परीक्षा श्रेणी
(भवन ननर्ाा ण कार्ा)पाठ्यपुस्तक
निखित परीक्षाको िानिसंस्करण 20220908

अध्याय 1: जापानको ननर्ााण साइटका र्हत्त्वपूणा कुराहरू
1.1 टिमवर्क ........................................................................................................................................... 1
1.2 जापानर्ो टनमाक ण र्ार्क टवभाजन .................................................................................................. 1
1.3 टनमाक ण व्यवसार् क्यारिर्ि उन्नटि प्रणाली .................................................................................... 2
1.4 अटभवादन ....................................................................................................................................... 3
1.5 टिहानीर्ो टमटिङ .......................................................................................................................... 4
1.5.1 सामान्य टिहानीर्ो टमटिङ ............................................................................................... 4
1.5.2 कार्य वर्य अनुसाि टिहानीर्ो टमटिङ .............................................................................. 5अध्याय 2: जापानर्ा साइटर्ा कार् गर्ाा पालना गनुापने कानुन र ननयर्हरू
2.1 श्रम सम्बन्धी ऐनहरू....................................................................................................................... 8
2.1.1 श्रम मापदण्ड ऐन ............................................................................................................... 8
2.1.2 औद्योटिर् सुिक्षा ि स्वास्थ्य ऐन........................................................................................ 11
2.1.3 न्यूनिम ज्याला ऐन............................................................................................................. 13
2.1.4 औद्योटिर् दु र्किना क्षटिपूटिक िीमा (र्ामदािर्ो क्षटिपूटिक िीमा) ऐन........................................................ 13

2.1.5 िोजिाि िीमा ऐन ............................................................................................................... 15
2.1.6 टनमाक ण र्ामदािहरूर्ो िोजिािी सुधािसम्बन्धी ऐन .......................................................16
2.1.7 व्यावसाटर्र् क्षमिा टवर्ास प्रवर्द्क न ऐन .......................................................................... 18
2.2 टनमाक ण व्यवसार् ऐन....................................................................................................................... 18
2.3 भवन टनमकण मापदण्ड ऐन ............................................................................................................ 19
2.4 फोहोि व्यवस्थापन ऐन................................................................................................................... 20
2.5 टनमाक ण सामाग्री पुन: प्रशोधन ऐन .................................................................................................. 21
2.6 वार्ु प्रदू षण टनर्न्त्रण ऐन............................................................................................................... 21
2.7 आवाज टनर्मन ऐन ि र्म्पन टनर्मन ऐन ................................................................................... 21
2.8 जल प्रदू षण िोर्थाम ऐन............................................................................................................... 22
2.9 अटि सेवा ऐन .................................................................................................................................. 22
2.10 पानी आपूटिक ऐन ........................................................................................................................... 23
2.11 ढल टनर्ास ऐन ............................................................................................................................ 23

2.12 ग्यास व्यापाि ऐन .......................................................................................................................... 24
2.13 टवद् र्ुि व्यापाि ऐन ...................................................................................................................... 24
2.14 दू िसञ्चाि व्यवसार् ऐन ................................................................................................................ 24
2.15 िे टिर्ो ऐन ..................................................................................................................................... 25
2.16 टसटभल एिोनटिक्स ऐन ................................................................................................................ 25
2.17 पाटर्कङ स्थल ऐन ......................................................................................................................... 25अध्याय 3: ननर्ााण कायाका प्रकार र सञ्चालनहरू
3.1 टनमाक ण र्ार्कर्ा प्रर्ािहरू ............................................................................................................ 27
3.1.1 टसटभल इन्जजटनर्रिङ र्ार्क ............................................................................................... 27
3.1.2 भवन टनमाक ण र्ार्क ............................................................................................................. 32
3.1.3 लाईफलाइन पूवाक धाि/उपर्िण जिान ........................................................................... 36
3.2 प्रमुख टवशेषीर्ृि र्ार्कहरू ........................................................................................................... 39
3.2.1 मािोर्ो र्ाम ..................................................................................................................... 39
3.2.2 पाइप ज्यटर्ङ िनेलीङ टवटध ........................................................................................... 40
3.2.3 समुद्री टसटभल इन्जजटनर्रिङ र्ार्क ................................................................................... 41
3.2.4 इनाि खन्ने र्ार्क .................................................................................................................. 42
3.2.5 वेलपोइन्िङ र्ार्क ............................................................................................................. 43
3.2.6 पक्की िने र्ार्क .................................................................................................................. 43
3.2.7 मेर्ाटनर्ल मािोर्ो र्ाम................................................................................................. 44
3.2.8 पाइटलङ र्ार्क .................................................................................................................... 45
3.2.9 स्क्क्याफोल्डीङ र्ार्क ........................................................................................................... 46
3.2.10 न्िल फ्रेटमङ र्ार्क .......................................................................................................... 47
3.2.11 न्िल सिलीर्िण र्ार्क (िण्डीर्ो र्ाम) ..................................................................... 48
3.2.12 िण्डी जोि् ने र्ार्क ........................................................................................................... 49
3.2.13 वेन्ल्डङ र्ार्क .................................................................................................................... 50
3.2.14 फमाक टसर्मी र्ार्क .......................................................................................................... 51
3.2.15 र्ङ् रीि पन्म्पङ र्ार्क ................................................................................................... 52

3.2.16 पेिीङ र्ार्क..................................................................................................................... 53
3.2.17 ल्यान्डस्केटपङ र्ार्क ........................................................................................................ 53
3.2.18 प्लािरिङ र्ार्क ............................................................................................................... 54
3.2.19 टसर्मी र्ार्क .................................................................................................................... 55
3.2.20 छाना िनाउने र्ाम ......................................................................................................... 56
3.2.21 आटर्किे क्चिल टशि मेिल र्ार्क...................................................................................... 57
3.2.22 िाइलर्ो र्ाम ................................................................................................................. 58
3.2.23 इिे रिर्ि टफटनशीङ र्ार्क .............................................................................................. 59
3.2.24. इिे रिर्ि सिहर्ो र्ार्क ................................................................................................. 60
3.2.25 टफटिङ र्ार्क ................................................................................................................... 61
3.2.26 चौर्ोस लिाउने र्ाम ..................................................................................................... 61
3.2.27 पोलीर्ुिेटथन स्प्रे फोम इन्सुलेशन र्ार्क .......................................................................... 62
3.2.28 वाििप्रूटफङ र्ार्क ............................................................................................................ 62
3.2.29 पत्थि टशल्पर्ािर्ो र्ाम ................................................................................................ 63
3.2.30 टवद् र्ुिीर् र्ार्क ................................................................................................................ 64
3.2.31 दू िसञ्चाि र्ार्क ................................................................................................................. 65
3.2.32 पाइपर्ो र्ाम .................................................................................................................. 66
3.2.33 टचस्याउने ि वािानुर्ूलन उपर्िणर्ो र्ाम ................................................................ 66
3.2.34 खानेपानी आपूटिक, ढल टनर्ास ि सिसफाई सुटवधा जिान......................................... 67
3.2.35 िािो/टचसो इन्सुलेशन र्ार्क............................................................................................ 68
3.2.36 भट्टी जिान....................................................................................................................... 68
3.2.37 अटि टनर्न्त्रण उपर्िण जिान ..................................................................................... 69
3.2.38 भत्काउने र्ार्क ................................................................................................................. 69
3.3 टनमाक ण र्ार्कर्ो लाटि आवश्यर् र्ोग्यिाहरू .............................................................................. 70
3.3.1 पेशािि स्वास्थ्य ि सुिक्षा ऐन अन्तिकि र्ोग्यिार्ा प्रर्ािहरू........................................ 70
3.3.2 र्ोग्यिाहरूर्ो सूची आटद। पेशािि स्वास्थ्य ि सुिक्षा ऐन अन्तिकि .............................. 71अध्याय 4: अनिवार्न, शब्दावलीहरू र ननर्ााण साइटहरूर्ा सार्ुर्ानयक जीवनर्ा सुझावहरू
4.1 अभिवादन, आपत्कालीन चेतावनी आभद ...................................................................................... 82
4.1.1 "ओहार्ोर्ोजाइमास"......................................................................................................... 82
4.1.2 "र्ोआन्जेननी" .................................................................................................................... 82
4.1.3 "ओचुकारे सामादे स" .......................................................................................................... 83
4.1.4 "र्ोकुरोउसामा" ................................................................................................................. 83
4.1.5 "भिचुरेइभिमास" ............................................................................................................... 83
4.1.6 "आबुनाइ" .......................................................................................................................... 84
4.2 भनमाय ण साइटमा प्रर्ोर् र्ररएका वाक्ाांिहरू ............................................................................. 84
4.2.1 लेआउट माभकयङ सम्बन्धी वाक्ाांिहरू .......................................................................... 84
4.2.2 अस्थार्ी घेरासँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाां िहरू......................................................................... 86
4.2.3 माटोको कामसँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाांिहरू ....................................................................... 86
4.2.4 सबग्रेड र जार्को कार्यसँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाां िहरू ....................................................... 89
4.2.5 स्क्क्ाफोल्डीङ र अस्थार्ी भनमाय णसँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाांिहरू....................................... 90
4.2.6 डण्डी, फमयवकय र कङ् रीट राख्ने कार्यसँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाां िहरू .............................. 91
4.2.7 भफट र अवस्था वणयन र्ने वाक्ाांिहरू ........................................................................... 92
4.2.8 लम्बाइ, चौडाइ र उचाइसँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाां िहरू ...................................................... 95
4.2.9 िवन सांरचना वणयन र्ने वाक्ाांिहरू .............................................................................. 95
4.2.10 भवद् र्ुतीर् र दू रसञ्चार कार्यसँर् सम्बन्धन्धत वाक्ाांिहरू .............................................. 96
4.2.11 लाइफलाइन पूवाय धार/उपकरण जडानमा प्रर्ोर् र्ररएने वाक्ाांिहरू ...................... 98
4.3 सामुदाभर्क जीवनमा ध्यान भदनुपने कुराहरू .............................................................................. 100
4.3.1 5S र्भतभवभधहरू ................................................................................................................ 100
4.3.2 कामदारहरूको भवश्राम सुभवधा ........................................................................................ 101
4.3.3 कपडा सम्बन्धी ध्यान भदनुपने कुराहरू ........................................................................... 102
4.3.4 िाषा .................................................................................................................................... 103
4.3.5 सरसफाइ ........................................................................................................................... 103

अध्याय 1: जापानको ननर्ााण साइटर्ा र्हत्त्वपूणा कुराहरू
1.1 नटर्वका
निर्मा ण कमर्ा सम्पन्न हुिुअनि धेरै प्रनिर्महरू हुन्छि्। कमर्कम निनिन्न िर्ाहरूकम निषेशज्ञ ठे केदमरहरूले ठूलमठे केदमरहरूबमट कमर् नलन्छि् र आफ्िो िमर्को निर्मा ण कमर्ा अर्मनि बढमउँ छि् र त्यसपनछ अको प्रनिर्मलमई पमलोनदन्छि्। निर्मा ण कमर्ा अनि बढ् िकम लमनर् निषेशज्ञ ठे केदमरहरूबीच नटर्िका हुिु र्हत्त्वपूणा हुन्छ। निर्मा णको िर्र्म
फोरम्यमिले समइट सु परिमइजमरसँर् परमर्शा र्रे र प्रमनिनधकहरूलमई निदे शि नदन्छ। निर्मा ण समइटहरूर्म िररष्ठ
प्रमनिनधकहरू कर् अिुििी कनिष्ठ प्रमनिनधकहरूलमई सल्लमह नदँ दै उिीहरूसँर् नर्लेर कमर् र्छा ि् ।

1.2 जापानको ननर्ााण काया नवभाजन
पररर्ोजिमको आकमरको आधमरर्म जमपमिको निर्मा ण पररर्ोजिमहरूकम लमनर् कमर्ा नििमजिको निनिन्न ढमँ चमहरू
हुन्छि्। उदमहरणकम लमनर् कमर्को अिा रदे खि र्सको कमर्मा न्वर्िसम्म एउटम ठूलो निर्मा ण पररर्ोजिम नचत्र 1-1 र्मनदइए जस्तै र्ोजिमबमट संचमनलत हुन्छ। समर्मन्य आिमस जस्तम स-समिम निर्मा ण पररर्ोजिमहरूर्म ग्रमहकले (िििनिर्मा ण र्िा लर्मउिे व्यखि) निर्मा ण कम्पिीलमई अिा र नदन्छ, जसले प्रर्ु ि ठे केदमरको रूपर्म कमर् र्छा र निषेशज्ञठे केदमरहरूको व्यिस्थमपि र्दै आिमस निर्मा ण पररर्ोजिम अर्मनि बढमउँ छ।(1) ग्रमहक

(3) निजमइिर

(2) प्रबन्ध इखन्जनिर्र

(4) सम्पूणा निर्माण पररर्ोजिमको व्यिस्थमपि र्िे कम्पिी

(5) समइट सुपरिमइजमर

(6) निषेशज्ञ ठे केदमरहरू

(6) निषेशज्ञ ठे केदमरहरू

(6) निषेशज्ञ ठे केदमरहरू

उदमहरण: खिल सबलीकरण कमर्ा (िण्डीको कमर्)उदमहरण: फर्मा नसकर्ी कमर्ा

उदमहरण: स्क्यमफोल्डीङ कमर्ा

फोरम्यमि

फोरम्यमि

फोरम्यमि

कमर्दमर

कमर्दमर

कमर्दमर

कमर्दमर

कमर्दमर

नचत्र 1-1 कमर्ा नििमजिको उदमहरण
1कमर्दमर

[(1) हमच्चुस्यम] (ग्रमहक)ठे केदमरलमई निर्मा ण पररर्ोजिम नलि आग्रह र्िुालमई हमच्चु (अिा र जमरी र्िुा) िनिन्छ। उि अिा र नदिे संस्थमिम कम्पिी हमच्चुस्यम (ग्रमहक) हो। ग्रमहकहरूकम उदमहरणहरूर्म िूनर्, पूिमाधमर, र्मतमर्मत र पर्ाटि र्न्त्रमलर्,स्थमिीर् सरकमरहरू, निजी कम्पिी तथम व्यखिहरू सर्मिेश छि्।[(2) कमनिस्यम] (प्रबन्ध इखन्जनिर्र) िक्सम अिुसमर निर्मा ण िइरहे को कुरम निनित र्िे पदको इखन्जनिर्र।
[(3) सेक्केइस्यम] (निजमइिर) इखन्जनिर्र जसले ग्रमहकको आिश्यकतम अिुसमर निजमइिसम्बन्धी कमर्जमतहरू
तर्मर पमछा ।[(4) कोजी जेन्तमइ िो र्तोर्ेरु कमइस्यम] (सम्पूणा पररर्ोजिमको निरीक्षण र्िे कम्पिी) लमई समर्मन्यतर्म जेिेकोि
(ठूलम ठे केदमर) िनिन्छ।
[(5) र्ेन्बम कमन्तोकु] (समइट सुपरिमइजर) इखन्जनिर्र जसले निर्मा ण समइटको निरीक्षण र्छा र निदे शि नदन्छ।
[(6) सेन्मोि कोजी ग्योस्यम] (निशेष ठे केदमरहरू) प्रत्येक निर्माण प्रनिर्मकम लमनर् निशेषज्ञहरू। फोरम्यमिको
निदे शिर्म थुप्रै कमर्दमरहरूले कमर् र्िेछि्।

1.3 ननर्ााण व्यवसाय क्याररयर उन्ननि प्रणाली
जमपमिर्म निर्मा ण व्यिसमर् यमररर्र उन्ननत प्रणमली लमर्ू र्ररएको छ। सीपहरूको निष्पक्ष र्ूल्यमङ्कि र्िा,निर्मा णको र्ुणस्तरर्म सुधमर ल्यमउि र समइटको कमर्लमई सुव्यिखस्थत पमिा प्रत्येक प्रमनिनधकको कमर्ा रर्ोग्यतमहरू दतमा र्िे प्रणमलीको रूपर्म निर्मा ण व्यिसमर् यमररर्र उन्ननत प्रणमलीलमई प्रिर्द्ा ि र्ररएको छ।प्रमनिनधककम चमर तहहरू छि् र एक पटक प्रणमलीर्म दतमा िएपनछ प्रत्येक प्रमनिनधकले तह अिुसमरको कमिापमउँ छि्।

नचत्र 1-2 कमिा कम उदमहरणहरू

2

िह 4

िह 3

िह 2

िह 1

गोल्ड

नसल्भर

ननलोसेिोफोरम्यानको रूपर्ा
साइटर्ा कार् गनासक्षर् प्रानवनिकहरू
अनुभवहीन
(प्रनिक्षार्थी िहप्रानवनिक)उच्च व्यवस्थापन सीप भएकाप्रानवनिकहरू
(जस्तै दिाा भएको प्रर्ुख दक्षप्रानवनिक)र्ध्यर्-िह(अनुभवी प्रानवनिक)नचत्र 1 -3 यमररर्र उन्ननत प्रणमलीको तह र कमिा को रं र्निम्न तीि िर्ाहरूकम आधमरर्म प्रमनिनधकको र्ूल्यमङ्कि र्ररन्छ।
- अिुिि (कमर् र्रे कम नदिहरूको संख्यम)- ज्ञमि र सीप (प्रमप्त र्ोग्यतम)- व्यिस्थमपि सीप (दतमा िएको प्रर्ुि दक्ष प्रमनिनधकको लमनर् प्रनशक्षण / फोरम्यमिको रूपर्म अिुिि)प्रणमली दतमा िएपनछ तह 2 को लमनर् कम्तीर्म 645 नदि कमर् र्रे को (3 िषा) हुिुपछा , त्यसैले सबैले तह 1 बमटसुरु र्छा ि्।

1.4 अनभवादन
जमपमिर्म निर्मा ण समइटहरूर्म दु िाटिमहरू हुि िनदिुलमई र्हत्त्वपूणा र्मनिन्छ। र्सकम लमनर् हरे क नदि निनिन्न
पहलहरू र्ररन्छ। र्स प्रर्मसको सबैिन्दम आधमरिूत र र्हत्त्वपूणा पक्ष अनििमदि हो। कररिोरर्म कमर्दमरहरूआउँ दम जमँदम नबहमि "ओहमर्ोर्ोजमइर्मस (शुि प्रिमत)" िम "ओचुकमरे सर्मदे स (तपमईंको किम पररश्रर्को लमनर्
धन्यिमद)" िन्दै एकअकमा लमई अनििमदि र्िे चलि छ। निनिन्न कमर्ा िर्ाकम कमर्दमरहरूले एकअकमालमई
अनििमदि र्दमा एकतमको िमििम नसजािम हुन्छ र र्सले सँर्ै कमर् र्िे रर्मइलो िमतमिरण बन्छ। समर्मन्यतर्म
प्रर्ोर् र्ररिे अनििमदिहरूर्म "ओचुकमरे सर्मदे स" र "र्ोआन्जेन्नी (आज सुरनक्षत रहिुहोस्)" रहेकम छि्, जसलमई
अध्यमर् 4 र्म निस्तृत रूपर्म व्यमख्यम र्ररएको छ।3

1.5 निहानीको नर्नटङ
जमपमिी निर्मा ण समइटहरूर्म कमर् सुरु हुिुअनि सबै कमर्दमरहरूको लमनर् एउटम नर्नटङ रमखिन्छ। र्सलमई

च्योउरे इ (नबहमिीको नर्नटङ) िनिन्छ। नबहमिीकम नर्नटङहरू दु ई प्रकमरकम हुन्छि्: नबहमिीकम समधमरण
नर्नटङहरू र कमर्को िर्ा अिुसमर नबहमिीकम नर्नटङहरू। आन्जेि च्योउरे इ (सुरक्षम सम्बन्धी नबहमिीको नर्नटङ)पनि िनििे नबहमिीको दु िै नर्नटङको उद्दे श्य निर्मा ण समइटहरूर्म दु िाटिमहरू हुि िनदिु हो।

1.5.1 निहानीको सािारण नर्नटङ
नबहमिीको समधमरण नर्नटङर्म र्ुख्यतर्म निम्न कुरमहरू
नबहमिीको समधमरण नर्नटङको िर्र्म

हुन्छि् ।(1) साइट सुपरभाइजारिाट अनभवादन
समइट सुपरिमइजमरको अनििमदि कमर्दमरहरूबीच
एकतमको िमििम प्रिर्द्ा ि र्िा र नदिको कमर् सुरनक्षत ररर्मइलो तररकमर्म अर्मनि बढ् िे कुरम सुनिनित र्िाको लमनर्हो।(2) रे नियो व्यायार्

कमर् र्िुाअनि शरीर ततमउि र्ररिे व्यमर्मर्ले शरीर र नदर्मर्लमई जर्मउँ छ, जसले र्दमा चोटपटक लमग्नबमट
बचमउँ छ। रे निर्ो तमइसो (रे निर्ो व्यमर्मर्) जमपमिर्म प्रख्यमत सङ्गीत बजमएर र्ररिे व्यमर्मर्हरूको श्रृंिलम हो,जुि नबहमिीको नर्नटङको िर्र्म र्ररन्छ। र्ो कनहलेकमहीँ सङ्गीत नबिम र्ररन्छ र र्स्तो बेलमर्म ठूलो स्वरर्म "1,
2, 3, 4"र्न्दै कमर्दमरहरूले आफ्िो शरीर चलमउँ छि्।(3) काया नववरणको पुनित्यस नदि कमर् र्िे प्रत्येक फोरम्यमिले सबैलमई उि नदिको कमर् र कमर्दमर निर्ुखिबमरे जमिकमरी नदन्छ।
समइटर्म निनिन्न कमर्ा िर्ाकम कमर्दमरहरू सँर्ै कमर् र्रररहेकम छि्। जोखिर्हरू रोक्नको लमनर् अन्य कमर्ा
िर्ाकम कमर्दमरहरूले नदिको कमर्को रूपरे िम जमन्नु र्हत्त्वपूणा छ। र्सले आफ्िै कमर्लमई कसरी असर र्छाििेर जमन्न पनि र्द्दत र्छा । समथै, र्स बेलम िर्मँ कमर्दमरहरूको (िर्मँ आउिे व्यखिहरू िनििे) पनहलो नदि होििे उिीहरूलमई आफ्िो पररचर् नदि लर्मउि सनकन्छ। र्नद तपमईंलमई िर्मँ आउिे व्यखिको रूपर्म नचिमइँ दै4छ ििे तपमईंको िमर्, तपमईं कुि कम्पिीको हो आनद ठूलो स्वरर्म र स्पष्ट रूपर्म िन्नुहोस्।
(4) जोखखर् पूवाानुर्ान लगाउने गनिनवनिहरू (KY गनिनवनिहरू)जोखिर् पूिमा िुर्मि लर्मउिे र्नतनिनधहरू जसलमई KY (नककेि र्ोची) र्नतनिनध पनि िनिन्छ, नदिर्म र्ररिे
कमर्र्म दु िाटिमहरू हुि सक्ने अिस्थमहरूबमरे कल्पिम र्रे र, जोखिर्हरू पत्तम लर्मएर अनि दु िाटिमहरू हुिुअनि
रोकेर र्ररन्छ। निशेष र्री कमर् पनहलेिन्दम फरक तररकमले र्िुापिे बेलम जस्तै निर्मा ण समर्ग्रीहरू ढु िमिी र्िुापदमा,ठूलम निर्मा ण उपकरणहरू समिुापदमा र िर्मँ कमर्ा िर्ाहरू थप्नु पदमा जोखिर् पूिमा िुर्मि लर्मउि र टोलीकम सबैसदस्यहरूलमई जमिकमरी र्रमउि अत्यन्त समिधमिी अपिमउिुहोस्।
(5) सुरक्षा जााँच गनेसमधमरणतर्म नबहमिीको नर्नटङको अन्त्यर्म निम्न सुरक्षम जमँ चहरू जोिी नर्लमएर ठूलो स्वर निकमलेर र्ररन्छ।
(6) अनभवादन र कार् सुरुदमर्मँनतर ठीक छ?

बमँर्मनतर ठीक छ?

अर्मनिनतर ठीक छ?

पछमनिनतर ठीक छ?

र्मनथनतर ठीक छ?

िुट्टमनतर ठीक छ?

हेलर्ेटको नचििर ् र्मपबमँनधएको छ?

लुर्म र िेर्ट्यमर् ठमउँ र्म छ?

सुरक्षम जमँचसुरक्षम जमँ च र्ररसकेपनछ सबैले र्सो िन्छि्, "यो र्ो र्ोआन्जेि नि!" (आज पनि सुरनक्षत रहोस्!) नबहमिीको
समधमरण नर्नटङ सम्पन्न िएपनछ कमर् सुरु हुन्छ । र्सपनछ कमर्ा िर्ा अिुसमर नबहमिीको नर्नटङ र्ररन्छ।

1.5.2 काया वगा अनुसारको निहानीको नर्नटङ
नबहमिीको समधमरण नर्नटङपनछ कमर्ा िर्ा अिुसमर नबहमिीको नर्नटङ र्ररन्छ।

5

(1) सुरक्षा नारा (टच एन्ड कल (छु ने र भन्ने))सबैले औँलमहरूले दे िमउँ दै ठूलो स्वरर्म सुरक्षम िमरमलर्मउँ छि्। सुरक्षम पुनष्ट र्िुाको अनतररि र्सले नटर्िकार्म
एकतमको िमििम बढमउि र्द्दत र्छा । तल नदइएको िमरमको
एउटम उदमहरण हो।टच एन्ड कल (छु िे र िन्ने)"जेरो समइर्मइ दे इको, र्ोसी!" (कुिै पनि दु िाटिम हुि िदे औ,ंठीक छ!)

KY र्नतनिनधहरू

(2) जोखखर् पूवाानुर्ान लगाउने गनिनवनिहरू (KYगनिनवनिहरू)कमर् र्ररिे सम्पूणा समइटसँर् सम्बखन्धत KY र्नतनिनधहरू
नबहमिीको समधमरण नर्नटङको बेलमर्म र्ररन्छ र त्यसै र्रीप्रत्येक कमर्ा िर्ार्म कमर् सुरु र्िुाअनि KY र्नतनिनधहरू
र्ररन्छ। KY र्नतनिनधहरू समर्मन्यतर्म र्ी चरणहरूर्म र्ररन्छ।

फोटो 1-4 KY र्नतनिनधहरू

[खिरा पत्ता लगाउने]नककेि िो पोइन्ट (सम्भमनित ितरमहरू) नचन्नुहोस्। कमर्दमरहरूलमई आजको कमर्ा नििरणको प्रत्येक कमर्र्म
आइपिा सक्ने सम्भमनित जोखिर्पूणा अिस्थमहरू र चमलहरूको बमरे र्म िुलम रूपर्म बोल्ि नदिुहोस्। कनहलेकमहीँ
कमर्दमरहरूलमई र्िोिीत र्रे र बोल्ि लर्मइन्छ जसले र्दमा आफ्िो ितरिमक अिुििहरू अरूकमर्दमरहरूनसत समझम र्िा र प्रत्येक व्यखिको संिेदिशीलतम बढमउँ दै ितरमलमई आफ्िै रूपर्म नलईदु िाटिमहरू रोक्न सनकन्छ।
[प्रनिरोिी उपायहरूलाई ध्यान नदने]जोखखर् पूवाानुर्ान गनिनवनिको िानलका

छलफल र्रे र प्रत्येक सम्भमनित ितरमको लमनर् प्रनतरोधी

र्नहना

िाररखसर्ूहको काया नववरण

सम्भानवि खिराहरू

हार्ीले यस्तो गनुापछा

उपमर्हरू बिमउिुहोस्। प्रनतरोधी उपमर्हरू निधमारण िएपनछती जोखिर् पूिमा िुर्मि र्नतनिनधको तमनलकमर्म लेख्िुहोस्।
[कायाका लक्ष्यहरूको ननिाारण]आजको सुरक्षासम्बन्धी लक्ष्यहरू
कम्पनीको नार्निशेष र्हत्त्वकम िस्तुहरू छमन्नुहोस् र नतिीहरूलमई आजको6नलिरको नार्कार्दार

जनालक्ष्यको रूपर्म तर् र्िुाहोस्।[ठु लो स्वरर्ा भन्नुहोस्]सबै सदस्यहरूले KY बोिा बमट लेखिएकम कदर्हरू नससम कोस्यो (औंलमले दे िमउिे र िन्ने) र्रे र निम्न
कुरमहरू आिमज निकमलेर िन्छि्।"XXX, र्ोसी!" (XXX, ठीक छ!) “यो र्ो इनचनिची आन्जेिसमग्यो दे र्मम्बमरो! ओ!" (आजको नदि पनि सुरनक्षतिई कमर् र्र !ं हुन्छ!)7अध्याय 2: जापानको साइटमा काम गर्ाा पालना गननापने ननयम कानननहरू
नियम कािुि अिुसार चल्िे दे श भएकोले जापािमा धेरै नियमहरू छि्। तपाईं सायद आफ्िो दै निक जीविसँग
सम्बन्धित नियमहरूबारे पनहले िै जािकार हुिुहुन्छ जस्तै सडक ट्र ानिक ऐि। यो अध्यायमा खासगरर श्रमऐिहरूमा केन्धित गरे र निमााण उद्योगसँग सम्बन्धित केही ऐिहरूबारे जािकारी गराइिेछ, जसबारे तपाईं
जािकार हुिुपछा ।

2.1 श्रम सम्बन्धी ऐनहरू
श्रम सम्बिी मुद्दासँग सम्बन्धित ऐिहरू कािुिहरू सामूनहक रूपमा श्रम सम्बिी ऐिको िामले नचनिन्छ।यस खण्डले आधारभूत श्रम ऐिहरूका संनिप्त जािकारी र मुख्य बुँदाहरूबारे बताउँ छ, जसबारे तपाईं निमााण
उद्योगमा काम गदाा जािकार हुिुपछा ।

2.1.1 श्रम मापर्ण्ड ऐन(1) संनिप्त जानकारी
जापाि एउट्ा खुला नवचारधारा भएको दे श हो र यहाँगररएका सम्झौताहरू धेरैजसो स्वतन्त्र रूपमा गिासनकन्छ। तर रोजगारदाताको तुलिामा कामदारहरू कमजोर हुिे भएकोले उिीहरूको संरिण गिा श्रममापदण्ड ऐि बिेको छ।श्रम मापदण्ड ऐिमा कामका न्यूितम सताहरू तोनकएका छि् र उक्त मापदण्ड अिुसार िचल्िे कुिै पनिअवस्थालाई गैरकािुिी मानिन्छ र त्यसमा श्रम मापदण्ड ऐिका प्रावधािहरू लागू हुन्छि्। काम गिे अवस्थाले
कायास्थलमा हुिे सबै व्यवहारलाई जिाउँ छ, जसमा पाररश्रनमक र काम गिे घण्टा मात्र िभई बखाा सी, दु घाट्िाको
िनतपूनता, स्वास्थ्य र सुरिा, सामूनहक आवास आनद सम्बिी अवस्थाहरू पनि समावेश छि्।(2) मनख्य बनुँर्ाहरू
- काम गिे अवस्थाहरू निधाा रण गिेरोजगारदाता र कामदारबीच समािताको आधारमा काम गिे अवस्थाहरू निधाा रण गररिुपछा अनि कामदारर रोजगारदाताहरूले आफ्िा प्रनतज्ञाहरू पूरा गिुा आवश्यक हुन्छ।
- समाि व्यवहार
8रोजगारदाताहरूले कामदारको रानररयता, धमा-आस्था वा सामानजक न्धस्थनतको आधारमा पाररश्रनमक, काम गिेघण्टा वा काम गिे अन्य अवस्थाहरूमा भेदभाव गिा निषेध गररएको छ।- बाध्यकारी श्रम निषेध
रोजगारदाताहरूले कामदारहरूलाई शारीररक नहं सा, धम्की, कैद वा अन्य कुिै पनि माध्यमको प्रयोग गरे रकामदारको मािनसक वा शारीररक स्वतन्त्रतालाई अन्यायपूणा रूपमा प्रनतबन्धित गरे र उिीहरूको इच्छानवपरीतकाम गिा बाध्य पािा निषेध गररएको छ।- शन्धक्तको आधारमा उत्पीडिको रोकथाम
शन्धक्तको आधारमा उत्पीडिलाई कायास्थलमा आफ्िो पदको उच्चताको िाइदा उठाएर मािनसक वाशारीररक पीडा नदिे वा कामको लानग आवश्यक दायराभन्दा बानहर गएर कामको वातावरणलाई िनत पुर्य
‍ ाउिे
कायाको रूपमा पररभानषत गररएको छ।श्रमका उपायहरू व्यापक रूपमा अगानड बढाउिे र कामदारहरूको रोजगारीलाई न्धस्थर गिे रकामदारहरूको व्यावसानयक जीविलाई समृद्ध बिाउिे ऐि (सामान्यतया शन्धक्तको आधारमा उत्पीडि रोकथाम
नियम भिेर नचनििे) अन्तगात कायास्थलमा शन्धक्तको आधारमा उत्पीडि अस्वीकाया छ भन्ने िीनत लागू गिे रपरामशा सेवा प्रदाि गिे जस्ता रोकथामका उपायहरू अपिाउिु अनिवाया छ। सावाजनिक संस्थाहरूमा श्रमब्यूरोसँग परामशा नलिे स्थाि हुन्छ।
- काम गिे सताहरूबारे स्पर पािेरोजगारदाताहरूले स्पर रूपमा निम्न 6 कुराहरू जिाउिु आवश्यक छ।(1) श्रम सम्झौताको अवनध (2) निनित अवनधको श्रम सम्झौताको िवीकरणका लानग मापदण्ड (3) रोजगारीको
स्थाि र त्यहाँ गररिे कामको प्रकृनत (4) काम सनकिे समय, ओभरट्ाइम, नवश्राम, नबदा र लामो नबदासँग सम्बन्धित
नवषयहरू (5) पाररश्रनमक निधाारण, भुक्तािीको नवनध, नहसाब बन्द हुिे नमनत, भुक्तािी नमनत र तलब बृन्धद्धसँग
सम्बन्धित नवषयहरू (6) अवकाश र जानगरबाट् निस्काशिसँग सम्बन्धित नवषयहरू
- हानि वा िनतको लानग अनिम रूपमा िनतपूनताको स्थापिा गिा निषेध
श्रम सम्झौता उल्लङ्घि गरे को खण्डमा नतिुापिे मौनिक जररवािा तोक्ने वा िनतपूनताको रकम अनिम रूपमा
निधाा रण गिे सम्झौता गिा निषेध गररएको छ।- कामदार बखाा स्त गिा प्रनतबि
9कुिै कामदारलाई काममा हुँ दा लागेको चोट् वा रोगनबमारीको लानग नचनकत्सा उपचारको लानग कामबाट्
बानहर भएको अवनधमा वा त्यसपनछको 30 नदि सम्ममा बखाास्त गिा पाइिे छै ि।- बखाा सीको अनिम सूचिायनद कुिै कामदारलाई बखाास्त गिे हो भिे उसलाई 30 नदि अगानड सूचिा नदिुपछा ।- पाररश्रनमक
भुक्तािी (1) मुिामा (2) नसधै कामदारलाई (3) पूरा रकममा (4) मनहिामा कम्तीमा एक पट्क र (5) निनित
नमनतमा गिुापिे हुन्छ। (पाररश्रनमक भुक्तािीका पाँच नसद्धान्तहरू)- काम गरे को वैधानिक घण्टा
सैद्धान्धन्तक रूपमा रोजगारदाताहरूले कामदारहरूलाई हप्तामा 40 घण्टा र प्रनत नदि 8 घण्टाभन्दा बढी कामगराउि पाउँ दैिि्।
- नवश्रामकाम गिे घण्टा 6 घण्टाभन्दा बढी भएमा 45 नमिेट्को ब्रेक उपलब्ध गराउिुपछा र काम गिे घण्टा 8 घण्टाभन्दाबढी भएमा एकै समयमा काम गिे समयमा 1 घण्टाको नवश्राम उपलब्ध गराउिुपछा ।- वैधानिक नबदारोजगारदाताले कामदारलाई हप्तामा कम्तीमा एक नदि नबदा उपलब्ध गराउिुपछा ।- तोनकएको समय बानहर काम र नबदाको नदिहरूमा कामअस्थायी आवश्यकताको अवस्थामा तोनकएको समय बानहर काम (ओभरट्ाइम) गिा अिुमनत नदइन्छ र यनद
36 (सबुरोकु) सम्झौता (श्रम मापदण्ड ऐिको धारा 36 मा आधाररत श्रम-व्यवस्थापि सम्झौता) गरे र पेश गररन्छर तोनकएद्वाराको नवशेष पाररश्रनमक भुक्तािी गिुापछा । अस्थायी आवश्यकताहरूले नवपदपनछको पुिस्थाापिा
कायालाई जिाउँ छ। थप दरहरू नियनमत ओभरट्ाइमको लानग 25% वा सोभन्दा बढी, नबदाका नदिहरूमा
कामको लानग 35% वा सोभन्दा बढी र रानत अवेरको ओभरट्ाइमको लानग 25% वा बढी हुन्छ।
अनधकतम ओभरट्ाइमको घण्टा 45 घण्टा प्रनत मनहिा र 360 घण्टा प्रनत वषा हुन्छ। निमााण उद्योगको लानगयो मानथल्लो सीमा सि् 2024 साल अनप्रलमा लागू हुन्छ तर लामो समय गररिे कामको कारण स्वास्थ्य समस्याहरूहुि िनदि यसलाई सि् 2024 सालअनघ पालि गिा नसिाररस गररएको छ।- वानषाक तलबी नबदा10भिाा भएको नमनतदे न्धख लगातार छ मनहिासम्म काम गरे का र कुल काया नदिको कम्तीमा 80% काम गरे काकामदारहरूले निरन्तर सेवाको प्रत्येक अनतररक्त वषाको लानग एक काम नदि थप गरी वानषाक तलब नबदाको 10काया नदिहरू पाउिेछि्, र दु ई वषा र छ मनहिा पनछ, लगातार सेवाको प्रत्येक अनतररक्त वषाको लानग 20 कायानदिहरूसम्म दु ई काया नदिहरू थनपन्छि्।

सेवा गरे कोवषानबदा नदइएको
नदिको संख्या

0.5 वषा

1.5 वषा

2.5 वषा

3.5 वषा

4.5 वषा

5.5 वषा

10 नदि

11 नदि

12 नदि

14 नदि

16 नदि

18 नदि

6.5 वषा वाबढी
20 नदि

साथै रोजगारदाताले कामदारहरूले प्रयोग िगरे को तलबी छु ट्टीको समय निताा नकन्न अवैध छ।

2.1.2 औद्योनगक सनरिा र स्वास्थ्य ऐन(1) संनिप्त जानकारी
कामदारहरूको लानग जीवि, शरीर र स्वास्थ्य अत्यन्तै महत्त्वपूणा हुन्छ र औद्योनगक सुरिा र स्वास्थ्य ऐिकोउद्दे श्य कायास्थलमा कामदारहरूको सुरिा र स्वास्थ्य सुनिनित गिुा र उिीहरूलाई कामद्वारा केही हानि िहोस्
भिेर काम गिे आरामादायी वातावरणको सृजिा गिुा हो।(2) मनख्य बनुँर्ाहरू
- सुरिा झण्डा आनद।सुरिा पनहलो प्राथनमकता नचन्हहरू, सुरिा झण्डा (सुरिा
सप्ताहको प्रतीक) र सुरिा तथा स्वास्थ्य झण्डा (सुरिाका साथैस्वास्थ्य र स्वच्छता प्रवद्धा ि गिे प्रतीक) कामदारहरूलाई कुिै पनिदु घाट्िा र कुिै पनि चोट्पट्क िहुिुको महत्त्व बुझाउि र सुरिा रसरसिाइ व्यवस्थापिको सम्बिमा चेतिा जगाउि निमाा णसाइट्हरूमा प्रदशाि गररन्छ।
11सुरिा र स्वास्थ्य झण्डाका उदाहरणहरू

