HiNDiSTAN
puta tapan Mahakaliya, suya tapan Jalabhaktiya ve ateşe tapan Agni- hotra (Aknhutriya) gibi dini gruplar da bu kategoride
yer alan topluluklar arasındadır. Buna karşılık ikinci kategoriyi yaratıcıya, mükafatve cezaya inandığı halde peygamberliği
inkar eden gruplar oluşturmaktadır.

Hintliler'in gelenek ve görenekieri üzerine ilginç gözlemler yapmış, onların yemeiçme ve giyinme alışkanlıkları. suç işleme­leri, adalet yöntemleri. aile münasebetleri vb. hakkında eserler kaleme almış­Blrünl'nin Hint inançları hakkında yukarıdaki bilgilerden daha geniş bir tahlil
sunduğu görülmektedir. Aydınların ve
avam tabakasının inançlarını birbirinden
ayıran Blrünl şöyle demektedir: "HindQIar Tanrı'nın tek olduğuna inanmaktadır.
O'nun başlangıcı ve sonu yoktur. istediğini yapar. her şeye kadirdir. her şeyi bilir. her şeye hayat veren O'dur. evreni yöneten ve koruyan da O'dur". Blrünl Hint
aydınlarının tanrıya lsvara (işfar) adınıverdiklerini. fakat soyut tanrı kavramı
avama sunulmak istendiğinde onların bunu anlayamayacağını düşündüklerini söyler ( Ta/;.kiku ma li'l-Hind, I, 31 ).

Harizml, Şüretü'l-'art [nşr. H. Mzik). Wien
1926---> [nşr. Fuat Sezgin). Frankfurt 1992; ibnü'l-Faklh, Mul]taşaru Kitabi'l-Büldan [nşr. deGoeje). Leiden 1885, s. 14;Ya'küb1, Tari/], 1, 93;
Mes'üdl, Mürücü '?·?eheb (Meynard). I, 162-163,
349; II, 438; istahrl, Nesalik (Abdülal). tür. yer.;ibn Havkai. Şüretü '1-'arz, tür. yer.; fjudüdü'l'atem (Minorsky). s. 82, 122, 196; Makdisl, A/:ı­senü't-tef!:asim, tür.yer.; Blrüni. Taf:ıf!:if!:u ma li'lHind: Alberuni's lndia [tre. E. Sachau), London
1910, I, 31, 197-198,201-202, 211-212,250,
357; Mervezi. Fuşülü f:ıaule'ş-Şin ue 't-Türk ue'lHind: Sharaf al-Zaman Tahir Maruazi on China, the Turks and lndia (tre ve nşr. V Minorsky).
London 1942 ---> (nşr. Fuat Sezgin) , Frankfurt
1993, s. 39 , 40-41; idr1s1, lndia and the f'leighbouring Territorfes (tre S. Maqbul Ahmad). Leiden 1960, s. 54-72; Akhbar al-Şin wa '1-Hind
in Arabic Classical Accounts of lndia (tre ve
nşr. S. Maqbul Ahmad), Calcutta 1989, s. 22,
38, 56; O. Spies. AnArab Account of lndia in
the 14'h Century, Aligarh 1941; S. M. Husayn
Nainar. Arab Geographers' Knowledge of Southern lndia, Madras 1942; S. Maqbul Ahmad,"al-Mas'udi on the Kings oflndia", Al-Mas'udi Commemoration Volume, Calcutta 1960, s.
97 -112; a.mlf., In do -Arab Relations, New Delhi 1978, s. 102-106, 115-119;S. Piggot, Prehistoric lndia, London 1961, s. 155; A. T. Olmstead, History of the Persian Empire, London
1970, s. 145; G. R. Tibbets. Arab f'lauigation in
the lndian Ocean Be{ore the Coming of thePortuguese, London 1971; K. M iller, Veltkarte
des Arabers Idrisi uom Jahre 1154, Stuttgart
1981; al-Khwarazmi: Map of the World (ed . S.
Raziz Ja 'fri). Dushanbe- Srinagar 1985; The History ofCartography (ed.J. B. Harley- D. Woodward), Chicago-London 1992, Il/1, s. 81, 94,
150,151,391.
fAlD) Kast Sistemi. Yahya b. Halid ei-Bermekl'nin gönderdiği memurun hazırladı­
ğı raporda ele alınan Hint sosyal hayatı­
na ait bir özellik de kast (sınıf) sistemidir.
Raporda yedi kast sayılmaktadır: Shakthariya (muhtemelen Chakravartis veya
Sakyaputras, Budistler); Brahmanlar (eiBerahime); Kshatriya (Kşatriyalar, Keşter);
Vaisiya (Vaisyalar. Beyş); Şüdra (Şudralar.
Şüder) . Bu beş ana kast dışında ayrıca
Dômbas (DGm) ve Candalas (Çendal) adlı
iki kast daha zikredilir ki bunlar kast dışı(outcasts) kategorisine mensuptur. Biruni kendi zamanındaki kastları daha iyi birşekilde anlatmıştır. Onun kaydettiğine
göre Hindülar bu kastları Berene (Varna,
renkler) ve nesep açısından Catek(doğum­Iar) diye adlandırırlar. Blrünl dört ana kastı tanıttıktan sonra. önemli bir fonksiyona sahip oldukları halde herhangi bir sı­
nıf içinde sayılmayan ve Enteze (Antyaja)
diye adlandırılan meslek erbabı grubundan bahseder. Bunlar çamaşırcı, ayakkabıcı, hokkabaz, denizci ve balıkçı gibi meslek mensuplarıdır. Daha sonra çalgı cı Dômbalar'dan (DGm), Candalalar'dan (Çendal)ve Bad- hataular'dan (Bedhetev, köylerin
temizliğiyle uğraşan çöpçüler) bahseder(S. Maqbul Ahmad, lndo-Arab Relations,s. 115-119). Bu son grup günümüzdeki
Haricanlar'a tekabül eder.

Genelde Araplar Hintliler'e hikmet sahibi ve esrarlı insanlar olarak bakar ve onları felsefe, ilim, sanat ve büyüde ileri gitmiş kişiler olarak kabul ederler. Blrünl
Hintliler'i Grekler'le kıyaslar. Araplar için
Hindistan Asya'nın her tarafına yayılmış
olan dinlerin beşiğidir. Pek çok müellif

lardır.

BİBLİYOGRAFYA :lfiiiJ S. MAQBUL AHMAD
III. TARİH

Hindistan alt kıtasında yapılan arkeolajik araştırmalar, Geç Yontma Taş devrinden sonra ilkyerleşik hayata milartan önce VII. binyıl başlarında İndus havzasında­ki Mehrgarh'ta geçildiğini göstermektedir. Erken Cilalı Taş devrine ait olan kerpiç ev ve tahıl am barı temellerinin bulunduğu kültür katlarında VI. binyıldan itibaren de seramiğe rastlanır. Bu uygarlık
ilerledikçe S000-2SOO yılları arasına tarihleneo Erken İndus uygarlığını, o da enparlak dönemini 2300-1700 yıllarında yaşayan İndus veya Harappa adıyla bilinen
yüksek uygarlığı doğurmuştur. En önemli kazı alanları Har·appa. Moherıjo-Daro ve
Kalibangan olan bu uygarlık, bugün dahihayranlık uyandıran bir şehireilik anlayı­şına sahipti. Henüz çözülememiş bir yazı-nın da icat edildiği İndus uygarlığı milattan önce 1soo yıllarında Asya'nın içlerinden gelen Hint- Avrupalı Ariler tarafın­
dan yıkıldı. Halen Güney Hindistan'ın çeşitli kesimlerinde ve Seylan adasının kuzeyinde yaşayan Dravidler'in, Ariler'inönünden kaçan İndus uygarlığı insanları
oldukları sanılmaktadır.

