Anexă la Ordinul MEC
nr. 631 din 31.05.2023

GAGAUZ DİLİ HEM LİTERATURAPREDMETİNDÄ
METODİKA TEKLİFLERİ
(2023-2024-üncü ÜÜRENMÄK YILI)Chișinău, 2023

“GAGAUZ DİLİ HEM LİTERATURA” PREDMETİNDÄ
METODİKA TEKLİFLERİ
(2023-2024-üncü ÜÜRENMÄK YILI)
I. ÖNSÖZ
2023/2024-üncü üürenmäk yılında başlankı, gimnaziya hem liţey klaslarında predmet“Gagauz dili hem literatura” integrir üüreniler (2018-2019-uncu yılın Kurikulumuna görä).
„Gagauz dili hem literatura” predmeti gerçekleştirilecek üç uurda: dil, literatura, sözleşmäk,angılarını üüredici uygun baalayabilir uroon etaplarında.
Büünkü gündӓ üüretmӓk proțesindӓ ana dilini üürenmӓk çок daavalar tamannȇȇr. En önemni
daava – komunikativ kompetențiyasının oluşturması. Bu işlӓn barabar diişiler üüredicinin
metodika sisteması da, neredӓ üürenici olȇr aktiv subyekt üüretmӓk proțesindӓ.
Moldova Respublikanın Üüretim Kanuna görä, nr. 152/2014, komunikativ funkţiyası enönemnidir kompetenţiya gagauz dilindä, ani belli eder üüretim proţesinin başarılmasını, ki Ana
dili üüreniciyi bilgi-terbietmäk tarafından ilerleder, hazırlêêr onu insan arasında yaşamaa, biribirinnän annaşmaa, demek ki oluşturêr onikinci klası başaran üürenicinin süretini.
Gelän 2023-2024-üncü üüretmäk yılda hesaba alacez epidemiya situaţiyasını, da lääzım
dikkatı çekmää diişilmeklerä ilişkilerdä, paalılıklarda, instrumentlerdä, üüretim platformalarında:onuştan isteniler distanţion üüretmesindä başarılı praktikaları ilerletmää, didaktika uurunda intra, inter- hem transdisţiplinar yaklaşımnarını yaraştırıp kullanmaa.
Metodika tekliflerin gerçekleştirmesi üüretim proţesindä mutlaka üüredicilerin yardımınnan
geçecek, angıları 2023-2024-üncü üürenmäk yılında çalışaceklar gagauz dili hem literatura
predmetinä üüretmää başlankı, gimnaziya hem liţey klaslarında.
1.1.Teklif edilän kurikulumdan notalamak kurikulumuna
Teklif edilän kurikulum gagauz dili hem literatura için Halklararası üüretim programasının
ayrılmaz bir payıdır hem annamakların, proţeslerin, produktların hem neetlerin sistemasıydır, anidisţiplinanın funkţiallıını hem ilerlemesini orta hem liţey okul üüretiminä yardım eder, göstereräk
psihoţentrik hem soţioţentrik yaklaşmaların sinhronizaţiyasının önemni rolunu, üüretim neetlerinönemniini hem üüretmäk-notalamak çalışmasının efektiv integraţiyasını didaktika yalklaşımında.
Dokumentlär yardım ederlär devlet üüretim politikasında gerçekleştirmesinin taa dolu, taa
geniş diişilmesini proţestä geçirmää, uydurarak disţiplinalı sınışların sistemasının logikalı
ilerlemesini, hesaba alarak üürenicilerin aktual meraklanmaklarını hem istediklerini.
2023-2024-üncü üürenmäk yılda üüretmäk/üürenmäk proţesi gagauz dili hem
literatura predmetindä temellenecek Devlet üürenmäk planına görä, resim 1(shema).

