LA INSTRUOJ
DE
BUDHO

DARMA RADO
Darma Rado estas la traduko de la sanskrita vorto “Dharmacakra.” Simila al
la rado de ĉaro, kiu daŭre turnadas sin, ĝi simbolas la instruon de Budho, ĉar ĝi
disvastiĝadas larĝe kaj senfine. La ok radioj de la rado esprimas la Noblan
Okeran Vojon de Budhismo, la plej gravan Vojon de Praktiko. La Nobla Okera
Vojo aludas ĝustan vidon, ĝustan penson, ĝustan vorton, ĝustan faron, ĝustan
vivon, ĝustan penon, ĝustan zorgon, kaj ĝustan meditadon. En malnova tempo,antaŭ ol statuoj kaj aliaj imagoj de la Budho estis faritaj, tiu ĉi Darma Rado
servis kiel la objekto de adorado. En la nuna tempo, la Darma Rado estas uzata
internacie kiel la komuna simbolo de Budhismo.

Kopirajto© 1966, 2020, 2021 de BUKKYO DENDO KYOKAI
Oni povas citi iun ajn parton de ĉi tiu libro sen antaŭ-aranĝo,kondiĉe ke la nomo de Bukkyô Dendô Kyôkai estu menciita, kajke la kopio de publikaĵo estu sendita al ni.

BUKKYÔ DENDÔ KYÔKAI
(Budhisma Misia Asocio)
3-14, 4-tyôme Siba
Minato-ku, Tokyô, Japan, 108-0014
Telefono: (03) 3455-5851
Fax: (03) 3798-2578
E-mail: bdk@bdk.or.jp http://www.bdk.or.jp
tria eldono, 2021
Presita deKosaido Printing Co., Ltd.
Tokio, Japanio

La Saĝo de la Budho estas granda kiel vasta oceano,
kaj lia Spirito estas plena de superega Kompato.
La Budho ne havas formon, sed manifestas sin persuperba figuro, kaj gvidas nin per sia senlima
Kompatemo.
Tiu ĉi libro estas valora, ĉar ĝi enhavas la esenconde la instruoj de la Budho, registritaj en pli ol kvin mil
volumoj, konservataj kaj transdonitaj de generacio al
generacio dum pli ol du mil kvincent jaroj, trans la limoj
de landoj kaj la baroj de rasoj.
La vortoj de la Budho entenataj en tiu ĉi libro temaspri ĉiuj aspektoj de la homa vivo kaj alportas al ĝi
signifon.

DARMO-PADO(DHAMMAPADA)
Ja ne per venĝemo venĝemoj iam ĉesas ĉi tie.
Per malvenĝemo ili ja ĉesas.

(5)

Stultulo konanta sin stulta ĝuste tial saĝas.
Stultulo pro saĝo fiera vere nomindas stultulo(63)

Se iu milon da miloj da homoj en batalo venkus,
kaj alia venkus sin mem, tiu batalanton superus.

(103)

Pli bone ol vivi cent jarojn sen vidi la plej bonan darmon
estas unutaga vivo, vidante la plej bonan darmon. (115)
Malfacilas iĝi homo. Malfacilas de mortontoj vivo.
Malfacilas veran darmon aŭdi.
Malfacilas de Budhoj apero.
(182)Ĉiun malbonon ne fari, sanige ekagi, propran menson
purigi — jen de la Budhoj la mesaĝo.
(183)
Ne povas filoj protekti, ne patro, ne parencaro.
Por kiu atingis la finon, parenco ne estas protekto.

(288)

ENHAVOBUDHOĈapitro la Unua
Budho Ŝakjamunio ....................... 2
I. La Vivo de la Budho .......................................... 2
II. La Lasta Instruo de la Budho ............................ 10Ĉapitro la Dua
La Budho Eterna kaj Glora .......... 15
I. Liaj Kompato kaj Votoj ..................................... 15
II. Savado kaj ĝia Rimedo ...................................... 19
III. La Eterna Budho ................................................ 22Ĉapitro la Tria
La Formo de Budho kaj
Liaj Virtoj ..................................... 25
I. Tri Aspektoj de Budha Korpo ............................ 25
II. La Apero de Budho ............................................ 29
III. Virtoj de Budho ................................................. 32

DARMOĈapitro la UnuaKaŭzoj kaj Kondiĉoj .................... 38
I. Kvaropa Nobla Vero .......................................... 38
II. Kaŭzoj kaj Kondiĉoj .......................................... 41
III. Dependa Ekesto ................................................. 43Ĉapitro la Dua
La Teorio de Menso Sola kaj
Reala Stato de Aferoj ................... 46
I. Malkonstanteco kaj Sen-Egoo ........................... 46
II. La Teorio de Menso Sola ................................... 49
III. Reala Stato de Aferoj ......................................... 52

IV. La Meza Vojo .................................................... 57Ĉapitro la Tria
La Naturo de Budho ..................... 65
I. La Menso de Pureco .......................................... 65
II. La Naturo de Budho .......................................... 71
III. Sen-Egoeco ........................................................ 75Ĉapitro la Kvara Vulgaraj Pasioj ............................. 81
I. Malpureco de Menso ......................................... 81
II. Homa Naturo ..................................................... 88
III. Homa Vivo ......................................................... 90
IV. Realeco de Homa Vivo ...................................... 95Ĉapitro la Kvina La Savo fare de Budho .................102
I. La Votoj de Budho Amitabo ...............................102
II. La Pura Lando ................................................... 110

LA VOJO DE PRAKTIKO
Ĉapitro la Unua
La Vojo de Purigado ..................... 116
I. Purigi la Menson ............................................... 116
II. Bonaj Kondutoj .................................................123
III. Instruoj en Malnovaj Fabeloj ............................135Ĉapitro la Dua
La Vojo de Praktiko ......................150
I. Serĉado de la Vero .............................................150
II. Diversaj Vojoj ....................................................163
III. La Vojo de Fido .................................................177
IV. Sanktaj Aforismoj ..............................................184

LA KOMUNUMOĈapitro la Unua
Disciplino de la Komunumo ........194
I. Senhejma Monaĥo .............................................194
II. La Vojo de Laikoj ..............................................200
III. Praktika Gvido por Vojo de Vivo ......................212Ĉapitro la Dua
Konstrui Landon de Budho ..........225
I. La Harmonio de la Komunumo .........................225
II. La Lando de Budho ...........................................234
III. Subtenantoj de Lando de Budho .......................238
Referencitaj Originoj .........................................245

Apendicoj
I. Konciza Historio de Budhismo .........................258
II. Transigo de Budhisma Kanono .........................268
III. Historio de “La Instruoj de Budho” ..................271
IV. Indekso de Ĉiutaga Vivo ...................................273
V. Sanskrita Glosaro ..............................................281

Pri “Budhisma Misia Asocio” ...........................292

BUDHOĈAPITRO LA UNUABUDHO ŜAKJAMUNIOI
LA VIVO DE LA BUDHO
1. La anoj de la Ŝakja-klano loĝis laŭlonge de la rivero
Rohinio, kiu fluas inter la sudaj montetoj ĉe la piedo deHimalajoj. Ilia reĝo, Sudodano Gotamo, starigis ĉefurbon
ĉe Kapilavasto, kaj tie konstruis sian grandan kastelon; lisaĝe regis la landon kaj ĝuis respekton de sia popolo.
La reĝino, Majo, estis filino de onklo de la reĝo; liankaŭ estis la reĝo de najbara regiono de la sama Ŝakjaklano.
Dum dudek jaroj mankis al ili infano. Sed unu
nokton la reĝino Majo havis strangan sonĝon, en kiu ŝividis blankan elefanton eniri en sian uteron tra sia dekstra
flanko; tuj poste ŝi gravediĝis. La reĝo kaj la popolo
anticipis la plezuron de la naskiĝo de reĝa infano. Laŭ ilia
kutimo la reĝino reiris al la hejmo de siaj gepatroj porakuŝo, kaj survoje, en la bela printempa sunlumo, ŝiripozis en Lumbinio-Ĝardeno.
Ĉirkaŭ ŝi aromis aŝokaj floroj, kaj ravite, ŝi etendis
sian dekstran brakon por pluki branĉon; en tiu ĉimomento princeto naskiĝis. Ĉiuj ŝiaj akompanantoj jubilis-2-Budho Ŝakjamunio

la gloron de la reĝino kaj ŝia princa infano; ankaŭ la ĉielo
kaj la tero ĝojis. Tiu memorinda tago estis la oka deaprilo.
La reĝo treege ĝojis, kaj li nomis la infanon Sidarto,
kiu signifas “Ĉia deziro plenumita”.

2. Tamen en la reĝa palaco la ĝojegon tuj sekvismalĝojo, ĉar post kelkaj tagoj la amata reĝino Majo subite
mortis. Ŝia pli juna fratino, Mahapraĵapatio, fariĝis nutropatrino por la infano kaj tre zorge kaj ame edukis lin.
Iu ermito nomata Asito, kiu loĝis en proksima
montaro, rimarkis brilan lumon ĉirkaŭ la kastelo kajinterpretis ĝin kiel bonan aŭguron. Li do malsupreniris alla palaco, kaj tie li ricevis permeson vidi la infanon. Liantaŭdiris: “Tiu ĉi princo, se li restos en la palaco ĝis la
maturiĝo, fariĝos granda reĝo kaj subigos la tutan
mondon. Sed se li forlasos la kortegan vivon por sekvi
religian vivon, li fariĝos Budho, la Savanto de la mondo.”
En la komenco la profetaĵo tre plaĉis al la reĝo, sedbaldaŭ li maltrankviliĝis pro la ebleco, ke lia solfilo
forlasos la palacon por fariĝi senhejma ermito.
Kiam la princo aĝis sep jarojn, li eklernis lecionojn
pri civilaj kaj militaj artoj, sed lia penso inkliniĝis al aliaj-3-Budho Ŝakjamunio

aferoj. En iu printempa tago li eliris el la kastelo kun sia
patro. Ili kune rigardadis farmiston, kiu plugas. Tiam li
atentis unu birdon, kiu malsupren flugis kaj kaptis
vermeton elplugitajn de la farmisto. Li sidiĝis en la ombrode arbo kaj enpensiĝis murmurante al si:“Ho ve, ĉu ĉiuj vivaĵoj mortigas unuj la aliajn?“
Li, kiu perdis sian patrinon preskaŭ tuj post sia
naskiĝo, estis tiom pli profunde impresita de la tragediode tiuj bestetoj.
Tiu ĉi spirita vundo estis tiel profunda, ke ĝi neresaniĝis dum li maturiĝadis. Aflikto pro la homa vivo —kvazaŭ eta cikatro sur juna arbo — poste pli kaj pli
kreskis en lia menso.
La reĝo pli kaj pli maltrankviliĝis pro la profetaĵo dela ermito kaj klopodis ĉiel gajigi la princon kaj forturni
liajn pensojn al aliaj aferoj. Kiam la princo estis 19-jara,la reĝo aranĝis, ke li edziĝu al la princino Jaŝodaro, kiu
estas filino de Suprabudho, la sinjoro de Devadahokastelo kaj frato de la mortinta reĝino Majo.

3. Dum la sekvantaj dek jaroj, la princo loĝis alterne entri sezonaj pavilonoj: printempa, aŭtuna kaj pluvsezona,kie oni amuzis lin per muzikado, dancado kaj kantado.
-4-Budho Ŝakjamunio

Sed intertempe liaj pensoj ĉiam revenis al la demando dehoma suferado; li kontempladis por atingi la veransignifon de la homa vivo.
“Tiuj ĉi luksaĵoj de la palaco, tiu ĉi sana korpo, tiu ĉiĝojo de la juneco! Kion tiuj aferoj entute signifas por
mi?” — li demandis al si. “Iam estonte ni nepre
malsaniĝos, maljuniĝos; morto ne estas evitebla. Fiero pri
juneco, fiero pri sano, fiero pri ekzisto — tiujn ĉi fierojn
prudentaj homoj devas meti flanken.”“Kiam iu luktas por sia vivo, tiu nature serĉas ion
valoran por si. Sed estas la du manieroj de serĉado: ĝusta
maniero kaj malĝusta maniero. Se iu enfalas en malĝustan
manieron, tiu, kiu mem neeviteble malsaniĝos,maljuniĝos kaj mortos, serĉas ne-malsaniĝon, nemaljuniĝon kaj ne-morton.”“Se iu trovas la ĝustan manieron, tiu rekonas laveran econ de malsaniĝo, maljuniĝo kaj morto, kaj tiuserĉas signifon en tio, kio transcendas ĉiujn homajn
suferojn. Sed mia nuna vivo plena de plezuro ŝajnas esti
staranta sur malĝusta maniero.”

4. Tiel daŭris la mensa konflikto en la menso de laprinco ĝis lia 29-a jaro, kiam naskiĝis lia solinfano-5-

Budho Ŝakjamunio

Rahulo. Tio ĉi verŝajne alportis al li ian penson, ĉar tiamli decidis forlasi la palacon por komenci la vivon
senhejman kaj peralmozan kiel spirita vojserĉanto. Unu
nokton li efektivigis tiun planon; li forlasis la kastelon
akompanate de la ĉaristo Ĉandako kaj sia amataneĝblanka ĉevalo Kantako.
Apenaŭ ili ekiris, multaj diabloj venis al la princo
por tenti, dirante: “Estas pli bone, ke vi reiru al la kastelo
kaj serĉu alian solvon; tiuokaze la tuta mondo fariĝos
via!” Sed li diris al ili, “For la diabloj! Mi ne deziras latutan mondon!” Li do razis sian kapon kaj turnis sianpaŝon al la sudo, portante almozbovlon en la mano.
Unue la princo vizitis la ermiton Bagavo kajobservis lian asketisman praktikon. Poste li iris al Arado
Kalamo kaj al Udrako Ramaputro lerni iliajn metodojn
por atingi spiritan altecon pere de meditado. Sed
praktikinte ilin kelkan tempon, li konvinkiĝis, ke ili ne
kondukos lin al Vervekiĝo. Fine li iris al la lando Magado
kaj praktikis asketismon en Uruvilvo-arbaro ĉe la bordo
de la rivero Najranĵano, kiu fluas preter la vilaĝo Gajo.

5. La metodo de lia praktikado estis nekredeble severa
kaj tiel intensa, ke li mem diris pri ĝi poste: “Neniu asketo
estinta, estanta aŭ estonta, iam praktikis aŭ praktikos pli
severe ol mi.”-6-

Budho Ŝakjamunio

Tamen la princo ankoraŭ ne povis atingi sian celon.
Post ses jaroj en la arbaro, li rezignis la asketisman
praktikon. Li sin banis en la rivero, kaj akceptis bovlon da
rizo kun laktosuko el la mano de Suĵato, junulino, kiu
loĝis en najbara vilaĝo. La kvin kolegoj, kiuj vivis kun laprinco dum la ses jaroj de lia asketisma praktikado, estis
mirigitaj, vidinte la scenon, ke li akceptis manĝaĵontrinkaĵon el la mano de junulino. Ili kredis, ke li
degeneris, kaj forlasis lin.
Do la princo estis forlasita sola. Ankoraŭ li estis
malforta, sed riskante perdi la vivon, li donis sin al la lasta
meditado sub arbo, dirante al si, “Eĉ se mia sangosekiĝus, mia karno putrus, miaj ostoj dispeciĝus, mineniam forlasu tiun ĉi lokon antaŭ ol mi trovos la vojon al
Vervekiĝo.“Lia interna baraktado de tiu tago estis intensiva kajnekomparebla. Ofte li estis senespera kaj plena dekonfuzaj pensoj, nigraj ombroj kovris lian menson, kajĉiaj logaĵoj de la diabloj sieĝis lin. Atente kaj pacience li
ekzamenis ilin unu post la alian kaj forĵetis ilin ĉiujn. Ja
estis tiel malfacila batalo, ke lia sango maldensiĝs, lia
karno defalis, kaj liaj ostoj knaris.
Kiam la matena stelo aperis en la orienta ĉielo, la-7-Budho Ŝakjamunio

batalo estis finiĝinta, kaj la spirito de la princo estis tielklara kaj hela kiel serena tagiĝo, ĉar li finfine trovis lavojon al Vervekiĝo. Estis la oka tago de decembro, kiamla princo fariĝis Budho en sia 35-a jaro.

6. Ekde tiu tempo la princo estis konata per diversajalinomoj: la Budho, la Perfekta Vervekiĝinto, Tatagato,Ŝakjamunio aŭ la Saĝulo de la Ŝakja-klano, kaj la Monda
Honorato, k.a.
Unue li iris al Mrigadavo en Varanaso, kie loĝis la
kvin almozuloj, kiuj antaŭe vivis kun li dum la ses jaroj
de lia asketa vivo. En la komenco ili evitis lin, sedaŭskultinte lian instruon, ili fidis lin kaj fariĝis liaj unuaj
sekvantoj. Poste li iris al Raĵagriho-Kastelo kaj akiris
konfidon de Reĝo Bimbisaro, kiu jam de antaŭe estis lia
malnova konato. De tie li rondiris tra la lando, vivtenante
per almozo kaj disvastigante sian instruon.
Homoj kolektiĝis ĉirkaŭ li kiel la soifantaj al akvo
kaj la malsatantaj al nutraĵo. Du grandaj disĉiploj,Ŝariputro kaj Maŭdgaljajano, kun siaj du mil disĉiploj
venis al li.
La patro de la Budho, Reĝo Sudodano, kiu en la
komenco multe suferadis pro sia filo forlasinta la palacon,-8-Budho Ŝakjamuniofariĝis lia fervora disĉiplo. Mahapraĵapatio, lia
nutropatrino, kaj Princino Jaŝodaro, lia edzino, kaj ĉiujanoj de la Ŝakja-klano komencis sekvi lian instruon.
Multaj aliaj ankaŭ fariĝis sindonaj kaj fidelaj sekvantoj.

7. Kvardek kvin jarojn la Budho rondvojaĝis en lalando, predikante kaj persvadante homojn ke ili sekvu laĝustan vivmanieron laŭ lia instruo, ĝis li atingis la aĝonde 80 jaroj. Unu tagon, kiam li estis ĉe Vaiŝalo, survoje deRaĵagriho al Ŝravastio, li malsaniĝis. Tiam li diris, ke post
tri monatoj li eniros en Nirvanon. Li ankoraŭ daŭrigis sianvojaĝon, ĝis li venis al Pavo, kie li fariĝis serioze malsana
pro manĝaĵo oferita al li de Ĉundo, forĝisto. Malgraŭ lamalsano kaj doloro li venis en la arbaron apudKuŝinagaro.
Tie kuŝante inter du grandaj sala-arboj, li daŭrigis
instruadon al siaj disĉiploj ĝis la lasta momento. Tiel li
eniris en perfektan trankvilon — Nirvanon — ,kompletiginte sian laboron kiel la granda spirita gvidanto
de la mondo.

8. En Kuŝinagaro ĉiuj lamentis pro la forpaso de la
Budho; sub la gvido de Anando, amata disĉiplo de la
Budho, oni kremaciis lian korpon laŭkutime.
-9-Budho Ŝakjamunio

La reĝo de Magado, Aĵataŝatro, kaj ankaŭ reĝoj de
sep najbaraj regnoj postulis dividi inter si la ostojn de la
Budho. Sed la anoj de Kuŝinagaro unue rifuzis tion, tiel
ke granda disputo kaj malpaco, eĉ kun la risko de milito,
okazis inter ili. Fine intervenis la saĝulo Drono, kaj laŭ lia
konsilo, la ostoj estis dividitaj inter la ok grandaj regnoj.
La cindro el la funebra brulstako kaj la urno, kiu entenis
restaĵon, estis donitaj al du aliaj regnoj. Kaj en iliaj landoj
estis konstruitaj entute dek grandaj pagodoj memorfestantaj la Budhon por sanktigi la ostojn kaj cindrojn.

II
LA LASTA INSTRUO DE LA BUDHO
1. Sub la sala-arboj en la arbaro de Kuŝinagaro, laBudho faris sian lastan predikon al Siaj disĉiploj:“Vi mem estu via lumo. Bazu vin sur vi mem; nedependu de iu alia. Mia instruo estu via lumo. Bazu vin
sur mia instruo; ne dependu de alia instruo.
Konsideru vian korpon; pripensu ĝian malpuran
econ. Sciu, ke kaj ĝia doloro kaj ĝia plezuro ambaŭ estaskaŭzoj de suferado. Kiel vi povus indulgi ĝiajn dezirojn?
Konsideru vian ‘memon’; pripensu ĝian pasemecon. Kiel

- 10 -

Budho Ŝakjamunio

vi povus enfali en iluzion pri ĝi kaj dorloti fierecon kajegoismon, se vi scias, ke ili ĉiuj devas finiĝi neeviteble
per suferoj? Konsideru ĉiujn substancojn. Ĉu vi povas
trovi inter ili ian daŭran ‘memon’? Ĉu ili ne estas
agregaĵoj, kiuj pli aŭ malpli frue apartiĝas kaj dispeciĝas?
Ne estu konfuzita de la universala suferado. Sekvu mian
instruon eĉ post mia morto, kaj tiam vi estos liberigitaj desuferoj. Se vi tiel faras, vi estas miaj disĉiploj.”

2. “Miaj disĉiploj! La instruojn, kiujn mi donis al vi ĝis
hodiaŭ, vi ne forgesu nek forlasu, sed ĉiam aŭskultu, ĉiampripensu kaj ĉiam praktiku! Se vi fidele sekvas ilin en laĉiutaga vivo, via vivo ĉiam estas feliĉa.
La kerno de la instruoj estas regi vian propranmenson. Tenu vian menson for de avareco, tiam via korpo
povas esti ĝusta, via menso pura, kaj via parolo sincera.
Ĉiam memorigu vin pri la nedaŭreco de via vivo, tiam vi
povas liberigi vin for de avareco kaj koleremo, kaj vi
povas eviti ĉian malbonon.
Se via menso forlogiĝas al io pro avideco, vi subigu
ĉi tiun kaj rezistu al la tento. Anstataŭ sklavo, estu lamastro de via propra menso!
Depende de sia mensostato homo povas fariĝi
Budho aŭ besto. Vojerarinte, oni fariĝas demono;- 11 -

Budho Ŝakjamunio

vervekiĝinte, oni fariĝas Budho. Tial, regu vian menson
kaj ne permesu, ke ĝi deflankiĝu de la ĝusta vojo.”

3. “Laŭ miaj instruoj, vi devas respekti unu la alian,
kaj deteni vin de ĉia disputo; vi ne kontraŭstaru unu laalian, kiel oleo akvon, sed intermiksiĝu kiel akvo kun
lakto.
Kune studu, kune lernu, kune praktiku la instruojn.
Ne perdu tempon por vantaj aferoj kaj kverelado. Ĝuu la
florojn de la iluminiĝo kaj rikoltu la fruktojn de la ĝusta
vojo.
La instruojn, kiujn mi donis al vi, mi gajnis per mia
sekvado de la ĝusta vojo. Vi devas ĉiam sekvi ilin kajkonformi ilin en ĉiu okazo.
Se vi malatentas ilin, tio signifas, ke vi neniam vererenkontis min, kaj ke vi estas malproksima de mi, eĉ se vi
aktuale estas kun mi; sed se vi akceptas kaj praktikas
miajn instruojn, vi estas tre proksima al mi, eĉ se vi estas
fore de mi.”4. “Miaj disĉiploj, mia surtera vivo baldaŭ finiĝos kajni disiĝos, sed ne lamentu. La vivo en ĉi tiu mondo neestas daŭra; neniu povas eviti la morton de la korpo. Tiun
- 12 -

Budho Ŝakjamunioveron de la nedaŭreco mi baldaŭ montros per mia morto;
mia korpo kolapsos, kiel kadukiĝinta ĉaro.
Ne lamentu vane, sed konstatu, ke nenio estas
eterna, kaj lernu de tio ĉi la relativecon de homa vivo.
Tial ne tenu la senvaloran deziron, ke ŝanĝantaĵoj fariĝu
neŝangeblaj.
La demono de mondaj deziroj ĉiam serĉas ŝancojn
erarigi vian menson. Se vipuro troviĝas en via ĉambro, vi
ne havos tie pacan dormon tiel longe, ĝis vi forpelos ĝin.
Vi devas rompi la katenojn de mondaj pasioj kaj
forpeli ilin el via menso, kiel vipuron el via ĉambro. Bonegardu vian propran menson!”

5. “Miaj disĉiploj! Venis mia lasta momento, sed neforgesu, ke la morto estas nur malapero de la fizika korpo.
La korpo naskiĝis el gepatroj kaj tenis sian vivon per
nutraĵo; neeviteblaj al ĝi estas la malsaniĝo kaj morto.
Sed la vera Budho ne estas homa korpo; ĝi estas
Vervekiĝo. Homa korpo devas perei, sed la Saĝo de
Vervekiĝo ekzistos eterne kiel en la vero de la Darmo, tielankaŭ en la praktikado de la Darmo. Tiu, kiu vidas nur- 13 -

Budho Ŝakjamunio

mian korpon, ne vere vidas min. Nur tiu, kiu akceptas
miajn instruojn, vere vidas min.
Post mia morto, la Darmo estu via gvidanto. Sekvu
ĝin, kaj tiele vi estas fidelaj al mi.
Dum la lastaj kvardek kvin jaroj de mia vivo, mi
nenion kaŝe tenis ĉe mi. Estas neniu sekreta instruo, neniukaŝita signifo; ĉio estas instruita malkaŝe kaj klare. Miajkaraj disĉiploj, jen la fino. Post momento mi atingos la
Nirvanon. Jen mia instrukcio.“- 14 -

ĈAPITRO LA DUALA BUDHO ETERNA KAJ GLORAI
LIAJ KOMPATO KAJ VOTOJ
1. La spirito de Budho estas tiu de granda kompato kajbonvolo plena de amo. La granda bonvolo estas la volosavi ĉiujn homojn uzante ĉiajn eblajn rimedojn. La granda
kompato estas la menso, kiu volas esti malsana kune kun
malsanaj homoj kaj suferadi kune kun suferantaj homoj.
“Via sufero estas mia sufero, kaj via feliĉo estas miafeliĉo,” diris la Budho. Ĝuste kiel patrino ĉiam amas sianinfanon, la Budho ne forgesas tiun spiriton eĉ unu
momenton, ĉar kompatemo mem estas la esenco de
Budheco.
La spirito de la Budho, granda kompato, estiĝas laŭ
bezonoj de popolo; pro kontakto kun ĝi estiĝas konfido depopolo, per kiu oni akiras Vervekiĝon. Tio estas simila al
la fakto, ke patrino kompletigas sian patrinecon per laamo al sia infano; kaj samtempe la menso de ŝia infano
trankviliĝas pro kontaktado kun sia patrino.
Tamen popolo ne komprenas tiun ĉi spiriton de
Budho, kaj daŭre suferadas pro siaj iluzioj kaj deziroj,
kiuj devenas de ilia malsaĝo; ili suferadas pro siaj agadoj- 15 -

La Budho Eterna kaj Gloraakumulitaj per vulgaraj pasioj. Portante sur siaj dorsoj
pezan ŝarĝon de pekoj ili vagadas spiregante de loko alloko inter la montegoj de iluzio.

2. Ne pensu, ke la kompato de la Budho funkcias nur
por la nuna vivo; ĝi estas manifestiĝo de la eterna
kompato de la eterna Budho kaj daŭras funkcii senĉese,ekde kiam homoj komence vojeraris pro sia malsaĝeco.
La eterna Budho ĉiam aperas antaŭ popolo en sia
plej intima figuro kaj alportas al ili ĉiujn eblajn rimedojn
por savi ilin.
La Budho Ŝakjamunio naskiĝis kiel princo de Ŝakjaklano kaj forlasis sian hejmon por vivi kiel asketo. Perede la praktikado de silenta meditado Li akiris Vervekiĝonaŭ Iluminiĝon. Li predikis la Darmon (la instruon) al siajdisĉiploj kaj fine manifestis ĝin per sia surtera morto.
Ĉar iluzioj de homoj estas senfinaj, la funkciado de
Budho ankaŭ estas senfina; ĉar la profundeco de homaj
pekoj estas senfunda, la kompato de Budho ankaŭ estas
senfunda.

- 16 -

La Budho Eterna kaj Glora

Kiam la Budho decidis liberigi sin de la vulgara
vivo, Li starigis la kvar grandajn votojn: 1) savi ĉiujn vivestaĵojn; 2) fortranĉi ĉiujn vulgarajn dezirojn; 3) lerniĉiujn instruojn; 4) atingi perfektan Vervekiĝon. Tiuj ĉi
votoj estas manifestiĝoj de la amo kaj kompato, kiuj faras
la fundamenton de la esenco de Budho.

3. La Budho unue ekzercis sin por liberiĝi de la pekomortigi ĉiun ajn vivaĵon, kaj Li deziris, ke homoj eksciu
la feliĉon de longa vivo.
La Budho ekzercis sin por liberiĝi de la peko ŝteli,
kaj Li deziris, ke ĉiuj homoj enmanigu al si ĉion, kion ili
bezonas.
La Budho ekzercis sin por liberiĝi de la peko adulti,
kaj Li deziris, ke ĉiuj homoj eksciu la feliĉon de puramenso kaj ne suferu pro nesatigeblaj deziroj.
La Budho, celante al sia idealo, ekzercis sin por resti
libera de trompo, kaj Li deziris, ke ĉiuj homoj eksciu latrankvilecon de menso, kiu sekvas de parolado de la vero.
Li ekzercis sin por liberiĝi de falsemo; Li votis, keĉiuj homoj eksciu la ĝojon pri harmonia interrilato.
- 17 -

La Budho Eterna kaj Glora

Li ekzercis sin por ne insulti aliajn personojn, kaj Li
deziris, ke ĉiuj homoj havu serenan menson, kiu sekvas
de paca vivo kune kun aliaj personoj.
Li tenis sin libera de senutila babilaĉo kaj deziris, keĉiuj eksciu la benon de simpatia kompreno.
La Budho, celante al sia idealo, ekzercis sin por
liberiĝi de avideco, kaj per tiu ĉi virtaj agoj Li deziris, keĉiuj homoj eksciu la pacemon, kiu estas kunigita kunforĵeto de avideco.
Li ekzercis sin por liberiĝi de kolero kaj deziris, keĉiuj homoj amu unu la aliajn.
Li ekzercis sin por liberiĝi de malsaĝeco kaj deziris,ke ĉiuj homoj komprenu la leĝon de kaŭzo-rezulto kaj neignori ĝin.
Tiamaniere la kompato de Budho ĉirkaŭprenas ĉiujn
homojn kaj Lia konstanta intereso estas por ilia feliĉo. Litiel amas homojn, kiel gepatroj siajn infanojn, kaj dezirasla plej altan benon al ili, nome ili povu transiri la maronde naskiĝo-kaj-morto.

- 18 -

La Budho Eterna kaj GloraIISAVADO KAJ ĜIA RIMEDO
1. Estas tre malfacile, ke la vortoj elparolitaj de Budho
el la malproksima bordo de Vervekiĝo atingas la homojn,
kiuj ankoraŭ baraktas en la mondo de iluzio; tial Budho
revenas al tiu ĉi mondo kaj aranĝas Siajn rimedojn por
savado.
“Nu, mi rakontu unu parabolon,” la Budho diris.
“Iam loĝis unu riĉulo, kies domo neatendite ekbrulis.
Tiam li ne estis hejme; kiam li revenis hejmen, li eksciis,
ke liaj infanoj estas absorbitaj en ludo, ne atentas la fajron
kaj ankoraŭ restas en la domo. La patro kriegis, ‘Elvenu,
miaj infanoj! Elvenu el la domo! Tuj!’ Sed la infanoj neaŭdis lin.
La timanta patro kriis denove. ‘Hej, infanoj! Jen mihavas kelkajn bonegajn ludilojn ĉi tie. Venu ĉi tien kaj
prenu ilin!’ Nun aŭdinte lian krion, la infanoj kure elvenis
el la brulanta domo.”
Tiu ĉi mondo estas brulanta domo. Homoj ne
rimarkantaj, ke ilia domo estas brulanta, estas en danĝero
esti bruligotaj kaj mortigotaj. Tial la Budho kompate
elpensis rimedojn por savi ilin.
- 19 -

La Budho Eterna kaj Glora

2. La Budho diris, “Mi rakontu alian parabolon. Iam
solfilo de iu riĉulo forlasis sian hejmon kaj enfalis en laekstremon de mizera vivo.
La patro vojaĝis fore de sia hejmo kaj serĉis sianfilon perdiĝintan; tamen li neniel povis konstati la lokon
de sia filo malgraŭ ĉiaj penoj.
Kelkdek jarojn poste lia filo enfalinta en mizeran
situacion hazarde venis proksimen al la loko, kie la patroloĝis.
La patro tuj rekonis sian filon kaj sendis siajn
servistojn por revenigi la filon al si. La filo tamen estisŝokita de la majesta domego. Li timis, ke ili trompas lin,kaj ne volis iri kun ili. Li ne povis rekoni sia patron.
La patro denove sendis siajn servistojn kaj, donanteal li kelke da mono, proponis, ke li fariĝu servisto de ladomo. Li akceptis tiun ĉi proponon kaj iris kun ili al ladomo kaj fariĝis servisto.
La patro avancigis lin iom post iom, ĝis li
respondecis pri ĉiuj posedaĵoj kaj trezoroj, sed li ankoraŭ
ne rekonis sian patron.
La patro estis ĝoja pro lia fideleco. Kiam la fino dela vivo proksimiĝis, li kunvokis ĉiujn siajn parencojn kajamikojn kaj diris al ili: ‘Miaj amikoj, tiu ĉi estas mia
solfilo, la filo, kiun mi serĉadis multajn jarojn. Ekde nunĉiuj miaj posedaĵoj kaj trezoroj apartenas al li.’

- 20 -

La Budho Eterna kaj Glora

Lia filo surpriziĝis pro la konfeso de sia patro kajdiris, ‘Ne nur mi trovis mian patron, sed ankaŭ la tuto deĉi tiuj trezoroj apartenas al mi!’”La riĉegulo en la parabolo indikas Budhon, kaj lavaganta filo ĉiujn homojn. La kompato de Budho prenasĉiujn homojn, same kiel la amo de gepatroj prenas ilian
solfilon. En tia amo Li elpensas la plej taŭgajn rimedojn
por gvidi homojn kaj doni al ili la trezoron de Ilumimiĝo.

3. Kiel pluvo falas egale sur ĉiujn vegetalojn, tiel same
granda kompato de Budho etendiĝas egale al ĉiuj homoj.
Kiel ĉiu planto ricevas al si specialan favoron de la sama
pluvo, tiel same homoj de diversaj karakteroj kajcirkonstancoj estas favorataj per diversaj manieroj.

4. Gepatroj amas ĉiujn siajn infanojn, sed ilia amo
direktas sin kun speciala tenereco al malsana infano.
Kvankam la granda kompato de la Budho ampleksasĉiujn homojn, ĝi superŝutiĝas kun speciala zorgo sur tiujn,
kiuj havas pezajn ŝarĝojn de pekoj kaj suferoj kaŭze desia malsaĝeco.

- 21 -

La Budho Eterna kaj Glora

La suno leviĝas sur la orienta ĉielo kaj neniigas lamallumon de sur la tero, ne distingante iun aŭ alianregionon. Tiel same Budha kompato ampleksas ĉiujn
homojn, instigante ilin fari ĝustan faron kaj gvidante ilin
kontraŭ peko. Tiamaniere Li neniigas la mallumon demalsaĝeco kaj kondukas ilin al Vervekiĝo.
Budho estas patro en sia compato kaj patrino en
amfavoro. Pro siaj nescio kaj sklaveco al vulgara deziro,
homoj ofte agas kun troa fervorego. Budho estas ankaŭ
fervorega, sed pro la kompato por ĉiuj homoj. Ili restas
senhelpaj sen Budha kompato kaj devas akcepti la
rimedojn de savado fare de la Budho kiel Liaj infanoj.

III
LA ETERNA BUDHO
1. Ordinare homoj kredas, ke la Budho naskiĝis kiel
princo kaj lernis la vojon al Vervekiĝo kiel almozulo; sed
efektive, Budho ĉiam ekzistadis en tiu ĉi mondo, kiu nehavas komencon nek finon.
Kiel la Eterna Budho Li konas ĉiujn homojn kajaplikadas ĉiajn rimedojn por savi ilin.

- 22 -

La Budho Eterna kaj Glora

En Eterna Darmo, pri kiu Budho predikis, troviĝas
nenia falsaĵo, ĉar li konas ĉiujn aferojn en la mondo tiel,
kiel ili ekzistas, kaj instruas tion al ĉiuj.
Efektive, estas tre malfacile bone koni la mondon enĝia realo, ĉar tio, kio ŝajnas vera, ofte ne estas vera, kajkio ŝajnas falsa, ofte ne estas falsa. Malsaĝaj homoj nepovas koni la veran aspekton de la mondo.
Budho sola vere kaj plene konas la mondon tiel, kielĝi estas, kaj Li neniam diras, ke ĝi estas vera aŭ falsa,
bona aŭ malbona. Li simple montras la mondon tiel kielĝi estas.
Tio, kion Budho instruas, estas jena: “Ĉiuj homoj
kultivu radikojn de virto laŭ siaj naturoj, siaj agoj, kaj siaj
kredoj.” Tiu ĉi instruo transcendas ĉian konfirmon kaj
negadon de tiu ĉi mondo.
2. Budho instruas ne nur per vortoj, sed ankaŭ per Sia
vivo. Kvankam Lia vivo estas senfina, sed por veki
homojn avarajn, Li montras sian morton kiel lertan
rimedon.
Dum iu kuracisto estis for de sia hejmo, liaj infanoj
hazarde prenis venenon. Kiam li revenis hejmen, li- 23 -

La Budho Eterna kaj Glorarimarkis ilian malbonan staton kaj preparis sentoksigan
medikamenton. Kelkaj el la infanoj, kiuj ne tiel multe
venenitaj, prenis la medikamenton kaj resaniĝis. Sed aliaj
estis tiel serioze venenitaj, ke ili perdis normalanmensostaton kaj ne prenis la medikamenton.
La kuracisto, instigite de sia patreca amo al siaj
infanoj, decidis uzi urĝan metodon por kuraci ilin. Li diris
al la infanoj, “Mi nun devas ekiri por longa vojaĝo. Mi
jam maljuniĝis kaj sekve antaŭvidas proksiman finon demia vivo. Se mi estus kun vi, mi povus zorgi pri vi. Sed
post mia forpaso vi certe pli malsaniĝos. Kiam vi aŭdos
mian morton, prenu tiun ĉi medikamenton kaj resaniĝu detiu ĉi subtila veneno.” Kaj li ekiris por longa vojaĝo kaj
iom poste sendis sian mesaĝiston al ili por informi ilin pri
sia morto.
La infanoj, ricevinte tiun ĉi informon, profundemalĝojis. Ili pensis, ke ili ne plu povas havi amplenanzorgon de la patro. Rememorinte la testamenton
postlasitan de sia patro, en la sento de lamento kaj
despero ili prenis la medikamenton kaj resaniĝis.
Oni ne povas riproĉi la mensogon de la patrokuracisto. Budho similas al tiu patro. Li tiel same uzas lafikcion de vivo kaj morto por savi homojn, kiuj
implikiĝas en la sklaveco de deziroj.
- 24 -

ĈAPITRO LA TRIA

LA FORMO DE BUDHO KAJ
LIAJ VIRTOJI
TRI ASPEKTOJ DE BUDHA KORPO
1. Ne serĉu por ekkoni Budhon per Lia formo nek per
Liaj atributoj. Formo kaj atributoj ne estas vera Budho. Lavera Budho estas Vervekiĝo. La efektiva maniero por koni
Budhon estas realvidi Vervekiĝon.
Se iu, vidante kelkajn belegajn trajtojn de Budho,
pensas, ke li vere konas Budhon, tio estas eraro de liaj
malkleraj okuloj, ĉar la vera Budho ne povas esti
esprimata en formo nek vidata de homaj okuloj. Oni nepovas koni Budhon eĉ per plena priskribo pri Liaj
atributoj. Ne eblas plene priskribi Liajn trajtojn per homajvortoj.
Kvankam ni parolas pri Lia formo, la Eterna Budho
ne havas difinitan formon. Sed Li povas manifesti Sin en
ia ajn formo. Kvankam ni priskribas Liajn atributojn, la
Eterna Budho ne havas difinitajn atributojn. Sed Li povas
manifesti Sin en ĉiaj ajn bonegaj atributoj.
Se iu vidas Lian formon distinge aŭ perceptas Liajn- 25 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

atributojn klare, kaj tamen ne alteniĝas al la formo nek alla atributoj, tiu havas kapablon vidi kaj ekkoni Budhon.

2. La korpo de Budho estas Vervekiĝo mem. Estantesenforma kaj sensubstanca, ĝi ĉiam estadis kaj estados. Ĝi
ne estas fizika korpo, kiu devas esti nutrata de manĝaĵoj.
Ĝi estas eterna korpo, kies esenco estas saĝeco. Pro tio
Budho havas nek timon nek malsanon; Li estas eternesenŝanĝa.
Tial Budho neniam malaperas, dum Vervekiĝo
ekzistas. Vervekiĝo aperas kiel la lumo de la saĝeco, kiu
vervekas homojn al nova vivo kaj igas ilin naskiĝi en lalando de Budho.
Tiuj, kiuj plene komprenas tiun ĉi rezonon, fariĝas
infanoj de Budho; ili tenas Lian Darmon, respektas Liajn
instruojn, kaj transdonas ilin al la venonta generacio.
Nenio estas pli mirinda ol la forto de Budho.

3. Budho havas triopan korpon: unue, aspekto deEsenco aŭ ‘Dharma-kāya’; due, aspekto de Spirita
Perfektiĝo aŭ ‘Saṁbhoga-kāya’; trie, aspekto de
Manifestiĝo aŭ ‘Nirmāṇa-kāya’.
- 26 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

Dharma-kāya estas la substanco de la Darmo; t.e. ĝi
estas la substanco de Vero mem. En la aspekto de Esenco,
Budho ne havas figuron nek koloron, kaj ĉar Budho nehavas figuron nek koloron, Li venas de nenie kaj iras
nenien. Same kiel la blua ĉielo, li kovras ĉion. Kaj ĉar Li
estas ĉio, al Li mankas nenio.
Li ekzistas, ne ĉar oni pensas, ke Li ekzistas; Li nemalaperas, ne ĉar oni forgesas Lin. Li estas submetita alneniu aparta devigo por sia apero, kiam homoj estasfeliĉaj kaj komfortaj. Ne estas necese por lia malapero, kehomoj estu senatentaj kaj pigraj. Budho transcendas ĉiujn
imageblajn direktojn de homa menso.
Budha korpo en tiu ĉi aspekto plenigas ĉiujn
angulojn de la universo; ĝi atingas ĉiun ajn lokon kajekzistadas ĉiam ajn, senrilate al tio, ĉu oni kredas aŭ
dubas Lian ekziston.

4. Saṁbhoga-kāya signifas, ke la naturo de Budho, kiu
estas unuiĝo de la kompato kaj la saĝeco, kaj kiu estas
superimaga spirito, manifestas sin pere de la simboloj denaskiĝo kaj morto, de prezentado de grandaj votoj, deekzercoj, kaj de montro de Sia Nomo, por konduki ĉiujn
estaĵojn al savo.
- 27 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

Granda kompato estas la esenco de tiu ĉi korpo, kajen sia spirito Budho utiligas ĉiujn rimedojn por emancipi
ĉiujn, kiuj estas pretaj al emancipiĝo. Same kiel fajroestiĝinta unu fojon daŭre brulas ĝis elĉerpiĝo de brulaĵo,tiel Kompato de Budho neniam ŝanceliĝas, ĝis ĉiajvulgaraj pasioj elĉerpiĝos. Same kiel vento forblovas
polverojn, tiel Kompato de Budho forblovas polverojn dehomaj suferoj.
Nirmāṇa-kāya signifas, ke por kompletigi la savonfare de Saṁbhoga-kāya Budho aperis en tiu ĉi mondo perkorpa formo kaj montris al homoj, konforme al iliaj
karakteroj kaj kapabloj, la aspektojn de naskiĝo, forlaso
de hejmo, kaj akiro de Vervekiĝo. Por gvidi homojn
Budho en tiu ĉi korpo uzas diversajn rimedojn kiel
ekzemple malsaniĝo aŭ morton.
La formo de Budho originas el unu Dharma-kāya,sed, ĉar karakteroj de homoj estas tre diversaj, Ĝi aperas
en diversaj formoj antaŭ ilin. Kvankam la formo de
Budho varias konforme al diversaj deziroj, agoj kajkapabloj de homoj, intereso de Budho estas nur montro devero de Darmo.
Kvankam Budho havas triopan korpon, Lia spirito
kaj celo estas unu — helpi kaj savi homojn.
- 28 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

En ĉiaj cirkonstancoj Budho manifestas Sin kun Sia
pureco, tiu ĉi manifestiĝo mem ne estas Budho, ĉarBudho ne estas formo. Budheco penetras en ĉion ajn; ĝiakorpo estas Vervekiĝo, kaj kiel Vervekiĝo ĝi aperas antaŭ
tiujn, kiuj estas kapablaj vidi la veron.

II
LA APERO DE BUDHO
1. Estas tre malofte, ke Budho aperas en tiu ĉi mondo.
Li aperas, atingas Vervekiĝon, enkondukas la Darmon,tranĉas retojn de duboj, elradikigas ampasiojn kajŝtopfermas la fonton de malbonaj agoj. Li paŝadas tutelibere tra la mondo sen malhelpo. Ne estas pli alta bono ol
respekti Budhon.
Budho aperas en la mondo suferplena, ĉar Li nepovas forlasi homojn suferantajn. Lia sola celo estas
disvastigi la Darmon kaj favori ĉiujn homojn per ĝia Vero.
Estas tre malfacile enkonduki la Darmon en la
mondon, kiu estas plena de maljusteco kaj falsaj opinioj,
kaj kiu vane baraktas kun nesatigeblaj deziroj kajmalkomfortoj. Budho frontas kontraŭ tiujn ĉi mal- 29 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

facilaĵojn pro Lia granda amo kaj kompato.
2. Budho estas bona amiko al ĉiuj homoj. Se Budho
trovas iun suferantan pro peza ŝarĝo de brulantaj pasioj,
Li sentas kompaton kaj dividas la ŝarĝon kun tiu. Li volas
forpeli la mallumon per la pura lumo de Sia saĝo.
Simile al bovido, kiu ĝuas sian vivon kun sia
patrino, tiuj, kiuj aŭdis la instruojn de Budho, poste nevolas forlasi Lin, ĉar Liaj instruoj alportas al ili feliĉon.
3. Kiam la luno estiĝis nevidebla, oni diras, ke la luno
malaperis; kiam la luno leviĝis, oni diras, ke la luno
aperis. Sed efektive la luno ne iras nek venas, sed ĉiamekzistadas en la universo. Tiel same Budho ankaŭ estas
konstanta. Li ne aperas nek malaperas. Li nur ŝajnigas tia
pro sia amo al ĉiuj homoj, por ke Li povu gvidi ilin.
Oni nomas iun fazon de la luno “plenluno” kajnomas alian fazon “lunduono”. Efektive la luno estasĉiam globa, neniam kreskante nek malkreskante. Budho
estas ĝuste tiel kiel la luno. De la okuloj de homoj ŝajnas,
ke Budho ŝanĝas sian figuron, sed la vero estas, ke Budho
ne ŝanĝiĝas.
La luno aperas ĉie ajn, super svarma urbo, dormanta- 30 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtojvilaĝo, monto, rivero; ĝi estas videbla sur profunda
lageto, poto de akvo, kaj eĉ ĉe roseroj sur foliopintoj.
Kiam iu vojiradas malproksimen centojn da mejloj, laluno akompanas tiun. Al ni ŝajnas, ke la luno ŝanĝiĝas,sed efektive ĝi ne ŝanĝiĝas. Same kiel la luno, kiu sekvas
homojn de tiu ĉi mondo, Budho montras diversajn
aspektojn laŭ iliaj ŝanĝiĝantaj cirkonstancoj; sed en Sia
esenco Li ne ŝanĝas Sin.
4. La fakto, ke Budho aperas kaj malaperas, povas esti
klarigita per kaŭzeco; nome, kiam la kaŭzo kaj kondiĉoj
maturiĝas, Budho aperas; kiam la kaŭzo kaj kondiĉoj
elĉerpiĝas, Budho ŝajne malaperas el tiu ĉi mondo.
Ĉu Budho aperas, ĉu malaperas, Budheco ĉiamrestas sama. Konante tiun ĉi rezonon, oni devas paŝi sur lavojo al Vervekiĝo kaj proprigi al si Perfektan Saĝon, neĝenate de supraĵaj ŝanĝiĝoj de Budha imago respondantaj
al ŝanĝiĝoj de homaj pensoj aŭ al kondiĉoj de la mondo.
Estas jam klarigite, ke Budho ne estas fizika korpo
sed Vervekiĝo. Korpo povas esti imagita kiel ujo; se tiu ĉi
ujo estas plenigita de Vervekiĝo, ĝi estas nomata Budho.
Tial, se iu estas alkroĉita al la fizika korpo de Budho kajlamentas pri Lia malapero, tiu ne povas vidi la veran
Budhon.

- 31 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

Efektive, la vera naturo de ĉiuj aĵoj transcendas laapartigon de apero kaj malapero, de alveno kaj foriro, kajde bono kaj malbono. Ĉiuj aĵoj estas sensubstancaj kajperfekte egalaj.
Tiaj distingoj devenas de erara konsidero de tiuj
homoj, kiuj vidas nur fenomenojn. La vera formo de
Budho ne aperas nek malaperas.

