4. おわりに＊今回の植栽変更に際し、次の方々に株の分譲を「花菖蒲」はいつの時代から観賞されてきたのかいただきました。ここにお礼申し上げます。

定かでないが、梅、桜と並んで現在でも日本人の（財）高知県牧野記念財団

心に何かを訴える魅力を持った花であるといえる。

ʻ昇竜ʼ、ʻ蛇籠の波ʼ、ʻ霓裳羽衣ʼ、ʻ王昭君ʼ

江戸時代後期にはほぼ現在と変わらない品種群に

北広島市城山花菖蒲園

発展していたと伝えられる「花菖蒲」は、戦争やʻ岐山の春ʼ、ʻ煙夕空ʼ、ʻ春日野ʼ、ʻ夕霧ʼ、ʻ花吹雪ʼ、ʻ花流行の変遷の影響で衰退した時期もあるが、先達

車ʼ、ʻ初光ʼ、ʻ十六夜ʼ、ʻ濡燕ʼ、ʻ糸貫川ʼ、ʻ羽衣絞ʼ、の努力によってこれまでに約 5,000 品種の名前がʻ旭丸ʼ

登録されている。当園では、次々と生み出されて三輪 昇氏（日本花菖蒲協会会員）いる新品種を収集するのではなく、時代の流れのʻ北野天使ʼ

中を生き残ってきた古花を中心に、保存・展示し（注．植物名は、カタカナ表記で統一すべきであるていくことに力を注ぐ方針である。

が、文化に関する意図を含む部分については敢て漢字表記した。）

平成 20 年度野生ランの展示状況

小さなランには虫眼鏡を添えたり、拡大図を添えて花の構造を観察しやすいようにし、香りのあるラ磯部実・信太千帆・清水昭一

ンには目立つような表示をつけ、来園者に気づいてもらいやすいように努力した。また、ラン科植物の平成 20 年度にフクシア温室の野生ランコーナー

生態や形態に関する説明看板を増設し、個々の特徴他で展示した野生ランの開花株展示状況を記録する的な種類には詳しい解説板をつけて観察しながらラ（表）。これまでの野生ランの展示状況は当園栽培記

ンのことが学べる工夫を施した。今後も徐々に増や録第 28 号「平成 18 年野生ランの展示状況（フクしながら継続していく予定である。

シア温室）」（濱谷・信太 2007）ほかで報告した。

なお本表は大温室のラン展示コーナーや 2009 年

展示の入れ替えは毎週 1 回行った。展示スペー

第 26 回広島県ラン展（広島駅前福屋百貨店 1 月

スに限りがあるため、開花数が多い季節はより状態

15 日〜 20 日原種 52 種 59 点展示、写真 1）、沖縄の良いものから優先的に展示するなど、人為的な調

国際洋蘭博覧会 2009（沖縄県海洋博覧会記念公園

整は行ったが、花の大きなもの、株の大きなものは

2 月 6 日〜 2 月 15 日 20 品種 40 点内原種 1 種 2

大温室のラン展示コーナーに展示し、できるだけ多点展示）、2009 年洋らん特別展 in 尾道（尾道市向くの開花株を展示できるように努めた。展示した野島洋らんセンター、2 月 28 日〜 3 月 8 日、 原種