2019
Gimnaziya
klaslar: V-inci, VI-ncı, VII-nci, VIII-inci, IX-uncu
Liţeyklaslar: X-uncu, XI-inci, XII-nci

1.2. Normativ bazası
2023/2024-üncü üürenmäk yılında başlankı, gimnaziya hem liţey klaslarında üüretimproţesı geçecek aşaadakı normativ dokumentlerinä görä: Üüretim Kodeksi (Codul educaţiei al Republicii Moldova în Republica Moldova)
https://lege.md/act/codul_educatiei
 2023/2024-üncü üürenmäk yılı için başlankı, gimnaziya hem liţeylär için temel (bazis)üürenmäk plannarı (Planul-cadru pentru învățământul primar, gimnazial și liceal, anul destudii2023-2024,
MEC
№
200
din
28.02.2023
https://mecc.gov.md/sites/default/files/_3.1._plan_cadru_20232024_rus_final_02.05.2023_modif_la_teze_si_anexa_17.05._publicat_0.pdf
 Curriculum național. Învățământul primar. Gagauz dili hem literatura okumakları. Gagauz
halkın istoriyası, kulturası hem adetleri. (A. Stoletneäya, E. Kılçik, M. Jekova), Chișinău:MECC, 2018 https://mecc.gov.md/sites/default/files/curriculum_gagauza_site.pdf
 Kantarlamak strategiyaları (KOD 1-4 kl., Chişinêu, 2019, МECC №1468 din 13.11.2019)https://mecc.gov.md/sites/default/files/mecd_1-4_18.12.2019_rus_site.pdf).
 “Gagauz dili hem literatura” IV-üncü klaslarda testlemäk için Programa, Chişinêu,2021y. https://ance.gov.md/clasa-sesiunea-examen/clasa-4.
 Curriculum national. Gagauz dili hem literatura, Clasele V-IX, Curriculum disciplinar, Ghidde implementare (Anna Stoletneaia, Oxana Constantinova, Lidia İusıumbeli, Anna Sucman),Chişinău, 2020 https://mecc.gov.md/sites/default/files/limba_si_lit_gagauza_gimnaziu.pdf
 Curriculum national. Gagauz dili hem literatura, Clasele X-XII (Anna Stoletneaia, Oxana
Constantinova,
Lidiaİusıumbeli,Anna
Sucman),Chişinău,2020yhttps://mecc.gov.md/sites/default/files/limba_si_lit_gagauza_liceu.pdf
 “Gagauz dili hem literatura” bakalavra için ekzamenin programasını, Chişinău, 2021
https://ance.gov.md/sites/default/files/programa_bac_limba_si_literatura_gagauza.pdf
 Gagauz dilinin hem literaturasının efektiv üüretmesi için standartlar (Başlankı klaslar,
gimnaziya hem liţey etaplarında); Cтандарты эффективности обучения, МП РМ,Кишинэу, 2012 https://mecc.gov.md/sites/default/files/standarde_2012_rusa_1.pdf
 Kantarlamak referenţiaylının üüretim basamaklarına görä çözdürülmesi (açıklanması)(Referenţialul de evaluare a competenţelor specifice formate elevilor, Chişinău, 2014)
https://mecc.gov.md/sites/default/files/referentialul.pdf
 Regulamentul privind evaluarea și notarea rezultatelor învățării, promovarea și absolvirea înînvățământul primar și secundar Ordinul MECC № 70 от 30.01.2020 г.
https://mecc.gov.md/sites/default/files/regulamentul_privind_evaluarea_si_notarea_rezultate
lor_invatarii_promovarea_si_absolvirea_in_invatamantul_primar_si_secundar.pdf
 Cu privire la aprobarea Instrucțiunii privind managementul temelor pentru acasă înînvățământul primar, gimnazial și liceal Ordinul MECC № 1249 от 28.08.2018 г.)https://guogagauzii.md/normativnye-dokumenty/normativnye-dokumenty-moki İNSTRUKŢİYA klasın dergisini kullanması Ordinul MEC nr. 382 din 18.04.2023 Cu privirela aprobarea Instrucțiunilor privind completarea catalogului școlar in anul de studii 2023-2024
https://mecc.gov.md/sites/default/files/_ordin_382_din_18.04.2023_instr_completare_catalo
g_scolar_plasat_pe_site_si_expediat_mod_didactica_2023-2024_18.04.2023_final.pdf
1.3. Aaraştırmakların hem eklentilerin temaları
Dolay metodika toplantıların iş plannaması 2023-2024-üncü üürenmäk yılında işin analizi;
 metodika toplantıların 2023-2024 –üncü üürenmäk yılına işin plannaması.