Aslında göçebe ve İranlılar'la akraba
olan Ar11er, yıktıkları İndus uygarlığını hemen her unsuruyla kendi bünyelerinde
asimile etmişler ve geldikleri bu yeni topraklarda yerleşik düzene geçerek adınaGanj uygarlığı denilen medeniyeti kurmuşlardır. Milatta n önce 1SOO -1 000 yılla­rı arasında yaşayan Ganj uygarlığı Hindistan dini inanış ve sosyal geleneklerinin deoluşmaya başladığı dönemdir. Sanskritçe
yazılmış Hindü kutsal metinleri Vedalarve kast sistemi bu zaman diliminde ortaya çıkmıştır. Ganj uygarlığının sonuna doğ­ru sosyal hayatta belirginleşen sistemler
küçük krallıkların oluşmasına zemin hazırladı ve kutsal metinlerde adları zikredilen Gandhara, Kurupançala, Matsya, Kaşi, Avanti, Kasala, Malla, Magadha, Aşva­ka ve Çedi gibi devletler kuruldu. Zaman
içerisinde yaşanan mücadelelerde galip
gelen Magadha Krallığı milatta n önce VI.
yüzyılda Ganj vadisinin kontrolünü elinegeçirdi. Bu arada Hindistan'ın kuzeybatı
kesimlerini de milartan önce S18'de Pers
imparatoru ı. Dara ele geçirdi ve bu topraklar Büyük İskender tarafından zaptedilineeye kadar Persler'in hakimiyetindekaldı. Milartan önce 327'de İskender İn­
dus'u geçerek Hydaspes (Jhelum) nehrine
kadar ulaştı: fakat askerlerinin geri dönme arzusu karşısında daha ileri gidemedi. Bu seferin ardından burada kurulan
kolaniler Batı Asya ile ticaret ve haberleş­me sağlayarak önemli siyasi sonuçlar elde ettiler; ayrıca ileride İslam kültürünü
de etkileyecekolan Doğu Helenizmi'ni baş­lattılar. İskender'in çekilmesinden sonra,
onun Pers İmparatorluğu'nu yıkmasıyla
kuzeyde ortaya çıkan otorite boşluğundan
yararlanan Çandragupta adlı bir prens
milattan önce 321 'de Maurya Krallığı'nı
kurdu ve Magadha Krallığ ı 'nı yıkarak kı­
sa zamanda Kuzey ve Orta Hindistan'ın
denetimini eline geçirdi. Üçüncü hükümdar Aşoka ise (m.ö. 273-237) bu krallığı
bir imparatorluk haline getirdi ve Dekken'in güneyi hariç bütün alt kıtayı idaresi altına aldı. Fakat İmparator Aşoka'nınölümüyle dağılmaya başlayan devlet milattan önce 18S'te tamamen yok oldu.

Maurya İmparatorluğu'nun yıkılmasıy­la ortaya yeniden çok sayıda küçük devlet

75

HiNDiSTANçıktı ve bu durum milattan sonra IV. yüz-

sayıda ilim adamı ve mutasawıf gelerek

yıla kadar devam etti. Bu devletlerin en

yerleşmiştir. Gazneliler Pencap'ta islamönemlileri Ganj vadisi ve Orta Hindistan'da Sungalar (m.ö. 185-73), Kuzey Dekken'de Satavahanalar (m .ö . 185-m .s. 225) ,Kuzey Hindistan'da Hint- Grek kökenli
krallıklar (m.ö. 11-1. yüzyıllar). Batı Hindistan'da Sakalar (m .ö. 1-m.s. ı. yüzyıll a r) veülkede Budizm'in kuwetlenmesine öncülük eden Kuşanlar'dır (78-2 48) . Kuzey Hind i stan ' ın tekrar güçlü bir devletin hakimiyeti altında birleşmesi Gupta hanedanı ile gerçekleşti. 330-540 yılları arasında
hüküm süren Gupta imparatorluğu zamanında eski Hint medeniyeti en yüksek
seviyesine ulaştı ; Brahmanizm de bu devletle daha önceki gücüne kavuştu. VI. yüzyılın başlarından itibaren ülke kuzeyden
gelen Akhunlar' ın (Eftalit) saldırılarına maruz kaldı ve Gupta imparatorluğu iç isyanların da etkisiyle 540'ta yıkıldı. Arkasından bu topraklarda birçok bağımsız
devlet doğdu ve Hindistan bir kere dahasiyasi birliğini kaybetti. Ülkede siyasi birliği bu defa Thanesvar Kralı Harşa (606647) sağladı. Hemen hemen Orta ve Kuzey Hindistan'ın tamamını hakimiyetine
alarak bir imparatorluk kuran Harşa önceleri Hinduizm'in, sonraları da Budizm'in
etkisinde kaldı. Harşa'dan sonra alt kıtayine birçok bölgesel krallığa ayrıldı. Ku zey Hindistan, Orissa, Dekken, Tamil Nadu ve Kerala bölgelerinde kurulan bazı
krallıklar birkaç yüzyıl varlıklarını sürdürdüler. Bunlardan özellikle Güney Hindis- .
tan'da VI. yüzyılda ortaya çıkan Pallavave Çalukya krallıkları uzun süre güçlü birer devlet olarak hükümranlıklarını korudular. X. yüzyıldan itibaren Hindistan Orta Asya'dan gelen Türkler'le Afganlar'ın
akıniarına uğramaya başladı. Ülkedeki bölünmüşlük ve krallıklar arasındaki kavgalar da i stilacıların kolaylıkla tutunmasınazemin hazırladı.

dinine güçlü bir dayanak noktası sağlamış
ve böylece daha sonraki fetihleri kolaylaş­İslamiyet Hindistan alt kıtasına 92-93(710-711) yıllarında Muhammed b. Kasım es-Sekafi kumandasındaki Arap kuvvetleri tarafından Sind bölgesinin fethiyle girmiş ve indus vadisindeki Mültan'akadar ulaşmıştır. Bu bakımdan IV. (X. )yüzyılın sonlarına doğru başlayan Gazneli
akınları Hindistan'daki islam fetihleri açı­sından yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
Gazneli Mahmud buraya on yedi sefer düzenleyerek pek çok şehri ele geçirdi. Ancak Lahor dışında fethedilen bölgelerde
kalıcı bir yerleşim düşünülmemiş, bununla beraber İslamiyet'in yayılması için zemin hazırlanmıştır. V. (Xl.) yüzyıl boyunca
sadece Lahor'a Orta Asya ve ir an'dan çok76

tırmışlardır. islam ' ın Hindistan'ın başka

bölgelerine yayılması, VI. (XII.) yüzyılın
ikinci yarısında Gurlular'ın Gazne'ye hakim olmalarından sonra başladı. Harizmşahlar ' ın baskısıyla karşılaşan Gurlu Sultanı Gıyaseddin Muhammed b. Sam ve
arkasından ilk olarak Gazne'nin idaresini
verdiği kardeşi Muizzüddin Muhammedb. Sam Hindistan'a yöneldiler. Muizzüddin Muhammed 1186'da Lahor'u zaptederek Hindistan'daki Gazneli hakimiyetine son verdi; 1193'te de RacpGtlar'ı yenip
Aligarh ve Ecmir'e kadar olan bölgeyi ele
geçirdi. Daha sonra kumandanlarından
Kutbüddin Aybeg birkaç yıl içerisinde
Kuhram, Samane, BedaGn , Kannevc. Gevaliyar ve Kalincar gibi yerleri, onun adı­na hareket eden İhtiyarüddin Muhammed Bahtiyar Halaci de Sihar ve Sengardeki bazı bölgeleri fethettiler. Bu şekilde
Leknevti Halaelleri'nin temeli atılmış oldu (ı 202 ). VII. (XIII.) yüzyılın başlarında
Hindistan valiliğine tayin edilen Kutbüddin Aybeg, 1206'da Gurlu Sultanı Muizzüddin'in vefatı üzerine Lahor'da bağım­sızlığını ilan ederek Del hi Sultanlığı ' nı kurdu (ı 206 ); Gurlu Sultanı Gıyaseddin Mahmud da bu dururnu onayladı ve ona sultan unvanını verdi. Ancak Delhi Sultanlı­
ğı'nın gerçek anlamda kurucusu Kutbüddin Aybeg'in damadı ve halefi Şemseddinİltutmış 'tır (1211-12 36). Kutbüddin Aybeg'in ölümünden sonra tahtta hak iddia
eden varisierini saf dışı bırakıp sultanlığa
hakim olan iıtutmış. Pencap'tan Bihar'ave Keşmir'den Orta Hint yayiasma kadar
uzanan toprakları ele geçirerek hakimiyetini güçlendirdi. 1229'da Abbas! Halifesi Müstansır-Billah 'tan menşur ve hil'atalarak meşruiyetini tasdik ettirdi.
iltutmış'ın 1236'da vefatıyla siyasi bir
kargaşa başladı ve bu durum 1266'da Gı­

