Критериуми за Дестинациина Глобалниот совет за одржлив туризам
Верзија 2.0
6 декември 2019соИндикатори за успешност и Целите за одржлив развој

Официјално одобрени од Работната група за меѓународни стандарди на ГСОТ и официјално
усвоени од страна на Управниот одбор на ГСОТ, како прва ревизија на Критериумите за дестинациина ГСОТ според условите на подзaконските акти на ГСОТ© The Global Sustainable Tourism Council, 2019, All Rights Reserved

The Global Sustainable Tourism Council
PO Box 96503 - #51887
Washington, DC 20090 USA
info@gstcouncil.org
www.gstcouncil.org

1

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0ВоведКритериумите на Глобалниот совет за одржлив туризам (ГСОТ) се создадени за да се постигне
заедничко разбирање за одржливиот туризам. Критериумите за дестинации на ГСОТ – неформално
познати како „ГСОТ-Д“ го претставуваат минимумот кон кој треба да се стреми секоја дестинација.
Тие се организирани околу четири главни теми: одржливо управување, социо-економско влијание,културолошко влијание и влијание врз животната средина. Истите се апликативни во целокупниот
туристички сектор.
Критериумите на ГСОТ се развиени и ревидирани, истовремено стремејќи се кон придржување доКодексот за поставување стандарди на ISEAL Алијансата, признато тело кое дава насоки за меѓународни
норми за развој на стандарди за одржливост во сите сектори. Последната ревизија на ГСОТ-Д енаправена во 2019 врз основа на две консултативни сесии со засегнатите страни. Сите информации заизготвувањето на Критериумите и плановите за идни ревизии се достапни на веб страната:www.gstcouncil.org.

За што се наменети Критериумите?
Употребата на Критериумите за дестинации на ГСОТ меѓу другото го вклучува и следново:• Служат како основа за сертифицирање на одржливоста
• Служат како основни насоки за дестинациите кои сакаат да станат поодржливи
• Им помагаат на потрошувачите да идентификуваат вистински дестинации за одржлив
туризам
• Служат како заеднички именител за медиумите во препознавање на дестинациите и воинформирање на јавноста за нивните напори за одржливост
• Им помагаат на програмите за сертификација и на другите доброволни програми на ниво надестинации да се осигураат дека нивните стандарди ја исполнуваат широко-прифатената
основа
• Им нудат на програмите на владиниот, невладиниот и приватниот сектор почетна точка заразвој на услови за одржлив туризам
• Служат како основни насоки за институциите за образование и обука, како што сеучилиштата и факултетите за туризам
• Демонстрираат лидерство кое ги поттикнува останатите да дејствуваат.
Критериумите укажуваат на тоа што треба да се направи, а не како да се направи или пак, дали целта епостигната. Таа улога ја имаат индикаторите за успешност, релевантните едукативни материјали ипристапот до алатки за имплементација. Сите тие се незаменливо надополнување на Критериумите наГСОТ.

За кого се наменети критериумите?
ГСОТ-Д се дизајнирани за дестинациите 1. Критериумите не се однесуваат на едно единствено тело, тукутие се однесуваат на одредено место кое може да се идентификува како единствено. Критериумите
1 Дестинација е дефинирана од Светската организација за туризам (UNWTO) како: „Физички простор со или безадминистративни и / или аналитички граници во кои посетителот може да помине преку ноќ. Тоа е кластер (колокација) на производи и услуги и активности и искуства долж ланецот на вредности на туризмот и основна
единица за анализа на туризмот. Дестинација вклучува различни засегнати страни и може да се мрежира за даформира поголеми дестинации “.

1

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

едноставно бараат опишаната состојба да се однесува на таа дестинација, без оглед на тоа кое тело еодговорно за неа или како и од кого се спроведува некоја одредена активност. Опсегот на ГСОТ-Д еширок и Критериумите може да се применат на широк спектар на дестинации. Дестинациите може дабидат во кој било дел од светот и од кој било вид (на пр. урбани, рурални, планински, крајбрежни илимешани). Критериумите можат да се однесуваат на големи дестинации (на пример, големи градови илирегиони), но и на мали (на пр. национални паркови, кластери на локални заедници, итн.).
Додека ГСОТ-Д се однесуваат на местото, а не на телото, многу од критериумите сепак може да бидат
земени и применети од страна на организација за управување со дестинација која е одговорна закоординиран пристап кон одржлив туризам во рамките на дестинацијата (ДМО). Постоењето на таква
организација е централен услов на ГСОТ-Д, како што е пропишано во Критериумот А1. Треба да сенапомене дека таквата организација не е неопходно да биде локална самоуправа или тело од јавниот
сектор, туку во истата се бара вклученост на јавниот и приватниот сектор.
Некои од критериумите се однесуваат на претпријатија. Тие можат да бидат во форма на индивидуални
бизниси, но и во форма на капацитети, дејности и друштва. На пример, тие би можеле да вклучуваат
музеи, фестивали, јавни згради и споменици, а не само комерцијални бизниси, како што се хотели илиатракции за кои се плаќа.

Индикатори за успех и Целите за одржлив развој (ЦОР)Индикаторите за успех претставени овде се дизајнирани да дадат насоки за мерење на усогласеностасо Критериумите. Намерата не е тие да се конечен или сеопфатен сет на критериуми, туку истите требада им обезбедат на корисниците на ГСОТ-Д пример за издржан сет на критериуми за развој на нивните
сопствени сетови на индикатори. Индикаторите за успех во основа нудат предложена листа наоколности, фактори, евиденција/докази и активности што треба да се бараат во дестинацијата вопроцесот на проценка на усогласеноста со Критериумите.
Примената на критериумите ќе и помогне на дестинацијата да придонесе кон остварување на Агендата
2030 за одржлив развој и 17-те Цели за одржлив развој. За секој од критериумите, идентификувана еедна или повеќе од 17-те цели за одржлив развој, на кои тој критериум најмногу се однесува.

