RÓWIEŚNICZA INTERWENCJAKRYZYSOWA
Jak przygotować młodzież do bezpiecznego pomagania swoim rówieśnikom?
Program trzech godzin wychowawczych dla uczniów powyżej 13 lat.

Tomasz Bilicki

SPIS TREŚCI
3. Zasady rówieśniczej interwencji kryzysowej
3.1 Kompetencje nastoletniego pomagacza
3.2 Podstawowe reguły pomagania
3.3 Dylematy etyczne pomagania
4. Konspekty godzin wychowawczych
4.1 Kryzysy i problemy psychiczne młodych osób
4.2 Jak pomagać rówieśnikom? Tajemnica i lojalność
4.3 Rozwój kompetencji własnych
5. Bibliografia

1. Interwencja kryzysowa - wprowadzenie
1.1 Czym jest interwencja kryzysowa?
1.2 Wyzwalacze kryzysów
1.3 Ludzkie reakcje na wyzwalacze
2. Wybrane problemy psychiczne nastolatków
2.1 Niska samoocena
2.2 Depresja
2.3 Samouszkodzenia, myśli, plany i zamachy samobójcze

INTERWENCJA KRYZYSOWA WPROWADZENIE
Czym jest interwencja kryzysowa?

Interwencja kryzysowa to pierwsza pomoc psychologiczna w sytuacji kryzysu. Definicja ta przypomina pierwszą
pomoc przedmedyczną, której nie dokonują przecież wyłącznie profesjonalni medycy. Każdy z nas powinien znać jej
zasady, aby móc udzielić pomocy osobie, która jej potrzebuje. Podobnie jest z interwencją kryzysową – profesjonalnie
zajmują się nią z reguły pedagodzy, psycholodzy, psychiatrzy, ale dobrze by było, aby jej podstawowe zasady znali
wszyscy, także nastolatki. Dzięki temu będą mogli wspierać swoich rówieśników w sposób efektywny i bezpieczny,a w pewnych sytuacjach poprosić innych o włączenie się w pomoc znajomemu.
Interwencja kryzysowa rozumiana jako pierwsza pomoc psychologiczna obejmuje wsparcie zarówno dla osób
cierpiących z powodu jakiegoś wydarzenia (np. rozpad związku, śmierć osoby bliskiej, doświadczenie agresji), jak idotyczy osób doświadczających innych, przewlekłych problemów psychicznych (np. niska samoocena, depresja,
zaburzenia odżywiania).

Wyzwalacze kryzysów

Kryzys nie jest wydarzeniem, ale reakcją na wydarzenie o traumatycznym potencjale. Każda osoba ma swoje
niepowtarzalne wyzwalacze kryzysów. Są one niepowtarzalne dlatego, iż wszystko zależy od wielu czynników, m.in.:• dotychczasowych doświadczeń w przeżywaniu trudności,• reaktywności emocjonalnej (wrażliwości),• posiadanych mechanizmów radzenia sobie z trudnościami (u dzieci i młodzieży, czyli w okresie kształtowania się
osobowości, zdolności te są z reguły słabsze, niż u dorosłych),• możliwości i zdolności wykorzystania społecznej sieci wsparcia (np. rodzina, przyjaciele),• znaczenia (wartości), jakie konkretna osoba nadaje wydarzeniu.
Ponieważ jest tak wiele czynników, od których zależy nasza reakcja na traumatyczne wydarzenie, podstawową
umiejętnością w pomaganiu jest akceptacja faktu, że ktoś jest w kryzysie (nie należy go komentować w sposób, który
sprawi, że osoba w kryzysie poczuje, iż niepotrzebnie zabiera nasz czas, jej problem jest mały i nieważny, inni radzą
sobie lepiej itp.).

