「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナーความรู้เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่สดใส สํานักงานทนายความ 行政書士明るい総合法務事務所
3-9-27 Kamiosaki, Shinagawa-ku, Tokyo
Website (Office) http://www.akarui-home.com
Website (Visa) http://www.v-akarui-home.com
TEL : 03-6455-6835
FAX : 03-6455-6836
Mobile (Japanese) : 070-5572-6124
Mobile (Thai) : 070-5573-4404
E-mail : info@akarui-home.com

もくじ สารบัญ

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

相続とは การสื บมรดกคืออะไร ・・・2
日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของประเทศญี8ปุ่น ・・・5
外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื8 องมรดกที8คนต่างชาติมกั พบ ・・・17
定住者ビザ วีซ่าผูพ้ าํ นักระยะยาว (เทจูชะ) ・・・42
相続税の申告 การยืน
8 ชําระภาษีมรดก ・・・44
大切なパートナーが亡くなった後、すべきこと สิ8 งที8ควรทําเมื8อคู่ครองเสี ยชีวติ ・・・46
重要書類リスト รายชื8อเอกสารที8สาํ คัญ ・・・49
行政書士について เกี$ยวกับทนายฝ่ ายเอกสาร・・・50

1

相続とは การสื บมรดกคืออะไร

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・相続ってなに？ การสืบมรดกคืออะไร ?
ある者の死亡により、一定の親族関係をもつ者が、死亡した者の財産や負債を、遺言や遺産分割協議、または法律の定めに則り、分配されること。

คือ การแบ่งทรัพย์สนิ และหนี 8สินของบุคคลที;เสียชีวิตให้ กบั ผู้มีสทิ ธิรับมรดก ตามพินยั กรรมหรื อตามการตกลงแบ่งทรัพย์มรดกของทายาทหรื อตามบทบัญญัตขิ องกฎหมาย

※財産 ทรัพย์สน
ิ※負債 หนี Iสิน・現金 เงินสด
・死亡者名義の預金 เงินฝากในชื*อของผู้ตาย
・死亡者名義の不動産 อสังหาริ มทรัพย์ที*เป็ นชื*อของผู้ตาย
・死亡者名義の有価証券 หลักทรัพย์ที*เป็ นชื*อของผู้ตาย

・借金 เงินกู้
・借金の保証 หนี Iจากการคํ Iาประกันเงินกู้ให้ ผ้ อู ื*น
・損害賠償債務 ค่าสินไหมทดแทนที*ต้องชําระให้ ผ้ อู ื*นなど เป็ นต้ นなど เป็ นต้ น2

相続とは การสื บมรดกคืออะไร

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・日本とタイ、どちらの国の法律で考えるの？

จะใช้ กฎหมายของประเทศไหน ญี9ปนุ่ หรื อไทย?
タイ人と日本人夫婦の場合、相続は亡くなった人の国籍国の法律で考える

ในกรณี คู่สามีภรรยาคนไทยกับคนญี8ปุ่น ให้ใช้กฎหมายตามสัญชาติของผูต้ ายในการสื บมรดก

●日本人の夫が死亡 ※ สามีคนญีป
( ุ่ นเสี ยชีวติ

→日本国法が適用される。→ ใช้กฎหมายญี$ปุ่น3

相続とは การสื บมรดกคืออะไร

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・日本とタイ、どちらの国の法律で考えるの？

จะใช้ กฎหมายของประเทศไหน ญี9ปนุ่ หรื อไทย?
タイ人と日本人夫婦の場合、相続は亡くなった人の国籍国の法律で考える

ในกรณี คู่สามีภรรยาคนไทยกับคนญี8ปุ่น ให้ใช้กฎหมายตามสัญชาติของผูต้ ายในการสื บมรดก
●タイ人の妻が死亡 ※ ภรรยาคนไทยเสี ยชีวต
ิ→タイ国法が適用される。→ ใช้กฎหมายไทย
→ただし、相続される不動産が日本にある場合、タイ国法の定めにより、日本国法が適用されることになる。
（タイにある不動産については、相続財産に含まれるとしても、日本人が所有権登記できない場合があるので注意）→ ยกเว้นกรณี ที$มรดกเป็ นอสังหาริ มทรัพย์ที$ตC งั อยูใ่ นญี$ปุ่น ถึงแม้วา่ จะเป็ นคนไทย แต่กฎหมายไทยระบุให้กลับไปใช้กฎหมายญี$ปุ่น(ข้อควรระวัง: แม้จะมีอสังหาริ มทรัพย์ที$ตC งั อยูใ่ นประเทศไทยรวมอยูใ่ นทรัพย์มรดกด้วย แต่กอ็ าจมีกรณี ที$ชาวญี$ปุ่นไม่สามารถถือกรรมสิ ทธิPในอสังหาริ มทรัพย์นC นั ได้)→また、相続される動産（金銭を含む不動産以外の全ての財産）は死亡時の住所地の法律が適用される。
→ อนึ$ง กรณี ทรัพย์มรดกที$เป็ นสังหาริ มทรัพย์ (ทรัพย์สินอื$นนอกเหนือจากอสังหาริ มทรัพย์ รวมถึงเงินสด) ให้ใช้กฎหมายของถิ$นที$เป็ นภูมิลาํ เนาของผูต้ าย(เจ้ามรดก)ณ เวลาที$เสี ยชีวติ

→日本にある財産を分割する場合、日本の機関はタイ国法が適用されると考えているため、タイ国法に基づき、どのような相続のルールとなるのか説明できないと分割手続きが拒否されるので注意。

→ กรณี แบ่งทรัพย์มรดกที$อยูใ่ นประเทศญี$ปุ่น หน่วยงานในประเทศญี$ปุ่นจะให้ใช้กฎหมายไทย ดังนัCน ต้องระวังว่าถ้าไม่สามารถอธิบายได้วา่ ตามกฎหมาย
ไทยมีหลักการสื บมรดกแบบไหนก็อาจถูกปฏิเสธการขอแบ่งมรดกได้
4日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญี1ปุ่น

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・財産、負債の分配ルール กฎในการแบ่งทรัพย์สินและหนี?สิน

配偶者 คูส่ มรส

1/2

⼦（孫）
ลูก (หลาน (ลูกของลูก) )

1/2

2/3

親（祖⽗⺟）
บิดามารดา (ปู่ ย่าตายาย)

1/3

3/4

兄弟姉妹
（姪、甥）
พี8น้อง
(หลาน (ลูกของพี8น้อง) )1/4※配偶者は全てにおいて相続権を持ちます。 ※ คู่สมรสมีสิทธิ ได้รับมรดกในทุกกรณี

5日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญี1ปุ่น

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・親族構成（例）! แผนผังครอบครัว (ตัวอย่าง)父 บิดา

母 มารดา

弟 น้องชาย
前配偶者

前配偶者

คู่สมรสคนเก่า

คู่สมรสคนเก่า
配偶者 คู่สมรส

本人（死亡）เจ้ ามรดก (ผู้ตาย)

子 ลูก
子 ลูก
甥 (หลาน/ลูกน้ องชาย) 養子 ลูกบุญธรรม

子 ลูก

子 ลูก

6

日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญีBปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・子がいる場合! กรณี ที1มีลูก
父 บิดา

母 มารดา

弟 น้องชาย

1/2=4/8
前配偶者

前配偶者คู่สมรสคนเก่า

คู่สมรสคนเก่า
配偶者 คู่สมรส

本人（死亡）เจ้ ามรดก (ผู้ตาย)

1/8

1/8

1/8

1/8

子 ลูก

子 ลูก

甥 (หลาน/ลูกน้ องชาย)本人の養子（弟の実子）
ลูกบุญธรรม (เป็ นลูกจริ งของน้ องชาย)

子 ลูก

子 ลูก

7

日本における相続のルールหลักการสื บมรดกของญีBปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・子がなく、両親が存命の場合

1/6

1/6

!กรณี ไม่มีลูก แต่บิดามารดายังมีชีวติ อยู่父 บิดา

弟 น้องชาย

母 มารดา

2/3=4/6
前配偶者

前配偶者คู่สมรสคนเก่า

คู่สมรสคนเก่า

本人（死亡）เจ้ามรดก (ผูต้ าย)

配偶者 คู่สมรส
子 ลูก

甥 หลาน (ลูกน้ องชาย)8日本における相続のルールหลักการสื บมรดกของญี1ปุ่น

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・兄弟のみの場合!กรณี มีแต่พีBนอ้ ง

父 บิดา

弟 น้องชาย

1/4

母 มารดา

3/4
前配偶者

前配偶者

คู่สมรสคนเก่า

คู่สมรสคนเก่า

本人（死亡）เจ้ ามรดก (ผู้ตาย)配偶者 คู่สมรส
子 ลูก

甥 หลาน (ลูกน้ องชาย)9日本における相続のルールหลักการสื บมรดกของญีBปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・夫や妻が亡くなって、そのままにしておくと、法律のルール通りに財産や借金が分配されてしまいます。

・ หากไม่ได้ดาํ เนินการใด ๆ เมื8อสามีหรื อภรรยาเสี ยชีวติ ทรัพย์สินและหนีDสินทัDงหมดก็จะ
ถูกแบ่งมรดกไปตามที8กฎหมายกําหนด

10日本における相続のルールหลักการสื บมรดกของญีBปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・もしも財産よりも借金の方が多いときはどうすればいい？
หากผูต้ ายมีหนี?สินมากกว่าทรัพย์สินจะทําอย่างไร ?
・限定承認・ รับมรดกโดยจํากัด

相続する財産の金額だけで返せる借金のみ相続する。

รับหนีMแค่ตามจํานวนทรัพย์สินที8ได้รับจากมรดกเท่านัMน

方法：死亡を知った時から３か月以内に家庭裁判所で手続きをする。

วิธีการ ต้องไปดําเนินการที8ศาลครอบครัว ภายใน 3 เดือนนับแต่ที8รู้วา่ เจ้ามรดกเสี ยชีวติ
メリット：財産もあるが、借金がどれだけあるか分からない場合に有効。

ข้อดี เหมาะกับกรณี ผตู ้ ายมีทรัพย์สินอยู่ แต่ไม่รู้วา่ ผูต้ ายมีหนีMสินเท่าใด
デメリット：相続人全員が集まり、手続きをしなければならない。
手続きが非常に複雑。

ข้อเสี ย จะต้องดําเนินการโดยเรี ยกทายาทของผูต้ ายทุกคนมาประชุมตกลง
กัน
ขัMนตอนการดําเนินการยุง่ ยากมาก

・相続放棄 ・ สละมรดก
財産も借金もすべて放棄する。
相続を一切しない方法。相続人として数えられなくなる。
相続開始前（生前）に相続放棄をすることはできない。

สละทรัพย์สินและหนีMสินทัMงหมดไม่รับมรดกใด ๆ ทัMงสิM น ซึ8งจะส่ งผลให้ไม่ถูกนับเป็ นทายาท
*ไม่สามารถสละมรดก ก่อนการสื บมรดกเริ8 มต้น(ก่อนเจ้า
มรดกตาย)ได้
方法：死亡を知った時から３か月以内に家庭裁判所で手続きをする。
手続きは難しくない。

วิธีการ ต้องไปดําเนินการที8ศาลครอบครัว ภายใน 3 เดือน
นับแต่ที8รู้วา่
เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ซึ8งขัMนตอนการดําเนินการไม่ยงุ่ ยาก11日本における相続のルールหลักการสื บมรดกของญีBปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・もしも財産よりも借金の方が多いときはどうすればいい？
หากผูต้ ายมีหนี?สินมากกว่าทรัพย์สินจะทําอย่างไร ?
・もしも死亡を知った時から３か月が過ぎてしまった場合。 หากเกิน !"เดือน หลังจากรู้ ว่าเจ้ ามรดกเสี ยชีวต
ิ
亡くなった夫（妻）と全く交流がなかった、財産や借金がどれだけあるか全然分からなかった、日本語が読めなかったなどの理由があれば、３か月を過ぎても上記の手続きを行える場合があります。
ただし、借金を無視して、財産を勝手に処分したり、使い込んでしまった場合、相続放棄や限定承認ができな
くなります。