Јазик и преводи
Англискиот јазик е официјален јазик на Критериумите на ГСОТ и нивниот поврзан систем. Преводите надруги јазици што се појавуваат на веб-страницата на ГСОТ или на друго место треба да се користат заобука и подигање на свесност и не се овластени за употреба во технички програми, вклучувајќи
сертификација и акредитација, освен кога тоа е предвидено со формална спогодба помеѓу ГСОТ илиовластеното тело за акредитација и сопственикот на стандардот и/или тело за сертификација. Во случајна овластена употреба на јазик различен од англискиот, при секое сомневање за толкувањето наКритериумите треба да се направи навраќање на официјалната верзија на англиски јазик.

Преоден период
Преодните периоди за замена на Критериумите за дестинации на ГСОТ в.1.0 со ГСОТ в.2.0 се засноваатна функционалноста, на следниот начин:• За донесување политики, обуки и други цели кои не се поврзани со сертифицирање, верзијата
в.2.0 стапува во сила веднаш по објавувањето
• Оние кои веќе поседуваат стандарди за дестинација / заедница, признаени од ГСОТ, ќе имаат
период од две години за да се усогласат со новиот ГСОТ в.2.0, до 31 декември 2021 година.

2www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0•

Доколку сакаат, тие можат да го прилагодат својот стандард на ревидираната верзија и порано,но тоа не треба да биде подоцна од 30 јуни 2021 година, со цел да се даде време за ситепотребни прилагодувања според ревизијата на ГСОТ за усогласеноста на тие измени
Телата за сертификација кои биле акредитирани да сертифицираат дестинации според ГСОТКритериумите за дестинации в.1.0, мора да ја имаат ревидираната верзија в.2.0 целосно
интегрирана во системот за сертификати, со евиденција за претходна примена на истата, до 31декември 2021 година. Нивното нормално одржување на акредитираниот статус нема да бидеодложено за време на преодниот период. Новите кандидати за акредитација по декември 2019година мора да осигурат дека користат ГСОТ в.2.0, или ГСОТ признат стандард што ееквивалентен на в.2.0, пред да поднесат апликација за акредитација.

Ревизија на ГСОТ Критериумите
Верзијата (в.2.0) е формално усвоена од Одборот на директори, како конечна верзија на Критериумитеза дестинации на ГСОТ (ГСОТ-Д), од 6 декември 2019 година.
Оваа верзија на Критериумите за дестинација на ГСОТ (в.2.0) е прва ревизија од нивното официјално
објавување во декември 2013 година. ГСОТ ќе спроведува периодични ревизии на не помалку од петгодини по претходната ревизија за да утврди дали сегашната верзија останува релевантна и дали и когатреба да започне официјалниот процес на ревизија. Следната ваква ревизија најверојатно ќе сеспроведе околу декември 2024 година. Во ГСОТ добредојдени се сите забелешки кои се однесуваат наКритериумите, кои може да се достават во секое време преку делот Criteria на www.gstcouncil.org.
Доколку забелешките обезбедат доказ дека е потребно да се изврши ревизија порано од декември
2024 година, ГСОТ може да спроведе ревизија и порано.
Структура на Критериумите
Критериумите се поделени во четири дела, од кои секој дел содржи две или три поделби, на начин накој што е прикажано подолу. Редоследот на деловите и нивните поделби не е индикатор за важностана темите.
ДЕЛ A: Одржливо управувањеДЕЛ В: Културна одржливост

A(a) Структура и рамка на управување

В(a) Заштита на културното наследство

A(б) Вклучување на засегнатите страни

В(б) Посета на културни локалитети

A(в) Управување со притисоци и промениДЕЛ Б: Општествено-економска
одржливостДЕЛ Г: Одржливост на животна средина
Г(a) Заштита на природното наследство

Б(a) Обезбедување на придобивки залокалната економија

Г(б) Управување со ресурси
Г(в) Управување со отпад и емисии

Б(б) Општествена благосостојба ивлијанија

3www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

ГСОТ Критериуми за дестинации в.2.0
Критериуми

Индикатори

ДЕЛ A: Одржливо управување
A(a) Управувачка структура и рамка
A1 Одговорност за управување содестинацијата
Дестинацијата има ефективна организација,оддел, група или совет одговорен закоординиран пристап кон одржлив туризам,со инволвираност на приватниот, јавниот играѓанскиот сектор. Оваа група имадефинирана одговорност, надзор иимплементирачки капацитети зауправување со социо-економските,културните и еколошките прашања. Групатае соодветно финансирана, во процесот науправување со дестинацијата работи соразлични тела, има пристап до доволен бројна вработени (вклучително и персонал соискуство од областа на одржливост) и следи
принципи на одржливост и транспарентноство своето работење и трансакции.

А. Документиран доказ што покажува релевантен
состав и одговорности на групата.
Б. Финансиски план и буџет кој ги прикажува
тековните и идните извори на финансирање
В. Доказ за поврзаност и соработка со други
органи/тела.
Г. Евиденција за вработени на неопределено
време и хонорарен персонал при што еназначено нивното релевантно искуство.
Д. Менаџерски насоки и процеси коидемонстрираат свесност и придржување конпринципите на одржливост и транспарентноство работењето и склучувањето договори.

