LA VOJO DE PRAKTIKO

ĈAPITRO LA UNUALA VOJO DE PURIGADOI
PURIGI LA MENSON
1. Homoj havas vulgarajn pasiojn, kiuj kondukas ilin al
iluzioj kaj suferoj. Estas kvin metodoj por teni ilin for dela katenoj de vulgaraj pasioj.
La unua: homoj devas havi ĝustajn ideojn, kiuj sinbazas sur atentema observado, kaj ĝuste kompreni larilaton inter kaŭzo kaj rezulto kaj ties signifon. Ĉar lakaŭzo de suferoj havas sian radikon en la mensaj deziroj
kaj alkroĉiĝoj, kaj ĉar deziroj kaj alkroĉiĝoj rilatas aleraraj observoj fare de egoo, ignorante la signifon de laleĝo de kaŭzo kaj rezulto, kaj ĉar tio devenas de malĝustaj
observoj, paco eblas, nur se el la menso estas forigita lavulgaraj pasioj.
La dua: homoj povas forigi el si la erarajn observojn
kaj sekvajn vulgarajn pasiojn per atentema kaj pacienca
mens-regado. Kun efika mens-regado ili povas eviti
dezirojn estiĝantajn de la stimulado de okuloj, oreloj,
nazo, lango, haŭto, kaj de plipostaj mensaj procesoj;
tiamaniere eblas fortranĉi la radikon de ĉiuj vulgaraj
pasioj.

- 116-

La Vojo de Purigado

La tria: homoj devas havi ĝustajn ideojn por ke ili
povu taŭge uzi objektojn. Kiam ili vestas sin kaj manĝas,ili neniam devas konsideri komfortecon kaj plezuron, sed
pensi, ke vestaĵoj estas necesaj por ŝirmi la korpon
kontraŭ ekstrema varmo aŭ malvarmo kaj por kaŝi lakorpon pro hontemo, kaj ke manĝaĵoj estas necesaj por
nutri la korpon, per kiu oni serĉas la vojon al Vervekiĝo.
Vulgaraj pasioj neniam povas aperi, se ili tiel ĝuste
pensas.
La kvara: homoj devas lerni paciencon; ili devas
elteni la nekomfortecon de varmego kaj malvarmego,
malsato kaj soifo; ili devas esti paciencaj eĉ se ili ricevas
insulton kaj mokon, ĉar praktikante paciencon oni povas
estingi la fajron de iluzioj, kiuj forbruligas ilian korpon.
La kvina: homoj devas lerni, kiamaniere ili povas
eviti diversajn danĝerojn. Ĝuste kiel saĝulo, kiu tenas sin
for de sovaĝa ĉevalo aŭ freneza hundo, tiel oni neniam
devas amikiĝi kun malbonuloj, nek iri al lokoj, al kiujsaĝuloj evitas iri. Se oni praktikas singardemon kaj
prudenton, la fajro de iluzioj estingiĝos.
2. Estas kvin specoj de deziroj en la mondo. Dezirojestiĝas de la figuroj, kiujn okuloj vidas; de la sonoj, kiujn
oreloj aŭdas; de la bonodoroj, kiujn nazo flaras; de la- 117 -

La Vojo de Purigado

gustoj, kiujn lango gustumas; de la tuŝoj, kiujn haŭto
sensas. De tiuj ĉi kvin pordoj al deziroj venas la amo al
fizika komforteco
Multaj homoj, influate de la amo al fizika
komforteco, ne atentas la malfeliĉojn, kiuj sekvas la
komfortecon, kaj ili estas enkaptitaj per demonaj kaptiloj,
same kiel cervo enkaptita de ĉasisto en arbaro. Tiuj ĉikvin deziroj ja estas vere danĝeraj kaptiloj. Homoj,
enkaptitaj de ili, iluziiĝas kaj suferas. Tial ili devas scii,
kiamaniere ili povas eviti la kaptilojn.
3. La metodo por fuĝi de la kaptilo de iluzioj ne estas
unu. Supozu, ke vi kaptas serpenton, krokodilon, birdon,
hundon, vulpon kaj simion, kiuj havas sian respektivan
instinkton, kunigas ilin per fortaj ŝnuroj, kaj poste forlasas
ilin; tiam tiuj ĉi ses vivaĵoj deziros reiri al sia respektiva
loĝejo laŭ la instinkto; t.e. serpento al la loko kun
amasigitaj herboj, krokodilo al akvo, birdo al aero, hundo
al vilaĝo, vulpo al kampo, kaj simio al arbaro. Pro tio ili
kontraŭbatalos unu la alian kaj ili estos trenataj al la
direkto, kien la plej forta vivaĵo reiras.
Same kiel la vivaĵoj en tiu ĉi parabolo, homoj estas
tentataj de diversaj objektoj, kiujn ili vidas per siaj okuloj,aŭdas per siaj oreloj, flaras per sia nazo, gustumas per sia
lango, sensas per sia haŭto, kaj imagas per sia cerbo.
- 118 -

La Vojo de Purigado

Tiamaniere ili estas regataj de dominanta deziro.
Se tiuj ĉi ses vivaĵoj estas alligitaj per apartaj ŝnuroj
al granda kolono, komence ili provos liberiĝi, ĝis ililaciĝas, kaj pli poste kuŝiĝus apud la kolono. Tiel same, sehomoj trejnas kaj kulturas siajn mensojn, ili ne estas
tentataj de la kvin deziroj. Tiuj, kies menso estas bone
regataj, havos feliĉon en estanteco kaj estonteco.
4. Homoj volas havi gloran famon kaj laŭdon laŭ lapostulo de egoisma komforteco. Sed famo kaj laŭdo
konsumiĝas tiel, kiel incenso bruligas sin kaj estingiĝas.
Se homoj postkuras senĉese honoron kaj aplaŭdon sed neserĉas la vojon al vero, ili sin trovos en gravaj danĝeroj
kaj bedaŭros sian sintenon.
Tiu, kiu postkuras famon, riĉecon kaj amaferon,similas al infano, kiu lekas mielon ŝmiritan sur glavo.
Dum ĝi gustumas la dolĉaĵon, ĝi tranĉas al si la langon.
Tiu similas al homo, kiu portas torĉon en sia manokontraŭ forta vento; ĝia flamo certe bruligos liajn manojn
kaj vizaĝon.
Oni neniam devas fidi je sia menso, kiu estas plenade la tri venenoj: avideco, kolero kaj malvido. Oni neniam
devas lasi sian menson kuri senbride, sed devas teni ĝin
sub strikta regado.
- 119 -

La Vojo de Purigado

5. Atingi la perfektan mens-regadon estas la plej
malfacila afero. Tiuj, kiuj volas Vervekiĝon, devas unue
senigi sin je la fajro de ĉiuj deziroj. Deziro estas furioza
fajro, tial serĉantoj de Vervekiĝo devas eviti la fajron dedeziroj, same kiel portantoj de fojn-faskon evitas fajreron.
Sed estas stulte, se iu forprenus siajn okulojn por neesti tentata de belaj figuroj. La menso estas ĉefo. Se oni
bone regas sian menson, malbonaj deziroj malaperas per
si mem.
Estas penige sekvi la vojon al Vervekiĝo, sed estas
multe pli suferige, se homoj ne havas volon serĉi la vojon
al Vervekiĝo. Homoj naskiĝas, maljuniĝas, malsaniĝas kajmortas en tiu ĉi mondo, kaj pro tio ili suferas senfine.
Tiuj, kiuj serĉas la vojon al Vervekiĝo, similas albovo, kiu paŝas sur kota vojo, portante pezan ŝarĝon sur
sia dorso. Se la bovo paŝadas, ne rigardante ĉirkaŭajn
objektojn, ĝi povas venki la koton kaj ripozi en la celo.
Tiel same, se la menso estas regata kaj tenata sur la ĝusta
vojo, tiam ne plu troviĝos koto de avideco kaj ĉiuj suferoj
malaperos.
6.

Tiuj, kiuj serĉas la vojon al Vervekiĝo, unue devas- 120 -

La Vojo de Purigado

forigi egoisman arogantecon kaj esti humila por akcepti lalumon de la instruo de Budho. Ĉiuj trezoroj de la mondo,
oro, arĝento k.a. kaj honoro ne estas kompareblaj kunsaĝo kaj virto.
Por ĝui bonan sanon, por alporti veran feliĉon al sia
familio, por alporti pacon al ĉiuj, oni devas unue
disciplini kaj regi sian propran menson. Se vi povas regi
vian menson, vi povas trovi la vojon al Vervekiĝo, kajsaĝo kaj virto konsekvence venos al vi.
Kiel juveloj elterigitaj el la tero, tiel virto aperas elbona konduto, kaj saĝo aperas el pura kaj paca menso. Por
iri sendanĝere tra la mezo de homa vivo, oni bezonas lalumon de saĝo kaj la gvidon de virto.
La instruo de Budho, kiu predikas al homoj, kiel ili
eliminu la tri venenojn, nome avidecon, koleron kajmalvidon, estas bona instruo, kaj tiuj, kiuj sekvas tiun ĉi
instruon, akiras feliĉan vivon.
7. Homoj kutime inklinas movi sin al la direkto, kiun
ili celas. Se ili havas avidajn pensojn, ili fariĝas pli avidaj;
se ili havas kolerajn pensojn, ili fariĝas pli koleraj; se ilihavas malsaĝajn pensojn, iliaj piedoj moviĝas al tiu
direkto.

- 121 -

La Vojo de Purigado

Kiam venas rikolta sezono, bovpaŝtistoj tenas siajn
bovojn en bovstalo, por ke ili ne eliru en la kampon, nedonu la kaŭzon por plendoj, kaj ne estu mortigitaj. Tielsame homoj devas firme protekti siajn mensojn kontraŭ
malhonesteco kaj malfeliĉo, elimini pensojn, kiuj instigas
avidecon, koleremon kaj malvidon, kaj kuraĝigi sianmenson al stimulado de kompatemo kaj bonkoreco.
Kiam venas printempo kaj ekĝermas herboj en la
kamparo, bovpaŝtistoj liberigas siajn bovojn, sed eĉ tiam
ili fikse rigardas la lokon, kien bovoj iras, kaj neniam
neglektas atenti pri paŝtejoj. Tiel same, homoj devas
atenti, kiun direkton la menso moviĝas, kaj gardi lamenson sub bona stato.
8. Iam la Budho Ŝakjamunio restis en la urboKaŭsambio. Ĉi tie loĝis unu viro, kiu malamisŜakjamunion. Li dungis malbonulojn kaj ordonis, ke iliinsultu Lin. Tial, kiam la disĉiploj de Ŝakjamunio eniris
en la urbon kaj almozpetis, ili nenion ricevis, sed aŭdis
nur riproĉojn.
Tiam Anando diris al Ŝakjamunio, “Estas pli bone
ne resti en ĉi tia urbo. Troviĝas aliaj pli bonaj urboj por
viziti. Ni forlasu ĉi tiun urbon.”Ŝakjamunio diris, “Se la sekvanta urbo estas simila- 122 -

La Vojo de Purigado

al tiu ĉi urbo, kiel ni faru?”“Tiam ni ankoraŭfoje iru al alia urbo.”Ŝakjamunio diris, “Ne, Anando, tiamaniere ne estos
fino. Prefere ni restu ĉi tie kaj pacience atendu la tempon,
kiam la insultoj ĉesos. Kaj poste ni transiru al alia loko.”“En tiu ĉi mondo troviĝas profito kaj perdo,
kalumnio kaj laŭdo, sufero kaj plezuro; la Iluminiĝinto ne
estas regata de tiuj ĉi flankaj aferoj, kiuj venas kaj forirasbaldaŭ.”II
BONAJ KONDUTOJ
1. Tiuj, kiuj serĉas la vojon al Vervekiĝo, devas ĉiamatenti, ke ili konstante tenu siajn korpon, parolon kajmenson puraj. Por teni la korpon pura, oni neniam devas
mortigi viv-estaĵojn, nek ŝteli aŭ adulti. Por teni laparolon pura, oni neniam devas mensogi, insulti, trompiaŭ ĝui babilaĉon. Por teni la menson pura, oni devas forigiĉiajn avidecon, koleron kaj falsan prijuĝon.
Se la menso fariĝas malpura, certe homaj kondutoj
fariĝas malpuraj; se la kondutoj estas malpuraj, estiĝos

- 123 -

La Vojo de Purigado

suferoj. Tial estas plej grave, ke la menso kaj la korpo
estu tenataj puraj.

2. Iam estis riĉa vidvino, kiu havis bonan reputacion
pro la bonkoreco, modesteco kaj ĝentileco. Ŝi havis unu
servistinon, kiu estis saĝa kaj diligenta.
Iun tagon la servistino pensis, “Mia mastrino havastre bonan reputacion; mi volas scii, ĉu ŝi estas bonkora desia naturo aŭ pro sia cirkonstanco? Mi provu trovi.”
La sekvan matenon, la servistino ellitiĝis apenaŭ
tagmeze. Ĉagrenite la mastrino kolere riproĉis ŝin. La
servistino respondis, “Eĉ se mi ellitiĝas malfrue nur unu
aŭ du fojojn, vi ne estu tiel kolerema.” La mastrino
koleregis.
La sekvan matenon, la servistino refoje ellitiĝis
malfrue. Tio kolerigis la mastrinon kaj ŝi batis laservistinon per bastono. Tiu ĉi fakto vaste famiĝis kaj lavidvino perdis la bonan reputacion.

