ព្រះធម៌ចំរកូ ទ្ី ១ោរាក់ ទ្ងក្េត្ុ នងិ ផលIក្សចកតី រត្ិ នលៃលូ នរប្ួនព្ប្ោរ
1.

នលារននះ នពារនពញនៅនោយទ្ុ រនខ វទ្នា។ នរតម្ររ៏
ើទ្ុរខ ជរារ៏ទ្ុរខ

រ៏ជួ បនឹងម្នុ ស្សជាទ្ី
ខឺ ទ្ុរខ សាលប់រ៏ទ្ុរ។

ស្ម្អប់រ៏ទ្ុរខ ដបរពីអនរជាទ្ីក្ស្ឡាញ់ រ៏ទ្ុរខ ម្នអាចបំ
នពញិបំណងរ៏ទ្ុរ។
ខនោយស្រុ បនៅជីវតដដលជាប់រុ ងចំណង់និតណាា ននះជាទ្ុរ។ខ ននះនហើយដដលនៅថ្ន នស្ចរតពី ិ តបំទុត
អំពីទ្ុរនខ វទ្នា។

នហតុ ននទ្ុរធខ ំងឡាយរបស្់ ម្នុ ស្សនលារគពឺ ិ តជាម្រ

អំពីតណាា ធ ំងឡាយ ដដលញា ំញីនបះដូ ងម្នុ ស្សនលារ។ នបើនគរាវររឲ្យដល់ ឫស្គល់ ននតណាា ធ ំងននះ

នគនឹងនើ ញថ្នតណាា ធ ំងននះ វាមានឫស្នៅរនុងចំណង់យាងងប់ងល់ ដដលបុ គលគ រាល់ រូបមានតា ំងពីរំនណើតម្រ។ ចំណង់ងប់ងុលធ ំងននះ

- 64 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

រនុងបំណងយាងមា ំថ្ន ក្តូវដតរស្់ជាម្ូ លនហតុ រ៏ែក្ំ បងនោង
ឹំងអស្់ ដដលនចប់យរអវៗធ
ីំងអស្់ ដដលឮ ជួ នើញ និងអវៗធ
ីំកាលស្ូ ម្បនស្ចរត
ម្រណៈ
រ៏ចណ
ង់ធ ំងននាះនោងចប់យរ
ីីដដរ។ ននះនហើយគឺនស្ចរតពី ិ តបំទុតអំពីឫស្គល់ ននទ្ុរនខ វទ្នា។

នបបុគ ណាអាចដរឫស្តណាា នចញឲ្យអស្់បាន នហើយើ គលបំផ្កលញនចលនូ វចំណង់តណាា ធ ំងអស្់ បានបុ គលគ ននាះនឹង

បានទុ តទ្ុរនខ វទ្នា។ ននះនហើយគជានស្ចរតពឺី ិ តបំទុត អំពីការ

បំបាត់នចលដលងមានទ្ុរនខ វទ្នា។

់នដើម្បនី ឹ ងបានដល់ នូវភាពគ្នមនចំណង និងគ្នមនទ្ុរខ ក្តូវ

ដតនដរើ តាម្ទលូវដដលមានក្បា ំបស្ង្ហា ត់ នពាលគៈឺ នីើ ញក្តូវ១

គតក្តូវ១ ក្ស្ដីក្តូវ១ ក្បក្ពឹតតក្តូវ១ រស្់នៅក្តម្ក្តូវ១ ក្បង
ិឹឹដក្បងក្តូវ១

ក្បុងក្បយ័ តក្ន តូវ១នហើយគជានស្ចរតពឺី ិ តបំទុត
នវទ្នា។
ននះនិងស្ក្ងួម្ចិតតក្តូវ១។

ននះអំពីទលូវនៅកាន់ការនវៀរចរទ្ុរខំ ី នស្ចរតីពិតនងលងូ នរធ ំងក្តូ វ ដតច ំទ្ុ រ ឲ្យចាស្់ រុ ងចនិតតអ ពពី នក្ពាះ នលា រននះ នពា រនព ញនៅនោ យ ទ្ុ រខ នវ ទ្ នានហើយនបើបុ គលគ ណាចង់ឲ្យរួ ចទុ តអំពីទ្ុរនខ វទ្នា

- 65 -បុ គលគ ននាះ

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ំនតាងដតផ្កត ច់ ច ណងតណាា នលារិ យ។គឺ មានដតការបាន

ក្តាស្់ ដឹងដតម្ួ យគត់ ដដលអាចឲ្យបុ គលគ បានដល់ ភាពរួ ចទុ តពីតណានិងទ្ុរនខ វទ្នា។ រឯនាី ឹ ងបាននៅដល់ ការបានក្តាស្់ដឹង មានដតនដើរតាម្ទលូវក្បា ំបថ្និ យក្បា ំបដ៏ី ន រ់ ឬវន័ី ក្បនស្ើរននះនទ្ នទ្ើបអាចនៅដល់ ។
2.

អនរដដលដស្វងររការក្តាស្់ ដឹងក្តូវដតយល់ នស្ចរតីពិត

ំងបួនននះ។ នបើម្ិនយល់ នស្ចរតីពិតធ ំងននះនទ្ ម្ុ ែដតនងលងូ រធនវនងវងវលវល់
ម្ននចះចប់
នៅរនុងបណាត ញយាងចរ់ដក្ស្ះ ននិិការភាន់ក្ចឡំនននលារននះជាក្បារដ។ បុ គលគ ណាយល់ នស្ចរតី

ំងបួនននះ នោមះថ្នបុ គលពិតនងលងូ រធគ ននាះបានចរខុស្នមាពធិន

ញ្ហញណ។ដូ នចនះ ក្តូ វ ដតទ្ទ្ួ ល យរការនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធំ ី ន័យនននស្ចរតី
នោយចិតតនសាមះស្ម័ក្គ នហើយយល់ ឲ្យចាស្់អព
ំងបួនននះ។ រនុងកាលស្ម្័យណារ៏នោយ ស្នតពិតនងលងូ រធនបុ គលគ ណាចង់បាននៅជាស្នតបុគលគ ពិតក្បារដគួ រដល់ នូវការបូ ជាដម្នដទ្ន

ឬអនរដដល

ស្នតបុគលគ ននាះក្តូវដតយល់ ឲ្យ- 66 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទលំ ី នស្ចរតព
ំងបួនននះ
ចាស្់អពនី ិ តនងលងូ រធនៅអនរឯនទ្ៀតៗ ជាបនតបនាទប់។

នហើយពនយល់ ក្បាប់

ំងបួនននះចាស្់ នហើយ នគនបនគយល់
នស្ចរតពនើី ិ តនងលងូ រធអាចចរទុ តពីតណាា ធ ំងឡាយ។ នហើយនបើនគបានចរទុ តពីតណាា នហើយ នគម្ិននោលះក្បដររ នគម្ិនស្មាលប់ នគម្ិនលួ ចបលន់ នគម្នក្បក្ព
តភ្រឆនបារ នគម្និ របត់ នគម្នភ្ូ
ិឹ តតអនំ ពើទតិិនិយាយនដើម្អនរឯនទ្ៀត នគម្នអួ
តែលួន នគម្ននលាភ្លន់
នគិិម្ិនែឹងក្ចនឡាត នគម្ិននភ្លចនឡើយអំពីជីវតម្ិ ិននទ្ៀង និងម្ិន

ឋតល តចរពីទលូវស្ុ ចរតនឡិ នងរ នហើយនគម្នឃ្ល
ិ
ើ យ។
ិ
3.

នដើរតាម្ទលូវក្បនស្ើរនងលងូ រនដូ ចជានគកាន់ក្បទ្ីបនដើរចូ លនៅរនុងបនទប់ងងឹតម្ួ យ។ ភាពងងឹតរ៏បាត់នៅ នហើយពនលឺននំ បនទក្បទ្ីបរ៏បភ្
ប់ននាះនឡើង។
ឺលំងននះ នហើយបុ គលគ ណាយល់ ន័យនននស្ចរតីពិតនងលងូ រធននដរើ តាម្ទលូវក្បនស្ើរនងលងូ រននះនោមះថ្នបុ គលគ ននាះមានពនលឺគតិ
នបណិឌ តដដលបនណតញអនធភាពងងឹតស្លុងនននស្ចរតីលៃង់នលល។
ក្ពះពុ ទ្ធដឹរនា ំស្តនវ លារនោយពនយល់ បង្ហាញដតអំពី

- 67 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ំងបួនននះ។
នស្ចរតីពិតនងលងូ រធនបុ គលគ ធ ំងឡាយណាយល់

ចាស្់ ក្បារដអំពី នស្ចរតីពិ តធ ំងននះនឹ ងបានស្នក្ម្ចការ

ំងបួនននះនហើយ ដដលអាច
ក្តាស្់ដងនឹ ។ គឺនស្ចរតពី ិ តនងលងូ រធជួ យ នក្ជាម្ដក្ជងដឹ រ នា ំបុ គគល ធ ំងឡាយរុ នងនលារ

ដដលក្បរបនៅនោយការវនងវងវលវល់
ននះបាន។ នស្ចរតីពិតនងលងូ រនិធ ំងបួនននះស្ម្រម្យណាស្់ គួរដតនជឿតាម្។ កាលណានស្ចរតីពិ តនងលងូ នរធ ំងបួ ន ននះក្តូ វ បានយល់ ក្បារដនហើ យក្បភ្ព

តណាជាពុ ំខាន។ា ធ ំងអស្់ នឹងវនាស្អស្់
ិំងបួនននះ ជានគ្នលម្ូ លនោយសារនស្ចរតពនី ិ តនងលងូ រធ័ំងឡាយរបស្់ក្ពះពុ ទ្ជាោឋន សាវរធធ មាាស្់ អាចយល់ ក្គប់
ការនក្បៀនក្បនៅ និងនស្ចរតីពិតនទសងៗនទ្ៀត នហើយបានដល់នូ វគតបណត លឲ្យនគអាចដរក្ស្ង់យរបាននូ វិិឌ ត ដដលបណា
ន័យដ៏នក្ៅននក្គប់វតថុធាតុ នហើយអាចនឹងពនយល់ នក្បៀនក្បនៅ

ក្គប់ស្តវរុ ងនលារននះជាបនត
នៅនទ្ៀតបាននោយនស្រ។
នីIIោរាក់ ទ្ងរវាងក្េត្ុ និងផល

- 68 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

1.

ចំនពាះទ្ុរនខ ី ម្ួ យៗ ស្ុ ទ្ដធ តមាននហតុ នហើយរ៏មានម្នធោ-បាយម្ួ យនដើម្បនវ ពីី ឹ ងរ ំលត់ទ្ុរនខ នាះបានដដរ។ នក្ពាះនហតុ អី?

នក្ពាះនៅរនុងនលារននះ

ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តជាលទ្ធទលនន
អវៗធ
ី

័ ឌ ។
ការក្បរួ តក្បដជងដ៏ធនំ ធងរវាងនហតុ និងល័ រែ
ខ ណ

ំង
អវៗធ
ី

័ ឌ
ននាះនឹងវនាស្បាត់
នៅវញនបើកាលណានហតុ និងល័ រែខ ណិិននាះផ្កលស្់បូ រនហតិើ យបាត់នៅវញ។
នភ្លៀងធាលរ់ ែយល់ បរ់ ផ្កានរើ រនឡ
ីើង ស្លឹរនក្ជុើ ះ រ៏ស្ុទ្ ធដតមាននហតុ នពាលគឺ នរើតនឡើងនហើយសាលប់នៅវញ។ិ័ ឌ របស្់មាតាបតា
ធររនរតនឡខ ណើើងតាម្ល័ រែិវាបានធំ

ធាត់ នឡើ ងនោយសារចំណី អាហារ នហើ យស្តិ ក្បាជាញ វាលូ តលាស្់ នឡើងនោយសារចំនណះវជាិ ា និងការពិនសាធន៍។

រូបកាយ និងស្តក្បាជាញ ធ ំងពីរននះ នៅតាម្នហតុ នហើយិវវដតិ ក្បួលដក្បនោយសារនហតុ នទសងៗ។

ក្រឡាស្ំណាញ់ ចរ់ដក្ស្ះនឡើងបាន

នោយសាររំនួច

ំងអស្់រុ ងនលារននះ
ចំណង។ យាងណាម្ិញ អវៗធ
ជាប់
ន
ី

ធរ់ទ្ងគ្ននបាន នោយសារដតចំណងដូ នចនះដដរ។ ការគិតថ្ន
ក្រឡាញស្ំណាញ់ វាគង់នៅនោយឯរឯងននាះ

ំក្ចឡំម្ួយដ៏ធ។

- 69 -

ជាការយល់

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ស្ំណាញ់ នរតនឡ
ើើងបាន នោយសារក្រឡាជានក្ចនធរ់
ើទ្ងជាប់គ្នន នហើយក្រឡានីម្ួ យៗននស្ំណាញ់ ក្តូវការធរ់ទ្ង

នឹងក្រឡាឯនទ្ៀតៗ ជាច ំបាច់។

2.

ផ្កាន

ើររនឡ
ី
ើងនោយសារនហតុ នក្ចនក្បការ
ើស្លឹរន

ក្ជុះរ៏នោយសារដតនហតុ នក្ចើនក្បការដដរ។ នបើគ្នមននហតុ ធ ំងននាះនទ្ ផ្ការ៏ម្នរិ រី ស្លឹររ៏ម្ិនក្ជុះដដរ។ ផ្កាន

មាននហតុ នទសងៗ ស្លឹរន
ដដរ។រើ រនោយសារ
ីើក្ជុះរ៏នោយសារមាននហតុ នទសងៗ

អវីៗធ ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តក្តូវទ្ទ្ួលការដក្បក្បួល។

ដដលអាចឋតិ នៅនោយឯរឯង

គ្នមនអវី

នហើយគ្នមនអវីដដលអាចគង់

នៅបាននោយឥតដក្បក្បួលននាះនទ្។
នរឿងដតម្ួ យគត់ក្បួលនៅរនុងនលារននះ

ដដលអាចឋិតនងរជានិចានោយឥតដក្ប
ំងអស្់នរតនឡ
គឺអវៗធីើើ ងនោយមាន

នហតុ ម្ួយ នហើយវនាស្នៅវ
ញនោយមាននហតុ
ម្ួយ។
ិ
ិ

III
ោរាក់ ទ្ងគ្ននរវាងក្េត្ុ ក្ផេងៗ
1.

នតើឫស្គល់ ននទ្ុរខ ក្ពួយ បារម្ៃ និងរងវល់ នៅរដនលងណា

- 70 -

ើការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

នៅ? នបគើ តឲ្យលអ
ិិតលអន់នៅ ឫស្គល់ ននាះវានៅនឹងម្នុ ស្សនលារ ដដលលៃង់នលល នហើយមានតណាា ជានក្ចើននលើស្លុ ប។ំ រ់ចតត
ម្នុ ស្សនលារជពា
ិិ នឹងជវី តស្ម្បូ ណ៌នោយធនធាន

និងរតត
ជីវតស្ុ
ែុមាលភាពនិងស្បាយរររាយជីវតរិិ ំនជើបិ យស្ិីរ ំជួលក្បរបនោយអតតទ្តថភាព។ ម្នុ ស្សនលារគ្នមនបានគិតដល់ថ្ន ចំណង់ចំនពាះវតថុធ ំងននាះវាជាឫស្គល់ ននទ្ុរនខ នាះនទ្។តា ំងពីនលារននះរនរើតនឡើងម្រ ម្នុ ស្សនលារក្តូវបាន

ទ្ទ្ួលរងនូ វវបតតិ ិភ្័យក្ពួយក្គប់ក្បការ។ ជាបដនថម្នលើននះនទ្ៀត
ម្នុ ស្សនលារម្នអាចនចៀស្ឲ្យទុ
តបានពី
ិដដលជានហតុ ៣ ក្បការននទ្ុ រនខ នាះបាននទ្។ឺ ជរា និងសាលប់ដត នបើ នគ រះិ គិ ត ឲ្យដ ល់ ជ នក្ៅនៅ នគ នឹ ង នើ ញ ថ្ន គឺំ រ់ចតត
នោយសារដតការជពាិ ននះឯង ដដលនា ំឲ្យមានទ្ុរក្ខ ពួយ។ំ រ់ចតត
នបស្ើ ិនជាអាចបំបាត់ការជពាិ ននះបាន នស្ចរតីទ្ុ រក្ខ ពួយនឹងវនាស្អស្់
ជាពុ ំខាន។
ិំ រ់ចតត
នហតុ ដដលបណាត លឲ្យមានការជពាិ ធ ំងននះ គម្រឺអំពីនស្ចរតីលៃង់នលល នហើយនិងការយល់ ែុស្ធ ំងឡាយ ដដលស្ថិតនៅនពញរនុងនបះដូ ងស្តវនលារ។

- 71 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

នស្ចរតីលៃង់នលលនិងការយល់ ែុស្ធ ំងននះ ម្រអំពីម្នុ ស្សនលារម្ិនយល់ ចាស្់ពិត

ដដលក្គប់ក្គងដនំ ណើរបនតគ្ននគ្នមន

នចះោច់ននវតថុធាតុ ធ ំងឡាយ។

នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល និងការយល់ ែុស្ធ ំងននះ

នហើយ ដដលបណាត លឲ្យម្នុ ស្សនលារបងចង់បានរបស្់ ដដលចប់យរពុ ំបាន នហើយលង់រនុងការបុ នបងចង់បានននាះ។

នធវើ ការដវរដញរចំ នពាះរបស្់ ដដលតាម្ពិ តពុ ំ អា ចដវរដញរបានននាះ គឺនោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល និងនស្ចរតី
នលាភ្លន់ចង់បាន។

នធវការដវរដញរអំ
ពីភាពលអ
ើនិងភាព

អាក្ររ់ ដដលតាម្ពិតវាគ្នមននសាះននាះ គម្រដតអំ
ពីនស្ចរតី
ឺលៃង់នលល និងនស្ចរតីនលាភ្លន់។

នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល

ម្នុ ស្សនលារមានគំនិតយល់ ែុ ស្ ជានិ ចា នហើ យបាត់ ប ង់ ជានិ ចាកា ររម្ិ លយល់ ក្តូ វ ។ំ រ់ចិតតដតនឹង
នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល ម្នុ ស្សនលារជពា

ែលួនឯងផ្កទល់ នហើយក្បក្ពឹតតអនំ ពើែុស្។ ទ្ីបំទុតនៅ ម្នុ ស្សនលារវនងវងវលវល់រុ ងទលន ូ វភាន់ក្ចឡំ។
ិមាននស្ចរតីនក្បៀបនធៀបម្ួ យថ្នៈ

- 72 -វស្័ិ យរម្មគឺវាលដក្ស្

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទលម្ួ យ គំនិតដវរដញរគឺជាក្គ្នប់ពូជ។ ម្នុ ស្សសាបនក្ពាះក្គ្នប់

ំពូ ជននះនោយលៃិតលៃង់ នក្សាចក្ស្ប់បណ
ងអាក្ររ់ និងអតត-ទ្តថភាពឲ្យវា ោរ់ជនី ស្ចរតីនលាភ្លន់ឲ្យវា។ នោយនហតុ ននះនហើយ ការភាន់ក្ចឡំរ៏ក្តូវបានម្រជាទល។

2.

ធ ំងអស្់ ននះនរតនឡើើើ ងនៅរនុងស្ត។ិ ដូ នចនះ ស្តិជានដម្

នហតុ ននការស្ងឃម្ម្ទល ជានដើម្នហតុ ននទ្ុរក្ខ ពួយិឹ នស្ម្នហតុ

លំបារនវទ្នា។

នលារដដលនពារនពញនៅនោយនស្ចរតី ភាន់ ក្ចឡំ ននះគឺ ជាក្ស្នមាលដដលបណាត លម្រអំពី ស្តិ ដតបុ នណាណះ។

ដតស្តិរ៏ជាក្បភ្ពននការបានក្តាស្់ដឹងននាះដដរ។
3.

នៅរនុងនលារននះ មានការភាន់ក្ចឡំបីក្បការ។ នបើបុ គលគណាក្បកាន់យាងមា ំនូវការយល់ ក្ចឡំធ ំងននាះបុ គលគ ននាះម្ុ ែដតនឹងគ្នមនក្ចរនចញរួចនទ្ នៅរនុងនលារននះ។
ការយល់ ក្ចឡំទ្ី១

គឺជាការនជឿថ្នអវីៗធ ំងអស្់នៅរនុង

នលារននះ ក្តូវបានទ្ទ្ួលការក្គប់ក្គងននវាស្នា។ ការយល់

- 73 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទល

ក្ចឡំទ្ី២ គឺការយល់ នំងអស្់ក្តូវបាននរតនឡ
ើញថ្ន អវៗធីើើងនោយសារក្ពះអាទ្ិនទ្ព នហើយក្តូវដតស្នក្ម្ចនៅតាម្បំណង

ននក្ពះអាទ្ិនទ្ពននាះ។ ការយល់ ក្ចឡំទ្ី៣ គការដដលនពាល
ឺអះអាងថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ នរើ តនឡើ ងនោយនចដន់ គ្នម ននហតុ័ ឌ អវីនទ្។
គ្នមនល័ រែខ ណនបើអវីៗធ ំងអស្់ ស្នក្ម្ចនៅតាម្ដតវាស្នាននាះ

អំនពើលអនិ ងអំនពើ អាក្ររ់ ក្តូ វ ដតបានរំណ ត់ ទ្ុ រ ម្ុ ន ស្ុ ភ្ម្ងគល និ ងអភ្័ ពវ ក្តូ វ ដតបានរំណ ត់ ទ្ុ រ ម្ុ ន ។ គ្នម នអវីដដលម្ិ នក្តូ វ បានរំណត់ទ្ុរម្ុ នននាះនទ្។ នបើដូ ចននះ នគម្ិនអាចនពាលក្ស្ដី
បានថ្នៈ «ក្តូវនធវើយាងននះ ម្ិនក្តូវនធវើយាងននាះ» បាននទ្។
ស្តវនលារម្ុ ែ ដតអស្់ នស្ចរតីស្ងឃ ម្ឹ ចំនពាះរស្ជាតិ ននការ

តស្ូ ជាម្ិនខាន។ នហើយនលារននះម្ុ ែដតនឹងគ្នមនការចនក្ម្ើនលូ តលាស្់ នៅម្ុ ែជាពុ ំខាន។

ការនពាលថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ នៅនក្កាម្ការស្នក្ម្ចរបស្់

ក្ពះអាទ្ិនទ្ព ឬថ្នគ្នមននហតុ និងគ្នមនស្ម្ព័ននធ នាះ រ៏នឹងក្តូវំ ស្់ដូចខាងនលើននះដដរ។ នបើអវីៗធ ំងអស្់ វាបានទ្ទ្ួលការជធ
នៅជាដបបននះ ម្ុ ែដតគ្នមនស្ំអាងអវីនឡើយនឹងែិតែំនចៀស្វាង

- 74 -

ការធរ់ទ្ងនហតុ និងទលនូ វអំនពើអាក្ររ់ នហើយែំដតក្បក្ពឹតតអនំ ពើលអននាះនទ្។ដូ នចនះ ការគិ តយល់ ធ ំងបី ក្បការននះជាការគិ តែុ ស្ ពីនក្ពាះអវីៗធ ំងអស្់ នរើ តនឡើ ងនោយសារនហតុ ម្ួ យវនាស្នៅវ
ញនោយសារនហតុ
ម្ួយ។
ិ
ិ

- 75 -

នហើ យ

ចំរក
ូ ទ្ី ២ព្ទ្ឹសីអត រំ ីវញ្ញិ ា ណតត្មួយគត្់
នងិ សភាររត្ិ ននវត្ថុធាត្ុ
Iភារមិនឋិត្ក្លរ និង ភារឥត្ោរជាត្ិ
1.

រូប និងវញ្ហិ ញ ណ នរតនឡ
ើើ ងអំពីការក្បរួ តក្បដជងគ្ននរវាង័ ឌ នហតុ ននះរូបគ្នមនសារជាតិនទ្។ រូបរនរត
នហតុ និងល័ រែខ ណើនឡើងអំពីសាច់ និងវតថុធាតុ នទសងៗទតុក្ំ បម្ូ លគ្ននរូបននាះម្ិនឋិត
នងរនទ្។នបើ រូ ប ជាវតថុមានសារជាតិ

បានតាម្បំណង។រូ ប ននាះអាចនធវើននះនធវើននាះ

ក្ពះម្ហារសក្តមានអំណាចនឹងឲ្យរង្ហវន់

ឬោរ់នធស្

បានតាម្ចតត
គ្នមនបំណង ឬចំណង់ិ ចង់។ បុ ដនត នធះបក្ពះអងគ
ីរ៏នោយ រ៏ក្ពះអងគក្តូវដតឺ ជរា ជាម្ិនខាន នហើយនភាគក្ទ្ពយ

អាចបំនពញបំណងក្ពះអងគបាននោយតចតួ
ចណាស្់។
ិ

- 76 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុវញ្ហិ ញ ណ រ៏ ជា របស្់ ឥ តសារជាតិ ដដរ។ វ ញ្ហិ ញ ណរបស្់ំ ន អំពីនហតុ និងល័ រែ័ ឌ ដដរ។ វញ្ហម្នុ ស្ស រ៏ជាវតថុទតុគ្ន
ខ ណ
ិ ញណ

ដក្បក្បួលជានិចា។

នបវើ ញ្ហិ ញ ណជាវតថុមានសារជាតិ វាអាចនឹងនធវើអវៗបានតាម្
ីបំណង។ ដតវញ្ហ
ថ្នក្តូវជានិចាននាះនទ្ិ ញ ណម្ននធវ
ិើអវដដលយល់
ីនហើ យដដលវាម្ិ នចង់ បានវាជាប់ ជ ំពា រ់ និ ងអវីៗដដលែុ ស្នសាះ។ គ្នមនអវីដដលទតល់ម្រឲ្យបានស្ម្នឹងបំណងននាះនទ្។
2.

នបនគស្ួ
រថ្ន
ើ

រូបឋត
ិ នងរ

ឬរ៏ម្នឋ
តិ នងរនទ្
ិនុ ះក្តូវដត

នឆលយថ្នម្នឋតិ នងរនទ្។
ើិនបនគស្ួ
រថ្ន ជវី តម្តិ នឋិ នងរជាស្ុ ភ្ម្ងគល ឬជាទ្ុរខ ក្តូវ
ើិនឆលយជាធម្ម
តាថ្ន វាជាទ្ុរ។
ខើការនឹរសាមនថ្ន វតថុដដលម្ិនឋតិ នងរ ដដលដក្បក្បួលជា

និចា នហើយដដលនពារនពញនៅនោយទ្ុរយា
ងននះជាវតថុមាន
ខំសារជាតិ នុ ះជាការយល់ ក្ចឡំធណា
ស្់ ។

វញ្ហ
ត
ិ ញ ណម្នុ ស្សនលារ ដដលម្នឋិ នងរនហើយនពារនពញ
ិនៅនោយទ្ុរដខ បបននះ គ្នមននរឿងអវនិ ញ ណននាះី ឹ ងអាចនៅវញ្ហ

- 77 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុថ្ន ជាវតថុមានសារជាតិបាននទ្។
នោយនហតុ ននះជីវតរបស្់
ម្នុ ស្សជាតិ
ិរូបនិងវញ្ហិ ញ ណដដលជាវតថុធាតុ នដើម្នន
និងនលារខាងនក្ៅដដលហារ់ដូចជា

នៅព័ទ្ជ
គ្នមនអតថន័យថ្នជា «អាតាមអញ» ឬ «ែលួនែញុ»ំធ ុ វំ ញននាះ
ិនទ្។និយាយឲ្យែលីនៅ គឺនោយសារដតវញ្ហិ ញ ណក្តូវនឡើងងងឹត

នោយចំណង់ម្ិនបរស្ុលនូ វគតបណិ ទ្ ធ នហើយម្នក្ពម្ទ្ទ្ួ
ិ
ិ
ិឌ ត

យាងននះ នទ្ើបបានជាបុ គលគ មានរ់ៗ ចនចស្ដតគិតអំពី «អាតាមអញ» ឬ «ែលួនែញុ»ំ ។តនោយនហតុ ថ្ន រូបក្ពម្ធ ំងអៗិើីវ ដដលនៅជុ វំ ញវារនរ័ ឌ វតថុធ ំងននាះដក្បក្បួលជានិចា ម្ននឡើងពីនហតុ និងល័ រែ
ខ ណ
ិ

ក្ពម្

ប់

រនទ្។

វញ្ហ
ិ ញ ណម្នុ ស្សនលារដដលដក្បក្បួលជានិចាននាះ

បីដូ ច

ជាទ្ឹរស្ទឹងដដលហូ រជានិចា ឬបដូត តនភ្លើងនទ្ៀន ដដលី ចជាអណា
នឆះក្ទ្នលាម្អញ្ាឹ ងដដរដដលនលាតម្ននចះ
ិអាចនក្បៀបក្បដូ ច នៅនឹ ងស្តវសាវ

ប់ពីរដនលងម្ួ យនៅរដនលងម្ួ យ។បុ គលគ ជាបណិឌ តដដលបានស្នងាតន

- 78 -

ើ ញដនំ ណើរននះ ក្តូវ

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ដតផ្កត ច់ កា រជាប់ ចិ តតច ំនពាះរូ ប កាយនិ ងវ ញ្ហិ ញ ណមានចំណង់ចង់ឲ្យបានស្នក្ម្ចការក្តាស្់ដឹង។
3.