A2 Стратегија и акциски план зауправување со дестинација
Дестинацијата има воспоставено иимплементира повеќегодишна стратегија иакциски план за дестинација кои се јавно
достапни, одговараат на големината надестинацијата, изготвени се со ангажирањена релевантни засегнати страни и сезасновани на принципи на одржливост.
Стратегијата вклучува идентификација ипроценка на туристичките потенцијали и гизема предвид социо-економските,културните и еколошките проблеми иризици. Стратегијата се однесува и влијае на

А. Објавен документ во кој се дадени тековната
стратегија и акција за дестинација
Б. Стратегијата / планот е јасно видлив и достапен
преку Интернет.
В. Докази/евиденција за консултации созасегнатите страни во развојот на планот
(состаноци и сл.)Г. Стратегијата и акцискиот план се повикуваат напринципите за одржливост и соджат проценкана потенцијалите, проблемите и ризиците.

4www.gstcouncil.org

ЦОРGSTC Destination Criteria v2.0

пошироката политика и дејствување заодржлив развој на дестинацијата.

Д. Конкретна поврзаност настратегијата/акцискиот план со пошироката
политика за одржлив развој (вклучувајќи
спроведување на SDGs), и обратно.

A3 Мониторинг и известување
Дестинацијата спроведува систем замониторинг и реагирање на социоекономските, културните и еколошките
проблеми и влијанија кои произлегуваат одтуризмот. Активностите и резултатите
континуирано се следат, проценуваат ијавно се објавуваат. Мониторинг системот серевидира периодично.

А. Идентификувани се специфични мерливи
социо-економски, културни и еколошки
индикатори и цели.
Б. Мерења соодветни на овие индикатори, пришто резултатите се евидентираат и објавуваат
најмалку на годишно ниво.
В. Писмена евиденција/доказ за следењето иизвестувањето за активностите и резултатите.
Г. Претходни ревизии на мониторинг системот ираспоред за идни ревизии

A(б) Вклученост на засегнатите страни
A4 Вклученост на претпријатија иодржливи стандарди
Дестинацијата редовно ги информира
претпријатијата поврзани со туризмот запрашањата поврзани со одржливост и гиохрабрува и поддржува во напорите зазголемување на одржливоста во нивното
работење. Секогаш кога е можно,дестинацијата промовира усвојување настандарди за одржливост, промовирајќи
примена на стандарди препознаени одГСОТ-И и акредитирани шеми засертификација на ГСОТ-И. . Дестинацијата
објавува список на претпријатија
сертифицирани како одржливи.

А. Евиденција/доказ за редовна комуникација попрашања поврзани со одржливост соделовните субјекти поврзани со туризмот
(медиуми, состаноци, директен контакт итн.)Б. Поддршка и совети за одржливост набизнисите поврзани со туризам – достапни ипромовирани.
В. Број и процент на бизниси сертифицирани
според стандардите за одржливост натуризмот (и ГСОТ признати / акредитирани), соцели за поширок опфат.
Г. Евиденција/доказ на промоција на програми засертификација.
Д. Список на сертифицирани претпријатија
поврзани со туризмот, редовно ажуриран.

5www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

A5 Вклученост на локалното население иповратни информации
Дестинацијата овозможува и промовира
учество на јавноста во одржливото
планирање и управување со дестинациите.
Аспирациите, загриженоста и задоволствотона локалните заедници од одржливоста натуризмот и управувањето со дестинациите
редовно се следат и јавно се објавуваат, а сепреземаат активности како одговор на нив.
Дестинацијата има систем за подобрувањена локалното разбирање на можностите ипредизвиците во одржливиот туризам, какои систем за градење на капацитетот назаедниците да одговорат на тие можности ипредизвици.

А. Доказ за унапредување и олеснување научеството на јавноста
вопланирањето/управувањето надестинацијата.
Б. Информации за видот и степенот на таквото
учество.
В. Анкетирање на жители и други систематски
механизми за повратни информации коиопфаќаат проблеми со туризмот.
Г. Евиденција на преземени активности какоодговор на повратните информации добиениод жителите.
Д. Обезбедена програма за информации,едукација и обука за туризам за жителите.

A6 Вклученост на посетителите и повратни
информации
Дестинацијата има систем за следење ијавно известување за задоволството напосетителите од квалитетот и одржливостана дестинацијата и, доколку е потребно, зареагирање. Посетителите се информираниза проблемите со одржливоста надестинацијата и начинот на кој тие можат дапридонесат за нивно надминување.

А. Анкетирање на посетителите (и други
механизми за повратни информации) – сеспроведуваат и објавуваат.
Б. Анкетите и повратните информации
вклучуваат реакција на посетителите напрашања за одржливост.
В. Евиденција на преземени активности какоодговор на наодите од прашалниците /повратните информации од посетителите.
Г. Примери на информации за посетители коиопфаќаат прашања поврзани со одржливоста икако да одговорат на нив.

A7 Промоција и информирање
Материјалот за промоција и информации запосетителите за дестинацијата е точен вооднос на неговите производи, услуги итврдења за одржливост. Маркетинг
пораките и другите комуникации гирефлектираат вредностите и пристапот надестинацијата за одржливост и со почит ги

А. Тековни информации и промотивен материјалсо соодветна содржина.
Б. Воспоставен е процес за проверка на точностаи соодветноста на промоцијата надестинацијата и информациите.

6www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

третираат локалните заедници иприродните и културните ресурси.

В. Докази за спроведени консултации солокалните заедници и тела за животна срединаи култура во врска со содржината идоставувањето на информации.

A(в) Управување со притисоци и промени
A8 Управување со обемот на посетители иактивности
Дестинацијата има систем за управување сопосетители кој редовно се ревидира. Сепрезема акција за следење и управување сообемот и активностите на посетителите,како и нивно намалување и зголемување
според потребите во одредени периоди ина одредени локации, на тој начин
балансирајќи ги потребите на локалната
економија, заедницата, културното
наследство и животната средина.