3. Multaj homoj similas al tiu ĉi mastrino. Dum al ili lacirkonstancoj estas favoraj, ili estas afablaj, modestaj kaj- 124 -

La Vojo de Purigado

pacaj. Sed estas dubinde, ĉu ili kondutas same, eĉ se la
kondiĉoj ŝanĝiĝas al pli malfavoraj.
Kiam iu persono tenas puran kaj trankvilan menson
kaj daŭre agas kun afableco, eĉ en la okazo, kemalagrablaj vortoj atingas ties orelojn, ke aliaj homoj
montras malicon, aŭ ke mankas al tiu sufiĉaj manĝaĵoj,vestaĵoj kaj loĝejo, nur tiam tiu ĉi persono povas esti
nomata bona homo.
Tial, tiu, kiu tenas sian menson trakvila kaj daŭre
faras bonajn kondutojn nur tiam, kiam iliaj cirkonstancoj
estas favoraj, ne estas vere bona homo. Nur tiu, kiu
sekvas la instruon de Budho, disciplinas sian menson kajkorpon laŭ la instruo, povas esti nomata vere bona,modesta kaj paca homo.

4. Rilate al vortouzado, troviĝas kvin paroj dakontrastoj: vortoj, kiuj estas konvenaj al tempo, kaj kiuj
ne estas konvenaj; vortoj, kiuj akordas kun fakto, kaj kiuj
ne akordas; vortoj, kiuj sonoras agrablaj, kaj kiuj sonoras
krudaj; vortoj, kiuj estas utilaj, kaj kiuj estas malutilaj; kajvortoj, kiuj estas simpatiaj, kaj kiuj estas antipatiaj.
Kiajn ajn vortojn ni aŭdas, ni devas esti ĉiam- 125 -

La Vojo de Purigado

trankvilaj, fiksante nian menson ĉi tiel: mia menso neŝanĝiĝu; krudaj vortoj ne elfluu el mia buŝo; mia menso
estu plena de kompato kaj amo; kolero kaj malamo ne
okazu al mi.
Supozu, ke estas unu viro, kiu volas forigi koton ella grundo per ŝpato kaj fosilo. Kiel fervore li fosas kajĵetas la koton, tio tamen estas neebla tasko. Same kiel tiu
malsaĝulo, ni ne povas havi esperon elimini ĉiujn vortojn.
Tial, ni devas disciplini nian menson kaj plenigi ĝin persimpatio, por ke ni ne estu ĝenataj de la vortoj de aliuloj.
Ne estas eble pentri bildon sur la blua ĉielo per
farbo. Ankaŭ estas neeble sekigi grandan riveron per lavarmo de torĉo el fojno, aŭ fari krakojn frontante dupecojn de tre tanitaj ledoj. Tiel same, homoj devas
disciplini sian menson, por ke ilia menso estu neniamĝenata, kiajn ajn vortojn ili aŭdas.
Homoj devas disciplini sian menson kaj teni ĝinlarĝa kiel la teron, senlima kiel la ĉielon, profunda kiel
grandan riveron, kaj mola kiel tanitan ledon.
Eĉ se via malamiko kaptas kaj turmentas vin, se vi
sentas indignon, vi ne estas nomata sekvanto de la instruo
de Budho. Sub ĉia ajn cirkonstanco, vi devas pensi, “Miamenso estu ne ŝancelebla. Vortoj de malamo kaj kolero ne- 126 -

La Vojo de Purigado

pasu miajn lipojn. Mi brakumu mian malamikon kun
simpatio kaj kompato, kiuj fluas el la menso plena dekompato al ĉiuj viv-estaĵoj.”5. Iu viro trovis formikejon, kiu brulas en tago kajfumas en nokto. Li iris al iu saĝulo kaj petis lian konsilon,
kion fari pri ĝi. La saĝulo diris, “fosu profunde ĝin perglavo.” La viro fosis la formikejon laŭ la konsilo. Li
sinsekve trovis riglilon, ŝaŭmon de akvo, forkon, keston,
testudon, buĉistan tranĉilon, pecon da viando, kaj finedrakon. Li raportis al la saĝulo, kion li trovis. La saĝulo
klarigis la signifon kaj diris, “Forĵetu ĉiujn escepte la
drakon kaj ne ĝenu ĝin.”Tio ĉi estas parabolo. Ĉi tie “Formikejo” simbolas lahoman korpon; “brilas en tago” signifas, ke homoj dum
tago efektivigas la aferojn, kiujn ili pensis en la antaŭa
nokto; “fumas en nokto” signifas, ke homoj dum nokto
pripensas, ĝojas aŭ bedaŭras rilate aferojn, kiujn ili faris
en la antaŭa tago.
En la sama parabolo, “iu viro” simbolas la personon,
kiu serĉas Vervekiĝon; “saĝulo” estas Budho; “glavo”
indikas puran saĝon; “fosu profunde ĝin per glavo”
signifas la klopodon, per kiu oni devas atingi Vervekiĝon.

- 127 -

La Vojo de Purigado

Plue en la parabolo, “riglilo” signifas malsaĝecon;“ŝaumo de akvo” signifas koleremon kaj ĉagreniĝon;“forkego” signifas ŝanceliĝon kaj maltrakvilecon; “kesto”
signifas avarecon, koleron, maldiligentecon, frivolecon,
penton kaj iluzion; “testudo” signifas korpon kaj menson;“buĉista tranĉilo” signifas la kvin dezirojn; “peco deviando” signifas avidecon al amuzaĵoj. Tiuj ĉi aĵoj estasĉiuj malutilaj por ni, kaj tial diris la Budho. “Forĵetu
ĉiujn.”
La lasta “drako” indikas la menson, kiu jam eliminisĉiujn vulgarajn dezirojn. Se ni fosas pluen ĉirkaŭ ni, ni
fine vidos la drakon. “Ne ĝenu la drakon” signifas lasi lamenson libera de vulgaraj deziroj.

6. Pindolo, disĉiplo de Ŝakjamunio, akirinte la
Vervekiĝon, volis reveni al sia naskiĝa urbo Kaŭsambio
por rekompenci homojn, kiuj bonfaris al li, kaj aranĝis la
kampon por semi Budho-semojn.
En la ĉirkaŭaĵo de Kaŭsambio estis malgranda
parko, kie longe vicas kokoaj arboj farantaj ombron laŭ ladigo de la rivero Ganga kaj blovas konstante malvarmeta
vento.

- 128 -

La Vojo de Purigado

Iun someran tagon, Pindolo sidis en meditado submalvarmeta ombro de arbo; tiam reĝo Udjano venis al tiu
ĉi parko kune kun siaj reĝino kaj servistinoj por distri sin
per muziko. Post muziko kaj plezuro li faris sieston sub lamalvarmeta ombro de alia arbo.
Dum la reĝo estis dormanta, liaj reĝino kajservistinoj promenis de loko al loko, kaj hazarde ekvidis
Pindolon sidantan en meditado. Ili konstatis, ke li estas
sanktulo kaj petis de li predikon. Kaj ili atente aŭskultis
lian predikon.
Kiam la reĝo vekiĝis de la siesto, li ekiris por serĉi
siajn reĝinon kaj servistinojn, kaj trovis ilin, kiuj ĉirkaŭas
unu el la disĉiploj de la Budho kaj aŭskultas lianpredikon. La reĝo, voluptema kaj ĵaluza, insultis lin kun
indigno. “Estas ne pardoneble, ke vi estas en la mezo devirinoj kaj parolaĉas kun ili.” Pindolo restis silenta kun laokuloj fermitaj.
La reĝo furioza eligis sian glavon kaj minacis
Pindolon, sed tiu ĉi restis ankoraŭ silenta kaj ne moviĝis
kiel roko. La reĝo pli kaj pli furiozanta detruis formikejon
kaj ĵetis al li la koton plenigitan de formikoj, sed Pindolo
ankoraŭ restis sidanta en meditado kaj eltenis la insulton.
Baldaŭ la reĝo hontis pri sia furioza konduto kaj- 129 -

La Vojo de Purigado

petis pardonon de Pindolo. Pro tiu okazaĵo la instruo de
Budho trovis sian vojon en la kastelo de la reĝo kaj de tie
ĝi disvastiĝis tra la tuta lando.

7. Post kelkaj tagoj, la Reĝo Udjano vizitis Pindolon
en la arbaro, kie li vivis, kaj demandis, “Respektata
instruisto mia, kiel disĉiploj de la Budho povas teni siajn
menson kaj korpon puraj kaj ne tentataj de volupto,
kvankam plejparto da ili estas junaj?”Pindolo respondis, “Via Reĝa Moŝto, la Budho
instruis al ni sintenadon al virinoj. Li instruis al ni, ke ni
vidu pliaĝajn virinojn kiel niajn patrinojn, mezaĝajn
virinojn kiel niajn fratinojn, kaj junajn virinojn kiel niajn
filinojn. Laŭ tiu ĉi instruo, la disĉiploj tenas siajn menson
kaj korpon puraj kaj ne tentataj de volupto, kvankam
plejparto da ili estas junaj.”“Tamen, respektata instruisto mia, oni eble havusmalĉastajn pensojn al virinoj samaĝaj kiel patrinoj, alvirinoj samaĝaj kiel fratinoj, al virinoj samaĝaj kielfilinoj. Kiamaniere disĉiploj de Budho povas regi siajn
dezirojn?”“Via Reĝa Moŝto, la Honorato instruis al ni observi,- 130 -

La Vojo de Purigado

ke nia korpo estas plena de diversaj malpuraĵoj kiel sango,puso, ŝvito, kaj graso; observante tiamaniere, eĉ ni junuloj
povas gardi nian korpon pura.”“Respektata instruisto mia,” ankoraŭ demandis laReĝo, “Tio povus esti facila por vi, disĉiploj de Budho,
kiuj trejnis vian korpon kaj poluris vian saĝon, sed tio
estas malfacila por tiuj, kiuj ankoraŭ ne trejnis sin, eĉ se
ili nomiĝas disĉiploj de Budho. Eĉ se ili eble provas
rememori malpuraĵojn, iliaj okuloj sekvas belajn formojn.
Eĉ se li eble provas vidi malbelaĵojn, ili estas allogataj debelaj figuroj. Devas troviĝi ia alia motivo, por ke disĉiploj
de la Budho povu teni sian konduton pura.”“Via Reĝa Moŝto,” respondis Pindolo, “la Honorato
instruas al ni gardi la pordojn de kvin sentoj. Kiam ni
vidas belajn figurojn kaj kolorojn per niaj okuloj, kiam niaŭdas plezurajn sonojn per niaj oreloj, kiam ni flaras
odorojn per nia nazo, kiam ni gustumas per nia lango,
kiam ni tuŝas objektojn per niaj manoj, ni devas neniam
esti alkroĉitaj al belaĵoj kaj komfortaĵoj, nek esti irititaj demalbelaĵoj kaj malkomfortaĵoj. Al ni estas instruite ĉi tiel.
Laŭ tiu ĉi instruo de la Honorato, eĉ junaj disĉiploj povas
teni sian korpon kaj menson pura.”“Respektata instruisto mia, la instruo de la Budho
estas vere superba. De mia propra sperto mi sciiĝis, ke se- 131 -

La Vojo de Purigado

mi alfrontas ion belan aŭ plezuran kaj ne gardas mianmenson, ĝi tuj estas malordigita de malnobla sento. Ke ni
tenas niajn kondutojn puraj kaj gardas la pordojn de kvinsentoj, estas grava afero.”

8. Kiam ajn oni esprimas la penson en sia menso perago, ĉiam troviĝas reago, kiu sekvas ĝin. Se oni insultas
vin, vi probable volas reagi atakeme kaj venĝi lainsultinton. Oni devas sin gardi pri tiu ĉi reakcio. Tio
similas al kraĉado kontraŭ vento; la salivo malpurigas
neniun alian ol la kraĉinton mem. Tio similas al balaado
kontraŭ vento; la polvo ne foriras sed malpurigas labalainton mem. La inklinon al venĝo ĉiam sekvas
malfeliĉo.

9. Estas tre bona ago forigi avidecon kaj kreskigi
bonfareman menson. Estas ankoraŭ pli bone teni sianmenson direktita al la Nobla Vojo.
Oni devas forigi egoisman menson kaj anstataŭigi
ĝin per klopodado helpi aliulojn. Ago feliĉigi aliulojn
inspiras al ankoraŭ aliaj homoj fari la samon. Tiamanierefeliĉo naskiĝas.

- 132 -

La Vojo de Purigado

Miloj da kandeloj povas esti bruligitaj de unu
kandelo, kaj tamen la vivo de la unua kandelo nemallongiĝas per transdonado de fajro. Tiel same, feliĉo nemalkreskas per komunigado.
Tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas esti atentemaj alsia unua paŝo unu post la alia. Kiom ajn altan esperon oni
havas, ĝi devas esti atingita paŝon post paŝo. Ne forgesu,
ke ĉiu paŝo sur la vojo al Vervekiĝo troviĝas en niaĉiutaga vivo.

10. Ĉe la komenco de la vojo al Vervekiĝo troviĝas
dudek malfacilaĵoj, kiujn ni devas venki en tiu ĉi mondo:
1. Estas malfacile por malriĉulo esti malavara. 2. Estas
malfacile por orgojla homo lerni la vojon al Vervekiĝo.
3. Estas malfacile serĉi la vojon al Vervekiĝo riskante sianvivon. 4. Estas malfacile naskiĝi dum Budho vivas en la
mondo. 5. Estas malfacile aŭskulti la instruon de Budho.
6. Estas malfacile teni la menson pura kontraŭ la instinkto
de la korpo. 7. Estas malfacile ne deziri belajn kajallogajn aĵoj. 8. Estas malfacile por potenculo ne uzi sian
forton por satigi siajn dezirojn. 9. Estas malfacile nekoleri, kiam oni estas insultita. 10. Estas malfacile esti
trankvila, kiam diversaj cirkonstancoj tentas nin. 11. Estas
malfacile lerni amplekse kaj profunde. 12. Estas malfacile
ne malestimi komencantojn. 13. Estas malfacile teni sin
humila. 14. Estas malfacile trovi bonajn amikojn.
- 133 -

La Vojo de Purigado

15. Estas malfacile observi la disciplinon, kiu kondukas
nin al Vervekiĝo. 16. Estas malfacile ne esti malordigita
de eksteraj kondiĉoj kaj cirkonstancoj. 17. Estas malfacile
instrui aliulojn sciiĝinte iliajn kapablojn. 18. Estas
malfacile konservi la paceman menson. 19. Estas
malfacile ne disputi pri justeco kaj maljusteco. 20. Estas
malfacile trovi kaj lerni bonan metodon.