នបើ ស្ិ នជានៅរនុងនលារននះ មានវតថុក្បា ំក្បការ ដដលនចៀស្ពុ ំទុតៈំ យចស្់ បាននទ្
ទ្ី១ គកាលណាចស្់
នហើយ ម្នអាចបញ្ឈប់
រុឲ្ឺិទ្ី២ គឺកាលណា

ំឺនហើយ ម្នអាចថ្នរុ
ិបាននទ្
ទ្ី៣ គឺ
ឺកាលណារំពុងដតោននៅររនស្ចរតីសាលប់នហើយ

ម្នអាចិំ ល ប់បាននទ្ ទ្ី៤ គឺកាលណាដល់ នូវការរលាយនហើយ
ថ្នរុ សាម្នអាចបញ្ឈប់
ការរលាយននាះបាននទ្ ទ្ី៥ គឺម្នអាចនចៀស្ិិទុ តពីការរលត់សាបស្ូ នយបាននទ្។
នៅរនុងនលារននះ

អនរណារ៏នោយ

នៅទ្ីបំទុតក្តូវដត

បានជួ បក្បទ្ះនឹងការនចៀស្ម្នរួិ ចធ ំងក្បា ំក្បការននះ។

អនរដដលបានសាតប់នស្ចរតទ្ូី នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ កាលណានពលននះ
ម្រដល់ នហើយ ម្និថ្នជាការនចៀស្ពុ ំទុត។

ឹឺចប់នឹងក្បការធ ំងននាះនទ្ នក្ពាះដង

នៅរនុ ងនលារននះ មាននស្ចរតី ពិ តបួ នក្បការៈ ទ្ី ១ គឺម្នុ ស្សនលារនរើ តនឡើ ងនោយនស្ចរតី លៃង់ នលល ជានហតុ ទ្ី ២- 79 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុគឺ អវី ៗ ដដ ល ប ង ក្បា ថ្នន ស្ុ ទ្ធ ដត ជា រ ប ស្់ ម្ិ ន ឋិ ត នង រ ម្ិ នក្បារដ នហើ យនពារនពញនៅនោយទ្ុ រខ ទ្ី ៣ គឺ អវី ៗដដលឋិ ត មាន នៅស្ុ ទ្ធ ដត ជា រ បស្់ ម្ិ នឋិ ត នង រម្ិ នក្បា រដនហើយនពារនពញនៅនោយទ្ុ រខ ទ្ី៤ គឺនៅរនុងនលារននះគ្នមនំ ថ្នជា «អាតាម អញ» ឬ «របស្់ អ ញ»អវី ដដលអាចចត់ តា ងបាននទ្។

ំងអស្់ ស្ុទ្ដធ តម្នឋ
អវៗធត ះអាស្នន
ិតនងរ ស្ុ ទ្ដធ តជាបនណា
ីិនហើយគ្នមនអតតភាពនទ្។ ននះជានស្ចរតីពិតណាស្់ នធះបីនជឿ

ថ្នរនុងនលារននះមានក្ពះពុ ទ្ធ ឬគ្នមនក្ពះពុ ទ្រធ ៏នោយ។ ននះំ ស្់បាន។ ក្ពះពុ ទ្ ធ នោយជានស្ចរតពី ិ ត ដដលពុ ំអាចក្បដររជធ
ដឹងយល់ នូវនស្ចរតីននះនហើយ

នទ្ើបបានជាក្ពះអងគនទ្ស្នា

ពនយល់ ក្ពះធម្៌ដល់ ស្តវនលារធ ំងអស្់ ។

II
ព្ទ្ស
ំ វី ញ្ញិ ា ណតត្មួយគត្់
ឹ អ
ីត រ
1.

នស្ចរតីលៃង់នលលនិងការបានក្តាស្់ដឹង ធ ំងពីរននះនចញ

ម្រពីវញ្ហធ លននស្រម្មិ ញ ណ នហើយបាតុ ភ្ូតធ ំងឡាយជាលទ្ទ

- 80 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ភាពននវញ្ហិ ញណបដូី ចជាវតថុធ ំងឡាយដដលនចញម្រពីការបុ ិនក្បស្ពវននក្គូម្នតអាគម្នចះងពឹនដភ្នរ។

ស្រម្មភាពននវញ្ហ
ភាពធ ំងិ ញ ណគ្នមនក្ពំដដននទ្ៈ គស្រម្ម
ឺននាះនហើ យ ដដលបនងាើត ពិ ភ្ពននជី វ ត។វ ញ្ហិិ ញ ណម្ិ នបរ ស្ុ
ិ ទ្ធ

បនងើត
ា ពិភ្ពម្ិនបរស្ុធ នងាើតពិភ្ពបរស្ុធិ ញ ណបរស្ុិ ទ្ ធ វញ្ហ
ិ ទ្ប
ិ ទ្។

ំងអស្់ដដលនៅព័ទ្ជ
អវៗធគ្នមនវតថុអវីនក្ៅពីធ ុ វំ ញែលិីើួ ននយងននះ

ស្រម្មភាពននវញ្ហិ ញ ណរបស្់ ទងនយើងននាះនទ្។
នក្បៀបបាននៅនឹងផ្កទ ំងគំនូរ

សាននដននវចិ ក្តររ
ិដដលទលិតនឡើងនៅតាម្

ំងអស្់ ដដលនៅព័ទ្ជងអវៗធធ ុ វំ ញនយ
ិ
ើ
ី

ជា

ទលិតទលដដលនរតនឡទ ល់ ។ ពិភ្ពិ ញ ណរបស្់នយងផ្ក
ើើងពីវញ្ហ
ើដដលក្ពះពុ ទ្បធ នងាើត

ជាពិភ្ពបរស្ុិ ទ្ ធ ដតពិភ្ពដដលម្នុ ស្សនលារបនងាើត ជាពិភ្ពម្នបរស្ុិិ ទ្នធ ទ្។នៅរនុងរូបគំនូរដតម្ួ យគត់ននាះ

មាននស្ចរតពី ិ ពណ៌នា

នទសងៗជានក្ចើនរាប់ម្ិនអស្់។ វញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលាររ៏ដូនចនះដដរ វាបនងាើត ពិ ភ្ពរបស្់ វា ផ្កទ ល់ ដដលនពារនពញនៅនោយ

ស្រម្មភា ពរាប់ ម្ិ នអស្់ ។ នៅរនុងនលារននះ គ្នម នអវីដដលម្ិ នទលិតនឡើងនោយសារវញ្ហិ ញ ណននាះនទ្។

- 81 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់យល់ យាងចាស្់ថ្ន
នរើតនឡើងនោយសារវញ្ហិ ញ ណ។

នហតុ ននះនហើយ

នបើបុ គលគវញ្ហលទ ល់ ននាះិ ញ ណដដលបនងាើតពិភ្ពរបស្់ែួ នផ្កម្នអាច
ិណាយល់ នស្ចរតននះ
ីពុ ទ្ពធ ិ តក្បារដ។
2.

ំងអស្់ក្តូវបាន
អវៗធ
ី

បុ គល
គ ននាះអាចនឹងនម្ើលន

នចញឲ្យទុ តពីក្ស្នមាលរបស្់ែួ នបានជាោច់
ខាតៈលសាតយនូ វអតីតកាល

ខាលចអនាគតកាលើ ញក្ពះវញ្ហិ ញណនហើយតអូញដតអរនឹង

បចាុបបននកាល នោយសារដតនស្ចរតីលៃង់នលល ក្ពម្និងតណា
ានលាភ្លន់របស្់ែួ ន។លនលារដដលនពញនៅនោយការយល់ ក្ចឡំននះ នរើតនឡើងពី រតីលៃង់ នលលនិ ងនស្ចរតីនលាភ្លន់ ។ការក្បម្ូ ល ទតុំគ្នន ដ៏ ធ ំ័ ឌ ដដលក្តូវការគ្នននៅវញនៅម្រ
ទ្ូលាយនននហតុ និងល័ រែខ ណិននាះ ស្ថិតនៅរនុងវញ្ហិ ញ ណននាះឯង គ្នមននៅទ្ីណានទសងនទ្ៀត

នទ្។ការរស្់ នៅនិងការសាលប់ នរើតនឡើងពីវញ្ហិ ញ ណ នហើយឋិត

នៅរនុងវញ្ហិ ញ ណននាះ។

កាលណាវញ្ហិ ញ ណបាត់បង់នៅពិភ្ព

- 82 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ននការរស្់ នៅ និ ងការសាល ប់ រ៏ បា ត់ ប ង់ នៅតាម្វ ញ្ហិ ញ ណននាះ

ដដរ។ជីវតលៃិិ ញ ណលៃឹតលៃង់និងឹ តលៃង់និងវនងវងវង្ហវន់ ម្រពីវញ្ហ

វនងវងវង្ហវន់។ នបើនយើងបានយល់ ថ្ន ពិភ្ពននការយល់ ក្ចឡំវា
ម្ិនឋិតនៅទ្ីណានក្ៅអំពីវញ្ហិ ញ ណនទ្ននាះ

នយើងនឹងអាចនធវើ

ឲ្យវញ្ហិ ញ ណនយើងបានភ្លឺថ្នល នហើយកាលណានយើង

ប់បនងាើត

ពិភ្ពម្ិនបរស្ុិ ទ្ ធ នយើងនឹងអាចដល់ នូវការបានក្តាស្់ដឹង។
តាម្នោយនស្ចរតី ននះ នើ ញថ្ន ពិ ភ្ពននការរស្់ នៅនិងការសាលប់ នពាលគឺនលារនយើងននះ នរើតនឡើងនោយសារំ ី នោយសារវ ញ្ហវញ្ហិ ញ ណជិះ ជាន់ ញា ញិ ញ ណក្គប់ ក្គងក្តួ តក្តានោ យសារវ ញ្ហា ក្គប់ សាថ និ ញ ណ។ គឺ វ ញ្ហិ ញ ណ ដដល បញ្ហំ អស្់ ។ ពិ ភ្ពននទ្ុ រខ នរើ តនឡើ ងអំ ពី វ ញ្ហភាពធ ងិ ញ ណវនងវ ងវង្ហវន់។

3.

ដូ នចនះ

អវីៗធ ំងអស្់ំ ូ ងនោយ
ក្តូវបានក្គប់ក្គងជាដបវញ្ហិ ញ ណ អវីៗធ ំងអស្់នចញម្រអំពីវញ្ហិ ញ ណ។ ដូ ចជារង់វលិំ រ់តាម្នគ្នដដលធញរនទ្ះ ទ្ុររខ ត់តាម្វញ្ហធ ពាិ ញ ណដដលព័ទ្ជ

- 83 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

និងគំនិតអស្ុ ចិ នហើយនិងតណាា នលារិយ។

នបបុគ ណានិយាយនហើយក្បក្ពឹតតតាម្នោយវញ្ហ
ិ ញណ
ើ គល

លអបរស្ុគ ននាះ ដូ ចជាក្ស្នមាលិ ទ្ ធ ស្ុ ភ្ម្ងគលនឹងរត់តាម្បុ គលអននាទលតាម្ក្បាណដូ នចនះដដរ។
នើ ញជាខាងនក្កាយ

អនរក្បក្ពឹតតអាក្ររ់នឹងនឹរ

ថ្នែលួនបានក្បក្ពឹតតអាក្ររ់

នហើយការម្ិ នរួ ច ដល់ ែលួនវ ញៗ នៅនទ្ៀត។ិ រនុងជី វ តជាបនត
ិអនរ ដដល

នឹរនវ ន់នចៀស្ើ ញននះក្តូវបានរំណត់ទ្ុររនុងែលួន នដើម្បជារង្ហ
ីក្បក្ពឹតតអនំ ពើលអ ស្បាយនឹងអំនពើលអដដលែលួនបាននធវើ នហើយស្បាយនក្ចននៅនទ្ៀត
ើនៅនពលគតន
ិើ ញដល់ ស្ុភ្ម្ងគល

ែនទ្ៀត។
ដដលនឹងក្តូវបានអំពីអំនពើលអននះ រនុងជីវតខាងម្ុ
ិនបើ វញ្ហិ ញ ណម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធនទ្ននាះ

ទលូវនឹ ងនឡើ ងជាអាក្ររ់ំ ប់ជាម្នខាន
ពិបារនដើរ នហើយនជើងនឹងភាលត់ជពម្ុ ែដតក្បទ្ះ
ិនឹងការដួ លធាលរ់និងការនវទ្នាជានក្ចនម្
នខាន។ដតនបើវញ្ហិ ញើិណននាះបរស្ុើ នំ ណើរិ ទ្ ធ ទលូវនឹងនឡើងរាបនស្មើលអ នហើយការនធវដ

នឹងបានក្បរបនោយនស្ចរតីស្ុ ែនរសម្រានត។
អនរដដលមានរូបនិងវញ្ហិ ញ ណបរស្ុិ ទ្ ធ

ជាអនរនដើរតាម្ទលូវ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ រំចត់បង់នូ វស្ំណាញ់ អតតទ្តថភាព នូ វគំនិតម្ន
ិ- 84 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បរស្ុន អាក្ររ់។ អនរដដលមានវញ្ហិ ញ ណស្ៃប់ិ ទ្ ធ និងនស្ចរតក្បាថ្ន
ីអាចរស្់រុ ងស្ុែស្នតិភាព
ននហើយអាចររាដុ ស្ខាត់វញ្ហិ ញណរបស្់ ែួ នបានរាល់
យប់នងៃនោយការទទត
លិ ទាង់នក្ចនជាន
ើ
ិ ចា។

III
ភាររត្ិ ននវត្ថុធាត្ុ
1.

ំងអស្់ នៅរនុងនលារននះ
នោយនហតុ ដតអវៗធី័ ឌ វា
អំពីការក្បរួ តក្បដជងរវាងនហតុ និងល័ រែខ ណមានការដវរដញរជានគ្នល

ម្ិនអាចនឹង

រវាងវតថុធ ំងឡាយននាះបាននទ្។

ការដវរដញរដដលជាអាការខាងនក្ៅននាះ
នលារមានគំនិតរនវរវាយគ
ើិតដវរដញរបុ នណាណះ។

នៅរនុងនទទនម្

នរតម្រ
ើគ្នមនការស្មាគល់ នម្រអំពី ម្នុ ស្សរវាងវតថុធ ំងននាះដតើ ញថ្នែុស្គ្ននរវាង

ទ្ិស្ខាងនរើត និងទ្ិស្ខាងលិចនទ្។ ដតម្នុ ស្សនលារបនងាើត

ការដវរដញរស្មាគ ល់ ននះនៅរនុងវ ញ្ហទ ល់លិ ញ ណរបស្់ ែួ នផ្កនហើយនជឿថ្ន ការននះជាការពិត។

នៅរនុងគណិ តសាស្តស្ត ក្គប់ នលែពី ១ដល់ អស្នងខយយ វា- 85 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នពញនលញក្គប់ក្គ្នន់រុ ងតួរបស្់វានីម្ួ យៗនហើយ។
នតួ នលែ

នីម្ួ យៗគ្នមនចំនួនអវីែុស្គ្នននទ្ ដតម្នុ ស្សនលារនធវើការដវរដញរ

ស្មាគល់ នូវចំនួនរនុងតួ នលែធ ំងននាះ តាម្តក្ម្ូវចតត
លិ របស្់ ែួ នននាះ គនដឺ ើម្បអាចនធវ
ើនលែនទសងៗបានដតបុ នណាណះ។
ីនដើម្នឡើយ នបើគ្នមនការនរើតនឡើង រ៏គ្នមនការវនាស្នៅ
ិ

វញដដរ
ិ

ដតម្នុ ស្សនលារស្មាគល់ នើ ញថ្ន

ែុស្គ្ននរវាងការនរតនើិ ងការសាលប់ននះ។ នៅរនុងអំនពើនីម្ួ យៗ នបគ្នើ ម នក្តូវរ៏គ្នមន

ែុស្ដដរ ដតម្នុ ស្សនលារនធវើការដវរដញររវាងក្តូវនិងែុស្ននះ
នៅតាម្តក្ម្ូវចិតតរបស្់ ែួ ន។លក្ពះពុ ទ្នធ ចៀស្វាងការដវរដញរធ ំងននះ នហើយទ្ុរនលារ
ននះដូ ចជាពពរដដលផ្កត់រសាត់នៅ។ ចំនពាះក្ពះពុ ទ្វធ តថុធ ំងឡាយដដលស្មាគល់ នើញថ្នលអ ឬអាក្ររ់ននាះ ស្ុ ទ្ដធ តជាការងពនិ ញ ណចប់យរឹ ដភ្នរ។ ក្ពះអងគដឹងថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ ដដលវញ្ហ
ឬធត់នចលជារបស្់ គ្នមនស្ថិរភាព។ នហតុ ននះ ក្ពះអងគនចៀស្
វាងអនាទរ់ននអាការភាពខាងនក្ៅ និងគំនិតដវរដញរវតថុ។

- 86 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

2.

ម្នុ ស្សនលារនតាងចប់យររបស្់ ធ ំងឡាយ នោយនឹរ

សាមនថ្ន របស្់ធ ំងននាះស្ម្នឹងចិតតែួ ន។ម្នុ ស្សនលារនតាង
លចប់យរស្ុ ភ្ម្ងគល ស្ម្បតតក្ទ្ពយ
រតតនហើយក្បយុ ទ្ធនឹង
ិ
ិ យស្
ិ

ដនំ ណើរជីវតនោយអស្់
ស្ងឃម្។
ិឹម្នុ ស្សនលារនធវការដវរដញរតាម្អំ
នពើចតត
ើិ រវាងអតថិភាព

ឬភាពដដលគ្នមននៅ
ឬភាពវតថុដដលមាននៅ និងអនតថភាព
ិរវាងលអនិងអាក្ររ់

រវាងក្តូវនិងែុស្។

ចំនពាះម្នុ ស្សនលារ

ជីវតជាដនំ ណើរបនតគ្ននម្ននចះោច់
ននបំណងិិំ រ់និងការជពា

ចតតិ នហើយនោយសារនហតុ ននះ ម្នុ ស្សនលារក្តូវដតទ្ទ្ួ លរងនូ វការបំភាន់ដភ្នរននទ្ុរនខ វទ្នា។
កាលម្ួ យននាះ មានបុ រស្មានរ់នធវដើ នំ ណើរឆ្ៃយនៅៗ ដល់មាត់ស្ឹងម្ួយ។ គ្នត់គតដតមា
ទន រ់ឯងថ្នៈ «មាត់ស្ឹងមា
ទខ ងននះ
ិពិបារនហើយនក្គ្នះថ្ននរ់ណាស្់ ដតមាត់ស្ឹងមាចទខ ងននាះវញដូ
ិជាក្ស្ួ លនដើ រ នហើ យស្ុ ែទង

បាន ! » ។ គ្នត់រ៏យរដម្រន

ដតអញនធវើដូ ច នម្តច នឹ ងឆលង នៅើ និងនដើម្បបុ ស្ចងនធវជារប
ើូននហើយឆលងរួចនៅដល់ មាត់ស្ឹ ងមាទខ ងននាះនៅនោយស្ុ វតថិភាព។ដល់ នហើយគ្នត់រ៏ក្ស្ដីដតមានរ់ឯងថ្នៈ «របូនននះទតល់ក្បនយាជន៍

- 87 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ឲ្យដល់ អញនក្ចើនណាស្់រុ ងការឆល
ងស្ទឹង អញម្ិនក្តូវនបាះបង់
នវានចលឲ្យពុ ររលួ យនៅនឹងមាត់ស្ឹងននះនទ្
អញក្តូវដតនា ំយរទវានៅជាម្ួ យអញ»។ គតដូនចនះនហើយគ្នត់រ៏ស្ណិូ ត នយរវតថុធៃន់
ឥតក្បនយាជន៍ននាះនៅតាម្ែលួនគ្នត់នៅ។ នតើនគអាចថ្នបុ រស្ននាះ ក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ តបានដដរឬនទ្?។
នរឿងឧបមាននះបានន័យថ្នស្ូ ម្បដតវតថ
ីុ លអរ៏នោយ

កាលណាវានៅជាវតថុធៃន់ ឥ តក្បនយាជន៍

ដតក្តូ វ ដតនបាះបង់ វានច ល នហើ យ ជា ងននះ នៅ នទ្ៀ ត នបើ វា ជា វតថុ អាក្ររ់ នុ ះ រតឹដត ក្តូ វ នបាះ បង់ នច ល នៅ នទ្ៀ ត។ក្ពះពុ ទ្ធ បា នក្បនៅ ែលួ នក្ពះអងគ ឲ្យនចៀស្វាងការពិ ភារាឥតក្បនយាជន៍ និ ងម្ិ នស្ំខាន់។
3.

វតថុធ ំងឡាយម្ិនមានម្រឬបាត់នៅនទ្ វតថុធ ំងឡាយម្ិន

នរតនឡដូ នចនះ គ្នមនអវីដដលចំនណញឬខាត
ិើើងឬវនាស្នៅនទ្។
នទ្។ក្ពះពុ ទ្ធទ្ូនាមនថ្ន

វតថុធ ំងឡាយម្ិននរើតនឡើង

និងម្ិនំ ននាះ វា ហួ ស្ពី កា រ នពា លវ នាិ ស្ នៅនទ្ នក្ពាះ ថ្ន វ តថុ ធ ង- 88 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

អះអាងថ្ន មានឋិ ត នៅទង និ ងការក្បដររថ្ន គ្នម នឋិ ត នៅទង។ បាននស្ចរតី ថ្ន វតថុ នី ម្ួ យៗនោយវាជាការក្ស្បគ្នន័ ឌនឹងដនំ ណើរបនតគ្ននម្នោច់
នននហតុ និងល័ រែខ ណិវាម្នមាន
ិនៅជាពិតក្បារដនទ្ នហើយនគអាចថ្ន វាម្នមានឋ
ិតនៅយាង
ិននះ បាន ។ដត ក្ព ម្គ្នន ននាះនហតុ និ ងល័ រខ ែ ័ណឌពី នក្ពាះ ដត វា ជា លទ្ធ ទ ល នននគម្ិ នអាចថ្នវាម្ិ នមានឋិ ត នៅននាះ

បាននទ្។
ការជាប់ចតតិ នឹងវតថុម្ួ យ នោយសារដតស្ក្ម្ស្់វតថុននាះជា

ឫស្គល់ ននការភាន់គតិ។ នបនគម្
នជាប់
ចតត
ើ
ិ
ិ នឹងស្ក្ម្ស្់ ននាះនទ្ ការសាមនយល់ ែុស្ និងការរម្ិលនម្ើលន

នងនឹងើ ញម្នទ្ំ
ិម្ិ នមាននទ្។ ការបានក្តាស្់ ដឹ ង គឺ ជាគតិ បណិឌ ដដលនា ំឲ្យនម្លនើើ ញនូ វការពិតននះ

នហើយនិងនា ំឲ្យនចៀស្វាងនូវការ

រម្លយល់
ម្នស្ម្នហតុ
ស្ម្ទលននះ។
ិិពិភ្ពនលារតាម្ពិត វាដូ ចជាការយល់ ស្បិត នហើយរតន
ស្ម្បតតរនិ ុ ងនលារននះស្ុ ទ្ដធ តជារបស្់ក្បនលាម្បំភាន់ដភ្នរ។

បដូី ចជាស្ភាពនទសងៗ នើ ញពីចមាៃយនៅរនុងផ្កទ ំងគំនូរម្ួ យំ ឡាយគ្នម នអវី ជាពិ តក្បារដនៅរនុ ងែលួនឯងនទ្ ដតវាវតថុ ធ ង- 89 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បីដូ ចជាអ័ពទដដលក្តូវរនៅត។
4.

ការនជឿថ្ន វតថុធ ំងឡាយដដលនរើតអំពីនហតុ នទសងៗ រាប់ម្នអស្់
អាចឋតិ មាននៅរហូ តននាះ ជារំហុស្ធំម្ួយ ដដល
ិ

នៅថ្ន

ក្ទ្ឹស្តីអំពីភាពឋិតនងរ។

ដតរ៏ជារំហុស្ធំម្ួយនទ្ៀត

ដដលនៅថ្ន ក្ទ្ឹស្តីអំពីភាពម្ិនមានឋិតនៅ រនុងការណ៍ដដល
អស្់ គ្នមនស្ល់ អនឡនជឿថ្ន វតថុធ ំងឡាយនឹងវនាស្បាត់
ិីវ ើ យ។

ការយល់ នស្ើៗថ្ន រស្់ រហូ តឬសាលប់រហូ តមានឋិតនងរនៅ

ឬគ្នមនឋិតនងរនៅ ម្ិនបានន័យនៅនលើស្ភាពជាែលឹម្ននវតថុនទ្

វាបានន័យនៅនលើដតអាការខាងនក្ៅននវតថុ ដដលនម្លន
ើើញនោយដភ្នរក្ស្វា ំងរបស្់ម្នុ ស្សនលារដតបុ នណាណះ។ នោយសារចំណ ង់ ម្នុ ស្សនលារ ជាប់ ចិ តតនៅនលើ អាការខាងនក្ៅននវតថុធ ំងននាះ។ ដតស្ភាពខាងរនុងដដលជាែលឹម្សារននវតថុធ ំងឡាយ
វាគ្នមនធរ់ទ្ងនឹងការដវរដញរបំដបរម្ួ យនឡើយ។ំ រ់ចិតតណា
ឬការជពា

ពីនក្ពាះដតអវីៗ ធ ំងអស្់នរើតនឡើងនោយសារ នហតុ និង័ ឌ ដដលបនតគ្ននម្ិននចះចប់ អាការខាងនក្ៅននវតថុផ្កលស្់
ល័ រែ
ខ ណ

- 90 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បតូរជានិចាជាកាល។ បាននស្ចរតថ្ន
វាគ្នមនភាពឋិតនងររនុងែលួន
ីវា ឲ្យដូ ចជាសារជាតពិ ិ តក្បារដននាះនទ្។ នោយសារដតការ

ផ្កលស្់បូ រម្ននអាការខាងនក្ៅននះនហើយ ដដលនា ំឲ្យត ននចះចប់
ិនយងក្ស្ឡាញ់
វតថុធ ំងឡាយ រនុងការភាន់ដភ្នរ ឬការយល់ ស្បត។
ិើននស្ម្បរនក្ៅយាងននះបុ ដនតងនីវ បើមានការផ្កលស្់បូ រម្ត ននចះចប់
ិរ៏នោយ វតថុជាតធិ នៅជាិ ំងឡាយ រនុងស្ភាពជាសារជាតិឋត
និចា នហើយម្នដក្បក្បួ
លនទ្។ិចំនពាះម្នុ ស្សនលារ ស្ទឹងហារ់ដូចជាស្ទឹង។ ដតចំនពាះទ្ម្ឡ
ិអនយតរិ យ៍ត តនភ្លើង ស្ទឹងហារ់ដូចជានភ្លង។ី ថ ដដលទ្ុរទ្ឹរជាអណា
ើនហតុ ននះ និយាយថ្នមានស្ទឹងចំនពាះម្នុ ស្សនលារ វាមានអតថ
ន័យម្ួ យ ដតនបនើ ិ យាយចំនពាះនខាមចបិសាច វាគ្នមនន័យនទ្។ដូ ចគ្ននននះ នគអាចនិយាយថ្នៈ «វតថុធ ំងឡាយជារបស្់

បាននទ្»។ងពនឹ ដភ្នរ ម្នអាចថ្នមានឬអត់
ិម្ោងនទ្ៀត ជាការយល់ ក្ចឡំម្ួយនទ្ៀត ដដលដវរដញរជី វ តម្ិ ិ នឋិ ត នងរននះ ពី ជី វ តម្ិ ិ ននចះដក្បក្បួ ល នននស្ចរតីពិ តននាះ។នគម្ិ នអាចស្ននិ ោឋ នបានថ្ន

អាការខាងនក្ៅ

នក្ៅពី ពិ ភ្ពដដលជា

នហើយដដលដក្បក្បួលននះ

- 91 -

វានឹងមានពិភ្ព

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នលារម្ួ យនទ្ៀត ដដលម្ិ ននចះដក្បក្បួ ល ននាះបាននទ្។ ទ្ុ រនលារននះជាពិភ្ពម្នឋ
តិ នងររ៏ែុស្
ិនហើយទ្ុរដូ ចជាពិភ្ព

ពិតក្បារដរ៏ែុស្។បុ ដនតម្នុ ស្សលៃង់នលលរនុងនលារននះគិតថ្ន

ពិតក្បារដ នហើយែំក្បក្ពឹតតនៅតាម្ការយល់ ននលារននះវាើ ញម្ិនទ្ំនង

ននះ។ ដតនោយនលារននះជាការបំភាន់ដភ្នរ អំនពើធ ំងឡាយ

របស្់ម្នុ ស្សនលារ

នោយនយាលនៅតាម្ការយល់ ែុស្ននះ

ម្ិនអាចនា ំនៅររអីនក្ៅព
វី ទ្ុ រនខ វទ្នាននាះបាននទ្។បុ គលគ ក្បរបនោយគតបណ
ិិឌ ត នោយយល់ ជារ់ថ្ននលារ

ននះក្គ្នន់ដតជាការងពឹនដភ្នរននាះ

ម្នក្បក្ព
ិឹ តតនៅហារ់ដូចជា

នលារននះវាពិតក្បារដននាះនទ្។ ក្បក្ពឹតតយាងននះបុ គលគ ក្បរប
នោយគតិបណិឌ តននាះ អាចនចៀស្ទុ តពីទ្ុរ។
ខ

IVផៃូវកណ្តត ល1.

