परीक्षा श्रेणी
(िवि सिर्ाा ण काया )पाठ्यपुस्तक
व्यवहाररक परीक्षा को लागीसंस्करण 20220908

अध्याय 5: निर्ााण स्थलहरूर्ा प्रयोग हुिे औजार, र्ेनिि, िार्ग्री र र्ापि उपकरणरूको ज्ञाि
5.1 फ्रेम निममा ण ..................................................................................................................................... 104
5.1.1 निममा ण मेनििहरू .......................................................................................................... 104
5.1. 2 स्क्यमफोल्डीङ कमर्ा....................................................................................................... 106
5.1.3 स्टिल फ्रेनमङ कमर्ा ......................................................................................................... 109
5.1.4 स्टिल िुदृढीकरण कमम (डण्डीको कमम) ..................................................................... 110
5.1.5 डण्डी स्पलमइनलनिङ कमर्ा ............................................................................................ 113
5.1.6 वेस्टल्डङ कमर्ा ................................................................................................................... 114
5.1.7 फममा निकमी................................................................................................................... 116
5.1.8 कङ् निट पस्टिङ कमर्ा .................................................................................................. 118
5.1.9 निकमी कमर्ा ................................................................................................................... 120
5.2 नित्री र बमनहरी निममा ण ................................................................................................................ 122
5.2.1 प्लमिररङ कमर्ा .............................................................................................................. 122
5.2.2 पेन्टीङ कमर्ा .................................................................................................................... 124
5.2.3 छमिम बिमउिे कमर्ा ......................................................................................................... 126
5.2.4 आनकाटे क्चरल शीट मेटल कमर्ा ..................................................................................... 126
5.2.5 टमइनलङ कमर्ा ................................................................................................................. 127
5.2.6 इन्टे ररर्र नफनिशीङ कमर्ा ............................................................................................. 128
5.2.7 इन्टे ररर्र ितहको कमर्ा ................................................................................................. 130
5.2.8 नफनटङ कमर्ा ................................................................................................................... 131
5.2.9 स्यमश िेनटङ गिे कमर्ा ................................................................................................... 131
5.2.10 पोलीर्ुरेनिि स्प्रे फोम इन्सुलेशि कमर्ा ....................................................................... 131
5.2.11 वमटरप्रुनफङ कमर्ा ........................................................................................................ 132
5.2.12 डकमी कमर्ा .................................................................................................................. 133
5.3 िमझम औजमर, मेनिि, िमममग्री, र ममपि उपकरण ................................................................... 134
5.3.1 शस्टि उपकरणहरू ....................................................................................................... 134
5.3.2 खन्ने/िम्यमउिे/दबमउिे/निच्ने.......................................................................................... 136
5.3.3 लेआउट ममकीङ/ममकीङ उपकरणहरू ..................................................................... 138

5.3.4 ममपि / निरीक्षण ............................................................................................................. 139
5.3.5 कमट् िे / बङ् यमउिे / िमाँच्ने ............................................................................................ 141
5.3.6 ठोक्ने/तमन्ने ....................................................................................................................... 142
5.3.7 फमइनलङ/पमनलनिङ/बोररङ ......................................................................................... 143
5.3.8 कस्ने/जोड् िे ..................................................................................................................... 144
5.3.9 मूछ्िे/नमश्रण गिे ............................................................................................................ 145
5.3.10 योररङ/तर्मरी............................................................................................................. 146
5.3.11 स्क्रनबङ ......................................................................................................................... 146
5.3.12 वस्तुहरू बोक्ने ............................................................................................................. 147
5.3.13 झुन्ड्यमउिे/उचमल्िे/तमन्ने .............................................................................................. 148
5.3.14 कमर्ा प्लेटफमा / िीढी .................................................................................................. 150
5.3.15 िरिफमइ ...................................................................................................................... 151

अध्याय 6: निर्ााण स्थल कायाको ज्ञाि
6.1 निममा ण स्थलकम िममि नवषर्हरू ................................................................................................. 152
6.1.1 निममा ण कमर्ाकम नवशेषतमहरू ........................................................................................... 152
6.1.2 निममा ण र्ोजिम .................................................................................................................... 153
6.1.3 निममा ण व्यवस्थमपि ............................................................................................................ 153
6.1.4 निममा ण पूवाकम तर्मरीहरू.................................................................................................. 154
6.1.5 लेआउट ममकीङ(ममकीङ गिे कमर्ा) ............................................................................... 156
6.2 प्रत्येक नवशेष कमर्ाको निममाण ज्ञमि ............................................................................................... 156
6.2.1 स्क्यमफोल्डीङ कमर्ा ........................................................................................................... 156
6.2.2 स्टिल फ्रेनमङ कमर्ा ............................................................................................................ 158
6.2.3 स्टिल िबलीकरण कमर्ा (डण्डीको कमम)........................................................................ 160
6.2.4 डण्डी स्पलमइनलनिङ कमर्ा ............................................................................................... 162
6.2.5 वेस्टल्डङ कमर्ा ...................................................................................................................... 164
6.2.6 फममा निकमी ...................................................................................................................... 165

6.2.7 कङ् निट पस्टिङ कमर्ा...................................................................................................... 166
6.2.8 पेन्टीङ कमर्ा ....................................................................................................................... 167
6.2.9 प्लमिररङ कमर्ा ................................................................................................................. 168
6.2.10 निकमी कमर्ा .................................................................................................................... 169
6.2.11 छमिम बिमउिे कमम ......................................................................................................... 172
6.2.12 आनकाटे क्चरल शीट मेटल कमर्ा ..................................................................................... 173
6.2.13 टमइनलङ कमर्ा.................................................................................................................. 175
6.2.14 इन्टे ररर्र नफनिशीङ कमर्ा .............................................................................................. 176
6.2.15 इन्टे ररर्र ितहको कमर्ा .................................................................................................. 177
6.2.16 नफनटङ कमर्ा ................................................................................................................... 178
6.2.17 चौकोि लगमउिे कमम..................................................................................................... 179
6.2.18 पोलीर्ुरेनिि स्प्रे फोम इन्सुलेशि कमर्ा .......................................................................... 180
6.2.19 वमटरप्रूनफङ कमर्ा............................................................................................................ 181
6.2.20 डकमी कमर्ा ..................................................................................................................... 183
6.2.21 ित्कमउिे कमर्ा................................................................................................................. 184

अध्याय 7: निर्ााण कायाको िर्यर्ा िुरक्षा
7.1 निममा ण कमर्ामम मृत्यु ....................................................................................................................... 186
7 .1 .1 निममा ण कमर्ामम मृत्युको िंख्यम ....................................................................................... 187
7.1.2 घमतक दु घाटिमहरूको प्रकमरहरू .................................................................................... 188
7.1.3 उच्च मृत्यु िंख्यममम कमम गिे ............................................................................................ 190
7.2 निममा ण स्थलहरूमम िुरक्षम गनतनवनिहरू...................................................................................... 192
7.2.1 निममा णमम िुरक्षमको चि ................................................................................................... 192
7.2.2 िमर्माँ ििमा हरूकम लमनग िुरक्षम र स्वमस्थ्य नशक्षम .............................................................. 194
7.2.3 िमर्माँ ििमा हरूको लमनग नशक्षम ........................................................................................... 195
7.2.4 कममको लमनग िुरक्षम नगर्र ............................................................................................... 196
7.2.5 नहट िर ोक को रोकिमम .................................................................................................... 197

7.2.6 कमर्ा िुरक्षममम ध्यमि नदि आह्वमि गिे नचन्हहरु ............................................................... 198
7.2.7 ममिव त्रुनट बुझ्ने .................................................................................................................. 199

अध्याय 5: निर्ााण साइटहरूर्ा प्रयोग हुिे औजार, र्ेनसि, सार्ग्री र र्ापि
उपकरणहरूको ज्ञाियस अध्यायले प्रत्येक निर्ाा ण परियोजिार्ा प्रयोग हुिे औजािहरू, र्ेनसिहरू, सार्ग्रीहरू ि र्ापि
उपकिणहरूको वणाि गर्ा । खण्ड 5.1 ि 5.2 ले प्रत्येक नवशेषज्ञ कायार्ा नवशेषताद्वािा के नवनशष्ट र् भिेि व्याख्या
गर्ा । 5.3 ले धेिै नवशेष निर्ाा ण कायाहरूर्ा के प्रयोग गरिन्र् भिेि वणाि गर्ा ।

5.1 फ्रेर् निर्ााण
5.1.1 निर्ााण र्ेनसिहरू
[क्रेि] शक्ति प्रयोग गिे ि लोड उठाउि ि तेसो ढु वािी गिा सक्ने र्ेनसि। टावि क्रेि, टर क क्रेि ि क्रलि क्रेि जस्ता
धेिै प्रकािका क्रेिहरू हुन्र्ि्।
[टावर क्रेि] अग्लो भविहरूको निर्ाा णर्ा प्रयोग हुिे क्रेि। क्रेिको खण्डलाई र्ास्ट भनििे सहािा नििे टाविर्ाखडा गरिएको हुन्र्। िु ई प्रकािका चढ् िे तरिका र्ि्: र्ास्ट-क्लाक्तिङ (र्ास्ट क्लाइक्तिङ शीषा क्रेि) जसर्ा क्रेि
खण्ड जोनडएको र्ास्ट र्ानि चढ् र् ि फ्लोि-चढाई (आन्तरिक टावि क्रेि) जसर्ा सम्पूणा आधाि भवि र्ानिचढ् र्।
[रफ-टे र क्रेि] (रफ टे रेि क्रेि) टर कर्ा िाक्तखएको क्रेिको भएको एक प्रकािको निर्ाा ण र्ेनसि।
[क्रलर क्रेि] क्रलि-प्रकािको क्रेि (चेिर्ा गुड्िे प्रकाि)। यसले नहउँ ि कच्ची जनर्ि सनहत नवनभन्न स्थािहरूर्ा
कार् गिा सक्र्।िफ टे िेि क्रेि

क्रलि क्रेि

104टावि क्रेि

[तेन्जो क्रेि] (ओभरहेड क्रेि) एक प्रकािको क्रेि जुि कािखािा वाओभिहेड क्रेि

अन्य सुनवधाहरूको नसलीङर्ा जोनडएको िे लहरूसँगै सर्ा ।[युआचु

सोभेल](हाइडर ोनलकएक्सकाभेटर

(ब्याकहो))हाइडर ोनलक नसनलन्डिहरूद्वािा सञ्चानलत ि र्ानिल्लो एकाइ घुर्ाएि
बूर्, हात ि बकेटटी प्रयोग गिे ि खन्ने ि लोड गिे कार् गिे र्ेनसि।

हाइडर ोनलकएक्सकाभेटि

एट्याचर्ेन्टहरू परिवताि गिे ि यसलाई ब्रेकि, रिप्पि, क्रसि आनिको रूपर्ा
नवनभन्न तरिकार्ा प्रयोग गिा सनकन्र्।
[पावर सोभल ] हाइडर ोनलक एक्सकाभेटि को एक प्रकाि। बकेट आर्ाको
अन्त्यर्ा जोनडएको हुन्र्। बकेट र्ानिपनि खुल्िे गिी िाखीएको हुन्र्।
र्ेनसिको क्तस्थनत भन्दा र्ानिल्लो तह उत्खििका लानग उपयुि हुन्र्।
[बुलडोजर] र्ुख्यतया उत्खिि ि ढु वािीका लानग प्रयोग हुिे चल्िे ब्लेड
(डोजि) ले सुसक्तित क्रलि (धातु वा िबिको बेल्ट) प्रकािको टर ाभल युनिट
सर्ावेश भएको र्ेनसि। रिप्पेबल (बुलडोजि रिपि) िार्क र्ेनसि पनि हुन्र्
जसर्ा रिपि हुन्र् जसले र्ाटो ि चिािलाई उठाउँ र्।बुलडोजि

[व्हील लोडर] बडीको अगानड ठूलो बकेट भएको ि पाङ् ग्राहरूले गुड्िे र्ेनसि
जसले लोनडङ ि बोक्ने कार् गर्ा । गाडीलाई अगानड बढाएि अनि बकेट ि बूर्चलाएि यसले र्ाटो, बालुवा ि उत्खिि ढु ङ्गा जस्ता नवनभन्न सार्ग्रीहरू उठाउँ र्ि डम्प टर क वा अन्य सवािी साधिहरूर्ा लोड गर्ा । व्हील लोडि एउटा टर ् याक्टि
व्हील लोडिएक्सकाभेटि हो जुि पाङ् ग्राहरूर्ा गुड्र्, टायि डोजि वा टायि एक्सकाभेटिपनि भनिन्र्।
[डम्प टर क] र्ाटो, बालुवा, चिाि आनि ढु वािीका लानग नवशेष रूपर्ा
प्रयोग हुिे सवािी साधि जसले टर कको टर ली झुकाएि र्ाटो (डक्तम्पङ)उतािा सक्र्। धेिैजसो हाइडर ोनलक एक्सकाभेटि ि व्हील लोडि सँगै प्रयोग
गरिन्र्।

105डम्प टर क

5.1. 2 स्क्याफोल्डीङ काया[आनिबायोउ बुजाइ] (स्क्याफोल्डीङका पाटा हरू) स्क्याफोल्डीङ निर्ाा ण गिे पाटा हरू। ट्यूब स्क्याफोल्डीङ,फ्रेर् स्क्याफोल्डीङ, ि रिङलक स्क्याफोल्डीङका लानग प्रयोग गरिएका सार्ग्रीहरू एकअकााभन्दा नभन्न हुन्र्ि्।
[कुसाबी नकन्केचुनिकी आनिबायोउ बुजाइ] (ररङलक स्क्याफोल्डीङका पाटा हरू) कुसाबी नकन्केचुनसकी

आनसबा (रिङलक स्क्याफोल्डीङ) एक प्रकािको स्क्याफोल्डीङ हो जसले एकल हिौडाले असेिल गिा िर्ु ट्याउि नडजाइि गरिएको स्क्याफोल्डीङ पाटा हरू प्रयोग गर्ा । आधािभूत पाटा हरूर्ा ज्याकहरू, पोष्टहरू,ह्यान्डिे लहरू, हुकहरू, ब्राकेटहरू, क्रस ब्रेसेसहरू, क्तस्टल नसँढीहरू, िे लहरू ि वाल ज्याकहरू सर्ावेश र्ि्।
आधािभूत पाटा हरू क्तखयाको प्रनतिोध गिा ि स्थानयत्व प्रिाि गिा जस्ता कोनटङ गरिएको हुन्र्।
[वाकुगुर्ी आनिबायोउ बुजाइ] (फ्रेर् स्क्याफोल्ड पाटा हरू) वाकुगुर्ी आनशबा (फ्रेर् स्क्याफोल्ड) एकप्रकािको स्क्याफोल्डीङ हो जसर्ा आधािभूत पाटा हरू जस्तै ज्याक, क्रस ब्रेस ि हुकहरू सनहतको क्तस्टल
स्क्याफोल्डहरू पोटा ल फ्रेर्हरू वरिपरि असेिल गरिन्र्। आधािभूत पाटा हरूर्ा फर्ाा , ज्याक, क्रस ब्रेस, जोइन्ट
नपि, स्क्याफोल्ड प्लेक्स, वाल टाई एङ्किहरू, ह्यान्डिे लहरू, लेजिहरू, ि औंलाहरू बोडा हरू सर्ावेश र्ि्।
[ताङ्काि आनिबायोउ बुजाइ] (ट्युब स्क्याफोल्डीङ पाटा हरू) तान्काि आनसबा (ट्युब स्क्याफोल्डीङ) एकप्रकािको स्क्याफोल्डीङ हो जसर्ा क्याम्पहरू प्रयोग गिी 48.6 नर्र्ी-व्यास क्तस्टल ट्यूबहरू बिेको गोलाकाि
खोक्रो खण्डहरू बाँधेि असेिल गरिन्र्। । स्क्याफोल्डीङको आकाि लनचलो रूपर्ा परिवताि गिा सनकन्र्,यसलाई साँघुिो ठाउँ हरूर्ा स्क्याफोल्डीङको लानग प्रयोग गिा सनकन्र्। यो शक्ति ि सुिक्षा को र्ार्ला र्ा फ्रेर्
स्क्याफोल्डीङ भन्दा कर् हुन्र् ि र्ुख्यतया होँचा बानहिी पखाालको पेक्तन्टङको लानग स्क्याफोल्डीङ को रूप र्ाप्रयोग गरिन्र्। आधािभूत पाटा हरूर्ा गोलाकाि खोक्रो खण्ड, फुट प्लेट, क्याम्प, गोलाकाि खोक्रो खण्ड ब्राकेट,फ्रेर् स्क्याफोल्डीङ

रिङ्गलक स्क्याफोल्डीङ

स्क्याफोल्ड बोडा जोडहरू सर्ावेश र्ि्।

106

ट्यूब
स्क्याफोल्डीङ

[ताङ्काि पाइप] (गोलाकार खोक्रो खण्ड) 48.6 नर्र्ी-व्यासको क्तस्टल ट्यूबहरूबाट बिेको स्क्याफोल्डीङको
लानग ट्यूबहरू।
[जोइन्ट] गोलाकाि खोक्रो खण्डहरू जडाि गिा प्रयोग गरििे पाटा ।[कोतेई बेस] (फुट प्लेट) एक ठाडो गोलाकाि खोक्रो खण्ड लाई ठाडो िाख्न आधाि नफनटङ् (तातेजी (ठाडोगोलाकाि खोक्रो खण्ड))।
[क्ल्याम्प] गोलाकाि खोक्रो खण्डहरू ठाडो वा तेसो रूपर्ा जडाि गिा प्रयोग गरििे हाडा वेयि। 90-नडग्री क्याम्पि सर्ायोजि योग्य क्याम्पहरू हुन्र्ि्।
[सुनजकाई] (क्रस ब्रेस) हावा वा अन्य कािकहरू बाट स्क्याफोल्डीङहरू ढल्िबाट िोक्न प्रयोग गरििे पाटा । योपोष्टहरू बीचर्ा तेसो रूपर्ा िाक्तखएको हुन्र्।
[अनिबाइता] (स्क्याफोल्ड बोडा ) बोडा हरू जसले कार् गिे गल्ली ि स्क्याफोल्डीङर्ा प्लेटफर्ाको रूपर्ा कार्क्रस ब्रेस
क्याम्प

क्याम्प
गोलाकाि खोक्रो खण्डफुट प्लेट

स्क्याफोल्ड बोडाफुट प्लेट

गर्ा ।

[िुिोइता] (हुक सनहतको स्क्याफोल्डीङ फयाक)हुक सनहतको स्क्याफोल्डीङ
फयाकस्क्याफोल्डीङको कार् गिे फ्लोिको रूपर्ा कार् गिे पाटा ।स्क्याफोल्ड बोडा हरू भन्दा फिक यसलाई ठाडो गोलाकाि
खोक्रो खण्डर्ा जोनडएको बीर्हरूर्ा

जोड् ि हुकहरू

हुन्र्ि्।
[ताङ्काि ब्राकेट] (गोलाकार खोक्रो खण्ड ब्राकेट) स्क्याफोल्डीङ बोडा लाई तलबाट सहािा निि प्रयोग गरििे
पाटा । हुकसनहतको स्क्याफोल्डीङलाई कोणर्ा सहािा निइिे तेसो भाग।107

[हबाकी] (टो बोडा ) स्क्याफोल्डीङ बोडा को बानहिी नकिािर्ा जोनडएको बोडा सार्ग्री। वस्तुहरू खस्नबाट
िोक्नको लानग जोनडएको।टो बोडा

गोलाकाि खोक्रो खण्डब्राकेट

[खाबेचुिागी] (वाल टाई एङ्कर) पखाा ल ि अन्य संिचिाहरूलाई ढल्िबाट जोगाउि स्क्याफोल्डीङहरू बाँध्ने
पुजाा ।[बोउ'ओि प्यािल ] (ध्वनि प्रनतरोधी प्यािल) ध्वनि प्रनतिोधको लानग स्क्याफोल्डीङर्ा जोनडएको प्यािल।
एयुनर्नियर् वा स्टे िलेस स्टीलका सार्ग्रीहरूले पनि आगो फैनलिबाट िोक्नको लानग कार् गर्ा ि्।[बोउ'ओि िीट] (ध्वनि प्रनतरोधी पत्र) पािा ध्वनि प्रनतिोधको लानग स्क्याफोल्डीङर्ा िाक्तखिेएक एक पत्र।
[आन्जेि ब्लक] (सुरक्षा ब्लक) स्क्याफोल्डीङ कार्िािहरूलाई
उचाइबाट खस्नबाट िोक्न प्रयोग गरििे उपकिण। सेफ्टी ब्लकको हुकसेफ्टी बेल्टर्ा जोनडएको हुन्र्।
[बान्सेि] (र्ोटो तार) स्क्याफोल्डीङ असेिल गिा प्रयोग गरििे र्ोटो
तािलाई बान्सेि भनिन्र्। यसलाई सार्ान्य ताि भन्दा बनलयो बिाउि,फलार्लाई तापले प्रशोधि गरिन्र् ि त्यसपनर् नबस्तािै नचसो हुि निइन्र्।
[बान्सेि कटर] (र्ोटो तार कटर) बाक्लो ताि काट् ि प्रयोग गरििे औजाि।

र्ोटो ताि कटिर्ोटो ताि108सुिक्षा ब्लक[नचिो] नतखो टु प्पो भएको घुर्ाउिो औजाि। यो र्ोटो तािहरू बाँ ध्न ि कस्न प्रयोग गरिन्र्।
[नचिो चुकी ऱ्योगुची ऱ्याचेट रे न्च] (नचिो सनहतको दु ईर्ुखे ऱ्याचेट रे न्च) नग्रपको एक र्े उ नतखो पारिएको
हुन्र् जसले बाक्लो तािहरूलाई कस्न नर्ल्र्। नतखो पारिएको र्े उलाई नशिो (चीिो) भनिन्र्। प्वाल भएको अकोर्े उले बोल्टहरूलाई कस्न ि खोल्ि नर्ल्र्। यो स्क्याफोल्डीङ ि डण्डी निर्ाा ण र्ा प्रयोग गरिन्र्।
स्टीपलज्याकहरूले र्ुख्य रूपर्ा प्रयोग गिे साइज 17 x 21 नर्र्ी हो।नचिो सनहतको ऱ्याचेट िे न्चनचिो[ऱ्याचेट रे न्च] क्लच सर्ावेश भएको िे न्च जसलेघुर्ाउिे निशालाई एक निशार्ा निनित गर्ा (जसलाई ऱ्याचेट

नकको (ऱ्याचेट र्ेकानिज्म) भनिन्र्)। ऱ्याचेट र्ेकानिजर्ले
नलभिको अगानड ि पर्ानडको गनत प्रयोग गिे ि बोल्ट ििटहरूलाई कुशलतापूवाक घुर्ाउि नर्ल्िे बिाउँ र्। क्तस्टल

नचिो सनहतको ऱ्याचेट िे न्चफ्रेनर्ङ कायार्ा एक र्े उर्ा नचिो वा नतखो आकािको भएकोऱ्याचेट िे न्च प्रयोग गरिन्र्।

5.1.3 स्टिल फ्रेनर्ङ काया[बोरुनिि] (नडर फ्ट नपि) बोल्ट प्वालहरू िनर्लेको अवस्थार्ा ठोकेि क्तस्टल खण्डको जोइन्टहरूर्ा बोल्ट
प्वालहरू पङ् क्तिबद्ध गिा प्रयोग गरििे औजाि।

109

[रे न्च, स्क्प्यािर] बोल्ट ि िटहरूलाई घुर्ाएि कस्न ि खुकुलो पािाप्रयोग गरििे औजाि। अर्ेरिकि अंग्रेजीर्ा, यसलाई िे न्च भनिन्र् िनब्रनटश अंग्रेजीर्ा स्क्प्यािि। नतिीहरू िु वैको अिा अंग्रेजीर्ा एउटै होति जापािर्ा नतिीहरूले फिक उपकिणहरू बुझाउँ र्ि्। िे न्चर्ा

स्क्प्याििषट् कोण टु प्पो हुन्र् ि यसले बोल्टलाई र् वटा नबन्िु र्ा सर्ात्र्
जबनक स्क्प्याििर्ा खुला टु प्पो हुन्र् ि बोल्टलाई िु ईवटा नबन्िु र्ा सर्ात्र्।
[र्ेगािे रे न्च] (बक्स रे न्च) नग्रपको िु बै र्े उर्ा फिक व्यासको र्े उ भएको िे न्च।[कस्टििेिि रे न्च] िु ईवटा नबन्िु र्ा बोल्ट ि िटहरू सर्ात्ने ि घुर्ाउिे खुला ठाउँ भएको िे न्च। किीिेसि िे न्चएउटा स्क्प्यािि भएको र्े उ ि अको बक्स िे न्च भएको िे न्च हो। अन्त्यलाई नग्रपको 15 नडग्री कोणर्ा गरिएको हुन्र्
त्यसैले कुशल कार्को लानग घुर्ाउिे स्टर ोक प्रिाि गिा पर्ानड ि अगानडको भागहरू वैकक्तिक रूपर्ा प्रयोगगिा सनकन्र्।
[इम्प्प्याक्ट रे न्च] नबल्ट-इि ह्यार्िबाट इम्प्प्याक्ट प्रयोग गिे ि षट् कोण बोल्टहरू घुर्ाउि ि कस्नको लानग शक्ति
उपकिण।

5.1.4 स्टिल सुदृढीकरण कार् (डण्डीको कार्)[तेस्टिि कटर] (डण्डी कटर) एक उपकिण सबलीकिण क्तस्टल डण्डीहरू काट् ि प्रयोग गरिन्र्। चािप्रकािहरू र्ि्: म्यािुअल, म्यािुअल हाइडर ोनलक, इलेक्तक्टरक हाइडर ोनलक ि नटप ब्लेड भएको इलेक्तक्टरक गोलाकाि
आिी।[दे न्दो तेस्टिि कटर] (नवद् युतीय डण्डी कटर) ब्लेड सािा ि डण्डी
काट् ि हाइडर ोनलक पम्प प्रयोग गिे शक्ति औजाि। डण्डीलाई नटपले
सर्ानतन्र् ि यसको नवरुद्ध ब्लेड निचेि कानटन्र्।[दे न्दो युआचुनसकी तेस्टिि कटर] (नवद् युतीय हाइडर ोनलकडण्डी कटर)नबजुली ि हाइडर ोनलक िबाब प्रयोग गिे ि डण्डी काट् िसक्ने पोटे बल काट् िे र्ेनसि ।

110इलेक्तक्टरक डण्डी कटि[तेस्टिि बेन्डर] (डण्डी बेन्डर) डण्डी बङ् ग्याउि प्रयोग गरििे उपकिण।[दे न्दोउ युअचुनसकी तेस्टिि र्ागेकी] (नवद् युतीय हाइडर ोनलक डण्डी बेन्डर) पोटे बल बेन्डि जसले नबजुलीि हाइडर ोनलक प्रेसि प्रयोग गिे ि डण्डीलाई बङ् ग्याउि सक्र्।

[तेइनचनसकी तेस्टिि र्ागेकी] (अचल डण्डी बेन्डर) अचल डण्डी बेन्डि र्ुख्यतया डण्डी प्रशोधि
प्लान्टहरूर्ा प्रयोग गरिन्र्।

डण्डी बेन्डिअचल डण्डी बेन्डि

[तेस्टिि केस्सोकुनक] (डण्डी बााँध्ने उपकरण) डण्डी बाँध्नको लानग एक शक्ति उपकिण। डण्डीहरू क्रस हुिे ठाउँ र्ा हातघुसाउिुहोस् ि नतिीहरूलाई बाँध्न नटर गि तान्नुहोस्।
[स्पेसर] डण्डीको स्पेस (डण्डी ि फर्ाा बीचको स्पेस) सुिनक्षत गिापाटा । साइडहरूका लानग स्पेसिहरूलाई डोिट् स भनिन्र् ि स्क्याब वाबीर्को र्ानि ि तल सर्ात्ने पाटा हरूलाई बाि सपोटा भनिन्र्

डण्डी बाँध्ने
उपकिण[डोिट] डोिट आकािको स्पेसिहरू कोलर्, बीर् ि नभत्ताहरूर्ा सहीकङ् नक्रट कभि र्ोटाइको लानग ठाउँ सुिनक्षत गिा डण्डीहरूर्ा नफट गरिन्र्।
[कारार्ेल] फ्लोिको कङ् नक्रट कभिको सही र्ोटाइको लानग ठाउँ सुिनक्षत गिा फ्लोि डण्डीहरू र्ुनि िाक्तखएको
पासा आकािको नसर्ेन्टको ब्लकहरू।

111

कािार्ेल

डोिट[पुरा याप] (प्लास्टिक याप)प्लाक्तस्टक यापचोट लाग्नबाट जोनगि सुिक्षा उपायको रूपर्ा डण्डी िाख्ने कार् पूिाभएपनर् ठाडो जोइन्ट बािहरूको र्ानि ि तेसो बािहरूको र्े उर्ाप्लाक्तस्टकको टोपीहरू स्पष्ट रूपर्ा िाक्तखन्र्।
[ओररजाकु] (फोस्टल्डङ रुलर) र्ोटो लिाइ िाप्ने औजाि। योर्ुख्यतया फाइबिग्लास वा काठको सार्ग्रीबाट बिेको हुन्र् ि यसकोनवस्तारित लिाइ एक नर्टि हुन्र्। एक्लै कार् गिाा वा कार् गिा गाह्रो
भएको अवस्थार्ा यो उपयोगी हुन्र् नकिभिे यो फोल्ड गिा सनकन्र्।यो उपकिण अक्सि डण्डीको कार् र्ा प्रयोग गरिन्र्।

फोल्डीङ
रुलि[केस्सोकुसेि] (बााँध्ने तार) डण्डीहरू बाँ ध्न प्रयोग गरििे एउटा ििर् क्तस्टलको ताि (सार्ान्यतया र्ोटाईर्ा ििि21)।
[ह्याकर] डण्डीहरू जोड् ि नतिीहरु सँगै बाँ नधएका हुन्र्ि्। डण्डीहरू बाँ ध्न प्रयोग गरििे बाँध्ने तािलाई घुर्ाउिि कस्न प्रयोग गरििे उपकिणलाई ह्याकि भनिन्र्। यो एक डण्डी कार्िाि को लानग सबैभन्दा र्हत्त्वपूणा
उपकिण हो। ह्याकिलाई भण्डािण गिाको लानग ह्याकि केस हुन्र्।

बाँध्ने तािह्याकि

112

[िीफुदा/एफु] (ट्याग) साइज, प्रयोग, प्रयोगको क्तस्थनत ि साइटर्ा
याइएका डण्डीको सङ् ख्या िे खाउिे ट्याग। यसलाई पातलो तािप्रयोग गिे ि डण्डीर्ा बाँ नधएको हुन्र्।

5.1.5 डण्डी स्पलाइनलनसङ कायािार् नसनलन्डि

[काआचुनक] (दबाव प्रणाली) एउटा हाइडर ोनलक पावि एकाइ,एउटा उच्च-िबाव िली ि एउटा ऱ्यार् नसनलन्डि नर्लेि बिेको खण्ड,जसले प्रेशि वेक्तल्डङको लानग आवश्यक हाइडर ोनलक िबाव उत्पन्न

वेक्तल्डङ
नफक्स्चि

गर्ा ।
[अस्सेचुनक] (वेस्टल्डङ नफक्स्चर) खण्ड जसर्ा िु ईवटा डण्डीहरू िबाबवेक्तल्डङ गिा सेट गरिन्र्ि्। यो एक प्रेशि पम्प द्वािा उत्पन्न हाइडर ोनलक िबाव द्वािा
संचानलत हुन्र्।
[रार् नसनलन्डर] हाइडर ोनलक िबावलाई िबाव प्रणालीर्ा स्थािान्तिण गिा प्रयोग
गरििे यन्त्र।
[कोउआचु िली] (उच्च दावावको िली) लनचलो बङ् ग्याउि नर्ल्िे संिचिा

इलेक्तक्टरक प्रेसिाइजि

भएको िली जसले उच्च िबावलाई िेग्न सक्र्।[दे न्दोनिकी काआचुसोची] (इलेस्टक्टर क प्रेिराइजर) एक हाइडर ोनलक पम्प जसले प्रेशिाइनजंग पाविलाई इच्छा
अिुसाि सेट गिा सक्र्। प्रेशि उत्पन्न गिे प्रनक्रयालाई हातर्ा िहे को क्तिचले खोल्ि ि बन्द गिा सनकन्र्।
[नजदोउ काआचुसोची] (स्वचानलत प्रेिराइजर) प्रेशि उत्पन्न गिे प्रनक्रयालाई िचानलत िबाबको लानग प्रोग्रार्
गरिएको र्नसि।
[बिार] (वेस्टल्डङ टचा) प्रेशि वेक्तल्डङ गरििे जोडाइलाई तताउिको लानग आगो उत्सजाि गिे खण्ड। नवनभन्न
आकािहरू हुन्र्ि्।
[सुइकाि] (ब्लोपाइप) अक्तक्सजि ि एनसनटलीि ग्यास नर्लाउि ि नवतिण गिाको लानग तताउिे उपकिण।

113

[इको-भल्भ] एकै सर्यर्ा अक्तक्सजि ि एनसनटलीि ग्यास प्रवाह खोल्ि ि बन्द गिा नडजाइि गरिएको भल्भ।
यसलाई ब्लोपाइपर्ा जोडे ि प्रयोग गरिन्र्।
ब्लोपाइपइको भल्भ
बिाि[गाइकाि सोकुतेइयोउ नकगु] (वेस्टल्डङ गेज) प्रेशि वेक्तल्डङको
बल्जको व्यास ि चौडाइ िाप्ने एउटा नििीक्षण उपकिण।
[च्यो'ओन्पा तन्िोनक] (अल्ट्र ासोनिक फ्ला नडटे क्टर) प्रेशि
वेक्तल्डङ गरििे भाग अल्टर ासोनिक तिं गहरू लगाएि गिे ि आन्तरिक
वेक्तल्डङ गेजखिाबीहरू पत्ता लगाउँ िे नििीक्षण उपकिण।
[नहप्पारी निकेन्की] (टे न्साइल परीक्षक) टे न्साइल पिीक्षण गिेर्ेनसि, जसले प्रेशि-वेक्तल्डङ गिे को डण्डीहरू तािेि शक्ति पिीक्षण गर्ा ।[र्ागे निकेन्की] (बेन्ड परीक्षक) र्ेनसि जसले प्रेशि-वेक्तल्डङ गिे कोडण्डीहरूको शक्ति पिीक्षण गिा बङ् ग्याउिे पिीक्षणहरू गर्ा ।[PS रिङ] प्रेशि वेक्तल्डङ गरििे भागहरूको अक्सीकिण िोक्ने एक उच्चर्ोलीकुलि वजि घटाउिे एजेन्ट। यसले हावा ि वषाा प्रनत पनि कर् संवेििशीलPS रिङ

बिाउँ र्।5.1.6 वेस्टल्डङ काया[नहफुकु आका योउसेचुसुकी] (निल्डे ड आका वेस्टल्डङ र्ेनसि)धातुको कोिलाई कोनटं ग सार्ग्रीले ढानकएको वेक्तल्डङ िड प्रयोग
("फ्लक्स" भनििे) गिे वेक्तल्डङ र्ेनसि। वेक्तल्डङ र्ेनसि को यो प्रकाि
नशल्डे ड आका वेक्तल्डङ र्ेनसि

