Stichting Poetry International
Bestuursverslag 20191

Inhoud
Voorwoord .............................................................................................................................................................. 4
1.

2.

Inleiding .......................................................................................................................................................... 6
1.1

Een vernieuwde basis voor het festival ............................................................................................... 6

1.2

Afscheid van langjarige projecten ....................................................................................................... 7

1.3

Personele veranderingen .................................................................................................................... 7

Het 50e Poetry International Festival ............................................................................................................ 8
2.1

3.

4.

Programma’s ....................................................................................................................................... 9

2.1.1

Dichterslezingen en miniconcerten – JURRIAANSE ZAAL ............................................................. 9

2.1.2

Festivalopening: ‘What Happened tot he Future?’ – GROTE ZAAL ............................................. 10

2.1.3‘In poëzie en oorlog’ – JURRIAANSE ZAAL................................................................................... 10

2.1.4

Specials – JURRIAANSE ZAAL....................................................................................................... 11

2.1.5

Presentaties en interviews – JURRIAANSE FOYER ...................................................................... 11

2.1.6

Poetry Nights – DE DOELEN STUDIO ........................................................................................... 12

2.1.7

Louder Than a Bomb Battle – JURRIAANSE ZAAL ....................................................................... 13

2.1.8

Internationale Expertmeeting – DE DOELEN STUDIO ................................................................. 13

2.1.9

Poetry Academy - Workshopprogramma ................................................................................... 14

2.1.10

Buitenprogramma’s .................................................................................................................... 15

2.2

Poetry International Archives op het Festival ................................................................................... 17

2.3

Festivalpublicaties ............................................................................................................................. 17

2.3.1

De mooiste gedichten van de wereld – Poetry International & Uitgeverij Podium .................... 17

2.3.2‘In poëzie en oorlog’ – Bas Kwakman & Arbeiderspers ............................................................... 17

2.3.3

Ahmed Aboutaleb Lees! - Uitgeverij Douane & Poetry International ......................................... 17

2.3.4

Festivalbloemlezing What Happened to the Future? – Poetry International ............................. 17

2.3.5

Mona Kareem Femme Ghosts / Vrouwelijke geesten – Publication Studio ................................ 18

Prologen ....................................................................................................................................................... 19
3.1Poëzieweek: Antjie Krog en Tom Lanoye .......................................................................................... 19

3.2

We Are Poets & Ulrike Almut Sandig in L/V....................................................................................... 19

3.3

What Happened to the Future? in Kunsthal Rotterdam .................................................................... 19

3.4010 Says it all Festival ........................................................................................................................ 19

Jaarprogrammering 2019 ............................................................................................................................. 20
4.1

Louder Than a Bomb- cultuurtraject educatieprogramma door het jaar heen ................................ 20

4.2

Poetry Academy door het jaar heen ................................................................................................. 20

4.3

Het gedicht is een bericht ................................................................................................................. 20

4.4

De Grote Poëzieprijs - Doorstart VSB Poëzieprijs .............................................................................. 20

4.5

C. Buddingh’-prijs 2019 ..................................................................................................................... 21

4.6

Poet in Residence: Mona Kareem ..................................................................................................... 22

4.7

Dichter des Vaderlands ..................................................................................................................... 232

5.

Poetry International Web / Poetry International ARCHIVES ........................................................................ 24

6.

Marketing en communicatie ........................................................................................................................ 25

7.

Toelichting op de organisatie ....................................................................................................................... 28

8.

Functies en nevenfuncties – bestuur Stichting Poetry International 2019 ................................................ 300

9.

Prestatieraster 2019 ................................................................................................................................... 322

Bijlage 1 : Statistieken ......................................................................................................................................... 344
Addendum: Acht principes Governance Code Cultuur 2019 ................................................................................ 36

3

Voorwoord
Met zo’n 1450 mensen beleefden we op donderdag 13 juni 2019 de magische opening van het 50e Poetry
International Festival in de Grote zaal van de Doelen. We zagen unieke dichters, verbluffende duetten van dedichters Kayo Chingonyi, Mona Kareem en Ulrike Almut Sandig met het vijftig-koppige Metropole Orkest o.l.v.
Jules Buckley en de legendarische, nog immer inspirerende The Last Poets, de ‘godfathers’ van hiphop en
spoken word (en al net zo lang actief als het Poetry International Festival oud is). Nooit eerder genoten zoveelpoëzieliefhebbers van de opening van het Poetry International Festival.
2019 Vormde een hoogtepunt in de geschiedenis van Poetry International. Meer programma’s, meer dichtersen vertalers, meer producties en meer andere kunstenaars waren aan het werk voor de jubileumeditie. Dat
leidde ook tot meer inkomsten van projectsubsidies van publieke en private fondsen, tot veel meer bezoeken
en heel veel meer publiciteit.
Aansluitend op het openingsprogramma nam Ingrid van Engelshoven, Minister van OCW, het eerste exemplaar
van de jubileumuitgave De mooiste gedichten van de wereld in ontvangst met een toespraak die we niet snel
zullen vergeten:"Festivals hebben wat mij betreft een grote betekenis om nieuwe makers en nieuw publiek te bereiken. Ik wil ruimbaan geven aan dit type festivals, omdat ik echt geloof dat we daarmee mooie dingen kunnen doen voor nieuwe
en oude makers, maar ook plekken kunnen creëren waar oud en nieuw publiek elkaar kan ontmoeten. Waar een
nieuwe chemie kan ontstaan. Ik wil ook de stad Rotterdam feliciteren. Zonder de stad Rotterdam was dit festival
nooit tot stand gekomen, niet blijven bestaan en zou het nu niet zo levend zijn als het vanavond is. Ik denk: als je
dit vanavond ziet, dan ligt er ook een opdracht bij u om dit vooral levend te houden. Ik hoop hier nog vaak terug
te komen." - Ingrid van Engelshoven, Minister van OCW
In 2019 nam directeur Bas Kwakman na 16 jaar afscheid. Tijdens het festival presenteerde hij zijn boek over 50
jaar Poetry International In poëzie en oorlog waarin hij zijn afscheid als volgt verwoordde:
Het Poetry International Festival is vijftig jaar oud. Volop in beweging. (…) Ik bewoog mee totdat ook inmij, met een lichte siddering, het vliegwiel tot stilstand kwam 1.

1

Bas Kwakman, In poëzie en oorlog, Arbeiderspers 20194

Wij zijn hem veel dank verschuldigd voor de wijze waarop hij het festival en de stichting heeft geleid, door niet
altijd makkelijke tijden. Na het festival rondde interim-directeur Dries van Ingen zijn werkzaamheden af en peroktober trad de nieuwe directeur Inez Boogaarts aan.
Dank gaat uit naar de partijen die dit bijzondere jaar mogelijk hebben gemaakt, onder meer de Gemeente
Rotterdam, Nederlands Letterenfonds, Stichting Van Beuningen Peterich, Rotterdam Festivals, Prins Bernhard
Cultuurfonds, LIRA Fonds, Dioraphte, Ludo Pieters Gastschrijversfonds en als vanouds Rotterdam Schoon (vh
ROTEB).
Bijzondere vermelding verdient de forse bijdrage die wij van de stichting Droom en Daad ontvingen voor het
50e festival, waarvoor we hen zeer dankbaar zijn en waarmee we het extra luister bij hebben kunnen zetten.
Ondanks alle steun en de enorme groei in eigen inkomsten, heeft de dynamiek van dit lustrum dermate veel
extra uitgaven gekost waardoor we het jaar met een tekort moeten afsluiten. Ook vertrek, waarneming enwerving van de directie hebben onvoorziene kosten met zich gebracht.
Inmiddels zitten we midden in de Corona-crisis en zullen we de organisatie en het festival onder geheel nieuwe,deels nog onbekende condities moeten voorbereiden. We hebben er als bestuur alle vertrouwen in dat het
vijftigjarige Poetry International ook in het ‘nieuwe normaal’ potentie heeft.

Siebe Weide, april 2020
Bestuursvoorzitter Stichting Poetry International5

1.

Inleiding2019 was een bijzonder jaar in de geschiedenis van de Stichting Poetry International. Ten eerste stond het jaarin het teken van de voorbereiding en realisatie van het vijftigjarig jubileum van het Poetry International Festival(Hoofdstuk 2). Ten tweede werd een aantal langjarige projecten afgestoten en ten derde waren er
ontwikkelingen op het vlak van personele wisselingen. Het verslag van het Vijftigste Poetry International
Festival vormt de belangrijkste basis voor dit bestuursverslag. Daarom in het kort hieronder nog een aantal
opmerkingen.
1.1 Een vernieuwde basis voor het festival
Vernieuwde festivalopzet
Poetry International zag in haar vijftigste festivaleditie een uitgelezen kans om een nieuwe, open en feestelijke
festivalopzet te ontwikkelen en daarmee een nieuw en (inter)nationaal publiek blijvend te overtuigen. Het
festival werd compacter opgezet en meer geconcentreerd op een locatie. Er is een aantal nieuweprogrammalijnen en formaten ontwikkeld en elke festivaldag had een centraal thema als variatie op het
hoofdthema “What Happened to the Future?”. Het bleek een goede kapstok om verschillendeprogrammaonderdelen aan op te hangen. Het gaf richting aan de programmering en de communicatie en boodhet publiek houvast.
Positionering
Poetry Internationaal heeft een unieke traditie opgebouwd waarin internationaal toonaangevende dichters
elkaar ontmoeten en zich op één plek presenteren op een manier die je nergens anders ziet. Poetry ambieert
het om de internationale (concurrentie)positie van het festival, ten opzichte van Berlijn, Bremen, Stockholm en
St. Andrews (Edinburgh) te versterken. En met de grootse, ambitieuze en vernieuwende opzet, de veelzijdige
programmering en de productionele samenwerking met andere disciplines, zoals dit jaar met het Metropole
Orkest en The Last Poets, onderscheidde Poetry zich van de overige internationale festivals. In de toekomst
willen we hier nog meer op inzetten, ook op vernieuwende formaten waarbij dichters en vertalers al dan niet
met andere acts gepresenteerd worden.
De Doelen als festivallocatie
Met de Doelen als centrale festivallocatie hadden we de beschikking over een grote zaal die gezien deuitstraling, bezoekerspotentie en faciliteiten de juiste mogelijkheden bood voor een feestelijke, grootse
opening. De andere festivaldagen waren gelokaliseerd in het zogenaamde Jurriaanse kwartier waar we met deJurriaansezaal en de Jurriaansefoyer goede locaties hadden voor de verschillende programma’s die we voor het
festival in gedachten hadden. We konden het festival overzichtelijker, compacter en met meer festivalgevoel
programmeren en produceren. Het bood het publiek de gelegenheid om beroemde dichters in het wild te
ontmoeten: “I had a blast talking to The Last Poets”.
Publiek
De inzet en opzet van het jubileumfestival is succesvol te noemen. Met de nieuwe festivalopzet hebben we ons
publiek ruim verdubbeld, van 3845 festivalbezoeken in 2018 naar 7663 festivalbezoeken in 2019. We willen
deze groei vasthouden en verder uitbouwen, en dat biedt tevens een basis voor de toekomst met trouwe en
nieuwe partners.
Financiers
Samen met trouwe vaste financiers en projectsubsidies, stelde de nieuwe samenwerking met Stichting Droom
en Daad ons in staat een inhaalslag én een kwaliteitssprong te maken. De jubileumeditie van het vijftigste
festival is aangegrepen om met behoud van de sterke elementen van de afgelopen festivaledities een aantal
nieuwe ambities verder uit te werken.

6Samenwerking
De samenwerking met Rotterdamse kunstinstellingen, Rotterdam Festivals en Rotterdam Partners is verdergeïntensiveerd, o.m. in aanloop naar het festival. Bijvoorbeeld als onderdeel van het spoken wordfestival 010
Says It All organiseerde Poetry twee weken voor het festival in samenwerking met podia Woorden Worden
Zinnen en Paginagroots een programma op het dak van het Fotomuseum, waarbij ook Rotterdamse
Dakendagen als partner aansloot. Hiermee bereikte Poetry een breed nieuw, jong en cultureel divers publiek.
Ook de samenwerking met de Kunsthal is geïntensiveerd, door onder meer de gezamenlijke uitnodiging om
twee jonge vrouwelijke kunstenaars een expositie bij 50 Jaar Poetry te laten maken. Ook waren we partner inhet programma See you later, illustrator! Een educatief programma voor kinderen van 6 tot 12 jaar. Ook Poetry
Park bracht, terug van weggeweest, een laagdrempelige en afwisselende programmering van muziek, poëzie
en spoken word, in samenwerking met de Rotterdamse partner Stichting de Nieuwe Lichting.
Met de organisatie van de internationale netwerkmeeting in samenwerking met het Nederlands Letterenfonds
werd een belangrijke stap gezet in het verstevigen van de internationale positie van Poetry International om
ook Nederlandse dichters internationaal te promoten. De meeting bracht verschillende internationalepoëzieprofessionals bij elkaar (festivaldirecteuren, vertalers, redacteuren, journalisten) die ook de rest van het
festivalprogramma bezochten.