ស្ក្មាប់អរន នរស្យរទល
ើូ វនៅកាន់ការក្តាស្់ដឹង មានការហួ ស្ក្បមាណពីរក្បការ ដដលក្តូវនចៀស្វាង។ ទ្ី១ គឺបនណាត យែលួន

- 92 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ក្ជុលហួ ស្នហតុ ឲ្យលុ ះនៅតាម្អំណាចចំណង់ននរូបកាយ។
ទ្ី២ គទទគ ែលះស្នក្ម្ចចតតឺ ុ យពីខាងនលើននះ មានបុ គលិ ផ្កតច់ការធរ់ ទ្ ងនឹ ងជី វ ភាពនលារននះ

នៅនធវើតបធម្៌ ច ស្តងាម្ ភាវនា

នោយនធវបាបែល
ស្នហតុ ។ិ ញ ណតងដតងហួើឹួ ន និងវញ្ហទលូ វក្បនស្ើ របំទុ តំ ២ដដលហួ ស្ពី ភាពហួ ស្នហតុ ធ ងំ យបានដល់ នូ វការបាន
ក្បការខាងនលើ ននះ នហើ យដដលនា ឲ្ក្តាស្់ដងឹ បានក្បរបនូ វគតិបណិឌ ត និងបានក្បរបនូ វនស្ចរតី
ស្ៃប់ននចិតត ស្នមត់បានថ្ន ទលូវរណាត ល។ នតទលត លននាះើ ូ វរណា
ជាអវនៅ?
គឺជាទលូវក្តូវ ដដលដចរនចញជាក្បា ំបដទន
ីី រគៈឺ ការយល់ នវ១ ពារយស្ម្តីក្តឹម្ក្តូវ១ើ ញក្តូវ១ បំណងលអក្តម្ក្តូ
ឹចរយាក្ត
ម្ក្តូ
វ១ិឹរនបៀបរស្់នៅក្តម្ក្តូ
វ១ឹការែំក្បឹងដក្បង

ក្តម្ក្តូវ១ ការក្បុងក្បយ័ តក្ន តម្ក្តូវ១ និងការស្ក្ងួម្ចតតឹឹិ ក្តម្
ឹក្តូវ១។ដូ ចបានស្តីពីនលើម្រនហើយ វតថុធ ំងឡាយនរតនឡ
ើើង នហើយ

វនាស្នៅវ
ញនននហតុ
ិិ នោយសារដតការម្រជាបនតៗគ្ននម្នចប់
ិជានក្ចនរាប់
ម្នអស្់។ ចំនពាះជនលៃង់នលល អនរែលះនម្ើលន
ើិថ្នមានឋតិ នងរនៅ

អនរែលះនទ្ៀតនម្ើលន

- 93 -ើញិ នៅ។ើ ញថ្នគ្នមនឋត

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ដតចំនពាះជនជាបណិឌ តវញិនគនម្ើលន

ើញហួ ស្ពីការមាន

ឋតិ នៅ ឬគ្នមនឋតិ នៅននះនៅនទ្ៀត ចំនពាះវតថុធ ំងឡាយដដលហួ ស្ពីការធ ំងពីរននះ។ ការនម្លនើណាត លម្ួ យដដរ។
2.

ដូ ចជាអងាត់នើ ញរនបៀបននះ រ៏ជាទលូវរ

ើម្ួ យដដលអដណតតរនុងស្ទឹង នបើវាម្ិននរឿង

នឹងងម ម្នលវបាននគក្ស្ង់វានឡើង ឬិិចនៅបាតស្ទឹង ម្នក្តូ
ិបំផ្កលញវានចលននាះនទ្ វានឹងអដណតតធាលរ់នៅរនុងស្ម្ុ ក្ទ្ជាទ្ី
បញ្ា ប់។ ជីវតរ៏ិ ដូចជាអងាត់ន

ើនៅរនុងស្ទឹងដ៏ធនំ នាះដដរ។ នបើនគម្នធរ់
ជាប់នឹងជីវតិ ដដលលុ ះធ ំងក្ស្ុងនៅតាម្អំណាច
ិតណានោយនធវបាបែលា ឬផ្កតច់ធ ំងក្ស្ុងអំពីជីវតនលារននះ
ិើួនឯងហួ ស្នហតុ នបើនគម្ិនក្រនអើតក្រនអាងនឹងគុ ណស្ម្បតតិរបស្់

ែលួន នបើ នគម្ិ នជាប់ ជ ំពា រ់ នឹ ងអំនពើ អាក្ររ់ នហើ យនបើ រនុ ងការដស្វងររការក្តាស្់ដឹង នគម្ិនមានរងវល់ ឬញនញើតញនញើម្

ក្បធរ់ក្បទ្ងនឹងការបំភាន់ដភ្នរននាះនទ្ បានន័យថ្ន នគនដើរ
តាម្ទលូវរណាត ល។កាលណានគនដើរតាម្ទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង ការស្ំខាន់

- 94 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុគឺ នចៀស្វាង

ំ នណា
រុ ប
ត យែលួនឲ្យលុ ះ នៅតាម្ការក្បកាន់ ចិ តតហួ ស្ក្បមាណ ធ ំងពីរក្បនភ្ទ្ននះ បានន័យថ្ន ក្តូវដតនដរើ
តាម្ទលូវរណាត លជានិចា។នបើ ដឹ ង ថ្នវតថុធ ំងឡាយវាឋិ ត មាននៅរ៏ ម្ិ នដម្ន ឬម្ិ នឋតនហើយនបើនឹរនិ មាននៅរ៏ម្នដម្នននាះ
ិើ ញថ្ន ស្ភាពននំ យអភ្ិវតថុធាតុ វាដូ ចជាការយល់ ស្បតិននាះ ក្តូវដតនចៀស្វាងរុ ឲ្មានះ ដដលធរ់ទ្ងនៅនឹងការវាយឫរែពស្់តនម្ាងែលើ ួ ន នហើយនិងការចង់ឲ្យនគអួ តស្រនស្ើរ

រអំនពើលអរបស្់ែួ នននាះវាដ
លឹ ម្ុ ែំ យអវៗស្ពវ
បាន។ ក្តូវនចៀស្វាង រុ ឲ្សារនពើវាធរ់ធញដរឹ នា ំ
ីបាននឡើយ។

នបបុគ ណាចង់នចៀស្វាងការធាលរ់ចូលនៅរនុងចរនតននើ គលំ ូ ងបងអស្់ បុ គលំ ត់ចំណង់របស្់ែួ នល ជាដបគ ននាះក្តូវដតហាត់បពំ យជ ំពា រ់ ធ រ់ ជា ប់ នឹ ងវតថុធ ំងឡាយ ខាល ចដក្រងវាធាល ប់ចិ តតរុ ឲ្នហើយនៅជាជាប់ចតតិ នរែលើ ួ នពុ ំរួចពីវតថុធ ំងននាះ។

ចំនពាះអតថិ-ភាព ឬភាពមានឋតិ នៅរតី អនតថិភាព ឬភាពគ្នមនឋិតនៅរតី
ចំនពាះអវៗដដលជាខាងរនីុ ង ឬជាខាងនក្ៅរតី ចំនពាះវតថុលអ ឬអាក្ររ់រីត ចំនពាះវតថុពិតឬដរលងកាលយរតី

- 95 -ំ រ់នគម្នក្តូ
វជាប់ជពា
ិក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ចតតិ ជាម្ួ យនទ្។ំ រ់នឹងវតថធ ំងននាះ វាបានដតរនងម្ួ យរយៈនបើនគជាប់ជពា
ុុនពលដ៏ែីប
រនទ្ជវី តរនល ុ នណាណះ ម្នយូិ ុ ងភាពភាន់គតនើិិ ឹ ងចប់នទតម្
នហើយ។ អនរដដលនដើរតាម្ទលូវក្បនស្ើរននពនលឺក្តាស្់ញាណម្ន
ិក្តូវររាទ្ុរនូ វការនសារសាតយចំនពាះអតីតកាល

នហើយម្ិ នខាល ចចំនពាះអនាគតនទ្ នគក្តូ វ ដតចប់ យ រវតថុតាម្ភាពដដល
វាម្រដល់ នោយស្តិនស្មើនហើយស្ៃប់។

3.

ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង គ្នម នរូ ប រាងជារ់ លា រ់ នទ្ម្ិ នអាចនចញ

ដស្តងនឡើងតាម្ស្ភាពណាម្ួ យបាននទ្។ នហតុ ននះ នៅរនុង

ពនលឺក្តាស្់ដឹង គ្នមនអវីដដលក្តូវបំភ្ឺនទ្។
លពនលឺក្តាស្់ដងឹ មាននឡើងនោយសារដតមាន

នស្ចរតីលៃង់ំ ពី រននះនលល និ ងការភាន់ ដភ្ន រ ដតបុ នណាណះ។ នបើ នស្ចរតីធ ងវនាស្បាត់នៅ ពនលឺក្តាស្់ ដឹងរ៏បាត់នៅដដរ។ ទទុយនឹងនស្ចរតី
ិននះ រ៏ជាការពិតដដរគឺថ្នៈ មាននស្ចរតីលៃង់នលលនឹងការភាន់

ដភ្នរ នោយសារមានពនលឺក្តាស្់ដឹង។ កាលណាពនលឺក្តាស្់ដឹង

ចប់នហើយ នស្ចរតីលៃង់នលលនិងការភាន់ដភ្នររ៏ចប់នៅដដរ។

- 96 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នហតុ ដូនចនះ បុ គលគ ក្តូវដតនចៀស្វាងការទ្ុរពនលឺក្តាស្់ ដងឹជាវតថុម្ួ យដដលក្តូវចប់យរ ពុ ំននាះនទ្ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនឹងនៅ

ជាឧបស្គគម្ួ យ ម្ិ នខាន។

កាលណាវ ញ្ហិ ញ ណដដលនៅរនុង

ភាពងងឹត បាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនហើយ វានឹងរលត់បាត់នហើ យក្ពម្ជាម្ួ យ នឹ ងការរលត់ បា ត់ ននះ អវីដដលនគនៅថ្ន

«ពនលឺក្តាស្់ដឹង» រ៏រលត់បាត់ដដរ។

ដរាបណានយើ ងចង់ បានពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងដូ ច ជាវតថុម្ួ យដដលក្តូវដតចប់យរ បានន័យថ្ន នយើងនៅដតមានការភាន់

ដភ្នរ យល់ ក្ចឡំនៅនឡើយ។ នហតុ ដូនចនះ រនុងការនដរើ តាម្ទលូវ
នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង នយើងម្នក្តូ
វគតដតពិិី នោងចប់យរ
ពនលឺននះនទ្ នហើយនបើនយើងបាននៅដល់ ពនលឺននះនហើយ នយើងម្នក្តូ
វនៅបដងអបងអង់វលវល់រុ ងពនលនិិឺ ននាះនទ្។

បានស្នក្ម្ចការក្តាស្់ដឹងតាម្រនបៀបននះ បានន័យថ្ន វតថុំងនឡើងនោយែលួនឯង។ នហតុ ដូនចនះ នយើងធ ំងឡាយវាភ្ឺដចងច
លក្តូវនដរើ តាម្ទលូវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដងឹ រហូ តលុ ះក្តាដតតណា
ានលារយនិងពនលឺក្តាស្់ដឹង វានឡើងមានភាពដូ ចគ្ននស្ុ ទ្សាធ ធិនៅរនុងគតិអារម្មណ៍របស្់នយើង។

- 97 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

4.

នស្ចរតីយល់ នើ ញចំនពាះឯរភាពសារលននះធ ំងឡាយរុ នងស្ភាពជាសារែលឹម្របស្់ វាគឺថ្នវតថុ

គ្នម នស្ញ្ហញ អវីជា

ស្មាគល់ នទ្: ននះនគនៅថ្ន «ដនំ ណើរទ្នទ្» ឬស្ុ ញ្ហញភាព។ ស្ុ ញ្ហញភាព បានន័យថ្ន គ្នមនសារជាតិ ភាពគ្នមននរត
គ្នមនើស្ភាពជារបស្់ ែួ នល គ្នម នទ្វិរភាព ឬភាពពី រែុ ស្ គ្នន ។ នក្ពាះ
ដតវតថុធ ំងឡាយគ្នម នរូ ប រាងផ្កទល់ ននាះនហើយ

គ្នម នលរខណៈនៅរនុងែលួនឯង

នគអាចនិយាយបានថ្ន

វតថុធ ំងននាះម្ន
ិំ ន់នន
នរតនឡនៅនទ្។ រនុងភាពជាសារវនតស្ខាិើើង ឬវនាស្បាត់
វតថុ ធ ំងឡាយ

គ្នម នអវី ដដលអាចឲ្យនធវើ ការដវរដញរបាននទ្ដូ នចនះនហើយបានជានយងអាចថ្ន
វតថុធ ំងឡាយគ្នមនសារជាតិើនទ្។ដូ ចបាននៅបញ្ហា រ់ម្រនហើយ វតថុធ ំងអស្់ នរតនឡ
ើ
ើងនិង

័ ឌ ។
វនាស្នៅ
នោយសារដតការជួ បក្បទ្ះគ្នននននហតុ និងល័ រែខ ណិគ្នមនអវីដដលឋតទ ំងក្ស្ុងនទ្។ិ នៅនោយឯរចឆ័នធ
ធរ់ទ្ងនិងវតថុដនទ្នទ្ៀតជានិចា។

វតថុនីម្ួ យៗរដនលងណាមានពនលឺ វារ៏មានភាពងងឹតដដរ។ រដនលងណា

មានភាពដវង វារ៏មានភាពែលីដដរ។ រដនលងណាមានពណ៌ស្ វា- 98 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

រ៏មានពណ៌នលមដដរ។ ដូ ចគ្ននននះ នោយស្ភាពរបស្់ែួ នផ្កលទ ល់ននវតថុធ ំងឡាយ ម្នមានឋ
ិតនៅនោយឯរឯងនទ្ ននាះ នគិអាចថ្ន វតថុធ ំងឡាយគ្នមនសារជាតិនទ្។

នយាលនៅតាម្ការពិចរណាដូ ចគ្ននននះ

ម្ិនអាចឋិតមានបាន
នស្ចរតីលៃង់នលល

ពនលឺក្តាស្់ ដងឹនោយឥតមាននស្ចរតីលៃង់នលលននាះនទ្

រ៏ម្នឋ
តិ មានបាននោយឥតមានពនលឺក្តាស្់
ិញាណននាះដដរ។ នបើ វតថុ ធ ំងឡាយ រនុងស្ភាពជាសារវនត

របស្់ វា ម្ិនែុស្គ្នននទ្ននាះ នតើអាចមានទ្វិរភាព ឬភាពពីរ
ែុស្គ្ននដដរឬនទ្?។
5.

ម្នុ ស្សនលារគិតថ្ន

ែលួនឯងននះ

ក្តូវបានចងជាប់ជាម្ួ យនឹងការនរតនហ
ើើ យនិងការសាលប់។ ដតការយល់ រនបៀបននះ

ម្នអនុ
នលាម្នៅតាម្នស្ចរតពិី ិ តនទ្។

កាលណានគអាចយល់ ជារ់ នូ វ នស្ចរតីពិ តននះនគនឹ ងយល់ ចាស្់ អ ំពី ដ ំនណើ រគ្នម នភាពពី រែុ ស្ គ្នន ចំនពាះការនរើ តនិងការសាលប់ននះ។

នក្ពាះដតបុ គ គល រាល់ រូ ប ររាទ្ុ រ នូ វ គំនិ តជារបស្់ អ ញ- 99 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

បានជាបុ គលគ ធ ំងននាះមានគំនិតគតនិ ិ យម្ថ្ន ជារបស្់ ទងែលួន។បុ ដនត នោយនហតុ ដតគ្នមនអវីដដលជាអាតាមអញនទ្ននាះ គ្នមនអវី

ដដលអាចចត់ទ្ុរជារបស្់អាតាមអញបាននទ្។ កាលណានគអាចយល់ ជារ់នូវនស្ចរតពី ិ តននះ នគនឹងអាចយល់ ជារ់នូវដនំ ណើរគ្នមនភាពពីរែុស្គ្នន។

ម្នុ ស្សនលារជាប់ចតតិ នឹងការដវរដញរភាពបរស្ុិ ទ្ ធ និងភាពម្នបរស្ុិិ ទ្ ធ ដតរនុងធម្មជាតវតថិ ុគ្នម ននទ្។ែុ ស្ការដវរដញរននះនិ ងម្ិ នទ្ំ ន ងដត បុ នណាណះ។

ការដវរដញររនបៀបននះនរើ តម្រអំពី ការរម្ិ លយល់ដដ ល មាន នៅ រនុ ងចិ តត ម្ នុ ស្សនលា ររនបៀបដូ ចគ្ននននះ ម្នុ ស្សនលារដវរដញរស្មាគល់ នូវភាព
អាក្ររ់និងភាពលអ ដតភាពអាក្ររ់និងភាពលអននះម្នឋ
ិតនៅិនោយឯរឯងោច់ក្ស្ឡះពីគ្នននទ្។

នៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដឹង
ននះគ្នម ននទ្។បុ គលគ ដដលនដើរតាម្ទលូវយល់ ចាស្់ ថ្នភាពពីរែុស្គ្ននយាងនហើ យនោយសារនហតុ ននះបុ គគល ននាះម្ិ នស្រនស្ើរភាពលអ នហើយម្នោរ់
នធស្ភាពអាក្ររ់នទ្ ម្ននម្លិិើង្ហយភាពលអ នហើយនចះអត់ឱនចំនពាះភាពអាក្ររ់។

- 100 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

ជាធម្មតា ម្នុ ស្សនលារខាលចទ្ុរនខ វទ្នា នហើយក្បាថ្ននចង់

បានស្ុ ភ្ម្ងគល។ ដតនបពើ ិ និតយការដវរដញរននះឲ្យហមត់ចត់នៅ
នើ ញថ្ន ជួ នកាលទ្ុរនខ វទ្នានា ំឲ្យមានស្ុភ្ម្ងគល នហើយជួ នកាលនទ្ៀតស្ុ ភ្ម្ងគលនា ំឲ្យមានទ្ុរនខ វទ្នា។

បណិឌ តហាត់

នរៀនឲ្យនចះស្ក្ម្បនឹ ងកាលៈនទ្ស្ៈផ្កល ស្់ បូ តរននជី វ តិនោយស្តអារម្ម
ណ៍នស្មើ ម្នរត នឹងិិ ំនភ្បន
ើឹ ងនជាគជ័យ ម្នក្ស្យុ
ិបរាជ័យ។ យាងននះនហើយដដលបណិឌ តយល់ ជារ់នូវដនំ ណើរគ្នមនភាព២ ែុស្គ្នន ឬទ្ិរវ ភាព។
នហតុ ដូនចនះ ពារយដងលងអំពីភាពពីរែុស្គ្នន ដូ ចជាឋតិ មាននៅ និងគ្នមនឋតា នលារយនិ នៅ តណាឹ ពិតក្បារដ
ិិ ងការនចះដង
បរស្ុ
ស្ុ
ស្ុ ទ្ដធ តពារយធ ិ ងម្នបរ
ើ
ិ ទ្ន
ិ
ិ ទ្ ធ លអនិងអាក្ររ់ ជានដម្

ទទុយគ្នន ដដលមាននៅរនុងគំនិតបុ គលគ មានរ់ៗ ដតបុ នណាណះវាពុ ំបានជាពារយដដលដងលងនូ វស្ភាពពិតននាះនទ្។

កាលណានគ

ផ្កតច់ទុតពីពារយធ ំងននះ នហើយនិងពីចតតិ រ ំជួលដដលនរើតមាន
នឡើងននាះបាន

នគនឹងយល់ ជារ់នូវដនំ ណើរពិតជាសារលនន

ភាពទ្នទ្ស្ូ នយ ដដលនៅថ្ន ស្ុ ញ្ហញភាព។

- 101 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

6.

ដូ ចជាផ្កាៃុយូ រដដលបរស្ុិ ទ្ ធ

និងក្បរបនោយរលនក្រអូ
បិបះនៅរនុងទ្ីវាលរាបនស្មើែពស្់លនអ នាះនទ្ វានៅៃ ់ ម្នដុ
ិដុ ះ នៅរនុងទ្ី ទ្ំនា បបឹ ងភ្រ់ ឯ ននាះនៅវ ញ។ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ដ៏ិបរស្ុិ ទ្ ធ

ដដលជាស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធរ៏សាចនចញនឡើងពីពំនូរ

លាម្រននតណាា នលារិ យយា ងននះដដរ។ ស្ូ ម្ប ដតការយល់
ីែុស្និងការភាន់ដភ្នរ ដដលនរតនឡា នលារិយ រ៏អាច
ើើងពីតណា

នៅជាក្គ្នប់ពូជននស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ដរ។នបអនើ រម្ុ ជរាវររតបូងគជ់ចង់ររឲ្យនើ ញនូ វតបូងគជ់ អនរននាះក្តូវដតម្ុ ជចុ ះឲ្យដល់ បាតស្ម្ុ ក្ទ្ នោយម្នខាល ចញនញើត
ិនឹងផ្កាងមក្ស្ួ ចរដលម្ៗ និងស្តវឆ្លម្នឃ្លរនៅ។ ដូ នចនះម្នុ ស្សនលារក្តូ វ ដតក្ប

ម្ម្ុ ែ ក្បឆ្ ំងនឹ ងនក្គ្នះថ្នន រ់

ននតណា
ា

នលារិយ នបើស្ិនជាក្បាថ្ននចង់បានគជ់ដ៏មានតនម្លននពនលឺក្តាស្់
ដង
ឹ ។

ំ ូង
ជាដប

បុ គល
គ ដតងដតវនងវងរនុងភ្នដំ ដលក្បរបនោយ

ផ្កទ ំងងែម ស្ព ់ នចតននអតតទ្តថភាព

និងអភ្ិមានះ

់ដស្វងររទលវនៅកាន់ពនលឺក្តាស្់ដង
គំនិត គតចងឹ ។ិូម្ុ ននឹងភាញរ់

មានបុ រាណនិធនម្ួ យថ្ន មានតាបស្ម្ួ យអងគ នោយចង់ររឲ្យនើ ញទលូវពិតក្បារដខាល ំងនពរ

- 102 -

តាបស្ននាះវារនឡើង

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុំ ួ យ មានផ្កទ ំងងក្ម ចូងក្ចង ក្ស្ួ ចៗ ដូ ចម្ុ ែលំដពងនហើយ
នលើភ្នម្

នលាតទ្មាលរ់ែួ ននៅរន
លធ ស្នៅធ អត់ធតម ់នឹង
ើុ ងភ្នរ់នភ្លងនឆះស្ននា

នក្គ្នះថ្ននរ់ក្គប់ដបបយាង

នោយសារដតមានបំណងដ៏ម្ុតមា ំននាះ។ម្ម្ុ ែតស្ូ នឹងនក្គ្នះថ្ននរ់ក្គប់ដបប

តាបស្ឥស្ីក្ប

យាងននទលូវ រ៏បានជួ បក្បទ្ះ នឹងែយល់ ក្តជារ់រ ំនភ្យនៅនល
ើើ ភ្នំ
ដដលនពារនពញនៅនោយងមក្ស្ួ ចៗម្ុ ែដូ ចលំដពងននអតត-ទ្តថភាព នហើយនឹងភ្នរ់នភ្លងនននធស្ៈ
នហើយទ្ីបំទុតតាបស្ននាះ
ើរ៏បានយល់ ជារ់ថ្ន អតតទ្តថភាពនិងតណាា នលារិយ ដដលបានែំ
តស្ូ ទ្ទ្ួ លរងននាះនហើយ ជាពនលឺក្តាស្់ដងឹ ។

7.

នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នា ំនយងនៅកាន់
ភាពើគ្នម នពី រែុ ស្ គ្នននហើ យនិ ងនា ំនយើ ងឲ្យនចញទុ ត ពី គំនិ តដវរដញរតាម្ភាពពី រែុ ស្ គ្នន ។ជារំហុ ស្ម្ួ យ ដដលែំរះររវតថ
ិុដដលសាម នថ្នលអនិ ងពិ ត នហើ យរត់ នគចពី វតថុ ដដលសាម នថ្នអាក្ររ់និងម្នពិិ ត។ំងអស្់វាទ្នទ្ និងម្នឋនបែំតិ នងរននាះើ ដតទ្ទ្ូចថ្ន អវៗធីិរ៏ជាការយល់ ក្ចឡំដ៏ធ ំ ដូ ចជាទ្ទ្ូចគិតថ្ន អវីៗធ ំងអស្់ វាម្ិន

- 103 -

ក្ទ្ឹស្តីអំពីវញ្ហិ ញ ណដតម្ួ យគត់ និងស្ភាពពិតននវតថុធាតុ

នចះដក្បក្បួលដដរ។ បុ គលគ ណាជាប់ចតតិ នជឿថ្ន មានអាតាមអញំ រ់ចតត
ជាការយល់ ក្ចឡំម្ួយ នក្ពាះការជពាិ លុះរនុងជនំ នឿដបប

ននះនិ ងនា ំឲ្យបុ គ គល ននាះនចៀស្ពុ ំ ទុ ត ពី នស្ចរតីនលាភ្លន់

ម្ននចះដឆអ
តឆអន់ិនហើយទ្ីបំទុតនចៀស្ពុ ំទុតពីទ្ុរនខ វទ្នាននាះ

បាននទ្។ ដតនបើបុ គលគ ននាះមានជនំ នឿថ្ន គ្នមនអាតាមអញរ៏ជា

ការភាន់ក្ចឡំម្ួយដដរ ពីនក្ពាះការនជឿរនបៀបននះ នា ំឲ្យការែំ

ដស្វងក្បតិបតតិតាម្គនលងការពិតនងលថ្នលននាះ

ឲ្យនៅជាការឥត

ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តជាក្បនយាជន៍។ នបការទ្ទ្ូ
ចអះអាងថ្ន អវៗធើីទ្ុរខ រ៏ជារំហុស្ម្ួ យ ឬថ្នអវីៗធ ំងអស្់ស្ុទ្ដធ តជាស្ុ ភ្ម្ងគល រ៏ជារំហុស្ម្ួ យដដរ។

យរនូ វទលូវរណាត លទទុយគ្ននធ ំងពីរននះ

ក្ពះពុ ទ្បធ ង្ហាត់បង្ហាញនយើងឲ្យក្បកាន់

ដដលចរទុ តអំពីការវនិ ិ ចឆ័យហួ ស្នហតុ

នហើយដដលរ ំលាយែុស្គ្នន ឲ្យចូ លគ្ននជាភាពដតម្ួ យ៕- 104 -

ទ្វិរភាពឬភាពពីរចំរកូ ទ្ី ៣សភារព្រះរុ ទ្ធIចត្ិ តប្រសុិ ទ្ធ1.

ំ ិ តនទសងៗគ្នន។ ែលះជាបណិឌ ត ែលះម្នុ ស្សនលារមានចតតិ គនជាពាល ែលះមានររិ យាលអក្បនព ែលះមានចរតអាក្ររ់
ជួរជាតិ
ិិែលះស្លូតស្ុ ភាព ែលះកាចនឃ្លរនៅ ែលះមានចតតិ បរស្ុិ ទ្ ធ ែលះមាន

ចតតិ ក្បរបនោយម្នទិលនៅហមង។ម្ិ នជាស្ំខា ន់ បុ នាម ននទ្បុ ដនតភាពែុស្គ្ននធ ំងននះ

នបើគិ តនៅដល់ ការបានស្នក្ម្ចការ

ក្តាស្់ដងឹ ។ នលារននះនក្បៀបបាននឹងបង
ឹូ រម្ួ យ ដដលមានរុ រខ ជា តិ ជានក្ចើ នដបបយា ងដុ ះ ពាលនពញ។

មានផ្កា ក្បរបនោយ ពណ៌ នទស ងៗ គ្នន ផ្កា ែលះ មានពណ៌ ស្ ែលះ មាន ពណ៌ផ្កាូ រ ែលះ នែៀវ ែលះ នទ្ៀតនលឿង ផ្កា ែលះ រ រនៅរន
ីុ ងទ្ឹ រ រុ រខជាតិែលះមានស្លឹរដុ ះនឡើងនៅនក្ពៀបនឹងនទទទ្ឹរ រុ រជាខ តិែលះនទ្ៀត
មានស្លឹរដុ ះនឡើងទុ តពីទ្ឹរ។ ម្នុ ស្សជាតិរតដតមានភាពែុ
ស្ឹ

- 105 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធគ្នន នក្ចើ នជាងននះនៅនទ្ៀត។ ម្នុ ស្សជាតិ រ៏ មា ននភ្ទ្ែុ ស្ គ្ននដដរ ដតននះម្ិ នជាស្ំខា ន់ នទ្ ពី នក្ពាះថ្នតាម្ការហាត់ ហឹ វ រហវឺ នលអ ស្តស្តីនភ្ទ្រ៏ អា ចនៅដល់ ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង បានដូ ចបុ រ ស្នភ្ទ្ដដរ។នដើ ម្ប នី ណា នមាន រ់ ក្តូ វ ដតមានី ឹ ងឲ្យបាននៅជាហម ដ ំរ ចំលរខណៈស្ម្បតិក្ត បា ំយាងគឺៈ ស្ុ ែភាពលអ១ នស្ចរតទ្ុី រចតតិ នលើែលួនឯង១ នស្ចរតីរនវៀស្រនវ១ បំណងនសាមះក្តង់រនុងែលួន១ និង់ក្ពហមចរភាព១។
នដម្ើ បក្បត
ិិបតតតាម្ទលិីូ វក្បនស្ើរែពងែពស្់ននពនលឺ

ក្តាស្់ ដងធ នបង្ហាញក្បាប់ ក្តូវដតមានលរខណៈឹ ដដលក្ពះពុ ទ្បាស្ម្បតតដូិ ចគ្ននននះដដរ។ នបើមានលរខណៈស្ម្បតតធិ ំងននះនហើយ
នធះបីជាបុ រស្នភ្ទ្រតី ឬក្ស្ីនត ភ្ទ្រតី រ៏អាចនៅដល់ ពនលឺក្តាស្់

ដងឹ បានដដរ។ ជាច ំបាច់ ក្តូវដតហាត់នរៀនតាម្នស្ចរតីទ្ូនាមនំ ដងអប ងអង់ នឡើ យ ពី នក្ពាះម្នុ ស្សនលារមាន
របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធរុ បស្ភាពម្ួ យ ដដលអាចនា ំឲ្យបានស្នក្ម្ចនូវពនលឺក្តាស្់ដឹង។
2.

