Stichting Poetry International
Jaarverslag 2023

Inhoudsopgave
A. Jaarverslag 2023
Inleiding3

1. Terugblik op 2023
1.1 Korte reflectie op activiteiten en prestaties
1.2 Reflectie op beleidsuitgangspunten
1.2.1 Innovatie
1.2.2 Inclusie
1.2.3 Interconnectiviteit

5
5
6
6
6
7

2. Activiteitenverslag 2023
2.1 Poetry International Festival: de 53e editie
2.2 Versopolis
2.3 Overige programma's en activiteiten
2.4 Educatie

8
8
16
17
19

3. Communicatie, marketing en publieksbereik
3.1 Marketing & communicatie
3.2 Social Media
3.3 Pers
3.4 Publieksbereik

21
21
22
23
23

4. Toelichting op de organisatie

24

5. Toelichting bestuur en governance
5.1 Bestuur & directie
5.2 Sociale veiligheid
5.2 Code Diversiteit en Inclusie
5.3 Code Cultural Governance
5.4 Code Fair Practice
5.5 Duurzaamheid

25
25
26
27
27
27
27

6. Toelichting op het prestatieoverzicht

29

7. Toelichting op de jaarrekening 2023 en begroting 2023

33

2

Inleiding
Met veel plezier doet Poetry International verslag van het jaar 2023. Het jaar 2023 markeerde weer
een nieuw hoofdstuk in onze voortdurende inzet om de meest bijzondere, actuele en innovatieve
internationale poëzie een prominente plaats in het Nederlandse cultuurlandschap te geven. Dit
uiteraard voor een zo divers en groot mogelijk publiek. Zoals aangekondigd in meerjarenbeleidsplan
2021-2024 van Poetry International waren kruisbestuiving, diversiteit en samenwerkingen ook dit
jaar het richtsnoer bij al onze activiteiten.
Met trots en dankbaarheid kijken wij terug op de 53e editie van Poetry International Festival. Het
openingsprogramma onder leiding van de gelauwerde regisseur Rajiv Bhagwanbali vormde defeestelijke aftrap van een festivaleditie waarin de verbeeldingskracht van poëzie centraal stond. Dat
we die verbeeldingskracht op allerlei manieren lieten zien tijdens het festival, kondigen we aan met
een hoopvol thema: There is a poem for that! Een thema dat de kracht en relevantie van poëzie
onderstreept ook - juist - in tijden van klimaat-asiel- en andere crises.
Het festival – de eerste onder leiding van de nieuwe directeur - bracht gerenommeerde dichters als
Claudia Rankine, Ada Limón en publiekslieveling Paul Tran, maar ook opkomende talenten enpoëzieliefhebbers van over de hele wereld bij elkaar. Deze diversiteit zorgde voor een bruisend
geheel van lezingen, workshops, optredens en interactieve sessies. We kijken met plezier terug op
bijzondere samenwerkingen zoals die met het New Rotterdam Jazz Orchestra ter gelegenheid van deuitreiking van de C. Buddingh’-prijs. Het orkest voorzag de uitreiking – gehost door Wilfried de Jong van muzikaal vuurwerk. Onder luid gejuich nam aan het eind van het programma Alara Adilow, de C.
Buddingh’-prijs 2023 in ontvangst voor het beste poëziedebuut van 2022. We feliciteren haar hierbij
nogmaals!
Het publieksonderzoek dat we jaarlijks laten uitvoeren laat zien dat onze bezoekers Poetry
International Festival met een geweldig cijfer waardeert: een 8,2 gemiddeld. De bezoekers van dezondag waardeerden ons gemiddeld nog hoger, met een 8,6. Die (zon)dag was dan ook een
bijzondere; dit jaar maakten we voor het eerst een gehele festival-dag met en voor een doof-enslechthorend publiek. De Amerikaanse dichter Justin Perez, een van de grootste namen in de wereld
van visual vernacular trad op, evenals de Zweedse Amina & Jamila Ouahid - The Deaf Twins. In defoyer vond doorlopend het Gebarencafé plaats, waar zowel in gebarentaal als in gesproken taal een
drankje kon worden besteld. We zijn blij het festival op deze manier nóg toegankelijker te kunnen
maken en zetten hier ook komende jaren op in.
Tot slot is 2023 het jaar waarin Poetry International als eerste en enige Nederlandse partner officieel
toetrad tot het Europese poëzieplatform Versopolis; het poëzieproject van de Europese Unie dat
bijna 400 veelbelovende dichters uit Europa promoot. Vanuit het Versopolisnetwerk presenteerde
Poetry International dit jaar de Griekse dichter Danae Sioziou en de Poolse dichter Radoslaw Jurczak
aan een Nederlands publiek. Andersom zullen op voordracht van Poetry International jaarlijks twee
Nederlandtalige dichters binnen het netwerk- en daarmee aan internationale podia - worden
gepresenteerd. In 2023 droeg Poetry International dichters Babs Gons en Nisrine Mbarki voor. Op
deze manier levert Poetry International een nog grotere bijdrage aan de zichtbaarheid en promotie
van Nederlandstalige dichters in het buitenland. De activiteiten in 2023 legden de lat hoog voor
komende jaren. Samen met het team kijken we met enthousiasme uit naar 2024.
Namens het bestuur van Poetry International,
Mireille Pondman,
Voorzitter3

4

1. Korte terugblik op 2023
In dit verslag blikken wij met plezier terug op 2023. Na een algemene reflectie op het jaar en deverschillende programma's, belichten we de verschillende activiteiten en lichten we decommunicatie- en publieksresultaten toe. Tot slot schenken we aandacht aan de organisatie, het
bestuur, de presentaties en de financiën in het afgelopen jaar.
1.1 Korte reflectie op activiteiten en prestaties
Het jaar 2023 stond voor Poetry International in het teken van vernieuwing, met een nieuwe
directeur en een deels vernieuwd team was onze blik optimistisch, energiek en op de toekomst
gericht. We trapten het jaar feestelijk af met de viering van de Poëzieweek (26 januari - 1 februari2023). Poetry International, initiatiefnemer van Gedichtendag, is blij dat de Poëzieweek - een tijdlang met succes gecoördineerd door de Poëzieclub - weer ‘thuis’ is en Poetry International decoördinatie van de week sinds dit jaar weer onder haar hoede heeft. Sinds de CPNB de promotie vanpoëzie heeft losgelaten neemt Poetry International graag de verantwoordelijkheid op zich om poëzie
te promoten en het lezen van poëzie te stimuleren in heel Nederland. De landelijke Poëzieweek isdaartoe een geweldig vehikel.
In maart werkte Poetry International samen met de Rotterdamse literatuur-organisatie Frontaal inhet kader van de, eveneens landelijke, Boekenweek. Want ook die week vinden we stiekem een
uitgelezen moment om het lezen van poëziebundels te promoten. Op 16 maart organiseerden wemet Frontaal, en op uitnodiging van Das Mag, Doe zelf normaal in Mono, Rotterdam. Auteurs Maxim
Februari, Anna Enquist en Lies Gallez waren te gast tijdens een avondvullend programma overautonomie en verandering vanuit het perspectief van filosofie en poëzie.

Op zaterdag 13 mei organiseerden Poetry International Buddingh' in de tuin, in samenwerking met
Boekhandel van Gennep in Rotterdam. Host Soukaïna Bennani ging tijdens dit programma in gesprek
met de vier genomineerden van de C. Buddingh’- prijs. Dichters Alara Adilow, Laura Broekhuysen,
Babeth Fonchie Fotchind en Astrid Haerens lazen gedichten voor uit de genomineerde
debuutbundels en werden geïnterviewd over hun debuut. Dichter Daan Doesborgh sprak voor zijn
‘De Poëziepodcast’ met Astrid Haerens, over haar bundel Oerhert.
Op zondag 14 mei ging festivaldichter Ingmar Heytze in Boekhandel Donner in gesprek met Marcel
Möring. Na twaalf bundels en vele gelegenheidsgedichten die menigeen in het geheugen staangegrift, stond Heytze in 2023 voor het eerst op Poetry International Festival. Hij spravertelde naar
welke dichters en programma's hij het meest uitkeek en ging in op zijn meest recente bundel 'Met
wat geluk'. Ook (toen nog aanstaand) Dichter des Vaderlands Babs Gons en schrijver Coen Verbraak
waren te gast.
In juni barstte Poetry International Festival los. We richtten ons op een mix van grote namen en
onbekend talent, een divers aanbod voor verschillende smaken én ruimte voor beginnende dichters
op open podia. Het faciliteren van ontmoetingen van al deze verschillende dichters enpoëzieliefhebbers stond centraal, en plezier: voorop.
We kijken dankbaar terug op de komst van 19 bijzondere dichters waaronder Claudia Rankine, Ada
Limón en Paul Tran en we zijn blij dat we middels - vaak eerste - vertalingen naar het Engels en/of
Nederlands - bijdragen aan een nog groter publiek voor deze belangrijke stemmen.
Voor het eerst maakte Poetry International zich sterk voor het naar Nederland halen van een
internationale spoken-word artiest. We richtten ons daarbij op een van de helden van de lokale en5

landelijke spoken word scene in Nederland. In 2023 lukte het om Porsha Olayiwola naar Nederland
te halen én om haar het podium te laten delen met Nederlandse spoken word artiesten. Dit deden
we tijdens het programma dat we maakten met de Rotterdamse spoken word organisatie
Spraakuhloos.
Door vereende krachten met - eveneens nieuwe - partners (waaronder Unwanted Words, ExtraExtraen Heilige Huisjes) konden we de aandacht voor poëzie nog verder verspreiden. Ook kijken we met
veel plezier terug op onze eerste samenwerking met ambassadeurs; online influencers die onze
liefde voor poëzie delen. Dit jaar waren dat Luis Bracamontes, Sam Onclin, Siela Ardjosemito-Jethoe,
Fyn Paulina Bonita van Ast, Carina Fernandes en Naaz. Hierover later meer.
In paragraaf 3.4 gaan we verder in op het publieksbereik van Poetry International. We zijn blij dat in
2023 maar liefst 66% van onze bezoekers uit nieuw publiek bestaat ten opzichte van 43% in 2022.
Poetry International bestaat al 53 jaar en we zijn dan ook verheugd dat zowel bestaand als nieuw
publiek onze activiteiten bezoekt.
1.2 Reflectie op beleidsuitgangspunten: innovatie, inclusie en interconnectiviteit
1.2.1 Innovatie
Op meerdere manieren is de continue aandacht voor innovatie in 2023 geborgd geweest. Allereerst
zorgde de aanwezigheid van een nieuwe directeur er op een vanzelfsprekende manier voor dat er
opnieuw gekeken werd naar hoe processen of programma's efficiënter, goedkoper, kwalitatiever ofbijvoorbeeld duurzamer konden. Dit leidde tot enkele wisselingen in het team (zie paragraaf 4),
wijzigingen in het programma (zie paragraaf 2.1) en andere keuzes op het gebied van bijvoorbeeld
duurzaamheid (zie paragraaf 5.5) en de drie i's die we hieronder toelichten.
Tegelijkertijd waken we er voor niet te vernieuwen om te vernieuwen; we behouden – en koesteren- alles van waarde dat in de afgelopen 53 jaar is opgebouwd. Dat we het rijke verleden gebruiken om
de toekomst vorm te geven uitte zich onder andere in het openingsprogramma van de 53e
festivaleditie. Dit programma, in samenwerking met regisseur Rajiv Bhagwanbali, betekende een
terugkeer van de dichtersparade - waarin de bezoeker in één uur kennis kon maken met állefestivaldichters - maar dan in een modern jasje: in een compacter programma, in een theatrale
setting en in combinatie met beeld (met behulp van artificial intelligence) en muziek.
1.2.2 Inclusie
Poetry International definieert inclusie als een status quo waarin iedereen zich gehoord, gezien enveilig voelt. Diversiteit en inclusie zijn voor ons een constant streven als het neerkomt op de vier p's:
partners, publiek, programma en personeel. Bij die laatste P, van Personeel, ligt wat Poetry
International betreft de sleutel. Het is tenslotte het personeel dat bepaalt met wie wordt
samengewerkt en hoe het programma tot stand komt.
We zijn blij dat we in 2023 een team hebben kunnen samenstellen waar verschillende stemmenmeer ruimte kregen dan voorheen. We geloven erin dat een divers team leidt tot een diverser
programma, een diversere keur aan partners en uiteindelijk in een diverser publiek.
Op het podium uit zich onze nieuwe, meer inclusieve werkwijze, in een diverser team, een line-up
met een grotere zichtbaarheid van gemarginaliseerde groepen, en in nieuwe samenwerkingen met
bijvoorbeeld dove en slechthorende (gebarentalige) performers. Met organisatie KITCHEN' Light6