Ludzkie reakcje na wyzwalacze

Ludzka reakcja na traumatyczne wydarzenie jest niepowtarzalna. Może ona mieć charakter ostry lub przewlekły.
W przypadku ostrej reakcji występuje najczęściej tymczasowe uszkodzenie zaawansowanych funkcji
psychosomatycznych: nieadekwatne postrzeganie rzeczywistości, nieprawidłowe przetwarzanie informacji,
zaburzenia zachowania (np. agresja, ucieczka), zmiany związane z ciałem (np. pocenie się, napięcie mięśni,przyspieszenie oddechu i bicia serca). Jest to reakcja adaptacyjna, naturalna i nie świadczy o wystąpieniu choroby
psychicznej, w szczególności, jeśli objawy z każdym dniem ulegają osłabieniu i sytuacja wraca do normy (czyli sprzed
wydarzenia). W przypadku przewlekłej reakcji na traumatyczne wydarzenie objawy mogą być słabsze, alenieustępujące przez długi okres czasu. Jeśli niepokojące objawy utrzymują się dłużej, niż 3 miesiące albo zagrażają
życiu osoby w kryzysie, jest to bezwzględne wskazanie do pilnej pomocy profesjonalnej (np. konsultacji
psychologicznej).

2

WYBRANE PROBLEMY PSYCHICZNENASTOLATKÓW
Niska samoocena

Niska samoocena może świadczyć o występowaniu depresji, ale nie musi. Osoba, która ma niską samoocenę
z reguły posługuje się wewnętrznym, niekontrolowalnym autokrytykiem. Niska samoocena tworzy się z reguły
w wyniku:• negatywnych komunikatów od osób znaczących (np. rodzice, przyjaciele, nauczyciele),• przeżywania bardzo trudnych sytuacji życiowych,• braku poczucia sprawczości (np. w wyniku nadopiekuńczości rodziców).
Osoba z niską samooceną nie dostrzega swoich zalet, czuje się bezużyteczna, porównuje się do innych ludzi
i uważa się za gorszą od pozostałych, nie lubi siebie, chciałaby mieć więcej szacunku do samego siebie. Niska
samoocena często wymaga pracy psychoterapeutycznej.

Depresja

Depresja to zaburzenie afektu (ekspresji emocji), więc jej główne objawy dotyczą przede wszystkim nastroju.
Depresję, jak wszystkie choroby psychiczne, diagnozuje psychiatra (a nie rodzic, nauczyciel, osoba chora, Google).
Często wymaga leczenia farmakologicznego i psychoterapii. Depresja nie jest lenistwem, ale chorobą
powodującą cierpienie a czasami prowadzącą do śmierci samobójczej. Nastolatki często starają się ukryć objawy
depresji wśród rówieśników, w mediach społecznościowych udają radosnych i szczęśliwych. Typowymi objawami
depresji są:• długoterminowe obniżenie nastroju,• anhedonia (utrata zdolności do radowania się),• zmniejszenie aktywności i szybka męczliwość.

Samouszkodzenia, myśli, plany i zamachy samobójcze

Samouszkodzenia, zwane samookaleczaniami, wydają się dzisiaj plagą cywilizacyjną. Często są postrzegane jako
sposób poszukiwania atencji, zachowanie modne, wołanie o pomoc. Tak się może zdarzyć, ale najważniejszym jest
zrozumienie, że okaleczanie się w sytuacji ostrej reakcji na stres u wielu osób powoduje redukcję napięcia. Osoby
samookaleczające się nie robią tego nikomu na złość; czasem po prostu nie potrafią w inny sposób rozładować
nagromadzonego w nich napięcia. Oczywiście dobrze jest znaleźć inny sposób uspokajania się niż okaleczanie,
ale nie powinno się takich osób karać za ich niedoskonały sposób redukcji napięcia.
Samouszkodzenia często towarzyszą myślom samobójczym. Najczęściej osoby, które myślą o odebraniu sobieżycia, cierpią psychicznie i przestają dostrzegać szansę na poprawę swojej sytuacji. Większość z nich daje
wybranym osobom sygnały o swoich planach (np. mówienie o śmierci, negowanie swojej przyszłości, myśli
rezygnacyjne, okazywanie bezsilności). Samouszkodzenia, podobnie jak plany samobójcze, wymagają pilnej
konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej, a w sytuacji zagrożenia życia (np. posiadanie konkretnego planu
na samobójstwo) bezwzględnej diagnozy psychiatrycznej, a często pobytu w szpitalu.

3

ZASADY RÓWIEŚNICZEJ INTERWENCJIKRYZYSOWEJ
Kompetencje nastoletniego pomagacza

Osoba pomagająca innym w kryzysie, w szczególności w ramach rówieśniczej interwencji kryzysowej (a zatem pomocy
niezawodowej), powinna pamiętać, że nie jest supermanem. Pomaganie innym nie może szkodzić pomagaczowi.
Pożądane umiejętności to empatia połączona ze stawianiem adekwatnych granic (asertywność), dobra
komunikatywność, wiedza w zakresie reguł pomagania, unikanie schematycznego myślenia. Ważnym elementem jest
motywowanie do skorzystania z pomocy profesjonalnej.