កាលណានគក្បតបតត
តាម្ទលឹ នគនឹងនិិូ វពនលឺក្តាស្់ដង

ើញក្ពះពុ ទ្យាងក្បារដនឹងដភ្នររបស្់នគ នហើយនគនឹងនជឿក្បារដ
ធ

- 106 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនលើក្ពះអងគនៅរនុងចតតិ របស្់នគផ្កទល់ ។ ដភ្នរដដលនម្ើលន

ើញក្ពះពុ ទ្ធ និងចិតតដដលនជឿនលើក្ពះអងគ គពឺ ិ តជាដភ្នរ និងចតត
ិរបស្់បុគល
នឹងការនរើត និងការសាលប់គ ដដលរំពុងវនងវងវលវល់
ិនននលារននះឯង។
ែមួយនបើ ក្ពះម្ហារសក្តម្ួ យក្ពះអងគ ក្តូ វ មានរងវ ល់ នឹ ងនចរក្ពះម្ហារសក្តននាះ

ក្តូវដតររឲ្យនើ ញជរំ ំននពពួរ

នចរែមួយធ ំងននាះ ម្ុ ន នឹ ងវាយក្បហារវា។ យា ងណាម្ិ ញនបើ បុ គលគ ណាក្តូវនឡាម្ព័ទ្នធ ោយតណាា នលារិយំ ូ ងបងអស្់
ននាះជាដប

ក្តូវដតរះគិ ិតស្មាគល់ ររឲ្យននូ វឫស្គល់ ននតណាា ធ ំងននាះដូនចនះដដរ។
ជនមាន រ់ នៅរនុងទទះ ម្ួ យំ ូ ង ជនននាះស្មាគល់ ន
ដប

បុ គល
គ

ើ ញចាស្់

កាលណានបើ រដភ្នរ នឡើ ងជាើ ញអវីៗ ដដលមាននៅរនុងបនទប់ ម្ុ នៗនឹងក្រនឡរនៅតាម្បងអួច នហើយស្មាគល់ នម្លអវ
ើី ដដលមាន

នៅខាងនក្ៅ។ ដូ ចគ្ននននះ នយងម្
នក្តូវនបរដភ្ន
រនៅក្រនឡរ
ើិើនម្ើលអវីៗ ដដលនៅខាងនក្ៅ ម្ុ ននឹងនយើងបានក្រនឡរនម្ើល

អវៗី ដដលមាននៅរនុងែលួននយើងននាះនឡើយ។

នបក្បស្ិ ញ ណនៅរនុងរូបកាយ វញ្ហិ ញ ណក្តូវ
ើិនជាមានវញ្ហ

- 107 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធដតសាគ ល់ ជាបឋម្ អវីៗដដលមាននៅរនុងរូ ប កាយ។ បុ ដនតជា

ធម្មតា ម្នុ ស្សនលាររវល់ ដតនឹងអវីៗ ដដលមាននៅជាខាងនក្ៅ

នហើយយរចតត
ចស្តួចនស្តើងណាស្់ នឹងអវៗិ ទ្ុរោរ់នោយតចតួ
ិីដដលមាននៅរនុងរូបកាយរបស្់ែួ ន។លនបើ ក្ប ស្ិ ន ជា វ ញ្ហិ ញ ណ វា ស្ថិ ត នៅ ខា ង នក្ៅ រូ ប កា យ នតើវញ្ហិ ញ ណននាះ អាចររាការធរ់ទ្ងជាម្ួ យនឹងនស្ចរតីក្តូវការ

ននរូបកាយបានយាងដូ ចនម្តចនៅ?

ដតតាម្ពិតរូបកាយយល់នូ វអវីៗ ដដលវញ្ហិ ញ ណដឹង នហើយវញ្ហិ ញ ណរ៏ដឹងនូ វអវីៗ ដដលរូប

កាយយល់ ដដរ។ ដូ នចនះ នគម្នអាចថ្នវញ្ហិ ញ ណនៅខាងនក្ៅ
ិរូបកាយបាននទ្។
ណានៅ ? ។
3.

នតើសារជាតននវ
ញ្ហ
ិ ញណ
ិ

វាស្ថិតនៅរដនលងតា ំងពី អតី តកាលដ៏ យូ រអដងវង ររថ្នម្ិ នបានម្រនហើ យស្តវនលារក្តូវបានវនងវងវលវល់
នៅរនុងនស្ចរតីលៃង់នលល នោយិសារដតការស្ក្ម្បនៅតាម្អំនពើផ្កទល់ របស្់ែួ នល នហើយនិងយល់

ក្ចឡំចនំ ពាះនស្ចរតជានគ្នលព
ីី រក្បការ ដូ ចតនៅននះ។

ជាបឋម្ ស្តវនលារនជឿថ្ន គំនិតដវរដញរ ដដលជាឫស្

- 108 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធគល់ ននជវី តនរតនទ្ីពីរលិើិ ងសាលប់ននះ ជាស្ភាពពិតរបស្់ែួ ន។ស្តវនលារម្ិនបានដឹងថ្ន គឺនៅរនុងគំនិតដវរដញរននាះនហើយ

ដដលវ ញ្ហិ ញ ណបរ ស្ុិ ទ្ធននពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងរបស្់ ែួ នពួ
ននៅ។
ល
ន

កាលណានគកាតប់នដនហើយនលើនឡើង

ដដលជាស្ភាពពិ តដភ្នររបស្់នគនម្ើលិ ញ ណរបស្់ នគស្មាគល់ នើ ញការកាតប់នដននះ នហើយវញ្ហ

ើញការកាត ប់ នដននះ។ ដតវ ញ្ហិ ញ ណដដលនធវើ ការដវរដញរស្មាគ ល់និ ញ ណពិតក្បារដនទ្។ើ ញការកាតប់នដននះ ម្ិនដម្នជាវញ្ហ

គំនិតដវរដញរ គឺស្ក្មាប់ស្មាគល់ នម្ើលភាពែុស្គ្ននតាម្

ការក្ស្នម្ន
នទ្ៀតៗ

ើញដដលចំណង់នលាភ្លន់នហើយនិងតណាា ឯដដលធរ់ទ្ងនឹងអាតាមអញនិយម្បានបងាបនងាើតនឡើង

ដតបុ នណាណះ។ គំនិតដវរដញរ ស្នក្ម្ចនៅតាម្នហតុ និងល័ រ-ខែ័ណឌ វាគ្នមនអវីជាសារជាតិនទ្ វាដក្បក្បួលជានិចា។ ដតនោយ

ម្នុ ស្សនលារនជឿថ្ន ននះនហើយជាវញ្ហលិ ញ ណពិតរបស្់ ែួ ននស្ចរត
ីយល់ ែុស្ រ៏នា ំឲ្យម្នុស្សនលារលុ ះរនុងអំណាចនននហតុ និង័ ឌ ដដលនា ំនៅរររទ្ុ
ល័ រែ
ខ ណ
ខ
ី ត រ។បុ គគល មាន រ់ លា នដនឡើ ង នហើ យវ ញ្ហិ ញ ណរបស្់ នគដឹ ង នូ វ

- 109 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធការលានដននះ។ ដតអវីដដលរនក្ម្រ?
វញ្ហិ ញ ណឬនដ? ឬរ៏អត់
ើំ ពី រ? នបើ ថ្ន នដវារនក្ម្ើ រ វ ញ្ហរនក្ម្ើ រធ ងិ ញ ណ រ៏ វា រនក្ម្ើរ

ំងពីររ៏ក្តូវដដរ។
នៅតាម្ននាះដដរ។ បុ ដនតនបើថ្នវាអត់រនក្ម្រធ
ើបុ ដនតវ ញ្ហិ ញ ណ ដដ ល រ នក្ម្ើ រគឺ ជា ភា ព នស្ើ ខា ង នក្ៅ ននវ ញ្ហិ ញ ណដតបុ នណាណះ ម្ិ នដម្នជាវ ញ្ហិ ញ ណពិ តក្បារដជាក្គះ
ឹននាះនទ្។

4.

ជាក្គឹះស្ំខា ន់វ ញ្ហិ ញ ណរបស្់ បុ គគល រាល់ រូ ប វាបរ ស្ុិ ទ្ធបុ ដនតជា ធម្មតាវ ញ្ហិ ញ ណននាះក្បឡារ់ ជា ប់ នោយលអង ធូ លីតណាា នលារយ
ិដដលរនរើតនឡើងនោយទ្ំននើងពីនទ្ស្កាលវ ញ្ហនទសងៗរបស្់ ែួ ន។លិ ញ ណម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធ ម្ិ នដម្នជាធម្មជា តិស្ំខាន់ននបុ គលគ មានរ់ៗនទ្:រនុងវ ញ្ហិ ញ ណននាះ
នោយបំពាន

ពិតជាមានវតថុអវីម្ួ យជាបដនថម្នៅ

នក្បៀបដូ ច ជាអនរ ដដលចូ ល នៅរនុងទទះ នគឬនភ្ញៀវដដលចូ លនៅរនុងទទះម្ួ យអនរននាះម្ន
ិដម្នជាមាាស្់ ទះទ ននាះនទ្។

ក្ពះចនទក្តូវបានក្គបដណតប់នៅនោយពពរ ជាញឹរញយ
ដតម្ិ នបានដក្បកាល យនោយសារពពរននាះនទ្:- 110 -

ភាពបរ ស្ុិ ទ្ធស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធរបស្់ ក្ពះចនទនៅដតដដដល។ ដូ នចនះ ម្ិនក្តូវយល់ ក្ចឡំ នោយ
គតថ្ន
ិ

វញ្ហ
ស្ុ
ិ ញ ណម្នបរិ ញ ណពិតក្បារដរបស្់
ិិ ទ្នធ នាះជាវញ្ហ

ែលួនផ្កទល់ ននាះនឡើយ។ំ ីបុ គគល ក្តូ វ ដតរ ំលឹ រនរឿងននះនឡើ ងរុ បប់រ នហើ យោស្់ នតឿនបំភ្ឺស្ត
លលិរបស្់ ែួ នជានិ ចា នឆ្ពះនៅររពនលឺក្តាស្់ដឹង
ដដលបរ ស្ុិ ទ្ធ និ ងដដលម្ិ ននចះដក្បក្បួ ល ។ទ្ទ្ួលរងនូ វវញ្ហធ ិ ងដក្បក្បួលិ ញ ណម្ិនបរស្ុិ ទ្ននោយនហតុ ដតនោយនហតុ ដតយល់ ក្ចឡំតាម្នោយគំនិតែុស្របស្់ែួ នគ វនងវងល បានជាបុ គលវលវល់នៅរនុងនលារដដលក្បរបនៅនោយការងពឹនដភ្នរននះ។
ិនស្ចរតែវ
ងននវញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលារី ល់ និងនស្ចរតនៅហម
ីម្រអំពី ចំណ ង់ នលាភ្លន់ នហើ យនិ ងក្បតិ រម្មច ំនពាះនទ្ស្-កាលដដលដក្បក្បួលជានិចា។វញ្ហិ ញ ណដដលម្នវ
ឹិ រវរនឹ ងវតថុធ ំងឡាយ ដដលនរើតមាន

នឡើងចំនពាះម្ុ ែ វញ្ហិ ញ ណដដលនៅបរស្ុិ ទ្ ធ និងស្ៃប់ចនំ ពាះក្គប់

នទ្ស្កាល គឺវញ្ហិ ញ ណននាះនហើយដដលពិត ដដលជាមាាស្់។

នគម្នអាចន
ិិ យាយថ្ន នភាជនីយោឋនបាត់រូបនៅនោយ

សារដតដលងមានអនរដនំ ណើរ ននាះបាននទ្។ ដូ ចគ្ននននះ នគម្ិន

- 111 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធអាចថ្ន អាតម័នពិតក្បារដ បាត់រូបនៅនោយសារដតវញ្ហិ ញណក្បឡារ់ ជា ប់ នោយម្នទិល ដដលនរើ តនឡើ ងអំពី នទ្ស្ៈកាលៈ

ដក្បក្បួលននជវី តនៅននាះបាននទ្។ វញ្ហិ វនាស្បាត់ិិ ញ ណម្នុ ស្សនលារដដលដក្បក្បួលនៅតាម្ដនំ ណើរដក្បក្បួលនននទ្ស្កាល

ម្ិនដម្នជាស្ភាពពិតក្បារដននវញ្ហិ ញ ណដម្នដទ្ននទ្។
5.

នបើ នយើ ងគិ តនៅដល់ នរាងជ ំនុំ ម្ួ យ ដដលភ្លឺនក្ពាងក្ពាតនឡើ ងនៅនពលក្ពះអាទ្ិ តយរះក្ពះអាទ្ិតយលិចបាត់នៅ។
នយងអាចគតនើិនហើ យងងឹ ត នៅវ ញនៅនពល
ិើ ញថ្ន ពនលឺនដើរតាម្ក្ពះអាទ្ិតយ នហើយភាពងងឹតម្រតាម្រាក្តីកាល ដតនយើងម្ិនអាចថ្ន រមាល ំងដដល
បណាត លឲ្យយល់ នូវភាពភ្លឺ និងភាពងងឹតននាះ វានដើរនៅតាម្អវី ឬវលក្តឡប់
នៅកាន់រដនលងណាម្ួ យននាះបាននទ្។ ញាណិស្តិ ឬរមាល ំងស្តអារម្មណ៍ ដដលនា ំឲ្យយល់ នូវភាពភ្លឺ និងិភាពងងឹតននះ ម្ិនក្តឡប់នៅទ្ីណានក្ៅពីស្ថិតនៅរនុងស្ភាព

ពិតរបស្់វា គស្ភាពជាក្គិ ញ ណននាះនទ្។
ឺឹះស្ំខាន់ននវញ្ហ
ការស្មាគ ល់ នើ ញថ្ន នពលនងៃកា លណាក្ពះអាទ្ិ តយរះ- 112 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនឡើង នហើយនិងនពលយប់កាលណាក្ពះអាទ្ិតយលិចបាត់នៅ
ននះជាការរត់ស្មាគល់ រុ ងរយៈនពលននវ
ញ្ហ
ន
ត ះ
ិ ញ ណ ជាបនណា
អាស្ននដតបុ នណាណះ។

គឺសាថនភាពវញ្ហត ះអាស្ននននះនហើយ ដដលិ ញ ណជាបនណា

ផ្កលស្់បូ រដក្បក្បួ
លពីនពលម្ួ យនៅម្ួ យ តាម្នទ្ស្ៈកាលៈជីវត
តិននះម្ិនដម្នជាវញ្ហិ ញ ណពិតក្បារដនទ្។ វញ្ហិ ញ ណដដលជាក្គឹះនិ ងពិ តក្បារដននាះ គឺ ជាវ ញ្ហិ ញ ណដដលយល់ ជារ់ នូ វ ភាពភ្លឺ

និងភាពងងឹត ននះនហើយជាស្ភាពពិតននវញ្ហិ ញ ណ។

ការមានអារម្មណ៍រនុងម្ួ យរយៈនពល នៅនលើភាពលអនិង

ភាពអាក្ររ់ នៅនលើការក្ស្ឡាញ់ និងការស្អប់ ដដលនរើតមាន

នឡើង និងវនាស្នៅវ
ញនោយសារនហតុ នទសងៗជាខាងនក្ៅ
ិិយរយៈនពល ដដលនរតមាន
ននាះ ក្គ្នន់ដតជាក្បតរម្មរុ ងម្ួនើិនឡើ ងអំពី វញ្ហិ ញ ណម្នុ ស្សនលារ

ដដលក្បឡារ់ ជា ប់ នូ វ លអងធូ លីនិងម្នទិលនទសងៗ។

ស្ភាពពិតរបស្់ វញ្ហធ ំងអំពីនដើម្រំនណើតិ ញ ណ វាបរស្ុិ ទ្តា

ម្រ។ ងវនី បើវាក្តូវបានពាស្ព័ទ្នធ ៅនោយធូ លីននតណាា នលារយ
ិស្ភាពពិតជាសារែលឹម្របស្់វញ្ហិ ញ ណននាះគ្នមនម្នទិលអវីនទ្។

- 113 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនបើ នគោរ់ ទ្ឹ ររនុងនទើ ង មានរាងម្ូ ល ទ្ឹ រននាះរ៏ នឡើ ងជាម្ូ ល។ នបើនគោរ់ទ្ឹររនុងនទើងមានរាងបួ នក្ជុង ទ្ឹរននាះនឹង
នៅជារាងបួ នក្ជុង។ តាម្ពិត ទ្ឹរម្នមានរាងម្ូល ឬរាងបួ និក្ជុងនទ្ ដតម្នុ ស្សនលារនភ្លចគិតថ្ន ទ្ឹរឥតរាងនៅ រ៏បនណាត យឲ្យស្តយល់
ក្ចឡំនៅនលើរាងនៅទ្ឹររនុងនទងើ ននាះ។
ិម្នុ ស្សយល់ នើ ញថ្ន ននះលអននាះអាក្ររ់ នឹរគិតក្ស្ឡាញ់

ននះនហើយស្អប់ននាះ នធវើការដវរដញរអំពីនរឿងឋតិ មាននៅ និងំ រ់គ្នមនឋិតនៅ។ នោយសារនហតុ ននះ ម្នុ ស្សនលារជាប់ជពា

ចតតិ នឹងស្ភាពជាខាងនក្ៅ នហើយរ៏ក្តូវដតទ្ទ្ួលទ្ុ រនខ ោយសារ

ស្ភាពជាខាងនក្ៅធ ំងននះ។ំ រ់តពីការជពានបស្លើ ិនជាម្នុ ស្សនលារអាចរ ំនោះែួ នឲ្យទុចិ តតនៅនលើ ស្ភាពជាខាងនក្ៅធ ំងននះបាន
ននហើ យអាចររ

វភាពបរស្ុលិិ ញ ណនដើម្របស្់ែួ នើ ញវញនូិ ទ្នធ នវញ្ហ

រូបកាយ

ក្ពម្ធ ំងវញ្ហិ ញ ណននម្នុ ស្សនលារធ ំងននាះ នឹងបានចរទុ តអំពី ម្នទិលនៅហម ង និ ងទ្ុ រខក្ពួ យ នហើ យនឹ ងបានសាគ ល់ ដតនស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់ជាទ្ីបំទុត។

- 114 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធIIសភារព្រះរុ ទ្ធ
1.

វញ្ហ
នាម្
ធ ិ ងពិតក្បារដ ដដលនយងបានោរ់ិ ញ ណបរស្ុិ ទ្នើថ្ន វញ្ហិ ញ ណជាក្គឹះ ននាះនហើយជាស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ជាក្គ្នប់ពូជពុ ទ្ស្ធ ភាវៈ។

នគអាចបនងាើតនភ្លើងបាន នោយយរដរវនហើម្បញ្ហា ំងរស្ី មក្ពះអាទ្ិតយនៅនលើបុ យ ដតនភ្លងននាះវាម្រព
ើី ណា ? ដរវនហើម្
នៅឆ្ៃ យនក្រដលងពី ក្ពះអាទ្ិ តយ ដតបុ យ អាចនឆះនឡើ ងបាននោយសារដរវនហើ ម្ននាះ។បុ ដនតនបើ បុ យ ននាះម្ិ នមានភាព

ង្ហយនឆះនទ្ បុ យននាះរ៏ម្ិនអាចនឹងនឆះបានដដរ។ដូ ចគ្ននននះ ពនលឺពុ ទ្ញ្ហធ ញ ណច ំងទុ នតំ ៅនលើចតតគ នហើយិ បុគល

ស្ភាពពិ តននបុ គគល ននាះ ដដលជាពុ ទ្ធស្ ភាវៈ នឹ ងមានពនលឺ

ដចងច ំងនឡើង។ យាងននះនហើយ ដដលពនលឹននាះដចងច ំងនៅរនុងចិតតស្តវនលារ

នហើយោស្់ នតឿនស្តវនលារធ ំងននាះឲ្យ

មានជ នំ នឿនៅនលើ ក្ពះពុ ទ្ធ។ក្ពះពុ ទ្ធកា ន់ ដរវក្ពហម ច រ ភាពិបញ្ហា ំងនៅក្គប់នរជន ដូ នចនះ ជនំ នឿទ្ុរចតតិ ននក្គប់នរជននឹង
អាចភ្លឺរនាទលនឡើងបាន។

- 115 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ

2.

ម្នុ ស្សនលារនធវស្ ក្បដហស្នឹ ងពុ ទ្ធញ្ហញ ណ ដដលជា

ស្ភាពពិតក្បារដរបស្់ ែួ នល បានជាម្នុ ស្សនលារធាលរ់នៅរនុង

ម្ណឌ លជាទ្ី ទ្ុ រខ នោយសារដតក្តូ វ បានចងជាប់ នឹ ងភាពលអនិ ងភាពអាក្ររ់ ដដលជាស្ម្ប រនក្ៅ នហើ យក្តូ វ បានក្គប
ដណតប់ជតា ។ិ ជុ នំ ៅនោយធូ លីតណាចុ ះនហតុ ដូចនម្តចបានជាម្នុ ស្សនលារ ដដលមានវញ្ហិ ញណជាសារៈែលឹម្និ ងពិ តក្បារដយា ងននះនហើ យ នៅដតក្បនតាង
យតនយាងជាប់
ជានិចានឹងការរម្ិលន
ិើ ញែុស្

នហើយនធវទ្ុើ រខនធស្ែលួនឯង នោយបនណាត យែលួនឲ្យវនងវងនៅរនុងនលារដដល

នពារនពញនៅនោយការងពឹនដភ្នរ និងរតទ្ុ
ិី រខ ទ្ុរណាជានៅជត
ែលួនននាះមានពនលឺក្ពះពុ ទ្ញ្ហធ ញ ណរ៏នោយយាងននះ ?
កាលម្ួ យននាះ

នហើយពុ ំបានន

មានបុ រស្មានរ់ឆុ ះពល ី ខាងនក្កាយរញ្ា រ់ល រ៏នៅជាឆាួតនលលា។ើ ញរាលនិងម្ុ ែរបស្់ែួ នំ ច់ ក្តូ វ ដតបុ រ ស្មាន រ់ ននាះនៅជាឆាួតនលលានតើ វាច បានោយសារដតឆលុះរញ្ា រ់ែុស្ទ្ំនងដតបុ នណាណះដដរឬនទ្?។គពគ ណាដដលឺ ិ តជានភ្លើ និងជាការឥតអំនពើ ចំនពាះបុ គលនរតទ្ុរខ នឹងការពុ ំបានទ្ទ្ួ លពនលឺការក្តាស្់ ញ្ហញណ ដដលែលួន
ើ- 116 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធស្ងឃម្ថ្ននឹ ងបានស្នក្ម្ច។
ឹននាះនទ្។

រំហុស្ម្ននៅនល
ឹិើពនលឺញ្ហញណដង

រំហុស្វានៅក្តង់បុ គលគ ធ ំងឡាយតា ំងពីយូ រយាម្រ

នហើយ បានែំស្ះវ ដស្វងររពនលឺក្តាស្់ដងឹ ននាះ តាម្នោយគំនិត

ក្បកាន់ការដវរដញរ នោយពុ ំបានគតយល់ថ្ន ការននះវាពុ ំដម្ន
ិជាវញ្ហិ ញ ណពិតក្បារដននាះនទ្ ក្គ្នន់ដតជាវញ្ហិ ញ ណងពនឹ ដភ្នរដដល
ំ ណ
ំ
នរតនឡ
ង់នលាភ្លន់និងការស្ងឃម្
ើើងនោយការក្បម្ូ លទតុច
ឹម្នស្ម្នហតុ
ទលនៅនលើវញ្ហិ ញ ណពិតក្បារដដតបុ នណាណះ។
ិ

នបគំ
ិ
ើ និតយល់ ែុស្ដដលគរនឡើងជាគំនរននាះ វនាស្អស្់នៅ ពនលឺក្តាស្់ដឹងនឹងនចញក្បារដនឡើង។ បុ ដនតជាការចដម្លរម្ួ យកាលណាស្តវនលារបានដល់ នូ វ ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ននាះំ ិ តយល់ ែុស្ធ ំងននាះនទ្ ពនលឺនហើយនទ្ើបបានដង
គនឹ ថ្ន នបអត់
ើក្តាស្់ដឹងរ៏នឹងគ្នមនដដរ។
3.

ពុ ទ្ស្ធ ភាវៈ

ម្ននចះវ
នាស្បាត់
បង់នទ្។
ិិនធះបីម្នុ ស្សនឃ្លរនៅនៅនរើតជាស្តវធាតុ ជាអស្ុ រកាយអត់ឃ្លលន ឬជានក្បតនរររ៏នោយ
ននះនទ្។

បាបជនធ ំងននាះម្នបាត់
បង់ពុ ទ្ស្ធ ភាវៈ
ិ- 117 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនធះបីជារប់បាត់នៅរនុងភ្រ់ក្ជា ំកាម្គុណ

នៅរនុងឫស្គល់ តណាា នលារិ យឬរប់បាត់

ឬក្តូ វ បានបំនភ្លច នចលរ៏នោយ ស្ម្តថភា ពម្នុ ស្សដដលអាចនឹ ងនៅជាក្ពះពុ ទ្ធននាះ

ម្នបាត់
អស្់ រលីងនធងនទ្។
ិ
4.

មាននរឿងនិធនថ្ន បុ រស្មានរ់នដរលរ់យាងស្ាប់ស្ល
ា ់។

ម្តត
ិ របស្់ គ្នត់មានរ់ស្ូ ក្ធ ំនៅនដរក្បបដរបរគ្នត់រហូ តដល់

នពលក្តូវដតនចញនៅនចលគ្នត់នោយខានពុ ំបាន។ នៅនពលំ ច់ននាះ នោយខាល ចម្ិ តតរ បស្់ ែួ នមាននស្ចរត
លី ក្តូ វ ការជាច បាពត់បុរស្នដរលរ់
គ្នត់រ៏លារ់តបូងរ ័តន៍ម្ួយក្គ្នប់រុ ងជាយស្ំ
នននាះ។ នៅនពលបុ រស្ននាះភាញរ់នឡើង នហើយពុ ំបានដឹងថ្នម្ិតត

របស្់ ែួ នលារ់
តបូងរ ័តន៍ម្ួយក្គ្នប់រុ ងជាយស្ំ
ពត់ននាះ បុ រស្នលននាះរស្់ នៅរនុងជីវភាពអនាថ្នក្ររនហម្រហាម្។យូ រនក្កាយ

ម្របុ រស្ធ ំងពីររូបននាះរ៏បានជួ បគ្ននវញ។បុ រស្ជាម្ិតតរ៏ក្បាប់
ិបុ រស្រំស្ត់ននាះ អំពីនរឿងតបូងរ ័តន៍ដដលបានលារ់ទ្ុរឲ្យននាះ
នហើយដក្បក្បាប់ឲ្យនៅតាម្ររតបូងននាះ។ដូ ចជាបុ រស្នដរលរ់ រុ ន ងនរឿងននះដដរ ម្នុ ស្សនលារ

- 118 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធវនងវងវង្ហវន់នៅរណា
តវត លទ្ីទ្ុ រនខ នការវលនរ
ល ប់
ិ
ិ
ើ លសា

ឬវដត-

ទ្ុរនខ ោយពុ ំបានដឹងថ្ន នៅរនុងជនក្ៅរបស្់ ែួ នផ្កលទ ល់ ដដលជា

ស្ភាពពិតបរស្ុ
មានលារ់ទ្ុរនូ វលិ ទ្ ធ គ្នមនម្នទិលរបស្់ ែួ នននាះ

តបូងរ ័តន៍ពុទ្ស្ធ ភាវៈ ដដលកាត់នងលពុំបាន។
នធះបីម្នុ ស្សនលារម្ិនបានដឹងថ្ន

ែលួនឯងមានរ់ៗមាន

ស្ភាវៈដ៏ក្បនស្ើរបំទុតននះរ៏នោយ

នធះបម្នុ
ស្សនលារលៃង់
ីនលើស្តវនលារធ ំងននាះម្ងត ណានទ្

ពីនក្ពាះក្ពះអងគដឹងជារ់

នលលពុ ររលួ យយាងណារ៏នោយ ក្ពះពុ ទ្ម្ធ ិនអស្់ នស្ចរតទ្ុី រចតត
ិថ្ន ក្គប់ម្នុ ស្សនលារមានគុ ណស្ម្បតិជាត ពុ ទ្ស្ធ ភាវៈននះ។
នហតុ ដូ នចនះ នហើ យក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់ មានភ្រតីភាពដល់ ជនធ ំងឡាយដដលវនងវង នោយសារនស្ចរតីលៃង់ នលល នហើ យម្ិ នអាចនឹ ងនម្ើ លនក្ពះអងគក្ទ្ង់
លើ ញពុ ទ្ធស្ ភាវៈរបស្់ ែួ នឯង។រមាាត់នស្ចរតីភាន់ស្តិឲ្យនចញឆ្ៃយអំពីជនធ ំងននាះ នហើយទ្ូនាមននរជនធ ំងននាះថ្ន ជានដើម្រំនណើតនឡើង វាគ្នមនភាព

ែុស្គ្ននរវាងនរជនធ ំងននាះនឹងក្ពះពុ ទ្នធ ទ្។
5.

ក្ពះពុ ទ្ធជាស្តវនលារម្ួ យរូបដដលបានស្នក្ម្ចពុ ទ្ញ្ហ
ធ ញណ- 119 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធស្តវនលារធម្មតា គជនដដលមានស្ម្តថ
ភាពអាចស្នក្ម្ចនូ វឺពុ ទ្ញាណ។ ភាពែុលគ្ននមានដតបុ នណណ ះឯង។ធរ៏បុ ដនត នបើជនណានឹរសាមនថ្ន ែលួនបាននៅដល់ ពនលឺក្តាស្់

ដងឹ ជនននាះយល់ ក្ចឡំនហើយ ពីនក្ពាះថ្ន ទ្ុរណាជាជនរូប
ននាះតក្ម្ង់ នឆ្ពះនៅររពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង ននាះរ៏ នោយជនរូ ប

ននាះពុ ំធន់បានស្នក្ម្ចជាក្ពះពុ ទ្នធ ៅនឡើយនទ្។
ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្ធ ននលចនឡ
ិើ ងនទ្នបគ្នើ ម នការែិតែំក្បង
ឹដក្បងយាងសាវហាប់ និងក្បរបនោយជនំ នឿនសាមះ។ រចាិ ក្បតបតត
ិិននះម្ិ ននចះចប់ នទ្ដរាបណាពុ ទ្ធញា ណម្ិ នធន់ នលចនធាល

នឡើងននាះ។
6.

