Mag-isip tayo mulikung ano ba talagaang

multicultural ？

Sa kasalukuyan, paarang usong uso
ang salitang “multicultural”
sa planetang earth.

Ano ba iyan...?

Sige, pupunta ako para tignan.

愛知教育大学

外国人児童生徒支援リソースルーム

Nilalaman
Ano ang multicultural?

… ……………………………………………………

Ang mga tampok at paraan ng paggamit ng brosyur na ito

… ………

3

……………………………………………

5… ……………………………………………

8

Naganap ang discussion meeting
Sa gitna ng dalawang kultura

2

Introduction ng mga karakter … ……………………………………………… 11

１. Recycle
comics… …………………………………………………………………………… 12“Problema ng basura” na pag-aaralan sa school … ……………………… 15
Kuwento tungkol sa Recycle………………………………………………… 20

QUIZ ……………………………………………………………………………… 21

２. Sakuna at paghahanda para sa sakuna
comics… …………………………………………………………………………… 22“Sakuna at paghahanda para sa sakuna” na pag-aaralan sa school … …… 26
Kuwento tungkol sa Sakuna at paghahanda para sa sakuna… ……… 31

３. Pagkaincomics… …………………………………………………………………………… 33“Pagkain” na pag-aaralan sa school
Kuwento Tungkol sa pagkain… …………………………………… 36………………………………………………… 38

Sagot ……………………………………………………………………………… 40

Reperensiya at URL… ………………………………………………………… 41

1

Ano ang multicultural?
Para sa paggawa ng aklat na ito, muli naming isinaalang-alang ang kung ano ang ibig
sabihin ng “multicultural”. Ayon sa reperensya, ang “Multicultural ” ay nangangahulugang“ang mga tao ng iba't ibang nasyonalidad at lahi ay namumuhay nang sama-sama bilang
mga miyembro ng lokal na komunidad habang kinikilala ang pagkakaiba ng kultura ng
isa't isa at sinusubukang bumuo ng pantay na relasyon.”（Ministry of Internal Affairs andCommunications: From the report of the study group on promotion of multicultural）
Kamakailan, madalas na ginagamit ang salitang “multiculutural” ,ngunit kadalasan may
kasabay na phrase tulad ng “para abutin ang multicultural society”, “upang magtaguyod ng
multicultural society”, “upang bumuo ng multiculutural society” o “approach patungo sa
multiculutural society”. Kaya iniisip natin na hindi pa naisakatuparan ang “multicultural”
sa lipunang ng Hapon, ngunit pinahahalagahan nila ang “multicultural” at ang lipunan ng
Hapon ay nasa prosesso ng pagsisikap para sa pagsasakatuparan nito.
Sa maraming kaso, ang mga munisipyo ay tila nagpapatupad ng “multicultural” upang
tumugon sa pagdami ng mga dayuhang residente. Para dito, isinasagawa nila ang pagse-set
up ng website sa mga banyagang wika, pagbibigay ng local na impormasyon, pagtatatag ng
sistema ng konsultasyon para sa mga banyaga, pagbibigay ng kaalaman tungkol sa pag-iwas
ng sakna gamit ang manuwal ng banyagang wika at pagdaraos ng klase ng wikang Hapon
at iba pa. Ang mga ito ay tungkol sa wika, language multilingualization at interpreting.
Bilang isang inisyatiba ng “multicultural” para sa mga residenteng Hapones, nagdaraos
ng events na lumahok kasama ng mga dayuhan at pagdaraos ng “Easy Japanese Courses”
upang makipag-usap sa dayuhang residente gamit ang madaling Japanese. Kadalasan,
ginagamit din ang salitang “multicultural” sa iba’t ibang leaflet, hindi po ba? Kaya naman,
maiisip na ang pagdami ng mga dayuhan ay may malaking impluwensya sa pagsilang ng
salitang “multicultural”. Ngunit, kami ay nag-aalinlangan na ang salitang “multicultural” ayginagamit lamang para sa magkakasamang buhay ng mga Hapon at dayuhan. Dahil kungiisipin natin ang ating sarili bilang isang “miyembro ng local na komunidad”, dapat natin
isaalang-alang hindi lamang ang mga pananaw ng mga Hapon at dayuhan, kundi pati na
rin ang pagkakaiba ng edad bilang mga taong naninirahan sa parehong lugar. At bilang
pananaw upang makita ang mga ito nang may layunin, lumilitaw ang isang “alien” sa aklat
na ito.
Sa paggamit ng aklat na ito, isipin natin muli ang tungkol sa “multicultural”

2Ang mga tampok at paraanng paggamit ng brosyur na ito
Naganap ang discussion meeting

Sa gitna ng dalawang kultura

Iba't ibang opinyon ang lumabas
mula sa mga taong may iba't ibang
nasyonalidad, edad, at trabaho. Ano sa
palagay mo pagkatapos basahin ito?

Si Marui Ai ay ipinanganak sa Brazil
at lumaki sa Japan. Ito ay isang kuwento
tungkol sa dalawang kultura na nakitaniya.
Ano ang kahulugan ng “mgalahi…”?

ComicsLumalabas ang iba’t ibang karakter dito.
Kung ikaw ay naninirahan sa danchi(Apartment complex)na ito, ano ang
mararamdaman mo? Pakibasa na parang
ikaw ay residente ng
danchi.

Pag-aaralan sa school
Sinusul a t ni t o ang k a s al ukuyang
itinuturo sa elementary school. Pareho ba
ito ng mga natutunan mo sa school? Baka
may sinasabi ito na hindi
mo pinag-aralan sa school.

Alien！？
Dumating ang isang alien upang magresearch ng “multicultural”. Ano ang
nakikita niya sa ating kultura
at buhay mula sa labas ng
earth?

Mga kuwento・・・
M ay h i g i t p a n g i m p o r m a syo n n anauugnay sa bawat topiko. At may quiz
din! Ilang ang kaya
mong sagutin?

3

Mga ideya sa paggamit ng brosyur na ito● Sa pakikipag-ugnayan：Kung magsasama-sama kayo anumang ang edad o nasyonalidad,
at basahin ninyo ang brosyur na ito nang sabay-sabay, tapos i-share ninyo ang
sariling opinyon at magtanong tungkol sa kultura ng isa’t isa, ito ay isang magandang
pagkakataon upang makilala ang isa’t isa. Umaasa kami na ang brosyur na ito ay
magbibigay ng pagkakataon para sa pakikipag-ugnayan ng mga residente sa inyong
komunidad.
● Sa school：Kapag tinatalakay ang multicultural sa klase, mangyaring subukang isama
ang brosyur na ito bilang isang teaching material. Mayroon din kaming booklet na may
bahagi ng comics lamang para ipamahagi sa mga estudyante. Mula sa comics, malalamannila ang iba’t ibang pananaw dahil sa pagkakaiba ng kultura. At kapag magpokus sa
sinasabi ng alien, malalaman din ang iba pang mga pananaw. Nakakatuwang isipin kungano ang sasabihin ng mga alien.
● Sa tahanan：Basahin ang brosyur na ito kasama ng pamilya, at talakayin ang bawat topiko,
at pag-usapan ang inyong kultura at pagkabata. Puwede mo rin tanungin ang inyong
anak kung anong natutunan niya sa school. Sa loob ng pamilya, baka may mga bagong
matuklasan sa pamamagitan ng pakikipag-usap tungkol sa kung ano ang alam mo at
nararamdaman mo.

4Naganap ang discussion
meeting
Noon Hunyo 26, 2021, naganap ang discussion meeting sa online. Lumahok ang 11 na
residente mula sa Brazilian, Pilipino, Vietnamese at Hapones. At lumahok din ang mga
opisyal ng city na kadalasang nasasangkot sa international understanding activities sa
administrasyon. Lumahok din ang mga estudyante ng Aichi university of education.
Ang layunin ng kaganapang ito ay upang maunawaan ang damdamin ng isa’t isa bilang
mga miyembro na naninirahan nang sama-sama sa lokal na komunidad, at magbigay ng
pagkakataon na pag-isipan ang tungkol sa pag kompromiso o pag-adjust na kinakailanganpara sa isa’t isa mula sa iba’t ibang posisyon.
Una sa lahat, hiniling namin sa mga dayuhang residente na sabihin kung ano ang
ikinagulat nila sa pamumuhay sa Japan. At hiniling din sa mga Hapones kung ano ang
ikinagulat nila nang magpunta sila sa ibang bansa, nag-discussion kami habang iniisip ang
two-way na pananaw ng mga dayuhan at Hapones.
Una, pinag-usapan nila kung paano nalilito sa pagkakaiba-iba ng mga patakaran at
sinabi ng mga dayuhan ang magagandang punto sa Japan. Pero habang nagpapatuloy sila
ng pag-uusap, ang ilang sa mga opinion ay nagbigay ng pagkakataon upang isaalang-alang
muli kung paano tinatanggap ng Hapones ang mga dayuhang residente.
Ipinapakita nito ang ilang bahagi ng discussion meeting.

