Internationale verklaring van
verantwoordelijkheden tegenover
kattenHet welzijn van katten is een complexe materie en deverantwoordelijkheid voor hun welzijn ligt zowel bij instellingen als
personen binnen een gegeven land.
Een goed niveau van welzijn vereist het begrijpen van de problematiek,
en een goede samenwerking tussen alle betrokkenen.
Vermits katten wezens zijn met gevoel, hebben ze recht op bescherming
tegen onnodig lijden. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van:• Centrale overheden die de wetten uitvaardigen en de politiek rond

het thema bepalen• Lokale en centrale overheden die verantwoordelijk zijn voor het

uitvoeren van de wetten en voor het beheer van de kattenpopulatie• Particuliere instellingen (NGO’s) en individuen die werken rond

kattenwelzijn, met inbegrip van populatiebeheer• Katteneigenaars• Mensen die zorgen voor straatkatten en buurtkatten• Fokkers en verkopers van katten• Dierenartsen en andere personen die beroepsmatig katten

verzorgen1Samenleven met katten
Men vindt de huiskat in zeer uiteenlopende habitats overal ter wereld. Ze heeft
een groot aanpassingsvermogen en kan zich veelvuldig voortplanten. Op demeeste plaatsen leven katten en mensen naast mekaar.
In veel landen bestaan er wetten die voorkomen dat honden op straat leven.
Daarentegen, straatkatten of buurtkatten zijn er zowat overal ter wereld.
Er bestaat een breed spectrum aan hoe nauw mensen en katten samenleven. Aande ene kant is er de huiskat die haar hele leven binnen in huis doorbrengt, en dievoor alles volledig afhankelijk is van haar eigenaar. Aan de andere kant is er de
kat die volledig onafhankelijk van mensen leeft, en contact met mensen zoveel
mogelijk vermijdt. Deze extremen noemen we de binnenhuiskat (veel huiskatten
kunnen ook vrij naar buiten) en de wilde kat.
Daar tussenin in het spectrum vind je huiskatten met vrije toegang naar buiten,en katten die bij mensen leven maar niet binnen in huis, die in zekere matesociaal zijn en contact met mensen zoeken, en die in meer of mindere mate door
mensen gevoederd worden of waar voor gezorgd wordt. Deze laatste groep
noemen we straatkatten of buurtkatten.
Zwerfkatten zijn huiskatten die geen thuis meer hebben (hetzij omdat ze zijn
weggelopen, hetzij omdat ze zijn verloren geraakt of achtergelaten) en die
samenleven met straatkatten en buurtkatten.

Problemen veroorzaakt door katten
Lokale overheden worden vaak gevraagd om problemen op te lossen in verband
met straatkatten, buurtkatten of wilde katten – sommige leven in grote groepen
die lawaai, geurhinder of andere overlast kunnen veroorzaken. Zowel bewoners
als toevallige voorbijgangers kunnen overstuur geraken door de aanblik van
kittens die sterven door ziekte of ondervoeding, dingen die onvermijdelijk zijn
wanneer grotere groepen van katten zich voortplanten en proberen te overleven.
In sommige gevallen kunnen katten beschouwd worden als ongedierte. Elders
kunnen er problemen zijn doordat katten jagen op bedreigde diersoorten.