- कामदारको नजम्मेवारीहरू
औद्योनगक चोट्पट्कहरू लाग्न िनदिको लानग कामदारहरूले आवश्यक नववरणहरू पालिा गिुा अनिरोजगारदाताहरू र अन्य सम्बन्धित पिहरूद्वारा तय गररएका औद्योनगक चोट्पट्कहरू लाग्न िनदिे उपायहरू
अिुसार चल्िु आवश्यक छ।- सुरिा र स्वास्थ्य नशिाियाँ कामदारहरू भिाा हुँ दा वा कामको प्रकृनत पररवताि हुँदा सुरिा र स्वास्थ्य नशिा नदि आवश्यक पछा ।साथै, क्रेि सञ्चालिका लानग नवशेष तानलम जस्तै सीप प्रनशिण पाठ्यक्रम आवश्यक पछा ।- काम सम्बिी दु घाट्िाका कारणहरू
आनथाक वषा 2021 मा निमाा ण उद्योगमा काम सम्बिी दु घाट्िामा भएका मृत्युको संख्यालाई हे दाा मुख्यगरर
धेरैजसो ठोन्धििु र खस्नुका कारण भएका नथए (288 मध्ये 110), त्यसपनछ ढल्िु/भन्धििु (31),अड् नकिु/च्यानपिु/अन्धल्झिु (27), ट्र ानिक दु घाट्िा (सडक) (25) र कुिै वस्तुले लाग्नु (19) (-> 7.1 निमाा ण कायामा
मृत्यु)। नवशेष गरी अग्लो स्थािमा रहे र गररिे काममा ठोन्धिि र खस्नबाट् जोगाउिु महत्त्वपूणा छ, अनि काम गिेप्लेट्िमा र कम्तीमा 40 सेन्धिनमट्र चौडा घेराहरू हुिे गरी स्क्यािोल्डहरू खडा गिुापछा । नसद्धान्तमा िूलहािेस खस्नबाट् जोगाउिे सुरिा नगयर प्रयोग गिुापछा (काया सुरिाको लानग 7.2.4 उपकरण हेिुाहोस्)।।
- नहट् स्ट्र ोकको रोकथाम
गमीमा नहट् स्ट्र ोकबाट् बच्नको लानग छाया, पािी र िुनिलो चिीहरू उपलब्ध गराउिु आवश्यक छ रआपत्क‍ ालीि अवस्थाहरूमा प्रनतनक्रया नदि तयार रहिुपछा ।- जोन्धखम मूल्याङ्कि र KY गनतनवनधहरू
जोन्धखम मूल्याङ्कि कायास्थलमा सम्भानवत खतराहरू वा जोन्धखमहरू पनहचाि गिे र हट्ाउिे नवनध हो।व्यवसाय सञ्चालकहरूले जोन्धखम मूल्याङ्कि सञ्चालि गरे र र जोन्धखम मूल्याङ्किको पररणामहरूमा आधाररत भएरदु घाट्िा रोकथामका उपायहरू लागू गरी व्यावसानयक दु घाट्िाहरू रोक्न प्रयास गिुापछा । निमाा ण साइट्हरूमाकाम गदाा सधैं जोन्धखमहरू हुन्छि् र जोन्धखम पूवाा िुमाि गनतनवनधहरू (अथाात् KY गनतनवनधहरू) साइट्मा हुिसक्ने सम्भानवत जोन्धखमहरू पनहचाि गरे र दु घाट्िाहरू रोक्न व्यापक रूपमा अभ्यास गररन्छ।
- स्वास्थ्य जाँचकम्पिीहरूले आफ्िा कमाचारीहरूको स्वास्थ्य जाँच गिुा आवश्यक छ। अनघल्लो जाँ च गरे को एक वषानभत्र
12गररिे तेइकी केन्को नसन्दाि (नियनमत स्वास्थ्य जाँच) हुन्छ र भिाा को समयमा गररिे स्वास्थ्य जाँच हुन्छ।
- तिाव (स्ट्र े स) जाँच50 वा सोभन्दा बढी कमाचारीहरू भएका कायास्थलमा नियनमत रूपमा मिोवैज्ञानिक तिावको सीमा निधाा रणगिा नचनकत्सक, जिस्वास्थ्य िसा वा अन्य स्वास्थ्यकमीद्वारा वषामा एक पट्क तिाव (स्ट्र े स) जाँच गिुा आवश्यक
छ।

2.1.3 न्यूनतम पाररश्रनमक ऐन(1) संनिप्त जानकारीकाम गिे अवस्था सुधार गिा, कामदारको जीविलाई न्धस्थर बिाउि, श्रमशन्धक्तको गुणस्तरमा सुधार ल्याउिर व्यापारमा निष्पि प्रनतस्पधाा सुनिनित गिा न्यूितम पाररश्रनमक निधाा रण गररएको छ। रोजगारदाताहरूले
कामदारहरूलाई कम्तीमा नतिीहरूको न्यूितम पाररश्रनमक नदिुपछा र यो कुरा उल्लङ्घि गरे मा दण्डहरू हुन्छि्।

(2) मनख्य बनुँर्ाहरू
- िेत्रीय न्यूितम पाररश्रनमक
मूल्य र कामदारको पाररश्रनमकको स्तर िेत्र अिुसार िरक हुिे हुिाले िेत्रीय न्यूितम पाररश्रनमक प्रान्त (केि)अिुसार निधाा रण गररएको छ। यो रोजगारी न्धस्थनत वा काया वगामा आधाररत िरही प्रत्येक प्रान्तका कायास्थलमा
कायारत सबै कामदारहरू र नतिका रोजगारदाताहरूमा लागू हुन्छ। न्यूितम पाररश्रनमक सावाजनिक रूपमा
आनधकाररक राजपत्रमा घोषणा गररन्छ र यसबारे प्रत्येक प्रान्तीय श्रम ब्यूरोको वेबसाइट् आनद नवनभन्न तररकामा
सूचिा निकानलएको छ।

2.1.4 औद्योनगक र्न र्ाटना िनतपूनता बीमा (कामर्ारको िनतपूनता बीमा) ऐन(1) संनिप्त जानकारीजब कुिै कामदार काम सम्बिी वा कायास्थल आउँ दा जाँदा दु घाट्िामा परी घाइते, नबरामी, अशक्त वा उसकोमृत्यु हुन्छ तब कामदारको िनतपूनता बीमाले पीनडत वा उसको शोकसन्तप्त पररवारलाई बीमाका लाभहरू प्रदािगछा । अस्पतालको उपचारका सबै खचाहरू कामदारहरूको िनतपूनता बीमाद्वारा भुक्तािी गररन्छ र13रोजगारदाताले सबै बीमा नप्रनमयमहरू नतिुापछा ।कतम् कदानचत दु घाट्िा परे को भए सुरिा पुनर गरी पीनडतहरूलाई उद्धार गिा प्राथनमकता नदइिेछ। साथै श्रममापदण्ड निरीिण कायाालयहरूले दु घाट्िा कामसँग सम्बन्धित छ वा छै ि भिेर निधाा रण गिा दु घाट्िा अिुसिािगिे भएकाले सम्भव भएसम्म दु घाट्िाको समय, पररन्धस्थनत र अवस्थाको सट्ीक र नवस्तृत रे कडा राख्िु आवश्यकछ।(2) मनख्य बनुँर्ाहरू
- पेशागत दु घाट्िा
कामले गदाा चोट्पट्क लागेर हुिे दु घाट्िाहरू पेशागत दु घाट्िा हुि्, जुि पीनडत कामदारको कामको नहस्साको
रूपमा गरे को उसको व्यवहारले गदाा वा कायास्थलका पूवाा धार र उपकरणहरूको व्यवस्थापिको अवस्थाको
कारणले गदाा हुन्छ।
- कायास्थलमा आउँ दा जाँ दा हुिे दु घाट्िा
बसोबास र रोजगारीको स्थािको बीचमा हुिे वा रोजगारीको एक ठाउँ बाट् अको ठाउँ मा यात्रा गदाा हुिेदु घाट्िाहरू कायास्थलमा जाँदा आउँ दा हुिे दु घाट्िा हुि्। कायास्थलमा आउिे जािे उनचत मागा र नवनधहरू प्रयोग
गदाा हुिे दु घाट्िाहरू भएको हुिुपछा । उदाहरणका लानग यनद तपाईं बस प्रयोग गिे भिेर दताा हुिुभएको छ तरसाइकल चलाउँ दा दु घाट्िामा संलग्न हुिुभयो भिे तपाईं यस दु घाट्िाको लानग योग्य हुिुहुन्न।
- नचनकत्सा उपचार सम्बिी लाभहरू
अस्पतालमा नचनकत्सा उपचार नलँदा उपचार खचा नदइिेछ।
- कामबाट् अस्थायी अिुपन्धस्थनतको समयमा िपाइएको तलबको लानग भुक्तािी
कुिै व्यन्धक्तले चोट्पट्क वा रोगनबमारको नचनकत्सा उपचारको कारणले काम गिा िसक्ने र पाररश्रनमक प्राप्तगिा िसक्ने अवस्थामा लाभहरू भुक्तािी गररन्छ।
- शोकसन्तप्त पररवारको लानग लाभहरू
औद्योनगक दु घाट्िामा मृत्यु भएमा शोकसन्तप्त पररवारलाई पेन्सि वा एकमुर भुक्तािी र अन्त्येनर खचा प्रदाि
गररन्छ।
- िनसाङ केयर लाभहरू
नचनकत्सा उपचार गरे को साढे एक वषापनछ पनि चोट्पट्क वा रोगनबमार निको िभएको र नबरामीले अझै
14अशक्त रही िनसाङ केयर प्राप्त गिुापदाा लाभहरू भुक्तािी गररन्छ।
- कामदार िनतपूनता बीमाद्वारा नवशेष बीमा कभरे ज प्रणाली
कामदारको िनतपूनता बीमाले कायारत कामदारहरूलाई ढाक्छ तर केही गैर-कामदारहरू पनि कामको
वास्तनवक प्रकृनत र दु घाट्िा भएको पररन्धस्थनतको आधारमा कामदारहरूको जस्तै सुरिाको हकदार हुन्छि्।
कामदारहरूको िनतपूनता बीमाको नवशेष बीमा कभरे ज प्रणाली यी कामदारहरूलाई सुरिा प्रदाि गिाका लानगकामदारहरूको िनतपूनता बीमा प्रणालीको मूल उद्दे श्यलाई कमजोर िहुिे गरी उिीहरूलाई प्रणालीमा आबद्धहुि नदि स्थापिा गररएको नथयो। योग्य आवेदकहरू निमाा ण उद्योगका सािा र मध्यम आकारका कम्पिीहरूका
रोजगारदाताहरू, नतिीहरूका पररवारमा रहे का कामदारहरू र स्वतन्त्र ठे केदारहरू हुि्।
- चोट्पट्क लुकाउिे कायापेशागत दु घाट्िाको कारण चोट्पट्क वा रोगनबमार लाग्दा रोजगारदाताले श्रम मापदण्ड निरीिण
कायाा लयहरूमा रोदोस्या नसस्योब्यो होकोकु (कामदारको मृत्यु, रोगनबमार वा चोट्पट्कको ररपोट्ा ) पेश गिुापछार कामदारहरूको िनतपूनताको लानग आवेदि नदिुपछा । यद्यनप यसबाट् रोजगारदाताहरूले िोक्सािी अिुभव
गिेछि् नकिनक गम्भीर औद्योनगक दु घाट्िाहरू भोगेका कम्पिीहरूलाई त्यसपिात् सावाजनिक निमााण
पररयोजिाहरूको बोलपत्रमा भाग नलि अिुमनत नदइँ दैि। तसथा रोजगारदाताहरूले कामदारको मृत्यु, रोगनबरामवा चोट्पट्कको प्रनतवेदि पेश िगिे बरु नतिीहरूको आफ्िै लापरवाहीले चोट्पट्क लागेको जस्तो गरीपीनडतहरूलाई सामान्य स्वास्थ्य बीमा प्रयोग गरी अस्पतालमा उपचार गराउि निदे शि नदएका घट्िाहरू पनिभएका छि्। यसलाई रोसाई काकुसी (चोट्पट्क लुकाउिे) भनिन्छ जुि औद्योनगक सुरिा र स्वास्थ्य ऐिकोउल्लङ्घि गरे को हुन्छ र यो एउट्ा अपराध हो। कृपया चोट्पट्क लुकाउि सहयोग िगिुाहोस्।

2.1.5 रोजगार बीमा ऐन(1) संनिप्त जानकारी
मानिसहरूलाई रोजगारी नदिे रोजगारदाताहरूले अनिवया रूपमा रोजगारी बीमामा आबद्ध गिुापछा । नवदे शीिागररकको हकमा पनि यो कुरा लागू हुन्छ। जब एक व्यन्धक्त रोजगार बीमामा दताा हुन्छ तब उक्त व्यन्धक्तले कोयोहोकेि नहहोकेिस्यास्यो (रोजगार बीमा काडा ) पाउँ छि्। रोजगारी बीमा नसचुग्यो-तोउ यूिु (बेरोजगारीका लानगलाभहरू) र कोयो होकेि निनजग्यो (रोजगार बीमा सेवाहरू) बाट् बिेको छ।15बेरोजगारीका लानग लाभहरू आफ्िो जानगर गुमाएका वा शैनिक तानलम नलइरहे काहरूलाई प्रदाि गररिे
लाभहरू (भुक्तािी) हुि्। नप्रनमयमहरू कामदार आिै र रोजगारदाताले

नतछा ि् र ती रानररय कोषबाट् (रानररयर स्थािीय सरकारहरू) पनि नतररन्छ।

(2) मनख्य बनुँर्ाहरू
- रोजगार बीमा लाभहरू भुक्तािीको लानग आवश्यकताहरू
(1) रोजगार बीमाको बीनमत व्यन्धक्त (बीमा भएको व्यन्धक्त) काम छोडे को र नसचुग्यो (बेरोजगार) को अवस्थामाछ अथाा त् इच्छा र काम गिे िमताको बाबजुद ऊ रोजगारी पाउि असमथा छ।(2) बीनमतले काम छोडे को नमनतअनघको दु ई वषामा कम्तीमा जम्मा 12 मनहिाको लानग बीमा गरे को हुिुपछा ।सामान्यतया जब निनदा र सीप भएको नवदे शी कामदार बेरोजगार हुन्छ तब उसले जापािी िागररकले जस्तै
लाभहरू प्राप्त गिा सक्छ। यनद तपाईंले आफ्िो जानगर गुमाउिुभयो भिे तपाईंले तुरुन्तै आफ्िो दे श िनकािु पदै ितर जानगर खोज्दै गरुन्जेल नभसा समाप्त िभएसम्म तपाईं जापािमा बनसरहि सक्नुहुन्छ। तर यनद तपाईं
जापािमा तोकुतेइ नगिो (निनदा र सीप) सम्बिी गनतनवनधहरूमा संलग्न िभई कुिै जायज कारणनबिा तीिमनहिाभन्दा बढी समयसम्म बस्नुभएको छ जस्तै, कामको खोजी िगरी तीि मनहिाभन्दा बढी समयसम्म जापािमा
बस्नुभएको छ भिे तपाईंको नभसा खारे ज हुि सक्छ।
- रोजगार बीमा लाभहरू
रोजगार बीमा लाभहरूमा युस्योकुस्या यूिु (रोजगार आवेदक लाभ) समावेश छ। रोजगार आवेदक लाभमा
बेरोजगार व्यन्धक्तलाई आधारभूत भत्ता प्रदाि गररन्छ। आधारभूत भत्ता काम छोड् िुअनघको 6 मनहिामा प्राप्तगरे को दै निक पाररश्रनमकको 45-80% बराबर हुन्छ। लाभहरू प्राप्त गिा सनकिे नदिहरूको संख्या 90 दे न्धख 360
नदिबीचको हुन्छ जुि काम छोडे को नमनतको उमेर, बीमा गररएको अवनध, काम छोड् िुको कारण आनदको
आधारमा निधाा रण गररन्छ।

2.1.6 ननमााण कामर्ारहरूको रोजगारी सनधार ऐन(1) संनिप्त जानकारी
आनधकाररक रूपमा यो केन्सेचु रोदोस्या िो कोयोउ काइजेि तो िी कान्सुरु होररचु (निमाा ण कामदारहरूको
रोजगारी सुधार सम्बिी ऐि) हो। केन्सेचु कोयोउ काइजेि केइकाकु (निमााण रोजगारी सुधार योजिा) निमाा णउद्योगमा रोजगारीको वातावरण सुधार गिा तजुामा गररएको नथयो र यसले रोजगारीमा सुधार गिे, िमताहरू
16सुधार र नवकास गिे र निमाा ण उद्योगमा काम गिेहरूको कल्याणलाई प्रवद्धा ि गिे उपायहरूको आधारभूत
बुँदाहरू पररभानषत गछा ।(2) ननमााण रोजगारी सनधार योजना
*स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रीले आनथाक वषा सि् 2021 दे न्धख 2025 सालसम्मको अवनधको लानग दाई 10जीकेन्सेचु कोयोउ काइजेि केइकाकु (दशौं निमाा ण रोजगारी सुधार योजिा) घोषणा गरे का छि् (सि् 2021 माचा)।
योजिामा निम्न कुराहरू समावेश छि्।- युवाहरूको भिाा र प्रनशिण
*निमाा ण व्यवसाय याररयर उन्ननत प्रणाली (CCUS) आनद प्रवद्धा ि गरे र कामदारहरूलाई सुरनित पािे र नवकासगिे।- काम गिे आकषाक वातावरण नसजािा गिा आधार तयार गिे*लामो काम गिे घण्टाको सुधार गिे अपेिा गदै दण्डका साथ ओभरट्ाइम काया घण्टा सम्बिी नियमको
कायाा न्वयि (आनथाक वषा सि् 2024 साल)*पाररश्रनमक सुधार अनि श्रम र सामानजक बीमामा दताा प्रवद्धा ि*औद्योनगक दु घाट्िाहरू रोक्न, खस्न सक्ने सम्भानवत दू री अिुसार उपयुक्त सुरिा उपकरणहरूको प्रयोग
सुनिनित गिा उच्च-स्थािको कामको लानग खस्न् रोकथाम उपकरणहरूको लानग िूल-हािेस प्रकारको
उपकरणलाई सामान्य नियम बिाउिुहोस्।
- व्यावसानयक सीप नवकास र सीप हस्तान्तरणको प्रवद्धा ि*निमाा ण उद्योगको भनवष्यका कमाचारीहरूलाई व्यावसानयक तानलम प्रदाि गिे- रोजगारी सुधार प्रवद्धा ि गिे प्रणालीको स्थापिा
*CCUS लाई बढावा नदएर यस उद्योगमा नसि नििाइते साि पोउ (निमाा ण काया प्रदायकहरूका लानग ियाँ नट्र पलऐि) (सावाजनिक काममा गुणस्तर सुुः निनितता प्रवद्धा ि गिे ऐि, निमाा ण व्यवसाय ऐि र सावाजनिक काममा उनचतबोलपत्र र ठे िा प्रवद्धा ि गिे ऐि) प्रबद्धा ि गिे।*निमाा ण सम्बिी अिुदाि कोषहरू प्रयोग गिे- नवदे शी कामदारहरूलाई सम्बोधि गिे*नवदे शी कामदारहरूको रोजगारी व्यवस्थापि सुधार गिे17*नवदे शी िागररकहरूबाट् प्रानवनधक प्रनशिाथी र निनदा र सीप भएका कामदारको रूपमा उपयुक्त तररकामा
स्वीकािे

2.1.7 व्यावसानयक िमता नवकास प्रवर्द्ा न ऐन(1) संनिप्त जानकारी
व्यावसानयक िमता नवकास प्रवद्धा ि ऐिले व्यावसानयक तानलम र सीप परीिणको नवषयवस्तु सुधार गिे जस्ताकाम गरे र कामदारहरूको व्यावसानयक िमता अनभवृन्धद्ध गिे लक्ष्य राखेको छ।(2) मनख्य बनुँर्ाहरू
- व्यावसानयक तानलम
व्यावसानयक तानलम भिेको कामदारहरूलाई उिीहरूको कामको लानग आवश्यक सीप र ज्ञाि प्रदाि गरे रउिीहरूको िमता नवकास र सुधार गिे प्रनशिण हो। कािुिी मापदण्डहरू पूरा गिे र प्रान्तीय गभिारहरूद्वारा
मान्यता प्राप्त निजी रोजगारदाताहरू आनदद्वारा सञ्चानलत व्यावसानयक तानलमलाई मान्यता प्राप्त व्यावसानयक
प्रनशिण भनिन्छ।
- व्यावसानयक सीप परीिा
व्यावसानयक सीप परीिा एउट्ा रानररय प्रणाली हो जसले कामदारहरूको सीपको स्तर परीिण गछा रसरकारले यी सीपहरू प्रमानणत गछा । यनद तपाईंले व्यावसानयक सीप परीिा पास गिुाभयो भिे तपाईंलाई परीिा
उत्तीणा भएको प्रमाणपत्र नदइिेछ र तपाईं आिूलाई नगिोउसी (प्रमानणत सीप भएको दि कामदार) भन्नसक्नुहुन्छ। सि् 2022 अनप्रल 1 ताररख सम्ममा निमाा ण िेत्रमा नवशेष, प्रथम, दोस्रो, तेस्रो र आधारभूत तहवगीकरण वा एकल-तह सनहत 32 नवनभन्न प्रकारका व्यावसानयक सीप परीिाहरू छि्। प्रत्येक काया वगाको
लानग व्यावसानयक सीप परीिा छि् तर केही काया वगाको लानग कुिै व्यावसानयक सीप परीिा िहुि सक्छ।

2.2 ननमााण व्यवसाय ऐननिमाा ण व्यवसाय ऐि पाँचवट्ा उद्दे श्य हानसल गरी जिनहतको प्रवद्धा िमा योगदाि पुर्याउि स्थापिा भएकोनथयो। िाहक र काम नलिे नवशेषज्ञ ठे केदार दु वैले उनचत सम्झौता हस्तािर गरे र कायाा न्वयि गिे कुरा सुनिनितगरे र निमााण उद्योगको उपयुक्त नवकासलाई बढावा नदिु यसको लक्ष्य हो।18पाँ च उद्दे श्यहरू
1. निमाा ण व्यवसायमा संलग्न व्यन्धक्तहरूको योग्यतामा सुधार (निमाा ण व्यवसाय लाइसेन्स)2. निमाा ण कायाको लानग उपयुक्त सम्झौता गिे (इस्ट्ीमेट् र सम्झौता)3. उनचत निमाा ण काया सुनिनित गिे (मुख्य इन्धन्जनियर र प्रबिक इन्धन्जनियर)4. िाहकको सुरिा (अि-साइट् एजेि, काया खाता, काया योजिा)5. निमाा ण उद्योगको सही नवकास प्रवद्धा िनिमाा ण व्यवसाय ऐि अिुसार निम्न 29 प्रकारका व्यवसायहरूको लानग अिुमनत चानहन्छ।
नसनभल इन्धन्जनियररङ व्यवसाय / निमाा ण व्यवसाय / नसकमी व्यवसाय / प्लास्ट्ररङ व्यवसाय / स्क्यािोन्धल्डङर जनमि खन्ने व्यवसाय
डकमी व्यवसाय / छािा छाउिे व्यवसाय / नवद् युतीय निमाा ण व्यवसाय / प्लन्धम्बङ व्यवसाय / ट्ाइल, इँ ट्ा रकङ् क्रीट् ब्लक व्यवसाय
न्धस्ट्ल संरचिा निमाा ण व्यवसाय / न्धस्ट्ल सबलीकरण व्यवसाय / सडक नपच गिे व्यवसाय / िदी र समुिको
नपँधबाट् नहलो निकाल्िे व्यवसाय / नशट् मेट्ल व्यवसाय
झ्याल लगाउिे व्यवसाय / पेन्धिङ व्यवसाय / वाट्रप्रुनिङ व्यवसाय / इिे ररयर निनिनसङ व्यवसाय / मेनसिरीर उपकरण जडाि व्यवसाय
नहट् इन्सुलेशि व्यवसाय / दू रसञ्चार इन्धन्जनियररङ व्यवसाय / भूदृश्य बागबािी व्यवसाय / इिार खन्ने व्यवसाय
/ निनट्ङ व्यवसाय
पािी र ढल निकास सुनवधा व्यवसाय / अनग्न सुरिा सुनवधा व्यवसाय / सरसिाइ सुनवधा व्यवसाय / भिाउिे
व्यवसाय

2.3 भवन ननमाण मापर्ण्ड ऐनयो ऐिले भवि निमााण वा प्रयोग गदाा पालिा गिुापिे न्यूितम नियम तोकेको छ। मानिसहरू सुरनित र ढु िभई बस्न सकूि् भिी भवि निमााण र प्रयोग सम्बिी नियमहरूको पालिा होस् भन्ने सुनिनित गिा यो ऐि बिाइएकोहो । भवि निमाा ण मापदण्ड ऐि दु ई भाग नमलेर बिेको छ: तान्ताइ नकतेइ (एकल प्रावधाि) र स्यूदाि नकतेइ
(सामूनहक प्रावधाि)।
[तान्ताइ नकतेइ] (एकल प्रावधाि) भविको सुरिा र नट्काउ, भूकम्प प्रनतरोध, आगो रोकथाम र भूकम्पीय
19प्रनतरोधको मापदण्ड, छािा, बानहरी पखााल, बस्ने कोठामा प्रकाश र भेन्धिलेसि, शौचालय, नवद् युतीय उपकरणको
कायािमता आनदका लानग मापदण्ड स्थानपत गररएको छ।[स्यूदाि नकतेइ] (सामूनहक प्रावधािहरू) एकै िेत्रमा सँगै भविहरू निमाा ण गदाा राम्रो शहरी वातावरण कायमरहोस् भन्नको लानग यी प्रबिहरू तोनकएको छ। उदाहरणका लानग साइट् र सडकहरूको लानग मापदण्द,भविको कभरे ज अिुपात, भुइँको िेत्र अिुपात, उचाइको नसमा, तेसो सतहको नवनभन्न नसमा, आगलागी रोकथाम
िेत्रहरू र अन्य नियमहरू छि्। सैद्धान्धन्तक रूपमा यो शहरी योजिा िेत्रहरू र अधा-शहरी योजिा िेत्रहरूमा
लागू हुन्छ।

2.4 फोहोर व्यवस्थापन ऐनयस नियमको आनधकाररक िाम हाइनकबुचु िो स्योरी ओयोबी सेइसोउ िी कान्सुरु होउररचु (िोहोर
व्यवस्थापि र सावाजनिक सिाइ ऐि) हो। िोहोर उत्पादिलाई नियन्त्रण गरी उत्पन्न हुिे िोहोरलाई पुिुः प्रशोधितथा अन्य माध्यमबाट् उनचत रूपमा नवसजाि गरी मानिसहरूको नजउिे वातावरणको सुरिा गिा यो नियम निमााण
बिाइएको हो ।गोमी (िोहोर) लाई दु ई वगामा नवभाजि गिा सनकन्छ: व्यापाररक गनतनवनधबाट् उत्पन्न हुिे र घरपररवारबाट्
उत्पन्न हुिे।
व्यापाररक गनतनवनधबाट् उत्पन्न हुिे िोहोरलाई थप दु ई वगामा नवभाजि गररएको छ: साङग्यो हाइनकबुचु
(औद्योनगक िोहोर) र नजग्योकेइ इप्पि हाइनकबुचु (व्यावसानयक िोहोर)। धेरै ठे केदारहरू आउिे जािे गिेभएकोले निमाा ण साइट्हरू व्यस्त हुन्छि्, प्रत्येकले आफ्िो निमाा ण प्रनक्रयाले िोहोर उत्पादि गछा ि्, जसकोव्यवस्थापि गिुापछा । यस्तो िोहोरलाई निमाा ण साइट्बाट् हट्ाउिको लानग हाइनकबुचु स्यूस्यू उिपािग्योउ िोयोका (िोहोर संकलि र ढु वािी अिुमनत) नलिुपछा । यो काम िाहकबाट् केही अपवादहरूबाहेक सीधैनिमाा णको अडा र प्राप्त गिे प्रमुख ठे केदारले गिुापछा । यही कारणले गदाा सहायक ठे केदारहरू आिूले उत्पादिगिे औद्योनगक िोहोरलाई उनचत तररकामा व्यवस्थापि िगिा सक्छि्। तसथा यो नियम निमाा ण साइट्हरूमा
गररिे औद्योनगक िोहोरको होकाि (भण्डारण) को सम्बिमा सहायक ठे केदारहरूलाई पनि लागू हुन्छ।
मुख्य ठे केदारले औद्योनगक िोहोरको उनचत व्यवस्थापि िभएसम्म प्रनक्रयाहरूको श्रृंखला पुनर गिा औद्योनगक
िोहोरको नवसजाि सम्बिी म्यानििेस्ट् (निमाा ण िोहोर नियन्त्रण पची) तयार गिुापिे हुन्छ। अन्धन्तम व्यवस्थापिमा
20पुिुः प्रशोधि समावेश हुन्छ। साइट्मा कायारत कामदारहरूले यो म्यानििेस्ट् अिुसार िोहोर व्यवस्थापि
गिुापछा ।

2.5 ननमााण सामाग्री पननः प्रशोधन ऐननिमाा ण सामािी पुिुः प्रशोधि ऐि िोहोर सामिीको उनचत नवसजाि र पुिुः प्रशोधि गिा प्रोत्सानहत पािे एउट्ा
कािुि हो। यस नियमको आनधकाररक िाम केन्सेचु कोजीिी काकावारु नसजाइ िो साइनसगेिकातोउ िी कान्सुरु
होउररचु (निमाा ण सामिी पुिुः प्रशोधि ऐि) हो। निमाा णसामािी पुिुः प्रशोधि ऐि अिुसार निमाा ण कामबाट् उत्पन्न
िोहोरलाई पुिुः प्रशोधि र पुिुः प्रयोगलाई प्रवद्धा ि गिासामिीको

प्रकार

अिुसारछु ट्याउिुपछा ।निमााण

साइट्हरूमा उत्पन्न हुिे िोहोरलाई साइट्मा निधाा रणगररएको वगीकरण नवनध अिुसार तोनकएको िेत्रमा भण्डारण गिुापछा ।

2.6 वायन प्रर्ू षण ननयन्त्रण ऐनवायु प्रदू षण नियन्त्रण ऐिले पदाथाको प्रकार र पूवाा धारको आकारप्रकार अिुसार कारखािा र कायास्थलबाट्
निस्किे वा छररिे वायु प्रदू षकहरूका लानग उत्सजाि मापदण्डहरू आनद तोक्छ। साथै जब एस्बेस्ट्ोस (निधाा ररतधुलो) प्रयोग गररएको भवि वा संरचिाहरू भिाउिे, पुिुः निमाा ण गिे वा ममात गिे निमाा ण कायामा निधाा ररतधुलो उत्सजाि जस्ता काम सुरु हुिुभन्दा कम्तीमा 14 नदि अनघ प्रान्तीय गभिारलाई सूचिा नदिुपछा ।

2.7 आवाज ननयमन ऐन र कम्पन ननयमन ऐनयस नियमको उद्दे श्य कारखािा र निमाा ण कायाबाट् उत्पन्न हुिे आवाज र कम्पिलाई नियमि गरी रसवारीसाधिको आवाजको लानग स्वीकृत सीमा निधाारण गरी जीवियापि गिे वातावरणको संरिण गिुा रजिताको स्वास्थ्यको रिा गिुा हो। निमााण कायाको योजिा बिाउँ दा निमाा ण साइट् वररपररको स्थािको अवस्था

21अिुसिाि गरी समि रूपमा आवाज र कम्पि कम गिा निम्न कुराहरू नवचार गिुापछा ।- न्यूि आवाज आउिे र न्यूि कम्पि हुिे निमाा ण नवनधहरूको चयि- न्यूि आवाज आउिे निमााण उपकरणको चयि- काम गिे समय र प्रनक्रयाहरूको योजिा
- आवाज र कम्पि नसजािा गिे निमाा ण उपकरणहरू राख्ने स्थाि निधाा रण गिे- साउन्डप्रूनिङ संरचिाहरू आनदको स्थापिा।

2.8 जल प्रर्ू षण रोकथाम ऐनयो नियम सावाजनिक पािी र जनमिमुनिको पािीमा जल प्रदू षण रोक्न लागू गररएको हो। निमाा ण साइट्हरूबाट्
उत्पन्न हुिे िोहर पािीलाई ढल वा िदी/िालीहरूमा नवसजाि गदाा प्रत्येक प्रान्तले तोकेको मापदण्डहरू पालिा
गिुापछा ।

2.9 अनि ननयन्त्रण ऐनअनग्न नियन्त्रण ऐि निम्न कुराहरूमा लनित छ
1. आगलागी रोक्ने, त्यसबारे चेताविी नदिे र नियन्त्रण गिे अनि आगोबाट् िागररकहरूको जीवि, शरीर रसरसम्पनत्तको रिा गिे,2. आगलागी वा भूकम्प र अन्य प्रकोपबाट् हुिे िनतलाई न्यूिीकरण गिे र
3. नवपद् आनदका कारण घाइते वा नबरामी भएका मानिसहरूलाई उनचत तररकामा सारी सुव्यवस्था कायमगिे र जिकल्याणको प्रवद्धा िमा योगदाि पर्याउिे।
भविहरूमा आगो लाग्नबाट् रोक्न, आग्लागीको चेताविी नदि र निभाउि तथा आग्लागीबाट् मानिसहरूलाई
उद्धार गिा िायर एन्धस्ट्ङगुइसर, भवि नभत्रका िायर हाइडर े िहरू र न्धरंकलरहरू जस्ता आगो निभाउिे
उपकरणहरू; सुरनित ठाउँ मा जाि मद्दत गिे उपकरणहरू जस्तै भर्याङहरू; अलामा प्रणालीहरू आनद जस्ता
आगलागी नियन्त्रणका सुनवधाहरूको लानग नियमहरू बिाइएका हुन्छि्।

22

2.10 खानेपानी आपूनता ऐनखािेपािी आपूनता ऐि पािी सम्बिी कामलाई नियन्त्रण गिे कािुि हो। स्वच्छ, प्रचुर मात्रामा र नकिायती
खािेपािीको आपूनता सुनिनित गरी जिस्वास्थ्य र जीवियापि गिे अवस्थामा सुधार ल्याउि यो नियम बिाइएकोहो। यसका लानग पािी आपूनता ऐिले तोके बमोनजम इन्धन्जनियर र प्रानवनधकहरू खट्ाइिुपछा र उिीहरूको
निदे शिमा काम हुिुपछा ।

2.11 ढल ननकास ऐनढल निकास ऐि ढल निकास प्रणालीको नवकासमािात सहरहरूको सुदृढ नवकास प्रवद्धा ि गिा, जिस्वास्थ्यमा
सुधार ल्याउि र सावाजनिक पािीको गुणस्तर संरिण गिा बिाइएको हो। निम्न कुराहरू गराउि सक्ने िोहोर
पािीलाई सावाजनिक ढल प्रणालीमा छोड् िु हुँ दैि।- यसले ढलको पूवााधारलाई न्धखयाउँ छ।- अन्य िोहोर पािीसँग नमसाउँ दा यसले नवषालु ग्यासहरू उत्पन्न गराउँ छ।- यसले ढलको पाइपहरू जाम गराउँ छ।- यसले ढल पाइपनभत्र काम गिा खतरिाक बिाउँ छ।- यसले ढल प्रशोधि प्लािमा जैनवक प्रशोधिको प्रभावकाररता कम गराउँ छ।- यसले ढल प्रशोधि प्लाि र अन्य पूवााधारहरूमा उत्पन्न हुिे िोहोरलाई प्रशोधि गिा र नवसजाि गिा गाह्रो
बिाउँ छ।मानथका कारणहरूले हाइडर ोजि-आयिको गाढापि, उनत्रएका ठोस पदाथाको मात्रा, याडनमयम, सीसा, कुलक्रोनमयम, तामा, पाता आनद पािीमा मापदण्डको मात्राहरूभन्दा धेरै छ भिे त्यस्तो पािी ढल निकासमा छोड् िुहुँ दैि। निमााण साइट्हरूमा उत्पन्न हुिे िोहोर पािीमा निम्न कुराहरू समावेश हुन्छि्।
- कङ् क्रीट् उत्पादि गिे ब्याचर प्लािहरू धुँदा निस्किे पािी- निक्स्चरहरू धुँदा निस्किे पािी- कङ् क्रीट्बाट् वा त्यसमानथ बगेर आएको आकाशको र झरिाको पािी- वेलपोइि निकास, डीपवेल निकास (साइजमा निभार हुन्छ)कङ् क्रीट्मानथ वा त्यसबाट् बगेर आउिे पािी अत्यनधक िारीय िोहोर पािी बन्छ, जसलाई काबाि
23डाइअक्साइड ग्यास वा रसायिले तट्स्थीकरण उपचार गिुापछा ।

2.12 ग्यास व्यापार ऐनग्यास व्यवसाय ऐिले सुरिा सुनिनित गिा र ग्यास प्रयोगकताा हरूको संरिण गिा पाइपलाइिहरू मािात ग्यास
आपूनता गिे शहरी ग्यास व्यवसायको लानग व्यवसाय सञ्चालकलाई नियमि गछा । ग्यास चुहावट् र खरावभेन्धिलेसिले घातक दु घाट्िाहरू निम्त्याउि सक्ने हुिाले ग्यास खपत गदाा प्रयोग हुिे मेनसि, उपकरणहरू रएक्जोस्ट् भेन्धिलेसिको सम्बिमा नवस्तृत नियमहरू स्थापिा गररएको छ।

2.13 नवर्् यनत व्यापार ऐनयनद अिुनचत तररकामा प्रयोग गररयो भिे नबजुलीले आगलागी, उपकरणहरूको दु घाट्िा र मानिसमा चोट्पट्क
निम्त्याउि सक्छ। उदाहरणका लानग नवद् युत चुहावट्ले आगो वा नबजुली झट्् का (करे ि लाग्ने) जस्ता गम्भीरदु घाट्िाहरू निम्त्याउि सक्छ। नवद् युत व्यापार ऐिको उद्दे श्य नवद् युत व्यवसायको उनचत र व्यावहाररक
सञ्चालिका लानग मापदण्डहरू स्थापिा गरी नवद् युत उपभोक्ताको नहत संरिण अनि नवद् युतीय पूवाा धारहरूको
निमाा ण, ममात र सञ्चालिको नियमि गरी जि सुरिा सुनिनित गिुा र त्यस्तो वातावरणको संरिण गिुा हो। नवद् युतव्यापार ऐिका साथै नवद् युतीय पूवााधारहरूको सुरिा सम्बिी नियम कािुुुिहरूमा नवद् युतीय उपकरणहरूको
लानग प्रानवनधक मापदण्डहरू नदिे मन्त्रालयको आज्ञा (नवद् युत उपकरणका लानग प्रानवनधक मापदण्डहरू),नवद् युतीय उपकरण र सामिी सुरिा ऐि, इलेन्धररनसयि ऐि र नवद् युत व्यापारको निष्पि अभ्यास सुनिनित गिे
ऐि (नवद् युत व्यापार ऐि) समावेश छि्।2.14 र्ू रसञ्चार व्यवसाय ऐनदू रसञ्चार व्यवसाय ऐिले िाहकहरूलाई लाइि र अन्य पूवाा धारहरू जडाि गरे र दू रसञ्चार सेवाहरू प्रदाि गिेदू रसञ्चार व्यवसायहरूको नियमि गछा । दू रसञ्चार व्यवसाय ऐि धातुका तारहरूमािात नसग्नलहरू पास गिेतारयुक्त सञ्चारहरूमा मात्र िभई ताररनहत सञ्चार र अनिकल िाइबरमािात हुिे सञ्चारहरूमा पनि लागू हुन्छ।ट्े नलिोि, कम्यूट्र र अन्य ट्नमािलहरू दू रसञ्चार वाहकको दू रसञ्चार लाइिहरूमा जडाि गदाा भएको खरावनिमाा ण कायाले सञ्चार लाइि काम िगिा सक्छ। तसथा निमाा ण काया कोजी तानन्निस्या नसकाकु (इजाजतपत्र प्राप्त

24

इन्स्टलेशि प्रानवनधक) द्वारा गररिु र सुपररवेिण गररिु अनिवाया छ।

2.15 रे नियो ऐनरे नडयो ऐिले रे नडयो तरं गको निष्पि र प्रभावकारी प्रयोग सुनिनित गरी जि कल्याणको प्रवद्धा ि गिे उद्दे श्यराखेको छ। रे नडयो तरं गहरूको निस्कासि र यसले प्रयोग गिे निक्वेन्सीको आधारमा प्रसारण उपकरणहरू
प्रयोग गिा इजाजतपत्र आवश्यक हुन्छ। लाइसेन्स चानहिे ट्र ान्सनसभर नबिा लाइसेन्स प्रयोग गिुा गैरकािुिी हो।जापािमा स्वीकृत िभएसम्म नवदे शमा बिाइएका ट्र ान्सनसभरहरूको प्रयोग पनि अवैध हो। प्रसारण उपकरणहरू
प्रयोग गररिे सावाजनिक निमााण साइट्हरू र ठूला निमााण साइट्हरूमा रे नडयो तरं गहरू सम्बिी नियमकािुुुिहरू पालिा गिुा आवश्यक छ।