11. Bonuloj kaj malbonuloj diferencas inter si per siaj
karakteroj. Malbonuloj ne rekonas sian pekoplenanagadon; eĉ se ili rekonas sian pekon, ili ne volas ĉesigi
sian agon kaj malŝatas aŭdi admonon de aliuloj. Bonuloj
estas sentemaj rilate al justeco kaj maljusteco; ili tujĉesigas sian agadon, kiam ili rekonas malbonon en ĝi. Ili
estas dankemaj al tiuj, kiuj atentigas ilin pri tiu malbona
ago.
Tiamaniere bonuloj kaj malbonuloj diferencas intersi per siaj esencoj. Malbonuloj neniam ŝatas bonkorecojn
montritajn de aliuloj, dum saĝuloj estas ĉiam dankemaj
kaj klopodas esprimi sian dankemon ne nur al lafavorantoj sed al ĉiuj homoj, havante en sia menso
kompatemon.

- 134 -

La Vojo de Purigado

III
INSTRUOJ EN MALNOVAJ FABELOJ
1. Antaŭ multaj jaroj estis lando, kiu havis tre strangan
kutimon; en la lando, tiuj, kiuj maljuniĝis, estis forlasitaj
en malproksima kaj nealirebla monto laŭ la ordono de lareĝo de la lando.
Iu ministro, kiu servadis al la reĝo, ne kuraĝis forlasi
sian maljunan patron, kaj tial li konstruis sekretan
subteran kavon, kien li kaŝis sian patron kaj plenumis
filajn devojn al li.
Iun tagon dio aperis antaŭ la reĝon de la lando kajdonis al li malfacilan problemon, dirante, ke se li ne
povos solvi ĝin, lia lando detruiĝos. La problemo estis:“Tie ĉi estas du serpentoj; distingu la sekson unu de laalia.”
Nek la reĝo nek iu ajn en la palaco povis solvi laproblemon; tial la reĝo anoncis tra la lando, ke tiu, kiu
povas solvi, ricevos grandan rekompencon.
Reveninte hejmen la ministro iris al la loko, kie lia
patro kaŝis sin, kaj demandis lin pri la solvo al la
problemo; la patro tuj diris, “Estas tre facile. Metu la du- 135 -

La Vojo de Purigado

serpentojn sur molan tapiŝon; tiu, kiu movas sin tumulte,
estas vira, kaj tiu, kiu restas senmova, estas ina.” La
ministro parolis al la reĝo tiel, kiel lia patro instruis, kaj laproblemo estis sukcese solvita.
Poste la dio proponis aliajn malfacilajn demandojn,
kiujn la reĝo kaj liaj vasaloj ne povis respondi, sed kiujn
la ministro ĉiam povis solvi, konsultinte sian patron.
Jen kelkaj el la demandoj kaj la respondoj. “Kiuestas nomata vekiĝinto, estante dormanta? Kaj kiu estas
nomata dormanto, estante vekiĝinta?” La respondo estas
jena: — Estas tiu, kiu nun trejnas la vojon por Vervekiĝo.
Tiu estas vekiĝinta kompare kun tiuj, kiuj ne havasintereson je Vervekiĝo; li estas dormanta kompare kun
tiuj, kiuj jam atingis Vervekiĝon.
“Kiamaniere vi povas pesi grandan elefanton?”“Ŝarĝu boaton per la elefanto kaj streku linion por marki,
kiom la boato subakviĝis. Poste formetu la elefanton kajŝarĝu la boaton per ŝtonoj, ĝis ĝi subakviĝas ĝis la linio
kaj pesu la ŝtonojn.”“Kion signifas la diro ‘Akvo en unu taso estas pli
multa ol akvo en oceano’?” Respondo estas jena: “Akvo
en unu taso donita al ies gepatroj aŭ al malsanuloj pro
pura kaj kompatema animo havas eternan meriton, sed- 136 -

La Vojo de Purigado

akvo en oceano iam elĉerpiĝos, kiom ajn granda amaso da
akvo estas.”
La dio aperigis malsatulon tre malgrasan kun nurhaŭto kaj osto, kiu diris, “Ĉu en tiu ĉi mondo troviĝas iu,
kiu pli malsatas ol mi?” “Tiu, kiu estas egoisma kaj avida,kiu ne fidas la Tri Trezorojn de Budho, Darmo kaj Samgo,
kaj kiu ne faras oferadon al siaj gepatroj kaj instruistoj,
estas ne nur pli malsata, sed li falos en la mondon demalsataj demonoj kaj suferos de malsato por ĉiam.
“Jen estas kvadrata tabulo de melia ligno; kiu flanko
de la tabulo estis la malsupro de la arbo?” “Metu latabulon sur akvon; la flanko, kiu sinkas iom profunden,
estis proksima al la radiko.”“Jen estas du ĉevaloj, kiuj havas samajn grandecojn
kaj formojn; unu estas patrino kaj la alia estas ŝia ido.
Kiamaniere vi povus distingi ilin?” “Donu al ili fojnon; lapatrina ĉevalo ŝovos la fojnon al sia ido.”
Ĉiu respondo al tiuj ĉi malfacilaj demandoj ĝojigistiel la dion kiel la reĝon. La reĝo fariĝis dankema,sciiĝinte ke la respondoj venis de la maljuna patro, kiun laministro kaŝis en la kavo, kaj la reĝo abolis sian ordonon
forlasi maljunulojn en monto kaj anstataŭe ordonis, ke ili
estu traktataj kun bonkoreco.
- 137 -

La Vojo de Purigado

2. Reĝino Videho en Hindio iam sonĝis pri blanka
elefanto, kiu havis ses eburajn dentegojn. Ŝi tre deziris ladentegojn kaj petis de la reĝo, ke li havigu ilin al ŝi.
Kvankam tia tasko ŝajnis esti neebla, la reĝo, kiu tre amis
la reĝinon, promesis grandan rekompencon al iun ajnĉasisto, kiu raportos pri tia elefanto.
Hazarde en la Himalaja montaro troviĝis tia elefanto
kun ses dentegoj, kiu estis sin trejnanta por fariĝi Budho.
La elefanto iam savis la vivon de iu ĉasisto el danĝero enla fundo de la monto, kaj la ĉasisto povis reveni sekure alsia hejmlando. La ĉasisto tamen, blindigita de granda
profito akirota de ĝia eburo kaj forgesinta la bonvolecon,kiun la elefanto montris al li, reiris al la monto por mortigi
la elefanton kaj preni la eburon.
La ĉasisto, sciiĝinte ke la elefanto estis serĉanta
Budhecon, alivestis sin per la robo de budhista monaĥo
por ne doni gardemon, proksimiĝis al la elefanto en la
monto, kaj pafis venenan sagon.
La elefanto sciiĝis, ke ĝia morto estas proksima, kajke la ĉasisto estis venkita de vulgara deziro al
rekompenco. Tial ĝi havis kompaton por li kaj ŝirmis lininter siaj kvar gamboj por protekti la ĉasiston kontraŭ
- 138 -

La Vojo de Purigadovenĝoj de aliaj furiozaj elefantoj. Tiam la elefanto
demandis al la ĉasisto, kial li faris tian stultan agon. Laĉasisto rakontis pri la rekompenco kaj konfesis, ke lideziris ĝiajn ses dentegojn. La elefanto tuj rompis ladentegojn frapante ilin kontraŭ arbo, donis ilin al laĉasisto, kaj diris, “De tiu ĉi ofero mi kompletigis miantrejnadon por Budheco kaj renaskiĝos en la Puran
Landon. Kiam mi fariĝos Budho, mi helpos vin por forigi
viajn tri venenajn sagojn de avideco, kolero kaj malvido.”

3. En arbustaro ĉe la piedo de la Himalajo iam loĝis
unu papago kune kun multaj bestoj kaj birdoj. Iun tagon
fajro estiĝis en la arbusto pro la frotado de bambuoj, kiunkaŭzis forta vento. Birdoj kaj bestoj estis timigitaj en
konfuzo. La papago, sentante kompaton por ilia timo kajsufero, kaj dezirante repagi por la bonkoreco, kiun ĝi
ricevis de la arbustaro, kie ĝi povis kaŝi sin, provis fariĉion, kion ĝi povis. Ĝi trempis sin en proksima lageto,flugis super la fajron, kaj verŝis gutojn da akvo sur la
fajron por estingi ĝin. Ĝi ripetis tion diligente kun menso
de kompato kaj kun dankemo al la arbustaro.
Tiu ĉi spirito de bonkoreco kaj sinofero estis
rimarkita de dio, kiu malsupren venis de la ĉielo kaj diris
al la papago, “Vi havas bravan animon, sed kiel vi povus
estingi tian grandan fajron per kelkaj gutoj da akvo?” La
papago respondis, “Estas nenio, kion la spirito de- 139 -

La Vojo de Purigado

dankemo kaj sinofero ne povas plenumi. Mi provos ripete
kaj ripete ankaŭ en mia venonta vivo.” La granda dio estis
impresita de la spirito de la papago, kaj ili kune estingis la
fajron.

4. Antaŭ longa tempo en la Himalajo vivis birdo, kiu
havis unu korpon kaj du kapojn. Iam unu el la kapoj
rimarkis, ke la alia kapo manĝas iun dolĉan frukton. Ĝi
sentinte ĵaluzon, diris al si, “Mi do manĝu venenan
frukton.” Kaj ĝi manĝis venenon kaj la birdo mem mortis.

5. Iun fojon la vosto kaj la kapo de serpento kverelis
pri tio, kiu el ili estu en antaŭo por rampi. La vosto diris,“Vi ĉiam prenas gvidon, sed tio ne estas justa. Vi devaslasi min iri antaŭ vi de tempo al tempo. La kapo
respondis, “Estas la natura leĝo, ke mi estu la antaŭa. Mi
ne povas ŝanĝi mian rolon pro vi.”
Sed la kverelo daŭris. Iun tagon la vosto ligis sin al
arbo kaj tiel malebligis la kapon antaŭeniri. Kiam la kapolaciĝis de la baraktado kaj fine la vosto antaŭeniris. Pro
tio la serpento falis en la kavon de fajro kaj brulmortis.
En la mondo de naturo troviĝas adekvata ordo kajĉio havas sian propran funkcion. Se tiu ĉi ordo estas
konfuzita, la funkciado rompiĝas kaj la tuta ordo ruiniĝas.
- 140 -

La Vojo de Purigado

6. Iam estis viro kolerema. Iun tagon du viroj parolis
pri li antaŭ lia domo. Unu diris al la alia, “Li estas bonahomo, sed estas tre malpacienca; li havas koleriĝan
temperamenton kaj emas tuj ekkoleri.” La viro subaŭdis
la rimarkon kaj elkuris el la domo por ataki la du virojn; libatis, frapis kaj vundis ilin.
Saĝulo akceptas konsilon pri sia eraro, ekzamenas
sin mem, kaj plibonigas sian konduton, dum malsaĝulo,aŭdinte konsilon pri siaj malbonaĵoj, ne nur malestimas lakonsilon sed ripetas la saman eraron.

7. Foje estis riĉa sed malsaĝa viro. Kiam li vidis belan
tri-etaĝan domon de alia homo, li enviis ĝin kaj decidis
havi tian domon, pensante ke li mem estas tiel riĉa. Do livenigis ĉarpentiston kaj ordonis lin konstrui tiel samebelan domon.
La ĉarpentisto konsentis, kaj tuj komencis konstrui.
Li konstruis unue la fundamenton, poste la unuan etaĝon,la duan etaĝon kaj la trian etaĝon. Sed la malsaĝulo diris
senpacience, “Mi ne bezonas fundamenton, nek la unuanetaĝon, nek la duan etaĝon; mi bezonas la belan trianetaĝon. Konstruu ĝin rapide”- 141 -

La Vojo de Purigado

Malsaĝulo ĉiam pensas nur pri rezulto kaj estas
senpacienca, ne tenante penon, kiu necesas por havibonajn rezultojn. Povas esti nenia rezulto bona sen ĝusta
peno, same kiel la tria etaĝo ne povas esti sen la
fundamento kaj la unua kaj la dua etaĝoj.

8. Iu malsaĝulo boligis mielon. Kiam lia amiko subite
vizitis lin, li volis regali lin per iom da mielo. Sed ĝi estis
tro varmega; li ventumis ĝin por malvarmigi, ne estinginte
la fajron,. Tiel same, ne estas eble akiri la mielon de klarasaĝeco, ne estingante la fajron de vulgaraj pasioj.

9. Foje estis du demonoj, kiuj pasigis tutan tagon por
disputi kaj kvereli pri unu kesto, unu bastono kaj unu paroda ŝuoj. Iu viro preterpasante demandis, “Kial vi disputas
pri tiuj objektoj? Kian magian forton ili havas? Kial vi
devas kvereli por posedi ilin?”
La demonoj klarigis al li, ke el la kesto ili povas
venigi ion ajn, kion ili deziras — manĝaĵon, vestaĵon aŭ
trezorojn, per la bastono ili povas venki malamikojn, kajkun la paro da ŝuoj ili povas vojaĝi tra la aero.
Aŭdinte tion, la viro diris, “Kial vi kverelas? Se vi
estos for de ĉi tie por momento, mi povas dividi laobjektojn egale al vi.” Kaj la du demonoj retiris sin kaj tuj- 142 -

La Vojo de Purigado

foriris. Kaj la homo tuj surmetis la ŝuojn, ekprenis la
keston kaj la bastonon kaj deflugis tra la aero.
“La demonoj” ĉi tie simbolas homojn de herezaj
kredoj. “Kesto” signifas la mondonacon. Ili ne
komprenas, ke multaj trezoroj povas esti produktataj elbonfarado. “Bastono” signifas la praktikadon dekoncentriĝo de la animo. Ili povas venki ĉiujn vulgarajn
dezirojn. “Paro de ŝuoj” signifas la puran disciplinon depenso kaj kondukado, kiu kondukas ilin for de ĉiujdeziroj. Ne sciante ĉi tion, ili kverelis kaj disputis pri la
kesto, la bastono kaj la paro da ŝuoj.