III
VIRTOJ DE BUDHO
1. La Budho ricevas la respekton de la mondo pro kvinvirtoj: elstara konduto, elstara vidpunkto, elstara Saĝo,elstara kapablo de prediko, kaj la forto por konduki
homojn al la praktiko de Sia instruo.
Krome la Budho havas ok aliajn virtojn, per kiuj Li
donas benon kaj feliĉon al homoj: la kapablo alporti tujajn
profitojn en la mondon pere de la praktikado de Sia
instruo, la kapablo juĝi korekte bonan kaj malbonan, aŭĝustan kaj malĝustan, la kapablo konduki homojn al
Vervekiĝo per la instruado de ĝusta vojo, la kapablokonduki ĉiujn homojn al unu egala vojo, la kapablo eviti
fieremon kaj arogantecon, la kapablo fari tion kion Li- 32 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

diris, la kapablo diri tion kion Li faris, kaj tiamaniere Li
plenumas la votojn de sia kompatema menso.
Pere de meditado Budho tenas kvietan kaj pacan
spiriton, brilas kun amo, kompato, feliĉo kaj egalanimo.
Budho rilatas al ĉiuj homoj kun justeco, forigante
malpuraĵojn el la menso, kaj donante feliĉon en perfekta
unueco de la spirito.
2. Budho estas kaj patro kaj patrino por homoj en la
mondo. Post kiam infano naskiĝas, dum dek ses monatoj
la gepatroj parolas al ĝi kun infanecaj vortoj; poste iom
post iom ili instruas al ĝi paroli kiel plenkreskulo. Samekiel tiuj ĉi gepatroj, Budho unue zorgas pri homoj kajposte igas ilin zorgi pri si mem. Budho unue alportasaĵojn koresponde al iliaj deziroj kaj poste kondukas ilin alpaca kaj sekura rifuĝejo.
Tion, kion Budho predikis en Sia lingvo, homoj
ricevas kaj asimilas en sia propra lingvo, kvazaŭ laprediko estus direktita ekskluzive al ili mem.
La korstato de Budho estas super homa ideo; ĝi nepovas esti klarigita per vortoj; ĝi eble povas esti sugestita
per paraboloj.
Eĉ kiam akvo de la rivero Gango estas kirlata depaŝado de ĉevaloj kaj elefantoj, aŭ de naĝado de testudoj- 33 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

kaj fiŝoj, ĝi ĉiam fluadas pure kaj neĝenate de tiaj
bagateloj. Budho similas al tiu ĉi riverego. Eĉ se fiŝoj kaj
testudoj de aliaj instruoj venas naĝe en la profundon kajinterpuŝiĝas unu kun la aliaj en la fluado, estas vane.
Budha Darmo fluadas pure kaj senĝene.
3. La Saĝo de Budho, estante perfekta, forlasas
ekstremojn de antaŭjuĝoj kaj tenas moderecon, kiu estas
super ĉiuj vortoj por priskribi. Estante ĉiel saĝa, Li scias
la pensojn kaj sentojn de ĉiuj homoj kaj klare ekvidasĉion en tiu ĉi mondo en unu momento.
Kiel la steloj en la ĉielo speguliĝas sur la serena
oceano, tiel la pensoj, sentoj kaj cirkonstancoj de homoj
speguliĝas en la profundo de la Saĝo de Budho. Tial
Budho estas nomata la Perfekta Vervekiĝinto, laĈioscianto.
La Saĝo de Budho refreŝigas la sekajn mensojn dehomoj, lumigas ilin, kaj instruas al ili la signifon de tiu ĉi
mondo, ĝiajn kaŭzojn kaj rezultojn, ĝian aperon kajmalaperon. Ja, sen la helpo de Budha Saĝo, kia aspekto dela mondo povus esti komprenata de homoj?
4. Budho aperas ne nur kiel Budho. Iufoje Ĝi aperasankaŭ kiel enkarniĝo de malbono, iufoje kiel virino, dio,reĝo aŭ politikisto; iufoje Ĝi aperas en bordelo aŭ envetludejo.
Okaze de epidemio Ĝi aperas kiel kuracisto, kaj- 34 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

dum milito Ĝi predikas sindetenon kaj amon por ĉiujsuferantaj homoj; por tiuj, kiuj kredas, ke ĉio eterneekzistadas, Ĝi predikas efemerecon kaj necertecon; portiuj, kiuj estas fieraĉaj kaj egoismaj, Ĝi predikas
humilecon kaj sinoferon; por tiuj, kiuj estas envolvitaj en
reton de vulgaraj plezuroj, Ĝi montras la mizeron de tiu ĉi
mondo.
La laboro de Budho signifas montri la puranesencon de Dharma-kāya (la absoluta naturo de Budho)en ĉiuj aferoj kaj en ĉiuj okazoj; tiel la amo kaj kompato
de Budho elfluas el tiu ĉi Dharma-kāya en senfina vivo
kaj senlima lumo, alportante savon al la homaro.
5. La mondo similas al brulanta domo, kiu estas ripete
detruata kaj rekonstruata eterne. Homoj, estantekonfuzitaj de la mallumo de sia malsaĝo, perdas sin mem
en kolero, malplezuro, ĵaluzo, antaŭjuĝo kaj vulgaraj
pasioj. Ili similas al beboj bezonantaj patrinon; ĉiuj homoj
devas dependi de la favoro de Budho.
Budho estas patro de la tuta mondo; ĉiuj homoj estas
infanoj de Budho. Budho estas la plej sankta el ĉiujsanktuloj. La mondon kovras la fajro de kadukiĝo,malsano kaj morto; ĉie ajn estas suferoj. Sed homoj
absorbitaj en vana serĉado al vulgara plezuro, ne estassufiĉe saĝa por koni tion ĉi.

- 35 -

La Formo de Budho kaj Liaj Virtoj

Budho vidis, ke tiu ĉi mondo de iluzio estas vere
brulanta domo, tial Ĝi forlasis ĝin kaj trovis rifuĝon kajpacon en la kvieta arbaro. Tie, el la granda kompato, Ĝi
alvokas al ni, “Tiu ĉi mondo de ŝanĝiĝo kaj sufero
apartenas al mi; ĉi ĉiuj malsaĝaj kaj senkonsideraj homoj
estas miaj infanoj. Mi estas la sola persono, kiu povas savi
ilin de iluzio kaj mizero.”Ĉar Budho estas la granda reĝo de la Darmo, Ĝipredikas al ĉiuj homoj laŭvole. Budho aperas en la
mondon por favori homojn. Por savi ilin de sufero Ĝi
predikas la Darmon, sed oreloj de homoj estas obtuzaj pro
avidemo kaj ili estas senatentaj.
Sed tiuj, kiuj aŭskultas Ĝiajn instruojn estas liberaj
de la iluzioj kaj la mizeroj de vivo. “Homoj ne povas esti
savitaj, dependante de sia propra saĝo”, Ĝi diras, “kaj per
konfido al mia parolo ili devas eniri en mian instruon.”
Tial oni devas aŭskulti la instruon de Budho kaj praktikiĝin.

- 36 -DARMOĈAPITRO LA UNUAKAŬZOJ KAJ KONDIĈOJI
KVAROPA NOBLA VERO
1. Tiu ĉi mondo estas plena de suferoj. Naskiĝo estas
sufero, Maljuniĝo, malsaniĝo kaj morto estas suferoj.
Renkonti homon, kiun oni malamas, estas sufereo,
apartiĝi de karulo estas sufero, barakti vane por satigi
siajn bezonojn estas sufero. Vere, vivo, kiu ne estas libera
de deziro kaj pasio, estas ĉiam envolvita en afliktojn. Tioĉi nomiĝas la Vero pri Sufero.
La kaŭzo de homa sufero troviĝas sendube en lasoifoj de la fizika korpo kaj en la iluzioj de vulgaraj
pasioj. Se oni ĝisfunde esploras tiujn ĉi soifojn kajpasiojn, oni trovas ilin enradikiĝintaj en ardaj denaskaj
instinktoj. Tia deziro, havante fortan volon vivi kiel sian
bazon, serĉas ĉiujn dezirindaĵojn; eĉ morto ne faras
escepton. Tio ĉi nomiĝas la Vero pri la Kaŭzo de Sufero.
Se deziro, kiu kuŝas ĉe la radiko de homa pasio,
povas esti forigita, tiam pasio formortas kaj ĉiuj homajsuferoj finiĝas. Tio ĉi nomiĝas la Vero pri la Halto de laKaŭzo de Sufero.
Por eniri en tian staton, en kiu troviĝas nenia deziro- 38 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

kaj nenia sufero, oni devas sekvi certan vojon. La etapoj
de tiu ĉi Nobla Okera Vojo estas: Ĝusta Vido, Ĝusta
Penso, Ĝusta Parolo, Ĝusta Agado, Ĝusta Vivtenado,Ĝusta Klopodo, Ĝusta Atentado, kaj Ĝusta Koncentrado.
Tio ĉi nomiĝas la Vero pri la Nobla Vojo al la Halto de laKaŭzo de Sufero.
Oni devas firme teni tiujn ĉi Verojn en sia menso.
Ĉar la mondo estas plena de suferoj, tiuj, kiuj volas
liberiĝi de suferoj, devas detranĉi la katenon de vulgaraj
pasioj, kiu estas la sola kaŭzo de suferoj. La vivmaniero,kiu estas libera de ĉiuj vulgaraj pasioj kaj suferoj, povas
esti konata nur pere de Vervekiĝo, kaj Vervekiĝo povas
esti atingita nur pere de la disciplino de la Nobla Okera
vojo.

2. Ĉiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas kompreni la
Kvaropan Noblan Veron. Ne komprenante ĉi tion, oni
devas vagadi senfine en la konfuziva labirinto, nome en
viv-iluzioj. Tiuj, kiuj komprenas tiun ĉi Kvaropan Noblan
Veron, nomiĝas “akirintoj de la okuloj de Vervekiĝo.”Tial, kiu volas sekvi la instruojn de Budho, devas
koncentri sian menson sur tiun ĉi Kvaropan Noblan Veronkaj klopodi por klare kompreni ĝian signifon. En ĉiujepokoj iu ajn sanktulo, se tiu estas vera sanktulo, estas tiu,
- 39 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

kiu komprenas ĝin kaj instruas ĝin al aliaj homoj.
Kiam ni klare komprenas tiun ĉi Kvaropan Noblan
Veron, tiam la Nobla Okera Vojo kondukas nin for deavido; kaj se ni estas liberaj de avido, ni ne kverelas kun
aliaj homoj, ni ne mortigas, nek ŝtelas, nek adultas, nek
trompas, nek riproĉas, nek flatas, nek envias, nek koleras,
nek forgesas ŝanĝiĝemon de vivo, kaj nek flankeniras almalĝusta vojo.

3. Tiu, kiu sekvas la Noblan Veron, similas al tiu, kiu
eniras en malluman ĉambron kun lampo en sia mano:
tiam mallumo tuj foriras, kaj la ĉambro estas plena delumo.
Tiu, kiu komprenas la signifon de la Noblaj Veroj
kaj lernis sekvi la Noblan Vojon, povas posedi la lunon desaĝo, kiu forbalaas la mallumon de malsaĝo.
Budho gvidas homojn, simple indikante al ili la
Noblan Kvaropan Veron. Tiuj, kiuj komprenas ĝuste la
instruon, akiras ĝustan Vervekiĝon; ili povas gvidi kaj
gardi aliajn homojn en tiu ĉi nekonstanta mondo, kaj
indas konfidon. Kiam oni klare komprenas la Noblan
Kvaropan Veron, ĉiuj fontoj de vulgaraj pasioj elsekiĝas.

- 40 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

Ekirante de tiu ĉi Nobla Kvaropa Vero, la disĉiploj
de Budho atingas ĉiujn aliajn valorajn verojn; ili akiras lasaĝon kaj klarvidan kapablon kompreni rezonadon de ĉiajaferoj kaj prediki pri la Darmo al ĉiuj homoj en la mondo.

IIKAŬZOJ KAJ KONDIĈOJ
1. De ĉiuj homaj suferoj troviĝas kaŭzoj, kaj troviĝas
ankaŭ la maniero, per kiu ili finiĝas. Kial? Ĉar ĉio en la
mondo estas la rezulto de vasta interplektiĝo de kaŭzoj
kaj kondiĉoj, kaj ĉar ĉio malaperas, kiam tiuj ĉi kaŭzoj kajkondiĉoj ŝanĝiĝas.
Pluvas, vento blovas, floroj floras, folioj maturiĝas
kaj velkas. Tiuj ĉi ĉiuj fenomenoj rilatas kun kaŭzoj kajkondiĉoj, naskiĝas per ili, kaj estingiĝas, kiam la kaŭzoj
kaj kondiĉoj ŝanĝiĝas.
Ni naskiĝas per la kondiĉoj de gepatroj. Nia korpo
nutriĝas per manĝaĵoj kaj nia menso kreskas per instruo
kaj sperto.

- 41 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

Tial, kaj nia korpo kaj nia menso estas rilatantaj alkondiĉoj, kaj ili ŝanĝiĝas, kiam kondiĉoj ŝanĝiĝas.
Kiel nodoj interligitaj reciproke faras reton, tielsame ĉiuj aĵoj en la mondo estas interligitaj inter si. Se iu
pensas, ke nodo de reto estas nodo per si mem aŭ izolita,
tio estas erara.
Nodo de reto estas nomata nodo, nur kiam ĝi
koncernas aliajn nodojn. Ĉiu nodo havas sian lokon kaj
respondecon rilate al aliaj nodoj.
2. Floroj floras pro serioj da pluraj kondiĉoj, kiuj
alportas ilian floradon. Folioj defalas pro serioj da pluraj
kondiĉoj, kiuj alportas ilian defaladon. Floroj ne aperas
sendepende kaj folioj ne defalas per si mem, spitantesezonon. Ĉio havas sian alvenon kaj foriron kondiĉite;nenio povas esti sendependa, sen ajna ŝanĝiĝo.
Ĉio estiĝas de serioj da kondiĉoj kaj kaŭzoj, kaj ĉio
malaperas laŭ la sama regulo; tio estas eterna kajneŝanĝebla leĝo. Ĉio ŝanĝiĝas, nenio restas konstanta.

- 42 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

III
DEPENDA EKESTO
1. Kie estas la fonto de homaj malĝojo, lamento, sufero
kaj agonio? Ĝi troviĝas en la fakto, ke homoj estas
malvidaj kaj plenaj de deziroj.
Homoj alkroĉiĝas al la vivo de riĉeco kaj honoro, al
komforto kaj plezuro, al ekscitiĝo kaj mem-dorlotado, nesciante pri la fakto, ke la deziro al tiuj ĉi aferoj estas lafonto de homaj suferoj.
Ekde la komenco la mondo estas plena de sinsekvo
da ruinigoj, aldone al la neeviteblaj faktoj de malsano,maljuniĝo kaj morto.
Sed se oni atente konsideras ĉiujn ĉi faktojn, oni
nepre trovas, ke ĉe la bazo de ĉiuj suferoj kuŝas alkroĉiĝo.
Se oni estas liberigita de tiuj alkroĉiĝoj, homaj suferojfiniĝas.
La kaŭzo de la alkroĉiĝoj estas malvido kaj avido.
Malvido kaj avido devenas de la fakto, ke homoj neestas konsciaj pri la vera rezono rilate la ŝanĝiĝo deaferoj.
De malvido kaj avido venas malpura deziro al aĵoj,kiujn oni ne povas akiri efektive, sed senĉese kaj blindeserĉadas.
Pro malvido kaj avideco oni supozas distingon,- 43 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

malgraŭ ke efektive distingo ne ekzistas. Origine neekzistas distingo inter bono kaj malbono en homa agado.
Sed pro malvido oni supozas distingon kaj juĝas homan
agadon bona aŭ malbona.
Pro malvido ĉiuj homoj ĉiam havas malĝustan
ideon; al ili ĉiam mankas ĝusta vidpunkto; ili estaskatenitaj de sia egoo kaj agadas malĝuste. Rezulte ili
perdas sin en iluziaj ekzistaĵoj.
Farante siajn agojn la kampo por sia egoo, uzante la
funkcion de distingo de la menso kiel semon, kovrante lamenson per malvido, nutrante ĝin per la akvo de avidaj
deziroj, verŝante al ĝi akvon de egoismo, oni akumulas lamalĝustan koncepton kaj portas la enkorpiĝon de iluzion
sur si.

2. Tial, post ĉio, estas nia propra menso, kiu naskas lailuziojn de malĝojo, lamentado, doloro kaj agonio.
Tiu ĉi tuta mondo de iluzio estas nenio alia ol ombro
naskita de menso. Kaj samtempe estas tiu ĉi sama menso,
kiu alportas la mondon de Vervekiĝo.

3. En tiu ĉi mondo estas tri eraraj vidpunktoj. Se oni
alkroĉiĝas al ĉi tiuj vidpunktoj, ĉio en la mondo devas esti
- 44 -

Kaŭzoj kaj Kondiĉoj

neata.
Unue, iu diras, ke ĉiuj homaj spertoj estas bazitaj sur
sorto; due, iu diras, ke ĉio estas kreita de Dio kaj regata de
Lia volo; trie iu diras, ke ĉio okazas hazarde sen ajnakaŭzo kaj kondiĉo.
Se ĉio estus decidita de sorto, kaj bona agado kajmalbona agado estus antaŭdestinitaj, kaj feliĉo kajmalfeliĉo ankaŭ estus antaŭdestinitaj. Tiel ekzistus nenio,
kio ne estas antaŭdestinata de sorto. Sekve ĉiu plano kajklopodo por plibonigo aŭ progresigo estus vanaj kajhumaneco perdus esperon.
Tiel same estas la aliaj vidpunktoj. Se ĉio okazus laŭla plano de nekonata Dio aŭ okazus tute hazarde, kianesperon por humaneco, krom obeo, ni povus atendi? Estas
ne mirinide, ke tiuj, kiuj tenas tiujn ĉi opiniojn, perdas
esperon kaj neglektas klopodon por agadi saĝe kaj eviti
malbonon.
Efektive tiuj ĉi tri vidpunktoj estas eraraj: ĉio aperas
kaj malaperas laŭ la serio da kaŭzoj kaj kondiĉoj.

- 45 -

ĈAPITRO LA DUALA TEORIO DE MENSO SOLA
KAJ REALA STATO DE AFEROJI
MALKONSTANTECO KAJ SEN-EGOO
1. Kaj nia korpo kaj nia menso devenas deinterplektitaj kaŭzoj kaj kondiĉoj. Sed tio ne signifas, ke
ni havas egoon aŭ konstantan personecon. Nia korpo estas
agregato de elementoj, tial ĝi estas malkonstanta.
Se nia korpo estus egoo, ĝi povus fari ion ajn tiel,
kiel ĝi volas.
Reĝo havas la forton laŭdi aŭ puni siajn subulojn laŭ
sia volo. Tamen li malsaniĝas kaj maljuniĝas kontraŭ sia
intenco aŭ deziro. Tiurilate liaj riĉaĵoj kaj potenco ne
disponas pri liaj deziroj.
Ankaŭ nia menso ne estas egoo. La homa menso
estas agregato de kaŭzoj kaj kondiĉoj. Ĝi estas en
konstanta ŝanĝiĝo.
Se nia menso estus egoo, ĝi povus fari ion ajn tiel,
kiel ĝi volas. Sed nia menso ofte forflugas de tio, kion ni
trovas bona, kaj ĉasas malbonaĵon kontraŭvole. Nenio- 46 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

okazas ĝuste tiel, kiel la menso deziras.
2. Se temas pri la demando, ĉu nia korpo estas
konstanta aŭ malkonstanta, oni devas respondi,“malkonstanta.”
Se temas pri la demando, ĉu malkonstanta ekzistaĵo
estas feliĉa aŭ suferiga, oni ordinare nepre respondas,“suferiga.”
Se ni kredas, ke tiel malkonstanta ekzistaĵo, treŝanĝiĝebla kaj plena de suferoj, estas egoo-personeco, tio
estas serioza eraro.
La homa menso ankaŭ estas malkonstanta kajsuferiga; ĝi havas nenion, kio povus esti nomata egoopersoneco.
Niaj korpo kaj menso, kiuj konsistigas individuan
vivon, kaj la ekstera mondo ĉirkaŭanta nin estas tuteapartaj de la koncepto de “mi” aŭ “mia”.
La menso, kiun kovras malpuraj deziroj kajmalsaĝeco, obstine persistas en falsa imago pri “mi” aŭ“mia”.

- 47 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

Kaj nia korpo kaj ĝiaj eksteraĵoj devenas de kaŭzoj
kaj kondiĉoj kunlaborantaj, do ili senĉese ŝanĝiĝas kaj ne
venas al fino.
La homa menso senfine ŝanĝiĝanta estas sama kiel
fluanta akvo de rivero, aŭ kiel flagranta flamo de kandelo;ĝi saltadas de loko al loko, same kiel simio, neniam
haltante eĉ por unu momento.
Saĝulo, vidante kaj aŭdante tion ĉi, devas forĵeti
alkroĉiĝon al korpo kaj menso, se li volas atingi
Vervekiĝon.
3. Estas kvin aferoj, kiujn neniu povas plenumi en tiu
ĉi mondo: la unua, ĉesi maljuniĝi, havante korpon
maljuniĝontan; la dua, ĉesi malsaniĝi, havante korpon
malsaniĝontan; la tria, ĉesi morti; la kvara nei estingiĝon
de aĵoj estingiĝontaj; la kvina, nei elĉerpiĝon de aĵojelĉerpiĝontaj.
Ordinaraj homoj en la mondo senescepte pli aŭmalpli frue alfrontas tiujn ĉi faktojn, kaj plejmulte da ili
konsekvence suferas, sed tiuj, kiuj aŭdis la instruon de
Budho, ne havas suferon, komprenante, ke la menciitaj
faktoj estas neeviteblaj.
- 48 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

En tiu ĉi mondo troviĝas kvar veroj: la unua, ĉiujviv-estaĵoj ekestas de malvido; la dua, ĉiuj objektoj dedeziroj estas malkonstantaj, malcertaj kaj suferplenaj; latria, ĉiuj estaĵoj ankaŭ estas malkonstantaj, malcertaj kajsuferplenaj; la kvara, oni povas trovi nenion, kio estas
nomata “egoo”, kaj ne troviĝas io “mia” en la mondo.
Tiuj ĉi veroj, ke ĉio estas malkonstanta, ŝanĝiĝema
kaj egomanka, ne havas rilaton kun la fakto de apero aŭ
neapero de Budho en la mondo. Tiuj ĉi veroj estas certaj.
Budho eksciis tion ĉi kaj predikas Darmon al ĉiuj homoj.

II
LA TEORIO DE MENSO SOLA
1. Kaj iluzio kaj Vervekiĝo devenas de menso, kaj ĉiujekzistaĵoj kaj fenomenoj estiĝas de la funkcio de menso,
same kiel el maniko de ĵonglisto ekaperas diversaj aĵoj.
La aktivecoj de menso estas senlimaj. Ili formas lamedion de nia vivo. Malpura menso ĉirkaŭigas sin permalpuraj aĵoj. Pura menso ĉirkaŭigas sin per puraj aĵoj.
Tial niaj ĉirkaŭaĵoj estas senlimaj same kiel la aktivecoj- 49 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

de menso.
Kiel artisto desegnas pentraĵon, tiel same laaktivecoj de menso kreas sian eksteraĵon. Dum laeksteraĵoj kreitaj de Budho estas puraj kaj liberaj de arda
pasio, tiuj kreitaj de ordinaraj homoj ne estas tiaj.
La menso elvokas multspecajn formojn, same kiellerta pentristo kreas bildoj pri diversaj mondoj. Troviĝas
nenio, kio ne estas kreita de la menso. Budho, nia menso
kaj viv-estaĵoj ne diferencas en la kapablo krei ĉion ajn.
Budho ĝuste komprenas, ke ĉio devenas de lamenso. Tiuj, kiuj scias tion, povas vidi veran Budhon.
2. Sed tiu ĉi menso, kiu kreas sian eksteraĵon, neniam
estas libera de timoj, lamentoj aŭ ĉagrenoj ne nur enestinteco sed ankaŭ en estanteco kaj estonteco, ĉar ili
devenas de malvido kaj avareco.
De malvido kaj avareco la mondo de iluzio
komenciĝas, kaj ĉiu vasta komplekso de kaŭzoj kajkondiĉoj ekzistas nenie alie ol en menso.
Iluzio, kiu estas nomata “naskiĝo-kaj-morto”,- 50 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

devenas de menso kaj ekzistas en menso. Tial, kiam
forpasas la menso, kiu koncernas naskiĝo-kaj-morton, lamondo de naskiĝo-kaj-morto ankaŭ forpasas.
Ne-vervekiĝinta vivo ekestas de menso, kiu estas
konfuzita de iluzia mondo. Kiam ni lernas kaj scias, ke
iluzia mondo ne ekzistas ekstere de menso, nia konfuzita
menso fariĝas klara; kiam ni ĉesigos krei malpurajn
eksteraĵojn, ni atingos Vervekiĝon.
Tiamaniere tiu ĉi mondo de naskiĝo-kaj-morto estas
kreita de menso, estas submetita kaj regata de menso;
menso estas mastro de ĉiu situacio. La mondo de sufero
estas alportita de la homa menso plena de iluzioj.
3. Tial ĉio en tiu ĉi mondo estas kreita, reguligita kajregata de menso. Kiel radoj sekvas bovon tirantan ĉaron,
tiel same suferoj sekvas la homon, kiu parolas kaj agadas
kun malpura menso.
Sed se ni parolas aŭ agadas kun bona menso, feliĉo
sekvas nin, ĝuste kiel ombro sekvas figuron. Kiuj agadas
malbone, tiujn sekvas la penso, “mi faris malbonaĵon,”kaj la memoro pri la ago akumuliĝas kaj poste alportos
neeviteblan rekompencon. Sed kiuj agadas kun bonaintenco, tiuj sentas feliĉon, pensante “mi faris bonaĵon,”kaj la penso, ke bona ago alportas daŭran feliĉon en la- 51 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

posta vivo, faras ilin ankoraŭ pli feliĉaj.
Se nia menso estas malpura, la vojo fariĝas neglata
kaj peniga, kaj pro tio ni stumblas; multaj faloj kaj ega
doloro atendas. Sed se nia menso estas pura, la vojo estas
glata kaj ni povas piediri trankvile.
Kiuj ĝuas puran korpon kaj menson, tiuj piediras surla vojo al Budheco, tranĉante la reton de egoismaj pensoj
kaj malbonaj deziroj. Kiuj estas trankvilaj en menso, tiuj
akiras pacon en la menso kaj povas kulturi sian mensontage kaj nokte kun pli da diligento.

III
REALA STATO DE AFEROJ
1. Ĉar ĉio en tiu ĉi mondo devenas de kaŭzoj kajkondiĉoj, oni ne povas trovi fundamentan distingon interaĵoj. Ŝajnaj distingoj ekzistas pro niaj absurdaj kajantaŭjuĝaj pensoj.
En la ĉielo ekzistas nenio distinganta orienton de
okcidento; ni kreas distingojn el nia propra menso kajkredas pri ilia realeco.
- 52 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

En matematiko, ĉiu el la nombroj de unu ĝis infinito
estas kompleta per si mem kaj ne portas distingon dekvanto en si mem; sed ni kreas distingon pro nia propra
konveno, por ke ni povu indiki diversajn sumojn.
Esence ne ekzistas la distingo inter la proceso devivo kaj tiu de detruo, sed oni kreas distingon kaj nomas
unu naskiĝo kaj alian morto. Pri agado ne estas distingointer ĝusto kaj malĝusto, sed oni kreas distingon pro sia
propra konveno.
Budho detenas sin de tiuj ĉi distingoj, kaj rigardas la
mondon kvazaŭ pasantan nubon. Por Budho ĉiu difinitiva
aĵo estas iluzio. Li scias, ke ĉio ajn, kion menso kaptas aŭforĵetas, estas sensubstanca; Li tial evitas enfalejon de
imagoj kaj distingaj pensoj.
2. Ni ligiĝas al ĉio pro nia propra imagita konveno kajkomforto; ni alteniĝas al sano, riĉeco, honoro, kajalkroĉiĝas al vivo efemera.
Ni faras arbitran apartigon inter ekzisto kaj neekzisto, bono kaj malbono, kaj ĝusto kaj malĝusto. Por ni
vivo estas daŭro de ligiĝo kaj alkroĉiĝo, kaj kaŭze tio ni
devas preni sur nin iluziojn, dolorojn kaj suferojn.

- 53 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

Iam estis unu homo longe vojaĝanta; li venis al
granda rivero. Li pensis: “Tiu ĉi bordo de la rivero estas
malfacila kaj danĝera por piediri, sed la transa bordoŝajnas pli facila kaj senĝena. Kiel mi tamen povastransiri?” Li faris floson el branĉaj lignoj kaj kanoj, per
kiu li povis alveni al la transa bordo. Tiam li pensis: “Tiuĉi floso estis tre utila por transiri la riveron, tial mi ĝin neforĵetu, sed portu kun mi.” Tiel li propravole prenis sur sin
nenecesan ŝarĝon. Ĉu li estas saĝa homo?
Tiu ĉi parabolo instruas, ke ni devas ne alkroĉiĝi eĉ
al bonaĵo kaj forĵeti ĝin, kiam ĝi fariĝis nenecesa, des pli
tiel, se temas pri malbonaĵo. Budho evitas senutilajn kajnenecesajn diskutojn, tion farante regulo de Sia vivo.
3. Ĉio ne venas nek iras; ne aperas nek malaperas; tial
oni ion ne akiras nek perdas.
Budho instruas: ĉiuj aĵoj ne aperas nek malaperas,
ĉar ili transcendas kategorion de ekzisto kaj ne-ekzisto.
T.e. ĉio estas konkordo kaj serio da kaŭzoj kaj kondiĉoj;ĉio ne ekzistas per si mem, tiel oni povas diri, ke ĉio estas
ne-ekzistanta. Samtempe, ĉar ĝi havas relativan kunligon
kun kaŭzoj kaj kondiĉoj, oni povas diri, ke ĝi ne estas neekzistanta.

- 54 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

Alkroĉiĝi al aĵo, vidante ĝian formon, estas la fonto
de iluzio. Se oni ne alkroĉiĝas al la formo, la falsaj imagoj
kaj absurdaj iluzioj ne venas. Vervekiĝo signifas vidi tiun
ĉi veron kaj esti liberigita de tiaj malsaĝaj iluzioj.
Vere la mondo similas al sonĝo, kaj la trezoroj de la
mondo estas samaj kiel allogaj miraĝoj. Same kiel ŝajna
distanco en pentraĵo, aĵo ne havas realecon en si mem; ĝisimilas al aeroflagreto.
4. Kredi, ke aĵoj kreitaj de nekalkulebla serio da kaŭzoj
kaj kondiĉoj povas daŭri eterne, estas serioza
miskompreno; tiu ĉi estas nomata la teorio dekonstanteco. Kontraŭe, kredi, ke aĵoj tute malaperas, estas
nomata la teorio de ne-ekzisto.
Tiuj ĉi nocioj de eterna vivo kaj eterna morto, deekzisto kaj ne-ekzisto, estas aplikeblaj ne al la esenca
karaktero de aĵoj, sed nur al iliaj supraĵaj figuroj, kiujn oni
vidas per malklaraj homaj okuloj. Instigite de deziroj,
homoj ekrilatas kaj alkroĉiĝas al tiuj ĉi supraĵaj figuroj.
Sed en sia esenca eco aĵoj malhavas ĉi tiajn distingojn kajalkroĉiĝojn.
Pro tio, ke ĉiuj aĵoj devenas de serioj da kaŭzoj kajkondiĉoj, iliaj aspektoj estas konstante ŝanĝiĝantaj; t.e. en
ili ne troviĝas eterneco, kaj aŭtentikaj substancoj mankas- 55 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

al ili. Pro tiu ĉi konstanta ŝanĝiĝo de la aspektoj, oni
komparas aĵojn kun miraĝoj aŭ sonĝoj. Sed spite de tiu ĉi
konstanta ŝanĝiĝo de la aspektoj, aĵoj en sia esenca eco
estas konstantaj kaj senŝanĝaj.
Rivero aperas kiel rivero por ni, sed al malsata
demono, kiu vidas fajron en akvo, ĝi ne ŝajnas rivero.
Tial, kvankam paroli kun ordinara homo pri ekzisto derivero estas senprobleme, tamen kun la demono estas
sensence.
Ni povas diri pri ĉio la samon kiel ĉi tiu rivero; aĵojestas samaj kiel iluzioj. Ni ne povas diri, ke aĵoj ekzistas,nek ke ili ne-ekzistas.
Estas erare rigardi ĉi tiun efemeran vivon kielsenŝanĝan veran vivon. Tamen ni ne povas diri, ke ekster
ĉi tiu mondo de ŝanĝo kaj ŝajno estas alia mondo deeterneco kaj vero. Estas erare rigardi ĉi tiun mondon kiel
provizoran mondon, tiel same kiel realan mondon.
Malkleraj homoj supozas, ke tiu ĉi mondo estas
reala, kaj daŭrigas sian agadon sur tia absurda supozo.
Sed ĉar tiu ĉi mondo estas nur iluzio, iliaj agadoj bazitaj
sur eraro kondukas ilin nur al damaĝo kaj sufero.

- 56 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

Konstatinte, ke la mondo estas nur iluzio, saĝaj
homoj ne agas sub la erara supozo, ke ĝi estus reala. Tial
ili povas eviti suferon.

IV
LA MEZA VOJO
1. Tiuj, kiuj intencas paŝi sur la vojo al Vervekiĝo,devas atente eviti du ekstremojn. La unua, estas laekstremo de diboĉa vivo satiganta korpajn dezirojn. La
dua, estas la mala ekstremo, kiu emas veni al tiu, kiu
volas rezigni la nunan vivon kaj iri al tro asketa
disciplino, torturante siajn korpon kaj menson senrezone.
La Nobla Vojo, kiu transcendas tiujn ĉi duekstremojn kaj kondukas al Vervekiĝo, saĝo kaj paco demenso, povas esti nomata la Meza Vojo. Kio estas la
Meza Vojo? Ĝi konsistas el la Okera Nobla Vojo: Ĝusta
Vido, Ĝusta Penso, Ĝusta Parolo, Ĝusta Agado, Ĝusta
Vivtenado, Ĝusta Klopodo, Ĝusta Atentado, kaj Ĝusta
Koncentrado.
Kiel jam menciite, ĉiuj aĵoj aperas kaj malaperas- 57 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

pere de senfina serio da kaŭzoj kaj kondiĉoj. Malsaĝuloj
vidas vivon kiel ekziston aŭ ne-ekziston, sed saĝuloj vidas
ion ajn trans ekzisto aŭ ne-ekzisto; tio ĉi estas la ĝusta
vidpunkto de la Meza Vojo.
2. Supozu jene ; unu ŝtipo flotas sur granda rivero. Se
la ŝtipo ne surbordiĝas, aŭ ne subakviĝas, aŭ nedepreniĝas, aŭ ne putriĝas, ĝi finfine atingos la maron.
Se ni ne estas alligitaj al vivo de diboĉado, aŭ neestas alligitaj al asketisma vivo; se ni ne fieras pri nia
virto aŭ ne estas alligitaj al nia malbona agado; se ni nepersistas en Vervekiĝo, nek malestimas iluzion, nek timas
ĝin, tio signfas, ke ni sekvas la Mezan Vojon.
Grava afero por ni sekvantoj de la vojo al Vervekiĝo
estas, ke ni evitu esti kaptitaj kaj implikitaj de ia ajn
ekstremo; tio estas, ke ni ĉiam sekvu la Mezan Vojon.
Sciante, ke ĉio ne ekzistas nek ne-ekzistas,memorante, ke ĉio havas sonĝo-similan naturon, ni devas
eviti esti kaptitaj de fiero aŭ laŭdo pro siaj bonaj agadoj;
kaptitaj kaj implikitaj de io ajn alia.
Se ni ne volas esti kaptitaj de la sekvo de niaj
deziroj, ni devas lerni ĝuste en la komenco, ke alkroĉiĝi al- 58 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

io alportas nenion bonan, kaj ni devas alkutimiĝas lasiĉion. Ni neniam devas alkroĉiĝi al ekzisto nek al neekzisto, al io ajn interna nek al ekstera, al bonaĵo nek almalbonaĵo, al ĝustaĵo nek al malĝustaĵo.
Kiam ni alligiĝas al io, ĝuste tiumomente tuj
komenciĝas vivo de iluzio. Tial tiu, kiu sekvas la Noblan
Vojon al Vervekiĝo, ne tenas en si bedaŭrojn, ne havasantaŭjuĝojn, sed estas trankvila kaj paca en sia menso, kio
ajn okazas.
3. Vervekiĝo ne havas ian difinitan formon aŭ naturon,per kiu ĝi povas manifesti sin; do, en Vervekiĝo mem netroviĝas io, kio estu vervekita.
Vervekiĝo ekzistas nur pro iluzio kaj malvido; se ilimalaperas, Vervekiĝo ankaŭ malaperas. Kaj la maloankaŭ estas vera. Iluzio kaj malvido estas, nur kiam
Vervekiĝo estas; kiam Vervekiĝo ĉesas, iluzio kaj malvido
jam ne estas.
Tial estu singardema kontraŭ la penso rigardi
Vervekiĝon kiel ian “ekzistaĵon”, de kiu oni estas katenita,
por ke Ĝi ne fariĝu obstaklo. Kiam la menso en mallumo
eniras en lumon, mallumo forpasas. Kaj kun ĝia forpaso
la afero, kiun oni nomas Vervekiĝo, ankaŭ forpasas.

- 59 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

Dum ni deziras Vervekiĝon kaj serĉadas ĝin, tio
signifas, ke iluzio ankoraŭ restas ĉe ni; tial tiuj, kiuj
sekvas la vojon al Iluminiĝo, devas ne teni ĝin kiel
realaĵon, kaj kiam ni akiras Vervekiĝon, ni devas ne restien ĝi.
Kiam ni atingas Vervekiĝon en tiu ĉi senco, ĉiofariĝas Vervekiĝo en si mem tiel, kiel ĝi estas; tial ni
devas sekvi la vojon al Vervekiĝo ĝis la grado, ke en nia
penso sekularaj deziroj kaj Vervekiĝo fariĝas identaj tiel,
kiel ili estas.

4. Tiu ĉi koncepto pri universala unueco — ke aĵoj en
sia esenca naturo havas nenian distingajn markojn —estas nomata “Ŝunjato”. “Ŝunjato” signifas mankon de
substanco aŭ ne-substancecon, ne-naskiĝon, mankon demem-naturo, ne-dualecon. Ĉar aĵoj en si mem ne havas
formon aŭ karakterizon, ni ne povas paroli pri ili, kiel
ekzemple ke ili estas naskitaj aŭ estas detruitaj. Pri laesenca naturo de aĵoj troviĝas nenio, kio povas estiskribita per vortoj, kiuj faras distingon inter aĵoj; ĝuste tialaĵoj ne havas substancon.
Kiel jam montrite, ĉio aperas kaj malaperas prokaŭzoj kaj kondiĉoj. Nenio ekzistas tute sola; ĉio rilatas al- 60 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferojĉio alia.
Kie ajn estas lumo, tie estas ombro; kie ajn estas
longeco, tie estas mallongeco; kie ajn estas blanko, tieestas nigro. Ĝuste tiel, la mem-naturo de aĵoj ne povas
ekzisti sola, tial ili estas nomataj sensubstancaj.
De la sama rezono, Vervekiĝo ne povas ekzisti
ekster malvido, kaj malvido ne povas ekzisti ekster
Vervekiĝo. Ĉar ambaŭ ne diferencas inter si en sia esenco,tie ne troviĝas dualeco.

5. Homoj kutime pensas pri si mem, ke ili estas ligitaj
al naskiĝo kaj morto. Sed efektive ne troviĝas substanco
en tiaj konceptoj.
Ĉar homoj tenas en sia sino la ideon de egopersoneco, ili alkroĉiĝas al la ideo de posedo. Sed ĉar
efektve ne troviĝas tia aĵo kiel “egoo”, ankaŭ ne troviĝas
tia aĵo kiel posedaĵoj. Kiam homoj povas klarvidi tiun ĉiveron, ili povos ankaŭ klarvidi la veron pro “ne-dualeco”.
Homoj tenas la distingon inter pureco kajmalpureco. Sed en la naturo de aĵoj, ne troviĝas tia
distingo. Ĝi aperas nur el falsaj kaj absurdaj imagoj en ilia
- 61 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

menso.
Tiel same homoj apartigas bonon de malbono, kajligiĝas al tio, sed bono kaj malbono ne ekzistas
sendepende unu de la alia. Tiuj, kiuj sekvas la vojon al
Vervekiĝo, neas dualecon; la vojo kondukas ilin ne allaŭdo de bono nek al kondamno de malbono, ne almalrespekto de bono nek al tolero de malbono.
Homoj kompreneble timas malfeliĉon kaj dezirasfeliĉon; sed se oni atente ekzamenas la distingon,
malfeliĉo ofte estas feliĉo kaj inverse. Saĝulo lernas vidal-vide la ŝanĝiĝantan cirkonstancon de vivo kun justa
spirito, ne ravite de sukceso, kaj ne deprimite pro
malsukceso. Tiel oni klare komprenas la veron de nedualeco.
Tial, tiuj vortoj, kiuj esprimas rilatojn de dualeco —kiel ekzemple ekzisto kaj ne-ekzisto, vulgara pasio kajvera scio, pureco kaj malpureco, bono kaj malbono —estas uzataj nur en homa pensado sed ne estas troveblaj enla naturo de aĵoj. Kiam homoj detenas sin de tiuj vortoj
kaj de emocioj naskitaj de la vortoj, ili klare vidas launiversalan veron pri Ŝunjato.
6. Puraj kaj bonodoraj lotusoj floras ne sur puraebenaĵo nek sur tero, sed en malpura kota akvo. Tiel
- 62 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

same, en sterko de vulgaraj pasioj ĝermas pura Vervekiĝo
de Budheco. Eĉ eraraj opinioj naskitaj de herezoj kajiluzioj pro vulgaraj pasioj povas esti semoj de Budheco.
Se plonĝisto volas akiri perlojn, li devas kuraĝe
descendi al la fundo de maro spite de danĝeroj, ekz.
dentizitaj koraloj kaj malicaj ŝarkoj. Tiel same ni devas
alfronti la danĝerojn de vulgaraj pasioj, se ni volas akiri lavaloran perlon de Vervekiĝo. Ni unue devas migri intermontaj rokoj de egoismo kaj memfiero, antaŭ ol ĉe niestiĝas la deziro trovi vojon, kiu kondukas nin al
Vervekiĝo.
Estas leĝendo pri iu ermito, kiu havis grandandeziron trovi la veran vojon, grimpante sur monton deglavoj kaj forĵetante sin en fajron; tiam li ne estis vundita
ne bruligita, sed sentis sin refreŝigita. Tiu, kiu riskas ladanĝeron de la vojo, renkontas freŝan venteton blovantan
sur glava monto de memfiero kaj inter fajro de malamo,
kaj finfine klarvidas, ke memfiero kaj vulgaraj pasion,
kontraŭ kiuj li/ŝi luktadis kaj suferadis, estas nenio alia ol
Vervekiĝo.

7. Instruo de Budho kondukas nin al ne-dualeco, for dela distingema koncepto de du kontraŭaj vidpunktoj. Estas
erare, se oni serĉadas aĵojn imagitajn kiel bonaj kaj ĝustaj- 63 -

La Teorio de Menso Sola kaj Reala Stato de Aferoj

kaj evitadas aĵojn imagaitajn kiel malbonaj kaj pekaj.
Se oni persistas en la opinio, ke ĉio estas malplena
kaj transira, tio estas eraro, same kiel oni insistas, ke ĉio
estas realaĵo kaj ne ŝanĝiĝas. Se oni alkroĉiĝas al sia egopersoneco, tio estas erara, ĉar tio ne utilas al solvo demalkontento kaj suferado. Sed se oni kredas, ke egoo neekzistas, tio ankaŭ estas eraro kaj ne utilas al praktiko dela vojo al vero. Se oni asertas, ke ĉio estas suferiga, tioankaŭ estas eraro; se oni asertas, ke ĉio estas feliĉiga, tioankaŭ estas eraro. Budho instruas la Mezan Vojon
transcendantan tiujn ĉi du kontraŭajn konceptojn, en kiu
dualeco mergiĝas en unueco.

- 64 -

ĈAPITRO LA TRIA

LA NATURO DE BUDHOILA MENSO DE PURECO
1. Estas multaj diferencoj kaj gradoj en homaj
intelektoj; iuj estas saĝaj, iuj estas malsaĝaj, iuj estas
bonkoraj, iuj estas malicaj, iuj estas facile gvideblaj, iuj
estas malfacile gvideblaj, iuj posedas puran menson, iuj
posedas menson malpurigitan; sed ĉi tiaj diferencoj estas
nekonsiderindaj, se temas pri la atingo de Vervekiĝo. La
mondo estas simila al lageto plena de multspecaj lotusaj
floroj; troviĝas floroj de multaj diversaj koloroj. Iuj estas
blankaj, iuj estas rozkoloraj, iuj estas bluaj, iuj estas
flavaj; iuj kreskas en akvo, iuj malvolvas siajn foliojn sur
akvo, kaj iuj levas siajn foliojn super akvo. Homo havas
pli multajn diferencojn. Estas diferenco de sekso, sed ĝi
ne estas esenca diferenco, ĉar kun taŭga trejnado kaj viro
kaj virino povas atingi Vervekiĝon.
Por fariĝi trejnisto de elefanto oni devas posedi kvinkvalifikojn: bonan sanstaton, konfidon, diligentecon,sincerecon al sia celo, kaj saĝon. Por sekvi la Budhan
Noblan Vojon al Vervekiĝo oni devas posedi la samajn
kvin bonajn kvalitojn. Se oni havas tiujn ĉi kvalitojn,
tiam, sendepende de genro, oni povas atingi Vervekiĝon.
Por lerni la instruon de Budho ne necesas longa tempo,- 65 -

La Naturo de Budhoĉar ĉiuj homoj havas la naturon, kiu ebligas ilin atingi
Vervekiĝon.

2. Praktikante la vojon al Vervekiĝo, ni vidas Budhon
kun niaj propraj okuloj kaj fidas Budhon kun nia propra
menso. La okuloj, kiuj vidas Budhon, kaj la menso, kiu
fidas Budhon, estas la samaj okuloj kaj la sama menso,
kiuj estis migrantaj en la mondo de naskiĝo-kaj-morto ĝisla tago, kiam ni komencis praktikadon.
Se reĝa lando estas plagita de banditoj, reĝo devas
trovi, kie estas ilia citadelo, antaŭ ol li atakas ilin. Tielsame, se iu estas ĝenata de vulgaraj pasioj, tiu devas unueserĉi ilian originon.
Kiam iu estas en ĉambro kaj malfermas siajn
okulojn, unue tiu vidas la internon de la ĉambro kaj nur
poste eksteren tra la fenestro. Same kiel ĉi tiel, ni nepovas lasi la okulojn vidi eksteraĵojn, anatŭ ol ni rekonas
nian propran internaĵon.
La menso estas ene de la korpo, tial ĝi devas unuekoni la internaĵon. Sed ĝenerale homoj estas absorbitaj deeksteraj aferoj kaj ŝajne ne multe scias aŭ atentas aĵojn enla korpo.
- 66 -

La Naturo de Budho

Se la menso estus ekster la korpo, ĝi ne povus
kontaktiĝi kun la bezonoj de la korpo. Sed efektive lakorpo sentas, kion la menso scias, kaj la menso scias, kion
la korpo sentas. Tial, oni ne povas diri, ke la homa menso
estas ekster la korpo. Kie, do, ekzistas la substanco de lamenso?

3. Ekde la nekonata pasinteco homoj vagadis en
malvido, kondiĉite de siaj propraj agoj kaj trompite de dufundamentaj eraraj koceptoj.
Unue, ili kredas, ke la diskriminacianta menso, kiu
kuŝas ĉe la radiko de tiu ĉi vivo de naskiĝo-kaj-morto,
estas ilia reala naturo; due, ili ne scias, ke ili posedas tiun
puran menson de Vervekiĝo, kiu estas ilia vera naturo, kajkiu estas kaŝita malantaŭ la distingema menso.
Kiam iu levas sian manon pugnigitan, la okuloj
vidas ĝin, kaj la menso rekonas ĝin, sed tiu menso ĝin
rekonanta ne estas vera menso.
La rekonanta kaj distingema menso devenas deimagataj diferencoj, kiujn kreas avido kaj aliaj humoroj
rilataj al la memo. La rekonantan menson determinas- 67 -

La Naturo de Budhokaŭzoj kaj kondiĉoj, tial al ĝi mankas ia mem-substanco,kaj ĝi konstante ŝanĝiĝas. Sed, ĉar homoj kredas, ke tiu ĉi
menso estas reala, iluzio penetras en kaŭzojn kajkondiĉojn, kio naskas suferadon.
Kiam iu malfermas sian manon pugnigitan, la menso
perceptas tion; sed kiu moviĝas? Ĉu la menso, aŭ lamano? Aŭ neniu el ili? Se la mano moviĝas, la mensomoviĝas sekvante ĝin, kaj tiel inverse; sed la moviĝanta
menso estas nur supraĵa ekapero de menso; ĝi ne estasvera kaj fundamenta menso.
4. Fundamente, ĉiu homo havas puran kaj klaranmenson. Tamen polvo de vulgaraj deziroj estiĝintaj decirkonstanco kovras ĝin. La malpurigita menso ne estas
esenco de homa naturo. Io estas aldonita al ĝi, same kiel
entrudinto aŭ gasto en domo, sed ne ĝia mastro.
La luno ofte kaŝiĝas malantaŭ nuboj. Sed nuboj nepovas movi la lunon, kaj ĝi restas pura kaj senmakula.
Tial ni ne devas iluzie pensi, ke tiu ĉi makulita menso
estas nia propra efektiva menso.
Ni devas konstante rememori tiun ĉi fakton,
strebante veki en ni mem la puran kaj senŝanĝan
fundamentan menson de Vervekiĝo. Se ni alkroĉiĝas alŝanĝiĝanta kaj malpurigita menso, aŭ se ni estas iluziitaj- 68 -

La Naturo de Budho

de trompaj ideoj, ni devas migradi en la mondo de iluzio.
Iluzio kaj malpureco de homa menso naskiĝas deavido kaj ankaŭ de reagoj al ŝanĝantaj cirkonstancoj.
La menso, kiu neniam estas malordigita de okazajaferoj kaj restas pura kaj trankvila sub ĉiaj cirkonstancoj,
estas la vera menso, kaj ĝi devas esti nia mastro.
Oni ne povas diri, ke gastejo malaperas, kiam gastoj
momente ne estas; tiel same oni ne povas diri, ke vera
memo malaperas, kiam momente malestas malpurigita
menso, kiu estiĝas de ŝanĝantaj cirkonstancoj de vivo.
Tio, kio ŝanĝiĝas laŭ ŝanĝiĝantaj kondiĉoj, ne estas lavera naturo de menso.
5. Ni supozu aŭditorion, kiu estas luma dum sunbrilo
kaj malluma post sunsubiro.
Ni povas pensi, ke la lumo devenas de la suno kaj lamallumo venas kun nokto. Sed ni ne povas pensi sammaniere pri la menso, kiu perceptas lumon kaj mallumon.
Kvankam oni povas atribui lumon kaj mallumon al lasuno, la menso, kiu sensas ilin, povas esti atribuita al
nenio. Ĝi povas reveni nur al la vera naturo, al sia
fundamenta naturo.
- 69 -

La Naturo de Budho

Tiu, kiu rimarkas momentan ŝanĝiĝon de lumeco kajmallumeco, estas nur portempa menso.
Tiu, kiu havas diversajn sentojn de momento al
momento kun la ŝanĝiĝanta cirkonstanco de vivo, estas
nur portempa menso; ĝi ne estas vera kaj reala menso. La
fundamenta kaj vera menso, kiu klarvidas lumon kajmallumon, estas la vera homa naturo.
Portempaj sentoj pri bono kaj malbono, aŭ pri amo
kaj malamo, devenas de ĉirkaŭaĵoj kaj ŝanĝiĝantaj
eksteraj kondiĉoj; tiaj sentoj estas nur momentaj reagojkaŭzitaj de malpuraĵoj akumulitaj en la homa menso.
Malantaŭ la deziroj kaj vulgaraj pasioj entenataj enla menso kuŝas klara, nemakulita, fundamenta kaj vera
esenco de menso.
Akvo formas sin ronda en ronda ujo kaj kvadrata en
kvadrata ujo, sed akvo mem ne havas specifan formon.
Oni ofte forgesas tiun ĉi fakton.
Homoj pensas, ke iuj aĵoj estas bonaj aŭ malbonaj,ŝatindaj kaj malŝatindaj, kaj distingas ekziston kaj ne-- 70 -

La Naturo de Budho

ekziston; tiamamiere ili suferadas, katenite de tiu ĉiimpliko kaj alkroĉiĝante al ĝi.
Se homoj nur forlasos sian alkroĉiĝon al tiuj ĉi
imagaj kaj falsaj distingoj kaj restarigas la purecon de sia
origina menso, tiam ilia menso kaj korpo liberiĝos demalpureco kaj suferado; ili gajnos trankvilecon kune kun
libereco.