หากมีเหตุผลเช่น คู่สมรสไม่ได้ติดต่อกับผูต้ ายเลย หรื อไม่รู้วา่ ผูต้ ายมีทรัพย์สินหรื อหนีMสินเท่าไหร่ หรื อไม่รู้ภาษาญี8ปุ่น แม้วา่ จะเกิน 3เดือนไปแล้ว ก็ยงั สามารถไปดําเนินการที8ศาลครอบครัวได้
แต่ถา้ หากจัดการแบ่งมรดกโดยพลการ หรื อใช้ทรัพย์มรดกไปก่อนแล้ว โดยเพิกเฉยไม่ยอมชําระหนีMเงินกูท้ ี8มีอยู่ ก็จะขอสละมรดกหรื อขอรับมรดกโดยจํากัดไม่ได้อีก
(รับมรดกทัMงทรัพย์สินและหนีMสินเต็มจํานวน)12日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญี8ปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

遺言พินยั กรรม遺産分割協議การตกลงแบ่งทรัพย์
มรดกโดยทายาท

法定相続การแบ่งมรดกตามกฎหมาย
13日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญี8ปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

遺言（遺産分割の方法で全てに優先される）
พินยั กรรม (ถ้ามีพินยั กรรมจะดูพินยั กรรมก่อนเป็ นหลัก)・生きている間に、自分が死亡した場合の財産の分配ルールやメッセージを文章にしたもの。
・ เป็ นหนังสื อที8ผตู ้ ายเขียนไว้ตM งั แต่ยงั มีชีวติ อยู่ เพื8อระบุวธิ ี การแบ่งทรัพย์สินหรื อข้อความต่าง ๆ ที8อยากกล่าวหลังจากตนเสี ยชีวติ
※法律で定められた書き方をしないと無効となる。
※ จะต้องเขียนตามแบบที8กฎหมายกําหนดเท่านัMน มิฉะนัMนจะเป็ นโมฆะ
※親族以外にも財産を贈与することができる。
※ สามารถยกมรดกให้กบั บุคคลอื8นนอกเหนือจากญาติได้
※遺言書に書かれた内容は、法律で定められた相続のルールより優先します。
※หากมีพินยั กรรม ให้แบ่งมรดกตามที8ระบุในพินยั กรรมก่อนแบ่งตามกฎหมาย

14日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญี8ปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

遺産分割協議การตกลงแบ่งทรัพย์มรดกโดยทายาท
・相続人全員が集まり、全員の合意によって法律と異なる財産の分配ができる。
・ เป็ นการที8ทายาททุกคนมาประชุมร่ วมกันเพื8อแบ่งมรดกสามารถตกลงแบ่งมรดกให้ต่างไปจากการแบ่งตามกฎหมายได้

หากทายาททุกคนตกลงยินยอม

※相続人全員の合意があれば、遺言書と異なる財産の分配を行うための遺産分割協議を行うことができる。
※สามารถตกลงแบ่งทรัพย์สินให้ต่างจากพินยั กรรมได้ ถ้าได้รับความยินยอมจากทายาททุกคน
※親と未成年の子が共に相続人の場合、親は子を代理して遺産分割協議を行うことはできない。
その場合、家庭裁判所に特別代理人を選任してもらう。
※ในกรณีที;ลกู ซึง; ยังไม่ได้ บรรลุนิตภิ าวะและคูส่ มรสของผู้ตายรับมรดกร่วมกัน คูส่ มรสของผู้ตาย (พ่อหรื อแม่ของลูก) ไม่สามารถเป็ นตัวแทนลูกตัวเองในการตกลงแบ่งทรัพย์มรดกได้ จะต้ องร้ องต่อศาลครอบครัวตังผู
8 ้ แทนของเด็กเป็ นการเฉพาะ

15日本における相続のルール หลักการสื บมรดกของญี8ปุ่น「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

法定相続การแบ่งมรดกตามกฎหมาย
・法律のルールによる財産の分配方法
・เป็ นการแบ่งมรดกตามวิธีการที8กฎหมายกําหนด

16

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・大きなお金が、人間を変えてしまう เรื8 องเงินไม่เข้าใครออกใคร
→外国人に日本の土地を相続させたくない！ （田舎に多い。）→ไม่อยากให ้คนต่างชาติได ้ทีด6 น
ิ ในญีป6 น!
ุ่ (มักเกิดขึนA บ่อยในชนบท)→外国人に財産を分けたくない！
ิ ให ้กับคนต่างชาติ!
→ไม่อยากแบ่งทรัพย์สน
日本の法律が分からないだろう。日本語が読めないだろう。
เป็ นคนต่างชาติคงไม่รู ้กฎหมายญีป
6 น
ุ่ อ่านภาษาญีป
6 นไม่
ุ่ออกหรอก
→嘘のルールを教える。

โกหกว่ามีกฎหมายต่าง ๆ ทัง8 ๆ ที;ไม่มีจริ ง→生きている間に、夫婦が離婚するように心理的負担をかける。

กดดันทางจิตใจให้ สามีภรรยาหย่ากันในระหว่างที;ยงั มีชีวิตอยู่

→「夫（妻）が死んだら、ビザが切れて日本にいられないよ」と嘘をつく。
※＜永住者＞は問題ない。＜日本人の配偶者＞ビザは＜定住者＞などへビザの変更を検討。

หลอกว่าหากสามี(หรื อภรรยา)เสียชีวิต วีซา่ จะขาดและไม่สามารถอาศัยอยูญ่ ี;ปนุ่ ได้ (ต้ องกลับประเทศ)※ สําหรับผู้ที;ถือวีซา่ ผู้พํานักถาวร (เอจู) อยูแ่ ล้ วไม่มีปัญหาเรื; องวีซา่ ส่วนผู้ที;ถือวีซา่ คูส่ มรสคนญี;ปนุ่
อาจขอเปลีย; นเป็ นวีซา่ ผู้พํานักระยะยาว (เทจูชะ) ได้→大切な書類を隠してしまう。 เอาเอกสารที;สาํ คัญไปซ่อน
17外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・ただし、本当にあなたのことを本当に助けてくれる家族もいます。
大切なことは、だまされないように、疑わないようにするために正しい知識を持つことです。
また、日本語の能力を高めることも大切ですね。

ถึงอย่างไรก็ตาม ก็ยงั มีครอบครัวที9ตงใจช่
ั F วยเหลือคุณจริ ง ๆ อยู่สิง9 สําคัญคือคุณควรมีความรู้ที9ถกู ต้ องเพื9อไม่ให้ โดนหลอกหรื อเพื9อไม่ให้ สงสัยคนอื9นไปทังหมด
F
และควรพัฒนาความรู้ภาษาญี9ปนุ่ ด้ วย18

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・相続トラブルに巻き込まれてしまったときの対策หากพบปัญหาในการแบ่งมรดกไปแล้วจะทําอย่างไรดี

・家族が勝手に財産を分配してしまった！ ญาติพ' นี ้ องในครอบครั วตกลงแบ่ งทรั พย์ สนิ ไปเองแล้ ว!

→相続人が１人でも欠けている遺産分割協議は無効である。

→ในการตกลงแบ่งทรัพย์มรดกระหว่างทายาท หากขาดทายาทไปแม้ เพียงแค่คนเดียว ข้ อตกลงนันถื
8 อเป็ นโมฆะ
・勝手に相続財産を使われたり、処分されてしまった！ ญาติพ' นี ้ องใช้ ทรั พย์ สนิ หรื อขายทรั พย์ สนิ ทิงB ไปเองแล้ ว!

→相続回復請求権に基づき、相続分の財産を取り戻すことができる。
※侵害されたことを知った時から５年、相続開始から２０年で権利行使ができなくなるので注意→ สามารถนําทรัพย์สนิ ส่วนที;เป็ นของตนกลับคืนได้ โดยใช้ “สิทธิฟอ้ งร้ องเรี ยกมรดกคืน” (โซวโซคุไคฟุคเุ ซคิวเค็ง)※ จะต้ องใช้ สทิ ธิภายในเวลา 5 ปี นบั แต่ร้ ูวา่ มีการใช้ ทรัพย์มรดกโดยพลการ หรื อภายในเวลา 20 ปี หลังจากเริ* มสืบมรดก
・私は相続人になれると思ったのに、遺言書をみたら私の相続財産がない！

นึกว่ าตัวเองจะได้ เป็ นทายาท แต่ พอไปดูพนิ ัยกรรมกลับไม่ มีส่วนของตัวเองเลย!
→遺留分減殺請求権で、法定相続財産の半分程度、取り戻せることがある。
※相続が開始し、贈与や遺贈を知ってから１年、相続開始から１０年で権利行使ができなくなるので注意→ สามารถเรี ยกคืนทรัพย์สนิ กึง* หนึง* ให้ กลับมาแบ่งตามกฎหมายได้ โดยใช้ “สิทธิฟอ้ งร้ องให้ ลดสัดส่วนมรดกที*บคุ คลซึง* ไม่ใช่ญาติได้ รับ” (อิริวบุนเก็นไซเซคิวเค็ง)※ จะต้ องใช้ สทิ ธิภายในเวลา 1 ปี นบั แต่เริ* มการสืบมรดกและรู้วา่ เจ้ ามรดกได้ ให้ ทรัพย์สนิ โดยเสน่หาหรื อยกทรัพย์สนิ ให้ บคุ คลอื*นตามพินยั กรรมหรื อภายในเวลา 10 ปี หลังจากเริ* มสืบมรดก
19

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・相続トラブルを防ぐための、もっとも有効な方法วิธีการป้องกันปัญหาเรื8 องมรดกที8ได้ผลดี

・生前にしっかりと遺言書を準備しておく。เตรี ยมทําพินัยกรรมไว้ ตงั B แต่ ก่อนเสียชีวต
ิ→相続では、遺言書の効力がもっとも強い。พินยั กรรมมีผลบังคับใช้ สงู สุดในการสืบมรดก

→相続人は全員、遺言書の通りに財産の分配を行うので、争いがおこりにくい。

ทายาททุกคนจะได้ รับแบ่งทรัพย์สนิ ตามพินยั กรรม ลดปั ญหาข้ อขัดแย้ ง

・遺言書は残された人へのラブレター พินยั กรรมเป็ นจดหมายรักเพื1อคนที1ยงั อยู่・日本人夫とタイ人妻の夫婦の場合 คนญี'ปุ่นที'มีภรรยาเป็ นคนไทย
→残されたタイ人の奥さんが、家族と仲良く、自立して生活できるように
今から、遺言書を残してあげてください。
また、遺言書にはタイ語の翻訳文もつけてあげてください。

→ ควรทําพินยั กรรมไว้ แต่ตอนนี 8เพื;อให้ ภรรยาคนไทยสามารถดําเนินชีวิตต่อไปได้ ด้วยตนเอง และไม่มีปัญหากับญาติพี;น้อง
และควรแปลพินยั กรรมเป็ นภาษาไทยไว้ ด้วย20

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺言書の作り方（日本人夫とタイ人妻の夫婦を例に）วิธีการทําพินยั กรรม (ยกตัวอย่างกรณี สามีคนญี1ปุ่น และภรรยาคนไทย)●日本人夫が遺言書を作成する場合●タイ人妻が遺言書を作成する場合→日本国法に基づき遺言書を作成する→ จะต้ องทําพินยั กรรมตามแบบที;กฎหมายญี;ปนุ่ กําหนด

→タイ国法に基づき遺言書を作成する。

กรณีสามีคนญีป+ ุ่ นทําพินัยกรรม

กรณีภรรยาคนไทยทําพินัยกรรม

จะต้ องทําพินยั กรรมตามแบบที;กฎหมายไทยกําหนด
ただし、タイ国法により遺言書の作成場所が日本である場合、日本国法の方式により作成できる。