Teklif ediler 2023-2024-üncü üürenmäk yılında gagauz dili hem literatura üüredicilerin 4
metodika toplantılarını geçirmää. Üüredicilik ustalıını iileştirmäk hem başka metodika
toplantılarını kurmak için şkola işini düzmää, plannamasında deyni pedagogika kadrolarınisteyişleri, soruşları hem üüredicilerin becermekleri hesaba alınacek. Metodika teklifleri gagauz
dilinin hem literaturanın üürenmesindä predmetin kompetenţiyalarına baalı.
Özel dikkatlık lääzım genç üüredicilerin çalışmasına vermää. Genç üüredicinin şkola zaameti
lääzım doorudulu olsun işlemää, çekederäk üüredicinin zanaatına adaptaţiyasından, ustacılııgeliştirmää deyni havezi uyandırmaya.
Gagauz dili hem literatura üüredicilerin toplantılarında teklif ediler: Kurikulumun gerçeklemäk/uygulamаk yolları.
 Gagauz dili hem literatura uroklarında tekstlän işlemäk.
 Üürenicilerin komunikativ kompetenţiyanın oluşturması gagauz dili hem literatura
uroklarında.
 Gagauz dili hem literatura uroklarında bilgi-sözleşmäk/komunikativ
tehnologiyaların oluşturulması.
 Standartların gerçekleştirilmesindä modern üüretim tehnologiyaların yardımı.
 Gagauz dili hem literatura uroklarında funkţional yazısının oluşturması (ofiţializmetçilik hem publiţistika stilleri).
 Gagauz dili hem literatura uroklarında kantarlamak-notalamak strategiyası kurikulumun
gerçeklemesindä.
 Zamandaş kantarlamak-notalamak metodları hem onnarın gerçeklemesiüüretmäk-üürenmäk proţesindä».
 Test hazırlamak metodologiyası. Liţey klaslarında test kurmakta önemni etaplar.
 Üüretmäk-üürenmäk proţesindä kompetenţiyaların sistemasını kantarlamaknotalamak için didaktika materialları.
 Refleksiyӓ sınışı „Portfolio”.
 “Gagauz dili hem literatura” predmetin uroklarında üürenicilerin bilgi çalışmasınınaktivleştirmesi.
 Gagauz dili hem literatura uroklarında proekt kurması.
 Gagauz dili hem literatura uroklarında aaraştırmalı üüretmäk metodu.
 Gagauz dili hem literatura uroklarında üürenicilerin yaratıcılık uurunugenişletmäk.Vergili üürenicilerin ilerlemesi yaratıcılık uurunda.
Gagauz dili hem literatura üüredicilerin metodika toplantıların çalışmaları yukarda verilän
temalara temeleneceklär.

II. KALENDAR PLANNAMASI
Kurikulum düzüldü Moldova üüretim kanunnarın uurunda, naţional hem uluslararası
politikanın üüretim programaların normativ dokumentlerin temelindä (Üüretim strategiyaları“Üüretim 2020” (2014y.), TEMEL KURİKULUM, Üüretim Kodeksı – 2014 y., Genel üüretim
için kompetenţiyaların sisteması – 2018 y., Dillär için Evropanın genel bakışları, 2018 y.
Kurikulum eni içindekiliinä hem düzülmesinä görä normativ bir dokumenttir, angısında
efektiv metodikalardan material verildi hem da sayȇrız, ki o üüredicilerä kolaylık verecek,
yaradıcılık uurunda çalışmaa deyni.

2.1. Kalendar plannamasını kurmaa deyni teklif
I-inci etap. Teklif edilän kurikulumun analizi•Geçän üüretmäk yılın uzun zamana kalendar proektin analizi (2022-2023);•Konkret becermeklerin belletmesi, angıları tamamnanmadılar osa ilerledilmedilär;•Kurikulumun içindeliin bellietmesi, angısı var nicä kabledilsin osa geçirilsin gelän üüretmäk
yıla;•Olabilir risk situaţiyaların bulması.
II-nci etap. Üürenilän üüretmäk programanın analizi•İlkinki kantarlamanın işlettirmesi /yazılı, aazdan, praktik sınışların kantarlamasına görä hembaşka, ki üüretmäk başarılarını kontrol etmää deyni;•Kantarlamak instrumentlerin administrat etmesi;•Kantarlamak sonuçların analizi hem karışmak bölümnerin bellietmesi;•Öndeki üüretmäk yılın becermeklerin kazanılma uurun notalaması.
III- üncü etap. Plannanmış kurikulumun gerçekleştirilmesi.

•Üüretmäk meropriyatiyaların seçmesi, angıları yardım edeceklär kurikulumun içindeliini
doorutmaa/ enidän düzmää/ konsolidaţiyayı geçirmää;•Üüretmäk meropriyatiyaların seçmesi onlayn baalaşmayı hem eni tehnologiyalara kolaylatmaa
deyni;•Üüretmäk meropriyatiyaların seçmesi, angıları üüsek uurulu yufkalı aylelerdän üürenicilerä
kolaylaştıraceklar çalışmayı .
IV-üncü etap. Notalamak kurikulumun analizi•Notanın tipinin /formasının geliştirmesi lääzımnı hem faydalı kantarlamak yaklaşımasında;•Ki neetleri tamamnamaa deyni lääzımnı metodların hem kantarlamak instrumentlerin
bellietmesi;•Sonuçların kontrol etmesi hem analizi;•İileştirmäk için doorultmaa yazdırmaları.