生ランは延べ 567 種 765 点であった（写真 2 〜 6）。

47 種 54 点展示）、柳井オーキッドクラブ洋ラン展

平成 20 年 5 月 28 日には岡山県総社市の松下一（山口県柳井市やまぐちフラワーランド 3 月 27 日

氏よりカトレヤ系原種（177 株）の寄贈により多〜 3 月 29 日、原種 38 種 38 点展示）で出品した

くの個体が展示でき、これからも展示できる予定で種も含んでいる。

ある。

写真 1. 広島県ラン展の植物公園展示状況

写真 2. Cattleya labiata― 19 ―

写真 4. Phragmipedium besseae

写真 3. Paphiopedilum philippinense alba

写真 5. Schomburgkia superbiens
写真 6. Vanda coerulea

表 . 2008 年 4 月から 2009 年 3 月の野生ランの展示状況
植物名Acampe rigida
Acineta chrysantha
Ada aurantiaca
A. elegantula
A. glumacea
A. keiliana
A. pozoi
Ada sp.(12219)
Aerangis citrata
A. mystacidii
Aeranthes ramosaAerides lawrenceae Sanderana
A. houlletianum
A. odorata
A. qinqueulnerum var. purpuratum
A. rosea
A. rubescens
Amblostoma tridactylum
Ancistorochilus rothchildianus
Anguloa clowesii
A. uniﬂora
Angraecum eburneum
A. disticum
A. infundiblare
Ansellia africana
Appendicula cornuta
Arpophyllum spicatum
Ascocentrum ampullaceum
var. aurantiacum
A. a. var. moulmeinense
A. christensonianum
A. curvifolium
A. miniatum
Aspasia epidendroides
Baptistonia echinata
Barbosella austoralis
B. cucullata
B. dorichorhiza
Bifrenaria calcarataB. harrisoniae
Bletia purpurea
B. reﬂex
Bletilla formosana (Yellow)

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

植物名
B. striata
Bothriochilus bellus
B. macrostachyus
Brassavola tuberculata
Brassia arcuigera
B. bidens
B. jipijaensis
B. neglecta
B. signata
B. verrucosa
B. sp. (9674)
Bulbophyllum bequaertii
B. biﬂorum
B. carunculatum
B. congestum
B. echinolabium
B. graveolens
B. lasiochilum
B. lobbii
B. macrae
B. ornatissimum
B. orthoglossum
B. picturatum
B. propingauumB. purpureorachis
B. putidum
Cadetia taylori
Calanthe elmeri
C. masuca
C. rubens
C. vestita ‘Regnieri’
C. v. ‘Rubro-oculata’
Catasetum tenebrosum
Cattleya aurantiaca
C. bowringiana coerulea
C. bowringiana ‘Katayama’
C. bowringiana var.albescens
C. dormaniana
C. forbesii
C. gaskelliana
C. ×guatemalensis
C. guttata var. leopoldii
C. intermedia― 20 ―

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

植物名C. intermedia ‘Delicata'

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

植物名
D. formosum var. giganteum

C. intermedia alba`Breckenridge Snow`
C. labiata

D. friedricksianum
D. gibsonii

C. labiata ‘Autamnalis’D. gracilicaule

C. labiata var.warneri

D. hancockii

C. loddigesii
C. lawrenceana

D. hellwigianum
D. infundibulm

C. lueddemanniana

D. kingianum

C. mendelii
C. m. ‘Strobely Red’

D. kingianum var. silcockii
D. leptocladum

C. mossiae

D. lindleyi

C. mossiae f. wagneri

D. l. var. majus

C. mooreana
C. percivaliana ‘Alberta’

D. linguiforme
D. loddigesii

C. porphyglossa

D. moniliforme

C. rexC. skinneri

D. moschatum
D. mutabile

C. skinneri alba

D. nobile

C.trianae

D. n. ‘Cocksonii’

C. t. alba
C. t. ‘Mooreana’D. ophioglossum
D. palpebrae

C. walkeriana

D. papilio
D. parishii

C. w. coerulea
Ceratostylis retisquama

D. primulinum

Chaubardia heteroclita

D. pseudoglomeratum

Chelonistele sulphrea

D. pulchellum

Chondrorhyncha lendyana
Chysis bractescens

D. pulchellum alba
D. purpureum

Cleisostoma simondii

D. ramosii
D. rhodopterygiumCochleanthes discolor
Coelogyne celebensis
C. cumingii
C. dayana
C. ﬁmbriata
C. ﬂaccida
C. fragrans
C. fuliginosa
C. huettneriana
C. lactea
C. pandurata
C. parisii
C. speciosa
C. trinervis
C. t. variegata
C. viscosaC. sp.(10161)
Condylago rodegoi
Coryanthes sp.(9113)
C. leucocorys
Cuitlauzina pendula
Cyclopogon congestus
Cymbidium bicolor
C. dayanum
C. dayanum var.album
C. eberneum
C. ensifolium
C. ﬂoribundum
C. forrestii
C. goeringii
C. insigne var.atorosanginea
C. lancifolium
C. madidum
C. mastersii var. afﬁne
C. x nishiuchianum
C. niveomarginatum
C. tracyanum
C. sanderae
C. sinense
C. yamajii
Cynorkis purpurascens
C. uncinata
Dendorobium amethystoglossum
D. aphyllum
D. bullenianum
D. capillipes
D. capituliﬂorum
D. chameleon
D. chryseum
D. chrysotoxum
D. cyanocentrum
D. delacourii
D. discolor
D. draconis
D. ﬁmbriatum
D. formosum

