Μέλλον και Εντο+ιότηταEnglish title: Local is Our Future: Steps to an Economics of Happiness (book excerpt)
Written by: Helena Norberg-Hodge – Founder & Director, Local Futures
Translated by: Erato Triantafyllidi[Το κεί&ενο (ου ακολουθεί είναι α(όσ(ασ&α α(ό το (ρώτο κεφάλαιο του νέου βιβλίουτης Helena Norberg-Hodge Μέλλον και Εντο+ιότητα [Local is Our Future]: Βή0ατα για0ια Οικονο0ία της Ευτυχίας, (ου εκδόθηκε α(ό τα Local Futures τον Ιούλιο 2019.]Αν το είδος 0ας +ρόκειται να έχει κά+οιο 0έλλον, αυτό δεν 0+ορεί να είναι +αράεντό(ιο.
Τα καλά νέα είναι ότι το 0ονο+άτι για ένα τέτοιο 0έλλον χαράσσεται ήδη σή0ερα.
Μακριά α+ό τις οθόνες των γνωστών 0έσων ενη0έρωσης, το ανάλγητο δόγ0α ‘όσο0εγαλύτερο, τόσο και καλύτερο’ +ου κυριάρχησε στην οικονο0ική σκέψη ε+ίαιώνες, έρχεται τώρα να το αντικρούσει 0ια +ολύ +ιο ή+ια, +ιο ‘θηλυκή’, σφαιρικήο+τική, +ου θέτει στο ε+ίκεντρο την ανθρώ+ινη και την οικολογική ευη0ερία. Οιάνθρω+οι έρχονται τώρα να αναγνωρίσουν +ως η συνοχή, τόσο 0ε τους άλλους όσοκαι 0ε την ίδια την Φύση, συνιστά την αυθεντική +ηγή της ανθρώ+ινης ευτυχίας.
Και κάθε 0έρα +ου +ερνάει, αναφαίνονται όλο και νέες, ενθαρρυντικές+ρωτοβουλίες, +ου 0ας +αρέχουν δυνατότητες για αληθινή ευ0άρεια.
Ταυτόχρονα υφίσταται 0ια αυξανό0ενη ε+ίγνωση –α+ό τα εργατικά στρώ0ατα0έχρι την ακαδη0αϊκή κοινωνία- ότι η +ραγ0ατική οικονο0ία είναι ο φυσικόςκόσ0ος, α+ό τον ο+οίο εξαρτάται εν κατακλείδι η ικανο+οίηση όλων των αναγκών
0ας. Και 0όνον όταν ενστερνιστού0ε 0ια στροφή της δο0ής της τρέχουσας
οικονο0ίας +ρος 0ια +οικιλία διαφορο+οιη0ένων το+ικών συστη0άτων,καταργώντας την εξάρτησή 0ας α+ό 0ια +αγκοσ0ιο+οιη0ένη αγορά υ+ό τονέλεγχο του 0εγάλου κεφαλαίου – 0όνο τότε θα 0+ορέσου0ε να ζήσου0ε 0ε τρό+ο+ου να αντανακλά αυτή την ε+ίγνωση.
Η τραγωδία είναι, +ως οι +ολιτικοί και ε+ιχειρη0ατικοί ηγέτες 0ας +αρα0ένουντυφλοί α+έναντι σε αυτήν και σε άλλες +ραγ0ατικότητες. Μας σύρουν σε ένααλλιώτικο 0ονο+άτι, ό+ου ο κόσ0ος θα διατρέφεται α+ό την βιοτεχνολογία, τοδιαδίκτυο θα υλο+οιήσει την +αγκόσ0ια συνεργασία, τα ρο0+ότ θα ελευθερώσουντους ανθρώ+ους α+ό τον φόρτο του σω0ατικού και του +νευ0ατικού 0όχθου, καιό+ου κατά κά+οιον τρό+ο ο +λούτος θα ‘σταλάξει α+ό την ουρά’ ενός ακό0α+λουσιότερου 1% +ρος όφελος των φτωχών.
Σαν τι 0οιάζει αυτό το 0έλλον; O Ραίη Κούρτσβαϊλ της Γκουγκλ 0ας +ληροφορείότι η τροφή 0ας θα +ροέρχεται α+ό «Ελεγχό0ενα 0έσω ΤΝ (τεχνικής νοη0οσύνης)
Local  Futures  www.localfutures.org  
1  

