REFERENCITAJ ORIGINOJMallongigoj :SekcioDN-Dīgha Nikāya
MN-Majjhima Nikāya
SN-Saṃyutta Nikāya
AN-Aṅguttara Nikāya

Paĝo

Linio

Origino

BUDHOĈapitro 1
1

2

2
4
5
5
6
7
7
7
8
9
10
11
13
13

1
19
10
21
21
1
10
16
5
5
13
9
7
13

Diversaj Sutroj
AN 3-38, Sukhumālā-sutta
MN 3-26, Ariyapariyesana-sutta
Diversaj Sutroj
MN 9-85, Bodhirājakumāra-sutta
Diversaj Sutroj
Sutta-nipāta 3-2, Padhāna-sutta
Diversaj Sutroj
Vinaya, Mahāvagga 1
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
Parinibbāna-sutta
Parinibbāna-sutta
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta

15

1 Amitāyur-dhyāna kaj Vimalakīrtinirdeśa sūtras
6 Śūraṃgama-sūtraĈapitro 2
1

15- 246 -

SekcioPaĝo Linio

15

17
19
20
21
22

11 Vimalakīrtinirdeśa kaj Mahāparinirvāṇa sūtras
4 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 16
1 Mahāyāna-jātaka-cittabhūmiparīkṣa-sūtra
7 Mahāparinirvāna-sūtra
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 3
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 4
9 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 5
15 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 16

25
26
26
26
29
29
29
30
30
30
32
33
33
34
34
34

1
3
9
17
8
14
17
2
6
9
10
8
19
6
21
25

16
17

2

3

OriginoĈapitro 3
1

2

3

Avataṃsaka-sūtra 5
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra
Suvarṅaprabhāsottamarāja-sūtra 3
Avataṃsaka-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍa-vyūha
Malgranda Sukhāvatīvyūha-sūtra
Avataṃsaka-sūtra
SN 35-5Mahāparinirvāṇa-sūtra
MN 8-77, Mahāsakulūdayi-sutta
Mahāparinirvāṇa-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 32
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 25
Mahāparinirvāṇa-sūtra- 247 -

SekcioPaĝo Linio

35
35

Origino13 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 2
19 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 3

DARMOĈapitro 1
1

38

2
3

39
40
40
41
43

1 Vinaya, Mahāvagga 1-6 kajSN56-11-12, Dhammacakkapavattana-sutta
14 Itivuttaka 103
1 MN 2, Sabbāsava-sutta
8 Sūtra Kvardek Du Ĉapitroj 18
8 Śrīmālādevīsiṃhanāda-sūtra
1 Avataṃsaka-sūtra 22, Daśabhūmika

Ĉapitro 2
1

2

46
48
49
49
49
49
50
50
51
51

1
11
1
7
13
16
6
16

MN 4-35, Cūḷasaccaka-sutta
AN 5-49, Muṇḍarāja-vagga
AN 4-185, Samaṅa-sutta
AN 3-134, Uppāda-suttaLaṅkāvatāra-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 2
Avataṃsaka-sūtra 16
Avataṃsaka-sūtra 22, Daśabhūmika
4 Laṅkāvatāra-sūtra
9 AN 4-186, Ummagga-sutta- 248 -

Sekcio3

4Paĝo Linio

51
52
52
53
53
54
54
57
57
58
58
59
59
60
61
63

Origino

13
2
13
1
15
1
14
6
19
5
13
5
18
11
10
12

63

Dhammapada 1, 2, 17, 18
SN 2-1-6, Kāmada-sutta
Avataṃsaka-sūtra 16Laṅkāvatāra-sūtra
MN 3-22, Alagaddūpama-suttaLaṅkāvatāra-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Vinaya, Mahāvagga 1-6Laṅkāvatāra-sūtra
SN 35-200, Dārukkhandha-suttaLaṅkāvatāra-sūtra en altele
MN 2-18, Madhupiṇḍika-suttaLaṅkāvatāra-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍavyūha
21 Laṅkāvatāra-sūtra en altele

65
65
66
71
73
73

1
15
3
10
8
15

Ĉapitro 3
1

2

74

Vinaya, Mahāvagga 1-5
Vinaya, Cūḷavagga 5-21
Śūraṃgama-sūtraŚūraṃgama-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 7 kajŚūraṃgama-sūtra
5 Avataṃsaka-sūtra 32- 249 -

Sekcio3Paĝo Linio

Origino

74
74
75
75

10
15
2
20

Mahāparinirvāṇa-sūtra
Brahmajāla-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra

81
82
82
82
83
83
84
84

1
8
13
20
8
23
14
20

85

3

85
86
88
89
89
90
90
91
93
93
93

17
18
13
7
15
6
16
15
2
17
21

Śrīmālādevīsiṃhanāda-sūtra
AN 2-11
Itivuttaka 93
Vinaya, Mahāvagga
AN 3-68, Aññātiṭṭhika-sutta
AN 3-34, Āḷavaka-sutta
Vaipulya-sūtra
Vinaya, Mahāvagga 1-6, Dhammacakkapravattana-sutta
MN 2-14, Cūḷadukkhakkhandhasutta
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Itivuttaka 24
MN 6-51, Kandaraka-suttanta
AN 3-130
AN 3-113
Itivuttaka 100
Sūtra de Parabolo
Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 3-62
AN 3-35, Devadūta-sutta
Therīgāthā AṭṭhakathāĈapitro 41

2

3- 250 -

Sekcio4Paĝo Linio

Origino95

18 Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2

102
105
107
110

1
18
5
15

Ĉapitro 5
1

2

Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.1
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2
Amitāyur-dhyāna-sūtra
Malgranda Sukhāvatīvyūha-sūtra

LA VOJO DE PRAKTIKO
Ĉapitro 1
1

2

3

116
117
118
119
121
122
123
124
127
128
132
132
132
134
135
140

1
21
11
8
18
14
12
3
4
14
5
14
10
8
3
10

MN 2, Sabbāsava-sutta
MN 3-26, Ariyapariyesana-sutta
SN 35-206, Chapāna-sutta
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 41-2
MN 2-19, Dvedhāvitakka-sutta
Dhammapada AṭṭhakathāAN 3-117
MN 3-21, Kakacūpama-sutta
MN 3-23, Vammīka-sutta
Jātaka IV-497, Mātaṅga-Jātaka
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 9
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 11
Sūtra de Kvardek Du Ĉapitroj 13
AN 2-4, Samacitta-suttaSaṃyuktaratnapiṭaka-sūtra
Upamā-śataka-sūtra- 251 -

SekcioPaĝo Linio

143

Origino144
145

12 Mahāprajñāpāramitā-upadeśaśāstra
22 Mahāparinirvāṇa-sūtra
17 Saṃyuktaratnapiṭaka-sūtra

150
152
153
154
156

1
4
20
11
5

156
157
158
160

19
10
16
11

161
163
164
164
165
166
167
168
168
169
170

18
11
9
17
11
9
16
11
16
15
1

Ĉapitro 2
1

2

MN 7-63, Cūḷamālunkya-sut-tanta
MN 3-29, Mahāsāropama-sutta
Mahāmāyā-sūtra
Theragāthā AṭṭhakathāMN 3-28, Mahāhatthipadopa-masutta
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Avadānaśataka-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Pañcaviṃśatisāhasrikāprajñāpāramitā-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍa-vyūha
AN 3-88
AN 3-81
AN 3-82
Parinibbāna-sutta vol.2
MN 14-141, Saccavibhanga-sutta
Parinibbāna-sutta vol.2
AN 5-16, Bala-sutta
Avataṃsaka-sūtra 6
Mahāparinirvāṇa-sūtraSaṃyuktaratnapiṭaka-sūtra- 252 -

Sekcio3

4Paĝo Linio

170
171
172
172
174
174
174
174
175
175
177
177
178
178
179
179
179
180
181
181
181
182
183
183
184
191
192
192

15
6
6
21
4
11
14
20
6
15
3
18
6
19
5
15
18
16
7
16
19
3
1
15
13
20
8
12

OriginoSuvarṅaprabhāsa-sūtra 26
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Theragāthā AṭṭhakathāJātaka 55, Pañcāvudha-Jātaka
Itivuttaka 39 kaj 40
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 5-12
Parinibbāna-suttaŚūraṃgama-sūtra
SN 55-21 Kaj 22, Mahānāma-sutta
AN 5-32, Cundī-sutta
Vimalakīrtinirde´sa-sūtraŚūraṃgama-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2
SN 1-4-6
Avataṃsaka-sūtra 33
Avataṃsaka-sūtra 24
Suvarṅaprabhāsa-sūtra 4
Amitāyur-dhyāna-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
MN 2-16, Cetokhila-sutta
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol. 2
Dhammapada
SN 1-4-6AN
Mahāparinirvāṇa-sūtra- 253 -

SekcioPaĝo Linio

OriginoLA KOMUNUMOĈapitro 1
1

2

3

194
194
194
195
197
198
198
198
200
200
200
201
201
203
206
209
210
211
212
217
218
218

1 Itivuttaka 100 kaj MN 1-3,
Dhammadāyāda-sutta
7 Itivuttaka 92
16 Vinaya, Mahāvagga 1-30
15 MN 4-39, Mahā-assapura-sutta
1 MN 4-40, Cūḷa-assapura-sutta
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 10
6 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 10
15 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 14
1 SN 55-37, Mahānāma-sutta
11 AN 3-75
18 SN 55-37, Mahānāma-sutta
4 SN 55-54, Gilāyanaṃ-sutta
9 Avataṃsaka-sūtra 22
1 Mahāparinirvāṇa-sūtra
5 Avataṃsaka-sūtra 7
5 Mahāmāyā-sūtra
5 Avataṃsaka-sūtra 21
2 Mahāparinirvāṇa-sūtra
1 DN 31, Siṅgālovāda-sutta
9 AN 2-4, Samacitta-sutta
7 AN 3-31
14 Jātaka 417, Kaccāni-Jātaka
- 254 -