1.2 Afscheid van langjarige projecten
Van twee belangrijke initiatieven en projecten namen we afscheid: de Grote Poëzieprijs (3.4) en Dichter desVaderlands (3.7). De focus ligt voortaan op Internationale Poëzie en promotie van vertaalde Nederlandstaligepoëzie in het buitenland.
Samen met School der Poëzie spande Poetry International zich in 2018 en 2019 in voor de doorstart van de VSBPoëzieprijs onder de naam De Grote Poëzieprijs. De doorstart werd tijdens het festival succesvol afgerond met
de uitreiking aan Radna Fabias. Het project werd overgedragen aan de Poëzieclub. Voor het project Dichter desVaderlands droeg Poetry International afsluitend bij aan de verkiezing en aanstelling van Tsead Bruinja als
opvolger van Ester Naomi Perquin. Met zijn installatie tijdens de Poëzie week in januari 2019 rondde Poetry
International ook dit project af.
1.3 Personele veranderingenHet vijftigste festival was een hoogtepunt in de geschiedenis van de stichting. Tegelijkertijd had de organisatie
zelf in dezelfde periode een fors aantal uitdagingen te verwerken. Gedurende anderhalf jaar was Bas Kwakman,sinds 2003 als directeur actief, wegens ziekte afwezig (februari 2018 tot en met mei 2019). Dat gemis werd
met een interim-directeur, Dries van Ingen, in samenwerking met het team goed opgevangen, waarbij het
accent op het realiseren van het jubileumfestival lag. In juli 2019 werd na zestien jaar officieel afscheid
genomen van Bas Kwakman. Na uitgebreide werving en selectie is Inez Boogaarts op 1oktober 2019 als nieuwe
directeur van start gegaan. Vanaf dat moment startte ook de voorbereidingen voor het festival 2020 en deontwikkeling van het meerjarenbeleid.

7

2.

Het 50e Poetry International Festival
Een uniek jubileum bood een unieke aanleiding om het Poetry International Festival in een nieuw jasje testeken. We kozen voor drie goed gevulde en voor een divers publiek ingerichte festivaldagen, op vrijdag,zaterdag en zondag. Op de donderdagavond voorafgaand aan de festival-driedaagse openden we met een
grootse presentatie van de festivaldichters. De opening was al een eerste voorbeeld van een programmering
waarin het accent kwam te liggen op een boeiende en thematisch doordachte maar ook zeer toegankelijke
combinatie van dichters, muzikanten en andere artiesten van (wereld)formaat.
Vijftig jaar festival was tegelijk een perfecte kapstok voor zowel een terugblik op al die festivaljaren als een blik
op de toekomst van de poëzie. Onder het thema ‘What Happened to the Future?’ hebben we aan die beide
invalshoeken recht gedaan.
1970-2019
Met deze editie keerde het Poetry International Festival terug naar De Doelen, de plek waar het in 1970
allemaal begon. De opening vond plaats in de Grote zaal, de drie daaropvolgende dagen speelde het festival
zich van halverwege de ochtend tot diep in de avond voornamelijk af in het Jurriaanse kwartier. Op vrijdag enzaterdag hielden we in De Doelen Studio een ‘afterparty’ met muziek en poëzie onder de noemer Poetry
Nights. Buiten de programma’s in de Doelen was er Poetry on the Block, een serie wandeltours langs poëzie inde openbare ruimte en op zondag Poetry Park, een gratis toegankelijk eendaags festival op het
Schouwburgplein met festivaldichters, spoken wordartiesten en muziek, georganiseerd in samenwerking met
Stichting De Nieuwe Lichting. Over deze en andere programma’s, zoals de workshops, verderop in dit verslag
meer.
Bezoek verdubbeld
De inzet en opzet van het 50e festival is succesvol te noemen. Met de nieuwe festivalopzet hebben we ons
publiek ruim verdubbeld, van 3845 festivalbezoeken in 2018 naar 7663 festivalbezoeken in 2019. We willen
deze groei vasthouden en verder uitbouwen. De potentie daarvoor is er: 54% van de bezoekers bezocht het
festival voor het eerst, 53% van het festivalbezoek gaf aan zeker en 38% waarschijnlijk komend jaar opnieuw tegaan.
De aantrekkingskracht van het festival blijkt sterk verbeterd, 56% van de bezoekers kwam van buiten de regio
naar Rotterdam en 15% is jonger dan dertig (zie ook hieronder). De waardering was met een 8.0 onveranderd
hoog: “Echt petje af, wat een happening!”. Voor de helft van de bezoekers oversteeg het festival deverwachtingen en voor 41% was het naar verwachting. Eveneens 38% zegt het festival actief te willen
promoten onder bekenden.
Terug in de Doelen‘Welcome back at de Doelen’ stond er op het vier bij zeven meter grote geveldoek boven de entree van degrote zaal van de Doelen. Poetry International was op haar vijftigste verjaardag, na vierentwintig jaar weer
terug in de Doelen en werd daar op alle niveaus zeer welkom geheten. Het festivalpubliek werd binnenkomst
van de Doelen verrast met een dichtregel van Rita Dove: If you can’t be free, be a mystery.
Bastiaan de Nennie, 3D-kunstenaar, werd door Poetry International gevraagd om de ruimtes en architectuur
van de Doelen een extra laag mee te geven zodat er een hedendaagse en actieve festivalsfeer zou ontstaan. Via
een soundscape van vijftig jaar poëzie en een 3D-lettergordijn van het gedicht ‘hooggeëerd publiek’, van Ulrike
Almut Sandig werd het publiek op het festival feestelijk ontvangen. De Nennie onderzocht daarnaast diverse
vormen van poëzie die hij vertaalde in een tiental kleurige mensgrootte shadow art-kunstwerken. Ook
ontwierp hij een twaalf meter lange backdrop voor het foyerpodium. Hiervoor gebruikte hij een gedicht van
Remco Campert dat door middel van specifieke belichting in het Engels of het Nederlands te lezen was.
In de hal en de foyer was er een levendige boekenmark met kleine uitgeverijen en boekhandels. Het publiek
kon er een poëzieregel zeefdrukken op eigen kleding of een boek opnieuw laten inbinden. Ook was er een
bioscoop, inclusief popcorn, met een twee uur durende montage uit het rijke festivalarchief, een selectiepoëziefilms die eerder op het festival te zien waren en net nieuw uitgebrachte films zoals Threshold vanMichelle Cheripka en Memory-Bridge van Danielle Eliska and Shalewa Mackal.

82.1 Programma’s
Bij iedere editie van het Poetry International Festival draait het om het ten gehore brengen van de poëzie vantalentvolle en vooraanstaande dichters uit vele landen en taalgebieden, en het tot stand brengen van een
publieke omgeving waarin die poëzie gedragen door de stem van de dichter en gesteund door vertalingen in
het Nederlands en Engels de festivalbezoeker op een aangename, boeiende maar soms ook confronterendewijze weet te bereiken. Dat vraagt om een veelzijdig programma, bestaande uit lezingen, interviews en
paneldiscussies, thematische specials, workshops en buitenprogramma’s.

2.1.1
Dichterslezingen en miniconcerten – JURRIAANSE ZAAL
Centraal in de programmering stonden de dichterslezingen in de Jurriaanse zaal, die dit jaar werden
afgewisseld met miniconcerten van bands, solisten en duo’s. Die mix bleek zeer goed te werken. De optredens
sloten qua lading en impact goed aan bij de dichterslezingen, boden een mooi en passend intermezzo en
versterkten de festivalsfeer. Dichterslezingen en miniconcerten stonden doorlopend geprogrammeerd met een
muzikale act na elke derde dichter en het publiek kon elk gewenst moment in- en uitlopen.
We zijn erin geslaagd een bijzondere sterke, diverse en aansprekende line-up aan dichters naar het festival tehalen, met jonge en oudere publieksfavorieten, politiek geëngageerde dichters met een bijzondere talige enpoëtische souplesse, rasperformers, entertainende verhalenvertellers, dichters die het denken prikkelen enlaten zien welke wegen de menselijke geest allemaal in kan slaan. Iedere dichter bleek een kampioen in zijn ofhaar eigen poëtische wereld. Geen wonder dat de nodige optredens de zaal tot een staande ovatie brachten.

Dichters
1.

Frank Báez [Dominicaanse Republiek, 1979]
Tevens poet-in-residence in Amsterdam (Nederlands Letterenfonds)
2. Charles Bernstein [Verenigde Staten, 1950]
3. Vahni Capildeo [Trinidad en Tobago / Verenigd Koninkrijk, 1973]
4. Kayo Chingonyi [Zambia / Verenigd Koninkrijk, 1987]
5. Jules Deelder [Nederland, 1944]
6. Rita Dove [Verenigde Staten, 1952]
7. Judith Herzberg [Nederland, 1934]
8. Mona Kareem [Koeweit / Verenigde Staten, 1987]
Tevens poet-in-residence in Rotterdam (Ludo Pieters Gastschrijver Fonds)
9. Antjie Krog [Zuid-Afrika, 1952]
10. Tom Lanoye [België, 1958]
11. Patricia Lockwood [Verenigde Staten, 1982]
12. Lieke Marsman [Nederland, 1990]
13. Fiston Mwanza Mujila [Congo / Oostenrijk, 1981]
14. James Noël [Haïti, 1978]
15. Galina Rymboe [Rusland, 1990]
16. Sayaka Osaki [Japan, 1982]
17. Koleka Putuma [Zuid-Afrika, 1993]
Vanwege visumproblemen moest Putuma op het laatste moment verstek laten gaan.
Simone Atangana Bekono [Nederland] las in haar plaats.
18. Marieke Lucas Rijneveld [Nederland, 1991]
19. Ulrike Almut Sandig [Duitsland, 1979]
20. Lea Schneider [Duitsland, 1989]
21. Santiago Vera [Peru, 1987]
22. Zheng Xiaoqiong [China, 1980]
23. Péter Závada [Hongarije, 1982]
24. Raúl Zurita [Chili, 1950]

9Muzikanten en artiesten
Metropole Orkest onder leiding van Jules Buckley – muziek in het openingsprogramma bij de dichters Kayo
Chingonyi, Mona Kareem, Ulrike Almut Sandig en The Last Poets en bij een compilatie van archiefmateriaal.
The Last Poets – de legendarische, ook vijftig jaar acterende godfathers van hiphop en spoken word, traden
begeleid door het Metropole Orkest in het openingsprogramma, tijdens de afterparty bij de opening, gaven
een workshop en een interview voor publiek
Mario Batkovic – componist en solo-accordeonist met eigenzinnig repertoire geïnspireerd op minimal music.
De Likt – Rotterdamse futuristische funkformatie met o.a. muziek op teksten van Jules Deelder en Drs. P.
Eduardo Guerrero (dans) en Antonio Lizana (saxofoon en zang) – een vernieuwende combinatie vanflamencodans en –muziek.
Charlotte Adigéry – jong talent uit België, met minimalistische elektronische pop.
A-WA – Band rond de drie Israëlisch-Jemenitische zussen Haim met een repertoire waarin folkloristische
melodieën met dance en hiphop beats worden gemengd.
Bruno Xavier da Silva – basgitarist, eenmansband met een repertoire waarin harmonie, ritme en improvisatie
samenkomen.
2.1.2
Festivalopening: ‘What Happened tot he Future?’ – GROTE ZAAL
Met zo’n 1450 mensen beleefden we op donderdag 13 juni de magische opening van het 50e Poetry
International Festival in de Grote zaal van de Doelen. We zagen unieke dichters, verbluffende duetten van dedichters Kayo Chingonyi, Mona Kareem en Ulrike Almut Sandig met het vijftig-koppige Metropole Orkest o.l.v.
Jules Buckley en de legendarische, nog immer inspirerende The Last Poets, de ‘godfathers’ van hiphop en
spoken word.

‘What Happened to the Future?’, festivalopening in de Grote zaal van de Doelen © Hielke Grootendorst

2.1.3‘In poëzie en oorlog’ – JURRIAANSE ZAAL
Het eerste algemene publieksprogramma in de Jurriaanse zaal stond in het teken van het vijftigjarig jubileum
met de presentatie van In poëzie en oorlog, de door scheidend festivaldirecteur Bas Kwakman geschreven,persoonlijke en onthullende kijk op de geschiedenis van Poetry International. Ernest van der Kwast interviewde
de auteur en de dichters Tonnus Oosterhoff, K. Schippers en Antjie Krog, die alle drie in het boek voorkomen,
lazen poëzie. Eerste exemplaren van het boek werden uitgereikt aan Adriaan van der Staay, de oprichter van
het festival, en aan Margreet Mooij, dochter van de eerste festivaldirecteur, Martin Mooij. Lukas Simonis en
Henk Bakker die vaak samen met festivaldichters experimentele hoorspelen tot stand brachten, leverden een
muzikale bijdrage aan het programma.

102.1.4
Specials – JURRIAANSE ZAAL
Analoog aan de opzet van het openingsprogramma programmeerden we op vrijdag, zaterdag en zondag een
groot ‘doorgecomponeerd’ avondprogramma, met vooral poëzie maar ook andere teksten, film en muziek.
Het vrijdagavondprogramma met als titel Our Collective Memory stond in het teken van herinnering en
geheugen met bijdragen van Patricia Lockwood (USA), Zheng Xiaoqiong (China), Raúl Zurita (Chili) en Anna
Enquist (Nederland). Ook dichteres Koleka Putuma (Zuid-Afrika) zou een bijdrage aan dit programma leveren,maar kreeg geen visum voor haar reis naar het festival. Presentatrice Clarice Gargard kon dat gat opvullen doordelen uit haar correspondentie met Putuma voor te lezen. De Zwitserse muzikant Mario Batkovic die eerder
met een miniconcert te horen was leverde een muzikale bijdrage aan het programma. Verder werd de korte
film ‘I Come from the Fire City’ (naar een gedicht van Eve L. Ewing) vertoond en een kort fragment uit het
beeldarchief van Poetry International.