А. Стратегијата за управување со дестинацијата иакцискиот план го земаат предвид сезонскиот
карактер и распространување на посетите.
Б. Се следи варијацијата на обемот на посетителиво текот на целата година, вклучително и нанајпосетуваните локации.
В. Ефектите од обемот и активностите напосетителите се идентификуваат преку
набљудување и повратни информации одзаедницата и засегнатите страни.
Г. Преземени активности за управување сотековите и влијанијата на посетителите.
Д. Маркетинг стратегијата и изборот на целните
пазари ги земаат предвид моделите на посета,влијанието на активностите и потребите надестинацијата.

A9 Прописи за планирање и контрола наразвојот
Дестинацијата има насоки за планирање,регулативи и/или политики кои јаконтролираат локацијата и природата наразвојот, бараат проценка на влијанието врзживотната средина, економското и социокултурното влијание и интегрираат
одржливо користење на земјиштето,одржлив дизајн, градба и рушење.
Прописите се однесуваат и на работењето,вклучително и изнајмување на имот иконцесии за туристички цели. Упатствата,регулативите и политиките се креирани со

А. Одредените политики / регулативи / упатствакои го контролираат развојот седокументирани и идентификувани според
насловот и датумот.
Б. Поставени се барања за проценка навлијанието, кои опфаќаат влијанија врзживотната средина, економските и социокултурните вредности, во доволен обем за даги опфатат и долгорочните проблеми задестинацијата.

7

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

учество на јавноста и истите се соопштенина пошироката јавност и ставени во сила.

В. Одредени се регулативи за изнајмување наимот и работа со туризам, со доказ за нивната
примена и спроведување.
Г. Докази за учество на јавноста во развојот наполитики / регулативи / упатства.
Д. Докази за консултација и согласност одлокалното население или малцинските
етнички групи кога се предлага или кога сеслучува развој на туризмот на нивните
територии.
Ѓ. Евиденција за соопштување и спроведување наполитиките / регулативите / насоките, вофазите на планирање, развој и спроведување.

A10 Прилагодување на климатските
промени
Дестинацијата идентификува ризици иможности поврзани со климатските
промени. Стратегиите за прилагодување наклиматските промени се спроведуваат заодредување локација, дизајнирање, развоји управување со туристички капацитети.
Информации за предвидените климатски
промени, поврзаните ризици и идните
услови се обезбедуваат за жителите,деловните субјекти и посетителите.

А. Стратегијата за управување со дестинацијата иакцискиот план ги идентификува и адресира
климатските проблеми.
Б. Регулативите, упатствата и урбанизацијата заразвој на туризмот и активностите ги опфаќаати последиците од климатските промени.
В. Проценка на климатскиот ризик, која гипокрива тековните и идните ризици – епреземенa и јавно достапна.
Г. Евиденција на процесот на разгледувањена
влијанието врз локалните екосистеми ипридонесот на истите кон адаптацијата наклиматските промени.
Д. Информации за климатските промени што сејавно достапни.

A11 Управување со ризици и кризи
Дестинацијата има план за намалување наризикот, управување со кризи иа реагирањепри итни случаи што е соодветен надестинацијата. Клучните елементи сесоопштуваат на жителите, посетителите ипретпријатијата. Определени се постапки и

А. Документиран план за намалување на ризикот,управување со кризи и реакција при итнислучаи за туризам во дестинацијата.
Б. Планот препознава широк спектар на ризици,вклучувајќи природни непогоди, тероризам,8www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

ресурси за спроведување на планот и истиот
редовно се ажурира.

здравство, осиромашување на ресурсите идруги ризици соодветни за локацијата.
В. Комуникациски процедури идентификувани заупотреба за време на итен случај и по итенслучај.
Г. Програма за локалнo споделување наинформации и обука за управување со ризици икризи.

9www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

ДЕЛ Б: Социо-економска одржливост
Б(a) Обезбедување локални економски придобивки
B1 Мерење на економскиот придонес натуризмот
Директниот и индиректниот економски
придонес на туризмот во економијатана дестинацијата се следи и јавно сеобјавува. Соодветни мерки може давклучуваат нивоа на обем напосетители, потрошувачка напосетители, вработување и инвестициии евиденција за дистрибуција наекономските придобивки.

Б2 Пристојна работа и можности закариерен развој
Дестинацијата ги охрабрува и поддржува
можностите за кариера и обука вотуризмот. Туристичките претпријатија надестинацијата се обврзуваат да обезбедат
еднаква можност за локално вработување,обука и унапредување, безбедна и сигурна
работна околина и заработка за сите.

А. Програма за прибирање економски податоци.
Б. Годишни извештаи за директен и индиректен
економски придонес на туризмот водестинацијата.
В. Податоци кои опфаќаат низа индикатори наекономско влијание (на пр. обем,потрошувачка, вработување, инвестиции ираспределување на економска корист водестинацијата).

А. Обезбедување релевантни програми / курсевиза обука и стекнување вештини, достапни налокално ниво.
Б. Изјави за посветеност на туристичките
претпријатија за обезбедување пристојна
работа / можности за кариера.
В. Обука и можности за вработување
промовирани и преземени од локалното
население, вклучително и жени, млади луѓе,малцинства и лица со посебни потреби.
Г. Канали за проверка на работните услови ипримање / справување со поплаки (на пр.
вклучување на синдикатите).

