទុតពីទ្ុរនខ វទ្នាននាះ

បាននទ្។ ដតនបើបុ គលគ ននាះមានជនំ នឿថ្ន គ្នមនអាតាមអញរ៏ជា

ការភាន់ក្ចឡំម្ួយដដរ ពីនក្ពាះការនជឿរនបៀបននះ នា ំឲ្យការែំ

ដស្វងក្បតិបតតិតាម្គនលងការពិតនងលថ្នលននាះ

ឲ្យនៅជាការឥត

ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តជាក្បនយាជន៍។ នបការទ្ទ្ូ
ចអះអាងថ្ន អវៗធើីទ្ុរខ រ៏ជារំហុស្ម្ួ យ ឬថ្នអវីៗធ ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តជាស្ុ ភ្ម្ងគល រ៏ជារំហុស្ម្ួ យដដរ។

យរនូ វទលូវរណាត លទទុយគ្ននធ ំងពីរននះ

ក្ពះពុ ទ្បធ ង្ហាត់បង្ហាញនយើងឲ្យក្បកាន់

ដដលចរទុ តអំពីការវនិ ិ ចឆ័យហួ ស្នហតុ

នហើយដដលរ ំលាយែុស្គ្នន ឲ្យចូ លគ្ននជាភាពដតម្ួ យ៕- 104 -

ទ្វិរភាពឬភាពពីរចំរកូ ទ្ី ៣សភារព្រះរុ ទ្ធIចត្ិ តប្រសុិ ទ្ធ1.

ំ ិ តនទសងៗគ្នន។ ែលះជាបណិឌ ត ែលះម្នុ ស្សនលារមានចតតិ គនជាពាល ែលះមានររិ យាលអក្បនព ែលះមានចរតអាក្ររ់
ជួរជាតិ
ិិែលះស្លូតស្ុ ភាព ែលះកាចនឃ្លរនៅ ែលះមានចតតិ បរស្ុិ ទ្ ធ ែលះមាន

ចតតិ ក្បរបនោយម្នទិលនៅហមង។ម្ិ នជាស្ំខា ន់ បុ នាម ននទ្បុ ដនតភាពែុស្គ្ននធ ំងននះ

នបើគិ តនៅដល់ ការបានស្នក្ម្ចការ

ក្តាស្់ដងឹ ។ នលារននះនក្បៀបបាននឹងបង
ឹូ រម្ួ យ ដដលមានរុ រខ ជា តិ ជានក្ចើ នដបបយា ងដុ ះ ពាលនពញ។

មានផ្កា ក្បរបនោយ ពណ៌ នទស ងៗ គ្នន ផ្កា ែលះ មានពណ៌ ស្ ែលះ មាន ពណ៌ផ្កាូ រ ែលះ នែៀវ ែលះ នទ្ៀតនលឿង ផ្កា ែលះ រ រនៅរន
ីុ ងទ្ឹ រ រុ រខជាតិែលះមានស្លឹរដុ ះនឡើងនៅនក្ពៀបនឹងនទទទ្ឹរ រុ រជាខ តិែលះនទ្ៀត
មានស្លឹរដុ ះនឡើងទុ តពីទ្ឹរ។ ម្នុ ស្សជាតិរតដតមានភាពែុ
ស្ឹ

- 105 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធគ្នន នក្ចើ នជាងននះនៅនទ្ៀត។ ម្នុ ស្សជាតិ រ៏ មា ននភ្ទ្ែុ ស្ គ្ននដដរ ដតននះម្ិ នជាស្ំខា ន់ នទ្ ពី នក្ពាះថ្នតាម្ការហាត់ ហឹ វ រហវឺ នលអ ស្តស្តីនភ្ទ្រ៏ អា ចនៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង បានដូ ចបុ រ ស្នភ្ទ្ដដរ។នដើ ម្ប នី ណា នមាន រ់ ក្តូ វ ដតមានី ឹ ងឲ្យបាននៅជាហម ដ ំរ ចំលរខណៈស្ម្បតិក្ត បា ំយាងគឺៈ ស្ុ ែភាពលអ១ នស្ចរតទ្ុី រចតតិ នលើែលួនឯង១ នស្ចរតីរនវៀស្រនវ១ បំណងនសាមះក្តង់រនុងែលួន១ និង់ក្ពហមចរភាព១។
នដម្ើ បក្បត
ិិបតតតាម្ទលិីូ វក្បនស្ើរែពងែពស្់ននពនលឺ

ក្តាស្់ ដងធ នបង្ហាញក្បាប់ ក្តូវដតមានលរខណៈឹ ដដលក្ពះពុ ទ្បាស្ម្បតតដូិ ចគ្ននននះដដរ។ នបើមានលរខណៈស្ម្បតតធិ ំងននះនហើយ
នធះបីជាបុ រស្នភ្ទ្រតី ឬក្ស្ីនត ភ្ទ្រតី រ៏អាចនៅដល់ ពនលឺក្តាស្់

ដងឹ បានដដរ។ ជាច ំបាច់ ក្តូវដតហាត់នរៀនតាម្នស្ចរតីទ្ូនាមនំ ដងអប ងអង់ នឡើ យ ពី នក្ពាះម្នុ ស្សនលារមាន
របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធរុ បស្ភាពម្ួ យ ដដលអាចនា ំឲ្យបានស្នក្ម្ចនូវពនលឺក្តាស្់ដឹង។
2.

កាលណានគក្បតបតត
តាម្ទលឹ នគនឹងនិិូ វពនលឺក្តាស្់ដង

ើញក្ពះពុ ទ្យាងក្បារដនឹងដភ្នររបស្់នគ នហើយនគនឹងនជឿក្បារដ
ធ

- 106 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនលើក្ពះអងគនៅរនុងចតតិ របស្់នគផ្កទល់ ។ ដភ្នរដដលនម្ើលន

ើញក្ពះពុ ទ្ធ និងចិតតដដលនជឿនលើក្ពះអងគ គពឺ ិ តជាដភ្នរ និងចតត
ិរបស្់បុគល
នឹងការនរើត និងការសាលប់គ ដដលរំពុងវនងវងវលវល់
ិនននលារននះឯង។
ែមួយនបើ ក្ពះម្ហារសក្តម្ួ យក្ពះអងគ ក្តូ វ មានរងវ ល់ នឹ ងនចរក្ពះម្ហារសក្តននាះ

ក្តូវដតររឲ្យនើ ញជរំ ំននពពួរ

នចរែមួយធ ំងននាះ ម្ុ ន នឹ ងវាយក្បហារវា។ យា ងណាម្ិ ញនបើ បុ គលគ ណាក្តូវនឡាម្ព័ទ្នធ ោយតណាា នលារិយំ ូ ងបងអស្់
ននាះជាដប

ក្តូវដតរះគិ ិតស្មាគល់ ររឲ្យននូ វឫស្គល់ ននតណាា ធ ំងននាះដូនចនះដដរ។
ជនមាន រ់ នៅរនុងទទះ ម្ួ យំ ូ ង ជនននាះស្មាគល់ ន
ដប

បុ គល
គ

ើ ញចាស្់

កាលណានបើ រដភ្នរ នឡើ ងជាើ ញអវីៗ ដដលមាននៅរនុងបនទប់ ម្ុ នៗនឹងក្រនឡរនៅតាម្បងអួច នហើយស្មាគល់ នម្លអវ
ើី ដដលមាន

នៅខាងនក្ៅ។ ដូ ចគ្ននននះ នយងម្
នក្តូវនបរដភ្ន
រនៅក្រនឡរ
ើិើនម្ើលអវីៗ ដដលនៅខាងនក្ៅ ម្ុ ននឹងនយើងបានក្រនឡរនម្ើល

អវៗី ដដលមាននៅរនុងែលួននយើងននាះនឡើយ។

នបក្បស្ិ ញ ណនៅរនុងរូបកាយ វញ្ហិ ញ ណក្តូវ
ើិនជាមានវញ្ហ

- 107 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធដតសាគ ល់ ជាបឋម្ អវីៗដដលមាននៅរនុងរូ ប កាយ។ បុ ដនតជា

ធម្មតា ម្នុ ស្សនលាររវល់ ដតនឹងអវីៗ ដដលមាននៅជាខាងនក្ៅ

នហើយយរចតត
ចស្តួចនស្តើងណាស្់ នឹងអវៗិ ទ្ុរោរ់នោយតចតួ
ិីដដលមាននៅរនុងរូបកាយរបស្់ែួ ន។លនបើ ក្ប ស្ិ ន ជា វ ញ្ហិ ញ ណ វា ស្ថិ ត នៅ ខា ង នក្ៅ រូ ប កា យ នតើវញ្ហិ ញ ណននាះ អាចររាការធរ់ទ្ងជាម្ួ យនឹងនស្ចរតីក្តូវការ

ននរូបកាយបានយាងដូ ចនម្តចនៅ?

ដតតាម្ពិតរូបកាយយល់នូ វអវីៗ ដដលវញ្ហិ ញ ណដឹង នហើយវញ្ហិ ញ ណរ៏ដឹងនូ វអវីៗ ដដលរូប

កាយយល់ ដដរ។ ដូ នចនះ នគម្នអាចថ្នវញ្ហិ ញ ណនៅខាងនក្ៅ
ិរូបកាយបាននទ្។
ណានៅ ? ។
3.

នតើសារជាតននវ
ញ្ហ
ិ ញណ
ិ

វាស្ថិតនៅរដនលងតា ំងពី អតី តកាលដ៏ យូ រអដងវង ររថ្នម្ិ នបានម្រនហើ យស្តវនលារក្តូវបានវនងវងវលវល់
នៅរនុងនស្ចរតីលៃង់នលល នោយិសារដតការស្ក្ម្បនៅតាម្អំនពើផ្កទល់ របស្់ែួ នល នហើយនិងយល់

ក្ចឡំចនំ ពាះនស្ចរតជានគ្នលព
ីី រក្បការ ដូ ចតនៅននះ។

ជាបឋម្ ស្តវនលារនជឿថ្ន គំនិតដវរដញរ ដដលជាឫស្

- 108 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធគល់ ននជវី តនរតនទ្ីពីរលិើិ ងសាលប់ននះ ជាស្ភាពពិតរបស្់ែួ ន។ស្តវនលារម្ិនបានដឹងថ្ន គឺនៅរនុងគំនិតដវរដញរននាះនហើយ

ដដលវ ញ្ហិ ញ ណបរ ស្ុិ ទ្ធននពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងរបស្់ ែួ នពួ
ននៅ។
ល
ន

កាលណានគកាតប់នដនហើយនលើនឡើង

ដដលជាស្ភាពពិ តដភ្នររបស្់នគនម្ើលិ ញ ណរបស្់ នគស្មាគល់ នើ ញការកាតប់នដននះ នហើយវញ្ហ

ើញការកាត ប់ នដននះ។ ដតវ ញ្ហិ ញ ណដដលនធវើ ការដវរដញរស្មាគ ល់និ ញ ណពិតក្បារដនទ្។ើ ញការកាតប់នដននះ ម្ិនដម្នជាវញ្ហ

គំនិតដវរដញរ គឺស្ក្មាប់ស្មាគល់ នម្ើលភាពែុស្គ្ននតាម្

ការក្ស្នម្ន
នទ្ៀតៗ

ើញដដលចំណង់នលាភ្លន់នហើយនិងតណាា ឯដដលធរ់ទ្ងនឹងអាតាមអញនិយម្បានបងាបនងាើតនឡើង

ដតបុ នណាណះ។ គំនិតដវរដញរ ស្នក្ម្ចនៅតាម្នហតុ និងល័ រ-ខែ័ណឌ វាគ្នមនអវីជាសារជាតិនទ្ វាដក្បក្បួលជានិចា។ ដតនោយ

ម្នុ ស្សនលារនជឿថ្ន ននះនហើយជាវញ្ហលិ ញ ណពិតរបស្់ ែួ ននស្ចរត
ីយល់ ែុស្ រ៏នា ំឲ្យម្នុស្សនលារលុ ះរនុងអំណាចនននហតុ និង័ ឌ ដដលនា ំនៅរររទ្ុ
ល័ រែ
ខ ណ
ខ
ី ត រ។បុ គគល មាន រ់ លា នដនឡើ ង នហើ យវ ញ្ហិ ញ ណរបស្់ នគដឹ ង នូ វ

- 109 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធការលានដននះ។ ដតអវីដដលរនក្ម្រ?
វញ្ហិ ញ ណឬនដ? ឬរ៏អត់
ើំ ពី រ? នបើ ថ្ន នដវារនក្ម្ើ រ វ ញ្ហរនក្ម្ើ រធ ងិ ញ ណ រ៏ វា រនក្ម្ើរ

ំងពីររ៏ក្តូវដដរ។
នៅតាម្ននាះដដរ។ បុ ដនតនបើថ្នវាអត់រនក្ម្រធ
ើបុ ដនតវ ញ្ហិ ញ ណ ដដ ល រ នក្ម្ើ រគឺ ជា ភា ព នស្ើ ខា ង នក្ៅ ននវ ញ្ហិ ញ ណដតបុ នណាណះ ម្ិ នដម្នជាវ ញ្ហិ ញ ណពិ តក្បារដជាក្គះ
ឹននាះនទ្។

4.

ជាក្គឹះស្ំខា ន់វ ញ្ហិ ញ ណរបស្់ បុ គគល រាល់ រូ ប វាបរ ស្ុិ ទ្ធបុ ដនតជា ធម្មតាវ ញ្ហិ ញ ណននាះក្បឡារ់ ជា ប់ នោយលអង ធូ លីតណាា នលារយ
ិដដលរនរើតនឡើងនោយទ្ំននើងពីនទ្ស្កាលវ ញ្ហនទសងៗរបស្់ ែួ ន។លិ ញ ណម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធ ម្ិ នដម្នជាធម្មជា តិស្ំខាន់ននបុ គលគ មានរ់ៗនទ្:រនុងវ ញ្ហិ ញ ណននាះ
នោយបំពាន

ពិតជាមានវតថុអវីម្ួ យជាបដនថម្នៅ

នក្បៀបដូ ច ជាអនរ ដដលចូ ល នៅរនុងទទះ នគឬនភ្ញៀវដដលចូ លនៅរនុងទទះម្ួ យអនរននាះម្ន
ិដម្នជាមាាស្់ ទះទ ននាះនទ្។

ក្ពះចនទក្តូវបានក្គបដណតប់នៅនោយពពរ ជាញឹរញយ
ដតម្ិ នបានដក្បកាល យនោយសារពពរននាះនទ្:- 110 -

ភាពបរ ស្ុិ ទ្ធស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធរបស្់ ក្ពះចនទនៅដតដដដល។ ដូ នចនះ ម្ិនក្តូវយល់ ក្ចឡំ នោយ
គតថ្ន
ិ

វញ្ហ
ស្ុ
ិ ញ ណម្នបរិ ញ ណពិតក្បារដរបស្់
ិិ ទ្នធ នាះជាវញ្ហ

ែលួនផ្កទល់ ននាះនឡើយ។ំ ីបុ គគល ក្តូ វ ដតរ ំលឹ រនរឿងននះនឡើ ងរុ បប់រ នហើ យោស្់ នតឿនបំភ្ឺស្ត
លលិរបស្់ ែួ នជានិ ចា នឆ្ពះនៅររពនលឺក្តាស្់ដឹង
ដដលបរ ស្ុិ ទ្ធ និ ងដដលម្ិ ននចះដក្បក្បួ ល ។ទ្ទ្ួលរងនូ វវញ្ហធ ិ ងដក្បក្បួលិ ញ ណម្ិនបរស្ុិ ទ្ននោយនហតុ ដតនោយនហតុ ដតយល់ ក្ចឡំតាម្នោយគំនិតែុស្របស្់ែួ នគ វនងវងល បានជាបុ គលវលវល់នៅរនុងនលារដដលក្បរបនៅនោយការងពឹនដភ្នរននះ។
ិនស្ចរតែវ
ងននវញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលារី ល់ និងនស្ចរតនៅហម
ីម្រអំពី ចំណ ង់ នលាភ្លន់ នហើ យនិ ងក្បតិ រម្មច ំនពាះនទ្ស្-កាលដដលដក្បក្បួលជានិចា។វញ្ហិ ញ ណដដលម្នវ
ឹិ រវរនឹ ងវតថុធ ំងឡាយ ដដលនរើតមាន

នឡើងចំនពាះម្ុ ែ វញ្ហិ ញ ណដដលនៅបរស្ុិ ទ្ ធ និងស្ៃប់ចនំ ពាះក្គប់

នទ្ស្កាល គឺវញ្ហិ ញ ណននាះនហើយដដលពិត ដដលជាមាាស្់។

នគម្នអាចន
ិិ យាយថ្ន នភាជនីយោឋនបាត់រូបនៅនោយ

សារដតដលងមានអនរដនំ ណើរ ននាះបាននទ្។ ដូ ចគ្ននននះ នគម្ិន

- 111 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធអាចថ្ន អាតម័នពិតក្បារដ បាត់រូបនៅនោយសារដតវញ្ហិ ញណក្បឡារ់ ជា ប់ នោយម្នទិល ដដលនរើ តនឡើ ងអំពី នទ្ស្ៈកាលៈ

ដក្បក្បួលននជវី តនៅននាះបាននទ្។ វញ្ហិ វនាស្បាត់ិិ ញ ណម្នុ ស្សនលារដដលដក្បក្បួលនៅតាម្ដនំ ណើរដក្បក្បួលនននទ្ស្កាល

ម្ិនដម្នជាស្ភាពពិតក្បារដននវញ្ហិ ញ ណដម្នដទ្ននទ្។
5.

នបើ នយើ ងគិ តនៅដល់ នរាងជ ំនុំ ម្ួ យ ដដលភ្លឺនក្ពាងក្ពាតនឡើ ងនៅនពលក្ពះអាទ្ិ តយរះក្ពះអាទ្ិតយលិចបាត់នៅ។
នយងអាចគតនើិនហើ យងងឹ ត នៅវ ញនៅនពល
ិើ ញថ្ន ពនលឺនដើរតាម្ក្ពះអាទ្ិតយ នហើយភាពងងឹតម្រតាម្រាក្តីកាល ដតនយើងម្ិនអាចថ្ន រមាល ំងដដល
បណាត លឲ្យយល់ នូវភាពភ្លឺ និងភាពងងឹតននាះ វានដើរនៅតាម្អវី ឬវលក្តឡប់
នៅកាន់រដនលងណាម្ួ យននាះបាននទ្។ ញាណិស្តិ ឬរមាល ំងស្តអារម្មណ៍ ដដលនា ំឲ្យយល់ នូវភាពភ្លឺ និងិភាពងងឹតននះ ម្ិនក្តឡប់នៅទ្ីណានក្ៅពីស្ថិតនៅរនុងស្ភាព

ពិតរបស្់វា គស្ភាពជាក្គិ ញ ណននាះនទ្។
ឺឹះស្ំខាន់ននវញ្ហ
ការស្មាគ ល់ នើ ញថ្ន នពលនងៃកា លណាក្ពះអាទ្ិ តយរះ- 112 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនឡើង នហើយនិងនពលយប់កាលណាក្ពះអាទ្ិតយលិចបាត់នៅ
ននះជាការរត់ស្មាគល់ រុ ងរយៈនពលននវ
ញ្ហ
ន
ត ះ
ិ ញ ណ ជាបនណា
អាស្ននដតបុ នណាណះ។

គឺសាថនភាពវញ្ហត ះអាស្ននននះនហើយ ដដលិ ញ ណជាបនណា

ផ្កលស្់បូ រដក្បក្បួ
លពីនពលម្ួ យនៅម្ួ យ តាម្នទ្ស្ៈកាលៈជីវត
តិននះម្ិនដម្នជាវញ្ហិ ញ ណពិតក្បារដនទ្។ វញ្ហិ ញ ណដដលជាក្គឹះនិ ងពិ តក្បារដននាះ គឺ ជាវ ញ្ហិ ញ ណដដលយល់ ជារ់ នូ វ ភាពភ្លឺ

និងភាពងងឹត ននះនហើយជាស្ភាពពិតននវញ្ហិ ញ ណ។

ការមានអារម្មណ៍រនុងម្ួ យរយៈនពល នៅនលើភាពលអនិង

ភាពអាក្ររ់ នៅនលើការក្ស្ឡាញ់ និងការស្អប់ ដដលនរើតមាន

នឡើង និងវនាស្នៅវ
ញនោយសារនហតុ នទសងៗជាខាងនក្ៅ
ិិយរយៈនពល ដដលនរតមាន
ននាះ ក្គ្នន់ដតជាក្បតរម្មរុ ងម្ួនើិនឡើ ងអំពី វញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលារ

ដដលក្បឡារ់ ជា ប់ នូ វ លអងធូ លីនិងម្នទិលនទសងៗ។

ស្ភាពពិតរបស្់ វញ្ហធ ំងអំពីនដើម្រំនណើតិ ញ ណ វាបរស្ុិ ទ្តា

ម្រ។ ងវនី បើវាក្តូវបានពាស្ព័ទ្នធ ៅនោយធូ លីននតណាា នលារយ
ិស្ភាពពិតជាសារែលឹម្របស្់វញ្ហិ ញ ណននាះគ្នមនម្នទិលអវីនទ្។

- 113 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនបើ នគោរ់ ទ្ឹ ររនុងនទើ ង មានរាងម្ូ ល ទ្ឹ រននាះរ៏ នឡើ ងជាម្ូ ល។ នបើនគោរ់ទ្ឹររនុងនទើងមានរាងបួ នក្ជុង ទ្ឹរននាះនឹង
នៅជារាងបួ នក្ជុង។ តាម្ពិត ទ្ឹរម្នមានរាងម្ូល ឬរាងបួ និក្ជុងនទ្ ដតម្នុ ស្សនលារនភ្លចគិតថ្ន ទ្ឹរឥតរាងនៅ រ៏បនណាត យឲ្យស្តយល់
ក្ចឡំនៅនលើរាងនៅទ្ឹររនុងនទងើ ននាះ។
ិម្នុ ស្សយល់ នើ ញថ្ន ននះលអននាះអាក្ររ់ នឹរគិតក្ស្ឡាញ់

ននះនហើយស្អប់ននាះ នធវើការដវរដញរអំពីនរឿងឋតិ មាននៅ និងំ រ់គ្នមនឋិតនៅ។ នោយសារនហតុ ននះ ម្នុ ស្សនលារជាប់ជពា

ចតតិ នឹងស្ភាពជាខាងនក្ៅ នហើយរ៏ក្តូវដតទ្ទ្ួលទ្ុ រនខ ោយសារ

ស្ភាពជាខាងនក្ៅធ ំងននះ។ំ រ់តពីការជពានបស្លើ ិនជាម្នុ ស្សនលារអាចរ ំនោះែួ នឲ្យទុចិ តតនៅនលើ ស្ភាពជាខាងនក្ៅធ ំងននះបាន
ននហើ យអាចររ

វភាពបរស្ុលិិ ញ ណនដើម្របស្់ែួ នើ ញវញនូិ ទ្នធ នវញ្ហ

រូបកាយ

ក្ពម្ធ ំងវញ្ហិ ញ ណននម្នុ ស្សនលារធ ំងននាះ នឹងបានចរទុ តអំពី ម្នទិលនៅហម ង និ ងទ្ុ រខក្ពួ យ នហើ យនឹ ងបានសាគ ល់ ដតនស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់ជាទ្ីបំទុត។

- 114 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធIIសភារព្រះរុ ទ្ធ
1.

វញ្ហ
នាម្
ធ ិ ងពិតក្បារដ ដដលនយងបានោរ់ិ ញ ណបរស្ុិ ទ្នើថ្ន វញ្ហិ ញ ណជាក្គឹះ ននាះនហើយជាស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ជាក្គ្នប់ពូជពុ ទ្ស្ធ ភាវៈ។

នគអាចបនងាើតនភ្លើងបាន នោយយរដរវនហើម្បញ្ហា ំងរស្ី មក្ពះអាទ្ិតយនៅនលើបុ យ ដតនភ្លងននាះវាម្រព
ើី ណា ? ដរវនហើម្
នៅឆ្ៃ យនក្រដលងពី ក្ពះអាទ្ិ តយ ដតបុ យ អាចនឆះនឡើ ងបាននោយសារដរវនហើ ម្ននាះ។បុ ដនតនបើ បុ យ ននាះម្ិ នមានភាព

ង្ហយនឆះនទ្ បុ យននាះរ៏ម្ិនអាចនឹងនឆះបានដដរ។ដូ ចគ្ននននះ ពនលឺពុ ទ្ញ្ហធ ញ ណច ំងទុ នតំ ៅនលើចតតគ នហើយិ បុគល

ស្ភាពពិ តននបុ គគល ននាះ ដដលជាពុ ទ្ធស្ ភាវៈ នឹ ងមានពនលឺ

ដចងច ំងនឡើង។ យាងននះនហើយ ដដលពនលឹននាះដចងច ំងនៅរនុងចិតតស្តវនលារ

នហើយោស្់ នតឿនស្តវនលារធ ំងននាះឲ្យ

មានជ នំ នឿនៅនលើ ក្ពះពុ ទ្ធ។ក្ពះពុ ទ្ធកា ន់ ដរវក្ពហម ច រ ភាពិបញ្ហា ំងនៅក្គប់នរជន ដូ នចនះ ជនំ នឿទ្ុរចតតិ ននក្គប់នរជននឹង
អាចភ្លឺរនាទលនឡើងបាន។

- 115 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ

2.

ម្នុ ស្សនលារនធវស្ ក្បដហស្នឹ ងពុ ទ្ធញ្ហញ ណ ដដលជា

ស្ភាពពិតក្បារដរបស្់ ែួ នល បានជាម្នុ ស្សនលារធាលរ់នៅរនុង

ម្ណឌ លជាទ្ី ទ្ុ រខ នោយសារដតក្តូ វ បានចងជាប់ នឹ ងភាពលអនិ ងភាពអាក្ររ់ ដដលជាស្ម្ប រនក្ៅ នហើ យក្តូ វ បានក្គប
ដណតប់ជតា ។ិ ជុ នំ ៅនោយធូ លីតណាចុ ះនហតុ ដូចនម្តចបានជាម្នុ ស្សនលារ ដដលមានវញ្ហិ ញណជាសារៈែលឹម្និ ងពិ តក្បារដយា ងននះនហើ យ នៅដតក្បនតាង
យតនយាងជាប់
ជានិចានឹងការរម្ិលន
ិើ ញែុស្

នហើយនធវទ្ុើ រខនធស្ែលួនឯង នោយបនណាត យែលួនឲ្យវនងវងនៅរនុងនលារដដល

នពារនពញនៅនោយការងពឹនដភ្នរ និងរតទ្ុ
ិី រខ ទ្ុរណាជានៅជត
ែលួនននាះមានពនលឺក្ពះពុ ទ្ញ្ហធ ញ ណរ៏នោយយាងននះ ?
កាលម្ួ យននាះ

នហើយពុ ំបានន

មានបុ រស្មានរ់ឆុ ះពល ី ខាងនក្កាយរញ្ា រ់ល រ៏នៅជាឆាួតនលលា។ើ ញរាលនិងម្ុ ែរបស្់ែួ នំ ច់ ក្តូ វ ដតបុ រ ស្មាន រ់ ននាះនៅជាឆាួតនលលានតើ វាច បានោយសារដតឆលុះរញ្ា រ់ែុស្ទ្ំនងដតបុ នណាណះដដរឬនទ្?។គពគ ណាដដលឺ ិ តជានភ្លើ និងជាការឥតអំនពើ ចំនពាះបុ គលនរតទ្ុរខ នឹងការពុ ំបានទ្ទ្ួ លពនលឺការក្តាស្់ ញ្ហញណ ដដលែលួន
ើ- 116 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធស្ងឃម្ថ្ននឹ ងបានស្នក្ម្ច។
ឹននាះនទ្។

រំហុស្ម្ននៅនល
ឹិើពនលឺញ្ហញណដង

រំហុស្វានៅក្តង់បុ គលគ ធ ំងឡាយតា ំងពីយូ រយាម្រ

នហើយ បានែំស្ះវ ដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងឹ ននាះ តាម្នោយគំនិត

ក្បកាន់ការដវរដញរ នោយពុ ំបានគតយល់ថ្ន ការននះវាពុ ំដម្ន
ិជាវញ្ហិ ញ ណពិតក្បារដននាះនទ្ ក្គ្នន់ដតជាវញ្ហិ ញ ណងពនឹ ដភ្នរដដល
ំ ណ
ំ
នរតនឡ
ង់នលាភ្លន់និងការស្ងឃម្
ើើងនោយការក្បម្ូ លទតុច
ឹម្នស្ម្នហតុ
ទលនៅនលើវញ្ហិ ញ ណពិតក្បារដដតបុ នណាណះ។
ិ

នបគំ
ិ
ើ និតយល់ ែុស្ដដលគរនឡើងជាគំនរននាះ វនាស្អស្់នៅ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនឹងនចញក្បារដនឡើង។ បុ ដនតជាការចដម្លរម្ួ យកាលណាស្តវនលារបានដល់ នូ វ ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ននាះំ ិ តយល់ ែុស្ធ ំងននាះនទ្ ពនលឺនហើយនទ្ើបបានដង
គនឹ ថ្ន នបអត់
ើក្តាស្់ដឹងរ៏នឹងគ្នមនដដរ។
3.

ពុ ទ្ស្ធ ភាវៈ

ម្ននចះវ
នាស្បាត់
បង់នទ្។
ិិនធះបីម្នុ ស្សនឃ្លរនៅនៅនរើតជាស្តវធាតុ ជាអស្ុ រកាយអត់ឃ្លលន ឬជានក្បតនរររ៏នោយ
ននះនទ្។

បាបជនធ ំងននាះម្នបាត់
បង់ពុ ទ្ស្ធ ភាវៈ
ិ- 117 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនធះបីជារប់បាត់នៅរនុងភ្រ់ក្ជា ំកាម្គុណ

នៅរនុងឫស្គល់ តណាា នលារិ យឬរប់បាត់

ឬក្តូ វ បានបំនភ្លច នចលរ៏នោយ ស្ម្តថភា ពម្នុ ស្សដដលអាចនឹ ងនៅជាក្ពះពុ ទ្ធននាះ

ម្នបាត់
អស្់ រលីងនធងនទ្។
ិ
4.

មាននរឿងនិធនថ្ន បុ រស្មានរ់នដរលរ់យាងស្ាប់ស្ល
ា ់។

ម្តត
ិ របស្់ គ្នត់មានរ់ស្ូ ក្ធ ំនៅនដរក្បបដរបរគ្នត់រហូ តដល់

នពលក្តូវដតនចញនៅនចលគ្នត់នោយខានពុ ំបាន។ នៅនពលំ ច់ននាះ នោយខាល ចម្ិ តតរ បស្់ ែួ នមាននស្ចរត
លី ក្តូ វ ការជាច បាពត់បុរស្នដរលរ់
គ្នត់រ៏លារ់តបូងរ ័តន៍ម្ួយក្គ្នប់រុ ងជាយស្ំ
នននាះ។ នៅនពលបុ រស្ននាះភាញរ់នឡើង នហើយពុ ំបានដឹងថ្នម្ិតត

របស្់ ែួ នលារ់
តបូងរ ័តន៍ម្ួយក្គ្នប់រុ ងជាយស្ំ
ពត់ននាះ បុ រស្នលននាះរស្់ នៅរនុងជីវភាពអនាថ្នក្ររនហម្រហាម្។យូ រនក្កាយ

ម្របុ រស្ធ ំងពីររូបននាះរ៏បានជួ បគ្ននវញ។បុ រស្ជាម្ិតតរ៏ក្បាប់
ិបុ រស្រំស្ត់ននាះ អំពីនរឿងតបូងរ ័តន៍ដដលបានលារ់ទ្ុរឲ្យននាះ
នហើយដក្បក្បាប់ឲ្យនៅតាម្ររតបូងននាះ។ដូ ចជាបុ រស្នដរលរ់ រុ ន ងនរឿងននះដដរ ម្នុ ស្សនលារ

- 118 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធវនងវងវង្ហវន់នៅរណា
តវត លទ្ីទ្ុ រនខ នការវលនរ
ល ប់
ិ
ិ
ើ លសា

ឬវដត-

ទ្ុរនខ ោយពុ ំបានដឹងថ្ន នៅរនុងជនក្ៅរបស្់ ែួ នផ្កលទ ល់ ដដលជា

ស្ភាពពិតបរស្ុ
មានលារ់ទ្ុរនូ វលិ ទ្ ធ គ្នមនម្នទិលរបស្់ ែួ នននាះ

តបូងរ ័តន៍ពុទ្ស្ធ ភាវៈ ដដលកាត់នងលពុំបាន។
នធះបីម្នុ ស្សនលារម្ិនបានដឹងថ្ន

ែលួនឯងមានរ់ៗមាន

ស្ភាវៈដ៏ក្បនស្ើរបំទុតននះរ៏នោយ

នធះបម្នុ
ស្សនលារលៃង់
ីនលើស្តវនលារធ ំងននាះម្ងត ណានទ្

ពីនក្ពាះក្ពះអងគដឹងជារ់

នលលពុ ររលួ យយាងណារ៏នោយ ក្ពះពុ ទ្ម្ធ ិនអស្់ នស្ចរតទ្ុី រចតត
ិថ្ន ក្គប់ម្នុ ស្សនលារមានគុ ណស្ម្បតិជាត ពុ ទ្ស្ធ ភាវៈននះ។
នហតុ ដូ នចនះ នហើ យក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់ មានភ្រតីភាពដល់ ជនធ ំងឡាយដដលវនងវង នោយសារនស្ចរតីលៃង់ នលល នហើ យម្ិ នអាចនឹ ងនម្ើ លនក្ពះអងគក្ទ្ង់
លើ ញពុ ទ្ធស្ ភាវៈរបស្់ ែួ នឯង។រមាាត់នស្ចរតីភាន់ស្តិឲ្យនចញឆ្ៃយអំពីជនធ ំងននាះ នហើយទ្ូនាមននរជនធ ំងននាះថ្ន ជានដើម្រំនណើតនឡើង វាគ្នមនភាព

ែុស្គ្ននរវាងនរជនធ ំងននាះនឹងក្ពះពុ ទ្នធ ទ្។
5.

ក្ពះពុ ទ្ធជាស្តវនលារម្ួ យរូបដដលបានស្នក្ម្ចពុ ទ្ញ្ហ
ធ ញណ- 119 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធស្តវនលារធម្មតា គជនដដលមានស្ម្តថ
ភាពអាចស្នក្ម្ចនូ វឺពុ ទ្ញាណ។ ភាពែុលគ្ននមានដតបុ នណណ ះឯង។ធរ៏បុ ដនត នបើជនណានឹរសាមនថ្ន ែលួនបាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់

ដងឹ ជនននាះយល់ ក្ចឡំនហើយ ពីនក្ពាះថ្ន ទ្ុរណាជាជនរូប
ននាះតក្ម្ង់ នឆ្ពះនៅររពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ននាះរ៏ នោយជនរូ ប

ននាះពុ ំធន់បានស្នក្ម្ចជាក្ពះពុ ទ្នធ ៅនឡើយនទ្។
ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្ធ ននលចនឡ
ិើ ងនទ្នបគ្នើ ម នការែិតែំក្បង
ឹដក្បងយាងសាវហាប់ និងក្បរបនោយជនំ នឿនសាមះ។ រចាិ ក្បតបតត
ិិននះម្ិ ននចះចប់ នទ្ដរាបណាពុ ទ្ធញា ណម្ិ នធន់ នលចនធាល

នឡើងននាះ។
6.

មានកាលម្ួ យននាះ ក្ពះម្ហារសក្តម្ួ យក្ពះអងគបានក្បជុ ំរំ សារម្ួយ។ ក្ពះម្ហារសក្តស្ួ រជនម្នុ ស្សខាវរ់ ឲ្យនៅជុ វំ ញដិីខាវ រ់ ធ ំងននាះថ្ន ដ រំ សារដូច ជាអវីដដរ។ ជនខាវ រ់ ទ្ី ១ដដលីសាទបក្តូវភ្លុរ នឆលើយថ្ន ដរំ ដូី ចជានម្ើម្ការុតធំម្ួយ។ ជនខាវរ់ទ្ី

២ដដលសាទបក្តូវក្តនចៀរ នឆលើយថ្ន ដរំ ដូិ ធំម្ួយ។ ជនី ចជាទលតខាវ រ់ ទ្ី ៣ ដដលសាទ បក្តូ វ ក្បនមាយ នឆលើ យថ្ន ដ រំ ដូី ច ជាអដក្ង

- 120 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធធំម្ួយ។ ជនខាវរ់ទ្ី៤ សាទបក្តូវនជងើ នឆលើយនឡើងថ្ន ដរំ ដូី ចជាកា ំនភ្ងតាល់។ ជនខាវរ់ទ្ី៥ ជាជនចុ ងនក្កាយនគ សាទបក្តូវ
ើលរនទុយរ៏នឆលយថ្នដរំ ដូ
ើី ចជាដែសពួ រធំម្ួយ។ គ្នមនជនខាវរ់ណា
មានរ់អាចទ្ូ លបញ្ហា រ់ក្បាប់ក្ពះម្ហារសក្តដរំ សារននាះបាននទ្។
ីអំពីរូបរាងពិតននដូ ចគ្ននននះ នគអាចពិពណ៌នាអំពីធម្មជាតម្នុស្ស បាន
ិរនុងភាគែលះៗ ដតគ្នមនជនណាមានរ់អាចពិពណ៌នា អំពីស្ភាព

ពិតរបស្់ម្នុ ស្ស ដដលជាពុ ទ្ធស្ភាវៈននាះបាននទ្។
មានដតទលូវម្ួ យគត់ដដលអាចនា ំឲ្យសាគល់ ភាពពិតក្បារដ

របស្់ ម្ នុ ស្ស ដដលជាពុ ទ្ធស្ ភាវៈ ដដលតណាា ពុ ំ អា ចរ ំខានបាន និ ងដដលការសាល ប់ ពុំ អា ចបំផ្កល ញបាន គឺ តួ អ ងគក្ពះពុ ទ្ធនហើយនិងនស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅដ៏ក្បនស្ើរឧតតម្របស្់ ក្ពះអងគ។

IIIភារព្រះរុ ទ្ធ នងិ ភារជាអនត្តត
1.

ដូ ចបាននិយាយម្រនហើយ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្ធ ិនអាចពិពណ៌នា

នរៀបរាប់ បា ននទ្។

ងវីនបើ ហារ់ ដូ ច ជាមានស្ភាពដូ ច គ្នន នឹ ង

- 121 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធក្ពលឹងននលទ្ធិសាស្នាឯនទ្ៀតៗ រ៏នោយ ដតជាការម្នដូ
ចគ្ននិនសាះដតម្តង។
ការនជឿជារ់នៅនលើអតតភាព

ឬភាពជាអាតាមអញ

ការក្បឌតនឡ
ិើងននគំនិតដវរដញរគឺជាំ ូ ងក្បកាន់យរ
ដដលជាដប

ភាពននាះ នហើយជាប់ចតតិ និងភាពននាះ ដតក្តូវដតលះបង់ភាព
ននាះទ្ីបំទុត។ ទទុយនៅវញ
ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ជាវតថុម្នអាច
ិិពិពណ៌នាបាន ដដលក្តូវដតររឲ្យនើ ញជាបឋម្។ រនុងន័យម្ួ យស្ភាពក្ពះពុ ទ្ក្ធ បដូ ចបាននៅនឹងន័យថ្ន អតតភាព ដតម្ន
ិមានន័យដូ ចគ្នននឹង «អាតាមអញ» ឬ«របស្់ អញ»នទ្។ការគតថ្ន
មានអាតាមអញជាឋតិ នងរ ជាជនំ នឿភាន់ក្ចឡំ
ិពីនក្ពាះយល់ សាមនថ្ន មានឋិតនៅចំនពាះវតថុដដលគ្នមនឋតិ នៅ។ទទុយនៅវញិ ការបដិនស្ធថ្ន គ្នមនស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ជាការយល់

ែុស្ ពីនក្ពាះយល់ នៅនលើវតថុ ដដលមានឋតិ នៅថ្នគ្នមនឋិតនៅ

នៅវញ។
ិ

មាននរឿងនិធននក្បៀបនធៀបម្ួ យថ្ន មានមាតាមានរ់ បីរូ ននៅទទះនលារក្គូនពទ្យមានរ់។ នលារក្គូនពទ្យបានឲ្យថ្នន ំរូនឺំ យរូ ននៅនោះ ដរាបននាះទរ
នហើយបញ្ហា មាតយននាះថ្នរុ ឲ្ឹ- 122 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធណាថ្នន ំម្នធន់
រលាយចូ លស្ពវ។
ិមាតយរ៏យរជាតិលវីងម្ោងលាបនោះ នដើម្បឲ្យរូ
ននចៀស្
ីនចញពី នោះននាះ។ នៅនពលថ្នន រំ លាយស្ពវ នហើ យ មាត យរ៏លាងនោះឲ្យសាអ តនហើ យបំនៅនោះរូ ន ននាះនៅ។មាត យនធវើ

យាងននះ គឺនោយសារដតមាននស្ចរតីនស្នហាចំនពាះបុ ក្តរបស្់

ែលួនដតបុ នណាណះ។ដូ ចគ្ននននះ

ក្ពះពុ ទ្ ធ នោយមានបំណងរមាាត់ការភាន់ំ រ់ក្ចឡំឲ្យអស្់ពីរនុងែលួននយើង នហើយបំបាត់នចលនូ វការជពា

ចតតើ នឡើងនោយិ នៅនលើស្ភាពជាអាតាមអញ ក្ពះអងគចប់នទតម្
បដិនស្ធនចលនូ វអតតភាព ឬភាពជាអាតាមអញ។ កាលណា
ការយល់ ក្ចឡំ និ ងការជ ំពា រ់ ចិ តតរ បស្់ នយើ ងវ នាស្នៅអស្់
ិនហើយ ក្ពះអងគបង្ហាញក្បាប់នយងអំ
ពីស្ភាពពិតក្បារដរបស្់ើនយងើ នពាលគឺ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ននាះឯង។
ការជ ំពា រ់ ចិ តតនលើ អាតាម អញនា ំនឆ្ពះនៅកាន់ កា រភាន់

ក្ចឡំ បុ ដនតការនជឿចំនពាះស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ នឹងបានដល់ នូវពនលឺ

ក្តាស្់ដឹង។ដូ ចជាស្តស្តីមានរ់ ដដលបានទ្ទ្ួលហិបម្ួ យជានររម្រតរ។

- 123 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនោយម្នបានដ
ងឹ ថ្ននៅរនុងហិបននាះមានមាស្ ស្តស្តីននាះរស្់
ិនៅក្ររនហម្រហាម្រហូ តដល់ មានជនមាន រ់ នបើ រហិ បននាះ

នឡើងនហើយបង្ហាញមាស្នៅគ្នត់។

ក្ពះពុ ទ្រធ ៏យាងននាះដដរ

ក្ពះអងគនបើរចតតិ ស្តវនលារ នហើយបង្ហាញក្បាប់នូវស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ដលមាននៅរនុងែលួនននស្តវនលារធ ំងននាះ។
2.

នបើ បុ គគល ក្គប់ រូ ប មានស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធ័ គ្ននបុ គលគ ធ ំងននាះនបារបនញ្ហឆ តក្បវញ្ាចុ ះ នហតុ នម្តច រ៏ក្បក្ពឹតតអនំ ពើអាក្ររ់

នឃ្លរនៅកាប់ស្មាលប់គ្នន បណាត លឲ្យមានទ្ុរក្ខ ពួយនក្ចើនរាប់
ម្នអស្់
យាងននះ?
ិនហើយចុ ះនហតុ នម្តចរ៏ម្នុ ស្សនលារមានះ តួ យាងដូ ចជាអនរែលះមានក្ទ្ពយស្តុរស្តម្ៃ
ភាពែុស្គ្នននក្ចននម្ល
ើអនរែលះក្ររនហម្រហាម្ ?

មាននរឿងនិធនម្ួ យថ្ន មានអនរនលងចំបាប់មានរ់ មានទ្មាល ប់ ល ំអ ថ្នៃ ស្ែលួននឹ ងតបូ ងនពក្ជម្ួ យ ក្គ្នប់ ។ នងៃម្ួ យ ននាះំ ុ ងដតក្បយុ ទ្ ធ តបូងនពក្ជរ៏លិចចូ លនៅរនុងនពលដដលគ្នត់រព

រនុងសាច់បាត់នៅ។ គ្នត់សាមនថ្នក្ជុះបាត់តបូងននាះ នហើយនៅ

ររនលារក្គូនពទ្យវះកាត់មានរ់ឲ្យពោបាលម្ុ ែរបួ ស្។ នលារក្គូ

- 124 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនពទ្យវះកាត់បាននើ ញតបូងនពក្ជនៅរនុងសាច់ លិចរប់នៅរនុង

ោម្និងវតថុអនសាច។ នលារក្គូនពទ្យយររញ្ា រ់ម្រឆលុះ បង្ហាញ
អនរនលងចំបាប់រ៏បានយល់ តបូងនពក្ជជាលំោប់ននាះនៅ។

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ូ ចជាតបូងនពក្ជននាះឯង ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធននាះ ក្តូ វ បានរប់ បា ត់ នៅរនុងស្ំរា ម្ធូ លី រែវរ់ ននការរម្ិ លយល់ ែុ ស្ នហើ យមាន រ់ ៗ នឹ រសាម នដតបាត់ នៅនហើ យ ដតក្ពះ

បរម្ក្គូបានររននលារ។ិើ ញវញយរម្រឲ្យស្តវ

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្មាគ រាល់ រូប នធះបស្ភាពធ ននៅរនុងបុ គលីក្ពះពុ ទ្នធ នះ ក្តូវបានរប់បាត់នៅរនុងជនក្ៅដស្ននក្ៅននអភ្ជា
ិឬចំណង់នលាភ្លន់ នស្ចរតនក្កាធែ
ីឹង និងនស្ចរតីឆាួតលៃីនលៃើ
នហើយជាបដនថម្នៅនទ្ៀត ក្តូវបានចងជាប់និងរម្មទល។ នធះបី
យាងននះរ៏នោយ រ៏ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្
នៅឯណា
ធ នវ
ិ
ិ នាស្បាត់

ស្ុនឡើយ។ នបើនគបំបាត់នចលឲ្យអស្់នូវវតថុម្នបរធ ំងឡាយិិ ទ្ធបាន យូ រនិងឆ្ប់គង់ដតស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នះនឹងនចញឲ្យន

ើញនឡើងវញនទ្។
ិដូ ចជាអនរនលងចំបាប់នៅរនុងនរឿងនិធននក្បៀបនធៀបននះ

ដដលររនវ តបូ ងនពក្ជ ដដលរប់ បា ត់ នៅរនុងសាច់
ិើ ញវ ញនូ

- 125 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនិងោម្នោយសាររញ្ា រ់ ស្តវនលារររស្ភាពក្ពះពុ ទ្រធ បស្់ែលួនដដលរប់បាត់នៅរនុងចំណង់នលាភ្លន់ និងតណាា នវញធិ នោយសារពនលឺក្តាស្់ ញាណរបស្់ក្ពះពុ ទ្។3.

ើញស្ភាពរបស្់ ក្ពះ បរស្ុធ ិ ងស្ៃប់ជានិចា នធះបីស្តវនលារិ ទ្នក្តូវបានលាយឡំក្ចបូ រក្ចបល់ នឹងនទ្ស្កាលដ៏នក្ចើនរាប់ម្ិនអស្់
យាងននះរ៏នោយ។ដូ ចជាទ្ឹរនោះដដលមានពណ៌ស្ស្គុស្

ជានិចា នធះបីនគ្នននាះមានពណ៌ទ្ង់ដដង ស្ ឬនលមរ៏នោយ។ ដូ ចននះនហើយ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្បធ រស្ុធ និចា នធះបីលរខណៈរបស្់ិ ទ្ជា

ស្តវនលារ អំនពើនិងទលរបស្់ ស្តវនលារ វាយាងណារ៏នោយ។
មាននរឿងម្ួ យនិធនថ្នំ ិ ម្ពានតមានរុរ-ខនៅរនុងនក្ពភ្នហ

ជាតថ្នត លលាស្់នៅមែពស្់ៗ។ិ ន ំពិនស្ស្ម្ោងដុ ះនៅរណា

នគក្បទ្ះនសាះ។

ើញបានដស្វង រររុ រខជា តិ ថ្នន នំ នាះជាយូ រម្រនហើ យ ដតពុ ំ បា នជួ បនងៃម្ួ យតាបស្ឥស្ី ម្ួ យ អងគបា នររននោយសាររលិនក្រអូ បទសពវទាយនចញពីរុរជា
តាបស្ខ តននាះ។
ិឥស្ីបានយររុរជា
ររនុងនទើងធំម្ួយ។ ដតដល់ខ តននាះនៅររាទ្ុ
ិតាបស្ឥស្ីននាះស្ុ គតនៅ រុរជាខ តិថ្នន ំពិនស្ស្ននាះរ៏រប់បាត់

- 126 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធរណាត លនក្ពភ្នំ នៅរនុងនទងើ ដដលមានទ្ឹរនឡើងស្អុយជូ រមានរលិនអាក្ររ់នក្រនពរ។ដូ ចរនុងនរឿងនិធនននះដដរ

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្រធ ប់បាត់រុ ងនលបះនៅមតណាា ដស្នែពស្់ ដដលម្នុ ស្សធម្មតាពិបារររន

ើញណាស្់។ ក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ក្ពះអងគបានកាប់ក្តាយលាស្់នៅម
តណាា នហើយដរយរស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធ ដដលមានរស្ជាតិដទអម្ំ ី រំនណើ តននាះ នចញម្របង្ហា ញស្តវនលារ។ ដតក្ស្ទ្ន់ អ ពស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ដលមានរស្ជាតិដទអម្ក្ស្ទ្ន់ដតម្ួ យគត់ននាះ

ក្តូវបានផ្កលស្់បូ ររស្ជាត
រលនៅតាម្ចំណូលចតត
តិ ននទសងៗិិ និងស្ម្តថភាពរបស្់បុគលគ មានរ់ៗ ដដលទ្ទ្ួ លយរ។4.

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដយធ ូ ចជាតបូងនពក្ជ រងនហឹើ យម្ននចះរលួ
ិពុ រនទ្។ ែាច់ និងងមធម្មតា អាចធលុះនែទចែទីនៅជាទង់ធូ លីបាន

ចំដណរនពក្ជ នៅជាប់ជានិចា។

រូបនិងវញ្ហបង់ ដតស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្ធ និ ញ ណអាចវនាស្បាត់
ិិបាត់បង់នទ្។

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ជាធ វតថុឧតតម្បំទុត ដដលមាននៅរនុងម្នុ ស្ស- 127 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធជាត។ស្តស្តីធបជាងបុ រស្ ដតតាម្សាស្នាិ នគទ្មាលប់គតថ្ន
ិក្ពះពុ ទ្ ធ ម្ិនដូ នចនះនទ្។ ជាស្ំខាន់គឺនៅក្តង់យល់ និងសាគល់

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នាះឯង។

នដើម្បបានមាស្ស្ុទ្ ធ ក្តូវដតដុ តរ ំលាយនលាហធាតុ នដើម្
ីនហើយចក្មាញ់ ក្តងយរជាតិម្ិនបរស្ុិ ទ្នធ ចញ។ ដូ ចគ្ននននះដដរ

កាលណាម្នុ ស្សនលាររ ំលាយតណា
នហើយា ននចិតតរបស្់ ែួ នលក្តងយរវតថុម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធ ដដលនា ំឲ្យនៅហម ង ននាះនចញបាន
ម្នុ ស្សនលារអាចនឹងនើ ញស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលមាននៅរនុង

ែលួនឯងផ្កទល់ ននាះជាពុ ំខាន។

- 128 -

ចំរកូ ទ្ី ៤
ត្ណ្ត
ា
I
មនទល
ិ ក្ៅេមងននចត្ិ ត1.

មានតណាា ពីរយាង ដដលក្គបពាស្ជិតជុ នំ លើស្ភាពក្ពះពុ ទ្។ធតណាា ទ្ី១ គឺការទ្មាលប់នធវើការដវរដញរ ដដលជានហតុ នា ំឲ្យម្នុ ស្សវនងវង។ តណាតតា ទ្ី២ គការធញច
ឺិ នា ំឲ្យរ ំជួល ដដលជានហតុ នា ំឲ្យម្នុស្សវនងវង
ឡាយ។នោយឲ្យតនម្លែុស្ចំនពាះវតថុធ ំងតណាា ជានដើ ម្ ឫស្ធ ំងពី រននះតណាា ឯនទ្ៀតៗ។គឺ ជានដើ ម្ នហតុ ននក្គប់

តណាា នដើម្ឫស្ធ ំងពីរននះ

មាននិនានការនដើ ម្ នហតុ ពី រ ជាម្ូ ល ោឋ ន គឺ នស្ចរតី លៃ ង់ នលល និ ង ចំ ណ ង់ងប់ងល់ ។ទ្មាលប់នធវើការដវរដញរ មាននស្ចរតីលៃង់នលលជាម្ូ លោឋន- 129 -

តណាានហើយការនា ំចតតិ ឲ្យរ ំជួល នយាលយរចំណង់ងប់ងល់ ជាបដងអរ។ រួម្ចូ លគ្នននៅ និនានការធ ំងពីរននះបានជានដើម្នហតុ ននក្គប់

តណាា ឯនទ្ៀតៗ។

កាលណាលៃង់នលលនហើយ នគម្នអាចព
ិិ ចរណាតាម្ដបប

បទ្ក្តឹម្ក្តូវក្បារដបាននទ្។

កាលណាបនណាត យឲ្យធាលរ់រុ ងនចំណ ង់ ងប់ ង ល់ នហើ យ នគែំនតាងែំច ប់ យ រ ែំជ ំពា រ់ ចិ តតនោយម្នអាចនចៀស្រួ
ច។ិគនោយសារដតែំ
ក្បធញក្បនតាង
ឺនក្ស្រឃ្លល នរបស្់ ជា ទ្ី ក្ស្ឡាញ់ បានជានគនើ ញ ឮ នហើ យបណាត លចតតិ ឲ្យរ ំជួលនឡើង។ មាននពលែលះ នគរហូ តដល់ នៅ
បនណា
មាន។
ត យឲ្យមានចំណង់ចំនពាះនស្ចរតម្រណៈទងរ៏ីតណាា ធ ំងននះនហើយ ជានដើម្នហតុ ននតណាា ឯនទ្ៀតធ ំងអស្់ ដូ ចជា នស្ចរតីនលាភ្លន់ នស្ចរតីនក្កាធែឹង នស្ចរតីលៃី
នលៃើ ការយល់ ែុស្ ការតូ ចចិតត ការក្ចដណននិនាទ ការបនញ្ាើ ចបនញ្ាើ ការនបារក្បាស្ នស្ចរតីឡឺត ការនម្ើលង្ហយនម្ើលនថ្នរ
ការក្បក្ពឹតតហួស្នហតុ ការមានអតតទ្តថភាព។
2.

នស្ចរតីនលាភ្លន់ ម្រអំពីគំនិតែុស្ដដលមានចំនពាះវតថុ

- 130 -

តណាាជាទ្ីនពញចតតិ នហើយក្បាថ្ននចប់យរវតថុននាះ។ នស្ចរតីនក្កាធែឹង ម្រអំពីគំនិតែុស្ រនុងការម្ិនអាចក្ពម្ទ្ទ្ួ លយរនូ វសាថនភាព ឬក្ពឹតតិការណ៍ ដដលម្នជាទ្
ិី នពញចតតិ ។ នស្ចរតីលៃីនលៃើ
ម្រអំពីការម្ននចះកាន់
មារយាទ្ឲ្យបានក្តម្ក្តូ
វ។ិឹការយល់

ែុស្ម្រអំពីគំនិតែុស្ ដដលនចញម្រអំពីស្ិកាខបទ្អាក្ររ់។
នស្ចរតនលាភ្លន់
នស្ចរតនក្កាធែីីឹង និងនស្ចរតីលៃីនលៃើគឺ

ជានភ្លើងធ ំងបី ដដលនឆះនលារននះ។ នភ្លើងនននស្ចរតីនលាភ្លន់ នឆះបុ គលគ ណាដដលបាត់បង់ការយល់ ក្តូវ នោយនហតុ
ដតនស្ចរតីនលាភ្លន់។ នភ្លងនននស្ចរតគ ណាើីនក្កាធែឹង នឆះបុ គលដដលបាត់បង់ការយល់ ក្តូវ នោយនហតុ ដតរតនក្កាធ។
នភ្លើងនន
ីនស្ចរតលៃគ ណាដដលបាត់បង់ការយល់ ក្តូវ នោយី ី នលៃើ នឆះបុ គលនហតុ ដតម្នក្ពម្យរក្តនចៀរសាត ប់ យរចតត
ិិ ទ្ុរោរ់នឹងនស្ចរតី
នក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធជាមាាស្់ ។តាម្ពិត នលារននះក្តូវនឆះនោយអណាត តនភ្លើង ជានក្ចើន
ចំពូរ។ មានអណា
នលាភ្លន់
អណាត តនភ្លងននរតត តនភ្លើងននរតី
ើីនក្កាធែឹ ង អណាត តនភ្លើងននការយល់ ែុ ស្ អណាត នភ្លើងននអតតទ្តថភា ព អណាត តនភ្លើងននរតីលៃីនលៃើ អណាត តនភ្លើងននជរាភាព

- 131 -តណាាំ ឺ និ ងអណាអណាត តនភ្លើងននជ ងត តនភ្លើងននម្រណភាព។ មានអណាទ្ុត តនភ្លងននរត
ើី រក្ខ ពួយអណាត តនភ្លងននរត
ើីនសារស្នក្ងង

អណាត តនភ្លើងននរតីនវទ្នានិ ងអណាត តនភ្លើងននរតីងប់ បា រម្ៃ។

អណាធ ំងននះ នឆះស្នម្បម្ណាស្់។ វាម្នក្ត
ម្ដតត តនភ្លងអស្់ើិឹើនឆះែលួនឯងបុ នណាណះនទ្ វាបណាត លនហតុ ដល់ អរន ដ៏នទ្នទ្ៀតឲ្យ
មានទ្ុរនខ វទ្នា ឲ្យក្បក្ពឹតតអនំ ពើអាក្ររ់នោយគំនិត នោយវាច

ំងនិងនោយរូបកាយ។ របួ ស្ដដលបណាត លពីអណាត តនភ្លងធ
ើននះមានែទុះហូ រនចញឆលងនៅនគឯង

បំពុលអនរដដលបានបះ

ពាល់ នហើយនា ំអរន ធ ំងននាះឲ្យចូលនៅររទលូវនររ។

3.

នស្ចរតីនលាភ្លន់ នរតមាននឡ
ើើងចំនពាះអវៗី ដដលគួ រជាទ្ីនពញចតតិ ។ នស្ចរតីនក្កាធែឹង នរតមាននឡ
ើើងនៅចំនពាះអវៗី ដដលំ ិ តម្នបរ
-ិម្នជាទ្
ិី នពញចតតិ ។ នស្ចរតឆាី ួ តលៃីនលៃើ ម្រអំពីចតតិ គនិស្ុ ទ្។
បណាធ នស្ចរតនលាភ្លន់ត លឲ្យមានម្នទិលតូ ចម្ួ យ ដតីពិបារនឹងលុ បបំបាត់។ នស្ចរតនក្កាធែត លឲ្យមានម្នទិល
ីឹង បណាំ ត់ជាង។ ទទុយពីននះ នស្ចរតីឆាួតលៃី
ធំជាងននះ ដតក្ស្ួ លលប់បបា
នលៃើ បណាត លឲ្យមានម្នទិលធំម្ួយពិបារនឹងលុ បបំបាត់ណាស្់ ។- 132 -

តណាាំងននះនឆះនឡើង
នពលណា ទ្ីណាដដលមានអណាត តនភ្លងធ
ើនហើយ ក្តូវដតពនលត់នចលឲ្យអស្់ នោយនចះវនិ ិ ចឆ័យឲ្យបាន

ក្តម្ក្តូវ អំពីអវៗដដលអាចទត
ល់នូវនស្ចរតីនសាម្នស្សពិតក្បារដ
ឹីនោយនចះក្គប់ក្គងចតត
ងក្បិតនក្បៀប
លិ របស្់ ែួ នយាចំនពាះអវៗ
ីដដលម្ិនជាទ្ីនពញចតតិ និងនោយរ ំលឹរជាប់ជានិចានូវិ ននជវី តពុ នធធវាទ្។ នបចើ ិតតបាននពារនពញនៅនោយគំនិតបរស្ុិ ទ្ក្ធ បរបនោយគតិបណិឌ ត ដលងមានអតតទ្តថភាពនហើយ តណាា ធ ំង
ឡាយនឹងម្នអាចចប់
ឫស្ដុ ះនឡើងបាននទ្។
ិ
4.

នស្ចរតីនលាភ្លន់ នស្ចរតីនក្កាធែឹង និងនស្ចរតឆាី ួ តភ្លីនភ្លើំ ឺក្គុននៅត។
នក្បៀបបាននិងជងំ ឺក្គុននៅត
នបបុគ ណាមានជងើ គលននះនហើយ នបទ្ុ
ងក្បណីតយាងណារ៏
ិើ រជានដររនុងវមានយានោយ រ៏ពុំអាចនដរលរ់ក្ស្ួ លបានដដរ។ំ ឺក្គុននៅតននះនទ្ នគង្ហយនដរលរ់ក្ស្ួ លំមានជង
នបនគពុ
ើនធះបីជានៅនារាក្តីដស្នក្តជារ់ននស្ិស្ិររដូ វ នោយនដរផ្កទល់នឹ ងដី ដណត ប់ ដតស្លឹរនើ រ៏ នោយ ឬនធះបី ជានៅនារាក្តី

ដស្ននៅត ននរដូ វ នៅត នោយនដររនុងបនទប់ តូច ម្ួ យ នហើ យបិ ទ្- 133 -

តណា
ា

ជត
ិ

ងរ៏
នោយ។
ឹ

នស្ចរតីនលាភ្លន់ នស្ចរតនក្កាធែ
ីឹង និងនស្ចរតឆាី ួ តលៃី

នលៃើជានដើ ម្ នហតុ បី ននទ្ុ រខនវទ្នារបស្់ ស្ តវនលារ។ នដើ ម្ប ដរីឫស្នននដើម្នហតុ ទ្ុរនខ វទ្នាធ ំបននះ
ក្តូវដតនចះររាស្ិកាខបទ្
ីនចះស្ក្ងួម្ចតតិ និងមានគតិបណិឌ ត។ នោយសារការររាស្ិកាខបទ្ នគអាចរំចត់ភាពម្នបរស្ុិិ ទ្នធ ននស្ចរតីនលាភ្លន់បាន។
នោយសារការស្ក្ងួ ម្ ចិ តត នគអាចរំច ត់ ភា ពម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធនន
នស្ចរតីនក្កាធែឹងបាន។ នោយសារការមានគតិបណិឌ តនគអាច
រំចត់ភាពម្នបរស្ុិិ ទ្នធ ននស្ចរតឆាី ួ តលៃីនលៃើបាន។
5.

ចំណង់ម្នុ ស្សនលារ គ្នមនក្ពំដដននទ្។ គដូឺ ចជាម្នុ ស្សដដលនក្ស្រទ្ឹរ នហើយទឹរទ្ឹរអំបល។
ម្នុ ស្សននាះម្ិនបាត់
ិនក្ស្រ នហើយរតដតនក្ស្រនឡ
ឹើ ងៗដងម្នទ្ៀត។បុ គលគ ដដលដស្វងររនស្ចរតីនពញចតត
លិ នឹងចំណង់របស្់ ែួ នរ៏ដូនចនះដដរ។ ចំណង់រតដតមាននក្ចគ ននាះ
ឹើននឡើងៗនហើយបុ គលនឹងទ្ទ្ួលរតទ្ុខ ន់ដតនក្ចននឡ
ី រកា
ើ
ើងៗ។

ការនពញចិ តតនឹ ងចំណ ង់ ម្ិ ននចះចប់ ជា ោច់ ខា ត វា

- 134 -

តណា
ា

បណា
ត លនូ វនស្ចរតក្ពួី យបារម្ៃ និងនស្ចរតនៅី ត ក្រហាយ ដដលម្ននចះក្សារក្សានត
ជាោច់ខាត ជានិចាកាល។ ម្ោងនទ្ៀត នបើិការនពញចតតិ នឹងចំណង់ននាះ

វាក្តូវបាននគក្បឆ្ ំងរា ំងរាវានឹងនា ំឲ្យម្នុស្សនៅជាឆាួតនលលា ជាញឹរញយ។់នដម្ល ម្នុ ស្សនលារក្បយុ ទ្ក្ធ បកាប់ើ បបំី នពញចំណងរបស្់ែួ នក្បចរ់គ្នន នស្តចជាម្ួ យនឹងនស្តច ក្បនទ្ស្ចំណុះជាម្ួ យនឹងក្បនទ្ស្
ចំណុះ ឪពុ រមាតយជាម្ួ យនឹងរូ ននៅ បងបអូនក្បុស្ក្ស្ីជាម្ួ យនឹងបងបអូនក្បុស្ក្ស្ី ម្តតើ បបំិ ភ្រតិជាម្ួ យនឹងម្តតិ ភ្រត។ិ នដម្ី នពញចំណង់របស្់ែួ នល ម្នុ ស្សនលាររហូ តដល់ នៅស្មាលប់គ្នននទ្ៀតទង។
ជាញឹរញយ

ម្នុ ស្សនលាររហូ តដល់ នៅបំផ្កលញជវី តិ់របស្់ ែួ នល នដើម្បបំី នពញចំណងែលួន។ នរជនធ ំងននាះ លួ ចបលន់រុ ហ រនបារក្បាស្់ ក្បក្ពឹ តតអ នំ ពើ ទិ ត របត់ នហើ យនៅទ្ី បំទុ តកាលណានគចប់បាន ជនធ ំងននាះក្តូវអស្់រតតិ ិយស្ នហើយទ្ទ្ួលទ្ណឌរម្មជាទ្ម្ៃន់។

ម្នុ ស្សនលារនធវរម្ម
នពៀរនឹងរូបកាយរបស្់ ែួ នលើនឹងមាត់

របស្់ ែួ នល នោយដងឹ ចាស្់ នហើយថ្ន ការបំនពញចំណង់របស្់

ែលួនធ ំងននាះ បណាត លឲ្យមានទ្ុរនខ ធស្។ ម្នុ ស្សនលារនធវើ

- 135 -

តណាារម្មនពៀរនឹងវញ្ហល នោយដងិ ញ ណរបស្់ ែួ នឹ ចាស្់ នហើយថ្ន ការំងននាះនា ំម្រ ជាទ្ីបំទុតនូ វបំនពញបំណងចំណង់របស្់ ែួ នធលំ ននចំណ ង់ វាខាល ំងនក្រនពរណាស្់ទ្ុ រខក្ពួ យ ។ ដតរមាល ង!

នហើយនធស្ទ្ុរខ ដដលនឹងក្តូវបានទ្ទ្ួលនៅជាតម្ុិ ែ វាយាង
ណានៅ? រម្មទល ដដលនឹងក្តូវបានរងនៅជាតនានាខាងម្ុ
ែិវាយាងណានៅ?
6.

រនុងចំនណាម្តណាា នលារិយធ ំងននាះ អភ្ិជា ឬចំណង់ំ ងនគ។ ចំនពាះតណា
ងប់ងល់ ធជាា ឯនទ្ៀតៗ ហារ់ដូចជារបួន

ដដងាតាម្នក្កាយនទ្។
អភ្ិ ជាដូ ច ជាការសាបនក្ពាះរនុងដក្ស្

ដដលតណា
ាចំណង់ឯនទ្ៀតៗ ដុ ះនចញនឡើង។ អភ្ជាដូ ចជាយរខិនីនៅ
ិរនុងនរឿងនក្ពង

ដដលដហរស្ុ ីអំនពើលអធ ំងអស្់នននលារននះ។

អភ្ជាដូ ចជាពស្់ ដវរិំ ួ នែលួនរនុងគុ ម្ផ្ក
ដដលលារ់បពព ា ធ ំងឡាយនាស្ួ នចារ វាចឹ រជនធ ំងឡាយដដលម្រនក្របយរ

នសាភ្ណភាពននស្ួ ន។ អភ្ិជា ដូ ចជារុរជា
ដដលវាខ តចនក្ង
ិនឡើងព័ទ្នធ ដើម្ក្ពឹរា នហើយព័ទ្ព
ដម្រធាង រហូ តធ ័នរធ ួតរតក្គប់
ឹ- 136 -តណាាដល់ ក្ពឹរាននាះស្ូ នយជីវត។
ដម្នដទ្ននៅ គអភ្ជាននះវាចរ់
ិឺិឫស្នៅរនុងជនក្ៅននចិតតម្នុ ស្សនលារ នហើយបនណតញនចញ

អស្់នូវស្ុ ភ្វនិ ិ ចឆ័យ រហូ តធល់ ដតផ្កាននវញ្ហិ ញ ណរុ ះនរាយអស្់។

អភ្ិជា ដូ ចជាអនាទរ់ ដដលបិសាចោរ់ ម្នុ ស្សដដលនឆ្តនភ្លើ

បនណាត យែលួនឲ្យជាប់អនាទរ់ននាះ នហើយក្តូវបានក្បអូ ស្ក្បធញ

ឲ្យចូ លនៅរនុងភ្ពននទ្ុរនខ វទ្នា។

នបនគយរោម្ម្រក្បឡារ់
ឆងស្ៃ
ើ
ឹអ
ួ តរនក្កាះម្ួ យ នហើយនបាះនៅឲ្យដឆា
រមាល ំង
ននាះដដរ

ដឆានឹងអនងាៀម្ម្ឆអឹងននាះរហូ តធល់ ដតវាអស្់

ឬរ៏នគយរឆអងននាះនចញពឹី វា។អភ្ិជារ៏ដូចជាឆអង
ឹំ រ់ចតត
ម្នុ ស្សនលារជាប់ជពាិ នឹងវារហូ តធល់ ដតស្ាប់ស្លា ់ នហើយនហវហត់អស្់រមាល ំងនឹងវា។ំ ច់គរំ ង់ស្តវនៅឲ្យស្តវសាហាវពីរ ម្ំសាសា
នបនគនចលដុ
ើស្តវធ ំងពីរននាះនឹងក្បខា ំដហរហួរគ្ននំ ច់ដនណើត ម្យរដុ សាគំរ ង់ ននាះ។ នបើ ម្នុ ស្សឆាួតភ្លីនភ្លើកាន់ ច នលុះដដលនឆះក្ទ្នលាម្

នហើយនដរើ បស្តញ្ហា ស្់ ែយល់ ម្នុ ស្សននាះនឹងក្តូវនឆះរលារែលួនឯង។

ម្នុ ស្សនលារ ដូ ចជាស្តវសាហាវធ ំងពីរននះ ឬដូ ចជាម្នុ ស្សឆាួតភ្លនភ្លី ើននះដដរ

ម្នុ ស្សនលារបណាត លឲ្យមានរបួ ស្នលើែលួន

- 137 -តណាាឯង បណាត លឲ្យរលាររលួ យែលួនឯង នោយសារចំណង់របស្់

ែលួនឯងផ្កទល់ ។
7.

ការការពារែលួននឹ ងក្ពួ ញ ពិ ស្ ជាការង្ហយក្ស្ួ លនធវើនទ្បុ ដនត ការការពារចតតិ នឹងក្ពួញពិស្ដដលនចញម្រអំពីរនុងែលួន
ឯងផ្កទ ល់ ននាះ ជាការម្ិ នអាចនធវើ បាន។ នស្ចរតី នលាភ្លន់

នស្ចរតីនក្កាធែឹង នស្ចរតឆា
ដភ្នរនឹងអាតាមី ួ តភ្លីនភ្លើ នស្ចរតភាន់
ីអញ ស្ុ ទ្ដធ តជាក្ពួញពិស្ដដលមាននដើម្នហតុ នៅរនុងវញ្ហិ ញណនហើយដដលចម្លងពិស្ពុ លខាល ំងបំទុតនៅវញ្ហិ ញ ណ។
នបនគក្តូ
វឆលងនរាគនលាភ្លន់
ើនរាគនក្កាធែឹង

និងនរាគ

ឆាួតភ្លីនភ្លើ នៅរនុងចិ តតនគនហើ យ នគនចៀស្ពុ ំ ទុ ត អំពី និ យាយរុ ហរ និយាយក្តឡប់ក្តឡិន និយាយក្បមាងនិយាយបង្ហាច់
បងខូច នហើយក្បក្ពឹតតឃ្លតរម្ម នចររម្ម និងអំនពើទតិ របត់។

គំនិតអាក្ររ់ធ ំងបី ស្ម្តអាក្ររ់ធ ំងបួន និងអំនពើអាក្ររ់ីំ ន នឡើងបនងាើតបានជារម្មអាក្ររ់ដប់ក្បការ។ធ ំងបី រួ ម្ទគុគ្ន
នបនគទ្មាល ប់រុហរ
ើនគនឹងក្បក្ពឹតតអនំ ពើអាក្ររ់ក្គប់ដបបយា ង នោយម្ិ នដឹ ង ែលួន។ ម្ុ ន នឹ ងក្បក្ពឹ តតអ នំ ពើ នឃ្លរនៅ នគ- 138 -

តណាានតាងដតរុ ហរ។ កាលណានគចប់នទតើម្រុ ហរនហើយ

ក្បក្ពឹតតអនំ ពើនឃ្លរនៅ នោយឥតនឹរគតរដអង។
ិ

នគនឹង

នស្ចរតីនលាភ្លន់ ចំណង់ហួ ស្ក្បមាណ នស្ចរតខាី ល ចញ

នញើត នស្ចរតីនក្កាធែឹង នស្ចរតនធម្នស្ស
ការម្ិននពញចតតីិធ ំងអស្់ ននះម្រអំពីនស្ចរតីឆាួតភ្លនភ្លី ។ើ នហតុ ននះ នស្ចរតឆាី ួតភ្លនភ្លអ ់។ី ើ ជាពិស្ពុ លខាល ំងជាងនគបងស្
8.

កាលណាចំណង់នលារិយក្បារដនឡើងនហើយ អំនពើនទសងៗ

នឹងម្រតាម្ចំណង់ននាះ។ កាលណាអំនពើក្បារដនឡើងនហើយ

ទ្ុរនខ វទ្នានឹងម្រតាម្អំនពើននាះ។ ចំណង់ អំនពើ និងទ្ុរនខ វទ្នាដូ ចជារង់ដដលវលម្
ិ
ិន

ប់។

់វលគ្ន
និងទ្ីបញ្ា ប់យាងននះ នតនគអាច
នបរងម នទ្ីនទតម្ិើើើនចៀស្ទុ តពីការវលរស្់
វលសាល ប់យាងដូ ចនម្តចនៅ? ដូ នចនះ ជីវតិិិគឺជាការវលនៅវ
លម្រជានិិិ ចានិរនតរ ៍។នបនគក្បម្ូ
លគរនទះនិងឆអង
ើឹដដលនគទ្ុរនចលរនុងរយៈំ ម្ំ ួ យ។
នវលាវលរស្់
វលសាននះ នគនឹងបានជាភ្នធល ប់ម្ននចះចប់ិិិំនបើនគក្បម្ូ លទ្ុរដណ
រ់ទ្ឹរនោះធ ំងអស្់ ដដលនគនៅជញ្ា រ់- 139 -

តណាាពីនោះមាតា

រនុងរយៈនពលវលរស្់វលសាននះល ប់ម្ននចះចប់ិិិដដរ នគនឹងបានជាម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្យាងនក្ៅបំទុតម្ួ យ។គលងវដគ ក្គប់រូបមានស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ ៅរនុងែលួនដតី បតដតបុ
ិស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នាះ ក្តូវបានរប់បាត់យាងនក្ៅនៅរនុងម្នទិល

នៅហមងននតណា
ាដដលគ្នមននរណាមានរ់នឹរគិតដល់ តា ំងពីយូ ររាប់នកាដឆ្ិ ន ំម្រនហើយ។ នហតុ ននះនហើយបានជាទ្ុរនខ វទ្នា

វានៅជាសារលទ្ូនៅយាងននះហូ រនៅម្ិននចះចប់យាងននះ។

នហើយជីវតរងទ្ុរនខ វទ្នាក្តូវ
ិ

IIសភារមនុ សេក្ោក
1.

ស្ភាពម្នុ ស្សនលារ នក្បៀបដូ ចជានក្ពក្កាស្់ឥតក្ចរនចញចូ ល ដដលពិបារចូ លនៅជាទ្ីបំទុត។ នបនក្បៀបនៅន
ើឹ ងស្ភាព

ស្តវតិរចឆន នើញថ្នស្ភាពស្តវតិរចឆនក្ស្ួ លយល់ ជាង។ បុ ដនតជាឱរា ល់ ទ្ូ នៅ នយើ ងអាចឲ្យអតថន័ យ ដល់ ស្ភាពននម្នុ ស្សនលារបានតាម្ភាពជាខាងនក្ៅបួ នដបប។

- 140 -

តណាាចំពូរទ្ី១ គឺពពួ រម្នុ ស្សដដល នោយនហតុ ស្ិកាខបទ្ែុស្

ម្ិនស្ម្គនលង នធវើវតតក្បតិបតតិតឹងដតងហួ ស្ នហើយនធវើទ្ុរនខ ធស្ែលួនឯងផ្កទ ល់ ។ ចំពូ រទ្ី ២ គឺ ម្នុ ស្សដដលនោយសារភាព

សាហាវ លួ ចបលន់ កាប់ស្មាលប់ ឬអំនពើកាចនឃ្លរនៅឯនទ្ៀតៗ
នធវើឲ្យអនរ ឯនទ្ៀតមាននស្ចរតី

ម្នុ ស្ស ដដលនធវើឲ្យអនរដ៏នទ្ឺ ចប់ ។ ចំពូ រទ្ី ៣ គឺ ពពួ រចប់ទង ែលួនឯង
ឺចំពូរទ្ី៤ គពពួរម្នុ ស្ស ដដលម្ននធវ
ឺិើឲ្យែលួនឯងឲ្យ

នហើយជួ យនក្ជាម្ដក្ជងអនរឯនទ្ៀតឲ្យរួចទុ តពីការ

ឺចប់ទង។

ចប់ទងឺឺចប់ទង។

ម្នុ ស្សរនុងចំពូរខាងនក្កាយននះ នោយនជឿតាម្ពុ នធធវាទ្ នវៀរចរនស្ចរតីនលាភ្លន់

នស្ចរតីនក្កាធែឹ ងនិ ងនស្ចរតីឆាួត

ភ្លីនភ្លើ។ នគរស្់ នៅនោយស្ៃប់ យរនស្ចរតីររុ ណាគតិបណិឌ តជាក្គឹះនហើយនចៀស្នចញឆ្ៃយពីការកាប់ស្មាលប់លួចបលន់។
2.

មានម្នុ ស្សបីក្បនភ្ទ្ នៅរនុងនលារននះ។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្ គដូឺ ចជាអរសរដដលនគចរនលើងម ម្នុ ស្សធ ំងននាះឆ្ប់
ែឹងនក្កាធណាស្់ នហើយទ្ុរគំនុំននាះជាយូ រអដងវង។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នក្បៀបដូ ចជាអរសរដដលនគចរនលើែាច់ ម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះឆ្ប់ែឹងនក្កាធដតចតតរិ ែឹងនក្កាធននាះម្ននៅយូ
ិ- 141 -

តណាានទ្។ ម្នុ ស្សម្ួ យ ក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នក្បៀបដូ ច អរសរដដលនគស្រ
នស្រនលើទ្ឹរហូ រ ម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះម្នររាគំ
នុំទ្ុររនុងចតតិិ នទ្នគបនណាត យឲ្យការក្បមាង

និងពារយស្ម្តម្
រឲ្យចូ លចតត
ី នគួ
ិ
ិ

ំ ល់ រវល់ ចតតនៅបាត់នៅនោយគ្នមនយរចតតិ ទ្ុរោរ់អពិ របស្់

នគនៅបរស្ុញ័រ។ធ នរិ ទ្ម្ិ ំនភ្បញាប់
ើមានម្នុ ស្សបីក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នៅរនុងនលារននះ។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្ ឡឺតក្រអតក្រនអាង
ក្ពនហើននកាងកាច ម្ិននចះ
ឺស្បាយចិតតនឹងអវីនទ្ ស្ភាពម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះ ក្ស្ួ លយល់នទ្។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នចះគួ រស្ម្ នហើយក្បក្ពឹតតអនំ ពើអវីៗនោយគិ តគូ រណាស្់។

ស្ភាពម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះពិ បារយល់

ម្នុ ស្សរនុងក្បនភ្ទ្ទ្ីបីគម្នុ
ស្សដដលនចះក្គប់ក្គង
ឺំងក្គប់ ស្ភាពម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះម្ន
ចំណង់របស្់ែួ នបានធ
លិអាចយល់ បាននទ្។

នគអាចដចរម្នុ ស្សនលារបានជានក្ចើនក្បនភ្ទ្ បុ ដនត ស្ភាព

របស្់ម្នុ ស្សនលារនៅដតពិបារយល់ ជានិចា។ មានដតក្ពះពុ ទ្ ធជាមាា ស្់ នទ្ ដដលអាចយល់ ក្គប់ នោយសារក្ពះបញ្ហញ ដ៏ នវ- 142 -

តណាាវនស្ស្វ
សាលក្ពះអងគអា ចដឹ រ នា ំម្នុ ស្សនលារតាម្រនបៀប
ិិទ្ូនាមននទសងៗគ្នន។

IIIជីវត្មនុ
សេក្ោក
ិ
1.

មាននរឿងនិ ធនស្តីអំពី ជី វ តម្នុ
ស្សម្ួ យ ថ្នៈ មានបុ រ ស្ិមានរ់ជិះទ្ូរនលងនៅរនុងស្ទឹងម្ួ យ។ មានបុ រស្មានរ់នទ្ៀត

នៅមាត់ ក្ច ំង
«ចូ រ

រ

ដក្ស្រក្ពមានក្បាប់ នៅបុ រ ស្ជិះ ទ្ូ រ ននាះថ្នៈំ ូរនលងស្បាយនៅតាម្ដែសទ្ឹរ
ប់អុទ្

ដដលហូ រខាល ំងកាលននះនៅ នៅឆ្ៃយពីននះបនតិចមានដែសទ្ឹរហូ រធាលរ់ខាល ំង និងដែសទ្ឹររួ ចក្បរបនោយនក្គ្នះថ្ននរ់មានក្រនពើ និងនខាមចទ្ឹរនៅ

ំរនុ ងរូ ង ងម ។ នបើ អន រ នៅម្ុ ែបនតិ ចនទ្ៀតអន រ នឹ ងអស្់ ជី វ តជាពុិ

ខាន ! » ។រនុងនរឿងនក្បៀបនធៀបននះដែសទ្ឹររួ ចខាល ំងគឺជីវតអភ្
ិ
ិជា

បនណា
ត យែលួនឲ្យតណាា ដឹរនា ំបាននោយនស្រ។
ីដែសទ្ឹរធាលរ់

ឬចំណ ង់ ងប់ ង ល់ ។ំ ូ រ នលងយា ងស្បាយរ ររាយអុ ទ្ីខាល ំងគឺទ្ុរក្ខ ពួយដដលអននាទលតាម្ក្បាណ។

- 143 -

គឺដែសទ្ឹររួ ចគឺការ

តណាាស្បាយនភ្លតនភ្ល
ន។ក្រនពើនិងនខាមចទ្ឹរ គជរាភាពនើើឺិ ងនស្ចរតី

សាលប់ដដលអននាទលតាម្ជីវតអភ្
ិិជានិងនធវស្ក្បដហស្។ បុ រស្ដដលរនៅមាត់ក្ច ំងដក្ស្រក្ពមាននៅននាះគក្ពះពុ
ទ្។ធឺមាននិធនម្ួ យនទ្ៀតថ្នៈ

«មានបុ រស្មានរ់បានក្បក្ពឹតតបទ្

ឧក្រិ ដឋនហើ យនគចរត់ យា ងនលឿន។ នោយមានបូ លិ ស្នដញ

តាម្ចប់
នបុ រស្ននាះរ៏រត់នៅពួ នរនុងបាតអណូ ត ងក្បនតាងវលលិើ ដដលដុ ះព័ទ្ដធ គម្អណូ ត ង។ នៅនពលដដលបុ រស្ក្បនតាង

វលលិចុ ះ នៅបាតអណូ ត ង គ្នត់ ក្បទ្ះនឹ ងពស្់ ដវរម្ួ យ នៅបាត

អណនក្កាយិូ ត ង គ្នត់រ៏ក្បនតាងវលលិនឡើងម្រទុ តទ្ីនក្គ្នះថ្ននរ់វញ។
បនតិចម្រនៅនពលដដលគ្នត់ ច ប់ ចុ រ ក្ស្ពន់ នដ គ្នត់ ក្បទ្ះ

ន

ើ ញរណ
ុ ត រពីរ ម្ួ យស្ម្ួ យនលម រំពុងដតរនររកាត់វលលិ។បុ រស្ននាះនឹរគតថ្នៈ
«នបើវលលិននះោច់នៅ អញនឹងធាលរ់
ិនៅរនុងជរំ ំពស្់ ដវរ នហើយក្តូវវាចរសាល ប់ពុំខាន ! » ។ឹបុ រ ស្ននាះនងើ ប រាលនឡើ ង ក្បទ្ះនឹ ងស្ម្បុ រុ ម ំ នៅក្បបនឹ ងំ ួ យតំណរ់ធាលរ់ម្រចំមាត់គ្នត់ គ្នត់ម្ុ ែ។ ែណៈននាះទ្ឹរ ុ មម្នភ្លចអស្់នក្គ្នះថ្ននរ់ នហើយនក្របរស្ជាតិដទអម្ឆ្ៃញ់ ននតំណរ់
ទ្ឹរ ុ មនំ នាះនៅ។

- 144 -តណាានខ ិ ងសាលប់ើ ញថ្ន ម្នុ ស្សនលារនរើតម្រស្ក្មាប់រងទ្ុរន

នៅវញដតបុ នណាណះ។ បូ លិស្និងពស្់ដវរស្ំនៅនៅនលើរូបកាយ
ិនិងចំណង់ក្គប់ដបបយាងននរូបកាយ។ វលិនល

នើ គភាពតគ្ន
ឺម្នោច់
ននជវី តម្នុ
ស្ស។ រណិិុ ត រម្ួ យស្ម្ួ យនលមធ ំងពីរ បានន័យចំនពាះនងៃ និងយប់ដដលម្រដល់ ជាបនតបនាទប់គ្ននម្នោច់
។
ិ
ទ្ឹ រ

់
ុ ម ំនក្បៀបបាននៅនឹ ងចំណ ង ននរូ ប កាយ ដដលបនលប់ ទ្ុ រខម្ួ យក្គ្ន។
2.