114

अक्सि कार्को साइटहरु र्ा प्रयोग गरिन्र्। नशल्डे ड आका वेक्तल्डङ र्ेनसिले वेक्तल्डङलाई कनहलेकाहीँ तेयोउसेचु
(म्यािुअल वेक्तल्डङ) भनिन्र् नकिभिे यो पूणा रूपर्ा हातले गरिन्र्।
[योउसेचुबो] (वेस्टल्डङ रड) वेक्तल्डङ गिाको लानग आधािभूत धातुलाई बन्धि गिा प्रयोग गरििे धातुको िडहरू।
प्रेशि ि ग्यास वेक्तल्डङर्ा यो पग्लन्र् ि आधाि धातु संग एक हुन्र्।
[यात्तोको] (प्लायर) तातो फलार् ि अन्य सार्ग्रीहरू सर्ात्न फलार्ले बिेको औजाि। यसर्ा धातुको िु ईवटाडण्डीहरू हुन्र्ि् जुि एउटा नहन्जद्वािा जोनडएको हुन्र्। नतिीहरूलाई नलभिे जको नसद्धान्त प्रयोग गिे ि बनलयो
बलको साि वस्तुहरू सर्ात्न प्रयोग गिा सनकन्र्। नतिीहरूलाई वेक्तल्डङर्ा चीजहरू घुर्ाउि पनि प्रयोग गरिन्र्।

वेक्तल्डङ िडप्लाएि

[सेनकनहचु] (ढु ङ्गा ले कोिे) वेक्तल्डङ ि टचा कटािका लानग फलार्का प्लेटहरू इत्यानिर्ा केगाकी (कोिे कोनचन्हहरू) कोिा प्रयोग गरििे औजाि। केगाकी (कोिे को नचन्हहरू) को अिा सार्ग्रीर्ा कोिुा ि िे खाहरू कोिुा हो।[स्क्प्याटर फुच्याकु बोनिजाइ] (एन्टी-स्क्प्याटर कम्पाउन्ड) स्क्प्याटि भिेको वेक्तल्डङको क्रर्र्ा उनर्िीएका
स्क्याग ि धातुका कणहरू हुि्। नतिीहरूले वेक्तल्डङ नफनिशको गुणस्ति कर् गिा सक्ने हुिाले यो कम्पाउन्ड
स्क्प्याटिलाई टाँ नसिबाट िोक्न प्रयोग गरिन्र्। कम्पाउन्ड ब्रश वा स्प्रे द्वािा
वेक्तल्डङ अनघ सार्ग्रीर्ा लागू गरिन्र्।
[निल्ड-र्ेन्चुकी हेलर्ेट] (वेस्टल्डङ हेलर्ेट) हेलर्ेट जसर्ा निल्ड
जोनडएको हुन्र् जसले सम्पूणा अिुहािको सुिक्षा गर्ा । र्ुख्यतयाफेस नशल्ड भएको हेलर्ेट

वेक्तल्डङ कार्को लानग प्रयोग गरिन्र्।

115

5.1.7 फर्ाा नसकर्ी
[फार्ा टाई] फर्ाा स्पेनसङ क्तस्थि िाख्न, बाटोफर्ा टाई

सुधाि गिा, ि कङ् नक्रटको पार्श्ा िबाबको कािणफर्ााको

नवकृनत

िोक्नको

लानगकङ् नक्रट नभत्ता

नवभाजकहरूसँग जोनडएको उपकिण। योगोल नवभाजक

ट्यूबहरू बाँ ध्न प्रयोग गरिन्र्।

पी-कि[र्ारु सेपरे टर] (गोल नवभाजक) सार्ान्यतया

सेपा वा र्ारुसेपा भनििे औजाि जसलाई

गोलाकाि खोक्रो
खण्डफर्ाा प्लाइवुडकङ् नक्रटको र्ोटाई निर्ाा ण िे खानचत्रर्ा संकेत
गरिए अिुसाि होस् भिेि एकअकाा नति फकेको फर्ाा को बीचर्ा िाक्तखएको हुन्र्।
[पी-कि] नवभाजकको अन्त्यर्ा जोनडएको प्लाक्तस्टकको भाग।नवभाजकको िु बै र्े उर्ा जोनडएको, नतिीहरूले

फर्ाागोलाकाि खोक्रो
खण्डप्यािललाई ठाउँ र्ा िाख्र्ि्।
[ताङ्काि पाइप/कोकाि पाइप] (गोलाकार खोक्रो खण्ड,फर्ा टाई

स्टिल ट्यूब) फर्ााको बल बढाउि प्रयोग गरििे सार्ग्री।
गोलाकाि खोक्रो खण्डहरू गोलाकाि हुन्र्ि् भिे क्तस्टल ट्यूबहरू वगा-आकािका हुन्र्ि्।
[साङ्गी] (बात्तेि) प्लाईवुडसँग सँगै प्रयोग गरिएको काठको 25 x 50 नर्नर्को काठको टु क्रा। फर्ाा हरू िपबनलयो बिाउि प्यािलहरू बीचको जोडहरूर्ा प्रयोग गरिन्र्।
[सेनकइता] (फर्ाा प्लाइवुड) फर्ाा बिाउि प्रयोग गरििे प्लाईवुड। सार्ान्यतया 12 नर्र्ी बाक्लो कोिपािे (फर्ाा
प्लाईवुड) प्रयोग गरिन्र्।
[प्यािल कातावाकु] (प्यािल फर्ाा) प्यािल बिाउिको लानगप्लाइवुडर्ा बात्तेिका टु क्राहरू ठोकेि बिाइएको प्यािल
आकािको फर्ाा । प्यािल फर्ा िोहोयाा एि प्रयोगको लानग हो।प्यािल फर्ाा

[बताकाकु] (फ्लोर सपोटा नटिर) 90 नर्र्ी वा 105 नर्र्ी
चौडाइ भएको चौकोण काठ। यो ट्यूब को साहािाहरू खडा गिा ि फ्लोि फ्रेर्को लानग गोलाकाि खोक्रो
116

खण्डहरूलाई सर्िाि गिा प्रयोग गरिन्र्। यो भािी वस्तुहरू िाख्ने प्लेटफर्ाको रूपर्ा पनि प्रयोग गरिन्र्।
[पाइप सपोटा ] (ट्यूब सपोटा ) बीर्को तल्लो प्लेटको लानग ि फ्लोि फर्ाा को लानग सर्िािको रूपर्ा प्रयोग
गरिएको पाटा । यसले निच्ने बलहरू बोक्र्। यसलाई र्ोटोर्ा सापो, साप्पो, सपोटा आनि भनिन्र्।
[तोन्बो बाता] (बीर् सपोटा नटिर) चौकुिे काठलाई प्राय: तोन्बो भनिन्र् ि बीर्को तलको फर्ााको लानगगोलाकाि खोक्रो खण्ड ( िेिा पाइप (जोइस्ट ट्यूब) भनििे) बोक्नका लानग पाइप सपोटा हरू निर्ाा ण गिा प्रयोग
गरिन्र्।

फ्लोि सपोटा
नटििबीर् र्ुनि फर्ाा

ट्यूब सपोटा
बीर् सपोटा नटििट्यूब सपोटा

[काकीकोर्ीजाई] (ग्रुनभङ सार्ाग्री) झ्यालका फ्रेर्हरू इत्यानिका लानग कङ् नक्रटर्ा ग्रुभहरू बिाउिको
लानग फर्ाा र्ा जोनडएको सार्ग्री। यसलाई सार्ान्यतया अन्कोजाई भनिन्र्।
[र्ेंगी] (कुिा बिाउिे सार्ग्री) कङ् नक्रटले कुिाहरू बिाउि प्रयोग गरििे सार्ग्री।
[र्ेनजबो] (ग्रुनभङ रडहरू) कङ् नक्रटको सर्तल सतहर्ा खाल्डो बिाउि प्रयोग गरििे सार्ग्री।
[टिाबकल/चेि] फि् ढल्ि बाट िोक्न ि ठाडोपि सर्ायोजि गिा प्रयोग गरिन्र् (अिाा त् कोलर् ि बीर्हरूलाईसही रूपर्ा स्ति नर्लाउि ि सीधा गिा)।
[नवभाजक हुक] नवभाजकलाई फर्ाा र्ा नडर ल गरिएको प्वालर्ा गाइड गिा प्रयोग गरििे उपकिण।

चेिटिाबकल

नवभाजक हुक117

[फर्ाा टाई र्ावािी] (फर्ाा टाई स्क्प्यािर) फर्ााको जोडलाई कस्न पािा ि खोल्ि प्रयोग गरििे उपकिण।
[कारीवाकु ह्यार्र] (फर्ााक ह्यार्र) यो ह्यार्िलाई कङ् नक्रट खन्याउिे फर्ाा बिाउि प्रयोग गरिन्र्। यसलेनकला पनि तान्न सक्र्।
फर्ाा हिौडा

फर्ाा टाई स्क्प्यािि

[हकुरीजाइ] (ररनलज एजेन्ट) हटाउि सनजलो बिाउिको लानग फर्ाा को सतहर्ा लगाइिे एजेन्ट।

5.1.8 कङ् नक्रट पस्टम्पङ काया[एजीटे टर] एक उपकिण जसले पूवा-नर्नित कङ् नक्रटलाई जम्नबाट िोक्नको लानग घुर्ाई िाक्र्। यस प्राकाया
जनडत टर कहरूलाई टर क एजीटे टि (कङ् नक्रट एजीटे टि टर कहरू) वा िार्ा-कोन्या (िे डी नर्क्स कङ् नक्रटटर कहरू) भनिन्र्।
[कङ् नक्रट पम्प] एक र्ेनसि जसले हाइडर ोनलक वा र्ेकानिकल िबाब प्रयोग गिी िे डी नर्क्स कङ् नक्रट (कडाभइिसकेको कािखािार्ा बिाइएको कङ् नक्रट) लाई कङ् नक्रट एजीटे टि टर कहरूद्वािा याइएको फर्ाा र्ाखन्याउँ र्। िु ई प्रकािका पम्पहरू र्ि्: नपस्टि नशकी (नपस्टि प्रकाि) जसर्ा उच्च चाप हुन्र् ि यसले लार्ोिू िीर्ा पम्प गिा सक्र् ि कर् चाप ि सीनर्त पक्तम्पङ िू िी भएको स्कुइज नशकी (निचोिे प्रकाि)। एउटा उपकिण
जसर्ा कङ् नक्रट पम्प सवािी साधिर्ा िाक्तखएको हुन्र् त्यसलाई कङ् नक्रट पम्प टर क भनिन्र्।
[हपर] (कङ् क्रीट हपर) कङ् नक्रट एनजटे टि टर कबाट िे डी नर्क्स कङ् नक्रट प्राप्त गिे पाटा । र्ानिस ि नविे शीवस्तुहरू हपिर्ा खस्नबाट जोगाउि कङ् नक्रट हपिर्ा क्तिि जोनडएको हुन्र्।
[लेभल सेन्सर सोची] (लेभल सेन्सर उपकरण] हपिर्ा कङ् नक्रटको र्ात्रा पत्ता लगाउिे ि र्ेनसिलाई
िचानलत रूपर्ा सञ्चालि ि बन्द गिे यन्त्र।
[नकन्यु तेइसी सोची] (आकस्टिक बन्दगिे उपकरण) र्ान्र्े एजीटे टिर्ा अड् नकि लागेको वा अड् नकएको

118

बेला कङ् नक्रट पम्पको घुर्ाई िोक्न प्रयोग गरििे उपकिण।
[एजीटे टर नजदोउ तेइसी सोची] (स्वचानलत एजीटे टर रोक्ने उपकरण) हपि क्तिि खोल्दा एनजटे टिकोघुर्ाई ितः िोक्ने उपकिण।
[दोयोकु दे न्ताचु सोची (PTO)] (पावर टे क-अफ (PTO)) कङ् नक्रट पम्पको नवनभन्न भागहरूलाई चानहिे पाविइक्तन्जिबाट नलि प्रयोग गरििे उपकिण। कङ् नक्रट पम्प टर क चलाउि, आउटरिगि ि बूर् सञ्चालि गिा िहाइडर ोनलक जेिेिेटिलाई संचालि गिा इक्तन्जिको शक्ति प्रसारित गरिन्र्।
[युआचु काइरो] (हाइडर ोनलक सनकाट) कङ् नक्रट पम्प टर कको उपकिण चलाउि हाइडर ोनलक िबाब उत्पन्न गिेउपकिण। हाइडर ोनलक सनकाटर्ा हाइडर ोनलक पावि युनिट, हाइडर ोनलक कन्टर ोल युनिट, हाइडर ोनलक एक्युएसि
नसस्टर् ि अन्य सहायक उपकिणहरू हुन्र्ि्।
[नजदोउ युयु सोची] (स्वचानलत लुनब्रकेटर) एउटा यन्त्र जसले ग्रीस पम्पबाट कङ् नक्रट नसनलन्डि, Sपाइपहरू ि एनजटे टिहरूको नबयरिङहरूर्ा ग्रीस पठाउँ र्।[सेन्जो सोची] (वािर) पक्तम्पङ गिे पनर् कङ् नक्रट पम्प टर कहरूको उपकिणको नवनभन्न भागहरूर्ा बचेकोकङ् नक्रट धुि प्रयोग गरििे उपकिण।
[बुर् सोची] (बूर्) कक्तन्क्रट िाख्िु पिे स्थािर्ा डे नलभिी पाइप याउि प्रयोग गरििे उपकिण। बूर्हरू फोक्तल्डंग,टे नलस्कोनपक वा यी प्रकािहरूको संयोजि हुि सक्र्ि्।
[सेन्काई सोची] (बूर् हेरफेर गिे) एउटा उपकिण जसले बूर्लाई र्ानि ि तल सार्ा ि यसलाई घुर्ाउँ र्।[कादाई सोची] (सुपरिर क्चर) गाडीको बडीर्ा बूर् ि आउटरिगि उपकिणहरू जोड् िे संिचिा। यसर्ा सबफ्रेर् ि बूर् पेडेस्टल हुन्र्।
[आउटररगर सोची] (आउटररगर) कङ् नक्रट पम्प टर कको क्तस्थिता कायर् िाख्नको लानग गाडीको शिीिबाट
बानहिी रूपर्ा फैनलएको उपकिण।
[युसोकाि] (नडनलभरी पाइप) कङ् नक्रट पम्प टर कबाट कङ् नक्रट िाख्िु पिे स्थािर्ा कङ् नक्रट पुऱ्‍याउि प्रयोग
गरििे पाइप। यसर्ा सीधा पाइप, एल्बो पाइप, टे पडा पाइप, प्लेनसङ िली आनि हुन्र्ि्।
[नसर्ेन्ट] कङ् नक्रट बिाउि प्रयोग हुिे सार्ग्री। पािीर्ा नर्साउँ िा कडा हुिे गुण हुन्र्।
[कोचुजाइ] (एग्रीगेट) कङ् नक्रट वा नसर्ेन्ट र्सला बिाउँ िा नसर्ेन्टर्ा नर्साइिे बालुवा वा नगिी।
[कोन्वाजाइ] (नर्श्रण एजेन्ट) नसर्ेन्ट, पािी, बालुवा ि नगिी बाहे क अन्य कुिै पनि चीज जुि यसको काया क्षर्ता
119सुधाि गिा कङ् नक्रटर्ा िनपन्र्। ड्याक्तम्पङ एजेन्ट, सुपिप्लाक्तस्टकाइजि ि हाडा निङ एक्सेलेटि सर्ावेश र्ि्।
[स्लम्प कोि] िे डी नर्क्स कङ् नक्रटको गुणस्ति जाँच गिा स्लम्प नशकेि (स्लम्प पिीक्षण) सञ्चालि गिाको लानगएक फर्ाा । िे डी नर्क्स कङ् नक्रट स्लम्प कोिर्ा खन्याएपनर्, िे डी नर्क्स कङ् नक्रटको उचाइर्ा भएको परिवताि
जाँच गिा स्लम्प कोि हटाइन्र्। कङ् नक्रट िाख्िु अनघ सधैं स्लम्प पिीक्षण गरिन्र्।

5.1.9 नसकर्ी काया[तेिोको] (हाते आरा) हाते आिा पनि भनििे आिा, जसले हातले

हाते आिा

काट् र्। केनहलाई पट्याउि नर्ल्र्।
[तातेनबकी िोकोनगरर] (ररप आरा) काठको िे साको निशार्ा काट् िप्रयोग गरििे आिा। अकोतफा, िे साको ठाडो निशार्ा काट् ि प्रयोग गरििे
आिालाई योकोनबकी िोकोनगरि (क्रसकट आिा) भनिन्र्। रिप आिा ि क्रसकट आिार्ा फिक आकािको िाँतहुन्र्।
[ऱ्योउबा िोकोनगरर] (दु ईधारे आरा) िु बै तफा िाँ त भएको आिा। एउटा पक्ष तातेनबकी (रिप आिा) ि अकोयोकोनबकी (क्रसकट आिा) हो। यी िु बैले तान्दाखेरि काट् र्ि्।िु ईधािे आिारिप आिा

[दोचुकी िोकोनगरी] (ब्याक स) ब्लेडको नवपरित पक्ष धातुले बनलयो
बिाइएको हुन्र्। काट् िा ब्लेड हल्लीिै ि जसले गिाा सफा कटाि गिानर्ल्र्।

120क्रसकट आिाब्याक स[गेन्नो] (जापािी हिौडा) नकला ठोक्न ि काठको र्े िी र्ा नहकााउि प्रयोग

गेन्नो

गरििे काठको हिौडा। नकला ठोक्ने प्रनक्रयाको अन्त्यर्ा नकलाको
टाउकोलाई काठर्ा घुस्न सक्ने बिाउि यो िोिै उनभएको हुन्र्।

[िोर्ी] (काठको छे िी) खाडलहरू वा काठर्ा प्वालहरू कुँद्न् प्रयोग
गरििे औजाि। हिौडाले प्रहाि गिा सनकयोस भिेि ह्यान्डलको फेिर्ा
धातुको रिङ्ग जोनडएको प्रकािलाई

काठको र्े िीप्रायः प्रयोग गरिन्र्। तीखोपि

कायर् िाख्न यसलाई धाि लगाउिे ढुं गाले ब्लेड नतखािा आवश्यक र्।[कन्ना] (हाते रन्दा) काठको सतह ताछ्ि् ि नचल्लो पिा प्रयोग गरििे

जापािी हाते िन्दा

औजाि। ब्लेड काठको आधािर्ा जोनडएको र्। तीखोपि कायर् िाख्न
यसलाई धाि लगाउिे ढुं गाले ब्लेड नतखािा आवश्यक र्।[नकरी] (जापािी अल) ब्लेड घुर्ाएि काठर्ा प्वाल बिाउि प्रयोग गरििे
जापािी अलऔजाि। ह्यान्डल हातको हत्केलाको बीचर्ा िाक्तखन्र् ि प्वाल बिाउि
हातले ह्यान्डल घुर्ाइन्र्। ब्लेड को टु प्पो को आकाि उद्दे श्य र्ा निभाि
गर्ा । नवनशष्ट उिाहिणहरूर्ा योचुर्ेनगिी, नर्चुर्ेनगिी, चुबोनगिी ििेजुनर्हानकिी सर्ावेश र्ि्।
र्ानकाङ गेज[सुनजकेनबकी] (र्ाकीङ्ग गेज) सन्दभाको सर्ािान्ति सही िे खाहरू
सनजलै नचन्ह लगाउि प्रयोग गरििे नसकर्ीको औजाि।

121

5.2 नभत्री र बानहरी निर्ााण
5.2.1 प्लािररङ काया[नसर्ेन्ट र्सला] नसर्ेन्टलाई पािी ि बालुवा नर्साएि बिाइएको निर्ाा ण सार्ग्री। कङ् नक्रटको नवपिीत यसर्ा
नगिी सर्ावेश हुँिैि। यो घिको नभत्ता ि फ्लोिहरूर्ा ि इिा ि ब्लकहरू िाख्नको लानग टाँस्ने वस्तुको रूपर्ा
प्रयोग गरिन्र्।
[नििुई] (जापािी प्लािर) यस कोनटं ग सार्ग्रीर्ा काक्तस्टक चूिा र्ुख्य वस्तु हो। यो ग्लु ि सुसा (एक नबरुवा
फाइबिको बाइक्तन्डङ सार्ग्री) संग काक्तस्टक चूिा र्ुर्ेि बिाइन्र्। नकिभिे यो पािी शोषक हुन्र् ि ओस हटाउँ र्यो लार्ो सर्यिे क्तख गोिार्हरूको नभत्री पखाालहरूको लानग कोनटं ग सार्ग्रीको रूपर्ा प्रयोग गरिएको र्। योवायु प्रनतिोधी पनि हुन्र्।
[कोते] (टर वेल) नभत्ता, फ्लोि आनिर्ा जापािी प्लास्टि वा कङ् नक्रट लगाउि प्रयोग गरििे औजाि। प्रयोगको
आधािर्ा धेिै प्रकािहरू र्ि् । प्लास्टििहरूले िजािौं कोते प्रयोग गर्ा ि्। सार्ग्रीहरूर्ा फलार्, स्टे िलेस स्टील,प्लाक्तस्टक, िबि, ि काठ बाट बिेको हुन्र्। प्रत्येक प्रकािको आफ्िै िार् हुन्र् ि यसलाई उल्लेख गिाा उिाहिणका
लानग नशआगे गोते (नफनिनशङ टर ट्वे ल) र्ेजी गोते (जोइन्ट टर वेल), कोते शब्दलाई गोतेको रूपर्ा परिर्ाजाि
गरिएको र्।[नसयागे गोते/िाकािुरी गोते] (नफनिनसङ टर वेल/नर्डल कोट टर वेल) टर वेलको टु प्पो चुच्चो हुन्र्। जापािी
प्लास्टि, डायटोर्ेनसयस र्ाटो, नसर्ेन्ट र्सला आनिले नभत्ता कोनटं ग को लानग प्रयोग गरिन्र्। बीचको कोटर्ा
खस्रो नफनिशीङको लानग नर्डल कोट टर वेल प्रयोग गरिन्र्।
[यािागीबा गोते] (नवलो लीफ टर वेल) ह्यान्डलको आधाि ि ब्लेडको फेिर्ा श्यां क जोनडएको हुन्र्। सािापाटा हरूर्ा कार् गिाका लानग उपयुि।
[र्ेजी गोते] (जोइन्ट टर वेल) टाइल, इिा ि ब्लकहरूको सजावटी जोडहरू पूिा गिा प्रयोग गरिन्र्। यो जोिीहरू
नर्लाउि एक साँघुिो चौडाइ हुन्र्।
नवलो नलफ टर वेलनर्डल-कोट टर वेल

122संयुि टर वेल[काकु गोते] (आयताकार टर वेल) ब्लेड आयताकाि ि भािी हुन्र्। यो र्ुख्य रूपर्ा ओसाए (निँच्न) नफनिशीङको
लानग प्रयोग गरिन्र्।
[रें गा गोते] (इाँ टाको टर वेल) इिाहरू गािा लगाउि प्रयोग गरििे टर वेल। आकािहरू र्ोर्ो-गाता (आरुको
आकािको) ि फुकु-गाता (फिानकलो आकािको) हुि् ि केही साइजहरू टाइनलङका लानग पनि प्रयोग गरिन्र्।
[ब्लक गोटे ] (ब्लक टर वेल) कङ् नक्रट ब्लकहरूको गाि लगाउिको लानग प्रयोग गरिएको टर वेल। पातलो अन्तले
ब्लकको प्वालर्ा नसर्ेन्ट र्सला खन्याउि सनजलो बिाउँ र्।[र्ेिनबकी गोते] (बानहरी कुिा टर वेल) बानहिी कुिा नफनिनशङ् गिाप्रयोग गरिन्र्

बानहिी कुिानभत्री कुिा[नकररचुके गोते] (नभत्री कुिा टर वेल) नभत्री कुिा नफनिनशङ् गिा प्रयोग
गरिन्र्।

बानहिी कुिा टर वेलनभत्री कुिा टर वेल[कुनिर्े गोते] (िच कानटएको टर वेल) ब्लेडको एक भाग काँ इयो जस्तै कानटएको हुन्र्। टाईल लगाउिे कार्र्ाटाँ स्ने वा नसर्ेन्ट र्सला लगाउि प्रयोग गरिन्र्। यो डायटोर्ेनसयस र्ाटोको नभत्ताहरूर्ा ढाँचाहरू िप्न पनि प्रयोग
गरिन्र्।
[कोतेइता] (टर वेल बोडा ) एउटा प्लेटफर्ा जसर्ा प्लास्टरिङ सार्ग्री ि नसर्ेन्ट र्सला िाक्तखन्र्। कार् गिाा एउटाहातर्ा िाक्तखन्र्।
[नचररबोकी] (धुलो हटाउिे ब्रि) प्लास्टि गिे कार्र्ा नचरिनगवा (नपलि पखाा लसँग जोनडिे क्षेत्र) सफा गिाप्रयोग गरििे औजाि।

123

5.2.2 पेन्टीङ काया[हाके] (ब्रि) काठ वा प्लाक्तस्टकको ह्यान्डलको र्े उर्ा जोनडएको नब्रस्टलहरूले पेन्टीङ गिे उपकिण। नवनभन्न
प्रकािका ब्रशहरू हुन्र्ि् जसर्ा नब्रस्टल ब्रश, िबि ब्रश ि फ्याट ब्रश, पेन्टीङ गिे क्षेत्र ि िं गको प्रकािर्ा निभाि
गर्ा , जस्तै तेलर्ा आधारित वा पािीर्ा आधारित।

ब्रश[पाते] (पुट्टी) असर्ािता हटाउि ि सब्सटर े टको सतह सर्तल गिाप्रयोग गरििे पेस्ट-जस्तो सार्ग्री (जसलाई पातेशोिी भनिन्र्)।
[हेरा] (स्क्प्याटु ला) यो औजािलाई िं ग नर्साउि, लगाउि ि कोतिे िहटाउि प्रयोग गिा सनकन्र्।
[जुनिबेरा] (प्लास्टिक स्क्प्याटु ला) पुिी नर्साउि, पुिी भिा, फैलाउि िर्ाक्तस्कङ टे पहरू िबाबले टाँस्न

प्लाक्तस्टक
स्क्प्याटु लालानग प्रयोग गरिन्र्। कडापि (टाँ नसिेक्षर्ता) को आधािर्ा नवनभन्न प्रकािहरू र्ि् ि नतिीहरू नवनभन्न उद्दे श्यका
लानग प्रयोग गरिन्र्।
[कािाबेरा] (धातु स्क्प्याटु ला) नवनभन्न उद्दे श्यका लानग प्रयोग गरिन्र् जस्तै
पुिी नर्साउिे, लेभनलङ ि नफनिनशङ गिे ि सीलेन्ट निच्ने।
[जोबाि] (नसर्ेन्ट र्सला बोडा ) एक हातले सर्ात्ने पातलो बोडा जसर्ा नसर्ेन्ट र्सला वा पुिी िाक्तखन्र्। नसर्ेन्ट
र्सला बोडा र्ा स्क्प्याटु ला प्रयोग गिे ि नसर्ेन्ट र्सला वा पुिी नर्साईन्र्।
[तेगुवा] (प्लािरर कोदालो) नभत्ताका सार्ग्रीहरू नर्लाएि िङऊल िोलि

लगाउिु पिे ठाउँ र्ा लैजाि प्रयोग गरििे औजाि। यसलाई एक हातले
सर्ात्न ि चलाउि सनकिे साइजर्ा बिाईएको हुन्र्।[ऊल रोलर] फिानकलो सतहहरूर्ा प्रभावकािी पेन्टीङको लानगप्रयोग गरििे िोलि। िोलि ह्यान्डलहरूसँग को संयोजिर्ा प्रयोग
गरिन्र्। लार्ो नब्रस्टलहरूले िं गलाई िाम्रोसँग नभजाउि नर्ल्िे बिाउर्ि ठूला सतहहरू पेन्टीङ गिा उपयुि हुन्र्। र्ोटोले िौ ँको डार् कर्र्ोड् र् ि सफा नफनिश नसजािा गर्ा । पोलीयुिेिेि िोलिहरू पनिहुन्र्ि् जुि पािीर्ा आधारित ि नवलायक-आधारित िं गहरूको लानग124ि्यापिको ब्लेड

प्रयोग गिा सनकन्र्।
[स्क्रेपर] अड् नकएको पेन्ट ि फोहोि हटाउि प्रयोग गरििे एक उपकिण। पेक्तन्टङ गिुा अनघ सतहहरूबाट
क्तखया ि अन्य फोहि कोतिे ि सफागिे

प्रनक्रयालाई केिे ि साग्योउ (ि्यानपङ काया) भनिन्र् ि यस प्रनक्रयार्ा

ि्यापि प्रयोग गरिन्र्। केिे न्बो (ि्यानपङ क्तस्टक्स) पनि भनििे ठूला आकािकालाई ि्यानपङ कार्को लानगर्ात्र होइि फ्लोिबाट पी-टाइलहरू हटाउि पनि प्रयोग गरिन्र्।

क्तस्कनभङ िाइफ[कावासुकी] (स्टिनभङ िाइफ) यो औजाि सुरुर्ा र्ाला ताछ्ि
प्रयोग गरिन्थ्यो ति यसको धारिलो ब्लेडको कािण यो पेन्टीङ
प्रनक्रयार्ा केिे ि साग्योउ (कोतिे काया) को लानग पनि प्रयोग गरिन्र्।
[स्प्रे गि] पेन्टको र्नसिो वाफ स्प्रे गिा कम्प्रेसिबाट कम्प्रेस गरिएको
हावा प्रयोग गिे पेक्तन्टङ उपकिण। पेन्टको आपूनता नवनध अिुसाि गुरुत्वाकषाण, सक्शि ि प्रेशि-नफनडङ
प्रकािहरू र्ि्।
[र्ास्टिङ टे प] निनित क्षेत्रहरूलाई पेन्टबाट जोगाउि प्रयोग गरििे टे प। यो पेन्ट गरिएको क्षेत्र ि बचाउिु पिेक्षेत्र बीचको नसर्ार्ा लगाइन्र्। यसलाई सनजलै निकाल्ि सनकन्र्। पेन्टलाई खाली ठाउँ बाट नभत्र पस्नबाट
िोक्नको लानग टे पलाई औंलाले िाम्रिी तल निच्नुहोस् तानक त्यहाँ कुिै उठे को क्षेत्रहरू िहोस्।
[र्ािर] (र्ािर टे प) ठूलो क्षेत्र सनजलै सुिनक्षत गिा टे प भएको फोल्ड गरिएको नशट । टे प पनहले सुिक्षात्मक
सतहर्ा लगाइन्र् ि त्यसपनर् नशट खोनलन्र्। ि नचप्लिे प्रकाि पनि उपलब्ध र्ि्।[टे प प्राइर्र] र्ाक्तस्कङ टे प टाँ नसि गाह्रो हुिे क्षेत्रहरूर्ा प्रयोग गरििे प्राइर्ि जस्तै कङ् नक्रटको असर्ाि
क्षेत्रहरू। स्प्रे-गिे प्रकािका उत्पाििहरू प्रायः प्रयोग गरिन्र्।

र्ाक्तस्कङ टे पसुिक्षात्मक टे पर्ास्कि टे पटे प प्राइर्ि

125

5.2.3 छािा बिाउिे काया[कावारायो ह्यार्र] (रुफ टाइल ह्यार्रहरू) नकला ठोक्न र्ात्र िभई र्ािाको टाइलहरू प्रशोधि गिा पनिप्रयोग गरििे हिौडा। र्ािाको टाईलहरू फुटाउि सनजलो बिाउिको लानग नकलाहरू ठोक्न प्रयोग गरििे सतहवगााकाि हुन्र्। अको पक्ष चुच्चो हुन्र्।
[कवारा गोते] (रुफ टाइल टर वेल) खिािी र्ाटो ि (िािबाि ) प्लास्टिको उठाउि प्रयोग गरििे टर वेल।[र्ेन्दो गोते] (रुफ-पोइस्टन्टङ टर वेल) िोनशगावािा (र्ािाको धुिीका टाइलहरू) ि नशनकगावािा (र्तका
टाइलहरू) बीचको ठाउँ (र्ेन्दो भनििे) र्ा जापािी प्लास्टि लगाउि प्रयोग गरििे टर वेल।[चुरुकुबी] (सारस घााँटी) यस टर वेलको हे डको सिसको घाँ टी जस्तै रुफ-पोइक्तन्टङ टर वेलको भन्दा लार्ो हुन्र्।
प्लास्टरिङ कार्को लानग प्रयोग गरिन्र्।
[कावारा कटर] (छतको टाइल कटर) टाईलहरू काट् ि ि आवश्यक आकािहरूर्ा प्रशोधि गिे ि टाईलहरू
फुटाउि प्रयोग गरििे औजाि।
[िीआगेयोउ नवन्च] (झुन्याउिे नवन्च) र्ािाको टाईलहरू ि र्तका अन्य सार्ग्रीहरू र्तर्ा झुन्ड्याउि
प्रयोग गरििे र्ेनसि।

5.2.4 आनकाटे क्चरल िीट र्ेटल कायाह्याक्सा

[कािािोको] (ह्याक्सा) यो आिाले धातु, प्लाक्तस्टक, प्लास्टिबोडा , इिाआनि काट् ि सक्र्। ब्लेड कानटिे सार्ग्री अिुसाि चयि गरिन्र्। काठकाट् िे आिाले तान्दा काट् र् ति ह्याक्साले धक्का निँ िा काट् र्।नवलो ब्लेडहरू

[बास्टन्कि बासानर्] (निट र्ेटल कैंची) पातलो क्तस्टलको पाता काट् िेकैंची। प्रयोगको आधािर्ा धेिै ब्लेड नटप आकािहरू उपलब्ध र्ि्,जस्तै सीधा िे खाहरू सनजलै काट् िका लानग सीधा ब्लेडहरू िघुर्ाउिो िे खाहरू सनजलै काट् िका लानग नवलो ब्लेडहरू।

सीधा ब्लेडहरू

[योयु आएि र्ेिी कोहाि] (हट-नडप ग्याल्भिाइज्ड स्टिल पाता) डक्टको कार्को लानग व्यापक रूपर्ा
प्रयोग गरििे क्तस्टल जस्ता पाता। आएि र्ेक्की तेप्पाि पनि भनिन्र्।
126

[तोसोउ योयु आएि र्ेिी कोहाि] (कोटे ड हट-नडप ग्याल्भिाइज्ड स्टिल पाता) हट-नडप ग्याल्भिाइज्ड
क्तस्टल शीटलाई नसंिेनटक प्लाक्तस्टक पेन्ट गिे ि बेक गरिएको हुन्र्। यसलाई चाकुशोकु एि तेप्पाि वा कलि तेप्पिपनि भनिन्र्।[िे िलेस कोहाि] (िे िलेस िील पाता) फलार्को नर्नस्रत धातु जसर्ा क्रोनर्यर् हुन्र् (11% वा बढी)।
सतहर्ा पातलो सुिक्षात्मक नफल्म बिाइन्र्, यसलाई क्तखया प्रनतिोधी बिाउँ र् ि यसको सुन्दिता कायर् िाख्न
सक्षर् हुन्र्। यो भान्सा ि अन्य ठाउँ हरूर्ा प्रयोग गरिन्र् जहाँ आर्द्ाता उच्च हुन्र् ि सिसफाइ आवश्यक पर्ा ।