Ang Japan ba may magandang asal?
Ang mga Hapones ay pumila nang maayos kapag nakasakay sila
sa tren. Ang mga aalis ay unang bumaba, pagkatapos ay sumakay
ang pasahero. Iba ang mga dayuhan. Parang ang gulo kasi may
pumapasok at lumalabas din.

Nang sumakay ako sa tren sa Brazil, ang mga Brazilian ay naghintay
sa labas hanggang sa bumaba kami, pero nang bumalik ako sa Japan
at sumakay sa tren, nakita kong parami nang parami ang mga taong
pumasok bago kami bumaba, kaya nagulat ako sa mga Hapones,atnaradama ko na “Ano? Ganito pala ang Japan?”.

Parang iniisip ng mga dayuhan na ang Japan ay bansang may magandang asal at ang
mga Hapones ay taong may magandang asal. Ngunit hindi masasabing masama ang ugali
ng tao kapag sumasakay ng tren sa ibang bansa. Kahit na iniisip ng mga Hapones na ang
Japan ay isang bansang may magagandang asal, ngunit nagulat sila nang makita ang mga
Hapones na hindi.
5Pareho ang problema natin

Mahirap ipasok ang aking anak sa nursery school. Nag-apply ako ng
maraming beses at tinanggihan. Ang hirap talaga.

Ang Japan ay lubos na hinihikayat na manganak dahil may problema
na tumatandang lipunan, kaya kapag tayo ay nabuntis at nanganak
nakakakuha ng subsidy. Pero medyo mahirap na wala ang nurseryschool pagkatapos ipanganak.

Ang mga dayuhan at Hapones ay sumasang-ayon sa mga pahayag na tumpak nanagtuturo ng mga problema sa lipunang Japan. Sabi ng ilang na depende sa bansa kahit
sinuman makapag-apply ng nursery kahit nagtratrabaho man ang mga magulang o hindiman, at kayang ipapasok ang bata ayon sa pagkasunod-sunod. Para sa mga nagtatrabahosa Japan- hindi laman ang mga dayuhan kundi ang mga Hapones din, talagang malaking
problema ang hindi kayang ipasok ang kanilang anak sa nursery school.

Malubhang problema sa kontrata ng apartment
Ang pinakamalaking problema sa amin ang pag-upa ng bahay.
Gaano man kalaki ang pera ko, kailangan ko ang Japanese guarantor,
magandang trabaho at magandang kumpanya, kaya mahirap
gumawa ng kontrata. Iyon ang pinakamahirap sa mga dayuhang sa
Japan.

Hindi kami pinagkakatiwalaan para umupa sa bahay. Mahirap ito
kung walang Japanese na asawang lalaki. Kaya wala kaming choicena pumasok lang sa domitoryo ng kumpanya. Kahit na gustokong manirahan mag-isa sa Japan, Hindi ako makakapag-upa ng
apartment ng mag-isa.

Depende sa mga apartment na may mga ipinagbabawal ang mga dayuhang at may
ilang apartment na tumitira lamang ang mga dayuhan. Sa ilang pagkakataon, maaari itong
human rights issue, may nagsasabi na hindi pinagkatiwalaan dahil sila ay mga dayuhan. Sa
lipnang Hapones, kinakailangang pag-isipan kung paano bumuo ng relasyon na may tiwala
na lumalampas sa mga hadlang sa pagitan ng mga Hapones at dayuhan.

6

Pagkatapos ng discussion meeting
Sa pagtatapos ng meeting, isang Hapones ang nagsabi nito.
Madalas akong nakikipag-ugnayan sa mga taong gusto ang Japan,
narinig ko lang tungkol sa mabuting bagay sa Japan at kumpara sa
kanilang sariling bansa, ang tanging magandang bagay sa Japan ay
sinasabi nila, “Ito ang kamangha-manghang sa Japan, diba?”. Ang
sarap pakinggan kung ano ang problema nila sa pamumuhay.

Nararamdaman namin na siguro kapag naiisip ng mga Hapones ang multicultural, iniisip
nila ang mga dayuhan na gusto ang Japan at nagsisikap na unawain ang lipunang Hapon atnagsisikap na ma-adjust sa atin.
Ngunit, sa katunayan maraming dayuhan ay nalilito pa sa lipunang hapon. Kaya hindi
laman basta umaasa tayo na tanggapin nila ang istilo ng Japan, kundi kailangan natin
makinig sa mga problema at tanong ng mga dayuhan at maging malapit sa isa’t isa di poba?
Ito ay naging makabuluhang meeting dahil nalaman namin na napakahalaga ang
prosesso ng pagtingin, pag-unawa, pagtanggap, pagbabahagi ng mga taong at pagpapalitan
ng mga opinion sa mga pagkakaiba at pagkakatulad ng iba’t ibang posisyon sa komunidad
upang maabot kami sa multicultural.

7

Sa gitna ng dalawang
kulturaMarui Ai

Noon 2 anyos pa ako, lumipat ang aking pamilya sa Brazil. Ang lugar na tinirahan namin ay
maraming mga imigrante ng taga-Germany at halos walang Nikkei (mga taong may dugo ng

Hapones). Kaya naman, tinawag kami ng “Japonesa (Haponesa) ” dahil sa hitsura namin. Sa
Brazil, ang “Ai” ay isang interjection at sinasabi ito nila kapag masakit sila. Kaya madalas akong
buruin sa pagsasabing “Ai, Ai (aray, aray)”. Pero masayang masaya ako dahil ang isang Braziliang
babae nagsabi sa akin na “ang ganda ng pangalan mo, kasi ang “Ai” ay nangangahulugang“love” sa Japanese di ba?”. Totoo, ang kanji ng aking pangalan ay hindi ginagamit ang “Ai ( 愛 /love)” kundi ginagamit ang ibang “Ai( 合 /unity )”, pero hindi ko iyon sinabi sa kaniya. Bastamasaya lang ako na komendahan niya ang pangalan ko. Ang aking pangalan na “Ai( 合 /unity)”
ay ibinigay ng aking lola na may hiling na “sana magkasundo ako sa dalawang kapatid na kuyaat ate”. Karagdagan pa, sa Japan may iba pang mga kanji na “Ai” tulad ng “ 藍 /dark blue” “ 相/each other, face to face” “ 哀 /sorrow,compassion”. Magkaiba ang kahulugan ng bawat kanji at
ang imaheng ipinarating sa iba kaya napakaganda ng wikang Japanese.
Pagkatapos ng pag-aaral sa university sa Brazil, nag-aral ako sa Japan sa loob ng isang taon.
Pagkatapos noon, nag-trabaho ako sa Brazil at nagkaroon ng pagkakataon na magtrabahosa Japan. Tapos nag-asawa at nanganak ako ng dalawang anak. Ngayon mas matagal na ako
sa Japan kaysa sa 20 years na tumira ako doon sa Brazil. Ako ay isang anak na babae sa aking
pamilya sa Brazil, pagdating ko sa Japan, naging isang asawang babae at ina sa aking pamilya saJapan. Ang aking mga magulang at kapatid ay kasinhalaga sa akin ng aking pamilya sa Japan.
Mayroong impresyon na pinahahalagahan ng Japan ang “harmony”. Hindi tulad ng Japan,
individualist daw ang Brazil. Pero sa katunayan, ang mga ugnayan ng pamilya ay napakahalaga
para sa mga Brazilian, marami sa kanila hindi nag-o-overtime at pinahahalagahan nila ang orasna makasama sa pamilya. Sa pasko at sa mga Sunday, maraming Brazilian ay gumugugol ng
oras kasama ang buong pamilya(lolo, lola,kapatid at kanilang mga pamilya). Ang maraming
Hapones, lalo na mga lalaki ay nagbibigay ng prayoridad sa trabaho kahit gusto nilang
makasama sa pamilya. Kahit kaunti lang ang oras na ginugugol nila para sa pamilya, hindi
ibig nitong sabihin na hindi nila minamahal ang kanilang pamilya. Halimbawa, marami sa
kanila ay umuuwi sa kanilang probinsya sa new year holidays upang magkita sa pamilya kahitnahihirapan sila sa trapiko, hindi ba? Ang gusto kong sabihin ay pareho ang kahalagahan ng
pamilya sa Brazil at Japan, ngunit iba ang paraan ng pagpapahayag ng pagmamahal. Ang mga
Brazilian ay mainit na nagpapakita ng kanilang “pagmamahal sa pamilya” pati na rin ang mga
magkasintahan. Sa tingin ko ay ang marami pa rin mga Hapones ang nahihiya at hindi gaanong
nagsasalita tungkol sa pagmamahal.
Tumatagal ako ng 33 oras upang pumunta sa Brazil at makita ko lang ang mukha ng aking