II
LA NATURO DE BUDHO
1. Ni supre parolis pri la pura kaj vera menso kiel
fundamento. Ĝi estas la naturo de Budho, t.e. la semo de
Budheco.
Se ni metas lenson inter la suno kaj mokso, ni povas
akiri fajron. De kie la fajro venas? Kvankam la lenso estas
treege malproksima de la suno, fajro certe aperas sur lamokso tra la lenso. Se la mokso ne havas la naturon bruli,
fajro neniel estiĝas ĉi tie.
Laŭ la sama maniero, kiam la Saĝo de Budho- 71 -

La Naturo de Budho

koncentriĝas al la homa menso, ĝia vera naturo, kiu estas
Budheco, bruliĝas, kaj la fajro lumigas menson de lahomoj kaj vekas konfidon al Budho. Budho tenas lalenson de Saĝo antaŭ ĉiuj homoj, kaj tiel ilia konfido
progresas.
2. Homoj ofte malatentas sian veran menson por
Budheco, estas katenitaj de la impliko de vulgaraj pasioj,
alkroĉiĝas al la distingo de bono kaj malbono, kajlamentas pri sia sklaveco kaj suferado.
Kial homoj, posedantaj la fundamentan kaj puranmenson, tamen alkroĉiĝas al iluzioj kaj pelas sin al
migrado en la mondo de iluzio kaj suferado, kovrante sian
propran naturon de Budho, malgraŭ la lumo de BudhaSaĝo direktita al ili?
Iam estis iu viro; li konsterniĝis antaŭ spegulo, ĉar li
ne trovis siajn kapon kaj vizaĝon sur ĝi. Tamen lia vizaĝo
vere ne malaperis. Li nur malatente rigardis malantaŭan
flankon de la spegulo.
Estas tiel same malsaĝe kaj nenecese, ke iusuferadas, pro tio ke tiu ne povas akiri Vervekiĝon spite alsia klopodo. Nenie estas malsukceso en Vervekiĝo;malsukceso kuŝas en tiuj homoj, kiuj dum longa temposerĉas Vervekiĝon en sia falsa menso kaj ne komprenas,- 72 -

La Naturo de Budho

ke ilia menso ne estas vera sed iluzia kaj kaŭzita deamasigo de avarecoj kaj iluzioj, kiuj kovras kaj kaŝas ilian
veran menson.
Do, se la amasigo de falsaj imagoj estas forigita,
Vervekiĝo aperos. Estas tamen mirinde, ke kiam homoj
atingas Vervekiĝon, ili trovas, ke Vervekiĝo ne povas
ekzisti sen falsaj imagoj.
3. La naturo de Budho estas senlima. Eĉ se malicaj
homoj naskiĝas en la mondo de besto aŭ de malsata
demono, aŭ falas en inferon, ili neniam perdas la naturon
de Budho.
Kiom ajn droananta en malpuraĵoj de karno, kaŝita
ĉe la radiko de vulgaraj deziroj, aŭ forgesita, la kapablo
de homoj vervekiĝi, la Budheco, neniam nuliĝas.
4. Antaŭ longa tempo iu viro vizitis sian amikon kaj en
lia hejmo endormiĝis ebria. Lia amiko restis apud li tiom
longe kiom eblis. Sed li nun devis foriri. Li estis
maltrankvila pri la estonto de la ebria amiko kaj enkudris
juvelon en lian vestaĵon. Kiam la viro vekiĝis, li vagadis
de loko al loko kun mizera vivtenado, ne sciante, ke lia
amiko kaŝis juvelon en lian vestaĵon. Poste li renkontĝis
kun sia amiko, kiu informis lin pri la juvelo en lia vestaĵo
kaj konsilis lin serĉi la juvelon.

- 73 -

La Naturo de Budho

Same kiel la ebria viro de tiu ĉi rakonto, homoj
migradas kun suferoj en tiu ĉi vivo de naskiĝo-kaj-morto,
ne konsciante, ke en sia interno estas kaŝita pura kajsenmakula, ege valora trezoro de la naturo de Budho.
Kvankam homoj ne konscias la fakton, ke ĉiujposedas en sia interno tiun ĉi superban naturon, kaj kiom
ajn malsaĝaj kaj degenerintaj ili estas, Budho neniam
perdas sian konfidon al ili, ĉar Ĝi scias, ke eĉ en la plejaĉa ulo potenciale troviĝas ĉiuj virtoj de Budheco.
Tial Budho vekas memkonscion en ili, kiuj estas
trompitaj de malsaĝeco kaj ne povas vidi sian propranBudho-naturon, kondukas ilin for de iliaj iluzioj, kaj
instruas al ili, ke origine ne troviĝas diferenco inter ili
mem kaj Budheco.
5. Budho estas tiu, kiu jam akiris Budhecon, kaj homoj
estas tiuj, kiuj havas kapablon akiri Budhecon; tio estas latuto de la diferenco inter ili.
Tamen, se iu pensus, ke li/ŝi jam akiris Vervekiĝon,tiu trompas sin mem, ĉar tiu estas moviĝanta en la direkto
al Budheco, sed tiu ankoraŭ ne atingis Budhecon.
Budha-naturo ne aperas sen diligenta klopodo, kaj la- 74 -

La Naturo de Budho

praktikado daŭras ĝis la tuta ekfloro de Budheco.
6. Iam estis iu reĝo, kiu kunvokis kelkajn blindulojnĉirkaŭ unu elefanto, kaj ordonis al ili palpi la elefanton.
Poste li demandis ilin, “Kia estas elefanto?” Kiu tuŝis ĝiandentegon, diris, “Ĝi similas al granda karoto.” Kiu tuŝis
ĝian orelon, diris, “Ĝi similas al ventumilo.” Kiu tuŝis
ĝian nazon, diris, “Ĝi similas al pistilo.” Kiu tuŝis ĝiangambon, diris, “Ĝi similas al pistujo.” Kiu tuŝis ĝianvoston, diris, “Ĝi similas al ŝnuro.” Neniu el ili povis
informi la reĝon pri ĝia reala formo.
Tiel same, ni povas parte koni homan naturon, sedestas malfacile koni la tuton de la vera naturo de homo,nome la naturon de Budho.
Ekzistas unusola ebla rimedo, per kiu la eterna
naturo de homo, ne malhelpate de vulgaraj pasioj nek
detruite de morto, povas esti efektivigita; t.e. per Budho
kaj la Budha nobla instruo.

III
SEN-EGOECO
1.

Ĝis nun ni parolis pri la naturo de Budho, kvazaŭ ĝi- 75 -

La Naturo de Budho

estus io, kio povas esti priskribita, kaj kvazaŭ ĝi similus
animo, pri kiu aliaj instruoj predikas. Sed ĝi ne estas tia.
La koncepto de “ego-personeco” estas io, kio estas
imagata de mem-trompa menso, kiu unue kaptas ĝin kaj
due alkroĉiĝas al ĝi. Sed oni devas forĵeti ĝin. Aliflanke lanaturo de Budho estas io neesprimebla, kio la unua devas
esti malkovrita. Iusence ĝi ŝajnas esti “ego-personeco”,
sed ĝi ne estas egoo en la senco de “mi estas” aŭ “io mia”.
Kredi la ekziston de eterna egoo estas renversita
pensmaniero, kiu supozas, ke ekzistus io neekzistanta. Nei
Budha-Naturon estas erare, ĉar tio ĉi supozas, ke ekzisto
estus neekzisto.
Ni klarigu tion ĉi per unu parabolo: iu patrino
kondukis sian malsanan infanon al kuracisto. La kuracisto
donis al ŝi medikamenton kaj instrukciis, ke ŝi ne donu alla infano mamlakton, ĝis la medikamento estos digestita.
Ŝi ŝmiris siajn mamojn per amaraĵo, por ke la infano
ne suĉu mamojn. Post kiam la medikamento estis sufiĉe
digestita, ŝi donis al ĝi siajn mamojn forlavinte laamaraĵon. Ŝi prenis tiun ĉi metodon por savi sian infanon
pro sia amo.

- 76 -

La Naturo de Budho

Same kiel la patrino en tiu ĉi parabolo, Budho unueneas ekziston de egoo por forigi miskomprenon kaj detrui
alkroĉiĝon al ego-personeco; kaj kiam la miskompreno
kaj alkroĉiĝo estas forigitaj, Ĝi klarigas la realecon devera menso, t.e. la naturo de Budho.
Alkroĉiĝo al egoo kondukas homojn al iluzio, sed
konfido al sia naturo de Budho kondukas ilin al
Vervekiĝo.
Jen alia parabolo: estis malriĉa virino, al kiu skatolo
enhavanta oron estis donacita, sed ŝi, ne sciante tion,daŭrigis mizeran vivon, ĝis alia persono malfermis ĝin kajmontris al ŝi la oron. Budho malfermas la menson dehomoj kaj montras al ili la purecon de ilia naturo de
Budho.

2. Se ĉiuj havas tian naturon de Budho, kial troviĝas
multaj suferoj? Kial homoj trompas kaj mortigas unu laaliajn. Kial troviĝas diferencoj inter homoj pri riĉeco aŭ
rango?
Estas parabolo pri iu luktisto, kiu portis ornamaĵon
el valorega juvelo sur sia frunto. Iun tagon, kiam li luktis,
li estis tiel forte batita je sia frunto, ke la juvelo mergiĝis

- 77 -

La Naturo de Budho

en la karnon. Li pensis, ke li perdis la juvelon. Sed poste
ĉe lia frunto estiĝis inflamo, kaj li petis kirurgon kuraci lavundon. Kiam la kirurgo venis kuraci la vundon, li trovis
la juvelon enigitan en la karnon kun sango kaj puso. Li
prenis spegulon kaj montris al la luktisto la juvelon.
La naturo de Budho similas al la juvelo en tiu ĉiparabolo: ĝin kovras koto kaj polvo de falsaj pensmanieroj, kaj homoj pensas, ke ili ne posedas aŭ perdis
ĝin. Sed bona gvidanto malkaŝas ĝin por ili.
La naturo de Budho ekzistas en ĉiuj, kiom ajn
profunde ĝin kovras ilia avareco, kolero kaj malsaĝeco, aŭkaŝas ilia konduto kaj venĝemo. La naturo de Budho
neniam estas perdiĝas nek detruiĝas. Kiam ĉiujmalpuraĵoj estos forigitaj, frue aŭ malfrue ĝi reaperos.
Kiel al la luktisto de tiu ĉi parabolo la spegulo
montris la juvelon kaŝitan en karno, sango kaj puso, tielsame al homoj la lumo de Budho montras la naturon de
Budho kaŝitan sub iliaj vulgaraj deziroj kaj pasioj.

3. La naturo de Budho ĉiam estas pura kaj trankvila,
kiom ajn diferencaj estas la kondiĉoj kaj la cirkonstancoj
de homoj. Lakto estas ĉiam blanka spite de haŭtokoloro
de bovino, ĉu ruĝa, blanka aŭ nigra. Tiel same, tute ne- 78 -

La Naturo de Budho

gravas, kiel ajn diferencaj estas homaj agadoj, kiuj faras
kondiĉojn por homa vivo, aŭ kiel ajn diversaj efikoj
sekvas iliajn farojn kaj pensojn.
En Hindio estas rakonto pri mistera medicina herbo,
kiu kaŝe kreskis sub altaj herboj en Himalajo. Dum longa
tempo oni serĉadis ĝin vane, sed finfine unu saĝulo trovisĝin per ĝia bonodoro. Dum la tuta vivo li kolektadis tiunĉi medicinan herbon en kuvo. Sed post lia morto, la
herbo, ne trovite de aliaj homoj, restis tie kaj putriĝis. Ĝia
odoro tamen disfluis al diversaj direktoj kun malsamaj
nuancoj.
Tiel same, la naturo de Budho estas kovrita de altaj
herboj de vulgaraj pasioj kaj tre malofte estas trovita. Sed
Budho trovas ĝin kaj montras ĝin al homoj. La naturo de
Budho havas unu dolĉan guston, sed ĉar homoj akceptas
ĝin diversmaniere pro siaj malsamaj kapabloj, tial ili
pasigas malsamajn vivojn.

4. Diamanto, la plej malmola materialo, ne povas esti
rompita. Ŝtonoj povas esti muelitaj en pulvorojn, sed
diamanto restas sendifekta. La naturo de Budho similas aldiamanto, kaj ĝi ne estas detruebla.

- 79 -

La Naturo de Budho

La naturo de homo en ĝia korpo kaj menso povas
esti rompita; sed la naturo de Budho neniam rompiĝas.
La naturo de Budho estas certe la plej admirinda
karakterizaĵo en homa naturo. Budho instruas, ke malgraŭ
senfinaj variaĵoj en homa naturo, ekzemple viro kajvirino, nenia diferenco ekzistas rilate al la naturo de
Budho.
Por produkti puran oron estas necese fandi ercon,
forpreni skorion, kaj rafini. Se homoj fandas la ercon desia menso kaj forprenas malpuraĵojn de vulgaraj pasioj kajegoismo, ili ĉiuj povas repreni la puran naturon de Budho.

- 80 -

ĈAPITRO LA KVARAVULGARAJ PASIOJI
MALPURECO DE MENSO
1. Estas du specoj de vulgaraj pasioj, kiuj malpurigas
kaj kovras la purecon de la naturo de Budho.
La unua estas la pasio rilate analizon kaj diskuton,
per kiu homoj deflankiĝas de vera juĝado. La dua estas lapasio rilate emocian sperton, per kiu homoj konfuziĝas pri
valoro de afero.
Kaj iluzio de rezonado kaj tiu de praktikado faras ladu fundamentajn malpuraĵojn de homoj, kaj en ilia bazokuŝas la du originaj pasioj: la unua estas malvido, kaj la
dua estas deziro.
La iluzio de rezonado estas bazita sur malvido, kajla iluzio de praktikado estas bazita sur deziro. Tiuj ĉi dutendencoj, implikante unu la alian, kune faras la fonton deĉiuj malfeliĉoj.
Se homoj estas en malvido, ili ne povas rezoni ĝuste
kaj sekure. Se homoj submetiĝas al deziroj ardantaj,
neeviteble sekvas ilin alkroĉiĝo, ekpreno kaj algluiĝo al- 81 -

Vulgaraj Pasioj

ĉio. Tiu ĉi konstanta avidemo al ĉiaj plezurigaj aĵojvidataj kaj aŭdataj kondukas homojn al iluzioj. Kelkaj
homoj submetiĝas eĉ al la deziro morti.
El tiuj ĉi fontoj, malvido kaj dezirego naskiĝas ĉiujeblaj pasioj: avareco, kolero, malsaĝeco, eraro, indigno,ĵaluzo, flatado, trompo, fiereco, malestimo, ebrieco,
egoismo k.t.p.
2. Avideco devenas de malĝusta ideo de kontentiĝo;kolero devenas de malĝusta ideo pri la cirkonstanco, kiun
oni ne volas akcepti, aŭ pri kiu oni ne estas kontenta;
malvido devenas de manko de la kapablo juĝi, kio estas
korekta konduto.
Avideco, kolero kaj malvido estas nomataj la tri
fajroj de la mondo. La fajro de avideco bruligas tiujn, kiuj
pro avideco perdis sian veran menson; la fajro de kolero
bruligas tiujn, kiuj pro kolero perdis sian veran menson; lafajro de malvido bruligas tiujn, kiuj perdis sian veran
menson, ne povante aŭskulti kaj atenti la instruon de
Budho.
Vere tiu ĉi mondo estas bruligata de multaj kajdiversaj fajroj. Jen estas fajroj de avideco, fajroj dekolero, fajroj de malvido, fajroj de stulteco kaj egoismo,
fajroj de kadukiĝo, malsano kaj morto, fajroj de malĝojo,- 82 -

Vulgaraj Pasioj

lamentado, suferado kaj agonio. Ĉie ajn tiuj ĉi fajroj
furiozas. Tiuj ĉi fajroj ne nur bruligas la memon, sedankaŭ igas aliajn homojn suferi kaj kondukas ilin al
malbonaj kondutoj en la tri sferoj: korpo, buŝo kaj menso.
De la vundoj kaŭzitaj de tiuj ĉi fajroj ekestas puso, kiu
infektas kaj venenas tiujn, kiuj alproksimiĝas al ili, kajkondukas tiujn al perversa vojo.
3. Avideco ekestas, kiam oni volas esti kontenta;
kolero ekestas, kiam oni estas malkontenta; malvido
ekestas de malpuraj pensoj. La malbono de avideco havas
etan malpurecon, sed estas malfacile forigebla; lamalbono de kolero havas pli da malpureco, sed estas
facile forigebla; la malbono de malvido havas multe pli
gravan malpurecon, kaj estas malfacile konkerebla.
Tial homoj devas estingi tiujn ĉi fajrojn, kiam ajn
kaj kie ajn ili aperas, prave juĝante, kio povas doni veran
kontenton, strikte ekzamenante la menson alfronte al
malkontentigaj aferoj de vivo, kaj ĉiam rememorante la
instruon de Budho pri bona volo kaj kompato. Se ilia
menso estas plena de saĝa, pura kaj neegoisma pensmaniero, nenie troviĝas la ebleco, ke vulgaraj pasiojburĝonas
4. Avideco, kolero kaj malvido similas al febro. Tiu,
kiu havas tiun ĉi febron, nepre devas suferi kaj esti
- 83-

Vulgaraj Pasioj

turmentata de maldormo, eĉ se kuŝante en komfortaĉambro..
Tiu, kiu ne havas tian febron, povas facile dormi en
trankvilo eĉ sur la tero kun maldika kovraĵo el folioj en
vintra malvarma nokto, aŭ eĉ en malgranda fermitaĉambro en somera varmega nokto.
La tri pasioj — avideco, kolero kaj malvido — estaskaŭzoj de ĉiuj homaj veoj. Por elimini la kaŭzojn ni devas
observi la preceptojn, praktiki koncentradon de menso kajhavi saĝecon. Observado de preceptoj forigas lamalpuraĵon de avideco, ĝusta koncentrado de menso
forigas la malpuraĵon de kolero, kaj saĝeco forigas lamalpuraĵon de malvido.
5. Homaj deziroj estas senfinaj. Tio estas simila alsoifo de tiu, kiu trinkas salan akvon; tiu neniam
kontentiĝas kaj ties soifo pli kaj pli kreskas.
Homoj volas kontentigi sian avidecon, sed ili gajnas
nur pligrandiĝintan malkontenton, kaj ilia malĝojo pli
grandiĝas.
Homoj neniam povas kontentigi siajn dezirojn, kiujĉiam estigas maltrankvilecon kaj incitiĝon, kaj kiuj
- 84 -

Vulgaraj Pasioj

neniam povas esti kvietigataj. Kiam la deziroj ne povas
esti kontentigitaj, tio ofte igas homojn kvazaŭ frenezuloj.
Por kontentigi siajn dezirojn homoj konfliktas kajbatalas unu kontraŭ la alia: reĝo kontraŭ reĝo, vasalokontraŭ vasalo, gepatroj kontraŭ gefiloj, frato kontraŭ
frato, fratino kontraŭ fratino, amiko kontraŭ amiko; ilibatalas kaj eĉ mortigas reciproke por kontentigi siajn
dezirojn.
Por kontentigi siajn dezirojn ili ofte ruinigas eĉ sinmem, ŝtelante, trompante kaj adultante. Tiam ili arestitesuferas pro malhonoro kaj puno.
Pro siaj deziroj ili kulpas pri siaj korpo, parolo kajmenso, spite tion, ke ili bone scias, ke kontentigo dedeziro finfine alportos al ili malfeliĉojn kaj suferojn. Sed
la forto de deziro estas tiel potenca. Poste ili enfalos en
malluman mondon kaj tie suferados kaj agonios.
6. El ĉiuj vulgaraj pasioj ampasio estas la plej intensa,
kaj aliaj diversaj pasioj sekvas ĝin.
Ampasio estas grundo, kie aliaj pasioj ĝermas kajkreskas. Ampasio estas demono, kiu formanĝas ĉiujn
bonajn agojn en la mondo. Ampasio estas vipero sin- 85-Vulgaraj Pasiojkaŝanta en florĝardeno; ĝi venenas tiujn, kiuj venas sin
amuzi per belaĵoj. Ampasio estas grimpoplato, kiu kreskasĉirkaŭ arbo, disvolvas branĉojn, kaj fine strangolas laarbon. Ampasio etendas siajn tentaklojn en homajn
emociojn kaj forsuĉas sukon de bono en homa menso, kiu
fine velkas. Ampasio estas logaĵo metita de malica
demono; ĝi kaptas malsaĝulojn kaj trenas ilin en la
profundon de la pekoplena mondo.
Se oni donas al malsata hundo sekigitan ostonŝmiritan per sango, la hundo avide mordas ĝin, ĝis ĝilaciĝas kaj frustriĝas. Ampasio por homo estas sama kiel
osto por hundo. Homoj avidas ĝin, ĝis ili elĉerpiĝas.
Se oni metas unu pecon de viando antaŭ du sovaĝajn
bestojn, ili batalas kaj vundas unu la alian. Malsaĝulo
portante torĉon paŝas kontraŭ vento kaj bruligas sin mem.
Same kiel tiuj ĉi bestoj kaj malsaĝulo, homoj vundas kajbruligas sin mem pro siaj vulgaraj deziroj.
7. Estas facile defendi la eksteron de nia korpo kontraŭ
venena sago, sed estas neeble defendi nian menson devenena sago, kiu originas en la menso mem. Avideco,kolero, malvido kaj la pasio de egoismo — tiuj ĉi kvar
venenaj sagoj naskiĝas ene de la menso kaj infektas ĝin
per mortiga veneno.

- 86 -

Vulgaraj Pasioj

Kiam homoj estas infektitaj de avideco, kolero kajmalvido, ili mensogas, hipokritas, parolas malsincere kajinsultas, kaj fine aktualigas siajn vortojn per mortigo,ŝtelo kaj adulto.
Tiujn ĉi tri malbonajn mensostatojn, kvar malbonajn
parolmanierojn, kaj tri malbonajn kondutoj, — oni nomas
ilin kune dek gravaj malbonoj.
Se homoj alkutimiĝas mensogi, ili senkonscie farasĉiajn eblajn malĝustajn agojn. Antaŭ ol ili povas farikanajlaĵon, ili devas mensogi, kaj unu fojon mensoginte,
ili faras kanajlaĵon indiferente.
Avideco, dezirego, timo, kolero kaj malfeliĉo
devenas de malvido. Tiamaniere malvido estas la plej
fundamenta venenaĵo.
8. De deziro sekvas ago; de ago sekvas sufero; deziro,
ago kaj sufero estas kvazaŭ radoj turniĝantaj senfine.
Tiu ĉi turniĝado de la radoj ne havas komencon nek
finon; la homo ne povas eviti metempsikozon, t.e.
ripetadon de naskiĝo-kaj-morto. Unu vivo sekvas alianvivon laŭ transmigranta cirklo en senfina ripetiĝo.

- 87-

Vulgaraj Pasioj

Se oni amasigas cindrojn kaj ostojn de sia korpo
bruligitajn en la daŭranta transmigrado, la amaso estus
alta kiel monto; se oni kolektus mamlaktojn de si suĉitajn
dum sia transmigrado, la kolektaĵo estus profunda kiel
maro.
Kvankam la naturon de Budho posedas ĉiuj homoj,
ĝi estas tiel profunde enterigita en la malpuraj vulgaraj
pasioj, ke ĝi restas nekonata dum longa tempo. Ĝuste tial
sufero estas universala kaj okazas senfina ripetiĝo demizeraj vivoj.

II
HOMA NATURO
1. Homa naturo similas al densa arbustaro, kiu nehavas enirejon kaj malfacile alireblas. Kompare dirite, lanaturo de besto estas multe pli facile komprenebla ol tiu
de homo. Tamen ĝenerale oni povas klasifiki homan
naturon en kvar tipojn.
La unua temas pri tiuj, kiuj pro malĝusta instruo
praktikas asketan vivon kaj igas sin suferantaj. La dua,tiuj, kiuj igas aliajn suferantaj per kruelo, per ŝtelo, per- 88 -

Vulgaraj Pasioj

mortigo, aŭ per aliaj malafablaj agoj. La tria, tiuj, kiuj
igas sin mem kaj aliajn homojn suferantaj. La kvara, tiuj,
kiuj mem ne suferas kaj savas aliajn el suferado. Tiuj ĉi dela lasta kategorio, sekvante la instruon de Budho, ne cedas
al avideco, kolero kaj malvido, vivas en paco, afablo kajsaĝo, sen mortigi aŭ ŝteli.
2. Troviĝas tri specoj de la homo. La unua temas pri
tiuj, kiuj similas al literoj ĉizitaj sur rokon; ili tuj cedas alkolero kaj tenas sian koleron dum longa tempo. La dua,tiuj, kiuj similas al literoj skribitaj sur sabloj; ili ankaŭ
koleras, sed ilia kolero tuj vaporiĝas. La tria, tiuj, kiuj
similas al literoj skribitaj sur fluanta akvo; ili ne tenas
siajn pensojn ŝanĝiĝantajn; ili ne aŭskultas insulton nekklaĉon; ilia menso estas ĉiam pura kaj senmakula.
Troviĝas tri specoj de la homo. La unua temas pri
tiuj, kiuj estas fieraj, senpripensaj kaj neniam kontentaj;
ilia naturo estas facile komprenebla. La dua, tiuj, kiuj
estas ĝentilaj kaj ĉiam agas post konsidero; ilia naturoestas malfacile komprenebla. La tria, tiuj, kiuj konkeris
deziron komplete; ne eblas kompreni ilian naturon.
Tiel la homo povas esti klasifikita per multaj
diversaj manieroj, sed malgraŭ tio, homa naturo estas
malfacile komprenebla. Budho sola povas kompreni ĝin
kaj per sia saĝo kondukas homojn per diversaj instruoj.
- 89-Vulgaraj Pasioj

III
HOMA VIVO
1. Estas parabolo, kiu bildigas homan vivon. Iam unu
viro remis sur rivero malsupren. Alia viro sur la bordo
avertis lin, “Ĉesu remi tiel gaje sur la rapide fluantarivero! Vin atendas rapidega fluo kaj danĝera kirlo, kajcetere ankaŭ krokodiloj kaj demonoj embuskantaj en
abismo. Vi pereos, se vi daŭre iras.”
En tiu ĉi parabolo, “la rapide fluanta akvo” estas
vivo de volupto; “remi gaje” estas lasi pasion neregata;“rapidega fluo” signifas vivon de kolero kaj sufero;“kirlo” signifas plezuron en vulgaraj pasioj; “krokodiloj
kaj demonoj” aludas kadukiĝon kaj morton sekvontan lavivon de volupto kaj pasioj; “alia viro sur la bordo” estas
Budho.
Estas alia parabolo. Iu viro farinte krimon forkuris.
Kelkaj policistoj sekvis lin, do li volis kaŝi sin kajdescendis en puton, uzante la grimpoplanton malsupren
kreskantan laŭ la muro de la puto. Kiam li estis
descendanta, li vidis viperojn ĉe la fundo de la puto, do li
decidis kroĉi sin al la grimpoplanto por sia sekureco. Postkelke da tempo, kiam liaj brakoj laciĝis, li trovis du- 90 -

Vulgaraj Pasioj

musojn, unu blanka kaj la alia nigra, ronĝantajn lagrimpoplanton.
Se la grimpoplanto estas mordita, li enfalos ezn laviperojn kaj pereiĝos. Tiam, rigardinte supren, li hazarde
tvovis abelujon super sia vizaĝo. De la abelujo de tempo
al tempo falis gutoj de mielo. La viro tiam forgesis ĉiajn
danĝerojn kaj gustumis la mielon kun ĝojo.
En tiu ĉi parabolo, “iu viro” signifas tiun, kiu
naskiĝis por suferi kaj mortos sola. “Policistoj” kaj“viperoj” estas nia korpo enhavanta ĉiajn dezirojn.
“Grimpoplanto” estas la kontinueco de homa vivo. “Dumusoj, unu blanka kaj la alia nigra” estas la tempodaŭro,tagoj kaj noktoj, aŭ la pasantaj jaroj. “Mielo” indikas la
fizikajn plezurojn, kiuj trompas suferojn pro pasanaj jaroj.
2. Estas ankoraŭ alia parabolo. Iu reĝo metis kvar
viperojn en keston, kiun li lasis al sia servisto, ordonante,
ke li bone zorgu pri ili, kaj avertis: se li kolerigas eĉ unu
el ili, li estu mortopunita. La servisto timis tion kaj decidisforĵeti la keston kaj forkuri.
La reĝo sendis kvin policistojn por aresti lin. En la
komenco ili alproksimiĝis al la servisto kun afabla sinteno
kun la intenco certe akompani lin al la hejmo. Sed laservisto ne fidis al ili kaj plu forkuris al iu alia vilaĝo.
- 91-

Vulgaraj Pasioj

Atinginte la vilaĝon, li ekhavis vizion kaj aŭdis iesvoĉon, kiu diras: ĉi tie ne troviĝas sekura ŝirmejo, kaj ses
banditoj atakos lin en nokto. Do li timigite forkuris, ĝis lialvenis al furiozanta rivero, kiu malhelpis lin antaŭeniri.
Konsiderante la danĝeron lin minacantan, li faris floson
kaj sukcesis transiri la turbulentan fluon. Li finfine trovis
sekuron kaj pacon.
“Kvar viperoj en kesto” indikas la kvar elementoj:
tero, akvo, fajro, kaj vento. Ili konsistigas nian korpon.
Nia korpo estas fonto de avidoj kaj malamikoj de nia bonamenso. Tial li forkuris de sia korpo.
“Kvin policistoj kiuj alproksimiĝis kun afabla
sinteno” signifas la kvin komponantojn: formo, sento,
percepto, formivo, kaj konscio. Ili kune faras korpon kajmenson de la homo.
“Sekura ŝirmejo” signifas la ses sensorganoj, kiuj neestas veraj ŝirmejoj post ĉio, kaj “ses banditoj” estas la ses
objektoj de la ses sensorganoj. Tiel, vidante la danĝeron
en la ses sensorganoj, la viro forkuris ankoraŭfoje kaj
venas al la furiozanta rivero de vulgaraj pasioj.
Tiam li faris al si floson de bona instruo de Budho- 92 -

Vulgaraj Pasioj

kaj sekure transiris la riveron.
3. En la mondo estas tri okazoj de danĝero, en kiuj
patrino ne povas helpi siajn gefilojn kaj gefiloj ne povas
helpi sian patrinon: — brulego, inundo, kaj rompoŝtelo.
En tiuj ĉi okazoj tamen ne mankas ŝanco, en kiu ili helpas
unu la alian.
Sed estas tri okazoj de danĝero, en kiuj patrino
absolute ne povas helpi siajn gefilojn kaj gefiloj sianpatrinon. Tiuj ĉi tri okazoj estas la tempo de malsaniĝo, la
periodo de kadukiĝo, kaj la momento de morto.
Kiel gefiloj povus anstataŭi sian patrinon, kiam ŝi
iom post iom kadukiĝas? Kiel patrino povus anstataŭi sianfilon, kiam li estas malsana? Kiel ili povus helpi unu laalian, kiam la momento de morto alproksimiĝas? Kiom
ajn ili amas unu la aliajn, aŭ kiom ajn ili estas intimaj,
neniu povas helpi la aliajn en ĉi tiaj okazoj.
4. Iam Jamao, reĝo de infero, demandis krimulon, kiu
enfalis en lian inferon pri siaj malbonaj agoj dum la vivo,
ĉu li ne vidis tri ĉielajn mesaĝistojn, kiam li vivis. La viro
respondis, “Ne, mia Reĝo! Mi ne vidis ilin.”
Jamao demandis lin, ĉu li ne vidis maljunulon kun- 93-

Vulgaraj Pasioj

kurbigita lumbo kaj bastono por piedirado. La viro
respondis, “Jes, mia Reĝo! Mi vidis tiajn maljunulojn tre
ofte.” Jamao diris al li, “Vi estas suferanta tiun ĉi punon,ĉar vi ne rekonis en maljunuloj ĉielan mesaĝiston, kiu
estis sendita por averti vin, ke vi devas tuj ŝanĝi vianvivmanieron antaŭ ol vi ankaŭ fariĝas maljuna.”
Jamao ankoraŭ demandis lin, ĉu li ne vidis povran
kaj izolitan malsanulon. La viro respondis, “Jes, mia
Reĝo! Mi vidis tiajn malsanulojn tre ofte.” Jamao diris alli, “Vi venis ĉi tien, ĉar vi ne sukcesis rekoni enmalsanuloj ĉielan mesaĝiston senditan por averti vin pri
via propra malsano.”
Jamao ankoraŭ plu demandis lin, ĉu li ne vidis
mortinton. La viro respondis, “Jes, mia Reĝo! Mi vidis
mortintojn multe da fojoj.” Jamao diris al li, “Ĝuste ĉar vi
ne rekonis en mortintoj ĉielan mesaĝiston senditan por
averti vin, ke vi devas morti. Se vi estus rekoninta tiujn
mesaĝistojn kaj preninta ilian averton sincere, vi estusŝanĝinta vian vivmanieron kaj ne alveninta al tiu ĉi loko
de suferoj.”
5. Foje estis juna virino nomata Kisagotami, edzino deriĉulo. Ŝi fariĝis freneza pro la morto de sia eta filo. Ŝi,
tenante la mortintan filon en siaj brakoj, iris de domo al
domo por peti revivigi lin.
- 94 -

Vulgaraj Pasioj

Kompreneble neniu povis helpi ŝin, sed finfine unudisĉiplo de Budho rekomendis ŝin viziti Budhon, kiu tiam
restis ĉe Ĵetavano. Do ŝi vizitis Budhon kun la kadavro dela infano.
Budho rigardis ŝin kun simpatio kaj diris, “Porrevivigi la infanon mi bezonas kelkajn semojn de papavo;
iru kaj petu kvar aŭ kvin semojn el hejmo, en kiu neniu
funebro okazis.”
La freneza patrino iris al urbo kaj vane serĉis
hejmon, en kiu neniu mortis. Finfine ŝi devis reiri al
Budho ne havante semon. Vidante la kvietan vizaĝon de
Budho, ŝi por la unua fojo komprenis la signifon de lavortoj de Budho. Ŝi deprenis la kadavron de si kajenterigis ĝin. Poste ŝi revenis al Budho kaj fariĝis unu ella disĉiploj.

IV
REALECO DE HOMA VIVO
1. Homoj en la mondo inklinas esti egoismaj kajmalsimpatiaj; ili ne scias kiel ami kaj respekti unu la- 95-Vulgaraj Pasioj

aliajn, disputas kaj kverelas pri sensignifaj aferoj, nurdamaĝante kaj suferigante sin mem. Tial ilia vivo estas
malgaja rondiro plena de suferoj.
Ĉu ili estas riĉaj aŭ malriĉaj, ili zorgas pri mono; ilisuferas pro malriĉeco kaj suferas pro riĉeco. Ĉar ilia vivo
estas regata de avideco, ili neniam kontentiĝas.
Riĉulo zorgas pri sia bieno, zorgas pri sia domo,
zorgas pri ĉiaj siaj posedaĵoj. Riĉulo estas maltrankvila,
timante, ke katastrofo trafos lin, ke lia domo bruliĝos,rabistoj envenos, ke kidnapistoj fortrenos lin. Li poste
zorgas pri sia morto kaj pri malordo de sia sano. Certe lia
vojo al morto estas soleca, ĉar neniu akompanas lin.
Malriĉulo ĉiam suferas pro manko; tio stimulas lian
senfinan deziron al tereno kaj domo. Bruligite de avideco,li elĉerpas sian korpon kaj menson, kaj fine venas almorto meze de sia vivo.
Al li ŝajnas, ke la tuta mondo kontraŭstaras lin. La
vojo al morto estas soleca, ĉar li devas longe vojaĝi sen
amiko, kiu bonvolas akompani lin.
2. Nu, en la mondo estas kvin malbonagoj. La unua
estas krueleco; ĉiuj vivestaĵoj, eĉ insektoj, batalas unu la- 96 -

Vulgaraj Pasioj

aliajn. Fortuloj atakas malfortulojn; malfortuloj trompas
fortulojn. Ĉie ajn okazas bataloj kaj kruelaj agoj.
La dua estas manko de klara limo inter la rajto depatro kaj tiu de filo; inter pliaĝa frato kaj plijuna; interedzo kaj edzino; inter pliaĝa parenco kaj plijuna. En ĉiu
okazo ĉiu deziras okupi pli altan pozicion kaj ekspluati laaliajn. Ili trompas unu la aliajn. Mankas sincereco.
La tria estas manko de klara limo pri la konduto
inter viro kaj virino. Ili fojfoje ekhavas malpurajn kajlascivajn imagojn kaj dezirojn, kiuj kondukas ilin alskandaloj, al disputoj, kvereloj, maljustaĵoj kajmalvirtaĵoj.
La kvara estas tendenco ignori alies rajtojn kaj troigi
nur siajn gravecojn. Tial homoj mensogas kaj balilaĉas,insultas kaj vundas aliulojn, neniam memkritikante.
La kvina estas tendenco neglekti siajn proprajn
devojn por la aliaj. Homoj pensas tro multe pri sia
komforteco kaj pri siaj deziroj. Ili forgesas la favorojn,
kiujn ili ricevis. Ili ĝenas la aliajn kaj fine faras gravan
pekon.
3.

Oni devas havi pli grandan simpation unu kun la- 97-

Vulgaraj Pasioj

aliaj. Oni devas respekti unu la aliajn kaj helpi reciprokeen malfacilaĵoj. Sed efektive homoj estas egocentrismaj
kaj durkapaj. Ili malestimas aliajn homojn pro ilia fuŝokaj malamas aliajn pro ilia avantaĝo. Tiuj ĉi emoj pli kajpli disvolviĝas malbonaj kaj poste fariĝas netolereblaj.
La sentimento de malestimo ne tuj alportas
perfortajn agojn, sed ĝi venenas la vivon kun kolero kajmalestimo, tiel profunde penetrante en homan menson, ke
homoj portadas la markon ankaŭ en la venonta vivo.
Vere en la mondo de ampasio la homo naskiĝas sola
kaj mortas sola. Ĉiu sola devas ricevi sian rekompenconde sia konduto, ĉar neniu povas anstataŭi lin.
La leĝo de kaŭzo kaj kondiĉo estas universala. Ĉiudevas porti sian propran ŝarĝon de pekoj kaj devas
renkonti sola la venĝon. Tiu ĉi sama leĝo regas ankaŭ
bonajn agojn. Vivo plenigita de simpatio kaj favoro
rezultigas bonan sorton kaj feliĉon.
4. Homoj estas ligitaj al vulgara amo kaj enfermitaj enmalĝojo. Ili tute ne povas liberigi sin el la doloriga penso
dum longa tempo. Plie dronante en severa avideco, iliestas kovritaj de malico, faras sencelajn agadojn,
konfliktas kun la aliaj, ne povas esti intimaj al la veravojo, mortas nenature, kaj devas eterne suferi.
- 98 -

Vulgaraj Pasioj

Tia konduto ne harmonias kun la natura vojo nek
kun la leĝo de la kosmo. Tial ĝi nepre alportas malfeliĉon,kaj tiaj homoj suferas en tiu ĉi vivo kaj en la posta vivo.
Estas la fakto, ke ĉio en tiu ĉi vivo estas efemera kajnecerta. Sed multaj homoj ne rimarkas tiun ĉi fakton kajdaŭrigas serĉi vulgaran ĝojon kaj vane provas kontentigi
siajn dezirojn. Estas vere lamentinde.
5. Estas neeviteble, ke estante en la mondo plena desuferoj, homoj pensas kaj agas egocentrisme kaj egoisme;ankaŭ estas neeviteble, ke pluaj suferoj kaj malfeliĉoj
sekvas.
Homoj amas sin mem kaj neglektas la aliajn. Ili
lasas siajn dezirojn kreski al avideco, adulto kaj ĉiaspecaj
pekoj. Tial ili devas suferi senfine.
Luksa vivo ne longe daŭras sed forpasas tre rapide.
En tiu ĉi mondo nenia plezuro daŭras eterne.
6. Tial homoj devas forĵeti, dum ili estas junaj kajsanaj, sian avidecon kaj sian alkroĉiĝon al mondaĵoj, kajdevas diligente serĉi la veran Vervekiĝo, ĉar aparte deVervekiĝo nenie troviĝas eterna fidindaĵo nek feliĉo.
- 99-

Vulgaraj Pasioj

Plejparte da homoj tamen ne kredas aŭ ignoras laleĝon de kaŭzo-rezulto. Ili daŭrigas sian kutiman vivon
plenan de avideco kaj egocentrismo, ne atentante, kebonaj agoj alportas feliĉon kaj malbonaj agoj alportas
malfeliĉon. Ili ankaŭ ne konscias, ke iliaj agoj en la nunavivo kondiĉas ne nur iliajn proprajn statojn en la postaj
vivoj sed ankaŭ la vivojn de aliaj homoj.
Ili lamentas kaj kriaĉas pri siaj suferoj, tute ne
komprenante la efikon, kiun iliaj nunaj agoj havas sur iliaj
postaj vivoj, kaj la rilaton inter iliaj suferoj kaj la agoj deiliaj antaŭaj vivoj. Ili pensas nur pri nunaj deziroj kaj
nunaj suferoj.
Nenio en la mondo estas eterna aŭ senŝanĝa; ĉioestas ŝanĝanta momenton post momento neantaŭvideble.
Sed homoj estas malsaĝaj kaj egocentrismaj, kajinteresiĝas nur pri deziroj kaj suferoj antaŭ siaj okuloj. Ili
ne aŭskultas bonajn instruojn nek strebas kompreni ilin,
simple lasante sin al la nunmomenta intereso, al riĉaĵo kajvolupto.
7. Ekde pratempo nekalkulebla nombro da homoj
naskiĝis kaj naskiĝas en tiu ĉi mondo de iluzio kaj sufero.
Estas tamen feliĉe, ke tiu ĉi mondo havas la instruon de
Budho, kaj ke oni povas esti helpata surbaze de ĝi.
- 100 -

Vulgaraj PasiojĜuste tial oni devas pensi profunde, devas teni sianmenson pura kaj sian korpon sana, devas forlasi avidecon
kaj malbonon, kaj devas serĉi bonon.
Feliĉe, nun venis al ni la instruo de Budho. Do, ni
devas fidi ĝin kaj deziri naskiĝon en la Pura Lando de
Budho. Bone konante la instruon de Budho, ni devas ne
sekvi aliajn vojojn al avido kaj peko. Kaj ni devas ne nur
teni la instruon de Budho ĉe ni solaj, sed praktiki ĝin kajtransdoni ĝin al la aliaj.

- 101-

ĈAPITRO LA KVINALA SAVO FARE DE BUDHOILA VOTOJ DE BUDHO AMITABO
1. Kiel jam eksplikite, homoj ĉiam inklinas subiĝi alsiaj vulgaraj pasioj, ripetante pekon post pekon, kaj portasŝarĝojn de netolerablajn agojn; iliaj propraj saĝoj aŭ fortoj
ne kapablas rompi tiujn ĉi kutimojn de avideco kajsintrompo. Se homoj ne povas konkeri kaj forigi
vulgarajn pasiojn, kiel ili povas esperi la realiĝon de sia
vera naturo de Budheco?
Budho, kiu komprenis komplete la naturon de lahomo, ekhavis grandan simpation al homoj kaj starigis
voton fari ĉion eblan, eĉ riskante sian propran intereson,
por savi ilin el la maltrankvilo kaj sufero. Por aktualigi lasavon, Ĝi aperigis sin kiel Bodisatvo en la nekalkuleble
malproksima pasinteco kaj ĵuris la jenajn dek votojn:a) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, ĉiuj en mia
lando certe eniru en Budhecon kaj povu akiri Vervekiĝon.
Se ne, mi ne fariĝu Budho.”b) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, mia lumo
atingu ĉiujn angulojn de la mondo. Se ne, mi ne fariĝu
Budho.”- 102 -

La Savo fare de Budhoc) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, mia vivodaŭru senfine, por ke mi povu savi nekalkuleblajn
homojn. Se ne, mi ne fariĝu Budho.”d) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, ĉiuj Budhoj
en la dek direktoj kune laŭdu mian nomon. Se ne, mi nefariĝu Budho.”e) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, homoj kun
sincera menso deziru naskiĝi en mia lando, ripete vokante
mian nomon dek fojojn kun pura konfido kaj efektive
naskiĝu. Se ne, mi ne fariĝu Budho.”f) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, homoj ĉie
ajn estu destinitaj atingi Vervekiĝon, praktiku virtajn
agojn kaj sincere deziru naskiĝi en mia lando; tiuokaze mi
aperu en la momento de ilia morto kune kun granda
kompanio de Bodisatvoj por bonvenigi ilin al mia Pura
Lando. Se ne, mi ne fariĝu Budho.”g) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, homoj ĉie
ajn aŭdu mian nomon, pensu pri mia lando, plantu sincere
semojn de virto por naskiĝi en mia lando; tiuokaze mi
povu plenumi ĉiujn iliajn elkorajn dezirojn. Se ne, mi nefariĝu Budho.”- 103 -

La Savo fare de Budhoh) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, ĉiuj, kiuj
naskiĝas en mia Pura Lando, atingu la rangon, kiu ebligas
ilin fariĝi Budho en la venonta vivo, escepte de tiuj, kiuj
surbaze de sia propra voto, portante la kirason el granda
voto por la bono de homoj, strebas por la profito kaj pacode la mondo, gvidas sennombrajn homojn al Vervekiĝo,kaj kultivas la virton de granda kompato. Se ne, mi nefariĝu Budho.”i) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, homoj tra latuta mondo estu influataj de mia spirito de ama kompato,kiu purigas ilian menson kaj korpon, kaj kiu levas ilin
super la mondon. Se ne, mi ne fariĝu Budho.”j) “Kiam mi estos atingonta Budhecon, homoj ĉie
ajn aŭdante mian nomon, lernu la ĝustan ideon pri
naskiĝo-kaj-morto kaj kaptu la perfektan saĝon, kiu tenas
ilian menson pura kaj trankvila en la mezo de la mondo
plena de avideco kaj sufero. Se ne, mi ne fariĝu Budho.”“Mi nun ĵuras ĉi tiel: se mi ne povus plenumi tiujn ĉi
votojn, mi ne atingu Budhecon. Mi estu la fonto denelimigita Lumo. Mi lumigu ĉiujn landojn por savi
suferantojn en la mondo, malfermu la trezorejon de
instruo kaj disdonu la trezorojn de bonaj virtoj.”- 104 -

La Savo fare de Budho

2. Tiamaniere Ĝi, akumulinte nekalkuleblajn virtojn
dum multege da eonoj, fariĝis Amitabo, la Budho deSenfina Lumo kaj Senlima Vivo, kaj perfektigis sian
propran Budho-landon de Pureco aŭ la mondon de paco,kie Ĝi nun loĝas lumigante ĉiujn homojn.
Tiu ĉi Pura Lando, en kiu troviĝas nenia sufero,estas certe la plej trankvila kaj feliĉa loko. Vestaĵoj,manĝaĵoj, kaj ĉiaj belaĵoj aperas, kiam la tieaj viv-estaĵoj
bezonas ilin. Kiam facila zefiro pasas tra la arbojn juvele
ornamitajn, muziko de la sankta instruo plenigas la aeron
kaj purigas la menson de tiuj, kiuj aŭskultas ĝin.
En tiu ĉi Pura Lando troviĝas multaj bonodoraj
lotusaj floroj, kaj ĉiu floro havas multajn trezorajn
petalojn, kaj ĉiu petalo brilas kun neesprimebla beleco. La
brilo de tiuj ĉi lotusaj floroj lumigas la vojon de Saĝo, kajtiuj, kiuj aŭskultas la muzikon de la sankta instruo, estas
kondukataj al plena paco.
3. Nun ĉiuj Budhoj en la dek direktoj laŭdas la virtojn
de tiu ĉi Budho de Senfina Lumo kaj Senlima Vivo.
Ĉiu ajn homo, kiu aŭdas la Nomon de la Budho kajakceptas la instruon kun ĝojo, ekhavas la menson
komunan kun tiu de la Budho kaj naskiĝos en la mirinda
Pura Lando de la Budho.
- 105 -

La Savo fare de Budho

Tiuj, kiuj naskiĝas en la Pura Lando, partoprenas lasenliman vivon de la Budho. Ilia menso estas tuj plenigita
de simpatio al ĉiuj suferantoj; ili starigas la votojn porsavi aliajn homojn kaj laboras por plenumi la votojn.
Kun la spirito de la votoj ili forlasas ĉiujn vulgarajn
alkroĉiĝojn kaj klarvidas la malkonstantecon de la mondo.
Kaj ili dediĉas siajn meritojn por emancipi ĉiujn vivestaĵojn; ili unuigas sian vivon kun tiu de aliaj homoj,
komune havante iliajn iluziojn kaj suferojn, sed samtempe
realigante ilian liberiĝon el kateniĝo kaj alkroĉiĝo alvulgara vivo.
Ili konas la malhelpojn kaj malfacilaĵojn de tiu ĉi
mondo, sed ankaŭ konas la senliman povon de la kompato
de la Budho. Ili tute libere iras aŭ venas, paŝas aŭ haltas
laŭ sia volo, sed ili preferas resti kun tiuj homoj, al kiuj la
Budho donas favoron de kompato.
Pro tio, se iu aŭdas la Nomon de la Budho Amitabo,
tiu kuraĝigite vokas la Nomon kun plena konfido kaj
partoprenas la kompaton de la Budho. Tial ĉiuj devasaŭskulti la instruon de Budho kaj sekvi ĝin, eĉ se ŝajnas,ke ĝi kondukus ilin denove en flamojn, kiuj kovras la
mondon de naskiĝo-kaj-morto.

- 106 -

La Savo fare de Budho

Se homoj sincere kaj fervore deiziras atingi
Vervekiĝon, ili devas dependi de la povo de tiu ĉi Budho.
Ne estas eble por ordinaraj homoj realigi sian superan
naturon de Budho sen la subteno de la Budho.
4. Amitabo ne estas fore distanca de ĉiu ajn. Ĝia landode pureco estas priskribita kiel lando fore situanta en
okcidento, sed ĝi troviĝas ankaŭ en la menso de tiuj, kiuj
fervore deziras esti kun la Budho.
Kiam oni prezentas al si la figuron de Amitabo, Ĝibrilas en dek milionoj da orkoloroj kaj havas okdek kvar
mil da figuroj aŭ karakterizaĵoj. Ĉiu figuro aŭ
karakterizaĵo havas respektive okdek kvar mil da radioj.
Ĉiu radio lumigas la mondon, neiam lasante en mallumo
eĉ unu homon, kiu vokas la Nomon de la Budho.
Tiamaniere la Budho helpas homojn partopreni en lasavado fare de la Budho.
Vidante la figuron de tiu ĉi Budho, oni povas ankaŭ
senti la menson de la Budho. La menso de la Budho estas
granda kompato, kiu etendiĝas al ĉiuj, eĉ al tiuj, kiuj
neglektas aŭ forgesas ĝian kompaton, des pli al tiuj, kiuj
memoras ĝin kun konfido.
Al tiu, kiu tenas konfidon en si, la Budho donasŝancon unuiĝi kun Ĝi. Ĉar tiu ĉi Budho estas ĉion egale- 107 -

La Savo fare de Budho

ampleksanta, se iu pensas pri la Budho, Ĝi pensas pri li/ŝi
kaj eniras en lian/ŝian menson.
Tio signifas, ke kiam iu pensas pri la Budho en sia
menso, lia/ŝia menso estas jam Budho per si mem kun
perfekta figuro kaj karakterizaĵo.
Tial sciu, ke se iu tenas puran kaj ĝustan konfidon
en sia menso, lia/ŝia menso estas tiu de la Budho mem.
5. La Budho havas multajn formojn de avataro kajenkarniĝo kaj povas aperigi sin en multnombraj manieroj
laŭ la kapablo de ĉiu homo.
Ĝi povas aperigi sian korpon en tiel grandega figuro,ke ĝi kovras la tutan ĉielon kaj etendiĝas al senlimaj stelaj
spacoj. Ĝi ankaŭ povas aperigi sian korpon en
infinitezimo. Ĝia apero estas iufoje kiel formo, iufoje kielenergio, iufoje kiel mensa aspekto, kaj iufoje kiel persona
ekzisto.
Kiel ajn Ĝi aperas, Ĝi certe aperas antaŭ tiuj, kiuj
vokas la Nomon de la Budho kun konfido. Al tiuj homoj
Amitabo ĉiam aperas akompanate de du Bodisatvoj:
Avalokiteŝvaro, la Bodisatvo de Kompato, kaj
Mahastamaprapto, la Bodisatvo de Saĝo. Ĝi aperas tra la- 108 -

La Savo fare de Budho

tuta mondo, por ke ĉiu ajn povu vidi, kondiĉe ke li/ŝi havu
konfidon al Ĝi.
Tiuj, kiuj povas vidi Ĝian provizoran figuron, povas
havigi al si kontentiĝon kaj feliĉon; des pli tiuj, kiuj povas
vidi la realan Budhon, havigas al li nekalkuleblan feliĉon
de ĝojo kaj paco.
6. Ĉar la menso de Amitabo mem estas granda
kompato kaj saĝo, tiu ĉi Budho savas ĉiujn homojn.
Tiuj, kiuj faras nekredeble teruran krimon, kiuj
havas la menson plenan de avideco, kolero kaj stultaj
pasioj, kiuj mensogas, parolaĉas, insultas kaj kalmunias,
kiuj mortigas, ŝtelas kaj ĝuas volupton, kiuj estas
proksimaj al la fino de la vivo post jaroj da pekaj agoj, —al ili estas destinita longa periodo de puno.
Kiam tiaj homoj estas finiĝontaj sian vivon, bona
amiko venas al ili kaj sincere instruas ilin, “Nun la doloro
minacas vin, kaj vi ne havas eĉ momenton pripensi
Budhon. Estas sufiĉe, ke vi nur voku la Nomon de la
Budho.”
Se ili tutkore vokas la sanktan nomon de la Budho,ĉiuj pekoj, kiuj estus devintaj destini ilin al la malbona- 109 -

La Savo fare de Budho

mondo, estas forigitaj.
Eĉ simpla ripetado de la sankta nomo povas forigi
pekojn. Kiel pli multe da bonaĵoj eblas, se oni koncentras
sian menson al tiu ĉi Budho!
Tiuj, kiuj vokas la sanktan nomon, kiam ili venas alla fino de la vivo, renkontiĝas kun Amitabo kaj la
Bodisatvoj de Kompato kaj de Saĝo kaj kondukiĝas de Ili
al la Lando de la Budho, kie ili renaskiĝas puraj kielblankaj lotusaj floroj.
Tial ĉiuj devas teni en sia menso la vortojn “NamoAmitabo”, kiuj signifas tutkoran dependon sur la Budho
de Senfina Lumo kaj Senlima Vivo!