SekcioPaĝo Linio

220
220
222
222

7
16
6
21

225
226
228
229
229
231
234
234
235
236
237
237
238
238
239
240
240
241

1
16
13
5
13
1
1
19
6
11
7
13
6
15
7
1
16
1

OriginoDN 31, Siṅgālovāda-sutta
Dhammapada Aṭṭhakathā 1(Birmaj Komentarioj)Śrīmālādevāsiṃhanāda-sūtraĈapitro 2
1

2

3

241
242

Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 3-118, Soceyyan-sutta
SN
Vinaya, Mahāvagga 10-1 Kaj 2
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
Vinaya, Mahāvagga 10-1 Kaj 2
SNAntarābhava-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Malgranda Sukhāvatīvyūha-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Dhammapada Aṭṭhakathā 1
AN 34-2
Dhammapada Aṭṭhakathā 1
AN 5-1
Mūla-sarvāstivāda-vinaya
San.ghabheda-vastu 10
14 MN 9-86, Aṅgulimāla-sutta
14 AN 26

- 255 -

APENDICOJKONCIZA HISTORIO DE BUDHISMO– Disvastiĝo de Hindio al Japanio –1. HINDIO
En la spirita historio de homaro oni spertis unu el la plej
gravaj epokfaraj okazintaĵoj, kiam la “Lumo de Azio” estislanĉita, brilante en la centra parto de Hindio, alivorte, kiam lafonto de Granda Saĝo kaj Kompato ŝpruciĝis kaj daŭre riĉigadis lahoman menson dum multaj jarcentoj ĝis hodiaŭ.
Budho Gaŭtamo, kiu estas konata de postaj budhanoj kielŜakjamunio aŭ la “Sanktulo de Ŝakja klano”, forlasis sian hejmon,fariĝis ŝramano kaj direktis sian paŝon suden al Magado. La
tempo, kiam Li fine atingis Vervekiĝon sub la Bodhi-arbo tie, estis
supozeble en la mezo de la 5-a jarcento a.K. Li daŭris siansenlacan klopodon prediki la instruon de Saĝo kaj Kompato, dum
kvardek kvin jaroj de la Vervekiĝo ĝis la “Granda morto”, per kiu
Li eniris en “Plenan Nirvanon”. Rezulte de tio gravaj budhanoj
konstante aperadis en diversaj regnoj kaj triboj en la meza Hindio.
Dum la tempo de Reĝo Aŝoko (regis 268 - 232 a.K.), la triareĝo de la Maŭrja dinastio, la instruo de Budho Gaŭtamo
disvastiĝis ne nur tra la tuta Hindio sed ankaŭ trans la landlimoj.
La Maŭrja dinastio estis la unua unuiĝinta reĝolando en
Hindio. Tiu ĉi reĝolando en la tempo de la unua reĝo,Ĉandragupto (regis ĉirkaŭ 317 - 293 a.K.), jam posedis vastan
teritorion etendiĝantan al la Himalajaj montoj en la nordo, al lagolfo de Bengalo en la oriento, al la Hindukuŝa montaro en la
okcidento, kaj trans la Vindja montaro en la sudo. Reĝo Aŝoko
plie etendis sian teritorion al la Dekkana altebenaĵo, konkerinte
Kalingon kaj aliajn landojn.

- 258 -

Laŭdire Aŝoko estis tre furioza en sia naturo, tial li estis
nomata Ĉandaŝoko (la furioza Aŝoko). Sed lia karaktero montris
kompletan ŝanĝiĝon, kiam li propraokule vidis la tragikajn
scenojn okazigitajn de la milito, en kiu Kalingo estis venkita, kajposte li fariĝis fervora kredanto de la instruo de Saĝo kaj
Kompato. Li entreprenis multajn aferojn kiel budhano, el kiuj lasekvantaj du laboroj estas la plej notindaj.
La unua temas pri la “Ediktoj de Aŝoko”, kiuj restas surŝtonaj kolonoj aŭ sur poluritaj rokmuroj kun gravuritaj tekstoj
enhavantaj la instruon de Budho. Li konstruis ilin en multaj lokoj
por disvastigi la instruon de Budho. La dua laboro estis, ke li
sendis misian delegacion al la ĉirkaŭaj landoj trans la landolimo
por disvastigi instruojn de Saĝo kaj Kompato. Precipe rimarkinda
estas la fakto, ke kelkaj misiaj delegacioj estis senditaj al tiaj
malproksimaj lokoj, kiaj Sirio, Egiptio, Cirenio, Makedonio kaj
Epiro. Budhismo estis disvastigita malproksime kaj vaste al la
Okcidento. Plie Mahendra (en Pali, Mahinda), sendita alTāmraparni aŭ Cejlono, sukcesis en “konstruado de la bela instruo
sur la bela Lankādvīpa (en Pali, Lankādīpa)” kaj tiel fondis ladeirpunkton de la tiel nomata Suda Budhismo en la insulo.

2. LA LEVIĜO DE MAHAJANA BUDHISMO
Budhanoj de postaj jaroj ofte uzas la esprimon “Budhisma
Movado al la Oriento”. Sed dum pluraj jarcentoj antaŭ Kristo, lavizaĝo de Budhismo estis evidente turnita al la Okcidento. Estisĉirkaŭ la komenco de kristana erao, ke la vizaĝo de Budhismo
turniĝis al la Oriento. Tamen, antaŭ ol paroli pri tiu ĉi afero, ni
devas mencii la grandan ŝanĝiĝon, kiu okazis en Budhismo. Tiu ĉiŝanĝiĝo estas nenio alia ol la “Nova Ondo”, kiu estas konata kiel
- 259 -

la Mahajana Budhismo, aŭ Granda Veturilo de Budhismo, kiu
tenis fortan radikon kaj aperis kiel rimarkinda elemento tiutempe.
Kiam, kiel, kaj de kiu tia “Nova Ondo” ekestis? Neniu
povas respondi decide kaj klare tiujn ĉi demandojn, ĉar troviĝas
diversaj hipotezoj, kiuj kontraŭstaras unu la alian, kaj budhologoj
ankoraŭ nun diskutadas pri tiu ĉi temo. Tamen oni povas diri, keĉirkaŭ la komenco de kristana erao ekzistis kelkaj Mahajanaj
sutroj. Kaj kiam Nagarĝuno disvolvis eminentan ideologion
surbaze de la Mahajanaj sutroj, Mahajana Budhismo okulfrape
aperis sur la scenejo de la budhisma historio.
La rolo, kiun ludis Mahajana Budhismo, estas tre grava enla longa historio de Budhismo. Kiel ni en pliposta ĉapitro klarigos,
kaj en Ĉinio kaj en Japanio Budhismo tra la tuta historio
disvolviĝis sub la influo de la Mahajana instruo. Tio ĉi ne estas
mirinda, ĉar Mahajano levis la novan idealon savi popolamason,
kaj oni supozis la novan figuron, Bodisatvon, kiu efektivigas tiun
ĉi idealon. Krome, por subteni la idealon Mahajanaj ideologoj
naskis grandiozajn intelektajn rezultojn en metafizikaj kaj
psikologiaj sferoj. Tiel ĝi unuflanke sekvis la instruon de BudhoGaŭtamo, kaj aliflanke aldonis multajn novajn ideojn al ĝi. Pro tio
Budhismo fariĝis plenplena de ardo kaj energio kaj riĉigis lalandojn en Oriento kvazaŭ torenta rivero.

3. LA CENTRA AZIO
Pere de la Centra Azio ĉinoj por la unua fojo akceptis
Budhismon. Tial, por montri kiel ĝi disvolviĝis el Hindio al Ĉinio,
estas necese paroli pri Silka Vojo. Tiu ĉi vojo pasis tra la dezertaj
regionoj en la Centra Azio, ligante Okcidenton kun Oriento. Tiu ĉi- 260 -

komerca vojo estis farita en la epoko de Reĝo Wu de Han-dinastio(140 - 87 a.K.). En tiu epoko la teritorio de Han disvastiĝis al lamalproksima Okcidento, kaj en najbaraj landoj kiel Ferghana,
Sagdiana, Tukhara kaj eĉ Parthia, la spirito de komercisto, kiu
estis antaŭe instigita de Aleksandro la Granda, estis ankoraŭ forte
vigla. Laŭ tiu ĉi antikva vojo, kiu pasis tra tiuj ĉi landoj, silko
ludis la plej gravan rolon. Tial ĝi estis nomata Silka Vojo. De tiu ĉi
epoko ĉirkaŭ la komenco de kristana erao Hindio kaj Ĉinio
komencis kulturan kontakton per la komerca vojo. Tial oni povasdiri, ke la vojo estis ankaŭ la vojo de Budhismo.