មានកាលម្ួ យននាះ ក្ពះម្ហារសក្តម្ួ យក្ពះអងគបានក្បជុ ំរំ សារម្ួយ។ ក្ពះម្ហារសក្តស្ួ រជនម្នុ ស្សខាវរ់ ឲ្យនៅជុ វំ ញដិីខាវ រ់ ធ ំងននាះថ្ន ដ រំ សារដូច ជាអវីដដរ។ ជនខាវ រ់ ទ្ី ១ដដលីសាទបក្តូវភ្លុរ នឆលើយថ្ន ដរំ ដូី ចជានម្ើម្ការុតធំម្ួយ។ ជនខាវរ់ទ្ី

២ដដលសាទបក្តូវក្តនចៀរ នឆលើយថ្ន ដរំ ដូិ ធំម្ួយ។ ជនី ចជាទលតខាវ រ់ ទ្ី ៣ ដដលសាទ បក្តូ វ ក្បនមាយ នឆលើ យថ្ន ដ រំ ដូី ច ជាអដក្ង

- 120 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធធំម្ួយ។ ជនខាវរ់ទ្ី៤ សាទបក្តូវនជងើ នឆលើយនឡើងថ្ន ដរំ ដូី ចជាកា ំនភ្ងតាល់។ ជនខាវរ់ទ្ី៥ ជាជនចុ ងនក្កាយនគ សាទបក្តូវ
ើលរនទុយរ៏នឆលយថ្នដរំ ដូ
ើី ចជាដែសពួ រធំម្ួយ។ គ្នមនជនខាវរ់ណា
មានរ់អាចទ្ូ លបញ្ហា រ់ក្បាប់ក្ពះម្ហារសក្តដរំ សារននាះបាននទ្។
ីអំពីរូបរាងពិតននដូ ចគ្ននននះ នគអាចពិពណ៌នាអំពីធម្មជាតម្នុស្ស បាន
ិរនុងភាគែលះៗ ដតគ្នមនជនណាមានរ់អាចពិពណ៌នា អំពីស្ភាព

ពិតរបស្់ម្នុ ស្ស ដដលជាពុ ទ្ធស្ភាវៈននាះបាននទ្។
មានដតទលូវម្ួ យគត់ដដលអាចនា ំឲ្យសាគល់ ភាពពិតក្បារដ

របស្់ ម្ នុ ស្ស ដដលជាពុ ទ្ធស្ ភាវៈ ដដលតណាា ពុ ំ អា ចរ ំខានបាន និ ងដដលការសាល ប់ ពុំ អា ចបំផ្កល ញបាន គឺ តួ អ ងគក្ពះពុ ទ្ធនហើយនិងនស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅដ៏ក្បនស្ើរឧតតម្របស្់ ក្ពះអងគ។

IIIភារព្រះរុ ទ្ធ នងិ ភារជាអនត្តត
1.

ដូ ចបាននិយាយម្រនហើយ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្ធ ិនអាចពិពណ៌នា

នរៀបរាប់ បា ននទ្។

ងវីនបើ ហារ់ ដូ ច ជាមានស្ភាពដូ ច គ្នន នឹ ង

- 121 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធក្ពលឹងននលទ្ធិសាស្នាឯនទ្ៀតៗ រ៏នោយ ដតជាការម្នដូ
ចគ្ននិនសាះដតម្តង។
ការនជឿជារ់នៅនលើអតតភាព

ឬភាពជាអាតាមអញ

ការក្បឌតនឡ
ិើងននគំនិតដវរដញរគឺជាំ ូ ងក្បកាន់យរ
ដដលជាដប

ភាពននាះ នហើយជាប់ចតតិ និងភាពននាះ ដតក្តូវដតលះបង់ភាព
ននាះទ្ីបំទុត។ ទទុយនៅវញ
ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ជាវតថុម្នអាច
ិិពិពណ៌នាបាន ដដលក្តូវដតររឲ្យនើ ញជាបឋម្។ រនុងន័យម្ួ យស្ភាពក្ពះពុ ទ្ក្ធ បដូ ចបាននៅនឹងន័យថ្ន អតតភាព ដតម្ន
ិមានន័យដូ ចគ្នននឹង «អាតាមអញ» ឬ«របស្់ អញ»នទ្។ការគតថ្ន
មានអាតាមអញជាឋតិ នងរ ជាជនំ នឿភាន់ក្ចឡំ
ិពីនក្ពាះយល់ សាមនថ្ន មានឋិតនៅចំនពាះវតថុដដលគ្នមនឋតិ នៅ។ទទុយនៅវញិ ការបដិនស្ធថ្ន គ្នមនស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ជាការយល់

ែុស្ ពីនក្ពាះយល់ នៅនលើវតថុ ដដលមានឋតិ នៅថ្នគ្នមនឋិតនៅ

នៅវញ។
ិ

មាននរឿងនិធននក្បៀបនធៀបម្ួ យថ្ន មានមាតាមានរ់ បីរូ ននៅទទះនលារក្គូនពទ្យមានរ់។ នលារក្គូនពទ្យបានឲ្យថ្នន ំរូនឺំ យរូ ននៅនោះ ដរាបននាះទរ
នហើយបញ្ហា មាតយននាះថ្នរុ ឲ្ឹ- 122 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធណាថ្នន ំម្នធន់
រលាយចូ លស្ពវ។
ិមាតយរ៏យរជាតិលវីងម្ោងលាបនោះ នដើម្បឲ្យរូ
ននចៀស្
ីនចញពី នោះននាះ។ នៅនពលថ្នន រំ លាយស្ពវ នហើ យ មាត យរ៏លាងនោះឲ្យសាអ តនហើ យបំនៅនោះរូ ន ននាះនៅ។មាត យនធវើ

យាងននះ គឺនោយសារដតមាននស្ចរតីនស្នហាចំនពាះបុ ក្តរបស្់

ែលួនដតបុ នណាណះ។ដូ ចគ្ននននះ

ក្ពះពុ ទ្ ធ នោយមានបំណងរមាាត់ការភាន់ំ រ់ក្ចឡំឲ្យអស្់ពីរនុងែលួននយើង នហើយបំបាត់នចលនូ វការជពា

ចតតើ នឡើងនោយិ នៅនលើស្ភាពជាអាតាមអញ ក្ពះអងគចប់នទតម្
បដិនស្ធនចលនូ វអតតភាព ឬភាពជាអាតាមអញ។ កាលណា
ការយល់ ក្ចឡំ និ ងការជ ំពា រ់ ចិ តតរ បស្់ នយើ ងវ នាស្នៅអស្់
ិនហើយ ក្ពះអងគបង្ហាញក្បាប់នយងអំ
ពីស្ភាពពិតក្បារដរបស្់ើនយងើ នពាលគឺ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ននាះឯង។
ការជ ំពា រ់ ចិ តតនលើ អាតាម អញនា ំនឆ្ពះនៅកាន់ កា រភាន់

ក្ចឡំ បុ ដនតការនជឿចំនពាះស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ នឹងបានដល់ នូវពនលឺ

ក្តាស្់ដឹង។ដូ ចជាស្តស្តីមានរ់ ដដលបានទ្ទ្ួលហិបម្ួ យជានររម្រតរ។

- 123 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនោយម្នបានដ
ងឹ ថ្ននៅរនុងហិបននាះមានមាស្ ស្តស្តីននាះរស្់
ិនៅក្ររនហម្រហាម្រហូ តដល់ មានជនមាន រ់ នបើ រហិ បននាះ

នឡើងនហើយបង្ហាញមាស្នៅគ្នត់។

ក្ពះពុ ទ្រធ ៏យាងននាះដដរ

ក្ពះអងគនបើរចតតិ ស្តវនលារ នហើយបង្ហាញក្បាប់នូវស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ដលមាននៅរនុងែលួនននស្តវនលារធ ំងននាះ។
2.

នបើ បុ គគល ក្គប់ រូ ប មានស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធ័ គ្ននបុ គលគ ធ ំងននាះនបារបនញ្ហឆ តក្បវញ្ាចុ ះ នហតុ នម្តច រ៏ក្បក្ពឹតតអនំ ពើអាក្ររ់

នឃ្លរនៅកាប់ស្មាលប់គ្នន បណាត លឲ្យមានទ្ុរក្ខ ពួយនក្ចើនរាប់
ម្នអស្់
យាងននះ?
ិនហើយចុ ះនហតុ នម្តចរ៏ម្នុ ស្សនលារមានះ តួ យាងដូ ចជាអនរែលះមានក្ទ្ពយស្តុរស្តម្ៃ
ភាពែុស្គ្នននក្ចននម្ល
ើអនរែលះក្ររនហម្រហាម្ ?

មាននរឿងនិធនម្ួ យថ្ន មានអនរនលងចំបាប់មានរ់ មានទ្មាល ប់ ល ំអ ថ្នៃ ស្ែលួននឹ ងតបូ ងនពក្ជម្ួ យ ក្គ្នប់ ។ នងៃម្ួ យ ននាះំ ុ ងដតក្បយុ ទ្ ធ តបូងនពក្ជរ៏លិចចូ លនៅរនុងនពលដដលគ្នត់រព

រនុងសាច់បាត់នៅ។ គ្នត់សាមនថ្នក្ជុះបាត់តបូងននាះ នហើយនៅ

ររនលារក្គូនពទ្យវះកាត់មានរ់ឲ្យពោបាលម្ុ ែរបួ ស្។ នលារក្គូ

- 124 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនពទ្យវះកាត់បាននើ ញតបូងនពក្ជនៅរនុងសាច់ លិចរប់នៅរនុង

ោម្និងវតថុអនសាច។ នលារក្គូនពទ្យយររញ្ា រ់ម្រឆលុះ បង្ហាញ
អនរនលងចំបាប់រ៏បានយល់ តបូងនពក្ជជាលំោប់ននាះនៅ។

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ូ ចជាតបូងនពក្ជននាះឯង ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធននាះ ក្តូ វ បានរប់ បា ត់ នៅរនុងស្ំរា ម្ធូ លី រែវរ់ ននការរម្ិ លយល់ ែុ ស្ នហើ យមាន រ់ ៗ នឹ រសាម នដតបាត់ នៅនហើ យ ដតក្ពះ

បរម្ក្គូបានររននលារ។ិើ ញវញយរម្រឲ្យស្តវ

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្មាគ រាល់ រូប នធះបស្ភាពធ ននៅរនុងបុ គលីក្ពះពុ ទ្នធ នះ ក្តូវបានរប់បាត់នៅរនុងជនក្ៅដស្ននក្ៅននអភ្ជា
ិឬចំណង់នលាភ្លន់ នស្ចរតនក្កាធែ
ីឹង និងនស្ចរតីឆាួតលៃីនលៃើ
នហើយជាបដនថម្នៅនទ្ៀត ក្តូវបានចងជាប់និងរម្មទល។ នធះបី
យាងននះរ៏នោយ រ៏ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្
នៅឯណា
ធ នវ
ិ
ិ នាស្បាត់

ស្ុនឡើយ។ នបើនគបំបាត់នចលឲ្យអស្់នូវវតថុម្នបរធ ំងឡាយិិ ទ្ធបាន យូ រនិងឆ្ប់គង់ដតស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នះនឹងនចញឲ្យន

ើញនឡើងវញនទ្។
ិដូ ចជាអនរនលងចំបាប់នៅរនុងនរឿងនិធននក្បៀបនធៀបននះ

ដដលររនវ តបូ ងនពក្ជ ដដលរប់ បា ត់ នៅរនុងសាច់
ិើ ញវ ញនូ

- 125 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធនិងោម្នោយសាររញ្ា រ់ ស្តវនលារររស្ភាពក្ពះពុ ទ្រធ បស្់ែលួនដដលរប់បាត់នៅរនុងចំណង់នលាភ្លន់ និងតណាា នវញធិ នោយសារពនលឺក្តាស្់ ញាណរបស្់ក្ពះពុ ទ្។3.

ើញស្ភាពរបស្់ ក្ពះ បរស្ុធ ិ ងស្ៃប់ជានិចា នធះបីស្តវនលារិ ទ្នក្តូវបានលាយឡំក្ចបូ រក្ចបល់ នឹងនទ្ស្កាលដ៏នក្ចើនរាប់ម្ិនអស្់
យាងននះរ៏នោយ។ដូ ចជាទ្ឹរនោះដដលមានពណ៌ស្ស្គុស្

ជានិចា នធះបីនគ្នននាះមានពណ៌ទ្ង់ដដង ស្ ឬនលមរ៏នោយ។ ដូ ចននះនហើយ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្បធ រស្ុធ និចា នធះបីលរខណៈរបស្់ិ ទ្ជា

ស្តវនលារ អំនពើនិងទលរបស្់ ស្តវនលារ វាយាងណារ៏នោយ។
មាននរឿងម្ួ យនិធនថ្នំ ិ ម្ពានតមានរុរ-ខនៅរនុងនក្ពភ្នហ

ជាតថ្នត លលាស្់នៅមែពស្់ៗ។ិ ន ំពិនស្ស្ម្ោងដុ ះនៅរណា

នគក្បទ្ះនសាះ។

ើញបានដស្វង រររុ រខជា តិ ថ្នន នំ នាះជាយូ រម្រនហើ យ ដតពុ ំ បា នជួ បនងៃម្ួ យតាបស្ឥស្ី ម្ួ យ អងគបា នររននោយសាររលិនក្រអូ បទសពវទាយនចញពីរុរជា
តាបស្ខ តននាះ។
ិឥស្ីបានយររុរជា
ររនុងនទើងធំម្ួយ។ ដតដល់ខ តននាះនៅររាទ្ុ
ិតាបស្ឥស្ីននាះស្ុ គតនៅ រុរជាខ តិថ្នន ំពិនស្ស្ននាះរ៏រប់បាត់

- 126 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធរណាត លនក្ពភ្នំ នៅរនុងនទងើ ដដលមានទ្ឹរនឡើងស្អុយជូ រមានរលិនអាក្ររ់នក្រនពរ។ដូ ចរនុងនរឿងនិធនននះដដរ

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្រធ ប់បាត់រុ ងនលបះនៅមតណាា ដស្នែពស្់ ដដលម្នុ ស្សធម្មតាពិបារររន

ើញណាស្់។ ក្ពះពុ ទ្ជាធ មាាស្់ ក្ពះអងគបានកាប់ក្តាយលាស្់នៅម
តណាា នហើយដរយរស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធ ដដលមានរស្ជាតិដទអម្ំ ី រំនណើ តននាះ នចញម្របង្ហា ញស្តវនលារ។ ដតក្ស្ទ្ន់ អ ពស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដធ ដលមានរស្ជាតិដទអម្ក្ស្ទ្ន់ដតម្ួ យគត់ននាះ

ក្តូវបានផ្កលស្់បូ ររស្ជាត
រលនៅតាម្ចំណូលចតត
តិ ននទសងៗិិ និងស្ម្តថភាពរបស្់បុគលគ មានរ់ៗ ដដលទ្ទ្ួ លយរ។4.

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ដយធ ូ ចជាតបូងនពក្ជ រងនហឹើ យម្ននចះរលួ
ិពុ រនទ្។ ែាច់ និងងមធម្មតា អាចធលុះនែទចែទីនៅជាទង់ធូ លីបាន

ចំដណរនពក្ជ នៅជាប់ជានិចា។

រូបនិងវញ្ហបង់ ដតស្ភាពក្ពះពុ ទ្ម្ធ និ ញ ណអាចវនាស្បាត់
ិិបាត់បង់នទ្។

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ជាធ វតថុឧតតម្បំទុត ដដលមាននៅរនុងម្នុ ស្ស- 127 -

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធជាត។ស្តស្តីធបជាងបុ រស្ ដតតាម្សាស្នាិ នគទ្មាលប់គតថ្ន
ិក្ពះពុ ទ្ ធ ម្ិនដូ នចនះនទ្។ ជាស្ំខាន់គឺនៅក្តង់យល់ និងសាគល់

ស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នាះឯង។

នដើម្បបានមាស្ស្ុទ្ ធ ក្តូវដតដុ តរ ំលាយនលាហធាតុ នដើម្
ីនហើយចក្មាញ់ ក្តងយរជាតិម្ិនបរស្ុិ ទ្នធ ចញ។ ដូ ចគ្ននននះដដរ

កាលណាម្នុ ស្សនលាររ ំលាយតណា
នហើយា ននចិតតរបស្់ ែួ នលក្តងយរវតថុម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធ ដដលនា ំឲ្យនៅហម ង ននាះនចញបាន
ម្នុ ស្សនលារអាចនឹងនើ ញស្ភាពក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលមាននៅរនុង

ែលួនឯងផ្កទល់ ននាះជាពុ ំខាន។

- 128 -

ចំរកូ ទ្ី ៤
ត្ណ្ត
ា
I
មនទល
ិ ក្ៅេមងននចត្ិ ត1.

មានតណាា ពីរយាង ដដលក្គបពាស្ជិតជុ នំ លើស្ភាពក្ពះពុ ទ្។ធតណាា ទ្ី១ គឺការទ្មាលប់នធវើការដវរដញរ ដដលជានហតុ នា ំឲ្យម្នុ ស្សវនងវង។ តណាតតា ទ្ី២ គការធញច
ឺិ នា ំឲ្យរ ំជួល ដដលជានហតុ នា ំឲ្យម្នុស្សវនងវង
ឡាយ។នោយឲ្យតនម្លែុស្ចំនពាះវតថុធ ំងតណាា ជានដើ ម្ ឫស្ធ ំងពី រននះតណាា ឯនទ្ៀតៗ។គឺ ជានដើ ម្ នហតុ ននក្គប់

តណាា នដើម្ឫស្ធ ំងពីរននះ

មាននិនានការនដើ ម្ នហតុ ពី រ ជាម្ូ ល ោឋ ន គឺ នស្ចរតី លៃ ង់ នលល និ ង ចំ ណ ង់ងប់ងល់ ។ទ្មាលប់នធវើការដវរដញរ មាននស្ចរតីលៃង់នលលជាម្ូ លោឋន- 129 -

តណាានហើយការនា ំចតតិ ឲ្យរ ំជួល នយាលយរចំណង់ងប់ងល់ ជាបដងអរ។ រួម្ចូ លគ្នននៅ និនានការធ ំងពីរននះបានជានដើម្នហតុ ននក្គប់

តណាា ឯនទ្ៀតៗ។

កាលណាលៃង់នលលនហើយ នគម្នអាចព
ិិ ចរណាតាម្ដបប

បទ្ក្តឹម្ក្តូវក្បារដបាននទ្។

កាលណាបនណាត យឲ្យធាលរ់រុ ងនចំណ ង់ ងប់ ង ល់ នហើ យ នគែំនតាងែំច ប់ យ រ ែំជ ំពា រ់ ចិ តតនោយម្នអាចនចៀស្រួ
ច។ិគនោយសារដតែំ
ក្បធញក្បនតាង
ឺនក្ស្រឃ្លល នរបស្់ ជា ទ្ី ក្ស្ឡាញ់ បានជានគនើ ញ ឮ នហើ យបណាត លចតតិ ឲ្យរ ំជួលនឡើង។ មាននពលែលះ នគរហូ តដល់ នៅ
បនណា
មាន។
ត យឲ្យមានចំណង់ចំនពាះនស្ចរតម្រណៈទងរ៏ីតណាា ធ ំងននះនហើយ ជានដើម្នហតុ ននតណាា ឯនទ្ៀតធ ំងអស្់ ដូ ចជា នស្ចរតីនលាភ្លន់ នស្ចរតីនក្កាធែឹង នស្ចរតីលៃី
នលៃើ ការយល់ ែុស្ ការតូ ចចិតត ការក្ចដណននិនាទ ការបនញ្ាើ ចបនញ្ាើ ការនបារក្បាស្ នស្ចរតីឡឺត ការនម្ើលង្ហយនម្ើលនថ្នរ
ការក្បក្ពឹតតហួស្នហតុ ការមានអតតទ្តថភាព។
2.

នស្ចរតីនលាភ្លន់ ម្រអំពីគំនិតែុស្ដដលមានចំនពាះវតថុ

- 130 -

តណាាជាទ្ីនពញចតតិ នហើយក្បាថ្ននចប់យរវតថុននាះ។ នស្ចរតីនក្កាធែឹង ម្រអំពីគំនិតែុស្ រនុងការម្ិនអាចក្ពម្ទ្ទ្ួ លយរនូ វសាថនភាព ឬក្ពឹតតិការណ៍ ដដលម្នជាទ្
ិី នពញចតតិ ។ នស្ចរតីលៃីនលៃើ
ម្រអំពីការម្ននចះកាន់
មារយាទ្ឲ្យបានក្តម្ក្តូ
វ។ិឹការយល់

ែុស្ម្រអំពីគំនិតែុស្ ដដលនចញម្រអំពីស្ិកាខបទ្អាក្ររ់។
នស្ចរតនលាភ្លន់
នស្ចរតនក្កាធែីីឹង និងនស្ចរតីលៃីនលៃើគឺ

ជានភ្លើងធ ំងបី ដដលនឆះនលារននះ។ នភ្លើងនននស្ចរតីនលាភ្លន់ នឆះបុ គលគ ណាដដលបាត់បង់ការយល់ ក្តូវ នោយនហតុ
ដតនស្ចរតីនលាភ្លន់។ នភ្លងនននស្ចរតគ ណាើីនក្កាធែឹង នឆះបុ គលដដលបាត់បង់ការយល់ ក្តូវ នោយនហតុ ដតរតនក្កាធ។
នភ្លើងនន
ីនស្ចរតលៃគ ណាដដលបាត់បង់ការយល់ ក្តូវ នោយី ី នលៃើ នឆះបុ គលនហតុ ដតម្នក្ពម្យរក្តនចៀរសាត ប់ យរចតត
ិិ ទ្ុរោរ់នឹងនស្ចរតី
នក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធជាមាាស្់ ។តាម្ពិត នលារននះក្តូវនឆះនោយអណាត តនភ្លើង ជានក្ចើន
ចំពូរ។ មានអណា
នលាភ្លន់
អណាត តនភ្លងននរតត តនភ្លើងននរតី
ើីនក្កាធែឹ ង អណាត តនភ្លើងននការយល់ ែុ ស្ អណាត នភ្លើងននអតតទ្តថភា ព អណាត តនភ្លើងននរតីលៃីនលៃើ អណាត តនភ្លើងននជរាភាព

- 131 -តណាាំ ឺ និ ងអណាអណាត តនភ្លើងននជ ងត តនភ្លើងននម្រណភាព។ មានអណាទ្ុត តនភ្លងននរត
ើី រក្ខ ពួយអណាត តនភ្លងននរត
ើីនសារស្នក្ងង

អណាត តនភ្លើងននរតីនវទ្នានិ ងអណាត តនភ្លើងននរតីងប់ បា រម្ៃ។

អណាធ ំងននះ នឆះស្នម្បម្ណាស្់។ វាម្នក្ត
ម្ដតត តនភ្លងអស្់ើិឹើនឆះែលួនឯងបុ នណាណះនទ្ វាបណាត លនហតុ ដល់ អរន ដ៏នទ្នទ្ៀតឲ្យ
មានទ្ុរនខ វទ្នា ឲ្យក្បក្ពឹតតអនំ ពើអាក្ររ់នោយគំនិត នោយវាច

ំងនិងនោយរូបកាយ។ របួ ស្ដដលបណាត លពីអណាត តនភ្លងធ
ើននះមានែទុះហូ រនចញឆលងនៅនគឯង

បំពុលអនរដដលបានបះ

ពាល់ នហើយនា ំអរន ធ ំងននាះឲ្យចូលនៅររទលូវនររ។

3.

នស្ចរតីនលាភ្លន់ នរតមាននឡ
ើើងចំនពាះអវៗី ដដលគួ រជាទ្ីនពញចតតិ ។ នស្ចរតីនក្កាធែឹង នរតមាននឡ
ើើងនៅចំនពាះអវៗី ដដលំ ិ តម្នបរ
-ិម្នជាទ្
ិី នពញចតតិ ។ នស្ចរតឆាី ួ តលៃីនលៃើ ម្រអំពីចតតិ គនិស្ុ ទ្។
បណាធ នស្ចរតនលាភ្លន់ត លឲ្យមានម្នទិលតូ ចម្ួ យ ដតីពិបារនឹងលុ បបំបាត់។ នស្ចរតនក្កាធែត លឲ្យមានម្នទិល
ីឹង បណាំ ត់ជាង។ ទទុយពីននះ នស្ចរតីឆាួតលៃី
ធំជាងននះ ដតក្ស្ួ លលប់បបា
នលៃើ បណាត លឲ្យមានម្នទិលធំម្ួយពិបារនឹងលុ បបំបាត់ណាស្់ ។- 132 -

តណាាំងននះនឆះនឡើង
នពលណា ទ្ីណាដដលមានអណាត តនភ្លងធ
ើនហើយ ក្តូវដតពនលត់នចលឲ្យអស្់ នោយនចះវនិ ិ ចឆ័យឲ្យបាន

ក្តម្ក្តូវ អំពីអវៗដដលអាចទត
ល់នូវនស្ចរតីនសាម្នស្សពិតក្បារដ
ឹីនោយនចះក្គប់ក្គងចតត
ងក្បិតនក្បៀប
លិ របស្់ ែួ នយាចំនពាះអវៗ
ីដដលម្ិនជាទ្ីនពញចតតិ និងនោយរ ំលឹរជាប់ជានិចានូវិ ននជវី តពុ នធធវាទ្។ នបចើ ិតតបាននពារនពញនៅនោយគំនិតបរស្ុិ ទ្ក្ធ បរបនោយគតិបណិឌ ត ដលងមានអតតទ្តថភាពនហើយ តណាា ធ ំង
ឡាយនឹងម្នអាចចប់
ឫស្ដុ ះនឡើងបាននទ្។
ិ
4.

នស្ចរតីនលាភ្លន់ នស្ចរតីនក្កាធែឹង និងនស្ចរតឆាី ួ តភ្លីនភ្លើំ ឺក្គុននៅត។
នក្បៀបបាននិងជងំ ឺក្គុននៅត
នបបុគ ណាមានជងើ គលននះនហើយ នបទ្ុ
ងក្បណីតយាងណារ៏
ិើ រជានដររនុងវមានយានោយ រ៏ពុំអាចនដរលរ់ក្ស្ួ លបានដដរ។ំ ឺក្គុននៅតននះនទ្ នគង្ហយនដរលរ់ក្ស្ួ លំមានជង
នបនគពុ
ើនធះបីជានៅនារាក្តីដស្នក្តជារ់ននស្ិស្ិររដូ វ នោយនដរផ្កទល់នឹ ងដី ដណត ប់ ដតស្លឹរនើ រ៏ នោយ ឬនធះបី ជានៅនារាក្តី

ដស្ននៅត ននរដូ វ នៅត នោយនដររនុងបនទប់ តូច ម្ួ យ នហើ យបិ ទ្- 133 -

តណា
ា

ជត
ិ

ងរ៏
នោយ។
ឹ

នស្ចរតីនលាភ្លន់ នស្ចរតនក្កាធែ
ីឹង និងនស្ចរតឆាី ួ តលៃី

នលៃើជានដើ ម្ នហតុ បី ននទ្ុ រខនវទ្នារបស្់ ស្ តវនលារ។ នដើ ម្ប ដរីឫស្នននដើម្នហតុ ទ្ុរនខ វទ្នាធ ំបននះ
ក្តូវដតនចះររាស្ិកាខបទ្
ីនចះស្ក្ងួម្ចតតិ និងមានគតិបណិឌ ត។ នោយសារការររាស្ិកាខបទ្ នគអាចរំចត់ភាពម្នបរស្ុិិ ទ្នធ ននស្ចរតីនលាភ្លន់បាន។
នោយសារការស្ក្ងួ ម្ ចិ តត នគអាចរំច ត់ ភា ពម្ិ នបរ ស្ុិ ទ្ធនន
នស្ចរតីនក្កាធែឹងបាន។ នោយសារការមានគតិបណិឌ តនគអាច
រំចត់ភាពម្នបរស្ុិិ ទ្នធ ននស្ចរតឆាី ួ តលៃីនលៃើបាន។
5.

ចំណង់ម្នុ ស្សនលារ គ្នមនក្ពំដដននទ្។ គដូឺ ចជាម្នុ ស្សដដលនក្ស្រទ្ឹរ នហើយទឹរទ្ឹរអំបល។
ម្នុ ស្សននាះម្ិនបាត់
ិនក្ស្រ នហើយរតដតនក្ស្រនឡ
ឹើ ងៗដងម្នទ្ៀត។បុ គលគ ដដលដស្វងររនស្ចរតីនពញចតត
លិ នឹងចំណង់របស្់ ែួ នរ៏ដូនចនះដដរ។ ចំណង់រតដតមាននក្ចគ ននាះ
ឹើននឡើងៗនហើយបុ គលនឹងទ្ទ្ួលរតទ្ុខ ន់ដតនក្ចននឡ
ី រកា
ើ
ើងៗ។

ការនពញចិ តតនឹ ងចំណ ង់ ម្ិ ននចះចប់ ជា ោច់ ខា ត វា

- 134 -

តណា
ា

បណា
ត លនូ វនស្ចរតក្ពួី យបារម្ៃ និងនស្ចរតនៅី ត ក្រហាយ ដដលម្ននចះក្សារក្សានត
ជាោច់ខាត ជានិចាកាល។ ម្ោងនទ្ៀត នបើិការនពញចតតិ នឹងចំណង់ននាះ

វាក្តូវបាននគក្បឆ្ ំងរា ំងរាវានឹងនា ំឲ្យម្នុស្សនៅជាឆាួតនលលា ជាញឹរញយ។់នដម្ល ម្នុ ស្សនលារក្បយុ ទ្ក្ធ បកាប់ើ បបំី នពញចំណងរបស្់ែួ នក្បចរ់គ្នន នស្តចជាម្ួ យនឹងនស្តច ក្បនទ្ស្ចំណុះជាម្ួ យនឹងក្បនទ្ស្
ចំណុះ ឪពុ រមាតយជាម្ួ យនឹងរូ ននៅ បងបអូនក្បុស្ក្ស្ីជាម្ួ យនឹងបងបអូនក្បុស្ក្ស្ី ម្តតើ បបំិ ភ្រតិជាម្ួ យនឹងម្តតិ ភ្រត។ិ នដម្ី នពញចំណង់របស្់ែួ នល ម្នុ ស្សនលាររហូ តដល់ នៅស្មាលប់គ្នននទ្ៀតទង។
ជាញឹរញយ

ម្នុ ស្សនលាររហូ តដល់ នៅបំផ្កលញជវី តិ់របស្់ ែួ នល នដើម្បបំី នពញចំណងែលួន។ នរជនធ ំងននាះ លួ ចបលន់រុ ហ រនបារក្បាស្់ ក្បក្ពឹ តតអ នំ ពើ ទិ ត របត់ នហើ យនៅទ្ី បំទុ តកាលណានគចប់បាន ជនធ ំងននាះក្តូវអស្់រតតិ ិយស្ នហើយទ្ទ្ួលទ្ណឌរម្មជាទ្ម្ៃន់។

ម្នុ ស្សនលារនធវរម្ម
នពៀរនឹងរូបកាយរបស្់ ែួ នលើនឹងមាត់

របស្់ ែួ នល នោយដងឹ ចាស្់ នហើយថ្ន ការបំនពញចំណង់របស្់

ែលួនធ ំងននាះ បណាត លឲ្យមានទ្ុរនខ ធស្។ ម្នុ ស្សនលារនធវើ

- 135 -

តណាារម្មនពៀរនឹងវញ្ហល នោយដងិ ញ ណរបស្់ ែួ នឹ ចាស្់ នហើយថ្ន ការំងននាះនា ំម្រ ជាទ្ីបំទុតនូ វបំនពញបំណងចំណង់របស្់ ែួ នធលំ ននចំណ ង់ វាខាល ំងនក្រនពរណាស្់ទ្ុ រខក្ពួ យ ។ ដតរមាល ង!