Б3 Поддршка на локалните претприемачии фер трговија
Дестинацијата го охрабрува задржувањетона туристичката потрошувачка во локалната
економија преку поддршка на локалните
претпријатија, синџири на снабдување и

А. Совети, финансии или друга поддршка достапни во дестинацијата за малите и средни
претпријатија поврзани со туризмот.
Б. Помош за пристап до пазарот за локалнитеМСП поврзани со туризмот.

10

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

одржливо инвестирање. Промовира развоји набавка на локални одржливи производикои се базираат на принципи на фертрговија и кои ја отсликуваат природата икултурата на областа. Овие може давклучуваат храна и пијалоци, занаети,изведбени уметности, земјоделски
производи, итн.

В. Акција за поттикнување и помагање налокалните туристички претпријатија за набавкана стоки и услуги на локално ниво.
Г. Иницијативи за да им се помогне на локалните
земјоделци, занаетчии и производителите нахрана да се вклучат во вредносниот синџир затуризам.
Д. Локалните производи и занаети сеидентификуваат, промовираат и се достапни запродажба на посетителите на дестинацијата.

Б (б) Социјална благосостојба и влијанија
Б4 Поддршка за заедницата
Дестинацијата има систем, кој имовозможува и ги поттикнува
претпријатијата, посетителите и јавноста, наодговорен начин да придонесат воиницијативите на заедницата иодржливоста.

А. Охрабрена и олеснета е поддршката залокалната заедница и иницијативите заодржливост од страна на локалните
туристички претпријатија.
Б. Постојат и се промовираат програми запосетителите да ги поддржуваат локалните
заедници и иницијативите за одржливост.
В. Волонтирањето и ангажирањето на заедницатане вклучува упад или експлоатација.

Б5 Спречување на експлоатација идискриминација
Дестинацијата ги поддржува
меѓународните стандарди за човекови
права. Има закони, практики и воспоставен
кодекс на однесување за спречување иизвестување за трговија со луѓе, модерно
ропство и комерцијална, сексуална или којабило друга форма на експлоатација,дискриминација и вознемирување на илипротив секого, особено деца, адолесценти,жени, ЛГБТ и други малцинства. Законите ивоспоставените практики јавно сесоопштуваат и спроведуваат.

А. Упатување (назив, датум) на посебни законишто се однесуваат на дестинацијата во врска сочовековите права, експлоатација,дискриминација и вознемирување.
Б. Докази/Евиденција за известување и применана горенаведените закони и соодветните добри
практики (вклучително и на туристичките
претпријатија и посетителите).
В. Редовно спроведување на анализа на ризиции влијанија врз човековите права, вклучителнои трговија со луѓе, модерно ропство и работа надеца.
Г. Дестинацијата и клучните учесници вотуризмот се потписници на Кодексот на

11

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

однесување за заштита на децата од сексуална
експлоатација во патувањето и туризмот.
Б6 Права на сопственост и користење
Законите и регулативите во врска соправата на имот и аквизициите седокументирани и се спроведуваат. Тие сево согласност со комуналните идомородните права, обезбедуваат јавни
консултации и не овластуваат запреселување без претходна бесплатна иинформирана согласност и фер и праведен
надомест. Законите и прописите исто такаги штитат правата на корисниците ипристапот до клучните ресурси.

А. Упатување (назив, датум) на посебни законишто се однесуваат на дестинацијата во врскасо правата на сопственост и аквизиција како иправа на корисници и пристап до ресурси.
Б. Упатување во горенаведените закони конкомунални и домородни права, јавни
консултации и раселување.
В. Докази за спроведување на горенаведените
закони во контекст на развој и активности натуризмот.
Г. Докази/Евиденција за консултации возаедницата, согласност и компензација.

B7 Сигурност и безбедност
Дестинацијата има систем за набљудување,спречување, јавно известување и реакцијана криминални, безбедносни издравствени опасности, што одговара напотребите и на посетителите и жителите.

А . Безбедносните и здравствените услуги седобро воспоставени и активни водестинацијата.
Б. Потребите на посетителите се идентификуваати адресираат при испорака на безбедносни издравствени услуги.
В. Направен е преглед на туристичките
капацитети за усогласеност со стандардите забезбедност и хигиена.

Б8 Пристап за ситеОнаму каде што е тоа можно, локалитетите,објектите и услугите, вклучително и оние одприродно и културно значење, се достапниза сите, вклучително и лица со посебни
потреби и други лица кои имаат
специфични барања за пристап или други
посебни потреби. Онаму каделокалитетите и објектите не се достапни,пристапот се овозможува преку
дизајнирање и спроведување решенија штоќе го земат предвид интегритетот налокацијата и ќе предложат разумни

А. Постоење на било какви прописи и стандардикои се однесуваат на објекти и услуги.
Б. Доследна примена на стандардите запристапност во јавните објекти.
В. Податоци за обемот / уделот на локалитетитеи објектите што се достапни за посетителите.
Г. Докази/Евиденција на програми заподобрување на пристапот за луѓе соразлични пристапни потреби.

12www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

модификации, кои можат да се постигнат,за лица со барања за пристап
Информациите за пристапноста налокалитетите, објектите и услугите се јавно
достапни.

Д. Информациите за пристапност се вклучениво комуникациите за дестинацијата какоцелина.
Ѓ. Податоци за пристапност се вклучени воинформациите за посетителите за клучните
локалитети.

13

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

ДЕЛ В: Културолошка одржливост
В (а) Заштита на културното наследство
В1 Заштита на културните добра
Дестинацијата има политика и систем запроценка, рехабилитација и зачувување накултурните добра, вклучително и изградено
наследство и културни пејзажи.

А. Списоци на културни добра, вклучувајќи
проценка и индикација за ранливост.
Б. Програма за рехабилитација и зачувување надобрата.
В. Механизми за користење на приходи одтуризам за поддршка на зачувувањето накултурните добра.