	
  

	
  

κατακόρυφα οικοδο0ή0ατα» και θα +εριλα0βάνει «συνθετικό κλωνο+οιη0ένοκρέας». Κατά τον Έλον Μάσκ της εταιρίας ‘Τέσλα’, το χτίσι0ο 0ιας +όλης +άνωστον Άρη είναι «το κρίσι0ο στοιχείο +ου θα 0εγιστο+οιήσει τη ζωή τηςανθρω+ότητας», ενώ «υ+όγεια τούνελ σε 30 ε+ί+εδα» θα α+αλλάξουν τις +ιο+υκνοκατοικη0ένες +όλεις της Γης α+ό τη συ0φόρηση. Η Γκόλντ0αν Σάκς, +άλι,
0ας διδάσκει +ως η ψηφιο+οίηση των +άντων θα «καθιερώσει δίκτυα 0εταξύ0ηχανών, ανθρώ+ων, και του διαδικτύου, τα ο+οία θα οδηγήσουν στην δη0ιουργίανέων οικοσυστη0άτων +ου θα ε+ιτρέψουν υψηλότερη +αραγωγικότητα,α+οδοτικότερη ενέργεια, και 0εγαλύτερη κερδοφορία.»Οι ιδέες αυτές ε+ευφη0ούνται ως τολ0ηροί ορα0ατισ0οί, αλλά αυτό +ου+ροτείνουν δεν είναι +αρά η κλι0άκωση κυρίαρχων τάσεων – νεοα+οικιακήεξά+λωση, αστικο+οίηση και ε0+ορευ0ατο+οίηση – +αραφορτω0ένη 0ε
φανταχτερά 0+ιχλι0+ίδια. Εκείνο +ου δεν 0ας λένε είναι +ως, σε όλα τα ε+ί+εδα,το σύστη0α +ετάει στα σκου+ίδια τον +ολυτι0ότατο α+’ όλους τους +όρους –δηλαδή την ανθρώ+ινη ενέργεια και εργασία. Την ίδια στιγ0ή, οι φόροι, +ου ε0είς+ληρώνου0ε ε+ιδοτούν 0ια δρα0ατικά 0εγάλη αύξηση στη χρήση ενέργειας καισ+άνιων φυσικών +όρων. ∆ιαθέτου0ε ένα σύστη0α +ου δη0ιουργεί ταυτόχρονα
0αζική ανεργία, εξαθλίωση και 0όλυνση.
Αυτό το σύστη0α δεν είναι η έκφραση της βούλησης της +λειοψηφίας. Το αντίθετο0άλιστα: στην +ράξη δεν 0ας αναγνωρίζεται καν το δικαίω0α του λόγου +άνω σ’αυτό. Rστόσο, δεν +ιστεύω ούτε στο δόγ0α ‘οι καλοί α+έναντι στους κακούς’. Είναιαλήθεια ότι οι άνθρω+οι +ου +ροωθούν ενσυνείδητα την 0ονοκαλλιέργεια των