Patricia Lockwood (VS) in Our Collective Memory © Hielke Grootendorst

In het zaterdagavondprogramma The Future Revisited keken we naar de toekomst, de toekomst van de poëzie
en de manier waarop het verleden daarin een rol speelt. Er waren voordrachten van Charles Bernstein (VS),James Noël (Haïti), Vahni Capildeo (Trinidad/VK) en Galina Rymboe (Rusland). Marian Donner las haar speciaal
voor het festival geschreven essay over het verlangen naar een tijd waarin zowel de geschiedenis als detoekomst nog bestonden, over nostalgie naar vroeger en nostalgie naar later. Er werden zogenaamde poëzie
memes getoond en de avond werd besloten met de indrukwekkende Nederlandse première van het
ontroerende Die Nuwe Verbond, een door Antoni Schonken gecomponeerd muziekstuk op basis van engedragen door de gelijknamige tekst van festivaldichter Antjie Krog, die zelf de spreekstem voor haar rekeningnam.
Het zondagavondprogramma Prijs de Poëzie bracht de genomineerden voor de C. Buddingh’-prijs en de nieuwe
Grote Poëzieprijs bijeen in een wervelende poëzieshow die culmineerde in de uitreiking van de ‘Buddingh’(beste poëziedebuut) aan Roberta Petzoldt en De Grote Poëzieprijs (beste dichtbundel) aan Radna Fabias.
Muziek was er van het Israëlisch -Jemenitische zangtrio A-WA en gospelkoor G-project.

2.1.5
Presentaties en interviews – JURRIAANSE FOYER
Terwijl er in de Jurriaanse zaal doorlopend dichterslezingen en miniconcerten plaatsvonden, bood het podium
in de Jurriaanse foyer ruimte voor gesprek in de vorm van paneldiscussies en interviews. Zo kon het publiek
steeds kiezen uit meerdere programma’s. Dit leidde in de foyer tot een fijne, laagdrempelige sfeer, waarbij het

11

publiek rustig iets kon eten of drinken terwijl ze luisterden naar gesprekken van festivaldichters en andere
gasten op het Foyerpodium.
Om aandacht te besteden aan de jubileumuitgave De mooiste gedichten van de wereld nodigden we elf
Nederlandstalige dichters uit die een bijzonder verhaal te vertellen hadden over hun keuze voor het boek. Dezedichters waren Anna Enquist, Erik Jan Harmens, Ellen Deckwitz, Antoine de Kom, K. Michel, Simone Atangana
Bekono, Ingmar Heytze, Frank Keizer en de voor De Grote Poëzieprijs-genomineerden Willem Jan Otten, Maria
Barnas en winnaar Radna Fabias. Verspreid over het weekend werden zij geïnterviewd door Francis
Broekhuijsen, wat intieme, persoonlijke gesprekken opleverde. Op deze manier werd ook een groot aantal
Nederlandstalige dichters tijdens het festival het podium geboden.
Tijdens de reeks The Future is … werden binnen het kader van het festivalthema gesprekken gevoerd over hoe
de poëzie zich verhoudt tot een steeds sneller veranderende wereld. Er werden thema’s aangeboord zoals
feminisme en gendernormen, digitale poëzie en artificial intelligence. In deze reeks bevond zich ook een
speciaal ontwikkeld programma over meerstemmigheid in poëzie door gastprogrammeur en stadsdichter Dean
Bowen, en was er aandacht voor het vertalen van poëzie in het programma The Future is Vertaald.
Hoogtepunten op het Foyerpodium waren onder andere het mooie programma over recentelijk overleden
Surinaamse dichters, in samenwerking met poëzietijdschrift Awater, en een exclusief interview met Judith
Herzberg, die bevraagd werd door actrice Loes Luca. Ook The Last Poets gaven een uniek interview, waarbij
jonge Rotterdamse spoken wordartiesten de gelegenheid kregen een ode te brengen aan de Poets, die binnen
de Rotterdamse scene als helden worden gezien.

The Last Poets in gesprek op het Foyerpodium © Zelda Bonnet

2.1.6
Poetry Nights – DE DOELEN STUDIO
Waar de zaalprogrammering eindigde, begon op vrijdag- en zaterdagavond de Poetry Night. Het poëziefeestje
in de Doelen Studio vormde een luchtige, toegankelijke voortzetting van de programmering. Dichters van het
festival waren hier in een heel ander licht te zien: als muzikant, DJ, of onderdeel van een poëzieband. Zo traden
de festivaldichters Ulrike Almut Sandig, Kayo Chingonyi en Frank Báez op tijdens de Poetry Night. Beideavonden werden ingeluid met de poëtische notulen: een verslag van de festivaldag door een jonge schrijver die
de gehele dag de festivalsfeer had geproefd. Alle DJ’s en muzikanten die te horen waren tijdens de Poetry
Night, zijn overdag ook dichter. De feestjes vielen in de smaak bij het publiek, maar zeker ook bij de dichters:
op zaterdag kon je zomaar getuige zijn van Rita Dove, voormalig Poet Laureate van de Verenigde Staten, die denacht in danste met de spoken word-legendes The Last Poets.

122.1.7
Louder Than a Bomb Battle – JURRIAANSE ZAALPoëzie-educatie zet, in al zijn verscheidenheid aan tot lezen, luisteren, zelfexpressie en nieuwsgierigheid. Dat
mag wringen en tot nadenken stemmen. Samen met een aantal Rotterdamse scholen begeleiden we sinds
2014 een educatieprogramma gericht op het ontdekken en zelf schrijven van poëzie, slam poems en spoken
word. Inspiratiebron voor dit traject is de documentaire “Louder Than a Bomb”, waarin jongeren dankzij slampoetry aan zelfvertrouwen winnen en hun creatief talent ontdekken.

Poetry Nights (links) en Louder Than a Bomb © Hielke Grootendorst

In Amerika is Louder Than a Bomb een film, een competitie, een groots slampionship voor jongeren, in
Rotterdam door Poetry International getransformeerd tot een gelijknamig poëzieproject voor middelbaar
scholieren. Tijdens het project ontdekken scholieren hoe leuk, mooi en ontroerend poëzie kan zijn (zie“Educatieprogramma 3.1). De film laat zien hoe jongeren, verkerend in verschillende moeilijke situaties, door
het schrijven van poëzie een manier vinden om met hun lot in het reine te komen. Met de filmbeelden vers in
het geheugen gingen de scholieren onder leiding van jonge Rotterdamse dichters zelf aan de slag met thema's
die ze interessant vonden en in genres die hen aanspraken.
Het programma kent momenteel twee trajecten. Een zogenaamd Rotterdams cultuurtraject, samen met KCR,
met workshops over slam poetry en het zelf schrijven van gedichten, en een festivaltraject met naast die
workshops ook een (wedstrijd)programma dat naar het festival toewerkt met een masterclass voor een selectie
aan deelnemers per school en waar uiteindelijk in een battle, tijdens een speciaal festivalevent, een winnaar
wordt bepaald.
Tijdens het 50e Poetry International Festival stonden de beste acht jonge dichters uit deze masterclass in deslotbattle van het project Louder Than a Bomb. Ruim 450 scholieren moedigden hun klasgenoten aan om hun
beste performance neer te zetten. Hind Tahrioui van Het Lyceum Kralingen won uiteindelijk de felbegeerde
LTaB-bokaal. De jury bestond o.a. uit Dean Bowen (stadsdichter Rotterdam) en Anne van Winkelhof (dichter).
Elten Kiene en voormalig stadsdichter Derek Otte verzorgden de duopresentatie.

2.1.8
Internationale Expertmeeting – DE DOELEN STUDIO
Poetry International nodigde in samenwerking met het Nederlands Letterenfonds een gezelschap van vijftieninternationale gasten uit om het jubileumfestival bij te wonen. Onder deze gasten bevonden zich uitgevers vanpoëzie, festivaldirecteuren en poëzieredacteuren uit het buitenland. Op de vrijdagochtend van het festival was
er een netwerkbijeenkomst voor alle internationale gasten en Nederlandse vertegenwoordigers uit het veld
(festivalorganisatoren, vertalers, redacteuren) met het doel om internationale kennismaking en samenwerking
aan te moedigen.
Tijdens een korte introductie schetste Victor Schiferli namens het Nederlands Letterenfonds wat het fonds kan
betekenen voor internationale partners wanneer zij Nederlandse dichters zouden willen uitgeven of uitnodigenop hun festival. Central editor Lisa Katz gaf namens Poetry International Archives een presentatie over decollectiewebsite van Poetry International, de nieuwe ontwikkelingen en hoe de website een vehikel kan zijnvoor internationale samenwerking.

13

Daarnaast was er aandacht voor de huidige stand van zaken in de Nederlandse poëzie. Dichter des Vaderlands
Tsead Bruinja las een speciaal voor het festival geschreven gedicht voor dat zijn vertaler Michele Hutchison inhaar Engelse vertaling voorlas. Ook was Maria Barnas, een van de genomineerden voor De Grote Poëzieprijs,
uitgenodigd om uit haar genomineerde bundel Nachtboot voor te dragen. Helaas was Maria Barnas ziek en kon
zij niet aanwezig zijn. Haar vertaler Donald Gardner, die ter gelegenheid van Barnas’ nominatie voor de prijs
meerdere gedichten naar het Engels vertaalde, was wel aanwezig en las zijn vertalingen van de gedichten voor.
Op verzoek van Barnas werden de originele gedichten gelezen door Feline Streekstra.
Alle gasten ontvingen een speciaal voor deze gelegenheid gepubliceerde uitgave De Grote Poëzieprijs / The
Grand Poetry Prize met gedichten in originele taal en Engelse vertaling van alle zes voor de prijs genomineerde
dichters. Dit is een uitgave van Publication Studio Rotterdam in samenwerking met Poetry International.
2.1.9
Poetry Academy - Workshopprogramma
Vanuit de Poetry Academy, het cursusinstituut van Poetry International, werd tijdens het festival een
uitgebreid workshopprogramma aangeboden waar poëzieliefhebbers op vrijdag, zaterdag en zondag actief aande slag konden met de vele facetten van de woordkunst. Het programma was zodanig ingericht om een divers
en breed publiek aan te spreken. Tijdens het 50th Poetry International Festival presenteerde Poetry Academy
elf workshops verspreid over drie dagen. Bijzonder was de workshop Speaking Your Truth gegeven door delegendarische grondleggers van hiphop The Last Poets. Het programma kende in totaal 100 deelnemers.
Verspreid over de drie festivaldagen werd tijdens de Vertaalworkshops het werk van vijf festivaldichters uit vijf
verschillende talen vertaald, onder leiding van kundige vertalers uit het veld. Het thuis vertaalde werk van
Patricia Lockwood (Engels), Mona Kareem (Arabisch), Ulrike Almut Sandig (Duits), Frank Báez (Spaans) en JamesNoël (Frans) werd tijdens de workshops uitvoerig nabesproken, gevolgd door persoonlijke toelichting van dedichters zelf.
Naast de bekende vertaalworkshops waren er schrijf-, performance, en verdiepingsworkshops. Zo genoten op
de vrijdag vijftien gelukkige deelnemers de persoonlijke aandacht en levenslessen van de legendarische Last
Poets tijdens de uitverkochte workshop Speaking Your Truth.
Op zaterdag werd de uitverkochte schrijfworkshop verzorgd door Ingmar Heytze gevolgd door een
performanceworkshop onder leiding van voormalig stadsdichter Derek Otte. Maar liefst vijf deelnemers
klommen na de performance workshop het Open Podium op, dat direct na de workshop plaatsvond in deJurriaanse Foyer. De zaterdag werd afgesloten met een feestelijke festivaleditie van The Night Shift,
aangeboden in samenwerking met The Writer’s Guide (to the Galaxy). Deelnemers gingen tijdens deze avond
aan de slag met speciale schrijfprompts en kregen ter plekke feedback op hun werk van docente Silvana Sodde.
Het workshopprogramma werd zondag afgesloten met een echte hands-on workshop boekbinden onder
begeleiding van Publication Studio Rotterdam. Op de tweetalige workshop kwamen zowel gepassioneerde
vakspecialisten als nieuwsgierige geïnteresseerden af.

