Τι έχει να (ας διδάξει η σοφία των ιθαγενών για τηνΟικονο(ίαEnglish title: What Indigenous Wisdom Can Teach Us About Economics (blog – August
18th, 2020)Της / written by: Helena Norberg-Hodge – Founder & Director, Local FuturesTranslated by: Erato Triantafyllidi
18 Αυγούστου 2020, Έλενα Νορ/0εργκ-ΧοτζΟι κρίσεις 0ου 0ερνά ο σύγχρονος κόσ/ος ε0αληθεύουν αυτό 0ου οι ιθαγενείς0ολιτισ/οί γνώριζαν ανέκαθεν: 0ως όλα τα φαινό/ενα είναι αξεδιάλυτασυνδεδε/ένα. Ενώ ο Α/αζόνιος –ένα α0ό τα 0ιο ζωτικά όργανα της Γηςκαταστρέφεται υ0έρ της τροφοδότησης της 0αγκοσ/ιο0οιη/ένης οικονο/ίας σεκαύσι/α, ένας ιός, 0αράγωγο της διαταραχής των οικοσυστη/άτων, έρχεται να0ροσβάλει τα 0νευ/όνια των ανθρώ0ινων όντων. Και ενώ διάφορες οικονο/ικές0ολιτικές υλο0οιούνται στην Ουάσινγκτον, τις Βρυξέλλες ή το Πεκίνο, χιλιάδες/ίλια /ακριά άνθρω0οι ξεριζώνονται /αζικά, και οικοσυστή/ατα καταστρέφονται .
Τα τελευταία σαράντα χρόνια, η ε0ίγνωση της αλληλεξάρτησής /ας /ε τον φυσικόκόσ/ο έχει κατασταλάξει /έσα στην κυρίαρχη 0ολιτισ/ική /ας θεώρηση, και κοντά
σ’ αυτήν έχει ε0έλθει /ια υψηλότερη εκτί/ηση για τα /η-∆υτικά 0ολιτιστικάσυστή/ατα και τους ιθαγενείς λαούς. Σχεδόν σε κάθε σφαίρα, 0ροβάλουνοικολογικές και κοινωνικά συνειδητο0οιη/ένες 0ρωτοβουλίες /έσα α0ό τις /άζες,α0ό τα κάτω. Α0ό την οικο-ψυχολογία /έχρι την οικολογική αρχιτεκτονική, α0ό τιςκινήσεις ανθρω0ίνων δικαιω/άτων για τη στήριξη των 0ιο στερη/ένων, οιάνθρω0οι έχουν καταδείξει την ε0ιθυ/ία τους να ανα0τύξουν ευγενέστερους,η0ιότερους, 0ιο βιώσι/ους τρό0ους ζωής.
Εντούτοις, την ίδια αυτή 0ερίοδο, η 0αγκόσ/ια οικονο/ία –0ου 0ροωθήθηκεαρχικά α0ό την α0οικιοκρατία, την δουλεία και τη φυλετική γενοκτονία- συνέχισετην 0ορεία της 0άνω στην ίδια τροχιά. Ό0ως ακριβώς η α0οικιοκρατία συσσώρευσε
0λούτη 0ρωτίστως για τους ε/0όρους των εθνών, η ραγδαία 0αγκοσ/ιο0οήση τηςοικονο/ίας υ0ηρετεί σή/ερα /ιαν όλο και 0ιο /ικρή χούφτα 0ολυεθνικώνεταιρειών και τρα0εζών. Κάτω α0ό την σαγηνευτική /ετα/φίεση της ‘0ροόδου’,αυτό το σύστη/α συνεχίζει να υ0ονο/εύει τις βασισ/ένες στη γη οικονο/ίεςαλληλεξάρτησης, αντικαθιστώντας τες /ε ανώνυ/ες και ανεξέλεγκτες 0αγκόσ/ιεςαλυσίδες εφοδιασ/ού.