Üürenmäk planı
2023/2024-üncü üürenmäk yılı için başlankı, gimnaziya hem liţeylär için temel (bazis)üürenmäk plannarını Üüretmäk Bakannıı kaaviletti (MEC № 200 din 28.02.2023).

Üürenmäk plannarı
https://mecc.gov.md/sites/default/files/_3.1._plan_cadru_20232024_rus_final_02.05.2023_modif_la_teze_si_anexa_17.05._publicat_0.pdf

Bu plannarda (p.2.4. hem p.2.9) “Gagauz dili hem literatura” predmetin üüretmesinä (gagauz
milletli üürenicilerä deyni) bukadar saat veriler (Tabliţa1).
“Gagauz dili hem literatura” predmetin üüretmesi geçer Kurikuluma görä (2018- 2019y).

Predmetin administraţiya etmesi
Tabliţa1
PredmetÜüretmäk-üürenmäkproţesindä kullanmak“Gagauzdili Dil hem sözleşmäk
hem literatura”

Klas

I-IV
V
VI
VII
VIII

Saatların
sayısı
haftada33
3
3
3

Saatların
sayısı
bütün
yılda
99
102
102
102
102

Programaya görä
mutlaküürenilän.

IX
3
X real/gum
3/4
IX real/gum
3/4
XII real/gum
3/4*Saatların sayısı olabilir diişilsin üüretmäk yılın kalendar datalarına görä.

99
102/136
102/136
99/133

Tekliflär, ani geçmiş üürenmäk yılı için (2022-2023-üncü y.) metodologiyası verildi, haliz var
nicä kullanılsınnar: Başlankı klaslarda ( I-IV kl.) “Gagauz dili hem literatura”, “Gagauz halkın istoriyası,
kulturası hem adetleri” predmetlerin üüretmesi geçer (2018y) kurikuluma görä (A.
Stoletneäya, E. Kılçik, M. Jekova), Kişinău, 2018y. hem üüretmäk-metodika kompleksinä
görä.

Kurikulum (Başlankı klaslar)

 I-IX-uncu klaslarına deyni üürenmäk plannarında var predmet „Gagauz halkın istoriyası,
kulturası hem adetleri”. Üürenmäk plannarına görä predmetin üürenmesinä 1 saat haftada
veriler. Teklif ederiz hesaba almaa metodika tekliflerini 2022-2023-üncü yıldan.

Metodika teklifleri 2022-2023-üncü yıldan

 2023-2024-üncü üürenmäk yılında “Gagauz dili hem literatura” predmetin üüretmesi
geçecek 2019-uncu ylın kurikulumuna görä.

Kurikulum (gimnaziya)

Kurikulum (liţey) Didaktika proekt dokumentleri kişiselleştirerlär gagauz dili hem literatura disţiplinanınüürenmäk planını
hem üüredicilerin yardımınnan işlettirili zamandaş normativ
dokumentlerinnän; Üüretmäk-üürenmäk-kantarlamak çalışması gerçekleştirilenecek temelleneräk uzun
zamanın plannamasına, üüretmäk disţiplinalara yada hergünkü didaktika plannamasına;
 Kısa zamana üürenmäk planı mutlaka lääzım genç speţialistlerä hem didaktika
kategoriyasız üüredicilerä hem başka didaktika işçilerä; Herbir üüredicinin var hakı işlettirmää uzun zamana kalendar plannamasını etaplara görä,
herbir semestraya.
2.2. Materialın annamasının uurun notalaması 2022-2023 üürenmäk-üüretmäk yılın
sonunda, ki eni üürenmäk-üüretmäk yılda uzun zamanın plannamasını tamamnamaa deyni.
Gagauz dili hem literatura millet üürenmäk-üüretmäk programası kuruldu otakım, kiüüredicilär var nicä serbest çeketsinnär üürenmäk/üüretmäk yılı herbir klasta üürenicilerin türlü

