Center for the Study of Traumatic StressCentrum Badań Stresu Traumatycznego

CSTS | Klinika Psychiatrii | Uniwersytet Służb Mundurowych | 4301 Jones Bridge Road, Bethesda, MD 20814-4799 | www.CSTSonline.org

Jak pomóc dzieciom zrozumieć
straszne wydarzeniaŚwiat bywa przerażający dlaWażnym celem rozmówWażnym celem rozmów z dziećmi na tematy
dorosłych, a tym bardziej dla dzieci,
z dziećmi na tematy wywołującektóre nie mają tych samych zdolnościich strach jest ułatwienie im
wywołujące ich strach jest ułatwienie
emocjonalnych i poznawczych, aby
zrozumienia tego, co widzą i słyszą.
imzrozumieniatego,zrozumieć przerażające zdarzenia,Pozwól, aby dziecko prowadziło
których są świadkami. Czy toco widzą i słyszą.
rozmowę; zapytaj: „Czy jest coś, cohuragan, strzelanina, pandemia
widziałeś/słyszałeś i o czym chcesz
czy wojna, dzieci prawdopodobnie
porozmawiać”? Dorośli często robią
wiedzą, że zdarzyło się coś ważnego, na podstawie tego,błąd, dzieląc się z dziećmi albo zbyt dużą, albo zbyt małąco widzą lub postrzegają wokół siebie. W tak trudnychilością informacji, zamiast przekazywać im informacje
okolicznościach rodzicom i opiekunom może być trudno
niezbędne do zrozumienia tego, co widzą lub słyszą.
zdecydować, jak pomóc dzieciom zrozumieć, co się dzieje.
Oto kilka wskazówek, jak pomóc w sytuacjach, kiedy
dzieci potrzebują dowiedzieć się czegoś na trudne tematy:■ Ogranicz ich dostęp do przykrych lub zbędnych
szczegółów. Na przykład zwracaj uwagę i ograniczajdostęp dzieci do mediów, gdyż często pokazują one
intensywne i przerażające informacje oraz obrazy, któremogą być dla dzieci niezrozumiałe lub mogą wywołać
ich strach.
■ Nie składaj fałszywych zapewnień i nie udawaj, że nic
się nie stało. Kiedy dzieci dowiadują się o czymś,co je niepokoi lub przeraża, przyznaj, że wiesz,o czym wiedzą i rozumiesz ich reakcję emocjonalną,aby stworzyć wspólne zrozumienie. Dorośli w żadnym
wypadku nie powinni przekazywać dzieciom
fałszywych informacji na temat tego, co się zdarzyło,nawet jeżeli robią to, aby je „ochronić”. Nawet w bardzo
trudnych okolicznościach (np. samobójstwo) dzieci
powinny poznać podstawowe fakty na temat zdarzenia.
Ukrywanie ważnych informacji lub wprowadzanie
dzieci w błąd może zmniejszyć ich poczucie
bezpieczeństwa i powodować lęk, że sytuacja jestgorsza, niż w rzeczywistości. Powiedz dzieciom, czyzdarzenie wpłynie na ich codzienne życie, a jeżeli tak,to w jaki sposób.
■ Wybierz starannie informacje, którymi chcesz
się z nimi podzielić w oparciu o to, co widziałeśi słyszałeś i przekazuj informacje w odpowiedzi na ich
konkretne pytania. Nie zakładaj z góry, co dzieci wiedzą.
Dorośli mogą zacząć rozmowę mówiąc na przykład:„Zauważyłem, że słuchałeś wiadomości na temat
Ukrainy. Były tam zdjęcia czołgów jadących po ulicach.
Zastanawiam się, co o tym myślisz i czy masz na ten
temat jakieś pytania”. Dzieci mogą, ale nie muszą prosić
o dodatkowe informacje. Jeżeli nie robą tego, rodzice lub
opiekunowie powinni powiedzieć: „Nawet jeżelinie masz w tej chwili żadnych pytań, pamiętaj, że możeszzawsze pytać, kiedy tylko zechcesz. Nawet dla dorosłych
takie informacje mogą być niejasne i przerażające”.
■ Używaj jasnych sformułowań, odpowiednich dla
wieku. Weź pod uwagę wiek i etap rozwoju dziecka,
decydując o ilości, rodzaju i złożoności przekazywanych
informacji. Na przykład mówienie przedszkolakowi, żedziadka „nie ma” albo „odszedł” może być
konfundujące; lepiej po prostu powiedzieć „Dziadekumarł. Czy wiesz, co to znaczy, kiedy ktoś umiera”?
■ Pamiętaj, że dany temat może wymagać wielu
rozmów. Nie ma potrzeby przekazywania wszystkich
informacji w jednej rozmowie, szczególnie w przypadku
młodszych dzieci. Powtarzaj fakty ułatwiające dzieciom
przyjęcie i zrozumienie informacji, którymi się z nimi
dzielisz.
■ Bądź dla dzieci przykładem tego, jak radzić sobiez silnymi uczuciami (np. lęk, smutek, gniew, żałoba).
Pomóż im przekonać się, że dorośli mogą mieć podobne
odczucia, ale my radzimy sobie z lękiem rozmawiając
o nim i dzieląc się uczuciami z innymi w odpowiednichCiąg dalszysytuacjach. Silnymi odczuciami można się równieżdzielić poprzez zabawę, opowiadanie historii, muzykęlub zajęcia plastyczne.
■ Zwiększaj poczucie bezpieczeństwa dzieci
zapewniając im komfort fizyczny. W sytuacjachstresowych dzieci, szczególnie młodsze, mogą więcej
skorzystać z ciepłego przytulenia i fizycznego kontaktu
niż z uspokajających słów.
■ Starsze dzieci kieruj do rzetelnych źródeł informacji,
aby otrzymywały dokładne wiadomości, a potem
omów z nimi to, co przeczytały lub zobaczyły
i odpowiedz na ich ewentualne pytania. Dzieci

w różnym wieku będą prawdopodobnie otrzymywać
informacje z różnych źródeł, celowo dramatyzowane
lub niedokładne (np. z mediów społecznościowych).
W szczególności dzieci w wieku przednastoletnimi nastolatki mogą mieć dostęp do informacjiz nierzetelnych źródeł, które jeszcze zwiększą chaosmyślowy.
■ Zastanów się, czy nie warto porozmawiać z osobami
fachowymi ze swojej społeczności, takimi jak kapelani,
pracownicy ochrony zdrowia lub psycholodzy, jeżeli
potrzebujesz dodatkowych wskazówek na temat
udostępniania trudnych informacji dzieciom.

Centrum Badań Stresu Traumatycznego
Klinika Psychiatrii
Uniwersytet Służb Mundurowych
4301 Jones Bridge Road, Bethesda, MD 20814-4799
www.CSTSonline.org
Helping Children Understand Frightening Events (Polish) (03-2022)