II
LA PURA LANDO
1. La Budho de Senfina Lumo kaj Senlima Vivo estas
nun vivanta kaj disdonanta Sian Veron. En la Pura Landotroviĝas nenia sufero kaj nenia mallumo; tieaj viv-estaĵoj
pasigas ĝojan tempon. Tial ĝi estas nomata la Lando deFeliĉo.

- 110 -

La Savo fare de Budho

En la mezo de tiu lando troviĝas la lageto plena depura akvo, freŝa kaj briletanta, kies ondoj plaŭdas milde
sur bordoj de oraj sableoj. Tie kaj ĉi tie floras tiel grandaj
lotusfloroj kiel radoj de veturiloj, kun multaj kaj diversajkoloroj — bluaj floroj kun blua lumo, flavaj floroj kun
flava lumo, ruĝaj floroj kun ruĝa lumo, blankaj floroj kun
blanka lumo. La aero estas plena de ties parfumo.
Tie kaj ĉi tie ĉirkaŭ la lageto staras palacoj
dekoraciitaj per kvar trezoroj — oro, arĝento, safiro kajkristalo — kun ŝtuparo farita el marmoro. Aliloke troviĝas
balustradoj elstarantaj super la lageto, ĉirkaŭitaj dekurtenoj ornamitaj per juveloj, inter kiuj staras bonodoraj
arboj kaj densaĵoj plenaj de floroj.
En la aero sonas solena muziko. Sur la tero brilasoraj koloroj. Ses fojojn tage kaj nokte falas floroj de laĉielo, kiujn la loĝantoj de la lando kolektas en la
florpladon kaj portas al aliaj Budhaj landoj, por oferi ilin
al miliardo da Budhoj.
2. En tiu mirinda lando vivas cignoj, pavoj, papagoj,
lanioj, paradizaj birdoj kaj aliaj, kiuj ĉiam bele kantas,
laŭdas ĉiujn virtojn kaj bonojn kaj proklamas la instruon.

- 111 -

La Savo fare de Budho

Kiu ajn aŭdas aŭ aŭskultas la muzikon de la birdajvoĉoj, aŭskultas la voĉon de la Budho, renovigas siankonfidon al la Budho kaj ĝojas esti kun la Budho kaj estien la harmonio de la kolegoj.
Milda zefiro blovete trapasas arbojn de la Pura
Lando kaj tuŝas la reton kun brilantaj sonoriloj, oni aŭdas
delikatan sonon. Kaj tiumomente centoj kaj miloj dasonoj estas aŭdeblaj.
Tiuj, kiuj aŭdas tiun sonon, pensas pri la Budho, pri
la Darmo kaj pri la Samgo. La Lando de la Budho estas
provizita per tiuj virtoj kaj belaj ornamaĵoj.
3. Kial la Budho en tiu ĉi lando estas nomita Amitabo?
Tio estas, ĉar la lumo de la Budho estas senfina kaj la
vivdaŭro de la Budho estas senlima. Ĝia superba lumo dela instruo sen ia ajn obstaklo atingas ĉiujn angulojn de lalando; Ĝia vigla forto de la kompato neniam malkreskas
dum senkalkuleblaj eonoj.
Kaj ĉar la nombro de tiuj, kiuj naskiĝinte en la Pura
Lando perfekte vervekiĝas, estas nekalkuleble granda; ilineniam regresas al la mondo de iluzio aŭ naskiĝo-kajmorto.

- 112 -

La Savo fare de Budho

Kaj ankaŭ ĉar la nombro de tiuj, kiuj vervekiĝas alla nova vivo per la Lumo, estas nekalkuleble granda.
Tial ĉiuj homoj devas koncentri sian menson al Ĝia
Nomo. Kiam ili estas alvenontaj al la fino de la vivo, se ili
vokas la Nomon en perfekta konfido kaj kun neŝancela
menso, eĉ unu tagon aŭ unu semajnon, ili povas naskiĝi
en la Pura Lando, kondukite de Amitabo kaj aliaj multaj
sanktuloj.
Se iu aŭdas la Nomon de Amitabo kaj konfidas la
instruon, tiu povas atingi la plej perfektan Vervekiĝon.

- 113 -

LA VOJO DE PRAKTIKO

ĈAPITRO LA UNUALA VOJO DE PURIGADOI
PURIGI LA MENSON
1. Homoj havas vulgarajn pasiojn, kiuj kondukas ilin al
iluzioj kaj suferoj. Estas kvin metodoj por teni ilin for dela katenoj de vulgaraj pasioj.
La unua: homoj devas havi ĝustajn ideojn, kiuj sinbazas sur atentema observado, kaj ĝuste kompreni larilaton inter kaŭzo kaj rezulto kaj ties signifon. Ĉar lakaŭzo de suferoj havas sian radikon en la mensaj deziroj
kaj alkroĉiĝoj, kaj ĉar deziroj kaj alkroĉiĝoj rilatas aleraraj observoj fare de egoo, ignorante la signifon de laleĝo de kaŭzo kaj rezulto, kaj ĉar tio devenas de malĝustaj
observoj, paco eblas, nur se el la menso estas forigita lavulgaraj pasioj.
La dua: homoj povas forigi el si la erarajn observojn
kaj sekvajn vulgarajn pasiojn per atentema kaj pacienca
mens-regado. Kun efika mens-regado ili povas eviti
dezirojn estiĝantajn de la stimulado de okuloj, oreloj,
nazo, lango, haŭto, kaj de plipostaj mensaj procesoj;
tiamaniere eblas fortranĉi la radikon de ĉiuj vulgaraj
pasioj.

- 116-

La Vojo de Purigado

La tria: homoj devas havi ĝustajn ideojn por ke ili
povu taŭge uzi objektojn. Kiam ili vestas sin kaj manĝas,ili neniam devas konsideri komfortecon kaj plezuron, sed
pensi, ke vestaĵoj estas necesaj por ŝirmi la korpon
kontraŭ ekstrema varmo aŭ malvarmo kaj por kaŝi lakorpon pro hontemo, kaj ke manĝaĵoj estas necesaj por
nutri la korpon, per kiu oni serĉas la vojon al Vervekiĝo.
Vulgaraj pasioj neniam povas aperi, se ili tiel ĝuste
pensas.
La kvara: homoj devas lerni paciencon; ili devas
elteni la nekomfortecon de varmego kaj malvarmego,
malsato kaj soifo; ili devas esti paciencaj eĉ se ili ricevas
insulton kaj mokon, ĉar praktikante paciencon oni povas
estingi la fajron de iluzioj, kiuj forbruligas ilian korpon.
La kvina: homoj devas lerni, kiamaniere ili povas
eviti diversajn danĝerojn. Ĝuste kiel saĝulo, kiu tenas sin
for de sovaĝa ĉevalo aŭ freneza hundo, tiel oni neniam
devas amikiĝi kun malbonuloj, nek iri al lokoj, al kiujsaĝuloj evitas iri. Se oni praktikas singardemon kaj
prudenton, la fajro de iluzioj estingiĝos.
2. Estas kvin specoj de deziroj en la mondo. Dezirojestiĝas de la figuroj, kiujn okuloj vidas; de la sonoj, kiujn
oreloj aŭdas; de la bonodoroj, kiujn nazo flaras; de la- 117 -

La Vojo de Purigado

gustoj, kiujn lango gustumas; de la tuŝoj, kiujn haŭto
sensas. De tiuj ĉi kvin pordoj al deziroj venas la amo al
fizika komforteco
Multaj homoj, influate de la amo al fizika
komforteco, ne atentas la malfeliĉojn, kiuj sekvas la
komfortecon, kaj ili estas enkaptitaj per demonaj kaptiloj,
same kiel cervo enkaptita de ĉasisto en arbaro. Tiuj ĉikvin deziroj ja estas vere danĝeraj kaptiloj. Homoj,
enkaptitaj de ili, iluziiĝas kaj suferas. Tial ili devas scii,
kiamaniere ili povas eviti la kaptilojn.
3. La metodo por fuĝi de la kaptilo de iluzioj ne estas
unu. Supozu, ke vi kaptas serpenton, krokodilon, birdon,
hundon, vulpon kaj simion, kiuj havas sian respektivan
instinkton, kunigas ilin per fortaj ŝnuroj, kaj poste forlasas
ilin; tiam tiuj ĉi ses vivaĵoj deziros reiri al sia respektiva
loĝejo laŭ la instinkto; t.e. serpento al la loko kun
amasigitaj herboj, krokodilo al akvo, birdo al aero, hundo
al vilaĝo, vulpo al kampo, kaj simio al arbaro. Pro tio ili
kontraŭbatalos unu la alian kaj ili estos trenataj al la
direkto, kien la plej forta vivaĵo reiras.
Same kiel la vivaĵoj en tiu ĉi parabolo, homoj estas
tentataj de diversaj objektoj, kiujn ili vidas per siaj okuloj,aŭdas per siaj oreloj, flaras per sia nazo, gustumas per sia
lango, sensas per sia haŭto, kaj imagas per sia cerbo.
- 118 -

La Vojo de Purigado

Tiamaniere ili estas regataj de dominanta deziro.
Se tiuj ĉi ses vivaĵoj estas alligitaj per apartaj ŝnuroj
al granda kolono, komence ili provos liberiĝi, ĝis ililaciĝas, kaj pli poste kuŝiĝus apud la kolono. Tiel same, sehomoj trejnas kaj kulturas siajn mensojn, ili ne estas
tentataj de la kvin deziroj. Tiuj, kies menso estas bone
regataj, havos feliĉon en estanteco kaj estonteco.
4. Homoj volas havi gloran famon kaj laŭdon laŭ lapostulo de egoisma komforteco. Sed famo kaj laŭdo
konsumiĝas tiel, kiel incenso bruligas sin kaj estingiĝas.
Se homoj postkuras senĉese honoron kaj aplaŭdon sed neserĉas la vojon al vero, ili sin trovos en gravaj danĝeroj
kaj bedaŭros sian sintenon.
Tiu, kiu postkuras famon, riĉecon kaj amaferon,similas al infano, kiu lekas mielon ŝmiritan sur glavo.
Dum ĝi gustumas la dolĉaĵon, ĝi tranĉas al si la langon.
Tiu similas al homo, kiu portas torĉon en sia manokontraŭ forta vento; ĝia flamo certe bruligos liajn manojn
kaj vizaĝon.
Oni neniam devas fidi je sia menso, kiu estas plenade la tri venenoj: avideco, kolero kaj malvido. Oni neniam
devas lasi sian menson kuri senbride, sed devas teni ĝin
sub strikta regado.
- 119 -

La Vojo de Purigado

5. Atingi la perfektan mens-regadon estas la plej
malfacila afero. Tiuj, kiuj volas Vervekiĝon, devas unue
senigi sin je la fajro de ĉiuj deziroj. Deziro estas furioza
fajro, tial serĉantoj de Vervekiĝo devas eviti la fajron dedeziroj, same kiel portantoj de fojn-faskon evitas fajreron.
Sed estas stulte, se iu forprenus siajn okulojn por neesti tentata de belaj figuroj. La menso estas ĉefo. Se oni
bone regas sian menson, malbonaj deziroj malaperas per
si mem.
Estas penige sekvi la vojon al Vervekiĝo, sed estas
multe pli suferige, se homoj ne havas volon serĉi la vojon
al Vervekiĝo. Homoj naskiĝas, maljuniĝas, malsaniĝas kajmortas en tiu ĉi mondo, kaj pro tio ili suferas senfine.
Tiuj, kiuj serĉas la vojon al Vervekiĝo, similas albovo, kiu paŝas sur kota vojo, portante pezan ŝarĝon sur
sia dorso. Se la bovo paŝadas, ne rigardante ĉirkaŭajn
objektojn, ĝi povas venki la koton kaj ripozi en la celo.
Tiel same, se la menso estas regata kaj tenata sur la ĝusta
vojo, tiam ne plu troviĝos koto de avideco kaj ĉiuj suferoj
malaperos.
6.

Tiuj, kiuj serĉas la vojon al Vervekiĝo, unue devas- 120 -

La Vojo de Purigado

forigi egoisman arogantecon kaj esti humila por akcepti lalumon de la instruo de Budho. Ĉiuj trezoroj de la mondo,
oro, arĝento k.a. kaj honoro ne estas kompareblaj kunsaĝo kaj virto.
Por ĝui bonan sanon, por alporti veran feliĉon al sia
familio, por alporti pacon al ĉiuj, oni devas unue
disciplini kaj regi sian propran menson. Se vi povas regi
vian menson, vi povas trovi la vojon al Vervekiĝo, kajsaĝo kaj virto konsekvence venos al vi.
Kiel juveloj elterigitaj el la tero, tiel virto aperas elbona konduto, kaj saĝo aperas el pura kaj paca menso. Por
iri sendanĝere tra la mezo de homa vivo, oni bezonas lalumon de saĝo kaj la gvidon de virto.
La instruo de Budho, kiu predikas al homoj, kiel ili
eliminu la tri venenojn, nome avidecon, koleron kajmalvidon, estas bona instruo, kaj tiuj, kiuj sekvas tiun ĉi
instruon, akiras feliĉan vivon.
7. Homoj kutime inklinas movi sin al la direkto, kiun
ili celas. Se ili havas avidajn pensojn, ili fariĝas pli avidaj;
se ili havas kolerajn pensojn, ili fariĝas pli koleraj; se ilihavas malsaĝajn pensojn, iliaj piedoj moviĝas al tiu
direkto.

- 121 -

La Vojo de Purigado

Kiam venas rikolta sezono, bovpaŝtistoj tenas siajn
bovojn en bovstalo, por ke ili ne eliru en la kampon, nedonu la kaŭzon por plendoj, kaj ne estu mortigitaj. Tielsame homoj devas firme protekti siajn mensojn kontraŭ
malhonesteco kaj malfeliĉo, elimini pensojn, kiuj instigas
avidecon, koleremon kaj malvidon, kaj kuraĝigi sianmenson al stimulado de kompatemo kaj bonkoreco.
Kiam venas printempo kaj ekĝermas herboj en la
kamparo, bovpaŝtistoj liberigas siajn bovojn, sed eĉ tiam
ili fikse rigardas la lokon, kien bovoj iras, kaj neniam
neglektas atenti pri paŝtejoj. Tiel same, homoj devas
atenti, kiun direkton la menso moviĝas, kaj gardi lamenson sub bona stato.
8. Iam la Budho Ŝakjamunio restis en la urboKaŭsambio. Ĉi tie loĝis unu viro, kiu malamisŜakjamunion. Li dungis malbonulojn kaj ordonis, ke iliinsultu Lin. Tial, kiam la disĉiploj de Ŝakjamunio eniris
en la urbon kaj almozpetis, ili nenion ricevis, sed aŭdis
nur riproĉojn.
Tiam Anando diris al Ŝakjamunio, “Estas pli bone
ne resti en ĉi tia urbo. Troviĝas aliaj pli bonaj urboj por
viziti. Ni forlasu ĉi tiun urbon.”Ŝakjamunio diris, “Se la sekvanta urbo estas simila- 122 -

La Vojo de Purigado

al tiu ĉi urbo, kiel ni faru?”“Tiam ni ankoraŭfoje iru al alia urbo.”Ŝakjamunio diris, “Ne, Anando, tiamaniere ne estos
fino. Prefere ni restu ĉi tie kaj pacience atendu la tempon,
kiam la insultoj ĉesos. Kaj poste ni transiru al alia loko.”“En tiu ĉi mondo troviĝas profito kaj perdo,
kalumnio kaj laŭdo, sufero kaj plezuro; la Iluminiĝinto ne
estas regata de tiuj ĉi flankaj aferoj, kiuj venas kaj forirasbaldaŭ.”II
BONAJ KONDUTOJ
1. Tiuj, kiuj serĉas la vojon al Vervekiĝo, devas ĉiamatenti, ke ili konstante tenu siajn korpon, parolon kajmenson puraj. Por teni la korpon pura, oni neniam devas
mortigi viv-estaĵojn, nek ŝteli aŭ adulti. Por teni laparolon pura, oni neniam devas mensogi, insulti, trompiaŭ ĝui babilaĉon. Por teni la menson pura, oni devas forigiĉiajn avidecon, koleron kaj falsan prijuĝon.
Se la menso fariĝas malpura, certe homaj kondutoj
fariĝas malpuraj; se la kondutoj estas malpuraj, estiĝos

- 123 -

La Vojo de Purigado

suferoj. Tial estas plej grave, ke la menso kaj la korpo
estu tenataj puraj.

2. Iam estis riĉa vidvino, kiu havis bonan reputacion
pro la bonkoreco, modesteco kaj ĝentileco. Ŝi havis unu
servistinon, kiu estis saĝa kaj diligenta.
Iun tagon la servistino pensis, “Mia mastrino havastre bonan reputacion; mi volas scii, ĉu ŝi estas bonkora desia naturo aŭ pro sia cirkonstanco? Mi provu trovi.”
La sekvan matenon, la servistino ellitiĝis apenaŭ
tagmeze. Ĉagrenite la mastrino kolere riproĉis ŝin. La
servistino respondis, “Eĉ se mi ellitiĝas malfrue nur unu
aŭ du fojojn, vi ne estu tiel kolerema.” La mastrino
koleregis.
La sekvan matenon, la servistino refoje ellitiĝis
malfrue. Tio kolerigis la mastrinon kaj ŝi batis laservistinon per bastono. Tiu ĉi fakto vaste famiĝis kaj lavidvino perdis la bonan reputacion.

3. Multaj homoj similas al tiu ĉi mastrino. Dum al ili lacirkonstancoj estas favoraj, ili estas afablaj, modestaj kaj- 124 -

La Vojo de Purigado

pacaj. Sed estas dubinde, ĉu ili kondutas same, eĉ se la
kondiĉoj ŝanĝiĝas al pli malfavoraj.
Kiam iu persono tenas puran kaj trankvilan menson
kaj daŭre agas kun afableco, eĉ en la okazo, kemalagrablaj vortoj atingas ties orelojn, ke aliaj homoj
montras malicon, aŭ ke mankas al tiu sufiĉaj manĝaĵoj,vestaĵoj kaj loĝejo, nur tiam tiu ĉi persono povas esti
nomata bona homo.
Tial, tiu, kiu tenas sian menson trakvila kaj daŭre
faras bonajn kondutojn nur tiam, kiam iliaj cirkonstancoj
estas favoraj, ne estas vere bona homo. Nur tiu, kiu
sekvas la instruon de Budho, disciplinas sian menson kajkorpon laŭ la instruo, povas esti nomata vere bona,modesta kaj paca homo.

4. Rilate al vortouzado, troviĝas kvin paroj dakontrastoj: vortoj, kiuj estas konvenaj al tempo, kaj kiuj
ne estas konvenaj; vortoj, kiuj akordas kun fakto, kaj kiuj
ne akordas; vortoj, kiuj sonoras agrablaj, kaj kiuj sonoras
krudaj; vortoj, kiuj estas utilaj, kaj kiuj estas malutilaj; kajvortoj, kiuj estas simpatiaj, kaj kiuj estas antipatiaj.
Kiajn ajn vortojn ni aŭdas, ni devas esti ĉiam- 125 -

La Vojo de Purigado

trankvilaj, fiksante nian menson ĉi tiel: mia menso neŝanĝiĝu; krudaj vortoj ne elfluu el mia buŝo; mia menso
estu plena de kompato kaj amo; kolero kaj malamo ne
okazu al mi.
Supozu, ke estas unu viro, kiu volas forigi koton ella grundo per ŝpato kaj fosilo. Kiel fervore li fosas kajĵetas la koton, tio tamen estas neebla tasko. Same kiel tiu
malsaĝulo, ni ne povas havi esperon elimini ĉiujn vortojn.
Tial, ni devas disciplini nian menson kaj plenigi ĝin persimpatio, por ke ni ne estu ĝenataj de la vortoj de aliuloj.
Ne estas eble pentri bildon sur la blua ĉielo per
farbo. Ankaŭ estas neeble sekigi grandan riveron per lavarmo de torĉo el fojno, aŭ fari krakojn frontante dupecojn de tre tanitaj ledoj. Tiel same, homoj devas
disciplini sian menson, por ke ilia menso estu neniamĝenata, kiajn ajn vortojn ili aŭdas.
Homoj devas disciplini sian menson kaj teni ĝinlarĝa kiel la teron, senlima kiel la ĉielon, profunda kiel
grandan riveron, kaj mola kiel tanitan ledon.
Eĉ se via malamiko kaptas kaj turmentas vin, se vi
sentas indignon, vi ne estas nomata sekvanto de la instruo
de Budho. Sub ĉia ajn cirkonstanco, vi devas pensi, “Miamenso estu ne ŝancelebla. Vortoj de malamo kaj kolero ne- 126 -

La Vojo de Purigado

pasu miajn lipojn. Mi brakumu mian malamikon kun
simpatio kaj kompato, kiuj fluas el la menso plena dekompato al ĉiuj viv-estaĵoj.”5. Iu viro trovis formikejon, kiu brulas en tago kajfumas en nokto. Li iris al iu saĝulo kaj petis lian konsilon,
kion fari pri ĝi. La saĝulo diris, “fosu profunde ĝin perglavo.” La viro fosis la formikejon laŭ la konsilo. Li
sinsekve trovis riglilon, ŝaŭmon de akvo, forkon, keston,
testudon, buĉistan tranĉilon, pecon da viando, kaj finedrakon. Li raportis al la saĝulo, kion li trovis. La saĝulo
klarigis la signifon kaj diris, “Forĵetu ĉiujn escepte la
drakon kaj ne ĝenu ĝin.”Tio ĉi estas parabolo. Ĉi tie “Formikejo” simbolas lahoman korpon; “brilas en tago” signifas, ke homoj dum
tago efektivigas la aferojn, kiujn ili pensis en la antaŭa
nokto; “fumas en nokto” signifas, ke homoj dum nokto
pripensas, ĝojas aŭ bedaŭras rilate aferojn, kiujn ili faris
en la antaŭa tago.
En la sama parabolo, “iu viro” simbolas la personon,
kiu serĉas Vervekiĝon; “saĝulo” estas Budho; “glavo”
indikas puran saĝon; “fosu profunde ĝin per glavo”
signifas la klopodon, per kiu oni devas atingi Vervekiĝon.

- 127 -

La Vojo de Purigado

Plue en la parabolo, “riglilo” signifas malsaĝecon;“ŝaumo de akvo” signifas koleremon kaj ĉagreniĝon;“forkego” signifas ŝanceliĝon kaj maltrakvilecon; “kesto”
signifas avarecon, koleron, maldiligentecon, frivolecon,
penton kaj iluzion; “testudo” signifas korpon kaj menson;“buĉista tranĉilo” signifas la kvin dezirojn; “peco deviando” signifas avidecon al amuzaĵoj. Tiuj ĉi aĵoj estasĉiuj malutilaj por ni, kaj tial diris la Budho. “Forĵetu
ĉiujn.”
La lasta “drako” indikas la menson, kiu jam eliminisĉiujn vulgarajn dezirojn. Se ni fosas pluen ĉirkaŭ ni, ni
fine vidos la drakon. “Ne ĝenu la drakon” signifas lasi lamenson libera de vulgaraj deziroj.

6. Pindolo, disĉiplo de Ŝakjamunio, akirinte la
Vervekiĝon, volis reveni al sia naskiĝa urbo Kaŭsambio
por rekompenci homojn, kiuj bonfaris al li, kaj aranĝis la
kampon por semi Budho-semojn.
En la ĉirkaŭaĵo de Kaŭsambio estis malgranda
parko, kie longe vicas kokoaj arboj farantaj ombron laŭ ladigo de la rivero Ganga kaj blovas konstante malvarmeta
vento.

- 128 -

La Vojo de Purigado

Iun someran tagon, Pindolo sidis en meditado submalvarmeta ombro de arbo; tiam reĝo Udjano venis al tiu
ĉi parko kune kun siaj reĝino kaj servistinoj por distri sin
per muziko. Post muziko kaj plezuro li faris sieston sub lamalvarmeta ombro de alia arbo.
Dum la reĝo estis dormanta, liaj reĝino kajservistinoj promenis de loko al loko, kaj hazarde ekvidis
Pindolon sidantan en meditado. Ili konstatis, ke li estas
sanktulo kaj petis de li predikon. Kaj ili atente aŭskultis
lian predikon.
Kiam la reĝo vekiĝis de la siesto, li ekiris por serĉi
siajn reĝinon kaj servistinojn, kaj trovis ilin, kiuj ĉirkaŭas
unu el la disĉiploj de la Budho kaj aŭskultas lianpredikon. La reĝo, voluptema kaj ĵaluza, insultis lin kun
indigno. “Estas ne pardoneble, ke vi estas en la mezo devirinoj kaj parolaĉas kun ili.” Pindolo restis silenta kun laokuloj fermitaj.
La reĝo furioza eligis sian glavon kaj minacis
Pindolon, sed tiu ĉi restis ankoraŭ silenta kaj ne moviĝis
kiel roko. La reĝo pli kaj pli furiozanta detruis formikejon
kaj ĵetis al li la koton plenigitan de formikoj, sed Pindolo
ankoraŭ restis sidanta en meditado kaj eltenis la insulton.
Baldaŭ la reĝo hontis pri sia furioza konduto kaj- 129 -

La Vojo de Purigado

petis pardonon de Pindolo. Pro tiu okazaĵo la instruo de
Budho trovis sian vojon en la kastelo de la reĝo kaj de tie
ĝi disvastiĝis tra la tuta lando.

7. Post kelkaj tagoj, la Reĝo Udjano vizitis Pindolon
en la arbaro, kie li vivis, kaj demandis, “Respektata
instruisto mia, kiel disĉiploj de la Budho povas teni siajn
menson kaj korpon puraj kaj ne tentataj de volupto,
kvankam plejparto da ili estas junaj?”Pindolo respondis, “Via Reĝa Moŝto, la Budho
instruis al ni sintenadon al virinoj. Li instruis al ni, ke ni
vidu pliaĝajn virinojn kiel niajn patrinojn, mezaĝajn
virinojn kiel niajn fratinojn, kaj junajn virinojn kiel niajn
filinojn. Laŭ tiu ĉi instruo, la disĉiploj tenas siajn menson
kaj korpon puraj kaj ne tentataj de volupto, kvankam
plejparto da ili estas junaj.”“Tamen, respektata instruisto mia, oni eble havusmalĉastajn pensojn al virinoj samaĝaj kiel patrinoj, alvirinoj samaĝaj kiel fratinoj, al virinoj samaĝaj kielfilinoj. Kiamaniere disĉiploj de Budho povas regi siajn
dezirojn?”“Via Reĝa Moŝto, la Honorato instruis al ni observi,- 130 -

La Vojo de Purigado

ke nia korpo estas plena de diversaj malpuraĵoj kiel sango,puso, ŝvito, kaj graso; observante tiamaniere, eĉ ni junuloj
povas gardi nian korpon pura.”“Respektata instruisto mia,” ankoraŭ demandis laReĝo, “Tio povus esti facila por vi, disĉiploj de Budho,
kiuj trejnis vian korpon kaj poluris vian saĝon, sed tio
estas malfacila por tiuj, kiuj ankoraŭ ne trejnis sin, eĉ se
ili nomiĝas disĉiploj de Budho. Eĉ se ili eble provas
rememori malpuraĵojn, iliaj okuloj sekvas belajn formojn.
Eĉ se li eble provas vidi malbelaĵojn, ili estas allogataj debelaj figuroj. Devas troviĝi ia alia motivo, por ke disĉiploj
de la Budho povu teni sian konduton pura.”“Via Reĝa Moŝto,” respondis Pindolo, “la Honorato
instruas al ni gardi la pordojn de kvin sentoj. Kiam ni
vidas belajn figurojn kaj kolorojn per niaj okuloj, kiam niaŭdas plezurajn sonojn per niaj oreloj, kiam ni flaras
odorojn per nia nazo, kiam ni gustumas per nia lango,
kiam ni tuŝas objektojn per niaj manoj, ni devas neniam
esti alkroĉitaj al belaĵoj kaj komfortaĵoj, nek esti irititaj demalbelaĵoj kaj malkomfortaĵoj. Al ni estas instruite ĉi tiel.
Laŭ tiu ĉi instruo de la Honorato, eĉ junaj disĉiploj povas
teni sian korpon kaj menson pura.”“Respektata instruisto mia, la instruo de la Budho
estas vere superba. De mia propra sperto mi sciiĝis, ke se- 131 -

La Vojo de Purigado

mi alfrontas ion belan aŭ plezuran kaj ne gardas mianmenson, ĝi tuj estas malordigita de malnobla sento. Ke ni
tenas niajn kondutojn puraj kaj gardas la pordojn de kvinsentoj, estas grava afero.”

8. Kiam ajn oni esprimas la penson en sia menso perago, ĉiam troviĝas reago, kiu sekvas ĝin. Se oni insultas
vin, vi probable volas reagi atakeme kaj venĝi lainsultinton. Oni devas sin gardi pri tiu ĉi reakcio. Tio
similas al kraĉado kontraŭ vento; la salivo malpurigas
neniun alian ol la kraĉinton mem. Tio similas al balaado
kontraŭ vento; la polvo ne foriras sed malpurigas labalainton mem. La inklinon al venĝo ĉiam sekvas
malfeliĉo.

9. Estas tre bona ago forigi avidecon kaj kreskigi
bonfareman menson. Estas ankoraŭ pli bone teni sianmenson direktita al la Nobla Vojo.
Oni devas forigi egoisman menson kaj anstataŭigi
ĝin per klopodado helpi aliulojn. Ago feliĉigi aliulojn
inspiras al ankoraŭ aliaj homoj fari la samon. Tiamanierefeliĉo naskiĝas.

- 132 -

La Vojo de Purigado

Miloj da kandeloj povas esti bruligitaj de unu
kandelo, kaj tamen la vivo de la unua kandelo nemallongiĝas per transdonado de fajro. Tiel same, feliĉo nemalkreskas per komunigado.
Tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas esti atentemaj alsia unua paŝo unu post la alia. Kiom ajn altan esperon oni
havas, ĝi devas esti atingita paŝon post paŝo. Ne forgesu,
ke ĉiu paŝo sur la vojo al Vervekiĝo troviĝas en niaĉiutaga vivo.

10. Ĉe la komenco de la vojo al Vervekiĝo troviĝas
dudek malfacilaĵoj, kiujn ni devas venki en tiu ĉi mondo:
1. Estas malfacile por malriĉulo esti malavara. 2. Estas
malfacile por orgojla homo lerni la vojon al Vervekiĝo.
3. Estas malfacile serĉi la vojon al Vervekiĝo riskante sianvivon. 4. Estas malfacile naskiĝi dum Budho vivas en la
mondo. 5. Estas malfacile aŭskulti la instruon de Budho.
6. Estas malfacile teni la menson pura kontraŭ la instinkto
de la korpo. 7. Estas malfacile ne deziri belajn kajallogajn aĵoj. 8. Estas malfacile por potenculo ne uzi sian
forton por satigi siajn dezirojn. 9. Estas malfacile nekoleri, kiam oni estas insultita. 10. Estas malfacile esti
trankvila, kiam diversaj cirkonstancoj tentas nin. 11. Estas
malfacile lerni amplekse kaj profunde. 12. Estas malfacile
ne malestimi komencantojn. 13. Estas malfacile teni sin
humila. 14. Estas malfacile trovi bonajn amikojn.
- 133 -

La Vojo de Purigado

15. Estas malfacile observi la disciplinon, kiu kondukas
nin al Vervekiĝo. 16. Estas malfacile ne esti malordigita
de eksteraj kondiĉoj kaj cirkonstancoj. 17. Estas malfacile
instrui aliulojn sciiĝinte iliajn kapablojn. 18. Estas
malfacile konservi la paceman menson. 19. Estas
malfacile ne disputi pri justeco kaj maljusteco. 20. Estas
malfacile trovi kaj lerni bonan metodon.

11. Bonuloj kaj malbonuloj diferencas inter si per siaj
karakteroj. Malbonuloj ne rekonas sian pekoplenanagadon; eĉ se ili rekonas sian pekon, ili ne volas ĉesigi
sian agon kaj malŝatas aŭdi admonon de aliuloj. Bonuloj
estas sentemaj rilate al justeco kaj maljusteco; ili tujĉesigas sian agadon, kiam ili rekonas malbonon en ĝi. Ili
estas dankemaj al tiuj, kiuj atentigas ilin pri tiu malbona
ago.
Tiamaniere bonuloj kaj malbonuloj diferencas intersi per siaj esencoj. Malbonuloj neniam ŝatas bonkorecojn
montritajn de aliuloj, dum saĝuloj estas ĉiam dankemaj
kaj klopodas esprimi sian dankemon ne nur al lafavorantoj sed al ĉiuj homoj, havante en sia menso
kompatemon.

- 134 -

La Vojo de Purigado

III
INSTRUOJ EN MALNOVAJ FABELOJ
1. Antaŭ multaj jaroj estis lando, kiu havis tre strangan
kutimon; en la lando, tiuj, kiuj maljuniĝis, estis forlasitaj
en malproksima kaj nealirebla monto laŭ la ordono de lareĝo de la lando.
Iu ministro, kiu servadis al la reĝo, ne kuraĝis forlasi
sian maljunan patron, kaj tial li konstruis sekretan
subteran kavon, kien li kaŝis sian patron kaj plenumis
filajn devojn al li.
Iun tagon dio aperis antaŭ la reĝon de la lando kajdonis al li malfacilan problemon, dirante, ke se li ne
povos solvi ĝin, lia lando detruiĝos. La problemo estis:“Tie ĉi estas du serpentoj; distingu la sekson unu de laalia.”
Nek la reĝo nek iu ajn en la palaco povis solvi laproblemon; tial la reĝo anoncis tra la lando, ke tiu, kiu
povas solvi, ricevos grandan rekompencon.
Reveninte hejmen la ministro iris al la loko, kie lia
patro kaŝis sin, kaj demandis lin pri la solvo al la
problemo; la patro tuj diris, “Estas tre facile. Metu la du- 135 -

La Vojo de Purigado

serpentojn sur molan tapiŝon; tiu, kiu movas sin tumulte,
estas vira, kaj tiu, kiu restas senmova, estas ina.” La
ministro parolis al la reĝo tiel, kiel lia patro instruis, kaj laproblemo estis sukcese solvita.
Poste la dio proponis aliajn malfacilajn demandojn,
kiujn la reĝo kaj liaj vasaloj ne povis respondi, sed kiujn
la ministro ĉiam povis solvi, konsultinte sian patron.
Jen kelkaj el la demandoj kaj la respondoj. “Kiuestas nomata vekiĝinto, estante dormanta? Kaj kiu estas
nomata dormanto, estante vekiĝinta?” La respondo estas
jena: — Estas tiu, kiu nun trejnas la vojon por Vervekiĝo.
Tiu estas vekiĝinta kompare kun tiuj, kiuj ne havasintereson je Vervekiĝo; li estas dormanta kompare kun
tiuj, kiuj jam atingis Vervekiĝon.
“Kiamaniere vi povas pesi grandan elefanton?”“Ŝarĝu boaton per la elefanto kaj streku linion por marki,
kiom la boato subakviĝis. Poste formetu la elefanton kajŝarĝu la boaton per ŝtonoj, ĝis ĝi subakviĝas ĝis la linio
kaj pesu la ŝtonojn.”“Kion signifas la diro ‘Akvo en unu taso estas pli
multa ol akvo en oceano’?” Respondo estas jena: “Akvo
en unu taso donita al ies gepatroj aŭ al malsanuloj pro
pura kaj kompatema animo havas eternan meriton, sed- 136 -

La Vojo de Purigado

akvo en oceano iam elĉerpiĝos, kiom ajn granda amaso da
akvo estas.”
La dio aperigis malsatulon tre malgrasan kun nurhaŭto kaj osto, kiu diris, “Ĉu en tiu ĉi mondo troviĝas iu,
kiu pli malsatas ol mi?” “Tiu, kiu estas egoisma kaj avida,kiu ne fidas la Tri Trezorojn de Budho, Darmo kaj Samgo,
kaj kiu ne faras oferadon al siaj gepatroj kaj instruistoj,
estas ne nur pli malsata, sed li falos en la mondon demalsataj demonoj kaj suferos de malsato por ĉiam.
“Jen estas kvadrata tabulo de melia ligno; kiu flanko
de la tabulo estis la malsupro de la arbo?” “Metu latabulon sur akvon; la flanko, kiu sinkas iom profunden,
estis proksima al la radiko.”“Jen estas du ĉevaloj, kiuj havas samajn grandecojn
kaj formojn; unu estas patrino kaj la alia estas ŝia ido.
Kiamaniere vi povus distingi ilin?” “Donu al ili fojnon; lapatrina ĉevalo ŝovos la fojnon al sia ido.”
Ĉiu respondo al tiuj ĉi malfacilaj demandoj ĝojigistiel la dion kiel la reĝon. La reĝo fariĝis dankema,sciiĝinte ke la respondoj venis de la maljuna patro, kiun laministro kaŝis en la kavo, kaj la reĝo abolis sian ordonon
forlasi maljunulojn en monto kaj anstataŭe ordonis, ke ili
estu traktataj kun bonkoreco.
- 137 -

La Vojo de Purigado

2. Reĝino Videho en Hindio iam sonĝis pri blanka
elefanto, kiu havis ses eburajn dentegojn. Ŝi tre deziris ladentegojn kaj petis de la reĝo, ke li havigu ilin al ŝi.
Kvankam tia tasko ŝajnis esti neebla, la reĝo, kiu tre amis
la reĝinon, promesis grandan rekompencon al iun ajnĉasisto, kiu raportos pri tia elefanto.
Hazarde en la Himalaja montaro troviĝis tia elefanto
kun ses dentegoj, kiu estis sin trejnanta por fariĝi Budho.
La elefanto iam savis la vivon de iu ĉasisto el danĝero enla fundo de la monto, kaj la ĉasisto povis reveni sekure alsia hejmlando. La ĉasisto tamen, blindigita de granda
profito akirota de ĝia eburo kaj forgesinta la bonvolecon,kiun la elefanto montris al li, reiris al la monto por mortigi
la elefanton kaj preni la eburon.
La ĉasisto, sciiĝinte ke la elefanto estis serĉanta
Budhecon, alivestis sin per la robo de budhista monaĥo
por ne doni gardemon, proksimiĝis al la elefanto en la
monto, kaj pafis venenan sagon.
La elefanto sciiĝis, ke ĝia morto estas proksima, kajke la ĉasisto estis venkita de vulgara deziro al
rekompenco. Tial ĝi havis kompaton por li kaj ŝirmis lininter siaj kvar gamboj por protekti la ĉasiston kontraŭ
- 138 -

La Vojo de Purigadovenĝoj de aliaj furiozaj elefantoj. Tiam la elefanto
demandis al la ĉasisto, kial li faris tian stultan agon. Laĉasisto rakontis pri la rekompenco kaj konfesis, ke lideziris ĝiajn ses dentegojn. La elefanto tuj rompis ladentegojn frapante ilin kontraŭ arbo, donis ilin al laĉasisto, kaj diris, “De tiu ĉi ofero mi kompletigis miantrejnadon por Budheco kaj renaskiĝos en la Puran
Landon. Kiam mi fariĝos Budho, mi helpos vin por forigi
viajn tri venenajn sagojn de avideco, kolero kaj malvido.”

3. En arbustaro ĉe la piedo de la Himalajo iam loĝis
unu papago kune kun multaj bestoj kaj birdoj. Iun tagon
fajro estiĝis en la arbusto pro la frotado de bambuoj, kiunkaŭzis forta vento. Birdoj kaj bestoj estis timigitaj en
konfuzo. La papago, sentante kompaton por ilia timo kajsufero, kaj dezirante repagi por la bonkoreco, kiun ĝi
ricevis de la arbustaro, kie ĝi povis kaŝi sin, provis fariĉion, kion ĝi povis. Ĝi trempis sin en proksima lageto,flugis super la fajron, kaj verŝis gutojn da akvo sur la
fajron por estingi ĝin. Ĝi ripetis tion diligente kun menso
de kompato kaj kun dankemo al la arbustaro.
Tiu ĉi spirito de bonkoreco kaj sinofero estis
rimarkita de dio, kiu malsupren venis de la ĉielo kaj diris
al la papago, “Vi havas bravan animon, sed kiel vi povus
estingi tian grandan fajron per kelkaj gutoj da akvo?” La
papago respondis, “Estas nenio, kion la spirito de- 139 -

La Vojo de Purigado

dankemo kaj sinofero ne povas plenumi. Mi provos ripete
kaj ripete ankaŭ en mia venonta vivo.” La granda dio estis
impresita de la spirito de la papago, kaj ili kune estingis la
fajron.

4. Antaŭ longa tempo en la Himalajo vivis birdo, kiu
havis unu korpon kaj du kapojn. Iam unu el la kapoj
rimarkis, ke la alia kapo manĝas iun dolĉan frukton. Ĝi
sentinte ĵaluzon, diris al si, “Mi do manĝu venenan
frukton.” Kaj ĝi manĝis venenon kaj la birdo mem mortis.

5. Iun fojon la vosto kaj la kapo de serpento kverelis
pri tio, kiu el ili estu en antaŭo por rampi. La vosto diris,“Vi ĉiam prenas gvidon, sed tio ne estas justa. Vi devaslasi min iri antaŭ vi de tempo al tempo. La kapo
respondis, “Estas la natura leĝo, ke mi estu la antaŭa. Mi
ne povas ŝanĝi mian rolon pro vi.”
Sed la kverelo daŭris. Iun tagon la vosto ligis sin al
arbo kaj tiel malebligis la kapon antaŭeniri. Kiam la kapolaciĝis de la baraktado kaj fine la vosto antaŭeniris. Pro
tio la serpento falis en la kavon de fajro kaj brulmortis.
En la mondo de naturo troviĝas adekvata ordo kajĉio havas sian propran funkcion. Se tiu ĉi ordo estas
konfuzita, la funkciado rompiĝas kaj la tuta ordo ruiniĝas.
- 140 -

La Vojo de Purigado

6. Iam estis viro kolerema. Iun tagon du viroj parolis
pri li antaŭ lia domo. Unu diris al la alia, “Li estas bonahomo, sed estas tre malpacienca; li havas koleriĝan
temperamenton kaj emas tuj ekkoleri.” La viro subaŭdis
la rimarkon kaj elkuris el la domo por ataki la du virojn; libatis, frapis kaj vundis ilin.
Saĝulo akceptas konsilon pri sia eraro, ekzamenas
sin mem, kaj plibonigas sian konduton, dum malsaĝulo,aŭdinte konsilon pri siaj malbonaĵoj, ne nur malestimas lakonsilon sed ripetas la saman eraron.

7. Foje estis riĉa sed malsaĝa viro. Kiam li vidis belan
tri-etaĝan domon de alia homo, li enviis ĝin kaj decidis
havi tian domon, pensante ke li mem estas tiel riĉa. Do livenigis ĉarpentiston kaj ordonis lin konstrui tiel samebelan domon.
La ĉarpentisto konsentis, kaj tuj komencis konstrui.
Li konstruis unue la fundamenton, poste la unuan etaĝon,la duan etaĝon kaj la trian etaĝon. Sed la malsaĝulo diris
senpacience, “Mi ne bezonas fundamenton, nek la unuanetaĝon, nek la duan etaĝon; mi bezonas la belan trianetaĝon. Konstruu ĝin rapide”- 141 -

La Vojo de Purigado

Malsaĝulo ĉiam pensas nur pri rezulto kaj estas
senpacienca, ne tenante penon, kiu necesas por havibonajn rezultojn. Povas esti nenia rezulto bona sen ĝusta
peno, same kiel la tria etaĝo ne povas esti sen la
fundamento kaj la unua kaj la dua etaĝoj.

8. Iu malsaĝulo boligis mielon. Kiam lia amiko subite
vizitis lin, li volis regali lin per iom da mielo. Sed ĝi estis
tro varmega; li ventumis ĝin por malvarmigi, ne estinginte
la fajron,. Tiel same, ne estas eble akiri la mielon de klarasaĝeco, ne estingante la fajron de vulgaraj pasioj.

9. Foje estis du demonoj, kiuj pasigis tutan tagon por
disputi kaj kvereli pri unu kesto, unu bastono kaj unu paroda ŝuoj. Iu viro preterpasante demandis, “Kial vi disputas
pri tiuj objektoj? Kian magian forton ili havas? Kial vi
devas kvereli por posedi ilin?”
La demonoj klarigis al li, ke el la kesto ili povas
venigi ion ajn, kion ili deziras — manĝaĵon, vestaĵon aŭ
trezorojn, per la bastono ili povas venki malamikojn, kajkun la paro da ŝuoj ili povas vojaĝi tra la aero.
Aŭdinte tion, la viro diris, “Kial vi kverelas? Se vi
estos for de ĉi tie por momento, mi povas dividi laobjektojn egale al vi.” Kaj la du demonoj retiris sin kaj tuj- 142 -

La Vojo de Purigado

foriris. Kaj la homo tuj surmetis la ŝuojn, ekprenis la
keston kaj la bastonon kaj deflugis tra la aero.
“La demonoj” ĉi tie simbolas homojn de herezaj
kredoj. “Kesto” signifas la mondonacon. Ili ne
komprenas, ke multaj trezoroj povas esti produktataj elbonfarado. “Bastono” signifas la praktikadon dekoncentriĝo de la animo. Ili povas venki ĉiujn vulgarajn
dezirojn. “Paro de ŝuoj” signifas la puran disciplinon depenso kaj kondukado, kiu kondukas ilin for de ĉiujdeziroj. Ne sciante ĉi tion, ili kverelis kaj disputis pri la
kesto, la bastono kaj la paro da ŝuoj.

10. Foje iu viro estis vojaĝanta sola. Kiam fariĝis
krepusko, li venis al neokupita domo kaj decidis tranoktitie. Noktomeze unu demono alportis kadavron de homo
kaj metis ĝin sur la plankon. Post nelonge alia demono
aperis kaj pretendis, ke la kadavro apartenas al li, kaj ili
kverelis pri ĝi.
La unua demono diris, ke estas senutile kvereli plu
pri ĝi, kaj proponis lasi juĝon al alia atestanto por decidi
posedanton de la kadavro. La alia demono konsentis tion,
kaj ekvidinte la viron kaŭrantan en angulo, demandis lin,
kiu la unua alportis la kadavron. La viro terure ektimis,
ĉar li bone sciis, ke kian ajn decidon li faros, li kolerigos
demonon, kiu malgajnos la kadavron, kaj estos mortigita- 143 -

La Vojo de Purigado

de li. Sed la viro decidis diri malkaŝe tion, kion li vidis.
Kiel li antaŭsupozis, tio kolerigis la duan demonon,kiu deŝiris unu el liaj brakoj. Sed la unua demono
anstataŭigis la perditan brakon per tiu de la kadavro. La
furiozanta demono deŝiris lian alian brakon, sed la unuademono tuj anstataŭigis ĝin per la alia brako de la
kadavro, kaj tiel iris ĝis ambaŭ brakoj, ambaŭ kruroj, lakapo kaj la korpo; ili estis unu post la alia deŝiritaj kajanstataŭigitaj per la respondaj partoj de la kadavro. Tiam
la du demonoj, vidinte la partojn de la viro forĵetitajn sur
la planko, kolektis kaj manĝis ilin, kaj poste foriris.
La kompatinda viro, kiu rifuĝis en la senhoman
domon, estis ĉagrenita de sia malfeliĉo. La partoj de lia
korpo, kiujn la demonoj formanĝis, estis donitaj de liaj
gepatroj, kaj tiuj ĉi partoj, kiuj nun apartenas al li, estas
tiuj de la kadavro. Kiu do estas li nun? Pripensante ĉi tiujn
faktojn, li ne povis ordigi ilin kaj elvagis el la domo kiel
frenezulo. Alveninte al iu templo, li eniris en ĝin kajrakontis sian ĉagrenon al la tieaj monaĥoj.
Oni povis vidi la veran signifon de sen-egoeco en tiu
ĉi rakonto.

11. Iam bela virino en bela vesto vizitis ies domon. La
mastro de la domo demandis ŝin, kiu ŝi estas. La virino
respondis, ke ŝi estas diino de riĉeco. La mastro de la- 144 -

La Vojo de Purigado

domo ĝojis kaj afable ŝin gastigis.
Post nelonge aperis alia virino malbela kaj vestita
malbele kaj malriĉe. La mastro demandis, kiu ŝi estas. La
virino respondis, ke ŝi estas diino de malriĉeco. La mastro
estis surprizita kaj volis forpeli ŝin el la domo, sed lavirino rifuzis foriri, dirante, “La virino de riĉeco estas mia
fratino. Inter ni estas interkonsento, ke ni neniam vivu
apartaj; se vi forpelas min, ŝi iros kune kun mi.”. Tiel
dirinte, la malbela virino tuj foriris, kaj ankaŭ la belavirino malaperis.
Kie estas naskiĝo, tie estas morto. Kie estas feliĉo,tie estas malfeliĉo. Malbonaj aferoj sekvas bonajn aferojn.
Homoj devas klarvidi tion ĉi. Malsaĝuloj timegas
malfeliĉon kaj strebas gajni feliĉon. Sed tiuj, kiuj serĉas
Vervekiĝon, devas transcendi ilin ambaŭ kaj devas ne
alteniĝi al ili.

12. Iam vivis malriĉa pentristo, kiu foriris de sia domo
por serĉi sian fortunon, lasante hejme sian edzinon. Posttri jaroj da malfacilaj klopodoj li povis ŝparis tri centpecojn da oro kaj decidis reiri al sia hejmo. Survoje livenis al granda templo, kie solena ceremonio de oferadoĵus okazis. Li estis treege impresita kaj diris al si, “Ĝisnun mi pensis nur pri estanteco, sed neniam konsideris- 145 -

La Vojo de Purigado

mian estontecan feliĉon. Estas parto de mia bona fortuno,
ke mi venis al tiu ĉi loko. Mi devas utiligi tion por planti
semojn de merito.” Pensante tiel, li donacis sian tutanŝparitan monon al la templo kaj revenis senmona al sia
hejmo.
Kiam li revenis hejmen, lia edzino riproĉis lin, ĉar li
alportis al ŝi neniom da mono. La kompatinda pentristo
respondis, ke li gajnis iom da mono, sed rezervis ĝin en
sendanĝera provizejo. Kiam ŝi demandis pri la loko, kie li
rezervis, li konfesis, ke li donacis ĝin al la monaĥoj de iu
templo.
Tio kolerigis la edzinon. Ŝi insultis sian edzon kajfine akuzis lin al la distrikta juĝejo. Kiam la juĝisto
demandis la pentriston pri lia defendo, li diris, “Mi ne agis
malsaĝe, ĉar mi gajnis monon per peniga klopodo dum
longa tempo kaj volis uzi ĝin kiel semon por estonteca
bona fortuno. Kiam mi venis al la templo, ŝajnis al mi, ke
tie estas la kampo, kie mi devas planti mian oron kiel
semon por bona fortuno. Kiam mi donacis al la monaĥoj
la oron, ŝajnis al mi, ke mi forĵetis ĉian avidecon kajavarecon el mia menso, kaj mi konstatis, ke vera riĉo neestas oro, sed menso.”
La juĝisto laŭdis la spiriton de la pentristo, kaj tiuj,
kiuj aŭdis tion, montris sian favoron helpante lin en- 146 -

La Vojo de Purigado

diversaj manieroj. Kaj poste la pentristo kaj lia edzino
eniris en konstantan bonan fortunon.