2

Kattenwelzijn
Cats Katten zijn wezens met gevoel en ervaren vreugde en pijn. Welzijn gaat
niet enkel over fysieke aspecten; emotioneel welzijn is even belangrijk. Ook een
huiskat die toebehoort aan een eigenaar, kan problemen hebben, vermits haaromgeving en haar manier van leven een grote impact hebben op haar welzijn.
Evenzo heeft een kat die succesvol op straat leeft niet noodzakelijk problemenqua welzijn.
We weten dat straatkatten, buurtkatten of wilde katten slachtoffer kunnen
zijn van wreedheden of vervolging, problemen kunnen ervaren door stressvanwege voortplanting, ziekte, gebrek aan goede voeding, verwondingendoor ongelukken, opgejaagd worden door andere dieren, of door
mensonwaardige methodes van populatiebeheer uitgevoerd door lokale
overheden (mensonwaardige manieren om katten te vangen, doden, ofslechte omstandigheden van opsluiting). Straatkatten hebben gewoonlijk geen
toegang tot veterinaire zorg, noch voor noodgevallen, noch voor preventieve
doeleinden. Sterilisatie van katten neemt de stress weg die verband houdt met
de voortplanting, en voorkomt overbevolking en veel van de problemen die
daarmee gepaard gaan, zoals overlast voor de bevolking.
Ook huiskatten kunnen welzijnsproblemen ervaren, die verband houden met
de stress van samen te leven met mensen die hun behoeften niet begrijpen ofvervullen (dit kan zowel gaan om tekortkomingen als excessen, bv obesitas)of wanneer de veterinaire zorg onvoldoende is. Ook het fokken van katten
om bepaalde uiterlijke kenmerken te bekomen, heeft bij sommige rassen
geresulteerd in katten met ernstige gezondheidsproblemen.
International Cat Care heeft deze “International verklaring van
verantwoordelijkheden tegenover katten” opgesteld, om een duidelijk kader
te creëren voor verschillende doelgroepen, om hen te helpen beter samen tewerken en elk hun rol te vervullen om katten te beschermen en het algemene
welzijn van katten te verbeteren. De verklaring wil de verantwoordelijken voor
kattenwelzijn helpen begrijpen hoe ze ervoor kunnen zorgen dat alle katten, met
en zonder eigenaar, beschermd kunnen worden tegen lijden en de gelegenheid
krijgen om een goed leven te leiden.
Wij vragen mensen om deze Verklaring te ondersteunen door ze teondertekenen. Hoe meer handtekeningen we hebben, hoe beter we in staat zijn
om de wereld te laten zien hoeveel mensen om katten geven en willen dat hun
welzijn wordt verbeterd. Om de Verklaring te ondertekenen, klik op deze link:
goo.gl/Ef6qq4.

3

Verantwoordelijkheid van de overheid●● E en wettelijk kader rond kattenwelzijn ontwikkelen (op basis van de juiste
expertise); de toepassing ervan aanmoedigen en afdwingen.
●● Ondersteuning bieden aan lokale overheden, politie en particuliere
instellingen (NGO’s) om de wet correct uit te voeren.
●● Ondersteuning bieden (niet enkel financieel) aan de activiteiten vanparticuliere instellingen (NGO’s) rond kattenwelzijn, inclusief populatiebeheer.
●● Eigenaars van huisdieren aanmoedigen om hun verantwoordelijkheden na te
komen (sterilisatie, microchip en registratie, en preventieve veterinaire zorg)●● Aanmoedigen van verantwoord fokken en verkopen van katten.
●● Wettelijk erkennen en beschermen van wilde katten binnen dekattenpopulatie.
●● Ervoor zorgen dat straatkatten/buurtkatten/wilde katten die gesteriliseerdzijn ook als dusdanig kunnen geidentificeerd worden (een puntje van het oor
wegsnijden is tegenwoordig de voorkeursmethode, eerder dan een inkeping
in het oor); ervoor zorgen dat het wegsnijden van het oorpuntje door de wet
niet als verminking beschouwd wordt.
●● Wettelijk verbieden van declawing (chirurgische verwijdering van de klauwen)
en andere cosmetische chirurgie.
●● Adopties van huiskatten die achtergelaten of afgestaan zijn, stimuleren.
●● Het verzamelen van dieren (“hoarding”) erkennen als pathologie, ensamenwerking stimuleren tussen organizaties voor sociale hulpverlening endierenwelzijnsorganizaties.
●● Internationale samenwerking en uitwisseling van ervaringen.
4Verantwoordelijkheid van de lokale overheid●● E en De belangen van katten, mensen en andere dieren in overweging nemen
bij het nemen van beslissingen over katten, met inbegrip van beslissingen op
grond van volksgezondheid.
●● Het uitvoeren van welzijnswetten.
●● Beslissingen rond populatiebeheer van katten zonder eigenaar baseren op
ethische en menswaardige principes. Het populatiebeheer moet planmatig,
doelgericht en effectief zijn, en rekening houden met alle mogelijkheden waar
de katten vandaan kunnen komen. Praktijken zoals vergif of gas om katten
te doden zijn volstrekt onaanvaardbaar. Indien euthanasie nodig is, moetde overheid erop toezien dat dit gebeurt op menswaardige manier en door
daartoe opgeleide en bevoegde personen.
●● Ervoor zorgen dat populatiebeheer op een menswaardige manier verloopt.
Vangen, steriliseren, vaccineren, en terug uitzetten op de vindplaats is op
dit ogenblik de voorkeursmethode voor menswaardig populatiebeheer
van katten, en overheden moeten deze aanpak volgen. Sterilisatie dient te
gebeuren onder anesthesie door dierenartsen die hiervoor zijn opgeleid, enmet de geschikte middelen en medicatie.
●● Samenwerken met degelijke particuliere instellingen (NGO’s) om de beste
aanpak te bepalen om problemen op te lossen die veroorzaakt worden door
katten zonder eigenaar.
●● Ervoor zorgen dat euthanasie een wettelijke optie is voor sommige katten,
wanneer ze ernstig en/of langdurig fysiek of emotioneel lijden, of wanneer
men weet dat dit het geval zal zijn. Het niet euthanaseren van een kat
wanneer nodig kan een ernstig welzijnsprobleem vormen.
●● Internationale samenwerking en uitwisseling van ervaringen.