មាននរឿងនិធននក្បៀបនធៀបម្ួ យនទ្ៀតថ្នៈ មានរសក្តម្ួ យក្ពះអងគយ រពស្់ ដវរបួ ន ោរ់ រុ នងក្បអប់ ម្ួ យ នហើ យក្បគល់
ក្បអប់ននាះនៅអាមាតយមានរ់ឲ្យររាទ្ុ រ។ក្ពះម្ហារសក្តក្ទ្ង់

បញ្ហា អាមាតយននាះររាពស្់ ដវរធ ំងបួនឲ្យបានហមត់ចត់នបនធវើ ើឲ្យពស្់ដវរណាម្ួ យែឹង នឹងយរនធស្ដល់ ជីវត។ិ អាមាតយភ្័យ

ខាលចខាល ំងនពរ រ៏ក្គវាត់ក្បអប់នចលរួចនហើយ នគចរត់នៅ។
ក្ពះម្ហារសក្តបញ្ាូ នរងររាក្ពះអងគក្បា ំនារ់

ឲ្យតាម្ំ ូ ង រងររាក្ពះអងគធ ំងក្បា ំននាះចប់ អា មាតយននាះ។ ម្ុ ន ដបចូ លនៅជត
នោយស្ងឃម្ថ្ននិ អាមាតយននាះរនុងភាពជាម្តតិឹងឹ

- 145 -

តណា
ា

ំ យដង
ចប់រុឲ្ឹ ែលួន។ បុ ដនតអាមាតយម្ននជឿស្ម្ត
ិីដទអម្ដលាម្ននាះនទ្

នហើយរ៏រត់ចូលរនុងភ្ូ ម្ម្ួិ យនទ្ៀតនៅ។ រនុងការក្ស្នម្ម្ួ យបក្បច
ិដភ្នរ អាមាតយឮស្ូ រស្ំនឡងម្ួ យម្រក្បាប់ែួ នថ្ននៅរនុងភ្ូ ម្ិលននាះម្នបានស្ុ
ែនទ្ ពីនក្ពាះមាននចរក្បា ំម្ួយនារ់បក្ម្ុងនឹង
ិចូ លម្របលន់។ នោយភ្័យខាល ំងអាមាតយរ៏រត់រហូ តនៅធល់ នឹងស្ទឹងមានទ្ឹរហូ រខាល ំងម្ួ យ ។ នឹ រគិតនៅដល់ នក្គ្នះថ្នន រ់ ធ ំងឡាយដដលតាម្រតពិ ី នក្កាយ អាមាតយននាះរ៏នធវរបើ ូ នម្ួ យ នហើយឆលងដែសទ្ឹររួ ចបានរួចទុ តពីនក្គ្នះថ្ននរ់នោយស្ុ វតថភាពដល់
ិនៅក្ច ំងមាខងនទ្ៀត។

ពស្់ដវរធ ំងបួនដដលជាប់នៅរនុងក្បអប់ គធាតុធ ំងបួនឺំ ន នឡើងបានជារូបកាយ។ រូ បគៈឺ ដី ទ្ឹរ នភ្លងើ ែយល់ ដដលទគុគ្ន
កាយជានដើ ម្ នហតុ ននអភ្ិ ជា ដដលជាស្ក្តូ វ នឹ ងវ ញ្ហិ ញ ណ។
នោយសារនហតុ ននះនហើ យ បានជាវញ្ហិ ញ ណនចះដតែិ តែំរ ត់នចញឆ្ៃយពីរូ បកាយ។

ក្រុម្ររាក្ពះអងគធ ំងក្បា ំនារ់ ដដលចូ លម្រជិតរនុងភាពំ ន បនងាើតជារូបកាយ និងជាម្តតិ ននាះ គឺែនធធ ំងក្បា ំ ដដលទតុគ្ន

- 146 -

តណា
ា

ចតត
ិ ញ ណ១ ដនំ ណើរឹ នោយវញ្ហិ គៈឺ រូបរាង១ អារម្មណ៍១ ការដងំ ិ ត១ និងម្នស្ិការ១។
រនរើតចិតតគនទ្ី ជក្ម្រស្ុ ែសានតំ ួយតំណា ងញាណស្រតិធ ំងក្បា ម្ដដលតាម្ពិតពុ ំដម្នជាជក្ម្រស្ុ ែសានតពិតក្បារដនទ្។

នចរក្បា ំម្ួយនារ់ននាះគឺវតថុននញាណស្រតិធ ំងក្បា ំម្ួយននះឯង។

នហតុ ននះនោយនម្លន
ើើញនក្គ្នះថ្ននរ់នៅរនុងញាណស្រតិធ ំងក្បា ំម្ួយននះ អាមាតយរ៏រត់នគចម្តងនទ្ៀតនៅក្បទ្ះនឹងដែសទ្ឹរហូ រខាល ំងននចំណង់នលារិយ។របូ នចម្លង គឺ នស្ចរតីទ្ូ នាម នក្បនស្ើ រឧតតម្ របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។នោយសារនស្ចរតីទ្ូ នាម នធ ំងននះនហើ យ ដដលអាមាតយអាច

ឆលងដែសទ្ឹរហូ រខាល ំងននតណាា រួ ចនៅដល់ នក្តើយមាខងនទ្ៀតក្បរប
នោយស្ុ វតថិភាព។

3. មានកាលៈនទ្ស្ៈបីក្បរបនោយនក្គ្នះថ្ននរ់ ដដលម្នអាច
ិឲ្យរូ នជួ យស្នស្តង្ហគះមាតយបាន ឬមាតយជួ យស្នស្តង្ហគះរូ នបានគឺៈ
អគគីភ្័ យ ១ ទ្ឹ រជ ំន ន់ ១ នចរបលន់ ១ ។ បុ ដនតរុ នងកាលៈនទ្ស្ៈ

ក្បរបនោយនក្គ្នះថ្នន រ់ យា ងននះរ៏ នោយ រ៏ នៅមានភ្័ ពវ ល អអាចជួ យគ្នននៅវញនៅម្របាន។
ិ- 147 -តណាាបុ ដនតមានកាលៈនទ្ស្ៈបីនទ្ៀត ដដលមាតយពុ ំអាចជួ យរូ នបានឬរូ នជួ យមាតយបានជាោច់ខាត គៈឺឺ ជរា សាលប់។

កាលណាមាតយជរានហើយ នតរូើ នអាចជរាជួ ស្មាតយដូ ចនម្តចបាន? កាលណារូ ននហឺ ើ យ នតើមាតយអាចឺជួ ស្រូ នដូ ចនម្តចបាន?កាលណាម្រណកាលម្រដល់ នហើយនតើមាតយនិ ងរូ ន អាចជួ យ គ្នន នៅវ ញនៅម្រដូច នម្តច បាន? នធះបី នគិក្ស្ឡាញ់ គ្ននយាងណារ៏នោយ

នធះបីជានគជតិ ស្និទ្ធនឹងគ្ននយា ងណារ៏ នោយ រ៏ នគពុ ំ អា ចជួ យ គ្នន បានជាោច់ ខា តរនុង
កាលៈនទ្ស្ៈននះ។
4.

នងៃម្ួយ ក្ពះយម្ នស្តចម្ចាុរាជស្ួ រនៅបុ រស្មានរ់ដដលធាលរ់ំ ី ជាតិ
នៅរនុងនររ នោយសាររម្មអាក្ររ់ដដលបានក្បក្ពឹតតអពម្ុ នថ្នៈ កាលពីជាតម្ុិ នអនរមានដដលបានជួ បនឹងអនរនា ំសារពីឋានស្ួ គ៌បីនារ់ឬនទ្។ បុ រស្ននាះនឆលយថ្នៈ
«អត់នទ្ក្ពះបាទ្
ើំ ិនដដលបានជួ បនឹងជនដបបននះ ម្តងណានទ្ ! »។ជាមាាស្់ ែញុម្

ក្ពះយម្បាលរ៏ស្ួរនៅនទ្ៀតថ្នៈ «អនរមានដដលបានជួ បនឹងម្នុ ស្សជរាមានរ់ មានដស្បរក្ជវី ក្ជួញ នដរើ នឹងន- 148 -

ើក្ចត់ដដរឬ

តណាានទ្?»។ បុ រស្ននាះនឆលើយថ្នៈ «ក្បារដណាស្់ ក្ពះជាមាាស្់ ែញុដំ តងបានជួ បម្នុ ស្សដបបននះ ជានក្ចនដង!»។ក្ពះយម្បាលរ៏ក្បាប់
ើបុ រស្ថ្នៈ ដដលអនររងទ្ុរនខ ធស្រនុងនររនៅនពលននះ នក្ពាះដត

អនរម្នបានទ្ទ្ួ
លសាគល់ ថ្ន នៅរនុងរូបម្នុ ស្សជរាននាះ មានិអនរនា ំសារមានរ់បញ្ាូ នម្រពីឋានស្ួ គ៌នដម្អរន ឲ្យើ បក្ពមានដល់
ីបតូរជវី ភាពរស្់ នៅ ម្ុ ននឹងអនរនៅជាចស្់ជរា។

ក្ពះយម្បាលស្ួ រនៅបុ រស្ននាះនទ្ៀតថ្នៈ «អនរមានដដល

បានជួ បម្នុ ស្សមានរ់

ំក្គ្ន ក្ររនហម្រហាម្គ្នមនម្តតក្គ្នឺិ ភ្រតដដរ
ិ

ឬនទ្?» បុ រស្ននាះនឆលយថ្នៈ
«ក្បារដណាស្់ ក្ពះជាមាាស្់ ែញុំើបានជួ បម្នុ ស្សដបបននះជាញឹរញយ !» ។ យម្បាលរ៏ក្បាប់បុ រស្ននាះថ្នៈ

អនរឯងក្តូវចុ ះម្ររនុងនររននះរ៏នក្ពាះដតអនរ

ឯងពុ ំ បា នទ្ទ្ួ ល សាគ ល់ ថ្នំ ឺ អ ស្់ ធ ំងននាះ
នៅរនុងរូ ប អនរ ជ ងដល់មានអនរនា ំសារបញ្ូ ា នម្រពីឋានស្ួ គ៌ នដម្ើ បក្ពមានក្បាប់
ីំ ឺក្គ្ន ំក្គ្នរបស្់អរ
អនរអំពីជងន ឯងផ្កទល់ ។ក្ពះយម្បាលស្ួ របុ រស្ននាះជានលើរទ្ី៣ថ្ន «ចុ ះអនរឯង
មានដដលនើ ញម្នុ ស្សសាលប់ដដរឬនទ្?»។ បុ រស្ននាះនឆលើយថ្នៈំ នជួ បក្បទ្ះនឹងម្នុ ស្សសាលប់
«ក្បារដណាស្់ក្ពះជាមាាស្់ ែញុបា

- 149 -

តណាានក្ចនដង!»។ក្ពះយម្បាលរ៏ក្បាប់បុរស្ននាះថ្នៈ «ដដលអនរ
ើឯងចុ ះម្រដល់ ទ្ីននះរនុងក្គ្នននះ រ៏នក្ពាះដតអនរឯងម្ិនទ្ទ្ួល

សាគល់ ថ្ននៅរនុងរូបម្នុ ស្សសាលប់ននាះមានអនរនា ំសារពីឋានស្ួ គ៌បញ្ាូ នម្រ នដម្អរន ថ្ននងៃណាម្ួ យអនររ៏ក្តូវើ បក្ពមានដល់
ីសាលប់ដដរ។

នបើស្ិនជាអនរបានទ្ទ្ួលសាគល់ អរន នា ំសារពីឋានស្ួ គ៌ធ ំងបីននះ

សាតប់តាម្នស្ចរតីក្ពមានននអនរនា ំសារធ ំងននះ នហើយអនរផ្កលស្់បូ រជវបានចុ ះម្រត ីវភាពរស្់ នៅ អនរម្នក្តូ
ិរនុងទ្ីក្បរបនោយទ្ុរនខ វទ្នាននះនទ្»។
5.

កាលម្ួ យននាះមាននរមងក្ស្ីមានរ់នោមះ រស្នគ្នតម្ិី ជាស្តស្តីនម្មា យបតីអនរ មានស្តុរស្តម្ៃ។

ក្តូ វ រូ នសាលប់។

ក្ស្ី ននាះវនងវង ស្តិ នោយក្ស្ីននាះបីរូ នសាលប់នៅពីទទះម្ួ យនៅទទះម្ួ យនដម្ិើ បអងវី រនគឯងឲ្យពោបាលរូ នឲ្យបានជានឡើងវញ។
ជាការក្បារដណាស្់

បាននទ្។

នពលននាះ

គ្នមននរណាមានរ់អាចជួ យក្ស្ីននាះ

័ក្ស្ី ននាះបានជួ ប នឹ ងសាវ រក្ពះពុទ្ធ័ម្ួ យ អងគ។ ក្ពះសាវរននាះ
បានទ្ូនាមនក្ស្ីននាះឲ្យនៅជួ បនឹង- 150 -

តណាាក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលគង់នៅឯដដននជតវន។ ក្ស្ីននាះឮនហើយរ៏បរូី នសាលប់នៅររក្ពះពុ ទ្ដធ ល់ ទ្ីរដនលង។
ក្ពះបរម្ពិ ក្តទ្តនៅក្ស្ី ននាះនោយរតីអាស្ូ រពន់ នពរនហើយរ៏មានពុ ទ្ដនរបស្់នាងឲ្យបានធ កាី ថ្នៈ «នដម្ើ បពោបាលរូ
ីជានឡើងវញ
តថ្នគតក្តូវការឫស្នដម្
ិើ អានភ្ៀន។ ចូ រនាងនៅ

ររទទះណាដដលនស្ចរតម្រណៈម្
នដដលចូ
លនសាះ នហើយស្ុ ំីិឫស្នដម្ើ អានភ្ៀននគឲ្យតថ្នគតបានបួ នក្បា ំទ្ង»។ក្ស្ីវរលចរ
តននាះ
ិ
ិ

រ៏នចញនៅររទទះណាដដលនស្ចរតី

ម្រណៈម្នដដលចូ
លនសាះ បុ ដនតររម្នក្បទ្ះនសាះ។
ទ្ីបំទុត
ិិក្ស្ីននាះស្នក្ម្ចចតត
ទ្វធ ញ។ិិិ វលម្រររក្ពះពុ

ម្រដល់ នើញក្ពះពុ ទ្គធ ង់រនុងភាពស្ៃប់ជាទ្ីបំទុត ស្តិក្ស្ីននាះរ៏ភ្សាឺល វ ងនឡើងម្ួ យរ ំនពច នហើយនាងបានយល់ ន័យក្ពះពុ ទ្ដធ កាី ននាះភាលម្។
នាងរ៏យរស្ពរូ ននាងនៅបូ ជានៅ។ បនាទប់ម្រ នាងក្តឡប់
ម្រររក្ពះពុ ទ្វធ ញនហិើ យនជឿតាម្សាស្នាក្ពះអងគតនរៀងនៅ។

- 151 -

តណាាIVភាររិត្ននជីវត្មនុ
សេក្ោក
ិ
1.

ម្នុ ស្សរនុងនលារននះ

បារ់ចតតិ នៅនលើដតអតតទ្តថភាព

និងអំនពើកាចនឃ្លរនៅ។ នគម្នដ
ឹងថ្នក្ស្ឡាញ់ និងនគ្នរពគ្នន
ិនៅវញនៅម្រ
រនបៀបយាងដូ ចនម្តចនទ្។ នគក្បកាប់ក្បចរ់គ្នន
ិឥតក្បនយាជន៍

បានដតការ

ចប់ទ្ុរក្ខ ពួយម្រនលើែលួនឯង
ឺផ្កទល់ ដតបុ នណាណះ។ នោយសារនហតុ ននះ ជីវតក្តូ
វបានព័ទ្ជធ ុំិវញនៅនោយទ្ុរនខ វទ្នា។
ិមានរតឬក្ររត
ីី ម្នុ ស្សនលារក្ពួយបារម្ៃដតនឹងមាស្ក្បារ់

នគរងទ្ុ រក្ខ ពួយនក្ពាះដតក្រ ដតនគរងទ្ុរក្ខ ពួយរ៏នក្ពាះដតមាន។

នោយសារដតលុ ះ នៅរនុងចំណ ង់ ម្នុ ស្សនលារននះម្ិ ននចះស្បាយចិតត និងនពញចតតត ណានទ្។ិ ម្ងអនរ មានវរ់ ឆួ ាតនឹ ងសាថ នភាពែលួននឹ ងវ មានស្ត
ិុ រស្តម្ៃ

ក្បណីតរបស្់ ែួ នយាងដដលែលួនមាន។ នគក្ពួយល នឹងអវៗក្គប់
ីបារម្ៃនោយនឹរគិតថ្ន នងៃណាម្ួ យភ្យនតរាយនឹងម្រដល់ ែួ នលនភ្លងន
ើឹ ងនឆះទទះែលួន

នចរនឹងលួ ចបលន់ក្ទ្ពយស្ម្បតតិរបស្់ ែួ ន។លនគក្ពួ យ បារម្ៃនឹ ងការសាល ប់នឹ ងការចត់ ដចងក្ទ្ពយស្ម្បតតិ

- 152 -

តណាានក្កាយអំពីនពលនគសាលប់នៅ។ ជាការពិតនគសាលប់នៅដតមានរ់
ឯងគត់គ្នមនអវនៅតាម្ម្នុ
ស្សសាលប់នទ្។
ីអនរក្រនរតទ្ុ
រជាខ និចានឹងការែវះខាតរបស្់ ែួ នល នហតុ ននះើនគមាននស្ចរតីក្បាថ្ននចង់បានរបស្់ ជានក្ចននល
ើើ ស្លប់ ម្ននចះ
ិដឆអតឆអន់ ដូ ចជាទទះស្ដម្បងក្ទ្ពយស្ម្បតជាើ ។ នោយសារិត នដម្
ចំណង់នលាភ្លន់វាដុ តនរាល នគអស្់ ធ ំងរមាល ំងកាយ ធ ំងរមាល ំងចតតិ នហើយនគក្តូវសាលប់ម្ុនអាយុ ។នគនើ ញហារ់ដូចជានលារធ ំងម្ូលជាស្ក្តូវ ចំនពាះនគ

នហើយនស្ចរតីសាលប់ហារ់ដូចជាដនំ ណើរម្ួ យដស្នឆ្ៃយ ដដលនគក្តូវនដរើ យាងរំស្ត់ដតមានរ់ឯង គ្នមនម្តត
យ។ិ ភ្រតនៅជាម្ួ
ិ
2.

រនុងនលារននះមានអំនពើ អាក្ររ់ ក្បា ក្ំ បការគឺៈ ទ្ី ១ ភាពសាហាវនឃ្លរនៅ។ ស្តវធ ំងអស្់ ស្ូ ម្បស្តវ
លិតដតងដតក្បរួ
តអីក្បឆ្ ំងគ្នននៅវញនៅម្រ។
ស្តវខាល ំងក្បហារស្តនវ ែាយ។ ស្តវិនែាយនបារបនញ្ហឆ តស្តវខាល ំង។ រដនលងណារ៏នោយ រ៏មាន
អំនពើនឃ្លរនៅក្បកាប់ក្បចរ់គ្ននដដរ។

ទ្ី២ គឺដនំ ណើរគ្នមនក្ពំដដនរំណត់ជារ់លារ់រវាងស្ិទ្ធិរបស្់

- 153 -តណាាឪពុ រ និងស្ិទ្ធិរបស្់ រូន រវាងស្ិទ្ធិរបស្់រូនចបង និងស្ិទ្ធិរបស្់រូ ននៅ រវាងស្ិទ្ធិរបស្់បីនត ិ ងស្ិទ្ធិរបស្់ ក្បពនធ រវាងស្ិទ្ធិរបស្់
ម្នុ ស្សចស្់ និងស្ិទ្ធិរបស្់ម្នុ ស្សនរមង។ នៅក្គប់កាលៈនទ្ស្ៈ

មានរ់ៗែំក្បងឲ្យបានែព
ស្់ជាងអនរឯនទ្ៀត នឆលៀតឲ្យបាននលើអនរ
ឹឯនទ្ៀត។ មាន រ់ ប នលំមាន រ់ ជា នហតុ ប ណាត លឲ្យមានការម្ិ នទ្ុ រចតតិ គ្នន និងការលារ់ពុតរវាងគ្នននឹងគ្នន។ទ្ី៣គដឺ នំ ណើរគ្នមនក្ពំដដនរំណត់ជារ់លារ់រវាងចរយា
ិមារយាទ្បុ រស្និងចរយាមារយាទ្ក្ស្
តិី។បំណងអាក្ររ់

ជានហតុ បណាត លឲ្យមានការធស្់ដទ្ងស្ម្តគ្នី នជួ នកាល

មានរ់ៗលុ ះរនុងរហូ តដល់ នៅបណាត លឲ្យមានការក្បវាយក្បតប់

គ្នន ក្បក្ពឹ តតអនំ ពើអយុ តិធម្៌
កាចនឃ្លរនៅ។
តទ្ី ៤ គឺ ម្នុ ស្សនលារមានគំនិ តម្ិ ននគ្នរពស្ិ ទ្ធិអនរ ដនទ្នោយគ្នមនគតដល់
ការែូចខាត
នឆលៀតររក្បនយាជន៍ផ្កទល់ ែួ នលិក្បនយាជន៍អរន ដនទ្។

នគទតល់គរំ ូ អាក្ររ់នោយចរយាអាក្ររ់
ិនោយពារយស្ម្តីអាក្ររ់

នោយការបនញ្ហឆ តក្បវញ្ា ន៍ នោយពារយម្ួ លបង្ហាច់ នោយការនជរក្បមាង។
ទ្ី៥ គឺម្នុ ស្សនលារមានគំនិតបំនភ្លចររណីយរចាិ របស្់

- 154 -

តណាាែលួនចំនពាះអនរដនទ្។ នគគតដតពល គតដត
ិី ស្ុ ែុមាលភាពផ្កទល់ ែួ និពីនស្ចរតីនពញចតត
លិ របស្់ ែួ ន។នគនភ្លចអស្់ នហើយអំនពើលអធ ំងពួ ងដដលនគបានទ្ទ្ួ លពីអនរដនទ្ នហើយនគម្នខាល ចនឹងបនងាើត
ិទ្ុរនខ ធស្ដល់ អរន ដនទ្នទ្។

3.

ម្នុ ស្សក្តូវដតមាននម្ក្តីភាពរវាងគ្នននឹងគ្នន ក្តូវនចះនគ្នរព

គ្នននៅវញនៅម្រ
នហើយក្តូវនចះជួ យគ្នននៅវញនៅម្រ
រនុង
ិ
ិ

ក្គ្នក្រលំបារ។ បុ ដនតម្នអញ្ា
ិឹ ងនទ្ ម្នុ ស្សនលារគិតដតពីែលួនឯង នហើយមានចតត
រឯនទ្ៀតនោយសារិ រងរូឹ ស្។ នគនម្លង្ហយអន
ើរំហុស្ដដលអនរធ ំងននាះបាននធើ។វ នគក្ចដណននឹងអនរឯនទ្ៀត

នក្ពាះដតអនរធ ំងននាះបានក្បនយាជន៍នក្ចនជាង។ចតតើិ អាក្ររ់ធ ំងននះររធំី នឡើងៗរហូ តដល់ នៅដលងនចះអត់ឱនគ្នននរើត។ចិ តតជា ស្ម្អប់ ធ ំងននះ បណាត លឲ្យនរើ តមានអំនពើ នឃ្លរនៅ។ ចតត
ិិ អាក្ររ់ធ ំងននះ បំពុលជីវតនោយរត
ីស្អប់និងរតែី ឹងនក្កាធ ដដលបណាត លឲ្យនរើតចតតិ រនបៀបននះ។ ម្ននាស្នញ្ា តនាអាក្ររ់ធ ំងននះ ទតតិ ជាប់យាងនក្ៅនៅរនុងនបះដូ ងម្នុ ស្សរនុង

- 155 -

តណាារយៈវលរស្់
វលសាល ប់ននះ។
ិិជាក្បារដណាស្់ រនុងនលារអភ្ជាននះ
ម្នុ ស្សនរើតម្រ
ិដតមានរ់ឯង នហើយសាលប់នៅវញដតមាន រ់ឯង។ ការទ្ទ្ួលទល
ិរម្មពីអំនពើដដលែលួនបានក្បក្ពឹតតរុ ងរយៈវ
លនរ
តវ
ន
ល ប់
ិ
ិ
ើ លសា

រ៏

ដតមានរ់ឯងដដរ។

ចាប់ស្ីអំត ពីនហតុ និងទលននះ វាស្រលទ្ូនៅ។ មានរ់ៗ ក្តូវ
ដតសាពយស្ំពាយរំហុស្របស្់ែួ ននោយែល
លួ នឯង នហើយទ្ទ្ួល

ទលរម្មដតមានរ់ឯង។ ចាប់ស្ីអំត ពីនហតុ និងទលននះ រ៏ក្គប់
ក្គងនលើអំនពើលអដដរ។

ការរស្់នៅរនុងស្ភាពលអក្បរបនោយ

ចតតិ នម្តាតក្បណី នឹងបានដល់ នូវស្ម្បតតិស្ួ គ្ន៌ និងស្ុ ភ្ម្ងគល។

4.

រនុងរយៈដដលដែនិងឆ្ន ំនលារននចះដតរនលងនៅម្ុ ែននះំ រ់នឹងចំណង់
ើញែលួនជាប់ជពា

នឹងទ្មាលប់

ស្តវនឹងទ្ុរខ

ជាកាន់ដតខាល ំងនឡើងៗ រ៏នៅជាក្ពួយចតតិ នហើយអស្់ស្ងឃម្។
ឹញឹរញយ នោយសារដតនស្ចរតីអស្់ស្ងឃម្ននះ
ស្តវនលារ
ឹបនងាើតជនមាលះនឹងអនរឯនទ្ៀត

នហើយធាលរ់កាន់ដតនក្ៅនឡើងៗ

នៅរនុងបាបរម្ម លះបង់នចលអស្់នូវការែំក្បងដក្បង
នដើរតាម្
ឹ- 156 -

តណាាទលូវលអ។ ម្នុ ស្សែលះ

ក្តូ វ អស្់ ជី វ តជាបនាទ ន់ នោយសារអំនពើ
ិកាចនឃ្លរនៅរបស្់ែួ នល នហើយជាបនតនៅនទ្ៀត នគក្តូវរងទ្ុរខ
នធស្ រងរម្មនពៀរម្ននចះចប់
។ិធាលរ់ែួ នរនល ុ ងការអស្់ ស្ងឃម្ឹ នក្ពាះដតមានរតីអភ្័ពវ មានទ្ុ រខក្ពួយយាងននះ ម្នក្តូ
វតាម្ធម្មជាតិនហើយនិងចាប់ឋានស្ួ គ៌ិនិងឋានរណាត លននះជាោច់ខាត។ ដូ នចនះបុ គលគ ធ ំងននះ ម្និក្តម្ដតទ្ទ្ួ
លទ្ុរនខ ៅរនុងជាតិននះបុ នណាណះនទ្ នៅរនុងជាតជា
ឹិបនតនៅនទ្ៀត រ៏ក្តូវដតទ្ទ្ួ លទ្ុររខ ងរម្មនពៀរនទ្ៀត។

ជាការពិ តដដលថ្ន អវីៗនៅរនុងនលារននះ ម្ិ នឋិ ត នងរនហើយនពារនពញនៅនោយភាពម្ននទ្ៀង។
ិអានណាចអាធ័ ម្ ណាស្់
នរឿងពិតននះបុ ដនតជាការគួ រឲ្យដដលម្នុ ស្សនលារម្ិ នក្ពម្យល់

នហើយែំដស្វងររតនក្ម្រ

និងការនពញចិតតនឹង

តនក្ម្រននាះ។
5.

នបស្ើ ិនជានៅរនុងនលារននះ

ការគតន
ិិ ងការក្បក្ពឹតតនៅ

តាម្អតតទ្តថភាពជាការធម្មតា ការទ្ទ្ួ លទ្ុរនខ វទ្នាពីអំនពើធ ំងននះ រ៏ជាការធម្មតាដូ ចគ្ននដដរ។

- 157 -

តណាាម្នុ ស្សនលារគតដតអំ
ពីែលួនឯងផ្កទល់
ិម្នរវល់
នឹងអនរឯ
ិនទ្ៀតនក្ៅពីែលួនឯងនទ្។ នគបនណាត យឲ្យចំណង់របស្់នគ នៅជាការនលាភ្លន់ នៅជាអភ្ិជា នៅជាអំនពើលាម្រក្គប់ដបប
យាង។ ននះនហើយដដលម្នុ ស្សនលារក្តូវរងទ្ុរនខ ធស្ រងរម្ម
នពៀរម្ននចះចប់
។ិនពលស្បាយរររាយនៅម្
ីិនយូ របុ នាមននទ្

វានឹងវនាស្
ិនៅវញយា
ងឆ្ប់ ដូ ចកាលដដលវាម្រដល់ ដដរ។ រនុងនលារ
ិននះ ម្នអាចស្បាយន
ិឹ ងអវីម្ួ យឲ្យបានយូ រអដងវងនទ្។
6.

នហតុ ដូនចនះ បុ គលគ ក្តូវលះបង់អភ្ិជា នហើយនិងការជាប់ំ រ់ចតត
ជពាិ នឹងស្ម្បតតិនលារននះស្ុ ែភាពលអ។

ធន់ែួ ននៅនរម
ងនហើយមាន
លបុ គ គល ក្តូ វ ែិ តែំដស្វង ររទលូវននពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងពីនក្ពាះនគម្នអាចមាននស្ចរតស្ៃិី ប់មានស្ុ ភ្ម្ងគលបាននទ្នៅ
ទ្ីណាដដលគ្នមនពនលឺក្តាស្់ដឹង។បុ ដនតម្នុ ស្សជានក្ចននជឿក្ចឡំ
ើនហើយពុ ំយល់ នូវចាប់ស្ី តអំពីនហតុ និងទលននះ។ នគក្បក្ពឹតតតាម្ទ្មាលប់អភ្ជាន
ិិ ងអតត-ទ្តថភាព។ នគនភ្លចថ្ន អំនពើលអទលត ់ ស្ុភ្ម្ងគល អំនពើអាក្ររ់ទល
ត ់- 158 -

តណាាទ្ុរនខ វទ្នា។ នគម្ននជឿក្បារដនទ្ថ្ន
អំនពើធ ំងឡាយដដលនគ
ិបាននធវើរនុងជាតិននះ

នឹងទតល់ទលរម្មនៅតាម្អំនពើអស្់ ធ ំងននាះ នៅជាតម្ុត លិ ែៗនទ្ៀត។ នគទ្មាលរ់ទ្ុរនខ ធស្ដដលបណា
ម្រពីអំនពើរបស្់នគនៅឲ្យអនរឯនទ្ៀត។
ម្នុ ស្សនលារអានណាចអាធ័ ម្ នឹ ងែលួនឯង តអូញដតអរ នឹ ងទ្ុរនខ វទ្នារបស្់ ែួ នផ្កធល់ ដតនសាះថ្ន អំនពើ
លទ ល់ ។ នគម្នយល់
ិដដលនគក្បក្ពឹ តតរុ នងនពលបចាុបបននននះ នឹ ងទតល់ ទលនៅរនុងជវី តអនាគតរបស្់នគ។ នគម្នយល់ធល់ ដតនសាះនូ វការធរ់
ិិទ្ងគ្ននរវាងទ្ុរនខ វទ្នារនុងបចាុបបននកាលរបស្់នគនិងអំនពើដដល
នគបានក្បក្ពឹ តតរុ នងជី វតអតិី តកាលរបស្់ នគ។ចំណង់រនុងបចាុបបននកាលរបស្់នគដតបុ នណាណះ។

នគគិ តដតអំពីនគគតពិី ទ្ុរ-ខនវទ្នារនុងបចាុបបននកាលរបស្់នគដតបុ នណាណះ។

នៅរនុងនលារននះ គ្នម នអវីឋិ ត នងរនទ្ គ្នម នអវីនៅជាប់ ជាំងអស្់នរតនឡ
អដងវងនទ្។ អវៗស្ុ
ទ្ដធ តដក្បក្បួលធ ំងអស្់ អវៗធីីើើងដតម្ួ យរយៈនពលបុ នណាណះ

គ្នមនអវដដលអាចឲ្យធយទ្ុ
រម្ុ ន
ីបាននទ្។ បុ ដនតម្នុ ស្សនលារមាននស្ចរតីលៃង់នលល នហើយនិង
អតតទ្តថភាព។

ម្នុ ស្សនលារចប់អារម្មណ៍នៅនលើដតចំណង់

- 159 -

តណាានិងទ្ុរនខ វទ្នារនុងម្ួ យរយៈនវលាដតបុ នណាណះ។

ម្នយរក្តនចៀរសាត ប់នស្ចរតទ្ូ
ិី នាមនលអនទ្

ឲ្យយល់ នូវនស្ចរតទ្ូី នាមនលអធ ំងននាះនទ្។

ម្នុ ស្សនលារ

នហើយម្ិនែិតែំររ
ម្នុ ស្សនលារនទតរ

ទតួលនៅនលើអវៗ
ដដលែលួនចូ លចតតីិ ក្តូវការរនុងនពលភាលម្ៗ ដតបុ នណាណះ នពាលគស្ម្បតត
ឺិក្ទ្ពយនិងនស្ចរតស្បាយ។
ី

7.

ជានក្ចននកាដ
ិឆ្ន ំម្រនហើយ
ើម្នុ ស្សរាប់ម្នអស្់
បាននរត
ិើរនុងនលារដដលនពារនពញនៅនោយការបំភាន់ដភ្នរ
នវទ្នាននះ

និងទ្ុរខ

នហើយនៅដតមានម្នុ ស្សនរើតនឡើងរនុងនលារននះ

ំនទ្ៀត។ បុ ដនតជាភ្័ពវស្ណា
ងម្ួ យ ដដលនលារននះមានសាស្នា
ក្ពះពុ ទ្ធ ដដលម្នុ ស្សនលារអាចនជឿតាម្បាន នហើ យអាចទ្ទ្ួលការនក្សាចក្ស្ង់បាននោយសារជនំ នឿននះ។ដូ ច ននះម្នុ ស្សនលារក្តូ វ គិ តឲ្យដល់ ទ្ី ជនក្ៅ។ ម្នុ ស្សនលារក្តូវដតររាចតតិ ឲ្យបរស្ុិ ទ្ ធ ររាែលួនឲ្យលអ។ ម្នុ ស្សនលារ
ក្តូវដតលះបង់អភ្ជា
នហើយនិងអំនពើអាក្ររ់ នហើយែំដស្វងររ
ិនស្ចរតីលអ។
ជាស្ំណាងលអ នស្ចរតទ្ូធ នម្រដល់ី នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្បា- 160 -

តណាានហើយៈ ដូ នចនះ នយងក្តូ
វែំនជឿ និងក្បតបតត
ើិិតាម្ នហើយក្បាថ្នន
ឲ្យបាននៅនរើ តរនុងឋានបរ ស្ុិ ទ្ធរ បស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។ នបើ នយើ ងដឹ ងនហើយយល់ នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយ នយើងម្ន
ិក្តូវនដរើ តាម្ទលូវឯនទ្ៀត ដដលនា ំនយងនៅកាន់
អភ្ជានិងអំនពើ
ើិបាបរម្មនទសងៗននាះនឡើយ។ នយើងរ៏ម្ិនក្តូវររានស្ចរតីនក្បៀន
ក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ទ្ុ រ ស្ក្មាប់ ដតែលួនឯងមាន រ់ ននាះនឡើ យនយើ ងក្តូ វ ដតោរ់ នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅននាះ រនុងការក្បតិ បតតិនហើយទាយនៅឲ្យអនរឯនទ្ៀតជាបនត។

- 161 -

ចំរកូ ទ្ី ៥ោរក្ព្ោចព្សង់រប្ស់ព្រះរុ ទ្ធIក្សចកតី ព្ាថ្ននរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធអមដាិ
1.

ដូ ចនយើងបានដវរដញរពនយល់ ម្រនហើយ

នកាដិឆ្ន ំម្រនហើយតា ំងពីរាប់

ម្នុ ស្សនលាររងទ្ុរនខ ធស្នឹងទ្ម្ៃន់តណា
ារបស្់ែួ ននោយស្នស
ំក្បម្ូ លរំហុស្ក្តួតនលើរំហុស្។
លម្នុ ស្សនលារដូ នចនះ

ំលត់ម្នអាចយរគតបណលិិិឌ តរបស្់ែួ ននៅរ

តណា
ះតណា
ា របស្់ ែួ នបាននឡ
លា របស្់ែួ នលើ យ។ នបម្ើ នអាចជម្ន
ិបានយាងដូ នចនះនតើ នធវើដូ ច នម្តច ម្នុ ស្សនលារអាចនឹ ងយល់ដឹ ង ស្ភាពពិតរបស្់ ែួ នល នពាលគឺស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នាះបាន ?

ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់យល់ ស្ភាពម្នុ ស្សយាងជារ់ចាស្់ នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់មាននស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ រជាខាល ំង។ក្ពះអងគក្ទ្ង់

ស្ចាធោិ ឋ ន នឹងនធវើក្គប់អៗីវ ធ ំងអស្់ ដដលក្ពះអងគអាចនធវបាន
ើស្ូ ម្បក្ពះអងគ
ក្តូវជួ បក្បទ្ះនឹងនស្ចរតីលំបារ យាងណារ៏នោយ
ី- 162 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធចុ ះ នដម្ា និងទ្ុរនខ វទ្នា។ើ បរី ំនោះស្តនវ លារឲ្យរួចទុ តពីតណា

រនុងនគ្នលបំណងននះក្ពះអងគក្ទ្ង់បនញ្ា ញឲ្យន
ជានពាធិស្តវនហើយស្ចាធិោឋន ១០ ក្បការថ្នៈើ ញរនុងភាព

១-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ស្ធ តវធ ំងអស្់

ដដលនៅនរើតរនុងដដនដអី ញ នឹងយល់ យាងក្បារដអំពីស្ភាព
ក្ពះពុ ទ្ធ។នបើ ពុ ំ ននាះនទ្

អាតាម អញម្ិ នចង់ បានជាក្ពះពុ ទ្ធនឡើយ។២-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ រស្មីរបស្់ អញនឹងដចងច ំងនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី នាសារលនលារ។ នបើពុ ំននាះនទ្

់បានជាក្ពះពុ ទ្ធនឡើយ។
អញម្នចង
ិ៣-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យអញ
អាចរ ំនោះស្តនវ លារឲ្យបាននក្ចនបំ
ទុតើរនុងរយៈជីវតអាតា
មិ់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។អញ នបពុ
ិើ ំននាះនទ្អាតាមអញម្នចង
៤-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធស្ូ ម្ឲ្យក្ពះពុ ទ្ធធ ំង១០ទ្ិស្ ក្បកាស្នោមះអញ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញម្ន
ិចង់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។- 163 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ

៥-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារណាដដលក្បាថ្នននៅនរតរនើ ុ ងដដនដីអញ នហើយក្បកាស្

នោមះអញនោយស្ុ ទ្ចធ តតិ ដតម្តងគត់ បាននៅនរតនៅរន
ើុ ងដដន

ដអី ញ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញម្ិនចង់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។៦-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារណាដដលក្បាថ្នន ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង នហើ យបំនពញរុ ស្ លនោយស្ុ ទ្ចតរនធ តតី ញបាននិ នដើម្បបាននៅនរើ ុ ងដដនដអ
ី

ើ ញដត

់ច ំទ្ទ្ួលយរនៅឲ្យនរើតរនងពពួ រនពាធិស្តវ នៅព័ទ្ជធ ុ វំ ញរង
ិ
ុ
ដដនដប
ី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ អញ នៅនពលស្តវនលារននាះសាលប់នៅ។

់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។នបពុិើ ំននាះនទ្ អញម្នចង

៧-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ស្ធ ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារធ ំងអស្់ដដលឮនោមះអញ

ដដលគតដល់
ដទនដីអញ
ិម្យាងនសាមះថ្ន នឹងនៅ
នហើយបណីឹុ ត ះរុ ស្លរនុងនស្ចរតស្ងឃនរើ តរនុងដដនដី អ ញបានស្នក្ម្ចដូ ច រតីក្បាថ្នន ។ នបើ ពុ ំ ននាះនទ្
់បានជាក្ពះពុ ទ្ធនឡើយ។
អញម្នចង
ិ៨-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារធ ំងអស្់ដដលនៅនរើតរនុងដដនដីអញ បានស្នក្ម្ចជា

- 164 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្បារដនូ វស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ ដើម្បអាចដ
រឹ នា ំស្តនវ លារនៅកាន់
ីពនលឺក្តាស្់ដងឹ ដ៏នពញនលញ។

់បាន
នបពុ
ើ ំននាះនទ្អញម្នចង
ិជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។៩-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធស្ូ ម្ឲ្យពនលឺ

ម្ហាររុ ណា អាស្ូ ររបស្់ អ ញ បានក្គបដណត ប់ នៅនលើ ស្តវំ ឲ្យវ ញ្ហនលារធ ំងអស្់ រុ នងពិ ភ្ពនលារធ ំងម្ូ ល ញា
ិ ញ ណ
ុ ង

និងកាយននស្តវនលារធ ំងននាះបានបរស្ុិ ទ្ ធ នហើយនលើរស្តវ
នលារធ ំងននាះ ឲ្យែពស្់ទុតពីនលារននះ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញ

់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។ម្នចងិ១០-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យម្នុ ស្សរនុងនលារធ ំងម្ូលដដលបានឮនោមះអញ បានយល់ នូវនស្ចរតី
ពិតអំពីការនរតើ និងការសាលប់ បានទ្ទ្ួ លនូ វម្ហាគតបណិិឌ តដដលអាចញាត លទ្ុរនខ វទ្នានននលារិ បានស្ៃប់នារណាុ ំងឲ្យចតត

់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។ននះ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញម្នចង
ិដូ នចនះអញស្ចាថ្ន នឹងម្នក្តាស្់
ជាក្ពះពុ ទ្នធ ទ្ដរាបណា
ិនស្ចរតីស្ចាធិោឋនរបស្់ អញធ ំងននះម្នធន់
បានស្នក្ម្ច។
ិអញស្ូ ម្ក្បាថ្ននឲ្យបានជាក្បភ្ពននពនលឺគ្នមនទ្ីបំទុត ដដលដចង

- 165 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធច ំងទសពវទាយនៅនូ វរំណប់ក្បាជាញញាណនិងរុ ស្លរបស្់អញ នដម្
នតឿនបំភ្ឺល និងស្នស្តង្ហគះស្តវរុ ងនលារននះ។
នើ បោស្់
ី
2.

នក្កាយពីដងលងស្ចាធិោឋនធ ំងននះ

នហើយស្នស ំរុ ស្លជា

នក្ចើ នឥតគណនា រនុងកាលនវលារាប់ ម្ិ នអស្់ ក្ពះអងគបា នបនងាើត ដដនដី ប រ ស្ុិ ទ្ធរ បស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ នហើ យបានក្តាស្់ ជា ក្ពះពុ ទ្អាធ ម្ិោ ក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺនិងជវី តគ្និ ម នទ្ីបំទុត។ ស្ពវ នងៃក្ពះ

ំងឡាយដដល
អងគគង់នៅឯស្ុ ភ្នលារ នក្បៀនក្បនៅបំភ្ជនធ
ឺលរស្់ នៅរនុងដដនដីក្ពះអងគ។

នៅរនុងដដនដី ប រ ស្ុិ ទ្ធស្ុ ែស្ៃប់ ននាះគ្នម នទ្ុ រខក្ពួ យ នទ្។មានរ់ៗអាចបានរបស្់ ដដលែលួនចង់បានដូ ចជាស្ំនលៀរបំពារ់រតី ចំណីអាហាររតី វតថុទ្ិពវឯនទ្ៀតៗរតី។ ែយល់ ក្តជារ់ក្ស្ួ លបរ់រ ំនភ្ើយតាម្នដើម្ក្ពឹរាក្បរបនោយដទលផ្កាជាតបូងរ ័តន៍។

ស្ំនឡងតស្តនតីក្ពះ ធម្៌ ដស្នពី នរាះ នធវើ ឲ្យ ចិ តត អ ន រ ដដ ល សាត ប់ឮបា ននឡើ ង បរស្ុធិ ទ្។នៅរនុងដដនដីបរស្ុិ ទ្នធ នាះ មានផ្កាូ រដដលមានក្ស្ធប់

ក្ស្ស្់ៗ នក្ចនរាប់
ម្នអស្់
ដុះពាស្នពញ។ រស្មីទ្ិពវននក្ស្ធប់
ើិ

- 166 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធផ្កាូ រធ ំងននាះ

ដចងច ំងនឡើងនូ វក្បាជាញញាណរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ អនរដដលបានសាតប់ឮតស្តនតីទ្ិពវននពុ នធធវាទ្យាងពិស្ិដឋននាះ
នឹងបានដល់ នូវស្ុ ភ្ម្ងគលនពញនលញឥតនខាាះ។
3.

ឥឡូវននះ ក្ពះពុ ទ្ក្ធ គប់ទ្ិស្ធ ំង ១០ ក្បកាស្រុ ស្លក្ពះពុ ទ្អធ ម្ោិ ម នទ្ីបំទុត។ិ ដដលជាក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺ និងជិវតគ្ន

អនរដដលបានឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្អធ ងគននះនជឿទ្ុរចតតិ នលើក្ពះអងគនោយទ្ឹរចតតល និ រររាយក្ជះថ្ន
ីលើញចិតតរបស្់ែួ នរលាយចូ លនៅរនុងចតតិ របស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយ នឹងបាននៅនរតរនើ ុ ងដដនដទ្ធី ិពវបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្។អនរដដលបាននៅដល់ ដដនដីបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយនឹងបានទ្ទ្ួ លជីវតគ្និ ម នទ្ីបញ្ា ប់។នពញនូ វនស្ចរតររុ
ី ណា

ចតត
ិ របស្់នគនឹងបាននពារ

អាស្ូ រចំនពាះស្តវនលារដូ ចក្ពះពុ ទ្ ធដដរនហើយនគនឹងនចញនៅទាយ

ម្នធោបាយស្នស្តង្ហគះរបស្់

ក្ពះពុ ទ្ធអម្ិោនៅក្គប់ទ្ីរដនលង។ំ រ់ចតត
នគតា ំងចតតិ លះបង់ការជពាិ នឹងនលារិយននះ នហើយំ ី ភាពម្នឋ
នគយល់ ជារ់អព
ិតនងរននវតថុធ ំងឡាយ។ នគបញ្ាូ និ- 167 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធរុ ស្លរបស្់នគ នៅជួ យស្នស្តង្ហគះស្តវនលារ។ នគបញ្ាូ នជវី តិរបស្់នគ នៅរនុងជីវតរបស្់
អរន ដដលរស្់ នៅរនុងនស្ចរតទ្ុ
ិី រនខ វទ្នា។

នគដចររ ំដលរយរនូវការបំភាន់ដភ្នរនិងទ្ុរនខ វទ្នា
នពលជាម្ួ យគ្ននននាះ
នឹងនលារយននះ។
ិនហើយរនុងំ រ់ចតតនគរ ំនោះែួ ននគឲ្យទុ
តពីការជពាលិំ ី ឧបស្គគ និងនស្ចរតលំ
នោយនគយល់ ចាស្់អពី បារនទសងៗ

នននលារននះ នគដងឹ ថ្នអានុ ភាពនននស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធគ្នមនក្ពំដដននទ្។ នគអាចនដរើ នៅម្ុ ែឬងយនក្កាយវញ
ិឬប់នស្ៃៀម្បានតាម្ចតត
វលអ។ បុ ដនតិ ដដលនគយល់ ថ្នក្តម្ក្តូ
ឹនគស្នក្ម្ចចតតិ នៅជាម្ួ យអនរដដលទ្ទ្ួលយរនស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធដូ នចនះអនរដដលឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ នហើយក្បកាស្

ក្ពះនាម្ក្ពះអងគនោយចតតិ នសាមះក្តង់ នឹងបានទ្ទ្ួលនូ វនស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ក្ពះពុ ទ្។ធដូ នចនះស្តវនលារធ ំងអស្់ក្តូវ

ដតសាត ប់ នជឿ នហើ យក្បតិ បតិតតា ម្នស្ចរតីទ្ូ នាម នរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនធះបីស្ក្មាប់ររណីននះ នគក្តូវឆលងកាត់អណាត តនភ្លងននការ
ើ
នរត
នោយ។
ើ និងសាលប់នននលារយននះរ៏
ិ

- 168 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធអនរ ណា ដដលក្បាថ្នន នោយស្ុ ទ្ធចិ តតឲ្យបានស្នក្ម្ចនូ វពនលឺក្តាស្់ដឹងក្តូវដតពឹងដទអរអានុ ភាពក្ពះពុ ទ្ពធ ី នក្ពាះម្នុ ស្សនលារធម្មតាំ ុម្ិ នអាចយល់ នូ វ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធែ ងព ់ ែពស្់ ប ទំ ួ យពីក្ពះពុ ទ្អតរបស្់ែួ នបាននទ្
នបអត់
ជន
ល
ធ ម្ិោ។
ើ

4.

ក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ ម្ិននៅឆ្ៃយពីនយើងនទ្។ ងវីនបើដដនដីបរស្ុិ ទ្ ធ

របស្់ក្ពះអងគក្តូវបានពិពណ៌នាថ្ន ស្ថិតនៅដស្នឆ្ៃយអំពីនលារ
ននះយាងណារ៏នោយ ដដនដនី នាះនៅជតិ បនងាើយ នឹងចតតិ របស្់

អនរដដលក្បាថ្ននពនលឺក្តាស្់ ដឹង នហើយមានស្ធធនមាះម្ុ ត នឹងក្ពះពុ ទ្ធអម្ិោ នហើយក្បកាស្ក្ពះនាម្ក្ពះអងគនោយនសាមះ។
នបើនគនឹរគិតគូ ររូបភាពក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ

របស្់ នគនៅរនុងវញ្ហិ ញណរូ បភាពននាះនចញនឡើងជាពណ៌មាស្មានទ្ិដឋភាព

៨៤០០០ នហើយទ្ិដឋភាពនីម្ួ យៗបនញ្ា ញ៨៤០០០កា ំរស្ី ។ម កា ំ

រស្មីនីម្ួ យៗសាយជះពនលឺនៅក្គប់ទ្ិស្ធ ំង១០ រនុងពិភ្ពនលារ

ំងឡាយណាដដលក្បកាស្ក្ពះនាម្ក្ពះពុទ្។
បំភ្ឺជនធ
លធ នហតុដូ នចនះនហើយ បានជាក្ពះពុ ទ្ែធ ិតែំនក្ជាម្ដក្ជងឲ្យម្នុ ស្សនលារំ អស្់ នឆលៀ តទ្ទ្ួ លយរនូ វការស្នស្តង្ហគះ ដដលក្ពះ អងគធង- 169 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្ទ្ង់ក្បធន។
ការនម្ើលន

ើញរូបភាពរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធននះអាចនា ំឲ្យនយើងយល់ ចាស្់នូវក្ពះទ្័យក្ពះពុ ទ្។ធ ចិតតរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនពារនពញ

នៅនោយម្ហាររុ ណាអាស្ូ រ ដដលលាតស្នធឹងរហូ តនៅដល់

អនរដដលម្នន
ិឹ រនារវល់ ដល់ ក្ពះអងគ នហើយជាក្បារដណាស្់ដល់ អរន មានស្ធធក្ជះថ្នល នឹងក្ពះអងគ។

អនរមានស្ធធក្ជះថ្នលនឹងក្ពះអងគ នឹងបានជាអនរ រួបរួម្

នឹងក្ពះអងគ។ ចិតតក្ពះពុ ទ្ចធ ូ លនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី ដូ នចនះចតតិ ក្ពះពុ ទ្ពធ ិ តជាចូ លនៅរនុងចតតន ដដលនជឿក្ពះអងគ។ិ អរនស្ចរតីននះបានន័យថ្ន បុ គលគ ណាគិតដល់ ក្ពះពុ ទ្បធ ុ គល
គននាះនឹងមានចិតតបរស្ុិ ទ្ ធ

ចិតតដដលបណាត លឲ្យបានក្បរបនូ វនស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់ និងស្ុ ភ្ម្ងគលនពញនលញ។ នបនើ ិ យាយឲ្យែលី

នៅចតតគ ននាះ គចធិ បុគលឺ តតិ ក្ពះពុ ទ្។ដូ នចនះ បុ គលគ ណាដដលនជឿនោយស្ុ ទ្ចធ ិតតចនំ ពាះក្ពះពុ ទ្ ធបុ គលគ ននាះមានចិតតជាក្ពះពុ ទ្ធ។5.

ក្ពះពុ ទ្ធមានស្ម្បធអាចដរលង នភ្ទ្បានក្គប់ដបបយាង។

- 170 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះអងគ អាចបនញ្ា ញឲ្យនើ ញនៅចំនពាះម្ុ ែម្នុ ស្សធ ំងឡាយ

រនុងស្ភាពនទសងៗនៅតាម្ស្ម្តថភាពរបស្់ម្នុ ស្សមានរ់ៗ ដដលអាចយល់ បាន។ម្នធោបាយបនញ្ា ញឲ្យន
ជាស្រលនហើយគ្នមនទ្ីបំទុតនទ្ធ ម្ោើ ញនឡើងរបស្់ ក្ពះពុ ទ្អិវាហួ ស្ទុ តពីការសាមនយល់

របស្់ម្នុ ស្សនលារ។ ក្ពះអងគអាចបនញ្ា ញឲ្យនើ ញនឡើងនៅ

រនុងនលារធ ំងម្ូល នៅរនុងធម្មជាតិរហូ តដល់ នៅរនុងម្នុ ស្សជាតនទ្ៀតទងរ៏
មាន។
ិ
ឲ្យន

ដតនៅរនុងស្ភាពណារ៏នោយ

ក្ពះអងគដតងដតបនញ្ា ញិ ញ ណើ ញនឡើ ងជាក្បតយរសនៅរនុងវ ញ្ហរបស្់ អនរ ដដលក្បកាស្ក្ពះនាម្ក្ពះអងគនោយស្ុ ទ្ចធ ិតត។ នៅនពលដដលក្ពះ

អងគយាងម្រ ក្ពះអងគដតងដតនា ំនពាធិស្តវពីរក្ពះអងគម្រជាម្ួ យគឺក្ពះនពាធស្តវ
អវនលារិនតស្វរៈ នពាលគឺក្ពះនពាធិស្តវម្ហាិររុ ណាអាស្ូ រ និងក្ពះនពាធស្តវ
ម្ហាធមាមក្បធាន នពាលគឺ
ិក្ពះនពាធិ ស្តវក្បាជាញ ញាណ។ ក្ពះពុ ទ្ធអ ម្ិ ោ បនញ្ា ញឲ្យនើ ញនឡើងពាលនពញពិភ្ពនលារ ស្ក្មាប់ឲ្យម្នុ ស្សនលារ

ទ្ូនៅនម្លនើើ ញ បុ ដនតមានដតអនរដដលមានស្ធធក្ជះថ្នលនឹង

- 171 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះអងគនទ្ ដដលស្ំគ្នល់ នអនរដដលអាចនម្ើលនើ ញក្ពះអងគ។ើ ញរូបភាពក្ពះពុ ទ្ ធ នឹងបានក្បរប

នស្ចរតីស្បាយរររាយន
ីិ ងស្ុ ភ្ម្ងគលជានក្ចើនអននរ នហើយជាងននះនៅនទ្ៀត អនរដដលអាចជួ បនឹងក្ពះពុ ទ្នធ ោយក្បតយរស
នៅរនុងដដនដបី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះអងគ

នឹងបានទ្ទ្ួ លនូ វនស្ចរតីស្ុ ែនរសម្រានតគ្នមនទ្ីចប់។
6.

ក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ ដដលមានក្ពះទ្័យនពារនពញនូ វរតររុី ណាអាស្ូ រ និងក្ពហមចរភាព
ក្ពះអងគរ ំនោះស្តនវ លារក្គប់ក្បនភ្ទ្
ិធ ំងអស្់ ។ំ ុ ស្បុ គលគ ណា ដដលនោយសារនស្ចរតីលៃង់នលល ក្បក្ពឹតតរហ
ធំដូចជាបុ គលដដលមានចតត
គិ នពារនពញនៅនោយរតនលាភ្លន់ីរែគ ដដលភ្ូ តភ្ររុ ហរ ដដលនិយាយា បុ គលីត ឹងនក្កាធ រតវរ់ី ឆួ ត
នក្ចនឥតក្បនយាជន៍
ដដលនិយាយអាក្ររ់ពីនគ
ើដដលនបារ

បនញ្ហឆ តនគ បុ គលគ ដដលស្មាលប់នគ លួ ចបលន់នគ ក្បក្ពឹតតអនំ ពើនម្ងុ ន ម្នុ ស្សធ ំងឡាយណាដដលក្បក្ពឹតតនធស្រំហុស្ធ ំង១០ ក្បការននះ ដល់ សាល ប់ នៅនឹ ងទ្ទ្ួ ល រម្មនពៀរអស្់ កា លដ៏- 172 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធយូ រអដងវង។បុ ដនតនៅនពលនហៀបនឹងអស្់ ជវី តនៅមានអនរក្បរបនោយិគតបណិិឌ តជាម្ិតតមានរ់បានក្បាដរនឡើង នហើយឧធននៅកាន់

ម្នុ ស្សធ ំងននាះថ្នៈ «ឥឡូវននះអនរជតិ ដល់ នូវនស្ចរតម្រណៈ
ីនហើយ អនរពុ ំអាចលះបង់ជីវតពុន បាននទ្ ។ិ ររលួ យរបស្់អរបុ ដនតអរ
របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធន អាចនៅររទ្ីជក្ម្ររនុងក្ពហមវហារធម្៌
ិដដលជាទ្ីជក្ម្រស្ុ ែសានតបាន នបើអនរស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះអងគ»។នបើ ម្នុ ស្សពុ ររលួ យធ ំងននាះ

អម្ោនោយចតតិិ នសាមះក្តង់ស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ធម្នុ ស្សធ ំងននាះនឹងបានរួ ចអំពី

រម្មនពៀរ។
នបក្គ្នន់
ដតស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ដធ តបុ នណាណះ
ើរ៏អាចរួចទុ តពីរម្មនពៀរដដរននាះ ការស្ក្ងួម្ចតតិ នជឿនៅនលើក្ពះពុ ទ្នធ ោយនសាមះក្តង់ រតដតក្បនស្
ឹើ រណាស្់នៅនទ្ៀត។

អនរដដលអាចស្ូ ក្តក្ពះនាម្ពិស្ិដឋននះបាន នៅនពលជត
ិអស្់ ស្ង្ហខរ នឹងអាចបានជួ បនឹងក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ។ នពាធស្តវ
ិម្ហាររុ ណាអាស្ូ រ និងនពាធស្តវ
ក្ពហមចរភាពធ ំង ពីរអងគ
ិិននាះនឹងម្រនា ំអរន ននាះនៅកាន់ដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយនគនឹង

- 173 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធបាននៅនរតរនើ ុ ងភាពបរស្ុិ ទ្ ធ ដូ ចផ្កាូ រស្ របុស្។

នហតុ ដូនចនះជនរាល់ រូបក្តូវដតច ំជាប់រុ ងចតតនិ នូវធម្មស្ូក្តពុ នធធ» ដដលមានន័យថ្ន «គ្នរវភ្រតីនោយស្ុ ទ្ ធ«ននមា អម្តាិចតតិិ ចនំ ពាះក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺនិងជវី តឥតទ្
ីចប់»។

IIតែនែប្ី រសុិ ទ្ធរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធអមដា
ិ
1.

ក្ពះពុ ទ្ធននពនលឺនិងជវី តឥតទ្ិី ចប់នចះចប់នទ្។

ឋតិ មាននៅជានិចាម្ន
ិក្ពះអងគទសពវទាយក្ពះធម្៌ជាអចិនស្តនតយ៍។

នៅរនុងដដនដីបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះអងគ គ្នមនទ្ុរនខ វទ្នាគ្នមនភាពងងឹត

នទ្។ជីវតរស្់
នៅរដនលងននាះស្បាយរររាយរហូ
ត។
ិ
ី

នហតុ

ននះនហើយបានជាដទនដីននាះ ក្តូវបាននៅថ្នៈ «ដដនដស្ី ុ ភ្
ម្ងគល»។នៅរនុងដដនដីននាះ

ក្តជារ់ក្ស្ួ លមានក្ស្ះដដលមានទ្ឹរភ្លឺថ្នលបរស្ុិ ទ្ ធ

បាញ់ សាចនចញនឡើង។

រលរទ្ឹរននាះហារ់

នលាតនៅបក្បះនឹងក្ច ំងែាច់មាស្ នោយភាពថ្ននរ់ងម្ន ។ នៅ
ទ្ីណារ៏មានផ្កាូ រក្គប់ពណ៌មានទ្ំហំបុ នរង់រនទ្ះររស្គីុ ស្- 174 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធូ រពណ៌នែៀវបនញ្ា ញរស្មីនែៀវ ផ្កាសាគយដដរ។ ផ្កានលឿងបនញ្ា ញរស្មីនលឿង ផ្កាផ្កាូ រក្រហម្បនញ្ា ញរស្មីក្រហម្ូ រពណ៌ស្ បនញ្ា ញរស្មីស្។ រលិនពិនោរក្រអូ បទាយទសពវនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី។់ ននាះ
នៅជុ វំ ញក្ស្ះក្ស្ង
ិូ រពណ៌ៃុយបៃ ់មានវ មានមាស្វ
មានក្បារ់
ិិវមានដរវម្ររត
ដដលមានកា ំជនណើត រងមដរវ ចុ ះនៅបក្បះ នឹងិនទទទ្ឹរ។ មានបង្ហាន់នដលំអនោយរនា ំងភ្ួងតបូងរ ័តន៍ព័ទ្ជធ ុ វំ ញិក្ស្ះ។ នារណាត លបង្ហាន់នដធ ំងននាះមានរុកាខតូ ចៗ នចលរលន
ិក្រអូ ប
សាគយ។

ុ ៃយ

ៃប់

និ ងគុ នមាព តរុ រខជា តិ ដដលមានផ្កា រ រស្គ
ី
ុ ស្

នទទដប
ី នញ្ា ញនសាភ្ណភាពគ្នមនពីរ នទទនម្

បនលឺតស្តនតីទ្ិពវំ ក្បា ំម្ួយដងរនងនពលនងៃ នងក្បា ំម្ួយដងរនងនពល
យាងរង។
ិុុយប់ក្ស្ធប់ផ្កាក្គប់ពណ៌លអនឆតើ ក្ជុះសាយស្ពវ ពីនភាល័ យ។ជនធ ំងឡាយនៅឋានននាះ នា ំគ្នននរស្ក្បម្ូ
លផ្កាក្ជុះម្រននាះ
ើោរ់រុ ងងូយរនៅថ្នវយក្ពះក្គប់អងគ។
ន
2.

នៅរនុងដដនដទ្ី ិពវ ននាះមានស្តវបរសបរាជានក្ចើន ដូ ចជាី

- 175 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធហងសពណ៌ ស្ដូ ច ផ្កា ទ្ឹ ររ នស្រនសាម្ នកាៃ ររ ំនលចពណ៌ ភ្លឺនទលរ ៗ បរស ឋានស្ួគ៌ និងហវូងបរស តូីី ចៗយំតិ ចៗ យា ងពីនរាះំ ននាះស្ូ ក្តពារយរង ំ។ នៅរនុ ងដដនដី ក្ពះពុ ទ្ធ ស្តវ ប រស ធី ងទ្ូនាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នក្ចៀងស្រនស្ើររុ ស្លរបស្់ ក្ពះអងគនោយ
ស្ំនឡងដទអម្ក្តជារ់។
អនរដដលបានសាតប់ឮបទ្ចនក្ម្ៀងននបរសធី ំងននាះឮពុ ទ្វាធ ច នហើយនគនឹរន

បានើ ញជាងមនី ឡើងនទ្ៀត នូ វជនំ នឿនសាមះ

ក្តង់របស្់ នគ នូ វនស្ចរតស្បាយ
និងស្ុ ែស្នតិភាពរបស្់នគ
ីដដលបានរស្់ នៅរនុងស្ងគម្ពុ ទ្បធ រស្័ិ ទ្។ែយល់ រ ំនភ្ើយក្តជារ់ក្ស្ួ លបរ់តាម្ចននាលះនដម្ើ ក្ពឹរានន

ដដនដីបរស្ុិ ទ្នធ នាះនៅអក្ងួនភ្ួ ងម្ណឌបលអនងលថ្នល ក្បគំនឡើងជា
ំតស្តនតីយាងរង។

អនរដដលបានឮតស្តនតីឋានស្ួ គ៌ននាះ

នឹរនើ ញដល់ ក្ពះពុ ទ្ក្ធ ពះធម្៌ និងក្ពះស្ងឃ។ ស្ុ ក្រឹតភាពធ ំងអស្់ ននះ គជាឺពនលឺរស្មីននទ្ិដឋភាពជាធម្មតាបំទុត
រនុងដដនដីក្ពះពុ ទ្នធ នាះ។- 176 -

ដដលដចងច ំងនឡើង

នៅការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ

3.

នហតុ ដូចនម្តចបានជាក្ពះពុ ទ្នធ នដដនដីននាះ មានក្ពះនាម្ថ្ន អម្ោ
ឬក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺនិងជវី តឥតទ្ិិី បញ្ា ប់? នក្ពាះរស្មីំ នៅក្គប់ ទ្ិ ស្ទ្ី
ននក្ពហម ច រ យធម្៌រ បស្់ ក្ពះអងគ ដចងច ងិនាស្រលនលារ

នហើយនក្ពាះរយៈនវលាននជីវតម្ហាររុ
ណាិអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះអងគម្ននចះចប់
នទ្។ិនហតុ ដូនចនះ ចំនួនអនរដដលបាននៅនរតរនី រស្ុើ ុ ងដដនដបិ ទ្ ធ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធនហើយបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ នពញនលញ

ក្គប់ននាះ រាប់ម្ិនអស្់នទ្។ អនរធ ំងននាះម្នវម្រិិ លក្តឡប់
រនុងនលារបំភា ន់ ដភ្នរ ននការនរើ តនិ ងការសាល ប់ ននះជាោច់

ខាត។ចំនួនអនរដដលបានភាញរ់រលឹរនឹរគតនៅដល់
ជីវតងមិ ីននាះ
ិនោយសារពនលឺរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ រ៏រាប់ម្នអស្់
ដដរ។ិនហតុ ននះ ស្តវនលាររ៏ក្តូវដតររាទ្ុរឲ្យខាាប់ែួ នរនា ុ ងចតត
ិពុ នធធ»។ នហើយដតម្ួ យនូ វក្ពះនាម្ក្ពះអងគគឺៈ «ននមា អម្តា
ិនងៃរីត ឬម្ួ យអាទ្ិតយរតី គួ រដតស្ូ ក្តក្ពះនាម្របស្់ ក្ពះអងគនោយជនំ នឿស្ុ ទ្ច
ធ តត
ិ ។

នធវើយាងននះដល់ នពលសាលប់នៅនគនឹងបាន

នៅនរើ តរនុ ងដដនដី ប រ ស្ុិ ទ្ធ រ បស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ដដលមាន ក្ពះ- 177 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ័ ជាអនរដរពុ ទ្អធ ម្ោឹ នា ំ។ិ ជួ បជុ ំ នោយពពួ រអងគសាវរបុ គលនជឿតាម្នស្ចរតីគ ណាបានឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្អាធ ម្ោិនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះអងគបុ គគល ននាះនឹ ងបានស្នក្ម្ចពនលឺំ ុ ត។
ក្តាស្់ដងឹ ក្បនស្ើរែពង់ែពស្់បទ

- 178 -

វត្តព្ប្ត្ប្ិ ត្តិព្រះរុ ទ្ធោសាចំរកូ ទ្ី ១វធិ ីក្ធវីឲ្យានប្រសុ
ិ ទ្ធ
I
វធ
ត នប្រសុិ ក្ី ធវឲ្ី យចត្
ិ ា
ិ ទ្ធ
1.

ស្តវនលារមានតណាា នលារិ យដដលបណាត លឲ្យនរើ តមានការភាន់ក្ចឡំ និងទ្ុរនខ វទ្នា។ មានវធិ ី៥ នដម្ើ បនី ឹ ងរ ំនោះែលួនឲ្យទុ តពីចំណងននតណាា នលារយ។
ិទ្ី ១ គឺ ក្តូ វ មានគតិ ក្តឹ ម្ក្តូ វ ចំនពាះវតថុធ ំងអស្់ គឺ គតិក្បរបនោយការស្នងាតយាងពិនិតយពិច័យជាក្គះនហ
ឹើ យក្តូវ

នចះយល់ នូវនហតុ និងទលគឺយល់ ន័យនននហតុ និងទលននះឲ្យំ រ់នន
បានក្តម្ក្តូវ។ ទ្ុរនខ វទ្នាស្ថិតនៅរនុងចំណង់និងការជពា
ឹំ រ់ននចតត
ចតតិ ចំណង់និងការជពាិ ធរ់ទ្ងនឹងការយល់ ែុស្អំពី
ការថ្នមានអាតាមអញ

នហើយម្នគ
ិិតដល់ អតថន័យននចាប់ស្ី តអំពីនហតុ និងទល នហើយនរឿងធ ំងអស្់ ននះនរតម្រអំពីការើពិ ចរណាែុ ស្ ចំនពាះវតថុ ធាតុ ។ នហតុ ននះ នស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់

- 180 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នឹងអាចនរតនឡ
ើើងបាន លុ ះណាដតចតតិ លះបង់ឲ្យោច់ក្ស្ឡះ
ំងននះ។
ពីតណាា នលារយធ
ិទ្ី២ គម្នុ
ស្សនលារអាចលះបង់នចលការយល់ ែុស្ធ ំងឺននះ នហើយចរទុ តពីតណាា ធ ំងឡាយ ដដលនចញម្រពីការយល់ ែុស្ធ ំងននះបានលុ ះណាដតនចះអត់ធតម ់ក្គប់ក្គងចតត
ិឲ្យបានហមត់ចត់។ នោយសារការនចះក្គប់ក្គងចតតិ ឲ្យបានស្័រិ-តស្ិ ទ្ធិននះ ម្នុ ស្សអាចនចៀស្ទុ ត ពី ចំណ ង់ ធ ំងឡាយ ដដល

នរតនឡ
ត ត
ិ ញ ណអារម្មណ៍ននដភ្នរ ក្តនចៀរ ក្ចម្ុ ះ អណាើើងពីវញ្ហ
ដស្បរនិងស្រម្មភាពននចតតិ នហើយនោយសារអំនពើននះ ម្នុ ស្សនលារអាចកាត់ផ្កតច់បាននូ វឫស្ដរវននក្គប់តណាា នលារិយ។

ទ្ី៣ គម្នុ
ស្សនលារក្តូវនចះគតគូ
រនក្បក្បាស្់
វតថុធ ំងឡាយ
ឺិើឲ្យបានក្តម្ក្តូ
វតាម្គនលង។ នពាលគឺចំនពាះចំណីអាហារ និងឹស្ំនលៀរបំពារ់ ម្នុ ស្សនលារម្នក្តូ
វទ្ុរដូ ចជាក្បភ្ពននស្ុ ែុិមាលភាព និងនស្ចរតស្បាយរ
ររាយនទ្គទ្ុីីឺ រដូ ចក្តម្ដតជា
ឹនក្គឿងឧបតថម្ៃទគត់ ទគង់ នស្ចរតីក្តូ វ ការននរូ ប កាយ ដតបុ នណាណះ

បាននហើយ។ ស្ំនលៀរបំពារ់ ជានក្គឿងច ំបាច់ស្ក្មាប់ការពារ
អងគក្បាណនឹងរំនៅនងៃ និងធាតុ អាកាស្ក្តជារ់ហួស្ក្បមាណ

- 181 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ំងនររខាមស្។ ចំណីអាហារជាវតថុច ំបាច់ស្ក្មាប់
និងស្ំរាប់បទ្បា
ិក្ទ្ក្ទ្ង់រូបកាយរនុងនពលដដលនគរំពុងនធវើវតតក្បតបតតនឆ្ិិ ព ះនៅ

ំងឡាយម្ន
ររពនលឺក្តាស្់ដងធ វៈ។ តណាា នលារយធឹ និងពុ ទ្ភាិិអាចនរើតមាននឡើងបាននទ្ នបើនគនចះរនបៀបបរះគិ តពិិ ចរណា
ដ៏ក្តម្ក្តូ
វននះ។ឹទ្ី៤ គឺម្នុ ស្សនលារក្តូវនរៀនឲ្យនចះអត់ធន់ៈ ក្តូវនរៀនឲ្យ

នចះអត់ក្ធ ំនឹងភាពម្នស្ុ
ែក្ស្ួ លិដដលបណាត លម្រអំពីរំ

នៅនងៃ អំពីធាតុ អាកាស្ក្តជារ់ និងអំពីការនក្ស្រឃ្លលន។ ក្តូវ
នរៀនឲ្យនចះមានការអំណ ត់កាលណាមាននគក្បក្ពឹ តតអ នំ ពើអាក្ររ់ម្រនលើែលួន ឬនគក្បមាងនម្ើលង្ហយែលួន។ នោយសារ

ការហាត់នរៀនឲ្យនចះអត់ធន់ននះម្នុ ស្សនលារអាចពនលត់នភ្លងើតណាា នលារយិ ដដលនឆះនរាលរាលអងគក្បាណននាះបាន។

ទ្ី៥ គឺម្នុ ស្សនលារក្តូវនរៀននចៀស្វាងនូ វនក្គ្នះថ្ននរ់ធ ំងឡាយ។ ដូ ចជាបណិឌ តនគចនចៀ ស្ពី នស្ះនក្ព និ ងដឆា កា ចម្នុ ស្សនលាររ៏ ម្ិ នក្តូ វ ចងម្ិ តតនឹ ងម្នុ ស្សរំណា ចឬនៅរដនលងណាដដលបណិឌ តនចៀស្វាងននាះដដរ។ នបើនគហាត់នរៀន
ឲ្យនចះក្បយ័ តនក្បដយងយា ងននះបាន នភ្លើងតណាា នលារិ យ- 182 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ដដលនឆះនរាលរាលជវី ពល ម្នុ ស្សនលារនឹងវនាស្ស្ូ
នយ។
ិ
2.

ចំណង់នលារិយដចរនចញជា ៥ ចំពូរគៈឺ ចំណង់ដដលនរតនឡើើ ងពីដភ្នរនម្ើលនើ ញ១ ចំណង់ដដលនរតនឡ
ើើ ងពីក្តនចៀរំ ន១សាតប់ឮ១ ចំណង់ដដលនរតនឡ
ចំណង់ើើងពីគនធដដលក្ចម្ុ ះធុ រិលដដលនរតនឡត តភ្លរ់នក្រប១
ើើងពីរស្ជាតិដដលអណា

ចំណង់ដដលនរតនឡិ ញ ណ១។
ើើងពីការសាទបបះននកាយវញ្ហ

គឺម្រអំពី

ចំណង់ធ ំង៥ចំពូរននះនហើយ ដដលបណាត លឲ្យមានការចប់

ចតតិ ក្ស្ឡាញ់ ចំនពាះស្ុ ែុមាលភាពននរូបកាយ។បុ គលគ ជានក្ចនើ នោយលុ ះរនុងចំណាចនននស្ចរតីក្ស្ឡាញ់ស្ុ ែុមាលភាពននរូ បកាយននះ ម្ិនបានចប់ភ្រគ
តដល់
នហតុ
ឹល
ិ
ទលអាក្ររ់ ដដលនរតនឡគើើ ងអំពីនស្ចរតីននះនទ្ នហើយបុ គលធ ំងននាះក្តូវបានជាប់អនាទរ់បសាចចនក្ង
ិដូ ចជាស្តវនក្បស្
ើជាប់អនាទរ់ក្ពានដូ នចនះដដរ។ ជាការពិតណាស្់ ចំណង់ធ ំងក្បា ំចំពូរ ដដលនរតនឡិ ញ ណបសាទ្ធ ំងក្បា ំននះ ជាអនាទរ់
ើើ ងពីវញ្ហ

ក្បរបនោយនក្គ្នះថ្នន រ់ ធ ំជា ទ្ី បំទុ ត ។ម្នុ ស្សនលារនោយំ រ់នឹង
បនណាត យែលួនឲ្យជាប់អនាទរ់ធ ំងននះ រ៏ក្តូវបានជាប់ជពា

- 183 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

តណានហើយរ៏ក្តូវរងទ្ុរនខ វទ្នា។ ម្នុ ស្សនលារា នលាររយ
ិក្តូវនចះវធ
ចពីអនាទរ់ននចំណង់ធ ំងក្បា ំចំពូរននះ។
លិ រី ំនោះែួ នឲ្យរួ

3.

ពុ ំដម្នមានដតទលូវម្ួ យនទ្ នដើម្បរី ំនោះែួ នឲ្យឱយរួ
ចពីអនាទរ់
លតណាឧបមាថ្ននបនគចប់
ពស្់១ ក្រនពើ១ ស្តវា នលារយននះ។
ិើសាលប១ ដឆា១ រនស្តញ្ហា ង១ និងសាវ១ ស្តវ៦ក្បនភ្ទ្ដដលមាន
ចរតែុិ ស្គ្ននក្ស្ឡះម្ួ យជាម្ួ យគ្នន

នហើយចងស្តវធ ំងននាះនឹងដែសជាប់មា ំស្តវធ ំង៦ននាះនឹងែំរ ំនោះែួ នរត់ក្តឡប់នៅ
លតាម្រនបៀបផ្កទល់ ែួ នវានទ្ីជក្ម្រដតស្ពវ ែួ នវល ញលិី ម្ួ យៗ។ ពស្់នឹងែំលូននៅររក្ទ្ុបនៅម ក្រនពើនឹងែំវារស្ំនៅនៅររទ្ឹរ បរស ីនឹងែំនហើរស្ំនៅនៅររនទទអាកាស្ ដឆានឹងែំនររត់ើ ស្នំ ៅនៅររភ្ូ ម្ិ រនស្តញ្ហា ងនឹងែំរត់ស្នំ ៅនៅររនរៀនសាៃត់ សាវនឹងែំក្បះ

រត់ស្នំ ៅនៅររនដម្ើ នរនើ ុ ងនក្ព។ ការលបងរត់ក្តឡប់នៅររទ្ី

ជក្ម្រនទសងៗគ្ននដតស្ពវ ែួ នននះបណាលត លនឡើងជាការក្បយុ ទ្ ធម្ួ យ ដតនោយស្តវធ ំងននះក្តូវបានចងភាាប់គ្នននឹងពួ រដតម្ួ យស្តវដដលខាល ំងជាងនគនឹងអូ ស្ធញស្តវឯនទ្ៀតៗ។

- 184 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ម្នុ ស្សនលារ រ៏ ដូច ជាស្តវធ ំងក្បា ំម្ួ យ រនុងនរឿងឧបមា

ននះដដរ។ ម្នុ ស្សនលារមានបំណងនៅនលើចំណង់ននញាណ
ក្បសាទ្ធ ំងក្បា ំម្ួយ នពាលគដភ្នត តឺ រ ក្តនចៀរ ក្ចម្ុ ះ អណាដស្បរនិងែួររាល

នហើយក្តូវបានលុ ះនៅរនុងអំណាចនន

ចំណង់ដដលខាល ំងនលើស្លុ បជាងនគ។

នបនគចងស្តវធ ំងក្បា ំម្ួយននាះ ភាាប់នឹងបនង្ហគលម្ួ យវាើនឹងែំក្តដររ ំនោះែួ នរហូតដល់ អស្់រមាល ំងជាចុងនក្កាយបុ ដនតលទ្ីបំទុតវាក្តូវនដរដួ លនៅដរបរបនង្ហគលននាះ។ យាងណាម្ញ
ិំ ត់ចតត
នបម្នុ
ស្សនលារហាត់បពលើិ របស្់ ែួ នបាននហ
ើយំ នទ្ៀ តននាះ
ក្បសាទ្ក្បា ឯញាណំ ី បាន តនៅនទ្ៀ តនឹ ងដលងញា ញនហើយ។ នបបំើ ពត់ចតតិ បាននហើយ ម្នុ ស្សនលារនឹងបាននស្ចរតី

ស្ៃប់ស្ុែ ម្នក្ត
ម្ដតរនិឹុ ងនពលបចាុបបននននះនទ្ នៅរនុងអនាគត
រ៏បានស្ុ ែដដរ។

4.

ម្នុ ស្សនលារក្ស្ឡាញ់ ចំណង់អតតទ្តថដដលបណា
ត លម្

ិ៍ត
រពីការចង់បាននររនោ
មះនិងការចង់ឲ្យនគអួ តស្រនស្ើរ។

ិ៍តបុ ដនតការមាននររនោម ះ និងការបាននគអួ តស្រនស្ើរននះ វាដូ ចជា- 185 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធធូ បដដលនឆះនហើ យរលត់ អ ស្់ នៅរនុងរយៈនពលដ៏ ែី ដូល នចនះ

ដដរ។ នបម្នុ
ស្សនលារែំដស្វងរររតត
និងការបាននគអប
ើ
ិ យស្
ិ
អរសាទ្រ នហើយលះបង់នចលទលូវនននស្ចរតីពិត ម្នុ ស្សនលារធ ំងននាះនឹងធាលរ់រុ ងម្ហានក្គ្នះថ្ននន រ់នហើយរំពុងដតបណា
តលនូ វនហតុ ដដលនឹងក្តូវបានសាតយនក្កាយជាម្នខាន។ិបុ គលគ ដដលដស្វងរររតតិ ិនាម្

ស្ម្បតតិក្ទ្ពយ

និងនស្ចរតី

នស្នហា នក្បៀបបាននឹងរូ ននរមងលិទ្ធទ្ឹរ ុ មំ ដដលជាប់នៅនលើំ ិ ត។ រនុងនពលដដលរូ ន នរមង ននាះនក្របរស្់ ជា តិ ដទអម្ម្ុ ែ កា បម្ោងនទ្ៀត
ឆ្ៃញ់ ននទ្ឹរ ុ មំ វានឹងម្ុ តអណាត តនឹងកា ំបតននាះ។
ិនគ អាច នក្បៀ ប បាន នៅនឹ ង បុ រ ស្ កាន់ ច នលុះ នដើ រ ក្ច ស្ ែយល់អណាត តនភ្លងចនលិើុ ះ នឹងនឆះនដនិងម្ុ ែបុ រស្ននាះជាម្នខាន។
ម្នក្តូ
វបនណាត យែលួន
ិឲ្យលុ ះនៅតាម្ចំណង់ននចតតិ ននាះនទ្ នក្ពាះចតតិ នពារនពញនៅនោយរតីនលាភ្លន់ រតនក្កាធែ
ីឹងនិងរតភាន់
ក្ចឡំ។
ីម្នក្តូ
វបនណាត យឲ្យចតត
ិិ ក្បក្ពឹតតនៅនោយ

នស្រនទ្ី ក្តូវដតក្តួតក្តាវាយាងតងរ
ឹ ង។
ឹ
5.

គ្នមនអវពី ិ បារជាងការក្តួតក្តាចតតិ ឲ្យបានលអឥតនខាាះននាះ

- 186 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នទ្។ បុ គលគ ដដលដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងឹ ក្តូវដតនចៀស្វាងនភ្លើងតណាាដូ ច ជាអនរ ពារ់ ដស្បរនជើ ង នធវើអំពី ចំនបើ ងហាលស្ៃួត

នចៀស្វាងផ្កានភ្លងយា
ងននាះដដរ។
ើបុ ដនត

ចំនពាះបុ គគល ដដលនែវះ ក្គ្នប់ ដភ្នរ របស្់ ែួ ននចញលំ យមានចំណង់នឹងនសាភ្ណភាពននរូបទ្ក្ម្ង់ននាះ ជា
នដម្
ើ បរុ
ី ឲ្
អំនពើឆាួតក្ស្ឡះ។ ពីនក្ពាះចិតតជានៅហាវយ នបកាលណាក្គប់
ើក្គងចតតិ បាននហើយ ចំណង់ធ ំងឡាយដដលនៅនក្កាម្អំណាច
ននចតត
នហាង។
ិ
ិ ននាះ នឹងវនាស្អស្់

នដរើ តាម្មាគ្ន៌នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ជាការពិបារ។ បុ ដនតវារតដតព
ឹិ បារណាស្់ នៅនទ្ៀត

នបើកាលណាគ្នមនចតតិ តក្ម្ង់

នឆ្ពះនៅររការដស្វងររមាគ្ន៌ននាះ។

នបើគ្នមនពនលឺក្តាស្់ដឹងនទ្បុ គគល នឹ ងក្តូ វ រងទ្ុ រ ខនវទ្នាម្ិ ននចះចប់
សាលប់ននះ។

រនុងការវ លរស្់
វល
ិ
ិ

បុ គល
គ ណាដស្វងររមាគ្ន៌ននពនលឺក្តាស្់ដងឹ នក្បៀបបាននៅ

នឹងនគ្នដដលអូ ស្រនទ្ះទទុររបស្់យាងធៃន់

នបនគ្នននាះែំ
យាងនពញស្ម្តថភាព
ើឆលងកាត់វាលភ្រ់។

នោយគ្នមនគតរវល់
នឹង
ិ

អវៗ
ី នក្ៅឯនទ្ៀតននាះ វានឹងឆលងវាលភ្រ់រួច នហើយទ្ីបំទុត នឹង- 187 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

អាចស្ក្មាររមាល ំងបាន។

យាងណាម្ិញចតតិ រ៏ដូចននាះដដរ

ដតកាលណាក្តូវក្គប់ក្គងបាននហើយ ោរ់ឲ្យនៅរនុងគនលងទលូវ
ក្តម្ក្តូ
វលអនហើយ
ឹភ្រ់ក្ជា ំដដលនរើតនឡើងអំពីតណាា ដដលជា

ឧបស្គគចនំ ពាះចតតិ ននាះនឹងដលងមាន

នហើយទ្ុរនខ វទ្នាធ ំងឡាយនឹងវនាស្ស្ូ
នយ។
ិ
6.

បុ គល
គ ណាដដលដស្វងររមាគ្ន៌ពនលឺក្តាស្់ដងឹំ ូងម្ុ នដប

បងអស្់ ក្តូវលះបង់នចលនូ វអភ្មានះ
និងការនលើរតនម្ាើងែលួន
ិនហើយមានចតតធ វាទ្។ រំណប់ិ ក្ជះថ្នលរាបសាចង់ទ្ទ្ួ លនូ វពនលឺពុ ទ្ឱស្ម្បតតក្ទ្ពយរន
ិុ ងនលារននះ

មាស្ក្បារ់

រតតិ ិយស្

ម្ិនអាច

យរនៅក្បដូ ចនឹងក្ពហមចរយធម្៌
និងគុ ណធម្៌បាននទ្។
ិនដម្ែភាពលអ នដម្ើ បមានស្ុើ បទតីី ល់នូវស្ុ ភ្ម្ងគលពិតក្បារដដល់ ក្គួ សា រ និ ងនដើ ម្ប ទតី ល់ នូ វ ស្នតិ ភាពដល់ អនរ ទងធ ំងពួ ងំ ូ ងបងអស្់ម្ុ នដប

ក្តូវដតបំពត់ក្តួតក្តាចតត
លិ របស្់ែួ នឯងស្
ិន។នបើ បុ គគល ណាអាចបំព ត់ ចិ តតែួ នឯងបាននហលើ យ បុ គគល ននាះអាចររន

ឹើញនូ វមាគ្ន៌ពនលឺក្តាស្់ដង

នពលននាះនហើយក្ពហម-ចរយធម្៌
និងគុ ណធម្៌ នឹងម្រររបុ គលគ ននាះនោយឯរឯង។
ិ- 188 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធដូ ចជារំណប់ធនធានទុ ស្នចញពីរនុងដី គុ ណធម្៌សាច

នចញនឡើងពីការក្បក្ពឹតតល អនហើយក្ពហមចរយធម្៌
ទុស្នចញ
ិសា ំញាិិននះុ ំននជីវតនលារ

នគក្តូវការពនលឺនពាលគឺស្តិក្បាជាញ

នឡើងពីចតតធ បៃ ់។ នដើម្បនដិ បរស្ុិ ទ្ស្ី ើរនោយស្ុ ែសានតនៅរនុងភាព
និងអនរនា ំទូ វល នពាលគគុឺ ណធម្៌។

នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធដដលពនយល់ ម្នុ ស្សនលារអំពី រនបៀបបំបា ត់ នចលការនលាភ្លន់ ការែឹ ងនក្កាធ
និងការភាន់គតិ ជាស្ិកាខបទ្ម្ួ យដ៏ក្បនស្ើរ នហើយបុ គលគ ណាក្បតបតត
ិិតាម្ស្ិកាខបទ្ននះ

នឹងបានស្នក្ម្ចនូ វស្ុ ភ្ម្ងគលននជវី តដ៏ិ ក្បនស្ើរបំទុត។
7.

ម្នុ ស្សនលារមានបំណងនដើរនឆ្ពះនៅររទ្ិស្ដដលគំនិត

់នឆ្ពះនៅ។ នបនគររាគំ
និតនលាភ្លន់ នគនឹង
របស្់ ែួ នតក្ម្ង
លើនៅជាម្នុ ស្សនលាភ្លន់កាន់ដតខាល ំងនឡើងៗ។ នបើនគររាគំនិត
នក្កាធែឹ ង នគនឹ ងនៅជាម្នុ ស្ស មានរនក្មាធ កាន់ ដតនក្ចើ ននឡើងៗ។ នបនគចញ្ាើិ ឹ ម្គំនិតស្ងស្ឹរ
នឆ្ពះនៅររទ្ិស្ននាះឯង។

- 189 -នជងើ របស្់ នគនឹងនា ំនគវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នៅរដូ វក្ចូតកាត់ អនរដក្ស្ចំការចងនគ្នក្របីរបស្់ែួ នទ្ុល ររនុងនក្កាល នោយខាល ចវាបំបា រ់ រ បងរត់ នៅរនុងវាលដក្ស្ ស្ុ ីំំនគឯង នា ំឲ្យនគស្មាលប់វា ឬនា ំឲ្យមានការបឹងទត
ដណាល់គ្នន។
តយាងណាម្ិញ

នយងក្តូ
វដតររាក្គប់ក្គងចតត
ើិ របស្់នយើងឲ្យ

ហមត់ចត់ចនំ ពាះអំនពើទ្ុចរា តិ និងអំនពើកាចនឃ្លរនៅ។ នយើងក្តូវ
ដតលះបង់នចលគំនិត
ការែឹងនក្កាធ

ដដលបណាត លឲ្យមានការនលាភ្លន់

និងការយល់ ក្ចឡំ

នហើយែិតែំបណុ ត ះគំនិត

ដដលបណាត លឲ្យមាននម្តាតធម្៌ និងចតតអិ ល។កាលណារដូ វផ្ការរម្រដល់
នហើយីវាលនៅមនានាមាននៅម នែៀវែាីដុ ះ ពាស្នពញ អនរ ដក្ស្ចំកា រធ ំងឡាយដឹ រក្របី

នគ្នរបស្់ ែួ ននៅកាន់
វាលនៅមធ ំងននាះ។ រនុងនពលននាះនទ្ៀតលរ៏អរន ដក្ស្ចំការធ ំងននាះនៅដតច ំឃ្លលនំ ម្លហវ
ើូ ងស្តវពាហនៈ

របស្់ ែួ នដដរ។ចតតលិ របស្់ម្នុ ស្សនលាររ៏ដូនចនះដដរ នធះបនៅ
ីរនុងកាលៈនទ្ស្ៈ ដ៏គ្នប់ក្បនស្ើរយាងណារ៏នោយ រ៏ក្តូវដត
ក្តួតពិនិតយចតតិ ននាះដដរ។
8.

មានម្ួ យនពលននាះ ក្ពះពុ ទ្ស្ធ រយម្ុ នី ក្ទ្ង់និម្នតនៅគង់

- 190 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

រនុងក្រុងនកាស្ម្ពី។

នៅរនុងក្រុងននាះ

មានបុ រស្មានរ់ចងគំនុំ

និងក្ពះអងគ នហើយញុះញង់ពួ រម្នុ ស្សែិលែូចឲ្យនដរើ និយាយ
អាក្ររ់ពីក្ពះអងគក្គប់ដបបយាង។ រនុងសាថនភាពដ៏ជូរចត់ដបប

័ំងឡាយរបស្់ក្ពះអងគពិបារនិម្នតនៅបិណឌបាតននះ សាវរធ

ចង្ហាន់ឲ្យបានក្គប់ក្គ្នន់ណាស្់ នៅរនុងក្រុងននាះ នៅរដនលង
ណារ៏មាននគនជរតមះតិះនដៀលដដរ។

ក្ពះអាននទទ្ូលក្ពះពុ ទ្ថ្នធ ៈ «គួ រដតរុ នំ ៅរនុងក្រុងននះតនៅ

នទ្ៀត។ មានក្រុងលអៗជាងននះជានក្ចននទ្ៀត
ដដលនយើងអាច
ើនៅស្ំណា រ់ នៅបាន។នយើ ងចរនចញអំពី ទ្ី ក្រុ ង ននះនៅ

លអជាង»។ក្ពះពុ ទ្ធជាមាាស្់ ក្តាស្់ នឆលយថ្នៈ
«នបើក្រុងឯនទ្ៀតវារនបៀប
ើននះដដរ

នតើនយើងនឹងនធវើដូ ចនម្តច?

