Stand van Ons bos Zaken‘Stand van Ons bos Zaken’ is een 7-delige serie van Conservation InternationalSuriname (CI-S), Amazon Conservation Team Suriname (ACT-S) en Tropenbos
Suriname. Doel is het Surinaamse publiek informeren over de stand van zaken van onze
natuur. Als samenleving moeten we keuzes maken hoe wij omgaan met onze natuurlijke
rijkdom. De periode 2020-2025 wordt daarvoor cruciaal. Waar een autoriteit stelt dat
het beheersbaar is, slaat de milieuactivist luidkeels alarm. Deze serie wil gebalanceerd

informeren, gebaseerd op bestaande data. Als stof voor een ‘Natuurdebat’ in 2020. Ook
opdat de regering het bos hoog op haar agenda zet. Alle Surinamers moeten aan het
debat kunnen deelnemen. Deze serie draagt bij aan basiskennis. Opdat u niet alleen de(alarm)klok hoort luiden, maar ook weet waar de klepel hangt.
Deel 5: Uitgiftebeleid hout- en goudconcessies.

▼ Weinig transparantie

de schattingen rond de 40.000 personen,
waarvan de helft in de ‘dienstverlening’.

“ontbreekt het aan transparantie ten aanzien
van begunstigden van hout- en
goudconcessies”. Zo stelt een in november
2019 afgerond onderzoek van een
gerenommeerde internationale organisatie voor
natuurbescherming. Het rapport is nog niet
gepubliceerd, maar Conservation International
Suriname heeft al inzage gekregen. Volgens
Interpol bedraagt wereldwijde corruptie
rondom bosbouw 29 miljard US dollar. Het
onderzoek constateert ook voor de Surinaamse
hout- en goudsector ‘corruptie tot op het
hoogste niveau’.

Maar tot daadwerkelijke ordening is het niet
gekomen. Belangrijke obstakel hiervoor is dat
de goudmijnsector, ‘gelijk de bosbouwsector’,gedomineerd wordt door een ‘handvol
krachtige, rijke personen’, die concessies
verworven hebben dankzij banden met depolitieke top. Zo stelt het rapport.

Uitgiftebeleid hout- en goudconcessies Het is nog steeds een free-for-all. DaarnaastMet een bijdrage van ruim 69
procent is mijnbouw veruit degrootste veroorzaker van
ontbossing in Suriname, metname de ‘kleinschalige goudwinning’.
Infrastructuur volgt met 18 procent en andere
vormen van landgebruik, zoals houtkap, met
zo’n 5 procent. Hoewel houtkap in relatieve
zin ‘niet significant’ bijdraagt aan ontbossing,zijn de ontwikkelingen zorgelijk. Sinds 2016 issprake van een ‘explosieve toename’ van derondhoutexport (boomstammen) naar
voornamelijk Aziatische markten. Bovendien
wordt het aandeel illegale houtkap geraamd
tussen de 10 en 20 procent.

Zo publiceerde het Amazon Conservation
Team (ACT) in 2015 het interactieve
webrapport ‘Amazon Gold Rush: Gold Mining
in Suriname’. Met satellietbeelden is de snelle
uitbreiding van goudwinning, en de impact
daarvan, in kaart gebracht. Die bleek sinds
2000 met 893 procent te zijn toegenomen.
Tussen 2010 en 2014 liep de geschatte
ontbossing als gevolg hiervan op van bijna
3.000 naar 5.712 hectare. In die periode steeg
de goudprijs naar ongekende recordhoogte.
Ook het Nationale Landmonitoringssysteem op
het online Goniniportal van de SBB toont dat
de goudkoorts flink is toegenomen.