8mga magulang ay gumaan na ang pakiramdam ko. Pero habang nasa Brazil ako, natakot
sa traffic manners nila,

at paglabas ko nag-aalala ako ng maruruming kalsada at ng hindi

masyadong masipag ang mga taong nagtatrabaho doon. Nang lumipas ng ilang araw, namiss
ko na ang kumbiniente at malinis na Japan. Ang maraming tao na umalis ng sariling bansa
at namumuhay sa ibang bansa ay nasasanay na sa kultura at kaugalian kung saan tumitirasila. Matagal na rin akong nanirahan sa Japan, unti-unting nalalayo sa kultura at kaugalian ng
Brazil. Halimbawa, sa Brazil habang nag-uusap yumuyuko ako at kapag pumapasok sa bahay
naghuhubad ng sapatos.
Habang namumuhay ako sa Brazil at sa Japan, maingat ako sa mga salitang ginagamit ko at
sa mga salitang ginagamit ng iba. Napansin kong nandoon ang bawat kultura. Kaya napansin ko
na rin na dapat kong pahahalagahan ang mga ibang wika gaya ng pagpapahalaga ko sa sariling
wika.
Nais kong pahalagahan ng mga tulad ko na umalis sa sariling bayan upang manirahansa Japan ang kultura ng kanilang bayan. Siyempre, mahalaga din ang pag-aaral ng wikang
Japanese, at pakikihalubilo sa mga Hapones para mas matuto ng kanilang wika. Pero umaasa
ako na ang mga Brazilian na nagpapalaki ng mga bata sa Japan ay hindi titigil sa pakikipag-usap
sa kanilang mga anak sa Portuguese. Ang pagtuturo ng wika ng magulang ay napakahalaga
dahil ito ay hindi lamang sa wika kundi humahantong sa kultura, paraan ng pag-iisip at
pagkilos , at higit sa lahat maging paraan ito ng pagpapahayag ng sariling damdamin sa wika
ng magulang. Sa Portugues, may salita na “sariling wika/mother tongue（língua materna）” at“heritage language（língua de herança)” . Gusto ko silang magpanatili ng wika ng magulangbilang helitage language.
Para sa mga Hapones, kapag malaman nila ang kultura ng mga dayuhang residente atmapansin nila na may iba’t ibang wika at kultura sa buong mundo at sa loob ng Japan, ito
ay magiging mabuting pagkakataon na isaalang-alang muli ang wika at kultura ng Japan.
Sa pamamagitan ng karanasan na ito, ang mga bata ay mapalawak ng kanilang pananaw atmapalalim ng pag-unawa sa mga ibang kultura, at ito ay magiging pamana (herança) para sa
mga bata na magtagumpay sa multicultural na lipunan sa hinaharap.
Ang maraming “Nikkei” ay tinatawag na “Hapones” sa Brazil, at tinatawag na “Brazilian” sa
Japan. Mula sa aking karanasan na namuhay at nakaalam sa bagong kultura, naunawaan kongnapakahalaga ang pagtingin sa isa’t isa bilang tao, kapuwang Hapones at dayuhan. Hindi madali
ang buhay sa gitna ng dalawang kultura, pero gusto kong patuloy na pahalagahan ang dalawakultura ng Brazil at ng Japan. At sanay tatanggapin din ito ng mga Brazilian at Hapones.

9

1

Recycle2

Sakuna at paghahanda
para sa sakuna

3

PagkainIntroduction ng mga karakter

Brazilian mama at anak,
dumating dito 5 taon na nakalipas

Si Monica

Si Maria

Optimistiko,
masayahinmahina sa pagtupad
ng detalyadong rules
32 taong gulang

Grade 5 sa elementarya
Sensitibo siya at
napapansin niya
ang pagtatangi sa mga
dayuhan

Pilipinong mama at anak na nakatira sa Japansa loob ng 15 na taon

Alien X
Siya ay mysterious alien

Si John

Si Mary
Siya ay seryoso
at may respeto sa

Nandito siya upang

Ipinanganak siya
sa Japankaugalian at
kultura ng Hapon,
33 taong gulang

obserbahan ang paggawa at
pag-iisip ng mga tao

Grade4 sa elementarya
Masayahin atmahilig kumain

sa planetang earth

Vietnamese na papa at anak na dumating
dito noong nakaraang taon

Si Nam

Si AnneGrade4 saelementarya
Curiousity
at mahilig siyang
magbiroMay karunungan siya
Pero lagi nag-aalala
Magalang,
34 taong gulang

Si Natsumi
Si Yukiko
Dahil sa trabaho
maraming beses
lumipat ng bahay
Palakaibigan,
31 taong gulang

Grade5 saelementarya
Siya ayhumahanap
ng hustisya
at isang honor
studentTomoo(nickname/ Tomo-san)
65 taong gulang, nakatira kasama ang
asawa at aso
Interesado sa multicultural
Palakaibigan siya sa lahat,
kaya ang mga dayuhan ay umaasa
sa kaniya
Matulungin siya sa iba at nakikilahoksa mga event ng komunidad

11

Recycle

comicsRecycleSa isang umaga, sa lugar ng
koleksyon ng basura

OMG…

Naiwan ito…

Magandang umaga po!
Ano
yung?

Ah, nagkamali kapala.
Ang hirap naman ng
paghihiwalay ng

basura sa Japan no?

Nahihirapan din
ang mga hapones?

Mama...
Baka iniisip niyang“Ang dayuhan ka kasi.”?

Oo nga!

Magaan na
ang loob ko!

Sa ibang araw,
nasa cafeteria

Oo mahirap naman
ang paghihiwalay ng
basurakasi istrikto
sa Japan!

12

Laugh!

※「不可」→imposible

Oo ! Sa tingin ko din.
Iba talaga ang paraan ng
paghihiwalay ng basura
depende sa city,
kaya mahirap masanay
kapag lumipat ka!

Mahirap
din ito.

Ano baang basura?

Oo, ito ang papel.
Mahirap makilala ito sa
pagtingin lang.
Hiwalayin ito ayon sa marka.

Siya nga pala,Nag-aral si John sa school tungkol sa basura.
Sa assignmet, sinulat niya kung ano ang
ginagawa niya upang mabawasan
Ganun
ang basura.
pala…

Recycle

Si Natsumi din nag-aral
ng recycle, kaya
kinukolekta niya ang takip
ng mga PET bottle.

Ang mga takip ng PET bottle ay recycled plastic resources!

※Ang isang bahagi ng mga kita mula sa proseso ng pag-recycle
ay gagamitin para sa donasyon upang bumili ng mga bakuna
sa buong mundo.

Ang mga lata ng aluminyo ay muling nire-recycle sa mga lata ng aluminyo!

BakunaRecycling company※Ibenta ito sa isang recycling company at gamitin ang
pera upang makabii ng mga kailangan sa school.
NEW

Mangolekta sa school

Pero kakaiba naman~.
Bakit kaya sinasabi nilang“mag-recycle tayo”?
Kasi kapag nasira ang isangelektronikong produkto,
bibili sila ng bago sa lalong
madaling panahon.

Ay?

Gusto ko sanang humingi ng
repair kasi nasira ang ricecooker ko, pero nagulat ako
kasi mahal talaga ang pag-repair!
Sabi nila na kailangan daw
magbayad para lamang
magbigay ng estimate.
At sa huli,
inirekomenda nila na
bumili ng bago!

Oo nga pala.
Noon nakaraan, sa Japan
Pagkatapos gamitin ito sa
nag-repair din kami para
ilang taon, at lumipas na ang
panahon ng warranty, titingnan
gamitin muli.
ko ang disenyo at function atbibili ng bago kung mas
maganda ito.
Mahina ako sa mga salitang“Energy saving!”
Kasi minsan may
service nakung bibili ka ng bago,
kukunin nila ang luma.

Sa aking bansa,
Repairnapakamahal ang
mga electric
appliances.
Lahat ay nag-aayos
at ginagamit ito,kaya maraming mga repair shop.
Pero hindi ko
nakikita sa Japan.

Sa Japan, kung lumampas na ang
panahon ng warranty, talagang
magastos ang pag-aayos.
Kaya sinasabi nila na “mas mabuti
ang bumili ng bago kaysa sa
pag-aayos”. Siguro magagamit
pa iyon kung makapag-repair.

Nangdito po palasi Tomo-san!

…
13

Recycle

Siya nga pala, mga malinis na sasakyan langang tumatakbo sa Japan, diba?
Sa aking bansa, ang mga kotse, tulad ng
elektrikong products ay napakamahal at kadalasan
ay hindi makakabili kahit used car.
Inaayos ang mga bagay na binibili namin nangmaraming beses, at maingat na
ginagamit ito sa mahabang
panahon.

Napakahalaga na ayusin ito ng
maraming beses at gamitin ito samahabang panahon!
Dapat natin matularan ang
paraan ng bansa nina Monica
at Mary!
Oo nga.

electrical appliances gaya ng refrigerator

Kung iayos ang mga
elektrikong produkt nang paulitulit, mababawasan ang basura.

Sa kabundukansa 〇〇city...

Sige, tulad ng bansa ni Maria,
mag-repair din tayo kapag
nasira na ang gamit natin!

ay iligal na itinatapon.

warmy…

Oo !

Totoo iyon.

Nakita ko ang balita na ang mga malaking

Masaya ako!

Diba, mama!
Bad naman!

Oo nga ano!

Parang maraming“bagay”kinakailangan ng mga
taga-lupa upang

mamuhay sila dito.

14

At ang mga

iyon hindi magagamitnang permanente.

At mukhangnahihirapansila sa mga“bagay”na hindi na magagamit.