14Workshop gedichten inbinden met Publication studio Rotterdam © Hielke Grootendorst

Op vrijdag 14 juni
Vertaalworkshop Engels
Met vertaalster Evi Hoste en dichter Patricia Lockwood‘Speaking your truth’ - Workshop Spoken Word met The Last Poets
Workshop Poëzie schrijven - met dichter Ingmar Heytze
Op zaterdag 15 juni
Vertaalworkshop Arabischmet vertaalster Nisrine Mbarki en dichter / poet in residence Mona Kareem
Workshop Spaans
Met vertaler Luc de Rooij en dichter Frank Báez
Workshop Poetry Performance met dichter Derek Otte
Workshop The Nightshift – door Writer’s Guide
Op zondag 16 juni
Vertaalworkshop Duitsmet vertaler Ton Naaijkens en dichter Ulrike Almut Sandig
Vertaalworkshop Frans
Met vertaalster Vicky Francken en dichter Kames NoëlWorkshop bundelbinden – door Publication Studio Rotterdam
Familieworkshop Woorden Temmen – door Kila&Babsie

2.1.10

12 deelnemers
14 deelnemers
20 deelnemers

7 deelnemers
4 deelnemers
12 deelnemers
12 deelnemers

5 deelnemers
4 deelnemers
6 deelnemers
4 deelnemers

Buitenprogramma’s

Poetry on the Block
Vanuit festivalhub de Doelen vertrok er iedere dag rond het middaguur een poëtische wandeltour door het
centrum van Rotterdam. Samen met een gids van UrbanGuides gingen de deelnemers op zoek naar bijzondere
kunst in de buitenruimte en verrassende ontmoetingen met festivaldichters en spoken word artiesten. Het
publiek kwam in groten getale af op dit programmaonderdeel.
Iedere tour kreeg een eigen thema:

15

Op Flashback Friday kwamen de roerige geschiedenis en het veelzijdige verleden van het Poetry International
Festival aan bod. De tour was een reis door de tijd, van de eerste sporen van een klein festival tot deverworvenheden van een internationaal poëziefestival van wereldformaat. Charles Bernstein bracht tijdens
deze tour een prachtige voordracht op het dak van de Kruispleinflat en spoken wordartiest Swendeline Ersilia
verzorgde een performance vanaf een balustrade in boekhandel Donner.
Tijdens The Future is…now! tour werd er op zaterdag langs sloop en de nieuwste nieuwbouw gewandeld en
ontdekten de deelnemers hoe de havenstad altijd al het speelveld was van utopisten; van dromers en van
doeners. Lieke Marsman las haar gedichten voor op de DakAkker en spoken wordartiest Mariana Hirschfeld
droeg voor op het podium van Kriterion.
De Proud to be a Poet tour richtte zich zondag op het Oude Westen, waar de deelnemers op steenworp afstandvan de Doelen ontdekten welke cultuur er ontstaat op plaatsen waar mensen met diverse culturele
achtergronden collectief een nieuw thuis vinden. Festivaldichter Mona Kareem droeg in deze tour voor op het
dak van Kino en songwriter KEES verzorgde een optreden in de Doelen Studio.
Poetry Park – SCHOUWBURGPLEIN
Op de festivalzondag bracht Poetry International samen met De Nieuwe Lichting ‘Poetry Park’ terug. Poetry
Park ontstond in 1977 als onderdeel van het Poetry International Festival in Het Park bij de Euromast.
Voordrachten van dichters van het festival werden er afgewisseld met muzikale optredens, er waren bovendien
allerlei eetkraampjes en zo trok Poetry Park altijd een cultureel zeer divers publiek. Het ooit bescheiden
begonnen Poetry Park groeide uit tot het Dunya Festival dat nu deel geworden is van Rotterdam Unlimited.
Poetry Park 2019 stak het concept weer in een nieuw jasje. Zondag 16 juni was het Schouwburgplein, tussen
16:00 en 23:00 uur de plek voor optredens van dichters, aspirant-dichters en muzikanten. Het eerste uur was
er een open podium waar aspirant-dichters hun eigen werk voordroegen. Om 17:00 uur traden afgewisseld
met muzikale optredens de festivaldichters Kayo Chingonyi (Zambia / VK) en Ulrike Almut Sandig (Duitsland) envoormalig stadsdichter Derek Otte aan. Muziek (en poëzie) was er van Frino, Dwayne Franklin & Daddy Jacob,
Beau Zwart en Lucky Fonz III. De Rotterdamse band KUZKO sloot Poetry Park af.

Mona Kareem op het dak van Kino tijdens Poetry on the Block, Lucky Fonz III op Poetry Park, publiek Poetry Park, Swendeline Ersilia voor
Poetry on the Block in Donner © Hielke Grootendorst

16

2.2 Poetry International Archives op het Festival
Al sinds het begin van het Festival wordt er een volledige audioregistratie van alle programma’s gemaakt. Toten met het festival in 2010 werd dat door de Wereldomroep gedaan maar sinds de opheffing van die omroep
zorgt Poetry International zelf voor een registratie. Sinds 2014 worden van de belangrijkste programma’s van
het festival (opening, slot en alle dichterslezingen) ook live streams verzorgd. Met deze live streams en deregistratie van een groot deel van de overige programma’s wordt zo een haast integraal videoverslag van het
festival gerealiseerd. De programma’s worden gefilmd met twee bemande camera’s, live gemonteerd envoorzien van ondertitels door gebruik te maken van de vertalingen die in de zalen geprojecteerd worden. De
streams worden uitgezonden via de website en het eigen Youtube-kanaal, waar de programma’s nadien direct
on demand beschikbaar zijn. Met de live streams en de aanvullende informatie zoals dichtersprofielen,gedichten en artikelen creëert Poetry International een digitale pendant van het festival die door duizenden(meest buitenlandse) poëzieliefhebbers gevolgd kan worden.

2.3 Festivalpublicaties
Het vijftigjarig bestaan van het Poetry International Festival werd ook gevierd met enkele bijzondere
publicaties die in samenwerking met verschillende auteurs, bloemlezers en uitgeverijen tot stand kwamen.
2.3.1
De mooiste gedichten van de wereld – Poetry International & Uitgeverij Podium
Een jubileum vraagt om een bijzondere uitgave. Bij eerdere jubilea werden er al bloemlezingen met de mooiste
gedichten uit het festivalverleden samengesteld en gepubliceerd en daarom kozen we ervoor om het dit jaar
anders aan te pakken. In plaats van zelf een selectie gedichten te maken voor een bloemlezing, vroegen we aanvijftig Nederlandse en Vlaamse dichters om de archieven van het festival in te duiken en hieruit hun favoriete
gedicht uit het festivalverleden te selecteren en van een introductie te voorzien. Het leverde de zeer rijke,
veelzijdige, ontroerende en grappige bundel De mooiste gedichten van de wereld op. Het boek werd
gepubliceerd door Uitgeverij Podium, met wie we voor het eerst een samenwerking zijn aangegaan.
2.3.2‘In poëzie en oorlog’ – Bas Kwakman & Arbeiderspers
In poëzie en oorlog, uitgegeven door Uitgeverij de Arbeiderspers, vertelt op onorthodoxe wijze de geschiedenis
van het Poetry International Festival. Het is een persoonlijk verslag van Bas Kwakman, die zelf zestien jaar langdirecteur van Poetry International was. Hij schrijft met warmte, humor, kennis en verbazing over defamiliedrama’s, de stammenstrijd, de ijdelheden en onvolkomenheden, maar ook over de gedeelde overtuiging
dat poëzie de wereld beter maakt. Het boek werd op vrijdag 14 juni gepresenteerd in de Jurriaanse zaal door
middel van een interview met Bas Kwakman door Ernest van der Kwast.
2.3.3
Ahmed Aboutaleb Lees! - Uitgeverij Douane & Poetry International
Op uitnodiging van Poetry International koos Burgemeester en poëzieliefhebber Ahmed Aboutaleb zijn vijftig
favoriete gedichten uit de wereldpoëzie voor de bloemlezing Lees! De bundel is een samenwerking met deRotterdamse uitgeverij Douane en werd op vrijdag 7 juni gepresenteerd in Boekhandel Donner. Prinses
Laurentien nam daar het eerste exemplaar uit handen van de Burgervader in ontvangst, daarnaast gaf zij een
korte toespraak. Burgemeester Ahmed Aboutaleb werd geïnterviewd door Ernest van der Kwast en droeg
gedichten uit de bloemlezing voor. Aansluitend was er gelegenheid om de bloemlezing te laten signeren.
2.3.4
Festivalbloemlezing What Happened to the Future? – Poetry International
Waar de uitgegeven jubileumbundels terugblikken op vijftig jaar festivalgeschiedenis en de poëzie die die jarenhebben opgeleverd, vestigt de festivalbundel What Happened to the Future? de aandacht op de optredende
dichters van het festival van 2019. Van iedere dichter van het festival staat in deze bundel één gedicht in zowel
originele taal als in Nederlandse vertaling. De bundel werd vormgegeven door STOF en programmeur Feline
Streekstra schreef het voorwoord.

172.3.5
Mona Kareem Femme Ghosts / Vrouwelijke geesten – Publication Studio
Na afloop van Mona Kareems verblijf als Poet in Residence (par.3.6) verscheen bij Publication Studio Rotterdam
de uitgave Femme Ghosts / Vrouwelijke geesten. Gedichten die Kareem schreef tijdens haar residentie in
Rotterdam zijn hierin opgenomen, samen met ander ongepubliceerd werk. De gedichten verschenen in het
Arabisch, Nederlands en Engels. Een van de gedichten is het veelgeprezen 'Lofrede voor toekomsten die
komen', dat Kareem tijdens de festivalopening samen met het Metropole Orkest ten gehore bracht. De
vertalingen naar het Nederlands zijn van Nisrine Mbarki.

18

3.

PrologenIn de eerste helft van dit jaar organiseerde Poetry International drie zogenaamde ‘Prologen’, programma’s op
verschillende locaties in Rotterdam waarin vooruitgekeken werd naar het vijftigste Poetry International
Festival.
3.1 Poëzieweek: Antjie Krog en Tom Lanoye
De eerste proloog op 3 februari vond plaats in de Studio van de Doelen. Te gast waren Tom Lanoye, auteur van
het Poëziegeschenk 2019, getiteld Vrij-Wij? en de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog, net als Tom Lanoye een
van de dichters van het 50e Poetry International Festival. Beiden lazen zowel solo voor als in duet met elkaar,in een lezing waarbij een zekere theatraliteit niet werd geschuwd. Beide auteurs werden over hun werk ensamenwerking geïnterviewd door presentator Jasper Henderson. Muziek was er van Dwayne Franklin & Daddy
Jacob. En er was een quiz over de geschiedenis van het Poetry International Festival waarmee een passepartout voor het festival viel te winnen.
3.2 We Are Poets & Ulrike Almut Sandig in L/V
Op 7 april brachten we in samenwerking met LantarenVenster de tweede proloog met film en poëzie als
ingrediënten. Poëzie was er van festivaldichter Ulrike Almut Sandig en van Simone Atangana Bekono. Film
speelt een belangrijke rol in het werk van beide dichters. De dichters lazen uit hun werk en werden kortgeïnterviewd door presentator Jasper Henderson. De prijswinnende Nederlandse poëziefilm van Anna Eijsbouts
Hate for Sale werd getoond naast een opname van festivaldichter Rita Dove en de trailer van de film Symfonie
van het lichaam van Monica Ruíz, een portret van flamencodanser Eduardo Guerrero en saxofonist Antonio
Lizana die beiden ook tijdens het festival optraden. Ook bij deze gelegenheid was er een quiz over degeschiedenis van het festival. Na een pauze met vaste waarde Dwayne Franklin & Daddy Jacob werd dedocumentaire We are poets vertoond. Deze documentaire volgt zes tieners uit Leeds bij hun voorbereiding
voor de deelname aan ‘Brand New Voices’ een van de belangrijkste Slam Poetry competities in de Verenigde
Staten. We zien hoe de tieners in hun toewijding en gretigheid zowel hun poëtische stem vinden als de ruimte
om woorden te geven aan wat hun leven en verwachtingen kleurt.
3.3 What Happened to the Future? in Kunsthal Rotterdam
De derde proloog vond op 25 mei plaats in de Kunsthal, partner in de organisatie van deze proloog en van demet deze proloog te openen tentoonstelling What Happened to the Future, waarin kunstenaars Vera van der
Seyp en Yara Veloso de grenzen van poëzie in combinatie met nieuwe media onderzochten. Speciaal voor dit
jubileum doken zij in het archief van Poetry International en selecteerden werk van dichters die ooit op het
podium van het festival hebben gestaan. Hun stond de vraag voor ogen hoe in een tijd van internet en social
media beeld en literatuur elkaar zouden kunnen versterken. Op experimentele wijze gingen ze op zoek naar
antwoorden, waarbij ze gebruik maakten van hedendaagse algoritmes en technologieën. In een gesprek met
presentator Jasper Henderson werd hun aanpak nader toegelicht. De proloog werd ook aangegrepen om devier genomineerden voor de C. Buddingh’-prijs te presenteren. Obe Alkema, Gerda Blees, Roelof ten Napel en
Roberta Petzoldt lazen voor uit hun genomineerde debuut. Festivaldichter en poet in residence Mona Kareem(Koeweit / VS) las voor uit haar poëzie. Ook hier bracht de quiz weer enkele feiten uit de festivalhistorie onderde aandacht.
3.4 010 Says it all Festival
Voor de derde keer vond in 2019 het spoken wordfestival 010 Says It All plaats in Rotterdam. Poetry
International is sinds de eerste editie in 2017 partner van het festival en ook dit jaar droegen we bij aan deprogrammering. Poetry International sloeg de handen ineen met Paginagroots en Woorden Worden Zinnen en
organiseerde, ook in samenwerking met de Dakendagen, op 31 mei een programma op een zeer bijzondere
locatie: het dak van het Nederlands Fotomuseum. Twee dichters die ook hun opwachting zouden maken op het
Poetry International Festival, twee weken later, traden deze avond op: Radna Fabias (Nederland) en de speciaal
voor dit programma vanuit Oostenrijk overgekomen Fiston Mwanza Mujila (Congo / Oostenrijk).

19

4.