5.2.5 टाइनलङ काया[दानििो] (ट्यानपङ रड) टाईलहरू ि तैरििहेको नसर्ेन्ट
र्सला जाँच गिा प्रयोग गरििे उपकिण। फ्लोनटं गको स्थाि
पनहचाि गिा टाइल वा नसर्ेन्ट र्सलाको सतहर्ा ठोक्दा उत्पन्न
हुिे आवाजलाई सुनिन्र्। एक प्रकािको ठोक्ने िड पनि हुन्र् जुिट्यानपङ िडर्डीको अन्त्यर्ा जोनडएको धातुको बल घुर्ाएि प्रयोग गरिन्र्।
[ताताकीइता] (टाइल सेटर) सतहर्ा नसर्ेन्ट र्सलाले लेनपत र्ोजाइक टाइलहरू ठोकेि लगाउिको लानगएउटा उपकिण ।[निन्दो कोगु] (कम्पि उपकरण) टाईलहरूको टाँनसिे क्षर्ता सुधाि गिा प्रयोग गरििे शक्ति उपकिण।
टाईलहरू कम्पि गिे ि ि नसर्ेन्ट र्सलार्ा नर्साएि टाइलहरू सेट गरिन्र्।
[टाइल कटर] पातलो टाइलहरू काट् ि प्रयोग गरििे पेक्तन्सल आकािको औजाि। सतहर्ा कोिे ि कोिे कोठाउँ बाट फुटे ि टाइलहरू कानटन्र्ि्। टाइल कटिहरू सतह कोतिा ि टाइलको पर्ानड ठोकेि टाइल फुटाउि
प्रयोग गरिन्र्। बाक्लो टाइलहरू काट् िको लानग टाइल सेचुिान्की (टाइल काट् िे र्ेनसि) प्रयोग गरिन्र्। टाइलकाट् िे र्ेनसिले टाइललाई अगानड धकेल्िे क्रर्र्ा नलभि तल तािेि टाइलहरूको सतह कोर्ा ि नलभिर्ा िपबल प्रयोग गिे ि, यसले कोिे को ठाउँ बाटै टाइलहरू फुटाउर्।

127

5.2.6 इन्टे ररयर नफनििीङ काया[सेिो बोडा ] (प्लािर बोडा ) बोडा हरूको लानग बेस पेपिले
बेरिएको नजप्सर् प्लास्टि कोिबाट बिेको निर्ाा ण बोडासार्ग्री। यो र्ुख्य रूपर्ा नभत्ताहरूको लानग आधािसार्ग्रीको रूपर्ा प्रयोग गरिन्र्। यसलाई कटिको

प्लास्टि बोडासहायताले खाल्डो बिाएि, त्यसपनर् फोल्ड गिे ि सनजलैसँग
काट् ि सनकन्र्।
[बोडा यासुरी] (प्लािररङ रास्प) कानटएको प्लास्टिबोडा को कानटएको नकिािाहरूलाई नचल्लो बिाउि प्रयोग
गरििे उपकिण ।[बोडा र्ेन्तोरी कान्ना] (प्लािरबोडा च्याम्प्फर प्लेि) प्लास्टिबोडा को याम्प्फरिङ (कुिाहरू नचल्लो बिाउि) कोलानग प्रयोग गरिएको प्लेि।
प्लास्टरिङ िास्प

प्लास्टिबोडा याम्प्फरिङ प्लेि

[िड] स्टील स्टड फ्रेनर्ङर्ा नवभाजि वालहरूको लानगस्टडठाडो स्तम्भ। यसलाई र्ानिल्लो ि तल्लो िििहरूर्ा
स्पेसि

घुसािे ि जडाि गरिन्र् ।[स्पेसर] स्टडलाई कुनचिबाट िोक्नको लानग स्टडर्ा
जोनडएको नफनटङ।

128

ब्रेस

[फुरे दोर्े] (ब्रेस) एक पाटा जसले स्टडहरूलाई नभत्ताको

झुण्ड्ड्याउिे बोल्टसतह निशार्ा ढक्तििबाट िोक्र्।
[चुरी बोल्ट्] (सस्पेन्सि बोल्ट्) नसलीङको आधािह्याङ्गि

नसलीङ जोइस्ट

झुन्ड्याउि को लानग एक नफनटङ।
[ह्याङ्गर] झुण्ड्ड्याउिे बोल्ट जोनडएको यो नफनटङ

नसलीङ जोइस्ट सपोटा

नसलीङ जोइस्ट सपोटा झुण्डाउि प्रयोग गरिन्र्।
[िोबुची] (नसलीङ जोइि) नसलीङको आधाि वा नसलीङको लानग ङ बोडा जोड् िे पाटा । चौडा नसलीङ
जोइस्टलाई डबल िोबुची भनिन्र्।
ििि[िोबुचीउके] (नसलीङ जोइि सपोटा ) नसलीङ जोइस्ट सुिनक्षत गिा प्रयोग
गरििे एक पाटा ।[िोबुचीउके जोइन्ट] (नसलीङ जोइि सपोटा जोडाइ) िु ई नसलीङ
जोइस्ट सपोटा जडाि गिे नफनटङ ।[स्टिप] नसलीङ जोइस्टलाई नसलीङ जोइस्ट सपोटा र्ा बाँध्न प्रयोग गरिएको

िििनफनटङ।
[रिर] क्तस्टल स्टड फ्रेनर्ङर्ा यो िे ल पानटा सि वालहरूको आधािको रूपर्ा
ठाडो स्टडहरू खडा गिा प्रयोग गरिन्र्। तल्लो पक्ष फ्लोिको स्क्याबर्ा जोनडएको ि र्ानिल्लो र्े उ बीर् वा स्क्याब
र्ुनि जोनडएको हुन्र्।
[जोइन्ट टे प] प्लास्टिबोडा को जोिीलाई नचल्लो बिाउि प्रयोग गरििे टे प। फाइबि टे प ि अन्य टे पहरू प्रयोग
गरिन्र्।

129

5.2.7 इन्टे ररयर सतहको काया[सेिर्ाई तोिी] (आइलेनटएर) होनशचुसुकी पनि भनिन्र्। कपडाआइलेनटएिि कागज जस्ता ििर् वस्तुहरूर्ा प्वाल बिाउि प्रयोग गरििे
उपकिण। यसलाई िापहरू नचन्ह लगाउि वा वालपेपि आनिबिाउि पनि प्रयोग गिा सनकन्र्।
[कम्पास] वृत्त ि अधावृत्तहरू कोिा प्रयोग गरििे ि सर्ाि लिाइअको भाग वा सार्ग्रीर्ा स्थािान्तिण गिे उपकिण। यसका िु ई खुिाहुन्र्ि् एउटा सुई भएको ि अको पेक्तन्सल वा र्ेकानिकल पेक्तन्सल
भएको।[नडभाइडर] कम्पास जस्तै ति िु बै खुिार्ा सुईहरू हुन्र्ि्। योनडभाइडि

सर्ाि लिाइलाई अको भाग वा सार्ग्रीर्ा स्थािान्तिण गिेवेक्तल्डङ र्ेनसि

उद्दे श्यको लानग प्रयोग गरिन्र्।
[योउसेचुकी] (वेस्टल्डङ र्ेनसि) नविाइल फ्लोि शीट वा नविाइल
टाइलहरू बीचको जोिीहरूको प्रशोधि गिा प्रयोग गरििे उपकिण।

वेक्तल्डङ िडवेक्तल्डङ िड पागनलन्र् ि जोडाइले संयुि गरिन्र्।
[युकाजाइ आच्याकुयोउ रोलर] (प्रेिर जोडाइ फ्लोररङ
सार्ग्रीको लानग रोलर) िबाब प्रयोग गिे िसब्सटर े टर्ा बनलयोसँग

फ्लोरिङ सार्नग्र

टाँस्ना प्रयोग गरििे िोलि। कार्िािको

वजिले िबाव बन्धि बिाउि सक्ने तरिकाले निर्ाा ण गरिएको हुन्र्नक यसले ।[क्रस रोलर] वालपेपिलाई सब्सटर े टर्ा िबाउि प्रयोग गरििे िोलि।

130िबाव बन्धि फ्लोरिङ सार्ग्रीको
लानग िोलि

[ओसाए हाके] (नभत्ता ब्रि) वालपेपिबाट हावा बानहि धकेल्ि ि चाउिीहरू नर्लाउिको लानग प्रयोग गरििे
ब्रश।क्रस िोलि

नभत्ता ब्रश5.2.8 नफनटङ कायानफनटङको कार्र्ा, नसकर्ीको कार्र्ा जस्तै लगभग उस्तै उपकिणहरू प्रयोग गरिन्र्। सािै फ्रेर्र्ा ढोकाजोड् ि गिा िू डर ाइभि प्रयोग गरिन्र्।

5.2.9 स्याि सेनटङ गिे काया[कुसाबी] (वेज) कडा काठ, धातु वा िबिले बिेको यो एकानति बाक्लो ि अकोनति पातलो हुन्र्। पातलो भागलाई
खाल्डोर्ा घुसाएि यसलाई प्रहाि गिाा काठ ि अन्य सार्ग्रीहरू नवभानजत हुि सक्र्। याश फ्रेर्हरू स्थापिा
गिाा यो अवक्तस्थनत नर्लाउिको लानग पनि प्रयोग गरिन्र्।

5.2.10 पोलीयुरेनिि स्प्रे फोर् इन्सुलेिि काया[दान्नेचुजाई] (ताप इन्सुलेिि) तातो िोक्न वा कायर् िाख्न प्रयोग गरििे सार्ग्री।
[कोउनसचु युरेनिि फोर् दान्नेचुजाई] (कडा पोलीयुरेनिि फोर् इन्सुलेिि) पोलीयुिेनिि लाई फोर् बिाएिकडा स्पन्ज जस्तो अवस्थार्ा बिाइएको इन्सुलेशि। यसर्ा उत्कृष्ट इन्सुलेशि गुणहरू हुन्र्ि् नकिभिे यसर्ा
अडीएको ग्यासहरू हुन्र्ि् जसले तातो सनजलै सञ्चाि गिै ि।[कोउनसचु युरेनिि फोर् गेि्एनक (कडा पोलीयुरेनिि फोर् तरल) कडा पोलीयुरेनिि फोर्131

polyisocyanate ि polyol कम्पोिेन्टबाट बिेको हुन्र्। िु ई तिल पिािाहरू नर्लाएि घुर्ाउँ िा गिाा एकिासायनिक प्रनतनक्रया हुन्र् जसले एकैसाि कडा पोलीयुिेिेि फोर् नसजािा गिा पोलीयुिेिेि ि फोर्हरू बिाउँ र्।

5.2.11 वाटरप्रुनफङ काया[टचा बिार] (ब्लो टचा) अलकत्रा वाटिप्रुनफङको टचा नवनधर्ा प्रयोग हुिे उपकिण। अलकत्रा वाटिप्रुनफङ
नझल्लीलाई 1000 नडग्री सेक्तियस भन्दा बढीको तापक्रर्र्ा ब्लो टचाले पगालेि सब्सटर े टर्ा जोनडएको हुन्र्। योप्रोपेि ग्यास ट्यांकबाट प्रोपेि ग्यास िली जडाि गिे ि प्रयोग गरिन्र्।
[सील गि] काया क्षेत्रर्ा कानटा जर्ा सीलेन्ट इन्जेक्ट गिा प्रयोग गरििे

कक्तिंग गिउपकिण। कनहलेकाहीँ कक्तिंग गि भनिन्र्।[टर याकर] ठूलो स्क्ट्यापलि-जस्तो औजाि। यो वाटिप्रूफ नशट, तापइन्सुलेशि सार्ग्री ि नभत्री सार्ग्रीहरूको लानग नफनिशीङ टचाहरूठीक गिा प्रयोग गरिन्र्। टर याकिका प्रकािहरूर्ा गि टर याकि, ह्यार्िटर याकि, इलेक्तक्टरक टर याकि ि एयि टर याकिहरू सर्ावेश र्ि्।
[प्राइर्र] सब्सटर े टर्ा वाटिप्रूफ तहको जोडाइ सुधाि गिा सब्सटर े टर्ाबन्िु क टर याकििक्तम्पि

लागू गरििे सार्ग्री।
[अलकत्रा रूनफङ] र्ुख्यतया प्राकृनतक जैनवक फाइबिबाट बिेको
आधाि कागजर्ा अलकत्रा नभजाएि बिाइएको वाटिप्रुनफङ नझल्ली। यसर्ा उच्च तापक्रर्र्ा ििर् हुिे ि कर्तापक्रर्र्ा कडा हुिे गुण हुन्र्। गर्ी ि जाडोको बीचर्ा ठूलो तापर्ाि नभन्नता हुिे स्थािहरूर्ा यो केनह वषार्ा
नबग्रन्र्, नचिा ि ििािहरू निम्प्त्याउँ र्, परिणार्िरूप यसको वाटिप्रुनफङ क्षर्ता गुर्ाउँ र्।[काइनसचु अलकत्रा रूनफङ] (पररर्ानजात अलकत्रा रूनफङ) तापक्रर् परिवतािका कािणले

नबग्रिे

अलकत्राको बेफाइिा लाई कर् गिाको लानग िबि, नसंिेनटक िे नजि, पोनलर्ि, प्लाक्तस्टक आनिर्ा अलकत्रा
नर्साएि बिाइएको वाटिप्रूनफङ नझल्ली।
[कायुा गोर्ुकेइ निट] (भल्किाइज्ड रबर निट) भििाइज्ड िबि (नवस्ताि ि संकुचि को गुण भएको िबि)बाट बिेको वाटिप्रुनफङ नझल्ली।

132

[एन्बी िीट] (PVC िीट) पोनलनभिायल क्लोिाइड प्लाक्तस्टकबाट बिेको वाटिप्रूनफङ नझल्ली। यसर्ा
अल्टर ाभ्वाइलेट नकिण, ताप, ि सूयाको नकिणबाट आउिेओजोि प्रनत उत्कृष्ट प्रनतिोधी क्षर्ता र्।

5.2.12 डकर्ी काया[ब्लक ह्यार्र] (इाँ टा हिौडा) कङ् नक्रट, इिा, ढु ङ्गा, आनि फुटाउि प्रयोग गरििे हिौडा। एक र्े उ ठोक्नको
लानग सर्तल हुन्र् ि अको र्े उ सनजलो ि्यानपंग ि कटाईको लानग साँघुिो, सम्म ि चुच्चो हुन्र्।
[कोयासुके] (ठाडो ह्यान्डल भएको र्े िी) ढु ङ्गा फोड् ि प्रयोग गरििे एक प्रकािको िोर्ी (र्े िी)। हे डको एकर्े उर्ा ब्लेड हुन्र्। ढु ङ्गा फोड् िको लानग ब्लेडको नवपरित तफा सेत्तो (फलार्को हिौडा) प्रहाि गरिन्र्।
[सेत्तो] (फलार्को हिौडा) एउटा सािो फलार्को हिौडा।
[नबिाि] (बुि हिौडा) डकर्ी र्े िी वा अन्य औजािले
कुँनिएको ढु ङ्गाको सतहर्ा ठोक्न प्रयोग गरििे फलार्को
हिौडा। ठोक्ने सतहर्ा र्नसिो उठे का आकािहरू हुन्र्ि्।
सुरुर्ा ठूला उठे का आकािहरू भएका ह्यार्िहरू सतहर्ा

फलार्को हिौडा

ठोक्न प्रयोग गरिन्र् ि त्यसपनर् उठे का आकािहरू भएकाहिौडाहरूर्ा क्रर्शः परिवताि गिै सतह नफनिशीङ हुन्र्।
[कािानजर्े] (धातुको ररङ भएको बागवािी हिौडा) यो हिौडाकै आकािर्ा हुन्र् ति ह्यान्डलको फेिर्ा
फलार्को रिङ जोनडएको हुन्र्।

133

5.3 साझा औजार, र्ेनसि, सार्ाग्री, र र्ापि उपकरण
5.3.1 िस्टि उपकरणहरू
पावि टु लस्‍र्ा रिचाजा गिा नर्ल्िे ब्याटर ीहरू प्रयोग गिे ताििनहत प्रकािहरू ि AC पावि प्रयोग गिे ताि भएकाप्रकािहरू हुन्र्ि्।
[नडर ल डर ाइभर] यो नबजुली िू डर ाइभिर्ा नबट परिवताि गिे ि िूइङ ि नडर नलङको लानग प्रयोग गिा सनकन्र्।
घुर्ाउिे गनत ि टका सर्ायोनजत गिा सनकन्र्।
[इम्प्प्याक्ट डर ाइभर] नबल्ट-इि ह्यार्िको प्रभाव प्रयोग गिे ि िूलाई कस्न सक्ने इलेक्तक्टरक िू डर ाइभि। यसर्ानडर ल डर ाइभि भन्दा बढी शक्ति हुन्र्। क्तस्थि घुम्ने गनत ि टकार्ा घुम्प्र्।नडर ल डर ाइभिइम्प्प्याक्ट डर ाइभि[नबट] इलेक्तक्टरक िू डर ाइभिको टु प्पोर्ा जोनडएको भाग। नडर नलङ ि िूका लानग नवनभन्न प्रकािका नबटहरू
उपलब्ध र्ि्। नडर ल डर ाइभि ि इम्प्प्याक्ट डर ाइभिको नबट जोड् िे भागर्ा फिक हुन्र्।नडर ल डर ाइभिइम्प्प्याक्ट डर ाइभि134

[नडि ग्राइन्डर] (एङ्गल ग्राइन्डर) यो पावि टु लले टु लको र्े उर्ा जोनडएको नडस्क (ग्राइक्तन्डङ ि काट् िकालानग सर्तल ग्राइक्तन्डङ स्टोि) परिवताि गिे ि धातुको पाइप ि कङ् क्रीटबाट पेन्ट हटाउि, ग्राइक्तन्डङ गिा िहटाउि सक्र्। उच्च गनत टका प्रकाि धातु काटिका लानग उपयुि हुन्र् भिे कर् गनत टका प्रकाि ग्राइक्तन्डङ
गिाका लानग उपयुि हुन्र्।

एङ्गल ग्राइन्डि

नडस्क[स्यान्डर] यो शक्ति उपकिण यान्डपेपि चलाएि सर्तल सतहहरू पानलस गिा प्रयोग गरिन्र्। यान्डपेपि
चलाउिका लानग कम्पि, बेल्ट ि घुर्ाउिे प्रकािहरूका संयन्त्रहरू र्ि्।
[र्ारुिोको] (गोलाकार आरा) प्लाइवुड ि अन्य सार्ग्रीहरूलाई सीधै काट् िे पावि टु ल। हाते प्रकाि ि जडािगरिएको नििल प्रकाि उपलब्ध र्ि्। हाते प्रकािले काट् िको लानग सार्ग्रीलाई र्ुँ िा एउटा बल (नककब्याक
भनििे) को कािणले अप्रत्यानशत निशार्ा जाि सक्र् जसले यसलाई सार्ग्रीबाट टाढा लैजान्र्। यसले धेिैिु घाटिाहरू निम्प्त्याउँ र् ि केही अवस्थार्ा नतिीहरू गम्भीि ि जीविर्ा खतिा हुिे िु घाटिाहरू हुि सक्र्ि्।
प्रयोग गिुा अनघ सुिक्षा आविण ठीकसँग कार् गरििहेको कुिा सुनिनित गिुाहोस्।
[र्ारुिोको गाइड जोउगी] (गोलाकार आरा गाइड रुलर) गोलाकाि आिासँग जोनडएको यो रुलिलाई सीधैसार्ग्री काट् ि प्रयोग गरिन्र्।
गोलाकाि
आिागोलाकाि आिा गाइड रुलि135

[स्युनजि र्ारुिोको] (धुलो सङ्कलि गिे गोलाकार आरा) र्नसिो धुलो संकलि गिै काट् ि सक्ने गोलाकाि
आिा। िु ई प्रकािर्ा उपलब्ध र्ि्: बोडा काट् िको लानग एक प्रकाि ि धातु काटिको लानग अको प्रकाि। िु ईप्रकािका हुन्र्ि्: धुलो सङ्कलि गिा को लानग डस्ट बक्स भएको ि धुलो सङ्कलक गोलाकाि आिासँग जोनडएको।
[स्यूनजस्टन्क] (धूलो सङ्कलक) काट् िा निक्तस्किे धुलो सङ्कलि गिा प्रयोग गरििे पावि टु ल। टाइल ि कङ् क्रीट
उत्पाििहरू काट् िे सर्यर्ा यसलाई कानटङको धुलो विीपिी उड् िबाट िोक्न प्रयोग गरिन्र्।
[कोउसोकु सेचुदान्की] (उच्च-गनत कटर) एक नवि् युतीय
औजाि जसले धातुको पाइप, डण्डी, हिा क्तस्टल खण्डहरू आनिकाट् िको लानग ग्राइक्तन्डङ ढु ङ्गा घुर्ाएि काट् र्। नचप आिाकटिसँग एकिर्ै नर्ल्दो हुन्र् ति नचप आिाले सार्ग्री काट् िउच्च गनत कटिगोलाकाि आिा प्रयोग गर्ा । नचप आिा कटिका ब्लेडहरू सनजलै
खीइन्र्ि् ति उच्च-गनत कटिहरूको ब्लेड लार्ो सर्यसम्म
नटक्र्ि्।[रे नसप्रो आरा] (रे नसप्रोकेनटङ आरा) लार्ो पातलो ब्लेडलाई अगानडि पर्ानड सािे ि सार्ग्री काट् िे पावि टु ल।[दे न्दो ब्लक कटर] (नवद् युतीय ब्लक कटर) कङ् क्रीट काट् िकोिेल गि

लानग प्रयोग गरििे पावि टु ल।[कुगीउचीनक] (िेल गि) सार्ग्रीहरूर्ा नकला ठोक्न कम्प्रेसिद्वािा
कम्प्रेस गरिएको हावाको िबाबको बल प्रयोग गिे औजाि। कम्प्रेसि
हावा कम्प्रेस गिे र्ेनसि हो।[दे न्को डर र्] (कडा रील) नबजुलीको आउटलेट नवस्ताि गिाको लानगकडा िील

प्रयोग गरििे औजाि।

5.3.2 खन्ने/सम्याउिे/दबाउिे/निच्ने
[केि सुकोप्पु] (नतखो हेड भएको सोभेल) हेडको र्ानिल्लो भागर्ा खुिा िाखेि जनर्िर्ा खन्न प्रयोग गरििे

136

औजाि। यसलाई र्ोटकिीर्ा केन्सुको पनि भनिन्र्। तेको (लीभि)को रूपर्ा प्रयोग िगिुाहोस्।
[काकु सुकोप्पु] (वगा आकारको हेड भएको सोभेल) र्ाटो, अलकत्रा आनि उठाउि ि बोक्न प्रयोग गरििे
औजाि। यो नतखो टु प्पो भएको सोभेल जस्तै हुन्र् ति र्ाटो ि अन्य सार्ग्रीहरू उठाउि सनजलो बिाउि ब्लेडको
नकिािा सीधा हुन्र्। सािै र्ानिल्लो भाग गोलाकाि भएकोले त्यो भागर्ा खुिा िाख्न सनकंिै ि। तेको (उत्तोलक)को रूपर्ा प्रयोग गिुा हुँिैि। यसलाई र्ोटकिीर्ा काकुसुको पनि भनिन्र्।
[डबल सुकोप्पु] (डबल सोभेल) यो सोभलको टु प्पोको भागले गनहिो खाडल खन्न जनर्िर्ा घुस्क्र्ि्। खिेको
र्ाटो सतहर्ुनि सर्ातेि बानहि निकाल्ि सनकन्र्। यो पाइल ि उपयोनगता पोलहरूको लानग प्वालहरू खन्न प्रयोग
गरिन्र्।
नतखो हेड भएकोसोभेलवगा आकािको हेडभएको सोभेलडबल सोभेल

[चुरुहासी] (दु ई र्ुखे कोदालो) कडा जनर्ि उत्खिि ि अलकत्रा तोड् ि प्रयोग गरििे उपकिण।[रे की] (दााँते) र्ाटो सर्तल गिा, डार्ि फैलाउि ि झिे का पातहरू जम्मा गिा प्रयोग गरििे औजाि।

प्रयोजि

अिुसाि नवनभन्न आकाि ि सार्ग्रीहरूका र्ि्। र्ाटो सर्तल गिाका लानग िाँतेहरूर्ा धेिै पातलो िाँतहरू हुन्र्ि्ति अलकत्राका लानग िाँ तेहरूर्ा िाँतहरू हुँ िैिि्।
[जोरे ि] (डर े ज हो) र्ाटो, बालुवा ि भग्नावशेष उठाउि प्रयोग गरििे औजाि।
[ताको] (म्यािुअल कम्प्प्याक्टर) र्ाटो ि अन्य सार्ग्रीलाई भािले निच्ने ि िबाउिे औजाि।
[ट्याम्पर] लार्ो ह्यान्डलको अन्त्यर्ा जोनडएको चेप्टो धातु प्लेट भएको उपकिण। ह्यान्डल सर्ातेि ि र्ानिबाटसतह ठोकेि अलकत्रा ि अन्य सार्ग्रीहरू िबाउिे/निच्ने गिा प्रयोग गरिन्र्।
[ऱ्यार्र] जनर्ि िबाउिे/निच्ने गिा प्रयोग गरििे र्ेनसि। ऱ्यार्िको भाि िर्ानि-तल सािे इम्प्प्याकटिको बलले सतहलाई िबाउिे/निच्ने गर्ा । यसर्ा
बनलयो ठोक्ने शक्ति हुन्र् ि िबाएि निचेि कडा बिाउिको लानग उपयुि
हुन्र्। इक्तन्जि ि नवि् युतद्वािा संचानलत हुिे प्रकािहरू र्ि्।

137

ऱ्यार्ि

[भाइब्रो-कम्प्प्याक्टर] र्ाटो ि बालुवालाई आफ्िै वजि ि कम्पिद्वािा िबाउिे/निच्ने गिा इक्तन्जि जनडत र्ेनसि।सडक सवबेस तह, सडक सबग्रेड तह, ब्याकनफल आनि िबाउिे/निच्ने गिा प्रयोग गरिन्र्। र्ेनसिलाई हातले
अगानड ि पर्ानड सािे ि सतह िबाउिे/निच्ने गरिन्र्। ठक्कि शक्ति ऱ्यार्िको भन्दा कर् भएपनि ठूलो क्षेत्र
एकैचोनट िबाउिे/निच्ने गिा सनकन्र्। यस्तै र्ेनसि प्लेट कम्प्प्याक्टि हो। कम्प्प्याक्तक्टङ प्लेटको आकाि ठूलो भएकोि कम्पि सािो भएको कािण प्लेट कम्प्प्याक्टि सम्याउिका लानग बढी उपयुि हुन्र्।
[भाइब्रेटर] कङ् नक्रटबाट हावाको फोका हटाउि ि कम्पि र्ाफात कङ् नक्रट खन्याउँ िाको सर्यर्ा कङ् नक्रटको
घित्व बढाउि प्रयोग गरििे र्ेनसि।

5.3.3 लेआउट र्ाकीङ/र्ाकीङ उपकरणहरू
[सुर्ीचुबो] (लाइि र्ाकार) सार्ग्रीको सतहर्ा लार्ो सीधा िे खाहरू
र्ानकाङ गिा प्रयोग गरििे औजाि।
[सुनर्सासी] (र्सीको भााँडो) र्सीको भाँ डोको सर्तल भागलाईिे खाहरू कोिाका लानग प्रयोग गरिन्र् ि गोलो भाग (हो) ब्रश जस्तै गरिलाइि र्ाकाि

प्रयोग गरिन्र्।[चक लाइि] सुनर्चुबो लाइि र्ाकाि जस्तै ति पाउडि चकले िे खा कोर्ा ।[लेजर र्ाकार] र्ेनसि जसले नभत्ता, र्त ि भुइँहरूर्ा तेसो, ठाडो ि निर्ाा णकोलानग अन्य सन्दभा िे खाहरू बिाउि लेजि बीर्हरू उत्सजाि गर्ा । लेजि बीर्हरू
िातो ि हरियोर्ा उपलब्ध र्ि्। हरियो िङ उज्यालो स्थािहरूर्ा हे िा िातोभन्दा
सनजलो हुन्र्। तपाईंको आँ खार्ा सीधै लेजि नकिण प्रवेश गिाबाट िोक्न लेजि कायागिाा सुिक्षात्मक चश्मा लगाइन्र्।

लेजि र्ाकाि

[र्ाकार पेि, र्ानकाङ चक] भवि निर्ाा णर्ा प्रयोग हुिे र्ुख्य घटक तेल भएकोकलर्। उिाहिणका लानग यो सबनलकृत डण्डीहरू िाक्तखिे क्तस्थनत ि नपच (सबनलकृत डण्डीहरू बीचको िू िी)र्ु ट्याउि प्रयोग गरिन्र्।

138

[पञ्च] यो उपकिण हिौडाले ठोकेि धातुको सतहहरूर्ा सािो डार्बिाउि वा कपडा, र्ाला, आनिर्ा गोलो प्वाल बिाउि प्रयोग गिापञ्चसनकन्र्। सेन्टि पञ्च धातु सतहहरूर्ा नचन्ह लगाउि प्रयोग गरिन्र्
(यसलाई र्ानकाङ भनिन्र्)।

5.3.4 र्ापि / निरीक्षण
[लेभल] कार्को लानग आवश्यक उचाइ निधाा िण गिा प्रयोग गरििे

लेभललेभनलङ उपकिण। यो उपकिणलाई टर ाइपडर्ा जडाि गिी म्यािुअलर्ा
नबल्ट-इि बबल भायलले सन्तुलि नर्लाएि सर्तल बिाउिे गरिन्र्।
अटोर्ेनटक लेभनलङ प्रणाली भएको लेभललाई अटो लेभल भनिन्र्।
[लेजर स्तर] लेजिद्वािा स्ति सवेक्षण गिे एक उपकिण ि यो कार् कोलानग आवश्यक उचाई निधाा िण गिा को लानग प्रयोग गरिन्र्।[टर ास्टन्जट] ठाडो ि तेसो कोणहरू र्ापि गिे उपकिण एउटा सािोटे नलस्कोपलाई सर्िाि गिे दृनष्टकोणर्ा आधारित। यो टर ाइपडर्ा जडािगिे ि प्रयोग गरिन्र्। आजकल नियोडोलाइट भनििे नडनजटल नडस्क्प्लेटर ाक्तन्जट

भएको यन्त्र प्रायः प्रयोग गरिन्र्।
[टोटल िे िि] प्रकाश-तिं ग िे न्जफाइन्डि ि नवि् युतीय टर ाक्तन्जट संयोजि गरिएको एक सवेक्षण उपकिण।टे नलस्कोपबाट हे िी लक्ष्यसँग क्रसहे यि नर्लाएपनर् बटि नियो भिे एकैनर्िर्ा सन्दभा नबन्िु बाट लक्ष्यसम्मकोिू िी ि कोण िाप्न सानकन्र्। टोपोग्रानफक सवेक्षण, निर्ाा ण साइट स्थाि व्यवस्थापि, प्रािक्तम्भक भू-सवेक्षण ि निनित
नबन्िु सवेक्षण जस्ता फिानकलो क्षेत्रका सवेक्षण प्रयोजिहरूर्ा टोटल स्टे शि प्रयोग गरिन्र्।
[नर्जुइतो] (लाइि लेभल) भविको जग निर्ाा ण गिाा वा इँ टा ि ब्लकचाँ च्िा लहि सीधा बिाउि ि उचाइ नर्लाउि प्रयोग गरििे धागो। योितक्तन्किे सार्ग्रीबाट बिेको र्।

लाइि
लेभल

139

[सुइहेइकी] (लेभलर) कुिै निर्ाा ण सतह वा वस्तु जनर्िसँग सर्तल नर्लेको र् नक र्ै ि भिी जाँ च गिा प्रयोग
गरििे उपकिण। भायलर्ा भएको बबल हे िेि लेभल जाँच गरिन्र्। केहीउपकिणहरूर्ा लेभल जाँच गिा सुई प्रयोग गरिन्र् ि अरू केही नडनजटल
लेभलहरू हुन्र्ि्। नबल्ट-इि इिक्लाइिोनर्टि भएका लेभलहरू

लेभलआवासीय जडािहरूर्ा पनि प्रयोग गरिन्र्।
[सागेफुरी] (साहुल) स्तम्भ वा अन्य वस्तुहरूको ठाडोपि जाँच गिा प्रयोग गरििे
नतखो कोनिकल टु प्पो भएको भाि। धागोको प्रयोग गिे ि पोष्टर्ा नफक्स गरिएको
होल्डिर्ा साहुललाई झुण्ड्ड्याएि अनि होल्डि जोनडएको सतह ि थ्रेड बीचको िु िीसर्ाि र् नक र्ै ि भिी जाँ च गिी ठाडोपि जाँच गरिन्र्।
[सानिगािे] (नसकर्ीको वगा) स्टे िलेस स्टील वा अन्यधातुबाट बिेको

उपकिण जुि सर्कोण िाप्न प्रयोग गरिन्र्। यो स्केनलङ गरिएको हुन्र् ि लिाइर्ापि गिा पनि प्रयोग गिा सनकन्र्। अगानडको भाग र्ेनटर क स्केलर्ा

साहुलनसकर्ीको वगाहुन्र् ि पर्ानडको भागर्ा अगानडको 1.414 (√2) गुणा हुन्र्।
[ओगािे] (नत्रकोणीय रुलर) सर्कोण िाप्ने ठूलो नत्रकोणीय रुलि।
पाइिागोिस थ्योिर् प्रयोग गिे ि साइट र्ा बिाइएको हुन्र्, 3:4:5 कोअिुपात। यो 3:4:5 लाई कायास्थलर्ा सानसगो भनिन्र्।
[र्ापि] (िाप्ने टे प) लिाइ िाप्ने टे प जस्तो उपकिण। कनहलेकाहीँ र्ानकजाकु (िाप्ने टे प) भिेि नचनिन्र्। क्तस्टलि भीिाइल प्लाक्तस्टकर्ा उपलब्ध हुन्र्ि्।

कन्भेक्स

[कन्भेक्स] (सर्ेट्ि नर्ल्िे स्टिलको िाप्ने टे प) लिाइ िाप्ने पातलो
धातुको टे प भएको िाप। कनहलेकाहीँ संनक्षप्त रूपर्ा कोन्बे भनििर्ति आनधकारिक िार् कन्भेक्स रुलि हो।140

[जोगी] (रुलर) लिाइ िाप्न ि सीधा िे खाहरू कोिा प्रयोग गरििे उपकिण। एयुनर्नियर्, स्टे िलेस क्तस्टल ि बाँ सआनिबाट बिेका र्ि्। हानिकािक सार्ग्रीहरूबाट नफनटङहरू बचाउिि बाँ सका रुलिहरू प्रयोग गरिन्र्।

अलर्ुनियर् रुलिस्टे िलेस क्तस्टल रुलिबाँस रुलि

[स्लम्प केन्जाकु] (स्लम्प िेल) स्लम्प पिीक्षणर्ा स्लम्प र्ाि (स्लम्पकोि हटाइएपनर् कर् उचाइ) र्ापि गिा प्रयोग गरििे उपकिण।

स्लम्प पिीक्षण भइिहेको

5.3.5 काट् िे / बङ् ग्याउिे / भााँच्ने
[िोकोनगरी] (आरा) धातुको प्लेटर्ा धेिै िाँतहरू (र्े भनििे) भएको औजाि हो जसलाई काठ, धातु, पाइप आनिकाट् ि प्रयोग गरिन्र्। यसलाई र्ोटकिीर्ा िोको भनिन्र्।
[हासार्ी] (कैंची) िु ई धाि बीचको वस्तु काट् ि प्रयोग गरििे औजाि।
[कुइनकरी] (एण्ड निप्पर) धािहरू बीचको वस्तु काट् ि प्रयोग गरििे
औजाि। टाइलहरू प्रशोधि गिा, ताि काट् िे जस्ता कार्का लानग प्रयोग
गरिन्र्। यसले नकलाको टाउको पनि काट् ि सक्र्।
[कटर िाइफ] (बक्स कटर) यो चक्कुले ब्लेडको टु प्पो भाँचेि आफ्िो

एण्ड निप्पि

तीखोपि कायर् िाख्न सक्र्।
[तागािे] (डकर्ी छे िी) एक र्े उर्ा धाि भएको र्डीको आकािको औजाि जसलाई हिौडाले ठोकेि पातलो
धातु काट् ि प्रयोग गिा सनकन्र्। यो हाचुिी साग्योउ (फोड् ि) को लानग कङ् क्रीट भाँच्न ि र्त टाइलहरूको
र्ापि नचन्ह लगाउि पनि प्रयोग गरिन्र्। प्रयोगको आधािर्ा सर्तल डकर्ी र्े िी, कङ् क्रीट डकर्ी र्े िी, कुँद्ने
डकर्ी र्े िी ि अन्य उपलब्ध र्ि्।