ម្ួ យនទ្ៀតឬយាងណាហន!»។នយងនើ
ឹ ងនៅនៅរនុងក្រុង

ក្ពះពុ ទ្ធជា មាា ស្់ ក្តាស្់ ប នតនៅនទ្ៀតថ្នៈនរឿ ងននះ ម្ិ នច ប់ នៅ យា ងននះ នទ្ ។នហើយែំអត់ក្ធ ំនឹងការនជរក្បមាង

«អាននទនអើ យរស្់ នៅទ្ី រដនល ង ននះរហូ តដល់ វាបាត់អស្់នៅ

វញិ ជាការក្បនស្ើ រជាង រួ ច នហើ យស្ឹ ម្នយើ ងនៅរដនលង នទសង- 191 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នទ្ៀត»!
ក្ពះ អ ងគ មា ន ពុ ទ្ធ ដី កា ជា ប ដនថ ម្ នទ្ៀ ត ថ្នៈ« នៅ រនុ ងនលារននះ វាមានចំនណញនិ ងខាត វាមានរិ តតិ យស្ និ ងការក្បមាងនម្ើ លង្ហយ វាមានការអួ ត ស្រនស្ើ រ និ ងការនជរតមះ តិះនដៀល។

បណិឌ តម្ិ នមានការធរ់ ទ្ ងនឹ ងនរឿងស្ំប រខាងនក្ៅធ ំងននះនទ្។ នរឿងជាខាងនក្ៅធ ំងននះ នឹងបាត់នៅ
វញយាងឆ្ប់រហ័ ស្ ដូ ចជាកាលដដលវានរតនឡ
ិើើងម្រននាះ
ដដរ»។IIរក្ប្ៀប្ព្ប្ព្រត្ឹ តល អ
1.

បុ គល
គ ធ ំងឡាយដដលដស្ងវ ររពនលឺក្តាស្់ដឹង ក្តូវដតចងច ំជានិចាថ្ន ការររាកាយ វាច និងចិតតឲ្យបាននៅបរស្ុធ និចាិ ទ្ជា
ជាការច ំបាច់។

នដើម្បររាកាយឲ្យបរ
ស្ុិ ទ្ក្ធ តូវនចៀស្វាងការ
ីស្មាលប់ស្តវមានជីវតិ ក្តូវនចៀស្វាងការលួ ចបលន់ ក្តូវនចៀស្វាង
ការទិតរបត់។

នដើម្បររាវាចឲ្យបរ
ស្ុិ ទ្ ធ
ី- 192 -

ក្តូវនចៀស្វាងការវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

និយាយភ្ូ តរុ ហរ ក្តូវនចៀស្វាងការនិយាយបង្ហាច់បងខូច ក្តូវ
នចៀស្វាងការនជរក្បមាង និងក្តូវនចៀស្វាងការនិយាយនក្ចន
ើឥតក្បនយាជន៍ ។ នដើ ម្ប ររាចិ តតឲ្យបរ ស្ុិ ទ្ធក្តូ វនចៀស្វាងការ
ីនលាភ្លន់ ការនក្កាធែឹង និងការយល់ ក្ចឡំ។

ដតកាលណានហើយ ចតតស្ុិ នឡើងជាម្នបរ
ិិ ទ្ ធហូ រនចញពី ចិ តតម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធននាះ
ដតកាលណានហើ យអំនពើដដលនឹ ងនៅជាម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធដដរ។

អំនពើ ម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធទ្ុ រខនវទ្នានឹ ងនរើ តមាននឡើ ង។ ដូ នចនះ ការររាកាយនិងចតតិ ឲ្យបាននៅបរស្ុិ ទ្ ធំ ុ ត។
ជាការស្ំខាន់បទ

2.

ស្ម្័យម្ួ យននាះ

មានក្ស្ីនម្មាយអនរមានស្តុរស្តម្មាៃ ន រ់

មាននោមះលបលាញណាស្់
នោយសារមានការនចះគួ រស្ម្
ីស្ុ ភាពរម្យទ្ម្ និងឫរពារទ្ន់ភ្នល ់របស្់គ្នត់។ គ្នត់មាននរមង
បនក្ម្ើក្ស្ីមានរ់ ឆ្លតរនវៀស្រនវណាស្់។
នងៃម្ួយនរមងបនក្ម្ក្ស្ើ ីននាះគិតថ្នៈ «នៅហាវយក្ស្ីអញមាន

នោមះលបលាញណាស្់។ អញចង់ដឹងណាស្់ នតើគ្នត់លពអ ីីរំនណើត ឬគ្នត់លនអ ោយសារនទ្ស្កាល។ អញនឹងសារលបង

- 193 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

គ្នត់នម្លឹ ចាស្់ជាពុ ំខាន»។ើ អញនឹងបានដង

ក្ពឹរដស្អរនឡើង នរមងបនក្ម្ើក្ស្ីននាះ ដល់ នងៃជតិ ក្តង់ នទ្ើប

នៅគ្នល់ បនក្ម្ើ នៅហាវ យក្ស្ី ែលួន។

នៅហាវ យក្ស្ី ែឹ ងណាស្់ំ នក្ម្ក្ស្
នហើយនជរក្បនទ្ចែញុបើ ីននាះ គ្នមន

ប់រនទ្។ ក្ស្ីបនក្ម្ើំ ិលក្ចអូ
នឆលយនឡស្ ដតរនុងម្ួ យនងៃពីរនងៃបុ នណាណះាើើ ងថ្នៈ «ែញុែនៅហាវយម្នក្តូ
វអស្់ ការអត់ធតម ់នទ្»។ នៅហាវយក្ស្ីរតដតែ
ិឹឹងក្ចនឡាតនឡើងដងម្នទ្ៀត។
នងៃបនាទប់ម្រនទ្ៀត

ក្ស្ីបនក្ម្ននាះនក្ការពរើី នដរយតយូ
ឺំ ងវាយែញប
នទ្ៀត។ នៅហាវយក្ស្ីែឹងណាស្់ នហើយយរដបុ ំ នក្ម្ើ

ក្ស្ីននាះ។ នរឿងនហតុ ននះឮដល់ អរន ជតិ ខាង នហើយក្ស្ីនម្មាយ
អនរមានស្តុរស្តម្នៃ នាះរ៏អស្់ នោមះលបលាញនៅ។
ី
3.

បុ គ គល ជានក្ចើ ននក្បៀបបាននឹ ងក្ស្ី ម្ហានស្ដឋីននះដដរ។

កាលណានទ្ស្កាលលអហុចឲ្យ បុ គលគ ធ ំងននាះនឡើងជា ស្លូតបូ តមានចតតិ នចះគួ រស្ម្រម្យទ្ម្រារ់ធរ់។ បុ ដនតកាលណានទ្ស្
កាលមានការផ្កលស្់បូ រនៅតនហើយម្នក្ស្បនៅតាម្ចតតិិ របស្់នគ នតើ បុ គគល ធ ំងននាះនៅដតល ដអ ដដលឬ? ននះជាបញ្ហា ម្ួ យ- 194 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ដដលគួ ររះគ។ិ តឲ្យបានយល់ិបុ គលគ ណានចះររាចតតធ បៃ ់ នហើយនៅដតបនតិ ឲ្យបរស្ុិ ទ្ស្

ការក្បក្ពឹតតលជាអ និចា នធះបីមានពារយអាក្ររ់ចូលរនុងក្តនចៀរ

របស្់ នគរ៏នោយ នធះបអនី រឯនទ្ៀតបនញ្ា ញនូ វភាពនឃ្លរនៅ

ម្រនលើនគរ៏នោយ នធះបីនគក្តូវែវះចំណីអាហារម្ិនបានបរបូិ ណ៌ែវះ ស្នម្លៀ របំពា រ់ និ ងទទះ ស្ដម្បងម្ិ នបានស្ម្រម្យរ៏ នោយបុ គលគ ននាះនទ្ើបបាននៅថ្នបុ គលគ លអពិតដម្ន។ដូ នចនះនហើយ បុ គលគ ធ ំងឡាយដដលនធអំើវ នពើលអ នហើយររា

ចតតល តដតរនុងនពលនទ្ស្កាល បានស្ម្ក្បរបចំនពាះែលួនិ ស្ូ តបូននាះ បុ គលគ ធ ំងននាះម្នពគ លអនទ្។ មានដតបុ គលគិិ តជាបុ គលដដលបានទ្ទ្ួលការនក្បៀនក្បនៅរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយបានហាត់
បំពត់ចតតិ និងកាយនៅតាម្ការនក្បៀនក្បនៅននាះនទ្ ដដលអាច
ក្តូវបាននៅថ្ន បុ គលគ លអ ស្ុ ភាព រម្យទ្ម្ស្លូតបូ ត ពិតក្បារដ។
4.

មានពារយជាគូ ទុ យនទឹ ងគ្ននក្បា ំគូគៈទ្ឺ ី ១ ពារយដដលនគអាច

នក្បើ ក្បាស្់ បា នរនុងនទ្ស្កាលែលះ និ ងពារយដដលនគអាចនក្បើ

ក្បាស្់ បានដតរនុងនទ្ស្កាលនទសងនទ្ៀត។ ទ្ី២ ពារយដដលក្ស្ប

- 195 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នឹងអំនពើ និងពារយដដលម្នក្ស្បន
ិឹ ងអំនពើ។ ទ្ី៣ ពារយដដល
មានស្ំនឡងនចញម្រគួ រឲ្យរររាយ
និងពារយដដលមានស្ំនឡង
ីនចញម្រយាងនក្គ្នតក្គ្នត។ ទ្ី៤ ពារយដដលទតល់នស្ចរតលអ
ីនឹងពារយដដលទតល់នស្ចរតីអាក្ររ់។ ទ្ី៥ ពារយដដលបនងាើតម្តត
ិនឹងពារយដដលបនងាើតស្ក្តូវ។
ពារយណារ៏ នោយដដលនយើ ងនក្បើ ក្បាស្់ នយើ ងនតាងដត

នក្ជើស្នរស្ឲ្យបានហម
ត់ចត់ ពីនក្ពាះអនរសាតប់ឮពារយស្ំដីននាះ
ើនឹងលុ ះនៅរនុងអំណាចននពារយស្ំដនី នាះ រនុងន័យអាក្ររ់ រ៏ដូ ចជារនុងន័យលអ។ នបចើ តតិ របស្់នយងើ វានពារនពញនៅនោយ

ម្តតវបានរ ំខាននោយសារិ ភាពនិងររុ ណាធម្៌ នយើងនឹងម្នក្តូ
ិដតពារយស្ំដីដដលនយងបានឮននាះនទ្។
នយងម្
នក្តូ
វបនណា
ត យ
ើ
ើ
ិ
ឱយពារយស្ំដម្ទល វាហូ រនចញតាម្បបូ រមាត់នយងី នស្ម្នហតុិើនទ្ ពីនក្ពាះវាបណាត លឲ្យនរើតមានម្ននាស្នញ្ា តនានក្កាធែឹង
និងស្ម្អប់។ពារយដដលនយងស្ត
ើីនិយាយ

នតាងដតជាពារយជា

ម្តតិ ភាព និងក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ តជានិចា។
ឧបមាថ្ន មានបុ រស្មានរ់ បងនបាស្ក្ចស្ដីឲ្យបានសាអតលអំ ងម្ួ យ និងបងគីម្ួយម្រនក្បើក្បាស្់ នហើយគ្នត់ែ ំនោយយរដប

- 196 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នបាស្ស្ក្មាម្នោយនស្ចរតីពោយាម្ ដតគ្នត់ម្នបានស្នក្ម្ច
ិំងឡាយរ៏ដូចជាបុ រស្ចម្ាួតននះដដរ នបនយនសាះ។ នយងធងើើើស្ងឃម្ថ្ននឹ ងអាចបំបាត់ពារយនពចន៍ធ ំងអស្់ នចលបាន។ នយងើឹំ ត់ចតត
នតាងដតហាត់បព
នហើយយរភាពជាម្ិតតម្រិ របស្់ នយងើំ យចតត
ំជួលនោយសារ
បំនពញវា នដម្ឹើ បរុិ នយើងវាមានការវរវររី ឲ្ពារយនពចន៍ក្គប់ដបបយាង ដដលអនរដនទ្ក្ស្ដម្ី រកាន់នយង។
ើនគអាចនឹរក្ស្នម្យរជរ់ក្ជលរ់ទ្ឹរថ្នន ំពណ៌ នហើយគូ ររូបម្ួ យនៅនលើនទទនម្

នែៀវក្ស្ង្ហត់បាន ដតការវច
បគំនូរិ ក្តរូ
ិននះ ម្នអាចក្បក្ព
ិឹ តតនៅនោយពិតបាននទ្។ ម្ោងនទ្ៀតនគម្និំ ួ យរងហួ
អាចនធវើឲ្យទ្ឹររនុងទ្ននលដ៏ធម្
តីនោយយរគប់ចនំ បងើម្ួ យនៅដុ តរំនៅននាះបាននទ្ ឬបនងាើតស្ូ រស្ំនឡងលាន់ក្បបៗ
ឹនោយយរដស្បរដដលស្មាលប់ទ្ន់លពអ ី របនទះ ម្រស្ងាួតគ្នន ននាះរ៏ជាការពុ ំអាចនធវនរដូ ចជា ឧធហរណ៍ធ ំងននះដដរើ តដដរ។ើបុ គលគ ក្គប់រូបនតាងដតហាត់ពត់ចតត
លិ របស្់ែួ នំ យវាមានការ
រុ ឲ្

ំនជប
វរវររ
ឹ
ើ រ ំជួល នឹងពារយនពចន៍ដបបណារ៏នោយដដលបានឮ។បុ គលគ ធ ំងឡាយក្តូវបង្ហាត់ចតតល នហើយររាវាឲ្យិ របស្់ ែួ នបានទ្ូលាយធំនធងដូ ចដទនដី ឲ្យបានលានលាវដូ ចនទទនម្

- 197 -ឲ្យវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

បាននក្ៅដូ ចម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្ ឲ្យបានទ្ន់ដូចដស្បរស្មាលប់ទ្ន់ល។
អនធះបីស្ក្តូវរបស្់អរ
ចប់អរណរម្មរ៏
នន យរនៅនធវធរុ
ើនោយនបអនតតតាម្ើ រនរតមានច
ើិ ចងគំនុំ បានន័យថ្ន អនរម្ននធវ
ិើឱវាទ្ក្ពះពុ ទ្នធ ទ្។នៅរនុងនទ្ស្កាលដបបណារ៏នោយអនរក្តូវ

ំជួលជាោច់ខាត ពារយស្ំដី
នរៀនរះគ
តតិ តថ្នៈ«ចិិ អញ ម្ននចះរ
ិជារំហឹងនិងស្ម្អប់ នឹងម្ននចញតាម្បបូ
រមាត់ អញជាោច់
ិខាត។ អញនឹ ងយរការរះគិ ិ តរនុងភាពជាម្ិ តត និ ងររុ ណាអាស្ូ រ នៅក្គបនលើស្ក្តូវរបស្់អញ ការរះគ
រនចញិ តដដលហូិពីចតតិ នពារនពញនៅនោយនស្ចរតក្ស្ឡាញ់
ីចំនពាះក្គប់ស្តវ

ំងអស្់»។មានជវី តធិ5.
នមាននរឿងនលបរម្ួើ យនិធនថ្ន នងៃម្ួយននាះបុ រស្មានរ់ក្បទ្ះើ ញស្ំបុ រ ក្ស្នមាចម្ួ យនៅនពលនងៃមា ននភ្លើងនឆះនឡើ ងនៅនពលយប់ មា នដទសងហុ យនឡើ ង។បុ រ ស្ននាះនៅររអនរ

ក្បាជញប ណិឌ តមាន រ់ នហើ យស្ួ រថ្ន នតើ គួ រ នធវើដូ ច នម្តច ដដរចំនពាះស្ំ បុ រក្ស្នមាចននាះ។ អន រ ក្បាជញ ប ណិឌ តបង្ហគ ប់ ឲ្យយរោវជី ររកាយនម្លខាងរន
ើុ ងស្ំបុរក្ស្នមាចននាះ។

- 198 -

បុ រស្ននាះរ៏វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នធវតាម្
ើនហើយបានក្បទ្ះន

ើញជាបនតបនាទប់រនុ រធវរម្ួ យពពុ ះទ្ឹរម្ួ យពំនូរ ចបូរម្ួ យ ក្បអប់ម្ួយ អនណើត រម្ួ យ កា ំបតិំ ជាចុ ងនក្កាយបងអស្់ បុ រស្ននាះ
ហាន់សាច់ម្ួយ សាច់ម្ួយដុ ។ក្បទ្ះន
ក្បទ្ះនើ ញនាគម្ួ យនចញម្រ។បុ រស្រ៏យរនរឿងដដលបានើញធ ំងននាះ នៅជក្មាបនលារបណិឌ ត។ នលារបណិឌ តពនយល់ បុ រ ស្ននាះអំពី ន័ យ ននវតថុធ ំងននាះស្ពវ ក្គប់នហើ យបង្ហគប់ថ្ន «ចូ រអនរយរវតថុធ ំងននាះនបាះនចលឲ្យឆ្ៃយ ទ្ុរដត

នាគម្ួ យននាះបាននហើយ។ ចំនពាះនាគននាះ ចូ រអនរទ្ុរវាឲ្យ
នៅដតមានរ់វា រុ រំ ំខានវានឡើយ»។រនុងនរឿងក្បឌិ តននះ ស្ំបុ រ ក្ស្នមាចជារូ ប កាយម្នុ ស្សនលារ។ នរឿងដដលស្ំបុរក្ស្នមាចមាននភ្លើងនឆះនឡើងនៅនពលនងៃ បានន័យថ្ន នៅនពលនងៃម្នុ ស្សធ ំងឡាយបំនពញរិចាការ

ដដលនគបាននក្គ្នងទ្ុរពីយប់។ នរឿងដដលស្ំបុរក្ស្នមាចមាន
ដទសងហុ យនឡើងនៅនពលយប់

បានន័យថ្ន

នៅនពលយប់

ម្នុ ស្សធ ំងឡាយរ ំឭរនឡើងវញ
នោយចតតឬនសារិិ រររាយ
ីសាតយនូ វអវៗី ដដលនគបាននធវើពីនពលនងៃ។
នៅរនុងនរឿងក្បឌតននះនទ្ៀតបុ រស្ននាះគបុគ ដដលររិឺ គល- 199 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ។ នលារបណិឌ តគឺ ក្ពះពុ ទ្ធ។ ោវគឺ គតិ បណិឌ តបរ ស្ុិ ទ្ធ។

ការជី រ ររនម្ើ លដល់ ទ្ី ជនក្ៅគឺ ការែំក្បឹ ងដក្បង

ក្បតបតត
ពនលឺក្តាស្់ដងើ បឲ្យបានដល់ឹ ។ិិ នដម្
ីម្ោងនទ្ៀត រនុងនរឿងក្បឌតននះរនុ រធវរគនស្ចរតលៃិឺី ង់នលលពពុ ះទ្ឹរគរំឺ ស្ួលននទ្ុរនខ វទ្នា នហើយនិងនធស្ៈ ចបូរគការឺំ ុ រនូ វនស្ចរតី
រួញរានហើយនិងការពិបារ ក្បអប់គការក្បម្ូ
លទតុទ្
ឺនលាភ្លន់ នស្ចរតីែឹងនក្កាធ នស្ចរតីែាិលក្ចអូ ស្ ចរតសាវា
ិនស្ចរតីនសារសាត យនហើ យនិ ងការែរចិ តតអនណើត រគឺ ចិ តតំ ណាកា ំបតហាន់
សាច់គឺការរួម្ទតុតា ធ ំងឡាយដដលនរតនឡិើើងំ ច់ស្នំ ៅនៅនលើចំណង់ដដលរុ ញក្ចន
ពីវញ្ហិ ញ ណធ ំងក្បា ំ ដុ សាម្នុ ស្សនលារឲ្យពួ នពីនក្កាយនស្ចរតីនពញចតតិ ។ វតថុធ ំងបុ នាមនននះ វាចនក្ងចំនពាះម្នុ ស្សនលារ នហតុ ននះនហើយ បានជាក្ពះពុ ទ្ក្ធ តាស្់ ថ្នៈ «ចូ រយរវតថុធ ំងនា ំនបាះនចលឲ្យអស្់»។ជាបញ្ា ប់ ពស្់នាគគឺវញ្ហាិ ញ ណដដលរំចត់បង់ នូ វតណាំងអស្់។
នលារយធិបុ គលជរគ ណាយរោវគតធម្៌ី ររវតថុឲ្យ
ិដល់ ទ្ីជនក្ៅ បុ គលគ ននាះនឹងបាននៅដល់ នាគ នៅនវលាចុ ងនក្កាយបំទុត។ «ចូ រទ្ុរវាឲ្យនៅដតមានរ់ឯង រុ រំ ំខានវានឡើយ»- 200 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

បានន័យថ្នំ រ់នឹង
ក្តូវដស្វងររដតវញ្ហជពាិ ញ ណដដលម្នជាប់
ិចំណង់នលារិយ។
6.

័ យអងគរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នៅនពល
ក្ពះបននាិ ទ លដដលជាសាវរម្ួ

នក្កាយបាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង នហើ យ រ៏ ក្តឡប់ ម្ រកាន់
ក្រុងនកាស្ម្ពី ដដលជាក្ស្ុ ររំនណើតរបស្់ ក្ពះអងគវញនដ
ិ
ើម្បន
ី ឹង
ដងលងអំណរគុ ណដល់ ជនធ ំងឡាយនៅទ្ីននាះ

ដដលបាន

ក្ស្ឡាញ់ រាប់អានក្ពះអងគ។ រនុងរចាិ ដងលងអំណរគុ ណននះ ក្ពះអងគ

ណាបពុ ទ្សាបានកាប់ឆ្ារដីម្ួយដុ ំ នដម្ធ ស្នា។ើ បសាបនក្ពាះស្ំ
ីនៅរនុងស្ង្ហាត់ជាយក្រុងនកាស្ម្ពី

មានស្ួ នឱទ្ោនម្ួ យតូ ចឋតិ នៅតាម្ទលូវតូ ចតាម្មាត់ទ្ននលគង្ហគ។ ទ្ីននាះ មាននដម្
ើដូ ងដុ ះជាជួ រនម្ើលោច់រនទុយដភ្នរ

នចលម្លប់ក្ត

ងក្តន
ឹ

មានែយល់ ក្តជារ់បរ់នលវើយៗ ម្ននចះោច់
។ិនងៃម្ួយនារដូ វនៅត ក្ពះបិននាទលអងគុយភាវនា នៅនក្កាម្

ម្លប់ក្តជារ់នននដម្
ើ ន

ម្ួ
ើ ។
ើ យនដម្

នៅនពលននាះម្ហានស្ដឋី

ឧនទ្ន នា ំក្បពនគ្នធ ត់ធ ំងអស្់ម្ររំសានតនៅរនុងស្ួ នននាះដដរ។

នក្កាយពី សាត ប់ នភ្លង និ ងរំសា នតស្ បាយម្រ គ្នត់ រ៏ ល ង់ លរ់- 201 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នៅនក្កាម្ម្លប់ន

ើនៅ។រនុងនពលដដលម្ហានស្ដឋីស្ក្មានតលរ់ននាះ ក្បពនធ និងក្ស្ីអនរបនក្ម្ធើ ំងអស្់ របស្់ គ្នត់នា ំគ្ននរត់នលង នៅដល់ រដនលង

ដដលក្ពះបិននាទលគង់ភាវនា។ ក្ស្ីធ ំងននាះ យល់ នើ ញថ្នំ ំ យក្ពះអងគនក្បៀនក្បនៅ
ក្ពះអងគជាបុ គលគ បរស្ុិ ទ្ ធ រ៏ថ្នវយបងគស្ុ ឲ្ធម្៌ នហើយរ៏បត់នជើងអងគុយសាតប់ក្ពះធម្មនទ្ស្នានៅ។
នៅនពលដដលម្ហានស្ដឋីភាញរ់នឡើង ម្ននិក្ស្ីបនក្ម្ើ គ្នត់រ៏នដើរររ នហើយនៅក្បទ្ះនើ ញក្បពនធនិងើ ញក្ស្ីធ ំងននាះ

ននានៅព័ទ្ជធ ុ វំ ញក្ពះបិិ ទ ល រំពុងដតសាតប់ធម្មនទ្ស្នា។ នោយមានចតតី ឹងក្ចនឡាតនឡើងិ ក្បច័ណឌ និងែវះស្ីលធម្៌ ម្ហានស្ដឋែនហើ យនជរក្ចស្នឆអះ ក្ពះបិ ននាទ លថ្ន«បុ គគ ល បរ ស្ុិ ទ្ធដដល

នៅរណាត លហវូងក្ស្ីៗ នហើយនិយាយស្ំនណះស្ំណាល ដចចង់រនបៀបអនរឯងននះ ម្នគួ
រអត់ឱននធស្បាននទ្»។ ក្ពះបិ
ិននាទលក្ទ្ង់បទ្ក្ពះននក្តស្នស
ម្ៗិឹនហើយគង់នៅនោយនស្ៃៀម្

សាៃត់នៅ។

នោយរំហឹងនក្កាធ ម្ហានស្ដឋដី រោវនឡើង នហើយគំរាម្

ក្ពះបននាគ បរស្ុិ ទ ល ដតបុ គលិ ទ្នធ ៅដតសាៃត់នស្ៃៀម្នឹងងាល់បីដូ ច- 202 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ជាផ្កទ ំងស្ីលាជានិចា។

ម្ហានស្ដឋីរតដតែ
ឹឹងដងម្នឡើងជាខាល ំងគ្នត់ កាប់ រ ំ ច យ ស្ំ បុ រ ក្ស្ នមា ច យ ររំ នទ្ ចដី ដដ ល ជាប់ក្ស្នមាចនពញនចលនៅនលើក្ពះអងគ
អងគុយភាវនាឥតរនក្ម្រ
ើតះនដៀលនហ
ិើ យនិងនស្ចរតី

ដតក្ពះបិននាទលនៅដត

អត់ក្ធ ំនោយអំណត់នឹងការនជរតមះចប់។ឺដល់ នពលននះ ម្ហានស្ដឋីដងឹ ែលួនែុស្ នហើយសាតយនូ វំ នំ ធស្
អំនពើនឃ្លរនៅដដលែលួនបានក្បក្ពឹតត គ្នត់រ៏ថ្នវយបងគស្ុ

ក្ពះបននា
ននាះម្រ ក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នាិ ទ ល។ នក្កាយពីឧបបតតនហតុ
ិរ៏ក្តូវបានចូ លម្ររនុងវមានម្ហានស្ដឋ
ិីននាះ នហើយទសពវទាយ

នចញនៅនពញធ ំងនគរ។

7.

បុ នាម ននងៃនក្កាយម្រ

ម្ហានស្ដឋីឧ នទ្ននៅថ្នវ យបងគ ំក្ពះបិ ននាទ លនៅរនុងអាក្ស្ម្ក្ពះអងគរុ ន ងនក្ព នហើ យទ្ូ ល ស្ួ រ័ំងឡាយរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះអងគថ្នៈ «ក្ពះជាមាាស្់ នតសាវ
រធើនធវើ ដូ ចនម្ត ច រ៏ អា ចររារូ បកាយនិ ងចិ តត ឲ្យ នៅបរ ស្ុិ ទ្ធ បា ននហើយម្នលុ
ះនៅនក្កាម្តណាា ?
ិនក្ចនដតបុ
គលគ នៅនរមងទង ! » ។ើ- 203 -

័ំងននាះ
នហើយក្ពះសាវរធវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ក្ពះបិននាទលនឆលយថ្នៈ
«ម្ហានស្ដឋដធ នី ៏ចនក្ម្នើ ក្ពះពុ ទ្បាើក្បនៅនយង
ឲ្យនគ្នរពក្គប់ក្ស្ីធ ំងអស្់។ នលារបានក្បនៅើនយងើ ឲ្យទ្ុរក្ស្ីចំណាស្់ធ ំងអស្់ ជាមាតយរបស្់ នយងើ ទ្ុ រក្ស្ី
ដដលមានអាយុ នស្មើនឹងនយងើ ជាបងបអូនក្ស្ីរបស្់នយងើ នហើយ

ទ្ុរក្ស្ីដដលមានអាយុ តចជាងនយ
ងិើជារូ នក្ស្ីរបស្់ នយង។ើ័ំងឡាយរបស្់ ក្ពះពុ ទ្អាដូ នចនះនហើយ បានជាសាវរធធ ចររា

រូបកាយនិងចតត
ស្ុ
ះនៅ
ល
ធ ន នហើយម្នលុិ របស្់ែួ នឲ្យនៅបរិ ទ្បា
ិ័រនុងអំណាចតណា
ពុងនពញវយរ៏នោយ”។ា នធះបនគនៅរំ
ី«បុ ដនត ក្ពះជាមាាស្់! នគអាចនៅដតមានគំនិតម្នបរស្ុិិ ទ្ ធ

័ចំនពាះស្តស្តីដដដល នធះបក្ស្
នគរ៏ី ីននាះមានវយជាមាតារបស្់នោយ ជាបងក្ស្ីរបស្់ នគរ៏នោយ ឬជារូ នរបស្់នគរ៏នោយ!

័ំងឡាយរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្គប់ក្គងស្ងាត់ចណ
ំនតក្ពះសាវរធង់ើងដូ ចនម្តចនៅ?»។
របស្់ ែួ នយាល«នស្ដឋី ដ៏ ច នក្ម្ើ នក្ពះពុ ទ្ធជា មាា ស្់ បា នក្បនៅនយើ ងឲ្យក្រនឡរនម្ើលែលួនឯង

ដដលបនញ្ា ញវតថុអនសាចក្គប់ដបបយាងដូ ចជាោម្ ែទុះ នញើស្ ខាលញ់ ជានដម្ើ ។ នោយគិតនៅដល់ វតថុ័អនសាចធ ំងននាះ នធះបី ជានយើ ងមានវ យនៅនរមង រ៏ នោយ

- 204 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នយងអាចររាច
តត
ធ ន»។
ើ
ិ របស្់ នយើង ឲ្យនៅបរស្ុិ ទ្បា
ម្ហានស្ដឋមាី នវាចនទ្ៀតថ្នៈ

«ក្ពះជាមាាស្់

ដ៏ក្បនស្ើរ

នអើយ ! ចំនពាះក្ពះអងគ ការក្បក្ពឹតតដបបននះ វាក្ស្ួ លណាស្់
ពីនក្ពាះក្ពះអងគបានហាត់ហឹ វរហវឺនបំពត់រូបកាយ
នក្ស្ចនហើយ
នក្ស្ចនហើយ

និងចិតតជា

នហើយបានដុ ស្ខាត់ស្តបញ្ហញ ឲ្យភ្លឺសាវងរូ ចជាិបុ ដនតចនំ ពាះបុ គលបានទ្ទ្ួ លការគ ដដលម្នធន់
ិហាត់ ហឹ វ រហវឺ នរនបៀបននះម្តង ណានសាះននាះ

ជាការពិ បារណាស្់។ បុ គលពីភាពអនសាចធ ំងគ ធ ំងននាះអាចែំក្បឹងគតអំ
ិំ រ់នៅនលើក្ទ្ង់ក្ធយដ៏
ននាះបាន ដតដភ្នររបស្់នគ វាជាប់ជពាបុ គលគ ធ ំងននាះអាចែំក្បង
ឹនសាភ្ណដដលនគនម្ើលន

ើ ញ។

គតអំ
ពីភាពម្នស្ម្រម្យ
ិិដតនគនៅដតមានចតតិ បុ នបងនៅនលើ

នសាភ្ណភាពជាចុ ងនក្កាយបងអស្់ដដដល។ នហតុ ននះ វាក្តូវ
័ដតមាននហតុ ជាស្ម្ធម្៌នទសងនទ្ៀត ដដលនា ំឲ្យក្ពះសាវរនរម
ងៗរបស្់ ក្ពះពុ ទ្អាស្ុធ ចររាចតតលធ ន»។ិ ទ្បាិ របស្់ែួ នឲ្យនៅបរ
ក្ពះបិននាទលនឆលយថ្នៈ
ើ«ក្ពះបរម្ក្គូក្បនៅនយងថ្ន
ើនចះររាការពារមាត់ ធវ រននវ ញ្ហិ ញ ណធ ំងក្បា រំ បស្់ នយើ ង។- 205 -ឲ្យវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

កាលណានយើ ងនើ ញរូ ប ក្ស្ស្់ ព ណ៌ លអនៅនឹ ងដភ្នរ នយើ ងកាលណានយើងឮស្ូ រស្ពទពីនរាះនៅនឹងក្តនចៀរនយងើកាលំ ិលនក្រអូ ប នៅនឹ ងក្ចម្ុ ះ នយើ ងណានយើ ងធុ រកាលណានយើ ងនក្របរស្ជាតិ ឆ្ៃ ញ់ នៅនឹ ងអណាត តនយើ ងនហើ យកាលណា

ំ រ់
ជពា
នយងសា
ទ បវតថុទ្ន់នលមនៅនឹងនដនយងើ នយងន
ើឹ ងម្នជាប់ិើនឹ ងវតថុដដលធរ់ ធ ញនយើ ង ឬរ៏ នយើ ងនគចនចញពី វតថុដដល

រុញក្ចននយងនចញននាះ។
នយងបាននរៀនការពារយា
ងលអិត
ើ
ើ

លអន់ នូ វមាត់ធវរននវញ្ហការិ ញ ណធ ំងក្បា ំននះ។ គនោយសារ
ឺទ្ូនាមនដដលក្ពះបរម្ក្គូ បានទតល់ឲ្យនយងននះនហើើ យ បានជា
័ស្ូ ម្បសាវ
រនរមងៗរ៏នោយ រ៏អាចររារូបកាយ និងចតតិ របស្់
ីនគឲ្យបាននៅបរស្ុធ នននាះដដរ»។ិ ទ្បា

«នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ ពិតជាក្បនស្ើរលអជាទ្ី
បំទុត។ តាម្ការពិនសាធន៍របស្់អាតាមផ្កទល់ អាតាមដងឹ ថ្ន ដតកាលណាអាតាមជួ បក្បទ្ះនឹងវតថុលអក្ស្ស្់គួរឲ្យចប់ចិតត អាតាម
ដតងដតរ ំនភ្បញាប់
ញ័រនោយសារការចប់ចិតតមានអារម្មណ៍
ើដដលនរតនចញនឡិ ញ ណធ ំងក្បា ំននាះ
ើើងពីវញ្ហ
ដដលអាតាម ម្ិ នបានក្បុ ង ក្បយ័ តន។- 206 -

ដូ នចនះ

នៅនពលណា
ការក្បុ ង ក្បយ័ តនវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ការពារមាត់ធវរននវញ្ហិ ញ ណធ ំងក្បា ំននះនដម្នពើធ ំងឡាយរបស្់នយងើ បររាអំើីំ ុតជាការស្ំខាន់បទ

ឲ្យបានបរស្ុិ ទ្នធ ៅក្គប់

នពលនវលា»។

8.

នៅនពលណារ៏នោយ ដតកាលណានគបនញ្ា ញ គំនិតអវីម្ួ យដតងដតមានការក្បឆ្ ំងនរតនឡ
ើើងជានិចា។

កាលណានគ

នជរអនរ អនរនឹងមានបំណងនជរតបនៅវញ
ឬនឹងនធវការស្ង
ិើស្ឹរ។ នគក្តូវដតក្បយ័ តនជាធម្មជាតិននះ។ គដូន ឹ ងក្បតរម្មិឺ ចជានគនសាតះទ្ឹរមាត់បស្តញ្ហា ស្ែយល់ ទ្ឹរមាត់ននាះគ្នមននៅក្បឡារ់
អនរណា នក្ៅពីែលួននគផ្កទល់ ននាះនទ្។ គដូឺ ចជានគនចលរំនទ្ច

ស្ំរាម្បស្តញ្ហត អំពីស្ំរាម្ននាះនទ្ នគា ស្ែយល់ នគនគចម្នទុ
ិម្ុ ែ ដតក្បឡារ់ ែួ ននគនលឹ ងរំនទ្ចស្ំ រា ម្ននាះនហើ យ។ វាស្នា
អាក្ររ់

នដរើ តាម្ក្បរតនគ ដដលបនណាត យែលួនឲ្យមាន
ិឹ ងបុ គលបំណងស្ងស្ឹរ។
9.

គជាអំ
នពើលអណាស្់
ឺដដលនចះធត់នចលនូ វការនលាភ្លន់

នហើយចិញ្ាឹ ម្ចតត
ឹើ រណាស្់នៅិ មាននម្តាតធម្៌។ បុ ដនតរតដតក្បនស្

- 207 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នទ្ៀត ដដលនចះររាចិតតឲ្យក្បុងនក្បៀបទ្ទ្ួ លនគ្នរពតាម្គនលង
ក្ពះធម្៌ដ៏ឧតតម្។

នគក្តូ វ ដតនបាះបង់ នចលនូ វ ចិ តតអ តតទ្ តថៈ ដដលគិ តដតពី
ែលួនឯងផ្កទល់ នហើយក្បកាន់យរចតតិ នចះជួ យយរអាសា អនរំ ួ ស្វញ។
ដនទ្ម្រជន
កាលណានគយរអាសាជនណាមានរ់ឲ្យ
ិបានក្បរបនស្ចរតីស្ុ ែរចាត លឲ្យជនននាះជួ យិ ននះនឹងបណា

យរអាសាជនមានរ់នទ្ៀតឲ្យបានក្បរបនស្ចរតីស្ុ ែ នហើយស្ុ ភ្ម្ងគលនឹងនរតមាននឡ
ើើង នោយសារអំនពើធ ំងននះឯងនហាង។

នគអាចដុ តនទ្ៀនម្ួ យពាន់នដើម្ឲ្យនឆះនឡើងបាន នោយសារ
ដតនទ្ៀនម្ួ យនដើម្គត់ នហើយនទ្ៀនម្ួ យនដើម្ននាះ រ៏ម្ិនមាន
អាយុ ែលី នោយសារដតការដុ តបនតពីម្ួ យនៅម្ួ យននាះនទ្ យាងណាម្ិញ ស្ុ ភ្ម្ងគល រ៏ម្នចុ
ះអន់ងយ នោយសារដតការដចរ
ិរ ំដលរនៅអរន ឯនទ្ៀតននាះដដរ។បុ គគល ណាដដលដស្វង ររពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងនតាងដតក្បុ ងក្បយ័ តននូ វ ជ ំហា នទ្ី ម្ួ យ របស្់ ែួ ន។នធះបី ជានស្ចរតីក្បាថ្នន
លរបស្់ ែួ នវាែព
ស្់យាងណារ៏នោយ
លរ៏នតាងដតោននៅកាន់ំ នម្តងៗ។ ជហាំ ននដើរតាម្ទលវនៅ
ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ននាះ ម្ួ យជហាូ

- 208 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

កាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ននះក្តូវដតក្បក្ពឹតតនឡើងជានរៀងរាល់ នងៃននជវី តរបស្់
នយងៈនងៃននះ នងៃដស្អរ នងៃខានដស្អរ និងនងៃជាបនតៗ
ិើនៅនទ្ៀត។
10.

នៅខាងនដម្ើ ទលូវនឆ្ពះនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ មានរិចារក្ម្២០ យាង ដដលនយងក្តូ
វបំនពញនៅរនុងនលារននះគៈឺ ១ើបុ គលគ ដដលក្ររនហម្រហាម្

នហើយឲ្យមានចតតិ ទ្ូលាយននាះ

ជាការក្រ។ ២-បុ គលគ ដដលមានអភ្ិមានះឡឺតនហើយ ឲ្យនរៀន
រនបៀបនដរើ នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ ដឹងជាការក្រ។
ពនលឺក្តាស្់ដង
លឹ នោយនធវើពលិរម្មែួ នឯង

៣-ការដស្វងររ

ជាការក្រ។

៤-ការនរតនៅនពលមានក្ពះពុទ្ម្ធ ួ យក្ពះអងគគង់រនុងនលារននះ ជាើការក្រ។ ៥-ការបានសាតប់ឮនស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធជាការក្រ។

៦-ការររាចតតធ ទ្ល់ នឹងស្ភាវៈរូបកាយិ ឲ្យបរស្ុិ ទ្ត់បានវតថក្ស្ស្់ លដអ ដលធរ់ធញចតត
ជាការក្រ។ ៧-ការម្នចងិិុំ យនក្បរមា
ជាការក្រ។ ៨-ម្នុ ស្សដដលខាល ំង នហើយរុ ឲ្ល ំងនដម្ើ បីើបំនពញបំណងែលួន ជាការក្រ។ ៩-ការម្នែ
ិឹងតបកាលណានគនជរ ជាការក្រ។ ១០-ការទ្ប់ចតត
តនភ្ល
នក្ជួ
លក្ចបល់ិ ម្នឲ្យនភ្ល
ិើើ- 209 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នៅតាម្នទ្ស្ៈកាលៈ ដដលនរតនឡ
ើើងភាលម្ៗ ជាការក្រ។ ១១ំ ននោយែលនឯង
ការបងខែល
ួួឲ្យក្ស្ង់ យរនូ វ ចំនណះវ ជាិ ា ទ្ូ លំទ្ូលាយ លអិតលអន់ ជាការក្រ។ ១២-ការម្នក្បកាន់
នម្ើលង្ហយ
ិអនរចំណូលងមី ជាការក្រ។ ១៣-ការនធវើែលួនឲ្យរាបសា ជាការ
ក្រ។ ១៤- ការររម្តតិ យិ ល អ ជាការក្រ។ ១៥- ការក្ធ ំក្ទ្នឹងវន័

ដដលដឹរនា ំនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
ឹជាការក្រ។

វរវរច
តត
ឹ
ិ នឹងស្ភាពជាខាងនក្ៅ

នហើយនឹងនទ្ស្កាលជាការ

១៦-ការម្ន
ិក្រ។ ១៧-ការនក្បៀនក្បនៅអនរ ដនទ្ នោយស្ក្ម្បនៅតាម្
ស្ម្តថភាពអនរធ ំងននាះ ជាការក្រ។ ១៨-ការររាចតតិ ឲ្យស្ៃប់
ជាការក្រ។ ១៩-ការម្នជដជរររែុ
ស្ររក្តូវ ជាការក្រ។ ២០ិការដស្វងររនរៀនស្ូ ក្តវធិ ីលអ ជាការក្រ។
11.

ម្នុ ស្សលអនិងម្នុ ស្សអាក្ររ់

ម្នុ ស្សធ ំងននាះ។
ជានធស្

ែុស្គ្នននៅតាម្ចរតរបស្់
ិម្នុ ស្សអាក្ររ់ម្ននម្
ិើលនថ្នែុស្នទ្។

ដដលនគបាននធវើ នគម្ន
ិនបនគស្មាគ ល់ ន
ើើ ញអំនពើដដលើ ញរំហុស្ណាម្ួ យំ ុ ស្ននាះនទ្ នហើយនគ
ប់ក្បក្ពឹតតរហ

់ឲ្យនរណារ ំឭររំហុស្ននាះដល់ នគនទ្។
ម្នចងិ- 210 -

ម្នុ ស្សក្បរបវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នោយគតបណ
ណាស្់ ។ឹ នស្ចរតលអ
ិិឌ តឆ្ប់ដងី និងនស្ចរតអាក្ររ់
ីនគប់នធវើអំនពើដដលអាក្ររ់ភាលម្ កាលណានគន

ននាះម្ិ នគ្នប់ ក្បនស្ើ រ។ើ ញថ្ន អំនពើ

នគដឹ ង គុ ណ ដល់ អនរ ដដលរ ំឭរអំពី

រំហុស្របស្់នគក្បាប់នគ។ដូ នចនះនើ ញថ្ន ម្នុ ស្សលអនិងម្នុ ស្សអាក្ររ់ែុស្គ្ននយាង

ោច់ក្ស្ឡះ។ ម្នុ ស្សអាក្ររ់ ម្នដដលទ្ទ្ួ
លសាគល់ នូវនស្ចរតី
ិគួ រស្ម្ ដដលអនរឯនទ្ៀតបានទតល់ដល់ ែួ នម្តល ងណានទ្។ ចំដណរ

ម្នុ ស្សលអវញនគទ្ទ្ួ
លយរនស្ចរតគួ
ិី រស្ម្ននះ នោយចតតិ មានអំណរគុ ណ។ម្នុ ស្សដដលក្បរបនោយគតបណិិឌ តដក្បងស្ដម្តងនូ វចិតតមានអំណរគុ ណននះនិើ ញនូ វ នស្ចរតីគួ រ ស្ម្តបនៅវ ញែំក្បង
ឹនោយបនញ្ា ញឲ្យម្ិ នក្តឹ ម្ដតចំនពាះអនរ

ដដលបាននធវើគុ ណ ដល់ ែលួនននាះនទ្ នគដងម្ធ ំងនចះគួ រ ស្ម្ចំនពាះអនរឯនទ្ៀតនទ្ៀតទង។

IIIក្សចកតី ទ្ូាមនត្តមក្រឿងក្ព្រងព្ប្ឌិត្

- 211 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

1.

កាលពី នក្ពងនាយ

ពិនស្ស្ចដម្លរ

មានក្ស្ុ រម្ួ យ មានទ្ំននៀម្ទ្មាល ប់គនគយរម្នុ
ស្សចស្់ជរានៅបំបរបង់នចលឺំ ៃ យោច់ក្ស្យាល ដដលគ្នមននរណានៅដល់ ។នៅរនុងនក្ពភ្នឆ្
មានឧតតម្ម្ស្តនតីមានរ់នើ ញថ្ន

ទ្ំននៀម្ទ្មាលប់ននះលំបារ

នឹងក្បតិបតតតាម្ណាស្់
រនុងររណីឪពុ របនងាើតរបស្់ នលារ។
ិនហតុ ននះ នលាររ៏ស្ង់នលណោឋននក្កាម្ដម្ី ួ យ នហើយយរឪពុ រនលារនៅលារ់រុ ងនលណោ
នឋ នននាះ។

នងៃម្ួ យ អាទ្ិ នទ្ពម្ួ យ ក្ពះអងគ និ ម្មិតឲ្យន

ចំនពាះក្ពះភ្ស្តរតក្ពះម្ហារសក្តនគរននាះើ ញនឡើ ងនៅនហើយនចទ្ក្បសានម្ួ យយាងពិបារ។ ក្ពះអាទ្ិនទ្ពននាះោរ់ែស្នោថ្ន នបនស្តើ ចម្ិ នអាចនោះក្បសាន ននះឲ្យបានក្តឹ ម្ក្តូ វ ស្ម្រម្យនទ្នយើ ងនឹ ងរំនទ្ចនគរននះនចល។ ក្បសានននាះមាននស្ចរតីថ្នៈ «មានពស្់ពីរ ចូ រនស្តចបញ្ហា រ់ក្បាប់នយងើ នតើពស្់ម្ួយណានោមល
ពស្់ម្ួយណាញី»។ធ ំងក្ពះម្ហារសក្ត ធ ំងនាម្ុនម្ស្តនតឺី ធ ំងអស្់ នៅរនុងក្ពះ

បរម្រាជវា ំង គ្នមននរណាមានរ់អាចនោះក្បសានននាះរួចនឡើយ។
នហតុ ននះក្ពះម្ហារសក្តរ៏ក្បកាស្ស្នោថ្ន នឹងក្បធនរង្ហវន់

- 212 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ធំដល់ អរន ណាដដលអាចនោះក្បសានននាះរួច។
នលារឧតតម្ម្ស្តនតីនៅជួ បនឹងឪពុ ររបស្់ នលារនៅរនុងទ្ីំ ួ ន នហើ យស្ួ រអំពី ក្បសាន ននាះ។ ឪពុ រជរានឆលើ យថ្នៈ
លារ់ ប ព«ក្បសានននះក្ស្ួ លនោះក្សាយណាស្់ ។ចូ រោរ់ពស្់ ធ ំងពីរ

ននាះនលើរក្មាលក្ពំទ្ន់នលមើយម្ួ យ ពស្់ ណារនក្ម្ើរ គពស្់
ឺនោម ល ពស្់ ដដលនៅនស្ៃៀ ម្ជាពស្់ ញី »។ ឧតតម្ ម្ស្តនតីយរ
ចនម្លយននាះនៅទ្ូ
លក្ពះម្ហារសក្ត
ើនហើយក្បសានរ៏ក្តូវនោះ

ក្សាយរួចក្បរបនោយនជាគជ័យ។
កាលននាះ ក្ពះឥស្តនទបានោរ់ក្បសានពិបារៗនទសងនទ្ៀតជា

នក្ចន។
ក្ពះម្ហារសក្តរតី នាម្ុ នម្ុែម្ស្តនតីក្គប់ជាន់ថ្ននរ់រីត ពុ ំើឺអាចនោះក្បសាន ធ ំងននាះបាននឡើ យ។ដតនលារឧតតម្ ម្ស្តនតី

ដតងដតនៅស្ួ រឪពុ រជរារបស្់ នលារ នហើ យនោះក្បសាន ធ ំងននាះរួចយាងក្បនស្ើរ។

ក្បសានែលះៗនហើយនិងចនម្លើយ មានដូ ចតនៅននះ «បុ គលគដដលនដរលរ់

នហើយនៅថ្នភាញរ់រលឹរ

នតបុគ ដបបណាើ គលដដរ? បុ គលគ ដដលភាញរ់រលឹរ នហើយនៅថ្ននដរលរ់ នតបុគើ គលដបបណាដដរ?»។ ចនម្លើយមានដូ ចតនៅននះ «គបុគ ដដ ល
ឺ គល- 213 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ហាត់នរៀន នដម្ចនៅបុ គលគើ បនឆ្ឹ ។ នបក្បដូើី ព ះនៅររពនលឺក្តាស្់ដង
ម្នដស្វ
ងររពនលឺក្តាស្់ដងគ ននាះនៅថ្ន ភាញរ់រលឹរ ដតឹ បុ គល
ិនបក្បដូ
ចនៅបុ គលដដលបាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ដង
គឹ នហើយននាះើបុ គលគ ននាះនៅថ្ននដរលរ់»។«នតើ នគអាចងលឹង ដ រំ ធំី ម្ួ យ រនបៀបណាបាន»?។ ចនម្លើយៈ«ចូ រយរដរំ ធំរធំម្ួយ នហើយគូ ស្ចំណា ំជនក្ៅ
នី ននាះោរ់រុ ងទ្ូដដលទ្ូរលិចនៅរនុងទ្ឹរ។ បនាទប់ម្រចូ រយរដរំ ចុី ះនចញពីទ្ូរំ ទនហើយយរដុ ងម ុ ររនទ ុ ងទ្ូររហូ តដល់ ទ្ូរលិចនៅដល់ ដែសគំនូស្ំ នម នាះម្រងលង
ចំណា ំននាះ។ រួចនហើយ យរដុ ងឹ ជាការនក្ស្ច!»។«នតពារយថ្នៈ
ទ្ឹរម្ួ យដរវ នក្ចនជាងទ្
ើើឹរម្ួ យស្ម្ុ ក្ទ្ បានន័ យ ដូ ចនម្ត ច ?»។ ចនម្លើ យៈ «ទ្ឹ រម្ួ យដរវដដលទត ល់ ឲ្យដល់

មាតាបិតា ឬដល់ អរន ជម្ៃមាឺ ន រ់ នោយចិតតនសាមះស្រ និងររុណា
អាស្ូ រ បានបុ ណយធំនធងគ្នមនទ្ីចប់។ ដតចំនពាះទ្ឹរស្ម្ុ ក្ទ្វញ
ិនងៃណាម្ួ យគង់នឹងរងហួ
តវនាស្អស្់
ម្នខាន»។ិីិក្ពះឥស្តនទដរលងែលួននឡើងម្តងនទ្ៀត ជាម្នុ ស្សអត់ឃ្លលនរហាម្

មានដតដស្បរដណតប់ឆងឹអ នហើយដងលងថ្នៈ «នៅរនុងនលារននះនតើ មាននរណា ដដលអត់ ឃ្លល នជាងអញននះនៅនទ្ៀតដដរឬ

- 214 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នទ្?»។ ចនម្លយៈ«បុ គលគ ដដលក្បរបនោយអតតទ្តថភាព និងើនស្ចរតនលាភ្លន់រហូ តដល់ ម្ននជឿនូ
វរតនៈធ ំងបី គក្ពះពុ
ទ្ ធ
ី
ិ
ឺ

ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឃ នហើយម្ិនដងឹ គុ ណមាតាបិតា ក្គូអាចរយ
បាធោយ ម្នក្ត
ម្ដតអត់
ឃ្លលននទ្ បុ គលគ ននាះនឹងធាលរ់នៅរនុង
ិឹភ្ពនក្បតអស្ុ រកាយអត់ ឃ្លល ន នហើ យនឹ ងទ្ទ្ួ ល រតីនវទ្នាអត់
ឃ្លលនគ្នមនទ្ីបំទុត»។«បនទះនង ខាងើចនទន៍ម្ួយបនទះននះ នតខាងណាជាចុ
ើណាជាខាងគល់ ?។ ចនម្លើយៈ «ចូ រយរបនទះន
បដណតតទ្ឹរគល់ »។

ើននាះនៅោរ់

ខាងណាលិចនៅរនុងទ្ឹរនក្ៅជាងននាះជាខាង

«នស្ះពីរដដលមានរំពស្់និងភ្នភាគដូ
ចគ្នននបះបទ្ននះិិនតើ នស្ះណាជានម្ នស្ះណាជារូ ន ?»។ ចនម្លើយៈ «ចូ រ យរចំនបងម្រោរ់
ឲ្យនស្ះធ ំងពីននាះស្ុ ី នស្ះជានម្នឹងរុ ញក្ចន
ើចំនបងននាះនៅោរ់
នៅម្ុ ែរូ នវា»។ើចនម្លយចំ
នពាះក្បសានដ៏ពិបារៗធ ំងននាះ
ើនធវឲ្យក្ពះឥស្តនទ
ើនិ ងក្ពះម្ហារសក្តនពញក្ពះទ្័យ ណាស្់ ។ក្ពះម្ហារសក្ត

ក្ទ្ង់ ស្ពវ ក្ពះរាជហឫទ្័យ នោយបានដឹ ង ថ្ន ចនម្លើយធ ំង- 215 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ននាះបានម្រពី ម្នុ ស្សជរាមាន រ់ ដដលរូ ន យរនៅលារ់ រុ នងបនទប់ នក្កាម្ដី ។ក្ពះអងគរ៏ ប ញ្ហា ឲ្យលុ បទ្ំននៀម្ទ្មាល ប់ យ រម្នុ ស្សជរានៅបំប របង់ នចលនៅរនុងនក្ពភ្ននំ នាះនចលនៅ

នហើយក្ទ្ង់បញ្ហា ឲ្យដងររានគ្នរពម្នុ ស្សចស្់ជរា នោយចតត
ិស្បបុរស្ធម្៌។
2.

នៅក្បនទ្ស្ឥណាឌ មានកាលម្ួ យននាះ ក្ពះម្ហារសក្តិយានី

នស្តចវនទ្ហៈ
ក្ទ្ង់ស្ុ បននិិិ ម្តតិ នយ មានដុ ះភ្លុរើ ញដរំ ស្ម្ួ
ីក្បា ំម្ួយ។ ក្ពះអគគម្នហស្ីនឹរចង់បានភ្លុរដរំ ស្ននាះ
រ៏ទ្ូលអងវរ
ីក្ពះម្ហារសក្តឲ្យររយរម្រថ្នវយ។ ក្ពះម្ហារសក្ត នធះបីយល់ ថ្ន ការននះក្បដហលជាម្នបានស្នក្ម្ចនទ្យា
ងននះ រ៏
ិនោយ ដតនោយរតីនស្នហាចំនពាះក្ពះអគគម្នហស្ី ក្ពះអងគក្ទ្ង់ំ ល់ ក្ពាននក្ពណាដដលបានក្បទ្ះ
ក្បកាស្ថ្ននឹងក្បធនរង្ហវន់ធដនំ ឹ ងម្រថ្នវយក្ពះអងគ។
នហើយយរដណើ ញដរំ រនបៀបននះ
ីកាលននាះនៅរនុងនក្ពហិ ម្ពានត

ក្បា ំម្ួយរស្់ នៅពិតក្បារដដម្ន។

មានដ ំរ ម្ួី យ មានភ្លុរដរំ ស្ននាះ
ីរំពុងដតហាត់

ហវឹរហវឺន នដម្ើ បបានស្នក្ម្ចពនលឹ ។ មាននងៃម្ួយ ដរំ ស្ឺ ក្តាស្់ដង
ីី

- 216 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធំ ល់បានជួ យស្នស្តង្ហគះក្ពាននក្ពមានរ់ ឲ្យរួចទុ តពីនក្គ្នះថ្ននរ់ធដំ ក្ពាននក្ពននាះរ៏បានរួចរស្់មានជី វ តជវី តនារណាត លនក្ពភ្ន។
ិិក្តឡប់ម្រដល់ ទះែសានត។ កាលននាះ ក្ពាននក្ពទ វញនោយស្ុ
ិ់បានម្ហារង្ហវន់ រ៏នភ្លច
នោយវនងវងសាមរតនី ឹ ងការនឹរស្ងឃម្ចង
ឹអស្់នូវគុ ណ ដដលដរំ ស្បាននធវ
ដល់
ែួ ន។
ក្ពាននក្ពក្តឡប់លីើចូ លនៅរនុងនក្ពភ្នវំ ញល ប់ដរំ ស្។ិ នដម្ើ បស្មា
ីីនោយដងពុងដតបំនពញនស្ចរតពោយាម្នដឹ ថ្ន ដរំ ស្រំើម្ប ី
ីីស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដង
ក្ពាននក្ពរ៏ដរលងែលួនជាបពវជតិ ម្ួ យអងគឹលបចូ លនៅបាញ់ ក្តូវដរំ ស្ន ឹ ងក្ពួញី ដដលពុ ំបានក្បុងក្បយ័ តនពិស្ម្ួ យ។ដរំ ស្ដងិឹ ែលួនថ្ន នឹងជិតដល់ នូវទ្ីអវសានននជីវតនហ
ើ យៗ
ី

ដង
ឹ នទ្ៀតថ្ន ក្ពាននក្ពងប់ងល់ នឹងចំណង់នលារិយនោយចង់

បានរង្ហវន់។ ដរំ ស្រ៏មានចិតតអាណិតអាស្ូ រក្ពាននក្ព នហើយីយរនជើងរា ំងរាការពារក្ពានននាះនឹងដរំ ឯនទ្ៀត
ដដលក្បុងនឹង
ីក្បហារក្ពាន នដើ ម្ប ជាការស្ងស្
រនៅក្ពានថ្នឹ រ។ ដ ំរ ស្ស្ួ
ីីនហតុ ដូចនម្តចរ៏អរន ក្បក្ពឹតតអនំ ពើឆាួតនលលារនបៀបននះ។ ក្ពាន

នក្ពនិយាយអំពីនរឿងរង្ហវន់ក្បាប់នៅដរំ ស្នហើយវាចថ្ន ចង់ី- 217 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ដរយរភ្លុរធ ំងក្បា ំម្ួយននាះ។ ភាលម្ននាះ ដរំ រ៏ី នបាលជល់ នឹង

នដម្
ើ ន

ើ កាច់យរភ្លុរក្បគល់ ឲ្យនៅក្ពាននក្ព នហើយដងលងថ្នៈំ ននធវធនននះំ នចប់ការពោយាម្របស្់ ែុ នំញ ដម្«នោយែញុបា
ែញុបា
ើ បី
ើ
ំ ឹ ងនៅនរតរន
នៅកាន់ពុទ្ញ្ហធ ញ ណនហើយ នហើយែញុនី រ-ិើ ុ ងដដនដបស្ុ ទ្ធ។ កាលណាែញុំបា នក្តាស្់ ជា ក្ពះពុ ទ្ធ ែញុំនឹ ងជួ យ អនរ ឲ្យបានចរទុ តពីក្ពួញពិស្ធ ំងបគី ៈឺ ការនលាភ្លន់ ការនក្កាធែឹង និងការយល់ ក្ចឡំ»។3.

ំំ ិ ម្ពានត មានស្តវនស្រម្ួ យនៅរនុងដងគុនក្ពឫស្សនានជងើ ភ្នហ
ីរស្់ នៅជាម្ួ យ នឹ ងក្ម្ឹ គី ក្ម្ឹ គ្ន បរាបរស ឯនទ្ៀតៗ
ជានក្ចើ ន។ីនងៃម្ួ យ នោយក្តូ វ ែយល់ បរ់ ខាល ំងនដើ ម្ ឫស្ស ពី ី រនដើ ម្ ររិ តគ្នន

បនងាើតបានជានភ្លងនឆះនក្ពឫស្សធើី ំងម្ូល។ ក្ម្ឹគ បរសធី ំងឡាយ
មានការភ្តភ្័
យជាខាល ំង។ិស្តវនស្រមានចតតិ អាណិតក្ម្ឹគបរស ីដដលរំពុងរងទ្ុរភ្ខ ័យ នហើយនឹរដល់ គុណដដលស្តវធ ំងននាះ

បានទតល់ដល់ ែួ នឲ្យបានរស្់
នៅនោយស្ុ ែសានតរុ ងនក្ពឫស្សលនីំ ួ យស្នស្តង្ហគះស្តវធ ំងននាះ យាងអស្់ ស្ម្តថភាព។
ននាះ រ៏ែជ
ស្តវនស្រ នលាតម្ុ ជនៅរនុងបងនៅជ
តិ ននាះ ក្ស្ូ បពា ំយរទ្ឹរ
ឹ- 218 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នហើរនឡើងនៅនលើនភ្លង
ត់អគគីើ បពនលើ នហើយក្ពួស្ទ្ឹរចុ ះម្រ នដម្ីភ្័យ។ ស្តវនស្រពោយាម្នធវើរចាិ ននះ នោយចតតិ អាណិតអាស្ូ រំនិងដងឹ គុ ណដល់ ដងគុនក្ពឫស្សី។ចតតិ មានក្បណីនម្តាត និងពលិរម្មននស្តវនស្រននាះ បានដងឹ ដល់ ក្ពះឥស្តនទ។ ក្ពះឥស្តនទរ៏ចុះពីឋានស្ួ គ៌ម្រ នហើយមាន

ក្ពះបនទូលនៅកាន់នស្រថ្នៈ «អនរមានចតតិ កាលហានរ៏ពិតដម្ន

ំនហើយ ដតវាបានក្បនយាជន៍អីវ ដដលអនរក្ពួស្ដណ
រ់ទ្ឹរបនតិច

ំធយាងននះ ? » ។ នស្រនឆលើយថ្ន «គ្នមនអវី
បនតួចនៅនលើនភ្លងដ៏
ើដដលម្ិនអាចបំនពញបាន នោយចតតឹ គុ ណ និងជាពលិិ ដងំ ឹ ងែំបនំ ពញនហើយែំនទ្ៀត រហូ តដល់ អនាគត
រម្មននាះនទ្។ ែញុនំ ខាងនក្កាយៗនទ្ៀត»។ ក្ពះឥស្តនាទធរាជ
ជាតននែញ
ក្ទ្ង់រ ំនភ្ប
ិ
ិ
ើ
ុ ជា
នឹងចតតិ ដ៏ក្បនស្ើរនននស្រននាះ

នហើយជួ យលត់ម្ហាអគគីភ្័យ

ននាះឲ្យបានរលត់នៅ។

4.

កាលម្ួ យននាះ នៅរនុងនក្ពហិម្ពានត មានបរសម្ួី យមានអងគ

កាយម្ួ យ និងរាលពីរ។ មានម្ួ យនងៃ រាលម្ួ យបានន
រាលម្ួ យនទ្ៀតស្ុ ីដទលន

ើដ៏ឆ្ៃញ់ ពិសា- 219 -

ើញរ៏នរតរត
ក្ចដណនើីវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធនហើ យនិ យាយនៅកាន់ ែួ នឯងថ្នៈ
«អញនឹ ងស្ុ ី ដទលនលពិ ស្ពុ ល»។ គិ តដូ នចនះនហើ យ រាលននាះរ៏ ស្ុី ដទលនពិស្ពុ ល នហើយអងគបរសធ
័យនៅ។ី ំងម្ូលរ៏រសណរស
ិ
5.

មានម្ួ យកាល

ើ មាន
ើ មាន

រនទុយនិងរាលននស្តវពស្់ម្ួយនោលះ

ដនណើត ម្គ្នន លូ ននៅម្ុ ែ ។ រនទុយនិ យាយនៅកាន់ រាលថ្នៈ

«ម្នយុ
តធម្៌
នទ្! នពលែលះ ឯងគួ រដតទ្ុរឲ្យអញនា ំម្ុែទង»។ិិតរាលនឆលយថ្ន
«ននះជាចាប់ធម្មជាតិរបស្់ នយង
ដដលអញ
ើ
ើ
ក្តូវដតនៅខាងរាល
បាននទ្»។អញម្នអាចបត
ិូ ររដនលងជាម្ួ យនឹងឯង

ការនោលះក្បដររគ្ននននះ នចះដតមានជាបនតបនាទប់ ដរាបនៅរហូ តដល់ មានម្ួ យនងៃរនទុយនៅនវៀនព័នពធ ័ទ្នធ ឹ ងនដម្
ើ ន

ធំ
ើ

ម្ួ យ បណាត លឲ្យរាលនៅម្ុ ែម្នរួិ ច។ នៅនពលដដលរាល
អស្់រមាល ំងក្បយុទ្ដធ លងនរត
ើរនទុយរ៏លូននឆ្ពះនៅតាម្ទ្ិស្

ដដលែលួនចង់នៅននាះនៅ។ ពស្់រ៏ធាលរ់នៅរនុងគប់នភ្លងើ នហើយ

រ៏ដល់ នូវរតម្រណៈនៅ។
ីនៅរនុងធម្មជាតិ ដតងដតមានលំោប់លនំ ោយម្ួ យ នហើយ- 220 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តមានម្ុ ែង្ហរពិនស្ស្ផ្កទល់ នទសងៗគ្នន។
អវៗធីកាលណាលំោប់លនំ ោយននាះមានការវរវរនហ
ឹើយការធ ំងអស្់ នឹ ងនបើដនំ ណើរប់ នដើ រ នហើ យលំោ ប់ លំនោយធ ំងម្ូ លម្ុ ែដតនឹងនឆ្ពះនៅរររតីវនាស្ជាទ្
ិីបំទុត។
6.

រនុងស្ម្័យម្ួ យននាះ

មានបុ រស្មានរ់នឆវឆ្វឆ្ប់ែឹងជា

ពន់នពរ។ នងៃម្ួយ មានបុ រស្ពីរនារ់ស្នទនាគ្ននអំពីបុ រស្ឆ្ប់ែឹ ង នៅម្ុ ែទទះ បុ រ ស្ ននាះ ថ្នៈ« គ្នត់ ជា ម្នុ ស្សគួ រ ជាទ្ី

រាប់ អា នក្ស្ឡាញ់ ដតគ្នត់ ែះវ នស្ចរតីអំណ ត់ ។ គ្នត់ មា នចរ តិនឆវឆ្វ ឆ្ប់ក្ចនឡាតែឹងណាស្់»។ បុ រស្ឆ្ប់ែឹងភាញរ់នឹងការ
ស្នទនាគ្ននននះរ៏ ស្ុ ះនចញព
ទី ទទះ នោយរំនរាល

នៅក្បវាយ

ក្បតប់ ធ ត់ ធា រ់ បុ រ ស្ពី រនារ់ ដដលស្នទនា គ្នន ននាះ បណាត លឲ្យគ្នន មានរបួ ស្ជានក្ចនអននល
ើើ។ម្នុ ស្សក្បរបនោយគតិ បណិឌ តនិយាយអំពីរំហុស្របស្់នគ

កាលណាឮអនរ ដនទ្នគយរនរឿងននាះនៅពិចរណា

នហើយនគដរចរយាអាក្ររ់
របស្់នគ។ ទទុយនៅវញម្នុ
ស្សពាល
ិិកាលណាមាននគបង្ហាញឲ្យន

របស្់ ែួ នលើញនូ វចរយាអាក្ររ់
ិ- 221 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធបុ គលគ ឆាួតពាលននាះ

ម្នក្ត
ម្ដតម្
នយរច
តត
ិ
ឹ
ិ
ិ ទ្ុរោរ់នឹងការំ ុ ស្ដដដលននាះជាងមប
ក្ពមានននាះនទ្ នគរតដតែំ
ក្បក្ពឹតតរហី នតឹនៅនទ្ៀតទង។

7.

កាលននាះ មានជនមានរ់ជាអនរមានស្តុរស្តម្ៃ ដតឆាួតនលលា។ នៅនពលដដលអនរមានស្តុរស្តម្នៃ ៅនើ ញទទះ របស្់ជន

មានរ់នទ្ៀតមានជាន់ទ្ី៣យាងលអនឆើត គ្នត់រ៏នរតចតតើិ ចង់ឲ្យនគ

ស្ង់ទទះម្ួ យមានជាន់ទ្ី៣ លអដូចរបស្់ជនមានរ់នទ្ៀតននាះដដរ។
គ្នត់ ឲ្យនគនៅជាងនធវើទទះ ម្រ នហើ យបង្ហគ ប់ ឲ្យស្ង់ ជាន់ ទ្ី ៣ម្ួ យឲ្យគ្នត់។ ជាងនធវទទើ ចរ់ក្គះ
ឹើ ះទ្ទ្ួលយល់ ក្ពម្ ចប់នទតម្ំ ូ ងសាថបនាជាន់ទ្ី១ រួចនហើយស្ង់ជាន់ទ្ី២ នហើយជាចុ ងជាដបនក្កាយបងអស្់ស្ង់ជាន់ទ្ី៣។ នៅនពលដដលអនរមានស្តុរស្តម្ៃ
នើ ញការស្ង់ទទះរនបៀបននះ គ្នត់ែឹងក្ចនឡាតនឡើង នហើយដក្ស្រថ្នៈ «អញម្នក្តូ
វការក្គះ
ិឹ ជាន់ទ្ី១ និងជាន់ទ្ី២ ននាះនទ្ ! អវីដដលអញចង់ បាន គឺ ជាន់ ទ្ី ៣ យា ងលអនឆើ តម្ួ យ ដតបុ នណាណះ ចូ រស្ង់ឲ្យអញភាលម្ម្រ ! » ។ម្នុ ស្សឆាួត គិតដតពី លទ្ធទលម្ួ យ ម្ុ ែ បុ នណាណះ នគគ្នម ន- 222 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ំបាច់ នដម្គតដល់ការែំក្បងដក្បងជាច
លទ្ធទលននាះើ បនៅដល់ិឹីនទ្ នក្ពាះម្នុ ស្សដបបននះ ែវះរតអំី ណត់។ គ្នមនការក្បនស្ើរណា
នរតនោយឯងៗ
នោយអត់បាននធវើការែំក្បងដក្បងននាះនទ្នបើើឹពុ ំននាះនទ្ គដូឺ ចជានគចង់ស្ង់ជាន់ទ្ី៣ នោយអត់បានចរ់

់ជាន់ទ្ី១ និងជាន់ទ្ី២ ជាបនតបនាទប់ដូនចនះដដរ។
ក្គះស្ង
ឹ
8.

ំកាលម្ួ យននាះ មានបុ រស្នលលាមានរ់ ោ ំរ ំង្ហស្់ទ្ឹរ ុ ម។ម្តតិ របស្់ នគមានរ់ម្រដល់ទ្ឹ រុ ម ំ។ ដតទ្ឹ របុ រស្នលលាននាះនឹរចង់ឲ្យម្តត
ិ ឆី

ំ
ី
ុ មំវា នៅត នពរ បុ រ ស្នលលារ៏ តា ំងទុ លនដើ ម្ប ឲ្យបានក្តជារ់នោយម្នបានយរទ្ើិឹរ ុ មនំ ចញពីនភ្លងនទ្។

ភាពក្តជារ់ក្តជនំ នគតបណលបានិិឌ តរ៏ដូនចនះដដរ នគម្នអាចទ្ទ្ួ
ិនូ វគតបណ
នពនលត់នភ្លងននតណាាិិឌ តដ៏ក្តជារ់ននាះនទ្ នបនគម្
ើិើនលារយជាម្ុ
នស្ិនននាះនទ្។
ិ
9.

ម្តងននាះ មានបិសាចពីររូបនោលះក្បដររគ្ននម្ួ យនងៃវាល់ំ ងម្ួ យ និងដស្បរនជង
លាៃច ដនណើត ម្គ្ននយរក្បអប់ម្ួយ ដបើម្ួ យគូ ។ មានបុ រស្មានរ់នដរើ កាត់តាម្ទ្ីននាះ ស្ួ រនៅថ្នៈ «នហតុ- 223 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

អវរ៏ី នលារនោលះក្បដររគ្នន នោយសាររបស្់អស្់ធ ំងននះ ?

នតរបស្់
អស្់ធ ំងននះ មានឥទ្ធិពលទ្ិពវដូចនម្តចដដរ បានជា
ើនលារដនណើត ម្គ្ននដូ នចនះ ? » ។បសាចពនយល់
នៅបុ រស្ននាះថ្ន ក្បអប់ទ្ិពវ ននះអាចទតល់
ិវតថុក្គប់ ដបបយា ងដដលក្បាថ្នន ចង់ បានដូ ច ជាចំណី អាហារំ ងទ្ិពវ ននះ មានឥទ្ធិស្នម្លៀរបំពារ់ ស្ម្បតតិក្ទ្ពយ ជានដម្ើ ។ ដប
ឫទ្ធិអាចបស្តង្ហាបស្ក្តូវក្គប់ទ្ិស្ទ្ីបាន។ នហើយដស្បរនជើងទ្ិពវម្ួ យគូ ននះ អាចពារ់នហាះនហើរនលើអាកាស្បាន។
ឮនស្ចរតននះនហីើ យ បុ រស្ននាះក្ស្ដីថ្នៈ «នតើនលារធស្់ំ ចនធវើការដបង
គ្នននធវើអវី នបើនលារនចញពីទ្ីននះដតម្ួ យដភ្លត ែញុអា
ដចររបស្់ធ ំងននះដល់ នលារនោយយុ តធម្៌
»។ិតពីររ៏ងយនចញឆ្ៃយបនតិចនៅ។

បិសាចធ ំងភាលម្ននាះបុ រស្រ៏ពារ់ដស្បរំ ងទ្ិពវ នហើយស្ទះនហាះនៅនលើ
នជងើ ទ្ិពវ ឆរ់យរក្បអប់និងដប
ុអាកាសាបាត់នៅ។

ំងពីរននាះ តំណាងពួ រអនរកាន់សាស្នានទសង
បសាចធ
ិ

ំ
ពីក្ពះពុ ទ្សាងនទ្យយធន ដដលនរតធ ស្នា។ ក្បអប់ទ្ិពវតណា
ើមាននឡើងនៅរនុងចតតិ ក្បរបនោយស្បបុរស្ធម្៌ ម្នុ ស្សនលារ

- 224 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ម្នយល់ថ្ន នតើរំណប់ក្ទ្ពយដ៏នក្ចនបុ នណា ដដលហូ រនចញពីិើំ ងទ្ិពវ តំណាង
នទ្យយធនក្បរបនោយចតតិ ស្បបុរស្ននះនទ្។ ដបការពោយាម្ស្ក្ងួម្ចតតថ្ន គឺនោយសារិ ៈ ម្នុ ស្សនលារម្នយល់
ិការពោយាម្ស្ក្ងួម្ចតត
ាិ ននះនហើយ ដដលនគអាចបស្តង្ហាបតណា
នលារិយធ ំងអស្់ បាន។ ដស្បរនជើងទ្ិពវ ម្ួយគូ ននាះ តំណាង
វន័ិ យលអបរស្ុិ ទ្នធ នគំនិតនិងចរយា
ិដដលជាយានដរឹ នា ំស្តវ

នលារឲ្យទុ តពីចំណង់ និងជនមាលះធស្់ ដទ្ងធ ំងឡាយ។ នោយម្ិ នយល់ នូ វ នស្ចរតីធ ំងននះ ម្នុ ស្សនលារនោលះក្បដររគ្ននំ ងទ្ិពវ និងដស្បរនជង
ដនណើត ម្យរក្បអប់ទ្ិពវ ដបើ ទ្ិពវ ។
10. កាលម្ួ យននាះ

មានបុ រស្មានរ់នធវដើ នំ ណើរមានរ់ឯង

នៅដល់ ទះទ ម្ួ យគ្នមនម្នុ ស្សនៅ រ៏ស្នក្ម្ចចតតិ ចូលនដររនុងទទះននាះដល់ ពារ់រណាត លអក្ធាក្ត មានបិសាចម្ួ យលីស្ពម្ួ យ ចូ លម្ររនុងទទះននាះ នហើយោរ់ស្ពនៅនលើរនាបទទះ។ បនតិចម្រ

នទ្ៀត មានបសាចម្ួ
យនទ្ៀតចូ លម្រ នហើយធម្ធរនខាមចននាះ
ិថ្នជារបស្់ែួ ន។បិសាចធ ំងពីររ៏ចប់នោលះក្បដររគ្នន។
លបសាចទ្
ិី១ ស្តីនឡើងថ្ន នោលះគ្ននបនតយូរនៅនទ្ៀតជាការ

- 225 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ឥតក្បនយាជន៍នហើយនស្នើថ្នគួ រដតររនៅក្រម្កាត់នស្ចរតីឲ្យ

នតើនខាមចននះជារបស្់អរន ណា?។ បិសាចទ្ី២យល់ ក្ពម្ ក្រនឡរា ំងើ ញបុ រស្នដរនៅនរៀនជញ្ហ

នៅនំ យបុ រស្ននាះ
រ៏នស្នើស្ុ ឲ្កាត់នស្ចរតីឲ្យ។ បុ រស្មាននស្ចរតភ្
យជាខាល ំង នោយគតី តភ្័
ិិថ្នៈ «នធះបអញកាត់
រដបបណារ៏នោយ រ៏បណាត លឲ្យបិសាច
ីីតដដលចញ់ ែឹងជាក្បារដ។ វានឹងស្ងស្ឹរអញនហើយស្មាលប់

អញជាម្នខាន»។បុ រស្រ៏ោច់ចតត
ិិ និយាយការពិត ដដលគ្នត់

បានន

ន

ើ ញនឹងដភ្នរ។ើ ញថ្នជាការអត់អនំ ពើ បិសាចទ្ី២ ែឹងក្ចនឡាតនឡើងនហើ យចប់ រ ស្តនាត រ់ នដបុ រ ស្មាខ ងរនបះនចញអំពី ដងែលួននៅ។ំ ួ ស្ ឲ្យវ ញ។ដតបិ សាចទ្ី ១ យរនដនខាម ចម្រោរ់ ជ នបិ សាច
ិដដលក្ចនឡាតែឹ ងចប់ យ រនដបុ រ ស្មាខ ងនទ្ៀតបិ សាចទ្ី ១យរនដនខាម ច មាខ ងនទ្ៀ ត ម្រោរ់ ជ ំ នួ ស្ឲ្យ ភាល ម្ម្ួ យរ នំ ពចនទ្ៀត។

ការននះនចះដតក្បក្ពឹ តតិ នៅជាបនត ប នាទ ប់ រ ហូ តដល់នដធ ំងពីរ នជើងធ ំងពីរ រាល និងដងែលួនននបុ រស្ក្តូវបានំ ួ ស្នោយអវយវៈរបស្់ នខាម ច។ោរ់ជាជនំ ពី រ នធងបនាទ ប់ ម្ របិ សាចើ ញ អ វ យវៈបុ រ ស្នៅ រាត់ រា យនព ញនលើ រ នាប- 226 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធរ៏ ស្ទុះ នៅ នរ ើស្ ស្ុ ី អ ស្់នហើ យ នស្ើ ច តិ ច ៗ នដើ រ នច ញ បា ត់នៅ។បុ រ ស្រំស្ ត់ ដដលក្ជររនុងទទះ ឥតម្នុ ស្សនៅននាះចតតលិ ញាប់ញ័រជាខាល ំងនឹងស្ំណាងអាក្ររ់របស្់ែួ ន។

មាន

អវយវៈ

ំ ឡា យ ដដ ល បិ សាច ស្ុ ី អស្់ នៅននាះ ជាអ វ យ វៈដដល
ធងមាតាបិតាបានដចរឲ្យ

ដតអវយវៈដដលជាប់នឹងែលួនរនុងនពលននះ ជាអវយវៈរបស្់ នខាម ច។ ទ្ី បំទុ ត នៅនតើ ែលួនជានរណា ?

បុ រស្នោះក្សាយនរឿងននះពុ ំរួច នៅជាម្នុ ស្សឆាួតនលលានដរើ
វនងវង វង្ហវ ន់ នចញពី ទទះ ននាះនៅ។បុ រ ស្នដើ រ តក្ម្ង់ នៅវ ហារិនហើ យដងលង នរឿងទ្ុ រ ខក្ពួ យ ក្បាប់ នៅម្ួ យ ចូ ល នៅរនុងវ ហារ
ិ

បុ គល
បពវជត
គ ធ ំងឡាយអាចិិ ធ ំងឡាយ ដដលគង់រនុងវហារ។យល់ ន័យពិត អំពីភាពគ្នមនអាតាមអញ តាម្នោយនរឿងនិធន
ននះ។

11. កាលម្ួ យននាះ មានក្ស្ីក្ស្ស្់ក្បម្ក្ប
ិិយនស្លៀរពារ់សាអត
បាតមានរ់ ចូ លនៅនលងទទះនគម្ួ យ។ មាាស្់ទះទ ស្ួ រនៅក្ស្ីននាះំ នទ្ពធតាននថ្ន នាងក្ស្ីជានរណា? ក្ស្ីរញ្ហញនឆលយថ្ន
ែញុជា
ើ
ី

- 227 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ស្ម្បតតិ ក្ទ្ពយ។ មាា ស្់ ទះទ នក្តរអរជាអននរ នហើ យទ្ទ្ួ ល ក្ស្ី
រញ្ហញយាងរារ់ធរ់។
បនតិចនក្កាយម្រនទ្ៀត មានក្ស្ីមានរ់នទ្ៀតអាក្ររ់គួរខាលច
នស្លៀ រពារ់ រ យី ររយារ នដើ រ ចូ ល ម្រ។ មាា ស្់ ទះទ ស្ួ រនៅក្ស្ីំ នទ្ពននាះថ្ន អនរឯងជានរណាដដរ ? ។ ក្ស្ីននាះនឆលើយថ្ន ែញុជាធី តានននស្ចរតីក្រែសត់ ។ មាា ស្់ ទះទ ភ្័ យ ជាខាល ំង នហើ យលបងបនណតញក្ស្ីននាះឲ្យនចញពីទទះ។បុ ដនតក្ស្ីននាះពុ ំក្ពម្នចញ

ដងម្ធ ំងនិយាយថ្នៈ«នទ្ពធីតាននក្ទ្ពយស្ម្បតតក្តូិ វជាបងក្ស្ី

ំែញុ។នយងបានស្នោគ្នន ថ្នើនបើ អនរ បនណត ញែញុំ

នឹងម្ននៅដបរគ្នន ជាោច់ខាត។
ិបងក្ស្ី ែញុំក្តូ វ ដតនៅជាម្ួ យ នឹ ងែញុំដដរ»។យាងជារ់ដស្តង ក្គ្នន់ដតក្ស្ីរូបអាក្ររ់នចញទុ តនៅ ក្ស្ីរូ បលអរ៏បាត់រូបនៅដដរ។
ការនរតនៅជាម្ួ
យនឹងការសាលប់។ ស្ំណាងលអនៅជាម្ួ យើនឹងស្ំណាងអាក្ររ់។ វតថុអាក្ររ់នដរើ តាម្វតថុលអជានិចាកាល។ បុ គលគក្គប់ រូ ប ក្តូ វ ដតដឹ ង យល់ នរឿងននះ។ ម្នុ ស្សឆាួ តនលលាខាល ចស្ំណាងអាក្ររ់ នហើយរត់តាម្ស្ំណាងលអ។ បុ ដនតបុគលគ ដដលដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងឹ ក្តូវដត

ះន នូ វស្ំណាងអាក្ររ់ និងស្ំណាង

- 228 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ំលអននះ នហើយចរទុ តពីក្គប់ចណ
ង់នលារិយធ ំងអស្់ ។
12. ស្ម្័យម្ួ យននាះ

មានវចិ ិក្តររក្រែសត់មានរ់ចរនចល

ក្បពនធនិ ងទទះ ស្ដម្បង នដើ ម្ប ដស្វី ង ររក្ទ្ពយ។ នក្កាយពី ការែិតែំយាងលំបារអស្់បីឆ្ន ំម្រ វចស្ត់ស្នស ំបានកាស្ិ ក្តរររំ
ិមាស្បីរយស្នលឹរ នហើយស្នក្ម្ចចតតម្រិិ ក្តឡប់ម្រទទះវញ។ំ ួ យ នគរំពុងដតនធវើដល់ ពារ់រណាត លទលូវ គ្នត់ក្បទ្ះនឹងវតតធម្បុ ណយោរ់ធន។

គ្នត់ជាប់អារម្មណ៍ជាខាល ំងនហើយគិតរនុង

ចតតពីបចាុបបននកាល អញិ ថ្នៈ«ម្រទ្ល់ នពលននះ អញគតដតអំ
ិម្ិ នដដលបានគិ តអំពី ស្ុ ភ្ម្ងគល នៅអនាគតកាលនសាះ ។អញម្រដល់ រដនលងលអននះ

ជាស្ំណាងលអរបស្់ អញនហើយ។

អញក្តូវដតនឆលៀតោ ំបណុ ត ះក្គ្នប់ពូជជារុ ស្លបុ ណយរនុងនពល
ននះ»។ គតនិើ ញដូ នចនះនហើយ គ្នត់រ៏ឲ្យក្បារ់ដដលស្នស ំបានធ ំងបុ នាមន នៅវតតននាះអស្់ នៅ នហើយក្តឡប់នៅទទះវញគ្ន
មនិក្បារ់ម្ួយការ់នសាះ។ ម្រដល់ ទះទ ក្បពនធនជរស្តីគ្នត់ថ្ន គ្នមន
ររបានក្បារ់ ស្ូ ម្ប ម្ួិី យ ការ់ ម្ រឲ្យ នដើ ម្ប ចី ិ ញ្ាឹ ម្ជី វ តនសាះ។ំ នវចស្ត់នឆលើយថ្ន ែញុរំ របានកាស្មាស្ជានក្ចនិ ក្តរររំ
ិើ ដតែញុបា

- 229 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ទ្ុរនៅរនុងទ្ីរដនលងក្បារដលអម្ួយ។ នៅនពលដដលក្បពនធនចះដតជរំ តស្ួ
រឲ្យក្បាប់រដនលងដដលគ្នត់លារ់ វចិ ិក្តរររ៏ក្បាប់ក្តង់ថ្ន
ឹគ្នត់បានក្បនគននៅក្ពះស្ងឃនៅរនុងវតតម្ួយអស្់ នៅនហើយ។ំ ូ រ។
នរឿងននះបណាត លឲ្យក្បពនធែឹងក្ចនឡាត នជរស្តីក្គប់ចព

នៅទ្ីបំទុត ក្បពនធយរនរឿងននះនៅបតងនៅក្រម្។
នៅនពលឹនៅក្រម្ស្ួ រចនម្លើយ វចិ ក្តររនឆល
ិើយថ្ន ែលួនពុ ំបានក្បក្ពឹតតអនំ ពើឆាួតនលលានទ្ ពី នក្ពាះែលួនស្នស ំក្បារ់ មា ស្បាន នោយសារំ រអស្់ នពលជាយូ រ នហើយែលួនមាន
ការែំក្បឹងដក្បងតស្ូ ដ៏លបា

បំណងយរមាស្ននះ នធវើជាក្គ្នប់ពូជស្ក្មាប់ជាស្ម្បតតអនាិគត។ នៅនពលនៅដល់ វតតម្ួយ គ្នត់យល់ ថ្ន នៅរដនលងននះ
នហើយដដលគ្នត់គួរដតបណិុ ត ះក្គ្នប់ពូជស្ម្បតតអនាគតរបស្់

គ្នត់។ គ្នត់បដនថម្នទ្ៀតថ្នៈ «កាលែញុក្ំ បនគនមាស្នៅក្ពះស្ងឃំែញុហារ់ ដូ ច ជាបាននបាះបង់ នចលនូ វ នស្ចរតីនលាភ្លន់ និ ងនស្ចរតរំី ណាញ់

ដដលមាននៅរនុងចតតិ ែុ នំញ ៅនពលជាម្ួ យគ្ននំ នយល់ នននាះ។ ែញុបាើ ញថ្ន ស្ម្បតតពិ ិ តក្បាដរពុ ំដម្នមាស្

ននាះនទ្ គចឺ តតិ ននាះឯងដតម្តង»។នៅក្រម្ស្រនស្ើ រការយល់ ក្តូ វ របស្់ វ ចិ ិ ក្តររ នហើ យអនរ- 230 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធធ ំងឡាយដដលបានសាតប់ឮនស្ចរតីននះ រ៏យល់ ក្ស្បតាម្នហើយំ ូ រ។ជួ យនក្ជាម្ដក្ជងវច
ចពិ ក្តររននាះក្គប់
ិនោយសារនហតុ

13. បុ រស្មានរ់រស្់ នៅជតិ រដនលងរប់នខាមច

នាយប់សាៃត់ម្ួយ

ននះវចិ ក្តររន
ិិ ងក្បពនធ រ៏បានស្ម្បតតលអិ ជានិចានិរនតរ ៍តនៅ។

ននាះ បានឮស្ំនឡងដក្ស្រនៅែលួននចញពីទនូរម្ួ យម្រ។ គ្នត់
ខាលចនពរពុ ំហាននៅនម្ើលឲ្យដងឹ នរឿងនទ្។ ក្ពឹរដស្អរនឡើងគ្នត់

យរនរឿងននាះនៅក្បាប់ម្តតិ កាលហានរបស្់ គ្នត់មានរ់។ ម្ិតតននាះ
បងនឹងនៅនម្ើលរដនលងដដលបុ រស្តំណាលក្បាប់ នដម្ើ បសាី ត ប់
ស្ំនឡងនខាមចដក្ស្រនៅ នៅយប់បនាទប់។

នៅនពលដដលបុ រស្រំសាររំពុងដតភ្័យញារ់ ម្តតិ របស្់
គ្នត់នៅរដនលងរប់នខាមចនាយប់បនាទប់ននាះ

នហើយឮស្ំនឡង

ដក្ស្រនៅ នចញពីទនូរម្ួ យម្រក្បារដដម្ន។ បុ រស្ជាម្ិតតស្ួរ

នៅថ្ន អនរជាអវី នហើយចង់បានអវី។ ស្ំនឡងនចញពីរនុងដីម្រថ្នំ រំណប់ដដលនគរប់លារ់ទ្ុរជាយូ រម្រនហើយ
«ែញុជា

នហើយែញុំ

ស្នក្ម្ចចតតត ់ ែួ នែញល ុ នំ នះឲ្យនៅជនណាមានរ់។ ពីយប់ម្ុន ែញុំិ ទលបាននធវអំើ នណាយែលួនែញុនំ នះដល់ បុរស្មានរ់

- 231 -

ដតបុ រស្ននាះរំសារវធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធនពរ ម្នហា
នម្រយរនោយែលួនឯង នហតុ ដូនចនះ អនរក្តូវបាន
ិរំណប់ននះ ពីនក្ពាះអនរស្័រិស្ម្ន
តឹ ងបានរំណប់។ ដស្អរក្ពឹរំ ឹ ងនៅទទះអនរជាម្ួ យនឹងអនរបនក្ម្ើរបស្់ែុ ក្ំញ បា ំពីរនារ់»។ែញុនំ នរ បុ ដនតស្ុំនម្តាតបុ រ ស្ជាម្ិ តតនិ យាយថ្នៈ «ែញុំនឹ ងរង់ ច អក្បាប់ែុ ំញ នតើែញុក្ំ តូវនរៀបចំទ្ទ្ួ លអនររនបៀបដូ ចនម្តច?»។ ស្ំនឡង

នឆលយនឡ
ើើ ងថ្នៈ «នយងនើឹ ងនៅទទះអនររនុងស្នម្លៀរបំពារ់ជាបពវ

ជតចូ រអនរដុ ស្ិ ។ ចូ រនរៀបចំបនទប់ម្ួយ និងទ្ឹរទ្ុរឲ្យនយង។
ើលាងែលួនក្បាណរបស្់ អនរ នហើ យនបាស្ក្ចស្បនទប់ ននាះឲ្យ

សាអត។ ចូ រនរៀបនៅអន
នក្កាយី ិ ងបាយក្បា ំបីចនទ្ុរឲ្យនយង។
ើនពលនយងបរ
នភាគរួច ចូ រអនរនា ំនយងនៅរនិ ម្ួ យ។ើិើិ តុ ងបនទប់បទ្ជ
នៅរនុងបនទប់ននាះ

ម្ក្បា ំបីនយើងនឹងដក្បែលួននយងឲ្យនៅជារអ
ើនពញនៅនោយមាស្»។ក្ពឹរដស្អរនឡើងបុ រស្ជាម្ិតតននាះនបាស្ក្ចស្បនទប់ដូច

បានទ្ទ្ួលបញ្ហ
និម្នតា ម្រ រួចនហើយរង់ច ំបពវជតិ ធ ំងក្បា ំបអងគ
ីម្រដល់ ។ ស្ងឃធ ំងក្បា ំបអងគ
និម្នតម្រដល់ តាម្នពលស្នោ។
ីបុ រស្ននាះទ្ទ្ួលនោយនស្ចរតនគ្នរព។
នក្កាយនពលឆ្ន់ចង្ហាន់
ីរួច បុ រស្និម្នតបពវជតត ៗនៅរនុងបនទប់បទ្ិ ធ ំងននាះម្ួយអងគម្ង
ិ- 232 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

ជតិ ម្ួ យ។ បពវជតិ ក្គប់អងគ រ៏ដក្បែលួនកាលយនៅជារអម្នពារនពញ

នៅនោយមាស្។

កាលននាះ នៅរនុងភ្ូ ម្ិននាះ មានបុ រស្មានរ់នលាភ្លន់ជា

ពន់នពរ។ នៅនពលគ្នត់បានដងឹ នរឿងននាះ គ្នត់នឹរចង់បាន

រអម្នពារនពញនោយមាស្ធ ំងននាះដដរ។ គ្នត់រ៏និម្នតបពវជត
ិក្បា ំបីអងគននាះនៅទទះគ្នត់។

នៅនពលឆ្ន់រួចស្ពវក្គប់នហើយំ ពវ ជិ ត ធ ងំ ននាះ នៅរនុ ងបនទ ប់ បិ ទ្ជិ តបុ រស្នលាភ្លន់ នា បម្ួ យ ។ បុ ដនតប ពវ ជិ ត ធ ំងននាះ ម្ិ នក្ពម្ដក្បរូ ប ឲ្យនៅជារអម្

នពញនោយមាស្នទ្ នៅជាក្ចនឡាតែឹង នហើយនា ំគ្នននៅបតង
ឹក្រុម្ររាស្នតិស្ុ ែ។ ទ្ីបំទុត ក្រុម្ររាស្នតិស្ុ ែចប់បុរស្ននាះ
នៅ។ចំដណរបុ រស្រំសារ នៅនពលបានដងឹ ថ្ន ស្ំនឡងដដល
បនលឺនចញពី ទនូរ បានទតល់ ស្ម្បតតិស្តុរស្តម្ៃដ ល់ បុ រ ស្កាល ហានយា ងននះនហើ យនោយមានចិ តតនលាភ្លន់

គ្នត់ រ៏ នៅទទះបុ រស្កាលហាន ធម្ធរយរមាស្ធ ំងននាះ នោយស្ំអាងថ្ន
ស្ំនឡងននាះបាននឆ្ពះម្រររែលួនជាម្ុ ន។ នៅនពលដដលគ្នត់
នោងចប់យររអម្ធ ំងននាះ ពស្់ដវរជានក្ចននប
រដវរ
លូ ន
ើ
ើ

- 233 -

វធិ ីនធវើឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នចញពីរអម្ក្បុងនឹងចរគ្នត់
។ឹក្ពះម្ហារសក្តក្ទ្ង់ក្ជាបនរឿងននះ រ៏ោរ់បញ្ញតិថ្នរអម្តធ ំងននាះជារបស្់បុរស្កាលហាន។ នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់ពិចរណា
ថ្នៈ «នរឿងនហតុ ធ ំងពួង វាដតងដតមាននឡើងរនបៀបននះជានិចា
នៅរនុងនលារននះ។

ម្នុ ស្សឆាួតនលលានពារនពញនៅនោយចំណ ង់ ចង់ បានក្បនយាជន៍ ដតរំសា រនពរ ពុ ំ ហា នែឹ តែំដស្វងររ។ អាក្ស្័យនហតុ ននះ ម្នុ ស្សរំសារធ ំងននាះ ដតងដតម្ិ នបានស្នក្ម្ចជានិ ចា។ ម្នុ ស្សរនបៀបននះ ែវះ ធ ំងជ នំ នឿទ្ុរចតតត ល ហានរនុងការតស្ូ តាម្ទលូវចតតិ ែវះធ ំងនស្ចរីកាិ ដដលជាម្នធោបាយដតម្ួ យគត់នដើម្បបានស្នក្ម្ចនស្ចរត
ីស្ុ ែស្នតិ
ីភាពពិតក្បារដ»។

- 234 -

ចំរកូ ទ្ី ២វធិ ីព្ប្ត្ប្ិ ត្តឲ្ិ យានសក្ព្មច
Iោរតសវងរកក្សចកតី រត្ិ1.