Jaarprogrammering 2019
4.1 Louder Than a Bomb- cultuurtraject educatieprogramma door het jaar heenPoëzie-educatie zet, in al zijn verscheidenheid aan tot lezen, luisteren, zelfexpressie en nieuwsgierigheid. Dat
mag wringen en tot nadenken stemmen. Samen met een aantal Rotterdamse scholen begeleiden we sinds
2014 een educatieprogramma gericht op het ontdekken en zelf schrijven van poëzie, slam poems en spoken
word. Inspiratiebron voor dit traject is de documentaire “Louder than a Bomb”, waarin jongeren dankzij slampoetry aan zelfvertrouwen winnen en hun creatief talent ontdekken.
Het programma kent momenteel twee trajecten: een festival- en cultuurtraject (zie ook 1.1.7). Het Rotterdams
cultuurtraject, in samenwerking met KC-R, met workshops over slam poetry en het zelf schrijven van gedichten
wordt door de deelnemende scholen, docenten én leerlingen zeer goed ontvangen. De actieve enenthousiasmerende rol van de jonge workshopdocenten draagt daar zeer zeker aan bij. Aan elk van beide
trajecten nemen ongeveer vier scholen met zo’n vierhonderd leerlingen deel.
Een dergelijk scholenprogramma is ons inziens uiterst waardevol – de deelnemende leerlingen en scholen zijn
zeer enthousiast en de workshopleiders krijgen veel positieve feedback- en zetten we dan ook graag door de
komende jaren.
4.2 Poetry Academy door het jaar heen
Sinds 2017 biedt Poetry International via de Poetry Academy cursussen poëzie schrijven aan. De cursussen
worden gegeven in het eigen pand van Poetry International aan de Rotterdamse Westersingel, met dichter,criticus en docent Peter Swanborn en dichter, docent en poëzieredacteur Myrte Leffring als vaste docenten. De
Jaarcursus werkt aanvullend met gekende dichters als gastdocenten. Tijdens het festival presenteert deAcademy een uitgebreid workshopprogramma op het gebied van poëzie schrijven en spoken word, performen,
vertalen.
In het voorjaar van 2019 zijn vier cursussen gestart, te weten Starters, Beter Dichten, de Jaarcursus en denieuwe, verkorte cursus Blijven Schrijven. 27 Cursisten schreven zich in totaal in. In de Jaarcursus nam Sjaan
Flikweert twee lessen als gastdocent voor haar rekening.
In september gingen vijf cursussen van start. Naast de cursussen Starters en Beter Dichten en de verkorte
cursus Blijven Schrijven werd de cursus Poëzie Lezen – docent Peter Swanborn – voor het eerst aangeboden.
Ook startte een nieuwe editie van de Jaarcursus met Mustafa Stitou, Ellen Deckwitz en Vicky Francken als
gastdocenten. Voor het najaarsprogramma schreven zich 44 cursisten in.
4.3 Het gedicht is een bericht
Sinds 1988 rijden de vuilnis- en veegwagens van Stadsbeheer Rotterdam (v/h Roteb) met dichtregels van
Poetry International festivaldichters op de flanken door de Rotterdamse straten. In 2019 zijn 22 wagens met
nieuwe dichtregels door de dienst in gebruik genomen. De meeste regels zijn ontleend aan het werk van
dichters van het 50e Poetry International Festival, tien regels volgen uit de poëzie van dichters die eerder op
het festival stonden, en van wie gedichten zijn opgenomen in de jubileumuitgave ‘De mooiste gedichten van dewereld’.

4.4 De Grote Poëzieprijs - Doorstart VSB Poëzieprijs
In 2018 hebben Poetry International en School der Poëzie met hulp van Turing Foundation alles op alles gezet
om een doorstart te realiseren van de VSB Poëzieprijs voor de beste Nederlandstalige bundel van het jaar.
VSBfonds staakte in 2018 vanwege een koerswijziging de financiering van de prijs. Dat een jaarlijkse,substantiële prijs voor Nederlandstalige poëzie zou blijven bestaan was voor Poetry International het
voornaamste doel van de samenwerking. In 2018 is daarom een plan neergelegd bij Elise Mathildefonds, LIRA
Fonds, Vlaams Fonds voor de Letteren, Nederlands Letterenfonds en Maatschappij voor Nederlandse Taal en20

Letterkunde. Samen met de toezegging van VSBfonds om in 2019 en 2020 garant te staan voor €25.000,prijzengeld maakten de toezeggingen van de fondsen de doorstart mogelijk.
Nederlandstalige dichtbundels verschenen tussen 1 september 2017 en 31 december 2018 konden meedoen
aan De Grote Poëzieprijs 2019. Voor het eerst werden ook dichtbundels uitgegeven in eigen beheer toegelaten.
Per bundel werd een deelnamegeld van € 75,- euro in rekening gebracht. Op die manier werd tegelijk het
landschap breder in kaart gebracht en droeg het speelveld ook zelf een steentje bij aan de organisatie van deprijs. In totaal werden 150 bundels – een absoluut record – voor deelname aan de eerste editie ingestuurd,
negen daarvan uitgegeven in eigen beheer.
De jury
De jury bestond uit Joost Baars, de winnaar van 2018, Yra van Dijk, Hoogleraar Moderne Nederlandse
Letterkunde, auteur Adriaan van Dis, documentairemaakster Cindy Kerseborn en dichter, schrijver entheatermaker Maud Vanhauwaert. Na de eerste bijeenkomst presenteerde de jury medio januari een longlist
met vijftien bundels, op de slotdag van de Poëzieweek 2019 maakte zij tijdens de finale van de laatste editie
van de Turing Gedichtenwedstrijd de shortlist bekend. Vanwege het grote aantal inzendingen en deaangetroffen kwaliteit telde die niet vijf maar zes bundels:De genomineerdern
Nachtboot - Maria Barnas (Van Oorschot)
Stalker - Joost Decorte (Poëziecentrum)
Habitus - Radna Fabias (De Arbeiderspers)
Het woedeboek - Roelof ten Napel (Hollands Diep)
Genadeklap - Willem Jan Otten (Van Oorschot)
Onze kinderjaren - Xavier Roelens (Atlas Contact)
Op weg naar de feestelijke uitreiking tijdens het 50e Poetry International Festival, organiseerden Poetry
International en School der Poëzie verschillende educatieve en publieke programma’s in Nederland en
Vlaanderen. Poetry International nam naast de communicatie voor de prijs ook de organisatie van het
uitreikingsprogramma en de programma’s De Grote Poëzieprijs Live in Antwerpen en Rotterdam voor zijn
rekening. De genomineerde dichters en bundels stonden er centraal. Dichters kregen steeds ruim degelegenheid om hun gedichten te laten horen, de voordrachten werden afgewisseld met muzikale compositiesgeïnspireerd op gedichten uit de bundels, uitgevoerd door bassist Bruno Ferro Xavier da Silva en violiste Anne
Bakker. Het werk van de drie niet aanwezige dichters kwam aan bod in gesproken columns, van Ellen Deckwitz(Rotterdam) en Daan Doesborgh (Antwerpen). De avonden werden respectievelijk gepresenteerd door Elfie
Tromp en Christophe Vekeman.
School der Poëzie organiseerde workshops en revues op scholen in Antwerpen, Gent, Rotterdam en
Amsterdam en twee Poetry Insight programma’s.
De Grote Poëzieprijs 2019 werd op 16 juni samen met Poetry’s eigen C. Buddingh’-prijs 2019 (bestepoëziedebuut) uitgereikt op het Poetry International Festival. Tijdens uitreikingsprogramma Prijs de poëzie
lazen de genomineerden voor beide prijzen voor ruim 400 nieuwsgierigen uit de kansmakende bundels voor enlieten scholieren die hadden deelgenomen aan de workshops hun gedichten geïnspireerd op de genomineerde
bundels horen. Ook werden er jongerenprijzen uitgereikt, aan Roelof ten Napel en Ted van Lieshout.
De Grote Poëzieprijs 2019 ging naar Radna Fabias die met haar debuut ‘Habitus’ grote indruk op de jury had
gemaakt: “Je hoort aan niets dat Habitus een debuut is”, oordeelde de jury over het werk van Fabias, „of het
moet zijn in de volslagen oorspronkelijkheid van de cadans van haar taal, die een brug weet te slaan tussen degeest en het eenzame, vleselijke lichaam”. Fabias won € 25.000,- met de prijs, waarvan € 5.000,- gereserveerd
was voor een project ter bevordering van de Nederlandstalige poëzie. Fabias schonk dit bedrag aan het onlinePoëzietijdschrift Terras.
4.5 C. Buddingh’-prijs 2019
Tijdens het festival reikte Poetry International in het programma Prijs de Poëzie de C. Buddingh’-prijs voor het
beste Nederlandstalige poëziedebuut uit aan Roberta Petzoldt, voor haar debuutbundel Vruchtwatervuurlinie(Uitgeverij Van Oorschot). De jury prees haar debuut vanwege de ‘ingenieuze wijze’ waarop Petzoldt‘scheermesscherpe observaties, gebeurtenissen, personen, tijden, gedachten en thema’s’ met elkaar weet teverbinden in ‘een wereld vol absurde beelden die toch kloppen’.

21De jury bestond uit Tsead Bruinja (Dichter des Vaderlands van Nederland), Els Moors (Dichters des Vaderlands
van België) en Kila van der Starre (literatuurwetenschapper). De jury was enthousiast over de kwaliteit van deingezonden debuten die in welke vorm ook ‘de noodzaak tot het uitspreken van maatschappelijke
betrokkenheid’ deelden.
De andere drie genomineerden waren: Obe Alkema met Obelisque (Uitgeverij het balanseer), Gerda Blees met
Dwaallichten (Uitgeverij Podium) en Roelof ten Napel met Het woedeboek (Uitgeverij Lebowski).

Roberta Petzoldt wint de C. Buddingh’-prijs, Radna Fabias De Grote Poëzieprijs © Hielke Grootendorst

4.6 Poet in Residence: Mona Kareem
Jaarlijks verblijft een gastschrijver op uitnodiging van Poetry International voor een periode van zes tot acht
weken in Rotterdam. Bij de keuze van de uit te nodigen dichter houdt Poetry International rekening met degeformuleerde criteria, waarbij de kwaliteit van het werk en het gegeven dat de betreffende dichter in het
thuisland door economische, sociale, maatschappelijke en/of politieke redenen wordt bedreigd in het vrijelijk
uitvoeren van zijn/haar dichtkunst de belangrijkste criteria zijn.
Vanwege de literaire kwaliteit van haar poëzie, haar activisme met betrekking tot de vrijheid van het(geschreven) woord en haar eigen persoonlijke situatie als stateloze was de in Koeweit geboren Mona Kareem
een zeer geschikte kandidaat voor het Ludo Pieters Gastschrijverschap. Poetry International bood haar voor deduur van haar verblijf in Rotterdam een prettige plek om te schrijven en werken, en betrok haar en haar poëzie
bij allerlei (literaire) activiteiten en initiatieven in Rotterdam en daarbuiten.
Als onderdeel van het feestelijke openingsprogramma van het jubileumfestival van Poetry International trad
Kareem op samen met het Metropole Orkest. Zij bracht met het orkest haar gedicht ‘Eulogies For Futures toCome’ ten gehore, een tweetalig gedicht (Engels en Arabisch) dat ze tijdens haar verblijf in Rotterdam speciaal
voor de opening schreef. Voor dit optreden heeft componist Hendrika Entzian op verzoek van het Metropole
Orkest en in samenwerking met Mona Kareem voor dit gedicht een compositie voor orkest gemaakt.
Tijdens haar verblijf leverde Mona Kareem een bijdrage aan verschillende projecten en programma’s inRotterdam en in andere steden. Ze trad onder andere op bij Perdu en Woorden Worden Zinnen in Amsterdam,
deBuren in Antwerpen, tijdens Operadagen Rotterdam, boekhandel Bosch & de Jong en op de Erasmus
Universiteit in Rotterdam.
Na afloop van Mona Kareems verblijf verscheen bij Publication Studio Rotterdam de uitgave Femme Ghosts /Vrouwelijke geesten, waarin gedichten en vertalingen in het Arabisch, Engels en Nederlands zijn opgenomen.

224.7 Dichter des Vaderlands
In de loop van 2018 heeft Poetry International in overleg met de verschillende partners (Nederlands
Letterenfonds, Stichting Lezen, Poëzieclub en NRC Handelsblad) besloten de functie van ondersteunend bureau
ten behoeven van de Dichter des Vaderlands over te dragen aan een nieuw op te richten stichting. . Afsluitend
heeft Poetry International samen met de partners de verkiezing van een nieuwe Dichter des Vaderlands als
opvolger van Ester Naomi Perquin georganiseerd. De nieuwe DDV werd gekozen door een kiesraad, diebestond uit Arie Boomsma (bloemlezer en presentator), Radna Fabias (dichter), Eva Gerlach (dichter), Menno
Hartman (Poëzieclub), Marije Koens (o.a. Read My World), Feline Streekstra (Poetry International) en Thomasde Veen (NRC). Uiteindelijk is Tsead Bruinja op Gedichtendag 2019 als Dichter des Vaderlands 2019–2021geïnstalleerd.
Ter ondersteuning van de Dichter des Vaderlands is door Menno Hartman (Poëzieclub) en Thomas de Veen
(NRC Handelsblad) Stichting DDV in het leven geroepen. Poetry International zou volgens afspraak een van debestuurders leveren. Dat laatste is tot op heden niet gerealiseerd. Bij wijze van overdracht heeft Poetry
International in overleg met de geldschieters voor het project – Nederlands Letterenfonds en Stichting Lezen –een overeengekomen restbedrag van de subsidie over 2018-2019 overgemaakt naar de nieuwe stichting.
Poetry International ondersteunt met ingang van 2019 de activiteiten van de Dichter des Vaderlands waar het
kan, maar heeft daarin geen initiërende rol. Poetry International is nog steeds een van de founding partners
van het project.

23

5.