0εγάλων εταιριών δεν αντι+ροσω+εύουν +αρά 0όνον ένα 0ικροσκο+ικό κλάσ0ατου +αγκόσ0ιου +ληθυσ0ού –ίσως να είναι λιγότεροι α+ό 10.000 άτο0α+αγκοσ0ίως- ό0ως ακό0α κι αυτοί είναι τόσο ναρκω0ένοι, α+ό αφηρη0έναοικονο0ικά 0οντέλα και δείκτες, +ου είναι συχνά τυφλοί α+έναντι στις ε+ι+τώσεις+ου έχουν τα +ορίσ0ατά τους +άνω στον +ραγ0ατικό κόσ0ο.
Κατά 0ία έννοια, το σύστη0α 0ας έχει +αγιδεύσει όλους. Ακό0η και οι ∆Σ [CEO,∆ιευθύνοντες Σύ0βουλοι] +ολλών 0εγάλων εταιρειών και τρα+εζών εξωθούνταα+ό τις κερδοσκο+ικές αγορές να ε+ιτυγχάνουν βραχυ+ρόθεσ0α κέρδη καιανα+τυξιακούς στόχους – +ασχίζουν εναγωνίως να +αρα0ένουν στην κορυφή, α+όφόβο 0η χάσουν τη δουλειά τους και +ροδώσουν τις +ροσδοκίες των 0ετόχων τους.
Ε+ο0ένως, αυτός +ου +ρέ+ει να θεωρηθεί υ+εύθυνος και οφείλει να αλλάξει, είναιτο ίδιο το σύστη0α –και όχι τα εύκολα ανταλλάξι0α άτο0α +ου ασκούν εξουσία
0έσα σ’ αυτό.
Μα ό+ως εί+α στην αρχή, αυτή δεν είναι η 0οναδική κατεύθυνση +ρος την ο+οίαοδηγείται σή0ερα ο κόσ0ος. Οι άνθρω+οι σ’ όλη την υφήλιο λαχταρούν στις η0έρες
0ας τους βαθιά ριζω0ένους δεσ0ούς ενότητας και συνοχής 0ε τη φύση 0ε τουςο+οίους έχει εξελιχθεί το είδος 0ας στο 0εγαλύτερο 0έρος της ύ+αρξής 0ας. Και+ιέζουν α+ό τα κάτω για 0ια ριζική αλλαγή κατεύθυνσης. Το δικό τους όρα0α δενέχει βάση του το +άθος λίγων +ολυεκατο00υριούχων για ηλεκτρονικά 0αραφέτια
Local  Futures  www.localfutures.org  
2  