កាលណានគដស្វង ររនស្ចរតីពិ តនគដតងដតក្បទ្ះនឹ ងបញ្ហា ដដលឥតក្បនយាជន៍ ធ ល់ ដតនសាះែលះ

នចទ្នឡើ ងជានិចា។ ស្រលនលារននះនធវើអំពីអវី? ស្រលនលារននះឋិតនងរ
ឬនទ្? ស្រលនលារននះ មានក្ពំដដនឬនទ្ ឬគ្នមននទ្? ស្ងគម្
ម្នុ ស្សនលារននះ នរតនឡ
ើើងតាម្រនបៀបដូ ចនម្តច? អវនៅដដល
ីជាអងគកា រក្បនស្ើ រឧតតម្ ននស្ងគម្ ម្នុ ស្សនលារ?។ នបើ បុ គគលណាម្ួ យរង់ ច រំ រឲ្យនើ ញចនម្លើ យំ ននះចំ នពាះបញ្ហា ធងជាម្ុ នស្ិន នទ្ើបបានចប់ដស្វងររ និងក្បតបតតើ បនៅកាន់
ិិនដម្ីពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង បុ គគល ននាះនឹ ងសាល ប់ ម្ុ ន ររនពុ ំខាន។ើ ញទលូ វននាះជា

ឧបមាថ្ន បុ រ ស្មាន រ់ ក្តូ វ ក្ពួ ញ ពិ ស្ ជាក្បារដណាស្់

- 235 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ ន នហើយអនញ្ាើ ញក្គូម្ុ ែដតឪពុ រមាតយ ម្តតនគម្រជុ គ្និ ភ្រតរបស្់
ិនពទ្យម្រដរក្ពួញនចញ ដងម្ុ ែរបួ ស្ បនាបពិស្។ំ ំបនិ ចស្នបស្តើ ិនជាអនររបួ ស្ក្បដររថ្នៈ «ស្ុ ច
ិន! ម្ុ ននឹងំ ង់ដឹងថ្ន នតនរណាបាញ់ំ ។ នតអន
នលារដរក្ពួញននះ ែញុច
ែញុ?
ើ
ើ រ

បាញ់ ននាះ ក្បុស្ឬក្ស្ី នតើជាអភ្ជន
ឬអនរដក្ស្ចំការ។ នតើធនូនធវើ
ិអំពីអវី នតធនើ ូ តូ ច ឬធនូធំ នតើនធវើអំពីន
អំពីអវី នតើនធវអំើ ពីស្រនស្នើ ឬអំពីឫស្ស ី នតើដែសធនូនធវើើ ឬដស្បរស្តវ នតក្ពួើ ញនធវអំើ ពីនតត

ឬអំពីក្ស្ល់ ។ នតើនគយរសាលបស្តវអីនក្ប
វើ។ ម្ុ ននឹងនលារ ដរំ ង់ដង
ក្ពួញននះ ែញុចឹ នស្ចរតីធ ំងននះស្ិន»។ រនុងកាលៈនទ្ស្ៈ
ដបបននះ នតបុើ រស្ននាះនឹងនៅជាយាងណា?

ំ ឹ ងពិ តឥតនលអៀ ងធ ំងននាះម្ុ ន នឹ ងបានដ ណពិ ស្មាន

នពលក្គប់ក្គ្នន់នឹងបនញ្ា ញស្រម្មភាព ហូ រចូ លនៅរនុងស្រនស្
ោម្អាចបណាត លឲ្យបុ រ ស្ននាះសាល ប់ បា ន។ររណី ម្ុ នំ ូ ង ដដលក្តូវនធវគ
ដបើ ឺដរយរក្ពួញនចញ នហើយបង្ហខ ំងពិស្រុ ំឲ្យក្ជួតក្ជាបស្ពវ សាយធន់។
រនុងនពលដដលនភ្លងតណា
មានា រំពុងដតនធវឲ្យនលារននះ
ើើនក្គ្នះថ្ននរ់ ការររឲ្យដង
តនឡឹ ថ្ន នតនលារននះនរ
ើើើងអំពីអវី ជា- 236 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ការបានក្បនយាជន៍តចតួ
ចស្តួចនស្តើងណាស្់។ នហតុ ននះ ការិររឲ្យយល់ នូ វ ស្ភាពជារ់លា រ់ ននស្ងគម្ ម្នុ ស្សនលារននាះ

ម្នបានក្បនយាជន៍
នស្មើនឹងការរត់នគចពីនភ្លើង ដដលរំពុងនឆះ
ិននាះនទ្។
នរឿងររឲ្យដងិ នងរឹ ថ្ន នតើនលារននះមានក្ពំដដនឬនទ្ នតឋើ តរហូ តឬនទ្ននាះ អាចរង់ច ំបានរហូតដល់ នពលររន
បាយរ ំលត់នភ្លងននការនរ
ត
ើ
ើ ជរា

ើ ញទលូវរ ំលត់នភ្លើងធ ំងននាះ

ទលូវននាះ។ឺ និងសាលប់។ នៅចំនពាះម្ុ ែំ ូ ងបងអស្់ក្តូវររ
ចប់នភ្លងនវទ្នា
ជាដប
ឺ
ើ

នភ្លងទ្ុើ រក្ខ ពួយ នភ្លងើឲ្យនើ ញម្នធោ-សាស្នាក្ពះពុ ទ្ ធនហើយតា ំងចតតិ ក្បតិបតតតាម្
ិពនយល់ នយងអំ
ពីនរឿងមានក្បនយាជន៍ើំ ី នរឿងអត់ក្បនយាជន៍នទ្។
ដដលនយងក្តូ
វដតដងម្នពនយល់អពឹើិបានន័យថ្ន នយើងក្តូវនរៀនអវីដដលក្តូវនរៀន លះបង់អវីដដលក្តូវ
លះបង់ បណត លអវីដដលក្តូវបណត ល ទ្ទ្ួលុ ត ះបណាុ ត ះបណា
ចំនណះវជាិ ា អវីដដលក្តូវទ្ទ្ួល។
នហតុ ដូ នចនះំ ូ ង បុ គគល ក្គប់ រូ ប ក្តូ វ យល់ នូ វ នរឿងម្ុ ន ដ បដដលស្ំខាន់ជាងនគបំទុត យល់ នូវបញ្ហា ធ ំងឡាយដដលក្តូវ

- 237 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ ូ ងនគបំទុត នហើយយល់ នូវបញ្ហ
នោះក្សាយជាដបា ដដលបនាទន់ំ ូ ងបងអស្់ បុ គលជាងនគបងអស្់។ នដម្គ ក្គប់រូបើ បរិ ននះ ជាដបី ចាំ ត់ចតតច ំបាច់ក្តូវដតពោយាម្ហាត់បព
លិ របស្់ ែួ នំ ិ តរបស្់ ែួ ន។ក្គប់ក្គងចតត
ល
ិ គន
2.

គឺថ្នក្តូវនចះ

ឧបមាថ្ន មានបុ រស្មានរ់ចូលនៅរនុងនក្ព នដម្រនើ បររជ័
ីដដលមាននៅរនុងនដម្ខ តិើ រុរជា

ើដតបុ រស្ននាះកាប់យរបានដត

ដម្រនិងស្លឹរម្ួ យបាច់ក្តឡប់ម្រទទះវញ
នហើយនជឿរនុងចតតិិ ថ្នែលួនររបានរបស្់ ដដលែលួនដស្វងររ។

ឬ? ដដលស្បាយចតតិ នឹងបានស្ំបរនំ ួ ស្ជ័រន
ជាជន

នតបុ
ើ រស្ននាះម្នឆាិ ួ តនទ្ើ សាច់ន

ក្សាយៗ
ើើ ដដលែលួននចញនៅររននាះ? បុ ដនត មានម្នុ ស្សជានក្ចនើ ដដលដតងដតនធវរនបៀបននះ!។
ើដូ ចជាបុ រស្មានរ់ដស្វងររទលូវនដម្
តពីការើ បឲ្យបានចរទុីនរតើ ការចស្់ ជរា ការឺ ការសាលប់ ការទ្ុរក្ខ ពួយ ការនិ ងការនវទ្នា។ នៅនពលស្មាគ ល់ នចប់ឺើ ញថ្ន ែលួនបាននជឿន

នលឿននៅម្ុ ែែលះនហើយននាះ រ៏តា ំងនរតចតតើិ ឡឺត ក្រអតក្រនអាង
ឺនឡើងអំនួត វាយឫរធំ។ បុ រស្ននាះ ម្ិនែុស្ពីបុ រស្ដដលដស្វង

- 238 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ររជ័រនើ នហើយស្បាយចិតតនោយររបានដម្រននើ ិ ងស្លឹរម្ួ យបាច់ននាះនទ្។
មានបុ រ ស្មាន រ់ នទ្ៀតនក្តរអរស្បាយ នោយបានលូ តលាស្់ ែះល នក្កាយពីែលួនបានែំក្បងដក្បងបនត
ឹិ ចបនតួចម្រ នហើយតា ំងលះបង់នចលការែំក្បងដក្បង
ឹនៅជាមានចតតិ នភ្លើតនភ្លន
ើក្រអតក្រនអាង
នឡើងអំនួត។ អាចក្បដូ ចបានថ្ន បុ រស្ននាះនៅ
ឺររបានឯដម្រនំ ួ ស្ជ័រន
ើម្ួ យបាច់ ជាជនររននាះនៅវញ។
ិើ ដដលែលួនដស្វង

ប់បនតិច
លើញថ្នចតតិ របស្់ ែួ នបានស្ៃ

មានបុ រស្មានរ់នទ្ៀត ននហើយៗ គំនិតរបស្់ ែួ នបានភ្លថ្នលឺ ល ែលះនហើយ រ៏តា ំងលះបង់ការ
ពោយាម្នចល នហើ យនៅជាក្រអឺ តក្រនអាង នឡើ ងអំនួ ត ។បុ រស្ននាះយរបានឯស្ំបរនំ ួ ស្ជ័រនើ ជាជន

ដស្វងររននាះនៅវញ។
ិើ ដដលែលួន

មានបុ រស្មាន រ់ នទ្ៀត នឡើ ងចិ តតឡឺ តអួ ត អាងនោយសារ
បានដងឹ ថ្ន ែលួនបាននម្លន
ើននះដូ ចជានៅបានឯសាច់នល ៗនហើយ ។ើ ញជនក្ៅននវតថុធាតុ ែះំ ួ ស្ជ័រន
ក្សាយៗជាជនើដូើ នចនះ

ដដរ។ អនរស្ង្ហវតររធ ំងននះ ដដលនពញចតតិ នឹងការពោយាម្

- 239 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ម្នក្គប់
ក្គ្នន់ នហើយតា ំងនឡើងអំនួត មានចតត
ិិ ក្រអតក្រនអាង
ឺលះបង់ការពោយាម្នចល នហើយបនណាត យែលួនឲ្យធាលរ់យាង

ង្ហយនៅរនុងភាពទ្ំននរែាិលក្ចអូ ស្។ បុ គលគ ធ ំងននាះនឹងបានជួ បក្បទ្ះនឹងទ្ុរនខ វទ្នាវញិ ជាពុ ំខាន។

អនរដស្វងររទលូវពិតក្បារដនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
វឹ ម្នក្តូ
ិគតស្ងឃម្នលិើ ការង្ហយក្ស្ួ ល នលើការដដលនឹងក្តូវដតបាននគ
ឹនគ្នរព ឬនលើររតត
វដតទតល់ឲ្យិ ិយស្ និងភ្រតភាពដដលនគក្តូ
ីននាះនទ្។ ម្ោងនទ្ៀតរនុងការក្បាថ្ននររនស្ចរតស្ុី ែស្ៃប់ ររការ
ក្តាស្់ដងឹ ននះ នគម្ិនក្តូវពោយាម្នោយែាីខាានទ្។ំ ូ ងបងអស្់ នគក្តូវយល់ រងចំ ី ស្ភាពម្ុ នដប
តតិ ឲ្យចាស្់អព
ុនពិតដដលជាក្គះស្ំ
ខាន់ននពិភ្ពនរតនឹើិ ងសាលប់ននះ។
3.
នទ្។នលារននះ គ្នមនសារជាតឋ
លិ ិតនងរជារបស្់ ែួ នពិ តក្បារដំ ៏ធនំ ធងម្ួ យនននហតុ និងទល
វាក្គ្នន់ដតជាការក្បម្ូ លទតុដ

ដតបុ នណាណះ។ នហើយនហតុ និងទលននះនទ្ៀត មាននដម្ើ រំនណើត

ពីស្រម្មភាពធ ំងឡាយននចិតត ដដលបណាត លមាននឡើងនោយ
សារនស្ចរតលៃី ង់នលល ការរម្ិលនើ ញែុស្ ការចង់បាន នហើយ- 240 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ រ់ចតត
និងការជពាា ំងននគំនិតយល់ិ ។ នលារននះ គឺជារូបបញ្ហ
ែុស្ ដដលស្ថិតមាននៅរនុងចតតិ ៈ វាគ្នមនសារជាតិអវីជាក្បារដម្ួ យនឡើយ។ គឺនោយសារដនំ ណើរននចតតិ ននាះឯង ដដលពិភ្ព
នលារននះនរើតមាននឡើង។ ចតតក្ចឡំរបស្់ា ំងនូវគតភាន់ិ បញ្ហ
ិ់ែលួនផ្កទល់ ។ ពិភ្ពនលារននះ មានក្គះនៅរន
ឹុ ងចំណងធ ំងឡាយ

ននចតតិ នៅរនុងរតទ្ុី រនខ សាររងវល់ដដលនរើតនឡើងពីចំណង់រំហឹងនិ ងគតិ ភាន់ ក្ចឡំ។ បុ គគល ដស្វង ររទលូវពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ក្តូ វ ដតក្បុងនក្បៀបែលួនក្បយុ ទ្តធ ទ្ល់ នឹងចតតើ បនិ រនបៀបននះ នដម្ី ឹ ងបាន
នៅដល់ នគ្នលនៅ។

4. ឱចតតន នហាះនហើរម្ននចះិ របស្់ ែុ !ំញ នម្តចរ៏អរ
ិ

ប់

រនៅ

រនុងដនំ ណើរដក្បក្បួលននជីវតដូិ នចនះ?

នម្តចរ៏អរន នធវឲ្យែញ
ើុ ក្ំ ចបូ រទ្ុរនូ វវតថុដ៏នក្ចនម្ហ
ើិ មាយាងននះ?

អនរបដូី ចជានងគ័លដដលំ ឲ្ក្ចបល់ ររនពលស្ក្មារគ្នមនដូ នចនះ? នម្តចរ៏អរន បងខែញុ ំ យក្បម្ូ លបារ់ ម្ុ ន នគចប់នទតើម្ ភ្ាួរដី អនរ បី ដូ ច ជាចងាូតរបា ល់ ដដលនគ

នោះនបាះនចលនៅនពលដដលនគរំពុងដត វនងវងវង្ហវន់នារណាត លម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្ននការនរើតនិងការសាលប់។

- 241 -

នតើបានក្បនយាជន៍អនៅីវវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

រនុងការនរតនឡននះ នបអន
ិើើងវញជានក្ច
ើនដងរាប់ម្នអស្់
ិើ រម្ន
ិនចះនក្បើក្បាស្់ជីវតននះឲ្យបានក្បនយាជន៍
ល?
អ ។
ិ

ឱចិ តតរ បស្់ ែុ ំញ ! ម្តង អនរ បណាត លឲ្យែញុំនៅនរើ តជានស្តច

ដទនដី រួចនហើយអនរបណា
រង្ហរ នដរើ ស្ុ ំត លឲ្យែញុនំ ៅនរតជាអន
ើធននគស្ុ ី។ជួ នកាលអនរបណាត លឲ្យែញុនំ ៅនរតនៅរន
ើុ ងឋានស្ួ គ៌ នសាយស្ម្បតតទ្ិ ិពវ រួចនហើយ អនរទ្មាលរ់ែុ នំញ ៅរនុងឋាននររ
ដ៏ដស្ននក្ៅ។

ឱចតតិ ចម្ាួតរបស្់ ែុ ំញ ! ឆាួតគ្នមនស្ល់ ចននាលះ ! អនរបានដឹរនា ំំ ននគ្នរពនធវើតាម្
ឲ្យនដរើ តាម្ទលូវដ៏នក្ចនរាប់
ម្នអស្់
នហើយែញុបាើិំ នសាតប់ឮនស្ចរតនក្បៀន
អនរនោយគ្នមនរងរូឹ ស្ ! ដតនពលននះ ែញុបា
ីក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយ ស្ូ ម្នធវឲ្យែញ
ើុំប់នធវឲ្យែញឹើុ វំ រវរនទ្ៀតនៅ

ប់ំ នែនតីែំស្ង្ហវតដស្វងររ
ឺចប់នទ្ៀតនៅ ស្ូ ម្ទ្ុរឲ្យែញុមា

ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ទង !

ំងឱ ចតតឹ ដតម្ោងគត់ថ្ន អវៗធិ របស្់ ែុ ំញ ! នបអនើ រអាចដង
ីំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តម្នឋ
អស្់ គ្នមនសារជាតនទ្អវៗធតិ នងរ ! នបអន
ិ
ី
ិ
ើ រ

ំ រ់ធម្នឹងវតថុ រុ ក្ំ បាថ្ននចង់បានវតថុ
អាចនរៀនដតម្ោងគត់គឺ រុ ធ
ំ នណា
រុ ប
នស្ចរតែត យឲ្យលុ ះនៅរនុងនស្ចរតនលាភ្លន់
ីី ឹងនក្កាធ

- 242 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

និងនស្ចរតឆាី ួ តភ្លនភ្លី ើ ! នពលននាះ នយងនើឹ ងអាចមានដនំ ណើរជវី តស្ុ
ែស្ៃប់។ ដូ នចនះ នបនយិើើងយរោវននគតបណ
ិិឌ ត កាត់ផ្កតច់
ចំណងននតណាា ធ ំងឡាយ

នបើនយងដលងក្តូ
វបានវរវរនឹើឹងដនំ ណើរដក្បក្បួលននកាលៈនទ្ស្ៈ

ដលងធរ់ធម្នឹងការមាន

អតថក្បនយាជន៍ ឬគ្នមនអតថក្បនយាជន៍ នឹងភាពលអឬភាពអាក្ររ់
នឹងការចំនណញឬខាត នឹងការបាននគស្រនស្ើរ ឬបាននគក្បមាង
នយងនែស្នតិភាព។នើឹ ងអាចរស្់ រុ ងស្ុំ ូ ងបងអស្់ អនរបានឱ ចតតិ ជាទ្ីក្ស្ឡាញ់ របស្់ ែុ ំញ ! ជាដបរ ំឭរោស្់ នតឿនែញុំ ឲ្យមានជនំ នឿរនុងការដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដង
ឹចុ ះនហតុ ដូចនម្តច រ៏អរការន បនណាត យឲ្យនស្ចរតនលាភ្លន់
ីក្ស្ឡាញ់ ភាពឧតតុងឧតតម្ៃ

ការនក្ស្ើ បក្សាលស្បាយរ ំនជើ បរ ំជួលវានចញចូ លបាននោយនស្រ ី ង្ហយៗ យាងននះ?

ឱ ចតតន នលាតនៅខាងននះិ របស្់ែុ ំញ ! នហតុ ដូចនម្តចរ៏អរ

បនតិច ខាងននាះបនតិច គ្នមននគ្នលនៅអវឲ្យក្បារដក្បជាដូនចនះ?
ីំ នឆលង ស្ម្ុ ក្ទ្ងពឹន ដភ្នរ គួ រ ឲ្យខាលចននះរួ ច ទង។ស្ូ ម្ទ្ុ រ ឲ្យែញុបា
ម្រទ្ល់ នពលននះំ នក្បក្ពឹតតតាម្នោយចំណង់របស្់អរែញុបានធ ំងអស្់ ដតឥឡូវននះ គអនឺ រឯងននះនហើយដដលក្តូវដតក្បក្ពឹតត

- 243 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

តាម្ែញុំម្តង វ ញិគឺ នយើ ងធ ំងអស្់ គ្នន ក្តូ វ ក្បតិ បតតិតាម្នស្ចរតី

នក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។ំ ំងននះ ស្ទឹងធ ំងននះឱ ចតតិ ជាទ្ីក្ស្ឡាញ់ របស្់ែុ ំញ ! ភ្នធស្ម្ុ ក្ទ្ធ ំងននះ ស្ុ ទ្ដធ តដក្បក្បួល នហើយជាភ្ពននទ្ុរ។ខ ដូ នចនះ
នៅរនុងពិភ្ពងពនឹ ដភ្នរននះ

នតនយ
ងន
ើ
ើ
ឹ ងររនើ ញនស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់នៅរដនលងណានៅ ? នយងគួ
រដតនដរើ តាម្គនលងធម្៌របស្់
ើក្ពះពុ ទ្ធ នហើយឆលងនៅនក្តើយមាខងនទ្ៀតដដលជានក្តយននពនល
ើឺក្តាស្់ដង
ឹ !

5.

បុ គល
នោយពិតក្បារដដម្នគ ដដលដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដង
ឹនុ ះ នគដតងដតោរ់ រ ក្ម្ិ តបញ្ហា ចិ តតរ បស្់ នគជានិ ចា។ ដូ នចនះបុ គលគ ធ ំងននាះនជឿននៅម្ុែ នោយនបតជាញចតតិ យាងសាវហាប់។
នធះបីនគក្តូវបានអនរែលះនជរក្បនទ្ច អនរែលះនទ្ៀតក្បមាងនម្ល
ើង្ហយរ៏នោយ រ៏នគនចះដតនៅម្ុ ែជានិចា នោយម្ិនវរវរឡប់ឹំ គសាមរតី។ នធះបនរណាវាយតប់នគ យរដុ ងម ប់នគឬយរោវ
ីកាប់នគ

បណាត លឲ្យមានរបួ ស្រ៏នោយ

វញដដរ។
ិ

- 244 -

រ៏នគម្នែ
ិឹងតបនៅវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នធះបី ស្ក្តូ វ របស្់ នគកាត់ រាលនគ រ៏ ចិ តតរ បស្់ នគម្ិ នក្តូវបានវរវរដដរ។
ឹនបនគបនណាត យឲ្យចតត
ើិ របស្់នគនឡើងលអរ់

នោយសារនរឿងដដលបណាត លឲ្យឺ ចប់នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនទ្។

ននាះនគម្ិ នតាម្

នធះបី ក្ពឹ តតិការណ៍

ដបបណាម្រដល់ នគរ៏នោយ នគក្តូវដតនបតជាញចតតិ ឲ្យនៅម្ុ ឺងមាត់
ម្នរញ័រ នហើយទសពវទាយនូ វចតតិ ំនភ្បញាប់
ើិ មាននស្ចរតក្បណ
ីីអាស្ូ រនិងនម្តាតធម្៌ជានិចា។ នធះបក្តូី វបានទ្ទ្ួ លការក្បមាងឬជួ បក្បទ្ះនឹងស្ំណាងអាក្ររ់រ៏នោយ នគក្តូវដតស្នក្ម្ចចតត
ិតម្នតរ់ស្ុ តល តា ំងចតតិ យរនូ វឱវាទ្របស្់ក្ពះ
ិិ ឲ្យស្ៃប់ គតដតទត
ិពុ ទ្។
ធរនុ ងបំណ ងឲ្យបានស្នក្ម្ចពនលឺ ក្តាស្់ ដឹ ងអញនឹ ងែំ

បំនពញអវៗដដលម្
នអាចនធវ
ដដលពុ ំអាចីិើបាន ក្ធ ំក្ទ្នឹងអវៗ
ីំងអស្់ ដដលអញមាន។ នបស្ក្ធ ំបាន។ អញនឹងបូ ជាអវៗធីើ ិនជាមាននគថ្ន នដម្អញនតាងដតើ បបានស្នក្ម្ចពនល
ឹឺ ក្តាស្់ដងីំ ិ តស្ុ ី បាយដតម្ួ យក្គ្នប់រុ ងម្ួ
ោរ់រហ
យនងៃ
ន

ននាះអញនឹងស្ុ ីបាយដតម្ួ យក្គ្នប់គត់រុ ងម្ួយនងៃ។ នបស្នើ ិនជាទលូវនៅកាន់ពនលឺ
ក្តាស្់ដងឹ ននាះក្តូវឆលងកាត់នភ្លងើ អញនឹងឆលងកាត់នភ្លងននាះ។
ើ

- 245 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចបុ ដនត នគម្ិ នក្តូ វ នធវើរិ ចា ធ ំងននះ រនុងនគ្នលបំណ ងណាម្ួ យជាខាងនក្កាយននាះនទ្។ នគក្តូវគតថ្ន
នគនធវើរចាិិ ធ ំងននះ
ពីនក្ពាះវាក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ តគួ រដតនធវើ ពីនក្ពាះវាក្តឹម្ក្តូវ
លអគួរដតនធវើ។

នគក្តូវនធវរើ ិចាធ ំងននះនោយចតតិ មាននម្តាតធម្៌

ក្បណី អាស្ូ រ ដូ ច ជាមាត យបំនពញរិ ចាធ ំងឡាយចំនពាះរូ នំ ឺ នោយគ្នមនគតដល់
នៅតូ ច ចំនពាះរូ នដដលមានជង
រមាល ំង
ិននឿយហត់ ឬស្ុ ែុមាលភាពរបស្់ែួ ន។ល6.

កាលម្ួ យននាះ មានក្ពះម្ហារសក្តម្ួ យក្ពះអងគ ក្ស្ឡាញ់

ក្បជារាស្តស្ត និងក្បនទ្ស្ជាតរបស្់
ក្ពះអងគណាស្់។ ក្ពះអងគ
ិក្គប់ក្គងក្បនទ្ស្នោយគតិធម្៌និងនម្តាតធម្៌ជាទ្ីបំទុត នា ំឲ្យក្បនទ្ស្ក្ពះអងគបានស្ុ ែស្នតិភាព ចក្ម្ុងចនក្ម្នជាទ្
ើីពនលឹរ។
ក្ពះអងគក្ទ្ង់ដស្វងររគតបណឹ ជានិចា ក្ពះិិឌ ត និងពនលឺក្តាស្់ដង
អងគរ ហូ តដល់ នៅក្បកាស្ថ្ន នឹ ងក្បធនរង្ហវ ន់ ដ ល់ អនរ ណាដដលដឹ រ នា ំក្ពះអងគនៅកាន់ ស្ិ កាខ បទ្ ដដលអាចឲ្យក្ពះអងគ
បានស្នក្ម្ច។
ភ្រតភាព
និងគតបណឹ ដល់ីិិឌ តរបស្់ក្ពះអងគ ក្តូវបានដង

- 246 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នៅក្ពះឥស្តនទ។ ក្ពះឥស្តនទរ៏ចុះម្រសារលបងក្ពះអងគនោយដរលង
ែលួនជាបសាច
ក្បារដឲ្យន
ិើ ញនឡើងនៅម្ុ ែធវរក្បាសាទ្។ បិ-ំ យនគនា ំនៅគ្នល់ នស្តច ពីនក្ពាះែលួនមានស្ិកាខបទ្
សាចននាះស្ុ ឲ្ដ៏វនស្ស្បរស្ុធ ួ យ នឹងទ្ូ លក្ពះរាជាឲ្យក្ទ្ង់ក្ពះស្ណាត ប់។ិិ ទ្ម្ំ ឹ ងននះ ក្ទ្ង់មានក្ពះទ្័យនក្តរអរជាពន់
ក្ពះរាជាឮដណំ យបិសាច
នពរ។ ក្ពះអងគទ្ទ្ួ លបិសាចយាងគួ រស្ម្ នហើយស្ុ ឲ្បនក្ងៀនស្ិ កាខ បទ្ននាះដល់ ក្ពះអងគ។ បិ សាចរ៏ ដក្បរូ ប នៅជាអស្ុ រកាយគួ រ ឲ្យខាល ចជាពន់ នពរនហើ យធម្ធរររចំណី

អាហារស្ុ ី នោយក្ស្ដីថ្ន វាម្ិនបនក្ងៀនជាោច់ខាត ដរាបណាវាម្នបានទ្ទ្ួ
លចំណីអាហារដដលវាចង់ស្ុ ី ។ ចំណីអាហារ
ិយាងវនស្ស្វ
សាលក្តូវបាននរៀបថ្នវយបិសាច ដតបិសាចនៅ
ិិដតទ្ទ្ូ ច ធរឲ្យនគយរសាច់ ម្ នុ ស្សនៅនៅត ក្ស្ស្់ និ ងោម្ក្ស្ស្់ម្រឲ្យែលួនស្ុ ី ។ ក្ពះរាជបុ ក្តបក្ម្ុងរាជយ រួ ចនហើយក្ពះ

អគគម្នហស្ី បានថ្នវយែលួនជាបនតបនាទប់ឲ្យបិសាចស្ុ ី ដតបិសាច
នៅដតម្ិ ននពញចិ តតនហើ យវាស្ុ ំឲ្យនស្តច ោរ់ ធ នអងគកា យក្ពះអងគឲ្យវាស្ុ ី។ក្ពះរាជាក្ទ្ង់យល់ ក្ពម្ថ្នវយែលួនក្ពះអងគឲ្យបិសាចស្ុ ី ដត

- 247 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ យក្ពះអងគអាចបានសាតប់ស្ិកាខបទ្
ក្ទ្ង់ធម្ធរស្ុ ឲ្ដ៏វនស្ស្ិវស្ុិ ទ្នធ នាះជាម្ុ នស្ិន។
នពលននាះ

ក្ពះឥស្តនទក្ទ្ង់ក្បកាស្ពារយក្បរបនោយគតិ

ធម្៌ថ្នៈ «ទ្ុរក្ខ ពួយម្រពីចំណង់ ការខាលចម្រពីចំណង់។ បុ គលគំដដលបានរំចត់ចណ
ង់នចលនចញ

នឹងដលងមានទ្ុរក្ខ ពួយដលងមានការខាលច»។ ជាបនាទប់ភាលម្ននាះ ក្ពះឥស្តនទរ៏ដក្បកាឡា
ម្រជារូ បពិតវញ
ចំដណរឯក្ពះរាជបុ ក្ត និងក្ពះអគគម្នហស្ី
ិរ៏រស្់ នឡើងវញ។
ិ
7.

កាលម្ួ យននាះ នៅរនុងនក្ពហិម្ពានត មានបុ រស្មានរ់ដស្វង

ររទលូវនៅកាន់នស្ចរតព
នឹងស្ម្បតតនលារយី ិ ត។ បុ រស្ននាះម្នរវល់
ិិិឬនស្ចរតីស្បាយនៅឋានស្ួ គ៌ ធល់ ដតនសាះ។ របស្់ ដដលនគ
ដស្វងររ គឺស្ិកាខបទ្ដដលអាចឲ្យនគបានចរទុ តពីនស្ចរតីភាន់វញ្ហិ ញ ណ ដតម្ួ យម្ុ ែបុ នណាណះ។
ក្ពះឥស្តនទមា នក្ពះទ្័យ រ ំនភ្ើ បនឹ ងការែំស្ ង្ហវ ត យា ងម្ុ ឺ ងមាត់ និងនសាមះក្តង់របស្់បុរស្ននាះ រ៏ចុះម្រសារលបងបុ រស្។ក្ទ្ង់កាឡាែលួនជាបិសាចម្ួ យ នដរើ ដក្ស្រនក្ចៀងរនុងនក្ពហិម្ពានត

- 248 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ំងអស្់ដក្បក្បួល អវៗធំងអស្់នរតនឡ
ថ្នៈ «អវៗធិីីើើងនហើយវនាស្
បាត់នៅវញ»។ិនពលដដលបុ រស្ដស្វងររនស្ចរតពី ិ តឮចនក្ម្ៀងននាះ
ស្បាយជាពន់នពរ។

នគនគស្បាយហារ់ដូចជាម្នុ ស្សនក្ស្រ

ទ្ឹរបានជួ បក្បទ្ះនឹងក្បភ្ពទ្ឹរក្តជារ់

ឬហារ់ដូចជាធស្

រម្មរ របានរួ ច ែលួនជាអនរ ជា នោយម្ិ នដឹ ង ែលួនជាម្ុ ន ។ នគនិយាយដតមានរ់ឯងថ្នៈ «ទ្ីបំទុត អញបានររន
ក្តម្ក្តូ
វពិតក្បារដ
ឹើ ញស្ិកាខបទ្

ដដលអញបានែំដស្វងររជាយូ រណាស្់

ម្រនហើយ!»។ នគនដើរតាម្ស្ំនឡងចនក្ម្ៀងននាះ នហើយនៅដល់
រដនលងដដលបិសាចគួ រខាលចននាះស្ថិតនៅ។ នគនដរើ ចូ លនៅជត
ិបសាចនោយអារម្ម
ណ៍ម្ននិិឹ ងន នហើយដងលងថ្នៈ «នតើអនរឯងឬ
ដដលនក្ចៀងចនក្ម្ៀងដដលែញុំបា នឮអម្ាញ់ ម្ិ ញ? ស្ូ ម្នម្តាតំ ត ប់បនតិចនទ្ៀតម្រ!»។នក្ចៀងឲ្យែញុសា

បសាចនឆល
យថ្នៈ«ពិតនហើយ គនយងននះនហិើឺើើ យ ដដល

បាននក្ចៀងអម្ាញ់ ម្ិញននះ។

ដតនយងម្
នអាចនក្ចៀងតនៅ
ើិនទ្ៀតបាននទ្ នបើនយងម្ណី នក្ពាះនយងឃ្ល
លនើិនបានបរនភាគចំ
ិើនពរណាស្់ ! » ។- 249 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចបុ រ ស្អងវរ បិ សាចនហើ យអងវរ នទ្ៀត ស្ុ ំឲ្យនក្ចៀងបនតនៅ
នទ្ៀត។ នគនិយាយថ្នៈ«ចនក្ម្ៀងននាះ មានន័យពិស្ិដឋស្ក្មាប់ំ ែញុបាំ នែំដស្វងររស្ិកាខបទ្រនបៀបននះ អស្់កាលជាយូ រម្រែញុ។ំ នសាតប់ឮដតម្ួ យដទនរននចនក្ម្ៀងស្ូ ម្នម្តាតឲ្យែញុំ
នហើយ។ ែញុបា
បានសាតប់ដទនរបនតនៅនទ្ៀតទង!»។បសាចនង
ល នណាស្់ នបនយិិ យាយនទ្ៀតថ្នៈ «នយងឃ្លើើើម្ិ នបានស្ុ ី សាច់ និ ងោម្ម្នុ ស្សនទ្នយើ ងនឹ ងម្ិ នបញ្ា ប់ចនក្ម្ៀងននះជាោច់ខាត»។បុ រស្នោយចង់សាតប់ស្ិកាខបទ្ននាះជាពន់នពរ

រ៏ស្នោ

នឹងបសាចថ្ន
នឹងក្បគល់ ែួ នឲ្យប
សាចស្ុលិិី នក្កាយនពលបាន
ំសាតប់ស្ិកាខបទ្ចប់នហើយ។ បិសាចរ៏ចប់ស្ូក្តបញ្ា ប់រណា
ពយៈ«អវី ៗ ធ ំងអស្់ ស្ុ ទ្ដធ តដក្បក្បួលអវី ៗ ធ ំងអស្់ នរើតនឡើងនហើយវនាស្បាត់
នៅវញ
ិ
ិ

នគនឹងបានស្ុ ែស្ៃប់នពញនលញឥតនខាាះ

កាលណានគបានហួ ស្ទុ តពីការនរតន
ើិ ងការសាលប់!»ំនក្កាយបានសាតប់រណា
ពយននះនហើយ បុ រស្រ៏ចរទ្ុ រនលើផ្កទ ំងងមនឹ ងនដើ ម្ និើ នៅជុ វំ ញននាះ

- 250 -

រួ ច នហើ យនឡើ ងនដើ ម្ នើវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នលាតទ្មាលរ់ែួ នម្រក្បបន
លើ បិសាច។ ភាលម្ននាះ បិសាចឹ ងនជង
វនាស្បាត់
រូបនៅ
ិ
នៅ

8.

នចញឯក្ពះឥស្តនទក្បរបនោយពនលឺភ្លរនាឺ ទលររងទ្ទ្ួ លបុ រស្ននាះឲ្យទុ តពីនក្គ្នះថ្ននរ់។
រនុងស្ម្័យម្ួ យននាះ

មានបុ រស្នដរើ ដស្វងររទលូវពិតក្បារដ

មានរ់នោមះ ស្ទ្ក្បរុទ្ិត។ បុ រស្ននាះលះបង់នស្ចរតីក្បាថ្ននចង់

បានរនក្ម្និងរតតិ ិយស្ធ ំងអស្់

នគែំស្ះវ ដស្វងររទលូវនៅកាន់

នស្ចរតីពិត នោយម្នខា
នងៃម្ួយមានស្ំនឡងឮល ចអស្់ជីវត។
ិិនចញពីនលើនម្

ម្រថ្នៈ «ស្ទ្ក្បរុទ្ិត ! ចូ រអនរនដើរតក្ម្ង់នៅំ តពទ្ិស្ខាងនរត។ចូ រអនររុ គើិី ភាពនៅត ឬក្តជារ់នឡើយចូ ររុ ំរវល់ នឹងការស្រនស្ើរ

ឬការក្បមាងរបស្់ ម្នុ ស្សនឡើយចូ ររុ ំែវល់នឹងភាពលអ ឬភាពអាក្ររ់នឡើយ ចូ រគតដតព
ិី នដើរតក្ម្ង់
នៅទ្ិស្ខាងនរើតបាននហើយ។ កាលណាអនរនៅដល់ ចុងទ្ិស្
ខាងនរតើ អនរនឹងបានជួ បនឹងក្គូអាចរយពិតក្បារដមានរ់ នហើយអនរនឹងបានទ្ទ្ួលពនលឺក្តាស្់ ដងឹ »។ស្ទ្ក្បរុ ទ្ិតទ្ទ្ួ ល នគ្នរពតាម្បញ្ហា ដ៏ ជា រ់ លា រ់ ននាះនោយចតតិ រររាយជាអននរ។
ីនគចប់នចញដនំ ណើរតក្ម្ង់នៅ

- 251 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ទ្ិស្ខាងនរតភាល ម្ម្ួ យរ ំនពច។ ស្ទ្ក្បរុទ្ិត គតដតពើិី នដើរនៅម្ុ ែយប់រដនលងណានដររដនលងននាះ ជួ នកាលនដរនៅរនុងវាល

ដក្ស្សាៃត់ក្ជង ំ ជួ នកាលនទ្ៀតនគនដរនៅរនុងនក្ពភ្នក្ំ បរបនោយ

នក្គ្នះថ្នន រ់ ។រនុងភាពជាជនបរនទ្ស្

ស្ំណា រ់ នៅរនុង

ក្បនទ្ស្នគ បុ រស្ននាះ ក្តូវបានទ្ទ្ួ លរងនូ វការក្បមាងក្គប់
ដបបយាង។ ម្តងននាះ នគបានលរ់ែួ ននគជាធស្រម្មររ។ ម្តង
លននាះនទ្ៀត នោយការនក្ស្រឃ្លលនខាល ំងនពរ នគក្តូវបានលរ់
សាច់របស្់ នគ។ ដតដល់ ទ្ី បំទុ ត នគបានជួ ប នឹ ងក្គូ អា ចរយំ នំ រៀនធម្៌។ពិ តក្បារដ នហើ យថ្នវយបងគស្ុ

មានភាស្ិតម្ួ យថ្នៈ «វតថុដដលលអវាដតងដតនងល»។ ស្ទ្ក្ប-រុទ្ិត នើ ញថ្ន នរឿងែលួនដូ ចជាភាស្ិតននះនបះបទ្ិ ពីនក្ពាះនគ

បានជួ បក្បទ្ះនឹងការលំបារនវទ្នាជានក្ចន
ើនៅរនុងដនំ ណើរដស្វងររនស្ចរតីពិតរបស្់នគ។នគគ្នមនក្បារ់នដម្ើ បទ្ី ិ ញផ្កា

នទ្ៀន យរនៅបូ ជាក្គូ ។ នគែំនដើ រ ររស្ុ ីធូ បួ ន លនគ ដតគ្នម ននរណាមានរ់ក្តូវការនគនឡើយ។ ហារ់ដូចជាមានយរសរំណាច

តាម្រារា ំងនគ ក្គប់នពលដដលនគក្បាថ្នននធវអវើ ម្ួី យ។ ទលូវនៅកាន់
ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ពិ បារពន់ នពរណាស្់ នហើ យអាចនងលនស្មើនឹ ង- 252 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចជវី តអនិ រដស្វងររទលូវននាះ។
ជាទ្ីបំទុត ស្ទ្ក្បរុទ្ិត បាននៅជាស្ិស្សរបស្់នលារក្គូ
អាចរយននាះ។ ដតនៅនពលននាះ នគក្តូវបានក្បទ្ះនឹងការលំបារម្ួ យនទ្ៀត។ នគគ្នមនក្រោស្ នដម្ើ បរត់ី ក្តានស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅ
របស្់ នលារក្គូ នគគ្នម នជរ់ នឹ ងទ្ឹ រនលម នដើ ម្ប ស្រនស្រ។
នគរ៏ីចរ់រនដរបស្់ នគបងាូរយរោម្ នដម្គតាម្រនបៀបើ បស្រនស្រ។
ឺីននះឯង ដដលនគររន

9.

ើញនស្ចរតពី ិ តដ៏ក្បនស្ើរនងលថ្នល។

កាលម្ួ យននាះ មានរុ មារមានរ់នោមះ ស្ុ ធន ជាអនរក្បាថ្នន

ពនលឺក្តាស្់ដឹងមានរ់ដដរ វាែំដស្វងររទលូវនៅកាន់ពនលឺនពាធិញាណ

ននាះយាងម្ុ ងមាត់។ នរមងននាះ បាននរៀនវជាិ ា ដទនរស្ម្ុ ក្ទ្ពីអនរ
ឺននសាទ្ក្តី មាន រ់ នរៀននចះមានចិ តតអា ណិ តអាស្ូ រចំនពាះអនរំ ដឺ ដលជងចុឺ រចប់ ពីនលារក្គូនពទ្យមានរ់។ អនរមានស្តុរស្តម្ៃ

មានរ់ពនយល់ វាថ្ន នោយសារការស្នស ំ បានជាគ្នត់បាននឡើង

ជាអនរមានននះ ស្ូ ម្បម្ួី យនស្ន រ៏គ្នត់ស្នស ំទ្ុរដដរ។ នរមងននាះរ៏ បា នយល់ ថ្ននដើ ម្ប នៅកាន់ព នលឺក្តាស្់ ដឹ ងី

- 253 -

ការម្ិ នវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

បនណាត យឲ្យឱកាស្ស្ូ ម្បដតបនត
ិចីបាត់បង់នៅននាះជាការំ ុ ត។ច ំបាច់បទ

នោយសារក្ពះស្ងឃគង់ចនក្ម្ើនភាវនាម្ួ យអងគ នរមងននាះ
បានយល់ ថ្នចិ តត ប រ ស្ុិ ទ្ធស្ ៃប់ មា នឥទ្ធិពលអសាា រយអាចនធវើ

ឲ្យចិតតអរន ឯនទ្ៀតបានបរស្ុធ បៃ ់។ិ ទ្ស្

នងៃម្ួយ

នរមងននាះបានជួ បនឹងនារក្បរបនោយស្
ីី លធម្៌ពិនស្ស្មានរ់ នហើយវារ ំនភ្ើប

ជាខាល ំងចំនពាះចិតតមានស្បបុរស្ធម្៌របស្់នារននាះ។
នោយសារ
ីនារននាះ
ីវាបានដឹងថ្ន

ស្បបុរស្ធម្៌ជាទលននគតិបណិឌ ត។មានម្តងនទ្ៀត តាចស្់ អនាថ្នមានរ់និយាយក្បាប់វាថ្ន នដើម្ប ីនៅកាន់ទ្ីរដនលងណាម្ួ យ គ្នត់ក្តូវដតវារនឡើងភ្នំ ក្បរបនោយ
ចក្ម្ូងោវលំដពង នហើយឆលងកាត់ក្ជលងភ្នំ ដដលមាននភ្លើងនឆះ

ពាស្នពញ។ នោយសារការពិនសាធន៍ធ ំងននះ ស្ុ ធន បានដឹងថ្ន

ការដស្វងររស្ិកាខបទ្ពិតក្បារដអាចនឹងបានស្នក្ម្ច

តាម្នោយអវីៗ ដដលនគនើ ញ និងតាម្នោយអវីៗ ដដលនគឮ។ស្ុ ធនរុ មារ នរៀននចះមាននស្ចរតអំី ណត់ ពីក្ស្ីពិការ ក្រនតារយារមានរ់ នរៀននចះមាននស្ចរតីស្បាយជាធម្មតា នោយ- 254 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ ំងសារនម្ើលរូ ននរមងតូ ចៗរត់នលងតាម្ទលូវ។ វាបានដងឹ អាង៌របា

រនុងការរស្់នៅនោយស្ុ ែស្នតិភាពជាម្ួ យអនរទងធ ំងពួង ពីម្នុ ស្សស្ុ ភាពរាបសាគួ រជាទ្ីក្ស្ឡាញ់ រាប់អានដដលម្ិននចះ

់បានវតថណាដដលមានអនរឯនទ្ៀតចង់បានដដរ។គតចងិុំ ី ភាពស្ុ ែដុ ម្វាបានយល់ អពនោយសារនម្លនៅដទសងើំ ី ការដងធូ បហុ យព័ទ្នធ ពនចូ លគ្នន។ វាបានយល់ អពឹ គុ ណ នោយសារការក្រងផ្កា ។ នងៃម្ួ យ វានដើ រ កាត់ នក្ព នៅប់ ស្ ក្មារ

នក្កាម្នដើ ម្ នពាធិ ម្ួ យ ។ នៅជិ ត ននាះ វាបានស្មាគ ល់ នមានរូ នរុរជា
ខ តតូ
ើ ន
ិ ចម្ួ យដុ ះពីនលើនដម្
ការបានស្នងាតន

ើញ

រលំ
ើ ។
ើ ដួលពុ រម្ួ យនដម្ំ ី ភាពម្ននទ្ៀងធត់ើ ញននះ នា ំឲ្យវាយល់ អពិននជវី ត។ិពនលឺក្ពះអាទ្ិ តយនៅនពលនងៃ និ ងពនលឺច ំងនទលរ ៗននហវូ ងតារានៅនពលយប់ នធវឲ្យចតតើិ របស្់ នរមងននាះ បាននៅលអក្ស្ស្់

ជានិចា។ រនបៀបននះនហើយ ដដលរុ មារស្ុ ធន បានដរក្ស្ង់

យរទលក្បនយាជន៍ ពីការពិនសាធន៍ធ ំងឡាយ រនុងដនំ ណើរជវី តដ៏ិ ដវងឆ្ៃយរបស្់នគ។

អនរដស្វងររពនលឺក្តាស្់ ដងចតតលឹ ក្តូវដតគតថ្ន
ិិ របស្់ ែួ នជា- 255 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ក្បាសាទ្វមាន
ដដលនគក្តូវដតតារ់ដតងស្ំអាតលំអ។ នគក្តូវ
ិដតនបើរមាត់ធវរក្បាសាទ្ននចិតតរបស្់ ែួ នឲ្យធំ
ស្ក្មាប់ក្ពះពុ ទ្ ធលនហើ យ មា នចិ តត ក្ជះ ថ្នល និ ម្ នត ក្ពះ អងគ ចូ លនៅរនុ ងម្ ណឌ លស្ំខាន់ខាងរនុង នដម្ើ បថ្និ ភ្រតីនិងី វ យនទ្ៀនធូ បជាតំណាងននចតត

ថ្នវយផ្កាជាតំណាងននការដឹងគុ ណ និងនស្ចរតនក្តរអរចំ
នពាះីក្ពះអងគ។

IIវធិ ីព្ប្ត្ប្ិ ត្តិ
1.

ចំនពាះអនរដស្វងររពនលឺក្តាស្់ ដឹង មានរិចាក្បតិបតតិបីដដល

ក្តូ វ ដតយល់ នហើ យនធវើតាម្ គឺៈ ទ្ី ១-ការហាត់ នរៀនឲ្យមាន

ចរយាលអ
ទ្ី២-ការហាត់នរៀនស្ក្ងួម្ចិតត ទ្ី៣-ការហាត់នរៀនឲ្យ
ិមានគតិបណិឌ ត។អវីនៅ ដដលនៅថ្ន ការហាត់នរៀនឲ្យមានចរយាលអ
?
ិម្នុ ស្សនលារធ ំងអស្់ នធះបជាម្នុ
ស្សសាម្ញ្ញរ៏នោយ ឬីជាអនរដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដឹងរ៏នោយ

- 256 -

ក្តូវដតអប់រ ំែួ នឲ្យមានលវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ចរយាលអ។ នគក្តូវដតពិនិតយក្តួតក្តាចិតតរបស្់ ែួ នទងនលិិ ងកាយ
វការរបស្់ែួ នទងលិនហើ យក្តូ វ ដតររាការពារមាត់ ធវ រននវញ្ហលិ ញ ណធ ំងក្បា ំរបស្់ ែួ ន។អស្់ំ ុ ស្ធ ំងនគក្តូវដតខាលចក្គប់រហ

នធះបរំី ហុស្ននាះតូ ចបុ នណារ៏នោយ

ក្បក្ពឹតតដតអំនពើលអ។

នហើយក្តូវែំ

អវនៅដដលនៅថ្ន ការហាត់នរៀនស្ក្ងួម្ចិតត? បានន័យ
ីថ្ន នគក្តូ វ ដតនបាះបង់ នចលនស្ចរតីនលាភ្លន់ និ ងបំណ ងអាក្ររ់ភាលម្ម្ួ យរ ំនពច កាលណាការអពម្ងគលធ ំងននះ រនរតើស្ុមាននឡើង នហើយែំររាចតត
ធ ប
ៃ ់។
ល
ិ របស្់ែួ នឲ្យបានបរិ ទ្ស្

អវនៅដដលនៅថ្ន គតបណីិិឌ ត ? គឺការយល់ ជារ់ចាស្់

និងទ្ទ្ួលសាគល់ នោយឥតស្ងស ័យនូ វការពិតបំទុតធ ំងបួន

នពាលគឺៈ ទ្ុរខ រំនណើតននទ្ុរខ ការបំបាត់ទ្ុរខ និងទលូវក្បនស្ើរ

ែពង់ែពស្់ដដលនា ំឲ្យអស្់មានទ្ុរ។ខ បុ គលគ ដដលពិតជាក្បតបតត
ិិ័តាម្វន័
អាចនៅថ្នជា «សាវររបស្់
ក្ពះពុ ទ្»ធិ យធ ំងបននះ
ីដម្នពិត។
ឧបមាថ្ន ស្តវលាម្ួ យ ដដលគ្នមនរូបរាង គ្នមនស្ំនឡង
គ្នមនដស្នង ដូ ចនម្នគ្ន នដើរតាម្ហវូងនម្នគ្ន នហើយក្ស្ដីថ្នៈ «ចូ រ- 257 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

អនរធ ំងអស្់គ្នននម្ើល៍ រូបអញននះជានម្នគ្ន ! » ។ នតើមានអនរ
ណានជឿស្ំដីស្តវលាននាះនទ្? រ៏ជាការឆាួតនលលាដូ ចស្តវលា

ននះដដរ ចំនពាះបុ គលបតតគ ណាដដលម្នក្បតិ យធ ំងបី
ិិិតាម្វន័ននះ នហើយក្បកាស្ែលួនថ្ន នដរើ តាម្ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្ ឬថ្នែលួន
័ជាសាវររបស្់
ក្ពះពុ ទ្។ធំំ ូ ងរស្ិររនតាងដត
ំបាន ជាដបម្ុ ននឹងនបះយរទលដណា
ភ្ាួររាស្់ ដីបញ្ាូ លទ្ឹ រនក្សាចដ ំណា ំសាបនក្ពាះក្គ្នប់ ពូ ជនហើយដរនៅមនចញ។

យាងណាម្ិញបុ គលគ ដដលដស្វងររ

ពនលឺក្តាស្់ដងដូ នចនះដដរ។ អនរិ យធ ំងបននះឹ ក្តូវដតក្បតបតត
ិ
ិវន័
ី

់ច ំន
ដក្ស្ម្នអាចនដរស្ងឃ
ម្រង
ិ
ឹ

ន

ើ ញពនលរដុ ះនឡើងរនុងនងៃននះ

ំំលូតនចញនឡើងរនុងនងៃដស្អរើ ញរូ នដណានហើយនបះយរ

ទលរនុងនងៃខានដស្អរ ននាះបាននទ្។ យាងណាម្ិញ អនរដដល
ដស្វង ររពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង រ៏ ម្ិ នក្តូ វ នដរច ំឲ្យចំណ ង់ នលារិ យំ ី ែលួនរនុងនងៃននះ ឲ្យនស្ចរតីជ ំពា រ់ ចិ តតនឹ ងបំណ ងបាត់ អ ស្់ អ ពអាក្ររ់ធ ំងឡាយវនាស្បាត់
អស្់ពីែលួនរនុងនងៃដស្អរ នហើយបាន
ិស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ ដងឹ រនុងនងៃខានដស្អរ យាងដូ នចនះដដរ។

- 258 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នក្កា យ នព ល សា បនក្ពាះនហើ យ រ ស្ិ រ រ ដត ងដតដង ធ ំំំរបស្់ នគយាងអំណត់ ពីរដូ វម្ួ យនៅរដូ វម្ួ យ រហូ តដល់ដណាមានដទលផ្កា។ យាងណាម្ញ
អនរដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងឹ រ៏ក្តូវ
ិដតមានការអំណត់ពោយាម្បណឹុ ត ះក្គ្នប់ពូជននពនលឺក្តាស្់ ដងំ ីននោយក្បតបតត
តាម្វ
ន័
រុ ប
ិ យធ ំងបននះ
ិ
ិ
ី
2.

លៀងឃ្លលតនឡើយ។

នដើរនៅម្ុ ែតាម្ទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
ឹជាការពិបារំ រ់ចតត
ណាស្់ដរាបណានគនៅដតជពាិ នឹងស្ុ ែុមាលភាពនហើយ

និងក្បណីតភាព ដរាបណានគបនណាត យឲ្យតណាា ននវញ្ហិ ញណធ ំងក្បា ំចូលលុ រលុ យរ ំខានចតតិ របស្់ នគ។ មានស្ភាពែុស្គ្នន

ក្ស្ឡះរវាងស្បាយរររាយរន
ីុ ងការរស្់នៅ

និងស្បាយររ
ីរាយរនុងការនដរើ តាម្ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្។ដូ ចបានស្តីម្រនហើយ ចតតិ ជាក្បភ្ពននក្គប់វតថុធ ំងឡាយ។

នបចឹ ដភ្នរធ ំងើ តតិ វាមានចំណូលនឹងនរឿងនលារិយ នឹងការងពនពួ ង ទ្ុរនខ វទ្នានឹងរត់នដញតាម្ជាម្នខាន។
ទទុយនៅវញ
នបើ
ិ
ិ

ចតត
ិ ស្បាយនឹងនដើរតាម្ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្ ស្ុ ភ្ម្ងគល នស្ចរតី

- 259 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ស្បាយរររាយ
នហើយនិងពនលឺក្តាស្់ដង
នឹងរត់តាម្ជាពិត
ឹីក្បារដម្ិនខាន។
នហតុ ននះ បុ គលគ ដដលដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងឹ ក្តូវដតររា

ចតត
ស្ុ
វិ ន័
ល
ិ យធ ំងបីនោយិ របស្់ែួ នឲ្យបានបរិ ទ្ ធ នហើយែំក្បតបតត
ិពោយាម្អំណត់។ នបនគែំ
ស្ង្ហវតហាត់នរៀន នគ្នរពក្បតបតត
ើិិតាម្វន័
នគនឹងបានស្ក្ងួម្ចតត
កាលិ យធ ំងបននះ
ីិ ជាម្នខាន
ិនបើ នគបានស្ក្ងួ ម្ ចិ តតនហើ យនគនឹ ងបានបំភ្ឺលនោយគតិ ធម្៌នហើយគតធម្៌
ននះនឹងដរឹ នា ំនគនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ។ិវតតក្បតិបតតិធ ំងបីក្បការននះ នពាលគឺ ការក្បតិបតតិចាប់

វន័ិ យម្ួ យ ការស្ក្ងួម្ចតតិ ម្ួយ និងការមានគតិធម្៌ម្ួយ ជាទលូវ

ពិតក្បារដនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
នោយនហតុ ដតម្នក្បត
បតត
ឹ
ិ
ិ
ិ

តាម្ស្ិ កាខ បទ្ធ ំងបី ននះនហើ យំ ពី យូ រអដងវង ម្រដដលតា ងនហើយម្នុ ស្សនលារបានគរទ្ុរនូ វគំនិតភាន់ក្ចឡំជាគំនររាប់ម្ិ នអស្់ ។ដូ នចនះ

នគម្ិ នក្តូ វ ជដជរររែុ ស្ ក្តូ វ ជាម្ួ យ នឹ ងម្នុ ស្សទងគ្នន នៅរនុ ងនលារននះនទ្ នគក្តូ វ ដតស្ក្ងួ ម្ ចិ តតែ ំជញ្ាឹ ងគតនធវវតតិើ ក្បតបតត
ិិយាងអំណត់
ពនលឺក្តាស្់ដង
ឹ ។- 260 -នដម្ើ បឲ្យបានស្នក្ម្ចីវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

3.
ននបើនគដវរដញរស្ិកាខបទ្ធ ំងបីននះឲ្យបានលអិតលអន់ នគនឹងើ ញជារ់ថ្នស្ិកាខបទ្ធ ំងននះដចរនចញជា ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្

(ម្គគ) ក្បា ំបី ទ្ស្សនបទ្ (ស្តិបោឋន) បួ ន វធិ ីែំក្បឹងដក្បងដដល

ក្តម្ក្តូ
វលអ (បធាន) បួ ន ថ្នម្ពលដដលក្តូវយរម្រនក្បើ (ឥស្តនទីយ៍ )ឹក្បា ំ នហើយនិងគុ ណធម្៌ (បារម្ី) ក្បា ំម្ួយ។

ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្ (ម្គគ) ក្បា ំបីននាះគៈឺ ការនម្ើលនើ ញក្តូវ១ ការគិតក្តូវ១ ពារយស្ំដីក្តូវ១ អំនពើក្តូវ១ ការរស្់នៅក្តូវ១

ការែំស្ ង្ហវ តក្តូ វ ១ ការប ងក្បាថ្នន ក្តូ វ ១ និ ងការស្ក្ងួ ម្ ចិ តតក្តូវ១ ។ការនម្ើលន

ើញក្តូវ មានបចំី ដណរគៈឺ ការយល់ ជារ់ចាស្់នូ វនស្ចរតីពិតែពង់ែពស្់ (អរយស្ចាៈ) ធ ំងបួន១ ការទ្ទ្ួលសាគល់
ិនូ វចាប់ស្ី អំត ពីរម្មទល១

ការម្នលុ
ះរនុងស្ភាពជាខាងនក្ៅ
ិននវតថុនហើយ និងរនុងចំណង់ធ ំងឡាយរបស្់ ែួ ន១។លការគតក្តូវ បានន័យថ្ន ស្នក្ម្ចចតតចំិិ ម្នបនក្ម្
ិើ ណង់របស្់ំ ី អរុ ស្ល។ែលួន ម្ិននលាភ្លន់ ម្ិនែឹងនក្កាធ ម្ិនក្បក្ពឹតតអព

ពារយស្ំដី ក្តូ វ បានន័ យ ថ្ន នចៀស្វាងពារយភ្ូ ត រុ ហរពារយឥតបានការ ពារយនជរក្បមាង ពារយម្ួ លបង្ហាច់។

- 261 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

អំនពើក្តូវ បានន័យថ្ន ម្ិនក្តូវបំផ្កលញជីវតនគ
ម្ិនក្តូវ
ិលួ ចបលន់នគ ម្នក្តូ
វក្បក្ពឹតតការទតិ របត់។
ិការរស្់ នៅក្តូវ បានន័យថ្ន នចៀស្វាងការរស្់ នៅដដល

ឲ្យនធស្ដល់ អរន ឯនទ្ៀត។
ការែំស្ង្ហវតក្តូវ បានន័យថ្ន ែំយរចតតិ ទ្ុរោរ់នធវវតត
ើក្បតិបតតិនឆ្ពះនៅររទ្ិស្ក្តូវ។

ការបងក្បាថ្ននក្តូវ បានន័យថ្ន ែំក្បុងក្បយ័ តរន រាចិតតឲ្យ

បាននៅបរស្ុធ និចា។ិ ទ្ជា
ការស្ក្ងួម្ចតតិ ក្តូវ

បានន័យថ្ន

ែំររាចតតិ ឲ្យបាននៅ

ក្តឹម្ក្តង់ស្ៃប់ នដើម្បឲ្យបានស្នក្ម្ចការក្តាស្់
ដឹង។
ី
4.

ទ្ស្សនបទ្ (ស្តបោឋ ន) បួ នននាះគៈឺ ទ្ី១ គតពិិិ ចរណាំ រ់ចិតតនឹងថ្ន រូ បកាយក្បរបនោយវតថុម្ិនបរស្ុិ ទ្ ធ ម្ិនក្តូវជពា

រូបកាយននះនទ្។ ទ្ី២ គិតពិចរណាថ្ន វញ្ហិ ញ ណារម្មណ៍ធ ំងឡាយជាក្បភ្ពននទ្ុរខ

នធះបវាម្រជាអារម្ម
ណ៍ក្ពួយ
ីឬជាអារម្មណ៍ស្បាយរ៏នោយ។ ទ្ី៣ គតពិិ ចរណាថ្ន ចិតតជា
ចរនតដដលហូ រម្ិននចះប់។ ទ្ី៤ គិតពិចរណាថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ នៅរនុងនលារននះ ស្ុ ទ្ដធ តជាលទ្ធទលននការធរ់ទ្ងរវាង

- 262 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នហតុ និងទល នហើយគ្នមនអវីដដលអាចនៅគង់វងសរហូ ត នោយម្ិនដក្បក្បួលននាះនទ្។
5.

វធិ ីែំក្បឹងដក្បងដដលក្តឹម្ក្តូវលអ (ស្ម្មបបធាន) ធ ំងបួនននាះំ យអំនពើអាក្ររ់នរតនឡគៈឺ ែំការពាររុ ឲ្ើើងបាន១ កាលណាអំនពើ
អាក្ររ់នរតនឡ
ើើងនហើយ

ក្តូវរំចត់វានចលភាលម្១

ែំបនងាើត

អំនពើលអ១ ែំនធវើឲ្យអំនពើលអបានលូ តលាស្់ នៅនពលវានរើតនឡើង
នហើយ១។
6.

ថ្នម្ពលដដលក្តូវយរម្រនក្បើ (ឥស្តនទីយ៍ ) ធ ំងក្បា ំននាះ គឺៈជនំ នឿក្ជះថ្នល១ ការមាននចតនានឹងនធវើការែំក្បឹងដក្បង១ សាមរតី

ក្បុងក្បយ័ ត១ន ស្ម្តថភាពរនុងការស្ក្ងួម្ចិតត១ ស្ម្តថភាពរនុង
ការររាគតធម្៌
ភ្ឺថ្នល ល ១។ិ7.

ំ ុ ត (បារម្ី) ធ ំងក្បា ំម្ួយ ដដលជាយានគុ ណធម្៌ែងព ់ែពស្់បទនា ំនយើ ងនៅោរ់ ដ ល់ នក្តើ យននពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ននាះគឺៈ ធន១ការនគ្នរពក្បតបតតចាប់វន័ិ យ (ស្ីល)១ ការមាននស្ចរតីអំណត់
ិិ(ែនតី) ១ ការែំក្បងដក្បងស្ង្ហ១ ការស្ក្ងួម្ចតត
វ ត (វរី យៈ)ឹិិ- 263 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច(ោន) ១ ការមានគតបណ
ិិឌ ត (បញ្ហញ) ១។ នបើនគនដើរតាម្ទលូវ
ក្បនស្ើ រធ ំងក្បា ំម្ួ យ ននះនគក្បារដជាអាចឆលង រួ ច ទុ ត ពីនក្តើយដដលនពារនពញនៅនោយការងពនឹ ដភ្នរដល់ នក្តើយពនលឺក្តាស្់ដងឹ ជាពុ ំខាន។

នហើយបាននៅ

ការនធវើធន នា ំឲ្យចរទុ ត ពី អតតទ្ តថភា ព។ ការនគ្នរព

ក្បតិបតតចាប់វន័ិ យ នា ំឲ្យនចះយរចតត
ិិ ទ្ុរោរ់ចនំ ពាះស្ិទ្ធិ និងស្ុ ែុមាលភាពរបស្់ អរន ដនទ្។ ការមាននស្ចរតីអំណត់ នា ំឲ្យនចះបស្តង្ហាបការខាលច និងនស្ចរតែី ឹងនក្កាធ។ ការស្ង្ហវតក្បង
ឹដក្បង នា ំឲ្យមាននស្ចររនវៀស្រនវ
និងនស្ចរតីនទ្ៀងក្តង់។ ការីតស្ក្ងួម្ចិតត នា ំឲ្យនចះក្តួតក្តាចតតិ ដដលវនងវងវង្ហវន់សាវា។ ការមានគតិបណិឌ ត បណាត លឲ្យស្តិ ងងឹ ត ងងល់ ក្ចបូ រ ក្ចបល់
បាននៅជាស្តភ្លិ ឺថ្នល ោលស្នវ។
ធននិងចាប់វន័ិ យជាក្គះស្ំ
ខាន់ជាច ំបាច់រុ ងការនឹស្ង់ វ មានក្បាសាទ្។
នស្ចរតីអំណ ត់ និងនស្ចរតីស្ង្ហវតក្បឹ ងិំ យស្ក្តូ វ ម្រពី នក្ៅចូ លដក្បង ជារំដពងការពារក្បាសាទ្ រុ ឲ្បាន។ការស្ក្ងួម្ចតត
ិនិងការមានគតបណិិឌ តជានក្កាះ

ស្ក្មាប់ការពារការវាយលុ រននការរស្់ នៅនិងការសាលប់។

- 264 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នបនគនធវ
ើើធន ដតរនុងនពលណា ន

ម្រវញ
ិ

ឬនោយសារដតនធវើវាក្ស្ួ លើញក្បនយាជន៍ក្តឡប់
ជាជាងម្ននធវ
ិ
ើ

ជាពិត

ក្បារដណាស្់ ធនននាះ ពុ ំដម្នជាធនពិតក្បារដនទ្។ ធនពិ តក្បារដ គឺធនដដលនគនធវើក្បរបនោយចិតតក្ជះថ្នល។ ម្ោងនទ្ៀត ធនពិតក្បារដ ក្តូវនធវនឡើ ើង ពុ ំដម្នដតម្តងនទ្ គឺក្តូវនធវើ
ជានិចាកាល។

រ៏ពុំដម្នជាធនពិតក្បារដដដរ នបកាលណានគនធវ
ើើនោយមានចតតិ សាតយ ឬនោយក្បាថ្ននចង់បានការអួ តស្រនស្ើរ ធនពិតក្បារដ គឺធន ដដលនធវើនឡើងនោយចតត
គ្នម នគិ តិ រ ររាយ
ីថ្នែលួនជាអនរ ឲ្យម្ិ នរ ំលឹ រនឡើ ងវ ញអំពី អនរ ទ្ទ្ួ ល នហើយម្ន
ិ
ិ

គតដល់
វតថុដដលបានឲ្យជាធន។
ិធនពិតក្បារដ នចញម្រនោយឯរឯងពីចតតិ មាននម្តាត

់បានម្រវញ
ធម្៌ គ្នមននឹរស្ងឃម្ចងិ បុ ដនតនោយក្បាថ្ននឲ្យបាន
ឹចូ លនៅរនុងគនលងទលូវននពនលឺក្តាស្់ដងឹ ធ ំងអស្់គ្នន។ធនធ ំងក្បា ំពីរយាង

ស្ម្បតតិ រ៏ អា ចនធវើបានដដរ។

ដដលស្ូ ម្បដតអន
រក្រែសត់ក្ទ្ពយ
ីធនទ្ី ១ គឺ ការនធវើធនរូ ប- 265 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ កាយនធវើ ជាធនកាយ។ ធនរនុងក្បនភ្ទ្ននះ គឺ យររមាល ងំ ុ តនៅនទ្ៀត គបូនហើយែពង់ែពស្់បទ
ជាធន ដូ ចិឺ ជាជវី តស្ក្មាប់

ជាមាននរឿងនិធនរនុងវគគតនៅននះ។

ធនទ្ី២ គឺការនធវធន
ើចិ តត គឺ ទត ល់ នូ វចិ តត មា ននម្តាត ធម្៌ ចំ នពាះអន រ ឯនទ្ៀត។ ធនទ្ី ៣ គឺ ការនធវើធនចរខុ គឺ ទតល់ នូ វដែសដភ្នរ ក្តជារ់ ក្ស្ទ្ន់

ដដលជាស្ញ្ហញ នននស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់ ស្ ក្មាប់ អ នរ ឯនទ្ៀត។ ធនទ្ី៤ គការនធវ
ក្ស្ទ្ន់
ឺើធនទ្ឹរម្ុ ែ គឺបនញ្ា ញទ្ឹរម្ុ ែរររាយ
ីចំ នពាះអន រ ឯ នទ្ៀ ត ។ ធ ន ទ្ី ៥ គឺ ការ នធវើ ធន ពា រយ ស្ំ ដី គឺមា ន វា ច រា រ់ ធ រ់ដទអ ម្ ក្ត ជា រ់ចំ នពាះ អន រ ឯ នទ្ៀ ត ។ធនទ្ី ៦ គឺ ការនធវើ ធនរដនល ង អងគុ យ គឺ ឲ្យ រដនលង អងគុយនៅអន រ ឯ នទ្ៀ ត ។ ធ ន ទ្ី ៧ គឺ កា រ នធវើ ធ ន ទ្ី ជ ក្ម្ រ គឺ ឲ្យ អន រឯនទ្ៀតប់ ស្ំ ណា រ់ រុ ន ងទ្ី លំ នៅរបស្់ ែួ លនម្ួ យយប់។ ធនធ ំងក្បា ំពីរក្បនភ្ទ្ននះ នរណារ៏អាចនធវើបានដដរ។

8. ស្ម្័ យ ម្ួ យននាះ មានក្ពះរាជាម្ួ យក្ពះអងគ ក្ពះនាម្
ស្តតវៈ។ នងៃម្ួ យ ក្ពះស្តតវៈយាងនៅក្បពាតនក្ព ជាម្ួ យនឹ ង- 266 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ក្ពះរាម្របស្់ ក្ពះអងគពីរក្ពះអងគ។ នៅរនុងនក្ព រសក្តបងបអូនំ បី ក្ពះ អងគ បា ននធងើ ញ នម្ខាល ម្ួ យំងក្បា ំពីរស្ុ ីបក្ម្ុ ង នឹ ងដហររូ នរបស្់ែួ នធលអត់ឃ្លលន។នោ យ ឃ្លល ននពរ

នដម្
ការ
ើ បស្ក្ម្ន់
ីក្ពះរាម្ចបងធ ំងពី រ ភ្័ យ ជាខាល ំង នហើ យរត់ បា ត់ នៅ។ចំដណរក្ពះស្តតវៈ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់នឡើងនៅនលើចំនណាតែពស្់ម្ួ យ នហើ យនលាតទ្មាល រ់ ែួ នម្រឲ្យនម្ខា
លល ស្ុ ី ជាចំណី នដើ ម្ប ីស្នស្តង្ហគះរូ នខាលធ ំងក្បា ំពីរ។
ក្ពះស្តតវៈ

ក្ទ្ង់ នធវើអំនពើ ស្បបុ រស្ននះ

ដដលនចញម្រនោយឯរឯង។

នោយចិ តតនម្តាតបុ ដនតក្ពះអងគបានគតរនិ ុ ងចតត
ិថ្នៈ «រូបកាយននះ វាដក្បក្បួល វាម្នឋ
តិ នងរនទ្។ អញក្ស្ឡាញ់
ិថ្ននរ់ងម្ន រូបកាយននះ នោយឥតមានចតតិ ចង់នបាះបង់វានចលនទ្ បុ ដនតនៅនពលននះ អញោរ់ធននៅឲ្យនម្ខាល រនុងបំណង
ឲ្យបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដឹង»។ ការជញ្ាឹ ងគតននះ
បង្ហាញឲ្យិនឺើ ញថ្ន បំណងពិតក្បារដរបស្់ក្ពះស្តតវៈ គការបានស្នក្ម្ច

ពនលឺក្តាស្់ដង
ឹ ។- 267 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

9.