4. ĈINIO
La historio de Ĉina Budhismo komenciĝis, kiam ĉinoj
akceptis la Budhismajn sutrojn kaj entreprenis iliajn tradukojn.
Laŭdire la plej malnova traduko en la antikva epoko estas “si-shier-zhang-jing” (Sutro de kvardek du Ĉapitroj), kiun tradukisKāśyapa Mātaṇga kaj aliaj dum la Jongping erao (58 -75 p.K.) deReĝo Ming de la Donghan-dinastio; hodiaŭ tamen sciencistoj
diras, ke tiu ĉi aserto estas dubinda kaj estas nur legendo. La plej
malnovajn tradukojn faris An Shigao, kiu laboradis en Luoyang de
ĉ. 148 ĝis ĉ.171 p.K. Ekde tiu ĉi tempo ĝis tiu en la Beisongdinastio (960 - 1127) la tradukado daŭris dum proksimume mil
jaroj.
Dum la fruaj jaroj tiuj, kiuj ludis ĉefan rolon en la
enkonduko de la sankta skribo kaj ĝia traduko, estis plejpartemonaĥoj el landoj de la Centra Azio. Ekzemple, An Shigao, supre
menciita, devenis de Parthia; Saṃghavarman (ĉin-nome, Kan
Sengkai), deveninta de Samarkando, alvenis al Luoyang ĉirkaŭ latria jarcento kaj tradukis “sukhāvatīvyūha sūtra” (la Sutro de la- 261 -

Budho de Nemezurebla Vivo); Dharmarakṣa (ĉin-nome, Zhu
Fahu), tradukinto de la “saddharma puṇḍarīka sūtra” (la Sutro dela Blanka Lotuso de la Sublima Darmo), devenis de Tukhara kajrezidis en Luoyang kaj poste en Chang’an ekde la lasta duono dela tria jarcento ĝis la komenco de la kvara jarcento. Kiam
Kumārajīva, kiu devenis de Kucha, agadis en la frua parto de la
kvina jarcento, la traduka laboro en Ĉinio kulminis.
Ekde tiu ĉi tempo komenciĝis aktiva laboro de la monaĥoj,kiuj vizitis Hindion el Ĉinio por lerni Sanskriton kaj rekte pristudi
la instruon de Budho. La pioniro de tiaj monaĥoj estis Fa Xian(337 - 422). En 399 li iris de Chang’an al Hindio kaj revenis
hejmen post dek kvin jaroj. La plej rimarkinda el tiuj ĉi monaĥoj,kiuj vizitis Hindion, estis Xuan Zang (602 - 664), kiu alvenis alHindio en 627 kaj revenis en 645, post longa studado dum dek naŭ
jaroj. Yi Ching (635 - 713) alvenis al Hindio laŭ mara vojo en 671
kaj revenis per la sama vojo post dudek kvin jaroj.
Tiuj ĉi monaĥoj vizitis Hindion de sia propra volo por lerni
Sanskriton kaj alportis la sanskritan sanktan skribon de si
preferitajn, kaj en sia hejmo ludis gvidan rolon en la traduka
laboro de la originalaj tekstoj. Precipe la lingva kapablo de Xuan
Zang estis rimarkinde elstara, kaj per lia energia laboro la
tradukado de sankta skribo en Ĉinio atingis la kulminon. Dum lalaboroj de fruaj pioniroj, kiuj estas reprezentataj de Kumārajīva,
estas nomataj “malnovaj tradukaĵoj”, la laboroj de Xuan Zang kajpli postaj tradukaĵoj estas nomataj “novaj tradukaĵoj” de lastudantoj en posta epoko.
Sur la bazo de tiuj ĉi multege da volumoj de la Budhisma
sankta skribo, kiujn ili tradukis el Sanskrito, ĉinaj budhanoj pli kajpli inklinis al la ĉineska aŭ ĉineca pensmaniero en la sfero deideologio aŭ religio. Tie evidente aperis karaktero, postulo kajkonfido de la nacio. La monaĥoj en la frua tempo precipe turnis- 262 -

sian atenton metafizikan al “Ŝunjato” kiu estas karakteriza ideo detiel nomataj “Praĝnjaj” sutroj. Tiu ĉi tendenco estas videbla ankaŭ
en la fakto, ke ili forĵetis “Hinajanon”, malgrandan veturilon, kajturnis sian atenton ekskluzive al “Mahajano”, granda veturilo. Kajtiu ĉi tendenco pli kaj pli fariĝis notinda en Tiantai Skolo kaj fineatingis la lastan etapon, kiam aperis Zen Skolo.
En la lasta duono de la sesa jarcento Tiantai Skolo estis
kompletigita, kiam aperis Zhi Yu, Majstro Tiantai (538 - 597), latria patriarko de la skolo. Li estis unu el la plej rimarkindaj
pensuloj de Budhisma filozofio, kaj elpensis la sisteman kajkritikan klasifikon de ĉiuj instruoj de Budho; ĝi, nomata“klasifiko laŭ kvin periodoj kaj ok doktrinoj”, havis tre fortan kajvastan influon sur la ĉina kaj la japana Budhismoj dum longa
tempo.
Multege da sanktaj skriboj venis al Ĉinio tute senorde kaj
tradukiĝis sinsekve senkonsidere al historiaj detaloj. Ili enhavas
diversajn enhavojn, eĉ kontraŭstarajn inter kelkaj tekstoj. Staranteantaŭ multege da tekstoj, ĉinaj budhanoj nun sentis bezonon
klarigi, kiel la tekstoj naskiĝis, kian valoron la tekstoj havas, kiel
ili komprenas la tuton de Budhimo, kaj sur kiu instruo ili sinbazas. Jen estas la motivo de la klasifiko, kiu havas plurajn
variantojn. Tiusence la klasifiko estis antaŭ ĉio entrepreno deĉineska ideologio. Precipe tiu de Zhi Yu estis la plej sistema kajkonvinka. Sed kiam la moderna studo de Budhismo estis
enkondukita, lia influo reganta dum longa tempo venis al la fino.
En la historio de Budhismo en Ĉinio “kiu venis la lasta”
estis Zen Skolo. Oni diras, ke la fondinto de tiu ĉi skolo estis
Bodidarmo (sanskrite, Bodhidharma) (? - ?), monaĥo el Hindio.
La semo semita de li pompe ekfloris nur post la periodo de HuiNeng (638 - 713), la sesa patriarko de la skolo. Kaj post la oka
jarcento, la skolo de Ĉinio naskis sinsekve talentajn pastrojn,- 263 -

alportante prosperon de Zeno dum kelkaj jarcentoj.
En la Zena Budhismo oni trovis novan pensmanieron, kiu
estas esprimata kiel “ĝusta heredo el la fondinto” aŭ “heredo
ekster skribaĵo”. Tradicie la instruo de Budho estas nenio alia olsutro, t.e. skribita instruo. Sed Zenaj budhanoj asertas, ke la ĝusta
instruo estis transdonita ne de sutro sed de rekta sperto. Jen lapensmaniero, kiu bazas sin profunde sur karaktero de ĉinoj, kaj ĝiestas certe ĉineska budhismo. Sed la instruo de Budho Gaŭtamo
kun tiu ĉi freŝa fluo, fariĝis pli granda rivero kaj riĉigas la landojn
en Oriento.

5. JAPANIO
La historio de Budhismo en Japanio komenciĝis en la sesa
jarcento. En 538 la reĝo de Bakje (antikva lando en korea
duoninsulo) delegis sian ambasadoron por donaci statueton de
Budho kaj sutrojn al la reĝa kortego de Mikado Kimmei. Tio ĉi
markis la unuan enkondukon de Budhismo en tiu ĉi lando. La
historio de Budhismo en Japanio havas pli ol 1400 jarojn
En la longa historio de japana Budhismo, ni povas montri latri gravajn punktojn.
La unua estas fokusita al la Budhismo dum la 7-a kaj 8-a
jarcentoj. Se montri tion ĉi materie, ni povas elekti la periodon
ekde la konstruo de la templo Hōryū-ji (607) ĝis tiu de la templo
Tōdai-ji (752). Retrorigardante tiun ĉi periodon, ni devas neforgesi, ke tiam kultura tajdo sin levis eksterordinare tra la tuta
Azio. Dum la civilizacio de Okcidento estis fermita en profunda
mallumo, tiu de Oriento estis disvolviĝanta en brila aktiveco kajgrandioza movado. En Ĉinio, Centra Azio, Hindio kaj aliaj sudaj- 264 -

maraj landoj, la agema movado en la intelekta, religia kaj arta
kampoj prosperis. Partoprenante en tiu ĉi movado, la aktiva
humanisma tajdo de Budhismo estis lavanta la Orientan mondon.
Kaj la nova movado de la japana kulturo, kiel oni povas vidi en lakonstruaĵoj de brilanta Hōryū-ji aŭ la grandioza Tōdai-ji, kajankaŭ en la bunte glora religia kaj arta movado koncernanta ilin,montras la spiradon en Ekstrema Oriento de kultura tajdo, kiu
estis kovranta ĉiujn vastajn areojn de Azio.
La popolo de tiu ĉi lando, kiu estis en necivilizita stato dum
longa tempo, nun sin banis en la fluo de granda kulturo kaj la florode civilizacio; la floro de civilizacio subite ekfloris. Tiel estis laturniĝo al bona feliĉo, kiu favoris Japanion en tiuj jarcentoj. Kaj laprotagonisto, kiu respondis al la leviĝo de tiu ĉi kulturo, estis
nenio alia ol Budhismo. Tiutempe Budhanaj temploj estis lacentroj de internacia brilanta kulturo, monaĥoj estis la kleruloj dela novaj scioj, kaj sutroj estis la vehikloj portantaj elstarajn
ideologiojn. Tie disvolviĝis la vasta kaj granda kulturo super
religio. Tia estis la aktuala stato de Budhimo transportita al tiu ĉi
lando en la komenca tempo.
En la naŭa jarcento, du grandaj monaĥoj, Saichō (Dengyō
Daishi, 767-822) kaj Kūkai (Kōbō Daishi, 774-835) aperis en la
sceno kaj fondis du Budhismajn skolojn, kiuj kune reprezentas latiel nomatan Heian-Budhismon. Jen estas la komenco de la japana
Budhismo en vera senco. La du majstroj reprenis Budhismon enĝia originala signifo kaj fondis la centrajn templojn sur la montoj
Hiei kaj Kōya respektive, kiel la aŭtentikajn praktikejojn, dumĝistiama Budhismo instalis templojn en grandaj urboj kaj fojeemis servi al aristokrataj distraĵoj. Poste dum tri jarcentoj la duskoloj prosperis ĉefe inter aristokratoj kaj en reĝa kortego.
La dua punkto estas fokusita al la Budhismo de la 12-a ĝisla 13-a jarcento. Tiam aperis grandaj monaĥoj, kiel ekzemple- 265 -