แต่ตามกฎหมายไทย ถ้ าทําพินยั กรรมขึ 8นที;ประเทศญี;ปนุ่ ก็สามารถทําพินยั กรรมตามแบบที;กฎหมายญี;ปนุ่ กําหนดได้
ただし、遺言書の効力および解釈は死亡当時の住所地の法律による。

แต่ทงนี
ั 8 8 ความมีผลบังคับของพินยั กรรม และการตีความถ้ อยคําในพินยั กรรมนัน8ให้ ใช้ กฎหมาย ณ ภูมิลาํ เนาของผู้ตาย (เจ้ ามรดก) ณ เวลาที;เสียชีวิต

21

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・日本での遺言書のお勧めの作り方แบบของพินยั กรรมที1แนะนําให้ทาํ : กรณี ทาํ พินยั กรรมที1ประเทศญี1ปุ่น
前提として法律に則った作成をしなければ遺言書は効果をもたないので注意してください。
また、法律に則った作成をしたとしても、以下のお勧めの方法で作成していない場合、家庭裁判所での検査（検認）を受けないと遺言書は効力を持ちません。また、家庭裁判所での検認より前に遺言書を開封した場合、無効になります。
よって、以下のお勧めの方法で作成することを強くお勧めします。

ข้ อควรระวังคือ โดยหลักแล้ วหากไม่ทําพินยั กรรมตามแบบที;กฎหมายกําหนด พินยั กรรมนันจะเป็
8
นโมฆะ
ทังนี
8 8 ถึงแม้ จะทําพินยั กรรมตามแบบที;กฎหมายกําหนดแล้ ว แต่หากไม่ได้ ทําตามวิธีการที;จะแนะนําต่อไปนี 8ก็จะต้ องนําพินยั กรรมไปยื;นให้ ศาลครอบครัวตรวจสอบและรับรองก่อน
มิฉะนัน8 พินยั กรรมจะไม่มีผลบังคับ นอกจากนี 8 หากมีการเปิ ดพินยั กรรมก่อนยื;นให้ ศาลครอบครัวตรวจสอบและรับรอง
พินยั กรรมฉบับนันจะเป็
8นโมฆะด้ วยดังนัน8 จึงขอแนะนําอย่างยิ;งว่าให้ ทําพินยั กรรมตามวิธีการที;แนะนําต่อไปนี 8จะดีกว่า

22

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・日本での遺言書のお勧めの作り方แบบของพินยั กรรมที1แนะนําให้ทาํ : กรณี ทาํ พินยั กรรมที1ประเทศญี1ปุ่น

●公証人に依頼して遺言書を作成する。（公正証書遺言）การร้ องขอให้ โนตารี พบั ลิค (ทนายความผู้รับรองเอกสาร) เป็ นผู้จดั ทําพินัยกรรม (พินัยกรรมแบบรั บรองโดยทนายความผู้รับรองเอกสาร)→法律のプロである公証人がヒアリングしながら作成してくれる。
また、正しい方法で遺言書を作成してくれる。
วิธีนี Iเป็ นการจัดทําพินยั กรรมโดยโนตารี พบั ลิค ซึง* เป็ นผู้เชี*ยวชาญทางกฎหมาย โดยโนตารี พบั ลิคจะสอบถามข้ อเท็จจริ งต่าง ๆแล้ วจัดทําพินยั กรรมให้ โดยวิธีการที*ถกู ต้ องตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย
→あらかじめ自分が作成したり、行政書士や弁護士に相談して作成した遺言書を公証人が確認して公正証書遺言にしてくれることもできる。
นอกจากนี Iเรายังสามารถนําพินยั กรรมที*ได้ เขียนเองไว้ ลว่ งหน้ า หรื อพินยั กรรมที*เขียนขึ Iนจากการปรึกษาทนายความ (เบงโกะชิ)หรื อทนายความฝ่ ายเอกสาร (เกียวเซโชชิ) ไปให้ โนตารี พบั ลิคตรวจสอบและรับรองให้ เป็ น “พินยั กรรมแบบรับรองโดยทนายความผู้รับรองเอกสาร” ก็ได้
→費用はあまり高くない。法律で費用は決まっている。
（相続人の人数と相続財産の価格によって費用は異なる。）
การทําพินยั กรรมแบบนี I ค่าใช้ จา่ ยจะไม่สงู มาก เนื*องจากกฎหมายจะกําหนดค่าใช้ จา่ ยไว้ อยูแ่ ล้ ว(ทังนี
I I ค่าใช้ จา่ ยจะแตกต่างกันไปตามจํานวนทายาทผู้รับมรดกและมูลค่าของทรัพย์มรดก)→遺言作成者死亡後に遺言書の家庭裁判所での検認手続きが不要。
พินยั กรรมที*โนตารี พบั ลิครับรองแล้ ว เมื*อผู้ทําพินยั กรรม (เจ้ ามรดก) เสียชีวิต ไม่จําเป็ นต้ องดําเนินการให้ ศาลครอบครัวตรวจสอบและรับรองอีก
→公正証書遺言は公証役場でも保管されるため、偽造されたり紛失する恐れが無い。
เนื*องจากพินยั กรรมที*รับรองโดยโนตารี พบั ลิคนันจะมี
I ฉบับที*ถกู เก็บไว้ ณ ที*ทําการของโนตารี พบั ลิคด้ วยจึงไม่ต้องกังวลว่าพินยั กรรมจะสูญหายหรื อถูกปลอมแปลง
23

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・日本での遺言書のお勧めの作り方แบบของพินยั กรรมที8แนะนําให้ทาํ : กรณี ทาํ พินยั กรรมที8ประเทศญี8ปุ่น
●自分で書いた遺言書を法務局で保管してもらう。（自筆証書遺言保管制度）การเขียนพินัยกรรมด้ วยตัวเองแล้ วนําไปฝากให้ สํานักกฎหมายท้ องถิน( (โฮวมุเคียะคุ) เก็บรักษา (ระบบการเก็บรักษาพินัยกรรมแบบเขียนด้ วยตนเอง)→自分自身または行政書士や弁護士に相談しながら自分で作成しなければいけないが、法務局に保管することができるため、偽造されたり紛失する恐れが無い。
พินยั กรรมแบบเขียนด้ วยตนเองจะต้ องเขียนด้ วยตัวเองทังหมดหรื
Iอเขียนขึ Iนเองโดยปรึกษาทนายความ(เบ็งโกะชิ) หรื อทนายความฝ่ ายเอกสาร (เกียวเซโชชิ)ซึง* พินยั กรรมแบบนี Iสามารถนําไปฝากเก็บรักษาไว้ ที*สาํ นักกฎหมายท้ องถิ*นได้ จึงไม่ต้องกังวลว่าพินยั กรรมจะสูญหายหรื อถูกปลอมแปลง
→保管費用は3,900円
ค่าเก็บรักษาพินยั กรรม d,fgg เยน→遺言作成者死亡後に遺言書の家庭裁判所での検認手続きが不要。
เมื*อผู้ทําพินยั กรรม (เจ้ ามรดก) เสียชีวิต ไม่จําเป็ นต้ องไปดําเนินเรื* องให้ ศาลครอบครัวตรวจสอบและรับรองอีก
→法務局は遺言書が正しく作成されているかの確認はしますが、内容が妥当かどうかについて相談することはできない。
ทางสํานักกฎหมายท้ องถิ*นจะตรวจสอบว่าพินยั กรรมนันทํ
I าถูกต้ องตามแบบของกฎหมายหรื อไม่แต่จะไม่สามารถให้ คําปรึกษาเกี*ยวกับความเหมาะสมของเนื Iอหาพินยั กรรมได้

24

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่

・配偶者居住権（2020年4月1日以降に相続開始（死亡したこと）または遺言書が作成された場合に有効）สิ ทธิอาศัยของคู่สมรส (มีผลใช้บงั คับกับพินยั กรรมที<ทาํ ขึ@นหรือการสืบมรดกที<เริ<มต้น (เจ้ามรดกเสียชีวติ ) ตั@งแต่วนั ที< 1 เมษายน 2563 เป็ นต้นไป)→遺族である配偶者が遺産分割の対象である自宅に無償で引き続き住むことができる権利คือ สิ ทธิของคู่สมรสทีจ( ะอยู่อาศัยในบ้ าน (ทีอ( าศัยร่ วมกันมากับเจ้ ามรดก)ซึ(งเป็ นทรัพย์ มรดกต่ อไปได้ หลังเจ้ ามรดกเสี ยชีวติ โดยไม่ ต้องเสี ยค่ าใช้ จ่ายหรื อค่ าตอบแทนใดๆ
例）日本人夫が死亡し、日本人夫名義の自宅（相続対象財産）にタイ人妻が居住している場合ตัวอย่ าง) กรณีทG สี ามีคนญีGปุ่นเสียชีวติ และภรรยาคนไทยอาศัยอยู่ในบ้ านทีGมีชG ือสามีเป็ นเจ้ าของ (เป็ นทรั พย์ มรดก)・遺言書によってタイ人妻に対して配偶者居住権が遺贈の目的とされた場合。
กรณีพินยั กรรมเขียนยก “สิทธิอาศัยของคูส่ มรส” ให้ ภรรยาคนไทย
・または、遺産分割協議によってタイ人妻が配偶者居住権を取得できるとされた場合。
หรื อ กรณีที*ตกลงกันในการประชุมแบ่งทรัพย์มรดกระหว่างทายาทว่าให้ ภรรยาคนไทยได้ รับ “สิทธิอาศัยของคูส่ มรส”・遺言書が無く、遺産分割協議がまとまらない場合、家庭裁判所の審判によって配偶者居住権を取得することもできる。
หรื อ กรณีที*ไม่มีพินยั กรรม และไม่สามารถตกลงกันระหว่างทายาทได้ ก็สามารถขอให้ ศาลครอบครัวมีคําสัง* ให้ คสู่ มรสได้ รับสิทธิอาศัยได้
・タイ人妻が亡くなるまで終身住み続けることができるように定めることができる。（期限を定めることもできる）
สามารถระบุให้ ภรรยาคนไทยมีสทิ ธิอาศัยอยูใ่ นบ้ านหลังดังกล่าวได้ ตลอดชีวิต (หรื อจะกําหนดระยะเวลาที*สามารถอยูอ่ าศัยไว้ ก็ได้ )25

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่

・配偶者居住権（2020年4月1日以降に相続開始（死亡したこと）または遺言書が作成された場合に有効）สิ ทธิอาศัยของคู่สมรส
(มีผลใช้บงั คับกับพินยั กรรมที8ทาํ ขึMนหรื อการสื บมรดกที8เริ8 มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัMงแต่วนั ที8 1 เมษายน 2563 เป็ นต้นไป)→遺言書が無い場合、配偶者居住権を得るためには遺産分割協議が必要となりますが、相続開始から
遺産分割協議がまとまるまでの期間も配偶者居住権が認められます（期間、その他の制限あり。最低でも６カ月。
ただし、タイ人妻に共有持分がある場合、期間が過ぎても退去してなくてよい。）（配偶者短期居住権という。
登記不可）。

หากไม่มีพินยั กรรม ก็จําเป็ นต้ องประชุมทายาททุกคนเพื;อแบ่งมรดก
แต่กฎหมายก็ได้ รับรองสิทธิอาศัยของคูส่ มรสในระหว่างเวลาตังแต่
8 เจ้ ามรดกตายจนการประชุมแบ่งมรดกระหว่างทายาทจะได้ ข้อยุตไิ ว้(ซึง; มีระยะเวลาจํากัด (อย่างตํ;า ^ เดือน) และมีเงื;อนไขอื;น ๆ ด้ วย แต่ถ้าภรรยาคนไทยมีกรรมสิทธิ_ร่วมในบ้ านดังกล่าว
จะไม่ย้ายออกก็ได้ แม้ จะล่วงเลยระยะเวลาที;กําหนดไปแล้ ว) (เรี ยกว่า “สิทธิอาศัยระยะสันของคู
8ส่ มรส” ซึง; ไม่สามารถจดทะเบียนได้ )26