Poetry International Web / Poetry International ARCHIVES
In 2019 zijn twee nieuwe websites ontwikkeld. De gemeenschappelijke website zoals die werd gebruikt voor
Poetry International Web en voor het festival en activiteiten van Poetry International, was na zeven jaar aan
vernieuwing toe. Zowel de ‘look & feel” en de architectuur voldeden niet meer aan huidige wensen en devermenging van functies zorgde voor onduidelijkheid. Mede hierom werd gekozen voor het ontwikkelen van
twee aparte websites, beide vormgegeven volgens de nieuwe huisstijl. Ook werd besloten de naam Poetry
International Web te wijzigen in Poetry International ARCHIVES. In meervoud omdat hier twee collecties
dichters en gedichten samenkomen: de regelmatige bijdragen van een internationaal netwerk van redacteuren(sinds 2002) samen met de gedichten die dichters op het festival hebben gelezen (sinds 1970).
In 2019 verschenen op Poetry International ARCHIVES 21 publicaties met 57 dichters uit 23 landen. Hierbij ginghet om biografieën, gedichten en vertalingen van nieuwe dichters, om actualisering van informatie over reeds
in de collectie opgenomen dichters en om artikelen die dichters in de context van hun taal- en cultuurgebied
plaatsten.
Wat betreft de herkomst van de publicaties onderscheiden we hierin drie bronnen:
 Het internationale netwerk Editors: 16 Publicaties, uit 11 landen Poetry International – De Grote Poëzieprijs: Publicatie van 6 genomineerde dichters, met gedichten, audio
en vertalingen Poetry International – 50e Poetry International Festival: Publicatie van profielen van alle festivaldichtersen hun gedichten, in oorspronkelijke taal, Engelse en Nederlandse vertalingen en video’s vanvoordrachten.
Natuurlijk was er dit jaar aandacht voor het festivalverleden. Via de zgn. Archive Tours presenteerden we
selecties gedichten. Zo presenteerde de tour LISTEN! Favoriete gedichten van Burgemeester Ahmed Aboutaleb
die hij koos voor de bloemlezing LEES! ter ere van het jubileum.
Google Analytics laat zien dat de website in 2019 gemiddeld 4.000 maal per dag wordt bezocht. Over het
gehele jaar komt dat neer op 1.500.000 bezoeken door 540.000 unieke bezoekers. (zie bijlage 5:
publicatieschema).

24

6.

Marketing en communicatieHet 50e Poetry International Festival beoogde naast een feestelijk gouden jubileum ook een blauwdruk voor
het festival van de toekomst te zijn. Doel was om het festival meer dan ooit op te zetten en in te richten als een
publieksfestival, niet alleen voor kenners en die hard-poëzieliefhebbers maar juist ook voor cultuurliefhebbers
voor wie de poëzie niet direct bekend terrein is. We wilden een levendig festival waar je veelvormige poëzie
ontdekt en geniet, waar je zelf actief kunt deelnemen, waar indrukwekkende dichters van naam het podium
delen met nieuwe stemmen, verrassende muzikanten en andere performers. Een compact festival bovendien,
waar je met een enkel bezoek veel optredens ziet, maar door een beperkt aantal dagen ook makkelijker in zijn
geheel bezocht kan worden. Het festival nieuwe stijl stelde zich ten doel het dubbele aantal bezoekers te
trekken, waarbij jong en internationaal twee speerpunten waren.
Resultaten
Met de nieuwe festivalopzet hebben we ons publiek ruim verdubbeld, van 3845 bezoeken in 2018 naar 7663
festivalbezoeken in 2019. We willen deze groei vasthouden en verder uitbouwen. De potentie daarvoor is er:
bijna de helft van het publiek is een zeer trouw publiek dat (vrijwel) ieder jaar komt. 54% van de bezoekers isnieuw en bezocht het festival voor het eerst en 53% van het festivalbezoek gaf aan zeker en 38% waarschijnlijk
komend jaar opnieuw te gaan.
De aantrekkingskracht van het festival is sterk verbeterd ten opzichte van het laatste publieksonderzoek in2017: 56% van de bezoekers kwam van buiten de regio naar Rotterdam (eerder zo’n 40%) en 15% is jonger dan
dertig jaar (zie ook hieronder). De waardering was met een 8.0 onveranderd hoog: “Echt petje af, wat een
happening!”. Voor de helft van de bezoekers oversteeg het festival de verwachtingen en voor 41% was het
naar verwachting. Eveneens 38% zegt het festival actief te willen promoten onder bekenden. Buitenlandse
bezoekers vormen, naast de dichters en programmeurs, 1% van het totale bezoek. In 2019 is een stap gezet
met de uitbouw van het internationale publiek en voor de komende festivaledities zullen programmering en
communicatie met het oog op festivalbezoek door jongeren en internationale bezoekers kritisch en creatiefverder worden ontwikkeld.

25

Eerste onderzoek leidt tot nieuwe huisstijl en websites
Een plaatsbepalende quickscan, uitgevoerd door extern marketeer Dieke van der Spek, bracht aan het begin
van de campagne enkele imagoproblemen aan het licht. De presentatie van het festival naar buiten uit bleekvooral aan te sluiten op de harde kern poëziekenners en de brede groep cultuurliefhebbers buiten te sluiten.
De combinatie van één website voor zowel de poëziecollectie als het festival beperkte depresentatiemogelijkheden van het festival, waardoor ook hier het brede publiek zich ondanks interesse niet
aangesproken voelde. Tot slot bleek veel communicatie niet herkenbaar als afkomstig van Poetry International.
Om de eigen identiteit op te frissen en te laten aansluiten bij het beoogde festival en publiek werden
achtereenvolgens een nieuwe huisstijl, twee nieuwe websites (events en Archives) en een ‘spetterende’
festivalcampagne ontwikkeld i.s.m. Stof Rotterdam en 105 Communications (vormgeving/strategie) en
Freshbits (websites).
Google Grant
In het najaar van 2018 al werd Poetry International als non-profit cultuurorganisatie een Google Grant
aangeboden, een virtueel online advertentiebudget van $ 100.000,-. Samen met intermediair INTK werd dewebsite geïndexeerd, alle content werd vertaald naar Google Ads, wat een toename van 20 tot 30% van het
webbezoek opleverde. Helaas werd deze stijging deels teniet gedaan door de lancering van de twee nieuwewebsites, met name door de aangepaste urls en de tijd die nodig was om de ene grant voor twee websites in tezetten.
Doelgroepen
De campagne richtte zich op bestaand publiek, jong publiek, een internationaal publiek en een breed cultureelgeïnteresseerd publiek. Om de verschillende doelgroepen te bereiken werd een mix van media, middelen en
campagnes ontwikkeld, De veelkleurige campagnevormgeving werd doorgevoerd in alle communicatie:
websites, nieuwsbrieven en social media informeerden het publiek over dichters, performances, workshops enalle andere festivalevents, waarbij een andere ‘tone of voice’ de veranderde visuele identiteit ondersteunde.
‘Dit is het beste wat de wereldpoëzie te bieden heeft’ werd ‘dit is het leukste poëziefestival dat er is.
De campagne kende de volgende speerpunten:
Vaste publiek: Nieuwsbrieven, website, social media, early bird, incentives
Breed literair geïnteresseerd publiek: De Groene Amsterdammer en NRC Handelblad
Jong publiek: Online marketing, samenwerking CJP en We Are Public, Studium Generale EUR, Rotterdam
Make It Happen
Opbouw International publiek: internationale persuitnodiging, agenda’s en arrangementen, expats
Vrije publiciteit: persaandacht voor gouden jubileum, festivalhistorie, bijzondere festivaloptredens en acts
Zichtbaarheid in de stad: buitenreclame, citydressing, schermen, object
Samenwerkingen: groepsgewijze benadering van publiek
Het vaste publiek
De trouwe bezoekers van het festival wilde dit feestje natuurlijk niet missen. Via nieuwsbrieven, website ensocial media weten we deze groep snel en direct te bereiken met inhoudelijke content. Het zijn wel liefhebbers
die laat hun kaarten kopen. Omdat te versnellen hebben we een early birdactie gevoerd, vervolgd door de actie
van een gratis jubileumuitgave bij aankoop van meerder kaarten.
De Groene Rotterdammer en NRC - Festivalbijlage en Advertentiecampagne
In samenwerking met De Groene Amsterdammer werd op 22 mei ‘De Groene Rotterdammer’ gepresenteerd,
een bijlage die het jubileumfestival belichtte vanuit historisch en programmatisch perspectief, met
hoogtepunten en verworvenheden uit het verleden naast portretten van dichters en bijzondere festivalacts als
het optreden van The Last Poets. Alle dichters en acts werden uitgelicht naast de festivalevents op hoofdlijnen.
Met de bijlage bereikten we 40.000 lezers van De Groene Amsterdammer - een steeds jongere groep lezers
met grote literaire en maatschappelijke interesse. Zelf verspreidden we er nog 5.000 via direct mail, de Doelen
en verspreiding op belangrijke plekken in de stad. De bijlage was ook online in te zien, via de eigen website, dievan De Groene, de Doelen en via sociale media. De campagne werd ondersteund door advertenties, online enin De Groene, ter aankondiging van en als reminder aan de bijlage.
In dezelfde periode liep de campagne met NRC, een deal die de mogelijkheid bood drie opeenvolgende weken
groot te adverteren in zowel ochtend- als middageditie, met groot bereik binnen de literaire en cultureelgeïnteresseerde doelgroep.

26

Jong publiek
Om meer jong publiek te naar het festival te trekken zijn we begonnen bij de programmering. De line-up
dichters was divers en jonger dan ooit, hun poëzie aansprekend en maatschappelijk relevant. Ook de grotevariatie aan programmaformats bood jongeren naast de lezingen veel variatie en mogelijkheden om actief mee
te doen. De entreeprijzen lagen voor jongeren beduidend lager, de toon van de campagne was ‘jonger’ en
gericht op de programmaelementen die voor hen interessant waren, zoals bepaalde dichters, Poetry on the
Block, Poetry Nights, Poetry Park, maar ook de discussies en interviews over maatschappelijk relevante poëzie.
In communicatie zochten we jongeren op via een samenwerking met CJP, met We Are Public, met Rotterdam
Make It Happen en Studium Generale Erasmus en de EUR en een ambassadeursproject op universiteiten. Het
betrof extra inspanningen naast alle acties op social media, of bijvoorbeeld acties met Rotterdampas en
Uitagenda/Uitmail.
Alle inspanningen waren niet voor niets: uit het publieksonderzoek bleek dat 16% van het festivalbezoek jonger
dan 30 jaar was, van het nieuwe publiek was 25% jonger dan 30.
Internationaal publiek
Vanuit de wens meer internationaal publiek voor het festival te interesseren is begonnen aan het verwerven
van meer internationale naamsbekendheid. Het bleek niet eenvoudig buitenlandse pers naar Rotterdam tehalen, dat lukte in een enkel geval. Via Rotterdam Partners stond het festival in alle internationale agenda’s, enacties onder expats (Expatcentrum Rotterdam, EUR, I Am Expat) leverde veel nieuwe gezichten op. Natuurlijk
hebben we de Engelstalige Facebook en Twitteraccounts van Poetry ingezet, o.a. met naast info over dichtersen programma’s ook arrangementen i.s.m. hotels en hostels. De Internationale Netwerkmeeting die Poetry
i.s.m. het Nederlands Letterenfonds organiseerde was een succes. Een begin waarop kan worden doorgewerkt.
Vrije publiciteit
Klap op de vuurpijl was de stroom aan berichtgeving over het festival in de media. Vooraf was gekozen om een
mediaspecialist in te zetten op vrije publiciteit. De vele haakjes en het bijzondere van de vijftigste editie zouden
veel media op de been kunnen brengen. En hoe: de jubileumuitgave met Ahmed Aboutaleb werd belicht inPauw, maar ook in de Volkskrant, de opening va het festival met The Last Poets en het Metropole Orkest wasde hele dag op het NOS journaal en NOS Online te vinden, veel dagbladen (Ad Rotterdams Dagblad, NRC
Handelsblad) hadden aandacht voor de historische jubileumuitgave In poëzie en oorlog van scheidend directeur
Bas Kwakman en ook The Last Poets haalde kranten als Trouw, NRC en Parool. VPRO’s 3 voor 12 besteedde
aandacht aan Poetry Park. Ook in lokale media (AD, Uitagenda, Havenloods, Vers Beton) kwam het festival ruim
over het voetlicht. De golf aan berichtgeving over het jubileum in de media versterkte alle andere campagnes
aanzienlijk.
Zichtbaarheid in de stad
Naast zichtbaarheid online is ingezet op zichtbaarheid in de stad. Het feestaffiche, affiches met de festival lineup en flyers werden verspreid, festivalbeelden en -animaties waren op schermen te vinden bij Rotterdam CS,
Westblaak en op metrostations, RailTV kondigde het festival een week lang aan in treinen en op perrons, er
stonden banieren en two-signs en er hing een groot geveldoek op de Doelen. Op het Kruisplein stond ‘De Kast’,een opvallende futuristische drie meter hoge 3D-print van een boekenkast, waaruit hoogtepunten uit het
Poetry-verleden klonken. Ook voor Poetry Park werden apart nog posters en flyers verspreid. In combinatie
met alle persaandacht kon eigenlijk niemand om het 50e Poetry International Festival heen.
Samenwerkingen
Net als andere jaren benaderde Poetry International verschillende culturele en maatschappelijke instellingenom samen hun achterban een aanbieding voor festivalbezoek te doen. Dit jaar deden we dat met Museum
Boijmans van Beuningen, Centrum Voor Dienstverlening, Goethe-Institut, Alliance Francaise, Leeszaal West, deDoelen, Operadagen Rotterdam, NS Spoor e.v.a.
Bovenstaande geeft een impressie van hoe gewerkt is aan publieksverbreding en biedt een basis voor komende
jaren. Niet alleen waren de bezoekers jonger, het publiek gemengder en internationaler, het waren er vooral
ook veel meer. De bezoekersaantallen komen uit op 225% van het gemiddelde van de vijf voorgaande
festivaledities.