konkret sınaşmaklarınnan hem istediklerinnän. Konkret kompetenţiyalar temellenerlär genel
kompetenţiyalardan, adım-adım oluşturulêrlar, da bu yılın eni sınaşmakları ilerledilerlär hem
derinnederlär geçän yılların sınaşmaklarını.
Ki gagauz dilindä hem literaturada üürenmäk- üüretmäk proţesin kalitesini üüseltmää deyni,
2023-2024-üncü üürenmäk yılın çeketmesindä üüredicilär yapaceklar üüretmenin derin analizini
da belli edeceklär o üürenmäk programaların içindeliini, angılarına lääzım korekţiya/rezüme/
tutturmak/enidän geçmää.
2.3. Geçän üürenmäk yılında sınaşmakları kabletmäk uurun notalaması.
Didaktika yaklaşımın efektivlii temellener üürenmäk planın aktual hem dooru
diagnostikasına, angısı ilkinki kantarlamakta üürenicilerin kompetenţiyalarını gösterer. İlkinki
kantarlamasının sonuçlarını üüredici üürenicilärlän barabar açıklêêr, yannışlıkları hesaba alêrlar.
İlkinki kantarlamaya cümnä istedikleri: İlkinki kantarlamak testindä lääzım olsunnar türlü itemnär, angıların yardımınnan geçän
yılın sonunda konkret sınışlarını kantarlayacez;
 Kantarlamak temellenecek bütün üürenmäk programasına görä, angısını üürenicilär geçän
klaslarda üürendilär. Üürenicilerin ilkinki kantarlaması mutlaka lääzım geçirilsin (II-XII)
klaslarda. Hepsi klaslarda o lääzım geçirilsin ilkinki 2-3-ncü uroklardan sora (hesaba
alarak saatların sayısını bir haftada, disţiplinada hem herbir klasta).
 Çıkışlarda üüredici kendibaşına lääzım belli etsin materialın tekrarlamasına/ enidän
kurmasına deyni zamanın sınırlarını, angılarında üürenicinin istedikleri hesaba alınacek,
ki mutalaka doorutmaa belliedili üürenicilerin yannışlıklarını üürenmäk- üüretmäkproţesindä yaraştırdıynan geçänüürenmäk yılınnan. Teklif etmää üürenicilerä
tekrarlamak/ enidän kurmak proţesindä kendi becermeklerini hem bilgilerini derindän
kontrol etsinnär, ama üüredicilär notalayaceklar onnarın sınışlarını notasız.
 İlkinki kantarlamanın sonuçları yardım edeceklär kurmaa didaktika yaklaşımın eni
materialı üürenmää deyni. Butakım, üüredicilär kimi temaları kombinir edeceklär, ki
açıklanılsın üürenilmiş saatların sayısı temel planına görä.
2.4. Eni edenmäk olusturmasında tekliflär“Gagauz dili hem literatura” predmetin üürenmesindä üüredicinin misiyası buydur, kiüüreniciyi tutturmaa hem motivaţiyasını üüseltmää. Onun için urokların klasta geçirilmesi lääzım
haliz olsun, angısı üüretmenin kontekstinä hem ortalıına baalı olacek. Hep bu zamanda üüredici
lääzım versin osoy havez, ani bütün yaşamanın uzunnuunda uşak üürensin.
Doorutmak-korekţiya yapmak meropriyatiyaları
Diil eterli bilgilär gagauz dili hem literatura predmetindä temellenerlär ona, ani okul
programanın materialı yufka verili yada onlayn- üüretmesinin geçirilmesindä, angıları şartları taa
operativ, hızlı hem biri-biri ardına işlemneri kurêrlar, ki üürenmäk- üüretmäk proţesini taa efektiv
yapmaa. Korekţiya meropriyatiyalarını lääzım geçirmää onun için, ki üürenilän materialı
üürenmäk planına yaklaştırmaa. Taa yardımcı üüretmesi kullanılêr, açan üüredici yardım eder
yufka üüreniciyä gerçekleştirmää zor materialı, üüseltmää becermeklerini, ani üüretim
programanın payınnan baalı, yada şindiki üürenmäk problemalarını esiltmää. Üüretmäk
korekţiyanın neetiydi o, ani tutturmaa o üürenicileri, angıları üürenmektä kendi akrannarından pek
geeri kalêrlar. Çıkışları, ani üüretim birimnerindä ilkinki yada sonunku kantarlamakta yapıldı,kullanılêrlar korekţiya düzmää üürenmäk işlemindä. Korekţiyayı geçireriz türlü didaktika
metodların yardımınnan, kullanarak küçük grupaları hem kompyuter üüretmesini.
Dikkat!proţesindäÜüretmäk
materialın tekrarlamak/bütünneştirmäkÜüretimindividualizaţiyası(Üürenicilerin risk grupadanperiodundaözelliklerinänotalar klas
jurnalına koyulmêêr.
/kategoriyalarına
adaptaţiyası)Üüretmäk proţesin kurulması bu üürenicilärlän herbir üürediciyä zor daava, çünkü buüürenicilerä individual yaklaşım lääzım olsun. Osoy üürenicilerä üüretmäk predmetindä
individual üürenmäk planı kurulȇr.