Recycle“Problema ng basura” na pag-aaralansa school● Mula sa paghihiwalay ng basura hanggang
sa lugar ng kolektahin ng basura● Pinuntahan ng basura● Recycle ng basura● Problema ng basura at gawain na kaya natin

Mula sa paghihiwalay ng basura hanggang sa lugar ng kolektahan ng basura
Sa school ng Japan, una aakayin ang attention ng mga bata kung paano pinaghihiwalay
ang mga basura sa bahay at ang dami ng pinaghihiwalay na basura ay naiiba depende sa
uri. Tapos matutunan nila na ang bawat basura ay kolektahin depende sa uri at ang paraanng pagtatapon ng bawat basura ay iba.
Sa assignment ng school, nag-research ako kung anong uri ng basura
ay mas marami sa bahay. Natutunan ko ang plastic tray na nakalagay
pagkain at ang PET bottle ay mas marami. Gayundin ang sinabi ng
kaklase ko.

Inihahanda ko ang ibang trash can para sa mga plastic tray at PET
bottle, pero mabilis itong mapupuno.

Oo nga pareho sa amin. Mabilis mapupuno ang mga
PET bottle.

Noon bata pa ako wala talaga ang PET bottle, at hindi ako bumili ng
tsaa o tubig. Gumawa kami ng barley tea sa bahay at uminom nito,
ginagawa ko pa rin iyon.

15

Recycle

Hindi ako mahilig ng tsaa, pero mahilig si Maria. Kaya gumagawa
ako ng tsaa hindi na bumibili nito ngayon.

Sa lunsod na nakatira ako sa Vietnam, bumili kami ng tubig dahil
hindi makainom ng tubig mula sa gripo. Nag-order kami ng parang
malaking PET bottle sa bahay. Narinig kong may parehong service sa
Japan, pero bakit sila bumibili ng tubig kahit makainom sila ng tubig
mula sa gripo ng Japan?

Sa aming pamilya, nang gumawa kami ng tsaa at huminto sa pagbili
ng tsaa ng PET bottle, nabawasan ang basura ng PET bottle atnakatipid ng pera. Nagbigay ako ng isang presentasyon tungkol ditosa school.

Hmm… Pinag-aaralan ba nila ito sa school? Parang mas iniisip ng
mga bata ang problema sa basura kaysa sa mga adult.

Pinuntahan ng basura
Matutuhan nila ang paraan ng pagtatapon ay nag-iiba depende sa uri ng basura na pinaghiwalay sa lugarng pangongolekta ng basura. Maaari din silang bumisita sa isang planta ng paglilinis at alamin ang tungkol sa
aktuwak na prosesso ng pagtatapon. Matutuhan nila kung paano muling gamitin ang init na nabuo sa proseso
ng pagsusunog ng basura at katalinuhan kung sa anong paraan itinatapon ang abo pagkatapos ng masunog.
Noon nakaraan, sumali kami ng anak sa “Parent-Child garbage class”
sa clean center. Ang “masusunog na basura” na hindi maaaring
i-recycle ay dinadala ng paglilinis sa trak sa isang plant at sinusunog
ito doon. Pero ang init na nabuo kapag nasusunog ng basura ay
epektibong ginagamit daw!

Sa pampublikong swimming pool na gumagamit ng init ng
pagkasunog, nag-wawalking ako sa ilalim ng tubig dalawang beses sa
isang linggo kahit sa winter.

16

Recycle

Nalaman ko sa school na ang abo mula sa nasusunog na basura ay
maaaring gamitin para sa materyal ng konkreto o ibaon sa landfill.

Sa aking bansa, halos hindi pa nare-recycle ang basura. Kayanapupuno ang landfill at kung minsan naiiwan ang mga basura sa
mga bakanteng lugar. Maraming mapanganib na basura at problema
ang mabaho.

Recycle ng basura
Alamin ang mga basura tulad ng PET bottles ay ma-rerecycle sa iba’t ibang bagay, athahantong ito sa pagbabawas ng basura.

Sa isip mo, ano ang gawa nito?()

Alam ko iyon!!!
Huwag mo sabihin
iyon.

Hindi ba iyon
gawa sa cotton?
Gawa sa PET
bottle ito!

Ano daw, gawa sa PET bottle???!!!
Kayang gagawin ba ang damit mula sa PET bottle?!

Oo, nagulat din ako noon sinabi ito ng anak ko.
Hindi lang kaming mga dayuhan, kundi pati rin mga Hapones ayhindi alam ang tungkol dito.

17

Recycle

Kasi noon bata pa ako hindi gaanong paksa ang pag-recycle. Peronang malaman ko ang mga bagay na maaaring i-recycle sa ganitong
paraan mula sa pinag-aralan ng anak sa school , hindi ganoon
kahirap ang paghihiwalay ng mga basura. Kaunti lang…

Problema ng basura at gawain na kaya natin
Malalaman nila kung paano nagbago ang pagtatapon ng basura sa paglipas ng panahon,
at kung ano ang kasalukuyan problema. Malalaman mo rin kung paano sinisikap ng mga
tahanan, school, tindahan at komunidad para harapin ang problemang ito. At isipin kungano ang magagawa ng bawat indibidual upang mabawasan ang basura.
Kung gusto mong itapon ang sirang TV, kailangan daw magbayad ng
3000yen!

Oo ngayon, magagastos ang pagtatapon ng mga TV at
refrigerator.

Noon panahon, puwede mo itong itapon bilang normal na basura.
Noon bata pa ako, nagsunog kami ng mga masusunog na basura sabahay.

Bawal na po iyon ngayon.

May mga taong nagtatapon ng malaking basura sa kabundukan ng
walang pahintulot at nagiging problema!!

May mga taong iligal na nagtatapon nito dahil kailangan nila ng pera
para itapon ito sa kanilang sarili. Maging ganitong problema ang
paghihiwalay ng mga basura.

Siguro hindi tanggapin ng aking mga kababayan ang ideya ng
pagbabayad upan itapon ang basura.

18

Recycle

Kung lahat ay nagtatapon ng maraming basura at hindi ito
maitatapon, ang ating lunsod ay puno ng basura.

Kaya naman, kailangan tayo makipag korporasyon. Halimbawa,
daluhin natin ang plastic tray sa koleksyon box ng supermarket at
gamitin ang eco bag.

Sa aming school, imbes na itapon ang mga nalaglag na dahon kundi
gumagawa kami ng compost at nagtatanim ng mga bulaklak.

Sa aming danchi, nangongolekta ng mga scrap.

Sa school, nagbigay ako ng isang presentasyon kung ano ang puwede
kong gawin upang mabawasan ang basura.

Oh oo, nagbigay din ako ng isang presentasyon na gagamitin ko ang
likod ng printed paper kapag nagpapraktis ng pagsulat ng Kanji,
at daluhin ang likod ng printed paper na nagamit ko sa araw ng
pagkolekta ng used paper.

Ang sabi ko gagamit ako ng pen na mapalit ng ink refill.

Bumili din ako ng refillable detergent o shampoo. Dapat dinmagsikap ang mga adult kasi ang mga bata ay napakaraming iniisip.

Sisikapin kong gamitin ang TV at appliances sa loob ng ilang dekada
eh. Iiwas ako sa pagbili ng bagong produkto.

19

Recycle

Kuwentotungkol sa Recycle
Ano ang gagawin ninyo kapag nasira ang koryenteng kagamitan? Maaari itong ipaayosnang libre sa panahon ng warranty. Ngunit kung natapos ang panahon ng warranty,
maaari itong magastos ng maraming pera upang mag-repair. Ang picture sa ibaba ay
tindahan na makapag-repair ng iba’t ibang koryenteng kagamitan sa Brazil(kaliwa) at sa
Vietnam(kanan). Marami daw ang ganitong mga tindahan sa Brazil at sa Vietnam. Mahaltalaga ang mga koryenteng appliance, kaya maraming tao ang gumagamit ng mga tindahan
ito kapag nasira. Kung maraming tao ang gagamit ng mga ganitong tindahan, hahantong
ito sa pagbabawas ng basura.

20

Tindahan ng pag-repair

Tindahan ng pag-repair

ng mga koryenteng appliance sa Brazil

ng mga koryenteng appliance sa Vietnam

Recycle

Q

U

I

Z

QUIZ

Ito ay isang picture sa Brazil. Nasa tabi ng daan ay may isang basket. Ano ba ito?

t aysago 0 】
gn【A hina 4
pa21Sakuna at paghahanda para sa sakuna

comicsSakuna atpaghahanda para sa
sakunaIsang gabi

Papa,

Welcome back～Ano ang ibig

Mga sweets di ba?

sabihin ng“okashimo”?
Hindi!

“O”→osanai(Huwag itulak
ang tao)“Ka”→kakenai(Huwag tumakbo)“Shi”→shaberanai(Huwag magsalita)“Mo”→modoranai(Huwag bumalik)yung ibig sabihin.

Sa school ngayon araw,
nagpraktis kaming tumakas kapag
may sunog.
Apat na pangako ito kapag tumakas.

(

Ganoon ba~?

)

May maraming sunog ba
Sa mga school sa Japan?

Tinatawag ito na
Evacuation drill.