នហើយនធស្ទ្ុរខ ដដលនឹងក្តូវបានទ្ទ្ួលនៅជាតម្ុិ ែ វាយាង
ណានៅ? រម្មទល ដដលនឹងក្តូវបានរងនៅជាតនានាខាងម្ុ
ែិវាយាងណានៅ?
6.

រនុងចំនណាម្តណាា នលារិយធ ំងននាះ អភ្ិជា ឬចំណង់ំ ងនគ។ ចំនពាះតណា
ងប់ងល់ ធជាា ឯនទ្ៀតៗ ហារ់ដូចជារបួន

ដដងាតាម្នក្កាយនទ្។
អភ្ិ ជាដូ ច ជាការសាបនក្ពាះរនុងដក្ស្

ដដលតណា
ាចំណង់ឯនទ្ៀតៗ ដុ ះនចញនឡើង។ អភ្ជាដូ ចជាយរខិនីនៅ
ិរនុងនរឿងនក្ពង

ដដលដហរស្ុ ីអំនពើលអធ ំងអស្់នននលារននះ។

អភ្ជាដូ ចជាពស្់ ដវរិំ ួ នែលួនរនុងគុ ម្ផ្ក
ដដលលារ់បពព ា ធ ំងឡាយនាស្ួ នចារ វាចឹ រជនធ ំងឡាយដដលម្រនក្របយរ

នសាភ្ណភាពននស្ួ ន។ អភ្ិជា ដូ ចជារុរជា
ដដលវាខ តចនក្ង
ិនឡើងព័ទ្នធ ដើម្ក្ពឹរា នហើយព័ទ្ព
ដម្រធាង រហូ តធ ័នរធ ួតរតក្គប់
ឹ- 136 -តណាាដល់ ក្ពឹរាននាះស្ូ នយជីវត។
ដម្នដទ្ននៅ គអភ្ជាននះវាចរ់
ិឺិឫស្នៅរនុងជនក្ៅននចិតតម្នុ ស្សនលារ នហើយបនណតញនចញ

អស្់នូវស្ុ ភ្វនិ ិ ចឆ័យ រហូ តធល់ ដតផ្កាននវញ្ហិ ញ ណរុ ះនរាយអស្់។

អភ្ិជា ដូ ចជាអនាទរ់ ដដលបិសាចោរ់ ម្នុ ស្សដដលនឆ្តនភ្លើ

បនណាត យែលួនឲ្យជាប់អនាទរ់ននាះ នហើយក្តូវបានក្បអូ ស្ក្បធញ

ឲ្យចូ លនៅរនុងភ្ពននទ្ុរនខ វទ្នា។

នបនគយរោម្ម្រក្បឡារ់
ឆងស្ៃ
ើ
ឹអ
ួ តរនក្កាះម្ួ យ នហើយនបាះនៅឲ្យដឆា
រមាល ំង
ននាះដដរ

ដឆានឹងអនងាៀម្ម្ឆអឹងននាះរហូ តធល់ ដតវាអស្់

ឬរ៏នគយរឆអងននាះនចញពឹី វា។អភ្ិជារ៏ដូចជាឆអង
ឹំ រ់ចតត
ម្នុ ស្សនលារជាប់ជពាិ នឹងវារហូ តធល់ ដតស្ាប់ស្លា ់ នហើយនហវហត់អស្់រមាល ំងនឹងវា។ំ ច់គរំ ង់ស្តវនៅឲ្យស្តវសាហាវពីរ ម្ំសាសា
នបនគនចលដុ
ើស្តវធ ំងពីរននាះនឹងក្បខា ំដហរហួរគ្ននំ ច់ដនណើត ម្យរដុ សាគំរ ង់ ននាះ។ នបើ ម្នុ ស្សឆាួតភ្លីនភ្លើកាន់ ច នលុះដដលនឆះក្ទ្នលាម្

នហើយនដរើ បស្តញ្ហា ស្់ ែយល់ ម្នុ ស្សននាះនឹងក្តូវនឆះរលារែលួនឯង។

ម្នុ ស្សនលារ ដូ ចជាស្តវសាហាវធ ំងពីរននះ ឬដូ ចជាម្នុ ស្សឆាួតភ្លនភ្លី ើននះដដរ

ម្នុ ស្សនលារបណាត លឲ្យមានរបួ ស្នលើែលួន

- 137 -តណាាឯង បណាត លឲ្យរលាររលួ យែលួនឯង នោយសារចំណង់របស្់

ែលួនឯងផ្កទល់ ។
7.

ការការពារែលួននឹ ងក្ពួ ញ ពិ ស្ ជាការង្ហយក្ស្ួ លនធវើនទ្បុ ដនត ការការពារចតតិ នឹងក្ពួញពិស្ដដលនចញម្រអំពីរនុងែលួន
ឯងផ្កទ ល់ ននាះ ជាការម្ិ នអាចនធវើ បាន។ នស្ចរតី នលាភ្លន់

នស្ចរតីនក្កាធែឹង នស្ចរតឆា
ដភ្នរនឹងអាតាមី ួ តភ្លីនភ្លើ នស្ចរតភាន់
ីអញ ស្ុ ទ្ដធ តជាក្ពួញពិស្ដដលមាននដើម្នហតុ នៅរនុងវញ្ហិ ញណនហើយដដលចម្លងពិស្ពុ លខាល ំងបំទុតនៅវញ្ហិ ញ ណ។
នបនគក្តូ
វឆលងនរាគនលាភ្លន់
ើនរាគនក្កាធែឹង

និងនរាគ

ឆាួតភ្លីនភ្លើ នៅរនុងចិ តតនគនហើ យ នគនចៀស្ពុ ំ ទុ ត អំពី និ យាយរុ ហរ និយាយក្តឡប់ក្តឡិន និយាយក្បមាងនិយាយបង្ហាច់
បងខូច នហើយក្បក្ពឹតតឃ្លតរម្ម នចររម្ម និងអំនពើទតិ របត់។

គំនិតអាក្ររ់ធ ំងបី ស្ម្តអាក្ររ់ធ ំងបួន និងអំនពើអាក្ររ់ីំ ន នឡើងបនងាើតបានជារម្មអាក្ររ់ដប់ក្បការ។ធ ំងបី រួ ម្ទគុគ្ន
នបនគទ្មាល ប់រុហរ
ើនគនឹងក្បក្ពឹតតអនំ ពើអាក្ររ់ក្គប់ដបបយា ង នោយម្ិ នដឹ ង ែលួន។ ម្ុ ន នឹ ងក្បក្ពឹ តតអ នំ ពើ នឃ្លរនៅ នគ- 138 -

តណាានតាងដតរុ ហរ។ កាលណានគចប់នទតើម្រុ ហរនហើយ

ក្បក្ពឹតតអនំ ពើនឃ្លរនៅ នោយឥតនឹរគតរដអង។
ិ

នគនឹង

នស្ចរតីនលាភ្លន់ ចំណង់ហួ ស្ក្បមាណ នស្ចរតខាី ល ចញ

នញើត នស្ចរតីនក្កាធែឹង នស្ចរតនធម្នស្ស
ការម្ិននពញចតតីិធ ំងអស្់ ននះម្រអំពីនស្ចរតីឆាួតភ្លនភ្លី ។ើ នហតុ ននះ នស្ចរតឆាី ួតភ្លនភ្លអ ់។ី ើ ជាពិស្ពុ លខាល ំងជាងនគបងស្
8.

កាលណាចំណង់នលារិយក្បារដនឡើងនហើយ អំនពើនទសងៗ

នឹងម្រតាម្ចំណង់ននាះ។ កាលណាអំនពើក្បារដនឡើងនហើយ

ទ្ុរនខ វទ្នានឹងម្រតាម្អំនពើននាះ។ ចំណង់ អំនពើ និងទ្ុរនខ វទ្នាដូ ចជារង់ដដលវលម្
ិ
ិន

ប់។

់វលគ្ន
និងទ្ីបញ្ា ប់យាងននះ នតនគអាច
នបរងម នទ្ីនទតម្ិើើើនចៀស្ទុ តពីការវលរស្់
វលសាល ប់យាងដូ ចនម្តចនៅ? ដូ នចនះ ជីវតិិិគឺជាការវលនៅវ
លម្រជានិិិ ចានិរនតរ ៍។នបនគក្បម្ូ
លគរនទះនិងឆអង
ើឹដដលនគទ្ុរនចលរនុងរយៈំ ម្ំ ួ យ។
នវលាវលរស្់
វលសាននះ នគនឹងបានជាភ្នធល ប់ម្ននចះចប់ិិិំនបើនគក្បម្ូ លទ្ុរដណ
រ់ទ្ឹរនោះធ ំងអស្់ ដដលនគនៅជញ្ា រ់- 139 -

តណាាពីនោះមាតា

រនុងរយៈនពលវលរស្់វលសាននះល ប់ម្ននចះចប់ិិិដដរ នគនឹងបានជាម្ហាស្ម្ុ ក្ទ្យាងនក្ៅបំទុតម្ួ យ។គលងវដគ ក្គប់រូបមានស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ ៅរនុងែលួនដតី បតដតបុ
ិស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នាះ ក្តូវបានរប់បាត់យាងនក្ៅនៅរនុងម្នទិល

នៅហមងននតណា
ាដដលគ្នមននរណាមានរ់នឹរគិតដល់ តា ំងពីយូ ររាប់នកាដឆ្ិ ន ំម្រនហើយ។ នហតុ ននះនហើយបានជាទ្ុរនខ វទ្នា

វានៅជាសារលទ្ូនៅយាងននះហូ រនៅម្ិននចះចប់យាងននះ។

នហើយជីវតរងទ្ុរនខ វទ្នាក្តូវ
ិ

IIសភារមនុ សេក្ោក
1.

ស្ភាពម្នុ ស្សនលារ នក្បៀបដូ ចជានក្ពក្កាស្់ឥតក្ចរនចញចូ ល ដដលពិបារចូ លនៅជាទ្ីបំទុត។ នបនក្បៀបនៅន
ើឹ ងស្ភាព

ស្តវតិរចឆន នើញថ្នស្ភាពស្តវតិរចឆនក្ស្ួ លយល់ ជាង។ បុ ដនតជាឱរា ល់ ទ្ូ នៅ នយើ ងអាចឲ្យអតថន័ យ ដល់ ស្ភាពននម្នុ ស្សនលារបានតាម្ភាពជាខាងនក្ៅបួ នដបប។

- 140 -

តណាាចំពូរទ្ី១ គឺពពួ រម្នុ ស្សដដល នោយនហតុ ស្ិកាខបទ្ែុស្

ម្ិនស្ម្គនលង នធវើវតតក្បតិបតតិតឹងដតងហួ ស្ នហើយនធវើទ្ុរនខ ធស្ែលួនឯងផ្កទ ល់ ។ ចំពូ រទ្ី ២ គឺ ម្នុ ស្សដដលនោយសារភាព

សាហាវ លួ ចបលន់ កាប់ស្មាលប់ ឬអំនពើកាចនឃ្លរនៅឯនទ្ៀតៗ
នធវើឲ្យអនរ ឯនទ្ៀតមាននស្ចរតី

ម្នុ ស្ស ដដលនធវើឲ្យអនរដ៏នទ្ឺ ចប់ ។ ចំពូ រទ្ី ៣ គឺ ពពួ រចប់ទង ែលួនឯង
ឺចំពូរទ្ី៤ គពពួរម្នុ ស្ស ដដលម្ននធវ
ឺិើឲ្យែលួនឯងឲ្យ

នហើយជួ យនក្ជាម្ដក្ជងអនរឯនទ្ៀតឲ្យរួចទុ តពីការ

ឺចប់ទង។

ចប់ទងឺឺចប់ទង។

ម្នុ ស្សរនុងចំពូរខាងនក្កាយននះ នោយនជឿតាម្ពុ នធធវាទ្ នវៀរចរនស្ចរតីនលាភ្លន់

នស្ចរតីនក្កាធែឹ ងនិ ងនស្ចរតីឆាួត

ភ្លីនភ្លើ។ នគរស្់ នៅនោយស្ៃប់ យរនស្ចរតីររុ ណាគតិបណិឌ តជាក្គឹះនហើយនចៀស្នចញឆ្ៃយពីការកាប់ស្មាលប់លួចបលន់។
2.

មានម្នុ ស្សបីក្បនភ្ទ្ នៅរនុងនលារននះ។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្ គដូឺ ចជាអរសរដដលនគចរនលើងម ម្នុ ស្សធ ំងននាះឆ្ប់
ែឹងនក្កាធណាស្់ នហើយទ្ុរគំនុំននាះជាយូ រអដងវង។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នក្បៀបដូ ចជាអរសរដដលនគចរនលើែាច់ ម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះឆ្ប់ែឹងនក្កាធដតចតតរិ ែឹងនក្កាធននាះម្ននៅយូ
ិ- 141 -

តណាានទ្។ ម្នុ ស្សម្ួ យ ក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នក្បៀបដូ ច អរសរដដលនគស្រ
នស្រនលើទ្ឹរហូ រ ម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះម្នររាគំ
នុំទ្ុររនុងចតតិិ នទ្នគបនណាត យឲ្យការក្បមាង

និងពារយស្ម្តម្
រឲ្យចូ លចតត
ី នគួ
ិ
ិ

ំ ល់ រវល់ ចតតនៅបាត់នៅនោយគ្នមនយរចតតិ ទ្ុរោរ់អពិ របស្់

នគនៅបរស្ុញ័រ។ធ នរិ ទ្ម្ិ ំនភ្បញាប់
ើមានម្នុ ស្សបីក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នៅរនុងនលារននះ។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្ ឡឺតក្រអតក្រនអាង
ក្ពនហើននកាងកាច ម្ិននចះ
ឺស្បាយចិតតនឹងអវីនទ្ ស្ភាពម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះ ក្ស្ួ លយល់នទ្។ ម្នុ ស្សម្ួ យក្បនភ្ទ្នទ្ៀត នចះគួ រស្ម្ នហើយក្បក្ពឹតតអនំ ពើអវីៗនោយគិ តគូ រណាស្់។

ស្ភាពម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះពិ បារយល់

ម្នុ ស្សរនុងក្បនភ្ទ្ទ្ីបីគម្នុ
ស្សដដលនចះក្គប់ក្គង
ឺំងក្គប់ ស្ភាពម្នុ ស្សក្បនភ្ទ្ននះម្ន
ចំណង់របស្់ែួ នបានធ
លិអាចយល់ បាននទ្។

នគអាចដចរម្នុ ស្សនលារបានជានក្ចើនក្បនភ្ទ្ បុ ដនត ស្ភាព

របស្់ម្នុ ស្សនលារនៅដតពិបារយល់ ជានិចា។ មានដតក្ពះពុ ទ្ ធជាមាា ស្់ នទ្ ដដលអាចយល់ ក្គប់ នោយសារក្ពះបញ្ហញ ដ៏ នវ- 142 -

តណាាវនស្ស្វ
សាលក្ពះអងគអា ចដឹ រ នា ំម្នុ ស្សនលារតាម្រនបៀប
ិិទ្ូនាមននទសងៗគ្នន។

IIIជីវត្មនុ
សេក្ោក
ិ
1.

មាននរឿងនិ ធនស្តីអំពី ជី វ តម្នុ
ស្សម្ួ យ ថ្នៈ មានបុ រ ស្ិមានរ់ជិះទ្ូរនលងនៅរនុងស្ទឹងម្ួ យ។ មានបុ រស្មានរ់នទ្ៀត

នៅមាត់ ក្ច ំង
«ចូ រ

រ

ដក្ស្រក្ពមានក្បាប់ នៅបុ រ ស្ជិះ ទ្ូ រ ននាះថ្នៈំ ូរនលងស្បាយនៅតាម្ដែសទ្ឹរ
ប់អុទ្

ដដលហូ រខាល ំងកាលននះនៅ នៅឆ្ៃយពីននះបនតិចមានដែសទ្ឹរហូ រធាលរ់ខាល ំង និងដែសទ្ឹររួ ចក្បរបនោយនក្គ្នះថ្ននរ់មានក្រនពើ និងនខាមចទ្ឹរនៅ

ំរនុ ងរូ ង ងម ។ នបើ អន រ នៅម្ុ ែបនតិ ចនទ្ៀតអន រ នឹ ងអស្់ ជី វ តជាពុិ

ខាន ! » ។រនុងនរឿងនក្បៀបនធៀបននះដែសទ្ឹររួ ចខាល ំងគឺជីវតអភ្
ិ
ិជា

បនណា
ត យែលួនឲ្យតណាា ដឹរនា ំបាននោយនស្រ។
ីដែសទ្ឹរធាលរ់

ឬចំណ ង់ ងប់ ង ល់ ។ំ ូ រ នលងយា ងស្បាយរ ររាយអុ ទ្ីខាល ំងគឺទ្ុរក្ខ ពួយដដលអននាទលតាម្ក្បាណ។

- 143 -

គឺដែសទ្ឹររួ ចគឺការ

តណាាស្បាយនភ្លតនភ្ល
ន។ក្រនពើនិងនខាមចទ្ឹរ គជរាភាពនើើឺិ ងនស្ចរតី

សាលប់ដដលអននាទលតាម្ជីវតអភ្
ិិជានិងនធវស្ក្បដហស្។ បុ រស្ដដលរនៅមាត់ក្ច ំងដក្ស្រក្ពមាននៅននាះគក្ពះពុ
ទ្។ធឺមាននិធនម្ួ យនទ្ៀតថ្នៈ

«មានបុ រស្មានរ់បានក្បក្ពឹតតបទ្

ឧក្រិ ដឋនហើ យនគចរត់ យា ងនលឿន។ នោយមានបូ លិ ស្នដញ

តាម្ចប់
នបុ រស្ននាះរ៏រត់នៅពួ នរនុងបាតអណូ ត ងក្បនតាងវលលិើ ដដលដុ ះព័ទ្ដធ គម្អណូ ត ង។ នៅនពលដដលបុ រស្ក្បនតាង

វលលិចុ ះ នៅបាតអណូ ត ង គ្នត់ ក្បទ្ះនឹ ងពស្់ ដវរម្ួ យ នៅបាត

អណនក្កាយិូ ត ង គ្នត់រ៏ក្បនតាងវលលិនឡើងម្រទុ តទ្ីនក្គ្នះថ្ននរ់វញ។
បនតិចម្រនៅនពលដដលគ្នត់ ច ប់ ចុ រ ក្ស្ពន់ នដ គ្នត់ ក្បទ្ះ

ន

ើ ញរណ
ុ ត រពីរ ម្ួ យស្ម្ួ យនលម រំពុងដតរនររកាត់វលលិ។បុ រស្ននាះនឹរគតថ្នៈ
«នបើវលលិននះោច់នៅ អញនឹងធាលរ់
ិនៅរនុងជរំ ំពស្់ ដវរ នហើយក្តូវវាចរសាល ប់ពុំខាន ! » ។ឹបុ រ ស្ននាះនងើ ប រាលនឡើ ង ក្បទ្ះនឹ ងស្ម្បុ រុ ម ំ នៅក្បបនឹ ងំ ួ យតំណរ់ធាលរ់ម្រចំមាត់គ្នត់ គ្នត់ម្ុ ែ។ ែណៈននាះទ្ឹរ ុ មម្នភ្លចអស្់នក្គ្នះថ្ននរ់ នហើយនក្របរស្ជាតិដទអម្ឆ្ៃញ់ ននតំណរ់
ទ្ឹរ ុ មនំ នាះនៅ។

- 144 -តណាានខ ិ ងសាលប់ើ ញថ្ន ម្នុ ស្សនលារនរើតម្រស្ក្មាប់រងទ្ុរន

នៅវញដតបុ នណាណះ។ បូ លិស្និងពស្់ដវរស្ំនៅនៅនលើរូបកាយ
ិនិងចំណង់ក្គប់ដបបយាងននរូបកាយ។ វលិនល

នើ គភាពតគ្ន
ឺម្នោច់
ននជវី តម្នុ
ស្ស។ រណិិុ ត រម្ួ យស្ម្ួ យនលមធ ំងពីរ បានន័យចំនពាះនងៃ និងយប់ដដលម្រដល់ ជាបនតបនាទប់គ្ននម្នោច់
។
ិ
ទ្ឹ រ

់
ុ ម ំនក្បៀបបាននៅនឹ ងចំណ ង ននរូ ប កាយ ដដលបនលប់ ទ្ុ រខម្ួ យក្គ្ន។
2.

មាននរឿងនិធននក្បៀបនធៀបម្ួ យនទ្ៀតថ្នៈ មានរសក្តម្ួ យក្ពះអងគយ រពស្់ ដវរបួ ន ោរ់ រុ នងក្បអប់ ម្ួ យ នហើ យក្បគល់
ក្បអប់ននាះនៅអាមាតយមានរ់ឲ្យររាទ្ុ រ។ក្ពះម្ហារសក្តក្ទ្ង់

បញ្ហា អាមាតយននាះររាពស្់ ដវរធ ំងបួនឲ្យបានហមត់ចត់នបនធវើ ើឲ្យពស្់ដវរណាម្ួ យែឹង នឹងយរនធស្ដល់ ជីវត។ិ អាមាតយភ្័យ

ខាលចខាល ំងនពរ រ៏ក្គវាត់ក្បអប់នចលរួចនហើយ នគចរត់នៅ។
ក្ពះម្ហារសក្តបញ្ាូ នរងររាក្ពះអងគក្បា ំនារ់

ឲ្យតាម្ំ ូ ង រងររាក្ពះអងគធ ំងក្បា ំននាះចប់ អា មាតយននាះ។ ម្ុ ន ដបចូ លនៅជត
នោយស្ងឃម្ថ្ននិ អាមាតយននាះរនុងភាពជាម្តតិឹងឹ

- 145 -

តណា
ា

ំ យដង
ចប់រុឲ្ឹ ែលួន។ បុ ដនតអាមាតយម្ននជឿស្ម្ត
ិីដទអម្ដលាម្ននាះនទ្

នហើយរ៏រត់ចូលរនុងភ្ូ ម្ម្ួិ យនទ្ៀតនៅ។ រនុងការក្ស្នម្ម្ួ យបក្បច
ិដភ្នរ អាមាតយឮស្ូ រស្ំនឡងម្ួ យម្រក្បាប់ែួ នថ្ននៅរនុងភ្ូ ម្ិលននាះម្នបានស្ុ
ែនទ្ ពីនក្ពាះមាននចរក្បា ំម្ួយនារ់បក្ម្ុងនឹង
ិចូ លម្របលន់។ នោយភ្័យខាល ំងអាមាតយរ៏រត់រហូ តនៅធល់ នឹងស្ទឹងមានទ្ឹរហូ រខាល ំងម្ួ យ ។ នឹ រគិតនៅដល់ នក្គ្នះថ្នន រ់ ធ ំងឡាយដដលតាម្រតពិ ី នក្កាយ អាមាតយននាះរ៏នធវរបើ ូ នម្ួ យ នហើយឆលងដែសទ្ឹររួ ចបានរួចទុ តពីនក្គ្នះថ្ននរ់នោយស្ុ វតថភាពដល់
ិនៅក្ច ំងមាខងនទ្ៀត។

ពស្់ដវរធ ំងបួនដដលជាប់នៅរនុងក្បអប់ គធាតុធ ំងបួនឺំ ន នឡើងបានជារូបកាយ។ រូ បគៈឺ ដី ទ្ឹរ នភ្លងើ ែយល់ ដដលទគុគ្ន
កាយជានដើ ម្ នហតុ ននអភ្ិ ជា ដដលជាស្ក្តូ វ នឹ ងវ ញ្ហិ ញ ណ។
នោយសារនហតុ ននះនហើ យ បានជាវញ្ហិ ញ ណនចះដតែិ តែំរ ត់នចញឆ្ៃយពីរូ បកាយ។

ក្រុម្ររាក្ពះអងគធ ំងក្បា ំនារ់ ដដលចូ លម្រជិតរនុងភាពំ ន បនងាើតជារូបកាយ និងជាម្តតិ ននាះ គឺែនធធ ំងក្បា ំ ដដលទតុគ្ន

- 146 -

តណា
ា

ចតត
ិ ញ ណ១ ដនំ ណើរឹ នោយវញ្ហិ គៈឺ រូបរាង១ អារម្មណ៍១ ការដងំ ិ ត១ និងម្នស្ិការ១។
រនរើតចិតតគនទ្ី ជក្ម្រស្ុ ែសានតំ ួយតំណា ងញាណស្រតិធ ំងក្បា ម្ដដលតាម្ពិតពុ ំដម្នជាជក្ម្រស្ុ ែសានតពិតក្បារដនទ្។

នចរក្បា ំម្ួយនារ់ននាះគឺវតថុននញាណស្រតិធ ំងក្បា ំម្ួយននះឯង។

នហតុ ននះនោយនម្លន
ើើញនក្គ្នះថ្ននរ់នៅរនុងញាណស្រតិធ ំងក្បា ំម្ួយននះ អាមាតយរ៏រត់នគចម្តងនទ្ៀតនៅក្បទ្ះនឹងដែសទ្ឹរហូ រខាល ំងននចំណង់នលារិយ។របូ នចម្លង គឺ នស្ចរតីទ្ូ នាម នក្បនស្ើ រឧតតម្ របស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។នោយសារនស្ចរតីទ្ូ នាម នធ ំងននះនហើ យ ដដលអាមាតយអាច

ឆលងដែសទ្ឹរហូ រខាល ំងននតណាា រួ ចនៅដល់ នក្តើយមាខងនទ្ៀតក្បរប
នោយស្ុ វតថិភាព។

3. មានកាលៈនទ្ស្ៈបីក្បរបនោយនក្គ្នះថ្ននរ់ ដដលម្នអាច
ិឲ្យរូ នជួ យស្នស្តង្ហគះមាតយបាន ឬមាតយជួ យស្នស្តង្ហគះរូ នបានគឺៈ
អគគីភ្័ យ ១ ទ្ឹ រជ ំន ន់ ១ នចរបលន់ ១ ។ បុ ដនតរុ នងកាលៈនទ្ស្ៈ

ក្បរបនោយនក្គ្នះថ្នន រ់ យា ងននះរ៏ នោយ រ៏ នៅមានភ្័ ពវ ល អអាចជួ យគ្នននៅវញនៅម្របាន។
ិ- 147 -តណាាបុ ដនតមានកាលៈនទ្ស្ៈបីនទ្ៀត ដដលមាតយពុ ំអាចជួ យរូ នបានឬរូ នជួ យមាតយបានជាោច់ខាត គៈឺឺ ជរា សាលប់។

កាលណាមាតយជរានហើយ នតរូើ នអាចជរាជួ ស្មាតយដូ ចនម្តចបាន? កាលណារូ ននហឺ ើ យ នតើមាតយអាចឺជួ ស្រូ នដូ ចនម្តចបាន?កាលណាម្រណកាលម្រដល់ នហើយនតើមាតយនិ ងរូ ន អាចជួ យ គ្នន នៅវ ញនៅម្រដូច នម្តច បាន? នធះបី នគិក្ស្ឡាញ់ គ្ននយាងណារ៏នោយ

នធះបីជានគជតិ ស្និទ្ធនឹងគ្ននយា ងណារ៏ នោយ រ៏ នគពុ ំ អា ចជួ យ គ្នន បានជាោច់ ខា តរនុង
កាលៈនទ្ស្ៈននះ។
4.