gaven we op de zondag van het festival vorm aan ons gezamenlijke doel om met jonge dovecultuurmakers en gebarentaalkunstenaars de zichtbaarheid van cultuuruitingen in Nederlandse
Gebarentaal (NGT) te bevorderen.
Poetry International houdt daarnaast stelselmatig haar eigen artistieke en inhoudelijke keuzes tegen
het licht. Dit doen we onder andere met behulp van de klankbordgroep die we in 2023 in het levenriepen met daarin een wisselende groep van rond de 7 denkers, dromers en dwarsdenkers die niet
alleen meedenken over Poetry International als organisatie, maar ook helpen onszelf scherp te
houden op onze identiteit en onze impliciete vooroordelen. In 2023 waren onze gesprekspartners:
Dean Bowen, Radna Fabias, Siuli Ko, Silvana Sodde, Bianca Boer, Danielle Zawadi, en Tyler Koudijzer.
Dit jaar zagen we mede door bovenstaande inspanningen een grotere variëteit aan mensen op zowel
de bühne als in het publiek. Met name de zondag van het festival - dat we volledig met en voor een
doof en slechthorend publiek hebben samengesteld - gaf ruimte aan nieuw (veelal doof ofslechthorend) publiek: maar liefst 71% bezocht het festival voor het eerst.
1.2.3 Interconnectiviteit
Poetry International vindt het belangrijk dat een samenwerking wederkerig is, dus zowel voor ons alsvoor de partner bevorderlijk, dat het ons beiden sterkt in onze missie en dat het de letterensector,of dat nu nationaal, landelijk, of internationaal is, dient.
In 2023 was Poetry International er op gericht samenwerkingen te verdiepen en versterken. We
vonden en vinden het van belang dat de banden, na de directiewisselingen de afgelopen jaren en degevolgen van de pandemie, opnieuw werden aangehaald. De relaties met organisaties in de stad zijn
weer warm. Zo maakt Poetry International intussen deel uit van de Rotterdamse Woordalliantie;
een verzameling Rotterdamse literatuurorganisaties - van binnen en buiten het Cultuurplan en de
BIS - met onder andere The Writer's Guide (to the Galaxy), Frontaal, Woorden worden Zinnen,
Spraakuhloos, Alfabetsoep en Unwanted Words.
Een samenwerking die in 2023 maar liefst 35 jaar bestaat is die met Stadsbeheer (voorheen Roteb):
alle Rotterdamse vuilniswagens die de stad helpen schoon te houden zijn nog altijd voorzien van een
door Poetry uitgekozen dichtregel. De meest recente toevoeging vond plaats in 2022 met een
gedicht van Ilja Kaminsky en we zijn nu druk doende met het mogelijk maken van een nieuwedichtregel – van wie houden we nog even geheim - voor 2024. In het kader van dit jubileum
organiseerde Poetry International in samenwerking met Gemeente Rotterdam een schrijfwedstrijd
voor middelbare scholieren: uit ruim 100 inzendingen is inmiddels een winnende dichtregel gekozen.
De jonge schrijver van deze regel zal op Gedichtendag, 25 januari 2024, worden verrast met
zijn/haar/hun dichtregel op een vuilniswagen!
Sinds Poetry International plaatsvindt ‘op Zuid’, in LantarenVenster is Verhalenhuis Belvédère
intussen een vertrouwde partner met wie we ook in 2024 met plezier gaan samenwerken. Op
landelijk niveau is Poetry dit jaar actief geweest binnen VLAM21, als organisatie die het belangrijk
vindt dat er gemeenschappelijke afspraken worden gemaakt over de letterensector. Daarnaast
hebben we zoals ook in andere jaren deelgenomen aan de Poëzietafel. Samen met het Nederlands
Letterenfonds organiseerden we de uitreiking van de James Brockway Prijs tijdens de 53e editie vanPoetry International.
Het contact met festivals uit het buitenland is nieuw leven ingeblazen. Toevalligerwijs zijn bij
meerdere poëziefestivals in het buitenland nieuwe directeuren aangesteld; een mooie kans voor een
7herijking van het contact nu ook bij Poetry International een nieuwe directeur is aangetreden.
Intussen zijn de contacten warm met o.a. Poetry on the Road (Duitsland), Stanza (Schotland) en
PassaPorta (België). Nieuwe banden zijn gelegd met partners in Amerika (o.a. New Poetry Jam en
Get Lit). In mei 2023 trad Poetry officieel en als enige Nederlandse partner toe tot het internationalepoëzienetwerk Versopolis dat zich ten doel stelt talentvolle Europese dichters te promoten in het
buitenland. Deelname aan Versopolis is in lijn met de ambities van Poetry International om debekendheid van Nederlandstalige dichters in het buitenland te bevorderen. Ook breidt deelname
aan Versopolis ons netwerk uit met ruim 30 collega-poëziefestivals in Europa.
We zijn blij dat we met en via onze partners kunnen uitdragen dat Poetry International anno 2023poëzie breed opvat, iedereen welkom heet en dicht op de huid van de tijd zit.

2.1 Poetry International Festival 2023: de 53e editie
Festival en themaHet was een festivaleditie in een nieuw jasje: de eerste waarbij het team werd aangestuurd door dein september aangetreden directeur Diana Chin-A-Fat, de eerste met een gedeeltelijk vernieuwd
programmeringsteam en een editie die een nieuwe manier van programmeren markeerde. Bepaalde
elementen van het festival bleven staan als een huis, zoals de dichterslezing van iedere dichter enhet diverse aanbod aan workshops. Andere elementen werden nieuw leven ingeblazen, zoals devertaalslam, het kinderprogramma en de dichtersparade waarin alle dichters van het festival een rol
spelen en worden voorgesteld aan het publiek.
De innovatie tijdens dit festival bevond zich voornamelijk in de nieuwe manier van kijken naar
programma’s maken en naar het uitnodigen van publiek. Waar de deuren van het festival al op een
kiertje stonden, hebben we deze dit jaar wagenwijd opengezet en expliciet de boodschap
uitgedragen dat het nieuwe Poetry International toegankelijker is dan ooit met behoud van dekwaliteit waar Poetry zo bekend om staat. Dat hebben we gedaan door een nog diverser aanbod aanpoëtische stijlen en thema’s te laten zien, nog meer ruimte te bieden aan nieuw en Rotterdams
talent, door met een recordaantal samenwerkingspartners mooie coproducties te maken waarmee
we nieuw publiek aanspraken en door het hele jaar met Rotterdamse en nationale partners(opnieuw) kennis te maken en het gesprek aan te gaan.
Ook met het festivalthema van dit jaar hebben we gekozen voor een uitnodigende titel en een
duidelijke boodschap: There’s a poem for that! Na meerdere festivaledities waarin we vooral dewaarnemende kracht van poëzie bekeken, wilden we dit jaar de verbeeldingskracht ruim baan geven
en vieren. We gaven aan het publiek mee dat hoewel dichters geen antwoorden hoeven teformuleren op de grote vraagstukken van deze tijd, ze er zeker van kunnen zijn dat dichters over al
die vraagstukken al een gedicht geschreven hebben. En in die gedichten vindt men soms inzicht,
soms troost, soms pijnlijke herkenning en soms vreugde. We lieten kortom zien wat poëzie teweeg
kan brengen en de enthousiaste reacties van ons publiek hierop waren hartverwarmend. In deparagrafen hieronder lichten we bijzondere momenten, programma’s en samenwerkingen uit.
Festivallocaties
Voor de derde keer op rij was Poetry welkom in LantarenVenster en Verhalenhuis Belvédère. Van 9
tot en met 11 juni hebben we ons festivalhuis ingericht in de foyer en 3 zalen in LantarenVenster:zaal 1, zaal 5 en zaal 6. Op deze vier podia vond het leeuwendeel van onze festivalprogramma’s
plaats. Wat we belangrijk vonden, was dat de programmering in de foyer ook dit jaar weer gratis
8

werd aangeboden én dat deze programma’s voelden als een wezenlijk onderdeel van ons festival.
Dit jaar werkten we met silent disco-koptelefoons, waardoor de programma’s in de foyer
aandachtig konden worden gevolgd door bezoekers.
In Verhalenhuis Belvédère konden team en artiesten terecht voor lekkere en gezonde maaltijden
gedurende het festival en vond ook ons workshopprogramma plaats. Op zondag organiseerde
Belvédère ter ere van Poetry International hun jaarlijkse programma ‘Al Rewaq’, een viering vanpoëzie, muziek en literatuur, waar ook een dichter van Poetry International Festival werd
uitgenodigd om aan deel te nemen. Tijdens het festival opende ook de tentoonstelling ‘Ik wens je
een thuis’ over de Rotterdamse dichter Jana Beranová. Deze tentoonstelling was tijdens het festival
doorlopend te zien. In het Verhalenhuis vonden inspirerende poëzieworkshops plaats, waarovermeer te lezen is bij de programma-highlights. Daar valt ook meer te lezen over het mooie
programma ‘Dichter in de Volkskeuken’, een samenwerking tussen Poetry en het Verhalenhuis.
Samenvatting festivaldagenOp vrijdag 9 juni begon het festival traditiegetrouw met een prachtig ochtendprogramma voor enmet scholieren: Spraakzaam Rotterdam waarover meer te lezen is onder het kopje ‘Educatie’. Zo
werd het festival afgetrapt in de grote zaal en bereidden we ons voor op het grote
openingsprogramma voor publiek. In een volle zaal ging het licht uit en kon het publiek genieten van
het eerste optreden van alle op dat moment aanwezige festivaldichters, van de Verenigde Staten tot
Singapore, van Denemarken tot Griekenland.
De rest van de avond organiseerden we verschillende programma’s waarin de boodschap there’s apoem for that op allerlei manieren duidelijk werd, zoals ook gedurende de rest van het weekend. Zo
werd er gesproken over artificial intelligence en filosofie, trad er een dichter in het donker op om
de andere zintuigen van het publiek te prikkelen, gaf muzikant Ronald Snijders twee zinderendeconcerten op het podium in de foyer en sloot de Amerikaanse spoken word performer Porsha
Olayiwola de avond af met een krachtig laatste gedicht van de dag dat iedereen even sprakeloos
achterliet.
Op zaterdag 10 juni begon de dag vroeg en eindigde deze pas laat tijdens de afterparty. We trapten
af met verschillende lezingen en een ontroerend gesprek over poëzie als protestvorm. In zaal 6
ontvingen de Poëziedokters hun patiënten voor een poëtisch medicijn en in de foyer betraden
nerveuze studenten van de Willem de Kooning-academie voor het eerst een podium. Er waren
panelgesprekken over poëzie en science fiction en Oekraïense schrijvers vertelden aan Franka
Hummels hoe hun schrijverschap wordt beïnvloed door het leven in oorlogstijd. Op zaterdagavond
was er bijzondere aandacht voor spoken word tijdens een coproductie met Spraakuhloos waarin
Nederlandse en internationale spoken word elkaar ontmoetten. Er waren diepte-interviews met deweergaloze Claudia Rankine en de Amerikaanse Dichter des Vaderlands Ada Limón, en aan het eindvan de avond betoverde muzikant Naaz het publiek met een slotconcert. De dag werd afgesloten
met het hypnotiserende laatste gedicht van festivaldichter Laura Vazquez (F).
De derde en laatste dag van het festival was heel memorabel. We begonnen de ochtend met een
geweldig kinderprogramma dat we organiseerden in samenwerking met Stichting Kleine Lettertjes.
Na de middag organiseerden we een grootschalig programma met bijzondere dove dichters enartiesten uit Nederland en het buitenland en ontmoetten doof en horend publiek elkaar in het
gebarencafé in de foyer. Ook waren er prachtige lezingen van dichters uit binnen- en buitenland en
mochten we luisteren naar Imca Marina, die al sinds de jaren 70 dichtbundels publiceert en door
Erik Jan Harmens uitgebreid geïnterviewd werd over haar talent voor het leven. We brachten een
ode aan de in 2022 overleden dichter Remco Campert en reikten voor de 36e keer de C. Buddingh’9