Takot!
？

？

？

Sunog?
Ang mga taga-lupa ay
mahina laban sa apoy?

Sa susunodna umaga

Magandangumaga!

Magandangumaga po!

Excuse me po~,sa school sa Japan
Mangyayari ba ang sunog?
Kahapon kasi ang
anak ko…

Hindi hindi.
Bihiralang
ang sunog.

22Ah~Evacuation
drill.

Ay mabuti!

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Kung ganoon,bakit posila nagsasanay ng
tumakas?

Para huwag sila mag-panickung sakaling magkaroon ng

Kamakailan,
mayroon din daw
evacuation drill
kapag maysumulpot ng“Fushinsya”.

sunog o lindol.

Hindi konaintindihan.

Ang “Fushinsya” ay ibig sabihin na
isang kahina-hinala at mapanganib na tao.

Ilang taon na ang
nakalipas,
may isang insidente na
kung saan ang isang“Fushinsya” na may
kutsilyo ay pumasok saschool na walang pahintulot.
Nagsimula na rin
ang mga evacuation drill
para sa “Fushinsya(suspicious person)”.

Hindi baligtasang Japan!?
Naku, hindi
naman masyado.
Pero bihira
ang ganiyan
insidente...

“Fushinsya!?”
Ano poiyon?

Sa mga urban na lugarsa Brazil ay may mga
guardman na
nakatayosa mga school gate saelementarya para
pigilanang pagpasok ng fushinsya.
Napakaganda
iyon!!

Nakakata k o t
Ako dinnag-alala sa aking apo na
pumapasok sa nusery
school.
Pero narinig kongmas istrikto na ngayon
ang pag-checkng pagpasok at
paglabas.
At may mga
pagpapabuti
tulad ng pag-installng mga security camera.

Lolo
SecuritycameraDing dong

Noon bata pa ako hinatid ako
ng papa o mama sa school.
Dahil may mga lugar na
hindi puwedeng maglakadng mag-isa ang mga bata.

Hinatid ako ng papa ko
sa school sakay
ng motorsiklo.

Sinasaktan ng
taga-lupa
ang mgataga-lupa?

Lock

23

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Lindol!!
Nakakatakot iyon!!

Bukod dito,

ang mga lindol ay maaring
mangyari

anuman oras, kahit saan.

Sa unang pagkakataon na makaranas ako

ng lindol,biglang yumanig ang bahay naminat natagalan akong nalaman na lindol pala ito.
Eh! Ano ito?

Mula noon panahon, may maraming
lindol sa Japan.
Sa nakalipas na 30 taong ito,
nangyari ang
mahigit dalawang
malaking lindol.

Natakot ako at

nag-dasal sa Diyos hanggang

huminto ang pagyanig!

Nakita ko ang balitang iyon
sa Vietnam.

Natatakot ako at nag-aalala.

2011’sGreat East Japan
Earthquake.

1995’sGreat Hanshin-Awaji
earthquake.

Baka maaaring

mangyayari ulit

ang malaking lindol .

Hindi ka ba nag-aalala?
Gayunpaman, umuunlad ang mga hakban
ng gobeyrno.
Dumami na ang mga gusaling matibay
laban sa lindol,tulad ng pagsasagawa ng
reinforcement work matapos
imbestigahan kung kaya ba nito ang
pagyanig ng lindol.

Lahat ay namumuhay
ng normal sa Japan.
Kayanamumuhay din
kami ng normal.

Tapos, narinig ko na

ang mga bahay ng Hapon ay
matibay laban sa lindol.

Ganoon ba~

Hindi matibay
ang lahat.

Talaga po?

Lindol・・・

24

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Ang mga Hapon ay hindi
masyadong ingay kapag
may lindol.
Bakit po?

Kasi madalas na nangyayari ang maliliit na lindol.
Siguro ang isa sa mga dahilan ay ang evacuation
drill sa mga nursery at
school.
Nagsasanay sila na“kung may lindol,
magtago sa ilalim ng mesa,
at kapag huminto ang pagyanig, lumabas”.

Lindol!

Pumunta sa trabahogaya ng normal sa next day
Umaandardin ang tren

Hindi natatakot ng matagal.
Ah!

“okashimo”

Si Nam at ang mga bata ay nagsasanaykung ano ang gagawin kapag may lindolsa school.

Pero, hindi ako nakapagpraktis ng kahit ano.
Ok lang po ba ako?

Ang mga munisipyo ay mayroon din ng
mga evacuation drill para sa pangkalahatang
publiko. Kapag nakita ko ang plano,sasabihin ko sa iyo, at puwede
ninyong subukan iyon.
Maraming salamat po!

Ang Earth ay mukhang masyadongmapanganib para sa mga taga-lupa.
Gayunpaman,
mabubuhay lang sila sa Earth,kaya pala kailangan nila ang
mga katalinuhan.

25

Sakuna at paghahanda para sa sakuna“Sakuna at paghahanda para sa
sakuna” na pag-aaralan sa school● Protektahan ang kaligtasan ng komunidad.
● Protektahan ang mga tao mula sa mga
likas na sakuna.
● Mga likas na sakuna at likas na kondisyon
ng lupain.

Protektahan ang kaligtasan ng komunidad.
Sa mga school sa Japan ay natututo ang mag bata ng tumawag ng “119” kapag may nakita
ang sunog at “110” kapag may nakita ang insidente o aksidente.
Matututuhan nila na mayroong ang isang sistema para sa iba't ibang organisasyon na
nagtutulungan upang tumugon sa mga emergency, mabilis na mapatay ang sunog at mailigtas
ang mga tao nang mabilis at ligtas. At isipin nila na kung paano mo dapat kumilos ang inyong
sarili sa isang emergency, kung ano ang dapat pag-ingatan upang maiwasan ang sunog, at kungano ang dapat gawin upang maiwasang masangkot sa isang insidente o aksidente.
Ang number na tatawagan ko kapag may sunog o insidente ay iba sa
aking bansa. Mas alam ng mga bata ang tamang number.

Akala ko na sa alinmang bansa,nag-dial ang polis sa 110 at ang
ambulansya at bumbero ay nag-dial ng 119.

Ang number“110”ay tinatawag na “Hyakuto-ban”.
Hindi pala “Hyakuju-ban”.

26

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Kapag pumunta tayo sa bansa ni Nam, mas mabuting tingnan ang
number ng pulis at number ng ambulansya ng bansang iyon.

Noong bata pa ako, nagpaningas ako ng apoy sa hardin, nagsunog
ng kahoy para maligo, at naninigarilyo ang mga matatanda sa iba't
ibang lugar, mas malapit ang apoy kaysa ngayon. Ang pagsunog ng
kahoy na panggatong para sa paliguan ay isang trabaho ng mga bata.

Responsibilidad kong maglagay ng mainit na tubig sa paliguan.
Pindutin lang ang isang buton.

Hindi ba delikado para sa mga bata na
gumamit ng apoy!?

Dumadami ang mga tahanan na all electric house, at siguro, angilang mga bata ay hindi pa nakakakita ng apoy mula nang isinilang…
Ang mga matatanda ay kailangang maayos na magpaliwanag sa mga
bata na hindi alam ang init at takot sa apoy.

Sa social class, naisip ko kung ano ang dapat kong gawin para
maiwasan ang sunog. At nag-research din kami ng mga madilim atmapanganib na lugar at mga lugar na kung saan posibleng mangyari
ang mga aksidente sa trapiko.

Maaasahan iyon. Sa school ay natututo na hindi lamang tungkol sakung ano ang dapat gawin kapag may sunog o aksidente, kundi pati
na rin kung paano ito maiiwasan.

27

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Protektahan ang mga tao mula sa mga likas na sakuna.
Kabilang sa mga likas na sakuna ang “mga lindol,” “bagyo at baha,” at “mga sakuna ngbulkan”. Una, malalaman mo ang tungkol sa local na mga likas na sakuna na nangyari sa
nakaraan. At, pag-aaralan mo kung anong uri ng disaster response ang ginagawa sa buong
lugar na ating komunidad.
Isinasagawa ang mga evacuation drill sa elementarya at junior high school bilang
tugon sa mga likas na sakuna na nangyari sa lugar na noon nakaraan.

Minsan naririnig at nakikita ko ang mga salitang “chiiki” at “hinankunren”. Pinag-aaralan pala ito sa elementarya. Anong ibig sabihinnito?

Nanay, hindi ka ba nagsagawa ng evacuation drill?
Nag-aalala ako sa iyo.

Ano ang ibig sabihin ng “chiiki”?
Mahirap ito ipaliwanag...

Ang “chiiki” na ginagamit para sa mga evacuation drill at disasterprevention drill ay tungkol sa lugar ng bawat elementarya, sa
kapitbahayan o sa hanay na kung saan maaari kang maglakad.
Sa Japan, kapag iniisip ang tungkol sa mga sakuna at pag-iwas sasakuna, madalas naming ginagawa ito ng “chiiki” sa kabuuan, kungsaan ang mga tao sa malapit ay maaaring makipagtulungan sa isa't
isa.

Sa tingin ko, ito ay mga hanay na kung saan ako
makapagbisikleta.