នងៃម្ួយ ក្ពះយម្ នស្តចម្ចាុរាជស្ួ រនៅបុ រស្មានរ់ដដលធាលរ់ំ ី ជាតិ
នៅរនុងនររ នោយសាររម្មអាក្ររ់ដដលបានក្បក្ពឹតតអពម្ុ នថ្នៈ កាលពីជាតម្ុិ នអនរមានដដលបានជួ បនឹងអនរនា ំសារពីឋានស្ួ គ៌បីនារ់ឬនទ្។ បុ រស្ននាះនឆលយថ្នៈ
«អត់នទ្ក្ពះបាទ្
ើំ ិនដដលបានជួ បនឹងជនដបបននះ ម្តងណានទ្ ! »។ជាមាាស្់ ែញុម្

ក្ពះយម្បាលរ៏ស្ួរនៅនទ្ៀតថ្នៈ «អនរមានដដលបានជួ បនឹងម្នុ ស្សជរាមានរ់ មានដស្បរក្ជវី ក្ជួញ នដរើ នឹងន- 148 -

ើក្ចត់ដដរឬ

តណាានទ្?»។ បុ រស្ននាះនឆលើយថ្នៈ «ក្បារដណាស្់ ក្ពះជាមាាស្់ ែញុដំ តងបានជួ បម្នុ ស្សដបបននះ ជានក្ចនដង!»។ក្ពះយម្បាលរ៏ក្បាប់
ើបុ រស្ថ្នៈ ដដលអនររងទ្ុរនខ ធស្រនុងនររនៅនពលននះ នក្ពាះដត

អនរម្នបានទ្ទ្ួ
លសាគល់ ថ្ន នៅរនុងរូបម្នុ ស្សជរាននាះ មានិអនរនា ំសារមានរ់បញ្ាូ នម្រពីឋានស្ួ គ៌នដម្អរន ឲ្យើ បក្ពមានដល់
ីបតូរជវី ភាពរស្់ នៅ ម្ុ ននឹងអនរនៅជាចស្់ជរា។

ក្ពះយម្បាលស្ួ រនៅបុ រស្ននាះនទ្ៀតថ្នៈ «អនរមានដដល

បានជួ បម្នុ ស្សមានរ់

ំក្គ្ន ក្ររនហម្រហាម្គ្នមនម្តតក្គ្នឺិ ភ្រតដដរ
ិ

ឬនទ្?» បុ រស្ននាះនឆលយថ្នៈ
«ក្បារដណាស្់ ក្ពះជាមាាស្់ ែញុំើបានជួ បម្នុ ស្សដបបននះជាញឹរញយ !» ។ យម្បាលរ៏ក្បាប់បុ រស្ននាះថ្នៈ

អនរឯងក្តូវចុ ះម្ររនុងនររននះរ៏នក្ពាះដតអនរ

ឯងពុ ំ បា នទ្ទ្ួ ល សាគ ល់ ថ្នំ ឺ អ ស្់ ធ ំងននាះ
នៅរនុងរូ ប អនរ ជ ងដល់មានអនរនា ំសារបញ្ូ ា នម្រពីឋានស្ួ គ៌ នដម្ើ បក្ពមានក្បាប់
ីំ ឺក្គ្ន ំក្គ្នរបស្់អរ
អនរអំពីជងន ឯងផ្កទល់ ។ក្ពះយម្បាលស្ួ របុ រស្ននាះជានលើរទ្ី៣ថ្ន «ចុ ះអនរឯង
មានដដលនើ ញម្នុ ស្សសាលប់ដដរឬនទ្?»។ បុ រស្ននាះនឆលើយថ្នៈំ នជួ បក្បទ្ះនឹងម្នុ ស្សសាលប់
«ក្បារដណាស្់ក្ពះជាមាាស្់ ែញុបា

- 149 -

តណាានក្ចនដង!»។ក្ពះយម្បាលរ៏ក្បាប់បុរស្ននាះថ្នៈ «ដដលអនរ
ើឯងចុ ះម្រដល់ ទ្ីននះរនុងក្គ្នននះ រ៏នក្ពាះដតអនរឯងម្ិនទ្ទ្ួល

សាគល់ ថ្ននៅរនុងរូបម្នុ ស្សសាលប់ននាះមានអនរនា ំសារពីឋានស្ួ គ៌បញ្ាូ នម្រ នដម្អរន ថ្ននងៃណាម្ួ យអនររ៏ក្តូវើ បក្ពមានដល់
ីសាលប់ដដរ។

នបើស្ិនជាអនរបានទ្ទ្ួលសាគល់ អរន នា ំសារពីឋានស្ួ គ៌ធ ំងបីននះ

សាតប់តាម្នស្ចរតីក្ពមានននអនរនា ំសារធ ំងននះ នហើយអនរផ្កលស្់បូ រជវបានចុ ះម្រត ីវភាពរស្់ នៅ អនរម្នក្តូ
ិរនុងទ្ីក្បរបនោយទ្ុរនខ វទ្នាននះនទ្»។
5.

កាលម្ួ យននាះមាននរមងក្ស្ីមានរ់នោមះ រស្នគ្នតម្ិី ជាស្តស្តីនម្មា យបតីអនរ មានស្តុរស្តម្ៃ។

ក្តូ វ រូ នសាលប់។

ក្ស្ី ននាះវនងវង ស្តិ នោយក្ស្ីននាះបីរូ នសាលប់នៅពីទទះម្ួ យនៅទទះម្ួ យនដម្ិើ បអងវី រនគឯងឲ្យពោបាលរូ នឲ្យបានជានឡើងវញ។
ជាការក្បារដណាស្់

បាននទ្។

នពលននាះ

គ្នមននរណាមានរ់អាចជួ យក្ស្ីននាះ

័ក្ស្ី ននាះបានជួ ប នឹ ងសាវ រក្ពះពុទ្ធ័ម្ួ យ អងគ។ ក្ពះសាវរននាះ
បានទ្ូនាមនក្ស្ីននាះឲ្យនៅជួ បនឹង- 150 -

តណាាក្ពះពុ ទ្ ធ ដដលគង់នៅឯដដននជតវន។ ក្ស្ីននាះឮនហើយរ៏បរូី នសាលប់នៅររក្ពះពុ ទ្ដធ ល់ ទ្ីរដនលង។
ក្ពះបរម្ពិ ក្តទ្តនៅក្ស្ី ននាះនោយរតីអាស្ូ រពន់ នពរនហើយរ៏មានពុ ទ្ដនរបស្់នាងឲ្យបានធ កាី ថ្នៈ «នដម្ើ បពោបាលរូ
ីជានឡើងវញ
តថ្នគតក្តូវការឫស្នដម្
ិើ អានភ្ៀន។ ចូ រនាងនៅ

ររទទះណាដដលនស្ចរតម្រណៈម្
នដដលចូ
លនសាះ នហើយស្ុ ំីិឫស្នដម្ើ អានភ្ៀននគឲ្យតថ្នគតបានបួ នក្បា ំទ្ង»។ក្ស្ីវរលចរ
តននាះ
ិ
ិ

រ៏នចញនៅររទទះណាដដលនស្ចរតី

ម្រណៈម្នដដលចូ
លនសាះ បុ ដនតររម្នក្បទ្ះនសាះ។
ទ្ីបំទុត
ិិក្ស្ីននាះស្នក្ម្ចចតត
ទ្វធ ញ។ិិិ វលម្រររក្ពះពុ

ម្រដល់ នើញក្ពះពុ ទ្គធ ង់រនុងភាពស្ៃប់ជាទ្ីបំទុត ស្តិក្ស្ីននាះរ៏ភ្សាឺល វ ងនឡើងម្ួ យរ ំនពច នហើយនាងបានយល់ ន័យក្ពះពុ ទ្ដធ កាី ននាះភាលម្។
នាងរ៏យរស្ពរូ ននាងនៅបូ ជានៅ។ បនាទប់ម្រ នាងក្តឡប់
ម្រររក្ពះពុ ទ្វធ ញនហិើ យនជឿតាម្សាស្នាក្ពះអងគតនរៀងនៅ។

- 151 -

តណាាIVភាររិត្ននជីវត្មនុ
សេក្ោក
ិ
1.

ម្នុ ស្សរនុងនលារននះ

បារ់ចតតិ នៅនលើដតអតតទ្តថភាព

និងអំនពើកាចនឃ្លរនៅ។ នគម្នដ
ឹងថ្នក្ស្ឡាញ់ និងនគ្នរពគ្នន
ិនៅវញនៅម្រ
រនបៀបយាងដូ ចនម្តចនទ្។ នគក្បកាប់ក្បចរ់គ្នន
ិឥតក្បនយាជន៍

បានដតការ

ចប់ទ្ុរក្ខ ពួយម្រនលើែលួនឯង
ឺផ្កទល់ ដតបុ នណាណះ។ នោយសារនហតុ ននះ ជីវតក្តូ
វបានព័ទ្ជធ ុំិវញនៅនោយទ្ុរនខ វទ្នា។
ិមានរតឬក្ររត
ីី ម្នុ ស្សនលារក្ពួយបារម្ៃដតនឹងមាស្ក្បារ់

នគរងទ្ុ រក្ខ ពួយនក្ពាះដតក្រ ដតនគរងទ្ុរក្ខ ពួយរ៏នក្ពាះដតមាន។

នោយសារដតលុ ះ នៅរនុងចំណ ង់ ម្នុ ស្សនលារននះម្ិ ននចះស្បាយចិតត និងនពញចតតត ណានទ្។ិ ម្ងអនរ មានវរ់ ឆួ ាតនឹ ងសាថ នភាពែលួននឹ ងវ មានស្ត
ិុ រស្តម្ៃ

ក្បណីតរបស្់ ែួ នយាងដដលែលួនមាន។ នគក្ពួយល នឹងអវៗក្គប់
ីបារម្ៃនោយនឹរគិតថ្ន នងៃណាម្ួ យភ្យនតរាយនឹងម្រដល់ ែួ នលនភ្លងន
ើឹ ងនឆះទទះែលួន

នចរនឹងលួ ចបលន់ក្ទ្ពយស្ម្បតតិរបស្់ ែួ ន។លនគក្ពួ យ បារម្ៃនឹ ងការសាល ប់នឹ ងការចត់ ដចងក្ទ្ពយស្ម្បតតិ

- 152 -

តណាានក្កាយអំពីនពលនគសាលប់នៅ។ ជាការពិតនគសាលប់នៅដតមានរ់
ឯងគត់គ្នមនអវនៅតាម្ម្នុ
ស្សសាលប់នទ្។
ីអនរក្រនរតទ្ុ
រជាខ និចានឹងការែវះខាតរបស្់ ែួ នល នហតុ ននះើនគមាននស្ចរតីក្បាថ្ននចង់បានរបស្់ ជានក្ចននល
ើើ ស្លប់ ម្ននចះ
ិដឆអតឆអន់ ដូ ចជាទទះស្ដម្បងក្ទ្ពយស្ម្បតជាើ ។ នោយសារិត នដម្
ចំណង់នលាភ្លន់វាដុ តនរាល នគអស្់ ធ ំងរមាល ំងកាយ ធ ំងរមាល ំងចតតិ នហើយនគក្តូវសាលប់ម្ុនអាយុ ។នគនើ ញហារ់ដូចជានលារធ ំងម្ូលជាស្ក្តូវ ចំនពាះនគ

នហើយនស្ចរតីសាលប់ហារ់ដូចជាដនំ ណើរម្ួ យដស្នឆ្ៃយ ដដលនគក្តូវនដរើ យាងរំស្ត់ដតមានរ់ឯង គ្នមនម្តត
យ។ិ ភ្រតនៅជាម្ួ
ិ
2.

រនុងនលារននះមានអំនពើ អាក្ររ់ ក្បា ក្ំ បការគឺៈ ទ្ី ១ ភាពសាហាវនឃ្លរនៅ។ ស្តវធ ំងអស្់ ស្ូ ម្បស្តវ
លិតដតងដតក្បរួ
តអីក្បឆ្ ំងគ្នននៅវញនៅម្រ។
ស្តវខាល ំងក្បហារស្តនវ ែាយ។ ស្តវិនែាយនបារបនញ្ហឆ តស្តវខាល ំង។ រដនលងណារ៏នោយ រ៏មាន
អំនពើនឃ្លរនៅក្បកាប់ក្បចរ់គ្ននដដរ។

ទ្ី២ គឺដនំ ណើរគ្នមនក្ពំដដនរំណត់ជារ់លារ់រវាងស្ិទ្ធិរបស្់

- 153 -តណាាឪពុ រ និងស្ិទ្ធិរបស្់ រូន រវាងស្ិទ្ធិរបស្់រូនចបង និងស្ិទ្ធិរបស្់រូ ននៅ រវាងស្ិទ្ធិរបស្់បីនត ិ ងស្ិទ្ធិរបស្់ ក្បពនធ រវាងស្ិទ្ធិរបស្់
ម្នុ ស្សចស្់ និងស្ិទ្ធិរបស្់ម្នុ ស្សនរមង។ នៅក្គប់កាលៈនទ្ស្ៈ

មានរ់ៗែំក្បងឲ្យបានែព
ស្់ជាងអនរឯនទ្ៀត នឆលៀតឲ្យបាននលើអនរ
ឹឯនទ្ៀត។ មាន រ់ ប នលំមាន រ់ ជា នហតុ ប ណាត លឲ្យមានការម្ិ នទ្ុ រចតតិ គ្នន និងការលារ់ពុតរវាងគ្នននឹងគ្នន។ទ្ី៣គដឺ នំ ណើរគ្នមនក្ពំដដនរំណត់ជារ់លារ់រវាងចរយា
ិមារយាទ្បុ រស្និងចរយាមារយាទ្ក្ស្
តិី។បំណងអាក្ររ់

ជានហតុ បណាត លឲ្យមានការធស្់ដទ្ងស្ម្តគ្នី នជួ នកាល

មានរ់ៗលុ ះរនុងរហូ តដល់ នៅបណាត លឲ្យមានការក្បវាយក្បតប់

គ្នន ក្បក្ពឹ តតអនំ ពើអយុ តិធម្៌
កាចនឃ្លរនៅ។
តទ្ី ៤ គឺ ម្នុ ស្សនលារមានគំនិ តម្ិ ននគ្នរពស្ិ ទ្ធិអនរ ដនទ្នោយគ្នមនគតដល់
ការែូចខាត
នឆលៀតររក្បនយាជន៍ផ្កទល់ ែួ នលិក្បនយាជន៍អរន ដនទ្។

នគទតល់គរំ ូ អាក្ររ់នោយចរយាអាក្ររ់
ិនោយពារយស្ម្តីអាក្ររ់

នោយការបនញ្ហឆ តក្បវញ្ា ន៍ នោយពារយម្ួ លបង្ហាច់ នោយការនជរក្បមាង។
ទ្ី៥ គឺម្នុ ស្សនលារមានគំនិតបំនភ្លចររណីយរចាិ របស្់

- 154 -

តណាាែលួនចំនពាះអនរដនទ្។ នគគតដតពល គតដត
ិី ស្ុ ែុមាលភាពផ្កទល់ ែួ និពីនស្ចរតីនពញចតត
លិ របស្់ ែួ ន។នគនភ្លចអស្់ នហើយអំនពើលអធ ំងពួ ងដដលនគបានទ្ទ្ួ លពីអនរដនទ្ នហើយនគម្នខាល ចនឹងបនងាើត
ិទ្ុរនខ ធស្ដល់ អរន ដនទ្នទ្។

3.

ម្នុ ស្សក្តូវដតមាននម្ក្តីភាពរវាងគ្នននឹងគ្នន ក្តូវនចះនគ្នរព

គ្នននៅវញនៅម្រ
នហើយក្តូវនចះជួ យគ្នននៅវញនៅម្រ
រនុង
ិ
ិ

ក្គ្នក្រលំបារ។ បុ ដនតម្នអញ្ា
ិឹ ងនទ្ ម្នុ ស្សនលារគិតដតពីែលួនឯង នហើយមានចតត
រឯនទ្ៀតនោយសារិ រងរូឹ ស្។ នគនម្លង្ហយអន
ើរំហុស្ដដលអនរធ ំងននាះបាននធើ។វ នគក្ចដណននឹងអនរឯនទ្ៀត

នក្ពាះដតអនរធ ំងននាះបានក្បនយាជន៍នក្ចនជាង។ចតតើិ អាក្ររ់ធ ំងននះររធំី នឡើងៗរហូ តដល់ នៅដលងនចះអត់ឱនគ្នននរើត។ចិ តតជា ស្ម្អប់ ធ ំងននះ បណាត លឲ្យនរើ តមានអំនពើ នឃ្លរនៅ។ ចតត
ិិ អាក្ររ់ធ ំងននះ បំពុលជីវតនោយរត
ីស្អប់និងរតែី ឹងនក្កាធ ដដលបណាត លឲ្យនរើតចតតិ រនបៀបននះ។ ម្ននាស្នញ្ា តនាអាក្ររ់ធ ំងននះ ទតតិ ជាប់យាងនក្ៅនៅរនុងនបះដូ ងម្នុ ស្សរនុង

- 155 -

តណាារយៈវលរស្់
វលសាល ប់ននះ។
ិិជាក្បារដណាស្់ រនុងនលារអភ្ជាននះ
ម្នុ ស្សនរើតម្រ
ិដតមានរ់ឯង នហើយសាលប់នៅវញដតមាន រ់ឯង។ ការទ្ទ្ួលទល
ិរម្មពីអំនពើដដលែលួនបានក្បក្ពឹតតរុ ងរយៈវ
លនរ
តវ
ន
ល ប់
ិ
ិ
ើ លសា

រ៏

ដតមានរ់ឯងដដរ។

ចាប់ស្ីអំត ពីនហតុ និងទលននះ វាស្រលទ្ូនៅ។ មានរ់ៗ ក្តូវ
ដតសាពយស្ំពាយរំហុស្របស្់ែួ ននោយែល
លួ នឯង នហើយទ្ទ្ួល

ទលរម្មដតមានរ់ឯង។ ចាប់ស្ីអំត ពីនហតុ និងទលននះ រ៏ក្គប់
ក្គងនលើអំនពើលអដដរ។

ការរស្់នៅរនុងស្ភាពលអក្បរបនោយ

ចតតិ នម្តាតក្បណី នឹងបានដល់ នូវស្ម្បតតិស្ួ គ្ន៌ និងស្ុ ភ្ម្ងគល។

4.

រនុងរយៈដដលដែនិងឆ្ន ំនលារននចះដតរនលងនៅម្ុ ែននះំ រ់នឹងចំណង់
ើញែលួនជាប់ជពា

នឹងទ្មាលប់

ស្តវនឹងទ្ុរខ

ជាកាន់ដតខាល ំងនឡើងៗ រ៏នៅជាក្ពួយចតតិ នហើយអស្់ស្ងឃម្។
ឹញឹរញយ នោយសារដតនស្ចរតីអស្់ស្ងឃម្ននះ
ស្តវនលារ
ឹបនងាើតជនមាលះនឹងអនរឯនទ្ៀត

នហើយធាលរ់កាន់ដតនក្ៅនឡើងៗ

នៅរនុងបាបរម្ម លះបង់នចលអស្់នូវការែំក្បងដក្បង
នដើរតាម្
ឹ- 156 -

តណាាទលូវលអ។ ម្នុ ស្សែលះ

ក្តូ វ អស្់ ជី វ តជាបនាទ ន់ នោយសារអំនពើ
ិកាចនឃ្លរនៅរបស្់ែួ នល នហើយជាបនតនៅនទ្ៀត នគក្តូវរងទ្ុរខ
នធស្ រងរម្មនពៀរម្ននចះចប់
។ិធាលរ់ែួ នរនល ុ ងការអស្់ ស្ងឃម្ឹ នក្ពាះដតមានរតីអភ្័ពវ មានទ្ុ រខក្ពួយយាងននះ ម្នក្តូ
វតាម្ធម្មជាតិនហើយនិងចាប់ឋានស្ួ គ៌ិនិងឋានរណាត លននះជាោច់ខាត។ ដូ នចនះបុ គលគ ធ ំងននះ ម្និក្តម្ដតទ្ទ្ួ
លទ្ុរនខ ៅរនុងជាតិននះបុ នណាណះនទ្ នៅរនុងជាតជា
ឹិបនតនៅនទ្ៀត រ៏ក្តូវដតទ្ទ្ួ លទ្ុររខ ងរម្មនពៀរនទ្ៀត។

ជាការពិ តដដលថ្ន អវីៗនៅរនុងនលារននះ ម្ិ នឋិ ត នងរនហើយនពារនពញនៅនោយភាពម្ននទ្ៀង។
ិអានណាចអាធ័ ម្ ណាស្់
នរឿងពិតននះបុ ដនតជាការគួ រឲ្យដដលម្នុ ស្សនលារម្ិ នក្ពម្យល់

នហើយែំដស្វងររតនក្ម្រ

និងការនពញចិតតនឹង

តនក្ម្រននាះ។
5.

នបស្ើ ិនជានៅរនុងនលារននះ

ការគតន
ិិ ងការក្បក្ពឹតតនៅ

តាម្អតតទ្តថភាពជាការធម្មតា ការទ្ទ្ួ លទ្ុរនខ វទ្នាពីអំនពើធ ំងននះ រ៏ជាការធម្មតាដូ ចគ្ននដដរ។

- 157 -

តណាាម្នុ ស្សនលារគតដតអំ
ពីែលួនឯងផ្កទល់
ិម្នរវល់
នឹងអនរឯ
ិនទ្ៀតនក្ៅពីែលួនឯងនទ្។ នគបនណាត យឲ្យចំណង់របស្់នគ នៅជាការនលាភ្លន់ នៅជាអភ្ិជា នៅជាអំនពើលាម្រក្គប់ដបប
យាង។ ននះនហើយដដលម្នុ ស្សនលារក្តូវរងទ្ុរនខ ធស្ រងរម្ម
នពៀរម្ននចះចប់
។ិនពលស្បាយរររាយនៅម្
ីិនយូ របុ នាមននទ្

វានឹងវនាស្
ិនៅវញយា
ងឆ្ប់ ដូ ចកាលដដលវាម្រដល់ ដដរ។ រនុងនលារ
ិននះ ម្នអាចស្បាយន
ិឹ ងអវីម្ួ យឲ្យបានយូ រអដងវងនទ្។
6.

នហតុ ដូនចនះ បុ គលគ ក្តូវលះបង់អភ្ិជា នហើយនិងការជាប់ំ រ់ចតត
ជពាិ នឹងស្ម្បតតិនលារននះស្ុ ែភាពលអ។

ធន់ែួ ននៅនរម
ងនហើយមាន
លបុ គ គល ក្តូ វ ែិ តែំដស្វង ររទលូវននពនលឺក្តាស្់ ដឹ ងពីនក្ពាះនគម្នអាចមាននស្ចរតស្ៃិី ប់មានស្ុ ភ្ម្ងគលបាននទ្នៅ
ទ្ីណាដដលគ្នមនពនលឺក្តាស្់ដឹង។បុ ដនតម្នុ ស្សជានក្ចននជឿក្ចឡំ
ើនហើយពុ ំយល់ នូវចាប់ស្ី តអំពីនហតុ និងទលននះ។ នគក្បក្ពឹតតតាម្ទ្មាលប់អភ្ជាន
ិិ ងអតត-ទ្តថភាព។ នគនភ្លចថ្ន អំនពើលអទលត ់ ស្ុភ្ម្ងគល អំនពើអាក្ររ់ទល
ត ់- 158 -

តណាាទ្ុរនខ វទ្នា។ នគម្ននជឿក្បារដនទ្ថ្ន
អំនពើធ ំងឡាយដដលនគ
ិបាននធវើរនុងជាតិននះ

នឹងទតល់ទលរម្មនៅតាម្អំនពើអស្់ ធ ំងននាះ នៅជាតម្ុត លិ ែៗនទ្ៀត។ នគទ្មាលរ់ទ្ុរនខ ធស្ដដលបណា
ម្រពីអំនពើរបស្់នគនៅឲ្យអនរឯនទ្ៀត។
ម្នុ ស្សនលារអានណាចអាធ័ ម្ នឹ ងែលួនឯង តអូញដតអរ នឹ ងទ្ុរនខ វទ្នារបស្់ ែួ នផ្កធល់ ដតនសាះថ្ន អំនពើ
លទ ល់ ។ នគម្នយល់
ិដដលនគក្បក្ពឹ តតរុ នងនពលបចាុបបននននះ នឹ ងទតល់ ទលនៅរនុងជវី តអនាគតរបស្់នគ។ នគម្នយល់ធល់ ដតនសាះនូ វការធរ់
ិិទ្ងគ្ននរវាងទ្ុរនខ វទ្នារនុងបចាុបបននកាលរបស្់នគនិងអំនពើដដល
នគបានក្បក្ពឹ តតរុ នងជី វតអតិី តកាលរបស្់ នគ។ចំណង់រនុងបចាុបបននកាលរបស្់នគដតបុ នណាណះ។

នគគិ តដតអំពីនគគតពិី ទ្ុរ-ខនវទ្នារនុងបចាុបបននកាលរបស្់នគដតបុ នណាណះ។

នៅរនុងនលារននះ គ្នម នអវីឋិ ត នងរនទ្ គ្នម នអវីនៅជាប់ ជាំងអស្់នរតនឡ
អដងវងនទ្។ អវៗស្ុ
ទ្ដធ តដក្បក្បួលធ ំងអស្់ អវៗធីីើើងដតម្ួ យរយៈនពលបុ នណាណះ

គ្នមនអវដដលអាចឲ្យធយទ្ុ
រម្ុ ន
ីបាននទ្។ បុ ដនតម្នុ ស្សនលារមាននស្ចរតីលៃង់នលល នហើយនិង
អតតទ្តថភាព។

ម្នុ ស្សនលារចប់អារម្មណ៍នៅនលើដតចំណង់

- 159 -

តណាានិងទ្ុរនខ វទ្នារនុងម្ួ យរយៈនវលាដតបុ នណាណះ។

ម្នយរក្តនចៀរសាត ប់នស្ចរតទ្ូ
ិី នាមនលអនទ្

ឲ្យយល់ នូវនស្ចរតទ្ូី នាមនលអធ ំងននាះនទ្។

ម្នុ ស្សនលារ

នហើយម្ិនែិតែំររ
ម្នុ ស្សនលារនទតរ

ទតួលនៅនលើអវៗ
ដដលែលួនចូ លចតតីិ ក្តូវការរនុងនពលភាលម្ៗ ដតបុ នណាណះ នពាលគស្ម្បតត
ឺិក្ទ្ពយនិងនស្ចរតស្បាយ។
ី

7.

ជានក្ចននកាដ
ិឆ្ន ំម្រនហើយ
ើម្នុ ស្សរាប់ម្នអស្់
បាននរត
ិើរនុងនលារដដលនពារនពញនៅនោយការបំភាន់ដភ្នរ
នវទ្នាននះ

និងទ្ុរខ

នហើយនៅដតមានម្នុ ស្សនរើតនឡើងរនុងនលារននះ

ំនទ្ៀត។ បុ ដនតជាភ្័ពវស្ណា
ងម្ួ យ ដដលនលារននះមានសាស្នា
ក្ពះពុ ទ្ធ ដដលម្នុ ស្សនលារអាចនជឿតាម្បាន នហើ យអាចទ្ទ្ួលការនក្សាចក្ស្ង់បាននោយសារជនំ នឿននះ។ដូ ច ននះម្នុ ស្សនលារក្តូ វ គិ តឲ្យដល់ ទ្ី ជនក្ៅ។ ម្នុ ស្សនលារក្តូវដតររាចតតិ ឲ្យបរស្ុិ ទ្ ធ ររាែលួនឲ្យលអ។ ម្នុ ស្សនលារ
ក្តូវដតលះបង់អភ្ជា
នហើយនិងអំនពើអាក្ររ់ នហើយែំដស្វងររ
ិនស្ចរតីលអ។
ជាស្ំណាងលអ នស្ចរតទ្ូធ នម្រដល់ី នាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្បា- 160 -

តណាានហើយៈ ដូ នចនះ នយងក្តូ
វែំនជឿ និងក្បតបតត
ើិិតាម្ នហើយក្បាថ្នន
ឲ្យបាននៅនរើ តរនុងឋានបរ ស្ុិ ទ្ធរ បស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ។ នបើ នយើ ងដឹ ងនហើយយល់ នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយ នយើងម្ន
ិក្តូវនដរើ តាម្ទលូវឯនទ្ៀត ដដលនា ំនយងនៅកាន់
អភ្ជានិងអំនពើ
ើិបាបរម្មនទសងៗននាះនឡើយ។ នយើងរ៏ម្ិនក្តូវររានស្ចរតីនក្បៀន
ក្បនៅរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ទ្ុ រ ស្ក្មាប់ ដតែលួនឯងមាន រ់ ននាះនឡើ យនយើ ងក្តូ វ ដតោរ់ នស្ចរតីនក្បៀនក្បនៅននាះ រនុងការក្បតិ បតតិនហើយទាយនៅឲ្យអនរឯនទ្ៀតជាបនត។

- 161 -

ចំរកូ ទ្ី ៥ោរក្ព្ោចព្សង់រប្ស់ព្រះរុ ទ្ធIក្សចកតី ព្ាថ្ននរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធអមដាិ
1.

ដូ ចនយើងបានដវរដញរពនយល់ ម្រនហើយ

នកាដិឆ្ន ំម្រនហើយតា ំងពីរាប់

ម្នុ ស្សនលាររងទ្ុរនខ ធស្នឹងទ្ម្ៃន់តណា
ារបស្់ែួ ននោយស្នស
ំក្បម្ូ លរំហុស្ក្តួតនលើរំហុស្។
លម្នុ ស្សនលារដូ នចនះ

ំលត់ម្នអាចយរគតបណលិិិឌ តរបស្់ែួ ននៅរ

តណា
ះតណា
ា របស្់ ែួ នបាននឡ
លា របស្់ែួ នលើ យ។ នបម្ើ នអាចជម្ន
ិបានយាងដូ នចនះនតើ នធវើដូ ច នម្តច ម្នុ ស្សនលារអាចនឹ ងយល់ដឹ ង ស្ភាពពិតរបស្់ ែួ នល នពាលគឺស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ នាះបាន ?