141

[पेन्ची] (प्लाएर) बङ् ग्याउिे, काट् िे आनिको औजाि। नचप्लिबाट जोनगिका लानग र्नसिो खाल्डो भएको सर्ात्ने
एउटा भाग ि काट् िको लानग ब्लेडसनहतको भाग हुन्र्।

बक्स कटि

डकर्ी र्े िीप्लाएि

5.3.6 ठोक्ने/तान्ने
[हिौडा] वस्तुहरू ठोक्न प्रयोग गरििे उपकिण। ठोक्ने हेडको
सार्ग्री धातु, िबि वा काठ हुि सक्र् जुि प्रयोगको उद्दे श्यर्ा निभाि
गर्ा । धातुको हे ड भएकाहरूलाई कनहलेकाहीं कािाजुची भनिन्र्।
[रबर ह्यार्र] िबिको हे ड भएको हिौडा। सार्ग्रीलाई िोक्साि िगिीबनलयो शक्ति द्वािा प्रहाि गिुा यसको नवशेषता हो। यो फर्ाा लाईठोकेि कङ् नक्रट िाख्ने प्रनक्रयार्ा कम्प्प्याक्ट बिाउि प्रयोग गरिन्र्।

हिौडाको उिाहिण (रिङलक
स्क्याफोल्डीङको लानग)िबि हिौडा

[नकजुची] (काठको हिौडा) काठले बिेको हे ड भएको हिौडा।
प्रहाि बल धातु हिौडाको भन्दा कर्जोि भएपनि यसले सार्ग्रीलाई
िोक्साि गिे सम्भाविा कर् हुन्र्।
[काकेया] (ठूलो काठको हिौडा) काठको ठु लो नकला ठोक्ने
आनिको लानग ठूलो काठको हिौडा। काकेयालाई काठको फ्रेर् संिचिा नवनधर्ा होजो (चूल) लाई होजो आिा(खाँचा) र्ा ठोक्न पनि प्रयोग गरिन्र्
काठको हिौडा

ठूलो काठको हिौडा

142

[ओ-ह्यार्र] (ठूलो हिौडा) लार्ो ह्यान्डल ि ठूलो हेड भएको हिौडा। यसलाई पाइल ठोक्न ि भत्काउिे कार्को
लानग प्रयोग गरिन्र्।
[बार] (क्रोबार) नलभिको रूपर्ा प्रयोग गिा सनकिे धातुको औजाि। एल आकािको टु प्पोर्ा नकलाहरू
हटाउिको लानग खाल्डो हुन्र्। टु प्पोलाइ नकलाको हे ड र्ुनि नर्िाइन्र् िक्रोबाि

लाभको नसद्धान्त प्रयोग गिे ि नकला निकानलन्र्। अको पक्ष या त पंजाजस्तै हुन्र् वा पन्योउ जस्तै सर्तल हुन्र्। नकलाहरू तान्नको अनतरिि,ठूलो क्रोबाि भािी वस्तुहरू उठाउि प्रयोग गिा सनकन्र्। घुर्ाउि ि प्वाल
पािाको लानग यसलाई खाली ठाउँ र्ा पनि घुसाउि सनकन्र्। फर्ाा खोल्िको लानग ठूलो क्रोबाि प्रयोग गरिन्र्।

5.3.7 फाइनलङ/पानलनसङ/बोररङ
[तोइसी] (ग्राइन्डिोि) धातु, चिाि आनि काट् िे ि पानलस गिे(घोट् िे) औजाि। सािा आयताकाि आकािका
औजािहरू िोर्ी (काठको र्े िी) ि कान्ना (जापािी हाते िन्दा) को ब्लेडलाई नतखािा प्रयोग गरिन्र्।
[यासुरी] (रे नत) धातु ि काठको सतहहरू घोट् िे औजाि। नवनभन्न उद्दे श्यका लानग धेिै प्रकािका िे नतहरू र्ि्जस्तै धातु िे नतहरू ि काठ िे नतहरू। यनि र्नसिा टु क्राहरू खाल्डाहरूर्ा अड् नकएर्ा, र्नसिा टु क्राहरू
सावधािीपूवाक हटाउि ताि ब्रश प्रयोग गरिन्र्।
[स्याण्ड पेपर] (खाक्सी) यासुिी (िे नत) को एक प्रकाि, बालुवा वा काँच जस्तो िािा कागजको सतहर्ा
लगाइएको हुन्र्। धेिै प्रकािका पेपिहरू र्ि् जसर्ा ताइसुई कागज (पािी-प्रनतिोधी कागज) सर्ावेश र् जसलेपािी प्रनतिोध गर्ा , बालुवा िुिो पेपि (कपडा कागज) को जुि बनलयो हुन्र्। अङ्कले खस्रोपिलाई संकेत गर्ा ।अङ्क जनत सािो हुन्र् िािा त्यनत खस्रो हुन्र् ि जनत ठूलो अङ्क हुन्र्, उनत िै र्नसिो हुन्र् ि फलिरूप नचल्लो
पानलश सतह बन्र्।
[तार ब्रि] धातुको तािले बिेको कडा ब्रश। यसलाई धातुबाट क्तखया हटाउि, पेन्ट हटाउि ि िे नत ग्रुभहरू सफागिा प्रयोग गिा सनकन्र्।

143

ताि ब्रशताि ब्रश

5.3.8 कस्ने/जोड् िे[र्ङ्की रे न्च] खोल्िे ि बन्द हुिे र्ेकानिजर् भएको िे न्च। बोल्ट वार्ङ्की िे न्चिटको व्यास नर्लाउि र्ानिल्लो ि तल्लो बङ्गािा बीचको चौडाइ
परिवताि गिा सनकन्र्। र्ानिल्लो बङ्गािालाई नग्रपसँग एकीकृत हुन्र्
त्यसैले घुर्ाउँ िा बल र्ानिल्लो बङ्गािार्ा लगाउिुपर्ा । टु प्पो खुलाभएकोले यो उपकिणलाई स्क्प्याििको रूपर्ा वगीकृत गरिएको र्, ति यसले अपवािको रूपर्ा "िे न्च" शब्दप्रयोग गर्ा ।[सकेट रे न्च] हे डर्ा सकेटहरू परिवताि गिे ि नवनभन्न आकािका िट ि बोल्टहरूका लानग प्रयोग गरििे िे न्च।[बक्स रे न्च] िे न्च जसर्ा िट ि बोल्टहरू घुर्ाउिको लानग सकेटको भाग ि ह्यान्डल भागलाई एक रूपर्ा
एकीकृत गरिएको हुन्र्। गरिन्र्। एल आकाि ि टी आकािका प्रकािहरू र्ि्।
[रोिाकु रे न्च] (हेक्सागि रे न्च) यो उपकिणर्ा षड् भुजहेक्सागि िे न्चआकािको प्वाल हुन्र् ि बोल्ट घुर्ाउि प्रयोग गरिन्र्। िोक्काकु बो िे न्चपनि भनिन्र्।
[पेचकस] िू घुर्ाउि प्रयोग गरििे उपकिण। िूको हे डर्ाखाल्डोहरू नफट गिाको लानग नफनलप्स-हेड ि फ्याट-ब्लेड पेचकस
हुन्र्ि। िू हेडको खाल्डो भाँ चीि (िार्ेरु (क्तस्टरनपङ) बाट बच्न सहीसाइज प्रयोग गिुा र्हत्त्वपूणा र्। पकड को आकाि पनि र्हत्त्वपूणा हुन्र्।
उिाहिणका लानग नवि् युतीय कार्को पेचकसको पकड गोलो ि ठूलो

144

पेचकस

हुन्र् जसले गिाा हातले सनजलैसँग यसको वरिपरि सर्ात्न सक्र्।
[कुगी] (नकला) पाटा हरूलाई सँगै जोड् ि हिौडाले ठोनकिे चीज। प्रयोगर्ा
आधारित नवनभन्न प्रकािका नकलाहरू र्ि्, जस्तै िू नकलाहरू, कङ् क्रीट

नकलानकलाहरू, केनसङ नकलाहरू, ि िालीिाि र्तका नकलाहरू।
[िेजी] (स्क्रू) सनपाल आकािको ग्रूभ भएको बेलिाकाि वा शंक्वाकाि
आकािको वस्तु जुि अको पाटा लाई जोड् ि िु डर ाइभि प्रयोग गिे ि पाटा र्ा िुगरिन्र्।
[ट्यानपङ िेजी] (सेल्फ-ट्यानपङ स्क्रू) िु जसलाई िु गिै जाँ िा सार्ग्रीर्ा आफ्िो थ्रेड आफैँ बिाउँ र्।[बोल्ट्] एक प्रकािको िु। बोल्ट (भाले थ्रेड) ि िट (पोिी थ्रेड) एक

िट

बोल्ट

सेटको रूपर्ा प्रयोग गरिन्र्। वाशि पनि प्रयोग गिा सनकन्र्।

वाशि

5.3.9 र्ूछ्िे/नर्श्रण गिे[ह्यान्ड नर्क्सर] पेन्ट, नसर्ेन्ट र्सला ि कङ् क्रीटको लानग नर्क्सि। सार्ग्रीहरू नसर्ेन्ट र्सला बक्स वा बकेटर्ा
िाक्तखन्र्ि् ि ह्यान्ड नर्क्सिले नर्साइन्र्।
[काकुहाङ्की] (घोल्िे र्ेनसि) तिल पिािा ि निर्ाा ण सार्ग्री नर्लाउिे र्ेनसि। नर्क्सि पनि भनिन्र्, नवनभन्न
प्रकािका निर्ााण साइटहरूर्ा प्रयोग गरिन्र्।
[नसर्ेन्ट र्सला नर्क्सर] नसर्ेन्ट र्सला बिाउि नसर्ेन्ट, पािी ि बालुवा नर्साउिे र्ेनसि। िु ई प्रकािका शक्ति
स्रोतहरू र्ि्: एउटा जसले 100 V पावि स्रोत प्रयोग गर्ा ि अको इक्तन्जि भएको प्रकाि।
[कङ् क्रीट नर्क्सर] कङ् क्रीटको लानग नडजाइि गरिएको नर्क्सि,नसर्ेन्ट र्सला नर्क्सिहरू भन्दा बढी बल भएको।
[ब्याच नर्क्सर] नर्क्सि जसले एक पटकर्ा एक ब्याच कङ् क्रीटको
लानग सार्ग्रीहरू नर्लाउँ र्।[तोरोबाको] (नसर्ेन्ट र्सला बक्स) कङ् क्रीट वा नसर्ेन्ट र्सलाकङ् क्रीट नर्क्सि

बिाउि सार्ग्रीहरू नर्लाउिको लानग बनलयो बक्स। तोिोबुिे वा फुिे को रूपर्ा पनि नचनिन्र्। नसर्ेन्ट र्सला

145

बक्सर्ा भएका सार्ग्रीहरू घोल्िे र्ेनसि वा र्ुछ्िे सोभेल प्रयोग गिे ि र्ुनर्न्र्।
[फुरुई] (चाल्िो) सार्ग्रीहरू आकाि अिुसाि र्ु ट्याउिे जाली भएको उपकिण। हटाउिु पिे वस्तुहरू जालीको
आकाि अिुसाि र्ु ट्याइन्र्। उिाहिणका लानग यसले उत्खिि गरिएको र्ाटो ि बालुवा नलि सक्र् ि िाम्रो
र्ाटोलाई नगिीबाट अलग गिा सक्र्।

5.3.10 योररङ/तयारी
[योजोयो पोली िीट] (योररङको लानग प्लास्टिकको निट) पािाको रूपर्ा पोनलनिलीि नफल्म। कङ् नक्रट
खन्याउँ िा जनर्िबाट ओस-प्रनतिोध ि वाटिप्रुफीङको लानग, पेन्टीङ गिाा योरिङको लानग ि वषाा ि धुलोबाट
जोगाउि प्रयोग गरिन्र्।
[नभनियर] (प्लाइवुड) फ्लोिलाई कोरििबाट जोगाउि पातलो प्लाइवुड िाक्तखन्र्।
[ब्लु निट] फ्लोिको नहड् िे क्षेत्रहरूलाई पेन्ट ि धुलोबाट जोगाउि प्रयोग गरिन्र्।
[नहसाि बोउिी िेट] (उनछट्टीि रोक्ने जाल) स्क्याफोल्डीङको लानग जाल जस्तो शीट जसले सम्पूणा भविलाई
ढाक्र्। यो साइटर्ा जम्मा भएका निर्ाा ण सार्ग्रीहरू र्रिएि ि कागो यातायात सवािी साधिहरूको पर्ानडकोटर लीबाट खस्नबाट िोक्न पनि प्रयोग गरिन्र्।
[सुइच्योकु योजो िेट] (ठाडो सुरक्षा जाल) सार्ग्रीहरू उड् ि िस्क्याफोल्डीङहरू बाट खस्नबाट जोगाउि निर्ााण साइटहरूर्ा
तेसो सुिक्षा जालस्क्याफोल्डीङहरूर्ा जोनडएको जाल।[सुइहेइ योजो िेट] (तेसो सुरक्षा जाल) र्ानिस ि सार्ग्रीहरू
उचाइबाट खस्नबाट जोगाउि निर्ाा ण साइटहरूर्ा प्रयोग गरििे जाल।5.3.11 स्क्रनबङ
[ब्रि] आधािर्ा नियनर्त अन्तिालहरूर्ा िोनपएको नब्रस्टलको बन्डलहरू भएको एउटा औजाि, फोहोि हटाउि
िगिा प्रयोग गरिन्र्। उिाहिणका लानग, ढु ङ्गाको कार्र्ा, ढु ङ्गाहरू बीचबाट नसर्ेन्टको अनतरिि लेिो हटाउि
पािीले नभजाइएको ब्रश प्रयोग गरिन्र्।
146

[स्पन्ज] फोर्-को रूपर्ा र्ोल्ड गिे को नसंिेनटक प्लाक्तस्टक जस्तै पोलीयुिेनिि, पािीले नभजेको ि फोहोि हटाउि
प्रयोग गरिन्र्। उिाहिणका लानग ढु ङ्गाको कार्र्ा, यो नसर्ेन्ट लेिोले फोहोि भएको सतहहरू सफा गिा प्रयोग
गरिन्र्।
[वेस] (झुत्रो कपडा) र्ेनसिको तेल ि अन्य तिल पिािाबाट िाग र्ेटाउि प्रयोग गरििे कपडा।
[बाल्ट्ी] पािी सर्ात्न ि बोक्नको लानग ह्यान्डल भएको कन्टे िि। निर्ाा ण उद्दे श्यका लानग जस्ता कोटीङ गिे कोपाताहरूबाट बिेको बनलयो बाक्तल्टिहरू प्रयोग गरिन्र्।
[नहश्याकु] (डाडु ) पािी निकाल्िको लानग ह्यान्डल भएको एउटा औजाि।

5.3.12 वस्तुहरू बोक्ने
[इनचररन्स्या] (निलव्यारो) सार्ाि बोक्ने एउटा औजाि, जसर्ा

व्हीलब्यािो

अगानड एउटा पां ग्रा भएको क्तस्टलको बकेट हुन्र्। ह्यान्डलहरू
सर्ातेि ि धक्का निएि प्रयोग गरिन्र्। यसले भािी वस्तु बोक्न सनजलो
बिाउि चक्कालाई टे कोको रूपर्ा, ह्यान्डललाई प्रयासको रूपर्ा िबकेटलाई भािको रूपर्ा प्रयोग गर्ा । कनहलेकाहीँ िेको भनिन्र्।
[दाइस्या] (पाङ् ग्रा भएको प्लेटफर्ा) चाि सािा पाङ् ग्रा भएकोप्लेटफर्ा जुिवस्तुहरू बोक्न प्रयोग गरिन्र्। कुिैर्ा

ह्यान्डल

पाङ् ग्रा भएकोप्लेटफर्ा

हुन्र्ि् कुिै र्ा हुँिैिि्। ब्रेक सनहतको पाङ् ग्रा भएको प्लेटफर्ा पनिउपलब्ध र्ि्।
[सोरी] (स्लेज) ढु ङ्गा जस्ता भािी वस्तुहरूलाई र्ानि िाखेि तािेि
सािा प्रयोग गरििे औजाि।
[कोरो] (रोलर) भािी वस्तुहरू सािा प्रयोग गरििे िोलि। धेिै िोलिलाई एकअकाा सँग सर्ािान्ति िाक्तखएको हुन्र्,वस्तुलाई र्ानि िाक्तखन्र् ि िोलिहरू गुडेसँगै वस्तुलाई सारिन्र्।

147

[फोकानलफ्ट] हाइडर ोनलक प्रेसि प्रयोग गिे ि र्ानि ि तल सिे फोकाजनडत गाडी। फोकार्ा िाक्तखएका वस्तुहरू उच्च स्थािहरूर्ा र्ानि
उठाइन्र् वा झारिन्र्।
फकानलफ्ट

5.3.13 झुन्याउिे/उचाल्िे/तान्ने
[नवन्च] डोिीलाई घुर्ाउिे र्ेनसि। र्ाकीआगेनक पनि भनिन्र्।
[तार डोरी]ताि डोिी

धेिै उच्च टे न्साइल-शक्ति भएका क्तस्टलका

तािहरूलाई एकै ठाउँ र्ा बेिेि स्टर ् यान्ड बिाइन्र् ि त्यसपनर् धेिैस्टर ् यान्डहरूलाई एकै ठाउँ र्ा बेिेि डोिी बिाइन्र्। यसर्ा उच्चटे न्साइल-शक्ति, उत्कृष्ट ठक्कि प्रनतिोधी शक्ति ि सनजलो

कडीह्यान्डनलङको लानग लनचलोपि हुन्र्। प्रशोनधत र्े उ भएकाहरूलाई
झुण्ड्ड्याउिे कायाका लानग प्रयोग गरिन्र्। अड् काउिे कायाका लानग डोिीहरू पनि हुन्र्ि्।
[कडी] तािको डोिी वा चेिलाई झुण्ड्ड्याउिे लोडर्ा जोड् िको लानग झुण्ड्ड्याउिे नफक्स्चि।
[टिाबकल] डोिी ि तािहरू कस्न प्रयोग गरििे उपकिण।

कडीटिाबकल

148

[चेि ब्लक] नलभि ि पुलीको नसद्धान्तहरू लागू गिे ि भािी वस्तुहरूचेि ब्लक

उठाउि ि झािे र्ेनसि। यसलाई टर ाइपड आनिर्ा जोडे ि प्रयोग गरिन्र्।
[लीभर होइि] चेि ब्लक जस्तै संयन्त्र हुन्र् ति चेि ब्लक भन्दा सािोर्ेनशि। यो लोड आनि बाँध्न प्रयोग गरिन्र्। उिाहिणको लानग, ब्याकहोलाई ढु वािी को लानग टर क र्ा लोड गिाा यो ब्याकहो बाँ ध्नको लानग प्रयोग
गरिन्र् तानक यो िसिोस्।
[ओयाजुिा नकन्चोकी] (र्ुख्य डोिी टे न्सिि) सुिक्षा बेल्टको हुकर्ुख्य डोिी टे न्सिि

जोनडएको र्ुख्य डोिीको तिावलाई बिाई िाख्न सक्ने उपकिण। योउचाइर्ा कार् गिाा प्रयोग गरिन्र्, जस्तै स्क्याफोल्डीङको कार्।
[नटरफोर] भािी वस्तुहरू तान्नको लानग प्रयोग गरििे म्यािुअल
नवन्च। नटिफोिबाट गएको तािको डोिीलाई नलभि अपिे शिद्वािाकडा रूपर्ा तान्न सनकन्र्। ठूलो रूख काट् िा, नटिफोिले रूख तान्दा यसलाई इक्तच्छत निशार्ा तल याउिसनकन्र्।
[जिी] (ज्याक) िोिै र्ात्रार्ा बल प्रयोग गिी भािी वस्तुहरू उठाउिे उपकिण। नलक्तफ्टङ संयन्त्रर्ा िू, नगयिि हाइडर ोनलक िवाव सर्ावेश र्ि्।
[नकररि जिी] (स्क्रू ज्याक) िू घुर्ाउँ िा उत्पन्न हुिे थ्रस्ट प्रयोग गिे ि ठाडो रूपर्ा भािी वस्तुहरू उठाउि
सक्ने उपकिण। यसलाई र्ाटो अड्याउिे संिचिाको कायार्ा िु ई तेसो पाटा हरू बीचर्ा िाखेि बायाँ वा िायाँ तफाबल लगाउि पनि प्रयोग गरिन्र्।
[लीभर ब्लक] भाि उठाउिे ि बाँ ध्ने औजाि। यो क्तस्टल फ्रेर्हरू पुिः पङ् क्तिबद्ध गिा (ठाडो बिाउि) पनि प्रयोग
गरिन्र्।

149

5.3.14 काया प्लेटफर्ा / सीढी[हानिगो] (सीढी) उच्च स्थािहरूर्ा चढ् िे उपकिण। यो पाइलार्ा पाइला िाखेि चनढन्र्। यो लगभग 75नडग्रीको कोणर्ा सेट गिुापर्ा । यनि कोण धेिै ठाडो र् भिे पर्ानड झिे जोक्तखर् हुन्र्। यसको नवपरित यनि कोणसािो र् भिे नसँढी भाँनचिे जोक्तखर् हुन्र्। सािै सधैं सीढीलाई सहािा नििे एक सहायकसँग कार् गिुाहोस्।
[याताचु] (िे पलेडर) िु ई भऱ्याङको संयोजि हो। यसलाई खोल्दा योनसँढीको रूपर्ा प्रयोग गिा सनकन्र्। यसलाई स्टे पयाडिको रूपर्ा
प्रयोग गिाा र्ानि िबस्नुहोस् वा उनभिुहोस्। सािै, िु बै र्े उर्ा खुिा िाखेि
र्ानिल्लो भागर्ा टाँ नसएको बेला कार् िगिुाहोस्, नकिनक यसले सन्तुलि
नबग्रि सक्र् ि सम्भानवत रूपर्ा खतििाक हुि सक्र्।
[ काहािनसकी सग्योउिाई] (पोटे बल एनलभेटेड वका प्लेटफर्ा) िु ईखुिाहरू बीचर्ा प्लेटफर्ा भएको औजाि जुि तक्तन्कन्र् ि नफताा जान्र्।

स्टे पयाडि
पोटे बल उचाई कायाप्लेटफर्ा

िोबीउर्ा को रूपर्ा पनि नचनिन्र्। काया प्लेटफर्ाको शीषार्ा
ह्यान्डिे लहरू हुन्र्ि्। बानहि झुक्दा वा नभत्तार्ा धकेल्दा सन्तुलि गुम्न
सक्र् ि खस्न सक्र्।
[रोनलङ टावर] उचाइर्ा कार् गिे प्लेटफर्ा। यसलाई चािै नति घुर्ाउि
चािै कुिार्ा चक्काहरू हुन्र्ि्। औद्योनगक सुिक्षा ि िास्थ्य ऐि अन्तगात
िोनलङ टाविहरूको सुिक्षा र्ापिण्डहरू र्ि्।
[कोशो सग्योउया] (एरियल वका प्लेटफर्ा) एउटा यन्त्रले सुसक्तित सवािी साधि जसले र्ानिसभएको
टोकिीलाई 2 नर्टि वा सोभन्दा बढीको उचाइर्ा र्ानि उठाउि ि झािा सक्र्।

150

5.3.15 सरसफाइ
[होकी] (झाडू) बढािे ि सफा गिा को लानग एक उपकिण। बाँ सका हाँ गाहरू, बोटनबरुवाका बन्डलहरू वानसंिेनटक फाइबिहरू लट्ठीको अन्त्यर्ा जोनडएका हुन्र्ि्।
[नचररतोरी] (डिप्याि) झाडु ले बढािे को धूलो ि फोहि जम्मा गिे एउटा औजाि।
डस्टप्याि

झाडू[ब्लोअर] ब्लोअि। यसलाई हावाको बलले उडाएि झिे का पातहरू
जस्ता हिा वस्तुहरू सङ्कलि गिा प्रयोग गरिन्र्।

151ब्लोअि

अध्याय 6: निर्ााण स्थलका कायाको ज्ञाि
6.1 निर्ााण स्थलका सर्ाि निषयहरू
निर्मा ण स्थलहरु निनिन्न कमर्को िर्ाकम प्रमनिनिकहरूको घर हुि्। उिीहरुले र्िे कमर् एकअकमाको िन्दमफरक दे खिए पनि अिुििी प्रमनिनिकहरू निनित र्मनर्लमहरूर्म सिैं जमिकमर हुन्छि्। यसले उच्च र्ुणस्तर रसुरक्षमको र्हसुस प्रमप्त हुन्छ। यस िण्डले सबै प्रमनिनिकहरूलमई थमहम हुिुपिे कुरमहरू िणाि र्दा छ।

6.1.1 निर्ााण कायाका निशेषताहरू
(1) निर्मा ण कमया नबल्ड-टु -अर्ा रको आिमरर्म र्ररन्छ।
नबल्ड-टु -अर्ा र िन्ने िमक्मांशले र्मर्ीहरू जस्तो कमरिमिमहरूर्म उही नर्जमइिको िस्तु बमरम्बमर उत्पमदि र्िेकुरम ििई ग्रमहकको आिश्यकतमहरू पूरम र्िा शुन्यबमट नर्जमइि र्ररएको एकल उत्पमदिको निर्मा णलमईजिमउँ छ। निर्मा ण कमया नबल्ड-टु -अर्ा रको आिमरर्म र्ररन्छ। नतिीहरू निनिि हुन्छि, ठूलम-ठूलम दे खि समिमस्तरकम पररयोजिमहरू हुन्छ र केही सर्मि दे खिए पनि प्रत्येक पररयोजिमको फरक निशेषतम र सताहरू हुन्छि्।
प्रत्येक ग्रमहकको लमनर् नबल्ड-टु -अर्ा रको र्िसमय हुिु र्हत्त्वपूणा छ।(2) निर्मा ण कमया स्थमिको बन्धिहरूको अनिि र्म हुन्छि्।
अनिकमां स निर्माण कमया प्रत्येक सम्पत्तीको स्थमिको निनशष्ट आिश्यकतमहरु अिुसमर निर्माण र्ररएको हुन्छ
यसको र्तलब एउटम पररयोजिम उही सताहरूर्म कनहल्यै दोहोररदै ि।(3) निर्मा ण कमया प्रकृनत अिुरुप हुन्छि्।
निर्मा ण कमया प्रमयः बमनहर सञ्चमलि र्ररन्छ र स्थलमकृनत, ऋतु, र्ौसर् र अन्य प्रमकृनतक अिस्थमहरू जस्तम
अनिनित कमरकहरूको अिीिर्म हुन्छ।
(4) निर्मा ण कमया समर्मनजक बन्धि अिुसमर हुन्छि्।
निर्मा ण कमया स्थमिीय उत्पमदि हो र त्यसैले समइटर्म समर्मनजक बमिमहरूको अिीिर्म हुन्छ। िरपरको क्षेत्र रिमतमिरण सांरक्षणकम उपमयहरूको लमनर् सुरक्षम उपमयहरूको आिमरर्म समइट व्यिस्थमपि र्िा र्हत्त्वपूणा छ।लमर्ू हुिे कमिूि र नियर्हरू र िरपरको समर्मनजक िमतमिरण निर्मा णको स्थमिर्म नििार र्दा छ र निर्मा ण कमयाले
बमिमहरू समर्िम र्िे अपेक्षम र्ररन्छ।
152

(5) सुरनक्षत प्रनियम र्मफात र्ुणस्तर नसजािम र्ररन्छ।
निर्मा ण कमयार्म सम्पन्न सांरचिमको र्ुणस्तर सम्पूणा सुरनक्षत निर्मा ण प्रनियम र्मफात नसजािम र्ररिे कुरम पनिकुरम एउटम सत्य हो।

6.1.2 निर्ााण योजिासबै निर्मा ण पररयोजिमहरूको निर्मा ण योजिम हुन्छ। निर्माण योजिम ििेको निर्मा ण सम्झौतम, िक्सम,स्पेसीनफकेसि, समइट नििरण र अन्य नर्जमइि कमर्जमतकम नियर् र सताहरूर्म आिमररत निर्मा ण पररयोजिमको
योजिम हो। निम्न बुँदमहरूलमई ध्यमिर्म रमिी निर्मा ण योजिम तयमर र्ररन्छ।
> निनिन्न समर्मनजक बन्धिहरू जस्तै प्रमसांनर्क कमिूि र नियर्हरू नित्र रहे र योजिमको निर्माण।
> र्ुणस्तर, निर्मा ण बजेट, प्रनियम, सुरक्षम र िमतमिरण सांरक्षणको लमनर् व्यिस्थमपि निनिहरूको निस्तृत
योजिमको निर्मा ण ।> निर्मा ण अिनि नित्र सम्पन्न िएर न्यूितर् लमर्तर्म रमम्रो र्ुणस्तर प्रमप्त र्िा निर्मा ण निनिहरूलमई प्रिमिकमरी
रूपर्म सांयोजि र्िे योजिमको निर्मा ण।> िमतमिरण सांरक्षणलमई ध्यमिर्म रमिी दु घाटिमर्ुक्त र प्रकोपर्ुक्त आयोजिमको योजिम निर्माण ।> निर्मा ण व्यिस्थमपिको 5Mहरू प्रयोर् र्िे योजिमको निर्मा ण। निर्मा ण व्यिस्थमपिको 5Mहरू ले म्यमिपमिर
(जिशखक्त), र्टे ररयल (समर्ग्री), र्ेथर् (निनि), र्ेनसिरी (यन्त्र) र र्नि (पैसम) लमई जिमउँ छ।> स्थमिीय/समइटको अिस्थम आनद बुझ्नको लमनर् पयमा प्त प्रमरखिक अिुसन्धमि सञ्चमलि र्िे र निर्मा ण अनघ रनिर्मा णको सर्यर्म उपमयहरू र व्यिस्थमपि निनिहरू को योजिम निर्मा ण र्िे।

6.1.3 निर्ााण व्यिस्थापि
निर्मा ण योजिम बर्ोनजर् तोनकएको र्ुणस्तरर्म निर्मा ण लक्ष्य पूरम र्िा ठे केदमरले आिश्यक व्यिस्थमपि र्िुा िैनिर्मा ण व्यिस्थमपि हो । निर्माण समइटको कमया निम्न पमँच व्यिस्थमपि सूचकहरू ( QCDSE िनििे) अन्तर्ात
सञ्चमलि र्ररन्छ।

153

[क्वालिटी](गुणस्तर)सम्पन्न सांरचिम बिमउि को लमर्ी व्यिस्थमपि, जसले ग्रमहकलमई आिश्यक र्ुणस्तर पूणा रूपर्म सन्तुष्ट र्दा छ।र्ुणस्तर निरीक्षण, समर्ग्रीको र्ुणस्तर परीक्षण र र्ुणस्तर नियन्त्रण योजिमर्म तोनकए बर्ोनजर् निनिन्न निर्मा णपरीक्षणहरू नििमा ररत िमप र आकमरहरू सुनिनित र्िाकम लमनर् र्ररन्छ।
[कस्ट](लागत)लमर्त ििेको समइटर्म िचा र्िा सनकिे पैसम हो। निर्मा ण पररयोजिमसँर् सम्बखन्धत समर्ग्री, श्रर् र नफल्ड
िचाको लमर्त निर्मा ण बजेटिन्दम बढी िहोस् ििेर व्यिस्थमपि र्ररन्छ।[डे लिभरी](हस्तान्तरण)कम्पिीहरूले र्ुख्य ठे केदमर र अन्य ठे केदमरहरूसँर् उिीहरूको निर्माण कमया कुशलतमपूिाक सम्पन्न हुिेकुरम
सुनिनित र्िा र िमस्तनिक कमर्र्म नढलमइ हुि िनदि निर्मा ण प्रनियमलमई व्यिखस्थत र्िाकम लमनर् निर्मा ण अिनिनित्र पूरम हुिे सुनिनित र्िाकम लमनर् सर्न्वय र्दा छ।[सेफ्टी] (सुरक्षा)व्यखक्त र िस्तुहरू िस्ने जस्तम दु घाटिमहरू रोक्न र कमर्सँर् सम्बखन्धत रोर्हरू जस्तै निर्ोकोनियोनसस र नहटस्ट्र ोकहरू रोक्न आिश्यक व्यिस्थमपि र्ररन्छ। अनि निर्मा णर्म शून्य दु घाटिम र शून्य पेशमर्त चोटपटकहरू
प्रमप्त र्िे लक्ष्यकम समथ सुरक्षमको दै निक चिर्म जोखिर् िनिष्यिमणी प्रनशक्षण, कमर्को िर्र्म र्स्ती, सुरनक्षत
प्रनियम बमरे बैठक, 5S प्रिर्द्ा ि र्नतनिनि र अन्य र्नतनिनिहरू सञ्चमलि र्ररन्छ।
[इन्भाइरनमेन्ट] (िातािरण)यो आिमज, कम्पि र जल प्रदू षण लर्मयत िमतमिरणर्म निर्मा णको प्रिमिलमई कर् र्िे व्यिस्थमपि हो। कमिुिर अध्यमदे शले तोकेको र्मपदण्ड पमलिम र्िुापछा ।

6.1.4 निर्ााण पूिाका तयारीहरू
（１） निर्मा ण प्रनियम पुखस्तकमको लमनर् निचमर र्िुापिे र्ुख्य कुरमहरू
उक्त नदिको निर्मा ण कमयार्म उच्च र्ुणस्तर सुनिनित र्िाको लमनर् निर्मा ण नििरणहरू जमँच र्िा र सही रूपर्म
बुझ्न आिश्यक छ।> निर्मा ण सम्झौतमकम सताहरू सर्ीक्षम र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
154

> सम्झौतम र्ररएको निर्माणको अन्तरिस्तु (इखस्ट्र्ेटकम सता र नियर्हरू) र कमर्को दमयरम सर्ीक्षम र्िुाहोस्र बुझ्िुहोस्।
> िमकम र निर्मा ण िक्समहरूको सर्ीक्षम र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
> समइट निर्मा ण सताहरू र समइट नियर्हरू सर्ीक्षम र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
> पररयोजिम अनघ र पनछ अन्य ठे केदमरहरू र निर्मा णहरूसँर् सम्बखन्धतहरूको कमया तमनलकमको सर्ीक्षम
र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।
> निर्मा ण प्रनियम जमँच र्िुाहोस्, कमर्दमरहरू छु ट्टयमउिुस्, समर्ग्री र उपकरणहरू तयमर र्िुाहोस्।
> कमर्को लमनर् आिश्यक क्मररयर उन्ननत कमर्ा र लमइसेन्सहरू नलि र बोक्न् सुनिनित र्िुाहोस्।
> सुरक्षम सर्स्यमहरू पनहचमि र्िुाहोस् र बुझ्िुहोस्।

(2) कमया पूिा निरीक्षण
निर्मा ण स्थलर्म कमर् र्दमा , कमर्दमरहरूले निनिन्न औजमर र र्ेनसिरीहरू प्रयोर् र्छा ि्। औजमर रउपकरणहरू ह्यमन्डल र्दमा कमर्दमरहरूको लमनर् समर्मन्य दु घाटिमहरू हुन्छि्। कमया पूिा निरीक्षणको रूपर्म
निर्् कुरमहरु सञ्चमलि र्िा निनित हुिुहोस्।
> र्ेनसिरीको कमया पूिा निरीक्षण
- इखित कमया सञ्चमलि र्िा ि सक्षर् र्ेनसिरीहरू ठमउँ र्म छि्, निरीक्षण र्ररएको छ, र र्र्ात र्ररएको छिन्ने कुरम निनित र्िुाहोस्।
> यन्त्र, औजमर र उपकरणहरूको जमँ च- प्रयोर् र्ररिे यन्त्र, औजमर र उपकरणहरू निरीक्षण र र्र्ात र्ररएको कुरम पुनष्ट र्िुाहोस्।
> कमया प्रनियमहरूको पुनष्ट
- कमयाप्रिमह िमस्तनिक रुपर्म सिि रहे को पुनष्ट र्िुाहोस्।
-व्यखक्तर्त कमया समझेदमरी र सहिमनर्तमत्मक कमर् नर्ल्दो तररकमले र्ररएको छ र कमया नििमजि सही छिन्ने कुरम पुनष्ट र्िुाहोस्।
> सुरक्षमको पुनष्ट
- स्वमस्थ्य र सुरक्षम सुरक्षमत्मक यन्त्र तथम उपकरणहरु आनद सही रूपर्म प्रयोर् िइरहेको निनित र्िुाहोस्।
155