Ang mga evacuation drill ay mga pagsasanay upang mabilis na
paglipat sa isang ligtas na lugar kung sakaling magkaroon ng
sakuna, at maraming beses na akong sinanay sa mga nursery school,elementarya, at junior high school. Parang natural na natuto ako.

28

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Isa sa mga homework ko sa school ay ang magpasya kung saan lilikas
kasama ng aking pamilya kung sakaling magkaroon ng lindol, at pagusapan kung ano ang maaaring gawin sa bahay para sa lindol. Peronahirapan akong ipaliwanag ito sa papa at mama ko.

Hindi rin alam ng tatay ko tungkol sa lindol kaya takot na takot
siya nang sabihin ko sa kaniya tungkol dito at bumili siya muna ng
helmet para sa buong pamilya.

Ganoon ba? Ang mga Hapon ay nagsasanay mula pagkabata, ngunit
ang mga dayuhan tulad ng ama ni Nam ay walang alam tungkol sa
mga evacuation drill. Sige,iimbitahan ko sila sa lokal na kaganapan
sa pag-iwas sa kalamidad.

Sa panahon ngayon, awtomatikong natatanggap ang impormasyon
ng kalamidad mula sa mga smartphone pati na rin sa TV at radyo.

Kapag umuulan nang malakas, maaaring marinig ang alertong tunog
ng smartphone, kahit napapansin ng mga kapitbahay ang alert,
normal pa rin ang kanilang pamumuhay. Kaya hindi ko alam kungkailan ako tatakas.

Una sa lahat, kailangan mong tandaan ang pangalan ng inyong lugar.
Kung mayroong “evacuation order” sa lugar, tumakas sa evacuationsite. Kapag nasa bahay ka, kailangang magdesisyon at lumikas ang
iyong mga magulang. Kaya kung hindi mo alam. magtanong ka sa
akin o sa iyong mga kapitbahay.

29

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Mga likas na sakuna at likas na kondisyon ng lupain
Malalaman ng mga estudyante na ang mga likas na sakuna ay nangyayari kaugnay ng
mga likas na kondisyon ng lupain.
At alamin ang tungkol sa topograpiya ng Japan, at alamin ang tungkol sa katalinuhan
ng mga tao sa pamumuhay at paghahanda para sa mga sakuna ayon sa bawat topograpiya,
tulad ng malapit sa mga bulkan at ilog.

Ang aking imahe sa Okinawa ay mainit, at ang Hokkaido ay
maniyebe. Gusto kong mabuhay sa magandang snow balang araw.

Pero, sa klase ng social study ay nalaman ko na mahirap mamuhay
sa niyebe. Mukhang malamig, delikado ang pagmamaneho ng kotsesa kalsadang may niyebe, at kinakailangang alisin ang naipon naniyebe...

Ang ilang mga tao ay nakasanayan na mamuhay sa niyebe, ngunit
tila mahirap para sa mga taong dating nakatira sa Okinawa na
biglang tumira sa Hokkaido.

Nag-snow ng grabe noong nakaraang winter. Ang mga bata ay
may sabog, ngunit ang mga matatanda na hindi sanay sa snow aytalagang nahirapan.

Maaari tayong maghanda para sa mga likas na sakuna na ating
naranasan, ngunit mas malaki ang pinsala kung mangyari ang isanglikas na sakuna na hindi pa natin nararanasan. Mahalagang malamanhindi lamang ang tungkol sa sariling lugar, kundi pati na rin ang
tungkol sa mga sakuna at talino sa iba't ibang lugar.

30

Sakuna at paghahanda para sa sakuna

Kuwentotungkol sa Sakuna atpaghahanda para sa sakuna
Alam mo ba ang salitang“Jisin, kaminari, kaji oyaji”(“lindol, kulog, sunog, at ama”)?
Ito ang nangungunang apat na “nakakatakot na bagay sa mundo” na ikinakwento
sa Japan sa mahabang panahon. Gayunpaman, magbago ang nangungunang apat na“nakakatakot na bagay sa mundo” depende sa panahon, edad, rehiyon, at bansa. At ang
salitang “Oyaji” ay nangangahulungang ama. Maaaring naisip na ang ama na Hapon noon
nakaraan panahon ay lubhang nakakatakot o dapat ay kinatakutan. Ngayon mahirap isipin
na nakakatakot ang ama sa parehong antas ng isang kalamidad.
Ano ang iyong nangungunang apat na “nakakatakot na bagay sa mundong ito”?
Ang “earthquakes” ay karaniwan nakakatakot sa Japan, at ang mga evacuation drill ay
ginaganap sa mga nursery, school, komunidad, at pampublikong pasilidad, atbp upang
maghanda para sa mga lindol. Nangangahulugan ito na ang sinuman ay kailangang maging
handa para sa mga lindol sa anumang oras, kahit saan, anuman ang lokasyon.
Ang mga evacuation drill bilng paghahanda sa lindol na ito, sa katunayan, ang mga
pamamaraan ng pagsasanay ay unti-unting nagbago mula sa nakaraan hanggang sa
kasalukuyan.
Noong unang panahon na gawa sa kahoy ang mga gusali ng school, may panganib na
gumuho ito dahil sa lindol, kaya't kailangang lumikas sa labas ng gusali nito sa lalong
madaling panahon.
Kaya naman, sa evacuation drill, mabilis na pumila ang mga bata sa corridor at mabilis
na lumikas sa labas mula nang mai-broadcast ng training start sa school. Siyempre, huwag
tumakbo ng mabilis. Pangkaligtasan muna. At naghintay ang teacher sa playgroundng school gamit ang isang stopwatch at sinukat “kung ilang segundo ang tumagal paralumikas ang lahat”. Dahil isa sa kanilang mga layunin ay upang makatakas sila sa lalong
madaling isang segundo.
Sa ngayon ay maraming mga gusali sa Japan ay lumalaban sa lindol at halos hindi na
madaling gumuho. Matapos kumpirmahin ang kaligtasan sa loob at labas ng gusali ng
school, kinakailangan tumukoy ng mas ligtas na lugar at agad na lumikas.
Ang mga evacuation drill na isinagawa sa elementarya at junior high school sa
Japan bilang paghahanda sa mga lindol at sunog ay parang isang angkop na paraansa pambansang katangian ng Japan. Sa Japan, ang pag-uugali ng grupo ay maagang
natutunan sa nursery school at kindergarten, kaya ito ay isang paraan ng pagsasanay na
lubos na gumagamit ng karanasan ng pag-uugali ng grupo.
Kumusta naman sa ibang bansa? Hindi tulad ng Japan, sa isang bansa kung saan ang
sistema ng teacher ng subject ay pinagtibay mula sa isang maagang yugto at ang mga bataay lumipat sa mga classroom na pinangungunahan ng teacher na subject upang kumuha

31

Sakuna at paghahanda para sa sakuna
ng mga aralin, ang mga teacher at classroom ay naiiba para sa bawat aralin. Ang ruta ng
paglikas ay nag-iiba depende sa lokasyon ng classroom. Iba rin ang mga miyembrong sabay
na lumilikas. Mahirap i-pattern ang paraan ng paglikas, at kakailanganing tumugon nang
may kakayahang umangkop.
At sa nakalipas na ilang taon, dumami ang mga uri ng likas na kalamidad na kailangang
paghandaan. Dahil sa mga suliraning pangkapaligiran tulad ng global warming, kailangan
nating paghandaan ang iba't ibang sakuna tulad ng “guerrilla rainstorm”, “tornado” at “hightemperature” sa Japan.
Sa kabilang banda, tila maraming bansa ay hindi nagsasagawa ng evacuation drills
bilang paghahanda sa mga likas na kalamidad. Siyempre, may mga sakuna, ngunit kungtitingnan natin kung paano tumutugon sila sa mga sakuna, tiyak na makikita natin ang
mga pagkakaiba sa kamalayan sa mga sakuna at pag-iwas sa kalamidad.
（Mga halimbawa ng mga sakuna sa ibang bansa）

32

PagkaincomicsPagkain
Sa isang home party na may
food potluck

Makakain ko

Wow~! Ang daming pagkain!

lahat~?

Kaya ng

Ok lang!

Kung may natira pa,

hahatiin ko at iuuwi.

ta
K um ain n a

Masayasila

Dito sa Japan ay
maganda yata“kumain ng malinis at
huwag iwanan ang inihain”
di ba?
Oo ,tama.

Sa school lunch, inilagay ko ang dami ng ulamna kaya ko lang ubusin.

At hangga’t maaari kakainin ko ang lahat na

nasa plato ko.

y o!

Kumakain ako
ng marami~!
HahahaGusto
ko pa.

Sana gusto ko t ng
haubusin ang la
o!
er
ld
ka
nasa

Pinayagan akong

mag-iwan ng pagkainsa pinasukan ko
sa Brazil.

Sana huwag
pilitinkumain~・・・Noon bata pa ako
sinabihan ako na “huwag mong iwanan”
o “kumain nang may pasasalamat”
sa bahay at sa school.
Salamat posa pagkain.

Huwag mo ito
sayangin!
Wala kang galangsa magsasaka.