Hōnen (1133-1212), Shinran (1173-1262), Dōgen (1200-1253),
Nichiren (1222-1282) k.t.p. Eĉ hodiaŭ, parolante pri Budhismo de
nia lando, ni neniam povas pretespasi la nomojn de tiuj ĉi grandajmonaĥoj. Kial ĝuste en tiuj ĉi jarcentoj naskiĝis tiaj grandaj
pastroj? Tio estas pro tio, ke komuna tasko en tiu ĉi tempo
alfrontis tiujn ĉi majstrojn. Kio do estis la komuna tasko? Ĝi estis
akcepto de Budhismo konforma al japana mensa klimato.
Eble iuj demandas, “Kial? Ĉu ne estis vere, ke Budhismo
estis enkondukita en tiun ĉi landon jam antaŭ longe?” Sed estasankaŭ vere, ke por sufiĉe digesti kaj reformi la enkondukitan
religion kaj fari ĝin komplete sia propra posedaĵo, kelkaj jarcentoj
estis necesaj. Alivorte, en la 7-a kaj 8-a jarcentoj la klopodoj
akcepti Budhismon en tiu ĉi lando komenciĝis, kaj kiel la rezulto
de la klopodoj, la religio ekfloris per la manoj de la supre
menciitaj majstroj en la 12-a kaj 13-a jarcentoj.
Poste Budhismo en Japanio sur la bazo konstruita de tiuj ĉi
rimarkindaj majstroj tenis sian postan honoron ĝis hodiaŭ. Post tio
tamen jam ne aperis brilo en la japana Budhismo. Sed ŝajnas, keestas ankoraŭ unu rimarkindaĵo. Ĝi estas la frukto alportita de laesplorado de la origina Budhismo en la moderna budhologio.
Ekde la komenco ĝis hodiaŭ Budhismo en Japanio preskaŭ
ĉiam estis Mahajana, sub la influo de la ĉina Budhismo. Precipe
post la apero de la grandaj majstroj en la 12-a kaj 13-a jarcentoj, laMahajana instruo formis ĉefan fluon kun la sekta fondinto kiel ĝia
centro, kies doktrino daŭras ĝis hodiaŭ. En la historio de
Budhismo en Japanio la studo de la origina Budhismo komenciĝis
nur en la mezo de Meiji-erao. La figuro de Budho Gaŭtamo freŝe
reaperis antaŭ tiuj, kiuj foje estis forgesintaj la fakton, ke krom lasektaj fondintoj estas la fondinto de Budhismo. Kaj tiuj, kiuj turnis
atenton nur al la Mahajana instruo, nun povis klare ekkompreni,
ke ankaŭ troviĝas la sistema instruo de Budhismo ekster- 266 -

Mahajano. Kvankam ĝi ankoraŭ restas en la sfero de scienca
intereso kaj ne sufiĉe elvokis novan religian patoson de
popolamaso, almenaŭ estas la fakto, ke scioj pri Budhismo, kiujn
havas la popolo de tiu ĉi lando, estas draste ŝanĝiĝantaj. Mi, la
verkinto de tiu ĉi artikolo, metante emfazon sur tiu ĉi fazo, faru
ĝin la tria aŭ la lasta punkto el la tri supre menciitaj.

- 267 -

TRANSIGO DE BUDHISMA KANONO
Budhismo estas religio, kiu estas konstruita sur la instruo,
kiun Ŝakjamunio donis dum kvardek kvin jaroj. Tial la vortoj,
kiujn Li uzis en sia prediko, havas absolutan aŭtoritaton en tiu ĉireligio. Kaj kvankam troviĝas 84,000 darmaj pordoj kaj multe da
skoloj, ĉiu el ili iel rilatas al Lia prediko. La kanono de Budhismo
aŭ la aro de la skribitaj tekstoj, en kiuj la instruoj de Budho estas
registritaj, estas nomata Issaikyō (Issaikjoo) aŭ Daizōkyō(Daizookjoo) en la japana, t.e. kompleta kolekto de la sanktaskribo.
Ŝakjamunio forte akcentis la egalecon de homoj, kaj Li
donis sian instruon en simplaj vortoj de ĉiutaga uzo, por ke ĉiu ajn
povu sufiĉe kompreni ilin. Li daŭrigis sian predikon al multaj
homoj ĝis la lasta minuto, kiam li forpasis en la aĝo de okdek
jaroj.
Post la forpaso de Ŝakjamunio Liaj disĉiploj daŭrigis
predikadon laŭ tio, kion ili iam aŭskultis. Tamen povis esti, ke ili
iom erare aŭskultis aŭ erare memoris la enhavon de la instruo laŭla paso de multaj jaroj. Sed la vortoj de Ŝakjamunio ĉiam devas
esti heredita ekzakte kaj korekte.
Ŝanco aŭskulti la instruon devas esti garantiata al ĉiujhomoj egale. Tial multe da veteranaj monaĥoj kunsidis por ordigi
kaj kombini vortojn kaj instruon per recito de tion, kion ili
memoris. Ili pasigis multe da monatoj por ilia diskuto. La koncilio
por la redaktado estas nomata saṃgīti en la sanskrito. Tio ĉi
montras, kiel pie kaj sincere ili provis heredi la vortojn de la
granda instruisto. Tiamaniere oridigita instruo poste estis skribita
per literoj, kaj ankoraŭ pli poste al ĝi aldoniĝis komentarioj aŭinterpretoj fare de eminentaj monaĥoj. La aro de la komentarioj
kaj interpretoj estas nomata Abidarmo (Abhidharma sanskrite,
Abhidhamma palie). Kaj la moralaj reguloj de la Samgo estas
nomata Vinajo (Vinaya sanskrite kaj palie). Budhisma kanono
konsistas el la tri partoj: Sutro, Vinajo kaj Abidarmo. Tial la- 268 -

kanono kiel la tuto estas nomata Tripitako (Tripiṭaka sanskrite,Tipiṭaka palie), laŭlitere signifanta “tri korbojn”, japane Sanzō.
Preskaŭ ĉiuj skoloj tenadis sian propran kanonon. Ĝis hodiaŭ
postvivis tri versioj: palia kanono apartenanta al Teravada
Budhismo, ĉinlingva kanono apartenana al Mahajama Budhimo,
kaj tibetlingva kanono apartenana al Tibeta Budhismo. El ili lapalia kanono estas la plej kompleta kaj sistema.
Tradicie oni diras, ke Budhismo estis enkondukita enĈinion en 67 p.K. dum la regado de Reĝo Ming de la Donghandinastio (25-220 p.K.) Sed efektive, se diri kun certa pruvo, en la
jaro 151 dum la regado de Reĝo Huan de la Donghan-dinastio
Budhisma sankta skribo estis enkondukita kaj tradukita. Ĉar
Mahajana Budhismo jam estis establita en Hindio ĝis tiam, latekstoj de pratempa kaj Mahajana Budhismoj ambaŭ estis
alportitaj al Ĉinio sen distingo. Ekde tiam dum pli ol 1,700 jaroj laklopodo por traduko de la sankta skribo al la ĉina lingvo daŭris.
La nombro de tradukitaj tekstoj atingis 1,440 titolojn kaj 5,586
volumojn (tiutempe tekstoj estis skribitaj en skribrulaĵo). La
klopodo por konservado de tiuj ĉi tradukaĵoj en kompleta formo
komenciĝis jam en la Wei-dinastio (220-265), kaj ĉirkaŭ laperiodo de Beisong-dinastio (960-1127) komenciĝis ilia presado.
Intertempe la verkoj de ĉinaj majstraj monaĥoj ankaŭ estis
aldonitaj al la Budhisma kanono. Pro tio jam ne estas taŭge nomitiun en la ĉina versio “Tripitako”-n en la strikta senco de la vorto.
En la tempo de Sui-dinastio oni ekuzis la nomon “Issaikyō”,
kolekto de ĉiuj sanktaj tekstoj, kaj en la tempo de Tang-dinastio(618-907) oni ekuzis ankaŭ la nomon “Daizōkyō”, granda kolekto
de sanktaj tekstoj.
En la 7-a jarcento Budhismo estis enkondukita en Tibeton
kaj dum ĉirkaŭ 150 jaroj, de la 9-a ĝis la 11-a jarcento, klopodo
por la tradukado de la Budhanaj tekstoj daŭris, kaj preskaŭ ĉiuj el
ili estis tradukitaj en tiu ĉi tempo.
La sanktaj tekstoj estis tradukitaj ne nur en la korean,japanan, sinhalan, kamboĝan, turkan kaj preskaŭ ĉiujn orientajn- 269 -

lingvojn, sed ankaŭ en la latinon, francan, anglan, germanan kajitalan lingvojn. Vidante tiun ĉi fakton, oni povas diri, ke la beno
de la instruo de Budho disvolviĝis en ĉiuj anguloj de la mondo.
Sed aliflanke, se rigaridi el la vidpunkto de kvalito de la
traduko kaj la historio de la religia evoluo kaj sortoŝanĝo dum pli
ol du mil jaroj kun dek mil aŭ pli multaj volumoj tradukitaj kajeldonitaj, ŝajne estas ankoraŭ malfacile kapti la veran signifon dela vortoj eligitaj de Ŝakjamunio, eĉ kun la helpo de Daizōkyō. Tial
estas nepre necese ĉerpi esencajn punktojn el Daizōkyō, kaj farigi
ilin normo aŭ fundamento, sur kiu oni povas bazi sian fidon al lareligio.
En Budhismo la plej supera aŭtoritato estas la vortoj deŜakjamunio. Tial la instruo de Budhismo devas esti la instruo, kiu
estas firme kunligita al nia ĉiutaga vivo. Se ne, sankta libro, kiom
ajn multe da volumoj, ne sukcesas instigi la homan menson el laprofundo al fido al la instruo. En ĉi tiu senco, por ke la instruo
estu nia propraĵo, estas dezirate, ke sankta libro estu klara, simpla,
senpartia, sufiĉe riĉa por prezenti la tuton, preciza, kaj familiara alvortoj de nia ĉiutaga vivo.
Tiu ĉi libro estas kompilita sub la konsideroj supre
menciitaj, heredante la grandan fluon de la Daizōkyō havanta lahistorion de dumil kaj kelkcent jaroj. Kompreneble ni ne povasdiri, ke tiu ĉi eldono estas perfekta en sia enhavo. La vortoj deŜakjamunio estas senlime profundaj en sia signifo, kaj Lia virto
estas tiel vasta, ke ni ne povas facile aprezi ĝin. Ni sincere deziras,
ke tiu ĉi libro estu pli kaj pli bonigita, proksima al vero, kajaltvalora, plurfoje eldoniĝonte kun revizio. Por tio ni petas de vi
samideanoj konsilon kaj kritikon.