5

Verantwoordelijkheid van particuliere instellingen(NGO’s) en individuen die werken rond
kattenwelzijn, met inbegrip van populatiebeheer
Particuliere instellingen kunnen initiatieven nemen om katten zonder eigenaar
te vangen, steriliseren, vaccineren en terug uit te zetten op de vindplaats, ofom katten op te vangen met als doel een nieuwe thuis voor hen te vinden.
Instellingen die katten opvangen om ze te herplaatsen noemen we asielen(eerder dan kattenopvang of kattenverblijf), vermits ze niet enkel katten
huisvesten, maar actief zoeken om de katten een thuis of een nieuwe woonplaats
te bezorgen eerder dan hen langere tijd opgesloten te houden. Opsluiting is voor
katten zeer stressvol en niet altijd in het belang van de kat.
●● S amenwerken met de lokale overheid, dierenartsenorganizaties, lokale
gemeenschappen en andere instellingen om de behoeften te erkennen
en te begrijpen van zowel de mensen in de gemeenschap alsook dewelzijnsbehoeften van de katten. Streven naar consensus met alle
betrokkenen.
●● Onderscheid maken tussen verschillende types katten (huiskatten of tamme
zwerfkatten versus straatkatten of wilde katten) en op gepaste manier
tegemoetkomen aan hun behoeften.
●● Correct toepassen van de aanpak voor vangen / steriliseren / vaccineren/ terugbrengen en samenwerken met lokale overheden waar mogelijk.
Sterilisatie dient te gebeuren onder anesthesie door dierenartsen die hiervoor
zijn opgeleid, en met de geschikte middelen en medicatie. Populatiebeheer
moet uitgevoerd worden op een strategische, zorgvuldig gecoördineerde en
duurzame manier, bv door lokale mensen en daartoe opgeleide dierenartsen.

6

●● Onderscheid maken tussen verschillende types katten (huiskatten of tamme
zwerfkatten versus straatkatten of wilde katten) en op gepaste manier
tegemoetkomen aan hun behoeften.
●● Correct toepassen van de aanpak voor vangen / steriliseren / vaccineren/ terugbrengen en samenwerken met lokale overheden waar mogelijk.
Sterilisatie dient te gebeuren onder anesthesie door dierenartsen die hiervoor
zijn opgeleid, en met de geschikte middelen en medicatie. Populatiebeheer
moet uitgevoerd worden op een strategische, zorgvuldig gecoördineerde en
duurzame manier, bv door lokale mensen en daartoe opgeleide dierenartsen.
●● Onderscheid proberen maken tussen enerzijds straatkatten of wilde katten(niet geschikt om als huiskat te plaatsen) en anderzijds katten die wel
bij mensen kunnen leven zonder overdreven stress of angst. Alternative
oplossingen voorzien voor straatkatten of wilde katten – zoals vangen /steriliseren / vaccineren / terugbrengen, of plaatsen als boerderijkatten.
●● Daar waar katten opgevangen worden in asielen, is het deverantwoordelijkheid van het asiel om te verzekeren dat er voldaan wordt aan
de vijf welzijnsbehoeften van de kat:
•
•
•
•
•