Καθώς το σύστη/α αυτό εισβάλλει αρ0ακτικά στον Α/αζόνιο, η ε0ακόλουθηανθρω0ιστική και οικολογική τραγωδία σαρώνει την υφήλιο. Με τα τρο0ικά δάσηνα 0αραδίνονται στην βιο/ηχανική καλλιέργεια και την ερη/ο0οίηση,α0ελευθερώνονται /εγάλες /άζες άνθρακα και ο "αγκόσ(ιος υδρολογικός κύκλοςκο((ατιάζεται. Ό0ως το λέει ο αρχηγός των Γιανο/ά/ι, Ντάβι Κο0ενάουα:Local  Futures  www.localfutures.org  1  	  	  «Υ0άρχει /όνον ένας ουρανός, και οφείλου/ε να τον φροντίζου/ε, γιατί αν αυτόςαρρωστήσει, τότε όλα θα τελειώσουν.»Αυτό το /ήνυ/α δεν έχει φτάσει ακό/α στους 0ολιτικούς /ας ηγέτες. Αντίθετα,/ερικοί ε0ιδίδονται στην δη/αγωγία και ξεφουρνίζουν 0αρα/ύθια 0ερίοικονο/ικής ανά0τυξης δίχως τέλος. Το δικό τους /ήνυ/α είναι «η δουλειά σουεξαρτάται α0ό την ανά0τυξη της οικονο/ίας, και /εις θα κάνου/ε ό,τι χρειαστείγια να την ε0ιτύχου/ε.»Αυτό /0ορεί να ακούγεται ελκυστικό α0ό τις αυξανό/ενες βαθ/ίδες του λαού 0ουχάνουν την οικονο/ική τους ασφάλεια και 0ου η 0αντοδύνα/η 0ρο0αγάνδα τουκαταναλωτισ/ού τους αφήνει χωρίς ψυχολογική ασφάλεια. Α0ογοητευ/ένοι και/0ερδε/ένοι, 0ολλοί κατέστησαν ευάλωτοι α0ό την ξενόφοβη ρητορική εκείνων
0ου ε0ισείουν τον δάκτυλο δείχνοντας ως υ0αίτιους τους «0ράσινους», τουςαριστερούς, τους /ετανάστες, τους /αύρους και τους έγχρω/ους και τον κάθε0ολιτισ/ικά «άλλον», 0αρά το ανεξέλεγκτο οικονο/ικό καζίνο στα χέρια τηςάρχουσας ελίτ. Στα δικά της 0λαίσια, η ισο0έδωση του Α/αζονίου για τον φυσικότου 0λούτο συνιστά ένα λογικό αντίτι/ο της οικονο/ικής /ας ε0ιβίωσης.
Αρχηγοί κρατών και οι ε0ιχειρη/ατικές ελίτ αριστεράς και δεξιάς έχουν 0αρα/είνειτυφλοί α0έναντι στις κοινωνικές και οικολογικές ε0ι0τώσεις της0αγκοσ/ιο0οιη/ένης οικονο/ίας. Καθώς το σύστη/α έχει εξα0λωθεί σ’ ολόκληροτον κόσ/ο, και καθώς η οικονο/ετρική σκέψη γίνεται όλο και στενότεραεξειδικευ/ένη, σχεδόν κανείς δεν έχει συνειδητο0οιήσει το αληθές κόστος της
0αγκοσ/ιο0οίησης.
Η αλήθεια είναι ότι η 0αγκοσ/ιο0οίηση δεν βελτιώνει την ζωή της 0λειοψηφίας –ούτε καν βραχυ0ρόθεσ/α, 0όσο /άλλον /ακρο0ρόθεσ/α. Α0ό όλο το νέο εισόδη/αα0ό την 0αγκόσ/ια ανά0τυξη, (όνο το 5% 0ηγαίνει 0ραγ/ατικά στο φτωχότερο60% του 0αγκόσ/ιου 0ληθυσ/ού. Κοιτάξτε 0ίσω α0ό τα νού/ερα του ΑΕΠ, και ηκατάσταση είναι ακό/α 0ιο αλγεινή: χάρη στην 0αγκοσ/ιο0οιη/ένη οικονο/ία, η0λειοψηφία των ανθρώ0ων στον κόσ/ο έχουν καταστεί ουσιαστικά φτωχότεροι, /ε0ραγ/ατικούς όρους.
Στον λιγότερο βιο/ηχανο0οιη/ένο κόσ/ο, η διαδικασία της ‘ανά0τυξης’ έχειεξωθήσει και τραβήξει ανθρώ0ους έξω α0ό αυτάρκη, βασισ/ένα στην κοινότητα,το0ικά οικονο/ικά συστή/ατα, ρίχνοντάς τους στο χα/ηλότερο σκαλί /ιαςιδιαίτερα ασταθούς σκάλας. Κατά κανόνα, α0ασχολούνται τώρα στην 0αραγωγήυ0έρ του 0αγκόσ/ιου Βορρά, είτε σε /ονοκαλλιεργητικές φυτείες είτε σεεργοστάσια ακραίας εκ/ετάλλευσης. Ενώ θα /0ορούσαν να βγάζουν ένα/εροκά/ατο λίγων δολαρίων, βιώνουν /ια λίγο-0ολύ /εγαλύτερη στέρηση α0όεκείνη 0ου γνώριζαν /έσα στην οικονο/ία του χωριού τους.