- आपतकमलीि प्रनतनियमहरू उपयुक्त छि् नक छै िि् ििी पुनष्ट र्िुाहोस्।

6.1.5 लेआउट र्ाकीङ(र्ाकीङ गिे काया)सुनर्दमशी (सुनर्चुके) (लेआउट र्मनकाङ (र्मकीङ र्िे कमया)) ले निर्माण स्थलर्म निर्मा ण र्ररिे सांरचिम िमपुजमाको स्थमि र उचमइ नचन्ह लर्मउिुलमई जिमउँ छ। सुरुदे खि सम्पन्न हुँदमसम्म सम्पूणा निर्मा ण प्रनियमर्म योपनहलो चरण हो। यो सबैिन्दम र्हत्त्वपूणा कमर् हो जसर्म र्ुणस्तर (सनह) को आिश्यकतम पछा । िक्सम अिुसमर
सटीक ररफरे न्स नचन्ह र ररफरे न्स लेिल, अक्ष रे िम आनद सही खस्थनतको लमनर् नचन्ह लर्मइन्छ। लेआउट
र्मकीङको लमनर्, सुनर्चुबो (लमइि र्मकार) िनििे औजमर प्रयोर् र्ररन्छ तर आजकल लेजरको िएको नचन्ह
लर्मउि लेजर बीर् उत्सजाि र्िा लेजर इल्युनर्िेटर प्रयोर् र्ररन्छ। लेजरले स्तर र सर्कोण जमँच र्िा सनजलो
बिमउँ छ। लेआउट र्मनकाङ र लेआउट र्मकीङ र्िे कमयाकम तीि र्ुख्य प्रकमरहरू निम्न हुि्।
लेआउट र्मकीङ र र्मकीङ र्िे कमयालेआउट र्मनकाङ

लेआउट र्मकीङ र र्मकीङ र्िे कमयाको स्थमि
खस्थनत, उचमइ (सन्दिा स्तर/GL), अक्ष रे िम आनदकम लमनर् सन्दिार अनििमिक नचन्हहरू।

पमटा निर्माणको लमनर् नचन्ह लर्मउिे

सबलीकरण र्ण्डी, फर्मा , पमइनपङ, िमयररङ र अन्य पमटा हरूको
कटमई र प्रशोिि र्िे िमपहरू; कमठको िकानपस को प्रशोिि
िमप; र शीट-र्ेटलर्म कोरे को नचन्हहरू

जर्मिको

लमनर्प्रशोनित

पमटा हरू,समर्मन्य नित्री र बमनहरी नफनटङहरू, इन्टे क र िेखन्टलेसि

उपकरण, हमर्ा िेयरआनदको खस्थनत नचन्ह

होलहरू जस्तम निकमस िलीहरू, पमिी आपूनता र र्र े िेज सेिेटरी

लर्मउिे

पमइनपङ, िमतमिुकूलि र सफमई उपकरणहरू र अनि नियन्त्रण
उपकरणहरू

6.2 प्रत्येक निशेष कायाको निर्ााण ज्ञाियस िण्डले प्रत्येक निशेष कमर्को
निस्तृत सिेक्षण र दु घाटिम तथम र्ुणस्तरर्म सम्झौतम हुिबमट जोनर्ि ध्यमिर्म रमख्िु पिे कुरमहरुको रुपरे िम प्रदमि
र्दा छ। अपररनचत िमक्मां शहरूको लमनर् अध्यमय 4 र 5 हे िुाहोस्।

6.2.1 स्क्याफोल्डीङ कायाअध्यमय 3 र्म व्यमख्यम र्ररएझैं, िेरै प्रकमरकम स्क्क्मफोल्डीङहरू छि्। यस िण्डले स्क्क्मफोल्डीङ निर्मा णको156

िणाि र्दा छ। स्क्क्मफोल्डीङहरू िेरै प्रकमरकम हुन्छि् ।जसर्म नटम्बर स्क्क्मफोल्डीङ, ट्यूब स्क्क्मफोल्डीङ, फ्रेर्
र्ररएको स्क्क्मफोल्डीङ, र ररङ्गलक स्क्क्मफोल्डीङहरू छि् । तर केही निर्मा ण सम्बखन्ध सुझमिहरू छि् ।जुिसबै प्रकमरकम स्क्क्मफोल्डीङ कमयाहरूर्म सर्मि छि्। यो िुट्टम बमँनिएको छ ििेर सुनिनित र्िे, त्यसपनछ
यसलमई ठमर्ो र सर्तल हुिे र्रर जम्मम र्िे र यसलमई सीिम रमख्नको लमनर् छर्् के रूपर्म ब्रेस र्िे हो। पूरैस्क्क्मफोल्डीङ ित्किबमट जोर्मउि ििि िएको ठमउँ र्म त्यसलमई कमबेचुिमर्ी (िमल टमई एङ्कर) ले िििर्म बमँध्ने
र्ररन्छ। ििि ििएको ठमउँ र्म यसलमई र्ोलो िोिो पमइपहरू िम अन्य र्मध्यर्हरूले ब्रेस र्ररएको हुन्छ।
(1) स्क्याफोल्डीङ को आधारस्क्क्मफोल्डीङ िर्म र्ररएको जनर्ि बनलयो बिमउि कम्यमक्ट र्ररएको हुन्छ। यनद एउटमपनि ठमर्ो ट्यूब
िनसयो ििे सम्पूणा स्क्क्मफोल्डीङ िखत्कि सक्छ। अनि जनर्िलमई सकेसम्म सर्तल बिमइएको हुन्छ। तमनकर्मटो र जनर्िको बीचर्म कुिै िमर्ल िरहोस्।
(2) खुट्टा नफक्स गिेआिमर नफनटङ फ्लोरर्म रमखिएको र्मर्नसलर्म
नकलमले ठोनकन्छ।

र्र्नसल
आिमर नफनटङ

(3) ठाडो ट्यूब र फ्ल्याक जडािठमर्ो ट्युबहरू ठमर्ो रूपर्म िर्म र्ररन्छि् र फ्ल्ल्यमकहरू ठमर्ो ट्युबहरूर्म सीिम जोनर्एको हुिुपछा । ठमर्ो
ट्युबहरूको िुट्टम सुरनक्षत र्िा तेसो पमटा हरूद्वमरम

ठमर्ो ट्यूब
कमर् र्िे फ्लोर

एकअकमा सँर् जोनर्एको हुन्छ।
(4) बीर् र कार् गिे प्लेटफर्ाको स्थापिा
ब्रेसहरू प्रयोर् र्रे र अर्मनर्को छे उर्म (ििि छे उ) रपछमनर्पनट्ट (बमनहर) र्म ठमर्ो ट्यूबहरू जर्मि र्िुाहोस् रयसको र्मनथ । स्क्क्मफोल्डीङ बोर्ा (कमर् र्िे प्लेटफमर्ा) जोर्् िुहोस्।

157

आइ-नबर्
फ्ल्ल्यमक

(5) नसिँढी, ह्यान्डरे ल, र्ध्य र तल्लो लेजरहरू र टो बोडा को जडाि।
कमर्दमरहरूको लमनर् ह्यमन्डरे लहरू, िस्नबमट रोकथमर्को लमनर् र्ध्य र तल्लो लेजर र औजमरहरू र अन्यिस्तुहरू िस्नबमट रोक्नको लमनर् टो बोर्ा हरू जर्मि र्िुाहोस्। सीढीहरूकम लमनर् ह्यमन्डर मइलहरू पनि जर्मि
र्ररन्छि्।
(6) क्रस ब्रेसहरुको जडािसम्पूणा स्क्क्मफोल्डीङ ठमर्ो र सर्तल रमख्न ठूलम िस ब्रेसहरू जर्मि र्िुाहोस्।िस ब्रेस

ह्यमन्डरे लतल्लो लेजरटो बोर्ा

िऱ्यमङ्गहरू

(7) िाल टाई एङ्करको जडािपूरै स्क्क्मफोल्डीङ ित्किबमट जोर्मउि ििि िएको ठमउँ र्म त्यसलमई कमबेचुिमर्ी (िमल टमई एङ्कर) ले िििर्मबमँ ध्ने र्ररन्छ। यनद कुिै ििि छै ि ििे तेसो सहमरम (यमरमजु) र्ोलमकमर िोिो िण्डहरू िम सर्मि पुजमा हरू प्रयोर्
र्री स्थमपिम र्ररन्छ।

6.2.2 स्टिल फ्रेनर्ङ कायाखस्ट्ल फ्रेनर्ङ कमयार्म, िििको ढमँ चम पूरम र्िा खस्ट्लकम िण्डहरू असेम्बल र्ररन्छि। यो स्ट्ील िण्ड निर्माण,आिमर फ्रेर् निर्मा ण, र स्ट्ील िण्ड ठड्यमउिे िर्र्म कमर् र्ररन्छ।
(1) िील खण्ड प्रशोधि
खस्ट्ल िण्डहरू कमरिमिमर्म बिमइएकम हुन्छि्। निर्मा ण योजिम कोररए सँर्ै स्ट्ील िण्डहरू तदिुसमर
कमनटएकम हुन्छि्। कमनटएको स्ट्ील िण्डहरू एसेम्बल र िेल्डेर् र्ररएको हुन्छि्, र िेल्डहरू अल्ट्र मसोनिक
परीक्षणद्वमरम निरीक्षण र्ररन्छ। निरीक्षण पनछ नतिीहरू खियम प्रनतरोिी पेन्टले कोटीङ र्ररन्छि् र निर्मा ण समइटर्मढु िमिी र्ररन्छ।
158

(2) आधार फ्रेर् निर्ााण
एङ्कर बोल्ट्हरू एङ्कर बोल्ट् स्क्ट्यमन्ड िम अन्य र्मध्यर्हरूद्वमरम र्ैर-बेस प्लेट स्थमपिम को उदमहरणिि स्ट्र कचरल कङ् निटर्म जोर्ीन्छि्। यसपनछ िूनर्र्त बीर् रफमउन्डे शि सबलीकरण रमखिन्छ, फमउन्डे शि फर्मा बिमइन्छ रफमउन्डे शि कङ् िीट िन्यमइन्छ।
(3) िील फ्रेर् निर्ााण
फमउन्डे सिर्म नफक्स र्ररएकम खस्ट्ल स्तिहरू र एङ्कर बोल्ट्हरू आिमर प्लेट िनििे पमटा द्वमरम एक अकमा र्मजोनर्एकम हुन्छि्। खस्ट्ल निर्मा णर्म फमउन्डे शिको कमर् स्क्क्मफोल्डीङ निर्मा णर्म जस्तै र्हत्त्वपूणा छ।उदमहरणकम लमनर्, फमउन्डे सिको उचमइहरू थोरै फरक हुि सक्छि् जस लमई सर्मयोजि र्ररएि ििे सर्ग्रििि नफनिशीङको सनतकतमलमई असर र्िेछ। फमउन्डे सिकोउचमइ जमँच र्िुाहोस् र सांकुचि िहुिे नसर्ेन्ट र्सलम िम पमतलो खस्ट्ल

खस्ट्ल िण्डएङ्कर बोल्ट्बेस प्लेट
सांकुनचत िहुिे र्ोटमार

प्लेटहरूको तहहरू प्रयोर् र्रे र सबै कोलर्हरूको बेस प्लेटको
उचमइसँर् नर्लमउिुहोस्। नसर्ेन्ट र्सलम सेट िएको निनित र्रे पनछजर्अनिर्ुिीकरण जमँच र्िुाहोस् र ठमउँ र्म कोलर्हरू बोल्ट्लेबेस प्लेटहरूसँर् स्ट्ील फ्रेर्हरू
नफक्स र्िेकस्नुहोस्।
ठमर्ो पमटा हरूलमई बीर्र्म जोर्् िे दु ई तररकमहरू छि्: ब्रमकेट रर्ैर-ब्रमकेट। ब्रमकेट निनिर्म बीर्लमई तीि िण्डर्म नििमजि र्ररएको हुन्छ र बीर्को दु ई छे उ र ती छे उहरू पमरर्िे कोलर्हरूलमई कमरिमिमर्म िेखल्डङ िम अन्य र्मध्यर्द्वमरम एकसमथ ब्रमकेटर्म जोनर्न्छ। ब्रमकेट रनहत निनिििेको कोलर् र बीर्हरू नसिै समइटर्म जोनर्िे निर्मा ण निनि हो।कोलर् र बीर् िस हुिे ठमउँ र्म बोल्ट् कनसन्छ र त्यसपछी िेखल्डङ र्ररन्छ। यनद बोल्ट्कम लमनर् प्वमलहरू र्ेलिमएिि् ििे, बोल्ट्हरू कस्नु अनघ नतिीहरूलमई पङ् खक्तबर्द् र्िा नर्र फ्ट नपि िनििे उपकरण प्रयोर् र्ररन्छ।यस चरणर्म िट अस्थमयी रूपर्म कनसएको हुन्छ।
बीर्हरू थपेपछी स्तिहरू तमनिन्छि् र नतिीहरूको ठमर्ोपि कमयर् रमख्न सक्षर् हुदै िि्। खस्ट्ल फ्रेर्हरू
पुि: पङ् खक्तबर्द् र्िाको लमनर् फ्रेर्लमई तमरहरूद्वमरम तमनिन्छ, त्यसपनछ िटहरू रमम्ररी कनसन्छि् र त्यसपनछिश िएको ठमउँ र्म िेखल्डङ (स्ट्र् िेखल्डङ) र्ररन्छ।
159

6.2.3 स्टिल सबलीकरण काया (डण्डीको कार्)कङ् िीट कम्प्रेनसि फोसा प्रनतरोिी हुन्छ तर तेन्समइल फोसा निरुर्द् कर्जोर हुन्छ। यसको तेन्समइल शखक्तको
कमरण कङ् िीटको कर्जोरीलमई क्षनतपूनता र्िा र्ण्डीलमई कङ् िीटर्म रमख्न सनकन्छ।
र्ण्डी अखक्सर्मइज िएर खियम लमि सक्छ। कङ् िीट क्षमरीय
हुन्छ जसले र्ण्डीलमई खियमबमट जोर्मउँ छ तर सर्यसँर्ै यो झि्झि् तटस्थ हुदै ँ जमन्छ। यनद र्ण्डीर्म तटस्थीकरण हुँ दै र्यो ििेर्ण्डीर्म

खियमलमिेछ।

त्यसकमरण,सबलीकरण

रमख्दमकङ् िीटको सतह िम कमबुरी (कङ् िीट आिरण र्ोटमई) बमटस्क्ल्यमब कङ् िीट आिरण र्ोटमई

निनित दू री सुनिनित र्िा र्हत्त्वपूणा छ।शखक्त कमयर् रमख्नको लमनर्, निनदा ष्ट र्ोटमईको र्ण्डी प्रयोर् र्िादु री पुनष्टकरण टे पर र्ण्डीहरू बीच उनचत दू री रमिेर नितरण र्िा आिश्यक छ। दु रीजमँच र्िा सनजलो बिमउिको लमनर् र्ण्डी िररपरर टे प बेररएको
हुन्छ।
पमतलो स्क्ल्यमब र्ण्डी िएको अिस्थमर्म, र्ण्डीहरू र्ण्डी
ल्यमनपङ िनििे निनिद्वमरम जोनर्न्छि्। यो जोइन्ट निनिले र्ण्डीर्मकङ् िीटको टमँ समइबमट बिमउँ छ। तर कङ् िीटको शखक्तले जोइन्टको शखक्तलमई असर र्िे हुिमले पयमा प्तलम्बमइको ओिरल्यमप सुरनक्षत र्िा र बमइखन्डङ तमरहरूसँर् र्ण्डीहरू सुरनक्षत र्िा सुनिनित र्िुाहोस्।
एउटम िर्ुिम RC सांरचिमको िििर्म सम्पूणा निर्माणर्म र्ण्डीको कमर् सांलि हुन्छ। निशेष र्री यो फर्मा
नसकर्ीसँर् िनजकबमट सम्बखन्धत छ र प्रनियमहरू एकअकमा सँर् सर्न्वय र्िा आिश्यक छ। अनि निद् युत रउपकरणहरूको पमइनपङ र िमयररङको कमर्को लमनर् निद् युत प्रमनिनिकहरूसँर् बैठकहरू आिश्यक हुिेछि्र पमिी आपूनता र ढल निकमसकम लमनर् प्लमम्बीङ प्रमनिनिकहरूसँर् र्ररिे बैठकहरू आिश्यक हुिेछ। र्ण्डीको
कमर् निम्न िर्र्म र्ररन्छ: र्ण्डी बिमउिे, आिमर सबलीकरण र फ्लोर स्क्ल्यमब सबलीकरण।

160

(1) डण्डी प्रशोधि
निर्मा ण िक्समहरू सांरचिमत्मक नर्जमइि निशेषज्ञ द्वमरम नहसमब र्रे र बिमएको सांरचिमत्मक िक्समहरूर्म
आिमररत हुन्छि्। निर्माण िक्समबमट आिश्यक र्ण्डीको आकमरहरू र समइज अनि प्रत्येकको आिश्यक सांख्यम
र्णिम र्ररन्छ र सिनलकरण नििरण नसजािम र्ररन्छ। र्ण्डी कमनटन्छ, बङ् यमइन्छ िम अन्यथम

सिनलकरण

नििरणअिुसमर प्रशोिि र्ररन्छ। अनि र्ण्डी ट्यमर्हरू सिनलकरण नििरणर्म आिमररत िएर बिमइन्छ। र्ण्डी

र्ण्डी बयमउिे

र्ण्डी कमट् िेट्यमर्हरू निनर्ात र्ण्डीहरूर्म जोनर्एकम हुन्छि् र नितरणको सर्यर्म िर्बर्द् र्िा र रनसद निरीक्षणको लमनर्
प्रयोर् र्ररन्छ।

(2) जग सबलीकरण
प्रशोिि कमरिमिमबमट र्े नलिर र्ररएको र्ण्डी रनसदर्म निरीक्षण र्ररन्छ र पनछकम कमयाहरूर्म िेट्टमउि
सनजलोको लमनर् व्यिखस्थत र्ररन्छ। आिमर सबलीकरण कमया लेआउट द्वमरम सुरु हुन्छ आिमर को सही स्थमि ििस्ट्र कचरल कङ् निट र्म नचन्ह लर्मइन्छ। लेआउट र्मनकाङ पूरमिएपनछ एम्बेर्ेर् बीर् नबयररां र् ब्रमकेटहरू जर्को र्ुख्य बीर्बमरहरूलमई स्तरको उचमइर्म रमख्नको लमनर् पङ् खक्तिर्द् र्ररन्छर िि स्ट्र कचरल कङ् निटको नकलम िम एङ्करहरूद्वमरम बमँ निन्छ।
आिरण र्ोटमई सुनिनित र्िा स्पेसर ब्लकहरू आिमरफमउन्डे शि बीर्सबलीकरण

सबलीकरण उठमउि प्रयोर् र्ररन्छ। आिमर सबलीकरण पनछस्ति सबलीकरण रमखिन्छ। एउटम कोलर्र्म जनर्िर्म सीिम रमखिएको र्ुख्य र्ण्डी र र्ुख्य र्ण्डीको िररपररहुप र्ण्डीहरू हुन्छि्। हुप र्ण्डीहरू नशयर- शखक्त निरुर्द् सुदृढ पमिा र िूकम्प र अन्य झट् कमहरूकम कमरणहुिे कम्पिकम कमरण र्ुख्य र्ण्डीलमई समिाबमट रोक्नको लमनर् स्थमपिम र्ररएको हुन्छ। एक पटक कोलर् र्ण्डीर हुप र्ण्डीहरू बमँ निएपनछ आिरण र्ोटमई सुरनक्षत र्िा स्पेसरहरू स्थमपिम र्ररन्छ। कोलर् र्ण्डीहरू पनछ161बीर् र्ण्डीहरू रमखिन्छि्। सबै फमउन्डे शि सबलीकरण पूरम िएपनछ फर्मा िर्म र्ररन्छ र आिमर कङ् िीटिन्यमइन्छ।
(3) दोर्ा (घर र्ुनिको जनर्ि) को सुदृढीकरण
समर्मन्यतयम दोर्म सबलीकरण अनघ पमइप र्मर्् िे र ििेको िमल्डो फेरी ििे कमया र्ररन्छ। दोर्म सबलीकरण
निम्न िर्र्म रमखिन्छ: र्ुख्य र्ण्डी रमख्ने, नितरण र्ण्डी रमख्ने र स्पेसरहरूको जर्मि। दोर्म सबलीकरण पूरमर्रे पनछ, दोर्म कङ् िीट िन्यमइिेछ।
(4) फ्रेर् सबलीकरण
फ्रेर्ले नित्तम, बीर् र स्क्ल्यमबहरूको लमनर् सबलीकरण प्रदमि र्दा छ।नित्तम सबलीकरण निम्न िर्र्म रमखिएको हुन्छ: आिरण र्ोटमई जमँच र्िे, लमर्ो र छर्् के सबलीकरणको
आन्तररक/बमह्य सम्बन्ध जमँच र्िे, दु री छु ट्टयमउिे र सबलीकरण रमख्ने, िुल्िे स्थमिको सबलीकरणको लमनर्
सबलीकरण रमख्ने, स्प्रेर्र र्ण्डीहरू रमख्ने र स्पेसर ब्लकहरू रमख्ने।
बीर् सबलीकरण निम्न िर्र्म रमखिएको हुन्छ: तलको र्ण्डी रमख्ने, छे उर्म हुपहरू अस्थमयी रूपर्म रमख्ने,र्मनथल्लो र्ण्डी रमख्ने, समिो बीर्को तल र र्मनथको र्ण्डी रमख्ने, प्रेसर िेखल्डङ, खस्ट्र प रमख्ने र शीषा र्ण्डीहरूर्मबमँ ध्ने, समइर् र स्प्रेर्र र्ण्डीहरू रमख्ने, फर्मा नित्र िसमल्िे र स्पेसरहरू रमख्ने।
स्क्ल्यमबलमई र्ुख्य र्ण्डी र नितरण र्ण्डीहरू नर्लेर तल र र्मनथको सबलीकरणले दोब्बर बनलयो बिमइिुपछा ।र्मनथल्लो
र्ण्डीहरू

<बीर्को आिमरिूत सांरचिम>खस्ट्रप

स्प्रेर्र
र्ण्डीहरू

स्पेसर

समइर्र्ण्डीहरूिमल फर्मा

नित्र िसमल्िे

तल्लोर्ण्डीहरू

6.2.4 डण्डी स्पलाइनलनसङ कायािेरै प्रकमरकम र्ण्डी स्क्प्लमईनसङ निनिहरू छि् तर जुिसुकै निनि प्रयोर् र्ररएको िए पनि स्क्प्लमईस र्ररएको
162

जोइन्टर्मजर् र्ण्डीको बरमबर िम सोिन्दम बढी बनलयो

हुिुपछा । उदमहरणकम लमनर् कुशलतम पुिाक र्ररएको यमस प्रेशर
िेल्डीङ् जोर्मइको िण्ड हेदमा स्क्प्लमईस पत्तम लर्मउि सनकँदै ि रजब टे न्समइल िम बङ् यमउिे परीक्षण र्दमा स्क्प्लमईस िमँ नचदै ि बरुयसको सट्टम जर् र्ण्डी िमँनचन्छ। प्रेशर िेखल्डङ र्दमा प्रनियम

तिमि परीक्षण

जमँच र्िा निम्न चरणहरू प्रयोर् र्ररन्छ।
(1) डण्डी बट जािँच गिेर्ण्डीर्म बमङ्गीएको जमँ च र्िुाहोस्।
(2) डण्डी बटको प्रशोधि
खस्ट्ल निर्माण समइटहरूर्म पुश-कनटङद्वमरम र्ण्डीहरू कमनटन्छि् र त्यसैले नतिीहरूको बटहरू दबमबिेखल्डङको लमनर् अिुपयुक्त हुन्छि्। सर्यसँर्ै कमनटएको सतह अखक्सर्मइज हुिे हुिमले प्रेशर िेखल्डङ र्िे नदिर्म
नचसो कमट् िे निनि, रमइट-एां र्ल र्ण्डी कटर प्रयोर् र्रे र र्ण्डी कमनटन्छ।
(3) प्रेशर िेस्टल्डङ नफक्सचर र्ाउन्ट गिेबोल्ट्हरू प्रयोर् र्रे र िेखल्डङ नफक्स्चरर्म सेट र्िुा अनघ र्ण्डीहरूको िेखल्डङ िमर्हरू सफम छि् ििीसुनिनित र्िुाहोस्। प्रेशर िेखल्डङ प्रनियमको िर्र्म र्ण्डीर्म उच्च दबमब लर्मइएको हुिमले बोल्ट्हरू सुरनक्षत
रूपर्म बमँ निएको हुिुपछा तमनक नतिीहरू कमर्को िर्र्म िुलम िहोउि्। नफखक्सङ र्दमा प्रेशर िेखल्डङ हुिेबटहरू बीचको िमर्लको आकमर जमँच र्िुाहोस्।
(4) तताउिे र प्रेशर नदिेसुरुर्म र्ण्डीको सँर्ै बट र्ररएको िमर्लमई बिारले ततमइन्छ र तमतो िमर्लमई नबस्तमरै बमयमँ र दमयमँ निस्तमर
र्ररन्छ। ततमउिु पिे अिुर्मनित दमयरम र्ण्डीको व्यमसको दोब्बर हो। ततमउिुको समथसमथै बटहरू सँर्ै नथच्नको
लमनर् प्रेसर प्रयोर् र्ररन्छ। बटहरू नबस्तमरै बमनहर निस्कन्छि् र नतिीहरू पूिानििमा ररत आकमरर्म पुर्ेपनछ कमर्सर्मप्त हुन्छ।

163

यमँस प्रेशर िे खल्डङ को कमया प्रनियम

सर्मत्ने
सरसफमई

ज्वमलम कर्
र्िे

तटस्थ
ज्वमलम

तटस्थज्वमलम

प्रमरखिक दबमबज्वमलम कर्
र्िे

दबमब
लमर्ू र्िेबल्ज बिमउिे

(5) निरीक्षण
आकमर, लम्बमइ, शमफ्ट नर्सअलमइिर्ेन्ट, बङ् यमउिे, बमनहरी
िमर्र्म नचरम र र्े न्ट र बल्जको ठु लोपि सबै निरीक्षण र्ररन्छ।
िरमम्रो बखल्जङकम
उदमहरणहरू

6.2.5 िेस्टल्डङ कायाआका िेखल्डङ निर्माण कमया को िेरै क्षेत्रहरु र्म एक आिश्यक प्रनिनि हो। यनद करे न्ट िेरै कर् छ ििे, उनचतिेखल्डङ र्िा सनकँदै ि। यनद करे न्ट िेरै उच्च छ ििे, पमटा य पखििेछ र प्वमल बिमउिेछ। िेखल्डङ रर् र िेखल्डङ
र्िे समर्ग्रीबीच िेरै िनजक िर्इकि उनचत र खस्थर दू रीआका िेखल्डङ कमयाकमयर् र्िुापछा । एक उनचत िेखल्डङले एक िेखल्डङ दमर्उत्पमदि र्दा छ जुि शांिेनकरमको िोलको रे िम जस्तोदे खिन्छ। आिमरिूत कुरमहरूर्म कुशलतम हमनसल र्रे पनछिेखल्डङ जो कोहीलमई पनि र्िा सनजलो कमर् हो तरशमरीररक प्रिमि र दु घाटिमहरू निरुर्द् समििमिी अपिमउिु
र्हत्त्वपूणा छ। आका िेखल्डङले िमतुहरू सँर्ै िेखल्डङ र्िानिद् युतीय शखक्त प्रयोर् र्दा छ त्यसैले निद् युनतय झट् कमहरूबमट बच्नु प्रमथनर्कतम हो। अझ र्हत्त्वपूणा कुरमर्मनिसहरूर्म पिे प्रिमिहरूको रोकथमर् हो। िेखल्डङबमट निस्किे िुिमँले (िमतुको िमफ हमिमर्म नचनसन्छ र ठोसहुन्छ र हमिमर्म तैररिे अलर् कणहरू बन्छि्, जुि िुिमँ जस्तो दे खिन्छ) टमउको दु ख्ने, ज्वरो, नचसो, र्मां सपेशी दु ख्ने,नतिमा र थकमि जस्तम लक्षणहरू निम्त्यमउि सक्छ। िुिमँ समस तमन्नबमट बच्न िुलोबमट बच्ने र्मस्क लर्मउिु पछा ।समथै हमनिकमरक नकरणहरूबमट आँ िमलमई जोर्मउि प्रकमश छे क्ने चश्मम िम िेखल्डङ फेस नशल्ड लर्मउिुहोस्।
164

िेखल्डङ र्ररएको क्षेत्रलमई ग्रमइन्डरले घोटीन्छ त्यो बेलम िमतुको िुलो पन्जम र हमतहरूर्म टमँ नसन्छ, आफ्ल्िो आँ िमिनर्च्नुहोस्, नकिनक तपमईांको आँ िमर्म रर्र्् दम नतिीहरूलमई क्षनत हुि सक्छ।

6.2.6 फर्ाा नसकर्ीजब तमजम कङ् िीट फर्मा र्म िन्यमइन्छ, फर्मा र्म पमिीको

फर्मा नसकर्ी कमयासर्मि र्मत्रमको िन्दम िेरै र्ुणम बढी दबमब लमर्ू हुन्छ।
फर्माको अपयमा प्त सबलीकरणले दु घाटिमहरू निम्त्यमउि
सक्छ जसर्म फर्मा फुट् छ (ब्लो-आउट) र रे र्ी नर्क्सकङ् निट बमनहर निस्कन्छ। ब्लो-आउटहरू रोक्नको लमनर्,कङ् िीटको दबमबको समर्िम र्िा फर्मा लमई पयमाप्त रूपर्म बनलयो बिमउिु पछा । समथै, उचमइबमट कङ् िीटरमख्दम ब्लो-आउट हुि सक्छ, कङ् िीट पखम्पङ ठे केदमरसँर् कङ् िीट रमख्ने निनिको बमरे र्म निस्तृत छलफलर्ररन्छ।
फर्मालमई सही खस्थनतर्म िर्म र्ररिुपछा , ठमर्ो र सर्तल र असेम्बल र्ररिु पछा तमनक यसले िमर, पमर्श्ा दबमब,कम्पि, प्रिमिहरू आनद र्हत्त्वपूणा निकृनत िम क्षनत नबिमफर्माको बन्धिलमई कस्ने

समर्िम र्िा सक्छ।िमल फर्मा र्ीिमइर्र, फर्मा टमई, र P-Con जस्तम
समर्ग्रीहरूबमट बिमइिु पछा तमनक कुिै र्लत अलमइिर्ेन्टिम त्रुनटहरू िहोस्। फर्मा टमईहरू बनलयो बिमउि र्ोलमकमर
िोिो िण्डहरू बमट कस्न पनि सनकन्छ।
स्क्ल्यमबलमई तलबमट ठमर्ो रूपर्म सपोटा नदिुपछा नकिििे कङ् िीटको िजि सीिम ठमर्ो नदशमर्म लमर्ू हुिेछ।
प्रयोर् र्ररएकम समर्ग्रीहरू तलबमट पमइप सपोटा ह जसलमई शोररङ, फ्लोर जोइस्ट् ह्यमङ्गर र फ्लोर जोइस्ट् िनिन्छर जसको र्मनथ फर्मा प्लमइिुर् (जसलमई फर्मा नसकर्ी कमयार्म सेकीइतम पनि िनिन्छ) जोनर्एको हुन्छ।

165

<स्क्ल्यमब सांरचिम>फ्लोर जोइस्ट्
ह्यमङ्गर

फर्मा प्लमइिु र्फ्लोर जोइस्ट् ट्यूब
(र्ोलमकमर िोिो िण्ड)ट्यूब सपोटा

स्क्ल्यमबलमई सपोटा र्िा पयमाप्त सांख्यमर्म पमइपको सहमरम आिश्यक हुन्छ। शोररङलमई सिाबमट रोक्नको लमनर्
फुनटङहरू दु ई तेसो नदशमहरूर्म िेर्मरमर्ी िनििे पमइपहरूद्वमरम जोनर्एकम हुन्छि्। यनद पमइप सपोटा लमर्ो छििे र्ोलमकमर िोिो िण्डहरू प्रयोर् र्री प्रत्येक 2 नर्टर िम कर् उचमइर्म तेसो जोइन्टहरु स्थमपिम र्ररन्छ।
अन्तर्म ठमर्ोपि जमँच्न र अक्ष रे िम सर्मयोजि र्दमा चेि, टिाबकल र सपोटा लमई िकेल्ि र तमन्न प्रयोर् र्ररन्छ।

6.2.7 कङ् नक्रट पस्टिङ कायाकङ् िीट पखम्पङ कमयार्म टर क एजीटे टरहरूले पम्प टर कहरूस्वीकृनत निरीक्षण

प्रयोर् र्रे र र्े नलिर र्ररएको तयमर रे र्ी नर्क्स कङ् निट फर्मार्म
िन्यमउिे र्छा ि्। रे र्ी नर्क्स कङ् निट ल्यमएपछी रे र्ी नर्क्सकङ् निट र्े नलिरी िोटको आिमरर्म स्वीकृनत निरीक्षण (स्लम्प
अांक, हमिमको र्मत्रम र क्लोरमइर्को र्मत्रम) र्ररन्छ र कम्प्रेनसि
शखक्त परीक्षण स्यमम्पल त्यनह सर्यर्म तयमर र्ररन्छ।
पम्प टर कबमट िन्यमउिे कमर् सुरु र्िुा अनघ यो ििसोस् ििेरपम्प टर कलमई अड्यमउिे आउनटर र्रहरू बमनहर रमख्नको लमनर्
जर्ीि तयमर र्िुा एउटम र्हत्त्वपूणा कुरम हो। कम्पिकम कमरणआउनटर र्रहरूलमई जनर्िर्म िस्नबमट जोर्मउि, आउनटर र्रको
ज्यमकहरू ठोस जनर्िर्म कमठकम टु िमद्वमरम सपोटा हुन्छ र िरर्पम्प टर क द्वमरम कङ् िीट रमख्ने कमयाजर्ीिर्म पम्प टर क स्ट्ील प्लेट नबछ्यमएर नतिीहरूको अनिकतर्
चौर्मइर्म आउटररर्र िोलेर जर्मि र्ररन्छ। अनि टमयर स्ट्पहरू रमम्रोसँर् घुसमउिु पछा । ढखिएको िू-िमर्र्म
166

आउटररर्रको ज्यमकहरू सर्मयोजि र्िुाहोस् तमनक तेसो कोण अर्मनर् दे खि पछमनर् र बमयमँ दे खि दमयमँ दु िै 3नर्ग्री नित्र रहोस्।
निर्मा णको िर्र्म बूर्को चमलले र्दमा