- 270 -HISTORIO DE“LA INSTRUOJ DE BUDHO”
Ĉi tiu “La Instruoj de Budho” estas kompilita kaj reviziita
surbaze de la originala japanlingva eldono de “Nove Tradukita
Budhisma Teksto” publikigita en julio 1925, de “la Disvastiga Asociode Nove Tradukita Budhisma Teksto” estrita de s-ro Muan Kizu. La
unua japanlingva eldono estis kompilita ĉefe de d-roj Shūgaku Yamabe
kaj Chizen Akanuma, kunlabore kun multaj aliaj budhismaj kleruloj en
Japanio. Por publikigi ĝin ili bezonis preskaŭ 5 jarojn.
En la Shōwa-erao (1926-1989) “Populara Eldono de Nove
Tradukita Budhisma Teksto” en la japana estis publikigita de la sama
Disvastiga Asocio kaj vaste distribuita tra Japanio.
En julio, 1934, kiam la Konferenco de la Tut-Pacifika BudhanaJunularo okazis en Japanio, “The Teaching of Buddha”, la angla
traduko de la supre menciita “Populara Eldono de Budhisma Teksto”
estis publikigita de la Tut-Japana Budhana Junulara Federacio, kun lahelpo de s-ro D. Goddard, kiel unu el la memorigaj projektoj. En 1962,
festante la 70-jaran datrevenon de la enkonduko de Budhismo en
Usonon, s-ro Ehan Numata, prezidanto de la Mitutoyo Kompanio,
publikigis la alian anglalingvan eldonon “The Teaching of Buddha”.
En 1965, kiam s-ro Numata fondis Budhisman Misian Asocion
per sia ofermono, li celis disvastigi tra la mondo tiun ĉi “La Instruoj de
Budho” kiel unu el la ĉefaj taskoj de la Asocio.
Por realigi tiun ĉi planon, revizia komitato estis establita en
1966. Ĝi konsistis el profesoroj Kazuyoshi Kino, Shūyū Kanaoka,
Zennō Ishigami, Shinkō Saeki, Kōdō Matsunami, Shōjun Bandō kaj
Takemi Takase. Prof. Fumio Masutani, s-roj N.A. Waddell kaj
Toshisuke Shimizu ankaŭ helpis la revizian laboron. Tiamaniere la
angla-japana dulingva eldono de “The Teaching of Buddha” estis
publikigita en nova stilo.
En 1972, profesoroj Syūyū Kanaoka, Zennō Ishigami, Shōyū
Hanayama, Kansei Tamura kaj Takemi Takase, korektinte tipografiajn
erarojn, rekompilis la angle tradukitan tekston.
- 271 -

Poste, komitato konsistanta el profesoroj Ryōtatsu Shioiri,
Takemi Takase, Hiroshi Tachikawa, Kansei Tamura, Shōjun Bandō, kajShōyū Hanayama (ĉefredaktoro) estis organizita por rekompili lajapanan version de “La Instruoj de Budho”, kaj tiu ĉi versio estis
eldonita en 1973.
Denove, en 1974, komitato konsistanta el profesoroj Kōdō
Matsunami, Shōjun Bandō, Shinkō Saeki, Dōyū Tokunaga, Kansei
Tamura kaj Shōyū Hanayama (ĉefredaktoro) estis organizita por
rekompili la anglan version “The Teaching of Buddha”, kiun oni faris
kunlabore kun s-ro Richard R. Steiner. Tiu ĉi estis almetita al la japana
versio (eldonita en 1973), kio rezultigis la eldonon de la angla-japana
dulingva versio.
En 1978 profesoroj Shigeo Kamata kaj Yasuaki Nara aliĝis al lakomitato. En 2001, profesoroj Kenneth Tanaka, Shōgō Watanabe,
Yoshiyasu Yonezawa, kaj Sengaku Maeda (nuna ĉefredaktoro) aliĝis alla editora komitato.
En 2013, la Societo por Promocio de Budhismo (the Buddhist
Promoting Society) ŝanĝis sian organizan statuton de “Fondusa Jura
Persono” al “Publik-Interesa Fondusa Jura Persono.” Okaze de tiu ĉiŝanĝiĝo, la editora komitato rekonstruis sian membraron kun profesoroj
Sengaku Maeda (ĉefredaktoro), Zennō Ishigami, Kiyotaka Kimura,
Kenneth Tanaka, Makio Takemura, Yasuaki Nara, Chizuko Yoshimizu,
Yoshiyasu Yonezawa, kaj Shōgō Watanabe. Depost 2017, kun prof.
Makio Takemura servanta kiel la nova ĉefredaktoro, la komitato
kunvenis ĉiujare por fari “La Instruojn de Budho” efektive respondanta
al la bezonoj de la nuntempa socio.
Junio, 2017

- 272 -

Pri Esperanta Traduko
En aŭgusto 1980, kiam la 67a Japana Esperanto-Kongreso okazis en
Yokohama, en la fakkunsido de Japana Budhana Ligo Esperantista(JBLE), ni decidis traduki kaj eldoni “La Instruojn de Budho” enEsperanto. Por tiu ĉi projekto, s-ro Ehan Numata, prezidanto de“Budhisma Misia Asocio” donis plenan subtenon inkluzive de lafinanca helpo, kaj konsentis eldoni kaj disdoni tion.
La komitato konsistis el la jenaj personoj.
prezidanto: Yosiaki Miwa
vicprezidantoj: Sanĉi Asano, Tisyô Wakizaka
komitatanoj: Shonosuke Issobe, Kenzen Minami, Ryûei Samura,
Tizuko Tadaisi, Tetuo Yamasita, Tetuo Nose, David MacGill
Yukiko Hayasi, Masaki Imai, Yûiti Yamasaki, Hirosi Ikeda,
Tadao Yosida, Zirô Kitahara, Sidoo Ŭataru, Fuzimaru Dazai
Ni volas esprimi la plej sincerajn dankonjn al s-ro Masao Kakuo,
kiu afable reviziis la tradukaĵon, kaj al s-ino Yukiko Isobe, ĉefdirektorode Japana Esperanto-Instituto, kiu donis valorajn konsilojn kun
entuziasma subteno.
Aŭg. 1981.
Pri la Dua Eldono de Esperanta Traduko
Laŭ la peto de Budhisma Misia Asocio, Japana Budhana Ligo
Esperantista reviziis kelkajn partojn koresponde al la nova angla versio.
Feb. 2020
Pri la Tria Eldono de Esperanta Traduko
Tuj post la eldoniĝo de la dua eldono, Yamaguti Sin’iti entreprenis
la totalan revizion de la Esperanta traduko. Yamamoto Osamu
kunlaboris al tio kaj provlegis la manuskripton. Rezulte, ne nur traduka
stilo sed ankaŭ terminoj ŝanĝiĝis al pli natura Esperanto.
Jan. 2022- 273 -

INDEKSO DE
ĈlUTAGA VIVO
Homa Vivo
Paĝo
Linio
Signifo de vivo ...............................................................
5
10
Reala stato de ĉi tiu mondo ............................................ 96
20
Ideala vivmaniero ........................................................... 235
6
Malbona vidpunkto pri vivo ........................................... 4419Ĝusta ideo pri vivo ...................................................... .. 417Antaŭjuĝo de vivo .......................................................... 57
6
Al homoj perdiĝintaj (Fablo) ......................................... 127
4
Vivo de homo (Fablo) .................................................... 90
16
Se oni sekvas vivon avaran kaj pasian (Fablo) .............. 90
3
Instruo de maljuno, malsano kaj morto (Rakonto) ......... 93
17
Morto neevitebla (Rakonto) ........................................... 94
21
La kvin aferoj, kiujn neniu povas plenumi
en ĉi tiu mondo ....................................................... 48
11
La kvar veroj en ĉi tiu mondo ........................................ 49
1
Iluzio kaj Vervekiĝo ambaŭ devenas de menso ............. 49
13
La dudek aferoj, kiuj estas malfacile
plenumi, sed valoraj por homoj ....................... ...... 133
10

Fido
Fido estas fajro ...............................................................
Fido havas tri signifojn ..................................................
Fido estas revelacio ........................................................
Fido aperas en sincera menso .........................................
Malfacile estas trovi veron, kiel blinduloj apenaŭ
- 274 -

179
181
182
181

15
7
12
16

Indekso

priskribi precizan formon de elefanto (Fablo) ........
La vera instruo de la Budho montras, kie
la Budha-naturo ekzistas (Fablo) ...........................
Pasio kaŝas la Budha-naturon (Fablo) ............................
Dubo baras fidon.............................................................
La Budho estas patro, homoj estas Liaj filoj ..................
Saĝeco de la Budho estas tiel vasta kaj
profunda kiel granda maro .....................................
Menso de Budho estas plena de granda kompato ..........
Kompato de Budho estas eterna .....................................
Budho ne havas fizikan korpon ......................................
Budho predikis tra sia tuta vivo .....................................
Budho uzis la fikcian metodon devivo kaj morto por persvadi homojn ......................
Budho savis homojn el ilia sufero perla rimedo de fablo ................................................ ..
alia fablo. .............................................................. ..
La mondo de Vervekiĝo .................................................
Rifuĝo al la Budho, la Darmo kaj la Samgo ..................
Lernado de la vojo teni moralordonon, praktiki
la koncentriĝon de menso, kaj agadi saĝe ..............
La Nobla Okera Vojo ......................................................
Ses vojoj por atingi la alian bordon de Vervekiĝo .........
Kvar ĝustaj proceduroj ...................................................
Kvar ĝustaj vidpunktoj ...................................................
Kvin kapabloj por akiri Vervekiĝon ...............................
Kvar senlimaj statoj de menso .......................................
Homoj kiuj komprenas la Kvaroblan Noblan Veron ......
Morto de homo kaj efemereco de vivo ..........................