▼ Transformatie GMD

De SBB is verantwoordelijk voor de controle
op naleving van houtconcessievoorwaarden en
brengt advies uit aan het ministerie vanGrondbeleid en Bosbeheer alvorens een
Hoewel de namen van hout- en
concessie wordt verleend. Waar de SBB naar
goudconcessiehouders openbaar zijn op het
omstandigheden haar taken zo gedegen▼ Regionale plaag
Goniniportal
en
dit
enige
transparantie
mogelijk uitvoert, is de GMD door gebrek aan
Ook het geschatte jaarlijkseverschaft,leest
delijstvancapaciteit en financiën al decennia niet in staat
ontbossingspercentage van Suriname (0,02 Dezeverontrustendeontwikkeling
maakt
deel
goudconcessiehouders‘alseencatalogus
vanhaar taken naar behoren uit te voeren. Dat 640,05%) wordt relatief als ‘laag’uit van een wijdverbreide regionale plaag.
nepotisme’. Het gebrek aan transparantie bij de procent van de goudmijnbouw voorkomt ingecategoriseerd. Echter uitgedrukt in harde
uitgifte voor hout- en goudconcessies isgebieden waar houtkaprechten zijn verleend,cijfers ging van 2001 tot 2018, volgens Global Volgens een studie van de Universiteit vanPuerto
RicoverdweeninZuid-Amerika
tussenzorgwekkend
omdat
het
corruptie
enspreekt boekdelen.
Forest Watch, 166.000 hectare aan
2001
en
2013,
alsgevolg
vankleinschalige
nepotismebevordertenderechtsstaat
bosbedekking verloren. Ofwel 1,2 procent, wat
goudwinning, ongeveer 168.000 hectare aan
ondermijnt, aldus het rapport. Al in 2012
Momenteel wordt gewerkt aan een
gelijk is aan 6.436.250 verdwenen bomen. In
tropisch(oer)bos.
Beschermde
natuurgebieden
verklaarde
GeroldDompig,
toenmalig‘transformatie’ van de GMD tot heteen 2019 uitgebracht rapport maakt dewerden niet ontzien. Dit getuige ook devoorzitter van de Commissie Ordening‘Delfstoffen Instituut Suriname’ (DIS), een
Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht
toestand in en rondom Natuurpark Brownsberg Goudsector (OGS), aan een Nederlandse‘onafhankelijke autoriteit’ met handhavings(SBB) melding van een ‘stijgende
datin2012maar
liefst55
illegalemijnentelde.
onderzoeksjournalist
dat“corruptieen reguleringsbevoegdheden. Bij deontbossingsgraad’, met als hoofdoorzaaktransparantie
indewegstaat”.
Wereldbank is financiering verkregen voor
“geplande en ongeplandeSurinames
goudafzettingen
komen
grotendeels
institutionele versterking. De transformatie ismijnbouwactiviteiten”.
voor in de ‘Greenstone Belt’. Deze
▼ Speculatiesysteem
noodzakelijk en urgent. Met 93 procent
geologische
formatieisonderdeel
vanhetbosdekking en minder dan 0,2 procent
De internationale stijging van de goudvraag –Guyanaschild. Kleinschalige goudwinningontbossing is Suriname een HFLD-land (‘highEen kleine groep heeft zoveel mogelijk
en daarmee de goudprijs – heeft wereldwijd
vindt
goeddeels
plaatsinhet
oostelijk
deelvanforest, low deforestation’), met hoge
houtconcessies
bemachtigd,
met
de
hoop
dat
gezorgd voor een flinke toename van
het
land,
waar
de
Greenstone
Belt
24.000km2
bosdekking en lage ontbossing. Als deeen
grotemaatschappij
interesse
krijgtenveelgoudmijnactiviteiten. Goud heeft de plaats vanbeslaat.
Het
gaat
om
de
rivierstroomgebieden
jaarlijkse ontbossing echter blijft toenemen,geldneerteltvooreenovername.
Hierdoor
isbauxiet overgenomen als Surinames
Boven-Commewijne,eendeelvandeBovenkan rond 2025 de 0,2 procent wordendebosbouwsector
ookeen‘speculatiesysteem’.
economisch belangrijkste exportproduct. In
Suriname(zuidelijkstuwmeer),
Benedenoverschreden en zal Surinames bosbedekking
In
vrijwelalle
goudconcessies
wordenkleine2017 werd voor meer dan 40 ton goudSuriname (noordelijk stuwmeer), Bovenonder de 90 procent zijn gezakt. En maar tegoudzoekers toegestaan te mijnen, tegengeëxporteerd, ter waarde van 1,5 miljard US
Saramacca, Boven- en Beneden-Marowijne,zwijgen over de afnemende kwaliteit van het
afdracht van tien procent van hun