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่

・配偶者居住権（2020年4月1日以降に相続開始（死亡したこと）または遺言書が作成された場合に有効）สิ ทธิอาศัยของคู่สมรส (มีผลใช้บงั คับกับพินยั กรรมที$ทาํ ขึCนหรื อการสืบมรดกที$เริ$ มต้น (เจ้ามรดกเสียชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 เมษายน 2563 เป็ นต้นไป)【注意】 (ข้ อควรระวัง)→配偶者居住権を得る＝所有権を得ることではない。つまり配偶者居住権は残された配偶者が住み慣れた家に引き続き住むことができる権利であり、自宅が遺産分割の対象である場合、その自宅が相続財産としてもらえることを意味しているのではありません。（もちろん、配偶者居住権ではなく、遺産分割協議の結果、相続財産として所有権を得ても構わない。ただし、その場合は現金預金等のその他の相続財産を得る割合が減ってしまう。）

การได้ รับสิทธิอาศัยของคูส่ มรส ไม่ ใช่ การได้ กรรมสิทธิ_ กล่าวคือ สิทธิอาศัยของคูส่ มรสเป็ นการให้ สทิ ธิคสู่ มรสฝ่ ายที;ยงั มีชีวิตอยูไ่ ด้ อาศัยอยูใ่ นบ้ านที;ตนอาศัยอยูม่ านานต่อไปได้ ไม่ใช่สทิ ธิที;ทําให้ ได้ มรดกเป็ นกรรมสิทธิ_ในบ้ านหลังนันแต่
8 อย่างใด (แน่นอนว่าในการประชุมทายาทเพื;อแบ่ง
ทรัพย์มรดกจะตกลงให้ คสู่ มรสที;ยงั มีชีวิตอยูไ่ ด้ รับมรดกเป็ น “กรรมสิทธิ_” ในบ้ านหลังนัน8 แทน “สิทธิอาศัยของคูส่ มรส” ก็ได้
แต่ก็จะทําให้ คสู่ มรสได้ รับทรัพย์มรดกในส่วนที;เป็ นทรัพย์อย่างอื;น เช่น เงินสด ลดลงไปด้ วย)→遺言や遺産分割の結果、自宅の所有権がタイ人妻以外の者（例：子や親等の相続人）に渡ってももちろん配偶者居住権は消失しない。家賃を支払う必要もありません。

แม้ ผลแห่งพินยั กรรมหรื อการแบ่งทรัพย์มรดก จะทําให้ กรรมสิทธิ_ในบ้ านหลังนันตกเป็
8นของผู้อื;นนอกจากภรรยาคนไทย (เช่น ลูก หรื อบิดา
มารดาของเจ้ ามรดก)แต่สทิ ธิอาศัยของคูส่ มรสก็ไม่เสียไป ภรรยาคนไทยสามารถอาศัยอยูใ่ นบ้ านหลังนันต่
8 อได้ โดยไม่ต้องเสียค่าเช่า

27

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่

・配偶者居住権（2020年4月1日以降に相続開始（死亡したこと）または遺言書が作成された場合に有効）สิ ทธิอาศัยของคู่สมรส (มีผลใช้บงั คับกับพินยั กรรมที<ทาํ ขึ@นหรือการสืบมรดกที<เริ<มต้น (เจ้ามรดกเสียชีวติ ) ตั@งแต่วนั ที< 1 เมษายน 2563 เป็ นต้นไป)【注意】 (ข้ อควรระวัง)→配偶者居住権にも一定の財産的価値があるため、相続できる財産の金額からその分差し引かれることになる。
ただし、所有権を得る場合よりも低額となるため、その分現金預金等のその他の相続財産を分割により多く得られる。
（もちろん、遺産分割協議の話し合い次第では、配偶者居住権の財産価値をゼロとすることで、更に多くの現預金等のその他の相続財産を分割により多く得ることもできる。）（また、婚姻期間が２０年以上ある夫婦の場合、配偶者居住権を遺言書によって遺贈された場合はタイ人妻の配偶者居住権の財産価値はタイ人妻の相続財産からマイナスされない。その分、現金預金等のその他の財産を分割により多く得ることができる。）

เนื*องจากสิทธิอาศัยของคูส่ มรสก็มีมลู ค่าทางทรัพย์สนิ ที*แน่นอนเหมือนทรัพย์สนิ อื*น ๆ ดังนันมู
I ลค่าสิทธิอาศัยก็จะถูกนําไปหักออกจากจํานวนเงินมรดกที*คสู่ มรสจะได้ รับแต่สทิ ธิอาศัยนันจะมี
I มลู ค่าตํ*ากว่ามูลค่ากรรมสิทธิh ดังนันI (หากเรารับสิทธิอาศัยแทนกรรมสิทธิh) เราก็จะได้ รับส่วนแบ่งทรัพย์สนิ อื*น ๆ เช่น เงินสด ในสัดส่วนที*มากขึ Iน(ทังนี
I I ในการประชุมแบ่งทรัพย์มรดกระหว่างทายาท จะตกลงให้ ไม่คดิ มูลค่าสิทธิอาศัยของคูส่ มรสเลย (คิดมูลค่าสิทธิอาศัยเป็ นศูนย์)เพื*อให้ คสู่ มรสได้ รับส่วนแบ่งทรัพย์มรดกในสัดส่วนที*มากขึ Iนก็ได้ )→短期の配偶者居住権と異なり、通常の配偶者居住権は登記ができる。所有者（分割の結果自宅の所有権を得た
子や親等の相続人）はタイ人妻のために登記に協力する義務がある。なお、登記をして権利があることを公示していないとき、所有者が相続人以外の誰かに売却などした場合、自宅を出て行かなければならなくなる可能性があるので注意する。

“สิทธิอาศัยของคูส่ มรส (ทัว* ไป)” จะแตกต่างจาก “สิทธิอาศัยระยะสันของคู
Iส่ มรส” คือสามารถจดทะเบียนได้ โดยเจ้ าของกรรมสิทธิh(ผู้ได้ รับกรรมสิทธิhในบ้ านจากการแบ่งทรัพย์มรดก เช่น ลูก บิดามารดาของเจ้ ามรดก) มีหน้ าที*ให้ ความร่วมมือในการจดทะเบียนสิทธิอาศัยของภรรยาคนไทยข้ อควรระวังคือ กรณีที*ไม่ได้ จดทะเบียนเพื*อประกาศต่อสาธารณะว่ามีสทิ ธิอาศัย และผู้ถือกรรมสิทธิhได้ จําหน่าย (เช่น ขาย หรื อมอบให้ ) บ้ านหลังนันให้
I แก่บคุ คลอื*นก็อาจจะต้ องย้ ายออกจากบ้ านก็ได้
28

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่

・配偶者居住権（2020年4月1日以降に相続開始（死亡したこと）または遺言書が作成された場合に有効）สิ ทธิอาศัยของคู่สมรส (มีผลใช้บงั คับกับพินยั กรรมที<ทาํ ขึ@นหรือการสืบมรดกที<เริ<มต้น (เจ้ามรดกเสียชีวติ ) ตั@งแต่วนั ที< 1 เมษายน 2563 เป็ นต้นไป)【注意】 (ข้ อควรระวัง)→配偶者居住権により住む自宅を所有者の許可なく賃貸することはできない。許可があれば賃貸できる。

คูส่ มรสจะปล่อยบ้ านที*ตนอยูด่ ้ วยสิทธิอาศัยของคูส่ มรสให้ คนอื*นเช่าไม่ได้ หากไม่ได้ รับอนุญาตจากเจ้ าของกรรมสิทธิh (ถ้ าเจ้ าของกรรมสิทธิhอนุญาตก็ปล่อยเช่าได้ )→配偶者居住権により住む自宅で誰かと同居することはできる。

คูส่ มรสสามารถให้ คนอื*นมาอาศัยร่วมกันในบ้ านที*ตนมีสทิ ธิอาศัยได้

→配偶者居住権により住む自宅に修繕の必要がある場合、所有者ではなく、タイ人妻自らが費用負担する。

หากบ้ านหลังดังกล่าวจําเป็ นต้ องได้ รับการซ่อมบํารุง ภรรยาคนไทยต้ องรับผิดชอบจ่ายค่าซ่อมบํารุงนันเอง
Iไม่ใช่ให้ เจ้ าของกรรมสิทธิhรับผิดชอบ
→配偶者居住権により住む自宅は所有者の承諾が無ければ増築や改築はできない。

คูส่ มรสไม่สามารถรื อI สร้ างใหม่หรื อต่อเติมบ้ านที*ตนอาศัยโดยสิทธิอาศัยของคูส่ มรสได้ หากไม่ได้ รับความยินยอมจากเจ้ าของกรรมสิทธิh→配偶者居住権により住む自宅の固定資産税は所有者が支払った場合、その分の金銭を所有者に払わなければならない。

กรณีที*เจ้ าของกรรมสิทธิhเป็ นผู้จา่ ยภาษีโรงเรื อนและที*ดนิ คูส่ มรสผู้ใช้ สทิ ธิอาศัยจะต้ องจ่ายเงินจํานวนนันให้
I แก่เจ้ าของกรรมสิทธิh29

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่

・配偶者居住権（2020年4月1日以降に相続開始（死亡したこと）または遺言書が作成された場合に有効）สิ ทธิอาศัยของคู่สมรส (มีผลใช้บงั คับกับพินยั กรรมที<ทาํ ขึ@นหรือการสืบมรดกที<เริ<มต้น (เจ้ามรดกเสียชีวติ ) ตั@งแต่วนั ที< 1 เมษายน 2563 เป็ นต้นไป)【注意・配偶者居住権が得られない場合】 (ข้ อควรระวัง – กรณีทG คี ่ ูสมรสไม่ ได้ รับสิทธิอาศัย)→死亡時に自宅を日本人夫とタイ人妻以外の者（例：子や親等）と共有していた場合は配偶者居住権が得られない。

คูส่ มรสจะไม่ได้ รับสิทธิอาศัย หากบ้ านหลังที*อยูอ่ าศัยเป็ นกรรมสิทธิhร่วมของสามีคนญี*ปนุ่ กับบุคคลอื*นที*ไม่ใช่ภรรยาคนไทย (เช่น ลูก หรื อบิดามารดาของเจ้ ามรดก)→日本人夫の死亡より後に居住を開始した場合は配偶者居住権が得られない。

คูส่ มรสจะไม่ได้ รับสิทธิอาศัย หากเริ* มเข้ าอยูอ่ าศัยในบ้ านหลังนันหลั
I งจากสามีคนญี*ปนุ่ เสียชีวิตไปแล้ ว→自宅が日本人夫が所有していたものではなく、賃借していた場合は配偶者居住権が得られない。

คูส่ มรสจะไม่ได้ รับสิทธิอาศัย หากบ้ านหลังดังกล่าวไม่ใช่กรรมสิทธิhของสามีคนญี*ปนุ่ (เช่น เป็ นบ้ านเช่า)30

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・婚姻期間が２０年以上ある夫婦のタイ人妻が日本人夫から
生前に自宅を贈与、または遺言によって自宅を譲り受けた場合（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）กรณี คู่สามีภรรยาที8แต่งงานและอยูก่ ินร่ วมกันมามากกว่า 20 ปี และสามีคนญี8ปุ่นได้ยกบ้านหลังนัMนให้ภรรยาคนไทยโดยการให้โดยเสน่หา
(ในระหว่างที8ยงั มีชีวติ อยู)่ หรื อโดยพินยั กรรม(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที8เริ8 มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัMงแต่วนั ที8 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)タイ人妻が贈与を受けた分を、遺産分割対象となる相続財産の金額に含まずに遺産を分割できるため、その分、現金預金等のその他の相続財産を得ることができる。