10. Foje iu viro estis vojaĝanta sola. Kiam fariĝis
krepusko, li venis al neokupita domo kaj decidis tranoktitie. Noktomeze unu demono alportis kadavron de homo
kaj metis ĝin sur la plankon. Post nelonge alia demono
aperis kaj pretendis, ke la kadavro apartenas al li, kaj ili
kverelis pri ĝi.
La unua demono diris, ke estas senutile kvereli plu
pri ĝi, kaj proponis lasi juĝon al alia atestanto por decidi
posedanton de la kadavro. La alia demono konsentis tion,
kaj ekvidinte la viron kaŭrantan en angulo, demandis lin,
kiu la unua alportis la kadavron. La viro terure ektimis,
ĉar li bone sciis, ke kian ajn decidon li faros, li kolerigos
demonon, kiu malgajnos la kadavron, kaj estos mortigita- 143 -

La Vojo de Purigado

de li. Sed la viro decidis diri malkaŝe tion, kion li vidis.
Kiel li antaŭsupozis, tio kolerigis la duan demonon,kiu deŝiris unu el liaj brakoj. Sed la unua demono
anstataŭigis la perditan brakon per tiu de la kadavro. La
furiozanta demono deŝiris lian alian brakon, sed la unuademono tuj anstataŭigis ĝin per la alia brako de la
kadavro, kaj tiel iris ĝis ambaŭ brakoj, ambaŭ kruroj, lakapo kaj la korpo; ili estis unu post la alia deŝiritaj kajanstataŭigitaj per la respondaj partoj de la kadavro. Tiam
la du demonoj, vidinte la partojn de la viro forĵetitajn sur
la planko, kolektis kaj manĝis ilin, kaj poste foriris.
La kompatinda viro, kiu rifuĝis en la senhoman
domon, estis ĉagrenita de sia malfeliĉo. La partoj de lia
korpo, kiujn la demonoj formanĝis, estis donitaj de liaj
gepatroj, kaj tiuj ĉi partoj, kiuj nun apartenas al li, estas
tiuj de la kadavro. Kiu do estas li nun? Pripensante ĉi tiujn
faktojn, li ne povis ordigi ilin kaj elvagis el la domo kiel
frenezulo. Alveninte al iu templo, li eniris en ĝin kajrakontis sian ĉagrenon al la tieaj monaĥoj.
Oni povis vidi la veran signifon de sen-egoeco en tiu
ĉi rakonto.

11. Iam bela virino en bela vesto vizitis ies domon. La
mastro de la domo demandis ŝin, kiu ŝi estas. La virino
respondis, ke ŝi estas diino de riĉeco. La mastro de la- 144 -

La Vojo de Purigado

domo ĝojis kaj afable ŝin gastigis.
Post nelonge aperis alia virino malbela kaj vestita
malbele kaj malriĉe. La mastro demandis, kiu ŝi estas. La
virino respondis, ke ŝi estas diino de malriĉeco. La mastro
estis surprizita kaj volis forpeli ŝin el la domo, sed lavirino rifuzis foriri, dirante, “La virino de riĉeco estas mia
fratino. Inter ni estas interkonsento, ke ni neniam vivu
apartaj; se vi forpelas min, ŝi iros kune kun mi.”. Tiel
dirinte, la malbela virino tuj foriris, kaj ankaŭ la belavirino malaperis.
Kie estas naskiĝo, tie estas morto. Kie estas feliĉo,tie estas malfeliĉo. Malbonaj aferoj sekvas bonajn aferojn.
Homoj devas klarvidi tion ĉi. Malsaĝuloj timegas
malfeliĉon kaj strebas gajni feliĉon. Sed tiuj, kiuj serĉas
Vervekiĝon, devas transcendi ilin ambaŭ kaj devas ne
alteniĝi al ili.

12. Iam vivis malriĉa pentristo, kiu foriris de sia domo
por serĉi sian fortunon, lasante hejme sian edzinon. Posttri jaroj da malfacilaj klopodoj li povis ŝparis tri centpecojn da oro kaj decidis reiri al sia hejmo. Survoje livenis al granda templo, kie solena ceremonio de oferadoĵus okazis. Li estis treege impresita kaj diris al si, “Ĝisnun mi pensis nur pri estanteco, sed neniam konsideris- 145 -

La Vojo de Purigado

mian estontecan feliĉon. Estas parto de mia bona fortuno,
ke mi venis al tiu ĉi loko. Mi devas utiligi tion por planti
semojn de merito.” Pensante tiel, li donacis sian tutanŝparitan monon al la templo kaj revenis senmona al sia
hejmo.
Kiam li revenis hejmen, lia edzino riproĉis lin, ĉar li
alportis al ŝi neniom da mono. La kompatinda pentristo
respondis, ke li gajnis iom da mono, sed rezervis ĝin en
sendanĝera provizejo. Kiam ŝi demandis pri la loko, kie li
rezervis, li konfesis, ke li donacis ĝin al la monaĥoj de iu
templo.
Tio kolerigis la edzinon. Ŝi insultis sian edzon kajfine akuzis lin al la distrikta juĝejo. Kiam la juĝisto
demandis la pentriston pri lia defendo, li diris, “Mi ne agis
malsaĝe, ĉar mi gajnis monon per peniga klopodo dum
longa tempo kaj volis uzi ĝin kiel semon por estonteca
bona fortuno. Kiam mi venis al la templo, ŝajnis al mi, ke
tie estas la kampo, kie mi devas planti mian oron kiel
semon por bona fortuno. Kiam mi donacis al la monaĥoj
la oron, ŝajnis al mi, ke mi forĵetis ĉian avidecon kajavarecon el mia menso, kaj mi konstatis, ke vera riĉo neestas oro, sed menso.”
La juĝisto laŭdis la spiriton de la pentristo, kaj tiuj,
kiuj aŭdis tion, montris sian favoron helpante lin en- 146 -

La Vojo de Purigado

diversaj manieroj. Kaj poste la pentristo kaj lia edzino
eniris en konstantan bonan fortunon.

13. Iu viro, kiu loĝis apud tombejo, nokte aŭdis iesvoĉon el tombo voki lin. Li estis tiel timigita, ke li nepovis mem esplori la voĉon. La sekvan tagon li parolis pri
tio al siaj kelkaj amikoj. Kuraĝulo el la amikoj decidisserĉi la lokon, de kie la voĉo venis.
Dum tiu viro estis tremanta pro timo, la brava amikoiris al la tombejo, kaj certe la saman voĉon li aŭdis el
tombo. Li demandis al la voĉo, kio ĝi estas, kaj kion ĝi
deziras. La voĉo respondis el sub la tero; “Mi estas kaŝita
trezoro, kiun mi mem decidis doni al iu alia. Mi volis
donaci ĝin al tiu viro en la lasta nokto, sed li estis tiel
timema, ke li ne venis; tial mi min donacu al vi, kiu
taŭgas por ricevi. Morgaŭ matene mi venos al via domo
kune kun miaj sep subuloj.”
La amiko diris, “Mi atendos vin, sed bonvolu diri al
mi, kiel mi devas regali vin?” La voĉo respondis, “Nivenos en la roboj de monaĥo. Antaŭ ĉio pretigu vianĉambron por ni; lavu vian korpon kaj purigu la ĉambron,
kaj atendu min preparante ok bovlojn plenigitajn perkaĉo. Post manĝo, konduku nin unu post la alia en la- 147 -

La Vojo de Purigadoĉirkaŭbaritan ĉambron, kie ni aliformigos nin mem en
potojn plenajn de oro.
En la sekva mateno li lavis sian korpon kaj purigis laĉambron tiel, kiel al li estis sugestite, kaj atendis la aperon
de la ok monaĥoj. En la ĝusta tempo ili aperis kaj li
akceptis ilin ĝentile. Post kiam ili finis manĝon, li
kondukis ilin unu post la alia en la ĉirkaŭbaritan ĉambron,kie ĉiu monaĥo aliformigis sin en poton plenan de oro.
En la sama vilaĝo estis tre avida viro. Li sciiĝis pri
la okazaĵo kaj deziris la potojn plenajn de oro. Li invitis
aliajn ok monaĥojn al sia domo. Post ilia manĝado, li
kondukis ilin en la ĉirkaŭbaritan ĉambron, sed ili nealiformigis sin en la potojn, sed fariĝis koleraj kaj krie
akuzis la avidan viron al la polico, kiu fine arestis lin.
La unua timema viro, aŭdinte ke la voĉo de la tombo
alportis trezoron al la brava viro, iris al lia domo kaj avide
postulis la oron, insistante ke ĝi apartenas al li, ĉar la voĉoestis unue adresita al li. Kiam la timema viro provis prenila potojn, li trovis multe da serpentoj levantaj iliajn
kapojn por ataki lin.
La reĝo de tiu ĉi lando aŭdis tion kaj juĝis, ke lapoto apartenas al la brava viro, kaj diris jenan rimarkon:“Ĉio en la mondo similas al tiu ĉi afero. Malsaĝuloj
- 148 -

La Vojo de Purigado

deziras nur bonajn rezultojn, sed ili estas tiel timemaj por
strebi al la celo, kaj ili ĉiam malsukcesas. Ili neniam fidas
sian forton nek havas kuraĝon por fronti kontraŭ lainterna batalado de menso, de kiu sola vera paco kajharmonio povas esti akirataj.

- 149 -

ĈAPITRO LA DUALA VOJO DE PRAKTIKO
I
SERĈADO DE LA VERO
1. Se temas pri serĉado de vero, troviĝas diversaj
demandoj negravaj. De kiaj materialoj estas konstruita launiverso? Ĉu ĝi estas eterna? Ĉu ĝi havas limon?
Kiamaniere estas organizita tiu ĉi socio de homoj? Kia
estas la ideala formo por la socio? Se vi prokrastasserĉadon de la vojo kaj praktikon por Vervekiĝo tiellonge, dum tiuj ĉi demandoj ne estas solvitaj, vi mortos,antaŭ ol vi trovos la vojon.
Supozu, ke iu viro estas pafita per venena sago kajliaj parencoj kaj amikoj kunvenintaj volas voki kuraciston
por eligi la sagon kaj kuraci lin kontraŭ la veneno.
Supozu, ke la vundito diras, “Atendu momenton!
Antaŭ ol vi eligos la sagon, mi deziras scii, kiu pafis lasagon? Ĉu tiu estis viro aŭ virino? Ĉu tiu estis noblulo aŭ
kamparano? Kaj el kio estas farita la pafarko? Ĉu ĝi estas
granda aŭ malgranda? Ĉu ĝi estas farita el ligno aŭ
bambuo? El kio estas farita la arkoŝnuro? Ĉu ĝi estas fibroaŭ tendeno? Ĉu la sago estas el visterio aŭ fragmito? Kio
estas ĝia plumo? Atendu eligi la sagon, ĝis mi estos
informita pri ĉiuj ĉi aferoj!” Kio okazos al li?
- 150 -

La Vojo de PraktikoAntaŭ ol li estos informita pri tiuj ĉi demadoj,
sendube la veneno cirkulos tra la korpo kaj li mortos. En
tiu ĉi okazo, tio kion ni devas unue pripensi, estas eligi lasagon kaj kuraci la vundon, por ke la veneno ne cirkulu en
la tuta korpo.
Kiam fajro de pasioj danĝerigas la mondon, lademando pri la konstruo de la universo apenaŭ gravas.
Kia estas la ideala formo de la homa komunumo estas netre grava por pritrakti.
La demandon, ĉu la universo havas limon, aŭ ĉu ĝi
estas eterna, oni povas flanken lasi ĝis estos trovita ia
maniero estingi la fajron de naskiĝo, maljuniĝo,malsaniĝo kaj morto. En la mezo de melankolio, tristo,
sufero kaj ĉagreno, oni devas unue serĉi la vojon por solvi
tiujn ĉi problemojn kaj strebi al la praktikado de la vojo.
La instruo de la Budho inkludas gravaĵojn, kiujn ni
devas koni, kaj ekskludas negravaĵojn. Nome, la Budho
instruas al homoj, ke ili devas lerni tion, kio estas
lernenda, forigi tion, kio estas forigenda, praktiki tion, kio
estas praktikenda, kaj klarvidi tion, kio estas klarvidenda.
Tial, homoj devas scii, kio estas la plej grava, kiu
problemo devas esti solvita la unua, kaj kiu tasko estas la- 151 -

La Vojo de Praktiko

plej urĝa por ili. Por scii ĉi supre menciitajn aferojn, antaŭ
ĉio ili devas entrepreni trejni sian menson; t.e. ili devas
unue peni regi sian menson.