Özel üüretim istediklerinnän üürenicilerä individual üüretmäk – üürenmäk proţesin
kurulmasında metodika teklifleri(Reperele metodologice privind organizarea procesului educațional individualizat pentru elevi cu
cerințe educaționale speciale
https://mecc.gov.md/sites/default/files/26_repere_sap_indiv._proces._educat._2021-2022_final.pdf)
Üüretmäk- üürenmäk proţesindä tehnologiyaların integraţiyasına görä tekliflärÜüretim yaklaşımında üürenmäk kiyadı hem didaktika materialları üürenmäk instrumentleri
olacek, angılarına var nicä ţifralı informaţion resurslarını eklemää. Üüredici, angısı butürlü üüretmäk
modelini kullanêr, lääzım bu resursların geniş toplumu olsun. O var nicä ayırsın hem teklif etsin osoy
infomaţion resurslarını, angıları üürenicinin kişiliinä taa ii uyêrlar. Üürenicilär dä kendibaşına
üürenecek. Bundan kaarä, üüretmäk proţesin zor etaplarında üürenici kendibaşına var nicä danışsın
üürediciyä, ki zorlukları ensemää.
Elektron resursları:Ţifralı kiyatlar:- Ţifralı kiyatlar, ţifralı üüretimdä
http://ctice.gov.md/resurse/educatia-digitala/- Üüretmäk kiyatlar PDF formasında http://ctice.gov.md/manuale-scolare/Ţifralı bibliotekalar:- Moldavica - Biblioteca Nationala Digitala a Moldovei http://www.moldavica.bnrm.md/- IŞE virtual biblioteka http://ise.md/biblioteca-virtuala/- Milli biblioteka http://bnrm.md/web/- Prodidaktika bibliotekası http://prodidactica.md/biblioteca-pro-didactica-on-line/- Açık millii hem halk arası üüretim resursları: http://red.prodidactica.md/resurse-red/rednationale/, http://red.prodidactica.md/resurse-red/red-internationale/- Didaktika Pro jurnalı .... http://www.prodidactica.md/revista/.
- İnformatikanın elektron bibliotekası http://biblioteka.net.ru- Biblioteca Digitala Globala https://www.wdl.org/en/- Departamentul Informaţional Biblioteconomic http://library.ulim.md/biblioteci-virtuale/- Moldova Respublikanın Milli bibliotekası
http://www.bnrm.md/index.php/resurseinformationale/baze-de-dateİnteraktiv üüretmesinä deyni materiallar (multimediya):- Resurslar. Gelecää zamanın klası. https://www.clasaviitorului.md/categorie/resurse/- Millibibliotekanın«kartaların hem incäzanaatınkolekţiyasının» bölümü
https://arteplasticeharti.wordpress.com/- AUDIOVIDEOTECA Milli bibliotekanın bölümü https://audiovideoteca.wordpress.com/
Distanţion baalaşmasının temelindä uroo deyni önderici sţenariyaları teklif ederiz hesaba
almaa metodika tekliflerini 2021-2022-nci yıldan.

Metodika teklifleri 2021-2022-nci yıldan.
Başka informaţiyayı, üüretmäk yardımcı kiyatlarını, resursları (üüretmäk kiyatları,ţifralı üüretimi h.b.) hem ideyalar, ki onlayn- urokları düzenlemää klasta var nicä bulmaa bu
adrestä:• http://ctice.gov.md/manuale-scolare/#• http://www.loveforlife.ch/clasaVirtuala.php#clasaVirtuala• Gagauz literatura kartası https://glk.md/ru/index.php
III. KANTARLAMAK HEM ÜÜRETMENİN SONUÇLARI
Kantarlamak sayılȇr en önemni komponent üüretim proţesindä, angısının yardımınnan
üürenicilerin bilgilik uuru gösteriler hem angısı yardım eder üüredicilerä efektiv üüretmeyi
düzmää.
Normativ dokumentlerinä görä gagauz dili hem literatura predmetindä kantarlamanın çeşitleri
kullanaceklar: İlkinki kantarlamak - prognoslu/öncä/ diagnostika kantarlamak (İK).
 Formativ kantarlaması- durmamayca kantarlamak (FK).
 Sumativ/toplam kantarlaması – son kantarlamak (SK)Okul sonuçların notalaması Bakannıın İzininä görä MECC № 70 30.01.2020y.
gerçekleştiriller.
3.1. Başlankı klaslarda kantarlamak hem üüretmenin sonuçlarını teklif ederiz hesaba almaa
metodika tekliflerindän (2022-2023-üncü yıl).

Metodika teklifleri 2022-2023-üncü yıldan

3.2. V-XII klaslarda üürenicilär notaları butakım kazanaceklar:

 Sumativ/toplam kantarlamasında (modullerä görä), sade 5-ci klaslarda, sentäbri-oktäbri
aylarında üürenicilär kantarlanacek notasız (nota koyulmayacek).