เนื;องจากบ้ านที;ภรรยาได้ รับจากการให้ โดยเสน่หาหรื อโดยพินยั กรรม ไม่ต้องนําไปนับรวมในกองทรัพย์มรดกที;ต้องแบ่งก็ได้
ทําให้ ภรรยาสามารถรับทรัพย์มรดกอื;น ๆ เช่น เงินสด ในส่วนนันได้
8 อีก (คือไม่ต้องนํามูลค่าของบ้ านไปหักออกจากส่วนแบ่งมรดกที;ตนจะได้ รับ)31

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺産分割協議確定前の預貯金の払い戻し制度ระบบการจ่ายเงินในบัญชีเจ้ามรดกคืนก่อนการแบ่งทรัพย์มรดกระหว่างทายาทจะเสร็ จสิ? น(การถอนเงินจากบัญชีเงินฝากเจ้ามรดกก่อนการแบ่งมรดก)例）日本人夫が亡くなり、タイ人妻がお葬式のお金や生活費が必要な場合
ตัวอย่ าง) กรณีสามีคนญี'ปุ่นเสียชีวติ และภรรยาคนไทยจําเป็ นต้ องใช้ เงินในการจัดงานศพและการดํารงชีพ
2019年7月1日より前は、もしも銀行が日本人夫が死亡したことを知った場合、日本人夫の口座（日本人夫の預金は遺産分割の対象財産であるため。相続人の１人に過ぎないタイ人妻がその他の相続人の得られる相続財産の侵害はできない。）は凍結され、相続人全員が共同で払い戻し手続きをしなければならず、
タイ人妻が１人でお葬式や生活費のお金を引きだすことが出来なかった。

ในช่วงก่อนวันที* i กรกฎาคม jklj หากธนาคารทราบว่าสามีคนญี*ปนุ่ เสียชีวิต ธนาคารก็จะอายัดบัญชีเงินฝากของสามีคนญี*ปนุ่ ไว้(เนื*องจาก เงินฝากของสามีคนญี*ปนุ่ ถือเป็ นทรัพย์มรดกที*จะต้ องนํามาแบ่ง ซึง* ภรรยาเพียงคนเดียวจะทําการใดให้ กระทบกับมรดกที*ทายาทคนอื*นมีสทิ ธิได้ รับด้ วยไม่ได้ )และทายาทจะต้ องดําเนินการขอรับเงินคืนร่วมกันทุกคน ภรรยาคนไทยเพียงคนเดียวไม่สามารถถอนเงินจากบัญชีเพื*อมาใช้ จดั งานศพหรื อใช้ ดํารงชีพได้
タイ人妻がお葬式のお金も払い、手元に生活するためのお金もなくて困ってしまう。
（だから、銀行には日本人夫が死亡したことを言わないで、勝手にATMからお金を下ろすか借金するしかなかった。）

ทําให้ ภรรยาคนไทยเดือดร้ อน เพราะต้ องออกเงินค่าจัดงานศพไปก่อน และไม่มีเงินเหลือติดตัวสําหรับใช้ ดํารงชีพ
(ผลสุดท้ ายคือไม่มีทางเลือกอื*นนอกจากแอบกด ATM ถอนเงินจากบัญชีสามีหรื อกู้เงินโดยพลการโดยไม่แจ้ งธนาคารว่าสามีคนญี*ปนุ่ เสียชีวิต)32

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺産分割協議確定前の預貯金の払い戻し制度ระบบการจ่ายเงินในบัญชีเจ้ามรดกคืนก่อนการแบ่งทรัพย์มรดกระหว่างทายาทจะเสร็ จสิ? น(การถอนเงินจากบัญชีเงินฝากเจ้ามรดกก่อนการแบ่งมรดก)【現在は】 (ปั จจุบนั :กฎหมายแก้ ใหม่)１つの金融機関（全支店の合計から払い戻しを受けられる上限を１５０万円として、預貯金の金額÷３×タイ人妻の法定相続分の預貯金の払い戻しを受けられるようになった。

สามารถขอถอนเงินจากบัญชีเงินฝากเจ้ ามรดกได้ โดยคํานวณตามนี Iจํานวนเงินฝากในบัญชี ÷３×จํานวนทรัพย์มรดกที*ภรรยาคนไทยมีสทิ ธิได้ รับตามกฎหมายทังนีI Iสามารถขอรับได้ ไม่เกิน i,kgg,ggg เยน ต่อ ธนาคารหนึง* แห่ง (ไม่ใช่ตอ่ iบัญชี)(คือ แม้ เจ้ ามรดกจะมีบญั ชีเงินฝากกับธนาคารเดียวกันหลายบัญชี ก็จะถอนจากบัญชีเหล่านันรวมกั
Iนได้ ไม่เกินi,kgg,ggg เยน )33

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺留分制度の見直しระบบการขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่ วน (อิริวบุน)（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที$เริ$ มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)遺留分とは兄弟姉妹以外の相続人に、その相続人が必要とした場合に最低限保証される相続財産のこと。
生前贈与や遺言による遺贈等によって、兄弟姉妹以外の相続人に相続財産が渡らない場合に行使する。
なお、遺産分割協議の結果、相続財産を受け取らないとした場合、それは相続人本人の意思によって決めたことであるので、遺留分の請求はできない。

“การขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่ วน” คือ การที*กฎหมายกําหนดส่วนแบ่งทรัพย์มรดกขันตํ
I *าที*ทายาท (ที*ไม่ใช่พี*น้องของเจ้ ามรดก)มีสทิ ธิเรี ยกคืนได้ (หากทายาทต้ องการ)ซึง* ใช้ กบั กรณีที*เจ้ ามรดกยกทรัพย์ให้ ผ้ อู ื*นโดยเสน่หาในระหว่างยังมีชีวิตอยูห่ รื อเขียนพินยั กรรมยกทรัพย์ให้ ผ้ อู ื*นส่งผลให้ ทายาท
(ที*ไม่ใช่พี*น้องของเจ้ ามรดก) ไม่ได้ รับมรดก(ที*ตนควรได้ รับตามกฎหมาย) อย่างไรก็ตาม ถ้ าตกลงกันในที*ประชุมทายาทแล้ วว่าทายาทคนนันจะไม่
Iรับทรัพย์มรดก
ก็ถือว่าเจ้ าตัวตัดสินใจไม่รับมรดกเอง กรณีนี Iก็จะมาใช้ สทิ ธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกไม่ได้ อีก34

34

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺留分制度の見直しระบบการขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่ วน (อิริวบุน)（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที$เริ$ มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)→法定相続人である兄弟姉妹や兄弟姉妹が死亡している場合のその子は遺留分を請求できない。

พี*น้อง หรื อหลาน(ลูกของพี*น้องกรณีพี*น้องเสียชีวิตไปก่อนแล้ ว) ซึง* เป็ นทายาทตามกฎหมาย ไม่มีสทิ ธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดก

→遺留分を請求できるのは、相続の開始及び贈与や遺贈を知ってから１年または相続が開始してから１０年以内。

การขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่วน สามารถทําได้ ภายใน i ปี นบั แต่เริ* มสืบมรดกและได้ ร้ ูถงึ การให้ โดยเสน่หาหรื อโดยพินยั กรรมนันI แต่ต้องไม่เกิน
ig ปี นบั แต่การสืบมรดกเริ* มต้ น→まずは話し合いにより、遺留分は請求できる。

การขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่วน สามารถทําได้ โดยการพูดคุยตกลงกันระหว่างผู้เกี*ยวข้ อง→相続放棄と異なり、遺留分の請求権は相続開始前（生前）に放棄できるが、家庭裁判所の許可が必要。
相続開始後の遺留分の放棄は自由。

“การสละสิทธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดก”นันI จะต่างกับ “การสละมรดก” ตรงที*การสละสิทธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกสามารถทําได้ ตงแต่
ั I ก่อนการสืบมรดกเริ* มต้ น(คือก่อนเจ้ ามรดกตาย) แต่จะต้ องได้ รับอนุญาตจากศาลครอบครัวก่อนส่วนการสละสิทธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกหลังเจ้ ามรดกตายนันI สามารถทําได้ โดยอิสระ
→遺留分の請求権者の１人が遺留分を放棄しても、その他の遺留分請求者の遺留分は増加しない。

การที* ”ผู้มีสทิ ธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดก” (อิริวบุนโนะเค็งริ ชะ) i คนสละสิทธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกไป ไม่ทําให้ ผ้ มู ีสทิ ธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกคนอื*นได้ อิริวบุน
(สัดส่วนทรัพย์มรดกขันตํ
I *าที*กฎหมายกําหนดให้ เรี ยกคืนได้ ) เพิ*มขึ Iน
→相続人から廃除されたり、欠格者、相続放棄をした者は相続人ではないため遺留分の請求権も持たない。

บุคคลที*เสียสิทธิในการรับมรดก (โดยการถูกตัดไม่ให้ รับมรดก, ถูกกําจัดไม่ให้ รับมรดก, หรื อสละมรดก)ไม่มีสทิ ธิขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกเพราะไม่ถือเป็ นทายาทผู้มีสทิ ธิรับมรดกแล้ วนัน* เอง3535

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺留分制度の見直しระบบการขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่ วน (อิริวบุน)（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที$เริ$ มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)→遺留分は法定相続分より割合は少ない。

สัดส่วนของ “ทรัพย์มรดกที*ขอเรี ยกคืนได้ ” (อิริวบุน) จะน้ อยกว่า “ส่วนแบ่งทรัพย์มรดกที*กฎหมายกําหนด” (โซวโซคุบนุ )配偶者が相続人である場合の遺留分の総額＜相続財産の1/2＞มูลค่ามรดกที*ทายาทที*เป็ น “คูส่ มรส” ขอเรี ยกคืนได้ = i/j ของทรัพย์มรดกที*ตนมีสทิ ธิได้ รับตามกฎหมาย
子ども（孫を含む）が相続人である場合の遺留分の総額＜相続財産の1/2＞มูลค่ามรดกที*ทายาทในลําดับ “ลูก (รวมหลาน (ลูกของลูก))” ขอเรี ยกคืนได้ = i/j ของทรัพย์มรดกที*ตนมีสทิ ธิได้ รับตามกฎหมาย
両親（祖父母を含む）が相続人である場合の遺留分の総額＜相続財産の1/3＞（配偶者が相続人ではない場合）

มูลค่ามรดกที*ทายาทในลําดับ “บิดามารดา (รวมปู่ ยา่ ตายาย)” (กรณีที*คสู่ มรสไม่ได้ เป็ นทายาท) ขอเรี ยกคืนได้ i/d ของทรัพย์มรดกที*ตนมีสทิ ธิได้ รับตามกฎหมาย

36

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺留分制度の見直し（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）ระบบการขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่ วน (อิริวบุน)(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที<เริ< มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตั@งแต่วนั ที< 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)（例）日本人夫が死亡し、タイ人妻と子ども２人が相続人である場合。しかし、日本人夫が遺言書によって第三者に相続財産を全て遺贈していた場合の遺留分(ตัวอย่ าง) การขอเรี ยกคืนทรั พย์ มรดก กรณีทG สี ามีคนญีGปุ่นเสียชีวติ และมีทายาทตามกฎหมาย T คน คือภรรยาและลูก U คนแต่ สามีได้ เขียนพินัยกรรมยกทรั พย์ มรดกทังV หมดให้ บุคคลทีGสาม
相続財産×1/2＝遺留分総額ทรัพย์มรดก x 1/2 = มูลค่ารวมของทรัพย์มรดกที*เรี ยกคืนได้
遺留分総額×1/2（タイ人妻個人の遺留分）、遺留分総額×1/4（子どものそれぞれ個別の遺留分）สัดส่วนทรัพย์มรดกที* ภรรยาคนไทย ขอเรี ยกคืนได้ = 1/2 ของมูลค่ารวมของทรัพย์มรดกที*เรี ยกคืนได้
สัดส่วนทรัพย์มรดกที* ลูก (แต่ละคน) ขอเรี ยกคืนได้ = 1/4 ของมูลค่ารวมของทรัพย์มรดกที*เรี ยกคืนได้