2. Supozu, ke iu viro eniras en arbaron por preni
medolon, kiu kreskas en la centro de arbo, kaj revenis kunbranĉoj kaj folioj, pensante, ke li jam akiris medolon. Tio
estas tute stulta. Sed homoj ofte kontentiĝas nur kun arbaj
eksteraĵoj, kvankam ilia vera celo devas esti kapti lainternan esencon.
Ĉi tie arba medolo signifas veron, kiun homoj serĉas
kun la deziro liberiĝi de naskiĝo, maljuniĝo, malsaniĝo
kaj morto, aŭ de malĝojo, lamento, sufero kaj ĉagreno. Se
iu homo, gajninte iom da respekto kaj honoro, fariĝas
memkontenta kaj tro fiera, laŭdas sin mem kaj mallaŭdas
aliajn, tiu eraras same kiel la viro, kiu pensas, ke li akirisarban medolon, kvankam li efektive akiris nur branĉojn
kaj foliojn.
Se iu kontentiĝas kun iom da progreso, kiun tiu faris
per malgranda klopodo, haltigas sian klopodon kaj iĝasfiera kaj aroganta, tio ankaŭ samas kiel la konduto de lasupre menciita viro, kiu efektive akiris nur arban ŝelon.
Kaj se iu trovas, ke ties menso fariĝis pli trankvila- 152 -

La Vojo de Praktiko

kaj ties penso pli klara, kaj haltigas sian klopodon kaj iĝasfiera kaj aroganta, tio ankaŭ samas kiel la konduto de lasupre menciita viro, kiu efektive akiris nur arban
endodermison.
Kaj se iu iĝas fiera kaj aroganta, opiniante ke tiu
gajnis la kapablon de intuicia kompreno, tiu estas samakiel la viro, kiu pensas, ke li akiris arban medolon,
kvankam li efektive akiris arban fibron. Ĉi tiuj serĉantoj
facilanime kontentiĝas de sia nesufiĉa klopodado, iĝasfieraj kaj arogantaj, haltigas sian klopodon, enfalas en
pigrecon. Konsekvence ili denove invitos suferojn.
Tiuj, kiuj serĉas la veran vojon al Vervekiĝo, devas
ne esperi facilan aŭ agrablan taskon, nek esti plezuraj pro
respekto, honoro aŭ oferaĵoj. Kaj plie ili devas ne celi etan
klopodon nek bagatelan progreson en trankvileco, kono
kaj klarvidado.
Antaŭ ĉio homoj devas klare teni en sia menso la
fundamentan kaj esencan naturon de tiu ĉi mondo denaskiĝo-kaj-morto.

3. La mondo ne havas sian propran substancon. Ĝi
aperas laŭ la konkordo de kaŭzoj kaj kondiĉoj, kiuj havis
sian originon, sole kaj ekskluzive, en la aktiveco de la- 153 -

La Vojo de Praktiko

menso, kiu estas instigita de malsaĝo, mem-trompo,
deziroj kaj ampasio. La mondo de iluzio ne estas ioekstera, pri kiu la menso false konceptas. Ĝi havas nenian
ajn substancon, sed aperas laŭ la proceso de la menso
mem, montrante siajn proprajn iluziojn. Ĝi estas fondita
kaj konstruita de la deziroj de la menso, de ĝiaj suferoj kajbaraktoj akompanantaj la doloron kaŭzitan de ĝiaj propraj
avideco, kolero kaj malsaĝo. Homoj, kiuj serĉas la vojon
al Vervekiĝo, devas esti preta je batalado kontraŭ ĉi tia
menso por atingi sian celon.

4. “Ho, mia menso! Kial vi ŝvebas tiel maltrankvile
super la ŝanĝiĝemaj cirkonstancoj de vivo ? Kial vi igas
min tiel konfuza kaj maltrankvila? Kial vi instigas minkolekti tiel multe da aĵoj? Vi similas al plugilo, kiu
frakasiĝas en pecojn antaŭ la komenco de plugado; visimilas al direktilo, kiu estas malmuntita, ĝuste kiam oni
estas ekveturonta al la maro de naskiĝo-kaj-morto. Se ni
ne bone utiligas tiun ĉi vivon, por kio ni ripetadis
renaskiĝojn?”“Ho, mia menso! Iun fojon vi igis min naskiĝi kielreĝo, kaj alian fojon vi igis min naskiĝi kiel ekzilito
almozanta manĝaĵojn de loko al loko. Kelkajn fojojn vi
igis min naskiĝi en ĉiela luksa domego, en kiu mi vivis
ekstaza, sed poste vi forpelis min en la fajron de infero.”- 154 -

La Vojo de Praktiko“Ho, mia malsaĝa, malsaĝa menso! Tiel vi gvidis
min al diversaj vojoj, kaj mi ĉiam obeis vin. Sed nun miaŭdis la instruon de la Budho; tial vi ne plu ĝenu min kaj
ne kaŭzu pluajn suferojn, sed lasu min serĉi Vervekiĝon
humile kaj pacience.”“Ho, mia menso! Se vi nur lernus, ke ĉiuj aĵoj nehavas substancon kaj estas efemeraj, se vi nur lernus nealkroĉi al aĵoj, ne deziregi aĵojn, ne kapitulaci al avideco,kolero kaj malsaĝo, tiam ni povus vojaĝi en trankvilo.
Tiam tranĉante la katenon de deziroj per la glavo de saĝo,kaj ne ĝenate de ŝanĝiĝantaj cirkonstancoj — avantaĝo aŭ
malavantaĝo, gajno aŭ perdo, laŭdo aŭ klaĉo —, ni povus
resti en paco.”“Ho, mia kara menso! Tiu estas vi, kiu unue vekis en
mi la volon serĉi la vojon; tiu estas vi, kiu sugestis al miserĉi Vervekiĝon. Tamen kial vi nun tiel facile cedas alavideco, al emo al komforteco, kaj al plezuro ekscitita?”“Ho, mia menso! Kial vi kuras tien kaj ĉi tien sen
difinita celo? Lasu min transpasi ĉi tiun vastan maron deiluzio. Ĝis nun mi agadis laŭ via deziro, sed nun vi devas
agadi laŭ mia deziro, kaj ni kune sekvu la instruon de la
Budho.”“Ho, mia kara menso! Montoj, riveroj kaj maroj- 155 -

La Vojo de Praktiko

estas ŝanĝiĝemaj kaj plenaj de katastrofoj. Kie ni povas
trovi trankvilecon en tiu ĉi mondo de iluzio? Ni sekvu la
instruon de la Budho kaj transiru al la alia bordo, al
Vervekiĝo.”5. Tiuj, kiuj vere serĉas la vojon al Vervekiĝo, kun
forta preteco antaŭenmarŝas. Tial eĉ se ili renkontas
mokridantojn aŭ klaĉantojn, ili neniam ŝancelas siandecidon. Eĉ se iu batas ilin per pugno, ĵetas ŝtonon al ili
kaj atakas ilin per glavo, ili neniam havas koleron en sia
menso.
Eĉ se malamikoj detranĉus ilian kapon de la trunko,
la menso devas ne esti ĝenata. Se la menso devojserĉantoj fariĝas malluma pro tio, tio signifas, ke ili neestas vera sekvanto de la instruo de la Budho. Kio ajn
okazus, ili devas resti solidaj, firmaj, senmovaj, ĉiamradiante kun la menso de compato kaj favoro. Venu
kalumnio, venu malfortuno! Tamen vojserĉantoj devas
decide resti semovaj kaj trankvilaj en sia menso, plenigite
de la instruo de la Budho.
Por atingi Vervekiĝon oni devas provi plenumi ĉiajn
ajn taskojn malfacile plenumeblajn, elteni aferojn
malfacile elteneblajn, kaj donaci aĵojn malfacile
donaceblajn. Se iu diras, ke por atingi Vervekiĝon oni- 156 -

La Vojo de Praktikodevas limigi sian manĝaĵon je unu rizograjno tage, manĝu
nur tiom. Se la vojo al Vervekiĝo trapasas fajron, ne
hezitu trapasi fajron.
Sed donacinte aŭ plenuminte, oni devas ne havi lapenson «Mi donacis» aŭ «Mi plenumis». Oni devas agi
tiel , ĉar tio estas saĝa kaj prava afero. Oni devas agi kun
la spirito de kompato; tio estas same kiel patrino flegas
sian malsanan infanon. Patrino neniam havas la penson«Mi flegis».

6. Antaŭ multaj jaroj vivis reĝo, kiu amis sian popolon
kaj sian landon. Li regis sian landon kun saĝo kajbonkoro. Pro tio lia lando prosperis kaj estis paca. Li ĉiamdeziris al si pli grandan saĝon kaj klerecon; li eĉ oferis
rekompencon al iu ajn homo, kiu povas gvidi lin al valora
instruo.
Lia fervoro kaj saĝo finfine atingis la atenton dedioj. Ili decidis unue provi lin. Iu dio aliformiĝinte en
demonon aperis antaŭ la pordo de la reĝa palaco, kaj diris,“Bonvolu konduki min antaŭ la reĝon, ĉar mi havas
sanktan instruon por li.” La reĝo petis la instruon. Ĉe tio
la demono subite en timiga formo postulis manĝaĵon
dirante, “Mi ne povas instrui ĝin, ĝis mi ekhavosmanĝaĵon.” Tiam la plej bongusta manĝaĵo estis oferita- 157 -

La Vojo de Praktikoantaŭ la demono, sed la demono eĉ insistis, ke li devas
ekhavi varman homan karnon kaj sangon. Ĉe tio lakronprinco decidis doni sian korpon al la demono kajankaŭ la reĝino decidis doni sian korpon. Sed ankoraŭ lademono ne estis kontenta kaj plie postulis la korpon de lareĝo mem.
Tiam la reĝo kun aplombo diris, “Mi volonte oferu
al vi mian korpon, sed mi ne povas morti, antaŭ ol miaŭdos la instruon.”
La demono donis sekvantan instruon: “Lamento
naskiĝas el la pasio, timo naskiĝas el pasio. Tiuj, kiuj
forigis pasion, neniam havas lamenton nek timon.” Subite
la demono ŝanĝis sin en la originan figuron de la dio.
Samtempe la mortintaj princo kaj reĝino aperis en siajantaŭaj figuroj.

7. Iam vivis iu praktikanto, kiu serĉis la Veran Vojonen la Himalajo. Li tute ne ŝatis iajn ajn trezorojn de la teronek la plezurojn de ĉielo. Li nur serĉadis la instruon, kiu
povas forigi ĉiujn mensajn iluziojn.
La dioj, kortuŝite de lia fervoreco kaj sincereco,
decidis provi lian menson. Do unu el la dioj ŝangis sianfiguron en demonon kaj aperis en la Himalajo, recitante,- 158 -

La Vojo de Praktiko“Ĉio ŝanĝiĝas, ĉio aperas kaj malaperas.”
La praktikanto, aŭdinte ĉi tiun kanton treege ĝojis,
kvazaŭ li estus trovinta fonton de malvarmeta akvo, aŭkvazaŭ sklavo estus liberigita neatendite. Li diris al simem, “Finfine mi trovis veran instruon, kiun mi delongeserĉadis.” Li sekvis la voĉon. Dezirante trovi la recitinton
de la vero, li renkontis teruraspektan demonon. Kuntimemo li proksimiĝis al la demono kaj demandis, “Ĉuestis vi, kiu recitis la sanktan verson, kiun mi ĵus aŭdis?
Se estis vi, bonvolu reciti ĝin plu.”
La demono respondis, “Jes, ĝi estas mia verso. Sedĉar mi estas tiel malsata, ke mi ne povas reciti plu, ĝis mimanĝos ion.”
La praktikanto fervore petis de li recii ĝin dirante,“Ĝi havas sanktan signifon kaj la de mi serĉatan instruon.
Nun mi aŭdis la parton de ĝi. Bonvolu promesi al miaŭskulti ĝin plu.”
La demono diris ankoraŭfoje, “Mi estas malsata.
Sed se mi povas manĝi karnon kaj sangon de homo, mi
recitu la verson ĝis la fino.”
Ĉe tio la praktikanto kun aspiro aŭskulti la instruon
promesis doni sian propran korpon al la demono. Finfine- 159 -

La Vojo de Praktiko

la demono kantis la kompletan kanton jene:Ĉio ŝanĝiĝas,Ĉio aperas kaj malaperas.
Kiam oni transcendas aperon kaj malaperon,Jen estas perfekta trankvilo.
Aŭdinte tion ĉi, 1a praktikanto skribis la verson sur
rokoj kaj arboj ĉirkaŭe kaj grimpis sur arbon. Poste li ĵetis
sin antaŭ la piedojn de la demono. En tiu momento la
demono reŝanĝis sian figuron en dion kaj ricevis liankorpon en la manoj sendifekte.

8. Antaŭ multaj jaroj estis fervora vojserĉanto nomata
Sadaprarudito. Li forĵetis ĉiun delogon de profito aŭ
honoro kaj riskis sian vivon por serĉi la veran vojon. Iun
tagon li aŭdis voĉon de ĉielo, kiu diris, “Sadaprarudito,
iru rekte al oriento! Timu nek varmon, nek malvarmon.
Neniam estu ĝenata de distingo de bono aŭ malbono. Nurpaŝu orienten fervore. En la fora oriento vi certe trovos
vian veran instruiston kaj akiros Vervekiĝon.”Sadaprarudito ĝojegis pro tiu ĉi definitiva instrukcio
kaj tuj ekvojaĝis orienten. Iufoje li dormis en soleca
kampo, iufoje en sovaĝa montaro. Estante vaganto en
fremdaj landoj li suferis de persekutado kaj humiligado.
Iufoje li vendis sin mem kiel sklavon por satigi sin,

- 160 -

La Vojo de Praktiko

sentante kvazaŭ li vendus siajn karnon kaj oston. Tamenfinfine li renkontis veran instruiston kaj petis lian
instruon.
Jen estas proverbo: “Bonaĵo ofte renkontas
malhelpon.” Sadaprarudito trovis, ke ĝi estas vera, dum
sia vojaĝo al vera vojo. Li ne havis monon por aĉeti
kelkajn florojn kaj incenson, kiujn li volis oferi al la
instruisto. Li provis vendi sian servon, sed li trovis
neniun, kiu dungas lin. Ŝajnis al li, ke iu malbona spirito
malhelpas lin kaj deturnigi lin de la celo. La vojo al
Vervekiĝo estas tre malfacila, kaj eble ĝi kostas homanvivon.
Sadaprarudito ne havis monon por aĉeti paperon kajinkon, per kiuj li povas skribi la instruon de la gvidanto.
Tial li pikis sian brakon per glavo kaj verŝis sian sangon,
per kiu li skribis la vortojn de la gvidanto. Tiamaniere li
akiris la altvaloran Veron.