Local  Futures  www.localfutures.org  2  	  	  Ακό/η και στις καλού/ενες ‘0λούσιες’ χώρες, οι /εσαίες τάξεις είναιαναγκασ/ένες να ανταγωνίζονται εντονότερα και να εργάζονται 0ερισσότερεςώρες ίσα ίσα για να ε0ιβιώσουν. Και στο /εταξύ /ια ε0ιθετική βιο/ηχανία0ρο0αγάνδας τους βο/βαρδίζει καθη/ερινά /ε χιλιάδες διαφη/ίσεις, κάνοντάςτους να αισθάνονται ανάξιοι και να ε0ιθυ/ούν ολοένα και 0ερισσότερα.
Πώς συνέβη όλο αυτό;Μέσα στην 0ερασ/ένη τριακονταετία, στο όνο/α της 0αγκοσ/ιο0οίησης, οισυνθήκες για το «ελεύθερο ε/0όριο» αύξησαν δρα/ατικά την εξουσία των0ολυεθνικών εταιρειών και τρα0εζών να εκ/εταλλεύονται την φθηνή εργασία καιτους φυσικούς 0όρους σε ο0οιοδή0οτε /έρος το 0λανήτη. Η α"ορύθ/ιση των0ολυεθνικών αυτών δούλεψε εις βάρος των ε0ιχειρήσεων το0ικής βάσης 0ου
α0ασχολούσαν ευρέως τον ντό0ιο 0ληθυσ/ό, ε0ειδή κατέληξε στην υ"ερ-ρύθ/ιση,υ0ερφορολόγηση και την υ0οα0ασχόληση σε το0ικό, 0εριφερειακό και εθνικό
ε0ί0εδο. Οι 0αγκοσ/ιο0οιη/ένες τρά0εζες και ε0ιχειρήσεις κατέστησαν οιισχυρότερες οντότητες στον 0λανήτη, καταλήγοντας να δίνουν αυτές στιςκυβερνήσεις τις εντολές για την 0ορεία τους.
Για να ανατρέψου/ε αυτές τις τάσεις, είναι ανάγκη να δώσου/ε τα χέρια /ε ταιθαγενή /ας αδέλφια 0ροκει/ένου να χτίσου/ε ευρείες λαϊκές κινήσεις, ενω/ένεςστο αίτη/ά τους για την ε0αναδια0ραγ/άτευση των ε/0ορικών συ/φωνιών, αυτήτη φορά /ε την κοινωνία των 0ολιτών στο τρα0έζι. Χρειάζεται να ε0ι/είνου/ε ώστεοι κυβερνήσεις να στα/ατήσουν να χρησι/ο0οιούν φόρους, ε0ιδοτήσεις καιρυθ/ίσεις υ0έρ των ενεργειοβόρων βιο/ηχανιών υψηλής τεχνολογίας 0ουσυγκεντρώνουν τον 0λούτο και την εξουσία στα χέρια 0αγκοσ/ιο0οιη/ένων/ονο0ωλίων, και αντί γι’ αυτό να κατευθύνουν αυτά τα /έσα στήριξης 0ρος τις0ερισσότερο εντο0ισ/ένες ε0ιχειρήσεις.
Το ξε0έρασ/α του διαχωρισ/ού αριστεράς – δεξιάς είναι κρίσι/ης ση/ασίας. Οιάνθρω0οι 0ου ψηφίζουν τον Μ0ολσονάρο και τον Τρα/0, το κάνουν σε /εγάληέκταση εξ αιτίας της οικονο/ικής 0εριθωριο0οίησης 0ου ε0ιβάλλει η οικονο/ική
0αγκοσ/ιο0οιήση – διαδικασία 0ου έχει /ετατρέψει 0ολλές άλλοτε οργανω/ένεςκοινότητες σε ξεκο//ένα 0αρα/εθόρια 0ου /αστίζονται α0ό κατάθλιψη,εξαρτήσεις και ανεργίαΤώρα είναι ο καιρός να 0αρουσιάσου/ε καινούργια 0ολιτικά αφηγή/ατα –ε/0νευσ/ένα α0ό τους Ιθαγενείς τρό0ους γνώσης, βιωτής και ύ0αρξης –α0ευθυνό/ενα σε /ια ανθηρή 0ληθώρα οικολογικά ριζω/ένων κοινοτήτων καιαυθεντικής ευη/ερίας. Τώρα είναι ο καιρός για την οικονο/ική εντο0ιότητα. Αυτόςείναι ο τρό0ος 0ου τα ανθρώ0ινα όντα /0ορούν να γίνουν /έρος της Θερα0είαςτης Γης, της Cura da Terra, ό0ως ήσαν ανέκαθεν οι ιθαγενείς λαοί.