	
  

	
  

υψηλής τεχνολογίας και τη ε+ιτηδειότητά τους στη συσσώρευση χρη0άτων:αντίθετα, +ροκύ+τει α+ό 0ια βαθειά ε0+ειρία του τι ση0αίνει να είσαι άνθρω+ος.
Μέσα α+ό τα εργατικά στρώ0ατα της κάθε ξεχωριστής η+είρου, άνθρω+οι, 0ε τους+ολλούς και διάφορους +ολιτισ0ούς και +αραδόσεις τους, +ροσεγγίζονται για ναυφάνουν και +άλι τον κοινωνικό ιστό και να συνδεθούν ξανά 0ε την Γη και 0ε ταοικοσυστή0ατά της. Οικοδο0ούν ανθηρές το+ικές οικονο0ίες και κοινότητες
ανθρώ+ων κάθε γενιάς +ου εξασφαλίζουν 0ια εργασία +ιο +αραγωγική και 0ε+ερισσότερο νόη0α. Α+ό τους κοινοτικούς κή+ους 0έχρι τις αγορές των+αραγωγών, α+ό τους χώρους εναλλακτικής 0άθησης 0έχρι τι το+ικέςσυνεργατικές ε+ιχειρήσεις και συνεταιρισ0ούς - το κοινό 0εταξύ τους, είναι ηανανέωση των σχέσεων 0ε βάση την εντο+ιότητα, +ου αντανακλούν 0ια +άγια καιέ0φυτη ε+ιθυ0ία του ανθρώ+ου για αγά+η και αλληλεγγύη.
Αυτές οι +ρωτοβουλίες εντο+ιότητας καταδεικνύουν +ως το +ρόβλη0α δεν είναι ηανθρώ+ινη φύση – το αντίθετο 0άλιστα, αυτή +ου έχει διαβρώσει και χειραγωγήσειτις ε+ιθυ0ίες και τις ανάγκες 0ας είναι ακριβώς η α(άνθρω+η κλί0ακα 0εγέθουςτης τεχνικοοικονο0ικής 0ονοκαλλιέργειας. Και η αντίληψη αυτή ενισχύεται καθώς+αρατηρού0ε τι συ0βαίνει όταν οι άνθρω+οι ξαναέρχονται σε ε+αφή 0ε τις δο0ές+ου αντιστοιχούν σε ανθρώ+ινη κλί0ακα: Έχω δει φυλακισ0ένους να0ετα0ορφώνονται, +αραβατικούς εφήβους να βρίσκουν νόη0α και σκο+ό στην ζωήτους, κατάθλιψη να θερα+εύεται, και κοινωνικά, εθνικά και ηλικιακά χάσ0ατα ναγεφυρώνονται.
Σε +ολλές +ερι+τώσεις, οι +ρωτοβουλίες αυτές +ηγάζουν +ερισσότερο α+ό τηνκοινή λογική +αρά α+ό ο+οιαδή+οτε +ρόθεση να ‘αλλάξεις τον κόσ0ο’. Όλες 0αζί,ωστόσο, αντι+ροσω+εύουν 0ια δυνα0ική +ρόκληση α+έναντι στην ε+ιχειρη0ατικήτάξη +ραγ0άτων, και αρθρώνουν ένα +ολύ διαφορετικό όρα0α για το 0έλλον.
Αυτό το αναδυό0ενο κίνη0α ξε+ερνά τη συ0βατική διχοτο0ία αριστεράς-δεξιάς.
Αναφέρεται στην +αροχή της δυνατότητας σε διάφορες ανθρώ+ινες αξίες καιόνειρα να ανθίσουν, και ταυτόχρονα στην ε+αν-ενσω0άτωση του +ολιτισ0ού 0έσαστην φύση. Ση0αίνει ότι οι κοινωνίες θα 0+ορούν να +ροχωρήσουν στην
α+εξάρτησή τους α+ό κά+οια 0ακρινά και ανεύθυνα 0ονο+ώλια +ου συναρτούντις βασικές 0ας ανάγκες α+ό εξαιρετικά κερδοφόρα, εκ0ηχανισ0ένα συστή0ατα0ονοκαλλιέργιας στην άλλη άκρη του κόσ0ου, υ+έρ της εντό+ιας και τηςβιοτεχνικής +αραγωγής για τις το+ικές ανάγκες. Αυτό +ου +ρέ+ει να τονιστεί εδώείναι ανάγκες (ραγ&ατικές, και όχι κατασκευασ0ένες α+ό ειδικούς του 0άρκετινγκκαι της διαφή0ισης ε+ιθυ0ίες στην +ροσ+άθειά τους να 0εγιστο+οιήσουν τονκαταναλωτισ0ό και την χωρίς τέλος ‘ανά+τυξη’.
Εντο+ιότητα ση0αίνει την έξοδο α+ό τις εξαιρετικά ασταθείς και εκρηκτικές
φούσκες της κερδοσκο+ίας και του χρέους, και την ε+ιστροφή στην +ραγ0ατικήοικονο0ία – την συναλλαγή 0ας 0ε τους άλλους και 0ε τον φυσικό κόσ0ο. Αντί ναLocal  Futures  www.localfutures.org  
3  

	
  

	
  