नबजुली लमइिसँर् सम्पका हुिे िम कमनटिेबमट बच्न समििमिी अपिमउिुपछा । उच्च िोल्ट्े ज तमरहरूको र्मर्लमर्म, प्रत्यक्ष सम्पका नबिम पनि, स्पमका नर्स्क्चमजाले नबजुली प्रिमह र्िा रनिद् युतीय झट् कम लमि सक्छ। सुरक्षम खक्लअरे न्स दू री (तमरदे खि को दु री) जमँच र्िुाहोस् र अिलोकि र्िुाहोस्।
नितरण पमइपहरू निरीक्षण र्िुा र जोर्हरू जमँच र्िा पनि र्हत्त्वपूणा छ। यनद र्े लीिरर पमइप फुट्यो ििे रे र्ीनर्क्स कङ् निट बमनहर निस्कन्छ र दु घाटिम निम्त्यमउँ छ। यो ठोकेर (ठोक्दम आउिे आिमज जमँ च र्रे र) िमअल्ट्र मसोनिक र्ोटमई र्ेज द्वमरम दै निक आिमरर्म निरीक्षण र्िुापछा । लोनर्ङ र अिलोनर्ङको सर्यर्म क्षनतबमट
बच्न पमइपहरू समििमिीपूिाक ह्यमन्डल र्िुापछा ।रे र्ी नर्क्स कङ् निट रमख्िु अनघ नित्री नित्तमलमई थप नचप्लो बिमउि पनहले र्े लीिरर पमइप र्मफात प्रमइर्र
पठमइन्छ। फर्मा र्म कमस्ट् र्रे पनछ कङ् िीटको शखक्त र र्ुणस्तरर्म सम्झौतम हुिे िएकोले यो प्रमइर्र िमरे जर्ररन्छ। प्रमइर्र सनहत प्रमइर्रको लर्िर् 1.5 र्ुणम र्मत्रम, फर्मा कर्म रमखिदै ि, बरु यसलमई िमरे ज र्ररन्छ।

6.2.8 पेन्टीङ कायापेखन्टङ कमयाकम िेरै प्रकमर छि्। पेन्टले पेखन्टङ सतहर्म रमम्ररी लमग्छ िन्ने कुरम सुनिनित र्िुा सबै प्रकमरकम
लमनर् समर्मन्य र्हत्त्वपूणा कुरम हो। यनद कमर् रमम्ररी र्िा सनकएि ििे, पेन्टको नफल्म फुट् िे िम उखककिे र चर्कर्ुर्मउिे जस्तम सर्स्यमहरू एक दे खि तीि िषा पनछ दे िम पछा ि्।पेन्टीङ र्ूलतः तीि प्रनियमहरूर्म नििमनजत छ: प्रमइर्र, नर्र्ल-कोट र टप कोट। पेन्ट सुक्न नदिको लमनर्
प्रनियमको प्रत्येक चरणको बीचर्म उपयुक्त सर्य नबतमउि र्हत्त्वपूणा छ, जसलमई प्रनियम अन्तरमल अिनििनिन्छ। पेखन्टङ प्रनियमहरू बीचको सर्य कखिर्म प्रत्येक कोनटङको लमनर् निनदा ष्ट र्ररएजनत लमर्ो हुिुपछा रअको पेन्टीङ प्रनियमर्म जमिु अनघ कोनटङलमई रमम्ररी सुक्न नदिुपछा । प्रनियम अन्तरमल अिनि तमपर्मि, सूयाको
नकरणहरूको सम्पका र ह्युनर्नदती सनहत निनिन्न अिस्थमहरूर्म नििार र्दा छ र कमर्दमरले कमर्र्म अर्मनर्बढ् दम खस्थनतको र्ूल्यमङ्कि र्िा सक्षर् हुिुपदा छ। ह्युनर्नदती 85% िम बढी हुँ दम,त्यस्तै र्रर िषमा को र्ौसर्र्म
निर्मा ण कमया र्िुा हुँ दैि।प्रमइनर्ङ सुरु र्िुा अनघ, पेन्टीङ सतह फोहरबमट र्ुक्त िएको पक्कम र्िुाहोस्। यस प्रनियमलमई केरे ि
167

(स्क्र्यमनपङ) िनिन्छ। यनद बमनहरी नित्तमहरू रङ्गमउिे हो ििे, िुलो र फोहोर हमई-प्रेशर िमशीङ् िम अन्यनिनिहरूद्वमरम हटमउिुपछा र चनकाएको क्षेत्रहरू ( दरमरहरू ) र्िुापछा ।सब्सटर े ट र र्ध्य-कोनटङ् समर्ग्री बीचको जोर्मइ सुिमर र्िा प्रमइर्र कोट लमर्ू र्ररन्छ। सीलर, प्रमइर्र, नफलरर अन्य प्रमइनर्ङ समर्ग्रीहरू निनिन्न उद्दे श्यकम लमनर् छिौट र्ररन्छ।
र्ध्य-कोनटङ् ले सर्मि नफनिशीङ प्रमप्त र्िाकम लमनर् कोररएर िम दरमरहरूकम कमरण असर्मि िएकमसतहहरूलमई नचल्लो पमछा । यसले टपकोट समर्ग्रीको जोर्मइलमई पनि सुदृढ र्िा र बढमउि सक्छ।टप कोट पेन्टीङ प्रनियमको अखन्तर् चरण हो र यसको नफनिशीङले र्ौसर् र दमर् प्रनतरोिको समथसमथै सौन्दया
उद्दे श्य नर्जमइिर्म प्रदशाि र्छा । पेखन्टङ कमयाको

स्प्रे पेखन्टङ

कमयासम्पमदि रङको तीि तह (प्रमइर्र, नर्र्ल-कोट र टपकोट) द्वमरम नििमा रण र्ररन्छ तर समर्मन्यतयम शीषा कोटपेन्टको प्रदशािको आिमरर्म र्ूल्यमङ्कि र्ररन्छ। स्प्रे
पेन्टीङर्म सतहले समर्मन्यतयम दु ई कोटहरू प्रमप्त र्दा छ।पेन्ट आिश्यक िएर्म र्मत्र लमर्ू र्ररिुपछा र त्यसकमरण पेखन्टङ र्िा आिश्यक ििएकम क्षेत्रहरू ढमक्न
िनबसािुहोस्। फ्लोरलमई पोनलनथि शीटले छोप्नुहोस्, पेन्ट

ढमक्ने कमयार्ररिु पिे क्षेत्रको नसर्मिमर्म र्मखस्कङ टे प लर्मउिुहोस् रनित्तमहरू जस्तम ठूलम सतहहरू ढमक्न र्मस्कर टे प प्रयोर्
र्िुाहोस्। अनि बमनहरी नित्तम पेन्टीङ र्दमा कमरहरू आनदर्मरङ छररि सक्छ र सर्स्यमहरू निम्त्यमउि सक्छ। पूरै िििढमनकएको हुिुपछा र रङ नछिा सक्ने क्षेत्र नित्रकम र्मर्ी र अन्य सिमरीहरूलमई पनि शीटले छोनपएको हुिुपछा ।

6.2.9 प्लािररङ कायाप्लमस्ट्ररङ ज्ञमि र सीपले

तयमरर उत्पमदिर्म निशेष प्रिमि पमिे कमर् हो। फ्ल्ल्यमट नफनिशीङर्म आउँ दम कुिैबमनहरी कुिमटर िेल

बमनहरी कुिमनित्री कुिम टर िेलनित्री कुिम168

त्रुनटहरू छै िि् ििी सुनिनित र्िा प्लमस्ट्ररङलमई उच्च स्तरको सीप चमनहन्छ। समर्मन्य आिमसर्म प्लमस्ट्ररङलेपनि नर्जमइिर्म योर्दमि पुऱ्य
‍ मउिे अपेक्षम र्ररन्छ, त्यसैले यो एक रचिमत्मक कमर् हो जसर्म प्रमनिनिक सीपहरू
र्मत्र होइि शैलीको िमििम पनि चमनहन्छ। प्लमस्ट्ररङर्म प्रयोर् हुिे र्ुख्य औजमरहरू कोते (टर िेल) र कोतेइतम(टर िेल बोर्ा हरू) हुि् र पेन्टीङ र्िे क्षेत्र र पररष्करण निनिको आिमरर्म िेरै फरक टर िेलहरू प्रयोर् र्ररन्छ।

उदमहरणकम लमनर्, र्मनथको तखिरले बमनहरी कुिम र नित्री कुिमर्म नर्र्ल-कोटको नफनिशीङ दे िमउँ छ। प्रेसनफनिशीङ र्िाको लमनर् नकररचुके र्ोते (नित्री कुिम टर िेल) बमनहरी कुिमको लमनर् प्रयोर् र्ररन्छ र नित्री कुिमको
लमनर् र्ेिनबकी र्ोते (बमनहरी कुिम टर ोिेल) प्रयोर् र्ररन्छ।
तयमर उत्पमदिको रूपर्म दे खििे सतह कोट िन्दम बढी, प्रमनिनिक कौशलर्म निन्नतम बेस कोट िमजुक रसर्तल रूपर्म पेन्टीङ र्िा सनकन्छ नक सकीदै ि िन्ने कुरमर्म स्पष्ट हुन्छ। बेस कोटको र्ुणस्तरले नफनिशीङ
कोटलमई प्रत्यक्ष असर र्छा ।त्यहमँ बेस कोट को िेरै प्रकमर छि्। उदमहरणकम लमनर्,दमयमँ पनट्टको फोटोले परम्परमर्त क्ो-कमबे/ज्यूरमकु-कमबे र्मटोकोबेस कोट
(आरमकमबे)नित्तमहरूको पेन्टीङ प्रनियम दे िमउँ छ। पनहलम बुिेको बमँ सले नित्तम
बिमइन्छ जसर्म र्मटो निम्न िर्र्म लर्मइन्छ: बेस कोट ( आरमकमबे ),टप कोट

नर्र्लकोट

नर्र्ल-कोट र टप कोट। हमलैको निनि ििेको नजप्सर् बोर्ा िम लमथबोर्ा र्म बेस कोट र त्यसपनछ नर्र्ल-कोट लमर्मउिु हो, ।क्ो-कमबे/ज्यूरमकु-कमबे नित्तमहरूको प्रनियम

6.2.10 नसकर्ी कायानसकर्ी कमयार्म कमठको िििहरू बिमइन्छ। नसकर्ी कमयार्म र्हत्त्वपूणा कुरम ििेको कमठको र्ुणहरू जमन्नुर औजमरहरूको प्रयोर्र्म निपुण हुिु हो। कमठ एकसर्मि समर्ग्री होइि र चनकािे र र्खक्किे िरमबी जस्तम
बेफमइदमहरू छि्। कमठको र्ुणहरूसँर् अपररनचत कमर्दमरले प्रशोििको िर्र्म समर्ग्री सनजलै नििमनजत र्िासक्छ। प्रशोिि र असेम्बलीको लमनर् आजकल निद् युतीय उपकरणहरू प्रयोर् र्ररन्छ तर समर्मन्यतयम पुस्तमदे खिपुस्तमर्म हस्तमन्तरण र्ररएको उपकरणहरू पनि प्रयोर् र्ररन्छ। निशेष र्री िोर्ी (कमठको छे िी) र कमन्नम (रन्दम)जस्तम कमट् िे औजमरहरूलमई कमर्दमरहरूले िमररलो रमख्िुपछा ।169परम्परमर्त निर्मा ण निनि नजकुर्ुर्ी कोहो (जमपमिी नटम्बर फ्रेनर्ङ) हो जसले तेसो पमटा हरू जस्तै फमउन्डे सि,बीर् र छर्् के नबर्हरूलमई ठमर्ो पमटा हरू जस्तै कोलर्हरू जोर्् दछ। छर्् के पमटा हरू जसलमई सुनजकमइ(िस ब्रेस) िनिन्छ, सम्पूणा रूपर्म िििलमई बल प्रदमि र्दा छ। कमठ प्रशोनित पमटा हरूको सांयोजिद्वमरम
जोनर्एको हुन्छ जसलमई चुर्ीते (स्क्प्लमईस) र नशकुची (जोइन्टहरू) िनिन्छ। कमठको छे िी र कमिमजुची
(हथौर्म) प्रयोर् र्रे र स्क्प्लमईसहरू र जोइन्टहरु जनटल रूपर्म कुँनदएकम हुन्छि् तर हमलै उच्च सनतकतमले
कमट् िे र्ेनसिले बिेकम पमटा हरू पनि समइटर्म असेम्बल र्िा प्रयोर् िइरहे कम छि्। हमलैकम िषाहरूर्म, स्क्प्लमईस
र्ररएकम/जोनर्एकम िमर्हरूलमई बनलयो र्िाको लमनर् हमर्ा िेयरद्वमरम प्रबनलत र्ररन्छ। कङ् िीट जर् पूरमिएपनछ जमपमिी नटम्बर फ्रेनर्ङ तल दे िमइएको चरणहरू (1) दे खि (12) अिुसमर र्ररन्छ। निर्मा ण प्रनियमकोबित िेरै कमरीर्रहरू प्लखम्बङ, इलेखक्टर कल, इन्टे ररयर नफनिनशङ, शीट र्ेटल र रूनफङर्म सर्मिेश हुन्छि्,त्यसैले नतिीहरूसँर् िनजकबमट कमर् र्िुा र्हत्त्वपूणा हुन्छ।
(1) जग हाल्िे कायाजर्को र्मनथ स्तिहरूको लमनर् आिमर स्थमपिम र्ररन्छ।
(2) थ्रु कोलर्, ह्याङ्गर कोलर्, बानहरी फ्लोर नबर् र बीर्हरूको स्थापिा
थ्रु स्ति ििेको एकल-टु िम बमट बिेको कोलर् हो जुि पनहलो- र दोस्रो तल्लमहरु िएर जमन्छ। यसलेदोस्रो र तेस्रो तल्लमर्म बमनहरी फ्लोर नबर् ( दोसमशी िनििे) लमई सहमरम नदन्छ। ह्यमङ्गर कोलर्हरू प्रत्येक
तल्लमको लमनर् निनशष्ट कोलर्हरू हुि्।
(3) अस्थायी ब्रेस
कोलर्हरू ठमर्ो रमख्न र कमठ फ्रेनर्ङको निकृनत रोक्न पमटा हरूलमई कोणर्म जर्मि र्ररन्छ। यसलमई

सुनजकमइ (िस ब्रेस) िनिन्छ।
(4) दोस्रो तल्लाको ह्याङ्गर कोलर्, छड् के नबर् र ठाडो नबर्को स्थापिा
दोस्रो तल्लमको ह्यमङ्गर कोलर्िहरू पनहलो तल्लमको बमनहरी तल्लमको बीर्को र्मनथ उनिएकम हुन्छि् रछर्् के नबर् र बीर्हरू जोनर्एकम हुन्छि्। नबर्र्म ठमर्ो र्री बस्ने पमटा छर्् के नबर् हो।(5) ठाडो रुफ िर टछमिमलमई सपोटा र्िे ठमर्ो पमटा हरू ( कोयमचुसुकम िनििे) जोर्ीन्छि्।

170

(6) र्ध्य छड् के नबर् र धुरीर्ध्य छर्् के नबर् (रमफ्टरहरू प्रमप्त र्िे पमटा ) र िुरी (कमठको फ्रेर्को सबैिन्दम र्मनथल्लो पमटा ) जोनर्एकम
हुन्छि्।
(7) राफ्टरको स्थापिा
आिरण र छमिमको समर्ग्री सपोटा र्िा रमफ्टर जोनर्एको हुन्छि्।
(8) आिरणको स्थापिा
आिरणलमई रमफ्टरर्म जोनर्एको हुन्छ। आिरण एउटम पमटा हो जसले छमिम समर्ग्रीको लमनर् आिमरको
रूपर्म कमया र्दा छ।(9) फ्रेर्िकाको सर्ापियस नबन्दु सम्म निर्मा णले फ्रेर्( जोतो ) पूरम हुन्छ। यसलमई कनहलेकमही र्ुिेज, तमतेर्मए िम िम तमतेर्मई
िनिन्छ।
(10) क्रस ब्रेसहरुको जडाििस ब्रेस जर्मि र्िुाहोस् र अस्थमयी ब्रेस हटमउिुहोस्।
(11) िाल िड र होल्ड-डाउि हाडा िेयर जडाििमल स्ट्र्हरू ( र्म-बमनशरम ) िमल बेस समर्ग्रीको रूपर्म कमर् र्िा कोलर्हरू बीच जोनर्एकम हुन्छि्।अनि होल्ड-र्मउि हमर्ा िेयर िनििे सबलीकरण पमटा हरू कोलर्हरूलमई फमउन्डे सि र बीर्हरूबमट बमनहर
निकमल्िबमट रोक्नको लमनर् जर्मि र्ररएकम हुन्छि्।
र्मनथको निर्मा ण सम्पन्न िएपनछ छमिम, नित्री, बमनहरी, नफनटङ, उपकरण, निद् युतीय कमया सम्पन्न र्ररिेछ।

171

रमफ्टरकमठ फ्रेनर्ङ को सांरचिम

ठमर्ो रुफ स्ट्र टर्र ् यमर्ि नबर्रुफ नबर्

बमनहरी
छर्् के नबर्नसलीङजोइस्ट्िस ब्रेस
फ्लोरजोइस्ट्र्र ् यमर्ि नबर्बमनहरी फ्लोर बीर्नित्री तल्लम बीर्नसलीङ जोइस्ट्

नलन्टे लपमनटा सिछर्् के नबर्थ्रु कोलर्
झ्यमलको
र्ुनिको िमर्फ्लोर जोइस्ट्
फ्लोर जोइस्ट्
ह्यमङ्गर

होल्ड-र्मउि हमर्ा िेयरछर्् के ब्रेनसङ
ह्यमङ्गर कोलर्

फ्लोर स्ट्र टसबफ्लोर
िेखन्टलेसि

ओस-प्रनतरोिी कङ् िीटनिरन्तर फुनटङ आिमरओस-प्रनतरोिी पमतमएङ्कर बोल्ट्

र्ण्डी

जर्कमठ फ्रेनर्ङको अनतररक्त 2x4 निनि पनि छ, जसलमई िमकुर्ुनर्कमबे कोहो पनि िनिन्छ। नित्तम र फ्लोरकम
यमिलहरू 2x4-इन्चकम पमटा र प्लमईिुर् प्रयोर् र्रे र बिमइन्छ रयमिलहरू निशेष हमर्ा िेयर प्रयोर् र्रे र एक अकमा र्म जोनर्एकम
हुन्छि्।

परम्परमर्त

जमपमिी

कमठफ्रेनर्ङको

तुलिमर्म

परम्परमर्त औजमरहरू िेरै कर् पररखस्थनतहरूर्म प्रयोर् र्ररन्छ,निर्मा ण सनजलो हुन्छ र छोटो निर्मा ण अिनिर्म िर्म र्िा सनकन्छ।

2x4 निनि

6.2.11 छािा बिाउिे कार्छमिमकम लमनर् समर्ग्रीर्म र्मटोकम टमईलहरू, नसर्ेन्ट/कङ् िीटकम टमईल, स्लेट, िमलीदमर पमतमहरू,यमल्भिमइज् र्रे को खस्ट्ल, तमर्मकम पमतम र अलकत्रमको टमईल सर्मिेश छि्। जमपमिी घर, दे िमलय र र्खन्दरहरूर्म
र्मटोको टमईलहरू प्रयोर् र्ररन्छ। र्मटोको टमईलहरूले लमर्ो सर्य कमर् र्छा ि, तमप इन्सुलेशि, ध्वनि प्रनतरोिी
हुन्छि र पेन्टीङको आिश्यकतम पदै ि तर अनल िमरी हुिे नतिीहरूको बेफमइदम हो, त्यसैले िििको िूकम्प
प्रनतरोिी क्षर्तमलमई ध्यमि नदिुपछा ।172छमिमको उद्दे श्य िषमा र नहउँ बमट ढमलको रुपर्म िििलमई बचमउिु हो। त्यसकमरण छतको कमर्र्म सबैिन्दम
र्हत्त्वपूणा कमर् िमटरप्रुनफङ हो। पूरै छमिम अलकत्रम रूनफङ जस्तम पमतम समर्ग्रीहरूले िमटरप्रूफ र्ररन्छ। यनदसब्सटर े ट रमम्रोसँर् िमटरप्रूफ र्ररएको छ ििे छमिमको ठूलम सर्तल क्षेत्रहरू निरलै चुनहन्छि् तर सर्तल सतहहरूअको सर्तल सतह िम नित्तमसँर् जोनर्एको ठमउँ र्म चुहमिट हुिे सिमििम बढी हुन्छ। त्यस्तम क्षेत्रहरूर्म नर्जुनकरी
(फ्ल्ल्यमनशङ) िनििे निशेष छमिम टमइलहरू र िमतु पमतमले निनर्ात पमटा हरू प्रयोर् र्ररन्छि्। टमइलको छमिमर्म
िमटरप्रूनफङकम लमनर्, कोते (टर िेल) प्रयोर् र्रे र टमइल जोइन्टहरु िमिबमि नशक्कुई (िमिबमि प्लमस्ट्र) िमर्क
समर्ग्रीले िररन्छि्।
छमिमबमट र्ुनि जमिे िषमा को पमिी छमिमको छे उर्म पुर्ेर िििर्म क्षनत पुऱ्यमउिे िएकमले अर्मजीर्मई (रे िप्रुनफङ) कमया र्िुा आिश्यक छ । रे ि-प्रूनफङ ििेको िषमा को पमिीलमई िमलीर्म र तल जनर्िर्म पठमउिे सांरचिम
हो।जमपमि उत्तर दे खि दनक्षण सम्म लमर्ो छ र जलिमयु स्थमि अिुसमर फरक छ, त्यसैले प्रत्येक क्षेत्र को लमर्ी
उपयुक्त छमिम निर्माण र्ररन्छ। उदमहरणकम लमनर्, िमरी नहर्पमत िएको क्षेत्रहरूर्म, छमिमर्म युनकदोर्े (स्नो र्मर्ा )िनििे िमतु नफनटङ जर्मि र्ररएको हुन्छ। छतको नहउँ िस्नबमट जोर्मउि स्नो र्मर्ा हरू ििएर्म नहउँ िसेरछमिमको छे उ िमँ नचि सक्छ। ओनकिमिमकम िििहरूले तमइफुिले हमिमर्म उर्् िे िस्तुहरूबमट िििहरूलमई
जोर्मउि निशेष आकमरको टमइलहरू प्रयोर् र्छा ि्। कमर् र्िे स्थमि को आिमर र्म छमिम र छमिम समर्ग्री कोआकमर निन्न हुन्छि्।
छमिमको िोँच6.2.12 आनकाटे क्चरल शीट र्ेटल कायाआनकाटे क्चरल शीट र्ेटल कमयार्म चमहे को प्रयोजिको लमनर् पमतलो िमतु पमतमहरू कमट् िे, बङ् यमउिे, पखन्चङ,िेखल्डङ र अन्य प्रशोिि र्रे र पमटा हरू नसजािम र्रर नतिीहरूलमई प्रयोर् तथम जर्मि र्िे । यो कमर् प्लमम्बीङ र173छमिम निर्माण सनहत निस्तृत क्षेत्रर्म आिश्यक छ। खस्ट्ल प्लेटहरू प्रशोिि र्िा आिश्यक आिमरिूत कमयाहरू
स्क्रमइब र्मनकाङ र्िे, कमट् िे, बङ् यमउिे र िेखल्डङ हुि्। जनटल आकमरकम उत्पमदिहरू बिमउँ दम ह्यमर्ररङ
िनििे प्रनिनि आिश्यक हुन्छ। यो उच्च सीप चमनहिे कमर् हो र त्यसैले यसलमई यहमँ रमखििे छै ि।(1) स्क्राइब र्ानकाङ
स्क्रमइब र्मनकाङ सिि िएसम्म एकल चरणर्म स्क्रमइनबङ नसयो, नर्िमइर्र र र्ेटलहरू प्रयोर् र्रे र र्ररन्छ।
एउटै िस्तुको िेरै बिमउँ दम कमयाक्षर्तम बढमउि र्ेजहरू बिमइन्छ।

स्क्रमइब र्मनकाङ

(2) काट् िेकैँची सनजलै नित्र पस्न सकोस् ििेर रमख्िु पिे िमर्लमई
उठमएर नशट र्ेटल समििमिीपूिाक कमनटन्छ। स्क्रमइब
लमइिहरू हे रेर स्क्रमइब लमइिहरूबमट निरन्तर कमट् िुहोस् ।कमट् िे

कमनटएको नकिमरमहरू िमतु रे नतले सम्म बिमइन्छ।
(3) बङ् याउिे

कमर्े तमर्मिे (चौर्म छे िी) र हथौर्मको प्रयोर् र्रे र नशटर्ेटललमई स्क्रमइब लमइिर्म पछमनर्बमट ठोनकन्छ। यस तररकमले
सतहलमई इखित नदशमर्म थोरै बङ् यमउि सनकन्छ। त्यसपनछबङ् यमउिे

एिनिल िम प्लेटफर्ाको कुिमलमई सतह प्लेट िनििे र्ोलीको
रूपर्म प्रयोर् र्री िकानपसलमई हथौर्मले ठोकेर आिश्यक कोणर्म नबस्तमरै बङ् यमइन्छ।
(4) िेस्टल्डङनशट र्ेटलको िेखल्डङर्म प्रमयः प्रयोर् हुिे िेखल्डङ निनि फ्युजि िेखल्डङ निनि हो, जसर्म जोइन्ट बिमउिको
लमनर् नफलर र्ेटल (िेखल्डङ रर् िम तमर) पखिन्छ। क्ल्यमम्पहरू प्रयोर् र्रे र ओिरल्यमनपांर् िमर्हरू बमँ ध्िुहोस्।
174

त्यसपछी 10 नर्र्ी दु रीर्म अस्थमयी रूपर्म जोइन्टहरू जोर्् िुहोस्। यस िेखल्डङको र्ुख्यकुरम पमटा हरू र आर्ोबीचको दू री कमयर् र्दै िेखल्डङ रर्लमई पर्मल्िे हो। यो कमर्र्म एकमग्रतम आिश्यक छ र त्यसैले आरमर्कम समथकमर् र्ररन्छ।

6.2.13 टाइनलङ कायाटमइलहरू उखककिे (जोइन्ट फुखस्किे)लमई हमकुरी िनिन्छ। समथै, टमइलहरू छु नट्टि र िस्न सक्छि् िम हमकुरमकु। अिो ठमउँ बमट टमईलहरू फुखस्कएर र छु टे र ज्यमि जोखिर्र्म पिे दु घाटिमहरू हुि सक्छि्। टमईनलङ कमयार्म
सबैिन्दम र्हत्त्वपूणा कुरम टमईलहरू छु नट्टदै िि् िम अलर् हुँ दैिि् ििेर सुनिनित र्िुा हो।आच्चमकु-बमरी (नसर्ेन्ट र्सलम बेर् निनि) ििेर नचनििे निनिर्म, सब्सटर े टलमई टमँनसिे नसर्ेन्ट र्सलम लेपि र्रे रनसर्ेन्ट र्सलमर्म टमईलहरू नथनचन्छ। टमईलको पछमनर्पनट्ट िमल्डो हुन्छ जसलमई उरमशी िनिन्छ। टमईललमई
ठमउँ र्म िकेल्िे नबनत्तकै घुर्मइन्छ र नसर्ेन्ट र्सलम यी िमल्डमहरूर्म जमन्छ र त्यसपनछ नतिीहरूलमई नकजुची
(कमठको हथौर्म), तमतमकीदमइ (ठोक्ने बोर्ा ) आनदले ठोनकन्छ। टमँ नसिे नसर्ेन्ट र्सलमको लर्मउिे र टमईलहरू
जर्मिको बीचर्म निनित सर्य ( िुलम सर्य ) रमख्िुपछा । उनचत िुलम सर्य रमख्न असफल हुँदम छु नट्टि र अलर्हुि सक्छ।यो िुलम सर्य रमख्न कनठिमइको कमरण, कमइयो आच्चमकु-बमरी (ब्यमक-बटररङ निनि) को आनिष्कमर र्ररएको
नथयो। नसर्ेन्ट र्सलम सब्सटर े ट र टमईलको पछमनर् लर्मईन्छ र टमइल सब्सटर े टर्म नथनचन्छ। अको तररकम सब्सटर े टसतहर्म टमँ स्ने नसर्ेन्ट र्सलम लर्मउिे र त्यसपनछ टमईनलङको लमनर् टमईल िमइब्रेटर प्रयोर् र्िे हो। यसलमई

नर्च्चमकु-बमरी कोहो (कम्पि जर्मि निनि) िनिन्छ। यो निनि र्ेजी र्ोते (जोइन्ट टर िेल) ले जोिीबमट र्मनथ उठे कोनसर्ेन्ट र्सलमलमई तल नथचेर जोर्हरू नफनिशीङत र्िा पनि प्रयोर् र्िा सनकन्छ। अको निनि नसर्ेन्ट र्सलमको
सट्टम लनचलो टमइल टमँ स्ने प्रयोर् र्िुा हो। जब टमँस्ने पदमथाको प्रयोर् र्ररन्छ यो लर्मए पनछ लर्िर् 30 नर्िेटर्म
कर्म हुि थमल्छ। टमईल लर्मउिे क्षेत्र नििमारण र्िा र टमँ स्ने पदमथा कर्म हुिु अनघ नतिीहरूको खस्थनत नििमा रण र्िाव्यिखस्थत हुिुहोस्।

175

बेस कोट

नर्र्लकोट

टमँस्ने नसर्ेन्ट र्सलम

फ्रेर्

र्ोटमार बेर्निनिब्यमक-बटररङ
निनिकम्पि जर्मि निनि6.2.14 इन्टे ररयर नफनिशीङ कायानित्री कमर् र्ुख्यतयम खस्ट्ल स्ट्र् फ्रेनर्ङ, र्र मइिमलीङ र छमिम र फ्लोर नफनिशीङर्म नििमनजत छ। यो िण्डले
खस्ट्ल स्ट्र् फ्रेनर्ङ र र्र मईिमनलङको िणाि र्दा छ। दु बै कमयाहरू एक व्यखक्तद्वमरम र्िा सनकन्छ र कमर्को प्रिमहर्म
बमिम िपिे र्री उपकरणहरू, प्रनियम र र्णिम समर्ग्री आनद तयमर रहेको सुनिनित र्िा र्हत्त्वपूणा हुन्छ।
(1) स्टिल िड फ्रेनर्ङ कायाखस्ट्ल स्ट्र् फ्रेर्हरू दु ई िर्ाहरूर्म नििमनजत छि्: नििमजि
फ्रेर् जुि नित्तमहरू हुि् र छमिम फ्रेर्हरू हुि् । दु बै लेआउट
र्मनकिंर् अिुसमर जर्मि र्ररन्छि्। यनद पनहले िै लेआउट
नचन्हहरू छि् ििे कमर् सुरु िर्िुाहोस्; सँिै निर्मा ण िक्समरको

लेआउट नचन्हहरू
जमँच र्िेसमथ नित्तम, ढोकम/झ्यमल, नफनटङ, उपकरण ढोकम, आनद कोलेआउट नचन्हहरू जमँच र्िुाहोस्।
निर्मा ण प्रनियमलमई थप प्रिमिकमरी बिमउि प्रयोर् र्ररिे समर्ग्रीको सङ् ख्यम जमँ च र्री कमयानिनि अिुसमर
सनजलै छिोट र्िा सनकिे र्री नर्लमउिे । कमर्लमई सहज बिमउि नसलीङको कमर्कम लमनर् स्क्क्मफोल्डीङ िर्मर्ररिुपछा । नित्तम नित्र नबजुलीकम आउटलेट, यमस, पमिीआनदकम लमनर् पमइपहरू जमिे ठमउँ हरू छि्। यी अन्यठे केदमरकम कमर्हरू हुि् तर कमर् र्दमा सांयोजिलमई निचमर र्िार्हत्त्वपूणा छ तमनक नतिीहरू स्ट्र्हरूसँर् टकरमि िहोस्,176समर्मग्री तयमरी

जसले दोहोरो कमर्लमई घटमउँ छ।(2) डर ाइिानलङर्र मइिमनलङ को लमर्ी नजप्सर् बोर्ा बक्स कटर सांर् हिम कट बिमएर त्यसपनछ बल लमर्मएर सनजलै सांर्
कमट् ि सनकन्छ। नजप्सर् बोर्ा हरू केही हदसम्म बङ् यमउि सनकिे िएकोले यसलमई सब्सटर े टर्म नर्लमएर
यसलमई नबस्तमरै घुर्मउरो सतहहरूर्म लर्मउि सनकन्छ। यनद अिाव्यमस समिो छ ििे बोर्ा सतह बेस पेपरर्म
सर्मि दू रीर्म कमट् िको लमनर् बक्स कटर प्रयोर् र्िुाहोस्, त्यसपनछ अर्मनर् पनट्ट फोल्ड र्रे र सेल्फ-नर्र नलङट्यमनपङ स्क्रुले कनसन्छ।

6.2.15 इन्टे ररयर सतहको कायानित्री सतहको कमर्र्म िििको नित्री िमर्को पिमा ल, फ्लोर र छतलमई

पुट्टी लमर्ू र्िेपररष्करण र्िे कमर् सर्मिेश हुन्छ।
(1) पखााल र छतर्ा िालपेपर लगाउिे
िमलपेपररङको समथर्म सबैिन्दम िेरै दे खििे सर्स्यम िमलपेपरर्म सब्सटर े टअिस्थम दे खििे हो, जसको पररणमर्स्वरूप नफनिशीङ िरमब हुन्छ। नजप्सर्र्र मईिमलहरूकम लमनर्, बट् स सँर्ै िएकम जोइन्टलमई नचल्लो पमिे।
जोइन्टहरूर्म फमइबर टे प प्रयोर् र्रे र, पुट्टी लर्मएर जोइन्टहरूलमई नचल्लोर बोर्ा सतहसँर् फ्लश र्िुाहोस्। बमनहरी कुिमको लमनर् किार टे प प्रयोर् र्िे ,पुट्टी लर्मउिे र त्यसपनछ पमनलश र्िुाहोस्।

बमनहरी कुिमर्म टे प लर्मउिेकङ् िीट/नसर्ेन्ट र्सलमको नित्तमहरूको र्मर्लमर्म, यनद सब्सटर े टलमईउपचमर र्ररएि ििे, यसले िरमब टमँ समइको पररणमर् नदन्छ, जसले र्दमा िमलपेपर उठ् िे र उखककिे हुन्छ। बेसकोट सीलर लमर्ू र्िुाहोस्, सतहलमई पमिीर्म आिमररत सील पुट्टी िम सर्मि नकनसर्को पुटी लर्मउिुहोस् रयसलमई नचल्लो पमिुाहोस्।
ब्रशले हमिम हटमउँ दै िमलपेपर लर्मईन्छ। कुिमहरू किार स्क्यमटु लमले रमम्रोसँर् नथनचन्छि् र स्पन्जले बढी िएकोिु पुछ्दम टमँ नसन्छ।
(2) फ्लोर नफनिशीङ गिे177कमठ, िीिमइल, र्लैंचम र टमईल समर्ग्री सनहत फ्लोरनफनिशीङको समर्ग्री िेरै प्रकमर छि्। कुिै पनि नफनिशीङ
समर्ग्री प्रयोर् र्िाकनठि िमर् ििेको जनटल आकमरको कुिमहरू नफट हुिेर्री समर्ग्रीलमई प्रशोिि र्िुा हो।उदमहरणकम लमनर्, कमट् िे ठमउँ र्म नचन्ह लर्मउि टमईलको लम्बमइ बरमबर िएको फमनलएको समर्ग्री प्रयोर्
र्िुाहोस् िम र्ोलमकमर कोलर्हरू छि् ििे कोलर्हरूको आकमर समर्ग्रीको रुपर्म ल्यमउि नर्िमइर्र प्रयोर्
र्िुाहोस्।