មានស្ភាពចិតតធនំ ធងឥតក្ពំដដនបួ នយាង ដដលអនរដស្វង

ររពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ក្តូ វ ដតបណត លគឺៈ ចិ តតម្ិ នក្បាថ្ននុ ត ះបណា

ក្បនយាជន៍ ចិតតមាននម្តាតអាស្ូ រ ចិតតក្ជះថ្នល និងចិតតក្បរប

នោយស្ម្ភាព។

ំនគអាចបំបាត់ចណ
ង់នោយសារចិតតម្និំ ឹ ង នោយសារចិតតមាន
ក្បាថ្ននក្បនយាជន៍។ នគអាចបំបាត់រហ

នម្តាតអាស្ូ រ។ នគអាចបំបាត់ទ្ុរខ នោយសារចតតិ ក្ជះថ្នល។ នគំ ិ តដវរដញររវាងម្ិតតនឹងស្ក្តូវ នោយសារបណ
អាចបំបាត់គនុត ះចតតិ ក្បរបនោយស្ម្ភាព។

ការម្ិនក្បាថ្ននក្បនយាជន៍ បានន័យថ្ន នធវើឲ្យអនរទងធ ំងពួ ងបានស្ុ ែស្បាយ បាននពញចតតិ ។ ការមាននម្តាតអាស្ូ របានន័យថ្ន បំបាត់នចលអវីៗ ដដលបណាត លឲ្យអនរទងធ ំងពួង
ម្នបានស្ុ
ែស្បាយ ម្នបាននពញចតតិិិ ។ ការមានចតតិ ក្ជះថ្នល

បានន័យថ្ន

រររាយស្បាយនីឹ ងនគ ណាមានរ់បានើ ញបុ គលស្ុ ែស្បាយ បាននពញចិតត។ ការមានចតតិ ជាស្ម្ភាព បានន័យថ្ន មានម្ននាស្នញ្ា តនាចំនពាះស្តវនលារធ ំងអស្់ នោយនស្មើភាពគ្នន គឺក្បាថ្ននចង់ឲ្យបុ គលគ រាល់ រូបបានស្ុ ែស្បាយ បាននពញចតត
ិ ។- 268 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ក្តូវដតទាឹតទាង់បណត លស្ភាពចតតិ ធនំ ធងុ ត ះបណា

ឥតក្ពំ

ដដនធ ំងបួនននះ នហើយក្តូវដតរំចត់នចលនស្ចរតីនលាភ្ ការែឹងនក្កាធ ការក្ពួយបារម្ៃ និងការដវរដញររវាងម្ិតតនឹងស្ក្តូវ។បុ ដនតរចា
លនឹងនធវនទ្។ិ ធ ំងននះម្នដម្នក្ស្ួ
ិើការរំចត់នចលនូ វ ស្ភាពចិ តតអា ក្ររ់ ជាការពិ បារ ដតការរំច ត់ នចលនូ វស្ភាពចិតតល អ ជាការង្ហយក្ស្ួ ល។ ការរំចត់នចលនូ វស្ភាពចិ តតអា ក្ររ់

វាពិ បារដូ ច ជាការលុ បបំបា ត់ អ រសរដដលឆ្ល រ់ជាប់ នៅនលើ ផ្កទ ំងងម។ បុ ដនត ការបំបា ត់ នចលនូ វ ស្ភាពចិ តតល អវាង្ហយដូ ច ជាលុ បអរសរដដលស្រនស្រទ្ុ រ នលើ នទទទ្ឹ រ។ បុ ដនតមានរិចាម្ួយពិបារជាទ្ីបំទុត ជាងននះនៅ
នៅរនុងជីវតននះ
ិនទ្ៀ ត គឺ កា រ ពោ យា ម្ ហា ត់ នរៀ ន នដើ ម្ប ីបា ន ស្ នក្ម្ ច ព នលឺក្តាស្់ ដងឹ ។

10. មានបុ រស្មានរ់នោមះ នសាណៈ នរើតរនុងក្តរូ លអនរមាន
ដតស្ុ ែភាពរបស្់ គ្នត់នែាយជាពន់នពរណាស្់។ នោយគ្នត់
ក្បាថ្ននយាងម្ុ តមា ំចង់បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដឹង

គ្នត់រ៏បាន

នៅជាស្ិស្សមានរ់របស្់ក្ពះពុ ទ្ធ។ គ្នត់បានបំនពញការែំពោយាម្

- 269 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចយា ងតឹ ងដតងជាទ្ី បំទុ តរហូ តដល់ ោម្ហូ រនចញពីបាត

នជងើ ដតគ្នត់ម្នបានស្នក្ម្ចពនលឹ នសាះ។
ិឺ ក្តាស្់ដង

ក្ពះបរម្ក្គូ មានចតតិ អាណិតគ្នត់ជាខាល ំង ក្ពះអងគរ៏មានពុ ទ្ដធ ីកានៅកាន់គ្នត់ថ្នៈ «មានលនសាណៈជារូ ន ! កាលឯង

នៅទទះ ឯងដដលបានហាត់នរៀននលងពិណឬនទ្? ឯងដឹងឬនទ្ថ្ន ពិណម្នអាចបនញ្ា
ញស្ំនឡងពីនរាះបាននទ្ នបកាលណា
ិើដែសពិ ណននាះតឹ ងនពរ ឬធូ រ នពរ។ ពិ ណអាចក្បគំជា តស្តនតី

ពីនរាះបាន លុ ះណាដតនគរតដែសព
ឹិ ណននាះតឹងលមម្»។«ការពោយាម្នដើម្បបានស្នក្ម្ចពនលឺ ក្តាស្់ដឹង
ីរ៏ដូចជា

ដែសពិណដដលនគរតត
ម្ននាះដដរ។ ឯងម្នអាចបានស្នក្ម្ច
ឹ ងលម
ឹ
ិ

ពនលឺក្តាស្់ដឹងនទ្ នបកាលណានហ
ើើ យដែសចតតិ របស្់ឯង វាធូ រនពរឬតឹងនពរ។ ដូ នចនះ ឯងក្តូវដតគិតពិចរណាឲ្យបានហមត់ហមង
នហើយពោយាម្ក្បតិបតតិនោយគតិបណិឌ ត»។នសាណៈ បានយល់ ថ្នពារយទ្ូនាមនធ ំងននះស្ំខាន់ណាស្់

រ៏ក្បក្ពឹតតតាម្ នហើយទ្ីបំទុតនគរ៏បានទ្ទ្ួលវតថុ ដដលនគដស្វងររ គឺពនលឺក្តាស្់ដឹង។

- 270 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ំ ញ
11. រនុងស្ម្័យម្ួ យននាះ មាននស្តចម្ួ យក្ពះអងគ សាទត់ជនា
រនុងការកាន់អាវុធណាស្់។ នងៃម្ួយ នៅនពលក្តឡប់ម្រពីទ្ី

លានហាត់ ហឹ វ រហវឺ នម្រដ ំណា រ់ វ ញក្ពះអងគ បា នជួ បនឹ ងិយរសម្ួ យ មានសាច់គង់កាប់ម្នម្ុ
ត។ិយរសននាះ

រស្តឹងនៅម្ុ ែ ក្ពះអងគ ដតនស្តច គ្នម នខាល ចញញឹ តនសាះ។ នស្តច បាញ់ ក្ពួ ញ ម្ួ យ នៅ ដតម្ិ នម្ុ តយរសនសាះ។ នស្តចនចលលំដពងនៅនទ្ៀត ដតម្ិនអាចម្ុ តធលុះដស្បរ

យរសបាននឡើយ។ នស្តចនចលចបូរ នចលស្នរជាបនតបនាទប់នៅ
នទ្ៀត ដតយរសគ្នមននស្ាីឺ ៀបបនតិចនឡើយ។ នស្តចរ៏ក្គវោវនលាត

នៅកាប់យរស ដតោវននាះ ក្តូវបារ់នៅនទ្ៀត។ នស្តចរ៏វាយ

ក្បហារយរសននាះ នោយនក្បើនដនជើងក្ពះអងគ ដតគ្នមនលទ្ធភាព
នសាះនក្ពាះយរសននាះចប់ ឱ បរ តក្ពះអងគយា ងមា នំ ៅរនុង
ឹរងវង់នដដ៏ធរំ បស្់ វា។នស្តចសារលបងយរក្ពះនរសាក្ពះអងគ

ក្បយុ ទ្តធ ទ្ល់ នទ្ៀត ដតជាអសារឥតការ។
យរសដងលង ថ្នៈ «តស្ូ ឥតក្បនយាជន៍ នទ្ នយើ ងនឹ ងដហរឯងស្ុ ីឥឡូវននះនហើយ»។ នស្តចនឆលើយនឡើងថ្នៈ «ឯងសាមនថ្ន
នយងអស្់
អាវុធ នឹងនក្បក្បាស្់
ដតបុ នណណ ះនហើយឬ? នយើងគ្នមន
ើើ

- 271 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

អវីនឹ ងការពារែលួននទ្ៀតនទ្ឬ ? តាម្ពិ ត នយើ ងនៅមានអាវុ ធម្ួ យនទ្ៀត។ នបើដហរនយងស្ុ
ើី នយងនើ ឹ ងបានចូ លនៅនែវះបំផ្កលញ
ក្រពះនពាះនវៀនឯងជាពុ ំខាន»។នស្ចរតីកាលហានរបស្់នស្តច បាននធវើឲ្យយរស ភ្័យជាខាល ំង ។យរស ស្ួ រ ថ្នៈ « នតើ ឯង នធវើ រ នបៀ បនម្ ច ?» ។ នស្ត ច នឆលើ យ ថ្នៈ«នយើងយរឥទ្ធិពលនននស្ចរតីពិតម្រនក្បើ»។យរសរ៏ដលងនស្តចនៅំ យបនក្ងៀននស្ចរតី
នហើយអងវរស្ុ ឲ្ពិតននាះ។

នរឿងនិធនននះ ក្បនៅអនរបួ ស្នរៀនធ ំងឡាយ ឲ្យមាន

ចិតតកាលហាន

មានការពោយាម្ែំក្បឹងដក្បងំ ល ចញនញើតរុ ខាឧបស្គគជា នក្ចើ នរាប់ ម្ិនអស្់ ដដលនរើ តមាននឡើ ងនៅចំនពាះម្ុ ែ។

12. ការឡឺតគួ រឲ្យស្អប់ និងការឥតនអៀនខាមស្ ជានធស្ចំនពាះ
ម្នុ ស្សនលារ។ បុ ដនតការអាប់យស្ និងការខាមស្នអៀន ការពារ
ម្នុ ស្សនលារ។ បុ គគល ធ ំងឡាយនគ្នរពមាតាបិ តារបស្់ នគ- 272 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នរៀម្ចបងរបស្់ នគ បងក្ស្ីក្បុស្របស្់នគនក្ពាះដតនគចប់អារម្មណ៍នឹ ងនស្ចរតីអាប់ យ ស្ នហើ យនិ ងនស្ចរតីនអៀនខាម ស្។ កាលណានគស្ញ្ាឹ ងគតឲ្យដ
តឹ ដល់ នៅ និឲ្យឆ្ៃ យពី ែលួនើ ញថ្ន ការទ្ុររិតតយស្
ិនហើ យនិ ងការនចះមានចិ តតនអៀនខាម ស្នោយ

ស្នងាតនម្ើលនៅអនរដនទ្ ជាការស្ម្នឹងបានគុ ណក្បនយាជន៍
ជាក្បតយរស។នបើ បុ គគល ណាមានចិ តតនចះសាត យនក្កាយ បាបរម្មធ ំងឡាយរបស្់បុគល។ បុ ដនត នបើបុ គលគ ននាះនឹងវនាស្អស្់គ ននាះ មានិចតតត យនក្កាយ បាបរម្មធ ំងឡាយរបស្់ នគ ស្ថិតនៅិ ម្ននចះសា
ិជាប់នឹងរូបនគរហូ ត នហើយនឹងតាម្ទតនាទនធស្នគម្ិននចះចប់។
មានដតបុ គគល ដដលសាត ប់ ឮ យល់ ជារ់ នហើ យក្បតិ បតតិតាម្ស្ិកាខបទ្ពិតក្បារដនុ ះនទ្ ដដលអាចបានទ្ទ្ួ លគុ ណក្ប-ំ ី ស្ិកាខបទ្ននាះ។ នបបុនយាជន៍អពគ ណាបានសាតប់ឮស្ិកាខើ គលបទ្ពិ តក្បារដននះនហើ យ ដតម្ិ នក្បតិ បតតិ តាម្ បុ គ គល ននាះម្ុ ែដតម្នបានស្នក្ម្ចរនឹ នទ្។
ិុ ងការដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដង

ការនជឿនោមះថ្ន ការនគ្នរពក្បតបតត
ិិ ការនចះសាតយនក្កាយ

ការែំក្បឹ ងដក្បង និ ងការមានគតិ បណិឌ ត ជាម្ហាក្បភ្ពនន

- 273 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ ស្ក្មាប់ ដស្វង ររពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ។ រនុងចំនណាម្គុ ណ រមាល ងស្ម្បតតិធ ំងននះ ការមានគតិ បណិឌ តស្ំខា ន់ ជា ងនគបងអស្់ ។ចំនពាះគុ ណស្ម្បតតឯនទ្ៀត
ិវាជាទ្ិដឋភាពននការក្បរបនោយគតិ បណិឌ តបុ នណាណះ។ បុ គ គល ណាដដលរំពុ ងដតបំនពញការ
ពោយាម្ នហើយនក្តរក្តអាលនឹងនរឿងនលារិយ ស្បាយនឹង
ការជដជរគ្នន ឥតែលឹម្សារ បនណាត យែលួនឲ្យធាល រ់ នៅរនុងភាព

នង្ហរងុ យ ស្ញុរគំនិ ត បុ គ គល ននាះនឹ ងឃ្លល តចរឆ្ៃ យពី ទលូ វននពនលឺក្តាស្់ដង
ឹ ។

13. រនុងការពោយាម្នដម្ើ បបានស្នក្ម្ចពនល
ឹឺ ក្តាស្់ ដងីមានអនរ

ែលះអាចនៅដល់ នគ្នលនៅឆ្ប់រហ័ ស្ជាងអនរែលះនទ្ៀត។ ដូ នចនះម្នក្តូ
វអស្់ ស្ងឃម្នទ្
នបើកាលណានហើយ និឹើ ញនគឯងនទ្ៀត

បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ ម្ុ ននយង។
ើម្ថ្នន
អនរនរៀនបាញ់ ធនូ ម្នអាចស្ងឃ
ិឹ ងបានស្នក្ម្ចភាលម្ៗ
ឹននាះនទ្ ដតនគដង
ាឹ ថ្ន នបើនគហាត់នរៀន នោយពោយាម្ខាាប់ែួ ននគនឹ ងបានសាទ ត់ ជ ំនា ញនក្ចើ ននឡើ ងៗ ជាពុ ំ ខា ន។ ទ្ននលច ប់ំ ូ ងជាអូ រតូ ចម្ួ យ នហើយររធំ
រនរតម្ុនដបើី នឡើងៗ រហូ តដល់- 274 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ ននះនៅជាទ្ននល ហូ រចរ់ នៅរនុ ងស្ម្ុ ក្ទ្។ ឧធហរណ៍ ធ ងបង្ហាញឲ្យនើ ញថ្ន

នបើបុ គលគ ណាបំនពញការពោយាម្យាង

អំណត់និងខាាប់ែួ នាបុ គលគ ននាះក្បារដជានឹងបានស្នក្ម្ចពនលឺ

ក្តាស្់ដងឹ ។ដូ ចបានពនយល់ ពីនលើម្រនហើយ នបើនគនបរដភ្ន
រនម្ើល នគើនឹ ងនើ ញស្ិ កាខ បទ្នៅក្គប់ ទ្ិ ស្ទ្ី ។ ដូ នចនះ នគមានទលូ វនក្ចើ ននឹងបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដឹង។

ស្ម្័យម្ួ យននាះ មានបុ រស្មានរ់ដុតធូ ប នហើយបានស្នងាត
នប នៅរ៏ម្ននៅ
ម្ររ៏ម្នម្រ
នលចនឡើងរ៏ម្នើ ញរលនក្រអូិិិិនលច បាត់នៅរ៏ម្នបាត់។ នោយសារការរាយរងននះ បុ រស្ិននាះបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ ដងឹ ។មានម្តងននាះ បុ រស្មានរ់ម្ុតបនាលនៅបាតនជងើ ។ គ្នត់
ការចុ រចប់ជាខាល ំង នហើយនឹរគតថ្ន
ិនក្ៅពីក្បតរម្មននចតតិិ នទ្។នចុឺ រចប់ននះគ្នមនអវី

នក្កាយពីននាះម្រើ ញថ្ន ចតតិ វារត់នលាតគ្នមននចះ

ប់គ្នត់បានគត
ិរនទ្ នបើកាលណា

នគម្ិ នក្គប់ ក្គងវា។ បុ ដនតវា រ៏ អា ចនៅជាបរ ស្ុិ ទ្ធបា នដដរ នបើ- 275 -ឺវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

កាលណានគក្តួ ត ក្តាវាបាន។

នោយសារការគិ តយល់ ននះបនតិចនក្កាយម្រ បុ រស្ននាះរ៏បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ ។មានបុ រ ស្មាន រ់ នទ្ៀត រំណា ញ់ ស្មូរជាទ្ី បំទុ ត ។ នងៃម្ួ យំ ុ ងដតគតនៅដល់
នៅនពលដដលគ្នត់រពចតតិិ នលាភ្លន់ របស្់

គ្នត់ គំនិតម្ួ យបានម្រដល់ គ្នត់ថ្ន ចំណង់នលាភ្លន់របស្់
អញននះគ្នម នអវី នក្ៅពី ចំននៀរនើ និ ងដម្រនើ តូ ច ៗ ដដលគតិ បណិឌ តអាចដុ ត បំផ្កល ញបានននាះនទ្។ ការគិ តយល់ ននះជាការចប់នទតម្ើ បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ របស្់គ្នត់។
មានពារយនក្បៀនក្បនៅពីបូ រាណកាលម្ួ យដងលងថ្នៈ «ចូ រររាចតតិ ឲ្យបានរាបនស្មើ! នបចើ ិតតបានរាបនស្មើនហើយ ពិភ្ពនលារធ ំងម្ូលនឹងបានរាបនស្មើដដរ!។ ចូ រនយងគតពើិិ ចរណាចំនពាះ
ពារយនក្បៀនក្បនៅននះ ! ចូ រ នយើ ងយល់ ថ្ន ភាពែុ ស្ គ្នន រនុងពិភ្ពនលារននះ បណាត លម្រពីចតតុ នណាណះ។ិ គតដវរដញរដតប
ិទលូវនៅកាន់ ព នលឺក្តាស្់ ដឹ ងក្ស្បធ ំងក្ស្ុ ងនឹ ងពារយនក្បៀន

ក្បនៅននះ។ ទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ពិតជាគ្នមនក្ពំដដននទ្!។

- 276 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

IIIផៃូវននជំក្នឿ (សាធ)

1.

័ដដលនៅថ្នសាវររបស្់
ក្ពះពុ ទ្ ធគបុគ ដដលក្បគល់ឺ គលកាយថ្នវយជវី តចំិ នពាះក្ពះរតនក្ត័យ នពាលគឺការទ្ទ្ួ លយរ័ក្ពះពុ ទ្ធ ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឃ ទ្ុរជាទ្ីពឹងទ្ីរលឹរ។ សាវររបស្់

ក្ពះពុ ទ្ធ កាន់វន័ិ យក្គប់ក្គងចិតត ធ ំងបួន គឺៈ ស្ិកាខបទ្ ស្ធធធន និង គតិបណិឌ ត។័សាវ ររបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធ នគ្នរពក្បតិ បតតិវ ន័ិ យ ក្បា ំយា ងគឺៈម្ិនស្មាលប់ស្តវ

ម្ិនលួ ចបលន់

ម្ិនក្បក្ពឹតតអនំ ពើទិតរបត់

ម្ិនភ្ូ តរុ ហរ ម្ិននស្ពនក្គឿងក្ស្វង។ឹ័សាវ ររបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធ មានជ នំ នឿយា ងមា នំ ៅនលើ គតិ ធម្៌លអឥតនខាាះរបស្់ក្ពះពុ ទ្។ធនគែិតែំនចៀស្វាងការនលាភ្លន់

ការែឹងនក្កាធ នហើយែិតែំនធវើធន។ នគយល់ ចាស្់នូវចាប់ ស្ី តំ ី ភាពម្ិន
អំពី នហតុ និ ងទល នោយគិ តទ្ុ រ រនុងចិ តតជា និ ចាអ ពឋិតនងរននជីវតិ នហើយនគក្បតិបតតិតាម្ចាប់គតិធម្៌។

- 277 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចនដើ ម្ នើ ដដលនក្ទ្តនៅទ្ិ ស្ខាងនរើ ត នឹ ងរលំដួ ល នៅទ្ិស្ខាងនរតគ ដដលសាតប់នហើយើ ជាធម្មតា។ ដូ ចគ្ននននះ បុ គលនធវតាម្ឱវាទ្របស្់
ក្ពះពុ ទ្ធ នហើយនជឿក្បារដនលើក្ពះអងគ ពិតើជានឹងបាននៅនរតរន
ធី រស្ុើ ុ ងដដនដបិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្។
2. ដូ ចបាននពាលយាងជារ់ចាស្់ម្រនហើយថ្ន បុ គលគ ណានជឿនហើ យក្បតិ បតតិតាម្រតនៈធ ំងបី របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ នពាលគឺៈ

័ក្ពះពុ ទ្ធ ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឃ បុ គលគ ននាះនៅថ្ន សាវររបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធ។ក្ពះពុ ទ្ធគម្នុ
ស្សនលារម្ួ យរូ ប ដដលបានស្នក្ម្ចនូ វការឺក្តាស្់ដងឹ ដ៏ក្បនស្ើរបំទុត

នហើយយរការក្តាស្់ ដងឹ ននាះម្រ

ក្ពលឹ ងននការក្តាស្់ ដឹ ងនហើ យនិ ងស្ិ កាខ បទ្ដដលពនយល់

់ស្តវនលារ។ ក្ពះធម្៌គឺនស្ចរតីពិត គឺនក្បើ នដម្ើ បនក្សាចក្ស្ងីំ ី ការក្តាស្់ដង
បញ្ហា រ់អពឹ ននាះ។ ក្ពះស្ងឃ គឺក្រុម្អនរក្ទ្ក្ទ្ង់
នភ្ទ្ជាបពវជត
ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ពះធម្៌ នោយិ នជឿ និងក្បតិបតតតាម្
ិ

ចតត
ធ ធ។
ិ នសាមះក្តង់ស្ុ ទ្សា- 278 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចនយងនើិ យាយអំពី ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឃ ហារ់ដូច

ជាវតថុធ ំងបននះនទសងៗគ្នន ដតតាម្ពិត គឺជាវតថុដតម្ួ យគត់។
ីក្ពះពុ ទ្ធនចញដស្តងនឡើងនៅរនុងក្ពះធម្៌ ក្ពះធម្៌ស្ដម្តងនឡើង

នោយស្ហគម្ន៍ក្ពះស្ងឃ។ ដូ នចនះ ការនជឿតាម្ក្ពះធម្៌ នហើយនគ្នរពក្បតបតត
ិិក្ពះស្ងឃ ដូ ចគ្នននឹងការមានជនំ នឿនមាះម្ុ តនៅនលើក្ពះពុ ទ្ដធ ដរ។ នបនើ ិ យាយដបបម្ោងនទ្ៀត ការមានជនំ នឿនមាះម្ុ តនៅនលើក្ពះពុ ទ្ ធ បានន័យថ្ន នជឿតាម្ក្ពះធម្៌នហើយ

នគ្នរពក្បតបតត
ិិក្ពះស្ងឃ។ដូ នចនះនគ រាល់ រូបអាចចរទុ តពីទ្ុរខ នហើយើ ញថ្ន បុ គលបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដង
នោយក្គ្នន់ដតមានជនំ នឿនមាះម្ុ តឹនៅនលើក្ពះពុ ទ្ធ។ ក្ពះពុ ទ្ធជាអនរបានក្តាស្់ដងឹ ក្គប់ ក្ពះអងគ

ក្ស្ឡាញ់ ក្គប់ស្តវនលារធ ំងអស្់ ដូ ចជារូ នបនងាើតរបស្់ក្ពះ
អងគ។ បុ គលគ ណាទ្ុរក្ពះពុ ទ្ធជាឪពុ របនងាើតរបស្់ ែួ នល បុ គល
គននាះជារូ នបនងាើតមានរ់របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធពនលឺក្តាស្់ដង
ឹ ។- 279 -

នហើយនឹងបានស្នក្ម្ចវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចបុ គលគ ដដលទ្ុរក្ពះពុ ទ្ដធ ូ ចខាងនលើននះ
ក្ទ្នោយគតិ ធម្៌ រ បស្់ ក្ពះអងគ

នឹងក្តូវបានគ្ន ំនហើ យនឹ ងក្តូ វ បាននក្បាះក្ពំ

នោយគនធពិនោរននធម្៌នម្តាតរបស្់ ក្ពះអងគ។
3.

នៅរនុងនលារននះ គ្នមនអវីដដលអាចនា ំម្រនូវគុ ណក្បនយាជន៍

ឲ្យបានធំនធងជាងការមានជនំ នឿនលើក្ពះពុ ទ្នធ ទ្។ការបានឮ

ក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ធ នហើ យមានចិ តតស្ បាយរ ររាយនជឿតាម្
ីជាការបានរង្ហវ ន់ ធ ំក្ពះអងគដតរនុងម្ួ យ រយៈនវលាបុ នណាណះ
ឥតឧបមា។ដូ នចនះបុ គគល រាល់ រូ ប ក្តូ វ ដតស្បាយរ ររាយរន
ីុ ងការែំ

ដស្វងររស្ិកាខបទ្របស្់ក្ពះពុ ទ្ធ នធះជាក្តូវឆលងកាត់នភ្លើងដដល
រំពុងដតនឆះយាងស្ននាធស្នៅធរ៏នោយ។
ការបានជួ បក្បទ្ះនឹងក្គូអាចរយ

ដដលអាចពនយល់ ក្ពះធម្៌បាន ជាការក្រ។ ការបានជួ បនឹងក្ពះពុ ទ្ ធ ជាការក្រជាង

ននះ។ ដតការនជឿតាម្នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ជាការ
រតដតរក្ម្ណាស្់
នៅនទ្ៀត។
ឹ- 280 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

នៅនពលននះ

នយងបានជួ
បនឹងអនរនចះពនយល់ ក្ពះធម្៌
ើដដលរក្ម្នឹងបានជួ ប នហើយនយើងបានសាតប់ឮនស្ចរតីនក្បៀន

ក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ដដលរក្ម្នឹ ងបានសាត ប់ នយើ ងក្តូ វ ដតស្បាយរររាយ
នជឿតាម្ នហើយទ្ុរចតតធីិ នលើក្ពះពុ ទ្។

4.

រនុងរយៈដនំ ណើរដ៏ដវងឆ្ៃយននជវី តម្នុ
ស្សនលារ
ិនមាះម្ុ តជាម្តតិ រួម្ដនំ ណើរក្បនស្ើរជាងនគបងអស្់ជនំ នឿ

ជានក្គឿងនធវើ

ឲ្យបានក្តជារ់ក្ស្ួ លក្បនស្ើរជាងនគបងអស្់ ជាស្ម្បតតិធំជាងនគ
បងអស្់។ជ នំ នឿនមាះម្ុ ត ជានដដដលទ្ទ្ួ ល យរក្ពះធម្៌ គឺ ជានដបរស្ុិ ទ្ដធ ដលទ្ទ្ួ លយរក្គប់គុណធម្៌។ ជនំ នឿនមាះម្ុ ត ជានភ្លង
ើដដលនឆះបំផ្កលញក្គប់អស្ុ ចិភាពននចំណង់នលារិយ

ជាអនរនា ំទួ វនៅកាន់
នគ្នលនៅ។
លជ នំ នឿនមាះម្ុ ត រំច ត់ នស្ចរដីនលាភ្លន់ នស្ចរដីខាល ចញនញើត នស្ចរដីឡឺត។ ជនំ នឿនមាះម្ុ ត បនក្ងៀនឲ្យនចះមានការគួ រស្ម្ មានការនគ្នរពរាប់អានអនរដនទ្។ ជនំ នឿនមាះម្ុ តរ ំនោះឲ្យរួចពីចំណងដនកាលៈនទ្ស្ៈ បណាដ លឲ្យមាននស្ចរដីកាលហាន

- 281 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

់ំ នដើ ម្ប ជនៅ ចំ នពាះ ម្ុ ែ ឧ ប ស្ គគ ទដ ល់ រ មាល ងី ម្នះ នូ វ ចំ ណ ងអាក្ររ់។ ជនំ នឿនមាះម្ុ ត នធវើឲ្យម្នុ ស្សអាចររាអំនពើធ ំងឡាយ

របស្់ ែួ នបាននៅភ្លឺថ្នល នៅបរស្ុ
លធ ជនំ នឿនមាះម្ុ ត នធវើឲ្យស្តិិ ទ្។បានក្បរបនោយគតធម្៌។ិជនំ នឿនមាះម្ុ តបណាដ លឲ្យមាននស្ចរដីកាលហាន រនុងដនំ ណើរទលូវដវងឆ្ៃយគួ រឲ្យធុ ញក្ធន់។ជនំ នឿនមាះម្ុ តដរឹ នា ំនយើងនៅ

កាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ ។ជនំ នឿនមាះម្ុ តបណាដ លឲ្យនយងក្ស្នម្ន
ើើញហារ់ដូច

ជាបានស្ថិតនៅជតធ ជនំ នឿនមាះម្ុ ត នា ំនយងនៅោរ់ិ ក្ពះពុ ទ្។ើដល់ ទ្ី រដនលង ដដលក្ពះហស្តក្ពះពុ ទ្ធនៅរង់ ច ំទ្ទ្ួ ល នក្ជាង

នយង។ជនំ នឿនមាះម្ុ ត នធវើឲ្យចតត
ើិ រងរូឹ ស្ក្បរបនោយអតតទ្តថភាពរបស្់ នយងនៅជាទ្ន់។ើជនំ នឿនមាះម្ុ តបណាដ លឲ្យនយង
ើមានចតតិ ជាម្តតិ មានចតតិ នចះនយាគយល់ ។
5.

បុ គល
គ ណា មានជនំ នឿនមាះម្ុ ត បុ គលគ ននាះនឹងបានក្បរប

នោយគតបណិិឌ តនចះទ្ទ្ួ លសាគល់ ក្គប់នស្ចរដីនក្បៀនក្បនៅ

របស្់ក្ពះពុ ទ្ដធ ដលនគបានសាដប់ឮ។ បុ គលគ ណាមានជនំ នឿនមាះម្ុ តបុ គលគ ននាះនឹងបានក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ តអាចនឹងនម្ល
ើ- 282 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចនើើ ញថ្ន វតថុធ ំងឡាយក្គ្នន់ដតជាស្ភាពខាងនក្ៅ ដដលនរត

មាននឡើងក្ស្បនៅតាម្ចាប់ស្ីពដ ី នហតុ និងទលដតបុ នណាណះ។ដូ នចនះ បុ គ គល ធ ំងឡាយដដលមានជ នំ នឿនមាះម្ុ ត អាចនឹ ងមានចិ តតនចះក្ពម្ទ្ទ្ួ ល នោយរដីអំណ ត់នូ វក្គប់ នរឿងនហតុំ ក្គប់ ក្គ្នន់ នដើ ម្ប នដដលម្រដល់ ែលួន នហើ យនិ ងមានរមាល ងី ឹងស្ក្ម្បែលួននៅតាម្កាលៈនទ្ស្ៈនោយចតត
ៃ ់។
ិ ស្ប

ជនំ នឿនមាះម្ុ ត ទដល់ដល់ បុគលគ អនរនជឿនូ វគតបណ
ិិឌ តនចះំ ី ភាពម្នឋ
ទ្ទ្ួលសាគល់ អពតិ នងរននជីវតិិនូ វការម្ននចះភាញ រ់ិឬនរតទ្ុរននទអលខ ឹ ងក្គប់នរឿងនហតុ ធ ំងអស្់ ដដលនរតមានើើើដល់ ែួ នស្ូ ម្បនរឿងនហតុ
ននាះជាទ្ីអវសានននជីវតរបស្់ែួ នរ៏
ល
ល
ិ
ី

នោយ

នក្ពាះនគយល់ ថ្នកាលៈនទ្ស្ៈ

ខាងនក្ៅអាចដក្បក្បួ លនហើយនិងស្ភាពជា

ដតស្ភាពពិ តជាខាងរនុង

ននជី វ ត
ិ

នៅឋត
លនទ្។
ិ នងរជានិចា ម្ននចះដក្បក្បួ
ិជនំ នឿនមាះម្ុ តមានក្ទ្ង់ក្ធយស្ំខាន់បគី ៈឺការនចះោរ់

ែលួនឲ្យស្ុ ភាពរាបសា ការនចះមាននស្ចរដរី ររាយមាននស្ចរដី
ីនគ្នរពនោយនសាមះចំនពាះគុ ណធម្៌អរន ដនទ្ ការនចះមាននស្ចរដីដងធឹ គុ ណយាងក្ជាលនក្ៅចំនពាះក្ពះពុ ទ្។- 283 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចបុ គលគ រាល់ រូបនតាងដតបណុ ដ ះររានូ វស្ភាពធ ំងបីននជនំ នឿនមាះម្ុ តននះ គឺថ្នៈ ទ្ី១ ក្តូវដតឆ្ប់ដងឹ រំហុស្ និងអំនពើ
នៅហម ង របស្់ ែួ នលក្តូ វ ដតនចះខាម ស្នអៀននហើ យទ្ទ្ួ ល សារភាពនូ វ អំនពើ នៅហម ង ធ ំងននាះ។ ទ្ី ២ ក្តូ វ នចះទ្ទ្ួ ល សាគ ល់នោយយរចិ តតទ្ុ រ ោរ់ នូ វ គុ ណ ស្ម្បតតិ និ ងអំនពើ លអរបស្់
អនរដនទ្ នហើយនកាតស្រនស្ើរអំនពើលអរបស្់អរន ធ ំងននាះ។ ទ្ី ៣ក្តូ វ នចះមាននស្ចរដីក្បាថ្នន ចង់ ក្បក្ពឹ តតតា ម្ក្ពះពុ ទ្ធនិ ងរស្់

នៅជាម្ួ យក្ពះអងគ។
ចតតិ ដដលនពញនៅនោយជនំ នឿនមាះម្ុ ត គចឺ តតិ នសាមះក្តង់
ចតតររាយនោយបានក្ពះិ នក្ៅ ចតតិ ដដលមាននស្ចរដស្បាយរីីពុ ទ្ដធ រឹ នា ំនៅដដនដីបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះ អងគ។ក្ពះពុ ទ្ធទលដ ់ អានុ ភាពនៅជនំ នឿនមាះម្ុ ត ដដលដរឹ នា ំស្តវ

បនលារនៅោរ់រុ ងដដនដ
នី រស្ុិ ទ្ ធ អានុ ភាពដដលនធវើឲ្យស្តវនលារ

បានបរ ស្ុិ ទ្ធអានុ ភាពដដលការពារស្តវ នលារឲ្យរួ ច ទុ ត ពីំ ី អាតាមអញ។ បុ គលនស្ចរដីយល់ ក្ចឡំអពគ ធ ំងឡាយណាមានជនំ នឿនមាះម្ុ តដតរនុងម្ួ យរយៈនពលរ៏នោយ ឲ្យដតបានសាដប់

- 284 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ ធដដលទសពវទាយពាស្នពញពិភ្ពនលារធ ំងម្ូល បុ គលគ ធ ំងននាះ នឹងបាននៅនរតរន
ធី រស្ុើ ុ ងដដនដប
ិ ទ្។
6.

ជនំ នឿនមាះម្ុ ត ពុ ំដម្នជាវតថុម្ួ យ ដដលក្តូវបានបដនថម្នៅ

រនុងវញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលារយនទ្
ិនដតគឺជាការស្ដម្តងនចញឲ្យធ នហតុ ននះអនរិ ញ ណរនុងស្ភាពជាក្ពះពុ ទ្។ើ ញនឡើងនូ វវញ្ហ

ដដលយល់ សាគ ល់ ក្ពះពុ ទ្ធ គឺ ជាក្ពះពុ ទ្ធម្ួ យ អងគ។ អនរ ដដលមានជនំ នឿនមាះម្ុ តនៅនលើក្ពះពុ ទ្ ធ គឺជាក្ពះពុ ទ្ធម្ួយអងគ។
ការដស្វងររឲ្យនះ ជាការ
លើ ញស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធរបស្់ែួ ននុស្ុក្រ។ ការររាវញ្ហ
ធ រណា
ដ ល
ល
ិ ញ ណរបស្់ ែួ នឲ្យបាននៅបរិ ទ្នា

ភាពនជារនាចនននស្ចរដីនលាភ្លន់ នស្ចរដីែឹងនក្កាធ នស្ចរដី

ក្បាថ្នននលារិយ ជាការក្រ។ ដតជនំ នឿនមាះម្ុ តអាចនធវើឲ្យការែំ
ំងននះក្បក្ពឹតតនៅបាន។
ក្បងដក្បងធ
ឹនៅរនុងនក្ព នឥរនទដដលក្បរបនោយជាតពុើិ ល មានដតនដម្បើ ឥរនទនទ្ដដលអាចដុ ះបាន នដម្ើ ចនទន៍ដដលមានរលនក្រអូ
ិម្ិ នអាចដុ ះ បាននទ្។ គឺ ជាអពៃូ តនហតុ ម្ួ យ ដដលនដើ ម្ ចនទន៍

ក្បរបនោយរលិនក្រអូ បុ ៃយៃប់ ម្ួ យ នដើ ម្ ដុ ះ រនុងនក្ពន

- 285 -ើវធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ឥរនទ។ រ៏ពិតជាអពៃូតនហតុ ម្ួយដដរ ដដលជនំ នឿនមាះម្ុ តនៅនលើក្ពះពុ ទ្ ធ អាចនរតនឡ
ើើងបាននៅរនុងចតតិ ម្នុ ស្សនលារ។

នហតុ ននះ ការនជឿនមាះម្ុ តចំនពាះក្ពះពុ ទ្ ធ នៅថ្ន «ជនំ នឿគ្នមនឫស្» បានន័យថ្ន គ្នមនឫស្នៅរនុងចតតិ ម្នុ ស្សនលារនទ្

ឫស្ននជនំ នឿនមាះម្ុ តននះ មាននៅរនុងចតតិ ក្បរបនោយនស្ចរដីររុ ណាអាស្ូ រននក្ពះពុ ទ្។ធ

7.

ជនំ នឿនមាះម្ុ ត ទដល់ទលដ៏ក្បនស្ើរវស្ុបុ ដនតជនំ នឿិ ទ្វធ សាល។ិដដលក្ពនងើយរននតើយ។
នមាះម្ុ តរក្ម្នឹងនរើតមាននៅរនុងចតត
ិជាពិនស្ស្ំ ួ នែលួននៅរនុង
មានម្នទិលក្បា ំយាងដដលលារ់បព

ចតតិ ម្នុ ស្សនលារ នហើយដដលនចះដតខារខា ំងរា ំងរាចតតិ ម្នុ ស្សំ យមានជនំ នឿនមាះម្ុ ត។រុ ឲ្ទ្ី១ គម្នទ
របស្់ក្ពះពុ ទ្។ធ ទ្ី២ គឺឺិ លស្ងស ័យចំនពាះគតធម្៌
ិម្នទិលស្ងស ័យចំនពាះស្ិកាខបទ្របស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធ ទ្ី៣ គម្នទ
ឺិលស្ងស ័យនៅនលើអនរដដលទាយស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្។ធ ទ្ី៤ គឺម្នទិល

ស្ងស ័យចំនពាះរនបៀបនិងវធិ ីពោយាម្ហាត់នរៀននទសងៗ ដដលក្តូវយរម្រក្បតបតត
ិិ រនុងការនដើរតាម្ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្។ ទ្ី៥គឺ

- 286 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

មានបុ គលគ ែលះ នោយនហតុ ដតមានចិតតក្រអឺតក្រនអាង និងែវះ
នស្ចរដីអំណត់

មានម្នទិលស្ងស ័យនៅនលើនស្ចរដនសាម ះក្តង់
ីននអនរដដលយល់ នហើយក្បតិបតតិតាម្ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្។ធនោយពិត គ្នមនអវីដដលគួ រឲ្យខាលចជាងការមានទ្មាលប់មាន

ម្នទិលស្ងស ័យធ ំងននះនទ្។

គឺម្នទិលស្ងស ័យធ ំងននះនហើយ

ដដលក្បឆ្ ំងនឹងម្នុ ស្សនលារ។ គជាពឺិ ស្ពុ លម្ួ យ ដដលបំដបរ

បំបារ់ម្ិតតភាព

ំដដលបំដបរបំបារ់ចណ
ងនម្ក្តីភាពជាម្ួ យអនរ ដនទ្គឺ ជាបនាល ដដលម្ុ តផ្កដច់ជីវត។
ិឺ ចុ រ ចប់ គឺ ជាោវដដលកាត់

ពនលរននជនំ នឿនមាះម្ុ ត ក្តូវបានសាបនក្ពាះបណុ ដ ះនោយ

នស្ចរដីររុ ណា អាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ អស្់ កា លជាយូ រណាស្់
ម្រនហើយ។ កាលណានគមានជនំ នឿនមាះម្ុ ត នគក្តូវដតយល់

នរឿងននះឲ្យជារ់ នហើយក្តូវដតមាននស្ចរដដី ឹងគុ ណយាងក្ជាល

នក្ៅដល់ ស្បបុរស្ធម្៌របស្់ក្ពះពុ ទ្។ធបុ គលគ ធ ំងឡាយក្តូវដតដឹងថ្ន ជនំ នឿនមាះម្ុ តនរើតមាននឡើង

អំពីនស្ចរដីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធ តា ំងពីយូ រអដងវងណាស្់

ម្រនហើយ

ក្ពះពុ ទ្បាធ នបញ្ាូ លពនលឺបរស្ុិ ទ្នធ នស្ធធននះ

នៅរនុងចតតិ ម្នុ ស្សនលារ បនណដញរំចត់អនធភាពនននស្ចរដលៃ
ី ង់- 287 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចនលល ពី ម្នុ ស្សនលារ។អនរ ដដលរ ររាយន
ីឹ ងស្ធធ ក្ជះថ្នល នៅនពលបចាុបបននននះ នឹងបានទ្ទ្ួលម្រតរស្ម្បតតិនៅអនាគត។

នធះបីជាក្បរបការរស្់ នៅ យាងសាម្ញ្ញរនបៀបណា រ៏នោយអនរដដលភាញរ់រលឹរ

មានស្ធធក្ជះថ្នលដដលបំភ្ជានឺលិ ចានិរនតរ ៍នោយនស្ចរររុីដ ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធនរើតរនុងដដនដីបរស្ុធិ ទ្។នឹងបាននៅពិ តណាស្់ កា រនរើ តនៅរនុងនលារននះ ជាការក្រ។ ការបានសាដប់ឮក្ពះធម្៌ ជាការក្រ។ បុ ដនត ការមានស្ធធក្ជះថ្នល រតឹដតក្រជាងននះនៅនទ្ៀត។ ដូ នចនះ បុ គលគ រាល់ រូបនតាងដតែំក្បង
ឹសាដប់នស្ចរដីទ្ូ នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធIVរុ ទ្ធឱវាទ្
1.

«វាបាននជរអញ វាបានចំអរឡរឡឺយឲ្យអញ វាបានវាយ

អញ»។ ដរាបណា បុ គលគ ណានៅដតររាគំនិតធ ំងននះ រំហឹង
របស្់ នគនឹងម្នចប់
នទ្។ិ

- 288 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ដរាបណាគំនុំនៅដតមានរនុងចតតិ រំហឹងរ៏នៅដតមានដដរ។បុ ដនតនបើកាលណាគំនុំវនាស្អស្់
នហើយរំហឹងរ៏វនាស្អស្់
នៅ
ិ
ិ
ដដរ។

ំ ូ លនធវម្
ទទះដដលដប
ធលុះធាលយនោយអននលើ ទ្ឹរនភ្លៀងើ នលអិនឹងលិចចូ លនៅរនុងទទះ។ យាងណាម្ិញ ចតតិ ដដលបង្ហាត់ម្ន
ិបានលអ នហើ យដដលម្ិ នអាចក្តួ ត ក្តាបានននាះ គំនិ តនលាភ្
លន់នឹងចូ លនៅញា ំញីបាន។

ការនៅទ្ំននរនស្ៃៀ ម្ ជាទលូវនៅកាន់ នស្ចរដីសាល ប់ ។ ការនៅ។ បុ គគល ឆគួតឧស្ាហ៍ រនវៀស្រនវ ជាទលូ វស្ក្មាប់ ជី វ តរស្់
ិនលលា នៅទ្ំននរនស្ៃៀម្។ ចំដណរបុ គលគ ជាបណិឌ ត មានការ
ឧស្ាហ៍ រនវៀស្រនវ។
អនរនធវើក្ពួញ ែំនធវើក្ពួញឲ្យបានក្តង់។ ដូ ចគ្ននននះ បុ គលគជាបណិឌ ត ែំររាចតតិ របស្់ នគឲ្យបានក្តឹម្ក្តង់។ចិ តតនៅហម ង រនក្ម្ើ រជានិ ចា នលាតពី ទ្ី ម្ួ យ នៅទ្ី ម្ួ យពិបារនឹងក្គប់ក្គងណាស្់ ។ ទទុយនៅវញៃ ់ មានភាពិ ចិតតស្បស្ុ ែស្ៃប់។ ដូ នចនះ ការររាចិតតឲ្យបាននៅស្ៃប់ ជាគតបណិិឌ ត។- 289 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចពុ ំដម្នស្ក្តូវនទ្ គពលទ ល់ ដតម្តង ដដលឺ ិ តជាចតតិ របស្់ ែួ នផ្កដរ។លឹ នា ំម្នុស្សនៅកាន់ទូ វអាក្ររ់បុ គលគ ដដលនចះការពារចតតល ទ្ប់ទ្ល់ នឹងនស្ចរដីិ របស្់ែួ ននលាភ្លន់ នស្ចរដីែឹ ងនក្កាធ អំនពើ អាក្ររ់ នឹ ងបានក្បរប

នស្ចរដីស្ុ ែស្ៃប់ពិតក្បារដម្ិននចះចប់។
2.

មានវាចលអដតម្ននធវ
ិើតាម្ អាចនក្បៀបបាននៅនឹងផ្កាមាន

ពណ៌ក្ស្ស្់ លដអ តឥតរលនក្រអូ
ប។ិគនធពិ នោរននផ្កា ម្ិ នក្រអូ ប បស្តញ្ហា ស្ែយល់ នទ្។ ដតនររ ិ៍តនោមះរបស្់ ម្ នុ ស្សលអ ទសពវ ទាយក្គប់ ទ្ិ ស្ទ្ី បស្តញ្ហា ស្ែយល់
បាន។រាក្តកាលហារ់
ដូចជាយូ រណាស្់ ចំនពាះអនរនដរម្នលរ់
ីិទលូវនដើរហារ់ដូចជាឆ្ៃយណាស្់

ចំនពាះអនរនធដើវ នំ ណើរនោយ

លំបារ។ ដូ ចគ្ននននះ នពលនវលាននការយល់ ក្ចឡំនិងទ្ុរក្ខ ពួយហារ់ដូចជាដវងណាស្់ ចំនពាះអនរម្នយល់
ស្ិកាខបទ្ពិតក្បារដ។
ិកាលណានគនធវដើ នំ ណើរ នគគួ រដតនដរើ ជាម្ួ យនឹងម្តតិ មានរ់

- 290 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ដដលមានស្តិ ក្បាជាញ នស្មើនឹ ងនគ ឬែពស្់ ជា ងនគ។ បុ ដនត នគគួ រនដរើ មានរ់ឯងលអជាងនដើរជាម្ួ យនឹងម្នុ ស្សឆាួតនលលា។

នគខាលចស្តវសាហាវ ដតនគគួ រខាលចម្តតិ អាក្ររ់ នក្ចនជាង
ើស្តវសាហាវ។

ស្តវសាហាវបណា
បដ លឲ្យមានរបួ ស្ក្តម្ដតរូ
ឹកាយ ដតម្ិតតអាក្ររ់បណាដ លឲ្យមានរបួ ស្ដល់ នបះដូ ង។ដរាបណា នគម្នអាចក្គប់
ក្គងចតត
ិិ របស្់នគបាន នគម្ន
ិអាចនបាះបង់គំនិតថ្ន «ននះជារូ នរបស្់ អញ» «ននះជាក្ទ្ពយ
រំណប់របស្់អញ» បាននទ្។ បុ គលគ ឆាួតនលលា រងទ្ុ រនខ ឹងគំនិតរនបៀបននះ។

ឆាួតនហើយដងឹ ែលួនថ្នឆាួត

សាមនថ្នែលួនជាបណិឌ ត។វាក្បនស្ើរជាជាងឆាួតនហើយនឹរ

សាលបក្ពាម្នអាចដ
ងឹ រស្ជាតននម្ា
ិិូបដដលដួ ស្នឡើងនុ ះគតបណនទ្។ យាងណាម្ិញ បុ គលគ ឆាួតម្នអាចយល់ិិិឌ តរបស្់អនរ ក្បាជញប ណិឌ តបាននទ្

នធះបី ជាបុ គគល ឆាួតននាះរស្់ នៅជាម្ួ យអនរក្បាជញបណិឌ តននាះរ៏នោយ។

តាម្ធម្មតា ដូ ចជាទ្ឹរនោះក្ស្ស្់ដដលម្នង្ហយន
ិ
ឹ ងររ

រងភា
ល់នហតុ ទលភាលម្ៗនទ្។ អំនពើអាក្ររ់ឹ ល ម្ៗ អំនពើអាក្ររ់ម្នទដ
ិ- 291 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចដូ ចជារនងើរនភ្លងដដលរប់រុ ងនទះ
នហើយដដលនៅទ្ីបំទុតនឆះ
នើនធាលនឡើង។

ការស្ង្ហវ តររក្បនយាជន៍ ឯ រស្ិ ទ្ធិ ររឋាននតរ ស្័ រិដ រររនក្ម្ រររតតិ ិយស្ ជាការឆាួត។ ការក្បាថ្នននៅនលើវតថុធ ំងននះ

ំម្រនូវស្ុ ភ្ម្ងគលបាននទ្ ទទុយនៅវញវារ
ម្នអាចនា
តដតបដនថម្ិិឹនស្ចរដទ្ុី រក្ខ ពួយ។ម្តតនិ លដអ ដលបង្ហាញនស្ចរដីយល់ ក្ចឡំ និងរំហុស្របស្់អរដល់ អរន ដដលស្ដីក្បនៅអនរអំពីអំនពើអាក្ររ់របស្់ អរន គួ រជាទ្ី

ំនគ្នរព បីដូ ចជាម្ិតតននាះបានក្បាប់ទ្ីលារ់រណ
ប់ម្ួយដល់ អរ
ន ។
3.

បុ គល
គ ដដលស្បាយរររាយន
ីឹ ងទ្ទ្ួលការទ្ូ នាមនលអ អាចនដរលរ់នោយស្ុ ែស្ៃប់នក្ពាះចតតិ របស្់នគក្តូវបានលាងសាអត។

ជាងនធវើទទះ ែំនធវធន
ះឲ្យបានក្តង់លអ។ អនរនធវើក្ពួញែំនធវើើ ម្ទទ
ឹក្ពួញឲ្យបានក្តម្ក្តូ
វតាម្រំហឹត។ឹអនរជរី ក្បឡាយបងាូរទ្ឹរ

បញ្ាូ លដក្ស្ ែំនធវើយាងណាឲ្យទ្ឹរបានហូ រក្ស្ួ ល។ ដូ ចគ្ននននះបុ គលគ ជាបណិឌ ត ែំក្គប់ក្គងចតតិ របស្់ នគឲ្យមានដនំ ណើរក្ស្ួ ល់។ឲ្យមានភាពក្តម្ក្តង
ឹ- 292 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចំ មធ ំ ម្ិ នអាចរញ្ា យនោយសារែយល់ នទ្។ ដូ ច គ្នន ននះដុ ងួចិតតរបស្់ បុគលគ ជាបណិឌ ត ម្ិនអាចរញ្ាួ យនោយសាររិតតិយស្
ឬការក្បមាងនម្ើលង្ហយនទ្។

ជម្នះ ែលួនឯងបាន ជាម្ហានជាគជ័ យ ម្ួ យ ធំជា ងះនស្ក្តូវម្ួ យពាន់នារ់រុ ងលានក្បយុ
ទ្នធ ៅនទ្ៀត។
នរស្់ ដតម្ួ យ នងៃនហើ យបានសាដ ប់ ឮ នស្ចរដីនក្បៀនក្បនៅវស្ុធ អ ក្បនស្ើរជាជាងរស្់ ម្ួយរយឆ្ន ំ នហើយពុ ំបានសាតប់ឮិ ទ្លនស្ចរដទ្ូធិ ទ្។ី នាមនលអវស្ុំ យវាធាល រ់នបើ ក្ស្ឡាញ់ ែលួន នតាងដតឃ្លល នំ ម្ើ លវាជានិ ចារុ ឲ្នៅរនុងចំណង់អាក្ររ់។

នលារននះជានភ្លើងនឆះជានិចា នឆះនោយនភ្លើងនលាភ្លន់

នភ្លងរំហឹង នភ្លងលៃ
ង់នលល។ នតាងដតរត់នគចពីនក្គ្នះថ្ននរ់ធ ំងននះ
ើើជាបនាទន់។

នលារននះដូ ចជាពពុ ះទ្ឹរដូ ចជាស្រនស្ស្ំបុរពីងពាងដូ ចជាដរអលននរអម្រែវរ់។ បុ គលគ រាល់ រូបនតាងដតររាការពារ
ភាពបរស្ុ
លិ ទ្នធ នចតតិ របស្់ ែួ នជាន
ិ ចា។
4.

ចូ រនចៀស្វាងអំនពើអាក្ររ់ធ ំងអស្់ ចូ រដស្វងររអំនពើលអ ចូ រ

- 293 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ររាចិ តតឲ្យបានបរ ស្ុិ ទ្ធៈ ធ ំងននះនហើ យ ជានស្ចរដីទ្ូ នាម នរបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធនស្ចរដីអំណ ត់ជាវ ន័ិ យ ម្ួ យ រនុងចំនណាម្វ ន័ិ យ ដដល

ពិបារជាងនគបងអស្់។ បុ ដនត មានដតអនរមានអំណត់នទ្ ដដលក្តូវបានទ្ទ្ួ លនជាគជ័យ នៅទ្ីបំទុត។ំ ុ ំននាះនចល។
កាលណានគនរើតមានគំនុំ នគក្តូវដតរំចត់គន

កាលណានគមានទ្ុ រខក្ពួ យនគក្តូ វ ដតរំច ត់ ទ្ុ រ ខក្ពួ យ ននាះនចល។ កាលណានគមានចិតតបារ់នៅនលើ នស្ចរដីនលាភ្លន់
នគក្តូវដតរំចត់នស្ចរដនលាភ្លន់
ននាះនចល។ នដើម្បរស្់ីី នៅរនុងជីវភាពក្បរបនោយស្បបុរស្ធម្៌ ក្តូវដតនម្ើលម្រែលួនឯងថ្ន គ្នមនអវីធ ំងអស្់ ដដលជារម្មស្ិទ្ធិរបស្់ ែួ ន។លំ ួ យ ។ ស្បាយ
មានស្ុ ែភាពលអ ជាអតថក្បនយាជន៍ ធ ម្រររាយនីឹ ងនើ ញនគឯនទ្ៀតមានបាន

ស្ម្បតតិស្ដុរស្ដម្ផ្កៃ ទ ល់ ែួ នឯង។លវាក្បនស្ើរជាជាងមាន

នធវើឲ្យអនរឯនទ្ៀតមានការទ្ុរ

ចិតតជាស្ញ្ហញម្ិតតភាពពិតក្បារដ។ បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដឹងំ ុ ត។
ជាស្ុ ភ្ម្ងគលែពស្់បទ

កាលណា នគបាននវៀរចរអំនពើអាក្ររ់ កាលណានគបាន

- 294 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ក្បរបអារម្មណ៍ ស្ៃប់ កាលណានគបានមានចិ តតរ ររាយនីឹងំ ូ នាមនលអ នគនឹងបានចរទុ តពីនស្ចរដីបារម្ៃខាលច។
ទ្ទ្ួលយរដបំ រ់ចតតំ ពាចូ ររុ ជិ នឹងអវៗី ដដលអនរចូ លចតតិ ចូ ររុ រំ ុ ញក្ចន

នចលអវៗ
លចតតី ដដលអនរម្នចូិិ ។ នស្ចរដីក្ពួយ នស្ចរដីខាលចំ រ់ធ ំងននះ ម្រអំពីការចូ លចតតនិងនស្ចរដជាប់ជពាីិ និងការម្ន
ិចូ លចតតិ ននះឯង។
5. ដក្ចះនរតនចញម្រអំ
ពីដដរ នហើយស្ុ ីទ្ម្លុះដដរ។ ដូ ចគ្ននននះ
ើអំនពើអាក្ររ់នរតនចញអំ
ពីចិតត នហើយស្ុ ីទ្ម្លុះចតតើិ ។នស្ៀវនៅដដលនគម្ននប
រនម្ិើើលជានរឿយៗ ឆ្ប់ជាប់ធូលី។

ទទះដដលនគម្ិនជួ ស្ជុ លឲ្យធន់នពលនវលា ម្ុ ែជានឹងក្ទ្ុតនក្ធម្
បារ់ដបរ។ ដូ ចគ្ននននះ បុ គលគ ដដលរស្់ នៅរនុងភាពទ្ំននរែាិល

នឹងនៅជាអស្ុ ចម្ួិ យរ ំនពច។

អំនពើអាស្អាភាស្ នា ំឲ្យែូចរតត
។ិ នាម្នារ
ិី ការរំណាញ់

ស្វិត នា ំឲ្យែូចធន។ ដូ ចគ្ននននះ អំនពើអាក្ររ់នា ំឲ្យែូចជវី តិបចាុបបនន និងជីវតអនាគត។
ិម្នទិលនៅហមងដដលគួ រខាលចជាងនគបងអស្់ គម្នទឺិ លនៅ- 295 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ហមងនននស្ចរដលៃ
ម្នី ង់នលល។ នគម្នអាចស្ងឃិឹ ឹ ងនធវើែលួន នហើយនិ ងចិ តតរ បស្់ នគ ឲ្យបានបរ ស្ុិ ទ្ធនទ្ ដរាបណានគម្ិ នរំច ត់នស្ចរដីលៃង់នលលនចញ។
គនការរអិលធាលរ់នៅរនុងអំនពើឥតនអៀនខាមស្

ការនឡើងចតត
ិចមាន់គរ ការក្បក្ពឹតតល ការនឡើងឡឺតក្រអតក្រនអាងដូ
ើនឺអាក្ររ់នៅនលើអនរដនទ្

នោយគ្នមនចតតិ នចះនឹរសាដយនក្កាយ

ជាការង្ហយក្ស្ួ លណាស្់ ។បុ ដនត ការនធវើែលួនឲ្យស្ុ ភាពរាបសា ការនចះនគ្នរពនិងទដល់ំ រ់ចតត
រតតអរជពាការររាគំនិតន ដនទ្ ការម្នជាប់ិ យស្ដល់ិិិនិ ងអំនពើ របស្់ ែួ នឲ្យបានសាអ តបរ ស្ុលិ ទ្ធ ការនធវើែលួនឲ្យបានជា

បណិឌ តជាការពិបារ។
ការនម្ើលន
ការនម្ើលន

ើញរំហុស្អនរដនទ្ ជាការង្ហយក្ស្ួ ល បុ ដនដទ ល់ ជាការពិបារ។ នគលើញរំហុស្របស្់ ែួ នឯងផ្ក

ក្បកាស្រំហុស្អនរដនទ្យាងឮរ ំពងំ ុ ស្របស្់
ដតនគលារ់រហ

នគផ្កទល់ ដូចជាអនរនលងនបៀលារ់ស្នលឹរនបៀ។
នម្ឃ្លម្នទ្ុ
រោនននស្តវបរាបរស ី ោនននដទសង ឬោនិននែយល់ ពយុះនទ្។ នស្ចរដទ្ូ
រឹ នា ំនៅកាន់ពនលឺី នាមនអាក្ររ់ ម្នដិ

- 296 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ក្តាស្់ដងឹ នទ្។

នៅរនុងនលារននះ

គ្នមនអវដដលម្
នដក្បក្បួ
លីិនទ្។ បុ ដនត អនរបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ នឹងបានស្ថិតនៅរនុង
នស្ចរដីស្ុ ែស្ៃប់ ឥតដក្បក្បួលរហូ ត។6.

ដូ ចជាឆ្ម ំដដលយាម្ររាធវរវា ំងក្បាសាទ្ បុ គលគ រាល់ រូបក្តូវដតររាការពារចតត
លិ របស្់ ែួ នទ្ប់ទ្ល់ នឹងស្ក្តូវធ ំងខាងនយើ ងជាមាា ស្់ នលើ ែលួននយើ ងនយើ ងទ្ី ពឹ ងនលើ ែលួននយើ ង។នក្ៅធ ំងខាងរុ ងន នហើយរុ ក្ំ បដហស្វាឲ្យនសាះ។

នហតុ ននះនយងនតាងដតក្គប់
ក្គងែលួននយងផ្កទ ល់ ។ើើំ នទ្ីម្ួ យ រនងការរ ំនោះវញ្ហជហាិ ញ ណឲ្យរួចពីក្ចវារ់ និងុចំណងនលារិយ គឺក្តូវដតក្គប់ក្គងចតតល ក្តូវដតនចៀស្ិ របស្់ ែួ នវាងការនិ យាយនក្ចើ នឥតក្បនយាជន៍ ក្តូ វ ដតមានសាម រតី ក្បុ ងក្បយ័ ត។នក្ពះអាទ្ិតយបំភ្ឺនលារនៅនពលនងៃ
ក្ពះចនទនធវឲ្យរាក្ត
កាល
ល
ើ
ី
មានស្ក្ម្ស្់ អាវនក្កាះនធវើ ឲ្យធហានរ តដតបាននឡ
ឹើ ងដែង។ដូ ច គ្នន ននះការចនក្ម្ើ នភាវនានោយស្ៃប់ ជា រិ ចាស្ មាគ ល់ អនរដដលដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដឹង។

- 297 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ចនបើ កាលណា

នគម្ិ នអាចររាការពារវ ញ្ហិ ញ ណធ ំងក្បា ំរបស្់ នគ នពាលគឺដភ្នរ ក្តនចៀរ ក្ចម្ុ ះ អណាដ ត និងរូបកាយ
បាននទ្នុ ះនគម្នអាចពោយាម្នដ
ម្ើ បស្នក្ម្ចពនលឹិឺ ក្តាស្់ដង
ីបាននទ្។ បុ គលគ ណាដដលនចះររាការពារមាត់ធវរននវញ្ហិ ញណធ ំងក្បា ំ នហើយនចះក្គប់ក្គងចតតបុ គលគ ននាះអាចពោយាម្
ិក្បរបនោយនជាគជ័យនដើម្បស្នក្ម្ចពនលឹ ។ឺ ក្តាស្់ដង
ី
7.

នបកាលណានគលុ
ះរនុងអំណាចននការចូ លចតតើិនិងការម្ន
ិចូ ល ចិ តត នគម្ិ នអាចយល់ ឲ្យបានក្តឹ ម្ក្តូ វ អំពី ន័ យ នននទ្ស្កាលនទ្

នហើយនោយនហតុ ននះនគដតងដតែំដនណើដ ម្យរយល់ យាងក្តឹម្ក្តូវអំពីនទ្ស្កាល

នហើយអាក្ស្័ យនហតុ ននះំ រ់ចតតះនគនឹងន ចញ់ ។ នបើកាលណានគចរទុ តពីការជពា
ិនគនឹងនើ ញថ្នវតថុធ ំងអស្់ ដតងដតដក្បក្បួល។ស្ុ ភ្ម្ងគល តាម្នក្កាយទ្ុ រ ខក្ពួ យ ទ្ុ រខក្ពួ យ តាម្នក្កាយស្ុ ភ្ម្ងគល ។បុ ដនដនបើ កាលណានគម្ិ ននធវើការដវរដញររវាងស្ុ ភ្ម្ងគលនឹងទ្ុរក្ខ ពួយ រវាងលអនឹងអាក្ររ់ នុ ះនគអាចបាន
សាគល់ នូវស្ុ ែស្ិរពី ិ តក្បារដ។

- 298 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

ក្ពួយបារម្ៃនឹងអនាគត នហើយសាដយក្ស្នណាះនឹងអតត
ីក្បដូ ចបាននៅនឹងនដម្ើ បបុ ស្ដដលនគកាត់ហាលស្ៃួត។

នស្ចរដជាអាង៌
នដើម្បស្ុ
បកាយនិងវញ្ហដិ ញ ណ គឺីី ែស្ួ ស្ីននរូ

ម្ននសារក្ស្នណាះន
យបារម្ៃនឹងអនាគត ម្និឹ ងអតីត ម្នក្ពួ
ិ
ិ
វរវរន
ឹ
ិ
ឹ ងនរឿងដដលនឹងក្តូវម្រដល់ ទទុយនៅវញគ
ឺនចះរស្់នៅ

រនុងភាពបចាុបបននក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ ត រនុងភាពជាធម្មតា។ំ តធរ់ចូ ររុ គធម្នឹងអតីត
ិចូ ររុ រំ ង់ច ំអនាគត

រចា
ិ ដត

ម្ួ យ គត់ គឺ ក្តូ វ នចះរស្់ នៅក្បរបនោយចិ តតនឹងនរនុងបចាុបប-កាលននះ។

ការបំនពញរិ ចាប ចាុបបននឲ្យបានលអ ជាការក្បនស្ើ រម្ួ យៈំ ឹ រែំនចៀស្វាងរចាចូ ររុ និ បចាុបបននឬទ្ុរវានៅនងៃដស្អរ។

នបអន
ើ រ

បំនពញរចាឺ ររស្់នៅនោយិ បចាុបបននឲ្យបានស្ម្រម្យលអបាន គអនស្បាយរររាយបានម្ួ
យនងៃ។ីគ្នមនអនរបំភ្ឺទលនទ្ គ្នមនម្តតល ូ វណាក្បនស្ើរជាងគតធម្៌ិិ ណាក្បនស្ើរជាងជនំ នឿក្ជះថ្នលនទ្។បុ គលគ ធ ំងឡាយនតាងដតែំរត់

នគចនចញពីអនធភាពនននស្ចរដលៃី ង់នលលនិងទ្ុរក្ខ ពួយ នហើយែំ

ដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដង
ឹ ។- 299 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

កាលណានគក្គប់ក្គងកាយ និងចិតតរបស្់នគបាន ននះជា

ស្ញ្ហញននអំនពើក្បរបនោយគុ ណធម្៌ ននះជាររណីយរិចាែងព ់ំ ុ ត។ នពលននាះ ជនំ នឿក្ជះថ្នលនឹងបានជាស្ម្បតតិ នស្ចរដី
ែពស្់បទ

នសាមះក្តង់នឹងទដល់រស្ជាតដទអ
ិិ ម្ក្តជារ់ដល់ ជវី តនហើយការ

ក្បម្ូ លស្នស ំរុ ស្លបុ ណយននះនឹងបានជាររណីយរិចាម្ួយ

ក្បនស្ើរបំទុត។

រនុងដនំ ណើរននជីវតិ ជនំ នឿក្ជះថ្នលជាចំណីអាហារ គុ ណ-ធម្៌ជាទ្ីជក្ម្រ គតធម្៌
ជាពនលឺនៅនពលនងៃ ការនចះក្បុងក្បយ័ តនិដ៏ក្តឹម្ក្តូវជាស្មាៃរៈការពារនៅនពលយប់។បុ គលគ ណានចះ

រស្់ នៅរនុងជី វ តសាអ តបរ ស្ុិិ ទ្ធ គ្នម នអវីអាចម្របំផ្កល ញនគបាន

នទ្។ បុ គលគ ណាបាន

ះន នស្ចរដីនលាភ្លន់ គ្នមនអវីអាចរំណត់

ក្ពំដដននននស្រភាពរបស្់
នគបាននទ្។
ីនគនតាងដតបំនភ្លចែលួននគ នដើម្បនស្ចរដ
ីនស្នហាដល់ ក្គួសារ
ីនគ។ នគនតាងដតបំនភ្លចក្គួសារនគ នដម្ើ បនស្ចរដ
ីនស្នហាដល់ ភ្ូម្ិ
ីក្ស្ុ រនគ។ នគនតាងដតបំនភ្លចភ្ូ ម្ិក្ស្ុ រនគ នដើម្បនស្ចរដ
ីនស្នហា
ីំងអស្់ដល់ ក្បនទ្ស្ជាតិនគ។ ទ្ីបំទុត នគនតាងដតបំនភ្លចអវៗធ
ីនដើម្បនស្ចរដ
ីនស្នហាពនលឺក្តាស្់ដឹង។
ីំងអស្់ស្ុទ្ដធ តដក្បក្បួល អវៗធំងអស្់ នរតនឡ
អវៗធ
ី
ី
ើ
ើងនហើយ

- 300 -

វធិ ីក្បតិបតតិឲ្យបានស្នក្ម្ច

វនាស្នៅវ
ញជាធម្មតា គ្នមននស្ចរដីស្ុ ែស្ៃប់នទ្ ដរាបណានគ
ិិម្ិនបានឆលងទុ តពីដនំ ណើរដក្បក្បួល ននការរស្់

ននះ។- 301 -

និងការសាលប់

ភាត្រភាររវាងរុ ទ្ធោសនិកចំរកូ ទ្ី ១ករណីយកិចេននរុ ទ្ោធសនិកIអនកប្ួស
1.

័អនរក្បាជញចង់បានជាសាវររបស្់
តថ្នគត

នតាងដតតា ំងចតត
ិស្ចាលះបង់ការធរ់ទ្ងជាបនាទល់ ជាម្ួ យនឹងក្គួសារ លះបង់ំ រ់ចតត
ការរស្់ នៅរនុងស្ងគម្នលារិយ លះបង់ការជពាិ នឹងមាស្
ក្បារ់ស្ម្បតតក្ទ្ពយ។
ិអនរលះបង់ក្គប់ការធរ់ទ្ងធ ំងននះ

នដម្ើ បររក្ពះធម្៌
ីនហើយគ្នមនទ្ីជក្ម្រជាអចនស្តនត
យ៍ស្ក្មាប់រូបកាយនិងវញ្ហិ ញណិ័ យអងគរបស្់តថ្នគត នហើយបាន
របស្់ ែួ នល នឹងបានជាសាវរម្ួ

នោមះថ្ន អនរបួ ស្គ្នមនលំនៅខាាប់ែួ ន។ាបុ គលគ ណា នធះបនដើ របស្់តថ្នគត នហើយី ើរតាម្ោននជង

នស្លៀរស្បង់របស្់តថ្នគតរ៏នោយ

នបច
ើ តត
ិ របស្់ នគនៅជាប់ជ-ំពារ់នឹងចំណង់នលាភ្លន់ បុ គលគ ននាះនៅឆ្ៃយពីតថ្នគត។ នបើ- 304 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរបុ គលគ ណា នស្លៀរពារ់ជាអនរបួ ស្ ដតម្ិនទ្ទ្ួ លយរនស្ចរដនក្បៀន
ីក្បនៅរបស្់តថ្នគត បុ គលននគ ននាះនម្លតថ្នគតម្
ើិើញនទ្។ំបុ គលង់នលាភ្លន់ នហើយគ ណាលះបង់នចលក្គប់ចណ

មានចិតតបរស្ុធ បៃ ់ នធះបីបុ គលគ ននាះនៅឆ្ៃយ អំពីតថ្នគតិ ទ្ស្
រាប់រយនយាជន៍រ៏នោយ រ៏ហារ់ដូចជានៅបនងាើយនឹងតថ្នគត

ដដរ។ នបបុគ ណាទ្ទ្ួ លយរក្ពះធម្៌ បុ គលគ ននាះនឹងអាច
ើ គល

នម្លន
ើ

ើ ញតថ្នគតតាម្ក្ពះធម្៌ននាះឯង។

2. សារ ័ររបស្់តថ្នគត ដដលជាអនរបួ ស្ឥតទ្ីលំនៅជាខាាប់

ែាួន ក្តូវដតក្បតិបតតិវន័ិ យធ ំងបួន នហើយយរវន័ិ យធ ំងននាះ

ជាក្គឹះស្ក្មាប់ជីវតរបស្់
ែួ ន។
ល
ិ

ទ្ី១-នស្លៀរស្នម្លៀរបំពារ់ចស្់ ដដលនគនបាះនចល។ ទ្ី២បានចំណីអាហារ នោយសារការនដើរបិណឌបាត។ ទ្ី៣ ក្ជរស្ំណារ់នៅនក្កាម្នដើម្នើ ឬនលើផ្កទ ំងស្ិលា កាលណារាក្តីំ ឺរបស្់ែន
កាលម្រដល់ ។ ទ្ី៤ នម្លដងជងើួ ល ដតនឹងថ្នន ំពិនស្ស្

ដដលទស ំនឡើងអំពីទ្ឹរម្ូ ក្តននស្តវពាហនៈដដលអនរបួ ស្ដូ ចគ្នននា ំយរម្រឲ្យ។ំ ន គឺកាន់បាក្តនដើរស្ុ ធំ ននគ ពីទទះម្ួ យជីវតជាអន
រស្ុ ធ
ិ- 305 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ំនៅទទះម្ួ យ។ ដតរចា
វបាន អនរណាមានរ់បងខនគិ ននះម្នដម្នក្តូ
ិនឡើយឬកាលៈនទ្ស្ៈណាម្ួ យឬនស្ចរដីក្បាថ្នននលាភ្ណា

ំម្ួ យរបស្់ នគ ម្របងខនគឲ្យនធវរើ ចាិ ននះ រ៏នទ្ដដរ។ នគនធវើនោយ

ឆនទៈលអរបស្់នគផ្កទល់ ពីនក្ពាះនគយល់ ថ្ន ជវី តរនិ ុ ងជនំ នឿក្ជះ

ថ្នលនា ំឲ្យនគបាននចៀស្ទុតពីភាពងពនិ នា ំឲ្យនគបានឹ ដភ្នរននជវី តនចៀស្ទុ តពីទ្ុរខ នហើយនា ំឲ្យនគបាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ ដងឹ ។ជី វ តអនរ បួ ស្ ឥតទ្ី សាន រ់ អា ក្ស្័ យ ខាា ប់ ែួ នាិម្ិ នដម្នជាជវី តក្ស្ណ
វក្បរបជីវតននះនទ្
នបនគុ រក្ស្ួ លនទ្។ នគម្នក្តូិិិើម្ិ នអាចររាក្គប់ ក្គងចិ តតរ បស្់ នគ ឲ្យបានរួ ច ទុ ត ពី ចំណ ង់នលាភ្លន់ និ ងនស្ចរដីែឹ ងនក្កាធ នបើ នគម្ិ នអាចក្តួ ត ក្តាចិ តតនិងវញ្ហិ ញ ណធ ំងក្បា ំរបស្់ នគបាន។
3.

របួ ស្ឥតទ្ីលំនៅខាាប់ែួ ននដម្លា នហើយអាចើ បតាី ំងែួ នជាអន

នឆលយរួ
ចថ្នែលួនជាអនរបួ ស្ នគក្តូវដតតា ំងចតតិ ស្ចាថ្នៈ
ើំ ចាថ្ននឹងបំនពញក្គប់រិចាធ ំងអស្់ ដដលជាច ំបាច់
«ែញុស្ំ ចាតា ំងចិតតនសាមះក្តង់ ែិតែំឲ្យបាននៅ
ស្ក្មាប់អរន បួ ស្។ ែញុស្ំ ឹ ងដឹងគុ ណជនធ ំងឡាយ
ជាអនរបួ ស្ពិតក្បារដម្ួ យរូ ប។ ែញុន- 306 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរំ ឹ ងែំនធវើឲ្យជនធ ំងននាះបានក្បរប
ដដលនធវធនដល់ែុ ំញ នហើយែញុន
ើនស្ចរដីស្ុ ែជាទ្ីបំទុត

ក្បនស្ើររបស្់ែុ »ំញ ។នោយសារអានិស្ងសននជីវតតិ ឹងរងលអ
ឹរចាវពោយាម្
ាិ នទសងៗ ដដលអនរបួ ស្ឥតទ្ីលំនៅខាាប់ែួ នក្តូ

ក្បតិបតតគិ ៈឺ ក្តូវឆ្ប់នចះមានការនអៀនខាមស្ នហើយឆ្ប់ចប់

អារម្មណ៍ដល់ ការអាប់យស្ កាលណាបានក្បក្ពឹតតែុស្។ ក្តូវ

ររាកាយវាច និងចិតត ឲ្យបានបរស្ុ
-ិ
ន
ិ
ីវតបរ
ិ ទ្ ធ នដើម្បរស្់ី រុ ងជស្ុ ទ្។
ធក្តូវក្បុងក្បយ័ តកាន រពារមាត់ធវរននវញ្ហិ ញ ណធ ំងក្បា ំ។ម្ិ នក្តូ វ ឡប់ ស្ តិ នោយសារនស្ចរដីស្បាយ ដដលម្ិ នឋិ តនងរ។ ម្ិនក្តូវអួ តែលួនឯង នហើយនម្ើលង្ហយអនរឯនទ្ៀត។ ម្ិនំ រ់យូរលង់។
ក្តូវែាិលក្ចអូ ស្ នហើយនដរដអ

នពលលាៃច ក្តូវអងគុយភាវនានោយនស្ៃៀម្ស្ៃប់ ម្ួ យរយៈនវលា រួ ចនហើយនចញនដើរបនតិចម្ុ ននឹងចូ លនដរ។ នដើម្បនដរីំ ន នហើយ
ឲ្យបានស្ុ ែស្ៃប់ ក្តូវនដរនទអៀងនៅសាដ ំ យរនជើងទគុគ្ន
គិតជាចុ ងនក្កាយដល់ នពលដដលក្តូវភាញរ់ឲ្យបានរហ័ ស្ពីក្ពឹរ

ក្ពហាម្។ នៅនពលក្ពឹរ ក្តូវមាននពលម្ួ យរយៈនទ្ៀត នដម្ើ បីអងគុយភាវនានោយសាៃត់នស្ៃៀម្ រួចនហើយនចញនដើរបនតិច។

- 307 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ជានរៀងរាល់ ដងៃ ក្តូវក្បុងក្បយ័ តរន រាក្គប់ក្គងចតតិ ឲ្យបាន

ក្តឹម្ក្តង់ជានិចា។ ក្តូវរររដនលងស្ៃប់សាៃត់អងគុយភាវនាគិតររា
ការពារកាយ និងចិតត ទ្ប់ទ្ល់ នឹងនស្ចរដីនលាភ្លន់នស្ចរដី

នក្កាធែឹង នស្ចរដីលៃង់នលល នស្ចរដីែាិលក្ចអូ ស្ នស្ចរដនធវី ស្ក្បដហស្ នស្ចរដនសារសាដ យ ការមានម្នទិលស្ងស ័យ នហើយីនិងចំណង់នលារិយឯនទ្ៀតធ ំងអស្់ ។ក្ពម្នោយការស្ក្ងួ ម្ ចិ តតននះ នគក្តូ វ បណដ លុ ដ ះបណា

គតធម្៌
ក្បនស្ើរបំទុតឲ្យដចងច ំនឡើង នហើយក្បាថ្នននឆ្ពះនៅររ
ិពនលឺក្តាស្់ដឹងនពញនលញដតម្ួ យគត់។
4.

អនរបួ ស្ណានភ្លចែលួន

រអិលធាលរ់នៅរនុងចំណង់នលាភ្លន់

បណាដ លឲ្យនស្ចរដីនក្កាធែឹងនចញចូ លបានតាម្ចតតិចញ្ាិ ឹ ម្

ចតតិ ក្ចដណននិនាទ ចតតិ នឡើងអំនួត ចិតតឡឺត ចតតិិ ចងគំនុំ ចតតលារ់ ពុ ត គឺ ដូ ច ជាកាន់ ោ វម្ុ ែ ពី រ ដដលនក្សាបនោយនស្ប
យាងនស្ដើងនហៀ ដូ នចនះដដរ។

ក្គ្នន់ដតនស្លៀរស្បង់រដហររយុ ីរនយជាអនរបួ ស្ នហើយកាន់

បាក្តម្ួ យននាះ ម្ិនដម្នជាអនរបួ ស្នទ្។ ក្គ្នន់ដតនចះស្ូ ក្តធម្៌

- 308 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

រុលឥតធរ់
ននាះ ម្ិនដម្នជាអនរបួ ស្នទ្។ បុ គលគ ធ ំងននះគឺ
ិបួ ស្ដតស្ម្បរនក្ៅ ដតបុ នណាណះ។

នធះបីជាមានស្ភាពខាងនក្ៅជាអនរបួ ស្នុ ះរ៏នោយដត

នបម្ចត់បង់នូ វចំណង់នលារិយបាននទ្ើ នអាចរំ
ិម្នដម្នជា
ិអនរបួ ស្នទ្។ គឺដូ ចជារូ ននរមងដដលនស្លៀរស្បង់នលារស្ងឃដតបុ នណាណះ។បុ គលគ ដដលអាចនៅបានថ្ន ជាអនរបួ ស្ពិតក្បារដ គឺ

បុ គល
បុ គល
គ ដដលអាចស្ក្ងួម្ក្គប់ក្គងចតតលគ ដដលិ របស្់ែួ នបានំមានគតិបណិឌ ត បុ គលង់នលារិយគ ដដលនចៀស្ទុ តពីក្គប់ចណបុ គលគ ដដលមាននគ្នលបំណងដតម្ួ យគត់ គឺការបានស្នក្ម្ច
ពនលឺក្តាស្់ដឹង។

អនរបួ ស្ពិតក្បារដ

បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដឹងំ ោយាម្ឲ្យធល់ ដតស្នក្ម្ចចតតិ ែពំនធះបីនគក្តូវអស្់តណ
រ់ោម្ជាទ្ីចុ ងនក្កាយរបស្់នគរ៏នោយ ឬឆអងរបស្់នគ ក្តូវនែទចែទីនៅ
ឹជាទង់ធូ លីរ៏នោយ។

អនរបួ ស្ដដលែំពោយាម្យាងអស្់

ស្ម្តថភាពនឹងបានស្នក្ម្ចនគ្នលបំណង

ដដលជាក្បតយរស

ភាពននស្ម្តថភាពរបស្់ ែួ នរនុងការបំនពញរុ ស្លរចា
លិ ននអនរបួ ស្នដើរក្គប់ទ្ីរដនលង ឥតរំណត់។

- 309 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

5.

នបស្ររម្មរបស្់អរន បួ ស្ គឺទាយពនលឺធម្៌ទ្ូនាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្។
ធអនរបួ ស្មានភាររចាិ នទ្ស្នាពនយល់ ក្ពះធម្៌ដល់ ម្ហាជនទ្ូនៅ ោស្់អរន នដរលរ់ឲ្យនក្ការ ដរតក្ម្ង់អនរយល់ ែុស្ជួ យោស្់ នតឿនម្ហាជនឲ្យបានក្បរបនូ វឧតតម្គតិ។ អនរបួ ស្ក្តូវនចញនដើរស្ពវទ្ិស្ទ្ី

នដម្ឲ្យបានើ បនទ្ស្នាទាយក្ពះធម្៌
ីសាយស្ុ ស្ នធះបភាររ
ចាដ លនក្គ្នះថ្ននរ់ដ
ីិ ននះ អាចនឹងបណាល់ ជវី តដ៏ិ នោយ។

នបស្ររម្មរបស្់អរន បួ ស្ ម្ិនដម្នក្ស្ួ លនទ្។ នហតុ ននះអនរដដលក្បាថ្ននចង់បានជាអនរបួ ស្ ក្តូវដតនស្លៀរស្បង់ក្ពះពុ ទ្ ធអងគុយនលើអាស្នៈក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយចូ លនៅរនុងស្ំណារ់ក្ពះពុ ទ្។ធែំពោយាម្នោយ
នស្លៀរស្បង់ក្ពះពុ ទ្គធ តាលឺ ំងែួ នឲ្យរាបសា

នទ្ៀងធត់។ អងគុយនលើអាស្នៈក្ពះពុ ទ្ ធ គនម្ឺ ើលនឡាយអត់ែឹម្សារលននាះ។ើ ញវតថុធ ំងំ រ់ចតត
នហើយគ្នមនការជពាិ នៅនលើវតថុធ ំងចូ លនៅរនុងស្ំណារ់ក្ពះពុ ទ្ ធគឺមាននស្ចរដីររុ ណាម្ហាអាស្ូ រចំនពាះក្គប់ស្តវនលារ។

6.

អនរដដលក្បាថ្ននទាយក្ពះធម្៌ឲ្យបានលទ្ធទល ក្តូវមានការ

- 310 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

គតក្បុ
ងក្បយ័ តបន ួ នគៈឺ ទ្ី១ ក្តូវក្បយ័ តដន នំ ណើរឫរពារបស្់ែួ ន
ល
ិ

ទ្ី២

ក្តូវក្បយ័ តពាន រយស្ំដនី ិ យាយពនយល់ នគនគ្នលបំណងរនុងការនិយាយពនយល់ នគទ្ី៣ក្តូវគិតពី

ទ្ី៤ក្តូវគិតនៅដល់

នស្ចរដររុី ណាម្ហាអាស្ូ រ។នដម្អាចរយបនក្ងៀនក្ពះធម្៌ អនរបួ ស្ក្តូវដត៖ើ បបានជាក្គូ
ីទ្ី១ មាននស្ចរដពោយាម្នទ្ៀងធត់
មានស្ភាពរម្យទ្ម្ ម្នីិន់បានម្ុ ែមាត់ គិតជានិចាដល់ ភាពទ្នទ្ឥតែលឹម្សារយឬចងើលំ រ់ចតត
ននវតថុធ ំងអស្់ នហើយម្ិនជាប់ជពាី យនឡើយ។ិ នឹងវតថុអវម្ួ

ការនចះគតក្បុ
ងក្បយ័ តរន នបៀបននះ
ិអាចឲ្យបានក្បរបចរយា
ិមារយាទ្ក្តម្ក្តូ
វ។ឹទ្ី២ ក្តូវមានការក្បុងក្បយ័ តន កាលណាចូ លនៅរនុងស្ងគម្

ម្នុ ស្សនទសងៗ។ ក្តូវនចៀស្វាងម្នុ ស្ស ដដលក្បរបជវី តកាចិំ ូ លជត
ំសាហាវ ឬក្បកាន់អណាច។ ក្តូវនចៀស្វាងរុ ចិ ក្ស្ី។ ក្តូវ
ទ្ុរម្នុ ស្សក្គប់ក្បនភ្ទ្ជាម្ិតត នោយនឹរគតជាន
ិិ ចាថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ ស្ុ ទ្ធដតជាការក្បម្ូ ល បញ្ាូ លគ្នន ម្រអំពី នហតុ និ ងល័ រខ-ែ័ណឌ។ នោយនហតុ ននះ ម្ិនក្តូវបននាទស្បុ គលម្ិនក្តូវនជរ
គិ៍ត គលបុ គលគ នទ្។គ ម្ិនក្តូវទ្ិនទ្ៀនបុ គលគ ឬដហរនររបុ

- 311 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ទ្ី៣ ក្តូវររាចិតតរបស្់ ែួ នឲ្យបានស្ៃប់ នោយទ្ុរក្ពះពុ ទ្ ធលជាបតាននសាស្នាទ្ុ រអនរបួ ស្ឯនទ្ៀត ដដលមានជក្ម្ុលនៅ
ិម្ុ ែរនុងការពោយាម្នដើម្បស្នក្ម្ចពនលឺ ក្តាស្់ដឹង ជាក្គូអាចរយ
ីនហើយយរចតតិ ទ្ុរោរ់នឹងម្នុ ស្សក្គប់ក្បនភ្ទ្ នោយចតតិ មាននម្តាតអាស្ូ រ។ ដូ នចនះ អនរបួ ស្ក្តូវនក្បៀនក្បនៅម្នុ ស្សនលារ
ក្គប់ក្បនភ្ទ្ ឲ្យបាននស្មើៗគ្នន។ំ ុតទ្ី៤ ក្តូវបនញ្ា ញចតតល ឲ្យបានធំបទិ នម្តាតអាស្ូ ររបស្់ ែួ នដូ ចក្ពះពុ ទ្។ធ ក្តូវមាននស្ចរដីក្បាថ្នននមាះម្ុ ត ចង់ឲ្យអនរដដល

ម្នសាពនលឺក្តាស្់ដងគ ល់ ទូ វនៅកាន់
លឹិបានសាដប់នហើយក្បតបតត
ិិតាម្ធម្៌ក្ពះពុ ទ្។ធ ក្តូវក្បស្ិទ្ធិពរឲ្យអនរធ ំងននាះបានស្នក្ម្ច
ពនលឺក្តាស្់ដងឹ នហើយែំបនំ ពញបំណងអនរធ ំងននាះនោយម្ន
ិគិតដល់ ក្បនយាជន៍ផ្កទល់ ែួ ន។លIIអនកជាព្គេសថ
1.

័ដូ ចបានស្ដីពីនលើម្រនហើយ នដើម្បនី ឹ ងបានជាសាវររបស្់

ក្ពះពុ ទ្ធ នគក្តូ វ ដតនជឿនលើ រតនៈធ ំងបី- 312 -

គឺ ក្ពះពុ ទ្ធ ក្ពះធម្៌

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ក្ពះស្ងឃ។នដម្ទ្សាធ ស្និរម្ួ យរូប ក្តូវមានជនំ នឿក្ជះថ្នលើ បបានជាពុ
ីនលើ ក្ពះពុ ទ្ធ នជឿតាម្នស្ចរដីទ្ូ នាម នរបស្់ ក្ពះអងគ ហាត់ នរៀននិងក្បតបតត
ធិិតាម្នស្ចរដីទ្ូ នាមនននាះ នហើយបណុ ដ ះពក្ងីរពុ ទ្ិ រស្ហគម្ន៍។ពុ ទ្សាវិ ន័ធ ស្និរ ក្តូវក្បតបតតល ប់ ម្និ យក្បា ំគឺៈ ម្នស្មាិិិលួ ចបលន់ ម្នក្បក្ព
តភ្រនបារក្បាស្់ ម្និ របត់ ម្នភ្ូ
ិឹ តតអនំ ពើទតិិនស្ពនក្គឿងក្ស្វង។
ឹពុ ទ្សា
ម្ដតនជឿនលធ ស្និរ ម្នក្តិឹើ រតនៈធ ំងបី ក្បតបតត
ិិតាម្វន័ិ យធ ំងក្បា ំ ស្ក្មាប់ដតែលួនឯងមានរ់ននាះនទ្ រនុងររណី
ដដលអាចនធវបាន
ើនគក្តូវដតដចររ ំដលរជនំ នឿនិងរចាិ ក្បតបតតិិធ ំងននាះដល់ អរន ដនទ្ឯនទ្ៀតទង

ជាពិនស្ស្ដល់ មាតាបតា
ិម្ិ តតភ្ រដិ នោយែិ តែំនក្រើ នរ ំលឹ រអនរ ធ ំងននាះ ឲ្យមានជ នំ នឿក្ជះថ្នល នលើ ក្ពះពុ ទ្ធក្ពះធម្៌ និ ងក្ពះស្ងឃ នដើ ម្ប ឲ្យអនរ ធ ំង
ីននាះអាចបានរួ ម្ទ្ទ្ួលនស្ចរដម្ហាររុ
ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះីពុ ទ្ជាធ ម្ួ យទង។ពុ ទ្សាធ ស្និរ ក្តូវនឹរគតជានញ ណដដលិិិ ចាថ្ន វចរណញ្ហ

- 313 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរនា ំឲ្យែួ នមានជនំ នឿនលើរតនៈធ ំងបី នហើយក្បតបតតលិ យិិតាម្វន័ធ ំងក្បា ំគឺ ការអាចនឹងបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ នៅទ្ីបំទុត។

នហតុ ននះ នធះបជារស្់
នៅរនុងពិភ្ពដដលនពារនពញនៅនោយ
ីំ មានការជាប់
ចំណង់យាងននះរ៏នោយ នគក្តូវដតនចៀស្វាងរុ បីំ រ់ចតតជពាិ ។ពុ ទ្សាធ ស្និរ ក្តូវគតជាន
ិិ ចាថ្ន យូ រឬឆ្ប់ នគនឹងក្តូវដបរ
ឃ្លលតពីឪពុ រមាដយក្គួសារបងបអូន។ នហតុ ននះ នគម្នក្តូវជាប់ិំ រ់ចតតវី តននះនទ្
ដតក្តូវដបរចិតតនៅជពានិិ នឹងវតថុធ ំងឡាយរុ ងជររពិភ្ពពនលឺក្តាស្់ដងជាោច់ិឹ ដដលគ្នមនអវីក្តូវបានវនាស្បាត់
ខាត។
2.

អនរដដលសាដប់នហើយមានជនំ នឿក្ជះថ្នលម្ុ តមា ំ នលើនស្ចរដីទ្ូ នាម នរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនស្ចរដីស្ុ ែស្ៃប់ នឹ ងនរើ តមាននឡើ ងជាក្បតយរសនៅរនុងចតតិ របស្់ នគ នស្ចរដីស្ៃប់ដដលជះនចញជាពនលឺ
រស្មីនៅក្គប់អននលើ នហើយច ំងក្តឡប់ម្រររែលួននគវញ។
ិចិ តតមា នជ នំ នឿក្ជះថ្នល ម្ុ ត មា ំ ជាចិ តតប រ ស្ុិ ទ្ធ ស្ៃប់ មាននស្ចរដអំ
ំជនមាលះី ណត់និងនស្ចរដកាី ល ហានជានិចា។ ជាចតតិ ម្នស្នស
ិ- 314 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ម្នបណាដ លទ្ុរនខ ធស្ដល់ អរន ទងធ ំងពួង។ ដតទទុយនៅវញ
ិ
ិ

ជាចតត
ិ នចះនឹរគិតដល់ ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឃ។ យាងននះ នស្ចរដស្ុី ែស្ៃប់នឹងនរើតមាននឡើងនោយឯរឯងនៅរនុងចិ តតដ៏ ក្បនស្ើ រននាះ

នម្លន
ើ

នហើ យរស្មីននពនលឺ ក្តាស្់ ដឹ ង នឹ ងក្តូ វ បានើ ញនៅស្ពវទ្ិស្ទ្ី។

នោយសារជនំ នឿក្ជះថ្នលម្ុ តមា ំននះ ពុ ទ្សាធ ស្និរធ ំងឡាយ

អាចបានស្ថិតនៅជតិ ក្ពះពុ ទ្ ធ អាចបានចរទុ តពីអតតទ្តថភាពំ រ់ចតត
ពីការជាប់ជពា
យខាលចិ នឹងក្ទ្ពយស្ម្បតត។ិ ដូ នចនះ នគម្នភ្័
ិនឹងជវី តស្ពវនងៃ ម្នក្ពួ
យបារម្ៃនឹងការនិនាទោននីស្។
ិិនោយនគនជឿជារ់ថ្ននឹងបាននៅនរើត នៅរនុងដដនដក្ី ពះពុ ទ្ ធ នគដលងភ្័យខាលចនស្ចរដសាី ល ប់។ នោយនគនជឿនលើនស្ចរដីពិត និងស្នតិភាពននពុ ទ្សាធ ស្នា នគអាចលាតក្តោងជនំ នឿក្ជះថ្នល របស្់ នគនៅម្ុ ែ ក្បជុ ំជ ន នោយនស្រ ី នោយម្ិ នខាល ចញនញើត។
នោយចតតិ របស្់ នគបាននពារនពញនៅនោយនស្ចរដីនម្តាត
អាស្ូ រចំនពាះម្នុ ស្សទ្ូ នៅ នគម្ិ ននធវើការដវរដញរក្ស្ឡាញ់
អនរននះស្អប់អរន ននាះនឡើយ។

ទទុយនៅវញនគទ្ុរបុ គលគ ធ ំង
ិ- 315 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ឡាយរនុងភាពនស្មើគ្នន។ នោយចតតិ នគបានរួចទុ តពីការក្ស្ឡាញ់

និងការស្អប់ នគនឹងអាចបំនពញអំនពើជារុ ស្លនោយស្ុ ចិភាព
ស្ម្ភាព និងរដីស្បាយរររាយ។
ីនធះបីនគរស្់ នៅរនុងភាពក្ររនហម្រហាម្រ៏នោយ ឬរនុង

ភាពមានស្ដុរស្ដម្រៃ ៏នោយ

ការបណដ លជនំ នឿក្ជះថ្នលុ ដ ះបណាម្ុ តមា ំរបស្់នគនៅដតចនក្ម្ើននៅម្ុ ែជានិចា។ នគនគ្នរពក្បណិ-ប័តន៍នស្ចរដទ្ូធ និចា។ី នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ជាពារយស្ចានិងការ

ក្បក្ពឹតតិរបស្់នគក្តូវបានស្ម្នហតុ ទល ក្ស្បគ្ននជានិចា។ នគយរគតធម្៌
ជាយានស្ក្មាប់ដរឹ នា ំនគ។ ចតតិិ របស្់នគនឹងនមា ំដូ ចភ្ននំ គក្បាថ្ននដតម្ោងគត់

គែំឺ នដរើ នៅម្ុ ែតាម្គនលងននពនលឺ

ក្តាស្់ ដងឹ ។ំនធះបីនគក្តូវបានបងខឲ្យរស្់រុ ងសា
នថ នភាពដ៏ពិបារ

នៅរនុងចំនណាម្ម្នុ ស្សពាលរ៏នោយ នោយនគមានជនំ នឿក្ជះថ្នល

នលើក្ពះពុ ទ្ ធ ចតតិ របស្់ នគជាចិតតក្ពះពុ ទ្នធ គនឹងែំពនយល់ ដណនា ំជនពាលធ ំងននាះឲ្យនដើរតាម្គនលងធម្៌ ឲ្យធល់ ដតបាន។

3.