α+αιτούν τόνους άψογα ευθύγρα00ων καρότων και να +ετούν αυτά +ου δεν τουςκάνουν (ό+ως οι αλυσίδες σού+ερ 0άρκετ), οι το+ικές αγορές ζητούν 0ια +οικιλία+ροϊόντων, και γι’ αυτό δη0ιουργούν κίνητρα για +ερισσότερο διαφορο+οιη0ένηκαι οικολογική +αραγωγή. Και αυτό ση0αίνει +ερισσότερα τρόφι0α 0ε +ολύ
0ικρότερη χρήση 0ηχανών και χη0ικών, +ερισσότερα εργατικά χέρια για την γη,και ε+ο0ένως +ιο ουσιαστική α+ασχόληση. Συνε+άγεται δρα0ατική 0είωση τωνεκ+ο0+ών διοξειδίου του άνθρακα, καθιστά +εριττή την χρήση συσκευασίας α+ό
+λαστικό, εξασφαλίζει +ερισσότερο χώρο για την άγρια βιο+οικιλότητα,
0εγαλύτερη κυκλοφορία +λούτου στα +λαίσια των το+ικών κοινωνιών,+ερισσότερες ά0εσες ε+αφές 0εταξύ +αραγωγών και καταναλωτών, καιακ0αιότερες +ολιτιστικές εκφράσεις στη βάση 0ιας γνήσιας αλληλεξάρτησης.
Αυτό το ονο0άζω ε+ίδραση της ‘+ολλα+λασιαστικής λύσης’ της εντο+ιότητας, καιτο +ρότυ+ο έχει ισχύ +ολύ ευρύτερη και +έρα α+ό τα τροφικά συστή0ατα. Μέσαστο τυφλό, ασύνδετο και υ+ερεξειδικευ0ένο σύστη0α της +αγκόσ0ιας0ονοκαλλιέργειας, έχω δει οικιστικά συγκροτή0ατα να χτίζονται 0ε εισαγό0ενοχάλυβα, +λαστικό και τσι0έντο, την ίδια ώρα +ου οι ντό+ιες βελανιδιέςξε+ατώνονται και γίνονται +ριονίδι για καύσι0η ύλη. Α+ό την άλλη 0εριά, ηελάττωση των α+οστάσεων διαρθρωτικά ση0αίνει +ερισσότερα ‘0άτια ανάστρέ00α’ [+ροσω+ική φροντίδα] και +ιο καινοτό0ο χρήση των διαθέσι0ων +όρων.
Ίσως ακούγεται ουτο+ικό, ό0ως όσο λιγοστεύει η εξάρτηση α+ό τα
υ+ερσυγκεντρωτικά, αυτο0ατο+οιη0ένα συστή0ατα σε το0είς ό+ως η υγειονο0ική+ερίθαλψη και η εκ+αίδευση, 0+ορού0ε να εξισορρο+ήσου0ε +άλι τη σχέσηθερά+οντος γιατρού και ασθενούς, δασκάλου και 0αθητή, κάνοντας 0ε τον τρό+οαυτόν χώρο για +ροσω+ικές ανάγκες και δυνατότητες.
Είναι +έρα για +έρα λογικό να α+οβλέ+ου0ε σε ένα κόσ0ο χωρίς ανεργία. Ό+ωςισχύει για κάθε αναγραφό0ενη τι0ή +άνω σε κά+οιο ράφι του σού+ερ 0άρκετ, έτσικαι η ανεργία είναι 0ια +ολιτική α+όφαση, η ο+οία δια0ορφώνεται, ανά +άσαν
στιγ0ή, σύ0φωνα 0ε την καρα0έλα της ‘α+οδοτικότητας’ στα +λαίσια τηςκεντρικής κερδοσκο+ίας. Καθώς τόσο η +ολιτική, τόσο η αριστερή όσο και η δεξιά,έχουν κατα+ιεί το δόγ0α ‘όσο 0εγαλύτερο τόσο και καλύτερο’, οι +ολίτες
α+ο0ένουν χωρίς +ραγ0ατική εναλλακτική ε+ιλογή.
Όταν ενισχύου0ε την οικονο0ία σε ανθρώ+ινη κλί0ακα, ο ίδιος ο τρό+ος +ου
λα0βάνονται οι α+οφάσεις 0ετα0ορφώνεται κι αυτός. Όχι 0όνο δη0ιουργού0ε
συστή0ατα αρκετά 0ικρά, στα 0έτρα 0ας, ώστε 0+ορού0ε να τα ε+ηρεάζου0ε,
αλλά εδραιωνό0αστε ε+ί +λέον 0έσα σε ένα δίκτυο σχέσεων +ου χαρίζει σε βάθοςνόη0α στις +ράξεις και στις +ροο+τικές 0ας. Η αυξη0ένη φανέρωση τωνε+ιδράσεών 0ας +άνω στην κοινότητα και στα το+ικά 0ας οικοσυστή0ατα οδηγείστην ε0+ειρική εγρήγορση, καθιστώντας 0ας +ερισσότερο ικανούς να αλλάζου0ε
τα +ράγ0ατα, αλλά και +ερισσότερο τα+εινούς χάρη στην +ολυ+λοκότητα τηςζωής +ου 0ας +εριβάλλει.