prijs voor het beste poëziedebuut uit én de James Brockway Prijs in samenwerking met het
Nederlands Letterenfonds. De dag werd afgesloten met een prachtig laatste gedicht in gebarentaal
door Giselle Meyer.
Deelnemende dichters en artiesten
We zijn blij met de enthousiaste reacties uit het publiek over de mooie line-up aan dichters die we
dit jaar mochten verwelkomen op het festival. Een van de dichters die we graag hadden ontmoet,
kon helaas niet aanwezig zijn. Dat was de Britse dichter Rachel Long, die door een COVID-infectie
niet naar Nederland kon reizen gedurende het festivalweekend. Zij verzorgde een online lezing
tijdens het festival.
We waren blij om te zien hoe goed de dichters ontvangen werden door het publiek in Rotterdam ennoemen hieronder alle aanwezige dichters en andere artiesten die hebben opgetreden tijdens het
festival.
Buitenlandse festivaldichters
John Agard (VK)
Signe Gjessing (Denemarken)
Radosław Jurczak (Polen)
Theophilus Kwek (Singapore)
Ruth Lasters (België)Jan Lauwereyns (België, woont in Japan)
Ada Limón (VS)Porsha Olayiwola (VS)
Marco Pelliccioli (Italië)Justin Perez (VS)Claudia Rankine (VS)Farhad Showghi (Duitsland)Danae Sioziou (Griekenland)Paul Tran (VS)
Laura Vazquez (Frankrijk)
Nederlandse festivaldichters
Simone Atangana Bekono
Ingmar Heytze
Ester Naomi Perquin
Genomineerden C. Buddingh’-prijs
Alara Adilow (winnaar)
Laura Broekhuysen
Babeth Fonchie Fotchind
Astrid Haerens
Andere dichters, artiesten en presentatoren die deelnamen aan het festival
Jasmine Perez, Jermaine Berkhoudt, Rachel Rumai, Tsead Bruinja, Francis Broekhuijsen, Rob
Niemantsverdriet, Anne Vegter, Anne van den Dool, Ronald Snijders en band, Eva Meijer, Roan
Kasanmonadi, Liselore Suur, Lina Al-Hassany, Djerrin, Lola van Scharrenburg, Nikki Dekker, Mike
Willeijns, Lisanne Snelders, Soukaïna Bennani, Ferdy Karto en Roberta Petzoldt, Sholeh Rezazadeh,Ishmail Kamara, Somaia Ramish, Nancy Jouwe, Lui Montes, George van Hal, Babs Gons, Benzokarim,
Geoffrey van de Ven, Tomáș de Paauw, Franka Hummels, Victoria Belim, Mykola Riabchuk, Natalka
10Bilotserkivets, Shantie Singh, Lucy Beech, Lin An Phoa, Lisa Weeda, Isabel Reker, Louise Collignon,
Nicky Hessel, Naaz, Beau Zwart & Sykes, New Rotterdam Jazz Orchestra, Edward van de Vendel, Sarade Monchy, Jörgen UNOM, Jinai Looi en Fenmei Hu, Daan Doesborgh, Bart Koolen, Rico Cokart,
Giselle Meyer, Boaz Blume, Amina en Jamila Ouahid, Tobias de Ronde, Iduna Paalman, Erik Jan
Harmens, Sandra Rottenberg en Wilfried de Jong.
Samenwerkingspartners
Met deze partners hebben we mooie programma’s gemaakt, workshops georganiseerd ofuitgebreide adviesgesprekken gevoerd over de invulling en toegankelijkheid van ons festival.
Spraakuhloos, Willem de Kooning-academie, Verhalenhuis Belvédère, Poëzietijdschrift Awater,
Bosch & de Jong, Auris College, Mooie Woorden Utrecht, Kitchen’s Light, Theater met Tolk, ArtEZ
University of the Arts, Poetry Circle 010, Baamdaad – House of Poetry in Exile, Guiding Voices, De
Boekencurator, Studio Kleine Lettertjes, New Rotterdam Jazz Orchestra, De Poëziepodcast, Studio
Liminaal, The Writer’s Guide to the Galaxy, Grafische Werkplaats Amsterdam, Speak-see, Unwanted
Words, SWeDoRo, De Grote Poëzieprijs, Heilige Huisjes, Extra Extra, Kunstinstituut Melly
Vertalingen, vertalers en vertaalprogramma’sPoëzievertalingen blijven voor Poetry International een onmisbaar onderdeel van het festival. Een
van de kernelementen van het festival is en blijft het beschikbaar maken van een selectie uit het
werk van de festivaldichters in het Nederlands en in het Engels. Een ander onderdeel is het zichtbaar
maken van vertalers zelf. Daarom hebben we ook dit jaar meerdere programma’s georganiseerd
waarin vertalers een hoofdrol speelden, zoals in het programma Poetry & science fiction, waarin
vertalers Zweeds-Nederlands Anke Van den Bremt en Anna Rottier vertelden over het vertalen van
het science fiction-epos Aniara. Om ook de luchtigheid van het vertalen aan te tonen, hebben we
een klassieker van het festival teruggebracht: de vertaalslam. Tijdens de slam gingen Hilde Keteleer
en Peter Huijzer de strijd aan met hun vertalingen van Duitse poëzie. Op zondag werd de James
Brockway Prijs uitgereikt aan vertaler Nederlands-Duits Alfred Schreiber in een uitgebreid
programma over vertaling, waarin ook Jeske van der Velden werd geïnterviewd over haarvertalingen van de Amerikaanse poet laureate Ada Limón.
Hieronder is een lijst te vinden van de vertalers die hebben meegewerkt aan Poetry International
Festival 2023, met achter hun naam de dichter die ze vertaald hebben en uit welke taal. Ook dit jaarzijn we met verscheidene nieuwe vertalers in zee gegaan, om poëzievertaling onder jonge literair
vertalers te stimuleren en onze vertalerspoule uit te blijven breiden.
In het Nederlands
Babeth Fonchie Fotchind (Paul Tran, Engels)
Eva Wissenburg (Laura Vazquez, Frans)
Annelies van Hees (Signe Gjessing, Deens)
Eveline Mineur (Danae Sioziou, Grieks)
Sholeh Rezazadeh (Mahnaz Yousefi, Perzisch)
Fannah Palmer (Theophilus Kwek, Engels)
Kris Van Heuckelom (Radosław Jurczak, Pools)
Anne Oosthuizen (Rachel Long, Engels)
Jeske van der Velden (Ada Limón, Engels)
Janneke van der Meulen (Claudia Rankine, Engels)
Annelie David (Farhad Showghi, Duits)11

Parel Joy Wilmering (Porsha Olayiwola, Engels)
Lien Bruyninckx (Marco Pelliccioli, Italiaans)
In het Engels
Serafina Vick (Laura Vazquez, Frans)
Denise Newman (Signe Gjessing, Deens)
Panagiotis Gavriiloglou (Danae Sioziou, Grieks)
Alireza Taheri Araghi (Mahnaz Yousefi, Perzisch)Roderick Mengham (Radosław Jurczak, Pools)
Robert Dorsman (Ingmar Heytze, Nederlands)
Rosalind Buck (Ruth Lasters, Nederlands)
Annie Rutherford (Farhad Showghi, Duits)
Egan Garr (Simone Atangana Bekono, Nederlands)
David Colmer (Ester Naomi Perquin, Nederlands)
Donald Gardner (Jan Lauwereyns, Nederlands)
Highlights van het festival
In deze paragraaf lichten we enkele festivalprogramma’s iets uitgebreider toe, om een indruk tegeven van de inhoudelijke invulling van het festival.
- Opening: There’s a poem for that
We hebben de zogeheten dichtersparade van weleer teruggebracht naar Poetry: het publiek gaf
tijdens vorige edities duidelijk aan het openingsprogramma te missen en ook wij vinden de formule
nog steeds prachtig: alle dichters laten kort van zich horen, waardoor het publiek een voorproefje
krijgt van de stemmen die ze de rest van het weekend in verschillende programma’s zullen horen.
We hebben de handen ineengeslagen met de Rotterdamse regisseur Rajiv Bhagwanbali, die ook
producties maakte voor o.a. het O Festival en Koningsdag 2023. Samen met Rajiv hebben we het
concept uitgewerkt van het ‘Poetry Museum’: met een lichtgevende constructie werd op het podium
een museumzaal nagebootst en per dichter werd een AI-gegenereerd kunstwerk gemaakt,
geïnspireerd op het gedicht dat ze lazen tijdens het openingsprogramma. De dichters werden
ingedeeld in thematische categorieën, die muzikaal werden ingeleid door de klassieke pianist Aron
Tringali. Deze thema’s waren voor het publiek niet expliciet, maar zo werd er een inhoudelijke lijn
voelbaar waardoor de gedichten elkaar logisch opvolgden, ook al verschilden ze van inhoud en stijl.
- Poets & Philosophers
Dit jaar bracht de eerste editie van een nieuwe programmareeks, geïnspireerd op de rubriek
Dichters en Denkers van De Groene Amsterdammer, waarin dichters en filosofen elkaar ontmoeten
en het gesprek aangaan over de relatie tussen poëzie en filosofie, vanuit verschillende hoeken. Dit
jaar gingen twee dichters in gesprek die beiden filosoof zijn: Signe Gjessing en Eva Meijer. Zij
bespraken hoe poëzie zich leent voor het vormgeven van filosofische gedachten. Volgend jaar zullen
de Dichter en Denker des Vaderlands, Babs Gons en Marjan Slob, met elkaar in gesprek gaan tijdens
het festival.
- Zachte Machines: Poëzie & AI
Een mooi aspect van de poëzie is de grote hoeveelheid interessante subgenres die er ontstaan indeze tijd waarin poëzie alle vormen aan kan nemen. Tijdens dit programma zoomden we in op de
ontwikkeling van AI-poëzie. Dichter en machine deep learning engineer Radosław Jurczak en
onderzoeker Lola van Scharrenburg gingen in gesprek met Nikki Dekker over de mogelijkheden vansamenwerken met een machine in een prettig, open gesprek.
12

- An American Conversation: Claudia Rankine
We waren bijzonder verheugd om de Amerikaanse auteur Claudia Rankine te verwelkomen op ons
festival. Deze bijzondere, kritische schrijver heeft een indrukwekkend oeuvre opgebouwd in deafgelopen jaren, waaruit nu voor het eerst een boek in het Nederlands vertaald is: Citizen. Rankine is
een indrukwekkende spreker en werd tijdens het festival uitgebreid geïnterviewd over racisme, wit
ongemak en haar schrijverschap door Nancy Jouwe. Dit programma, dat werd afgesloten door een
voordracht van Rankine, werd door veel bezoekers genoemd als een bijzondere ervaring.
- Unwanted Words: open mic
Onze eerste samenwerking met Unwanted Words leverde een bijzonder open podium op. Unwanted
Words is een Rotterdams platform, expliciet voor jonge schrijvers behorend tot de LGBTQIA+gemeenschap. Ze creëren een veilige omgeving waarin mensen hun verhaal kunnen delen, en
brachten deze warme en uitnodigende sfeer mee naar ons festival, waar verschillende jonge dichters
hun poëzie voordroegen.
-

Extra Extra: Literaire Kroegentocht

Dit jaar markeerde de eerste samenwerking tussen Poetry International en Rotterdams platform
Extra Extra, bekend van hun interdisciplinaire tijdschrift, radiozender en programma’s inverschillende culturele hotspots in Rotterdam. De stad telt prachtige buurtcafés die een belangrijkesociale functie dienen voor inwoners, cafés die dreigen te verdwijnen door de toenemende invloed
van gentrificatie. We hebben jonge Nederlandse makers gevraagd om een gedicht of spoken wordpiece te schrijven over deze cafés; hun bijzondere namen, hun ontstaansgeschiedenis, de sfeer die
er heerst. Tijdens een wandeling ging het publiek samen met de schrijvers langs deze kroegen en
werden de geschreven teksten ten gehore gebracht.
- Poetry x Spraakuhloos: spoken word showcase
Onze samenwerking met Spraakuhloos, die inmiddels al verschillende mooie programma’s heeft
opgeleverd op o.a. het Schouwburgplein en het dak van het Fotomuseum, hebben we dit jaar in een
nieuw jasje gestoken. We nodigden Spraakuhloos uit om Nederlands spoken word-talent tekoppelen aan de Amerikaanse spoken word-legende Porsha Olayiwola, die te gast was tijdens het
festival. Tijdens een unieke showcase ontmoetten Porsha en de Nederlandse talenten Babs Gons,
Benzokarim en Geoffrey van de Ven elkaar op het podium, verbonden door de kracht van het
gesproken woord.
- Mooie Woorden: Only poems can save us now
In Utrecht is Mooie Woorden een literair begrip: de kritische en originele millennialprogramma’s van
Lisa Weeda, Nicky Hessel en Isabel Reker tonen dat de organisatie niet bang is voor de rafelrandjes
van de literatuur. Actuele thema’s worden recht in de ogen aangekeken en op een luchtige maniergepresenteerd tijdens hun programma’s. Voor deze editie van het festival nodigden we Mooie
Woorden uit om een Poetry International-special te maken. Met dichters Paul Tran, Radosław
Jurczak en Rachel Long maakten ze een bijzondere special waarin ze de vraag stelden: kunnen
gedichten de wereld redden?
- Dichter in de Volkskeuken: Theophilus Kwek
In deze coproductie van Poetry en Verhalenhuis Belvédère stuurden we voor de derde keer een
dichter de keuken in. In de kookstudio van het Verhalenhuis werd de Singaporese dichter Theophilus
Kwek gekoppeld aan twee Nederlandse koks, Jinai Looi en Fenmei Hu. Zij doken met Kwek in zijnverleden en maakten met hem de gerechten uit zijn kindertijd klaar, afgewisseld met gesprekken en
13

voordrachten. Dit programma, dat via Facebook live werd uitgezonden, leverde een bijzondere enintieme sfeer op en bood thuisblijvers die niet naar het festival konden komen een kans om online
een van de programma’s mee te kijken.
-