ដូ នចនះ រិ ចាស្ំខា ន់ ជា ងនគបងអស្់ គឺ ការក្បាថ្នន ចង់ សាត ប់- 316 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ក្បតបតត
ធិិតាម្នស្ចរដទ្ូី នាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្។នបើ មាននគទ្ូ នាម ននយើ ងថ្ន ឲ្យនដើ រ ឆលង កាត់ នភ្លើងនដើ ម្ប នៅីដល់ ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង នយើ ងក្តូ វ ដតមានបំណ ងនឹ ងនដើ រ ឆលង កាត់នភ្លងននាះ។
ើរនុងនលារដដលមាននភ្លើងនឆះស្ននាធស្នៅធននះ

ការបាន

សាដប់ឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ ធ ជាការបានទ្ទ្ួលការនក្សាចក្ស្ង់ដ៏
ជាទ្ីនពញចតតិ ។អនរដដលក្បាថ្ននសាដប់ ក្បតបតត
តាម្នស្ចរដទ្ូិិី នាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ម្នក្តូ
វមានអតតទ្តថភាពគតដតពិិី ែលួនឯងននាះនទ្ ក្តូវមាន

ចតតិ បុណយចំនពាះម្នុ ស្សទ្ូនៅ រនុងភាពនស្មើៗគ្នន។ នគក្តូវនគ្នរពបុ គគល ដដលគួ រ នគ្នរព ក្តូ វ បនក្ម្ើ បុ គគដដលគួ រ បនក្ម្ើ ក្តូ វ ទ្ុ របុ គគល ទ្ូ នៅរនុងភាពជាទ្ី ក្ស្ឡាញ់ នពញចិ តតនស្មើៗគ្នន គឺ ម្ិ នក្ស្ឡាញ់ អនរននះជាងអនរននាះ។
គតាម្រនបៀបននះនហ
ឺើយដដលពុ ទ្សាធ ស្និរធ ំងឡាយំ ត់ចិតតរបស្់ែួ នក្តូវចប់នទដើម្ហាត់បព
លំ យមានការនៅហមងរុ ឲ្នោយសារអំនពើនទសងៗរបស្់អរន ដនទ្។ គឺតាម្រនបៀបននះនហើយ
ដដលនគទ្ទ្ួ ល នស្ចរដីទ្ូ នាម នរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ យរម្រក្បតិ បតតិ- 317 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

តាម្នោយគ្នមនក្បាថ្ននអាក្ររ់នលើអនរឯនទ្ៀត
នឹងពារយនិនាទពីអនរឯនទ្ៀត

វនទសងនទ្ៀត។

នោយម្ិនគិតដបរដបរនរនៅររទលូ

អនរដដលម្ននជឿក្ពះពុទ្ ធ នម្ើលន
ិផ្កទល់

នោយម្ិនរវល់ិ គតដតពើញជតិី ែលួនឯង

ជានហតុ បណាត លឲ្យចតតិ របស្់ នគនឡើងជាចនងអៀតចងអល់

មានម្នទិលនៅហមង។ អនរដដលនជឿក្ពះពុ ទ្ ធ នជឿយាងម្ុ តមា ំនលើក្ពហមវហារធម្៌
របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលក្គបដណតប់ស្តវនលារ
ិទ្ូនៅ ជានហតុ បណាត លឲ្យចិតតរបស្់ នគបានទ្ូ លាយ អស្់ ម្នទិល
នៅហមង។
4.

អនរដដលបានសាដប់ឮនហើយទ្ទ្ួ លយរនស្ចរដទ្ូី នាមនរបស្់

ក្ពះពុ ទ្ ធ ដឹងថ្នជីវតរបស្់
នគម្នឋ
ិិតនងរ រូបកាយរបស្់ នគជាិការក្បម្ូ លទដុនំ នទ្ុ រខ ជាក្បភ្ពននរម្មអាក្ររ់។ នហតុ ននះ នគំ រ់នឹងរូ បកាយននាះ។
អស្់មានចិតតជាប់ជពា

ដតនៅនពលជាម្ួ យគ្ននននាះ នគម្នក្តូ
វនធវស្ក្បដហស្រនុង
ិការដងររារូបកាយរបស្់នគនឡើយ។ នគដងររារូបកាយរបស្់នគ ម្ិ នដម្នរនុងបំណ ងបំនពញចំណ ង់ រូ ប កាយននាះនទ្ ដតនោយសាររូបកាយ

ជារបស្់ច ំបាច់ស្ក្មាប់ការបានស្នក្ម្ច

- 318 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

គតធម្៌ច ំបាច់ស្ក្មាប់ការបំនពញនបស្ររម្មពនយល់ ទូ វដល់លិអនរឯនទ្ៀត។នបើ នគម្ិ នដងររារូ ប កាយរបស្់ នគ នគម្ិ នអាចរស្់ បា នយូ រនទ្។ នបនគរស្់
ម្នបានយូរ នគម្នអាចនធវពុើិិើវតតក្បតបតត
ិិ ទ្ ធ

សាស្នាឲ្យបានលអិតលអន់នទ្

នគម្នអាចទាយសាស្នាននះ
ិអនរដដលក្បុងឆលងស្ទឹង

នគនម្ើលដងររារបូនចម្លងរបស្់

ឲ្យបានស្ុ ស្ស្ពវនទ្។នគ។ អនរ ដដលក្បុ ង នធវើដ នំ ណើ រទលូវឆ្ៃ យ នគនម្ើ លដងធ ំនស្ះ

របស្់ នគ។ ដូ ច គ្នន ននះ អនរ ដដលក្បាថ្នន ឲ្យបានស្នក្ម្ចពនលឺ

ក្តាស្់ដឹង នគនម្ើលដងធ ំរូបកាយរបស្់នគ។ពុ ទ្សាធ ស្និរធ ំងឡាយនស្ៀល រស្នម្លៀរបំពារ់ នដើម្បការ
ីពារដនំ ណើរផ្កលស្់បូ រននធាតុ
អាកាស្ក្តជារ់នៅដ នដើម្បប
ដី ិទ្បា ំងនររខាមស្ ម្ិនដម្ននដើម្បលំី អរូបកាយនទ្។

នគបរនភាគចំ
ណីអាហារស្ក្មាប់ក្ទ្ក្ទ្ង់រូ បកាយិនដើម្ប ីនឹងបាន សាដប់ឮនហើយទ្ទ្ួ លយរនស្ចរដីទ្ូនាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធនហើ យពនយល់ ក្បាប់ ប នតនៅអនរ ឯនទ្ៀត ម្ិ នដម្នស្ក្មាប់ កា រនក្តរក្តអាលនទ្។

- 319 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នគនដរពួ នរនុងទទះរ៏ដូនចនះដដរ

គឺនដើម្បការពាររូ
បកាយីរបស្់ នគ ទ្ប់ទ្ល់ នឹងការលុ រលុ យននតណា
នហើយា នលារយ
ិនិងពយុះស្ងឃរានននស្ចរដីទ្ូនាមនអាក្ររ់របស្់ទ្ម្ិឡអនយតិរយ៏ីថ ។នហតុ ននះ

នគក្តូវនក្បក្បាស្់ទះវពិតទ រនុងនគ្នលបំណងក្តម្ក្តូ
ើឹក្បារដ ម្ិនដម្ននដើម្បបងអអនំ ពើអតតទ្តថរបស្់ី ួ តនគ ឬនដើម្បលារ់
ីែលួននទ្។ដូ នចនះ នគក្តូវនចះងលឹងតនម្លននវតថុធ ំងឡាយ នហើយនក្បើក្បាស្់

វាដតនៅរនុងនគ្នលបំណ ងស្ក្មាប់ ព នលឺក្តាស្់ ដឹ ង នហើ យនឹ ងំ រ់នឹងវតថធ ំងនស្ចរដីទ្ូ នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធ នគម្ិនក្តូវជាប់ជពា
ុននាះ នោយសារដតមានចតតិ អតតទ្តថននាះនឡើយ ដតនគក្តូវនក្បើ

ក្បាស្់របស្់អស្់ ននាះជាយាន
ក្ពះពុ ទ្នធ ៅអនរឯនទ្ៀត។

នដើម្បបញ្ា
ីូ ននស្ចរដីទ្ូ នាមនរបស្់ដូ នចនះ នគក្តូវមានចិតតគិតដល់ នស្ចរដីទ្ូនាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធជានិចា នធះបីនគរស្់ នៅជាម្ួ យនឹងក្គួសាររ៏នោយ។ នគក្តូវ

នចះក្គប់ក្គងររាក្គួសាររបស្់នគ នោយគតិធម្៌ និងនស្ចរដី

ក្ស្ឡាញ់ ថ្ននរ់ងម្ន នហើយររក្គប់ម្នធោបាយ នដម្ើ បនក្រី ើនរ ំលឹរស្មាជិរធ ំងអស្់ននក្គួសារ ឲ្យបាននរើតមានជននឿក្ជះថ្នលនលើពុ ទ្ឱធ វាទ្។

- 320 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

5.

ពុ ទ្សា
រចាធ ស្និរធ ំងឡាយ ជានរៀងរាល់ នងៃក្តូវគតដល់ិិដូ ចតនៅននះ ៖ នតើក្តូវនគ្នរពបនក្ម្ើមាតាបតារនបៀបណា?
នតើិក្តូវទ្ំនុរបក្ម្ុងក្រុម្ក្គួសាររនបៀបណា?

នតក្តូើ វក្គប់ក្គងែលួន

ឯងរនបៀបណា? នតក្តូ
ទ្រធ នបៀបណា?។ើ វនគ្នរពនធវតាម្ក្ពះពុ
ើនដើ ម្ប នគ្នរពបនក្ម្ើ មាតាបិ តាឲ្យបានគ្នប់ ក្បនស្ើ រ នគក្តូ វីំងអស្់ ។ នដម្នរៀនឲ្យនចះមាននម្តាតធម្៌ដល់ ស្តវមានជីវតធិើ បីរស្់ នៅជាម្ួ យក្បពនធរូនឲ្យបានស្ុ ែស្បាយ នគក្តូវនចះលះ
ំបង់ក្គប់ចណង់ និងគំនិតចង់បានស្ុ ែក្ស្ួ លផ្កទល់ ែួ ន។លសា រ នគម្ិ នរនុងនពលបានសាដ ប់ ឮ តស្តនតីពី នរាះននជី វតក្គួ
ិក្តូវនភ្លចនឹរដល់ តស្តនដីននពុ ទ្សាពីនរាះធ ស្នា ដដលរតដតក្ស្ទ្ន់
ឹជាងននះនៅនទ្ៀត។ រនុងនពលបានរស្់នៅនោយស្ុ ែសានតរុ ងនជក្ម្រទទះ ស្ដម្បង នគក្តូ វ គិ តជានរឿយៗ ដល់ ជក្ម្រននពុ ទ្ធ-សាស្នា ដដលរតដតបានស្ុ
ែជាងននះនៅនទ្ៀត ដដលស្នតឹបុ គលគ ធ ំងឡាយ

យរជាទ្ីក្ជរពួ នការពារនស្ចរដីនៅហមង

នហើយនិងនស្ចរដទ្ុខី រ។ពុ ទ្សាធ ស្និរធ ំងឡាយ កាលណានធវើធន ក្តូវនធវនោយ
ើ- 321 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នសាមះក្តូវរំចត់នស្ចរដក្បាថ្នន នលាភ្លន់ឲ្យអស្់ពីរនុងចតតីិ ។កាលណា នគនៅរណាដ លចំនណាម្ម្នុ ស្សក្គប់ក្បនភ្ទ្ ចតតិរបស្់នគក្តូវនៅជាម្ួ យនឹងស្នតបុគលគ ។ កាលណានគជួ បក្បទ្ះ

ទ្ុរក្ខ ពួយ នគក្តូវររាចតតិ ឲ្យស្ៃប់ ឲ្យរួចទុ តពីឧបស្គគ។

កាលណានគក្ជរនកាននឹងក្ពះពុ ទ្ ធ នគក្តូវក្បាថ្ននររក្បាជាញ
ញាណរបស្់ ក្ពះអងគ។
កាលណានគក្ជរនកាននឹ ងក្ពះធម្៌ នគក្តូ វ ក្បាថ្នន ររឲ្យយល់ នស្ចរដីពិត

ដដលធំនធងដូ ចម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្ក្បាជាញញាណ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធកាលណានគក្ជរនកាននឹងក្ពះស្ងឃ

នគក្តូវក្បាថ្ននដចររ ដំ ល រនស្ ចរដី ស្ុ ែ ស្ៃ ប់ រ វា ងគ្នន នឹ ង គ្នន នោ យម្ិ នគិ ត ដល់ក្បនយាជន៍ស្ក្មាប់ដតែលួនឯងមានរ់។
កាលណានគនស្លៀរពារ់

នគម្នក្តូ
វនភ្លចស្ំនលៀរបំពារ់
ិជារុ ស្ល និងជាអំនពើរាបធប យរម្រនស្លៀរពារ់ទងនទ្។
កាលណានគបននាទ បង់ លាម្រ

នគក្តូ វ ក្បាថ្នន ឲ្យនស្ចរដី

នលាភ្លន់ នស្ចរដីែឹងនក្កាធ នស្ចរដីយល់ ក្បឡំ បាននចញំ ី ចតត
អស្់អពិ របស្់ នគ។- 322 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

កាលណានគក្បងនឡ
ឹើងទលូវនចត នគក្តូវទ្ុរទលូវ ននាះជាទលូវ

នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង

ដដលនា ំនគឲ្យបានរួចទុ តពីពិភ្ពនពារ

នពញនៅនោយការបំភា ន់ ដភ្នរ ។ក្ស្ណុរក្ស្ួ លកាលណានគនដើ រ តាម្ទលូវ

នគក្តូវនឆលៀតយរនស្ចរដីក្ស្ណុរក្ស្ួ លននះជាជក្ម្ុលនដម្
បាននៅដល់ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្។ធើ បឆ្ប់
ីកាលណានគនើ ញសាពន

នគក្តូវក្បាថ្ននបនងាើតសាពនក្ពះពុ ទ្សា
ង។ធ ស្នា នដម្ើ បឲ្យម្ហាជនឆល
ីកាលណា នគជួ បក្បទ្ះនឹងម្នុ ស្សមានទ្ុរនខ វទ្នា នគក្តូវ

មានចតតិ ស្នងវគដល់ ពិភ្ពនលារ ដដលដក្បក្បួលម្ននចះ
ិ

ប់

រននះ។
កាលណា នគជួ បក្បទ្ះនឹងម្នុ ស្សមាននស្ចរដនលាភ្លន់
ីចទុ តអំពី
នពញែលួន នគក្តូវក្បាថ្ននយាងម្ុ តមា ំរ ំនោះែួ ននគឲ្យរួ
លការបំភាន់ដភ្នរននជីវតនលារ
ិិយននះ នហើយក្បាថ្ននឲ្យបានស្នក្ម្ច

ស្ម្បតតពឹ ។ិ ិ តក្បារដគឺពនលឺក្តាស្់ដង
កាលណានគនើ ញចំណី

ក្បុងក្បយ័ ត។ន កាលណានគនុ ៃយឆ្ៃ ញ់នគក្តូ វ មានការៃ ញ់ នគក្តូវក្បាថ្នន
ើញចំណីម្នឆ្
ិំ យនស្ចរដីនលាមភ្ឃ្លលននរតមានដល់រុ ឲ្នគនទ្ៀត។
ើ- 323 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នៅនពលនៅដខាល ំងនារដូវនៅដ

នគក្តូវក្បាថ្ននឲ្យបានរួចទុ តពីភ្នរ់នភ្លងននតណាា នលារិយ នហើយក្បាថ្ននឲ្យបានទ្ទ្ួ លភាពើក្តជារ់ ក្ស្ួ លននពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ។ក្តជារ់

នៅនពលរង្ហខាល ំងនារដូ វនគក្តូវក្បាថ្ននឲ្យបានទ្ទ្ួលនូ វរំនៅុ ក្ំ ស្ួ លននក្ពហម

វហាធម្៌
របស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធិកាលណានគស្ូ ក្តគម្ពីរក្ពះធម្៌

នគក្តូ វ តា ំងចិ តតថ្ន ម្ិ នបំនភ្លច នហើយក្បតបតត
ិិតាម្ក្ពះធម្៌ននាះ។
កាលណានគគតដល់
ក្ពះពុ ទ្ធិនគក្តូវក្បាថ្ននយាងម្ុ តមា ំឲ្យដភ្នររបស្់ នគបានភ្លឺដូ ចក្ពះពុ ទ្។ធកាលណានគនដរនានពលយប់ នគក្តូវក្បាថ្ននឲ្យអងគកាយវាច និងចតតធ ។អ កាលណានគិ របស្់នគ បានក្តជារ់បរស្ុិ ទ្លំ ូ ងបងអស្់
នក្ការនឡើងនានពលក្ពឹរក្ពហាម្ នគក្តូវក្បាថ្នន ជាដបឲ្យចិ តតរ បស្់ នគបានភ្លឺថ្នល នពញម្ួ យ នងៃ នដើ ម្ប បានយល់
ជារ់ីចាស្់នូវវតថុធ ំងពួង។
6.

អនរដដលនជឿតាម្នស្ចរដទ្ូី នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ោយនគយល់

ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តអត់ែឹម្សារ
ថ្នអវៗធដូ នចនះនគម្នគនពាះលីិ តង្ហយចំ
ិ- 324 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ស្សនលារ។ ទទុយនៅ
វតថុធ ំងអស្់ ដដលធរ់ ទ្ ងនឹ ងជី វ តម្នុ
ិវញនគទ្ទ្ួ លយរវតថុធ ំងននាះតាម្ស្ភាពរបស្់ វា នហើយនគ
ិែិ តែំនធវើវាឲ្យនៅជានក្គឿងឧបររណ៍

ស្ក្មាប់ នៅកាន់ ព នលឺក្តាស្់ដងឹ ។នគម្ិ នក្តូ វ គិ តថ្នពិ ភ្ពម្នុ ស្សនលារននះឥតន័ យ នពារនពញនៅនោយនស្ចរដស្មី ុ រសាមញក្ចបូ រក្ចបល់

ក្ស្នម្ថ្ន

នហើយគត
ិពិ ភ្ពពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង នពារនពញនៅនោយអតថរ ស្វស្ម្លងគ
នហើយនិងនស្ចរដីស្ុ ែសានដ។ ទទុយនៅវញនគក្តូ
ិ
ឹ
ិតនៅ

ទលូវពនលឺក្តាស្់ដងឹ តាម្នោយនរឿងធ ំងអស្់ដដលនរតមាននឡ
ើើងនៅរនុងនលារននះ។អន រ ដដលក្រនឡរនម្ើ លពិ ភ្ពនលារ នោយ ដភ្ន រ លអ រ់ក្ស្វា ំងនោយសារនស្ចរីដ លៃង់ នលលនឹ ងនើ ញពិ ភ្ពនលារ

ននះក្បរបនៅនោយរំហុ ស្។ បុ ដនតនបើ នគក្រនឡរនម្ើ លពិ ភ្ពនលារននះ តាម្នោយក្បាជាញភ្លថ្នឺ ល នគនឹងនើ ញពិភ្ពនលារដូ ចជាពិភ្ពននពនលឺក្តាស្់ដងឹ ដតម្តង។
តាម្ពិត មានពិភ្ពដតម្ួ យគត់ គ្នមនពីរនទ្។ គ្នមនពិភ្ពម្ួ យឥតន័យ នហើយពិភ្ពម្ួ យនទ្ៀតនពារនពញនៅនោយន័យ

- 325 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ននាះនទ្។ គ្នម នពិ ភ្ពម្ួ យ លអ នហើ យពិ ភ្ពម្ួ យ នទ្ៀតអាក្ររ់
ននាះនទ្។

គនោយសារដតគំ
និតដវរដញររបស្់ម្នុ ស្សនលារ
ឺដដលនា ំឲ្យនគគតជាន
ិិ ចាថ្ន មានពិភ្ពពីរ។

់គំនិតដវរដញរននះបាន នហើយររាចិតត
នបនគអាចលះបង
ើឲ្យបានបរស្ុធ ម្នោយពនលឺស្តក្បាជាញ ននាះនគនឹងនិ ទ្តា
ិមានពិភ្ពដតម្ួ យគត់មានន័យ។

7.

ើ ញថ្ន

ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តដដលនៅរនុងននាះអវៗធីំ ី ភាពបរស្ុ
អនរដដលនជឿតាម្ក្ពះពុ ទ្ ធ នឹងបានយល់ អពិ ទ្ ធ

ជាស្រលដតម្ួ យគ្នមនពីរននវតថុធ ំងឡាយ

នៅរនុងនលារននះ។

នហតុ ននះ នគមានចិ តតក្បរបនោយនម្តាត ធម្៌ ច ំនពាះម្នុ ស្សទ្ូនៅនហើយមានចរយារាបធបរន
ិុ ងការជួ យស្នស្តង្ហគះអនរទងធ ំងពួង។ដូ នចនះ អនរនជឿតាម្ក្ពះពុ ទ្ ធ ម្ិនក្តូវមានចតតិ ឡឺតក្បរប
នោយអភ្ិមានះនទ្ ក្តូវររាចតតិ រាបធប នចះគួ រស្ម្ នចះជួ យធុ រៈអនរឯនទ្ៀត។ ចតតី នជជាី តិិ របស្់ នគក្តូវដតឲ្យបានដូ ចជាដមា
ដដលទ្ទ្ួ ល ចិ ញ្ាឹ ម្ក្គប់ រុ រ ខជា តិ នោយគ្នម នលំនអៀងនៅខាង

- 326 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរណាៗ ចតតិ ដដលនចះជួ យធុ រៈអនរឯនទ្ៀត នោយគ្នមនការតអូញ

ដតអរ ចតតិ ដដលនចះស្ូ ក្ធ ំនោយរអំីដ ណត់ ចតតិ ដដលក្តង់នទ្ៀង
ធត់ជានិចា ចតតិ ដដលមាននស្ចរដរី ររាយជាទ្
ីីបំទុត

រនុងការជួ យស្នស្តង្ហគះជនរំស្ត់ទ្ុរគត នហើយបណុ ដ ះក្គ្នប់ពូជនននស្ចរដី

ទ្ូនាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្នធ ៅរនុងស្នាដនចតតន ធ ំងននាះ។ិ របស្់ អរចតតរិ ដដលក្បរបនោយនស្ចរដអាស្ូ
ីនចះមាននម្តាតធម្៌

ចំនពាះជនរំស្ត់ទ្ុរគត ទ្ុរដូ ចជាមាតាននម្នុ ស្សនលារធ ំងអស្់ គចឺ តតិ នចះនគ្នរពម្នុ ស្សទ្ូនៅ ទ្ុរម្នុ ស្សទ្ូនៅជាម្ិតតនចះ
នគ្នរពម្នុ ស្សទ្ូនៅទ្ុ រដូ ចជាឪពុ រមាដយរបស្់ ែួ ន។លដូ នចនះ

នធះបជាមានម្នុ
ស្សរាប់ម្ុននារ់
ស្ប
អ ់អរ
ន កាន់
ីឺសាស្នាក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយមានបំណងអាក្ររ់ម្រនលើពុ ទ្បធ រស្័ិ ទ្ធ ំងននាះរ៏នោយ រ៏ម្នអាចបណាដ លទ្ុរនខ ធស្ដល់ អរន ធ ំង
ិននាះបាននឡើ យនក្ពាះទ្ុ រខនធស្ធ ំងននាះដូ ច ជាពិ ស្ពុ លម្ួ យតំណរ់តូច ដដលធាលរ់នៅរនុងម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្ដូ នចនះដដរ។
8.

ពុ ទ្សាធ ស្និរធ ំងឡាយ នឹងបាននក្របរស្ជាតិននស្ុ ភ្-ម្ងគលនោយសារទ្មាលប់នចះនឹរគតដងធឹ គុ ណដល់ ក្ពះពុ ទ្។ិ- 327 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នគនឹងបានយល់ ចាស្់ថ្ន ជនំ នឿម្ុ តមា ំរបស្់នគគឺនស្ចរដីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ដធ តម្ដង
ក្បធនម្រ។

នហើយជាអំនណាយដដលក្ពះពុ ទ្ ធភ្រ់ក្ជា ំននតណាា នលារយ
ិជនំ នឿម្ុ តមា ំបាននទ្។

ម្នអាចបនងា
ើតក្គ្នប់ពូជនន
ិបុ ដនដគឺនោយសារនស្ចរដីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលក្គ្នប់ពូជននជនំ នឿម្ុ តមា ំននាះ

មាននៅរនុងភ្រ់ ក្ជា នំ នតណាា នលារិ យននាះបាន។

អាចនរត
ើនហើ យទ្ី

បំទុត ក្គ្នប់ពូជននជនំ នឿម្ុ តមា ំននាះបណាដ លឲ្យចតតិ បានបរស្ុិ ទ្ ធរហូ តដល់ មានជនំ នឿនលើក្ពះពុ ទ្។ធនដម្ះរនុងនក្ពឥរនទទ ៍ ដដលមានរលិនក្រអូ ប ម្នអាចដុើ ច័នន
ិបាននទ្។

យាងណាម្ិញ

អាចស្ថិតមាននៅរនុងពិភ្ព
ននាះបាននទ្។

ដតនពលននះ

ក្គ្នប់ពូជននជនំ នឿនលើក្ពះពុ ទ្ធម្ិន

នពញនោយនស្ចរដីភាន់ក្ចឡំ

ផ្កាននជនំ នឿក្ជះថ្នលបានររនៅរន
ីុ ងទ្ីភ្រ់ក្ជា ំននាះនោយពិតៗ។ ចំនពាះនរឿងននះ នយើងក្តូវស្ននិោឋនថ្ន ផ្ការរនៅរណាដ លពិភ្ពភាន់ក្ចឡំរ៏ពិតដម្ននហើយ ដតឫស្របស្់វា
ីស្ថិតនៅរដនលងនទសងនទ្ៀតនទ្ នពាលគឺនៅរនុងចតតិ របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធននាះឯង។

- 328 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរពុ ទ្សាធ ស្និរណាបនណាដ យឲ្យមានចតតិ ជាអាតាមអញ នគនឹងមានចតតិ ក្ចដណននិនាទ នលាភ្លន់ កាចសាហាវជាម្ិនខាន
ពីនក្ពាះ ចតតិ របស្់នគនឹងនពារនពញនៅនោយនស្ចរដីនលាភ្លន់
នស្ចរដីែឹងនក្កាធ នស្ចរដឡី ឺ តឆាួតនលលា។ បុ ដនតនបនគដបរនៅ
ើំ របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ដូ ចបាននរៀបរាប់
ររក្ពះពុ ទ្ ធ គឺនគបំនពញរិចាធៗ

ពីខាងនលើម្រនហើយ។ តាម្ពិត រចាិ ធ ំងននះវាហួស្ពីការអាច
បរយាយបាននៅនទ្ៀត។
ិ- 329 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

III

1.

រក្ប្ៀប្រស់ក្ៅក្ដាយព្ត្មឹ ព្ត្ង់

ការគតសាម នថ្និទ្ុរធខ ំងឡាយម្រពីទ្ិស្ខាងនរត
ើឬទ្ិស្ខាងលិច ជាការយល់ ែុស្ក្ស្ឡះ។ ទ្ុរធខ ំងឡាយ នរតើមាននៅរនុងចតតទ ល់ ដតម្ដង។ នហតុ ននះ ជាការឆាួតិ របស្់នយងផ្ក
ើនសាះដដលែំការពារែលួនទ្ប់ទ្ល់ នឹងទ្ុរខ

ម្រពីខាងនក្ៅ

នហើយម្នគ
តក្គប់
ក្គងចតត
លទ ល់ ។ិិិ របស្់ែួ នឯងផ្ក
មានទ្មាល ប់ ពី បូ រា ណកាលម្ួ យដដលម្នុ ស្សសាម្ញ្ញធ ំងឡាយនៅដតនគ្នរពក្បតិបតតនៅនឡិើ យ គនពលនគនក្ការពឺីំ ូ ងបងអស្់នគលាងម្ុ ែ ែពរមាត់ រួចនដរនៅនពលក្ពឹរ ម្ុ នដបុនហើយនគឱនក្កាបនឆ្ពះនៅទ្ិស្ធ ំងក្បា ំម្ួយគទ្ឺ ិ ស្ខាងនរត
ើំ យមានំ ុ ឲ្
ខាងលិច ខាងតបូង ខាងនជើង ខាងនលើ ខាងនក្កាម្ ស្ុ រទ្ុ រខម្ រពី ទ្ិ ស្ធ ំងននាះ នហើ យស្ុ ំឲ្យបានក្បរបនស្ចរដី ស្ុ ែនពញម្ួ យនងៃ។

- 330 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរបុ ដនដ រចាធ ក្ពះិ ននះែុស្នឹងនស្ចរដទ្ូី នាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្។ពុ ទ្ក្ធ បនៅនយងឲ្យនធវ
ើើគ្នរវរិចានៅទ្ិស្ធ ំងក្បា ំម្ួយននស្ចាធម្៌

នហើយឲ្យក្បក្ពឹតតតាម្នោយគតិបណិឌ ត និងគុ ណធម្៌ យាងននះនយើងនឹងនចៀស្ទុ តពីទ្ុរធខ ំងឡាយ។

នដម្ធវរននទ្ិស្ធ ំងក្បា ំម្ួយើ បយាម្ការពារមាត់
ីក្តូ វ បំបា ត់ នចលអំនពើ ពុ ររលួ យបួ ន ក្បការ

បុ គល
គ

ក្តូ វ ក្តួ ត ពិ និ តយបាបចតតដ លឲ្យិ បួនក្បការ ក្តូវែទប់រនធធ ំងក្បា ំម្ួយ ដដលបណា
ែូចបង់ក្ទ្ពយស្ម្បតតិ។

អំនពើលាម្របួ នក្បការននាះគឺ កាប់ស្មាលប់ លួ ចបលន់ ទតិរបត់ នបារបនញ្ហឆ ត។បាបចតតិ បួនក្បការននាះគឺ ចិតតនលាភ្លន់ ចតតិ នក្កាធែឹង
ចតត
ចតត
ា
ិ ខាលចញនញើត។ិ ឆួ តនលលា

រនធក្បា ំម្ួយដដលបណាដ លឲ្យែូចបង់ក្ទ្ពយននាះគឺៈ នស្ពទ្ឹរក្ស្វងឹ នហើយក្បក្ពឹតតអនំ ពើឆាួតនលលា នដរើ នលងយប់នក្ៅ

វរ់រុ ងការរំ
សានដនឹងតស្តនតីនលាខន ក្បក្ពឹតតដលបងភានល់ នស្ពគប់
ននឹងបាបម្តត
លិ នធវស្ក្បដហស្ររណីយរចាិ របស្់ ែួ ន។- 331 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នក្កាយពីបានបំបាត់នចលអំនពើពុ ររលួ យធ ំងបួន នចៀស្ំ ល ញក្ទ្ពយធ ំងក្បា ំម្ួយរួចនហើយ
វាងបាបចតតិ ធ ំងបួន ចុ ររនធបផ្កពុ ទ្សា
ចាធ ស្និរធ ំងឡាយឱនក្កាបនធើគ្នរវរ
វិ នៅទ្ិស្ធ ំងក្បា ំម្ួ យននស្ចាធម្៌។នតើ ទ្ិ ស្ធ ំងក្បា ំម្ួ យ ននស្ចាធ ម្៌ ននាះជាអវីែលះ នៅ ? ទ្ិ ស្ខាងនរតជាទលើិិ ងបុ ក្ត ទ្ិស្ខាងតបូងជាទលូវូ វស្ក្មាប់មាតាបតាន

ស្ក្មាប់ក្គូ និងស្ិស្ស ទ្ិស្ខាងលិចជាទលូវស្ក្មាប់សាវម្ី និងភ្រយាទ្ិស្ខាងនជង
និងម្តត
ទ្ិស្ខាង
គើ ជាទលូវស្ក្មាប់បុគលិិំ ដំ រ ទ្ិស្នលើជាទលូវស្ក្មាប់
នក្កាម្ជាទលូវស្ក្មាប់នៅហាវយ និងែញុរ
អនរកាន់ពុទ្សាធ ស្នា។រូ នក្តូវនគ្នរពឪពុ រមាដយ

បំនពញរចាិ ដដលគ្នត់ស្ងឃម្
ឹចង់បានពីែលួន ក្តូវបនក្ម្ើគ្នត់ ជួ យនធវើរចាិ ការគ្នត់ ររាចំណង

ក្គួ សា រការពារក្ទ្ពយស្ម្បតតិក្គួ សា រនហើ យទ្ី បំទុ ត ក្តូ វ នធវើបុ ណយជូ នគ្នត់ នៅនពលគ្នត់សាលប់នៅ។
មាតាបិ តាក្តូ វ បំនពញរិ ចាក្បា ក្ំ បការចំនពាះបុ ក្តភាៃ

គឺនចៀស្វាងអំនពើ អាក្ររ់ នធវើែលួនឲ្យបានជាគំរូ ល អដ ល់ រូ ន ទដល់ចំនណះវជាិ ា ដល់ រូននរៀបអាពាហ៍ ពិពាហ៍ ឲ្យរូ ន- 332 -

ដចរក្ទ្ពយ

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ស្ម្បតតឲ្យរូ
ននៅនពលដដលក្តូវដចរ។ នបមាតាបិើិតា និងបុ ក្តក្បតបតតិ យននះ ក្គួសារធ ំងម្ូល នឹងបានរស្់នៅ
ិិតាម្ចាប់វន័

រនុងស្ុ ែស្នតិភាពជានិចា។
ស្ិស្សក្តូវនក្ការ

រជានិចា

នៅនពលនលារក្គូនដរើ ចូ លម្រ ក្តូវនគ្នរពបនក្ម្នលារក្គូ
ក្តូវសាដប់បង្ហគប់បទ្បញ្ហា នលារ
ើក្គូ ក្តូវដងឹ គុ ណនលារក្គូ ក្តូវនធវើតាម្នស្ចរដនក្បៀនក្បនៅរបស្់
ីនលារក្គូ នោយនគ្នរព។
រនុងនពលជាម្ួ យ គ្នន ននះក្គូ ក្តូ វ នធវើែលួនឲ្យបានក្តឹ ម្ក្តូ វ

នដម្
រូលដ
អ ល់ ស្ិស្ស ក្តូវបញ្ាូ នចំនណះវជាិ ា ដដលែលួនបានើ បជាគំ
ីនរៀននចះម្រ ឲ្យបានក្តឹម្ក្តូវដល់ ស្ិស្ស ក្តូវនក្បក្បាស្់
ម្នធោើ

បាយក្តម្ក្តូ
វរនុងការពនយល់ ដណនា ំស្ិស្ស នហើយែំនធវើឲ្យស្ិស្ស
ឹបានក្បរបរិ តតិយស្ ម្ិ នក្តូ វ នភ្លច ការពារស្ិ ស្សទ្ប់ ទ្ ល់ នឹ ងអំនពើអាក្ររ់ រនុងររណីដដលអាចនធវើបាន។ នបើក្គូ និងស្ិស្ស
ក្បតិ បតតិតាម្ចាប់ វ ន័ិ យ ននះ ការរួ ប រួ ម្ គ្នន រវាងក្គូ និ ងស្ិ ស្សនឹងមានដនំ ណើរក្ស្ួ ល។បតីក្តូ វ ទ្ុ រ ោរ់ ក្បពនធនោយនគ្នរព

នោយនចះគួ រ ស្ម្នោយមានសាវម្ីភ្រដ។ិ បតក្តូី វទ្ុររចាិ ការរនុងទទះឲ្យក្បពនធនហើយ

- 333 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នពលែលះ ក្តូវបំនពញនស្ចរដក្តូី វការរបស្់ក្បពនធ។ នៅនពល

ក្ពម្គ្ននននះ ក្បពនធក្តូវនចះែវល់ខាវយនឹងរចាិ ការរនុងទទះ ក្តូវំ ដំ រនោយគតធម្៌
នចះនក្បើែញុរ
ិែលួនឲ្យបានជាក្បពនធល អក្តូវររាលរខណៈស្ម្បតតរបស្់
ិម្ិនក្តូវែាះខាាយក្ទ្ពយស្ម្បតតដដលបដ
ិីររបានម្រ ក្តូវនរៀបចំទះទ ឲ្យបានសាអតស្អំ ក្តូវមានចតតិ នសាមះក្តង់។នបើ នគក្បតិ បតតិតាម្ចាប់ វ ន័ិ យ ននះ ក្គួ សា ររបស្់ នគនឹ ងបានសាគល់ នស្ចរដស្ុី ែ នហើយការនោលះធស្់ ដទ្ងគ្នន ម្ិនអាចនរត
ើនឡើងបាននឡើយ។
ចាប់វន័ិ យរវាងម្តតិ នឹងម្តតិ គឺក្តូវនចះស្ក្ម្បចតតិ គ្នននៅ

វញនៅម្រ។
អនរមាខងក្តូវនចះទដល់ដល់ អរន មាខងនទ្ៀតនូ វរបស្់
ិដដលគ្ននែវះខាត

ក្តូវនចះទដល់ក្បនយាជន៍ដល់ គ្ននក្តូវនក្បដត
ើវាចនសាមះគួ រជាទ្ីក្ស្ឡាញ់ រវាងគ្នន។ំ យធាល រ់ នៅរនុងទលួ វនគក្តូ វ ជួ យ យិ តនយាងម្ិ តតរ បស្់ នគ រុ ឲ្អាក្ររ់។

នគក្តូវការពារក្ទ្ពយស្ម្បតតម្ិ តតិ របស្់ នគនហើយជួ យនោះទ្ុរគ្នខ ន។នបើម្តតិ មាននក្គ្នះកាច

នគក្តូវជួ យស្នស្តង្ហគះគ្នននហើ យជួ យក្ទ្ក្ទ្ង់ ក្គួ សា រគ្នន ដងម្នទ្ៀតទងច ំបាច់។

យាងននះនបើ ស្ិ នជាការ

នគនឹងអាចររាម្តតិ ភាពរវាងគ្នននឹងគ្នន

- 334 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរំ អស្់ គ្នន ជានហើ យនគនឹ ងបានសាគ ល់ នស្ចរដី ស្ុ ែចនក្ម្ើ នធ ងលំោប់។ំ នក្ម្ើ
នៅហាវយក្តូវកាន់វន័ិ យក្បា ំក្បការចំនពាះែញុបំ នក្ម្នធវ
ក្បគល់ រចាិ ការឲ្យែញុបើ ើនៅតាម្ស្ម្តថភាពរបស្់គ្នន

គឺក្តូវ
ក្តូវំញ នក្ម្ើឲ្យបានស្ម្រម្យ ក្តូវនម្ើលដងរររាែញុបំ នក្ម្ើ
ឲ្យរង្ហវន់ដល់ ែុ បំ ឺ ក្តូវដចររ ំដលររបស្់ ជាទ្ីគ្នប់ចតត
នៅនពលគ្ននមានជងិ ដល់ ែុ ំញំ នក្ម្បាន
បនក្ម្ើ ក្តូវអនុ ញ្ហញតឲ្យែញុប
ើប់ស្ក្មារតាម្ក្តូវការ។ំ នក្ម្ើក្តូវកាន់វន័
ែញុបិ យក្បា ំគឺៈក្តូវនក្ការម្ុ នមាាស្់នហើយ

នដរនក្កាយមាាស្់ ក្តូវនសាមះក្តង់នឹងមាាស្់ ជានិចា ក្តូវែំនធវើរិចាំ យមាាស្់ ែូចរិតតិក្តូវែំនធវើយាងណារុ ឲ្ការរបស្់ ែួ នឲ្យបានលអ
លនាម្។ នបើ នគក្បតិ បតតិតាម្ចាប់ វ ន័ិ យ ននះ នគនឹ ងបានស្ុ ែំ នក្ម្ើម្ិនអាចនឹង
នហើយការធស្់ដទ្ងគ្ននរវាងនៅហាវយនឹងែញុប

នរើតនឡើងបាននឡើយ។ពុ ទ្សាធ ស្និរធ ំងឡាយ ក្តូវជួ យជក្ម្ុញឲ្យក្រុម្ក្គួសារ
របស្់ ែួ នក្បតបតតលធ នគក្តូវនចះ
ិិតាម្នស្ចរដទ្ូី នាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្។នគ្នរព យរចតតិ ទ្ុរោរ់នឹងក្គូអាចរយបនក្ងៀនក្ពះធម្៌។ នគ- 335 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ក្តូ វ នចះគួ រ ស្ម្នឹ ងក្គូ អា ចរយ។ នគក្តូ វ សាដ ប់ ប ង្ហគ ប់ ក្បតិ បតតិតាម្នស្ចរដនក្បៀនក្បនៅរបស្់
ក្គូអាចរយ នហើយដងឹ គុ ណនលារ
ីជានិចា។
ក្គូអាចរយអនរបនក្ងៀនក្ពះធម្៌

ក្តូវយល់ ក្ពះធម្៌ឲ្យបាន

ក្តម្ក្តូវ ក្តូវនចៀស្វាងការបរក្សាយែុស្ ក្តូវពនយល់ បញ្ហា រ់ឹអំពីអំនពើលអ ក្តូវែំដរន មានជនំ នឿនលើសាស្នាឲ្យនដរើ តាម្ឹ នា ំអរ
ទលូវលអ។

កាលណានបក្រុើ ម្ក្គួសារណាម្ួ យនដរើ តាម្ទលូវលអននះ

នហើយនជឿទ្ុរចតតិ នលើនស្ចរដទ្ូី នាមនពិតក្បារដ ក្រុម្ក្គួសារននាះ
នឹងបានក្បរបស្ុ ភ្ម្ងគល។

អនរដដលឱនក្កាបនធវគ្នរវរ
ើិចានៅទ្ិស្ធ ំងក្បា ំម្ួយ គម្ឺ ិនដម្ននដើម្បឲ្យបានរួចទុ តពីទ្ុ រខីដដលម្រពីខាងនក្ៅននាះនទ្។

នគក្បក្ពឹតតយាងននះ ជាការក្បុងក្បយ័ តន នដម្ើ បការពារែល
ីួ នទ្ប់

ទ្ល់ នឹងបាបរម្ម
ផ្កទល់ ។

2.

ដដលក្បុងនឹងនរតមាននៅរន
ើិ របស្់នគុ ងចតតបុ គលគ រាល់ រូប ក្តូវនចះនម្ើលម្នុ ស្សដដលគួ រនស្ពគប់

និងម្នុ ស្សដដលម្នគួ
រនស្ពគប់។
ិ- 336 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ម្នុ ស្សដដលម្នគួ
រនស្ពគប់គឺ ម្នុ ស្សនលាភ្ និយាយិនក្ចនា រ បងាិនបនង្ហាច។ើ បនញ្ហ
ម្នុ ស្សដដលគួ រនស្ពគប់គឺ ម្នុ ស្សនចះជួ យគ្នន ម្នុ ស្សមានចតត
និងនស្ចរដីក្ពួយរវាងិ នចះដចររ ំដលរនស្ចរស្បាយីដំ ូ នាមនលអដល់ គ្នន ម្នុ ស្សមានចតត
គ្នននឹងគ្នន ម្នុ ស្សនចះឲ្យដប
ិ ជា
ម្តត
ិ ។
ម្តត
ិ ពិតក្បារដ ដដលអាចនស្ពគប់បាន ដតងដតនដរើ តាម្គនលងទលូវស្ុ ចរតជាន
ិិ ចា។ នគមានចតតិ ចង់ឲ្យដតម្តតិ របស្់នគ បានក្បរបស្ុ ភ្ម្ងគល នគនចះលួ ងនលាម្ស្ក្មាលទ្ុរម្ខ តតិ នចះជួ យម្តតនចះឲ្យិ នៅនពលមានធុ រៈ នចះលារ់ការស្មាៃត់របស្់ម្តតិំ ូ នាមនលអដល់ ម្តត
ដប
ិ ។

ម្តត
ិ រនបៀបននះ ពិបារររណាស្់ ដូ នចនះក្តូវដតែំក្បងែលឹ ួនឯងឲ្យបាននៅជាម្ិតតរនបៀបននះ។ដូ ចជាក្ពះអាទ្ិតយរំនៅដី

ំងនៅរុ ងស្ងគ
មានជជាម្ នោយសារអំនពើអ ដចងច
នី តិ ម្តតិ លភ្ឺលលអរបស្់នគ។

3.

ចំនពាះនស្ចរដីក្ស្ឡាញ់ ថ្ននរ់ងម្ន បីបាច់ដងររា ដដលមាតា

- 337 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

បតាមាននៅនល
ិើបុ ក្តបុ ក្តម្នអាចស្ងគុ
ណរួចនទ្នធះបជា
ិីនគអាចបញ្ាិ ះឪពុ រនលើសាមសាដ ំ នហើយបញ្ាិ ះមាដយនលើសាមនឆវង
របស្់ នគ រាប់រយឆ្ន ំរ៏នោយ។

នធះបីជានគអាចទៃូតទ្ឹរមាតាបតា
នោយទ្ឹរអប់ផ្កាក្រអូ បិអស្់រាប់រយឆ្ន ំរ៏នោយ។ នធះបីជានគអាចបនក្ម្ើគ្នត់រុ ងភាពនជារូ នលអឥតនខាាះរ៏នោយ

នធះបជានគអាចនធវ
ីើឲ្យគ្នត់បាន

នសាយរាជយជានស្ដចដទនដរី ៏នោយ នធះបីជានគអាចយរស្ម្បតតិធ ំងពិភ្ពនលារម្រជូ នគ្នត់ដ៏នោយ រ៏នគម្នអាចស្ងបំ
ណុលិគ្នត់ឲ្យបានក្គប់ក្គ្នន់ដដរ។បុ ដនត នបើនគដរធ នយល់ឹ នា ំឪពុរមាដយនគនឆ្ពះនៅររក្ពះពុ ទ្ពគ្នត់ឲ្យនជឿសាស្នាក្ពះពុ ទ្ ធ បញ្ាុ ះបញ្ាូ លគ្នត់ឲ្យនវៀរចរទលូវ

អាក្ររ់នហើយនដរើ តាម្ទលូវក្តូវ ដរឹ នា ំគ្នត់ឲ្យលះបង់ការនលាភ្

ស្លលន់ នហើយឲ្យគ្នត់នចះស្បាយរររាយ
រនុងការនធវធនរុ
ើីននាះនគអាចស្ងបំណុលគ្នត់រួចជាពិតក្បារដ។
4.

ក្គួសារគឺជារដនលងម្ួ យ

នបច
ើ តត
ិ

ំ រ់ទ្ងគ្នន។
ដដលចតតិ ក្បជុ ធនចះក្ស្ឡាញ់ រួបរួម្គ្នន ក្គួសារនឹងបានលអក្បម្ក្បយិិដូ ចជាស្ួ នដដលមានបុ បាាររស្គីើ តតិ ម្ិនចូ លុ ស្សាគយ។ បុ ដនដនបច

- 338 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ស្ក្ម្ុងគ្នននទ្ គដូឺ ចជាែយល់ ពយុះដដលបរ់រ ំនលើងស្ួ នឧទ្ោន។នបើ មានការធស្់ ដទ្ងគ្នន នរើ តនឡើ ងរនុងក្គួ សា រ ម្ិ នក្តូ វក្តូវពិនិតយដរតក្ម្ង់ចតត
លិ របស្់ែួ នំ ុ ស្នៅអនរនក្ៅនទ្
ោរ់រហឯងផ្កទល់ ។

5.

រនុងបូ រាណកាលដ៏យូរលង់ម្រនហើយ មានបុ រស្មានរ់មាន

ំជ នំ នឿរនុងសាស្នាយា ងម្ុ ត មា ។ឪពុ របានសាល ប់ នចលនៅ

័តា ំងពី បុ រ ស្ននាះនៅនរមង វ យ។បុ រ ស្រស្់ នៅដតពី រនារ់ នឹ ងមាដយនោយស្ុ ែសានត។ នក្កាយម្រ បុ រស្រ៏មានក្បពនធ។ំ ូងម្ុ នដប

ក្គួសារននះរស្់ នៅជាម្ួ យគ្នននោយស្ុ ែសានត

ដតបនាទប់ម្រ នោយនហតុ ធស្់ស្ម្តីគ្ននបនតិចបនតួច ក្បពនធនឹង

មាដយនរមរ រ៏នៅជាស្អប់គ្នននៅវញនៅម្រ។
ការស្អប់គ្ននននះររ
ិីធំនឡើងៗរហូ តដល់ ទ្ីបំទុត

មាដយបានចរនចញពីគូ ក្ស្ររ

នរមងននះនៅរស្់ នៅដតមានរ់ឯងនៅ។
នក្កាយពីមាដយនរមរនចញបាត់នៅ គូ ក្ស្ររនរមងននាះបានរូ ន ក្បុ ស្ ម្ួ យ ។ ក្បពនធនរមង ដតងដត រ ំលឹ រនិ យាយស្ម្អប់ ពីំ ល់ ទ្ុ រខនយើ ងក្គប់ នពលនវលា។មាត យនរមរ ថ្នៈ «ដម្ គ្នត់ អ ព- 339 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នពលដដលគ្នត់នៅជាម្ួ យនយងនដដលបានស្បាយើ នយងម្
ើិម្តងណានទ្។ ក្គ្នន់ដតគ្នត់នចញនៅបាត់បានបនតិច នយើងបាន
ស្បាយនោយបានរូ នក្បុស្ម្ួ យយាងននះ»។ពារយនិយាយស្ម្អប់ននះ បានឮនៅដល់ មាដយនរមរ។ គ្នត់

ែឹងជាខាល ំងនហើយដងលងថ្នៈ

«ការបនណដញមាដយនរមរឲ្យចរ៍ ដ៏ជាទ្ីស្បាយ
នចញពីទទះ ក្តូវបានបណាដ លឲ្យមានក្ពឹតតការណ
ិរររាយយា
ងននះ ន
ីើញថ្ននលារននះ វាក្តឡប់ក្តឡិនអស្់

នហើយ ! ភាពក្តម្ក្តូ
វតាម្គនលងធម្៌ ក្តូវបានវនាស្ស្ូ
នយពីិឹនលារននះនហើយ !»។«នៅនពលននះ នយើ ងគួ រ ដតនធវើបុ ណយ បញ្ាូ នរុ ស្ លឲ្យនខាម ចននភាពក្តឹ ម្ក្តូ វ តាម្គនលង ធម្៌ ននះ!»។ដូ ច ជាក្ស្ី ឆាួតមាដយនរមរនដរើ តក្ម្ង់នៅទនូរនខាមច នដម្ើ បនធវើ ណយបញ្ាូ នរុ ស្លី បុដល់ នខាមចននភាពក្តម្ក្តូ
វតាម្គនលងធម្៌។
ឹក្ពះឥស្តនទក្ទ្ង់ ក្ជាបនរឿងននះ រ៏ ចុះ ម្រក្បតយរសនៅម្ុ ែមាដយនរមរ នហើយសារលបងពនយល់ គ្នត់ ក្គប់ដបបយាងដតជា
ការឥតក្បនយាជន៍។

- 340 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ក្ពះឥស្តនទ រ៏ មា នក្ពះបនទូ លថ្នៈ «នបើ អញ្ាឹ ង នយើ ងដុ តធររនិងមាតយវាឲ្យសាលប់បង់។ នយើងនធវដូើ នចនះ នតអនើ រនពញចតត
ិ
ឬនទ្?»។នៅនពលឮក្ពះឥស្តនទមា នក្ពះបនទូ លដូ នចនះ មាដ យនរមរ រ៏ភាញរ់រលឹរដងល នហើយក្កាបស្ំពះស្ុ នំ ធស្ក្ពះឹ រំហុស្របស្់ែួ នំ យទ្ុរជវី តឲ្យធររន
ឥស្តនទអងវរស្ុ ឲ្ិិ ងមាដយ។ រនុងែណៈននាះដដរ
ឯខាងក្បពនធបីដ

រ៏ភាញរ់រលឹរយល់ នូវអំនពើអយុ តិធម្៌
របស្់ ែួ នតលចំនពាះមាដយចស្់ នហើយនា ំគ្នននៅររគ្នត់ដល់ ទូ រនខានម ច។ ក្ពះ

ឥស្តនទរ៏ទសះទាអនរធ ំងននាះ។ បនាទប់ពីនពលននាះម្រអនរធ ំងននាះរ៏បានរស្់ នៅជាម្ួ យគ្នន នោយស្ុ ែសានដ។

ភាពក្តឹម្ក្តូវតាម្គនលងធម្៌ ម្នវរហូ តនទ្ នបើនគ
ិិ នាស្បាត់
ម្នបាត់
ស្តរបស្់
នគផ្កទល់ ។ ចួ នកាល ភាពក្តម្ក្តូ
វតាម្គនលង
ិិឹធម្៌ននះហារ់ដូចជាវនាស្បាត់នៅិវ នាស្បាត់
នទ្។ិដតតាម្ពិត

វាម្នដដល
ិកាលណាភាពក្តឹ ម្ក្តូ វ តាម្គនលង ធម្៌ ននះហារ់ដូចជាវនាស្បាត់
គនោយសារដតនយ
ងក្តូវបាត់បង់ភាព
ិឺើក្តម្ក្តូ
វននស្តិរបស្់នយងផ្កទ ល់ ននាះឯង។
ឹើ

- 341 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរចិ តតម្ិ នក្ស្បគ្នន បណាដ លឲ្យនរើ តមានភ្យនតរា យ ជាញឹរញយ។

ការធស្់ ដទ្ងគ្ននជាធម្មតាតូ ចម្ួ យអាចនា ំឲ្យំ នគក្តូវក្បយ័ តជាមានទ្ុរធខ ។ន និចា នចៀស្វាងនូ វការធស្់ ចតតិ គ្ននននះ នៅរនុងជវី តក្គួ
សារ។
ិ
6.

រនុងជវី តក្គួសារ បញ្ហា ចយវាយជានរៀងរាល់ នងៃក្តូវនចះគតិិគួ រនលលរឲ្យបានហមត់ចត់ជាទ្ីបំទុត។ ស្មាជរិ ក្គួសារមានរ់ៗ
ក្តូ វ ែំនធវើការឲ្យម្ុ ឺ ងមា ត់ ដូ ច ជាស្តវក្ស្នមាចដដលរនវៀស្រនវ

វនដរពឹង
ស្តវ ុ មដំ ដលរវល់ ជានិចា។ អនរណារ៏នោយ ម្នក្តូ
ិវស្ងឃម្នល
រមាល ំងអរន ឯនទ្ៀតនទ្ ម្នក្តូ
ិើអំនណាយធនពីអនរឯ
ឹនទ្ៀតនទ្។ម្ោ ងនទ្ៀត នគម្ិ នក្តូ វ គិ តទ្ុ រ របស្់ ដដលររបានម្រ

ស្ក្មាប់ដតែលួនឯងមានរ់នទ្។ នគក្តូវនចះដចររ ំដលរម្ួយភាគឲ្យ
នៅអនរឯនទ្ៀត

ទ្ុរម្ួ យភាគស្ក្មាប់នពលែវះខាត

ភាគស្ក្មាប់ការក្តូវការននស្ងគម្
ស្ក្មាប់នធវបុើ ណយធន។

- 342 -

ទ្ុ រម្ួ យនហើយទ្ុរម្ួ យភាគនទ្ៀត

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នគក្តូវរ ំលឹរគតជាន
ិិ ចាថ្ន នៅរនុងនលារននះ គ្នមនអវដដល
ីអាចនៅបានថ្នជារបស្់ឯរស្ិទ្ធិ ស្ក្មាប់ដតែលួនឯងមានរ់ននាះ

បាននទ្។ អវរ៏ី នោយ ដដលនគររបានម្រ ស្ុ ទ្ដធ តជារបស្់ ដដល័ ឌ ។ នគអាច
នរតម្រអំ
ពីការទស ំបញ្ាូ លគ្នននននហតុ និងល័ រែខ ណើររាទ្ុ រ រប ស្់ ននាះ បា នដតរនុ ងម្ួ យ រយៈ នវ លាបុ នណាណះ ។នហតុ ដូនចនះ នគម្នក្តូ
វនក្បក្បាស្់
របស្់ ននាះ នោយមានចតត
ិ
ើ
ិ គត
ិ

ទ្ុ រ ស្ក្មាប់ ដតែលួនឯងមាន រ់ស្ម្រម្យននាះនទ្។

7.

ឬរនុងនគ្នលបំណ ងអាក្ររ់ ម្ិ ននៅនពលដដលក្ពះនាង សាមាវតី ក្ពះអគគម្នហស្ីក្ពះបាទ្

ឧនទ្ន ក្ទ្ង់ក្បធនស្បង់ក្បា ំរយដល់ ក្ពះអាននទ ក្ពះអននទក្ទ្ង់
ទ្ទ្ួលយរនោយក្ពះទ្័យនក្តរអរជាទ្ីបំទុត។

ក្ពះម្ហារសក្ត នៅនពលបានក្ជាបនរឿងននះ ក្ទ្ង់មាន

ការស្ងស ័យនៅនលើក្ពះអាននទថ្នម្ននសាម ះក្តង់ក្ពះអងគរ៏ក្តាស្់
ិ់ធ ំងក្បា ំរយននាះនៅនធអវស្ួ រក្ពះអាននទថ្ន នតយរស្បង
ើើវ ី?។

«ស្ូ ម្ក្ពះម្ហារសក្តក្ជាប ! ភ្រខក្ពះអាននទនឆលយថ្នៈើិ ុ ស្ងឃ

- 343 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ំជានក្ចនើ នស្លៀរស្បង់រដហររយុ ីរនយ។ ទ្ូ លក្ពះបងគយរស្បង់ធ ំងននះ នៅដចរពួ រភ្រខិ ុ ស្ងឃននាះ»។«នតអនើ រយរស្បង់ចស្់ នៅនធវអវ
ើ ី ?»

ំ រស្បង់ចស្់ នៅនធវរក្មាលដក្គនដរ»«នយងែញើ ុយើ«នតអនើ រយររក្មាលចស្់នៅនធវអវ
ើ ី ?»

ំ ររក្មាលចស្់ នៅនធវើនែនើយនរើយ»«នយងែញើ ុយ«នតអនើ រយរនែនើយចស្់នៅនធវអវ
ើ ី ?»

ំ រនែនើយចស្់នៅនធវរក្មាលរនាបកា
«នយងែញ
ដ រ»
ើ ុយ
ើ
«នតអន
ើ រយររក្មាលរនាបចស្់នៅនធវអវ
ើ ី ?»

ំ ររក្មាលរនាបចស្់ នៅនធវរនទ
«នយងែញបជូ តនជង
ើ »
ើ ុយ
ើ

«នតអន
ើ ចស្់នៅនធវអវើ រយររនទបជូ តនជងើ ី ?»

ំ ររនទបជូ តនជង«នយងែញបជូ តរនាប»ើ ចស្់ នៅនធវរនទ
ើ
ើ ុយ

«នតអន
ើ រយររនទបជូ តរនាបចស្់ នៅនធវអវ
ើ ី ?»«ក្ពះររុ ណាតម្ាល់នលើតបូង! នយងែញើ ុ ដំ ហររនទបជូ តរនាប

ចស្់ ននាះជាចំដណរតូ ចៗ យរនៅលាយនឹងភ្រ់ នហើយយរ

នៅបូ រជញ្ហា ំងរុដិ»។នយងក្តូ
វនចះនក្បើក្បាស្់ វាវតថុនីម្ួ យៗ ដដលនយងបានម្រ
ើើ

- 344 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

នោយទាតឹ ទាង់ ឲ្យបានជាក្បនយាជន៍ ពីនក្ពាះវតថុននាះម្នដម្ន
ិជារបស្់នយងរហូ
តនទ្ើនយើងបានវាម្រជាបនណាដ ះអាស្ននដតបុ នណាណះ។
8.

ដនំ ណើររួ ម្រស្់ ននគូ សាវម្ីភ្រយា
ម្នដម្នស្ក្មាប់
ដតនស្ចរដី
ិិំងទូ វចស្ុ ែក្ស្ួ ល ធ ំងទូ វកាយធលល តតិ នៅរនុងទទះម្ួ យជាម្ួ យគ្នន

ដតបុ នណាណះនទ្។ គូ សាវម្ភ្រ
ក្តូវនចះនឆលៀតធញយរក្បនយាជន៍ី យាិអំពីភាពស្និទ្ធសានលននការរួ ម្រស្់ ជាម្ួ យគ្ននននះ ជួ យដណនា ំគ្នន
ឲ្យបណដ លចតតិ មានជនំ នឿក្ជះថ្នលរនុងក្ពះសាស្នា។ុ ដ ះបណា
មានសាវម្ភ្រ
ណាស្់ម្ួយគូី យាចំ
ិដដលជាប់នោមះថ្នជា

ំគូ សាវម្ភ្រម្ បាននៅថ្នវយបងគក្ពះពុទ្ ធ នហើយទ្ូ លស្ួ រី យាឧតត
ិថ្ន «ក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ! នយើងែញុក្ំ ពះររុ ណាបានគ្ននជាបដក្បពនធ
ីនក្កាយនពលដដលបានសាគល់ គ្ននតា ំងពីនៅនរមងដូ ចគ្នន នហើយំ គ ល់ ដតនស្ចរដស្ុនយងែញើ ុ សាី ែ ពុ ំដដលមាននរឿងនៅហមងនឹងគ្ននំ ង នតើ
ម្ដងណានទ្។ ស្ូ ម្ក្ពះអងគនម្តាតពនយល់ ក្បាប់នយងែញ
ើ ុទ

នយងែញ
ើ ុ ក្ំ តូវនធវើយាងណា នដើម្បអាចនឹ ងបានជួ បគ្នននទ្ៀត នៅីជាតនក្កាយ»។ិ

- 345 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

ក្ពះពុ ទ្ធ ក្ទ្ង់ មានពុ ទ្ធដី កា ក្បរបនោយគតិ បណិឌ តថ្នៈ

«នបអនើ រធ ំងពីរមានជនំ នឿសាស្នាដូ ចគ្នននបះបទ្
ិនបើអនរធ ំងពីរទ្ទ្ួ លយរនស្ចរដទ្ូធ ស្នាតាម្រនបៀបដូ ចី នាមនននក្ពះពុ ទ្សាគ្នននបះបិ ទ្នបើ អនរ ធ ំងពី រសាងរុ ស្ លធនដូ ច គ្ននបានក្បរបនូ វបុ ណយបារម្ីដូ ចគ្នននហើ យនៅជាតិនក្កាយនទ្ៀតអនរធ ំងពីរនឹងបានក្បរបនោយចតតិ ដូចគ្នននទ្ៀតជាម្នខាន»។ិ9.

ចំនពាះទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ ដងឹ គ្នមនការក្បកាន់នភ្ទ្ក្ស្ី

ឬក្បុស្នទ្។ ស្តស្តីរ៏នោយ កាលណាមានចតតិ ដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងម្ួីឹ នឹងបានជាវរនារី យរូបននភាពបរស្ុិ ទ្នធ នះ។ក្ពះនាងម្លលិកាបុ ក្តី នស្ដច ក្បនស្នជិតនិ ងជាអគគ-ម្នហស្ី ក្ពះរាជាអយុ ធោ ជាវ រនារម្ួីី យ រូ ប ។ ក្ពះនាងមានជនំ នឿម្ុ តមា ំនឹងក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា ក្ពះនាងបាននធវើស្ចាធិោឋន
ដប់ក្បការនឹងក្ពះពុ ទ្ ធ ដូ ចតនៅននះ៖ំ នស្នក្ម្ចនូ វពនលឺ
«ក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ! រហូ តដល់ នាងែញុបា

ក្តាស្់ ដឹ ងំ ឹ ងម្ិ នក្បក្ពឹ តតរ ំលងនឹ ងធម្មវ ន័នាងែញុនិ យ នឡើ យ- 346 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ័ំ ឹ ងម្ិនក្រអតក្រនអាងន
នាងែញុន
នជាងនាងែញ
ឺឹ ងអនរមានវយនក្ចើុំំ ឹ ងម្ិនែឹងនឹងអនរណាមានរ់នឡើយ»។នាងែញុនំ ឹ ងម្ិនក្ចដណនឫស្ោនឹងអនរឯនទ្ៀត នហើយម្ន
«នាងែញុន
ិក្បាថ្ននចង់បានក្ទ្ពយស្ម្បតតិអនរធ ំងននាះនឡើយ។ំ ឹងនាងែញុនំ ឹ ងែំនធវើឲ្យអនរក្រីក្របាន
ម្នក្បកាន់ចតតិិ អតដទ្តថនឡើយ។ នាងែញុន

ស្បាយរររាយ
ីនោយនក្បក្បាស្់
វតថុធ ំងឡាយដដលនាងែុ ំញើមាន នហើ យនាងែញុំនឹ ងម្ិ នក្បាថ្នន ក្បម្ូ ល របស្់ អ ស្់ ធ ំងននាះំ ន រ់នឡើយ។
ទ្ុរស្ក្មាប់ដតែលួននាងែញុមាំ ឹ ងទ្ទ្ួលម្នុ ស្សក្គប់ចពំ ូ រ នោយរារ់ធរ់គួរស្ម្
«នាងែញុន

នឹងនធវធននូ
វវតថុធ ំងឡាយណាដដលអរន ធ ំងននាះក្តូវការជា
ើច ំបាច់។ំ ឹ ងរាប់អានអនរធ ំងននាះនោយនសាមះនាងែញុំ
នាងែញុន

នឹងែំក្បក្ពឹតតលច
នអៀងនៅខាងអ នំ ពាះអនរធ ំងននាះ នោយម្នលំ
ិណាម្ួ យនឡើយ»។«នបនាងែញើុ នំើញអនរណាមានរ់រស្់ នៅរនុងភាពរំក្ពាឯកាំ ឺ ឬនោយការក្ពួយ
រនុងពនធនាគ្នរ ឬរនុងភាពមានទ្ុរនខ ោយជងំ ឹ ងែឹតែំជួយអនរននាះ ឲ្យបានស្បាយ
បារម្ៃនទសងនទ្ៀត នាងែញុន

- 347 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និររ ររាយ
នោយពនយល់ អន រ ននាះ ឲ្យយល់ នូ វនហតុ និ ងចាប់
ី
វន័
ិ យ»។
«នបនាងែញើុ នំើញអនរណាមានរ់ំ ននឹងចាប់វន័
ឬក្បក្ពឹតតបពាិ យចប់ស្តវយរម្រនធវើបាបំ ឹ ងនធវើនធស្អនរននាះ
នាងែញុនំ ឹ ងស្ដីក្បនៅ នបើនបស្ើ ិនជាអនរននាះស្ម្ដតទ្ទ្ួលនធស្ នាងែញុន

ស្ិនជាអនរននាះស្ម្ក្តម្ដតទ្ទ្ួ
លការនក្បៀនក្បនៅ នហើយនាងែញុំ
ឹនឹងែិតែំដររំហុស្អនរននាះ យាងអស្់ ស្ម្តថភាពនាងែញុ»ំ ។ំ ឹ ងម្ិ ននភ្លច សាដ ប់ នស្ចរដីទ្ូ នាម នក្តឹ ម្ក្តូ វ នោយ«នាងែញុន

នាងែញុំដឹ ង ថ្ន នបើ នគនធវស្ ក្បដហស្នស្ចរដីទ្ូ នាម នក្តឹ ម្ក្តូ វ នគនឹងឃ្លលតចរពីនស្ចរដីពិតយាងឆ្ប់រហ័ ស្នហើយយាងននះ

នគម្ុ ែដតម្នបានស្នក្ម្ចពនលឹ ជាពិតក្បារដ»។ិឺ ក្តាស្់ដង
បនាទ ប់ ម្ រនទ្ៀត

ក្ពះនាងបាននធវើស្ចា ធិ ោឋ នបី ក្បការំ ឹ ងែំនធវើឲ្យជន
នដម្
ើ បជួ
ី យស្នស្តង្ហគះអនរក្រីក្រ។ «ទ្ីម្ួ យ នាងែញុនធ ំងអស្់ បានស្ុ ែស្នដិភាព។ នាងែញុនំ ជឿថ្ន នៅម្ុ ែនទ្ៀតនាងែញុំ
មានជី វ តដបបណារ៏នោយ រ៏ នស្ចរដីក្បាថ្នន ននះនឹ ងបានជា
ិឫស្ននរុ ស្លស្ក្មាប់ការបានក្តាស្់ដងិ ទ្»ធ ។ឹ នូ វធម្៌វស្ុ

- 348 -

ររណីយរិចាននពុ ទ្សាធ ស្និរ

«ទ្ីពីរំ នទ្ទ្ួលការក្តាស្់ដង
កាលណានាងែញុបាឹ នូ វធម្៌ំ ឹ ងយរនៅពនយល់ អរវស្ុន ឯនទ្ៀត នោយិ ទ្នធ នះនហើយ នាងែញុន

ម្នគ
តដល់
ការននឿយហត់របស្់នាងែញុនំ ឡើយ»។ិិំ ឹ ងររាការពារធម្៌វស្ុ
«ទ្ីបី នាងែញុនិ ទ្នធ នះ នធះបនាងែញ
ីុំក្តូវបូ ជារូ បកាយ ជីវតនាងែញុំ រ៏នោយ»។ិ ឬក្ទ្ពយស្ម្បតតរបស្់
ិន័យពិតននជវី តក្គួ
សារគឺ ឱកាស្ ដដលស្មាជរ
ិិ ក្គួសារ

មានរ់ៗ ជួ យជរំ ុញគ្នន នក្ជាម្ដក្ជងគ្ននរនុងដនំ ណើរទលូវនៅកាន់ពនលឺ

ក្តាស្់ដងឹ ។ស្តស្តីក្បនភ្ទ្ណារ៏ នោយវនស្ស្វ
សាលិិរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ័រ៏អាចបានជាសាវរដូ ចជាក្ពះនាងម្លលិកាដដរ

នបស្ឹ ដូ ចក្ពះនាងើ ិនក្ស្ីននាះមាន ក្បាថ្ននដស្វងររពនលឺក្តាស្់ ដងនហើយនធវើស្ចាធ-ោិ ឋ នដូ ចក្ពះនាង។

- 349 -

ចំរកូ ទ្ី ២កោងតែនែីព្រះរុ ទ្ធIភារសុ ខែុ មននសេគមន៍រុទ្ធោសនកិ
1.

ចូ រនយងនើ ឹ រសាមននម្ើលនៅរនុងស្ម្ុ ក្ទ្ែាច់ម្ួយដដលធាលរ់

រនុងភាពងងឹ ត ស្លុង នហើ យមានម្នុ ស្សជានក្ចើ នវនងវង វ លវល់ិនម្លអវពុើី ំនើ ញ នៅរនុងនៅននាះ។

ជាធម្មតា ម្នុ ស្សធ ំងននាះនឹងមានការភ្័យភ្តិ រុញក្ចន

គ្នននៅវញនៅម្រ
នោយម្នសាគ ល់ គ្នននឡើយ។ ម្នុ ស្សធ ំងននាះិិនដើ រ ក្បនវក្បវាដលងនចះប់ វនងវង វង្ហវ ន់ គ្នន នៅនោយែលួនទ្ី

នទ្ៗ។ គឺពិតជាទ្ិដឋភាពម្ួ យដស្ននវទ្នា។

នៅនពលននាះ មានវ របុី រ ស្មាន រ់ កាន់ ច នលុះម្ួ យ នៅនដបនញ្ា ញែលួនឲ្យន

ទ្ិស្ទ្ី។ដ លឲ្យភ្លក្គប់ើ ញនឡើង បណាឺម្នុ ស្សមានធ ំងឡាយ ដដលម្រទ្ល់ នពលននះ ក្បនវក្បវា

រាវសាទបរនុងទ្ីងងឹត រ៏បានភ្លឺសាវងនឡើង នហើយក្រនឡរនម្ើលជុ ំ- 350 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធវញែលិួ ន។ នគស្មាគល់ និើ ញមានម្នុ ស្សដូ ចនគដដរនៅជុ វំ ញនគនគរ៏ដក្ស្រនហាស្បាយរត់នៅឱបគ្នន

នហើយនិយាយកាន់គ្នន

នៅវញនៅម្រនោយភាពស្ន
ិិ ទ្ធសានល។
ស្ម្ុ ក្ទ្ែាច់ននាះ គ្នមនអវនក្ៅព
ស្សនលារននះនទ្។ិីី ជវី តម្នុ

ភាពងងឹតគឺនស្ចរតីលៃង់នលលននាះឯង។

ម្នុ ស្សដដលគ្នមនពនលឺគតបណិិឌ តនៅរនុងចតតិ ក្តូវបានវនងវងវង្ហវន់នៅរនុងស្ភាពដតល
នតាលមានរ់ឯង និងរនុងស្ភាពភ្័យភ្ត។
ម្នុ ស្សធ ំងននាះ នរតិើម្រមានរ់ឯង នហើយសាលប់នៅវញមាន រ់ឯង។ ម្នុ ស្សធ ំងននាះ
ិម្ិននចះសាគល់ គ្នននទ្ ម្ិននចះរស្់នៅនោយស្ុ ែដុ ម្នទ្ នហើយជាធម្មតា នគរស្់នៅរនុងភាពភ្័យភ្តន
ិិ ងភាពអស្់ ស្ងឃម្។ឹវរបុធ ដំ ណងែលួនជាម្នុ ស្សនលារី រស្កាន់ចនលុះ គឺក្ពះពុ ទ្ដចុ ះម្របំភ្ពឺល ិ ភ្ពនលារនោយក្បាជាញញាណ

និងនស្ចរដីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះអងគ។
ម្នុ ស្សនលារដដលក្តូវបានបំភ្នោយពនល
ឺលឺ ននះ អាចនម្ើលនតតើ ញែលួនឯងលអដូចនគឯនទ្ៀតដដរ នហើយនរតមានច
ើិ ស្បាយរ ររាយរន
ីុ ងការបនងាើត ស្ហគម្ន៍ និ ងការធរ់ ទ្ ងគ្នន នោយ- 351 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធភាពស្ុ ែដុ ម្។ម្នុ ស្សរាប់ លា ននារ់ អា ចរស្់ នៅជាម្ួ យ គ្នន បាន ដតនគម្ិនអាចរួបរួម្គ្ននជាស្ហគម្ន៍បាននទ្ ដរាបណានគម្ិនសាគល់
គ្នននៅវញនៅម្រនោយស្មានច
ិិតត។នៅរនុងស្ហគម្ន៍ពិតក្បារដ

ដតងដតមានពនលឺននជនំ នឿទ្ុរចិតតនិងគតិបណិឌ ត ដចងច ំងនក្ពាងក្ពាយ។ ស្ហគម្ន៍ពិត
ក្បារដជាទ្ីរដនលងដដលជនធ ំងឡាយនចះសាគល់ គ្នន នជឿទ្ុរចិតត

គ្នននៅវញនៅម្រ
នហើយរស្់ នៅជាម្ួ យគ្នននោយស្ុ ែដុ ម្។ិភាពស្ុ ែដុ ម្ គឺជាជីវតិ ជានគ្នលបំណងពិតននស្ហគម្ន៍

ពិតក្បារដធ ំងឡាយ។
2.

មានស្ហគម្ន៍បីក្បនភ្ទ្ គឺៈ ទ្ី១ ស្ហគម្ន៍ដដលនរើត

នឡើងនោយអានុ ភាពក្ទ្ពយស្ម្បតតិ ឬអំណាចនននម្នរើយធំ។
ទ្ី២ក្តូ វ គ្នន ។គឺក្រុម្បរសដដលបនងាើតនឡើងនោយបុ គលគ មានភាព

ក្រុ ម្ បរសរនបៀបននះអាចគង់ វងសបាន

ដរាបណា

ស្មាជិរធ ំងអស្់យល់ ក្ពម្ចិតតគ្នននៅវញនៅម្រ
នហើយម្ិន
ិនោលះក្បដររគ្នន។

- 352 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធទ្ី៣ គឺស្ហគម្ន៍ដដលរនរើតនឡើងអំពីស្ិកាខបទ្លអ ស្ហ-គម្ន៍ដដលយរភាពស្ុ ែដុ ម្ជានគ្នលការណ៍ ស្ក្មាប់គង់នៅ
ឋិតនងរ។

ក្បារដណាស្់ រនុងចំនណាម្ក្រុម្បរស ធ ំងបីក្បនភ្ទ្ននះ

មានដតក្រុម្បរសក្បនភ្ទ្ទ្ី៣នទ្ ដដលពិតក្បារដ។ ស្មាជិរធ ំងអស្់ ននក្រុ ម្ បរសក្បនភ្ទ្ននះ រស្់ នៅនោយមានចិ តតដូ ចគ្នន។ ការនចះរស្់ នៅនោយមានចិតតក្ស្បគ្ននននះ បណាត លឲ្យំ ូ រ បានររលូ
ភាពក្ស្ុ ះក្ស្ួ លគ្នន និងគុ ណធម្៌ក្គប់ចព
តលាស្់
ីនហើយនស្ចរតីស្ុ ែ នស្ចរតីស្បាយ នស្ចរតីនពញចិតត ស្ុ ភ្-ម្ងគល រ៏នឹងអាចនរតនឡ
ើើងបាននៅតាម្ននាះ។
ពនលឺក្តាស្់ដឹងនពញនលញ

ក្បដូ ចបាននៅនឹងទ្ឹរនភ្លៀង

ដដលធាលរ់នលើរំពូលភ្នំ បនងាើតបានជាអូ រ ជាស្ទឹង រួចនហើយជា

ទ្ននលធ ំ ហូ រធាលរ់នៅរនុងម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្នៅទ្ីបំទុត។

នភ្លៀងននក្ពះសាស្នាជាទ្ីនគ្នរពបូ ជា ធាលរ់សាយនៅនលើ

ម្នុ ស្សនលារធ ំងអស្់ នៅក្គប់សាថនភាព និងក្គប់កាលៈនទ្ស្ៈ។អន រ ដដលនជឿតាម្ក្ពះសាស្នា រួ ប រួ ម្ ទតុំគ្នន ជាក្រុ ម្ តូ ចៗ ជាំ ន នៅ
ស្មាគម្ ជាស្ហគម្ន៍ នហើយនៅទ្ីបំទុត នគនៅជួ បជុ គ្នរនុងម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្ននពនលឺក្តាស្់ ដងឹ នពញនលញ។

- 353 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធចិតតរបស្់ អរន ធ ំងននាះ រលាយចូ លគ្នន ដូ ចទ្ឹរនោះនឹងំ ន ជាស្ហគម្ន៍ក្បរបនោយភាពស្ុ ែដុ ម្។ទ្ឹរស្ុ ទ្ ធ នដើម្បទគី ុ គ្នដូ នចនះ

ស្ិកាខបទ្ពិតក្បារដជាក្គឹះស្ំខាន់ននស្ហគម្ន៍

លអឥតនខាាះ ជាពនលឺបណាត លឲ្យម្នុ ស្សធ ំងឡាយ នចះសាគល់

គ្នននៅវញនៅម្រ
នចះស្ក្ម្ុះស្ក្ម្ួលគ្នននៅវញនៅម្រ
នចះិិបំបាត់នស្ចរតីនក្គ្នតក្គ្នតននចិតត។ដូ នចនះ

អងគការដដលនរើតនឡើងនោយស្ិកាខបទ្លអវនស្ស្
ិរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ អាចនៅបានថ្ន ស្ហគម្ន៍ក្ពះស្ងឃ។
ស្មាជិរធ ំងឡាយននពុទ្ិរស្ហគម្ន៍
ក្តូវជួ យជក្ម្ុញ
ធគ្នននៅវ ញនៅម្រ
ឲ្យនគ្នរពក្បតិ បតតិស្ិ កាខ បទ្លអននះ នហើ យិែំហា ត់ ហឹ វ រហវឺ នចិ តតនៅតាម្ននាះ។ ដូ នចនះ ពុ ទ្ធិរស្ហគម្ន៍
ដដលអនរណារ៏នោយរ៏អាចចូ លបានដដរននាះ តាម្ពិត មានដតអនរមានជនំ នឿដូ ចគ្នននទ្ ដដលជាស្មាជិរ។

3.

នៅរនុងពុ ទ្ិរស្ហគម្ន៍
មានស្មាជិរពីរក្បនភ្ទ្ គឺៈ អនរធបនក្ងៀន នហើយនិងអនរទគត់ទងគ ់អនរបនក្ងៀន។ ស្មាជិរធ ំងពីរ
ក្បនភ្ទ្ននះ ក្តូ វ រួ ប រួ ម្ គ្នន ែិ តែំទាយនិ ងដងររាសាស្នាឲ្យ

- 354 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធបាននៅឋតិ នងរ។ដូ នចនះ នដម្បានលអនពញនលញ ភាពស្ុ ែើ បឲ្យស្ហគម្ន៍
ីដុ ម្ក្តូវដតមានជាច ំបាច់នៅរនុងចំនណាម្ស្មាជរិ ធ ំងអស្់។

អនរបនក្ងៀនក្តូវនក្បៀនក្បនៅស្មាជរិ ស្មាជរិ ក្តូវនគ្នរពអនរ
បនក្ងៀន នដម្ែដុ ម្រវាងគ្នននឹងគ្នន។ើ បឲ្យមានភាពស្ុ
ីស្មាជរិ ធ ំងឡាយននស្ហគម្ន៍របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្តូវជួ បំ ន នោយម្តតជុ គ្និ ភាព ក្តូវមានចតតិ ចង់រស្់នៅជាម្ួ យគ្នន នោយស្ុ ែសានត នហើយក្បាថ្ននឲ្យបានចតតិ ក្ស្ុ ះក្ស្ួ លគ្ននជាឯរភាព។
4.

មានរចាិ ក្បា ំម្ួយក្បការ ដដលនា ំឲ្យស្ហគម្ន៍បានក្បរបនូ វភាពស្ុ ែដុ ម្ គឺៈ ទ្ី១ វាចនសាមះក្តង់ ទ្ី២ អំនពើនសាមះក្តង់

និងគួ រស្ម្ ទ្ី៣ ចតតិ នសាមះក្តង់និងស្បបុរស្ ទ្ី៤ ការនចះដចររ ំដលរក្ទ្ពយស្ម្បតិរួត ម្ឲ្យបាននស្មើភាពគ្នន ទ្ី៥ ការនចះក្បតបតត
ិិតាម្ស្ិ កាខ បទ្លអប រ ស្ុិ ទ្ធដូ ចគ្នន ទ្ី ៦ នចះមានការពិ ចរណាក្តម្ក្តូ
វ។ឹរនុងចំនណាម្ក្បការធ ំងននះ ក្បការទ្ី៦ នពាលគឺ ការនចះ

ពិចរណាក្តម្ក្តូវ ជាស្នូល ដដលមានក្បការធ ំងក្បា ំឯនទ្ៀត
ឹ

- 355 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធនៅព័ទ្ជធ ុ វំ ញ។ិមានចាប់វន័ិ យពីរពួ រ ម្ួ យពួ រៗមាន វន័ិ យក្បា ំពីរដដល
ក្តូវក្បតិបតតិ នដើម្បនជាគជ័
យននស្ហគម្ន៍។ វន័ិ យរនុងពួ រទ្ី១
ីស្ក្មាប់ធ ំងអស្់ គ្ននក្បក្ពឹតតតាម្ គឺៈំ ន ឲ្យបានញឹរញាប់ នដើម្បសា
១-ជួ បជុ គ្នី ត ប់ការនក្បៀនក្បនៅ

នហើយពិភារាគ្នន។

២-រួបរួម្គ្នននោយនស្រ ី នហើយនគ្នរពគ្នន នៅវញនៅម្រ។
ិ៣-នគ្នរពក្ពះសាស្នាធ ំងអស្់ គ្នន នគ្នរពវន័ិ យធ ំងអស្់

គ្នន នហើយម្ិនដរដក្បវន័ិ យធ ំងននាះ។
៤-ស្មាជិរចំណាស្់ និងស្មាជិរនរមង ក្តូវទ្ុរោរ់គ្នន
នោយគួ រស្ម្។
៥-ក្តូ វ មាននស្ចរតីនសាមះក្តង់ និ ងនស្ចរតីនគ្នរពនៅរនុង

ចិតត។

ស្ុ
៦-ក្តូវនធវើចិតតរបស្់ ែួ នឲ្យបរ
លិ ទ្ ធ នៅរនុងទ្ីស្ុ ែស្ៃប់ នហើយក្តូ វ លះបង់ នស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់ ននះឲ្យដល់ អនរ ឯនទ្ៀត ម្ុ ន នឹ ងយរជារបស្់ផ្កទល់ ែួ ន។ល- 356 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធ

៧-ក្តូវក្ស្ឡាញ់ ម្នុ ស្សធ ំងអស្់ នោយម្ននរ
ស្ម្ុែ ក្តូវិើំ ឺនោយងនម្ថ្ននរ់។
ក្តូវដងធ ំអរន ជងទ្ទ្ួលនភ្ញៀវនោយរារ់ធរ់

ស្ហគម្ន៍ដដលនគ្នរពក្បតិបតតវិ ន័ិ យធ ំងក្បា ំពីរននះ ម្ិនរលំ
ជាោច់ខាត។
វន័គ មានរ់ៗ នធវើតាម្។ បុ គលគិ យរនុងពួ រទ្ី២ ស្ក្មាប់ឲ្យបុ គល់បានមានរ់ៗក្តូវៈ ទ្ី១ ររាចតតិ ឲ្យបរស្ុិ ទ្ ធ នហើយម្នធម្ធរចង
ិរបស្់ នក្ចើនហួ ស្នហតុ

ទ្ី២ររាបូ រណភាព

នហើយបំបាត់

នចលក្គប់ការនលាភ្លន់ ទ្ី៣ មាននស្ចរតីអំណត់ នហើយម្ន
ិររនរឿងនោលះក្បដររ ទ្ី៤ ររាការនស្ៃៀម្សាៃត់ នហើយម្ន
ិនិយាយនក្ចនឥតក្បនយាជន៍
ទ្ី៥ នគ្នរពក្បតបតត
ចាប់
វន័
ិ យ
ើ
ិ
ិ
នហើយម្នបំ
ពាននលើ
ិទ្ី៦ររាចតតិ ជាស្ម្ភាព

នហើយម្ន
ិនគ្នរពតាម្ស្ិកាខបទ្ដនទ្នទ្ៀត ទ្ី៧ នចះស្ំនចតបតនតបៀតរនិុងជី វ តរស្់
នៅជានរៀងរាល់ នងៃ។ នបើ ស្មាជិ រ ធ ំងឡាយ នធវើតាម្
ិ

វន័
ជា
ិ យធ ំងក្បា ំពីរននះ ស្ហគម្ន៍នឹងបានឋិតនងរ ម្នរលំ
ិោច់ខាត។

5.

ដូ ចបានអធបាយព
ិី ខាងនលើម្រនហើយថ្ន ស្ហគម្ន៍ក្តូវ

- 357 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធររាភាពស្ុ ែដុ ម្ ទ្ុរជាវន័គ ណាម្ិនិ យក្គឹះ។ ដូ នចនះ បុ គលររាភាពស្ុ ែដុ ម្នទ្ ម្ិនអាចនៅថ្នស្មាជិរននស្ហគម្ន៍នទ្។ំ យមានការធស្់ដទ្ងដបរបារ់គ្នន។
ស្មាជិរមានរ់ៗ ក្តូវក្បយ័ តរន ុ ឲ្នបើ មានការធស្់ ដទ្ងគ្នន នរើ តនឡើ ង ក្តូ វ ដតបំបា ត់ វា ជាបនាទ ន់ពីនក្ពាះការធស្់ដទ្ងគ្ននននះនឹងបំផ្កលញស្ហគម្ន៍ធ ំងម្ូល

យាងឆ្ប់រហ័ ស្ ។សាន ម្ក្បឡារ់ ោ ម្ ម្ិ នអាចបំបា ត់ បា ន នោយយរ

ោម្នៅបដនថម្ពីនលើនទ្។ ការស្អប់ ម្ិនអាចបំបាត់បាននោយ
យរការស្អប់ នៅបដនថម្ ពី នលើ នទ្។ការស្អប់ អា ចបំបា ត់ បា ននោយសារការបំនភ្លចវានចល។

6.