- 275 -

Paĝo

Linio

75

2

77
73
183
35

19
15
1
19

34
15
16
13
23

11
1
4
17
16

23

16

19
20
236
178

8
1
19
6

163
166
168
168
165
168
171
39
12

10
14
16
6
16
11
6
14
19

Indekso
Paĝo

Linio

Recitulo de la nomo de la Amida-Budho
naskiĝas en Lia lando de Purego ............................ 113
Faru lumon el vi mem, konfidu al vi mem ..................... 10

3
15

Ekzercado de Menso
Distingi tion, kio estas por vi la plej grava (Fablo) ...... ..
Gardu vin de via unua paŝo ............................................
Neniam forgesu tion, kion vi serĉas (Fablo) ..................
Por atingi sukceson oni devas toleri multeda malfacilaĵoj ........................................................
Streĉu vin eĉ en ripetitaj malsukcesoj (Rakonto) ..........
Ne maltrankviligu vin eĉ en mizera
cirkonstanco (Rakonto) ..........................................
Komprenanto kaj obeanto de la Nobla Vojo similas
al homo, kiu eniras en mallumon kun lanterno ......
Oni trovas instruon ĉie, kie ajn li iras (Rakonto) ...........
Homo inklinas movi en la direkto, al kiu
lia menso gvidas .....................................................
La plej grava punkto de la instruo estas entio, ke oni regas sian menson .................................
Regu vian menson antaŭ ĉio ..........................................
Se vi regas vian menson .................................................
Diversaj statoj de la menso (Fablo) ................................
Menso neniam estas la ego-personeco ...........................
Neniam permesu la menson ŝanceligi vin ......................
Venku vian menson ........................................................
Estu la mastro de via menso ...........................................
Ĉiuj malbonoj venas de korpo, buŝo kaj menso .............
Rilato inter menso kaj vortoj ..........................................

- 276 -

150
133
150

9
5
4

158
172

16
21

124

3

40
161

8
18

121

18

11
212
122
118
46
10
154
11
87
125

13
1
1
11
14
18
11
19
5
15

Indekso
Paĝo

Linio

143
130
10
123
172

12
21
18
12
6

43
13
59
116

3
7
13
1

142
85
85
19
118
82
119
119
134
141

6
17
21
17
4
20
8
14
8
7

141
147

11
3

Donu oferadon, sed forgesu via agadon.......................... 169

19

Via korpo estas nenio alia ol prunteprenita (Rakonto) ..
Ĉi tiu korpo estas plena de ĉiuspecaj malpuraĵoj ...........
Ne estu avida je aĵoj .......................................................
Tenu viajn korpon, buŝon kaj menson puraj ..................
Neniam deflankiĝu, sed klopodu (Rakonto) ..................

Homa Sufero
Homaj suferoj devenas de alligiteco de menso ..............
Kiel defendi sin kontraŭ suferoj .....................................
Iluzio kaj malsaĝeco estas la enirejo e Vervekiĝo ..........
Kiel liberigi sin el suferoj ..............................................
Kiam varma fajro de pasio estas estingita,
tiam pura Vervekiĝo estas atingebla .......................
Amoravido vere estas la fonto de iluzio .........................
Amoravido estas vipuro kaŝita en floroj .......................
Neniam havu alligitecon al brulanta domo (Fablo) .......
Pasio estas la fonto de eraroj (Fablo) .............................
Ĉi tiu mondo estas en brulanta fajro ..............................
Avideco je la fameco kaj honoro bruligas homojn .........
Avideco je la riĉeco kaj volupto ruinigas homojn ..........
Diferenco inter saĝulo kaj malsaĝulo .............................
Malsaĝulo neniam sciiĝas pri sia eraro (Fablo) .............
Malsaĝulo envias bonan feliĉon de aliulo
nur surbaze de rezulto ............................................
Agmaniero de malsaĝulo (Fablo) ...................................

Ĉiutaga Vivo

- 277 -

Indekso

La sep specoj de donado ................................................
Metodo akiri riĉecon (Rakonto) .....................................
Metodo akiri feliĉon .......................................................
Neniam forgesu afablecon ricevitan (Rakonto) .............
Diversaj karakteroj de homoj..........................................
Malfeliĉo ĉiam sekvadas la deziron de venĝo ...............
Metodo kvietigi la senton de indigno (Rakonto) ......... ..
Neniam maltrankviliĝu pri riproĉo dealiulo (Rakonto) .....................................................
Homo ne vivas por vestaĵo, manĝaĵo aŭ ŝirmilo ............
Manĝaĵo kaj vestaĵo ne estas por komforto
nek por plezuro ......................................................
Kiamaniere vi devas pensi okaze de manĝado ..............
Kiamaniere vi devas pensi okaze de vestiĝo ..................
Kiamaniere vi devas pensi okaze de dormado ...............
Kiamaniere vi devas pensi kiam estas
varme aŭ malvarme ................................................
Kiamaniere vi devas pensi pri via ĉiutaga vivo .............

Paĝo

Linio

170
145
132
139
89
132
231

1
17
17
10
7
5
10

122
205

14
9

117
208
207
209

1
8
10
1

208
206

11
11

221
220
223
145

1
11
12
17

EkonomioĜusta uzado de aĵoj (Rakonto) .......................................
Posedaĵo neniam restas eterne ........................................
Ne amasigu monon sole por vi mem...............................
Metodo akiri riĉecon (Rakonto) .....................................

Familia Vivo
La familio estas la loko, kie la membroj venas- 278 -

Indekso

en kontakto kun aliaj ..............................................
Agoj kiuj difektas familion ............................................
Vojoj per kiuj oni rekompencas grandanŝuldon al siaj gepatroj .............................................
Ĝusta vojo inter filoj kaj gepatroj ..................................
Ĝusta vojo inter edzo kaj edzino ....................................
Edzo kaj edzino devas havi saman kredon(Rakonto) ...............................................................

Paĝo

Linio

218
213

7
5

217
213
214

20
21
19

222

6

197

5

194
194
196

1
7
1

226
96
226
227
225
227
229
228
236
140

11
20
16
7
7
20
5
6
11
10

Vojo por Senhejmaj Monaĥoj
Homo ne estas senhejmaj gefratoj nur pro ke li
vestiĝas kiel monaĥo kaj recitas sutron .................
Senhejmaj gefratoj ne estas heredantoj
de la templo kaj ĝia posedaĵo .................................
Avareca homo neniam fariĝas vera monaĥo ..................
La vera vivo, kiun senhejmaj gefratoj devas sekvi ........

Socia Vivo
Signifo de komuna socio ................................................
Efektiva stato de komunumo en ĉi tiu mondo ................
Tri specoj de organizaĵoj ...............................................
Vera komunuma vivo ....................................................
La granda lumo, kiu lumigas la mallumon .....................
Harmonio en homa rilato ...............................................
Rimedo por harmonio de komunumo ............................
La idealo de la eklezia societo .......................................
La socia idealo de la budhanoj .......................................
Tiu ruiniĝos, kiu malordigas ordon (Fablo) ...................
Tiu ruiniĝos, kiu estas ĵaluza kaj kverelas- 279 -

Indekso
Paĝo

Linio

kun aliulo (Fablo) ................................................... 140
Respektu maljunulon (Rakonto)........................................ 135
Agmaniero de studanto al sia instruisto ......................... 214
La leĝo de amikeco ....................................................... 215
Elektado de bonaj amikoj .............................................. 216
Rilato inter mastro kaj liaj servistoj .............................. 215
Konduto al krimulo ........................................................ 223
Grava punkto kiu koncernas instruantonde la Darmo ............................................................ 198

10
1
10
4
13
13
19

- 280 -

15

SANSKRITA GLOSARO(laŭ Alfabeta Ordo)ANĀTMAN (Neegoo)
Tiu ĉi termino montras unu el la plej fundamentaj doktrinoj de
Budhismo: ĉiuj ekzistaĵoj kaj fenomenoj en la mondo ne havas siansubstancon, kiun oni povas kapti. Ĉiuj religioj en Hindio antaŭ
Budhismo asertis, ke ĉiu ekzistaĵo enhavas senŝanĝan substancon, kiu
estas nomata egoo ĉe homa ekzisto. Sed Budhismo neis egoon kaj
instruis, ke ĉiu ekzistaĵo ne estas konstanta. Ĉar ĉiu ekzistaĵo aŭ
fenomeno ne estas eterna, ili ne havas substancon nek egoon.

ANITYA (Nekonstanteco)
Alia fundamenta doktrino de Budhismo. Ĉiuj ekzistaĵoj kaj
fenomenoj en la mondo ĉiumomente ŝanĝiĝas, kaj nenio restas en lasama stato. Per tiu ĉi ideo Budhismo klare montras malsaman
starpunkton ol aliaj religioj. Budhismo instruas kvar ŝtupojn: ĉionaskiĝas, daŭras, ŝanĝiĝas kaj poste estingiĝas; observante, ke ĉio estas
nekontentiga, tion ni devas fari la ŝancon por nia religia introspekto. De
starpunktoj de diversaj skoloj naskiĝis diversaj metafizikaj analizoj, sed
ni ne devas enfali en pesimismon nek nihilismon, ĉar kreiĝo kajdisvolviĝo ankaŭ faras unu flankon de nekonstanteco.

AVIDYĀ (Malvido)
La stato, en kiu oni ne havas pravan saĝon. Tio estas malsaĝo, kiu
estas la fundamento de iluzio. En ĉiu skolo analizoj kaj klarigoj estas
diverse faritaj, sed ĉiu markas ĉi tion kiel la motivan forton, kiu instigas
blindan pasion. Laŭ la tezo pri la dek du kaŭzo-rilatoj, kiu klarigas larilaton inter kaŭzo kaj rezulto de ĉiu ekzistaĵo per dek du ŝtupoj, sur la
unua ŝtupo situas tiu ĉi malvido. Oni povas diri, ke ĝi estas blinda volode avido en vivado.