2.16 नसनभल एरोननटक्स ऐननसनभल एरोिनट्क्स ऐिले नवमाि िेनभगेसिको सुरिा र नवमाि िेनभगेसिबाट् हुिे अवरोधहरूको रोकथाम
सुनिनित गिे नवनधहरू स्थापिा गछा । भविहरू र क्रेि जस्ता निमाा ण उपकरणहरूको उचाइको कारणनतिीहरूले नवमािको सुरनित िेनभगेसिमा हस्तिेप गिा सक्छि्। जनमि वा पािीको सतहबाट् 60 नमट्र वात्योभन्दा मानथ उचाइका भविहरूमा अवरोध बत्तीहरू जडाि गिुापछा । उचाइका साथै हवाई िेत्रमा अवतरणगिा बाधा पुर्य
‍ ाउि सक्ने वा नवमाि िेनभगेसिको सुरिालाई गम्भीर रूपमा हानि पुर्‍याउि सक्ने कुिै पनिसंरचिाहरूमा अवरोध बत्तीहरू स्थापिा गिुा आवश्यक छ।पनछल्लो समय निमाा ण पररयोजिामा सभे गिाका लानग मािवरनहत हवाई सवारी साधि (डर ोि) प्रयोग हुिे गरे कोछ । 100 िाम वा सोभन्दा बढी तौल भएको डर ोिलाई मािवरनहत नवमािको रूपमा दताा गिुा आवश्यक छ। िोफ्लाइ िेत्रका साथै पालिा गिुापिे नियमहरू (मादक पदाथा सेवि गरे र उडाि िगिे, राती उडाि िगिे, आिूलेदे ख्ने िेत्रभन्दा बानहर िउडाउिे आनद)।

2.17 पानकाङ स्थल ऐनपानकाङ स्थल ऐि सहरहरूमा गाडी पानकाङको सुनवधाको नवकाससम्बिी कािुि हो। यसको उद्दे श्य सडक25ट्र ानिकलाई सहज बिाउिु हो जसले गदाा सावाजनिक सुनवधामा योगदाि पुर्य
‍ ाउिु र पानकाङ सुनवधा रउपकरणहरूको लानग आवश्यक कुराहरू निधाा रण गरी सहरका नक्रयाकलापहरू कायम राख्िु र प्रवद्धा ि गिुाहो। पानकाङ स्थल निमाा ण काया गदाा निमाा ण सुरु हुिुअनघ स्थािीय सरकारलाई सूचिा नदिुपछा ।26अध्याय 3: निर्ााण कायाका प्रकार र सञ्चालिहरू
3.1 निर्ााण कायाका प्रकारहरू
निर्मा ण कमर्ालमई र्ुख्य तीि प्रकमरर्म निभमजि गिा सनकन्छ: नसनभल इन्न्जनिर्ररङ कमर्ा, निर्मा ण कमर्ा रलमइफ लमइि पूिमाधमर/उपकरण जडमि।

3.1.1 नसनिल इन्जिनियररङ कायानसनभल इन्न्जनिर्ररङ् कमर्ार्म प्रमकृनतक िमतमिरण, जस्तै र्हमसमगर, िदी, पहमड र जंगलहरू सर्मिेश छि्।र्स कमर्ाले हमम्रो दै निक जीिि र अर्ाव्यिस्थमलमई सघमउिे पूिमाधमर नसजािम गदा छ, र र्सर्म निम्न प्रकमरकम
निर्मा णहरू सर्मिेश छि्[ड्यार् कोिी] (बााँध निर्ााण) िदीहरूर्म बग्ने पमिीको र्मत्रमलमई निर्नर्त गिा बमाँधहरू बिमइन्छ। बमाँ धकमदु ईिटम उद्दे श्यहरू छि् निसुई (बमढी निर्न्त्रण) र ररसुई (पमिी उपर्ोग)। बमढी निर्न्त्रणर्म, िदीर्म बग्ने पमिीको
र्मत्रम सर्मर्ोजि गिा भमरी िर्माको सर्र्र्म पमिी जम्मम गररन्छ तमनक िदीओभरफ्लो िहोस् र बमढीले क्षनत िपुऱ्र्मओस्। पमिीको उपर्ोगको
सन्दभार्म र्सले कृनर् र उद्योगर्म न्स्थर पमिी आपूनता सुनिनित गिा उपलब्ध
पमिीको र्मत्रमलमई निर्र्ि गिा भूनर्कम खेल्छ। जलनिद् र्ुत शन्िउत्पमदि पनि त्यसै सर्र्र्म गररन्छ। जमपमि पहमडहरूबमट बग्ने र्ुप्रै
िदीहरू भएको दे श हो। जमपमिर्म 3,000 भन्दम बढी बमाँधहरू छि् जुिबमढी निर्न्त्रण र/िम पमिी उपर्ोगको लमनग बिमइएकम हुि्। बमाँध निर्माण
गिुा एउटम ठूलो स्तरको पररर्ोजिम हो, त्यसैले सडक बिमइन्छ र िमस्तनिक

बमाँधबमाँ धको निर्मा ण सुरु गिुा अनघ िदीको प्रिमह पररिताि गररन्छ। समर्ै, ठूलो संख्यमर्म ठूलम निर्माण उपकरणहरू
प्रर्ोग गररन्छ।
[कसेि/काइगि कोिी] (िदी र तटीय निर्ााण) िदी र सर्ुद्रर्म गररिे निनभन्न प्रकमरकम निर्मा ण कमर्ाहरू।र्ो र्हत्त्वपूणा कमर्ाले र्मनिस र सम्पनिलमई प्रकोपहरूबमट जोगमउाँ छ र ब्रेकिमटरहरू, छमल रोक्ने पखमालहरू,िदी तटबन्ध, लेनि तटबन्ध र जलर्मगाहरूको निर्मा ण र्सर्म सर्मिेश छि्। र्स कमर्ार्म प्रमकृनतक िमतमिरण
27

संरक्षण गिा स्थमिीर् ििस्पनत र जीिजन्तुको संरक्षण, िदीको िमतमिरणको संरक्षण र सृजिम पनि सर्मिेश छि्।ब्रेकिमटरछमल रोक्ने पखमाल

[दोरो कोिी] (सडक निर्ााण) र्ो र्मनिस र सिमरी
समधिहरूको लमनग निर्मा ण गररएको सडक हो। सडकर्म
रमजर्मगाहरू, रमनरिर् सडकहरू, प्रमन्तीर् सडकहरू रिगरपमनलकम सडकहरू पछा ि्। र्सको समर्ै कृनर् र ििसडकहरू पनि हुन्छि्। अलकत्र िम नसर्ेन्टबमट, सतहभमगर्म निनभन्न प्रकमरकम र्प निशेर् कमर्ाहरू पनि गररन्छ।सडक निर्माण

उदमहरणहरूर्म निन्हहरू र र्मकीङहरूको जडमि,टि मनफक संकेतहरू र सडक बिीहरूको जडमि र आिश्यक निद् र्ुतीर् कमर्ा, सुन्दर प्रमकृनतक दृश्यहरूको
सुधमर, इट्टम र ब्लकको कमर्, फुटपमर्को निर्मा ण, र सडकको सतहहरूर्म सेतो रे खमहरू कोिे जस्तम कमर्सर्मिेश छि्। अनहले, पुरमिम सडकहरू र्र्ात गिा र्ुप्रै कमर्हरू भइरहे कम छि्।[टिेल कोिी] (सुरुङ खन्नु) सुरुङहरू रे लर्मगा निर्मा ण गिा,सडक, जलर्मगा,र अन्य पूिमा धमर सुनिधमहरूको लमनग प्रर्ोग गररन्छ।
निनभन्न प्रकमरकम सुरुङ र नतिकम निर्मा ण निनधहरू छि्, रभौगोनलक अिस्थम अिुसमर निर्मा ण निनध छिोट गरर खन्न सुरुगररन्छ। िमर प्रकमरकम टिेलीङ निनधहरू छि्: पहमडी टिेनलङ
निनध, खुलम-कट निनध, नशल्ड निनध र पमइप-ज्यमनकङ निनध।

28सुरुङ निर्माण

[साङगाकु सुरुङ] (पहाडी टिेलीङ निनध) र्ुख्यतर्म पहमडी क्षेत्रर्म कडम िट्टमिहरू उत्खिि गरी खनिएकम
सुरुङहरू। निस्फोटि गरर िम सुरुङ खन्ने र्ेनसिहरूद्वमरम सुरुङ उत्खिि गररन्छ र उत्खिि गररएको सतहर्म
सटनिट, न्िल शोररङ र रक बोल्टहरू जडमि गरे र सुरुङलमई अड्यमउि NATM भनििे निनध प्रर्ोग गररन्छ।रक बोल्टिील शोररङ
शटनिट[काइसाकु सुरुङ] (खुला-कट निनध) जनर्िलमई खस्नबमट जोगमउि र्मटो ररटे निङ शोररङ प्रर्ोग गरीजनर्िको सतहबमट उत्खिि गिे निनध। र्सलमई कमइसमकु कोहो (खुलम-कट निनध) भनिन्छ। उत्खिि गररएको
स्थमिर्म सुरुङ निर्मा ण गररन्छ। र्स निनधर्म सुरुङ बमनहरको क्षेत्र सुरुङ निर्मा णपनछ पुिः भररन्छ ।[निल्ड सुरुङ] (निल्ड निनध) नशल्ड निनधर्म टिेलीङ र्ेनसि प्रर्ोग गररन्छ, जसलमई नशल्ड र्ेनसि भनिन्छ, जुिसुरुङ खन्नकम लमनग निशेर् रूपर्म नडजमइि गररएको हुन्छ। सुरुर्म, सुरुङ खन्नको लमनग नशल्ड र्ेनसिको
आधमरको रूपर्म शमफ्टको निर्मा ण गररन्छ। नशल्ड टिेनलङ र्ेनसिलमई शमफ्टबमट तेसो पमरे र रमन्खन्छ, र उत्खिि
गदमा , कङ् िीट िम न्िल प्यमिलकम टु िमहरू सुरुङ निर्मा ण गिे र्ेनसिको पछमनड असेम्बल गररन्छ। जनर्ि र्मनर्
कुिै संरििम अिन्स्थत भएतम पनि र्ो निनध प्रर्ोग गरे र िरर् जनर्ि खन्न सनकन्छ।
[सुइनिि सुरुङ] (पाइप-ज्यानकङ निनध) सुरुङ बिमउिे र्ेनसिर्म नलड नशल्ड िम फ्यमक्ट्ि ीर्म निनर्ात ज्यमनकङ
पमइपको अन्त्यर् कमट् िे िक्कमलमई लन्िङ र ररनसनभङ शमफ्टको बीिर्म जोडे र त्यसपछी ज्यमनकङ पमइपलमई
लन्िङ शमफ्टबमट थ्रन्िङ फोसा प्रर्ोग गरे र जनर्िर्म धसमएर निर्मा ण गररन्छ। प्रर्ोग गररिे ज्यमनकङ
पमइपहरूर्म कङ् िीट पमइपहरू, डमक्ट्मइल पमइपहरू, र न्िल पमइपहरू सर्मिेश छि् र र्ुख्य रूपर्म शहरीक्षेत्रर्म समर्मनजक पूिमाधमर (ढल, पमिी, नबजुली, सञ्चमर, ग्यमस, आनद) को लमनग प्रर्ोग गररन्छ।

29

[क्योररयो कोिी] (पुलको कार्) र्हमसमगर र िदीहरू पमर गिा बमटो प्रदमि गिेलमई क्योररर्ो (पुल) भनिन्छ।
बिौटको आधमरर्म, छड् के नबर् पुलहरू, टि स पुलहरू, आका पुलहरू,कडम-फ्रेर् भएकम पुलहरू, केबलअनडएको पुलहरू, झोलुङ्गे पुलहरू, र अन्य छि्। निर्मा ण दु ई प्रर्ुख प्रनिर्महरूर्म गररन्छ: कमबुको (जनर्ि
तलको संरििम) र ज्योउबुको (जनर्ि र्मनर्को

संरििम)।

तल्लो संरििम निर्मा णर्म, पुललमई सहमरम नदि जगहरू
रमन्खएको हुन्छ। र्मनर्ल्लो संरििम निर्माणर्म, पुलको र्ुख्यभमग सिमरी समधि र र्मनिसहरु आितजमित गिाकम लमनगबिमइएको हुन्छ। निनधहरूर्म बेन्ट निनध, केबल रमख्ने निनध,पुलको कमर्इन्िीर्ेन्टल लन्िङ निनध, र्मत्री िेि बेन्ट निनध र फ्लोनटं ग िेिनिनध सर्मिेश छ। निर्मा ण गिे स्थमिको आधमरर्म पुल बिमउिको लमनग सबैभन्दम उिर् निर्मा ण निनध छिोटगररन्छ।
[खाइयो दोबोकु कोिी] (सार्ुनिक नसनिल इन्जिनियररङ कार्) सर्ुद्र र िदीहरूर्म बन्दरगमह रएर्रपोटा हरू जस्तम सुनिधमहरूको निर्मा ण। र्सर्म जहमजहरू डक गिा सक्ने सुनिधम, छमलहरू रोक्नको लमनगब्रेकिमटरहरू, जहमजहरूकम लमनग सुरनक्षत र्मगा, सर्ुद्रबमट पुि: प्रमप्त गररएको जग्गमहरू जहमाँ कमरखमिम र अन्यसुनिधमहरूको, समर्ै सर्ुद्रर्ुनि सुरुङहरू, सर्ुद्र नकिमरकम पुलहरू, र सर्ुद्र नकिमरकम िमर्ु उजमा उत्पमदि

बन्दरगमहको
र्िोरर् दृश्य

ब्रेकिमटर निर्माण

टमिरहरू जस्तम अन्य संरििमहरू सर्मिेश छि्। ।सर्ुद्री नसनभल इन्न्जनिर्ररङ् कमर् सम्बन्धी सुनिधम र संरििमहरू धेरै ठूलम हुिे भएकमले निर्मा णको लमनग30समग्योउसेि (कमर् गिे जहमज) भनििे ठूलो र्ेनसिद्वमरम कमर्गररन्छ जसले सर्ुद्र र्ुनिको जनर्ि खन्न र भमरी िस्तुहरू उठमउि
सक्छ। सर्ुद्री नसनभल इन्न्जनिर्ररङ कमर्को अको निशेर्तम
भिेको सर्ुद्र र्ुनिको जनर्िको आकमर र्मपि गिा सिेक्षण
उपकरणको प्रर्ोग र सेन्सुइशी (गोतमखोर) िम सर्ुद्रर्म पमिीर्ुनि

गोतमखोर

कमर् गिा सक्ने र्मनिसहरूको प्रर्ोग गिुा हो।[तेचुदो कोिी] (रे लर्ागा निर्ााण) नसनभल इन्न्जनिर्ररङ् कमर्ा र्मत्र िभई निद् र्ुतीर् कमर्ा र भिि निर्मा ण कमर्ा
सनहत निर्मा ण सम्बन्धी लगभग सबै निशेर् कमर्ाहरूको संलग्नतमबमट निर्मा ण कमर्ा सम्पन्न हुन्छ।

[ज्योउसुई कोउिी] (पािी र ढल निकासको कायाहरू) र्ीनसनभल इन्न्जनिर्ररङको,पमिी सम्बन्धी सुनिधमको, िम ढलपमइपको सम्बन्न्ध कमर्हरू हुि सक्छि्। र्स नसनभल इन्न्जनिर्ररङ
कमर्ाहरूर्म पमिी प्रशोधि सुनिधम र ढल प्रशोधि प्लमन्टहरूको
कमर्ाहरू पनि सर्मिेश छि्।ढल निकमसको
कमर्[साइगाइ फुक्क्क्यु कोिी] (प्रकोप पुिर्स्ाापिा काया) जमपमिर्म प्रत्येक िर्ा, सडकहरू, िदीहरू र अन्यनसनभल इन्न्जनिर्ररङ सुनिधमहरू आाँ धी, भीर्ण िर्मा , भूकम्प र अन्यप्रमकृनतक प्रकोपहरूले क्षनतग्रस्त हुन्छि्। र्स निर्मा ण कमर्ाले
क्षनतग्रस्त संरििमहरू द्रु त रूपर्म पुिस्थमा नपत गिे गछा । र्सर्म निनभन्न
समिाजनिक नसनभल इन्न्जनिर्ररङ सुनिधमहरू जस्तै िदी, तट, क्षरण
निर्न्त्रण सुनिधमहरू, सडक, बन्दरगमह, पमिी र ढल प्रणमली, आनदसर्मिेश छि्।31प्रकोप पुिनिार्माण
कमर्ा[सोिोता िो डोबोकु कोिी] (अन्य नसनिल इन्जिनियररङ
कायाहरू) अन्य कमर्हरूर्म निर्मिस्थल निर्मा ण, भूनर्
सर्मर्ोजि, कृनर् नसनभल इन्न्जनिर्ररङ कमर्ा, क्षरण निर्न्त्रण, रिि नसनभल इन्न्जनिर्ररङ कमर्ाहरू सर्मिेश छि्।निर्मिस्थल निर्माण

3.1.2 ििि निर्ााण कायाकेन्िकु कोजी (निर्मा ण कमर्ा) र्सर्म आिश्यक भििहरू जस्तै अपमटा र्ेन्ट र घरहरू, अस्पतमलहरू,निद्यमलर्हरू र रे िु रेन्टहरू सनहत जीििको लमनग आिश्यक पिे भििहरूको निर्मा ण गिे प्रनिर्म हो।भििहरूको बिौट अिुसमर तेन्क्कि कङ् िीट जोउ (प्रबनलत कङ् िीट), तेक्कोिु जोउ (िील-फ्रेर्), तेक्कोिु
तेन्क्कि कङ् िीट जोउ(सिमनलकृत िील फ्रेर् कङ् िीट निर्माण), र्ोकु जोउ (कमठको-फ्रेर्), कङ् िीट ब्लकजोउ (कङ् िीट ब्लक), आनदको रूपर्म िगीकरण गिा सनकन्छ।
प्रबनलत कङ् िीट भििहरू एक प्रबनलत िीलको फर्मा र्म कङ् िीट खन्यमएर निर्मा ण गररन्छ। न्िल-फ्रेर्भिि र्स्तो संरििम जसले कोलर् र ठमडो नबर्को रूपर्म न्िलकम खण्डहरू प्रर्ोग गछा । दु ई बीिको नभन्नतम
भिेको एउटमले ररबमर प्रर्ोग गछा जबनक अकोले न्िलकम खण्डहरू प्रर्ोग गछा र दु बै प्रर्ोग गिे संरििमलमई
सिमनलकृत िील फ्रेर् कङ् िीट निर्मा ण भनिन्छ। प्रबलीकरण डण्डीलमई न्िलकम खण्डहरू िररपरर असेम्बलगरे र, भिि बिमउि कङ् िीट खन्यमइन्छ। कमठको-फ्रेर् संरििम भिेको समर्मन्यतर्म आिमसर्म प्रर्ोग हुिेसंरििम हो, र र्सले कोलर् रठमडो नबर्कम लमनग कमठ प्रर्ोग गिे संरििमहरूलमई जिमउाँ छ। कङ् िीट ब्लकसंरििमर्म,कङ् िीट ब्लकर्म रहे को प्रबनलत िील डन्डीहरूबमट नछरमउदै एक र्मनर् अको पमइल गदै र नसर्ेन्ट
र्सलम र अन्य समर्ग्रीहरूद्वमरम प्रबल गररन्छ।
तुलिमत्मक रूपर्म ठूलम स्तरकम निर्मा ण पररर्ोजिमहरू जस्तै भिि, अपमटा र्ेन्ट, इत्यमनदहरू निम्न िर्र्म
सम्पन्न हुन्छि्।
[िुम्बी कोिी] (तयारी काया) भिि निर्मा ण हुिे ठमउाँ को िररपरर घेरम खडम गरी निर्मा ण कमर्दमरकम लमनगअस्थमर्ी निर्मा ण कमर्मालर् र निश्रमर्स्थल निर्मा ण गररन्छ। समर्ै, निर्मा णकम लमनग निद् र्ुतीर् र प्लमम्बीङको कमर्गररन्छ।भिि निर्मा ण हुिे ठमउाँ र्म पमइललमई सपोटा गिे तह (भमर बोक्ने सतह) सम्बन्धी अिुसन्धमि गिा ग्रमउन्ड सभे
32

(बोररङ सभे) गररन्छ। कुिै भूनर्गत अिरोध िम पुरमतमन्िक स्थलहरू छि् नक भिेर पिम लगमउि परीक्षण पनिगररन्छ।
[यार्ादोर्े कोिी] (र्ाटो नटकाउिे संरचिाको काया) उत्खिि
कमर्ाको पररणमर् स्वरूप र्मटोको नभिम भत्किबमट जोगमउिे
प्रनिर्मलमई र्मर्मदोर्े भनिन्छ। नभिमलमई सहमरम नदि भूनर्गत
रूपर्म अस्थमर्ी पखमा ल बिमइएको हुन्छ तमनक त्यो िढलोस
र्मटो संरक्षण
संरििमको कमर्ा

( नशहोको (शोररङ ) भनिन्छ)।
[कुई कोिी] (पाइनलङ काया) भििलमई सहमरम नदिकम लमनगपमइलहरू जनर्िर्म गमडीन्छि्। पमइलको टु प्पो जनर्िर्म रहेको भमर बोक्ने सतहर्म पुग्नु पछा । दु ई प्रकमरकम
पमइनलङ निनधहरू छि्: बमश्योउिी कङ् िीट कुई (कमि-इि-नसटू कङ् िीट पमइलहरू) समइटर्म बिमइन्छ रनकसेई कुइ (नप्रकमि पमइलहरू) कमरखमिमर्म-बिमइन्छ र समइटर्म डे नलभर गररन्छ।[दो कोिी] (र्ाटोको कार्) जनर्िको सतह र्ुनि संरििम निर्मा णगिा जनर्िको उत्खिि। निर्मा ण उपकरणहरू जस्तै डोजर रएक्सकमभेटरहरू उत्खििकम लमनग प्रर्ोग गररन्छ। जमन्दो
(उत्खििबमट निस्केको बनढ र्मटो) डम्प टक िम अन्य र्मध्यर्बमट
हटमइन्छ। उत्खििकम िर्र्म निस्किे पमिीलमई पनि पम्प गरे रडोजर प्रर्ोग गरे र र्मटो र बमलुिम लोड गिेबमनहर निकमल्ि आिश्यक हुन्छ।
[नचका कुताई कोिी] (िूनर्गत फ्रेर् निर्ााण) जग, कोलर्,भूनर्गत फ्रेर् निर्माण

ठमडो बीर्, पखमा ल, फ्लोर आनद नर्लेर बिेको भििको
संरििमत्मक भमगलमई कुतमई (फ्रर्े)भनिन्छ । र्मटोको कमर् पूरमभएपनछ भूनर्गत फ्रेर् निर्मा ण गररन्छ। र्हमाँ बमट निनभन्न निर्ेशज्ञठे केदमरहरु आउिे र जमिे गछा ि्। उदमहरणकम लमनग, फ्रेर्लमई
सपोटा गिाको लमनग डण्डीको कमर्, डण्डी जोड् ि प्रेशर िेन्ल्डङ
तमनक ररबमरर्म जोनडर्ोस, कङ् िीट हमल्िे फर्मा निर्मा ण गिे, फर्मा र्म कङ् िीट खन्यमउि कङ् िीट पन्म्पङ गिेकमर् र निनभन्न प्रकमरकम उपकरण जडमि गिे कमर् हुन्छ। निर्माण कमर्ा र्ोजिम अिुसमर अनघ बढ् िे कुरम सुनिनित
33

गिा ठे केदमरहरू बीिको सहकमर्ा र्हत्त्वपूणा छ।[नचज्योउ कुताई कोिी] (िनर्ि-र्ानिको फ्रेर् निर्ााण) ठु लो भििको निर्मा णर्म हे भी-गेजको न्िलकम
खण्डहरूको प्रर्ोग हुन्छ। र्ो निर्मा णलमई तेक्कोिु कोउजी (िीलफ्रेनर्ङ कमर्ा) भनिन्छ। िीलको खण्ड उठमउि, र्सलमई न्स्थनत
रमख्न, र ठमउाँ र्म बोल्ट कस्न र्ोबमइल िेि प्रर्ोग गररन्छ।
समर्मन्यतर्म तीि फ्लोरकम लमनग कोलर्, ठमडो नबर् र फ्लोरको
निर्मा ण पूरम भएपनछ (जगको नसधै र्मनर्को भमग) कङ् िीटजनर्ि-र्मनर् संरििम
निर्माण

खन्यमउिे कमर् सनकएपछी र्मनर्ल्लो फ्लोरको निर्माण कमर्ा अगमनडबढ् छ। टमिर िेिहरू र्मनर्ल्लो फ्लोरहरूर्म न्िलकम खण्डहरू उठमउि प्रर्ोग गररन्छ।
[िाइ/गाइसोउ सीआगे कोिी] (इन्टे ररयर र बानहरी नफनििीङ कायाय) फ्रेर् निर्माण सम्पन्न भएपछी
भििको बमनहरी कमर् सुरु हुन्छ। इन्टे ररर्र र बमनहरी कमर्र्म िमटरप्रूनफङ, शीट र्ेटल, रूनफङ, टमइल्स, कटे ििमल बिमउिे, प्लमिररङ गिे व्यन्ि, पेन्टीङर नफक्स्िरलगमर्त धेरै निशेर्ज्ञतम पररर्ोजिमहरू सर्मिेश

हुन्छि्। भििलमई सुन्दर बिमउि र्मबाल, ग्रेिमइट र अन्य ढु ङ्गमकम समर्ग्री प्रर्ोग गरी नसकर्ी कमर्ा पनि गररन्छ ।बमनहरी कमर्इन्टे ररर्र कमर्[ताइनसि कोिी] (िूकम्प सम्बन्धी काया) भूकम्प सम्बन्धी कमर्ाले भििहरूलमई भूकम्प प्रनतरोधमत्मक बिमइनत भििहरूलमई भत्किबमट रोक्छ। भिि निर्मा ण र्मपदण्ड ऐि अिुसमर 5 िम सो सर्मिको तीव्रतम भएको भूकम्प
आएर्म भििले आफुले गिुापिे कमर्ा कमर्र् रमख्न सक्षर् हुिुपिे र 6 दे न्ख 7 तीव्रतमको भन्दम ठूलो भूकम्प आएर्म
िभत्किे संरििम हुिुपछा भिेर बतमउछ। भूकम्प सम्बन्धी कमर्ार्म भूकम्प प्रनतरोध, कम्पि निर्न्त्रण, र भूकम्प
अलगमिर्म सुधमर सर्मिेश छि्।34

- भूकम्प प्रनतरोधी कमर्ा: ठूलम भूकम्पहरू समर्िम गिा स्तम्भ र ठमडो नबर्हरू बनलर्ो रूपर्म बिमइएकम हुन्छि्।
- कम्पि-निर्न्त्रण कमर्ा: कम्पि निर्न्त्रण गिा भििहरूर्म डम्परहरू जस्तम शन्ि-शोनर्त गिे स्पंजहरू जडमिगररन्छ।
- भूकम्प पृर्नककमरण कमर्ा: भििर्म भूकम्पको शन्िको प्रसमरणलमई कर् गिा जगर्म आइसोलेटर र स्पंजहरू
जस्तम भूकम्पीर् अलगमि उपकरणहरू जडमि गररन्छ।

भूकम्प अलगमि
उपकरणकम्पि निर्न्त्रण निर्माण
पनछको भिि[इिी/होिेि/खाइस्युउ कोिी] (सम्भार/संरक्षण/पुिनिार्ााण काया) सम्पि् भैसकेकम भििहरूलमई लमर्ो
सर्र्सम्म रमम्रो अिस्थमर्म रमख्नको लमनग र्र्ातसम्भमर र संरक्षण र्ोजिम बिमउिु र सोही अिुसमर पुिनिार्मा ण कमर्ा
सञ्चमलि गिुा र्हत्त्वपूणा हुन्छ। उदमहरणकम लमनग, निम्न पुिनिार्मा ण कमर्ाहरू गररन्छि्।
- बमनहरी: बमनहरी नभिमको सफमइ, ररनसनलङ, बमनहरी नडजमइि पररिताि, िमटरप्रुनफङ ररटि ोनफनटं ग, आनद।-इन्टे ररर्र: ब्यमररर्र-फ्री बिमउिे, रूपमन्तरण गिे, एस्बेिोस सर्मनहत निर्मा ण समर्ग्रीको उपिमर कमर्ा, लेआउट
पररिताि, आनद।रूपमन्तरण: ितार्मिको संरििमलमई िर्माँ प्रर्ोगको लमनग इन्टे ररर्र भमगलमई पुिः नडजमइि गिे।एस्बेिोस: निगतर्म अनग्न प्रनतरोध, तमप प्रनतरोध, र आगो रोकर्मर्को लमनग प्रर्ोग गररएको समर्ग्री।
स्वमस्थ्य जोन्खर्कम कमरण र्सको प्रर्ोग अनहले निर्ेध गररएको छ।- सुनिधमहरू: बनि जडमि (एलईडी, आनद), को प्रनतस्थमपि, िमतमिुकूलि ििीकरण, पमिी आपूनता र ढल निकमस
उपकरणको ििीकरण, सरसफमइ उपकरणको ििीकरण आनद।कङ् िीट फ्रेर्र्म उपकरणहरू जडमि िम प्रनतस्थमपि गदमा एन्कसाहरू अड् कमउिको लमनग फ्रेर्र्म जडमिगररएको हुिुपछा । र्ी एन्कसाहरूलमई आतोसेको एन्कर ( पोि कन्स्ट्िक्शि एङ्करहरू) भनिन्छ। दु ई प्रकमरकम
35

एङ्करहरू हुन्छि्: धमतु र टमाँस्ने पदमर्ाको।

3.1.3 लाइफ लाइि पूिााधार/उपकरण िडाि(1) लमइफ लमइि पूिमाधमर कमर्ादै निक जीििकम लमनग अपररहमर्ा सुनिधमहरू जस्तै नबजुली, ग्यमाँ स, र पमिी लमई लमईफलमइि (लमइफ लमइिपूिमाधमर) भनिन्छ। आजको सूििम सर्मजर्म टे नलफोि र इन्टरिेट जस्तम सञ्चमर सुनिधमहरूलमई पनि लमइफ लमइिपूिमाधमर र्मन्न सनकन्छ।[डे न्की कोिी] (निद् युतीय काया) शन्ि प्लमन्टहरूर्म उत्पमनदत नबजुलीलमई पोल िम भूनर्गत सबिे शिहरूर्मटि मन्सफर्ार सुनिधमहरूबमट प्रसमरण लमइिहरू र्मफात भििहरूर्म पठमइन्छ। भििर्म पठमइएको नबजुली नितरण
बोडा बमट जमन्छ र भििकम निनभन्न स्थमिहरूर्म आपूनता गररन्छ। र्ो निद् र्ुतीर् कमर्ा र्मफात प्रमप्त हुन्छ। निद् र्ुतीर्
कमर्ार्म र्मत्र हुिे दु घाटिम भिेको कमन्दे ि नजको (निद् र्ुतीर् झट् कम लमग्ने दु घाटिम) हो। नबजुली झट् कम लमग्नेदु घाटिमहरू रोक्नको लमनग, कमर् गिुा अनघ नबजुली अि अर्िम अफ छ भन्ने न्स्थनतको शन्ि िेक गिुा आिश्यकछ र सुरक्षम जमाँ िहरू जस्तै िमनजाङ खण्डको भोल्टे ज जमाँ ि, कमर् सुरु गिुा अनघ गिुापछा ।[तोिी ग्यास कोिी] (िहरी ग्यासको काया) ठूलम ट्यमङ्करहरूद्वमरम ढु िमिी गररएको तरल प्रमकृनतक ग्यमस
भण्डमरण ट्यमङ्कीहरूर्म रमन्खन्छ। भण्डमरण ट्यमङ्कीहरूर्म भएको ग्यमस भूनर्गत स्थमिर्म गमनडएको ग्यमस
पमइपहरूबमट गुनिन्छ बमफ बन्छ र र्सिर्र्म गन्ध आउछ अनि ग्यमस होल्डर भनििे गोलमकमर ट्यमङ्कहरूर्म
भण्डमरण गररन्छ। ग्यमस होल्डरहरूर्म भण्डमरण गररएको ग्यमस पमइपहरू र्मफात, कमरखमिम, निनभन्न सुनिधमहरूर घरहरूर्म सर्मर्ोजि गररएको प्रेशरको समर् डे नलभर गररन्छ। शहरी ग्यमसको कमर्ार्म र्ुख्यतर्म
पमइपलमइिहरू निर्माण गिे कमर् सर्मिेश छि् जसबमट ग्यमस पमस हुन्छ र ग्यमस प्रर्ोगको लमनग उपकरणहरू
जडमि हुन्छि्।
िहरी ग्यास आपूनता संयन्त्र
दबमिसर्मर्ोजि

LNG (तरलीकृत प्रमकृनतक ग्यमस) िमहकहरू

ग्यमस होल्डर

दबमिसर्मर्ोजि

िमष्पीकरण र गन्धउच्च-दबमि िमलीभण्डमरण ट्यमङ्की

36र्ध्यिती दबमििमलीन्यूि-दबमििमली[ज्योउसुइदोउ कोिी] (खािेपािीको काया/ढल निकासीकाया) खमिेपमिीको कमर्ाहरूर्म, िदीहरू र अन्य स्रोतहरूबमटढल निकमसको
कमर्नलइएको पमिीलमई जल प्रशोधि केन्द्रहरूर्म सफम पमिीर्म
पररणत गररन्छ र सफम पमिी जलमशर् र नितरण जलमशर्हरूर्म
भण्डमरण गररन्छ। सफम पमिीको जलमशर् र नितरण जलमशर्र्म
जमिुअनघ जनर्िर्ुनिबमट निकमनलएको पमिीलमई कीटमणुरनहत
गररन्छ। नितरण जलमशर्बमट जनर्िर्ुनि गमनडएको पमिीको पमइपको र्मध्यर्बमट पमिी आपूनता क्षेत्रकम सबैभमगहरूर्म पुऱ्र्
‍ मइएको छ। पमिीको पमइपहरूर्म प्वमलहरू र्मफात खमिेपमिी सेिमको लमइिहरू छु ट्टीएर घर िमभििको इन्टे ररर्रर्म जोनडन्छि। खमिेपमिीको कमर्ाहरूर्म पमिीको पमइप गमड् िे र भििर्म सेिम लमइिहरू
निकमल्िे कमर् सर्मिेश छि्। ढल निकमसको कमर्र्म भििहरूर्म प्रर्ोग हुिे फोहोर ढलको पमइप जम्मम गररन्छअनि ढल प्रशोधि केन्द्रहरूर्म सफम पमिीर्म पररणत हुन्छ र िदी िम सर्ुद्रर्म छोनडन्छ। ढलको पमइप िभएकम
क्षेत्रहरूर्म, ढल प्रशोधि केन्द्रर्म ढल प्रशोधि गररन्छ र त्यसको फलस्वरूप सफम पमिी िदी िम सर्ुन्द्रर्म
बगमइन्छ।[दे न्की चुउनसि कोउिी] (दू रसञ्चार निर्ााण काया) र्ो कमर्ार्म सूििम प्रिमह गिा र प्रर्ोग गिाको लमनग िेटिका
निर्मा ण, र्ुख्यतर्म टे नलफोि निर्मा ण र इन्टरिेट सर्मिेश छि्। दु ई प्रकमरकम सूििम प्रसमरण निनधहरू छि्: तमरसनहत र तमर रनहत। दू रसञ्चमर भििहरूबमट प्रर्ोगकतमा हरू, जस्तो नक घरपररिमरहरूकम लमनग, दू रसञ्चमर सञ्जमल
नसजािम गिे तमरर्ुि नसग्ननलङकम सुनिधमहरूलमई एक्सेस सेिुबी (पहुाँि उपकरण) भनिन्छ। सञ्चमर केबलहरू
नसग्नलहरूको तमर प्रसमरणको लमनग प्रर्ोग गररन्छ। दू रसञ्चमर सुनिधमकम लमनग धमतु र फमइबर अनिक केबलहरू
सर्मिेश छि्। पनछल्लो सर्र् फमइबर अनिक केबलहरू अझै व्यमपक रूपर्म प्रर्ोग गररन्छ। दू रसञ्चमर कमर्ार्मदू रसञ्चमर नसनभल इन्न्जनिर्ररङ कमर्ा पनि सर्मिेश हुन्छ जुि सञ्चमर केबलहरू, म्यमिहोलहरू, ह्यमन्डहोलहरू रकेबल टिेलहरू (सञ्चमर केबलहरूकम लमनग) को लमनग िमलीहरू निर्मा ण गिुा हो। र्स कमर्ार्म निर्मा णउपकरणहरू प्रर्ोग गरे र उत्खिि कमर्ा पनि सर्मिेश हुन्छ।
समर्ै प्रर्ोगकतमा हरूलमई इन्टरिेट र सूििम पूिमा धमर जस्तम िेटिका सेिमहरू प्रर्ोग गिाको लमनग र सञ्चमरको
लमनग निद् र्ुतीर् शन्िको सुनिधमहरू निर्मा ण गिुा आिश्यक छ जसले निबमा ध नबजुली आपूनता गरमउाँ दछ, सञ्चमरको
गन्तव्यहरूर्म जोड् ि न्स्वि गिे उपकरण, उच्च क्षर्तमको सञ्चमरकम लमनग प्रसमरण उपकरणहरू र उपग्रह र37र्ोबमइल सञ्चमर को लमनग िमर्रलेस उपकरण िमनहन्छ। भिि नभत्र LAN र अन्य निर्माण कमर्ा पनि गररन्छ।
(2) उपकरण जडमिफ्रेर् निर्मा ण सम्पन्न भएपनछ, भििलमई इन्टे ररर्र र बमनहरी कमर् सनहत र्मनिसहरूकम लमनग बस्ने ठमउाँ बिमउि
उपकरण र सुनिधमहरू सम्बन्धी निनभन्न कमर्ाहरू हुन्छि्। उपकरण जडमिर्म निद् र्ुतीर् उपकरणहरू सर्मिेशछि् जसले प्रकमश, निद् र्ुतीर् उपकरणहरू, आईटी उपकरणहरू र निद् र्ुतीर् र्ोटरहरू, समर्ै निपनत रोकर्मर्
उपकरणहरू र र्मिि जीििको लमनग आिश्यक अन्य िस्तुहरू प्रदमि गछा ; िमतमिुकूलि उपकरण जसलेकोठमलमई सहज बिमउाँ छ; र र्मनिसहरूको लमनग स्वस्थ रस्वच्छ जीििशैली कमर्र् गिा खमिेपमिी आपूनता, ढल निकमस रसरसफमइ सुनिधमहरू र्मनिसहरू नदइन्छ। फ्रेर् निर्मा णकोिर्र्म धेरै निर्ेशज्ञ ठे केदमरहरू भिि निर्मा ण पूरम गिा निर्माण
निसो पमिी सञ्चमर

समइटनभत्र र बमनहर आउाँ छि्।[रे इतो कुउच्योउ सेचुबी कोउिी] (रे नफ्रिरे सि र िातािुकूलि िडाि) तमपिर् र आद्रा तम सर्मर्ोजि गिे रआरमर्को लमनग हमिम सफम गिे उपकरणहरूको जडमि।

[क्युहाइसुइ एइसेइ सेचुबी कोिी] (पािी आपूनता, ढल निकास र सरसफाइ
सुनिधाहरू िडाि) निसो पमिी र तमतो पमिी प्रर्ोग गरी सफम र स्वि् िमतमिरण
कमर्र् गिुा आिश्यक सुनिधमहरूको जडमि। जडमिर्म, पमिी आपूनता, ढलनिकमस, ग्यमस आनदको लमनग पमइनपङ र निसो र तमतो पमिी आपूनता गिानफक्स्िरहरू आनद सर्मिेश छि्।पमिी पठमउिे पम्प[हो-ओि/होरे ई कोिी] (ताप/नचसो इन्सुलेििको काया) तमप इन्सुलेशि, र्र्ाल इन्सुलेशि, निसो इन्सुलेशि,र ओस-प्रनतरोधी कमर्ा आिश्यक पिे पमइनपङ र उपकरणहरूसाँग सम्बन्न्धत कमर्।

38

तमप/निसो
इन्सुलेशिको कमर्ा

तमप/निसो
इन्सुलेशिको कमर्ा

【िोउबो सेचुबी कोिी】(अनि नियन्त्रण उपकरण िडाि) र्मनिस र भििहरूलमई आगोबमट जोगमउि
उपकरणहरूको जडमि। उदमहरणकम लमनग, भििर्म जडमि गररएकम नडटे क्ट्रहरू र टि मन्सनर्टरहरूबमट
सङ्केतहरू प्रमप्त गिे कमसमइ जुनसन्की (फमर्र अलमर्ा ररसीभरहरू) को जडमि र आगलमगीको घटिम हुदम भििआफैं र अनग्न निर्न्त्रण निभमगलमई सूनित गिे, न्रंकलरहरूको स्थमपिम जसले आगोको तमप सेन्न्सङ गरी आफैपमिी छकान्छ र आगो निर्न्त्रण गनतनिनधहरुको बेलमर्म पमिी आपूनता गिा शोक्कम