यहमँ नचन्ह लर्मउिुहोस्।
स्क्र्यमप समर्ग्री
प्रयोर् र्ररिे टमइलस्क्र्यमप समर्ग्री

यहमँ नचन्ह लर्मउिुहोस्।
र्ोल कोलर् नचन्ह लर्मउँ िे

6.2.16 नफनटङ कायानफनटङ कमर् कमठ िम िमतु नफनटङ को जर्मि हो। जर्मि र्ररएकम नफनटङहरूर्म हमिमको चमप प्रनतरोि,हमिम-रोिी, पमिी-रोिी र िूकम्प प्रनतरोिको निनदा ष्ट स्तरहरू हुिुपछा । निशेष र्री िूकम्पहरू समर्मन्य रहे कोजमपमिर्म नफक्स्चरहरू िफुखक्लयोस िम िूकम्पकम कमरण िोल्ि र बन्द र्िा िसनकिे िहोस् ििेर सुनिनित
र्िुापछा । यस िण्डले कमठको नफनटङको नफनटङको िणाि र्दा छ।कमठको नफनटङहरूर्म कमर्मची-दो (फ्रेर् र्ररएको ढोकम), फ्लश -दो (फ्लस ढोकम), फुसुर्म (अपमरदशी
स्लमइनर्ङ यमिल) र तोबुसुर्म (कमठको स्लमइनर्ङ यमिल) सर्मिेश छि् जुि नफक्स्चर कमरीर्रहरूद्वमरम
प्रशोिि र्री असेम्बल र्ररन्छ। स्लमइनर्ङ ढोकमको रूपर्म नफनटङहरू स्थमपिम र्दमा ढोकमर्म स्लमइनर्ङ
ढोकमहरूकम लमनर् कमनटएकम िमल्डमहरूसनहत कमर्ोइ (र्ोर नलन्टे ल) र नशकी (थ्रेसहोल्ड) जर्मि र्ररन्छ।
िैकखिक रूपर्म ढोकमको पमङ् ग्रमहरू नफक्स्चरको तल्लो िमर्र्म जोनर्एकम हुन्छि् र थ्रेसहोल्डर्म रे ल जोनर्एको
हुन्छ। नफनटङहरू खस्वङ र्रे र िुल्िे ढोकमको रूपर्म जर्मि र्दमा , कब्जमहरू प्रयोर् र्ररन्छ।

178

(1) कार्ाची-दोकमर्मची िनििे फ्रेर्लमई एसेम्बल र्ररन्छ र फ्रेर्को बीचर्म कमर्मर्ी-इतम िमर्क बोर्ा रमखिएको हुन्छ।
कमर्मचीको नित्री िमर्लमई कुनर्को िनििे ठमर्ो र तेसो फल्यमकले पनि नििमजि र्िा सनकन्छ। कमर्मर्ी-इतमको
सट्टम कनहलेकमहीँ कमँच पनि प्रयोर् र्ररन्छ। जमपमिी र पनिर्ी शैलीको िमस्तुकलमसँर् र्ेल िमिेर्री नर्जमइि
पररर्मजाि र्िा सनकन्छ।

(2) फ्लश-दोनफनिनशङ यमिलहरू निचर्म च्यमनपएको फ्रेर्िका िएको ढोकम। फ्लश ढोकम प्रमयः नित्री ढोकमहरूको लमनर्
प्रयोर् र्ररन्छ। प्रिेश द्वमरहरूको लमनर् प्रयोर् र्दमा यसलमई िमरीपि र्हसुस र्रमउि बमक्लो बोर्ा हरू प्रयोर्
र्ररन्छ।
(3) फुसुर्ा
कमठको फ्रेर् जसर्म थनपएको ररर् र पुल ह्यमन्डलहरू सनहत कमर्ज टमँनसएको हुन्छ। यो जमपमिी शैलीको
कोठमलमई अको जमपमिी शैलीको कोठमबमट अलर् र्िा प्रयोर् र्ररन्छ।
(4) तोबुसुर्ा
जमपमिी शैलीको कोठमलमई पनिर्ी शैलीको कोठमबमट अलर् र्िा प्रयोर् र्ररिे नफनटङहरू। जमपमिी शैलीको
कोठमको छे उ फुसुर्म शैलीर्म हुन्छ र पनिर्ी शैलीको कोठमको छे उर्म सजमिटी कपर्म आनदले ढमनकएको हुन्छ।

6.2.17 चौकोस लगाउिे कार्चौकोसहरू एल्युनर्नियर् र कमँ चबमट बिेकम नफनटङहरू हुि्। यो कमठको नफनटङ िन्दम बढी िमयु-रोिीहुन्छ। कमठको सांरचिमको र्मर्लमर्म चौकोस स्थमपिम र्िा िििको छे उर्म फ्रेर् बिमइन्छ तमनक चौकोस फ्रेर्
ठीकसँर् नफट हुिेछ। कङ् िीट नित्तमहरूको लमनर् िुलम चौकोस फ्रेर् िन्दम ठूलो हुिे िएकोले जर्मि कमयानिम्नमिुसमर अर्मनर् बढ् छ।(1) जडाि गिे स्थाि जािँच गिेस्थमपिम हुिे क्षेत्रर्म अनग्रर् कोररएको ररफरे न्स नचन्ह हे रेर स्थमपिम र्िे स्थमि जमँच र्िुाहोस्।

179

(2) अस्थायी रूपर्ा िेजहरूसिँग नर्लाउिुहोस्

कुसमबी (िेज) प्रयोर् र्रे र अस्थमयी रूपर्म फ्रेर् नफक्स र्िुाहोस्। िेरै िेजहरू प्रयोर् र्रे र, उचमइ र नित्र/बमनहर
र्मपि र्ररन्छ र स्थमि नििमा रण र्िा फमइि ट्युिीङ् र्ररन्छ। यस नबन्दु र्म निकृनतको लमनर् जमँच पनि र्ररन्छ।
(3) डण्डी र चौकोस एङ्करहरू िेल्ड गिेचौकोसहरू ठमउँ र्म

RC सांरचिमको लमनर् िेखल्डङ निनििेखल्डङ र्िा कङ् िीटको

सिमनलकृत कङ् िीट फ्रेर्

नित्तमहरू र्म र्ण्डीहरू इम्बेर् र्ररएकम हुन्छि्। यो र्ण्डीर चौकोस समइर्र्म िेखल्डङ र्िा सनकिे

एङ्करलमई

एम्बेर्ेर्
एङ्कर

चौकोस

किेखक्टि
र्ण्डी

निद् युतीय िेखल्डङद्वमरम सँर्ै िेखल्डङ र्ररन्छ।
एङ्कर िमर्िेखल्डङ

नसर्ेन्ट र्सलम

(4) खाली ठाउिँ हरू भिेचौकोस फ्रेर् र नसर्ेन्ट र्सलमले कङ् िीट पिमाल बीचको िमर्ल ििुाहोस्।
(5) कािँच जडािकमँच जर्मि र्रे र हखल्लिे ठमउँ लमई सर्मयोजि र्िुाहोस्।

6.2.18 पोलीयुरेनिि स्प्रे फोर् इन्सुलेशि कायाकर्म पोलीयुरेनथि फोर्लमई फोनर्ङ र्दमा , घोलको तमपर्मि र दबमब नियन्त्रण र्िा र्हत्त्वपूणा छ।प्रत्यक तरल पदमथा र निलमयक

ह्यमन्डनलङ र्दमाकम समििमिीहरूको प्रकमर
पोलीआइसमइआिेट कम्पोिेन्ट

लर्िर् 20 नर्ग्री सेखियसर्म िण्डमर र्िुाहोस्, नकिनक उच्च तमपर्मिले
सांरचिम पररिताि र्िेछ र कर् तमपिर्ले घित्व र नशत निम्त्यमउँ छ। यसलेकमबाि र्मइअक्समइर् उत्पमदि र्िा पमिीसँर् प्रनतनियम र्छा , त्यसैले
यसलमई पमिीले कनहल्यै दू नषत िर्िुाहोस्। पमिीले दू नषत िएकमकन्टे िरहरू फुट् ि सक्ने िएकोले बन्द र्िुा हुँ दैि। िण्डमरण कन्टे िरहरू
ततमउि िुलम आर्ो प्रयोर् िर्िुाहोस्।

पोनलओल कम्पोिेन्ट

लर्िर् 20 नर्ग्री सेखियस र्म िण्डमरण र्िुाहोस्। यो लर्िर् तीि र्नहिम
180को अिनि को लमर्ी प्रयोर् र्िा योय हुन्छ। कन्टे िरलमई सिैं रमम्ररी बन्दर्िुाहोस्, नकिििे कम्पोिेन्ट पमिीले दू नषत हुँ दम फोर् अिुपमत पररिताि
हुन्छ। कन्टे िरर्म आन्तररक दबमब हुि सक्ने हुिमले, दबमब निकमस र्िायसलमई नबस्तमरै िोल्िुहोस्। िण्डमरण कन्टे िरहरू ततमउि िुलम आर्ोप्रयोर् िर्िुाहोस्।
सफमई निलमयक

यसको ज्वलिशीलतम र एिेस्थेनटक र्ुणहरूको कमरण, िमष्प उत्सजािबमट
समििमि रहिुहोस् र फरमनकलो िुलम क्षेत्रर्म ह्यमन्डल र्िुाहोस्। िुलम आर्ोकर्मइकम समथ निषेनित छ।स्प्रे फोनर्ङ र्ेनसिहरू स्प्रे र्िे कमर्को लमनर् प्रयोर् र्ररन्छ। फोनर्ङ र्ेनसि दु ई तरल तत्वको एक निनित
नर्श्रण अिुपमत हमनसल र्िा नर्जमइि र्ररएको हुन्छ। यनद फोनर्ङ र्ेनसिले कमर् र्रे ि ििे र पोनलसोसमइिेट
तत्वको अिुपमत अत्यनिक ियो ििे फोर् बमक्लो र िमजुक हुन्छ। पोनलयोल अनिक सर्मिेस हुँ दम पररणमर् कर्घित्व र िरर् हुन्छ। कर्म पोलीयुरेनथि फोर् आफैँ टमँनसिे पदमथा हो, त्यसैले यसलेलनक्षत सतहर्म बनलयोसँर् टमँ नसएर, टमँस्ने पदमथाको प्रयोर् नबिम थर्ाल इन्सुलेशितह नसजािम र्िा सक्छ। यद्यनप, यनद लनक्षत सतहर्म र्ोइस्क्चर िम तेल छ ििे, टमँ नसिेशखक्त उल्लेििीय रूपर्म कर् हुिेछ। कर् तमपिर्र्म स्प्रे र्िमा ले पनि टमँ नसिेशखक्त कर् हुन्छ। स्प्रे र्दमा , प्रत्येक 4 दे खि 5 नर्टरर्म युरेथेि- आचु सोकुतेइकी
(पोनलयुरेथेि फोर् र्ोटमई र्ेज) प्रयोर् र्री र्ोटमई जमँच र्ररन्छ।

पोलीयुरेनथि स्प्रे फोर्कमया

6.2.19 िाटरप्रूनफङ कायािमटरप्रूनफङ कमयार्म, निर्मा ण स्थल अिुसमर सही समर्ग्री, सब्सटर े ट, नितरण निनि र नफनिशीङ चयि र्िार्हत्त्वपूणा छ। प्रयोर् र्ररएकम समर्ग्रीहरूर्म नििार रही िमटरप्रुनफङ निनिहरू िेरै छि्। यो िण्डले शीट बोसुई
(शीट िमटरप्रूनफङ) को िणाि र्दा छ।181शीट िमटरप्रूनफङले िमटरप्रूनफङ तहको रूपर्म पीिीसी िम रबरको पमतमहरू प्रयोर् र्दा छ। कुशलतमपूिाक
ठूलम क्षेत्रहरूर्म िमटरप्रूनफङ क्षर्तम यसको निशेषतम हो। दु ई प्रकमरकम निनिहरू छि्: सेच्च्च्यमकु कोहो (टमँस्नेनिनि) जसर्म निशेष टमँस्ने पदमथाको प्रयोर् हुन्छ र नककमइतेकी कोतेइ कोहो (र्ेकमनिकल नफखक्सङ निनि) जसर्म
पमतमलमई र्ेनसिद्वमरम िमटरप्रूफ र्ररएको क्षेत्रर्म जोर्ीन्छ। दु बै निनिहरूकम लमनर् ध्यमि नदिुपिे ठमउँ ढल (ढलिुल्िे ठमउँ ) र नित्री कुिमहरू हुि् जहमँ सर्तल क्षेत्रले उठे को िमर्लमई िेट्छ।

सेच्च्च्यमकु कोहो (टमँस्ने निनि) र्म, सब्सटर े टर्म एक निशेष टमँ स्नेपदमथाले टमँ सेर जोनर्न्छ। सब्सटर े ट सफम र फोहोरबमट र्ुक्त
रमख्िु र्हत्त्वपूणा हुन्छ, नकिनक फोहोर सब्सटर े टले िरमब जोर्बिमएको कमरणले र्दमा पमतम उखककिे र तेज हमिमले उर्् िे जस्तमदु घाटिमहरू

निम्त्यमउँ छ।पमतमहरूको

ओिरल्यमनपङ

टमँस्ने निनि (आस्फल्ट् नशट िमटरप्रूनफङ)क्षेत्रहरूर्म सीलेन्ट घुसमउिुहोस् र सम्पूणा क्षेत्र रमम्रोसँर्
नथच्नुहोस्।
नककमइतेकी कोतेइ कोहो (र्ेकमनिकल नफखक्सङ निनि) नफखक्सङ नर्स्क प्रयोर् र्रे र पमतम नफखक्सङ र्िे निनिहो। यो सब्सटर े टबमट कर् प्रिमनित हुिे िएकोले निशेष र्री ििीकरण पररयोजिमहरूर्म निर्माण अिनि छोटो हुिसक्छ। सर्तल सतह (सम्म परे को क्षेत्र) र्म, इन्सुलेशि पमतमनबछ्यमउिुहोस् र कोतेइ नर्स्क (नफखक्सङ नर्स्क) प्रयोर् र्रीयसलमई ठीक र्िुाहोस्। त्यसपनछ, यसको र्मनथ पीिीसी पमतमफैलमउिुहोस् र िेखल्डङ एजेन्टले ओिरल्यमनपनर्ङ िमर्हरू
जोर्् िुहोस्। पूणा रूपर्म बन्धि ििएकम क्षेत्रहरू तमतो हमिमर्ेकमनिकल नफखक्सङ
निनिब्लोअरले एकसमथ फ्यूज हुन्छि्। त्यसपनछ इन्डक्शि हीटर िनििे निशेष र्ेनसिको प्रयोर् र्रे र, इन्सुलेशि
शीटसँर् एकीकृत र्िा नफखक्सङ नर्स्कको र्मउखन्टङ िमर्र्म तमप लमर्मइन्छ। अन्तर्म, पीिीसी पमतमहरूको
जोर्हरूलमई र्मध्यनर्क नद्वतीय िमटरप्रुनफङको रूपर्म नलनिर् सीलले उपचमर र्ररन्छ।

182

6.2.20 डकर्ी कायापत्थर नशिकमरको कमर्र्म ढु ङ्गमको प्रशोिि, ढु ङ्गमको कमर्प्रयोर् र्रे र सांरचिम निर्मा ण र्िे र सांरचिमहरूर्म ढु ङ्गमहरू
जर्मि र्िे कमया सर्मिेश छि्। निशेष रूपर्म िििको बमनहरी

समिाजनिक स्नमिर्ृहर्म
र्कर्ी कमयानित्तम, नित्री नित्तम, फ्लोर, बमथरूर्, प्रिेशद्वमर, बर्ैंचम आनदकम
आिमरर्म प्रयोर् र्ररिे निर्मा ण निनि र आिश्यक सीपहरू फरक हुन्छि्। उदमहरणकम लमनर्, बमनहरी नित्तम
निर्मा णर्म दु ई प्रकमरकम निनिहरू छि्: नशखस्क्शकी कोहो (िेट-सेट निनि) जसर्म र्मबाल, ग्रेिमइट र अन्य ढु ङ्गमसमर्ग्रीहरू नसर्ेन्ट र्सलम आनदले रमखिन्छि् र कमखन्शकी कोहो (सुक्खम र्कर्ी कमया), जसर्म ढु ङ्गम समर्ग्रीहरू
फ्रेर्र्म जोनर्एकम बोल्ट् एङ्कर र अन्य हमर्ा िेयरहरूर्म नफक्स र्ररन्छ। िेट-सेट निनि स्थमपिम पनछ हुिे िरमबीहरू
प्रनत बढी सांिेदिशील हुन्छ र उपयुक्त टमँ स्ने पदमथाको प्रयोर् आिश्यक हुन्छ।
प्रिेशद्वमरहरूर्म स्ट्ोि नचपहरू लर्मउि प्रमकृनतक ढु ङ्गमहरूको प्रयोर्को लमनर् ढु ङ्गमहरूको निनिन्न
आकमरहरू सांयोजि र्िे कलम-चेत चमनहन्छ र स्ट्ोि नचपहरूको प्रशोिि र्िा एक कुशल नशिकमर चमनहन्छ।

स्ट्ोि नचपहरूको र्कर्ी कमयािमरी ढु ङ्गमहरू ह्यमन्डल र्दमा , ढु िमिीको सर्यर्म दु घाटिम र ढु ङ्गमहरू िस्ने सिमििमबमट बच्न समििमिी
अपिमउिुहोस्। ग्रमइन्डरले ढु ङ्गम प्रशोिि र्दमा , ग्रमइन्डरलमई समििमिीपूिाक ह्यमन्डल र्िुाहोस् र छररिे िुलोबमट
जोर्मउि सुरक्षमत्मक चश्मम र र्मस्क लर्मउिुहोस्।

183

6.2.21 भत्काउिे कायाित्कमउिे कमर् सबै आकमरकम सांरचिमहरूर्म र्ररन्छ। ििि ित्कमउिे दु ई तररकमहरू छि्: ब्लक कमइतमइ

कोहो (एकपनछ अको तल्लम ित्कमउँ दै जमिे) र हप्पम कमइतमइ कोहो (निस्फोट र्रे र ित्कमउिे)। यहमँ फ्लोर-दे खिफ्लोर ित्कमउिे कमयाको व्यमख्यम र्ररिेछ। सबै लमइफलमइि पूिमा िमरहरू (नबजुली, टे नलफोि, फमइबर अनिककेबल, केबल नटिी, यमस, पमिी, ढल आनद) बन्द र्ररएको पुनष्ट र्रे पनछ र्मत्र ित्कमउिे कमर् सुरु हुन्छ।
उदमहरणकम लमनर्, सनिय यमस, पमिी, र ढल निकमस लमइिहरू ित्कमउँ दम ठूलम दु घाटिमहरू हुि सक्छि्।
ित्कमउिे कमया निम्न चरणहरूर्म अर्मनर् बढ् िेछ।(1) बानहरी क्षेत्रहरू भत्काउिे कायाकमर् सनजलो बिमउि ििि िरपरबमट िस्तुहरू हटमउिुहोस्। घर-जग्गम पररसर नित्र ित्कमउिे कमया लमर्ु
िहुिे िस्तुहरू पनि हुिे िएकोले के ित्कमउिे हो ििेर पुनष्ट र्िा आिश्यक हुन्छ, ।(2) स्क्याफोल्डीङ र ध्वनि प्रनतरोधी प्यािलहरूको जडािित्कमउिे कमर्दमरहरूको लमनर् स्क्क्मफोल्डीङ स्थमपिम।
ित्कमउिे कमयाबमट आउिे ध्विी र िुलो छरपष्ट हुिबमट जोर्मउि
सम्पूणा सतह ध्वनि प्रनतरोिी यमिल, ध्वनि प्रनतरोिी पमतमहरू
आनदले ढमनकन्छ।

ध्वनि प्रनतरोिी शीट(3) भििको नभत्री भाग भत्काउिे कायाहमतले नफनटङ, प्लमस्ट्र र्ु ङ्गम, चौकोस र निनिन्न उपकरणहरू हटमउिुहोस्। यस सर्यर्म, पुि: प्रशोिि र्िानर्ल्िे समर्ग्री अलर् र्िुाहोस्। पुिः प्रशोिि र्मफात स्रोतहरू प्रयोर् र्िा र फोहोरको अिैि निसजाि रोक्न निर्मा णसमर्ग्री पुिः प्रशोिि ऐिले 80 िर्ानर्टर िम सोिन्दम बढी फ्लोर क्षेत्रफल िएकम िििहरू ित्कमउिकम लमनर्

र्मपदण्ड र दण्डहरू स्थमपिम र्रे को छ।(4) प्रत्येक तल्लाका फ्लोरहरूर्ा प्वालहरू नडर नलङ गिेिखत्कएकम पिमाल र सांरचिमत्मक फोहर तल िस्न नदिको लमनर् िुइँर्म प्वमलहरू नर्र ल र्िुाहोस्।
(5) भारी र्ेनसिरी को लागी सपोटा को जडािनित्तम र कोलर्हरू िमरी उपकरणहरू र्मनथ उठमएर ित्कमइन्छ। िमरी उपकरणको िजि समर्िम र्िासमहमरमहरू नदिुहोस्।
184

(6) नभत्ता र संरचिा भत्काउिे, उत्खिि र जग भत्काउिेजर् िन्ने कमया िूनर्र्त निर्माण प्रनियम िएकोले कम्पि अनििमया रूपर्म उत्पन्न हुन्छ। यो कमर् सञ्चमलि र्िानदिको सही सर्य छिोट र्िा र्हत्त्वपूणा छ।(7) फोहोरको निसजाि, जनर्िको सतहबाट फोहोर हटाउिे, जग्गा सफा गिे र सडक सफाइपुि: प्रशोिि र्िा नर्ल्िे समर्ग्रीहरू निसजाि समइटर्म लनर्न्छ र जनर्िबमट फोहर िमली र्ररन्छ। कमर्बमट
फोहोर िएकम िरपरकम र्ल्लीहरू पनि सरसफमइ र्री पुरमिै अिस्थमर्म पुऱ्य
‍ मइिु पछा ।र्मनथ उल्लेखित कुरम र्मनथ नतर बमट ित्कमउिे एक निनि हो तर ज्यमकले कमनटएकम कोलर्हरूलमई सहमरमनदँ दै पनहलो तल्लमबमट ित्कमउिे निनि पनि छ। (5) र्मसपोटा जर्मि कमयाको आिश्यकतमलमई हटमउिे र्मत्रििई यसले ित्कमउिे समर्ग्रीहरू कुशलतमपूिाक हटमउिे र िर्बर्द् र्िा पनि अिुर्नत नदन्छ।

185

अध्याय 7: निर्ााण कायाको सर्यर्ा सुरक्षा
7.1 निर्ााण कायार्ा र्ृत्यु
निर्मा ण स्थलहरूर्म निनिन्न प्रकमरकम औद्योनिक दु र्ाटिमहरू हुन्छि्। स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण र्न्त्रमलयले
जमरी िरे को तथ्यमङ्कको आधमरर्म तमनलकम 7-1 ले ठूलम दु र्ाटिमकम प्रकमरकम आधमरर्म सि् 2021 र्म निर्मा णउद्योिर्म िएकम र्मतक औद्योनिक दु र्ाटिमहरूको सङ्ख्यम दे खमउँ छ। निनिन्न प्रकमरकम औद्योनिकदु र्ाटिमहरूर्ध्ये, उचमइबमट खस्ने, निर्मा ण र्ेनसिरी र क्रेिहरू संलग्न दु र्ाटिमहरू र ित्कििे/ढल्िे निर्मा णउद्योिर्म हुिे तीििटम प्रर्ुख दु र्ाटिमहरू हुि् जुि सबै दु र्ाटिमहरूको 40-70% हो। तलको तमनलकमर्म दे त्कखएकम
धेरै जसो लमग्ने /अड् नकिे/च्यमनििे/अत्कल्ििे र्टिमहरू निर्मा ण र्ेनसिरी र क्रेिहरू संलग्न िएकम दु र्ाटिमहरू हुि्।
तीििटम ठूलम दु र्ाटिमहरूर्ध्ये सबैिन्दम हुिे उचमइबमट खस्नु हो, जुि उच्च स्थमिहरूर्म कमर् िदमा हुिे िदा छ।तीििटम ठूलम दु र्ाटिमहरू बमहेक, सबैिन्दम समर्मन्य प्रकमरको दु र्ाटिम समिाजनिक सडकर्म यमत्रम िदमा हुिे सिमरीदु र्ाटिमहरू हुि्। अध्यमय 7 ले नसनिल ईत्कन्जनियररङ्ख् निर्मा ण समइटहरूर्म हुिे दु र्ाटिमहरूको प्रकमर रकमरणहरू समथै प्रनतरोधी उिमयहरू र र्मिनसक रूिर्म तयमर हुिे तररकमहरू िणाि िदा छ।उचमइबमट
खस्नेनचत्कििे/अत्कल्ििे/खस्ने/ित्कििे ठोत्कििुउड् िे /ित्कििु/ढल्िु
खस्नेतमतो/नचसो
लमग्ने अड् नकिु/च्यमनििु/अत्कल्ििु डु ब्िु िस्तुहरूसँि
सम्पका हुिुखतरिमक
िदमथाहरु
सिमरी सिमरी
सँिनिद् युतीयदु र्ाटिम दु र्ाटिम
सम्पकािट् कम(सडक) (अन्य)
हुिु
आनद।

कुल
जम्मम

नसनिल इत्कन्जनियररङ्ख कमया

19

5

1

4

13

11

15

9

4

3

2

10

1

102

सुरुङ्ख निर्माण

0

0

0

0

1

0

0

1

0

0

0

1

0

3

िुल निर्माण

1

0

0

0

2

0

1

2

0

0

0

0

0

6

सडक निर्माण

3

0

1

1

2

1

2

0

1

0

0

5

0

17

िदी इत्कन्जनियररङ्ख कमया

1

3

0

0

1

1

1

2

0

1

0

0

0

10

िूक्षय नियन्त्रण कमया

2

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

1

0

4

बन्दरिमह / तटीय

0

1

0

0

0

0

1

2

0

1

0

0

1

6

अन्य नसनिल इत्कन्जनियररङ्ख
कमया

9

0

0

2

4

8

8

2

3

1

2

1

0

44

ििि निर्माण कमया

71

0

0

5

15

7

6

0

6

5

2

9

0

139

त्किल फ्रेर् र सबनलकृत
कङ्ख्क्रीट र्रहरू

23

0

0

3

5

2

0

0

3

4

0

5

0

48

कमठ फ्रेर्को र्र निर्माण

12

0

0

0

1

1

0

0

0

0

1

1

0

19

निर्माण उिकरण जडमि

8

0

0

0

2

0

0

0

0

0

1

2

0

16

अन्य ििि निर्माण कमया

28

0

0

2

7

4

6

0

3

1

0

1

0

56

अन्य निर्माण कमया

20

0

0

1

3

1

6

1

1

1

4

6

0

47

दू रसञ्चमर कमया

4

0

0

0

1

0

2

0

1

0

2

2

0

13

र्ेनसिरी र उिकरण जडमि

4

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

6

अन्य निर्माण कमया

12

0

0

1

1

1

4

1

0

1

2

4

0

28

निर्माण उद्योि उि-योि

110

5

1

10

31

19

27

10

11

9

8

25

1

288

तमनलकम 7-1 प्रर्ुख दु र्ाटिमकम प्रकमर अिुसमर 2021 र्म निर्माण उद्योिर्म िएकम र्मतक औद्योनिक दु र्ाटिमहरू

(स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण र्न्त्रमलयको कमयास्थल सुरक्षम िेबसमइटबमट संकलि िररएको)186

7 .1 .1 निर्ााण कायार्ा र्ृत्युको संख्या
तमनलकम 7-2 ले स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण र्न्त्रमलयले संकलि िरे को आनथाक िर्ा 2020 र 2021 र्म सबैउद्योिहरूर्म निदे शी कमर्दमरहरू संलग्न रहेकम र्मतक दु र्ाटिमहरूको सङ्ख्यम दे खमउँ छ। तमनलकम 7-3 लेनिर्मा ण उद्योिर्म सबैिन्दम बढी संयम रहेको दे खमउँ छ।र्ृत्यु हुिेको संयमदु र्ाटिमको प्रकमर

आनथाक िर्ा2020आनथाक िर्ा2021

← तमनलकम 7-2 सबै उद्योिहरूर्म निदे शीउचमइबमट खस्ने

55नचत्कििे/अत्कल्ििे/खस्ने/ित्कििे

20कमर्दमरहरूको र्मतक दु र्ाटिमहरूको र्टिम

ठोत्कििु

10

उड् िे / खस्ने

12ित्कििु/ढल्िु

3

3लमग्ने

42

अड् नकिु/च्यमनििु/अत्कल्ििु

2

3खतरिमक िदमथाहरु सँि सम्पका
हुिु।

2

0

निद् यु तीय िट् कम

21आिलमिी

01सिमरी दु र्ाटिम (सडक)

74डु ब्िु

0

1

अन्य

1

2

कुल जम्मम

30

24

उद्योिको प्रकमर

र्ृत्यु हुिेको संयमआनथाक िर्ाआनथाक िर्ा
2020
2021

उत्पमदि र्ू लकउद्योि

38निर्मा ण उद्योि

17

10

अन्य

10

6

कुल जम्मम

30

24

तमनलकम 7-3 उद्योि अिुसमरको र्ृत्यु संयम[चुइराकु/तेन्राकु] (उचाइबाट खस्ने)औद्योनिक दु र्ाटिमहरू उच्च स्थमिहरूबमट खसेर, निर्मा णको क्रर्र्म शमफ्टहरू तल खस्दम िम उत्खििकम क्रर्र्म
प्वमलहरू नित्र खसेर िएकम हुन्छि।
[तेन्तोउ] (नचप्लििे/ठे स लाग्ने/खस्ने/पप्लििे) िस्तुहरू र्मनथ ठे स लमिेर िम सन्तुलि िुर्मउँ दम र खस्दम हुिेऔद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[गेनकतोचु] (ठोप्लििे) कुिै चीजसँि खतरिमक टिरको कमरणले हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[निराइ/रािा] (उड् िे/खस्ने) क्रेिले उठमएको िमर िम औजमर िम समर्मग्री अग्लो ठमउँ बमट खसेको कमरणले
हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरु ।[िोकाइ/तोकाइ] (भप्लििु/ढल्िु) यी स्क्यमफोल्डीङ्ख ित्किँदम िम ििमइएकम िििहरू ढल्दम हुिे औद्योनिकदु र्ाटिमहरू हुि्।
[गेनकतोचुसारे ] (प्रिार गररिे) चनलरहेको िमरी र्ेनसिरी, र्ुनर्रहे को बकेट आनदको कमरणले हुिे औद्योनिकदु र्ाटिमहरू।
[िासार्ारे /र्ाकीकोर्ारे ] (बीचर्ा च्यानपिे/अप्लल्ििे) र्ेनसिरीर्म अड् नकिे िम अत्कल्ििे कमरणले हुिेऔद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
187

[युगाइबुचु तोिो सेस्सोकु] (खतरिाक पदार्ािरूको जोप्लखर्) रसमयनिक जस्तम खतरिमक िदमथाहरू र्मिि
शरीरको सम्पकार्म आउँ दम हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[कान्दे ि] (निद् युतीय िटका) शरीरर्म निद् युतीय प्रिमहको कमरण हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू, उदमहरणकम
लमनि, उजमा युक्त तमर कमटे र िम चुनहएको उिकरण छोएर।
[कासाई] (आगलागी) निनिन्न कमरणले आिलमिीर्म िरे र हुिे औद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[कोउचुउ नजको (दोरो)] (टर ानिक दु र्ाटिा (सडक)) निर्मा ण स्थलहरूर्म जमिे र आउिे क्रर्र्म हुिे औद्योनिकदु र्ाटिम र सडकको छे उर्म निर्मा ण कमयाको क्रर्र्म कमर्दमर समधमरण अटोर्ोबमइल दु र्ाटिमर्म संलग्न हुँदम हुिेऔद्योनिक दु र्ाटिमहरू।
[ओबोरे ] (डु ब्ने) औद्योनिक दु र्ाटिमहरू जुि सर्ुद्र, िदीहरू र ढल निकमस कमयाहरू जस्तम िमिी व्यिस्थमििििे ठमउँ हरूर्म िमिीर्म खस्दम हुन्छि।

7.1.2 र्ातक दु र्ाटिािरूको प्रकारिरू
(1) उचमइबमट खस्ने
निर्मा ण समइटहरूर्म सबैिन्दम अनधक हुिे प्रकमरको र्मतक दु र्ाटिमहरूर्म उचमइबमट खसेर र्ृत्यु हो। निशेर्
िरी, स्क्यमफोल्डीङ्खर्म कमर् ििे क्रर्र्म र स्क्यमफोल्डीङ्ख एसेम्बल िदमा रफुकमल्दम दु र्ाटिमहरू धेरै िटक हुिे िदा छ। अनि, छमिमको कमर्र्म स्लेटको
नचिो छमिमबमट खस्ने हुन्छ र ल्यमन्डस्केनिडीङ्ख कमयार्म अग्लम रूखहरूबमट खस्ने
हुन्छ। उचमइर्म कमर् िदमा फूल-हमिेस फल सुरक्षम नियर लिमउि र प्रयोि ििानिनित हुिुहोस्। खस्नबमट रोकथमर्को लमनि स्कमफोल्डहरू िूिानिधमा ररतस्थमिहरूर्म र्ध्य र तल्लो लेजरहरू जनडत हुिुिछा । समथै, तोनकएको कमयार्मिाहरू बमहेक अन्य क्षेत्रहरूबमट िजमिुहोस्। खुलम ठमउँ हरू खस्नबमट रोक्ने
जमलीले ढमनकएको हुिुिछा । ठे स लमिेर खस्ने दु र्ाटिम िनि हुिे िरे कम छि्। बमटोर्म
अिमिश्यक समर्मिहरू िरमख्िुहोस्।
(2) भप्लििे
स्क्यमफोल्डीङ्ख र निर्मा णमधीि ििि ित्किँदम दु र्ाटिम हुिे िरे को छ । दु बै ित्कििे कमयाहरू ठूलम, िमरी िस्तुहरू
188

हुि् र ठूलम दु र्ाटिमहरू निम्त्त्यमउि सक्छि्। एक त्कस्थर स्क्यमफोल्डीङ्ख आधमर तयमर ििुा आधमरिूत कुरम हो।र्डनसल र जनर्िको बीचर्म कुिै खमडल हुिु हुँ दैि र आधमर नफनटङ्खहरू िनि र्मडनसलर्म दरोसँि िमनडएको
हुिुिछा ।जि रमम्रोसँि बिेको िए िनि बनलयो हमिमको कमरण ििि सक्छ। स्क्यमफोल्डीङ्खलमई ढमक्ने योररङ्ख
शीटहरू र समउन्डप्रूनफङ्ख प्यमिलहरू बनलयो हमिमले हल्लमउि र फहरमउि सक्छि्, जसले स्क्यमफोल्डीङ्ख लमईतमन्छि् र यसलमई ििमउि सक्छि्। कनतिय अिस्थमर्म, शत्कक्तशमली िूकम्पहरूको ित्कििे िछा । यो र्मिि
कमरकहरूको कमरणले हुन्छ, जस्तै िखमा ल टमई एङ्करहरू रमम्रोसँि िबमँ ध्दम, कर् समर्ग्रीहरू प्रयोि िदमा (जसलमई

र्मनबकु (नथनिङ्ख-आउट) िनिन्छ) र अन्य किार कनटं िले िदमा। उच्च हमिमले हुिे र्टिमर्म केही िम सबै िमतमहरू
हटमएर, िमल टमई एङ्करहरूलमई ियमा प्त रूिर्म बनलयो बिमई र खुकुलो जोडमइ र अन्य खुकुलो िमिहरूको लमनिआिनधक रूिर्म निरीक्षण िरे र ित्किि बमट रोक्न सनकन्छ।
(3) लाग्ने /नबचर्ा च्यानपिे
निर्मा ण र्ेनसिरीहरू सर्मिेश हुिे सबैिन्दम समर्मन्यदु र्ाटिमहरू ब्यमकहो र क्रेिहरूकम कमरण हुन्छि्। यीदु र्ाटिमहरू जस्तै र्ुनर्रहे को बकेट र व्यत्कक्त बीचको टिर िमव्यत्कक्त बकेट र िस्तुको बीचर्म च्यमनििे जस्तम दु र्ाटिमहरू हुि्।अको िमडीको िमइडीङ्ख ििे व्यत्कक्तले डम्प टर कलमई ब्यमक िरररहेकोदे ख्न िसक्दम बीचर्म च्यमनिएर दु र्ाटिम िनि िएको छ। डम्प टर क समइटको
लोनडङ्ख र्‍यमम्पर्म रमत्कखएको र्डनसललमई उचमल्िे र िमइडीङ्ख ििेव्यत्कक्तलमई ठोक्ने जस्तम दु र्ाटिमहरू िनि िएकम छि्।ब्यमकहो ित्किदम कसैलमई कुच्यो ििे र्मतक दु र्ाटिम निम्त्त्यमउि सक्छ।अनि ब्यमकहो ित्कििे दु र्ाटिमहरू टर कहरूर्म चढमउिे र टर कबमट िमिे आनद िदमा हुिे सम्भमििम बढी हुन्छ।

