De Optelsom Maken:
Krankzinnige Handelspratkijken en Klimaat Chaos

English title: Connecting the Dots: Insane Trade and Climate Chaos (blog, May 14th, 2019)
Geschreven door/ written by: Sean Keller – Media and Outreach Coordinator, Local
Futures
Vertaald door/ translated by: Marc Dekens
Stel je een wereld voor waarin voedsel routinematig naar duizenden kilometersverderop wordt verscheept om te worden verwerkt en vervolgens wordt teruggestuurd
om te worden verkocht waar het vandaan kwam. Stel je voor dat koeien uit Mexicomaïs krijgen die uit de Verenigde Staten is geïmporteerd en vervolgens naar deVerenigde Staten worden geëxporteerd om daar te worden geslacht, en dat het
resulterende vlees nogmaals naar Mexico wordt getransporteerd om te worden
verkocht. Stel je een wereld voor waarin China, in de meeste jaren sinds 2005, op de eenof andere manier meer goederen naar het eigen land heeft kunnen importeren dan uit
de VS, één van haar grootste handelspartners.
Dit klinkt misschien als het vertrekpunt van één of andere duister komische, vaagdystopische film – weliswaar gericht op beleidsambtenaren. Maar het is geen grap – infeite is het de dagelijkse realiteit in onze wereldeconomie.
De bovenstaande voorbeelden zijn allemaal voorbeelden van ‘her-invoer’, dat wilzeggen dat landen hun eigen goederen naar het buitenland verschepen om ze later in deproductieketen weer terug te sturen. En dit zijn absoluut niet de enige gevallen van dit
moeilijke te begrijpen fenomeen. In de wateren voor de kust van Noorwegen arriveert
kabeljauw elk jaar na een indrukwekkende trektocht, nadat hij duizenden kilometersrond de poolcirkel heeft gezwommen op zoek naar paaigronden. Toch verbleekt dezemigratie in vergelijking met de migratie die de vissen ondernemen nadat ze zijn
gevangen: ze worden naar China gestuurd om te worden gefileerd voordat ze
terugkeren naar supermarkten in Scandinavië om te worden verkocht. Dezeglobalisering van de toeleveringsketen van zeevruchten strekt zich ook uit tot de VS;
meer dan de helft van de zeevruchten die in Alaska worden gevangen, wordt in China
verwerkt, en een groot deel ervan wordt rechtstreeks teruggestuurd naar de schappen
van Amerikaanse supermarkten.
De waanzin van her-invoer wordt nog versterkt door het al even verbijsterende
fenomeen van overtollige handel. Dit is een gangbare praktijk waarbij landen in een
bepaald jaar enorme hoeveelheden identieke producten importeren en exporteren. Om
een bijzonder treffend voorbeeld te geven, in 2007 importeerde Groot-Brittannië 15.000
ton met chocolade bedekte wafels, terwijl het 14.000 ton exporteerde. In 2017
importeerde en exporteerde de VS bijna 1,5 miljoen ton rundvlees en bijna een half
miljoen ton aardappelen. In 2016 arriveerde 213.000 ton vloeibare melk in het VK - een
meevaller, omdat er in datzelfde jaar nog geen 545.000 ton melk uit het VK wasvertrokken.
Local Futures
www.localfutures.org-1-Op het eerste gezicht heeft dit soort handel geen economische zin. Waarom zou het deimmense kosten waard zijn – zowel in geld als in brandstof – om perfect goed voedsel
naar het buitenland te sturen om het vervolgens weer terug te brengen?
Het antwoord ligt in de manier waarop de wereldeconomie is gestructureerd.
“Vrijhandelsovereenkomsten” bieden transnationale ondernemingen bijna overal
toegang tot arbeid en middelen, waardoor ze kunnen profiteren van mazen in debelastingwetgeving en nationale verschillen in arbeids- en milieunormen. Ondertussen
zorgen directe en indirecte subsidies voor fossiele brandstoffen, in de orde van grootte
van $ 5 biljoen per jaar wereldwijd, ervoor dat de kosten van verzending grotendeels
worden gedragen door de belastingbetaler en het milieu in plaats van door de bedrijven
die er daadwerkelijk mee bezig zijn. In combinatie leiden deze structurele(markt)krachten tot krankzinnige niveaus van internationaal transport die geen ander
doel dienen dan het vergroten van de bedrijfswinsten.