पम्प (फमर्र पम्प) को जडमिगररन्छ।
फमर्र पम्पन्रंकलर

फमर्र अलमर्ा
ररसीभर

3.2 प्रर्ुख नििेषीकृत कायाहरू
3.2.1 र्ाटोको कार्समइटहरूर्म नसनभल इन्न्जनिर्ररङ कमर्ार्म भूनर् उत्खिि सर्मिेश छ;लोनडङ, ढु िमिी र र्मटो र बमलुिम भिे; खिेको खमल्डो फेरी भिे; नर्च्ने; धकेल्िेर ग्रेनडङ गिे। र्नद र्ी कमर्ाहरू गिा हमइडि ोनलक एक्सकमभेटर जस्तम र्ेनसि
प्रर्ोग गिा िसनकाँिे भए हमतले कमर् गररन्छ। र्ो र्मिि संिमनलत कमर्लमई
39हमइडि ोनलक एक्सकमभेटर

दोउको (र्मटोको कमर्)भनिन्छ। र्मटोको कमर्र्म निम्न कमर्ाहरू सर्मिेश छि्[कुस्साकु साग्योउ] (उत्खिि काया) र्मटो, बमलुिम र ढु ङ्गमहरू खिेर निकमल्िे प्रनिर्मलमई कुस्समकु समग्योउ
भनिन्छ। कनहलेकमहीं िट्टमिहरू र अन्य समर्ग्रीहरू िर गिा निस्फोटक पदमर्ाहरू प्रर्ोग गररन्छ र र्सलमई

हमप्पम (निस्फोटि) भनिन्छ। भििको जग जनर्िर्ुनि गमनडएको हुन्छ। र्सकम लमनग जनर्ि खन्ने कमर्लमई िेनगरी
भनिन्छ।
[दोउश्या िो चुनर्कोर्ी/उिपाि साग्योउ] (र्ाटो र बालुिा लोड गिे र ओसारपसार गिे) र्मटो र बमलुिमलोड गिा र ओसमरपसमर गिा एक्सकमभेटर र डम्प टि कहरू प्रर्ोग गिा िसनकिे अिस्थमर्म हमतले कमर् गररन्छ।
[र्ोरीदो/नकररदोउ सग्योउ] (र्ाटो ििे र र्ाटो काट् िे) र्ोरीदोउ (भिे) र्मटोको र्ुपमरे र स्लोप र खमल्डम खुल्डी
भएको जनर्ि सर्तल गिे प्रनिर्म हो। जनर्ि कमट् िे र सर्तल गिे कमर्लमई नकररदोउ (र्टो कमट् िे)भनिन्छ।
[उर्ेर्ोदोिी सग्योउ] (खिेको खाल्डो फेरी ििे) जनर्िको उत्खिि पछी र बेसर्ेन्ट िम जग निर्मा ण सम्पन्न
भएपनछ संरििम र िरपर बिेको अनतररि ठमउाँ र्मटोले भिे प्रनिर्म।
[निर्ेकातार्े साग्योउ] (निच्ने/दबाउिे काया) र्मटो र्ुनप्रि
िनदिको लमनग नर्च्ने िम कम्पि गरे र र्मटो र बमलुिम बीिको
ठमउाँ को र्मत्रम घटमउिे प्रनिर्म।
[सुइच्यु पोम्पू िो सेच्चीतो हाइसुइ ] (सबर्नसाबल
पम्पहरूको िडाि र ढल निकास) धेरै पमिी बमनहर निस्किे

हमतलै निर्न्न्त्रत हुिे रोलर द्वमरम नर्च्ने/दबमउिे

ठमउाँ हरूर्म पमिी बमनहर पम्प गिा सबर्नसाबल पम्प िम र्स्तै
उपकरणहरू जडमि गररन्छ।
[िोरीर्ेि िो तोफु/उएचुके सग्योउ ] (स्लोप बिाउिे र रोप्ने काया)स्लोपलमई निघटिबमट जोगमउि नसर्ेन्ट र्सलम छनकाएर लगमइन्छ। बीउ, र्ल र क्यमरी जडमि भएको म्यमटको
र्मफात सम्पूणा स्लोप सतहर्म नबरुिमहरू रोप्ने निनध पनि छ।

3.2.2 पाइप ज्यनकङ टिेलीङ निनधपमइप-ज्यमनकङ टिेलीङ, नशल्ड निर्मा ण निनधसाँग सर्मि प्रकमर हो जसर्म सुरुङहरू उत्खिि गिा टिेनलङ
र्ेनसिहरू प्रर्ोग गररन्छ। टिेनलङ र्ेनसि तर्मर भएपनछ सुरुङ उत्खिि सुरु गिा पूिा-निनर्ात लन्िङ शमफ्टबमट
सुरु गररन्छ। पमइप-ज्यमनकङ निनधर्म, कमरखमिमबमट-बिेकम पमइपहरू टिेनलङ र्ेनसिर्म जोनडन्छि् र लन्िङ
40शमफ्टर्म जडमि गररएकम ज्यमकहरूद्वमरम जनर्िर्म धकेनलन्छि्। सुरुङ निर्मा ण गिा र्ो प्रनिर्म दोहोर्माइन्छ।

3.2.3 सर्ुिी नसनिल इन्जिनियररङ कायानिम्न नदइएकम सर्ुद्री नसनभल इन्न्जनिर्ररङ पररर्ोजिमहरूको निनशर उदमहरणहरू हुि् जुि बन्दरगमह
सुनिधमहरू र तटीर् संरििमहरूको निर्मा ण सर्मिेश गछा ।[िुन्सेचु कोिी] (डर े निङ काया) सर्ुद्र िम िदीको तल्लो सतहबमट सेडीर्ेन्ट हटमउिे प्रनिर्म। जहमजहरूकमरे लर्मगा/टि े ि

सडक

िदी

ज्यमनकङ
पमइपटिेनलङ
र्ेनसि

ज्यमकज्यमनकङ
पमइपज्यमनकङ
पमइपररनसनभङ शमफ्ट

ज्यमनकङ
पमइपलन्िङ शमफ्ट

लमनग सर्ुद्रको तल्लो सतह िठोक्कीकि जमि सक्ने सुरनक्षत र्मगा र जहमजहरू डक गिा बन्दरगमहहरूर्म सुरनक्षत
ठमउाँ हरू निर्माण गिा शुन्सेिुसेि ( डि े जरहरू) भनििे कमर् गिे जहमजहरूको प्रर्ोग हुन्छ।
[उर्ेताते कोिी] (पुिप्राान्ि काया) िर्माँ भूनर् बिमउि र्मटो र बमलुिम जम्मम गिे प्रनिर्म। निर्मा णको िर्र्मडि े नजङद्वमरम निकमनलएको सेडीर्ेन्टलमई डु ङ्गम िमर्ेनसिद्वमरम पुि: प्रमन्प्त समइटर्म ढु िमिी गररन्छ रसमइट निर्माण गिा सर्ुद्रर्म रमन्खन्छ।
[गािपेनक कोिी] (सर्ुिी तटको प्लेटफर्ा
निर्ााण)गमिपेनक

(सर्ुद्री

तटकोबमलुिम िमहकजहमजप्लेटफर्ा)ग्र्यमब डि े जरबन्दरगमहको सुनिधम हो जहमाँ जहमजहरु कमगो लोड रअिलोड गिा रोनकन्छि्। ढु ङ्गमलमई सर्ुन्द्रर्म खस्नबमट जोगमउि नशट पमइल नढस्कोले पखमा ल बिमएर रसंरििमलमई टे िम पुऱ्र्मउिकम लमनग स्तम्भहरू निर्मा ण गरे र खमट निर्मा ण गररन्छ ।41[बोउहातेइ कोउिी] (ब्रेकिाटर निर्ााण) बोउहमतेइ
(ब्रेकिमटर) छमलहरूलमई बन्दरगमहर्म प्रिेश गिाबमट
रोक्ने सुनिधम हो जसले गदमा जहमजहरू सुरनक्षत रूपर्म
आफ्िो कमगो रोक्न, लोड गिा र अिलोड गिा सक्छि।
ब्रेकिमटर निर्मा णर्म सर्ुद्रको तल्लो सतहलमई सर्तल
गिाकम लमनग ढु ङ्गमहरू रमन्खन्छि्, क्यमसि भनििे

ब्रेकिमटर निर्माणकङ् निटबमट बिेको बक्स लमई र्मनर् रमन्खन्छ र र्सलमई न्स्थर गिा क्यमसि नभत्र र्मटो र बमलुिम रमन्खन्छ।

3.2.4 इिार खन्ने कायाइिमर बिमउिको लमनग जनर्ि खन्ने प्रनिर्मलमई समकुई कोजी (इिमर निर्मा ण कमर्ा) भनिन्छ। धेरै प्रकमरकम
इिमर निर्मा ण कमर्ाहरू छि्।[सुइगेिसेइ कोिी] (िलस्रोतको लानग इिार खन्ने काया) भूनर्गत पमिीर्म पहुाँि र पम्प गिे कमर्। बोररङ
र्ेनसि भनििे एक निशेर् र्ेनसिलमई भूनर्गत पमिीको िसमहरू उत्खिि गिा प्रर्ोग गररन्छ। इिमर निर्मा ण गिुाअनघ
पमिीको गुणस्तर र्मत्र िभई पमिी प्रर्ोग भएको िरपरको क्षेत्रर्म इिमरले पमिे बमह्य प्रभमिको अध्यर्ि गिुाआिश्यक हुन्छ।
[कन्सोकुसेइ कोउिी] (अिलोकिको लानग इिार खन्ने काया) कन्सोकुसेइ (अिलोकि इिमरहरू) भौगोनलक
संरििमहरूको अिस्थम निधमा रण गिा प्रर्ोग गररन्छ। उदमहरणकम लमनग, जनर्ि धनसिे न्स्थनत निधमा रण गिाको
लमनग अिलोकि इिमरहरू हुन्छि्। जनर्ि धनसिे न्स्थनतलमई कडम तहर्म फलमर्कम ट्युबहरू गमडे र र ट्युबको
र्मनर्ल्लो भमग हे रेर िमनपन्छ।
[ओन्सेन्सेइ कोिी] (तातो पािीको इिारको कार्) तमतो पमिीको र्ुहमि भेट्टमउि र पम्प गिा गररिे कमर्।
कररब 500-1000 नर्टरसम्म इिमर खनिन्छ। तमतो पमिीको कुिमको कमर्कम लमनग केही अिुर्नतहरू आिश्यक
हुन्छि् नकिभिे नडि नलंग प्रनिर्मको िर्र्म प्रमकृनतक ग्यमस निस्कि सक्छ जसले निपनि निम्त्त्यमउि सक्छ।
[नचिेचुसेइ कोउिी] (नियोिर्ाल इिारको कार्) नजर्ोर्र्ाल शन्ि उत्पमदिको लमनग इिमर नडि ल गिे कमर्।
इिमरहरू लगभग 2,000 नर्टर गनहरो हुन्छि् र तमतो पमिी, िमफ र खतरिमक पदमर्ाहरू छोड् ि सक्ने
सम्भमव्यतमकम कमरण अन्य इिमर नडि नलंग पररर्ोजिमहरू भन्दम उच्च स्तरको प्रनिनध िमनहन्छ।
42

3.2.5 िेलप्वाइन्ट
भििको जग, भूनर्गत पमइपहरू िम सेनिक ट्यमङ्कीहरू गमड् िको लमनग पमिीको सतह र्ुनि उत्खिि गदमा पम्पगिा र भूनर्गत पमिी निकमस गिुा आिश्यक छ। िेलप्वमइन्ट पमिी निकमस गिे निनधहरूर्ध्ये एक हो। भ्यमकुर्
पम्पहरू प्रर्ोग गरे र जनर्िर्ुनिको पमिी निकमल्ि हे डर पमइपसाँग जोनडएकम िेलप्वमइन्टहरूको श्रृंखलम िम पमिीजम्मम गिे पमइपहरू जनर्िर्म घुसमइन्छ। पम्प गररएको भूनर्गत पमिीलमई नडस्िमजा पमइपहरू र्मफात निकमस
गररन्छ। िेलप्वमइन्ट बढीर्म लगभग 10 नर्टर गनहरमइ गिा सनकन्छ र जनर्िर्ुनिको अझ गनहरो पमिी निकमल्िनडप िेल भनििे फरक तररकम प्रर्ोग गररन्छ।
िेलप्वमइन्टले गदमा पमिी नबिम निर्मा ण ( सुक्खम कमर् भनिन्छ) गिा नर्ल्िे र्मत्र होइि तर र्सले कर्जोर
जनर्िहरूलमई पनि न्स्थर बिमउाँ छ। र्ो निनधको आनर्ाक, न्स्थरतम, र दक्षतमको िमक्यमंशर्म धेरै फमइदमहरू छि्।सेपरे टर ट्यमङ्कीिि ट्यमङ्की

हेडर पमइप

िेलप्वमइन्ट

3.2.6 पक्की गिे कायाहोसो कोजी (पक्की गिे कमर्ा) भिेको सडकर्म अलकत्रम िम कङ् िीट नबछ्यमउिे प्रनिर्म हो। र्ो कमर्र्मनिसहरू र सिमरी समधिहरूले सुरनक्षत रूपर्म सडक प्रर्ोग गिा सक्ने सुनिनित गिाकम लमनग र्हत्त्वपूणा छ।फुटपमर्ले पररदृश्य सुधमर गिा पनि कमर् गछा । समइट सिेक्षण पनछ निम्न कमर्ाहरू गररन्छ।
[रोिो कोउिी] (सबग्रेड सतहको कार्) पक्की सडकहरूर्म अलकत्रम िम कङ् िीटको सतह र्ुनि धेरै तहहरू
हुन्छि्। रोशो (सबग्रेड सतह) सबै तौल धमन्ने सबैभन्दम तल्लो सतह हो। भमरी र्ेनसिरी समर्मि प्रर्ोग गरे र, कररब1 नर्टर तल खिे पनछ तल्लो सतहर्म बमलुिम सर्मि रूपर्म फैलमइन्छ।
[रोबाि कोिी] (सिबेसको काया) सबग्रेड सतह र्मनर्को तहलमई रोबि (सिबेस सतह) भनिन्छ। सबग्रेड
43सतहको र्मनर् नगट्टी िम अन्य समर्ग्री रमखेर दु ई तहहरू बिमइन्छ। रोलर भनििे हे भी र्ेनसिरी, समर्ग्रीलमई दबमउि
प्रर्ोग गररन्छ।
[नकसो कोिी] (िग सतहको कार्) अलकत्रमलमई आसफमल्ट

आसफमल्ट नफनिशीङ

नफनिशीङ भनििे र्ेनसिको प्रर्ोग गरी सिबेसर्म नबछ्यमएर
सम्यमइन्छ। सतह नबछ्यमइसकेर सम्यमइसके पनछ दबमउिको लमनगफेरर रोलरहरू प्रर्ोग गररन्छ।
[ह्योउसो कोउिी] (र्ानिल्लो सतहको कार्) अन्तर्म, नटकमऊ,पमिी प्रनतरोधी र िनिन्प्लिे अलकत्रम नबछ्यमइन्छ र दबमइन्छ।

3.2.7 र्ेकानिकल र्ाटोको कार्3.2.1 र्म र्ेनसिरीद्वमरम गररएको र्मटोको कमर्लमई नककमई दोउको (र्ेकमनिकल र्मटोको कमर्) भनिन्छ।
र्ेनसि गुडमउि र सञ्चमलि गिा संिमलकले तोनकएकोसीप प्रनशक्षण कोसा र सुरक्षम प्रनशक्षण पूरम गिुापछा ।[कुस्साकु साग्योउ] (उत्खिि काया) हमइडि ोनलक एक्सकमभेटर प्रर्ोग गरे र उत्खिि। र्नद ठूलम िट्टमिहरू िमढु ङ्गमहरू छि् भिे रक नडि लहरू प्रर्ोग गररन्छ।
[ओिीदो/चुनर्कोर्ी/उन्पाि सग्योउ] (धकेल्िे / लोनडङ / ढु िािी काया) ओनशदो(डोनजङ) भिेको
बुलडोजर र र्मतमर्मतकम अन्य र्ेनसिरीहरू प्रर्ोग गरे र र्मटो र बमलुिम धकेल्िे हो। डम्प टि कहरूर्म लोड गिाव्हील लोडरहरू र हमइडि ोनलक एक्सकमभेटरहरू प्रर्ोग गररन्छ।लोड गिे

उत्खिि

[र्ोररदो/निर्ेखातार्े] (िनर्ि उठाउिे/दबाउिे) सम्म जनर्िलमई र्मटो पमइनलङ गरी उठमइन्छ र बुलडोजर
प्रर्ोग गरी र्सलमई दबमइन्छ। स्लोप सतहहरूलमई हमइडि ोनलक एक्सकमभेटरर्म स्लोप बकेट जोडे र आकमरनदइन्छ। र्मटो दबमउिे कमर्र्म रोलर र अन्य र्ेनसिहरू पनि प्रर्ोग गररन्छ।
44जनर्ि उठमउिे

स्लोपलमई आकमरनदिे

3.2.8 पाइनलङ कायापमइनलङ कमर्ा भिेको भिि िम संरििमलमई अड्यमउिे जग निर्मा ण गिा कङ् िीट िम न्िल पमइपको पमइनलङ
प्रर्ोग हो। अग्लम भिि र पुलहरू जस्तम ठूलम संरििमहरूको लमनग जगपमइनलङ कमर्ा। जग पमइनलङ र्ुख्यतर्म िरर् जनर्िर्म बिमइएकम
संरििमहरूको जगको रूपर्म प्रर्ोग गररिे निनध हो। कडम सतहर्म
गोलमकमर कोलर्हरू घुसमएर िरर् जनर्िर्म पनि संरििम निर्मा ण गिासनकन्छ। नकिनक र्सले संरििमहरूको स्थमनर्िर्म सुधमर गछा , र्ो प्रमर्ः
जमपमिर्म ठु लो संरििमहरू बिमउि प्रर्ोग गररन्छ,जहमाँ जनर्ि िरर् हुिे,भूकम्प र टमइफुि जस्तम प्रकोपहरू बमरम्बमर आइरहन्छ।

पमइनलङको कमर्पमइनलङको समर्मग्रीर्म कमठ, न्िल र कङ् िीट सर्मिेश छि्।र्सकम दु ई र्ुख्य निनधहरू छि्।[नकसेई कुइ कोहोउ] (प्रीकास्ट पाइनलङ निनध) पमइलहरू कमरखमिमर्म बिमइन्छ, निर्मा ण समइटर्म ढु िमिीगररन्छ र जनर्ि नभत्र धकेनलन्छ। निर्मा णकम दु ई तररकमहरू छि्: नतिीहरूलमई पमइल डि मइभरको र्द्दतले धकेल्िेर पमइल् जोड् िे। पमइल डि मइभरहरू प्रर्ोग गररिे निनधहरूले ठूलो आिमज र कम्पि उत्पन्न गछा ि्, केही निर्मा णसमइटहरूर्म पमइल् जोड् िे निनधहरू प्रर्ोग गररन्छ।
[बािोउची कुइ कोहोउ] (कास्ट-इि-नसटू कङ् रीट पाइनलङ निनध) र्स निनधले निर्माण समइटर्म पमइलबिमइन्छ। पमइलको लमनग प्वमल खनिन्छ, सिमनलकृत िीलले बिेको गोलमकमर नपंजरमलमई प्वमलर्म रमन्खन्छ रपमइल बिमउि तमजम कङ् िीट हमनलन्छ।

45

3.2.9 स्क्क्याफोल्डीङ कायाजमपमिकम पुरमिम नदिहरूर्म (एडो कमल), आगो लमग्दम, नछर्ेकी घरहरूर्म आगो फैनलि िनदि घरहरू
भत्कमउिे कमरीगरहरू हुिे गर्े। उच्च स्थमिहरूर्म कमर् गिे भएकमले र्सलमई निनिर्माँ िणा तोबी (कमलो निल)जुि िरम हो, प्रर्ोग गरे र तोबी-शोकु भनिन्थ्यो । निर्मा ण गदमा उच्च स्थमिहरूर्म कमर् गिुापछा , जहमाँ तोबी-शोकु(िीपलज्यमकहरू) ले भूनर्कम खेल्छ। उदमहरणकम लमनग, पेन्न्टङ गर् ,दम कमर्को लमनग स्क्यमफोल्डीङ नबिमनिर्मा ण अगमनड बढ् ि सक्दै ि। स्क्यमफोल्डीङ बिमउिे तोबीलमई अनशबम-तोबी भनिन्छ। र्सकम अनतररि निम्न
प्रकमरकम, तोबीकम कमर्हरू छि्।[तेक्कोचु-तोबी] (स्टील फ्रेर् स्टीपलज्याक) अग्लो भिि रअपमटा र्ेन्टहरूको फ्रेर् असेम्बल गिा न्िल खण्डहरू प्रर्ोग
गररन्छ। न्िल खण्डहरू िेि द्वमरम उठमइन्छ र साँगै बोल्ट
कनसन्छ।
[क्योयो-तोबी] (नब्रि फ्रेर् स्टीपलज्याक) पुल, बमाँ ध, न्िलतेक्कोिु-तोबीटमिरहरू र रमजर्मगाहरूको लमनग न्िल खण्डहरू असेम्बलगछा ।[ज्यूयो-तोबी] (हेिी-ड्युटी स्टीपलज्याक) धेरै सर् टि तौलकम र्ेनसिरी र उपकरणहरू बोक्छ र जडमि गछा ।[सोउदे ि-तोबी] (िन्ि लाइि स्टीपलज्याक) उिमइर्म निद् र्ुतीर् कमर्ार्म संलग्न हुन्छ, जस्तै न्िलटमिरहरूबमट शन्ि लमइिहरू तमन्न र शन्ि लमइिहरू निरीक्षण र र्र्ात गिे।[र्ानचबा-तोबी] (र्स्ािीय ििि स्टीपलज्याक) र्मनिबम-तोबीले स्थमिीर् भििहरू निशेर् गरी घरहरू रअपमटा र्ेन्टहरूकम लमनग स्क्यमफोल्डीङ निर्मा ण गछा ।46

3.2.10 न्स्टल फ्रेनर्ङ कायान्िल फ्रेनर्ङ कमर्ा भिेको न्िल खण्डहरू प्रर्ोग गरे र भििको
फ्रेर्, जस्तै कोलर् र ठमडो नबर्हरू जोड् िे प्रनिर्म हो। न्िलकम
खण्डहरूलमई नतिीहरूको िस-सेक्शिको आकमरर्म आधमररतभएर निम्न िगाहरूर्म िगीकृत गररएको छ।न्िल फ्रेनर्ङ
कमर्ान्िलकम खण्डहरूको प्रकमर

H-नबर्

I-नबर्

एन्गलच्यमिल

िगमाकमर बमररमउण्ड बमरर्ोटमईको आधमरर्म िगीकरणर्म केइर्ोउ तेक्कोिु (हल्कम न्िलकम खण्डहरू) जसले, 6 mm भन्दम कर्र्ोटमइको न्िल समर्ग्रीहरू प्रर्ोग गछा र ज्यूर्ोउ तेक्कोिु (हेभी न्िलकम खण्डहरू) जसले, 6 mm िम सोभन्दम
र्ोटो न्िल समर्ग्रीहरू प्रर्ोग गदा छ।न्िलकम खण्डहरूबमट बिेकम संरििमहरूर्म ब्रेस्ड, कडम-फ्रेर्, र टि स संरििमहरू सर्मिेश छि्।कोलर्हरूको बीिर्म ब्रेस कोलर्हरू रमखेर ब्रेस्ड संरििमहरूलमई बनलर्ो बिमइन्छ। कडम-फ्रेर् संरििमर्म
न्िल कोलर् र ठमडो बीर्हरू जोइन्टहरूर्म गोसेिुगोउ (कडमजोइन्टहरू) भनििे निनधद्वमरम जोनडएकम हुन्छि्। र्सर्म उत्कृर
भूकम्प प्रनतरोधी क्षर्तम हुन्छ र भििको नभत्री भमगर्म र्प खुलम ठमउाँिील फ्रेनर्ङ
कमर्ाको लमनग सुरक्षम
उपकरणहरू

प्रदमि गछा । टि स संरििमहरू नत्रकोणमत्मक आकमरहरूर्म आधमररत
हुन्छि् र छमिम, गुम्बज र पुलहरूर्म प्रर्ोग गररन्छ।दु ई प्रकमरकम िील फ्रेनर्ङ निनधहरू छि्: तमतेनिगे होउनसकी

( लम्बमइ तफा बिमउदै जमिे निनध) र सुइहेइ िुनर्आगे होउनसकी
(उिमई तफा र्प्दै जमिे निनध)। तमतेनिगे होउनसकी र्म भििको पछमनडबमट अगमनड नतरको भमगलमई असेम्बल गिा47र्ोबमइल िेि प्रर्ोग गररन्छ। सुइहे इ िुनर्आगे होउनसकी एक पटकर्म एउटम तल्लम असेम्बल गदै जमि टमिरिेि प्रर्ोग गररन्छ। र्ो निनध गगििुम्बी भिि निर्मा ण गिा प्रर्ोग गररन्छ।

3.2.11 न्स्टल सबलीकरण कार् (डण्डीको कार्)भििहरू

रपुलहरू

जस्तमकङ् िीटले

ढमनकएकम

डण्डीसंरििमहरूले, न्िल डण्डीहरू फ्रेर्को रूपर्म प्रर्ोग गछा ि्,र्द्यनप नतिीहरू बमनहरबमट दे न्खाँदैिि्। र्स फ्रेर् निर्मा ण गिाको
लमनग सबनलकृत िील डण्डीहरू प्रर्ोग गररन्छ। र्सप्रनिर्मलमई तेन्क्कि सेको (डण्डी जडमि) भनिन्छ। र्मिि

डण्डी बग्यमउिे
डण्डी प्रशोधि
कमरखमिम

शरीरको तुलिमर्म भन्दम, सबलीकरण गिे िील हड्डी हो भिेसबलीकृत िीललमई ढमक्ने कङ् िीट र्मं सपेशी हो। डण्डीलमई
प्रशोधि प्लमन्टर्म कमटे र बङ्गमइन्छ र जोड् िकम लमनग निर्माण
समइटर्म पठमइन्छ। भिि निर्माणको पनहलो िरण,कङ् िीट जगनिर्मा ण गिुा हो। र्ी जगहरूर्म साँधै सबलीकरण िील डण्डीहरू

प्रर्ोग गररन्छ। जग निर्मा ण भएपनछ कोलर्हरू सनहत फ्रेर् निर्मा ण हुन्छ,नभिम,ठमडो बीर् र फ्लोरहरू, जसर्म
सबलीकरण डण्डीहरू पनि प्रर्ोग गररन्छ।
डण्डीको कमर् पूरम भएपनछ, खमतमिमकु कोजी (फर्माको निर्मा ण) डण्डी िररपरर कङ् िीट खन्यमउि फर्माहरू
निर्मा ण गररन्छ। र्ो कमर् गिे व्यन्िलमई कमतमिमकु दमइकु (फर्मा नसकर्ी) भनिन्छ। तसर्ा, अन्य कमर्को
िगाहरूकम प्रमनिनधकहरू साँग कमर् गिुा र्हत्त्वपूणा हुन्छ, जस्तै फर्मा नसकर्ी र डण्डी कमट् िे कमर्ा, डण्डी जडमिप्रनिर्मर्म।

3.2.12डण्डी िोड् िे कायाडण्डीहरू 12 नर्टर िम कर्को र्मिक लम्बमइर्म बिमइन्छ।

48

डण्डीको कमर्र्नद 12 नर्टर लम्बमइले पुगेि भिे, दु ई डण्डीहरू एउटम लमर्ो
डण्डी बिमउि एकसमर् जोनडन्छि् । र्स निर्मा णलमई तेन्क्कि

िुनगते कोजी (कमटे को डण्डी जोड् िे कमर्ा) भनिन्छ। दु ई डण्डीहरू
बीिको जोइन्टहरूको शन्िले सम्पूणा भििको शन्िलमई असरग्यमसको दबमिबमट
िेल्डेड स्प्लमईसगिे भएकोले जोइन्टको लमनग उच्च स्तरको प्रमनिनधक सीपआिश्यक हुन्छ। डण्डी जोड् िे कमर्ा निनधहरूको धेरै प्रकमरहरू छि् जस्तै, निम्न।
[ग्यास आस्सेचु चुनगते] (ग्यासको दबािबाट िेल्डेड स्क्प्लाईस) दु ई ररबमरहरू बीिको जोइन्टलमई ततमएरअनि अक्षीर् नदशमर्म दबमब नदएर डण्डीहरू जोड् िे निनध। जोइन्टहरूलमई अन्क्सजि र एनसटमईलीि ग्यमस िमअन्क्सजि र प्रमकृनतक ग्यमसको ज्वमलमद्वमरम ततमइन्छ। ग्यमसको दबमि िेल्डेड स्प्लमईस सबैभन्दम समर्मन्य रूपर्म
प्रर्ोग गररिे निनध हो।[योउसेचु चुनगते] (िेल्डेड िोडाइ) आका िेन्ल्डङ प्रर्ोग गरे रडण्डीहरूको प्रेशर िेन्ल्डङ नफक्सिर गरे र ररबमर निनध। र्ो निनधठूलम व्यमस भएकम डण्डीहरू, नप्रकमि कङ् िीट कोलर्हरू,ठमडो बीर्कम र्ेि डण्डीहरू र समनकगुर्ी तेन्क्कि (पनहले िैिेल्डेड स्प्लमईस

जोनडएको ररबमरहरू) को लमनग प्रर्ोग गररन्छ जुि दबमब िेल्डङगिा सनकाँदै ि।[नकखाइ-नसकी चुनगते] (र्ेकानिकल स्क्प्लाईस) कपलर भनििे पुजमा प्रर्ोग गरे र थ्रेड कमनटएको िीलडण्डीहरू जोड् िे निनध।
[खासािे चुनगते] (डण्डीहरूको ल्यानपङ) पमतलो डण्डीहरूर्म प्रर्ोग गररिे निनध। डण्डीहरूको एकअकमा र्मओभरल्यमप भएको भमग (जोइन्टको भमग) आका िेन्ल्डङ जस्तम निनधद्वमरम एक रूपर्म जोनडएको हुन्छ।
सबलीकरण डण्डीहरूले स्ल्यमबर्म, एकअकमालमई कमट् िे ठमउाँ र्म डण्डी ल्यमनपङ निनध प्रर्ोग गररन्छ त्यसपनछ
नतिीहरू लमई कङ् िीटद्वमरम जोनडन्छि्।

49

र्ेकमनिकल स्प्लमईस

डण्डी ल्यमनपङ

3.2.13 िेन्ल्डङ कायािेन्ल्डङ भिेको तमप र / िम दबमब प्रर्ोग गरे र दु ई िम बढीभमगलमई जोड् िु हो। िेन्ल्डङ गिे प्रमनिनधकहरूलमई कमजी-कोपनि भनिन्छ।
निनभन्न निर्मा ण समइटहरूर्म न्िल समर्ग्री जोड् ि िेन्ल्डङ
कमर्ा सञ्चमलि गररन्छ। उदमहरणहरूर्म डण्डी जोडमइको लमनगआका िेन्ल्डङ कमर्ा

िेन्ल्डङ, पमइनलङ कमर्ार्म पमइलहरूकम लमनग डण्डीहरू
नपंजडमहरूको िेन्ल्डङ, फ्रेर्हरू निर्मा णको लमनग न्िल खण्डहरूको िेन्ल्डङ र र्मटो अड्यमउिे संरििमको
कमर्र्म नशट पमइलको तह (िील प्लेटहरू) को िेन्ल्डङ सर्मिेश छि्। र्ो स्क्रू िम बोल्टबमट जोड् िु भन्दम हल्कमर कर् तौलको हुन्छ। िेन्ल्डङ निनधहरू धेरै छि् तर तीि र्ुख्य प्रकमरहरू फ्यूजि िेन्ल्डङ, दबमि िेन्ल्डङ रसोल्डररङ हुि्।
[युसेचु] (फ्यूिि िेन्ल्डङ) सबैभन्दम समर्मन्य िेन्ल्डङ निनध। िेन्ल्डङकम दु ईिटम निनधहरू छि्: एउटम आधमरभूत
धमतुलमई (िेन्ल्डङ गिुापिे समर्ग्री) पगमल्िे र अको िेन्ल्डङ रड र आधमर धमतुलमई पगमल्िे। िेन्ल्डङ निनधहरूर्मआका िेन्ल्डङ, ग्यमस िेन्ल्डङ, लेजर िेन्ल्डङ र ठमडो नबर् िेन्ल्डङ सर्मिेश छि्। र्ो प्रनिर्मले र्ोरै सर्र् नलन्छ
नकिभिे आिश्यक िरणहरू र्ोरै छि् र ठूलम आधमरभूत धमतुकम भमगहरू पनि िेन्ल्डङ गिा सनकन्छ तर गुणस्तर
प्रमनिनधकको सीपर्म निभार हुिे बेफमइदम छ।[आस्सेचु] (प्रेिर िेन्ल्डङ) िेन्ल्डङ निनध जसर्म आधमरभूत धमतुहरूको सतहहरूर्म तमप र दबमब नदएर जोड् िसनकन्छ। र्सलमई कोसो सेिुगो (ठोस-अिस्थमको जोडमइ) पनि भनिन्छ नकिभिे िेन्ल्डङ गररिे आधमर धमतुलमईतरल हुाँ दम सम्म पगमलीदै ि। प्रेसर िेन्ल्डङकम धेरै तररकमहरू छि् तर ग्यमस प्रेसर िेन्ल्डङ प्रमर्ः निर्मा ण50समइटहरूर्म डण्डीलमई डण्डीसाँग जोड् ि प्रर्ोग गररन्छ।
[रोसेचु] (सोल्डररङ) िेन्ल्डङ निनध जसर्म आधमरभूत धमतु भन्दम कर् तमपिर्र्म पग्लिे नफलरलमई समर्ग्रीहरू
टमाँ स्ने पदमर्ा िस्तुको कमर् गिा पमगनलन्छ।

3.2.14 फर्ाा नसकर्ी कायाकङ् िीटले ढमनकएको भिि ढमाँ िमर्म कङ् िीट खन्यमएर बिमइन्छ। र्ो ढमाँिमलमई कमतमिमकु (फर्मा ) भनिन्छ।

कमतमिमकु कोजी (फर्मा नसकर्ी कमर्ा) भिेको
डण्डीहरुको कमर्द्वमरम झिबनलर्ो

बिमउि िीलडण्डीहरू जडमि गिे फर्मा निर्मा ण गिे प्रनिर्म हो। र्ोकमर् गिे व्यन्िलमई कमतमिमकु दमइकु (फर्मा नसकर्ी)फर्मा नसकर्ी कमर्ा

भनिन्छ।

जमपमिर्म,

कमठको

भिि

बिमउिे

नशल्पकमरलमई दमइकु भनिन्छ। फर्मालमई दमइकु (नसकर्ी) शब्द प्रर्ोग गररन्छ नकिभिे र्ो कमठको भििहरूर्म
जस्तै कमठले बिमइन्छ।
फर्मा र्म कङ् िीट खन्यमएपनछ फर्मा नभत्रबमट ठूलो दबमबको उत्पन्न हुन्छ। र्नद फर्मा ले र्ो दबमबको समर्िमगिा सकेि भिे र्ो भमाँ निन्छ र कङ् िीट बमनहर निस्कछ। र्सलमई रोक्नको लमनग फर्मालमई बमनहरबमट पर्माप्त
रूपर्म सर्र्ाि र सबलीकरण हुिुपछा । सबलीकरणको लमनग, न्िल ट्यूबहरू प्रर्ोग गररन्छ। न्िलको ट्युबले
फर्मालमई सबल पमिे कमर्लमई नशहोकोउ (शोररङ) भनिन्छ।
र्द्यनप भिि पूरम भएपनछ फर्मा हटमइन्छ, र्ो भििको आकमर नसजािम गिे कमर्को र्हत्त्वपूणा नहस्सम हो।भििहरूको जनटल आकमरहरूसाँग नर्ल्िे
फर्मा सही रूपर्म बिमउि उच्च कमर्ा नसपआिश्यक हुन्छ। अनि कमकोउजु (फर्मा
फर्मा कमर्ाको
र्ोजिम

कमर्ाको र्ोजिमहरू) भनििे िक्समहरू पढ् िसक्ने क्षर्तम फर्मा निर्मा ण गदमाआिश्यकपछा ।कङ् िीट खन्यमइ सकेपनछ फर्माको आिश्यकतम पदै ि। तोनकएको बल पुनर भएपनछ फर्ािका हटमउिु पनि51फर्मा नसकर्ीको कमर् हो। भिि र अपमटा र्ेन्टहरूको निर्मा णर्म निकमनलएको फर्मा लमई पुिः र्मनर्ल्लो
तलमहरूर्म प्रर्ोग गररन्छ।

3.2.15 कङ् रीट पन्म्पङ कायाफर्माको कमर् पूरम भएपनछ त्यसर्म कङ् िीट खन्यमइन्छकङ् िीट पम्प टि क(जसलमई दमसेिु(रमन्खएको))। पुरमिम नदिहरूर्म, दोकोउ

समग्योउ (र्मटोको कमर्) गदमा समइटर्ै नसर्ेन्ट र एग्रीगेट नर्समएरकङ् िीट बिमउिे सर्मिेश नर्र्ो र कङ् िीटलमई िेको, िम नतिपमं ग्रे गमडमर्म बोकेर फर्मा र्म खन्यमइन्थ्यो र नभत्रको हमिमकम
फोकमहरू हटमउि लट्ठीले घोच्ने गररन्थ्यो। आज, गुणस्तरनिर्न्न्त्रत कङ् िीट (रे डी-नर्क्स कङ् निट िम िमर्म-कोि भनििे)िेको (एक पमंग्रे गमडम)कङ् िीट एजीटे टर टि क (िमर्म-कि टि क) द्वमरम निर्मा ण समइटर्मडे नलभर गरर पम्प टि कहरूर्म हमनलन्छ। कङ् िीट पम्पहरूको
र्मध्यर्बमट हमइडि ोनलक िम र्ेकमनिकल प्रेशर प्रर्ोग गरे रफर्मा र्म तमजम कङ् िीट पम्प गररन्छ। र्सलमई कङ् िीटआस्सो
(कङ् िीट पन्म्पङ) भनिन्छ।
खन्यमउिे प्रनिर्मको िर्र्म, हमिमकम फोकम कङ् िीटर्म उत्पन्न हुन्छि। कङ् िीटको शन्िलमई कर् हुिबमट
रोक्नको लमनग, फर्ािकार्म हुिे अिमिश्यक हमिम हटमउि कुिमदे न्ख कुिमसम्म सबै कङ् िीटलमई कम्पि गिाभमइब्रेटरहरू प्रर्ोग गररन्छ। र्स प्रनिर्मलमई नसर्ेकमतमर्े (दबमउिे कमर्ा) भनिन्छ। तमजम कङ् िीट सर्र् साँगैकडम हुन्छ, त्यसैले कुशलतमपूिाक कमर् गिुापछा । र्सकम लमनग, तीि व्यन्िहरू बीिको नटर्िका र्हत्त्वपूणा हुन्छ:कङ् िीट पम्प सोसम संिमलक (संिमलक), िुिुसमकी समग्योइि
(होज संिमलक) जसले कङ् िीट पम्पको होजको अन्त्यलमई
निर्न्त्रण गछा र दोकोउ समग्योइि (र्मटोको कमर् गिे व्यन्ि)जसले र्मटो दबमउिे कमर् गछा ।कङ् िीट स्थमपिम कमर्ा

52

3.2.16 पेन्टीङ कायापेन्न्टङ कमर्ा भिेको भििको छमिम र नभिमको स्थमनर्ि र सौन्दर्ालमई जोगमउि र सुधमर गिा प्रर्ोग गररिे
प्रनिर्म हो। पेन्न्टङ गिे सतहको समर्ग्रीको आधमरर्म निनभन्न रं गहरू ठीकसाँग छिोट गिाको लमनग पेन्टको बमरे र्मउच्च ज्ञमि आिश्यक पदा छ।सतहको समर्ग्रीर्म पेन्न्टङ गिे निम्न तररकमहरू सर्मिेश छि्।[हाके िुरी] (ब्रस पेन्न्टङ) पेन्न्टङ निनध जसर्म पेन्ट लगमउि हमके (ब्रस) प्रर्ोग गररन्छ। पेन्ट गिे क्षेत्र अिुसमर
निनभन्न प्रकमरकम ब्रसहरू प्रर्ोग गररन्छ।
[रोलर िुरी] (रोलर पेन्न्टङ) रोलर ब्रस प्रर्ोग गिे पेन्न्टङ

रोलरबमट गररिे बमनहरी पेन्न्टङ

निनध। र्ो ठूलम सतहहरू पेन्न्टङ गिा उपर्ुि हुन्छ, जस्तै बमनहरी
नभिमहरू, नकिभिे र्सले ठूलम सतहहरूलमई नछटो र रमम्रोसाँग
पेन्ट गिा सक्छ। नफनिनशङको गुणस्तर, ब्रस पेन्न्टङको रमम्रो
हुन्छ।
[एयर स्प्रे तोसोउ] (एयर स्प्रे पेन्न्टङ) एउटम निनध जसर्म
पेन्टलमई कुनहरोको रूपर्म सतहर्म रे गररन्छ। एर्र कम्प्रेसर
द्वमरम कम्प्रेस गररएको हमिमलमई तरल पदमर्ार्म नर्समइन्छ र एर्ररे गि प्रर्ोग गरे र रे गररन्छ।
एर्र रे पेन्न्टङ