В2 Културни артефакти
Дестинацијата има закони што регулираат
соодветна продажба, трговија, изложувањеили подарување на историски иархеолошки артефакти. Законите сеспроведуваат и јавно се соопштуваат,вклучително и на туристичките
претпријатија и посетителите.

А. Посочување на релевантни закони кои сеоднесуваат на историските артефакти надестинацијата (наслов, датум).
Б. Докази/Евиденција за комуникација нарелевантни закони до туристички
претпријатија и посетители.
В. Докази/Евиденција за спроведување нарелевантни закони.

В3 Нематеријално наследство
Дестинацијата го поддржува славењето изаштитата на нематеријалното културно
наследство, вклучувајќи локални традиции,уметност, музика, јазик, гастрономија идруги аспекти на локалниот идентитет ипрепознатливост. Презентацијата,репликацијата и толкувањето на живата
култура и традиција е чувствителна ипочитувана, има за цел да ги вклучи и да имкористи на локалните заедници, а напосетителите им обезбедува автентично иоригинално искуство.

А. Идентификација и попис на нематеријалното
културно наследство.
Б. Примери за славење и искуства од посетителина нематеријалното културно наследство
(настани, карактеристични производи итн.)В. Докази за вклученост на локалните идомородните заедници во развој и нудење наискуства на посетители засновани нанематеријално културно наследство.
Г. Повратна информација од посетителите илокалните заедници за нудењето на искуства
поврзани со нематеријалното наследство.

14

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

В4 Традиционален пристап
Дестинацијата го следи, штити и, кога епотребно, го рехабилитира или обновува
пристапот на локалната заедница доприродните и културните локалитети.

А. Мониторинг на пристапноста до природните икултурните локалитети за локалната заедница.
Б. Докази/Евиденција за соработка со локалната
заедница во врска со традиционалниот
пристап.
В. Конкретна акција за заштита и / илирехабилитација на пристапот на локалната
заедница.

В5 Интелектуална сопственост
Дестинацијата има систем кој овозможувада придонесе кон заштитата изачувувањето на правата од интелектуална
сопственост на заедниците и поединците.

А. Посочување на законите за интелектуална
сопственост што се однесуваат надестинацијата (наслов, датум).
Б. Информирање за правата од интелектуална
сопственост со засегнатите страни во туризмот.
В. Доказ дека правата од интелектуална
сопственост се заштитени при развојот накултурни искуства за посетителите.

В(б) Посета на културни локалитети
В6 Управување со посетители на културни
локалитети
Дестинацијата има систем за управување сопосетители во и околу културните
локалитети, кој ги зема предвид нивните
карактеристики, капацитет ичувствителност и се обидува да гооптимизира протокот на посетители и да гиминимизира негативните влијанија.
Упатствата за однесување на посетителитена чувствителните места и културни
настани се ставаат на располагање напосетителите, тур-операторите и водичите
пред посетата и за време на посетата.

А. Мониторинг на протокот на посетители ивлијанието врз културните локалитети, сорезултати споделени во рамки на целата
дестинација.
Б. Евиденција на преземена акција за управувањесо влијанијата поврзани со туризмот во илиоколу културните локалитети.
В. Постоење и дистрибуција на објавени насокиза однесување на посетителите начувствителни локации и културни настани ипериодично мониторирање на нивното
почитување.
Г. Кодекс на однесување за тур-оператори итуристички водичи и/или друга соработкасонив за управување со посетители на културни
локалитети.

15

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Д. Обезбедување обука за водичи.
В7 Интерпретација на локалитетот
Обезбеден е точен интерпретативен
материјал што ги информира посетителитеза значењето на културните и природните
аспекти на местата/локалитетите што гипосетуваат. Информациите секултуролошки соодветни, развиени восоработка во заедницата-домаќин и јасносе соопштуваат на јазици што се од важностза посетителите и жителите.

А. Обезбедување на информативен
интерпретативен материјал на лице место и воформати кои се достапни предпристигнувањето.
Б. Докази дека интерпретативниот материјал едобро истражен и точен.
В. Интерпретативен материјал, кој јаидентификува важноста ичувствителноста/деликатноста на локалитетот.
Г. Докази/Евиденција за соработка назаедницата-домаќин при подготовка нарелевантен интерпретативен материјал.
Д. Интерпретативен материјал достапен нарелевантните јазици.

16www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

ДЕЛ Г: Одржливост на животната средина
Г(a) Зачувување на природното наследство
Г1 Заштита на чувствителни околини
Дестинацијата има систем замониторирање, мерење и реагирање навлијанијата на туризмот врз природното
опкружување, зачувување на екосистемите,живеалиштата и видовите и спречување навоведување и ширење на инвазивни
видови.

А. Список на локалитети и ресурси на природното
наследство, што укажува на видот, статусот назачувување и ранливоста на истите.
Б. Програми за зачувување на биодиверзитетот иприродното наследство.
В. Програми за искоренување и контрола наинвазивни видови.
Г. Акција за идентификување, следење иублажување на влијанијата од туризмот врзбиодиверзитетот и природното наследство.
Д. Механизми за користење приходи од туризамза поддршка на зачувувањето на природните
ресурси.
Ѓ. Комуникации со посетители и претпријатија занамалување на ширењето на неавтохтони
видови.

Г2 Управување со посетители на природни
локалитети
Дестинацијата има систем за управување сопосетители во рамките на природните
локалитети и околу нив. Тој ги земапредвид нивните карактеристики,капацитет и чувствителност и се обидува даго оптимизира протокот на посетители и даги минимизира негативните влијанија.
Насоки за однесување на посетителите начувствителните локалитети им се ставаат нарасполагање на посетителите, на туроператорите и на водичите пред и за времена посетата.

