Marketing Report From Tokyo April 2018โดย สานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียว

เหล้าบ๊วย : กรณีศึกษาตลาดแปรรูปผลไม้ในญี่ปุ่นสภานการณ์ตลาดผลไม้ในญี่ปนุ่
จากรายงานการสารวจตลาดผลไม้ในประเทศญี่ปุ่นของกระทรวงเกษตรญี่ปุ่นล่าสุดถึงปี 2013 พบว่า
มูลค่าตลาดผลไม้สดและผลไม้แปรรูป (รวมสินค้าทั้งในประเทศและสินค้านาเข้า ) ในญี่ปุ่นปี 2013 มีมูลค่าถึง
7,746,000 ตัน โดยสัดส่วนของผลไม้แปรรูปนาเข้าต่อผลไม้แปรรูปในประเทศสูงคิดเป็นสัดส่วนเกือบ 9 : 1
มูลค่ าตลาดผลไม้ ในญี่ปุ่นในอดีตเกษตรกรญี่ปุ่นให้ความส าคัญ กับ การปลูกขายผลไม้ ส ดมากกว่าผลไม้เ กรดรองส าหรับ แปรรูป
เนื่องจากผู้บริโภคญี่ปุ่นเห็นว่าผลไม้สดเป็นสินค้าระดับ premium มีราคาสูงกว่าผลไม้แปรรูป ส่งผลให้เกษตรกรเลือกที่เพาะปลูกเพื่อจาหน่ายในรูปแบบผลไม้สดเนื่องจากให้รายได้สูงกว่า อย่างไรก็ตามหลังจากผ่านช่วงกลาง
ระหว่างปี 1980 - 1990 ซึ่งเป็นจุดพีคของตลาดผลไม้สด ปริมาณการผลิตผลไม้สดและแปรรูปในประเทศถูกแย่งชิงส่วนแบ่งการตลาดโดยสินค้าแปรรูปนาเข้าจานวนมาก ตลาดผลไม้ญี่ ปุ่นที่ผ่านมามีแนวโน้ม หดตัวลงตลอด
สาเหตุมาจาก 3 ปัจจัยหลักคือ
1. การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรจากภาวะสังคมผู้สูงวัยในญี่ปุ่น การเกษียณของเกษตรกรญี่ปุ่นซึ่ง
กระจุกตัวอยู่ในช่วงวัย 45-60 ปีประกอบกับค่านิยมของคนรุ่นใหม่ที่เลือกประกอบอาชีพอื่นแทน ส่งผลให้
กาลังการผลิตรวมถึงพื้นที่เพาะปลูกผลไม้หดตัวลง
2. ในอดี ตการปลูก ผลไม้ ในญี่ ปุ่น รายได้ ดีเ นื่อ งจากสมั ย ก่ อ นยั ง ไม่ มี ก ารแพร่ ห ลายของการปลูก แบบมี
ประสิทธิภาพจนเมื่อมีการริเริ่มนวัตกรรมการเกษตร green revolution โดยชาติตะวันตกทาให้ทั่วโลก
สามารถปลูก พืชผัก ผลไม้ด้วยต้นทุ นต่าลง สินค้านาเข้าขยายตัวเพิ่มขึ้นเนื่องจากราคาถูก กว่าสินค้าใน
ประเทศที่ต้นทุนปลูกสูงกว่า ส่งผลให้เกษตรกรญี่ปุ่นบางรายเลิกทาเกษตรและหันไปประกอบอาชีพอืน่ แทน
1

Marketing Report From Tokyo April 2018โดย สานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียว

3.

Lifestyle ของชาวญี่ปุ่นที่เปลี่ยนไปจากการมีส่วนร่วมของสตรีในตลาดแรงงานมากขึ้น การเพิ่มขึ้นของครอบครัวเดี่ยว เหล่านี้ส่งผลให้อุปสงค์ผลไม้แปรรูปมีสัดส่วนตลาดเพิ่มขึ้นเนื่องจากสามารถทานได้ง่ายสะดวกและเก็บไว้ได้นานกว่าผลไม้สด (non-perishable)มูลค่ าผลไม้ แปรรูปนาเข้ าในญี่ปุ่น