3.2.17 सुन्दर प्राकृनतक दृश्यको कायाजमपमिर्म, तेइएि (बगैंिम) लमई प्रमकृनतक दृश्यहरू पुि: नसजािम गिे र प्रशंसम गिे अभ्यमसको रूपर्म लमर्ो
सर्र्दे न्ख बगैंिम र्मनिदै

आएको छ। जोएि निनभन्न प्रकमरकम रूखहरू, बोटनबरुिमहरू र ढु ङ्गमहरू प्रर्ोगगरे र दृश्य नसजािम गिे प्रनिर्म हो। प्रमकृनतक दृश्यको लमनग निर्माणको ज्ञमि र्मत्र होइि, बरु रूख र नबरुिमहरूको
निशेर्तमहरूको पनि ज्ञमि िमनहन्छ। र्सर्म रूख र ढु ङ्गमहरू सन्तुनलत रूपर्म रमख्नको लमनग सौन्दर्ा भमि पनििमनहन्छ। सुन्दस प्रमकृनतक दृश्मम निम्न प्रकमरकम कमर्हरू सर्मिेश छि्।[िोकुसाइ कोिी] (रोपण काया) भिि िरपरको र्ैदमिर्म रूखहरू र नबरुिमहरू रोप्ने (गमइको भनिन्छ)।
[ओकुिो योक्का कोिी] (छतर्ा हररयाली बिाउिे काया) छमिम र पखमालहरू हररर्मली बिमउिे।
53

[नहरोबा कोिी] (पाका बिाउिे काया) लि िम एर्लेनटक क्षेत्रहरू सनहतको पमकाहरू नसजािम गिे निर्माण
पररर्ोजिम।
[कोएि सेचुबी कोिी] (पाकाका सुनिधा िडाि) पमकार्म फूलको ओछ्यमि, निश्रमर् गिे ठमउाँ , झरिमहरू रनहड् िे बमटोहरू निर्माण गिे।[योकुची इकुसेई कोिी] (हररयाली क्षेत्र बिाउिे काया) रूख, लि फुलहरु उर्मिाको लमनग र्मटो सुधमर गिे,रूखहरूको लमनग सहमरमहरू लगमउिे आनद।कमलो सल्लम कोकमटछमाँ टलि र्र्ातसम्भमर

3.2.18प्लास्टररङ गिे कायासमकमि कोजी (प्लमिररङ गिे कमर्ा) भिि पूरम भएपनछ

नभत्र र बमनहरी कुिमहरूको लमनगटि िेलहरू

कोते (टि िेल) िमर्क उपकरण प्रर्ोग गरी निनभन्न प्रकमरकम
नफनिशीङ गिाऔजमरहरू लगमउिे प्रनिर्म। र्ो पेन्न्टङको

कमर् जस्तै हुन्छ तर प्रर्ोग गररिे औजमरहरू फरक हुन्छि्।र्ो लमर्ो सर्र् दे न्ख प्रर्ोग गरीदै आएको एउटम पेशमको िगापनि हो।िमल क्ले, नसर्ेन्ट र्सलम, जमपमिी प्लमिर, समर्मन्य प्लमिर र फमइबरहरू प्रर्ोग गररन्छ। निशेर् गरी िमल क्लेर जमपमिी प्लमिर पुरमिो सर्र् दे न्ख जमपमिर्म प्रर्ोग गररदै
आएको समर्ग्री हो। प्लमिररङ प्रमर्: भििहरूको बमनहरी नभिमर नभत्री भमगहरूर्म गररन्छ, र र्सर्म कमरीगरीको निशेर् र्हत्त्व
हुन्छ, त्यसैले सुन्दर नफनिनशङको लमनग उच्च स्तरको सीपिमनहन्छ। हमलकम िर्ाहरूर्म र्ो एक कलमत्मक पेशम भएको छ
54जमपमिी नभिमप्लमिरको उदमहरण

जसले बमनहरी सतह नफनिशीङकम निनभन्न निनधहरू सर्मिेश गछा । फुनकिुके कोजी (रे-अि कमर्ा) परम्परमगत
प्लमिररङ प्रनिर्मलमई र्ेनसिले प्रनतस्थमपि गिे निनध आजभोली पनि प्रर्ोग गररन्छ। समर्ै एग्रीगेट सतहर्म दे न्खिे

तोनगदमसी (पमोनलश गररएको एनग्रगेट नफनिनशङ) भनििे नफनिनशङ कमर्ा अरमइदमशी (खुलम एनग्रगेट नफनिनशङ)भनििे निनध हुन्छ।
[तोनगदासी कोिी] (पोनलि गररएको एनग्रगेट नफनिनिङ) ढु ङ्गमको
सतहलमई पमोनलश गरी िन्म्त्कलो बिमउाँ िे र र्सको िर्क निकमल्िे
नफनिनशङ कमर्ा।
[आराइदासी कोिी] (खुला एनग्रगेट नफनिनिङ) सतहर्म तमिेइशी
भनििे समिम ढु ङ्गमहरू दे न्खिे नफनिनशङ कमर्ा। नसर्ेन्ट, िूि र अन्यर्म

तमिेइशी नर्समएर र्ुछेपनछ समर्ग्री नर्श्रण, निर्मा ण सतहर्म खिमइन्छ।

खुलम एनग्रगेट
नफनिनशङको
उदमहरण

त्यसपनछ, हमके िम ब्रस प्रर्ोग गरे र सतहकम नसर्ेन्ट र्सलम हटमइन्छ।

3.2.19 नसकर्ी कायाप्रमिीि कमलदे न्ख िै जमपमिर्म र्न्न्दर, पनित्र स्थल र घरजस्तम धेरै कमठकम भििहरू निर्मा ण हुाँ दै आएकम छि्।केन्िकु दमइकु (नसकर्ी) को कमर् र्ी कमठकम भििहरू निर्मा ण गिुा हो। घर निर्मा णर्म कोउर्ुतेि भनििे समिमकम्पिीहरूलमई प्रमर्ः नडजमइिदे न्ख कमठ प्रशोधि,परम्परमगत जमपमिी
कमठको फ्रेनर्ङ

निर्मा ण र निर्मा ण व्यिस्थमपिसम्मको सम्पूणा कमर्नदिको लमनग सम्त्झौतम गररन्छ। आिश्यक निशेर्ज्ञतम,भििको प्रकमरर्म निभार गछा र धेरै कमर्हरू छि्जसर्म दमइकु (नसकर्ी) शब्द प्रर्ोग गररन्छ जस्तै तलसूिीबद्ध गररएकम ।[र्ाची दाइकु] (िहरी नसकर्ी) सबैभन्दम समर्मन्य नसकर्ी, जसलमई कमओकु दमइकु (घर नसकर्ी) पनिभनिन्छ। कमठको घरहरूको कमर् गिे नसकर्ी। दमइकु-समि शब्द उच्चमरण गदमा धेरैजसो जमपमिीहरूले र्मिी

दमइकुको भिेर बुझछि्।
[िोसाकु डाइकु] (निनत्रिागको नसकर्ी) भििको संरििम पूरम भएपनछ, र्ो नसकर्ीले इन्टे ररर्ररी भमगलमई
ढोकम, शोजी न्स्क्रि, फुसुर्म (स्लमइनडङ ढोकम) र अन्य इन्टे ररर्र सजमिटहरू गछा ।55

[नर्या दाइकु] (र्न्न्दर र र्ूनताको नसकर्ी) एक नसकर्ी जसले र्न्न्दर, र्ूनता र अन्य संरििमहरू निर्माण िमर्र्ात गछा । सर्ौं िर्ासम्म हमिम र िर्माको समर्िम गिा सक्ने भिि बिमउि, कमठको ज्ञमि र कमठलमई कमठसाँग
जोड् िे उच्च प्रनिनध िमनहन्छ।
[कातािाकु दाइकु] (फर्ाा नसकर्ी) → 3.2.14 हे िुाहोस्।

3.2.20 छािा बिाउिे कार्धेरै जमपमिी घरहरूले कमिमरम भनििे छमिमको समर्ग्री प्रर्ोग गछा ि्। कमिमरमको छमिम लगमउिुलमई कमिमरम-बुकी भनिन्छ। कमिमरम र्मटोबमट बिेकम टमईलहरू हुि् जसलमई आकमर नदएर भट्ठमर्म हमनलन्छ। छमिमको
समर्ग्रीहरू धमतुको दमद र अन्य समर्ग्रीहरू पनि हुि सक्छि्। जुिसुकै समर्मग्री प्रर्ोग गररए पनि िर्मा कोपमिीलमई भििर्म प्रिेश गिाबमट रोक्नको लमनग ज्ञमि र प्रनिनधहरू आिश्यक पदा छ (जसलमई अर्मजीर्मई
भनिन्छ)। अनि कमर् स्लोपर्म गररिे भएकोले रमम्रो कमर्ाक्षर्तमकम समर् स्क्यमफोल्डीङहरू निर्माण गिा र खस्नबमट
बच्न सुरनक्षतर्म पनि ध्यमि नदि आिश्यक छ। छमिम बिमउिे कमर्र्म छमिम र्मत्र होइि, निम्न कमर्ाहरू पनि सर्मिेशगछा ।[यािे फुकीकाए कोिी] (पुिः छािा बिाउिे कार्) ितार्मिको छमिमको समर्ग्री र टमपाहरू हटमउिे रनतिीहरूलमई िर्माँ छमिमको समर्ग्रीहरू प्रर्ोग गरी प्रनतस्थमपि गिुापिे कमर्।
[यािे कासािेबुकी कोउिी] (छत ओिरलेनपङ गिे कार्)ितार्मिको छमिमको र्मनर् िर्माँ छमिम लगमइन्छ।
[निक्कुइ होस्यु कोिी] (िापािी प्लास्टर र्र्ात काया)नशक्कुइ (जमपमिी प्लमिर) भनििे समर्ग्री, छमिमर्म टमइल प्रर्ोग
भएको र्मटोको खुलम क्षेत्र सुरनक्षत गिाको लमनग प्रर्ोग गररन्छ।
जमपमिी प्लमिर आाँ धी िम भमरी िर्मा को कमरण िनकाएर्म िमभन्त्कएर्म छत िनहि सक्छ र भििलमई िोक्समि पुऱ्‍र्मउाँ छसक्छ। जमपमिी प्लमिर र्र्ात कमर्ा सर्र् सर्र्र्म गिै पछा ।[आर्ादोइ कोउकाि कोउिी] (गटर प्रनतर्स्ापि काया)भमाँ निएको गटर प्रनतस्थमपि गिे।56

जमपमिी प्लमिर र्र्ात
कमर्ार्र्ात गिुापिे भएकमगटरहरू

[यािे तोसोउ कोिी] (छत पेन्टीङ काया) छतर्म पेन्टीङ गररिे कमर्। ितार्मिको छतको समर्ग्रीले आफ्िो
िमटरप्रूनफङ क्षर्तम गुर्मएर्म र्ो गररन्छ।

3.2.21 आनकाटे क्चरल निट र्ेटल कायाकेन्िकु बन्न्कि कोजी (आनकाटे क्चरल शीट र्ेटल कमर्ा) लेभििहरूको लमनग आिश्यक धमतु पमतमहरू बिमउि रभििहरूर्म जडमि गररिे धमतुकम पत्रहरूको प्रशोधिलमईबङ् ग्यमउिे प्रनिर्म

बुझमउाँ छ। नशट र्ेटलहरू समर्मन्यतर्म पमतलो हुन्छि्।
नतिीहरू कमट् िे, बङ् ग्यमउिे, फनर्िंग गरे र र जोडे र प्रशोधि
गररन्छ। आनकाटे क्चरल नशट र्ेटल कमर्ार्म निम्न कमर् गररन्छ।
[यािे कोउिी] (छत बिाउिे कार्) भििर्म छमिम जोड् िेप्रनिर्मलमई र्मिे िो फुकु भनिन्छ। कमिमरम सनहत निनभन्न

धमतुको छमिमप्रकमरकम छत समर्ग्रीहरू छि् तर नशट र्ेटल प्रर्ोग गरे र छतबिमउिे कमर् िमस्तुकलमकम नशट र्ेटलकर्ीहरूले गछा ि्।अनि भििलमई छमिमबमट िुनहिे पमिीबमट जोगमउि िर्मा कोपमिीलमई व्यिन्स्थत रूपर्म निकमस गररि्छ। र्सलमई अर्मजीर्मई (रे ि प्रूनफङ) भनिन्छ। रे ि प्रूनफङको लमनग आिश्यक हमडा िेर्रको निर्मा ण र नशट र्ेटल
िमस्तुकलम कमर्ाको एक नहस्सम हो।[डाक्ट कोिी] (डाक्टको कार्) हमिम बोक्ने पमइपलमई डक्ट् भनिन्छ। डमक्ट्हरू जसलमई िमर्ुर्मगा पनि भनिन्छ,त्यसर्म धुिमाँ निकमस िनलहरू सर्मिेश छि् जसले आगोलमगेको अिस्थमर्म बमनहर धुिमाँ पठमउछ,िमतमिुकूलिकम
िनलहरू जसले निसो, तमतो र तमजम बमनहरी हमिम नभत्र पठमउछर निकमस िनलहरू जसले तमप र र्ेनसिरी कोठमहरू, निद् र्ुतकोठमहरू र शौिमलर्हरूर्म उत्पन्न हुिे गन्धहरू बमनहर
निकमल्छ। । डक्ट्को कमर्र्म नशट र्ेटललमई जडमि गररिे
57

निजी निद् र्ुत शन्ि उत्पमदि
उपकरणहरूको लमनग निकमस
िनलहरू

स्थमिको आकमरसाँग नर्ल्िे बिमउि प्रशोधि गररन्छ र जडमि कमर्ा गररन्छ।
[गाइहेकी कोिी] (बानहरी नित्ताको कार्) नभिमकम समर्ग्रीहरू जस्तै समइनडङ र कोरुगेट शीटहरू
भििहरूको बमनहरी पखमा लहरू निर्मा ण गिा प्रर्ोग गररन्छ।
[कािबाि/कािार्ोिो] (साइिबोडा हरू/हाडा िेयर) आनकाटे क्चरल नशट र्ेटल कमर्ार्म समइिबोडा हरूको
प्रशोधि र जडमिकम समर्ै निनभन्न स्थमिहरूर्म प्रर्ोग हुिे हमडा िेर्र पनि सर्मिेश हुन्छ। दे न्खिे स्थमिहरूर्म प्रर्ोग
गररिे हमडा िेर्र सटीक र्मत्र होइि सुन्दर पनि हुिुपछा ।

3.2.22 टाइल नबछ्याउिे कार्टमइल बमरी कोजी (टमइल नबछ्यमउिे कमर्) नभिम र भुइाँहरूर्म टमइलहरू नबछ्यमउि गिे प्रनिर्म हो। भििर्म
टमइनलङ गदमा र्सलमई भििलमई सुन्दर बिमउछ। टमइलहरूले भििको सुरक्षम र र्सको स्थमनर्ि बढमउि पनिकमर् गछा । भििबमट टमईलहरू खस्दम घमतक दु घाटिमहरू निन्िि सक्छ, त्यसैले टमईलहरू सुन्दर ढं गलेनफनिशीङ गिा र्मत्र होइि नतिीहरूलमई खस्नबमट
रोक्नको लमनग जडमिको ज्ञमि र रमम्रो सीप आिश्यकपदा छ।
टमइल नबछ्यमउिे कमर्र्म अरू िगाहरू पनिसर्मिेश छि्। पमिी आपूनता र ढल निकमस प्रणमलीहरूर सर्मनहत निद् र्ुतीर् नफक्स्िरहरू जडमि गररिे

टमइल नबछ्यमउिे
कमर्समइटहरू िररपररको टमइनलंग कमर्ार्म पमइनपङ रनिद् र्ुतीर् कमर्ालमई ध्यमि नदिुपछा । उदमहरणकम लमनग, र्नद पमइप आउटलेटहरूबमरे नििमर िगरी टमइनलङ
गररएको छ भिे र्प पमइनपङ कमर्ा गिा सनकाँदै ि। अनि खुल्िे ठमउाँ िररपररको तोररआई (निनभन्न संरििमहरू
जम्ममहुिे रे खम) भएकम िौकोसहरू आनद नििमर गिुापछा ।58

3.2.23 इन्टे ररयर नफनििीङ कायाभििको इन्टे ररर्र कमर्लमई िमइसोउ नसआगे कोजी (इन्टे ररर्र
नफनिशीङ कमर्ा) भनिन्छ इन्टे ररर्र नफनिशीङ कमर्ार्म निम्न
प्रकमरकम कमर्हरू सर्मिेश छि्।[कोसेई नितािी कोउिी] (स्टील स्टड फ्रेनर्ङ काया) नभिम रनसलीङको फ्रेर्को निर्मा ण गर् ि LGS समर्ग्री

( लमइट गेजन्िल िड फ्रेनर्ङ
कमर्ान्िल िम लमइट गेज िड) प्रर्ोग गररन्छ। र्स फ्रेर्को निर्मा णलमईकेइतेि कोजी पनि भनिन्छ। LGS लमई कनहलेकमहीं िड पनि भनिन्छ।
[बोडा हारी] (बोडा लगाउिे कार्) प्लमिरबोडा न्िल िडफ्रेर्र्म लगमइन्छ। प्लमिर बोडा हरूर्म िमलपमपर झुण्ड्ड्यमउाँ दमप्लमिरबोडा हरूबीिकोखमल्डमहरूलमई

कर्दे न्खिे
बोडा लगमउिे कमर्बिमउिको लमनग खमल्डमहरू पोटीिले नर्लमइन्छ।
[क्लोि बारी] (िालपेपर लगाउिे) िमलपेपर, नभिमको
नफनिशीङ समर्ग्री, प्लमिरबोडा को आधमरर्म झुन्ड्यमउिे गररन्छ।

[तोसोउ नसआगे] (पेन्ट नफनििीङ) िमलपेपरको सट्टम, पेन्ट प्रर्ोग गरे र नफनिशीङ गररन्छ।
[युका नसआगे] (फ्लोर नफनििीङ) फ्लोरर्म टमइल, कमपेट, तमतमर्ी म्यमट आनद नबछ्यमउिे कमर्।
[कातेि् कोिी] (पदााको कार्) पदमा बिमउि र झुन्ड्यमउिको लमनग कपडम कमट् िे र नसलमई गिे कमर्। र्सर्मिे ज र अन्य स्थमिहरूर्म प्रर्ोग गररिे पदमा (ठूलम पदमा हरू) को कमर् पनि सर्मिेश छ।[युका नसआगे (एन्का नििाइल टाइल)] (फ्लोर नफनििीङ (नििाइल क्लोराइड टाइल)) फ्लोरको आकमरनर्लमउिको लमनग प्रशोधि समर्ग्री।

फ्लोरको पीभीसी टमइल नफनिशीङ

59

3.2.24. इन्टे ररयर नफनििीङ कायान्िल िड फ्रेनर्ङ र बोडा लगमउिे बमहेक, 3.2.23 र्म िणाि गररएको भििको इन्टे ररर्र नफनिशीङ कमर्ालमई,ह्योउसो कोउजी (बमनहरी सतहको कमर्ा) भनिन्छ। र्सले र्ुख्यतर्म नभिम, नसलीङ र फ्लोरहरूको नफनिशीङलमई
जिमउाँ छ। प्रर्ोग गररिे समर्ग्री अिुसमर निनभन्न प्रकमरकम नफनिशीङ निनधहरू छि्।[काबे नसआगे (िालपेपर)] (िाल नफनििीङ (िालपेपर)) प्लमिरबोडा हरूर्म िमलपेपर झुण्ड्ड्यमउिे।
प्लमिरबोडा हरू बीिको खमल्डमहरू पुट्टीले भरे र िमलपेपर असर्मि िदे न्खर्ोस भिेर निल्लो पमररन्छ।

िमलपेपर नफनिशीङ

[तेजिोउ नसआगे (िालपेपर)] (नसलीङ नफनिनिङ (िालपेपर) सधैं र्मनर्नतर फकेर कमर् गिुापछा रिमलपेपरलमई िबङ् ग्यमइ सीधम फैलमउिे र झुण्ड्ड्यमउिे सीप आिश्यक पछा ।नसलीङ िमलपेपर नफनिनशङ

60

3.2.25 नफनटङ कायाभििहरूर्म धेरै खुल्लम ठमउाँ हरू हुन्छि्। तमतेगु (नफनटङ) भिेको भििको खुल्लम भमगर्म र नतिीहरूर्म जडमिगरर फ्रेर् जोनडिे ढोकम, झ्यमल, फुसुर्म (स्लमइनडङ ढोकमहरू), शोजी (कमगजको स्लमइनडङ ढोकमहरू) आनदहुि्। नफनटङहरूर्म कमठ, िौकोस र अन्यएल्युनर्निर्र्, प्लमन्िक, िील र िे िलेस िीलनफनटङहरू सर्मिेश छि्। तमतेगु कोजी (नफनटङ
कमर्ा) कमरखमिमर्म निनर्ात नफनटङ समइटर्म जडमिगिुा हो। नफनटङ कमर्ार्म शटर जडमि र स्विमनलत
नफनटङको कमर्ढोकम नफनटङ पनि सर्मिेश छि्।3.2.26 चौकोस लगाउिे कार्नफनटङको कमर् र्ध्ये धमतु नफनटङको जडमिलमई स्यमश कोजी (िौकोस लगमउिे कमर्) भनिन्छ। र्सर्म
झ्यमलकम लमनग आल्मुनिर्र्को िौकोस र्मत्र होइि, बमर्रूर्को ढोकम, पदमा , पदमा कम िमल आनद जस्तम धमतुकम
नफक्स्िरको जडमि पनि सर्मिेश छि्।अपमटा र्ेन्टको पुिनिार्मा णर्म धेरै एल्युनर्निर्र् िौकोसहरू प्रनतस्थमपि गररन्छ। र्स्तो अिस्थमर्म र्नद िौकोस
फ्रेर्हरू पनि प्रनतस्थमपि गिे हो भिे नसकर्ी, प्लमिररङ र पेन्टीङको कमर् आिश्यक पदा छ जसलेपररर्ोजिमलमई र्हाँ गो र सर्र् खपत गिे बिमउछ। कभर कोहोउ (ओभरले निनध) ले र्ो सर्स्यम सर्मधमि गछा ।ओभरले निनधर्म पुरमिो फ्रेर् हटमइदै ि तर र्सको सट्टमर्म िर्माँ िौकोस जडमि गिा िर्माँ फ्रेर् रमन्खन्छ।

61

3.2.27 पोलीयुरेनिि फोर् स्प्रे इन्सुलेिि कायाकडम पोलीर्ुरेनर्ि फोर्ले र्सको तमप इन्सुलेशि गुणहरूको कमरणले र्सलमई भिि इन्सुलेटरको रूपर्म
प्रर्ोग

गररन्छ। फुनकिुकेउरे तमि

दमन्नेिु

कोउजी(पोलीर्ुरेनर्ि फोर् रे इन्सुलेशि कमर्ा) समइटर्म कडमपोलीर्ुरेनर्ि फोर् बिमउिको लमनग कडम पोलीर्ुरेनर्ि
फोर्को तरल पदमर्ालमई सर्नपात रेइङ र्ेनसि प्रर्ोग गरीनसधै फ्रेर् आनदर्म रे गररन्छ। निर्मा णको र्ो निनधले ग्यमप

पोलीर्ुरेनर्ि फोर् रे इन्सुलेशि कमर्ा

रनहत इन्सुलेशि तह बिमउछ।

फुनकिुके उरे तमि दमन्नेिु कोउजी-र्ोउ गेि्एनक (कडमपोलीर्ुरेनर्ि

फोर्को

तरल)र्मपोनलर्ोल

भमगरपोनलनर्सोनसअिेट भमग हुन्छ र पोनलर्ोल भमगलमई उत्प्रेरक,फोनर्ङ एजेन्ट र फोनर्ङ निर्मर्कहरू जस्तम पूरकहरूसाँग
नर्समइन्छ।

कमर् भएपनछको रे गररएको सतहर्नद रे गररिे कङ् िीटको सतह धुलो िम तेलले दू नर्त छभिे, टमाँ स्ने पदमर्ा कर्ी हुिेछ र फलस्वरूप फोर् उन्क्किे छ, त्यसैले रे गररिे सतह रमम्रोसाँग सफम गिुापछा ।सुरु गिुा अनघ, फोर्को घिि जमाँि गिा 450 िगा नर्नलनर्टरको िगमा कमर बोडा र्म रे गररन्छ। निर्मा णको िर्र्म
पोलीर्ुरेनर्ि फोर्को र्ोटमई गेज प्रर्ोग गरे र 4 ~ 5 नर्टर अन्तरमलहरूर्म र्ोटमई जमाँि गररन्छ।

3.2.28 िाटरप्रूनफङ कायािर्मा को पमिी र नहउाँ भििको नभत्री भमगर्म प्रिेश गिाबमट रोक्नको लमनग गररिे कमर्लमई बोउसुई कोजी(िमटरप्रूनफङ) भनिन्छ। िमटरप्रूनफङ कमर्ालमई, प्रर्ोग गररिे समर्ग्रीको आधमरर्म पमाँि र्ुख्य प्रकमरर्म निभमजिगिा सनकन्छ।
[युरेनिि बोउसुई कोिी] (पोनलयुरेनिि िाटरप्रूनफङ काया) सतहर्म तरल िमटरप्रूनफङ समर्ग्री लमगमएर
िमटरप्रूनफङ गिे निनध। र्ो निनधले जनटल आकमरकम ठमउाँ हरु िमटरप्रूनफङ गिा सनकन्छ। र्ो िमटरप्रूनफङटे रेसहरू, बमलकिीहरू र छमिमहरूको समर्ै िुहमिटकम भमगहरू र्र्ात गिाकम लमनग उपर्ुि हुन्छ।
62

[FRP बोउसुई कोिी] (FRP िाटरप्रूनफङ काया) एउटम निनध जसर्म फमइबरग्लमस म्यमटहरू नबछ्यमइन्छ, रम्यमटको र्मनर् पोनलिर लगमइन्छ। र्ो निनध नटकमउ हुन्छ र िमाँडै सुक्छ।
[िीट बोउसुई कोिी] (िीट िाटरप्रूनफङ काया) एक निनध जसर्म नसन्थेनटक रबर िम नसन्थेनटक प्लमन्िक
पमतमहरू टमाँ नसन्छ। र्ो निनधले एकै पटक ठूलो सतहहरू ढमक्न
सक्छ।[आसफाल्ट बोउसुई कोउिी] (अलकत्रा निट िाटरप्रूनफङ
काया)सतहर्म अलकत्रमले नभजमइएको नसन्थेनटक फमइबर

कपडमको नशट जोनडिे निनध।सतह र नशटको बीिको

अलकत्रम नशट िमटरप्रूनफङ

जोडमइ सुधमर गिा नशट लगमउिु अनघ सतहर्म अलकत्रम प्रमइर्र
लगमइन्छ।
[नसनलङ्ग बोउसुई कोिी] (नसनलङ्ग िाटरप्रूनफङ काया)पुजमा हरू बीिको खमल्डोलमई िमटरप्रूफ गिा प्रर्ोग गररिे निनध।
सीलेन्ट भिुा अनघ खमल्डोहरूर्म प्रमइर्र लगमइन्छ।

नसनलङ्ग िमटरप्रूनफङ कमर्ा

3.2.29 डकर्ी कायाइशी कोजी (डकर्ी कमर्ा) र्ो संसमरकम निनभन्न भमगहरुबमट ढु ङ्गम प्रशोधि गरी आिश्यक ठमउाँ र्म जडमि गिेकमर् हो। ढु ङ्गमको कमर् गिे नशल्पकमरहरूलमई इनशकु (पत्थर नशल्पकमर ) भनिन्छ र इनशकु-समि भिेर निनिन्छ।
डकर्ीको कमर् भििको संरििमसाँग सम्बन्न्धत छै ि, तर र्सले भििलमई शमिदमर अिुभूनत नदि सक्छ। र्ोकमर्र्म गल्तीहरू स्वीकमर्ा छै ि नकिभिे ढु ङ्गम निरम पर्ो िमप्रशोधिको िर्र्म भमनिर्ो भिे त्यसपनछ प्रर्ोग गिा सनकाँदै ि।अनि निनभन्न आकमरहरूकम अनिर्नर्त ढु ङ्गहरू प्रर्ोग गरे रसुन्दर िोि छमपेर

नफनिशङ गिा लमर्ो अिुभि आिश्यकपछा ।प्रर्ोग गररएिे ढु ङ्गमहरूर्म प्रमकृनतक ढु ङ्गमहरू जस्तै

स्पम सुनिधमहरूको लमनग बमर्टब
निर्माण

दमइररसेकी (र्मबाल) र नर्कमगेइशी (ग्रेिमइट) र्मत्र िभई, ढु ङ्गम र कङ् िीटकम ब्लकहरू जस्तै हुिे नगसेकी
63

(िक्कली ढु ङ्गम) पनि सर्मिेश छि्।ब्लकहरू पमइल गिे कमर्िोि छमप्ने प्रशोधि

3.2.30 निद् युतीय कायानिद् र्ुतीर् कमर्ा एउटम र्हत्त्वपूणा कमर् हो जसले धेरै र्मनिसहरूको जीििलमई सहमर्तम गछा । निर्मा णर्म धेरैप्रकमरकम निद् र्ुतीर् कमर्ाहरू संलग्न छि्। उच्च भोल्टे जको निर्मा ण कमर्ा धेरै खतरिमक हुन्छ। सही ज्ञमि रकमर्लमई समिधमिीपूिाक र सही रूपर्म सञ्चमलि गिे सीपहरू भएि भिे र्सले आगो र अन्य प्रकोपहरू
निम्त्त्यमउि सक्छ। त्यसकमरण केिल र्ोग्य दे न्की कोनजशी (इलेन्क्ट्ि नशर्ि) द्वमरम र्मत्र गिा सनकिे धेरै कमर्हरूछि् । दु ई प्रकमरकम इलेक्ट्िीनशर्ि प्रर्मणपत्रहरू छि्: तह 1 र तह 2 ठूलम भिि र कमरखमिमहरूर्म पर्माप्त
निद् र्ुतीर् कमर्ाहरू गिा तह 1 को प्रर्मणपत्र आिश्यक पछा । निद् र्ुतीर् कमर्ालमई दु ई र्ुख्य िगार्म निभमजिगिा सनकन्छ जसलमई समर्मन्यतर्म गमइसेि कोजी (बमनहरको लमइिको कमर्) र िमइसेि कोजी (नभत्रको लमइिकोकमर्) भनिन्छ।
[गाइसेि कोिी] (बानहरको लाइिको कार्) भििर्म
नबजुली आपूनता गिा र्ुनटनलटी पोल र भूनर्गत निद् र्ुतीर् तमरजडमि गिे कमर्। र्ुनटनलटी पोल प्रर्ोग गरी भििर्म तमिेको
तमरलमई कमकु हमइसेि (ओभरहे ड िमर्ररङ) भनिन्छ। नििुहमइसेि (अण्डरग्रमउन्ड िमइररङ) भिेको जनर्िर्ुनि गमनडएको

ओभरहेड िमर्ररङ
कमर्संरििमबमट तमरहरू बमाँ डेर भििर्म तमनिएको हन्छ।
[िाइसेि कोिी] (नित्री लाइिको कार्) भिि नभत्र नबजुलीको प्रर्ोग गिा सनकिे बिमउिे कमर्। समर्मन्य
निर्मा ण पररर्ोजिमहरूर्म र्ी कुरम सर्मिेश छि्।- निद् र्ुतीर् झट् कम र निद् र्ुत िुहमिट रोक्नको लमनग ग्रमउन्न्डङको कमर्64

- सबिे शि जडमि- निद् र्ुत शन्ि उपकरण जडमि- निद् र्ुत शन्ि भण्डमरण सुनिधमहरू जडमि- निद् र्ुत शन्ि उत्पमदि उपकरण जडमिआउटलेट बक्स को जडमि- नितरण बोडा जडमि- ततमउिे र निस्यउिे उपकरणहरूर्म नबजुली आपूनता
- निद् र्ुतीर् प्रकमश उपकरणको जडमि- तमर र न्स्वि, आउटलेट आनद को जडमि।

3.2.31 दू रसञ्चारको कायानिद् र्ुतीर् कमर्ाहरू र्ध्ये, टे नलनभजि र इन्टरिेट जस्तम दू रसञ्चमर उपकरणहरूसाँग सम्बन्न्धत कमर्लमई दे न्कीिुउनशि कोजी (दू रसञ्चमरको कमर्ा) भनिन्छ। जमिकमरी प्रसमरण गिा दु ई तररकमहरू छि्: तमरहरू प्रर्ोग गरे र रतमररनहत निनधहरू रे नडर्ो तरं गहरू प्रर्ोग गरे र । केबलहरू तमर्मको तमर प्रर्ोग गिे धमतुकम केबल र अनिकल
फमइबर प्रर्ोग गिे अनिकल केबलहरू भिेर निभमनजत छि्।दू रसञ्चमर कमर्ा लमइफलमइि पूिमाधमरसाँग सम्बन्न्धत भएकोले सही ज्ञमि र सीपको कर्ीले ठूलो िेटिका
निफलतम

निम्त्त्यमउि

सक्छ।त्यसकमरण

केहीनिर्मा णपररर्ोजिमहरू हुन्छि् जुि र्ोग्य कोउजी तमनन्नन्शम (जडमिप्रमनिनधक) िम दे न्की िुउनशि श्युनिि नगजुिुस्यम (प्रर्ुखदू रसञ्चमर इन्न्जनिर्र) द्वमरम र्मत्र गिा सनकन्छ। समर्मन्य रफमइबर-अनिक केबलको कमर्पररनित दू रसञ्चमर सुनिधमहरूर्म निम्न सर्मिेश छि्।[युसेि सेचुबी] (तार सुनिधा) पोल, ओभरहे ड र भूनर्गत केबल, फमइबर अनिक केबल, केबल अरे िर,टे नलफोि उपकरण, PBX (टे नलफोि न्स्विबोडा ) आनद।[र्ुसेि सेचुबी] (िायरलेस उपकरण) तमररनहत उपकरण, एन्टे िम आनद।[चुउनसि दोबोकु सेचुबी] (दू रसञ्चार नसनिल इन्जिनियररङ काया) पमइपलमइि, केबल टिेल, म्यमिहोल
आनद।
65

[कोकाि दे न्सो सेचुबी] (न्िनचङ र टर ान्सनर्सि उपकरण) उपभोिम न्स्वनिङ नसिर्, ररले न्स्वनिङ नसिर्,टि मन्सनर्शि उपकरण आनद।[चुउनसि दे ियोकु सेचुबी] (सञ्चार िन्ि उपकरण) शन्ि उपकरण (रे न्क्ट्फमर्र, भण्डमरण ब्यमटि ी, इन्न्जि
आनद)

3.2.32 पाइपको कार्र्ो कमर् पमिी, तेल, ग्यमस, िमफ आनदलमई धमतुको पमइप, आनद र्मफात आिश्यक पिे ठमउाँ र्म पुऱ्‍र्मउि सक्षर्
बिमउाँ छ। र्सर्म पमिी आपूनता, ढल निकमस, अनग्न निर्न्त्रण प्रणमली, रुर् कूलर र एसीहरूको लमनग प्लमम्बीङ
सर्मिेश छ। र्सरी, पमइपको कमर् सुरनक्षत र सहज िमगररक
जीििलमई सहमर्तम गिे र्हत्त्वपूणा कमर् हो।आधमरभूत सीपहरूर्म पमइपको समर्ग्री कमट् िे (कनटङ् ),पमइपहरू जोड् िे (जोइिीङ् ) र पमइपहरू पूणा सटीकतमकम
समर् असेम्बल गिे क्षर्तम सर्मिेश छि्।पमइपको कमर्3.2.33 नचस्याउिे र िातािुकूलि उपकरणको कार्निस्यमउिे र िमतमिुकूलि उपकरणले रे नफ्रजीरे न्टहरू प्रर्ोग गिे उपकरणहरूलमई बुझमउाँ छ जस्तै
िमतमिुकूलि र फ्रीजरहरू। निस्यमउिे र िमतमिुकूलि उपकरणको कमर्र्म नफ्रज पमइनपंग सनहत निस्यमउिे रिमतमिुकूलि उपकरणको जडमि सर्मिेश छ र र्सर्म तमर्मको पमइप निर्मा ण जस्तम पमइनपङ सीपहरू िमनहन्छ।
निस्यमउिे र िमतमिुकूलि उपकरणको निनशर उदमहरणहरूर्म निम्न सर्मिेश छि्।निस्यमउिे र िमतमिुकूलि उपकरणको कमर्र्म निस्यमउिे उपकरण, नफ्रज गिे उपकरण, नफ्रजर, प्यमक गररएकोर अलग्गै प्रकमरकम एर्र कन्न्डसिरहरू, घरको एसी, व्यमिसमनर्क रे नफ्रजरे टर र नफ्रजरहरू, जर्मउिे/निस्यमउिे
शोकेसहरू, निस्यमउि नर्ल्िे ढु िमिी एकमइहरू आनद जस्तम निस्यमउिे र िमतमिुकूलि उपकरणहरू खोल्िे,एसेम्बल गिे, जडमि र सर्मर्ोजिकम समर्ै पमइनपङ कमर्ा सर्मिेश छि्।66

3.2.34 खािेपािी आपूनता, ढल निकास र सरसफाइ सुनिधा िडाििमगररकहरूको लमनग सुरनक्षत र आरमर्दमर्ी जीििशैली कमर्र् गिा भििहरूलमई स्वच्छ र सफम रमख्न, निसोर तमतो पमिी प्रर्ोग गिे सुनिधमहरूलमई क्युहमइसुई एइसेई सेिुसुबी
भनिन्छ (पमिी आपूनता, ढल निकमस र सरसफमइ सुनिधमहरू) रर्सर्म निम्न प्रकमरकम कमर्हरू सर्मिेश छि्।- खमिेपमिी आपूनता सुनिधमहरूको जडमिपमिी आपूनता र ढल निकमस
कमर्ाको उदमहरण

- ढल निकमस र भेन्न्टलेसि सुनिधमहरूको जडमि- नगजरको जडमि- सरसफमइको उपकरण जडमि- ग्यमस उपकरणको कमर्[क्युसुई सेचुबी कोिी] (पािी आपूनता सुनिधा िडाि) पम्प रपमिी रमख्ने ट्यमङ्कीहरूको जडमिकम समर्ै नितरण पमइपहरू र्मफात
शौिमलर्, भमन्छम आनदर्म पमिीको र्ूल पमइपबमट पमिी आपूनता गिेकमर्।तमतो पमिीको
ट्यमङ्की

[हाईसुइ/चुकी सेचुबी] (ढल निकास/िेन्न्टलेसि प्रणालीिडाि) शौिमलर् र भमन्समको फोहोर पमिीलमई र्ुख्य ढल लमइिर्म
फमल्िे कमर्।
[क्यूतोउ सेचुबी] (िाटर नहटर) पमिी ततमउिे र तमतो पमिीआपूनता गिा सक्षर् पमिे कमर्।
शौिमलर्

[एइसेइ नकगु सेचुबी कोिी] (सरसफाइ उपकरणको कार्)शौिमलर्, हमत धुिे ठमउाँ आनद को जडमि।

67

3.2.35 तातो/नचसो इन्सुलेिि कायार्ो कमर्को उद्दे श्य तमतो िीजहरू निसो हुिबमट जोगमउिेर निसो

िीजहरू तमतो हुिबमट जोगमउिे हो। डक्ट् र पमइपहरूर्म तमतो- र निसोइन्सुलेसि समर्ग्रीहरू (समर्ग्री जसले तमप सनजलै सञ्चमर गदै ि) जडमिगिमा ले तमप खेर जमिे र इन्धि खपत कर् हुन्छ। समर्ै तमतो िस्तुको बमनहरी
सतहर्म तमप इन्सुलेटर जोड् िु जल्िबमट रोक्ने सुरक्षम उपमर् हो।तमतो/निसो इन्सुलेशि कमर्ाको अधीिर्म रहेकम उपकरणहरूर्म