yaseddin Balaban Han'ın tahta geçmesine kadar sürdü. Daha sonra kumandanlardan Celaleddin Flrilz Şah Halael, Delhi
Memlük Sultanı Muizzüddin Keykubad'ıöldürüp iktidarı ele geçirdi ve Del hi Haladleri dönemini başlattı ( 1290) ; ancakCelaleddin Flrilz Şah da 1296'da yeğeni Alaeddin tarafından öldürüldü . Böylece tahta çıkan Alaeddin, beş yıl kadar süren bir
askeri hareketle Güney Hindistan ' ın bazı
bölgelerini sultanlığın sınırları içerisine
kattı. Alaeddin'in 1316'da ölümünden
sonra kısa süren bir kargaşa döneminin
ardından Kutbüddin Mübarek Halaci sul-tan ilan edildi. Onun da bir saray darbesiyle öldürülmesinden sonra ( 1320) baş
gösteren karışıklıklar sırasında kumandanlardan Gıyaseddin Tuğluk duruma hakim oldu ve Delhi Sultanlığı ' nda Tuğluklu­
lar dönemi başladı. Hindistan ' ın Leknevt1, Delhive Malva bölgelerinde hüküm süren Halaeller buralarda kültür, sanat ve
edebiyat alanında önemli izler bıraktılar.
Tuğluklu sultanları sınırları genişletmeyemuvaffak oldular. Ancak çok genişlemiş
bulunan topraklardaki hakimiyetleri gittikçe zayıflamaya başladı ve isyanlar neticesinde Vicayanagar ve M andıra racalık­
ları ile Behmeni Sultanlığı kuruldu. Dördüncü hükümdar FlrGz Şah Tuğ l uk'tan
sonra taht kavgaları ve kargaşa dönemi
başladı; bu arada Malva, Gucerat veCavnpilr valileri bağımsızlıklarını ilan ederken
Delhi de Timur'un istilasına uğradı ( 1398).
Tuğluklular'ın yıkılmasından sonra Mültan Valisi Seyyid Hızır Han Delhi'yi ele
geçirerek Seyyidler hanedam dönemini( 141 4-1451) başlattı. Ancak bu dönemdede istikrarsızlık sürdü ve 1451 'de burayı
alan Sirhind Valisi Behlill-i Lildi ( 145 ı 1489) LGdller hanedanını kurdu. Lildller
döneminde uygulanan katı politikalar sonucunda Delhi Sultanlığı eski gücüne tekrar kavuştu ; özellikle iskender-i LGdi zamanında ( 1489-151 7) yeni fetihler gerçekleştirildi. İbrahim-i Lildi dönemi ise( 151 7-15 26) genellikle iç kargaşalıklarasahne oldu. 1526'da Babür'ün İbrahim-i
LGdl'yi mağ!Gp etmesiyle Delhi Sultanlığı
sona erdi ve Babürlü imparatorluğu'nun
temelleri atıldı.
Delhi Sultanlığı Hindistan tarihini çok
etkilemiş ve önemli sosyal, ekonomik, si-

yasi değişikliklere yol açmıştır. Ülkedekipek çok mahall1 devletçik ortadan kaldı­
rılarak merkezi idare geleneği geliştiril­
miş. başta Del hi olmak üzere şehi rler mimari eserleriyle süslenmiş. bu arada Moğol istilasından kaçan alimiere kucak açıl­
masıyla ilim ve kültür alanında önemli gelişmeler kaydedilmiş . ticaret hayatı canlanmış ve özellikle Delhi her açıdan zamanın en büyük merkezlerinden biri haline
gelip milletlerarası bir hüviyet kazanmış­tır.

134 7'de Delhi Sultanlığı'ndan ayrılıpbağımsızlığını ilan eden Alaeddin Hasan

Behmen Şah ( 1347- ı 358) Dekken'de Behmeni Sultanlığı'nı kurdu. Behmeniler kı­
sa zamanda sınırlarını genişletip idari sistemlerini yerleştirdiler. Alaeddin'den sonra tahta geçen ı. Muhammed Şah zamanında ( 1358-1 375) Varangal ve Vicayanagar racalıklarına karşı üstünlük sağlandı.

HiNDiSTAN
Behmenl sarayında I. Muhammed Şah'­tan sonra kısa bir müddet karışıklık yaşandı : bu arada Vicayanagar racalığı tekrar güçlendi ve ülke ancak ll. Muhammed Şah ' ın ( 1378-1397) duruma hakimolmasıyla düzene girdi. Taceddin Firuz
döneminde de ( 1397-1422) istikrar korundu: Horihara ve Gondvana racalık­
ları ile yapılan mücadeleler başarıyla sonuçlandı ve ülkede İslamiyet'in yayılması
için faaliyet gösterildi. I. Ahmed ( 142214 36) Telingana topraklarının büyük kıs­
mını zaptetti. Fakat ondan sonra tahtaçıkan ll. Ahmedzamanında(l436-145 8 )saray içinde nüfuz mücadelesi baş gösterdi. Onun oğlu Alaeddin Hümayun ( 14581461 ) bu zaafı giderebilmek için sert bir
politika takip ettiyse de başarılı olamadı.
1461 'de tahta geçen lll. Ahmed'in yaşı­nın küçüklüğü sebebiyle idare vezir Mahmud-ı Gavan'a bırakıldı. Onun 1481'e kadar devam eden niyabeti sırasında Behmenl Sultanlığı en geniş sınırlarına ulaş­tı : idarede istikrar ve otorite sağlandı.
Mahmud-ı Gavan 'ın ölümünden ( 1481 ı
sonra düzen tekrar bozulmaya başladı ve
kısa sürede devlet çözülerek Berar'dai madşahller. Blder'de Berldşahller, Bkapur'da Adilşahller. önce Kuzey ve Batı Maharaştra ' da . daha sonra Ahmednagar'da
Nizamşahller ve Golkanda'da Kutubşahl­ler hanedanları kuruldu . Bengal'de Bengal Sultanlığı , Keşmir'de Keşmir Sultanlığı, Gucerat'ta Gucerat Sultanlığı. Cavnpur'da Şarki Sultanlığı . Malva'da Malva
Sultanlığı ve Kandeş 'te Farukiler, Babürlüler öncesi Hindistan'da hüküm sürenönemli devletler arasında yer alır.
Babürlüler'in kurucusu Babür, 1494'te
Timur'un torunlarından olan babası ömerŞeyh Mirza'nın ölümüyle küçük Fergana
Sultanlığı ' nın başına geçmişti. Büyük askeri yeteneğe sahip bulunan Babür ilk önce Kabil'i ele geçirmeyi pl aniadı ve 1S04 ·t e amacına ulaşara k burayı merkez yaptı. Arkasından Safevller'le iş birliğine gidip Semerkant'a hakim oldu. Daha sonra dikkatini Hindistan'a yöneltti ve ilk sefe rini 1S19' da gerçekleştirerek Pencap
bölgesinin bir kısmını zaptetti. Bu dönemde Hindistan'da Delhi sultanlarından
İbrahim-i Ludl hüküm sürmekteydi. Babür Hindistan'da iken Özbekler'in Kabil' esaldırdığını öğrend i ve geri döndü. Ancak
1S2S'te Ludiler'in muhalifleri tarafından
tekrar Hindistan'a davet edildi. 100.000kişilik bir ordu ile İbrahim-i Ludl'nin üzerineyürüdü ve 21 Nisan 1S26'da Panipat
zaferini kazanarak Hindistan'a yerleşti.

