Center for the Study of Traumatic StressCentrum Badań Stresu Traumatycznego

CSTS | Klinika Psychiatrii | Uniwersytet Służb Mundurowych | 4301 Jones Bridge Road, Bethesda, MD 20814-4799 | www.CSTSonline.org

Opanowanie stresu wywołanegowojną i katastrofąKatastrofy mogą powodować całątakiego jak właściwy czy
Po katastro ie organa władzy i organizacje
kaskadę skutków dla wszystkich
niewłaściwy sposób przeżywania
poszkodowanych - osób
(uspakajanie).
pomocy odgrywają istotną rolęindywidualnych, rodzin■ Okazywać życzliwośćw zmniejszeniu dystresu zarówno ofiar,i społeczności. Takie katastrofy częstoi współczucie, nawet kiedy
jak i ogółu społeczeństwa.
wywołują uczucie lęku, dezorientacji,ludzie są trudni (uspakajanie).
żałoby, bezsilności, niepokoju,■ Przekazywać na bieżącogniewu, poczucia winy i nawet
dokładne informacje na temat katastrofy lub traumy
zmniejszenia zaufania do siebie i innych. Istnieje szeregi wysiłków na rzecz pomocy. Ułatwi to ludziom
pomocnych interwencji, które mogą ułatwić ludziom
zrozumienie sytuacji (uspakajanie). Pomóż ludziomi społecznościom podźwignąć się z klęski
nawiązać kontakt z przyjaciółmi i najbliższymiPo katastrofie organa władzy i organizacje pomocy(poczucie więzi).
odgrywają istotną rolę w zmniejszeniu dystresu■ Utrzymywać rodziny razem; utrzymuj dzieci
zarówno ofiar, jak i ogółu społeczeństwa. Zapewnienie
z rodzicami lub bliskimi krewnymi, jeżeli tylko jest tosprawiedliwego rozdziału zasobów (takich jak żywność,możliwe (poczucie więzi).
odzież i dach nad głową) i niezwłoczny dostęp do opieki
zdrowotnej zwiększają zaufanie i poprawiają efekty akcji■ Udzielać praktycznych wskazówek i skłaniać ludzi, aby
ratowniczych. Przestrzeganie reguł etycznych podczas
pomagali sobie samym i zaspakajali własne potrzeby
interwencji i akcji pomocy zwiększa dobrostan psychiczny(samowystarczalność).
społeczności.
■ Kierować ludzi do miejsc, gdzie organa władz i inne
Znawcy zagadnień katastrof międzynarodowychorganizacje oferują potrzebne usługi (nadzieja).
i badacze jednomyślnie uważają, że w interakcjach■ Jeżeli wiesz, że niedługo nadejdzie dodatkowa pomoc
z osobami dotkniętymi katastrofą pierwsza pomoc
i usługi, przypominaj o tym ludziom, kiedy wyrażają
psychologiczna (PFA) może ułatwić radzenie sobielęk lub niepokój (nadzieja).
z bolesnymi stanami emocjonalnymi i ograniczyć
dodatkowe szkody wywołane początkową reakcjąNIE NALEŻY:na katastrofy. Twoje działania i interakcje z innymi mogąpomóc zapewnić taką psychologiczną pomoc (PFA)■ Zmuszać ludzi, aby opowiadali ci swoje historie,ludziom dotkniętym dystresem, tworząc i utrzymując
szczególnie z bardzo osobistymi szczegółami (możeśrodowisko (1) bezpieczeństwo, (2) spokój, (3) poczucie
szkodzić uspakajaniu).
więzi z innymi,(4) samowystarczalność i (5) nadzieję.
■ Uspakajać ogólnikowymi frazami, takimi jak „wszystko
Rozważ następujące sugestie:będzie dobrze” lub „przynajmniej ocalałeś” (często
szkodzi uspokajaniu).
NALEŻY:■ Mówić ludziom, co twoim zdaniem powinni odczuwać,myśleć lub robić teraz, lub jak powinni byli postąpić
■ Pomóc ludziom zaspokoić podstawowe potrzeby,wcześniej (zmniejsza samodzielność).
tj. żywność, dach nad głową i pilną pomoc medyczną.
Przekazywać proste i dokładne informacje na temat■ Mówić ludziom, dlaczego twoim zdaniem ucierpieli,sposobów uzyskania dostępu do takiej pomocy
wymieniając powody związane z ich własnym(bezpieczeństwo).
zachowaniem lub przekonaniami (również zmniejszasamodzielność).
■ Wysłuchać ludzi, którzy chcą podzielić się swoimi
historiami i odczuciami; pamiętaj, że nie ma czegoś
Ciąg dalszy■ Dawać obietnic, które mogą nie być spełnione(zmniejsza poczucie nadziei).
■ Krytykować oferowane usługi i działania pomocy
wobec ludzi, którzy potrzebują takich usług (zmniejszanadzieję i szkodzi uspakajaniu).
Nic mi się nie stało, jak mogę pomóc innym?
■ Często sprawdzaj, jak miewają się przyjaciele i sąsiedzi,szczególnie ci, którzy mogą potrzebować pomocy.
■ Przekazuj dotacje w postaci żywności, pieniędzy lubwłasnego czasu.
■ Znajdź sposoby, aby pokazać innym, jak mogą pomócsobie sami.
■ Poznaj ludzi mieszkających w pobliżu i pracujcie razem
nad odbudową.
W jaki sposób rozmawiać z dziećmi na temat
katastrofy?
■ Dzieci mogą nie rozumieć, co się zdarzyło i martwićsię, że zdarzy się to ponownie. Mogą martwić sięo bezpieczeństwo rodziny, przyjaciół lub zwierzątdomowych.
■ Słuchaj dzieci, uważaj na to, co mówią i jak się
zachowują. Zwracaj uwagę na takie objawy, jak kłopoty
ze snem, drażliwość, smutek, gniew, niepokój, problemy
w szkole, trudności ze skupieniem się i słuchaniem,albo niekończenie pracy domowej.

■ Mów dzieciom, że nie są same i stwarzaj im możliwości

■

■
■

■

■

mówienia o tym, co się stało. Odpowiadaj na pytania
prosto i uczciwie, mów dzieciom, co inni robią, abyzapewnić im bezpieczeństwo.
Utrzymuj codzienne regularne czynności, zajęciai strukturę, przekazując wyraźne oczekiwania, spójne
reguły i natychmiastowe informacje zwrotne; ograniczajzbędne zmiany.
Odrywaj się od kryzysu, proponując zajęcia niezwiązaneze zdarzeniem.
Zapobiegaj dodatkowej traumie, ograniczając dostęp
do telewizji, internetu i innych mediów pokazującychniepokojące sceny z wydarzenia.
Pomóż dzieciom utrzymywać kontakt ze szkołąi przyjaciółmi. Mów dzieciom, w jaki sposób mogąpomagać, wykorzystując ich mocne strony i przydzielaj
im proste, wykonalne zadania.
Miej świadomość własnych przemyśleń, odczuć
i reakcji, dzieci będą obserwować, jak reagujesz na
zdarzenie i to wpłynie na ich sposób radzenia sobiez tą sytuacją i ich zachowanie.

Centrum Badań Stresu Traumatycznego
Klinika Psychiatrii
Uniwersytet Służb Mundurowych
4301 Jones Bridge Road, Bethesda, MD 20814-4799
www.CSTSonline.org
Managing the Stress of War and Disaster (Polish) (03-2022)