Podstawowe reguły pomagania

1. Pamiętaj, że nie jesteś psychologiem, psychiatrą, terapeutą oraz zawsze dbaj o swoje bezpieczeństwo (skieruj dokogoś innego, jeśli uważasz, że zaangażowanie we wsparcie może przynieść Ci szkody np. kiedy sam zaczynasz miećochotę coś sobie zrobić, źle spisz, nie jesteś w stanie skupić się na niczym innym, bardzo mocno przeżywasz każdą
trudną sytuację rówieśnika, zajadasz stres albo wręcz przeciwnie - ta sytuacja zupełnie odbiera Ci apetyt).
2. W przypadku ostrej reakcji na stres pomóż się najpierw uspokoić, aby zaawansowane funkcje psychiczne powróciły
do normy (daj się wygadać, zapewnij o wsparciu, zadbaj o bezpieczeństwo).
3. Zawsze akceptuj fakt, że ktoś jest w kryzysie, cierpi, przeżywa trudne emocje.
4. Nie zaprzeczaj uczuciom (nie mów: „nic się nie stało”, „inni mają gorzej”, „zaraz będzie dobrze”, „weź się wyluzuj”,„rozchodź to jakoś i będzie dobrze”).
5. Wyraź swoje uczucia i nazwij to, co obserwujesz („widzę jak bardzo cierpisz”, „to straszne, co się wydarzyło”, „sam nie
rozumiem, dlaczego ciebie to spotkało”, „nie zasłużyłeś na to”)
6. Poinformuj, czego lepiej nie robić w kryzysie (np. nie pije się alkoholu, nie bierze narkotyków, nie podejmuje sięważnych decyzji).
7. Zaproponuj, co można robić w kryzysie (zachowuj swój rytm dnia, nie koncentruj się tylko na negatywach, rozmawiaj
z ludźmi, stosuj techniki relaksacji).
8. Przygotuj wspólnie z osobą w kryzysie plan postępowania i motywuj do jego realizacji.
9. Bądź dyspozycyjny (ale pamiętaj o swoich granicach i potrzebach), jeśli będzie potrzebna pomoc, ale rób to mądrze,
aby osoba w kryzysie nie utraciła samodzielności i nie stała się roszczeniowa.
10. Skieruj do pomocy profesjonalnej, kiedy sytuacja tego wymaga oraz dodawaj odwagi do skorzystania z niej (nigdy
nie strasz specjalistami, nie mów np. „psycholodzy mieszają w głowie”, „zamkną cię w szpitalu psychiatrycznym”, „leki od
psychiatry uzależniają”).
11. Dobrze mieć także możliwość konsultacji przypadku ze specjalistą albo z zaufanym dorosłym.

Dylematy etyczne pomagania

Interwencję kryzysową świadczyć powinniśmy w oparciu o zasadę dobrowolności (pomagam Ci
tylko wtedy, jeśli się na to zgadzasz) oraz zasadę swobody wypowiedzi (możesz powiedzieć mitylko to, co chcesz).
W przypadku rówieśniczej interwencji kryzysowej występuje czasem konflikt lojalności wobec przyjaciela i grupy
rówieśniczej, a koniecznością poinformowania innych osób o zagrożeniu życia osoby w kryzysie. Pomoc powinna
zawsze opierać się na zasadzie zachowania tajemnicy, ale ma ona swoje ograniczenia. W przypadku zagrożenia życia
albo poważnego krzywdzenia (np. przemoc domowa, molestowanie, bullying), bezwzględnym obowiązkiem
pomagacza jest ujawnienie informacji odpowiednim osobom (np. zaufany nauczyciel, rodzic, telefon alarmowy 112,

4

KONSPEKTY GODZINWYCHOWAWCZYCH

2. Jak pomagać rówieśnikom?
Tajemnica i lojalność

Cele lekcji:
Wiedza: poszerzenie informacji na temat możliwości
pomocy rówieśniczej.
Umiejętności: bezpieczna i odpowiedzialna pomoc
rówieśnikom w z problemami psychicznymi.
Postawy:zwiększenie
empatii
wobec
osób
z problemami psychicznymi.