Bu zaferden sonra hakimiyet alanını yavaş yavaş genişletti ve kısa sürede Kan-dehar'dan Bengal'e kadar olan toprakları ele geçirdi. Babür'ün 1S30'da ölümünden sonra oğlu Hümayun tahta geçti: ancak kardeşlerinin başlattığı taht kavgalarını bastırmak için bir hayli uğraşmak zorunda kaldı. Bu sırada Surller'den Şlr Şah
Sur. Ganj boyunca nüfuzunu yaydığı gibi
Benares'i de topraklarına kattı . Hümayun
1539'da Çavsa'da, ertesi yıl da Kannevc
yakınlarında Şlr Şah Sur'a yeniidi ve Agraile Delhi'yi boşaltarak Lahor'a çekildi. Ancak daha sonra burayı da terketmek zorunda kaldı ve Safevller'e sığındı ( 1544 ).
Babürlüler varlıklarını bir müddet sürgünde devam ettirdiler. Bu süre içerisinde Hümayun bir taraftan yine kardeşle­riyle uğraşırken bir taraftan da gücünü
toplamaya çalıştı ve nihayet 1SSS'te Hindistan'a geri dönerek Surller'den önce Lahor'u, arkasından da Del hi ve Agra'yı geri aldı : böylece devletini ihya etti. Altı aysonra ölünce de yerine oğlu Ekber Şah
geçti.
Ekber Şah. Caypur Hacası Bhar Mel'in
itaatini sağlayarak kızı ile evlendi ve buşekilde bölgede güçlü bir konumda olan
Hacputlar'ın akrabalığı sayesinde kudretini arttırdı. Daha sonra sınırlarını genişletmeye başlayan Ekber Şah . XVII. yüzyılın sonuna kadar bütün Hindistan'ı Babürlü hakimiyeti altına almayı başardı .
Bundan dolayı Babürlü Devleti'nin gerçek
kurucusu Ekber Şah kabul edilir. Sadece
büyük bir fatih değil aynı zamanda iyi bir
idareci olan Ekber Şah , kendine has din
anlayışı ile de Babürlü tarihinde iz bırak­mıştır. Onun ölümünden sonra yerine geçen oğlu Cihangir komşu müslüman devletlerle diplomatik ilişkileri geliştirerek
Safeviler ve Şeybaniler ' le yeni dostluklar
kurdu. Bu arada bölgedeki Portekizliler'le ingilizler'e t icari imtiyazlar tanıdı veböylece Babürlü ülkesinin Batı d ü nyasın ­da duyulmas ın ı , pek çok şeh rinin Avrupalılar' ın mal alıp sattıkları birer ticaretmerkezi haline gelmesini sağladı .
Cihangir'den sonra Babürlü tahtına geçen Şah Cihan'ın saltanatının ilk yılları
taht kavgaları ve isyanlar la geçti. Şah Cihan iç düzeni sağladıktan sonra devletinsınırlarını özellikle kuzeybatıda Kandehar
dahil olmak üzere Belh'e.kadar genişletti.
Ancak bu devrin asıl önemi gelişen HintTürk mimari üslubundan gelmektedir.
Bu üslubun doruk noktasını teşkil eden
Tae Mahal hem sanat hem de estetik bakımdan büyüleyici bir güzelliğe sahiptir.
Aynı şekilde Delhi'deki Lal Kale ve Cuma

Camii de bu dönemin ihtişamını yansıtanen önemli eserler arasında yer alır.
16S8'de tahta çıkan Evrengzib. saltanatının başlarında ülke içinde istikrarı te-min etmek için siyasi ve idari meselelerleuğraştı : daha sonra da hakimiyetini genişletmekle meşgul oldu . Afganistan sı­
nırlarındaki kabHelerin isyanı uzun zamanaldı. 1678'de bozulan Babürlü-Hacputilişkileri savaşa dönüştü ve ancak 1681 'de uzlaşma sağlanabildi. Bu arada Dekken'de Maratalar' ın reisi Şlvacl, bölgedeki Babürlü hakimiyetine karşı büyük bir
tehdit unsuru haline geldi. Şlvacl ile antlaş'ma yapılmasına rağmen barış sağla­namadı ve Marata saldırıları devam etti.

1707'de ölen Evrengzib'in zamanında Babürlüler en parlak devirlerini yaşamış vebüyük devlet vasfını kazanmışlardır. Evrengzlb islam'a sıkı sıkıya bağlı samimi
bir müslüman olmasıyla, hak ve adaleti
uygulaması ile tanınmış bir sultandı.
Evrengzib'in ölümüyle tekrar baş gösteren taht kavgaları kısa sürede devleti
sarsmaya başladı ve Şah Alem I. Sahadır
Şah 'tan ( ı 707 -ı 712) itibaren istikrar iyice bozuldu. Devletin kaynakları dağıldı vemerkezi hükümet üzerinde etkili olan pekçokyeni güç ortaya çıktı. Babürlü toprakları Nasırüddin Muhammed zamanın­
da 1739'da Nadir Şah ' ın işgaline uğradı :Sind, Kabil ve Pencap'ın batı kısmı kaybedildL Ardından Afgan Sultanı Ahmed Şah
Dürrani ülkeyi işgal etti. Bundan sonra
Hindistan'da güç mücadelesi Afganlar'la
Maratalar, Catlar ve Sihler arasında yaşanmaya baş l andı. xvııı . yüzyılın ortalarına gelindiğinde ülke neredeyse tamamen bu güçler arasında paylaşılmış. Babürlü hakimiyeti Orta ve Kuzey Hindistan'da çok zayıf hale gelmişti. Bu andan
it ibaren alt kıtaya yeni ve daha kuwetli
bir faktör. ingiliz sömürgeciliği ulaştı. Bu
sırada Hindistan'da bağımsız birer devlet
gibi hareket eden pek çok raca lık ve sultanlık ortaya çıktı . Küçük devletler arasın­daki rekabet, iki asırdan beri alt kıtayla ilgilenen Avrupalılar'ın sağlam bir biçimde
buraya yerleşmelerine imkan tanıdı.
Hindistan'a ilk defa XV. yüzyılın sonunda Portekizliler ulaştı . Vascode Gama
1498'de Kaliküt'e vardı: Pedro Alvarez
Cabral 1SOO'den itibaren burada ticaretyapmaya başladı . 1510'da Albuquerquebatı sahillerindeki Goa Limanı'nı alarak
bir kolani kurdu. Böylece baharat ticaretine hakim olan Portekizliler çok geçmeden katı bir hıristiyanlaştırma faaliyetineg i riştiler: fakat bu onların yayılmasını ön-

77

HiNDiSTAN!edi. XVII. yüzyıldan itibaren Hallandalı veİngiliz tüccarlar da Hindistan'a ilgi duydular. Ho Ilandalılar daha çok Doğu Hint adaIanna yönelirken İngilizler 1612'de Babürlüler'den izin alarak SOret'te bir ticari üs
kurdular. Daha sonra kıyı şeridinde Hugly,
Masulipatam, Madras ve Bombay şehir­leri de ticari merkezler olarak değerlen­
dirildi. XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren İngilizler'in ticari menfaatlerini silahla koruma yönündeki teşebbüsleri tepkiyle karşılandı. Bunun üzerine İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Bombay. Madras ve
Kalküta'yı tahkim ederek bağımsız ticaret merkezleri oluşturdu. Bu arada Hindistan' da İngiliz- Fransız rekabeti başla­dı. Bu rekabetle kazançlı çıkarak bölgedeki Fransız varlığını büyük ölçüde ortadan kaldıran İngilizler, XVIII. yüzyıl ortalarına gelindiğinde ülkenin siyasi ve idari
yönetiminde söz sahibi oldular. 1757'den
itibaren Bengal'in idari ve mali yönetimi
tamamen İngilizler'in eline geçti. 1772'den sonra Bengal valiliğine tayin edilen
Warren Harting'e, İngiltere hükümeti tarafından aynı zamanda Hindistan'dakibütün İngiliz ticaret ve yerleşim merkezlerini denetleme yetkisi verildi. 1784'teise İngiliz hükümeti Hindistan'a doğru­dan müdahale imkanı veren bir kanunu
yürürlüğe koydu. Bu dönemde ortaya çı­
kan küçük devletlerle iyi ilişkiler kurmaya çalışan İngilizler. bunların arasındaki
rekabetten de faydalanarak etki alanlarını genişletmeye çalıştılar. 1790'dan itibaren Güney Hindistan'da tekrar beliren
Fransız tehdidi İngilizler'i yayılınacı bir siyasete yöneltti. Haydarabad Nizamlığı ingiliz himayesini kabul etmeye zorlanırken
MeysOr Sultanlığı savaş alanlarında mağ­lüp edilerek ortadan kaldırıldı.