- 282 -

BODHISATTVA (Bodisatvo)
Origine tiu ĉi vorto indikis Ŝakjamunion, kiu ankoraŭ estis sinekzercanta antaŭ sia vervekiĝo. Poste ĝi aplikiĝis ĝenerale al viv-estaĵo
serĉanta Vervekiĝon. Precipe en Mahajana Budhismo tiu ĉi vorto havas
pli vastan signifon kaj inkludis la tutan aron de Mahajanaj Budhanoj,
t.e. tiuj, kiuj praktikadas celante Vervekiĝon, kaj tiuj, kiuj klopodas por
gvidi aliajn homojn al Vervekiĝo. Plie imagitaj aŭ ne realaj sanktuloj,
ekzemple Avalokiteŝvaro aŭ Ksitigarbo, kiuj havas transcendan forton,ankaŭ nomiĝas Bodisatvo. Oni kredis, ke tiuj ĉi sanktuloj, ŝarĝante
parton da laboroj de Kompato kaj Saĝo de Budho, kiel vicsavantoj
aperis responde al homaj ĉagrenoj.

BUDDHA (Budho)Laŭvorte “vekiĝinto” kiel komuna substantivo.
En la komenco de la historio de Budhismo ĝi indikis Ŝakjamunionaŭ Gautama Siddhārtha, fondinton de Budhismo, ĉar Li atingis la staton
de Vervekiĝo en sia aĝo de 35 jaroj antaŭ ĉ. 2500 jaroj en Hindio. La
finfina celo de ĉiuj budhanoj estas, sendepende de diversaj skoloj aŭ
tradicioj, fariĝi Budho. Rilate la diferenco de rimedoj por atingi tiun ĉi
celon, Budhismo dividiĝis en plurajn skolojn. En Mahajana Budhismo,krom historia Budho Ŝakjamunio, multaj Budhoj, kiel ekzemple
Amitābha (Amitabo), Mahāvairocana (Mahavajroĉano), Bhaiṣajyaguru,
k.t.p. estas ĝenerale akceptitaj kiel simboloj de la instruo.
En Japanio influite de la koncepto de Purlanda Budhismo, kiu
asertas, ke homoj fariĝas Budho, post kiam ili renaskiĝas en la
Purlando, oni nomas ĉiujn forpasintojn HOTOKE (Budho en la japana
lingvo).

- 283 -

DHARMA (Darmo)
Tiu ĉi vorto havas multajn difinojn rilate al la religiaj tradicioj deHindio, inkluzive de Hinduismo, Budhismo, kaj Ĝajnismo Ĝi estas
centra teologia aŭ filozofia koncepto de Hindiaj religioj, kiu plejofte
rilatas al homaj devoj, sed ankaŭ al la instruaj normoj pri ĉi tiuj devoj
kaj eĉ la rezultoj de devoplenumado.
En la malfrua Budhisma tradicio, la vorto eksignifis unue la tutan
instruaron de Budho, due la devojn aŭ la farindajn praktikojn laŭ ĉi tiu
instruo, kaj trie karaktereco aŭ propreco en filozofia senco. Laŭ la unuasignifo, Budhismo mem estas fundamente la darmo kaj ankaŭ ĝi
funkcias kiel nomo de la tradicio. En la budhisma triopo BudhoDarmo-Samgo, ekzemple, la Budho estas la instruanto, Darmo la
instruo kaj Samgo la instruistaro. La darmo ĉi tie precipe estas la bazajkaj objektiva veroj, kiujn laŭ budhismo ĉiu Budho denove eltrovas.

HETU-PRATYAYA (Kaŭzo-Kondiĉo)Kaŭzo kaj kondiĉo. Kaŭzo estas rekta motivo, kiu naskas rezulton,
kaj kondiĉoj helpas la naskiĝon el ekstero aŭ estas sekundara motivo.
Ĉio aperas kaj malaperas laŭ kaŭzo kaj kondiĉoj. Por eniri en
Buhismon estas necese akcepti la leĝon de kaŭzo-kondiĉo. Vidu ankaŭ
“pratīya-samutpāda”.

KARMAN (Karmo)Ĝenerala signifo de tiu ĉi vorto estas “agado”. Sed kutime ĝi estasuzata en la senco de “potenciala forto” kiel rezulto, kiun alportas antaŭa
agado. Ĉar unu ago certe alportas rekompencon, bonan aŭ malbonan
kaj feliĉan aŭ malfeliĉan, ĝia influa forto estas rigardata kiel karmo.
Tiel karmo estas preskaŭ samsignifa kiel rekompenco de la agado enantaŭa mondo. Plie estas tri kategorioj de karmo: korpa, parola kajmensa.

- 284 -

KLEŚA (Kleŝo, Pasio)
Ĉia spirita agado de homoj, kiu malhelpas efektiviĝon de
Vervekiĝo. Multaj el homaj deziroj ligitaj kun homa vivo ĉagrenas,
malordigas kaj ĝenas homan korpon kaj menson. Ilia fonto estas
avideco kaj alkroĉiĝo, kaj bazas sin sur vivforto mem. Avido, kolero
kaj malvido estas ĝiaj fundamentoj, el kiuj naskiĝas multaj aliaj pasioj.
Ĉar tiuj ĉi pasioj estas malhelpaĵoj de Vervekiĝo, oni devas estingi ilinen la procezo de praktikado. Sed ankaŭ estas alia pensmaniero, kiu
aprobas la pasion kiel saltilon al Vervekiĝo.

MAHĀYĀNA (Mahajano)
En la daŭro de Budhisma historio, aperis du ĉefaj tradicioj:
Mahajano kaj Teravado. Mahajana tipo de Budhismo disvastiĝis en
Tibeto, Ĉinio, Koreio, Japanio k.t.p. Dume Teravado disvastiĝis en
Birmo, Srilanko, Tajlando k.t.p. “Mahajano” signifas “Grandan
Veturilon,” kiu povas akcepti suferojn de ĉiuj viv-estaĵoj en ĉi tiu
mondo de naskiĝo-kaj-morto, kaj veturigas ilin sendistinge al la statode liberiĝo.

MADHYAMĀ-PRATIPAD (Meza Vojo)
La vojo ekskludanta du ekstremojn. Tio montras la pozicion de
Budhismo. Tial en ĉiuj skoloj de Budhismo la ideo de la meza vojo
estas estimata kaj alte taksata. Tio signifas ne nur moderan vojon. Ĝi
estas la vojo, kiu forigante alteniĝon al io penetras egale en la
aktualecon. Ĝi neas du kontraŭajn ekstremojn kaj aŭfhebas ilin,
ekzemple, esto / malesto, konstanteco / malkonstanteco, k.t.p. Oni
povus kompreni ĝin kiel dialektikon.

- 285 -

MAITRĪ-KARUṆĀ (Kompato kaj Favoro)
La du konceptoj, ofte kuniĝinte, faras la fundamentan etikon de
Budhismo. Kompato estas “doni feliĉon al aliaj viv-estaĵoj”, kaj Favoro“forigi suferon de ili”. Vervekiĝinto posedas tiun ĉi etikon kaj amas
egale ĉiujn viv-estaĵojn. La Bodisatvoj Avalokiteŝvaro kaj Ksitigarbo
simbolas tiun ĉi spiriton.

NIRVĀṆA (Nirvano)Signifas laŭvorte estingon aŭ trankvilon; estingon de deziroj, avido,malamo, iluzio, kaj alkroĉiĝo. Ĝi havas du aspektojn: Nirvano kun
resto kaj Nirvano sen resto. La unua estas la stato de Vervekiĝinto ĝis
lia korpa morto, kaj la dua estas tiu de Vervekiĝinto postmorte. BudhoŜakjamunio do eniris en la unuan Nirvanon de la unua aspekto, kiam livervekiĝis en la aĝo de 35 jaroj, kaj eniris en la duan aŭ absolutan
Nirvanon, kiam lia korpo neniiĝis.

PĀLI (Palio)
Lingvo uzata en Teravada Budhismo. Oni kredas, ke la plej
malnova kanono estis transskribita en tiu ĉi lingvo. Ĝi estas unu el laprakritoj, parol-lingvoj aŭ popol-lingvoj en la norda Hindio, dum
Sanskrito estas skriba aŭ klasika lingvo por kleruloj. Palio estas
parenca al Sanskrito, sed ne estas ĝia ido. Ŝakjamunio mem siatempe
uzis probable alian prakriton.

PĀRAMITĀ (Perfekteco, Paramito)
Etimologie, laŭ la sanskrita gramatiko, ĝi povas esti analizita en“pāramī” (la plej alta) kaj “-tā” (sufikso de abstrakta substantivo). Do
ĝia signifo estas “perfekteco” aŭ “pleja alteco”. Poste tamen en Ĉinio
kaj Tibeto oni elpensis alian analizon, ke ĝi konsistas el “pāram” (tien)- 286 -

kaj “ita” (irinta). Tiuokaze, oni tradukas ĝin en Esperanton kiel “atingila alian bordon” aŭ “atingi la mondon de nirvano”.
Mahajana Budhismo emfazas praktikon el la ses eroj de“pāramītā”: donaco, observo de preceptoj, pacienco, klopodo, meditado
kaj saĝo. En Japanio unusemajna periodo de printempa kaj aŭtuna
ekvinoskoj estas nomata “higan” (japanlingva traduko de paramito) kajen tiuj ĉi periodoj entuziasmaj budhanoj praktikas la ses-eranparamiton.

PARIṆĀMAṆĀ (Transdono)Transdono de meritoj akumulitaj pere de bonaj agoj. Estas duokazoj: transdoni por sia propra vervekiĝo en estonteco, kaj por aliaj
viv-estaĵoj. Reciti sutron en la okazo de funebra ceremonio estas unu
tipo de tiu ĉi transdono, tiel oni kredas, ĉar mortintoj jam ne povas faribonajn agojn kaj necesas, ke iliaj parencoj aŭ amikoj faru bonon
anstataŭ mortintoj.

