Mga kuwentong pambata mula sa Perez, Quezon

Aspiring Citizens for Community Empowerment, Inc. (ACCEI)PAMBUNGAD NA MENSAHEAng aklat na ito ay bunga ng programa ng Children’s Educational andDevelopmental Assistance (CEDA) na inilunsad sa Perez, Quezon.
Nakabatay ang akdang ito sa mga pili at pinaghabi-habing kuwentong
kinatha ng mga batang benepisyado ng programa. Layunin nitong
itampok at itaguyod ang kamalayan ng kabataan sa Perez hinggil sausapin ng mga karapatang pambata.
Sa pamamagitan ng iba’t ibang gawain sa tutorial sessions—gaya
ng pagguhit, pagsulat, at pagbabahagi ng kanilang kuwento sa mga
kapuwa mag-aaral—naging tulay ang proyektong ito upang himukin ang
mga bata na maging aktibo sa pagpapahayag ng kanilang mga naiisip,nararamdaman, natututuhan, at nararanasan sa loob at labas ng bahay,paaralan, at maging sa kanilang mga komunidad, kaugnay ng batayang
karapatang pambata. Sa proseso ay nakalikha sila ng kani-kanilang
akda batay sa makukulay nilang obserbasyon, mula na rin sasari-saring suliranin at personal na karanasang naglalarawan sa
kanilang pagkabata.
Tunghayan natin ang ilan sa mga piling kuwento ng mahuhusay na batamula sa Perez.
Ang Nagtatampong Dagat
Karapatang-ari © 2020 ng Aspiring Citizens for Community Empowerment, Inc. (ACCEI)
Reserbado ang lahat ng karapatan. Hindi maaaring kopyahin o gamitin ang anumang bahagi
ng akdang ito, guhit man o teksto, sa anumang paraan, kahit na mimeograph o photocopy,nang walang nakasulat na pahintulot mula sa tagapaglathala.
Inilathala at ipinamamahagi ng
ASPIRING CITIZENS FOR COMMUNITY EMPOWERMENT, INC. (ACCEI)
4/F Tempus Place II, Makatarungan Road,
Central 4, Quezon City
1100 Philippines
Telepono: (+632) 3434-79-03
accessphils@yahoo.com
Pagsasalaysay at pagpapatnugot ni Sharmaine Hernandez
Ilustrasyon at layout ni Aaron Moises Bonete
ISBN 978-621-96314-0-2
Inilimbag sa Filipinas

Aspiring Citizens for Community Empowerment, Inc. (ACCEI),sa pakikipagtulungan sa RENGO

Noong unang panahon, kakaunti pa ang mga
namamangka sa dagat. Maliliit na bangka ng
mga mangingisda ang bumibisita rito arawaraw. Nanghuhuli lamang sila nang sapat sa
makakain ng kanilang pamilya. Malalaki ang
butas ng kanilang mga lambat, kung kaya
nakalulusot at nakatatakas pa ang maliliit
na isda. Maamo at masaya ang dagat dahiliginagalang ito ng mga mangingisda.

2

Sa paglipas ng panahon ay lumaki
rin ang bilang ng mga tao. Ang dating
sampung pamilyang nakatira satabing-dagat ay nasundan ng lima,ng sampu, at ng sandaan pa.

3Kasabay ng pagdami ng tao, ang pagdami rin ng mga bagay
na iniipon nila sa loob ng kanilang bahay—iba’t ibang pares ng
tsinelas na gawa sa goma, mga bote at pakete ng shampoo, patina makukulay na laruang plastik. Sa dami ng kanilang gamit,
hindi na nila malaman kung saan nila ilalagay ang iba rito.

Baka puwedeng isiksik ang mga tsinelassa ilalim ng tulugan ni Bantay?

Baka puwedeng itago ang
mga laruan sa kusina niNanay?

Baka puwedeng itapon ang mga gamitnang bote at pakete ng shampoo sa
labas ng mga bintana ng bahay?

45

Kumalat nang kumalat ang kanilang mga gamit
hanggang sa sakupin na rin nito ang mga baybay.
Tuwing humahampas ang mga alon, sumasamana rin dito ang mga plastik na namamahinga
sa may buhangin. Kapag pumapalaot ang mga
mangingisda ngayon, nakukulayan na ang
kanilang mga lambat ng sari-saring balutan at
paketeng nakikihalo sa kanilang huli.

Nabagabag ang mga
mangingisda. Ang kanilang
lambat na dating sagana sa
mga isda at lamang-dagat,
ngayon ay umiimpis na. Halos
wala na tuloy silang maibenta.
Paano pa sila makapag-uuwi
ng sapat na halaga para
masuportahan ang kanilang
pamilya?

Nangamba rin ang mga nanay. Ang kanilang mga anakna dating mabibilog dahil sa masasarap na kibit at isda,
ngayon ay nangangayayat na rin. Kailangan ng kanilang
mga anak ang masusustansiyang pagkain para lumaking
malusog at masayahin.

67

Nagtaka naman ang mga bata. Saan nga ba nagmula ang
makukulay na plastik sa dagat? Bakit ngayon, mga tsinelas na
walang kapares o mga pakete ng sabon na ang inaanod sadalampasigan tuwing umaga, sa halip na maliliit na talangka?