9. Iam estis knabo nomata Sudano, kiu ankaŭ deziris
Vervekiĝon kaj fervore serĉis la vojon. De fiŝkaptisto li
lernis mirindaĵon pri la maro. De kuracisto li lernis
kompaton al malsanuloj suferantaj. De riĉulo li lernis, keŝpari malgrandan sumon da mono estas sekreto de lia- 161 -

La Vojo de Praktiko

granda riĉaĵo, kaj pensis, ke estas necese konservi ĉiunetan gajnon por iri al la vojo al Vervekiĝo.
De meditanta monaĥo li lernis, ke la pura kaj paca
menso havas miraklan forton por purigi kaj trankviligi lamenson de aliaj homoj. Foje li renkontis virinon havantan
noblan karakteron kaj estis impresita de ŝia favorema
spirito. De ŝi li lernis, ke amo estas la frukto de saĝo. Fojeli renkontis maljunan asketon, kiu diris al li, ke por atingicelon li devas supreniri sur monton de glavoj aŭ trapasi
valon de fajro. Tiel, laŭ siaj spertoj Sudano lernis, ke vera
instruo povas esti akirata de ĉio, kion li vidis aŭ aŭdis.
Li lernis paciencon de malriĉulo kaj fizike
handikapita virino; li lernis lecionon de simpla feliĉo
rigardante infanojn ludantajn sur strato; de ĝentilaj kajhumilaj homoj, kiuj deziras nenion, kion ordinaraj homoj
deziras, li lernis la sekreton vivi pace kun la tuta mondo.
Li lernis lecionon de harmonio el la komponado debonodoraj incensaĵoj, kaj lecionon de dankemo el laaranĝado de floroj. Iun tagon en arbaro li ripozis sub
granda arbo kaj vidis etan arbon kreskantan apud la arbo
velkinta kaj jam falinta. Tio donis al li la instruon, ke
homa vivo ne estas konstanta.
Tage sunlumo kaj nokte brilantaj steloj ĉiam freŝigis
- 162 -

La Vojo de Praktikolian spiriton per la sperto de lia longa vojaĝo. Tiel Sudano
profitis de la spertoj de sia longa vojaĝo.
Vere tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas pensi pri sia
menso kvazaŭ pri kastelo gardenda kaj ornamenda. Ili
devas larĝe malfermi la pordojn de sia menso direktita al
Budho, inviti Ĝin kun respekto kaj humilo en la internon
de sia menso, kaj oferi al Ĝi la incenson de konfido kaj laflorojn de ĝojo.

II
DIVERSAJ VOJOJ
1. Por tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, estas la triopa
trejnado kiel praktika metodo. Ili devas kompreni kaj
sekvi ĝin: la unua ero estas disciplino por praktika
konduto; la dua ero estas koncentrado de menso; la tria
ero estas saĝo.
Kio estas disciplino? Ĉiuj vojserĉantoj, ĉu monaĥo
aŭ laiko, devas observi la preceptojn por bona konduto. Ili
devas regi sian menson kaj korpon kaj protekti la pordojn
de la kvin sensoj. Ili devas timi eĉ etan kulpon kaj
momenton post momento devas penadi fari nur bonajn
agojn.

- 163 -

La Vojo de Praktiko

Kion signifas koncentrado de menso? Ĝi signifas
forigon de avideco aŭ malbonaj deziroj kaj teni la menson
pura kaj trankvila.
Kio estas la saĝo? Ĝi estas la kapablo perfekte
kompreni kaj pacience akcepti la Noblan Kvaropan Veron— sciiĝi pri la fakto de sufero kaj ĝia naturo; pri la kaŭzo
de sufero: pri la finiĝo de sufero: kaj pri la Nobla Vojo,
kiu kondukas al la fino de sufero.
Tiuj, kiuj fervore sekvas tiun ĉi triopan trejnadon,
povas esti nomataj disĉiploj de Budho.
Supozu, ke azeno, kiu ne havas bonan formon, nekvoĉon nek kornojn kiel tiujn de bovo, sekvas bovaron kajpretendas, “Vidu, mi ankaŭ estas bovo.” Kiu kredas ĝin?
Tiel same estas stulte, ke iu ne sekvante la triopan
trejnadon fanfaronas, ke li/ŝi estas vojserĉanto aŭ disĉiplo
de Budho.
Por gajni rikolton de kamparo en aŭtuno, kamparanodevas anticipe en printempo devas plugi, prisemi kaj
irigacii kampojn, kaj ankaŭ elradiki herbaĉojn. Tiel same,serĉantoj de Vervekiĝo devas sekvi la triopan trejnadon.
Kamparanoj ne povas atendi, ke ili vidos burĝonojn
hodiaŭ, grajnojn morgaŭ kaj rikolton postmorgaŭ. Tiel
- 164 -

La Vojo de Praktikosame serĉantoj de Vervekiĝo ne povas forigi pasiojn
hodiaŭ, detrui alkroĉiĝon morgaŭ kaj akiri Vervekiĝon
postmorgaŭ.
Ankaŭ post kiam kamparanoj prisemas kampojn,
kreskaĵoj bezonas ilian paciencan laboradon dum longa
tempo kaj atendi ŝanĝiĝon de sezono. Tiamaniere ekestasburĝonoj kaj laste rikolto. Tiel same, por akiri
Vervekiĝon, praktikantoj devas kulturi la teron de
Vervekiĝo laŭ la triopa trejnado, t.e. disciplino,
koncentrado de menso kaj saĝo.

2. Estas malfacile paŝi sur la vojo kondukanta al
Vervekiĝo, dum oni avidas al luksa vivo, postkuras
komforton kaj estas konfuzita de ampasioj. La diferencointer ĝuado de vivo kaj tiu de la Vera Vojo estas granda.
Kiel jam eksplikite, la menso estas la fonto de ĉiujaĵoj. Se la menso ĝuas mondumajn aferojn, iluzio kajsufero sekvos nin neeviteble; sed se la menso ĝuas la
Veran Vojon, feliĉo, kontento kaj ĝojego sekvos.
Tial tiuj, kiuj serĉas Vervekiĝon, devas teni sianmenson pura kaj pacience sekvi kaj praktiki la triopan
trejnadon. Se ili observas la disciplinon, ili konsekvence
gajnas koncentradon de menso; kaj se ili gajnas- 165 -

La Vojo de Praktiko

koncentradon de menso, ilia menso fariĝas klara kaj saĝa,kaj tio kondukas al Vervekiĝo.
Vere, tiu ĉi triopa trejnado — disciplino,
koncentrado kaj saĝo — estas vera vojo al Vervekiĝo. Ĉarhomoj ne laŭiris la triopan trejnadon, mensaj iluzioj
akumuliĝas ĉe ili dum longa tempo. Ili devas ne disputi
kun aliaj homoj, sed pacience meditadi en sia interno depura menso por atingi Vervekiĝon.

3. Se analizi la triopan trejnadon de praktikado, ĝipovas esti klarigita kiel la Nobla Okera Vojo; aŭ kiel laklarvidado el la kvar metodoj, aŭ kiel la ĝusta klopodado
el la kvar flankoj, aŭ kiel la kvin fortoj, aŭ kiel laparamito aŭ la perfektigo el la ses branĉoj.
La Nobla Okera Vojo esta la praktikado konsistanta
el: la ĝusta vido, la ĝusta penso, la ĝusta vorto, la ĝusta
faro, la ĝusta vivo, la ĝusta peno, la ĝusta atento, kaj laĝusta koncentrado.
La Ĝusta Vido signifas plene kompreni la Noblan
Kvaropan Veron, esti konvinkita pri la leĝo de kaŭzo kajrezulto, kaj ne esti trompita de iluzioj kaj deziroj.

- 166 -

La Vojo de Praktiko

La Ĝusta Penso signifas la rezolutan menson, kiu nepermesas deziregon, avidecon, koleron kaj agon vundi
aliajn vivojn.
La Ĝusta Vorto signifas eviti mensogon, senutilan
babiladon, kalumnion kaj hipokritan parolon.
La Ĝusta Faro signifas ne mortigi, ne ŝteli kaj neadulti.
La Ĝusta Vivo signifas eviti hontindan vivmanieron.
La Ĝusta Peno signifas diligentan klopodadon cele
al la ĝusta direkto.
La Ĝusta Atento signifas teni puran kaj prudentan
menson.
La Ĝusta Koncentrado signifas teni la menson ĝusta
kaj trankvila por klarvidi la esencon de la menso, sen ajnaneĝusta celo.

4. La klarvidado el la kvar metodoj estas jena: la unua,
rigardi la korpon malpuran, klopodante forigi ĉian- 167 -

La Vojo de Praktiko

alkroĉiĝon al ĝi; la dua, rigardi la sensojn kiel fonton desufero, kion ajn ili sentas, ĉu doloran aŭ plezuran; la tria,
rigardi la menson konstante ŝanĝiĝantan; la kvara, rigardiĉion en la mondo kiel fenomenon estiĝintan de kaŭzo kajkondiĉo, kaj konscii, ke nenio restas senŝanĝa por ĉiam.

5. La ĝusta klopodado el la kvar flankoj estas jena: launua, preventi malbonon antaŭ ol ĝi ĝermas; la dua,
fortranĉi malbonon, kiu jam ĝermis; la tria, instigi lamenson, por ke bono ĝermu; la kvara, kreskigi bonon, kiu
jam ĝermis, kaj grandigi ĝin.

6. La kvin fortoj estas jena: la unua, kapablo dekonfido; la dua, kapablo de klopodo; la tria, kapablo de
prudenta menso; la kvara, kapablo de koncentrado; lakvina; kapablo teni klaran saĝon. Tiuj ĉi kvin fortoj estas
necesaj por Vervekiĝo.

7. La paramito aŭ la perfektigo el la ses branĉoj estas
jena: la unua, perfektigi oferon aŭ donacon; la dua,
perfektigi observadon de preceptoj; la tria, perfektigi
paciencon; la kvara, perfektigi penadon; la kvina,
perfektigi koncentradon de menso; la sesa, perfektigisaĝon. Per tiuj ĉi praktikoj oni povas transiri de tiu ĉi- 168 -

La Vojo de Praktiko

bordo de iluzio al la bordo de Vervekiĝo.
La praktikado de ofero forigas avaran menson; lapraktikado de preceptoj profundigas la penson pri justeco;la praktikado de pacienco helpas por regi la timeman kajkolereman menson; la praktikado de penado helpas nin
esti diligentaj; la praktikado de koncentrado helpas nin
regi vagantan menson; la praktikado de saĝo ŝanĝas lamalluman kaj konfuzitan menson al pura kaj saĝa menso.
Ofero kaj observo de preceptoj faras la fundamenton
necesan por konstrui grandan kastelon, t.e. la tutan
praktikadon. Pacienco kaj penado estas la muroj de lakastelo kaj protektas nin kontraŭ malamikoj eksteraj.
Koncentrado kaj saĝo estas la armiloj, kiuj protektas nin
kontraŭ la atako de naskiĝo-kaj-morto.
Doni almozon al petantoj estas la ago de oferokompreneble, sed ne estas la Vera Ofero. Vera Oferodevenas de simpatia memvola menso, antaŭ ol estas
petite, kaj devas esti konstanta, sed ne kelkfoja.
Se post ofero restas la sento de pento aŭ memlaŭdo,ĝi neniam estas Vera Ofero. Vera Ofero estas tia, kia oni
oferas kun ĝojo kaj poste forgesas sin mem kiel oferinton
kaj forgesas ankaŭ akceptinton kaj oferaĵon.

- 169 -

La Vojo de Praktiko

Estas sep specoj de ofero, kiujn ĉiuj, eĉ malriĉuloj,
povas praktiki. La unua estas la fizika ofero, t.e. oferi
servon per sia laboro. La plej alta tipo de tiu ĉi ofero estas
oferi sian propran vivon, kio estas rakontota en la sekva
parabolo. La dua estas la spirita ofero, t.e. oferi kompatan
menson al aliaj viv-estaĵoj. La tria estas la okula ofero, t.e.
oferi varman rigardon al aliaj homoj, por ke ili estu
trankvilaj. La kvara estas ofero de milda mieno, t.e. ĉiammontri rideton sur vizaĝo. La kvina estas parola ofero, t.e.
oferi favorajn kaj varmajn vortojn. La sesa estas ofero deloko, t.e. fordoni sian lokon al aliaj homoj. La sepa estas
ofero de domo, t.e. liveri al aliaj homoj sian ĉambron kiel
tranoktejon. Tiuj ĉi oferoj povas esti praktikataj de ĉiu ajn
en ĉiutaga vivo.

8. Antaŭ longe estis princo nomata Satvo. Iun tagon li
kaj liaj du pliaĝaj fratoj iris al arbaro por ludi. Tie ili vidis
tigron, kiu naskis sep idojn, kaj kiu pro sia malsato estismanĝonta siajn idojn.
La pliaĝaj fratoj forkuris pro timo, sed la princo
Satvo grimpis sur krutaĵon kaj ĵetis sin antaŭ la tigron porsavi la tigridojn. Tiel li satigis la patrinan tigron kaj savis
la sep idojn.
La princo Satvo agis ĉi tiel tute spontane. Sed en sia- 170 -

La Vojo de Praktiko

menso li pensis: “Ĉi tiu mia korpo estas ŝanĝanta kajnekonstanta. Ĝis nun mi amis nur la korpon kaj ne
konsciis pri oferado, sed vere nun mi oferu mian korpon
por akiri Vervekiĝon.” Lia penso montras, kia estu la vera
celkonscio por Vervekiĝo.