Houtconcessies (bron: ©goniniportal 2020)
Tapanahonierivier en de Boven- en Benedendollar. Dat was goed voor 67 procent van detotale exportwaarde. Er is een duidelijke relatie Lawa.
tussen toename van de goudprijs en
Doorgaans wordt bij kleinschalige mijnbouw
ontbossing.
het bos rigoureus opengekapt; grote bomen
worden omgehakt en de rest wordt verbrand.
▼ Niet gereguleerdOmdat vaak een vergunning ontbreekt,
opereren kleinschalige mijnbouwers veelal
De industriële goudwinning in Suriname is inveraf van toegangswegen, waardoor verkoop
handen van de twee multinationals IAMGOLD
van stammen onmogelijk of niet winstgevend(Rosebel) en Newmont, goed voor een derdegenoeg is. Echter waar veel ontbossing
van de goudproductie. De overige twee derdeplaatsvindt, zijn ook goudconcessies
wordt geproduceerd door ambachtelijke engeconcentreerd, zo leert het Goniniportal.
kleinschalige goudwinning. Daarvan gebeurt
Vrijwel de gehele oostelijk gelegen Greenstone
een groot deel illegaal, dus zonder
Belt is in concessie uitgegeven voor exploitatie
concessievergunning.
of exploratie.
Naar schatting telde Suriname in 2012 tussen
de 800 en 1200 illegale goudmijnen, goed voor
zo’n 19.000 kg aan goudproductie ter waarde
van 750 miljoen US dollar. Hiervan vloeide
vrijwel niets naar de staatskas in de vorm van
directe belastingen. Hoewel er geen recente
schattingen zijn, staat onomstotelijk vast dat
het aantal illegale goudmijnen de afgelopenzeven jaar aanzienlijk is toegenomen. Naast
dat natuurbehoudorganisaties en
milieuactivisten hierover de alarmbel hebben
geluid, leveren satellietbeelden glashard
bewijs.

Goudconcessies (bron: © goniniportal 2020)
goudproductie. Gebrek aan overheidsbeleid en
handhaving heeft geleid tot wantoestanden
binnen de kleinschalige goudwinning. Zo
wordt er veelvuldig gemijnd in gebieden
waarvoor slechts een exploratievergunning isverleend.
Het verbod op verhuur van bepaalde
concessies of de plicht om toestemminghiervoor aan te vragen, wordt regelmatig
geschonden dan wel genegeerd.
Concessiehouders worden zelden hiervoor op
de vingers getikt of hun vergunning wordt niet
ingetrokken vanwege onder meer hun(politieke) machtspositie en door
capaciteitsgebrek van de GMD om
veldcontroles te verrichten.

Wie mijnbouwactiviteiten wil ontplooien moet
een concessieaanvraag indienen bij de
Na een jarenlange passieve houding ten
Geologische Mijnbouwkundige Dienst (GMD), aanzien van kleinschalige goudwinning,die valt onder het ministerie van Natuurlijke
ondernam de overheid begin 2009 de operatie
Hulpbronnen. Concessiehouders moeten zich
‘Cleansweep’. Het doel was ordening van dehouden aan administratieve, financiële engoudsector. Deze actie heeft echter ertoe geleid
andere voorwaarden. Maar overheid nochdat goudzoekers meer geïsoleerde gebieden
concessiehouders houden zich aan dezijn gaan opzoeken. In 2011 werd de OGS inwettelijke regels. Zo staat in een rapport uit
het leven geroepen. Er werden ongeveer
2009 van het Centrum voor Studie en
18.000 personen, waarvan een derdeDocumentatie van Latijns Amerika (CEDLA) Braziliaans, in deze sector
over kleinschalige goudwinning in Suriname.
geregistreerd. Echter op basis vanluchtobservaties van het aantal kampen warenbos.-.

Als u vragen heeft over dit artikel kunt u
contact opnemen met Els van Lavieren (CI-S)
per email: evanlavieren@conservation.org