Sa takot na tuluyang magtampo ang dagat,
nagkita-kita at nag-usap-usap ang mga bata.
“Hindi tama ito,” ang sabi ng isa habang nakatanawsa baybay ng basura. “Kailangang may gawin tayo,”dagdag naman ng isa pa habang nag-iisip nangmalalim. Nabagabag ang lahat, dahil alam nilang
karapatan ng bawat bata ang mamuhay sa malinis
na kapaligiran.
Nagmalasakit ang mga bata na simulan ang
paglilinis. Hinikayat nila ang kanilang mga kaibigan
upang tumulong sa pagpupulot ng mga kalat sa
dalampasigan. Hiniling nila ang tulong ng mga
mangingisda upang maabot pati na ang laot.

8

Galit na ba ang dagat
kaya binawi at pinauwi
na nito sa malayong
lugar ang mga alimangoat sahang?

Hiningi rin nila ang tulong ng mga kapitan ng barangay upang
mahimok ang mas maraming tao na makibahagi sa wastong
pagtatapon at pagre-recycle ng makukulay nilang kalat.
Nakikinig at nakikipagtulungan ang buong komunidad para sa
mas malusog na kinabukasan ng mga bata.

9

Umaasa ang lahat na hindi magtatagal ay muli ring lilinis
ang dagat. Mawawala na ang masangsang na amoy ng
basurang nakatambak sa baybay. Mapapalitan naman ng
mga kagamitang gawa sa kahoy, bao ng niyog, at bubog
ang mga plastik na dating naiipon sa bawat tahanan.

Muling ngingiti ang dagat atmagbabalik ang kasaganahan
sa lambat ng mga mangingisda.

1011

3. Bakit mahalaga ang naging reaksiyon ng mga bata sa kanilang
sitwasyon? Ano kaya ang posibleng nangyari kung hindi sila
kumilos?

Pag-usapan natin!
1. Ano ang pangunahing suliranin sa kuwento?

2. Paano ninyo ito ihahalintulad sa kasalukuyang
sitwasyon sa inyong lugar?

12

4. Kung isa ka sa mga batang bida sa kuwento,
ano pa kayang aksiyon o solusyon ang
maimumungkahi mo?

5. Ano-anong karapatang pambata ang makikita sa kuwento? Atalin sa mga karapatang ito ang nakikita o nagagamit mo na rin
sa totoong buhay?

13CHILD’S RIGHTS
Tampok sa kuwentong ito ang karapatan ng mga bata sa
mabuting buhay at kalusugan. Ayon sa Artikulo 6 at 24 ng
United Nations Convention on the Rights of the Child, ang
bawat bata ay may karapatang mabuhay nang masaya atmalusog tungo sa kaniyang kalinangan bilang indibiduwal.
Kakawing ng karapatang ito ang pangangailangan para samalinis na kapaligiran at tubig, pati na masusustansiyang
pagkain. Inaasahan din ang sapat na suporta ng gobyerno sapagkamit at pagpapanatili ng mga ito.

1415

Pasasalamat
Nagpapasalamat ang pamunuan ng Aspiring Citizens forCommunity Empowerment, Inc. (ACCEI) at mga kawani
sa Perez para sa aktibong pakikiisa at pakikisama ng mga
benepisyadong magulang, bata, at mga miyembro ng
KAMALAYAN sa mga aktibidad na inilunsad ng programang
Children’s Educational and Developmental Assistance(CEDA);
Gayundin sa mga namumuno sa munisipyo ng Perez, sa mga
pinuno at opisyal ng mga barangay, sa mga guro at prinsipalng mga Paaralang Elementarya ng Perez-West at
Perez-Central para sa kanilang tulong at tiwala sa mga layuninng programa;
Kasama na rito ang ACCESS-Japan na patuloy na umaalalaysa pagsusulong ng mga kapakanan at karapatang pambata;at
Higit sa lahat, sa organisasyon ng RENGO na nagtiwalasa ACCEI at sumuporta sa mga adhikain ng programa, sapamamagitan ng paglilimbag at paglulunsad ng tatlong aklat
na inakda ng mga batang CEDA.
Mabuhay po kayong lahat!

16Patnugot
Sharmaine Hernandez

Isang guro at mag-aaral ng panitikang Filipino si Sha
Hernandez. Kasalukuyan siyang nagtatapos ng masterado
sa Pamantasang Ateneo de Manila, kung saan din siya
nagtuturo. Nagsilbi siya bilang Senior Editor sa Anvil
Publishing, at ngayon bilang Project Coordinator ng Láwas
sa Adarna House. Noong bata pa lamang siya, pinangarap
niya ang magbasa nang magbasa ng mga paborito niyang
libro hanggang sa kaniyang pagtanda.

Ilustrasyon at layout
Aaron Moises Bonete

Si Aaron Bonete ay isang LGBTQ rights advocate atartistang bakla. Kasalukuyan siyang nakabase sa Lucena
City. Nahasa niya ang kaniyang kakayahan at talentosa sining-biswal sa pag-aaral ng Fine Arts sa Manuel S.
Enverga University, at higit sa limang taong pagtatrabahosa iba’t ibang organisasyon, publikasyon, at ahensiya bilang
graphic designer at illustrator.

Bakit kaya nagtatampo ang dagat sa mga
taong naninirahan malapit dito? Hindi na ba ito
natutuwa sa araw-araw na pagbisita ng mga
mangingisda? Nagagalit na ba ang dagat kungkaya pinauwi na nito sa malayong lugar ang mga
isda at alimango?
Halika’t tuklasin natin kung paano nga ba napuno
ng sari-saring kulay ang mga baybay, sa kuwento
ng mga bata mula sa Perez, Quezon.

Aspiring Citizens for Community Empowerment, Inc. (ACCEI),sa pakikipagtulungan sa RENGO