Noon bata pa ako
kung mag-iwan ako na kahit
isang butil ng bigas
mapagalitan ako.
Salamat posa pagkain.

Hoy!
Masisira ang
mata mo!
（Mabubulag ka!）33

Pagkain

Masisira

ang mata ko~!?

Takot!!

Kasi napakahalaga

ang pagkain noon panahon.

Ang totoo,
hindi masisiraang mata mo.

Ang ilan sa pilipinas ay mayroon dingganoong kultura.
Sa pamamagitan ng pag-iwan ng kaunti,
ipahayag ang pasasalamat sa host na parang“salamat sa paghahanda ng napakaraming
pagkain na hindi ko ubusin”.
Busog naako!

…
Sa kabilang banda, may kulturana“Magandang asal ang
mag-iwan ng kounti sa
Eh~ sinadya?
pagkaing inihain”.

Heh~!

Para sa akin・・・
Salamat po!
Mabuti!
Mukhangnasiyahan na siya.

Mayroon Sa Japan, sayang at bastos
ang pag-iwan ng pagkain,palapero ang bawat bansa ay
ganitong
may kanya-kanyang paraan ng
kultura. pagpapahayag ng pasasalamat.

Pasasalamat?
Parang may mabuti atmasama sa “kumain”.

Mukhangmasarap ito.
Kakainin ko!

34

Oras na ba para sa dessert?

Yeah~!!

Eh? matamis
ang beans

Nagulat ako kasi hindi kumakain“Zenzai” ito.
Tradisyonal na dessert sa
Japan.
Madaras na gumawa
ng lola ko.

ng matamis na beans sa Brazil!

Peromasarap ito!

Pagkain

Ano po ito?

Parang may kasamang kanin...

Tinatawag ito ng rice pudding.
Bigas na pinakuluang may gatas
at asukal.
Marami akong kinain sa pilipinas.
AsukalMayroon din ito sa Brazil.
“Arroz doce”
na tinatawag.
Namimis ko iyon!

Gatas
Bigas

Sa Vietnam ay may sticy rice dessert.
Ginamit ang yogurt at sticy rice.

Gatas
Yogurtat rice....
Iba talaga.

Kaya ko to~ ang sarap.

Gusto kong matamis na rice.
Gaya ng Ohagi!

Ohagi?!

Balutin ang parang
sticky rice ball ng matamis
Sticky rice
nared beans paste.
Red
beans
paste

Iba ang “masarap”

depende sa kultura.
Kawili-wili ito!

Iba din ang “masarap”
depende sa tao.

Iwanano hindi iwanan,masarap mano hindi.

Para sa mga taga-lupa
ang “pagkain” ayparangsobrang importante.

Gusto kong subukang
kumain ng lahat~!

35

Pagkain“Pagkain” na pag-aaralan sa school● Tungkol sa paggawa ng pagkain：Produkto, lugar
ng produksyon, dami ng produksyon● Paggawa ng pagkain sa hinaharap at mga gawisa pagkain

Tungkol sa paggawa ng pagkain：Produkto, lugar ng produksyon, dami ng produksyon
Sa mga school sa Japan, sinisiyasat ng mga estudyante kung saan at kung paano ginagawa at dinadala sa atin ang mga
pagkaing kinakain natin. Matututuhan rin nila ang tungkol sa ratio at mga pagbabago sa halaga ng produksyon ng mga
pangunahing pananim, mga produkto ng hayop, at mga produktong dagat, gayundin ang halaga ng produksyon at dami ng
produksyon ng bawat lugar ng produksyon, at alamin ang tungkol sa mga katangian ng produksyon ng pagkain sa Japan.
Matututuhan din ng mga estudyante kung paano sinasamantala ng produksyon ng pagkain ang mga likas na kondisyon,
gamit ang mga halimbawa ng pagsasaka ng palay at industriya ng pangisdaan, at matutunan ang tungkol sa mga
pagsisikap, talino, at hamon ng mga taong sangkot sa agrikultura at industriya ng pangisdaan.

Ang mga sangkap at menu para sa school lunch ay depende sa
area. Nakita ko ang mga picture sa social study.

Heh, iba-iba ang school lunch sa bawat area kahit sa Japan.
Maaari kayong matuto tungkol sa pagkain mula sa mga
school lunch.
Kahapon, kinain ko ang pagkaing Ruso sa school lunch. Borscht
at pirozhki.

Noong bata pa ako, hindi ako nakakain ng ganyang magarbong
school lunch. Masarap tikman ang mga banyagang lutuin sa school
lunch.

Sa school, nagtanim ako ng palay sa isang balde at kinain
ang kanin! Masarap yan!

36

Pagkain

Mahirap diba pag-atiman ? Mas lalo akong nagpapasalamat kapag
naiisip ko ang hirap na ginawa nila sa paggawa ng pagkain.

Paggawa ng pagkain sa hinaharap at mga gawi sa pagkain
Matututuhan nila ang tungkol sa mga pagbabago sa ating kaugalian sa pagkain at ang mga epekto
nito tulad ng pagtaas ng mga imported na produkto ng pagkain, ang mababang antas ng self-sufficiency
ng pagkain sa Japan kumpara sa ibang mga bansa, at ang problema sa food waste (pagkaing natatapon).
At matututunan din nila kung ano ang gagawin upang matiyak ang kaligtasan at seguridad ng
pagkain, isaalang-alang ang kapaligiran, at matiyak ang isang matatag na suplay ng pagkain. Magsaliksik
at mag-isip tungkol sa mga pagsisikap na ginagawa para sa hinaharap na produksyon ng pagkain.
Noong bata ako, bihira akong kumain ng karne ng baka, at
mas marami akong Kumain ng kanin kaysa sa tinapay at mas
maraming isda kaysa karne.
Kadalasang mahal ang imported na mga bagay, ngunit sa
Japan, ang imported na karne ay mas mura kaysa sa domestic nakarne. Napakamahal din ng prutas ！ Madalas akong kumakainng prutas sa aking bansa.
Mababa ang food self-sufficiency rate ng Japan, kaya kung hinditayo makapag-import ng pagkain, hindi tayo makakain ng gusto
natin.
Kamakailan, madalas na marinig ang “Chisan chisyo ”(lokal na
produksyon para sa lokal na pagkonsumo), di ba? Sinusubukan kongbumili ng mga gulay sa seksyon ng lokal na ani ng supermarket. may
mga pangalan at larawan ng mga producer, kaya maaari kong kainin
ang mga ito nang may ligtas.

Nalaman ko na ang ibig sabihin ng “Chisan chisyo” ay pagkain ng lokal
na lumaki na pagkain, kaya hindi kailangang magdala mula sa malayo, atmabuti para sa kapaligiran at sa lokal na agrikultura.

Nabalitaan ko na ang maraming pagkain ay natitira at natatapon sa Japan.
May isang salitang Japanese na “Mottainai”, ngunit wala gayong salita sa
aking bansa. “Mottainai” talaga ang food waste (pagkaing natatapon), di ba?

Ann, gumagamit ka agad ng “mottainai”! Nagsimula na rin akong
gumamit ng “mottainai” pagkarating ko sa Japan.

37

PagkainkuwentoTungkol sa pagkain
Japanese school lunch● Kasaysayan

Ang simula ng mga school lunch sa Japan ay nagsimula noong 1889. Sinasabing nagsimula ito sa isang
pribadong elementary school sa Tohoku area, kung saan ang mga school lunch ay inihain nang walangbayad sa mga mahihirap na bata na walang makain. Mula noon, ang mga school lunch ay pinagtibay bilang
isang paraan upang matulungan ang mga mahihirap na bata at mapabuti ang nutrisyon ng mga bata sa iba't
ibang lugar. Kahit na minsan ay kinansela sa panahon ng digmaan, pagkatapos ng digmaan, noong 1947,
humigit-kumulang 2.9 milyong mga bata sa mga urban area sa buong bansa ang nagsimulang tumanggap
ng mga school lunch. Noong panahong iyon, inihain ang tinapay at skimmed milk powder para sa mga
school lunch. Mula noong 1976, opisyal na inihain ang kanin.
Ang mga school lunch sa Japan ay ipinatupad bilang bahagi ng edukasyon. Sa kasalukuyan, ito ay
tinatawag na “Shokuiku (edukasyon sa pagkain)” at isinasagawa ang patunubay tungkol sa “pagkain”.
At mayroong tungkulin sa school lunch, at ang mga bata ay humalili sa paghahanda ng kanilang sarilingpagkain.
（1889）（1942）（1950）● Ano ang “syokuiku(edukasyon sa pagkain)”?

（1977）

写真提供元：独立行政法人日本スポーツ振興センター

Sa school, tinuturuan ang mga bata na magkaroon ng tamang kaalaman tungkol sa pagkain, magkaroon
ng kakayahang magdesisyon sa sarili, at magkaroon ng kanais-nais na kaugalian sa pagkain.
Bilang bahagi ng edukasyon sa pagkain, madalas na ginagamit ang paggamit ng mga lokal na produkto
at mga lokal na sangkap sa mga school lunch. Sa paggawa nito, hinihikayat naming ang mga bata na
magkaroon ng interes sa mga local, pambansang industriya at kultura, at bumuo ng isang pakiramdam ng
pasasalamat sa mga producer.