Uitreiking James Brockway Prize

De tweejaarlijkse James Brockway Prize voor de beste poëzievertaling uit het Nederlands mochten
we dit jaar opnieuw tijdens het festival uitreiken. Dit deden we tijdens een feestelijk programma op
zondagmiddag 11 juni. Moderator Sandra Rottenberg leidde dit programma, waarin verschillendeaspecten van poëzievertaling werden verkend én natuurlijk de prijs werd uitgereikt. Helaas was dewinnende vertaler, Alfred Schreiber, door gezondheidsredenen niet in staat om de prijs in ontvangst
te nemen. Zijn uitgever Margitt Lehbert mocht die eer vervullen. Omdat de laatste live uitreiking vande prijs voor de pandemie had plaatsgevonden, was Victor Schiferli namens het Nederlands
Letterenfonds aanwezig om het belang en de geschiedenis van de prijs toe te lichten. Ook devertaler van de Amerikaanse Dichter des Vaderlands Ada Limón, Jeske van der Velden, was aanwezig
om het publiek meer te vertellen over poëzievertaling.
- Talent voor leven: Erik Jan Harmens in gesprek met Imca Marina
Ongeveer een miljoen Nederlanders schrijven zelf gedichten, dus het is niet gek dat ook BN’ers af en
toe de pen in de hand nemen en een dichtbundel schrijven. Erik Jan Harmens leest graag de poëzie
van bekende Nederlanders, omdat daar soms bijzondere vondsten en mooie beeldtaal te halen valt.
We nodigden Erik Jan uit om in gesprek te gaan met een van de dichters die hem fascineert; Imca
Marina, die voor velen eerder bekend zal zijn als volkszanger dan als dichter. Tijdens een warm en
open gesprek vertelde Imca Marina over de wijsheden die ze in dit leven geleerd heeft, haarfavoriete schrijvers en haar eigen werk. Ook volgend jaar zal Erik Jan weer een dichtende BN’erinterviewen tijdens het festival.
- Poëzie in gebarentaal: There’s a sign for that!
Een onderdeel van het festival waar we bijzonder trots op zijn, is het zich steeds uitbreidende
aanbod aan poëzie in gebarentaal. We hebben dit jaar een ambitie waargemaakt, namelijk het
organiseren van een dagvullend programma dat de diversiteit in gebarentaalpoëzie aantoonde. Op
zondag 11 juni organiseerden we 7 programma’s met en door dove dichters.
Ter voorbereiding hierop volgde het team van Poetry International lessen in gebarentaal en hebben
we intensief samengewerkt met dove adviseurs en programmamakers. Zo hadden we gedurende het
jaar bijzonder veel aan het advies van Theater met Tolk en van de Stichting Welzijn Doven
Rotterdam (SWeDoRo). Dit jaar sloot ook Sam Onclin zich aan bij ons programmateam. Sam
adviseert organisaties over inclusiviteit op het gebied van dove bezoekers en artiesten, en dicht zelfin gebarentaal. Ze heeft zich, samen met de andere programmeurs, ontfermd over het
programmeren van bijzondere dichters uit binnen- en buitenland en het coördineren van degebarentolken die aanwezig waren om dit programmaonderdeel in goede banen te leiden. Zo
nodigden we Justin Perez (VS) uit, een van de bekendste dove dichters ter wereld. Hij ontroerde metzijn optredens in visual vernacular (vv) het publiek zowel tijdens zijn korte performance bij het
openingsprogramma als tijdens een uitgebreide showcase op zondag. Op zondagochtend gaf hij ookeen exclusieve workshop, waarbij hij dove performers en aspirant-performers uit Nederland
inwijdde in de kunst van vv. Ook de Zweedse zussen Amina en Jamila Ouahid (‘The Deaf Twins’),
onderdeel van de wereldtop van vv, traden op tijdens deze dag. Uit Nederland zagen we de dichters
Boaz Blume, Brendan Lodder en Giselle Meyer. Naast de optredens waren er ook
gespreksprogramma’s, zoals een paneldiscussie over het vertalen van poëzie in gebarentaal en dequiz ‘What’s the sign for that?’ over gebarentaal, waarin horend publiek werd uitgedaagd om
14

gebaren te raden en waarin stigma’s over dove mensen op ludieke wijze aan de kaak werden
gesteld.
36e C. Buddingh’-prijs
Ook dit jaar verzorgde Poetry International de totstandkoming en uitreiking van de C. Buddingh’-prijs
voor beste poëziedebuut. De jury bestond dit jaar uit Sasja Janssen (voorzitter), Janita Monna en
Seckou Ouologuem. Ieder jaar genereren we zoveel mogelijk aandacht voor de genomineerde
debutanten. Dit jaar hebben we dat gedaan door het organiseren van een programma in Boekhandelv/h Van Gennep waarin de genomineerden werden voorgesteld aan het Rotterdamse publiek in demaand voor het festival, door interviews op Radio 4 tijdens het programma Podium waarin degenomineerden werden ondervraagd, en door organiseren van vier online leesclubs, begeleid door
dichter Ingmar Heytze, die ook dit jaar weer succesvol bleken te zijn.
Tijdens het festival hebben we groots uitgepakt voor de uitreiking door de handen ineen te slaan
met het New Rotterdam Jazz Orchestra, voor wie dit programma de aftrap vormde van hun
jubileumtournee door de stad. Samen met de genomineerden bereidden zij speciaal
gecomponeerde stukken voor en ze verzorgden ook de feestelijke muzikale omlijsting van het
programma op zondagmiddag.
Workshopprogramma
Ons publiek is en blijft zeer enthousiast over de mogelijkheid om tijdens het festival workshops tevolgen over het zelf leren schrijven, optreden of vertalen. Tijdens deze editie van Poetry
International vonden er 3 schrijfworkshops plaats, 1 per festivaldag, georganiseerd door The Writer’s
Guide to the Galaxy. Deze workshops werden gegeven door schrijvers Rachel Rumai, Babeth Fonchie
Fotchind en Iduna Paalman en gingen onder andere over het combineren van het schrijversbestaan
met een baan in loondienst en over hoe je gedichten kunt schrijven over verschillende vormen vanliefde, niet alleen de romantische liefde. Naast deze schrijfworkshops organiseerden we 3vertaalworkshops, door vertalers uit het Duits en Perzisch en in het Engels. Tijdens deze workshops
gingen deelnemers aan de slag met hun eigen poëzievertalingen onder begeleiding van een ervaren
vertaler die ze de fijne kneepjes van het vak kon leren.
Filmprogramma
Omdat ons festival plaatsvindt in een bioscoop in Rotterdam, lieten we ook dit jaar de kans niet
voorbijgaan om ook zelf mooie films te vertonen. We vroegen filmprogrammeur Gerlinda Heywegenom een programma samen te stellen van films en documentaires met een poëtische inborst. Om
deze programma’s steviger neer te zetten, lieten we bij iedere film een inleiding of Q&A door
kenners of de regisseur van de film verzorgen. Tijdens het festival ging ook een nieuwe
documentaire over voormalig stadsdichter van Rotterdam, Anne Vegter, in première: Of het tijd kostom Anne Vegter te zijn.
Tijdens het festival organiseerden we een programma waarin poëzie en film elkaar vonden in een
pijnlijke, maar ook bijzondere context: het programma Oekraïense poëzie - schrijven in oorlogstijd.
Tijdens dat programma lieten we vijf korte poëziefilms zien van jonge Oekraïense makers die deoorlog in hun land in scherpe, ontroerende woorden en beelden vatten. Tijdens dit programma gingmoderator Franka Hummels in gesprek over de realiteit van schrijven in oorlogstijd met Oekraïense
schrijvers die naar West-Europa gevlucht zijn: Victoria Belim, Mykola Riabchuk en Natalka
Bilotserkivets.
Poet in residence
De afgelopen jaren verzorgt Poetry International met steun van het Ludo Pieters Gastschrijverfonds
15

een residentie van ongeveer zes weken, waarvoor we een dichter uitnodigen die in eigen land niet inveiligheid kan schrijven of dat in het verleden niet heeft gekund. De pijnlijke realiteit is dat we dit
jaar een dichter hebben uitgenodigd aan wie door haar thuisland Iran geen uitreisvergunning werd
verleend om naar Nederland te komen. Het bezoek van deze bijzondere jonge dichter, wiens naam
we uit veilgheidsoverwegingen niet bekend mogen maken, was tot in de puntjes voorbereid, maar
vlak voor het festival ontvingen we het nieuws dat haar visumaanvraag niet werd goedgekeurd. Een
selectie uit haar krachtige gedichten was al door Poetry vertaald in het Nederlands en in het Engels
en zouden we, wanneer we haar naam openbaar mogen maken, graag in een uitgave verenigen. De
dichter in kwestie heeft bezwaar aangetekend tegen het besluit en momenteel wachten we op
nieuws of we haar wellicht later toch in Rotterdam mogen verwelkomen.
2.2 Versopolis
Dit jaar is Poetry International officieel toegetreden tot de gelederen van Versopolis: eeninternationaal netwerk van poëzieorganisaties en festivals door heel Europa. Versopolis werd
opgericht in 2014 en heeft sinds het ontstaan van het netwerk steeds meer partners en
zichtbaarheid vergaard. Het project, dat wordt gefinancierd door de Europese Unie, heeft als doel demogelijkheden van emerging Europese dichters te verruimen. De samenwerking van verschillende
Europese partners binnen de poëziesector in bijna alle Europese landen is daarbij heel belangrijk.
Poetry International is dit jaar als eerste Nederlandse partner toegetreden tot het netwerk en
schaart zich achter de doelstellingen van Versopolis: toenemende zichtbaarheid en kansenverrijking
van talentvolle Europese, en daarmee natuurlijk ook Nederlandse, dichters. Versopolis biedt dedeelnemende dichters (inmiddels meer dan 400) ook financiële en organisatorische steun. Naast het
voorzien van optredens in het buitenland voor de dichters die deel uitmaken van het netwerk,
verzorgt Versopolis ook publicaties, zowel op papier als online.
Als lid van Versopolis nodigt Poetry International jaarlijks twee dichters uit de database uit inRotterdam om deel uit te maken van onze festival line-up. Zo krijgt Nederlands publiek de kans om
kennis te maken met deze veelbelovende, vaak jonge, dichters die meestal afkomstig zijn uit kleine
taalgebieden. We laten een gedeelte van hun werk in het Nederlands vertalen, wat hun
publicatiekansen in Nederland vergroot. Naast de twee dichters die we uitnodigen, mogen we ookjaarlijks twee Nederlandse dichters nomineren voor de database. Zo kunnen we bijdragen aan dezichtbaarheid van Nederlandse dichters in het buitenland. Dit jaar nomineerden wij Babs Gons, vlak
voordat bekend werd gemaakt dat zij de rol van Dichter des Vaderlands op zich zou nemen, en
Nisrine Mbarki. Een selectie van hun werk werd vertaald voor de database en is makkelijk vindbaar
voor publiek en buitenlandse programmeurs.
De twee dichters die wij dit jaar voor het festival uitnodigden, waren de Griekse dichter Danae
Sioziou en de Poolse dichter Radosław Jurczak. Van beide dichters viel het werk bij het publiek
bijzonder in de smaak. We vroegen deze dichters om deel te nemen aan verschillende activiteiten
voor een zo groot mogelijke zichtbaarheid tijdens het festival en maakten in samenwerking met
vormgevingsbureau Stof Rotterdam drietalige chapbooks waarin hun werk te lezen is. Deze werden
tijdens het festival gratis uitgedeeld aan bezoekers van programma’s waaraan de dichtersdeelnamen. Deze boekjes vormen het begin van een reeks chapbooks waar we jaarlijks twee nieuwe
uitgaven aan zullen toevoegen, in een oplage van 1.000 stuks per dichter.
Author of the week
Zoals hierboven genoemd, verzorgt Versopolis niet alleen papieren publicaties zoals de chapbooks,
maar ook digitale publicaties. Partners worden gevraagd om een bijdrage te leveren aan het online
platform van Verspolis in de vorm van twee artikelen over poëzie in het eigen land of de eigen stad.
16