Local  Futures  www.localfutures.org  
4  

	
  

	
  

Σε θε0ελιώδες ε+ί+εδο, η στροφή στην εντο+ιότητα 0ας ε+ιτρέ+ει να εκτι0ήσου0ετην αέναα εξελισσό0ενη, 0εταβαλλό0ενη φύση του σύ0+αντος. Αντί να ζού0ε 0ετα0+έλες –να βλέ+ου0ε τον κόσ0ο 0έσα α+ό λόγια, έ00ονες ιδέες και αριθ0ούςα+οκτά0ε ε+ίγνωση του ότι ο κάθε άνθρω+ος, το κάθε ζώο, το κάθε φυτό είναι
0οναδικό και 0εταβάλλεται α+ό στιγ0ή σε στιγ0ή. Η εντο+ιότητα 0ας +αρέχει τηνεξοικείωση και τον ρυθ0ό +ου α+αιτείται +ροκει0ένου να νοιώσου0ε αυτή την+ληρότητα, και να αισθανθού0ε την χαρά του να α+οτελού0ε ανα+όσ+αστοκο00άτι ενός ζώντος δικτύου σχέσεων.
Εί0αστε αντι0έτω+οι 0ε 0ιαν αδήριτη εκλογή ανά0εσα σε δυο ριζικά α+οκλίνοντα0ονο+άτια. Το ένα 0ας οδηγεί κατ’ ευθείαν +ρος 0ια βιαστική, 0εγάλης κλί0ακας,
0ονόδρο0η, τεχνολογική ανά+τυξη. Είναι ένα 0ονο+άτι +ου 0ας χωρίζει τον έναα+ό τον άλλο και α+ό τον φυσικό κόσ0ο, και ε+ιταχύνει την κατρακύλα τηςκοινωνικής και οικολογικής 0ας +αρακ0ής. Το άλλο 0ονο+άτι ε+ιβραδύνει τονβη0ατισ0ό 0ας, α+οκλι0ακώνει και ενθαρρύνει την βαθειά συνοχή, +ροκει0ένουνα α+οκαταστήσου0ε τις κοινωνικές και οικονο0ικές δο0ές +ου είναι ουσιαστικής
ση0ασίας για την ικανο+οίηση των υλικών και των βαθύτερα ανθρώ+ινωναναγκών 0ας 0ε τρό+ους +ου να τροφοδοτούν τον 0όνο +λανήτη +ου έχου0ε.
Χαρτόδετα αντίτυ(α του βιβλίου Local is Our Future διατίθενται (ρος (ώληση α(ό τοδιαδικτυακό κατάστη&α των Local Futures.
This is an excerpt from the first chapter of Local is Our Future: Steps to an Economics ofHappiness, a new book by Helena Norberg-Hodge, published by Local Futures in July
2019.
Paperback copies of Local is Our Future are available to order from Local Futures’
online store: https://www.localfutures.org/store/Local-is-Our-Future-p140051233

Local  Futures  www.localfutures.org  5