ingilizler XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde
Hindistan'ın kuzeyine yöneldiler ve Sihler,

Maratalar. RacpOtlar'la çeşitli anlaşmalar
yaparak alt kıtanın büyük kısmının kontrolünü ele geçirdiler. Daha sonraki otuz
yıl içerisinde Sind, Keşmir, Asam, Peşa­ver, Satara, Cihansi ve MagpOr bölgelerinin de ilhakı tamamlanarak bütün Hindistan fiilen İngiliz hakimiyeti altına alındı.
1857'de Bengal ordusundaki sipahilerin
ayaklanması kısa sürede başka bölgelerede yayıldı ve Babürlü Sultanı ll. Sahadır
Şah'ın sembolik liderliği etrafında gelişen
HindO ve müslümanların birlikte hareketiyle İngiliz hakimiyetine karşı genel bir
ayaklanmaya dönüştü. Özellikle Delhi,
KanpOr ve Leknev bölgelerinde şiddetliçarpışmalar cereyan etti. Ancak kısa bir
müddet sonra İngiliz ordusu ayaklanmayı kanlı bir şekilde bastırdı. Bu olayın ardından İngilizler'in uyguladığı katı siyasetle binlerce insan öldürüldü veya sürgüne gönderildi. Ayaklanmanın bastırıl­masından sonra İngiliz Parlamentosu'nda çıkarılan Hindistan idare Kanunu ile(2 Ağustos 1858) ingiliz Doğu HindistanŞirketi'nin yetkileri ortadan kaldırılarakülke yönetimi doğrudan Londra'ya bağ­landı ve bu işle sorumlu bir bakanlık kuruldu.
Ayaklanmanın

Babürlü sultanının et-

rafında odaklaşması ingilizler'i daha çok

müslümanlar üzerine yöneiterek onlarınsiyasi ve ekonomik güçlerini tamamen
yok etmelerine yol açtı. Esasen 183S'ten
itibaren pek çok bölgede resmi dil Farsça'nın yerine İngilizce'nin ikame edilmesi
müslümanların kültürel ve idari etkinliklerini ortadan kaldırmıştı . HindOiar içinsadece bir değişiklik olmaktan öteye gitmeyen bu gelişmeler, müslümanlar için

Hindistanmüslümanlarının

Doksan üçHarbisırasında
Osmanlı

Devleti'neyaptıkları
yardımların

listesini
gösterenDefter-i
iane-i
Hindiyye'nin!istanbul 1296>
ilk sayfaları

78

asırlardır sahip bulundukları hakim millet imtiyazlarının kaybedilmesi demekti.
Çoğunluğu HindOiar'ın oluşturduğu ülkede İngiliz hakimiyeti altında yaşamak zorunda kalmanın getirdiği çeşitli sıkıntıla ­rın yanı sıra hayatlarını müstakil bir toplum olarak sürdürebilmelerinin de teh likeye düşmesi müslüman liderleri yeni
arayışlara sevketti. Newab Abdüllatif,
Emir Ali ve Seyyid Ahmed Han gibi öndegelen isimler, kurdukları cemiyetler vası­
tasıyla müslümanlarla İngilizler'i karşılık­lı güven içinde bir araya getirmeye çalış ­tılar. Özellikle eğitim alanındaki faaliyetleriyle müslümanların geri kalmışlığına
çare arayan bu önderler, 1857 tecrübesinden sonra Hindistan'da varlıklarını koruyabilmenin ancak İngiliz hakimiyetini
kabullenip onlarla uzlaşmakla mümkün

olacağına inanıyorlardı.

Müslümanlarınbüyük çoğunluğu 188S'te kurulan Hindistan Kongre Partisi'ni benimsemedi ve
onu HindO milliyetçiliğinin organı kabuletti. Özellikle Seyyid Ahmed Han. başta
Aligarh okulu olmak üzere kurduğu Batı
tarzı eğitim müesseseleriyle modernist
bir İslam anlayışı ortaya koydu ve HindOIar'dan çok İngilizler'le iş birliği yapılması
gerektiğini savundu. DiyObend ve BiriM
gibi geleneksel medrese eğitimi veren
mektepler, daha çok içe kapanınayı tercih ederek modernist yaklaşırnlara ve ingilizler'le iş birliği anlayışına iltifat etmediler. Gelişen HindO milliyetçiliği, Hin dOmüslüman çatışmaları. zor ekonomikşartlar ve ingiliz yönetiminin tesirleri
müslümanlar arasında, ayrı bir siyasiteş­kilat kurarak hakların korunması gerektiği düşüncesini doğurdu. Müslümanların yönetirnde bağımsız olarak temsil
edilmesi yönündeki istekleri sonucundaİngiliz hükümetinin 190S'te Bengal'de bir
müslüman bölgesi oluşturmaya rıza göstermesi HindOiar'ın şiddetli tepkisine yol
açtı. Bunun üzerine müslümanlar Aralık
1906'da Hindistan Müslümanları Birliği ' ­ni kurdular; hemen arkasından da Aligarh
gibi Batı tipi modern eğitim kurumlarİnın
mezunları arasında gelişen panislamcı

duygular yeni partinin genel havasında
etkili olmaya başladı . Artık partinin ve
müslümanların en önemli gündemini İs­
lam aleminde yaşanan gelişmeler, özellikle Osmanlılar'ın durumu, 1909'da ll. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi, Trablusgarp ve Balkan savaşları gibi konular oluş­turuyordu. Bu gelişmelerin yanı sıra İngi­lizler'in Bengal'de müslümanlara tanın­mış olan bağımsızlık imtiyazını1911'de
ipt?l etmeleri ve 1913'te KanpOr'da yol

HiNDiSTANgenişletme amacıyla bir camiyi kısmen
yıkmalarına karşı çıkan halka ateş açma-ları müslümanların İngiliz yönetiminden
uzaklaşması sonucunu doğurdu.

1. Dünya Savaşı'nın başlaması ve Os- .
manlı Devleti'nin İngiltere karşısında savaşa girmesi yeni bir durum ortaya çıkar­dı. Müslüman Hindistan basını Osman-lılar'dan yana bir tavır takındı. Bununüzerine İngiliz yönetimi, halkı galeyana getirebilecek toplum önderlerini sürgün veya hapis yoluyla devre dışı bıraktı;
basma da sansür uyguladı. İngilizler'in bu
sert politikası Hindü ve müs l ümanları ortak hareket etmeye yöneltti; hatta partilerin genel kurulları dahi birlikte yapıl­maya başl andı. İngiliz hükümeti. 1. DünyaŞavaşı sürerken müslümanların tepkisini yumuşatmak üzere Osmanlı Devleti,
halife ve mukaddes toprakların durumlarında bir değişiklik o l mayacağı yönünde teminat verdi. Ancak savaştan sonra
verilen sözler tutulmayınca müslümanlar. Hindülar'dan da gelen destekle İngi ­liz hükümetine baskı yapmak için Hindistan Hilafet Hareketi'ni kurdular. Hareket
Hindistan'da ve Avrupa'da yoğun faaliyet göstermekle birlikte amacına ulaşa­madı. Bu arada toplumsal çatışmalar tekrar şiddetlendi. Türkiye'de hilafetin kaldırılması ( 1924) hem Hindistan Hilafet
Hareketi'nin çökmesine. hem de daha geniş serbestiyet için faaliyet gösteren Hindü-müslüman iş birliğinin sona ermesine yol açtı ve böylece bağımsızlık temayüllerin yoğunlaştığı yeni bir döneme girildi. Muhammed Ali Cinnah ve Mevlana
Muhammed Ali gibi önderler, müslümanlar arasında müstakil bir vatan arayışını
dile getiren kişiler olarak anayasal çerçeve hazırlığını başlattı lar.