1. Kryzysy oraz problemy psychiczne
młodych osób

Cele lekcji:
Wiedza: poszerzenie informacji na temat problemów
psychicznych nastolatków.
Umiejętności:rozpoznawanie
objawów,które
wymagają konsultacji z rodzicem, nauczycielem lub
specjalistą w zakresie zdrowia psychicznego.
Postawy: zwiększenie akceptacji dla osób z problemami
psychicznymi.

Zadanie 1. Prezentacja z dyskusją: przedstaw uczniom
podstawowe reguły pomagania.
Zadanie 2. Studium przypadków - indywidualnie,w parach albo grupach (najlepiej wg własnego
wyboru) poszukajcie odpowiedzi na pytanie: jaka
byłaby Twoja reakcja na wydarzenie opisane na fiszce?
Po zapoznaniu się z fiszkami, poprowadź dyskusję.
Podkreśl wszystkie mądre wypowiedzi opisujące
efektywne i bezpieczne zasady pomagania.

Zadanie 1. Zleć uczniom zadanie do wykonania indywidualnie, w parach albo grupach (najlepiej wg
własnego wyboru) poszukajcie odpowiedzi na pytanie:
jakie problemy psychiczne mają dzisiaj młodzi ludzie?
Poinformuj uczniów, iż nie chodzi o diagnozowanie
siebie i mówienie o sobie, ale o ogólną wiedzę na ten
temat.

Zadanie 3. Poprowadź dyskusję na temat: czy zawsze
jesteś zobowiązany do zachowania tajemnicy
i lojalności wobec rówieśnika? Gdzie są granicezachowania tajemnicy? Czy w sytuacji zagrożenia życia
albo poważnego krzywdzenia ujawnienie tego faktu
czyni z Ciebie konfidenta? Zwróć szczególną uwagę na
KONKRETNE
rozwiązania
dotyczące
przerwania
milczenia, czyli jak i kogo Ty mógłbyś poprosić o pomoc
dla rówieśnika.

Zadanie 2. Burza mózgów na temat: jakie problemy
psychiczne mogą dzisiaj mieć młodzi ludzie? Zapisz
odpowiedzi na tablicy.
Zadanie 3. Poprowadź dyskusję, co wiedzą na temat
zapisanych problemów psychicznych. Dziel się wiedzą
na temat problemów psychicznych.
Okazuj swoją akceptację dla osób w kryzysie i chorych
psychicznie.
Bądź szczególnie wyczulony na temat stereotypów
dotyczących problemów psychicznych.
Reaguj na wszystkie przypadki dyskryminacji i hejtu
wobec osób z problemami psychicznymi.

Zadanie 4. Przekaż uczniom informacje o podmiotach,do których mogą (także anonimowo) zgłosić stanzagrożenia życia albo poważne krzywdzenie rówieśnika.
Poproś, aby zapisali w zeszytach albo w smartfonachdane kontaktowe (np. telefonów zaufania).Zapowiedz,
iż na następnej lekcji temat będzie kontynuowany.

3. Rozwój kompetencji własnych

Zadanie 4. Ćwiczenie „worek przeznaczenia”.

Cel lekcji: lepsze poznanie siebie oraz rozwój
asertywności, empatii, nieszablonowego myślenia

Wprowadzenie do ćwiczenia:
Wyobraź sobie, że jutro budzisz się z problemem, który
za chwilę wylosujesz. Tak się oczywiście nie stanie,
to tylko ćwiczenie. W żaden sposób nie utożsamiaj sięz wybranym losem. Losy służą wyłącznie dyskusji, nie
jest to diagnozowanie ani przepowiednia. Ale spróbujpomyśleć o wylosowanym problemie i znaleźć
odpowiedź na dwa pytania:• Jak zmieniłoby się Twoje życie?
• Gdzie można byłoby znaleźć pomoc?

Zadanie 1. Ćwiczenie na asertywność – poproś uczniów
o ustawienie się w szeregu, w bardzo ciasnym kole.
Chętne osoby, które chcą sprawdzić lub ćwiczyć swoją
asertywność, poproś po kolei o wejście do środka koła,
a następnie próbę wyjścia z niego z zastosowaniem
asertywnych i życzliwych komunikatów (bez agresji czy
przepychania
się).
Dyskusja:copomagaw asertywności?