（例）日本人夫が死亡し、タイ人妻と夫の母が相続人である場合。しかし、日本人夫が遺言書によって第三者に相続財産を全て遺贈していた場合の遺留分(ตัวอย่ าง) การขอเรียกคืนทรัพย์ มรดก กรณีทG สี ามีคนญีGปุ่นเสียชีวติ และมีทายาทตามกฎหมาย U คน คือภรรยาและแม่ สามีแต่ สามีได้ เขียนพินัยกรรมยกทรั พย์ มรดกทังV หมดให้ บุคคลทีGสาม
相続財産×1/2＝遺留分総額ทรัพย์มรดก x 1/2 = มูลค่ารวมของทรัพย์มรดกที*เรี ยกคืนได้
遺留分総額×2/3（タイ人妻個人の遺留分）、遺留分総額×1/3（夫の母個人の遺留分）สัดส่วนทรัพย์มรดกที* ภรรยาคนไทย ขอเรี ยกคืนได้ = 2/3 ของมูลค่ารวมของทรัพย์มรดกที*สามารถเรี ยกคืนได้
สัดส่วนทรัพย์มรดกที* แม่สามี ขอเรี ยกคืนได้ = 1/3 ของมูลค่ารวมของทรัพย์มรดกที*สามารถเรี ยกคืนได้
37

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・遺留分制度の見直し（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）การแก้ไขระบบการขอเรี ยกคืนทรัพย์มรดกบางส่ วน (อิริวบุน)(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที$เริ$ มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)ここまでの説明は2019年7月1日より前からある遺留分の制度ระบบการขอเรียกคืนทรัพย์ มรดกบางส่ วนทีGอธิบายมาถึงตรงนี V มีมาตังV แต่ ก่อน Y กรกฎาคม UZ[U2019年7月1日からは生前贈与や遺贈を受けた者に対し、遺留分の相続財産を金銭で請求できるようになった。
และ(หลังการแก้ กฎหมาย) ตังV แต่ Y กรกฎาคม UZ[U เป็ นต้ นไป สามารถเรี ยกให้ ผ้ ูทG รี ั บทรั พย์ มรดกนันV ไปโดยการให้ (เจ้ ามรดกมอบให้ ก่อนตาย)หรือโดยพินัยกรรม ชําระทรัพย์ มรดกคืนเป็ น “เงิน” ได้
なお、遺留分の請求を受けた受遺者（遺贈を受けた者のこと）が金銭で直ちに支払うことができないときは、裁判所に対し、支払期限の猶予を求めることができる。
ทังV นี V ถ้ าผู้ทG ถี กู ร้ องขอให้ คืนทรั พย์ มรดก (ผู้ทG รี ั บทรั พย์ มรดกนันV ไป)ไม่ สามารถชําระเงินทีGถกู เรี ยกคืนได้ ในทันที ก็สามารถร้ องขอศาลให้ ผ่อนผันระยะเวลาการชําระคืนได้

38

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・特別寄与した相続人ではない親族への金銭保障制度（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）ระบบประกันสิ ทธิเรี ยกร้องเงินตอบแทนแก่ญาติผดู ้ ูแลเจ้ามรดกที1ไม่ใช่ทายาทตามกฎหมาย
(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดกที$เริ$ มต้น (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)特別寄与とは、例えば亡くなった方の療養や看護、介護など身の周りや生活の面倒をみていたことการดูแลเป็ นพิเศษ (โทคุเบะสึคโิ ย) คือ การคอยดูแลเรืG องสภาพแวดล้ อมความเป็ นอยู่หรื อกิจวัตรประจําวันของเจ้ ามรดกเช่ น คอยดูแลปรนนิบตั ิ พยาบาล เมืGอเจ้ ามรดกเจ็บป่ วยหรื อต้ องพักฟื V นรั กษาตัว
→特別寄与をした者には相続人を含まない。また排除された者、欠格者、相続放棄者も含まない。

ผู้ดแู ลเจ้ ามรดกเป็ นพิเศษในที*นี I จะไม่รวมถึงทายาท หรื อผู้ที*ถกู ตัดหรื อถูกกําจัดไม่ไห้ รับมรดก หรื อผู้ที*สละมรดก
例）タイ人妻は日本人夫と日本人夫のお父さんと３人で住んでいた。その後、日本人夫が亡くなり、タイ人妻は日本人夫のお父さんと２人で済み、タイ人妻がお父さんの介護を、おこづかいももらわないで一所懸命にしていた。
日本人夫の兄弟は誰もお父さんも面倒をみないで、いつもタイ人妻だけが面倒をみていた。
その後、お父さんが亡くなり、相続が開始した。
ตัวอย่ าง) ภรรยาคนไทยอาศัยอยู่กับสามีคนญีGปุ่นและพ่ อสามีรวม T คน ต่ อมาสามีคนญีGปุ่นเสียชีวติ ภรรยาก็อาศัยอยู่กันสองคนกับพ่ อสามี
และคอยดูแลพยาบาลพ่ อสามีอย่ างเต็มทีGมาตลอดโดยไม่ ได้ ค่าขนมค่ าตอบแทนอะไรเลย
ภรรยาคนไทยเป็ นคนดูแลพ่ อสามีเพียงคนเดียวมาตลอดโดยทีGพG นี ้ องของสามีไม่ ได้ มาช่ วยดูแลพ่ อเลยต่ อมาพ่ อสามีเสียชีวติ และการสืบมรดกก็เริGมต้ น39

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・特別寄与した相続人ではない親族への金銭保障制度（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）ระบบประกันสิ ทธิเรี ยกร้องเงินตอบแทนแก่ญาติผดู ้ ูแลเจ้ามรดกที1ไม่ใช่ทายาทตามกฎหมาย
(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดก (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)→タイ人妻はお父さんの親族である。

ภรรยาคนไทยเป็ น “ญาติ” ของพ่อสามี→しかし、お父さんの実子ではないため、相続人ではない。

แต่ไม่ใช่ลกู แท้ ๆ ของพ่อสามีจงึ ไม่ถือเป็ นทายาทตามกฎหมาย

→生計を一つにしていた日本人夫は既に亡くなっているため、当然に日本人夫は相続人ではない。

ส่วนสามีที;เคยเป็ นเสาหลักหาเลี 8ยงครอบครัวเพียงคนเดียวก็ได้ เสียชีวิตไปก่อนพ่อแล้ ว จึงไม่ถือเป็ นทายาทที;มีสทิ ธิได้ รับมรดกของพ่อ
タイ人妻「お父さんの年金以上に、食事の面倒や介護をしてきたのに、なにも面倒をみていない
兄弟だけがお金をもらってずるい。お父さんのために使って、私の貯金もないのに・・・」ภรรยาคนไทยก็ได้ แต่ คดิ ว่ า “ฉันใช้ เงินไปกับค่ าอาหารและค่ าพยาบาลพ่ อสามีมากกว่ าเงินบํานาญที'พ่อสามีได้ รับเสียอีก
ในขณะที'ฉันไม่ มีเงินเก็บเพราะใช้ เงินดูแลพ่ อไปหมดแล้ ว แต่ คนที'ได้ รับเงินกลับมีแต่ พ' นี ้ องสามีท' ไี ม่ เคยดูแลพ่ อสักนิดมันไม่ ยุตธิ รรมซะเลย...”40

外国人が巻き込まれやすい相続トラブル ปั ญหาเรื1 องมรดกที1คนต่างชาติมกั พบ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・特別寄与した相続人ではない親族への金銭保障制度（2019年7月1日以降に相続が開始（死亡したこと）した場合に有効）ระบบประกันสิ ทธิเรี ยกร้องเงินตอบแทนแก่ญาติผดู ้ ูแลเจ้ามรดกที1ไม่ใช่ทายาทตามกฎหมาย
(มีผลใช้บงั คับกับการสื บมรดก (เจ้ามรดกเสี ยชีวติ ) ตัCงแต่วนั ที$ 1 กรกฎาคม 2562 เป็ นต้นไป)→タイ人妻は介護などに尽くした労力を金銭で相続人に請求できる。

ภรรยาคนไทยมีสทิ ธิเรี ยกร้ องเงินจากทายาทเป็ นค่าที;ตนได้ ทมุ่ เทแรงกายแรงใจในการดูแลพ่อสามีได้
→ただし、請求できる金額は相続財産を超えることはできない。

แต่จะเรี ยกเงินเกินกว่าจํานวนมูลค่าทรัพย์มรดกไม่ได้
→相続人側の負担は相続した割合に応じて負担するのが原則。

ซึง; โดยหลัก ทายาทจะรับภาระจ่ายเงินนันตามสั
8ดส่วนมรดกที;ตนได้ รับมา
→まずは話し合いで請求。話し合いがまとまらない場合、家庭裁判所に救済を求められる。

ในเบื 8องต้ นก็สามารถเจรจาพูดคุยตกลงกับทายาทเองได้ แต่ถ้าคุยแล้ วตกลงกันไม่ได้ ก็สามารถไปร้ องขอให้ ศาลครอบครัวตัดสินได้
→特別寄与料の請求は相続開始および相続人を知ってから６カ月、相続開始から１年以内に行わなければならない。

การใช้ สทิ ธิขอรับเงินตอบแทนนี 8 จะต้ องทําภายใน ^ เดือนนับแต่การสืบมรดกเริ; มต้ นและรู้ตวั ทายาทผู้รับมรดก แต่ต้องไม่เกิน
a ปี นบั แต่การสืบมรดกเริ; มต้ น41

定住者ビザ วีซ่าผูพ้ าํ นักระยะยาว (เทจูชะ)「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・ビザの問題 ปัญหาเกี1ยวกับวีซ่า (เมื1อคู่สมรสชาวญี1ปุ่นเสี ยชีวติ )・「永住者ビザ」を持っている方は、ビザについて心配ありません。

ท่านที&มีวีซา่ ผู้พํานักถาวร (เอจู) อยูแ่ ล้ ว จะไม่มีปัญหาเรื& องวีซา่

・「日本人の配偶者ビザ」、「永住者の配偶者ビザ」を持っている方は、他の種類のビザに変更しなければなりません。

ท่านที&ถือวีซา่ “คูส่ มรสของคนญี&ปนุ่ ” หรื อ “คูส่ มรสของผู้พํานักถาวร” จะต้ องเปลีย& นเป็ นวีซา่ ประเภทอื&น→「就労ビザ」に変更する。 เปลีย
& นเป็ น “วีซา่ ทํางาน” (ชูโรวีซา่ )→再婚したので「配偶者ビザ」を更新する。สมรสใหม่ และต่ออายุ “วีซา่ คูส่ มรส” (ไฮกูชะวีซา่ )→「定住者ビザ」に変更する。 เปลีย
& นเป็ น “วีซา่ ผู้พํานักระยะยาว” (เทจูชะวีซา่ )※「結婚による定住者ビザ」、「家族滞在ビザ」の方も離婚後引き続き日本で生活するための「定住者ビザ」に変更することはできるが、「日本人の配偶者ビザ」または「永住者の配偶者ビザ」から変更するよりも条件が厳しい。

※อนึ$ง ผูท้ ี$ถือ“วีซ่าผูพ้ าํ นักระยะยาวเนื$องจากการสมรส”, “วีซ่าติดตามครอบครัว” ก็สามารถขอเปลี$ยนวีซ่าเป็ น “วีซ่าผูพ้ าํ นักระยะยาว”เพื$ออาศัยในประเทศญี$ปุ่นต่อหลังจากการหย่าได้
แต่จะมีเงื$อนไขที$เข้มงวดกว่ากรณี การเปลี$ยนวีซ่าประเภท “วีซ่าคู่สมรสของคนญี$ปุ่น” หรื อ “วีซ่าคู่สมรสของผูพ้ าํ นักถาวร”42