หน่วย ( พันตัน )ผลไม้ สดผลไม้ แปรรูปที่มา Japan Fruit Associationอย่างไรก็ตามผู้บริโภคชาวญี่ปุ่นยังคงนิยมบริโภคสินค้าในประเทศเป็นหลักเนื่องจากกังวลในคุณภาพของสินค้าที่นาเข้าจากต่างประเทศถึงแม้ราคาถูกกว่าก็ตาม ส่งผลให้รัฐบาลญี่ปุ่นหันมาส่งเสริมการแปรรูปของผลไม้ที่ผลิตในประเทศมากขึ้นเพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าสินค้าตัวอย่างการแปรรูปบ๊วยในญีป่ นุ่สินค้าแปรรูปบ๊วยมีอิทธิพลต่อวิถีการรับประทานอาหารชาวญี่ปุ่นมาตั้งแต่ราวๆ 1,500 ปีก่อน สมัยนั้น
เริ่มมีการนาบ๊วยขาว (hakubai) มาใช้ประกอบเครื่องปรุงรส ปกติบ๊วยไม่นามาทานแบบผลไม้สดเนื่องจากเนื้อ
มีความเปรี้ยวและมีกรดไซยานิกภายในเมล็ด จึงมีการคิดค้นแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ในรูปแบบอื่นแทนเช่นบ๊วย
ดอง (umeboshi) ที่เริ่มพบเห็นในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 10 และมีการคิดค้นผลิตภัณฑ์แปรรูปใหม่ๆขึ้นมา
เรื่อยๆเช่น น้าบ๊วย (plum juice), สารสกัดจากบ๊วย (plum extract) หรือแม้แต่แยมบ๊วยก็มีจาหน่ายทั่วไปตามร้านค้าในปัจจุบัน ในบรรดาผลิตภัณฑ์เหล่านี้บ๊วยดองและเหล้าบ๊วยถือเป็นตัวอย่างการแปรรูปในกลุ่มผลไม้ที่ประสบความสาเร็จอย่างมากในญี่ปุ่น
2

Marketing Report From Tokyo April 2018โดย สานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียว

บ๊วยดอง (Umeboshi)บ๊วยดองเป็นหนึ่งในของดองที่เป็นที่นิยมของคนญี่ปุ่นตั้งแต่โบราณโดยการนามาใส่ในข้าวกล่องเบนโตะหรือใส่ข้าวปั้นและสามารถรับประทานเป็นเครื่องเคียงในมื้ออาหารได้ บ๊วยดองมีฤทธิฆ่าเชื้อแบคทีเรียตามธรรมชาติจึงช่วยยืดอายุของข้าวปั้นให้นานกว่าข้าวปั้นไส้อื่นๆและการใส่บ๊วยดองเข้าไปในกล่องข้าวพบว่าทาให้อาหาร
บูดช้าลง ปัจจุบันมีการต่อยอดนาบ๊วยดองมารับประทานในรูปแบบต่างๆ เช่น ใส่ในอุด้งหรือนาไปประกอบ
อาหารต่างๆ บ๊วยดองเป็นอาหารสาคัญที่ช่วยการเจริญอาหารจากความเป็นกรดสูงและมีฤทธิ์ในการป้องกัน
อาการวิงเวียนและแก้อาการเมาค้างได้
เหล้าบ๊วย (Umeshu)นอกจากเหล้าสาเกแล้วเหล้าบ๊วยญี่ปุ่น หรือ ‘อูเมะชู’ (Umeshu) เป็นอีกหนึ่งเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่นิยมดืม่พร้อมอาหารญีป่ ุ่น เหล้าบ๊วยญี่ปุ่นเป็นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ผลิตโดยใช้บ๊วยหมักกับเหล้าขาว ซึ่งนิยมใช้ ‘โชจู’(Shochu) หรือวอดก้าญีป่ ุ่นเป็นหลักแล้วใส่น้าตาลลงไป (ในปัจจุบันมีการดัดแปลงใช้น้าผึ้งเพื่อเพิ่มกลิ่นหอม)มีรสหวานอมเปรี้ยวและปริมาณแอลกอฮอล์ในระดับ 10-15% ค่าแอลกอฮอล์ทมี่ าจากวอดก้านั้นช่วยป้องกันการเน่าเสียของบ๊วย ดังนั้นเหล้าบ๊วยสามารถเก็บได้ตลอดไม่หมดอายุยิ่งดองไว้นานจะยิ่งรสชาติดี ประโยชน์
ของเหล้าบ๊วยคือมีแร่ธาตุและแคลเซียมช่วยฟื้นฟูจากความอ่อนเพลีย บรรเทาอาการท้องผูก ไม่ทาให้เกิด
อาการท้องเสีย และช่วยในการเจริญอาหาร