पमइपहरूर्म तमतो / निसोइन्सुलेशि

िमतमिुकूलि र सरसफमइ सुनिधमहरू सर्मिेश छि्।3.2.36िट्टीको िडािरो (भट्ठी) निनभन्न समर्ग्रीहरूलमई जलमउि िम पगमल्ि तमपिर् प्रर्ोग गिे उपकरण । निकुरो कोजी (भट्टीजडमि) भट्टी को निर्माण र र्र्ात सम्भमर गिे। समर्मन्य भट्टी जडमिर्म निम्न कुरम सर्मिेश छि्।[श्योक्याकुरो] (इन्न्सिरे टर) घरमर्सी र औद्योनगक फोहोर जलमउि प्रर्ोग गररन्छ।
[क्युपोला] फलमर् पग्लिे भट्टी। कोइलम जलेको तमपले फलमर् पन्ग्लन्छ। पन्ग्लएको फलमर् ढलमइकम लमनग प्रर्ोग
गररन्छ।
[स्योदोिरो] (एनिनलङ िट्टी) धमतु समर्ग्रीको गुणहरू एकसर्मि बिमउ प्रर्ोग गररिे भट्टी।
[दास्सुरो] (गन्ध हटाउिे िट्टी) दु गान्न्धत ऐगजि ग्यमसको गन्ध हटमउि प्रर्ोग गररिे भट्टी। गन्ध घटकहरूको
अक्सीकरण प्रनतनिर्महरू र्मफात गन्धहरू हटमइन्छ।
[अलुर्ी योकाइरो] (एल्युनर्नियर् पगाल्िे िट्टी) उत्पमदिहरू बिमउि एल्युनर्निर्र् स्क्र्र्मप र इन्गटहरू
पगमल्ि प्रर्ोग गररिे भट्टी। पगमनलएको आल्मुनिर्र्लमई पन्ग्लएको आल्मुनिर्र् भनिन्छ।
[बायोर्ास बोयलर] जीिमश्म ईन्धिको सट्टम कमठको निप्स, निर्मा ण फोहोर र कमरखमिमबमट निस्किे अन्यसमर्ग्रीहरू ईन्धिको रूपर्म प्रर्ोग गिे बोर्लर। जलमएर तमतो पमिी ततमउि प्रर्ोग गररन्छ। र्ो नबजुली उत्पमदिगिे टबमाइि घुर्मउि िमफ प्रर्ोग गिे प्रणमलीसाँग संर्ोजिर्म पनि प्रर्ोग गररन्छ।[दे न्न्करो] (निद् युनतय िट्ठी) फलमर् जस्तम धमतुहरू पगमल्ि प्रर्ोग गररिे भट्टी। र्सले इलोक्ट्ि ोम्यमगिेनटक
इन्डक्सि एडी करे न्ट द्वमरम उत्पन्न तमपको उपर्ोग गछा ।68

3.2.37 अनि नियन्त्रण उपकरणको िडािआगलमगी िम अन्य प्रकोपको घटिमर्म भिि, व्यन्िहरू रअनग्न निर्न्त्रण उपकरणको
जडमिसम्पनिर्म हुिे क्षनतलमई कर् गिाकम लमनग र्ो उपकरण जडमिगिुा आिश्यक छ र अनग्न सेिम ऐि अिुसमर स्थमपिम र र्र्ात
गररिु पछा । अनग्न निर्न्त्रण उपकरण जडमिर्म शोउबोउ िो र्ोनि क्योसुरु सेिुबी (आगो निभमउि प्रर्ोग हुिे उपकरण) जस्तैआगो निभमउिे, अलमर्ा नदिे र निस्थमपिर्म सहजीकरण गिे;शोबो र्ोसुई (आगो निभमउिे पमिी) ; र शोउकम कमिुदोउज्यो नहिुर्ोउ िम नशसेिु (आगो निभमउिकम लमनगआिश्यक उपकरणहरू) जस्तै धुिमाँ निकमस प्रणमली रआपतकमलीि निकमसहरू। अनग्न सेिम ऐिले पररभमनर्त गरेअिुसमर आगो निभमउिकम लमनग प्रर्ोग हुिे सुनिधमहरूर्म निम्न
सर्मिेश छि्।[स्योउका सेचुबी] (आगो नििाउिे उपकरण) भििर्म

आपतकमलीि प्रसमरण उपकरण र निगरमिी
क्यमर्ेरम उपकरण

बस्नेहरूले आगो निभमउि सक्ने उपकरण (जस्तै कोररडोरर्म
जडमि गररएको), न्रंकलर आनद।[केइहोउ सेचुबी] (अलार्ा उपकरण) अलमर्ा उपकरण जसले जसले धुिमाँ र तमप पिम लगमउाँ दछ रआपतकमलीि घण्टी र आपतकमलीि प्रसमरणहरू गछा ।[नहिाि सेचुबी] (निकासी गिे उपकरण) आगलमगीको घटिमर्म सुरनक्षत ठमउाँ ंंर्म जमि र्दत गिे उपकरण।
सुरनक्षत ठमउाँ ंंर्म जमि र्दत गिे स्लमइड र सीढीहरू जडमि गररन्छि्।

3.2.38 ित्काउिे कायापुरमिो िम अन्य कमरणले गदमा भिि र संरििमहरूलमई अन्ततः पुिनिार्मा ण िम हटमउिु आिश्यकतम पछा ।कमइतमई कोजी (भत्कमउिे कमर्ा) भिि िम संरििम भत्कमउिे प्रनिर्म हो। भत्कमउिे कमर्ार्म जनर्ि र्मनर् दे न्खिे
भमगहरू र्मत्र िभई, भूनर्गत फ्रेर् पनि सर्मिेश हुन्छ। घिम आबमदी िम व्यस्त क्षेत्रहरूर्म भत्कमउिे कमर्ाले कम्पि,आिमज र खस्ने भन्त्कएकम समर्ग्रीहरूर्म समिधमिी पूिाक ध्यमि नदि आिश्यक छ। स्वमस्थ्यकम लमनग हमनिकमरक
69

एस्बेिोस, भििहरूर्म प्रर्ोग भएको हुि सक्ने भएकमले, भत्कमउिे िर्र्म कमर्दमर र अरूले एस्बेिोस उड् ििम समाँ स फेिाबमट जोगमउिे उपमर्हरू अनग्रर् सिेक्षण गररन्छ। भत्कमइिे फोहोरलमई कमइतमई गमरम (भत्कमईएकोफोहर) भनिन्छ। भत्कमईएको भग्नमिशेर् कङ् िीट, न्िल आनद र्म छु ट्टर्मएर निसजाि गररन्छ। एस्बेिोस र अन्यहमनिकमरक समर्ग्रीलमई निशेर् उपिमर िमनहन्छ।

भत्कमईएको
भग्नमिशेर्

भत्कमउिे कमर्3.3 निर्ााण कायाको लानग आिश्यक योग्यताहरू
निर्मा ण कमर्ार्म केही कमर्ाहरूलमई लमइसेन्स िमनहन्छ र केही कमर्ाहरू सीप प्रनशक्षण कोसा िम निशेर् नशक्षम
नबिम गिा पमइाँ दैि।3.3.1 औद्योनगक सुरक्षा र िास्थ्य ऐि अन्तगात योग्यताका प्रकारहरू
औद्योनगक सुरक्षम र स्वमस्थ्य ऐि अन्तगात तीि प्रकमरकम र्ोग्यतमहरू छि्: कोक्कम र्ेङ्क्यो गम हक्कोउ

समरे रु कोक्कम नसकमकु (रमनरिर् लमइसेन्स जमरी गररिे र्ोग्यतमहरू), नगिोउ कोउस्यू (सीप प्रनशक्षण कोसा), रतोकुबेिु क्योउइकु (निशेर् नशक्षम)। सम्बन्न्धत क्षेत्रीर् श्रर् ब्यूरोर्म दतमा भएकम संस्थमहरूद्वमरम सीप प्रनशक्षण
कोसाहरू सञ्चमलि गररन्छ। सीप प्रनशक्षण कोसा र सीपहरू प्रमप्त गरे पनछ रोदो आन्जेि एइसेइहोउ निर्ोरु नगिोउ

कोउस्यु स्युरर्ोउशो (औद्योनगक सुरक्षम र स्वमस्थ्य ऐि अन्तगात सीप प्रनशक्षण कोसा पूरम भएको प्रर्मणपत्र) जमरीगररिेछ। औद्योनगक सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य ऐिर्म तोनकएको कमर् गिे कमर्दमरहरूलमई निदे शि नदि कमर्ास्थलर्म

सग्योउ स्युनिन्शम (अपरे सि सुपरभमइजमर) खटमइिुपछा । समर्ै औद्योनगक सुरक्षम र स्वमस्थ्य ऐिले "स्वमस्थ्य, श्रर्र कल्यमण र्न्त्रमलर्को आदे शले तोकेको खतरिमक िम जोन्खर्पूणा कमर्ाहरूर्म कमर्दमर तोक्नु अनघरोजगमरदमतमले उि कमर्दमरलमई सुरक्षम िम स्वमस्थ्यर्म नशनक्षत गरमउिु पछा , जुि र्ो सञ्चमलिसाँग सम्बन्न्धत छ,70स्वमस्थ्य, श्रर् तर्म कल्यमण र्न्त्रमलर्को आदे श बर्ोनजर्। (धमरम 59 खण्ड 3)।”‍र्स नशक्षमलमई तोकुबेिु क्योउइकु
(निशेर् नशक्षम) भनिन्छ। नशनक्षत गऱ्र्मउिे दु ई तररकमहरू छि्: कम्पिी बमनहर िम कम्पिी नभत्र।

3.3.2 योग्यताहरूको सूची, आनद। औद्योनगक सुरक्षा र िास्थ्य ऐि अन्तगात
(1) िेि, आनदिेि, डे ररक, र्ोबमइल िेि, निर्मा ण नलफ्ट िम िेि आनदर्म झुण्ड्ड्यमउिे कमर् गिा, लमइसेन्स, सीप प्रनशक्षण
कोसा पूरम गिा, िम निशेर् नशक्षम प्रत्येक प्रकमरको नलन्फ्टं ग क्षर्तमको लमनग पूरम गिुा आिश्यक छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम) आिश्यकतमहरू

निर्र्/उपनिर्र्हरू

कमर्दमर(हरू)लमइसेन्स (िेि र डे ररक संिमलकको

सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य

5 टि िम सोभन्दम बढी उठमउिे क्षर्तम भएकमलमइसेन्स जसले िेिहरू सञ्चमलि गिाअध्यमदे श 20(6)(8)िेि र डे ररकहरूको सञ्चमलि

अिुर्नत नदइएको र्ेनसिको प्रकमरलमई

िेिहरूको लमनग सुरक्षम

सीनर्त गछा )अध्यमदे श 22,108संिमलक पनि लोडसाँ गै िल्िे, 5 टि िम सोभन्दमिेि र डे ररक संिमलकहरू

बढीको नलन्फ्टङ क्षर्तम भएको फ्लोरबमट
सञ्चमनलत प्रणमली।

सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य
लमइसेन्स (िेि र डे ररक सं िमलक)अध्यमदे श 20(6)िम सीप प्रनशक्षण कोसा पू रम गरे को व्यन्ि

िेिहरूको लमनग सुरक्षम
अध्यमदे श 22

1. 5 टि भन्दम कर्को नलन्फ्टङ क्षर्तम भएकमलमइसेन्स (िेि र डे ररक सं िमलक)सुरक्षम र स्वमस्थ्य अध्यमदे शिेि र डे ररकहरूको सञ्चमलि

सीप

36(15)(17)

2. 5 टि िम सोभन्दम बढी उठमउिे क्षर्तम भएकोव्यन्िहरू

िेिहरूको लमनग सुरक्षमटे ल्फरको सञ्चमलि।

निशेर् नशक्षम पू रम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 21,107अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

प्रनशक्षण

कोसा

पूरम

गरे कम

र्ोग्यतम (नशक्षम) आिश्यकतमहरू

निर्र्/उपनिर्र्हरू

कमर्दमर(हरू)सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य
5 टि िम सोभन्दम बढी उठमउिे क्षर्तम भएकोर्ोबमइल िेिको सञ्चमलि

लमइसेन्स (र्ोबमइल िेि संिमलक)अध्यमदे श 20(7)िेिहरूको लमनग सुरक्षम
अध्यमदे श 68सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य

र्ोबमइल िेि सं िमलकर

1 टि िम सोभन्दम बढी तर 5 टिभन्दम कर्लमइसेन्स (र्ोबमइल िेि संिमलक)अध्यमदे श 20(7)नलन्फ्टङ क्षर्तम भएको र्ोबमइल िेिको सञ्चमलििम सीप प्रनशक्षण कोसा पू रम गरे को व्यन्ि

िेिहरूको लमनग सुरक्षम
अध्यमदे श 68लमइसेन्स (र्ोबमइल िेि संिमलक)सुरक्षम र स्वमस्थ्य अध्यमदे श१ टि भन्दम कर् नलन्फ्टङ क्षर्तम भएको र्ोबमइल

सीप

36(16)

िेिको सञ्चमलि

व्यन्िहरू

िेिहरूको लमनग सुरक्षम

निशेर् नशक्षम पू रम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 67प्रनशक्षण

कोसा

पूरम

गरे कम

सुरक्षम र स्वमस्थ्य अध्यमदे शनिर्मा ण नलफ्ट सञ्चमलक

निर्मा ण नलफ्टको सञ्चमलि

निशेर् नशक्षम पू रम गरे कम व्यन्िहरू

36(18)
िेिहरूको लमनग सुरक्षम
अध्यमदे श 18371

1 टि िम सोभन्दम बढीको सीनर्त भमर भएकमकमगो नलन्फ्टङ उपकरणहरू िम 1 टि िमसोभन्दम बढी नलन्फ्टङ क्षर्तम भएकम िेिहरू,र्ोबमइल िेिहरू िम डे ररकहरूर्म झुण्ड्ड्यमउिे

सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य
सीपप्रनशक्षण

कोसा

पूरम

गरे कम

व्यन्िहरू

िेिहरूको लमनग सुरक्षम
अध्यमदे श 221कमर्ानसलीङ्गर

1 टि भन्दम कर्को सीनर्त भमर भएकम कमगोनलन्फ्टङ उपकरणहरू, िम 1 टि भन्दम कर्क्षर्तम भएकम िेिहरू, र्ोबमइल िेिहरू िमअध्यमदे श 20(16)सुरक्षम र स्वमस्थ्य अध्यमदे शनिशेर् नशक्षम पू रम गरे कम व्यन्िहरूडे ररकहरू आनदर्म झुण्ड्ड्यमउिे कमर्ा

36(19)
िेिहरूको लमनग सुरक्षम
अध्यमदे श 222(2) गोन्डोलम
अग्लो भििहरूको बमनहर जहम उच्च खतरम हुन्छ, जसर्म झ्यमल धुिे, र्र्ातसम्भमर, इत्यमनदकम लमनग गोन्डोलम
सञ्चमलि गिा र्ोग्य हुि निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक हुन्छ।

अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू
सुरक्षम र स्वमस्थ्य

गोन्डोलम संिमलक

गोन्डोलम संिमलि

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमअध्यमदे श 36(20)व्यन्िहरू

गोन्डोलमहरुको

लमनगसुरक्षम अध्यमदे श 12(3) निर्मा ण र्ेनसि आनद।तलको तमनलकमर्म सूिीबद्ध निर्मा ण र्ेनसिहरू सञ्चमलि गिा िम कमर् गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ।गमडीर्म आधमररत निर्मा ण र्नसिरीहरू त्यस्तम निर्मा ण र्ेनसिहरू जसले शन्ि प्रर्ोग गरे र आफैलमई िलमउि
सक्छ। बुलडोजर,शन्ि सभेल,बकेट पमङ् ग्रम एक्सकमभेटर र कङ् िीट पम्प टि क जस्तम भमरी र्ेनसिरीहरू
गमडीर्म आधमररत निर्माण र्नसिरीहरू हुि्।

अपरे सि

सुपरभमइजमर

रकताव्यहरू

कमर्दमर(हरू)र्ेनसिरीको िजिगमडीर्म

आधमररत

निर्मा णर्नसिरीहरू
संिमलक (लेभनलङ, ढु िमिी,लोनडङ, उत्खििकम लमनग)3 टि िम सो भन्दम

स्विमलि गिा सक्षर् सिमरी समधिहरूकम

भमरीलमनग एक अनिनदा र स्थमिसम्म पुऱ्र्मउिे

र्ेनसिरीको िजि
3 टि भन्दम कर्डि मइनभङ सेिम । र्द्यनप, र्सर्म सडकर्म
गररिे डि मइनभङ सर्मिे श छै ि।72र्ोग्यतम (नशक्षम)निर्र्/उपनिर्र्ह

आिश्यकतमहरू

रूसीप प्रनशक्षण कोसा पू रमसुरक्षम तर्म स्वमस्थ्यगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 20(12)निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम र स्वमस्थ्य

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(9)र्ेनसिरीको िजिगमडीर्म

आधमररत

निर्मा णर्नसिरीहरू
संिमलक

(जगकोकमर्को

लमनग)

3 टि िम सो भन्दम

स्विमलि गिा सक्षर् सिमरी समधिहरूकम

भमरीलमनग एक अनिनदा र स्थमिसम्म पुऱ्र्मउिे

र्ेनसिरीको िजि
3 टि भन्दम कर्डि मइनभङ सेिम । र्द्यनप, र्सर्म सडकर्म
गररिे डि मइनभङ सर्मिे श छै ि।सीप प्रनशक्षण कोसा पू रमसुरक्षम तर्म स्वमस्थ्यगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 20(12)निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(9)रजग निर्मा णको लमनगशन्ि-संिमनलत प्रणमली तर अनिनदा र ठमउाँ हरूर्म स्विमनलत भएरनिशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

निर्मा ण र्ेनसि सं िमलकजमि सक्ने बमहे क अन्य र्ेनसि सञ्चमलि गिे कमर्ा।

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(9-2)निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(9-3)निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(10)गमडीर्म

आधमररत

निर्मा णर्नसिरीहरू
जनडत उपकरणको संिमलक(जग निर्मा णको लमनग)गमडीर्म

आधमररतगिा सक्ने र्ेनसिको सं लग्न उपकरणको सञ्चमलि
(बडीर्म रहे को सं िमलकको नसटको सञ्चमलि बमहे क)रस्वमस्थ्य

स्वमस्थ्य

निर्मा णर्ेनसिहरू
संिमलक

शन्ि-संिमनलत प्रणमलीले सुसन्ित र अनिनदा र ठमउाँ हरूर्म स्विमलि

रस्वमस्थ्य

(दबमउिे

कमर्को

आधमररत

निर्मा णरोलर डि मइनभङ अपरे सि (सडकर्म डि मइनभङ गिे बमहे क)रस्वमस्थ्य

लमनग)गमडीर्म

र्नसिरीहरू जनडत उपकरण
सञ्चमलि

गिेव्यन्िहरूकङ् िीट रमख्ने र्ेनसिहरूको लमनग जनडत उपकरणको सञ्चमलि

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमव्यन्िहरू

(कङ् िीट रमख्नको लमनग)गमडीर्म आधमररत निर्माण

र्ेनसिरीको िजिर्ेनसिहरू

3 टि िम सो भन्दम

संिमलक

(भत्कमउिे

भमरीकमर्को लमनग)(निश्रमर्हरू, न्िल खण्डकमट् िे र्ेनसि, कङ् िीटिसरहरू,भत्कमउिकोसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमस्विमलि

गिासक्षर्

सिमरीगरे कम व्यन्िहरू

समधिहरूकम लमनग एक अनिनदा रसुरक्षम

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36
(10-2)

सुरक्षम

तर्मस्वमस्थ्य अध्यमदे श
20(12)

स्थमिसम्म पुऱ्र्मउिे डि मइनभङ सेिम ।र्ेनसिरीको िजिर्द्यनप,3 टि भन्दम कर्डि मइनभङ सर्मिेश छै ि।र्सर्म

सडकर्म

गररिेनिशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम र स्वमस्थ्य

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(9)लमनग नग्रनपङ र्ेनसिहरू)बोररङ र्ेनसि संिमलकर

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमबोररङ र्ेनसिको सञ्चमलि

व्यन्िहरू

कमर्ा सञ्चमलि (सडकर्म र्मत्रमको खण्डर्म बमहेक) 10 नर्टरिम सोभन्दम बढी उिमइको कमर् गिे फ्लोरको उिमइर्म कमर्
हिमई

कमर्ा

प्लेटफर्ाको

संिमलकरगिे सिमरी समधि।
कमर्ा सञ्चमलि (सडकर्म र्मत्रमको खण्डर्म बमहेक) 10 नर्टर
भन्दम कर् उिमइको कमर् गिे फ्लोरको उिमइर्म कमर्गिाको लमनग सिमरी समधिअनधकतर् 1 टि िम सोभन्दम बढी लोनडङ क्षर्तम भएकोअप्यमरो भूभमगर्म सिमरी
समधि ढु िमिीसिमरी समधि सञ्चमलि गिे कमर्ा (सडकर्म र्मत्रम गरे कोअिस्थमर्म बमहेक)अनधकतर् 1 टि भन्दम कर् लोनडङ क्षर्तम भएको सिमरी

संिमलक

समधि सञ्चमलि गिे कमर्ा (सडकर्म र्मत्रम गरे को अिस्थमर्म
बमहेक)

रे लर्मगार्म

संिमनलत

शन्िर्ुि

सिमरीसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमगरे कम व्यन्िहरू
निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमव्यन्िहरूसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमगरे कम व्यन्िहरू
निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमव्यन्िहरू

र्मनिस िम समर्मिलमई रे लबमट ढु िमिी गिे शन्िर्ुि सिमरी

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसमधि सञ्चमलि गिे कमर्व्यन्िहरू

73सुरक्षम र स्वमस्थ्य
अध्यमदे श 36
(10-3)
सुरक्षम

तर्मस्वमस्थ्य अध्यमदे श
20(15)
सुरक्षम र स्वमस्थ्य
अध्यमदे श 36
(10-5)
सुरक्षम

तर्मस्वमस्थ्य अध्यमदे श
20(14)
सुरक्षम र स्वमस्थ्य
अध्यमदे श 36(53)सुरक्षम र स्वमस्थ्य
अध्यमदे श 36समधिहरूको संिमल

अपरे सि

सुपरभमइजमर

(13)

र

कताव्यहरू

कमर्दमर(हरू)फकानलफ्ट
संिमलक

आिश्यकतमहरू

रूसुरक्षम

तर्मसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमसञ्चमलि गिे कमर्ा (सडकर्म र्मत्रमको खण्डर्म बमहेक)गरे कम व्यन्िहरू

अनधकतर् 1 टि भन्दम कर् भमर भएको फकानलफ्ट सञ्चमलि

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम र स्वमस्थ्यगिे कमर्ा (सडकर्म र्मत्रमको खण्डर्म बमहेक)व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(5)िम फोका लोडर सञ्चमलि गिे कमर्ा (सडकर्म र्मत्रमको

संिमलक

निर्र्/उपनिर्र्ह

अनधकतर् 1 टि िम सोभन्दम बढी भमर भएको फकानलफ्ट

अनधकतर् 1 टि िम सोभन्दम बढी भमर भएको सभेल लोडरसभेल लोडर

र्ोग्यतम (नशक्षम)खण्डर्म बमहेक)अनधकतर् 1 टि भन्दम कर् भमर भएको सभेल लोडर िमफोका लोडर सञ्चमलि गिे कमर् (सडकर्म र्मत्रमको खण्डर्म
बमहेक)

स्वमस्थ्य अध्यमदे श
20(11)

सीप प्रनशक्षण कोसा पूरमगरे कम व्यन्िहरू

सुरक्षम

तर्मस्वमस्थ्य अध्यमदे श
20(13)

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम र स्वमस्थ्य

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(52)(4) होइि
होइि उठमउि र झमिा, ढु िमिी गिा, तमन्ने कमर् आनदको लमनग प्रर्ोग गररिे एक र्ेनशि हो। र्सलमई समर्मि
उिमल्िे र्ंत्र पनि भनिन्छ। शन्ि-संिमनलत प्रणमलीहरूसाँग उिमल्िे कमर् गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक
छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)आिश्यकतमहरू
शन्ि-संिमनलत प्रणमली भएकम होइिहरू (निद् र्ुतहोइि संिमलक

निर्र्/उपनिर्र्हरू

होइस्, एर्र होइस् र गोन्डोलससाँग सम्बन्न्धत अन्यहोइिहरू बमहेक)निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम र स्वमस्थ्य

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(11)(5) ग्रमइन्न्डङ व्हील
ग्रमइन्न्डङ व्हील र्ुख्यतर्म धमतुहरू पीस्ने र टल्कमउिे उपकरण हो र ग्रमइन्डर िम ग्रमइन्न्डङऔजमरर्म जोनडएको
हुन्छ। ग्रमइन्डर र ग्रमइन्न्डङ र्ेनसिहरू प्रर्ोग गरीिे ग्रमइन्न्डङ कमर्ाहरू खतरिमक हुन्छि् नकिभिे नडस्क
आकमरको ग्रमइन्न्डङ व्हील उच्च गनतर्म घुम्त्छ। तसर्ा ग्रमइन्न्डङ व्हीलहरू िम नतिीहरूको परीक्षण सञ्चमलि रप्रनतस्थमपि गिे कमर्ार्म संलग्न हुि निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ।74अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू

ग्रमइन्न्डङ व्हील प्रनतस्थमपि

ग्रमइन्न्डङ

व्हीलको

प्रनतस्थमपि

िमपरीक्षण सञ्चमलि संिमलक

प्रनतस्थमपिको बेलमको परीक्षण सञ्चमलि

नतिीहरूको

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम र स्वमस्थ्य

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(1)(6) िेन्ल्डङ
िेन्ल्डङ समर्ग्रीलमई एकसमर् जोड् िको लमनग तमप प्रर्ोग गिे एक प्रनिनध हो। निद् र्ुतीर् झटकम, उज्यमलोबमटआाँ खमर्म प्रनतकूल असर, छमलम जल्िे, दहिशील पदमर्ाको प्रज्वलि र निस्फोटको सम्भमििमकम कमरण, ग्यमस
िेन्ल्डङ र आका िेन्ल्डङ कमर्ार्म संलग्न हुि निशेर् नशक्षम पूरम गिुापिे हुन्छ। समर्ै एनसटमइलीि िेन्ल्डङ िम ग्यमस
िेन्ल्डङ उपकरणहरूले र्ेनिफोल्ड प्रर्ोग गरी िेन्ल्डङ गदमा कमर् कसरी अगमनड बढमउिे भिेर कमर्दमरहरूलमई
निदे शि नदि ग्यमस र्ोउसेिु समग्योउ स्युनिन्स्यम (ग्यमस िेन्ल्डङ अपरे सि सुपरभमइजमर) हुिु अनििमर्ा छ।सुपरभमइजमरको रूपर्म निर्ुि हुि, लमइसेन्स आिश्यक हुन्छ।
अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)ग्यमसिेन्ल्डङ

अपरे सि

सुपरभमइजमर

ग्यमस िेल्डरआका िेल्डर

निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू
एनसटमइलीि िेन्ल्डङ उपकरण िम र्ेनिफोल्ड प्रर्ोग गिेग्यमस िेन्ल्डङ उपकरण प्रर्ोग गरी धमतुहरूको िेन्ल्डङ,अिुर्नतपत्र

कमट् िे र ततमउिे

सुरक्षम

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 314,316

दहिशील ग्यमस र अन्क्सजि प्रर्ोग गरी धमतुहरूकोसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमसुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य

िेन्ल्डङ, कमट् िे िम ततमउिेगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 20(10)आका िेन्ल्डङ र्ेनसि प्रर्ोग गरी धमतुहरूको िेन्ल्डङ गिे,निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

कमट् िे आनद।व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(3)रस्वमस्थ्य

(7) निद् र्ुततलको तमनलकमर्म ज्यूदेि दे न्रो (िमजा गररएको सनकाट) ले खुलम निद् र्ुतीर् सनकाटलमई जिमउाँ छ जुि छोइर्ोभिे निद् र्ुतीर् झट् कम लमग्न सक्छ। निद् र्ुतीर् झट् कमको जोन्खर्को कमरण, िमजा सनकाट सर्मिेश निर्मा ण कमर्ार्म
संलग्न हुि निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू
िमजा गररएको सनकाट िम नतिीहरूको सहमरमहरूर्म

इलेन्क्ट्ि नसर्ि

नबछ्यमउिे, निरीक्षण गिे, र्र्ात गिे, र सञ्चमलि गिे, रनिशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

(उच्च िम निम्न भोल्टे ज)खुलम िमजा गररएको भमगहरू सनहत न्स्विनगर्रको

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(4)सञ्चमलि गिे75रस्वमस्थ्य

(8) निस्फोटि र उत्खिि

हमप्पम (निस्फोटि) भिेको िट्टमिर्म प्वमल पमरे र त्यसनभत्र निस्फोटक पदमर्ा रमखेर निस्फोट गिे प्रनिर्म हो।उत्खिि स्थल र निर्मा ण समइटहरूर्म निस्फोटि कमर्ा गिा संिमलकको इजमजतपत्र आिश्यक हुन्छ। समर्ै
उत्खििकम लमनग २ नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइर्म उत्खिि कमर्ा गिाकम लमनग सीप प्रनशक्षण कोसा पूरम गिुापिे
हुन्छ।
अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)आिश्यकतमहरू
निस्फोटि अपरे शिहरू (बोररङ, नफनडङ, िमर्ररङ,निस्फोटि संिमलक

प्रज्वलि र नर्सफमर्र र बिेको बमरुदको निरीक्षण रउपिमर)

उत्खिि

निर्र्/उपनिर्र्हरू

अपरे सि

सुपरभमइजमर

सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य
लमइसेन्स

(निस्फोटि

संिमलक)अध्यमदे श 20(1),सुरक्षम र स्वमस्थ्य
अध्यमदे श 318

उत्खिि ऐिको दफम 2 र्म पररभमनर्त भए बर्ोनजर्
उत्खिि सतहको उिमइ 2 नर्टर िम सोभन्दम बढी भएकोिट्टमि निकमल्िकम लमनग उत्खिि कमर्ासीप प्रनशक्षण कोसापूरम गरे कम व्यन्िहरू

सुरक्षम

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श
403,404(9) अन्क्सजि कर् हुिे कमर्एिोन्क्सर्म (अन्क्सजिको कर्ी) र सल्फमइड निर्मितम म्यमिहोल, भूनर्गत र्मगा, ढल र सुरुङहरूर्म धेरैजोन्खर् हुन्छ। एिोन्क्सर्म हुि सक्ने ठमउाँ हरूर्म कमर् गिाको लमनग सीप प्रनशक्षण कोसा पूरम गिुा आिश्यक हुन्छर सल्फमइड निर्मितम हुि सक्ने ठमउाँ हरूर्म कमर् गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक हुन्छ।
अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)आिश्यकतमहरू

अपरे सि सुपरभमइजमर, र्ीकमर्ाहरू को लमनगअन्क्सजि

तह 1 र तह २ कम ठमउाँ हरूर्म कमर् गदमा

कर्ी

हुिे

अन्क्सजिको कर्ी हुिे खतरम हुन्छ

अन्क्सजि कर्ीको खतरमकमर्र्म

कमर्दमरहरू

संलग्नसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमगरे कम व्यन्िहरू (तह 1एिोन्क्सर्म अध्यमदे श 11

र तह 2)कमर्को खतरमको लमनगहुिेनिर्र्/उपनिर्र्हरू

अन्क्सजि कर्ीको खतरमको कमर्साँग सम्बन्न्धत

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमकमर्ाहरू

व्यन्िहरू

76सुरक्षम र स्वमस्थ्य अध्यमदे श
36(26)
एिोन्क्सर्म अध्यमदे श 12

(10) धुलोपदमर्ा टु िम पदमा िम र्ुपमदमा उत्पन्न हुिे र हमिमर्म छररिे कणहरूलमई फुन्न्जि (धूलो) भनिन्छ। निरन्तर धुलोनिन्स्किे ठमउाँ र्म लमर्ो सर्र्सम्म कमर् गदमा हमिमर्म सधैं धुलो उड् िे भएकोले र्मिि शरीरको लमनग हमनिकमरकहुि सक्छ । र्ी स्थमिहरूर्म निर्नर्त रूपर्म कमर् गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू

धुलो सम्बन्धी कमर् गिातोनकएको कमर्दमर

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमधुलो सम्बन्न्धत निर्नर्तरूपर्म सञ्चमलि हुिे कमर्व्यन्िहरू

सुरक्षम

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(29)धुलो अध्यमदे श 22(11) हमनिकमरक पदमर्ा
हमनिकमरक पदमर्ाहरूसाँग कमर् गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)आिश्यकतमहरू

अपरे सि सुपर-भमइजमर
तोनकएको

रमसमर्निक

पदमर्ा रतोनकएको
तोनकएको रमसमर्निक पदमर्ाहरू उत्पमदि िम ह्यमन्डल गिेकमर् (आका-िेन्ल्डङ अपरे सि सुपरभमइजमर)टे टिम-अल्कमइल

नलडसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमगरे कम व्यन्िहरूटे टिम-अल्कमइल नलड आनद सर्मिेश भएको कमर्ा।

आनदको लमनग।
नलडको कमर्साँग सम्बन्न्धत कमर्ाहरू (अलग कोठमहरूर्मसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमसुपरभमइजमर

ररर्ोट कन्टि ोलद्वमरम सञ्चमलि गररएकम बमहेक)गरे कम व्यन्िहरू

तोनकएको एस्बेिोस ह्यमन्डल गिे िम उत्पमदि गिे कमर्सीप प्रनशक्षण कोसा पूरमसुपरभमइजमर

आनद।गरे कम व्यन्िहरू

एस्बेिोस ह्यमन्डनलङ

एस्बेिोस आनद प्रर्ोग हुिे भिि िम संरििम भत्कमउिे

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमकमर्दमर

जस्तम कमर्ा आनद।व्यन्िहरूटे टिम-अल्कमइल
निर्मितम

लीडअध्यमदे शअपरे सिनलड अध्यमदे श 33,34
एस्बेिोस अध्यमदे श 19एस्बेिोस अध्यमदे श 27सुरक्षमटे टिम-अल्कमइल

रमसमर्निक

अध्यमदे श 27,28

14,15

नलड खतरमको अपरे सिएस्बेिोस

निर्र्/उपनिर्र्हरू

नलडकमकमर्दमरहरूटे टिम-अल्कमइल नलड ह्यमन्डल गिे जस्तम कमर्ाहरू

रस्वमस्थ्य

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमअध्यमदे श 36(25)व्यन्िहरूटे टिम-अल्कमइल

लीडनिर्मितम अध्यमदे श 21जैनिक सॉल्भेन्ट्स अपरे सिसुपरभमइजमर
फोहोर प्रशोधि केन्द्रकम
कमर्दमरहरूभिि नभत्रकम कमर्ास्थलहरू, ट्यमङ्कीहरू आनदको कमर्जहमाँ जैनिक सॉल्भेन्ट्स र 5% िम बढीजैनिकसॉल्भेन्ट्सहरू भएकम पदमर्ाहरू ह्यमन्डल गररन्छि्।
फोहोर प्रशोधि केन्द्रर्म त्यहमाँको कमर्साँग सम्बन्न्धत
ध्माँसो र धुलो, जलेको खरमिी र अन्य जलेको अिशेर्को
व्यिस्थमपिको सुनिधम

77

सीप प्रनशक्षण कोसा पूरमजैनिकगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 19,19-2

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमव्यन्िहरू

सुरक्षम

सॉल्भेन्ट्स

रअध्यमदे श 36(34)स्वमस्थ्य

फोहोर प्रशोधि केन्द्रहरूर्म जडमि गररएकम फोहोर

निशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(35)इन्न्सिरे टर र धुलो सङ्कलि गिे उपकरणहरू, ध्माँसो रनिशेर् नशक्षम पूरम गरे कमसुरक्षम

धुलो, जलेको खरमिी र कमर्साँग सम्बन्न्धत अन्य जलेको

व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(36)इन्न्सिरे टर र धुलो जम्मम गिे जस्तम उपकरणहरूको
र्र्ात र निरीक्षण, आनद कमर्ा।

रस्वमस्थ्य

फोहोर प्रशोधि केन्द्रर्म जडमि गररएकम फोहोर
रस्वमस्थ्य

अिशेर्हरू व्यिस्थमपि गिे कमर्ा।

(12) र्मल ढु िमिी र कमगो ह्यमन्डनलंग कमर्ा
र्मक लमगमएको कमगोलमई हमई भनिन्छ, कमगो र्मक लमउिे कमर्ालमई हमइजुके भनिन्छ र कमगो उतमिेलमई

हमइकुजुशी भनिन्छ। खरमब र्मक लमउिे तररकमहरूले िजि खस्न सक्छ र गम्भीर दु घाटिमहरू निम्त्त्यमउि
सक्छ। तलको तमनलकमर्म सूिीबद्ध कताव्यहरू पूरम गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)कमगो र्मक लमउिे अपरे सिसुपरभमइजमर

निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू
2 नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइ भएको कमगोको र्ुप्रोकोसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमसुरक्षम र स्वमस्थ्यगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 428,429

उतमिे िम जहमजर्म कमगोहरू समिे कमर् (500 टि भन्दमसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमसुरक्षम र स्वमस्थ्यकर् भमर भएको जहमजर्म कमगो नलन्फ्टङ उपकरणहरूगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 450,451लमनग कमगो र्मक लमउिे िम निकमल्िे कमर्ा (कमगोह्यमन्डनलंग र्ेनसिको संिमलकले र्मत्र गरे को कमर् बमहेक)जहमजर्म कमगो लोड गिे कमर्, जहमजबमट कमगोहरू

कमगोलोड-अिलोड

अपरे सि सुपरभमइजमर

प्रर्ोग िगरी गररएको कमर् बमहेक)।
1 टि िम सोभन्दम बढीको सीनर्त भमर भएकम कमगोनसलीङ्गर

सुरक्षम तर्म स्वमस्थ्य

नलन्फ्टङ उपकरणहरू िम 1 टि िम सोभन्दम बढीसीप प्रनशक्षण कोसा पूरमअध्यमदे श 20(16)नलन्फ्टङ क्षर्तम भएकम िेिहरू, र्ोबमइल िेिहरू िमगरे कम व्यन्िहरू

िेिहरूको लमनगडे ररकहरूर्म झुण्ड्ड्यमउिे कमर्ा

सुरक्षम अध्यमदे श 221

1 टि भन्दम कर्को सीनर्त भमर भएकम कमगो नलन्फ्टङ

सुरक्षम र स्वमस्थ्य

उपकरणहरू, िम 1 टि भन्दम कर् क्षर्तम भएकमनिशेर् नशक्षम पूरम गरे कमअध्यमदे श 36(19)िेिहरू, र्ोबमइल िेिहरू िम डे ररकहरू आनदर्म

व्यन्िहरू

िेिहरूको लमनगझुण्ड्ड्यमउिे कमर्ा

सुरक्षम अध्यमदे श 222(13) उच्च प्रेशरको कमर्ा
उच्च िमर्ुर्ण्डलीर् िमप भएकम क्षेत्रहरूर्म कमर् गिा निशेर् नशक्षम पूरम गिुा आिश्यक छ। निशेर् गरी, उच्चप्रेशर िेम्बरहरू नभत्र कमर् र गोतमखोरहरूकम लमनग अपरे सि सुपरभमइजमरकम लमनग लमइसेन्सहरू आिश्यक
पछा ।

78

अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)आिश्यकतमहरू

उच्च प्रेशर िेम्बर नभत्र
कमर्को

लमनगनिर्र्/उपनिर्र्हरू

अपरे सि

सुपरभमइजमर

उच्च प्रेशर िेम्बर नभत्रको कमर् (िकारूर् िम शमफ्ट
नभत्रको कमर्ा जहमाँ नभत्री प्रेशर, कमइसि निनध िम अन्यिमर्ु संकुिि निनधहरू र्मफात िमर्ुर्ण्डलीर् िमप भन्दम

उच्चअिुर्नतपत्र

प्रेशर

कमर्ाअध्यमदे श 10बढी हुन्छ)सुरक्षम

एर्र कम्प्रेसर प्रमनिनधक

कमर्ा िेम्बर िम म्यमि-लक िेम्बरर्म हमिम पठमउिको लमनगनिशेर्

नशक्षम

एर्र कम्प्रेसर सञ्चमलि गिे कमर्गरे कम व्यन्िहरू

पूरम

र

स्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(20-2)
उच्च

दबमि

कमर्ा

अध्यमदे श 11सुरक्षम
एर्रसर्मर्ोजक

भल्भप्रमनिनधक

कमर् गिे िेम्बर िम डमइनभङ कमर्दमरहरूलमई हमिमको
र्मत्रम सर्मर्ोजि गिे कमर् गिे भल्भ िम कक्सहरू