De gevolgen van dit slechte gedrag zijn al ernstig en zullen de komende decennia alleen
maar erger worden. Kleine boeren, vooral in het zuiden van de wereld, zien hun
levensonderhoud ondermijnd door de toestroom van goedkoop voedsel uit het
buitenland; Ondertussen worden hun klimaatbestendige landbouwpraktijken actief
ontmoedigd door de WTO en ‘vrije handels'-overeenkomsten. En voedselverwerking envoedselverpakking – beide cruciaal voor voedsel dat ver van de plaats waar het isgeproduceerd zal worden verzonden – zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk deelvan de broeikasgasemissies van het wereldwijde voedselsysteem.
Voedsel is niet het enige product dat onnodig transportkilometers oplevert. Decomponenten van een typische smartphone hebben bijvoorbeeld in totaal een half
miljoen mijl afgelegd – waarbij ze drie continenten aandeden – voordat ze in je zak
belandden. Dit soort buitensporige handel is de reden waarom de CO2-uitstoot van het
internationale transport bijna drie keer sneller groeit dan de uitstoot van andere
bronnen. Bij het huidige groeitempo zal de internationale handel over zee en door delucht tegen 2050 ongeveer evenveel CO2 uitstoten als de hele Europese Unie nu doet.
Het verband tussen geliberaliseerd handelsbeleid en koolstofemissies is duidelijk en
ongecompliceerd: een recente studie van de Kyushu-universiteit in Japan wees uit dat
wanneer landen hun tarieven verlagen of afschaffen – met name op hulpbronnen
intensieve industrieën zoals mijnbouw en productie – ze een overeenkomstige toename
zien van de hoeveelheid CO2-uitstoot in verband met geïmporteerde goederen.
Wat dit betekent, is dat als we de klimaatcrisis effectief willen bestrijden, we aandacht
moeten besteden aan ons handelsbeleid. In het bijzonder zullen we het moeten
veranderen zodat ongehinderde, onbegrensde ‘vrije handel’ niet langer een optie is.
Maar beleidsmakers hebben momenteel weinig prikkels om de internationale handel teverminderen, omdat, bizar genoeg, de uitstoot van de wereldhandel niet voorkomt inde koolstofboekhouding van een land. Er zijn tal van manieren om dit op te lossen - zokunnen emissies uit de handel worden toegewezen aan landen op basis van waar debeginfase van goederen geproduceerd worden, waar ze eindigen of waar de schepen envliegtuigen die ze vervoeren geregistreerd zijn. Het enige dat landen hoeven te doen, isLocal Futures
www.localfutures.org-2-het eens worden over een norm. Maar op dit moment krijgt geen enkel land deverantwoordelijkheid voor deze vluchtige emissies. Het resultaat is een situatie waarin
beleidsmakers beloven de CO2-uitstoot te verminderen en tegelijkertijd werken aan deuitbreiding van de wereldhandel - ook al zijn deze twee doelen totaal onverenigbaar.
Als beleidsmakers blijven treuzelen, zal de aanzet voor echte verandering in de manier
waarop we wereldhandel voeren, moeten komen van de bewegingen van mensen, diesamenwerken om hun stem te laten horen. We moeten oproepen tot het beëindigen van
het deregulerende ‘vrijhandel’ en belastingbeleid dat praktijken als her-invoer enovertollige handel winstgevend maakt. Een van de meest kritische stappen op weg naargezond verstand zou het afschaffen van subsidies voor fossiele brandstoffen zijn.
Wanneer belastingbetalers niet langer een deel van de kosten van mondiaal transport
betalen, zullen transnationale bedrijven hun manier van werken radicaal moeten
heroverwegen.
Deze veranderingen zullen krachtig worden tegengewerkt door grote wereldwijde
bedrijven, wat betekent dat het genereren van momentum voor handelsbeleid dat degezondheid van de gemeenschap en ecologische stabiliteit bevordert, niet van de ene op
de andere dag zal plaatsvinden. Maar de eerste stap is het vergroten van het bewustzijn
van handel als klimaatprobleem, en het overwinnen van de onwil van de meeste grote
media, politici en denktanks om er kritisch over te discussiëren.
Daartoe heeft Local Futures een nieuwe feiten-sheet en een ironische korte film
uitgebracht over ‘krankzinnige handel’ en de gevolgen ervan. We hopen dat ze kunnen
helpen de aandacht te vestigen op de absurditeit van het huidige systeem, gezondere
alternatieven aan te wijzen en de kwestie van de wereldhandel toegankelijk en
begrijpelijk te maken voor een breed publiek. Dus deel ze alsjeblieft met mensen die jekent, en begin een gesprek over dit cruciale onderwerp.
Read blog in English here: https://www.localfutures.org/connecting-the-dots-insanetrade-and-climate-chaos/
Read all our blogs here: https://www.localfutures.org/blog/

Local Futures
www.localfutures.org-3-