27

7.

Toelichting op de organisatie 2019
Statuten
In het jaar 2015 is er een start gemaakt met het aanpassen van de Statuten van de Stichting. In die statuten
stond nog bepaald dat de Gemeente Rotterdam een beslissende stem had bij het benoemen van (nieuwe)bestuurders. Zowel de Gemeente Rotterdam als Poetry International vonden het beter de statuten in dat
opzicht aan te passen. Van de gelegenheid is ook gebruik gemaakt om de statuten verder te stroomlijnen zodat
ze ook uit het oogpunt van governance geheel bij de tijd zijn. In februari 2019 zijn de statuten verleden engelden zij voor de Stichting.
De statuten wijzigden onder meer de duur van een bestuurstermijn en het aantal malen tot herbenoeming. Het
was 3 maal een termijn van 3 jaar en dat werd gewijzigd in twee maal een termijn van vier jaar. Benoeming
vóór wijziging kende dus termijnen van drie jaar, (her)benoemingen van ná wijziging vier jaar. Een uitzondering
is gemaakt voor de voorzitter en secretaris. Omdat zij in hun 2e termijn zaten bij herbenoeming, en een derdetermijn statutair niet mogelijk werd, is hun 2e termijn met terugwerkende kracht van 3 naar 4 jaar gewijzigd.
Zie daar voor het rooster van aftreden.
BestuurHet bestuur vergaderde in 2019 zes maal. Daarnaast kwam het bestuur voor een strategische sessie bijeen indecember, met het oog op de voorbereiding van de kaders van het Meerjarenbeleidsplan 2021-2024.
De bestuursvergaderingen volgen de jaarlijkse verantwoordingscyclus (jaarverslag, jaarrekening) op de voet.
Voor specifieke onderwerpen (financiën, juridisch advies, beleid, strategie, lobby, rechten etc.) werden
afzonderlijke bestuursleden bij de besluitvorming betrokken.
Nicole Grootveld, penningmeester, gaf bij het aangaan van een tweede termijn in 2018 al aan die niet geheel
uit te kunnen dienen. Mireille Pondman is als nieuwe penningmeester medio 2019 toegetreden en de
overdracht heeft in goed overleg plaatsgevonden. Ook in 2018 is een vacature ontstaan wegens voortijdig
vertrek van bestuurslid Anne Schroën. Na herziening van het bestuursprofiel is bovendien een zesde zetel
vrijgemaakt. Voor de aldus ontstane twee vacante plekken werd eind 2019 openbaar geworven. De nieuw
geworven leden Babeth Fotchind en Miriam Piters werden per 15 januari 2020 benoemd.
Daarbij is nadrukkelijk de Code diversiteit en inclusie toegepast en is er op dat punt extra inspanning geleverd
bij het werven. Eenmaal per jaar evalueert het bestuur zelf het al dan niet voldoen aan de code, middels een
vooraf opgestelde en ingevulde vragenlijst.
Poetry International onderschrijft de Code Cultural Governance en hanteert een bestuursmodel met directeur.
De omvang en doelstellingen van de organisatie rechtvaardigen de keuze voor een bestuursmodel. Voor het
bestuur is een actueel profielenmatrix en aftreedrooster opgesteld. Het bestuur ontvangt alleen
reiskostenvergoeding.
In de komende beleidsperiode borgen we de drie codes (Cultural Governance, Diversiteit en Inclusie en Fair
Practice) en het gesprek over de toepassing van de codes (evaluatie) door deze met het bestuur jaarlijks teagenderen.
Medewerkers
De organisatie werkte in 2019 met 5,2 fte, verdeeld over 7 personen. Voor de verschillende activiteiten, metname voor de jubileumeditie in 2019, werden freelancers en vrijwilligers ingeschakeld. In totaal werken bijna
tachtig mensen, vooral Rotterdamse inwoners, mee aan de realisatie van onze activiteiten.
Vanaf februari 2018 was directeur Bas Kwakman wegens ziekte niet in staat zijn functie uit te voeren. Conformde Wet poortwachter is gewerkt aan de re-integratie in eigen functie, welke eind 2018 in het eerste kwartaal
van 2019 verwacht werd. Begin 2019 werd duidelijk dat hij niet terug zou keren en op 1 juli 2019 werd het
contract met een vaststellingsovereenkomst beëindigd. De directie werd ad interim vervangen door Dries vanIngen, voorheen directeur van Boom uitgevers Amsterdam. Diens aanstelling omvatte 10 uur per week .
Daarnaast werden bepaalde directietaken waargenomen door twee medewerkers, Katja Nootenboom(financiën/secretariaat) en Jan Baeke (programmering). Per 1 oktober trad Inez Boogaarts als nieuwe directeur
in dienst.
In 2019 werkten, naast eerder genoemde Jan Baeke en Katja Nootenboom, ook Feline Streekstra(programmering en coördinator vertalingen), Marjolijn Abel (productie), Jan Coerwinkel (communicatie) en Jan
Willem van Hemert (web/archives) vast voor Poetry International. Vaste vrijwilligers zijn Alice VoortmanFrielink en Christie van Hoffe.

28

Workshopleiders voor het educatieprogramma Louder Than A Bomb waren: Elten Kiene, Ivan Words,
Karin van Kalmthout, Mariana Hirshfeldt, Jermaine Berkhoudt en Dean Bowen.
Workshopdocenten voor de Poetry Academy waren o.m. Peter Swanborn en Myrthe Leffring.
Stichting Poetry International valt niet onder de Wet Normering Topinkomens.
Toelichting op het prestatieoverzicht
Het 50e Poetry International Festival in 2019 duurde vier dagen en had de Doelen als hoofdlocatie. In die
periode werden ook festivalactiviteiten op andere locaties gepresenteerd, zoals Poetry Park. Het bezoek aan
het festival is ten opzichten van 2018 ruim verdubbeld, van 3845 naar 7663 festivalbezoeken.
Met de zogenoemde Prologen in de Doelen, L/V en Kunsthal keken we gedurende het hele jaar met publiek uit
naar het jubileum. Daarnaast werden presentaties georganiseerd in het kader van De Grote Poëzieprijs, dePoet in Residence en de serie See U Later Illustrator samen met de Kunsthal. In 2019 werd de Grote Poëzieprijs(vh VSB-Poëzieprijs) overgedragen.
In het prestatieraster (H9) is een andere definitie van de telling(en) gehanteerd. Zie aldaar.
Toelichting op de jaarrekening
Stichting Poetry International sluit het boekjaar met een negatief exploitatiesaldo van € 96.846
Het verlies is met name ontstaan door overschrijding van de begroting op weg naar het 50e festival met namewat betreft de ontwikkeling van een huisstijl, website, kunstwerk en intensieve marketingcampagne.
Specifieke toelichting per post
Na bestemming van het resultaat heeft de stichting een positief eigen vermogen van € 54.108 per 31 december
2019.

29

8

Functies en nevenfuncties – bestuur Stichting Poetry International 2019

Dries van Ingen tot 1 juli 2019
Functie: interim directeur Stichting Poetry International
Nevenfuncties:
Lid bestuur Gouden Ganzenveer
Lid van het Lof-college, jury innovatieprijs uitgeverijen voor vak en wetenschap
Executive coach bedrijfsleven en culturele instellingen) (zelfstandig)
Bas Kwakman tot 1 juli 2019
Functie: Directeur Stichting Poetry International
Nevenfuncties:- Stg Clio (bestuur); Stg Letteren en Samenleving (bestuur); Stg Tollens Literatuurprijs (bestuur)- Initiatiefgroep 14 Mei Rotterdam (lid); Adviesraad Stadspodium Rotterdam (lid)- Comité van aanbeveling Brienenoordeiland (lid); Comité van aanbeveling Stichting Literair Nederland (lid)- Auteur bij De Arbeiderspers/ Singel Uitgeverijen, auteur bij AZULPRESS- Docent Poëzie Schrijven (zelfstandig), beeldend kunstenaar (zelfstandig)
Inez Boogaarts vanaf 1 oktober 2019
Functie: Directeur Stichting Poetry International (vanaf 1 oktober 2019)
Directeur van de Zukunftsakademie NRW, Duitsland, Bochum (tot 30 september 2019)
Nevenfuncties:- Lid/ plv VZ Raad van Toezicht Groninger Museum, Groningen- Lid/penningmeester Raad van Bestuur Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond, Amsterdam- Jurymitglied, ZukunftsGut – Preis der Commerzbank-Stiftung für institutionelle Kulturvermittlung, januari
2018 – september 2020, Frankfurt am Main (DE)- Fachbeirat Interkultur Ruhr, Regionalverband Ruhr, Essen (DE) (tot 1 oktober 2019)- Extern jurylid, Selectieprocedure directeur Cultuurhuis de Warande (Turnhout, BE), April –mei 2019
Siebe Weide
Functie: Directeur van de Museumvereniging (tot augustus 2019)
Nevenfuncties:- Voorzitter Stuurgroep Code Diversiteit en Inclusie (tot eind 2019)- lid raad van advies Academie voor Cultuurmanagement- voorzitter Parfum de Boem Boem
Nicole Grootveld (tot 19 maart 2019)
Functie: Directeur Operations Vermogensbeheer MN
Martin de Haan
Functie: literair vertaler en criticus
Hans Bousie
Functie: Directeur bij bureau Brandeis B.V. (hoofdactiviteit)
Nevenfuncties: Directeur van God in Frankrijk B.V. (de holding van waaruit Bousie zijn advocatenactiviteiten
uitvoert)
Mireille Pondman (vanaf april 2019)
Functie: directeur RKD Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis
Nevenfuncties: Vice-voorzitter Raad van Toezicht Stichting Bibliotheekservice Passend Lezen

30

Rooster van aftreden – ultimo 2019
Naam

Functie

Datum aantreden

Mireille Pondman
Siebe Weide
Martin de Haan
Nicole Grootveld
Hans Bousie

Penningmeester
Voorzitter
Secretaris
Penningmeester
Algemeen lid

01 mei 201911 november 201317 februari 2014
19 maart 2015
1 december 2015

Datum aftreden(zie: statutenwijziging)1 mei 2023
11 november 202017 februari 2021
19 maart 2019
1 december 2021

termijn
1e
2e
2e
2e
2e

Profielen
Verdeling van deskundigheid in 2019:
Hans Bousie (1960), directeur Bureau Brandeis- Juridisch, met name auteursrecht; leidinggeven
Martin de Haan (1966), literair vertaler en criticus- Letteren, met name vertalen
Mireille Pondman (1970), directeur RKD Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis- Financiën; Digitale archieven; leidinggeven; Kennis van de Code Diversiteit en Inclusie, Cultural
Governance en Fair Practice
Siebe Weide (1968), voormalig directeur Museumvereniging en stichting Museumkaart- Cultuursector, landelijk en stedelijk; leidinggeven; Rotterdams netwerk; ervaring en kennis van deCode Diversiteit en Inclusie, Cultural Governance en Fair Practice31

9

Prestatieraster 2019

Prestatieoverzicht 2018-2019
Jaarplan 2019

Realisatie 2019

11

10*

118

11

10*

Jaarplan 2018

Realisatie 2018

Jaarplan 2019

Realisatie 2019

8000

5963

5500

9650

5000

4166

1500

624

Aantal bezoeken Rotterdam

5500

4755

5300

9270

Waarvan betalend Rotterdam

4000

4500

4650

7901

Waarvan in schoolverband Rotterdam

1500

624

350

1036

Prestaties
Aantal presentaties
Waarvan presentaties in Rotterdam

Jaarplan 2018

Realisatie 2018

45

128

30

*onderdelen van presentaties van o.m.
de Poet in Residence vonden zowel in
Rotterdam als daarbuiten plaats(Amsterdam, Vlaanderen)

Kengetallen bezoek
Totaal kengetallen bezoeken
Aantal bezoeken
Waarvan betalend
Waarvan in schoolverband

8096
1036

Kengetallen bezoek Rotterdam

Het Festival in 2019 duurde vier dagen, met als hoofdlocatie De Doelen+ in 2018 en 2017 duurde het festival 7
dagen.
Presentaties
Definitie presentaties in 2019: het Festival (4 dagen, en daarmee 4 presentaties), plus presentaties van De
Grote Poëzieprijs, de Prologen (opgeteld 1), Poetry Academy (opgeteld 1), Louder Than A Bomb (opgeteld 1),
Poet in Residence (opgeteld 1), Poetry Park (totaal 10 presentaties). Sommige activiteiten van de Poet in
Residence vonden zowel in Amsterdam als Vlaanderen plaats.
In de telling is sprake van 1 presentatie voor Louder Than a Bomb (ondanks dat in totaal tien klassen en
meerdere scholen deelnemen) en ook de 8 verschillende cursussen van de Poetry Academy zijn als 1
presentatie opgenomen. Poetry on the Block – te zien als onderdeel festival-, See you later illustrator(samenwerking met Kunsthal), Dichter des Vaderlands – in 2019 enkel betrokken op afstand- en `Gedicht is een
bericht´ zijn niet als aparte presentaties opgenomen. Dat is afwijkend ten opzichte van 2017 en 2018
In vergelijking met 2017 en 2018 vallen derhalve de totale activiteiten (presentaties) lager uit. Het aantal
cursussen in het kader van de Poetry Academy en educatieprogramma LTAB zijn niet minder, maar zijn

32administratief wel anders verwerkt dan in 2017 en 2018. Ook zijn de presentaties van de Poëzie Prijs niet meer
opgenomen omdat dit project werd overgedragen. Ook de keuze voor hoofdzakelijk één locatie heeft gevolgen
voor de ´administratieve´ presentaties, maar in de praktijk neemt het aantal activiteiten enprogrammaonderdelen niet wezenlijk af, afgezien van de Poëzie Prijs en DDV.
Bezoeken
Het aantal bezoeken aan het festival in 2019 is verdubbeld. 3845 personen legden in totaal 7663
festivalbezoeken af. 54% van de bezoekers bezocht het festival voor het eerst. Daarnaast namen mensen deel
aan activiteiten in het kader van presentaties en het jaarprogramma. Ook namen ruim 1000 jongeren via
school aan activiteiten van Poetry deel, zowel binnen als buiten het festival (Louder Than a Bomb), bezochten
cursisten van de Poetry Academy acht verschillende cursussen, met minimaal 8 deelnemers buiten het festival,
plus de verschillende workshops binnen het festival.