 Formativ kantarlamasında (durmamayca kantarlamak) nota koyulacek aazdan zor cuvap
için hem/yada yazılı iş için (en az 1-2 iş herbir üüretmenin birimneri için); Semestranın sonunda üürenicinin varsaydı Potfoliosu, ozaman o kantarlanacek (2 sıra
yılda);

 Okul sonucu (produktu) evdä yapılarsa individual tefterindä (üüretmenin birimneri için 1
nota koyulacek); Üüretim proektlerin gerçeklemesi için/hazırlamak için (1-2 sıra yılda).
3.3. Üürenicilerä nota koyması
Urokta nota koyulmayacektır, eer cuvaplar diil dolu, epizodik uurunda, onnar (cuvaplar)olmȇȇrlar temel notalamak için, onnarın rolu doorutmaa üüreniciyi ii başarılara.
Onemni! Üürenicilerin notaların sayısı semestr uzunnuunda, lääzım en az saatların sayısına görä
olsun, ani verilmiş Üürenmäk planında, ama ikidän az diil. Koyarkan notaları üüredicilär lääzım
konfidenţial prinţipini saysınnar, korusunnar.
Bir kerä bilä nota koyulmȇȇr:






Urokta üürenicinin davranışı için/kendini götürmäk için;
Evdeki işini yapmadı/tamamnayamadı;
Urokta üürenicidä üürenmäk kiyadı, yazalı, sözlüü hem tefteri yoksaydı/olmasıydı;Üürenici yoksaydı urokta yada sumativ kantarlamasında nota koyulmȇȇr.
3.4. V-ci klaslarda adaptaţiya perioduÖnemni! Bakannıın İzininä görâ MECC № 70 30.01.2020y. (р.45-46 s.5), notalamak sistemasının
adaptaţiya proţesini kolaylaştırmaa deyni V-ci klaslarda, sentäbri-oktäbri aylarında: kantarlamak-notalamak eniycä geçirilecek- kriterial kantarlamak-notalamak formasında,nezaman üüretim hem kantarlamak-notalamak düzüler kriteriyaların hem deskriptorların
yardımınnan; Uşakların üürenmäk uuraşımı hem da şkola sonuçları kantarlanacek notasız (notakoyulmayacek), kullanılacek kriteriyalar kantarlanması, deskriptorlar hem da başarı
kaliteleri.
 Üüredicilär lääzım annatsınnar hem da açıklasınnar üürenicilerä ne o nota hem da ne odeskriptor (kaliteli kantarlamak-notalamak) onnarın annamasını, faydasını. Bu
hazırlayacek üürenicileri taa kolay kantarlamakta nota formasına geçmää; Üüredicilär anaları-bobaları haberleerlär eni notalamak sistemasının speţifikası için hem
da onnarın pay almasının önemniini bu geçiş etapında açıklêêrlar;
Noyabri-dekabri aylarında: Çizeriz, ki 5-inci klasta, I-ci semestrada teklif ederiz notaları “1”-än - “4”-dän sumativ
notalar için koymamaa, hep o zorlamak uurunda testlemeyi tekrar geçirmää; Beşinci klasta son kontrol işindä kabledilmiş “1”-dän “4”-dän, notalar şkola dergisinä
koyulmayacek. Üüredici enidän kurêr bir plan, sora da 1-2 haftanın çerçevisindä hazırlêêr
eni bir test, angısı lääzım olsun diil taa zor. Hem da üürenici, angısı yoktu urokta, son
notalamak testi yazarkan, başka, belli edili bir datada, testi yazabilecek.
İlkinki - ikinci haftanın sırasında 5-ci klaslarda evdeki işleri verilmeer.
IV. MULTİ/ARA-TRANSDİSŢİPLİNALI YAKLAŞIM
Transdisţiplinalı yaklaşım, ani teklif eder kurikulum, uygulanêr «Üüretim -2020»
strategiyasınnan:
 Strategiyalı doorultmak: «Üüretimi aktiv vatandaşın yaşamasına ilgili duruma getirmesi
hem ii başarılar»; Önemni işlem: «Kurikulumnarın kurulması öncä universitet üüretiminä deyni, kigöstermää önemni poziţiyayı kabul edilmiş kompetenţiyalara hem üürenicidä
merkezlemäk».
Transdisţiplinalı çalışmak integrir yaklaşımınnan lääzım üürenicileri cümnä dünnenin
problemalarına üüretim situaţiyaların yardımınnan meraklandırsın, angılarından isteniler onnarın
kazanılmış okul predmetlerin üürenilmesindä kompetenţiyalarını kullanmaa, hem da onnarın kendiüüretmäk hem yaşamak denemesi.
Multi/ara hem transdisţiplinar uroklarda lääzım kompleksli yaklaşım üürenmäk
programasına olsun. Multi/ara
hemtransdisţiplinar meropriyatiyalar üürenmäk yılınçeketmesindä hazırlanêrlar, nicä uzun zamana didaktika plannamasında.
Bunun için teklif ederiz: Üürenmäk yılın uzunnuunda 1-2 proekt başka predmetlärlän geçirmää; klasta cümnä urokları geçirmää deyni, öbür predmetleri götürän 2-3 üürediciyi teklif
etmää;
 herbir üüredici var nicä multi /ara hem transdisţiplinar meropriyatiyaları yılın uzunnuundayada sestrada geçirmää PK administraţiyasının kayıllıınnan;
 multi /ara hem transdisţiplinar urokların temaları mutlaka üürenmäk progamasınıniçindeliinä temellenerlär;
 multi /ara hem transdisţiplinar meropriyatiyalar var nicä geçirilsn herbir urokta ayırı,
kendi disţiplinada, kabledip cümnä produktunu;