Uczniowie indywidualnie, w parach albo grupach(najlepiej wg własnego wyboru) losują kartki (losy)
z problemem psychicznym. Losy mogą się powtarzać.
Pozwól wymienić los, jeśli ktoś o to poprosi. Następnie
poprowadź dyskusję, stosując cały czas tryb
przypuszczający i metody projekcyjne (aby uczniowie
pracowali z dystansem do wylosowanych problemów).
Nie udzielaj zbędnych informacji i uważaj, aby nie
rozbudzić zainteresowania niektórymi zagadnieniami(np. nie opisuj szczegółowo działania narkotyków, gdyżktoś może się tym zainteresować).
Zwróć szczególną uwagę na bariery dotyczące
poszukiwania pomocy (np. lęk przed terapeutami,
psychologami, psychiatrami) i stygmatyzację osób
korzystających ze wsparcia.

Zadanie 2. Ćwiczenie na empatię – poproś uczniów
o patrzenie sobie przez kilka minut w oczy (najlepiej w
parach według własnego wyboru), a następnie
udzielenie informacji zwrotnej, jakie emocje widzieli na
twarzy partnera, a jakie sami odczuwali podczasćwiczenia. Dyskusja: łatwiej jest rozpoznać emocje
własne czy innych ludzi? W czym nam może pomóc
rozpoznawanie własnych emocji? Czy można się mylić
w odczytywaniu cudzych emocji?
Zadanie 3. Ćwiczenie na unikanie schematów - pokazuj
uczniom ilustracje prezentujące ludzi w specyficznych,
stereotypowych, charakterystycznych, schematycznych
sytuacjach. Zaproś do dyskusji o każdej ilustracji pokolei: co widzisz? W jakim stanie psychicznym
są pokazani tam ludzie? Co myślisz i czujesz patrząc
na ilustrację? Dyskusja: czy wszyscy postrzegamy tak
samo? Dlaczego warto unikać schematów w myśleniu
o motywacjach i działaniach innych ludzi?

Po dyskusji przypomnij, iż było to tylko ćwiczenie i zbierz
losy z powrotem. Zapowiedz, iż na następnej lekcji
temat będzie kontynuowany.

5POSŁOWIE
Prawie każdy - poznany przeze mnie w gabinecie terapeutycznym - młody człowiek, który próbował
dokonać zamachu samobójczego, informował wcześniej o swoich zamiarach wybranych rówieśników(rzadko dorosłych). Podobnie jest z samouszkodzeniami, objawami zaburzeń depresyjnych i lękowych,
przypadkami uzależnień, bullyingiem albo przemocą domową. Młodzież sobie z tym bardzo różnie radzi– często obarczona sekretami rówieśników i ich trudnymi emocjami sama doświadcza kryzysu
i wymaga później wsparcia. Nie wie, co ma robić.
Intencją programu przedstawionego w tej broszurze nie jest zastąpienie rodziców, pedagogów,
psychologów, psychoterapeutów czy psychiatrów przez rówieśników. Rola dorosłych, w tym
profesjonalistów, jest często kluczowa. Celem programu jest rozwój kompetencji nastolatków, abyumieli pomagać rówieśnikom odpowiedzialnie i bezpiecznie. Jest to także transfer dobrej praktyki z USA,
gdzie opisywane tutaj formy pomocy nazywa się rówieśniczą interwencją kryzysową. W Polsce również
podejmowano podobne inicjatywy np. MOPR (Młodzieżowe Ochotnicze Pogotowie Rówieśnicze)
śp. Witolda Skrzypczyka z łódzkiego ośrodka PROM.

BIBLIOGRAFIA DLA NAUCZYCIELA
Ambroziak, Kołakowski, Siwek, Depresja nastolatków. Jak ją rozpoznać, zrozumieć i pokonać, GWP, 2018.
Badura-Madej, Dobrzyńska-Mesterhazy, Przemoc w rodzinie. Interwencja kryzysowa i psychoterapia, 2000.