13. Iu viro, kiu loĝis apud tombejo, nokte aŭdis iesvoĉon el tombo voki lin. Li estis tiel timigita, ke li nepovis mem esplori la voĉon. La sekvan tagon li parolis pri
tio al siaj kelkaj amikoj. Kuraĝulo el la amikoj decidisserĉi la lokon, de kie la voĉo venis.
Dum tiu viro estis tremanta pro timo, la brava amikoiris al la tombejo, kaj certe la saman voĉon li aŭdis el
tombo. Li demandis al la voĉo, kio ĝi estas, kaj kion ĝi
deziras. La voĉo respondis el sub la tero; “Mi estas kaŝita
trezoro, kiun mi mem decidis doni al iu alia. Mi volis
donaci ĝin al tiu viro en la lasta nokto, sed li estis tiel
timema, ke li ne venis; tial mi min donacu al vi, kiu
taŭgas por ricevi. Morgaŭ matene mi venos al via domo
kune kun miaj sep subuloj.”
La amiko diris, “Mi atendos vin, sed bonvolu diri al
mi, kiel mi devas regali vin?” La voĉo respondis, “Nivenos en la roboj de monaĥo. Antaŭ ĉio pretigu vianĉambron por ni; lavu vian korpon kaj purigu la ĉambron,
kaj atendu min preparante ok bovlojn plenigitajn perkaĉo. Post manĝo, konduku nin unu post la alia en la- 147 -

La Vojo de Purigadoĉirkaŭbaritan ĉambron, kie ni aliformigos nin mem en
potojn plenajn de oro.
En la sekva mateno li lavis sian korpon kaj purigis laĉambron tiel, kiel al li estis sugestite, kaj atendis la aperon
de la ok monaĥoj. En la ĝusta tempo ili aperis kaj li
akceptis ilin ĝentile. Post kiam ili finis manĝon, li
kondukis ilin unu post la alia en la ĉirkaŭbaritan ĉambron,kie ĉiu monaĥo aliformigis sin en poton plenan de oro.
En la sama vilaĝo estis tre avida viro. Li sciiĝis pri
la okazaĵo kaj deziris la potojn plenajn de oro. Li invitis
aliajn ok monaĥojn al sia domo. Post ilia manĝado, li
kondukis ilin en la ĉirkaŭbaritan ĉambron, sed ili nealiformigis sin en la potojn, sed fariĝis koleraj kaj krie
akuzis la avidan viron al la polico, kiu fine arestis lin.
La unua timema viro, aŭdinte ke la voĉo de la tombo
alportis trezoron al la brava viro, iris al lia domo kaj avide
postulis la oron, insistante ke ĝi apartenas al li, ĉar la voĉoestis unue adresita al li. Kiam la timema viro provis prenila potojn, li trovis multe da serpentoj levantaj iliajn
kapojn por ataki lin.
La reĝo de tiu ĉi lando aŭdis tion kaj juĝis, ke lapoto apartenas al la brava viro, kaj diris jenan rimarkon:“Ĉio en la mondo similas al tiu ĉi afero. Malsaĝuloj
- 148 -

La Vojo de Purigado

deziras nur bonajn rezultojn, sed ili estas tiel timemaj por
strebi al la celo, kaj ili ĉiam malsukcesas. Ili neniam fidas
sian forton nek havas kuraĝon por fronti kontraŭ lainterna batalado de menso, de kiu sola vera paco kajharmonio povas esti akirataj.

- 149 -

ĈAPITRO LA DUALA VOJO DE PRAKTIKO
I
SERĈADO DE LA VERO
1. Se temas pri serĉado de vero, troviĝas diversaj
demandoj negravaj. De kiaj materialoj estas konstruita launiverso? Ĉu ĝi estas eterna? Ĉu ĝi havas limon?
Kiamaniere estas organizita tiu ĉi socio de homoj? Kia
estas la ideala formo por la socio? Se vi prokrastasserĉadon de la vojo kaj praktikon por Vervekiĝo tiellonge, dum tiuj ĉi demandoj ne estas solvitaj, vi mortos,antaŭ ol vi trovos la vojon.
Supozu, ke iu viro estas pafita per venena sago kajliaj parencoj kaj amikoj kunvenintaj volas voki kuraciston
por eligi la sagon kaj kuraci lin kontraŭ la veneno.
Supozu, ke la vundito diras, “Atendu momenton!
Antaŭ ol vi eligos la sagon, mi deziras scii, kiu pafis lasagon? Ĉu tiu estis viro aŭ virino? Ĉu tiu estis noblulo aŭ
kamparano? Kaj el kio estas farita la pafarko? Ĉu ĝi estas
granda aŭ malgranda? Ĉu ĝi estas farita el ligno aŭ
bambuo? El kio estas farita la arkoŝnuro? Ĉu ĝi estas fibroaŭ tendeno? Ĉu la sago estas el visterio aŭ fragmito? Kio
estas ĝia plumo? Atendu eligi la sagon, ĝis mi estos
informita pri ĉiuj ĉi aferoj!” Kio okazos al li?
- 150 -

La Vojo de PraktikoAntaŭ ol li estos informita pri tiuj ĉi demadoj,
sendube la veneno cirkulos tra la korpo kaj li mortos. En
tiu ĉi okazo, tio kion ni devas unue pripensi, estas eligi lasagon kaj kuraci la vundon, por ke la veneno ne cirkulu en
la tuta korpo.
Kiam fajro de pasioj danĝerigas la mondon, lademando pri la konstruo de la universo apenaŭ gravas.
Kia estas la ideala formo de la homa komunumo estas netre grava por pritrakti.
La demandon, ĉu la universo havas limon, aŭ ĉu ĝi
estas eterna, oni povas flanken lasi ĝis estos trovita ia
maniero estingi la fajron de naskiĝo, maljuniĝo,malsaniĝo kaj morto. En la mezo de melankolio, tristo,
sufero kaj ĉagreno, oni devas unue serĉi la vojon por solvi
tiujn ĉi problemojn kaj strebi al la praktikado de la vojo.
La instruo de la Budho inkludas gravaĵojn, kiujn ni
devas koni, kaj ekskludas negravaĵojn. Nome, la Budho
instruas al homoj, ke ili devas lerni tion, kio estas
lernenda, forigi tion, kio estas forigenda, praktiki tion, kio
estas praktikenda, kaj klarvidi tion, kio estas klarvidenda.
Tial, homoj devas scii, kio estas la plej grava, kiu
problemo devas esti solvita la unua, kaj kiu tasko estas la- 151 -

La Vojo de Praktiko

plej urĝa por ili. Por scii ĉi supre menciitajn aferojn, antaŭ
ĉio ili devas entrepreni trejni sian menson; t.e. ili devas
unue peni regi sian menson.

2. Supozu, ke iu viro eniras en arbaron por preni
medolon, kiu kreskas en la centro de arbo, kaj revenis kunbranĉoj kaj folioj, pensante, ke li jam akiris medolon. Tio
estas tute stulta. Sed homoj ofte kontentiĝas nur kun arbaj
eksteraĵoj, kvankam ilia vera celo devas esti kapti lainternan esencon.
Ĉi tie arba medolo signifas veron, kiun homoj serĉas
kun la deziro liberiĝi de naskiĝo, maljuniĝo, malsaniĝo
kaj morto, aŭ de malĝojo, lamento, sufero kaj ĉagreno. Se
iu homo, gajninte iom da respekto kaj honoro, fariĝas
memkontenta kaj tro fiera, laŭdas sin mem kaj mallaŭdas
aliajn, tiu eraras same kiel la viro, kiu pensas, ke li akirisarban medolon, kvankam li efektive akiris nur branĉojn
kaj foliojn.
Se iu kontentiĝas kun iom da progreso, kiun tiu faris
per malgranda klopodo, haltigas sian klopodon kaj iĝasfiera kaj aroganta, tio ankaŭ samas kiel la konduto de lasupre menciita viro, kiu efektive akiris nur arban ŝelon.
Kaj se iu trovas, ke ties menso fariĝis pli trankvila- 152 -

La Vojo de Praktiko

kaj ties penso pli klara, kaj haltigas sian klopodon kaj iĝasfiera kaj aroganta, tio ankaŭ samas kiel la konduto de lasupre menciita viro, kiu efektive akiris nur arban
endodermison.
Kaj se iu iĝas fiera kaj aroganta, opiniante ke tiu
gajnis la kapablon de intuicia kompreno, tiu estas samakiel la viro, kiu pensas, ke li akiris arban medolon,
kvankam li efektive akiris arban fibron. Ĉi tiuj serĉantoj
facilanime kontentiĝas de sia nesufiĉa klopodado, iĝasfieraj kaj arogantaj, haltigas sian klopodon, enfalas en
pigrecon. Konsekvence ili denove invitos suferojn.
Tiuj, kiuj serĉas la veran vojon al Vervekiĝo, devas
ne esperi facilan aŭ agrablan taskon, nek esti plezuraj pro
respekto, honoro aŭ oferaĵoj. Kaj plie ili devas ne celi etan
klopodon nek bagatelan progreson en trankvileco, kono
kaj klarvidado.
Antaŭ ĉio homoj devas klare teni en sia menso la
fundamentan kaj esencan naturon de tiu ĉi mondo denaskiĝo-kaj-morto.

3. La mondo ne havas sian propran substancon. Ĝi
aperas laŭ la konkordo de kaŭzoj kaj kondiĉoj, kiuj havis
sian originon, sole kaj ekskluzive, en la aktiveco de la- 153 -

La Vojo de Praktiko

menso, kiu estas instigita de malsaĝo, mem-trompo,
deziroj kaj ampasio. La mondo de iluzio ne estas ioekstera, pri kiu la menso false konceptas. Ĝi havas nenian
ajn substancon, sed aperas laŭ la proceso de la menso
mem, montrante siajn proprajn iluziojn. Ĝi estas fondita
kaj konstruita de la deziroj de la menso, de ĝiaj suferoj kajbaraktoj akompanantaj la doloron kaŭzitan de ĝiaj propraj
avideco, kolero kaj malsaĝo. Homoj, kiuj serĉas la vojon
al Vervekiĝo, devas esti preta je batalado kontraŭ ĉi tia
menso por atingi sian celon.

4. “Ho, mia menso! Kial vi ŝvebas tiel maltrankvile
super la ŝanĝiĝemaj cirkonstancoj de vivo ? Kial vi igas
min tiel konfuza kaj maltrankvila? Kial vi instigas minkolekti tiel multe da aĵoj? Vi similas al plugilo, kiu
frakasiĝas en pecojn antaŭ la komenco de plugado; visimilas al direktilo, kiu estas malmuntita, ĝuste kiam oni
estas ekveturonta al la maro de naskiĝo-kaj-morto. Se ni
ne bone utiligas tiun ĉi vivon, por kio ni ripetadis
renaskiĝojn?”“Ho, mia menso! Iun fojon vi igis min naskiĝi kielreĝo, kaj alian fojon vi igis min naskiĝi kiel ekzilito
almozanta manĝaĵojn de loko al loko. Kelkajn fojojn vi
igis min naskiĝi en ĉiela luksa domego, en kiu mi vivis
ekstaza, sed poste vi forpelis min en la fajron de infero.”- 154 -

La Vojo de Praktiko“Ho, mia malsaĝa, malsaĝa menso! Tiel vi gvidis
min al diversaj vojoj, kaj mi ĉiam obeis vin. Sed nun miaŭdis la instruon de la Budho; tial vi ne plu ĝenu min kaj
ne kaŭzu pluajn suferojn, sed lasu min serĉi Vervekiĝon
humile kaj pacience.”“Ho, mia menso! Se vi nur lernus, ke ĉiuj aĵoj nehavas substancon kaj estas efemeraj, se vi nur lernus nealkroĉi al aĵoj, ne deziregi aĵojn, ne kapitulaci al avideco,kolero kaj malsaĝo, tiam ni povus vojaĝi en trankvilo.
Tiam tranĉante la katenon de deziroj per la glavo de saĝo,kaj ne ĝenate de ŝanĝiĝantaj cirkonstancoj — avantaĝo aŭ
malavantaĝo, gajno aŭ perdo, laŭdo aŭ klaĉo —, ni povus
resti en paco.”“Ho, mia kara menso! Tiu estas vi, kiu unue vekis en
mi la volon serĉi la vojon; tiu estas vi, kiu sugestis al miserĉi Vervekiĝon. Tamen kial vi nun tiel facile cedas alavideco, al emo al komforteco, kaj al plezuro ekscitita?”“Ho, mia menso! Kial vi kuras tien kaj ĉi tien sen
difinita celo? Lasu min transpasi ĉi tiun vastan maron deiluzio. Ĝis nun mi agadis laŭ via deziro, sed nun vi devas
agadi laŭ mia deziro, kaj ni kune sekvu la instruon de la
Budho.”“Ho, mia kara menso! Montoj, riveroj kaj maroj- 155 -

La Vojo de Praktiko

estas ŝanĝiĝemaj kaj plenaj de katastrofoj. Kie ni povas
trovi trankvilecon en tiu ĉi mondo de iluzio? Ni sekvu la
instruon de la Budho kaj transiru al la alia bordo, al
Vervekiĝo.”5. Tiuj, kiuj vere serĉas la vojon al Vervekiĝo, kun
forta preteco antaŭenmarŝas. Tial eĉ se ili renkontas
mokridantojn aŭ klaĉantojn, ili neniam ŝancelas siandecidon. Eĉ se iu batas ilin per pugno, ĵetas ŝtonon al ili
kaj atakas ilin per glavo, ili neniam havas koleron en sia
menso.
Eĉ se malamikoj detranĉus ilian kapon de la trunko,
la menso devas ne esti ĝenata. Se la menso devojserĉantoj fariĝas malluma pro tio, tio signifas, ke ili neestas vera sekvanto de la instruo de la Budho. Kio ajn
okazus, ili devas resti solidaj, firmaj, senmovaj, ĉiamradiante kun la menso de compato kaj favoro. Venu
kalumnio, venu malfortuno! Tamen vojserĉantoj devas
decide resti semovaj kaj trankvilaj en sia menso, plenigite
de la instruo de la Budho.
Por atingi Vervekiĝon oni devas provi plenumi ĉiajn
ajn taskojn malfacile plenumeblajn, elteni aferojn
malfacile elteneblajn, kaj donaci aĵojn malfacile
donaceblajn. Se iu diras, ke por atingi Vervekiĝon oni- 156 -

La Vojo de Praktikodevas limigi sian manĝaĵon je unu rizograjno tage, manĝu
nur tiom. Se la vojo al Vervekiĝo trapasas fajron, ne
hezitu trapasi fajron.
Sed donacinte aŭ plenuminte, oni devas ne havi lapenson «Mi donacis» aŭ «Mi plenumis». Oni devas agi
tiel , ĉar tio estas saĝa kaj prava afero. Oni devas agi kun
la spirito de kompato; tio estas same kiel patrino flegas
sian malsanan infanon. Patrino neniam havas la penson«Mi flegis».

6. Antaŭ multaj jaroj vivis reĝo, kiu amis sian popolon
kaj sian landon. Li regis sian landon kun saĝo kajbonkoro. Pro tio lia lando prosperis kaj estis paca. Li ĉiamdeziris al si pli grandan saĝon kaj klerecon; li eĉ oferis
rekompencon al iu ajn homo, kiu povas gvidi lin al valora
instruo.
Lia fervoro kaj saĝo finfine atingis la atenton dedioj. Ili decidis unue provi lin. Iu dio aliformiĝinte en
demonon aperis antaŭ la pordo de la reĝa palaco, kaj diris,“Bonvolu konduki min antaŭ la reĝon, ĉar mi havas
sanktan instruon por li.” La reĝo petis la instruon. Ĉe tio
la demono subite en timiga formo postulis manĝaĵon
dirante, “Mi ne povas instrui ĝin, ĝis mi ekhavosmanĝaĵon.” Tiam la plej bongusta manĝaĵo estis oferita- 157 -

La Vojo de Praktikoantaŭ la demono, sed la demono eĉ insistis, ke li devas
ekhavi varman homan karnon kaj sangon. Ĉe tio lakronprinco decidis doni sian korpon al la demono kajankaŭ la reĝino decidis doni sian korpon. Sed ankoraŭ lademono ne estis kontenta kaj plie postulis la korpon de lareĝo mem.
Tiam la reĝo kun aplombo diris, “Mi volonte oferu
al vi mian korpon, sed mi ne povas morti, antaŭ ol miaŭdos la instruon.”
La demono donis sekvantan instruon: “Lamento
naskiĝas el la pasio, timo naskiĝas el pasio. Tiuj, kiuj
forigis pasion, neniam havas lamenton nek timon.” Subite
la demono ŝanĝis sin en la originan figuron de la dio.
Samtempe la mortintaj princo kaj reĝino aperis en siajantaŭaj figuroj.

7. Iam vivis iu praktikanto, kiu serĉis la Veran Vojonen la Himalajo. Li tute ne ŝatis iajn ajn trezorojn de la teronek la plezurojn de ĉielo. Li nur serĉadis la instruon, kiu
povas forigi ĉiujn mensajn iluziojn.
La dioj, kortuŝite de lia fervoreco kaj sincereco,
decidis provi lian menson. Do unu el la dioj ŝangis sianfiguron en demonon kaj aperis en la Himalajo, recitante,- 158 -

La Vojo de Praktiko“Ĉio ŝanĝiĝas, ĉio aperas kaj malaperas.”
La praktikanto, aŭdinte ĉi tiun kanton treege ĝojis,
kvazaŭ li estus trovinta fonton de malvarmeta akvo, aŭkvazaŭ sklavo estus liberigita neatendite. Li diris al simem, “Finfine mi trovis veran instruon, kiun mi delongeserĉadis.” Li sekvis la voĉon. Dezirante trovi la recitinton
de la vero, li renkontis teruraspektan demonon. Kuntimemo li proksimiĝis al la demono kaj demandis, “Ĉuestis vi, kiu recitis la sanktan verson, kiun mi ĵus aŭdis?
Se estis vi, bonvolu reciti ĝin plu.”
La demono respondis, “Jes, ĝi estas mia verso. Sedĉar mi estas tiel malsata, ke mi ne povas reciti plu, ĝis mimanĝos ion.”
La praktikanto fervore petis de li recii ĝin dirante,“Ĝi havas sanktan signifon kaj la de mi serĉatan instruon.
Nun mi aŭdis la parton de ĝi. Bonvolu promesi al miaŭskulti ĝin plu.”
La demono diris ankoraŭfoje, “Mi estas malsata.
Sed se mi povas manĝi karnon kaj sangon de homo, mi
recitu la verson ĝis la fino.”
Ĉe tio la praktikanto kun aspiro aŭskulti la instruon
promesis doni sian propran korpon al la demono. Finfine- 159 -

La Vojo de Praktiko

la demono kantis la kompletan kanton jene:Ĉio ŝanĝiĝas,Ĉio aperas kaj malaperas.
Kiam oni transcendas aperon kaj malaperon,Jen estas perfekta trankvilo.
Aŭdinte tion ĉi, 1a praktikanto skribis la verson sur
rokoj kaj arboj ĉirkaŭe kaj grimpis sur arbon. Poste li ĵetis
sin antaŭ la piedojn de la demono. En tiu momento la
demono reŝanĝis sian figuron en dion kaj ricevis liankorpon en la manoj sendifekte.

8. Antaŭ multaj jaroj estis fervora vojserĉanto nomata
Sadaprarudito. Li forĵetis ĉiun delogon de profito aŭ
honoro kaj riskis sian vivon por serĉi la veran vojon. Iun
tagon li aŭdis voĉon de ĉielo, kiu diris, “Sadaprarudito,
iru rekte al oriento! Timu nek varmon, nek malvarmon.
Neniam estu ĝenata de distingo de bono aŭ malbono. Nurpaŝu orienten fervore. En la fora oriento vi certe trovos
vian veran instruiston kaj akiros Vervekiĝon.”Sadaprarudito ĝojegis pro tiu ĉi definitiva instrukcio
kaj tuj ekvojaĝis orienten. Iufoje li dormis en soleca
kampo, iufoje en sovaĝa montaro. Estante vaganto en
fremdaj landoj li suferis de persekutado kaj humiligado.
Iufoje li vendis sin mem kiel sklavon por satigi sin,

- 160 -

La Vojo de Praktiko

sentante kvazaŭ li vendus siajn karnon kaj oston. Tamenfinfine li renkontis veran instruiston kaj petis lian
instruon.
Jen estas proverbo: “Bonaĵo ofte renkontas
malhelpon.” Sadaprarudito trovis, ke ĝi estas vera, dum
sia vojaĝo al vera vojo. Li ne havis monon por aĉeti
kelkajn florojn kaj incenson, kiujn li volis oferi al la
instruisto. Li provis vendi sian servon, sed li trovis
neniun, kiu dungas lin. Ŝajnis al li, ke iu malbona spirito
malhelpas lin kaj deturnigi lin de la celo. La vojo al
Vervekiĝo estas tre malfacila, kaj eble ĝi kostas homanvivon.
Sadaprarudito ne havis monon por aĉeti paperon kajinkon, per kiuj li povas skribi la instruon de la gvidanto.
Tial li pikis sian brakon per glavo kaj verŝis sian sangon,
per kiu li skribis la vortojn de la gvidanto. Tiamaniere li
akiris la altvaloran Veron.

9. Iam estis knabo nomata Sudano, kiu ankaŭ deziris
Vervekiĝon kaj fervore serĉis la vojon. De fiŝkaptisto li
lernis mirindaĵon pri la maro. De kuracisto li lernis
kompaton al malsanuloj suferantaj. De riĉulo li lernis, keŝpari malgrandan sumon da mono estas sekreto de lia- 161 -

La Vojo de Praktiko

granda riĉaĵo, kaj pensis, ke estas necese konservi ĉiunetan gajnon por iri al la vojo al Vervekiĝo.
De meditanta monaĥo li lernis, ke la pura kaj paca
menso havas miraklan forton por purigi kaj trankviligi lamenson de aliaj homoj. Foje li renkontis virinon havantan
noblan karakteron kaj estis impresita de ŝia favorema
spirito. De ŝi li lernis, ke amo estas la frukto de saĝo. Fojeli renkontis maljunan asketon, kiu diris al li, ke por atingicelon li devas supreniri sur monton de glavoj aŭ trapasi
valon de fajro. Tiel, laŭ siaj spertoj Sudano lernis, ke vera
instruo povas esti akirata de ĉio, kion li vidis aŭ aŭdis.
Li lernis paciencon de malriĉulo kaj fizike
handikapita virino; li lernis lecionon de simpla feliĉo
rigardante infanojn ludantajn sur strato; de ĝentilaj kajhumilaj homoj, kiuj deziras nenion, kion ordinaraj homoj
deziras, li lernis la sekreton vivi pace kun la tuta mondo.
Li lernis lecionon de harmonio el la komponado debonodoraj incensaĵoj, kaj lecionon de dankemo el laaranĝado de floroj. Iun tagon en arbaro li ripozis sub
granda arbo kaj vidis etan arbon kreskantan apud la arbo
velkinta kaj jam falinta. Tio donis al li la instruon, ke
homa vivo ne estas konstanta.
Tage sunlumo kaj nokte brilantaj steloj ĉiam freŝigis
- 162 -

La Vojo de Praktikolian spiriton per la sperto de lia longa vojaĝo. Tiel Sudano
profitis de la spertoj de sia longa vojaĝo.
Vere tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas pensi pri sia
menso kvazaŭ pri kastelo gardenda kaj ornamenda. Ili
devas larĝe malfermi la pordojn de sia menso direktita al
Budho, inviti Ĝin kun respekto kaj humilo en la internon
de sia menso, kaj oferi al Ĝi la incenson de konfido kaj laflorojn de ĝojo.

II
DIVERSAJ VOJOJ
1. Por tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, estas la triopa
trejnado kiel praktika metodo. Ili devas kompreni kaj
sekvi ĝin: la unua ero estas disciplino por praktika
konduto; la dua ero estas koncentrado de menso; la tria
ero estas saĝo.
Kio estas disciplino? Ĉiuj vojserĉantoj, ĉu monaĥo
aŭ laiko, devas observi la preceptojn por bona konduto. Ili
devas regi sian menson kaj korpon kaj protekti la pordojn
de la kvin sensoj. Ili devas timi eĉ etan kulpon kaj
momenton post momento devas penadi fari nur bonajn
agojn.

- 163 -

La Vojo de Praktiko

Kion signifas koncentrado de menso? Ĝi signifas
forigon de avideco aŭ malbonaj deziroj kaj teni la menson
pura kaj trankvila.
Kio estas la saĝo? Ĝi estas la kapablo perfekte
kompreni kaj pacience akcepti la Noblan Kvaropan Veron— sciiĝi pri la fakto de sufero kaj ĝia naturo; pri la kaŭzo
de sufero: pri la finiĝo de sufero: kaj pri la Nobla Vojo,
kiu kondukas al la fino de sufero.
Tiuj, kiuj fervore sekvas tiun ĉi triopan trejnadon,
povas esti nomataj disĉiploj de Budho.
Supozu, ke azeno, kiu ne havas bonan formon, nekvoĉon nek kornojn kiel tiujn de bovo, sekvas bovaron kajpretendas, “Vidu, mi ankaŭ estas bovo.” Kiu kredas ĝin?
Tiel same estas stulte, ke iu ne sekvante la triopan
trejnadon fanfaronas, ke li/ŝi estas vojserĉanto aŭ disĉiplo
de Budho.
Por gajni rikolton de kamparo en aŭtuno, kamparanodevas anticipe en printempo devas plugi, prisemi kaj
irigacii kampojn, kaj ankaŭ elradiki herbaĉojn. Tiel same,serĉantoj de Vervekiĝo devas sekvi la triopan trejnadon.
Kamparanoj ne povas atendi, ke ili vidos burĝonojn
hodiaŭ, grajnojn morgaŭ kaj rikolton postmorgaŭ. Tiel
- 164 -

La Vojo de Praktikosame serĉantoj de Vervekiĝo ne povas forigi pasiojn
hodiaŭ, detrui alkroĉiĝon morgaŭ kaj akiri Vervekiĝon
postmorgaŭ.
Ankaŭ post kiam kamparanoj prisemas kampojn,
kreskaĵoj bezonas ilian paciencan laboradon dum longa
tempo kaj atendi ŝanĝiĝon de sezono. Tiamaniere ekestasburĝonoj kaj laste rikolto. Tiel same, por akiri
Vervekiĝon, praktikantoj devas kulturi la teron de
Vervekiĝo laŭ la triopa trejnado, t.e. disciplino,
koncentrado de menso kaj saĝo.

2. Estas malfacile paŝi sur la vojo kondukanta al
Vervekiĝo, dum oni avidas al luksa vivo, postkuras
komforton kaj estas konfuzita de ampasioj. La diferencointer ĝuado de vivo kaj tiu de la Vera Vojo estas granda.
Kiel jam eksplikite, la menso estas la fonto de ĉiujaĵoj. Se la menso ĝuas mondumajn aferojn, iluzio kajsufero sekvos nin neeviteble; sed se la menso ĝuas la
Veran Vojon, feliĉo, kontento kaj ĝojego sekvos.
Tial tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas teni sianmenson pura kaj pacience sekvi kaj praktiki la triopan
trejnadon. Se ili observas la disciplinon, ili konsekvence
gajnas koncentradon de menso; kaj se ili gajnas- 165 -

La Vojo de Praktiko

koncentradon de menso, ilia menso fariĝas klara kaj saĝa,kaj tio kondukas al Vervekiĝo.
Vere, tiu ĉi triopa trejnado — disciplino,
koncentrado kaj saĝo — estas vera vojo al Vervekiĝo. Ĉarhomoj ne laŭiris la triopan trejnadon, mensaj iluzioj
akumuliĝas ĉe ili dum longa tempo. Ili devas ne disputi
kun aliaj homoj, sed pacience meditadi en sia interno depura menso por atingi Vervekiĝon.

3. Se analizi la triopan trejnadon de praktikado, ĝipovas esti klarigita kiel la Nobla Okera Vojo; aŭ kiel laklarvidado el la kvar metodoj, aŭ kiel la ĝusta klopodado
el la kvar flankoj, aŭ kiel la kvin fortoj, aŭ kiel laparamito aŭ la perfektigo el la ses branĉoj.
La Nobla Okera Vojo esta la praktikado konsistanta
el: la ĝusta vido, la ĝusta penso, la ĝusta vorto, la ĝusta
faro, la ĝusta vivo, la ĝusta peno, la ĝusta atento, kaj laĝusta koncentrado.
La Ĝusta Vido signifas plene kompreni la Noblan
Kvaropan Veron, esti konvinkita pri la leĝo de kaŭzo kajrezulto, kaj ne esti trompita de iluzioj kaj deziroj.

- 166 -

La Vojo de Praktiko

La Ĝusta Penso signifas la rezolutan menson, kiu nepermesas deziregon, avidecon, koleron kaj agon vundi
aliajn vivojn.
La Ĝusta Vorto signifas eviti mensogon, senutilan
babiladon, kalumnion kaj hipokritan parolon.
La Ĝusta Faro signifas ne mortigi, ne ŝteli kaj neadulti.
La Ĝusta Vivo signifas eviti hontindan vivmanieron.
La Ĝusta Peno signifas diligentan klopodadon cele
al la ĝusta direkto.
La Ĝusta Atento signifas teni puran kaj prudentan
menson.
La Ĝusta Koncentrado signifas teni la menson ĝusta
kaj trankvila por klarvidi la esencon de la menso, sen ajnaneĝusta celo.

4. La klarvidado el la kvar metodoj estas jena: la unua,
rigardi la korpon malpuran, klopodante forigi ĉian- 167 -

La Vojo de Praktiko

alkroĉiĝon al ĝi; la dua, rigardi la sensojn kiel fonton desufero, kion ajn ili sentas, ĉu doloran aŭ plezuran; la tria,
rigardi la menson konstante ŝanĝiĝantan; la kvara, rigardiĉion en la mondo kiel fenomenon estiĝintan de kaŭzo kajkondiĉo, kaj konscii, ke nenio restas senŝanĝa por ĉiam.

5. La ĝusta klopodado el la kvar flankoj estas jena: launua, preventi malbonon antaŭ ol ĝi ĝermas; la dua,
fortranĉi malbonon, kiu jam ĝermis; la tria, instigi lamenson, por ke bono ĝermu; la kvara, kreskigi bonon, kiu
jam ĝermis, kaj grandigi ĝin.

6. La kvin fortoj estas jena: la unua, kapablo dekonfido; la dua, kapablo de klopodo; la tria, kapablo de
prudenta menso; la kvara, kapablo de koncentrado; lakvina; kapablo teni klaran saĝon. Tiuj ĉi kvin fortoj estas
necesaj por Vervekiĝo.

7. La paramito aŭ la perfektigo el la ses branĉoj estas
jena: la unua, perfektigi oferon aŭ donacon; la dua,
perfektigi observadon de preceptoj; la tria, perfektigi
paciencon; la kvara, perfektigi penadon; la kvina,
perfektigi koncentradon de menso; la sesa, perfektigisaĝon. Per tiuj ĉi praktikoj oni povas transiri de tiu ĉi- 168 -

La Vojo de Praktiko

bordo de iluzio al la bordo de Vervekiĝo.
La praktikado de ofero forigas avaran menson; lapraktikado de preceptoj profundigas la penson pri justeco;la praktikado de pacienco helpas por regi la timeman kajkolereman menson; la praktikado de penado helpas nin
esti diligentaj; la praktikado de koncentrado helpas nin
regi vagantan menson; la praktikado de saĝo ŝanĝas lamalluman kaj konfuzitan menson al pura kaj saĝa menso.
Ofero kaj observo de preceptoj faras la fundamenton
necesan por konstrui grandan kastelon, t.e. la tutan
praktikadon. Pacienco kaj penado estas la muroj de lakastelo kaj protektas nin kontraŭ malamikoj eksteraj.
Koncentrado kaj saĝo estas la armiloj, kiuj protektas nin
kontraŭ la atako de naskiĝo-kaj-morto.
Doni almozon al petantoj estas la ago de oferokompreneble, sed ne estas la Vera Ofero. Vera Oferodevenas de simpatia memvola menso, antaŭ ol estas
petite, kaj devas esti konstanta, sed ne kelkfoja.
Se post ofero restas la sento de pento aŭ memlaŭdo,ĝi neniam estas Vera Ofero. Vera Ofero estas tia, kia oni
oferas kun ĝojo kaj poste forgesas sin mem kiel oferinton
kaj forgesas ankaŭ akceptinton kaj oferaĵon.

- 169 -

La Vojo de Praktiko

Estas sep specoj de ofero, kiujn ĉiuj, eĉ malriĉuloj,
povas praktiki. La unua estas la fizika ofero, t.e. oferi
servon per sia laboro. La plej alta tipo de tiu ĉi ofero estas
oferi sian propran vivon, kio estas rakontota en la sekva
parabolo. La dua estas la spirita ofero, t.e. oferi kompatan
menson al aliaj viv-estaĵoj. La tria estas la okula ofero, t.e.
oferi varman rigardon al aliaj homoj, por ke ili estu
trankvilaj. La kvara estas ofero de milda mieno, t.e. ĉiammontri rideton sur vizaĝo. La kvina estas parola ofero, t.e.
oferi favorajn kaj varmajn vortojn. La sesa estas ofero deloko, t.e. fordoni sian lokon al aliaj homoj. La sepa estas
ofero de domo, t.e. liveri al aliaj homoj sian ĉambron kiel
tranoktejon. Tiuj ĉi oferoj povas esti praktikataj de ĉiu ajn
en ĉiutaga vivo.

8. Antaŭ longe estis princo nomata Satvo. Iun tagon li
kaj liaj du pliaĝaj fratoj iris al arbaro por ludi. Tie ili vidis
tigron, kiu naskis sep idojn, kaj kiu pro sia malsato estismanĝonta siajn idojn.
La pliaĝaj fratoj forkuris pro timo, sed la princo
Satvo grimpis sur krutaĵon kaj ĵetis sin antaŭ la tigron porsavi la tigridojn. Tiel li satigis la patrinan tigron kaj savis
la sep idojn.
La princo Satvo agis ĉi tiel tute spontane. Sed en sia- 170 -

La Vojo de Praktiko

menso li pensis: “Ĉi tiu mia korpo estas ŝanĝanta kajnekonstanta. Ĝis nun mi amis nur la korpon kaj ne
konsciis pri oferado, sed vere nun mi oferu mian korpon
por akiri Vervekiĝon.” Lia penso montras, kia estu la vera
celkonscio por Vervekiĝo.

9. Troviĝas la Kvar Nemezureblaj Mensostatoj, kiujn
serĉanto de Vervekiĝo devas atente teni. Ili estas
bonkoreco, kompato, simpatia ĝojo kaj egalanimeco. Oni
povas forigi avarecon per bonkoreco; oni povas forigi
koleron per kompato; oni povas forigi suferon persimpatia ĝojo; oni povas forigi la kutimon dediskriminacio inter amiko kaj malamiko per egalanimeco.
Estas granda bonkoreco doni al aliaj homoj feliĉon
kaj kontenton; estas granda kompato forigi suferon kajmalĝojon de aliaj homoj; estas granda simpatia ĝojo farialiajn homojn feliĉaj kaj kontentaj kun la menso de ĝojo;estas granda egalanimeco konduti al ĉiuj homoj egale kajsen distingo.
Oni devas teni tiujn ĉi Kvar Nemezureblajn
Mensostatojn kaj forigi avarecon, koleron, suferon kajmenson de amo-malamo, sed tio ne estas facila afero.
Malbona menso estas malfacile forigebla kvazaŭ
gardohundo, kaj ĝusta menso estas facile perdiĝema
- 171 -

La Vojo de Praktiko

kvazaŭ cervo kuranta en arbaro; aŭ malbona menso estas
malfacile forigebla kvazaŭ literoj gravuritaj sur ŝtono, kajĝusta menso estas facile perdiĝema kvazaŭ vortoj skribitaj
sur akvo. Tial, estas plej malfacile en vivo ekzercadi sin
por Vervekiĝo.

10. Iam estis junulo nomata Ŝrono, kiu naskiĝis en riĉafamilio, sed lia korpo estis malforta denaske. Li estis tre
fervora por akiri Vervekiĝon kaj fariĝis disĉiplo de la
Budho. Li klopodis tiel penege, ke fine liaj piedoj sangis,
tamen li ne povis atingi Vervekiĝon.
La Budho kompatis Ŝronon kaj diris al li, “Ŝrono, vi
iam lernis ludi harpon hejme, ĉu ne? Vi scias, ke se la
kordoj estas streĉitaj tro forte aŭ malforte, la harpo nemuzikon. Ĝi faras muzikon, nur kiam la kordoj estasstreĉitaj tute ĝuste. La trejnado por Vervekiĝo estas simila
al la kordo de harpo. Se vi streĉas la kordojn de via menso
tro forte aŭ malforte, vi ne povas akiri Vervekiĝon. Vi
devas konsideri bone kaj agi saĝe.”Ŝrono trovis tiun ĉi instruon tre profita, kaj finegajnis tion, kion li serĉis.

11. Iam estis princo, kiu lerte uzis kvin armilojn. Iun- 172 -

La Vojo de Praktikotagon li estis revenanta al sia hejmo el sia praktikado kajrenkontis monstron, kies haŭto estis nevundebla.
La monstro alproksimiĝis al la princo, sed ĝi ne
timigis lin. La princo pafis sagon, sed ĝi ne povis vundiĝin. Sekve li ĵetis lancon, sed ĝi ne povis penetri la dikanhaŭton de la monstro. Sekve li ĵetis bastonon kajĵetlancon, sed ili tute malsukcesis. Laste li uzis sianglavon, sed ĝi rompiĝis. Finfine li atakis per siaj pugnoj
kaj piedoj, sed vane. Tiam la monstro kaptis lin kaj tenis
lin firme. Ĉe tio la princo provis uzi siajn membrojn kajkapon kiel batalilojn, sed vane.
La monstro diris, “Estas senutile batali kontraŭ mi.
Nun mi volas manĝi vin.” La princo respondis, “Eble vi
pensas, ke mi jam uzis miajn ĉiujn armilojn, sed ankoraŭ
mi havas la plej fortan armilon. Se vi englutos min, miuzos ĝin, kaj mi trarompos vin el la interno de via
stomako.”La kuraĝo de la princo maltrankviligis la monstron,
kiu demandis, “Kiamaniere vi povas agi tiel?” La princo
respondis, “Per la forto de Vero.” Tiam la monstro
liberigis lin kaj petis de li instrui la Veron.

- 173 -

La Vojo de Praktiko

Tiu ĉi fablo instruas, ke disĉiploj havu kuraĝon en
sia penado kaj estu sentima fronte al multe da malfavoraj
aferoj.

12. Memfieraĉo kaj senhonteco difektas la homaron, sed
memkritiko kaj humila menso protektas homojn. Per tiu ĉibona menso homoj respektas siajn gepatrojn, pliaĝajn
gefratojn kaj superulojn, ĉar ili estas sentemaj pri
malhonoro kaj honto. Estas meritplene fari repripenson
pri si mem, reteni memhonorigon, kaj senti honton
rigardante fiagojn de aliaj homoj.
Se homoj posedas la spiriton de pento, ilia kulpo
estingiĝos, sed se ili ne havas la spiriton de pento, ilia
kulpo daŭros kaj kondamnos ilin eterne.
Tiu, kiu aŭskultas la veran instruon, multajn fojon
pripensas ĝin kaj utiligas ĝin por sia praktikado, povas
fari ĝin sia propra posedaĵo.
Tamen tiu, kiu nur aŭdus la veran instruon, ne povas
fari ĝin sia propra posedaĵo kaj ne povas atingi
Vervekiĝon.
Konfido, modesteco, humileco, pacienco kaj saĝo- 174 -

La Vojo de Praktiko

estas la gravaj fontoj de forto por tiu, kiu serĉas
Vervekiĝon. El ili saĝo estas la plej ĉefa, kaj la aliaj estas
la sekvantoj de la saĝo. Dum la ekzercado, se vi amas
vulgarajn aferojn, ĝuas sensencajn babiladojn aŭ falas en
dormojn, vi nepre retiriĝos de la vojo al Vervekiĝo.

13. En sintrejnado por Vervekiĝo iuj povas progresi pli
rapide ol aliaj, sed oni ne bezonas senkuraĝiĝi, vidante
aliajn homojn iluminiĝintajn pli frue.
Kiam iu praktikas arkpafadon, li ne atendas sukcesi
rapide, ĉar li scias, ke se li ekzercas sin pacience, li neprefariĝos pli kaj pli lerta. Rivero komenciĝas kiel rivereto,
sed gi pli kaj pli kreskas larĝa, ĝis ĝi fine enfluas en
oceanon. Kiel tiuj ĉi ekzemploj montras, se oni ekzercas
sin pacience kaj persiste, oni certe atingos Vervekiĝon.
Kiel jam klarigite, se oni tenas siajn okulojn larĝe
malfermitaj, oni trovos la instruon ĉie ajn, kaj la ŝancoj al
Vervekiĝo aperas ĉie ajn.
Iam estis viro, kiu estis bruliganta incenson. Li
rimarkis, ke la bonodoro ne venas nek iras, ne aperas nek
malaperas. Tio ĉi kondukis lin al Vervekiĝo.

- 175 -

La Vojo de Praktiko

Iam estis viro, kiu estis vundita de dorno sur sia
piedo. Li sentis akran doloron kaj venis al li la penso:“Doloro estas nenio alia ol reago de menso.” De tiu ĉi
akcidento sekvis pli profunda penso: “Menso foriras, se
oni malsukcesas regi ĝin, dum ĝi fariĝas pura, se oni
sukcesas regi ĝin”. Kaj poste Vervekiĝo venis al li.
Jen estis alia viro, kiu estis tre avida. Iun tagon li
pripensis sian avidecon kaj ekkonsciis, ke brulligno deavideco povas fariĝi materialo por fajro de saĝo. Jen tio
estis la komenco de lia Vervekiĝo.
Jen estas malnova instruo. “Tenu vian menson
ebena. Se via menso estas ebena, la tuta mondo estas ĉiamebena.” Konsideru tion ĉi kaj komprenu, ke distingoj entiu ĉi mondo estas kaŭzitaj de diskriminaciaj vidpunktoj
de la menso. Ankaŭ tie ĉi troviĝas la vojo al Vervekiĝo.
Vere la vojo de Vervekiĝo estas tre diversaj.

- 176 -

La Vojo de Praktiko

III
LA VOJO DE FIDO
1. Tiuj, kiuj rifuĝas en la tri trezorojn — Budho,
Darmo kaj Samgo —, estas nomataj la disĉiploj de
Budho. La disĉiplo de Budho observas la kvar normojn demensregado — preceptoj, fido, oferado kaj saĝo.
La disĉiploj de Budho praktikas la kvin preceptojn— ne mortigi, ne ŝteli, ne adulti, ne mensogi kaj ne preni
ebriigaĵon.
La disĉiploj de Budho havas fidon al la Budha
perfekta saĝo. Ili penas forigi avidecon kaj egoismon, kajpraktiki oferadon, Ili komprenas la leĝon de kaŭzorezulto, firme tenante en sia menso la efemerecon de vivo.
Tiel koni la rezonadon estas saĝo de la disĉiploj.
Same kiel arbo kliniĝanta al oriento nature falas aloriento, tiel tiuj, kiuj aŭskultas la instruon de Budho kajtenas fidon al ĝi, certe naskiĝos en la lando de Budho.

2. La disĉiploj de Budho estas tiuj, kiuj fidas la tri
trezorojn: Budho, Darmo kaj Samgo.

- 177 -

La Vojo de Praktiko

La Budho estas tiu, kiu atingis perfektan Vervekiĝon
kaj instruas sian atingon por liberigi kaj savi ĉiujn
homojn. La Darmo estas la vero, la spirito de Vervekiĝo
kaj la instruo, kiu klarigas ĝin. La Samgo estas perfekta
frataro de fidantoj de la Budho kaj Darmo.
Ni parolas pri la Budho, la Darmo kaj la Samgo ielaparte. Sed efektive tiuj ĉi tri eroj ne estas apartaj aŭsendependaj. Ĉar la Budho aperas en la Darmo, kaj la
Darmo efektiviĝas en la Samgo, la tri faras unuecon. Tial,
fidi la Darmon kaj la Samgon signifas fidi la Budhon, kajfidi la Budhon nature kondukas al la fido al la Darmo kajla Samgo.
Tial, homoj povas esti emancipitaj kaj iluminitaj, se
ili nur konfidas sin al Budho. Budho estas perfekta
Iluminiĝinto. Ĉar Ĝi amas ĉiun homon kvazaŭ Sian solan
idon, iu ajn rigardante Budhon kvazaŭ sian propran
patron, povas vidi Budhon antaŭ siaj okuloj kaj atingi
Vervekiĝon.
Tiuj, kiuj tiel rigardas Budhon, estas subtenataj deĜia saĝo kaj parfumataj de Ĝia favoro.

- 178 -

La Vojo de Praktiko

3. En la mondo nenio portas pli grandan profiton ol
konfidi sin al Budho. Se oni aŭdas la nomon de Budho,
konfidas sin al ĝi kaj ĝojas pro tio eĉ nur unu fojon, larekompenco estas nekompareble granda.
Tial, oni devas paŝi sur la vojo, eĉ se ĝi estas kovrita
de granda fajro pleniganta la tutan mondon, por aŭskulti
la instruon de Budho; tio certe alportos al ĉiu ajn ĝojon.
Estas malfacile renkonti instruiston, kiu povas
klarigi la Darmon; estas pli malfacile renkonti Budhon;
sed estas plej malfacile kompreni la instruon.
Sed vi jam renkontis la Budhon, kiu estas malfacile
renkontebla, kaj vi jam povis aŭskulti la instruon, kiu
estas malfacile aŭskultebla. Tial vi devas ĝoji pro tio kajhavi fidon al tiu ĉi instruo.

4. En longa vojaĝo de homa vivo fido estas la plej
bona kunulo: ĝi estas la plej bona refreŝigaĵo en vojaĝo dela vivo; ĝi estas la plej granda posedaĵo.
Fido estas la mano, kiu ricevas la Darmon; ĝi estas
la pura mano, kiu ricevas ĉiujn virtojn. Fido estas la fajro,
kiu forbruligas ĉiujn malpuraĵojn de vulgaraj deziroj; ĝi- 179 -

La Vojo de Praktiko

forigas la ŝarĝon, kaj ĝi estas la gvidanto, kiu gvidas
homan vojon.
Fido forigas avidecon, timon kaj fierecon; ĝi
instruas ĝentilecon kaj respekton al aliaj homoj; ĝiliberigas homojn el sklaveco de cirkonstancoj; ĝi donas alhomoj kuraĝon por renkonti malfacilaĵon; ĝi donas al ili
forton por venki tenton; ĝi ebligas al homoj teni siankonduton brilanta kaj pura; ĝi riĉigas la menson kun saĝo.
Fido estas la kuraĝigilo, kiam oni iras sur la vojo
longa kaj laciga, kaj ĝi kondukas al Vervekiĝo.
Fido donas al ni la senton, ke ni ĉiam estas antaŭ
Budho, kaj ke ni estas ĉirkaŭprenata de la manoj de
Budho. Fido moligas nian malmolan egoisman menson
kaj donas al ni amikecan spiriton kaj kompreneman
simpation.

5. Tiuj, kiuj tenas fidon, akiras la saĝon trovi lainstruon de Budho en ĉio ajn, kion ili aŭdas. Tiuj, kiuj
tenas fidon, akiras la saĝon kompreni, ke ĉio estas nenio
alia ol fenomeno estiĝinta de la leĝo de kaŭzo-rezulto.
Tiam fido donas al ili la favoron, por ke ili povu akcepti laleĝon sen antaŭjugo, kaj la kapablon, por ke ili povu
- 180 -

La Vojo de Praktiko

konfirmiĝi pace al la cirkonstancaj kondiĉoj.
Fido donas al ili la saĝon rekoni la efemerecon devivo kaj ankaŭ la kuraĝon ne surpriziĝi nek malĝoji, kio
ajn okazos al ili, aŭ pro la paso de vivo. Pro fido ili konas,
ke malgraŭ ŝanĝiĝo de kondiĉoj kaj cirkonstancoj la verode vivo ĉiam restas senŝanĝa.
Fido havas la tri gravajn aspektojn: pento, ĝojo aŭsincera respekto al la virtoj de aliaj homoj, kaj dankema
akcepto de la apero de Budho.
Homoj devas kultivi tiujn ĉi aspktojn de fido; ilidevas esti sentemaj pri siaj degeneroj rilate al fido; ilidevas esti hontemaj kaj konfesi siajn pekojn; ili devas ĝojipro bonaj karakteroj kaj bonaj agoj de aliaj homoj kajlaŭdi ilin por ilia bono; kaj ili devas ĉiam deziri agadi kun
Budho kaj vivi kun Budho.
La menso de fido estas la menso de sincereco; ĝiestas profunda menso, kiu sincere ĝojas esti kondukata alla Pura Lando de Budho per Ĝia favoro.
Budho donas forton de fido, kiu kondukas homojn alla Pura Lando, forton, kiu purigas ilin, forton, kiu
protektas ilin kontraŭ mem-trompo. Eĉ se nur momente ili- 181 -

La Vojo de Praktikohavas fidon, kiam ili aŭdas la nomon de Budho laŭdatanĉie en la mondo, ili estos kondukitaj al Ĝia Pura Lando.

6. Fido ne estas io, kio aldoniĝas al vulgara pasio — ĝiestas manifestiĝo de la naturo de Budho en homa menso,
ĉar tiu, kiu komprenas Budhon, estas Budho mem, kaj tiu,
kiu havas fidon al Budho, estas Budho mem.
Sed eĉ se homoj havas la naturon de Budho en sia
menso, ĝin kovras vulgaraj pasioj. Pro tio estas malfacile
malkovri ĝin kaj teni konstante puran menson en la
inundo de avideco, kolero kaj vulgaraj pasioj. Kiamanierepura menso povas aperi?
Estas dirite, ke en la arbaro de venenaj Eranda-arbojĝermas nur Eranda-arboj, kaj ne kreskas Ĉandana-abroj
bonodoraj. Se Ĉandana-arboj kreskus en Eranda-arbaro,
tio estas miraklo. Tiel same, se fido al Budho kreskas en
homa menso, tio estas miraklo.
Tial fido al Budho estas nomata “senradika” fido.
“Senradika”, ĉar homoj tute ne havas radikon, el kiu
naskiĝas fido. Sed la radiko troviĝas en la kompata menso
de Budho, kio ebligas fidon al homa menso.