เหล้าบ๊วย
Cr. ภาพจากเว็บไซต์ https://cookpad.com/

บ๊วยดองCr. ภาพจากเว็บไซต์ http://www.kishu-baien.co.jp
3Marketing Report From Tokyo April 2018โดย สานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียวการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของเหล้าบ๊วย
ปี201520162017

สถิติมูลค่าส่งออกเครื่องดื่มสุราอื่นๆ
มูลค่าการส่งออก (dollars) อัตราการเปลี่ยนแปลง (%)
18,000,973
19,850,016
23,712,535

10.3
19.5

ข้อมูลจาก Japan Customs, HS Code: 2206 (รวมเหล้าบ๊วย)ในญี่ปุ่นเหล้าบ๊วยเป็นเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ที่ได้รับ ความนิยมมากขึ้นโดยเฉพาะกลุ่ม สตรีวัยท างานระหว่างอายุ 20-30 ปี โดยได้รับอานิสงค์จากกระแสรักสุขภาพที่เริ่มเป็นที่แพร่หลายในญี่ปุ่นตั้งแต่ปี 2004 ซึ่งปริมาณการผลิตเหล้าบ๊วยในปีเดียวกันอยู่ที่ราว 20 ล้านลิตรและเพิ่มขึ้นในอัตราเกือบเท่าตัวมาอยู่ที่ราว 39ล้านลิตรในปี 2011 อย่างไรก็ตามภายหลังตลาดในญี่ปุ่นเริ่มถึงจุดอิ่มตัวจากการแข่งขันในประเทศที่สูงขึ้น จึงมีการเสาะหาตลาดใหม่นอกญี่ปุ่นและเริ่มต้นการสร้างความรับรู้เหล้าบ๊วยในต่างประเทศ จากข้อมูลสถิติโดยJapan Customs พบว่าเครื่องดื่มสุรารวมถึงเหล้าบ๊วยมีการขยายการส่งออกเพิ่มขึ้นต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2015โดยปัจจัยส่งเสริมการขยายตัวของเหล้าบ๊วยในต่างประเทศหลักๆคือ
1.

2.
3.

การรับรู้วัฒนธรรมอาหารญี่ปุ่นในต่างประเทศเพิ่มขึ้น โดยผลสารวจจากกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่น
พบว่าจานวนร้านอาหารญี่ปุ่นเปิดใหม่ในต่างประเทศเพิ่มจากปี 2006 ที่มีอยู่ 24,000 ร้าน เป็น 55,000ร้านในปี 2013 หรือคิดเป็นการขยายตัวร้อยละ 130 ในช่วง 7 ปี ส่งผลให้การเลือกจาหน่ายเครื่องดื่มที่
เข้ากับอาหารญี่ปุ่นขยายตัวเพิ่มขึ้น
ผลการสารวจโดยองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (JETRO) พบว่าอาหารญี่ปุ่นถูกจัดให้เป็น
อาหารต่างประเทศอันดับ 1 ที่ชาวต่างชาติเ ลือกทานโดยส ารวจจากกลุ่ม ตัวอย่างใน 6ประเทศ ซึ่งสะท้อนถึงการรับรู้รวมถึงกระแสนิยมอาหารญี่ปุ่นในต่างประเทศอยู่ในระดับสูง
กระแสรักสุขภาพทั่วโลกในช่วงหลายปีที่ผ่านมาทาให้เหล้าบ๊วยถูกมองเป็นทางเลือกของผู้ที่ชอบการสังสรรค์แต่ดื่มไม่เก่ง เนื่องจากเหล้าบ๊วยมีระดับแอลกอฮอล์เพียง 10-15% มีรสชาติหวานอมเปรี้ยวและ
กลิ่นบ๊วยที่ชัดเจนสามารถทานเป็น cocktail ได้และช่วยการเจริญอาหารอีกด้วยปัจจุบันผู้ประกอบการหลายรายเลือกเจาะตลาดกลุ่มเป้าหมายใหม่ๆเพิ่มขึ้น โดยคิดหาวิธีการสร้างจุดเด่นให้ผลิตภัณฑ์ตนเองซึ่งเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มไปในตัวและให้ความสาคัญต่อความต้องการของผู้บริโภคแต่ละ
กลุ่มที่แตกต่างกันตาม lifestyle ของแต่ละคน4