定住者ビザ วีซ่าผูพ้ าํ นักระยะยาว (เทจูชะ)「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・定住者ビザに変更するための条件 เงื1อนไขในการเปลี1ยนเป็ นวีซ่าผูพ้ าํ นักระยะยาว
※「日本人の配偶者ビザ」または「永住者の配偶者ビザ」からの変更の場合กรณีเปลีย* นประเภทวีซา่ จากวีซา่ “คูส่ มรสของคนญี*ปนุ่ ” หรื อ “คูส่ มรสของผู้พํานักถาวร”１．独立して生計を営むことができること。

1. สามารถทํางานหาเลี 8ยงชีพด้ วยตนเองได้

２．日本での適法かつ実体のある婚姻生活を３年以上、営んでいたこと。

2. สมรสตามกฎหมายและอยูก่ ินกันฉันสามีภรรยาจริ งมาเป็ นเวลา 3 ปี ขึ 8นไป

３．納税義務を果たし、法律を守るなど、善良であることが期待できること。
※過去の法律違反を理由として、定住者ビザがとれないことはありません。反省が大切です。

3. เป็ นผู้ที;จะปฎิบตั หิ น้ าที;เสียภาษี รักษากฎหมาย และเป็ นพลเมืองที;สจุ ริ ต※ผู้ที*มีประวัตเิ คยทําผิดกฎหมาย ก็ยงั มีโอกาสได้ รับวีซา่ อยู่ แต่จะต้ องสํานึกผิดในการกระทําของตนเอง
４．日本の社会に定着し、今後も日本国内で生活を続ける理由があること。

4. มีความผูกพันกับสังคมญี;ปนุ่ และมีเหตุผลที;จะดําเนินชีวิตที;ญี;ปนุ่ ต่อไป

※死亡した方との間に生まれた子どもを監護・養育する場合、上記条件が緩和されます。
特に日本での婚姻生活の長さについては問われません。
※ เงื*อนไขข้ างต้ นสามารถผ่อนปรนได้ หากเป็ นผู้มีบตุ รกับผู้ตาย และเป็ นผู้อปุ การะเลี Iยงดู ปกครองบุตรทังนีI Iไม่ได้ เกี*ยวกับระยะเวลาการแต่งงานว่าแต่งงานกันมานานแค่ไหน

43

相続税の申告 การยืน
1 ชําระภาษีมรดก
「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・死亡してから４か月以内 ภายใน 4 เดือนนับตัง/ แต่ เสียชีวติ
死亡した方の所得の確定申告を税務署にしなければなりません。

จะต้ องยื&นแสดงรายได้ ของผู้ตาย (โชะโทคุ โนะ คะคุเทชินโคคุ) ไปยัง กรมสรรพากร (เซมุโชะ)→生前、個人事業主や不動産収入のあった方だけでなく、サラリーマンや年金受給者だった方も対象です。

ไม่ใช่แต่เฉพาะผู้มีธรุ กิจส่วนตัวหรื อมีรายได้ จากค่าเช่าอสังหาริ มทรัพย์เท่านันUหากผู้ตายเป็ นพนักงานรับเงินเดือนหรื อรับเงินบํานาญของรัฐ (เน็งคิง) ก็ต้องยื&นแสดงรายได้ ด้วย・死亡してから１０か月以内 ภายใน 10 เดือนนับตัง/ แต่ เสียชีวติ
相続財産から借金などの負債を引いた金額が３，０００万円＋６００万円×法定相続人の数（基礎控除額）
を上回る場合、相続人全員が相続税の申告を税務署にしなければなりません。
※相続財産に不動産が含まれている場合、相続税の申告が必要となる可能性が高い。

หากทรัพย์มรดกหลังจากหักหนี 8เช่น เงินกู้ แล้ วมีคา่ มากกว่าจํานวนเงินขันพื
8 8นฐานที;สามารถขอลดหย่อนภาษี ได้(คํานวณจาก 30,000,000 เยน ＋6,000,000 เยน x จํานวนทายาทในการแบ่งมรดกตามกฎหมาย)ทายาททุกคนจะต้ องยื;นชําระภาษี มรดกไปยังกรมสรรพากร
※ หากทรัพย์มรดกมีอสังหาริ มทรัพย์รวมอยูด่ ้ วย โอกาสที;ต้องยื;นชําระภาษี มรดกก็ยิ;งมีสงู
44

相続税の申告 การยืน
1 ชําระภาษีมรดก

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・しっかりと申告を อย่ าลืมยื(นชําระภาษีมรดกเด็ดขาด
脱税は、罰則金や滞納している金額への遅延損害金の割合が非常に高いです。
また、財産の差し押さえもどんどんしてきます。
ぜひ、申告ルールを守るように心がけてください。
日本の税務署が最も調査に力を入れるのが相続税です。
相続財産の計算の際、見落としが多く、また亡くなった方が死亡時から前３年以内に家族に贈与した財産は相続財産とみなされます。
基礎控除額を大きく下回る現預金だけが相続財産である場合を除いて、例えば不動産を相続したり、家庭に高価な宝石や貴金属、美術品がある場合や生前に多額の現預金を家族に贈与していたり、寄付を行っている場合、税理士に相談することをお勧めします。

การหนีภาษี มีโทษปรับรุนแรง และจะถูกเรี ยกเก็บภาษี ย้อนหลัง รวมถึงถูกเก็บค่าชดเชยที;ชําระภาษี ลา่ ช้ าเป็ นจํานวนมาก
นอกจากนี 8 จะถูกยึดทรัพย์สนิ ไปเรื; อย ๆ อีกด้ วยจึงควรเคารพกฎหมาย และยื;นชําระภาษี
ในบรรดาภาษี ประเภทต่าง ๆ กรมสรรพากรญี;ปนุ่ จะมีความเข้ มงวดในการตรวจสอบภาษี มรดกมากที;สดุในการคํานวณทรัพย์มรดกนัน8 จะมีทรัพย์มรดกที;ตกหล่นไปเยอะ
และกรณีที;ผ้ ตู ายได้ ยกทรัพย์สนิ ใด ๆ ให้ แก่ครอบครัวภายในช่วง l ปี ก่อนเสียชีวิต ทรัพย์นนก็
ั 8 ถือเป็ นทรัพย์มรดกด้ วยทังนี
8 8 กรณีที;ได้ รับมรดกเป็ นอสังหาริ มทรัพย์, หรื อมีทรัพย์สนิ เป็ นอัญมณี, โลหะมีคา่ , หรื องานศิลปะราคาสูงหรื อผู้ตายได้ มอบเงินจํานวนมากให้ กบั ครอบครัว หรื อบริ จาคการกุศลก่อนเสียชีวิต
กล่าวคือถ้ าไม่ใช่กรณีที;ทรัพย์มรดกมีเพียงเงินสดและเงินออมที;รวมแล้ วมูลค่าตํ;ากว่าจํานวนเงินที;ขอลดหย่อนภาษี ได้ อยูม่ ากก็ขอแนะนําให้ ขอคําปรึกษากับที;ปรึกษาด้ านภาษี (ผู้สอบบัญชี)45

大切なパートナーが亡くなった後、すべきこと①สิ1 งที1ควรทําเมื1อคู่ครองเสี ยชีวติ ①「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・＜病院＞で死亡診断書をもらう。
・ ขอรับใบวินิจฉัยการตาย (ชิโบชินดันโชะ) จาก โรงพยาบาล
・＜市役所＞で死亡届、住民票の書き換え、お葬式の許可、年金と健康保険、介護保険の手続きを行う。
・ แจ้ งตาย, เปลีย
; นข้ อมูลในทะเบียนผู้อยูอ่ าศัย (จูมินเฮียว) , ขออนุญาตจัดงานศพ, จัดการเรื; องเงินบํานาญ (เน็งคิง)และ ประกันสุขภาพ,ประกันการพยาบาลผู้ป่วย ณ ที'ว่าการเขต/อําเภอ
・＜銀行＞で葬儀や当面の生活費に必要なお金をおろす。ただし、それ以上のお金は遺言書や遺産分割協議がまとまるまで、おろすことはできません。

・ถอนเงินในบัญชีเงินฝากของเจ้ ามรดกเฉพาะที;จําเป็ นต้ องใช้ ในการจัดงานศพและการดํารงชีวิตจากธนาคาร

แต่จะถอนเงินเกินไปจากนี 8ไม่ได้ จนกว่าจะเปิ ดพินยั กรรม หรื อ การประชุมแบ่งมรดกระหว่างทายาทเป็ นที;ยตุ แิ ล้ ว
・＜遺言書＞があるかどうかの確認をしましょう。
・ ตรวจสอบว่าผู้ตายมีพนิ ัยกรรมหรื อไม่・お葬式の後、＜市役所＞で健康保険の手続き、遺族年金の手続きをおこないます。健康保険の種類によって
はお葬式の費用や医療費のお金の一部をもらうことができます。また、＜亡くなった方の職場＞や＜社会保険事務所＞での手続きが必要な場合もあります。
※健康保険や年金の種類、状態によってはこれらの受給ができないこともあります。

・ เมื;อเสร็ จงานศพแล้ ว ให้ จดั การเรื; องประกันสุขภาพและขอรับเงินบํานาญในฐานะทายาทผู้ตาย (อิโซคุเน็งคิง) ที;ท' วี ่ าการเขต/อําเภอ

ท่านอาจได้ รับเงินชดเชยค่าฌาปนกิจหรื อค่ารักษาพยายาลบางส่วน ขึ 8นอยูก่ บั ประเภทของประกันสุขภาพ นอกจากนี 8 ท่านอาจต้ องไปทําเรื; องที;สถานที'ทาํ งานของผู้ตาย หรื อ สํานักงานประกันสังคม ด้ วย※ ท่านอาจไม่ได้ รับเงินข้ างต้ น ขึ 8นอยูก่ บั ประเภทหรื อลักษณะของประกันสุขภาพหรื อเงินบํานาญ
・＜タイ大使館＞での手続きも忘れないようにしましょう。

・ อย่าลืมไปทําเรื; องที;สถานทูตไทยด้ วย46

大切なパートナーが亡くなった後、すべきこと②สิ1 งที1ควรทําเมื1อคู่ครองเสี ยชีวติ ② 「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナーความรู้เรื*อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่
・亡くなった方の携帯電話などを解約しましょう。また、電気、ガス、水道などの名義を変更しましょう。
・ ยกเลิกสัญญาโทรศัพท์มือถือของผู้ตาย รวมถึงเปลีย
; นชื;อผู้ชําระค่าไฟ แก๊ ส นํ 8าประปา ฯลฯ・亡くなった方がサラリーマンの場合、＜職場＞に連絡を取り、未払い給与や死亡退職金がもらえるかどうか確認しましょう。
・ หากผู้ตายเป็ นพนักงานประจํา ให้ ตดิ ต่อสถานที'ทาํ งานเพื;อตรวจสอบว่าจะได้ รับเงินเดือนที;ยงั ค้ างชําระหรื อเงินชดเชยการออกจากงานกรณีเสียชีวิตหรื อไม่・＜生命保険＞に加入していた場合、保険会社に連絡しましょう。
・ หากผู้ตายทําประกันชีวติ ไว้ ให้ ตดิ ต่อบริษัทประกัน
・＜亡くなった方名義の財産や借金＞を確認しましょう。
・ ตรวจสอบว่ามีทรั พย์ สนิ ในชื'อของผู้ตายหรื อมีหนีสB นิ หรื อไม่・＜３か月以内に＞相続の方法を決めましょう。家庭裁判所での手続きが必要になる場合もあります。
・ เลือกวิธีการแบ่งมรดกภายใน 3 เดือน อาจมีบางขันตอนที
8;จะต้ องไปดําเนินการที;ศาลครอบครัว
・＜４か月以内に＞亡くなった方の所得の申告を税務署にしましょう。（相続税の申告とは異なるので注意）
・ ยื;นเรื; องแสดงรายได้ ของผู้ตายไปยังกรมสรรพากรภายใน 4 เดือน (เป็ นคนละเรื' องกับการยื'นรายงานภาษีมรดก)・＜相続財産＞の分配をすすめましょう。
・ ดําเนินการ แบ่ งมรดก ต่อไป
47