9. Troviĝas la Kvar Nemezureblaj Mensostatoj, kiujn
serĉanto de Vervekiĝo devas atente teni. Ili estas
bonkoreco, kompato, simpatia ĝojo kaj egalanimeco. Oni
povas forigi avarecon per bonkoreco; oni povas forigi
koleron per kompato; oni povas forigi suferon persimpatia ĝojo; oni povas forigi la kutimon dediskriminacio inter amiko kaj malamiko per egalanimeco.
Estas granda bonkoreco doni al aliaj homoj feliĉon
kaj kontenton; estas granda kompato forigi suferon kajmalĝojon de aliaj homoj; estas granda simpatia ĝojo farialiajn homojn feliĉaj kaj kontentaj kun la menso de ĝojo;estas granda egalanimeco konduti al ĉiuj homoj egale kajsen distingo.
Oni devas teni tiujn ĉi Kvar Nemezureblajn
Mensostatojn kaj forigi avarecon, koleron, suferon kajmenson de amo-malamo, sed tio ne estas facila afero.
Malbona menso estas malfacile forigebla kvazaŭ
gardohundo, kaj ĝusta menso estas facile perdiĝema
- 171 -

La Vojo de Praktiko

kvazaŭ cervo kuranta en arbaro; aŭ malbona menso estas
malfacile forigebla kvazaŭ literoj gravuritaj sur ŝtono, kajĝusta menso estas facile perdiĝema kvazaŭ vortoj skribitaj
sur akvo. Tial, estas plej malfacile en vivo ekzercadi sin
por Vervekiĝo.

10. Iam estis junulo nomata Ŝrono, kiu naskiĝis en riĉafamilio, sed lia korpo estis malforta denaske. Li estis tre
fervora por akiri Vervekiĝon kaj fariĝis disĉiplo de la
Budho. Li klopodis tiel penege, ke fine liaj piedoj sangis,
tamen li ne povis atingi Vervekiĝon.
La Budho kompatis Ŝronon kaj diris al li, “Ŝrono, vi
iam lernis ludi harpon hejme, ĉu ne? Vi scias, ke se la
kordoj estas streĉitaj tro forte aŭ malforte, la harpo nemuzikon. Ĝi faras muzikon, nur kiam la kordoj estasstreĉitaj tute ĝuste. La trejnado por Vervekiĝo estas simila
al la kordo de harpo. Se vi streĉas la kordojn de via menso
tro forte aŭ malforte, vi ne povas akiri Vervekiĝon. Vi
devas konsideri bone kaj agi saĝe.”Ŝrono trovis tiun ĉi instruon tre profita, kaj finegajnis tion, kion li serĉis.

11. Iam estis princo, kiu lerte uzis kvin armilojn. Iun- 172 -

La Vojo de Praktikotagon li estis revenanta al sia hejmo el sia praktikado kajrenkontis monstron, kies haŭto estis nevundebla.
La monstro alproksimiĝis al la princo, sed ĝi ne
timigis lin. La princo pafis sagon, sed ĝi ne povis vundiĝin. Sekve li ĵetis lancon, sed ĝi ne povis penetri la dikanhaŭton de la monstro. Sekve li ĵetis bastonon kajĵetlancon, sed ili tute malsukcesis. Laste li uzis sianglavon, sed ĝi rompiĝis. Finfine li atakis per siaj pugnoj
kaj piedoj, sed vane. Tiam la monstro kaptis lin kaj tenis
lin firme. Ĉe tio la princo provis uzi siajn membrojn kajkapon kiel batalilojn, sed vane.
La monstro diris, “Estas senutile batali kontraŭ mi.
Nun mi volas manĝi vin.” La princo respondis, “Eble vi
pensas, ke mi jam uzis miajn ĉiujn armilojn, sed ankoraŭ
mi havas la plej fortan armilon. Se vi englutos min, miuzos ĝin, kaj mi trarompos vin el la interno de via
stomako.”La kuraĝo de la princo maltrankviligis la monstron,
kiu demandis, “Kiamaniere vi povas agi tiel?” La princo
respondis, “Per la forto de Vero.” Tiam la monstro
liberigis lin kaj petis de li instrui la Veron.

- 173 -

La Vojo de Praktiko

Tiu ĉi fablo instruas, ke disĉiploj havu kuraĝon en
sia penado kaj estu sentima fronte al multe da malfavoraj
aferoj.

12. Memfieraĉo kaj senhonteco difektas la homaron, sed
memkritiko kaj humila menso protektas homojn. Per tiu ĉibona menso homoj respektas siajn gepatrojn, pliaĝajn
gefratojn kaj superulojn, ĉar ili estas sentemaj pri
malhonoro kaj honto. Estas meritplene fari repripenson
pri si mem, reteni memhonorigon, kaj senti honton
rigardante fiagojn de aliaj homoj.
Se homoj posedas la spiriton de pento, ilia kulpo
estingiĝos, sed se ili ne havas la spiriton de pento, ilia
kulpo daŭros kaj kondamnos ilin eterne.
Tiu, kiu aŭskultas la veran instruon, multajn fojon
pripensas ĝin kaj utiligas ĝin por sia praktikado, povas
fari ĝin sia propra posedaĵo.
Tamen tiu, kiu nur aŭdus la veran instruon, ne povas
fari ĝin sia propra posedaĵo kaj ne povas atingi
Vervekiĝon.
Konfido, modesteco, humileco, pacienco kaj saĝo- 174 -

La Vojo de Praktiko

estas la gravaj fontoj de forto por tiu, kiu serĉas
Vervekiĝon. El ili saĝo estas la plej ĉefa, kaj la aliaj estas
la sekvantoj de la saĝo. Dum la ekzercado, se vi amas
vulgarajn aferojn, ĝuas sensencajn babiladojn aŭ falas en
dormojn, vi nepre retiriĝos de la vojo al Vervekiĝo.

13. En sintrejnado por Vervekiĝo iuj povas progresi pli
rapide ol aliaj, sed oni ne bezonas senkuraĝiĝi, vidante
aliajn homojn iluminiĝintajn pli frue.
Kiam iu praktikas arkpafadon, li ne atendas sukcesi
rapide, ĉar li scias, ke se li ekzercas sin pacience, li neprefariĝos pli kaj pli lerta. Rivero komenciĝas kiel rivereto,
sed gi pli kaj pli kreskas larĝa, ĝis ĝi fine enfluas en
oceanon. Kiel tiuj ĉi ekzemploj montras, se oni ekzercas
sin pacience kaj persiste, oni certe atingos Vervekiĝon.
Kiel jam klarigite, se oni tenas siajn okulojn larĝe
malfermitaj, oni trovos la instruon ĉie ajn, kaj la ŝancoj al
Vervekiĝo aperas ĉie ajn.
Iam estis viro, kiu estis bruliganta incenson. Li
rimarkis, ke la bonodoro ne venas nek iras, ne aperas nek
malaperas. Tio ĉi kondukis lin al Vervekiĝo.

- 175 -

La Vojo de Praktiko

Iam estis viro, kiu estis vundita de dorno sur sia
piedo. Li sentis akran doloron kaj venis al li la penso:“Doloro estas nenio alia ol reago de menso.” De tiu ĉi
akcidento sekvis pli profunda penso: “Menso foriras, se
oni malsukcesas regi ĝin, dum ĝi fariĝas pura, se oni
sukcesas regi ĝin”. Kaj poste Vervekiĝo venis al li.
Jen estis alia viro, kiu estis tre avida. Iun tagon li
pripensis sian avidecon kaj ekkonsciis, ke brulligno deavideco povas fariĝi materialo por fajro de saĝo. Jen tio
estis la komenco de lia Vervekiĝo.
Jen estas malnova instruo. “Tenu vian menson
ebena. Se via menso estas ebena, la tuta mondo estas ĉiamebena.” Konsideru tion ĉi kaj komprenu, ke distingoj entiu ĉi mondo estas kaŭzitaj de diskriminaciaj vidpunktoj
de la menso. Ankaŭ tie ĉi troviĝas la vojo al Vervekiĝo.
Vere la vojo de Vervekiĝo estas tre diversaj.

- 176 -

La Vojo de Praktiko

III
LA VOJO DE FIDO
1. Tiuj, kiuj rifuĝas en la tri trezorojn — Budho,
Darmo kaj Samgo —, estas nomataj la disĉiploj de
Budho. La disĉiplo de Budho observas la kvar normojn demensregado — preceptoj, fido, oferado kaj saĝo.
La disĉiploj de Budho praktikas la kvin preceptojn— ne mortigi, ne ŝteli, ne adulti, ne mensogi kaj ne preni
ebriigaĵon.
La disĉiploj de Budho havas fidon al la Budha
perfekta saĝo. Ili penas forigi avidecon kaj egoismon, kajpraktiki oferadon, Ili komprenas la leĝon de kaŭzorezulto, firme tenante en sia menso la efemerecon de vivo.
Tiel koni la rezonadon estas saĝo de la disĉiploj.
Same kiel arbo kliniĝanta al oriento nature falas aloriento, tiel tiuj, kiuj aŭskultas la instruon de Budho kajtenas fidon al ĝi, certe naskiĝos en la lando de Budho.

2. La disĉiploj de Budho estas tiuj, kiuj fidas la tri
trezorojn: Budho, Darmo kaj Samgo.

- 177 -

La Vojo de Praktiko

La Budho estas tiu, kiu atingis perfektan Vervekiĝon
kaj instruas sian atingon por liberigi kaj savi ĉiujn
homojn. La Darmo estas la vero, la spirito de Vervekiĝo
kaj la instruo, kiu klarigas ĝin. La Samgo estas perfekta
frataro de fidantoj de la Budho kaj Darmo.
Ni parolas pri la Budho, la Darmo kaj la Samgo ielaparte. Sed efektive tiuj ĉi tri eroj ne estas apartaj aŭsendependaj. Ĉar la Budho aperas en la Darmo, kaj la
Darmo efektiviĝas en la Samgo, la tri faras unuecon. Tial,
fidi la Darmon kaj la Samgon signifas fidi la Budhon, kajfidi la Budhon nature kondukas al la fido al la Darmo kajla Samgo.
Tial, homoj povas esti emancipitaj kaj iluminitaj, se
ili nur konfidas sin al Budho. Budho estas perfekta
Iluminiĝinto. Ĉar Ĝi amas ĉiun homon kvazaŭ Sian solan
idon, iu ajn rigardante Budhon kvazaŭ sian propran
patron, povas vidi Budhon antaŭ siaj okuloj kaj atingi
Vervekiĝon.
Tiuj, kiuj tiel rigardas Budhon, estas subtenataj deĜia saĝo kaj parfumataj de Ĝia favoro.

- 178 -

La Vojo de Praktiko

3. En la mondo nenio portas pli grandan profiton ol
konfidi sin al Budho. Se oni aŭdas la nomon de Budho,
konfidas sin al ĝi kaj ĝojas pro tio eĉ nur unu fojon, larekompenco estas nekompareble granda.
Tial, oni devas paŝi sur la vojo, eĉ se ĝi estas kovrita
de granda fajro pleniganta la tutan mondon, por aŭskulti
la instruon de Budho; tio certe alportos al ĉiu ajn ĝojon.
Estas malfacile renkonti instruiston, kiu povas
klarigi la Darmon; estas pli malfacile renkonti Budhon;
sed estas plej malfacile kompreni la instruon.
Sed vi jam renkontis la Budhon, kiu estas malfacile
renkontebla, kaj vi jam povis aŭskulti la instruon, kiu
estas malfacile aŭskultebla. Tial vi devas ĝoji pro tio kajhavi fidon al tiu ĉi instruo.

4. En longa vojaĝo de homa vivo fido estas la plej
bona kunulo: ĝi estas la plej bona refreŝigaĵo en vojaĝo dela vivo; ĝi estas la plej granda posedaĵo.
Fido estas la mano, kiu ricevas la Darmon; ĝi estas
la pura mano, kiu ricevas ĉiujn virtojn. Fido estas la fajro,
kiu forbruligas ĉiujn malpuraĵojn de vulgaraj deziroj; ĝi- 179 -

La Vojo de Praktiko

forigas la ŝarĝon, kaj ĝi estas la gvidanto, kiu gvidas
homan vojon.
Fido forigas avidecon, timon kaj fierecon; ĝi
instruas ĝentilecon kaj respekton al aliaj homoj; ĝiliberigas homojn el sklaveco de cirkonstancoj; ĝi donas alhomoj kuraĝon por renkonti malfacilaĵon; ĝi donas al ili
forton por venki tenton; ĝi ebligas al homoj teni siankonduton brilanta kaj pura; ĝi riĉigas la menson kun saĝo.
Fido estas la kuraĝigilo, kiam oni iras sur la vojo
longa kaj laciga, kaj ĝi kondukas al Vervekiĝo.
Fido donas al ni la senton, ke ni ĉiam estas antaŭ
Budho, kaj ke ni estas ĉirkaŭprenata de la manoj de
Budho. Fido moligas nian malmolan egoisman menson
kaj donas al ni amikecan spiriton kaj kompreneman
simpation.

5. Tiuj, kiuj tenas fidon, akiras la saĝon trovi lainstruon de Budho en ĉio ajn, kion ili aŭdas. Tiuj, kiuj
tenas fidon, akiras la saĝon kompreni, ke ĉio estas nenio
alia ol fenomeno estiĝinta de la leĝo de kaŭzo-rezulto.
Tiam fido donas al ili la favoron, por ke ili povu akcepti laleĝon sen antaŭjugo, kaj la kapablon, por ke ili povu
- 180 -

La Vojo de Praktiko

konfirmiĝi pace al la cirkonstancaj kondiĉoj.
Fido donas al ili la saĝon rekoni la efemerecon devivo kaj ankaŭ la kuraĝon ne surpriziĝi nek malĝoji, kio
ajn okazos al ili, aŭ pro la paso de vivo. Pro fido ili konas,
ke malgraŭ ŝanĝiĝo de kondiĉoj kaj cirkonstancoj la verode vivo ĉiam restas senŝanĝa.
Fido havas la tri gravajn aspektojn: pento, ĝojo aŭsincera respekto al la virtoj de aliaj homoj, kaj dankema
akcepto de la apero de Budho.
Homoj devas kultivi tiujn ĉi aspktojn de fido; ilidevas esti sentemaj pri siaj degeneroj rilate al fido; ilidevas esti hontemaj kaj konfesi siajn pekojn; ili devas ĝojipro bonaj karakteroj kaj bonaj agoj de aliaj homoj kajlaŭdi ilin por ilia bono; kaj ili devas ĉiam deziri agadi kun
Budho kaj vivi kun Budho.
La menso de fido estas la menso de sincereco; ĝiestas profunda menso, kiu sincere ĝojas esti kondukata alla Pura Lando de Budho per Ĝia favoro.
Budho donas forton de fido, kiu kondukas homojn alla Pura Lando, forton, kiu purigas ilin, forton, kiu
protektas ilin kontraŭ mem-trompo. Eĉ se nur momente ili- 181 -

La Vojo de Praktikohavas fidon, kiam ili aŭdas la nomon de Budho laŭdatanĉie en la mondo, ili estos kondukitaj al Ĝia Pura Lando.