Deze rubriek heet Author of the Week. In dat kader hebben we twee schrijfopdrachten uitgezet, dienu terug te vinden zijn op de website van Versopolis: een artikel van Merel van Slobbe overontwikkelingen in poëzie & artificial intelligence, een thema waar ook over werd gesproken op het
festival, en een artikel van Carina Fernandes over de Rotterdamse spoken word-scene.
2.3 Overige programma’s en activiteitenPoëzieweek 2023: coördinatie campagne Nederland en Workshop Joost Oomen
Sinds 2023 is Poetry International weer betrokken bij de organisatie van de jaarlijkse Poëzieweek
Nederland en Vlaanderen. De campagne, die beoogt het plezier in poëzie laagdrempelig en in al zijn
vormen een week lang onder de aandacht van een breed publiek te brengen, wordt opgezet doorPoëziecentrum Gent. Poetry International coördineerde dit jaar de campagne in Nederland. Bij deorganisatie zijn verschillende Nederlandse en Vlaamse partners betrokken, waaronder Stichting
Lezen, Iedereen Leest, de Schrijverscentrale en vele literaire organisaties, van Noordwoord in
Groningen tot Antwerpen Boekenstad. Het is onze doelstelling om met ingang van 2025 dePoëzieweek als gelijkwaardige partners te organiseren, samen met Poëziecentrum Gent.
De poëzieweekcampagne kent drie hoofdpijlers: de boekhandel, de bibliotheken en het primair en
secundair onderwijs.
Speciaal voor de boekhandel verschijnt ieder jaar een nieuw Poëziegeschenk, in 2023 geschrevendoor het bevriende dichterduo Miriam Van hee en Hester Knibbe, een keuze die volgde uit het
thema van deze Poëzieweek: “Vriendschap”. Via 320 deelnemende boekenwinkels (160 in
Nederland, 160 in Vlaanderen) zijn in totaal 10.000 exemplaren van het geschenk ‘Er staat te
gebeuren’ aan nieuwsgierige liefhebbers cadeau gedaan na aankoop van € 12,50 aan poëzie. Ook de
media besteedde de nodige aandacht aan het geschenk en de auteurs ervan, met optredens in deTaalstaat (NPO Radio 1) en artikelen in Parool, Trouw, de Standaard, Knack, Metro (Vlaanderen) en
vele regionale dagbladen (DPG). Het geschenk verscheen ook in een braille- en als audioversie.
Voor bibliotheken voorziet de Poëzieweek in campagnematerialen (posters en ansichtkaarten) en
inspiratiegidsen voor de organisatoren van poëzieactiviteiten als een leesgroep, speurtocht of depresentatie van lokaal talent middels een schrijfwedstrijd of open mic. In totaal bestelden 164
filialen campagnematerialen, 129 in Vlaanderen en 35 in Nederland. Los daarvan organiseerden vele
bibliotheken eigen poëzieactiviteiten tijdens de week.
Voor het primaire en secundaire onderwijs verzorgt Poëzieweek in samenwerking met Iedereen
Leest en Stichting Lezen jaarlijks lestips waarmee leraren ter gelegenheid van Poëzieweek eenvoudigpoëzie in hun lesprogramma kunnen inpassen. De lestips werden dit jaar 6.088 keer aangevraagd,
4.312 keer in het primaire onderwijs, 1.776 keer in het voortgezet onderwijs. In Nederland werdende lessen 546 keer gedownload.
Naast de campagne op hoofdlijnen beoogt Poëzieweek bedrijven, media en podia te inspireren tot
de organisatie van grote en kleine activiteiten. Deze activiteiten zijn voor iedereen terug te vinden
op de website poëzieweek.com. Ook online wordt Poëzieweek uitbundig gevierd met een veelheid
aan poëzie in de vorm van dichtregels, gedichten, podcasts en video's op sociale kanalen.
Als eigen activiteit presenteerde Poetry International samen met Bibliotheek Rotterdam de
Schrijfworkshop ‘Onwaarschijnlijke Vriendschappen’ met dichter, schrijver en performer Joost
Oomen. De workshop was met 21 deelnemers in no-time meer dan uitverkocht.

17

Programma Boekenweek: Poetry International x Frontaal
Tijdens de Boekenweek (11 t/m 19 maart 2023) organiseerde collega-instelling Frontaal een
meerdaags boekenweekfestival in Rotterdam, waaraan verschillende partners uit de stad gevraagd
werd een bijdrage te leveren. Poetry International verzorgde de dichterlijke bijdrage van dit
programma op donderdagavond 16 maart in MONO, Rotterdam. Tijdens deze coproductie traden
filosoof en schrijver Maxim Februari en de dichters Lies Gallez en Anna Enquist op. Anna en Lies
gingen met Daan Doesborgh in gesprek over hun poëzie, wat mooie inzichten opleverde over deverschillende generaties vrouwelijke dichters in de Nederlandstalige poëzie. Ook droegen ze voor uit
hun werk. Maxim Februari sprak over zijn nieuwe boek Doe zelf normaal en waarschuwde voor dejuridische en sociale gevolgen van moderne technologieën.
Tell ‘Em Festival: I was glamour. I was grammar.
In samenwerking met The Writer’s Guide to the Galaxy organiseerden we tijdens Tell ‘Em Festival op
2 juni een thematische workshop rond het werk van Paul Tran (they/them). Deze indrukwekkende
Amerikaanse dichter, die drie weken in Rotterdam verbleef op uitnodiging van Poetry Internationalen het Nederlands Letterenfonds, gaf een inspirerende workshop over het vertalen van gedichten
naar een podiumperformance.
Centrale Bibliotheek: workshop poëzie schrijven met Ingmar Heytze
Eind mei organiseerden we in samenwerking met Bibliotheek Rotterdam een workshop poëzie
schrijven met Ingmar Heytze, waarbij deelnemers aan hun gedichten werkten en werden
uitgenodigd om hun workshopbegeleider te komen beluisteren tijdens zijn optreden op het Poetry
International Festival.
Uitgelichte samenwerkingen
Willem de Kooning Academie
Na een succesvolle eerste samenwerking waren ook dit jaar studenten en docenten van de Willem
de Kooning-Academie betrokken bij het Poetry International Festival. De samenwerking was
tweeledig: we werkten samen met zowel studenten illustratie als studenten creative writing. De
eerste groep maakte prachtige posters geïnspireerd op het werk van de internationale en
Nederlandse dichters die tijdens het festival optraden. De posters werden tijdens het festival
overhandigd aan de dichters en tentoongesteld op verschillende plaatsen in LantarenVenster. Met
enkele studenten heeft Poetry merchandise ontwikkeld; tassen en kaartjes die werden voorzien van
hun mooie illustraties. De studenten creative writing boden we op zaterdag 10 juni een podium in
LantarenVenster om hun gedichten ten gehore te brengen; zo konden deze studenten een eerste
stap nemen richting een podiumcarrière.
Samenwerking Guiding Voices
Guiding Voices is een Rotterdams podium dat diepte-interviews organiseert met gerenommeerde
schrijvers uit het buitenland. Voor Poetry International Festival bereidden zij een diepgaand gesprek
voor met de Amerikaanse poet laureate Ada Limón, die ook in Nederland populair is, ondanks dat
geen van haar bundels nog vertaald zijn in het Nederlands. Door interviewer Shantie Singh werd Ada
Limón bevraagd over haar schrijverschap, haar herinneringen en haar kersverse samenwerking met
NASA. Ook volgend jaar zal Guiding Voices weer een schrijver interviewen tijdens ons festival.
Samenwerking Studio Kleine Lettertjes
Dit jaar werd het verlangen om de kinderprogrammering terug naar Poetry te brengenwaargemaakt, met het vrolijke en ontroerende kinderprogramma ‘Poetry’s Peptalkshow’. Voor dit
18

programma vroegen we Studio Kleine Lettertjes om samen met ons een concept te ontwikkelen dat
was geïnspireerd op ons festivalthema, There’s a poem for that. Het resultaat was een programma
waarin kinderen hun vragen en dilemma’s konden voorleggen aan een panel van dichters en
muzikanten, bestaande uit Ruth Lasters, Edward van de Vendel en Jurgen Unöm. De kinderen kregenzo een poëtisch antwoord op hun persoonlijke dilemma.
Samenwerking Baamdaad – House of Poetry in Exile
De organisatie Baamdaad is geboren uit de nijpende politieke situatie in Afghanistan. Politiekevluchtelingen die naar Europa zijn gevlucht, zoals de dichter Somaia Ramish, hebben Baamdaad
opgericht: een organisatie die zich door middel van poëzie verzet tegen de censuur en de
onderdrukking, in het bijzonder de onderdrukking van vrouwen. Poëzie kan een krachtige
protestvorm zijn wanneer je niet expliciet mag spreken over pijnlijke waarheden. Voorafgaand aan
het festival hebben we Baamdaad gekoppeld aan verschillende vertalers die werk van dichters inballingschap hebben vertaald. Tijdens het festival hebben we een mooi programma mogenorganiseren met Somaia Ramish en Ishmail Kamara, waarin deze dichters in gesprek gingen overpoëzie als een vorm van protest en over schrijven wanneer je niet kunt terugkeren naar je thuisland.
Samenwerking Heilige Huisjes
Tijdens Poetry International vond dit jaar ook het festival Heilige Huisjes plaats. Dit jaar vierden zij
hun tweede editie. Het festival speelt zich af in verschillende kerken, moskeeën en synagogen doorde hele stad, die de deuren voor één weekend wijd openzetten voor allerhande interviews,
panelgesprekken, optredens en andere mooie programma’s. Poetry International maakte een
programma in de Waalse Kerk, dat plaatsvond op zaterdag 10 juni. Voor dit programma namen
jonge schrijvers Sebastiaan 'Utju' Boot en VVARD deel aan een driedaagse residentie in de kerk, wat
nieuw werk opleverde geïnspireerd door het gebouw en de geschiedenis ervan. Tijdens het
programma droegen zij nieuwe gedichten voor. Ook piepjonge dichter Tamia, die is opgegroeid in debuurt van de Waalse Kerk, trad op tijdens het programma, evenals de Belgische dichter Ruth Lasters.
Het programma werd gepresenteerd door Geoffrey van de Ven en feestelijk ingeleid door
Rotterdamse doedelzakspelers.
2.4 Educatie
In het schooljaar 2022/2023 hebben we voor het educatietraject Spraakzaam Rotterdam aan 624
leerlingen op zes verschillende Rotterdamse middelbare scholen lesgegeven. Op 9 juni 2023 vond deeindpresentatie van dit project plaats tijdens Poetry International Festival 2023.
Spraakzaam workshops
Onder leiding van een ervaren coach gaan leerlingen aan de slag met woorden, klanken en
persoonlijke associaties. De coach leidt de workshop in door een eigen gedicht voor te dragen en tevertellen hoe hij/zij/hen zelf in aanraking is gekomen met poëzie. Na een warming-up en enkele
schrijf-en concentratieoefeningen leren leerlingen handige trucs om in een schrijfmodus terecht te
komen. Dit aan de hand van thema’s die dicht bij hen liggen zoals thuis, school, vriendschappen of
emoties. De workshop is een les in associëren, schrijven en presenteren. Leerlingen ontdekken dat
zij zelf de inspiratiebron zijn van hun eigen poëzie. Sterker nog: dat het eigenlijk heel makkelijk is om
gedichten te schrijven! Aan het eind van de workshop voelt elke leerling zich gezien, gehoord én
veilig genoeg om een zelfgeschreven gedicht voor te dragen. De coaches zijn bekende artiesten uit
de Rotterdamse spoken word scene. In 2023 warend dat: Ivan Words, Tyler Koudijzer, Karin van
Kalmthout en Jermaine Berkhoudt. Deze coaches gaven les op de volgende scholen:Teg•

Einstein Lyceum, Hoogvliet Rotterdam
19

•
•
•
•

Melanchthon, Rotterdam
Accent Praktijkonderwijs, Hoogvliet Rotterdam
Montfort, Rotterdam
Wolfert van Borselen, Rotterdam

Met Spraakzaam Rotterdam hebben we in totaal 614 leerlingen bereikt, verdeeld over 26 klassen.
We hebben lesgegeven aan:
Tien Havo-klassen: 238 leerlingen
Vijf Vwo-klassen: 127 leerlingen
Drie klassen Havo/Vwo: 75 leerlingen
Drie klassen Praktijkonderwijs: 42 leerlingen
Vijf VMBO-tl klassen: 132 leerlingen
De 614 leerlingen waren verdeeld over verschillende leerjaren:
leerjaar 6: 28 leerlingenleerjaar 5: 79 leerlingenleerjaar 4: 141 leerlingenleerjaar 3: 312 leerlingenleerjaar 2: 54 leerlingen
Eindpresentatie tijdens Poetry International Festival!
Uit elke klas werden op basis van hun voordracht maximaal twee leerlingen uitgenodigd om het
gedicht, dat zij tijdens de workshop hebben geschreven, voor te dragen tijdens Poetry International
Festival. Maar liefst elf talenten tussen de 12 en 17 jaar durfden dit aan en hadden stuk voor stuk
een bijzondere en unieke tekst. Van metaforen tot punchlines, van poëtisch taalgebruik tot
performance. Het eerste intermezzo, na een blok van vier voordrachten, werd verzorgd door de
Griekse festivaldichter Danae Siouziou. Zij liet de Nederlandse vertaling van haar gedichten
voordragen door twee leerlingen; zo konden ze alvast wat opwarmen! Ook ging ze met hen in
gesprek over drijfveren; waarom schrijf je? Wanneer? Wat brengt het jou? Het tweede intermezzo
werd verzorgd door hiphopgroep Connect The Dots Movement (CTD). Op neo-soul en boombap
brachten artiesten Mayvision, Roxmana en Love Kayee een mix van geimproviseerde en pre-written
teksten. De muziek verzorgd door DJ Jasmine
Masterclass
De leerlingen die door de coaches gekozen waren kregen een gratis masterclass aangeboden waarinze leerden hoe ze zichzelf het beste presenteren en hoe hun gedicht on stage het beste tot z’n recht
komt. Deze masterclass vond plaats op 5 juni, onder leiding van coach Elten Kiene, in de Alliance
Française in Rotterdam.