大切なパートナーが亡くなった後、すべきこと③สิ1 งที1ควรทําเมื1อคู่ครองเสี ยชีวติ ③ 「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナーความรู้เรื*อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่
・日本人の配偶者ビザ、永住者の配偶者ビザ、家族滞在ビザの方は、なるべく１４日以内に、＜出入国在留管理局＞へ配偶者と死別したことの＜配偶者に関する届出＞をしましょう。

・ ผูท้ ีBถือวีซ่าคู่สมรสของชาวญีBปุ่น, วีซ่าคู่สมรสของผูพ้ าํ นักถาวร, วีซ่าติดตามครอบครัว
ให้ยนืB รายงานแจ้ งการสิ,นสุ ดการสมรสเนื2องจากคู่สมรสเสี ยชีวติ ต่อสํ านักงานตรวจคนเข้ าเมือง (นิวคัง)ภายใน 14 วัน・なるべく６か月以内に、＜出入国在留管理局＞でビザの変更をしましょう。
・ ควรทําเรื& องขอเปลีย
& นวีซา่ ที& สํานักงานตรวจคนเข้ าเมือง (นิวคัง) ภายใน 6 เดือน
・＜１０か月以内に＞相続税の申告を税務署にしましょう。
・ยื&นเรื& องชําระภาษี มรดกไปยังกรมสรรพากร ภายใน 10 เดือน

48

重要書類リスト รายชื1อเอกสารที1สาํ คัญ「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปน
ุ่□遺言書 พินยั กรรม (ยุยกงโชะ)□土地や建物の不動産登記簿謄本、不動産の権利証□戸籍謄本 สําเนาทะเบียนบ้ านญี*ปนุ่ (โคะเซคิโทฮง)※日本の戸籍謄本では表示されない相続人については
タイ国の証明書を準備する必要があります。

□株券などの有価証券 ใบแสดงหลักทรัพย์ประเภทต่างๆ เช่นใบหุ้น

กรณีทายาทที*ไม่มีชื*อแสดงในสําเนาทะเบียนบ้ านญี*ปนุ่จําเป็ นต้ องเตรี ยมเอกสารรับรองที*ออกโดยหน่วยงานราชการไทยไว้ ด้วย□住民票 ทะเบียนผู้อยูอ่ าศัย (จูมินเฮียว)□亡くなった方の銀行の通帳 สมุดบัญชีธนาคารของผู้ตาย

□亡くなった方のキャッシュカード บัตรเอทีเอ็มของผู้ตาย

□亡くなった方のクレジットカード บัตรเครดิตของผู้ตาย

สําเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนที*ดนิ หรื ออาคาร,หนังสือแสดงสิทธิในอสังหาริ มทรัพย์

□ローンの通知など、消費者金融や銀行からのハガキไปรษณียบัตรที*ได้ รับจากธนาคารหรื อสถาบันการเงิน เช่น ใบแจ้ งเรื* องเงินกู้
□亡くなった方の職場の名刺 นามบัตรที*ทํางานของผู้ตาย

□夫婦の印鑑 ตราประทับ (อิงคัง) ของสามีภรรยา

□病院の領収書 ใบเสร็ จจากโรงพยาบาล

□葬式の請求書・領収書 ใบเรี ยกเก็บเงินหรื อใบเสร็ จ จากค่าจัดงานศพ

□亡くなった方の生命保険などの保険証書

บัตรประกัน ต่าง ๆ เช่น ประกันชีวติ ของผู้ตาย

□夫婦の健康保険証 บัตรประกันสุขภาพของทังสามี
I ภรรยา
□夫婦の年金手帳 สมุดบันทึกเงินบํานาญ (เน็งคิงเทะโจ) ของทังสามี
I ภรรยา

□亡くなった方と関係が深い方のリスト

รายชื*อผู้มีความสัมพันธ์สนิทสนมกับผู้ตาย

□亡くなった後の手続きにかかった領収書ใบเสร็จค่าใช้ จา่ ยในการดําเนินการต่าง ๆ หลังเสียชีวติ
49

行政書士について
เกีBยวกับ ทนายความฝ่ ายเอกสาร

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่・ディープな問題、個別の解決策について行政や行政の相談機関は基本的に回答しない。

・ โดยทัว$ ไปหน่วยงานราชการหรื อหน่วยงานที$ให้คาํ ปรึ กษาเกี$ยวกับขัCนตอนทางราชการจะไม่รับปรึ กษาปัญหาเชิงลึก หรื อรับปรึ กษาปัญหาเป็ นรายบุคคล
・そのようなとき、行政書士に相談しよう。

・ ในกรณี เช่นนีCขอแนะนําให้ขอคําปรึ กษากับทนายความฝ่ ายเอกสาร
・行政書士とは、争いの場面（裁判または訴訟化の可能性がある紛争事案）を除く、法律の場面を仕事のフィールドとする法律専門職。
（裁判や訴訟等の紛争性のある事案は日本では弁護士の専門領域となる。
日本は法律専門職の資格が細分化されている。）

・ซึ$งทนายความฝ่ ายเอกสารเป็ นวิชาชีพผูเ้ ชี$ยวชาญเฉพาะทางด้านกฎหมายต่าง ๆ ยกเว้นกรณี มีขอ้ พิพาท
(เรื$ องที$มีความเป็ นไปได้ที$จะมีการฟ้องร้องกันหรื อต้องใช้คาํ พิพากษาของศาล)(ในประเทศญี$ปุ่นจะมีการแบ่งประเภทของผูป้ ระกอบวิชาชีพทางกฎหมายออกเป็ นหลายประเภท
ซึ$งผูท้ ี$มีอาํ นาจว่าความหรื อดําเนินกระบวนการพิจารณาในศาลได้ คือ ทนายความฝ่ ายคดีความ (เบงโกะชิ))・紛争性のある事案以外を取り扱う行政書士の業務の幅はとてつもなく広く、各行政書士に専門性がある。

・ทนายความฝ่ ายเอกสาร (เกียวเซโชชิ) แต่ละคนจะมีความเชี$ยวชาญเฉพาะทาง และงานที$รับผิดชอบก็มีขอบเขตในการทํางานที$กว้างมาก
(ยกเว้นเรื$ องที$มีขอ้ พิพาท)・中でも外国人関連業務は奥深く、より高度な専門性と仕事にかける時間・丁寧さが求められる。

・โดยงานเกี$ยวกับชาวต่างชาตินC นั เป็ นงานที$ลึกซึCง ต้องใช้ความเชี$ยวชาญระดับสู ง ใช้เวลาและต้องอาศัยความละเอียดรอบคอบ

50

行政書士について
เกีBยวกับ ทนายความฝ่ ายเอกสาร

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

・報酬金額については事案により異なる。報酬金額はやる気につながり、
また資格者と事務員では人件費が異なるため、安い報酬は
基本的に「安かろう、悪かろう」で考えて問題ない。
また、初心者や仕事の内容に自信がない場合、年金受給者であるリタイアした老人が仕事を受任する場合に多い。
逆に平均報酬金額よりはるかに高い金額を提示するところは、基本的に犯罪行為（虚偽申請）に手を染めている事務所であるか、仕事に自信がなく、「報酬金額で、自分のできない仕事を持ち込んだお客さんが帰ってくれないかなぁ」と期待していることが多い。

・โดยค่าตอบแทนจะต่างกันไปแล้วแต่เรื$ องที$ทาํ ซึ$งค่าตอบแทนก็จะส่ งผลต่อกําลังใจในการทํางานด้วย
อีกทัCงค่าแรงของผูม้ ีใบประกอบวิชาชีพกับพนักงานทัว$ ไปก็แตกต่างกัน หากค่าตอบแทนถูกก็สามารถคิดไว้ก่อนได้เลยว่า “ของถูกมักจะไม่ดี”(คือเป็ นพนักงานทัว$ ไปที$ไม่ใช่ผมู ้ ีใบประกอบวิชาชีพรับงาน)หรื ออาจเป็ นทนายมือใหม่และยังไม่มีความมัน$ ใจในเนืCอหางาน ไม่กเ็ ป็ นผูส้ ู งวัยที$เกษียณอายุแล้วรับเงินบํานาญมารับทํางานซะเยอะ

ในทางกลับกัน หากค่าตอบแทนสู งกว่าค่าเฉลี$ยของค่าตอบแทนทัว$ ไปมาก ก็ให้สนั นิษฐานไว้ก่อนเลยว่าเป็ นสํานักงานที$รับทํางานที$ผดิ กฎหมาย (ยืน$ เอกสารปลอม)หรื อไม่มีความมัน$ ใจในงานนัCนจึงกําหนดค่าตอบแทนสู งไว้เพื$อให้ลูกค้าไม่สูร้ าคาแล้วกลับไป

51

行政書士について
เกีBยวกับ ทนายความฝ่ ายเอกสาร

「在日タイ人をもっと元気に！」相続セミナー ความรู้ เรื* อง “มรดก” เพื*อคนไทยในญี*ปนุ่

外国人関連業務を専門とする行政書士にはセミナーの内容の他にも様々な仕事があります。
ขอบเขตการทํางานของทนายความฝ่ ายเอกสารที5มีความเชี5ยวชาญด้านงานเกี5ยวกับชาวต่างชาติน< นัยังมีอย่างอื5นนอกเหนือจากที5บรรยายในวันนี<อีกมาก
在留資格（VISA）などの入管手続きの他、国際間取引、法人設立、各種営業許可、帰化手続き、国籍取得に関する届出、国籍離脱・選択に関する届出、国際結婚・離婚手続き、国際養子縁組、国際間の認知手続き、不法残留者に対する対応、退去強制手続き、難民認定手続き等
外国人にまつわる手続きは数多くあります。
นอกจากการดําเนินขัCนตอนต่าง ๆ ที$สาํ นักงานตรวจคนเข้าเมือง เช่น การขอสถานะการพํานัก (ขอวีซ่า) แล้ว ทนายความฝ่ ายเอกสารยังช่วยดําเนินการอื$น ๆ เกี$ยวกับ
ชาวต่างชาติอีกมากมาย
เช่น ธุรกรรมระหว่างประเทศ, การก่อตัCงนิติบุคคล, การขออนุญาตประกอบกิจการ, การขอเปลี$ยนสัญชาติ, การยืน$ เรื$ องขอสัญชาติ/สละสัญชาติ/เลือกสัญชาติ,การดําเนินการเกี$ยวกับการสมรส/การหย่าระหว่างคู่สมรสต่างชาติ, การรับบุตรบุญธรรม, การรับรองบุตร, การดําเนินการกรณี ผอู ้ าศัยโดยผิดกฎหมาย, การเนรเทศ,การรับรองสถานะผูล้ C ีภยั ฯลฯ
それらは外国人の日本でのライフイベントに付き従い、人生の節目において正しき方向、
望んだ方向へと導く仕事です。
เป็ นงานที$อยูเ่ คียงข้างชาวต่างชาติในทุกสถานการณ์ชีวติ ในญี$ปุ่น พร้อมชีCแนะให้เดินไปในทางที$ถูกต้องและมุ่งสู่ หนทางที$ปรารถนาในแต่ละช่วงชีวติ
本日はその全てに触れることは出来ませんが、またの機会に皆さまと会えますこと、楽しみにしております。
แม้จะไม่สามารถบรรยายทัCงหมดให้ทุกท่านฟังได้ในวันนีC แต่หวังเป็ นอย่างยิง$ ว่าจะได้พบกับทุกท่านอีกในโอกาสหน้าครับ
52