6. Fido ne estas io, kio aldoniĝas al vulgara pasio — ĝiestas manifestiĝo de la naturo de Budho en homa menso,
ĉar tiu, kiu komprenas Budhon, estas Budho mem, kaj tiu,
kiu havas fidon al Budho, estas Budho mem.
Sed eĉ se homoj havas la naturon de Budho en sia
menso, ĝin kovras vulgaraj pasioj. Pro tio estas malfacile
malkovri ĝin kaj teni konstante puran menson en la
inundo de avideco, kolero kaj vulgaraj pasioj. Kiamanierepura menso povas aperi?
Estas dirite, ke en la arbaro de venenaj Eranda-arbojĝermas nur Eranda-arboj, kaj ne kreskas Ĉandana-abroj
bonodoraj. Se Ĉandana-arboj kreskus en Eranda-arbaro,
tio estas miraklo. Tiel same, se fido al Budho kreskas en
homa menso, tio estas miraklo.
Tial fido al Budho estas nomata “senradika” fido.
“Senradika”, ĉar homoj tute ne havas radikon, el kiu
naskiĝas fido. Sed la radiko troviĝas en la kompata menso
de Budho, kio ebligas fidon al homa menso.

- 182 -

La Vojo de Praktiko

7. Fido estas sankta kaj fruktdona, sed ĝi estas
malfacile vekebla eĉ en menso de sinceraj praktikantoj dela vojo. Kvin duboj, kiuj kaŝas sin en la ombro de homa
menso, senkuraĝigas praktikantojn.
La unua estas dubo pri Budha saĝo; la dua estas
dubo pri Budha instruo; la tria estas dubo pri gvidantoj,
kiuj klarigas Budhan instruon; la kvara estas dubo pri lavojoj kaj rimedoj, kiuj estis montritaj kiel la Nobla Vojo;
la kvina estas dubo pri la sincereco de aliaj samideanoj
pro la aroganteco kaj malpacienco.
Vere, nenio estas pli terura ol dubo, kiu apartigas
homojn. Ĝi estas veneno, kiu disfaligas fratecojn kajrompas afablajn interrilatojn. Ĝi estas dorno, kiu
dolorigas la menson, estas glavo, kiu mortigas kolegojn.
Tial tiuj, kiuj akiris fidon, devas scii, ke fido estis
origine antaŭ longe plantita de la kompato de Budho.
Kiam oni havas fidon, oni devas bone koni tiun ĉi fakton
kaj esti dankema al Budho pro Ĝia favoro.
Se oni vekiĝas je fido, tio estas ne pro onia propra
kompato, sed pro la kompato de Budho, kiu antaŭ longeĵetis sian puran lumon de fido al homaj mensoj kaj- 183 -

La Vojo de Praktiko

dispelis la mallumon de homaj malvidoj; tion oni devas
ne forgesi. Tiuj, kiuj ĝojas pro la nuna fido, jam eniris enla landon de Budho.
Eĉ pasigante oridinaran vivon, oni povas vekiĝi je
fido per la longdaŭra kompato de Budho kaj naskiĝi en la
Pura Lando.
Vere, estas malfacile naskiĝi kiel homo, estas
malfacile aŭskulti Darmon, kaj estas pli malfacile gajni
fidon. Tial ĉiuj devas provi sian plejeblon por aŭskulti la
instruon de Budho.

IV
SANKTAJ AFORISMOJ
1. “Li insultis min, li batis min, li venkis min, li
prirabis min” — kiuj tiel grumbladas, ties venĝemo neĉesas.
Ja ne per venĝemo venĝemoj iam ĉesas ĉi tie. Per
malvenĝemo ili ja ĉesas.

- 184 -

La Vojo de Praktiko

Kiel domon malbone tegmentitan pluvo penetras,tiel menson nedisvolvitan pasio penetras.
Zorgemo estas pado al senmorto. Neglekto estas
pado al morto. Zorgemuloj ne mortas. Neglektuloj similas
al mortintoj.
Tremantan, ŝancelan menson, malfacilan protekti kaj
bridi, rektigas saĝulo, kiel sagofaranto la stangon de lasago.
La malfacile regeblan, rapidan, erarvagantan
menson bridi estas bone. Menso bridata feliĉiĝas.
Pli ol malamiko faras al malamiko aŭ venĝanto alvenĝanto, malĝuste celata menso malbonon faras.
Defendi menson kontraŭ avideco, kolero kajmalsaĝo estas la vera kaj eterna paco.

2. Kiel bela floro kunkolora, senodora estas boneparolita vorto senfrukta, se senaga.
Ne florodoro iras kontraŭvente, ne santalo, tagaro aŭ
jasmeno. Bonulodoro iras kontraŭvente. Ĉiujn direktojn
bona homo odorigas.

- 185 -

La Vojo de PraktikoLongas por maldormanto la nokto. Longas por lacahomo la mejlo. Longas iluzio por nesciemuloj, kiuj ne
konas la veran darmon.
Se dum irado oni ne trovas homon pli bonan aŭegalan, sola oni firme iru. Ne estas kun nesciemulo
kuneco.
Malsincera kaj malbona amiko estu timata pli olsovaĝa besto. Sovaĝa besto eble vundas vian korpon.
Malbona amiko vundas vian menson.
“Filojn mi havas, riĉaĵojn mi havas” — tiel stultulo
maltrakvilas. Eĉ sin mem li ja ne havas, kiel do filojn?
Kiel riĉaĵojn?
Stultulo konanta sin stulta ĝuste tial saĝas. Stultulo
pro saĝo fiera vere nomindas stultulo.
Eĉ se dumvive nesciemulo saĝulon aŭskultas, li negustumas la darmon kiel kulero la supon.
Malbona ago farita kiel lakto ne rapide kazeiĝas.
Subbrulante ĝi stultulon sekvas kiel fajro de cindro
kovrita.
Famon sen merito stultulo deziras, honoron intermonaĥoj, potencon en lokoj loĝataj, respekton de aliaj
familioj.

- 186 -

La Vojo de Praktiko

Se vi trovas trezoro-peranton, malĝustaĵotrovantan,
kritikodirantan saĝulon — tian scianton vi sekvu. Por tia
sekvanto pli bone estos, ne male.

3. Darmotrinkanto feliĉe vivas kun klaraj pensoj. En ladarmo konigita de nobluloj ĉiam ĝojas saĝulo.
Akvon gvidas fos-farantoj. Sagfarantoj formas
sagon. Lignon formas ĉarpentistoj. Sin mem regas lasaĝuloj.
Kiel roko masiva de vento ne moviĝas, tiel demallaŭdo kaj laŭdo ne skuiĝas la saĝuloj.
Se iu milon da miloj da homoj en batalo venkus, kajalia venkus sin mem, tiu batalanton superus
Pli bone ol vivi cent jarojn sen vidi la plej bonan
darmon estas unutaga vivo, vidante la plej bonan darmon.
Se vi estas kara al vi mem, vi protektu vin bone.
Vekiĝu en via juneco, en viaj laboraj jaroj, en via
maljuneco.
La mondo ĉiam estas brulanta, de la fajro deavideco, kolero kaj malvido. Forkuru tuj de la brulanta
domo.

- 187 -

La Vojo de Praktiko

Kiel ŝaŭmo, kiel aranea fadeno, kiel malpura vazo,
la mondo estas tiel. Vi protektu vian karan menson.

4. Eviti ĉian malbonon, serĉu ĉian bonon, kaj tenu vianmenson pura; jen estas instruo de Budho.
Pacienco estas unu el la malfacilaj disciplinoj. Nurpacienca praktikanto estas ornamita de la floroj de la fina
venko.
Feliĉege ni vere vivas inter maliculoj sen malico.
Inter maliculoj ni restas sen malico. Feliĉege ni vere vivas
inter avaruloj sen avaro. Inter avaruloj ni restas sen avaro.
Sano estas la plej alta akiro. Kotento estas la plej
granda riĉo. Fidindulo estas la plej bona parenco. Nirvano
estas la plej granda feliĉo.
Bongusto el evito de malbono, el trankvilo, el ĝojopri instruo, donas al vi netimon.
Ne alkroĉiĝu al via ŝato kaj malŝato. De ŝato kajmalŝato ekestas tristo, timo, kaj kateniĝo.

5. Rusto kreskas el fero kaj detruas feron. Malbono
kreskas el homo kaj detruas homon.
- 188 -

La Vojo de Praktiko

Sankta skribo ne legata kun sincereco baldaŭ
kovriĝos de povloj. Domo rompiĝinta kaj ne riparita
baldaŭ fariĝos ruino. Homo havanta korpon kajmaldiligenta baldaŭ putriĝos.
Konduto malbona malpurigas homon. Avaro
malpurigas oferon. Malbono malpurigas tiel ĉi-vivon kiel
post-vivon.
La makulo de malvido multe pli gravas ol ĉiuj aliaj
makuloj. Forigu tiun ĉi makulon. Se ne, homo neniam
povas fariĝi pura.
Nehontema, impertinenta kiel korvo, aĉulo vundas
aliajn homojn sen mem-kritiko. Enfali en tian vivon estas
facile.
Havi humilecon, scii respekton kaj honoron, forigiĉian alkroĉiĝon, protekti purecon en menso kaj konduto,
esti klarvida; estas malfacile tiel vivi.
Estas facile vidi eraron de aliaj homoj; estas
malfacile vidi eraron de si mem. Homoj disblovas kulpon
de aliaj homoj, kiel ventego forblovas polverojn; homoj
volas kaŝi kulpon de si mem, kiel vetludanto kaŝas sianĵetkubon.
La ĉielo ne restigas spuron de birdoj, nek fumon,nek ŝtormon. Tiel, erara instruo ne restigas Vervekiĝon.

- 189 -

La Vojo de Praktiko

Ne povas esti eterneco en ĉia fenomeno. Sed vervekiĝinto
havas stabilan menson.

6. Homoj devas firme protekti internon kaj eksteron,same kiel soldatoj protektas kastelon. Ne estu pigra eĉ
momenton.
Vi estas mastro de vi mem. Vi estas rifuĝejo de vi
mem. Regu vin mem bone, kaj vi akiras malfacile
akireblan protekton.
La unua paŝo al spirita liberiĝo el la vulgaraj katenoj
estas regi vin mem, kaj introspekti vin mem anstataŭ
babili senutile.
La suno faras la tagon hela. La luno faras la noktonbela. Disciplino faras soldatojn dignaj. Kvieta meditado
faras serĉantoj de Vervekiĝo brilaj.
Tiuj, kiuj ne protektas siajn kvin sensojn de okuloj,
oreloj, nazo, lango kaj korpo, kaj kiuj emas allogataj de laeksteraj cirkonstancoj, ne povas esti praktikantoj de
Vervekiĝo. Tiuj, kiuj firme protektas siajn kvin sensojn
kaj regas sian menson, estas praktikantoj de Vervekiĝo.

- 190 -

La Vojo de Praktiko

7. Tiuj, kiuj estas influataj de siaj amataj kaj malamataj
aĵoj, ne povas ĝuste kompreni la veran esencon de
cirkonstancoj. Tiuj, kiuj estas liberaj de alkroĉiĝoj, povasĝuste kompreni ĝin; al ili ĉiuj aĵoj fariĝas novaj kajsignifaj.
Ĝojo sekvas malĝojon, kaj malĝojo sekvas ĝojon. Altiuj, kiuj transcendas ĝojon kaj malĝojon, bonon kajmalbonon, realiĝas libereco.
Se vi estas maltrankvila pri estonteco ankoraŭ neveninta, se vi pentas pri estinteco jam ne revenanta, viŝrumpas kvazaŭ fragmitoj falĉitaj.
Se vi ne pentas pri la aferoj en estinteco, nek sonĝas
la aferon en estonteco, sed vivadas sincere kaj serioze nur
momenton de estanteco, vi fariĝos sana en sia korpo kajmenso.
Ne postkuru estintecon. Ne deziru estontecon. Vivu
nur tiun ĉi momenton kun forta decido.
Ne prokrastu ĝis morgaŭ tion, kion vi devas farihodiaŭ. Tio estas la vojo por vivi bonan tagon.
Fido estas la plej bona amiko; saĝo estas la plej bonagvidanto. Vi strebu por eskapi de la mallumo de malvido
kaj sufero; vi serĉu la lumon de Vervekiĝo.
Fido estas la plej supera riĉaĵo, sincereco estas laplej supera gusto, virto amasigita estas la plej supera tasko- 191 -

La Vojo de Praktiko

en la vivo. Gajnu trankvilecon, regante korpon kajmenson laŭ la instruo.
Fido estas nutraĵo sur la vojo de vojaĝo en la homavivo, virto estas sankta loĝejo de homo, saĝo estas lumo
en la tago, prava penso estas protektilo en la nokto. La
pura vero kaj pura bono neniam pereas. Venkinto deavideco estas nomata libera homo.
Forgesu vin mem por la bono de via familio, forgesu
vian familion por la bono de via vilaĝo, forgesu vianvilaĝon por la bono de via nacio, kaj forgesu ĉion por
Vervekiĝo.
Ĉio ŝanĝiĝas. Ĉio aperas kaj malaperas. Se vi
forigas angoron de naskiĝo-kaj-morto, kvieto kaj
trankvilo ekestos al vi.

- 192 -