Local  Futures  www.localfutures.org  3  	  	  Ενδυνα/ώνοντας τις ντό0ιες οικονο/ίες, συγκρατού/ε την κυκλοφορία του0λούτου /έσα στην κοινότητα, ό0ου αυτός τροφοδοτεί τις ντό0ιες ε0ιχειρήσεις καιτην α0ασχόληση, αντί να αφήνει να τον α0ο/υζούν /ακρινοί τρα0εζικοίλογαριασ/οί /εγάλων εταιριών. Ελαττώνοντας τις α0οστάσεις /εταξύ 0αραγωγούκαι καταναλωτή, δίνου/ε 0ροτεραιότητα στην διαφορο0οιη/ένη 0αραγωγή για τιςτο0ικές ανάγκες, και όχι για την τυ0ο0οίηση ε/0ορευ/άτων 0ρος εξαγωγή.
Με τον τρό0ο αυτόν, α0ο/ακρυνό/αστε α0ό την /ονοκαλλιέργεια και 0ά/ε 0ροςτην 0ολυ/ορφία της γης. Αυτό είναι ουσιώδες για /ια γνησίως οικολογικήδιαχείριση, για την α0οκατάσταση του εδάφους και για την αύξηση της0αραγωγικότητας. Ταυτόχρονα, /ειώνου/ε την εξάρτησή /ας α0ό τασυγκεντρωτικά, εξαρτη/ένα α0ό τα ορυκτά καύσι/α, αυτο/ατο0οιη/ένασυστή/ατα, υ0έρ της α0ασχόλησης των ανθρώ0ων και των 0οικίλων δεξιοτήτωντους. Και, το σ0ουδαιότερο, /έσω της οικονο/ικής εντο0ιότητας υ0οστηρίζου/ε τις/ακρο0ρόθεσ/ες σχέσεις ανά/εσα στις γενιές και τους γερούς κοινοτικούς δεσ/ούς– θε/έλιους λίθους της ψυχολογικής ασφάλειας και υγείας, ό0ως γνωρίζουν α0ό0άντα οι 0αραδοσιακοί 0ολιτισ/οί.
Ήδη υ0άρχουν α/έτρητα λαϊκά 0ρογρά//ατα εντο0ιότητας, α0ό το Σάο Πάολο/έχρι το Σύδνεϋ, 0ου δείχνουν τον δρό/ο της 0ροόδου. Α0ό τις λαϊκές αγορές καιτους συνεταιρισ/ούς 0αραγωγών – καταναλωτών /έχρι τις το0ικές συνεργατικέςσυ//αχίες και τα κοινοτικά χρη/ατοδοτικά σχή/ατα, οι άνθρω0οι ξαναϋφαίνουντον ιστό της το0ικής αλληλεξάρτησης εξ υ0αρχής α0ό τα κάτω. Με εφόδια τηνκοινή λογική και την καρδιακή έ/0νευση, όλο και βρίσκουν νεωτεριστικούςτρό0ους να ξεφύγουν α0ό το καταναλωτικό σκυλοφάγω/α 0ροκει/ένου ναζήσουν στον τό0ο τους σε ανθρώ0ινη κλί/ακα και /ε ανθρώ0ινα /έτρα.
Τα 0ρογρά//ατα αυτά καταδεικνύουν ότι, α0οκλι/ακώνοντας και φέρνοντας σετο0ική διάσταση την οικονο/ική δραστηριότητα, δη/ιουργούν σχέσεις και τρό0ουςζωής /ε 0ερισσότερο νόη/α, α0οκαθιστούν τη σχέση /ας /ε την φύση καιαυξάνουν την υ0ευθυνότητα των ε0ιχειρήσεων. Μ0ορού/ε να ε0ανε/0εδώσου/ετην ύ0αρξή /ας σε αγα0ητική σύνδεση /ε τον 0ολύ0λοκο, έ/ψυχο κόσ/ο 0ου /ας0εριβάλλει – /ια 0ορεία 0ου όχι /όνο /ας οδηγεί σε /εγαλύτερη ατο/ική0ληρότητα και χαρά, αλλά 0ροάγει ε0ίσης την λήψη α0οφάσεων /ε 0ερισσότερησοφία και 0ερισσότερη τα0είνωση.
Ακριβώς ό0ως η Ιθαγενής γνώση έχει τις ρίζες της σε /ια /υριάδα 0ολυσύνθετωνκαι α/οιβαίων αλληλε0ιδράσεων /ε την κοινότητα, την γη και το νερό, τα ζώα καιτα φυτά, έτσι και η εντο0ιότητα καθιστά ορατά τα νή/ατα αλληλεξάρτησης 0ουκρατούν ενω/ένο τον ζώντα κόσ/ο.

Local  Futures  www.localfutures.org  4  	  	  Αυτό το κεί(ενο δη(οσιεύθηκε αρχικά στην ε"ιθεώρηση Kosmos Journal for GlobalTransformationRead blog in English here	  https://www.localfutures.org/what-indigenous-wisdomcan-teach-us-about-economics/Read all our blogs here: https://www.localfutures.org/blog/Local  Futures  www.localfutures.org  5