1928'de Kongre Partisi'nin ilan ettiği
müstakbel Hindistan anayasası taslağı
Hindülar 'la müslümanlar arasında yeni
tartı şma l a r doğurdu ve Müslümanlar Birli ği de bir taslak hazı rlayarak kendi görüş­lerinde ısrar etti. Kongre Partisi bütün
vatandaşların eşit haklara sahip olduğu
laik bir anayasa öngörürken müslümanlar, Hindü çoğunluğun bulunduğu ülkede
bu sistemin işlerneyeceği gerekçesiyle
nüfus yoğunluğuna göre özerk idareler
kurulması tezini ortaya attılar. İngiliz hük ümeti 1930'dan itibaren Hindistan'ın
geleceğiyle ilgili taraflar arasında toplantılar başlattı. fakat bundan bir sonuç çık­madı . 193S'te İngiliz Parlamentosu'nda
dini ve etnik azınlıkların haklarını teminat altına alan Hindistan İdare Kanunu
kabul edildi. Bu durum hem Hindülar

hem müslümanlar tarafından İngiltere'­nin ülkeden çekilmeye niyeti olmadığı
şeklinde yorumlandı ve tepkiyle karşı­landı. 1937'de yapılan seçimlerden sonra Kongre Partisi Müslümanlar Birl i ği ile
koalisyon yapmayı reddederek kabineye
girecek müslüman milletvekillerinin partilerinden ayrılmasını şart koştu. Ancak
bu dayatma, Müslümanlar Birliği ' nin daha da güçlenip Hindistan müslümanları­nın yegane siyasi temsilcisi haline gelmesini sağladı. Gelişmel er. İngilizler'in çekilmesinden sonra müslümanları nelerin
beklediği hususunda fikir veriyor. bu arada Hindü - müslüman gerginliği de tır­manmaya devam ediyordu. Bu şartl arda
Hindü çoğunluğun arasında barış içinde
yaşamanın mümkün olamayacağı görüşü kuwetkazandı ve ayrı bir müslümanülkesi kurma fikri tekrar canlandı. Bu arada ll. Dünya Savaşı'nda yapılacak feda karlık karşılığında İngiltere'nin Hindistan'dan çekilmesini isteyen kongre hükümeti teklifinin reddi üzerine 1939'da istifa etti.
Müslümanlar Birliği 1940'ta yaptığı Lahor toplantısında ilk defa Pakistan adın ıgündeme getirdi. Cambridge'te öğrenim
gören bir grup müslüman öğrencinin formüle ettiği isim Pencap, Afgan. Keşmir.
Sind kelimelerinin baş harfleri ile Belücistan kelimesinin son ekinden meydana
getirilmişti. Lah or tasarısı. müslümanların çoğunlukta bulunduğu bölgelerin bağımsız bir devlet çatısı altında birleşme­sini öngörüyordu . O günden 1947'ye kadar Hindistan'ın bölünmesi taraflar arasındaki tartışmalarda gündemin en önemli meselesini oluşturdu ; lehte ve aleyhtepek çok çalışma. rapor, kitap ve makale
hazırlandı. Kongre Partisi uzun süre bu
fikre şiddetle karşı çıkmasına rağmen
1942'den sonra bağımsız Hindistan'da
herhangi bir coğrafi bölge halkının kendi
i steğ i d ı şında yaşamaya zorlanamayacağını kabul etti. ll. Dünya Savaş ı ' nı n sona ermesiyle 194S'te yapılan seçimlerde
Müslümanlar Birliği Partisi müslümanlara ayrılan 49S sandalyeden 467'sini alarak büyük bir güç kazandı. Bu sırada İn­
giltere'de iktidara gelen İşçi Partisi hükümeti Hindistan'dan çekilmeyi ciddi biçimde planlamaya baş l adı . 1946'da gönderilen İngiliz heyetinin öne sürdüğü federatif çözüm önceleri kabul edilebilir göründüyse de Hindülar'ın bu kabulün geçici
olması yolundaki ısrar l arı müslümanlarıngelecek hakkındaki endişelerini arttırd ıve sonuçta tek çıkar yolun bağımsız ayrı
devletolduğuna karar verildi. Kongre

Partisi'nin direnmesine rağmen İngilte­
re de bu fikri kabullenmek zorunda kaldı.
Bu arada meydana gelen çatışmalar ve
katliamlar da değişikliklerin bir an önceyapılması gerektiğini ortaya çıkardı. Sonİngiliz genel valisi Lord Mountbatten 3
Haziran 1947'de İngiltere'nin çekilmesi.
alt kıtanın bölünmesi ve Hindistan Devleti'nin batısı ile doğusunu içine alacak ikibölgeli Pakistan'ın kurulmasını öngören
planını açıkladı. Bu plan Hindülar ve müslümanlar tarafından kabul edildi; 18 Temmuz 1947'de İngil i z Parlamentosu durumu onayladı ve plan 14 Ağustos 194 7'defiilen uygulamaya konuldu. Muhammed
Ali Cinnah . bağımsız Pakistan ' ın ilk devlet başkanı sıfatıyla gelişmelerde rol aldı .
Ebü'I-Kelam Azad gibi bazı isimlerin önderliğindeki bir kısım müslümanlar, bağımsız Pakistan'ın Hindistan'ın tamamı ­nı kaybetmek o l acağı gerekçesiyle Müslümanlar Birliği'ni desteklemediler. Bölünmenin ardından iki taraflı büyük bir
göç hareketi başladı ve bu arada katliamlar da sürdü. Bu durum. özellikle yeni devlet Pakistan için daha başlangıçta bir felaket teşkil etti. Hindistan ise bundan İ n­giliz hükümet geleneği ve kurumların ıdevraldığı için daha az etkilendi. Yine Pakistan'ın arada Hindistan'ın bulunduğu
iki bölgeli bir devlet olması. sını r güvenliği gibi daha önce öngörülmeyen çeşitli yeni sıkıntıları ortaya çıkardı. Doğuda ve batıda yer alan iki bölge arasındaki etnik ve
kültürel farklılıklar da birliğin ne kadar
zor yürüyeceğini gösteriyordu. Nitekim
bu birlik ancak yirmi dört yıl sürdü veDoğu Pakistan kanlı bir iç savaşın ardın ­dan 1971'de Bengladeş adıyla bağımsız­
lığını ilan etti.

Bölünme sırasında alt kıtada yer alan içişlerinde serbest. dış işlerinde İngiliz yö-

netimine bağlı SOO kadar irili ufaklı nizamlık. newablık. racalık, prenslik ve krallıkHindistan ve Pakistan'dan dilediklerine
veya bağımsız lı ğ ı seçmekte serbest bırakıldılar. Bunların büyük çoğunluğu Hindistan'a katılırken Cünagarh
Pakistan'ı, Haydarabad bağımsızlığı seçti; Keşmir ise Pakistan'la bir ön anlaşma
yaparak bir müddet beklemeyi tercih etti. Ancak Hindistan kısa bir süre sonra
Cünagarh ve Haydarabad ' ı işgal edip kendisine bağladı. Halkının çoğunluğu müslüman olduğu halde idaresi Hindülar ' ın
elinde bulunan Keşmir' in durumu ise Hindistan ve Pakistan arasında daha başlan­gıçta probleme dönüştü . Hindistan ordularının 1948'de Keşmir'e girmesi üzerine
Pakistan tepki gösterdi ve mevzi! savaşkat ı l m a kta

79

HiNDiSTAN
lar başladı ; bu sürede yaklaşık 200.000kişi hayatını kaybetti. Birleşmiş Millet-

ler'in müdahalesi sonucunda ateşkes
sağlandı ve Keşmir fiilen Hindistan ile Pa-

kistan arasında ikiye ayrıldı;ancak büyük

bir kısmı Hindistan'ın işgalinde kaldı. öte
yandan Birleşmiş Milletler'in çözüme yönelik önerileri arasında yer alan halk oylaması Hindistan tarafından bir türlü uygulanmad ı ğı için Keşmir meselesi çözü-me kavuşturulamadı. Günümüzde Keş­mir, Hindistan'ın sıkıyönetimi altında dı­
şa kapalı ve bağımsızlık isteyen halkın hükümet güçleriyle sürekli biçimde çatıştı­ğı bir bölgedir.