- 182 -

La Vojo de Praktiko

7. Fido estas sankta kaj fruktdona, sed ĝi estas
malfacile vekebla eĉ en menso de sinceraj praktikantoj dela vojo. Kvin duboj, kiuj kaŝas sin en la ombro de homa
menso, senkuraĝigas praktikantojn.
La unua estas dubo pri Budha saĝo; la dua estas
dubo pri Budha instruo; la tria estas dubo pri gvidantoj,
kiuj klarigas Budhan instruon; la kvara estas dubo pri lavojoj kaj rimedoj, kiuj estis montritaj kiel la Nobla Vojo;
la kvina estas dubo pri la sincereco de aliaj samideanoj
pro la aroganteco kaj malpacienco.
Vere, nenio estas pli terura ol dubo, kiu apartigas
homojn. Ĝi estas veneno, kiu disfaligas fratecojn kajrompas afablajn interrilatojn. Ĝi estas dorno, kiu
dolorigas la menson, estas glavo, kiu mortigas kolegojn.
Tial tiuj, kiuj akiris fidon, devas scii, ke fido estis
origine antaŭ longe plantita de la kompato de Budho.
Kiam oni havas fidon, oni devas bone koni tiun ĉi fakton
kaj esti dankema al Budho pro Ĝia favoro.
Se oni vekiĝas je fido, tio estas ne pro onia propra
kompato, sed pro la kompato de Budho, kiu antaŭ longeĵetis sian puran lumon de fido al homaj mensoj kaj- 183 -

La Vojo de Praktiko

dispelis la mallumon de homaj malvidoj; tion oni devas
ne forgesi. Tiuj, kiuj ĝojas pro la nuna fido, jam eniris enla landon de Budho.
Eĉ pasigante oridinaran vivon, oni povas vekiĝi je
fido per la longdaŭra kompato de Budho kaj naskiĝi en la
Pura Lando.
Vere, estas malfacile naskiĝi kiel homo, estas
malfacile aŭskulti Darmon, kaj estas pli malfacile gajni
fidon. Tial ĉiuj devas provi sian plejeblon por aŭskulti la
instruon de Budho.

IV
SANKTAJ AFORISMOJ
1. “Li insultis min, li batis min, li venkis min, li
prirabis min” — kiuj tiel grumbladas, ties venĝemo neĉesas.
Ja ne per venĝemo venĝemoj iam ĉesas ĉi tie. Per
malvenĝemo ili ja ĉesas.

- 184 -

La Vojo de Praktiko

Kiel domon malbone tegmentitan pluvo penetras,tiel menson nedisvolvitan pasio penetras.
Zorgemo estas pado al senmorto. Neglekto estas
pado al morto. Zorgemuloj ne mortas. Neglektuloj similas
al mortintoj.
Tremantan, ŝancelan menson, malfacilan protekti kaj
bridi, rektigas saĝulo, kiel sagofaranto la stangon de lasago.
La malfacile regeblan, rapidan, erarvagantan
menson bridi estas bone. Menso bridata feliĉiĝas.
Pli ol malamiko faras al malamiko aŭ venĝanto alvenĝanto, malĝuste celata menso malbonon faras.
Defendi menson kontraŭ avideco, kolero kajmalsaĝo estas la vera kaj eterna paco.

2. Kiel bela floro kunkolora, senodora estas boneparolita vorto senfrukta, se senaga.
Ne florodoro iras kontraŭvente, ne santalo, tagaro aŭ
jasmeno. Bonulodoro iras kontraŭvente. Ĉiujn direktojn
bona homo odorigas.

- 185 -

La Vojo de PraktikoLongas por maldormanto la nokto. Longas por lacahomo la mejlo. Longas iluzio por nesciemuloj, kiuj ne
konas la veran darmon.
Se dum irado oni ne trovas homon pli bonan aŭegalan, sola oni firme iru. Ne estas kun nesciemulo
kuneco.
Malsincera kaj malbona amiko estu timata pli olsovaĝa besto. Sovaĝa besto eble vundas vian korpon.
Malbona amiko vundas vian menson.
“Filojn mi havas, riĉaĵojn mi havas” — tiel stultulo
maltrakvilas. Eĉ sin mem li ja ne havas, kiel do filojn?
Kiel riĉaĵojn?
Stultulo konanta sin stulta ĝuste tial saĝas. Stultulo
pro saĝo fiera vere nomindas stultulo.
Eĉ se dumvive nesciemulo saĝulon aŭskultas, li negustumas la darmon kiel kulero la supon.
Malbona ago farita kiel lakto ne rapide kazeiĝas.
Subbrulante ĝi stultulon sekvas kiel fajro de cindro
kovrita.
Famon sen merito stultulo deziras, honoron intermonaĥoj, potencon en lokoj loĝataj, respekton de aliaj
familioj.

- 186 -

La Vojo de Praktiko

Se vi trovas trezoro-peranton, malĝustaĵotrovantan,
kritikodirantan saĝulon — tian scianton vi sekvu. Por tia
sekvanto pli bone estos, ne male.

3. Darmotrinkanto feliĉe vivas kun klaraj pensoj. En ladarmo konigita de nobluloj ĉiam ĝojas saĝulo.
Akvon gvidas fos-farantoj. Sagfarantoj formas
sagon. Lignon formas ĉarpentistoj. Sin mem regas lasaĝuloj.
Kiel roko masiva de vento ne moviĝas, tiel demallaŭdo kaj laŭdo ne skuiĝas la saĝuloj.
Se iu milon da miloj da homoj en batalo venkus, kajalia venkus sin mem, tiu batalanton superus
Pli bone ol vivi cent jarojn sen vidi la plej bonan
darmon estas unutaga vivo, vidante la plej bonan darmon.
Se vi estas kara al vi mem, vi protektu vin bone.
Vekiĝu en via juneco, en viaj laboraj jaroj, en via
maljuneco.
La mondo ĉiam estas brulanta, de la fajro deavideco, kolero kaj malvido. Forkuru tuj de la brulanta
domo.

- 187 -

La Vojo de Praktiko

Kiel ŝaŭmo, kiel aranea fadeno, kiel malpura vazo,
la mondo estas tiel. Vi protektu vian karan menson.

4. Eviti ĉian malbonon, serĉu ĉian bonon, kaj tenu vianmenson pura; jen estas instruo de Budho.
Pacienco estas unu el la malfacilaj disciplinoj. Nurpacienca praktikanto estas ornamita de la floroj de la fina
venko.
Feliĉege ni vere vivas inter maliculoj sen malico.
Inter maliculoj ni restas sen malico. Feliĉege ni vere vivas
inter avaruloj sen avaro. Inter avaruloj ni restas sen avaro.
Sano estas la plej alta akiro. Kotento estas la plej
granda riĉo. Fidindulo estas la plej bona parenco. Nirvano
estas la plej granda feliĉo.
Bongusto el evito de malbono, el trankvilo, el ĝojopri instruo, donas al vi netimon.
Ne alkroĉiĝu al via ŝato kaj malŝato. De ŝato kajmalŝato ekestas tristo, timo, kaj kateniĝo.

5. Rusto kreskas el fero kaj detruas feron. Malbono
kreskas el homo kaj detruas homon.
- 188 -

La Vojo de Praktiko

Sankta skribo ne legata kun sincereco baldaŭ
kovriĝos de povloj. Domo rompiĝinta kaj ne riparita
baldaŭ fariĝos ruino. Homo havanta korpon kajmaldiligenta baldaŭ putriĝos.
Konduto malbona malpurigas homon. Avaro
malpurigas oferon. Malbono malpurigas tiel ĉi-vivon kiel
post-vivon.
La makulo de malvido multe pli gravas ol ĉiuj aliaj
makuloj. Forigu tiun ĉi makulon. Se ne, homo neniam
povas fariĝi pura.
Nehontema, impertinenta kiel korvo, aĉulo vundas
aliajn homojn sen mem-kritiko. Enfali en tian vivon estas
facile.
Havi humilecon, scii respekton kaj honoron, forigiĉian alkroĉiĝon, protekti purecon en menso kaj konduto,
esti klarvida; estas malfacile tiel vivi.
Estas facile vidi eraron de aliaj homoj; estas
malfacile vidi eraron de si mem. Homoj disblovas kulpon
de aliaj homoj, kiel ventego forblovas polverojn; homoj
volas kaŝi kulpon de si mem, kiel vetludanto kaŝas sianĵetkubon.
La ĉielo ne restigas spuron de birdoj, nek fumon,nek ŝtormon. Tiel, erara instruo ne restigas Vervekiĝon.

- 189 -

La Vojo de Praktiko

Ne povas esti eterneco en ĉia fenomeno. Sed vervekiĝinto
havas stabilan menson.

6. Homoj devas firme protekti internon kaj eksteron,same kiel soldatoj protektas kastelon. Ne estu pigra eĉ
momenton.
Vi estas mastro de vi mem. Vi estas rifuĝejo de vi
mem. Regu vin mem bone, kaj vi akiras malfacile
akireblan protekton.
La unua paŝo al spirita liberiĝo el la vulgaraj katenoj
estas regi vin mem, kaj introspekti vin mem anstataŭ
babili senutile.
La suno faras la tagon hela. La luno faras la noktonbela. Disciplino faras soldatojn dignaj. Kvieta meditado
faras serĉantoj de Vervekiĝo brilaj.
Tiuj, kiuj ne protektas siajn kvin sensojn de okuloj,
oreloj, nazo, lango kaj korpo, kaj kiuj emas allogataj de laeksteraj cirkonstancoj, ne povas esti praktikantoj de
Vervekiĝo. Tiuj, kiuj firme protektas siajn kvin sensojn
kaj regas sian menson, estas praktikantoj de Vervekiĝo.

- 190 -

La Vojo de Praktiko

7. Tiuj, kiuj estas influataj de siaj amataj kaj malamataj
aĵoj, ne povas ĝuste kompreni la veran esencon de
cirkonstancoj. Tiuj, kiuj estas liberaj de alkroĉiĝoj, povasĝuste kompreni ĝin; al ili ĉiuj aĵoj fariĝas novaj kajsignifaj.
Ĝojo sekvas malĝojon, kaj malĝojo sekvas ĝojon. Altiuj, kiuj transcendas ĝojon kaj malĝojon, bonon kajmalbonon, realiĝas libereco.
Se vi estas maltrankvila pri estonteco ankoraŭ neveninta, se vi pentas pri estinteco jam ne revenanta, viŝrumpas kvazaŭ fragmitoj falĉitaj.
Se vi ne pentas pri la aferoj en estinteco, nek sonĝas
la aferon en estonteco, sed vivadas sincere kaj serioze nur
momenton de estanteco, vi fariĝos sana en sia korpo kajmenso.
Ne postkuru estintecon. Ne deziru estontecon. Vivu
nur tiun ĉi momenton kun forta decido.
Ne prokrastu ĝis morgaŭ tion, kion vi devas farihodiaŭ. Tio estas la vojo por vivi bonan tagon.
Fido estas la plej bona amiko; saĝo estas la plej bonagvidanto. Vi strebu por eskapi de la mallumo de malvido
kaj sufero; vi serĉu la lumon de Vervekiĝo.
Fido estas la plej supera riĉaĵo, sincereco estas laplej supera gusto, virto amasigita estas la plej supera tasko- 191 -

La Vojo de Praktiko

en la vivo. Gajnu trankvilecon, regante korpon kajmenson laŭ la instruo.
Fido estas nutraĵo sur la vojo de vojaĝo en la homavivo, virto estas sankta loĝejo de homo, saĝo estas lumo
en la tago, prava penso estas protektilo en la nokto. La
pura vero kaj pura bono neniam pereas. Venkinto deavideco estas nomata libera homo.
Forgesu vin mem por la bono de via familio, forgesu
vian familion por la bono de via vilaĝo, forgesu vianvilaĝon por la bono de via nacio, kaj forgesu ĉion por
Vervekiĝo.
Ĉio ŝanĝiĝas. Ĉio aperas kaj malaperas. Se vi
forigas angoron de naskiĝo-kaj-morto, kvieto kaj
trankvilo ekestos al vi.

- 192 -

LA KOMUNUMOĈAPITRO LA UNUADISCIPLINO DE LA KOMUNUMOI
SENHEJMA MONAĤO
1. Tiu, kiu deziras fariĝi mia disĉiplo, devas volonte
forlasi ĉiujn katenojn de sia familio, la socian vivon de tiu
ĉi mondo kaj dependecon de propraĵo. Tiu, kiu forlasisĉion pro la Darmo — kaj ne havas fiksan loĝejon por sia
korpo nek por sia menso, fariĝas mia disĉiplo kaj nomiĝas
senhejma monaĥo (bikŝuo).
Eĉ se ies manoj tenas min je la basko kaj liaj piedoj
fidele sekvas min per la spuroj, tamen se la menso
perturbiĝas per avideco, tiu restas for de mi. Eĉ se iu
vestas sin kiel monaĥo, tamen se tiu ne akceptas la
instruon, tiu ne vidas min.
Sed se iu forigas tutan avidecon kaj la menso estas
pura kaj pacplena, tiu staras tuj apud mi, eĉ se li distancas
je miloj da mejloj. Se iu observas la Darmon, tiu certe
vidas min en ĝi.

2. Miaj disĉiploj, la senhejmaj monaĥoj devas observi
jenajn kvar regulojn kaj bazi sian vivon sur ili.

- 194 -

Disciplino de la Komunumo

La unua: ili portu vestaĉon el uzitaj tukoj; la dua: ili
nutru sin per almozpetitaj manĝaĵoj; la tria: nokte ili kuŝuaŭ sub arbo aŭ sur roko; la kvara: ili prenu nur specialan
medikamenton faritan el urino konservita de la
Komunumo.
Portante bovlon en la mano, almozpeti de domo al
domo estas vivo de almozulo. Sed monaĥoj ne estas
devigita vivi tiel, nek tentita nek trompita de aliaj homoj.
Ili tute memvole faras tion, ĉar ili scias, ke nur per tia
vivo ili povas eviti ĉiujn iluziojn kaj alveni al Vervekiĝo.
La vivo de senhejma monaĥo ne estas facila. Tial vi
devas ne fariĝi monaĥo, se vi ne povas teni vian menson
libera de avideco kaj kolero, aŭ se vi ne povas regi vianmenson kaj viajn kvin sensojn.

3. Se vi pensas aŭ proklamas publike, ke vi estas
senhejma monaĥo, vi devas diri jene:“Mi nepre plenumu tion, kio ajn estas prave ŝuldanta
al senhejma monaĥo. Mi estu sincera pri tio kaj per beata
vivo mi rekompencu homojn por la almozo, kiun ili al midonis. Mi efektivigu ankaŭ la celon, pro kiu mi forlasis
mian hejmon.”- 195 -

Disciplino de la Komunumo

Por esti senhejma monaĥo vi devas trejni vin laŭmultaj flankoj: — Vi devas esti delikata ĉiam por siaj
hontindaj kaj malhonorindaj kondutoj. Vi devas teni vinpura en kondutoj de la tri sferoj: korpo, parolo kaj menso.
Vi devas protekti la pordojn de la kvin sensoj kaj ne
distriĝi en amuzaĵoj. Vi devas ne laŭdi vin mem nek
riproĉi aliajn homojn. Kaj vi devas ne droni en
maldiligenteco nek en dormado.
Vespere vi devas havi tempon por sid-meditado kajpaŝ-meditado antaŭ enlitiĝo. Por kvieta dormo vi devaskuŝi sur dekstra flanko kun la piedoj metitaj unu sur laalia kaj laste pripensi frumatenan vekiĝon. Ankaŭ en lafrua mateno li mediti per sidado kaj paŝado.
Tutan tagon vi devas tenadi viglan menson. Sidanteen kvieta loko, vi devas ĝustigi sian korpon kaj menson;
purigi sian menson, rezistante ĉiujn tendencojn por
avideco, kolero, malvido, dormo, frivolaĵo, bedaŭro,suspekto kaj ĉiuj vulgaraj deziroj.
Tiel, kun via koncentrita menso kulturu veransaĝecon (Praĵnon), elsarku ĉiujn vulgarajn dezirojn kajcelu nur a1 perfekta Vervekiĝo.

- 196 -

Disciplino de la Komunumo

4. Se senhejma monaĥo, forgesinte sian pozicion,
refalas en avidecon, koleron kaj ankoraŭ dorlotas
rankoron, ĵaluzon, memfieron, trompon aŭ malsinceron,kvazaŭ li portus akran dutranĉan glavon en sia robo.
Iu ne estas senhejma monaĥo, nur ĉar tiu vestiĝas
per monaĥa ĉifonaĵo kaj almozpetas kun bovlo. Iu neestas senhejma monaĥo, nur ĉar tiu recitas sutrojn. Se nur
la eksteraĵo similas al tiu de senhejma monaĥo, li estas
simple pajla pupo kaj neniom pli.
Oridigi eksteran aperaĵon ne sufiĉas por nuligi
vulgarajn pasiojn. Se bebo portas monaĥan robon, ĝi nepovas esti nomata monaĥo.
Nur tiuj, kiuj kapablas regi la menson, havas klaransaĝon, jam forigis vulgarajn pasiojn, kaj tiamaniere
sincere serĉadas la veran vojon de Vervekiĝo, havas lakvalifikon esti nomata senhejma monaĥo.
Vera senhejma monaĥo devas decide celi al
Vervekiĝo kaj peni laŭcele ĝis la lasta forto, eĉ se li
perdus sian lastan guton da sango, eĉ se lia osto
dispeciĝus. Kaj tiamaniere li alvenos al la celo kaj povos
plenumi meritoplenajn farojn kiel vera senhejma monaĥo.

- 197 -

Disciplino de la Komunumo

5. La misio de senhejma monaĥo estas disvastigi lalumon de la instruo de Budho. Li kiel apostolo devas
prediki al ĉiuj homoj, veki ilin el profunda dormo, korektimalĝustajn ideojn de ili kaj diskonigi la instruon, eĉriskante vian propran vivon.
La misio de senhejma monaĥo ne estas facila. Tial
se vi aspiras prediki la evangelion de Budho, vestigu vin
per Budha vesto, sidiĝi sur Budha seĝo kaj eniri en
Budhan ĉambron.
Vesti sin per vesto de Budho signifas esti humila kajekzerci paciencon; sidiĝi sur seĝo de Budho signifas vidi
sensubstantecon en ĉio kaj forĵeti persiston je ĉio; eniri enĉambron de Budho signifas apliki ampleksanmizerikordon kaj simpation al ĉiuj homoj.

6. Se vi deziras prediki la instruon de Budho, atentu
jenajn kvar punktojn: la unua, koncerne al via propra
konduto; la dua, koncerne al via parolmaniero; la tria,
koncerne al la motivo de predikado; la kvara, koncerne alla granda Kompato.
Unue, por esti bona predikanto de la Darmo- 198 -

Disciplino de la Komunumo

senhejma monaĥo devas stari firme sur la grundo depacienco kaj esti humila kaj molkora; li devas ĉiamkonsideri, ke ĉio estas sensubstanca kaj neniom meritas
zorgon nek absorbiĝon. El tiu ĉi vidpunkto li devasĝustigi sian konduton.
Due, li devas singarde alproksimiĝi al homoj endiversaj situacioj. Li devas eviti malbonulojn kajpotenculojn; li devas eviti virinojn; li devas regi sianmesnson en kvieta loko kaj ĉiam memori la leĝon, ke ĉiodevenas el kombinoj de kaŭzoj kaj kondiĉoj. Sur tiu ĉi
starpunkto li devas ne riproĉi aŭ ne insulti aliajn homojn,
aŭ ne mencii alies misfarojn, sed trakti ilin kun kelke darespekto.
Trie, li devas konservi la menson pacplenan,
konsideri Budhon kiel sian amoplenan spiritan patron,
respekti aliajn monaĥojn, kiuj trejnas sin al Vervekiĝo,kiel instruistojn, kaj rigardi ĉiujn homojn kun granda
Kompato. Tiamaniere li devas instrui egale ĉiujn homojn.
Kvare, same kiel Budho, li devas elmontri sianspiriton de kompato kiel plej eble. Aparte al tiuj, kiuj nesufiĉe konas rimedon por serĉi Vervekiĝon kaj vane
konsumiĝas, li devas apliki sian kompaton kaj strebi, por
ke la instruoj satigu certe iliajn soifojn.

- 199 -

Disciplino de la Komunumo

II
LA VOJO DE LAIKOJ
1. Estas jam klarigite, ke por fariĝi disĉiplo de Budho
oni devas fidi la tri trezorojn: la Budho, la Darmo kaj laSamgo.
Por fariĝi laika disĉiplo oni devas havi firman fidon
al la Budho kaj al la instruo, lerni kaj praktiki lapreceptojn, kaj devas esti zorgema al la komunumo dedisĉiploj.
Laikaj disĉiploj devas observi la kvin preceptojn: ne
mortigi, ne ŝteli, ne adulti malvirte, ne mensogi aŭ trompi,
kaj ne ebriiĝi.
Laikaj disĉiploj devas ne nur fidi la tri trezorojn kajobservi la kvin preceptojn memvole, sed ankaŭ laŭeble
klopodi konduki aliajn homojn al la preceptoj kaj al lafido; interalie instigi siajn proprajn parencojn, amikojn kajkonatojn vekiĝi je firma fido al la Budho, la Darmo kaj laSamgo, por ke ankaŭ ili povu partopreni en la komptatode la Budho.
Laikaj disĉiploj devas ĉiam memori, ke la ununura
motivo de la fido al la trezoroj kaj observado de la- 200 -

Disciplino de la Komunumo

preceptoj estas ebligi sin mem finfine atingi Vervekiĝon.
Tial, kvankam ili loĝas en la mondo de surteraj pasioj, ilidevas ne dorloti tiajn pasiojn.
Laikaj disĉiploj devas ĉiam memori, ke pli malpli
frue ili devos adiaŭi siajn gepatrojn kaj familianojn, kaj ke
ili fine forpasos de tiu ĉi mondo de naskiĝo-kaj-morto;
tial ili devas ne alkroĉiĝi al mondaĵoj, sed direkti sianmenson al Vervekiĝo, en kies mondo nenio forpasas.

2. Se laikaj disĉiploj havas firman kaj fervoran fidon al
la instruoj de Budho, ne retroirante, ili konsekvence
realigos en sia menso kvietan kaj neĝenatan feliĉon. En
tiu ĉi stadio ili povos rekoni lumon en ĉiuj ĉirkaŭaĵoj kajsatiĝi je ĝojo.
Laikaj disĉiploj kun la menso de fido estas puraj kajmildaj, ĉiam paciencaj kaj toleremaj, neniam disputemaj,
neniam kaŭzantaj suferojn al aliaj homoj; ili ĉiamprimeditas la tri trezorojn: la Budhon, la Darmon kaj laSamgon. Tial ĝojo spontane elŝprucas el ilia menso kaj lalumo pro Iluminiĝo estas trovebla ĉie ajn.
Ĉar ili restas en la sino de Budho kun la menso defido, ili estas gardataj kontraŭ la falsa imago pri “mio” kaj- 201 -

Disciplino de la Komunumo“la mia”. Tial ili bezonas timi nenion en sia vivo, nek
mallaŭdon fare de aliaj homoj.
Ili ne timas morton, ĉar ili pensas, ke ili renaskiĝos
en la lando de Budho. Ili povas esprimi siajn ideojn libere
kaj sentime antaŭ la publiko, ĉar ili fidas verecon kaj
noblecon de la instruoj.
Ĉar ili rigardas ĉion surbaze de amoplena kompato,
ili egale traktos ĉiujn homojn sen distingaj sentoj de ŝatoaŭ malŝato. Ĉar ilia menso estas plena de justeco kajpureco, ili volonte strebas por ĉio bona.
Ĉu ili vivas en mizero, ĉu en prospero, tio faras
nenian obstaklon, por ke ili pli firmigu sian fidon. Se iliamas humilecon, se ili respektas la instruojn de Budho, seiliaj paroloj akordas kun siaj agoj, se iliaj agoj akordas
kun siaj paroloj, se ili estas gvidataj de saĝo, se ilia menso
estas senmova same kiel monto, tiam ili konstante
progresas sur la vojo al Vervekiĝo.
Eĉ kiam ili estas devigataj vivi en malfacilajsituacioj kaj inter homoj kun malpura menso, se ili bone
konservas fidon al Budho, estante en la mondo plena demalpuraĵoj, ili povos gvidi ilin al pli bonaj faroj.

- 202 -

Disciplino de la Komunumo

3. Tial, oni devas antaŭ ĉio havi la volon aŭskulti la
instruon de Budho.
Se iu dirus al vi, “Trairu la fajron, kaj vi gajnos
Vervekiĝon”, tiam vi devas havi la volon fari ĝuste tion,
kion li diris.
Vi konsoliĝos kaj kontentiĝos ĝuste pro tio, ke viaŭdos la nomon de Budho trairante la mondon plenan de
fajroj.
Se vi deziras sekvi la instruon de Budho, vi devas ne
esti egoisma aŭ senbrida, sed devas konservi bonvolecon
egale al ĉiuj; vi devas respekti tiujn, kiuj meritas
respekton; vi devas servi al tiuj, kiuj meritas servadon; videvas trakti ĉiujn homojn kun egala bonkoreco.
Tiel estas necese, ke laikoj unue disciplinu siajn
proprajn mensojn kaj ne estu delogitaj de la kondutoj dealiuloj; tiamaniere ili sekvu la instruon de Budho kaj
praktiku mem, ne enviante aliulojn, ne suferante influon
de aliuloj, kaj ne pripensante aliajn vojojn.
Tiamaniere laikaj disĉiploj devas aŭskulti kaj lerni la
instruon. Ne ŝanceliĝu pro vortoj kaj agoj de aliaj homoj;- 203 -

Disciplino de la Komunumo

mem decidu, kion vi devas fari kun profunda konsidero
kaj sufiĉa ekzameno. Necesas antaŭ ĉio praktikado bazita
sur menso-regado.
Tiuj, kiuj ne fidas la instruon de Budho, havas
mallarĝan vidkampon en sia propra intereso. Tial ili facileŝanceliĝas, iritiĝas kaj senpacienciĝas. Sed tiuj, kiuj fidas
la instruon de Budho, kredas, ke troviĝas granda saĝo kajkompato etendiĝanta al ĉiuj viv-estaĵoj. Tial ilia vidkampolarĝiĝas kaj ne ŝanceliĝas, nek iritiĝas aŭ senpacienciĝas.

4. Tiuj, kiuj aŭskultas kaj akceptas la instruon de
Budho, komprenas, ke ilia vivo estas efemera, kaj ke ilia
korpo estas nur la amaso de suferoj kaj la fonto de ĉiujmalbonaĵoj. Tial ili ne alteniĝas al tia efemeraĵo.
Samtempe ili ne neglektas sufiĉe zorgi sian korpon,ne ĉar ili deziras ĝui karnajn plezuraĵojn de sia korpo, sedĉar korpo estas necesa por atingo de saĝo kaj por ilia
misio disvastigi la vojon al aliaj homoj.
Se ili ne bone zorgas sian korpon, ili ne povas vivi
longe. Se ili ne vivas longe, ili ne povas praktiki lainstruon persone kaj transdoni ĝin al aliaj homoj.

- 204 -

Disciplino de la Komunumo

Kiuj deziras transiri riveron, atentas sendanĝereconde la floso. Kiuj vojaĝas, prizorgas sian ĉevalon. Tielsame, kiuj penas atingi Vervekiĝon, tiuj devas teni siankorpon sana.
Kiuj estas disĉiploj de Budho, devas vesti sin nur
por protekti sin kontraŭ varmo kaj frosto kaj por kovri
siajn privatajn korpopartojn, sed ne por senutila
dekoraciado.
Ili devas preni manĝaĵon nur por nutri sin, tiel ke ili
povu aŭskulti kaj prediki la instruon, subtenate de bonasano, sed ne por ĝui bonguston.
Ili devas loĝi en la domo de Vervekiĝo por protektisin kontraŭ la rabistoj de vulgaraj pasioj kaj kontraŭ laŝtormo de falsaj instruoj. Ili devas uzi la domon por veracelo, sed ne por montri aŭ kaŝi egoismajn farojn.
Tiel, ili devas taksi kaj uzi aĵojn sole rilate al
Vervekiĝo kaj la instruoj. Ili devas ne posedi aĵojn nek
alkroĉiĝi al ili pro egoismaj motivoj, sed utiligi ilin por labono de aliaj homoj
Tial, ilia menso estas ĉiam fiksita al la instruo, eĉkiam ili vivas kun siaj familianoj. Ili devas prizorgi siajn- 205 -

Disciplino de la Komunumo

familianojn kun saĝo kaj kompato, serĉante diversajn
metodojn por instigi ilin paŝi sur la vojo al sensufera vivo.

5. Laikaj membroj de la Samgo devas ĉiutage lerni la
jenajn zorgojn: kiel servi al siaj gepatroj, kiel vivi kun siaj
edzino kaj gefiloj, kiel regi sian korpon kaj menson, kajkiel servi al Budho.
Por bone servi la gepatrojn, ili devas lerni
praktikadon de bonvoleco kaj akiri longedaŭran pacon.
Por vivi feliĉe kun la edzino kaj gefiloj ili devas fortranĉi
katenojn de egoismaj pasioj.
Aŭskultante muzikon, ili devas ne forgesi laplidolĉan muzikon de la instruo. Restante en la domo, ilidevas ofte esplori la animstaton de saĝulo, en kiu ili povasrifuĝi for de ĉiuj malpuraj tentoj de surtera vivo kaj ripozi
senĝene.
Kiam laikoj donas oferojn al aliaj homoj, ili devas
forlasi sian avarecon; kiam ili kunsidas kun homamaso,
ilia menso devas esti en la komunumo de saĝuloj; kiam ili
trafas malfeliĉon, ili devas konservi la menson trankvilan
kaj liberan de obstakloj.

- 206 -

Disciplino de la Komunumo

Kiam ili rifuĝas en la Budho, ili kune kun aliaj
homoj devas ellerni la ĝustan vojon kaj venigi al si la plej
superan menson.
Kiam ili rifuĝas en la Darmo, ili kune kun aliaj
homoj devas ĝisfunde esplori la veran instruon kaj serĉi lasenfine grandan saĝon kiel maron.
Kiam ili rifuĝas en la Samgo, ili kune kun aliaj
homoj devas teni la harmonian kunvivadon kaj esti
liberigita de ĉio ajn.
Kiam ili ŝirmas sin per vestoj, ili devas ne forgesi
surmeti ankaŭ la veston de virto kaj humileco.
Kiam ili ekskrecias, ili devas ankaŭ forigi avidecon,koleron kaj malvidon el sia menso.
Kiam ili supreniras deklivon, ili devas rigardi ĝin
kiel la plej superan vojon al Vervekiĝo, kiu transcendas la
mondon de iluzio. Kiam ili malsupreniras deklivon, ilidevas havi la imagon humile aliri al aliaj homoj suferantaj
por gvidi ilin al la vera instruo.
Kiam ili vidas ponton, ili devas esperi konstrui la- 207 -

Disciplino de la Komunumo

ponton de la instruo, kiu kondukos homojn al la ĝusta
bordo.
Kiam ili renkontas tristoplenan homon, ili devas
lamenti pri amareco de tiu ĉi efemera mondo.
Kiam ili vidas avidan homon, ili devas aspiri
liberiĝon de la iluzia vivo kaj alvenon al la vera
Vervekiĝo.
Kiam ili sidas antaŭ riĉaj manĝaĵoj, ili devasalĝustigi sin sobraj; kiam ili sidas antaŭ malriĉaj
manĝaĵoj, ili devas deziri forigon de pasioj pri mondaĵoj.
Dum la brulanta febro de somero, ili devas forlasi la
febron de fajraj pasioj pri mondaĵoj kaj gajni la refreŝigan
malvarmeton de Vervekiĝo. Dum la ekstrema frosto devintro, ili devas pripensi la favoran varmon de la granda
kompato de Budho.
Kiam ili recitas la sanktajn skribaĵojn, ili devas voti,
ke ili ne forgesu kaj praktiku la instruon.
Kiam ili pripensas Budhon, ili devas deziri, ke ili
havu klarvidajn okulojn kiel tiujn de Budho.
- 208 -

Disciplino de la Komunumo

Kiam ili dormas en nokto, ili devas deziri, ke iliaj
korpo, parolo kaj menso estu purigitaj kaj refreŝigitaj post
ripozo; kiam ili vekiĝas matene, ili devas deziri, ke dumla tago ilia menso estu klara por kompreni ĉiujn aferojn.

6. Ĉar tiuj, kiuj sekvas la instruon de Budho,
komprenas, ke ĉio estas karakterizita de sensubstanteco aŭ“Ŝunjato”, ili ne facilanime traktas surteran laboron,
homan vivon aŭ ĉion alian, sed ili rigardas ĉion rekte tia,
kia ĉio estas, kaj penas fari ĉion konvene al Vervekiĝo.
Ili devas ne pensi, ke tiu ĉi mondo estas sensenca
kaj plenigita de konfuzo, dum la mondo de Vervekiĝo
estas ampleksanta signifon kaj pacon. Pli ĝuste, ili devas
trovi la vojon al Vervekiĝo en ĉiuj aferoj de tiu ĉi mondo.
Se ili rigardas tiun ĉi mondon per la okuloj kovritaj
de malsaĝo, ili vidas ĝin nur kiel sensencaĵon plenan deeraroj; sed se ili observas ĝin per klara saĝeco, ili povos
rekoni ĝin kiel la mondon de Vervekiĝo.
Ekzistas ununura mondo, sed ne du: unu el ili estus
signifoplena kaj la alia sensignifa, aŭ el ili unu estus bona
kaj la alia malbona. Nur en homa iluzio ekzistas du- 209 -

Disciplino de la Komunumo

distingitaj mondoj.
Se ili konsideras ĉion ne per distingaj okuloj sed perla lumo de saĝo, ili povas ĝuste kompreni la ununuran
mondon, kie ĉio aperas signifohava kaj respektinda.

7. Tiuj, kiuj sekvas la instruon de Budho, gustumas launiversalan purecon de ununura mondo, kaj kun sia
menso humila kaj kompato ili servas al ĉiuj aliaj homoj.
Tial ili devas rekoni en la menso ne fierecon sed
humilecon, ĝentilecon kaj servemon. Kaj la menso devas
esti kiel la fekunda tero, kiu nutras ĉion sendiference, kiu
servas senplende, kiu eltenas pacience, kiu estas ĉiamfervora, kaj kiu trovas la plej altan ĝojon en la semado dela instruo de Budho inter ĉiuj malriĉaj homoj.
Tiel la menso, kiu verŝas kompaton sur ĉiujn
malriĉulojn kiel amema patrino, tute egalas al la menso,
kiu respektas ĉiujn homojn kiel siajn gepatrojn aŭ bonajn
gvidantojn.
Tial, eĉ se miloj da homoj havas malfavoron kajmalbonvolon kontraŭ la instruo de Budho, ili ne povas
kotentigi la dezirojn, same kiel guto da veneno ne povas- 210 -

Disciplino de la Komunumo

polui la akvon de granda oceano.

8. Laikaj disĉiploj de Budho, farante al si introspekton,ĝojas pro sia feliĉo animita de Budho kaj tutkore dankas,
ke ilia fido al Budho tute devenas de la favoro kajkompato de Budho.
En la koto de negativa emocio ne troviĝas la semode fido al Budho, sed Lia kompato tie ĝermigas kajkreskigas al homoj la semon de fido.
Kiel jam dirite, la aromplena Ĉandana-arbo ne povas
kreski en la venena Eranda-arbaro. Tiel same, la semo defido al Budho ne povas ĝermi en la sino de iluzio.
Sed la floro de ĝojo efektive disvolviĝas tie en lasino de iluzio. El tiu ĉi fakto oni konkludas, ke la radikoestas ne tie sed aliloke, nome en la sino de Budho.
Se laikaj disĉiploj estas absorbitaj de egoo, ilimalamas, ĵaluzas aŭ eĉ domaĝas aliajn homojn kaŭze deiliaj avideco, kolero kaj malvido. Sed se ili returnas sin al
Budho, ili baldaŭ poste plenumos eĉ grandan laboron de
Budho. Tio estas treege mirinda.

- 211 -

Disciplino de la Komunumo

III
PRAKTIKA GVIDO POR VOJO DE VIVO
1. Estas absurde pensi, ke malfeliĉo venas de oriento
aŭ de okcidento; ĝi origine estas en propra menso dehomo. Tial, estas stulte gardi sin kontraŭ malfeliĉoj de laekstera mondo kaj lasi la internan menson ne regata.
De antikva tempo homoj havas jenan kutimon:
ellitiĝinte matene, ili lavas al si la vizaĝon kaj gargarassin, kaj poste kultas la ses direktojn — orienton,
okcidenton, sudon, nordon, supron kaj malsupron —dezirante, ke malfeliĉo ne trafu ilin de iu ajn direkto, kajke ili povus havi pacan tagon.
Sed ĉe la instruo de Budho la afero estas tute alia.
Budho instruas, ke ni oferu respekton al la ses direktoj deVero, kaj ke ni kondutu saĝe kaj virte kaj tiel preventuĉiujn malfeliĉojn.
Por gardi la pordojn de tiuj ĉi ses direktoj, ni devas
forigi la malpuron de “kvar agoj”, eviti la “kvarmalbonajn mensojn”, kaj ŝtopi la “ses truojn”, kiuj kaŭzas
perdon de riĉaĵo.

- 212 -

Disciplino de la Komunumo

La malpuro de “kvar agoj” signifas mortigon, ŝtelon,
adulton kaj trompon.
La “kvar malbonaj mensoj” estas avido, kolero,malvido kaj timo.
La “ses truoj”, kiuj kaŭzas perdon de riĉaĵo, estas
deziro al ebriigaj trinkaĵoj por stulte konduti, maldormoĝis malfrua nokto por ĝui muzikon aŭ teatraĵon, vetludo,
intima rilato kun malbonaj amikoj, kaj neglekti siajn
laborojn.
Foriginte la malpuron de kvar agoj, evitinte la kvar
malbonajn mensojn, kaj ŝtopinte la ses truojn, laikajdisĉiploj de Budho oferas respekto al la ses direktoj de
Vero.
Nu, kio estas tiuj ses direktoj de Vero? Oriento
signifas la moralon inter gepatroj kaj gefiloj; sudo signifas
la moralon inter gvidanto kaj lernanto; okcidento signifas
la moralon inter edzo kaj edzino; nordo signifas lamoralon inter amikoj, malsupro signifas la moralon intermastro kaj servisto; supro signifas la moralon inter ladisĉiploj de Budho.
Gefiloj devas honori siajn gepatrojn kaj fari por ili- 213 -

Disciplino de la Komunumo

jenajn kvin: servi al ili, helpi ilin en laborado, konservi lagenealogion, protekti la familian posedaĵon, kaj havimemoran servon post ilia forpaso.
Gepatroj devas fari por siaj gefiloj jenajn kvin:evitigi agi malbone, montri ekzemplon de bonaj agoj,
doni edukadon al ili, aranĝi ilian geedziĝon, kaj heredigi
al ili la familian posedaĵon en taŭga tempo. Se gepatroj
kaj gefiloj sekvas tiujn ĉi regulojn, la familio ĉiam vivas
en paco.
Lernanto devas ekstari, kiam lia gvidanto eniras,
servi lin, sekvi lian instrukcion fidele, ne neglekti oferon
por li, kaj aŭskulti respektplene lian instruon.
Samtempe, gvidanto devas agi ĝuste antaŭ siaj
lernantoj kaj montri bonan ekzemplon al ili; li devas
korekte transdoni al ili la instruon, kiun li lernis; li devas
uzi bonajn metodojn kaj laŭeble peni, ke la lernantoj ne
faru malbonon. Se gvidanto kaj liaj lernantoj observas
tiujn ĉi regulojn, ilia interrilato iros glate.
Edzo devas trakti sian edzinon kun respekto, ĝentilo
kaj fidelo. Li devas konfidi al ŝi mastrumadon kajkelkfoje provizi ŝin per ŝiaj bezonaĵoj inkluzive deornamaĵoj. Samtempe, edzino devas peni mastrumadi,
administri servistojn taŭge, kaj esti ĉasta, gardi la familian- 214 -

Disciplino de la Komunumo

bonhavaĵon, kaj administri la hejmon konvene kaj fidele.
Se tiuj ĉi reguloj estas observataj, feliĉa hejmo estos
tenata kaj tie okazos nenia kverelo.
La moralo inter amikoj estas reciproka simpatio; ili
donacas tion, kio mankas al ilia amiko, parolas kunĝentilaj vortoj, kaj pensas pri utiloj por sia amiko.
Oni devas protekti sian amikon kontraŭ ekfalo en
malbonan vojon, gardi lian propraĵon kaj bonhavaĵon, kajhelpi lin en liaj ĉagrenoj. Se lia amiko havas malfeliĉon, li
devas doni al li helpan manon, aŭ subteni lian familion, senecese. En ĉi tiu maniero ilia amikeco estas tenata kaj iliambaŭ estas pli kaj pli feliĉaj.
Mastro, rilatante al sia servisto, devas observi lakvin aferojn: asigni laboron taŭgan por la kapablo de laservisto, doni al li ĝustan salajron, zorgi pri li, kiam liestas malsana, dividi agrablaĵon kun li, kaj doni al li
necesan ripozon.
Servisto devas observi la kvin aferojn: ellitĝi matene
pli frue ol la mastro kaj enlitiĝi pli malfrue ol li, esti ĉiamhonesta, peni plenumi sian laboron, kaj klopodi ne difekti
la honoron de sia mastro. Se tiuj ĉi reguloj estas
observataj, estiĝas paco kaj nenia disputo inter mastro kajservisto.
- 215 -

Disciplino de la KomunumoDisĉiploj de Budho devas atenti, ke ankaŭ iliajfamilianoj observu la instruon de Budho. Ili devas
respekti sian gvidanton de la instruo, prizorgi lin dece,
observi liajn instruojn, kaj ĉiam oferi necesaĵojn al li.
La gvidanto de la instruo devas korekte kompreni la
instruon, ekskludi malĝustan klarigon, rekomendi bonon,
kaj peni konduki siajn disĉiplojn al trankvila stato.
Tiamaniere familio de laikaj disĉiploj prosperas spirite,
tenante la veran instruon en sia kerno
Kulti la ses direktojn, kiel ĉi supre dirite, ne signifas
eviton de eksteraj malfeliĉoj. Laikaj disĉiploj devas gardi
la ses direktojn per memvola prevento de internaj ĝenoj.

2. Ni devas rekoni inter siaj konatoj tiujn, kun kiuj ni
devas havi amikecon, kaj tiujn, kun kiuj ni devas ne havi
amikecon.
Tiuj, kun kiuj ni devas ne havi amikecon, estas
avaraj, flataj kaj malŝparemaj. Tiuj, kun kiuj ni devas havi
amikecon, estas helpemaj, volas dividi feliĉojn same kielsuferojn, donas bonan konsilon, kaj havas simpatian
menson.
- 216 -

Disciplino de la Komunumo

Vera amiko, kun kiu ni povas sekure intimiĝi, ĉiaminstigas nin al la ĝusta vojo, zorgas kaŝe pri nia bonfarto,konsolas nin en malfeliĉo, donas al ni helpon kajkonsilon, kiam ni bezonas ĝin, kaj gardas niajn sekretojn.
Estas tre malfacile trovi tian amikon. Ĝuste tial ni
mem devas klopodi tre fervore por esti tia amiko. Kiel lasuno varmigas la fruktodonan teron, tiel same bona amiko
brilas en socio pro siaj bonaj agoj.

3. Estas ne eble, ke gefiloj rekompencas siajn
gepatrojn pri ilia favora bonkoreco, eĉ se ili provus porti
siajn gepatrojn, metante sian patron sur sia dekstra ŝultro
kaj sian patrinon sur sia maldekstra tiel longe dum centjaroj.
Kaj eĉ se gefiloj banus la korpon de siaj gepatroj enbonodora akvo dum cent jaroj, servus kiel ideala filo aŭ
filino, gajnus kronon por ili, kaj donus al ili ĉiom daluksaĵoj de la mondo, ili ankoraŭ ne povas rekompenci
siajn gepatrojn sufiĉe por la granda ŝuldo de favoro, kiun
ili ricevis.
Sed se ili kondukas siajn gepatrojn al Budho,- 217 -

Disciplino de la Komunumo

klarigas la instruon al ili, persvadas ilin forlasi erarankurson kaj sekvi pravan, persvadas ilin forlasi avideconkaj ĝui la praktikadon de ofero, tiam ili povas rekompenci
ilin pli ol sufiĉe.
Favoro de Budho troviĝas en la hejmo, en kiu
gepatroj estas respektataj kaj estimataj.

4. Familio estas loko, kie mensoj kunvivas unu kun laalia. Se tiuj ĉi mensoj amas reciproke, la hejmo fariĝas
tiel bela kiel florĝardeno. Sed se ili foriĝas de harmonio
inter si, ĝi fariĝas kvazaŭ ŝtormo, kiu detruas la ĝardenon.
Se malakordo okazas en ies familio, oni devas ne
kulpigi aliajn, sed devas ekzameni sian propran menson
kaj sekvi justan vojon.

5. Iam estis viro kun profunda fido al la instruo. Lia
patro mortis, kiam li estis juna; li vivis feliĉa kun sia
patrino, kaj li edziĝis.
En la komenco ili kune vivis feliĉaj. Tamen iom
poste pro malgranda miskompreno, la edzino kaj ŝia
bopatrino iĝis malamikaj. Tiu ĉi malamikiĝo kreskis
finfine ĝis tiom, ke la patrino postlasis la junan paron por- 218 -

Disciplino de la Komunumo

vivi sola.
Post la foriro de la bopatrino, filo naskiĝis ĉe la junaparo. Atingis la bopatrinon la onidiro, ke la juna edzino
diris, “Mia bopatrino ĉiam ĝenis min kaj dum lakunvivado kun ŝi, ĉe ni okazis nenio agrabla; sed tuj postŝia foriro ni ekhavis tiun ĉi feliĉan eventon.”Tiu onidiro kolerigis la patrinon kaj ŝi kriis, “Se
patrino de edzo estas forigita de domo kaj venas feliĉa
afero, tio estas renversa en ordo. Justeco jam malaperis detiu ĉi mondo.”
Kaj ŝi ekscite kriis, “Nun ni okazigu funebraĵon de‘justeco’.” Kiel frenezulo ŝi iris al la tombejo por okazigi
funebran servon.
Iu dio aŭdinte tiun ĉi incidenton, aperis antaŭ lavirinon kaj klopodis konvinki ŝin, sed vane.
La dio tiam diris al ŝi, “Se tiel, mi brulmortigu lainfanon kaj ĝian patrinon. Ĉu tio kontentigas vin?”Aŭdinte tion, ŝi konsterniĝis kaj komprenis sianeraron. Ŝi pardonpetis pri sia kolero, kaj petis de la diosavi la vivojn de la infano kaj ĝia patrino. Ĉirkaŭ la sama
tempo, la juna edzino kaj ŝia edzo komprenis sianmaljustecon al la maljunulino kaj iris al la tombejo porserĉi ŝin. La dio repacigis ilin kaj post tio ili vivis amikekiel feliĉaj familianoj.
Justeco estas neniam perdita, krom se oni mem ĝinforĵetas. Justeco kelkfoje povus ŝajni malaperinta, sed en- 219 -

Disciplino de la Komunumo

fakto, ĝi ne malaperas. Kiam ĝi ŝajnas malaperinta, tio
estas, ke oni perdis justecon en sia propra menso.
Malakordo inter homaj mensoj ofte alportas
katastrofon. Iometa miskompreno sekvigas grandanmalfeliĉon. Tion ĉi oni devas atenti speciale en familia
vivo.

6. En familia vivo, administrado de tagaj elspezoj
postulas la plej atentan zorgon. Ĉiuj membroj devas labori
fervore kiel diligentaj formikoj kaj laborabeloj, sed neapogi sin sur diligenteco de aliaj nek esperi almozon.
Aliflanke, oni devas ne konsideri tion, kion li gajnis,kiel plene sian propraĵon. Iom da porcio de la gajno devas
esti dividata kun aliaj, esti ŝparita por la bezono de
komunumo kaj nacio, kaj esti dediĉita por la bezono dereligiaj gvidantoj.
Oni devas rememori, ke nenio en la mondo povas
esti strikte nomata “mia”. Ĉio, kio venas al iu persono,
venas al li pro kombino de kaŭzoj kaj kondiĉoj; ĝi povas
esti tenata de li nur provizore. Tial li devas ne uzi sian
propraĵon egoisme aŭ por senutilaj celoj.

- 220 -

Disciplino de la Komunumo

7. Kiam Ŝamavatio, la edzino de la reĝo Udajano,oferis al Anando kvincent vestojn, ilin Anando ricevis kun
granda kontento.
La reĝo aŭdinte tion, suspektis Anandon pri lia
avideco. Tial li iris al Anando kaj demandis, kiel li
intencas trakti tiujn ĉi kvincent vestojn.
Anando respondis; “Ho, Via Majesto, multe da fratoj
vestas sin per ĉifono; mi estas disdononta la vestojn al tiu
fratoj.”“Kiel vi traktos la malnovajn vestojn?”“Ni faros littukojn el ili.”“Kiel vi traktos la malnovajn littukojn?”“Ni faros kovrilojn de kapkusenoj el ili.”“Kiel vi traktos la malnovajn kovrilojn?”“Ni faros plankkovrilojn el ili.”“Kiel vi traktos la malnovajn plankkovrilojn?”“Ni faros piedtukojn el ili.”“Kiel vi traktos la malnovajn piedtukojn?”“Ni faros viŝtukojn el ili.”“Kiel vi traktos la malnovajn viŝtukojn?”“Via Majesto, ni ŝiros ilin en pecojn , miksos ilin
- 221 -

Disciplino de la Komunumo

kun koto, kaj uzos la koton por gipso de muro, kiam ni
konstruas domon.
Ĉiujn aĵojn ni devas uzi kun bona zorgo en la utila
vojo, ĉar ili ne estas “niaj”, sed nur konfiditaj al ni
provizore.

8. La rilato inter edzo kaj edzino ne estis formita nur
por ilia oportuno. Ĝi havas pli profundan signifon ol lanura kuniĝo de du fizikaj korpoj en unu domo. Geedzoj
devas preni avantaĝon de intimeco de ilia asocio por helpi
reciproke en kulturado de menso en la sankta instruo.
Iu maljuna paro nomata “ideala paro” iam vizitis la
Budhon kaj diris, “Majstro, ni interkonatiĝis de nia
infaneco kaj geedziĝis, kaj neniom da nebulo estas en niafeliĉo. Bonvolu instrui al ni, kiel ni povos geedziĝi ree enla venonta vivo.”
La Budho donis al ili jenan saĝan respondon: “Se viambaŭ havas ekzakte la saman kredon, se vi ambaŭ
ricevis la instruon ekzakte en la sama vojo, kaj se vi havas
la saman saĝon, tiam vi havos la saman menson en lavenonta naskiĝo.

9.

Estas nenia seks-distingo sur la vojo al Iluminiĝo.
- 222 -

Disciplino de la Komunumo

Se virino rezolute volas serĉi Vervekiĝon, ŝi estas nomata“heroino de la Vera Vojo.
Malliko, la filino de Reĝo Prasenaĵito kaj la edzino
de Reĝo Ajodjo, estis tia heroino. Ŝi havis grandan fidon
en la instruo de la Budho kaj faris antaŭ Li la jenajn dek
votojn:“Mia estimata, ĝis kiam mi gajnos Vervekiĝon, mi
ne atencu la sanktajn preceptojn; mi ne estu arogantaantaŭ ĉiuj, kiuj estas pliaĝaj ol mi mem; mi ne iĝu kolera
al iu ajn.
Mi ne estu ĵaluza pri aliaj aŭ ne enviu iliajn
posedaĵojn; mi ne estu egoisma kaj en mia menso kaj en
mia posedaĵo; mi klopodu fari malriĉajn homojn feliĉaj
per la aĵoj, kiujn mi ricevis, kaj ne rezervu ilin por mimem.
Mi akceptu ĉiujn homojn ĝentile, donu al ili ĉion,kion ili bezonas, kaj parolu afable al ili, konsiderante
iliajn cirkonstancojn kaj ne mian konvenon.
Por tiuj, kiuj estas en soleco aŭ en malliberejo kajestas suferantaj de malsano aŭ de aliaj ĝenoj, mi klopodu
igi ilin trankvilaj kaj feliĉaj, per klarigado pri racioj kajreguloj.
Tiujn, kiuj kaptas animalojn vivantajn, kiuj estas
kruelaj al ili, kaj kiuj atencas iun ajn moralon, mi punu, seili estas punindaj, aŭ gvidu, se ili estas gvideblaj, kaj tiel
mi korektu iliajn erarojn tiom, kiom mi kapablas.
Mi ne forgesu aŭskulti la ĝustan instruon, ĉar mi- 223 -

Disciplino de la Komunumo

scias, ke kiam iu neglektas la ĝustan instruon, tiu tuj falos
for de la vero, kiu troviĝas ĉie ajn, kaj malsukcesos atingi
la bordon de Vervekiĝo.
Krome ŝi faris la jenajn tri dezirojn savi malriĉajn
homojn:“Unue, mi penu fari ĉiujn pacplenaj. Tiu ĉi deziro,
kian ajn vivon mi ricevos poste, estu la radiko de bono,
kiu kreskos al la saĝo de bona instruo.
Due, post kiam mi ricevos la saĝon de bona instruo,
mi senlace gvidu ĉiujn homojn.
Trie, mi protektu la veran instruon, eĉ riskante mian
propran korpon, vivon kaj posedaĵon.”La vera signifo de familia vivo estas en la ebleco
doni reciprokan instigon kaj helpi unu la alian en paŝado
sur la vojo al Vervekiĝo. Laikaj virinoj, se ili ekigas lasaman menson serĉi Vervekiĝon kaj faras la saman voton
kaj deziron kiel Malliko, fariĝas grandaj disĉiploj de la
Budho.