Badura-Madej, Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej, 1999.
Chatizow Joanna, Depresja i samobójstwa dzieci i młodzieży, Difin, 2018.
Everly, Mitchell, Critical Incident Stress Management (CISM): a practical review, 2016.
Greenstone, Leviton, Interwencja kryzysowa, GWP, 2004.
Jaracz, Patrzała [red.], Psychiatria w praktyce ratownika medycznego, PZWL, 2015.
Kaczmarek, Pozytywne interwencje psychologiczne, Zysk i S-ka, 2016.
Paradowska, Płuciennik, Coaching w sytuacji kryzysu, 2017.

KONSULTACJA:

Specjaliści z łódzkiego Regionalnego Interwencyjnego Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży

ILUSTRACJE:

Miluju&Maluju - Vitia Hoffmann6Losy do zadania 4 lekcji „Kryzysy i problemy psychiczne młodych osób”.

DOŚWIADCZANIEPRZEMOCYDOMOWEJ

DEPRESJA

ALKOHOLIZM W
RODZINIE

AGRESJA POD
WPŁYWEM IRYTACJISAMOUSZKODZENIAMYŚLI SAMOBÓJCZEBARDZO SILNE
WAHANIA NASTROJUBULIMIAUZALEŻNIENIE OD
NARKOTYKÓWBARDZO NISKASAMOOCENA

PARALIŻUJĄCY LĘKPRZED LUDŹMI

ANOREKSJACAŁKOWITA UTRATA
MOTYWACJIDŁUGOTRWAŁEWAGARYCAŁKOWITAIZOLACJA OD LUDZIBYCIE „KOZŁEMOFIARNYM” W KLASIEPOCZUCIE WINY ZA
ROZWÓD RODZICÓW

PICIE ALKOHOLUKAŻDEGO WIECZORUNIEAKCEPTOWANIESWOJEJ ORIENTACJISILNE POCZUCIEWEWNĘTRZNEJPUSTKIDOŚWIADCZANIEHEJTU W INTERNECIE

Fiszki do zadania 2. lekcji „Jak pomagać rówieśnikom? Tajemnica i lojalność”.

TWÓJ PRZYJACIEL MÓWI CI:„BOJĘ SIĘ WRÓCIĆ DO DOMU. MÓJ
TATA BIJE MAMĘ I MNIE,
ALE ZASŁUGUJEMY NA TO”

TWÓJ PRZYJACIEL MÓWI CI:„OD WIELU MIESIĘCY JEST MI BARDZO
ŹLE. NIC MNIE NIE CIESZY,NIC MI SIĘ NIE CHCE, PŁACZĘ”TWÓJ PRZYJACIEL MÓWI CI:„ZAWSZE PO CIĘCIUZASTANAWIAM SIĘ, CZY MOJEDZIECI ZAPYTAJĄ MNIE O BLIZNY”

TWÓJ PRZYJACIEL MÓWI CI:„JA NIE IDĘ DO SZKOŁY PO
WAKACJACH. NIE BĘDZIE MNIE NAROZPOCZĘCIU, NIE BĘDĘ JUŻ ŻYŁ”

TWOJA PRZYJACIÓŁKA MÓWI CI:„NIE WIEM CO SIĘ DZIEJE. CZASAMI
PŁĄCZĘ I MAM WSZYSTKIEGO DOŚĆ,A POTEM ROBIĘ WSZYSTKO NA RAZ
AŻ NIE MOGĘ ZASNĄĆ”

TWOJA PRZYJACIÓŁKA MÓWI CI:„WAŻĘ 40 KG, A CAŁY CZASWYDAJE MI SIĘ, ŻE JESTEM ZAGRUBA. NAJLEPSZA JEST WODA,
BO NIE MA KALORII”

TWOJA PRZYJACIÓŁKA MÓWI CI:„WSZYSCY LUDZIE KRZYWDZĄ. NIE
CIERPIĘ LUDZI. NIGDY W ŻYCIU
NIKOMU NIE ZAUFAM”

TWOJA PRZYJACIÓŁKA MÓWI CI:„OD PEWNEGO CZASU TAK MAM,
ŻE JAK SIĘ NIE NAPIJĘ ALKOHOLUTO NIE ZASNĘ”

TWOJA PRZYJACIÓŁKA MÓWI CI:„KONIEC MOJEGO ZWIĄZKU MNIEDOBIŁ. RZUCAM SZKOŁĘI UCIEKAM Z DOMU”