HiNT ALT KlTASlNDA HÜKÜM SÜREN DEVLET ve HANEDANLARiLK DÖNEMGUCERAT SULTANLARI<Kuzey Hindistan, m .ö. VI-IV. yüzyılı

Magadhalar
Mauryalar<Kuzey ve Orta Hindistan. m.ö. 321-185)

Sungalar<Ganj vadisi ve Orta H i ndistan ' ın bir kısmı, m .ö . 185-73)

Hint-Grek krallıkları<Kuzeybatı Hindista n, m.ö. 11-1. yüzyılı

Satavahana 1 Andra Kra llığı

<Kuzey Dekken, m .ö. 28-m.s. 225)

Sakalar<Batı Hindistan, m.ö.l-m.s. ı. yüzyılıKuşanlar(Kuzey Hindistan-Orta Asya, 78-248)

Guptalar<Kuzey Hindistan, 330-540)

Akhunlar<Kuzeybatı Hindistan-Orta Asya, VI. yüzyılı

Harsa imparatorluğu

<Kuzey Hindistan, 606-647)

Vatapi Çalukyaları

1394-1479)(1401-1531)

MALVA SULTANLIGI
Gurlular<Malva, 1401-1436)

Halaeller<Malva, 1436-1531)

Lengahlar<Mültan, 1437-1527)

BEHMENi SU LTANLARI

mekken, 1347 -1527)

imadsahiler<Berar, 1490-1574)

Nizamsahiler<Ahmednagar, 1490-1633)

Beridsahiler

IBider, 1492-1619)

Adilsahiler<Bicapür, 1489-1686)

Kutubsahiler<Gülkünde, 1512-1687)

Kandes Farüki sultanları

BÖLGESEL KRALLIKLAR DÖNEMi
Pallavalar<Gueerat, 1391-1583)
ıcavnpür,

SARKi SULTANLIGI<Tamil Nadu, 300-388)
IBatı ve Orta Dekken , 556-757)(1370-1601)

Viyanagar Devleti(1339-1646)

Argun hanedanı(Sind, XVI. yüzyılıBABÜRLÜLER

(1526-1858)

Madurai Pandyaları<Tamil Nadu, VII -X. yüzyılı

Bengal newabiarı(1703-1770)Doğu ·Çalukyaları<Andra Prades, 630-970)

Eved newabiarı(1724-1 856)

IBengal ve Bihar, 750-1142)

Arcot newabiarı(1707-1858)

Haydarabad Nizamlığı

(1724-1948)

Palalar
Rastrakütralar
Pratiharalar

IBatı ve Orta Dekken, 753-973)

IBatı Hindistan ve Yukarı Ganj vadisi, 773-1019)

Meysür Sultanlığı

(1761-1799)<Tamil N<ıdu , 850-1273)

Marata Pisveleri(1714-1818)Çandelialar

IBundelkhand, 916-1203)

Halkar hanedanı(1728-1858)

Tripuri Kalacurileri<Medya Prades. 950-1105)

Gaikwar hanedanı(1721-1858)

Cahamaniler

ID oğu Raeastan, 973-11 93)

Sindiya hanedanı(1761 -1858)

Peneap Sih yöneticileri(1792-1849)

ingiliz genel valileri dönemi

(1834-1947)

Thanjavur Calaları

Kelyani Calukyaları<Batı ve Orta Dekken, 973-1189)

Gueerat Calukyaları<Gucerat, 974-1238)<Malva, 974-106Dl

Paramaralar<Kannevc, 1090-1193)

Gahadavalalar
Haysalar

BAGIMSIZLIK SONRASI DEVLET BAŞKANLARI(Orta ve Güney Dekken, 111 0-1327)
IBengal, 1118-1199)

SenalarDevagiri Yadava ları

<Kuzey Dekken, 1190-1294)

Varangal Kakatiyaları<Andra Prades, 1197-1323)

ISLAMi DÖNEM
Gazneliler<Afganistan ve Hindistan, 963 -1 186)

Gurlular<Afganistan ve Hindistan, 1000-1215)

DELHi SULTANLIGI<Kuzey ve Orta Hindistan, 1206-1526)

Memlük sultanlar<Kuzey ve Orta Hindistan, 1206-1290)

c. Rajagopa lachari(1948-1950)

R. Prasad(1950-1962)

O. Radhakrishnan(1962-1967)

z. Hüseyin(1967 -1969) 'V. V. Giri(1969-1974)

F. A. Ahmed(1974-1977)

N. S. Reddy(1977 -1 982)

z. Singh(1982-1987)

R. Yenkataraman(1987-1992)

s. D. Samıa(1992-Halaeller<Kuzey ve Orta Hindistan, 1290-1320)

Tuğluklular<Kuzey ve Orta Hindistan, 1320-1414)

Seyyidler<Kuzey ve Orta Hindistan, 1414-1451)

Lüdiler<Kuzey ve Orta Hindistan, 1451-1526)

Jawaharlal Nehru(1947-1964)(1337-1576)

Lal Sahadır Shastri(1964-1966)

IBengal, 1345-1414, 1437-1487)

lndira Gandi(1966-1977)

Raca Canisa hanedanı<Bengal, 1414-1436)

Morarji Desai(1977-1979)

Habesiler<Bengal, 1487-1494)Çaran Singh(1979-1980)

BENCAL SULTANLIGI
ilyassahilerBAŞBAKANLAR

Hüseyinsahiler<Bengal, 1494-1539)

lndira Gandi(1980-1 984)

Süriler

IBengal, 1539-1564)

Rajiv Gandi(1984-1989)

Kararaniler<Bengal, 1564-1576)

Vishvanath Pratab Sing

(1989-1 990)

Çandra Sehar(1990-1991)

KESMiR SULTANLIGI(1346-1589)

Şah Mirza Sıvatı hanedanı<Kesmir, 1346-1526)

Narasimha Rao(1991-1 996)

Gazi Han Cak hanedanı<Kesmir, 1561-1589)