- 224 -

ĈAPITRO LA DUAKONSTRUI LANDON DE BUDHOILA HARMONIO DE LA KOMUNUMO
1. Ni imagu dezertan landon kuŝantan en absoluta
mallumo kun sennombraj viv-estaĵoj, kiuj svarmas tie kajĉi tie.
Ili estas timemaj kaj evitas unu la aliajn pro la plena
mallumo. Ili rampadas en soleco, ne rekonante la alian.
Tio ĉi estas vere kompatinda aspekto.
Ni imagu sekvante la scenon, ke subite iu supera
homo kun torĉo aperas antaŭ ilin kaj ĉio en la dezertofariĝas hela kaj klara.
La viv-estaĵoj en la malluma soleco subite trovas
grandan liberiĝon, ĉar ili ĉirkaŭrigardas por rekoni unu laalian kaj feliĉe komunigas sian kamaradecon.
Ĉi tie “dezerta lando” signifas la mondon de homavivo, kaj “absoluta mallumo” signifas mankon de la lumo
de saĝo. Tiuj, kiuj ne havas saĝon en sia menso, vagadas
en soleco kaj timo. Ili naskiĝis solaj kaj mortas solaj; ili
ne scias kiamaniere asociiĝi kun sia kamarado en plena- 225 -

Konstrui Landon de Budho

harmonio, kaj ili estas nature senkuraĝaj kaj timemaj.
“Supera homo kun torĉo” signifas Budhon en lahoma figuro, kaj per Sia saĝo kaj kompato Li lumigas la
mondon.
Per tiu ĉi lumo homoj trovas sin mem kaj ankaŭ laaliajn kaj ĝojas establi homan amikecon kaj harmoniajn
rilatojn.
Eĉ se miloj da homoj loĝas en komunumo, ĝiankoraŭ ne estas tiu kun kamaradeco, ĝis ili ekkonas unu
la alian kaj ekhavas simpation inter si.
Vera komunumo havas konfidon kaj saĝon, kiuj
lumigas ĝin. Ĝi estas loko, kie homoj konas kaj fidas
reciproke, kaj kie troviĝas socia harmonio.
Ja harmonio estas la kerno kaj vera signifo dekomunumo aŭ organizo.

2. Ekzistas tri specoj de organizoj. La unua estas tia,
kia estas organizita sur la bazo de la forto, riĉaĵo aŭaŭtoritato de grandaj gvidantoj.
- 226 -

Konstrui Landon de Budho

La dua estas tia, kia estas organizita pro ĝia
konveneco por la membroj, kaj ĝi daŭrigos sian ekziston
dum la membroj restas kontentaj per siaj konvenecoj kajne kveleras.
La tria estas tia, kia estas organizita per ia bona
instruo kiel ĝia centro kaj per harmonio kiel ĝia vera vivo.
Kompreneble la tria aŭ la lasta el ili estas la solavera organizaĵo, ĉar en ĝi la membroj vivas en unu spirito.
De tia ĉi organizo naskiĝas la unueco de spirito kajdiversaj specoj de virtoj. Tial tie regas paco, ĝojo,kontento kaj feliĉo.
Vervekiĝo estas simila a1 pluvo, kiu falas sur
monton kaj amasiĝas en valojn kaj enkuras en riveretojn,
kaj poste en riverojn, kiuj finfine enfluas en la oceanon.
La pluvo de la sankta instruo falas egale sur ĉiunsenrigarde al iliaj kondiĉoj aŭ cirkonstancoj. Tiuj, kiuj
akceptas ĝin, kolektiĝas en malgrandajn grupojn, poste
organizojn aŭ komunumojn, kaj finfine trovas sin en la
granda oceano de Vervekiĝo.
La mensoj de tiuj ĉi homoj miksiĝas kiel lakto kaj- 227 -

Konstrui Landon de Budho

akvo, kaj fine organiziĝas en harmonia komunumo.
Tiel, la vera instruo estas la fundamenta necesaĵo deperfekta organizo kaj, kiel supre menciite, ĝi estas lalumo, kiu bone ebligas homojn interkonatiĝi kaj glatigi lakrudajn partojn en ilia menso.
Tiel, 1a organizo, kiu estas formita sur la perfekta
instruo de Budho, povas esti nomata Komunumo(Samgo).
Ĉiuj devas observi la instruon kaj trejni sian mensonlaŭ ĝi. Tiel, la Samgo teorie povas inkludi ĉiujn homojn,
sed efektive nur tiuj, kiuj havas saman religian fidon,
estas ĝiaj membroj.

3. La Samgo havas du klasojn de membroj: tiuj, kiuj
instruas la laikajn membrojn, kaj tiuj, kiuj subtenas lagvidantojn per oferado de bezonataj manĝaĵoj kaj vestoj.
Ili ambaŭ devas gardi kaj disvastigi la komunumon, por
ke la instruo estu heredata por eterne.
Por fari la fratecon kompleta, devas troviĝi perfekta
harmonio inter la membroj. La monaĥoj instruas lalaikojn kaj la laikoj akceptas kaj respektas la instruon de- 228 -

Konstrui Landon de Budho

la monaĥoj; tiamaniere tie estas harmonio inter ili.
Membroj de la Samgo asociiĝu kun amema
simpatio, estante feliĉaj kunvivi kun kamaradaj disĉiploj,
kaj serĉante unuiĝon en spirito.

4. Ekzistas ses principoj, kiuj helpas gvidi la Samgon
al harmonio: la unua, paroli kun kompatemo; la dua,
agadi kun kompatemo; la tria, intenci kun kompatemo; lakvara, egale dividi komunan posedaĵon; la kvina, observi
la samajn purajn preceptojn; kaj la sesa, havi ĝustan
vidon.
El tiuj ĉi principoj, la sesa “havi ĝustan vidon” faras
la kernon, kiu kovras la aliajn kvin principojn.
Ekzistas du serioj de sep principoj observendaj, por
ke la Samgo estu en prospero. La unua temas pri grupa
vivo:(1) Ĉiuj membroj kolektiĝu ofte por aŭskulti la
instruon aŭ diskuti pri ĝi.
(2) Veteranaj kaj novaj membroj harmoiiĝu kaj
respektu unu la alian.
(3) Ĉiuj membroj respektu la regulojn kaj ne- 229 -

Konstrui Landon de Budho

senbezone ŝanĝu ilin.
(4) Pliaĝaj kaj plijunaj membroj traktu unu la aliankun ĝentileco.
(5) Ĉiuj membroj tenu sian meson sincera kaj
respekto-plena.
(6) Ĉiuj membroj purigu sian menson en kvieta
loko, kiun tamen ili devas oferi al aliaj antaŭ ol preni por
si mem.
(7) Ĉiuj membroj amu ĉiujn homojn, bonvenigu
vizitantojn elkore, kaj konsolu malsanulojn afable.
La Samgo, kiu observas tiujn ĉi principojn, neniam
kadukiĝos.
La dua temas pri individua vivo:(1) teni puran spiriton kaj ne postuli tro multajn
aĵojn.
(2) teni honestecon kaj forigi avidecon.
(3) esti pacienca kaj ne disputi.
(4) resti silenta kaj ne babili vane.
(5) obei la regularon kaj ne esti aroganta.
(6) teni kvietan menson kaj ne sekvi aliajn instruojn.
(7) esti ŝparema kaj sobra en ĉiutaga vivo.
Se ĝiaj membroj observas tiujn ĉi principojn, laSamgo neniam kadukiĝos.

- 230 -

Konstrui Landon de Budho

5. Kiel menciite supre, la Samgo tenu harmonion ensia vera esenco. Societo sen harmonio ne povas esti
nomata Samgo. Ĉiuj membroj estu singardaj kontraŭ lakaŭzo de malakordo. Se malakordo aperas, ĝi devas esti
forigita kiel eble plej frue, ĉar malakordo tuj ruinigas ian
ajn organizon.
Sangomakuloj ne povas esti forigitaj per pli dasango; rankoro ne povas esti forigita per pli da rankoro;
rankoro povas esti forigita nur per forgeso de rankoro.

6. Iam estis reĝo nomata Plago, kies lando estis
konkerita de najbara militema reĝo nomata Bramadatta.
Reĝo Plago, kiam li sin kaŝadis kun siaj edzino kaj filo
dum kelka tempo, estis kaptita. Sed feliĉe lia filo, la
princo, povis eskapi la kaptiĝon.
La princo penis trovi ian rimedon por savi sianpatron, sed vane. La tagon de ekzekuto de la patro, la
princo kaŝe enŝteliĝis en la ekzekutejon, kie li povis farinenion alian ol nur rigardi la fatala scenon de la ekzekuto.
La patro dume rimarkis sian filon en la svarmo kaj- 231 -

Konstrui Landon de Budho

murmuris kvazaŭ paroli al si mem, “Ne serĉadu dum
longa tempo; ne agu haste; rankoro povas esti
trankviligita nur per forgeso.”
Poste la princo serĉadis rimedon de venĝo dum
longa tempo. Fine li sukcesis esti dungita kiel ĉambristo
en la palaco de Bramadatta kaj gajnis favoron de la reĝo.
Iun tagon, kiam la reĝo iris ĉasi, la princo serĉis ian
oportunon de venĝo. La princo povis gvidi sian mastron alsoleca loko, kaj la reĝo tre laciĝinta ekdormis metantesian kapon sur la genuo de la princo, ĉar li plene konfidis
la princon.
La princo eltiris sian ponardon kaj metis ĝin sur lagorĝon de la reĝo, sed tiam ekhezitis. La vortoj, kiujn lia
patro esprimis en la momento de la ekzekuto, fulmis en
lia menso, kaj malgraŭ sia refoja provo li ne povis mortigi
la reĝon. Subite la reĝo vekiĝis kaj parolis al la princo, ke
li havis malbonan sonĝon, en kiu la filo de Reĝo Plago
provis mortigi lin.
La princo, svingante la ponardon en la mano, haste
kaptis la reĝon, identigis sin mem kiel la filon de ReĝoPlago, kaj deklaris, ke la tempo ja fine venis al li venĝi
sian patron. Tamen, li ne povis fari tiel, subite forĵetis la
ponardon teren, kaj surgenuiĝis antaŭ la reĝo.
- 232 -

Konstrui Landon de Budho

Kiam la reĝo aŭdis la rakonton de la princo kaj lalastajn vortojn de lia patro, li estis ege impresita kaj
pardonpetis de la princo. Poste li redonis la prirabitan
landon al la princo. La du regnoj fariĝis prosperaj en
amikeco dum longa tempo.
La vortoj ĉe la morto de Reĝo Plago, “ne serĉadu
dum longa tempo” signifas, ke rankoro ne estu vartita
longtempe, kaj “ne agu haste” signifas, ke amikeco neestu rompita haste.
Rankoro ne povas esti kontentigita per rankoro. Ĝi
povas esti forigita nur per forgeso.
En la kamaradeco de la Samgo bazita sur laharmonio de vera instruo, ĉiu membro devas ĉiam aprezila spiriton de tiu ĉi rakonto.
Ne nur la membroj de la Samgo sed ankaŭ ĝenerale
homoj devas aprezi kaj praktiki tiun ĉi spiriton en siaĉiutaga vivo.

- 233 -

Konstrui Landon de Budho

II
LA LANDO DE BUDHO
1. Kiel jam menciite, se la Samgo ne forgesas siandevon disvastigi la instruon de Budho kaj vivi en
harmonio, ĝi konstante kreskos kaj la instruo etendiĝos pli
vaste.
Tio signifas, ke pli kaj pli multaj homoj serĉas
Vervekiĝon, ke la malbonaj armeoj de avideco, kolero kajmalvido gvidataj de la diablo de malklero kaj volupto
retiriĝas, kaj ke saĝo, lumo, fido kaj ĝojo dominas laregnon de homa menso.
La teritorio de diablo estas plena de avideco,
mallumo, barakto, batalo, glavoj kaj sangoverŝo, kaj estas
plenplena de ĵaluzo, antaŭjuĝo, malamo, prifripono, flato,
sekreto kaj insulto.
Nun ni supozu, ke la lumo de saĝo brilas super lateritorio, la pluvo de kompato falas sur ĝin, fido ekhavas
radikon, kaj la floroj de ĝojo vastigas sian parfumon.
Tiam la teritorio de diablo turniĝos en Puran Landon de
Budho.
Same kiel milda zefiro kaj floroj sur branĉo anoncas- 234 -

Konstrui Landon de Budho

la alvenon de printempo, tiel herboj, arboj, montoj, riveroj
kaj ĉiuj aliaj aĵoj ekpulsas per nova vivo, kiam unu homoatingas Vervekiĝon.
Se ies menso fariĝas pura, la ĉirkaŭaĵoj ankaŭ
fariĝas puraj.

2. En lando, kien la vera instruo penetras, ĉiuj loĝantoj
havas puran kaj trankvilan menson. Vere, kompato de
Budho senlace benas ĉiujn homojn kaj Lia brilanta spirito
elpelas ĉiujn malpuraĵojn el ilia menso.
Pura menso samtempe fariĝas menso profunda,
menso laŭiranta la Noblan Vojon, menso amanta donaci,
menso observanta la preceptojn, menso tolerema, menso
fervora, menso kvieta, menso saĝa, menso kompatema,
menso gvidanta homojn al Vervekiĝo per lertaj rimedoj.
La Lando de Budha ĉi tie konstruiĝas.
Hejmo kun edzino kaj infanoj transformiĝas al
hejmo, kie Budho ĉeestas; lando, kiu suferas pro sociaj
diskriminacioj same transformiĝas al socio kun parenca
spirito.
Ora palaco kun sangomakulo ne povas esti la- 235 -

Konstrui Landon de Budho

rezidejo de Budho. Eĉ eta kabano, kie lunbrilo likas trafendoj de la tegmento, povas transformiĝi al rezidejo de
Budho, se la menso de ĝia mastro estas pura.
Kiam la Lando de Budho fondiĝas sur la pura mensode unu homo, tiu pura menso tiras aliajn homojn al si. La
rondo de homoj kun pura menso etendiĝas de individuo alfamilio, de familio al vilaĝo, de vilaĝo al urbetoj, deurbetoj al landoj, kaj fine al la tuta mondo.
Disvastigado de la instruo de Darmo estas nenio alia
ol konstruado de la Lando de Budho.

3. Certe, laŭ unu vidpunkto, la mondo kun ĉiuj ĝiajavideco kaj maljusteco kaj sangoverŝado aperas kiel
diabla mondo; sed kiam homoj fidas Vervekiĝon, sangoŝanĝiĝas al lakto kaj avideco al kompato, kaj tiam ladiabla mondo fariĝas la Pura Lando de Budho.
Preskaŭ ne eblas elĉerpi oceanon per unu ĉerpilo,
sed la decido fari tion, eĉ se necesas multege darenaskiĝoj, estas la menso de tiu, kiu fidas Budhon.
Budho atendas nin sur la alia bordo, kiu estas la
mondo de Vervekiĝo, kaj en kiu ne troviĝas nek estiĝas
- 236 -

Konstrui Landon de Budho

avideco, kolero, malklero, sufero, agonio, sed troviĝas nur
la lumo de saĝo kaj la pluvo de kompato.
Ĝi estas paca lando, rifuĝejo por tiuj, kiuj suferas
estante en malĝojo kaj agonio, kaj ripozejo por tiuj, kiuj
momente paŭzas dum sia disvastigado de la instruoj de laDarmo.
En tiu ĉi Pura Lando estas senlima Lumo kaj senfina
Vivo. Tiuj, kiuj atingas tiun ĉi havenon, neniel returnas
sin al la iluzia mondo.
Vere, tiu ĉi Pura Lando, kie floroj parfumas la aeron
per saĝo kaj birdoj kantas la sanktan Darmon, estas lafinfina celo de ĉiuj homoj.

4. Kvankam tiu ĉi Pura Lando estas la loko por
momenta ripozo, ĝi ne estas la loko por mallaboremo.
Ĝiaj litoj de aromaj floroj ne estas por maldiligentuloj,
sed estas por refreŝiĝado kaj ripozo, por ke oni regajnu
energion kaj fervoron por daŭrigi la mision de Budho.
La misio de Budho estas senfina. Tiel longe, kiom
homoj kaj aliaj viv-estaĵoj ekzistas, kaj kiom egoisma
menso kreadas siajn proprajn mondojn kaj cirkonstancojn,- 237 -

Konstrui Landon de Budho

ne estas fino de Lia misio.
La infanoj de Budho, kiuj jam transiris en la Puran
Landon per la granda forto de Budho Amitabo, volas
returni sin al la mondo, de kie ili venis, kaj kie ili ankoraŭ
havas ligojn. Tie ili partoprenos en la misio de Budho.
Kiel la lumo de malgranda kandelo disvastiĝas deunu al la alia sinsekve, tiel la lumo de kompato de Budho
senlime transdoniĝas de unu al la alia senfine.
La infanoj de Budho komprenantaj Lian spiriton de
kompato partoprenas en Lia tasko pri Iluminiĝo kaj
Purigado. Ilia laboro daŭras generacion post generacio por
glorigi la Landon de Budho por ĉiam.

III

SUBTENANTOJ DE LA LANDO DE BUDHO
1. Ŝamavatio, edzino de Reĝo Udajano, fervore rifuĝis
al Budho.

- 238 -

Konstrui Landon de Budho

Ŝi vivis en la plej interna korto de la palaco kaj neiris eksteren. Sed ŝia servistino Utaro, ĝibulo, kiu havisbonegan memorkapablon, kutime eliris kaj ĉeestis en laprelegoj de Budho. Ŝi reveninte ripetis al la reĝino la
instruojn de la Estimato, kaj tiamaniere la reĝino
profundigis sian saĝon kaj fidon.
La dua edzino de la reĝo, Magandijo, ĵaluzis launuan edzinon kaj kalumniis ŝin al la reĝo kun la intencomortigi ŝin. Finfine li decidis mortigi Ŝamavation laŭ laagitado de la dua edzino.
Ŝamavatio stariĝis antaŭ la reĝo tiel trankvile, ke li
ne ekhavis kuraĝon mortigi ŝin amoplenan. Regajninte
sinregadon, li pardonpetis de ŝi pro sia feroca konduto.
La ĵaluzo de Magandijo pli severiĝis kaj ordonis almalbonuloj bruligi la internan korton de la palaco dum laforesto de la reĝo. Ŝamavatio restis trankvila, kvietigis kajkuraĝigis la konfuzitajn servistinojn, kaj sentime mortis
pacplene en la spirito, kiun ŝi lernis de la Estimato. Ankaŭ
Utaro mortis kun ŝi en la fajro.
Inter la laikaj virinaj disĉiploj de Budho, tiuj ĉi duestis la plej alte honorigitaj: Ŝamavatio kiel lakompatemulo kaj Utaro kiel la bona aŭskultanto.

- 239 -

Konstrui Landon de Budho

2. Reĝo Mahanamo de la Ŝakja klano, kuzo deŜakjamunio, havis grandan fidon al la instruoj de Budho
kaj estis unu el Liaj fidelaj sekvantoj.
Kiam la feroca reĝo nomata Virudako de Kosalo
konkeris la Ŝakja-klanon, Mahanamo iris al Virudako porpeti lin savi lian popolon, sed li ne jesis. Mahanamo do
proponis, ke la reĝo lasu tiel multe da kaptitoj forkuri,
dum li mem restas subakva en apuda lageto. La reĝokonsentis tion, pensante, ke la tempo de lia subakva resto
estus tre mallonga.
La pordo de la kastelo estis malfermita kiam
Mahanamo plonĝis en la akvon kaj la kaptitoj kuregis por
eskapi. Sed Mahanamo ne elakviĝis. Li ligis sian hararon
al la radiko de saliko sub la akvo, kaj oferis sian vivon porsavi sian popolon.

3. Utpalavarno estis monaĥino, kiu havis supernaturan
forton, kaj ŝia saĝo estis komparebla kun tiu deMaŭdgaljajano, granda disĉiplo de Budho. Ŝi estis
gvidanto de ĉiuj monaĥinoj kaj neniam laciĝis pro
gvidado por ili.

- 240 -

Konstrui Landon de Budho

Devadato estis malvirta kaj kruela viro. Li iam
instigis Reĝon Aĵataŝatron forpeli Budhon. Sed posteAĵataŝatro tranĉis sian rilaton al Devadato, ĉar li
konvertiĝis kaj fariĝis humila disĉiplo de Budho.
Devadato estis forpelita de la kastelo. Kiam li hazarde
vidis Utpalavarnon elveni el la kastela pordo, li subite
koleriĝis kaj forte batis ŝian kapon per sia pugno.
Ŝi revenis al sia monaĥejo kun granda doloro. Kiamla aliaj monaĥinoj penis konsoli ŝin, ŝi diris al ili,
“Fratinoj, homa vivo ne estas la antaŭvidebla; ĉio estas
efemera, sen-enta kaj sen-egoa. Nur la mondo de
Vervekiĝo sola estas trankvila kaj pacplena. Vi devasdaŭre poluri vian klerecon.” Kaj ŝi forpasis kviete.

4. Angulimalo, iama terura bandito, kiu mortigis multeda homoj, estis savita de la Estimato kaj kun pento fariĝis
monaĥo de la Samgo.
Iam li iris almozpeti en vilaĝo kaj suferis multe dabatoj pro siaj antaŭaj malbonaj agoj. La vilaĝanoj atakis
kaj batis lin severe; li revenis al la monaĥejo kun sia
korpo ankoraŭ sanganta, falis ĉe la piedoj de la Estimato
kaj dankis Lin pro la ŝanco por kompensi siajn antaŭajn
kruelajn agojn.

- 241 -

Konstrui Landon de Budho

Li diris, “Estimato, mi antaŭe havis la nomon“Ahimsako”, kiu signifas neperforton. Sed pro mia
malsaĝo, mi rabis multajn valorajn vivojn, kaj al ĉiu midetranĉis unu fingron por fari kolĉenon el ili, pro kio mifariĝis nomata ‘Angulimalo’, t.e. kolektanto de fingroj.”“Poste pere de via kompato mi, rifuĝinte al la tri
trezoroj, gajnis la saĝon de Vervekiĝo. Ĝenerale oni
bridas bovojn aŭ ĉevalojn per vipo kaj ŝnuro, sed Vi,
Estimato, bonvolis purigi mian menson sen uzi vipon nekŝnuron nek hokon.”“Hodiaŭ, Estimato, mi suferis nur pro tio, kionkaŭzis mia peko. Mi ne deziras vivi nek morti. Mi nur
atendas la tempon, kiu devas veni.”

5. Maŭdgaljajano, kune kun la respektinda Ŝariputro,
estis unu el la du plej gravaj disĉiploj de Budho.
Kiam gvidantoj de aliaj religioj vidis, ke la puraakvo de la instruoj de Budho disvastiĝas inter homoj, kajtrovis, ke homoj avide trinkas ĝin, ili fariĝis ĵaluzaj kajfaris diversajn malhelpojn al la prediko. Sed nenio el lamalhelpoj povis haltigi aŭ malebligi la disvastiĝon de la
instruo. La sekvantoj de la aliaj religioj intencis mortigi- 242 -

Konstrui Landon de BudhoMaŭdgaljajanon.
Du fojon li eskapis, sed la trian fojon li estisĉirkaŭita de multaj paganoj kaj falis sub iliaj batoj.
Subtenate de Vervekiĝo, li kviete ricevis iliajn
batojn; kvankam lia karno estis ŝirita kaj liaj ostoj
frakasitaj, li mortis pacplene.

- 243 -

AṄGUTTARA NIKĀYA
(La Libro de la Laŭnumera Prediko)Ho, monaĥoj! Estas unu persono, kies naskiĝo en tiun ĉi
mondon estas por la bonfarto de multaj homoj, por la feliĉo demultaj homoj, por la kompato al la mondo; tiu naskiĝis por labonfarto kaj la feliĉo de homoj kaj dioj. Kiu estas tiu unu
persono ? Tiu estas Tatagato, Arahato, aŭ Plena Vervekiĝinto. Jenestas tiu unu persono.
Ho, monaĥoj! Estas malfacile aperi unu persono en la mondo.
Kiu estas tiu unu persono? Tiu estas Tatagato, Arahato, aŭ Plena
Vervekiĝinto. Jen estas tiu unu persono.
Ho, monaĥoj! Estas malfacile vidi unu eksterordinaran
personon aperi en la mondo. Kiu estas tiu unu persono? Tiu estas
Tatagato, Arahato, aŭ Plena Vervekiĝinto. Jen estas tiu unu
persono.
Ho, monaĥoj! Multe da homoj lamentas kaj malĝojas, kiam unu
persono forpasas. Kiu estas tiu unu persono? Tiu estas Tatagato,
Arahato, aŭ Plena Vervekiĝinto. Jen estas tiu unu persono.
Ho, monaĥoj! Estas unu persono, kies naskiĝo en tiun ĉi
mondon estas ne komparebla kaj unika. Kiu estas tiu unu persono?
Tiu estas Tatagato, Arahato, aŭ Plena Vervekiĝinto. Jen estas tiu
unu persono.
Ho, monaĥoj! Estas unu persono, kies naskiĝo en tiun ĉi
mondon estas ekapero de granda okulo, de granda brilo kaj degranda lumo. Kiu estas tiu unu persono? Tiu estas Tatagato,
Arahato, aŭ Plena Vervekiĝinto. Jen estas tiu unu persono.
(Aṅguttara Nikāya I-13)- 244 -

REFERENCITAJ ORIGINOJMallongigoj :SekcioDN-Dīgha Nikāya
MN-Majjhima Nikāya
SN-Saṃyutta Nikāya
AN-Aṅguttara Nikāya

Paĝo

Linio

Origino

BUDHOĈapitro 1
1

2

2
4
5
5
6
7
7
7
8
9
10
11
13
13

1
19
10
21
21
1
10
16
5
5
13
9
7
13

Diversaj Sutroj
AN 3-38, Sukhumālā-sutta
MN 3-26, Ariyapariyesana-sutta
Diversaj Sutroj
MN 9-85, Bodhirājakumāra-sutta
Diversaj Sutroj
Sutta-nipāta 3-2, Padhāna-sutta
Diversaj Sutroj
Vinaya, Mahāvagga 1
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
Parinibbāna-sutta
Parinibbāna-sutta
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta

15

1 Amitāyur-dhyāna kaj Vimalakīrtinirdeśa sūtras
6 Śūraṃgama-sūtraĈapitro 2
1

15- 246 -

SekcioPaĝo Linio

15

17
19
20
21
22

11 Vimalakīrtinirdeśa kaj Mahāparinirvāṇa sūtras
4 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 16
1 Mahāyāna-jātaka-cittabhūmiparīkṣa-sūtra
7 Mahāparinirvāna-sūtra
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 3
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 4
9 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 5
15 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 16

25
26
26
26
29
29
29
30
30
30
32
33
33
34
34
34

1
3
9
17
8
14
17
2
6
9
10
8
19
6
21
25

16
17

2

3

OriginoĈapitro 3
1

2

3

Avataṃsaka-sūtra 5
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra
Suvarṅaprabhāsottamarāja-sūtra 3
Avataṃsaka-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍa-vyūha
Malgranda Sukhāvatīvyūha-sūtra
Avataṃsaka-sūtra
SN 35-5Mahāparinirvāṇa-sūtra
MN 8-77, Mahāsakulūdayi-sutta
Mahāparinirvāṇa-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 32
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 25
Mahāparinirvāṇa-sūtra- 247 -

SekcioPaĝo Linio

35
35

Origino13 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 2
19 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 3

DARMOĈapitro 1
1

38

2
3

39
40
40
41
43

1 Vinaya, Mahāvagga 1-6 kajSN56-11-12, Dhammacakkapavattana-sutta
14 Itivuttaka 103
1 MN 2, Sabbāsava-sutta
8 Sūtra Kvardek Du Ĉapitroj 18
8 Śrīmālādevīsiṃhanāda-sūtra
1 Avataṃsaka-sūtra 22, Daśabhūmika

Ĉapitro 2
1

2

46
48
49
49
49
49
50
50
51
51

1
11
1
7
13
16
6
16

MN 4-35, Cūḷasaccaka-sutta
AN 5-49, Muṇḍarāja-vagga
AN 4-185, Samaṅa-sutta
AN 3-134, Uppāda-suttaLaṅkāvatāra-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 2
Avataṃsaka-sūtra 16
Avataṃsaka-sūtra 22, Daśabhūmika
4 Laṅkāvatāra-sūtra
9 AN 4-186, Ummagga-sutta- 248 -

Sekcio3

4Paĝo Linio

51
52
52
53
53
54
54
57
57
58
58
59
59
60
61
63

Origino

13
2
13
1
15
1
14
6
19
5
13
5
18
11
10
12

63

Dhammapada 1, 2, 17, 18
SN 2-1-6, Kāmada-sutta
Avataṃsaka-sūtra 16Laṅkāvatāra-sūtra
MN 3-22, Alagaddūpama-suttaLaṅkāvatāra-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Vinaya, Mahāvagga 1-6Laṅkāvatāra-sūtra
SN 35-200, Dārukkhandha-suttaLaṅkāvatāra-sūtra en altele
MN 2-18, Madhupiṇḍika-suttaLaṅkāvatāra-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍavyūha
21 Laṅkāvatāra-sūtra en altele

65
65
66
71
73
73

1
15
3
10
8
15

Ĉapitro 3
1

2

74

Vinaya, Mahāvagga 1-5
Vinaya, Cūḷavagga 5-21
Śūraṃgama-sūtraŚūraṃgama-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 7 kajŚūraṃgama-sūtra
5 Avataṃsaka-sūtra 32- 249 -

Sekcio3Paĝo Linio

Origino

74
74
75
75

10
15
2
20

Mahāparinirvāṇa-sūtra
Brahmajāla-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra

81
82
82
82
83
83
84
84

1
8
13
20
8
23
14
20

85

3

85
86
88
89
89
90
90
91
93
93
93

17
18
13
7
15
6
16
15
2
17
21

Śrīmālādevīsiṃhanāda-sūtra
AN 2-11
Itivuttaka 93
Vinaya, Mahāvagga
AN 3-68, Aññātiṭṭhika-sutta
AN 3-34, Āḷavaka-sutta
Vaipulya-sūtra
Vinaya, Mahāvagga 1-6, Dhammacakkapravattana-sutta
MN 2-14, Cūḷadukkhakkhandhasutta
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Itivuttaka 24
MN 6-51, Kandaraka-suttanta
AN 3-130
AN 3-113
Itivuttaka 100
Sūtra de Parabolo
Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 3-62
AN 3-35, Devadūta-sutta
Therīgāthā AṭṭhakathāĈapitro 41

2

3- 250 -

Sekcio4Paĝo Linio

Origino95

18 Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2

102
105
107
110

1
18
5
15

Ĉapitro 5
1

2

Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.1
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2
Amitāyur-dhyāna-sūtra
Malgranda Sukhāvatīvyūha-sūtra

LA VOJO DE PRAKTIKO
Ĉapitro 1
1

2

3

116
117
118
119
121
122
123
124
127
128
132
132
132
134
135
140

1
21
11
8
18
14
12
3
4
14
5
14
10
8
3
10

MN 2, Sabbāsava-sutta
MN 3-26, Ariyapariyesana-sutta
SN 35-206, Chapāna-sutta
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 41-2
MN 2-19, Dvedhāvitakka-sutta
Dhammapada AṭṭhakathāAN 3-117
MN 3-21, Kakacūpama-sutta
MN 3-23, Vammīka-sutta
Jātaka IV-497, Mātaṅga-Jātaka
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 9
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 11
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 13
AN 2-4, Samacitta-suttaSaṃyuktaratnapiṭaka-sūtra
Upamā-śataka-sūtra- 251 -

SekcioPaĝo Linio

143

Origino144
145

12 Mahāprajñāpāramitā-upadeśaśāstra
22 Mahāparinirvāṇa-sūtra
17 Saṃyuktaratnapiṭaka-sūtra

150
152
153
154
156

1
4
20
11
5

156
157
158
160

19
10
16
11

161
163
164
164
165
166
167
168
168
169
170

18
11
9
17
11
9
16
11
16
15
1

Ĉapitro 2
1

2

MN 7-63, Cūḷamālunkya-sut-tanta
MN 3-29, Mahāsāropama-sutta
Mahāmāyā-sūtra
Theragāthā AṭṭhakathāMN 3-28, Mahāhatthipadopa-masutta
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Avadānaśataka-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Pañcaviṃśatisāhasrikāprajñāpāramitā-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍa-vyūha
AN 3-88
AN 3-81
AN 3-82
Parinibbāna-sutta vol.2
MN 14-141, Saccavibhanga-sutta
Parinibbāna-sutta vol.2
AN 5-16, Bala-sutta
Avataṃsaka-sūtra 6
Mahāparinirvāṇa-sūtraSaṃyuktaratnapiṭaka-sūtra- 252 -

Sekcio3

4Paĝo Linio

170
171
172
172
174
174
174
174
175
175
177
177
178
178
179
179
179
180
181
181
181
182
183
183
184
191
192
192

15
6
6
21
4
11
14
20
6
15
3
18
6
19
5
15
18
16
7
16
19
3
1
15
13
20
8
12

OriginoSuvarṅaprabhāsa-sūtra 26
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Theragāthā AṭṭhakathāJātaka 55, Pañcāvudha-Jātaka
Itivuttaka 39 kaj 40
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 5-12
Parinibbāna-suttaŚūraṃgama-sūtra
SN 55-21 Kaj 22, Mahānāma-sutta
AN 5-32, Cundī-sutta
Vimalakīrtinirde´sa-sūtraŚūraṃgama-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2
SN 1-4-6
Avataṃsaka-sūtra 33
Avataṃsaka-sūtra 24
Suvarṅaprabhāsa-sūtra 4
Amitāyur-dhyāna-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
MN 2-16, Cetokhila-sutta
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol. 2
Dhammapada
SN 1-4-6AN
Mahāparinirvāṇa-sūtra- 253 -

SekcioPaĝo Linio

OriginoLA KOMUNUMOĈapitro 1
1

2

3

194
194
194
195
197
198
198
198
200
200
200
201
201
203
206
209
210
211
212
217
218
218

1 Itivuttaka 100 kaj MN 1-3,
Dhammadāyāda-sutta
7 Itivuttaka 92
16 Vinaya, Mahāvagga 1-30
15 MN 4-39, Mahā-assapura-sutta
1 MN 4-40, Cūḷa-assapura-sutta
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 10
6 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 10
15 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 14
1 SN 55-37, Mahānāma-sutta
11 AN 3-75
18 SN 55-37, Mahānāma-sutta
4 SN 55-54, Gilāyanaṃ-sutta
9 Avataṃsaka-sūtra 22
1 Mahāparinirvāṇa-sūtra
5 Avataṃsaka-sūtra 7
5 Mahāmāyā-sūtra
5 Avataṃsaka-sūtra 21
2 Mahāparinirvāṇa-sūtra
1 DN 31, Siṅgālovāda-sutta
9 AN 2-4, Samacitta-sutta
7 AN 3-31
14 Jātaka 417, Kaccāni-Jātaka
- 254 -

SekcioPaĝo Linio

220
220
222
222

7
16
6
21

225
226
228
229
229
231
234
234
235
236
237
237
238
238
239
240
240
241

1
16
13
5
13
1
1
19
6
11
7
13
6
15
7
1
16
1

OriginoDN 31, Siṅgālovāda-sutta
Dhammapada Aṭṭhakathā 1(Birmaj Komentarioj)Śrīmālādevāsiṃhanāda-sūtraĈapitro 2
1

2

3

241
242

Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 3-118, Soceyyan-sutta
SN
Vinaya, Mahāvagga 10-1 Kaj 2
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
Vinaya, Mahāvagga 10-1 Kaj 2
SNAntarābhava-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Malgranda Sukhāvatīvyūha-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Dhammapada Aṭṭhakathā 1
AN 34-2
Dhammapada Aṭṭhakathā 1
AN 5-1
Mūla-sarvāstivāda-vinaya
San.ghabheda-vastu 10
14 MN 9-86, Aṅgulimāla-sutta
14 AN 26

- 255 -

APENDICOJKONCIZA HISTORIO DE BUDHISMO– Disvastiĝo de Hindio al Japanio –1. HINDIO
En la spirita historio de homaro oni spertis unu el la plej
gravaj epokfaraj okazintaĵoj, kiam la “Lumo de Azio” estislanĉita, brilante en la centra parto de Hindio, alivorte, kiam lafonto de Granda Saĝo kaj Kompato ŝpruciĝis kaj daŭre riĉigadis lahoman menson dum multaj jarcentoj ĝis hodiaŭ.
Budho Gaŭtamo, kiu estas konata de postaj budhanoj kielŜakjamunio aŭ la “Sanktulo de Ŝakja klano”, forlasis sian hejmon,fariĝis ŝramano kaj direktis sian paŝon suden al Magado. La
tempo, kiam Li fine atingis Vervekiĝon sub la Bodhi-arbo tie, estis
supozeble en la mezo de la 5-a jarcento a.K. Li daŭris siansenlacan klopodon prediki la instruon de Saĝo kaj Kompato, dum
kvardek kvin jaroj de la Vervekiĝo ĝis la “Granda morto”, per kiu
Li eniris en “Plenan Nirvanon”. Rezulte de tio gravaj budhanoj
konstante aperadis en diversaj regnoj kaj triboj en la meza Hindio.
Dum la tempo de Reĝo Aŝoko (regis 268 - 232 a.K.), la triareĝo de la Maŭrja dinastio, la instruo de Budho Gaŭtamo
disvastiĝis ne nur tra la tuta Hindio sed ankaŭ trans la landlimoj.
La Maŭrja dinastio estis la unua unuiĝinta reĝolando en
Hindio. Tiu ĉi reĝolando en la tempo de la unua reĝo,Ĉandragupto (regis ĉirkaŭ 317 - 293 a.K.), jam posedis vastan
teritorion etendiĝantan al la Himalajaj montoj en la nordo, al lagolfo de Bengalo en la oriento, al la Hindukuŝa montaro en la
okcidento, kaj trans la Vindja montaro en la sudo. Reĝo Aŝoko
plie etendis sian teritorion al la Dekkana altebenaĵo, konkerinte
Kalingon kaj aliajn landojn.

- 258 -

Laŭdire Aŝoko estis tre furioza en sia naturo, tial li estis
nomata Ĉandaŝoko (la furioza Aŝoko). Sed lia karaktero montris
kompletan ŝanĝiĝon, kiam li propraokule vidis la tragikajn
scenojn okazigitajn de la milito, en kiu Kalingo estis venkita, kajposte li fariĝis fervora kredanto de la instruo de Saĝo kaj
Kompato. Li entreprenis multajn aferojn kiel budhano, el kiuj lasekvantaj du laboroj estas la plej notindaj.
La unua temas pri la “Ediktoj de Aŝoko”, kiuj restas surŝtonaj kolonoj aŭ sur poluritaj rokmuroj kun gravuritaj tekstoj
enhavantaj la instruon de Budho. Li konstruis ilin en multaj lokoj
por disvastigi la instruon de Budho. La dua laboro estis, ke li
sendis misian delegacion al la ĉirkaŭaj landoj trans la landolimo
por disvastigi instruojn de Saĝo kaj Kompato. Precipe rimarkinda
estas la fakto, ke kelkaj misiaj delegacioj estis senditaj al tiaj
malproksimaj lokoj, kiaj Sirio, Egiptio, Cirenio, Makedonio kaj
Epiro. Budhismo estis disvastigita malproksime kaj vaste al la
Okcidento. Plie Mahendra (en Pali, Mahinda), sendita alTāmraparni aŭ Cejlono, sukcesis en “konstruado de la bela instruo
sur la bela Lankādvīpa (en Pali, Lankādīpa)” kaj tiel fondis ladeirpunkton de la tiel nomata Suda Budhismo en la insulo.

2. LA LEVIĜO DE MAHAJANA BUDHISMO
Budhanoj de postaj jaroj ofte uzas la esprimon “Budhisma
Movado al la Oriento”. Sed dum pluraj jarcentoj antaŭ Kristo, lavizaĝo de Budhismo estis evidente turnita al la Okcidento. Estisĉirkaŭ la komenco de kristana erao, ke la vizaĝo de Budhismo
turniĝis al la Oriento. Tamen, antaŭ ol paroli pri tiu ĉi afero, ni
devas mencii la grandan ŝanĝiĝon, kiu okazis en Budhismo. Tiu ĉiŝanĝiĝo estas nenio alia ol la “Nova Ondo”, kiu estas konata kiel
- 259 -

la Mahajana Budhismo, aŭ Granda Veturilo de Budhismo, kiu
tenis fortan radikon kaj aperis kiel rimarkinda elemento tiutempe.
Kiam, kiel, kaj de kiu tia “Nova Ondo” ekestis? Neniu
povas respondi decide kaj klare tiujn ĉi demandojn, ĉar troviĝas
diversaj hipotezoj, kiuj kontraŭstaras unu la alian, kaj budhologoj
ankoraŭ nun diskutadas pri tiu ĉi temo. Tamen oni povas diri, keĉirkaŭ la komenco de kristana erao ekzistis kelkaj Mahajanaj
sutroj. Kaj kiam Nagarĝuno disvolvis eminentan ideologion
surbaze de la Mahajanaj sutroj, Mahajana Budhismo okulfrape
aperis sur la scenejo de la budhisma historio.
La rolo, kiun ludis Mahajana Budhismo, estas tre grava enla longa historio de Budhismo. Kiel ni en pliposta ĉapitro klarigos,
kaj en Ĉinio kaj en Japanio Budhismo tra la tuta historio
disvolviĝis sub la influo de la Mahajana instruo. Tio ĉi ne estas
mirinda, ĉar Mahajano levis la novan idealon savi popolamason,
kaj oni supozis la novan figuron, Bodisatvon, kiu efektivigas tiun
ĉi idealon. Krome, por subteni la idealon Mahajanaj ideologoj
naskis grandiozajn intelektajn rezultojn en metafizikaj kaj
psikologiaj sferoj. Tiel ĝi unuflanke sekvis la instruon de BudhoGaŭtamo, kaj aliflanke aldonis multajn novajn ideojn al ĝi. Pro tio
Budhismo fariĝis plenplena de ardo kaj energio kaj riĉigis lalandojn en Oriento kvazaŭ torenta rivero.

3. LA CENTRA AZIO
Pere de la Centra Azio ĉinoj por la unua fojo akceptis
Budhismon. Tial, por montri kiel ĝi disvolviĝis el Hindio al Ĉinio,
estas necese paroli pri Silka Vojo. Tiu ĉi vojo pasis tra la dezertaj
regionoj en la Centra Azio, ligante Okcidenton kun Oriento. Tiu ĉi- 260 -

komerca vojo estis farita en la epoko de Reĝo Wu de Han-dinastio(140 - 87 a.K.). En tiu epoko la teritorio de Han disvastiĝis al lamalproksima Okcidento, kaj en najbaraj landoj kiel Ferghana,
Sagdiana, Tukhara kaj eĉ Parthia, la spirito de komercisto, kiu
estis antaŭe instigita de Aleksandro la Granda, estis ankoraŭ forte
vigla. Laŭ tiu ĉi antikva vojo, kiu pasis tra tiuj ĉi landoj, silko
ludis la plej gravan rolon. Tial ĝi estis nomata Silka Vojo. De tiu ĉi
epoko ĉirkaŭ la komenco de kristana erao Hindio kaj Ĉinio
komencis kulturan kontakton per la komerca vojo. Tial oni povasdiri, ke la vojo estis ankaŭ la vojo de Budhismo.

4. ĈINIO
La historio de Ĉina Budhismo komenciĝis, kiam ĉinoj
akceptis la Budhismajn sutrojn kaj entreprenis iliajn tradukojn.
Laŭdire la plej malnova traduko en la antikva epoko estas “si-shier-zhang-jing” (Sutro de kvardek du Ĉapitroj), kiun tradukisKāśyapa Mātaṇga kaj aliaj dum la Jongping erao (58 -75 p.K.) deReĝo Ming de la Donghan-dinastio; hodiaŭ tamen sciencistoj
diras, ke tiu ĉi aserto estas dubinda kaj estas nur legendo. La plej
malnovajn tradukojn faris An Shigao, kiu laboradis en Luoyang de
ĉ. 148 ĝis ĉ.171 p.K. Ekde tiu ĉi tempo ĝis tiu en la Beisongdinastio (960 - 1127) la tradukado daŭris dum proksimume mil
jaroj.
Dum la fruaj jaroj tiuj, kiuj ludis ĉefan rolon en la
enkonduko de la sankta skribo kaj ĝia traduko, estis plejpartemonaĥoj el landoj de la Centra Azio. Ekzemple, An Shigao, supre
menciita, devenis de Parthia; Saṃghavarman (ĉin-nome, Kan
Sengkai), deveninta de Samarkando, alvenis al Luoyang ĉirkaŭ latria jarcento kaj tradukis “sukhāvatīvyūha sūtra” (la Sutro de la- 261 -

Budho de Nemezurebla Vivo); Dharmarakṣa (ĉin-nome, Zhu
Fahu), tradukinto de la “saddharma puṇḍarīka sūtra” (la Sutro dela Blanka Lotuso de la Sublima Darmo), devenis de Tukhara kajrezidis en Luoyang kaj poste en Chang’an ekde la lasta duono dela tria jarcento ĝis la komenco de la kvara jarcento. Kiam
Kumārajīva, kiu devenis de Kucha, agadis en la frua parto de la
kvina jarcento, la traduka laboro en Ĉinio kulminis.
Ekde tiu ĉi tempo komenciĝis aktiva laboro de la monaĥoj,kiuj vizitis Hindion el Ĉinio por lerni Sanskriton kaj rekte pristudi
la instruon de Budho. La pioniro de tiaj monaĥoj estis Fa Xian(337 - 422). En 399 li iris de Chang’an al Hindio kaj revenis
hejmen post dek kvin jaroj. La plej rimarkinda el tiuj ĉi monaĥoj,kiuj vizitis Hindion, estis Xuan Zang (602 - 664), kiu alvenis alHindio en 627 kaj revenis en 645, post longa studado dum dek naŭ
jaroj. Yi Ching (635 - 713) alvenis al Hindio laŭ mara vojo en 671
kaj revenis per la sama vojo post dudek kvin jaroj.
Tiuj ĉi monaĥoj vizitis Hindion de sia propra volo por lerni
Sanskriton kaj alportis la sanskritan sanktan skribon de si
preferitajn, kaj en sia hejmo ludis gvidan rolon en la traduka
laboro de la originalaj tekstoj. Precipe la lingva kapablo de Xuan
Zang estis rimarkinde elstara, kaj per lia energia laboro la
tradukado de sankta skribo en Ĉinio atingis la kulminon. Dum lalaboroj de fruaj pioniroj, kiuj estas reprezentataj de Kumārajīva,
estas nomataj “malnovaj tradukaĵoj”, la laboroj de Xuan Zang kajpli postaj tradukaĵoj estas nomataj “novaj tradukaĵoj” de lastudantoj en posta epoko.
Sur la bazo de tiuj ĉi multege da volumoj de la Budhisma
sankta skribo, kiujn ili tradukis el Sanskrito, ĉinaj budhanoj pli kajpli inklinis al la ĉineska aŭ ĉineca pensmaniero en la sfero deideologio aŭ religio. Tie evidente aperis karaktero, postulo kajkonfido de la nacio. La monaĥoj en la frua tempo precipe turnis- 262 -

sian atenton metafizikan al “Ŝunjato” kiu estas karakteriza ideo detiel nomataj “Praĝnjaj” sutroj. Tiu ĉi tendenco estas videbla ankaŭ
en la fakto, ke ili forĵetis “Hinajanon”, malgrandan veturilon, kajturnis sian atenton ekskluzive al “Mahajano”, granda veturilo. Kajtiu ĉi tendenco pli kaj pli fariĝis notinda en Tiantai Skolo kaj fineatingis la lastan etapon, kiam aperis Zen Skolo.
En la lasta duono de la sesa jarcento Tiantai Skolo estis
kompletigita, kiam aperis Zhi Yu, Majstro Tiantai (538 - 597), latria patriarko de la skolo. Li estis unu el la plej rimarkindaj
pensuloj de Budhisma filozofio, kaj elpensis la sisteman kajkritikan klasifikon de ĉiuj instruoj de Budho; ĝi, nomata“klasifiko laŭ kvin periodoj kaj ok doktrinoj”, havis tre fortan kajvastan influon sur la ĉina kaj la japana Budhismoj dum longa
tempo.
Multege da sanktaj skriboj venis al Ĉinio tute senorde kaj
tradukiĝis sinsekve senkonsidere al historiaj detaloj. Ili enhavas
diversajn enhavojn, eĉ kontraŭstarajn inter kelkaj tekstoj. Staranteantaŭ multege da tekstoj, ĉinaj budhanoj nun sentis bezonon
klarigi, kiel la tekstoj naskiĝis, kian valoron la tekstoj havas, kiel
ili komprenas la tuton de Budhimo, kaj sur kiu instruo ili sinbazas. Jen estas la motivo de la klasifiko, kiu havas plurajn
variantojn. Tiusence la klasifiko estis antaŭ ĉio entrepreno deĉineska ideologio. Precipe tiu de Zhi Yu estis la plej sistema kajkonvinka. Sed kiam la moderna studo de Budhismo estis
enkondukita, lia influo reganta dum longa tempo venis al la fino.
En la historio de Budhismo en Ĉinio “kiu venis la lasta”
estis Zen Skolo. Oni diras, ke la fondinto de tiu ĉi skolo estis
Bodidarmo (sanskrite, Bodhidharma) (? - ?), monaĥo el Hindio.
La semo semita de li pompe ekfloris nur post la periodo de HuiNeng (638 - 713), la sesa patriarko de la skolo. Kaj post la oka
jarcento, la skolo de Ĉinio naskis sinsekve talentajn pastrojn,- 263 -

alportante prosperon de Zeno dum kelkaj jarcentoj.
En la Zena Budhismo oni trovis novan pensmanieron, kiu
estas esprimata kiel “ĝusta heredo el la fondinto” aŭ “heredo
ekster skribaĵo”. Tradicie la instruo de Budho estas nenio alia olsutro, t.e. skribita instruo. Sed Zenaj budhanoj asertas, ke la ĝusta
instruo estis transdonita ne de sutro sed de rekta sperto. Jen lapensmaniero, kiu bazas sin profunde sur karaktero de ĉinoj, kaj ĝiestas certe ĉineska budhismo. Sed la instruo de Budho Gaŭtamo
kun tiu ĉi freŝa fluo, fariĝis pli granda rivero kaj riĉigas la landojn
en Oriento.