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(21,23)निशेर्

नशक्षम

पूरमगरे कम व्यन्िहरू

उच्च

दबमि

कमर्ा

अध्यमदे श 11म्यमि-लक िेम्बरबमट बमनहर पठमइिे तमजम हमिम िमदबमब ठीक गिे प्रमनिनधक

हमिमको र्मत्रम सर्मर्ोजि गिे कमर्ा सञ्चमलि भल्भ रकक्सहरू

सुरक्षम
निशेर्

नशक्षम

पूरमगरे कम व्यन्िहरू

कम्प्रेसि

िेम्बर

अपरे सि प्रमनिनधक

स्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(22)
उच्च

दबमि

कमर्ा

अध्यमदे श 11सुरक्षम

पुि:रपुि: कम्प्रेसि िेम्बर सञ्चमलि गिे कमर्निशेर्

नशक्षमपूरमउच्चगरे कम व्यन्िहरू

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(24)
दबमि

कमर्ा

अध्यमदे श 11अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू
सुरक्षम

उच्च प्रेशर िेम्बरर्म कमर्गिे कमर्दमरहरू

उच्च प्रेशर िेम्बरर्म कमर् सञ्चमलि सम्बन्धी

निशेर्

नशक्षम

पूरमगरे कम व्यन्िहरू

रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(24-2)
उच्च

दबमि

कमर्ा

अध्यमदे श 11सुरक्षम

एर्र कम्प्रेसर िम म्यमिुअल पम्प िम कम्प्रेस्ड-एर्रगोतमखोर

नसनलन्डरबमट हमिम आपूनता प्रमप्त गदमा डमइनभङ उपकरण
प्रर्ोग गरे र पमिीर्म सञ्चमलि गररएको कमर्ा

79लमइसेन्स (गोतमखोर)रस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 20(9)
उच्च

दबमि

अध्यमदे श 12कमर्ा(14) अन्य निर्मा ण कमर्ा
तलको तमनलकमर्म सूिीबद्ध निर्मा ण कमर्ार्म संलग्न हुिको लमनग सीप प्रनशक्षण कोसा िम निशेर् नशक्षम पूरम गिुाआिश्यक छ।अपरे सि सुपरभमइजमर रकताव्यहरू

र्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)कङ् िीट ब्रेकर
अपरे सि सुपरभमइजर

आिश्यकतमहरूकङ् िीट ब्रेकरहरू प्रर्ोग गरे र फुटमउिे कमर्ाहरू

प्रमकृनतक जनर्ि उत्खिि रउत्खिि सतहको उिमइ २ नर्टर िम सोभन्दम बढीशोररङ अपरे सिभएको प्रमकृनतक जनर्िको िि ट् िम िमनलङ्को शोररङ

सुपरभमइजमर

नफनटङ गिे िम हटमउिे उत्खिि कमर्ा

सुरुङ उत्खिि आनदको
अपरे सि सुपरभमइजर

सुरुङ खन्ने कमर् िम त्यससाँग सम्बन्न्धत लोनडङ, सुरुङ
शोररङको एसेम्बल गिे, लक बोल्ट कस्ने िम कङ् िीटछिे कमर् आनद।सञ्चमलि सुरुङ लमइनिङ

टिेल कङ् िीट फर्ा शोररङ र सुरुङ ढमक्नकम लमनगआनदको अपरे सिअन्य कमर्हरू संर्ोजि, समिे, भत्कमउिे, र कङ् िीटसुपरभमइजमर

खन्यमइिे आनद।सुरुङ नभत्रकम
कमर्दमरहरू

सुरुङको उत्खिि, ढमक्ने, आनद।कङ् िीट फर्ा शोररङ
जडमि गिे, आनदकोकङ् िीट फर्ा शोररङ जडमि गिे िम खोल्िे

अपरे सि सुपरभमइजरसीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 321-3,-4

सीप प्रनशक्षण कोसापूरम गरे कम व्यन्िहरूसीप प्रनशक्षण कोसापूरम गरे कम व्यन्िहरू

स्वमस्थ्य

अध्यमदे श 383-2,-3

पूरम

र

र

स्वमस्थ्य

स्वमस्थ्यगरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 36(30)सीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 246,247

सीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 565,566

सुरक्षम

स्क्यमफोल्डीङ जडमि रस्क्यमफोल्डीङ जडमि गिे, खोल्िे िम पररितािसाँग

निशेर्

अन्य कमर्ाहरू

सम्बन्न्धत कमर्गरे कम व्यन्िहरू

सुपरभमइजमर

रसुरक्षम

नशक्षम

जडमि गिे, खोल्िे िम पररिताि गिे कमर् गिेआनदको लमनग अपरे सिसुरक्षम

निशेर्

सुपरभमइजर

फ्रेर्हरू जडमि गिे,374,375अध्यमदे श 383-4,-5

िम ५ नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइको स्क्यमफोल्डीङ

भििहरू आनदको न्िलस्वमस्थ्य

अध्यमदे श 359,360,सुरक्षम

गिे ,आनदको अपरे सिनशक्षम

पूरमर्ोग्यतम (नशक्षम)कमर्दमर(हरू)रस्वमस्थ्य

पूरम गरे कम व्यन्िहरू

झुन्न्डएको स्क्यमफोल्डीङ, ओभरह्यनङ्गङ स्क्यमफोल्डीङ

कताव्यहरू

सुरक्षम

रसीप प्रनशक्षण कोसास्क्यमफोल्डीङको जडमिअपरे सि सुपरभमइजमर रनिर्र्/उपनिर्र्हरू

र

र

र

स्वमस्थ्य

स्वमस्थ्य

स्वमस्थ्य

अध्यमदे श 36(39)निर्र्/उपनिर्र्हरू

आिश्यकतमहरू
धमतुकम पुजमाहरूबमट ( 5 नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइभएकमहरू र्मत्र) बिेकम भििहरू िम टमिरहरूको
फ्रेर्हरू जडमि गिे, खोल्िे िम पररिताि गिे कमर्।

80सीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 517-4,-5रस्वमस्थ्य

धमतुकम पुजमाहरूबमट ( 5 नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइन्िलले बिेको पुल जडमििम 30 नर्टर िम सोभन्दम बढीको पुल स्प्यमि भएकोगिे, आनदको अपरे सिसुपरिि क्चरको

सुपरभमइजमर

सुपरिि क्चरहरू जडमि गिे, फुकमल्िे र पररिताि गिेसीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 517-8,-9कमठको भििहरूको निर्माण पुजमाहरू असेम्बल गिेसीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

कमर् िम छमिम र बमनहरी नभिमको सहमर्तमको कमर्पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 517-12,-13

5 नर्टर अग्लो कङ् िीट संरििम खोल्िे िम भत्कमउिेसीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

कमर्पूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 517-17,-18

पररिताि गिे कमर् (5 नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइ िमसीप प्रनशक्षण कोसासुरक्षम

30 नर्टर िम सोभन्दम बढीको पुल स्प्यमि भएकोपूरम गरे कम व्यन्िहरू

अध्यमदे श 517-22,-23निशेर्

सुरक्षम

अंशर्मत्र)नर्लेर

बिेकम

पुल

र

स्वमस्थ्य

कमर्ा गिे।कमठको भिि निर्माण गिे,आनदको अपरे सिसुपरभमइजमरकङ् िीट संरििम
भत्कमउिे आनदको
अपरे सि सुपरभमइजमरकङ् िीट पुल जडमिआनदको अपरे सिसुपरभमइजमर

ररस्वमस्थ्य

स्वमस्थ्य

पुलको सुपरिि क्चरहरू जडमि गिे, भत्कमउिे ररस्वमस्थ्य

सुपरिि क्चरको अंश र्मत्र)नलन्फ्टङ उपकरणहरू प्रर्ोग गरी गररएको कमर्उिमइर्म गररिे डोरीको
कमर्जसर्म कमर्दमरलमई त्यही नलन्फ्टङ उपकरणहरूद्वमरम
2 नर्टर िम सोभन्दम बढी उिमइ जहमाँ कमर् गिे फ्लोरर्म
उपलब्ध गरमउि गमह्रो छ त्यहमाँ अड्ड्यमइ रमन्खएको हुन्छ
।

81नशक्षमगरे कम व्यन्िहरू

पूरम

र

अध्यमदे श 36(40)स्वमस्थ्य

अध्याय 4: निर्ााण साइटर्ा प्रयोग हुिे अनिवादि, शब्दावली र सार्ुदानयक
जीविको लानग सुझावहरू
निर्माण

समइटर्म दै निक जीविर्म प्रयोग िहुिे नवशेष शब्दहरू र वमक्मां शहरू प्रयोग गररन्छ। यी बुझ्िु केवल सहजसञ्चमरको लमनग र्मत्र होइि, सुरनित रप्रभमवकमरी ढांगर्म

कमर् अगमनि बढमउिको लमनग पनि ।र्हत्त्वपूणा छ

4.1 अनिवादि, आपत्कालीि चेताविी आनदर्मनिसले

आफूलमई अनभवमदि गिे व्यक्तिप्रनत आफ्िो र्िर्म रमम्रो छमप पमिे गछा । समथै वमक्मां शहरूको छिोटले

कसैको नदि उज्यमलो बिमउि सक्छ। तपमईांले िनििेको व्यक्ति भए पनि सबैलमई खुसीसमथ अनभवमदि गिुाहोस्।

4.1.1 "ओहायोगोजाइर्ास"ओहमयोगोजमइर्मस" शुभ प्रभमत हो र नबहमिको आधमरभूत अनभवमदि हो। नबहमि त्यो नदि पनहलो पटक दे ख्दम"सबैलमई "ओहायोगोजाइर्ास!" भन्नुहोस्।

4.1.2 "गोआन्जेििी"निर्मा ण समइटर्म धेरै जोक्तखर्हरू छि्। तपमईांको आफ्िै सुरिमलमई नविमर गिुाको समथै तपमईांकम सहकर्ीहरूपनि सुरनित रहूि् र उिीहरूले कुिै दु र्ाटिम वम िोटपटक नबिम नदिको कमर् पूरम गिा सकूि् भन्ने आशम व्यिगिा "गोआन्जेििी" प्रयोग गिुाहोस्। यो वमक्मांशले अको व्यक्ति प्रनत करुणम दे खमउिे भएकोले यो सुन्नेहरूले पनिआफ्िो कमर् गिा उत्प्रेररत र्हसुस गिेछि्।
उदमहरणकम लमनग नबहमिीको नर्नटङको अन्त्यर्म सबैजिमले कमर् सुरु गिुा अनर् "क्ोउ र्ो इनिनििी
गोआन्जेििी" भिेर सबैजिमको लमनग सुरनित नदिको कमर्िम व्यि गछा ि्। खतरिमक कमर्र्म सांलग्न हुिेव्यक्तिको छे उबमट जमाँदम पनि "गोआन्जेििी!" भन्नुहोस्। जसलमई यो भनिएको छ उसले सकमरमत्मक भमविम रसमवधमिी अपिमउिे इच्छम नलएर कमयास्थलर्म जमि सक्छ।

82

4.1.3 "ओचुकारे सार्ादे स""ओिुकमरे समर्मदे स" एक वमक्मां श हो जसले अको व्यक्तिको कमर् र कनििमइको लमनग कृतज्ञतम र प्रशांसम
व्यि गछा । "गोआन्जेििी" ("सुरनित रहिुहोस्") जस्तो िभई, "ओिुकमरे समर्मदे स" निर्मा ण समइटहरूर्म र्मत्र
प्रयोग िभएर जहमाँ पनि कमर्दमरहरू छि् त्यहमाँ प्रयोग गिा सनकन्छ। अनफस, ब्रेक एररयम, कररिोर आनदर्म एकअकमा लमई पमर गरे र जमाँदम प्रयोग गिा सनकन्छ। कोही कमर् सनकएपनछ गएको दे ख्िुभयो भिे धन्यवमद गदैनतिीहरूलमई पिमउि खुसीसमथ भन्नुहोस्, “ओिुकमरे समर्मदे नसतम!”।

4.1.4 "गोकुरोउसार्ा""गोकुरोउसमर्म" अको व्यक्तिले तपमईांको लमनग गरे को कमर्को लमनग र प्रशांसम दे खमउि प्रयोग गररिे वमक्मांश
धन्यवमदहो यो वमक्मां श तपमईांभन्दम उच्च व्यक्तिहरू जस्तै समइट सुपरभमइजर, फोरर्ेि र वररष्ठहरूकम लमनग प्रयोग गिा।सनकन्छ तर धेरैजसो जमपमिीहरूले यसलमई आफूभन्दम उच्च व्यक्तिहरूसाँग बोल्दम प्रयोग गिा असभ्य िमन्छि्।
समयद आफूभन्दम उच्च व्यक्तिहरूसाँग "गोकुरोउसमर्म" को प्रयोग िगिुा बेस हुन्छ।
अकोतफा यनद कुिै उच्च व्यक्तिले तपमईांलमई "गोकुरोउसमर्म!" भिेर्म यसको र्तलब नतिीहरू तपमईांप्रनत
कृतज्ञ छि्। प्रफुक्तित स्वरर्म "आररगमतोउगोजमइर्मस!" भिेर फकमाउिुहोस्।

4.1.5 "नशचुरेइनशर्ास""नशिुरेइनशर्मस" (र्मफ गिुाहोस्) निर्मा ण उद्योगर्म र्मत्र होइि, सबैले प्रयोग गिे एक समर्मन्य वमक्मांश हो।रे इले म्यमिर (नशष्टमिमर) लमई बुझमउाँ छ र नशिु भिेको गुर्मउिु हो। त्यसैले यो वमक्मां शको र्ौनलक अथा"नशष्टमिमरर्म कर्ी" हो तर यो आपनिजिक वमक्मां श है ि।उदमहरणकम लमनग कोिमर्म प्रवेश गदमा तपमईांले "नशिुरेइनशर्मस (तपमईांको कुरमकमिीर्म बमधम पुर्यमएकोले)"भन्न सक्नुहुन्छ अनि यसले तपमईांले कोिमर्म कमर् गरररहेको व्यक्तिलमई बमधम पुर्यमइरहे को हुिसक्छ भन्ने कुरमतपमईांलमई थमहम छ भिी सांकेत गछा ।तपमईांले तुरुन्तै कुरमकमिी गिुापिे व्यक्ति अरू कसैसाँग कुरमकमिी गदै छि् भिे तपमईांले भन्नुहुन्छ
"नशिुरेइनशर्मस"।अरू कसैले कमर् गरररहे को बेलम तपमईां र्र जमाँ दम तपमईांले "ओसमनकिी नशिुरेइनशर्मस" (र् र्ेरो नबदम नलदै छु)83भन्ने वमक्मां श प्रयोग गिा सक्नुहुन्छ। त्यसलमई "ओिुकमरे समर्मदे नशतम।" भिेर फकमा उिुहोस्

4.1.6 "आबुिाइ"जब तपमईां आफ्िो कमर्र्म ध्यमि केक्तित गरररहे को हुिुहुन्छ तपमईांलमई आफू िनजकै आउाँ दै गरे को खतरम थमहिहुि सक्छ। र्मनिसहरूले जब कुिै व्यक्ति खतरमर्म छ भन्ने र्हसुस गछा ि् तब नतिीहरूले भन्ने पनहलो शब्द"आबुिमइ!" हो। त्यो कुिै िस्तु र्मनथबमट खसेर आएको वम छे उबमट आएर उसलमई हमन्न लमगेको खतरम हो भिे,नतिीहरूले भन्नेछि् "आबुिमइ! योकेरो!" ("खतरम छ! बच्नुस्!”) यनद तपमईांले “अबुिमइ!” भिेर निच्यमएको आवमजसुन्नुभयो भिे तुरुन्तै त्यसै गिुाहोस्।

4.2 निर्ााण साइटर्ा प्रयोग गररएका वाक्ाांशहरू
4.2 र्म फोरम्यमि वम वररष्ठ कर्ािमरी सदस्यको निदे शिर्म कमर् गदमा तपमईांले जमन्नु पिे वमक्मां शहरू व्यमख्यम
गररएको छ।

4.2.1 लेआउट र्ानकाङ सम्बन्धी वाक्ाांशहरू
[सुनर्दासी] (लेआउट र्ानकाङ) निर्मा ण कमयाको लमनग आवश्यक नवनभन्न सन्दभा रे खमहरू भुइाँ आनदर्म कोिेकमर्। परम्परमगत रे खम र्मकार र लेजर र्मकार प्रयोग गररन्छ।
[नकज्युिजुर्ी] (सन्दिा र्ानकाङ) भवि निर्मा ण गदमा सन्दभाको रूपर्म प्रयोग गररिे तेसो र िमिो रे खमहरू।
सन्दभा र्मनकाङकम रे खमहरूबमट कोलर्हरू र नभिमहरूको अि रे खमहरू कोररएकम हुन्छि्।
[तोररनसि] (अक्ष रे खा) र्ध्यभमगबमट जमिे रे खम। कनहलेकमहीाँ यो कमबेनसि र हमनसरमनसि लमई बुझमउि प्रयोग
गररन्छ।
[निगेजुनर्] (अफसेट र्ानकाङ) अवरोधकम कमरण सन्दभा र्मनकाङ कोिा िनर्ल्दम कोररिे रे खम। यसलमई

कमएररसुर्ी पनि भनिन्छ। यो रे खम सन्दभा र्मनकाङसाँग सर्मिमन्तर पमरी वम त्यसलमई नवस्तमर गरे को रे खमको रूपर्म
कोररन्छ। पनछ प्रयोग गिाको लमनग सन्दभा र्मनकाङबमटको दू री लेख्ने गररन्छ।

84

[रोकुजुर्ी] (लेिल र्ानकाङ) र्मिक उिमइ सांकेत गिे तेसो रे खमहरू, जसलमई ररकुजुर्ी पनि भनिन्छ। समथैकोनसजुर्ी, नर्जुजुर्ी र सुइहे इजुर्ी पनि भनिन्छ ।[तातेजुनर्] (ठाडो सन्दिा र्ानकाङ) नभिम, कोलर् र अन्य वस्तुकम सतहहरूर्म कोररएकम िमिम रे खमहरू।
[नजजुनर्] (फ्लोर सन्दिा रे खा) फ्लोरहरू जस्तम तेसो सतहहरूर्म नसधै कोररएकम सन्दभा रे खमहरू।
[नसआगेजुनर्] (सर्ापि र्ानकाङ) अि रे खम र भविको फ्रेर् सतहहरूर्म आधमररत भएर सर्मपि भएकमिमपहरू सांकेत गिे रे खमहरू।

फ्रेर्र्म कोरे कम र्मनकाङहरूको उदमहरण

झ्यालहरूको लानग र्ध्य रे खार्ानकाङ (नफनिनशङ
र्ानकाङ)ठाडो सन्दिा नचन्ह
(नफनिनशङ नचन्ह)(नफनिनशङ
र्ानकाङ)रोकुज़ुर्ी

अक्ष रे खा(जनर्ि सन्दिा
र्ानकाङ)प्रवेश/निकासको
लानग र्ध्य रे खार्ानकाङ (जनर्ि
सन्दिा र्ानकाङ)अक्ष रे खाको लानगअफसेट र्ानकाङ
(जनर्ि सन्दिा र्ानकाङ)नभिम[काबेनसि] (नित्ता र्ध्य रे खा) नभिमको बीिबमट जमिेरे खम।
कोलर्[हानशरानशि] (कोलर्को र्ध्य रे खा) कोलर्को र्ध्य
नभिमभमगबमट जमिे रे खम।[ओयाजुनर्] (प्यारे न्ट र्ानकाङ) लेआउट र्मनकाङ कमयार्म

कोलर्को
र्ध्य रे खमनभिमको
र्ध्य रे खमआउिे यसपनछको प्रनियमको लमनग सन्दभाको रूपर्म प्रयोग
गररिे रे खम, जस्तै अि रे खम कोिे र लेभल र्मनकाङ कोिे।
[कािे वो फुरु] (90 नडग्री कोणर्ा र्ानकाङ गिे) 90 निग्री कोणर्म रे खम कोिे।
[सुर्ीचुके] (र्ाकीङ गिे) प्रशोधिको लमनग कमिकम समर्ग्रीहरूर्म निन्ह लगमउिे।

85कोलर्को
र्ध्य रे खमनभिमको
र्ध्य रे खम

4.2.2 अस्थायी घेरासँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[याररखाता] (अस्थायी घेरा) सन्दभा रे खमहरू (कोलर्हरू र नभिमको र्ध्यरे खमहरू, तेसो रे खम आनद), भविको

क्तस्थनत, सर्कोण र लेभल (उिमइको सन्दभा) फेलम पमिा बिमइएको अस्थमयी र्ेरम। यो कमिको नकलम र नर्जुिुकी
भनििे फल्यमकहरूबमट बिमइएको छ। नसनभल इक्तन्जनियररङर्म िोउबमरी शब्द प्रयोग गररन्छ।
[नर्जुिुकी] (फल्याक) अस्थमयी र्ेरम बिमउिकम लमनग कमिको नकलमर्म तेसो रूपर्म टमाँ नसएकम फल्यमकहरू।
[नर्जुर्ोरी] (लेिनलङ) भविको उिमइको र्मपदण्डको रूपर्म लेभल स्थमनपत गिुा हो। यो कमर् गदमा नर्जुर्ोरी-कमि िमर्क उपकरण प्रयोग गिे हुिमले यसलमई नर्जुर्ोरी भनिन्छ।
[नजिावाहारी] (सेट गिे) भविको अवक्तस्थनत निधमा रण गिा जनर्िर्म निन्ह लगमउिे प्रनियम। िोरी वम किम टे पप्रयोग गररन्छ।
[नर्जुइतो] (लेिल रे खा) अस्थमयी र्ेरम नभत्र एक फल्यमकबमट अको फल्यमकर्म लगमइएको िोरी जसले लेभलसांकेत गछा । यो अि रे खमको लमनग सन्दभा हुन्छ।
[बेन्चर्ाका/BM] समइट वम भविको उिमइको लमनग सन्दभा नबन्दु । भवि निर्माण भइ िसकेसम्म हटमइिे छै ि।
BM लमई सन्दभाको रूपर्म नलएर उच्च स्थमिहरूलमई "+" अङ्कहरूद्वमरम र तिो स्थमिहरूलमई "-" अङ्कहरूद्वमरम
सङ्केत गररन्छ। उदमहरण: GL=BM+200[GL] ग्रमउन्ड लेभल वम ग्रमउन्ड लमइिको सांनिप्त िमर्। भवि निर्मा ण गररिे जग्गमको सतहको उिमइ हो।[FH] फर्ेसि हमइटको सांनिप्त िमर्। योजिम स्थलको जनर्िको उिमइ।
[FL] फ्लोर लेभल वम फ्लोर लमइिको सांनिप्त िमर्। नफनिनशङ भएको फ्लोरको सतहको उिमइ। पनहलो तिम
1FL को रूपर्म र दोस्रो तलम 2FL को रूपर्म जिमइएको हुन्छ।[SL] स्ल्ल्यमब लेभल वम स्ल्ल्यमब लमइिको सांनिप्त िमर्। नफनिनशङ भइसकेपनछको स्ल्ल्यमबको उिमइ।
[CH] नसलीङ हमइटको सांनिप्त िमर्। यो FL दे क्तख नफनिनशङ भएको नसनलङ सतहसम्मको उिमइ हो।

4.2.3 र्ाटोको कार्सँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[दोकोउजी] (र्ाटोको कार्) भविको लमनग जनर्िको आधमर, जग र भूनर्गत सांरििमहरू बिमउिे निर्मा ण
कमया।

86

[र्ोररदो] (र्ाटो ििे कार्) स्लोप, असर्मि जनर्ि र कर् उिमइ भएको जनर्िर्म र्मटो थुपमरे र सर्तल सतहबिमउिे प्रनियम।
[दािनकरी] (टे रेस निर्ााण) िमिो स्लोपर्म र्मटो भदमा , र्मटोलमई तल सनकाि बमट जोगमउि नसाँढी जस्तो
आकमरर्म कमनटन्छ।
[नशर्ेकातार्े] (निच्ने/दबाउिे) र्मटो, बमलुवम वम अलकत्रमर्म दबमब नदएर नतिको कणहरू बीिको खमली िमउाँ
र्टमउि र र्ित्व बढमउिे (नर्िुनजिु भनिन्छ) प्रनियम। उदमहरणको लमनग फुटपमथ निर्मा ण को िर्र्म किमसवबेस बिमउिको लमनग नथच्ने/दबमउिे कमया प्रयोग गररन्छ।
[तेिआचु] (र्ेनसिद्वारा निच्ने/दबाउिे) टमयर रोलर आनद प्रयोग गरे र र्मटो नथच्ने/दबमउिे। टु ि्यमइएको ढु ङ्गमर नगट्टीलमई र्यमर्र जस्तम समिम र्ेनसिद्वमरम नथच्ने/दबमउिे कमयालमई पनि तेिआिु भनिन्छ।
[उर्ेर्ोदोसी] (खिेको ठाउँ फेरी ििे) भूनर्गत नबर् जस्तम भूनर्गत कमर्हरू पूरम भएपनछ भविको नभत्र रबमनहर िोर्म को स्तर (र्रर्ुनिको जनर्ि) सम्म र्मटो भिे प्रनियम।
[चुनककातार्े] (ट्यान्धिङ गरे र निच्ने/दबाउिे) र्यमर्र, प्लेट वम अन्य र्मध्यर्हरू प्रयोग गरे र खिेको िमउाँ फेरीभरे को र्मटोको र्ित्व बढमउिे प्रनियम।
[रोबाि] (सवबेस तह) सबग्रेि तह र्मनथ बिमइएको तह। यसले र्मनथिो नपि तहबमट प्रसमररत दबमबलमई
फैलमउि र सबग्रेि तहर्म समिे कमया गछा ।[रोशो] (सबग्रेड तह) नपिलमई सहमरम नदिे जनर्िको भमगहरू र्ध्येको एक भमग हो जि नपिको अस्थमयी
सतहबमट लगभग 1 नर्टर र्ुनि हुन्छ।
[ह्योउसोउ] (र्ानिल्लो सतह) अलकत्रम नपिर्म सबैभन्दम र्मनथिो सतह।[नजिावाहारी] (सेट गिे) जगको सीर्म सांकेत गिा िोरी, प्लमक्तिकको धमगो आनदले जगको पररनध निन्ह लगमउिे
प्रनियम। वमस्तुकलमर्म प्रयोग गररिे वमक्मांश।
[िेनकरी] (जगको उत्खिि) यो हेभी र्ेनसिरी वम अन्य उपकरणहरू प्रयोग गरे र जगको आधमर हुिे िमउाँ सम्मखमल्डो खन्ने (कुस्समकु भनििे) प्रनियम हो।[िेइरे िागासा] (फुनटङ गनहराइ) उत्खिि सतहबमट जग वम पमइलको र्मनथसम्मको लम्बमइ वम गनहरमइ।
[सुबोरी] (सुरक्षा रनहत उत्खिि) जनर्िको अवस्थम रमम्रो हुाँदम र भक्तििे खतरम िहुाँदम र्मटो खस्नबमट जोगमउिे

दोदोर्े (र्मटोलमई सहमरम नदिे) नबिम िै उत्खिि गररन्छ।
87

[दोदोर्े] (र्ाटोलाई सहारा नदिे) स्लोपहरू अड्यमउिे, भिे, उत्खिि गररएको खमिल आनदलमइ भििबमट
जोगमउि उपमयहरू नलिे।
[योउहेकी] (ररटे निङ वाल) दोदोर्े (र्मटोलमई नदिे सहमरम) को लमनग प्रयोग गररिे नभिम जस्तो सांरििमलमई

योउहेकी भनिन्छ।
[बास्योउची] (कास्ट-इि-नसटु ) कङ् िीटको कमर् जसर्म कङ् िीट कमरखमिमर्म ढलमई गररएको कङ् िीटउत्पमदिहरू प्रयोग गिुाको सट्टम नसधै समइटर्म ढलमि गररन्छ। यसलमई गेन्बमउिी (समइटर्ै ढलमि गिे) पनिभनिन्छ। उदमहरणकम लमनग दु ई प्रकमरकम पमइनलङ नवनधहरू छि्: नकसेइ कुइ कोउहोउ (प्रीकमि पमइनलङनवनध) र बमस्योउिी कङिीट कुइ कोउहोउ (कमि-इि-नसटू कङ् िीट पमइनलङ नवनध)।
[उचु] (राख्िु/ढलाि गिुा) उिु भिेको हमन्नु हो तर निर्मा णको शब्दमवलीर्म कङ् िीट खन्यमउिुलमई उिु वमदमसेिु सुरु (रमख्िु /ढलमि गिुा) भनिन्छ।
[योबोरी] (अनतररक्त उत्खिि) जग उत्खिि गदमा कमर् गिे स्थमिको लमनग गररिे अनतररि िमउाँ को उत्खिि।
[सुनकतोरी] (ग्रेनडङ) पूवानिधमाररत उिमइर्म सर्तल सतह बिमउि समइट र जग खनिएको तिो सतहर्म थपअसर्तल सतहहरू हटमउिे प्रनियम।
[तोकोजुके] (फेद सर्तल बिाउिे) लगभग योजिम अिुसमरको गनहरमइर्म उत्खिि गरे पनछ जग खनिएकोतिो सतहलमई सही रूपर्म सर्तल गिे र नफनिनशङ गिे प्रनियम।
[कुइर्ा साराइ] (पाइलहरू बीचको सर्तलीकरण) तिो तह सर्तल पमदमा जम्मम भएको पमइलको बीि रवरपरको र्मटो खिेर सर्तल गररन्छ।
[दाि बािे] (चरणगत उत्खिि) जग उत्खिि गनहरो हुाँ दम उत्खिि गररएको र्मटो (हमइदो भनििे) हटमउिको
लमनग जनर्िलमई भर्यमङको आकमरर्म छोनिन्छ र उत्खिि गररएको र्मटोलमई िर्शः र्मनथिो तहसम्म
फ्माँ नकन्छ।
[नजयार्ा] (िछोइएको जनर्ि) यो वमक्मां शले प्रमकृनतक अवस्थमको जनर्िलमई जिमउाँ छ।[िोररर्ेि] (स्लोप) नभरमलो सतह, जसलमई िोरी पनि भनिन्छ। निर्मा ण समइटर्म यसले नभरमलो भएको उत्खिि
सतहलमई जिमउाँ छ।[यार्ा गा कुरु] (पनहरो) र्मटो ररटे िर वम उत्खिि गररएको स्लोप भक्तििु। यसले अक्सर समइटर्म प्रकोप
निम्त्त्यमउाँ छ।88

[यार्ादोर्े] (र्ाटो अड्याउिे) जनर्ि ढल्िबमट जोगमउि नशट पमइल र अन्य र्मध्यर्को प्रयोग गरे र र्मटो क्तस्थर
रमख्िु। यनद समइटर्म िमउाँ छ भिे ओपि-कट कोउहोउ (खुलम-कटमि नवनध) र्मफात कोणर्म जर्ीि कमनटन्छ।यनद समइटर्म पयमा प्त िमउाँ छै ि भिे यमर्मदोर्े कमबे ओपि-कट कोहोउ (र्मटो-ररटे निङ नभिम खुलम-कटमि नवनध)प्रयोग गरे र नभिम र शोररङ बिमइन्छ।
[याइता] (नशट पाइल) जनर्ि/र्मटो रोक्न प्रयोग गररिे बोिा हरू।[कोउयाइता] (स्टील नशट पाइल) एक अकमा र्म जोनिि सकूि् भिेर छे उर्म खमल्डो भएको क्तिल नशट पमइल।
[नर्जुकाए] (पािी निकासी) पमिी खमिल बिमएर र पम्प प्रयोग गरे र उत्खिि गररएको जनर्िर्म जम्मम हुिेपमिीलमई निकमल्िे कमया।
[कार्ाबा] (पािी खाडल) पमिीको निकमसको लमनग वमटर पम्प जिमि गररिे खमिल।
[यार्ाजुिा] (डाँडाको बालुवा) िमाँिमबमट सांकलि गररएको बमलुवम। िदीबमट सांकलि गररिे बमलुवमको तुलिमर्म
यसको पमिी रमख्ने िर्तम बढी हुन्छ।
[नर्जुनशर्े] (पािीले निच्ने/दबाउिे) र्मटोर्म पमिी खन्यमएर पुिः भररएको र्मटो नथच्ने/दबमउिे प्रनियम। खिेको
खमल्डोर्म फेरर भररएको र्मटोको र्ित्व बढमउिको लमनग गररन्छ। उदमहरणकम लमनग, जब र्मटो अड्यमउिकम
लमनग प्रयोग गरे को क्तिल नशट पमइल निकमनलन्छ तब वरपरकम केही र्मटो र बमलुवमहरू पमइलसाँगै बमनहर
आउाँ छि्। यनद त्यसलमई ग्यमप भएको अवस्थमर्म त्यनिकै भररयो भिे त्यहमाँ केही सर्य पनछ धनसि सक्छ। योधनसिबमट रोक्नको लमनग पमिीले नथच्ने/दबमउिे गररन्छ।
[र्ान्बो] (गणिा) समइटर्म प्रवेश गिे टर क र र्मनिसहरूको सांख्यम, समथै लग र कमिकम थुप्रोहरूको सांख्यम गणिमगिे।

4.2.4 सबग्रेड र जागको कायासँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[नजग्यो] (सबग्रेड) जग स्ल्ल्यमब र्ुनिको िेत्र वम यससाँग सम्बक्तित कमर्। बमलुवम, नगट्टी, टु ि्यमइएको ढु ङ्गम, िििर किरल कङ् निट र पमइलहरू जग स्ल्ल्यमबलमई सहमरम नदि प्रयोग गररन्छ। समर्ग्रीको प्रकमर अिुसमर सबग्रेि
कमर्को धेरै प्रकमर छि्।[नकसो] (जग) सांरििमको तौल (केन्जोबुिु कमज्यू (भविको भमर) भनिन्छ) नसधै जनर्िर्म स्थमिमन्तरण गिे भमग।यसर्म स्यमलो फमउन्डे सि र पमइल फमउन्डे सि गरर दु ई प्रकमर छि्।89

[चोकुसेचु नकसो] (स्यालो फाउन्डे सि) भविको भमर नसधै जनर्िर्म स्थमिमन्तरण गिे जग। भविको सम्पूणातिो भमगलमई ढमक्ने जग बेतम नकसो (िकटी जग) भनिन्छ। अनि "T" अिरलमई तलर्मनथ उल्टो पमरे को जस्तो
आकमरको जग पनि छ, जुि भमर पिे िमउाँ र्म र्मत्र जग बिमइन्छ त्यसलमई फुनटङ भनिन्छ। दु वै जग जनर्ि दह्रोर बनलयो भएकम स्थमिहरूर्म प्रयोग गररन्छ ।[कुइ नकसो] (पाइल फाउन्डे सि) जनर्ि कर्जोर भएको िमउाँ र्म बिमइिे जग हो। कुइ (पमइल) भनििे गोलमकमर
कोलर्हरू भविको भमरलमई सहमरम नदि िोस जनर्ि पुग्नकम लमनग नभत्रसम्म गनिन्छ।
[स्ल्ल्याब] र्ूलतः "स्ल्ल्यमब" शब्दको अथा िौिम प्लेट वम ढु ङ्गमको स्ल्ल्यमब हो तर भविहरूर्म यसले फ्लोर वम जगजस्तम सर्तल िेत्रलमई जिमउाँ छ। भविलमई सहमरम नदिे स्ल्ल्यमबलमई कोजो स्ल्ल्यमब (सांरििमत्मक स्ल्ल्यमब) भनिन्छ,सांरििमत्मक स्ल्ल्यमब जसले नवशेष रूपर्म जगलमई जिमउाँ छ त्यसलमई नकसो स्ल्ल्यमब (फमउन्डे शि स्ल्ल्यमब) भनिन्छर बीर् नबिमको स्ल्ल्यमबलमई फ्ल्यमट स्ल्ल्यमब भनिन्छ र िमर्हरू यस्तै अन्य नवनभन्न शब्दहरूसाँग जोिे र नदइन्छ।
[कुइ नजग्यो] (पाइल जगको कार्) पमइल जगको कमर्। नप्रकमि कङ् िीट पमइल जगको कमर्, क्तिल पमइलजगको कमर् र कमि-इि-नसटू कङ् िीट पमइल जगको कमर् छि्।[नकसो र्ेन्धिि] (जग अलग पािे) भूकम्प उत्पन्न हुाँदम भविर्म लमगू हुिे तेसो शक्तिहरू शोषण गिे र भविर्मसिे शक्तिहरूलमई कर् गिे प्रणमली। जमपमिर्म भूकम्पहरू समर्मन्य भएकोले यो निर्मा ण नवनध भविहरू रअपमटा र्ेन्टहरू निर्मा णर्म आवश्यक छ। यो जर्ीि र जग बीि जिमि गररन्छ।

4.2.5 स्ल्क्ाफोल्डीङ र अस्थायी निर्ााणसँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[स्ल्क्ाफोल्डीङ] प्रयोग र सांरििम अिुसमर नवनभन्न प्रकमरकम स्ल्क्मफोल्डीङहरू छि्। निर्माण समइटर्म यसलेगोलमकमर खोिो खण्ड वम नवशेष समर्ग्रीहरू प्रयोग गरे र असेम्बल गररएको अस्थमयी तलम वम पैदल र्मगालमई
जिमउाँ छ। फ्रेर् गररएको स्ल्क्मफोल्डीङ, ट्यूब स्ल्क्मफोल्डीङ, र ररङलक स्ल्क्मफोल्डीङ प्रमयः प्रयोग गररन्छ।
[साग्योउ युका] (कार् गिे प्लेटफर्ा) स्ल्क्मफोल्ड फ्लोर स्ल्क्मफोल्ड बोिा हरू (िुिोइटम (हुकहरू भएकोस्ल्क्मफोल्ड फल्यमक) भनििे) र अन्य समर्ग्रीहरू फ्लोरर्म नबछ्यमइएको हुन्छ तमनक र्मनिसहरूले यसको र्मनथ
कमर् गिा सकूि्।
[काररगाकोइ] (अस्थायी घेरा) अस्थमयी र्ेरमहरूले निर्मा ण समइटलमई छे उछमउको जग्गम वम सिकबमटछु ट्यमउाँ छ जसले गदमा खतरम र िोरी हुिबमट जोगमउि निर्मा णर्म सांलग्न िभएकम व्यक्तिहरूलमई समइटर्म प्रवेश
90गिा रोक्छ।