А. Следење на протокот на посетителите ивлијанието врз природните локалитети, сорезултати споделени во рамките на целата
дестинација.
Б. Докази/Евиденција за преземена акција зауправување и ублажување на влијанијата
поврзани со туризмот во или околу природните
локалитети.
В. Постоење и дистрибуција на објавени насокиза однесување на посетителите начувствителните локалитети и периодично
следење на нивното почитување.

17www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Г. Кодекс на практика за тур-оператори итуристички водичи и/или друга соработка сонив за управување со посетители наприродните локалитети.
Д. Соработка со локалните тела за конзервацијасо цел да се идентификуваат ризиците поживотната средина поврзани со туризмот исоодветните мерки за нивно намалување.
Ѓ. Обезбедување на обука за водичи.

Г3 Интеракција со див животинскисвет
Дестинацијата има систем за да обезбеди
усогласеност со локалните, националните имеѓународните закони и стандарди заинтеракции со диви животни.
Интеракциите со диви животни коислободно се движат, земајќи ги предвид
кумулативните влијанија, се неинвазивни иодговорно менаџирани за да се избегнат
несакани влијанија врз засегнатите
животни и врз одржливоста иоднесувањето на популациите во дивината.

А. Посочување (наслов, датум) на меѓународните,националните и локалните закони што сеприменуваат во дестинацијата во врска соинтеракцијата со дивиот животински свет.
Б. Усвојување на меѓународните стандарди занабљудување на див животински свет и заморски, и за копнени видови.
В. Дистрибуција на кодекс на практика заинтеракција со дивиот животински свет,вклучително и набљудување, што гирефлектира меѓународните стандарди.
Г. Систем за проверка на почитувањето напрописите и кодексот на практика меѓутуристичките операции.
Д. Активности за мониторинг/следење наблагосостојбата на дивиот животински свет иминимизирање на вознемирувањето налокации каде што се случуваат интеракции.
Ѓ. Обезбедување на информации за посетителитеза штетната интеракција со дивиот животински
свет, како што се допирање и хранење.

18

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Г4 Експлоатација на видови иблагосостојба на животните
Дестинацијата има систем кој осигурува
почитување на локалните, националните имеѓународните закони и стандарди штобараат да се обезбеди благосостојба наживотните и зачувување на видовите
(животни, растенија и сите живиорганизми). Ова вклучува берење илизаловување, трговија, изложување ипродажба на видови на диви животни инивни производи. Ниту еден вид дивоживотно не е стекнато, одгледувано илизаробено, освен од овластени и соодветно
опремени лица и за соодветно регулирани
активности. Вдомувањето, грижата ипостапувањето со сите диви и домашни
животни ги исполнува највисоките
стандарди за благосостојба на животните.

А. Посочување (назив, датум) на посебни
меѓународни, национални и локални закони,стандарди и насоки за благосостојба наживотните и зачувувањето на видовите што сеприменуваат на дестинацијата.
Б. Известување за закони, стандарди и упатствадо туристички претпријатија и водичи.
В. Систем за проверка на условите на заробените
диви и домашни животни, вклучително инивното сместување и постапувањето со нив.
Г. Лиценцирање и проверка на квалификациитена персоналот одговорен за заробениот
животински свет.
Д. Акција за промовирање на Конвенцијата замеѓународна трговија со загрозени видови
(CITES - Convention on International Trade inEndangered Species) во туристичкиот сектор иосигурување дека истата се почитува.
Ѓ. Обезбедување на информации на посетителитеза избегнување на трговија со загрозени
видови, на пр. при набавка на сувенири
добиени од загрозени видови на дивиживотни, кои се пријавени од страна на IUCNили CITES.
Е. Спроведување на законите за да се осигури
дека секоја ловна активност е дел од научно
заснован, правилно управуван и строго
спроведен пристап кон зачувување.

Г(б) Управување со ресурси
Г5 Заштеда на енергија
Дестинацијата има дефинирани цели занамалување на потрошувачката наенергија, подобрување на ефикасноста однејзината употреба, како и зголемување наупотребата на обновлива енергија.
Дестинацијата има систем што ги охрабрува

А. Целите за потрошувачка на енергија сеобјавуваат и промовираат.
Б. Програма за зголемување на енергетската
ефикасност - на пр. промовирање и поддршкаво поставување на фасадна изолација.

19www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

претпријатијата да го мерат, следат,намалуваат и јавно да го пријавуваат својот
придонес кон овие цели.

В. Инвестиции во обновлива енергија и нивниот
удел во вкупното снабдување/ потрошувачка.
Г. Поддршка и мерки за поттикнување замониторинг и намалување на енергијата одстрана на претпријатијата.

Г6 Управување со водаДестинацијата ги охрабрува претпријатијатада мерат, следат, јавно известуваат иуправуваат со употребата на вода. Водниот
ризик во дестинацијата се проценува идокументира. Во случај на висок воден
ризик, се идентификуваат цели зауправување со водите и истите активно сеследат со претпријатијата, за да се осигура
дека употребата во туризмот не е воспротивност со потребите на локалните
заедници и екосистеми.

А. Обезбедување насоки и поддршка замониторирање и намалување на употребата навода од страна на претпријатијата.
Б. Програма за редовна проценка на водниот
ризик.
В. Поставување, објавување и спроведување нацелите за управување со водите, каде водниот
ризик е оценет како висок.
Г. Следење и контрола на изворите и количинатана вода што се користи за туристички цели иефектите врз локалните заедници иекосистемите. Промоција и проверка напридржувањето кон целите од страна натуристичките претпријатија.
Д. Информации за посетители за водниот ризик иминимизирање на употребата на вода.