Marketing Report From Tokyo April 2018โดย สานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียว
หนึ่งตัวอย่างผลิตภัณฑ์นวัตกรรมถูกคิดค้นขึ้นโดยบริษัท Choya ผู้นาตลาดเหล้าบ๊วยในญี่ปุ่นซึ่งมองเห็นโอกาสในตลาดกลุ่มคนรักสุขภาพที่ ไม่ดื่ม แอลกอฮอล์ โดยในปี 2011 ได้เ ปิดตัววางจ าหน่าย
ผลิตภัณฑ์ชื่อ “Umesshu”เป็นเหล้าบ๊วยที่ไม่มีส่วนผสมแอลกอฮอล์เพื่อเจาะตลาดกลุ่มนี้และมีการตอบรับ
ที่ดีอย่างต่อเนื่องจากกระแส non-alcohol ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตามเมื่อตลาดในญี่ปุ่นเริ่มอิ่มตัวผู้ประกอบการหลายรายเริ่มบุกตลาดต่างประเทศผ่านการส่งเสริมประชาสัมพันธ์สินค้ามากขึ้นเพื่อส่งออกสินค้า สาหรับประเทศไทยเองก็มีการนาเข้าเหล้าบ๊วยจากญี่ปุ่นในช่วงแรก แต่เนื่องจากสินค้านาเข้าประเภทเครื่องดื่มสุรามีอัตราภาษีนาเข้าสูงทาให้ราคาขายปลีกในไทยสูงตามส่งผลให้เหล้าบ๊วยยังไม่เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในไทย อย่างไรก็ดีการเติบโตของอุปสงค์เครื่องดื่มสุราญี่ปุ่นตามกระแสอาหารญี่ปุ่นในไทยประกอบกับการเปิดร้านอาหารญี่ปุ่นที่เพิ่มขึ้นตลอดในช่วงที่ผ่านมา ทาให้ผู้ประกอบการญีป่ นุ่ คิดค้นวิธที ี่จะทาให้สินค้าเป็นที่รู้จักมากขึ้นในราคาที่ผู้บริโภคเข้าถึงได้
ในปี 2013 บริษัท Tsubaki Food service ได้เปิดตัวสินค้าในไทยภายใต้ชื่อแบรนด์ “KachaUmeshu” เพื่อเจาะตลาด 2 กลุ่มใหญ่คือร้านอาหารญี่ปุ่นและกลุ่มสตรีวัยทางานในราคาที่สามารถเข้าถึงได้สิ่งที่น่าสนใจคือบ๊วยที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตนั้นได้มาจากการเพาะปลูกบ๊วยในภาคเหนือของไทย ซึ่งได้รับการสอนและคาแนะนาวิธีการปลูกจากผู้เชี่ยวชาญจากจังหวัดวากายามะ (จังหวัดที่มีปริมาณผลิตบ๊วยเป็นอันดับหนึ่งในญี่ปุ่น) ทาให้ต้นทุนการผลิตและขนส่งเมื่อเทียบกับสินค้านาเข้าจากญี่ปุ่นที่ต้องเสียทั้งภาษีนาเข้าและค่าขนส่งระหว่างประเทศแล้วมีราคาถูกกว่าสินค้านาเข้า จุดเด่นอีกอย่างคือปริมาณบรรจุที่ 180
มล.เมื่อเทียบกับขนาดบรรจุพื้นฐาน 750 มล. เนื่องจากผู้หญิงไทยไม่นิยมซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ขวดใหญ่เหมือนญี่ปุ่นแต่นิยมการดื่มขวดเล็กหมดขวดในแต่ละครั้งมากกว่า จึงทาให้การ packaging ลักษณะนี้เป็นที่นิยมในไทยมากกว่าเพราะตรงกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย

Umesshu Cr: www.choya.co.jp

Kacha Cr: http://www.trick2u.com

การเพาะปลูกบ๊วยในต่างประเทศเพื่อนามาแปรรูปและจาหน่ายภายในประเทศเริ่มแพร่หลายตามประเทศ
อื่นๆเนื่องจากข้อได้เปรียบเรื่องค่าขนส่งและอัตราภาษีนาเข้า ทาให้ผู้ประกอบการหลายรายในญี่ปุ่นเริม่ลงทุนสร้างขบวนการการผลิตเองในต่างประเทศ อย่างเช่น จีน อเมริกา เยอรมัน เป็นต้น
5

Marketing Report From Tokyo April 2018โดย สานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียว
โอกาสและความท้าทายของผู้ประกอบการไทย
การพัฒนาเหล้าบ๊วยให้เป็นที่ยอมรับในตลาดโลกได้ มิใช่เพียงสาเร็จเพียงชั่วข้ามคืนหากแต่จาเป็นต้องมีการพัฒนาต่อยอดจากผลิตภัณฑ์ที่ชาวญี่ปุ่นมีมาตั้งแต่ดั้งเดิมให้เหมาะกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมายและ
กระแสสังคมในยุคสมัยที่โลกเปลี่ยนแปลงไม่หยุด การหาช่องทางใหม่ๆเพื่อก้าวข้ามอุปสรรคธุรกิจต่างๆทั้งเรือ่ งต้นทุนสินค้าที่สูงขึ้น ภาษีนาเข้าส่งออกสินค้า หรือแม้แต่การขาดแคลนวัตถุดิบ เพื่อตอบสนองความต้องการ
ของกลุ่มเป้าหมายเป็นปัจจัยที่ผู้ประกอบการไทยควรให้ความสาคัญ ดังเช่นตัวอย่างสินค้า “Kacha Umeshu”ที่ได้กล่าวมาซึ่งเป็นตัวอย่างการต่อยอดจากเทรนด์ของอาหารญี่ปุ่นที่แพร่หลายในไทยการขยายตัวทางเศรษฐกิจและสังคมเมือง รวมถึงพฤติกรรมการบริโภคของคนรุ่นใหม่ที่เปลี่ยนแปลงไปย่อมหมายถึงโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ สาหรับผู้ที่มองเห็นเทรนด์เหล่านั้น และสามารถตอบโจทย์ได้ตรงกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมายมากที่สุดทั้งในเรื่อง คุณภาพรสชาติ ราคา รวมถึงประโยชน์ของสินค้า อย่างไรก็ตามโอกาสที่ เ ปิ ดกว้า งขึ้ นย่ อ มหมายถึ ง ความท้ าทายและการแข่ ง ขั นที่ รุ นแรงมากขึ้ น ปัจ จัย ท้า ทายส าหรั บผู้ประกอบการไทยในการนาสินค้าเข้าตลาดญี่ปุ่น คือ1.
2.
3.

การควบคุมคุณภาพผ่านเกณฑ์มาตรฐานในญี่ปุ่นซึ่งมีระเบียบที่ค่อนข้างยุ่งยากการเข้าใจกระแสของผู้บริโภคกลุ่มเป้าหมายและหาสินค้าที่สามารถตีโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคได้การประชาสัมพันธ์ข้อมูลหรือการมีงานวิจัยรับรองประโยชน์ในตัวสินค้าหรือองค์ประกอบของสินค้าเนื่องจากคนญี่ปุ่นค่อนข้างปิดกั้นการรับรู้สินค้าใหม่ๆหากไม่เห็นคุณค่าหรือประโยชน์ที่ได้อย่างชัดเจนดังนั้น ผู้ประกอบการไทยควรหมั่นสารวจพฤติกรรมของผู้บริโภคชาวญี่ปุ่น รวมทั้งสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเพื่อต่อยอดและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อประสบความสาเร็จในยุคโลกาภิวัตน์ทกี่ ารแปรรูป
ผลไม้เข้ามามีบทบาทมากขึ้นในสังคมญี่ปุ่นปัจจุบันสานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงโตเกียว
เมษายน 2561
6