ក្ពះពុ ទ្ធក្ទ្ង់យល់ ស្ភាពម្នុ ស្សយាងជារ់ចាស្់ នហើយក្ពះអងគក្ទ្ង់មាននស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ រជាខាល ំង។ក្ពះអងគក្ទ្ង់

ស្ចាធោិ ឋ ន នឹងនធវើក្គប់អៗីវ ធ ំងអស្់ ដដលក្ពះអងគអាចនធវបាន
ើស្ូ ម្បក្ពះអងគ
ក្តូវជួ បក្បទ្ះនឹងនស្ចរតីលំបារ យាងណារ៏នោយ
ី- 162 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធចុ ះ នដម្ា និងទ្ុរនខ វទ្នា។ើ បរី ំនោះស្តនវ លារឲ្យរួចទុ តពីតណា

រនុងនគ្នលបំណងននះក្ពះអងគក្ទ្ង់បនញ្ា ញឲ្យន
ជានពាធិស្តវនហើយស្ចាធិោឋន ១០ ក្បការថ្នៈើ ញរនុងភាព

១-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ស្ធ តវធ ំងអស្់

ដដលនៅនរើតរនុងដដនដអី ញ នឹងយល់ យាងក្បារដអំពីស្ភាព
ក្ពះពុ ទ្ធ។នបើ ពុ ំ ននាះនទ្

អាតាម អញម្ិ នចង់ បានជាក្ពះពុ ទ្ធនឡើយ។២-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ រស្មីរបស្់ អញនឹងដចងច ំងនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី នាសារលនលារ។ នបើពុ ំននាះនទ្

់បានជាក្ពះពុ ទ្ធនឡើយ។
អញម្នចង
ិ៣-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យអញ
អាចរ ំនោះស្តនវ លារឲ្យបាននក្ចនបំ
ទុតើរនុងរយៈជីវតអាតា
មិ់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។អញ នបពុ
ិើ ំននាះនទ្អាតាមអញម្នចង
៤-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធស្ូ ម្ឲ្យក្ពះពុ ទ្ធធ ំង១០ទ្ិស្ ក្បកាស្នោមះអញ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញម្ន
ិចង់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។- 163 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ

៥-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារណាដដលក្បាថ្នននៅនរតរនើ ុ ងដដនដីអញ នហើយក្បកាស្

នោមះអញនោយស្ុ ទ្ចធ តតិ ដតម្តងគត់ បាននៅនរតនៅរន
ើុ ងដដន

ដអី ញ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញម្ិនចង់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។៦-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារណាដដលក្បាថ្នន ពនលឺក្តាស្់ ដឹ ង នហើ យបំនពញរុ ស្ លនោយស្ុ ទ្ចតរនធ តតី ញបាននិ នដើម្បបាននៅនរើ ុ ងដដនដអ
ី

ើ ញដត

់ច ំទ្ទ្ួលយរនៅឲ្យនរើតរនងពពួ រនពាធិស្តវ នៅព័ទ្ជធ ុ វំ ញរង
ិ
ុ
ដដនដប
ី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ អញ នៅនពលស្តវនលារននាះសាលប់នៅ។

់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។នបពុិើ ំននាះនទ្ អញម្នចង

៧-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ស្ធ ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារធ ំងអស្់ដដលឮនោមះអញ

ដដលគតដល់
ដទនដីអញ
ិម្យាងនសាមះថ្ន នឹងនៅ
នហើយបណីឹុ ត ះរុ ស្លរនុងនស្ចរតស្ងឃនរើ តរនុងដដនដី អ ញបានស្នក្ម្ចដូ ច រតីក្បាថ្នន ។ នបើ ពុ ំ ននាះនទ្
់បានជាក្ពះពុ ទ្ធនឡើយ។
អញម្នចង
ិ៨-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យស្តវ
នលារធ ំងអស្់ដដលនៅនរើតរនុងដដនដីអញ បានស្នក្ម្ចជា

- 164 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្បារដនូ វស្ភាពក្ពះពុ ទ្នធ ដើម្បអាចដ
រឹ នា ំស្តនវ លារនៅកាន់
ីពនលឺក្តាស្់ដងឹ ដ៏នពញនលញ។

់បាន
នបពុ
ើ ំននាះនទ្អញម្នចង
ិជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។៩-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធស្ូ ម្ឲ្យពនលឺ

ម្ហាររុ ណា អាស្ូ ររបស្់ អ ញ បានក្គបដណត ប់ នៅនលើ ស្តវំ ឲ្យវ ញ្ហនលារធ ំងអស្់ រុ នងពិ ភ្ពនលារធ ំងម្ូ ល ញា
ិ ញ ណ
ុ ង

និងកាយននស្តវនលារធ ំងននាះបានបរស្ុិ ទ្ ធ នហើយនលើរស្តវ
នលារធ ំងននាះ ឲ្យែពស្់ទុតពីនលារននះ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញ

់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។ម្នចងិ១០-កាលណាអងគអញបានក្តាស្់ ជាក្ពះពុ ទ្ ធ ស្ូ ម្ឲ្យម្នុ ស្សរនុងនលារធ ំងម្ូលដដលបានឮនោមះអញ បានយល់ នូវនស្ចរតី
ពិតអំពីការនរតើ និងការសាលប់ បានទ្ទ្ួ លនូ វម្ហាគតបណិិឌ តដដលអាចញាត លទ្ុរនខ វទ្នានននលារិ បានស្ៃប់នារណាុ ំងឲ្យចតត

់បានជាក្ពះពុ ទ្នធ ឡើយ។ននះ។ នបពុើ ំននាះនទ្អញម្នចង
ិដូ នចនះអញស្ចាថ្ន នឹងម្នក្តាស្់
ជាក្ពះពុ ទ្នធ ទ្ដរាបណា
ិនស្ចរតីស្ចាធិោឋនរបស្់ អញធ ំងននះម្នធន់
បានស្នក្ម្ច។
ិអញស្ូ ម្ក្បាថ្ននឲ្យបានជាក្បភ្ពននពនលឺគ្នមនទ្ីបំទុត ដដលដចង

- 165 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធច ំងទសពវទាយនៅនូ វរំណប់ក្បាជាញញាណនិងរុ ស្លរបស្់អញ នដម្
នតឿនបំភ្ឺល និងស្នស្តង្ហគះស្តវរុ ងនលារននះ។
នើ បោស្់
ី
2.

នក្កាយពីដងលងស្ចាធិោឋនធ ំងននះ

នហើយស្នស ំរុ ស្លជា

នក្ចើ នឥតគណនា រនុងកាលនវលារាប់ ម្ិ នអស្់ ក្ពះអងគបា នបនងាើត ដដនដី ប រ ស្ុិ ទ្ធរ បស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ នហើ យបានក្តាស្់ ជា ក្ពះពុ ទ្អាធ ម្ិោ ក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺនិងជវី តគ្និ ម នទ្ីបំទុត។ ស្ពវ នងៃក្ពះ

ំងឡាយដដល
អងគគង់នៅឯស្ុ ភ្នលារ នក្បៀនក្បនៅបំភ្ជនធ
ឺលរស្់ នៅរនុងដដនដីក្ពះអងគ។

នៅរនុងដដនដី ប រ ស្ុិ ទ្ធស្ុ ែស្ៃប់ ននាះគ្នម នទ្ុ រខក្ពួ យ នទ្។មានរ់ៗអាចបានរបស្់ ដដលែលួនចង់បានដូ ចជាស្ំនលៀរបំពារ់រតី ចំណីអាហាររតី វតថុទ្ិពវឯនទ្ៀតៗរតី។ ែយល់ ក្តជារ់ក្ស្ួ លបរ់រ ំនភ្ើយតាម្នដើម្ក្ពឹរាក្បរបនោយដទលផ្កាជាតបូងរ ័តន៍។

ស្ំនឡងតស្តនតីក្ពះ ធម្៌ ដស្នពី នរាះ នធវើ ឲ្យ ចិ តត អ ន រ ដដ ល សាត ប់ឮបា ននឡើ ង បរស្ុធិ ទ្។នៅរនុងដដនដីបរស្ុិ ទ្នធ នាះ មានផ្កាូ រដដលមានក្ស្ធប់

ក្ស្ស្់ៗ នក្ចនរាប់
ម្នអស្់
ដុះពាស្នពញ។ រស្មីទ្ិពវននក្ស្ធប់
ើិ

- 166 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធផ្កាូ រធ ំងននាះ

ដចងច ំងនឡើងនូ វក្បាជាញញាណរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ អនរដដលបានសាតប់ឮតស្តនតីទ្ិពវននពុ នធធវាទ្យាងពិស្ិដឋននាះ
នឹងបានដល់ នូវស្ុ ភ្ម្ងគលនពញនលញឥតនខាាះ។
3.

ឥឡូវននះ ក្ពះពុ ទ្ក្ធ គប់ទ្ិស្ធ ំង ១០ ក្បកាស្រុ ស្លក្ពះពុ ទ្អធ ម្ោិ ម នទ្ីបំទុត។ិ ដដលជាក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺ និងជិវតគ្ន

អនរដដលបានឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្អធ ងគននះនជឿទ្ុរចតតិ នលើក្ពះអងគនោយទ្ឹរចតតល និ រររាយក្ជះថ្ន
ីលើញចិតតរបស្់ែួ នរលាយចូ លនៅរនុងចតតិ របស្់ ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយ នឹងបាននៅនរតរនើ ុ ងដដនដទ្ធី ិពវបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្។អនរដដលបាននៅដល់ ដដនដីបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះពុ ទ្នធ ហើយនឹងបានទ្ទ្ួ លជីវតគ្និ ម នទ្ីបញ្ា ប់។នពញនូ វនស្ចរតររុ
ី ណា

ចតត
ិ របស្់នគនឹងបាននពារ

អាស្ូ រចំនពាះស្តវនលារដូ ចក្ពះពុ ទ្ ធដដរនហើយនគនឹងនចញនៅទាយ

ម្នធោបាយស្នស្តង្ហគះរបស្់

ក្ពះពុ ទ្ធអម្ិោនៅក្គប់ទ្ីរដនលង។ំ រ់ចតត
នគតា ំងចតតិ លះបង់ការជពាិ នឹងនលារិយននះ នហើយំ ី ភាពម្នឋ
នគយល់ ជារ់អព
ិតនងរននវតថុធ ំងឡាយ។ នគបញ្ាូ និ- 167 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធរុ ស្លរបស្់នគ នៅជួ យស្នស្តង្ហគះស្តវនលារ។ នគបញ្ាូ នជវី តិរបស្់នគ នៅរនុងជីវតរបស្់
អរន ដដលរស្់ នៅរនុងនស្ចរតទ្ុ
ិី រនខ វទ្នា។

នគដចររ ំដលរយរនូវការបំភាន់ដភ្នរនិងទ្ុរនខ វទ្នា
នពលជាម្ួ យគ្ននននាះ
នឹងនលារយននះ។
ិនហើយរនុងំ រ់ចតតនគរ ំនោះែួ ននគឲ្យទុ
តពីការជពាលិំ ី ឧបស្គគ និងនស្ចរតលំ
នោយនគយល់ ចាស្់អពី បារនទសងៗ

នននលារននះ នគដងឹ ថ្នអានុ ភាពនននស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់
ក្ពះពុ ទ្ធគ្នមនក្ពំដដននទ្។ នគអាចនដរើ នៅម្ុ ែឬងយនក្កាយវញ
ិឬប់នស្ៃៀម្បានតាម្ចតត
វលអ។ បុ ដនតិ ដដលនគយល់ ថ្នក្តម្ក្តូ
ឹនគស្នក្ម្ចចតតិ នៅជាម្ួ យអនរដដលទ្ទ្ួលយរនស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះពុ ទ្។ធដូ នចនះអនរដដលឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ នហើយក្បកាស្

ក្ពះនាម្ក្ពះអងគនោយចតតិ នសាមះក្តង់ នឹងបានទ្ទ្ួលនូ វនស្ចរតីររុ ណាអាស្ូ ររបស្់ក្ពះពុ ទ្។ធដូ នចនះស្តវនលារធ ំងអស្់ក្តូវ

ដតសាត ប់ នជឿ នហើ យក្បតិ បតិតតា ម្នស្ចរតីទ្ូ នាម នរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនធះបីស្ក្មាប់ររណីននះ នគក្តូវឆលងកាត់អណាត តនភ្លងននការ
ើ
នរត
នោយ។
ើ និងសាលប់នននលារយននះរ៏
ិ

- 168 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធអនរ ណា ដដលក្បាថ្នន នោយស្ុ ទ្ធចិ តតឲ្យបានស្នក្ម្ចនូ វពនលឺក្តាស្់ដឹងក្តូវដតពឹងដទអរអានុ ភាពក្ពះពុ ទ្ពធ ី នក្ពាះម្នុ ស្សនលារធម្មតាំ ុម្ិ នអាចយល់ នូ វ ស្ភាពក្ពះពុ ទ្ធែ ងព ់ ែពស្់ ប ទំ ួ យពីក្ពះពុ ទ្អតរបស្់ែួ នបាននទ្
នបអត់
ជន
ល
ធ ម្ិោ។
ើ

4.

ក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ ម្ិននៅឆ្ៃយពីនយើងនទ្។ ងវីនបើដដនដីបរស្ុិ ទ្ ធ

របស្់ក្ពះអងគក្តូវបានពិពណ៌នាថ្ន ស្ថិតនៅដស្នឆ្ៃយអំពីនលារ
ននះយាងណារ៏នោយ ដដនដនី នាះនៅជតិ បនងាើយ នឹងចតតិ របស្់

អនរដដលក្បាថ្ននពនលឺក្តាស្់ ដឹង នហើយមានស្ធធនមាះម្ុ ត នឹងក្ពះពុ ទ្ធអម្ិោ នហើយក្បកាស្ក្ពះនាម្ក្ពះអងគនោយនសាមះ។
នបើនគនឹរគិតគូ ររូបភាពក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ

របស្់ នគនៅរនុងវញ្ហិ ញណរូ បភាពននាះនចញនឡើងជាពណ៌មាស្មានទ្ិដឋភាព

៨៤០០០ នហើយទ្ិដឋភាពនីម្ួ យៗបនញ្ា ញ៨៤០០០កា ំរស្ី ។ម កា ំ

រស្មីនីម្ួ យៗសាយជះពនលឺនៅក្គប់ទ្ិស្ធ ំង១០ រនុងពិភ្ពនលារ

ំងឡាយណាដដលក្បកាស្ក្ពះនាម្ក្ពះពុទ្។
បំភ្ឺជនធ
លធ នហតុដូ នចនះនហើយ បានជាក្ពះពុ ទ្ែធ ិតែំនក្ជាម្ដក្ជងឲ្យម្នុ ស្សនលារំ អស្់ នឆលៀ តទ្ទ្ួ លយរនូ វការស្នស្តង្ហគះ ដដលក្ពះ អងគធង- 169 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្ទ្ង់ក្បធន។
ការនម្ើលន

ើញរូបភាពរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធននះអាចនា ំឲ្យនយើងយល់ ចាស្់នូវក្ពះទ្័យក្ពះពុ ទ្។ធ ចិតតរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ធនពារនពញ

នៅនោយម្ហាររុ ណាអាស្ូ រ ដដលលាតស្នធឹងរហូ តនៅដល់

អនរដដលម្នន
ិឹ រនារវល់ ដល់ ក្ពះអងគ នហើយជាក្បារដណាស្់ដល់ អរន មានស្ធធក្ជះថ្នល នឹងក្ពះអងគ។

អនរមានស្ធធក្ជះថ្នលនឹងក្ពះអងគ នឹងបានជាអនរ រួបរួម្

នឹងក្ពះអងគ។ ចិតតក្ពះពុ ទ្ចធ ូ លនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី ដូ នចនះចតតិ ក្ពះពុ ទ្ពធ ិ តជាចូ លនៅរនុងចតតន ដដលនជឿក្ពះអងគ។ិ អរនស្ចរតីននះបានន័យថ្ន បុ គលគ ណាគិតដល់ ក្ពះពុ ទ្បធ ុ គល
គននាះនឹងមានចិតតបរស្ុិ ទ្ ធ

ចិតតដដលបណាត លឲ្យបានក្បរបនូ វនស្ចរតីស្ុ ែស្ៃប់ និងស្ុ ភ្ម្ងគលនពញនលញ។ នបនើ ិ យាយឲ្យែលី

នៅចតតគ ននាះ គចធិ បុគលឺ តតិ ក្ពះពុ ទ្។ដូ នចនះ បុ គលគ ណាដដលនជឿនោយស្ុ ទ្ចធ ិតតចនំ ពាះក្ពះពុ ទ្ ធបុ គលគ ននាះមានចិតតជាក្ពះពុ ទ្ធ។5.

ក្ពះពុ ទ្ធមានស្ម្បធអាចដរលង នភ្ទ្បានក្គប់ដបបយាង។

- 170 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះអងគ អាចបនញ្ា ញឲ្យនើ ញនៅចំនពាះម្ុ ែម្នុ ស្សធ ំងឡាយ

រនុងស្ភាពនទសងៗនៅតាម្ស្ម្តថភាពរបស្់ម្នុ ស្សមានរ់ៗ ដដលអាចយល់ បាន។ម្នធោបាយបនញ្ា ញឲ្យន
ជាស្រលនហើយគ្នមនទ្ីបំទុតនទ្ធ ម្ោើ ញនឡើងរបស្់ ក្ពះពុ ទ្អិវាហួ ស្ទុ តពីការសាមនយល់

របស្់ម្នុ ស្សនលារ។ ក្ពះអងគអាចបនញ្ា ញឲ្យនើ ញនឡើងនៅ

រនុងនលារធ ំងម្ូល នៅរនុងធម្មជាតិរហូ តដល់ នៅរនុងម្នុ ស្សជាតនទ្ៀតទងរ៏
មាន។
ិ
ឲ្យន

ដតនៅរនុងស្ភាពណារ៏នោយ

ក្ពះអងគដតងដតបនញ្ា ញិ ញ ណើ ញនឡើ ងជាក្បតយរសនៅរនុងវ ញ្ហរបស្់ អនរ ដដលក្បកាស្ក្ពះនាម្ក្ពះអងគនោយស្ុ ទ្ចធ ិតត។ នៅនពលដដលក្ពះ

អងគយាងម្រ ក្ពះអងគដតងដតនា ំនពាធិស្តវពីរក្ពះអងគម្រជាម្ួ យគឺក្ពះនពាធស្តវ
អវនលារិនតស្វរៈ នពាលគឺក្ពះនពាធិស្តវម្ហាិររុ ណាអាស្ូ រ និងក្ពះនពាធស្តវ
ម្ហាធមាមក្បធាន នពាលគឺ
ិក្ពះនពាធិ ស្តវក្បាជាញ ញាណ។ ក្ពះពុ ទ្ធអ ម្ិ ោ បនញ្ា ញឲ្យនើ ញនឡើងពាលនពញពិភ្ពនលារ ស្ក្មាប់ឲ្យម្នុ ស្សនលារ

ទ្ូនៅនម្លនើើ ញ បុ ដនតមានដតអនរដដលមានស្ធធក្ជះថ្នលនឹង

- 171 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធក្ពះអងគនទ្ ដដលស្ំគ្នល់ នអនរដដលអាចនម្ើលនើ ញក្ពះអងគ។ើ ញរូបភាពក្ពះពុ ទ្ ធ នឹងបានក្បរប

នស្ចរតីស្បាយរររាយន
ីិ ងស្ុ ភ្ម្ងគលជានក្ចើនអននរ នហើយជាងននះនៅនទ្ៀត អនរដដលអាចជួ បនឹងក្ពះពុ ទ្នធ ោយក្បតយរស
នៅរនុងដដនដបី រស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះអងគ

នឹងបានទ្ទ្ួ លនូ វនស្ចរតីស្ុ ែនរសម្រានតគ្នមនទ្ីចប់។
6.

ក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ ដដលមានក្ពះទ្័យនពារនពញនូ វរតររុី ណាអាស្ូ រ និងក្ពហមចរភាព
ក្ពះអងគរ ំនោះស្តនវ លារក្គប់ក្បនភ្ទ្
ិធ ំងអស្់ ។ំ ុ ស្បុ គលគ ណា ដដលនោយសារនស្ចរតីលៃង់នលល ក្បក្ពឹតតរហ
ធំដូចជាបុ គលដដលមានចតត
គិ នពារនពញនៅនោយរតនលាភ្លន់ីរែគ ដដលភ្ូ តភ្ររុ ហរ ដដលនិយាយា បុ គលីត ឹងនក្កាធ រតវរ់ី ឆួ ត
នក្ចនឥតក្បនយាជន៍
ដដលនិយាយអាក្ររ់ពីនគ
ើដដលនបារ

បនញ្ហឆ តនគ បុ គលគ ដដលស្មាលប់នគ លួ ចបលន់នគ ក្បក្ពឹតតអនំ ពើនម្ងុ ន ម្នុ ស្សធ ំងឡាយណាដដលក្បក្ពឹតតនធស្រំហុស្ធ ំង១០ ក្បការននះ ដល់ សាល ប់ នៅនឹ ងទ្ទ្ួ ល រម្មនពៀរអស្់ កា លដ៏- 172 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធយូ រអដងវង។បុ ដនតនៅនពលនហៀបនឹងអស្់ ជវី តនៅមានអនរក្បរបនោយិគតបណិិឌ តជាម្ិតតមានរ់បានក្បាដរនឡើង នហើយឧធននៅកាន់

ម្នុ ស្សធ ំងននាះថ្នៈ «ឥឡូវននះអនរជតិ ដល់ នូវនស្ចរតម្រណៈ
ីនហើយ អនរពុ ំអាចលះបង់ជីវតពុន បាននទ្ ។ិ ររលួ យរបស្់អរបុ ដនតអរ
របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធន អាចនៅររទ្ីជក្ម្ររនុងក្ពហមវហារធម្៌
ិដដលជាទ្ីជក្ម្រស្ុ ែសានតបាន នបើអនរស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះអងគ»។នបើ ម្នុ ស្សពុ ររលួ យធ ំងននាះ

អម្ោនោយចតតិិ នសាមះក្តង់ស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ធម្នុ ស្សធ ំងននាះនឹងបានរួ ចអំពី

រម្មនពៀរ។
នបក្គ្នន់
ដតស្ូ ក្តក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្ដធ តបុ នណាណះ
ើរ៏អាចរួចទុ តពីរម្មនពៀរដដរននាះ ការស្ក្ងួម្ចតតិ នជឿនៅនលើក្ពះពុ ទ្នធ ោយនសាមះក្តង់ រតដតក្បនស្
ឹើ រណាស្់នៅនទ្ៀត។

អនរដដលអាចស្ូ ក្តក្ពះនាម្ពិស្ិដឋននះបាន នៅនពលជត
ិអស្់ ស្ង្ហខរ នឹងអាចបានជួ បនឹងក្ពះពុ ទ្អធ ម្ិោ។ នពាធស្តវ
ិម្ហាររុ ណាអាស្ូ រ និងនពាធស្តវ
ក្ពហមចរភាពធ ំង ពីរអងគ
ិិននាះនឹងម្រនា ំអរន ននាះនៅកាន់ដដនដីក្ពះពុ ទ្ ធ នហើយនគនឹង

- 173 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធបាននៅនរតរនើ ុ ងភាពបរស្ុិ ទ្ ធ ដូ ចផ្កាូ រស្ របុស្។

នហតុ ដូនចនះជនរាល់ រូបក្តូវដតច ំជាប់រុ ងចតតនិ នូវធម្មស្ូក្តពុ នធធ» ដដលមានន័យថ្ន «គ្នរវភ្រតីនោយស្ុ ទ្ ធ«ននមា អម្តាិចតតិិ ចនំ ពាះក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺនិងជវី តឥតទ្
ីចប់»។

IIតែនែប្ី រសុិ ទ្ធរប្ស់ព្រះរុ ទ្ធអមដា
ិ
1.

ក្ពះពុ ទ្ធននពនលឺនិងជវី តឥតទ្ិី ចប់នចះចប់នទ្។

ឋតិ មាននៅជានិចាម្ន
ិក្ពះអងគទសពវទាយក្ពះធម្៌ជាអចិនស្តនតយ៍។

នៅរនុងដដនដីបរស្ុិ ទ្រធ បស្់ក្ពះអងគ គ្នមនទ្ុរនខ វទ្នាគ្នមនភាពងងឹត

នទ្។ជីវតរស្់
នៅរដនលងននាះស្បាយរររាយរហូ
ត។
ិ
ី

នហតុ

ននះនហើយបានជាដទនដីននាះ ក្តូវបាននៅថ្នៈ «ដដនដស្ី ុ ភ្
ម្ងគល»។នៅរនុងដដនដីននាះ

ក្តជារ់ក្ស្ួ លមានក្ស្ះដដលមានទ្ឹរភ្លឺថ្នលបរស្ុិ ទ្ ធ

បាញ់ សាចនចញនឡើង។

រលរទ្ឹរននាះហារ់

នលាតនៅបក្បះនឹងក្ច ំងែាច់មាស្ នោយភាពថ្ននរ់ងម្ន ។ នៅ
ទ្ីណារ៏មានផ្កាូ រក្គប់ពណ៌មានទ្ំហំបុ នរង់រនទ្ះររស្គីុ ស្- 174 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធូ រពណ៌នែៀវបនញ្ា ញរស្មីនែៀវ ផ្កាសាគយដដរ។ ផ្កានលឿងបនញ្ា ញរស្មីនលឿង ផ្កាផ្កាូ រក្រហម្បនញ្ា ញរស្មីក្រហម្ូ រពណ៌ស្ បនញ្ា ញរស្មីស្។ រលិនពិនោរក្រអូ បទាយទសពវនៅក្គប់ទ្ិស្ទ្ី។់ ននាះ
នៅជុ វំ ញក្ស្ះក្ស្ង
ិូ រពណ៌ៃុយបៃ ់មានវ មានមាស្វ
មានក្បារ់
ិិវមានដរវម្ររត
ដដលមានកា ំជនណើត រងមដរវ ចុ ះនៅបក្បះ នឹងិនទទទ្ឹរ។ មានបង្ហាន់នដលំអនោយរនា ំងភ្ួងតបូងរ ័តន៍ព័ទ្ជធ ុ វំ ញិក្ស្ះ។ នារណាត លបង្ហាន់នដធ ំងននាះមានរុកាខតូ ចៗ នចលរលន
ិក្រអូ ប
សាគយ។

ុ ៃយ

ៃប់

និ ងគុ នមាព តរុ រខជា តិ ដដលមានផ្កា រ រស្គ
ី
ុ ស្

នទទដប
ី នញ្ា ញនសាភ្ណភាពគ្នមនពីរ នទទនម្

បនលឺតស្តនតីទ្ិពវំ ក្បា ំម្ួយដងរនងនពលនងៃ នងក្បា ំម្ួយដងរនងនពល
យាងរង។
ិុុយប់ក្ស្ធប់ផ្កាក្គប់ពណ៌លអនឆតើ ក្ជុះសាយស្ពវ ពីនភាល័ យ។ជនធ ំងឡាយនៅឋានននាះ នា ំគ្នននរស្ក្បម្ូ
លផ្កាក្ជុះម្រននាះ
ើោរ់រុ ងងូយរនៅថ្នវយក្ពះក្គប់អងគ។
ន
2.

នៅរនុងដដនដទ្ី ិពវ ននាះមានស្តវបរសបរាជានក្ចើន ដូ ចជាី

- 175 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធហងសពណ៌ ស្ដូ ច ផ្កា ទ្ឹ ររ នស្រនសាម្ នកាៃ ររ ំនលចពណ៌ ភ្លឺនទលរ ៗ បរស ឋានស្ួគ៌ និងហវូងបរស តូីី ចៗយំតិ ចៗ យា ងពីនរាះំ ននាះស្ូ ក្តពារយរង ំ។ នៅរនុ ងដដនដី ក្ពះពុ ទ្ធ ស្តវ ប រស ធី ងទ្ូនាមនរបស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធ នក្ចៀងស្រនស្ើររុ ស្លរបស្់ ក្ពះអងគនោយ
ស្ំនឡងដទអម្ក្តជារ់។
អនរដដលបានសាតប់ឮបទ្ចនក្ម្ៀងននបរសធី ំងននាះឮពុ ទ្វាធ ច នហើយនគនឹរន

បានើ ញជាងមនី ឡើងនទ្ៀត នូ វជនំ នឿនសាមះ

ក្តង់របស្់ នគ នូ វនស្ចរតស្បាយ
និងស្ុ ែស្នតិភាពរបស្់នគ
ីដដលបានរស្់ នៅរនុងស្ងគម្ពុ ទ្បធ រស្័ិ ទ្។ែយល់ រ ំនភ្ើយក្តជារ់ក្ស្ួ លបរ់តាម្ចននាលះនដម្ើ ក្ពឹរានន

ដដនដីបរស្ុិ ទ្នធ នាះនៅអក្ងួនភ្ួ ងម្ណឌបលអនងលថ្នល ក្បគំនឡើងជា
ំតស្តនតីយាងរង។

អនរដដលបានឮតស្តនតីឋានស្ួ គ៌ននាះ

នឹរនើ ញដល់ ក្ពះពុ ទ្ក្ធ ពះធម្៌ និងក្ពះស្ងឃ។ ស្ុ ក្រឹតភាពធ ំងអស្់ ននះ គជាឺពនលឺរស្មីននទ្ិដឋភាពជាធម្មតាបំទុត
រនុងដដនដីក្ពះពុ ទ្នធ នាះ។- 176 -

ដដលដចងច ំងនឡើង

នៅការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ

3.

នហតុ ដូចនម្តចបានជាក្ពះពុ ទ្នធ នដដនដីននាះ មានក្ពះនាម្ថ្ន អម្ោ
ឬក្ពះពុ ទ្នធ នពនលឺនិងជវី តឥតទ្ិិី បញ្ា ប់? នក្ពាះរស្មីំ នៅក្គប់ ទ្ិ ស្ទ្ី
ននក្ពហម ច រ យធម្៌រ បស្់ ក្ពះអងគ ដចងច ងិនាស្រលនលារ

នហើយនក្ពាះរយៈនវលាននជីវតម្ហាររុ
ណាិអាស្ូ ររបស្់ ក្ពះអងគម្ននចះចប់
នទ្។ិនហតុ ដូនចនះ ចំនួនអនរដដលបាននៅនរតរនី រស្ុើ ុ ងដដនដបិ ទ្ ធ

របស្់ ក្ពះពុ ទ្ ធនហើយបានស្នក្ម្ចពនលឺក្តាស្់ដងឹ នពញនលញ

ក្គប់ននាះ រាប់ម្ិនអស្់នទ្។ អនរធ ំងននាះម្នវម្រិិ លក្តឡប់
រនុងនលារបំភា ន់ ដភ្នរ ននការនរើ តនិ ងការសាល ប់ ននះជាោច់

ខាត។ចំនួនអនរដដលបានភាញរ់រលឹរនឹរគតនៅដល់
ជីវតងមិ ីននាះ
ិនោយសារពនលឺរបស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ រ៏រាប់ម្នអស្់
ដដរ។ិនហតុ ននះ ស្តវនលាររ៏ក្តូវដតររាទ្ុរឲ្យខាាប់ែួ នរនា ុ ងចតត
ិពុ នធធ»។ នហើយដតម្ួ យនូ វក្ពះនាម្ក្ពះអងគគឺៈ «ននមា អម្តា
ិនងៃរីត ឬម្ួ យអាទ្ិតយរតី គួ រដតស្ូ ក្តក្ពះនាម្របស្់ ក្ពះអងគនោយជនំ នឿស្ុ ទ្ច
ធ តត
ិ ។

នធវើយាងននះដល់ នពលសាលប់នៅនគនឹងបាន

នៅនរើ តរនុ ងដដនដី ប រ ស្ុិ ទ្ធ រ បស្់ ក្ពះពុ ទ្ធ ដដលមាន ក្ពះ- 177 -

ការនក្សាចក្ស្ង់របស្់ក្ពះពុ ទ្ ធ័ ជាអនរដរពុ ទ្អធ ម្ោឹ នា ំ។ិ ជួ បជុ ំ នោយពពួ រអងគសាវរបុ គលនជឿតាម្នស្ចរតីគ ណាបានឮក្ពះនាម្ក្ពះពុ ទ្អាធ ម្ោិនក្បៀនក្បនៅរបស្់ ក្ពះអងគបុ គគល ននាះនឹ ងបានស្នក្ម្ចពនលឺំ ុ ត។
ក្តាស្់ដងឹ ក្បនស្ើរែពង់ែពស្់បទ

- 178 -