 e behoefte aan een geschikte omgevingD
De behoefte aan geschikte voeding
De behoefte om normaal gedrag te kunnen vertonen
 e behoefte om samen met of net apart van andere dierenD
gehuisvest te worden
 e behoefte om beschermd te worden tegen pijn, lijden,Dverwondingen en ziekte●● Asielen inrichten op zodanige manier dat stress en angst tot een minimum
beperkt worden en dat het verspreiden van besmettelijke ziektes zoveel
mogelijk wordt tegengegaan. Voorzieningen dienen getroffen te worden om
ervoor te zorgen dat de kat het asiel niet in slechtere toestand (fysiek enemotioneel) verlaat dan dat ze er is toegekomen.
●● Ervoor zorgen dat alle katten en kittens gesteriliseerd zijn vooraleer ze
geplaatst worden.
●● De juiste preventieve zorg toedienen aan katten en kittens (met inbegrip vanvaccinaties en behandelingen tegen parasieten)●● De katten chippen en registreren vooraleer ze geplaatst worden, althans in die
landen waar een systeem voor registratie van katten bestaat.
●● De beschikbare middelen doeltreffend inzetten zodat zoveel mogelijk katten
kunnen herplaatst worden, met een zo kort mogelijke verblijftijd in het asiel,
en een voldoende levenskwaliteit.

7

●● De kat herplaatsen in een geschikte nieuwe thuis, rekening houdend met debehoeften van zowel de kat als de nieuwe eigenaar.
●● Aanmoedigen van sterilisatie en chippen van huiskatten in de gemeenschap,en het promoten van goede gezondheidszorg en welzijn.
●● Begrijpen dat menselijk interventie niet altijd in het belang van de kat is, bv
een wilde kat is er niet bij gebaat van bij mensen in huis te wonen.
●● Ervoor zorgen dat euthanasie een wettelijke optie is voor sommige katten,
wanneer ze ernstig en/of langdurig fysiek of emotioneel lijden, of wanneer
men weet dat dit het geval zal zijn. Menswaardige euthanasie kan debeste optie zijn voor een bepaalde kat, hoewel die beslissing nooit licht
mag genomen worden, en alternatieve opties steeds moeten overwogen
worden. Het niet euthanaseren van een kat wanneer nodig kan een ernstig
welzijnsprobleem vormen.
●● Samenwerken met instellingen voor sociale hulpverlening bij gevallen van
cat hoarding (het verzamelen van katten) om tot succesvolle oplossingen te
komen.
●● Internationale samenwerking en uitwisseling van ervaringen.

8

Verantwoordelijkheid van eigenaars van huiskatten●● Kiezen voor een kat die geen gezondheids- of welzijnsproblemen zal hebben
die te wijten zijn aan haar genetische afkomst, uiterlijke kenmerken en/of
angst voor mensen.
●● De behoeften van de huiskat begrijpen, zodanig dat men maximaal haarwelzijn kan verzekeren. Hoe dit precies wordt ingevuld, kan verschillen van kat
tot kat. In het geval van huiskatten vallen de vijf welzijnsbehoeften onder deverantwoordelijkheid van de eigenaar:
•
•
•
•
•

 e behoefte aan een geschikte omgevingD
De behoefte aan geschikte voeding
De behoefte om normaal gedrag te kunnen vertonenDe behoefte om samen met of net apart van andere dieren
gehuisvest te wordenDe behoefte om beschermd te worden tegen pijn, lijden,
verwondingen en ziekte●● Huiskatten laten steriliseren (of eventueel andere erkende
anticonceptiemethodes gebruiken) om ongewenste kittens en de daarbij
horende problemen te vermijden. Sterilisatie dient te gebeuren voor de kat depuberteit bereikt, tussen 4 en 6 maand oud.
●● De katten laten chippen en registreren, om identificatie mogelijk te maken.
●● Vaccinaties en andere preventieve gezondheidszorg voorzien voor hun
kat(ten.
●● Redelijke maatregelen nemen om te vermijden dat huiskatten hinder
veroorzaken voor de buren.

9Verantwoordelijkheid van mensen die zorgenvoor straatkatten en buurtkatten●● Letten op het welzijn van gecastreerde buurtkatten door hen voedsel enschuilplekken aan te bieden, en samenwerken met lokale overheden enparticuliere instellingen (NGO’s) om katten te castreren en te behandelen.
●● Respecteren van de wetgeving ter voorkoming van wreedheden tegenoveren misbruik van straatkatten.
●● Op een verantwoorde manier voederen, zonder geurhinder of andere
overlast te creëren. Voederen en sterilisatie-programma’s moeten hand inhand gaan. Verwijderen van het afval.