5. JAPANIO
La historio de Budhismo en Japanio komenciĝis en la sesa
jarcento. En 538 la reĝo de Bakje (antikva lando en korea
duoninsulo) delegis sian ambasadoron por donaci statueton de
Budho kaj sutrojn al la reĝa kortego de Mikado Kimmei. Tio ĉi
markis la unuan enkondukon de Budhismo en tiu ĉi lando. La
historio de Budhismo en Japanio havas pli ol 1400 jarojn
En la longa historio de japana Budhismo, ni povas montri latri gravajn punktojn.
La unua estas fokusita al la Budhismo dum la 7-a kaj 8-a
jarcentoj. Se montri tion ĉi materie, ni povas elekti la periodon
ekde la konstruo de la templo Hōryū-ji (607) ĝis tiu de la templo
Tōdai-ji (752). Retrorigardante tiun ĉi periodon, ni devas neforgesi, ke tiam kultura tajdo sin levis eksterordinare tra la tuta
Azio. Dum la civilizacio de Okcidento estis fermita en profunda
mallumo, tiu de Oriento estis disvolviĝanta en brila aktiveco kajgrandioza movado. En Ĉinio, Centra Azio, Hindio kaj aliaj sudaj- 264 -

maraj landoj, la agema movado en la intelekta, religia kaj arta
kampoj prosperis. Partoprenante en tiu ĉi movado, la aktiva
humanisma tajdo de Budhismo estis lavanta la Orientan mondon.
Kaj la nova movado de la japana kulturo, kiel oni povas vidi en lakonstruaĵoj de brilanta Hōryū-ji aŭ la grandioza Tōdai-ji, kajankaŭ en la bunte glora religia kaj arta movado koncernanta ilin,montras la spiradon en Ekstrema Oriento de kultura tajdo, kiu
estis kovranta ĉiujn vastajn areojn de Azio.
La popolo de tiu ĉi lando, kiu estis en necivilizita stato dum
longa tempo, nun sin banis en la fluo de granda kulturo kaj la florode civilizacio; la floro de civilizacio subite ekfloris. Tiel estis laturniĝo al bona feliĉo, kiu favoris Japanion en tiuj jarcentoj. Kaj laprotagonisto, kiu respondis al la leviĝo de tiu ĉi kulturo, estis
nenio alia ol Budhismo. Tiutempe Budhanaj temploj estis lacentroj de internacia brilanta kulturo, monaĥoj estis la kleruloj dela novaj scioj, kaj sutroj estis la vehikloj portantaj elstarajn
ideologiojn. Tie disvolviĝis la vasta kaj granda kulturo super
religio. Tia estis la aktuala stato de Budhimo transportita al tiu ĉi
lando en la komenca tempo.
En la naŭa jarcento, du grandaj monaĥoj, Saichō (Dengyō
Daishi, 767-822) kaj Kūkai (Kōbō Daishi, 774-835) aperis en la
sceno kaj fondis du Budhismajn skolojn, kiuj kune reprezentas latiel nomatan Heian-Budhismon. Jen estas la komenco de la japana
Budhismo en vera senco. La du majstroj reprenis Budhismon enĝia originala signifo kaj fondis la centrajn templojn sur la montoj
Hiei kaj Kōya respektive, kiel la aŭtentikajn praktikejojn, dumĝistiama Budhismo instalis templojn en grandaj urboj kaj fojeemis servi al aristokrataj distraĵoj. Poste dum tri jarcentoj la duskoloj prosperis ĉefe inter aristokratoj kaj en reĝa kortego.
La dua punkto estas fokusita al la Budhismo de la 12-a ĝisla 13-a jarcento. Tiam aperis grandaj monaĥoj, kiel ekzemple- 265 -

Hōnen (1133-1212), Shinran (1173-1262), Dōgen (1200-1253),
Nichiren (1222-1282) k.t.p. Eĉ hodiaŭ, parolante pri Budhismo de
nia lando, ni neniam povas pretespasi la nomojn de tiuj ĉi grandajmonaĥoj. Kial ĝuste en tiuj ĉi jarcentoj naskiĝis tiaj grandaj
pastroj? Tio estas pro tio, ke komuna tasko en tiu ĉi tempo
alfrontis tiujn ĉi majstrojn. Kio do estis la komuna tasko? Ĝi estis
akcepto de Budhismo konforma al japana mensa klimato.
Eble iuj demandas, “Kial? Ĉu ne estis vere, ke Budhismo
estis enkondukita en tiun ĉi landon jam antaŭ longe?” Sed estasankaŭ vere, ke por sufiĉe digesti kaj reformi la enkondukitan
religion kaj fari ĝin komplete sia propra posedaĵo, kelkaj jarcentoj
estis necesaj. Alivorte, en la 7-a kaj 8-a jarcentoj la klopodoj
akcepti Budhismon en tiu ĉi lando komenciĝis, kaj kiel la rezulto
de la klopodoj, la religio ekfloris per la manoj de la supre
menciitaj majstroj en la 12-a kaj 13-a jarcentoj.
Poste Budhismo en Japanio sur la bazo konstruita de tiuj ĉi
rimarkindaj majstroj tenis sian postan honoron ĝis hodiaŭ. Post tio
tamen jam ne aperis brilo en la japana Budhismo. Sed ŝajnas, keestas ankoraŭ unu rimarkindaĵo. Ĝi estas la frukto alportita de laesplorado de la origina Budhismo en la moderna budhologio.
Ekde la komenco ĝis hodiaŭ Budhismo en Japanio preskaŭ
ĉiam estis Mahajana, sub la influo de la ĉina Budhismo. Precipe
post la apero de la grandaj majstroj en la 12-a kaj 13-a jarcentoj, laMahajana instruo formis ĉefan fluon kun la sekta fondinto kiel ĝia
centro, kies doktrino daŭras ĝis hodiaŭ. En la historio de
Budhismo en Japanio la studo de la origina Budhismo komenciĝis
nur en la mezo de Meiji-erao. La figuro de Budho Gaŭtamo freŝe
reaperis antaŭ tiuj, kiuj foje estis forgesintaj la fakton, ke krom lasektaj fondintoj estas la fondinto de Budhismo. Kaj tiuj, kiuj turnis
atenton nur al la Mahajana instruo, nun povis klare ekkompreni,
ke ankaŭ troviĝas la sistema instruo de Budhismo ekster- 266 -

Mahajano. Kvankam ĝi ankoraŭ restas en la sfero de scienca
intereso kaj ne sufiĉe elvokis novan religian patoson de
popolamaso, almenaŭ estas la fakto, ke scioj pri Budhismo, kiujn
havas la popolo de tiu ĉi lando, estas draste ŝanĝiĝantaj. Mi, la
verkinto de tiu ĉi artikolo, metante emfazon sur tiu ĉi fazo, faru
ĝin la tria aŭ la lasta punkto el la tri supre menciitaj.

- 267 -

TRANSIGO DE BUDHISMA KANONO
Budhismo estas religio, kiu estas konstruita sur la instruo,
kiun Ŝakjamunio donis dum kvardek kvin jaroj. Tial la vortoj,
kiujn Li uzis en sia prediko, havas absolutan aŭtoritaton en tiu ĉireligio. Kaj kvankam troviĝas 84,000 darmaj pordoj kaj multe da
skoloj, ĉiu el ili iel rilatas al Lia prediko. La kanono de Budhismo
aŭ la aro de la skribitaj tekstoj, en kiuj la instruoj de Budho estas
registritaj, estas nomata Issaikyō (Issaikjoo) aŭ Daizōkyō(Daizookjoo) en la japana, t.e. kompleta kolekto de la sanktaskribo.
Ŝakjamunio forte akcentis la egalecon de homoj, kaj Li
donis sian instruon en simplaj vortoj de ĉiutaga uzo, por ke ĉiu ajn
povu sufiĉe kompreni ilin. Li daŭrigis sian predikon al multaj
homoj ĝis la lasta minuto, kiam li forpasis en la aĝo de okdek
jaroj.
Post la forpaso de Ŝakjamunio Liaj disĉiploj daŭrigis
predikadon laŭ tio, kion ili iam aŭskultis. Tamen povis esti, ke ili
iom erare aŭskultis aŭ erare memoris la enhavon de la instruo laŭla paso de multaj jaroj. Sed la vortoj de Ŝakjamunio ĉiam devas
esti heredita ekzakte kaj korekte.
Ŝanco aŭskulti la instruon devas esti garantiata al ĉiujhomoj egale. Tial multe da veteranaj monaĥoj kunsidis por ordigi
kaj kombini vortojn kaj instruon per recito de tion, kion ili
memoris. Ili pasigis multe da monatoj por ilia diskuto. La koncilio
por la redaktado estas nomata saṃgīti en la sanskrito. Tio ĉi
montras, kiel pie kaj sincere ili provis heredi la vortojn de la
granda instruisto. Tiamaniere oridigita instruo poste estis skribita
per literoj, kaj ankoraŭ pli poste al ĝi aldoniĝis komentarioj aŭinterpretoj fare de eminentaj monaĥoj. La aro de la komentarioj
kaj interpretoj estas nomata Abidarmo (Abhidharma sanskrite,
Abhidhamma palie). Kaj la moralaj reguloj de la Samgo estas
nomata Vinajo (Vinaya sanskrite kaj palie). Budhisma kanono
konsistas el la tri partoj: Sutro, Vinajo kaj Abidarmo. Tial la- 268 -

kanono kiel la tuto estas nomata Tripitako (Tripiṭaka sanskrite,Tipiṭaka palie), laŭlitere signifanta “tri korbojn”, japane Sanzō.
Preskaŭ ĉiuj skoloj tenadis sian propran kanonon. Ĝis hodiaŭ
postvivis tri versioj: palia kanono apartenanta al Teravada
Budhismo, ĉinlingva kanono apartenana al Mahajama Budhimo,
kaj tibetlingva kanono apartenana al Tibeta Budhismo. El ili lapalia kanono estas la plej kompleta kaj sistema.
Tradicie oni diras, ke Budhismo estis enkondukita enĈinion en 67 p.K. dum la regado de Reĝo Ming de la Donghandinastio (25-220 p.K.) Sed efektive, se diri kun certa pruvo, en la
jaro 151 dum la regado de Reĝo Huan de la Donghan-dinastio
Budhisma sankta skribo estis enkondukita kaj tradukita. Ĉar
Mahajana Budhismo jam estis establita en Hindio ĝis tiam, latekstoj de pratempa kaj Mahajana Budhismoj ambaŭ estis
alportitaj al Ĉinio sen distingo. Ekde tiam dum pli ol 1,700 jaroj laklopodo por traduko de la sankta skribo al la ĉina lingvo daŭris.
La nombro de tradukitaj tekstoj atingis 1,440 titolojn kaj 5,586
volumojn (tiutempe tekstoj estis skribitaj en skribrulaĵo). La
klopodo por konservado de tiuj ĉi tradukaĵoj en kompleta formo
komenciĝis jam en la Wei-dinastio (220-265), kaj ĉirkaŭ laperiodo de Beisong-dinastio (960-1127) komenciĝis ilia presado.
Intertempe la verkoj de ĉinaj majstraj monaĥoj ankaŭ estis
aldonitaj al la Budhisma kanono. Pro tio jam ne estas taŭge nomitiun en la ĉina versio “Tripitako”-n en la strikta senco de la vorto.
En la tempo de Sui-dinastio oni ekuzis la nomon “Issaikyō”,
kolekto de ĉiuj sanktaj tekstoj, kaj en la tempo de Tang-dinastio(618-907) oni ekuzis ankaŭ la nomon “Daizōkyō”, granda kolekto
de sanktaj tekstoj.
En la 7-a jarcento Budhismo estis enkondukita en Tibeton
kaj dum ĉirkaŭ 150 jaroj, de la 9-a ĝis la 11-a jarcento, klopodo
por la tradukado de la Budhanaj tekstoj daŭris, kaj preskaŭ ĉiuj el
ili estis tradukitaj en tiu ĉi tempo.
La sanktaj tekstoj estis tradukitaj ne nur en la korean,japanan, sinhalan, kamboĝan, turkan kaj preskaŭ ĉiujn orientajn- 269 -

lingvojn, sed ankaŭ en la latinon, francan, anglan, germanan kajitalan lingvojn. Vidante tiun ĉi fakton, oni povas diri, ke la beno
de la instruo de Budho disvolviĝis en ĉiuj anguloj de la mondo.
Sed aliflanke, se rigaridi el la vidpunkto de kvalito de la
traduko kaj la historio de la religia evoluo kaj sortoŝanĝo dum pli
ol du mil jaroj kun dek mil aŭ pli multaj volumoj tradukitaj kajeldonitaj, ŝajne estas ankoraŭ malfacile kapti la veran signifon dela vortoj eligitaj de Ŝakjamunio, eĉ kun la helpo de Daizōkyō. Tial
estas nepre necese ĉerpi esencajn punktojn el Daizōkyō, kaj farigi
ilin normo aŭ fundamento, sur kiu oni povas bazi sian fidon al lareligio.
En Budhismo la plej supera aŭtoritato estas la vortoj deŜakjamunio. Tial la instruo de Budhismo devas esti la instruo, kiu
estas firme kunligita al nia ĉiutaga vivo. Se ne, sankta libro, kiom
ajn multe da volumoj, ne sukcesas instigi la homan menson el laprofundo al fido al la instruo. En ĉi tiu senco, por ke la instruo
estu nia propraĵo, estas dezirate, ke sankta libro estu klara, simpla,
senpartia, sufiĉe riĉa por prezenti la tuton, preciza, kaj familiara alvortoj de nia ĉiutaga vivo.
Tiu ĉi libro estas kompilita sub la konsideroj supre
menciitaj, heredante la grandan fluon de la Daizōkyō havanta lahistorion de dumil kaj kelkcent jaroj. Kompreneble ni ne povasdiri, ke tiu ĉi eldono estas perfekta en sia enhavo. La vortoj deŜakjamunio estas senlime profundaj en sia signifo, kaj Lia virto
estas tiel vasta, ke ni ne povas facile aprezi ĝin. Ni sincere deziras,
ke tiu ĉi libro estu pli kaj pli bonigita, proksima al vero, kajaltvalora, plurfoje eldoniĝonte kun revizio. Por tio ni petas de vi
samideanoj konsilon kaj kritikon.

- 270 -HISTORIO DE“LA INSTRUOJ DE BUDHO”
Ĉi tiu “La Instruoj de Budho” estas kompilita kaj reviziita
surbaze de la originala japanlingva eldono de “Nove Tradukita
Budhisma Teksto” publikigita en julio 1925, de “la Disvastiga Asociode Nove Tradukita Budhisma Teksto” estrita de s-ro Muan Kizu. La
unua japanlingva eldono estis kompilita ĉefe de d-roj Shūgaku Yamabe
kaj Chizen Akanuma, kunlabore kun multaj aliaj budhismaj kleruloj en
Japanio. Por publikigi ĝin ili bezonis preskaŭ 5 jarojn.
En la Shōwa-erao (1926-1989) “Populara Eldono de Nove
Tradukita Budhisma Teksto” en la japana estis publikigita de la sama
Disvastiga Asocio kaj vaste distribuita tra Japanio.
En julio, 1934, kiam la Konferenco de la Tut-Pacifika BudhanaJunularo okazis en Japanio, “The Teaching of Buddha”, la angla
traduko de la supre menciita “Populara Eldono de Budhisma Teksto”
estis publikigita de la Tut-Japana Budhana Junulara Federacio, kun lahelpo de s-ro D. Goddard, kiel unu el la memorigaj projektoj. En 1962,
festante la 70-jaran datrevenon de la enkonduko de Budhismo en
Usonon, s-ro Ehan Numata, prezidanto de la Mitutoyo Kompanio,
publikigis la alian anglalingvan eldonon “The Teaching of Buddha”.
En 1965, kiam s-ro Numata fondis Budhisman Misian Asocion
per sia ofermono, li celis disvastigi tra la mondo tiun ĉi “La Instruoj de
Budho” kiel unu el la ĉefaj taskoj de la Asocio.
Por realigi tiun ĉi planon, revizia komitato estis establita en
1966. Ĝi konsistis el profesoroj Kazuyoshi Kino, Shūyū Kanaoka,
Zennō Ishigami, Shinkō Saeki, Kōdō Matsunami, Shōjun Bandō kaj
Takemi Takase. Prof. Fumio Masutani, s-roj N.A. Waddell kaj
Toshisuke Shimizu ankaŭ helpis la revizian laboron. Tiamaniere la
angla-japana dulingva eldono de “The Teaching of Buddha” estis
publikigita en nova stilo.
En 1972, profesoroj Syūyū Kanaoka, Zennō Ishigami, Shōyū
Hanayama, Kansei Tamura kaj Takemi Takase, korektinte tipografiajn
erarojn, rekompilis la angle tradukitan tekston.
- 271 -

Poste, komitato konsistanta el profesoroj Ryōtatsu Shioiri,
Takemi Takase, Hiroshi Tachikawa, Kansei Tamura, Shōjun Bandō, kajShōyū Hanayama (ĉefredaktoro) estis organizita por rekompili lajapanan version de “La Instruoj de Budho”, kaj tiu ĉi versio estis
eldonita en 1973.
Denove, en 1974, komitato konsistanta el profesoroj Kōdō
Matsunami, Shōjun Bandō, Shinkō Saeki, Dōyū Tokunaga, Kansei
Tamura kaj Shōyū Hanayama (ĉefredaktoro) estis organizita por
rekompili la anglan version “The Teaching of Buddha”, kiun oni faris
kunlabore kun s-ro Richard R. Steiner. Tiu ĉi estis almetita al la japana
versio (eldonita en 1973), kio rezultigis la eldonon de la angla-japana
dulingva versio.
En 1978 profesoroj Shigeo Kamata kaj Yasuaki Nara aliĝis al lakomitato. En 2001, profesoroj Kenneth Tanaka, Shōgō Watanabe,
Yoshiyasu Yonezawa, kaj Sengaku Maeda (nuna ĉefredaktoro) aliĝis alla editora komitato.
En 2013, la Societo por Promocio de Budhismo (the Buddhist
Promoting Society) ŝanĝis sian organizan statuton de “Fondusa Jura
Persono” al “Publik-Interesa Fondusa Jura Persono.” Okaze de tiu ĉiŝanĝiĝo, la editora komitato rekonstruis sian membraron kun profesoroj
Sengaku Maeda (ĉefredaktoro), Zennō Ishigami, Kiyotaka Kimura,
Kenneth Tanaka, Makio Takemura, Yasuaki Nara, Chizuko Yoshimizu,
Yoshiyasu Yonezawa, kaj Shōgō Watanabe. Depost 2017, kun prof.
Makio Takemura servanta kiel la nova ĉefredaktoro, la komitato
kunvenis ĉiujare por fari “La Instruojn de Budho” efektive respondanta
al la bezonoj de la nuntempa socio.
Junio, 2017

- 272 -

Pri Esperanta Traduko
En aŭgusto 1980, kiam la 67a Japana Esperanto-Kongreso okazis en
Yokohama, en la fakkunsido de Japana Budhana Ligo Esperantista(JBLE), ni decidis traduki kaj eldoni “La Instruojn de Budho” enEsperanto. Por tiu ĉi projekto, s-ro Ehan Numata, prezidanto de“Budhisma Misia Asocio” donis plenan subtenon inkluzive de lafinanca helpo, kaj konsentis eldoni kaj disdoni tion.
La komitato konsistis el la jenaj personoj.
prezidanto: Yosiaki Miwa
vicprezidantoj: Sanĉi Asano, Tisyô Wakizaka
komitatanoj: Shonosuke Issobe, Kenzen Minami, Ryûei Samura,
Tizuko Tadaisi, Tetuo Yamasita, Tetuo Nose, David MacGill
Yukiko Hayasi, Masaki Imai, Yûiti Yamasaki, Hirosi Ikeda,
Tadao Yosida, Zirô Kitahara, Sidoo Ŭataru, Fuzimaru Dazai
Ni volas esprimi la plej sincerajn dankonjn al s-ro Masao Kakuo,
kiu afable reviziis la tradukaĵon, kaj al s-ino Yukiko Isobe, ĉefdirektorode Japana Esperanto-Instituto, kiu donis valorajn konsilojn kun
entuziasma subteno.
Aŭg. 1981.
Pri la Dua Eldono de Esperanta Traduko
Laŭ la peto de Budhisma Misia Asocio, Japana Budhana Ligo
Esperantista reviziis kelkajn partojn koresponde al la nova angla versio.
Feb. 2020
Pri la Tria Eldono de Esperanta Traduko
Tuj post la eldoniĝo de la dua eldono, Yamaguti Sin’iti entreprenis
la totalan revizion de la Esperanta traduko. Yamamoto Osamu
kunlaboris al tio kaj provlegis la manuskripton. Rezulte, ne nur traduka
stilo sed ankaŭ terminoj ŝanĝiĝis al pli natura Esperanto.
Jan. 2022- 273 -

INDEKSO DE
ĈlUTAGA VIVO
Homa Vivo
Paĝo
Linio
Signifo de vivo ...............................................................
5
10
Reala stato de ĉi tiu mondo ............................................ 96
20
Ideala vivmaniero ........................................................... 235
6
Malbona vidpunkto pri vivo ........................................... 4419Ĝusta ideo pri vivo ...................................................... .. 417Antaŭjuĝo de vivo .......................................................... 57
6
Al homoj perdiĝintaj (Fablo) ......................................... 127
4
Vivo de homo (Fablo) .................................................... 90
16
Se oni sekvas vivon avaran kaj pasian (Fablo) .............. 90
3
Instruo de maljuno, malsano kaj morto (Rakonto) ......... 93
17
Morto neevitebla (Rakonto) ........................................... 94
21
La kvin aferoj, kiujn neniu povas plenumi
en ĉi tiu mondo ....................................................... 48
11
La kvar veroj en ĉi tiu mondo ........................................ 49
1
Iluzio kaj Vervekiĝo ambaŭ devenas de menso ............. 49
13
La dudek aferoj, kiuj estas malfacile
plenumi, sed valoraj por homoj ....................... ...... 133
10

Fido
Fido estas fajro ...............................................................
Fido havas tri signifojn ..................................................
Fido estas revelacio ........................................................
Fido aperas en sincera menso .........................................
Malfacile estas trovi veron, kiel blinduloj apenaŭ
- 274 -

179
181
182
181

15
7
12
16

Indekso

priskribi precizan formon de elefanto (Fablo) ........
La vera instruo de la Budho montras, kie
la Budha-naturo ekzistas (Fablo) ...........................
Pasio kaŝas la Budha-naturon (Fablo) ............................
Dubo baras fidon.............................................................
La Budho estas patro, homoj estas Liaj filoj ..................
Saĝeco de la Budho estas tiel vasta kaj
profunda kiel granda maro .....................................
Menso de Budho estas plena de granda kompato ..........
Kompato de Budho estas eterna .....................................
Budho ne havas fizikan korpon ......................................
Budho predikis tra sia tuta vivo .....................................
Budho uzis la fikcian metodon devivo kaj morto por persvadi homojn ......................
Budho savis homojn el ilia sufero perla rimedo de fablo ................................................ ..
alia fablo. .............................................................. ..
La mondo de Vervekiĝo .................................................
Rifuĝo al la Budho, la Darmo kaj la Samgo ..................
Lernado de la vojo teni moralordonon, praktiki
la koncentriĝon de menso, kaj agadi saĝe ..............
La Nobla Okera Vojo ......................................................
Ses vojoj por atingi la alian bordon de Vervekiĝo .........
Kvar ĝustaj proceduroj ...................................................
Kvar ĝustaj vidpunktoj ...................................................
Kvin kapabloj por akiri Vervekiĝon ...............................
Kvar senlimaj statoj de menso .......................................
Homoj kiuj komprenas la Kvaroblan Noblan Veron ......
Morto de homo kaj efemereco de vivo ..........................

- 275 -

Paĝo

Linio

75

2

77
73
183
35

19
15
1
19

34
15
16
13
23

11
1
4
17
16

23

16

19
20
236
178

8
1
19
6

163
166
168
168
165
168
171
39
12

10
14
16
6
16
11
6
14
19

Indekso
Paĝo

Linio

Recitulo de la nomo de la Amida-Budho
naskiĝas en Lia lando de Purego ............................ 113
Faru lumon el vi mem, konfidu al vi mem ..................... 10

3
15

Ekzercado de Menso
Distingi tion, kio estas por vi la plej grava (Fablo) ...... ..
Gardu vin de via unua paŝo ............................................
Neniam forgesu tion, kion vi serĉas (Fablo) ..................
Por atingi sukceson oni devas toleri multeda malfacilaĵoj ........................................................
Streĉu vin eĉ en ripetitaj malsukcesoj (Rakonto) ..........
Ne maltrankviligu vin eĉ en mizera
cirkonstanco (Rakonto) ..........................................
Komprenanto kaj obeanto de la Nobla Vojo similas
al homo, kiu eniras en mallumon kun lanterno ......
Oni trovas instruon ĉie, kie ajn li iras (Rakonto) ...........
Homo inklinas movi en la direkto, al kiu
lia menso gvidas .....................................................
La plej grava punkto de la instruo estas entio, ke oni regas sian menson .................................
Regu vian menson antaŭ ĉio ..........................................
Se vi regas vian menson .................................................
Diversaj statoj de la menso (Fablo) ................................
Menso neniam estas la ego-personeco ...........................
Neniam permesu la menson ŝanceligi vin ......................
Venku vian menson ........................................................
Estu la mastro de via menso ...........................................
Ĉiuj malbonoj venas de korpo, buŝo kaj menso .............
Rilato inter menso kaj vortoj ..........................................

- 276 -

150
133
150

9
5
4

158
172

16
21

124

3

40
161

8
18

121

18

11
212
122
118
46
10
154
11
87
125

13
1
1
11
14
18
11
19
5
15

Indekso
Paĝo

Linio

143
130
10
123
172

12
21
18
12
6

43
13
59
116

3
7
13
1

142
85
85
19
118
82
119
119
134
141

6
17
21
17
4
20
8
14
8
7

141
147

11
3

Donu oferadon, sed forgesu via agadon.......................... 169

19

Via korpo estas nenio alia ol prunteprenita (Rakonto) ..
Ĉi tiu korpo estas plena de ĉiuspecaj malpuraĵoj ...........
Ne estu avida je aĵoj .......................................................
Tenu viajn korpon, buŝon kaj menson puraj ..................
Neniam deflankiĝu, sed klopodu (Rakonto) ..................

Homa Sufero
Homaj suferoj devenas de alligiteco de menso ..............
Kiel defendi sin kontraŭ suferoj .....................................
Iluzio kaj malsaĝeco estas la enirejo e Vervekiĝo ..........
Kiel liberigi sin el suferoj ..............................................
Kiam varma fajro de pasio estas estingita,
tiam pura Vervekiĝo estas atingebla .......................
Amoravido vere estas la fonto de iluzio .........................
Amoravido estas vipuro kaŝita en floroj .......................
Neniam havu alligitecon al brulanta domo (Fablo) .......
Pasio estas la fonto de eraroj (Fablo) .............................
Ĉi tiu mondo estas en brulanta fajro ..............................
Avideco je la fameco kaj honoro bruligas homojn .........
Avideco je la riĉeco kaj volupto ruinigas homojn ..........
Diferenco inter saĝulo kaj malsaĝulo .............................
Malsaĝulo neniam sciiĝas pri sia eraro (Fablo) .............
Malsaĝulo envias bonan feliĉon de aliulo
nur surbaze de rezulto ............................................
Agmaniero de malsaĝulo (Fablo) ...................................

Ĉiutaga Vivo

- 277 -

Indekso

La sep specoj de donado ................................................
Metodo akiri riĉecon (Rakonto) .....................................
Metodo akiri feliĉon .......................................................
Neniam forgesu afablecon ricevitan (Rakonto) .............
Diversaj karakteroj de homoj..........................................
Malfeliĉo ĉiam sekvadas la deziron de venĝo ...............
Metodo kvietigi la senton de indigno (Rakonto) ......... ..
Neniam maltrankviliĝu pri riproĉo dealiulo (Rakonto) .....................................................
Homo ne vivas por vestaĵo, manĝaĵo aŭ ŝirmilo ............
Manĝaĵo kaj vestaĵo ne estas por komforto
nek por plezuro ......................................................
Kiamaniere vi devas pensi okaze de manĝado ..............
Kiamaniere vi devas pensi okaze de vestiĝo ..................
Kiamaniere vi devas pensi okaze de dormado ...............
Kiamaniere vi devas pensi kiam estas
varme aŭ malvarme ................................................
Kiamaniere vi devas pensi pri via ĉiutaga vivo .............

Paĝo

Linio

170
145
132
139
89
132
231

1
17
17
10
7
5
10

122
205

14
9

117
208
207
209

1
8
10
1

208
206

11
11

221
220
223
145

1
11
12
17

EkonomioĜusta uzado de aĵoj (Rakonto) .......................................
Posedaĵo neniam restas eterne ........................................
Ne amasigu monon sole por vi mem...............................
Metodo akiri riĉecon (Rakonto) .....................................

Familia Vivo
La familio estas la loko, kie la membroj venas- 278 -

Indekso

en kontakto kun aliaj ..............................................
Agoj kiuj difektas familion ............................................
Vojoj per kiuj oni rekompencas grandanŝuldon al siaj gepatroj .............................................
Ĝusta vojo inter filoj kaj gepatroj ..................................
Ĝusta vojo inter edzo kaj edzino ....................................
Edzo kaj edzino devas havi saman kredon(Rakonto) ...............................................................

Paĝo

Linio

218
213

7
5

217
213
214

20
21
19

222

6

197

5

194
194
196

1
7
1

226
96
226
227
225
227
229
228
236
140

11
20
16
7
7
20
5
6
11
10

Vojo por Senhejmaj Monaĥoj
Homo ne estas senhejmaj gefratoj nur pro ke li
vestiĝas kiel monaĥo kaj recitas sutron .................
Senhejmaj gefratoj ne estas heredantoj
de la templo kaj ĝia posedaĵo .................................
Avareca homo neniam fariĝas vera monaĥo ..................
La vera vivo, kiun senhejmaj gefratoj devas sekvi ........

Socia Vivo
Signifo de komuna socio ................................................
Efektiva stato de komunumo en ĉi tiu mondo ................
Tri specoj de organizaĵoj ...............................................
Vera komunuma vivo ....................................................
La granda lumo, kiu lumigas la mallumon .....................
Harmonio en homa rilato ...............................................
Rimedo por harmonio de komunumo ............................
La idealo de la eklezia societo .......................................
La socia idealo de la budhanoj .......................................
Tiu ruiniĝos, kiu malordigas ordon (Fablo) ...................
Tiu ruiniĝos, kiu estas ĵaluza kaj kverelas- 279 -

Indekso
Paĝo

Linio

kun aliulo (Fablo) ................................................... 140
Respektu maljunulon (Rakonto)........................................ 135
Agmaniero de studanto al sia instruisto ......................... 214
La leĝo de amikeco ....................................................... 215
Elektado de bonaj amikoj .............................................. 216
Rilato inter mastro kaj liaj servistoj .............................. 215
Konduto al krimulo ........................................................ 223
Grava punkto kiu koncernas instruantonde la Darmo ............................................................ 198

10
1
10
4
13
13
19

- 280 -

15

SANSKRITA GLOSARO(laŭ Alfabeta Ordo)ANĀTMAN (Neegoo)
Tiu ĉi termino montras unu el la plej fundamentaj doktrinoj de
Budhismo: ĉiuj ekzistaĵoj kaj fenomenoj en la mondo ne havas siansubstancon, kiun oni povas kapti. Ĉiuj religioj en Hindio antaŭ
Budhismo asertis, ke ĉiu ekzistaĵo enhavas senŝanĝan substancon, kiu
estas nomata egoo ĉe homa ekzisto. Sed Budhismo neis egoon kaj
instruis, ke ĉiu ekzistaĵo ne estas konstanta. Ĉar ĉiu ekzistaĵo aŭ
fenomeno ne estas eterna, ili ne havas substancon nek egoon.

ANITYA (Nekonstanteco)
Alia fundamenta doktrino de Budhismo. Ĉiuj ekzistaĵoj kaj
fenomenoj en la mondo ĉiumomente ŝanĝiĝas, kaj nenio restas en lasama stato. Per tiu ĉi ideo Budhismo klare montras malsaman
starpunkton ol aliaj religioj. Budhismo instruas kvar ŝtupojn: ĉionaskiĝas, daŭras, ŝanĝiĝas kaj poste estingiĝas; observante, ke ĉio estas
nekontentiga, tion ni devas fari la ŝancon por nia religia introspekto. De
starpunktoj de diversaj skoloj naskiĝis diversaj metafizikaj analizoj, sed
ni ne devas enfali en pesimismon nek nihilismon, ĉar kreiĝo kajdisvolviĝo ankaŭ faras unu flankon de nekonstanteco.

AVIDYĀ (Malvido)
La stato, en kiu oni ne havas pravan saĝon. Tio estas malsaĝo, kiu
estas la fundamento de iluzio. En ĉiu skolo analizoj kaj klarigoj estas
diverse faritaj, sed ĉiu markas ĉi tion kiel la motivan forton, kiu instigas
blindan pasion. Laŭ la tezo pri la dek du kaŭzo-rilatoj, kiu klarigas larilaton inter kaŭzo kaj rezulto de ĉiu ekzistaĵo per dek du ŝtupoj, sur la
unua ŝtupo situas tiu ĉi malvido. Oni povas diri, ke ĝi estas blinda volode avido en vivado.

- 282 -

BODHISATTVA (Bodisatvo)
Origine tiu ĉi vorto indikis Ŝakjamunion, kiu ankoraŭ estis sinekzercanta antaŭ sia vervekiĝo. Poste ĝi aplikiĝis ĝenerale al viv-estaĵo
serĉanta Vervekiĝon. Precipe en Mahajana Budhismo tiu ĉi vorto havas
pli vastan signifon kaj inkludis la tutan aron de Mahajanaj Budhanoj,
t.e. tiuj, kiuj praktikadas celante Vervekiĝon, kaj tiuj, kiuj klopodas por
gvidi aliajn homojn al Vervekiĝo. Plie imagitaj aŭ ne realaj sanktuloj,
ekzemple Avalokiteŝvaro aŭ Ksitigarbo, kiuj havas transcendan forton,ankaŭ nomiĝas Bodisatvo. Oni kredis, ke tiuj ĉi sanktuloj, ŝarĝante
parton da laboroj de Kompato kaj Saĝo de Budho, kiel vicsavantoj
aperis responde al homaj ĉagrenoj.

BUDDHA (Budho)Laŭvorte “vekiĝinto” kiel komuna substantivo.
En la komenco de la historio de Budhismo ĝi indikis Ŝakjamunionaŭ Gautama Siddhārtha, fondinton de Budhismo, ĉar Li atingis la staton
de Vervekiĝo en sia aĝo de 35 jaroj antaŭ ĉ. 2500 jaroj en Hindio. La
finfina celo de ĉiuj budhanoj estas, sendepende de diversaj skoloj aŭ
tradicioj, fariĝi Budho. Rilate la diferenco de rimedoj por atingi tiun ĉi
celon, Budhismo dividiĝis en plurajn skolojn. En Mahajana Budhismo,krom historia Budho Ŝakjamunio, multaj Budhoj, kiel ekzemple
Amitābha (Amitabo), Mahāvairocana (Mahavajroĉano), Bhaiṣajyaguru,
k.t.p. estas ĝenerale akceptitaj kiel simboloj de la instruo.
En Japanio influite de la koncepto de Purlanda Budhismo, kiu
asertas, ke homoj fariĝas Budho, post kiam ili renaskiĝas en la
Purlando, oni nomas ĉiujn forpasintojn HOTOKE (Budho en la japana
lingvo).

- 283 -

DHARMA (Darmo)
Tiu ĉi vorto havas multajn difinojn rilate al la religiaj tradicioj deHindio, inkluzive de Hinduismo, Budhismo, kaj Ĝajnismo Ĝi estas
centra teologia aŭ filozofia koncepto de Hindiaj religioj, kiu plejofte
rilatas al homaj devoj, sed ankaŭ al la instruaj normoj pri ĉi tiuj devoj
kaj eĉ la rezultoj de devoplenumado.
En la malfrua Budhisma tradicio, la vorto eksignifis unue la tutan
instruaron de Budho, due la devojn aŭ la farindajn praktikojn laŭ ĉi tiu
instruo, kaj trie karaktereco aŭ propreco en filozofia senco. Laŭ la unuasignifo, Budhismo mem estas fundamente la darmo kaj ankaŭ ĝi
funkcias kiel nomo de la tradicio. En la budhisma triopo BudhoDarmo-Samgo, ekzemple, la Budho estas la instruanto, Darmo la
instruo kaj Samgo la instruistaro. La darmo ĉi tie precipe estas la bazajkaj objektiva veroj, kiujn laŭ budhismo ĉiu Budho denove eltrovas.

HETU-PRATYAYA (Kaŭzo-Kondiĉo)Kaŭzo kaj kondiĉo. Kaŭzo estas rekta motivo, kiu naskas rezulton,
kaj kondiĉoj helpas la naskiĝon el ekstero aŭ estas sekundara motivo.
Ĉio aperas kaj malaperas laŭ kaŭzo kaj kondiĉoj. Por eniri en
Buhismon estas necese akcepti la leĝon de kaŭzo-kondiĉo. Vidu ankaŭ
“pratīya-samutpāda”.

KARMAN (Karmo)Ĝenerala signifo de tiu ĉi vorto estas “agado”. Sed kutime ĝi estasuzata en la senco de “potenciala forto” kiel rezulto, kiun alportas antaŭa
agado. Ĉar unu ago certe alportas rekompencon, bonan aŭ malbonan
kaj feliĉan aŭ malfeliĉan, ĝia influa forto estas rigardata kiel karmo.
Tiel karmo estas preskaŭ samsignifa kiel rekompenco de la agado enantaŭa mondo. Plie estas tri kategorioj de karmo: korpa, parola kajmensa.

- 284 -

KLEŚA (Kleŝo, Pasio)
Ĉia spirita agado de homoj, kiu malhelpas efektiviĝon de
Vervekiĝo. Multaj el homaj deziroj ligitaj kun homa vivo ĉagrenas,
malordigas kaj ĝenas homan korpon kaj menson. Ilia fonto estas
avideco kaj alkroĉiĝo, kaj bazas sin sur vivforto mem. Avido, kolero
kaj malvido estas ĝiaj fundamentoj, el kiuj naskiĝas multaj aliaj pasioj.
Ĉar tiuj ĉi pasioj estas malhelpaĵoj de Vervekiĝo, oni devas estingi ilinen la procezo de praktikado. Sed ankaŭ estas alia pensmaniero, kiu
aprobas la pasion kiel saltilon al Vervekiĝo.

MAHĀYĀNA (Mahajano)
En la daŭro de Budhisma historio, aperis du ĉefaj tradicioj:
Mahajano kaj Teravado. Mahajana tipo de Budhismo disvastiĝis en
Tibeto, Ĉinio, Koreio, Japanio k.t.p. Dume Teravado disvastiĝis en
Birmo, Srilanko, Tajlando k.t.p. “Mahajano” signifas “Grandan
Veturilon,” kiu povas akcepti suferojn de ĉiuj viv-estaĵoj en ĉi tiu
mondo de naskiĝo-kaj-morto, kaj veturigas ilin sendistinge al la statode liberiĝo.

MADHYAMĀ-PRATIPAD (Meza Vojo)
La vojo ekskludanta du ekstremojn. Tio montras la pozicion de
Budhismo. Tial en ĉiuj skoloj de Budhismo la ideo de la meza vojo
estas estimata kaj alte taksata. Tio signifas ne nur moderan vojon. Ĝi
estas la vojo, kiu forigante alteniĝon al io penetras egale en la
aktualecon. Ĝi neas du kontraŭajn ekstremojn kaj aŭfhebas ilin,
ekzemple, esto / malesto, konstanteco / malkonstanteco, k.t.p. Oni
povus kompreni ĝin kiel dialektikon.

- 285 -

MAITRĪ-KARUṆĀ (Kompato kaj Favoro)
La du konceptoj, ofte kuniĝinte, faras la fundamentan etikon de
Budhismo. Kompato estas “doni feliĉon al aliaj viv-estaĵoj”, kaj Favoro“forigi suferon de ili”. Vervekiĝinto posedas tiun ĉi etikon kaj amas
egale ĉiujn viv-estaĵojn. La Bodisatvoj Avalokiteŝvaro kaj Ksitigarbo
simbolas tiun ĉi spiriton.

NIRVĀṆA (Nirvano)Signifas laŭvorte estingon aŭ trankvilon; estingon de deziroj, avido,malamo, iluzio, kaj alkroĉiĝo. Ĝi havas du aspektojn: Nirvano kun
resto kaj Nirvano sen resto. La unua estas la stato de Vervekiĝinto ĝis
lia korpa morto, kaj la dua estas tiu de Vervekiĝinto postmorte. BudhoŜakjamunio do eniris en la unuan Nirvanon de la unua aspekto, kiam livervekiĝis en la aĝo de 35 jaroj, kaj eniris en la duan aŭ absolutan
Nirvanon, kiam lia korpo neniiĝis.

PĀLI (Palio)
Lingvo uzata en Teravada Budhismo. Oni kredas, ke la plej
malnova kanono estis transskribita en tiu ĉi lingvo. Ĝi estas unu el laprakritoj, parol-lingvoj aŭ popol-lingvoj en la norda Hindio, dum
Sanskrito estas skriba aŭ klasika lingvo por kleruloj. Palio estas
parenca al Sanskrito, sed ne estas ĝia ido. Ŝakjamunio mem siatempe
uzis probable alian prakriton.

PĀRAMITĀ (Perfekteco, Paramito)
Etimologie, laŭ la sanskrita gramatiko, ĝi povas esti analizita en“pāramī” (la plej alta) kaj “-tā” (sufikso de abstrakta substantivo). Do
ĝia signifo estas “perfekteco” aŭ “pleja alteco”. Poste tamen en Ĉinio
kaj Tibeto oni elpensis alian analizon, ke ĝi konsistas el “pāram” (tien)- 286 -

kaj “ita” (irinta). Tiuokaze, oni tradukas ĝin en Esperanton kiel “atingila alian bordon” aŭ “atingi la mondon de nirvano”.
Mahajana Budhismo emfazas praktikon el la ses eroj de“pāramītā”: donaco, observo de preceptoj, pacienco, klopodo, meditado
kaj saĝo. En Japanio unusemajna periodo de printempa kaj aŭtuna
ekvinoskoj estas nomata “higan” (japanlingva traduko de paramito) kajen tiuj ĉi periodoj entuziasmaj budhanoj praktikas la ses-eranparamiton.

PARIṆĀMAṆĀ (Transdono)Transdono de meritoj akumulitaj pere de bonaj agoj. Estas duokazoj: transdoni por sia propra vervekiĝo en estonteco, kaj por aliaj
viv-estaĵoj. Reciti sutron en la okazo de funebra ceremonio estas unu
tipo de tiu ĉi transdono, tiel oni kredas, ĉar mortintoj jam ne povas faribonajn agojn kaj necesas, ke iliaj parencoj aŭ amikoj faru bonon
anstataŭ mortintoj.

PRAJÑĀ (Saĝeco)Saĝecon, intuicio, profunda kompreno. En budhismo ĝi markas
intuician komprenadon de la kvar noblaj veroj kaj intuician enrigardon
en la tri principojn (nekonstanteco, sufero, neegoo), kiuj kondukas al
Nirvano. En Mahajana Budhismo oni uzas tiun ĉi terminon precipe por
kompreno de ŝunjato. Kaj el la ses paramitoj, tiu de saĝeco faras la plej
gravan kaj fundamentan, ĉar ĝi ebligas la aliajn kvin.

PRATĪYA-SAMUTPĀDA (Laŭkondiĉa Estiĝo)Laŭkondiĉa estiĝo (aŭ dependa estiĝo) estas budhisma filozofia
teorio, kiu asertas, ke ĉiuj estaĵoj ekestas depende de aliaj estaĵoj.
Troviĝas la simpla formulo: kiam tio ĉi estiĝas, tio estiĝas; se tio ĉi- 287 -

malestiĝas, tio malestiĝas. Ĝi estas ne spekulativa sed praktika teorio,
kiu aplikiĝas al la solvo de sufero kaj al Nirvano.

PRAVRAJANA (Forhejmiĝo)Forlasi hejman vivon kaj fariĝi monaĥo. En Hindio ĉi tia
praktikado sen hejmeco estis rigardata kiel ordinara afero.

SAṂGHA (Samgo)
Komunumo de disĉiploj de Budho. En frua tempo, ĝi konsistis elmonaĥoj kaj monaĥinoj. Poste, kiam la Mahajana movado ekestis,
laikaj disĉiploj viraj kaj virinaj, kiuj ekzercas sin cele al iluminiĝo,ekhavis sian pozicion en la Samgo. En tiu ĉi kazo la Samgo konsistas elkvar: monaĥo, monaĥino, upasako (laika kredanto vira), upasakino(laika kredanto virina).

SAṂSĀRA (Sansaro, Metempsikozo)“Vagado” aŭ “mondo”, kun kunsenco de cirkla rondiro. Ĝi ankaŭ
temas pri la teorio de renaskiĝo kaj la cikleco de ĉiuj vivoj, aferoj,
ekzisto, fundamenta parto de ĉiu darmo. Oni ofte parolas pri sansaro
per vortoj kiel metempsikozo, transmigrado, karma cirklo, reenkarniĝo,cirklo de sencela drivado, vagado kaj banala ekzisto. Ĝi ofte estas bilde
prezentata en “rado de vivo”.

SANSKRIT (Sanskrito)
Sanskrito estas eble la plej antikva hindeŭropa lingvo ankoraŭ
aktive uzata; ĝi apartenas al la hindarjaj lingvoj en la hindirana
lingvogrupo de la hindeŭropa lingvofamilio. Iam oni kredis Sanskriton
la plej praa el ĉiuj hindeŭropaj lingvoj, sed poste oni trovis ke la hitita,- 288 -

ankaŭ hindeŭropa, estas eĉ pli malnova. Sanskrito, kiu signifas “pura”
aŭ “gramatike ĝusta” lingvo, estas sankta lingvo de pli ol 1 miliardo dahomoj (precipe hinduoj kaj mahajanaj budhanoj; aliflanke la kanonaj
tekstoj de la teravada budhismo, de la ĝajnismo kaj de la sikismo estas
verkitaj en pli novaj lingvoj). Oni taksis, ke hodiaŭ ĝis du milionoj dahomoj ĝin parolas kiel duan lingvon, kaj nuntempe oni skribas novansanskritan literaturon.

ŚŪNYATĀ (Ŝunjato)
Ideo, ke “ĉio, kio ekzistas en la mondo, ne havas substancon nek
egoon.” Ĉar ĉio en la mondo ekzistas de kaŭzo-rilato, senŝanĝa egoo neekzistas en ĝi. Tial ni devas ne esti alteniĝanta al la ideo, ke egoo
ekzistas aŭ neekzistas. Ĉar homoj aŭ aĵoj ekzistas relative kajinterdepende, ni devas ne esti alteniĝantaj al unu ekzistaĵo nek unu
doktrino, nek devas rigardi ion kiel absolutaĵo. Ĉi tio estas lafundamenta ideo de sutroj apartenantaj al “Prajñā-pāramitā” (perfektigo
de saĝeco).

SŪTRA (Sutro)
Sankta teksto, precipe pri prelego de Ŝakjamunio aŭ de liaj
eminentaj disĉiploj. La vorto signifas origine “fadeno”. Unu el la tri
eroj de Tripitako.

STHAVIRAVĀDA (Teravado)“Instruo de la plejaĝuloj”, la budhisma skolo bazita sur la palia
versio de la Tripitako kaj ĝiaj mezepokaj komentarioj, disvastiĝinta
precipe en Suda-Azio (Srilanko, Birmo, Tajlando, Laoso kaj
Kamboĝo); foje erare konfuzita kun hinajano. Komparu ankaŭ
mahajano.

- 289 -

TRIPIṬAKA (Tripitako)
Origina signifo laŭvorte estas “tri korboj”; estas la tuto debudhisma kanona tekstaro konsistanta el la tri kategorioj: sutro, vinajo
kaj komentario de hindaj monaĥoj. La versio de Teravado estasĝenerale nomata Palia Kanono. Ankaŭ en Mahajano oni havas pluraj
versiojn de Tripitako, sed malsame de la Teravada, la Mahajanaj
Tripitakoj inkluzivas aliajn derivitajn tekstojn kaj komentariojn, kiuj
estis verkitaj pli poste en aliaj landoj ol Hindio.

VIJÑAPTI-MĀTRATĀ (Konsciismo)
Unu el la mahajanaj skoloj, kiu asertas, ke ĉio ekzistas nur en lakonscio, kaj ke ĉiuj fenomenoj estas manifestaĵoj de la ok konscioj:
vido, aŭdo, .flaro, gusto, tuŝo, penso, ego-konscio, kaj la plej profunda
kaj kaŝita konscio, kiu naskas aliajn sep konsciojn. Malsame ol
spiritualismo, kiu asertas, ke menso estas la bazo de la mondo,
budhisma konsciismo diras, ke ankaŭ menso estas efemera.

VIMUKTI / VIMOKṢA (Liberiĝo)Liberiĝo el la iluzia mondo, nome el la mondo de metempsikozo
kaj eniro en Vervekiĝon aŭ Nirvanon. Budho estas tiu, kiu liberiĝinte eltiu ĉi iluzia mondo, estante for de ĉiuj katenoj, akiris tutan liberecon.

- 290 -

- 291 -PRI “BUDHISMA MISIA ASOCIO”
Antaŭ ol paroli pri Budhisma Misia Asocio, ni devas mencii
unu japanan industriiston nomatan Ehan Numata, kiu estas lafondinto de “Mitutoyo Akcia Kompanio”, kiu produktas precizan
mezurilon.
Post kiam li fondis tiun ĉi kompanion en 1934, li estis firme
konvinkita, ke la sukceso de ĉiuj entreprenoj dependas tute deharmonia kuniĝo de ĉielo, tero kaj homo, kaj ke perfektigo dehumaneco povas esti atingita nur pere de la bona akordiĝo desaĝeco, kompato kaj kuraĝo. Li faris ĉion, kion li povas, sub tiu ĉi
konvinkiĝo, cele al la teknika plibonigo de mezurila produktado
kaj al disvolviĝo de homa menso.
Estas lia kredo, ke la realigo de mondpaco estas ebla nur
surbaze de perfektigo de humaneco, kaj ke Budhismo estas religio
por tiu ĉi celo. Tial, dum li direktadis sian kompanion, li klopodis
por disvastigo kaj modernigo de Budhismaj muzikoj, kaj por
disvastigo de pentraĵoj kaj instruo de Budho.
En decembro de 1965 li fondis fonduson oferinte sianprivatan havaĵon por entrepreni disvastigon de Budhismo kajsamtempe por kontribui al mondpaco. Tiel estis establita
Budhisma Misia Asocio kiel publika organizaĵo.
Kiamaniere ni povas disvastigi la instruon de Budho tra lamondo, por ke ĉiuj homaj estaĵoj povu profiti de ĝi kaj ĝui Lian
grandan saĝon kaj kompaton? Jen, trovi la solvon de tiu ĉidemando estas la tasko de Budhisma Misia Asocio laŭ la intenco
de la fondinto.

- 292 -

Resume dirite, ĉiaj eblaj klopodoj celantaj la disvastigon de
Budha instruo estas ĝuste la koro kaj spirito de tiu ĉi Budhisma
Misia Asocio.
Kiam ni rigardas retrospekte la longan historion de Japanio,
kvankam ni havas la kulturon de Budhismo kiel nian gloron, ĝisnun ni ne havis veran Sanktan Skribon de la japana maniero en lavera senco de la vorto. Tiu ĉi libro “La Instruoj de Budho” estis
publikigita sur tia memkritiko.
Tiu ĉi libro servas kiel spirita “nutraĵo” por ĉiu ajn, kiu legasĝin. Ĝi estas preparita tiel, ke oni povu meti ĝin sur sianskribtablon aŭ kunporti kun si, kaj ĉiam ajn povu legi ĝin.
Tiamaniere oni povas kontaktiĝi vive kun la spirito de Budhismo.
Kvankam ĝi ne estas tiel perfekta, kiel ni esperis, la nunaversio de “La Instruoj de Budho” naskiĝis dank’ al laborado kajklopodado de multaj volontuloj por prezenti al modernuloj
adekvatan, facile legeblan, kaj aŭtentikan enkondukon en
Budhismon kun praktika gvido kaj ĉiutaga fonto de inspiro.
Budhisma Misia Asocio deziras, ke tiu ĉi libro eniru en
multajn hejmojn, estu tenata de multaj homoj, kaj ili duŝi sin perla lumo de instruo.
Opinioj de legantoj estas bonvenaj. Bonvolu senhezite ĉiamajn turni vin al la Asocio.

- 293 -