PRAJÑĀ (Saĝeco)Saĝecon, intuicio, profunda kompreno. En budhismo ĝi markas
intuician komprenadon de la kvar noblaj veroj kaj intuician enrigardon
en la tri principojn (nekonstanteco, sufero, neegoo), kiuj kondukas al
Nirvano. En Mahajana Budhismo oni uzas tiun ĉi terminon precipe por
kompreno de ŝunjato. Kaj el la ses paramitoj, tiu de saĝeco faras la plej
gravan kaj fundamentan, ĉar ĝi ebligas la aliajn kvin.

PRATĪYA-SAMUTPĀDA (Laŭkondiĉa Estiĝo)Laŭkondiĉa estiĝo (aŭ dependa estiĝo) estas budhisma filozofia
teorio, kiu asertas, ke ĉiuj estaĵoj ekestas depende de aliaj estaĵoj.
Troviĝas la simpla formulo: kiam tio ĉi estiĝas, tio estiĝas; se tio ĉi- 287 -

malestiĝas, tio malestiĝas. Ĝi estas ne spekulativa sed praktika teorio,
kiu aplikiĝas al la solvo de sufero kaj al Nirvano.

PRAVRAJANA (Forhejmiĝo)Forlasi hejman vivon kaj fariĝi monaĥo. En Hindio ĉi tia
praktikado sen hejmeco estis rigardata kiel ordinara afero.

SAṂGHA (Samgo)
Komunumo de disĉiploj de Budho. En frua tempo, ĝi konsistis elmonaĥoj kaj monaĥinoj. Poste, kiam la Mahajana movado ekestis,
laikaj disĉiploj viraj kaj virinaj, kiuj ekzercas sin cele al iluminiĝo,ekhavis sian pozicion en la Samgo. En tiu ĉi kazo la Samgo konsistas elkvar: monaĥo, monaĥino, upasako (laika kredanto vira), upasakino(laika kredanto virina).

SAṂSĀRA (Sansaro, Metempsikozo)“Vagado” aŭ “mondo”, kun kunsenco de cirkla rondiro. Ĝi ankaŭ
temas pri la teorio de renaskiĝo kaj la cikleco de ĉiuj vivoj, aferoj,
ekzisto, fundamenta parto de ĉiu darmo. Oni ofte parolas pri sansaro
per vortoj kiel metempsikozo, transmigrado, karma cirklo, reenkarniĝo,cirklo de sencela drivado, vagado kaj banala ekzisto. Ĝi ofte estas bilde
prezentata en “rado de vivo”.

SANSKRIT (Sanskrito)
Sanskrito estas eble la plej antikva hindeŭropa lingvo ankoraŭ
aktive uzata; ĝi apartenas al la hindarjaj lingvoj en la hindirana
lingvogrupo de la hindeŭropa lingvofamilio. Iam oni kredis Sanskriton
la plej praa el ĉiuj hindeŭropaj lingvoj, sed poste oni trovis ke la hitita,- 288 -

ankaŭ hindeŭropa, estas eĉ pli malnova. Sanskrito, kiu signifas “pura”
aŭ “gramatike ĝusta” lingvo, estas sankta lingvo de pli ol 1 miliardo dahomoj (precipe hinduoj kaj mahajanaj budhanoj; aliflanke la kanonaj
tekstoj de la teravada budhismo, de la ĝajnismo kaj de la sikismo estas
verkitaj en pli novaj lingvoj). Oni taksis, ke hodiaŭ ĝis du milionoj dahomoj ĝin parolas kiel duan lingvon, kaj nuntempe oni skribas novansanskritan literaturon.

ŚŪNYATĀ (Ŝunjato)
Ideo, ke “ĉio, kio ekzistas en la mondo, ne havas substancon nek
egoon.” Ĉar ĉio en la mondo ekzistas de kaŭzo-rilato, senŝanĝa egoo neekzistas en ĝi. Tial ni devas ne esti alteniĝanta al la ideo, ke egoo
ekzistas aŭ neekzistas. Ĉar homoj aŭ aĵoj ekzistas relative kajinterdepende, ni devas ne esti alteniĝantaj al unu ekzistaĵo nek unu
doktrino, nek devas rigardi ion kiel absolutaĵo. Ĉi tio estas lafundamenta ideo de sutroj apartenantaj al “Prajñā-pāramitā” (perfektigo
de saĝeco).

SŪTRA (Sutro)
Sankta teksto, precipe pri prelego de Ŝakjamunio aŭ de liaj
eminentaj disĉiploj. La vorto signifas origine “fadeno”. Unu el la tri
eroj de Tripitako.

STHAVIRAVĀDA (Teravado)“Instruo de la plejaĝuloj”, la budhisma skolo bazita sur la palia
versio de la Tripitako kaj ĝiaj mezepokaj komentarioj, disvastiĝinta
precipe en Suda-Azio (Srilanko, Birmo, Tajlando, Laoso kaj
Kamboĝo); foje erare konfuzita kun hinajano. Komparu ankaŭ
mahajano.

- 289 -

TRIPIṬAKA (Tripitako)
Origina signifo laŭvorte estas “tri korboj”; estas la tuto debudhisma kanona tekstaro konsistanta el la tri kategorioj: sutro, vinajo
kaj komentario de hindaj monaĥoj. La versio de Teravado estasĝenerale nomata Palia Kanono. Ankaŭ en Mahajano oni havas pluraj
versiojn de Tripitako, sed malsame de la Teravada, la Mahajanaj
Tripitakoj inkluzivas aliajn derivitajn tekstojn kaj komentariojn, kiuj
estis verkitaj pli poste en aliaj landoj ol Hindio.

VIJÑAPTI-MĀTRATĀ (Konsciismo)
Unu el la mahajanaj skoloj, kiu asertas, ke ĉio ekzistas nur en lakonscio, kaj ke ĉiuj fenomenoj estas manifestaĵoj de la ok konscioj:
vido, aŭdo, .flaro, gusto, tuŝo, penso, ego-konscio, kaj la plej profunda
kaj kaŝita konscio, kiu naskas aliajn sep konsciojn. Malsame ol
spiritualismo, kiu asertas, ke menso estas la bazo de la mondo,
budhisma konsciismo diras, ke ankaŭ menso estas efemera.

VIMUKTI / VIMOKṢA (Liberiĝo)Liberiĝo el la iluzia mondo, nome el la mondo de metempsikozo
kaj eniro en Vervekiĝon aŭ Nirvanon. Budho estas tiu, kiu liberiĝinte eltiu ĉi iluzia mondo, estante for de ĉiuj katenoj, akiris tutan liberecon.

- 290 -

- 291 -PRI “BUDHISMA MISIA ASOCIO”
Antaŭ ol paroli pri Budhisma Misia Asocio, ni devas mencii
unu japanan industriiston nomatan Ehan Numata, kiu estas lafondinto de “Mitutoyo Akcia Kompanio”, kiu produktas precizan
mezurilon.
Post kiam li fondis tiun ĉi kompanion en 1934, li estis firme
konvinkita, ke la sukceso de ĉiuj entreprenoj dependas tute deharmonia kuniĝo de ĉielo, tero kaj homo, kaj ke perfektigo dehumaneco povas esti atingita nur pere de la bona akordiĝo desaĝeco, kompato kaj kuraĝo. Li faris ĉion, kion li povas, sub tiu ĉi
konvinkiĝo, cele al la teknika plibonigo de mezurila produktado
kaj al disvolviĝo de homa menso.
Estas lia kredo, ke la realigo de mondpaco estas ebla nur
surbaze de perfektigo de humaneco, kaj ke Budhismo estas religio
por tiu ĉi celo. Tial, dum li direktadis sian kompanion, li klopodis
por disvastigo kaj modernigo de Budhismaj muzikoj, kaj por
disvastigo de pentraĵoj kaj instruo de Budho.
En decembro de 1965 li fondis fonduson oferinte sianprivatan havaĵon por entrepreni disvastigon de Budhismo kajsamtempe por kontribui al mondpaco. Tiel estis establita
Budhisma Misia Asocio kiel publika organizaĵo.
Kiamaniere ni povas disvastigi la instruon de Budho tra lamondo, por ke ĉiuj homaj estaĵoj povu profiti de ĝi kaj ĝui Lian
grandan saĝon kaj kompaton? Jen, trovi la solvon de tiu ĉidemando estas la tasko de Budhisma Misia Asocio laŭ la intenco
de la fondinto.

- 292 -

Resume dirite, ĉiaj eblaj klopodoj celantaj la disvastigon de
Budha instruo estas ĝuste la koro kaj spirito de tiu ĉi Budhisma
Misia Asocio.
Kiam ni rigardas retrospekte la longan historion de Japanio,
kvankam ni havas la kulturon de Budhismo kiel nian gloron, ĝisnun ni ne havis veran Sanktan Skribon de la japana maniero en lavera senco de la vorto. Tiu ĉi libro “La Instruoj de Budho” estis
publikigita sur tia memkritiko.
Tiu ĉi libro servas kiel spirita “nutraĵo” por ĉiu ajn, kiu legasĝin. Ĝi estas preparita tiel, ke oni povu meti ĝin sur sianskribtablon aŭ kunporti kun si, kaj ĉiam ajn povu legi ĝin.
Tiamaniere oni povas kontaktiĝi vive kun la spirito de Budhismo.
Kvankam ĝi ne estas tiel perfekta, kiel ni esperis, la nunaversio de “La Instruoj de Budho” naskiĝis dank’ al laborado kajklopodado de multaj volontuloj por prezenti al modernuloj
adekvatan, facile legeblan, kaj aŭtentikan enkondukon en
Budhismon kun praktika gvido kaj ĉiutaga fonto de inspiro.
Budhisma Misia Asocio deziras, ke tiu ĉi libro eniru en
multajn hejmojn, estu tenata de multaj homoj, kaj ili duŝi sin perla lumo de instruo.
Opinioj de legantoj estas bonvenaj. Bonvolu senhezite ĉiamajn turni vin al la Asocio.

- 293 -