10Verantwoordelijkheid van fokkers en verkopers vankatten●● V ooraleer te starten met het fokken van katten, een opleiding volgen over devoortplanting van katten, met inbegrip van zwangerschap, geboorte, en ontwikkelingvan de kittens, zodat u de basiskennis beheerst om op een verantwoorde manier katten
te fokken en de kittens groot te brengen.
●● E nkel Felis catus gebruiken om katten te fokken – het fokken van hybride soorten met
wilde katten leidt tot ethische, welzijns- en milieuproblemen.
●● F okken van katten met erfelijke aandoeningen (ziekte of uiterlijke kenmerken)
vermijden, vermits deze nefaste gevolgen kunnen hebben voor het welzijn van deindividuele katten. Ingrijpen bij welzijns- en gezondheidsproblemen vooraleer verder tefokken.
●● Samenwerken met dierenartsen rond gezond fokken.
●● Wetgeving of richtlijnen volgen voor het fokken en verkopen van katten en kittens.
●● E rvoor zorgen dat voldaan wordt aan de vijf welzijnsbehoeften voor katten en kittens
onder hun hoede:

•
•
•
•
•

 e behoefte aan een geschikte omgevingD
De behoefte aan geschikte voeding
De behoefte om normaal gedrag te kunnen vertonenDe behoefte om samen met of net apart van andere dieren gehuisvest te wordenDe behoefte om beschermd te worden tegen pijn, lijden, verwondingen en ziekte●● Z orgen voor de katten en kittens en voorzien in hun behoeften, onafhankelijk van het
feit of het een gewenst of ongewenst nestje betreft.
●● Zorgen voor het welzijn van de dekkaters, die niet binnen in huis kunnen gehouden
worden.
●● G ezonde kittens voortbrengen die niet gestresseerd raken door een leven als huiskat –dwz de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat kittens wennen aan mensen en
aan alledaagse dingen in een normale huiselijke omgeving.
●● E en goede thuis vinden voor de gefokte kittens, en kittens verkopen via ethischeverkoopskanalen.
●● S teriliseren/vaccineren/chippen en preventieve gezondheidszorg toedienen aan kittens
voor ze naar hun nieuwe thuis gaan, en alle nodige advies geven over hoe men goedvoor de kittens moet zorgen.
●● Stamboekhouders en organizatoren van kattenshows, kattenclubs, adviescommissies
voor fokkers, en keurmeesters moeten een goed inzicht hebben in de problemen
gerelateerd aan uiterlijke kenmerken en erfelijke aandoeningen die schadelijk zijnvoor de gezondheid en het welzijn van de kat, en moeten alle noodzakelijke stappen
ondernemen om deze problemen te vermijden en een optimaal welzijn te verzekerenvoor individuele katten en rassen.

11Verantwoordelijkheid van dierenartsen●● Ervoor zorgen dat voldaan wordt aan de vijf welzijnsbehoeften voor katten
onder hun hoede:
•
•
•
•
•

 e behoefte aan een geschikte omgevingD
De behoefte aan geschikte voeding
De behoefte om normaal gedrag te kunnen vertonenDe behoefte om samen met of net apart van andere dieren
gehuisvest te wordenDe behoefte om beschermd te worden tegen pijn, lijden,
verwondingen en ziekte●● Declawing (chirurgische verwijdering van de klauwen) en andere cosmetischechirurgie weigeren in die landen waar het nog wel wettelijk is toegestaan.
Met uitzondering van het wegsnijden van het oorpuntje (om gecastreerde
straatkatten als dusdanig te kunnen identificeren) wat niet als verminking
beschouwd dient te worden.
●● De geschikte inrichting voorzien zodat de stress voor katten bij de dierenarts
geminimaliseerd wordt.
●● Eigenaars aansporen om hun katten te laten steriliseren, van identificatie tevoorzien, en preventieve gezondheidszorgen toe te dienen.
●● Informatie verstrekken over de behoeften van katten en om katten te leren
begrijpen.
●● Samenwerken met fokkers om gezonde katten voort te brengen, en met
toekomstige eigenaars om de juiste huiskat te kiezen die bij hen past.
●● Zorgen dat katten op een veilige manier en met empathie behandeld worden.
●● Pijnstilling toedienen wanneer nodig.
●● Zoveel mogelijk up to date blijven met de ontwikkelingen rond de verzorging
en behandeling van katten.
●● Menswaardige euthanasie toepassen.
●● Op een constructieve manier samenwerken met lokale overheden en/of
particuliere instellingen en personen betreffende aspecten van kattenwelzijn,
met inbegrip van populatiebeheer.

12