D. ruppianum
D. sanderae major
D. secundum
D. signatum
D. speciosum var. hillii
D. sulcatum
D. thyrsiﬂorum
D. tortile
D. tosaense
D. verruculosumD. victoriae-reginae
D. sp. (6426)
Dendrochilum bicallosum
D. cobbianum
D. cornutum
D. uncatum
D. glumaceum
D. longifolium
D. magnum
D. simile
D. wenzelii
D. sp.(6431)
Dichaea glauca
Diplocaulabium chrysotropsis
Diuris drummondii
D. punctata
Doritis pulcherrima
Dracula bella
D. benedictii
D. erythrochaeta
D. veneﬁca
D. wallisii
D. sp.10639
Elleanthus aurantiacus
Encyclia adenocaula
E. alata var. rosea
E. bulbosa
E. chacaoensis
E. cordigera
E. fragrans
E. hanburii
E. kautzkyi
E. lividaE. polybulbon
E. prismatocarpa
E. radiata
E. rhynchophora
E. selligera
E. steinbachii
E. thienii
E. vespa
E. sp.(10604)
Epidendrum bifalce
E. chondylobulbon
E. ciliare― 21 ―

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

植物名

植物名

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

E. difforme

M. juergensii

E. incisus
E. piliferum

M. luteolalba
M. ochroleuca

E. parkinsonianum

M. picta

E. porpax

M. porphyrostele

E. schlechterianum
E. subpurum

M. punctata
M. rufescens

E. sp.(10123)

M. sanderiana

Epigeneium nakaharae

M. sublata
M. sanguinolenta

E. treacherianum
Eria bogoriensis
E. corneri
E. hyacinthoides

M. tenuifolia
M. variabilis

E. stricta

M. sp.(7695)
Mediocalcar decoratum

Eulophia guineensis

Mesospinidium warscewiczii

Eulophiella roempleriana
Gastrochilus bellinus

Mexicoa gheisbreghtiana
Micropera obtusa

G. sp.(1664)

M. philippinensis

Gomesa recurva
Gongora armeniaca

Microterangis hariotiana

G. atropurpurea
G. bufonia
G. galeata

Miltonia clowesii
M. cuneata
M. ﬂavescens
M. regnellii

Habenaria dentata
H. rhodocheila (Pink)

M. spectabilis

Helcia sanguinolenta
Hexiea bidentata

M. s. var. moreliana

Isochilus linearis
Jumellea arborescens
J. sp.(7793)
J. pandurata

M. s. Semi-alba
Miltoniopsis bismarksii
M. phalaenopsis
M. roezlii
M. vexillaria
Mormolyca ringens

J. sagittata
Kingidium deliciosum

Myrmecophila brysiana
Mystacidium venosum

Laelia anceps ‘Bulls’
L. a. alba

Nageliella purpurea
Neobenthamia gracilis

L. angereri
L. autumnalis

Neoﬁnetia falcata
Neolauchea pulchella
Oberonia iridifolia

L. crispa
L. endsfeltzii
L. ﬁdelensis
L. ﬂava
L. gloedeniana
L. lobataOctomeria alpina
O. grandiﬂora
Odontoglossum cirrhosum
O. confusum
O. constrictum

L. perrinii
L. purpurata

O. cordatum
O. crispum

L. rubescens
L. r. alba
L. tenebrosaO. cruentum
O. harryanum
O. subcruciforme

Lemboglossum bictoniense
Leptotes bicolor

Oerstedella centradenia
Oncidium anciferum

Liparis caespitosa
L. condylobulbon

O. anthocrene
O. cariniferum

L. latifolia
L. virdiﬂora
Lockhartia acuta
L. lunifera
L. oerstedii
Lycaste aromatica
L. brevispatha
L. campbellii
L. cruenta
L. denningiana
L. locusta
L. macrophylla
L. skinneri
L. tricolor
L. trifoliata
Malaxis latifolia
Masdevallia ayabacana
M. civilis
M. coccinea
M. echoM. infracta
M. picea
M. tovalensis
M. urosalpinx
M. veitchiana
Maxillaria arbuscula
M. chrysantha
M. costaricensis
M. cucullata
M. elatior
M. esperito-samtensia
M. gracilis
M. grandiﬂora