រនុងស្ម្័យម្ួ យននាះ មាននស្តចម្ួ យក្ពះអងគក្ទ្ង់ក្ពះនាម្

ក្ពះបាទ្វ បតតិ ិ ភ្័យ ។ក្បនទ្ស្ក្ពះអងគ

ក្តូ វ បានរងស្ស្តង្ហគ ម្ោល នពានពី នស្តច ក្ស្ឡាញ់ ស្ស្តង្ហគ ម្ម្ួ យ ក្ពះអងគ ក្ពះនាម្

ក្ពះបាទ្ក្ពហមទ្តត។ នក្កាយពីនា ំក្ពះអគម្គ នហស្ី និងក្ពះរាជបុ ក្តរត់នគចបនតិចម្រ ក្ពះបាទ្វបតតិ ភ្័ិ យ ក្តូវនគចប់បាន។ ដតស្ំណាងលអ ក្ពះអងគមាាស្់ជារូ នរត់នគចរួច។

- 358 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះរាជបុ ក្តររម្នធោបាយនដម្ើ បរី ំនោះក្ពះបិតាពុ ំបាននសាះ។ នៅនងៃនគពិ ឃ្លដក្ពះបិ តា ក្ពះរាជបុ ក្តបនលំែួ នចូលលនៅរនុងទ្ី លានពិ ឃ្លដ ដតម្ិ នអាចនធវើអវីនរើ តនក្ៅពី

រនម្ើ លនគពិឃ្លដក្ពះបិតារំស្ត់ នោយរតីអស្់ ស្ងឃម្។
ឹនស្តចឪពុ រនើ ញរូ ននៅរនុងហវូងម្នុ ស្ស រ៏និយាយែសបៗ
ឹដតមានរ់ឯងថ្នៈ «រុ ដំ ស្វងររយូ រនពល! រុ ក្ំ បក្ពឹតតនោយក្បញាប់

ក្បញាល់ ! នធស្ៈ អាចស្ៃប់នៅវញបាន
នោយសារការបំនភ្លច
ិវានចល ដតម្ួ យម្ុ ែគត់!»។នងៃជា បនតៗ ម្រ នស្តច រូ ន ែិ តែំរ រម្នធោបាយស្ងស្ឹ រម្នដដលលស្់
នពលណានទ្។ នៅទ្ីបំទុត នស្តចរូ នបានចូ លិនៅបនក្ម្ើ ក្ពះបាទ្ក្ពហមទ្តត ជានស្នាមាតយ នហើ យបានជាទ្ី
ស្ំណប់ននក្ពះម្ហារសក្ត។
នងៃម្ួយ នស្តចរូ នដហនស្តចនៅបរបាញ់ ស្តវ នស្តចរូ នររឱកាស្នឹងស្ងស្ឹរ។ នស្តចរូ នបានបនញ្ហឆ តនា ំនស្ចត ឲ្យយាង

នៅរដនលងសាៃត់ ឆ្ៃយពីនគឯង។ នៅទ្ីននាះ នោយអស្់រមាល ំងនពរ នស្តចរ៏ទទនំ រើយក្ពះនរសានលើនៅលក្ពះអងគមាា ស្់ លង់លរ់នៅ នោយទ្ុរក្ពះទ្័យធ ំងក្ស្ុងនលើក្ពះអងគមាាស្់។

- 359 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះអងគមាាស្់ដរោវ ភ្ាង់បំពង់រនស្តច ដតពុ ំោច់ចិតតចរ់
នស្តច នសាះ។

ពារយបណាត ំដដលនស្ ចត ឪពុ រែស បក្បាប់
ឹនពលនហៀបម្រណៈ

ក្តូវបានរ ំលឹរនឹរន

នៅើ ញជាងមីនៅរនុងចិតត

របស្់ ក្ពះអងគ។ ក្ពះអងគបានលបងនលើរោវចរ់នស្តចជានក្ចើន
ដងដតក្ពះអងគម្ិនអាចស្នក្ម្ចក្ពះទ្័យស្មាលប់នស្តចបាន។

ភាលម្ននាះ នស្តចនតើននឡើង នហើយនិធននរឿងយល់ ស្បតិអាក្ររ់ថ្ន និ ិភ្័ យ បុ ន ប ងនឹ ងស្មាល ប់ ក្ពះអងគើ ញបុ ក្តក្ពះបាទ្វ បតតក្បាប់នៅក្ពះអងគមាាស្់។

ក្ពះអងគមាាស្់នលើរោវភ្ាង់រនស្តច បញ្ហា រ់ក្បាប់ថ្ន ក្ពះអងគជាបុ ក្តក្ពះបាទ្វបតត
ិ ភ្័
ិ យ

នហើយក្បកាស្ថ្ននពលនវលាក្តូវ

ស្ងស្ឹ រឲ្យក្ពះបិ តាម្រដល់ នហើ យ ដតក្ពះអងគស្ នក្ម្ចរិ ចាននះម្ិនរួច។ ក្ពះអងគមាាស្់ រ៏នបាះោវនចលភាលម្នៅ នហើយលុ តជងគង់ក្កាបក្បបនឹងក្ពះបាធនស្តច។

នៅនពលដដលនស្តច បានក្ជាបនរឿងរបស្់ ក្ពះអងគមាា ស្់និ ងវាចចុ ង នក្កាយរបស្់ នស្តច ឪពុ រក្ពះអងគមា នក្ពះទ្័ យរ ំនជើបរ ំជួលជាខាល ំង នហើយស្ុ នំ ធស្ក្ពះអងគមាាស្់ ។ នក្កាយម្រ
ក្ពះបាទ្ក្ពហមទ្តត រ៏ក្បគល់ ក្បនទ្ស្នៅឲ្យក្ពះអងគមាាស្់ននាះ

- 360 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធវញិ នហើយក្បនទ្ស្ធ ំងពីររ៏ចងម្តតិ នឹងគ្ននរហូ តនៅ។ពារយបណាត រំ បស្់ ក្ពះបាទ្វ បតតិិ ភ្័ យនៅនពលនហៀប

ម្រណៈ «រុ ំដស្វង ររយូ រនពល» បានន័ យ ថ្ន រុ ំច ងគំនុំ យូ រ។«រុ ំក្បក្ពឹ តត នោយក្បញាប់ ក្បញាល់ » បានន័ យ ថ្ន ចំណ ងម្តតវកាត់ផ្កតច់ភាលម្ៗនទ្។ិ ភាពម្នក្តូ
ិនធស្ៈ ម្នអាចបំ
នពញបាន នោយនធស្ៈនទ្។ នធស្ៈ
ិអាចបំបាត់បាន នោយសារការបំនភ្លចវានចលដតម្ួ យម្ុ ែគត់។
ស្មាជរិ ធ ំងឡាយននស្ហគម្ន៍ដដលយរភាពស្ុ ែដុ ម្ននស្ិ កាខ បទ្ពិ តក្បារដជាក្គះ
ឹនឹ ងអាចសាគ ល់ តនម្ល នននរឿង

និធនននះជានិចា។

ម្នក្ត
ម្ដតស្មាជរិ ធ ំងឡាយននស្ហគម្ន៍នទ្ ម្នុ ស្សិឹនលារទ្ូនៅ

រ៏ក្តូវដតសាគល់ តនម្លនននរឿងនិធនននះំ ីនក្បតបតត
ិិតាម្ រុ បនហើយលៀងឃ្លលតដដរ។

IIតផនែព្ី រះរុ ទ្ធ1.

ដូ ចបានអធិបាយពនយល់ ពីនលើម្រនហើយ ស្ហគម្ន៍ណា

- 361 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធម្ិននភ្លចររណីយរិចារបស្់ ែួ នគលឺ ែំទាយក្ពះសាស្នា នហើយនចះរស្់ នៅរួបរួ ម្គ្ននរនុងភាពស្ុ ែដុ ម្ ស្ហគម្ន៍ននាះនឹងបាន

ររធំ
រសាយ
ី នឡើងៗជាលំោប់ នហើយក្ពះសាស្នា រ៏រតដតរឹីំ ូ លាយនៅតាម្ននាះ។
ទ្ូលទ្

នស្ចរតីននះបានន័យថ្ន ចំនួនអនរដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដឹង
នឹងនរើននឡើងជាពនលឹរ។ ម្ោងនទ្ៀតបានន័យថ្ន ទ្័ពបិសាច
ចនក្ងនននស្ចរតី នលាភ្លន់

នស្ចរតី ែឹ ងនក្កាធ

នស្ចរតីឆាួត

នលលា ដដលមាននស្ចរតីលៃង់នលលនឹងតណាា ធ ំងឡាយជាអរ
នដឹរនា ំ នឹងចប់ដរែលួនងយនចញ នហើយគតិបណិឌ ត ពនលឺ ជនំ នឿំ ួ ស្។
នស្ចរតីស្បាយរររាយ
នឹងចូ លម្រក្គប់ក្គងជន
ីដដនដី បិ សាចនពារនពញនៅនោយនស្ចរតីនលាភ្លន់

នៅនោយភាពងងឹត នៅនោយការក្បយុ ទ្ ធ នៅនោយស្ស្តង្ហគម្
នៅនោយោវលំដពង នៅនោយការបងាូរោម្។ ដដនដីបិសាច
នពារនពញនៅនោយការក្ចដណននិនាទគ្នន នៅនោយបុ នរនិចឆ័យ

នៅនោយនធស្ៈ នៅនោយការនបារបនញ្ហឆ តគ្នន នៅនោយ
ការបនញ្ហា រគ្នន នៅនោយការលារ់នលៀម្គ្នន នៅនោយការនជរ
ក្បមាងគ្នន។

- 362 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធបុ ដនត

នបពនលចប់ដចងច ំងរស្ីនលម ើដដនដនី នាះើឺ ននគតធម្៌
ិនហើយនភ្លៀងននធម្៌នម្តាតចប់បងអុរធាលរ់នៅនលើដដនដីននាះជនំ នឿចំនពាះក្ពះសាស្នាចប់ចរ់ឫស្

នបើដុ ះររបានជាផ្កា ននីនស្ចរតីស្បាយរ ររាយនហីើ យ ដដនដី បិ សាចននាះ នឹ ងបាននៅជាដដនដប
ធី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្។ដូ ចជាែយល់ រ ំនហើយចប់ធាលរ់ ផ្កាចប់ររី ក្បកាស្ក្បាប់ថ្នរដូ វផ្ការរជគ បានិ ម្រដល់ នហើយដូ នចនះដដរ កាលណាបុ គលី តស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ រុ កាខលតាវលលិ ភ្នំ ស្ទឹងទ្ននល និងក្គប់វតថុ
គលធ ំងឡាយ ដដលនៅជុ វំ ញបុគ ននាះ នឹងចប់រនក្ម្ររ
ិើ ំនពើរ

រនុងជវី តងមិ ម្ី ួ យនទ្ៀត។

នបចគ បានបរស្ុិើ តតិ បុគលិ ទ្ ធ អវីៗធ ំងអស្់ ដដលនៅជុ វំ ញនគរ៏នៅជាបរស្ុិ ទ្ដធ ដរ។
2.

រដនលងណាដដលមានស្ិកាខបទ្ពិតក្បារដជនធ ំងអស្់

ដដលរស្់ នៅរដនលងននាះ នឹងមានចតតធ បៃ ់។ ជាការពិតិ បរស្ុិ ទ្ស្

នស្ចរតីនម្តាត អាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ទត ល់ គុ ណក្បនយាជន៍ នៅម្នុ ស្សនលារធ ំងអស្់ម្ននចះ
ិប់

- 363 -

រនទ្ នហើយរស្មីនននស្ចរតី

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធនម្តាតអាស្ូ រននាះ នឹងបំបាត់ម្នទិលធ ំងអស្់ពីរនុងចិតត។

ម្ិនយូ របុ នាមន ចិតតបរស្ុធ ឹ ងនៅជាចិតតនក្ៅ ចិតតដដលិ ទ្ននដើរតាម្ទលូវក្ពះធម្៌ែងព ់ែពស្់

ចិតតក្ស្ឡាញ់ ការនធវើធនរុ ស្លំចិតតក្ស្ឡាញ់ ការក្បតិបតតិស្ិកាខបទ្លអ ចិតតអណត់ ចិតតនទ្ៀងធត់ ចិតតស្បៃ ់ ចិតតក្បរបនោយគតិបណិឌ ត ចិតតក្បរបនោយ
នម្តាតធម្៌ ចិតតដដលដឹរនា ំស្តនវ លារធ ំងឡាយ នឆ្ពះនៅកាន់

ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងតាម្ក្គប់ ម្ នធោបាយក្តឹ ម្ក្តូ វ ។យា ងននះ

នហើយដដលដដនដីក្ពះពុ ទ្ធ ក្តូវបានរសាងនឡើង។
យាងដូ នចនះឯង ក្គួសារដដលមានដតបតីក្បពនធ និងបុ ក្តធីតា
នឹងបាននៅជាក្គួសារម្ួ យដដលមានក្ពះពុ ទ្នធ ៅជាម្ួ យ។ ដូ ចគ្ននននះ ក្បនទ្ស្ដដលរងទ្ុរនខ ោយសារការក្បកាន់វណណ ៈស្ងគម្
នឹងបាននៅជាស្ហគម្ន៍ម្ួយ

ដដលម្នុ ស្សធ ំងឡាយមាន

ចិតតជាបងបអូន។

នធះជាក្បាសាទ្មាស្រ៏ នោយ នបើ វាក្បឡារ់ នៅនោយោម្ វាម្ិនអាចជាទ្ីលំនៅរបស្់ក្ពះពុ ទ្បាធ ននទ្។ ទទុយនៅំ ូ លធលះ
វញិ ែទម្តូ ចម្ួ យដដលមានពនលឺក្ពះចនទច ំងចូលតាម្ដប
ុធាលយ រ៏នឹងអាចនៅជាទ្ីលំនៅរបស្់ក្ពះពុ ទ្បាធ ន នបើចិតតរបស្់

- 364 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធអនរធ ំងឡាយនៅរុ ងែទម្ននាះបរស្ុ
និ ទ្ ធ ។នបដដនដក្ី ពះពុ ទ្ក្ធ តូវបានរសាងនឡើងនៅរនុងចតត
ើិ បរស្ុិ ទ្ ធ

ននបុ គលគ ដតមានរ់គត់ ចតតគិ បរស្ិ ិទ្ធននាះនឹងធរ់ធញចិតតននបុ គលឯនទ្ៀតឲ្យចងស្ម្ពនគ្នធ ន ជាស្ហគម្ន៍ស្ុែដុ ម្។ជនំ នឿនលើក្ពះពុ ទ្ ធ សាយនចញពីបុ គលគ មានរ់នៅដល់ ក្គួសារ ពីក្គួសារម្ួ យនៅដល់ ភ្ូម្ិ ពីភ្ូ ម្ម្ួិ យនៅដល់ ក្ស្ុ រ ដល់ នែតត ដល់ ក្រុង ដល់ក្បនទ្ស្ នហើយនៅទ្ីបំទុត ដល់ ពិភ្ពនលារធ ំងម្ូល។
ជាការពិតក្បារដណាស្់

នដើម្បទាយពក្ងី
រក្ពះសាស្នា
ីគ្នមនអវីនក្ៅពីែំពក្ងីរដដនដីក្ពះពុ ទ្នធ នះនទ្។
3.

នលារននះ ដដលនពារនពញនៅនោយនស្ចរតីនលាភ្លន់

នៅនោយអយុ តធម្៌
នៅនោយងលុរោម្ នម្ើលនៅហារ់ដូច
ិតជាដដនដបបុ ដនតនបកាលណា
នហើយម្នុ ស្សធ ំងឡាយី សាច។
ិើនជឿទ្ុរចតតិ នលើពនលឺក្តាស្់ញាណរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ោម្ននាះនឹង
ដក្បកាលយនៅជាទ្ឹរនោះ
ជានម្តាតធម្៌

នស្ចរតនលាភ្លន់
នឹងដក្បកាលយនៅ
ីនហើយដដនដីបសាចននាះន
ិឹ ងដក្បកាលយជាដដនដី

ក្ពះពុ ទ្ធ។- 365 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធនធវើឲ្យស្ម្ុ ក្ទ្រងនោយយរសាល បក្ពាតូ ចម្ួ យ នៅដួ ស្ទ្ឹរីនចញដូ ច ជានធវើម្ិ ននរើ តបុ ដនតនបើ នគស្នក្ម្ចចិ តតក្តូ វ ដតនធវើ

នធះបី ក្តូ វ អស្់ រា ប់ រ យជាតិ រ៏ នោយននាះគឺ ជាចិ តតស្ នក្ម្ច

ទ្ទ្ួលយរនូ វពនលឺក្តាស្់ ញាណរបស្់ក្ពះពុ ទ្។ធក្ពះពុ ទ្ធនៅរង់ ច ំឯនក្តើ យនាយដដលជាដដនដី ននពនលឺ

ក្តាស្់ដឹង។ នៅទ្ីននាះ គ្នមននស្ចរតីនលាភ្លន់ គ្នមននស្ចរតី

ែឹងនក្កាធ គ្នមននស្ចរតីលៃង់នលល គ្នមនទ្ុរក្ខ ពួយ គ្នមនភ្័យអាស្នន
មានដតពនលឺននគតិធម្៌ និងនភ្លៀងនននស្ចរតីនម្តាតអាស្ូ រ។ទ្ីននាះ ជាឋានក្បរបនោយស្ុ ែស្នតិភាព ជាជក្ម្រស្ក្មាប់
អនរមានទ្ុរខ មានក្ពួយ មានភ្័យអាស្នន ជារដនលង

ប់ស្ក្មារ

របស្់ អរន ទាយក្ពះសាស្នា។
នៅរនុងដដនដីបរស្ុ
ិិ ទ្នធ នាះ ពនលឺដចងច ំងក្គប់ទ្ិស្ទ្ី ជីវតឋិតនងររហូ ត។ អនរដដលបាននៅដល់ ឋានស្ុ ែស្ៃប់ននាះ នឹងម្ិ នវ លក្តឡប់ម្ រឋាន ដដលនពារនពញនៅនោយនរឿងងពឹន
ិដភ្នរននះវញនទ្។
ិនោយពិ តឋានបរ ស្ុិ ទ្ធននាះ

ទសពវទាយរលិនក្រអូ បៃុយដដលមានផ្កា ក្គប់ ព ណ៌បៃ ់ននគតិធម្៌ មានស្តវបរសលអ
ី ៗ- 366 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធក្បគំបទ្ចនក្ម្ៀងក្ពះធម្៌យាងពីនរាះលននាលច ជាទ្ីនឆ្ពះនៅនៅ
ទ្ីបំទុត ស្ក្មាប់ស្តវនលារធ ំងអស្់ ។
4.

ឋានបរស្ុិ ទ្នធ នាះជារដនលងស្ក្មាររមាល ំង រ៏ពិតនហើយ ដតម្នដម្នជារដនល
ងស្ក្មាប់ការែាិលក្ចអូ ស្នទ្។ គុ នមាពតផ្កាក្រអូ ប
ិ
ៃ
ុយ

ប
ៃ ់ ពុ ំដម្នស្ក្មាប់ភាពក្ពនងើយរននតើយនទ្ គឺស្ក្មាប់

ស្ក្មារកាយ

នដម្ល ំងរនវៀស្រនវជាងនីម ឡើងវញ
ិើ បឲ្យមានរមាីនដម្ធ នៅនទ្ៀត។ើ បនី ឹ ងបនតនបស្ររម្មក្ពះពុ ទ្តនបស្ររម្មក្ពះពុ ទ្ ធ ម្ននចះចប់
នទ្។ ដរាបណា ស្តវនលារ
ិនៅមានជវី តរស្់នៅ នហើយចតត
ិិ អតតទ្តថៈ នពារនពញនៅនោយ
អំនពើពុ ររលួ យនៅដតមាន នបស្ររម្មននះ នឹងម្នចប់
ជាោច់
ិ
ខាត។
រូ ន នៅក្ពះពុ ទ្ធ ដដលបាននៅដល់ នក្តើ យនាយននដដន
នឹងបានដបធ ម្ោី រស្ុ
ិិ ទ្នធ ោយសារម្ហាអនុ ភាពននក្ពះពុ ទ្អាំ រនវៀស្រនវក្គប់ ក្គ្នន់
ទ្ទ្ួ ល រមាល ងនដើ ម្ប ក្តឡប់ម្ រជួ យ នធវើីនបស្ររម្មរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ នៅរនុងនលារននះវញិ ។ពនលឺនននទ្ៀនដតម្ួ យនដើម្គត់អាចបនតនៅនទ្ៀនឯនទ្ៀតជា

- 367 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធបនតបនាទប់បានយាងណា ពនលឺននធម្៌នម្តាតរបស្់ក្ពះពុ ទ្រធ ៏អាច
បនតពីដួ ងចិតតម្ួយនៅដួ ងចិតតម្ួយ ជាបនតបនាទប់ គ្នមនទ្ីបញ្ា ប់យាងននាះដដរ។
នោយមានចិ តតក្បរបនោយនម្តាត ធម្៌ រូ ន នៅក្ពះពុ ទ្ធទ្ទ្ួលនធវើរិចាការស្ក្មាប់នស្ចរតីក្តាស្់ដឹង និងនស្ចរតីបរស្ុិ ទ្ ធំ ន់ម្ួយ
របស្់ ក្ពះអងគ នហើយបនតរិចាការននាះនរៀងរហូ ត ពីជនាំ ន់ ម្ួ យនៅជ នា

ជានិចាតនរៀងនៅ។នដើ ម្ប ឲ្យដដនដី ក្ពះពុ ទ្ធបា នជាឋានក្បនស្ើ រីIIIអនកព្ទ្ព្ទ្ង់តែនែីព្រះរុ ទ្ធ1.

ក្ពះនាង សាមាវតី ម្នហស្ីទ្ីម្ួ យននក្ពះបាទ្ ឧនទ្ន ក្ទ្ង់

មានភ្រតីភាពយាងក្ជាលនក្ៅចំនពាះក្ពះពុ ទ្។ធក្ពះនាងគង់នៅរនុងក្បាសាទ្ម្ួ យោច់ក្ស្យាលឆ្ៃយពី

នគនៅរនុងទ្ីខាងរនុងបំទុតននក្ពះបរម្រាជវា ំង។ នាងគម្ដដលជាំ ិ តរបស្់ ក្ពះនាង ជាក្ស្ីមានសាមរតីពូ ដរច ំអសាារយ។
ភ្ិនលៀងជន

- 368 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធនាងគម្ ដតងដតនចញនៅសាតប់ក្ពះធម្មនទ្ស្នា របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធជាមាា ស្់ នហើ យ យ រម្រ និ ធន ថ្នវ យ ក្ពះអគគ ម្ នហស្ី ជាទ្ី
ស្ណាត ប់ ។ដូ នចនះ

ក្ពះអគគម្នហស្ីរតដតមានស្ត
ក្បាជា
ញឹិែពង់ែពស្់នឹងជនំ នឿម្ុ តមា ំ កាន់ដតនក្ៅនឡើងៗ។

ម្នហស្ី ទ្ី ពី រ មាននស្ចរតីក្ចដណននឹ ងក្ពះនាង រ៏ រ រឧបាយរលស្មាលប់ក្ពះនាង។

ម្នហស្ីទ្ីពីរររនរឿងក្គប់ដបបយាង ទ្ូ លញុះញង់នស្តច រហូ តដល់ នស្តចនជឿតាម្ នហើយបញ្ហ
ាឲ្យស្មាលប់ក្ពះនាង សាមាវតី ម្នហស្ីទ្ីម្ួ យរបស្់ក្ពះអងគ។

ក្ពះនាង សាមាវតី ក្ទ្ង់គង់នៅយាងនស្ៃៀម្សាៃត់គ្នមនក្ពះ

បនទូលម្ួ យមាត់តបតនឹងក្ពះម្ហារសក្ត រហូ តដល់ នស្តចអស្់

មានចតតិ នឹងក្បហារក្ពះនាង។ ក្ពះម្ហារសក្តរ៏បានស្ៃប់ក្ពះ

ចនានហើយស្ុ នំ ធស្ក្ពះនាង ចំនពាះការដដលក្ពះិិ ត នឡើងវញ

អងគម្នទ្ុរចតតិិ នឹងក្ពះនាង។
នស្ចរតីក្ចដណននិនាទននក្ពះម្នហស្ីទ្ីពីរ

កាន់ដតររធំ
ីនឡើងៗ ជាលំោប់។ ក្ពះម្នហស្ីទ្ីពីរ ក្ទ្ង់បញ្ាូ នអនរនលង

កាប់ចរ់ឲ្យនៅដុ តចុ ងជាយវា ំង នៅនពលនស្តចម្ននៅ។ក្ពះិនាង សាមាវតី ក្ទ្ង់ររានស្ចរតស្ៃី ប់ជានិចា លួ ងនលាម្នលើរ

- 369 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធទ្ឹរចិតតក្ស្ីបនក្ម្ើធ ំងឡាយដដលភ្ិតភ្័យ។ រួ ចនហើយក្ពះនាង

ក្ទ្ង់ស្ុ គតនៅនោយឥតតរ់ស្ុ តល នោយចិតតស្បៃ ់នៅតាម្នស្ចរតី

ទ្ូនាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ។ នាងគម្ ឧតតរា រ៏សាលប់នៅរនុង
នភ្លើងជាម្ួ យនឹងក្ពះនាង រនុងនពលននាះដដរ។

រនុងចំនណាម្ក្ស្ីជាឧបាស្ិការបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធក្ស្ីធ ំងពីរននះ ជាទ្ីនគ្នរពបូ ជាក្បនស្ើរជានគបងអស្់ គឺៈក្ពះនាងសាមាវតី
ជាក្ស្ីមានចិតតក្បរបនោយនស្ចរតីនម្តាតធម្៌

នាងគម្ជាក្ស្ី

ក្បរបនោយគតិធម្៌ ។
2.

ក្ពះបាទ្ ម្ហានាម្ រនុងវងសស្រយ ក្តូវជាបងបអូនជីដូនម្ួ យនឹងក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ទ្ង់មានជនំ នឿក្ជាលនក្ៅរនុងក្ពះសាស្នា នហើយ័ជាសាវរនសាម ះក្តង់ជាងនគម្ួ យក្ពះអងគ។

នងៃម្ួយ នស្តចនឃ្លរនៅនននគរនកាស្ល ក្ពះនាម្វរុិ ឡារចូ លម្រចាំងដនណើត ម្យរនគរស្រយ។

ក្ពះបាទ្ម្ហានាម្ំ ល នស្តច នឃ្លរនៅននាះ ស្ុ ំឲ្យទ្ុ រយាងនចញនៅក្កាបបងគទ្ូជី វ តឲ្យក្បជារាស្តស្ត
ក្ពះអងគ ដតនស្តច នឃ្លរនៅម្ិ នក្ពម្សាត ប់ិំ យនស្ចរតីអងវរននះនឡើយ។ ក្ពះបាទ្ម្ហានាម្ រ៏ទ្ូលនស្នើស្ុ ឲ្- 370 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធម្ហារាជវរុិ ឡារវា ំងក្បាសាទ្

នោះដលងអនរជាប់ំ ំងអស្់ឲ្យរត់នចញពី
ុធរនុងអំឡុ ងនពលដដលក្ពះអងគម្ុ ជ បាត់ នៅរនុង

ក្តពា ំងទ្ឹរម្ួ យនៅជិតននាះ។

នស្តចនឃ្លរនៅ រ៏យល់ ក្ពម្ នោយនជឿជារ់ថ្ន ក្ពះបាទ្
ំម្ុជរនុងទ្ឹរបានយូ រនទ្។
ម្ហានាម្ ម្នអាចក្ធ
ិនៅនពលក្ពះបាទ្ម្ហានាម្នបរនឡើើង នហើយអនរជាប់
នរៀងែលួន។ បុ ដនតម្ននិនសាះម្ុ ជនៅរនុងទ្ឹរំ ំងឡាយរ៏ក្បាស្រត់ររក្ពះអាយុ
ុធើ ញក្ពះបាទ្ម្ហានាម្ នងើបនចញពីទ្ឹរ

ក្ពះអងគក្ទ្ង់បូ ជាជីវតក្ពះអងគ
ស្ក្មាប់ក្បជារាស្តស្តក្ពះ
ិអងគ នោយយរស្រ់នៅចងភាាប់នឹងឫស្ន
3.

ធវរវា ំងរ៏ដដលដុះរនុងទ្ឹរ។
ើមានដូ នជមាញី ន រ់នោមះ ឧបបលវណាណ លបលាញមានក្បាជា
ីនស្មើនឹងក្ពះនមាគគលាលន័ ជាងនគម្ួ យក្ពះអងគ
ដដលជាសាវរធំ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធ នាងឧបបលវណាណ ពិតជាដូ នជឧី តតម្ម្ួ យរនុងពពួ រដូ ន ជី ធ ំងឡាយ។ នាងដតងដតដឹ រ នា ំ បង្ហា ត់ ប នក្ងៀន
ក្ពះសាស្នា ដល់ ពួ រដូ នជី ធ ំងឡាយ នោយគ្នម នគិ តដល់ការននឿយហត់របស្់ ក្ពះនាងនឡើយ។

- 371 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធនទ្វ ទ្តត ជាបុ រ ស្នឃ្ល រ នៅ អា ក្ររ់ បំ ទុ ត ។ បុ រ ស្ននះ
បំពុលចិតតនស្តច អជាតស្តតុ នហើយបញ្ាុ ះបញ្ាូ លក្ពះអងគ ឲ្យក្បឆ្ ំងនឹងសាស្នាក្ពះពុ ទ្។ធ នក្កាយម្រម្ហារាជអជាតស្តតុ

ំក្ទ្ង់មាននស្ចរតីសាតយនក្កាយ ក្ទ្ង់ផ្កតច់ចណ
ងម្ិតតភាព ជាម្ួ យ័ក្ពះពុ ទ្មានឹងនទ្វទ្តត នហើយក្ពះអងគបានជាសាវររបស្់ធ ន រ់។

នងៃម្ួយ នទ្វទ្តតចង់ចូ លនៅជួ បនស្តច ដតក្តូវអនរយាម្ធវរ

បនណត ញម្ិ នឲ្យចូ ល វា ំង។ នពលននាះ នទ្វទ្តត បាននើញដូ នជី ឧបបលវណាណ នចញពីរនុងវា ំងម្រ។ នទ្វទ្តតែឹងណាស្់

នហើយវាយដូ នជីរហូ តដល់ មានរបួ ស្ជាទ្ម្ៃន់។ដូ នជី ែំក្បនវក្បវា នដើរទងវារទង ធល់ ដតបានម្រដល់
អាក្ស្ម្វ ញធ ំងនស្ចរីត
ិឺ ចប់ ជា ខាល ំង។ នៅនពលដដលដូ ន ជី ឯ នទ្ៀតរំពុ ងែិ តែំលួ ងនលាម្នាង ដូ ន ជី មា នវាចថ្នៈ

«មានលដូ នជីធ ំងឡាយ ! ជីវតម្នុស្ស ម្ិនអាចធយទ្ុ រម្ុ និបាននទ្។ អវីៗធ ំងអស្់ ម្ិនឋិតនងរនទ្ គ្នមនែលឹម្សារនទ្។ មានដតពិភ្ពពនលឺក្តាស្់ដឹងនទ្ ដដលឋិតនងរស្ុ ែស្ៃប់។ ចូ របនតជីវត
ិំ ីខាន»។រស្់ នៅរបស្់ អរន រនុងក្ពះសាស្នា ជាបនតនៅនទ្ៀត រុ ប

- 372 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធមានវាចចប់នហើយដូ នជី

ឧបបលវណាណរ៏រ ំលាយែននធ ៅនោយស្ុ ែស្ៃប់។
4.

ពីនដម្ើ អងគុលិមាល ជានម្នចរកាចសាហាវស្នម្បម្ណាស្់
ើបានកាប់ស្មាលប់ម្នុ ស្សរាប់ម្នអស្់។ិបុ ដនត

នក្កាយម្រក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ បាននក្សាចក្ស្ង់នម្នចរននះ នហើយនគរ៏បាននៅ
ជាស្មាជិ រ ននពុ ទ្ធិរស្ហគម្ន៍ មាន រ់ នៅ។ នងៃម្ួ យ ភ្ិ រខុអតី តនម្នចរ បាននចញនៅបិណឌបាតនៅរនុងក្រុង ដតភ្រខិ ុ ក្តូវបាន

ទ្ទ្ួលរងនូ វធរុណរម្មជានក្ចន
នោយសារអំនពើអាក្ររ់ដដល
ើែលួនបានក្បក្ពឹតតពីអតីតកាល។

គ្នមននម្តាត
អនរក្ស្ុ រនា ំគ្ននវាយដក្ំ ចំធារ់ភ្រខីិ ុ អតតនម្នចរ

នៅក្បណីបនតិចនឡើយ។ ភ្រខិិ ុ អតីតនម្នចរ ក្តឡប់ម្រវតតវញលុ តជងគង់ក្កាបក្បបក្ពះបាធក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ធ ំងោម្ហូរ

ស្ក្សារ់ នដម្ងនស្ចរតដើ បស្ដម្តឹ គុ ណដល់ ក្ពះអងគ រនុងការី ងីដដលក្ពះអងគក្ទ្ង់បានររឱកាស្ឲ្យនគទ្ទ្ួ លទ្ុរនខ ធស្ចំនពាះ
អំនពើនឃ្លរនៅ ដដលនគបានក្បក្ពឹតតពីម្ុ នម្រ។

ក្កាបទ្ូលក្ពះពុ ទ្ថ្នភ្រខធ ៈ «ឱក្ពះជាមាាស្់!
ីិ ុ អតតនម្នចរ

នដម្ើ នឡើយ នោមះរបស្់ ែុ ក្ំញ ពះអងគននះ ម្ិនជាអាក្ររ់នទ្។ ដត- 373 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធនក្កាយម្រ ែញុក្ំ ពះអងគបានស្មាលប់ម្នុ ស្សអស្់ជានក្ចើន នហើយកាត់យរក្មាម្នដអនររងនក្គ្នះធ ំងននាះស្នស ំទ្ុរ ែញុក្ំ ពះអងគ រ៏ក្តូវបានទ្ទ្ួ លនោមះថ្ន អងគុលិមាល ឬអនរស្នស ំក្មាម្នដ តា ំងពីនពលននាះម្រ។

«ដតនពលននះ នោយសារនស្ចរតីអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះជាមាាស្់

ែញុំក្ពះអងគរ៏ បា នយល់ នូ វ គតិ ធម្៌ នហើ យមានភ្រតីភាពចំនពាះ

រតនៈធ ំងបី គឺៈ ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឈ។ អនរដដលចង់ជិះ

នស្ះ ឬជិះនគ្ន ក្តូវដតកាន់រ ំពាត់ដែសតីម្ួ យ ជាច ំបាច់។ ដតចំនពាះក្ពះជាមាាស្់

ក្ពះអងគអាចនធវើឲ្យែញុក្ំ ពះអងគបានបរស្ុិ ទ្ ធ

នោយគ្នមននក្បើរ ំពាត់ដែសតីអវីនឡើយ។

«ឱក្ពះជាមាាស្់ ! នងៃននះ ែញុក្ំ ពះអងគ បានទ្ទ្ួលរបស្់

ដដលក្តូវទ្ទ្ួល។ ែញុក្ំ ពះអងគម្ិនចង់រស្់ បុ ដនត រ៏ម្ិនចង់សាលប់
ដដរ។ ែញុក្ំ ពះអងគ រង់ច ំនពលនវលា ដដលក្តូវម្រដល់ ែួ នែញល ុ ក្ំ ពះអងគ ដតបុ នណាណះ»។
5.

័ តថ្ននរ់របស្់
ក្ពះនមាគគលាលន នឹងក្ពះសារបុី តត ជាសាវរទុ

ក្ពះពុ ទ្។ធ នៅនពលដដលពួ របពវជិតននសាស្នាដនទ្នទ្ៀតន

ើញទ្ឹរអក្ម្ឹតបរស្ុិ ទ្នធ នសាស្នាក្ពះពុ ទ្ធ ធាលរ់សាយនក្បាះក្ពំនលើ

- 374 -

រសាងដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធស្តវនលារ នហើយស្តវនលារទ្ទ្ួលទរ
នោយអការៈនក្ស្រ
ឹឃ្លល ន ពួ របពវ ជិ ត ននសាស្នាឯនទ្ៀតធ ំងននាះ រ៏ នរើ តមាននស្ចរតីក្ចដណន នហើយបងាឧបស្គគនរឿងនហតុ ក្គប់ដបបយាង
ចំនពាះសាស្នាក្ពះពុ ទ្។ធដតគ្នមនឧបស្គគណាម្ួ យអាចទ្ប់ទ្ល់ រា ំងរាក្ពះសាស្នាំ យររសាយបាននឡរុ ឲ្ីើ យ។ នោយនហតុ ននះ ពួ រកាន់សាស្នា
ដនទ្នទ្ៀតននាះ បុ នបងនឹងស្មាលប់ក្ពះនមាគគលាលន។

ក្ពះនមាគគលាលន ក្ទ្ង់បាននគចទុ តអំពីការបុ នបងនឃ្លរនៅ

ននះពីរនលើរ។

ដតនៅនលើរទ្ីបី

ក្ពះនមាគគលាលនក្តូវបានពួ រឃ្លតររជានក្ចើនព័នជារុ ងនពលននាះធ ប់ នហើយនធវគតក្ពះអងគ
នើនៅ។នោយមានពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ជួ យ ក្ទ្ក្ទ្ង់

ក្ពះនមាគគលាលន

ក្ទ្ង់ទ្ទ្ួ លរងការឆមរ់វាយក្បហារននឃ្លតររទ្ុ រយស្នោយស្ៃប់នស្ៃៀម្ ឥតតរ់ស្ុ ត។សាច់របស្់ ក្ពះអងគ ក្តូវបាននគវះ
លដហរជាចំដណរ ឆអងរបស្់
ក្ពះអងគ ក្តូវបាននគរនបំ
បារ់ជា
ឹិរំណាត់លិតអ ដតក្ពះនមាគគលាលនគ្នមនការ

អស្់ ស្ង្ហខរនៅ នោយស្ុ ែស្ៃប់។

- 375 -

ចប់ក្ពះអងគក្ទ្ង់
ឺអងរុត្តរនិោយ

មានលភ្រខគ ឯរម្រនរតរនិ ុ ធ ំងឡាយ! មានបុ គលើ ុ ងនលារននះ ស្ក្មាប់ជា

ក្បនយាជន៍ននបុ គលបុ គលគ ជានក្ចនគ ជានក្ចន។
គើ ស្ក្មាប់ជាស្ុ ភ្ម្ងគលននបុ គលើឯរននាះម្រចប់រនំ ណើត នោយសារនស្ចរតររុី ណាអាស្ូ រចំនពាះនលារននះ

និងនដម្
នននលារននះ នដម្ែុមាលភាព និងស្ុ ភ្ម្ងគលើ បជាក្បយនយាជន៍ើ បជាស្ុ
ីីនននទ្វនលារទង និងម្នុ ស្សនលារទង។ នតបុគ ឯរននាះជាអនរណា? មានល
ើ គល
ភ្រខ
ស្មាមស្ម្ពុទ្ធ។គ ឯរននាះ គក្ពះតថ្នគតអរហនតិ ុ ធ ំងឡាយ! បុ គលឺនមានលភ្រខគ ឯរ ដដលម្នង្ហយនិ ុ ធ ំងឡាយ ! មានបុ គលិឹ ងបនញ្ា ញឲ្យគ ឯរននាះ ជាអនរណា? មានលភ្រខ
ើញនទ្ នៅរនុងនលារននះ។ នតបុ
ើ គល
ិ ុ

ធ ំងឡាយ ! បុ គលស្មាមស្ម្ពុទ្ធ។គ ឯរននាះ គក្ពះតថ្នគតអរហនត
ឺមានលភ្រខគ អសាារយមានរ់ដដលិ ុ ធ ំងឡាយ ! នៅរនុងនលារននះ មានបុ គលម្នង្ហយន
ិឹ ងបានជួ បក្បទ្ះ។

នតបុគ អសាារយននាះ
ើ គល

បុ គល
ស្មាមស្ម្ពុទ្ធ។គ អសាារយននាះគក្ពះតថ្នគតអរហនត
ឺមានលភ្រខិ ុ ធ ំងឡាយ

!

មានបុ គលគ ឯរស្តវនលារធ ំងអស្់សាតយក្ស្នណាះ។

ជាអនរណា?

ដដលនៅនពលសាលប់នៅ

នតបុគ ឯរននាះើ គលជាអនរណា?

មានលភ្រខ
ស្មាមស្ម្ពុទ្ធ។គ ឯរននាះ គក្ពះតថ្នគតអរហនតិ ុ ធ ំងឡាយ ! បុ គលឺមានលភ្រខគ ឯរនរតរនិ ុ ធ ំងឡាយ ! មានបុ គលើ ុ ងនលារននះ ដដលគ្នននអនរ

ណាមានរ់អាចនក្បៀបនស្មើបាន។

នតបុគ ឯរននាះើ គលជាអនរណា?

ធ ំងឡាយ ! បុ គលស្មាមស្ម្ពុទ្ធ។គ ឯរននាះ គក្ពះតថ្នគតអរហនត
ឺមានលភ្រខគ ឯរ ដដលនចញឲ្យនិ ុ ធ ំងឡាយ ! មានបុ គលភាពមានននក្តាក្បរបនោយអានុ ភាពមានលភ្រខិ ុើញក្បតយរសរនុង

់មានពនលឺភ្លក្តនចះក្តចង
ឺមានរស្មី

សាយនចញធំម្ហិមា។ នតបុគ ឯរននាះ ជាអនរណា? មានលភ្រខើ គលិ ុ ធ ំងឡាយ !
បុ គលស្មាមស្ម្ពុទ្ធ។ -អងគុតតរនិកាយ ១-១៣ គ ឯរននាះ គក្ពះតថ្នគតអរហនត
ឺ

- 376 -

ព្ប្ភរែកព្សង់ប្ញ្ញា ក់ពារយបំក្ពួញ : ទ្.ន. : ទ្ីនិកាយម្.ន. : ម្ជឈម្និ ិ កាយ

ស្.ន. : ស្ំយុតនត ិ កាយ
អ.ន. : អងគុតតរនិកាយ

ព្រះរុ ទ្ធក្បភ្ពដរក្ស្ង់វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
ចំរកូ ទ្ី ១1

21គម្ពីរនទសងៗ

7

14

ម្.ន. ៣ - ២៦អរយបរនយស្នស្ូ
ក្ត
ិ
ិ

10

11

ម្.ន. ៩ - ៨៥នពាធិរាជរុ មារស្ូ ក្ត

11

12

13

4

7

8

11

12

2

15

17

19

23

1

9

1

4

អ.ន. ៣ - ៣៨ ស្ុ ែុមាលាស្ូ ក្តស្ុ តនត បត ិដរស្ុ តនត បត ិដរស្ុ តនត ិ បាត ៣ - ២ បធានស្ូ ក្តគម្ពីរក្ពះស្ូ ក្តនទសងៗវន័ិ យ ម្ហាវគគ ១

5

ទ្.ន.

7

បរន
ិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត

3

2

ទ្.ន.

១៦

១៦

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត- 378 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
23

10

ទ្.ន. ១៦ ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត25

1អម្ិតាយុ រធោនស្ូ ក្ត វម្លរិិរនិ ត ិ រនទ្ស្ស្ូ ក្ត

26

1

វម្លរ
ិ
ិរន
ិ ត ិ រនទ្ស្ស្ូ ក្ត ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តចំរកូ ទ្ី ២
1

25

3

6

26

16

28

9

28

2

2

31

14

36

1

33

38

9

ចំរក
ូ ទ្ី ៣12ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

1ស្ូ រ ំគម្ស្ូក្ត

ស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ១៦
ីម្ហាយានជាតរ ចិតតភ្ូម្ិបររសស្ូ
ក្តិម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ៣ីស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ៤ីស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ៥ីស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ១៦
ី421អវតំស្រស្ូ ក្ត ៣

44

8អវតំស្រស្ូ ក្ត

44

45

1

1

48

16

49

13

49

50

8

2

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តស្ុ វណ៌ក្បភានសាតតម្រាជស្ូ ក្ត ៣អវតំស្រស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ៣៤ គណឌពយូហៈស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្តតូ ចអវតំស្រស្ូ ក្ត- 379 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
50
3

8

ស្.ន. ៣៥ - ៥

5

ម្.ន. ៨ - ៧៧ ម្ហាស្រុ លូទ្យិស្ូ ក្ត

50

13

55

13

57

7

54

56

12

58

10

59

14

58

60

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

15
6ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តលង្ហាវតារស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ៣២ស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ២៥
ីម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ២ីស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ២ីព្រះធម៌

ចំរកូ ទ្ី ១
1

64

1

វន័
ិ យ ម្ហាវគគ ១-៦ ស្.ន. ៥៦-១១-១២

66

6ឥតិវុតរត ៈ ១០៣

67

10

70

16

67

3

68

3

9

ធម្មចរាបបវតតនស្ូ ក្ត

ម្.ន. ២ ស្ពាវស្វស្ូ ក្តស្ូ ក្ត ៤២ ចំពូរ ១៨ក្ស្ីមាលានទ្វស្ី ឹហនាទ្ស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ២២ ទ្ស្ភ្ូ ម្ិរៈ

- 380 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
ចំរកូ ទ្ី ២
1

2

76

1

ម្.ន. ៤ - ៣៥ចូ ឡស្ចារស្ូ ក្ត

79

15

អ.ន. ៤ - ១៨៥ស្ម្ណស្ូ ក្ត

80

15

81

13

83

3

79

80

81

82

83

3

3

7

3

10
8

83

14

85

6

84

11

85

16

88

6

87

4

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

1

88

12

93

14

92

94

15
5

អ.ន. ៥ - ៤៩ម្ុ ណឌរាជវគគ

អ.ន. ៣ - ១៣៤ ឧបាទ្ស្ូ ក្តលង្ហាវតារស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ២អវតំស្រស្ូ ក្ត ១៦អវតំស្រស្ូ ក្ត ២២ ទ្ស្ភ្ូ ម្ិរៈ
លង្ហាវតារស្ូ ក្ត

អ.ន. ៤ - ១៨៦ ឧម្មគស្គ ូ ក្ត
ធម្មបទ្ ១, ២, ១៧, ១៨ស្.ន. ២-១-៦ កាម្ទ្ស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ១៦លង្ហាវតារស្ូ ក្ត

ម្.ន. ៣-២២ អលគទ្ទូបម្ស្ូ ក្តលង្ហាវតារស្ូ ក្តលង្ហាវតារស្ូ ក្តវន័ិ យ, ម្ហាវគគ ១-៦លង្ហាវតារស្ូ ក្ត

ស្.ន. ៣៥-២០០ ធរុរនខ ស្ធ ូ ក្ត

- 381 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

94

16លង្ហាវតារស្ូ ក្ត និង គម្ពីរនទសងៗនទ្ៀត

971លង្ហាវតារស្ូ ក្ត

96
98

2

1

99

10

103

10

102

16

ចំរក
ូ ទ្ី ៣ម្.ន. ២-១៨ ម្ធុ បិណិឌ រស្ូ ក្តលង្ហាវតារស្ូ ក្ត

វម្លរ
ិ
ិរន
ិ ត ិ រនទ្ស្ស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ៣៤ គណឌពយូហៈ

លង្ហាវតារស្ូ ក្ត និងគម្ពីរនទសងៗនទ្ៀត

1 105

1

វន័
ិ យ, ម្ហាវគគ ១-៥

106

15

ស្ូ រ ំគម្ស្ូក្ត

117

13

119

5

106

2 115

118

5

1

5

119

10

120

11

119

3 121

ចំរក
ូ ទ្ី ៤
1 129

16

15
1

វន័
ិ យ, ចូ ឡវគគ ៥-២១ស្ូ រ ំគម្ស្ូក្ត

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ៧ ស្ូ រ ំគម្ស្ូក្ត
ីអវតំស្រស្ូ ក្ត ៣២ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តក្ពហមជាលស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តក្ស្ីមាលានទ្វស្ី ឹហនាទ្ស្ូ ក្ត- 382 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

130

16

អ.ន. ២-១១

131

14

វន័
ិ យ ម្ហាវគគ

133

9

131

132

6

10

134

10

135

5

134

136

138

16
7

3

2 140

11

142

6

141

3 143

144

145

13
5

4

8

147

13

150

9

148

4 152

10
1

ឥតិវុតរត ៈ ៩៣
អ.ន. ៣-៦៨ អញាតិដឋិរស្ូ ក្ត
អ.ន. ៣-៣៤ អាឡវរស្ូ ក្តនវបុ លយស្ូ ក្តវន័ិ យ ម្ហាវគគ ១-៦ ធម្មចរាបបវតតនស្ូ ក្ត
ម្.ន. ២-១៤ ចូ ឡទ្ុរែខ នធស្ូក្ត
ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តឥតិវុតរត ៈ ២៤

ម្.ន. ៦-៥១ រនទររៈស្ុ តនត ៈត
អ.ន. ៣-១៣០អ.ន. ៣-១១៣ឥតិវុតរត ៈ ១០០

ស្ំយុររត តនបិដរស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត
អ.ន. ៣-៦២អ.ន. ៣-៣៥ នទ្វទ្ូតស្ូ ក្តនងរគ្នថ្ន
អដឋរថ្ន
ីស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត រាលទ្ី ២- 383 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
ចំរកូ ទ្ី ៥ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

1 162

1

ស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត រាលទ្ី ១

169

5អម្ិតាយុ រធោនស្ូ ក្ត

167

2 174

4

7

ស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត រាលទ្ី ២ស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត គម្ពីរតូ ចវត្តព្ប្ត្ប្ត្ត
ព្រះរុ
ទ្ធោសាិិចំរកូ ទ្ី ១1 180

1

ម្.ន.២ ស្ពាវស្វស្ូ ក្ត

184

3

ស្.ន. ៣៥-២០៦ ឆបានស្ូ ក្ត

183

2

185

14

190

16

189

2 192

193

198

201

207

207

209

11

11

10

11
3

4

14

14

ម្.ន. ៣-២៦ អរយបរ
នយស្នស្ូក្តិិស្ូ ក្ត ៤២ ចំពូរ ៤១-២ម្.ន. ២-១៩ នទ្វធាវតរាិ ស្ូក្ត
ធម្មបទ្ អដឋរថ្ន
អ.ន. ៣-១១៧ម្.ន. ៣-២១ម្.ន. ៣-២៣ររចូ បម្ស្ូ ក្តវម្មីរស្ូ ក្តជាតរ ៤-៤៩៧ មាតងគជាតរស្ូ ក្ត ៤២ ចំពូរ ៩ស្ូ ក្ត ៤២ ចំពូរ ១១ស្ូ ក្ត ៤២ ចំពូរ ១៣- 384 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

210

14

អ.ន. ២-៤ស្ម្ចិតតស្ូក្ត

227

14

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត

3 212

229

ចំរក
ូ ទ្ី ២12ស្ំយុររត តនបិដរស្ូ ក្តស្ំយុររត តនបិដរស្ូ ក្ត

1 235

1

ម្.ន. ៧-៦៣

240

12

ម្ហាមាយាសាស្តសាត

244

9

238

241

5

10

245

11

248

9

246

251

253

2 256

8

4

9

8

257

14

259

3

258

260

262

4

14
7

ម្.ន. ៣-២៩ចូ ឡមាលុ រយស្ុ តនត តម្ហាសានរាបម្ស្ូ ក្តនងរគ្នថ្ន អដឋរថ្ន
ម្.ន. ៣-២៨ម្ហាហតថបនធបម្ស្ូ
ក្តិម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តអវធនស្តរស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តបញ្ា វម្ំិ ស្តិ សាហក្ស្ិកា ក្បាជាញបារម្ិតាស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ៣៤ គណឌពយូហៈ
អ.ន. ៣-៨៨អ.ន. ៣-៨១អ.ន. ៣-៨២បរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត រាលទ្ី ២

ម្.ន. ១៤-១៤១ ស្ចាវភ្ងគិ ស្ូក្តបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត រាលទ្ី ២- 385 -

វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់

263

5

អ.ន. ៥-១៦ ពលស្ូ ក្ត

264

14

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត

266

10

263

265

267

269

9

11

12
7

270

11

273

5

272

273

8

7

273

10

274

15

277

13

274

3 276

278

279

3

12
8

6

279

14

280

13

280

9

អវតំស្រស្ូ ក្ត ៦ស្ំយុររត តនបិដរស្ូ ក្ត ២៦ស្ុ វណ៌ ក្បភាស្ស្ូ ក្ត ២៦ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តនងរគ្នថ្ន អដឋរថ្ន

ជាតរ ៥៥ បញ្ហា វុធជាតរ
ឥតិវុតរត ៣៩-៤០

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត
អ.ន. ៥-១២បរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តស្ូ រ ំគម្ស្ូក្ត

ស្.ន. ៥៥-២១ ២២ ម្ហានាម្ស្ូ ក្ត
អ.ន. ៥-៣២ ចុ នី ស្ូ
ទ ក្ត
វម្លរ
ិ
ិ ត ិ រនទ្ស្ស្ូ ក្តិរនស្ូ រ ំគម្ស្ូក្តស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត រាលទ្ី ២
ស្.ន. ១-៤-៦

អវតំស្រស្ូ ក្ត ៣៣- 386 -

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
282

1អវតំស្រស្ូ ក្ត ២៤

283

13

អម្ិតាយុ រធោនស្ូ ក្ត

284

6

283

283

1

16

285

10

4 287

16

286

298

299

299

12

14

12

17

ស្ុ វណ៌ក្បភាស្ស្ូ ក្ត ៤ស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត

ម្.ន. ២-១៦ នចនតាែិលស្ូ ក្តស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត រាលទ្ី ២ធម្មបទ្

ស្.ន. ១-៤-៦
អ.ន.

ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តភាត្រភាររវាងរុ ទ្ធោសនកិចំរកូ ទ្ី ១1 304

1ឥតិវុតរត ១០០, ម្.ន. ១-៣ ធម្មធយាទ្ស្ូ ក្ត

305

8

វន័
ិ យ ម្ហាវគគ ១-៣០

304

9

306

12

310

1

308

310

10
8

ឥតិវុតរត ៩២

ម្.ន. ៤-៣៩ ម្ហាអស្សបុ រស្ូ ក្ត
ម្.ន. ៤-៤០ចូ ឡអស្សបុ រស្ូ ក្តស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ១៩
ីស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូក្ត ១៩
ី- 387 -

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
310

16ស្ទ្ធម្៌បុណឌររស្ូ
ក្ត១៤
ី

313

9

អ.ន. ៣-៧៥

2 312

15

313

17

314

11

321

1

314

316

6

16

324

15

327

15

337

16

339

5

326

3 330
338

342

343

345

346

8

1

15
5

1

4

7

ស្.ន. ៥៥-៣៧ ម្ហានាម្ស្ូ ក្ត
ស្.ន. ៥៥-៣៧ ម្ហានាម្ស្ូ ក្ត
ស្.ន. ៥៥-៥៤គិលាយនំស្ូក្ត

អវតំស្រស្ូ ក្ត ២២ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ៧ម្ហាមាយាស្ូ ក្តអវតំស្រស្ូ ក្ត ២១ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត
ទ្.ន. ៣១អ.ន. ២-៤ស្ិង្ហគនលាវាទ្ស្ូ ក្ត

អ.ន. ៣-៣១ស្ម្ចិតតស្ូក្ត

ជាតរ ៤១៧ រចានិជាតរ
ទ្.ន. ៣១ស្ិង្ហគនលាវាទ្ស្ូ ក្តធម្មបទ្អដឋរថ្ន ១តាម្អដឋរថ្នពុ ទ្សាធ ស្នាភ្ូ មាក្ស្ីមាលានទ្វស្ី ឹហនាទ្ស្ូ ក្ត- 388 -

ក្បភ្ពដរក្ស្ង់វគគ ទ្ំព័រ បនាទត់
ចំរកូ ទ្ី ២1 350

1ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្ត

14

ស្.ន.

352

11

355

9

354

356

2

357

16

363

6

2 361

16

363

13

366

12

365

367

10
3

367

16

369

5

3 368

370

371

11
9

11

372

 1

374

15

373

2

អ.ន. ៣-១១៨ នសានចយយនស្ូ ក្តវន័ិ យ ម្ហាវគគ ១០-១-២

ទ្.ន. ១៦ ម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តវន័ិ យ ម្ហាវគគ ១០-១-២
ស្.ន.

សាស្តសាត ជឺអុីងរយូ

វម្លរ
ិ
ិរន
ិ ត ិ រនទ្ស្ស្ូ ក្តម្ហាបរនិ ិ ពាវនស្ូ ក្តស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត គម្ពីរតូ ចស្ុ ខាវតីពយូហៈស្ូ ក្ត

វម្លរ
ិ
ិរន
ិ ត ិ រនទ្ស្ស្ូ ក្តធម្មបទ្អដឋរថ្ន ១
អ.ន. ៣៤-២ធម្មបទ្អដឋរថ្ន ១
អ.ន. ៥-១ម្ូ លស្ពា៌ស្តិវាទ្ ស្ងគហនភ្ទ្រពស្តុ ១០
ម្.ន . ៩-៨៦អ.ន. ២៦

អងគុលីមាលស្ូ ក្ត- 389 -

ក្សចកតី ប្តនថម

Iព្ប្វត្តិសក្ងខប្ននព្រះរុ ទ្ោធសា១- ព្ប្ក្ទ្សឥណ្ត
ា៍ ដ៏ធម្ំ ួ យរនុងក្បវតតជ
ក្ពឹតតការណ
ិិ នំ នឿសាស្នា ដដលគួ ររត់ស្មាគល់

បាន

់ នៅ
នរតនឡ
ើ
ើ ង នៅនពលដដល «ពនលឺអាស្ុ ីទ្វីប» ចប់មានរស្មីភ្លក្តនចះក្តចង
ឺរនុងភ្ូ ម្ភាគរណាត លននក្បនទ្ស្ឥណាឌ ។ នបនិើ ិ យាយម្ោងនទ្ៀតគឺ នៅនពល

ននាះម្ហាក្បាជាញញាណ និងម្ហាររុណាអាស្ូ រននក្ពះពុ ទ្ធបានចប់នទតម្ើ ទុ ស្

នចញនឡើងបណត លុ ត ះបណា

ធរ់ធញចតតិ ម្នុ ស្សនលារជាបនតបនាទប់រាប់

ស្តវតសរហូ តម្រទ្ល់ ស្ពវនងៃននះ។

ក្ពះពុ ទ្នធ គ្នតម្ ដដលពុ ទ្ធសាស្និរធ ំងឡាយសាគល់ ក្ពះអងគរុ ងក្ពះនាម្
នថ្ន ក្ពះស្រយម្ុ នី ក្ពះអងគជា «អនរក្បាជញបណិឌ តរនុងរុលស្ម្ព័នស្ធ រយ» ក្ពះំំ នអងគក្ទ្ង់បានចរនចលក្ពះរាជដណារ់ ដក្បនភ្ទ្ជាស្មូម្ នហើយនបាះជហា
ោននឆ្ពះនៅទ្ិស្ខាងតបូងននម្គធនគរ។ តាម្ការសាមនយល់ ននជនធ ំងឡាយគឺ ក្ពះអងគក្ទ្ង់បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងត លស្តវតសទ្ី៦ ម្ុ នឹ នៅពារ់រណា

ក្គស្តើ នពាធក្ពិ ស្ររាជ នៅនក្កាម្នដម្ិ ឹ រស។ ចប់តា ំងពីនពលននាះរហូ តម្រទ្ល់

់នពលក្ពះអងគចូលម្ហាបរននពញិ ិ ពាវន គរនឺ ុ ងអំឡុង៤៥ឆ្ន ំ ក្ពះអងគក្ទ្ងបានបំពុ ទ្ធរចា
ការននឿយិ ទាយក្ពះសាស្នា នក្បាស្ស្តវនលារ នោយគ្នមនគតដល់
ិហត់របស្់ក្ពះអងគនឡើយ។ វតតអារាម្ននពុ ទ្ធសាស្នា រ៏នចះដតមានចំនួននរត
ើ- 392 -

នក្ចននឡធ ំងឡាយ
ើើ ងជាលំោប់ នៅរនុងរាជាណាចក្រធ ំងឡាយ រនុងរុ លស្ម្ព័នធ
នាក្បនទ្ស្ឥណាឌ ភាគរណាត ល។រនុងរជាកាលនស្តច អនសារ រសក្តទ្ី៣រនុងស្នតតវងសនមារយ
នសាយរាជយពី
ិឆ្ន ំ ២៦៨ ដល់ ឆ្ន ំ ២៣២ ម្ុ នក្គស្តិ ស្ររាជ សាស្នាក្ពះពុ ទ្នធ គ្នតម្ ក្តូវបាន

ទសពវ ទាយពាស្នពញក្បនទ្ស្ឥណាឌ ធ ំងម្ូ ល រហូ តដល់ នៅក្បនទ្ស្នក្ៅ
នទ្ៀតទង។

នគរនមារយ ជារដឋទ្ី១ រនុងចំនណាម្នគរធំៗ ននឥណាឌ ទ្វីប។ រនុងរាជយនស្តចទ្ី១

ក្ពះនាម្ ចស្តនទគុបត ក្បដហលឆ្ន ំ ៣១៧-២៩៣ ម្ុ នក្គស្តិ ស្ររាជ នគរននះមាន

ដដនដធី នំ ធងជានក្ស្ច នៅខាងនជងើ លាតស្នធឹងដល់ ជួរភ្ននំ ហម្ពានត នៅខាង

នរតលាតស្នធ
ើឹ ងដល់ូ ងស្ម្ុក្ទ្បង់ហាគល នៅខាងលិចលាតស្នធឹងដល់ ជួរំ ិ នទគុស្ ា នៅខាងតបូងលាតស្នធឹងដល់ ជួរភ្នវំ នធយ។ភ្នហក្ពះបាទ្អនសារក្ទ្ង់
ិបានពក្ងីរទ្ឹរដជាី បនតនៅនទ្ៀត នៅតាម្ែពង់រាប ននតំបន់ នដរាង់ នោយក្ពះ

អងគបានចាំងយរតំបន់ រលិងគ និងតំបន់ឯនទ្ៀតជានក្ចន។
ើមាននគនិយាយថ្ន

នស្តចអងគននះមានចរតនឆវឆ្វ
ិឆ្ប់ខាញល់ ណាស្់រហូ តដល់ មានក្ពះនាម្ម្ួ យនទ្ៀតថ្ន ឆនាទនសារ ឬនស្តចរំហឹងអនសារ។ បុ ដនតនក្កាយម្រ នស្តចអងគននះបានដរដក្បចរតែិ ឹងនក្កាធនចលនចញអស្់ នៅនពល

់ដដលក្ពះអងគក្ទ្ងបានយល់
នូវលទ្ធទលែូចខាតធំ

រនុងស្ក្ង្ហម្ជាម្ួយនគរ

រលិងគ នហើយក្ពះអងគ រ៏បាននៅជាអនរនជឿតាម្សាស្នាក្ពះពុ ទ្យាធ ងនសាមះ

ស្ម័ក្គបំទុតមានរ់។ ចប់តា ំងពីនពលននាះម្រ ក្ពះអងគក្ទ្ង់បានរសាងរុ ស្លជានក្ចនធ ស្នា។ រនុងចំនណាម្រុ ស្លធំៗ ធ ំងើ រនុងភារៈជាអនរកាន់ក្ពះពុ ទ្ស្ឡាយមានរុ ស្លពីរជាពិនស្ស្ ដដលគួ ររត់ស្មាគល់ ។- 393 -

ស្ម្ទ្ធ
ដដលជានគ្នលចាប់ស្ក្មាប់រាជិ ិទ្ី១ គឺ «រាជបញ្ញតក្ពះអនសារ»ិតរោឋភ្បាល
ដដលនយាលយរក្ពះពុ ទ្ធសាស្នាជាក្គះ។
ក្ពះអងគក្ទ្ង់បញ្ា ឲ្យិឹនគចររនគ្នលចាប់ធ ំងននាះ ទ្ុរនៅនលស្ស្រងម
និងជញ្ហា ំងងម ដដលជារចាិើិម្ួ យបណា
រស្ុស្សាយនឡើង។ត លឲ្យ ក្ពះពុ ទ្ធសាស្នារតដតបានរ
ឹី់ស្ម្ទ្ធិ ិ ទ្ី២ គឺ ក្ពះអងគក្ទ្ងបានបញ្ាូ នគណៈនបស្ររម្ម នៅក្គប់ទ្ិស្តំបន់

នដម្
ទ្សា
ធ ស្នា។ ជាពិនស្ស្គួររត់ស្មាគល់ គឺ គណៈនបស្ររម្មើ បទាយក្ពះពុ
ីធ ំងឡាយដដលក្តូវបានបញ្ាូ ននៅភ្ូម្ភាគដូចជា ក្បនទ្ស្ស្ុ ីរ ី ក្បនទ្ស្នអហសុប
ិីក្បនទ្ស្លីប ី ក្បនទ្ស្មានស្ោវន និងក្បនទ្ស្នអនពៀរ ៍ បានទាយក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា

ពាស្នពញបស្ាឹម្ទ្វីប។ នក្ៅពីននះ អវដដលគួ
ររត់ស្មាគល់ ដដរគឺ សាស្នទ្ូត
ីនោមះ ម្នហនទ ដដលក្តូវបានបញ្ាូ ននៅក្បនទ្ស្ស្ិរលង្ហា បានទ្ទ្ួលម្ហានជាគ
ីជ័យរនុងការនរៀបចំទាយសាស្នាក្បនស្ើរបំទុតននះ

នៅរនុងលង្ហាទ្វីប

នហើយបានបនងាតើ ម្ូ លោឋននដម្
ទ្ធសាស្នានលើនកាះធ ំងម្ូល។ើ បនចញទាយក្ពះពុ
ី២- ក្ែីមកំ ក្ណីត្រុ ទ្ធោសាមហាយាន
«ចលនាពុ ទ្សាធ ស្នានឆ្ពះនៅទ្ិស្ខាងនរត»ធ ស្និរើ នទ្ើបដតក្តូវបានពុ ទ្សាធ ំងឡាយនា ំគ្នននិយាយជាញឹរញាប់

នទ្។ ក្បវតតសាស្តស្ត
បញ្ហា រ់ឲ្យន
ិខាងលិច

រនុងរយៈបុ នាមនស្តវតសចុ ងនក្កាយននះ

ើញថ្ន ពុ ទ្ធសាស្នាបានដបរម្ុ ែនឆ្ពះនៅទ្ិស្តា ំងពីនក្ចនស្តវតសម្ុ
នក្គស្ត
ើិ ស្ររាជម្រនហើយ

នទ្ើបដតនៅម្ុ នក្គស្តធ ស្នាចប់ដបរម្ុ ែិ ស្ររាជបនតិច ឬនក្កាយននាះបនតិចននះនទ្ ដដលពុ ទ្សានឆ្ពះនៅទ្ិស្ខាងនរត។
ើ- 394 -បុ ដនតម្ុននឹងចូ លដល់ នរឿងននះ

នយងក្តូ
វនិយាយអំពី
ើការដក្បក្បួលធំម្ួ យនៅរនុងក្បវតតពុ»ី ដដលមានិ ទ្ធសាស្នា។ ការដក្បក្បួលននះ គ«ចលនាងម
ឺនោមះថ្ន ពុ ទ្ធសាស្នាម្ហាយាន ឬពុ ទ្ធសាស្នាយានធំ ដដលចរ់ឫស្យាង
នក្ៅ នហើយដុ ះនចញនឡើងជាដម្រធាងយាងធំ នៅរនុងពុ ទ្ធសាស្នា នានពល
ននាះ។នតើ «ចលនាងម»ី ននះចប់រនំ ណើតយាងដូ ចនម្តច នៅទ្ីរដនលងណា? គ្នមន

នរណាមានរ់អាចទតល់ចនម្លយឲ្យបានចាស្់
លាស្់ើពិតក្បារដ

រនុងនរឿងននះ៍ ែលះៗ ដូ ចតនៅននះ :នទ្។ ចំនពាះនរឿងននះ នយើងអាចបញ្ហា រ់បានដតក្ពឹតតការណ
ិទ្ី១ គឺ និនានការដដលក្តូវដតនរតនឡ
ើើងនៅរនុងគំនិតននម្ហាស្ងឃរនិ ិកាយ រនុង៍ ទ្ី២ គឺចំនណាម្ពពួ រស្ងឃនជឿននលឿនជាងនគរនុងនពលននាះ។ ក្ពឹតតការណ
ិនគ្នលស្ំខាន់ែះល ននគម្ពរម្ហាយាន
ីមានតា ំងពីរនុងស្តវតសទ្ី១ម្ុ នក្គស្ត
ិស្ររាជម្រនម្លះ។ នហើយនៅនពលដដលគតដ៏ិ ក្បនស្ើរដងលថ្នល ននក្ពះនងរៈ នាគ្នវជុនៈ ដដលមានគម្ពរម្ហាយានជាក្គះីឹ បានលូ តលាស្់មានស្រម្មភាពនឡើងពុ ទ្ធសាស្នាម្យាហាន
សាស្តស្តនាស្ម្័យននាះ។

រ៏មានពនលឺដចងច ំងនឡើង

ភ្លជាងនគនៅរន
ឺុ ងក្បវតត-ិរនុងក្បវតតសាស្តស្ត
ដ៏ដវងននក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា ពុ ទ្ធសាស្នាម្ហាយានមាន
ិម្ុ ែង្ហរស្ំខាន់ណាស្់។ នៅរនុងក្បនទ្ស្ ដូ ចជាក្បនទ្ស្ចនិ ក្បនទ្ស្ជបុ នជានដម្ើស្ឹងដតរនុងរយៈនពលម្ួ យចប់ក្បវតតសាស្តស្ត
របស្់នគ
ិក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា

ក្តូវបានលូ តលាស្់ នឡើងនៅនក្កាម្អានុ ភាពម្ហាយាន។ រនុងនរឿងននះ គ្នមនអវីគួ រឆៃល់នទ្ នក្ពាះម្ហាយានបានបនងាតើ ឧតតម្គតងមី ួ យរនុងនគ្នលបំណងនក្សាចិ ម្ក្ស្ង់ម្នុ ស្សជានក្ស្ចម្រនហើយ

នោយគតទ្ុគ ងមៗីិ រស្នតបុគល

- 395 -

ដដលមានជវី តិរស្់នៅៗនឡើយ

ជានពាធស្តវ
ិដដលមានភារៈយរឧតតម្គតននះនៅអនុ
វតតិ់ស្តវនលារ។ ម្ោងនទ្ៀត នគ្នលគំនិតននពួ រទ្ស្សនវទ្ូ
នដម្
ិ ខាង
ើ បនក្សាចក្ស្ង
ីម្ហាយានរនុងការគ្ន ំក្ទ្ឧតម្
វជាត គតននះតាម្នោយបរម្តថិ ា ឬចតត
ិិ សាស្តស្ត ពិតជាវនស្ស្ពន់
នពរណាស្់។ តាម្រនបៀបននះ គណៈម្ហាយានមានការធរ់ទ្ង
ិនឹងនស្ចរតនក្បៀនក្បនៅរបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធនគ្នតម្
ីរ៏ពិតនហើយ

ដតមានអភ្វឌឍន៍
ិអាស្ូ រក្តូវបានបដនថម្នៅនលើពុ ទ្ឱធ វាទ្ននះ។

នោយសារអភ្វឌឍន៍
ងៗីម ធ ំងននះ
ិងមៗដដលធរ់ទ្ងនឹងក្ពះក្បាជាញញាណ នហើយនឹងក្ពះម្ហាស្ននាតស្ី ជានក្ចន
ើក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នាមានស្រម្មភាពជាខាល ំងនហើយបានររចនក្ម្
នជាពនលីើឹ រនៅចុ ងបូ ពា៌ក្បនទ្ស្ ក្បដូ ចបាននៅនឹងចរនតទ្ឹរហូ រខាល ំងននទ្នន។
ល៣- អាសុ ីកណ្តត លគពម្អាស្ុឺ ី ក្បនទ្ស្រនុងភ្ូ ម្ភាគម្ជឈ
ិីននះនហើយិំ ូ ង។ ដូ នចនះ នដម្ទ្ទ្ួលពុ ទ្សាធ ស្នាជាដបើ បបង្ហី ា ញឲ្យន

ដដលក្បនទ្ស្ចនបាន
ិើញថ្ន នតសាស្នា
ើននះនចញពីក្បនទ្ស្ឥណា
ជាការច ំបាច់ក្តូវឌ នៅក្បនទ្ស្ចនរនបៀបណាននាះ
ិដតនិយាយអំពី «ទលូវស្ូ ក្ត»។ ទលូវននះ កាត់តាម្ភ្ូ ម្ភាគធំ
ទ្ូលាយឥតក្ពំដដន
ិននអាស្ុ ីភាគរណាត ល រនុងបំណងភាាប់បូពា៌ទ្វីប នឹងបស្ាិម្ទ្វីប។ ទលូវនស្ដឋរចា
ិននះក្តូវបាននបរនឡ
រនុងស្នតតវងសើើ ង រនុងរាជយនស្តច វូ ១៤០-៨៧ ម្ុ នក្គស្ត
ិិហាន។ រនុងស្ម្័យននាះ អំណាចចក្រពក្តននវងសរសក្ត ហាន បានវាតស្នធឹង
យាងឆ្ៃយនឆ្ពះនៅបស្ាិម្ទ្ិស្

ំងឡាយនោយបានភាាប់ភ្ូម្ភាគធ
ិក្បនទ្ស្ នតរហាគន ស្ុ ហគឌយាន តុខារា បារងយី ៍ ជា
ី- 396 -

ដូ ចជានដម្ើ ។ គំនិតពាណិជា-់ំ ូ ង ពីអធរាជ
និយម្ដដលទុ ស្នឡើងជាដប
អាឡិចស្ងម្ហារាជ
មានស្រម្មិ

ំងននះ ស្ូ ក្តភាពខាល ំងកាលជាទ្ីបំទុត។ នៅតាម្ដងទលូវដដលកាត់តាម្ភ្ូ ម្ភាគធ
ិមានម្ុ ែង្ហរស្ំខាន់ជាងនគបងអស្់ រនុងនទទពាណិជារម្ម។ នហតុ ដូនចនះនហើយបានជា ទលូវននះមាននោមះថ្ន «ទលូវស្ូ ក្ត»។ នៅម្ុ នក្គស្តិ ស្ររាជបនតិច ឬនក្កាយ
ក្គស្តឌ និងក្បនទ្ស្ចនិ ស្ររាជបនតិច ក្បនទ្ស្ឥណាិ ចប់មានការធរ់ទ្ងគ្នន

ខាងដទនរវបបធម្៌ តាម្ទលូវននះឯង។ ដូ នចនះ នគអាចនិយាយបានដដរថ្ន ទលូវននះ
ជា«ទលូវទាយក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា»។៤- ព្ប្ក្ទ្សចន
ិក្បវតតពុធ ស្នាចនិ ទ្សា
ិចប់នទតម្ើ នឡើង

នៅនពលបានទ្ទ្ួលគម្ពរពុី ទ្ធ-

ំងននាះ។ សានដដនិពនធដដលចស្់ជាងនគនា
សាស្នា នហើយចប់បរដក្បគម្ពរធ
ីបូ រាណកាលននាះ នបតាម្នគន
«ក្ពះស្ូ ក្ត ៤២ មាក្តា» ឬជាើិ យាយគមាន
ឺភាសាចនថ្នស្ុ ឺស្ាុិញដអរ ៍ចងជងិ និពនធនោយក្ពះនងរៈ កាស្យបមាតងគ និងិសាននដឯនទ្ៀតៗ រនុងស្ម្័យ យីងបុ ងិ ៥៨-៧៦ ននក្គស្តិ ស្ររាជ រនុងរាជយនស្តច
ម្ញននស្ម្័យខាងនក្កាយបនតិរបស្់ ហានដទនរខាងនរត។បុ ដនតស្ពវនងៃននះ
ិើនគទ្ុ រនរឿងតំណាលននះ ជានរឿងនក្ពងនៅវញ។
ស្ពវនងៃននះ តាម្ម្តដដល
ិិនយាលនៅតាម្ភ្ស្តុតាងក្គប់ក្គ្នន់ គក្ពះនងរៈ
អានស្ាុិននៅ ដដលបានបរឺំ ូ ង នៅ នលាយាង ពីឆ្ន ំ ១៤៨ ដល់ ១៧១។ ចប់តា ំងពីនពលននាះ
ដក្បម្ុ នដបរហូ តម្រដល់ ស្នតតវងសស្ុ ង ខាងនជងើ ឆ្ន ំ ៩៦០-១១២៩ ការដក្បភាសាក្តូវ
ិបាននធវជាបនត
បនាទប់ រនុងរយៈនពលជតិ ម្ួ យពាន់ឆ្ន ំ។ើ- 397 -ំ ូ ង អនរនា ំចូល និងបរដក្បគម្ពរធ
ំងឡាយ ដដលគួ រជានក្ចនឆ្ន ំម្ុនដប
ើីរត់ស្មាគល់ គក្ពះស្ងឃភាគនក្ច
នត ល។ ឧធហរណ៍
ឺើ ដដលម្រពីអាស្ុ ីភាគរណាដូ ចជា ក្ពះនងរៈ អានស្ាុិននៅ ម្រពីតំបន់ បរងយិ ៍ ។ ក្ពះនងរៈ កាវងនស្ងនរវចូ លម្រតំបន់ នលាយាង នៅរនុងស្តវតសទ្ី៣ នហើយបានបរដក្បគម្ពរី ស្ុ ខាវតពយី ូ ហៈ

ឬគម្ពរក្ពះស្ូ
ក្តស្តីអំពីជវី តគ្និ ម នទ្ីបំទុត
ីននាះជាជនម្រពីតំបន់

ធម្មររសដដល
ស្ម្ររនទ។ នក្ៅពីននះ ក្ពះនងរៈ ឆូហាវហូ ឬនោមះជាបាលថ្ន
ីលបលាញរន
ីុ ងការបរដក្បគម្ពរី៌ ុ ណឌររ
ស្នធម្បី ម្រពីតំបន់ ទ្ុខារ នហើយម្រតា ំងទ្ីលំនៅៗ នលាយាង ឬ ឆ្ងអាន ពីចុ ងស្តវតសទ្ី៣ ម្រដល់ នដម្ើស្តវតសទ្ី៤។ នៅនពលដដលរុ មារជវី ៈ ម្រពីតំបន់ រុ ឆ្ បានបនញ្ា ញម្ុ ែនឡើងរំពូល។

នៅនដម្ើ ស្តវតសទ្ី៥

ការបរដក្បគម្ពរនៅក្បនទ្ស្ច
នបាននឡ
ី
ិ
ើងដល់

គចប់
ពីស្ម្័យននាះនហើយ ដដលពួ រក្ពះស្ងឃចប់នចញពី ក្បនទ្ស្ចន
ឺិនៅក្បនទ្ស្ឥណាឌនដម្ើ បដស្វី ងររនរៀនភាសាស្ំស្តស្ាឹត

ចំនណាម្ក្ពះស្ងឃធ ំងននាះ

និងពុ ទ្ធវន័ិ យ។មានក្ពះស្ងឃម្ួយអងគនោមះ

ហាវស្ុ ី

រនុង

នអន

៣៣៩-៤២០?។ ក្ពះស្ងឃអងគននះ នចញពី នលាយាង នៅក្បនទ្ស្ឥណាឌ រនុងឆ្ន ំ ៣៩៩ នហើយក្តឡប់ម្រវញ
ដប់ក្បា ំឆ្ន ំនក្កាយននាះ។ រនុងចំនណាម្ក្ពះ
ិស្ងឃដដលនៅក្បនទ្ស្ឥណា
វអាង ឆ្ន ំ ៦០២-៦៦៤ មានឌ ក្ពះនងរៈ ហសអានឆូ
ឺនោមះលបលាញជាងនគបងអ
ស្់។ ក្ពះស្ងឃអងគននះ និម្នតនៅក្បនទ្ស្ឥណា
ឌីរនុងឆ្ន ំ ៦២៧ នហើយក្តឡប់ម្រវញរនន ំ នក្កាយម្រ។ នក្ៅិឺុ ងឆ្ន ំ ៦៤៥ គ១៩ឆ្
ពីននាះ មានក្ពះនងរៈ អុ ីឆងឆ្ន ំ ៦៣៥-៧១៣ ក្ពះអងគនិម្នតនៅក្បនទ្ស្
ិ- 398 -

ឥណាឌ តាម្ទលូវស្ម្ុ ក្ទ្ រនុងឆ្ន ំ ៦៧១ នហើយក្តឡប់ម្រក្ស្ុ ររំនណើតវញតាម្
ិទលូវដដដល ២៥ឆ្ន ំ នក្កាយននាះ។

ក្ទ្ង់និម្នតនៅក្បនទ្ស្ឥណា
ឌនោយចតតិ ឯងំងននាះ។
នហើយចប់បរដក្បគម្ពរធ
ីជាពិនស្ស្ពួ រក្ពះស្ងឃធ ំងននាះ

នដម្ស្តស្ាឹត នា ំយរម្រក្បនទ្ស្រំនណើតវញនូ
វគម្ពរី ដដលបាន
ិើ បនរៀនភាសាស្ំ
ីនក្ជស្
តើ នរស្នោយទាឹ ទាង់
ើចំនណះខាងភាសាវទ្ោរបស្់
ក្ពះនងរៈ ហសអានឆ្ង
អសាារយណាស្់ ។ នោយិឺសារស្រម្មភាពដ៏ខាល ំងកាលននក្ពះនងរៈអងគននះ ការបរដក្បគម្ពរនៅក្បនទ្ស្ច
នីិបាននឡើងដល់ ចុងរំពូលម្ួយនទ្ៀត។ពួ រអនរក្បាជញបណិឌ តខាងពុ ទ្សាធ ស្នាំ ន់នក្កាយម្រ បានោរ់នោមះថ្ន «ភាសាបរវតត
ជនាិ ន៍ចស្់ » ចំនពាះការបរំ ូង នោយពួ រក្ពះស្ងឃ ដូ ចជា ក្ពះនងរៈ
ដក្បដដលនធវនឡើ ើងនៅស្ម្័យម្ុ នដបរុ មារជវី ៈ ជានដម្ើ នហើយោរ់នោមះថ្ន «ភាសាបរវតតិ ន៍ង»ីម ចំនពាះការបរដក្បំ ន់ដដលនធវនឡ
និងពួ រអនរបរដក្បភាសាជនាើ ើ ងនោយក្ពះនងរៈ ហសអានឆ្ង
ឺនក្កាយៗ ម្រនទ្ៀត។

នោយពឹងដទអរនៅនលើគម្ពរពុឺ ទ្ធសាស្នាជានក្ចនម្ហ
ើិ មា ដដលបានបរ

ដក្បពីស្ំស្តស្ាឹតធ ំងននះ នគ្នលគំនិត និងស្រម្មភាពសាស្នាជានក្ចនម្ហើិ មាននអនរក្បាជាញបណិឌ តធ ំងននាះ បានក្ជួតក្ជាបបនតិចម្តងៗ ដតក្បារដក្បជា នៅំ ិ តរបស្់ នគ តាម្ស្ភាពជាចនន
រនុងចតតិ គនិ ិ យម្។ ក្តង់ននះបង្ហាញឲ្យន

ើញធ ំងក្ស្ុងនូ វស្ភាព ពូ ជសាស្ន៍ នស្ចរតក្តូី វការ និងជនំ នឿទ្ុ រចតតិ នៅនលើ
និនានការននះ។ រនុងវស្័ិ យបរម្តថវជាិ ា ការដដលក្ពះស្ងឃធ ំងននាះ តា ំងពីនដម្ើំ ូ ងម្រ មាននគ្នលគំនិតនឆ្ពះនៅររ «ភាពទ្នទ្» ដដលមាននិធននៅរនង
ដបុ- 399 -

សាស្តសាត «ក្បាជាញ» ជាពិនស្ស្ននាះ ជាការបញ្ហា រ់ឲ្យនើ ញនូ វនិនានការននះ។

នក្កាយម្រក្ពះស្ងឃធ ំងននាះបាននបាះបង់នចលនូ វការនិយម្ ដដលនគនៅថ្ន

«ហីនយាន» ឬយានតូ ច នហើយដបរគំនិតធ ំងក្ស្ុងនៅររ «ម្ហាយាន» ឬ យានធំ
វញ។ម្ោងនទ្ៀត និនានការននះកាន់ដតចាស្់នឡើង ជាលំោប់ នៅរនុងនិកាយ
ិនតននដ នហើយនគអាចនិយាយបានថ្ននិនានការននះបាននឡើងដល់ ចុងរំពូល
នៅនពលដដលនិកាយ ហសនើើង។ឹ នរតនឡ

នៅចុ ងស្តវតសទ្ី៦ និកាយ នតននដ បាននឡើងដល់ ភាពនពញបរបូិ រណ៍នៅរនុងក្បនទ្ស្ចនិ នក្កាម្ឥទ្ធិពល នតននដនដស្ុ ី ឬរនុងស្នម្តចក្ពះស្ងឃរាជទ្ី៣ របស្់ែួ ន។លសាស្នានិយម្ែពង់ែពស្់ជាងនគម្ួយរូប។អុី ី គ.ស្.៥៣៨-៥៩៧អុី ី ននះ ជាអនរតំណាងគំនិតពុ ទ្ធ-ក្ទ្ឹស្តីដបងដចរ

ចត់ជាថ្ននរ់នូ វពុ នធធវាទ្ ជា៥កាល និង៨វាទ្ៈ ដដលនធវនឡគ អងគននះ មានើ ើងនោយស្នតបុគល

ឥទ្ធិពលខាល ំងកាលជាយូ រអដងវង
រនុងក្បនទ្ស្ជបុ នដដរ។

នៅនលើពុ ទ្សាធ ស្នារនុងក្បនទ្ស្ចន
ិ់ នបង្ហាញឲ្យន
ការក្សាវក្ជាវយាងលអតលអ
នបាឹក្តូវបាននា ំចូលម្ររនុងក្បនទ្ស្ចន
ិរ៏ដូចជា

ើញថ្ន សាស្តសាតធ ំងឡាយ

នោយម្នបានគ
តដល់ក្បវតតរំិិិ នណើតនន

សាស្តសាតធ ំងននាះនទ្ នហើយក្តូវបានបរដក្បជាបនតបនាទប់ នៅនពលដដលសាស្តសាតធ ំងននាះចូលម្រ។

ចំនពាះសាស្តសាតជានក្ចនអននរននះ
ើស្ំនួរក្តូវបាននចទ្

នឡើង អំពីការររឲ្យយល់ នូវនដម្ើ រំនណើត និងតនម្ល ននសាស្តសាតធ ំងននាះ។ ជាការច ំបាច់ ក្តូវដតគតងល
ងឹ តនម្លក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា រនុងស្ភាពជាទ្ូនៅ នហើយិមានរ់ៗជាច ំបាច់ ក្តូវដតគតនៅតាម្ចំ
នណះក្បាជាញ
ិ

យល់ ន

ល
ើញរបស្់ ែួ នផ្កទល់ ។ រនុងការឲ្យតនម្លដល់ សាស្តសាតធ ំងឡាយ និនានការននជនំ នឿ តាម្រនបៀបចននិ ិ យម្ មានម្ុ ែង្ហរស្ំខាន់ណាស្់។ ការឲ្យតនម្លតាម្ជនំ នឿននក្ពះនងរៈ

- 400 -ីអុ ីមានរនបៀបរបបជាងនគបងអស្់ដូ នចនះក្តូវបាននគនជឿតាម្យាងអសាារយ។បុ ដនត នោយការក្សាវក្ជាវពុ ទ្សាធ ស្នាស្ម្័យងមបាី ននរតនឡើើ ង ឥទ្ធិពលខាល ំងកាលននះ ក្តូវអស្់ បនតិចម្តងៗ ជាលំោប់។
នៅរនុងក្បវតតពុិ ទ្ធសាស្នាចន
ិនិកាយដដលនរតនក្កាយនគបងអ
ស្់គឺើនិកាយហសន។
តាម្ពារយនគនិយាយ អនរបនងាតើ និកាយននះ ជាអនរបួស្ម្ួ យឹអងគ ម្រពីបរនទ្ស្ មាននាម្ថ្ន នពាធធម្៌ឆ្ន ំ ?-៥២៨ នក្កាយក្គស្ត
ិិ ស្ររាជ។បុ ដនត ក្គ្នប់ពូជដដលក្ពះស្ងឃអងគននះបានបណុ ត ះ បានក្បរបទលដទលផ្កា យាងរុងនរឿង នៅនក្កាយរជាកាល ហួ យ នណង គ.ស្.៦៣៨-៧១៣ ឯនណាះ គនៅឺំ ន់ទ្ី៦ ននក្តរូ លននះ។ នក្កាយស្តវតសទ្ី៨ និកាយននះបានបនញ្ា ញរនុងជនាំ ញៗ ជានក្ចន
ក្ពះស្ងឃជនាត លឲ្យនិកាយ ហសនននះើ ជាបនតបនាទប់ ដដលបណា
ឹបានចនក្ម្នរុើ ងនរឿងរនុងរយៈជានក្ចនស្តវតស។
ើនគស្នងាតន

ើញថ្នចំនពាះក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា

មានការគតព
ិិ ចរណា

តាម្រនបៀបងមម្ន។ី ួ យ ដដលមានឫស្គល់ យាងនក្ៅនៅរនុងចរតននក្បជាជនច
ិិការននះ គ្នមនអវីនក្ៅពីពុ ទ្ធសាស្នា ដដលនយាលនៅតាម្គតនិ ិ យម្ចនិ ននាះ

នទ្។ នោយសារមានចរនតគតនិ ិយម្ងមនី នះជាបដនថម្ សាស្នាក្ពះពុ ទ្ធនគ្នតម្

រតដតរ
រធំ
ងបូ ពា៌ក្បនទ្ស្។
ឹី នឡើងនទ្ៀត នហើយបានលូ តលាស្់ស្នម្បម្នៅចុ
ើ៥- ព្ប្ក្ទ្សជប្ុ នក្បវតតក្ពះពុ
ទ្ធសាស្នានៅក្បនទ្ស្ជបុ ន ចប់នទតម្ើ នឡើងរនុងស្តវតសទ្ី៦
ិននក្គស្តិ ស្ររាជ។ រនុងឆ្ន ំ ៥៣៨ ក្ពះម្ហារសក្តនននគរ នបាឆី ជាភាសាជបុ ននៅថ្ន គោរាគក្បនទ្ស្រូ នរ ស្ពវនងៃននះ បានបញ្ាូ នរាជទ្ូតឲ្យនា ំក្ពះពុទ្ធរូប
ឹឺ- 401 -

ម្ួ យក្ពះអងគ និងសាស្តសាតម្ួយរាល ម្រថ្នវយក្ពះនៅអធរាជគ
ម្ម្ុ
។
ិ
ិ
ី ននះជា

ការនា ំចូលនូ វក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា ជានលើរទ្ីម្ួ យ នៅរនុងក្បនទ្ស្ជបុ ន។ ដូ នចនះក្បវតតក្ពះពុ
ទ្ធសាស្នានៅក្បនទ្ស្ជបុ នម្រទ្ល់ ស្ពវនងៃននះ បានជាង ១៤០០ិឆ្ន ំនហើយ។

រនុងក្បវតតដ៏ិ ដវងននះ

នយើងអាចគតពធ ស្នាជបុ និិ ចរណាចំនពាះពុ ទ្សាបានតាម្ម្ជឈម្ណឌលប។
ទ្សាធ ស្នា រនុងស្តវតសទ្ីី ម្ជឈម្ណឌលទ្ី១ គក្ពះពុឺំ ី៧ និងទ្ី៨។ នដម្លាស្់ នយងអាចនរៀបរាប់
អព
ើ បបំ
ឺល
ើ
ី ភ្ការននះឲ្យបានចាស្់

ក្ពះវហារហូ
រយតូ នដហស ី គ.ស្. ៧៥២។ ក្ពះិិី ឺហស ី គ.ស្. ៦០៧ និងក្ពះវហារ
ំងពីរននះ បានស្ង់នឡើងរនុងស្័យននាះ។ កាលណានគរ ំលឹរនឡើងវញ
វហារធ
ិ
ិ
អំពីស្ម្័យននាះំ ស្់វបបធម្៌ដ៏ែង
នគម្នក្តូ
វនភ្លចគតដល់
រពព ់ែពស្់អសាារយនៅ
ិិរនុងទ្វីបអាស្ុ ីធ ំងម្ូល នាស្ម្័យននាះនទ្។ រនុងស្ម្័យននាះ នៅនពលដដល
អារយធម្៌នៅបស្ាិម្ក្បនទ្ស្មានភាពងងឹតក្ជប់ននាះ អារយធម្៌នៅបូ ពា៌ក្បនទ្ស្