20

3. Communicatie, marketing en publieksbereik
De focus lag in 2023 op het intensiveren van bestaand bezoek en het aanboren van een nieuw,
diverser en jonger samengesteld publiek. Met het Poetry International Festival als voornaamste
activiteit is de festivalcampagne allesbepalend voor de marketing- en communicatie-inspanningen.
3.1 Marketing & communicatiePrimaire doelgroepen waren het bestaande Poetry-publiek en hun look-a-likes (de zogenaamde
Klassieke cultuurliefhebbers), jongeren tussen 20-35 jaar woonachtig in de Randstad met een focus
op Rotterdam met liefde voor (insta)poëzie, slam, spoken word en een maatschappelijk bewuste
levenshouding (culturele alleseters, startende cultuurspeurder) en woordkunstenaars met een focus
op startende dichters en spoken word-artiesten. Met de speciale festivalfocus op poëzie van dove
performers en poëzie (getolkt) in Nederlandse gebarentaal vormde ook de gemeenschap van dovenen slechthorenden een belangrijke doelgroep. Als onderdeel van de communicatiestrategie
ontwikkelden we een speciale ambassadeurscampagne om met name via sociale media specifieke
doelgroepen die we graag meer op het festival zien te bereiken; zoals publiek met een bi-culturele
achtergrond, uit de LHBTIQ+ gemeenschap of de allerjongste potentiële festivalgangers van Gen-Z.
Vanwege het speciale kinderprogramma op het festival richtten we ons ook op (groot)ouders of
verzorgers van kinderen tussen de vier en zeven jaar en het Rotterdamse basisonderwijs.
Positionering
Poetry International is een plek voor onverwachte ontmoetingen waar nieuwe inzichten voor het
oprapen liggen met veelvormige, hedendaagse poëzie vanuit de hele wereld. Die poëzie delen we –liefst in de vorm van een dialoog – met ons publiek. Het festivalthema There is a poem for that!
legde dit jaar extra nadruk op de alomtegenwoordigheid en relevantie van poëzie en maakte dan
ook in hoge mate deel uit van de look en feel van deze 53ste festivaleditie.
Strategie
Al in een vroeg stadium informeren we ons bestaande publiek via eigen media inhoudelijk over het
festival, over wat de dichters bijzonder maakt en welke interessante thema's worden uitgediept in
speciale programma's en gespreksprogramma's. We bieden extra (prijs)voordelen en ondersteunen
dit deel van de campagne met aanwezigheid in media- en cultuuragenda's, outdoor campagnes ensociale media.
Look-a-likes van het bestaande publiek willen we graag verleiden tot een kennismakingsbezoek aan
het festival. We bereiken ze via betaalde social mediacampagnes waarin we het festival en dehighlights (thema's, dichters, instap-programma's) introduceren en winacties en aanbiedingen delen.
Met intensieve perscampagne (zie Pers), communicatie via verschillende programmapartners en
outdoor media (posters, flyers, schermen in de openbare ruimte) ondersteunen we dezeinspanningen. Ook de ambassadeurscampagne richt zich deels op dit gewenste publiek (zie Social
media).
Ook jongeren tussen 20–35 jaar met interesse in taalkunst en festivals bereiken we via betaaldesocial media campagnes, maar ze zijn ook een belangrijke doelgroep in de ambassadeurscampagne
en in de communicatie via programmapartners als Spraakuhloos, Mooie Woorden, Extra Extra e.a.
De introductie van het festival met een nadruk op sfeer, publiek en bijzondere ontmoetingen, zowel
op het podium als daarnaast, voeren de boventoon.
Het 53ste Poetry International Festival maakte veel programma's toegankelijk voor een doof ofslechthorend publiek. Op de festivalzondag traden veel dove performers op en via tolken
Nederlandse gebarentaal of een innovatie als Speak-see (dat gesproken woord direct omzet in21

geschreven tekst), werden ook gesproken programmaonderdelen toegankelijk voor doof ofslechthorend publiek. De dag vormde ook een speerpunt in de perscampagne, voor zowel op doof
publiek gerichte- als voor reguliere media. Met performer Sam Onclin als ambassadeur trof dit
publiek via eigen website en social media en die van partners een liefhebber die hen via video's inhun eigen taal bij het mooie festival en dovenprogramma kon betrekken.
De verhoogde inspanningen op verschillende sociale platforms vragen om meer beeldmateriaal vanhoge kwaliteit. Naast een hoofdfotograaf en –videograaf zijn we daarom op zoek gegaan naar jonge,
talentvolle fotografen om zoveel mogelijk festivaloptredens vast te leggen en online te presenteren.
Met het oog op talentontwikkeling hebben we contact gelegd met de Willem de Kooning Academie
en vonden drie fotografen in opleiding die de mogelijkheid kregen om in hun niche en tegen een
vergoeding werkervaring op te doen tijdens Poetry International Festival.
3.2 Social MediaIn 2023 zijn we gestart met het implementeren van strategieën om niet alleen ons bereik op
meerdere platforms te vergroten, maar ook om een levendige en betrokken community te creëren.
Met plezier doen we verslag van onze aanpak, strategieën én de resultaten van onze inspanningen
op het gebied van sociale media.
Waar zijn we begonnen? In januari hadden we al flink wat online volgers, maar er was nauwelijks
sprake van engagement. Sinds januari is onze aanwezigheid op sociale media verbluffend hardgegroeid op alle platforms.
Het aantal volgers op Instagram is gestegen van 3800 naar 4500, een groei van 64%.
Facebook en LinkedIn volgden met respectievelijk 67% en 66% groei.
Onze Twitter-aanwezigheid kende een bijzonder indrukwekkende stijging van 139%.
Een van de grootste successen op het gebied van social meda was de succesvolle lancering van onze
TikTok pagina die al 13.000 impressies heeft met een gemiddelde van 8.000 views per video, eengroei van 63%.
Dit bereikten we door een nieuw, fris uiterlijk van onze platforms, het creëren van boeiende inhoud,het benutten van data-analyses en het behouden van een consistente en klinkende merkstem.
Doelgroepen
Eén van onze belangrijkste initiatieven was de succesvolle ambassadeurscampagne, waarbij we zes
invloedrijke personen uit verschillende maatschappelijke groepen benaderde: LGBTQ+, feministen,
Gen Z, 45+, doven en internationals. Deze ambassadeurs hielpen ons in contact te komen met hun
respectievelijke gemeenschappen en zorgden voor nieuw publiek. De campagne bestond uit een
reeks fotoshoots, interviews en video-opnames. Deze campagne verbreedde ons bereik en
onderstreepte onze toewijding aan een inclusieve definitie van poëzie.
Contentcreatie en merkstem
We hebben het rijke en diverse medium van poëzie gebruikt om posts te maken die inspireren,
uitdagen en inspireren. Onze inhoud varieert van het delen van werk van gevestigde dichters tot het
promoten van opkomende stemmen in de poëziescene. Een van de hoogtepunten in desamenwerking met onze volgers was de lancering van de campagne Poëzie met jou, waarbij we ons
publiek uitnodigden om gedichten naar ons op te sturen om zo de kans te krijgen op onze sociale
mediaplatforms te verschijnen. We ontvingen honderden geweldige gedichten en talloze
enthousiaste berichten over het concept van de campagne.
22Tegelijk met deze campagne richtten we ons op de promotie van onze indrukwekkende database.
We koppelden feestdagen (bijv. de internationale dag van de poëzie, de internationale dag van devriendschap, internationale dag van trans awareness) aan een gedicht uit de Poetry International
database en leidden zo het publiek van onze social media platforms naar onze ‘online schatkist’ metruim 12.000 dichters en gedichten.
Onze merkstem is nu consistent op alle platforms. We posten gepland en consequent, met aandacht
voor trends, en personaliseren onze content voor verschillende doelgroepen en platforms.
Concluderend was onze reis in 2023 er een van groei, betrokkenheid en gemeenschapsvorming. We
bouwen voort op deze successen en leren van onze uitdagingen. We blijven onze sociale
mediakanalen ook in de toekomst zien als ruimtes waar we de schoonheid van poëzie kunnen vieren
en een gemeenschap kunnen koesteren die net zo divers is als poëzie zelf.
3.3 Pers
Met het invliegen van een specialist op het gebied van pers en media hebben we veel mediaaandacht weten te realiseren. Vooral rond de C. Buddingh’-prijs, het programma voor doven enslechthorenden, de presentatie van de Nederlandse vertaling van het werk van de Amerikaanse
dichteres Claudia Rankine en de ontmoeting tussen dichter Erik-Jan Harmens en de vooral als
zangeres bekende poëzieliefhebber en dichter Imca Marina leverde een groot bereik op. Zo lichtte
Podium op Zaterdag (Radio NPO1) op vier zaterdagen voorafgaand aan het festival steeds een vande vier kanshebbers voor de C. Buddingh'-prijs uit met een uitgebreid portret. Aan de dove
doelgroep verbonden titels als Woord en Gebaar, maar ook de Volkskrant en het Parool hadden veel
aandacht voor poëzie in gebarentaal en dove performers die op Poetry te zien zouden zijn. Erik-Jan
Harmens schreef op uitnodiging van de redactie van Mezza – het magazine bij het Algemeen
Dagblad op zaterdag met een bereik 4 miljoen lezers - een verhaal over zijn quilty pleasure, poëzie
van bekende Nederlanders. O.a. Parool en Trouw hielden tijdens het festival interviews met deAmerikaanse dichteres Claudia Rankine, n.a.v. het verschijnen van Citizen: Amerikaanse Lyriek, de
Nederlandse vertaling van een van haar bestsellers. Het speciale kinderprogramma werd o.m.
uitgelicht in het online magazine Kidsproof.
3.4 Publieksbereik
Het jaar 2023 kende voor Poetry International 5.152 bezoeken aan festivalprogramma’s, een stijging
van 37% ten opzichte van 2022. Ook dit jaar vroeg Poetry International onderzoeksbureau R2
Research publieksonderzoek uit te voeren. Daaruit blijkt dat maar liefst 50% van de bezoekers voor
het eerst naar het festival kwam. Er is meer dan ooit sprake van een evenwichtige verdeling over deverschillende leeftijdsgroepen met 25% van de bezoekers jonger dan 30 jaar en een verdubbelde
groep dertigers (16%).
De waardering van het festival was met een 8,2 nog hoger dan vorig jaar, met hoge scores voor defestivallocaties, het programma en de sfeer op het festival. Liefde voor poëzie, het internationale
karakter, programma en sfeer zijn voor bezoekers de belangrijkste redenen om naar het festival te
komen. Ze verwachten er nieuwe dichters te ontdekken, inspiratie op te doen, verrast te worden en
ondergedompeld te worden in poëzie. Bij 92% van de bezoekers maakt het festival deverwachtingen waar, bij 34% worden die zelfs dik overtroffen. Maar liefst 51% van de bezoekers zegt
het festival te willen aanbevelen bij vrienden en familie.

23

Traditioneel zijn ‘via via’ en ‘jarenlange bekendheid met het festival’ de belangrijkste bronnen van
informatie voor bezoekers. Met name de forse stijging van sociale media als belangrijke
informatiebron valt op (op plek 3 met 21%). Ook de website en de nieuwsbrief blijven belangrijke
bronnen van informatie.
3.4.1 Doven en slechthorenden
Dove en slechthorende bezoekers waardeerden het op hen gerichte programma met een 8,2. Zij
kwamen alleen op zondag naar het festival, informatie kregen ze vooral van vrienden uit dedovencommunity, familie (81%) en organisaties op het gebied van doven en slechthorenden (46%).
Ook de website van Poetry International en aandacht in de reguliere media waren elk voor 15% vande dove bezoekers belangrijke bronnen van informatie. Ze kwamen om te genieten van de poëzie
vóór en dóór dove dichters, om lotgenoten te ontmoeten en inspiratie op te doen. Het Gebarencafé
was met een score van 8,4 zeer populair.
3.4.2. Culturele doelgroepen
Kijken we naar Rotterdam, dan zien we een oververtegenwoordiging van de Culturele Alleseters ende Proevende Buitenwijkers. Zij zijn onder het publiek van Poetry International Festival 2023 meer
aanwezig dan dat zij procentueel aanwezig zijn in Rotterdam. Kortom: voor hen is het aanbod van
Poetry International 2023 bovengemiddeld aantrekkelijk. De Culturele Alleseters vormen bovendiende grootste groep onder het publiek van Poetry International.
Kijken we naar Nederland, dan zien we een sterke oververtegenwoordiging van de Culturele
Alleseters, de Startende Cultuurspeurders en de Nieuwsgierige Toekomstgrijpers. Deze zijn onder
het publiek van Poetry International Festival 2023 meer aanwezig dan dat zij procentueel aanwezig
zijn in Nederland. De grootste publieksgroep van het festival in Nederland vormen de Klassieke
Cultuurliefhebbers (17% van het publiek).