O. cheirophorum
O. harrisonianum
O. hastilabium
O. hyphaematicum
O. incurvum
O. isthmi
O. longipes
O. maculatum
O. sp.(7763)
O. nanum
O. obryzatum
O. ornithorhynchum
O. pardothyrsus
O. trilobum
O. wentworthianum
Ornithocephalus bryotachyus
Osmoglossum convallarioides
O. pulchellum
Palumbina candida
Panisea uniﬂora
Paphiopedilum appletonianum
P. barbatum
P. callosum
P. c. var. sublaeve
P. concolor
P. c. var. regnieri
P. delenatii
P. exulP. glaucophyllum
P. haynaldianum
P. hirstissimum
P. insigne
P. i. `illustre`― 22 ―

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

植物名

植物名

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月

P. i. ‘Oddity’

P. pubescens

P. i. var. sanderae
P. lawrenceanum

Ponera juncifolia
Pterostylis bapstii

P. liemianum

P. curta

P. niveum

P. ﬁschii
P. nana

P. parisii var. dianthum
P. philippinense

P. nutansP. p. alba

P. obutusa

P. rothchildianum
P. spicerianum

P. ophioglossa
P. revoluta

P. stonei var. latifolium

P. truncata

P. sukuhakuliiRenanthera coccinea
R. imschootiana

P. tigrinum
P. villosum

R. storiei var. philippinensis

P. v. var. annamense

Restrepia condorensis

P. v. var. boxallii
P. wardii

Restrepiella ophiocephala

Papilionanthe teres ‘Ohyamazaki’Pectelis sagarikii
Pescatoria cerina
P. dayana
P. wallisii
Phaius ﬂavus
P. tankervilleae
Phalaenopsis amabilis
P. chibae
P. fasciata
P. hierogryphica
P. lueddemanniana
P. mannii
P. mariae
P. pulchra
P. schilleriana
P. violacea
P. sumatorana
Pholidota chinensis
P. imbricata
Phragmipedium amazonicaP. besseae
P. caudatum
P. longifolium
P. schilimii
P.x stenophyllum
Phymatidium tillandsioides
Phyreatia robusta
Physosiphora sp.(9265)
Pleurothallis alligatorifera
P. amparoana
P. caespitosa
P. circumplexa
P. costaricensis
P. ﬂexuosa
P. grobyi
P. luteola
P. matudiana
P. pachyglossa
P. platycemos
P. plexosa
P. restrepioides
P. revoluta
P. serripetale
P. sonderiana
P. tridentata
P. tubataP. tuerckheimii
P. sp. (9576)
P. sp. (9602)
P. sp.(10649)
Plunbina candida
Podochilus serphyllifolius
P. sp.
Polystachya paniculata

Rhyncolaelia glauca
Rhyncostylis retusa
Rhynehostelle sp.(10670)
Robiquetia cerina
Rossioglossum williamsianum
var. pachicoi
Sarcochilus hartmannii
Sarcoglottis metallica
Sarcophyton pachyphyllum
Scaphosepalum verrucosum
Schoenorchis gemmata
Schomburgkia lueddemannii
S. moyobambae
S. m. var. cocolata
S. superbiens
Seidenfadenia mitrata
Serapias lingua
Sigmatostalix radicans
Smitinandia micrantha
Sobralia decora
S. macrantha
S. m. alba
Sophronitella violacea
Sophronitis cernua
S. coccinea
Spathoglottis afﬁnisStanhopea ecornuta
S. lietzei
S. tigrina
Staurochilus loherianus
Stelis microphylla pusiilla
S. virdipurpurea
S. sp.(9611)
Stenoglottis longifolia
Symphyglossum sanguineum
Tainia honkongensis
T. hookeriana
Thelymitra nuda
Thunia alba
Trichoglottis latisepala
T. philippinensis
T. p. var. brachiata
T. rosea
Trigonidium acuminatum
Trisetelle cordeliae
Vanda bensonii
V. coerulea
V. luzonica
Xylobium bractescens
X. latilabium
X. pallidiﬂorum
X. variegatum
Zygopetalum intermedium
var. pervianum― 23 ―

4 月 5 月 6 月 7 月 8 月 9 月 10月 11月 12月 1 月 2 月 3 月