មានដនំ ណើរយាងស្រម្ម ស្នម្បម្អសាា រយ។ នៅរនុងក្បនទ្ស្ចនត លិ អាស្ុ ីរណាើឥណាឌ និងក្បនទ្ស្ឯនទ្ៀតៗ នៅតំបន់អានគនយ៍ ស្រម្មភាពរនុងវស្័ិ យបញ្ហញវនត
សាស្នា និងវច
មានដនំ ណើរខាល ំងកាលណាស្់ ។ ក្ស្បជាម្ួយនឹងចលនាិ ក្តរម្ម
ិននះ ក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា បាននក្សាចក្ស្ពពិភ្ពខាងនរតើ នូ វចរនតម្នុ ស្សធម្៌ដ៏ធ ំនធង។ ចលនាងមនី នវបបធម្៌ជបុ ន ដដលមានស្ំណង់ក្ពះវហារហូ រយិី ឺហស ី និងតូ នដហស ី ដ៏លនអ ឆតឆ្យជាភ្ស្ត
ិ ក្ត
ើ
ិ
ុ តាង នហើយនឹងស្រម្មភាពសាស្នា និងវច

ំងននាះជា
ស្ិលបៈ ក្បរបនោយពណ៌នឆតឆ្យដដលធរ់
ទ្ងនឹងក្ពះវហារធ
ិើបនាទល់ បង្ហាញឲ្យន

ដដលក្គបដណតប់នៅនលើនទទ
ើញចាស្់ អំពីរំរតវបបធម្៌
ិដ៏ធនំ ធងននអាស្ុ ីទ្វីប រហូ តដល់ នៅចុ ងបូ ពា៌ក្បនទ្ស្។

- 402 -

ក្បនទ្ស្ជបុ ន ដដលម្រទ្ល់ នពលននាះ នៅមានអារយធម្៌ទ្ន់ធបនៅ
នឡើយ រ៏ក្តូវបាននក្សាចក្ស្ពនោយចរនតវបបធម្៌ដ៏ធនំ នះ នហើយដទលផ្កាននអារយ-ធម្៌ រ៏បានររយា
ងឆ្ប់រហ័ ស្។ ននះជាភ្័ពវវាស្នាលអម្ួយ ដដលក្បជាជន
ីំ ន់បទំ ុ តដដលបណាជបុ នបានទ្ទ្ួល នៅស្តវតសននាះ។ នដម្ត លឲ្យើ នហតុ ស្ខាមានការលូ តលាស្់ននវបបធម្៌ននះ គ្នមនអវីនក្ៅពីក្ពះពុ ទ្ធសាស្នានទ្។ វហារិពុ ទ្ធសាស្នាធ ំងឡាយនាស្ម្័យននាះ ក្តូវបានជាម្ណឌលោឋនស្ំខាន់ននស្ងគម្
នហើយក្ពះស្ងឃធ ំងឡាយមានម្ុែង្ហរជាអនរដរឹ នា ំ

រនុងដទនរស្ិរាអប់រ ំងីមននះ។ ម្នក្ត
ម្ដតដទន
រសាស្នា ដតម្ួ យម្ុ ែបុ នណាណះនទ្ ក្ពះស្ងឃធ ំងននាះិឹំ ូលាយម្ួ យ។ ននះនហើយជាសាថនភាពក្ពះពុ ទ្ធបានពក្ងីរនចញជាវបបធម្៌ដ៏ធទ្ំ ូ ង។
សាស្នា នៅនពលដដលនា ំចូលម្ររនុងក្បនទ្ស្ជបុ ន ម្ុ នដបម្ជឈម្ណឌលទ្ី២ គឺ ក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា នៅស្តវតសទ្ី១២ និង១៣។ រនុងៗ ជានក្ចន
ក្បនទ្ស្ជបុ ននៅនពលននាះ បពវជតិ លបលាញធំើ បាននលចនោមះ
ីនឡើង ដូ ចជា ក្ពះនងរៈ ហូ ននន គ.ស្. ១១៣៣-១២១២ ក្ពះនងរៈ ស្ុ ី ងរានគ.ស្. ១១៧៣-១២៦២ ក្ពះនងរៈ ដូ នហគន គ.ស្. ១២០០- ១២៥៣ ក្ពះនងរៈ

នីជរី ុងើ ។ ស្ពវ នងៃននះរ៏នោយ ដតកាលណានគ
ិ គ.ស្. ១២២២-១២៨២ ជានដម្

និយាយអំពីពុ ទ្ធសាស្នាជបុ នំ ីនគម្នអាចបរ
យាយនោយម្
នបញ្ហា រ់អពិិិបពវ ជតា រយិ ធំៗធ ំងននាះបាននទ្។ នហតុដូចនម្តចបានជា បពវជតិ លបលាញអសា
ីបាននរតនឡើើ ង នៅដតរនុងស្តវតសននាះ ដូ នចនះ? គ្នមនអវគួី រឆៃល់នទ្ ពីនក្ពាះ
បញ្ហា ជាទ្ូ នៅម្ួ យននាះ។បាននរតនឡ
គើើងចំនពាះម្ហាបុ គលនតបញ្ហា ជាទ្ូ នៅននាះជាបញ្ហា អវីនៅ?
ើ- 403 -

ធ ំងឡាយរុ ងស្ម្័
យននម្លនៅក្បដហលជាម្រអំ
ពីើនហតុការណ៍

ដដលក្ពះពុ ទ្ធសាស្នាក្តូវបានក្បជាជនជបុ នទ្ទ្ួ លយរដបបដទនពិនស្ស្ជាជបុ ននិយម្។

រនុងនរឿងននះនា ំឲ្យនយងមានស្ំ
នួរថ្នៈ ចុះនម្តច រ៏ដូនចនះ? ក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា
ើក្តូវបាននា ំចូលម្ររនុងក្បនទ្ស្ជបុ នននះ តា ំងពីយូ រយារណាស្់ម្រនហើយនុ ះម្នពសាស្តស្ត
នរឿងននះពិតជាអញ្ាឹ ងដម្ន។
ិិ តនទ្ ឬអី? នបនយាលនៅតាម្ក្បវតតើិបុ ដនតនរឿងម្ួ យនទ្ៀត រ៏ជានរឿងពិតដដរ គថ្នក្បជាជនជបុ នក្តូវការនពលនក្ចន
ឺើស្តវតសជាច ំបាច់ នដម្ើ បអាចនឹ ងទ្ទ្ួលនជឿយាងនពញនលញនូវសាស្នា ដដលីនា ំចូលម្រននាះ

នហើយដរទ្ក្ម្ង់ឲ្យនៅជាសាស្នារបស្់ ែួ នពល ិ តក្បារដ។

រួម្នស្ចរតនៅគរនើ ែំីឺ ុ ងរយៈស្តវតសទ្ី៧ និងទ្ី៨ ដដលក្បនទ្ស្ជបុ នចប់នទតម្

ះដែនងននះ ក្តូវបាន
ក្បងែន
ះដែនងទ្ទ្ួ លយរក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា បុ ដនតការែំក្បងែន
ឹឹទលដទលផ្កា ដល់ នៅរនុងស្តវតសទ្ី១២ ទ្ី១៣ នក្កាម្ស្រម្មភាពននក្ពះស្ងឃធំៗ

ឯនណាះនៅវញនទ្។
ិជាបនតម្រ ពុ ទ្ធសាស្នាជបុ ន ដដលបពវ ជតិ ធំៗ ធ ំងននាះបានរសាង
ក្គះនហ
ឹើ យននាះ រ៏បនតស្រម្មភាពក្បរបនោយនជាគជ័យ រហូ តម្រដល់ ស្ពវំ ន់ម្ហាបពវជត
នងៃននះ។ នក្កាយពីជនា
ចិ អសាារយធ ំងននាះម្រ ពនលឺភ្លឲ្យបានដូ
ឺពនលឺនៅរនងស្តវតសននាះ

រ៏ប់មាននឡើងនទ្ៀត

នៅរនុងក្បវតតពុធ ស្នាិ ទ្សាជបុ ន។ បុ ដនតតាម្លំនា ំអរន និពនធនស្ៀវនៅននះ ហារ់ដូចជាមាននរឿងម្ួ យជាពិនស្ស្នទសងនទ្ៀត

ដដលធរ់ធញអារម្មណ៍នយង
ើគៈឺលទ្ធទលននការ

ក្សាវក្ជាវអំពីពុ ទ្ធសាស្នានដម្ើ ដដលបាននធវនឡី ននះ។ើ ើងរនុងស្ម្័យងមៗជបុ នំ ូ ងម្រ ពុ ទ្ធសាស្នាតា ំងពីនពលដដលក្បនទ្ស្ជបុ នបានទ្ទ្ួលយរជាដប
នស្ទើរដតធ ំងម្ូល

ជាពុ ទ្ធសាស្នាម្ហាយាន

- 404 -

នៅនក្កាម្ឥទ្ធិពលពុ ទ្-ធសាស្នាចន។
ិជាពិនស្ស្

នក្កាយនពលដដលក្ពះនងរៈធំៗ

នាស្តវតសទ្ី១២

និងទ្ី១៣ បាននរតនឡើើ ង ពុ ទ្ធសាស្នាម្ហាយានជាម្ូលោឋនធំបងអស្់ រហូ តម្រដល់ ស្ពវ នងៃននះ

នោយនយាលយរពួ រអនរបនងាតើ និកាយននះ

ជាម្ជឈ-ម្ណឌល។ នៅរនុងក្បវតតពុធ ស្នាជបុ ន ការក្សាវក្ជាវអំពីពុ ទ្សាធ ស្នានដម្
ើិ ទ្សា

បានចប់នទតម្ត លស្ររាជ ម្ុ ហសើ នឡើង ក្បមាណជានក្កាយពារ់រណាី ។ី រូបភាពនន

ក្ពះពុ ទ្នធ គ្នតម្

បាននចញឲ្យន

អនរដដលមានការនភ្លចគតថ្ន
ិនគ្នតម្ននាះឯង

ងក្បតយរស
ីើញនឡើងជាងមយា

នៅចំនពាះដភ្នរពុ ំដម្នពួ រអនរបនងាតើ និកាយននះនទ្

ជាអនរបនងាតើ ពុ ទ្សាធ ស្នា។

គក្ពះពុ
ទ្ធឺនហើយពួ រអនរដដលគ្នមនគតអវ
ិីនក្ៅពីសាស្នាម្ហាយានននាះ រ៏បានយល់ ចាស្់ ថ្ន នៅរនុងម្ហាយានននាះ

មាននគ្នលជនំ នឿជាក្គះម្ួិ ន៍ងនីម នះ ស្ថិតនៅឹ យនទ្ៀត ននពុ ទ្ធសាស្នា។ ការវវតតធ ំងក្ស្ុងរនុងដទនរទ្ស្សនស្ិរានៅនឡើយ នហតុ ននះ ម្នធន់
អាចបណាត លិឲ្យមាន ស្រម្មភាពខាល ំងកាលខាងជនំ នឿសាស្នា នៅនឡើយនទ្។ បុ ដនត ចំនណះវជាិ ា ននក្បជាជនជបុ នរនុងក្ពះពុ ទ្ធសាស្នាម្ួ យនទ្ៀត។

អនរនិពនធនស្ៀវនៅននះដនំ ណើរវវតតិ ន៍ងនីម នះហារ់ដូចជាបាននៅដល់ ទូ វបត់ធំលំ ី រយៈ
មានបំណងចង់បញ្ហា រ់អព

នហើយទ្ុរជាម្ជឈម្ណឌលក្បធានទ្ី៣

រនុងចំនណាម្

ម្ជឈម្ណឌលក្បធានធ ំង៣ ដដលបានដចងពីខាងនលើម្រនហើយ។

- 405 -

IIរក្ប្ៀប្ប្ចាូ នព្រះរុ ទ្ធោសាជាប្នតៗ
មកជំាន់ក្ព្ោយៗ

ក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា

ជាសាស្នាម្ួយដដលមានស្ិកាខបទ្របស្់ក្ពះស្រយម្ុ នីជាក្គះ។
ក្ពះអងគក្ទ្ង់បានទាយស្ិកាខបទ្ននះ រនុងរយៈ ៤៥ឆ្ន ំចុងនក្កាយ
ឹននជវី តរបស្់
ក្ពះអងគ។ ដូ នចនះ ពារយនពចន៍ធ ំងឡាយ ដដលក្ពះអងគនក្បក្បាស្់
ិើរនុងក្ពះធម្មនទ្ស្នា មានន័យក្បរបនោយអាជាញោច់ខាត រនុងសាស្នាននះ។
ក្ពះធម្៌ធ ំង ៨៤០០០ ធម្មរនខ ធ និងគណៈនិកាយជានក្ចនើ ដដលបាននរតមាន
ើនឡើង ស្ុ ទ្ដធ តមានការធរ់ទ្ងនឹងស្ិកាខបទ្ក្ពះស្រយម្ុ នីននះ។ នស្ៀវនៅធ ំងឡាយ ដដលស្តីអំពីស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្តូវបាននគោរ់នោមះថ្ន អុ ីនស្សរយូ ឬពារយម្ួ យនទ្ៀតថ្ន នដហុ រយូ ដដលមានន័យថ្ន ក្បជុ ក្ំ គប់ស្នតគម្ពរ។ីំ ី ភាពនស្មើគ្នមនន
ក្ពះស្រយម្ុ នី ក្ទ្ង់បាននពាលអះអាង យាងម្ុ ងមាត់អពឺម្នុ ស្សជាតិ នហើយក្ទ្ង់បានស្ដម្តងធម្៌ទ្ូនាមន ជាពារយសាម្ញ្ញ ចាស្់លាស្់

នលារទ្ូ នៅនដម្ើ បឲ្យស្តវ
ីអាចបានយល់ នពញនលញនូវពារយនក្បៀនក្បនៅធ ំងននះ។ រហូ តដល់ នងៃអវសានននជវី តរបស្់
ក្ពះអងគ រនុងក្ពះជនម ៨០ ក្ពះិវស្ាក្ពះអងគក្ទ្ង់បានបនតការស្ដម្តងក្ពះធម្មនទ្ស្នា

ស្ក្មាប់ម្នុស្សនលារ ឥតដដលបាន

នដម្ើ បជាក្បនយាជន៍
ីប់ស្ក្មារម្ួ យនវលាណានឡើយ។

័ំងឡាយរបស្់
នក្កាយពីក្ពះស្រយម្ុ នី ក្ទ្ង់ចូ លនិពាវននៅ ពួ រសាវរធ

ក្ពះអងគ បានស្ដម្តងក្ពះធម្មនទ្ស្នា នៅតាម្ដតនស្ចរតដដលែល
ីួ នបានសាតប់ឮ

ម្រ។ នហតុ ននះ ចំនពាះការបញ្ាូ នស្ិកាខបទ្ននះជាបនតៗ ម្រនក្កាយៗនទ្ៀត

- 406 -ំ ុ ត។ ការភាន់ក្ចឡំនោយអនចតនាធ ំងការែុស្នលអៀងែលះៗ ជាការនចៀស្ពុ ទ័ំងឡាយ ដដលគិតដតពីពនយល់ ទាយននះ បាននរើតនឡើងនោយពុ ទ្ធសាវរធ
ក្ពះសាស្នា នៅតាម្នស្ចរតដដលែល
ីួ នបានសាតប់ឮ និងយល់ ន

ើញ។

ំ ន់
បុ ដនត ជាការច ំបាច់ ពុ ទ្ដធ កាី ក្ពះស្រយម្ុ នី ក្តូវដតបញ្ាូ នបនតម្រជនា

នក្កាយៗ ឲ្យបានក្តម្ក្តូវ និងពិតក្បារដ នហើយស្តវនលារក្គប់ជាន់ថ្ននរ់ធ ំងឹអស្់ក្តូវដតអាចបានសាតប់ឮនស្ចរតនក្បៀនក្បនៅរបស្់
ក្ពះអងគ។
ីដូ នចនះនហើយំ ន នដម្
ក្ពះស្ងឃធំៗបានក្បជុគ្ន
លពារយ និងស្ិកាខបទ្ នោយើ បស្ក្ម្បស្ក្ម្ួ
ីស្ូ ក្តក្បាប់គ្នននៅវញនៅម្រនូ
វនរឿងធ ំងឡាយ ដដលមានរ់ៗបានសាតប់ឮ នហើយិយល់ នសាននដដដលជាើញ។ ការក្បជុ នំ នះ បានក្បក្ពឹតតនឡើងអស្់ ជានក្ចនដែ។
ើលទ្ធទលននម្ហាស្ននិបាតននះ មាននោមះថ្ន «នរតសហយឹ »ឺ ឬ«ការនរៀបចំឲ្យ
មានរនបៀបនរៀបរយ»។ ការននះបង្ហាញឲ្យន
មាននស្ចរតររុី ណាំងននាះ
ើញថ្ន នតម្ហាស្ងឃធ
ើនិងការរួបរួម្គ្ននជញ្ាឹ ងគតបើ បបញ្ាិ ុ នណានដម្
ីូ នបនតនូវ

ពារយពិត ដដលក្ពះបរម្ក្គូក្ទ្ង់បានដងលងទ្ុរម្រ។ ស្ិកាខបទ្ដដលបានស្ក្ម្ប

ស្ក្ម្ួលនហើយននះ រ៏ក្តូវបានចរទ្ុរ ជាលាយលរខណ៍អរសរ។ នៅរនុងស្ិកាខ-បទ្ ដដលបញ្ាូ នបនតម្រនក្កាយៗ ជាលាយលរខណ៍អរសរននះ ក្ពះស្ងឃធំៗំ ូងរនុងស្ម្័យដប

បានបញ្ាូ លអតាថធបាយ
ិនិងនស្ចរតបរក្សាយរបស្់
ែួ ន
ល
ី

ផ្កទល់ ដដលនគនៅថ្ន «រុង» ឬ«នស្ចរតអភ្
ក្បាយ»។ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្ ធ នស្ចរតី
ីិអតាថធបាយដដលបដនថ
ម្ពីនលើ និងពុ ទ្ធវន័ិ យ ធ ំងបពួ
ិី រននះ នៅរួម្ថ្ន «សានំ ម្ពរធ
ំងបីហសូរយូ» ឬជាភាសាស្ំស្តស្ាឹត «ក្ពះនក្តបដរ»មានន័យថ្ន «ក្បជុ គិីដទនរ»។

- 407 -

«សានហសូរយូ» ឬ «ក្ពះនក្តបដរ»ននះដចរនចញជា «រយូហសូ»«វតស
ី ហស
ិ
ឹ ូ»

និ ង «រុ ងហសូ »។ ពារយ «ហសូ » បានន័ យ ថ្ន ភាជន៍ ឬ ក្បជុ ំ ។ ពារយ «រយូ »ជាស្ំស្តស្ាឹតថ្ន ស្ូ ក្ត ស្ំនៅនៅនលើ ពារយឱវាទ្របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។ ពារយ «រ តសី »ឹជាស្ំស្តស្ាឹតថ្ន វ ន័ិ យ ស្ំនៅនៅនលើ ចាប់ ធ ំងឡាយដដលធរ់ ទ្ ងនឹ ងជី វ តិននពុ ទ្ធស្ហគម្ន៍។ ពារយ «រុង» ជាស្ំស្តស្ាឹតថ្ន សាស្តសាត ឬ អភ្ធម្ម
ស្ំនៅនៅនលើ
ិនស្ចរតអតា
ដដលក្ពះស្ងឃធំៗ បានស្រនស្រទ្ុ រម្រ។ថ ធបាយ
ីិតាម្នរឿងតំណាល ក្ពះពុ ទ្សារនុងធ ស្នាបានចូ លនៅរនុងក្បនទ្ស្ចន
ិឆ្ន ំទ្ី១០ ននស្ម្័យ យុ ង-ពីង គ.ស្. ៦៧។ បុ ដនតនៅបចាុបបននននះ នគយល់ ថ្នំងឡាយ បានចប់នទតម្ពុ ទ្ធគម្ពរធើ ចូលម្ររនុងក្បនទ្ស្ចន
ីិ នហើយក្តូវបានបរ

ដក្បនៅរវាង ៨៤ឆ្ន ំ នក្កាយម្រ គរនឺ ុ ងឆ្ន ំទ្ី១ ននស្ម្័យយាន់-ោ ឆ្ន ំ១៥១នក្កាយក្គស្តហាន រនុងស្នតតវងសហាន
ខាងិ ស្ររាជ រនុងរាជយក្ពះនៅអធរាជិិំ ន់នក្កាយ។ ចប់ពីនពលននាះម្រ ការែំក្បងដក្បងបរដក្បគម្ព
នរត
រនៅជា
ើ ជនា
ឹ
ី

ភាសាចនិ បានក្បក្ពឹតតនឡើងជាបនតៗ រនុងរយៈនពលជាង១៧០០ឆ្ន ំ។ អតថបទ្
ចំនួន ១៤៤០ នបាះនចញជាគម្ពរី ៥៥៨៦ រាល ក្តូវបានបរដក្បនៅស្ម្័យ

ននាះ។ ការែិតែំររវធ
រគម្ពរី ដដលបានបរដក្បនហើយធ ំងននាះ បានិ ររាទ្ុ
ីចប់នទតម្វុ យ៣៨៦-៥៣៥ បុ ដនតការ
ីើ នធវនឡើ ើង តា ំងពីរនុងស្ម្័យស្នតតវងស
ិនបាះពុ ម្ព ក្តូវបានចប់នទតម្
ងខាងនជងើ នធវនឡ
ើើ ើង នៅរនុងស្ម្័យស្នតតវងសស្ុ
ិៗធ ំងននាះ ក្តូវឆ្ន ំ ១១២៧។ ចប់ពីនពលននាះម្រ សាននដននក្ពះស្ងឃចនធំ
ិបានបញ្ាូ លជាបដនថ ម្ នៅរនុងពុ ទ្ធគ ម្ពីរ

ជានហតុ នា ំឲ្យនគប់ ទ្ ទ្ួ ល សាគ ល់នស្ៀវនៅធ ំងននះទ្ុរជា គម្ពរក្ពះនក្តប
ដរ។
គនៅរន
ស្ុ ឺអុ ីីិឺិុ ងស្ម្័យស្នតតវងស

- 408 -

គ.ស្. ៥៨១-៦១៨ ដដលក្បជុ នំ ស្ៀវនៅធ ំងននះ ក្តូវបាននោមះថ្ន «អុ ីនស្ស
រយូ» ឬ ស្ម្ូហរម្មនពញនលញននស្នតគម្ពរ។
នៅរនុងស្ម្័យស្នតតវងស
តាងីិ
គ.ស្. ៦១៨-៩០៦ នគបានោរ់នោមះងមថ្នី «នដហសូរយូ» ចំនពាះស្ម្ូហរម្មគម្ពរី

របួនចាប់វន័ធ ស្នាននះ។ិ យ ននក្ពះពុ ទ្សាពុ ទ្ធសាស្នាបានចូ លនៅរនុងក្បនទ្ស្ទ្ីនបត៍

នៅរវាងក្គស្តិ ស្ររាជទ្ី៨។ រនុងរយៈនវលា ១៥០ឆ្ន ំ ចប់ពីស្តវតសទ្ី ៩ ដល់ ស្តវតសទ្ី១១ ការែំបរ

ំងអស្់ ក្តូវ
ដក្បគម្ពរនចះដតក្បក្ព
ីឹ តតនៅជាបនតបនាទប់ រហូ តដល់ នស្ទើរដតគម្ពរធ
ីបានបរដក្បជាភាសាទ្ីនបត៍ នៅនពលននាះ។
ស្រុបនៅ នោយនំងឡាយ ម្នក្ត
ម្ដតក្តូ
វបានបរដក្បើ ញថ្ន គម្ពរធ
ីិឹជាភាសា រូ នរ ជបុ ន ស្ិ ងហាគ នលស្៍ ដែមរ ទ្ូ រគី និ ងភាសាននបូ ពា៌ ក្បនទ្ស្

ឯនទ្ៀតៗ ជានក្ចើ ន ដតបុ នណាណះនទ្ គម្ពីរធ ំងននាះក្តូ វ បានបរដក្បជាភាសា់ អុ ីតាលី ជាបដនថម្នទ្ៀតទងននាះ នគអាច
ឡាតា ំង បារា ំង អង់នគលស្ អាលលឺម្ងដ៍

ស្ននិោឋននោយក្បារដក្បជាបានថ្ន ស្ពវ នងៃននះ ការទ្ទ្ួ លក្បស្ិទ្ធិពរក្ពះពុ ទ្ ធសាស្នា ក្តូវបានររស្ពវសាយ ពាស្នពញស្រលនលារ។
ីបុ ដនត នបគើ តពិិ ចរណា នោយនយាលនៅតាម្លរខណៈដនំ ណើរលូ តលាស្់

និងដនំ ណើរដក្បក្បួលននពុ ទ្ធសាស្នា រនុងរយៈនពលជាង ២០០០ឆ្ន ំ និងនោយ

នយាលនៅតាម្នស្ៀវនៅជាង ១០០០០រាល ដដលបានស្រនស្រទ្ុរម្រននាះ
រ៏ន

់
យពិត
ើញថ្នពិបារនឹងដរក្ស្ងយរន័

អំពីពារយស្ំដនី នក្ពះស្រយម្ុ នីនធះបមានគម្ពរី «នដហសូរយូ»ដដលក្បជុ ក្ំ គប់គម្ពរី ក្គប់ចាប់វន័ធ ស្នាិ យននពុ ទ្សាីំ ួ យទងរ៏នោយ។
ននះជាជន

នោយនហតុ ននះ- 409 -

ជាការច ំបាច់ក្តូវដតដរក្ស្ង់

័យរចំណុចស្ំខាន់ៗពីគម្ពរី «នដហសូរយូ» នដម្
ណវ ន
និងជា
ិ ិ ចឆយើ បនធវ
ើី ជាលរខម្ូ លនហតុ ស្ក្មាប់ឲ្យបុ គលគ មានរ់ៗ អាចសាថបនាជនំ នឿសាស្នារបស្់ែួ នផ្កល ទ ល់ ។ំ ុ តស្ថិតនៅនលពារយស្ំ
នៅរនុងក្ពះពុ ទ្សាដធធ ស្នា អាជាញែពស្់បទី ំងឡាយ
ើដដលក្ពះស្រយម្ុ នី ក្ទ្ង់បានដងលងម្រ។ បុ ដនត នស្ចរតទ្ូី នាមនរបស្់ក្ពះពុ ទ្ក្ធ តូវដតមានការធរ់ទ្ងយាងជត
នៅស្ពវ នងៃ។ិិ ស្និទ្ធ ជាម្ួ យនឹងការពិតននជវី តរស្់

នបើម្ិ នដូ នចនះ នទ្សាស្នាននះម្ិនអាចនឹ ងបញ្ាូ លចិ តតម្ នុ ស្សនលារឲ្យនជឿ

យាងនសាមះនៅនលើបាននទ្។ ដូ នចនះ នដម្ើ បឲ្យស្
ិកាខបទ្ននះ អាចបាននៅជា
ីស្ិកាខបទ្របស្់ បុគលគ ក្គប់គ្ននធ ំងអស្់ ជាការច ំបាច់ ក្តូវដតស្ិកាខបទ្ននះមាន
ភាពជាធម្មតា ជារ់លារ់ មានលរខណៈជាស្ម្ភាពចំនពាះម្នុ ស្សទ្ូនៅ ក្គប់

ជាន់ថ្ននរ់ នហើយជាងននះនៅនទ្ៀត ពារយធ ំងឡាយក្តូវដតឲ្យបាន ជារ់លារ់

និងជាពារយដដលនគនក្បក្បាស្់រុ ងជវី តជានរៀងរាល់
នងៃ។
ន
ិ
ើ

នស្ៀវនៅននះបានចងក្រងនឡើ ង រ៏ នោយសារមានការពិ ចរណាដូ ចបាននពាលម្រពីខាងនលើននះ នហើយជានររដដំ ណលននម្ហាគម្ពរី «នដហសូរយូ»ដដលមានក្បវតតជាង
២៥០០ ឆ្ន ំ ម្រនហើយ។ នោយពិត នស្ចរតអធ
បាយរន
ិ
ី
ិ
ុង

នស្ៀវនៅននះ ម្នអាចទ្ុ
រជានលញនលញបាននទ្។ ពារយស្ំដរី បស្់ក្ពះពុ ទ្ធិំ ូលាយ ឥតក្ពំដដន
មានន័យនក្ៅ ឥតទ្ីបំទុត គុ ណធម្៌ននពារយធ ំងននាះទ្ូលទ្

ម្នង្ហយន
ិឹ ងោរ់តនម្លបាននទ្។ំ ងឃម្ថ្នបុ ដនត នយើងែញុស្
នស្ៀវនៅននះនឹងបានលអនឡើងៗ នហើយបានក្តម្
ឹឹក្តូវតាម្នស្ចរតពី ិ ត ជាលំោប់តនៅ នៅនពលពិនិតយដរតក្ម្ូវ និងនបាះពុ ម្ពជា

ំងមី ជាបនតៗ នៅអនាគត។ ននះនហើយ ជានស្ចរតក្បាថ្នន របស្់នយើងែញុ។
ី- 410 -

IIIព្ប្វត្តិក្សៀវក្ៅ «សិោខ ប្ទ្ព្រះរុ ទ្ធ»នស្ៀវនៅពុ ទ្ធសាស្នាននះ ជាលទ្ធទលននការនរស្ក្បម្ូល ពិនិតយនឡើង
ើវញនូវនស្ៀវនៅនដម្
ិើ ជបុ ននបាះពុ ម្ពនៅ ដែររាោ

«រក្ម្ងអតថបទ្ពុ ទ្ធសាស្នាបរដក្បជាងម»ីដដលឆ្ន ំ ១៩២៥ នោយស្មាគម្ទាយ «នស្ៀវនៅពុ ទ្ធ-សាស្នា បរដក្បជាងម»ី ដដលមានក្ពះម្ហានងរៈ ម្អាន-គហសឹ នា ំ។ឹី ុ ឹ ជាអនរដរ

នស្ៀវនៅនបាះពុ ម្ពនលើ រទ្ី ១ ជាភាសាជបុ ន ននះ បានចងក្រងនឡើ ងនោយបណិឌ ត ស្ុ ីយហាឺ គ គឹ យាមានប និងបណិឌ ត ជនី ហសង-អាកានឹមា ក្ពម្នោយរចា
ិស្ហក្បតបតត
ការននក្គូ
អាចរយពុ ទ្សារនុងរយៈជាង ៥ធ ស្នាជបុ នជានក្ចនទងិិើឆ្ន ំ។

នៅរនុងស្ម្័យ ស្យូវា គ.ស្.១៩២៦ «អតថបទ្ស្តីអំពីពុ ទ្ធសាស្នា ដដលនគនិយម្នក្ចន»ក្តូវបាននបាះពុ ម្ពជាភាសាជបុ ន នោយស្មាគម្ខាងនលើននះ
ើនហើយក្តូវបានទសពវទាយពាស្នពញក្បនទ្ស្ជបុ ន។ំ មាជពុ ទ្ធិរយុ វជនននភ្ូ ម្ិរនុងដែររាោ ឆ្ន ំ ១៩៣៤ នៅនពលក្បជុ ស្ភាគ បាស្ុ ី ហវីរធ ំងម្ូល នៅក្បនទ្ស្ជបុ ន នស្ៀវនៅ

«ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្ធ»ដដលបរដក្បជាភាសា អង់នគលស្ ពីអតថបទ្ស្តីអំពីពុ ទ្ធសាស្នា ដដលបានដចង

ម្រនហើយពីខាងនលើននះ ក្តូវបាននបាះពុ ម្ពទាយនោយ ស្ហព័នពវធ ុ ទ្ិរយុ
ធជន ក្បនទ្ស្ជបុ នធ ំងម្ូល នោយមាននលារ ហគុោតរដ៏ (Goddard) ជួ យនក្ជាម្ដក្ជងទង នដើ ម្ប ទ្ុី រ ជាទ្ី រ ំឭរ។ រនុងឆ្ន ំ ១៩៦២ នដើម្ប រី ំឭរនងៃែួ ប ឆ្ន ំ- 411 -

ទ្ី ៧០ ននការនា ំចូ ល ននក្ពះពុ ទ្ធសា ស្នានៅរនុងក្បនទ្ស្ អានម្រ រិ នលារនយ ហាន-នឹ មា តា ដដលជាក្បធានក្រុ ម្ ហុ ន ម្ី តសុ តូឹ យូ បាននបាះពុ ម្ពទាយ

នស្ៀវនៅ «ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្»ធ ននះ ជាភាសាអង់នគលស្ ម្តងនទ្ៀត។

រនុងឆ្ន ំ ១៩៦៥ នៅនពលនលារ នឹមាតា បានបនងាតើ «ម្ូ លនិធជិ នំ រឿនពុ ទ្ធសាស្នា» នៅទ្ីក្រុងតូ រយូ ការទាយនស្ៀវនៅននះជាភាសាអង់នគលស្នៅ

រនុងពិភ្ពនលារធ ំងម្ូល ក្តូវបាននក្គ្នងទ្ុរជាស្រម្មភាពម្ួយ របស្់ ម្ូលនិធិ
ននះ។

នដម្
គណៈរមាមធការនស្ើ បស្នក្ម្ចគនក្មាងការននះិើ នរពើ ិ និតយ និងក្បម្ូ លីទ្ុរនូ វឯរសារធរ់ទ្ងនឹង

«ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្»ធក្តូវបានបនងាតើ នឡើងរនុងឆ្ន ំ១៩៦៦។ ស្មាជិរ ននគណៈរមាមធិការននះមាន នលារសាស្តសាត ចរយ កាហសុ ឹយូ ស្ុី-គណកា នលារសាស្តសាតចរយ នហសនី ូ នលារសាស្តសាតចរយស្ុ ឺយ-កាណាអូ
ឺណូ-អុ ស្ុី ីហាគម្ី នលារសាស្តសាតចរយ ស្ុ ី ងរូ-សានយគី នលារសាស្តសាតចរយ រូ ដូ-មាតសុណាម្ី នលារសាស្តសាតចរយ ស្ូ ជុន-បាន់ដូ និងនលារសាស្តសាតចរយ តានរឹម្-តាកានស្។
ីនលារសាស្តសាតចរយ

ហវឹម្អូ
ី -មាស្ុ ឹតានី

នលារសាស្តសាតចរយ

វាដដល និងនលារសាស្តសាតចរយ តូស្ុិស្ុ ឹនរ-ស្ុ ី ម្ហសើិ និតយី ុ ឹ រ៏បានជួ យនធវការព
ដរតក្ម្ូវននះដដរ។ ជាលទ្ធទលននការពិនិតយដរតក្ម្ូវននះ «ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្»ធក្តូ វ វបាននបាះពុ ម្ព ទាយនចញរនុ ងទ្ក្ម្ង់ ងមី ម្ួ យនទ្ៀតជាភាសាអង់ នគល ស្ ជបុ ន។រនុងឆ្ន ំ ១៩៧២ នលារសាស្តសាតចរយ ស្ុ ឺយ-ណាកាអូកា នលារសាស្តសាតឺចរយ នហសនណូ-អុ ស្ុមា នលារី ី ហាគម្ី នលារសាស្តសាតចរយ ស្យូ យ-ហាណាយា
ឺ- 412 -

សាស្តសាតចរយ កាវនស្ី-តាម្ួ រា និងនលារសាស្តសាតចរយ តានរម្-តាកានស្
បានិពិនិតយនឡើងវញធ ជាងម។ិ ដរនស្ចរតែុ
ីី ស្ែលះៗ នហើយនបាះពុ ទ្សាបនាទប់ម្រ គណៈរមាមធការម្ួយរួ ម្មាន នលារសាស្តសាតចរយ រនយាតាតិីតសុ ឹ ស្ុ ីអូ អុីរ,ិ តានរម្ិ តាកានស្, ហុី រូស្ុិ តាស្ុ ីកាវា, កាវន់ស្ី តាម្ួ រា, ស្ូ ជុន បាន់ដូ និងស្ូ យូ ហាណាយាមា (និពនធនាយរ) ក្តូវបានបនងាើតនឡើង នដម្
ើ បបំ
ី នពញ
បដនថម្អតថបទ្ភាសាជបុ ននន «ស្កាិ ខ បទ្ក្ពះពុ ទ្»ធ និងបាននបាះពុ ម្ពទាយនៅឆ្ន ំ១៩៧៣។

ជាងមម្
យរួម្មាន នលារត នទ្ៀត នៅរនុងឆ្ន ំ ១៩៧៤ គណៈរមាមធការម្ួី ងិ,ិ ស្ូ ជុន បាន់ដូ, ស្ុ ិនរូ សានយគ,ិ ដូ យូ តុ គុណាសាស្តសាតចរយ រូ ដូ មាតសុណាម្
ឹហាគ, កាវន់ស្ី តាម្ួ រា និង ស្ូ យូ ហាណាយាមា (និពនធនាយរ) ក្តូវបានបនងាត
ើ
នឡើង

់
នដម្
ើ បបំ
ី នពញបដនថម្អតថបទ្ភាសាអងនគលស្ នន«ស្កាិ ខ បទ្ក្ពះពុ ទ្»ធដដលពួ រនគបាននធវនឡ
ការជាម្ួយ នលារ រចើ ើ ងនោយមានរចាិ ស្ហក្បតបតត
ិិិឆ្ទ្ដ៍ រ. នស្តនឺ។ ននាះជាការចងក្រងគួ បទស ំគ្នន ជាម្ួ យចាប់ជាភាសាជបុ ន(នបាះពុ ម្ពទាយរនុងឆ្ន ំ១៩៧៣)ដដលជាលទ្ធទលនា ំនៅដល់ ការនបាះពុ ម្ព់ ស្-ជបុ ន។ទាយ «ស្កាិ ខ បទ្ក្ពះពុ ទ្»ធ ចាប់ភាសាអងនគល

នៅឆ្ន ំ១៩៧៨ នលារសាស្តសាតចរយ ស្ុ ីនហគអូ កាមាតា និងនលារសាស្តសាត-ចរយ យាស្ុ អាគិ ណារា បានចូ លរួម្រនុងគណៈរមាមធការ។
នៅឆ្ន ំ២០០១ នលារិសាស្តសាតចរយ នែនណត តាណាកា, ស្ូ ហុ គ វាតាណាប,ិ នយាស្ុ ីយាស្ុ ឹ នយាណិ
ហាវា និងនលារសាស្តសាតចរយ នស្នហាគគឺ មានយោចូ លរួម្រនុងគណៈរមាមធការន
ិិ ពនធ។

- 413 -

(និពនធនាយរស្តីទ្ី)បាន

នក្កាយម្រ នៅឆ្ន ំ២០១៣ ស្មាគម្នដម្
ទ្ធសាស្នាបានើ បទាយក្ពះពុ
ីបតូរឋានៈរចនាស្ម្ពនចធ ត់តា ំងរបស្់ ែួ នពល ី«ម្ូ លនិធស្ហសាជវី រម្ម»ិម្រជា «ម្ូ លនិធស្ហសាជវី រម្មនដម្
សាធារណៈ » វញ។ិើ បក្បនយាជន៍
ិីនៅរនុងនពលផ្កលស្់បូ រននាះ
ស្មាជរ
តិ ននគណៈរមាមធការន
ិិ ពនធ រួម្មាន៖

នលារសាស្តសាតចរយនស្នហាគគឺ មានយោ (និពនធនាយរ) នលារសាស្តសាតចរយ នហសនណូ អុ ស្ុី ីហាគម្,ិ គយូី តាកា គម្ួី រា, នែនណត តាណាកា, មាគអូី តានរម្ួ រា, យាស្ុ អាគិ ណារា, ស្ុ ីហសូ រុ យូ ស្ុីម្ហសី ុ ,ឹ នយាស្ុ ីយាស្ុ ឹ នយាណិហាវានិង នលារសាស្តសាតចរយ ស្ូ ហុ គ វាតាណាប។
និ គណៈរមាមធការន
ិិ ពនធ ក្បជុ នំ រៀងរាល់ ឆ្ន ំរុ ងការែិតែំក្បងដក្បងនធវ
យាងណាឲ្យនស្ៀវនៅ
ឹើតបនៅនឹងនស្ចរតក្តូី វការននស្ងគម្បចាុបបនន ។«ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្»ធ បាននឆលយ
ើររាោ ២០១៤

- 414 -

IVតរងទំព័រ
ជីវតមនុ
ស្សេលក
ិទំព័រន័យៃនជវី ត
ិ .............................................................................. 7បនា�ត់
14សភាពបច�ុប្បន�ៃនេលកេនះ ................................................. 153

11ករគតខុ
សអំពីជវី ត
ិ ................................................................ 73ិ11កររស់េនេដយមានលំេអៀងេទមា�ងៗ................................... 9215ចំេពះអ�កយល់ ្រចឡំ -េរឿងេល្បក
 .......................................... 198

11េបេគរស់
េន្របកបេដយេសចក�េលភលន់
និងតណា
� ........... 143ី5បេ្រង�នអំពីអ�ីែដរ -េរឿងនិទន ............................................... 148

10រេបៀបរស់ េនេដយៃថ�ថូ រ� ...................................................... 362
ករយល់ ្រត�វអំពីជវី ត
ិ .............................................................. 69ជវី តមនុ
ស្ស -េរឿងេល្បក
ិ
 ........................................................ 144

េត មនុ ស្សជរ មនុ ស្សឈឺ មនុ ស្សស�ប់

13
1

4

ករស�ប់ េចៀសពុ ំរួចេទ -េរឿងនិទន....................................... 150

9បំេពញបាន េនក�ុងេលកេនះ ................................................ 793កច�ិ ្របា ំ្របករ ែដលគា�ននរណាមា�ក់អច

េសចក�ពី ិ តបួ ន្របករ េនក�ុងេលកេនះ ................................... 7915េចញមកពីចត�
ិ ........................................................................ 8015ករយល់ ្រចឡំ និងករបាន្រតស់ដងឹ ទ ំងពីរេនះ

- 415 -

ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

រចាិ ២០ ក្បការដដលពិបារ ដតក្បនស្ើរនងលងូ រនស្ក្មាប់ម្នុ ស្សសាម្ញ្ញបនំ ពញ.............................................. 209

បនាទត់

4ជំក្នឿជនំ នឿជាអគគី .......................................................................... 281

ជនំ នឿមានស្ភាពស្ំខាន់បី ..................................................... 283

ជនំ នឿ ជាបាតុ រម្មម្ួយ............................................................ 285

ជនំ នឿនចញឲ្យន

ើញដស្តងនឡើងនៅរនុងចតតិ នសាមះក្តង់ .............. 282

5
14
13
15

នដម្
នស្ចរតពើ បបានយល់ី ិ ត ជាការពិបារ ដូ ចជាម្នុ ស្សខាវរ់
ី់ែំក្បងនធវ
ពរំ នោយយរនដសាទបឹើ ិ ពណ៌នាអំពីក្ទ្ងក្ធយដ
ីនរឿងនលបរ
ើ ............................................................................ 120

11នតស្ភាពក្ពះពុ
ទ្ធស្ិតនៅរដនលងណា នរឿងននះក្តូវបាន
ថើបង្ហាញបញ្ហា រ់នោយស្ិកាខបទ្ពិតក្បារដននក្ពះពុ ទ្ ធសាស្នា-នរឿងនលបរ
ើ ............................................................. 124

12នោយសារតណា
ា -នរឿងនលបរ
ើ ............................................... 118

5

ំ ួ នែលួន
ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធក្តូវបានលារ់បព

ការមានម្នទិលស្ងស ័យ ជាឧបស្គគរា ំងរាជនំ នឿ ........................ 286

7ស្តវនលារ ជារូ ននៅរបស្់ក្ពះអងគ .......................................... 60

6ក្បាជាញរបស្់ក្ពះពុ ទ្ធធនំ ធងនហើយនក្ៅដូ ចស្ម្ុ ក្ទ្ ....................... 57

13ំងម្ូល
ក្ពះពុ ទ្ធជាបតានននលារធិចតតត ស្អាស្ូ រ .......... 25ិ របស្់ក្ពះពុ ទ្ធនពារនពញនោយនស្ចរតស្ននា
ី- 416 -1ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

នស្ចរតស្ននា
នទ្ .................. 26ត ស្អាស្ូ រ របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ ម្ននចះចប់
ីិបនាទត់

16ក្ពះពុ ទ្ធគ្នមនរូបកាយនទ្ ........................................................... 23

15

នដម្
ក្ពះសាស្នាដល់ ស្តវនលារ................................ 39ើ បពនយល់
ី

15នលារនជឿ ...................................... 39ើ បស្តវ
ើញនដម្
ី

15នោយនក្បឧបាយតាម្នរឿងនលបរើើ ............................................. 324ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់បាននយានយររំនណើតមានជារូ បកាយក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់បានយរនរឿងនរត
ញននរូ
បកាយ
ិ
ិ
ើ និងវនាស្នៅវ
ម្របញ្ហា រ់ន់ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់នក្សាចក្ស្ងស្តវ
នលារបានចរទុ តពីទ្ុ រនខ វទ្នា

-------------------ដ-------------------- .............................................. 339ពិភ្ពននពនលឺក្តាស្់ ដង
ឹ ........................................................... 366

5រនគ្នរពតាម្ ក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ពះធម្៌ ក្ពះស្ងឃ .......... 279
នដម្ើ បបានជាអន
ី

1នចះក្បក្ពឹតតតាម្គតធម្៌
......................................................... 256
ិ8ទលូវក្បា ំម្ួយ នដម្នក្តយនាយននពនលើ បនៅដល់
ឹ ............ 263
ើឺក្តាស្់ ដងី11ការពិចរណាក្តម្ក្តូ
វ ៤ ....................................................... 262
ឹ11ស្ភាពធំនធងឥតក្ពំដដន ៤ននចតត
ិ .......................................... 268

1ការសាលប់ និង ការម្ននទ្ៀងននជវី ត
ិ ........................................... 22ិ5រនបៀបនរៀនឲ្យនចះររាចាប់វន័ិ យ នចះស្ក្ងួម្ចត
ិ

ំបី ....................................................................... 261
ទលូវនងលងូ រក្បា
ន
រចា
ក្ត
វ ៤ .......................................................... 263
ិ ក្បតបតត
ិិ ម្ក្តូ
ឹ

63រមាល ំង ៥ នដម្ើ បបានស្នក្ម្ចពនល
ឹ .............................. 263
ឺ ក្តាស្់ដង
ី

8

ំង៤ .................................. 66បុ គលគ ដដលយល់ នស្ចរតពនី ិ តនងលងូ រធ

6អនរបានស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ធអម្ោន
ិឹ ងបាននៅនរត
ើ- 417 -

ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

រនុងដដនដបី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះអងគ .............................................. 177
ចូ របណាត ឲ្យមានពនលឺនោយែលនឯង ចូ រទ្ីពឹងនលើែលួនឯង ............. 17បនាទត់

13
16ោរហាត្់ក្រៀនប្ំរត្់ចត្ិ តំ ុតរបស្់ ែួ នមានរ់ៗក្តូវនចះយល់ នរឿងស្ំខាន់បទ
ល-នរឿងឧបមា .......................................................................... 235

ំ នទ្ីម្ួយរបស្់ែនចូ រក្បយ័ តនន ូ វជហា
ួ ល ....................................... 208

714ចូ ររុ នំ ភ្លចអវីដដលែលួនដស្វងររ -នរឿងឧបមា ............................... 238

5នគក្តូវដតមានការអំណត់ និងការលំបារ -នរឿងនិធន ............. 248

9ស្នក្ម្ចជានក្ចនដងរ៏
នោយ -នរឿងនិធន ............................... 271
ើ1សាថនភាពម្នជាទ្
ិីគ្នប់ចតតិ រ៏នោយ-នរឿងនិធន...................... 193

10

នដម្
យរនុងនរឿងធ ំងឡាយើ បបានស្នក្ម្ចនជាគជ័
ីចូ រនលើរទ្ឹរចតតនបានលិ របស្់ែួ នជានិ ចា នធះបជាមានការម្
ី
ិ
ំ នណា
ចូ ររុ បនធះបនៅរនត យឲ្យចតត
ឹិ មានការវរវរ
ី
ុង

បុ គល
គ ដដលយល់ នហើយក្បក្ពឹតតតាម្ទលូវក្បនស្ើរឧតតម្
នក្បៀបដូ ចជាបានចូ លនៅរនុងទ្ីងងឹត នោយយរ

ពនលឺនៅជាម្ួ យទង .................................................................. 6710ដដលនគបាននដរើ នៅដល់ -នរឿងនិធន ...................................... 253

8ដដលចតត
ល
ា ........................................................ 189
ិ របស្់ែួ នបញ្ហ

11នគនឹងបាននចះអំពីជវី តរស្់នៅ នៅក្គប់ទ្ីរដនលង
ិម្នុ ស្សនលារបងនឹងនដរើ នៅតាម្ទ្ិស្

ចំណុចស្ំខាន់ននពុ ធធវាទ្ គនចះក្គប់
ក្គងចតត
ឺ
ិ ........................... 19- 418 -

14ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

ំអស្់ ................................. 330
ចូ រក្គប់ក្គងចតតល ម្ុ នអវៗធិ របស្់ែួ នីបនាទត់
1នបអនន បាន ........................................... 190
ើ រក្គប់ក្គងចតតិ របស្់អរ

1ចតតិ ពុំដម្នជាអាតាមអញនទ្ ....................................................... 774ស្ភាពនទសងៗ ននចតត
184
ិ -នលបរនរឿង..........................................
ើំ នណាចូ ររុ បត យឲ្យចតតឹ នា ំបាន .............................................. 18ិ ដរចូ រជម្នះចតត
ល ............................................................... 20ិ របស្់ែួ នចូ រនធវជាមាា ស្់ ននចតត
ល .................................................. 20ើិ របស្់ែួ នអំនពើបាបធ ំងអស្់នចញពី កាយ មាត់ ចតត
ិ .............................. 138
ការធរ់ទ្ងគ្ននរវាងចតតិ នឹងពារយស្ំដី...................................... 195

3
4
5
7
13
14

រូ បកាយននះគ្នមនអវីនក្ៅពីរបស្់ែីនគនទ្....................................
225
ា

10

បរស្ុ
ិ ទ្ក្ធ គប់ក្បនភ្ទ្................................................................ 204

14

ចូ រររា កាយ វាច ចតតិ ឲ្យបានបរស្ុិ ទ្ ធ ................................... 192

11រូបកាយននះនពារនពញនៅនោយ របស្់ ម្និចូ ររុ នំ លាភ្ចំនពាះអវៗី ធ ំងអស្់ ................................................ 18ំ នំ អៀងនៅមាខងៗ ចូ ររុ ែំ ហំ ួ ស្នហតុ -នរឿងនិធន .............. 269
ចូ ររុ ល

413

ទ្ុ កខក្វទ្ាននមនុ សេក្ោកំ រ់ ... .70
ទ្ុ រនខ នម្នុ ស្សនលារនរតនចញម្រអំ
ពីចតត
ជពា
ើ
ិ មាននស្ចរតជាប់
ី

16

វធ
រខ ......................................................................... 23ិ ការពារទ្ុ
ី

1នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
ឹ ............................................................. 9612កាលណានភ្លើងតណាា ក្តូវបានរលត់ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនឹងបានស្នក្ម្ច .223

6ការយល់ ក្ចឡំនិងការលៃង់នលល ជាមាត់ធវរ

វធងទុ តពីទ្ុ រ.ខ ..................................................... 180ិ នធវី ឲ្យបានឆល
ើ- 419 -1ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័ំ ុ តននអវជា
ចំណង់ងប់ងល់ ជាក្បភ្ពធំបទ
ិ ា .............................. 136

ចូ រគតថ្ន
ចំណង់ងប់ងល់ ជាពស្់ ដវរពួ នរនុងគុ ម្ផ្ក
ព ា ................. 136
ិបនាទត់
710

ំ រ់ចតតំ ពាចូ ររុ ជិ នឹងទទះដដលនឆះក្ទ្នលាម្-នរឿងនលបរ
ើ ................ 32

15នលារននះ ជានភ្លងរំ
ពុងនឆះ .................................................. 131
ើ14គយរនភ្ល
ងដុតែលួនឯង ........................................................... 185
ឺើ

14លរខណៈពិនស្ស្ ននជនជាបណិឌ ត និងជនពាល .................... 210

13តណាា ជាក្បភ្ពននអំនពើបាប ................................................. 183

ិ៍ តនរជនណាស្ង្ហវតចង់បាននររនោម ះ និងរតតិ យស្ិនរជនណានលាភ្ចង់បានក្ទ្ពយស្ម្បតតគិ បំឺ ផ្កលញែលួនឯង .......... 186

96ំ ុ ស្របស្់ែួ ននទ្-នរឿងនលប
ជនពាលម្នយល់រហរលិើ ................... 221

13នឹងនគឯង -នរឿងនលបរ
ើ .......................................................... 222

4ជនពាលនម្លន
ើើញដតលទ្ធទល នហើយក្ចដណន

ការដដលជនពាលអាចនធវនររើ ត-នរឿងនលប
ើ
ើ ............................. 231

4ោររស់ក្ៅជាក្រៀងរាល់នលៃចូ រនធវធន
នហើយបំនភ្លចរចា
ើិ ននាះ ............................................ 265

7ំពីរយាង នោយម្នបាច់
ការនធវធនក្បា
មានក្ទ្ពយ .................... 265ើិ15រនបៀបបនងាតើ ស្ុ ភ្ម្ងគល......................................................... 208

3

ំ នំ ភ្លចស្បបុរស្ធម្៌ ដដលបានទ្ទ្ួល-នរឿងនក្ពង ............... 218
ចូ ររុ ប

8រនបៀបនធវឲ្យចនក្ម្
នក្ទ្ពយ
-នរឿងនក្ពង ...................................... 229
ើើចរតម្នុ
ស្ស .......................................................................... 141
ិភ្័ពវអាក្ររ់តាម្ជាប់នរជនណា ដដលក្បាថ្ននការស្ងស្ឹរ ........ 207- 420 -

2

13
4ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

រនបៀបរ ំង្ហប់ចតតិ ចងគំនុំ -នរឿងនក្ពង ........................................ 358

ចូ ររុ វំ រវរនឹឹ ងការនិនាទននអនរដនទ្-នរឿងនក្ពង ........................... 190

បនាទត់

1116អនរពុ ំដម្នរស្់ នដម្ើ បស្ំី ពត់អាវ ចំណី-អាហារ ទទះស្ំដបងនទ្ ...... 319

14និងការនក្តរក្តអាលនទ្......................................................... 181

11ចំណីអាហារ និងស្ំនលៀរបំពារ់ ពុ ដំ ម្នស្ក្មាប់ការហុឺ ហានៅនពលបរនភាគចំ
ណីអាហារ នតអនិើ រក្តូវគតព
ិី អវី ................... 323

នៅនពលនស្លៀរស្ំនលៀបំពារ់ នតអនើ រក្តូវគតព
ិីអវី ..................... 322

15
13នៅនពលចូ លនដរ នតអនើ រក្តូវគតព
ិីអវី ..................................... 324

10រនុងជវី តរស្់
នៅស្ពវនងៃ នតអនិើ រក្តូវគតព
ិី អវី............................... 321

9នៅនពលនៅត ឬនពលក្តជារ់ នតអនើ រក្តូវគតព
ិី អវី....................... 324

1ក្សែឋកិចេ
របស្់ធ ំងឡាយក្តូវដតនក្បក្បាស្់
ឲ្យបានក្តម្ក្តូ
វើឹ-នរឿងនក្ពង............................................................................ 343

9គ្នមនស្ម្បតតណាដដលជារបស្់
ទងែលួនរហូ តនទ្ ....................... 342
ិ11នគម្នក្តូ
វក្បម្ូ លរបស្់ទ្ុរស្ក្មាប់ដតែលួនឯងមានរ់នទ្ ............... 347
ិ

3

វធ
ិ នធវ
ី ឲ្យមានក្ទ្ពយស្ម្បតត
ើិ -នរឿងនក្ពង..................................... 229

2ជីវត្ព្គួ
ោរិក្គួសារគរដនល
ងដដលស្មាជរិ ធ ំងឡាយ
ឺធរ់ទ្ងគ្នន ខាងទលូវចតត
ិ .......................................................... 338

នរឿង ដដលបំផ្កលញក្គួសារ ...................................................... 331- 421 -

1513ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

បនាទត់

រនបៀបស្ងគុណម្ហាធៃន់ដដលមាតាបតាមានចំ
នពាះបុ ក្ត ....... 338
ិ10ចំនពាះមាតាបតា
ិ ................................................................... 332

11

រចា
ក្ត
វ ដដលបុក្តធតាក្តូ
វនធវើិ ក្បតបតត
ិិ ម្ក្តូ
ឹ
ី

រចា
ក្ត
វរវាងសាវម្ន
................................ 333
ិ ក្បតបតត
ិិ ម្ក្តូឹី ឹ ងភ្រយា
ិសាវម្ភ្រ
វមានជនំ នឿដូ ចគ្នន-នរឿងនក្ពង ............................ 345
ី យាក្តូ
ិ

16
9ផៃូវសព្ាប្់អនកប្ួសអត្់ទ្លាី ំ ក្ៅខ្ជាប្់ខួ នអនរដដលក្គ្នន់ដតនស្លៀរពារ់ជាស្ងឃ នហើយស្ូ ក្តគម្ពរី

សាស្តសាត ពុ ំដម្នជាអនរបួ ស្ឥតទ្ីលំនៅនទ្................................ 308

15និងស្ម្បតតរបស្់
វតតអារាម្នទ្ .................................................. 304
ិ1អនរបួ ស្ឥតទ្ីលំនៅ ពុ ំដម្នជាអនរទ្ទ្ួលម្រតរវហារវតតិបុ គលរបួ ស្ពិតក្បារដនទ្ .......... 304
គ នលាភ្លន់ម្នអាចបានជាអន
ិជវី ភាពពិតក្បារដ ដដលអនរបួស្ក្តូវក្បរប ............................ 307

94ជីវត្សាជធសនិកិិ កសេគមន៍រុទ្ោ
ន័យអំពីជវី តស្ហគម្ន៍
........................................................ 351
ិសាថនភាពបចាុបបននននស្ងគម្រនុងនលារននះ .............................. 153

511ស្មាគម្ ៣ក្បនភ្ទ្ ............................................................... 352

11

ជវី តស្ហគម្ន៍
ពិតក្បារដ .................................................... 353
ិ4ម្ហាពនលឺដដលបំភ្ភាពងងឹ
ត ................................................. 350
ឺល8រនបៀបជួ យជរំ ុ ញស្ងគម្ឲ្យមានភាពស្ុ ែដុ ម្ ............................ 355

9ឧតតម្គតននពុ
ទ្ធិរស្ហគម្ន៍ .................................................. 354
ិ7ភាពស្ុ ែដុ ម្រនុងការធរ់ទ្ងគ្ននរវាងម្នុ ស្សជាត......................
354
ិ- 422 -1ត្តរាងទ្ំរ័រ

ទ្ំពរ័

បនាទត់

ឧតតម្គតននស្ងគ
ម្ពុ ទ្ធបរស្័
ិិ ទ្................................................. 365

10នឹងបានដល់ នូវរតវី នាស្-នរឿងនលបរិើ ....................................... 220

4អនរឯនទ្ៀត នឹងបានដល់ នូវរតវី នាស្-នរឿងនលបរ
ិ
ើ ..................... 220

4ចូ រនគ្នរពម្នុ ស្សចស្់ -នរឿងនក្ពង .......................................... 212

1នតស្ើ ិស្សនិងក្គូ ក្តូវក្បក្ពឹតតរវាងគ្នននឹងគ្នននបៀបណា ................ 332

4អនរដដលបណា
ចាប់នរៀបរយត លឲ្យមានការវរវរដល់
ឹអនរដដលក្ចដណននិនាទ ររនរឿងនោលះក្បដររនឹង

រនបៀបចងម្តត
ិ ....................................................................... 334

9រនបៀបនក្ជស្
តតើ នរស្ម្ើិ ល អ......................................................... 335

15អារបបររិ យាចំនពាះឧក្រដឋ
ិិ ជន .............................................. 347

14រនបៀបដដលមាាស្់ និងអនរបនក្ម្ើ ក្តូវក្បក្ពឹតតរវាងគ្នននឹងគ្នន ........ 335

នរឿង ដដលអនរបនក្ងៀនក្ពះធម្៌ក្តូវយរចតតិ ទ្ុរោរ់ ................ 310- 423 -

316

Vអកខ រានុ ព្កមពាកយសំ គសឹត្
កអាត្័ន
ម : ភាពគ្នមនអាតាម
គជាចំណុចស្ំខាន់ជាងនគម្ួយរនុងក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា។ នៅរនុងនលារននះ
ឺក្គប់វតថុដដលមាននៅ ក្គប់បាតុ ភ្ូតដដលនរតនឡើើ ង ទ្ីបំទុតនៅ ស្ុ ទ្ដធ តគ្នមន
ែលឹម្សារពិតក្បារដ។ ដូ ចពុ ទ្សាធ ស្នាបាននពាលអះអាង អំពីភាពម្ននទ្ៀង
ិឬអនិចាតា ននវតថុធ ំងអស្់ យាងននះបញ្ហា រ់បានយាងង្ហយថ្នភាពម្ននទ្ៀង
ិននះម្នអាចនម អាចដក្បបានិ នងរនទ្។ អនាត័ន
ិឹ ងមានែលឹម្សារអវីម្ួ យ ដដលឋត

ម្ោងនទ្ៀតថ្ន «គ្នមនអាត័នម »។អនិត្យ : ម្ននទ្ៀង
ិគជាចំណុចស្ំខាន់ម្ួយនទ្ៀត រនុងក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា។ ក្គប់វតថុដដលមាន
ឺនៅក្គប់បាតុ ភ្ូតដដលនរតនឡ
ើើង នៅរនុងនលារននះ ដក្បក្បួលជានិចា ម្ននៅ
ិដដដលរហូ តនទ្។ វតថុធ ំងអស្់ ដតងដតវនាស្នៅវ
ញរនុងនងៃណាម្ួ យ ជាម្ន
ិិិខាន។ ការក្បនម្លនើវកាត់ខ បុ ដនតម្នក្តូ
ើញអនាគតននះ ជាក្បភ្ពពិតននទ្ុ រ។ិយល់ នូ វ នស្ចរតីននះ តាម្នោយទ្ស្សនៈទ្ុ ទ្ិ ដឋិនិយម្ដតបុ នណាណះនទ្ នក្ពាះ
ការវវតត
រ៏ជាការស្ដម្តងឲ្យនិ ន៍ ឬការនរតនឡ
ិ
ើ
ើងវញ

ននះដដរ។

ើញនូ វការដក្បក្បួលជានិចា

ក្ពាធិសត្វ : អនរដដលរំពុងែំក្បងបំឹ នពញបារម្ី ក្បុងនឹងបានក្តាស្់ជាក្ពះពុ ទ្ធនដម្ើ នឡើយ ពារយននះក្តូវបាននក្បចំើ នពាះក្ពះនគ្នតម្ស្ិទ្ធតថ ម្ុ នក្ពះអងគ

បានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ ។នក្កាយនពលដដលពុ ទ្ធសាស្នាម្ហាយានបាន

នរតនឡនពញបារម្ី ក្បុងនឹងបានក្តាស្់ជាក្ពះពុ ទ្ធគ ដដលែំក្បងបំើើ ង ក្គប់បុគល
ឹ- 425 -

ក្តូវបានទ្ទ្ួ លនោមះននះ។ នក្កាយម្រនទ្ៀត អនរដដលយរនស្ចរតនម្តាត អាស្ូ រីជាយាន នដម្ើ ប ី ជួ យដរឹ នា ំនគឯនទ្ៀតនៅកាន់ភាពក្ពះពុ ទ្ធ រនុងនពលដដលែលួនំ ុ ងែំស្ង្ហវតដដរននាះ រ៏ក្តូវបាននោមះថ្ន ក្ពះនពាធស្តវ
ឯងផ្កទល់ រ៏រពដដរ។ិតួ យាង អវនលារនតស្វរៈ ឬ កាវនណុង រសតឬ ហយហសិិិ គ្នរភ្ៈី ូ ម្ញ្ាុ ក្ស្ី ឬ ម្ុ នហយ ឺ ជានដម្ើ ។រុ ទ្ធ : អនរភាញរ់រលឹរ អនរមានពនលឺក្តាស្់ដងឹនដម្ើ នឡើយ ក្ពះនគ្នតម្ស្ិទ្ធតថ ឬស្រយម្ុ នី ក្ទ្ង់បានទ្ទ្ួលក្ពះនាម្ននះ

់នក្កាយនពលដដលក្ពះអងគក្ទ្ងបានស្នក្ម្ចពនល
ឹឺ ក្តាស្់ដង

រនុងក្ពះជនម

៣៥ក្ពះវស្ា គក្បមាណជា
២៥០០ ឆ្ន ំម្ុន។ នធះបនៅរនឺីុ ងគណៈនិកាយណារ៏នោយ ឬមានជនំ នឿនទអៀងនៅខាងណារ៏នោយ អនរកាន់ពុទ្ធសាស្នាធ ំងឡាយ
មាននគ្នលបំណងដតម្ួយគត់គឺ

ក្បាថ្ននឲ្យបានជាក្ពះពុ ទ្។ធ ពុ ទ្ធសាស្នាក្តូវ

បានដបងដចរជានិកាយជានក្ចន
គ្នននដម្ើ បបានើ នៅតាម្រនបៀប ក្បតបតតិ នទសងៗ
ិីស្នក្ម្ចភាពក្ពះពុ ទ្នធ នះ។ តាម្ជនំ នឿពុ ទ្សាធ ស្នាម្ហាយាន នក្ៅពីក្ពះស្រយម្ុ នីដដលជាក្ពះពុ ទ្រសាស្តស្តននាះធ ុ ងក្បវតត
និមានក្ពះពុ ទ្ធជានិម្តតិ រូបជានក្ចន
ើដូ ចជា ក្ពះអម្
ឬអម្ោក្ពះម្ហានវនរាចនៈ ឬ នដនីជី ក្ពះនវស្ជយក្គូ ឬិ តាភ្ៈ
ិិយាគស្ុធ ស្នា។ នៅក្បនទ្ស្ឹ ី ។ល។ ដដលក្តូវបាននគទ្ុរជា និម្តតិ រូបននពុ ទ្សាជបុ ន នោយនយាលនៅតាម្ជនំ នឿខាងពុ ទ្ធសាស្និយម្ «ឋានបរស្ុិ ទ្»ធ គថ្នឺអនរដដលបាននៅនរត
ើរនុងដដនដបធ ម្ោី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្អិនឹងបានជាក្ពះពុ ទ្ធ នគនជឿថ្ន ម្នុស្សធ ំងអស្់ ដល់ សាលប់នៅ នឹងបាននោមះថ្ន ក្ពះពុ ទ្ធជាភាសាជបុ ននៅថ្ន «ហុ តុនរ»។ ក្ពះពុ ទ្ធជារតនៈម្ួយ រនុងរតនៈធ ំងបនន
ីពុ ទ្ធសាស្នា។

- 426 -

ធម៌ : លទ្ធិពុ ទ្ធសាស្នា

់គស្នាមននក្បៀនឺ ិកាខបទ្ ដដលក្ពះពុ ទ្ធជាទ្ីនគ្នរពបូ ជានននលារ ក្ទ្ងបានទ្ូ

ក្បនៅ។ ស្ិ កាខ បទ្ននាះ មានចងជាគម្ពីរ ៣ក្បនភ្ទ្ គៈឺ ក្ពះស្ូ ក្ត ដដលជា

នស្ចរតទ្ូិ យ ដដលី នាមនដដលក្ពះពុ ទ្ធបាននក្បៀនក្បនៅ ផ្កទល់ ក្ពះអងគ ក្ពះវន័

ជាចាប់ ដដលក្ពះពុ ទ្ធបា នបនងាើត ទ្ុ រ ម្រ និ ងក្ពះអភ្ិ ធម្ម ដដលជានស្ចរតីំ ន់អតាថធបាយដវរដញរនូ
វក្ពះស្ូ ក្តនិងក្ពះវន័ិ យ ដដលក្គូអាចរយធំៗ ជនាិំ ម្ពរធ
ំងបក្បនភ្ទ្ននះ
នក្កាយៗម្របាននធវ។
ក្បជុ គនៅថ្ន ក្ពះនក្តបដរ។ើីីិក្ពះធម្៌ ជារតនៈម្ួ យរនុងចំនណាម្រតនៈធ ំងបននពុ
ទ្ធសាស្នា។
ីកមម : អំនពើ

ន័យនដម្ើ ននពារយននះ គឺ «អំនពើ»។ បុ ដនតនយាលនៅតាម្ ក្ទ្ឹស្តីអំពីការ

ធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ពារយននះស្ំនៅនៅនលើរមាល ំងស្កាតនុ ភ្ូតម្ួ យដប

បដដលជាលទ្ធទលននអំនពើពីអតតរបស្់
នយង។អំនពើនីម្ួ យៗ របស្់នយងីើើ ទតល់នូ វទលអាក្ររ់ឬលអ ជាទ្ីស្បាយរររាយ
ឬជាទ្ុ រខ នៅតាម្អំនពើននាះ។ អំនពើ
ីធ ំងឡាយ មានឥទ្ធិពលជាខាល ំងនៅនលើអនាគតរបស្់ែួ ននយងលើ ដដលចត់ទ្ុរ
ថ្នជារម្មរបស្់ ម្នុ ស្ស។នគនជឿថ្ន

នបអំើ នពើលអក្តូវបានក្បក្ពឹតតនឡើងជាបនត

បនាទប់ រុ ស្លលអនឹងក្តូវបានក្បម្ូលទតុនំ ក្ចននឡ
ើើ ងៗ នហើយរមាល ំងទលបុណយ
ននាះនឹងមានឥទ្ធិពលជាក្បនយាជន៍ស្ក្មាប់អនាគតរបស្់ នយើង។

តាម្ស្ិកាខ

បទ្ននះ មានអំនពើបក្បនភ្ទ្គៈឺ អំនពើននកាយ អំនពើននវាច និងអំនពើននចតតីិ ។- 427 -

មហាយាន : យានធំំ ន់បទំ ុ តពីរ គៈឺនៅរនុងដនំ ណើរក្បវតតសាស្តស្ត
ពុទ្ធសាស្នា មានចរនតស្ខា
ិម្ហាយាន និងនងរវាទ្។ ម្ហាយាន ក្តូវបានររសាយ
នៅរនុង ក្បនទ្ស្
ីទ្ីនបត៍ ចននៅរនុង ក្បនទ្ស្ ភ្ូ មាិ រូ នរ ជបុ ន ។ល។ នងរវាទ្ ក្តូវបានររសាយ
ីក្ស្ីលង្ហា

រម្ពុជា

នង

។ល។

យានធំ

ទ្ទ្ួ លដរឹ នា ំម្នុស្សធ ំងអស្់ ដដលរងទ្ុ រខនៅរនុងនលារវលនរល ប់ននះ នៅកាន់ភាពក្តាស្់ ដឹងិិើតវលសា

នោយម្នក្បកាន់
ការដវរដញរ។ិំ ុតនិពាវន : នស្ចរតស្ៃី ប់បទ

ពារយននះបានន័យថ្ន «រលត់»។ គជាស្ភាព
ដដលក្គប់នរឿងពុ ររលួ យឺនិងក្គប់តណាា ននម្នុស្សនលារក្តូវបានរលត់ស្ូនយ នោយសារការហាត់ហឹ រវហវឺននិងការក្តះរ
ក្បាជា
វ។ញ ក្តម្ក្តូិ ះជញ្ា
ិឹ ងគតតាម្នោយស្ត
ិិឹអនរដដលបាន

់ស្នក្ម្ចស្ភាពននះ នៅថ្ន ក្ពះពុ ទ្។ធ ក្ពះនគ្នតតម្ស្ិទ្ធតថ ក្ទ្ងបានស្នក្ម្ច

ស្ភាពននះ នហើយបានជាក្ពះពុ ទ្ធ រនុងក្ពះជនម ៣៥ ក្ពះវស្ា។ បុ ដនត ក្ពះអងគ់់ំ ុ ត ដល់ នៅនពលក្ពះអងគក្ទ្ងរលត់
ក្ទ្ងបានស្នក្ម្ចនស្ចរត
ស្ៃែនធឯនណាះី ប់បទនទ្ ពីនក្ពាះគុណវបតតិ ែលិ ះ ដតងដតមាននៅជាប់នឹងម្នុស្សនលារ ដរាបណារូប
កាយនៅមាននៅនឡើយ។ាលី :គជាភាសា
ដដលនគនក្ចននក្ប
នៅរន
ឺ
ើ
ើ
ី ទ្-ធុ ងពុ ទ្ធសាស្នានងរវាទ្។ គម្ពរពុ

សាស្នាចស្់ជាងនគ ដដលមានបនតម្រដល់ នយស្ពវ
នងៃននះ ក្តូវបានស្រនស្រ
ើ- 428 -

ទ្ុរម្រ ជាភាសាននះឯង។ បាលី ជាក្គ្នម្ភាសាម្ួ យ ននភាសាស្ំស្តស្តឹត នហតុននះ បាលីនិងស្ំស្តស្ាឹត ម្នស្ូ
វែុស្គ្ននបុ នាមននទ្។ ឧធហរណ៍ដូ ចជាស្ំស្តស្ាឹត
ិថ្ន ធម្៌ បាលីថ្ន ធម្ម ស្ំស្តស្ាឹតថ្ន និវា៌ ន បាលថ្នី និពាវន។

ារមត្ត
: ឆលងនៅនក្តយនាយ
ិើគបាននៅដល់
ឋានក្ពះពុ ទ្ធ នោយសារវធ
បតត
នទសងៗ
តាម្
ិ នគ្នរពក្បត
ឺ
ី
ិ
ិ

ំម្ួយ
ពុ ទ្ធសាស្នា។ រនុងចំនណាម្វធបតតបតតិ នគ្នរពក្បតិ ក្បតីិ ធិ ំងននាះមានវធ
ីិ ក្បា
ិដដលនគដតងដតយរម្រនក្បក្បាស្់
ើ

នដម្
តវ
ល ប់ននះ
ិ
ិ
ើ បឆល
ើ លសា
ី ងពីពិភ្ពវលនរ

នៅកាន់ឋានននពនលឺក្តាស្់ដងធន១ ធម្មចរយា១
នស្ចរតអត់ធតម ់១ឹ គមាន
ឺិីនស្ចរតម្ុត់១ ការស្ក្ងួម្ចតតញ ១។ ពិធបុី ងមាឺិ ១ ការយល់ ក្តូវ ឬស្តក្បាជាិី ណយ«ហុី ហាគ ំង» បានន័យថ្ន នក្តយនាយនៅនិធើរដូ វ និងវស្ានរដូវ ដដលជា

ទ្ំននៀម្ទ្មាលប់ជាតជបិ ុ ន នចញម្រពីជនំ នឿននះឯង។

ព្ាជាា : ការនចះដង
ឹំងក្បា ំម្ួយ។ គជាម្ុ
គជាបារម្
តាម្ួយ រនុងចំនណាម្បារម្តាធ
ែង្ហរននឺិិឺគតដដលអាចឲ្យបានយល់និំ ី ជវី តិ នហើយបានដងឹ ជារ់
ើញនោយឥតក្ចឡំអព

អំពី ការពិ តនិ ងការម្ិ នពិ ត។ អនរ ដដលបានស្នក្ម្ចការននះនពញបរ បូិ ណ៌ំ ុ ត ភ្លបំ
នៅថ្ន ក្ពះពុ ទ្ធ។ គជាការនចះដ
ងឹ ែពស្់បទ
ឺឺ ទុត ដដលែុស្គ្ននពីក្បាជាញនន

ម្នុ ស្សនលារធម្មតា។

- 429 -

សងឃ : ពុ ទ្ធស្ហគម្ន៍
នៅរនុងពុ ទ្ស្និងក្គហស្ថ ធ ំងពីរនភ្ទ្។ រនុងធ ហគម្ន៍ មានបពវជតិំ ូងស្ម្័យជាដប

ស្ហគម្ន៍ននះរនរតនឡ
ើើងនោយអនរបួ ស្ក្បុស្ក្ស្ី

គ្នមនទ្ីលំនៅខាាប់ែួ ន។ារនុងនិកាយម្ហាយាន

ដដលអនរធ ំងអស្់ដដលដស្វងររំ ន ជាស្ហគម្ន៍ននះ។ គឺស្ភាពជានពាធស្តវធ ំងបពវជតិ ធ ំងក្គហស្ ថ រួ ម្ទតុគ្ន
ិជារតនៈម្ួ យ រនុងរតនៈធ ំងបននពុ
ទ្ធសាស្នា។
ីសំ គសត្ឹក :គជាភាសានដ
ម្ឌ ស្ម្័យបូ រាណ។ ភាសាននះ នៅរនុងើ ននក្បនទ្ស្ឥណា
ឺក្រុ ម្ ភាសា ឥណូ ឌ -អឺ រុ ប ។ ភាសាននះដចរនចញជា នវទ្ស្ំ ស្តស្ាឹត និ ងស្ំស្តស្ាឹតបុ រាណ។ គម្ពរពុធ ស្នាម្ហាយានធ ំងឡាយ ក្តូវបានស្រនស្រជាភាសាី ទ្សា
ននះឯង នហើយដបបនិពនធននះនៅថ្ន «ពុ ទ្ស្ធ ស្តំ ស្ាឹតលាយ»។សងារ : ដនំ ណើរអននាទលនៅម្រននការវលនរ
តវ
ល ប់
ិ
ិ
ើ លសា
ដនំ ណើរអននាទលនៅម្រម្និប់រ ននការវលនរ
តវល ប់ ននអតត
ិ
ិ
ើ លសា
ី

កាល ននបចាុបបននកាល ននអនាគតកាល នៅរនុងពិភ្ពងពនឹ ដភ្នរ ធ ំងក្បា ំម្ួយ
នពាលគឺ នររ បសាចអត់
ឃ្លលន ស្តវធាតុ អស្ុ រា ម្នុ ស្សនលារ នទ្វនលារ
ិធ ំងននះ នៅថ្ន ស្ងារ។ ដរាបណានយងម្
នបានស្នក្ម្ចពនល
ឹ នទ្
ើ
ិ
ឺ ក្តាស្់ ដងនយើងម្នអាចនគចរួ
ចពីរង់វដតស្ងារននះនទ្។
ិស្ងារននះ នៅថ្ន ក្ពះពុ ទ្។ធ- 430 -

អនរដដលរ ំនោះែួ នរួល ចពីវដដ-សូនយត្ត : ភាពទ្នទ្ ឥតែលឹម្សារ
គការយល់
ន
ឺ

ម្នឋ
ត
ល
ិ នងរ។ គជាើញថ្ន វតថុធ ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តអត់ែឹម្សារ
ិឺចំណុចស្ំខាន់ម្ួយ រនុងពុ ទ្សាធ ស្នា។ នោយនហតុ ដតអវៗី ធ ំងអស្់ នយាលនៅតាម្ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល វតថុអស្់ធ ំងននាះម្នអាចមានអវ
ជាែល
ម្សារ
ិ
ី
ឹ
ឋត
វគតថ្ន
វតថុធ ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តអត់ែឹម្ល ទ ល់ នទ្។ ដតរ៏ម្នក្តូ
លិ នងរ ស្ក្មាប់ែួ នផ្កិិសារ ឬមានែលឹម្សារ ននាះដដរ។ ម្នុស្សនលាររតី វតថុធាតុ ឯនទ្ៀតរតី ស្ុ ទ្ដធ តក្តូវ
បានស្ថិតនៅរនុងភាពម្ននទ្ៀងននះឯង។ដូ នចនះ ការយល់ ថ្ន នយាបល់ ណាិម្ួ យ ឬស្ិកាខបទ្ណាម្ួ យ ឬម្ននាគម្វជា
វឥតនលអៀងិ ា ណាម្ួ យ ទ្ុ រជាក្តម្ក្តូ
ឹនុ ះ ជាការម្នទ្ំ
នងនសាះ។ ននះជានគ្នលការណ៍ស្ំខាន់ម្ួយ រនុងគម្ពរពុ
ិី ទ្ធ-

សាស្នាម្ហាយានស្តីអំពី ក្បាជាញ។

សូព្ត្ : គម្ពរី

គការរត់
ក្តាទ្ុរនូ វធម្មនទ្ស្នារបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។ ន័យនដម្ើ ននពារយននះគឺ
ឺំងអតប«ដែស»។ គជាស្ក្មាធនំ ធងថ ទ្ ដដលនក្ជស្ើ នរស្តាម្រយៈការក្សាវក្ជាវដ៏ឺើំ ម្ពរ៣ចំ
រនុងសាស្នវទ្ោ។
គម្ពរក្ពះស្ូក្ត ជាគម្ពរម្ួ
ដណរ ឬ
ិ
ី
ី យដទនររនុងក្បជុ គីក្ពះនក្តបដរ។
ិក្លរវាទ្ :ជាទ្ំននៀម្ទ្មាលប់ជនំ នឿពុ ទ្សាធ ស្នា នៅភ្ូ ម្ភាគខាងតប
ិូ ង។ នងរៈបាន

ន័យថ្ន ចស្់ បូរាណ។ ននះជាក្រុម្និកាយស្ងឃចស្់ ៗ ដដលកាន់ធម្៌ វន័ិ យយាងតងរ
ងើ ដដលមានឹ ងឹ ែុស្ពីក្រុម្ស្ងឃខាងម្ហាយាននៅភ្ូ ម្ភាគខាងនជ
ិ- 431 -

នស្រភាព
និងវឌឍននិយម្ជាង។ ការដែវងនយាបល់ គ្នន រនុងពុ ទ្ធស្ហគម្ន៍ននះ
ីបាននរតមាននឡ
ើើ ងយាងឆ្ប់រហ័ ស្ រនុងបុ នាមនស្តវតសនក្កាយពីក្ពះពុ ទ្ ធ ក្ទ្ង់ស្ុ គតនៅ នៅនពលដដលក្ពះម្ហានទ្វៈ ដដលជាក្ពះស្ងឃនជឿននលឿនបានអននាទរ
អននាទលបរក្សាយនោយនស្រជាងនូ
វចាប់វន័ិ យពុ ទ្ធសាស្នា ធ ំងក្បា ំចំពូរ។
ីនរឿងននះបណាត លឲ្យមានការដបរបារ់គ្ននរវាង

នងរវាទ្

នឹងម្ហាស្ងឃរ។
ិម្ហាស្ងឃរននះ
នក្កាយម្រ បាននៅជាក្បភ្ពនននិកាយម្ហាយាន។
ិនព្ត្ប្ិែក :លអីបី ឬក្បជុ នំ នលអីបីំ ម្ពី រក្ពះធម្៌ ៣ចំដណរ គៈឺ ក្ពះស្ូ ក្ត ដដលជាពារយទ្ូ នាម នគឺ ក្បជុ គដដលក្ពះពុ ទ្ក្ធ ទ្ង់ស្ដម្តងពនយល់ ក្ពះវន័ិ យ ដដលជាចាប់ដដលក្ពះពុ ទ្ក្ធ ទ្ង់បញ្ញតិត និងក្ពះអភ្ធម្ម
ដដលជាបទ្អតាថធបាយពនយល់
នូវចាប់វន័ិ យពុ ទ្ធិិសាស្នា។ នក្កាយម្រនទ្ៀត នស្ៀវនៅពុ ទ្សាធ ស្នា ដដលនិពនធនោយ ពុ ទ្ធ-សាស្នបណិឌ តធំៗ ននក្បនទ្ស្ចននិ ិ ងជបុ ន រ៏ក្តូវបានបញ្ាូ លនៅរនុង ក្បជុ ំគម្ពរននះដដរ។
-ស្ូ ម្នម្លពារយ
ធម្៌ីើ

- 432 -

មូលនិធជិ ំក្រឿនព្រះរុ ទ្ធោសា
កាលណានគនិយាយអំពី ម្ូលនិធជធ ស្នា ឬស្មាគម្ិ នំ រឿនក្ពះពុ ទ្សាំ ួ ញមានរ់នោមះ
ទាយក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា ជាច ំបាច់ នគក្តូវដតរ ំលឹរអំពី អនរជន

នយហាន-នឹមាតា

ដដលជាអនរបានបនងាតើ ក្រុម្ហុ ននធវនក្គឿងក្បោប់
វាស្់ដវង
ើនោយនទ្ៀតធត់ ម្ួ យនោមះ ក្រុម្ហុ នម្តសី ុ តូឹ យូ ជាង៣០ឆ្ន ំ ម្រនហើយ។

នលារ នឹមាតា បាននជឿជារ់ថ្ន នជាគជ័យននស្ហក្គ្នស្ នីម្ួ យៗស្នក្ម្ចនៅនលការក្ស្ុ
ះក្ស្ួ លស្ុ ែដុ ម្គ្ននរវាងឋានស្ួ គ៌ើឋានរណាត លនិងម្នុ ស្សនលារ នហើ យភាពលអឥ តនខាាះននចិតតម្ នុ ស្សនលារនឹ ងបានស្នក្ម្ចលុ ះណាដតមានរចា
ញិ ស្ហការនស្មើគ្ននជាស្ម្តាននស្តក្បាជា
ិនស្ចរតររុី ណាអាស្ូ រ និងនស្ចរតកាី ល ហាន។ នោយមានជនំ នឿម្ុ តមា ំននះ នលារ នឹមាតា បានែិតែំតាម្រមាល ំងដដលអាចនធបាន
នដម្តដតក្បនស្ើ បនធវ
ើវើឹើរនូ វបនចារនទ្ស្ី ឲ្យបានរ

ទលិតរម្ម

នក្គឿងក្បោប់វាស្់ដវង

ម្ននាគតម្នុ
ស្សនលារ។
ិនហើយនិងនដម្
នលូតលាស្់ននើ បការចនក្ម្
ើីនលារ នឹមាតា នជឿជារ់ថ្ន ស្នតិភាពស្រលនលារអាចនរតនឡើើងបានលុ ះណាដតម្ននាគតម្នុ
ស្សនលារបានក្បនស្ើរឥតនខាាះ នហើយក្ពះពុ ទ្សាធ ស្នា
ិជាយានស្ក្មាប់ដរឹ នា ំនៅកាន់ទ្ីនៅននះ។ អាក្ស្័យនហតុ ននះ ជាង៤០ឆ្ន ំម្រនហើយ ដដលនលារដរឹ នា ំក្រុម្ហុ នទលិតរម្មរបស្់ នលារ នលារ នឹមាតា បានែិតែំយាងអស្់ពីស្ម្តថភាព នដម្រ និងទាយក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា។ើ បពក្ងី
ីនៅដែ ធនូ ឆ្ន ំ ១៩៦៦ នលារនឹមាតា បានបនងាតើ ស្មាគម្ទាយ ក្ពះពុ ទ្ ធំ ួ យ ដល់ ការែំ
សាស្នាម្ួ យ នោយងវ កាផ្កទ ល់ របស្់ នលារ រនុងគំនិ តជាជ និ- 433 -

ក្បងដក្បងនដ
ម្ើ បស្នត
ឹិ ភាពស្រលនលារ។ យាងននះនហើយដដលម្ូ លនិធជិ នំ រឿន
ីក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា បានចប់នរតនឡ
ើើងជាអងគការសាធារណៈម្ួ យ។នតក្តូ
ទ្ធសាស្នា ឲ្យបានដល់ ក្គប់ទ្ិស្ទ្ីើ បទាយពុើ វនធវដូើ ចនម្តចនៅ នដម្ីនដម្នលារធ ំងអស្់អាចធញយរក្បនយាជន៍ើ បឲ្យស្តវ
ីនហើយបានស្បាយ

រររាយន
ីឹ ងពនលឺក្ពះម្ហាក្បាជាញ និងក្ពះម្ហាររុណាអាស្ូ ររបស្់ក្ពះពុ ទ្ធ ននះបាន?

ននះជាររណីយរចា
ទ្ធសាស្នាិ របស្់ ម្ូលនិធជនក្ម្ឿនក្ពះពុ
ិរនុងការ

នោះក្សាយបញ្ហ
ើា ននះនោយរតី អំណត់ ដដលជានគ្នលបំណងរបស្់អរន បនងាតម្ូ លនិធ។
ិជាស្រុ ប ការែំែះ
ទ្ធសាស្នាននះន ដែនងយាងអស្់ស្ម្តថភាពនដម្ើ បទាយពុ
ីគជាស្រម្ម
ភាពនោយស្ុ ទ្ចធ តតធ ស្នា បាននធវ។
ឺិ ដដលម្ូ លនិធជិ នំ រឿនក្ពះពុ ទ្សាើនស្ៀវនៅ «ស្ិកាខបទ្ក្ពះពុ ទ្»ធ ននះ ជាលទ្ធទលននការក្តះរិ ះជញ្ាិឹ ងគតិរបស្់ នយងែញ
សាស្តស្ត
សាស្នានៅក្បនទ្ស្ជបុ នើ ុ ំ នៅនលក្បវតត
ើិនជឿថ្ន

នស្ៀវនៅននះជានស្ៀវនៅដតម្ួ យនហើយនយងែញើ ុំដដលបញ្ហា រ់បង្ហាញអំពីសាស្នា

ក្ពះពុ ទ្ធ រនុងន័យពិតក្បារដតាម្ជបុននិយម្។

នស្ៀវនៅននះ ចងក្រងនឡើងជារូ ននស្ៀវនៅ អាចោរ់នលើតុស្រនស្រ ឬំ ួយចតត
ោរ់រុ ងនហានៅបាន ជាការង្ហយក្ស្ួ លដរយរម្រអាននដម្ននើ បជាជិ ីសាស្តស្ត។ម្ូ លនិធជិ នំ រឿននក្ពះពុ ទ្ធសាស្នា ស្ូ ម្ក្បស្ិទ្ធិពរ ស្ូ ម្ឲ្យនស្ៀវនៅននះ

បាននៅដល់ ក្រុម្ក្គួសារដ៏នក្ចនអននរ
និងស្ូ ម្ឲ្យអស្់នលារអនរ បានទ្ទ្ួល
ើការនក្បាះក្ពំនូវពនលឺននក្ពះបរម្ក្គូ។

- 434 -