189

र्‍यमम्पर्म यमत्रम िदमा िम सडकको नकिमरमबमट खसेर िनि निर्माण
र्ेनसिरीहरू खस्न र ित्किि सक्छि्। निर्मा ण र्ेनसिरीकम लमनिर्मिाहरू सडक नकिमरम ित्किि बमट रोक्न ियमा प्त चौडम हुिुिछा ।ब्यमकहोले िमरी िस्तुहरू उठमउिे प्रयमस िदमा ित्कििे िनि हुिसक्छ। ब्यमकहोहरू र्मत्र ििई जुि अन्य निर्मा ण र्ेनसिरीहरू र्ूलरूिर्म जुि उद्दे श्यकम लमनि हुन्छ । त्यस बमहे क अन्य उद्दे श्यकम लमनि प्रयोि ििुा हुँदैि।
ठूलम क्रेिबमट िनि दु र्ाटिम हुि सक्छ। क्रेिको क्षर्तम िन्दम बमनहरकम िस्तुहरू उठमउिे कमरणले िदमा ित्कििे
अनतररक्त, सिमरीको बडीलमई सिोटा ििा आउटररिरहरूको अिुनचत प्रयोिको कमरणले िनि ित्कििे हुि सक्छ।
(4) उड् िे / खस्नेउड् िे र खस्ने दु र्ाटिमहरू उडे कम िम खसेकम िस्तुहरूकम कमरण हुन्छि्। उदमहरण को लमिी, क्रेिले बोकेको
िस्तु द्वमरम प्रहमर हुिु िम िदै िरे को िुन्यमएको लोड र्ुनि फस्ने। अियमा प्त िुण्ड्यमउिे कमया, िुन्डीएकम लोडहरू
समदमा आनद दु र्ाटिमहरू हुि सक्छ। िुत्किएको लोडर्म आफै रहिुहुँ दैि िन्नेकुरम र्हत्त्विूणा हो। जडमि ििे औजमर र कम्पोिेन्ट खसेकम
कमरण दु र्ाटिम िनि हुिे िरे को छ।

7.1.3 उच्च र्ृत्यु संख्यार्ा कार् गिे(1) भिि निर्ााण
निर्मा ण समइटहरूर्म धेरै कमर्हरू हुन्छि् जसर्म उच्चस्क्यमफोल्डीङ्ख

उचमइहरूर्म स्क्यमफोल्डीङ्ख फ्ल्ल्यमकहरू बमट आउिे र जमिेसर्मिेश हुन्छि्। निर्मा ण कमयार्म 5 नर्टर िन्दम र्मनथको क्षेत्रर्म
कमर् िदमा फुल-हमिेस फल सुरक्षम नियर लिमउि आिश्यक छ।यद्यनि, नियर लिमएको तर प्रयोि ििदमा दु र्ाटिम हुिे िरे को छ ।अनि, निर्मा णमधीि िििहरूर्म धेरै खुलम ठमउँ हरू हुन्छि् र यी खुलम ठमउँ हरूबमट खसेर दु र्ाटिमहरू िनि हुन्छि्।
(2) आिास निर्ााण
कमठको फ्रेर् निर्मा णर्म र्मतक दु र्ाटिमहरूको संयम ििि निर्मा णको तुलिमर्म कर् िएिनि िैर-र्मतक
190

चोटहरू धेरै समर्मन्य छि्। उदमहरणकम लमनि, सि् 2021 र्म उचमइबमट खस्ने 845 र्टिम रनचत्कििे/अत्कल्ििे/खस्ने/ित्कििे 168 र्टिम नथए। उचमइबमट खसेर हुिे र्ृत्यु सधैं अग्लो ठमउँ बमट खसेर हुँ दैि, योकर्लो उचमइबमट खसेर िनि हुि सक्छ। बीर्को र्मनथ कमर् ििे नसकर्ीको कमर्र्म िछा l बीर्बमट खसेर र्मतकदु र्ाटिम हुिे िरे कम छि्। िििको िररिरर स्क्यमफोल्डीङ्ख खडम ििा सनकन्छ, तर प्रमय: सीनर्त ठमउँ हरूर्म िररिे
नसकर्ीको कमर्को लमनि ठोस स्क्यमफोल्डीङ्ख खडम ििा िमह्रो हुन्छ। त्यस्तम क्षेत्रर्म कमर् िदमा हे लर्ेट लिमउिु रसेफ्टी बेि लिमउिु र प्रयोि ििुा र्हत्त्विूणा छ।हे िुाििे अको खतरम ििेको सन्तुलि िुर्मउिु र िे िल्यमडर र ियमा ङ्खबमट खस्नु हो। निम्न कुरमलमई ध्यमि
नदिुिछा ।> िे िल्यमडरको र्मनथ कमर् िििुाहोस्।
> िे िल्यमडरर्म िमइलम टे केर कमर् िििुाहोस्।
> दु िै हमतर्म िस्तु सर्मतेर िे िल्यमडर िम सीढीबमट र्मनथ र तल िििुाहोस्।
> ियमाङ्खको र्मनथ िम तल्लो छे उ अनडलो िबिमई र्मनथ िम तल सीढी चढ् िु हुँदैि। प्रयोि ििुा अनर् तलखुट्टमहरूर्म एत्कन्ट-त्कस्लि यमिहरूको अिस्थम जमँच ििुाहोस्।यनद ठमउँ उिलब्ध छ ििे ह्यमन्डरे ल, रोनलङ्ख टमिर, िोटे बल कमया िेटफर्ा र एररयल िका िेटफर्ाहरू
सनहतको िे िल्यमडरहरू प्रयोि ििुाहोस् जसले िे िल्यमडर र ियमा ङ्खहरू िन्दम कर् जोत्कखर्र्म िमछा ।
सि् 2021 र्म र्ृत्यु र चोटिटकहरूको संयमर्म नकरे /कोसुर
(कमनटिे/कोतररिे ) ििेर नचनििे र्टिम 284 नथयो। सबैिन्दम समर्मन्य
कमरण र्मरुिोको (िृत्तमकमर आरम) को दु रुियोिको कमरण हुन्छ।
उदमहरणकम

लमनि,दमयमँ िनट्टको

तत्कस्वरर्म

िन्जमलिमएकम

कमर्दमरलमई दे खमइएको छ तर िोलमकमर आरमलमई िञ्जम लिमएर

िोलमकमर आरम प्रयोि ििेखतरिमक तररकमको उदमहरण

कनहल्यै सञ्चमलि ििुा हुँदैि। िन्जम ब्लेडर्म फस्न सक्छ। समथै, कमट् िु ििे कमठलमई रमम्ररी अयमउि िसक्दम
त्यसले िछमनड उनछट्टीएर दु र्ाटिम निम्त्त्यमउि सक्छ।

191

(3) सिमरी दु र्ाटिम (सडक)अटोर्ोबमइल दु र्ाटिमबमट हुिे र्ृत्यु सर्ग्र निर्मा ण उद्योिर्म समर्मन्य र्टिम हो। धेरै टर मनफक दु र्ाटिमहरू निर्माण
स्थलहरूर्म आितजमित ििे क्रर्र्म हुन्छि् र केही टर मनफक दु र्ाटिमहरू निर्मा णकम सिमरी समधिहरू समिाजनिक
सडकर्म यमत्रम िदमा हुन्छि्। दु र्ाटिमहरूर्म समिाजनिक
सडकर्म समर्मिहरू लोड िम अिलोड िदमा अको सिमरी
समधिले ठिर खमिु िम अनतररक्त र्मटो बोकेको डम्प टर कधेरै नछटो चलमउिु र र्ुर्मउरो बमटोर्म ित्कििु सर्मिेश छ।

7.2 निर्ााण स्थलिरूर्ा सुरक्षा गनतनिनििरू
निर्मा ण समइटहरू धेरै कमर्को ििाकम प्रमनिनधकहरूको र्र हुि्। यद्यनि िररएको कमर् फरक दे त्कखि सक्छ,अिुििी प्रमनिनधकहरू सधैं केही समर्मन्य र्मनर्लमहरूर्म ध्यमि नदन्छि्। यसले उच्च िुणस्तर र सुरक्षमको र्हसुस
प्रमप्त हुन्छ। 7.2 ले सबै प्रमनिनधकहरूलमई थमहम हुिैििे समिम सुरक्षम िनतनिनधहरू िणाि िदा छ।

7.2.1 निर्ााणर्ा सुरक्षाको चक्रनिर्मा णर्म सुरक्षमको चक्रलमई निरन्तरतम नदएर, हमर्ी कमयास्थलहरूलमई औद्योनिक दु र्ाटिमको जोत्कखर् कर्ििा सक्छौं। निर्मा णर्म सुरक्षमको चक्र निम्न उद्दे श्यहरू प्रमप्त ििाको लमनि हुन्छ।क) निर्मा ण प्रनक्रयम र सुरक्षमलमई एकीकृत ििुाहोस्।ख) र्ुय ठे केदमर र अन्य सम्बत्कित उि-ठे केदमरहरू बीचको सहयोिलमई सहज बिमउिुहोस्।ि) सुरक्षम र स्वमस्थ्य िनतनिनधलमई बमिी बिमउिुहोस्।र्) िूिा सुरक्षम उिमयहरू नलि आनिष्कमरशील हुिुहोस्।ङ्ख) निर्मा ण र सुरक्षम आिश्यकतमहरू सबैलमई सूनचत ििुाहोस्।
निर्मा ण स्थलहरूको दै निक सञ्चमलिर्म निनिन्न सुरक्षम िनतनिनधहरू सर्मिेश िररिुिछा । औद्योनिकदु र्ाटिमहरू रोक्नको लमनि, निर्मा णर्म सुरक्षमको दै निक चक्र स्थमनित ििा र जमरी रमख्न र्हत्त्विूणा हुन्छ।

192

निर्माणर्म सुरक्षमको चक्र(1) कमर् अनर् सुरक्षम सम्बिी नबहमिीको नर्नटङ्ख
(सबै र्ुय ठे केदमर र सम्बत्कित उि-ठे केदमरहरू
सहिमिी हुिुििे)(8) कमया नदिको अन्त्यर्म
सुरक्षम जमँ च(2) सुरक्षम बैठकनिर्माणर्म सुरक्षमकोदै निक चक्र(3) कमर् सुरु ििुा अनर्निरीक्षण

(7) आफ्ल्िो तोनकएको क्षेत्रसफम ििे
(4) कमर्को क्रर्र्म
निदे शि र ियािेक्षण

(5) सुरक्षम िस्ती

(6) सुरनक्षत प्रनक्रयमहरूर्म बैठक(1) कार् अनर् सुरक्षा सम्बन्धी नबिािीको नर्नटङ
बैठकर्म सबै र्ुय ठे केदमरहरू र सम्बत्कित उि- ठे केदमरहरूले िमि नलन्छि्। जसर्म कमयास्थल
प्रबिकहरूद्वमरम अनर्ल्लो नदि िररएको सुरक्षम िस्तीको िनतजमहरू, नदिको कमर्को लमनि कमया सुरक्षम सम्बिी
निदे शिहरू र रे नडयो व्यमयर् सर्मिेश हुन्छ।
(2) सुरक्षा बैठकछलफलहरू िेशम सर्ूह , फोरम्यमि द्वमरम िेतृत्व िररिेछ। तमनलर्र्म अनर्ल्लो नदिको कमया प्रनक्रयमको
िनतजमको सर्ीक्षम, आजको कमया प्रनक्रयमसँि सम्बत्कित जोत्कखर् िनिष्यिमणी (KY) िनतनिनधहरू र िमयमँ आउिेव्यत्कक्तको नशक्षम सर्मिेश छि्।(3) कार् सुरु गिुा अनर् निरीक्षण
कमर् सुरु ििुा अनर् प्रयोि िररएकम र्ेनशिहरू र उिकरणहरूको निरीक्षण, कमया समर्ग्री जमँच ििे आनदसुरक्षम निरीक्षणहरू सञ्चमलि िररन्छ।
(4) कार्को क्रर्र्ा निदे शि र पयािेक्षण
समइट सुिरिमइजर (फोरम्यमि, समइट सुिरिमइजर आनद) ले कमर्दमरहरूलमई निदे शि र ियािेक्षण प्रदमििदा छ।
(5) सुरक्षा गस्ती
कमयास्थल प्रबिक र उि- ठे केदमरहरूद्वमरम सुरक्षम िस्तीहरू सञ्चमलि िररन्छ र प्रत्येक फोरम्यमि आनदलमई
193

आदे श र निदे शि नदइन्छ।
(6) सुरनक्षत प्रनक्रयािरूर्ा बैठकर्ुय ठे केदमर र प्रत्येक निशेर्ज्ञ ठे केदमरले अको नदि कमर्को सन्दिार्म एक अकमा सँि कुरमकमिी र सर्न्वय
ििेछि् र कमयानिनधहरू आनद बमरे छलफल ििेछि्।
(7) आफ्िो तोनकएको क्षेत्र सिा गिेप्रत्येक कमर्दमरले आफूले कमर् िरे को क्षेत्रलमई व्यित्कस्थत, सुग्घर, सफम र सेनिटमइज ििुा िछा ।(8) काया नदिको अन्त्यर्ा सुरक्षा जााँच
र्ुय ठे केदमर र निशेर्ज्ञ ठे केदमरको नजम्मेिमर व्यत्कक्तले आिलमिी, चोरी, समिाजनिक नििद आनद रोक्न
उिमयहरूको िुनि ििेछ।

7.2.2 िायााँ भिाािरूका लानग सुरक्षा र स्वास्थ्य नशक्षा
व्यिसमयले ियमँ कमर्दमरहरू रमख्दम िमयमँ आउिे व्यत्कक्तलमई सुरक्षम र स्वमस्थ्य नशक्षम प्रदमि िररन्छ। औद्योनिक
सुरक्षम र स्वमस्थ्य सम्बिी अध्यमदे श अिुसमर िमयमँ आउिे व्यत्कक्तकम लमनि सुरक्षम र स्वमस्थ्य नशक्षमको कमयमान्वयि
आिश्यक छ।[1] र्ेनसि आनदको खतरम िम हमनिकमरक प्रिमि िम कच्चम िदमथा आनद र त्यसको व्यिस्थमिि ििे निनधहरूसँि
सम्बत्कित निर्यहरू
[2] सुरक्षम उिकरण, हमनिकमरक िदमथा नियन्त्रण उिकरण िम व्यत्कक्तित सुरक्षमत्मक उिकरणहरूको कमया रत्यसको ह्यमन्डल ििे निनधहरूसँि सम्बत्कित र्मनर्लमहरू
[3] सञ्चमलि प्रनक्रयमसँि सम्बत्कित निर्यहरू
[4] कमर् सुरु िदमा कम निरीक्षणसँि सम्बत्कित निर्यहरू
[5] कमर्को सन्दिार्म कमर्दमरहरूलमई संिेदिशील हुिे रोिहरूको कमरण र रोकथमर्सँि सम्बत्कित निर्यहरू
[6] कमयास्थललमई व्यित्कस्थत रमख्न र यसको सफमईको अिस्थमहरूको कमयर् रमख्नेसँि सम्बत्कित निर्यहरू
[7] दु र्ाटिमको सर्यर्म आितकमलीि उिमयहरू र निकमससँि सम्बत्कित निर्यहरू
[8] अनर्ल्लो प्रत्येक बुँदमर्म उल्लेख िररएको िन्दम बमनहर, कमर्सँि सम्बत्कित सुरक्षम र स्वमस्थ्य कमयर् रमख्न
आिश्यक कुरमहरू
194

7.2.3 िायााँ भिाािरूको लानग नशक्षा
निर्मा ण स्थलर्म िखारै प्रिेश ििे कमर्दमरलमई ियमँ आउिे व्यत्कक्त िनिन्छ। सबै निर्मा ण स्थलर्म हुिे र्ृत्युकोििै आधम र्टिम ियमँ समइटर्म प्रिेश िरे को एक हप्तम नित्र हुन्छ। यसकम लमनि स्वमस्थ्य, श्रर् तथम कल्यमण
र्न्त्रमलयले ियमँ आउिे व्यत्कक्त नशक्षमलमई अनििमया िरे को छ । निर्मा ण समइट सुरक्षम व्यिस्थमिि को लमिीनदशमनिदे श कमयमान्वयि र्मिदिहरु लमई र्मिर रोजिमरदमतम द्वमरम निम्न अिुसमर िररिमनर्त िदा छ।[िायााँ आउिे व्यप्लिको नशक्षाको कायाान्वयि]कुिै िनि कर्ाचमरीलमई निर्मा ण स्थलर्म कमर् ििा ियमँ खटमएको अिस्थमर्म सम्बत्कित िेटी ठे केदमरहरूले त्यस्तम
कमर्दमरहरूलमई कमर् सुरु ििुा अनर् उक्त निर्माण स्थलको निशेर्तमहरूको आधमरर्म निम्न कुरमहरूको
जमिकमरी नदि आफ्ल्िम फोरम्यमि आनदलमई निदे शि नदिेछि् र िररणमर्हरू र्मिर रोजिमरदमतमलमई ररिोटा
ििेछ।[1] र्ुय रोजिमरदमतमकम कर्ाचमरीहरू र सम्बत्कित उि-ठे केदमरकम कर्ाचमरीहरू दु िै नर्लेर कमर् ििे नर्नश्रत
कमयाबलद्वमरम सञ्चमलि हुिे स्थमिहरूसम्बिी सताहरू
[2] कमर्दमरहरूलमई खतरम हुिे स्थमिहरू (खतरिमक र हमनिकमरक ठमउँ हरू र प्रिेश निर्ेध क्षेत्र)[3] नर्नश्रत कमया समइटहरूर्म िररिे कमया प्रनक्रयमहरू बीचको सम्बि
[4] निकमस निनधहरू
[5] आदे शको संरचिम
[6] संलग्न कमर्को अन्तरिस्तु र औद्योनिक दु र्ाटिम रोकथमर् उिमयहरू
[7] सुरक्षम र स्वमस्थ्यकम नियर्हरू
[8] निर्मा ण स्थलर्म सुरक्षम र स्वमस्थ्य व्यिस्थमििको आधमरिूत िीनत र लक्ष्यहरू र अन्य आधमरिूत औद्योनिकदु र्ाटिम रोकथमर् उिमयहरू निधमा रण ििे योजिमहरू
र्मनथको कमयालमई दे हमयबर्ोनजर् कमयमान्वयि िररिेछ।
(1) कमर् सुरु ििे नदि कमर् ििा िनहले ठे केदमर समइटर्म प्रिेश िछानिर्मा ण कम्पिी (नबल्डर), फोरम्यमि र स्वमस्थ्य तथम सुरक्षम अनधकृतबमट नजम्मेिमरी प्रमप्त व्यत्कक्तले तमनलर्
सञ्चमलि ििेछि्।

195

(2) कमर् ििुा अनर् ठे केदमरको कमयाबलर्म ियमँ आउिे व्यत्कक्त थनिएको नदिफोरम्यमि र स्वमस्थ्य तथम सुरक्षम अनधकमरीले तमनलर् सञ्चमलि ििेछि् ।नफल्ड अनफसको सम्मेलि िम बैठक कोठमर्म कररब 30 नर्िेटसम्म तमनलर् हुिेछ।

7.2.4 कार्को लानग सुरक्षा नगयरतलको फोटोले कमर्को लमनि सुरक्षम नियर दे खमउँ छ। फुल-हमिेस फल सुरक्षम नियर (1), हेलर्ेट (2), हुक (3) रसुरक्षम जुत्तम (4) आधमरिूत नियर हुि्।

[िुल िािेस गाता चुइराकु बोउसीयोउ नकगु] (िुल-िािेस पति सुरक्षा नगयर) फुल-हमिेसफल सुरक्षम
नियरले खस्नबमट रोक्छ । सि् 2022 समल, जििरी 2 दे त्कख कमर् ििे िेटफर्ाको उचमइ 6.75 नर्टर िन्दम बढी196छ ििे यो लिमउि अनििमया छ। यद्यनि, निर्माण उद्योि जहमँ दु र्ाटिमहरू बमरम्बमर हुन्छि्, 5 नर्टरिन्दम र्मनथको
उचमइर्म कमर् िदमा िनि फुल-हमिेस फल सुरक्षम नियरको प्रयोि आिश्यक हुन्छ। तर खस्ने दु र्ाटिमहरू लिमएको
हुन्छ । तर नियर प्रयोि िररएको हुँदैि। त्यसैले यसलमई प्रयोि ििा निनित हुिुहोस्।
अनि, निम्न सुरक्षमत्मक र सुरक्षम उिकरणहरू कमयाको आधमरर्म प्रयोि िररन्छ।
[िोगो र्ेगािे] (सुरक्षा चश्मा) यी चश्ममहरू धमतु र कमठको धुलो, निल्कम, तमि, धुिमँ (निर्मक्त ग्यमसहरू सनहत),लेजर र निर्मा ण समइटहरू र समर्ग्री प्रशोधि समइटहरूर्म उत्पन्न हुिे अन्य हमनिकमरक नकरणहरूबमट आँ खमलमई
जोिमउि नडजमइि िररएको हुन्छ। आफ्ल्िो उद्दे श्यको लमनि उत्तर् चश्मम चयि ििुाहोस्।
[िोगो र्ास्क] (सुरक्षा र्ास्क) धुलो र अन्य फोहरबमट जोिमउि प्रयोि िररिे र्मस्क। नडस्पोजेबल र्मस्कहरू रप्रनतस्थमिि योग्य नफिरहरू छि्। स्वमस्थ्य, श्रर् र कल्यमण र्न्त्रमलय (MHLW) ले र्मस्कको र्मिदि सेट िदा छ।उदमहरणकम लमनि, लमर्ो सर्यसम्म आका िेत्कल्डङ्ख र चट्टमि कमट् िे कमयाहरूबमट धुलो समस फेदमा फोक्सोको
सर्स्यम (न्युर्ोकोनिनसस) हुि सक्छ, त्यसैले सुरक्षमत्मक र्मस्कको प्रयोि अनििमया छ।[तेबुकुरो] (पन्जा) र्ेनसि िम हमतले कमट् िे प्रशोधि, िेत्कन्टङ्ख कमया, निनिन्न प्रकमरकम जडमि कमया र रमसमयनिक
िदमथाहरू सर्मिेश ििे कमर् िदमा हमतहरू जोिमउि प्रयोि िररन्छ। तर, िोलमकमर आरम, नडर नलङ्ख र्ेनसि,च्यमम्त्फररङ्ख र्ेनसि, िमइि थ्रेनडङ्ख र्ेनसि आनद जस्तम र्ुर्मउरो ब्लेडहरू प्रयोि िदमा िन्जम (िका ग्लोभ्स) प्रयोि
ििुा हुँ दैि नकिििे िन्जम (िका ग्लोभ्स) र्ुम्ने ब्लेडर्म अत्कल्िएर दु र्ाटिम हुि सक्छ।
[नशल्ड-र्ेन्चुकी िेलर्ेट] (िेप्लल्डङ िेलर्ेट) हे लर्ेट जसर्म नशल्ड जोनडएको हुन्छ जसले सम्पूणा अिुहमरको
सुरक्षम िदा छ। र्ुयतयम िेत्कल्डङ्ख कमर्को लमनि प्रयोि िररन्छ।

7.2.5 निट स्ट्र ोक को रोकर्ार्
जमिमिर्म ग्रीष्म ऋतुर्म धेरै र्मिमचुबी (िर्ी नदि) हुन्छ जसको तमिर्मि 30 नडग्री सेत्कियस िन्दम बढी हुन्छ रर्ोउशोबी (अत्यन्त िर्ी नदि) तमिक्रर् 35 नडग्री सेत्कियस िन्दमबढी हुन्छ। िरर् तमिक्रर्र्म िरे को कमर्ले कमर्दमरहरूलमई नहटिर ोक लमग्न सक्छ। नहट िर ोकले चिर लमग्ने र बेहोस हुिे,र्मं सिेशी दु ख्ने र कठोर हुिे, अत्यनधक िनसिम आउिे, टमउको दु ख्ने,र्ूडर्म असहजतम, िमकिमकी, बमन्तम, थकमि, डु बेको र्हसुस,बेहोस हुिे, आर्मत, हमतखुट्टम चलमउि िसक्ने, उच्च शरीरको
197

WBGT र्मिि उिकरण

तमिक्रर् र अन्य लक्षणहरू निम्त्त्यमउि सक्छ। कमर् जमरी रमख्न असम्भि बिमउँ िे र्मत्र होइि र्ृत्यु िनि हुि सक्छ।
जमिमिको र्ौसर् निज्ञमि एजेन्सीले प्रत्येक क्षेत्रर्म िेब बल्ब ग्लोब टे म्परे चर (WBGT) को प्रक्षेनित र्मिको िणिमर जमिकमरी प्रदमि िदा छ। WBGT र्मिहरू कर् ििा, समइट प्रबिकहरूले ठूलम फ्यमि, छमयमँ नदिे िेटहरू, डर मईनर्ि प्रणमलीहरू, निश्रमर् क्षेत्रहरू, िमतमिुकूलि उिकरण, िमिी आिूनता उिकरण, रे नफ्रजरे टर, आइस र्ेनसिहरू
निउिे िमिी िेत्कन्डङ्ख र्ेनसि आनद स्थमििम िछा ि्। अत्यनधक िर्ी नदिहरूर्म, कमर् सुरु र अन्त्य ििे सर्य समिासक्छ। कमर्दमरहरूले तोनकएको निश्रमर्को सर्यर्म िमतमिुकूनलत निश्रमर्स्थल जस्तम ठिम ठमउँ र्म आरमर् ििेर कमर् ििुा अनर् र िनछ िमिी निउिे र िुि खमिे प्रयमस ििुािछा । समथै, हमिम संचमरििे िोशमक, सेफ्टी िेिहरू
लिमउिुहोस् जसले िर्ी सनजलै सोस्क्छ, आनद।7.2.6 काया सुरक्षार्ा ध्याि नदि आह्वाि गिे नचन्हिरु
सेतो िृष्ठिूनर्र्म हररयो क्रसको िएको नचन्हहरू निर्मा ण समइटर्म निनिन्न स्थमिहरूर्म दे ख्न सनकन्छ। योनचन्हलमई नर्डोररज्यूजी (हररयो क्रस) िनिन्छ र यो सुरक्षम र स्वमस्थ्यको प्रतीक हो। यो प्रमयः आन्जेि दमइइची
(सुरक्षम िनहलो) शब्दहरू सँिसँिै नडजमइि िररएको हुन्छ नकिििे सुरक्षम निर्मा ण समइटर्म सुरक्षम िनहलो रसबैिन्दम र्हत्त्विूणा कुरम हो। चोटिटक लमिेर्म प्रमथनर्क उिचमरकम लमनि और्नध र औजमरहरू सनहतकोहे लर्ेट र युयुबमको (प्रमथनर्क उिचमर नकट)र्म िनि हररयो क्रस नचन्ह लिमइएको हुन्छ। कनहलेकमहीँ सुरक्षम रस्वमस्थ्य ििम, हररयो क्रसलमई इइसेई (स्वमस्थ्य) को प्रनतनिनधत्व ििे नशरोज्यूजी (सेतो क्रस) संि संयोजि िरे रप्रयोि िररन्छ।

हररयो क्रस को उदमहरण
सुरक्षम र स्वमस्थ्य ििमकम
उदमहरणहरू

198

7.2.7 र्ािि त्रुनट बुझ्ने
र्मनिसबमट हुिे िल्तीलमई र्मििीय त्रुनट िनिन्छ। हमर्ी र्मिि िएकमले र्मििीय त्रुनटहरू हुन्छि्। यसर्म
लमिरिमहीकम कमरण हुिे िल्तीहरू र्मत्र सर्मिेश छै िि्, तर तेिुकी (शटा -कट तररकम अििमउिे), छोड् ि िहुिे
प्रनक्रयमहरू िुरम िििे िनि सर्मिेश छि्। निर्मा ण समइटहरूर्म दु र्ाटिमर्म संलग्न हुि िम त्यसको कमरण हुिबमट
जोनिि सम्भमनित र्मिि त्रुनटहरू बमरे सचेत हुिु र्हत्त्विूणा छ। अनि, र्मििीय त्रुनटहरूले र्मनिसहरू संलग्न हुिेदु र्ाटिम र्मत्र होइि, िूरम निर्मा णको िुणस्तरर्म िनि असर िमछा र प्रनक्रयमर्म नढलमइ िनि निम्त्त्यमउँ छ। िनिन्छ नकर्मििीय त्रुनटकम 12 निनिन्न कमरणहरू छि्।(1) संज्ञािात्मक त्रुनटिरू
अिुर्मिको कमरण हुिे र्मििीय त्रुनट हो। उदमहरणकम लमनि, "यस अिस्थमर्म यस्तो िम त्यस्तो निदे शिहरू
नदइिेछ" िन्ने धमरणम बिमएर, नदएकम िमस्तनिक निदे शि र सङ्केतहरूलमई िलत रुिर्म बुझ्न सनकन्छ।
(2) साििािीको कर्ीध्यमि िनदँ दम हुिे र्मििीय त्रुनट हो । एक निशेर् कमयार्म ध्यमि केत्कित ििमाले आफ्ल्िो िरिरको ध्यमि कर् ििासक्छ र दु र्ाटिमहरू निम्त्त्यमउि सक्छ। उदमहरणकम लमनि त्यस्तम केसहरू छि् जहमँ व्यत्कक्त आफ्ल्िो अिमनडको
कमर्र्म यनत केत्कित हुन्छ नक उसले आफ्ल्िो िछमनडको प्वमललमई निचमरििा असफल हुन्छ र नित्र खस्क्छ।
(3) साििािीको कर्ी र चेतिाको कर्ीनिशेर् िरी सरल र दोहोररिे कमयाहरू र्म संलग्न हुँ दम ध्यमि िंि हुन्छ र कर् जमिरूकतम हुि सक्छ। जब सरलकमयाहरू बमरम्बमर िररन्छ, कमर्दमरहरूले ती कमर्हरूको बमरे र्म सोच्न छोडे र नबिम होसर्ै कमर् िदा छि।(4) अपयााप्त अिुभि/ज्ञाियो अिुििको कर्ी र अज्ञमितमले िदमा हुिे र्मििीय त्रुनट हो। यसले उिकरणको अिुनचत प्रयोि, कमयाप्रनक्रयमको िलत बुिमइ िम कमर्सँि सम्बत्कित दु र्ाटिमहरू अिुर्मि ििा असर्थातमको िररणमर् बन्न सक्छ। KYिनतनिनधहरू कमर् सुरु ििुा अनर् अिुििी प्रमनिनधकहरूकम लमनि खतरमहरूको िनिष्यिमणी ििे अिुिि समिमििे अिसर हो। िनहलो िटक कमयार्म संलग्न हुँ दम िनि कमर्दमरहरूले के हे िे ििेर नसक्न सक्छि्।
(5) सन्तुनि
र्मनिसहरु िररनचततम बमट आत्मनिश्वमस प्रमप्त िछा ि र िररणमर् स्वरूि, त्यो कमयार्म शुरुिमत िरे कम बेलमको
199

िन्दम कर् समिधमिी अििमउिे िम िे िहरू छमड् िे प्रिृनत्त नलन्छि। कर्ाचमरीहरू सन्तुनि र आरमर्दमयी अिस्थमर्महुँ दम दु र्ाटिमहरू हुिे सम्भमििम बढी हुन्छ। तिमईं कमर्सँि जनतसुकै िररनचत िए िनि सुरनक्षत आचरण अभ्यमसििा निनित हुिुहोस्, तिमईंले कमर् ििुा अनर् उिकरणहरू निरीक्षण ििुाहोस्, आफ्ल्िो सुरक्षम उिकरणहरू जमँचििुाहोस् र तिमईंको सुरक्षम नियर लिमएर नफट िए ििएको जमँच ििुाहोस्।
(6)सार्ुनिक त्रुनटिरूयो सर्ूहर्म हुिे र्मििीय त्रुनट हो। उदमहरणकम लमनि, जब निर्मा ण सर्यसीर्म िूरम ििा असम्भि जस्तो दे त्कखन्छ,सर्ग्र िमतमिरण असुरनक्षत आचरणलमई िजरअन्दमज ििे तफा िुकमउि सनजलो हुन्छ। निर्माण सर्यसीर्म िूरमििा र्हत्त्विूणा हुँ दमहुँदै िनि र्मनिसहरूको सुरक्षम प्रमथनर्क नचन्तमको निर्य हो। अनि, यनद असुरनक्षत आचरणको
कमरण दु र्ाटिमहरू हुन्छि् ििे, नतिीहरूले निर्मा ण कमया तमनलकमर्म नढलमइ हुि सक्छ।
(7) सटा कट र भूलिरूयो छोटो सर्यर्म कमर् ििे चमहिमबमट आिश्यक कमयाहरू र प्रनक्रयमहरू छोड् दम हुिे र्मििीय त्रुनट हो।(8) सञ्चार त्रुनटिरू
निदे शिहरू स्पि रूिर्म व्यक्त ििदमा हुिे र्मिि त्रुनट हो। निदे शिहरू िबुिेर कमर् िदमा दु र्ाटिम र निर्माण
नढलमइ हुि सक्छ।
(9) पररप्लस्थनतजन्य प्रिृनिर्ा आिाररत व्यििार
हमर्ी निनित अिस्थमर्म हुँदम अिजमिर्म नलईिे कदर्। निशेर् िरी जब र्मनिसहरू एक नबन्दु र्म ध्यमि केत्कितिछा ि, नतिीहरू आफ्ल्िो िरिर बेखबर हुन्छि्। उदमहरणको लमनि, जब व्यत्कक्त िे िल्यमडरबमट खस्न लमिेको
हुन्छ, उसले/उिले िे िल्यमडरर्म आँ फु अडीरमख्नको लमनि आफ्ल्िो औजमरहरू फ्यमँ क्छ। ती उिकरणहरूले अकोकमर्दमरलमई ठोनकएर्म दु र्ाटिम हुन्छ।
(10) आनत्तिे
आकत्किक आिया िम आनत्तदम सहजै असुरनक्षत व्यिहमर िम अिुियुक्त निदे शि नदि सनकन्छ।
(11) शारीररक र र्ािनसक कायािरूर्ा नगरािट
समिो हुँदम जे कुरम सम्भि नथयो अब उर्ेरले िदमा सम्भि िहुि सक्छ। निशेर् िरी, खुट्टम र कम्मरको कमयाक्षर्तमर दृनिर्म आएको कर्जोरी यमद ििा िमह्रो हुन्छ नकिििे नतिीहरू नबस्तमरै हुन्छि्। यसर्म सचेत हुिु र्हत्त्विूणाछ तमनक तिमईं असहज कमया िम र्ुद्रमहरू ििे प्रयमस िििुाहोस्।
200

(12) र्काि
संनचत थकमिले सतकातम कर् िछा र यसले दु र्ाटिम निम्त्त्यमउि सक्छ। उनचत निद्रम र िोर्ण सनहत दै निकरूिर्म आफ्ल्िो स्वमस्थ्यको रमम्रो हे रचमह ििा र्हत्त्विूणा छ।"तपाईकं ो नदि सुरनक्षत रिोस्!"201