4. Toelichting op de organisatie
Poetry International werkt met een klein kernteam van 5 personen en breidt jaarlijks, rond
januari en in aanloop naar het Poetry International Festival, uit met freelancers en stagiairs. Het
kernteam bestond in 2023 uit:
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Diana Chin-A-Fat (directeur)
Chantal Brontsema (office management tot oktober 2023)
Line Klomberg (operationeel manager, sinds september 2023)
Fleur Jeras (programma)
Jan Coerwinkel (pers en communicatie)
Catelien van der Hoeven (marketing & fondsenwerving)

Uitbreiding in 2023 in aanloop naar het festival
In januari voegden Cro Lampe (afzwaaiend hoofd productie) en Nina te Velde zich bij het
kantoorteam om de productie van het festival te leiden. Daniëlle Zawadi versterkte vanaf maart
het team op het gebied van programmering. Francesca von Cigno zette de nieuwe social media
strategie van Poetry International met succes in gang. Joshua Snijders, in 2021 nog stagiair,verzorgde in 2023 de coördinatie van Spraakzaam Rotterdam, de spoken word-workshops op
Rotterdamse middelbare scholen. Ook kijken we met veel plezier terug op de samenwerking
met onze talentvolle stagiairs Simon Branka en Talisha Karijowiredjo.

24

We zijn blij dat we de vruchtbare samenwerking met zowel Daniëlle Zawadi, Nina te Velde (alsnieuw hoofd productie) én Francesca von Cigno mogen voortzetten en zij ook in 2024 het teamweer versterken.
In september 2023 namen we afscheid van Chantal Brontsema die sinds februari 2022 op tijdelijke
contractbasis het office management en de financiële - en salarisadministratie voor Poetry
International onder haar hoede had. Haar functie kreeg in 2023 een meer managerial karakter wat
resulteerde in de benoeming van Line Klomberg als operationeel manager op 11 september 2023.
De datum 24 november 2023 markeerde de officiële start van de AOW-periode van Marjolijn Abel.
Zij was sinds 1 januari 2023 al vrijgesteld van werk en nam afscheid van team, partners en andere
bekenden tijdens een feestelijke bijeenkomst in Verhalenhuis Belvédère op 2 februari. Poetry
International is Marjolijn ontzettend dankbaar voor bijna dertig jaar trouwe dienst!
Wat betreft de financiële organisatie was in 2021 al de overstap gemaakt naar het
administratiekantoor ASK uit Amsterdam, resulterend in het gebruik van een nieuw
boekhoudpakket en een herinrichting van de administratie. Sinds 1 januari 2022 is ook desalarisadministratie bij dit kantoor ondergebracht. In 2023 hebben we de samenwerking met
zowel ASK als het accountantskantoor Berghout & Mas met veel plezier voortgezet.

5. Toelichting bestuur en governance
5.1 Bestuur & directieHet bestuur vergaderde in 2023 vijf keer: in februari, maart, mei, september en november. Devergaderingen volgden de jaarlijkse verantwoordingscyclus. In augustus 2023 voerde het
bestuur de jaarlijkse zelfevaluatie uit aan de hand van de zelfevaluatiescan van
Cultuur+Ondernemen.
Het bestuur kende in 2023 twee wisselingen: Hian Li Ko trad aan in maart. Zij volgde met haarjuridische profiel Hans Bousie op die vanwege zijn aflopende tweede termijn op 1 december 2022
afscheid nam van het bestuur. Op 31 augustus trad Daphne de Heer uit het bestuur vanwege haarwerk als programmeur van ILFU, een van de partners van Poetry International.
De eerste termijn van Mireille Pondman (lid sinds 2019, voorzitter sinds 2020) liep af op 1 mei 2023
en is verlengd met een tweede termijn van vier jaar tot mei 2027.
Voor het bestuur is een profielenmatrix en aftreedrooster opgesteld. Het bestuur werkt
onbezoldigd.
Bestuursleden
Mireille Pondman (voorzitter)
Functie: directeur-bestuurder Anne Frank Stichting
Nevenfunctie(s): Vicevoorzitter Raad van Toezicht Stichting Bibliotheekservice Passend Lezen
Jort Bakker (penningmeester)
Functie: gepensioneerd
Nevenfunctie(s): Voorzitter RvC van SME Advies te Utrecht

25

Elif Söylemez (secretaris)
Functie: Innovatiemanager Ministerie van Justitie en Veiligheid, Immigratie- en Naturalisatiedienst
Nevenfunctie(s): Lid bezwaarcommissie AFK, Bestuurslid stichting Third Space, Voorzitter
Adviescommissie inclusie D66
Daphne de Heer (tot september)
Functie: Eigenaar Het Woord van De Heer, tekst, advies en begeleiding. Programmeur ILFU.
Nevenfunctie(s): Bestuurslid Stichting Dichter des Vaderlands, Lid van de Commissie Letteren van deRaad voor Cultuur, Bestuursvoorzitter stichting PartizanPublik
Gino van Weenen
Functie: Cultureel Programmeur Persoonlijke Ontwikkeling Jongeren – Bibliotheek Rotterdam
Nevenfunctie(s): Directeur White Rabbit Creatives (freelancer kunsteducatie en spoken word)

Hian Li Ko (vanaf maart)
Functie: advocaat Ko en Co Advocaten
Nevenfunctie(s): Bestuurslid Stichting Game Changers
Directeur
Diana Chin-A-Fat
Functie: Directeur Stichting Poetry International
Nevenfunctie(s): Lid Raad van Toezicht Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal

Aftreedrooster
Naam

Functie

Start termijn

Herbenoeming

Einde termijn

Mireille Pondmanlid

01-05-2019

01-05-2023

01-05-2027

Mireille Pondmanvoorzitter11-11-2020

01-05-2027

01-05-2027

Jort Bakker

penningmeester

01-04-2022

01-04-2026

01-04-2030

Elif Söylemezsecretaris

01-03-2021

01-03-2025

01-03-2029

Gino van Weenenlid01-03-2021

01-03-2025

01-03-2029

Hian Li Ko

lid

22-03-2023

22-03-2027

01-03-2031

Daphne de Heerlid

09-11-2020

nvt

nvt

5.1 Sociale Veiligheid
In 2023 is er een vertrouwenspersoon aangesteld, mw. D. (Debra) Young. Zij is aangesloten bij deLandelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen. De vertrouwenspersoon is voor iedereen die voor
Poetry International werkt, van vaste tot tijdelijke kracht en van programmeurs tot technici,
bereikbaar; haar contactgegevens staan vermeld in het personeelshandboek dat met elke nieuwemedewerker wordt gedeeld. Om de vier jaar zal het handboek opnieuw door het team tegen het
licht wordt gehouden. In het personeelshandboek is een interne gedragscode opgenomen dat inoverleg met het team is vastgesteld. Een gedetailleerde klachtenprocedure is als bijlage aan het
26

personeelshandboek toegevoegd. Van eventuele meldingen wordt geanonimiseerd en op
hoofdlijnen door de vertrouwenspersoon verslag gedaan in de jaarverslagen van Poetry
International. In 2023 zijn er geen meldingen gedaan.
5.2 Code Diversiteit en Inclusie
Poetry International werkt actief aan de uitvoering van de drie codes, waaronder de Code Diversiteit
en Inclusie. We onderschrijven het doel van de code dat de culturele en creatieve sector de brede
diversiteit van de Nederlandse samenleving moet representeren en dat de sector van iedereen moetzijn. Poetry International draagt daar op eigen wijze aan bij en verwijzen daarvoor graag naar
paragraaf Inclusiviteit.
5.3 Governance Code Cultuur
Poetry International hanteert het bestuur-directie-model. Het bestuur is verantwoordelijk voor
zowel de voorbereiding, vaststelling als de uitvoering van het beleid. Het bestuur heeft taken
gemandateerd aan de directeur die benoemd is door het bestuur en in dienst is van de organisatie.
Poetry International onderschrijft de acht principes van de code en volgt de aanbevelingen die vallen
onder de waarden: integer en rolbewust handelen, zorgvuldig besturen en het goed uitoefenen vantoezicht, waarde scheppen voor en in de samenleving.
De Governance Code Cultuur is opgenomen in de statutaire bepalingen van de Stichting d.d. 25
februari 2019. In aanvulling daarop heeft het bestuur op 26 januari 2022 een bestuursreglement
vastgesteld, waarin de toepassing van de principes nader zijn gepreciseerd.
5.4 Code Fair PracticePoetry International onderschrijft de Fair Practice Code en herkent zichzelf in de vijf waarden:
solidariteit, diversiteit, vertrouwen, duurzaamheid en transparantie. Daarnaast houden wij ons actief
bezig met de thema's uit de code: professionele ontwikkeling, gezond werken, veilig werken,
auteursrechten, diversiteit en inclusie, duurzaamheid, transparante financiën, toezicht, werken aan
Fair Practice en een eerlijke vergoeding.
Fair Pay
Bij het vaststellen van honoraria houden we ons aan de afspraken die onder meer via de LIRA en
De Schrijverscentrale zijn gemaakt. Vanuit het landelijk overleg van Letterenorganisaties VLAM21
Draagt Poetry International bij aan de ambitie om gezamenlijk beleid te onderzoeken en te
ontwikkelen. Op basis van dat beleid kan de gehele letterensector, waaronder Poetry, het huidige
beloningenbeleid in een reëel perspectief plaatsen.
Op 4 juli 2023 tekenden de LUG/GAU en de Auteursbond een nieuw Modelcontract voor Literaire
Vertalingen dat is aangepast aan de gewijzigde uitgeefpraktijk en de nieuwe wet- en regelgeving.
Poetry International is blij dit contract als leidraad te kunnen gebruiken aangezien het geven vanvertaalopdrachten tot haar kernactiviteiten hoort.
5.5 Duurzaamheid
Tot 2023 had Poetry nog geen expliciete richtlijnen op het gebied van duurzaamheid. Omdat we ons
bewust zijn van de klimaatcrisis waarin we ons bevinden en van de verantwoordelijkheid die we alsorganisatie dragen om te proberen onze rol daarin te beperken, hebben we dit jaar met een
werkgroep binnen het team gebrainstormd over wat we kunnen doen in het kader van
duurzaamheid binnen onze organisatie. Praktisch gezien hebben we daar dit jaar de eerste stappen
in gezet: zo gebruikten we zoveel mogelijk duurzaam decor en verpakkingsmateriaal en serveerden
we vegetarisch eten tijdens het festival. Ook hebben we dichters binnen Europa aangespoord om
zoveel mogelijk met de trein naar het festival te reizen. Verschillende dichters maakten de duurzame
27keuze om uit landen als Polen en Denemarken de trein te nemen. We beperkten de rol van papier op
kantoor en hebben zo min mogelijk geprint.
Dat zijn de eerste stappen. Naast deze eerste praktische aanpassingen, hebben we ook richtlijnen
voor duurzaamheid opgesteld door ons te verdiepen in de mogelijkheden die er zijn op het gebied
van duurzaamheid. Deze richtlijnen zullen ook terug te vinden zijn op onze website, zodat Poetry
verantwoordelijk kan worden gehouden voor de beloften die we maken. Daarnaast willen we ons
duurzaamheidsverslag als leidraad gebruiken voor besluiten die we nemen in de toekomst.