Transdisţiplinalı çalışmak lääzım uşaklara şennik, meraklı hem ihlamnı denemäk getirsin.
Üüredicilär kablederlär hep o vakıt en uygun şartları yaratıcılaa uşakları üüretmää üürenmää deyni,çalışmaa, işbirliktä olmaa, kısmetli olmaa.
Transdisţiplinalı çalışmak taa çok kerä gerçekleştiriler büük hem yada küçük grupalarda,
ki işbirliinä yardım eder, ama diil konkurenţiyaya. Üüretim strategiyaları lääzım uşakların aktiv
pay almasını garantilesinnär, ani çalışmak üüretim prinţipinä, real neetlän temellener, herbir uşaan
en üüsek intelekt tipinä, onnarın herbirinin yaşamak denemesinin kullanmasına da temellener.
Birleşik integrir çalışmasında herbir transdisţiplinar günün uzunnuunda isteniler uygun
yaklaşımnarı, angıları üürenicileri çekerlär pozitiv işbirliinä, motivaţiyaya hem onnarın kişilik
oluşturmak proţesinä, üüretim türlü tiplerin elementlerini kullanarak.
V. ÜÜRENMÄK KİYATLARI
Gagauz dili hem literatura uroklarını götürärkän, mutlak lääzım üürenmäk kiyatlarını
kullanmaa, angılarını Üüretmäk Bakannıı kaaviletti.
Başlankı klaslar
 Stoletnäya Anna, Çimpoeş - Belançuk İulia. Bukvalık Gagauz dili hem literatura: 1 klas.
Ştiinţa, 2019.
 Stoletnäya Anna, Kılçik Ekaterina. Gagauz dili hem litaratura: 2 klas. Ştiinţa, 2018.
 Vasilioglu K., Stoletnäya A. Ana dili hem literatura okumakları: 3 klas. Chişinău, Ştiinţa,2016.
 Vasilioglu K., Stoletnäya A. Ana dili hem literatura okumakları: 4 klas. Ştiinţa, 2017.
Gimnaziya klasları Bankova İ.D., Baboglu İ.İ., Stoletneaia A.İ, Vasilioglu К.K., Baboglu N.İ. Gagauz dili hem
literatura okumakları: 5 klas. Ştiinţa, 2015.
 Bankova İ.D., Baboglu İ.İ., Stoletneaia A.İ, Vasilioglu К.K., Baboglu N.İ. Gagauz dili hem
literatura okumakları: 6 klas. Ştiinţa, 2017.
 Bankova İ.D., Stoletneaia A.İ., Baboglu İ.İ., Vasilioglu К.K., Baboglu N.İ. Gagauz dili
hem literatura okumakları: 7 klas. Ştiinţa, 2018.
 Bankova İ.D., Stoletnäya A.İ, Vasilioglu К.K., Baboglu İ.İ, Baboglu N.İ. Gagauz dili hem
literatura: 8 klas. Ştiinţa, 2019.
 Bankova İ.D., Baboglu İ.İ., Stoletnäya A.İ.,Vasilioglu К.K., Baboglu N.İ. Gagauz dili hem
literatura: 9 klas. Ştiinţa, 2016.
DANIELA TÎRSÎNĂ, consultant prinçipal, DÎG, MEC
JECOVA MARIA, I-inci didaktika uuru,
PK TL «N. Tretyakov», mun. Komrat
YANCIOGLO EVGHENIA, I-inci didaktika uuru,
PK TL «D. Karaçoban», mun. Komrat
CHIOROGLO NADEJDA, I -inci didaktika uuru,
PK TL «M. Guboglo», mun. Çadır-Lunga