Online Bezoekers
Realisatie
2017

2018

2019

Bezoeken website totaal

2.155.550

2.363.079

1.536.240*

Aantal unieke bezoekers website

1.686.351

1.845.468

567.633

Bereik social media - volgers totaal

50.41954.52258.830

Twitter Nederlands - volgers per 31-12-2017 resp. 2018 en 2019

1395

1545

1693

Twitter Internationaal - volgers per 31-12-2017 resp. 2018 en 2019

17580

19682

22585

Facebook Nederlands - volgers per 31-12-2017 resp. 2018 en 2019

4079

5184

6312

Facebook Internationaal - volgers per 31-12-2017 resp. 2018, 2019

26365

26361

25.945

Instagram: onbekend verloop: - volgers per 20-02-2020 = 2369

1000

1750

2295

* Migratie van de gehele website naar andere server met gewijzigde url’s van de individuele pagina’s, en desplitsing van de websites (poetry.nl als aparte site voor festival en activiteiten), waardoor het aantal bezoeken
gedurende ongeveer een half jaar sterk teruggelopen is. In het najaar trok het bezoek duidelijk weer aan.

33

Bijlage 1 : Statistieken
Poetry International ARCHIVES (www.poetryinternational.org) in 2019
In 2019 werden de volgende nieuwe internationale publicaties toegevoegd:
Landendomeinen- 1 publicatie (1 dichter) - ARGENTINIË
- 1 publicatie (1 dichter) - AUSTRALIË
- 1 publicatie (2 dichters) - BELGIË
- 1 publicatie (3 dichters) - CHINA- 2 publicaties (5 dichters) - ISRAËL
- 2 publicaties (5 dichters) - NEDERLAND- 1 publicatie (4 dichters) - MEXICO- 1 publicatie (1 dichters) - OEKRAINE- 1 publicatie (1 dichters) - PORTUGAL- 2 publicatie (5 dichters) - TURKIJE- 3 publicaties (8 dichters) - VERENIGD KONINKRIJKPoetry International Festival- (24 dichters / updates)- 5 publicaties =- 7 artikelen
Poetry International AARCHIVES bevat per 31 december 2019:1632 dichters
11710 originele gedichten
7833 vertalingen Engels
2075 vertalingen Nederlands
307 video poems
2105 audio poems
Totaal toegevoegd in 2019:42 nieuwe dichters
278 nieuwe originele gedichten
190 nieuwe vertalingen Engels
68 nieuwe vertalingen Nederlands
30 video poems
78 audio poems
Google Analytics
Google Analytics geeft voor 1 januari 2019 tot 1 januari 2020 het volgende beeld:
1.495.166 page views (bezoeken) door 540.000 users (unieke bezoekers)
Gemiddeld 4000 bezoeken per dag.
In 2018 waren er 2.263.079 page views, de daling kan verklaard worden door de volgende factoren: migratie
van de gehele website naar andere server met gewijzigde url’s van de individuele pagina’s, en de splitsing van
de websites (poetry.nl als aparte site voor festival en activiteiten). In de laatste maanden is een duidelijk
herstel zichtbaar.

34

De internationale FACEBOOK pagina poetry_int had op 31 december 2019 26.318 likes
De TWITTER pagina poetry_int had op 31 december 2019 22.600 volgers.
98 domeinen online
Afghanistan, Albanië, Algerije, Angola, Argentinië, Armenië, Australië, Azerbeidzjan, Barbados, Belarus, België,Birma (Myanmar), Bosnië, Brazilië, Canada, Chili, China, Colombia, Costa Rica, Cuba, Denemarken, Duitsland,
Egypte, Estland, Finland, Frankrijk, Georgië, Ghana, Griekenland, Guatemala, Guyana, Hongarije, Ierland,
IJsland, India, Indonesië, Irak, Iran, Israël, Italië, Jamaica, Japan, Kenia, Kroatië, Letland, Libanon, Litouwen,
Macedonië, Maleisië, Mandaatgebied Palestina, Marokko, Mauritius, Mexico, Moldavië, Mongolië, Namibië,Nederland, Nederlandse Antillen, Nepal, Nieuw-Zeeland, Nigeria, Noorwegen, Oeganda, Oekraïne, Oman,
Oostenrijk, Pakistan, Palestina, Peru, Polen, Portugal, Roemenië, Rusland, Saint Lucia, Servië, Slovenië,Slowakije, Soedan, Spanje, Suriname, Syrië, Taiwan, Tanzania, Tsjechië, Tunesië, Turkije, Uruguay, Verenigd
Koninkrijk, Verenigde Staten, Zimbabwe, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Zweden, Zwitserland.
83 talen (aantal gedichten)
Afrikaans (98), Albanisch (3), Arabisch (219), Armeens (6), Assamees (21), Baskisch (8), Wit-Russisch (8),Bengalees (47), Birmees (74), Chinees (457), Corsicaans (1), Kroatisch (266), Tjechisch (6), Deens (25), Dogri(3), Nederlands (1714), Engels (3751), Estlands (23), Fins (21), Vlaams (17), Frans (275), Fries (22), Galicisch(5), Georgisch (29), Duits (307), Grieks (96), Gujarati (37), Hebreeuws (536), Hindi (97), Hongaars (16),
Ijslands (6), Indonesisch (28), Iers (92), Italiaans (257), Japans (402), Kachin), Jingpho (3), Kannada (23),Khasi (6), Koreaans (17), Koerdisch (1), K\'iche (1), Lets (3), Litouws (20), Maithili (7), Malayalam (46),
Manipoeri (15), Marathi (36), Maya (1), Meerdere talen (5), Ndebele (18), Ndeble (2), Nepalees (20),Noors (140), Oriya (16), Persisch (113), Pools (53), Portugees (393), Punjabi (23), Roemeens (106), Russisch(83), Sarnami (1), Servisch (3), Serbo-Croat (2), Shona (33), Sindhi (2), Slowaaks (2), Sloveens (163), Sotho(5), Spaans (916), Zweeds (90), Tamil (26), Telugu (12), Tsonga (3), Turks (88), Oekraïens (109), Urdu (17),Vietnamees (6), Wayuu (1), Wels (7), Xhosa (9), Yankunytjat (1), Zimbabwe (1), Zulu (20)35Addendum
Acht principes Governance Code Cultuur 2019In het kader van de Governance Code Cultuur zijn acht principes gedefinieerd. Het bestuur van Poetry
International onderschrijft deze principes en past ze toe. Hieronder volgt een korte toelichting.
1.De organisatie realiseert haar maatschappelijke doelstelling door culturele waarde te creëren, over te dragen
en/of te bewaren, onder meer door organisatie van jaarlijks festival, kennis over te dragen via platformfunctie
en vertaalde poëzie te bewaren in een online database en deze regelmatig te vernieuwen. Vanuit een grote
betrokkenheid bij de stad in al haar facetten zet het bestuur zich in om zo veel mogelijk toegevoegde waarde televeren aan het culturele klimaat in de stad en daarmee aan de aantrekkelijkheid van Rotterdam voor
bewoners en bezoekers. De organisatie heeft een professioneel bestuur met een directeur, en geeft ruimte aan
betrokkenheid van belanghebbenden.
2. De organisatie past de principes van de Governance Code Cultuur toe en licht toe hoe zij dat heeft gedaan(pas toe én leg uit). Het jaarverslag maakt melding van de rechtsvorm en het besturingsmodel van deorganisatie. Het jaarverslag dat op de website van de organisatie is geplaatst, geeft o.m. aan dat de drie codes
Cultural Governance, Code Diversiteit en inclusie, en Code Fair Practice worden toegepast, gaat nader in op dewijze waarop de organisatie overleg voert met interne en externe belanghebbenden; hoe het bestuur
functioneert en (zelf)evalueert; licht het beloningsbeleid toe en de benoemingstermijnen, en in verslag en op
site staan de (neven)functies van bestuurders vermeld.
3. De bestuursleden van Poetry International zijn onafhankelijk en handelen integer. Zij zijn alert op
belangenverstrengeling, vermijden ongewenste belangenverstrengeling en gaan op een transparante en
zorgvuldige wijze om met tegenstrijdige belangen.
4. Bestuurders zijn zich bewust van hun eigen rol en de onderlinge verdeling van taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden en handelen daarnaar. Er is een taakverdeling van voorzitter, penningmeester en secretaris
met daarnaast ‘gewone’ leden. De directeur legt gevraagd en ongevraagd, en tijdig, verantwoording af aan het
bestuur en geeft deze alle informatie die nodig is voor het goed kunnen functioneren.
5. De directeur is verantwoordelijk voor de algemene en dagelijkse leiding, het functioneren en de resultaten
van de organisatie. Daarover legt de directeur verantwoording af aan het bestuur.
6. Het bestuur en de directeur gaan zorgvuldig en verantwoord om met de mensen en de middelen van deorganisatie. De directeur is verantwoordelijk voor de naleving van wet- en regelgeving, het artistiek en zakelijk
beleid en het beheersen van de risico’s die verbonden zijn aan de activiteiten van de organisatie en haarmedewerkers. Het bestuur bespreekt regelmatig met de directeur de uitvoering van het op de organisatie
toegesneden beleid, in het bijzonder mbt risicobeheersing en controle.
7. Het bestuur voert zijn toezichthoudende, adviserende en werkgeversrol op een professionele en
onafhankelijke wijze uit.
8. Het bestuur is verantwoordelijk voor zijn samenstelling en waarborgt daarbij deskundigheid, diversiteit en
onafhankelijkheid. In september 2020 wordt, geïnspireerd door de tool ‘zelfevaluatie’ van Cultuur +Ondernemen, het kenniscentrum op het gebied van governance in de cultuursector, een zelfevaluatie van het
bestuur plaatsvinden. Het jaarlijkse functioneringsgesprek met de directeur zal in augustus 2020 plaats vinden.

36

NACHRICHT VON DER DEUTSCHEN SPRACHE, 2026 AD
Berlin wenn es gelingt, bin ich ein Feld voller Raps,
verstecke die Rehe und leuchte wie dreizehnÖlgemälde übereinander gelegt. wenn es jetzt schon
gelingt, will ich Schaum sein vom Sirup irakischer
Datteln, Würfel aus türkischem Honig, syrischer
Lyrik, eine rundgeschliffene geometrische Form wie
Kiesel, Wiesenblüten, Bonbonmund, sprichs aus: ichbin das Pidgin der schönen, schwarzlockigen,schweren Jungs, die ihre Rhymes austeilen inzärtlichen Bomben, gucksdu: keiner fliegt hier in die
Luft außer den Tauben. (wenn es nicht gelingt, will
ich meine Sprache vergessen. je suis ein Feld voller
Monokultur, ersticke die Schlehen und drehe michweg. je suis nicht mehr mein eigen Heimatland,
jedoch) wenn es gelingt, werden wir, ihr alle und ich,zeitgleich ein Kinderlied reimen wie aus einem
einzigen Mund voller Raps, wir werden ein
fließender Leim sein auf weißem Papier. wir
werden leicht sein und schwer. vor allem aberwerden wir sein.

NIEUWS OVER DE DUITSE TAAL, 2026 A.D.

© Ulrike Almut Sandig (Duitsland)
Uit: Ich bin ein Feld voller Raps
Vertaling: Ton Naaijkens

Berlijn als het lukt ben ik een veld vol koolzaad,
verstop de reeën en straal als dertien olieverfschilderijen bovenop elkaar gelegd. als het nu al
lukt wil ik het schuim zijn van de siroop van Irakese
dadels, blokjes van Turkse honing, Syrische poëzie,een rond geslepen geometrische vorm als kiezels,
weidebloemen, bonbonmond: spreek het uit, ik
ben het pidgin van de knappe, zwart gelokte
zware jongens die hun rhymes verspreiden infijnzinnige bommen, hebikwatvanjeaan: niemandvliegt hier in de lucht behalve de duiven. (als het
lukt wil ik mijn taal vergeten, je suis een veld vol
monocultuur, verstik de sleedoorn en draai me weg.
je suis niet meer mijn eigen heimatland, echter)als het lukt zullen wij, jullie allemaal en ik,
gelijktijdig een kinderlied rijmen uit één
enkele mond vol met koolzaad, we zullen een
vloeibare lijm zijn op wit papier. we zullenlicht zijn en zwaar. maar vooral
zullen we zijn.

37

Bestuursverslag 2019
Stichting Poetry International
Mei 2020

38