28

6. Prestatieoverzicht en toelichting
Presentaties, bezoeken en bezoekers in 2023
Prestaties

Realisatie 2022

Jaarplan 2023

Realisatie 2023

Aantal presentaties

25

21

27

Waarvan presentaties in Rotterdam

25

21

27

Producties

1

1

1

Kengetallen totaal bezoek

Realisatie 2022

Jaarplan 2023

Realisatie 2023

Aantal bezoeken (fysiek en online)

4191

4500

5780

Waarvan betalend (fysiek en online)

2743

2750

4375

Waarvan in schoolverband

142

500

614

4191

3500

5780

2500

4375

500

614

Kengetallen Rotterdam
Aantal bezoeken Rotterdam (fysiek en online)
Waarvan betalend Rotterdam (fysiek en online)
Waarvan in schoolverband Rotterdam

Presentaties 2023 jaarplan

142

Presentaties 2023 gerealiseerd

Jaarplan prognose

21

Jaarplan gerealiseerd

24

Festival 3 dagen LV, 3
dagen VB
Buitenprogramma’s rond
het festival

6

6

Programma’s in aanloop
naar festival3Poëzieweek

1

Poetry Pro (inter)national
network

1

Festival 3 dagen LV, 3
dagen VB
Buitenprogramma’s rond
festival:- Literary Pub Crawl, 2
tours (ism Extra Extra)- Programma Festival
Heilige Huisjes (ism met
Stichting De
Kerkvernieuwers en De
Waalse Kerk)
Publieksprogramma’s inaanloop naar festival:- Tell ‘Em coproductie
Spraakuhloos: Paul Tran
- Optreden Ingmar Heytze
in Donner- presentatie
genomineerden
C.Buddingh’-prijs in
Boekhandel Van GennepPoëzieweek:- Schrijfworkshop Joost
Oomen (ism Bibliotheek
Rotterdam)
Poetry Pro (inter)national
network

3

29

3

3

1

0

Poet in residence

1

Educatie: Spraakzaam
Rotterdam (voorheen
Louder than a Bomb)

1

Educatie: Poetry Academy(workshops
buitenschools)

5

Poet in residence:
Mahnaz Yousefi
Educatie: Spraakzaam
Rotterdam:- workshops op scholen- eindpresentatie (op het
festival)
Educatie: Academy(buitenschools):
1 online leesclub
Buddingh’
4 vertaalworkshops(tijdens festival)
3 schrijfworkshops tijdens
festival (ism The Writer’s
Guide).
1 schrijfworkshop Ingmar
Heytze (ism Bibliotheek
Rotterdam),
1 Workshop Visual
Vernacular (Justin Perez)
Subtotaal

0
1

10

24

Prestaties aanvullend op jaarplan 2023
- Boekenweek:
Avondprogramma Doezelf normaal (i.s.m.
Frontaal)
Online programma
festival- dichters in de Keuken- online leesclub festival(ism Boekencurator)
AssistentiePoëziecentrum bij
coördinatie vanPoëzieweek NL
Subtotaal aanvullend
Totaal prestaties prognose 2023

21

Totaal prestaties
gerealiseerd 2023

Bezoekcijfers 2023

Bezoekers (betaald)

Poetry Academy Workshops
Schrijfworkshop Joost Oomen (Poëzieweek 2023)
Schrijfworkshop Ingmar Heytze
Vertaalworkshop Festival - ENG-NL
Vertaalworkshop Festival – NL- ENG
Vertaalworkshop Festival – Perzisch - NL
Vertaalworkshop Festival - Du-NL

Bezoekers (betaald)
21 (21)13 (13)14 (14)15 (15)
2 (2)
8 (8)

30

1

2

nvt

3
27

Workshop Writer’s Guide – Rachel Rumai
Workshop Writer’s Guide – Babeth Fonchie F
Workshop Writer’s Guide – Iduna Paalman
Workshop Visual Vernacular – Justin Perez
Totaal Poetry Academy

12 (12)13 (13)16 (16)17 (17)131 (131)

Publieksprogramma's
Doe zelf normaal (Boekenweek)
Tell ‘Em festival – workshop Paul Tran
Donner – optreden Ingmar Heytze
Festival, vrijdag 9 juni (ex passe partouts)
Festival, zaterdag 10 juni (ex passe partouts)
Festival, zondag 11 juni (ex passe partouts)
Festival Passe partout (3 dagen)Festival, kinderprogramma 11 juni
Literary Pub Crawl (2 tours)
Festival Heilige Huisjes
Presentatie C.Buddingh’-prijs in Van Gennep
Verhalenhuis – Al Rawaq
Totaal publieksprogramma’s

Bezoekers (betaald)
56 (56)16 (16)38
241 (164)272 (194)
214 (173)
222 (124)
48
31 (31)60
35961329 (1052)

Online activiteiten
Podcast Hester Knibbe / Miriam Van hee(Poëzieweek 2023)
Online Leesclub Buddingh (4 zooms)
Online leesclub Boekencurator (4 zooms)
FB Live stream Dichter in de keuken (festival)
Totaal online programma’s (unieke bezoekers)

70
12 (12)18 (18)193
293 (30)

Educatie (Spraakzaam R’dam)Deelnemers
Bezoek finale op festival

614
68

Educatie Hoger Onderwijs (bezoek festival uit cocreatie festival)
Hogeschool Rotterdam (lerarenopleiding)
ArtEZ Arnhem
Melanchton Schiebroek

13 (13)23 (23)33 (33)TOTAAL bezoekers educatie (VO scholen)
TOTAAL bezoekers programma’s (fysiek en online)
TOTAAL bezoekers workshops buitenschools(fysiek en online)

31

682
1661 (1110)
161 (161)

Over het jaar 2023 verzorgde Poetry International 27 presentaties, zes meer dan in het jaarplan was
opgenomen. We organiseerden in samenwerking met partners meer workshops en programma's inhet kader van het festival. Daarnaast werkten we op uitnodiging en met enthousiasme mee aan een
programma in het kader van de Boekenweek, in samenwerking met Frontaal.
Het festival concentreerde zich net als de voorgaande jaren in LantarenVenster en Verhalenhuis
Belvédère. Het festivalprogramma vond plaats in LantarenVenster, in het Verhalenhuis vonden deworkshops plaats. Tijdens het festival kon men ook buiten LantarenVenster en Verhalenhuis
Belvedére genieten van poëzie in de stad. Samen met onze nieuwe partner Extra Extra
organiseerden we op het Noordereiland twee literaire kroegentochten met optredens van jonge
talentvolle schrijvers en dichters. En met onze andere nieuwe partner De Kerkvernieuwers maakten
we voor het Heilige Huisjes festival in de Waalse kerk een poëzieprogramma.
Om nog meer tegemoet te komen aan de behoefte van ons publiek om ook zelf actief aan de slag tegaan met poëzie organiseerden we, zoals al vermeld, dit jaar meer workshops dan gepland. Doorsamen te werken met verschillende partners konden we diversiteit aanbrengen in zowel inhoud als
doelgroep. Naast de traditionele Buddingh’-leesclub en vertaalworkshops organiseerden we tijdens
het festival samen met The Writer’s Guide to the Galaxy drie schrijfworkshops speciaal voor jongevrouwen (twintigers en dertigers). Speciaal voor doven was er een masterclass Visual Vernacular (olv
Justin Perez). Ook nieuw dit jaar was de online leesclub met de Boekencurator, waarbij deelnemers
met weinig kennis van poëzie werk van vier festivaldichters lazen en een bezoek aan het festival
brachten. In samenwerking met Spraakuhloos gaf festivaldichter Paul Tran een workshop spoken
word tijdens het Tell 'em festival. Net als in 2022 organiseerden we ook dit jaar weer enkele
schrijfworkshops, gehost door dichters Joost Oomen (tijdens de Poëzieweek) en, vooruitlopend op
het festival, een onder leiding van Ingmar Heytze in de Centrale Bibliotheek. De workshops konden
rekenen op veel enthousiasme en waren uitverkocht.
Begin juni verwachtten we onze Iraanse Poet in Residence Mahnaz Yousefi. Helaas kreeg zij net voor
vertrek te horen dat ze geen visum voor Nederland kreeg. Wij hopen haar op een later moment
alsnog naar Nederland te kunnen halen.
Begin 2023 is Poetrry International lid geworden van het Europese Versopolis -netwerk om decontacten met Europese poëziefestivals, dichters en andere aangesloten partners te vergroten en teintensiveren. In het voorjaar volgde een eerste ontmoeting in Madrid waarbij we warm onthaaldwerden door de partners. Door deze bijeenkomst in Madrid verviel – in samenspraak met het
Nederlands Letterenfonds - de noodzaak voor het organiseren van een Poetry Pro netwerk event
tijdens het festival van 2023.
In 2023 heeft Poetry International haar zusterorganisatie Poëziecentrum Gent waar mogelijk
ondersteund bij de coördinatie van de jaarlijkse Poëzieweek Nederland & Vlaanderen. We hopen devolledige coördinatie van Poëzieweek Nederland in de nieuwe beleidsperiode als een van onze
activiteiten op te kunnen nemen.

32

7. Toelichting op de jaarrekening 2023 en begroting 2023
Zoals begroot sluit Poetry International het boekjaar af met een negatief exploitatiesaldo van€43.529 euro. Het resultaat zal door onttrekking van de Covid-19 reserve en de algemene reserve
worden bestemd. Het bestuur vindt het van belang toe te werken naar duurzaam financieel beleid.
Wat betreft de kosten zijn er geen grote afwijkingen ten opzichte van de begroting. Een uitgebreide
toelichting met verschillenanalyse van de baten en lasten volgt hieronder.
Continuïteit
Het eigen vermogen is in 2023 afgenomen met het resultaat over 2023 €43.529 negatief. Hiervoor iseen bedrag van €43.500 euro onttrokken aan het bestemmingsfonds Covid-19 en is het restant van€29 euro onttrokken aan de algemene reserve. Het totale eigen vermogen is veranderd van€327.592 naar €284.063. Onderdeel van het eigen vermogen zijn het bestemmingsfonds Covid-19,
de bestemmingsreserve jubileumeditie 2025, de bestemmingsreserve Organisatie-veranderplan ende bestemmingsreserve Digitale Strategie. De bestemmingsreserves worden hieronder verdertoegelicht.
Bestemmingsfonds Covid-19
Het Nederlands Letterenfonds heeft in het kader van de regeling aanvullende ondersteuning
meerjarig gesubsidieerde instellingen een incidentele, aanvullende subsidie toegekend van€316.600,-. Van dit bedrag is €207.544,- besteed in 2020, 2021, 2022 en 2023. Voor het
restantbedrag van €106.960,- is conform de regeling een bestemmingsfonds Covid-19 gevormd.
Bestemmingsreserve Jubileumeditie 2025
In 2020 en 2021 is er voor de jubileumeditie in 2025 een bestemmingsreserve opgericht van€20.000,-.
Bestemmingsreserve Organisatie-veranderplan
Het Bestuur van Stichting Poetry International heeft op 21-09-2020 het organisatie-veranderplan
vastgesteld en voor de uitvoering een budget gereserveerd van €70.000,-. Aanleiding voor het plan
was de constatering dat de structurele inkomsten achterbleven bij de structurele uitgaven en het
onverwacht grote negatieve resultaat over boekjaar 2019. Niet alle onderdelen van het plan zijn tot
nu toe gerealiseerd. Er is nog een reserve over van €23.895.
Bestemmingsreserve Digitale Strategie
Eind 2020/begin 2021 heeft Poetry International een advies laten uitbrengen door DEN over de wijze
waarop de komende jaren kan worden toegewerkt naar een nieuw en duurzaam online en digitaal
aanbod. Dit heeft geresulteerd in een digitale strategie met een roadmap in 4 fases. Hiervoor is een
bestemmingsreserve opgericht van €20.000. In 2023 bundelde Poetry International krachten met
het prijswinnend designbureau In10. Met In10 maakt Poetry International van de huidige database
een interactief en virtueel platform, om zo bij te dragen aan de ontwikkeling van het poëziegenre enom poëzie toegankelijker te maken voor een nog breder publiek. De samenwerking met In10 is het
vervolg op – en tegelijk de afronding van - het adviestraject dat Poetry International inwon bij DEN.
In 2024 zal voor de totstandkoming van het nieuwe virtuele platform de bestemmingsreserve
Digitale Strategie worden aangesproken.

33

BatenEr zijn in 2023 €13.060 minder aan baten gerealiseerd dan in eerste instantie begroot. Dit komt met
name door het feit dat de inkomsten uit fondsenwerving tegenvielen. Door het in maart inzetten van
BD Funding als fondsenwerver zijn er alsnog additionele fondsen binnengehaald.
LastenDe totale lasten vallen iets lager uit dan begroot. Hieronder wordt per onderwerp een toelichting
gegeven.
Beheerslasten personeel
De beheerslasten personeel vallen iets lager uit dan begroot. Dit heeft onder andere te maken met
een wisseling van werknemers binnen de afdeling ‘financiën, fondsenwerving en personeel’.
Beheerslasten materieel
De beheerslasten materieel vallen iets hoger uit dan begroot. Dit komt met name door dehuisvestingskosten. Poetry International zit vast aan een al lang bestaand huurcontract dat loopt tot
2029, de kosten hiervan zijn hoog en stijgen jaarlijks. Bovenop het huurcontract rekent deverhuurder bovendien servicekosten die jaarlijks stijgen. Wat betreft kantoorkosten zijn we een
bezuinigingsslag aan het slaan, maar de kosten op het gebied van abonnementen, hosting enlicenties (onder andere vanwege de professionaliseringsslagen op het gebied van social media)
vielen hoger uit dan begroot.
Activiteitenlasten personeelHet totaalbudget van de activiteitenlasten personeel is hoger dan begroot. Dit komt met name doorde aanstelling van een freelance social media manager; een belangrijke nieuwe functie in het kader
van de merklading van Poetry International. Ook werd er een tweede programmeur aangesteld,
evenals een assistent productie. Daarnaast hebben veel freelancers hun tarieven verhoogd. In 2023
hebben we geen trainee aangenomen, dus de post van € 12.500,- niet uitgegeven.
Activiteitenlasten materieel
De activiteitenlasten materieel vallen lager uit dan begroot. Dit ondanks de hoge locatiekosten van
LantarenVenster. We spendeerden meer aan de honoraria van dichters vanwege het programmeren
van grotere namen. De hotelkosten waren dit jaar ongekend hoog en de tarieven van presentatoren
en interviewers stegen aanzienlijk. Het hoofdprogramma heeft aanzienlijk meer gekost door het
inhuren van een regisseur. De kosten van de online activiteiten en projecten vielen echter een stukgunstiger uit vanwege een inhoudelijke keuze die tot minder benodigde opnames leidde.

34