4.2.6 डण्डी, फर्ावका र कङ् रीट राख्ने कायासँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[हाइनकि] (डण्डी राख्ने) सबनलकृत िण्डीहरू रमख्ने र एसेम्बली गिे। िण्डी रमख्ने नवनधहरूर्म दोहोरो
सुदृढीकरण, एकल सुदृढीकरण र बङ् ग्यमएर ल्यमनपङ सुदृढीकरण सर्मवेश छि्।[नहरोइदासी] (गणिा) रे खमनित्र र स्पेसीनफकेसिबमट आवश्यक समर्ग्री, नतिीहरूको पररर्मण र श्रर् (कनतर्मनिसहरू लमग्नेछि्) भिेर गणिम गिे।[आसोबी] (प्ले) र्मनजाि र प्ले।
[आकी] (स्पेस) िण्डीहरू बीिको दू री।[कान्काकु] (स्पेनसङ) िण्डीकम र्ध्य भमगहरू बीिको दू री।[सुते कङ् नरट] (गैर सांरचिात्मक कङ् रीट) र्ुख्यतयम लेआउट र्मनकाङ र फर्मा िड्यमउिको लमनग 5 दे क्तख10 सेन्टीनर्टरको र्ोटमईर्म सर्तल रमक्तखएको कङ् निट। यसलमई सांनिप्त रूपर्म सुतेकोि भनिन्छ। र्मनकाङगरे को उिमइको लमनग सन्दभा स्थमपिम गिुाकम समथै फर्मा र िण्डीहरूको सही प्लेसर्ेन्टको आधमरको रूपर्म गैरसांरििमत्मक कङ् िीट प्रयोग गररन्छ।
[केस्सोकु] (बमाँ ध्िु) केही कुरमलमई बमाँ ध्िु। िण्डीको कमर्र्म ह्यमकर भनििे उपकरणको प्रयोग गरे र सबलीकरण
िण्डीहरूले एकअकमालमई कमट् िे िमउाँ र्म नवशेष बमइक्तन्डङ तमर बमाँ नधन्छ। तमसुनकगमके (िस गरे र बमाँ ध्िु) र कमतमदमसुकी (समधमरण तररकमर्म बमाँध्िु) भनििे दु ई प्रकमरकम बमाँध्ने तररकम छि्।[काबुरी अचुसा] (कङ् नरट किरको र्ोटाई) िण्डीहरू र नतिीहरूलमई ढमक्ने कङ् िीटको सतह बीिकोदू री।
[तातेकोर्ी] (फर्ाा खडा गिे) लेआउट र्मनकिंङ रे खमहरू अिुसमर फर्मा खिम गिे प्रनियम।
[िोरो] (नसर्ेन्ट लेदो) पमिीर्म र्ोलेको नसर्ेन्टलमई िोरो भनिन्छ। फर्मा नसकर्ी कमयार्म फर्मा को जोइन्टहरू
बीिको खमिलबमट कङ् िीट िुनहि सक्छ र यसलमई पनि िोरो भनिन्छ।
[आन्को] (अस्थायी ढक्कि) कङ् िीटर्म जनटल खमाँ ि वम खमल्टो बिमउाँ दम यो पुजमाले त्यो भमगर्म रमक्तखएकोकङ् िीटलमई उि खमाँि वम खमल्टोर्म खन्यमउिबमट रोक्छ। कङ् िीट सेट भएपनछ यसलमई हटमइन्छ।
[तेियोउ] (पुिः प्रयोग) एउटै फर्माको समर्ग्रीलमई आको समइटर्म प्रयोग गिे। निर्मा ण पररयोजिम जस्तै भविर्म
91प्रत्येक तिमको सांरििम सर्मि भएर्म प्रयोग गररएको फर्मालमई र्मनथको तलमर्म सरे र फेरर प्रयोग गररन्छ।
[पान्कु] (पन्चर) कङ् िीट रमख्दै गदमा वम किम हुाँदै (सेनटङ हुाँदै) जमाँदम फर्मा फुटे र कङ् िीट बमनहर निक्तििे।
शोररङ पयमा प्त िहुाँदम पन्चर हुन्छ।
[कुगी नजर्ाई] (नकला हटाउिे) फर्मा को समर्ग्री पुिः प्रयोग गिाको लमनग फर्माबमट नकलमहरू हटमउिे। यसैलेयो वमक्मांश फर्मा हटमएर रमख्ने कमर्लमई जिमउि प्रयोग गररन्छ।
[उनचकोर्ी] (दोस्रो पटक खन्याउिे) फर्मा र्म कङ् िीट खन्यमएर खमली िमउाँ िरमख्ने गरर भिे।[उनचकासािे] (िप खन्याउिे) किम भइिसकेको कङ् िीटर्म थप कङ् िीट खन्यमउिे। यनद अनर्िो ब्यमिकिम हुिुअनर् कङ् िीट खन्यमइएि भिे कोल्ड जोइन्ट बन्नेछ। बमनहरको तमपर्मि 25 निग्री सेक्तियसभन्दम कर्हुाँ दम दोस्रो पटक खन्यमउिे कमर् अनर्िो ब्यमि पनछ 150 नर्िेट नभत्र गररिुपछा अनि बमनहरको तमपिर् 25निग्री सेक्तियसभन्दम र्मनथ हुाँदम दोस्रो पटक खन्यमउिे कमर् 120 नर्िेट नभत्र गररिुपछा ।[कोल्ड जोइन्ट] दोस्रो पटक खन्यमउिे सर्य उपयुि िभएर्म बन्ने जोइन्ट।
[उनचचुगी] (स्टे नजङ) पनहले िै किम भएको कङ् िीट र्मनथ कङ् िीट खन्यमउिे। कुिै सांरििमत्मक वमवमटरप्रुनफङ सम्बिी सर्स्यमहरू छै ि भिेर निधमारण भएकम स्थमिहरूर्म िे नजङ गररन्छ।
[नसर्ेकातार्े] (निच्ने/दबाउिे) यो र्मटोको कमर्र्म पनि दे क्तखिे वमक्मांश हो तर कङ् िीट रमख्ने कमर्र्मकङ् िीटर्म खमली िमउाँ हरू हटमउि र यसलमई बमक्लो बिमउि खन्यमइएको कङ् िीटलमई भमइब्रेटरले कम्पि
गररन्छ वम रबर ह्यमर्रले नबस्तमरै िोनकन्छ।
[ट्यान्धिङ] स्ल्ल्यमबर्म रमक्तखएको कङ् िीट बमक्लो बिोस् भिेर स्ल्ल्यमब फर्मा को सतहलमई थपथपमउिे प्रनियम।
[िेररर्ाजे] (सर्ाि नर्श्रण) नसर्ेन्ट र एग्रीगेटलमई एकसर्मि बिमउि नर्समउिे।
[हाइगोउ] (अिुपानतक नर्श्रण) कङ् िीट बिमउि प्रयोग हुिे प्रत्येक समर्ग्रीको अिुपमत।

4.2.7 नफट र अवस्था वणाि गिे वाक्ाांशहरू
[ओसार्ारी] (नफट) वस्तुहरूको व्यवस्थमपिको सन्तुलि भन्ने अथा नदिे शब्द। यो ओसमर्मरी गम इइ (रमम्रोनफट भएको) वम ओसमर्मरी गम वमरुइ (खरमब नफट भएको) भन्ने जस्तै गरर प्रयोग गररन्छ।
[तोररआइ] (इन्टरफेस) दु ई वम बढी फरक पुजमाहरू जोनििे भमग वम त्यो भमगर्म गररिे प्रनियम। दु ई पुजमा हरूएकअकमा साँग िोनकि िहुिे नबन्दु र्म िोनकएर्म यसलमई तोररआइ गम वमरुइ (खरमब इन्टरफेनसङ) भनिन्छ।
92ओसमर्मरी गम वमरुइ वमक्मांश पनि उही अथार्म प्रयोग गररन्छ। वमक्मांश तेन्जो तो कमबे िो तोररआइ (छत-नभिमबीिको इन्टरफेस) ले छत र नभिम बीिको जोइन्टलमई जिमउाँ छ।[नर्चुके] (दे न्धखिे सतह) एक पुजमाको र्ेि (सतह) हो जसलमई निर्मा ण सर्मप्त भएपनछ अगमनिबमट दे क्तखन्छ।
[नर्एगाकारी] (दे न्धखिे िाग) नर्िुके जस्तै यो शब्दले निर्मा ण पुजमाको दे क्तखिे भमगलमई जिमउाँ छ। तर नर्िुकेले
पूरै सतह दे क्तखिे अवस्थमलमई जिमउाँ छ भिे नर्एगमकमरी ले एक भमग कुिै ग्यमपबमट वम छि् के नदशमबमट दे क्तखिे
अवस्थमलमई जिमउाँ छ।[नर्एखाकुरे ] (लुकेको िाग) नर्एगमकमरी को नवपररत यसको अथा "कर् दे क्तखिे" हो। यसको शक्तब्दक अथा'कनहले दे क्तखिे कनहले िदे क्तखिे' हो अनि कुिै िीज सररां दम वम पल्टमउाँ दम दे क्तखिे पुजमालमई जिमउाँ छ।[तोरी] (सीधापि) सीधम रे खमर्म रहे को अवस्थम। यनद कुिै िीज झुकेको वम बमनङ्गएको छ भिे यसलमई तोरी गमवमरुइ (सीधम िरहेको) भनिन्छ। कुिै िीज सीधम छ नक छै ि भिेर जमाँच्ने प्रनियमलमई तोरी वो नर्रु भनिन्छ।
[चुरा] (सतह) सतह। यसलमई र्ेि पनि भनिन्छ।
[चुराइची] (फ्लश) दु ई पुजमा हरूको सतहहरू सर्तल र पङ् क्तिबद्ध रहे को अवस्थम। यसलमई िुरमइिी िी सुरु(फ्लश बिमउिे) को रूपर्म प्रयोग गररन्छ।
[सोरी] (अवतल) अवतल अवस्थमर्म रहेको रे खम वम वि सतह।[र्ुकुरी] (उत्तल) उिल अवस्थमर्म रहेको रे खम वम वि सतह।[रोकु] (तेसो) तेसो अवस्थमलमई बुझमउाँ छ, जसलमई ररकु पनि भनिन्छ। उदमहरणकम लमनग तेसो छमिमलमई रोकुयमिे (सर्तल छमिम) भनिन्छ।
[फुरोकु] (असर्ाि) असर्मि सतह रहेको अवस्थमलमई जिमउाँ छ। फुररकु पनि भनिन्छ।
[र्ेनचगाइ] (नर्सअलाइन्मेन्ट) फल्यमक, बोिा , टमइलहरू आनदको सतहहरू एकअकमा साँग जोनिएको बेलमर्म
फ्लश िभएको वम जोइन्टहरू पङ् क्तिबद्ध िभएको अवस्थम बुझमउाँ छ।[ओगार्ु] (झुकेको) भवि वम अन्य सांरििम सीधम उनभएको हुिुपिे तर झुकेको अवस्थम वणाि गिा प्रयोग गररिे
शब्द हो।
[कािे] (सर्कोण) सर्कोण।
[कोरोबी] (झुकेको) िमिो हुिुपिे कोलर् वम नभिम झुकेको। यो स्लोप बिमएको कोलर्को लमनग पनि प्रयोग
गररन्छ।
93

[निगे] (टोलरे ि) अनग्रर् रूपर्म सेट गररएको िमप वम जिमिको सन्दभार्म स्वीकमया नभन्नतम। निगे (टोलरे न्स)समर्ग्रीको प्रशोधिको िर्कम त्रुनटहरू र समइटर्म जिमि गदमा त्रुनटहरू अवशोनषत (नर्लमि) गिा सेट गररएको
हुन्छ ।[नर्नकरु] (छाँट्िे) दु ई वटम कमर्हरूको सांयुि भमग सफम गिा। यसो गिे पुजमालमई नर्नकररजमइ (नटर र्र)भनिन्छ। उदमहरणकम लमनग भुइाँ र नभिम बीिको नसर्मिम सफमसाँग नटर र्रहरूले नफनिशीङ गररन्छ। समथैनभिमहरू पेक्तन्टङ गदमा नफनिनशङर्म कुिै खमली िमउाँ छै ि भिेर सुनिनित गिा जोइन्टहरूर्म क्ुररङ टे प लगमउि
सनकन्छ।
[िानजर्ी] (जोडाइ) दु ई वम बढी पुजमा हरू जोनिएको अवस्थमर्म यो शब्दलमई जोइन्टहरू एकअकमा साँग किमरूपर्म टमाँ नसएको छ भिेर वणाि गिा प्रयोग गररन्छ। जब जोिमइ रमम्रो हुन्छ यसलमई िमनजर्ी गम इइ (रमम्रो जोिमइ)भनिन्छ र जब जोिमइ कर्जोर हुन्छ यसलमई िमनजर्ी गम वमरुइ (खरमब जोिमइ) भनिन्छ।
[सुते] (गैर सांरचिात्मक) सांरििम वम नफनिनशङसाँग सम्बक्तित िभएको तर निर्मा णको नफट सुधमर गिा प्रयोग
गररिे समर्ग्रीलमई जिमउिे शब्द हो। उदमहरणको लमनग यो सुते कङ् िीट (गैर सांरििमत्मक कङ् िीट) जस्तै गरे रप्रयोग गररन्छ।
[बेता] (पूणा रूपर्ा फैनलएको) कुिै पनि कुरमलमई कुिै पनि िमउाँ र्म कुिै ग्याप नबिम िै फैनलएको भिेर वणािगिे शब्द। बेतम नकसो (म्यमट फमउन्डे सि) जगको एक प्रकमर जसर्म भविको सम्पूणा तिो भमग ढमक्न कङ् िीटखन्यमइन्छ। बेतम िुरी सम्पूणा सतहर्म लगमइिे कोनटङ हो।[फुकासी] (अनधक-िाप िएको) निजमइिर्म सांकेत गररएको भन्दम िूलो िमप भएको पररयोजिमको भमगलमई
बुझमउाँ छ। नफनिनशङ भएको सतह अगमनिबमट दे क्तखिे गरी बिमइएको सांकेत गिा पनि प्रयोग गररन्छ। फुकमसु
भिेको फुकमसी बिमउिु हो।[तेर्ोदोरी] (पुिः काया) पनहले िै पूरम भइसकेको प्रनियमलमई पुिः गिुापदमा तेर्ोदोरी गम ओकोरु (पुिः कमयागिुापिे अवस्थम आउिु) र्म प्रयोग गररन्छ।
[दान्दोरी] (तयारी) पुिः कमयाबमट बच्न निर्माणको नवनधर्म ध्यमि नदिे र कमयानवनधको अनग्रर् योजिम बिमउिे।
[तेिाओसी] (ररटच) पनहले िै भइसकेको कमर्को अांश सच्यमउिु। कुिै पनि भमगहरू िक्समभन्दम फरक छि्वम दोषपूणा कमररगरी गररएको छ भिे त्यसैर्म ररटनिङ सञ्चमलि गररन्छ।
[दार्े] (कर्जोरी) लगभग पूरम भएको भवि पररयोजिमर्म छु टे कम वम अधूरम भमगहरू भएको कुरमलमई सांकेत
94गिा प्रयोग गररिे शब्द। त्यो भमग पूरम गिुालमई दमर्े िमओसी (कर्जोरी सुधमर) भनिन्छ।
[ताप्पा] (उचाइ) उिमई।
[उवाबा] (र्ानिल्लो छे उ) कुिै वस्तु वम पुजमाको र्मनथिो छे उको वणाि गिा प्रयोग गररिे शब्द।
[नसताबा] (तल्लो छे उ) कुिै वस्तु वम पुजमा को तिो छे उको वणाि गिा प्रयोग गररिे शब्द।

4.2.8 लम्बाइ, चौडाइ र उचाइसँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[नपच] नवनियोजिहरू बीिको दु री।[ओउ] (नबछ्याउँ िे) सन्दभाको स्थमिबमट िमपहरू नलिे।
[सुन्पो] (िाप) िमप।[इक्केि] (1 केि) पुरमिीि सर्यदे क्तख जमपमिर्म प्रयोग हुिे लम्बमइको एकमइ। लगभग 1.8 नर्टर। ठ्यमक्कै भन्दम
1818 नर्लीनर्टर।
[इस्ल्शाकु] (1 शाकु) प्रमिीि सर्यदे क्तख जमपमिर्म प्रयोग हुिे लम्बमइको एकमइ। लगभग 30.3 सेक्तन्टनर्टर।
[इस्सुि] (1 सुि) इस्ल्शमकुको दशमांश। लगभग 3.03 सेक्तन्टनर्टर।
[नहतोचुबो] (1 चुबो) प्रमिीि सर्यदे क्तख जमपमिर्म प्रयोग हुिे िेत्रफलको एकमइ। 1 िुबो = 1 केि x 1 केि।4.2.9 िवि सांरचिा वणाि गिे वाक्ाांशहरू
[RC जोउ] (RC सांरचिा) RC भिेको रे िफोसा कङ् िीटको सांनिप्त रूप हो। एउटम भवि सांरििम जसर्म सुदृढ
पमिा क्तिल िण्डीहरू प्रयोग गरे को फर्मा र्म कङ् िीट खन्यमएर किम बिमइन्छ। तेक्तक्कि कङ् िीट जोउ पनिभनिन्छ।
[S सांरचिा] S भिेको क्तिलको सांनिप्त रूप हो। कोलर् र बीर्हरूकम लमनग क्तिल खण्डहरू प्रयोग गिे भविसांरििम हो। तेक्कोिु जोउ पनि भनिन्छ।
[SRC जोउ] (SRC सांरचिा) S र RC सांरििमहरू सांयोजि गररएको भवि सांरििम। सबलीकरण िण्डीहरू
क्तिल खण्डको वररपरर असेम्बल गररन्छ र त्यसपनछ कङ् िीट खन्यमइन्छ। तेक्कोिु तेक्तक्कि कङ् िीट जोउ पनिभनिन्छ।

95

[र्ोकु जोउ] (काठको फ्रेर् सांरचिा) खम्बम र बीर्हरूको लमनग कमि प्रयोग गिे भवि सांरििम।
[कङ् रीट ब्लक जोउ] (कङ् रीट ब्लक सांरचिा) कङ् िीट ब्लकहरू िमाँ िेर बिेको भवि सांरििम।

4.2.10 नवद् युतीय र दू रसञ्चार कायासँग सम्बन्धन्धत वाक्ाांशहरू
[सेचुजोकु] (जोड् िे कार्) समर्मन्यतयम सेिुजोकु (जोि् िे कमर्) शब्दले दु ई वम बढी िीजहरू जोि् िुलमई
बुझमउाँ छ। जब सञ्चमर लमइिहरू एकअकमा साँग जोनिएकम हुन्छि् यसलमई केस्सेि (वमईररङ) पनि भनिन्छ।
[हाइसेि] (तार लगाउिे कार्) धमतुकम तमरहरू, फमइबर-अनिक केबलहरू आनद लगमउिे कमर्।
[ररकाकु] (अलग पािे) तमर र पमइपलमई एकअकमाबमट अलग गिे। दू रीलमई ररकमकु क्ोरी (अलग पमिे दू री)भनिन्छ।
[जेचुएि] (इिुलेशि) एक भमगबमट अको भमगर्म नवद् युत प्रवमह हुिबमट रोक्न।
[कान्चुउ] (वारपार) नभिम, भुइाँ, छत आनदर्म प्वमल पमरे र नवपररत तफाबमट निकमल्िु।
[कान्रो] (िली) नबजुलीकम तमरहरू नछरमउिे पमइप। पमइप प्रयोग गरे र तमरहरू भूनर्गत गमि् िे नवनध कमन्रोनसकी
(िमली नवनध) भनिन्छ।
[र्ाइसेचु] (िूनर्गत जडाि) नवद् युतीय तमरहरू आनद भूनर्गत गमि् िे। भूनर्गत जिमिको तीि र्ुख्य नवनधहरूछि्।- िमली नवनध: किम प्लमक्तिक वम धमतु पमइपहरू गमिे र नतिीहरूबमट केबलहरू पमर गररन्छ।
- प्रत्यि गमि् िे नवनध: सर्नपात प्रत्यि गमनििे केबलहरू प्रयोग गरी वमयररङ गररन्छ।
- केबल सुरुङ नवनध: सर्नपात सुरुङ वम समझम खमिल निर्मा ण गरे र त्यसबमट नबजुली तमरहरू पमर गररन्छ।
[काकू हाइसेि] (ओिरहेड वायररङ) यो नवनधर्म भविर्म केबलहरू लैजमि युनटनलटी पोलहरू प्रयोग गररन्छ।
[हाइकाि सुरु] (पाइनपङ गिे) केबल पमर गिा पमइप जिमि गिे।[त्सूसेि] (तार तान्नु) पमइर्म तमरहरू पमर गिे।[स्ल्ल्याब हाइकाि] (स्ल्ल्याब पाइनपङ) भविको भुइाँ वम छतर्म गमनिएको पमइनपङ।
[MDF] Main Distribution Frame (र्ुख्य नवतरण फ्रेर्) को सांनिप्त रूप हो, जुि भविको नभत्रबमट बमनहरी
सञ्चमर लमइिहरू व्यवस्थमपि गिा र जिमि गिा प्रयोग गररिे वमयररङ प्यमिल हो।[इन्पेइ] (लुकाउिु) कुिै िीजले छोप्ने तमनक यसर्म ध्यमि िजमओस्। उदमहरणकम लमनग एसीको पमइनपङलमई
96नभिमबमट पमर गरे र िदे क्तखिे बिमउिेलमई इन्पेइ हमइकमि (लुकमउिे पमइनपङ) भनिन्छ।
[रोस्युचु] (दे खाउिे) िलुकमएर सतहर्म दे खमउिे। इन्पेइ हमइकमि को नवपररत रोस्युिु हमइकमि (दे क्तखिे
पमइनपङ) हो।[फुसेरु] (आउटलेट बिाउिे) एन्ड पुजमा हरू प्रयोग गरे र छमिमको स्ल्ल्यमबबमट पमइप आउटलेट बिमउिे।
[कािदे ि] (नवद् युतीय झटका) र्मिव शरीरर्म नवद् युत करे न्ट प्रवमह गिे।[रोउदे ि] (नवद् युत चुहावट) िहुिुपिे िमउाँ हरूर्म नवद् युत प्रवमह गिे।[सेच्ची/अिा] (ग्राउन्धन्डङ/अनिाङ) नवद् युतीय उपकरण वम सनकाट र जनर्ि बीिको नवद् युतीय जिमि। योिुहमवट हुाँ दम नवद् युतीय झटकम रोक्न र सञ्चमर उपकरणहरूलमई िनतबमट जोगमउिको लमनग गररन्छ।
[नहराइनसि] (चट्याङ प्रनतरोधी डण्डी) भवि र र्मनिसहरूलमई िट्यमङबमट जोगमउिे उपकरण। यसलेिट्यमङ प्रमप्त गछा र तुरुन्तै िट्यमङको कमरणले उत्पन्न नवद् युतलमई वमयुर्ण्डलर्म प्रवमह गछा ।[नहराइकी] (सजा प्रोटे क्टर) सञ्चमर उपकरण, टनर्ािल उपकरण आनदलमई िट्यमङबमट जोगमउिे यन्त्र।
[तान्राकु] (शटा सनकाट) न्यूि रे नसिे न्स भएको कन्डक्टरको र्मफात नवद् युतीय सनकाटकम दु ई नबन्दु हरू बीिको
जिमि। स्योटा पनि भनिन्छ।
[तेइआचु] (न्यूि िोल्टे ज) DC को लमनग 750V वम सोभन्दम कर् र AC को लमनग 600V वम सोभन्दम कर्को
दमयरमर्म रहेको भोल्टे ज। कोउआिु (उच्च भोल्टे ज) र तोकुबेत्सु कोउआिु (नवशेष-उच्च भोल्टे ज) दु बै, नवद् युतीय
उपकरणहरूको लमनग प्रमनवनधक र्मपदण्डहरू प्रदमि गिा र्न्त्रीस्तरीय आदे शर्म पररभमनषत छि्।[कोउआचु] (उच्च िोल्टे ज) DC को लमनग 750 V दे क्तख 7000 V र AC को लमनग 600 V दे क्तख 7000 V कोदमयरमर्म रहे को भोल्टे ज।[तोकुबेचु कोउआचु] (नवशेष-उच्च िोल्टे ज) यसले DC र AC दु वैको लमनग 7,000 V भन्दम बढी भोल्टे जलमईजिमउाँ छ।[आच्च्याकु] (नरि गिुा) दबमब नदएर जोि् िे। नबजुलीको कमर्र्म तमरको कोर (नभत्री धमतुको भमग) र निम्प
टनर्ािलहरू निक्तम्पङ् गिाकम लमनग नवशेष उपकरणहरू (जस्तै निम्पर) हुन्छि्।
[योकुयुा] (डाइरे क्ट करे न्ट) सर्यसाँग पररर्ण वम नदशमर्म पररवताि िहुिे करे न्ट। यसलमई DC (Direct
Current) पनि भनिन्छ।
[कोयुा] (अल्टरिेनटङ करे न्ट) सर्यसाँग पररर्मण र नदशमर्म पररवताि हुिे करे न्ट। यसलमई AC (Alternating
97

Current) पनि भनिन्छ।
[तेिर्ेचु] (बनत्त बाल्िे-निभ्िे गिे) र्रीर्री बिी बल्िे र निभ्िे गिुा।
[नहफुकु] (बानहरी खोल) तमरको नभनत्र कोर छोप्ने प्लमक्तिक वम इन्सुलेटर भमग।[इनचनजगावा/निनजगावा] (प्रािनर्क/र्ाध्यनर्क पक्ष) नवद् युतीय सुनवधमर्म नबजुली प्रवेश गिे पिलमई
प्रमथनर्क पि भनिन्छ र नबजुली छोि् िे पिलमई र्मध्यनर्क पि भनिन्छ।
[र्सीनसर्े] (पुिः कस्नु) पेिहरूको खुलमपि जमाँि गिे र नतिीहरूलमई पुिः कस्ने प्रनियम।
[र्ानकाङ] (नचन्ह लगाउिे) पुिः कसेपनछ सर्य नबत्दै जमाँ दम कम्पिको कमरण पेि खुलम हुि सक्छ।
कुिै पेि खुलम भएको जिमउिको लमनग यो निन्ह लगमइन्छ।
[चुऊदे ि] (नवद् युत प्रवानहत अवस्था) नवद् युत प्रवमनहत रहेको अवस्थम।
[आतारु] (परीक्षण गिुा) कुिै कुरमको जमाँि गिुा। नवद् युतीय कमयार्म यो शब्द भोल्टे ज टे िरको प्रयोग गरे रनवद् युत प्रवमनहत अवस्थम जमाँि गिा वम िमप्ने उपकरण प्रयोग गरे र भोल्टे ज र करे न्ट जमाँि गिा प्रयोग गररन्छ।
[खानसर्ेरु] (नरन्धिङ गिुा) निम्पर आनद प्रयोग गरे र निम्प टनर्ािल जस्तो ररङ क्तस्लभलमई कुच्यमएर तमरको
जोिलमई किम रूपर्म बमाँध्िु।
[नसकोर्ु] (तयारी गिुा) कमर्को लमनग अनग्रर् तयमरी गिुा।
[फुरु] (र्ागा पररवताि गिुा) अवरोधहरूबमट बच्न पमइनपङ वम वमयररङको र्मगा पररवताि गिुा।
[सेरु] (बाधा हुिु) वस्तुहरू एकअकमा साँग िोनकि लमगेकम अवस्थम।
[तोबु/ओनचरु] (झिुा) ब्रेकर झरे र सनकाट खुलम हुन्छ।
[Φ] व्यमस। यसलमई भन्ने सही तररकम फमई (phi) हो तर निर्माण उद्योगर्म यसलमई पमई भनिन्छ।

4.2.11 लाइफलाइि पूवााधार/उपकरण जडािर्ा प्रयोग गररएिे वाक्ाांशहरू
[कूयोउ] (वातािुकूलि) कोिमर्म तमपिर्, आर्द्ातम आनद सर्मयोजि गिे। यो कूकी च्योउवम सेिुबीको छोटोरूप।[ओन्दो] (तापर्ाि) तमतो र निसोको तह। जमपमिर्म प्रयोग गररिे एकमइ ℃ (सेक्तियस) हो।[नसचुदो] (आर्द्ाता) हमवमर्म आर्द्ातमको अिुपमत। आर्द्ातम धेरै हुाँदम "ओनसलो र आर्द्ातम उच्च छ" र थोरै आर्द्ातम

98हुाँ दम "स्फुनतादमयी र आर्द्ातम कर् छ" भिी आर्द्ातमको वणाि गररन्छ। प्रयोग गररिे एकमइ % हो।[कान्की] (वायु िेन्धन्टलेसि) कोिमको फोहोर हमवमलमई तमजम हमवमले प्रनतस्थमपिम गिे।[हाइएि] (धुवाँ िेन्धन्टलेसि) आगो लमगेर्म उत्पन्न हुिे धुवमाँ र अन्य पदमथाहरू कोिम नभत्रबमट बमनहर निकमल्िे।
[एइसेइ] (स्वच्छता) र्मनिसहरूको स्वमस्थ्यको सुरिम र सरसफमइ कमयर् रमख्िुलमई जिमउाँ छ। एइसेइ सेिुबी
(स्वच्छतम सुनवधमहरू) शब्दले भमन्छम बमहे क पमिीसाँग सम्बक्तित सुनवधमहरू (जस्तै, शौिमलय, बमथरूर् आनद)लमई बुझमउाँ छ।[नसनिनर्जु] (न्धस्थर पािी) भण्डमरण ट्यमङ्की वम पमइनपङर्म रहे को पमिीलमई बुझमउाँ छ जुि लमर्ो सर्यसम्म क्तस्थरर अिल रहेको नथयो।
[बारी] (बर) धमतु वम प्लमक्तिकको प्रशोधि प्रनियमको िर्र्म उत्पमदिको नकिमरबमट बमनहर निििे अनतररि
भमग। बमरी तोरी (निबररङ) नििो नफनिनशङको लमनग बरहरू हटमउिे प्रनियम हो।[ग्याकुयुा] (ब्याकफ्लो) तरल वम ग्यमस सही प्रवमहको नवपरीत नदशमर्म बगेको अवस्थम।
[बुन्की] (शाखाहरू बिाउिे) एउटै पमइपलमई दु ई भमगर्म नवभमजि गिुा।
[नसन्स्युकु] (तन्किे र सांकुचि हुिे) समर्ग्रीहरू फैनलिे र सांकुनििे अवस्थम।
[जाबारा] (बेलो) ट्युब आकमरको वस्तु जुि फैनलन्छ र सांकुनित हुन्छ।
[लाइनिङ] पमइप र िलीको सतहलमई पमतलो नफल्मले कोनटङ गिे कमयालमई बुझमउाँ छ र यसलमई कोनटङ पनिभनिन्छ। कोनटङको र्ोटमईर्मको आधमरर्म बमक्लो कोनटङलमई लमइनिङ भनिन्छ र पमतलो कोनटङलमई कोनटङ
भनिन्छ तर नतिीहरू प्रमयः एकअकमा को सट्टमर्म पनि प्रयोग गररन्छ।
[रोउएइ नसकेि] (नलकेज परीक्षण) पमइनपङको कमर् सनकएपनछ पमिी िुहमवट (नलकेज भनिन्छ) जमाँि गिागररिे परीिण। पमिीको िमप परीिण, पूणा लोि परीिण आनद पनि छि्।[सुइआचु नसकेि] (पािीको चाप परीक्षण) पमिी आपूनता पमइप र तमतो पमिीको पमइप जस्तम पमइपहरूर्म पमिीरमखेर कुिै िुहमवट छै ि भिी पुनष्ट गिे परीिण।
[र्ािुइ नसकेि] (पूणा-लोड परीक्षण) परीिण जसर्म निकमस पमइपहरूर्म िुहमवट छै ि भिेर त्यसर्म पमिीले
भररन्छ।
[कोउबाइ] (स्लोप) पमिी बगमउि नर्ल्िे बिमउिे हल्कम स्लोप।
[ओसुइ] (ढल) शौिमलय र र्ूत्रमलयको निकमसी।
99

[जाचु हाइसुइ] (घरे लु फोहोर पािी) िुहमउिे िमउाँ , वमशरूर् र भमन्समको फोहोर पमिी।
[नसि] (अक्ष) पमइप वम िलीको र्ध्य रे खम।[साकी] (अन्त) पमइनपङको अन्त्यको भमग।[चुरा] (फ्लान्ज सतह) फ्लमन्जको सतह।4.3 सार्ुदानयक जीविर्ा ध्याि नदिुपिे कुराहरू
4.3.1 5S गनतनवनधहरू
सुरनित, रर्मइलो र आरमर्दमयी कमर् गिे वमतमवरण नसजािम गिा जमपमिर्म 5S िमर्क गनतनवनध लमगू गररएको
हुन्छ। 5S भिेको S बमट सुरु हुिे पमाँ ि शब्दहरू हो: Seiri (छु ट्यमउिे), Seiton (िर् नर्लमएर रमख्ने), Seisou(िम्त्कमउिे), Seiketsu (र्मिक बिमउिे) र Shituke (स्थमनयत्व नदिे)। कनहलेकमहीाँ 3S गनतनवनधहरू जसर्म"छु ट्यमउिे", "िर् नर्लमएर रमख्ने" र "िम्त्कमउिे" को तीि तत्वहरू नलइन्छ र 4S गनतनवनधहरू जसर्म 3Sगनतनवनधहरूलमई "स्थमनयत्व नदिे" थनपन्छ, यी गनतनवधीहरू सञ्चमलि गररन्छ।
(1) छु ट्याउिेछु ट्यमउिे भन्नमले आवश्यक वस्तुहरूलमई अिमवश्यक वस्तुहरूबमट अलग गिे, अिमवश्यक वस्तुहरूलमई
त्यमग्ने र पनछ प्रयोग गररिे वस्तुलमई थन्कमइरमख्ने प्रनियमलमई जिमउाँ छ। छु ट्यमउिे कमयाले तपमईांलमई कमर् गिाआवश्यक पिे वस्तुहरू तुरुन्तै पुिः प्रमप्त गिा नदन्छ। समइटर्म निकट भनवष्यर्म प्रयोग हुिे समर्ग्रीहरू र्मत्र
ल्यमउिुहोस् र व्यवक्तस्थत रहिको लमनग लमर्ो अवनधको लमनग प्रयोग िगररिे वस्तुहरू िल्यमउिुहोस्।
(2) रर् नर्लाएर राख्नेिर् नर्लमएर रमख्ने भिेको आवश्यक वस्तुहरू नतिीहरूको लमनग तोनकएको िमउाँ हरूर्म रमख्िु हो। समइटर्म
ल्यमइएको समर्ग्री र अन्य वस्तुहरू एकअकमा साँग सर्मिमन्तर र सीधम रमख्िुहोस् र सनजलो पहुाँिको लमनग निनटक्क
रमख्िुहोस्। नवशेष गरी प्रयोग गररएकम उपकरण र अन्य वस्तुहरू नतिीहरूको लमनग तोनकएको िमउाँ हरूर्म
नफतमा गररिुपछा तमनक नतिीहरूलमई अको प्रयोगकतमाले सनजलै फेलम पमिा सनकयोस्। समथै कुिै पनि नबग्रेकम वमरमम्रोसाँग ििल्िे वस्तुहरूबमरे नजम्मेवमर व्यक्तिलमई ररपोटा गिुाहोस्।
(3) चम्काउिे
कमर् पूरम भएपनछ सफम गिुाहोस् तमनक अको कमया नदि सुखद रूपर्म कमर् सुरु गिा सकोस्।

100

(4) र्ािक बिाउिे
र्मिक बिमउिे भिेको सफमइको र्मिक कमयर् रमख्नको लमनग व्यवक्तस्थत गिुा, नर्लमउिु र सफम गिुा हो।सरसफमइ जोसुकैले गरे पनि स्तर कमयर् रमख्न सनकयोस भिेर कनहले, के र कनत गिे भिेर समर्मन्यतयम
र्मपदण्डहरू तोनकएकम हुन्छि्।
(5) स्थानयत्व नदिेस्थमनयत्व नदिे भिेको नियर्हरू नसकमउिु हो र छु ट्यमउिे, िर्बद्ध गिे, िम्त्कमउिे र र्मिक बिमउिे कुरमपमलिम भइरहेको छ भिेर सुनिनित गिा निदे शि नदिु हो। सबैले स्थमनपत नियर्हरू पमलिम गिुा र्हत्त्वपूणा हुन्छ।

4.3.2 कार्दारहरूको नवश्रार् सुनवधा
निर्मा ण समइटर्म नफल्ड अनफस र कमर्दमरको नवश्रमर् सुनवधमकम लमनग अस्थमयी भविहरू निर्मा ण गररएकम
छि्। नफल्ड अनफस प्रशमसनिक कमर् र बैिक आनद गररिे िमउाँ हो। कमर्दमरको नवश्रमर् सुनवधम भिेको
कमर्दमरहरूले लुगम फेिे, खमिम खमिे र नवश्रमर् नलिे िमउाँ हो। सबै कमर्दमरहरूले सहज र्हसुस गरे को सुनिनितगिा कमर्दमरहरूको नवश्रमर् सुनवधमर्म स्थमनपत नियर्हरू पमलिम गिुाहोस्।
(1) तोनकएको क्षेत्रर्ा र्ात्र धुम्रपाि गिुाहोस्
निर्मा ण समइट र ब्रेक सुनवधमर्म धुम्रपमि गिा अिुर्नत छै ि। निधमा ररत धुम्रपमि िेत्रर्म र्मत्र धुम्रपमि गिुाहोस्।
निधमा ररत िगररएको िमउाँ हरूर्म लुकेर धुम्रपमि गिा पनि अिुर्नत छै ि।(2) जिािावी फोहोर फाल्ि निषेध गररएको छतोनकएको िमउाँ भन्दम बमनहर फोहोर फमल्िे कमर्लमई जमपमिर्म पोइ सुते (जथमभमवी फोहर फमल्िे) भनिन्छ।
जथमभमवी फोहोर गिा निषेध गररएको छ। ररसमइकनलङलमई ध्यमिर्म रमखेर, फोहोरलमई रमम्ररी छु ट्यमएर
तोनकएकम िमउाँ हरूर्म फोहोर नवसजाि गिुाहोस्। यनद तपमईांले जनर्िर्म फोहोर फेलम पमिुाभयो भिे यसलमई
सनिय रूपर्म नटपेर तोनकएको िमउाँ र्म फल्िुहोस्। समथै िुइङगर् िपमउाँ दै कमर् िगिुा हुाँदैि। यसो गरे भिेफोहोर गिे र्मत्रै होइि कुिै वस्तु खसेको अवस्थमर्म अकस्ममत नजब्रो टोक्ने जस्तम दु र्ाटिम पनि हुि सक्छ।
(3) हेलर्ेट र सेफ्टी बेल्ट तोनकएको क्षेत्रर्ा राख्िुहोस्हे लर्ेट र सेफ्टी बेल्ट प्रयोग गररसकेपनछ छरपि छोि् िु हुाँ दैि। नतिीहरूलमई तोनकएको स्थमिहरूर्म
रमखेपनछ र्मत्र नवश्रमर् नलिुहोस्।
101

(4) व्यन्धक्तगत सार्ािहरू लकरर्ा राख्िुहोस्
व्यक्तिगत समर्मि हरमउाँ दम अरूसाँगको सम्बिर्म सर्स्यम निम्त्त्यमउि सक्छ। आफ्िो व्यक्तिगत समर्मि
लकरर्म रमख्िुहोस्।
(5) हात धुिे, कीटाणुशोधि गिे र कुल्ला गिेनवश्रमर् सुनवधमर्म प्रवेश गदमा र बमनहर नििाँदम, हमत धुिे, कीटमणुशोधि गिे, कुिम गिे आनद गरे र सरसफमइर्म
ध्यमि नदिुहोस्।
(6) सूचिा पाटी हेिुाहोस्
सूििम पमटीर्म सबैकम लमनग नदइिे जमिकमरी र्मत्र िभई बीर्मको जमिकमरी जस्तम व्यक्तिगत रूपर्म उपयोगी
जमिकमरी पनि रमक्तखि सक्छ। सूििम पमटी हे िे बमिी बसमल्िुहोस्।

4.3.3 कपडा सम्बन्धी ध्याि नदिुपिे कुराहरू
जमपमिर्म एउटम भिमइ छ, “अव्यवक्तस्थत पनहरिले अव्यवक्तस्थत नदर्मगलमई जिमउाँ छ।” यसको अथा हो,"अव्यवक्तस्थत लुगम लगमउिे व्यक्तिको नभत्री सौन्दया हुाँदैि।" तर निर्मा ण समइटर्म यसलमई सुरिमको थप अथालमग्छ। निम्न पोशमकलमई अिुर्नत छै ि।(1) छोटो बाहुला र हाफ पाइन्ट लगाएर कायास्थलर्ा प्रवेश गिेनिर्मा ण समइटहरूर्म धेरै जोक्तखर्हरू हुन्छि्। कमर् गदमा हमत र अिुहमर र्मत्र खुलम हुिुपछा । त्यो समइटर्म
कमर्को लमनग उपयुि लुगम लगमउिुहोस्। छोटो बमहुलम वम हमफ पमइन्ट लगमएर समइटर्म प्रवेश गिुा हुाँदैि। समथैसरसफमइ कमयर् रमख्न आफ्िो कमर्को लुगम धुिुहोस्।
(2) ज्याकेटको अगानडको िाग खुला राख्ने
आफ्िो ज्यमकेट बटि खुलम गरे र अगमनि खोनल िरमख्िुहोस्। समइटर्म धेरै िुच्चो नििेकम कुरमहरू हुन्छि् रनतिीहरूर्म अि् नकांदम िोटपटक वम दु र्ाटिम हुि सक्छ।
(3) बाहुला र्ानि सािेिोटपटक रोक्नको लमनग बमहुलम िमिीसम्म तमन्नुहोस्।
(4) खल्तीर्ा हात राखेर नहँड्िे
खल्तीर्म हमत रमखेर नहि् िु हुाँदैि। यसले अिमिक लिे को अवस्थमर्म प्रनतनियम गिा बमधम पुर्यमउाँ छ र िोटपटक
102वम दु र्ाटिम निम्त्त्यमउि सक्छ।

4.3.4 िाषानिर्मा ण समइटर्म कमर्कमज सुिमरु बिमउि सञ्चमर र्हत्त्वपूणा हुन्छ अनि सञ्चमरको र्ूलर्न्त्रलमई वणाि गिेहोउरे न्सोउ भन्ने एउटम शब्द छ। यो होउरे न्सोउ (पमलक) भनििे तरकमरीको िमर् प्रयोग गररएको शब्दको खेलहो। होउरे न्सोउ भिेको होउकोकु (ररपोनटा ङ), रे िरमकु (सम्पका) र सोउदमि (परमर्शा) शब्दहरूको सांयोजि हो।हाँ नसलो लवज प्रयोग गरे र, तपमईांले भन्न खोजेएको र्ुख्य कुरमबमट बमनहर िगएर स्पष्ट बोली, पनहलम आफ्िो
नविमरको निष्कषा बतमउिे प्रयमस गिुाहोस्।
ररपोनटा ङ: कमयाको प्रगनत र िनतजमबमरे वररष्ठ कमर्दमर र फोरम्यमिलमई जमिकमरी गरमउिे।
सम्पका: तपमईांको वररष्ठ कमर्दमर र फोरम्यमिलमई कमर् सम्बिी जमिकमरी, तपमईांको तमनलकम आनद बतमउिे।
परमर्शा: कुिै सर्स्यम उत्पन्न भएर्म वम कुिै प्रश्न भएर्म वररष्ठ कमर्दमर र फोरम्यमिलमई भन्ने।

4.3.5 सरसफाइ
कमर् पूरम भएपनछ सधैं सफम गिुाहोस्। नर्लमउिे र अको नदिको कमर्को लमनग तयमरी गिे उद्दे श्यले कमर् पनछसफम गरौां। यनद तपमईांले आगो प्रयोग गिुाभएको छ भिे त्यो निभमएको कुरम निनित गिुाहोस्।

103