● Mga pagkakaiba sa area ①：Menu

Bilang bahagi ng edukasyon sa pagkain, ginagamit ang mga lokal na
produkto sa mga school lunch, at inihahain ang lokal na lutuin. Nag-iiba
ang menu depende sa area. Kamakailan, ang mga internasyonal na school
lunch ay inihahain na nagsasama ng mga pagkaing mula sa ibang bansa na
mga kapatid na lungsod at ang mga bansang pinagmulan ng mga dayuhangresidente na naninirahan sa lugar. Ang larawan sa kanan ay isang school
lunch sa Amagasaki City, Hyogo Prefecture. Inihahain ang mga jam na gawasa mga lokal na peach at isang Brazilian dish na tinatawag na Coxinha.

Ginawasa Hyogo
prefecture
Peach jam

Salada ng
mais

Gatas

Tinapay● Mga pagkakaiba sa area ②：Rate ng pagpapatupad ng school lunch

CoxinhaChinesecabbagesoup

写真提供元：兵庫県尼崎市教育委員会

Ayon sa “2018 School Lunch Implementation Status Survey”, ang mga school lunch sa Japan ay
ibinibigay sa 99.1% ng elementarya at 89.9% ng junior high school. Ang mga school lunch ay ibinibigay sa
karamihan ng mga elementarya, ngunit ang sitwasyon sa mga junior high school ay nag-iiba depende sa
area. Halimbawa, ang Aomori, Chiba, at Fukui ay may 100% na pagpapatupad. ang Kanagawa ay may 63.7%,
Shiga ay may 70.4%, at ang Kyoto ay may 76.1% na rate ng pagpapatupad.

38

Pagkain
Mga school lunch sa buong mundo

Iba-iba ang “mga school lunch” sa bawat bansa. Ang ilang mga lugar ay may mga school lunch at
ang ilan ay wala.
Halimbawa, sa France, ang mga menu ng school lunch ay binubuo ng mga appetizer, pangunahing
pagkain, side dish, dessert, at tinapay, tulad ng course meal. Kinakain nila ang mga ito sa parehong
pagkakasunod-sunod ng course meal kahit ang lahat ay nasa isang tray.
Ang mga school lunch sa Estados Unidos ay opsyonal, at maaari sila kumain ng school lunch omagdala ng sariling tanghalian. Ang menu ng school lunch ay may kasamang pangunahing ulam,gulay, prutas, at gatas, at maaari rin sila kumain ng isa sa mga pangunahing pagkain, gaya ng
nuggets, pizza, o hamburger. Sa ilang school ay puwedeng pumili ng uri ng gatas.
Isa pa, sa French at American schools, madalas silang pumupunta sa cafeteria para kumain sa
halip na kumain sa classroom tulad ng Japan.
Dagdag pa rito, bagama't nakadepende ito sa school sa Brazil, maraming mga school ay walangschool lunch dahil mayroon silang two-shift system, umaga at hapon. Gayunpaman, ang mga
meryenda ay ibinebenta sa tindahan sa loob ng school, maaari nilang kainin ang mga ito bago ang
klase at sa panahon ng break.

Pangunahing pagkain sa mundo

Ang pangunahing pagkain ay ang pagkain na bumubuo sa core ng iyong pang-araw-araw na
pagkain. Ito ay nag-iiba-iba sa bawat bansa, at may kasamang kanin, tinapay, at noodles. Ang bigas
ang pangunahing pagkain sa Japan, ngunit kumusuta sa ibang bansa...？

Bigas

Ito ay malawakang kinakain bilang
pangunahing pagkain sa Asia, kabilang ang
Japan, ngunit ito ay kinakain din sa Timog
Amerika tulad ng Brazil at sa Madagascar.
Sa Vietnam, madalas na
kumakain ng rice noodles.

Ang Madagascar ay kumakain ng
mas maraming bigas kaysa sa Japan.

Mais

Ang mais ay ang pangunahing pagkain sa
North at Central America at silangan at timog
Africa. Tulad ng Mexican tortillas, ginagawa
itong pulbos, minasa ng tubig at inihurnong,o kinakain na parang Lugaw.
Ang Romania ay kumakain ng
tinapay, ngunit mayroon dinsilang “polenta”.

HarinaAng tinapay, pasta, naan, atbp. ay kinakainbilang mga pangunahing pagkain sa Europe,
America, Oceania, North Africa, at Asia.

Sa China ay kumakain ng “mantou”
na gawa sa harina.

PatatasIto ay kinakain bilang pangunahing pagkainsa Europa tulad ng Finland at Netherlands, at
Timog Amerika tulad ng Peru.

S a E n g l a n d ay m a d a l a s n akumakain ng “Fish and Chips”.

Iba paSa kanluran at gitnang Africa at South America, may mga area kung saanang mga patatas tulad ng kamoteng kahoy at yams, pati na rin ang mga
saging ay mga pangunahing pagkain. Sa ilang lugar, soybeans at kamote ang
pangunahing pagkain.
Ang tapioca ay gawa sa
patatas na tinatawag na
cassava!

Kahit na sa loob ng parehong bansa, ang
iba't ibang mga area ay maaaring may
iba't ibang mga pangunahing pagkain.

39

Recycle

Q

U

I

Z

Sa pahina 21

Sagot

Ito ay isang Basurahan. kayang pigilan ang mga aso at pusang gala sa
pagsira ng basura dahil ang basket ay nasa itaas. Ang mga basura ay madalas na
kinokolekta sa gabi. Ang bag sa ibaba ay nakalagay ng mga karton ng gatas at
mga walang laman na lata. Mukhang umuunlad din ang pag-recycle sa Brazil.

40

Reperensiya at URL●『小学校

学習指導要領（平成29年告示）』文部科学省●『新編

新しい社会 ３・４年上』(2015) 東京書籍●『新編

新しい社会 ３・４年下』(2015) 東京書籍●『新しい社会 ３』(2020) 東京書籍●『新しい社会 ４』(2021) 東京書籍●『新しい社会 ５上』(2020) 東京書籍●『新しい社会 ５下』(2020) 東京書籍●『ちりゅう』(2020) 知立市社会科副読本編集委員会編 知立教育委員会発行●総務省

多文化共生の推進に関する研究会

報告書

https://www.soumu.go.jp/main_content/000706219.pdf●全国学校給食会連合会
https://www.zenkyuren.jp/lunch/●文部科学省https://www.mext.go.jp/a_menu/sports/syokuiku/1299359.htm?fbclid=IwAR １_dTmOYX ０
ydco_75Vb ８- ６fuS １g １fBnVkBIUsvphvBefJVa ７gOJbc ６Hkto●「平成30年度

学校給食実施状況調査」都道府県別学校給食実施状況（公立中学校数）

平成30年５月１日現在（文部科学省初等中等教育局健康教育・食育課）
https://www.mext.go.jp/b_menu/toukei/chousa05/kyuushoku/kekka/k_detail/1413836.htm●農林水産省https://www.maff.go.jp/j/pr/aff/2006/food02.html● NHK for Schoolhttps://www2.nhk.or.jp/school/movie/outline.cgi?das_id=D0005120452_00000●一般社団法人 J ミルク
https://www.j-milk.jp/knowledge/column/hn ０mvm0000008msc.html●ジャパンリロケーション株式会社
https://www.japanrelocation.net/blog/1456/●東京都教育委員会「世界の「主食」分布 MAP」
https://www.o.p.edu.metro.tokyo.jp/children-student/watch-learn/infographics-staplefood●株式会社明治https://www.meiji.co.jp/meiji-shokuiku/worldculture/china/●ナショナル ジオグラフィック
https://natgeo.nikkeibp.co.jp/atcl/web/15/352321/081900012/?P= ４

41

Sa aking pagresearch, hindi ko
nakita ang salitang“multicultural”

sa mga pag-uusap ng mga taga-earth.

Hindi ko masyadongnaintindihan kung ano ang

kahulugan ng “multicultural”...
Teka... amazing talaga,sila parehong taga-earth pero
magkaiba ang kanilang isip at pamantayan.
Sige, try ko ulit sa susunod.

42いまさらだけど多文化共生ってなに？【タガログ語版】

Mag-isip tayo muli kung ano ba talaga ang multicultural?

監修

川口 直巳

西山 幸子

執筆 / 編集

川口 直巳

西山 幸子

タガログ語翻訳

森 そのみ

門畑 友季

漫画・イラストアンドウ カヲリ発行所

愛知教育大学

外国人児童生徒支援リソースルーム

問い合わせ

愛知教育大学

外国人児童生徒支援リソースルーム〒 448-8542

愛知県刈谷市井ヶ谷町広沢１

TEL : 0566-26-2219

丸井 合

池谷 日都美FAX : 0566-26-2566

e-mail : gendaigp@auecc.aichi-edu.ac.jp
本冊子は、文部科学省の教育政策推進事業委託費による委託業務として、愛知教育大学が実施した令和４年度「多文化共生に向けた日本語指導の充実に関する調査研究」の成果物です。
したがって、本報告書の複製、転載、引用等には文部科学省の承認手続きが必要です。