TWOJA PRZYJACIÓŁKA MÓWI CI:„WSZYSCY W KLASIE MNIE
IGNORUJĄ, MÓWIĄ, ŻE JESTEMDZIWNA. NIKT ZE MNĄ NIE ROZMAWIA”
7

Tomasz Bilicki - autor programu

Pedagog, terapeuta, certyfikowany interwent kryzysowy (University of
Maryland), absolwent programu szkoleniowego ICISF w modelu
indywidualnej i grupowej interwencji kryzysowej CISM, zalecanego przez
ONZ. Szkolił się także na Uniwersytecie w Nowym Jorku, Utrechcie
i Harvarda. Ukończył psychologię motywacji na Uniwersytecie SWPS
oraz kilkaset godzin szkoleń w zakresie wsparcia i terapii. Jest
koordynatorem Punktu Interwencji Kryzysowej dla Młodzieży RESTART
oraz dyrektorem akredytowanego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli
Fundacji Innopolis w Łodzi. Jest także nauczycielem – uczy wiedzyo społeczeństwie w szkole podstawowej na łódzkich Bałutach.
Kontakt: tomasz.bilicki@innopolis.pl

REKOMENDACJE PROGRAMU
Marek Pleśniar, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty

Trudno o lepszy przykład sprawy, w której my wszyscy: młodzież, nauczyciele i rodzice
potrzebujemy tak bardzo wiedzy i wsparcia, niż przedmiot niniejszego projektu. Autor, Tomasz
Bilicki, w drodze do serc młodzieży w kryzysie wskazuje nam sojuszników najlepszych – samąmłodzież i… siebie. OSKKO z nadzieją będzie promować wśród dyrektorów i nauczycieli ideęrówieśniczej interwencji kryzysowej. Widzimy w niej liczne pożytki – ten oczywisty – ratowanie
ludzkiego życia, ale i angażowanie młodych w pomoc innym. W przyszłości staną się oniniewątpliwie dojrzalszymi dorosłymi i lepszymi rodzicami. A my - lepszymi ich starszymi
przyjaciółmi.

dr hab. prof. Beata Jachimczak

Antoine De Saint-Exupéry (Twierdza, 1948, s. 71) już dziesiątki lat temu napisał: Toteż
zgromadziłem nauczycieli mego królestwa i powiedziałem im: „Musimy się dobrze zrozumieć.
Powierzyłem wam ludzkie dzieci nie po to, żeby kiedyś ocenić, ile wiedzy zdołaliście im
przekazać, ale po to, żeby radować się widząc, jak wstępują wzwyż”. Tomasz Bilicki od lat
poszukuje skutecznych działań wspierających młodzież „we wstępowaniu wzwyż”. Jego
publikacja „Rówieśnicza interwencja kryzysowa” jest przemyślaną i wynikającąz doświadczeń, terapeutycznych i nauczycielskich, podpowiedzią jak wprowadzać młodych
ludzi w świat emocji, empatii, odpowiedzialności za siebie samego i innych. W przystępny
i możliwy do wprowadzenia w szkole sposób pokazuje, jak zaangażować nauczycieli i uczniów
w dialog o rówieśniczej interwencji kryzysowej. To absolutne „must have” każdego
nauczyciela, który wierzy w to, że współczesna szkoła to coś więcej niż dydaktyka
przedmiotowa a młody człowiek funkcjonujący w niej może i powinien być otwartyna drugiego.

dr hab. prof. Jacek Pyżalski

Jednym z powodów, dla których warto młodych ludzi uczyć tego, jak pomagać rówieśnikom
są ustalenia prawie czterdziestu lat światowych badań problematyki przemocy rówieśniczej.
Wyniki są bardzo spójne. Młodzi ludzie będący ofiarami najczęściej mówią o tym
rówieśnikom, a dopiero w dalszej kolejności, dużo rzadziej dorosłym - rodzicom
i nauczycielom. Podobnie zresztą jest w przypadku innych niż przemoc rówieśnicza
problemów. Warto zatem, aby w takich sytuacjach zwiększyć szanse na to, że rówieśnik, który
dowie się o problemie nie wystraszy się, nie podejmie działań, które mogą zaszkodzić tylko
zrobi coś konstruktywnego i sensownego, co może być wstępem do skutecznej pomocy
młodemu człowiekowi w kryzysie.

PARTNERZY PROGRAMU