Г7 Квалитет на водаДестинацијата го следи квалитетот наводата за пиење, за рекреативни иеколошки цели со употреба на стандардиза квалитет. Резултатите од мониторинготсе јавно достапни, а дестинацијата имасистем кој ѝ овозможува да реагира
навремено на проблемите со квалитетот наводата.

А. Програма за мониторинг на квалитетот на вода.
Б. Постоење на податоци и извештаи заквалитетот на водата.
В. Следење на водата за капење, сосертификација и идентификација на местатакои ги достигнуваат поставените стандарди.
Г. Докази/Евиденција за преземени активности заподобрување на квалитетот на водата.
Д. Информации за посетителите за квалитетот налокалната вода за пиење, за да се поттикне
употребата на истата како алтернатива нафлаширана вода.

20

www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Г(в) Управување со отпад и емисии
Г8 Отпадни водиДестинацијата има ставено во сила јасни
упатства за поставување, одржување итестирање на испусти од септички јами исистеми за третман на отпадни води.
Дестинацијата осигурува дека отпадот
правилно се третира и повторно сеупотребува или се испушта безбедно безнегативно влијание врз локалното
население и околината.

А. Писмени насоки и прописи за третман наотпадни води.
Б. Систем за спроведување на насоки кајпретпријатијата.
В. Следење / тестирање на испуштена отпадна
вода.
Г. Обезбедување на одржливи општински
системи за третман на вода, за употреба одстрана на туризмот, каде што тоа е практично исоодветно.

Г9 Цврст отпад
Дестинацијата мониторира и известува занејзиното создавање отпад и поставува
цели за намалување на отпадот. Сеосигурува дека цврстиот отпад е соодветно
третиран и пренасочен од депонијата, сообезбедување на систем за собирање ирециклирање, кој ефикасно го одделува
отпадот според типот. Дестинацијата гиохрабрува претпријатијата да избегнуваат,намалуваат, да ре-употребуваат и да горециклираат цврстиот отпад, вклучително иотпадот од храна. Се презема акција заелиминирање или намалување наеднократните производи, особено
пластика. Секој преостанат цврст отпад штоне е повторно употребен или рециклиран,се отстранува безбедно и одржливо.

А. Програма за мониторирање на отпад, сообјавени резултати и цели.
Б. Координирана кампања/совет/поддршка сотуристичките претпријатија за управување соотпад, вклучително и отпад од храна.
В. Кампања за намалување/елиминација напредмети со еднократна употреба, особено
пластика.
Г. Програма за управување со отпад за јавни
канцеларии и објекти.
Д. Обезбедување на систем за собирање ирециклирање, со најмалку четири класи (т.е.
органски, хартија, метал, стакло и пластика).
Ѓ. Обезбедување одржлив систем заотстранување на преостанат отпад.
Е. Кампања за елиминирање на фрлање наотпадоци, вклучително и од посетителите, иодржување на јавните простори чисти.
Ж. Соодветни канти за сепарирано отстранувањена отпадот.

21www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Г10 Емисиите на стакленички гасови иублажување на климатските промени
Дестинацијата има за цел да ги намали
емисиите на стакленички гасови испроведува и известува за политики иактивности за нивно ублажување.
Претпријатијата се охрабруваат да ги мерат,следат, намалуваат или минимизираат,јавно да известуваат и да ги ублажат
емисиите на стакленички гасови од ситеаспекти на нивното работење (вклучителнои од добавувачите и давателите на услуги).
Се охрабрува компензирање на останатите
емисии.

А. Објавена/поставена цел за процент нанамалување на емисиите до одреден датум.
Б. Годишен извештај за климата, вклучително иактивности за мониторирање и ублажување.
В. Поддржана кампања или друг ангажман сотуристички претпријатија за намалување иублажување на емисиите.
Г. Акција за намалување на емисиите одработењето на јавниот сектор.
Д. Информации за претпријатија и посетители запрограми за компензација кои ги исполнуваат
признатите стандарди.

Г11 Транспорт со ниски влијанија
Дестинацијата има за цел намалување наемисиите од транспорт до дестинацијата иво рамките на дестинација. Се баразголемување на употребата на одржливи
возила со ниски емисии, одржлив јавен
превоз и активно патување (на пр. одење ивозење велосипед) со цел да се намали
придонесот на туризмот во загадувањетона воздухот, метежот и климатските
промени.

А. Инвестиции во поодржлива транспортна
инфраструктура, вклучително и јавен превоз ивозила со ниски емисии.
Б. Информации што се промовираат напосетителите за алтернативните опции затранспорт до и во рамките на дестинацијата.
В. Податоци за употреба на алтернативни видовина транспорт од страна на посетителите.
Г. Унапредување и промоција на можностите завелосипедизам и пешачење.
Д. Приоретизирање на пазарите на посетители
достапни по кратки и поодржливи опции затранспорт.
Ѓ. Јавниот сектор и претпријатијата за туризам вонивните активности го приоретизираат
транспортот со ниски влијанија.

22www.gstcouncil.org

GSTC Destination Criteria v2.0

Г12 Загадување од светлина и бучава
Дестинацијата има насоки и регулативи зада се минимизира загадувањето одсветлина и бучава. Дестинацијата гиохрабрува претпријатијата да ги следат
овие упатства и регулативи.

А. Упатство за загадување од светлина и бучава издадено и промовирано на туристичките
претпријатија.
Б. Идентификација и мониторирање напотенцијалните извори на загадување собучава и светлината поврзани со туризмот.
В. Механизми за да им се овозможи на жителитеда пријават бучава и светлосно загадување, сопоследователни реакции.

23www.gstcouncil.org