Deve Gowda(1996-

80

HiNDiSTAN
Hindistan'ın ilk başbakanı Jawaharlal
Nehru ölümüne (ı 964) kadar bu görevini
sürdürdü ve laik. demokratik ve parlamenter bir yönetim oluşturmaya çalıştı.
1965'te başbakanlığa Lal Sahadır Shastri
seçildi ve aynı yıl Pakistan ile Keşmir konusunda kısa süreli yeni bir savaş oldu .
Bu sırada Shastri'nin ölümü üzerine yerini Ocak 1966'da Kongre Partisi başkanı
Nehru'nun kızı lndira Gandi aldı. Gandi'nin ilk dönem başbakanlığı Mart 1977'ye
kadar sürdü; bu dönemde Pakistan'la savaş ( 197 ı). 197 4'te ilk atom bombasınınpatiatılması ve aynı yıl içerisinde Sikkim
Prensliği'nin bir eyalet olarak ülkeye katılması gibi önemli olaylar meydana geldi. Ancak bu arada lndira Gandi'ye karşı çok kuwetli bir muhalefet oluştu ve
Kongre Partisi 1977 seçimlerini kaybetti; Janata Partisi lideri Morarji Desai baş­bakan oldu . Fakat koalisyon hükümetinin başarısızlığı ve toplumsal gerginlikierin ortaya çıkması üzerine istifa etti ve yerine geçici başbakan olarak Çaran Singhtayin edildi; arkasından yapılan erken seçimleri ise tekrar Kongre Partisi kazandı
ve lndira Gandi ikinci defa iktidara geldi(Ocak ı 980). lndira Gandi'nin ikinci baş­bakanlığı. 31 Ekim 1984'te ayrılıkçı Sihler'den kendi muhafızlığını yapan iki asker tarafından öldürülmesine kadar sürdü; Aralık 1984 seçimlerinden sonra dayerine oğlu Rajiv Gandi getirildi. Rajiv Gandi partisinin 1989 seçimlerini kazanamaması üzerine istifa etti; Mayıs 1991'de de ·ayrılıkçı Tamil gerillalarının suikastınakurban gitti. Onun arkasından sırasıyla
Vishvanath Pratap Singh, Çandra Şehar.
Narasimha Rao ve Deve Gowda başba­kan oldular.
Pakistan'ın ayrılmasından sonra Hindistan Devleti'nin hakimiyetindeki topraklarda kalan müslümanlar 1947'den
bugüne kadar çeşitli sıkıntılarla karşılaş­mışlardır. Toplumun eğitimli seçkin kıs­
mının hemen tamamı Pakistan'a göç ettiğinden geri kalanlar. ekonomik ve kültürel bakımdan en aşağı seviyede olanları meydana getirmiştir. Ülkenin dini temeller üzerine kurulan tezlerle bölünmesi. ayrıca Pakistan'la yaşanan ihtilaflar yüzünden Hindistan'da kalan müslümanlar daima potansiyel Pakistan ajanı
olarak suçlanıp dışlanmıştır. Bu süreçtegelişen ırkçı Hindu hareketleri de ülkeden İslam kültürünün izlerini silmeye yönelik kampanyalarla mevcut sıkıntıları
arttırmıştır. Bunların en belirgini Aralık
1992'de. Ayodhya şehrinde bulunan Sultan Babür'e ait bir caminin eski bir Hin-du tapınağının arsası üzerine bina edildiği gerekçesiyle yıkılmasıdır. 1992'den be-ri binlerce kişinin ölümüyle sonuçlanan
toplumsal çatışmalara sebep olan bu olay.
Hindistan hükümeti tarafından çözümlenmeyip sürüncemede bırakıldığı için halen hassasiyetini korumaktadır.
1991 verilerine göre nüfusu 844 milyonu bulan Hindistan'da müslümanların
oranı% 13'tür. Ekonomik veya kültürelengellerle bu sayıma katılamayanların
varlığı da düşünülerek müslümanların sayısının yaklaşık 11 O milyon civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu rakam. İs­lam aleminde Endonezya'dan sonra ikinci büyükyoğunluğu oluşturmaktadır. Ancak müslümanlar resmi ve özel sektörlerde nüfuslarıyla orantılı biçimde temsil
edilmemektedir. Hindistan 'da yaşayan
müslümanların% 90 ' ı Sünni olup çoğun­luğu Hanefl. az bir kısmı da Şafii'dir (yakl aşık 5 milyon). Şiller ise genelde Ca'ferl'dir; az sayıdaki İsmaill (DavOdl Bohra ve
Nizari Hocalar) güneyde Bombay'da yaşamaktadır. Müstümanlar. ülke içinde
azınlık psikolojisi içinde bulunmaları sebebiyle aralarındaki mezhep çatışmaları­na son vermiş gibidirler. Sünni gelenek
Diyubendl ve Birllvl ekallerinden beslenmektedir. Dini hayata tesir eden iki önemli hareket ise Cemaat-i İslami ve Cemaat-i Thbllğ ' d ir. Faaliyetleri genellikle Kuzey ve Orta Hindistan'da yoğun olan bu
hareketler müslüman toplumun her türlü ihtiyacıyla ilgilenen vakıf anlayışına sahiptirler.
BİBLİYOGRAFYA :H. M. Elliot- J. Dowson. History of lndia as
Told by /ts Own Historians, I-VIII, London 186677; Kaye-Maliiso n, History of the lndian Mutiny, V, London 1889; Zambaur, Manuel, s. 279304; Z. Faruki, Aurangzib and His Tim es, Bombay 1935; W. W. Hunter, The lndian Musulmans,
Calcutta 1945; W. C. Smith. Islam in Modern
lndia, London 1946; Bayur, Hindistan Tarihi,
I-lll, tür. yer.; J. Nehru , The Discovery oflndia,
Bombay 1960; C. Khaliquzzaman. Pa.thway to
Pakistan, Lahare 1961; K. K. Aziz, Britain andMuslim lndia, London 1963; M. Malik, Muslim
Nationalism in lndia and Pakistan, Washington
1963; Aziz Ahmad. Studies in lslamic Culturein the Ind ian Environment, Oxford 1964; a.mlf.,
An In telleetual His't ory of Islam in lndia, Edinburgh 1969; S. A. Husain, The Destiny of lndianMuslims, Bombay 1965; K. A. Nizami, Studies
in Medievallndia History and Culture, Allahabad 1966; a.mlf.- M. Habib, A Comprehensive
History of lndia, V, Del hi 1970; D. N. Marshall,
Mugha/s in lndia, Bombay 1967; H. W. Hodson.
The Great Divide, London 1969; M. Ikram, Muslim Civilization, New York 1969; M . Mujeeb. The
lndian Muslirns, London 1969; I. H.Siddiqui, Some Aspects of Afgan Despotismin lndia, Aligarh 1969; a.mlf .• lslam andMuslimsin SouthAsla: Histarical Perspective, Delhi 1987; CH/s.,ll, 1-97; Riazullslam. lndo-Persian Relations,
Tehran- Lahare 1970; P. Hardy. The Muslirns ofBritish lndia, Cambridge 1972; S. A. A. Rizvi.
The Religions and lntellectual History of the
Muslims in Akbars Reign, Delhi 1975; a.mlf.•
Th e Wonder that Was lndia, ll, London 1987; I.
H. Qureshi. The Muslim Community o{the /nda
Pakistan Subcontinent, Karachi 1977; Ebul KeIam Azad. lndia Wins Freedom, Delhi 1978; A.
M. Schimmel, Islam in the Ind ian Subcontinent,
Leiden -Köln 1980; Shan Muhammad, Th e lndian Muslirns: A Documentary Record 19001947, Meerut - New Delhi 1980, tür. yer. ; Muhammad Sadiq. A History of Urdu Literature, New
Del hi 1984; K. Saxena , Muslims and the lndian
National Congress, New Delhi 1985; Naimurrahman Farooqi. The Mugha/s and Ottomans, New
Delhi 1989; The Cambridge Encyclopedia of Ind la, Cambridge 1989; lqbal A. Ansari. The Muslim Situation in lndia, New Delhi 1989; T. Mahmud. Statute-Law Relating to Muslimsin lndia, New Delhi 1995; M. A. H. lspahani. Qaid-e
Azam Jinnah , London, ts .; M. A. Matiur Rahman. From Consultation to Confrontation, London, ts.; T. W. Arnold- M. Mujeeb. " Hindistan",İA, V/1, s. 517-535; J . Burton-Page, "Hind",
EJ2 (İng . ), III, 415,452.
fAJ..

~ AZMİÜZCAN

IV. OSMANLI - HİNDİSTAN
MÜNASEBETLERi
Osmanlılar'ın Hindistan'daki müslüman
devletlerle olan ilişkilerinin tarihi m . yüzyıla kadar gitmektedir. Bu hususta ilk
adımı atan. güneydeki Behmenl hanedanından Sultan lll. Muhammed Şah'tır(1463-1482) . Muhammed Şah, muhtemelen İstanbul'un fethinden sonra ünü
bütün İslam alemine yayılan Fatih Sultan
Mehmed'e bir mektup yazıp onu tebriketmiş ve iyi ilişkiler kurmak istediğini bildirmişti. 1S27'de Behmenl Sultanlığı'nınçöküşüne kadar karşılıklı elçiler ve mektuplarla devam eden bu ilişkilerin sürdürülmesinde Hace-i Cihan diye anılan Behmenller'in ünlü veziri Hoca Mahmud-ı Gavan 'ın önemli rolü oldu . Mahmud-ı Gavan.
gönderd iği temsilciler vasıtasıyla Osmanlılar'la doğrudan doğruya ticaret ilişkileri
kurmuş ve Bursa'da bir kolani oluştur­muştur.

Behmenller'den sonra Gucerat'ta hüküm süren Muzaffer( hanedam da Osmanlılar' la dostluk kurmaya önem verdi.
mı. yüzyılda Gucerat Hükümdan ll. Muzaffer Şah ile Yavuz Sultan Selim arasındakarşılıklı mektuplaşmalarla siyasi ilişkilerbaşlatıldı. Muzaffer Şah, Eylül 1s 18'de
gönderdiği mektupta kazandığı zaferlerden dolayı Yavuz Sultan Selim'i kutladı.
Muzefferl Sultanlığı'nın büyük vezirlerinden Di u Valisi Melik Ayaz da Yavuz Sultan
Selim'e doğrudan mektup yollayıp ona

81